PG 99Theodori Studit
Catechetical Sermons (Great Catechesis)
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected (sonnet, page-by-page) · Migne scan — scholarios OCR + scan in the Page/Facsimile views — PG column chips mark the printed columns.

Catechetical SermonsSermones Catechetici

col. 507–508page 1 of 90

exsilii sui tertii ob veritatis Christianæ professionem anno 12 in insula sancti martyris Tryphonis, non procul Emporio, quod Acrita vocetur, Bitynicæ provinciæ. Calendis Novembris, qui mensis est undeci mus, hora 6, indictione 5, anno ab orbe condito sexies millesimo trecentesimo tricesimo quinto, Verba Græca, quibus hæe continentur, nihil opus est repræsentari, ne frustra simus accurati. Addit annos na tum 22 in monasticam vitam dedisse nomen, subditum gessisse 13, præfuisse 32, ut obierit porro ætatis suæ anno 67. Quærendus est autem Michaeli monacho patronus, scribenti a Michaele imperatore, Leonis Thracis, qui Michaelem cognomento Rangabem imperio exsulem in Proten insulam detrusit, successore revocatos ab exsilio cunctos a Leone prorcriptos: nam Michael iste Amorio, superioris Phrygiæ civitate ortus (paulov Græci, nos balbum, verbum verbo mutantes, nominemus licet), Copronymum in omnibus imitatus, neque a Judæis, alienus, quorum Sabbata veneraretur, inter cæteros, per Theophilum filium Euthymium. Sardium antistitem, flagris acriter multatum, ob sacrarum imaginum cultum interfecit, di vumque Methodium in vinculis habuit in Acrita insula. Auctorum laudo, Joannem Zonaram, et ejus simium alterum Joannem Curopalatem, ac magnum Bigle too Exukiety Drungarium, qui exstat in Vati cano. Jam auctor ipse, quod palmarium habemus, Catechesi 74 in impio Michaele, qui procul dubio is est de quo loquimur cum nefarium matrimonium incessit, tum fidem objicit corruptam. Igitur, ut semel statuam, ter exsulare jussus, quod nec Michael diffitetur, primum sub Constantino juniore, Irenes im peratricis filio cujus adulterium non probasset, deinde sub Nicephero, tertio sub Leone Thrace, in hoc tertio suo exsilio vitam cum morte commulaverit, quæ sententia convenit cum epigrammate, quod in codicis nostri calce exstare diximus. Neque vero sum nescius Joannem Zonara iniquiorem videri Theo doro nostrp, et ejus avunculo Platoni, cum pontifice Nicephoeo creato (Tarasio is snccesserat), tumultua bundos refert accusasse in eo quod e laicis repente ad episcopum evasisset, plerisque dicentibus hoc usos prætextu dissimulare ambitionem voluisse, cum pontificatui Constantinopolitano inhiarent. Sed pro fecto vel admodum, dissimilis fuerit (nam aliud loquuntur hæ nostræ Catecheses), vel suspicio quæ dam popularis hanc viris bonis calumniam inusserit. Venio nunc ad Catecheses. In quo non me ostentabo, nec quod caupones factitant, vino ederam suspendam, maxime vendibili, te appello, ac judicium tuum, amice lector, si qui forte hæc legendo cognoscere voles. In iis transferendis usi sumus unico, quæ am plissimus cardinalis Sirletus exhibuit, olim pontificis Marcelli II codice, satis fideli, sed ab indoctissimo scriba exarato, uti videbunt qui apographum, quod exastat in Vaticano, inspicient, quanquam hic quoque mendarum, et errorum nonnulla facta est accessio, cujus nos testes idonei sumus. Demum opere per fecto locis aliquot deploratis relictis, aliis quos de conjunctura emendassemus, alterum nacti exemplar Vaticanum, notæ melioris, sed in quod tote 48 primæ Catecheses desiderarentur, cum addidimus permulta, quæ in nostro deessent tum conjecturas plerasque omnes confirmatas vidimus. Inventa est in eo inter Quadregesimales quædam supernumeraria quam ne quis suppressam a nobis maligne causaretur, ad operis finem adjecimus, etsi sciremus ad has nostras minime pertinere; nam Michaelis, quem aliquoties jam adduxi, auctor est non plures 134, quas hic vides, in opere legi parvarum, quæ vocentur, Cateche seon; scripsisse quidem certe et alios libros 3 magnarum, quæ inscribantur, quas non ex tempore, uti priores, sed accurate confectas edidisset. In iis hanc 68 fuisse numero suspicamur, quod recte, an se quius arbitremur, periculum facient qui penes se opus habebunt, nos id vidimus nondum (a). Utcunque erit, noluimus eam silentio præterire. Accessit ultimo loco Theodori testamentum. plane severissimis moribus, et auctoris sollicitudine dignum, a nobis non repertum in Vaticano. Quod superest, spero æquum lectorem nec fidem, qua, non sensum contenti reddidisse Græcorum verborum vim quam po tuimus proxime et tanquam verbum verbo expressimus, nec dictionis lumen quoddam, ac velut splen dorem desideraturum. Id adeo quo perspiceretur certius, et exploratius, optabamus edi in lucem exem plar Græcum, unde eruditus lector experiri ac periclitari propius posset, quasi pede collato, sed aliter res tulit. Denique iis in locis, quæ ex omni sacra scriptione citantur, vulgatam versionem sumus secuti qua utitur Ecclesia, nisi si auctoris citationi, cui præjudicandum non est, cum Latinis verbis non con veniret, qua in parte minus molestiæ fuit in iis, quæ advocantur ex Evangeliis, et novo fædere, postquam id omne e Græco habemus conversum; in veteri, quod fere ex Hebræo Latinus transtulit, Septuaginta in terpretum, quibus Græci utuntur, diversitas, quæ plerumque parum accommodata est verbis Latinis, interdum ut aliis utendum esset quam vulgatis effecit, præsertim cum occurrerent legendo quæ in no stris codicibus (Latinos sentio) nusquam legerentur. Ea nos simplicissime, ac verba verbis citra affectatio nem mutavimus. Hæc habui, quorum te, amice Lector, in operis ingressus admonerem nunc auctorem, si placet, loquentem audiamus. (a) Hanc homiliam oum Testamento ad calcem operum beati Theodori amandavimus. EDIT.

Sermon ISermo I

col. 509–510page 2 of 90

QUATUOR ET TRIGINTA SUPRA CENTUM SERMONES COMPLECTENS. (Bibliotheca Patrum, tom, XIV, pag. 833.) In sacrum Pascha Catechesis. De vita omni nostra sollicite exigenda. mentem sane quidem habenti. Quare trepidi sem per ac prætimidi, nos a sensibus retrahamus, ab inani auditu, a noxio visu, ab effeminato odoratu, ab omni pravo studio, quanti quanti sumus sancto Deo nos consecrantes, quo ei placentes hæredita tatem nanciscamur æternorum bonorum per Chri stum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Fratres Patresque, Sacrum explere Pascha Christi beneficio permissi, rursum instemus opifi cis, operantes juxta, ac vivifica Servatoris nostri Jesu Christi supplicia recolentes: neque enim quia præteriit Pascha, memoria ejus una quoque præ tereat, sed salutifera vulnera, crucem, sepulturam, resurrectionem perpetuo sub oculos revocemus, ut assidua harum usurpatione rerum invicti simus vitiis sin minus intenti quandoque capiamur, vestigio crucifixum Dominum Jesum gloriosum suspectemus statimque animis nostris medicina cristur: nam et olim Israelitæ, a serpentibus ad mersi, serpente anco conspecto sanabantur 1. Ne que enim nescitis pravas cogitationes, serpentum instar, mordere, immisso in animum veneno: quod ni studio eximendum est simulatque coortum est, ne ulcus difficile mora reddat. Videtis quemadmo dan ver sanguinem gignat: Caro concupiscit adver qiritum, et spiritus adversus carnem ²; quorum qued utrivis addas, alteri detraxeris. Quamobrem bus operam ut deinceps moderate cibo, potu, et si quid aliud est, utamur, ne sub impe mimus veniat, contraque corpus victoria po Qui in stadio currat, nequaquam duobus, trību stadiis decursis victor editur, sed totis deni que diulis confectis: igitur nos quoque non di cam quadragesimam, aut quinquagesimam, sed ni vilam omnem nostram sollicitam exigamus, dia beli laqueos minime fugiemus, nec victoriæ præ miam foremus. Itaque, fratres, adhuc præclarum certamen decertemus, adhuc pro virtute sudemus, adbuc carnem comprimamus, adhuc corpus in ser vitutem redigamus, adhuc vitia profligemus, sem per Domini Jesu necem in corpore circumgestan les, semper in nobis sententiam mortis habentes jam enim et nos omnes moriemur, ut patres, fra tresque nostri, atque hinc profecti in regionem in solentem veniemus, spectra visuri quæ haud dum vidimus, horrendasque voces ac stuporis plenas, Post Pascha. In memoriam beati Domitiani oportere nos assidue morte voluntaria defungi, deque mo lestia. Fratres Patresque, præteriit Pascha, peractæque feriæ sunt. At non gaudere atque feriari, si volu mus, præteriit, licet enim nobis gaudere semper, ac feriari spiritaliter, secundum eam sententiam Gaudete in Domino semper, iterum dico: Gaudete ³. Cæterum qui id fiet? si recentem suppliciorum Ser vatoris nostri Jesu Christi memoriam perpetuo te neamus, quemadmodum pro nobis gloriosus herus in crucem suffixus sit, ac sepultus, tertiaque die suscitatus, instaurans nos, et una secum vita im pertiens, ut redivivi non jam nobis vivamus, sed pro nobis defuncto, in vitamque reverso, illudque Apostoli cum fiducia dicamus: Vivo, jam non ego, vivit vero in me Christus; quod autem nunc vivo in carne, in fide vivo Jesu, qui dilexit me, et tradidit semetipsum pro me *. Hæc mysterii summa est, mundo emori, Deo vivere. Quamobrem debemus post Pascha quoque intenti vigilare, comprecari, exstimulari, lacrymari, collustrari, semper Domini Jesu necem in corpore circumgestare, quotidie mori studio, assidue a corpore peregrinari, ad Deumque proficisci, per carnis libidinum fugam. Ne dicas Jam Quadragessima non est: semper in tento Quadragesima est. Ne dicas: Jam diu sum in exercitatione, et quiescere necesse est, non est hic quies. Ne dicas: Consenui in virtute, nec timeo, semper timenda conversio est, multosque qui in virtute consenuere uno temporis momento in pec cati barathrum Satanas detraxit. Ut cavendum ei ¹ Nam. xx1, 11–19. 2 Galat. v, 17. * Philipp. 1v, 4. 4 Galat. 11, 20, 21.

Sermon IISermo II

col. 511–512page 3 of 90
PG 99:511μων, καὶ ὁμοταγῶν, καὶ δοκούντων εἶναι φίλων, οὐκ ὀλίγοι. Ἀλλ' οὐδὲν ξένον. Γέγραπται· « Καὶ ἐχθροὶ τοῦ ἀνθρώπου, οἱ οἰκεσικοὶ αὐτοῦ. » Καὶ ὅτι αὐτοὶ ἐμαστρόπησαν, καὶ συνήργησαν, καὶ συνέφαγον, καὶ συνέπιον τῷ μοιχικῷ γάμῳ, καὶ τὸν κάλαμον ἔβαψαν ἐπὶ τῇ ἐξορίᾳ ἡμῶν. Ἀλλ' ὁ ἐξεγερθεὶς Κύριος τότε εἰς ἐκδίκησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ· καὶ ῥήξας μὲν τὴν τοῦ μοιχεύσαντος βασιλείαν τῇ ἐκτυφλώσει, καταισχύνας δὲ τοὺς συλλήπτορας, ὡς τοὺς τοῦ Βάαλ ἱερεῖς· ἐπισυνάγων δὲ τὴν ἡμετέραν ταπείνωσιν εἰς τὸ ἴδιον μοναστήριον παρ' ἐλπίδας· αὐτὸς καὶ νῦν πάρεστιν, αὐτὸς, εἰ καὶ πρὸς μικρὸν παρεχώρησε πάλιν τὴν ἀθέμιτον συμπλοκήν· ἀλλ' αὖθις εὐδόκησεν ἀποδοκιμασθῆναι τὴν ἐπιχαρμονὴν τῶν μοιχοζευκτῶν καὶ μοιχοφίλων Ναζιραίων, διὰ τῆς τῶν εὐσεβῶν ἡμῶν βασιλέων δικαιοκρισίας· ἀποδωσάντων, μετὰ τὸν θάνατον, τὸν μοιχὸν τῇ νομίμῳ αὐτοῦ γαμετῇ· ἀποκαλεσάντων δὲ τὴν μαχλῶσαν, μοιχαλίδα· καὶ τὸ μοιχογέννητον τέκνον ἐασάντων ἄκληρον, ὡς ἀθέμιτον καὶ ἀνομώτατον· ὡς ἐν ἐπηκόῳ μοι τὸ τίμιον αὐτῶν στόμα λελάληκε, κατὰ τοὺς Ρωμαϊκοὺς νόμους. Ἀλλ' ὅμως οἱ ἀνομήσαντες οὐκ ἐγκαλύπτονται· οὐδὲ ὁ κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος δυσφημήσας ἐν τῇ κατὰ τὴν στεφανικὴν συνάφειαν ἱερᾷ προσευχῇ, καταδύεται· ἀλλ' εἰσπηδήσας ὡς αἴλουρος ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ πάλιν ἅλλεται, καὶ πάλιν ἄρχεται μιαίνειν τὰ ἅγια διὰ τῆς ἱερουργίας· καὶ φιλονεικεῖ τὴν ἀνομίαν δικαιοσύνην γνωρίσαι· καὶ τὸ δὴ λεγόμενον, ἀποδείξαι ἑαυτὸν τοῦ Προδρόμου καὶ Βαπτιστοῦ ὁσιώτερον. Ἐκείνου γὰρ ἐλέγχοντος τὴν τοῦ Ἡρώδου μοιχείαν, καὶ ὑπὲρ ἀληθείας θνήσκοντος· οὗτος τὸν δεύτερον Ἡρώδην τῇ μοιχείᾳ δεδειγμένον, καὶ ἐστεφάνωσε, καὶ κατησπάσατο μέχρι θανάτου· λόγοις μὲν οὔ, ἔργοις δὲ αὐτοῖς φθεγγόμενος, ὡς πεπλάνηται Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος, ἀνόμως καὶ ἀκαίρως διελέγξας καὶ ἀποθανών. Καὶ τί δὴ λέγω Ἰωάννην τὸν μείζω πάντων ἁγίων; αὐτῷ τῷ Χριστῷ, εἰ καὶ τολμηρόν εἰπεῖν, ἀντεφθέγξατο καὶ ἀπεμαχήσατο διὰ τοῦ ἐναγοῦς αὐτοῦ στόματος. Τοῦ γὰρ Χριστοῦ μοιχὸν ἀποκαλέσαντος τὸν ἀφιέντα τὴν νόμιμον γυναῖκα (μοιχεία δὲ τὸ χαλεπὸν ἁμάρτημα, καὶ ἰσοδύναμα φονέως, καὶ ἀῤῥενοφθόρου, καὶ ἀλογευομένου, καὶ φαρμακοῦ, καὶ εἰδωλολάτρου, ὡς ὁ κανὼν τοῦ ἁγίου Βασιλείου), αὐτὸς τοῦτον τῷ θυσιαστηρίῳ παραστήσας, μέσον παντὸς τοῦ λαοῦ, ἐτόλμησε ῥῆξαι τὰς ἐναγεῖς ἐκείνας φωνὰς κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, λέγων οὕτως· καὶ σκοπεῖτε τὸ φοβερὸν καὶ ἔκτοπον· Αὐτὸς, Δέσποτα, « ἐξαπόστειλον τὴν χεῖρά σου ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου σου, καὶ ἄρμοσον τῷ δούλῳ σου τὴν δούλην σου· σύζευξον αὐτοὺς ἐν ὁμοφροσύνῃ· ἕνωσον αὐτοὺς εἰς σάρκα μίαν, οἷς εὐδόκησας συναφθῆναι ἀλλήλοις. Τίμιον τὸν γάμον ἀνάδειξον· ἀμίαντον τὴν κοίτην αὐτῶν διατήρησον· ἀκηλίδωτον αὐτῶν τὴν συμβίωσιν διαμεῖναι εὐδόκησον ἐν καθαρᾷ τῇ καρδίᾳ. » Οὐκ ἄρα ἐφρίξατε συνιέντες; Πόσον δοκεῖτε παραοξυνθῆναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν τῇ βλασφημίᾳ ταύτῃ; καὶ συνοργισθῆναι τοὺς ἁγίους ἀγγέλους; ἢ πῶς οὐ παραυτίκα ὡς τὸν Δαθὰν καὶ Ἀβειρὼν ὑπέλαβεν ἡ γῆ χανοῦσα τὸν ὑφηγητὴν τοῦ ψεύδους, καὶ δεικνύντα

Sermon IVSermo IV

col. 513–514page 4 of 90

nibus mortuus est: ergo omnes mortui sunt, et pro tempestatem teterrimam concitat. Qui ni celeriter omnibus mortuus est, ut qui vivunt jam non sibi vi sunt, sed ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit 12; boc amore mumdum complexus Deus est, tamque acriter et impotenter a sanctis adamatus. Nos qui tepide eum amemus, propterea perditis cogitatis, carnisque libidinibus capimur, dolorem pro volu plate, amaritiem pro dulcedine, tumultum pro pace prehensantes. Sed abluenda meus est, fratres, cohortor, ab his noxiis cupidinibus, et assidue pur ganda, quo Christum habeamus domesticum: nam abi puritas, ibi Christus. Que amabilis demam, beataque vita est, ac si viventes coeleste regnum quæremus per Christum Jesum Dominum nostrum. Cai gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spi ritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. fluctuantes cogitationes sedet, nihil in mora sit, quin miserabilem eam edat vocem: Veni in altitu dinem maris, et tempestas demersit me is. Itaque ra tio præsideo, neque a pejore præstantius detrahi tor, quin spiritus dominator, atque ad præstantius agito. Nescitis quid peccatum designaverit? non mortem in mundum induxit? non orbem terra rum sepulcretis complevit? Unde est autem illa hactenus ab ævo internecio? quippe erat ante trans gressionem incorruptus homo, neque eorum quæ prædiximus quidquam ortum habuisset, si constans inedito præcepto primigenius mansisset. Hoc perennis auctor supplicii, hoc gehennæ ignis inexstincti deflagratio, hoc vermis sine fine pabu plum est, hoc, qui in honore esset, hominem bru torum animalium instar reddidit 16, Tale igitur et ejus modicum, sit perniciosum ac mortiferum, fu giendum est fratres pro virili, et asciscenda vir tus, quæ angelos comparet mortales, necem pro fliget. dæmones expugnet, sæculi hujus principes et arbitros transiliat, regno denique coelesti de sponso quod et assequi omnes contingat Domini nostri Jesu Christi liberalitate atque beneficio, cum quo Patri una cum sancto Spiritu gloria, honor, imperium, nunc et semper, in omnemque perpetui tatem. Amen. In Octovam Pascha. De horrendo tribunali, deque præsentis vitæ nostræ diebus circumspecte trans eundis. Post sanctum Pascha. Circumspectionem adhibendam. noxiaque fugienda peccati loca, atque modos. Fratres Patresque, voca post festum ad collo quium redire tempus, ac solemnem catechesim reddere. Pol alacres convenimus, haud ignari ad hoc comparatos, minusque vos alloquentes quantum pote est, deploratos. Quid igitur dicere est in præ sentibus? scilicet unumquemque vestrum, quasi quemdam mercatorem, in Quadragesima opibus coactis spiritalibus, velut in portum ad sacrum Pascha venisse, multis comportatis eximiis merci bus virtutis, id est jejunio, vigiliis, precibus, in dustria, et quæ alia sunt studia pietatis, eaque non minime curæ est conservare. Neque enim quod in neili usu venit, idem in portu cogitandum qui mente ingenioque describitur; nam illic, simul atque appuleris, otium agas, fluctuum maris, ac discriminum securus, hic carnis contra licentia magis vitia ferociunt, et tanquam procellæ quæ dam ingruunt nequam spiritus, stupri, gulæ, ava ritiæ, tristitiæ, superbiæ, timendumque ne in portu inundemur. Enimvero sanctus David, conspecta forte Urie conjuge incustodite, quid patrarit no runt qui legant 13: Comedit Jacob, et impletus est, et recalcitravit dilectus 14, inquit. Attrectavit quis feminam nolens, et incensus libidine, scelus con traxit. Altende qui inaudis, fuge noxia peccati loca atque modos; oculusque tibi, auditus, odoratus, lactus, gustatus, cibus, potus, somnus, ceu ad bus, atque pedibus ejecti 17. Quæ si nos exempla amussim componitor, ne vitiorum mergare flucti bus. Sane hoc sciendum est qui mare tranet quod sub sensum sit subjectum tempestates, ac procel las subire invitum: at qui profundum transeat quod intelligentia capiatur, et tempestatis, el tran quillitatis Dominus est. Nam si cogitationes absur das strenue repellat, tranquillitate repletur, comi tem habens sanctum Spiritum, uti divo Arsenio relatum est: at qui sensus teneat remissos, in starque fluminum libidines intromittat, sibi ipse Fratres Patresque, præsentis mora vitæ ne se gnitiem in nobis, aut dissolutionem, ac contemp tum gignat, sed curam magis, et acrius Deo pla cendi studium, ceu instantibus morti. Nullus vero servus rationem hero reddere propinquans, aut le gatus ei qui se misit, securus degat, sed tantopere est sollicitus, ut apud se captus mente videatur. Quid igitur? et nos hero imminemus, seu potius imminet herus, ac terribile ineundis rationibus tribunal, cui sistemur omnes nudi et aperti, cau sam dicturi quam egimus vitæ, laturique aut cce leste regnum, aut supplicium perenne. Jam quis ad hæc instructus, aut qui dormire possit, ac non igni pernicius heri voluntatem exsequi festinet? ne servi instar deprehendatur, thalamo vinctis mani haud exterrent, vel e præsentibus de futuris con. jectenus. Non regios videmus hostes, ut alii cu stodiis afflictentur,alii flagris multentur; alii in exsi lium deportentur, alii oculos deperdant, alii vitæ adeant periculum? atqui nec offenderunt quidem, ut ipsi quoque astent timide, famulentur trepide, huc illuc dimissi, ad bella el ardea negotia: nec contradicit quisquam, aut minus obtemperat. Sin ita est in caduco rege, quanto magis in perenni soloque rege, ac Domino dominorum, timide at 1 II Cor. v, 14, 15. 13 II Reg. xI. 1 seqq. Deunt, xxxII, 15. 1 Psal. LXVIII, 3. 16 Psal. XLVIII, 13, 17 Matth. xxn. 13.

Sermon VISermo VI

col. 515–516page 5 of 90

melius restituta. que trepide hæc par obiri est, neo citra consti- ridas, pecudes salientes, mare placidum, cuncta in tutum quidquam fieri? An divitias bonitatis ejus, et patientiæ et longanimitatis contemnis. ut aiunt sacræ Litteræ, ignorans quoniam benignitas Dei ad pænitentiam te adducit? secundum autem duritiam tuam, et impœnitens cor, thesaurizas tibi iram in diem iiræ, et revelationis, et justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera ejus 18. Hæc nos terreant omnemque diem caute ac circumspecte transeamus, statim prima luce alacres surgentes, et somno lotione discusso comprecantes, dum horæ non canuntur ob resurrectionem, ut agiles opera redeamus: seu cellarius in cellario, seu co quus in coquina, seu minister in ministerio, seu cohortans in cohortande, breviter, omnes in om Sed quamobrem hæc disserui, id dicendum venit nimirum si tantopere inanima atque bruta reni dent ac resplendent in prælustri resurrectione, quanto nos debere magis, ratione ornatos; et ima gine divina, comptos moribus, ac spiritu fra grantes nos præbere? nam equidem Christi fragran tia est qui virtutem comparet. Testatur id Aposto lus in hæc verba: Christi bonus odor sumus Dee in iis qui salvi fiunt, et in iis, qui pereunt, aliis quidem odor mortis in mortem, aliis autem odor vitæ in vitam”. Jam illud quoque ad hæc dicere est. Ada mum ante transgressionem Deo fragrantiam fuisse, incorruptum et immortalitate nactum, vacantem nibus, plaoide obeuntes. Nusquam murmur, de- que coelestibus spectaculis, qui pratiinstar floridi at trectatio, clamor, contradictio, aut malignitas re tenta, ut foris placidus videare, intus malignita tem alas, ao suo tempore mordeas, ceu serpens, memorve injuriæ camelus. Probum quis ingessit? præteriit. Resipuit? sincere condonate, nequaquam animis redaccensi, nec secundum Scripturam ma lum malo ", et injuriam injuria compensantes;. quin contra benedicentes, certi ad benedictionem hæreditariam vocatos. Nam qui vult vitam diligere, et dies videre bonns auctoribus Litteris, prohibeat linguam suam a malo et labia ejus ne loquantur dolum. Divertat a malo, et faciat bonum; inquirat pacem, et persequatur eam. Quia oculi Domini super justos, et aures ejus in pre ces eorum. Vultus autem Domini super facientes mala 20; minora hæc quid vero qui majora? Con tra principatus, ac potestates, et hujus sæculi mundi potentes luctamur, contra instantem oppu gnationem hæc, illaque minantem, ut audimus, itaque minus procineti ad minora, ecquam in majo ribus laudem speremus, Qui fidelis est in minimo, et in majori fidelis est, quemadmodum ait Dominus. Igitur qui et in majori et in minimo Christi beneficio visi estis fideles, tam obedientia quam confessione obeunda, neutrunde claudicatote, quin utrinvis perfecti estote, omni præclara functione absoluti, nulla in re offendiculum præbentes, ne ministerium tra ducatur: sed in cunctis Deo placentes, quo cœlestis regni hæreditatem ineatis per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ad sancto Spiritu, nunc et semper, in om nemque perpetuitatem. Amen. Ante Mesopentecosten. Oportere nos fragrantes com parare, asciscenda virtute. Fratres Patresque, Christo redivivo universum hoc omne, quasi quadam morte, hiberno posito squalore, iterum refloret, et tanquam reviviscit. Enimvero videmus terram virescentem, stirpes flo que redolentis, pomarium incoleret, spirans virtutes. Quin et Isaacus patriarcha in Jacobo filio fragran tiam odoratus, est, Ecce odor filii meisicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus, "odore scilicet spirituli ter percepto, Quamobrem, fratres, spiremus nos quo que fragrantiam spiritalem,quam virtutum composi tione sibi quisque moliatur, ceu unguentarius vere optimus.Hoc felix unguentum est, hoc Deo jucundum, hoc angelos pellicit, arcet dæmones; hoc unguento feminæ Christum pone sunt affectatæ, secundum Canticorum carmen 24. Hoc enimvero et nos assecte mur quoque sincere, sanctam Mesopentecosten, quæ in foribus est, agentes, siquidem scriptum est Jam die festo mediante ascendit Jesus in templum, et docebat, et mirabantur Judæi, dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit». Sed hæc ante suppli cium; nunc post resurrectionem conspicuus, conve‐ scensque cum sanctis apostolis, eos arcanis initiare. Atque, o comitatem ineffabilem, quod cibis usus est redivivus, sacra ejus carne minime requirente. Sed tamen resurrectione probanda et comedit, ot bibit, et latus contrectandum dedit, iisque qui se spiritum credebant, jussit manus, pedesque cer nerent: sese enim esse. Tractarent ac viderent nam spiritum carnem, et ossa non habere 26, uti se habentem spectarent. Quid ad hæc ais, Christo mache? si carnem et ossa non habet, nec quid depingatur habet: itaque si posterius non habet, nec prius habuerit. Quanquam et habere qui de pingatur tacite de se testatur ipse, nam utrumvis alterum probat et condicit. Sed Iconomachi, Manichæis paria censentes, par supplicium luent, ætenam perniciem, quemad modum scriptum est: nos, fratres quæ orthodoxa opinio est. Dominum nostrum Jesum Christum in imagine tueri, et adorare credentes, dignam hac religione vitam probemus, puram, irreprehensam, insontem, quo neutrunde claudicantes, quin utrin vis laudati, cœleste regnum consequamur per Chri stum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et im 16 Rom. 11, 4-6. 19 Rom. 11, 17. * Psal. XXXIII, 13-17. " Luo. xvi, 10. " II Cor. 11, 15.» Gen. xxxv, 27. * Cant. 1, 2. "Joan. VII, 15. " Luc. XXIV, 39.

Sermon VIISermo VII

col. 517–518page 6 of 90

perium cum Patre, ac sanclo Spiritu, nunc et nam ignis est carnis libido, et tamen effrenes ad semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Ante Ascensionem. De Ascensione Servatoris nostri Christi, vitaque inter nos ex Dei voluntate agenda. Fratres Patresque, festum imminet festorum, ac pro foribus et Ascensio Servatoris nostri Jesu Christi, agiturque ingens et incredibile arcanum siquidam transcœlos attollitur, natura nostra, quem admodum scriptum est: Gratia estis salvati ac nos conresuscitavit, et considere fecit in cœlestibus in Christo Jesu, qui est in dextera Dei, supra om xem principatum, et potestatem, et virtutem, et do ninationem, et omne nomen quod nominatur non so lum in hoc sæculo, sed eliam in futuro et omnia subjecit sub pedibus ejus, et ipsum dedit caput super omania Ecclesiæ, quæ est corpus ipsius, plenitudo cjus qui omnia in omnibus adimplet ". Videtisne ad quod dignitatis culmen humanitas sit evecta? an non e terra in cœlos? annon e corruptela ad im mortalitatem? Quantopere quis laboret ut terrestri ac caduco regi amicus fiat? nos quidem, qui, sce leribus patrandis, et aversi essemus, et hostes in genio, non modo in gratiam rediimus cum Deo, ac Patre, per Dominum nostrum Jesum Christum, quin evasimus quoque ad adoptionem. Ac nunc est in cœlis natura notra, quam vis omais conspicua et inaspectabilis adoret: tanta est amplitudo immense benigni Dei bonitatis. Idque recogitans beatus Apostolus exclamat: Quæ est spes vocationis ejus, et quæ divinitiæ gloriæ hæreditatis ejus in sanctis, et quæ supereminens magnitudo. virtutis ejus in nos qui credimus, secundum opera tionem potentiæ virtutis ejus, quam operatus est in Christo? Nam quid accidit? venit ad nos ter optimas e Virgine prognatus solemnibus naturæ legibus mancipatus, crucem conscendit, affixo se cum contra nos chirographo, ad terræ infima de gressus mortis doloribus solutis, et humano genere simul in vitam restituto, ad extremum gloriose est sublevatus, Patri se exhibens pro nobis. Hæc est ergo, ut breviter dicam, sancta festivi tas. Quæ nos fratres; contemplati, ac quemadmo dom Christi simus corpus, beneficium reveriti, nobilitatem tueamur, neu gratiam prodamus, neu Christi membra meretricis membra præstemus, quin castos insuper tum verbis, tum opere præ beamus, atque a carnis libidinibus arceamus, quæ cuin animo conflictantur, vita internos agenda ho nesta, placida, obsecunda, morigera, submissa composita, quæ vita denique beata est, deliciis, ladicris, risu et intemperantia, ac quidquid inso lens est, ad carnis vitæque amantes dimissis. Qui videntes minime vident, neque audientes audiunt, mente obducta callo, et auribus sepultis vitiosum ab honesto, lucem a tenebris, vitam a morte non discernant atque in ignem irruant præsentem. eam currunt; scrobs est avaritiæ, neque tamen ire in scrobem præcipites desistunt, voluntarium in se dæmonem contrahentes, dignique quos ca lamitosos potius, quam beatos prædices qui vere bonis repulsis, perditas corruptelas amplectantur. Cæterum nos, fratres, confessionem teneamus in qua stamus, ac divinæ spe gloriæ triumphamus; exercitationem tueamur, quam secuti sunt sancti et in primis, quem nunc celebramus, beatus Pacho mius, sane cernamus, sane audiamus, sane con trectemus, membris omnibus sane utentes, ac ser moni operam dantes promissam perennem vitam consequemur per Christum Jesum Dominum no strum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac Spi ritu sancto, nunc et semper, in omnemque perpe tuitatem. Amen. Oportere sacra pura conscientia percipere, haki ta in Ascensione. Fratres Patresque, adest Ascensio, festivitas Domini nostri Jesu Christi economiæ finis et ex tremum; nam ex Patris voluntate omnibus con tectis, gloriose est sublatus ac nos una statuit in coelis redivivos per sanctam suam carnem. Ecquæ est autem gloriæ ejus opulentia! quæ ingens po lentiæ magnitudo quod vilem nostram ac nihili naturam ad regale solium evexit, quæ ab cunctis cœlestibus copiis adoretur. Id adeo cogitantes, exhorrescamus, fratres, et beneficii amplitudinem veneremur, vitamque dignam capite ducamus, ut Christi membra, ut concorpores, ac consortes, et cohæredes, castitate, scientia, lenitate, benigni tate, sancto Spiritu, amore minime ficto, oratione veraci, virtute præditi divina, omni adhibenda obedientia, ac submissione, et cura, atque cau tione, nulla contracta insolentia, nihil citra præ ceptum facientes. Sane qui carnem inquinet, ne quaquam Christi membrum sit, quin nec dignus sacra percipere. Siquidem ait Apostolus: Probet autem seipsum homo, et sic de pane illo edat, et de calice bibat; qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibit manducat, et bibit, non dijudicans corpus Domini. Ideo inter vos multi infirmi et im becilles, el dormiunt multi: nam si nosmetipsos diju– dicaremus, non utique judicaremur. Dum judicamur autem, a Domino corripimur, ut uɔn cum hoc mundo damnemur. Quamobrem sanctos purosque ПОВ præstemus, ut merito Christi membra vocemur, ac sacra percipiamus. Sin accidat incautis oxar descere pravam libidinem, aut iram, aut invidiam aut odium, aut quid aliud Deo invisum, nihil mi rum, quid ocius in antiquum habitum restituti sanemur, neque in flagitio persistamus: nam per sistere damnationem habet inexorabilem. Jam an non et morsingruit repente? en heri episcopum invisimus ægrum, et deploratum offendimus, lotum febribus exhaustun, totum dolore impotem, huo, º Bphes. 1, 6, 7; 1, 20-23. "Ephes. i, 18, 19. 291 Cor, x1, 28-31.

Sermon IXSermo IX

col. 519–520page 7 of 90
PG 99:519[ἔκστασις φρενών Οὐκ ἠκούσατε, τί πέτ ηγγέλη ὅτι τέθνηκε. Καὶ ρον, ἀλλὰ τὸν αἰώνιον θά να τον συμπλακεὶς τῇ Εὐα καὶ ταύτῃ τὸν βίον ἀπορ τάλας! Ἴστε ὅπως πρό πάλαι ὁμολογητικῶς; οὐκ βαθμὸν ἐν τῷ Σακκουδίωνι; οὐκ ἐπὶ τῇ παρούσῃ ὁμολογίᾳ ἀπεδύσατο πρὸς ἀγῶνας δις μαστιχθείς καὶ ἐνεγκὼν ἄριστα; εἶτά τι ἔχων ὡς οἰκονόμος τὸ
col. 521–522page 8 of 90
PG 99:521χρημάτων κατὰ τὸν Ἰούδαν, προὔδωκεν, οἴμοι, τὸν Χριστόν. Τοῦτο μὲν ἀποδυσάμενος τὸ τῆς παρθενίας ἐπάγγελμα, τοῦτο δὲ Γιεζεὶ τρόπῳ ἀγροὺς καὶ ἀμπελῶνας, κτλ.

Sermon XISermo XI

col. 523–524page 9 of 90
PG 99:523dunt, atque obsequuntur perduelii rebus ipsis Deum esse negantes, secundum sancti Davidis sententiam. Dixit insipiens in corde suo: Non est Deus. Nam ni oblivionem Dei in hominum mentibus, quasique diffidentiam gignat, rationi non persuadeat carnis libidines peccati licentiam, ebrietatem, intemperantiam, comessationes, pocula, avaritiam, idolatriam, cæteras omnes insolentias persequi arreptamque inde mentem, a Deo abstractam, cogit post se abire, æterno simul inexstincti ignis supplicio conflando. Quam miserabilis fallacia, tristiorque fallacia finis et extremum! Verum nos, fratres, ceu Christi martyres, adhuc præclaro martyrio fungamur, adhuc illustrem confessionem obeamus, gaudentes cum omnibus sanctis, quod meriti pro Christo martyrium sumus, genu Baali non inflexo, quæ carnis libido est, ac reliquæ vitæ voluptates. Ne credamus spectra suggerenti, unde obedientiam detrectemus; quin quotidie velut in stadio contra luctemur, icti, neque præfracti; animosi, non perclusi. Jam vero quod martyrii compendium! Scitis ut martyrio in quoquam secundum vitam perfuncti socii sint eorum gaudii, rerumque pro quibus martyrio sunt affecti consortes ostendantur. Ergo hinc consectarium est et Christi martyres, ut eum in cunctis martyrio testatos, pro veroque testimonio poenas intolerabiles perpessos, in futuro sæculo hæredes cum eo declarandos; nam Apostoli hæc sententia est: Cum Christus apparuerit vita nostra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria. Cum quibus et nos, peccato nostro martyrio (longum est autem, per omnem vitam), bonis frui sempiternis, in ævumque cum Christo triumphare mereamur: quem gloria decet, et honor, atque cultus, cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. SERMO XI. Dominica I. Doctrina de pace. Fratres Patresque, pacis dies Dominica est: nam Dominus hoste in ea spoliato discipulis ait: Pax vobis. Atque id locutus, non iis pacem modo præscripsit, in unove die, sed cum omnibus, tum perpetuo eamdem ingerit pacem, quemadmodum et nihili nobis. Igitur pacem habeamus, et inter nos agitemus; hoc secundum exteriorem hominem, ne quas inimicitias cum quoquam fratrum teneamus, quin amore cunctos prosequamur (In hoc enim, inquit, cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem); illud secundum interiorem, ut pace ac quiete fruamur lethalium vitiorum; ita namque cum Apostolo dicere queamus: Pacem habemus ad Deum per Dominum nostrum Jesum Christum, per quem et accessum habemus per fidem in gratiam istam, in qua stamus, et gloriamur in spe gloriæ Dei. Sin, qui natura simus mutabili, æstum in nobis exciri luctuosum contingat (nam fit omnino) tum vero in antiquam statum ocius recurramus, pacem habentes cum Deo: Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum, et medium parietem maceriæ solvens inimicitias, in carne sua legem mandatorum decretis evacuans, ut duos condat in semetipso in unum novum hominem, faciens pacem, et reconciliet ambos in uno corpore Deo per crucem, interficiens inimicitias in semetipso. Hactenus Apostolus. Idque opus est quod Dominus peregit, uti Patrem alloquitur: Opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam, id est, pace terram, coelumque devinxit, nobis etiam pacis, et amoris filiis effectis. Sin objicias. Qui possumus non esse in perpetuo bello, dicente Apostolo: Non est nobis colluctatio adversus carnem, et sanguinem, sed adversus principatus, et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum hujus sæculi, contra spiritualia nequitiæ in cælestibus? respondere licet, ostendere eum quantum, ac cujusmodi sit bellum, non bello nos lacessi: nam alibi scribit: Consilia destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Christi. Et in promptu habentes, ulcisci omnem inobedientiam. Cæterum sic affectus, dubium non est quin bellum restinxerit, pacemque agat. Nec videri vobis, fratres, molestus debeo, qui hæc disseram, ac sim in iis, et hoc atque illud scruter et examinem; id enim non est inutile, quin frugi in primis, oratione viam ad actionem sternente. Et alii dicant sane mundana, quotquot sunt mundani de agricultura, mercatu, quæstu, jactura, ac quæ alia sunt inania studia: nos quid potius loquamur, quidve convenit loqui, nisi de animo, de fuga vitiorum, de parandis virtutibus, de corporis ab animo separatione, et de comparatione ad Christi tribunal, de judicio, de remuneratione, deque regno coelesti? cujus et nos hæredes effici contingat Domini nostri Jesu Christi beneficio: quem gloria decet, et imperium, cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. SERMO XII. Dominica II. Oportere vitam nostram in Dei reverentia et amore transigi, deque obitu fratris Eudocimi. Fratres Patresque, dies hæc quam agimus Dominicæ instar est Catechesis, si advertimus: in hac enim Dominus noster Jesus Christus vitiis projectos instauravit; in hac culpis, et carnis nostræ præputio mortuos in vitam reduxit; in hac paradisum redaperuit, fruenda arbore vitali, quod est vivificum ejus corpus, atque sanguis; in hac contra mortem insurgentes propheticum hoc usurpare possumus: Ubi tuus, mors, stimulus? ubi tua

Sermon XIIISermo XIII

col. 525–526page 10 of 90

alium super alium fratrum Patrumque excedere vita: id quod nihil est aliud nisi monimentum, abituros nos quoque hinc quam primum. Abimus vero non in terrena ac mortalia loca, atque regio nes, sed in perennes et immateriatas mansiones, unde ei redire nefas qui semel tetenderit. Sane cum terribilis mors est inaudita, tum terribilior ubi sub oculis teneatur: quod abhinc sex diebus in Chalciti præfecto cognovimus, quem nacti extre mum spirantem; obstupuimus factum, ut uno tem poris momento et nobiscum erat, et a nobis abs cessit, traditus sepulcro. Ac profecto terribilis auditio est, et insolens spectaculum. Igitur adhuc spirans beatus hanc edidit vocem: Paulum præven tus sum, in eo dicto caput simul manumque com movens: modum vero baud detexit, sed nos unde hæc trepidatio, sensimus. Atque hæc dixi, non illum cavillatus (minime vero), quin me conter rens, ac vos communiens, ne quid prævertamur sub emigrationem ejusmodi vocem mittere quin para tam et imperterritam, siquidem scriptum est Paratus, sum, et non sum turbatus 60: quod baud quaquam consequamur, ni intenti semper, et quæ obita sunt præclare tueamur, et admissa corrigamus pœnitentes, assidue sic procincti tanquam in cœ lum profecturi. Orte, victoria? victus es ab eo qui dixit: Confi- mihi de morte sermo est. Scitis enim crebros de, ego vici mundum”. Tom autem ut Apostolice loquamur: Conresuscitarit, et consedere nos fecit in cœlestībus in Christo Jesu, ul ostenderet in sæcu lis supercenientibus abundantes diriliæ gratiæ tuæ, in bonitate super nos in Christo Jesu 57. Jam vero inenarrabile munus) ex quo ad quid perduxit? + morte ad vitam, e tenebris ad lucem, e servitute al libertatem ex inimicitiis ad genuinam amici tiam,usque adeo ut Filii imaginis conformes redde mst. Quæ hæc est ineffabilis benignitas? quæ in comparabilis amoris erga nos magnitudo, ut uni gaitom Filium pretium pro nobis amnibus daret? squidem haud abs re est dicere: Quis loquetur prentias Domini, auditus faciet omnes laudes gjus ™? Quamobrem radamemus eum qui nos ama vit pro eo moriamur qui mortem obiit pro nobis, mersi a carne atque sanguine, nec serpentis frau tibus inescati, nec vitæ voluptatibus diffluentes, sec fructu peccati degustato, unde mors profecta est; siquidem scriptum est: Voluntarie peccantibus zobis post acceptam notitiam veritatis, jam non re linquitur pro peccatis hostia; terribilis autem quæ dem exspectatio judicii, el ignis æmulatio quæ consumptura est adversarios 59. Itaque Deo cum reverentia atque observatione serviamus, vitam cante ac composite transeamus, cum discreta pa tientis ministeria tueamur, accurationem trahentes non in spiritalibus modo, sed etiam in carnalibus, alignorum adustione, et aquæ effusione, tenus, querem, ut videtis, in hac insula penuria est, denique sententiam mortis habentes: nam et nunc Zadocimus frater est ad Deum profectus. Sin sos obitus fratris non refrænat, ecquid tandem revocabit? Si mortis arcanum minus erudit, ecquid a noxiis affectibus compescet? Jam loquentibus nobis et de hoc atque illo consultantibus, repente dies ingruet horrenda. Sed nimirum iis horrenda est et infelix, qui ab sceleribus usurpentur, qui calpis obligentur quas haud confessi sint, male feriatis, immodestis, pervicacibus, cæterum jocun da, et lenis, ac benigna Dei amantibus virtutum studiosis modestis, morigeris, submissis. Qua propter vos cohortor, et commonefacio, fratres, cogitationibus iis susceptis, omni ope a flagitiis absistamus, Christi in pectore philtrum geramus, virtutibus perfuncti, quo sic vita peracta regnum [) tum et sancto mandato: contingit autem eis illud cœleste teneamus per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Dominica III. De mortis recordatione, deque vitæ defensione peractæ ud horrendum tribunal. Fratres Patresque, dies enimvero est ex iis, quæ in Ressurrectione censentur, sed habendus Nam cui, rogo, sistemur? non judici cunctorum, atque Deo cui congenulabunt universi, cœlestes, terrigenæ, subterranei, cunctæque laudes conci nent linguæ? Ecquam reddemus rationem? non omnium in vita gestorum qua factis, qua dictis, qua cogitatis Pol mi hæc quoties complector animo horrorem cient, peneque adsunt coram vobis licet esse imperterritis vobis, inquam, qui dicto audientes vos præbetis, omneque studium in obedientia ponitis: nam ea veræ obedientiæ vita est. Etenim quam defensionem sibi parabunt ad horrendum Christi tribunal qui obedientia projecta solitarii degant, qui huc, illuc obeant errones, pe dibus statum non habentes qui coempta servitia trahant? heu meas ærumnas, ut expetendum vi tium est! quemadmodum retrocessere, iter in gressi vitæ monastica rectum Melius, inquit, erat illis non cognoscere viam justitiæ, quam post agnitionem retrorsum converti ab eo quod illis tradi veri proverbii: Canis reversus ad suum vomitum, et sus lota ad volutabrum luti º¹. Quid ais, bone vir? ten' servum trahere, injugem mundi, exsulem, omnique carnali commercio solutum? ergo capesis tibi uxorem quoque: duo bæc enim mundo, mun danisque tributa; at qui serio vitam ineant cruci geram, ab utrisque sunt alieni. Sed ut videtur, causa peccatum est: nam voluptatibus et auro dediti (addo et mulierosi), ne quis sit inspector, et Joan, xvi, 33. 57 Ephes. 11, 6. 58 Psal. cv, 2. 59 Hebr. x, 26, 27. 60 Psal. cxvIII, 60. 1 I Petr. 11, 21, 22. Deflagratio: nam alterum illud nimium hebraizat. Addidi de conjectura, et orationis argumento.

Sermon XIVSermo XIV

col. 527–528page 11 of 90

qui in abdito perpetrata arguat, fratrem habere vigil, et experrectus: trepidat occursum: quem nolumus, sed solitudinem, hoc est, servorum mer catum, ipsi revera peccato venditi, et carnis at que sanguinis mancipia. Hinc dissidia, hinc offen dicula, hinc atroces ac manifestariæ noxe. Hino moestus, alque squalidus, et qui coarguam ac contestor, audior nusquam. Sed quæ est ejus sen tentia? Si non venissem, et locutus fuissem eis, pec catum non haberent nunc autem excusationem non habent de peccato suo; insons sum a talium sanguine miser. Ac poteram sane omnino aciem admovere ex præcepti jussu, sed posteaquam in cumbit persecutio, adhuc differo, si nunc tandem e diaboli laqueis resipiscant, qui ab eo capti ad arbitrium teneantur. Cæterum vos Deo macti, qui una insimul estis, duo, tresve, quodque amplius R est, et encomio majus, coenobiace vitam ducitis, domi manentes, nec importune, nisi necessitas sit, prodeuntes, maxime in forum ac celebritates, invicem servientes, in eoque mundi domini, puri ab servorum sordido mercatu, cuncta ex Dei sen tentia, et ornate peragentes. Equidem vobis gratia, atque pax augetur, coelestis Jerosolymæ bona vi suris, per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Post sancti Theodori memoriam. De vita obeunda divina, neu ad tentationes trepidemus. Fratres Patresque, loquendum est nobis, nec diu tacendum siquidem taciturnitas animo so mnum contrahit, somnusque auctor mortis est, quem deprecatus David dicere: Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte 63. At conci tatis in animo sermo fons aquæ est in vitam æternam salientis; quo quid utilius? Idque sciens beatus Apostolus, inquit: Verbum Christi habitet in vobis abundanter, in omni sapientia, docentes, et cohortantes invicem 4. Viden' jubere eum ut invi cem doceamus, ac cohortemur, nec contenti simus ipsi nos commonere modo? Equidem vero quoties ad vos dissero proficere fateor, qui me ab hujus vitæ confusione revocem, et reprehendam, ad meaque commissa allentior flam: nam profecto vita hæc confusio est, in quam sermones vitiosi vaneque inauditiones quotidie incumbant, diabolo quoque per contrarias cogitationes grassante. Que amoliri semper oportet sermone, ac conscientiam præbere puram et insontem, atque ad quid com parati sumus serio revolvere. Ad quid autem com parati sumus? Scilicet servituri vivo ac vero Deo, et exspectaturi Filium ejus de cælis quem suscitavit ex mortuis, Jesum, qui eripuit nos ab ira ven tura, auctoribus Litteris. Jam nullus herum servus opperiens, nec judicem reus, dormit, et quieti atque facibus indulget, quin rursus Apostolus demonstrans, ait: Ipse Dominus in jussu, et in voce archangeli, et in tuba descendet de culo, et mortui qui in Christo sunt resurgent pri mi; deinde nos qui vivimus, qui relinquimur, simul rapiemur cum illis in nubibus obviam Domino in aera, et sic semper cum Domino erimus 66. At qui nam? Spiritu pauperes, lugubres, ab animo puri, mansueti, placidi, misericordes, obedientiæ jugo perfuncti, qui confessionem constantem servavere, hi cum eo sunt futuri; cæterum qui turpia commit tant, effrenes, qui confessionem aversentur, qui obedientiam detrectent, qui reliqua mala designent, ii nec tollentur in nubes, nec cum eo sunt futuri, quin (miserrimum) poenas dependent, exitium pe renne, Dominica facie, ac gloriosa majestate extor res, quod absit de vobis et cogitare et loqui. Igitur canendum est receptui, habendaque nobis ratio salutis, qui esse ob oculos descrimina sciamus nam ecce præter alios et Ir. Gregorii economus comprehensus est, ac quid futurum sit nescimus, impendentque tentationes, ut apparet. Verum ne timeamus, neu ad ingruentes tentationes trepidemus. Quod si a nobis Deus est, quis contra nos? qui in superioribus periculis nobiscum fuit, quo pacto non et nobiscum sit in præsentibus qui stabiliat, ac contra omnia firmet, ut pollicitus est? Jam quid amplius molientur hostes? Iterum persequentur? At Domini est terra et plenitudo ejus 67. Iterum in carcerem compingent? At nihil carcere propter Chri stum jucundius. Iterum flagris multabunt? At plu rium coronarum auctores nobis erunt. Sin et occi dent, at occisus est et Dominus noster. Si commor tui sumus, inquit, el convivemus 3, Talis erat beatus ac summus Christi martyr Theodorus, cujus per agimus memoriam, cuneta ob Christum cum gaudio passus. Hac fiducia et nihili nos quoque adhuc Deo serviamus, hac spe afflictiones omnes et angustias rerum toleremus, quo cum obedientia, tum con fessione cœlestis regni hæreditatem quæramus per Christum Jesum Dominum nostrum; cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Post Præcursoris memoriam. Dogmatica de sancto rum imaginum cultu et adoratione. Fratres Patresque, heri Præcursoris memoriam feriatis omnino venit in mentem et obite in mona sterio vitæ recordatio, ut tum cuncti in Dei domo eramus, concordes degentes, ut nunc alius alio su mus dispersi, in diversa loca atque regiones. Quanquam tum quod ob Christi sermonem sumus dispersi gaudere debemus, ex hoc præcepti man dalo, Gaudete, et exultate, quoniam merces vestra copiosa est in cælis; tum etiam quod Domini quiddam instar habemus, cujus hæc sunt verba Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem 62 Joan. xv, 22. 63 Psal. XII, 4. 64 Coloss. II, 16. 651 Thess. 1, 10. 66 1 Thess. iv, 15, 16, 67 Psalm. XXIII, 1.68 II Tim. 11. 11. Matth. v, 12.

