EJUSDEM EPISTOLA AD THEOPHILUM IMPERATORE DE SANCTIS AC VENERANDIS IMAGINIBUS. (Exstat inter Opera S. Joannis Damasceni hujus Patrologiæ t. XCV, col. 345.) ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΠΛΑΤΩΝΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΡΟΕΚΥΝΗΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ. EJUSDEM EPISTOLA AD PLATONEM IPSIUS PATREM DE CULTU SACRARUM IMAGINUM. Nosmetipsos consolamur, cum sanctum caput nostrum alloquimur. Quodnam enim potest filio salatium majus esse, quam conferre sermonem cum patre, tali præsertim ac tanto, cujus virtus multarum urbium ac regionum et insularum præconiis celebratur? Atque is est pater meus charissimus: eliamsi fructus arbori similis non sit, ob tenuitatis mea infecunditatem: tu tamen nobis propositus es tanquam pietatis norma: neque nobis tantum, sed et omnibus qui pie vitam instituere, ad virtutis perfectionem contendere, et ad prosperum cursum excitari velint. Cam autem sanctitas tua jam pridem a me postulaverit, ut quomodo sacram imaginem Christi venerari oporteat edisseram: non quo id ignores, sed volens ea re meam orationem tacentem excitare: mihi quidem hactenus non liouit respondere; nunc autem reminiscens, æquum esse duxi; quod mihi abs te imperatum est, cum sanctarum precum tuarum auxilio exsequi tametsi hac ipsa de re alias satis fortasse disseruerim. Omnis itaque artificialis imago, similitudo est illius cujus imago est, ac in se ipsa formam sui Εαυτούς παραμυθούμεθα προσλαλοῦντες τῇ κεφαλῇ ἡμῶν. Τί γὰρ ἂν εἴη παρακλητικά παιδί, ἢ πατρὶ διαλέγεσται, καί γε τοιούτῳ καὶ λικούτῳ, οὗ τὴν ἀρετὴν ᾄδουσι πολλαὶ πόλεις ραί τε καὶ νῆσοι; οὗτος ὁ ἐμὸς ποθεινὸς Π κἂν ὁ καρπὸς τῷ δένδρῳ οὐκ ἐοικώς, διὰ τὸ ἐ στον τῆς ταπεινώσεώς μου. 'Αλλ' ὅμως τὸ πρ σθαί σε κανόνα εὐσεβείας ἔχομεν· οὐχ ἡμεῖς μ ἀλλὰ καὶ οἵπερ ἂν ἕλοιντο θεοσεβεῖν, πτερο εἰς ἀνδρείαν, καὶ διανίστασθαι πρὸς εὐδρομίαν. δὴ δὲ ἀπὸ χρόνου πολλοῦ ἐπεζήτησέ σου ἡ ἁγιων δοῦναι με λόγον, πῶς δεῖ τὴν σεπτὴν εἰκόνα στοῦ προσκυνεῖν· οὐκ ἀγνοοῦσα, ἀλλὰ βουλο καντεῦθεν τὸν ἄλογόν μου λόγον κινεῖν· τηνικ μὲν οὐκ ἐξεγένετό μοι ἀποκριθῆναι. Νυνὶ δὲ μνησθείς, δέον ἡγησάμην τὸ ἐνταλθέν μοι ἐφ' οἷόν τέ ἐστι τῇ συνεργείᾳ τῶν ἱερῶν σου προσε ἀποπληρῶσαι. Εἰ καὶ ὅτι ἄλλοθί που περὶ τοῦδε τάχα ἱκανῶς ἐξεῖπον. Πᾶσα τοίνυν τεχνητή εἰκών, ὁμοίωσίς ἐστιν ᾖ εἰκὼν, καὶ ἐν ἑαυτῇ τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀρ

