Diplomatic text · vision-corrected (sonnet, page-by-page) · Migne scan — scholarios OCR + scan in the Page/Facsimile views — PG column chips mark the printed columns.
col. 479–480page 1 of 4
PG 99:479Γ'. Ὁμότοιχον τῷ περιγραπτῷ τὸ ἀπερίγραπτον, ἢ ἑτερόστοιχον. Καὶ εἰ μὲν ὁμόστοιχον, ἔσται καὶ ὁ Θεὸς Λόγος τῇ προσληφθείσῃ σαρκὶ ὁμοούσιος· ἐπείπερ ἀπερίγραπτος· Τὰ γὰρ τῆς αὐτῆς συστοιχίας ἰδιώματα, καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως εἶεν ἀπαραλλάκτως. Εἰ δὲ ἑτερόστοιχον, πάντως καὶ ὁ Λόγος ἑτεροούσιος ὢν παρὰ τὴν σάρκα, κατ' αὐτὴν δηλαδὴ καὶ περιγράφοιτο, καθ' ἑκατέραν οὐσίαν τῆς αὐτοῦ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος, ταῖς δυσὶ συστοιχίαις τῶν περὶ αὐτῆς ἰδιωμάτων περιγραφόμενος καὶ μὴ περιγραφόμενος· ὥσπερ ὁρώμενος καὶ μὴ ὁρώμενος, ψηλαφώμενος καὶ μὴ ψηλαφώμενος.
Δ'. Εἰ τῶν ἐνύλων καὶ συνθέτων ἔνυλα καὶ σύνθετα τὰ ἰδιώματα, πῶς ἂν ὁ Χριστὸς κατὰ τὸν σωματικὸν χαρακτῆρα ἀπερίγραπτος; τοῦ ἀπεριγράπτου, ἀΰλου καὶ ἀσυνθέτου ὑπάρχοντος· τοῦ δὲ σώματος, ἐνύλου καὶ συνθέτου. Δεῖ γὰρ τῇ φύσει ἀπαράλλακτον εἶναι τὴν ἰδιότητα· τὴν καθ' ἑτερότητα νοουμένην ἀλλοτριότητα οὐδ' ὁτιοῦν προσιεμένην. Ἀλλὰ μήν, εἰ μὴ περιγράφοιτο, παρήλλακται θατέρα θατέρας. Εἴπερ μὴ ταὐτὸν τῷ ἐνύλῳ τὸ ἄϋλον, καὶ τῷ συνθέτῳ τὸ ἀσύνθετον. Οὐκ ἄρα ἀπερίγραπτος ὁ Χριστὸς σώματι, ὡς ἂν μὴ εἴη παράλλαξις ἐν ἀπαραλλάκτοις, καὶ σύνθεσις ἐν ἀσυνθέτοις.
Ε'. Εἰ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ Χριστός ἐστιν, οὐ τῇ αὐτῇ δὲ φύσει ᾗ ἔστι Θεός, ταύτῃ ἐστὶ καὶ ἄνθρωπος· δηλονότι οὐδὲ τῇ αὐτῇ ἰδιότητι ᾗ ἐστιν ἀπερίγραπτος, ταύτῃ ἐστὶ καὶ περιγραπτός· ἄλλης ἄλλῃ διαφερούσης· καὶ εἰς κοινωνίαν ἐλθεῖν τὴν ἐν ταυτότητι οὐσιώδους ὁμοιώσεως οὐκ ἐνδεχομένων, οὔτε τῶν φύσεων, οὔτε τῶν συνυπαρκτῶν αὐταῖς ἰδιοτήτων. Εἰ δὲ τοῦτο, πῶς οὐχ ὁ Χριστὸς ἐξ ἀμφοῖν ὤν, καὶ κατ' ἀμφότερα γνώριμος, εἴη γραφόμενος καὶ μὴ γραφόμενος;
Ϛ'. Πότερον μορφῇ γραφομένῃ ὤφθη Θεὸς τοῖς ἐπὶ γῆς, ἢ μὴ γραφομένῃ; Καὶ εἰ μὲν ἀγράφῳ, δηλαδὴ καὶ ἀοράτῳ· εἴπερ σύστοιχον θάτερον θατέρῳ, τὸ ἄγραπτόν φημι καὶ ἀόρατον. Καὶ πῶς φασιν οἱ μαθηταί· Ἑωράκαμεν τὸν Κύριον; Οὐκοῦν γραφομένῃ· εἰ καὶ ἀθέατον τῇ θείᾳ φύσει ὄντα. Εἰ δὲ ἐγγράπτῳ, τίς οἴσει τὴν γραπτὴν ἄγραπτον εἰπεῖν, εἰ μή τι ἂν εἰς ἔσχατον ἐλάσειε παραπληξίας;
Ζ'. Εἰ τὸ περιγραπτὸν μόνον λέγειν τὸν Χριστόν, ψιλοῦν ἐστιν αὐτὸν θεότητος, ἧς τὸ μὴ περιγράφεσθαι· δῆλον ὅτι καὶ τὸ ἀπερίγραπτον μόνον λέγειν, ἀπαμφιεννύειν αὐτὸν ἔστιν ἀνθρωπότητος, ἧς τὸ περιγράφεσθαι· καὶ τὰ ἄτοπα ἰσόῤῥοπα· τὸ μὲν Παύλῳ τῷ Σαμοσατεῖ ληρῳδηθέν, ψιλὸν ἄνθρωπον, ἀλλ' οὐχὶ καὶ Θεὸν τὸν Χριστὸν λέγοντι· τὸ δὲ Μάνῃ τῷ Πέρσῃ φληναφηθέν, γυμνὸν Θεόν, ἀλλ' οὐχὶ καὶ
III. Incircumscriptum vel ejusdem ordinis est ac
circumscriptum, vel diversi ordinis. Si ejusdem
ordinis, Deus Verbum consubstantiale etiam assumptæ carni erit, quantumvis incircumscriptum.
Nam proprietates ordinis ejusdem, sunt etiam ab
una eademque natura inseparabiles. Si autem
diversi ordinis est, sane Verbum, quamvis sit diversæ a carne naturæ, carni instar circumscribetur, nimirum secundum utramque naturam suæ
divinitatis et humanitatis, ob duarum proprietatum conjunctionem circumscriptum et non circumscriptum: sicut visum et non visum, contrectatum et non contrectatum.