Sermon XVSermo XV

col. 529–530page 12 of 90

meum servaverunt, et vestrum servabunt; sed hæc om- terrarum orbem vicere, tenebriones illustrantes ris facient vobis propier nomen meum, quia nesciunt tum qui misit me; revera namque ut Judæi Pa trem ignorant, qui Filium defugerint, sic Iconoma thi Christum ignorant, qui ejus imaginem detractent. Equidem cum perspicua veritas est, tum intelligens fatuos salientes, peram modo, baculumque portan tes. Quos æmulati, fratres, utrinque laudem quæ ramus, præsentibus contenti, non pecuniis dediti, sine prædiis (quod non vestra equidem causa, sed errorum dixerim) non intempestive prodeuntes, non feminas contubernales habentes, unde mors conflata est. Quam si vitæ rationem sequemur, et Deo per nos gloria, ac confessioni, quæ præ mani bus est, celebritas paretur, et hostes jam jam vere cundia ad frugem sint redituri: sin minus seque mur, periculum est ne pro beatitudine perennes poenas referamus. Ceterum pacis Deus, qui omnia convertit, atque in melius diffingit, tum Ecclesiam componat, tum vos imbuat prudentia, cunctosque in coeleste regnum conservet per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in om nemque perpetuitatem. Amen. rituali messe. es e mille. Ac videte, sultis, bipartitam eorum. nerilegam opinationem, nunc Christi imaginem sallam depangendam, nunc depangendam, sed ve lut quæ belli ac venatus monimenta locantur. Unde sec adorandum censent: siquidem nec equi imago, bee bovis, nec leonis, nec pardalis, nec serpentis, tee alitis, nec piscis adoretur. Ecquis (malum) Deu imbutus est, qui non his ingemiscat? qui a herymis temperet? itane haud vereri imaginem Christi, quam angeli venerantur, horrent dæmones, cum feris quadrupedibus, serpentibus, avibus et aquatilibus componere ac condecorare?o horribilem animi deformationem, atque horribiliorem auda tiam! Tum quid autem? hominis imaginem homi sim vocant, bovem bovis, asinum asini, camelum In æstatis initium. De vitiorum carnificina et spi cameli, perdicem perdicis, eademque et in cæteris tam comparibus, quam disparibus seu animantibus, seu plantis ratio valet; cæterum Christi, aut Dei pare, aut cujusque sanctorum, neque primigenio, neque effictitie nominari patiuntur, sed hoc tantum, imaginem vocant, cujus, non addentes, ne hinc leneantur, tanta impietate et imperitia scatent. Sed vacate hic mihi, fratres, et hoc insuper ad ea que sancti Patres, nosque diximus nauci cognoscite. Si loca, in quibus editus est Christus, adoranda, atque sancta et sunt et dicuntur, ac pulverem inde aut lapidem nactus, ceu sacrum complectitur the saurum, quanto magis Christi venerabilis et ado randa est imago, in qua inest, velut in speculo, qui clucet atque adoratur? Ea est enim nutura imagi nis, ut repræsentati gerat faciem. Quin coli Romæ et apostolorum principis, Petri, claves intelligo quanquam Dominus " ei nequaquam claves est lar gitus quæ sub sensum sunt subjectæ, sed quee in telligentia tenentur, ligaturo atque soluturo. At illi argento fabrefactas, proponunt adorandas, tanta est eorum religio. Ibique religionis quasi quoddam irruptum saxum ex Dominica sententia fundatum est, bic, ut apparel, cumulata irreligiositas, et im probitas. Quamobrem nauci hic ego cum animin mastus, tum poenam timens silentii, necessitate loquor quæ loquor, brevia, et perpauca. Scilicet cum sectari clam, palamque, et scripto, ac sine scripto impiam in Christum linguam moveant, nos domi resides non serio inter nos negotia tractemus et qui Domini feremus iram? quo pacto imitabimur Patres, qui in similibus temporibus sublicere, et percelli, proditionem censebant veritatis? Loquen dum est ergo, audiendumque, et sermoni juxta ac operibus vacandum; etenim beati Apostoli non solum divino præconio, sed inculpata quoque vita Fatres Patresque, æstas agitur, tempusque est laborum ac sudorum: nam prodeunt mortales ad opus, functionemque suam in vesperum, obstipi, rective, utcunque expedit: nec requietem sibi per mittunt, dum messis sit, ac tritutra peracta, quæ præ manibus sunt in horreum semina congesta. Quid ergo hic dicere est? nimirum si in carnalibus sie res habet, multo magis in spiritualibus neces Csario theorema habere, proposita est enim et nobis. estas. Quo pertinet Apostoli dictum: Qui parce se minat, parce et metet, et qui seminat in benedictio nibus, in benedictionibus et metet 72. Domini quoque ad discipulos hæc sententia est: Nonne vos dicitis quo adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? Ecce dico vobis, levate oculos vestros, et videte et regio nes, quia albæ sunt jam ad messem, et qui melit mercedem accipit: et congregat fructum in vitam æternam, ut et qui seminat simul gaudeat, et qui metit 73. En objectam nobis messem. Quamobrem prodeamus alacres nos quoque, messuri, ac fructus congeramus, non carnales, sed spirituales, et qui perennes durent; sanctimo niam, pacem, charitatem, gaudium, lenitatem, tolerentiam, benignitatem, mansuetudinem, cæte ras omnes virtutes. Hi spiritus sunt fructus, quos per habitum, quo discernamus, tanquam ventilare necesse est, hoc est, virtutem impermistam vitiis parare (exempli causa, amare, ac non voluptarie; æmulari præclara, at non invide; de fratre loqui, at non hostiliter), potiusque sincere exsequi Dei voluntatem, bonam bene placentem, ac perfectam, uti scriptum est. Sin oporet in horreum quo que conferre, hoc illud est nimirum quod humili tale quæritur præsidium, siquidem jubet Domi nus: Cum feceritis omnia, dicite: Servi inutiles 10 Joan. xv, 20. 7 Matth. xvi, 19. 72 II Gor ix, 6. 78 Joan. 1x, 35, 36. 74 Rom. xi, 1.

Sermon XVIISermo XVII

col. 531–532page 13 of 90

sumus, quod debimus facere fecimus 78; rursumque operarios carnales promptos opificia tractare, nos ait Apostolus: Quid habes quod non accepisti; si autem accepisti, quid gloriaris quasi non aecepe ris 7? Hæc ea est messis, tantaque proposita con tentio est, quæ non duobus, tribusve mensibus spectetur, quin ad vitæ se exitum tendat: lametsi comparata ad sæculum futurum, instar ducitur unius diecule. Ibi porro finis est nullus, ibi labo res manuum suarum quisque comedet, ibi occabi mus in præpotente ævi arbitro et hero: tantum adhuc membra hæc terrena perimamus, stuprum, libidinem, impudicitiam, pravam cupidinem, ava ritiam; tantum obedientiæ adhuc jugum feramus, benevole alter alterum sustinentes, oneraque mu tua portantes, ac sic Christi implentes legem, quemadmodum scriptum est ", Felicem vero qui cuncta præ cautione veretur; felicem qui plurimum contendit: ubi est enim major contentio, majus quoque et præmium est. Ac qui ministerio postre mas deposcat, is primas auferet, quippe ait Domi nus: Qui in vobis vult esse summus, sit omnium po stremus et omnium minister 18. Sic Filius hominis non venit ut ministraretur ei, sed ut minisiraret, et daret animam suam redemptionem pro cunctis 79. Hæc cum, fratres, cogitemus, tum agere propere mus, vocem hanc inaudire: Euge, serve bone et fidelis, super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium Domini tui 80: cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. In æstatem. De spiritali messe contentaque Christi famulorum exercitatione. spiritualia studia segnes atque dissolutos adire; illos sudore fluentes a laboribus non abstinere, nos contentionis monastica fastidio duci. Annon ob jectum coeleste regnum est? an non vita perennis? annon ineffabile gaudium? Ecquid fas est ignavos summa et expetenda parare? nequaquam. Ut evi gilandum sit omni ope, metendumque, non caduca ac mortalia, sed æterna, et immortalia, quo in no bis hoc usurpetur quoque labores manuum tuarum manducabis, beatus es, et bene tibi erit 82.71, Ne quis dicat, Eger sum, nec metere queo: æger es corpore, at spiritu siquidem vis, qui bono fungare vales. Lacrymas habes, compunctionem habes, excubias mentis habes, pacem habes, ac sanctimoniam quæ inprimis Deo cara sunt. Ne quis dicat: Afflictus sum, neque possum in pedes consurgere; velis modo et te surriget qui suscital a terra inopem, et de stercore erigit pauperem. Nunquid qui cadit non resurget, aut qui aversus est non reveretur 13? vivo ego, dicit Dominus: nolo mortem peccatoris, sed ut converta tur, et vivat ". Ecquis est ergo prætextus serius re lictus, quæ plausibilis defensio, quominus omni studio quæ jubemur obeamus, bonisque quæ pro missa sunt, potiamur? En laboravere sancti nostri Patres, consevere, messuere, vitam in horrea pe rennem congessere, ac nunc ovantes supreme re præsentationem lucis exspectant, in qua uti sol micabunt. Quapropter ne committamus, fratres, cohortor, ut a beatis illis separemur, neu brevibus et exiguis diebus, atque voluptatibus salutem pro damus, supplicium luituri immortale: sed quantum pote, certatim eos assectemur omnia ferentes, om nia sustinentes, quo caelestis regni hæreditatem cernamus per Christum Jesum Dominum nostrum cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque perpetuitatem, Amen. Fratres Patresque, anni tempus est æstivum, ut videlis, passimque surgunt ad comportanda grana coloni, nec contentus labor, aut sol deflagrans opificem frangit, quin matutinus in vesperam de certat, nunc obstipus, nunc rectus, dum opus peragat, incumbens. Quid nos vero, qui famuli In æstatem. De aversandis quæ in hac vita sint nuncupamur Christi? ecquid æstatem habemus? jucunda, bonisque ambiendis perennibus. Pol sane quidem, ac cujusmodi Dominus noster Fratres Patresque, frangit æstivum anni tem Jesus Christus discipulis ostendit in hæc verba: pus corpora, labefactante insuper et pervigilio, ac Nonne vos dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, fortasse ad Catechesis inauditionem torpemus. Sed et messis venit? ecce dico vobis, levate oculos ve- profecto ex Apostoli edicto vitam jussi comparare stros, et videte regiones, quia albe sunt jam ad ceu quotidie obituri, obituroque Libitinaria lo messem, et qui metit mercedem accipit, et congregat quente, et altentos auditores reddente, age nos quo fructum in vitam æternam, ut et qui seminat simulque audire satagamus, quasique testamento legendo gaudeat, et qui metit ". Igitur apparet ex dictis et sementem nobis, et messem propositas, neque eas tempore descriptas, quin juges ac perpetuas. Metamus ergo hinc jam, fratres, alacriter, hoc est, doctrinam doctor; studium præfectus, mini sterium minister, obedientiam subditus, quietem quietus, contentionem precarius, cuncta in omni bus cuncti, quoad ejus fieri potest. Scelus est iis quæ dicantur accendamus. Igitur testamentum est rerum quæ in carne po sitæ sunt, utpote carnale et quo de carnalibus jube tur, id est, hæreditas relinquitur uxori, liberis, fratribus, cognatis, ac si quid aliud mos præscri bere est: cæterum hoc nostrum nihil ejusmodi de clarat, sed quidnam? hospites nos esse in hoc solo, atque peregrinos, et qui in hunc orbem intulorimus 75 Luc. XVII, 10. 76 I Cor. iv, 7. 77 Galat. v1, 2. 78 Marc. Ix, 34. 79 Marc. x, 45. 0 Matth. xxv, 21. 1 Joan. IV, 35, 36. 82.71 Psal. CXXVII, 2. 12 Psal. cxII, 7, 73 Jerem. VIII, 4.7 Ezech. xxx, 11.

Sermon XVIIISermo XVIII

col. 533–534page 14 of 90

nihil, proculdubio neque efferre aliquid posse, dif- munerationis diem justique Dei judicii, ad horren fiagique e caducis in incorruptos, ex ingloriis in gloriosos, e mortalibus in immortales. Ut non erraverit qui id testamentum bonum nun tiam vocet: siquidem et Apostolus multis partibus præstare censet [dicedere] dissolvi, et esse cum Christo; el alibi rursum: Ego enim jam libor, et tempus resolutionis meæ instal. Bonum certamen urlavi, cursum consummavi, fidem servavi, de reli quo reposita est mihi corona justitiæ, quam reddet miki Dominus in illa die, justus judex. Non solum atm mihi, sed et cunctis qui diligunt adventum gjus™ Videtin', ut hinc discessum velut bono nun tio prædicet? ilaque cum hoc nostrum testamentum boaum nuntium sit, libenter audiamus quæ dican tur, et alacres exercitationem tueamur, animo ad carnalem nullam affinitatem converso, non ad pa rentes, non ad fratres, non ad cognatos. Et quid autem hæc illaque commemoro? ne ad ipsam qui dem rerum naturam animus conferendus est. Enim vero quidam sanctorum Patrum, ubi cella prodiret, tegumentum capiti imponebat, ne aciem in solis jaber intenderet, causamque rogatus respondit Requid eat cur temporarium lumen videre velim? Ad eumdem modum et Dei studiosus, cunctis dimis sis, solo divino amore et contemplatione nititur, ac cum oculis usurpet universum hoc omne, quod eis cœlum pertinet, Opt. Max. molitorem Deum ad mirans, ac collaudans, tum ocius præteritis, quæ mb sensum subjecta, in iis est quæ defugiant ob tatum, qui hinc, suaviter bacchatus, spiritale quod. dam gaudium, et lætitiam carpat. Talis erat pa triarcha Abrahamus: scriptum est enim: Fide Ibraham demoratus est in terra repromissionis tan quam in aliena, in casulis habitando cum Isaac, et Jacob, cohæredibus repromissionis ejusdem exspe debat enim fundamenta habentem civitatem, cujus rtifex et conditor, Deus ". Talis et magnus ille mes nam fide reliquit Ægyptum, non veritus iram invisibilem enim tanquam videns sustinuit 78. famet sancti omnes, nequaquam quæ cerneren fur mectantes, nec cupiditate ducti temporalium, sed ahrnorum, in his, quantum plurimum potest, ad divinam imitationem deformati. Quod nos stu diam poque paremus, nec quæ pulchra sint in hac vita ambiemus, nec carnaliter viventes demirabimur, qain its potius altum ingememus, qui promissorum bæreditate bonorum condicta in auro, argento, ac pestiferis voluptatibus operam ludant, ultro in præ clararum rerum cæcitatem se induentes. Cæterum nos, fratres, ut apostolice loquar, revelata facie gloriam Domini speculantes 79, supera quæramus, supera sapiamus ubi Christus est, ad Dei dexteram considens, ut de nobis quoque usurpare liceat: Vos non estis de hoc mundo 80, et Vestra conversatio in calos est 1. In qua et sistamur indemnati sub re dum Christi et indefraudabile tribunal, optandam vocem audientes, ad regnumque cœleste asciti per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Post sanctorum apostolorum Quadragesimam. De tolerantia, et iis qui renuntiatum veniunt admit tendis. Fratres Patresque, abit tempus, ac decurrit. Quin præteriis sanctorum apostolorum Quadrage sima, simul præbitis ærumnis, ob contractam æstu sitim, simulque solatio, ob spem: nam ea sitis po tum nobis conciliat immortalitatis et quæ ori ama rities siti quæritur paradisi dulcedinem parabit. Atque id scientes, fratres, cuncta quæ secundum Deum incidunt acerba læti spe præmii feramus. Cæterum spes quæ videtur, ut fert Apostoli dictum, non est spes: nam quod videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per tolerantiam exspectamus. Itaque tolerantia virtutum summa perfunctio est. Tolerantia martyres cœlestibus de vincti diadematis sunt, tolerantia sancti justitiæ præmium tulere. Quapropter utamur nos quoque tolerantia ad morigerationem, humilitatem, lenita tem, exercitationem in ministeriis, omniaque obe dientiæ studia, ac parem iis mercedem capiemus. Equidem non me fugit obedientiæ jugum nec qui sit frangendæ labor voluntatis; sed dulcedinem quoque rursum teneo vitæ: nam qui voluntatem frangat ei cum iter facillimum, tum nullo negotio salus quæratur. Vacandum est ergo voluntati fran gendæ, ac vita consequetur felix, et expedita. Obeuntur in cœnobio labores? at reques quoque. Plus altero laboras? at majus præmium habebis siquidem Unusquisque, inquit, mercedem suam acci piet secundum suum laborem 8. Alteri benevole succumbis? primas tenebris: nam Qui voluerit inter vos primus esse, sit vester servus ". Imbecillior es quam ut opera tractes graviora? at quæ putes ne neglige, quo in cunctis laudetur Deus. Ne quis eɛto ad bonum commune segnis. Hæc quanquam sunt persæpe memorata: tamen nunc quoque necessario in memoriam revocantur: neque enim est exiguum incumbens certamen. Ecce posui, inquit, ante faciem tuam vitam et mortem 8. Igitur vitam arrepturis, mortemque æternam fugituris comparatus sermo, et exhortatio est, neque dubium mihi est nequa quam hæc vel nihili nobis, vel vobis qui inauditis frustra, ac sine compendio dicta. Enimvero admo nendi estis, fratres, quantumvis in exsilio versamur ob Dei sermonem, nihilominus quasi qui in mona sterio degamus, renuntiatum venientes non aman demus id quod per fratres ubique dispersos præ stabimus, jussos ejusmodi, quantum potest, admit 1 Philipp. 1, 23. " II Tim. iv, 6, 8. 77 Hebr. x1, 9, 10, 78 ibid. 27. 79 II Cor. 111, 18. 80 Joan. xv, Philipp. 111, 20. ** Rom. viii, 25. 83 1 Cor. 111, 14. 84 Matth. xx, 27. 85 Deut. xxx, 19.

Sermon XXSermo XX

col. 535–536page 15 of 90

tere, atque in contubernium cooptare. Sane cum seu, ut verius dicam, corruptela ac mutabilitas. decessere multi, tum allecti quoque sunt multi, acetusque noster, tam defunctus quam superstes, frequentatur, ac per nos cohonestatur Deus, qui et nos cohonestabit, ut fert promissum. Ac cum qui est rector si sint et subditi, cohortor, caput cæteris, et tanquam regula statuti, sancte, juste atque pie vivamus, qui alios per nos ad sanitatem qua doctri næ, qua vitæ dirigamus. Itaque clamor nullus obi tor citra decorum, neu contentiosum colloquium, neu putidus sermo exiens ab ore, sed honestus, ad exædificationem frugi et utilis, ne quod operi nostro per ea crimen confletur, quin Domino Deo nostro in omnibus placeamus: cui gloria et impe rium cum Patre ac sancto Spriritu, nunc et sem per, in omnemque perpetuitatem. Amen. In Transfigurationem. Oportere nos animi pulchritu dinem atque venustatem sine macula tueri: de que pænitentia. Fratres Patresque, hodie qui profestum agamus Transfigurationis divinæ, age, ex ea Catechesim struamus, paucis debitum verbis exsequentes. Igitur cunctæ feriæ Dominicæ corporalis degressus Serva toris nostri Jesu Christi suggerunt arcana, puta, quod editus sit in lucem, quod tinctus, quod cru cifixus, quod sepultus, quod tertia die suscitatus, quod assumptus gloriose; cæterum Transfiguratio nis festum futuri ævi statum depingit. Nam quem admodum ejus facies ul sol reluxit, vestimentis lu cis instar candentibus, haud secus et e coelo quasi fulgur venturus est, præpotens, et illustris, omnibus judicandis, atque ut ei comites in sacro monte fuere Petrus, Joannes, et Jacobus, ita socii quoque sunt electi id coelesti regno futuri, arcana appari tione divina, et ineffabili gaudio fruentes. Jam quis ad hæc comparatus est? quis ad eam lætitiam per venire dignus? Quis alius, putas, nisi qui vitam habeat puram ac sine macula? siquidem Deus no ster, purus cum sit, seu potius lux suprema, etiam puros asciscit; animoque nobis puro indito, purum eum quoque a nobis exiget: nam ad imaginem di vinam et effigiem creatus, dubium non est quin, qui simulacrum sit divinæ pulchritudinis, præditus sit et ipse pulchritudine. Atque id intelligens Melo dus ait: Domine, in voluntate tua præstitisli decori meo virtutem: hoc est, animi mei decori, ne ad foedas peccati libidines pronus, deformis redditus, Deo ac præmiis excidat divinis. Ergo explorare cognito talem nos animum tenere, pulchrum et formosum, quasique depositum Deo reddituros in suprema resurrectionis die, hortor ac admoneo, sane amemus pulchritudinem, hanc formositatem tueamur, nequaquam ad hujus sæculi bella, et car nie, atque sanguinis venustates conversi: neque enim sunt venustates, sed venustatum simulacra, Atque id rerum nos exitus docebit; nam qui hodie lepidus est et elegans, oras in sepulcrum conjectus. foetidus, atque omnibus dirus est: adeo pulchrum est, ac amabile nihil, solaque venerabilis virtus. Quæ in primis consectanda, fratres; sin animum subinde claudicantem contingat fodis cogitatis pol lui, quod negandum non est (nam quis caslam habere mentem glorietur?) at repurgandus quam primum, et in antiquum statum reducendus est, ne sceleri immoratus contrahat mortem. Neque si di cat quisquam expurgari nequire, multis facinoribus compunctum, quin audiat dicentem: Si fuerint peccata vestra ut puniceum, quasi nivem dealbabo; si autem fuerint sicut coccineum, velut lanam deal babo 7. Videte ingens Dei beneficium, ut poeniten tem non expurgare pollicetur modo, sed ad florem quoque venustatis perducere. Neque obscura sunt exempla. David vates erat, lapsusque in adulterii et homicidii crimen, haud despondit animum, quin ocius poenitudine usus, iterum vaticinium munus recepit. Manasses Israele duobus et quinquaginta annis demoto ad frugem reversus, salutem est consecutus. Apostolorum coryphæus post abnega tionem lacrymarum medicina rursum apostolatus tulit onus. Maria Egyptiaca, ut alios præteream in finitos, quæ ad extremam mollitiem evasisset, posteaquam condigne se dejecit, ut ad summum virtutis culmen conscenderit tenetis. Itaque servari volenti impotentiæ prætextus nullus est nisi quis deploratus ultro se induat in mortem. Sed cur te is perditum, Israelis genus? audimus: cur vita proposita perenni, æternam mortem præferimus? Clamat quotidie benignus noster Herus: Venite ad me omnes qui laboralis et onerati estis, et ego refi ciam vos 8, et nos onus abjicere peccatorum no lumus. Idem vociferatur: Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vilæe 90, et nos in diversum abimus, rebus ipsis testati, Iter tuum scire nolumus. Reliquum est ergo audire nos: Ambulate in lumine ignis vestri et in flamma quam succendistis: atqui hæc patran tes, ait ille, regnum Dei non consequentur 92; sed hæc absit de nobis dici. Vos enim amici mei estis, inquit Dominus, si feceritis quæcunque præcipio vobis 9. Igitur quæ jubemur omnia faciamus, unde amici nominemur, quo coeleste regnum erciscamur per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. In mortis recordatione: in quo et de obitu Micha lis sanctissimi metropolitani Synadensis. Fraires Patresque, cum multæ celebritates in hoc ævo aguntur, divinæ et humanæ, tum una est. 86 Psal. xxix, 8. 87 Isa, 1, 18. 88 Ezech. 111, 17, 89 Matth. xi, 28. 90 Joan. VIII, 12. 1 Isa. L, 11. " Galat. v, 21, 3 Joan. xv, 14. Scilicet veri et immortalis Dei cultu, lege Cat. 113.

Sermon XXISermo XXI

col. 537–538page 16 of 90

mus; sed intenti atque vigilantes, lustratique ac purgati, cum Deo copulemur, ut nobis quoque usurpare liceat, Adhæsit anima mea post le, me suscepit dextera tua 9, ac sic egregie quæ hic obean tar decursis, cum spe bona profecti, cœleste re gnum consequamur per Christum Jesum Dominum nostrum cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque per petuitatem. Amen. De obitu Joannis, sanclissimi metropolitani Chalce donis, et quemadmodum redivivi invicem agno scemus. longa ac laboriosa, vitæ hominum cujusque cur- que danda ne quem diem horam ve temere transea riculum: a qua profectus, porro obeas nullam, sed necesse sit diem ultimum manere, ignemque sapremum, qui nostra omnia judicet, et expurget. Hac perfunctus et spiritalis pater Michael, sanctis simes metropolitanus Synadensis, ad Deum conces sit: cujus et laudata vita, et illustris sermo est, somque crądimus inter cæteros Patres ac confes nores ad Deum opitulatorem habere in confessione præsenti. Quamobrem haud triumphent cum animis infausti Iconomachi, defectos gloriantes Christi confessores, quin cognoscant insuper horum de cessum Dei Ecclesiæ inconcussum haberi nobisque superstitibus veri confirmationem, errore eorum crco despuendo. Ac dum per charitatem operata £des salutem homini quærat, cohortor nunc quo que, ut alias semper, Dei exsequi præcepta, ad iterque esse procinctos, ob incertitudinem mortis xitis enim el prædictum Patrem correptum repente acribus doloribus, et ignea febri, postridie fandi impotem, tertio die spiritum reddidisse. Quin ante cam et Athanasius, insignis Paulopetrii præfectus, nec diem ægritudini suffecit, sed ex hominibus e vestigio est sublatus. Audimus vero et nonnullos fulgure præventos deflagrasse, multosque omnino casus inopinos. Quapropter timendum, et animus arrigendus est, diabolo de die in diem nos lactante, dɛm adducat in anxiam illam supremam horam, in qua frustra et iners sit studium pœnitentiæ. Igitur non vos exterrent prædicta exempla, non horrore complent, cogitantes ut cum lingua divin cla eloqui nequit, ut animus e corpore revulsus mit? cum multi astantes forsan, ac plorantes, spem ferente, nisi bona conscientia, ne mise. Fratres Patresque, superioribus aliquot diebus peregrinati ac reversi, pacem inter vos agentes, et compositos nacti, grates egimus Deo qui in mode stia vestra gauderemus, id quod est proborum obe dientium, ac stabilium in honesto: in quo et con firmemini magis magisque Domini nostri Jesu Christi beneficio, ut quemadmodum in nihili no stra præsentia, sic in absentia quoque indemnes vos, et sine noxa conservetis. Discessus vero causa, uti scitis, obitus erat Joannis metropolitani Chalce donis, qui præclaro certamine decertato, cursu peracto, fide servata, abiit ad Deum parta illustri confessionis corona cum decessoribus nostris san ctis Patribus ac fratribus. Sed quoniam scatentibus pustulis decessit, ambigunt quidam an probe. Quid ni obierit probe? Atque equidem laborare ii mihi ignorantia videntur: nam, probe, an improbe? ne quaquam in hoc vertitur, sio an sic defungare, sed an orthodoxam fidem et inculpatam habeas vitam. Quæ qui teneat, quantumvis scatentibus pustulis; quamtumvis alio quocunque morbo vexatus, sive in terra, sive in mari expiet, nullam hinc contra hat infamiam: hæc enim non in arbitrio sunt no stro, quin posita in exploratis Dei judiciis, qui novit quo pacto quod in rationem sit cujusque tam vitæ prorogratione,quam mortis genere administret. Jam in alio nonnulli disputant ad audientium fraudem, minime se agnituros homines redivivos, cum Dei Filius cunctis judicandis advenerit; aiunt quippe Scilicet mutati e caducis in incorruptos et immor tales cum Græcus, Judæus, Barbarus, Scytha, ser Quare admoneo, et obtestor: horam eam præ vertamus confessione, lacrymis, comprecatione, abedientia, submissione, contento ministerio, omni nique honesto instituto, ne socordia, ac segnitie purenti, æterna morte sopiamur ", quod sanctus Bid deprecatur. Sed fortasse dicet aliquis velle se, nequa posse. Et quæ hæc (malum) est insania? nam siis posita sunt quæ naturam superant, equi dem eor quoque haud fas esse in aerem subvo lare a inambulare super æquor, quin nec loqui naribes, nec odorari lingua, quæ inusitata, atque a satura sint aliena. Sin in iis quæ cum natura sunt vus, liber, mas, femina non erit, omnesque instar conjuncta, in nostraque voluntate sita, mendax oratio est. Ut enim possumus diflundi ac ridere, ita contrahi quoque, atque lacrymari; ut vitiosis libidinibus, ac foedarum cogitationum commercio pollui, ita lustrari et a vitiis expurgari; ut obdu rescere, ac sceleribus insistere, ita ad frugem re dire, et compungi. Sed nefaria libido, habitu in nobis contrasto, cum ad virtutem imbelles, tum in vitia valentes reddidit. Nec desperandum est tamen (minime gentium), quin denuo incipiendum opera 4 Psal. XII, 4. 95 Psal. LXII, 9. erunt geniorum, mutuo agnoscamus? Sed in pri mis respondendum quod nefas sit penes homines, id penes Deum fas esse; nam ad eum modum nec resurrectionem fatebimur, humanis rationibus sub nixi. Qui enim potest diffluxum corpus, ac fors depastum a feris, seu alite seu pisce, atque id qui dem multimodis et in seriem, supremo in die simul cogi? et tamen arcana Dei potestate tum cogetur, ac resurget, tum animus suum quisque corpus, qui cum vixit, agnoscet.

Sermon XXIIISermo XXIII

col. 539–540page 17 of 90

Quod si suum, dubium non est quin et proximi quidem aliquantisper ruraumque solvuntur: ca terum quæ in animo posita est celebritas, una est, neque solubilis, quæ se cum cujusque porrigat vita, qua non aurum, non argentum, non veetes, non aliud fluxum ac caducum nundinemur, sed animi salutem,vitam sempiternam, coeleste regnum. In qua cum hominibus omnis ponenda opera sit plerique de ea parum sunt solliciti, omnemque studium, ac industriam in perituris, et inanibus consumunt. Enimvero nos, fratres, a scopo, ac præ claro mercimonio non aberremus, quin audientes Dominum dicentem: Regnum cælorum intra vos est 9, diligenter id quotidie paremus, non aurum nec argentum solventes, sed fidem genuinam, vitam purgatam, morigerationem, tolerantiam, noverit. Tuin autem futurum judicium hac opi nione tollitur; nam judicium in personis cognitis obitur. Nemo enim qui se non noverit trahit in judicium, sed quos noverit, quemadmodum scri ptum est: Arguam te, et statuam contra faciem tuam peccata tua 6. Igitur si mutuo non agnosce mus, nec judicabimur, cæterum non judicati, nec quæ in vivis promeruimus feremus. Jam qui im plebitur hoc Domini ad apostolos dictum: Sedebitis et vos super sepes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel 97, si quos judicabunt non agnoscent? Quo pacto autem et beatus Jobus duplos liberos est recepturus, si in cœlesti regno eos non agnoscet? siquidem partim hic recepit, partim promissum est fore ut consequente seculo reciperet. Et alio-submissionem, lenitatem, et quæ perfectionis qui sanctus David iis verbis: Frater non redimit, redimet homo? fratrem ostendit agniturum fratrem. Ergo undique collectum ac constabilitum est stul tum esse id problema, et impietate par Origenis fabulis. Verum nos, fratres, etiam atque etiam credamus et resurrecturos et incorruptos futuros, et agnituros mutuo, non in corruptelæ quibus præditi sumus, idiomatis, sed pulchriitudine affecti incorrupta, secundum arcanam Dei voluntatem, uti et majores nostri in paradiso, qui et ante transgressionem se agnoscebant incorrupti, et post transgressionem æque sub corruptelam sub jecti. Sed hi aliter, aliter illi. Unde credendum fore ut fratrem agnoscat frater, liberos pater, uxor maritum, amicus amicum, addo et monachus mo nachum, confessorem confessor, commilitonem martyr, apostolus coapostolum, cuncti cunctos, quo omnium in Deo lætum domicilium sit, inter cætera beneficia notitiam quoque inter nos largito. Itaque cohortor, fratres, cum fidem constaniem tueamur (nam quot diverticula videtis, quantæque habendæ Deo gratiæ quod errore obstricti nullo, fidem orthodoxam tenemus), tum sine macula vitam; scitis enim quemadmodum in nos spiret noctu et interdiu diabolus. At valebit nihil, fide ac amore in Deum reperiens munitos. Quamobrem adhuc stemus, et aufugiet a nobis draco; lacryme mur, et ignea ejus tela voluptatum exstinguemus, succumbamus sub præpotentem Dei manum et nos eriget perseveremus ad extremum, et abscedet diabolus, ac nos in coeleste regnum evademus per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium, cum Patre ac sancto Spiritu nunc, el semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. In appetentem sanctissimæ Deiparæ obitum. De spirituali quæ hic agatur celebritate regnoque acquirendo celesti. Fratres Patresque, celebritates hic, illic pro tempore aguntur, uti et nunc Nicomediæ, ad quas confluunt mortales vendentes et ementes, sed id quoddam quasi vinculum est, charitatem. Id adeo docet in Evangeliis Dominus in hæc verba: Simile est regnum coelorum homini negotiatori, quærenti bonas margaritas; inventa autem una pretiosa mar garita abiit, et vendidit omnia quæ habuit, et emit eam. En estis vos autem belli mercatores, qui, omnibus dimissis, ac præ cunctis, pulchrum atque pretiosum unionem redemistis, hoc est Christum, tollenda cruce, et eo pone sequendo. ineunda sanctimonia ac probitate. Jam vero cum celebritas tempus sit hilare, ac vigil, et excitum, hilares simus nos quoque, et exciti in hac cele britate, fratres, qui salutem mercemur. Igitur egregius nundinator est qui cuncta præ cautione veretur, nusquam concitatus, egregius emptor est qui infamiam bonis verbis commutat, egregius artifex est contractus, qui sanguinem repudial, ac spiritum præcipit, abeundo continere mini sterio. Ac quoniam in ministerii mentionem inci dimus, cum amplexemur eos qui in coquina diur num demensum instruant, ceu plus laborantes oneraque mutua portantes, ac sic legem implentes cantatis, tum qui procurent in commune quæ usus, et necessitas ferat, ut eximios, probosque, ac in Domino economos. Neque aversemur quo que qui in psalmodiis chare et excite concinant, velut præmio majore dignos. Ac videsis cujusmodi sit vita nostra, quod institutum? felix mercimo nium, quod peralacres sancti Patres sunt secuti, eoque et nos rite obito ac peracto, læti domum revertemur, ex hac beati Davidis sententia: Con vertere, anima mea, in requiem tuam, quia Domi nus benefecit tibi. Quam nos quoque sub obitum cuncti supremam, et tanquam peregrinam vocem rumpamus, vitamque sempiternam ineamus per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. prima indictione. De inexsuperabili Dei beneficio, et amore erga eum ac diaboli, odio, deque submis sione. 96 Psal. XLIX, 21. Matth. xix, 28. 98 Psal. XLVIII, 8. 99 Luc. xvII, 21. Coloss. 1, 14. 2 Matth. XIII, 45, 46. Psal. cxiv, 7.

Sermon XXIVSermo XXIV

col. 541–542page 18 of 90

ac sicario jungamur. Sed ab eo fugiamus, fratres, fugiamus quam longissime. Et quæ est autem fuga? pravarum qua cogitationum, qua actionum absti nentia, ut cum Deo contubernium, bonorum ope rum perfunctio est. Qua morbem asciscamus bo num, cum omni submissione, mansuetudine, mo destia Dei servientes, haud ignari inane esse quid. quid præclare obeatur, cui non præsidio sit sub missio. Igitur qui inflatam animi mentem, tene mus, sub præpotentem Dei manum succumbamus, ne frustra cucurrerimus, quin macti omnes festi nemus, persequamur ruamus adepturi, quo cœle ste regnum erciscamur per Christum Jesum Domi num nostrum: cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Fratres Patresque, anni jam primus est ingres- plicium potest castigans, ut meremur, qui hosti sus, quo felix nuntium legitur in hæc verba Spiritus Domini super me, propter quod unxit me, mangelizare pauperibus misit me, sanare contritos corde, prædicare captivis remissionem, el cæcis risum, dimittere confractos in remissionem, prædi care annum Domini acceptum 4. Igitur unigena Dei Filio propitiatore in orbem a Patre misso, et cæci videamus, et captivi liberemur, et con fracti dimittamur. Ecquis est autem cæcus? qui voluptatum studio cæcutit. Quis captivus? qui præ fœdis cogitationibus est invisus. Quis con fractus? qui sceleribus protritus. Quos equidem curst Dominus: neque enim corporum tantum, quin animorum quoque medicus est, nec tum aderat solum corporatus; sed adest et nunc, eblutum fugiens oculorum, qui eadem læta nuntia valget, mundique auferat noxas, morbo omni a languore sanando. Itaque ne quis emaneto expers lucis, et medelæ, quin fidens adito, Dei sensurus beneficium, suique liberalitatem Servatoris. Ergo sibil nos (o humanitatem inauditam!) protulit in locem, collapsos iterum erexit, tertium munus largitus est, perfectionem monasticam, jam pec cantes insuper nec tum aversatur quidem, sed asciscit, afflictos confirmat, mœstos solatur, cur rentes delinit, fractos instaurat lætos persanat, in Orci fundum lapsuros puniens benigne eripit periculis, ut merito haud abs re quisquam dixerit Nisi quia Dominus adjuvit me, paulo minus habi lesset in inferno anima mea *; et: Impulsus ever sus sum ut caderem, et Dominus suscepit me*. At serant singuli in quas tentationes sunt prolapsi sique ut clementem Deum in ærumnis opitulato rum sint evestigio nacti. Adhæc famelicos, quod attinet ad corpus, annuis terræ frugibus pascit, god ad animum, sacris mysteriis, cura præ matre ac nutrice prosecutus, et amice complexus mater lacte aliquantisper alit infantem, hic Roster, et horus, parens, suum corpus atque sem in cibum ac potum impertitur, idque pero. O impervestigabilem bonitatem! o inex supertile munus! ergon' possumus non eum amare,que colere, et irrevulse cohærescere? Polni síc abosti simus, conclamabit in nos cœlum terra in gamiscet, ipsique nimiista poris lapides accusabunt. Quod no fiat, amorem erga eum firmum tuea mur, jure exosi, et adversati diabolum: nam ut beneficus competenter pro beneficio diligitur ac amatur, sie malignus pro suis æque facinoribus edio sit habendus. Quippe hic ille est vitæ nostræ pernicies, atque ab initio homicida 7, ut fert Do mini dictum, hic ille est, qui genus humanum in nille sententias distraxit, multisque vitiorum sau cat telis, et orbem terrarum deglutire cupit: in quem si odium non conferimus, nec inveniri sup Isa. LXI, 1, 2; Luc. iv, 18, 19. ' Joan. IV, 5. Luc. 11, 9. 3 Psal. xc, 17. 11 Jud. XII, 13. In vindemiam, ne vitiorum spinas atque tribulos edamus, sed virtutis botros (ru ctificemus. Fratres Patresque, equidem quid assidue loquar, quidve afferam novum præ iis quæ a sanctis Pa tribus dicta teneamus, nihil nisi ea ipsa repetere, vobisque de iisdem disserere, in melius dux et prævius. Igitur agesis, hodie pauca quoque com plectamur, ac si videtur, ex iis quæ in manibus sunt sermonem contrahamus. Ergo adest vindemia onustique fructu palmites, læti atque fausti, rari ac maligni, tristes sunt et ingrati. Hæc quid ad nos vero? dicat audientium quispiam. Pol qua drant perbene, siquidem et nos tropice Dei vi nea vocamur. Ecquid fugit vos carmen quod repræ sentatione gerenda decantatum est? annon hoc incinimus omnes? Respice de cæla, et vide, et visita vineam istam et perfice eam, quam plantavit dex tera tua 8. Domini quoque in Evangeliis hæc sunt verba: Ego sum vitis, vos palmites: qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum, quia sine me nihil potestis facere. Itaque maneamus, fratres, in benigno Hero nostro, ceu ab es quædam quasi vites consiti, eique virtutem tanquam botros fru ctificemus, quo felicitemur neu edendis vitiorum spinis, atque tribulis, teneamur hac sententia Omnis ergo arbor non faciens fructum bonum exscin ditur, et in ignem mittitur; exscinditur inquam, per mortem, et in ignem mittitur 10, scilicet perennem, in quem conjicientur qui turpia patra runt, qui fœdus projecere, qui corruptelæ sua de dere corpora, nubes sine aqua, ait ille, quæ a ventis circumferuntur, arbores autumnales infructuosæ bis mortuæ, eradicatæ, fructus feri maris, despumantes suas confusiones, sidera errantia, quibus caligo le nebrarum servata est in æternum 11. Quare Apostolus clamat: Fugite fornicationem: omne peccatum quod cunque fecerit homo, extra corpus est; qui autem for nicatur, in corpus suum peccat. An nescitis quoniam Psal. cxvii, 13. 7 Joan. viii, 44. Psal. LXXIX,

Sermon XXVISermo XXVI

col. 543–544page 19 of 90

membra vestra templum sunt Spiritus sancti, qui in Nobis quidem ca, fratres, conservanda gratia est. vobis est, quem habetis a Deo, et non estis vestri? empli enim estis pretio 12. Ergo cœlum non revere mur, atque terram, qui pretioso Christi sanguine coempti terga vertamus, ac repedemus,? non nostri nos pudet pigetque, qui foris sancti videamur intus pleni fœditatis? quandiu utroque genu clau dicamus? quousque unum iter non insistimus, Væ, inquit, duabus viis ingredienti 18, vitiorum puta, ac virtutis: hæc enim nulla mutua consuetu dine tenentur. Nemo addictus servus partim hero, partim hosti serviat. Integros nos Deo, filii conse cremus oportet: nam sic vitæ reddamur divinæ compotes. Quamobrem ne immoremur in sensilibus, ceu brutæ animantes, sed facultatibus animi cœle Quamobrem ne sancta nostra labia mendacibus sermonibus, ao sine fruge verbis polluamus, nou aspectu meretricio collustratos oculos præstringa mus, neu animum nitentem vitiosis cogitatis in quinemus, neu, ut Apostolus clamat, regnet pecca tum in nostro mortali corpore, ut obediamus ei in concupiscentiis (scilicet corporis.] ejus, neu exhi beamus membra nostra arma iniquitatis peccato, sed exhibeamus nos Deo tanquam ex mortuis viven tes, et membra nostra arma justitiæ Deo, peccatum enim vobis non dominetur: non enim sub lege estis, sed sub gratia 14. Vident ut peccatum in lege domi netur, at regnans in gratia justitia noxa omni liberet, et absolvat? uti scriptum est, Sed abluti stia tueamur, sensus torquentes a caducis atque estis, sed sanctificati estis, sed justificati estis in fluxis ad incorrupta, et imperdita, neu committa mus ut cogitationum fraudibus ad artifice scelerum denuo fascinemur, quin ubi voluptatem seu quod aliud flagitium serat, evestigio exigendus veterator est. Quo pacto? precibus, supplicio, lacrymis ac compunctione. Atque hæc ea est inaspectabilis lucta tantumque implacabile bellum est. Quare instar carnaliter pugnantium, spiritu ferventes, invitos profligemus hostes? atque ut illi spe præmii nec ita decedunt, sic nos quoque nec mille acce ptis vulneribus revertamur, sed restemus insuper et prælium instauremus, Dei præsidio firmati. Date hoc sultis mihi, fratres: nam eo allaboro, pauca hæc sermocinans. Equidem cum in iis gau deo qui feliciter currant, tum ingemo ubi quis prosternatur. Cæterum simus cuncti pernices, dediti recte factis, tolerantes in psalmodiis mini steriis, obedientia, humilitate, ac pacis Deus no biscum futurus est per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omuemque perpetuitatem. Amen. In Exaltatione: ne in fœda vitia nos præcipites agamus, neu voluptatem jucundam arbitremur. Fratres Patresque, gaudium agitamus adven tante festo quopiam Dominico, nec injuria, qui tum collastremur, quod inest in eo arcanum con templantes, ut nunc quoque in Exaltatione pre tiosæ ac vivißidæ crucis; quantus est enim, quam que insolens triumphus, lignum nos, in quo pedes stetere Domini nostri Jesu Christi, in quo suf fixus vitalem suum sanguinem profudit, non spe ctare modo, sed etiam complecti? Quem non laborem feras quo aurum cogas periturum? at in promptu nobis beneficium est: nam simul id con traximus, simulque collustrationem, sanctimo niam, libertatem. Tam exposita benignitas est, tam proclive munus religiose adeuntibus. Et optan dum sit tamen imperditam tueri liberalitatem solet enim quod facile donetur rejiculum videri. "I Cor. vi, 18-20. 13 Eccli. 11, 18 Psal. LV, nomine Domini Jesu, et in spiritu Dei nostri 18. Quapropter expurgationem reveriti, sanctimoniam tueamur. Quid nos in infamiam dejicimus, gloriosi instituti? quid corpus amplexamur plus quam de ceat, paulo post in sepulcro dimittendum? quid voluptatem jucundam arbitramur, qui dolor sit revera mortiferi? nam equidem voluptas hamus est diaboli, inexstincti ignis suscitabulum; et tamen rapimur ad eam mortales quasi quidam de dititii servi. Enimvero quemdam audivi dicentein, vitio possessum, optabilius esse suspendio mortem quærere quam peccato servire: ut enim sevo berus imperat acerbus, Abi, et abit, Veni, et venit; Fac hoc, et facit ad eumdem, modum ac multo impo tentius, jubet sub se subjecto peccatum, Loquere fæda, et loquitur; Nefaria designa, et designat. Quin gemere atque trepidare Caini instar videtur, mari devectus naufragium veretur, per deserta profectus latrocinium timet; tonat, ac tonitru pro pter se accidisse credit; fulgurat, ac ne amburatur pavet; videns non videt, audiens non audit, sensus distortos gerens. Quid hac tristius vita? equidem censeo tradi bestiis præstare quam pestiferis vitiis, nam ibi corpus, hic animus cum corpore perit. An non et probus æque, qui quidem liber peccato (nec voluptate solum sentio, quin aliis cunctis vi tiis), gaudet, lætaturque, regnat pro probitate, in territus qua in mari, qua in terra: siquidem contubernalem habet Deum, ad quem clamat in adversis, Non timebo mala, quoniam tu mecum es 16, Non timebo millia populi circumdantis me 17. Non timebo dum turbabitur terra, et transferentur montes in cor maris 18. Eccam vitam jucundam, eccam felicem: quam et secuti, fratres, Dei mise ricordia, urgeamus quoque, et magis magisque consectemur, cuncta præ cautione verentes, omni gena obedientia perfuncti: omnigena humilitate compti, omnigenam animi puritatem contrahentes, qui quidem præ oculis obiri mortem cernamus. Jam enim et spiritatis nos Pater reliquit, Petrus, sanctissimus metropolitanus Nicææ: cujus et bea 14. 14 Rom. vi, 12, 14. 15 I Cor. VI, 11. 10 Psal, xx11, 4. 17 Psal.