DE CULTU SACRARUM IMAGINUM. του μιμητικώς δείκνυσι, καθώς φησιν ὁ πολὺς τὰ exemplaris imitando demonstrat, sicut divinorum θεῖα Διονύσιος. τὸ ἀληθὲς ἐν τῷ ὁμοιώματι· τὸ ἄρο χέτυπον ἐν τῇ εἰκόνι· τὸ ἑκάτερον ἐι ἑκατέρῳ, παρὰ τὸ τῆς οὐσίας διάφορον. Ὥστε ὁ προσκυνῶν τὴν εἰκίνι, προσεκύνησε τὸν ὅνπερ ἐμφαίνει ἡ εἰκὼν ἀσφαλῶς. Οὔτε γὰρ τὴν τῆς εἰκόνος οὐσίαν, ἀλλὰ τὸν ἐν αὐτῇ γεγραμμένον προσεκύνησεν· οὔτε μὴν τοῦ ἀρχετύπου τὴν εἰκόνα διέσχισε κατὰ ταυτὸν τῆς προσκυνήσεως. Ταυτὸν γὰρ ἡ εἰκὼν τῷ ἀρχετύπῳ τὰ ὁμοιώσει. Οὕτω τοιγαροῦν καὶ ὁ μέγας Βασί λειος· ὅτι βασιλεὺς λέγεται καὶ ἡ τοῦ βασιλέως εἶν των, καὶ οὐ δύο βασιλεῖς. Οὔτε γὰρ τὸ κράτος σχίστα:, οὔτε ἡ δόξα μερίζεται. Ὡς γὰρ ἡ κρατοῦσα ἡμῶν ἀρχὴ καὶ ἐξουσία μία, οὕτω καὶ ἡ παρ᾿ ἡμῶν δοξολογία μία, καὶ οὐ πολλαί. Διότι ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει. Εἰ δὲ ἐπὶ τὸ πρωτίτυπον διαβαίνει, οὐκ ἄλλη καὶ ἄλλη, ἀλλὰ μία καὶ ἡ αὐτὴ τιμητική προσκύνησις· ὥσπερ ἓν καὶ τὸ προσκυνούμενον κἂν εἰκόνι πρωτότυp Αλλο δὲ φυσικὴ εἰκὼν, καὶ ἄλλο μιμητική. Η μὲν οὐ φυσικὴν διαφορὰν ἔχουσα πρὸς τὸ αἴτιον, ἀλλ' ὑποστατικὴν, ὡς Υἱὸς πρὸς τὸν Πατέρα· ἄλλη γές ὑπόστασις τοῦ Υἱοῦ, καὶ ἑτέρα τοῦ Πατρὸς, μία Ο φύσις δηλονότι. Ἡ δὲ τὸ ἀνάπαλιν φυσικὴν δια φορὰν ἔχουσα, ἀλλ᾽ οὐχ ὑποστατικήν· ὡς ἡ εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὸν Χριστόν. Αλλη μὲν γὰρ φύ τις υλογραφίας, καὶ ἑτέρα τοῦ Χριστοῦ· οὐκ ἄλλη Ο υπότασις, ἀλλὰ μία καὶ ἡ αὐτὴ τοῦ Χριστοῦ, Δεν τῇ εἰκόνι γεγραμμένη. Τοῦ αὐγοῦ θείου Βασι λείνο πάλιν λέγοντος· Ο οὖν ἐστιν ἐνταῦθα μιμητι· κῶς ἡ εἰκὼν, τοῦτο ἐκεῖ φυσικῶς ὁ Υἱός· καὶ ὥσπερ ἐπί τῶν τεχνητῶν κατὰ τὴν μορφὴν ἡ ὁμοίωσις, επῶς ἐπὶ τῆς θείας καὶ ἀσυνθέτου φύσεως τῇ κοι γωνία τῆς θεότητος ἡ ἕνωσις. Ορα οὖν τὸ διάφορον, ἧς ἐπὶ τῆς φυσικῆς εἰκόνος καὶ τοῦ αἰτίου, ἤγουν τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς, ἡνίκα μία φύσις, μία καὶ φώνησις κατὰ τὸ ταυτὸν τῆς φύσεως, οὐ τῆς κάπως· ἐπειδὴ ὡς μίαν φύσιν, μίαν καὶ προστύσιμο καὶ δοξολογίαν ὁμολογοῦμεν τῆς ἁγίας Ιμάν, τρεῖς δὲ ὑποστάσεις. Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ Αγία Γεύματος. Ἐπὶ δὲ τῆς μιμητικῆς εἰκόνος καὶ τὸ ἐρχετύπου, ἤγουν Χριστοῦ καὶ τῆς Χριστοῦ εἰκόνες, ψίκα μία ὑπόστασις Χριστοῦ, μία καὶ ἐν Σπάθα τρικύνησίς ἐστι, κατὰ τὸ ταυτὸν δηλονότι της μιας αποστάσεως, οὐ τὸ ἑτεροῖον τῶν φύσεων Χριστοῦ καὶ τῆς εἰκόνος. Εἰ δὲ ὥσπερ κατὰ τὸ αυτὸν τῆς ὑποστάσεως, οὕτω καὶ κατὰ τὸ ταυτὸν της φύσεως, μίαν φαίημεν εἶναι τὴν προσκύνησιν τῆς εἰπόνος πρὸς τὸ πρωτότυπον, οὐκέτι διαφορὰν απόνος καὶ εἰκονιζομένου γνωριοῦμεν· ἀλλ' ἔσται ὡς μία απόστασις, οὕτω καὶ μία φύσις τῆς εἰκό της Χριστοῦ καὶ αὐτοῦ δὴ Χριστοῦ· καὶ ἐμπίπτομεν εἰς Ἑλληνικὴν πολυθείαν, πᾶσαν ὕλην εἰς Χριστοῦ επόνα χαρακτηριζομένην θεοποιοῦντες. Κἀντεῦθεν ἐνοίξομεν γλῶσσαν τοῖς εἰκονομάχοις κατηγορεῖν ἡμῶν τῶν ἵνα Θεὸν ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι προσ πονούντων, πολλοὺς θεοὺς προσκυνεῖν τε καὶ σέβειν οὐκ ἀπεικότως. Εἰ δὲ μήτ' αὖ κατὰ τὸ ταυτὸν τῆς peritus Dionysius ait: veritas in similitudine, exemplar in imagine, alterum in altero, excepta duntaxat substantiæ differentia. Itaque imaginem venerans, illum, quem imago exhibet, veneratur. Non enim substantiam ipsiusimaginis, sed in quod in ipsa expressum est colit: neque porro, quod ad venerationem illam attinet, imaginem ab exemplari sejungit: idem quippe sunt, similitudine nimirum, imago et exemplar. Sic et magnus itaque Basilius ait imaginem etiam regis appellari regem, nec tamen duos esse reges, neque enim aut potentia scinditur, aut honor dividitur: atque ut una est potestas ac dominatio cui subjicimur, sic unus est et non multiplex honor qui a nobis exhibetur: siquidem honor imaginis ad ipsum exemplar transit. Si autem ad exemplar transit, nan est alius atque alius, sed unus et idem honor atque venoratio, sicut unum idemque est etiam quod in imagine colitur exemplar. Aliud est perro imago naturalis, aliud per imitationem expressa. Illa quidem diversam a sua causa naturam non habet, sed personam: quo modo se habet Filius ad Patrem. Alia enim est Filii, alia Patris persona, natura vero una est. Contra autem altera penes naturam differt, non penes personam: quo modo imago Christi se habet ad Christum; aliam enim picturæ materia, aliam Christus naturam habet: at persona alia non est, sed una sedemque, Christi scilicet, etiam ut in imagine expressa est cum divinus Basilius rursum dicat: Quod igitur illic imago est per imitationem, istud ibi Filius est per naturam: et quod est in artif cialibus similitudo formæ, id ipsum, est in divina et simplici natura divinitatis communitas et unitas. Vide igitur discrimen: scilicet in imagine naturali ac in ipsius causa, puta in Filio et Patre, cum natura una sit, una quoque veneratio est, secundum identitatem naturæ, non personæ: siquidem ut naturam unam, sic et unam venerationem ac glorificationem sanctæ Trinitatis confitemur, tres vero personas, Patris, et Filii, et sancti spiritus. In imagine aulem artifciali ac ipsius exemplari, pu a in Christo et imagine Christi, cum unica sit persona, Christi scilicet, ibi unica et veneratio est, secundum unius nempe personæ identitatem, quautumvis diversa sint Christi et imaginis nature. Si vero dicamus venerationem imaginis et exemplaris unicam esse tum secundum personæ, tum secundum naturæ identitatem; non amplius agnoscimus imaginis ac rei repræsentate differentiam, sed unica erit Christi imaginis et Christi ipsius, ut persona, sic et natura: el in Deorum multitudinem, more gentilium incidimus, quamcunque materiam quæ imaginem Christi exhibeat instar numinis colentes. Atque Iconomachorum linguam ea re excitabimus, ut nos qui unum in tribus personis Deum veneramur, merito accusent, tanquam plures Deos colamus ac venere-