Γ'. Ὁμότοιχον τῷ περιγραπτῷ τὸ ἀπερίγραπτον,
ή ἑτερόστοιχον. Καὶ εἰ μὲν ὁμόστοιχον, ἔσται καὶ ὁ
Θεὸε Λόγος τῇ προσληφθείσῃ σαρκὶ ὁμοούσιος· ἐπείπερ ἀπερίγραπτος· Τὰ γὰρ τῆς αὐτῆς συστοιχίας
ἰδιώματα, καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως εἶεν ἀπαραλλάκτως.
Εἰ δὲ ἑτερόστοιχον, πάντως καὶ ὁ Λόγος ἑτεροούσιος
ὤν παρὰ τὴν σάρκα, κατ' αὐτὴν δηλαδὴ καὶ περιο
γράφοιτο. καθ' ἑκατέραν οὐσίαν τῆς αὐτοῦ θεότητος
καὶ ἀνθρωπότητος, ταῖς δυσὶ συστοιχίας τῶν περὶ
αὐτῆς ἰδιωμάτων περιγραφόμενος καὶ μὴ περιγρα
φόμενος· ὥσπερ ὁρώμενος καὶ μὴ ὁρώμενος, ψηλαφώμενος καὶ μὴ ψηλαφώμενος.
Δ΄. Εἰ τῶν ἐνύλων καὶ συνθέτων ἔνυλα καὶ σύνθετα
τὰ ἰδιώματα, πῶς ἂν ὁ Χριστὸς κατὰ τὸν σωματι
IV. Si rerum materialium et compositarum proprietates materiales sunt et compositæ, quonam
modo Christus secundum corpoream formam erit κὸν χαρακτῆρα ἀπερίγραπτος; τοῦ ἀπεριγράπτου,
incircumscriptus? cum id quod incircumscriptum
est, immateriale sit et simplex, corpus autem materiale sit et compositum. Nam proprietatem ipsi
naturæ prorsus similem esse necesse est, neque
separationem quæ ex diversitate oriri intelligitur,
ullatenus admittere. Atqui nisi circumscribatur,
altera dissimilis facta est alteri: siquidem materiale non idem est ac immoteriale, neque compositum idem quod simplex. Non itaque Christus
corpore incircumscriptus est: ut non sit discrepantia
compositio.
V. Si Christus Deus est et homo, nec eadem natura, qua Deus est, homo quoque est: liquet pariter non eadem proprietate qua incircumscriptus
est, circumscriptum quoque esse: cum altera
proprietas ab altera differal: neque duæ naturæ,
vel inexistentes in ipsis proprietates, venire possint
in eam communionem, qua res substantia similes
unum idemque sunt. Quod si ita est, quomodo
Christus cum ex duobus constet, et illa duo habere
cognoscatur, non erit is qui figurari possit et qui
non possit?
VI. Utrum Deus mortalibus visus est ea forma
quæ figurari possit, an ea quæ non possit? Si ea
quæ figurari non possit, certe et invisibili, siquidem hæc duo, nemque id quod figurari, et id quod
cerni non potest, conjuncta sunt. Quonam igitur
modo discipuli dicunt, Vidimus dominum s7? Itaque visus est ea forma quæ figurari potest, licet
invisibilis sit secundum naturam divinam. Quod si
ita est, quis, nisi ad extremum stuporis venerit,
dicere sustinebit formam quæ figurari potest, figurari non posse?
VII. Si Christum solummodo circumscriptum
dicere, est ipsum spoliare divinitate cujus est non
circumscribi: utique qui eum esse solummodo incircumscriptum dicit, spoliat ipsum humanitate
cujus est circumscribi: ac æqualiter absurda sunt,
quod Paulus Samosatensis deliravit, Christum
hominem merum,
non autem el Deum esse; et
quod Manes Persa stulte dixit, Deum tantunimodo,
αύλου καὶ ἀσυνθέτου ὑπάρχοντος· τοῦ δὲ σώματος,
ἐνύλον καὶ συνθέτος. Δεῖ γὰρ τῇ φύσει ἀπαράλλακτον
εἶναι τὴν ἰδιότητα· τὴν καθ᾿ ἑτερότητα νοουμένην
ἀλλοτριότητα οὐδ᾽ ὁτιοῦν προσιεμένην. ᾿Αλλὰ μὴν,
εἰ μὴ περιγράφοιτο, παρήλλακται θατέρα θατέρας.
Εἴπερ μὴ ταυτὸν τῷ ἐνύλῳ τὸ ἄὅλον, καὶ τῷ συνθέτῳ
τὸ ἀσύνθετου. Οὐκ ἄρα ἀπερίγραπτος ὁ Χριστὸς σώματι, ὡς ἂν μὴ εἴη παράλλαξις ἐν ἀπαραλκάκτοις,
καὶ σύνθεσις ἐν ἀσυνθέτοις.
in iis, quæ prorsus similia sunt, et in simplicibus
Ε΄. Εἰ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ Χριστός ἐστιν, οὐ τῇ
αὐτῇ δὲ φύσει ῇ ἔστι Θεός, ταύτῃ ἐστὶ καὶ ἄνθρωπος
δηλονότι οὐδὲ τῇ αὐτῇ ἰδιότητι ᾗ ἐστιν ἀπερίγρα
πιος, ταύτῃ ἐστὶ καὶ περιγραπτός· ἄλλης ἄλλῃ δια
φερούσης· καὶ εἰς κοινωνίαν ἐλθεῖν τὴν ἐν ταυτότητι
οὐσιώδους ὁμοιώσεως οὐκ ἐνδεχομένων, οὔτε τῶν
φύσεων, οὔτε τῶν συνυπάρκτων αὐταῖς ἰδιοτήτων.