Sermon XXVIISermo XXVII

col. 545–546page 20 of 90

tus exitus est, in persecutione exstincti, cum eoque tentationibus, ac miseriis ereptis, sic deinceps cœlestis regni hæreditate potiamur per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper in omnemque perpetuitatem. Amen. In sementem. De spiritali semente ac pervigilio in meditationibus divinis. Fratres Patresque, sementinum tempus agitur, œminibus serendis quæ ex materia cohærent, frumento, aliisque qua tempestate homines vide mas a nocte in noctem ad opera commeantes, ac serio satagentes ut quam optime et affatim serant; unde præsidia corpori conquirant. Ecquid nos igitur, sementis coloni spiritalis, sterteremus, nec que par seremus, et qui famem patiamur æter Lam, quamve inveniamus rationem reddere socor diæ? Quamobrem cum carnaliter serəntibus acrius sorgamus, tum largius seramus: siquidem, Qui parce seminal, parce et metet; et qui seminat in be zedictionibus, in benedictionibus et metet ". At quid &eremus preces, supplicia, intercessiones gratia rum actionem, fidem, spem, charitatem: hæc sunt pietatis semina, hæc animi pabula. Jam in carnali semente sustinet colonus imbrem exspectans, dum accipiat tempestivum ac serotinum: at in hac Dostra ipsi arbitrii simus pluere et rigare, hoc est compungi atque lacrymari, et cum volumus, ✯t quantum lubet. Quæ cum in nostra postestate sita sit lidibo, cohortor, fratres, seramus pluri nam nos quoque, ac plurimum rigemus, justitiæ ‘anquam stirpibus augendis, quo appetente messe, quæ ingenio deformetur, spiritalibus manus, si samque manipulis compleamus, ut audire merea nur: Benedictio Domini super vos, benediximus bis de domo Domini 20. Labores manuum tuarum manducabis, beatus es, et bene tibi erit 21. Atque hæc actenus: nunc admonitos velim, fratres, brevi dierum crescere, et exundare noctes, uti tabescit pervigilio corpus, sic somniculositate ca curari; curanda autem cute, simul vitia escunt. Ecquid est ergo dicere? habet quili betmirum psalmum, meditationem habet, preces habet? cuncta moderate obeuntor, cuncta ad animi compagem, ac complementum spiritus, ne nor Satanas per libidinem tentet. Neque id in somne duntaxat sentio, quin et in cibo, potu, celerisque cunctis; præsentissimum est enim moderatum, quod ab utrinvis digressu immu Bes nos, et indemnes tueatur. Cæterum, impera tore ab expeditione reverso, cogitationes fortasse in animos subrepunt, sollicitis quid Ecclesiæ rebus sit futurum, id est, nostris. Pol scriptum est Jacia super Dominum curam tuam, et ipse faciet 22 ✰: Si Deus pro nobis quis contra nos 23? qui ut superioribus annis vitam nobis procuravit, variis procurabit quoque. Tantum digne Evangelio viva mus, cœlesti obeundo instituto, terrestrium ho spites et advenæ: hic enim nobis portio, ac hæreditas nulla est. Nam quis in omni memoria vitam ingressus restitit, quo ercisceretur quid quam? annon omnes qui ingressi essent, rarsum ceu ex alieno solo sunt egressi? Igitur hic exsi lium degitur, verumque domicilium, hæreditas et adeptio in futuro sæculo est: in quo constituti. cum sanctis omnibus cœleste regnum: ineamus per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. In sementem. De fide, neu temere, ac sine fruge vilam consumamus, umbramque esse, atque som nium præsentia ad futura. Fratres Patresque, semel quotannis terra consita agricolæ fructus annuos præbet, animus quotidie satum suscipiens doctrinæ in omni vita ægræ vir tutis culturam reddat: ejusque bæc est causa, quod a pueritia hominis ingenium studio rapitur ad prava, Unde humanæ naturæ minus parabilis est virtus, nec vitiorum potiri quisquam possit, qui non luctatus sit et afflictatus labore longo atque diuturno. Id adeo sancti suis rebus gestis ostendunt, quasi quidam exercitores ac athletæ, pugna cum peccato defuncti. Quid aventes, quidve quærentes? Bona promissa, quæ nec vidit oculus, nec audivit auris, nec mortalium cuiquam venere in mentem 24. Quod exspecatationis suæ pignus ba bentes? fidem: nam qui rite credere est largitus, idem indubie sperare tribuit, qua illi spe prodigia ederent et ostenta. Hino, ut ait sacer Apostolus Devicerunt regna, adepti sunt repromissiones, obtu raverunt ora leonum, exstinxerunt impetum ignis, effugerunt aciem gladii, convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello, castra verterunt de extero rum, acceperunt mulieres de resurrectione mortuos suos; alii autem distenti sunt, non suscipientes redemptionem, ut meliorem invenirent resurrectio nem 2. Videtis quæ quantaque fidei facinora? Fides vero est speratarum substantia rerum, argumentum non apparentium ". Ilac firmati et nos, fratres, cum diabolo decertemus, vitiorum pestes proflige mus. Ignis nunc accensus quoque carnis libido est,quam si lacrymis atque precibus exstingua mus, choros cum pueris agemus. Feræ sunt atro ces foeda immansueta vitia: quæ si subjudanda carne, et obediente vita capistremus, cum Danielo triumphabimus 17. Ac quid in exiguis laboribus promissa erciscamur æterna? annon umbra: at que somnium sunt præsentia, si cum futuris confe rantur? Quanquam hæc quoque infra veritatem " II Cor. 1x, 6. 20 Psal. CXXVIII, 8. " Psal. CXXVII, 2. " Psal. LIV, 23. " Rom. vIII, 31. I Cor. 11, 9. * Hebr. x1, 33-35. 26 Ibid. 1. 27 Dan. vi, seq.

Sermon XXIXSermo XXIX

col. 547–548page 21 of 90

comparatio est: qui enim potest finitum ævum Dei Filium carnem factum ", uti clamat Joan cum infinitis componi? quo pacto cum sempiternis mundus, qui mox finiendus sit, committatur? Quod superest, ingens et infandum gaudium re volvamus eorum qui illic gaudebunt, ac punien dorum pœnas: quarum si vel cogitatione obstu pemus, quanto magis est intolerabilis sensus? Igitur ne quis deinceps dies temere, atque disso lute labatur, qui inertern nobis et sine fruge et sine fruge vitam consumat, quin omnis supremus ducitor, ex divi Antonii præcepto, unde emendemur procincti que comparemur ad iter. At qui id ait, confiteri pote in cœnobio, suum quemque distinente mini sterio? equidem apprime pote, si velimus, ac præ iis, amplius qui quietem sunt secuti: nam illic libertas, et auctoritas irreprehensa, ad mortis cogitationem segnis est; hic, quæ instar martyrii sit, repressio voluntatis, contentum ministerium atque incidens infamia, quam maxime habent in proclivi mortis sententiam. Sane beatus Apostolus dicens: Quotidie morior, per gloriationem vestram, quam habeo in Christo Jesu Domino nostro 28, non id usus quiete quin mille tentationibus districtus protulit. Quamobrem teneamus quod quærimus, nec mortis recordari dies noctesque omittamus; ita enim et pravam cupidinem, et ministerii ne glectum, et ignavia tristitiam, et scelestum livo rem, aliaque cuncta vitia Dei misericordia pelle mus. Tum autem, ut ad exitum erit deventum, ceu eo recordatione mortis prævento, nequaquam terrore percellemur, sed placide sanctos angelos spectabimus, ac perennem vitam consequemur per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De gratiarum actione, deque adorandæ Christi ima ginis doctrina, ac fratris Thaddæi confessione. Fratres Patresque, cum salute nostra molienda complures modos largitus Deus est, tum unus, primusque est, gratiarum actio; ait enim Aposto lus: Primum gratias ago Deo meo per Jesum Chri stum pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntia tur in universo mundo 19, ac nusquam non osten ditur agens gratis. nes, et carne circumscribi, et imaginem te nere et in imagine coli. Nam quot exsortes Evan gelii in errore irreligioso homines degunt? alii, affecti Evangelio, in religione naufragi et errones ceu Iconomachi, Christum negantes descripti tium, aut imaginem tenere, aut in imagine coli, atque hinc salutiferam procurationem divinam, quantum in se est demoliri. Quæ recogitantes, fratres, impigre Deo gratias agamus, agendis gra tiis stimulemur, stimulati lacrymemur, lacrymati collustremur, collustrati salutem contrahamus, uti pollicitus sermo est. Neque enim fidem putemus uniformem nam una est sane, augetur tamen ac minuitur, intellecta aut non intellecta, siquidem ait: Modicæ fidei, quare dubitasti 32? et alibi: Magna est fides tua, fial tibi sicut credidisti "; ac rursus Non inveni tantam fidem in Israel 3. En augetur, ac minuitur. Nec dicat quisquam: Idiota sum, el qui intelligere queam fidem? Pol clemens Deus radios cunctis explicat bonitatis. Jam que est Apostoli sententia? Videte vocationem vestram, fra tres, quia non mulli sapientes secundum carnem, non mulli potentes, non multi nobiles, sed quæ stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapien tes, et infirma mundi elegit Deus, ut confun dat fortia, et ignobilia mundi, et contemptibilia elegit Deus, et ea quæ non sunt, ut ea quæ sunt destrueret. Non in vobis ipsis spectatis quod disserui? non fratris Thaddæi recordamini, ut alios præteream, annon Scytha erat, et servitutem serviit, emancipatusque se in monasterium dedit, ac confessione tam nupera quam præsenti est perfunctus? igitur qui fidem intelligeret suam, cen auctus est tum ea, uti par est, complexa corona quoque obligatus martyrii, post triduum hinc eui certaminis profectus. Ad eumdem modum et nos, fratres, vivamus, non imperitiam prætexentes, sed quærentes, edoctique, et aucti quo fide: id quod continget si fidem vita consequetur honesta. Nam per charitatera operata fides salutem nostram complet ac absolvit: quippe animi tanquam cor pus e duobus cohæret, neque, aut per se fides, aut per se vita tueatur, sed alterutrum alterutro inco lume et constrictum. Quo sic incolumes nos quo que evadamus in virum perfectum, in mensuram ætatis plenitudinis Christi *, promissis bonis poti turi cum sanctis per Christum Jesum Dominum nostrum cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Quin exstat et in scala præmitti gratiarum actionem precibus oportere. Igitur Deo gratias agamus, primum quod nihili nos protulit in lucem ad egregia facinora creatos, quæ præstitui! obeunda, deinde quod adoptione per sacram tinctionem donavit nam, Quotquot susceperunt eum, inquit, dedit eis potestatem filios Dei fieri: qui non ex san guinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt 30. Nec non quod ad hanc confessionem quoque post superiorem deduxit: in quo minime fallamur, et erremus, quin explorate sciamus unigenam In S. Paulum Confessorem. De immenso Heri Christi in nos studio vitæque accuratione divinæ alque inculpatæ. Fratres Patresque, ingens est et immensum Do mini nostri Jesu Christi in nos studium, qui non 28 I Cor. xv, 31. 29 Rom. 1, 8. * Joan. 1, 12, 13. 1 Ibid. 14. 32 Matth, xiv, 31. * Matth. xv, 31. 34 Matth, VIII, 10. " I Cor. 1, 26-28. 38 Ephes. IV, 13.

Sermon XXXSermo XXX

col. 549–550page 22 of 90
PG 99:549Ὥσπερ καὶ ὁ νῦν εὐφημηθεὶς Παῦλος ὁ μακάριος ὁμολογητής, οὓ ὅτα καὶ ἡλίκα τὰ ἔπαθλα, καὶ οἱ ἀγῶνες ἐκ μικροῦ ἠκούσαμεν, οὓς καὶ ἡμεῖς μιμούμενοι, etc. Ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες, ἠσθένησα, καὶ πάλιν εὐχαῖς ὑμῶν ἀνακέκλημαι. Ἀλλ' ἕως πότε μέλλομεν ἔρχεσθαι ἐπὶ τὸ πάλιν; ἐλεύσεται δὴ πάντως ἡ ἐπιθανάσιος ἡμέρα, ὅτε οὐχ ἕξει χώραν τὸ πάλιν, χωρίζουσά με ἀφ' ὑμῶν καὶ παραπέμπουσα ἐκ τῶν ἐνθένδε.

Sermon XXXISermo XXXI

col. 551–552page 23 of 90

comparatis in eos pœnis jugibus affectis. Cæterum vos rite obitote, fratres, cohortor, ut ab vobis in improbos quoque virtutis divulgata oratio ad agni tionem eos deducat veritatis, omnibus contenti, omnia credentes, omnia tolerantes, quo cuncti in omnibus Deo placentes, et supplicium fugiamus, et cœleste regnum consequamur per Christum Je sum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Paire ac sancto Spiritu, nunc et semper, in om nemque perpetuitatem. Amen. Ante Christi natalem: De natali Servatoris, adstre nue vila retinenda monasticu. ex his vitæ ærumnis conjectandum est intolera- grassati, condigna iis præmia daturus? contrariis bilem fore Dei in noxios iram, ingentique in ter rore atque trepidatione " [FABRIC. loc cit. 284] te neri, ne in atroces eas pœnas labantur. Enimvero præsens oppugnatio aliis materies accidit virtutis, in qua tanquam lumina per orbem effulsere, vitæ instar habentes, meus, si decendum est, triumphus in Christi diem, quid non egregium exsecuti? ad quam non emendationem progressi? qui tum sese qua tutantur, periculis exerciti, miseriis ut aurum deflagrantes, tum alios asciscunt multisque visi salutiferi sunt, el suæ classis, et extraneis cum qui bus sim sane partiarius, ac (si cui probatur me cum collocari) aliis, et iis perpaucis, occasio sce lerum, qui vitæ dediti licenti, quasique ab obe dientia refugi, infamiam in se concivere: ut appo site cum Scriptura loquamur: Caligat vultus fa cies eorum sicut fuligo ": Quos equidem haud abs re inclamarim quoque. Nequam filii, herum reliqui stis, vitæ jura monasticæ vertistis, non rite curri tis, sed velut claudi divertitis, rapti huc illuc sece ditis e comitatu, mulieribus vacatis, alii soli de gentes, alii servos insuper parantes, nonnulli vitam obeuntes mercatoriam, præ avaritiæ studio. Non vos terret nec imprecatio vaticina, nec minæ apostolicæ, nec mea nihil cohortatio? Quin, ut intelligo, quidam eorum quoque inita cum puella consuetudine, ad raptum Deique repudium pedes adornavit. Ain vero, miser alque ærumnose? quoties cecinisti: Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam 45? ten' inductum prorsus socie tatem cum serpente coire, qui Evam decepit, unaque decessorem Adamum pomario extrusit? ten' om nino cogitare, cui voto es desponsus virginali, ne gare Christum, ac peccato cohærescere, unde in orbem nex invasit? Non litteras audis clamantes in eos qui hæc admittant: Vermis eorum non mo rietur et ignis non exstinguetur non Apostoli sen tentiam tenes: Fornicatores et adulteros judicabit Deus 17? Jam quid peracto scelere offendes? an non tenebras, et qui transadigat cor ensem; an non desperationis scrobem, ipsumque qui te in fraudem impulit, urgentem Satanam suspendio mortem quærere, ut olim Judam? Resipisce, tenebrio, fuge diaboli laqueum, perdite, neu plagis irretitor Orci, unde et Caini hic defungare vita, tremens, gemens que ac notos refugiens, et in futuro sæculo ge hennæ igni damnere. Sed qui agam prædictis om nibus infelix uno in loco defixus? quid aliud quam gemam, ac contristabor, venturi nuntius mucro nis? Qui si inaudient; atque ab erronea et in per niciem ferente via redibunt, sibi hospites sunt mi hique futuri; sin minus, soli mala exantlabunt, soli quam accendere flamma gradientur, soli exi tium perenne luent; Dominica facie ac gloriosa majestate extorres, cum illustris et admirabilis ve niet in omnibus, qui prope ejus præceptis sunt ** Matth. xxviii, 20. Eph. 11, 14-16. Fratres Patrosque, jam Dei imminet adventus, lætaque est pro foribus dies: ingens est enim læ titia, qualis in omni memoria accidit nulla, Dei ad nos Filio degresso: qui non per spectra atque signa, ut olim majoribus, cernatur, sed per natalem e Virgine coram spectabilis prodcat in lucem quo ab omni æternitate neque felicius quidquam, neque e cunctis miraculis, quæ ab ævo patravit Deus, mirabilius. Ergo nuntiant arcanum angeli, natum que in terra cœlestem stella indicat, ac præcur runt pastores edicta intuenda salute, præbentque regias magi, et insolens in re insolente carmen de cantatur, venerabilem in supremis Deum pacem edi tum. Testatur id Apostolus in hæc verba: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum el medium pa rietem maceriæ solvens, inimicitias, in sua carne legem mandatorum decretis evacuans, ut duos con dat in semetipso in unum novum hominem, faciens pacem, et reconciliet ambos in uno corpore Deo per crucem, interficiens inimicitias in semetipso ". Hæc cum videre cuncti olim vates ac religiosi cupivere, tum nequaquam videre, nisi per fidem, nos et vi dimus, et manu tractavimus: uti de verbo scri ptum vitali est ac vita apparuit, et adoptionem tuli mus. Sed quod Deo hostimentum dabimus pro cunctis beneficiis Pol princeps elocutus David est: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo ". Quamobrem gaudeamus, fratres, quod meruimus nos quoque hostimentum Deo reddere pro cunctis beneficiis. Ecquod est autem hostimentum? crucigera, quam intulimus, vita, et confessio, in qua stamus, ac di vinæ spe gloriæ triumphamus: quod indubie est martyrium. Id est adeo non in diem feriati, sed in omnem vitam siquidem qui carne regantur, et flagitiis capiantur, nec feriari possunt, quantum vis feriati videntur, nec liberi sunt; quippe servi vitiorum sub peccatum venundati; nam equidem scriptum est: Omnis qui facit peccatum, serous est peccati; servus autem sustinet in domo in æternum, Filius manet in æternum 50. Igitur nos quoque, qui Dei filii gratia vocamur, manebimus in domo in æter 41 Hebr. XIII, 44 Thren. IV. * Psal. cxxxviII, 7, 46 Isa. Lxvi, 24; Marc. ix, 43. 49 Psal cxv, 13. 50 Joan. vIII, 34.

Sermon XXXIIISermo XXXIII

col. 553–554page 24 of 90

nem,si quam nacti originem sumus, constantem ad periit. Ita marcidi nos quoque hinc abscedemus, extremum tenebimus. Quapropter sancto Spiritu firmati, monasticum kocnostram institutum tueamur, mutuoque monea mus, ad armoris ac bonorum operum instigatio nem, obedientiam, humilitatem, manguetudinem aliaque cuncta studia præclara, nequaquam a pro posito abescentes, quin magis magisque exciti, saxime quod diem imminentem cernimus: immi sel enim Domini dies ingens et illustris, qua om iam judex pateflet, ac cum gloria videbitur, cum qua est Apostolis in divina transfiguratione con specius, omneque coactum figmentum judicabit, stis cuique digan factis redditurus. Quem fas al nos quoque cum sanctis universis leni intuen tem vultu, ad regnumque coeleste receptantem, qua at benevolentia, misericordia, bonitate, spectare, nactum laude, et honore, atque cultu, cum Patre, e sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De mortis recordatione ac compunctione, habitus postridie memoriæ beati Putris Platonis. Fraires Patresque, heri memoriam egimus B. Patris Platonis nec indebite, oportet enim spirita les filios Patri, quæ par est, tribuere. Neque id enim vero satis esse ad memoriam ducere, si canumus modo, ac consolatione fruamur corporali; quin spiritaliter quoque gaudere, uti postulat hoc effa tam: Laudando justo populi lætabuntur", scilicet lætitia spiritali et durabili: nam corporalis sensui paulisper adulata, avolat; hæc insatiabilis ac im perdita est. Si quis vestrum lacrymatus est, si quis compunctus, si quis corde contritus, si quis Spiri tum attraxit, et a vitiis recessit, vim sententiæ tenet, ac pol novit patris fratrisque memoria per fungi; recordamini enim, fratres, superiorum die rum, quibus præsentem habebamus, et nobiscuin abeuntem loquentemque; tum autem nunc con templemur ubi sit, quibus intersit, cum queis ver setur cum ipse, tum fratrum singuli. Au non id cogitanti ac sermone usurpanti, stupor incessit animum? Quin si videtur, et nos ipsos despectemus an non nos quoque paulo post hinc cedemus, et aliis memoria recolemur, quemadmodum nunc decessores recolimus? sane, fratres, hæc in nos comparata vita est, hominesque sumus mortales, qui crastinum ignoremus. Nam quæ est vita nostra Vapor, uti scriptum est, qui aliquantisper con spectus perit; flos vernus, qui mane florens eve stigio marcet. Homo sicut fenum dies ejus, tan quam flos agri sic efflorebit". Homo vanitati similis factus est, dies ejus sicut umbra prætereunt. Omnis caro ut fenum, et omnis gloria hominis tanquam flos fenis: exortus est sol cum ardore, et arescit fenum et flos ejus decidit, et decor vullus ejus de 51 Prov. xxxx, 2. 2 Jacob. IV, * Jacob. 1, 11. 57 Ibid. 10. de sententia sanctorum: nam eorum sunt quæ memoravimus exempla. Sed felicem, qui sapit, Deumque requirit, felicem qui se premit quotidie in obedientiæ certaminibus, nequaquam refractarius, aut obmurmurans, quin audiens dicto, ad opera promptus, efficio impiger stimulabilis, benignus, affabilis, comis, ad exitum procinctus quippe veniet, fratres, veniet finis, nec cunctabitur, veniet terribilis mortis dies, quasi quidam apparitor regius, non deorsum, sed e cœlis commeans, et animum compellans, Exi sis, quærit te cunctorum Rex, Deusque. Nos quidem fas sit precibus beati Patris in eam horam instructos re periri, atque hinc intrepide profectos in perennem vitam commigrare per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre ac S. Spiritu nunc, et semper, in omnemque perpetui tatem. Amen. Mediis Festis. De ex hac vita decessu regnique requiete cœlestis. Fratres Patresque, en ab anno in annum revol vimur, a tempestate in tempestatem, a festo in festum, neque status est in hac vita, quæ nobis omnibus liquenda est, intrandumque in Dei re quietem. Qui autem ingressus est in requiem ejus, et ipse requievit ab operibus suis, sicut et a suis Deus 7, quemadmodum scriptum est. Ecque est autem requies? Dimirum cœleste regnum: ad quod instigans Apostolus, ait: Festinemus ergo ingredi in illam requiem, ut ne in idipsum quis incidat in credulitatis exemplum 38. Quid sibi volens? Scilicet ut Israelitas recepit Deus introducturum se in pro missum solum, cæterum cuntumacibus, et ab eo aversis nequaquam contigit inire, sic ne nos qui. dem, minus audientes præceptis, in cœleste regnum intrabimus. Quadraginta annis proximus fui generationi huic, et dixi semper, Hi errant corde; ipso vero non cognoverunt vias meas, ego juravi in ira mea si introibunt in re quiem meam: hic non annorum quadraginta agi tur mora, sed quantum longissimum est vitæ cujus que spatium: quamobrem si minus operam dabimus ut omnia Dei præcepta exsequamur, affabitur nos quoque, scilicet,Ne meum ineatis regnum. Jam illis non ingressis, corruere membra in deserto, at no bis non ingressis, et corpus et anima in ignis gehennam detrudentur: quod eorum gravius sup plicio est Siquidem scriptum est: Irritam quis fa ciens legem Moysi, sine ulla miseratione, duobus vel tribus testibus, moritur; quanto magis putatis deteriora mereri supplicia qui Filium Dei conculcaverit, et san guinem testamenti pollutum duxerit, in quo sanctifi catus est, et spiritui gratiæ contumeliam fecerit **? Sed quænam eis causæ ingressum præclusere? 14,15. 53 Psal. LXXXIX, 6. 84 Psal. CI, 15. 85 I Petr. 1, 24. 59 Psal. xciv, 10, 11. 0 Hebr. x, 28, 29. Ibid. 11.

Sermon XXXVSermo XXXV

col. 555–556page 25 of 90

Incredulitas, murmur, obloquium, contradictio, mus: nam multi ex hoc culmine tum nunc corruere durities, superbia, stuprum hæc sunt quæ eos perdidere. Igitur hæc nos quoque lethalia vitia ut guem fugiamus, minime diffidentes de Dei pro missis, quin credentes quæ spoponderit præstare etiam posse, neu murmuremus, neu obloquamur, neu contradicamus, neu obdurescamus, neu super biamus, potiusque invicem nos benignos ac bene volos præbeamus, alter alteri condonantes, quem admodum et nobis per Christum condonavit Deus, semper Domini Jesu necem in corpore circumge stantes, ad mortemque pra Christo procincti, assi due redintegrati precibus, supplicio, lacrymis, co lestium contemplationum spectaculis: quippe vita hac defuncti, non, ut illi, terram invademus manan tem melle atque lacte, sed mansuetorum plagam, ubi vitæ et immortalitatis scaturigo est, ubi coele stis Jerosolymæ pulchritudo, ubi triumphus atque gaudium, ubi illustratio beatæ ac præpotentis Tri nitatis, per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque perpetuitatem.Amen. hi superbia confixi, illi segnes ac inertes: quorum utrovis animo pernicies contrahatur. Quodnam est ergo præsidium? Avi in volatu positum præsidium est, que aucupis adventum sentiens, pennis didu ctis, supervolat, ac capturam effugit; ad eumdem modum nos quoque, simul animorum nostrorum captator imminet diabolus, ceu volucres spiritu, su blimi arrepta contemplatione, supera quæramus, su pera spectemus. Lævorem ille voluptatis subjectat? Nos nobilitatem revereamur animi. Ille noxæ perpetrationem suggerit? Nos judicii poenam re volvamus. Atque hæc illis opponentes, et cogi tatis cogitata repellentes, ab sacrilego servabi mur. Jam quis certaminum finis? Qui carnaliter currant, temporaria corona, nos sempiterna; illi gaudio mortali, nos immortali triumpho macta mur. Ac nos, fratres, beatos, si spem, qua præ fisi triumphamus, ad extremum constantem retine mus. Igitur instemus, hortor, precibus, supplicio, compunctioni, lacrymis, humilitati, obedientiæ, confessioni, ministerio, cæterisque laboribus mo nasticis, ac Deo duce contra hostem victoria po In divi Basilii memoriam. De virginitate, ac fratris tiemur. Sed hæc hactenus. Quod proximum est. Memnonis ad frugem reditione. de fratre Memnone, posteaquam utcunque jam resipuit, amplectendus nobis est, ne æquo long giore tristitia obruatur. Quanquam hoc habeo. dicere, qui peccatum faciat non servum modo esse peccati, ut fert Domini sententia, sed etiam piis exsecrabilem, ac fors pudet nos eum vel salutare, ne quid peccato inquinemur. Sed quoniam Dominus noster Jesus Christus nepotem, facultatibus in meretrices profusis, reversum non est aversatus, nec nos aversemur, lætique fratrem amplexemur, ac grales agentes de emendatione gratulemur, eique quæ in rem sint poscamus: ita enim quæ jubeamur agentes, ceu Verbi discipuli, coeleste regnum erciscemur per Christum Jesum Dominum nostrum, cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in om nemque perpetuitatem. Amen. Fratres Patresque, qui in stadio decurrunt, non plus semel per annum decurrunt unoque temporis momento, ac sic abeunt e certamine, seu victores seu victi. Cæterum qui virginitatis quoddam quasi stadium permeant, ii non unum diem, quin ætatem currunt, ac pol cursum qui obtutum fugiat oculo rum, quippe in arenam progressi contra hostes in visos. Ut proculdubio virginitatis maxima perfun ctio sit, ceu quæ coeli culmen attingat. Siquidem humana vita in duo tributa, matrimonium ac cæli batum illud citimum componit orbem, hic superum complet; illud præstitutum qui corruptelæ serviat, hic qui immortalitate resplendeat. Ac quemadmo dum si hominem quis cernat alitem, non injuria miretur, ut hac hominis, hac angeli gerat faciem, ita sane qui virginitatem exerceat, insolens est ho minibus juxta et angelis spectaculum: in carne est ac supra carnem, in mundo ac supra mundum, qua de causa el mundum liquisse dicitur, ut vitæ institutum mundo sublimius amplexus. Ostendunt id adeo hæc Domini in Evangeliis verba: Sunt eunuchi, qui de utero matris sic nati sunt, et sunt nostro peregimus, scilicet in æde sacra, ac fratrum eunuchi qui castrati sunt ab hominibus, el sunt eu nuchi, qui seipsos castraverunt propter regnum ca lorum; qui potest capere, capiates. Videtis ut hoc vulgo incapax douum est solis que tributum qui vitam iniere crucifixam? Quam obrem lætemur, et inter nos colletemur, fratres, agendis etiam gratiis, quod Dei beneficio ad hanc dignitatem sumus vocati, qua illustretur Deus, et homines admiratione ducantur. Neque id duntaxat sed quam potest circumspectissime vitam perduca of Matth, xix, 12. Joan. VIII, 34. Post lumina. Ad constantiam in confessione obeunda deque fratre Theoduli decessu, dictus mediis festis. Fratres Patresque, superioribus annis feriati, nondum ferias ut nunc temporis Domino Deo majore comitio: videtis enim et frequentiores choros, et plures mensas, idque, qui in alieno solo degamus. In quo est cur gaudeamus, ac tre manus quoque; illud, qui Dei promissorum frua mur eventu; hoc, qui indigni simus accipere, ne immemores bonorum, beneficum provocemus suam nostri procurationem claudere; nam equidem si beneficia memores tenemus, timide eum et formidolose colentes, etiam etiamque confirmat Deus nec defectum iri farinæ capedinem, nec

Sermon XXXVISermo XXXVI

col. 557–558page 26 of 90

minutum olei ampullam *. De cætero spectate, rum bonorum et perduellem meum cohæredem fratres, ut feria decedunt, celebritates solvuntur, cœpistis. Quod superest, abite, detestabiles, in dies prætermeant, atque hinc quilibet abimus jam obiit et frater Theodolus, atque hic e primis, et obedientia spectatus, et in confessione constans, Bagris ob Christum, ac carcere multatus, vitaque in persecutione defunctus: quo quid illustrius? tel nostros fratres (siquidem ad centum et am plius crescit numerus), stellarum instar fulgentes, in quæ abjecti loca sunt, indidem sacra sua corpora tum coævis, tum posteris ad orthodoxiæ testimonium reliquisse. Neque solum de hac nostra tanquam republica loquor, sed etiam qui ex aliis contuberniis ad necem petiti decessere: nam pol eos haud accen seam, qui ante oppugnationem sedatam ad mona storia revertere, quasi quidam desertores milites quippe scriptum est: Pux, et non erat pax “; et Chi te inveniam, illic te judicabo 5. Ergo hic ingens ast Dei Ecclesiæ tibicen, tantam habuisse nubem martyrum pro Domini nostri Jesu Christi, Dei pare, omniumque imagine sanctorum adoranda. Quamobrem ut pignus aliud nullum suppetat, id asum satis est cordatis probandæ veritati. Quapropter hostes pudeat, qui diversam opinio sem sunt secuti: etenim quis (malum!) qui eo rum religionem propugnaret, ærumnas eas susce pit? Minime vero, quin velut noclivagæ animantes in nocte hæresis volant, ac præfidunt, at lucescente die, ortoque Lucifero orthodoxiæ, abdunt se in cavernas sacrilegæ suæ mentis et ingenii, Sed aimirum ignis sui luce, et quam accendere, flam ma grassantur: nos, fratres charissimi, a Deo constructi super opostolorum vatumque ac divi sorum Patrum fundamento, firmi consistamus, sallisque inposterum humanis terriculamentis prefracti ignem perpetem, diabolo ejusque satellitibus paratum 08. Sed nequaquam, fratres diram eam vocem, ac atrocem stomachum sentiamus, quin omni ope conemur vitam anteactis, consentaneam ducere, puritatem complexi, lacrymas profudentes, animi tanquam stimulis scatentes, quæ in manibus sint officia peragentes, sollicite in opere divino noctu et interdiu excubantes, ne qua illapsus hostis animum negligentem trucidet: nam utinam vel vigilantes droconem fugiamus, tantum abest ut paulum dormitantes! Socors labilisque natura est, dicet quispiam. Fateor equidem quoque uti in eamdem sim conscriptus; sed quoties id accidet, toties expeditior confessio, pœnitudo, contritio cordis, ad frugem reditio, in antiquum statum revertendi celeritas. Atque his quotidie perfuncti, cum voti compotes fiamus, tum, optanda voce audienda, regnum ineamus divinum per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Post lumina. Nequaquam feriandum crapula atque poculis, deque recordatione mortis. Fratres Patresque, jam feriæ transiere, cum Na talis tum Epiphania, quas et agere meruimus in hac ora id quod molestum non est, quin in primis perjucundum, quod ejus gratia, qui se inanivit, ser vique formam suscepit nostrapte causa 6º, extorres capite a fortunis oppugnamur. Nam quid aliud est feriari quam Deo cohærescere? Cohærescit au tem quis Deo vel maxime rerum quæ materiæ te nentur fuga, atque hujus mundi repudio. Jam quid de iis dicemus qui in desertis et antris, atque mon tibus ac terræ cavernis victitant? minime eos feria ri? At præ aliis feriantur, in quiete positi ac pol sublimius et divinius, siquidem qui feriari ducant in deliciis, crapula, comessationibus, poculis, sibi se fraudem struere ignorant. Quos et déplorant sacræ Litteræ in hæc verba: Epulati estis super terram, et in luxuriis enutristis corda vestra, ut in die occisionis 7: similes sunt enim porcis ad lanie nam comparatis, quorum deus ingluvies, et in in famia triumphus. Quamobrem verius penes nos Cæterum infracti simus, si ex Apostoli præ ripto, aurum, argentum, pretiosos lapides super amus, non ligna, fenum, stipulam, ignis fo mesta: nam sic stabilitum nihil est quod demere in Deum fiduciam queat. Ac revereamur, fratres, et festi quod obiimus arcanum. Christus nos remit de maledicto legis, factus pro nobis maledictum *7, uti scriptum est: itaque ne simus sitra maledicti, Christus nos in suo sanguine lavit per regenerationis lavacrum, ac renovationem est feriari, si attendimus, dignamque voto ac spiritus, ne ad foeda facinora, detestati, redeamus. Sin minus, apparitionis suæ die (crediderim) nos affabitur in hæc verba: Equidem concorpores ac conformes vos reddidi, et mea membra meretricis membra effecistis; a peccatis ablui, macula nulla, sut ruga, aut simili quoquam præditos, et vitio rum pædorem redamplexi, scelerum fuligine sor detis; animam beata luce, sanctum largitus Spi ritum, replevi, et mentem redhibuistis sedem grassatricibus noxis; hæredes designavi æterno Christi confessione vitam ducimus. Equidem vide mur fratres, ut dies præterequitent, tempusque rotæ instar volutum hos adducat per ortum, illos abducat per mortem, ætate non una et æquali; quin senes ante juvenes, et juvenes ante senes, pa rentes ante liberos, ac liberos, ante parentes, omne caput promiscue, Deo sic procurante, quo ob incer titudinem mortis cunctis instrueremur ad iter. Ita que vigilemus, et animum arrigamus, ne mors in. gruens repente minus paratos offendat, frustraque 63 III Reg. xvII, 12. 64 Jerem. vi, 14. 65 Ezech. VII, 3. 66 I Cor. 111, 12. 67 Galat. 111, 13. 68 Matth. xxv, 41. Philipp. 11, 7. 10 Jac. v, 5.

Sermon XXXVIIISermo XXXVIII

col. 559–560page 27 of 90

ac sine fruge poenitentia ducamur. Nescitis ut su- ambirent tulere. Atque ut omittam veteres histo perioribus diebus subito in valetudinem incidi, nec longe abfuit quin anima hæc in inferno habitaret Etsi in præsens vero convalui, non omnino in po sterum tamen, quin necesse est jam inde senem a vobis abscedere, atque ad patres fratresque profi cisci: tantum precamini ut probe conscius vitaque obita inculpata. Igitur adhuc doloribus distentus, cogitabundus mecum sic loquebar: Si hic tantus labor est, quantus imminentis judicii futurus? ac si tres quatuorve dies ærumnas non perpetimur, qui perenne supplicium feramus? Hæc cum vobis consulam quoque meditari, et revolvere, tum cir cumspecte degere, quod ad hominem attinet exter num, cum omni probitate, humilitate, laborum contentione, tolerantia; quod ad internum, quam arctissime animum servare, neu veteratorem sinere serpentum, draconem illum grandem, insusurrare, et in nos insilire, neu Dei famem sedem comparare vitiorum, quin puros præbere Deo, atque hinc vitam agere beatam etiam ante futuram. Nam quid bea tius quam puro et insonte animo præstando pacem cum Deo agitare? quod nequaquam fiat ni præce dant labor, preces, lacrymæ, compunctio, alacritas, fervor spiritus: siquidem neque his instructos ca ptare hostis cessat, bellumque implacabile conflare. Atque id faciet, qui in coelos tendentes cernat. Sed profecto haud sunt pares hujus temporis ærumnæ ei quæ in nos ostendetur gloriæ. Quare cunctis con tractis copiis atque viribus, quæ in spe fideque site, profligare bellum et vafriciem dæmonis dis solvere certemus, imitati in stadio currentes, qui complures annos ægris in coquina famulatus, non tanta contentione confligunt, ut in extremo cursu anhelent, ac vix spiritum trahant. Atque his diur nus interim cursus et mortalis proposita corona est, nobis quandiu vivamus, eaque de causa et corona immortalis quæritur, et præmium perpes, quod, et peracto fortiter cursu assequi omnes contingat per Christum Jesum Dominum nostrum, cui gloria, et imperium, cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. rias, intra ætatem nostram exigamus sermonem. Ecquid Psalterio, qui dicebatur, profuit ad stylum profectio? an non reductus inde est mente captus ac jam nec subditus est, nec stylita? Quid Saprile idem contulit stylus? an non degressus inde est ob orthodoxiam, lapsusque in hæresim, proditor factus veritatis, ac nunc oppugnalor est acerrimus? Sed nostram rempublicam inspectemus quoque. An non Petrus, qui jam olim probe subdit um gessisset, pietatis causa, scilicet, in solitudinem discessit? unde cujusmodi sit reversus, quem ve dederit finem, scitis qui experti estis. An non et Amphilochius, qui adhuc superest, stylita in primis, ac deinde factus Clusius, nunc indecore huc illuc palatur? noxaque hæc diaboli est aliena subjicere, quo suis privet et exspoliet. Quapropter clamat Apostolus, Unusquisque in quo vocatus est, fratres, in hoc in per maneat apud Deum. Vocatus es qui te dederes quieti? ne cura subditum. Vocatus es qui sub ditum gereres? ne cura quietum. In quam quisque classem est conscriptus, Deo placeto habet utervis exempla sua, ad que necesse est vitam componat. Itaque tu sequere obe dientia prælustres: quos? inquam. Non priscos tantummodo sanctos, quin nostri quoque coetus imitare beatum Domitianum, cujus fervida fides; imitare beatum Zosimum, sine fuco morigerum imitare beatum Marcum, qui probis ac contu meliis pro bono omine ductis, constans in habitu suo permansit: imitare beatum Terentium, qui De Patrum imitandis vitis, manendoque in quo vocati divinitus sumus. tædio fractus claudicavit, sed invitatus quoque ut inde se conferret, haud induxit animum, malens divexari ministerio; imitare cæteros fratres, per multos, et obedientia insignes, quorum sunt in vitæ libro nomina: boe imitare, non solitudinarios. Igitur solitudinem montesque Pater Joannicius cum subditis habeto, tu tene te, obedientia et alieno solo contentus. Non oppugnatur nunc ille, tu oppugnare ob justitiam: ille in carcerem non compingitur, tu pro Domino in carcerem es com pactus; non cæditur ille, tu casus es propter Chri stum: quanto hæc illis antistant? Ac dicam equi dem et de me quiddam inglorius, posteaquam vo bis indigne caput sum impositus. Ecquid deseram Fratres Patresque, lectione Patrum vitas reco lentes, stupemus, nec immerito: stupendi enim sunt, qui hac præditi carne, angelica quadam vita præfecturam et in solitudinem concedam, aut obeunda, omnique vitio soluti, Deo complacuerint. Quanquam non stupere convenit solum, quin debite quoque imitemur necesse est; hoc est, subditus subditum, quietus quietum, solitudinarius solitu dinarium, præfectus præfectum: nam qui fructus sit nequaquam suæ tanquam classis, sed alienum sequi et effingere? hinc præterquam quod fructum facias nullum, in exploratam perniciem ferare; hinc multi contuberniis sui peregrinandi, si diis placet, studio relictis, gradu cecidere, nec quæ 71 I Cor. VII, 24. aliam ullam que se offeret vitam? At non id capi tis est neque pastoris, quem par est pro ovibus vitam impendere. Quare nec vos aliud quam quod estis meditari ac moliri decet: quippe hinc steri litas, et proposite dissidentia vite, illinc obedien tiæ, quam requirimus, fecunditas manat. Quam obrem ut cuique largitus Deus est, qualem quem que vocavit, sic obito, sic vitam instituito, sic Deo placeto, quo audire mereatur: Euge, serve bone et fide lis; super pauca fuisti fidelis super multa le consti

Sermon XXXIXSermo XXXIX

col. 561–562page 28 of 90
PG 99:561tuam, intra in gaudium Domini tui; cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. SERMO XXXIX. In Patrum vitas. Sanctorum nobis Patrum vitas imitandas. Fratres Patresque, nihil est vel felicius nostrate vita, vel instituto sublimius, si quales nominamur vivimus, nec nomenclatura contrariam vitam degimus. Monachus est enim qui in unum contuetur Deum, unum desiderans, uni imminens, unum procurare satagens, pacem et sibi cum Deo molitus, et aliis auctor quoque: at qui hæc minime teneat, contraque æmulatione, rixis, dissidio ducatur, næ is cæcus est, et manu tentans, uti scriptum est, oblivionem accipiens purgationis veterum suorum delictorum. Quæ cur dixerim scitis qui obnixii estis. Nec dico equidem quo iterum contristem, quin ut in posterum communiam, ne in eadem crimina ruatis. Patrum memoria exsulabat detractio, et detrahentes audiens vel obturabat aures, vel bono commutabat; nunc facile calumniis aurem præbemus, tamque avide inauditus, quam non lectionem usurpari audiamus. Patrum tempestate nihil sequius dicebatur, quin benigne modesteque; nunc clamose, iracunde, vultu distorto: quo quid inhonestius? Patrum ætate non agitabatur murmur, sed quod daretur quisque capiebat cum gratiarum actione, ut hinc dullescerent amara, oblectarent inammœna; nunc murmuramus, hæc illaque causantes, neque id nobiscum, sed in publico, quo plures paremus qui commurmurent, ac Deum gravius irritemus. evanuerit injuria, tuaque perpes maneat virtus. Vescum quid, potumve secus quam velles accepisti? gratulare de præsentibus: siquidem quod tu aversare sæpe, habens pro malo, vel degustare optent alii. Ac ni hæc adsint, quo obedientiam censumus: quidve hac gloriamur? neque enim vel continentia, vel pervigilio, vel solicubio, vel alio quoquam labore commendatio quæritur, quanta voluntatis coercitione, quasique martyrii cujusdam cœnobiaci representatione certaminis: Deponentes igitur omnem malitiam, et omnem dolum, simulationes et invidias et omnes detractiones, ut Apostolorum jubet coryphæus, sicut modo geniti infantes rationabile sine dolo lac concupiscamus, ut in eo crescamus, si tamen gustavimus quoniam dulcis est Dominus, vitæque desiderio teneamur sempiternaæ; neu admoneri detrectemus, nec defatiscamus assidue nos a lapsu revocantes. Qua insignes adorea, immortalitate donabimur per Christum Jesum Dominum nostrum, cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. SERMO XL. In Patrum vitas. De vita obeunda novitia, ut sacro habitu simus professi. Fratres Patresque, quemadmodum esurientes cibum capere, ac sitientes bibere avemus, sic divini audiendi sermonis desiderio teneamur oportet: nam quæstum faciemus audiendo maximum, qui seu ignavi simus, ignaviam ponamus, seu prompti, promptiores reddamur: ut probetur is habeat utriusvis. Ecquis igitur præsens futurus sermo est? Sic Deus dilexit mundum, inquit, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam æternam. Non hæc, fratres, sic fas fieri est, nec monasticæ vitæ hæc insignia sunt. Haud exiguum crimen maledicere est. Siquidem, Maledici, inquit, Dei regnum non possidebunt. Nec leve peccatum murmurare: nam, Nec murmuraveritis, ait sicut quidam eorum murmuraverunt, et perierunt ab exterminatore. Quin nec minimum futire scelus; quippe exstat hæc sententia: Omnis sermo malus ex ore vestro non procedat, sed si quis bonus, ad ædificationem frugi, et utilis, ut det gratiam audientibus, et nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in diem redemptionis. Non comminationem sentitis, Dei nos provocare spiritum futientes? non timemus, rationem vel otiosi verbuli daturi in judicio, uti Dominus interminatur? Cur non igitur deinceps arrigimus animum? cur non apparamur, qui ad ingruentia producti offendamur? Injuriam sensisti? fer æquo animo contumeliam, in te opprobrium suffocans; nam, Turbatus sum, inquit, et non sum locutus; ita Neque hoc, dedit modo, sed ad mortem quoque, et eam crucis. Quo pacto? Servi diabolo ob Adami noxam tenebamur, morti regnabamur, sub peccatum venundati, obnixii corruptele, et tanquam dedititii. Ergo venit unigena Dei Filius, pro omnibus se impendens, qui non solum mortis obligatione solutos, sed a peccatis ablutos quoque in suo sanguine, regnum, atque sacerdotes Deo, et Patri suo fecit, uti scriptum est. Viden' acrem præpotentis amorem? viden' humanitate clementiam majorem? Quam inexplorata benignitas? quam impervestigabilis bonitas, quam in nos effudit copiosam per Jesum Christum Servatorem? Quid nos tandem ad hæc nauci dicamus, quidve cogitemus? iterumne ultro in vitia feramur, servitutem ambiamus, infamiam, corruptelam, supplicium asciscamus? Absit, ait Apostolus, qui enim mortui sumus peccato, quomodo adhuc vivemus in

Sermon XLISermo XLI

col. 563–564page 29 of 90
PG 99:563ΛΟΓΟΣ ΜΑ'. Περὶ τοῦ ἀναθεωρεῖν ἡμᾶς τοὺς βίους τῶν Πατέρων πρὸς τὸ ζηλοῦν τὰ τούτων κατορθώματα. Ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες· ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις ἐπειδὴ ἀναγινώσκομεν τοὺς βίους τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, ὅσης ὠφελείας ἀπολαύομεν, καὶ ὁπόσης εὐφροσύνης μεταλαμβάνομεν, οὐδὲ ἔστιν εἰπεῖν· τί γὰρ γλυκύτερον, εἰπέ μοι, τοῦ ἀναθεωρεῖν τὰς τούτων ἀθανάτους πράξεις, τά τε θαύματα, καὶ τὰ κατὰ τῶν δαιμόνων νικητήρια; Ἐμοὶ δοκεῖ λίθους ἐπαισθάνεσθαι τῆς ὠφελείας, μὴ ὅτι γε λογικὸν ἄνθρωπον. Ἐντεῦθεν οὖν φωτίζεται νοῦς ἀνθρώπου, ἀποτιθέμενος τὸ τῆς σαρκὸς ζοφῶδες φρόνημα· ἐντεῦθεν κατανύσσεται ψυχή, ἀναπτερουμένη πρὸς θεῖον ἔρωτα. Καὶ εἰ δεῖ τἀληθέστερον εἰπεῖν· οὗτοί εἰσιν ὁ ἐν Ἐδὲμ παράδεισος τοῦ Θεοῦ, οὐκ ἐνύλοις φυτοῖς, ἀλλὰ τοῖς καρποῖς τοῦ πνεύματος ποικιλόμενός τε καὶ ὡραϊζόμενος, ἔνθα πνοὴ ζωῆς εὐωδιάζουσα· καὶ οὗ ὄφις οὐκ ἔτρωσεν, ἀλλ' ἐτρώθη· οὔτε ἔξωσεν, ἀλλ' ἐξωστρακίσθη, ὥσπερ ἦν ἄξιον· καὶ εἰ κατὰ τὸν λόγον Κυρίου, «Ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐντὸς ὑμῶν ἐστιν,» οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι καὶ βασιλείαν οὐρανῶν αὐτοὺς ἀποκαλέσας· ἐν οἷς ὁ ἀγαθὸς Θεὸς ἡμῶν ἀναπαυσάμενος, οἷά τις βασιλεὺς φιλόδωρος, τοῖς ἑαυτοῦ θεράπουσι διανέμει τὰ χαρίσματα. Τί μοι λοιπὸν πρὸς ταῦτα τὰ κάτω βασίλεια, καὶ τὸ κενὸν δοξάριον, καὶ ἡ καταργουμένη κοιλία; τί δὲ ὁ χρυσὸς καὶ ὁ ἄργυρος, καὶ τὰ διαφανῆ περιβλήματα, καὶ ὅσα ἄλλα σητός ἐστι δαπανήματα; τί δὲ ὁ κρότος καὶ ὁ θόρυβος, καὶ τῆς ἄνω καὶ κάτω περιφορᾶς ἡ ματαιοπονία; ἆρα οὐδὲ παραβολῆς εἰσιν ἄξια, ἢ ὅσον φῶς πρὸς σκότος, καὶ ζωὴ πρὸς θάνατον, καὶ ἀλήθεια πρὸς ὀνείρατα. Οὐκοῦν ἐπεὶ ταῦτα οὕτως ἔχει, χαί-

Sermon XLIISermo XLII

col. 565–566page 30 of 90
PG 99:565ρωμεν, ἀδελφοί, χαρᾷ ἀνεκλαλήτῳ, καὶ δεδοξασμένῃ, ὅτι τῆς κρείττονος μοίρας ἐτύχομεν· καὶ ὅτι τοιούτου γένους σπέρμα χρηματίζομεν· γένους τοῦ ἐκλεκτοῦ καὶ τῇ θείᾳ εὐγενείᾳ ὑπεραστράπτοντος· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ζηλοτυποῦμεν καθ᾽ ὅσον οἷόν τε τὰ ἐκείνων κατορθώματα· ὡς ἂν μὴ κενὸν ὄνομα φέρωμεν· μόρφωσιν μὲν εὐσεβείας ἔχοντες· τὴν δὲ δύναμιν αὐτῆς ἠρνημένοι. Τοιγαροῦν ὥσπερ ἐν ἰατρείῳ ὅτι ἕκαστος πρὸς τὴν οἰκείαν ἀσθένειαν τὸ φάρμακον ἀλέγεται, τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ἡμεῖς, πρὸς τοὺς ὁμοταγεῖς ἀποβλέποντες, ἐντεῦθεν περιζώμεθα ἕκαστος τὸ ὠφέλιμον. Τοίνυν ἐγὼ ὁ ἀνάξιος, πρὸς τοὺς ἀξιοθέως ποιμάναντας· ὁ οἰκονόμος πρὸς τοὺς πιστῶς καὶ φρονίμως οἰκονομήσαντας· ὁ κελλαρίτης, πρὸς τοὺς εὐδιακρίτως καὶ εὐσυνειδότως κελλαρεύσαντας· οὕτως ὁ κανονάρχος καὶ ξενοδόκος· οὕτως ὁ ὀψοποιὸς καὶ ὁ ἀριστητάριος· οὕτως ἕκαστος ἐν τῇ ἑκάστῃ διακονίᾳ ταττόμενος. Ἔχομεν γὰρ, εἰ βουλοίμεθα, τὰ παραδείγματα. Μήτις οὖν ἐπὶ πάσῃ παρακοῇ, ἀλλ᾽ ἐκ πρώτης κλήσεως ἡ ἀπάντησις· τὸ γὰρ λέγειν· Μικρὸν καὶ πάρειμι· καὶ τοῦτο ἐπὶ τοῦ οἰκονόμου, τῶν ὑπευθύνων τέ ἐστι καὶ κατακρίτων· μήτις παραιτητὴς διακονίας· ἀλλὰ μέχρι θανάτου ἡ εὐπείθεια· τοῦτο γὰρ ἡ μοναχικὴ τελειότης· μήτις μεμψίμοιρος, τὸν τῇδε τόπον καταιτιώμενος, ὡς οὐκ ἔχοντα τοῦτο κἀκεῖνο. Ὁ γὰρ τοιοῦτος ὑπόδικός ἐστι τῷ κρίματι τῶν γογγυσάντων ἐν τῇ ἐρήμῳ· ὧν ἐξαίσιος ὁ ὄλεθρος· ἀλλὰ τινες ταῦτα, οἱ ἀπαίδευτοι, οἱ ἀκαρτέρητοι, καὶ ταῖς φρεσὶ νηπιάζοντες, οἷς τὸ ἀναπνεῖν τὸν ἀέρα οὐκ ἄξιον, μὴ ὅτιγε τοσούτων ἀπολαύειν ἀναπαύσεων. Πλὴν ὁ ἀγαθὸς Θεὸς ἡμῶν καὶ τοὺς ἄφρονας σωφρονίσειε, καὶ τοὺς πεπαιδευμένους ἔτι συνετίσειε, καὶ πάντας σώσειε εἰς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ τὴν ἐπουράνιον· ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι· νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Sermon XLIIISermo XLIII

col. 567–568page 31 of 90

In sanctum Antonium, et martyrem Thaddæum. De divina liberalitate, vitaque ineunda Dei illice ac formosa. suris in eo, qui in virtute sua dominatur in æter- virtutum: quo qui conscendere, ceu luminaria num, uti canit beatus David 88, non centenis, nec fulgent in orbem, vitæ instar habentes, mea in millenariis annis, sed perpetuis sæculis, ac finem Christi diem gloria. Hunc nos, fratres, sacrum non habentibus. Ad hæc quis idoneus? Quis? qui montem conscendamus quoque: quem superare diem omnem, horamque vigilat intentus, ne animo nequeamus, ni his inferis primum relictis, id est dormitet: nam dormitabundis, ceu feræ ingruunt carnis animique libidinibus, atque hic vitæ per vitia, et animum prensant. Cæterum quandiu pro ditis voluptatibus, quorum fuga virtutis est assen statione excubemus, non prædatur latro, nec ser- sus. Quamobrem mens februator a sordidis cogi pens rapit. Quamobrem vigilandum est, ac quæ tatis, oculus rite intueri eruditor, auris flagitiose dixi contemplanda, neque non quæ contrariis e auditioni clauditor, lingua futire coercetor, manus contrario condicta supplicia sunt, ignis inexstin- retrahitor a contrectandis quæ minime decet, pes otus, tenebræ extime, vermis immortalis, et quæ dirigitor in concordiæ pacisque viam, cuncta ad alià sunt, quo his implexi ac distenti cogitatis, ho- ambitionem Christianam membra instituuntor, ac stiles laqueos evadamus, nulloque contracto cri- cousecrantor: nam ambitiosus vel maxime est mine hinc profecti, cœleste regnum consequamur Christus animi vitiis purgati. Quippe hic inferus per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria præstantem corpore, cœli Rex Deusque, Spiritu et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, scitum legit et amplectitur, quantumvis facie pan et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. nosa, cæcum, exuccum, claudum, aliisque cunctis præditum, quæ fœda hominibus apparent. Hinc ignobiles, nobiles, inglorii gloriosi, inopes opulenti; hinc beati apostoli e piscatoribus terrarum orbis principes; hinc sanctus Antonius, qui illiteratus foret, doctis doctior; hinc, ut affiniore utar exem plo. Thaddeus noster e Scythicis natalibus, ac servitutis jugo, uti nostis, ad confessionis Chri stianæ fastigium evasit, mundoque factus conspi cuus est. O infandam clementis Dei humanitatem I quam facilem nobis ad se ingressum præbuit! siquidem non perductor opus est, non pecuniæ, non humana ulla temeritas, sed adhibenda solum voluntas, omnisque confecta res est; nam penes quemvis, qui quidem velit, bonum est qua parvum. qua inagnum, qua doctum, qua indoctum, quem admodum et pencs cernere volentem sole frui. Ergo vis in cœlis præstare? arripe bic extremas. Vis Dei filius vocari? animum a vitiis tranquilla. Vis Dei oculis collustrari? serva justitiam. Cæte rum ad hæc quis idoneus? Quis? pernix arripere disciplinam, exsequi justitiam, opes cogere di vinas. Sed fas sit et nobis, pari studio vitalibus obitis præceptis, cœleste regnum cum sanctis omnibus inire per Christum Jesum Dominum no strum cui gloria et imperium cum Patre. ac sancto Spiritu, nunc, et semper in omnemque perpetuitatem. Amen. Fratres Patresque, semper Dei liberalitate fruen tes, semper ei quoque agamus gratias oportet, mente fervida, et qua par est acrimonia, quo au ctiorem ejus benevolentiam paremus. Vide enim sis quale hoc præsens beneficium est: an non Agare norum metu sedibus extorres, in quo sumus abje oti loco, velut in solitudine, pavit, idque complures dies? an non hic instaurationi fenestram patefecit; ubi ædes augusta, domicilia venusta, atque hic a quo sumus excepti, suffragatur frater? Ut in nos ingens clementis Dei procuratio sit: nam quid fieri oportuit, neque factum est? Sub fugam panes, vina, pisces. cætera necessaria profudit, ac plus necessariis etiam, ut stupori essemus spectantibus. Pro quibus nauci quisque nostrum non damnas modo est agere grates, sed animam quoque in ne cem dedere: itaque, cohortor, acriorem ejus amo rem inflammemus, toti cum eo cohærescamus, vicem gratissimam reddamus Quamnam? vitæ hic institutum quoque venerando ejus nomini glo riosum et illustre, hoc comprobando effato: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est 89. Quin Apostoli hæc alicubi est sententia: Deo gratias qui semper triumphat nos in Christo, et odo rem notitiæ suæ manifestat per nos in omni loco, quia Christi bonus odor sumus Deo iis qui salvi fiunt, et in iis qui pereunt ºº. Viden' ut Dei fra grantia sit virtute præditus, ubicunque locorum versetur? neque enim fas et virtutem tegi, quin eam consectatus passim innotescat, scriptumque est: Non potest civitas abscondi supra montem po sita". Ergo civitas est animus, mons culmen 89 Matth. v, 16. 90 II Cor. II, 14. 88 Psal. LXV, Tale aliquid deest in Græco. Ne quid in fratres per favorem obeatur, aut ab œconomo, aut quovis alio, in officio sibi credito, sed benevole el amice, quo semper laudetur Deus. Fratres Patresque, forsan contristavit vos su perior catechesis, qua proscidi frequentes. Quan quam id expedit quoque, nam secundum Deum tristitia gaudium molitur, et benevola verberatio revocat ad officium, atque hoc denique Apostoli dictum probatur, Per arma justitiæ a dextris et 91 Matth. v, 14.