p mur. Rursus autem si quis dicat neque secundumper ὑποστάσεως, μήτε κατὰ τὸ ταυτὸν τῆς φύσεω λέgone, neque secundum naturæ identitatem, eamdem esse imaginis ac exemplaris venerationem; is utique potestatem scindit,ac honorem exemplaris ab imam gine sejungit, atque adeo Christi venerans imaginem, manifeste est idololatra, non unam venerationem, sed geminam exhibens. Quod quidem Iconomachidemonstrare magno studio enituntur, inde colligentes Christi carni non convenire ut circumscribatur: qui quidem confutantur similiter acii qui Deum specie tenus et apparentia sola inter homines versatum esse dixerunt. Sed utrorumque simul impietas in suis tenebris sepulta maneat. Vera autem Christianorum fides, sicutantea dictum est, quemadmodumin sancta Trinitate unicam venerationem confitetur ob divinitalis communionem; sic etiam in imagine Christi unicam eamdemque venerationem confitetur propter Christi persona unitatem. La enim ipsa persona est quæ colitur, etiam in pictura: siquidem imago non erit, sed res quædam subsistens per sese, si ita dividatur, ut honore separetur a suo exemplari. Atque ita demum unica est etiam in imaginis Christi cultu veneratio et glorificatio multum laudande ao beatæ Trinitatis. Sed fortasse dicat aliquis: Ergo cum veneratio illa idem sit ac latria, imago Christi pariter cum sancta Trinitate latria colitur. Verum qui hoc dical, ignorare videtur diversam esse venerationem: siquidem sanctos veneramur, sed latriæ cultum ipsis non exhibemus. Principes quoque veneramur juxta divinam legem: at neque ipsos latria colimus. Deinde discat iste insuper, nequaquam ipsam imaginis substantiam coli: hoc enim anobis alienum est, ac eorum proprium qui serviunt creaturæ potius quam Creatori. Sed cum in imagine Christi colitur Christus; imaginis materia manet prorsus expers illius honoris, qui Christo in ipsa exhibetur propter similitudinem quæ propria est persona Christi, et quæ a materia illa discrepat quamvis in ipsa conspicitur. Ac mihi videtur ista res cum speculi exemplo congruere. Nam ibi etiam spectantis vultus quodammodo depingitur, manetque similitudo extra materiam: ac si quis ibi suam imaginem complectatur, materiam ipsam mi. nime complectitur: cum nec istius causa accedat, sed ob sui ipsius similitudinem in illa expressam, et materia adhaerentem. Nimirum amoto speculo, statim