Εἰ δὲ τοῦτο, πῶς οὐχ ὁ Εριστὸς ἐξ ἀμφοῖν ὢν,
καὶ κατ' ἀμφότερα γνώριμος, ετη γραφόμενος καὶ μὴ
γραφόμενος;
5'. Πότερον μορφῇ γραφομένῃ ώπται Θεὸς τοῖς
ἐπὶ γῆς, ἢ μὴ γραφομένῃ; Καὶ εἰ μὲν ἀγράπτῳ, δη
λαδὴ καὶ ἀοράτῳ· εἴπερ σύστοιχον θάτερον θατέρῳ,
τὸ ἄγραπτόν φημι καὶ ἀόρατόν. Καὶ πῶς φασιν οἱ
μαθηταὶ. Εωράκαμεν τὸν Κύριον; Οὐκοῦν γρα
φομένῃ· εἰ καὶ ἀθέατον τῇ θείᾳ φύσει ὄντα. Εἶ
δὲ ἐγγράπτῳ, τίς οἴσει τὴν γραπτὴν ἄγραπτον εξώ
πεῖν, εἰ μή τι ἂν εἰς ἔσχατον ἐλάσεις παραπληξίας;
Ζ΄. Εἰ τὸ περιγραπτὸν μόνον λέγειν τὸν Χριστόν,
ψιλοῦν ἐστιν αὐτὸν θεότητος, ἧς τὸ μὴ περιγράφει
σθαι· δῆλον ὅτι καὶ τὸ ἀπερίγραπτον μόνον λέγειν,
ἀπαμφιεννύειν αὐτὸν ἔστιν ἀνθρωπότητος, ἧς τὸ
περιγράφεσθαι· καὶ τὰ ἄτοπα ἰσόῤῥοπα· τὸ μὲν
Παύλῳ τῷ Σαμοσατεῖ ληρῳδηθεν, ψιλὸν ἄνθρωπον,
ἀλλ᾽ οὐχὶ καὶ Θεὸν τὸν Χριστὸν λέγοντι· τὸ δὲ Μάνη
τῷ Πέρσῃ φληναφηθὲν, γυμνὸν Θεὸν, ἀλλ᾽ οὐχὶ καὶ
87 Joan. xx, 25.
col. 481–482page 2 of 4
PG 99:481ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν φάσκοντι. Ὁρᾶτε, ὦ οὗτοι, τὸ ἐμφίκρημνον. Ὁποτέραν οὖν τῶν ἀσεβειῶν οἴεσθε ἐφευγέναι, μεθ᾿ ἑτέρας ἐξ ἀνάγκης ἐν ἡμίσει ἔτε, ὡς ἐκ μερῶν συγκείμενοι. Εἰ γὰρ εἴποτε μὴ Παυλιανίζειν, τί Μανιχαίζετε, τὸν Χριστὸν ὡς ἀσώματον Λόγον οὐ περιγράφοντες; ὅπερ φεύγει Παῦλος. Εἰ δὲ λέγοιτε μὴ Μανιχαίζειν, τί Παυλιανίζετε, τὸν Χριστὸν ὡς ἐνσώματον ἄνθρωπον δογματίζοντες; ὅπερ φεύγει Μάνης· ὥστε Μανιχαίζοντες Παυλιανίζετε, ὡς καὶ ἔμπαλιν.
Η΄. Εἰ ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι ὁ Χριστός ὑμῖν ὡμολόγηται, καὶ οὐ σκάζετε περὶ τούτου· τί προσίστασθε λέγειν, αὐτὸν τῇ μὲν περιγράφεσθαι, τῇ δὲ μὴ περιγράφεσθαι; ἑκατέρας φύσεως τῇ ἰδιότητι γνωριζόμενον· ᾗ μὲν Θεός ἐστι, περιγραφῆς ὑπεραλλόμενον, ὥσπερ θέας καὶ καταλήψεως· ᾗ δὲ ἄνθρωπός ἐστι, περιγραφῇ ὑποπίπτοντα, ὥσπερ θέᾳ καὶ ποιότητι· εἰ μὴ φωνῇ μόνῃ τὸ ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι εἴρηται ἡμῖν, ἀσώματον τὸν Χριστὸν πραγματικῶς ὑπολαμβάνουσι, καὶ διὰ τοῦτο ἀπερίγραπτον.
Θ΄. Ἄλλο τὸ ἁπλοῦν, καὶ ἕτερον τὸ σύνθετον δοξάζετε, ἢ ταὐτὸν ἀμφότερα; Καὶ εἰ μὲν τὸ πρῶτον, πάντως περιγραπτὸν καὶ ἀπερίγραπτον τὸν Χριστὸν, ὡς ἐξ ἀμφοῖν ὄντα, συνείποιτε ἡμῖν. Ἐν γὰρ τοῖς ἐναντίοις ἰδιώμασιν, ἡ θατέρου τούτων θεωρεῖται φύσις, τοῦ ἁπλοῦ λέγω καὶ τοῦ συνθέτου, ἤγουν τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος· ὡς ἐπὶ πυρὸς καὶ ὕδατος ἐν ὑποδείγματος λόγῳ, οὔτε τὸ πῦρ κατωφερές, οὔτε τὸ ὕδωρ ἀνωφερές· οὔτε ἡ ξηρότης ὑγρότης, οὔτε ἡ ὑγρότης ξηρότης. Τοίνυν οὔτε ἡ περιγραφὴ ἀγραφία· οὔτε ἡ ἀγραφία περιγραφή. Διαιρεῖται γὰρ τοῦδε τόδε ἐναντιότητι φυσικῇ ὅτι μάλιστα· καὶ πολλῷ γε μᾶλλον ἐπὶ τῆς τρίτης σκελίδος ἢ τοῖν δυοῖν. Εἰ δὲ ἀπερίγραπτον μόνον, πῶς οὐχὶ τὸ δεύτερον δοξάζειν; καὶ μὴ λέγοντες δοξάζοντες ἁπλοῦν σύνθετον μίαν φύσιν θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος· ὡσανεὶ ὑδρόπυρον σὺν Σευήρῳ συγχυτικῶς πρεσβεύοντες. Τῇ γὰρ μονότητι τῆς ἰδιότητος μοναδικὸς καὶ ὁ τῆς φύσεως λόγος συνεκφαίνεται.
Ι΄. Εἰ αἱ καταφάσεις ταῖς ἀποφάσεσι ἠναντίωνται, καὶ οὐ ταὐτὸν ἀμφότεραι, οὔτε νενόηνται, οὔτε ὀνομάζονται· κατάφασις δὲ τὸ περιγράφεσθαι· ἀπόφασις δὲ τὸ μὴ περιγράφεσθαι· ἐξ ἀμφοῖν δὲ ὁ Χριστὸς θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι· πάντως που ἔχει τὰ ἰδιώματα τῶν φύσεων· ἐξ ὧν καὶ ἐνεστιν ἀντιδιαστελλόμενα πρὸς ἄλληλα, καὶ οὐκ εἰς ἓν κεκραμένα, ἀκολούθως τῇ διπλόῃ τῶν οὐσιῶν διττὰ καὶ αὐτὰ ὑπάρχοντα· ἀφ᾿ ὧν καὶ νενόηται καὶ ὠνόμασται περιγραπτός τε καὶ ἀπερίγραπτος. Εἰ δὲ μὴ τοῦτο, ἀλλὰ μόνον ἀπερίγραπτος· ἐκράθη τὰ ἄκρατα φύρδην· καὶ ὁμώνυμα τὰ ἑτερώνυμα· καὶ ἔσται τὸ περιπατεῖν, ὡς τὸ μὴ περιπατεῖν, ταὐτονόητον καὶ ταὐτόλεκτον· καὶ τὸ διαλέγεσθαι, ὡς τὸ μὴ διαλέγεσθαι· καὶ τὸ ὑπάρχειν, ὡς τὸ μὴ ὑπάρχειν· καὶ τὸ περιγράφεσθαι λοιπόν, ὡς τὸ μὴ περιγράφεσθαι· ὅπερ λίαν ἠλίθιον.