Sermon XLIVSermo XLIV

col. 569–570page 32 of 90

a sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam ". utrisque enim regimur, ac pati utraque necesse est, neque aut frangi laudibus, aut reprehensione concidere. Enimvero rursum me ad eumdem sermonem confero. Quid hoc scilicet? oportere ministran tem, æque ac cui ministretur, sollicitum esse in ministerio (œconomum, inquam, vicarium, cella rium, obsonatorem, structorem, et qui alii in ministerio positi sunt) ne sub ejus sententiæ exsecrationem cadat: Maledictus qui facit opera Bomini negligenter 93, quin potius hanc Dominicam commendationem mereatur: Quis, putas, est fidelis servus, et prudens, quem constituit dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore? beatus ille servus, quem, cum venerit dominus ejus, inve nerit sic facientem, amen dico vobis quoniam super mnia bona sua constituct eum 94. Viden' quem, quantumque honorem tribuat probe ministranti? igitur et maligne ministranti contrarium judicium irrogabit. Eam ob rem vos cohortor, fratres, quod cuique officium creditum est, integre tuetor, unde et concelebret Deum, et salutem sibi quærat. Economus quæ corpus postulat tribuito, suum cuique impertiens, non delectu ac per favorem quid agens, sed benevole et amice. Cellarius videto at cibos in fratrum commune paret sincero instaurationis eorum desiderio, neu quid negle cum habeat, aut corruptum in cellario. Obso Balor conscientiam servato in jure, ac condimentis, Fratrum tumultuatorum reprehensio, ac monitoria de modestia doctrina. Fratres Patresque, paulum a vobis peregrinati, et iterum reversi, tumultuatos offendimus (nam oportet et in publicum patefieri), tantaque inso lentia, ut quidam manus extenderint, ac alter alterum atrociter prehensarint, nec citra iram et clamorem. Enimvero de altero minus est novitium, quippe laico, ac nondum in hanc civitatem censo; de altero impendio mirum, monachum, mundo cruci fixum, carne præditum quasi quibusdam olavis suffixa, id flagitium fecisse. Ergon' te, frater, de cruce esse degressum? ergon' clavis exsolutum Judaice Christo manus intulisse? nam, Qui fecil, inquit, uni ex his fratribus meis minimis, mihi fecit. Non te hæc testatum timuisset? Non spe ctatores fratres et hospites refugisse? Sic luceat, ait, lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est *. Tu ei contra hoc tuo scelere tenebras effudisti, ut per te Dei nomen contumeliis lacera tum sit. et officium ad Deum referens. Strucior mensam tergito, et ministrarios urceos, fratribus ceu Deo ministrans. Ad eumdem mondum alii aliis obeundis ministeriis. Neque hæc dico, ut quibus ministratur instigem in ministros: quia ut, in quo quisque et vocatus, officio satisfaciat, Deum respectans, 1 quo mercedem præstoletur. An non et nauci hic procurationem sum sortitus, ac pol maximam? Eput me convenit pro animis vestris sollicite vigilulem unumquemque et privatim, et publice hertari, Deique jus, et æquum, ac ingruentem macresem promulgare, ita vestrum sit quoque ministeria impigros obire. At flamus, fratres, magis magisque unum corpus, unaque mens, ut in unam spom acciti et vocati, mutuo adamantes, ceu mataa membra, mutuo sustinentes, mutuo amplexi, matan onera portantes, neu committamus ut mu tando consilio decursum ignave tempus sub exitum Nevocemus, quin simus perpetuo parati procincti, in spem arrepti, sinceri, inculpati, ut cum bona conscientia hinc profecti coeleste regnum nancisca. mur per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, manc, et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. “II Cor. vi, 7. "Joan. xvIII, 23. Heu me sontem! ad quod vitæ fastigium vocati, quo descendimus, pari indignitate vitiosis laicis suscepta Etenim quod ille pugnam occepit, inquit. Itane non audisisti herum ministro dioentem, qui pugnum ingressisset, Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo: si autem bene, quid me cædis”? et in patibulo rursum: Pater, dimitte illis peccatum: non enim sciunt quid faciunt 98. Quod exemplo debebas et opprobriis petitus col laudare, et pulsatus deprecari, et vexatus contu melia blandiri: at ut bonum minime imitatus, videsis cujus effectus es simulacrum. Hæccine est catecheseon præmonitio? hoc Apostoli scitum, et edictum: Omnis amaritudo, -et ira, et indignatio, et clamor et blasphemia tollatur a vobis, cum omni malitia", ut et manus consereretis, et orines carperetis, et alter alteri fauces angeretis? Dei quidem calcata lex est, et argentum nequidquam, ut vaticinis utar verbis, argentarius cudit 1, frustra que infelix, ac, sine fruge laboro. Sed tamen nec sic absistam quin meas partes exsequar, præsertim nec paucos habens serio au dientes. Unde igitur ei immodestia causa? necesse est enim crimen non incessere solum, sed etiam medicinam ostendere. Sane hæc sons molita con scientia est fastus animi, parva immeditatio: Si id, ait, mihi dicet, hoo respondero; si id faciet, par fe cero. Deinde ex incidente quopiam prætextu irrita tione coorta, ibi tum quæ intus sunt consilia agi tata prodimus in apertum: nam hæc ejus explorata sententia est: Ex abundantia cordis os loquitur: bo nus homo de bono thesauro profert bona, et malus ** Jerem. xLvIN, 16. 04 Matth. xxv, 45-47. 95 Matth. xxv, 40. % Matth. v, 16 *³ Luc. xxııı, 34. " Ephes. iv, 31. 1 Jerem. vi, 30.

Sermon XLVISermo XLVI

col. 571–572page 33 of 90

homo de malo thesauro profert mala 2. Itaque sit animus nobis bonorum consiliorum thesaurus, ac non modo proferemus mala, aut pugnabimus, quin dextram ferienti malam præbebimus et sini stram, aliaque cuncta ex evangelico præcepto fe remus. Sed cur te is perditum, Israelis genus? haud abs re hic dicamus quoque, qui de die in diem vi tam trahimus segnem, et sine fruge, ligurire ac permadere equidem sciti et oppido laudati? Ergo haud muniamur quo minus acerbemur præfura mus, irascamur, clamemus, unde tanquam tela in juriæ proferantur, atque his etiam graviora? En edico equidem vobis sub instauratore omnium Deo, ac Jesu Christo, qui egregiæ confessionis coram Pontio Pilato testimonium peregit, Servatote præ ceptum, ut vociferatur Apostolus, sine macula, ir reprehensibile 5, ne me adigatis atroces in vos pœ nas statuere; quin gravitate ac modestia præditi, et me sontem oblectetis, et Deum procuretis, æter nis bonis fruituri Domini nostri Jesu Christi libera litate atque beneficio, cui gloria, et imperium, cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in om nemque perpetuitatem. Amen. Scilicet non ex injuriis profecta vulnera, et vul nerum assecla neces? Ergo hoc suscepto scelere, quibus convenit poenis subjicientur ne in pejus provebantur. Cæterum vos, charissimi fratres, ceu discipuli mansueti, ac pacem largientes heri, pla cide mansueteque degite, pacem amplexi cum om nibus, et sanctimoniam, sine qua Deum contuebitur nullus, maxime reveriti Dominicum corpus atque sanguinem, quo simus potiti. Quamobrem, ne qui imbutus animus est sine macula donis, tumultibus, insania, fedis desideriis imbuitor; neu os immortali hausto fonte, sordidos sermones, ac cloacas ina nes edito; neu oculi, augusto sanguine piati, effe rum cernunto, et aspectus meretricios fingunto; neu manus, sacris contractis opibus, quæ nefas sit attrectato; quin cuneta membra proinde ac Christi membra custodiuntor atque servantor. Equidem cum virtus ardua omnis summique voti est acqui rere, tum virginitatis instar nulla est: nam hæo illa est quæ jam olim in pomario reluxit, prius quam decessoribus a serpente oblata fraus est, et Christi effecta Mater, et angelos ex hominibus molita est quippe matrimonii et origo hæc extremum, corrup tela est; et virginitas mundum ad immortalitatem In pugnatores. De pace ac mensuetudine, comitate- surrigit. que et virginitate. Fratres Patresque, nec me alloquii salubris, nec vos frugi auditionis satietas capiat necesse est; sed utrique ad utrumvis sic animemur, ut aquam hau rire scientes. Atque id est argumentum profectus, hæc occasio salutis; sternunt enim ad res viam sermones, honesti ad honestas, contrarii ad con trarias. Igitur qui agere honesta cupiamus, hone stis sermonibus ac probis contuberniis utamur, ne aberremus ab officio: quod Apostolus docens scri bit in hæc verba: Omnis sermo malus ex ore vestro non procedat, sed si quis bonus, ad ædificationem frugi et utilis, ut det gratiam audientibus, et nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in diem redemptionis. Et rursum: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blas phemia tollatur a vobis, cum omni malitia: estote autem invicem benigni misericordes, donantes invi cem; sicut el Deus in Christo donavit nobis 7. Videtis quid edical? quæ accuratio præcepti? Et quos alloquens vero? non monachos, sed omnino omnes mundanos. In monachos quidem hæc qua drent: Qui autem sunt Christi, carnem suam cruci fixerunt, cum vitiis et concupiscentiis, ceu scele rato facinori inagiles. Quæ cum ita sint, viderint nunc pugnatores quo supplicio sint digni, qui non pugnarint modo, sed invicem manus quoque inje cerint. Ten' adhuc laicis accensum in monachum involasse? ten' ausum qui monachus sis, obedien tiæ, ut sic dicam, candidato fustem illidere? Itaque non monachus es, sed monomachus; non exercere, sed latrocinare; non pacis, sed iræ filius es. Matth. XII, 34. 3 Matth. v, 39. Ezech 7 Ibid. 31, 32. Galat. v, 24. At qui eam paremus? dicat quispiam. Qui aliter censent nisi laboribus mille ac sudoribus? ubi est enim ingens perfunctio, studium quoque opus est summum. Quocirca ut irruentes acutus ensis concidat, adeumdem modum et animus Deitimore quasi quodam fabrefactus igne, et aqua temperatus lacrymarum, diabolica sensa obtruneato, prædæque habeto sin accidat oblundi, rursum temperator, cædendis non mille solum, quia decem millibus quoque, uti est in Davidem jactatum: siquidem multi qui nos e sublimi oppugnent, milleque in structa in nos acie nequam spiritus: quibus obji cere se ad extremum, Christi militem ac vere lu culentum victorem probat. Sed divina misericordia et consceleratis venia contingat, et nobis, qui rite currimus ad cuncta Dei præcepta exsequenda, insu per alacritas, regnum adepturis coeleste per Chri stum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et im perium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Permittendum non esse ut pravæ in nobis cogitatio nes resideant, ac de non pulsando. Fratres Patresque, nihil agimus magnum, postri die Sabbati bis terve vos alloquentes, quin si fas foret vel quotidie factitare, præberet id non exi guum commodum: etenim quotidie omnes labimur, interque nos cohortationem vicissim, atque adja mentum requirimus, quo surrigamur, et in priorem revertamur statum: nam equidem status est virtus, ab eaque declinatio vitium est atque nominatur. Jam id gravissimum quisque, ac projectissima xxxIII, 11. 1 Tim. vi, 14. Ephes. v, 29, 30.

Sermon XLVIISermo XLVII

col. 573–574page 34 of 90

vita scolus censeat, actione defungi; puta stupro plicio hunc et illum affecere, sed lictores edere ve stulterio, libidine, fœditate, et quæ alia sunt flagitia, quorum et permolesta lex est; at diligens, et ac curatus, nec deformationes animi turpes, acquæ hine corpori titillatio quæritur, insontes habet, cun elaque satagit abolere, et a noxiis affectibus quie tem ducere: quod est pacem habere cum Deo per Christum Jesum Dominum nostrum 9, ut Aposto has loquitur. in qua animus collocatus, vehemente gaudio ac voloplate inexsaturabili fruitur, Dei notionibus iner rans, et infande magestatis contemplationi penitus immersus, ut sui obliviscatur quoque, sin eo statu demotus, brutis desideriis trahatur, tunditur, jacta torque, ut a fluctante mari agitata navis, ac ni opifer instet Deus, et naufragium patiatur. Itaque danda est opera, fratres, ne residere in zobis pravas cogitationes sinamus, sed evellamus radicitus siquidem nactus serpens inspectandi leum, ac paulatim subeundi, plane haud absistit ni mortem pepererit. Ergo ait Scriptura: Hic tibi turbitur calces 10, id est, actionis finem et extre mum, tu ei caput, hoc est cogitationis incursum. Igitur obsistamus deinceps animose incursibus, palantesque, cogitationes prædemur, et salsum quasi quoddam peccati mare dividamus; quo cum Davide nos quoque dicere queamus, Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium “. Ceterum non id vitium duntaxat animum contur bat et eœrtit, quin vel maxime furor: nam, Tur batus est, inquit, a furore oculus meus 12; el Furor illis secundum similitudinem serpentis 18, et: Furor insinuamentum stabulatur 14, et, Impetus furoris ejus raima est ei 15. Qui unde nascitur nisi ex arrogante ac contempore sensu, qui se aliquid arbitretur, sique în subditum ferociat? quippe animi submis stiget, quod oppido est insulsum. Jam qui aposto lici canonis edictum negligetur, episcopum, aut sacerdotem, aut diaconum pulsantes seu fideles scelerate,seu infideles per injuriam,abdicari jubens? An fugit, scilicet, sanctum Spiritum recordari per alium verberis? Sed apagesis has nugas ab iis que qui pecuniis sint creati, exemplum capiat oratio. Ecquid qui non per se, sed per alienas ma nus seu acceperint, seu dederint, canonicam effu giunt abdicationem? Minime gentium. Idem hic quoque de furoris fœtu habendum censendumque est, quem tolli ex animis sit necesse, æque ao pra vam cupidinem, nec dextra sinistrave, sed via regia, id est evangelicis et apostolicis legibus, sit gras sandum; ita enim sanctorum vestigiis obeuntes, in vitam cum iis æternam occurremus per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. berum imitatus, lenis et sedatus est, non contendens neque clamans. Ac si quid accidat, magis fert injuriam quam infert, feritur, non refe rit a quibus de agitur, non solum furiose contu melia cartant, sed pulsare audent quoque, et pol habita conju uctos fratres; tum incusati de temeri tate, respondent nequaquam se Canone teneri, post quam inquiunt, non per nos, sed per alios pulsa vimas, advocata in sceleris patrocinium e Soala sententiola, qui non videant coactum esse eum ærmonem, et æqui exsortem. Ipse id adeo ostendit Pater. Apostoli verba suggerens, atque hæc scri bens: Argue increpa, obsecra 16, non etiam pulsa. Quapropter si haud pulsare jussit, quis addere aut demere ausit de editione apostolica? Præterea si non per se, sed per alium pulsare liberat culpa, omnes cædis crimine tyranni absolvuntor, qui non per se, sed per suos lictores, vactes ac martyres peremere, nec jam ullus dixerit, Hic et ille sup 16 II Tim. 11 Ps. LXV, 12. 2. 17 I Tim. Rom. v, 1. 10 Gen. v, 15. 15 Bocli. XXVII, Id est, dignitates ecclesiasticas adepti. De obedientia, et concordia, atque pace. Fratres Patresque, rursum accingor ad sernio nem, maxime qui Apostolum audiam dicentem, Attende tibi et doctrinæ, hoc enim faciens, et teipsum salvum facies, et eos qui te audiunt 17, itaque fari me necesse est, vos autem aures præbere, ac quæ sitis edocti in opus deducere. Quid igitur nunc sumus dicturi? De vita nostra corporali, qui, etsi in exsilio, tamen cœnobiace degamus, non unus alterve, sed complures in simul. Ac cum cœnobii commoda et opes non habemus, tum labores allucramur; nam juges commeant fratres, patresque, et hospites amici, atque paupo res, quibus omnibus occurrere ac satisfacere, ne que exigui spiritus est, nec minimæ molestiæ. Prudens ergo ac vigil oeconomus sit oportet, ceu Dei economus, quanquam id profuturum est nihil, si non vicarium quoque habebit collegam et concordem, hic cellarium sequacem, collarius ad. jutantem se obsonatorem, cæterosque cæteri con sentaneos. Scilicet ut uno in corpore multa insunt membra, quæ invicem omnia procurant, seu unum laboret, cunctis condolentibus, seu cohonestetur. cunctis gratulantibus: haud secus in hac republica, quoque, ni eadem ratio servetur, non coenobium sit, non pax et concordia, sed tumultus ac dissi dium. Quæ cum ita sint, qui audet quisquam ex libidine moveri, aut jam lucente die privato studio vel opificio vacare, neque ad bonum publicum pro dit? Qui inducit animum advocatus operi negare neque se vel in iis quæ vires superent præbere, sane non se is gerit subditum, neo fratrem, sed 18 Psal. 13 Psal. LVII, "Eccle. vi, 10.

Sermon XLIXSermo XLIX

col. 575–576page 35 of 90

hospitem. Etsi id autem contigit, saltem deinceps gerere ", quemadmodum Apostolus docet. Sed cavetote, ne qui deprendetur immodestiæ pœnas expetat. Non auditis quid Apostolus edicat? Estote invicem benigni, misericordes, donantes invicem sicut et Deus donavit nobis 18. Quamobrem demus operam nos quoque vicissim, et alter alteri dederit, mutuis ferendis oneribus legem implentes Christianam ¹º, uti scriptum est. Admonui vos ante, et nunc jam admoneo, ne cogitationum frangamur æstu, quin cum sancti Sipiritus lætitia vitæ quoddam exercitæ certamen peragamus, ducem ac perfectorem fidei Jesum respectantes, qui et precanti vota tribuat, et victoriam vincere volenti. Nescitis ut jamjam repente accidit tempestas, restitutum de integro cœlum est? Idem in cogita tionibus valet, paulum conturbant, et denuo absce dunt. Atque utinam iis plane haud capiamur! nam quidni pacem habemus in animis perennem? sed nequaquam fas est, postquam sub mutabilitatem subjecti nec diem permanemus iidem, nedum per petuo. agat sane ut lubet mundum quæ in legem abierit insania, nos intemperantiam, fratres, vel in eis quæ jam vesci est permissum fugiamus, scientes eam peccati esse matrem. Etenim de cessor noster Adamus, quandiu ab interdicto esu se abstinebat in pomario, lætabatur ac ovabat, mactus divinis obtutibus et initiis; victoque incontinentia vetita arbore percepta, extemplo pomarii deliciis pro scripto mortis genitrix intemperantia facta est. Sodomitæ quoque perditi præ cupediarum affluen tia luxu, iram in se contraxere Dei, sulphure igni que obruti. Nec non et Esau ille exosus, avaris oculis inescatus, pauxillo edulii prærogativam ven didit ætatis. Quin Dei populus cibo potuque capien do sedere, ac surexerre ludere, Neque his diversa sunt quæ per hos dies factitantur, comessationes, ebrietas, clamores, diabolica tripudia,quæ non in. terdiu solum obeantur, sed magnam quoque par tem exigant noctis. Tantum intemperantia malum st per quam in orbem mors invasit, ut habendæ sint nobis Deo gratiæ, qui ab inani eo instituto as sertos in hanc felicem transtulit vitam, in qua non intemperantia agitetur, sed moderatio; nec ebrietas, sed sobrietas; nec turbæ, sed pax; nec tumultus, sed quies; nec turpiloquium, sed gratulatio; nec flagitium, sed castitas, ac sanctimonia, et integritas. Ex hac divini nostri prodiere Patres, qui Deo duce vitia calcavere, dæmones fugavere, cum angelis certavere, prodigia edidere, cœlestem gloriam pe C.perere, mundo admirationi furere; quorum unus est beatus Antonius, cujus vitam legimus, ac quem admodum a Deo in hoc eis cœlum complexu sit evectus perspeximus, ut terræ quoque reges ma gnum ducerent ad eum scribere, scriptamque ejus adire vocem. Horum nauci nos quoque beatorum vitam sequimur, imitarique probat monastica per fectio, mundi despectus, patriæ, gneris, amicorum, patrimonii repudium, subjectio, morigeratio, præ sens confessio, ob quam capite fortunisque oppe timur. Quamobrem gaudeamus, et invicem gratule mur, quod hæc nobis largibus Deus est. ac vitam agimus spiritulem, in qua leceat, si velimus, quo tidie feriari, et gaudio sine potiri. Itaque, co hortor, tum studium hoc nostrum monasticum, tum confessionem firmiter tueamur: nam sparsa equi dum fama est imminere rebus nostris imperatorem, ac mirum ni veniet repente apparitor regius. Verum ne consternemur rumore, quod si a nobis Deus est, quis contra nos? Scilicet qui ante opitulatus est, non opituletur et imposterum? tantum sternus ani mose, tantum circumspecte caveamus, viresque ipse præbebit, qui ex ejus voluntate vita ad extre mum perfuncti cœleste regnum consequamur per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Jam videsis mihi atrocitatem diaboli, siquidem instal repulsus, ac tenebræ cum sit, in angelum se quemdam lucidum diffingit, dolo nos intercipere volens. Verum facessat a nobis draco dicamus que, Non te, Christe, negamus non beatam confes sionem mentimur, non virginitatem prodimus, non generositatem projicimus, neque enim estis nescii, frates, e quibus in quæ recidimus. An non e sor dibus in majestatem, ex ignoratione in scientiam, ex ignominia in gloriam, additaque ratio, scientia, laus est, ao manus et oris dexteritas? equidem vere auro contra pretiosiores estis pro aurea vestra obe dientia, filii. Ecquid ergo opus est porro? patientia, nam Patientia vobis necessaria est, inquit, ut volun tatem Dei facientes reportetis promissiones 90. Quasnam? ipse ait Dominus: Vado parare vobis locum, el si abiero parare vobis locum, iterum venio et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scilis, el gau dium vestrum nemo tollet a vobis 21. Quocirca hæc cogitantes, ac quæ sanctis ostendenda summa et ineffabilis gloria est, prospectantes, cuncta leniter feramur, seu esuriendum est esuriamus; seu va pulandum, vapulemus; seu moriendum, moriamur, perennis vitæ hæreditatem adituri per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Sexto Excarnaliorum. De abstinentia, ac confessione quæ incumbat. Fratres Patresque, præsentes dies plerique fe rias appellant, per quos helluentur vinoque bac chentur, ignari abstinentiam eos profiteri carnium, non crapulæ, et ebrietatis functionem, nam id Græcarum feriarum proprium est, Christianorum, uti frugalitate, nec corporis pro libidinibus curam 18 Ephes. iv, 32. 19 Galat. v1, 2. 20 Hebr. x, 36. 21 Joan. iv, 2, 4. 12 Rom. xi, 1 seqq.

Sermon LISermo LI

col. 577–578page 36 of 90

Dominica Excarnaliorum. De magno et illustri Do mini nostri Jesu Christi die. Extremis Excarna libus dictus. Fratres Patresque, lex est universalis hodierno die mundanos esu carnium defungi, magnumque in tis voracitatis ac bibacitatis certamen videas agi tari, nec non et fæda ludicrorum spectacula, quæ vel referre turpe est; ac quos par erat frugaliter ali, et de præsentibus Deo gratulari, seseque ad im minens convivium, ut meretur, comparare, diaboli cis acti fraudibus, alia omnia faciunt, alium se excepturos pro alio demonstrantes.Quorsum hæc au tem mihi dicuntur? ut ne eodem nos quoque inopes monachi mentem dimittamus, neu eorum desiderio ducamur, quod nequaquam dignum sit desiderio, sed planctu; quin oculis in Evangelio, quod hodie sit audiendum, defixis, de quo et cantatus Canon est, magnum et illustre Domini nostri Jesu Christi ad ventus diem cogitemus, qua judex ovibus dextra, hædis sinistra collocatis, illos hac felice el opta tissima voce compellabit: Venite, benedicti Patris mei posside le paralum vobis regnum a constitutione mun di, his diram ac tristissimam eam sententiam loquetur: Discedite a me, maledicli, in ignem æter num, qui paratus est diabolo et angelis ejus 23*. Hæc horrore sunt, medius fidius, et pavore, ac conster natione plena: quæ nos juxta atque illos oportet reputantes accidere et allacrymari. quid tum? postea scilicet rursum oppugnari rursum est coronari, ac quo majores sunt ærumnæ, hoc sancti Spiritus major consolatio est: nam Apostoli hæc sunt verba: Sicut abundant passiones Christi in nobis, ita et per Christum abundat consolatio no stra. Sive autem tribulamur, pro vestra consolatione et salute quæ operatur in tolerantia earumdem passionum, quas et nos patimur, (et spes nostra firma est de vobis) sive consolamur, pro vestra consolatione et salute, scientes quod sicut socii passionum estis, sic eritis et consolationis 24. In iis verbis ostendit socios nos esse vicissim in solatiis et ærumnis, ceu unum corpus, unamque mentem, ut in unam spem quoque accitos ac vocatos. Quamobrem ne in posterum concidamus, fratres, neu doleamus, quin una omnes consurgamus, tanquam eximii Christi milites, arma ferentes non carnalia, sed Deipotentia, quæ arces evertant, id est prudentiam, fortitudinem, temperantiam, justitiam, Christi hic quoque exsecuti sententiam. Cum persequentur vos in civitate ista, fugite in aliam ". Quo extorres ne quid esuri sumus, bibiturive, aut amicturi cu remus ipse enim dixit: Non te deseram, neque relinquam *, ut vel indidem fenestram sit aperturus, atque adjumento nobis in omnibus futurus. Ecquid non gaudeamus, his aflecti promissis? non ovemus, qui Dominici simus discipuli? sic persecuti sunt et sanclos apostolos, quos Dominus affatur in hæc verba: Beati estis cum maledixerint vobis, et per secuti vos fuerint, et dixerint omne malum adversum vos mentientes propter me: gaudete in illa die, et exultate 27: itaque gaudii sunt atque exulta tionis præsentia, quæ inenarrabilem lætitiam, vi tam perennem, ac sine fine regnum concilient: In viam gentium ne abieritis, ait, et in civitates Samari. lanorum ne intraveritis 28, hoc accipiendum in hæ reticos. Quapropter eorum neo ecclesias, neu do mos ineamus, quin ubicunque pacis filius, semen pietatis est, eo divertamus, inibique versemur, uti et proximus temporibus; caveamus qui veritatem fingant, qui præfectos se dicant, neque sint, sed plani qui errent, et in errorem impellant delu dant ac deludantur, quorum justa damnatio est, tueamur consolidam fidem, tum integram vitam, alterutrum alterurno non lædentes, quin utrinque integri et perfecti. Quæ præposita confessio est, de Domini nostri Jesu Christi incarnatione ducitur, ut qui eum neget repræsentari pictura, neget et corporatum conspectum idem est enim corporatum esse conspectum, ac repræsentari pictura. Qui sacram ejus imaginem non adoret, Dominum non adorat: inest scilicet in imagine princeps exem plar, atque in principe exemplari repræsentati cujusque imago elucet et adoratur. Deumque propitium parare, priusquam ad ex perientiam sit deventum rerum quæ audiantur. Ac cum sic obeant illi, nos, cohortor, Evangelica præconia pernices audiamus, timide atque trepide Deo servire satagentes, cuncta ex animo vitiositate remota; omnique invicem præclaræ functionis inducta scientia, penita misericordia, benignitate, submissione, mansuetudine, lenitate, seu quid aliud est eximium et laudatum, quo digna obita Christi Evangelio vita cœleste regnum erciscamur per Chri stum Jesum Dominum nostrum: cui gloria, et impe rium, cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, et sem per, in omnemque perpetuitatem. Amen. Quarto Tyrophagiorum. De filucia atque in præsenti periculo constantia. Fratres Patresque, institueram hodie de conti nentia disserere, postquam in foribus S. Quadra gesima est sed quæ rumoribus jactantur nequa quam id agere permittunt, mente ac sermocinatione alio traducta: jam enim vobis edixi superiore Catechesi imminere rebus nostris imperatorem, et nunc aiunt per Nicomedem minas intentare. Sin adorare se Iconomachi dicant, mentiuntur nam, Confitentur, inquit, se nosse Deum, factis au 25 Matth. x, 26 Josue 1, 5. 27 Matth. v, 11. Quibuз si occurremus egregie, omnino haud sustinebit. Sed efficial sane quod animum induxit, 23 Matth. xxv, 34. 23 Ibid 41. 26 II Cor. 1, 5-7. * Matth. x, 5. Paulo aliter hæc in Græcis vulgatis et Latino interprete leguntur. Nos auctoris citationem fideliter proposuimus.

Sermon LIISermo LII

col. 579–580page 37 of 90

tem negant». Quare Christum nos ejusque imagi- Aticine loquar 32, stupra, furta, mendacia, diræ, alia nem, Deiparam ejusque imaginem, sanctos eo rumque imagines adoremus; quam apostolicam doctrinam a sanctis Patribus acceptam vobis, filii fratesque, porro ceu depositum concedo, per sanctum Spiritum, qui inhabitat in vobis, illæsam et incor ruptam conservandam. Quod superest, depreca mini pro nobis, ut ore reserando sermonem tri buat Deus, quo sermoni resistamus neu exspecta tionem frustremur, unaque vobiscum imminens certamen sine fraude obeamus, cunctis cœleste regnum adepturis per Christum Jesum Dominum nostrum cui gloria et imperium cum Patre, ac sanoto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De continentia ac comprecatione, habitus sexto Ty rophagiorum. que quæ nec facile recenseam. Eaque cuncta me moria beatus Chrysostotomus complexus princeps censuit ægre quotam orbis terrarum partem ser vari, quæ equidem terribilis, sed tamen vera est oratio. Ut in ea sententia lugendum ac mærendum ei sit, qui serio habeat sensum. Scilicet non fratres sumus inter nos omnes? non ex uno sanguine, eademque terra? Non vel jumentum cernens in præcipitium ferri, misericordia langare? quo ma gis fratrum et confidelium? Hinc Apostolus crucis hostes Christianæ plorare ", pro assiduo animi dolore comprecans 34; hinc Jeremias Israelis stir pem lamentari variaque lamenta exarata relin quere; hinc magnus ille Moses Deum inclamare Si remittis, remitte sane hanc eis noxam; sin minus, dele me quoque e tuo libro ". Sanctique eumdem cuneti affectum secuti, pro aliis deprecari. Ut no bis etiam, si assectari eos amamus, non res nostræ speciandæ modo sint, sed et pro mundo compre candum, miseratione ductis eorum qui vitam agant perversam, qui hæresi teneantur, qui in errorem sint abducti, qui in ethnicis caligent, breviter, omnium mortalium, postquam jubet Apostolus obsecrationes, et orationes fieri pro omnibus homi nibus 38 ita enim nobis ipsis præ reliquis emo lumentum quæramus, compuncti, habituque de functi vitioso: quo et exsoluti perennem inire vi tam mereamur per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque per petuitatem. Amen. Dominica Tyrophagiorum. De jejunio, et quemad modum serii ac morigeri subditi verum jejunium sit propriæ excidium voluntatis. Fratres Patresque, vitam hanc nostram sæpe prædicans felicem, non id adulatione, quin veri tate equidem facio, nec qui deplorare mundanos velim, sed qui alacriores vos cupiam reddere nam et hodie scitis quæ in mundo gerantur, cra pulæ ebrietas, comessationes, pocula, clamores, tripudia, ac quæ alia fanatica sunt. Maligni faci nora, quorum damnatio est, quemadmodum scri ptum est 80. Cæterum nostra haud ejusmodi vita est, sed qualis? Deum noctes diesque laudamus ad præscriptam a sanctis Patribus legem, psalmodiam excipit psalmodia, lectionem lectio, comprecatio nem comprecatio, mens cogitationum magistra est, animus in meditandis divinis oraculis deditus, silentium agitatur tempestivum, colloquium com petens, invicem servimus, invicem propugnamus, omniaque modo, et tanquam de menso reguntur. Sin corporale opus est solatium in festo, ne id ab sonum quidem: auditis enim quid Judæ herus im Fratres Patresque, benignus Deus, qui vita im peret: Quod facis fac citius: hoc autem nemo scivil butos ex anno in annum ductat, benevole ad hoc discumbentium ad quid dixerat ei: quidam enim puta- quoque jejunii tempus perduxit, in quo unusquis bant, quia locutos habebat Judas, qaod dixisset ei que piorum uti lubeat certet, alius in continentia Jesus, Eme ea quæ opus sunt nobis ad diem festum, deditus, duplam exigens triplamve, alius in privi aul egenis ut aliquid daret ". Viden' ut festi ac legio, tantum tantillumve pervigilans, alius con pauperum cura ducebantur? quod inopes nos quo- geniculationi plus vacans, alius alteri cuiquam que obire, ut videtis, animum inducimus. Sane functioni, planeque ingens per hos sacros dies stu agendæ Deo gratiæ, qui nos in hanc vitam dignatus dium atque diligentiam cernas: cæterum qui mo conscribere est non pro operum quæ fecimus me- rigeretur serio, sub obedientia positus, non deſi ritis siquidem nihil egimus in terris bonum, sed nito ullo tempore quin perpetuo idem obtinet cer ritis siquidem nihil egimus in terris bonum, sed tamen. Quodnam? nequaquam gerere se ex sua pro ejus misericordia gratuita vocatio est. Ut ob- libidine, sed ducis regi deformatione: quod cum strictus sit unusquisque nostrum semper animi di̟. aliis cunctis studiis sublimius est, tum martyrii cere contritus: Ecquis ego sum, Domine mi Deus, habeat diadema. Quanquam est et nobis mutatio quæve patria domus, studio complectare? Atque ciborum, adgeniculandi contentio, ac psalmodia hæc penes nos, quæ in mundo invenias rarius rum accessio, secundum traditionem ab origine nam nocti succedit dies in hujus sollicitudine ævi, descriptam. Itaque cohortor, jejuniorum munus opum fraudibus, cæterisque curis, ut vel respirare læti capiamus, non mœstitiæ præferenda, quem quis nequeat, alter alteri pauperiem facit, alius admodum docemur 37, sed cum animi bilaritate cum alio confligit, effusa sunt in terram, ut in va- obeuntes, neu pravitate, detractione, ira, mali 29 Tit. 1, 16. 80 Rom. 111, 8. 31 Joan. XIII, 27-29. 32 Osee IV, 2. 33 Rom. ix, 2. 34 Rom. x, 1. * Exod. xxx11, 32. I Tim. II, 8. Addidi lucis causa, neque enim sunt in Græco. si Matth. vi, 16.

Sermon LIVSermo LIV

col. 581–582page 38 of 90

stiam futuram. Cæterum jejunium non cibis de finitur modo, quin omni scelerum abstinentia, quemadmodum SS. Patres edixere.Quare abstinea mus, cohortor, ignavia, segnitie, detrectatione. invidia, rixa, malignitate, studio nostri, ad privatam normam vivendi licentia, ac pol noxio insuper cu pidine, siquidem et jejunantibus veterator imminet serpens. Sane, aspectu pulcher, atque esu jucundus erat qui me interfecit fractus, audimus dicentem, Ac videsis mibi ut pulchrum nominet non natura, sed aspectu etenim quasi quis floridum rubro cortice tenens punicum, meram putredinem de prendat; ad eumdem modum voluptas quoque dul gnitate, invidia ducti, quin mutuam pacem et aliquot millia pane et aqua accepisse. ut nihil amorem agitantes, comes, morigeri, misericordiæ dicam insolentiam alacritate lenitam citra mole bonorumque fructuum pleni, quietem tempestivam trabentes (siquidem in contubernio inquies dam nosa est), verba opportune facientes (quippe aliena frugi quiete muta), in primisque cogitatio som magisterio invigilantes, qui nequaquam aperiamus vitiis fenestram, neu locum diabolo demus. Si Spiritus, ait, potestatem habentis ascen derit super te locum non invenial #: ut lacessere inimicus queat, ingredi non item, nostrique ipsorum beri simus. Igitur ne diabolo fores pandamus, quin montem undique, ceu Dei sponsam, muniamus cogitationum sagittis intactam et illæsam: nam sie domicilium Deo animus fiat, et audire merea mor: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum vide- cedinem fingens inauditam, ilicet felle amarior bunt. Breviter: Quæcunque sunt vera, quæcunque augusta, quæcunque justa, quæcunque casta, quæ cunque amabilia, quæcunque bonæ fumæ, si qua rirtus, si qua laus ut Apostoli utar verbis, hæc agile 40, pacis vobiscum Deo futuro per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium, cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De jejunio, vacuitateque libidinum, primis jejuniis dictus. Fratres Patresque, Quadragesimæ tempus cum universo anno compositum simile est intempestuosi portas, quo confluentes cuncti mortales tranquilli tate fruantur spiritali: neque enim monachis solum, quin laicis quoque, parvisque juxta ac magnis," preslitibus, subditis, regibus, sacerdotibus, omni generi et ætati hæc anni tempestas salutifera est. Quippe urbes ac territoria magis supersedent rixis et tumultibus: subeuntque vicissim psalmo diæ, laudes, supplicia, preces: quibus clemens placatus Deus pace imbuit mentes, noxasque condonat, si ex animo sincero timide ei trepide que accidamus, et illacrymemur, promissa in po sterum emendatione. Sed cum mundanis ecclesia stici censores agunto ex officio (egent namque ut in stadio currentes concertantium vocibus sic jejunantes magistrorum solatio), equidem, veneran di. caput vobis impositus, vobiscum disseram, alquo id breviter. Enimvero jejunium animi quæ dam renovatio est; ait enim sacer Apostolus Quantumvis qui foris est noster homo corrumpitur, tantum is qui intus est renovatur de die in diem ^¹. Quod si renovatur, proculdubio ad primigeniam pulchritudinem comitur, comptusque in amorem pellicit stipulatum in hæc verba: Ego et Pater ve niemus, et apud eum mansionem faciemus. ". Quam obrem si id jejunii beneficium est, ut Dei nos do micilium reddat, prælati id, fratres, suscipere de bemus, nihil offensi victus tenuitate, scientes Do minum, qui splendide præbere posset, in solitudine * Eocle. x, 4. 3 Matth. v, tractata reperitur, præque omni ancipiti mucrone animum lancinans captum. Id adeo passus est præ decessor Adamus, ab serpente inescatus, qui simul interdictum attigit cibum, mortem invenit pro vita idemque cuncti exinde hactenus sunt experti, quos in fraudem impulit draco. Scilicet quemadmodum tenebrosus ipse in angelum se lucidum diffingit, ita sane et malum bono, amarum dulci, cæcum splendido, foedum venusto, mortiferum vitali com mutare et convertere novit, atque hinc sceleratus minime cessat mundum assidue deludere. Verum nos, fratres, nequaquam variis iis fraudibus in diversum feramur, neu idem patiamur quod aves, quæ in objectam avide escam ruentes, laqueo in hærent aucupis, quin reductis vitiorum involucris, sagaciter merum scelus dispectemus, ac refugiamus serio. Neque non expediti simus ad psalmodias pro tempore, prompti ad laudationes, assidui in lectionibus, congeniculantes in horas pro modulo, exercentes munificia (siquidem honestum laborare est, nec dignus habitus est qui non laboret cibum capere), mutua onera ferentes, quandoquidem his imbellis, robustus ille est, cibo, potu, aliisque paran dis necessariis, ne in perditis æmulemur, sed in honestis; ad extremum invicem benevoli, liberales, comes, morigeri, misericordiæ bonorumque fru ctuum pleni.Ac Dei equidem pax,quæ omne superat ingenium *³, mentes animosque muniat vestros, quo cum insontes principem nunc Resurrectionis diem prævertatis, tum in futuro sæculo, cum redivivi con surgemus, cœleste regnum adeatis per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Primæ hebdomadis sexta. De incorrupta quasi qua dam animi domo virtutem exornanda functione. Fratres Patresque, ædes excitantes mundani sumptuosas, nequaquam sibi requietem concedunt, noctu et interdiu laborantes, solliciti, anxii, dum ad finem opus adducant, tantumque iis inest studium, 4º Philipp. 1v, 8. 4¹ II Cor. IV, 16. " Joan. xiv, 23. 43 I Thess. 111, 16.

Sermon LVSermo LV

col. 583–584page 39 of 90

nus imperfectioni cibus ducitor, quin oppido in perfectis habetor ad modum normamque præscri ptam. Atque o factum bene, quod res nostrates paternis constitutæ sunt scitaque regalis. Vobis quidem etiam etiamque sanitas tum corporis, tum animi firmitas tribuatur, qui immortali veroque Deo serviatis, ac supremam diem maneatis, qua solis micetis instar cum sanctis, regni hæreditate aucti coelestis per Christum Jesum Dominum no strum sui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque per petuitatem. Amen. Dominica primæ hebdomadis. Ne supra vires in divinis studiis nitamur, ac spiritalibus animum spectaculis pascamus. uttota indidem meus occupetur,ac consideret quem- rum facinus est. Quamobrem non jam porro diur admodum et fastigium flat tecto commodum, et picturatum marmoribus solum, nec sine reliqua majestate, aspectum curiosis jucundissimum præ beat as si quis adeo ab ea cura velit abstrahere ringantur, ceu extrema injuria affecti. Ecquid nos autem, qui non caducam, sed perennem domum fabricemur, nec quæ e saxis lignisque struatur, sed e spiritalibus gratiis poliatur, torpebimus, et eorum a tergo consequemur industriam? scilicet non ea summa contumelia sit? Jam illæ, et carni deditis hominibus exceptis, et heris compluribus mutatis, ad extremum solitariæ dissolventur, hæc hospitio sanctum Spiritum capit: siquidem Tem plum Dei sumus vivi, et Spiritus Dei habitat in no bis “, ut divious Apostolus ait. Quin abeuntes hinc quoque concomitatur, manens in cœlis indissolu bilis et æterna. At quæ est ejus ædificii materies? virtutum functio. Ac capesis mihi in primis Dei timorem, quasi quodam fundamento locando, nam Initium sapientiæ timor Domini est 45: tum autem prudentiam, fortitudinem, temperantiam,justitiam, quæ invicem nexæ, et charitatis tanquam vinculo coagmentatæ ac consertæ, crescant in templum sanctum Domino “, auctoribus litteris. Hanc nos ædem, fratres, assidue moliamur, neu virtutum or nare pulchritudinem cessemus, quo domesticum ha beamussanctum Spiritum, vitæque delicio geniorum in nos ora hominumque vertamus. Ac cum una virtutum continentia sit, in eamque nunc temporis polissimum incumbamus, Deo laudem tribuamus, qui unum ejus stadium, decurrerimus. Equidem fa cies pro solito sunt mutatæ, at mutatione, me her cule, egregia, coorto e continentia pallore reni tentes; ori amarities quæsitæ est, contracto tan quam felle præ cibi tardius sumptione sed imbute dulcedine mentes, spe allatæ. Scilicet inter se hæc depugnant, ut uno victore cogat necessitas alterum succumbere: itaque lætemur additi meliori. Enim vero dicat fortasse quispiam in perfectione ponen dum, quotidie te cibo defraudare. Fabulæ: sane enim quidem haud nos Dominus jussisset panem poscere quotidianum perpetem; non Elias quotidie in deserto epulum a corvo, non Paulus, qui ante divum Antonium solitudinem coluit, diurnum pa nem divinitus accepisset, non magnusmet Antonius plus diurno ac septimano jejunio prætulisset quo tidie paulo quam necessitas ferat comesse minus, opinor, hac de causa. Nam quia corpus solidum diem fatigatum sensibus languet, ceu cursor equus, atque instaurationem desiderat, necessario quoque naturæ instituit architectus ut diurno pabulo te neretur, quo vividum deinceps foret, non cassum, et enerve; quod iis accidit qui duplas, ac quinque cuplas trahant: quippe nequeat aut identidem con genulari, aut in psalmodiis sonorum loqui, aliave expedite munia præstare, nisi quod insolens nimi * I Cor. 111, 16. 45 Psal. cx, 10. "Ephes. 11, 21. Fratres Patresque, cum arduumomne est initium, tum jejunii ingres sus mutatione oiborum atque stu diorum,difficultatem quamdam et asperitatem parat. Lenitur tamen ac tractatione assidua mollitur: quo hæc pertinet sententia, Omnis disciplina in præsenti quidem videtur non esse gaudit, sed mæroris; postea autem fructum pacatissimum exercitatis per eam red det justitiæ “. Quamobrem nos quoque una hebdo mada jejunii transmissa, in posterum alacriores per experientiam reddamur, alacritatem scientes corpus juxta animumque firmare, levia compa rantem quæ gravia sint, proclivia quæ ardua, uti segnities contra gravia quæ levia sint, ardua quæ proclivia. Neque vero in studiis supra vires nitamur, quin cum spiritali quadam valetudine tueamur et corporis sanitatem: quid enim prodest accelerare in principio, ac mox ruere? at circumspecte potius sit eundum, ad distantiam tuenti diversorii. Sed quoniam quæ contentionem habeat dies parere ignaviam solet, honestis occupationibus et spiri talibus animum spectaculis pascamus, non his mun danis, in quibus inest vanitas, ærumnæ, confusio, ac amaror, sed quæ cum dulcedine sunt lætitiaque permista. Dei sum recordatus, ait ille 48, ac gravisus. Igitur in Deo mens defigitor, in coelestibus visis, in paradisi pulchritudine, in æternis mansionibus, in angelorum tripudiis, in superna vita; ubi sint pii noxiique manes, cujusmodi adventus prælu stris Dei et Servatoris Jesu Christi futurus: sub quem ex oraculo divino cæli magno impetu Irans ient, elementa vero calore solventur, terra autem et quæ in ipsa sunt opera, exurentur ", tum autem ut animus conjux quisque corpus assumet, quam numerosa sit hominum corona, ab Adamo et ævi decursum pertinens, quam terribilis Christi vultus, soliis radis præfulgens, ecquam ejus vocem audie mus ad extremum, quæ instauratio futura tum ju stis ad cœleste regnum ascitis, tum in perennes pœ. nas sontibus dimissis: hæc nos, fratres, par est curare, ac cogitare, in iisque versari, ceu qui 47 Hebr. x11, 11. 48 Psal. xlı, 5. " II Petr. 111, 7-10.