ex ipso effigies excedit, tanquam nihil habens cum speculi materia commune. Sic ergo et in imaginis materia se res habet. Si enim apparere desinat que in ipsa conspicitur similitudo, ad quam veneratio pertinet; materia manet absque honore, tanquam nibil cum illa similitudine communicans. Rursum, sit annulus imagine regis insculptus: deinde imprimatur in cera, in pice, in argilla: signum quidem unum et idem erit in qualibet ex his materia consimile; ipsa autem res illa inter se discrepant: signum vero nonne idcirco idem prorsus est quamvis in materia diversa, quia cum “ γοι τις εἶναι τὴν τῆς εἰκόνος πρὸς τὸ ἀρχέτυπον προσκύνησιν, δηλονότι ἔσχισε τὸ κράτος καὶ ἐμέρισε τὴν δόξαν τοῦ ἀρχετύπου ἀπὸ τῆς εἰκόνος· καὶ οὔ τως προσκυνῶν τὴν εἰκόνα Χριστοῦ, εἰδωλολατρεί φανερῶς, οὐ μίαν, ἀλλὰ δύο προσκυνήσεις εἰσφέρων. Ὅπερ ἀποδεικνύναι σπεύδουσιν οἱ εικονο μάχοι· ἀναιροῦντες ἐντεῦθεν, ὡς τὸ εἰκὸς, Χρισ στὸν σαρκὶ περιγράφεσθαι, ἴσα τοῖς ἐν δοκήσει καὶ φαντασίᾳ ἐπιδεδημηκέναι Θεὸν τοῖς ἐν γῇ ἀσεβεῖν ἀπελεγχόμενοι. Αλλ' ἐῤῥίφθω τὸ ἀμφοτέρων ἐπίσης ἀσεβὲς ἐν τῷ οἰκείῳ σκότει· ἡ δὲ ἀληθὴς τῶν Χρι στιανῶν πίστις, καθώς προείρηται, ὡς μίαν ἐπὶ τῆς ἁγίας Τριάδος τῇ κοινωνίᾳ τῆς θεότητος ὁμολογεῖ προσκύνησιν· οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς εἰκόνος Χριστοῦ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν ὁμολογεῖ κατὰ τὴν ταυτότητα τῆς ὑποστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Ἡ αὐτὴ γάρ ἐστι προσκυνουμένη, καν γεγραμμένη εἴη. Ἐπεὶ οὐκ ἂν εἴη εἰκὼν, εἰ μεσολαβεῖται καὶ διασχί ζεται τῇ τιμῇ ἀπὸ τοῦ πρωτοτύπου, ἀλλ᾿ ἰδιουπόστα τόν τι πράγμα τυγχάνει. Καὶ οὕτω λοιπὸν καν τῇ τῆς εἰκόνος τοῦ Χριστοῦ προσκυνήσει, μία ἡ προσκίνησις καὶ δοξολογία τῆς πολυύμνητου και μακα ρίας Τριάδος. Δόξειε δ' ἄν τις κἀκεῖνο λέγειν· Οὐ κοῦν ἐπειδὴ ἡ προσκύνησις λατρεία, συλλατρεύεσθαι συμβαίνει τὴν εἰκόνα Χριστοῦ τῇ ἁγίᾳ Τριάδι. Αλλ' ἔοικεν ὁ τοιοῦτος μὴ εἰδὼς διαφορὰν προσκυνήσεως· ἐπεὶ προσκυνοῦμεν ἁγίοις, ἀλλ᾽ οὐ λατρεύομεν αὐτ τοῖς· καὶ ἄρχουσι κατὰ νόμον Θεοῦ, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ αὐ τοῖς λατρεύομεν. Ἔπειτα μανθανέτω αὖθις, ὅτι οὐ τῆς οὐσίας τῆς εἰκόνος ἐστὶ προσκύνησις· τοῦτο γὰρ ἔκτοπον, καὶ τῶν λατρευόντων τῇ κτίσει παρὰ τὸν Κτίσαντα ἔργον, ἀλλὰ τοῦ ἐν τῇ εἰκόνι Χριστοῦ προσκινουμένου Χριστοῦ, ἀκοινωνήτου μενούσης παντάπασι τῆς εἰκονικῆς ὕλης πρὸς τὸν προσκυνούμενον ἐν αὐτῇ Χριστὸν τῷ ὁμοιώματι, ὅπερ ἐστὶν ἴδιον τῆς ὑποστάσεως Χριστοῦ, κεχωρισμένον τῆς ὕλης, κἂν ἐν αὐτῇ ὁρᾶται. Καί μοι δοκεῖ τῷ ἐν κατόπτρῳ παραδείγματι ἐοικέναι· κἀκεῖ γὰρ οἱονεὶ διαγρά φεται τοῦ ὁρῶντος τὸ πρόσωπον· καὶ μένει ἔξω τῆς ὕλης τὸ ὁμοίωμα· κἂν