PROBLEMATA AD ICONOMACH.
ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν φάσκοντι. Ορᾶτε, ὦ οὗτοι, το non autem et hominem esse Christum videte, ο
ἐμφίκρημνον. Οποτέραν οὖν τῶν ἀσεβειῶν οἴεσθε
εφευγέναι, μεθ᾿ ἑτέρας ἐξ ἀνάγκης ἐν ἡμίσει ἔτε·
Με, ὡς ἐκ μερῶν συγκείμενοι. Εἰ γὰρ εἴποτε μὴ
Παυλιανίζειν, τί Μανιχαίζετε, τὸν Χριστὸν ὡς ἀσώ
με τον Λόγον οὐ περιγράφοντες; ὅπερ φεύγει Παῦλος
δὲ λέγοιτε μὴ Μανιχαίζειν, τί Παυλιανίζετε, τὸν
Ιριστὸν ὡς ἐνσώματον ἄνθρωπον δογματίζοντες;
ίπερ φεύγε: Μάνης· ὥστε Μανιχαίζοντες Παυλιανίζε
π, ὡς καὶ ἔμπαλιν.
Η΄. Εἰ ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι ὁ Χριστός
ὑμῖν ὡμολόγηται, καὶ οὐ σκάζετε περὶ τούτου το
προσίστασθε λέγειν, αὐτὸν τῇ μὲν περιγράφεσθαι, τῇ
ἃ μὴ περιγράφεσθαι; ἑκατέρας φύσεως τῇ ἰδιότητε
γνωριζόμενον· ἡ μὲν Θεός ἐστι, περιγραφῆς ὑπερ
αλλόμενον, ὥσπερ θέας καὶ καταλήψεως; ᾗ δὲ ἄν·
θρωπός ἐστι, περιγραφή υποπίπτοντα, ὥσπερ θέα
καὶ ποιότητ:· εἰ μὴ φωνῇ μόνῃ τὸ ἐν θεότητα
καὶ ἀνθρωπότητι εἴρηται ἡμῖν, ἀσώματον τὸν Χριπὸν πραγματικῶς ὑπολαμβάνουσι, καὶ διὰ τοῦτο
έγραπτον.
Θ΄. Αλλο τὸ ἁπλοῦν, καὶ ἕτερον τὸ σύνθετον δοξά
ζετε, ἢ ταυτὸν ἀμφότερα; Καὶ εἰ μὲν τὸ πρῶτον,
τέντως περιγραπτον καὶ ἀπερίγραπτον τὸν Χριστὸν,
ὡς ἐξ ἀμφοῖν ὄντα, συνείποιτε ἡμῖν. Ἐν γὰρ τοῖς
ἐναντίοις ἰδιώμασιν, ἡ θατέρου τούτων θεωρεῖται
εἰσις, τοῦ ἁπλοῦ λέγω καὶ τοῦ συνθέτου, ἤγουν τῆς
Στητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος· ὡς ἐπὶ πυρὸς καὶ
ατος ἐν ὑποδείγματος λόγῳ, οὔτε τὸ πῦρ κατωφε
ρές, οὔτε τὸ ὕδωρ ἀνωφερές· οὔτε ἡ ξηροτης υγρό. Ο
της, είτε ἡ ὑγρότης ξηρότης. Τοίνυν οὔτε ἡ περι
γραφὴ ἐγραφία· οὔτε ἡ ἀγραφία περιγραφή. Δια
εἰσγεται γὰρ τοῦδε τόδε ἐναντιότητα φυσικῇ ὅτι μάο
λιστα· καὶ πολλῷ γε μᾶλλον ἐπὶ τῆς τρίτης σκελίδος
ἢ τοῖν δυοῖν. Εἰ δὲ ἀπερίγραπτον μόνον, πῶς οὐχὶ τὸ
δεύτερον δοξάζειν; καὶ μὴ λέγοντες δοξάζοντε απλο
σύνθετον μίαν φύσιν θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος·
ὡσανεὶ ὑδρόπυρον σὺν Σευήρῳ συγχυτικῶς πρεσβεύον
της. Τῇ γὰρ μονότητι τῆς ἰδιότητος μοναδικὸς καὶ
ὁ τῆς φύσεως λόγος συνεκφαίνεται.
boni, utrinque præcipitium. Itaque in medio tanquam inter partes constituti, quodcunque ex duobus impiis dogmatis fugere velitis, alterum necesse
est amplectamini. Si enim vos a Pauli partibus
esse negaveritis, cur Manem sequimini. Christum
tanquam Verbum incorporeum minime circumscribentes? id quod a Paulo alienum est. Si autem
dicatis vos non esse Manichæos, cur cum Paulo
dicitis Christum hominem esse corporeum? quod
Manes declinavit. Ita Manem sequentes, et Paulum
sequimini, ac vice versa.
VIII. Si Christum in divinitate et in humanitate
confitenini, neque id fateri dubitatis: cur refugitis dicere ipsun un a quidem circumscribi, altera
vero non circumscribi? cum noscitetur utriusque
naturæ proprietate: ea quidem qua Deus est, circumscriptionem perinde ut aspectum et comprehensionem excedens: ea vero qua homo est, circumscriptioni perinde ut aspectui et qualitati
subjectus: nisi forte vos Christum in divinitate et
humanitate confessi voce tenus, incorporeum illum
astute intelligitis, ac propterea figurari non posse.