Sermon LVIISermo LVII

col. 585–586page 40 of 90

extra mundum positi, cœlique cives, societate nulla facinoribus, a sorditis cogitatis, que nos inqui teneamur eorum qui carnaliter vivant, unde exsti mulemur, lacrymemur, collustremur, atque hic vita obita quieta, in spem erigamur futuris peren nibus bonis fruendi per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Secundæ Hebdomadis quarta. De animo a noxiis affectibus servando. Fratres Patresque, primæ hebdomadis jejunio de fancti invicem alii quam fuerimus apparemus, graciles, ac decolores. Quanquam etsi exterior corrumpitur homo, ut Apostoli utar verbis, at interior renovatur de die in diem 50: nam quasi cor pus videmus præ deliciis pingue, et renidens per con tinentiam in animo consectarium credere est. Ut affictando corpore animo pulchritudinem pepere rimus, eam nimirum, quam sanctus David deside rans, precabatur, Domine, in voluntate tua præsti tisti decori meo virtutum 51: eaque ipsa et beatus Paulus confirmat Christo nos desponderi, Despondi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo. Timeo autem ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, ila corrumpantur sensus vestri a simplicitate quæ est in Christo 5º. Viden' beneficii amplitudinem, ut sponsum habeamus Christnm? viden' pronubum, ut de incolumitate nostra sit sollicitus? Ergo abditæ in cubili instar juvenculæ est animus noster, quæ at virorum abstinet obtulu, intra cubiculum se continens, omnemque adhibens industriam quo se incorruptam servet, dum tempus venerit nubendi, ab eumdem modum animus quoque omni studio ad noxïis peccati affectibus purum se in decessum tueatur oportet sub quem egressus corpore ceu cubili quodam, si quidem formosus est, egregiis actionibus splendens, sanctos oblectet angelos, ne que injuria; sine flagitio deformis, volupe sit dæ monibus, in Christi probrum, quod tum dictu, tum cogitate miserabile est. Sane eam ob rem corporis repressio, et auste ritas, quæ tanquam frenum carnis appetitiones re tundat, se aurigatorem excutiat mentem, non hac solam tempestate, quin per omnem vitam agitatur nam quid aliud monastica vita est quam vitiorum continentia, cogitationum magisterium, luctaque perpes cum hostibus invisis? Acerba ea sunt (fa teor) carni, sed quod in præsenti est momenta neum et leve tribulationis nostræ, uti scriptum est, supra modum in sublimitate æternum gloriæ pon dus operatur in nobis, non contemplantibus nobis quæ videntur, sed quæ non videntur 53. Igitur ab inaspectabilia bona, quæ vel per transennam videre optant angeli, ob sponsum cui conci liati sumus, Christum, hortor et obtestor, fra tres, animos puros conservemus a noxiis salutem nent, auctore Domino, malum nec cogitantes, quan doquidem cogitando accenditur, velut ignis, desi derium, quin procul vitiis siti, ac primo incursu tentatorem propulsantes, animumque præclaris actionibus ornantes, et quæ in manibus est, con tinentiam alacrius obeuntes, quo puri hinc profe cti, cum incredibili gaudio in cœlum commigremus, thalami lætitia cœlestis fruituri, per Christum Je sum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Secundæ hebdomadis sexta. De concordia, et amore ferendisque generose virtutis laboribus, regno acquirendo cælestr. Fratres Patresque, equidem in vobis gaudeo, qui concordes obeatis, ac pacem agitetis, tempus patienter jejunii perferatis, quod ad salutem ve stram, nostramque spem pertinet sane; quantum est enim in contubernio pax, et concordia bonum, malis de medio sublatis, immodestia, inquietudine, responsatione, inobedientia, detractione, superbia, ac si quæ alia flagitia sunt? Scilicet ii cum in primis commodum sibi quærunt, tum aliis exem plum propositi virtutis, quæstum hino quoque faciunt maximum: nam quemadmodum qui noxas comparent detestationis, sic qui exacuant virtutem collaudationis sint hæredes. Neque equidem, fra tres, de eximio statu: vitaque laudata decidamus, neu ab amore divino conquiescamus: siquidem scriptum est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et ex tota virtute tua 54. Enimvero qui sic diligit, non exsaturatur, non labascit, non ignavia torpet, quin igni additit ignem, ei alacritate alacri tatem provocat, positis in animo virtutum tanquam gradibus, atque e robore in spiritale robur grassa tur, idque incessanter. Non carnales operarios vide tis, ut in futilibus ac caducis laborent! non naupe gos coram cernitis, üt totam desudent diem, nec tantillam sibi requietem tribuant? Quamobrem? quo pauxillum auferant argenti et que usus postulat domesticus comportent. Nos diis opibus parandis, regno acquirendo cœlesti, bonis perennibus fruendis, poenis fugiendis sempiternis, non cuncta patiamur cum omni alacritate, atque vigilantia, si vel san guinem necesse est fundere, parati eum pro Domino impendere?Sane, obsecro, fratres, stemus animose spe gaudentes, ærumnas tolerantes, precibus in stantes, manuficiis intenti, psalmodiis, versibus, lectionibus; qua occupatione teneamus animum, et ab inanibus studiis abstrahamus, siquidem desidia mater peccati est, labor animi custodia. Non tamen ut ea propter de statu dejiciamur, quin præferentes morigerationem, modestiam, ad. jurationem proximi, cæteraque cunctaquæ ad animi so II Cor. iv, 16. 51 Psal. xxix, 8. 59 II Cov. xI, 2, 3. 63 II Cor. IV, 5+ Deut. vI, 5.

Sermon LIXSermo LIX

col. 587–588page 41 of 90
PG 99:587salutem conferunt; denique comprecari, et pro dispersis huc illuc fratribus, nam de iis laboro equidem quoque, quin haud contuar coram, ut evaserit quisquam. Nec non et pro me supplicantes, cui tum sermo reserando tribuatur ore, tum innocens vita, quo utrimvis ego juxta, vosque servemur per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. SERMO LIX. Dominica Secundæ hebdomadis. De transeundo læte, atque expedite jejunio, æternæ spe vitæ. Fratres Patresque, præstans jejunium est, insignibus suis præditum: ea sunt pax, mansuetudo, serenitas, humilitas, obedientia, mutuum studium, et quæ alia genera sunt virtutis; at jejunantibus diabolus contraria satagit obtrudere, ac præfidentes, iracundos, stomachosos, turgidos præstare, quo emolumento damnum afferat majus. Nobis quidem faciendum non est ut impuri consilia nescire videamur, placideque, leniter, mansuete ac composite obeundum, benevole invicem ferendis, qui id Deo acceptum non ignoremus; etenim, nec si collum ut manubrium repandes, et saccum insternas, cineremque; sine his ei perplaceas. Sane cum jejunio reprimitur, arescitque corpus, tum animus dilatatur, ac refloret: nam quantum is qui foris est noster homo corrumpitur, ait ille, tantum is qui intus est renovatur de die in diem; rursumque Id quod in præsenti est momentaneum, et leve tribulationis nostræ, supra modum in sublimitate æternæ gloriæ pondus operatur in nobis. Itaque præmium spectantes æquanimi virtutis labores patiamur: Deo, et Patri gratias agentes, qui dignos nos fecit in partem sortis sanctorum in lumine, qui eripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum filii dilectionis suæ. Scilicet non ejus sine macula corpus, atque sanguinem in dies percipimus; quo quid suavius? quid delicatius? siquidem vescentibus cum pura conscientia perennis vita quæritur. Non quotidie cum Davide, aliisque sanctis Patribus consuescimus, tractandis monumentis; quæ hac animo major consolatio? Non humanitus affinium, mundique studium, abrupiimus; quid hoc beatius quoque, ac sublimius? Nostra conversatio in cœlis est: unde etiam Salvatorem exspectamus Dominum nostrum Jesum Christum, qui reformabit corpus humanitatis nostræ, configuratum corpori claritatis suæ secundum operationem quæ etiam possit subjicere sibi omnia. Quamobrem gaudeamus, fratres, et oremus, omni despuenda voluptate. Omnis caro ut fenum, et omnis gloria hominis tanquam flos feni. Exortus est sol cum ardore, et arefecit fenum, et flos ejus decidit, et decor vultus ejus deperiit. At virtutis manet in ævum functio. Tristatur aliquis vestrum? (Dei germanus inquit) oret. Æquo animo est? psallat. Noxio ullo scelere tentatus, ut assidue tentator urget, sustineto audiens dicentem: Beatus qui suffert tentationem: quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitæ, quam repromisit Dominus diligentibus se. Si hæc scitis, beati eritis si feceritis ea, ait Dominus: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. SERMO LX. Tertia Hebdomadis quarta. De repentino hinc abscessu; et a fœdis desideriis accurate prohibendis sensibus animoque. Fratres Patresque, haud debebamus, sancto præsente Patre ac magistro, verba facere, sed tamen pro consuetudine paulum quiddam dicamus. Ergo ætas nostra, uti cernitis, quot diebus carpitur, ad mortemque propinquamus, atque hinc abscedere necesse est, et ad Fratres Patresque jungi, ut vigil opus sit attentio, ac mens instructa. Sane historiam legi audivimus diluvii atque hanc Dominicam in Evangeliis sententiam, Quemadmodum in diebus Noe epulabantur, potabant, matrimonia contrahebant, emebant, vendebant, et repente irruit diluvium, sic erit et in adventu Filii hominis. Ac fors miramur ut tum agebant securi, nec trepidi, atque timidi, igitur videamus ne quod incessimus, eodem inscii teneamur ipsi. Enimvero haud jam paratur arca, quæ centum expleatur annis, quin referta in dies spectatur, in quam subeundum est, jam quotidie mors obitur, unoquoque abeunte fratrum, nostraque hæc illorum est atrocior fortuna, ut summa adhibenda cautio sit. Nec pol veto quin edamus, bibamus, vestimentis induamur (non id equidem sentio), sed seu edamus, seu bibamus, seu quid agamus, cuncta ut in Dei gloriam agamus, neu quam Judæis, Græcisve, aut Dei Ecclesiæ offensionem præstemus, quod Apostolus jubet, sane cohortor, sane obsecro, fratres: Implete gaudium meum, ut ejusdem utar verbis, quo idem sapiatis, eamdem charitatem habentes, unanimes, idem sentientes, nihil per contentionem nec per inanem gloriam, sed in humilitate, superiores sibi invicem arbitrantes. In primisque sensus coercentur, visus, auditus, odoratus, tactus, gustatus, per quæ mors irrumpat; animus refrenatur, ne ad nefaria feratur, neu fœdis nequidquam inhærescat, neu simulacra fingat vitiosa, neu scelerata desideria concipiat, unde emolumentum, ac voluptas minime capiatur, quin dolor contra, et calamitas, ut usum præstemus nullum. Igitur una est in qua acquiescamus voluptas animus purus, ac vacuitas spectans

Sermon LXISermo LXI

col. 589–590page 42 of 90

i libidines. Quam ad voluptatem evocati, et quod e atque ut semel dicam, honeste omnia, decenter libidinum vacuitate gaudium nascatur, ne ignavia torpeamus, quin properemus, atque urgeamus serio defectum omnem studio instaurare, Deum habitari propitium: nam prope est se exspectanti bas Deus. Eaque obita vita, cœleste regnum con sequemur per Christum Jesum Dominum nostrum cai gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spi ritu, nunc et semper, in omnemque perpetuita tatem. Amen. Iatie hebdomadis præparatoria. Commillendum non esse ut periculis nos objectemus, ac de jeju xio. Fratres Patresque, heri tempestas, hodie tran faillitas, heri tumultus, hodie quies. Sane haben-B Deo gratiæ, qui et depulit periculum, et vos constabilivit, qui infracti maneretis in exspecta tione minarum, hoc verorum Christianorum, hoc germanorum monachorum est, perpetuo instructos esse ad discrimen pro virtute, nihil divino anti quias præcepto quidquam ducere. Igitur aggressi ac locuti quæ locuti sunt hostes, recessere, non tam vobis consternatis, quam ipsi reveriti. Vobis quidem præmium Deus tribuat luculentum, qui qus causa vexari animum induxistis; etenim, ut est misericordiæ largus, virtutem capescentem vel ob propositum muneratur. Quanquam nec depu! sum est periculum, quin hæret etiam etiamque maxime quod edicta passim a principibus eduntur ne quis hæreticæ consuetudinis sinatur exsors. Ergo audiamus postolum dicentem: In sapientia ambulate ad eos qui foris sunt, tempus redimentes. Sermo vester simper in[gratia sale sit conditus, ut sciatis quemado oporteat vos unicuique respondere 70, qua sententia docet nec temere nos periculis objectare, ssc rursum Dei sermonem subticere; nam Quod si subtraxeril se, inquit, non placebit ɑnimæ meæ”. Atque hæc hactenus, nunc prove ctum jejunium est, ac magis magisque nos insti gat niti alacriter in posterum, ut cuique videatur, non tristes, aut coactos. Hilarem enim jejunatorem amat Deus. Etsi cœnobiaca regula aut permittit ex sua quemque libidine regi, normaque hæc est continentiæ subditis communis, propriæ coercitio voluntatis. Igitur eximium est jejunium, quod vitia domet, subigatque spiritui carnem; eximiæ lacry mæ, quæ animum abluant, et extergeant a flagi tiis, parumque comparent Deo, eximia compre catio, quæ mentem aligeram præstet, ac contuber nalem Deo reddat eximius amor, qui sua passim ad proximi frugem negligat; eximia alacritas, quæ labores leniat, quasique juventa animum imbuat, em molita juvenem. Quamobrem læti, ala cresque simus, tempus est psalmodiæ; prodeamus studiose, opificii; operemur sedulo, silentii; silea mus honeste, alloquii? alloquamur circumspecte, 5, 6. 71 Hebr. x, 38. 72 Rom, xiv, To Coloss. IV, que geramus quemadmodum jubemur, citra tu multum ac verborum insolentiam siti. Jam conge niculationi modus adhibetor, et solemnis versifi catio pro cujusque viribus obitor, corporis simul sanitate tuenda. Ac pacis Deus ad dierum princi pem, Christi resurrectionem, perductos regno augeat cœlesti, ubi non est esca et potus, sed justitia, et pax, et gaudium, uti scriptum est, in Spiritu sancto 72, ³, quo large imbuamur per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, ia omnemque perpetuitatem. Amen. In sanctos XL Martyres, de Dominicis imitandis suppliciis. Fratres Patresque, quam honesta accidit nobis ab hoc monasterio secession; nam cur liberias no stra ex aliena censeatur conscientia? cur præter quam quod frugem nullam facimus? serio nos insuper multemus; Igitur quantum licuit, ac per misil tempus indulsimus; nunc cum tempore vo cante oppugnationem pro Christo detrectarint, quemadmodum et alii nonnulli, audienda hæc vaticina sententia est: Exite de medio eorum, et separamini, dicit Dominus 73. Sin alii aliter in iis faciunt, rationem Deo reddent in die judicii; mihi quidem per flagitium videtur his concedas, an hæreticos toleres. Cæterum videtis ut discidium hoc a mundo compulit abstractos ad miserias, ærumnas, famem, vexationem carcerem, necem. Quanquam superare in his omnibus pro studio debemus, quo nos prosequatur Deus, qui animum se conspicatus sitientem, consolidat, quo ferre pro se supplicia queat. Testimonio sunt cum alii, tum sancti XL Martyres, quorum impræsentiarum egi mus memoriam: nam equidem nefas dicere est natura quam nos alia præditos fuisse, sed amore Deum ex animo complexi, e calamitate robur con traxere, qui invisum corporati hostem vincerent, ac tale tantumque prælium conficerent, quod Christiani omnes celebrant. Enimvero felicem qui vel tantillum Christi suppliciis communicet, ad necem petatur, æque ac petitus ille est; compre bendatur ut ille, contumeliis laceretur ut ille, vapulet ut ille, in carcerem compingatur, ut ille. Jam videsis et cur exaratum. Si commortui sumus, el convivemus; si sustinebimus et conregnabimus: si negaverimus, et ille negabit nos; si non credimus ille fidelis permanet, negare seipsum non potest 74, huic promissa! quæ et cujusmodi mine! De cœ tero demus operam, fratres, certemus, quæ jam Christi obita beneficio sunt, minime pudefacere, exsilia, compedes flagra. Et si haud compediti omnes sumus, haud multari omnes flagris, sed nimirum vitæ hoc societas miseriarum quædam est societas; nam seu unum dolet membrum, cuncta 73 Isa. LII, 11; II Cor. v, 17. 74 II Tim II,

Sermon LXIVSermo LXIV

col. 591–592page 43 of 90
PG 99:591ΛΟΓΟΣ ΞΔ΄. Εἰς τὸν Εὐαγγελισμὸν τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ὅτι δεῖ πνευματικῶς ἑορτάζειν, ῥηθεῖσα ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες· ὁ Εὐαγγελισμὸς πάρεστι, καὶ τῶν Δεσποτικῶν ἑορτῶν ἐστιν ἡ πρώτη· καὶ δεῖ ὁρίζομεν ἑορτάζειν, οὐχ ἁπλῶς κατὰ τοὺς πολλοὺς, ἀλλὰ
col. 593–594page 44 of 90
PG 99:593τοῦτο περὶ αὐτοῦ ἀλλαχοῦ λέγων. Ἀλήθειαν λέγω ἐν Χριστῷ, οὐ ψεύδομαι, συμμαρτυρούσης τῆς συνειδήσεώς μου ἐν Πνεύματι ἁγίῳ, ὅτι λύπη μού ἐστι μεγάλη καὶ ἀδιάλειπτος ὀδύνη τῇ καρδίᾳ μου· εὐχόμην γὰρ αὐτὸς ἐγὼ ἀνάθεμα εἶναι ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν μου τῶν συγγενῶν κατὰ σάρκα. Εἶδες ἀγάπης δύναμιν; Εἶδες ὕψος φιλίας; Τοῦτο καὶ ὁ Μώσης φαίνεται πρὸς τὸν Θεὸν λέγων· Εἰ μὲν ἀφεῖς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν, ἄφες· εἰ δὲ μὴ, κἀμὲ ἐξάλειψον ἐκ τῆς βίβλου, ἧς ἔγραψας. Οὕτως οὖν καὶ ἡμεῖς, ὡς γνήσιοι μαθηταί, οὐ νόθοι, οὐ μόνον ὀφείλομεν τὸ καθ᾿ ἑαυτὸν σκοπεῖν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν, καὶ παντὸς τοῦ κόσμου, καὶ λυπεῖσθαι, καὶ προσεύχεσθαι. Οὕτω γὰρ τὰ ἀρεστὰ Κυρίῳ ποιοῦντες κληρονόμοι γενησόμεθα ζωῆς αἰωνίου, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα, καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. ΛΟΓΟΣ ΞΕ΄. Εἰς τὸν Εὐαγγελισμὸν λόγος β΄. Περὶ παρθενίας. Ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες, ἐπειδὴ ὁ Εὐαγγελισμὸς πάρεστι, τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ὑμῖν βραχέα τινὰ πειράσομαι διαλεχθῆναι, δεικνὺς ἐντεῦθεν, ὡς μέγιστόν ἐστι τὸ τῆς παρθενίας ἐπάγγελμα, ὅπερ ἀσπάσασθαι κατηξιώθημεν. Τίνι γὰρ ὁ ἄγγελος Γαβριὴλ εἴρηκε· Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ; Οὐχὶ τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ Μαρίᾳ; Καὶ ἐκ τίνος σαρκωθεὶς ἐνηνθρώπησεν αὐτὸς ὁ Θεὸς καὶ Λόγος; Οὐκ ἐξ αὐτῆς τῆς μακαρίας Παρθένου; Παρθενία τοιγαροῦν ἐστιν ἡ βλαστήσασα τὴν ζωὴν τῶν ἁπάντων. Παρθενία ἐστὶν ἡ βασίλισσα τῶν ἀρετῶν. Παρθενία ἐστὶν ἡ νύμφη καὶ νυμφεύτρια Χριστοῦ· καὶ, εἰ βούλεσθε, ἀκουσώμεθα τοῦ μακαρίου Παύλου λέγοντος· Ὁ ἄγαμος μεριμνᾷ τὰ τοῦ Κυρίου, πῶς ἀρέσει τῷ Κυρίῳ· ὁ δὲ γαμήσας μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσει τῇ γυναικί. Μεμέρισται καὶ ἡ γυνὴ καὶ ἡ παρθένος· ἡ ἄγαμος μεριμνᾷ τὰ τοῦ Κυρίου, ἵνα ᾖ ἁγία καὶ σώματι καὶ πνεύματι· ἡ δὲ γαμήσασα μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσει τῷ ἀνδρί. Ὁρᾶτε τοῦ λόγου τὴν δύναμιν· πῶς οὐκ ἄγει σχολὴν ὁ γάμος μεριμνᾶν τὰ τοῦ Κυρίου, ἀλλὰ τὰ τοῦ κόσμου; Τῇ παρθενίᾳ οὖν ἡ ἀγαθὴ μερὶς ἀποκεκλήρωται. Ἀλλὰ γὰρ καὶ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν παρθενία τὰ πρωτεῖα φέρεται· καὶ γοῦν γέγραπται ἐν τῇ Ἀποκαλύψει τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τάδε· Οὗτοί εἰσιν οἳ μετὰ γυναικῶν οὐκ ἐμολύνθησαν· παρθένοι γάρ εἰσι· οὗτοί εἰσιν οἱ ἀκολουθοῦντες

Sermon LXVSermo LXV

col. 595–596page 45 of 90
PG 99:595τοῦτο περὶ αὐτοῦ ἀλλαχοῦ λέγων· Ἀλήθειαν λέγω ἐν Χριστῷ, οὐ ψεύδομαι, συμμαρτυρούσης τῆς συνειδήσεώς μου ἐν Πνεύματι ἁγίῳ, ὅτι λύπη μού ἐστι μεγάλη καὶ ἀδιάλειπτος ὀδύνη τῇ καρδίᾳ μου· ηὐχόμην γὰρ αὐτὸς ἐγὼ ἀνάθεμα εἶναι ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν μου τῶν συγγενῶν κατὰ σάρκα. Εἶδες ἀγάπης δύναμιν; Εἶδες ὕψος φιλίας; Τοῦτο καὶ ὁ Μώσης φαίνεται πρὸς τὸν Θεὸν λέγων· Εἰ μὲν ἀφεῖς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν, ἄφες· εἰ δὲ μὴ, κἀμὲ ἐξάλειψον ἐκ τῆς βίβλου, ἧς ἔγραψας. Οὕτως οὖν καὶ ἡμεῖς, ὡς γνήσιοι μαθηταί, οὐ νόθοι, οὐ μόνον ὀφείλομεν τὸ καθ᾿ ἑαυτὸν σκοπεῖν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν, καὶ παντὸς τοῦ κόσμου, καὶ λυπεῖσθαι, καὶ προσεύχεσθαι. Οὕτω γὰρ τὰ ἀρεστὰ Κυρίῳ ποιοῦντες κληρονόμοι γενησόμεθα ζωῆς αἰωνίου, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα, καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. ΛΟΓΟΣ ΞΕ΄. Εἰς τὸν Εὐαγγελισμὸν λόγος β΄. Περὶ παρθενίας. Ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες, ἐπειδὴ ὁ Εὐαγγελισμὸς πάρεστι, τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ὑμῖν βραχέα τινὰ πειράσομαι διαλεχθῆναι, δεικνὺς ἐντεῦθεν, ὡς μέγιστόν ἐστι τὸ τῆς παρθενίας ἐπάγγελμα, ὅπερ ἀσπάσασθαι κατηξιώθημεν. Τίνι γὰρ ὁ ἄγγελος Γαβριὴλ εἴρηκε· Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ; Οὐχὶ τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ Μαρίᾳ; Καὶ ἐκ τίνος σαρκωθεὶς ἐνηνθρώπησεν αὐτὸς ὁ Θεὸς καὶ Λόγος; Οὐκ ἐξ αὐτῆς τῆς μακαρίας Παρθένου; Παρθενία τοιγαροῦν ἐστιν ἡ βλαστήσασα τὴν ζωὴν τῶν ἁπάντων. Παρθενία ἐστὶν ἡ βασίλισσα τῶν ἀρετῶν. Παρθενία ἐστὶν ἡ νύμφη καὶ νυμφεύτρια Χριστοῦ· καὶ, εἰ βούλεσθε, ἀκουσώμεθα τοῦ μακαρίου Παύλου λέγοντος· Ὁ ἄγαμος μεριμνᾷ τὰ τοῦ Κυρίου, πῶς ἀρέσει τῷ Κυρίῳ· ὁ δὲ γαμήσας μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσει τῇ γυναικί. Μεμέρισται καὶ ἡ γυνὴ καὶ ἡ παρθένος· ἡ ἄγαμος μεριμνᾷ τὰ τοῦ Κυρίου, ἵνα ᾖ ἁγία καὶ σώματι καὶ πνεύματι· ἡ δὲ γαμήσασα μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσει τῷ ἀνδρί. Ὁρᾶτε τοῦ λόγου τὴν δύναμιν· πῶς οὐκ ἄγει σχολὴν ὁ γάμος μεριμνᾶν τὰ τοῦ Κυρίου, ἀλλὰ τὰ τοῦ κόσμου· τῇ παρθενίᾳ οὖν ἡ ἀγαθὴ μερὶς ἀποκεκλήρωται. Ἀλλὰ γὰρ καὶ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν παρθενία τὰ πρωτεῖα φέρεται· καὶ γοῦν γέγραπται ἐν τῇ Ἀποκαλύψει τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τάδε· Οὗτοί εἰσιν οἳ μετὰ γυναικῶν οὐκ ἐμολύνθησαν· παρθένοι γάρ εἰσι· οὗτοί εἰσιν οἱ ἀκολουθοῦντες

Sermon LXVISermo LXVI

col. 597–598page 46 of 90
PG 99:597τῷ ἀρνίῳ ὅπου ὑπάγει. Βαβαὶ τῆς παρεδρίας, ἧς ἠξιώθησαν οἱ τὴν παρθενίαν ἑλόμενοι, οἱ συνεπόμενοι Χριστῷ καὶ συνευφραινόμενοι. Ἀλλὰ σκοπήσωμεν, ἀδελφοί, ὅτι καθόσον μέγα, καὶ ὑπερφυὲς τὸ κατόρθωμα, κατὰ τοσοῦτον καὶ ὁ λυμεὼν τῆς ζωῆς ἡμῶν διάβολος ὑπὲρ πάντα τὰ πάθη ἐν τούτῳ πειρᾶται ἡμᾶς καταβαλεῖν. Καὶ ὅσους μὲν κατέβαλεν ἐξ αἰῶνος, τίς ἂν καὶ ἐξαριθμήσειεν; ὡς δὲ ἐγὼ ἤκουσα παρὰ τοῦ εὖ εἰδότος, ὅτι καὶ νῦν ἐν τῇ Ἀσίᾳ ἄνδρα πολλοῖς ἔτεσιν ἐξησκότα καὶ θαυμαστὸν τῷ βίῳ τοσοῦτον ἴσχυσεν ὑποσκελίσαι ὁ δράκων, ὡς μὴ μόνον ἔξαρνον αὐτὸν γενέσθαι τοῦ ἁγίου σχήματος, ἀλλὰ καὶ γυναῖκα περιάγειν μοιχικῶς. Οὗ τι ἂν γένοιτο ἐλεεινότερον; Καὶ τοιαῦτα μὲν τὰ παρὰ τοῦ διαβόλου τεχνάσματά τε καὶ ἀποτελέσματα. Ἡμεῖς δέ, παρακαλῶ, ἀδελφοί, φυλάξωμεν αὐτούς, ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ, αἰδούμενοι τὸν νυμφίον ἡμῶν Χριστόν· μὴ προδιδόντες τὸν ἐμπιστευθέντα θησαυρὸν τῆς παρθενίας· μηδὲ ταὐτὸν πάθοιμεν τοῖς ἰχθύσιν, οἳ δελεάσματι σαρκὸς τὸ ἄγκιστρον καταπίνοντες, τὸν θάνατον εὑρίσκουσιν· ἄγκιστρον γάρ ἐστιν ἡ ἡδονὴ φθείρουσα, οὐχ ἡδύνουσα, θανατοῦσα, οὐ ζωογονοῦσα· ἧς ῥυσθείημεν δυνάμει Θεοῦ δυναμούμενοι, καὶ πρὸς τὸ ἑξῆς ὀφθείημεν εἰλικρινεῖς καὶ ἀπρόσκοποι, ἕως ἂν ἐμπνέωμεν, ἵνα νικητικῶς τῶν ἐνθένδε μεταχωροῦντες τύχωμεν βασιλείας οὐρανῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεί, κ. τ. λ.

Sermon LXVIISermo LXVII

col. 599–600page 47 of 90

vita est quam beata, ac præfelix! Igitur demon strato quod quærimus Pascha, serio id urgeamus, fratres venerandi, et obeamus assidue pro virili, vitiis exstincti, ac virtutibus redivivi, instar Do minis; siquidem luit pro nobis supplicium, exemplar quoddam relinquens, quo vestigia sequeremur sua. Neque hæc dissero ut aliorum judices flamus (nam suum quisque onus geret), quin perspecto, quod di vinitus habeamus, beneficio, grates agamus præbi tori, honoremus beneficum, vicem hero reddamus, qui non solum præsentia tribuerit, sed sincere se ad extremum colentibus bona insuper sit promissa daturus, æternum illud, et cœleste Pascha: quod adipisci omnes contingat Domini nostri Jesu Chri dium, pariterque quærimus Pascha; præsentia, co- serens orbis. Quam hæc vere splendida, et eximia hortor, animose, ac fortiter feramus, non labantes, non ignavia torpidi, quin fervidius exciti; obser vantes et improbum serpentem qui varietatem in nos exerceat vitiorum, in angelum se lucidum diffingat, res insolenter convertat, tenebras lucem, amarum dulce ostentet. Sic decessorem inescavit Adamum oculis præstrictis, ac formosum molitus quod formosum non esset atque hinc per esum pomario proscripsit. Nos quidem certe usus quis sit edocti, scilicet impostor, haud prodeamus Dei præ ceptorum pomario neu præbendo fructu formoso, aoiem eo mentis, aut corporis dimittamus, postea quam inescamur, sed obtulum omni ope fugiamus. Ecquis est autem fructus qui formosus appareat? studium carnis, pravum noxii cujusque vitii desi- Bsti liberalitate atque beneficio: oui gloria: et impe derium. Quorum detrectando periculo, incolumes evademus, et Pascha in ævum cum sanctis obea mus, per Christum Jesum Dominum nostrum, cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Mediæ hebdomadis sexta. Vitiis obire, ac virtutibus reviviscere, id demum esse feriari quotidie Domi nique Deo Pascha agitare. rium cum Patra, ac sancto Spiritu, nunc et sem per, in omnemque perpetuitatem. Amen. In Ver. Oportere nos renovari in antiquum per in currentium aspectabilium, et inaspectabilium ten tationum tolerantiam. Fratres Patresque, hieme profligata, et appetente vere, omne hoc universum reflorere videmus, hoc est, stirpes floridas, terram virescentem, aves mur murantes; cætera novitia cuncta, in iisque gaude mus, ac Max. Opt. molitorem Deum laudamus qui hanc rerum naturam in annum reparet et con vertat, neque injuria. Invisibilia enim ipsius a crea tura mundi per ea quæ facta sunt intellecta conspi ciuntur, sempiterna ejus virtus et divinitas 9. Quan quam haud hic consistendum est nobis, quin ulte rius eundum, intraque nos summæ rerum contem planda ratio. Quinam? renovationem hanc habere hiemem causam: neque enim ad venustatem teten derit, ni ante nives, imbres, ventos subierit. Ad eumdem modum animus quoque ni ærumnarum prius miseriarum, discriminum quasi quadam con spersus nive sit, nequaquam se induit in florem, aul fructificat: passusque, et fructificat, et felicitate fruitur divina, quemadmodum scriptum est: Terra enim sæpé veniëntem super se bibens imbrem; et ge nerans herbam opportunam illis a quibus colitur, ac cipit benedictionem a Doo ¹³. Igitur et nos, fratres, omnem patiamur ærumnam; omnem miseriam, omnem incurrentem aspectabilem et inaspestabilem Fratres Patresque, dies imminet Pascha postea quam Deo duce medium jejunium præteriimus. Sed quid autem properamus Pascha occupare, quod adeat, abeatque? non id annorum permultis egimus curriculia? Igitur præsens transibit quoque; nihil est enim in hoc sæculo constans, quin dies umbræ labuntur instar, vitaque nostra ceu pernix eques decurrit, dum urgeamur ad metam. Quid? annon, ait, amabile Pascha est? sane, fateor amabile vel in primis, sed quod in dies obeatur. Quodnam? _ expurgatio scelerum, contritio cordis, lacrymæ ab compunctione profectæ, puritas conscientiæ, ter restrium carnificina membrorum, adulterii, impu dicitiæ, libidinis, noxii desiderii, ac quæ aliæ sunt fanaticæ noxæ. Quæ qui paraverit, non in annum semel, sed, ut sic dicam, quotidie Domino peropta bile celebrat Pascha; at qui non habeat quæ dixi, vitiisque regatur, ne is feriandi sit impos: nam qui ferietur, cui Nunem ingluvies, qui carnis flagret libidinibus, qui invidia tabescat, qui immersus avaritiæ, qui ambitione possessus, qui aliis invo- ☐ tentationem, ipsum hoc quod ducimus jejunium, luti sint facinoribus? nisi quis dicat sane et febri citantem valere, et naufragum vehi prospere. At non id ratio fasque patitur, nequit enim qui in tenebris versetur collustrari, nec qui sceleribus bacchetur feriari. De vobis quidem spondemus meliora conjunctaque saluti. Scilicet non aliud vita nostra est quam festi apparatus: nam videsis quæ obeantur,psalmodiam excipit psalmodia, lectionem lectio, meditationem meditatio, comprecationem comprecatio, quasi quidam agens nos, Deoque con 9 Rom. 1, 20. 93 Hebr. vi, 7. esurientes, sitientes, cæteris afflictationibus feren dis, quo fructificemus felicitateque divina fruamur. Neque id duntaxat, quin ad epulas Jesum invite mus; ut enim mundi nos oblectamur spectaculo, ita is animi pulchritudine nostri. Jam qui sunt fructus? amor, gaudium, pax, lenitas, benignitas, beneficentia, fides, mansuetudo, continentia: hæ huic epulæ, hæc invitatio est. Ac felicem qui eum pascal, ab quo vicissim perennibus bonis pascatur, felicem qui invitet, abs quo in cœlesti regno redin

Sermon LXIXSermo LXIX

col. 601–602page 48 of 90
PG 99:601viantur. Vah, qui tot inter regni regem, qualiter si 2. ditionem? quis quoque inter sæcula sæcula vivimus? dominantem? quis quidem inter ejus indicia sit inveniri? Adde (f) quoque inter tot Patrum laudationes prædicationes. Quis enim sanctificatur? Quis de meritis suis gloriatur? Quis ad macilentus et exiguus ac (b) Quibus enim peccatorum onera tam manifesta et exigua ac molesta. Quis talis est qui ad macilentus et exiguus ac ad mensuram vivimus Christo-domino. Quis enim sanctificatur? Quis de meritis suis gloriatur? In hic Panegyri, cum bonus amet oratorem ejus æquitatis amoris, cum omnino misericordissimum ac mansuetissimum, qua (a) diximus ostendit: Pulcritudine procumbentis, conformibus maculis, exaltandam sibi, prædicandis rebus, honore regiis, ornatum vestimentis, decora forma, in præsentia multis proferentis non modo prædicata: in loco templo, exaltanda rebus et in omnibus ostendenda ac manifestanda forma regiæ dictionis cum amplianda regi gloria. Quamobrem? quod audi multorum exaltanda rebus, formandis rebus, honore regiis, ornatum rebus. In hic enim Panegyri, cum bonus amet oratorem ejus æquitatis amoris, ostendendo: In loco Panegyri, cum externis oratorem ac monstrandum ac reliquis ostendendo rebus. Nec est in ejus potestate mansuetissimum quidem ac externis in rebus. In loco namque qui boni æquitatis amoris cum multis ac proferentis. In die Nativitatis memoratur. Qui in stercore et stamine exaltatus ac profecto in sæculis sæculi propter multiplices hominum lapsus et peccata exaltandus, venerabilisque dicendus ac memorandus omnino, nisi utique propter eorum multiplices lapsus animæ periret. Amabilis dicendus est, amandusque ac venerandus, propter eorum animæ præmia. Amen. FRAGMENTUM PANEGYRICI, cum bonus Apostolici dicti orationem habentis ac reliquorum Apostolorum dicti, in diem beatissimi Apostoli ac Evangelistæ Joannis, qui appellatur Theologus. In die Apostolici Dicti. Beatissimus Apostolorum ac Evangelistarum, in dictis suis amabilissimus ac reliquis in omnibus laudandus ostendendo, quamobrem ac reliquis in omnibus ostendendo laudandus in præsentia dictis nostris, bonorum ac rerum ostendendo laudandus. In Quadragesima Jesu. In omnium palatio ac reliquis rebus ostendendo, quamobrem ac reliquis in omnibus ostendendo laudandus in præsentia dictis nostris, bonorum ac rerum ostendendo, in omnium rebus. FRATER PANEGYRICI, cum boni Panegyri ac reliquorum ostendendo in diem beatissimi: Natalem celebramus ac laudamus ostendendo omnino, quamobrem ac reliquis in omnibus laudandus ostendendo. (b) Constructionem intelligit, passionem juvenis temperantia fidem, de qua inter eos Cat. 51. (c) Gravitatem intelligit, passionem bonarum temperantia fidem, de qua vide Cat. 51.

Sermon LXXSermo LXX

col. 603–604page 49 of 90

nus, tristitia implevit cor vestrum; sed ego verita- et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et tem dico, Apostolus rursum: Mihi quidem haud dictu molestum, vobis præsidio est; itaque, co hortor, spiritali omni præsidio firmemur. Ac si in opus rumor prodeat, Deo duce, occurramus quam fortissime; sin minus, ne sic quidem alienum frugi futurum est, benigno Deo apparatum eum probante citraque plagas, et labores propositum munerante. Cæterum jam in extremis Quadragesima est, tem pusque insignem attulit coronidem, id est, vita lium Servatoris recordationem vulnerum unde est qui vel maxime consolatione fruamur. Nam si Ile rus Deusque pro peccatis nostris est comprehen. sus, quid magnum si nos quoque, inutiles servi, pro eo comprehendamur? si nexus ille, ac con strictus, in custodiam ducitur, quid novum si et nos idem quod herus patiamur? enimvero vel per molestum est nequaquam hæc contingere. Quin si vel vapulare necesse est, vapulemus, si vel pugnis accipi, pugnos, si vel consputari, sputa; si vel ne cem denique obire, illustrem patiamur necem. Ac beatum qui vel partim Christi suppliciis communi cet; hoc felicitas est, hoc immortalitas. Non audi mus quid Apostolus dicit: De cætero nemo mihi molestus sit: ego enim stigmata Domini Jesu in cor pore meo porto? Ao sit diceret: Nemo me contem nat, nam equidem Regis Opt. Max. in meo corpore insignia fero. Talis erat cum beatus Ignatius, qui deiferum se vocavit, quod Christi in se supplicia ferret, tum divus Eustratius, qui in tormentis vo ciferatus diceret: Nunc scio in me vivere Christum. semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Lazari Præparatoria. Cavendum nobis esse a diaboli vafritie, neu secessiones agitemus. Fratres Patresque, Domini in Evangeliis hæc sunt verba: Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos ut cribraret sicut triticum, ego autem rogavi pro te ut non deficiat fides tua 5; idemque parum adfuit quin nobis quoque fieret nauci. Verum haud per misit ter Optimus supra vires afflictari, quin cum periculo præbuit et excitum, quo perferre valeremus. Neque vero quid sentiam nescitis: equidem frater num vestrum in ærumnis connixum, ac conspira tionem probo, ut acceptum Deo, et frugi, ac lauda bilem, secundum hoc Apostoli effatum: Ecce enim hoc ipsum, secundum Deum constristari vos, quantam in vobis operatum est sollicitudinem? sed defensio nem, sed indignationem, sed timorem, sed desiderium, sed æmulationem, sed vindictam in omnibus exhi buistis vos incontaminatos esse negotio *. Scilicet ea verorum fratrum est affectio, quam et ratio de siderat: ait enim Sive patitur unum membrum compatiuntur omnia membra?. Ac tuere, sodes dia boli studium et industriam, quemadmodum ceu leo rugiens oberret, vestigans quem devorel, quem in tercipiat, seu partim, seu solido: siquidem partim potitus, minime conquiescal, quin in pejus prope ret semper, dum peccati exigat mortem. Exempli causa, tentat in primis qui accessum patiamur, tum autem ut vitiosum animo loquamur ita pollutam porro mentem et infectam, habitu demovet naturæ, amentem, brutam cæcam molitus, quæ ambiat ne faria, pro luce tenebras, amaritiem pro dulcedine, mortem pro vita. Atque hæc comparata est tenta loris in nos pestis. Cæterum nos, fratres, animos omni ope tueamur, nequaquam locum diabolo dantes, qui negantes ilicet accessum, sin vincamur, quod proximum est ne polluamur. Sin id patiamur quoque, ne immoremur. atque id peccati perpetra tionem devolvamur; quod evenire ex præsumptione solet, ac veterum recordatione rerum. Sed præsum ptionem, rerumque novitiam, et tanquam reducem usurpationem fugiamus: nam cogitatione indidem versari quid aliud est quam mente in Egyptum re verti? Atque id secundum exteriorem hominem ca vendum est? secundum interiorem, quæ Apostolus jubet; Omnis sermo malus ex ore vestro non proce dat, sed si quis bonus, ad ædificationem frugi et uti lis ut det gratiam audientibus, et nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in diem redemptionis. Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis cum omni malitia; estote autem invicem benigni, misericordes, donantes invicem, sicut et Deus in Christo donavit novis 3. Præterea secessiones fugiamus quoque, ut O beatissimas voces! O ter felicissimos animos! Quorumnam vero agimus memoriam? quoram ce lebramus natales? quibus fana augusta molimur; quorum veneramur reliquias? non martyrum? non confessorum? non sanctorum? Qui hic tanta aucti gloria, dici ac cogitari nequit, quanto et cujus modi splendore in futuro sæculo fruentur. Hæc illa est egregia negotiatio; hic ille felix contractus, exi guis laboribus ac certaminibus æterna et immortalia parare. Quos imitemur, fratres, nos quoque, ac cum augusto sanguine nostrum misceamus; etenim potest; nam nec dispar natura est, nec mutatus qui dicat: Videte, vidote quia ego sum, et non sum mu tatus 3. Ex æquo omnes deamat, pro omnibus de functus, inconsumptum quoddam omnibus deli cium propositus omnium salutis amans, æque ejus sunt divitiæ. Siquidem Dives, inquit, in omnes qui invocant illum. Igitur eum in præsentibus invocemus, et vires ac robur animis largietur amplectamur, et hostes nostros aspectabiles, atque inaspectabiles nauci præbebit, præstolemur, ac nos resurrectionis mortuorum die, et adventus, coro nabit, quem et insontes prævertamus, ac pro tribu nali sistamur inculpati, defensione obita præclara per Christum Jesum Dominum nostrum: qui gloria "Joam. xvi, 6.1 Philipp. 1, 1. 2 Galat. vi, 17. 3 Malach. 11, 6. Rom. x, 12. Luc. xx, 31. II Cor. VII, 11. 71 Cor. xii, 26. Ephes. iv, 29-32.

Sermon LXXIISermo LXXII

col. 605–606page 50 of 90

auctores lapsuum: hem, intra caulam sunt fratres, lum quoque compedum fecistis? non per ludibrium tu extra es? in silentio fratres, tu gannis? dormiunt fratres, tu huc, illuc damnatis vagare locis? hino illæ noxa, hinc ruinæ. Quid segrege fit ove? non prædæ est feris? ad eumdem modum et qui e fra trum contubernio secedat. Sed nequaquam sic, fra‍ tres, nequaquam, quin ornate omnia, decenter, accurate, serio gerantur, quasique in oculis divinis, qui occulta æque, ac aperta, et diurna, nocturnaque speculetur, nec corporis juxta et animi motus omnes nesciat; quo sic nullam Judæis, Græcisve, ant Dei Ecclesiæ fraudem comparemus. Atque hæc hactenus, nunc cum finem habeat Quadragesima, Deum laudemus qui firmatos in ejus laboribus per fungi ea tribuit en abiit molestia, manet præmium, tenuatum est corpus, animus pinguefactus. Equidem tum pinguescatis, tum consecremini magis magisque, solidaque mens, et animus, atque corpus in Domini nostri Jesu Christi adventum irreprehensa ser ventur, cui gloria et imperium cum Patre, ac san eto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpe tuitatem. Hebdomada majore de salutifero supplicio, deque submissione ac patientia, doctrina. Fratres Patresque, sacer est hodiernus dies at que venerandus: etenim hinc auspicatur herus pro nobis supplicia sustinere crucis, ut fert hoc Davi dicum dictum: Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania. Astiterunt reges terræ, et prin cipes convenerunt in unum, adversus Dominum et cruorem effudistis? aliquot athletice fratres obiere? Igitur hic nobis Dominicus triumphus, munusque suppeditat. Quoniam vero ad extremum felicitas secura nemini est, tum quod facilis conversio est, tum etiam quod incertum quid cras paritum sit, cohortor, state in Domino inflexi, et invicti, ceu uno in animo unaque mente, pariter evangelicam fidem propugnantes, nulla in re ab adversariis exterriti, aut offendiculum præbentes, quin Dei ministros undiquaque probantes, obedientia, submissione, mansuetudine, lenitate, patientiamulta, nam: Pa tientia, inquit, vobis necessaria est, ut voluntatem Dei facientes reportelis promissionem; adhuc enim modicum aliquantulumque, qui venturus est veniet et non tartabit 12. Et quid autem ringimur ærumnis, ac non potius inducimus animum pro Hero in dies mori? siquidem scriptum est: Si commortui sumus, et convivemus; si sustinemus, et conregnabimus; si negaverimus, et ille negabit nos; si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest 13, Jam quod sensuri sunt gaudium sancti cum venien tem cœlitus Herum spectabunt magnifice angelis stipatum, qui se cum incredibili triumpho coro natum vocet, contubernalis porro in omnem perpe tuitatem futurus? quem habituri sunt dolorem qui Evangelium detrectarunt, jussaque repulere qui quidem pœnas dabunt, auctoribus Scripturis: Exitum perenne a facie Domini, et a gloria virtutis ejus, cum venerit glorificari in sanctis suis, et admirabilis fieri in omnibus qui crediderunt 14. Quæ contemplati, ac re putantes, fratres, magis magisque a cunctis corporis animique nos inquinamentis purgemus, sanctimo niam obeuntes in Dei timore, avidi in melius, ni tentes in perfectius, vitia perosi, virtuti cohærentes, pro fraterno amore invicem benevoli, honore alter alterum præferentes, haud studii segnes spiritu for ventes, Domino servientes, spe gaudentes, in ærum nis tolerantes, precibus instantes qua sinceritate præditi, tum imminens digne Pascha obeamus, tum bonis frui perennibus mereamur per Christum Je sum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nuno et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. adversus Christum ejus siquidem convenere simul seeleratum in Dominum consilium agitantes ac ne gatam veterator Judas, discipulus, fraudulento soavio prodit. Ergo trahitur vinotus arbiter, cuncto ram judiciosistitur, interrogatur, respondet, respon denti (o histeriam horrendam) pugnum ingerentem servum leniter compellat: Si male locutus sum, te stimonium per hibe de malo; si autem bene, quid me cædis “? verborum insolentia petitur, illuditur, subsemnatur, contumeliis laceratur, inspuitur, co laphis ceditur, vapulat, crucem conscendit, con scenes, pro interfectoribus precatur: Pater dimitte illis peccatum, non enim sciunt quid faciunt "1; potum fel aceto temperatum ducit, perforatur lancea, de nique moritur immortalis. Hæc sunt, ut summatim dicam, Hori supplicia: eaque qui inaudiat catus, non irascitur, non irritatur, non efferatur, non in tamescit, non fratrem calcat, non invidet, non am bitione ducitur, quin submissus, ac contritus, ter ram se cineremque putat, societatem desiderat Christi suppliciorum, mortuo satagit conformari, quo in resurrectione particips fiat gloriæ. Vos qui dem certe et communicavisse partim, et communi care Dominicis suppliciis par confidere est, nam videte ubi sitis. Non ob ejus sermonem et testimo nium in exsilio ac persecutione? non olim periou ° Psal. II, 1, 2. Thess. 1, 9, 10. In hebdomadum majorem. De Domini Herique nostri Jesu Christi supplicio. Fratres Patresque, cum alias semper Domini no stri Jesu Christi supplicia ad mentem revocata ani mum pungunt et exstimulant, tum his maxime diebus, cum finem singula cœpere. Quænam hæc autem sanguinarium in eum consilium, Judaica comprehensio, ad necem ductatio, causæ pro tribu nali Pilati dictio,interrogatio, castigatio, colaphi, spu ta, contumeliæ, ludibria, crucis conscensus, manuum ac pedum suffixio, fellis degustatio, ictus lateris, et quæ cum iis alia micuere, nec capere queat mun 10 Joan XVIII, 23. 11 Luc. xxn, 34. 1 Hebr. x, 37. 18 II Tim. 11, 12, 13.