δόξειεν ἀσπάσασθαι τὴν ἑαυ τοῦ εἰκόνα ἐκεῖσε, οὐ τὴν ὕλην προσεπτύξατο· ὅτι μηδὲ δι' αὐτὴν πρόσεισιν, ἀλλὰ τὸ ἐν αὐτῇ ἀπεικονισθὲν αὐτοῦ ὁμοίωμα· διὸ καὶ πρεσέφυ τῇ ὕλῃ· ἀμέλει μεταστάντος αὐτοῦ τοῦ ἐσόπτρου, συναπέστη αὐτῷ ἅμα καὶ τὸ ἔνδαλμα, ὡς μὴ κοινωνοῦντι τῇ τοῦ ἐσόπτρου ὕλῃ· ὥσπερ οὖν καὶ ἐπὶ τῆς εἰκονικῆς ὕλης· ὅτι ἀφανισθέντος τοῦ ἐν αὐτῇ ὁρωμένου ὁμοιώματος ἐφ᾽ ᾧ ἡ προσκύνησις, ἔμεινεν ἡ ὕλη ἀπροσ κύνητος, ὡς μηδὲν κοινωνοῦσα τῷ ὁμοιώματι. Ἔστω πάλιν δακτύλιος ἐγκεχαραγμένος βασιλικὴν εἰκόνα· εἶτα ἐκτυπούσθω ἐν καιρῷ, ἐν πίσσῃ, ἐν πηλῷ· ἡ μὲν οὖν σφραγὶς μία καὶ ἡ αὐτὴ ἀπαράλλακτος ἐν ἀμφοτέραις ταῖς ὕλαις· αἱ δὲ πρὸς ἀλλήλας διαφο ρούμεναι· οὐκ ἂν δὲ ἐν ταῖς διαφορουμέναις ἀπαρα άλλακτος ἔμεινεν, ἢ παρὰ τὸ μηδὲν ταῖς ὕλαις και νωνεῖν. Αλλ' εἶναι αὐτὴν τῇ ἐπινοίᾳ τούτων και χωρισμένην, μένουσαν ἐν τῷ δακτυλίῳ. Οὕτως οὖν καὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ ὁμοίωμα, κἂν ἐν ὁποιμοῦν ὕλῃ

SERMONES CATECHETICI. PREFATIO. πχαρακτήρισται, ἀκοινώνητόν ἐστι τῇ ἐν ᾗ δείκνυ- illis rebus non communicat, sed manet in annulo, τει ὕλῃ· μένον ἐν τῇ τοῦ Χριστοῦ ὑποστάσει, ησπέρ ἔσται καὶ ἴδιον. Καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, οὐ λατρεύεται ἡ εἰπὼν τοῦ Χριστοῦ. Ἀλλ᾽ ὁ ἐν αὐτῇ προσκυνούμενος Χριστός· καὶ προσκυνητέον αὐτῇ κατὰ τὸ αὐτὸν τῆς ὑποστάσεως τοῦ Χριστοῦ, παρὰ δὲ τὸ νῆς οὐσίας τῆς εἰκόνος διάφορον. ab illis rebus ipsa idea separatum. Sic igitur et Christi similitudo quacunque tandem in materia sit expressa, minime communicat cum materia in qua conspicitur, manens in ipsa Christi persona, cujus nempe propria est. Atque ut verbo dicam, latriæ oultus minime exhibetur imagini Christi, sed Christo qui in ipsa colitur: ac imaginem venerari oportet secundum identitatem personæ Christi, quantamvis substantia ipsius diversa sit. Ούτω τοιγαρούν, ὡς ἐμὲ γοῦν εἰδέναι, τῇ τῶν εγίων Πατέρων διδασκαλία έπερειδόμενον, ἡ τῆς εἰκίνος τοῦ Χριστοῦ προσκύνησις· ἧς ἀναιρουμένης ἀνήρηται δυνάμει καὶ ἡ τοῦ Χριστοῦ οἰκονομία· καὶ *ς μὴ προσκυνουμένης, ἀνήρηται ὡσαύτως καὶ τοῦ Χριστοῦ προσκύνησις. Καὶ διὰ τοῦτο, ὦ θεῖε Πάτερ, σὺν φόβῳ καὶ εὐ λαβείᾳ προσιτέον καὶ προσκυνητέον αὐτῇ, ὡς τῆς προσκυνήσεως ἐπὶ τὸν Χριστὸν διαβαινούσης· καὶ πιστευτέον χάριν θείαν ἐν αὐτῇ ἐπιφοιτῶν, καὶ ἁγιασμοῦ αὐτὴν ὑπάρχειν μεταδοτικὴν τοῖς πίστει προσοῦσιν. Ἐπεὶ καὶ ἐπὶ τοῦ τύπου τοῦ ζωοποιοῦ σταυ τοῦ, τῆς εἰκόνος τε τῆς παναγίας Θεοτόκου, και πάνω των τῶν ἁγίων, πᾶσα ἁγιαστικὴ εἰκόνων προσκύτησις, διὰ μέσου τῶν κατ' αὐτὰς πρωτοτύπων ἐπὶ θεὸν ἀναβαίνει. Καὶ διὰ τοῦτο μία καὶ μόνη ἐστὶν ἡ λατρευτική προσκύνησις τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τμάδος· δι᾿ ἣν ἐπὶ τῶν ἄλλων αἱ διάφοροι προσ κινήσεις, καὶ πρὸς ἢν ἡ ἀναφορὰ τῶν ἁπασῶν προσο ετήσεων ενιαία. Εἰ δὲ τι ἀγνοίᾳ ἐ σφαλμένως εἶΔεκα, ἢ τοῦ καθήκοντος ἐνδεῶς, ἢ πέρα· ὡς Πατὴρ ἐγεθος, τὸ μὲν ἐπανορθοῦν, τὸ δὲ ἀναπληροῦν, τὸ δὲ περιελεῖν ἀξίωσον· εὐχόμενος καὶ ὑπερευχόμενος τῆς ταπεινώσεώς μου, καὶ νοεῖν ὀρθῶς, καὶ λέγειν ἐπίστως, καὶ πράττειν ἀνεπιψόγως. Atque hoc modo, ut mihi quidem videtur, sanctorum Patrum doctrina et institutione confirmatur imaginis Christi veneratio: quæ si tollatur, pariter et ipsa Christi economia tollitur: ac, si imago non colatur, pariter ipsius Christi veneratio tollitur. Quapropter, Pater sancte, ad ipsam cum metu et reverentia accedere oportet, ipsique honorem exhibere, tanquam honore illo ad ipsum Christum pertinente: ac pro certo tenendum est gratiam divinam supervenire ipsi, et per eam sanctificari quicunque cum fide accedunt. Quandoquidem tum in crucis vivifice typo, tum in sanctissimæ Dei matris, aliorumque sanctorum imagine, omnis imaginum cullus sacer, per eos, qui in ipsis repræsentantur, pertingit ad Deum: atque idcirco latriæ veneratio omnis et sola est sanctæ consubstantialisque Trinitatis, propter quam aliis diversus exhidetur cultus, et ad quam tendit alia quæcunque veneratio. Quod si quid per ignorationem perperam dixi, sive infra, sive supra id quod decet; tu tanquam bonus Pater illud emendare et vel supplere vel amputare ne graveris: pro mea humilitate orans etiam atque etiam, ut el recta sentiam, et sermo offensione, et facta reprehensione careant. II. ORATIONES. JOANNIS LÆVINEII CANONICI PREFATIO. Non opinor exspectare te, amice lector, ut eum auctorem splendide ac prolixe tibi commendem, qui vel his nostris Catechesibus legendis, ut nihil aliud commemorem, facile se velut sorex suo judicio prodet, adorandarum sacrarum imaginum vindicem acerrimum (ut e sermone 15 clare apparebit), dignitatisque ecclesiastica juxta, et monasticæ unicum delensorem, morum, maxime inter suos, severissimum censoNew, mortis, ac Christianorum discriminum contemptorem fortissimum, ut Michael quidam, monachus, cujus exstat in Vaticano copiosior quam eruditior De vita Theodori liber (quem nos legimus) narret ter proscriptum ac legatum in insulas, crudelissimis imperatoribus, qui Constantinum Copronymum (sub quo natus est Constantinopoli, Patre Photino, regiorum vectigalium quæstore, matre Theoctiste, D. Platonis toties hoo in opere laudati, sorore) Iconomachi complures sunt secuti, atrocissime nec infrequenter loris vapulasse. Exstat vero in codice nostro extremo epigramma, ut appellatur, quo decessisse traditur