IX. Num existimatis aliud esse id quod simplex,
aliud quod compositum an utrumque idem esse? Si
primum, omino Christum circumscriptum et incircumscriptum nobiscum dicitote, utpote ex utroque constantem: nam in proprietatibus contrariis
spectatur natura utriusque, simplicis dico et compositi, puta divinitatis et humanitatis. Sicut in
ignis et aquæ exemplo, neque ignis deorsum nititur, neque aqua sursum evolat: neque siccitas
est humiditas, neque humiditas siccitas. Igitur neque circumscriptio est non posse figurari, neque
non posse figurari circumscriptio est. Alterum
enim alteri quam maxime opponitur naturali contrarietate quæ multo etiam major est in hoc tertio quam in illis duobus. Si autem dicatis incircumscriptum duntaxat, quomodo non secundum ponitis? Ac licet id non dicatis, statuitis utique unam
esse divinitatis et humanitatis naturam simplicem
compositam tanquam cum Severo ignem aquam
mfusione constituentes. Proprietatis enim singularitate singularis pariter ratio naturæ demonstratur.
1. Ε: αἱ καταφάσεις ταῖς ἀποφάσεσι ἠναντίωνται,
καὶ οὐ ταυτὸν ἀμφότεραι, οὔτε νενόηνται, οὔτε ὀνομά
.X. Siaffirmationes et negationes opponuntur inter
se, nec utræque idem sunt sive idea sive nomine:
ζονται - κατάφασις δὲ τὸ περιγράφεσθαι· ἀπόφασις circumscribit autem affirmatio est, non circumδὲ τὸ μὴ περιγράφεσθαι· ἐξ ἀμφοῖν δὲ ὁ Χριστὸς
θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι· πάντως που ἔχει τὰ ἰδιώματα τῶν φύσεων; ἐξ ὧν καὶ ἐνεστιν ἀντιδιαστελλό
μενα πρὸς ἄλληλα, καὶ οὐκ εἰς ἕν κεκραμένα, ἀκολού
θως τῇ διπλόῃ τῶν οὐσιῶν διττὰ καὶ αὐτὰ ὑπάρχοντα.
ἀπ᾿ ὧν καὶ νενόηται καὶ ὠνόμασται περιγραπτός τε
καὶ ἀπερίγραπτος. Εἰ δὲ μὴ τοῦτο, ἀλλὰ μόνον ἀπερί
γραπτος· ἱκράθη τὰ ἄκρατα φύρδην· καὶ ὁμώνυμα τὰ
ἑτερώνυμα· καὶ ἔσται τὸ περιπατεῖν, ὡς τὸ μὴ περιπατεῖν, ταυτονόητον καὶ ταυτόλεκτον· καὶ τὸ διαλέγει
σθαι, ὡς τὸ μὴ διαλέγεσθαι· καὶ τὸ ὑπάρχειν, ὡς τὸ
μὴ ὑπάρχειν· καὶ τὸ περιγράφεσθαι λοιπὸν, ὡς τὸ μὴ
περιγράφεσθαι· ὅπερ λίαν ἠλίθιον.
scribi, negatio: Christus vero ex ambobus, divinitate et humanitate constat; omnio naturarum habet
proprietates: quarum aliquæ sunt inter se opposite,
neque in unum permistæ, sed quæ ob duplicis naturæ distinctionem, geminæ ipse quoque sunt, ex
quibus circumscriptus et incircumscriptus cognoscitur ac denominatur. Quod si ita non est, sed incircumscriptus solummodo est, permissa et confusa erunt quæ nequeunt permisceri ejusdem
nominis erunt quæ nominis diversi: critque cogitatione et nomine prorsus idem ambulare et non ambulare ac ratione uti perinde erit ac non uti, et existere perinde ac non exsistere, et circumscribi perinde acnon circumscribi; quod nimis stolidum est
col. 483–484page 3 of 4
PG 99:483ΙΔ΄. Ἐξ ἀπεριγράπτου καὶ περιγραπτοῦ, οὐκ ἀπερίγραπτον μόνον, ὦ οὗτοι· ὡς οὐδὲ ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος Θεὸς μόνος. Εἰ γὰρ αἱ φύσεις αἱ ἑνωθεῖσαι καθ᾽ ὑπόστασιν, τὴν εἰς ἀλλήλας μεταβολὴν οὐ προσήκαντο· οὔτε μὴν τὰς οἰκείας προσηγορίας ἠμείψαντο· σώζουσι δὲ τὸ δυϊκὸν καὶ μετὰ τὴν ἕνωσιν ἐν μοναδικῷ προσώπῳ, καὶ τοῖς πράγμασι καὶ τοῖς ὀνόμασιν· ἄρα καὶ αἱ τούτων ἰδιότητες ὡσαύτως ἔχουσι, μὴ μεταβληθεῖσαι τῆς φυσικῆς ποιότητος· μηδὲ τὴν δυϊκὴν ὀνομασίαν ἀπολέσασαι· μένουσι δὲ ἐν Χριστῷ ἀλώβητοι· ἀφ᾽ ὧν περιγραπτός τε καὶ ἀπερίγραπτος ὁμολογουμένως, κἂν μὴ βούλησθε, ἀθεΐζοντες.
ΙΒ΄. Εἰ, ὥς φησιν ὁ θεῖος Ἐπιφάνιος, ὅσα ἐν ἀνθρώπῳ καὶ ὁ ἄνθρωπος· καὶ εἴ τί ἐστιν ἄνθρωπος, ταῦτα ἐλθὼν ἀνέλαβεν ὁ Μονογενής· ἵνα ἐν τῷ τελείως ἀνθρώπῳ τελείως τὸ πᾶν τῆς σωτηρίας, Θεὸς ὤν, ἀπεργάσηται, μηδὲν ἀπολείψας τοῦ ἀνθρώπου· οὐ περιγραφόμενος δὲ σώματι, ἀπολείποιτο οὐ τὸ τυχόν, ἁπλῶς, ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ Κύριον καὶ καιριώτατον· εἴπερ πρώτιστον ἰδίωμα ἀνθρώπου, ἡ τοῦ σωματικοῦ χαρακτῆρος ἐξεικόνησις· ἄρα οὐχ οὗτος ἀπαγορεύει Χριστὸν ἐγγράφεσθαι, ὦ ἄνδρες, ἀλλ᾽ ὁ τούτου ὁμώνυμος τὴν σάρκα Χριστοῦ ἀπαρνούμενος, καθώς αὐτὸς ὁ ἅγιος ἐν τῷ περὶ αἱρέσεων τριακοστῷ δευτέρῳ κεφαλαίῳ δεδήλωκεν· ὃν καὶ ἐν τοῖς ἑαυτοῦ συνοδικοῖς ἀναθεματίζει ὁ μακάριος Σωφρόνιος.