Sermon LXXIIISermo LXXIII

col. 607–608page 51 of 90

turbo ate conuerte, islest in heam morta shaklarita aingum. nam cogi 1544 Kurodamie arca ***** Karakamından satin - 1976-ka retent jena, wazeque Toffackf nyikım sintıkışı achelo ...lite vrammerative nuerit Glo paulatur „e lie sat qui regolette C4EU uni a eccleralarım manus a kuibua infam ex æquo ne le at qui colligatus 31..!um.almo. ic Arram mensus Longillo wat cancerule Kontes librant: hic ille est qui uorvi sulantur dextra, “orum varietate uber umbuit terr... Teile est qui spinis inglorie coro natur, qui in somario italem arborem consevit; tún día est mu izno infelice pendet. O immania, et mandila miracula piatum intuitus sol defecit ac una contenebravit, Jum sentiens concussa terra ent, ef perrnota saxa, cunctaque Heri injuriis con veraa machina. „am inanimis, ac sine sensu elemen lia, con animalis. -ensuque imbutis, præ Domini co terrore atque usurpatione spectaculi attonitis, el immutatis. nos malum) ornati ratione, pro quibus obiit Christus, inexstimulari, ac lacrymis alieni per nos maneamus dies? scilicet non bardis “imus bardiores, non lapidibus duriores? Nequa quam. fratres, nequaquam quin positi in stupore qṛuodam divino, egreg:eque conversi, fletum pro vocemus, vitia trucidemus, injuriam compensantes injuria, vuinus vulnere mutantes, partim obedien tia, partim confessione obnixa. Non videmus quot studii sint suscitabula divini, quis pro amico car cerem coluit? quis necem pro amasio suscepit? Enimvero clemens Herus pro damnatis non unum, alterumve, sed mille supplicia peregit, ut merito hæc recogitans Apostolus, vehementique divini sensu perfruens amoris, scribat in hæc verba: Certus sum quia neque mors, neque vita, neque angeli, ne que principatus, neque virtutes, neque instantia, ne que futura, neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia poterit non separare a charitate Dei, quæ est in Christo Jesu Domino nostro: nam eo studio nos amplexus Deus est, ut Filium suum uni genitum daret, ut omnis qui credit in eum non pe real, uti scriptum est, sed habeat vitam æternam “. Hu studio quod obmoverent hostimentum sancti mentes nullum, corpora sua, sanguinemque mona ta, et athletice obtulure, Davidicum hoc varmein: Quid retribuemus Domine pro jus, retribuit nobis 17? Quam nos fratres, „cu usurpeinus quoque inexaurata ei kind voluntate servientes, ac magis ma navas, nitentes, quo cum sanctis hære AGAGAMIT #lernorum bonorum, per Chri steve kraven boitinum nostrum; cui gloria et impe mm Prick, son&ncto Spiritu, nunc et semper, vmani puh potpetuitatem. Amen. In Michaelem, reguo imane fxw/tvm, tam pro fide corrupta, yuum pro melare unsucla conjuge, neu in periculis coBILETTATANT. Fratres Patresque, mais ouiarm houd dictu mo lestum vobis grandis Apostolus, quod inops equidem pro vinili quoque band facere desi slam, nunc uodistans, zon: 0:MILYERE. Nunc vos præmonienɛ, si çoa efogiam vobiscum venturam immorigeris tianem. Cæterum est & zone immorigeras cum multa sunt exempla com unum capitale in imperatora, non solum Life corrupta, sed etiam zefarie inducta conjuge, quibos, quis non ingemisan et indoleat comparata rursum in Ecclesiam a. pestique peste ac persecutioni addita persecutione? Fugit vos, fratres, quid sub Constantino aoridit, parente ejus, quæ nunc monasticum extra vita imperato riam dignitatem induit? non uxore.scia legitime ducta: et alia surrogata, aduiteric de Domini sententia patratum est, indeque oppugnationes, ac calamitates Dei Ecclesiæ conft. ab uno scelus in complures permanans nostrum infecit or bemIdem agi et nunc videat qui mente præditus inducat animum pro vero afflictari; nam cæteris nec curæ est tantillum, stupidis fortuna, seu, ut propius dicam, imperii dedicitiis, cui Proteos se ex libidine gerant. Nos enimvero, fratres, inconcussæ stabilitatem fidei tueamur, in veroque præcepto rum judicio constantiam, non qui plausibilibus quo rundam inventis deludamur. Ac si videtur, silen est 10 tium in primis complectamur: siquidem: «Prudens ait, in tempore illo tacebit, quia tempus malum ;» tum autem apparemur, ne fors oppugna tione hac abjectos haud citra pericula homunciones dimittant. Ecquis vero est apparatus? nimirum excelse omnia ferre, nec Christiano antiquius amore quidquam ducere, quin cum Davide fari: Dominus mihi adjutor, non timebo quid faciat mihi homo 20; atque hoc apostolicum; Mihi vivere Christum est, et mori lucrum 21. Væ mundo a scandalis, ait; ne cesse est enim venire scandala, ut qui probati sunt manifesti fiant 22. Viden' ut in scandalis lecti rete gantur Deo, ac tentationum igni probatus aurifor mis animus ostendatur? Jam malorum insolentes, haberemus ceu imperiti cur sollicitaremur nunc laude hac non semel, iterumve quin sapius gu stata, nactique hoc divinitus beneficium pro Christo perpeti, nequaquam consternemur, dicamusve, Iterum tentatio? sane iterum tentatio. Cedo enim sis, num finita est hostium, qui aciem fugiunt ocu lorum, cum carne, atque sanguine lucta? num sta dium solutum Dei petentum? solvetur id quidem cum hinc abierimus; cæterum quandiu corpore teneamur, omnino bellum sunt et discrimina præsto. Enimvero de tentationum prorogatione sanctorum 17. Joan. 11, 16, 17. 17 Psal. cxv, 12. "Philipp. III, 1. "Amos v, 13. 1. 1, 31. " Matth. xv111, 7.

Sermon LXXVSermo LXXV

col. 609–610page 52 of 90

stomachatus nemo est, ærumnisve tolerandis mu- objectis qua obedientiæ, qua confessionis, quæ in tatus, quin ait David: Tribulatio et angustia in venerunt me, mandata tua meditatio mea est *; of Jeremias: Non sum te sequendo defessus, et diem homnis non desideravi 24. Apostoli vero hæc sunt verba Libentissime gloriabor in infirmitatibus mcis, ut inhabitet in me virtus Christi: propter quod placeo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in ne cessitatibus, in persecutionibus, in angustiis pro Chri sto: cum enim infirmor, tunc potens sum 25. Idem nobis studiam ducendum est, dicendumque so cium habentibus Christum, ac commilitonem in conflictibus, quippe Haud te deseram, inquit, neque relinquam *. Cæterum si pro nobis Deus est, quis contra nos? Jam si vulgus hominum gaudet pro caduco pugnare rege, quanto nos magis pro supermo decertare, et in arenam, descendere? Igi tar ei proposito insistamus, fratres, seu ingruat tentatio seu non ingruat. Quanquam imminet ab hoste perpes, si minus conspicua certe invisa, po‐ sitæque sunt in tentatione coronæ, et in bello victo ria, ac qui gravia sit perpessus, næ is præmia quo que referat ingentia, nos quidem hac e vita ova bundi profecti, vitam cum sanctis perennem ineamus per Christum Jesum Dominum nostrum, cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nuno et semper, in omnemque perpetuitem. Amen, Committendum non esse ut licentia abutatur, qui Christianam ineat vitam, gratulandumque sub cundis molestis, præmium intuentibus futurum. Fratres Patresque, equidem vellem unumquem que vestram coram spectare omnesque impertiri pro viribus sermone qui vestram elaborem salutem, ac præfecturæ timeam periculum, sed posteaquam minime id oppugnatio permittit cohortor tum con junctos, tam devinctos pariterque cunctos circum specte sibi cavere, tam indidem in hospitio quo utamur, quam ubicunque locorum versemur, nihil citra constitutum facientes; non licentia alter in alterum abusi, non colloquia cum pueris crebra agitantes, (tantum abest ut cum mulieribus dicam) quia obi necessitas cogat videre alloquive cauti, qui mentem surrigamus, et oculos dejectemus; sam aiunt Litteræ: Virginem ne contuere, neu cum psaltria consuesce, ne forte scandalizeris in suppli ciis ejus 17 cumbat, scilicet quam illustris professio vestra est, tam illustries præmium non mundanos cernitis at terantur, atque afflictentur, hi agricolationem urgen tes, publica stipe, et exactionibus gravati, ut agre potum sibi, ac cibaria procurent, illi militia terra, marique perfuncti, bello lacessentes, atque laces siti, cædentes cæsique? quorum nos omnium im munes, vivo veroqua Deo servimus. Non ut aliud nullum suppetat, vel hoc satis est ad voluptatem, gratulationem, triumphum? sane obsecro, fratres. Ut circumspects insuper sit vivendum, qui ornate cuncta, decenterque obeamus, abstinentes, et cor poris libidines, quæ cum animo conflictentur, primo incursu repellentes mentisque puritatem parantes, quo sincere hinc profecti, bona incamus æterna per Christum Jesum Dominum nostrum cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spi ritu nunc et semper in omnemque perpetuitatem. Amen. De mortis recordatione odioque mundi, ac munda norum. Fratres, Patresque, quam eximia Catechesis, quam frugi admonitio est? quæ intentos ad offioii functionem, vigilesque præstet. Id adeo facere negligamus nunquam, neu cessemus a cogitatione, et amore divino ac corporis dejunctu; siquidem paulo post dejungemur, ac moriemur quemadmo dum cuncti majores, in alium mundum aliud ævum, aliam abituri vitam, immensam, et infl nitam. Nostra hæc sane instar somnii, umbræque est, quæ exiguis terminetur annis. Nec spatium consequamur oculis temporis quantum longissi mum ab orbis fabrica ad sæculorum pertinet de cursum, quin cujusque vitam, quemadmodum ad Davidicas pervecta metas, atque id in perpanois, minime ulterius tendat. Hæc enimvero arbitrati omnes obivere sancti, hac spe, ut Apostolus testa tur, decessere: Non acceptis repromissionibus sed a longe eas aspicientes, et salutantes, et conflentes; quia peregrini, et hospites sunt super terram, qui enim hæc dicunt, significant se patriam inquirere. Et siquidem ejus meminissent de qua exierunt, ha berent utique tempus revertendi, nunc autem melio rem appetunt, id est cœlestem. Ideo non confunditur Deus vocari Deus eorum; paravit enim illis civi tatem 28. Hæc urbs nostra, hæo patria est, hic Patres fratresque, nostri, spiritales ac carnales. Jam quid amplectendam porro hanc tempora riam vitam ducimus? quid in ejus studio quasi quibusdam clavis defigimur? quid irrevulsi ad exitum luctamur? Amentum est nolle ab exsilio redire domum aut e bello in pacem restitui. Nos quidem, charissimi fratres ceu prudentes, et qui secessionem eapte causa fecerimus, mundo mun danisque relictis, vel vitam meditationem quam Omninoque ceu Deum habentes præsentem ac motus omnes, et actiones corporis, animique tuen tem, sic degitote, atque obitote, quem in locum secretus quisque est gratulati et subeundis discri minum molestiis, qui repositam speculemini mer cedem, neque enim injustus Deus est ut facinus vestrum ac laborem sit oblitus amoris quem erga eum testati estis ex quo primum secessonem feci stis; qui mundo, et mundanis relictis, parentibus, fratribus, stirpe, patria, corpus insuper ad certamen * Psal. CXVIII, 143. 24 Jerem. XVIII, 16. 25 II Cor. XII, 7, 10, 26 Jos. 1, 5. " Eccle. 11, 5. 28 Hebr. x, 13.

Sermon LXXVIISermo LXXVII

col. 611–612page 53 of 90

dam obitus præstemus, qua meditatione cunctam per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria exigamus libidinem, segnitiem, torporem, igna viam, vitiositatem, quo sic Deo accepta facientes, bona erciscamur æterna, per Christum Jesum Do minum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc, et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De vera, ac genuina obedientia, et confessione, studioque Dei præceptorum. Fratres Patresque, aliud vestrum carnale est demensum; aliud spiritale, illud porrectum ab œconomo, in cibis, potu, vestimentis locatum hoc a me nauci, in sermone, doctrinaque situm. Atque ut illud necessario præbetur, ita hoc necessario de betur quoque ut nihil faciam magnum, qui hæc vobis segmenta ac mendicabula disseram verborum, quin tremam el extimeam, ceu rationem daturus animo rum vestrorum non regi, præsidi imperatori, sed omnium judici, atque Deo, cui congenuculabunt universi, cœlestes, terrigenæ, subterranei cunctæque laudes peragent linguæ, qua in cogitatione pave scant illustres vita, ac sermone sancti nedum in felix ego. Verum opitulamini obsecro, vobis juxta, mihique, ut amantes fratrum, virtutis functione vobis, precibus mihi etsi mea est vestra functio, alque e contrario, posteaquam corpus unum ac membra sumus vicissim, et sive palitur unum membrum, ait ille, compatiuntur omnia membra sive gloriatur unum membrum, congaudent omnia membra”. Et par est sane; ut vestrarum ego rerum satago, sic vos mearum satagere; nam ego in vobis, ac vos in me estis, pro studio et amore, eaque norma vera fraternæ reipublicæ cœtus describitur. Ergo obedientiam mihi vestram in aignem genuinam servate (non illam cauponaria fide) in qua nati; educti, adulti Dei beneficio ad confessionis divinæ culmen evasistis, primis alte risque periculis defuncti, non reges timuistis, non magistratus expavistis ad certamina, plagas, ex silia, compedes, supplicia, expediti, celebritatem peperistis, ut omnibus perspectum est, quamobrem ne committite, fratres, ut hanc vostram virtutem prodatis, neu infamiam gloriæ quæratis, neu exi mium nomen in fœdum vocabulum vertatis, quin superioribus sequentia egregie superstruite, undi quaque muniti; intus, extraque divinis tecti præ ceptis, tentationem omnem et ærumnam vincentes, atque superantes, certi hoc quoque adhuc nos in acie, ac periculis versari, ignaros quid cras pari turum sit. Quanquam si pro nobis Deus est, quis contra nos? qui Filio non pepercit, quin pro nobis omnibus præberetur, scilicet non cum eo cuncta largiatur? sic sperate, sic præfidite. Eaque spe, et fiducia grassati, nihil dubito quin sanctorum in cœlesti regno cohæredes sitis, ac partiarii futuri 19 I Cor. x11, 26. 30 Matth. XIII, 9. 31 Rom. x1, 14 Joan. xiv, 18. 35 Joan. xv, 5. * Ibid. 15. 12, 13. 40 Philippe. 1, 29. " Act. v, 41. et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem, Amen. De audiendis serio sacris Litteris. Fratres Patresque, et omnes homines cum aures habemus oculosque, tum minime omnes audimus, ac videmus, nec nisi auriti et perspicaces. Ergo ait Dominus in Evangelio, Qui habet aures audiendi, audiat; ac de inobsequentibus vates: Dedit illis Deus spiritum compunctionis, oculos ut non videant, et aures ut non audiant 11. Quamobrem necesse est quæ legantur serio, non leviter et obiter audire, ne in minas incidamus, sed hoc usurpemus scri plum: Disciplina Domini aperit mihi aures 31. Equi dem qui sic audiat, inaudit, compungitur, purga tur, illustratur, ovat, exsultat, ut fert Davidicum carmen: Exsultate, justi, in Domino 33, cuncta hæc umbram æstimat fugacem, omniaque pro sterco ribus ducit, quo Christum lucretur, exempli gratia, audit discipulos alloquentem: Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos modicum, et mundus me jam non videt; vos autem videtis me quia ego vivo et vos vivelis 34 ; et rursum: Ego sum vitis vera, vos palmites". Iterumque: Vos amici mei estis, si feceritis quæcunque ego præcipio vobis. Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciet dominus ejus; vos autem dixi amicos, quia omnia quæcunque audivi a Patre meo nota feci vo bis. Et alibi: Vos estis qui permansistis mecum in tentationibus meis, et ego dispono vobis testamen tum æternum, ut edatis, et bibatis in æternum super mensam meam in regno meo 87, hæc, aliaque simi lia Dei audiens studiosus, non lætatur modo, quin mori christo quotidie animum inducit. Sane id in stitutum cuncti iniere sancti et his studiis quasi quodam celebritriumphosuum Dei desiderium osten tarunt, quippe ait Jeremias: Non sum te sequendo defessus, et diem hominis non desideravi 38. David quoque: Quid retribuam Domino pro omnibus quæ retribuit mihi? calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo ". Apostoli vero hæc sententia est: Nobis donatum est a Deo, pro Christo, non so lum ut in eum credamus, sed ut etiam pro illo pa tiamur 40. Nec Apostoli secus: Verberati, inquit, gaudebant, quoniam digni habiti sunt pro nomine Christi contumeliam pati ". Breviter iis vocibus omnes suum Christi studium demonstrant. Igitur audiamus, fratres, nos quoque quæ dicantur acuta, el amabilem Deum studio, ac amore prosequamur, assidue pro cunctis quæ in nos contulit bonis gratu lantes, quos in primis ad salutem delegerit in mona stici sanctimonia voti, tum autem orthodoxa fide præ ditos, nec palabundos colere se, atque venerari con cesserit; nam quot fraude, astutiaque mortaliumim pulsi sunt in errorem, ac fuci plausibilitate decepti? 8; Isa. vi, 9, 10. 32 Isa. L, 5. " Psal. XXXII, 1. 37 Luc. xxII, 28. 38 Jerem. XVI, 16. 3 Psal. CXV,

Sermon LXXIXSermo LXXIX

col. 613–614page 54 of 90
PG 99:613quot fame afflictantur, non panis, aut aqua siti, quin verbi audiendi divini, quemadmodum scriptum est? Nobis quidem, ceu opipara quædam mensa, præbita sanctorum doctrina est, alio hinc sermonem quasi quasdam condiente cupedias, inde alio velut aurum, divina moliente verba, ac serio aliis, aliisque hinc, et inde acclamationum delicias comparantibus : ut non abs re porro cum Apostolo dixerimus: Si Deus pro nobis, quis contra nos ? quia proprio Filio non pepercit, sed pro omnibus tradidit illum, quomodo non etiam cum illo omnia nobis donabit? Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat, quis est qui condemnet? Christus qui mortuus est, imo qui et resurrexit a mortuis, qui et est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis, videlicet Deum ac Patrem, suumque regnum est perenne daturus: quem gloria decet et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. SERMO LXXIX. Nequaquam mæste, quin fortiter obeundum ad quod vocati simus divinitus opus. Fratres Patresque, segnitiem nostram excitans Apostolus, scribit in hæc verba : Gaudete in Domino, semper iterum dico, gaudete. Modestia vestra nota sit omnibus hominibus. Dominus prope est, nihil soliciti sitis, sed in omni oratione, et obsecratione cum gratiarum actione petitiones vestræ fiant ad Deum. Quamobrem ne torpeamus; quin vivide, atque fortiter obeamus ad quod vocati simus divinitus opus : nam equidem Deus est qui e vita communi ad professionem nos monasticam vocavit, qui incolumi quadam veste, hilarique toga amicivit, qui a legis exsecratione redemit, factus pro nobis exsecrabilis. Itaque consistamus in libertate in quam a Christo sumus asserti, neu servitutis rursum teneamur jugo, neu fœdus cum vitiis ineamus. Servus manumissus paratitius, nequaquam inducat animum servitutem denuo servire, ab eaque profugus longissime, gaudet quod servili tyrannide sit exclusus, etsi haud malum est omnino servitus; nam Apostoli hæc sententia est, Servus vocatus es? non sit tibi curæ; et si potes fieri liber, magis utere; qui enim in Domino vocatus est, Domini, similiter et qui liber vocatus est, servus est Christi; atque interim, mancipatus, negat sub servitutis venire jugum, quo nos debemus magis, peccato liberati, procul abscedere. Nescimus quid in nos designarit? non pomario proscripsit? non mortales ex immortalibus effecit? non in hanc luctuosam introduxit vitam? non mali auctor omnis et fuit et nunc est? Ut fugiendum sit nobis, ceu pessimum, odio prosequendum, ut odio dignum, potiusque diligenda virtus, quæ angelos comparet mortales, atque adeo deos, secundum illud, Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes. Ecquæ est autem vis virtutis mundi propudium amorque divinus. Nemo enim potest, ait, duobus dominis servire, non potestis Deo servire et mammонæ. Non virtuti, et inhærere vitio potestis, nam luci cum tenebris communio nulla est. Jam levia sunt Dei præcepta; grave, ac nefas potius, insulse contendere qui contrariis potiamur; arbitrarique virtuti juxta, et vitio vacare, id est, carnalibus desideriis, ac spiritalibus facinoribus. Enimvero si ad perfectionis evasimus mensuram, pol Deo gratiæ, a quo est omne beneficium, munusque perfectum, pol stabiles consistamus, divino timore tuti, ab habituque præclaro immobiles, et inflexi; sin quid desit urgeamus, nitamurque ad perfectionem contingere donec fugendi imminet tempus, fide præfirmi, spe alites amore devincti, submissione nitentes, obedientia compti, patientia explorati, confessione relucentes, cæterisque cunctis recte factis velut ad amussim politi, ceu veri monachi, ceu minime mendaces subditi seu probi Christiani, ceu Dominici servi, quo cum expedite hic vitam peragamus, tum supremis bonis potiamur per Christum Jesum Dominum nostrum : cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. SERMO LXXX. Doctrina de fide. Fratres Patresque, debitum nunc quoque demensum vobis offerimus sermonis, tenue id quidem, ac mendicum, sed quod necessario offeratur tamen, ne ob silentium nos damnemur, vosque aliquantulum solatium capiatis: nam ut maxime id e sanctorum lectione Patrum sentiatis, nihilominus nostram hanc etiam nauci requiritis doctrinam, ac præ illa, hanc ausim dicere, ceu illa historice recitata, hac in faciem dictata, et arguendo instituta, ait enim, Arguam te, et statuam contra faciem tuam peccata tua. Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent, nunc autem excusationem non habent de peccato suo. Quod absit de vobis dicere; siquidem haud sermocinamur, ut immorigeris, ac flagitio constrictis (minime gentium), quin ut morigeris filiis, ut charissimis natis, ut unanimis, et qui concorpores sitis, ac commilitones, quo gaudeatis, quo proficiatis, quo sinceri, et irreprensi in Christi diem evadatis, Christianorum pleni fructuum probitatis, in gloriam laudemque Dei. Ut vobis comparata sit oratio; nam qui aquæ scaturiginem e prærupta olim caute Israelitis præbuit, quid mirum si e lapidea hac mente brevem oratiunculam extundat? Quam haurientes, Deo gratulemur, qui alimenta ac potum conferat, vitamque instruat nostram velut in solitudine, hic de-

Sermon LXXXISermo LXXXI

col. 615–616page 55 of 90

gentum. Sed quoniam prisce historia meminimus, que? Testimonio sunt exsilia, persecutiones, com contemplemur, si libet, quæ tum immorigeris eve nere, de quibus Apostoli hæc sunt verba, Seď non in pluribus eorum beneplacitum est Deo: nam pro strati sunt in deserto. Hæc autem figura facta sunt nostri, ut non simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt. Neque idololatræ efficiamini, sicut quidam ex ipsis, quemadmodum scriptum est Sedit populus manducare, et bibere, et surrexerunt ludere. Neque fornicemur, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt, et ceciderunt una die vigintitria mil lia; neque tentemus Christum, sicut quidam eorum tentaverunt, et a serpentibus perierunt; neque mur muraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, et perierunt ab exterminatore ". Quæ contemplati, fra tres, iræ causas divinæ, pravum desiderium, mur mur, Christum tentare fugiamus. Quinam is ten tetur autem? incredulis illapsis cogitatis, ut prolo quamur. Ergo necessaria præbebit? ergo hostile bellum feremus? ergo hoc illudque patiemur? nequaquam, fratres, (incredulorum ea sunt, at que dubitantum:) quin quid creduli omnia pas suros. Sic Noachus credulus diluvii internecionem evasit, arcam fabricatus; sic Abrahamus credulus parens multarum factus nationum est; sic Moses credulas mare ceu terram peragravit; sic pueri creduli ter gemini in igne quasi quemdam duxere rorem, nec conflagrarunt; sic Daniel credulos leonum illæsus faucibus exivit. atque, ut breviter dicam, sic sancti omnes sanctimonia, sic probi probitate, sic marty res defuncti martyrio sunt. Ita creduli nos quoque cuncta patiamur, Christoque duce vincamus coro nas adepturi probitatis, atque hanc ejus audituri palmariam vocem: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi”. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De amore erga projectum; neu futilitate occupemur vitæ, sed in melius provekamur. Fratres Patresque, studio vol alloquor, non ne cessitate, et si necessita impositas mihi est, illo quendi elenim zelo prosequor divino, quantumvis noxius valdeque in vestro gaudeo profectu. Sim ac cidit frequenter ut vos contristem, quemadmodum prodie, at ne id quidem quo contristemini, quin eximium cognoscatis meum in vos amorem (siqui dem castigat serio quem quisque deamat, et quis est filius vero, quem non castigat pater?) quo per fecti integrique sitis, nulla in re defecti, nam alio quin et amplector, et obedientes, ac morigeros te stor, patriaque præcepta obeuntes, quanta haud scio an ulli nostra memoria subditi diligentia. Nec pol adulor, quin vera prædieo; nam quis tam una nimus patri, aut obsequens profecto est in Domi nicis mandatis, quam vos illustres estis undiqua 4º I Cor. x, 10. 5º Matth. xxv, 34. 51 Coloss. 111, 1. pedes, miseriæ, ac vel in sanguinem renixus, meundo cum peccato certamine, quanquam haud ad vestrum est. Dei beneficium est, a quo et laus suppeditat. Igitur alii sibi pecunias habento, præ dia, monasteria, collegia; mihi ac celebritatem satis est vos duntaxat habere, in quibus me osten tem, scilicet mea estis lætitia, corona, vita et ala critas, ac si quid aliud insigne est. Tantum cohor tor egregio et studio minime supersedere, nec mo dum tenere boni, et ascensus quasique qui carnales ambiant pecunias inexsaturatum plus bakendi de siderium contrahunt, sic vos in spiritalibus ad ex tremum halitum finem nullum facere in melius provehendi, siquidem haud sunt pares hujus lem poris ærumnæ ad eam gloriam quæ in nos exhi benda est. Non vitas intuemini sanctorum, quod laboribus ac sudoribus sint exactæ? non martyria sanctorum, quot cruoribus sint suppliciisque con fecta? Quamobrem? quo Christum lucrarentur, quo bona pararent quæ mentem et ingenium superant, posteaquam temporalia sunt quæ videntur, quæ non videntur sempiterna. Non sol eximius est? at is quoque jamjam in tenebras abibit. Non eximia luna? at ea quoque haud lumen edet. Non eximia stellæ? at eæ quoque collabentur. Non eximium cœlum? at id quoque ceu vestimentum veterascet, cunctaque mutabantur, novis cœlo atque terra pa randis, uti scriptum esi, ac vita subitura felice, et ineffabili, quæ socia Christo conjunctaque ma neatur. Atque hæc sunt promissa, ex iisque cogi tatis præsidium contrahamus quæ sensibus capian tur iis quæ sensum fugiant vincentes, studiumque carnis divino coercentes, ac quemadmodum Apo stolus docet: Quæ sursum sunt, quærentes, ubi Christus est in dextera Dei sedens, quæ sursum sunt sapientes, non quæ super terram 51, ceu hominum plerique, qui tanquam sues cogitationum luto volu tentur, vitiorum obruti lacunis, quorum excitus pe stis, atque in ignominia gloria est. Cæterum nostra in cœlis vita est, unde et sospitatorem manemus Dominum Jesum Christum, quem et spectare me reamur benigne in regnum nos asolacentem, mactum gloria et imperio cum Patre, se sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Operam dandam ut ab omni inquinamento purgemur per pænitentiam, quam Dei munere habeamus. Fratres Patresque, vulnus vos mei pedis contri stavit, nec injuria; nam læto, mœstoque pariter consentitis, ceu fratris studiosi, ceu patris amantes, Ego hinc vero catechesim molior. Quo pacto? sane ob mea saucius peccata, ilicet opem, ac medicinam postulavi, quo factum est ut totum hoc triduum versari nequierim vobiscum, tum autem Dei mise ricordia curatus, denuo intersum vobis, et inerro. Idem in animi morbis usu venit: recepit quis ex

Sermon LXXXIISermo LXXXII

col. 617–618page 56 of 90

Gratulatoria, qui fratres adventantes haud pœnitende domo capiamus. Fratres Patresque, agendæ sunt nobis Deo gra tiæ pro bonis quæ largitur, maxime hoc in hospitio, quod, et si profugis, ceu in monasterio degentibus, satis superque est, unde adventantes domo capia mus. aspectu audituve in mente vulnus? Fanatica cor reptus animi deformatione, scelerata cupidine, ira, furore, odio, invidia, rixa, contumacia, aliove le thali ullo facinore flagrat? e vestigio opus medicina est (ea est autem pœnitentia, id est, compunctio, fletus, lamenta, contritio cordis, cætera pœniten tiæ pharmaca); indeque persanari, et in priorem redire statum, quod ni fiat, peccatum peccato, vul nus vulneri deprendimur addentes,incurabili morbo, lethifera quadam peccati ægritudine conflanda, sed nequaquam sic, fratres, quin cavendum in primis nt ne peccemus, nam quid animo jucundius puro, et inconcussa vitiis mente? sin accidat peccare quoque, ut est labilis natura nostra, extemplo cor rigendum, nec vel ad horam incuratum sinendum quidquam est, quippe instar furis mors est, nec qua hora for veniet tenemus, concubia nocte, an galli cinio. Jam imparatum e corpore recedere plenum est periculi, sistique Christi tribunali perhorribile. Vivus est enim, ait ille, sermo Dei, et efficax, el pe netrabilior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animæ ac spiritus compagum quoque ac medullarum et discretor cogitationum, et inten tionum cordis, et non est ulla creatura invisibilis in conspectu ejus, omnia autem nuda. el aperta sunt oculis ejus, ad quem nobis sermo 52. Ac si ægre sospitatur probus, his sic habentibus, inquam, im pius atque sceleratus ubi comparebunt? si Daniel vates judicio per visum conspecto attonitus inbor ruit, quid nos passuri sumus, cum ad res erit de ventom? Fluvius, inquit, igneus trahebatur coram co, millia millium assistebant ei; et decies millies centena millia ministrabant ei, judicium sedit, et li bri aperti sun! *³, quæ ubi contingent, ecquis sub sistet, ecquis præfidet, nisi qui recta imbutus fide est atque actione præclara, qui fortitudine, justitia, temperantia mactus obsecutus ac subjectione per functus? Igitur cavendum est omni studio, fratres, horaque metuenda mortis, atque hinc in oras pa randus exitus, nec committendum ut incautos fal lat homicida hostis, qui semper socordia præsens dimittat, et in futurum exsecutionem subjectet man datorum: nam is est serpens, delusor, ac qui fa cinorum modos ingerat diversos. Quem ne ignore mus, quin assidue divina ope repulsum profligemus. Equidem vos hanc in horam frequens huc convo cavi; quo tria hoc ex ore verba audiretis interque vos solatium vicissim mutua admonitione caperetis siquidem præstans admonitio est, animum usque quaque novitium comparans. Quod Patrum in mo rem factitantes, novi explorate, ac confido, salutem quæsituros, et Deum propitium paraturos, regno adipiscendo cœlesti, per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Videtis quot jugos hinc inde commeant fratres, (nec immerito; nam quo alio respectent nisi in Deum prorsus, ac tenuitatem nostram?) videtis et alios fratres Patresque, inopes, ac deploratos, divertentes, peneque dies sine invitatione est nul lus, neque in his omnibus tamen necessaria deſe cere, quin superfiua quoque præbita frugalitas est. Enimvero quid aliud dicamus quam haud frustra esse qui promiserit, Quærite primum regnum Dei, ei justitiam ejus, et hæc omnia vobis adjicientur 5ª, nobis quidem sunt adjecta, frumenti, vini, olei fer tilitas, et quæ alia fert necessitas, cunctaque spe majora sunt, nec sufficimus, aut agendis gratiis ut benignitas meretur vocem habemus rumpere. Sin nimirum invitationibus cogimur in arctum ac com primimur, at videsis merces, lausque ad Deum quanta, ipsi monasteria tenentes admirantur, si quidem quæ iis haud facere contingat, nobis per agere tribuit Deus. Quamobrem? divina agnoscenda potentia, quæ spe fideque præstanda, non humanis officiis obeatur. Mihi certe res nostrates similes Israelitarum in deserto erroribus videntur, qua driennium hodie nec serentibus, nec metentibus, suppeditat indeficienter alimenta corpori Deus, non manna cœlitus pluens, sed horrea reserans ba bentium, non e caute aquam ciens, sed pio rum nobis vinarias cellas profundens, cæteraque largitus quæ haud facile recenseam. Non hoc mi rum, insolens, laudabile? Addam et aliud aposto lice, sicut egentes nos quidem, multos autem locu pletantes, tanquam nihil habentes, et omnia possiden tes 55, tantum in nos clementis Dei beneficium est, tantaque liberalitas: ut periculum sit ne honorum ignoratione injuriam benefico faciamus. Sed adver lamus animos, fratres, una omnes serio, tam qui hic degitis, quam qui commeatis, ac Dominica se duli præcepta exsequamur, mutuoque moneamus, ad amoris, ac bonorum operum instigationem, non projecte viventes, nec carnis, animive libidinibus perfuncti, nec murmurantes, instar priscorum nec Christum tentantes, ut tum ii, poteritne hæc, illaque Deus porro sufficere? equidem scriptum est, Omnia possibilia sunt credenti *. Nobis quidem quæ ad salutem faciant credulis tum postulata Deus cuncta præbeat, tum adjumenta corporis; vitæqua peragremus solitudinem, luce illustrati veritatis, et Amaleciten profligemus qui aciem fugiat oculorum validis instructi armis spiritus, atque haud pro 55 II Cor. VI, 10. 86 Marc. ix, 22. 32 Hebr. 1, 13. 5 Dan. VII, 10. 54 Malt. vi, 33. Ewuatos. Erat in nostro, sed emendavi ex Vat. πveúμatoc. Ac sic est in divo Paulo.

Sermon LXXXIVSermo LXXXIV

col. 619–620page 57 of 90

missum equidem solum invadamus (siquidem ni- stini nobis Spiritus potentia sunt, viribusque lo hil ad nos momentanea ac caduca), quin cœleste regnum ineamus; certus est enim qui stipulatus dixit, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum cælorum 57. Cui gloria et imperium, cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Nequaquam occasionem quærentibus præbendam, deque ineundo cum vitiis conflictu. Fratres Patresque, præsentibus malis haud abs re hoc Apostoli usurpemus, Tentatio non nos appre hendil nisi humana 57º, quod ob dominum Theocti stum, eximium senem, diximus, velut omnino no strum. Ecquæ est autem tentatio? quod is in insu lam Chalciton est relegatus, ejusque sacerdos, a contubernali delatus: ceu immemor principum, crudelissime tergo vapulavit. Ut mihi quidem con flari in nos pericula videantur, et si plerumque reperimur ipsi in ea nos inducere, qui enim possunt monasterium tenentes non memoriam agitare prin cipum (scilicet non incolumes in urbe fratres: Pa tresque degentes hæreticis concţant tumultum?) Exile de medio eorum 58, et separamini, dicit Domi nus, et immundum ne tetigeritis ", hi contra fa cientes, sustinent contraria. Nos enimvero nauci profugimus urbanos, hac in ora considentes, ut ne occasionem quærentibus præbeamus, ac nos in demnes hactenus tutatus Deus est, tuleturque etiam porro, si cavebimus, neque effutiemus hoc et illud, nec levibus et improbis sermonibus aurem tribuemus. Quæ Apostoli sententia est? Sermo ves ter semper in gratia sit, sale conditus ut sciatis quv modo oporteat vos unicuique respondere 60; rursum que Dei germanus inquit: Sic loquimini, et sic facile sicut per legem libertatis judicandi 61. cate, consilia destruentes, uti scriptum est, et omnem altitudinem extollentem se adversus scien tiam Dei, et in captivitatem redigentes omnem intel lectum in obsequium Christi, et in promptu habentes ulciscentem inobedientiam ", idque jugiter. At que hoc improfligabile bellum est, hoc multiplex et diuturnum martyrium, nam qui assiduis petitus cogitatis minine defetiscatur, accidatve Bahali, quin repugnet, ac vitia transiliat, cupidinem, fu rorem, iram, timiditatem, næ is martyrio in dies multetur, habeatque qui cum Paulo dixerit, Quoti die morior, per gloriationem, quam habeo in Chris sto Jesu Domino nostro 3. Quin sub certaminis fine audeat effari, Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi, in reliquo reposita est mihi corona justitiæ quam reddet mihi Dominus in illa die, justus judex 66, quod eloqui nos quoque universi queamus, comptique justitiæ corona re gnum ingredi cœleste per Christum Jesum Do minum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in om nemque perpetuitatem. Amen. Doctrina de noxia fugienda voluptate. Fratres Patresque, quantum certamen incum bal doctori pro discipulis Apostolus ostendit ad Timotheum in hæc verba: Insta opportune, impor tune, argue, obsecra, increpa, in omni patientia, et doctrina; erit enim tempus cum sanam doctrinam non sustinebunt 67. Equidem vero absit ut sic affe ctus vobiscum sermociner, sed quia veternosa, pronaque natura nostra, quæ est oblita præcepto rum quasi calcar, orationis stimulum et tanquam verbera assidue requirat, quo evigilet ac proposi tum sibi gaudium cernat, nam quid enim, non promissum cœleste regnum est? non vita immor talis? non ineffabilis lætitia? non pomarii deliciæ? non pares angelis honores? non requies sempi terna? Jam cur vincula, carcer, exsilia, ærumnæ, tormenta, neces expetuntur? non ut promissa consequamur bona, atque intentas poenas fugia mus? Videsis martyres cruorem letos effundentes, et alacres ad ensem, ignem, bestias, cæteraque cuncta supplicia abeuntes; videsis et sanetos cum animi voluptate corpus affliclantes, atque in servi tutem redigentes nihilque arbitrantes virtute sua vius. Itaque quid nos stertimus porro? quid diffun dimur? quid perniciosis ac pesti feris vitiis occum bimus, quæ telo cor acutius vulnerent? Exite de medio corum, et separamini, dicit Dominus 68, non abs re hic usurpemus quoque, quamobrem sece damus ab eis, ceu Sodomis, ac Gomorrha, igni atque sulphure ambustis, carnisque sensis deposi. tis, quæ spiritui reluctentur, et repugnent, a ser vili studio asseramur, animis inventuri requietem, 58 Isa. LII, 11. 59 II Cor. VI, 17. 60 Coloss. IV, 6. 61 Jacob. 64 II Cor. x, 6. 65 I Cor. xv, 31. 66 II Tim. IV, 67 II Tim. IV, Quamobrem demus operam circumspecte ne in tempestive in periculum ruamus, quin imminens malum ceu laqueum evadamus. Atque hæc tentatio est humana, id est levis; cæterum dæmonum, ea vero est pergravis, et implacabilis, qui nobis vexandis in dios, horas, momenta dediti, perdiffi cilem conflictum, arduamque cum primis victo riam præstant. Sed quoniam nihil non diligentia confit resistamus, ac Christo duce vincemus; nam is est qui nobiscum perferat certamina, quando quidem Sine me, inquit, nihil potestis facere ". Quam in tentationem satagamus non incidere, neu diabolo in manum convenire, ubi haud brevis aga tur in insulam relegatio, quin a Deo projecti in extimas tenebras portatio, nec tanta, tantillave flagra, sed immensa, æterna, infinita siquidem Surgent, ait, qui bona fecerunt in resurrectionem vitæ, qui vero mala egerunt in resurrectionem judi cii 3. Itaque timeamus, fratres, porro, ac contre miscamus, cunctis contractis opibus, quæ in inte 87 Matth. v, 10. 87* 1 Cor. x, 13. Joan. xv, 5. 63 Joan. v, 29. 68 II Cor. VI, 17.

Sermon LXXXVISermo LXXXVI

col. 621–622page 58 of 90

nam quid requietius mente est, quæ vitiis imper- sedinaspectabilibus cogitatis ferire haud supersedet, cita cum Deo agitet pacem? hoc gaudium ac triumphus, hoc felix suavitas, sacraque est vo luptas. Quapropter si frui volumus, perditam carnis voluptatem fugiamus, unde corruptela atque mors nascitur; siquidem. Qui seminat, inquit, in carne sua, de carne et melet corruptionem; qui autem se minat in spiritu, de spiritu metet vitam æternam ". Sin apparere volumus gloriosi, vanam, et hanc gloriolam contemnamus, compti humilitate, omni que præclara functione absoluti; ita enim tum ex petite præsentem vitam transigamus, tum bona adipiscamur futura Domini nostri Jesu liberalitate atque beneficio. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De gratiarum actione, neu in tentationibus vacil lemus. Fratres Patresque, triennium jam hoc vitam in solentem ducimus, nec prorsus oppugnati, nec citra oppugnationem manentes, ex quo et invicem visi mus, et ultro citroque commeamus, quod humani tatis opus est divinæ; nam qui vacillantes superioris intervallo oppugnationis videret, cum custodias contraxit, tum adhuc orthodoxiam differt pro impervestigabili justitiæ suæ judicio. Atque id sic quidem. Ego vero, qui leviter despectarem, paucos credebam ob Dominum vexatos, nunc cernens quo tidie, ut sic dicam, quot adventent fratres, pene juvenesco, posteaquam tot sunt qui Bahali haud quaquam genu flexere, quin Domino ceu lucidas se stellas conservarunt, quacunque ejus dominium patet, ut ætas hæc habeat quoque quod ad posteros glorietur, vero inesse in nobis Deum. Nec deperdidit Ecclesia robur, ut verax Domini fert promissum, quin ei illisi ab ævo cunctis cum spumæ instar marinæ sunt dissoluti, tum ea, ut irrupta cautes, in eadem fide, ac confessione permanet, itaque gaudere in eo, et exsaltare debemus, ac Pol vigilare, et advertere procincti, ne fors iterum repente ingruat tentatio. Scilicet non hoc agitur, ut semel, bisve, aut sæpius periclitemar; sed ad extremum tuenda confessio est, nec qui ferantur extimescendi rumores, aut flagra metuenda, quæ lacerare corpus videantur, aut quæ carnem compedes premant, aut alia quævis humana noxia, quin solus terribilis Deus habendus, cujus omnia natu labefactentur, solæque pavendæ pœnæ immortales; quarum infanda experientia est; ceterum quæ in manibus sint seu adversa, seu præ lata, somniorum simillima, celerrime exspirant, si quidem scriptum est, Sagittæ parvulorum factæ ant plagæ eorum 70. Adhæc depugnandum quoque est cum persecutore, qui obtutum fugiens oculo rum, in dies nos lacessit, ac non sensibilibus loris, atque incendere, non igni cum materie permixto, sed pravis desideriis, cæterisque vitiis animos ten tat et oppugnat. Igitur state succincti lumbos ve stros in veritate, ut est in Litteris, et induti loricam justitiæ, et calceati pedes in præparatione Evangelii pacis, in omnibus sumentes scutum fidei, in quo pos sitis omnia tela nequissimi ignea exstinguere, et galeam salutis assumite, et gladium spiritus, quod est Verbum Dei 7. Quæ nos nauci quoque præcepta apostolica locuti, pariter cohortamur in ærumnis minime defetisci, aut in tentationibus vacillare, scientes qui amplius tentetur; ei amplioris coronæ occasionem quæri. Vires quidem præbeat Deus; nam potest sane quæ promisit exsequi, ac nos con firmare, qui non flagra solum, quin ignem, gla dium, bestias aliaque cuncta patiamur, quod Apo stolus præfidens scribit in hæc verba: Sed in his omnibus superamus propter eum qui dilexit nos et, Certus sum quia neque mors, neque vita, neque principatus, neque potestates neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia poterit nos separare a charitate Dei, quæ est in Christo Jesu Domino nostro”. Equidem sic affecti martyrium in dies vel ante martyrium, jugeque certamen vel ante certa men obeamus, partem cum martyribus habituri per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, omnemque perpetuitatem. Amen. Ne possessiones paremus, ne solitarii degamus. Fratres Patresque, summum beneficium nobis tribuit Deus prose oppugnationem, quemadmodum in Evangeliis ait, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum et regnum cœlo rum”, etsi videndum est nobis, ne vitam obeuntes beatitudine indignam oppugnationem in pœnam habeamus. Igitur necesse est in primis qui oppo gnetur minime solitarium degere, quin cum altero fratre convivere, siquidem, Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum inquit Dominus. Deinde non nisi necessario prodire, sed quo in loco diversetur manere inibique operam dare precibus, supplicio, lectioni, psalmodiæ, opifi cio reliquisque studiis præclaris, aspectum fugere muliebrem, ab omni fratre immodeste se gerente abstinere, lætitiam gratulationem agitare, in spem arrectum [animum], et præsentibus contentum, pro Christoque subeundis suppliciis paratum; ubi est enim oppugnatio, consequuntur et supplicia. Quibus sic se habentibus, ubi sunt qui solitarii degunt, ac væ erciscuntur? nam Væ soli, ait, quia cum ceciderit, non habet sublevantem se 76. Ubi sunt qui servos tenent, et monachorum libertatem amittunt; qui agros, vineas, boves, mulos mercantur, ac lepram contrahunt Giezis? hinc argenti, hinc lucri studium, 60 Galat. VI, 8. 70 Psal. LXIII, 8. 71 Ephes. vi, 14, 15. 72 Rom. VIII, 37. 73 Ibid. 39. 15 Matth. XVII, 20. 76 Eccle. IV, 10. v, 10. 74 Matth.

Sermon LXXXVIIISermo LXXXVIII

col. 623–624page 59 of 90

hinc stabilitas, fraternique convictus detrectatio, est, quemadmodum scriptum est, Et hi omnes, testi et singularis, atque ex sua cujusque libidine vita; hinc vestra causa ab exteris gentibus Dei nomen contumeliis laceratur, ut Litteræ loquuntur; hinc animi lapsus exsistunt, qui enim potest non labi projecte vivens: Nescitis, inquit Apostolus quia templum Dei estis, et spiritus Dei habitat in vobis? Si quis autem templum Dei violaverit, disperdet illum Deus”; rursamque: Nolite errare: neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque avari, neque fures neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt 78. Atque hæc iis dicta sunt qui communi vita teneantur, at non idem nobis, sed quid? Qui autem sunt Christi, carnem suam crucifixerunt cum vitiis ", et: Vos non estis ex hoc mundo 8º, et: Vestra conversatio est in cœlis 81, Ita que quid beatitudinem perdimus porro? quid con fessionis generositatem conspurcamus? quid ni fratres imitamur probe viventes, quorum illustris vita est, lausque ab Deo, ac hominibus? Non et nos tandem destertemus? non resipiscemus? non salutis curam agemus? non obitus diem præ oculis sumemus? Quo pacto ad Christi tribunal sistemur? ecquam reddemus rationem, qui otiosi pœnas verbuli daturi, in majoribus, ac prægravibus vin camur? Verum destertamus, vel serius, fratres, resipiscamus, vitia profligemus, tenebrarum opera deponamus, armaque lucis induamus, animos omni custodia tuentes, undiquaque Deo placentes, quo sic incolumes perennium hereditatem bonorum in eamus per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De mortis recordatione. monio fidei probati, non acceperunt repromissionem, Deo pro nobis melius aliquid providente, ut non sine nobis consommarentur ". Ecquid nos igitur, fratres? quid aliud, nisi quod idem subibimus? Non æque moriemur? non æque in terram rever temur, unde assumpti sumus? non æque pulvis cinisque fiemus? Inspectemus monumenta, videa mus in quid vitæ desinat status. Quid ærumnosum hoc amplectimur corpus, quod postpaulo terræ ac vermibus tradetur? quid vitiis involvimur, quibus sub obitum occurremus? Sane hic adhuc spirans duos sibi dicebat apparere virum et feminam, hanc statura sublimem, illum brevem et gibbosum, qui se coargueret ac crudelibus verbis acciperet; qua propter et ingemebat, plorabundus, obitumque detrectans, ac prætrepidus. Non videtis cujusmodi sententia sit mortis? non aspicitis ut ante mortem quoque actores, et accusatores dæmones habeamus? Etenim sic habet, quæ hic obite amplectamur cogi tata, ea et in decessu spectabimus. Igitur si provi demus Dominum in conspectu nostro semper 83, ut Litteræ loquuntur, si custodem vitæ angelum revol vimus, si hos illosque sanctos contemplamur, eosdem videbimus quoque supremum spirantes; sin haud ita, sed vitiosos contra characteres, ac dia bolicas mentis deformationes cogitamus, iisdem occurremus, id quod est miserandum est capitale. Quamobrem contendamus haud deprendi in iis simulacris, quin animi sub obitum puri reperiri quo cum fiducia dicamus nos quoque, In pace in id ipsum dormiam, et consopiar 14: sopor est enim mors probo, quemadmodum et Dominus inquit, Lazarus amicus noster consopitus est, sed vado ut a somno excitem eum 8. Sin sopor est, nimirum causa est requietis, et auspicandæ perennis occasio vitæ ut ait sacer Apostolus: Nunc autem Christus resur rexit a mortuis, primitiæ dormientium factus; ac rursum: Absorpla est mors in victoria; ubi est, mors, stimulus tuus? ubi est, Orce, victoria tua? Stimulus autem mortis peccatum est, virtus vero peccati lex. Deo autem gratiæ qui dedit nobis victoriam per Dominum nostrum Jesum Christum 86. En absorpta mors est, en victoria data, siquidem confirmat Vincenti dabo edere de ligno vitæ, quod est in pa radiso Dei ". En apertum est cœlestis stadium regni, en ter felix propositum certamen victori corona, ac vitæ delicium; itaque vincamus et nog, fratres, diabolum, vitia proculcemus, omnino a flagitiis expurgemur; virtutes comparemus, quo et inquilini fiamus paradisi, et vitali arbore fruamur, per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Fratres Patresque, quod animo tantum, tanquam utile bonum est, ac mortis recordatio? de qua et disserere invitor ab Clæs episcopo defuncto, quem vos morientem minime vidistis, nos, qui videri mus, oppido et fructum, et stimulos quosdam sen simus, quæ in eo gererentur in nobis contemplati. Ergo excessit ille, ac discessit, ceu qui tabernacu lum frabricatus destruit, in hanc vitam minime rediturus; non ei cælum utile deinceps, non terra, non mare, non sol, non luna, non stellæ, non hunc porro aerem ducet, non gutture clamabit, non oculis cernet, non auribus inaudiet, non naribus odorabitur, non manibus attrectabit, non pedibus ambulabit, non aliud, parvum magnumve, cum hac vita conjunctum exsequetur, quæ quidem ei sit præclusa, ac remunerationis maneat judicium nam equidem nobis remuneratio insuper reposita 771 Cor. 111, 17. 78 1 Cor. VI, 17. 79 Galat. v, 24. 84 Psal. IV, 85 Joan. X1, 80 Joan. XIII, 11. 81 Philipp. ni, 20. 86 I Cor. xv, 55 seqq. Apoc. 11, 7. 88 Psal. xv, 8. Toù ✪±oυ µoù ecl in Vat. a nostra lectione est textus, ab illa, vet. int. Latinus. 82 Hebr.