ΙΓ΄. Τοῖς ἐνισταμένοις φιλονεικότερον, καὶ λέγουσιν ὡς ἐν τῷ περιγράφειν τὸν Χριστόν, χωρίζειν αὐτόν ἐστιν εἰς δύο υἱοὺς κατὰ Νεστόριον, ἀποκριτέον, ὡς οὐ χωρίζειν ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ λίαν φρονεῖν ὀρθότατα. Ὡς γὰρ ἐπὶ τῆς θεολογίας τὸ ἰδιάζον τῶν ὑποστάσεων οὐ διατέμνει τὴν μίαν φύσιν τῆς θεότητος, ἀλλὰ κοινωνοῦν φυσικῶς διακέκριται ὑποστατικῶς· οὕτως ἐπὶ τῆς οἰκονομίας ἔμπαλιν, τὸ ἰδιάζον τῶν φύσεων, οὐ διατέμνει τὴν μίαν τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπόστασιν· ἀλλὰ κοινωνοῦν ὑποστατικῶς, διακέκριται φυσικῶς. Εἰ δὲ μερίζοι ἐν τῷ περιγράφεσθαι ὅπερ ἐστὶν ἰδιάζον τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, μερίζοι ἄρα κἀκεῖ τὴν μίαν φύσιν τὸ ἀγέννητον, καὶ γεννητόν, καὶ ἐκπορευτόν, ὅπερ ἐστὶν ἰδιάζον τῶν τριῶν ὑποστάσεων· ἀλλὰ μὴν οὐ μερίζει, κἂν ἑτεροίως ἔχῃ πρὸς ἄλληλα. Οὐδὲ ἐνταῦθα ἄρα τὴν μίαν ὑπόστασιν Χριστοῦ τὸ ἀπερίγραπτον τῆς θεότητος καὶ περιγραπτὸν τῆς ἀνθρωπότητος, κἂν ἐναντίως ἔχῃ πρὸς ἄλληλα.
ΙΔ΄. Εἰ οὐ διὰ τὸ τὸν Θεὸν Λόγον σεσαρκώσθαι, ἐξὸν εἰπεῖν σωματωθῆναι τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα, κἂν ἡ Τριὰς κατὰ φύσιν ἀμέριστος· οὐδὲ διὰ τὸ περιγεγράφθαι αὐτὸν κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, ἐξὸν εἰπεῖν τὴν θεότητα συμπεριγράφεσθαι, κἂν καθ᾽ ὑπόστασιν αὕτη τῆς σαρκὸς ἀμέριστος, τῆς φυσικῆς
XI. Ex incircumscripto et circumscripto, o boni,
non ft aliquid quod sit tantummodo incircumscriplum quo modo ex divinitate et humanitate non
fit qui sit tantummodo Deus. Si enim naturæ secundum hypostasim adunatæ, non sunt altera in
alteram mutata, certe nec appellationes proprias
commutarunt; sed post ipsam in persona una conjunctionem servant et rerum et nominum distinctionem. Igitur ad hunc modum se habent et ipsarum proprietates, neque mutata est naturalis istarum qualitas, neque nominum distinctionem amiserunt, sed manent in Christo illibatæ: ex quibus
et circumscriptus et incircumscriptus est prorsus,
quantumlibet vos, o impii, renuatis.
XII. (p) Si, ut divinus Epiphanius ait, quæcunque
sunt in homine homo sunt: ac Unigenitus p
adveniens assumpsit omne id quod homo est:
ut in homine perfecto omnia plane quæ salu.
tis sunt, Deus cum sit, perficeret, nihil ejus quod
homo est derelinquens: carens autem circumscriptione, dereliquisset aliquid, nec qualecunque
porro, est quod proprium maxime et præcipuum
est, siquidem prima hominis proprietas est posse
corporea forma repræsentari: quisquis Christum
figurari vetat, o viri, nonne, sicut idem Sanctus
tricesimo secundo de Hæresibus capite demonstravit, germanus est ejus qui Christi carnem abnegat? quem beatus quoque Sophronius in suis synodicis anathemetizat (q).
XIII. lis qui pervicacius contradicunt, quique
Christum, cum pingitur, in duos filios aiunt dividi,
sicut divisit Nestorius, respondendum est minime
id esse Christum dividere, sed potius quæ rectissima
sunt sapere. Nam ut in theologia, id quod personarum proprium est, minime dividit singularem
divinitatis naturam, sed quod naturam communem
habet, discretum est personis: ita in œconomia e
contrario, quod naturarum proprium est non dividit singularem Dei Verbi personem, sed quod personam communem habet, naturis discretum est.
Si autem in circumscriptione, id quod naturæ humanæ proprium est, induceret divisionem: ergo
et in istis, quæ sunt ingenitum, genitum, et procedens, id quod trium personarum proprium est, naturam singularem divideret. Atquinon dividit certe,
quantumvis illa sint inter se diversa. Ergo neque
ΙΔ΄. Ἐξ ἀπεριγράπτου και περιγραπτοῦ, οὐκ
ἀπερίγραπτον μόνον, ὦ οὗτοι· ὡς οὐδὲ ἐκ θεότητος
καὶ ἀνθρωπότητος Θεός μόνος. Εἰ γὰρ οἱ φύσεις αἱ
ἑνωθεῖσαι καθ' ὑπόστασιν, τὴν εἰς ἀλλήλας μεταβολὴν οὐ προσήκαντο· οὔτε μὴν τὰς οἰκείας προσ
ηγορίας ἠμείψαντο· σώζουσι δὲ τὸ δυϊκὸν καὶ μετὰ
τὴν ἕνωσιν ἐν μοναδικῷ προσώπῳ, καὶ τοῖς πρά
γματι καὶ τοῖς ὀνόμασιν· ἄρα καὶ αἱ τούτων ἰδιό
τητες ὡσαύτως ἔχουσι, μὴ μεταβληθεῖσαι τῆς φυσι
κῆς ποιότητος· μηδὲ τὴν δυϊκὴν ὀνομασίαν ἀπολέ
σασαι· μένουσι δὲ ἐν Χριστῷ ἀλώβητοι· ἀφ᾽ ὧν
περιγραπτός τε καὶ ἀπερίγραπτος ὁμολογουμένως,
κἂν μὴ βούλησθε, ἀθείζοντες.
ΙΒ΄. Ε', ὥς φησιν ὁ θεῖος Επιφάνιος, ὅσα ἐν ἀνα
θρώπῳ καὶ ὁ ἄνθρωπος· καὶ εἴ τί ἐστιν ἄνθρωπος,
ταῦτα ἐλθὼν ἀνέλαβεν ὁ Μονογενής· ἵνα ἐν τῷ τε
λείως ἀνθρώπῳ τελείως τὸ πᾶν τῆς σωτηρίας, Θεὸς
ὤν, ἀπεργάσηται, μηδὲν ἀπολείψας τοῦ ἀνθρώπου·
οὐ περιγραφόμενος δὲ σώματι, ἀπολείποιτο οὐ τὸ
τυχόν, ἁπλῶς, ἀλλ' αὐτὸ τὸ Κύριον καὶ καιριώτατον·
εἴπερ πρώτιστον ἰδίωμα ἀνθρώπου, ἡ τοῦ σωματι
κοῦ χαρακτῆρος ἐξεικόνησις· ἄρα οὐχ οὗτος ἀπαγορεύει Χριστὸν ἐγγράφεσθαι, ὦ ἄνδρες, ἀλλ' ὁ τούτου
ὁμώνυμος τὴν σάρκα Χριστοῦ ἀπαρνούμενος, καθώς
αὐτὸς ὁ ἅγιος ἐν τῷ περὶ αἱρέσεων τριακοστῷ δεν
τέρῳ κεφαλαίῳ δεδήλωκεν; ὃν καὶ ἐν τοῖς ἑαυτοῦ
συνοδικοῖς ἀναθεματίζει ο μακάριος Σωφρόνιος.
1. Τοῖς ἐνισταμένοις φιλονεικότερον, καὶ λέγουσ
σιν ὡς ἐν τῷ περιγράφειν τὸν Χριστόν, χωρίζειν
αὐτόν ἐστιν εἰς δύο γιούς κατὰ Νεστόριον, ἀποκρι
τέον, ὡς οὐ χωρίζειν ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ λίαν φρονεῖν
ὀρθότατα. Ὡς γὰρ ἐπὶ τῆς θεολογίας τὸ ἰδιάζον τῶν
ὑποστάσεων οὐ διατέμνει την μίαν φύσιν τῆς θεότη
τος, ἀλλὰ κοινωνούν φυσικῶς διακέκριται ὑποστατικῶς· οὕτως ἐπὶ τῆς οἰκονομίας ἔμπαλιν, τὸ ἰδιάζον
τῶν φύσεων, οὐ διατέμνει τὴν μίαν τοῦ Θεοῦ Λόγου
ὑπόστασιν· ἀλλὰ κοινωνοῦν ὑποστατικῶς, διακέκρι
ται φυσικῶς. Εἰ δὲ μερίζοι ἐν τῷ περιγράφεσθαι
ὅπερ ἐστὶν ἰδιάζον τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, μερίζοι
ἄρα κἀκεῖ τὴν μίαν φύσιν τὸ ἀγέννητον, καὶ γεννητόν, καὶ ἐκπορευτὸν, ὅπερ ἐστὶν ἰδιάζον τῶν
τριῶν ὑποστάσεων· ἀλλὰ μὴν οὐ μερίζει, κἂν έτε
ροίως ἔχῃ πρὸς ἄλληλα. Οὐδὲ ἐνταῦθα ἄρα τὴν μίαν
ὑπόστασιν Χριστοῦ τὸ ἀπερίγραπτον τῆς θεότητος
istic personam Christi singularum incircumscriptio και περιγραπτὸν τῆς ἀνθρωπότητος, κἂν ἐναντίως
divinitatis et circumscriptio humanitatis, quantum
vis inter se opponantur.
XIV. Si non licet, ex eo quod Deus Verbum carnem induit, affirmare, Patrem et Spiritum sanctum
corporatos fuisse, quamvis Trinitas individua sit
secundum naturam, pariter non licet ex eo quod
circumscriptus idem fuit secundum humanitatem,
affirmare, divinitatem simul circumscribi, quam-
"
ἔχῃ πρὸς ἄλληλα.
ΙΔ΄. Εἰ οὐ διὰ τὸ τὸν Θεὸν Λόγον σεσαρκώσθαι,
ἐξὸν εἰπεῖν σωματωθῆναι τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα,
κἂν ἡ Τριάς κατά φύσιν αμέριστος· οὐδὲ διὰ τὸ
περιγεγράφθαι αὐτὸν κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, ἐξὸν εἶπεῖν τὴν θεότητα συμπεριγράφεσθαι, καν καθ᾽ ὑπόστασιν αὕτη τῆς σαρκὸς ἀμέριστος, τῆς φυσικῆς
(p) Ex Ancorato. (a) Tom. VI Concil. Labbei pag. 851.
col. 485–486page 4 of 4
PG 99:485συνεχείας ἐκεῖ μὴ συγχεούσης τὰς ὑποστάσεις· κἀντεῦθεν τῆς ὑποστατικῆς ταυτότητος μὴ ἐξιστώσης τῶν οἰκείων ὅρων τὰς φύσεις.
ΙΕ΄. Εἰ οὐχ ὁμοίως ἡμῖν ὁ Χριστὸς ἐγγράφεται διὰ τὴν θεότητα, οὐδ' ὁμοίως τῷ Πατρὶ οὐ περιγράφεται διὰ τὴν ἀνθρωπότητα· καὶ ἔστιν ἀπολέσας ἀμφότερα, μᾶλλον ἀμείψας θάτερον θατέρῳ τὸ ἰδίωμα, ὡς Θεὸς περιγραφόμενος, ὡς δ᾽ ἄνθρωπος μὴ περιγραφόμενος. Εἰ δὲ πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἔχων ἔχει καὶ τὸ ἀπερίγραπτον· δηλονότι καὶ πάντα τὰ τοῦ ἀνθρώπου ἔχων, ἔχει καὶ τὸ περιγραπτόν, ἀμφοτέρωθεν ὢν τέλειος, καὶ οὐχ ἡμιτελὴς καθ᾽ ἑκάτερον.
ΤΟΥ ΑΥ̓ΤΟΥ
ΚΑΤΑ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΕΠΤΑ.
Α΄.
Πρὸς τοὺς λέγοντας θεοποιεῖσθαι τὰς εἰκόνας τοὺς Χριστιανοὺς προσκυνοῦντας τὴν Χριστοῦ εἰκόνα, τῆς Θεοτόκου, ἢ οὐτινοσοῦν τῶν ἁγίων.