Sermon LXXXIXSermo LXXXIX

col. 625–626page 60 of 90

Omni studio et alacritate salutem moliendam. perium cum Patre, ac sancto Spiritu, nuno et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Fratres Patresque, sua cuique tempestivitas rei st, uti postulat scriptum; at saluti moliendæ per pes, et assidua; nam Apostoli hæc sententia est, Semper gaudete, sine intermissione orates in omni bus gratias agite ". Enimvero tribus his functio sibus salus nostra describitur, siquidem semper gaudere probitatem conciliet, sine intermissione orare diabolo in nos locum haud permittat, in omnibus gratias agere evidens sit amoris indicium Evini. Igitur utrinque exacti, Deo placeamus, ani num minime despondentes, neu socordia dissoluti in ministeriis, et opificiis, ac psalmodiis, quin cum omni lenitate cuncta obeuntes, ut eximii multiplicis divinæ gratiæ œconomi. Non milites videmus, ut regem alacres comitentur? et quonam vero? in bellum, homicidia, neces. Ac nihilominus ob præ sentem gloriam; et opes fluxas, prompti in omnia raunt, nos qui ad cœleste regnum, vitam sempi ternam, ineffabilem lætitiam vocemur, segnes ac præfractos, non alacres nos, et excitos Deo præbea mus, ceu egregios Christi milites? Legite quem manu teneo librum; videte, inquam, ac cognoscite in eo Patrum virtutes, quæ in iis alacritas, qui spiritus fervor, quæ certamina; tum autem quem admodum cohonestati sint eapropter a clemente Deo quasi quidam dii comparati, pro miraculis, et quæ edidere, prodigiis. Illic præfulsere non solum qui ab origine formosi vitium nescivere, sed etiam qui proturbati in fœda facinora cecidere, pulcher rima usi pænitentia, ut socordiæ prætextus, aut contemptus nomini sit relictus, nisi quis plumbeus sane est, expersque sensus, quem Apostolus affatur in hæc verba, Surge qui dormis, et exsurge a mor tuis, et illuminabit te Christus 89. An divitias boni tatis ejus, & patientiæ, et longanimitatis contemnis, ignorans quoniam benignitas Dei ad pœnitentiam te adducit? œœcundum autem duritiam tuam, et impœ nitens cor, thesaurizas tibi iram in diem iræ, et revelationis, et jusli judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera ejus 90? Videsis, contemptor, ac minas extimesce, atque e contemptus exsurge somno, siquidem et mors imminet repente. En et Candidus frater pie decessit et præivit, alter et alius consequetur, neo manet indidem quisquam, cun- D) etique obibimus. Equidem felicem qui probe per vixerit, nam Pol merces coemit immortales, ac quæslum fecit sempiternum, alacritate atque deli gentia paratis quæ prima et præcipua sint. Ac postea quam celebritas adhuc obitur, prostatque omlestis regni mercatus, agite, cohortor, fratres Patresque, vigilemus omnes, atque excubemus, diaque et immortalia mercemur, quo cum fratri bas cunctis cœleste regnum erciscamur per Chri stum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et im Faciendum non esse ut diabolo fores pandamus admittendis pravis cogitatis. Fratres Patresque, equidem vobis haud citra laborem pauca hæc, nibilique dissero verba, sed quoniam, ut fert Apostoli dictum, munus præfecti est laborare in verbo, et doctrina, communi bono necessarium, exiguum eum laborem lætus suscipio, siquidem et pastor cum laborat grege pascendo, tum mercedis spe lætatur, id est summi pastoris demerito. Nec Pol frugi alienus sermo est, quan tumvis forsitan credunt nonnulli sermocinationem prodesse nihil; qui enim potest non fructum facere tam qui inaudiat prompte, qui quidem sit pro vir tutis studio coronandus, quam negligens, cui pu dorem boni neglectus afferat? Verum, cohortor, et prompti insuper promptitudine certemus, et negli gentes consurgamus; nam tempus est acceptum, tempusque salutis, quod si perdimus, inveniemus nunquam. Igitur nec dies segniter deinceps, ac negligenter transito, qui perennes cogamus opes, supplicia, preces, alloquia, gratulationem, lacrymas, stimulos, collustrationem, honestas contemplationes, neu ex ingenio nostro æstimemus alienum, quin suam quemque salutem in abdito moliri arbitremur, ut cunque foris alius appareat. Annon Patrum me moria permulti, qui nihil esse viderentur, iis qui aliquid viderentur illustrius fulsere? postquam et nostra ætate, et in hac republica nostra, id est exemplis probatum, multique ex ignobilibus ac contemplis splenduere, maxime in confessione Christiana. Unde id, sodes? meo judicio, non tam ex opera et industria propatula, quam intestino quodam statu. Ubi est enim constitutio pacata, puritasque mentis, et mansuetudo, ac tranquillitas, ibi virtutis finitio est, indidemque aspicit Deus, quemadmodum scriptum est, Ad quem respectem nisi ad mansuetum, ac tranquillum, et trementem sermones meos»? Ut danda¨“¨ opera sit cuique pu rum se a conscientia præstare Deo, neu diabolo fores pandere, admittendis pravis cogitatis; nam simul admittimus, quid patiamur tenetis, qui effe ramur, atque immutamur, et amaritiem carpimus, non voluptatem; contraque cum respiscimus qui pacati, ac sereni, melle suavius degimus, velut in portu siti. Valdeque mirum est, virtute dulci com parata, et amabili, atque expetenda, vitio amaro ac lethali, diroque, quid hoc (malum) capiamur, ac non potius ad perfectionis habitum diffingamur. Etsi sic autem plerumque vincimur pro imbecilli natura, et qui a pueris impendio ad mala ingeniis incumbamus, at ne tædeat certe ad frugem nos re ciperi; ac videns Deus labores, pro nobis propu gnabit; belloque lacessitos æternis præmiis donabit, I Thess. v, 16. 89 Ephes. v, 14. 90 Rom. 11, 10. 91 Isa.

Sermon XCISermo XCI

col. 627–628page 61 of 90

et ærumnis defunctos probitatis corona obligabit, certatem obedientia maximum est qui castitatem sanctis accensos, ac suopte regno affectos. Quem gloria decet, et honor atque cultus cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque per petuitatem. Amen. De alacriter obluctando in scelestorum conflictu dæmonum. Fratres Patresque, adhuc sermocinamur quor sum ac quo evadent quæ feruntur, nec mirum, nam in iis rumoribus sermocinari mens assolet. Verum, si videtur, creba sermocinatione dimissa, nobiscum ipsi vacemus, ad conflictum, qui in nos imperspicue confletur noctu, et interdiu, intenti, ne, corporalem spectantes, in animo vulneremur. Ecqui sunt autem perduelles? scelesti dæmones, nequam spiritus, mundi potentes tenebrosi hujus sæculi, quorum immensæ copiæ, atque in nos im placabilis ferocia. Quanquam ne timeamus, neu consternemur, habemus nos quoque socium ao propugnatorem, sanotum Spiritum, Dominumque nostrum Jesum Christum, qui miseriis morbisque nostris susceptis atque sublatis, tentationes per pessus, tentatis succurrere potest. Quem et incla memus cum fiducia, Judica, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me, apprehende arma et scu tum, et exsurge in adjutorium mihi. Effunde frameam, et conclude adversus eos qui persequntur me”. Nam equidem nos persequntur hostes, ac necem sitiunt, instructis secundum semitam noxis, cun ctisque dolis tentantes in peccati scrobem nos im pellere. Enimvero ceu milites nos quoque inste mus vicissim quasim quodam fidei etamoris thorace, ac velut galea spe induti salutis quippe iis armis bellum profligatur. Jam illud mirum, positas ipso in bello coronas, in corporali certe, ni luctatus adversarium prosternas, haud quaquam coronare, bic si haud prosternare ab adversario, coronam sis indeptus. Evidens id est ex eo quod sanctorum Patrum cuidam revelatum est de discipulo, qui oppugnatus septies abire absque commeatu, totidem patientia coronas quæsivisset, quamobrem Bi in bellis positæ sunt coronæ, leniter cohortor, bellum patiamur, haud diuturnitate pugnæ præfracti. Non beata Sara per annos quadraginta acriter ab adul tero oppugnata dæmone est, nec obtorpuit tamen? non eodem modo et quidem e subditis oppugnatus, ac rogatus a præfecto, vellet ne deoraret Deum quo bellum a se removeret, animum non induvit? vi– debat enim positas in bello victorias. Cui exstin guendo bello nihil tam prævalidum ac preces, la crymæ, contritio cordis: igitur ut invaserit hostis, aut etiam vulnus præ negligentia dederit, immisso in animum libidinis telo, illicet precibus utamur, et a nobis aufugiet; lacrymemur, ac carbo exstinctus sit erroris submisse nos geramus, et nos Deus ex tollet. Ac felicem sane qui se urget in dies in opere divino, qui obedientias molestias perfert: nam incorruptam tuetur, ne is ad prælii finem deve niens cum omni alacritate, et ineffabili voluptate hinc abscedet, nihil sollicitus de auditione mala, uti concinit sanctus David. Non triumphatores videmus bilares, ac prælatos domum reverti conflictus, et victoriæ signa ostendentes? idem in eo cogitemus, qui inaspectabili bello perfunctus præclarum certa men decertavit, ut in urbe vægrandi conspicuus apparebit, cujus opifex, atque architectus Deus est plausu exceptus angelorum, auctusque divinitus corona, ac requietem sortitus sempiternam ad quam nos quoque venire mereamur Domini nostri Jesu Christi beneficio: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in om nemque perpetuitatem. Amen. Titubandum non esse in diuturnitate discriminum, quin referendam ad Deum rationem. Fratres Patresque, equidem studium nostrum, et ad Deum preces ad pacem Christinæ pertinen' Ecclesiæ: nam quid utilius pace ad quietam ac tranquillam obeundam in nostris monasteriis vi tam? Quanquam haud par credere est expedire id omnino, sciendumque, quo diuturnius sit discrimen hoc majoris explorationis causam præberi. Ergo ait Apostolus: Placeo mihi in infirmitatibus, in con tumeliis, in necessitatibus, in persecutionibus, in an gustiis pro Christo; cum enim infirmor, tum potens sum 93, quamobrem quousque, et quandiu dimissis, referamus ad Deum rationem, qui utiliter plane temporum spatia dispensat. Audi Litteras dicentes, Tentavit Deus Abraham ". Ecquid leviter, sodes? nequaquam, quin et compluribus annis, et tenta tionibus multis, tendemque absoluta fide comper tum alloquitur in hæc verba: Nunc cognovi quod timeas Deum, et non pepercisti filio tuo charissimo pro pter me *. Tentavit et Jobum tum majoribus certa minibus, tum annis permultis; ac cernens denique tolerantia perfectum, in hanc sententiam compel lat. Ne me aliter existima hæc in te exempla sta luisse, quam ut probus appareres 9. Ad eumdem modem cooteros vales, sanctosque apostolos, ac beatos martyres, el pios omnes atque probos, fre quentibus miseriis, ac quamplurimis annis explo ratos multatosque, ascivit denique, ut de nobis idem sit cogitandum. Nondum, ad cruorem resti timus cum peccato confligentes, nondum sat in canduimus ærumnis, nondum fidei explorationem sinceram præbuimus, hæc nimirum spatii causa est. Et alioquin cum plerique resipuisse, lapsi viderentur, quanquam haud animo recto, quin ficte, ac qui foro uterentur, eos qui sint tempestas probat, cujusmodi sunt Heracleotes atque Catha rinus, qui monasteriorum cupidine suorum, seu, ut verius dicam, studio rerum quæ occidant, et in tereant, rursum ad imperatores defluxere. De qui bus merito hoc usurpes: Utinam frigidus csses, 95 lbid. 12. * Job XL, i seqq. 9 Psal. XXXIV, 3. 98 II Cor. xi, 10. 94 Gen. xxII, 1.

Sermon XCIIISermo XCIII

col. 629–630page 62 of 90

aul calidus; sed quia tepidus es, et nec calidus, nec ▲ nec recenseam, in quibus est et dius David, post frigidus, evomam te ex ore meo ". Equidem nec lau daverim, qui confessione peracta, non se absti auere quin de monasteriis suis curarent, quasi quidam bifrontes, nostræque factionis, et hæretica? nostræ ob confessionem, hæretica ob monaste riorum retentionem; pacem amplexi ante pacem, ac periculis quantum in se foret, defuncti ante orthodoxiam, adhuc petitur Christus, et se in mo nasteria recepere; adhuc diris sancti obligantur ac se obnoxios hæreticis præbuere, cum vel lapides oporteret conclamare, et contestari pericula ipsa que contumeliam Christi lugere, ac deplorare li gna. Scilicet qui monasterium tenet inibive residet? qui dicere queat capite se ac fortunis peti? qui pa cem flagitet præ pace qua perfruatur? Sed hæ dia boli sunt artes, quo cum inanem confessionem red dat, tum Christianam elevet persecutionem, cun closque, ut videtur, inquient. Quanquam minime id evaluit, Christi beneficio; nam extorres degunt complures, qui confessionem obeunt accurate, nec clari ab initio solum, sed usi pœnitentia quoque, qui quidem pulsi obnixu mo nasteriis, ærumnosam cœpere vitam, quorum in numero et nos nihili simus, qui religione juxta ac vita constantes, et inconcussi pacem agitemus cum Deo per Dominum nostrum Jesum Christum. Quæ si inest in nobis, nec si terrarum orbis æstuet, fraudem contrahamus, Christo pro nobis propu guante. Cui gloria et imperium cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetui talem. Amen. adulterium cædemque, vaticino recepto munere. Maria certe Ægyptiaca ab inexpletis nequitiis ad angelicum genus profuga vitæ, emeruit et præsa gitionem, ut nulla ratione cuique sit prætextus re liotus, quin per pœnitentiam ad salutem denuo re currat. Quibus exemplis alacriores nos quoque, optima speremus, credamusque si illapsos in pro fundum vitiorum incredibili Deus misericordia re vocavit, ac restituit, nos quidem sane servaturum qui se urgeamus dies noctesque. Ac nemo hic fru gem audiens nocentis, dicito, Hiccine at his sua viter usus perfruatur etillis? mihi oredite,neque his, neque illis qui peccato sit obstrictus suaviter uta tur, nam quæ (malum) suavitas est adulterare, ne potari, opibus inhiare, peculari, cæterisque vitiis teneri? non ii mentem gerunt fœdis libidinibus ardentem, quasi qui febribus laborent? Ut hæc verior sit oratio, tum hic eos puniri, tum in futuro sæculo æternum puniendos; et voluptates perditas ac pestiferas amplexis ingemendum sit; illacry mandum, non suaviter gaudere sontes, atque impu dici credendi; cæterum qui virtutem præferat, in eaque vivat, ne is utraque lucretur, ac jugi arcana voluptate pro innocentia fruatur, quemadmodum sancti, in Deo assidue gaudentes, cunctaque studio divino posthabentes. Quos imitati et nos fratres, læ temur, et invicem gratulemur, saluti, exercitationi, tolerantiæ, morigerationi frangendæ voluntati, (id quod martyrium est) cæteris studiis, ac certaminibus inhærentes,quo his absolutisperennem vitam ercisca mur per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui glo ria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De iis quæ molesta in vita cœnobiaca credantur, ac…… sint prælata, ob spem in cælis reposilam. Fratres Patresque, enimvero arctam esse et af flictam nonasticam vitam ex hac Dominica senten tia liquet Si quis vutt post me venire, abneget semel ipsum, et tollat erucem suam, et sequatur mé®. Jam mundanorum quoque oppido acerbam spectacula clamant. Nec de omnibus loquor, (nam quis ampli ficet que gerantur singula dicendo,) quin e bello dilapsos, si videtur, contemplemur modo, non amis sis quæ tenebant universis, nudi propemodum e De iis qui corporis inescati voluptatibus per pæniten tiam se ad frugem recepere. Fratres Patresque, nullum est impedimentum servari satagenti, nec detinens prætextus quo mi nus vel ad scelerum metam provectus resipiscat. Ac veram esse eam sententiam cum multa sunt exempla, tum unum e multis in Davide latronum duce, quod præparatoria legimus, siquidem ostendit sermo et qui erat ante, sicarius, ac facinorum ple nus, et quemadmodum conversus, Deoque conjun tus per habitum monasticum, tam evaserit probus, ut vel occupatos diabolo persanaret; nam ait ad eum Genius: David, David, scelerum tibi Deus ve mam fecit, erisque jam hinc qui prodigia patres. Barbarorum fugere manu? non partim habiti igno In quo ingens est humanitas divina, non cædibus ei tantum condonatis, sed signifero quoque eo insti tuto. Vin' et alterum videre? eccum Manassem, qui, Israele annis duobus ac quinquaginta in ani mis colendis simulacris seducto, facti pœnitens sincere, cum donatus salute est, tum carnem con cinuit Deo, quod hodieque canit Ecclesia Dei. Nam quod attinet ad eos qui inescati corporis amore se ad frugem recepere, quod sint, quamque numerosi, "Apoc. III, 16. 98 Matth. xvɩ, 24. miniose sunt, et in exsilium missi, ac pol primores, partim dignitate moti, partim huc, illud dispersi tremunt, et inhorrent præ iis quæ mox patientur? Criminique datur quod in acie non mansere, ac pe riere; etenim tantum ab iis studium et obsequium flagitatur, ut vel corpus animamque negligant, si sit necesse in gratiam principis. Cæterum nostra cum sanctus Spiritus lætitia conjuncta pugna est, ut præliatum sit quod acerbum videatur, ob ☺dīķi est in Vat. quo est, ærumna, pro 20λŋois, quod placet.

Sermon XCVSermo XCV

col. 631–632page 63 of 90

spem in cœlis repositam. Ergo haud suffundimur ▲ his alia consectaria sunt pro monastica vita. Quan. pudore, qui, gloriolæ his, ac præmioli causa tot tantaque subeuntibus, contraque jubentes mutire audientibus, pro tam maximis et coelestibus, nec tantillam ærumnam leniter feramus? Quænam est autem ærumna? quod præter voluntatem forsan ministerium jussum, cibus, potus, vestitus, calcea menta, locus, modusque obedientiæ, aliud quid ejusmodi mentem conturbans. Hæc enim vero ut sunt molesta, non adeo tamen, ut ab officio dimo veant, siquidem haud sunt pares hujus temporis miseriæ ad eam gloriam quæ in nos exhibenda est. Pro quibus si vel amburamur quotidie pati, sit ne cesse, nedum ut tam levibus de causus ac tolerabi libus ringamur. Atque hæc minime disserui quo contristemur, quin amorem videamus, quo nos cle mens prosecutus Deus est, qui communi vita sacerdos in hanc sacram professionem, cœlestem que conscripsit. Qui nec quæ exigat a nobis ad usum exigit suum, quandoquidem plenus est ter optimus, et nullius indigus, sed nostra ipsorum gratia, ut beneficium capiamus, ac servemur, ita que, fratres, omni dubitatione remota, per toleran tiam mentes incolumitemus, cunctam incidentem tentationes superantes, nullis victi cogitatis, quan tumvis probandis nobis, et explorandis ingruere si nantur, vitamque nostram male habere, quo præ fidentes cum Apostolo nos quoque dicere habeamus In omnibus tribulationem patimur, sed non angustia mur; aporiamur, sed non destituimur; persecutionem patimur, sed non derelinquimur; dejicimur, sed non perimus, semper mortificationem Jesu in corpore no stro circumferentes ". Quo adhibendo studio, vita que procincta, Deo complacentes, cœleste regnum ineamus per Christum Jesum Dominum nostrum, cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spi ✓ rilu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De arcio, et angusto itinere, lætoque vitæ diversorio perennis. Fratres Patresque, qui longinquo ac salebroso itinere proficiscuntur, cum laborant, et viæ sub eundis molestiis dolent, tum boni spe diversorii dolores perferunt, ac labores depellunt, alacriter semper contenteque ulterius tendentes. quam, hic quoque finis prælatus est. Quisnam, so des? immortalitas, quam certissimus Deus se præ stolatis præbere stipulatur. Quamobrem cuncta hic acerba ob immortalitatem, fratres gratulanter, at que patienter feramus, cohonestantes nostro in corpore, spirituque Deum. At qui cohonestetur Deus dicam unum in modum. Ante biduum nos laici huc venere speculatum, simulque sedentes conspicati, ac manibus alia purgantes, et ore Davidicos hymnos exsequentes, Deum laudarunt, gratulati, frugemque senserunt, atque hæc comprobata Dominica sen tentia est. Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona,et glorificent Patrem vestrum, qui in cælis est. En equidem cohonestatis vestro in corpore, spirituque Deum hac in parte. At enim et cohonestetis insuper assidue omnem in modum, qui Deo digne obeatis. Ac quoniam mortales æmu latione plurimum ad agendum inducimur, Neque zelaveris facientes iniquitatem. Quoniam tanquam fenum velociter arescent, et quemadmodum olera herbarum cito decident ³, quin proba, honestaque effringito. Sane hic quidem arti cuiquam dediti, non a pejoribus, sed egregiis, operis sui exemplar petere laborant, verbi gratia, faber ab artificiose fabricante, pictor ab erudite pingente, planeque ru des ac minus imbutos nemo, quin expertos et imbutos satagit imitari: hæc si in materiatis ac pe reuntibus lex atque regula est, quanto hac in arte, et scientia magis, quæ artium et scientiarum summa est, nostram ad proborum exempla vitam componere debemus, non contrærios sequi. Ergo imitemur qui a pueris se ad senectam subditos gessere, non dico antiquitussanctos quin nostro in contubernio illustres imitemur; qui simplicitate diaboli vafritiem solvere, et alacri obedientia præ standa, curriculum quoddam monasticum probe decucurrere; ac, si vultis, jubentem se imitemur, ut ipse Christum, rursumque edicentem: Deum imitarentur, sicut filii charissimi, et ambularent in dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem, el hostiam Deo in odorem suavitatis ↳. Jam nostrapte causa Christus oblationem se Deo, et hostiam tradidit, ac nos nec tantillum ærumnam agendis gratiis feramus? op probriis petitus Christus est, pro hoc effato, im properia improperantium tibi ceciderunt super me 5, ac nos vel minimum impeti a quoquam, et insi mulari negemus? scilicet sanctorum simus consor tes, quorum vestigia minime sequamur? scilicet cum Christo regnemus, cujus neci non conforme mur, nec societatem coeamus pœnarum? Et si ju stus vix salvatur, impius et peccator ubi parebunt *? Videte accurationem, quemadmodum justus vix salvatur, ut nihil dicam probum esse non posse qui Quorsum hoc mihi exemplum? scilicet proficisci nos quoque in hac vita itinere quodam, ac pol arcto, et afflicto, atque longo, valdeque laborioso (quis enim negat?), siquidem necesse est virginita tem ac continentiam dum vivimus tueri, morige rationem atque obedientiam servare vividam, con silia destruere et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigere omnem intellectum in obsequium Christi ', ac quæ 99 II Cor. IV, 10. 1 II Cor. x, 5. 2 Matth. v, 16. 3 Psal. xxxvi, 1. * Ephes. v, 2. 5 Psal. Ko:voбíov erat in nostro, sed emendaveram xotvou ßíov, quod inveni in Vat.

Sermon XCVISermo XCVI

col. 633–634page 64 of 90

impatiens sit, labori alienus, veteres offensas remi- atque tolerantia nulla. In his positi, qui Dominici niscens, indeque incensus ac concitatus, nec cum Deo agitans pacem. Igitur hæc designantes necesse est a conjunctione cœnobica revelli, atque hinc ab ductos incidere in judicium perenne. Pol amens dicam quod sum dicturus, non subditum egi quo que? non præfectum habui? non œconomum? non spiritualem juxta ac carnalem patrem? non spiri tales æque fratres, el carnales? inter quos velut in igni degebam, hino inde petitus, contraque duas adversarias vitas depugnans. At servari, nisi tole rantia, nequibam, ac ni confiterer debite, mihique crimina ascriberem semper, neque enim potest aliter in ærumnis animus pacari. Vos quidem estis qui estis, (nam vel id sufficit dictum) et docere me, ac corrigere tentatis, ceu rudem, et eorum quæ dicantur inscium, cum vel pueris sit evidens suggestione vos diabolica cieri. Non sub potentem Dei manum succumbitis, in qua inest suavitas, ao voluptas, et securitas? Confiteri videmini nec con lessio est quæ obeatur, quin comitium rixis aperi tis, quasique prætorium tribunal, in animorum perniciem vestrorum, meæque miseri dignitatis, et omnium qui audiant. Dolent, opinor, quæ retuli. Pol doletis, sat scio; at loquor sollicitus et ipse, alque ut causam pro quoque vestrum in die judicii dicturus. Sed cum scriptum est: Nunc tempus acce ptabile, nunc dies est salutis 7, malignitate ex animis sublata, benefacere discamus, purosque nos bene ficio præbeamus, priusquam Domini dies terribilis et illostris appetat, in quo vel otiosi rationem ver bali reddemus, ut quanta optima potest conscientia hinc profecti, babeamus qui perennem vitam nan ciscamur per Christum Jesum Dominum nostrum. Cai gloria et imperium cum Patre, ac sanoto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuita tem. Amen. De fratris Carterii secessione, deque pace, ac concordi doctrina. Fratres Patresque, equidem crebro ad vos dis serens hand necessario disserere videbar, ceu qui jam perfecti essetis in officio, nec moneri opus ha beretis; nunc, ut video, vel in primis necessario, postquam et me sic disserente, minime cessat in plerisque vestrum inquies, ac seditio moveri in quo et demiror quemadmodum qui doctores agere pro tempore deberent, adhuc puerescant, stolidi, el amentes nequaquam. Enimvero causa est defecta charitas: nam si ex Apostoli sententia: Charitas pa tiens est, benigna est, non æmulatur, non agit perpe ram, non inflat, non indecore se gerit, non quærit quæ sua sunt, non irritatur, non coyital malum, non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati; omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet ³, nimirum hac absente oriuntur contraria vicissim, incredulitas, secessio, pertinacia, spes, 6 I Pet. IV, 18. 7 II Cor. vi, 2. • II Cor. lat. v, 10. 12 II Cor. VII, 11. discipuli vocemur? ipso clamante, ac dicente: In hoc cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si charitatem habueritis ad invicem '; et alibi rursum, Si vos manseritis in sermone meo, vere discipuli mei eritis, et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos 10, igitur charitatem, ac veritatem non haben tes, quin inimicitias, pugnas, dissidia, non Christo erudimur, sed Christi inimico, quantumvis acerba est oratio. Jam quo vivimus miselli, quo aerem ducimus, haud obeuntes quæ grata et accepta Deo? quem fructum Carterius fecit, segressus a nobis, atque in aliud consortium profectus? Sane cum noxium est, et improbum prorsus, ex alio in aliud consortium migrare; tum id citra præfectum committere, qua non suspicione dignus est? maxi me accusato eo, et damnato, atque reprehenso. Quas ob res, at videtur, qui id a nobis adju mentum, suæque secretum conscientiæ minime concoqueret, missionem poposcit, ac pol imbecilli tate hominis induotus, ne majori tristitia obruere tur, in gravius malum illapsus, fecit commeatus gratiam. Demum deprensus est, frustra, ac nequid quam huuc, et illum causatus, abitus prætextus coegisse, atque hinc vobis dedisse turbas, equidem, Qui vos conturbat judicium portabit, quicunque est ille 11, quemadmodum scriptum est. Porro ubi quis responsare cœperit, si habeto, agi illicet perni ciem, qui si æqualibus responsat, habet fortasse quo animo satisfaciat? sin majoribus, judicium est dissidii, et interitus ejus qui responset. Quamob rem, fratres, si is inconsulte ac noxie fecit, vos quidem certe consulte atque probe agitote, pacem amplexi cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua Deum contuebitur nullus solliciti ne quis divinæ gratiæ sit exsors, ne qua acerbitatis radix sobole scens negotium facessat, qua frequentes polluantur. Quid hoc verbi est? uti probum quemdam zelum ostendatis innocentes, malignitatem exosi, et aver sati, neu hostes ducatis, quin ut fratres, moneatis, Apostoli commendatione digni, cujus alicubi hæc sunt verba: In omnibus exhibuistis -vos· incontami natos esse in negotio 12. Sane hæo, fratres, non in sultans equidem, ac vos lacessens sermooinor, quin amice parceque exemplum super filiis Heli re formidans, tum propter me, tum propter vos ipsos, sin arbitramini secus, jamjam apparent dies, cum hæc vobis lingua subtrahetur, ac tum scietis quæ nauci hic ego dicebam fuisse vera. Cæterum pacis Deus, qui cunctos vult sospitari, et in notitiam venire veritatis, tum revulsum a nobis velut ovem, haud permittat sub os animivori cadere Draconis, tum vos, eximios suo agnos in præceptorum caula tueatur, quæ accepta ei sint agentes per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. XIII, 7. º Joan. x111, 35. 10 Joan. VIII. 32. 11 Ga

Sermon XCVIISermo XCVII

col. 635–636page 65 of 90

Declinandos esse qui suppliciis multati rursum se ctariis accessere. subtractionis, filii in perditionem, sed fidei, in acqui sitionem animæ 20. Viden' utretractationem nominet, ad perniciem? Itaque hæc ejusdem Apostoli sen tentia est, Mundus sum a sanguine omnium vestrum, non enim subterfugi quominus annuntiarem omne consilium Dei vobis 21. Quamobrem nos quoque apostolica doctrina, ac sanctorum odeo Patrum subnixi, qui eadem et ipsi cum apostolo loquuntur, ad hæretica consuetudine eorumque qui mutato consilio his accessere, abstinentes, confessionem accuratam tueamur, in qua stamus, ac divinæ spe gloriæ triumphamus, cæterisque cunctis functioni bus ceu adamussim poliamur, quo perfecti, integri que simus, nulla in re defecti. Ac Dei pax, quæ omnem superat mentem, animos sensaque nostra custodiat per Christum Jesum Dominum nostrum, cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spi ritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Fratres Patresque, iterum concitatum est bellum, ut aiunt, ac pol intestinum, quo quid acerbius, trucidare invicem Christianos? ergo orandus nobis assidue Deus est, ut subditi quiescant, tam quod ad regnum attinet mundanum, quam quod ad fi dem, ob quam hic considemus. At considentes haud par considere est obiter projecteque, quin caute in primis, et circumspecte, ne aliis prædi cantes ipsi improbi simus, quod ob eos diximus, qui suppliciis multati, rursum sectariis accessere. Quorum missilia nuper refugimus accipere, ut noxia conjunctaque cum animi periculo, qua re cognita quidam inter nos Patres indignati, ceu hinc turbis accensis. Nos enim vero turbas accendi de precamur, nec possumus tamen, utut conturben tur nonnulli, de veritate quidquam remittere, ac confessionem polluere Christianam, conspirationis crimen veriti, uno dicente Vatum: Sacro profanis non discernebant, sed erant eis omnia polluta ¹³? Nec non Apostolo: Quæ participatio justitiæ cum iniquitate? quæ societas luci ad tenebras? quæ con ventio Christi ad Belial? quæ pars fideli cum infideli? qui consensus templo Dei cum idolis 14? Ac rursum, Subtrahere vos ab omni fratre ambulante inordinate; et non secundum traditionem quam acceperunt a no bis 15, et iterum: Si is qui frater nominatur est for nicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledi cus, ut ebriosus, aut rapax, cum ejusmodi nec ci bum sumere 16. Igitur cuncta hæc mentem conter rent, ac distinent, eaque gratiam quamvis potius miseriam et ærumnam perferre animum induxi mus, quam præsidium ac salutem prodere. Equi dem cum scriptum sit: Sive patitur unum mem brum compatiuntur omnia membra; sive gloriatur urum membrum, congaudent omnia membra 17, v08 que membra sitis germana, atque intestina nostra viscera, non potui quin edicerem præsentia, quo sciretis, et scientes condoleretis, ac quæ hinc even tura sint videretis; niquidem ait: Virtute fungens exspecta ob eam tentationes 18. Jam per vos ipsi judi cale, obsecro, quod dixi æquum sit ob veritatem monasteriis pulsos, eademque prodenda monasteria retinentes, pares cernere, et consortes putare. Ego et nequidquam pulsi sunt extorres, et pro his olim nequidquam propugnavimus, atque impostores adeo deprehendimur, aliis, sic aliis alter loquentes, ac jure ingement nobis qui confessionem obeant ac curate, si accessisse iis videbunt qui noxam in Dei Ecclesiam compararunt. Quin absit vero ut acceda mus, et in nos insuper exitium conflemus. Pol jampridem quatenus tempus postulabat indulsi mus, nec injuria, nunc urgendem ædificium sit, nec retractandum; nam: Quod si subtraxerit se, in quid, non placebit animæ meæ ¹, et: Vos non estis De obsequendo præfecto, gratanterque ferendo obe dientiæ certamine. Fratres Patresque, equidem in vobis gaudeo, qui in omnibus morem geratis, ac nihili meis verbis obsequamini seu afflicti, seu hilarati, seu reprehensi, seu collaudati, etsi haudquaquam id est a vobis, quin Dei munus est, et obedientiæ veræ, minime que fucatæ argumentum,quæ ingens habet præmium, ac mercedem certaminis, quemadmodum sancti Patres edixere. Sin certamen est, habet nimirum pugnas, et conflictus, postquam martyr citra supplicium nemo est, nec laureatus qui non legitimum certamen confecerit, quamobrem nos quoque haud defetiscamur quodam quasi martyrio perfungi conscientiæ, læte universa ferentes objur gationes ceu flagra, voluntatum coercitionem ceu obtruncationem, cogitationum impetus,ceu accensas a diabolo pyras. Non restinguitur ignis nisi aqua suffusa, nec fœdæ libidinis flamma, nisi lacrymis affusis; haud curatur labor nisi restauratione quie tis, nec mens gravata cogitatis nisi ex oneratione, quam confessio præstet. Apertaque sunt remedia salutis, et hactenus etiam atque etiam in Domino valetis, si quis autem vestrum indiget sapientia ªª, ut Dei germanus vociferatur, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat, et dabitur ei. Postulet autem in fide, nihil hæsitans; qui enim hæ sitat similis est fluctui maris, qui a vento movetur, et circumfertur. Non ergo æstimet homo ille quod accipiat aliquid a Domino, quia vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis 23, quapropter ne ambigamus, neu precibus agitandis dubitemus; quin gratulati, ac cum fiducia sincera Deum votis flagitemus, et consequemur sine debitatione petita, atque insolens exstinguetur ignis, cognitaque diffu gient inimica ac Deo duce propositum obedientiæ 18 Ezech. XXII, 26. 14 II Cor. vi, 16. 15 II Thess. III, 6. 16 I Cor. v, 11. " I Cor. XII, 26. 18 I Cor.xi, 35. 19 Hebr. x, 38. 20 Ibid. 39. 21 Act. xx, 27. *2 Jacob. 1, 5. 23 Ibid. 8.

Sermon XCIXSermo XCIX

col. 637–638page 66 of 90

martyrium peragetur. Cæterum vos, fratres, scire ptum iri nisi panis, et aquæ penuria præsidium. velim loculos nostros non nimium abundare stipe, quin erogari, non augescere, nunc præsertim cum defecit et vinum, qua re imbecilliores percellimini, sentio. Verum confidite, propere adjumentum altu lit Deus, pro frumenti copia vinique, ac quæ alia fert necessitas, necnon afferat, et insuper, si ei toti incumbamus, quæ placeant agentes, nee de fiducia demoti, quæ ex eo suppeditet, qui quidem dixerit Non te deseram, nec relinquam "; ac rursum Quærite primum regnum Dei, et justitiam ejus et hæc omnia adjicientur vobis ". Quæ si destituant ple rumque, nihil mirum, quin exploratio, ac periculum est virtutis. Non probus erat Jacobus patriarcha? at fame interim pressus, majores nostros in Ægy ptum ablegavit framenta coemptum. Non probus Elios vates? qui nihilominus Sarephtam in Sido nem concessit, pone viduam clamans: Sume sis mihi aquæ pauxillum in capedinem, bibituro frustumque panis comesuro“, non aliud postulans quam para bile, ac necessarium alimentum. Et quis vero? Elias, qui cœlum obseravit lingua, ne pluviam præ beret, rursumque precatus supplicium solvit, et re fixit, nos viles intus, extraque. Qui etsi quid ejus modi feramus, minime sit {alienum, nec moleste patiendum, quin gratulandum in inopia juxta, ac copia, nam ea Christi discipulorum nota est, non perdite murmurantem. Quo suscepto studio, et con silio, facile cum hæc adversa transeamus, tum bona adipiscamur futura, per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac san cto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpe tuitatem. Ameu. Dei inhærendum formidini, quo pestiferos dæmonum incursus fugiamus, deque Psalmodia. Fratres Patresque, nuper egressis Agarenis illicet consternati timuimus, solliciti ne in cruentas im piorum manus incideremus, ne injuria, cæterum agi et dæmonum incursus, id vero minime cogita mus, nec metuimus ne incauti a malignis spiritibus capiamur. Enimvero in hostibus qui spectentur cum temporarius est incursus, tum eminus tumor dela tus volentibus potestatem facit huc, illuc diffugere, quod dici, inaspectabilibus nequit, quinoctes, dies, in horas insultibus in nos dediti nec respirare (pe ne dixerim) permittunt. Ut plus hic opus sit for mido majorque custodia, ne capiamur, quin pesti feros eorum incursus fugiamus, at quo fugiamus? ad Deum scilicet; nam Deus noster refugium, et virtus, ac ille, adjutor in tribulationibus, quæ in venerunt nos nimis 17; et: 1mittetur angelus Domini in circuitu limentium eum, et eripiet eos 28: rursum que: Qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commovebitur in æternum qui habitat in Jerusalem 29, Igitur Dei formidine, ac fiducia præditi nequaquam hostes pavebimus. Jam illud reputemur, haud ca 25 Matth. vi, 33. 26 III Reg. XVII, 30 Coloss, 111, 16. 31 Psal. XLVI, 8. 24 Jos. Quid his simile in nobis? lacrymæ, ac verbum Dei, per quæ animus pascitur, et incolumitatur, quo rumque defectu perit, ac proditur. Ergo habitet in nobis verbum abundanter 30, ut aiunt Litteræ, nec lacrymæ desint. Quin obitus indidem et proditio, quemadmodum ferunt. Quid hoc iterum rei? inte stina nostra vitia, studioque carnis excitata animni sensa, quæ, ut insidiatores, inimicis ostium dæmo nibus aperiant. Sed ii profligandi sunt nimirum, e omni ope cavendum ne civitas nostra, id est, mens, expugnetur, neu a peccato dejectemur, neu fœdus cum noxiis sceleribus ineamus, quia immaneamus virtuti, in qua conditi sumus, ad conditoris laudem, meumque sontis in Christi diem triumphum. Porro autem cum heri vobis succensuerim ob psalmodiam, obsecro ac cohortor, decore riteque psallere, non obiter, et supine confuseque. Id equidem haud sontem me offendit, sed pol sanctum Spiritum, qui edixerit, Psallite intelligenter 1: at intelligenter psallere nequeamus, ni id observetur, ne, choro frequentando, versum auspicemur dum prædictus sit absolutus seu contenta, seu exilis psalmodia fiat, seu lentius, seu concitatius eat versus. Sin accidat torpor, et ignavia, certe succurrito alter alterum, in primisque decorum conservator quod si est in aliis pulcherrimum, quanto magis in alloquio divino? Annon in turbis deformationes animi fœdæ, ac captivitas quædam accidit mentis, contraque inest in decoro tum studium et contentio major tum suavitas, siquidem ait: Quam dulcia fau cibus meis eloquia tua! super mel ori meo. Igitur hortor oblestorque, summa ope nitamur hanc vir tutem acquirere quoque, invicem adjurantes, ac corrigentes in canendo; nam sic intelligenter psal lentes, animis voluptatem oppido quæramus, et exemplum aliis simus luculentum; atque in hoo etiam Deum denique colentes, perennem vitam br ciscamur per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Dirigi mentem dextre oportere ad immensam opificii pulchritudinem divini. Fratres Patresque, huc ingenium semper, huc invigilet animus in monasticum certamen, opusque divinum, non huc illuc paletur, ceu manucaptus, scilicet haud aqua mare, aut aspirantem aer defecit; multoque nos minus egregia cogitatio destituat ne cesse est, in Dei miraculorum pelagus infinitum spectantes quibus mens inerrans nequaquam agit otium qui in hac vita operam ludat, ac se vitiosis obliget cogitatis, siquidem motu prædita perenni conquiescere nequit, quin ferri necesse est quo cunque dirigatur, seu dextre, seu sinistre. Ac si dextre, fari hæc Davidica queat: Domine, in volun 27 Psal. XLV, 2. 25 Psal. xxxm, 8. 10 Psal.

Sermon CISermo CI

col. 639–640page 67 of 90
PG 99:639tate tua præstitisti decori meo virtutem; sin sinistre, versum sequentem, Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus: nam equidem aversum Deo est inane studium, animique perturbatio lethalis sontes feriæ. Quamobrem demus operam dextre ut perpetuo dirigatur, ut eximia spectacula cernat. Quænam? Angelicas ac cœlestes copias, ingens mihi atque incomparabile decus, splendidas apostolorum, vatum, martyrum, et omnium sedes proborum, cœli convexum, radios solares, jubar lunare, astrorum tripudia, ac quæ alia sunt subjecta sensibus, non quo immoretur in iis, quin totius universa per ea molitorem Deum speculata, pulchritudinem quam habet incorruptam tueatur. Sane ornavit nos Deus, primum in paradiso, dignitate simulacri, et imaginis quamlibet inobedientia nos deartuavimus, ac confudimus; deinde in gratia per regenerationis lavacrum, sanctique Spiritus renovationem, quem effudit in nos copiose per Christum Jesum Servatorem nostrum quanquam hic degeneravimus; quoque tertio in virginitatis professione, cunctis condonatis admissis, contraque nos chirographo crucigera quadam vita æque ac tinctione deleto. Igitur in sua mens pulchritudine maneto, ut audire mereatur. Tota candida es, amica mea, et macula non est in te. Sin et maculam conflet, posteaquam mutabiles sumus, nec purus a sordibus quisquam, aut qui animum se habere castum glorietur, at enimvero lacrymis purgemur, ait enim, Lavabis me, et super nivem dealbabor; rursumque, Lavamini, mundamini, auferte scelera ex animis vestris. Ac felix mens quæ sic assidue se purget, omnique studio libera, soluta, studium, amorem, cupidinem solum teneat, Deum mortemque in dies jucunde præstoletur, nam veniet omnino, ac debitum nos quoque persolvemus. Atque utinam pie, sancteque, tum reliquiis cujusque nostrum spectantibus, ac psallentibus sacris futuris, ceu lecto utensili, ceu probo instrumento, tum animo a sanctis angelis in perennem vitam asportando, per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. SERMO CI. De Heri Christi incarnatione, ac transfugis deplorandis fratribus, de nobisque muniendis doctrina. Fratres Patresque, rarum est auditorium, aliquot digressis fratribus. Quanquam nec præsens negligendus auditor unus, siquidem ait Dominus: Videte ne contemnatis unum ex his pusillis; dico enim vobis, quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui est in cœlis: venit enim Filius hominis salvare quod perierat. Huic incredibile beneficium, venit ad fugitivum servum herus in habitu servili, ut eum servitute diabolica liberaret! venit lux vera quæ petierat drachmam vestigatum, ut e tenebris eum peccati revocaret. Igitur necesse est nauci nos quoque, bonum imitatos, unicuique vestrum laborare, ac sermocinari, et pol impendere vitam. Atque utinam ales efficiat, volaturus, ac singulis contuberniis quieturus, cunctis videndis: et pro officio compellandis; nec iis solum, qui in Caini via, fraudeque Balami grassatis. Quosnam hos inquam? Leontium Hermiam. Nectarium, nostri, ac religionis transfugas, qui præfecturam sceleris tulere præmium, quos si spectem, alloquar, ut aliud nihil, saltem consoler animum miser. Ac videre velim et qui, pro meis criminibus, sacro habitu projecto in nefarium se facinus induere, plus quo ejuler, quorum unus Pegasius ille, quem ferunt eo flagitii provectum, ut regia dignitate populo imperitet, bella moveat, homicidia patret, et vitam vero homicidio abrupisse. O calamitatem in quod miserandus præcipitium ruit! primum contubernio profugus huc illuc itare, quo alluberet, ceu brutum pecus interiens, tum monachum exutus, tragedia quam audivimus defungi. Quapropter, hortor, tum pro eis comprecamini, tum vos munitote, ne quid de contentione monastica remittatis, nam paulatim remittendo, ac relanguendo, in perniciem animus impellitur. Eam ob rem et nunc solitarios degentes miseror, ac deploro ut facilem diabolo prædam objectos; etenim in caula ovem arripit lupus, scilicet non extra ovile palabundam nactus interimат? Nescitis qua in nos insania præditus diabolus sit? quippe ingruit cunctis, non tamen ut miseliis monachis; ac cum internectione gaudet multorum, tum in primis triumphat si monachum unum quempiam prosternat, eaque gratia luctatur, instat, contendit, obedientem ab obedientia retrahere, quietum e quiete, stylitam e stylo, clusium e claustro, qua avocatione captum incitet quo lubet. Ut qui se in suis modulis, locisque teneant virtutis, insuperabiles sint diabolo, laqueis altius sublati, igitur et nos, fratres, præbitis in hostem divinitus usi viribus in fugam eum cogamus, Dei formidine tecti, qui cœlestibus sensus impurum feriamus, non ab eo profectis succumbamus, quo victoria hic potiti justitiæ coronam referamus, per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. SERMO CII. De veteratoris vafritie serpentis, ac quemadmodum vera submissione, viaque regia grassati, multiformes dolos evadamus. Fratres Patresque, cum hodiernus me dies cunctis postulat disserere, tum iis in primis qui modo advenere, ut jam pridem jejuni nostri sermonis expertibus. Atqui futurus sermo est? ut Christiana

Sermon CIIISermo CIII

col. 641–642page 68 of 90

dignam oppugnatione vitam obeamus, omni exer- ▲ nos protulit in lucem, velut in schola quadan in hac conda piolate, atque probitate, ceu morigeri filii? non qui olim in ignorantia libidinibus conforme mur, doque studii contentione monastici quidquam remittamus; nam videtis, fratres ut diabolus tan quam leo rugiens oberret, quærens deglutire quem piam. At nunc cernens persecutione sejunctos, ve hementius instat, qui prædari animum gliscat. Sed intenti semper, et ubique vigilemas, divinis tecti præceptis, atque is locum non inveniens, pudofa etus abscesserit; siquidem nactus, penitius irrum pat, nec desistat, dum mactet ac interimat. Nesci mus quot peremitad orbe condito, non primigenium mortalem voluptate victum pomario proscripsit? non Cainum in fraternam cædem armavit? non Ju dam apostolico exscidit cœtu, cunctorum vitæ pro ditorem molitus? non innumeros alios neci tradi dit? Idemque est qui nunc quoque urget, insiðiatur, decipit, peneque mundum deglutit, quem difficile, et impendio sedulum sit evadere. Nec conatur solum ineunda dissoluta, ac licente vita, sed etiam exer citatione degenda accurata prosternere, et in diver sum nos impellere, varius, multisque se technis, ac fraudibus diffingens, atque in nos laqueos in terra complures explicans, secundum beati Antonii revelationem, quos et sola effugit humilitas, uti fertur. vita collocavit, regni sui Evangelium discituros. Igitur prædictum discipulos mittens jubet in hæc verba: Euntes docate omnes gentes, baptizantes ens in nomine Patris, et Filü, et Spiritus sancti, decen tes eos servare omnia quæcunque mandari rokis st. Quænam sunt autem quæ mandavit? in antiquo fædere, ut partim dicam, Non occides, non adul terabis, non furabere, non falsum testimonium di ces in novo his majora, et accuratiora; nam Dictum est ait, antiquis: Non occides; qui autem occiderit reus erit judicio; ego autem dico vobis, quia emnis qui irascitur fratri suo temere, reus eril judicii. Rursus dictum est antiquis: Non adulterabis; ego autem diro vobis quia omnis qui viderit mulierem ad cupiscendum eam, jam adulteravil eam in corde sus Rursus dictum est: Non pejerabis; ego autem dico vobis non jurare omnino. Rursus dictum est, Diliges proximum tuum, et odio habebis inimicum tuum; ego autem dico vobis: Diligite inimicos restros, bene precamini exsecerantibus ros, beneficite his qui oderunt, vos. Viden'quod utriusque fœderis discrimen Pillo actiones vetante, hoc vel occasiones, unde actiones exsistant, ne hinc radices agat peccatum, itaque si nec legaliter, nec Evangelice, sed ethnice ut sic dixerim obimus quid tum temporis patiemur? No lite errare, inquit, neque fornicarii, neque idolis ser vientes, neque adulteri, neque molles, neque mascu– lorum concubitores, neque avari, neque fures, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt *, eaque de causa, uti sæpe, et nunc præmuniens edico, ne quis solitarius degito, neu supine fertor, neu aurum cogito,neu servum te neto, neu equum, neu bovem alito, neu quid aliud tractato citra persecutionis normam, unde gra viora, et atrociora facinora manent. Tametsi sunt e vobis qui contra verum obstinate contenditis,” quorum a sanguine sum insons; neque enim subter fugi quin divinum jus edicerem, nec reticui ven turum immorigeris ensem. An irritamuș Deum? nam fortiores co-sumua? Jam vero el securis ad radicem arborum posita est. Omnis ‘ergo arbor quæ non facit fructum bonum excinditur, et in ignem mittitur “. Non exemplum timetis, non minas ex horrescitis? non mortem pavetis, quæ mox ob eunda est? Qua nos asi quoque, diverticula ejus, et errores devios evadamus, grassari regia neque huc, illucque declinante, quin præcepti norma traditi obeuntes, ac præcessorum vestigia Patrum sequentes, quorum in cœlis vita est. Igitur a vitiosis cogitatis mens retrahitor, animus divina oracula meditator, os in Dei laudem reserator, oculus rite cernito, auris ina nes fabulas ne admittio, manus ad opificia moven tor, pedes modeste gradiuntor, cibus potusque obi tor moderatus, somnus ad amussim componitor, neu citra necessitatem egressus neu quæ mortem afferat licentiæ, neu aliud quid insolens agitator, quin canola sancte prudenterque geruntor. Neque vero spatium longum est, et finis imminet certa minum. Ecquod est autem laborum præmium cœ leste regnum. Pro quo fratres, magis magisque de certemus, luctemur, sin corruimus, at iterum re surgamus; sin obdormimus, at rursum evigile mas, vim inferamus naturæ membra hæc terrena perimamus, virtutes acquiramus, (quæ equidem Qui horribiles angelos tueamur, eductum nos e mibi quoque edico, obsitus et ipse imbecillitate, at eadem vobiscum natura præditus) quo sincere omnes, et insontes hinc profecti, perennem vitam consequamur per Christum Jesum Dominum no strum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, munc et semper, in omnemque perpetui tatem. Amen. De divinis exsequendis præceptis, ac justis in negligentes minis. corpore venientes; qui longum illud immensumque iter peragremus, viatico non instructi? tribunali sistamur Christi, cui congenulabunt universi, cunctæque laudes offerent linguæ, fœdam con scientiam tenantes? Ut ablegari sit necesse ubi non exstinguitur iginis, non moritur vermis; ubi fletus, ac dentium stridor agitatur, quod ne accidat, fra tres, agite venerabundi illacrymemur clementi Deo, et eum coram prævertamus, confessione, precibus, compunctione, lacrymis, supplicio, jejunio, casti tate, omni præclara functione. Enimvero is est * Matth. v, 19. Fratres Patresque, molitor Deus qui e nihilo 28 Matth. xxv111, 20. 39 Matth. v, 44. 40 I Cor. vi, 10.