Θεοποιεῖν ἔστιν, ἵνα ἐξ αὐτῆς τῆς τοῦ ῥήματος συνθέσεως εἴπωμεν, τὸ, ὅπερ οὐ Θεός, ὡς Θεὸν θεοποιεῖσθαι καὶ λατρεύεσθαι ὑπό τινος, κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ Ἀποστόλου εἰρημένον· Καὶ ἤλλαξαν τὴν δόξαν τοῦ ἀφθάρτου Θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου, καὶ πετεινῶν, καὶ τετραπόδων, καὶ ἑρπετῶν, ἤγουν ἐπὶ μὲν τῆς πρώτης φύσεως· καλὸν γὰρ διασαφῆσαι τὴν τετρακτύν, Κρόνου καὶ Διός, Ἥρας τε καὶ Ἀφροδίτης, καὶ τῶν ὁμοίων τούτοις ἐν ἑκατέροις τοῖς γένεσι πλείστων μάλιστα· ἐπὶ δὲ τῆς δευτέρας, ἀετοῦ, γρυπός, ἢ οὑτινοσοῦν ἄλλου τῶν ἑτεροειδῶν τῆς αὐτῆς φύσεως· ἐπὶ δὲ τῆς τρίτης, μόσχου, τράγου, ἢ οὑτινοσοῦν ἄλλου τῶν ἑτεροειδῶν τῆς αὐτῆς φύσεως· ἐπὶ δὲ τῆς τετάρτης, ὄφεως, σαύρας, ἢ οὔτινος ἄλλου τῶν
ADVERSUS ICONOMACH. CAPITA VII.
ρείας ἐκεῖ μὴ συγχεούρης τὰς ὑποστάσεις· κἀν- vis illa secundum personam divisa non sit a carne:
κ τῆς ὑποστατικής ταυτότητος μὴ ἐξιστώσης
οἰκείων ὅρων τὰς φύσεις.
΄. Εἰ οὐχ ὁμοίως ἡμῖν ὁ Χριστὸς ἐγγράφεται διὰ
κότητα, οὐδ' ὁμοίως τῷ Πατρὶ οὐ περιγράφεται
τὴν ἀνθρωπότητα· καὶ ἔστιν ἀπολέσας ἀμφότερα,
άλλον ἀμείψας θάτερον θατέρῳ τὸ ἰδίωμα, ὡς
περιγραφόμενος, ὡς δ᾽ ἄνθρωπος μὴ περιγρα
νος. Εἰ δὲ πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἔχων ἔχει καὶ
πρίγραπτον· δηλονότι καὶ πάντα τὰ τοῦ ἀνα
οὐ ἔχων, ἔχει καὶ τὸ περιγραπτόν, ἀμφοδεν ὢν τέλειος, καὶ οὐχ ἡμιετελής καθ᾽ ἐκάcum neque illic naturæ conjunctio personas confundat, neque istic personæ singularitas naturas
de finibus propriis demoveat.
XV. Si christus propter divinitatem non potest
uti nos, figurari, sic etiam propter humanitatem
non est incircumscriptus ut Pater: sed utramque
hanc proprietatem amisit, aut potius alteram cum
altera commutavit, circumscriptus qua Deus est;
incircumscriptus autem qua homo est. Si vero quia
omnia Patris habet, et ideo habet et incircumscriptionem, pariter, cum omnia quæ hominis sunt
habeat, habet et circumscriptionem, siquidem est
utrinque perfectus, neque ex alterutra parte semiperfectus.
ΚΑΤΑ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΕΠΤΑ
EJUSDEM
ADVERSUS ICONOMACHOS
CAPITA SEPTEM.
Δ.
Πρός, ὡς λέγοντας θεοποιεῖσθαι τὰς εἰκόνας
τοὺς Ιστιανούς προσκυνοῦντας τὴν Χρι
στοῦ μήνα, τῆς Θεετόκου, ἢ οὐτινησοῦν τῶν
yiam
Θεοπείν ἔστιν, ἵνα ἐξ αὐτῆς τῆς τοῦ ῥήματος
θέσεις επωμεν, τὸ, ὅπερ οὐ Θεός, ὡς Θεόν
εισθεί ο καὶ λατρεύεσθαι ὑπό τινος, κατὰ τὸ ὑπὸ
Αποστόλου εἰρημένον· Καὶ ἤλλαξαν τὴν δό
τοῦ ἀφθάρτου Θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος
στοῦ ἀνθρώπου, καὶ πετεινῶν, καὶ τετραπό
καὶ ἑρπετών, ἤγουν ἐπὶ μὲν τῆς πρώτης φύ-
: καλόν γὰρ διασαφῆσαι τὴν τετρακτύν, Κρόνου
καὶ Διός, Ηρας τε καὶ ᾿Αφροδίτης, καὶ τῶν
των τούτοις ἐν ἑκατέροις τοῖς γένεσι πλείστων
μάλιστα· ἐπὶ δὲ τῆς δευτέρας, ἀετοῦ, γρυπός, ἢ
νοσοῦν ἄλλου τῶν ἑτεροειδῶν τῆς αὐτῆς φύσεως,
δὲ τῆς τρίτης, μόσχου, τράγου, ἢ οὐτινοσοῦν
οὐ τῶν ἑτεροειδών τῆς αὐτῆς φύσεως· ἐπὶ δὲ τῆς
άρτης, όφεως, σαύρας, ἢ οὔτινος ἄλλου τῶν
Rom. 1, 23.
Adversus eos qui dicunt Christianos ex imaginibus
deos facere, cum Christi, Deiparæ aut cujuscunque
Sanctorun, imaginem adorant.
Deum facere, est, ut ab ipsa verbi compositione
initium dicendi sumamus, id quod Deus non est,
tanquam Deum constitui et coli ab aliquo: secundum id quod Apostolus dixit: Et mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis
corruptibilis hominis, volucrum, et quadrupedum, et
serpentium 88: ut puta, quod ad primum genus attinet (convenit enim genera illa quatuor explicare),
Saturni et Jovis, Junonis et Veneris, atque his similium utriusque sexus quam plurimorum: in secundo autem genere, aquilæ, gryphi, aut alterius
cujuscunque de hoc genere, ab aliis diverso: in
tertio autem genere, vituli, hirci, vel alteriuscunque de genere eodem ab aliis diverso: demum in
quarto genere, serpentis, lacertæ, vel alterius cu-
Continue reading PG 99: Adversus Iconomachos Capita Septem →≣ entire volume