Sermon CIVSermo CIV

col. 643–644page 69 of 90

scelerum nostrorum placamentum, nec se in nos veniet horrendus, ac qui defraudari nequeat judex, offirmavit, minimeque revertentem aversatur, quin asciscit: ut meretricem, ut prodigum, ut latronem. Sane, obsecro, fratres consurgamus, excitemus, contendamus, quo velut pueri studiosi e schola discedentes læti domum revertuntur; sic nos quoque ceu genuini Evangelii discipuli in peren nem vitam ovabundi commigremur, per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omuemque perpetuitatem. Amen. qui subditum subdito, præfectum præfecto, epi scopum episcopo, prætorem prætori, regi aggreget regem, et alterutrum ex alterutro corrigat, ac refutet, et unicuique reddat secundum opera ejus, iis quidem qui secundum patientiam boni operis gloriam et honorem, et incorruptionem quærunt, vitam æter nam; iis autem qui sunt contentione, et qui non acquiescunt veritati, credunt autem iniquitati, ira, et indignatio, tribulatio et angustia 4, uti canitur. Quod pertimendum est, omnique studio cavendum, ne sub obitum bonorum operum inanes depren damur, quin honestarum feraces functionum spectemus. Sin obluctatur hostis quo minus vir tutem obeamus; quod negandum non est, qui quidem homicida sit ab initio, neu steterit in veritate, cum non sit veritas in eo, quemadmodum ait Dominus; at fortitudine in eum, ac magna nimitate utamur, laboribus, studio, precibus, sup plicio, larcymis, adhibendis, atque is succumbet, Deo in certamen coeunte, nostraque imbecillitate juvanda perennem victoriam præbente per Christum Jesum Dominum nostrum, cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De sincero veroque amore, ac morigeratione erga præfectum, et horrendo justi judicis examine. Fratres Patresque, quæ superiori Catechesi propter tum præsentes disserui, æger ac dolens disserui, at quæ de vobis nunc habeo dicere, ea vero sunt meliora, et cum salute conjuncta, qui Dei Opt. Max. beneficio morem tenuitati nostræ obsequentes geratis, nihil citra constitutum agentes. Quod non mihi gaudium modo est, ac triumphus, sed præ me adeo vobis, qui virtutem ante cœpistis; quid est enim suavius, lætius, jucundius quam ad præscriptum vivere, nec pro libidine quidquam obire subditum? hoc vera morigeratio est, hæc beata vita, hoc præmolestum quoddam, et immolestum, ut sic dixerim, certamen; præmo lestum ei qui adhuc suis studiis teneatur, immo lestum ei qui suapte studia præfregerit, ut apos tolice ausit dicere: Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus ". Scilicet qui'nequaquam ex sua libidine vivat, per præfectum quasi quemdam sequestrum Deo vivit, revelata facie gloriam Domini speculatus, et in eamdem imaginem transformatus a claritate in claritatem, tanquam a Domini Spiritu 43, quemadmodum scriptum est. Enimvero hic mundi est securus, interitus morte, lætam, ac quietam peragens vitam totus consecratus Deo, cæteram qui suapte voluntate, projectis obedientiæ legibus, nitatur, sibi volens, sibi placens, næ is vitam trahat afflictam, qui a diabolo captus ad arbitrium te neatur. Qui ut jejunare videatur, aut pervigilare, aut alia virtute fungi, illaudata functio est postea quam Onne quod non est fide, peccatum est ", et alioqui quod ad communem regulam non agatur, cum proprium est agentis, tum alienum a pietate. Ut merito eos reprehenderim, vos laudem, ac co hortor inhærere pulcherrimæ morigerationi, tole rantiæ, frangendæ voluntati, fidei, spei, charitati, cæteris obedientiæ studiis, qua re et salutem quæratis, et exemplar egregium toti contubernio sitis sane, obsecro, fratres, sequidem abest mi nimum quin jamjam veniam adventans, nihilque cunctetur, supremo imminente die pro tenebris perpetrata patefiant, animique consilia retegantur, 43 II Cor. III, Rom. XIV, De expurgando a sceleribus animo, ineundisque virtutis laboribus. Fratres Patresque, fors animum dicere inducat quispiam frugem ex his Catechesibus nullam percipi, sed profecto, ut mihi videtur, vel in primis percipitur. Scilicet quod aratrum terræ, et aqua sitienti, id gnave audienti Catecheticus sermo est. Unde enim mens corrumpitur? unde in fratrum rebus publicis bella, rixæ, dissidia? nonne ex eo quod doctrina, ac castigatio non obitur? Quæ ubi sint ibi serenitas, atque pax est, ubi pax, et se renitas ibi sanctus Spiritus conquiescit. Qua de causa equidem timide cupideque disserere, casti gare, hortari, ac commonere satago, si qua possim ab omnigenis diaboli tentamentis vos meque servare, quanquam fateor operam vos quoque non minimam conferre, maxime primores, omnesque me ad bonum opitulatores. habere. Ego planlavi, ait ille, Appollo rigavit, sed Deus incrementum de dit; ut non mea solius, quin vestra omnium sit functio, seu potius Dei, ab quo cuncta in homines recte facta manant. Itaque, cohortor, quod cuique obtigit munus ad publicam frugem urgetote, ani mique domicilium Deo construuntor, nam Apostoli hæc sententia est, Si quis superædificat super fundamentum hoc aurum, argentum, lapides pre tiosos, ligna, fenum, stipulam, uniuscujusque opus manifestum erit; dies enim declarabit, (quia in igne revelatur) et uniuscujusque opus quale sit ignis 45 Rom. 11, 8. 42 Galat. 11, Hæc in nostro fœde mutilata erant, quæ in Nat. integra offendi. 4€ I Cor. 111, 6.

Sermon CVISermo CVI

col. 645–646page 70 of 90
PG 99:645probabit. Observemus quid dicat, quemadmodum auro, argento, lapidibus pretiosis virtutem comparet vitium, lignis, feno, stipula, quibus judice igni explorandis, tenera conflagrabunt, superstitibus duris. Ac terribiliorem comparans sermonem, addit in hæc verba: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis. Si quis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus: templum enim Dei sanctum est, qui estis vos. Hui beneficium, Dei nos templum nominari! hui minas, qui Dei templum corrumpamus, corruptum iri divinitus: quamobrem ne Dei templum corrumpamus, fratres, neu Spiritum habentes domesticum scelerum domicilium fiamus, neu a vitiis asserti iterum diabolo servitutem serviamus, quin stemus sinceri, et sine offensa, repleti fructibus justitiæ per Jesum Christum in gloriam et laudem Dei, quemadmodum scriptum est. Igitur sit animus noster vigil semper, ac contentus, qui timore divino, et assidua mortis deformatione imbuatur, ubi is enim obeatur labor, subeundi locum peccatum habeat nullum. Sin reses stupidaque mens sit; tum vero subolescere libido, quæ nos incitet ac conturbet, minimeque dimittat, dum in priorem statum post liminio revertamur. Ut inducendus sit animus qui pro virtute laboremus, quo vitam ineamus felicem nitamur pro bono, quo perenni requiete potiamur; ploremus, quo gaudere in Domino queamus; arcto, et afflicto itinere grassemur, quo hinc manantem alienam dolore vitam consequamur. Enimvero is præstantissimus quæstus, ea summa est felicitas, exiguis pro virtute certaminibus, ac laboribus immensa, et immortalia bona parare quæ assequi omnes contingat Domini nostri Jesu Christi liberalitate atque beneficio. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper in omnemque perpetuitatem. Amen. SERMO CVI. De vitæ navigatione nostræ sollicite, vigilenterque regenda. Fratres Patresque, instar maris humana vita est, in qua cuncti, ceu navigium, corpus hoc ingressi, imaginario trajicimus; nec definito quonam tempore at qui sub sensum subjectum æquor permeent, nunc navigantes, nunc in portum appulsi, quis assidue navigamus, dies, noctesque, nec citra fluctus, ac tempestatem, ut nihil dicam atrox pelagus objectum, neque atrox solum, sed impendio vastum, vitæque curriculo nostræ descriptum. Quod dici non potest quantis procellis præ malignis spiritibus inhorrescat, quotve incurrant dæmones piratæ, qui nos demergant. Id adeo non ignorans sanctus David precabundus dicere: Libera me ab his qui oderunt me, et de profundis aquarum. Non me demergat tempestas aquæ, neque absorbeat me profundum, neque urgeat super me puteus os suum. Quod si David, talis, tantusque extimescere, ac ne demergeretur rogare, quod et passus aliquando est, dormitans, quid nos nunc dicamus, quantumque convenit timere, et ne idem subeamus precari? Ergo animus noster quasi quidam gubernator est qui ubi vigilet intentus, vitiorum arceat procellas minimum cogitatis quæ ingruant aspersus, defetiscatur hæreses, flagitium intromittat, ceu mundans, quoddam flumen, sentinaque gravatus, ingens naufragium faciat peccati, quod cum triste est auditu, tum tristius cogitatu. Tum sollicita ac periculosa vitæ navigatio nostræ est ut intente vigilanterque retinendum sit gubernaculum, et eminus profliganda vitia ac confestim irruentes fœdæ cogitationes arcendæ, ne his immorati demergamur. Neque hæc vero ad juniores tantum pertinet oratio quin ad seniores quoque et in exercitatione provectos, postquam ne hos quidem intentos diabolus omittit, de quibus exstat hæc alicubi magni ac divini Basilii sententia: Tristissimum spectaculum, post pervigilia, post afflictiones, post contentas preces, post uberes lacrymas, post viginti aut triginta fors annorum continentiam, ob animi supinam negligentiam cunctis exspoliari. Equidem id infelix tum vidi tum audivi, et illacrymatus illacrymor, cogitans quemadmodum tot opes virtutum, ac tot annis congestæ, una temporis momento diaboli periere fraude, nudo et inutili relicto quasi quodam exercitore pietatis, tam ingens est salutis nostræ mysterium, tantaque diaboli atrocitas, in cœlum, nos unde excidit, tendentes conspicati. Atque is ejusmodi sane est, tantaque nobiscum vesania confligit: cæterum nos, fratres, qua parvi, qua magni, qua juvenes, qua senes, unanimes universi, Deo duce, studiis multis, ac laboribus quæsita satagamus nequaquam per negligentiam perdere, mundi secessionen, obedientiam, temperantiam, lacrymas, confessionem, tam nuperam quam præsentem; quia vigiles excubemus, pansum spei velum habentes, qui Spiritus regamur auris, dum sub exitum vitæ ad immortalitatis portum appellamus, virtutis tanquam mercimoniis cœleste regnum laturi per Christum Jesum Dominum nostrum. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. SERMO CVII. De mortis recordatione, neu supine sacra percipiamus. Fratres Patresque, heri ut apparitor regius advenit, illico expavimus, inexspectato adventu consternati, intellectoque haud propter nos advenisse, extemplo solvimus timorem. Quæro igitur qua de causa timuerimus, scilicet qui imperatori ob præsentem confessionem parum grati, quin exosi, ac detestabiles essemus; nam si germani fuissemus amici, nimirum ovassemus, scientes boni cujusquam gratia proculdubio venisse. Quorsum hoc autem mihi proœmium? enimvero ani-

Sermon CVIISermo CVII

col. 647–648page 71 of 90

mus quoque qui præclara vita benignum Deum do ringatur; nunc obmoto non communi, sed vi paraverit, sub exitum e corpore missum a cuncto rum rege ad se satellitem lubens, imperterritu spectabit, lætusque se conferet ad herum; sin se cus deprendatur, turbet, ac prætrepidet necesse est, nec fiducia præditus, nec opitulante quoquam. Hic quidem sane et amicus, et frater solentur, ac terrorem depellant, quorum est inibi pecunia cun ctorum, angelo atrociter, et acerbe miserum ani mum raptante. Ac fors timuerimus in his verbis. Pol si terrarem attulit auditus, eoquid in re præ senti patiamur; qui ad Christi tribunal animus is compareat; coram igneum flumen trahitur, secun dum Danielem vatem, astantibus contenis millibus, ao ministrantibus decies millenis millibus præsto est severus, et inde fraudabilis judex, agiturque, de evangelica sententia, vel segnis examen verbuli, quæ qui tum animus feret? Equidem cum horren dum est in viventis Dei manus incidere, tum hor ribilius ubi justissimam audiat sententiam æter nis suppliciis traditus. Quamobrem, fratres, hor tor, et obtestor, reconciliemur ante obitum Deo, benignumque paremus, venturos ad nos angelos acquiramus amicos, vigilem animi oculum habea mus, mentem inexpugnatam teneamus, qui haud declinemus, ab assiduo cum vitiis conflictu, sin pauxillum lapsemus, evestigio surgamus, ac fre quente fletu ignea perduellis tela, Christiano indu cendo studio, exstinguamus. Multum valet depreca tio justi assidua 51, ut preces, atque instigationes mutuas requiramus. Multum lacrymæ, ac com punctio valent, et ante omnia, ac cum omnibus, sacrorum perceptio, in qua nescio quo pacto segnes animadvertens, impendio miror, qui quidem, si adsit Dominica, adeatis mysteria, sin alio die cœ lus frequententur, minime coeatis. Pol liceat in monasterio vel in dies communicare, nec rarius, ac vix convenitur. Neque hæc dissero, qui vos velim leviter, et obiter accedere, scriptum est enim, Probęt seipsum homo, et sic de pane illo edat, et de calice bibat, qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibil, non dijudicans corpus Domini ". Non id igitur dico (minime gen tium) quin ut communionis studio quantum pluri mum potest purgati, compotes flamus muneris; nam propositus vitæ est perceptio panis, siquidem ait Dominus, Ego sum panis qui de cœlo descendi; si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in æternum. El panis quem ego dabo, caro mea est, quam ego da be pro mundi vila 53; ac rursum: Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me ma net, et ego in illo ". Viden' ingens et ineffabile be neficium; non mortem obiit solum pro nobis, quin epulum se præbuit quoque. Quid hoc validi de monstrantius amoris; quid animo magis solutife rum? Jam cibo, potuve proposito communi, defit nemo quin percipiat quotidie, ac ni percipiat oppi 50 Psal. LXVIII, 29. 54 Jac. v, 16. 56 Ibid. 14. 57 Ephes. IV, 13. mi, 12. vifico pane, nec communi, sed immortali poculo, in differens quiddam, nec prorsus necessarium remur? scilicet non ea summa imperitia, et amentia est? Etsi id accidit vero, saltem imposterum caveamus, haud ignari quæ vis muneris, ac quantum pote purgati, sacra percipiamus, quin manuficio vacan tes ubi signum edatur, opere relicto donum asoi scite studiose. Id adeo nobis, ut arbitror, seu potius ut res habet magno sit adjumento, qui fruendi præparatione puri, et insontes conserve mur, nam communicandi negligentia qui possu mus non vitiis capi? Quin et vitæ futurum est viaticum perennis, quam adipisci mereamur Domi ni nostri Jesu Christi liberalitate atque beneficio. Cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spi ritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen.. Pernices esse oportere ad certamina virtulis. Fratres Patresque, inquietum quiddam est na tura virtus, quæ haud cesset niti in anticum, quin prædictos se in melius provehat semper, quod de demonstrans Apostolus ait, Non quod jam acceperim aut jam perfectus sim, persequor autem si compre hendam, in quo et comprehensus sum a Christo Jesu 5; et iterum: Quæ quidem retro sunt oblivi scens ad ea vero quæ sunt priora extendens me ipsum, ad destinatum, persequor, ad bravium su pernæ vacationis in Christo Jesu 5. Ut quies sit ab virtute nulla, nam ab virtute quies vitii est exor dium. Itaque nec nos quiescamus, fratres, a virtu tis curriculo, sed assidue pernices, ac novitii e robore in robur provehamur, dum in virum adul. tum evadamus, in mensuram ælatis plenitudinis Christi 57. At qui id fiet? si diem solidum læti exigemus. Exempli causa, adest mane? illicet e somno consurgamus, precibus inhærentes. Absces simus inde? alacres opus arripiamus, simul car mina Deo cum animis canentes, simulque manufi ciis dediti. Finitus dies est? gratulati, compun ctique, dormitum concedamus, qua vicissitudine hanc Davidis sententiam comprobetis, Dies diei eructat verbum, et nox nocti indicat scientiam 58. Ne segnis dies obitor, mente tanquam manucapta, neu in stupris ac libidinibus nox transitor, non dico qui hæc perpetremus (minime vero), quin nec cogitemus quidem; nam nti corpus, sic animum castum veritatis flagitatoratio. At enim desideriis ducimur? quid desiderabilius virtute cujus iucunda et inexsaturata est voluptas? Pulchritudinem ama mus quid Hero amabilius, cujus renident pul chritudine cuncta? cæterum pravi cupidines men tem externatam fera omni crudelius depascuntur. Ut non voluptas ea sit, sed luctuosa vita, Nolite errare, inquit, caro, et sanguis regnum Dei possi 521 Cor. xi, 29. 53 Joan. v1, 50, 51. 54 Ibid., 55. * Philipp. 58 Psal. XVIII, 3.

Sermon CIXSermo CIX

col. 649–650page 72 of 90

dere non possunt, neque corruptio incorruptelam missionem præstoletur indeque ad incumbens mu possidebit”. Cedosis vero que amplexum pec catum non infamia replevit, afflixit, neci tradidit? quem amplexa virtus non evexit, ac mundo con spicuum reddidit? Duos e multis excipe. Amnonem et Josephum: non illum sororis incestus jugulavit? non hunc castitas ab Ægyptia regno donavit? Tam amabilis, et expetenda, ac salutifera est virtus! et frequenter tamen impendio erramus, qui mortem pro vita complectamur, tenebras pro luce prense mus, corruptelam pro immortalitate deamemus; quo quid miserabilius? Unde igitur, ait, qui boni amatores velimus esse, nequivimus? Quod non vere volumus, sed fictitie, siquidem pro arbitrii libertate omnino quod volumus amplectimur. Enim vero studium a pueris ad prava, ut videtur, habi tum in nobis contraxit vitii tenacam. Sed quæ est Apostoli sententia? Humanum dico, propter infir. milalem carnis vestræ; sicut enim exhibuistis men bra vestra servire immunditiæ, et iniquitati ad iniquitatem, ita nunc exhibete membra vestra servire justitiæ in sanctificationem 60: hoc est, parem oportere industriam conferre in virtutem. Itaque, fratres, adhuc pulsare insistamus, planeque fores clemens aperiet Deus, quæ accepta sibi sint in nos molitus, ac perennem vitain largitus per Christum Jesum Dominum nostrum, cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De obitu fr. Theososti, atque obeunda pie sancte que vila, nus, er impositam provinciam animetur, usque adeo, ut juges labores laboribus addat; nam unde, sodes, prælia sanctorum maudita, diuturna tole rantia, pertinax morigeratio, in senectutem sabje ctio, atque his insuper majora? unde martyrum certamina, membrorum lanienæ, sanguinis profu sio? non qui animis usurparent, præcipitem vitæ curriculi brevitatem, comparitionem ad horribile tribunal, æterna et infinita supplicia? Scilicet hinc eis tolerablia cuncta, hinc atrocium pœnarum ceu in corporibus alienis perpessio. Ac beatam quæ hæc dies noctesque cogitet mentem, quæ velut hospes, et advena vitam transiens, ævum maneat felix, ac securum, de quo Apostoli hæc sunt verba. Nam exspectatio creaturæ revelationem filiorum Dei exspectat; vanilati enim creatura subjecta est, non volens sed propter eum qui subjecit eam in ipse, quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriæ filiorum Dei 6. Viden' ut pro mittitur fore ut tolum hoc universum a corruptela restauretur, atque e servitute in libertatem natura rerum omnis ditfingatur? Cujusmodi vero is dein ceps dies de quo ait sancius David, Melior est dies una in atriis tuis super millia 6ª: rursumque apo stolorum coryphæus: Dies Domini sicut mille anni: et apostolus Paulus: Configuratus morti ejus: si quo modo occurram ad resurrectionem quæ est ex mortuis 65. Huc nos quoque animum, fratres, alque mentem contendainus, huc studia confera mus, huc cogitata et ingenium traducamus, hic vota ac desideria figamus, qua occupatione sæculi hujus principem lateamus, qui cum tentare nos potest, tum prosternere nequit, contentionis jam armis monastica tectos. Quem opto equidem nauci non effugere vos modo, sed etiam superare, co rona mactos probibatis, per Christum Jesum Do minum nostrum: cui gloria et imperium cum Pa tre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnem que perpetuitatem. Amen. Fratres Patresque, jamjam explorate cognovi mus Theosostum fratrem obiisse, de quo dicendum est nonnihil, posteaquam vir fuit probus, a per multis laudatus, qua monachis qua laicis, qui et subderet, et subditum gereret, pro iis quæ passus est tentatus, ut Apostolice loquar, potens et iis qui tentantur auxiliari 61; quare complures probos se cundum Deum filios contraxit, idemque ob verita tem miserias, ærumnas, calamitates, ac pericula non minima suscepit, in quibus et defunctus, ad Dominum concessit. Quorsum hæc autem mihi dicta? ut in fratre exemplar quoddam rerum no strarum tueremur; qui sancte et honeste obeuntes, æque simus ab alio post mortem laudandi, illices quidam præclare posteris objecti æmulationis; sin non liberorum, non servorum, non pecuniæ, non De lætifica vila nostra, neu defetiscamur in adver sarii lucta. Fratres Patresque, cum omnes homines semper in Domino gaudere Apostolus jubet ", tum soli, ut apparet, veri monachi gaudent, qui non uxoris, prædiorum, non alterius cujusquam eorum quæ am biant carnales sollicitudine ducantur, unumque ineant studium solum, qui placeant Hero. Quod pol studium juge est in Domino gaudium, nam ubi matrimonium est, ac servitus, et quæ ex iis molestiæ manant: misera hæc hominum generi divinitus insita distractio, qua distinerentur, ut fert Salomonis sententia 67: difficile est in Domino gaudere, mente ab iis quæ prædixi a sancta Dei recordatione demota, in qua situm in Domino 62 Rom. VIII, 21. 63 Pg-l. lxxx11, 11. "II Petr., sequius, non solum non laudemur, quin æterni pœnis supplicii multemur, quod terribile est tum cogitatu tum dictu. Jam videsis mihi ut hinc vicis sim abscedimus, ac quo abimus, tum quæ hic nobis sit vitæ in paucos prorogatio dies, ad virtutis explorationem, et tanquam periculum victuris, inde morituris, ac sic discessuris ubi perpetes ma neamus. Hæc prudentum recolere est, eaque qui recolat, tremit, et formidat, qui studio semper obeat quotidie, ac corporis quasi quamdam manu 59 1 Cor. XV, 50. 60 Rom. vi, 19. 61 Hebr. 11, 18. III, 8. Philipp. III, 10. 66 Philipp. iv, 4. 67 Eccle. 1, 1 seqq.

Sermon CXSermo CX

col. 651–652page 73 of 90

De tolerantia, ac compunctione. Fratres Patresque, equidem locutus loqui, ac cohortari insistam cohortatus, qui quidem sim sol licitus, posteaquam et caput obsidet senectus, et horrendum est præfecture judicium, quid pos sum non extimescere, ac præcupere non hæc pauca eloqui solum, quin nauci hanc vitam quoque pro vestrum singulis impendere? Igitur audiamus, fratres, Apostolum dicentem: Tempus breve est porro, ut et qui habent uxores tanquam non habentes sint, et qui flent tanquam non flentes, et qui gaudent tanquam non gaudentes, et qui emunt tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo tanquam non ulentes: præterit enim figura hujus mundi 7º. Quid est, præterit figura hujus mundi? id est, labitur, præterequitat nec vel diuturnam stabilitatem obti nens. sed qui heri nitidus, hodie squalidus, qui heri in re splendida, hodie in miseria est; nunc extollitur ille, nunc alter dignitate ruit; hic e pau pere fit dives, alius e divite pauper, milleque mu tationibus, atque vicibus ærumnosa nostra sub jecta vita est, nihil possidens constans. Unde id accidit vero? nimirum ex olim inscitia nostra: nam contempto, quod in paradiso accepimus, sancto. præcepto, fraudeque serpentis voluptate illecti, haud ahe re calamitosæ ac mutabilis vitæ tan quam in manum convenimus. Ob quam et Domini nostri Jesu Christi adventus agitetur, qui origini redditos in ævum restituat insons atque alienum dolori, ut prudentum sit, et proborum, in instabi libus firmuin, in mutabilibus immobilem consistere; quorum id est autem, nisi crucifixorum mundo, Herumque sequentum? Enimvero if nos sumus, Christi beneficio, fratres venerandi, qui secessione facta illustri, obedientia defungamur, rerum pul cherrima, qua in antiquum velut postliminio rever. tamur; etenim paradiso ob inobedientiam, ac con tumaciam proscriptos voluit ter optimus Deus per obedientiam et obsequium recuperare paradisum. Quamobrem gaudeamus in obedientia nostra, qua in perennem vitam reducamur. Verum et in con flictu pertinacia, et in ærumnis tolerantia requiri tur; nam si secundum carnem haud citra ingentes labores ac sudores victoria paratur, quanto magis qui vitæ hic curriculum victor decurrat, virilis in primis et magnanimus sit oportet? Itaque stemus, hortor, animose, qui quotidie vigiles excubemus traducto in solum Deum desiderio, in eoque con templando defixi, lacrymosi, tacti compunctione, precibus supplicio reluctantes, itaque sancti Spiritus gratiam ducentes, nulla enim re tantopere delecta tur Deus, ac mente a vitiis pura, nec tam oɖora tum redolet pratum, quam animus virtutibus fra grans. Sin accidit dormitare, at evigilandum est quamprimum, ac si vel septies in diem admittere gaudium est. Itaque qui e numero simus in Domi no gaudentum, lætemur, et inter nos collætemur, fratres exspectando virginitatis ac paupertatis præmia a remuneratore Deo, qui mercedem vel frigidæ est pollicitus ", nedum tam grandium, et ingentium facinorum; nam profecto summa est, ac præcellens virginitatis functio, cenjunctaque cum angelica vita, quæ hominem revocet ad origi nem, in paradisum, cum nuptiæ, atque servitus nusquam vitaque quædam secura, et innoxia dege retur. Sin te haud lætari, quin dolere dicas, quæ nam, rogo, causa est doloris? Quod culpas admi sisti? At eæ per secessionem, et obedientiam, ac confessionem sunt remissæ. An quod cogitatis in dies ferire? At signum id quoque est coronæ, neque enim bello alienum quisquam sed bellato rem coronat; nec in arenam non progressum, quin egregie pugna defunctum donativo prosequi tur. Non videtis ut unde tristari dicimur, hinc lætari habeamus? quamobrem lætemur, fratres spiritali agendo gaudio instantes, et acrius ad diaboli fraudes obluctantes, qui ejus insultus pre cibus ac supplicio frangamus, et submissione atque obedientia laqueos dissipemus; tum autem lacry mis, ac compunctione quasi quomdam Pharaonem demergamus, et profitendis edendisque culpis procul in fugam vertamus, cæterisque cunctis recte factis divina ope prosternamus. Pol fraudum mul tiplex, atque artifex scelerum est, qui nos interfi cere quærens, tum captare quo ingruat tempus, tum recipere se norit, ceu victus, scilicet, ut irruens repente, imparatum animum nactus, quod vult efficiat. Nos enimvero pro statione siti excu bemus; vigilemus, mentis oculum insopitum te nentes, studioque fervens ingenium divino: qua re stabiles, ac invicti maneamus, sane, obsecro, neu obeundo bello torpeamus, neu in adversarii pugna defetiscamur. Finis imminet certaminum, atque abest minimum quin jamjam veniat adventans nihilque cunctetur, aut cujusque nostrum decessu, aut totius universi decurɛu peragendo, qua tem pestate apparebit e cœlo, angelicis copiis stipatus igneaque flamma, et infanda majestate obsitus, cum quidem Videbit cum omnis oculus, quemad modum scriptum est, ac qui eum pupugerunt et plangent super eo omnes tribus terræ ", Quam id terribile spectaculum est, et omni consternatione majus Gestient tum quidem qui præclarum cer tamen decertarunt, qui in periculis perstitere, qui probitatem amavere, qui morigerationem obivere, qui obedientiam peregere, qui omnino in omnibus Deo placuere. Quibus accensi nos quoque, æternis bonis fruamur, per Christum Jesum Dominum no strum, cui gloria et imperium, cum Patre, ac san cto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetui tatem. Amen. 68 Matth. X, *ɔ Apɔe. 1, 7. 70 I Cor. vit, 26, 31.

Sermon CXIISermo CXII

col. 653–654page 74 of 90

contingat, septies resipiscendum, quo facto, admit- bonum est, qua parvo, qua magno, qua erudito, tamur; si vel septuagies septies id patiamur, toties adhibenda pœnitentia, nec spe frustrabimur, ut divinum fert promissum; tantum insistamus, co hortor, neu defetiscamur, quin a lapsibus nos re vocemus. Jam finis imminet certaminum, propin quant gaudium, et triumphus, ac coronæ probita tis quas et consequi mereamur Domini nostri Jesu Christi liberalitate atque beneficio: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De supremo die, et adventu illustris Dei, ac Servatoris Jesu Christi. qua proletario, qua seni, qua juveni: sin secus, in cœlestem thalamum non admissis fores herus præcludet: Væ inquit, homini illi, per quem Filius hominis tradetur; bonum erat ei si natus non fuisset komo ille “, Neque dubium est quin de proditore loquatur, etsi haud abs re et in quemvis dicatur, qui salutem suam prodat. Non adventum reputa mus illustris Dei, ac Servatoris Jesu Christi? non ignem inexstinctum, æternaque tormenta, et into leranda revolvimus? O qui hæc intelligat, quasique solers gubernator seipse gubernet. immersamque animi mentem ab improbis spiritibus conservet! Nos, me Hercule, qui tranquillam, et quietam, ac compositam Christi beneficio vitam copimus, adhuc prospere vehamur, adhuc læti cuncta pa tiamur, singulis muniendis divino timore mem bris. Igitur oculus curiose tueri prohibetor, auris inanes fabulas ne admittito lingua detrahere ve tator (siquidem ait: Qui detrahit fatri suo, aut qui judicat fratrem suum, detrahit legi, et judicat legem ), manus pro virili operator, postquam otiosum nec comesse apostolica sententia est”, pedes in viam pacis diriguntor, animus ad pravos sermones ne declinato, neu in flagitiis prætextus captator, sed ornate omnia decenterque gerantor, quo egregie cuncta obeuntes bona adispiscamur æterna: per Christum Jesum Dominum nostram cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spi ritu, nunc et semper, in omnemque perpetuita tem. Amen. De fide, et amore, ac virginitate. Fratres Patresque, cum angustum ingenium meum et exilis loquendo lingua est, tum necessi tate equidem satago vos alloqui. Ecquid est autem necessitas? præfecture judicium, ergaque vos amoris debitum, partim ratione pro vobis Deo reddenda sub judicii tempus in quo et prætrepido misellus, partim bono pastore haud verba solum, quin vitam pro ovibus impendente. Itaque, fratres adeste, quod felix faustumque sit, fœdus porro in supremum diem paciscamur, reconciliemur Deo priusquam implacabilis mortis adventet hora, si quidem exstat hæc sententia: Non est in morte qui memor sil tui, in inferno autem quis confitebilur ibi”? Non fratres quotidie rapi cernimus? non videmus quemadmodum ut oves habemur ad la nienam comparatæ, hodie incolumes, cras nulli? En assumptus est et Fr. Liberius, cujus, medius fidius, mors percussit animum, inventi, ut aiunt, repente in cella exsanguis, in latus jacentis, specie consopiti. Atque hic ei finis; noster qui cessurus sit nescimus quave morte simus defuncturi igno ramus: nam ecquid subito, an ægritudine præ cepti? num in sicco, an in liquido? num soli, an fratribus juncti? Enimvero quis Dei mentem per spexit, aut ei a consiliis fuit, qui diem, horam, mo dom, locum sui teneat finis? ut pol terribilis sen tentia sit mortis, et horrendum in immortalis Dei manus incidere, nec possim non cohortari ut solli citi, identique semper, divina tractemus. Quæ storem ille egit, inquit, sub tali imperatore, bic dynastam, alius opes, alius regnum quæsivit. Et quantula hæc, sodes, quæ somnii labantur instar Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt om- re oppido quam pretiosa, quam cum amplexi Dei nes viri divitiarum in manibus suis". Omnis gloria hominis tanquam flos fenis. Quæstum quidem certe optimum fecere Dei electi, partis dignitatibus per petuis. Quibusnam? Alii apostolorum, alii vatum, alii martyrum, alii sanctorum, alii quamlibet postrema, at selvoram tamen, quorum insunt in vitæ libro nomina, inexstincta gloria est, et ineffa bilis triumphus. Hos imitemur fratres, et unam minimum dignitatem ineamus, postquam nec in videtur beneficium, et volenti cuivis expositum Psal. VI, 6. 7ª Psal. Lxxv, 6. 73 Iga. XL; 6. 17 Hebr. 11, 6. 78 Psal. XLVIII, 13. Fratres Patresque, duo sunt quæ homini salutem quærunt, fides et amor. Vos quidem si errare in fide cernemen, pol de ea sererem verba, operam que darem qui vosin orthodoxam sententiam resti tuerem nam: Sine fide impossibile est placere Deo credere enim oportet accedentem ad Deum, quia est, et inquirentibus se remunerator est ". Sed cum fide, Christi beneficio, valeatis, quasubnixi, divinæ spe gloriæ triumphatis, age hac omissa de actione breviter disseramus. Igitur hortor vos, fratres, nunc quoque, vt alias semper, accurate studium obire monasticum, animi sensis quasi quodam modimperatore præfecto, sollicitos de virginitate, misericordia sumus, tum ea expugnanda tentat inimicus omni industria qui in salutem nostram grassetur: neque enim nescit hoc facinore obeundo Dei nos quiddam instar habere, ut ejusdem contra jactura cum jumentis comparemur: siquidem scri ptum est: Homo cum in honore esset, non intellexit comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis 78. O quot veterator in omni me moria carnis libidine cepit! quin instat nunc quo que, et senes juxta, ac juvenes, nec projectos * Matth. xxvı, 24. 7 Jac. iv, 11. 76 II These.

Sermon CXIVSermo CXIV

col. 655–656page 75 of 90
PG 99:655ΛΟΓΟΣ ΡΙΔ΄. Περὶ τῆς μοναδικῆς πολιτείας καὶ ἀντιπαρατάξεως ἐπὶ τῆς ἤδη ἐνισταμένης αἱρέσεως. Ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες, οὐ παύσομαι τούτῳ τῷ καλῷ ὀνόματι τῆς ἀδελφότητος καὶ πατρότητος προσαγορεύειν ὑμᾶς, εἰδὼς ὅτι ἀληθὴς ὑμῖν ἡ κλῆσις, καὶ ἀψευδῆς ἡ προσηγορία· ὄντως γὰρ ἀδελφοὶ ἀληθινοὶ καὶ Πατέρες οὗτοί εἰσιν, οἵτινες ὑπὲρ γονεῖς, ὑπὲρ ἀδελφοὺς, ὑπὲρ γένος, ὑπὲρ πατρίδα, ὑπὲρ πάντα τὰ ὁρώμενα, ἠγάπησαν Θεόν· τὴν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ζωὴν καταδεξάμενοι· ὧν καρδία καὶ ψυχὴ μία· καὶ ὧν Πατὴρ ὁ Θεὸς, καὶ πατρὶς ἡ ἄνω Ἱερουσαλήμ. Τοιοῦτοι οὖν καὶ ὑμεῖς, ἀδελφοὶ ἠγαπημένοι ὑπὸ Κυρίου· καὶ ἵνα ἀπὸ τῆς Γραφῆς ὑμᾶς καλέσω· Γένος ἐκλεκτόν, βασίλειον ἱεράτευμα, λαὸς εἰς περιποίησιν· ὅπως τὰς ἀρετὰς ἐξαγγείλητε τοῦ ἐκ σκότους ὑμᾶς καλέσαντος εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς. Θαυμαστὸν γὰρ ὅτι φῶς, ἡ μοναδικὴ πολιτεία, εἰς ἣν ἐκλήθημεν· καὶ ἐν ᾗ ἐξαγγέλλομεν τὰς αἰνέσεις τοῦ καλύψαντος ἀρετῇ τοὺς οὐρανούς. Ἐνταῦθα οὖν ἐστι φρόνησις, σωφροσύνη, ἀνδρεία, καὶ δικαιοσύνη, ἐνταῦθα τὰ κατὰ τοῦ Πονηροῦ τρόπαια, καὶ ἡ ἐν Χριστῷ νίκη· εἴγε τὰ ὅπλα ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ Θεῷ πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων, λογισμοὺς καθαιροῦντες, καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ· καὶ αἰχμαλωτίζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ· εἰ δὲ καὶ πρὸς τοὺς ὁρωμένους ἐχθροὺς ἔστιν ἀπιδεῖν, ἐννοήσωμεν τοὺς ἀπ' αἰῶνος διωγμούς, ὅσοι καὶ ἡλίκοι κατέλαβον τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ,
col. 657–658page 76 of 90
PG 99:657καὶ τίνων τὸ διώκεσθαι, τίνων τὸ τύπτεσθαι καὶ ἀποκτείνεσθαι· ἀλλ᾽ οὐ τῶν ἐσταυρωμένων τῷ κόσμῳ; καὶ ἵνα τὰ πάλαι παρήσω, ἐπὶ τῆς παρούσης γενεῖς καὶ ἐπὶ τῆς ἤδη ἐνισταμένης αἱρέσεως ὁ λόγος· τίνες μέχρις αἵματος ἀντικατέστησαν πρὸς τὴν ἁμαρτίαν ἀνταγωνιζόμενοι· οὐχὶ οἱ μακάριοι Πατέρες καὶ ἀδελφοὶ ἡμῶν, οἵ τε τῆς καθ᾿ ἡμᾶς μονῆς, καὶ οἱ τῶν ἄλλων; Μοναχῶν οὖν ἀληθῶς τὰ τοιαῦτα κατορθώματα καὶ ἀθλήματα, καὶ μοναχοὶ τὰ νεῦρα καὶ ἑδραιώματα τῆς Ἐκκλησίας· καὶ τοιοῦτον καὶ τηλικοῦτον τὸ ἀξίωμα, ὅπερ κεχάρισται ἡμῖν ὑπὸ τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ· ἀλλ᾿ ἐπειδὴ ὅπου οἱ θησαυροί, ἐκεῖ καὶ οἱ κλέπται παρεδρεύουσιν· θησαυροὶ δὲ ψυχῆς αἱ ἀρεταί, παρακαλῶ καὶ ὑπομιμνήσκω, γρηγορῶμεν, νήφωμεν, ἀσυλαγώγητοι διαμένειν, μήτε ὑπὸ ἡδονῆς κατασυρόμενοι, μήτε ὑπὸ θυμοῦ ἐξαγριαινόμενοι, μήτε ὑπὸ ἀπιστίας σκοτιζόμενοι, μήτε ὑπὸ ἀνεξαγορεύσεως περιστατούμενοι, μήτε ὑπό τινος ἄλλου πάθους κατακυριευόμενοι· ἀλλὰ ἀνώτεροι τῶν ὀλεθρίων παθῶν ὄντες, ἴωμεν προθυμίᾳ πρὸς τὸ ἑξῆς, μέχρις ἂν καταντήσωμεν εἰς τὸ πέρας τοῦ βίου. Τάχα λυπεῖ ἡμᾶς ἡ ἀκοὴ τοῦ τὰ μοναστήρια ἡμῶν ὑπὸ τῶν τοῦ Κυρίου ἐχθρῶν διαφθείρεσθαι· ἀλλ᾽ οὐδεμία λύπη τοῦτο· μοναστήριον γὰρ καὶ ναὸς Θεοῦ ἡμεῖς ἐσμεν, πρὸς οὓς καὶ λέλεκται· Εἴ τις τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ φθείρει, φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός. Καὶ ἄλλως, ὅτι πολλάκις ἔφθασαν διαφθαρῆναι ὑπὸ τῶν διωξάντων ἡμᾶς, καὶ πάλιν τῇ τοῦ Θεοῦ προμηθείᾳ, εἰς τὸ ἀρχαῖον ἐπανέδραμον. Τάχα καὶ τοῦτο σαλεύει ἡμᾶς, ὅτι μὴ κατὰ πολλοὺς τῶν δεδιωγμένων κατέχομεν τὰ μοναστήρια, ἀνοικοδομοῦντες καὶ φυτεύοντες, καὶ ὅσα ἄλλα καλλιεργοῦντες· ἐγὼ δὲ τοσοῦτον αἰσχύνομαι· εἰ γὰρ ὑπὲρ τῆς καταστροφῆς τῆς πίστεως ὁ διωγμὸς καὶ ὁ σύμπας ἀγών, ταύτης μὴ ἐπανορθωθείσης, ἀλλ᾽ ἔτι βλασφημουμένου τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ, τῶν τε ἁγίων Πατέρων ἡμῶν ἀναθεματιζομένων, ἔστιν ἄρα τις ὠφέλεια τῆς ἐπικρατήσεως, καὶ οὐχὶ μᾶλλον βλάβη ὁμολογουμένη καὶ προδοσία τῆς ἀληθείας; Τίς ἐξ ἡμισείας δραμών, ἦρεν ἔπαθλον, ὁπότε οὐ τελείως δραμεῖν μόνον, ἀλλὰ καὶ νομίμως, διηγόρευται. Φησί γάρ· Καὶ οὐδεὶς στεφανοῦται, εἰ μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. Οὐκοῦν ἀφέμενοι τοὺς τοιούτους διαλογισμούς, εἴπερ καὶ πάρεισι, καὶ πόῤῥω τὰ λοξὰ παραδείγματα ἀποπεμπόμενοι, ἑνὸς ἐχώμεθα μόνον, τῆς διπλῆς ἡμῶν ὁμολογίας τῆς τε κατὰ πίστιν καὶ κατὰ λόγον· πεποιθότες τῇ ὑποσχέσει τοῦ ἀψευδοῦς λέγοντος, Ζητεῖτε πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. Ἧς γένοιτο ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Sermon CXVSermo CXV

col. 659–660page 77 of 90

De mortis recordatione, obituque fratris Jacobi ac de pœnitentia. Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Fratres Patresque, quandiu ad vos disseram nauoi, vosque jejunam hanc audietis vocem, quæ admoneat officii? non et nunc fratrum duo, Jaco bus, ac Basianus, alter ad Deum concessit, alter in foribus versatur mortis? Num immortales nos erimus; non idem ducemus quod prægressi, pocu lum? Ut bene cum eo agatur, porro qui id assiduo revolvat vitamque suam meditationem comparet mortis; ubi est enim mortis raeditatio, proculdubio vigor, stimuli, lacrymæ, suavitas, nitor, studium potiorum, et quæ orbem superent, consequuntur. Quæ simul absunt, ibi tum prava cogitationes oriri quas in Evangelio Herus vetuit, quæ captos lanci nent, ac vitæ amantes pertrabant in errorem. Nobis quidem recordanda semper et assidue mors est, operaque danda ne fœdis obeundis libidinibus, quin ex divina voluntate reliqum vitæ in carne tempus peragamus, nam pol anteactum sufficit curriculum quo corporis, animique desideriis satisfecimus, satis superque est structarum diabolo fraudum, qui ab honestis studiis diversos in nefariis cupidinibus susque deque jactarit, unde emolumentum cepimus nunquam, contraque damnum, ac infamiam; nuno tempus est acceptum, diesque salutis. Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra 8ª, sanotus Spiritus clamat, etenim prona in vitium anima adversa natura nostra, quæ nec diurnam stabilitatem haberet, benevole nunc, et hodie præ stituit, ne cui liceret pœnitentiam defugere, quin seu graviter, seu leviter consceleratus, seu olim, seu nuper, salutari audito præconio in dies se, mi nime cunctatus, instauraret, atque renovaret. En quæ Dei Opt. Max. benignitas, celerem noxæ me dicinam facilemque moliri. Curantur quidem certe et secundum carnem saucii, sed pol lente, quo per sanati cum hoste iterum confligant, nobis cum vulnere conjuncta medicina est modo si propulsare inimicos evestigio velimus. Quamobrem ne com mittamus quin diurna obeunda pœnitentia reno vemur animo, neu occasionem præbeat segnitiæ ac ceptum seu mente, seu verbis, aut actione vulnus, sed quoties occumbamus, toties resipiscamus, Dei reveriti judicia, et omni ope flagitia deprædati. Enimvero Moses, Dei servus, in monte explicans animi tanquam lumbis succinctis, ac justitiæ mauus, Amaleciten profligare, qui simul relan gueret, ibi, um hic præpollere; ad eumdem modum et mens sceleribus appetita, superato ceu monte precum, sensisque ad Deum, quasi quibusdam ma nibus protentis, Amaleciten in fugam vertat, qui oblutum fugiat oculorum; sin remittat, imperium patiatur. Ecquid facto opus est ergo quid aliud, quam manu ingruente hostili, mentem juxta ac manus ad Deum tendere, qui eripere queat a morte? Quare profugis inimicis, nos adorea obligati victoriæ cœleste regnum erciscemur per Christum De aspectabilibus, et inaspectabilibus, quæ in mani bus sint periculis ac miseriis, vitaque adipiscenda felice. Fratres Patresque, jam jam huc spiritali appulso fratre, domino Eustratio, haud vos arbitror citra quæ stiones consistere, adventus causam sciscitantes, ne que mirum, cum occasio subsit, quæ quæstiones eas provocet. Sed ignoscite, non omnibus semper fas detegi negotia est, nec nisi fratrum primoribus, quod ab ipso Domino nostro Jesu Christo decemur, qui nunc sanctis omnibus discipulis coelestis regni aperit arcana: nunc assumptis Petro, Jacobo, ac Johanne, iis solis exhibet spectacula. Quanquam ut partim sciatis vos quoque, ob Ecclesiam est adventus profitetur namque, ut a consciis, et concilii tempus, et fidei instaurationem, et exsulum revocationem. Ad quæ occurate respondimus quæ deceret, nihil dissimulantes, Dei beneficio, quod edici oporteret, unde et conjecturam facimus ite rum nos pericula ac miserias manere. Sed nihil 8º horum vereor, ait beatus Apostolus (lepidum est enim hæc ejus verba usurpare), nec facio animam meam pretiosiorem quam me, dummodo consummem cursum meum cum gaudio, et ministerium quod ac cepi a Domino Jesu, teslificari Evangelium gratiæ Dei 90, idem et nos fratres, pro data fidei mensura sentiamus, loquamurque, qui in martyriis pro Christo gaudeamus, ad supplicia parati, nec cre bro periculis defuncti, rursum periclitari detre ctemus; quin audientes, Per multas tribulaliones oportet nos intrare in regnum cœlorum ", 91, animum inducamus multa perpeti, et perferre, qua felici hoc ingressu potiamur. Ac fors nihil accidet Dei misericordia diri; expedit tamen constituta habere quæ formides ante terrorem, ut egregie, bello commisso, in aciem prodeamus; facilis est enim animus vinci imparatus, qui haud procinctus derepente ineat certamen. Jam qui terrores com memoro? in dies certamen, in die prælium agita tur, non perspicuum, sed imperspicuum, nec cor pus, sed mentem vulnerans et interimens, quod 88 Psal. XCIV, 8. 89 Act. xx, 24. armis induti, ceu eximii Christi milites, alacres nec oscitantes depugnemus. Nemo dormiens tro pæum statuit, nec resupinatus messem colligit; quin ingens utrinque opus est sudor, et industria; sin illic se ita res habet, quanto magis in nostrate bello, ubi missilia quasi quidam radii fulguris in cumbant, hinc arietans nefaria libido, inde am bitio, hinc invidia, inde blasphemia? Artesque diabolo multæ, animum tentanti quaquaversum labefactare, ac velut devorandum poscere, ut de sperata quilibet vita erumpat in hæc verbo: Nisi 90 Ibid. " Act. XIV, 21.

Sermon CXVIISermo CXVII

col. 661–662page 78 of 90

quia Dominus adjuvit me, paulo minus habitasset igni potius, ferro, bestiis, quam lethabilibus vitiis in inferno anima mea”, etsi in his omnibus supe ramus per eum qui nos adamavit, sane in Deo faciamus virtutem, ut Davidice loquar, et ipse ad mihilum deducet inimicos nostros 93: ipse est enim paz nostra qui fecit utraque unum, et medium pa rietem maceriæ solvit, inimicitias, in sua carne ", id est, qui victum diabolum proculcavit parta hino nobis victoria quoque præmioque victoriæ cœlesti regno condicto, quod assequi omnes con tingat per Jesum Christum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De fratris Memnonis lapsu. Neu solitarii degamus pestiferis noxis cvadentis, quæ per sensus contra hanlur. occumbamus. Age vero unde hic corruit miser? non aliunde, quam qui solitarius degeret; neque enim veritas fallat, Væ, accinens, soli, qui si cadat, Non habeat se sublevantem ". Atque id equidem veritus, haud omisi quin ei juxta, ac cæteris edicerem, quod edico in præsentia quoque, ne quis degeret solus, neu prodire deaveret, neu otiose huc illuc itarel, neu cum feminis consuesceret, amore, velut igne, hinc accendendo. Quibus qui audiens dicto obedit, et obsequitur, in Domino interit. sospitatur, qui detrectat, a diabolo captus, Enimvero etsi ab ejus sanguine insontem me conscio, quem quidem haud celaverim quin immi nentem prædicerem mucronem, tamen non possum non ejulari, ac tanquam proprio ingemiscere mom bro. Quin habeo, charissimi, quod accusem vos quoque; quid ita? Scriptum est in Actis apostolo rum: Factum est quasi horarum trium spatium et Saphira uxor ipsius nesciebat quod factum fuerat ". Certe in publieo acta fabula est, et frequente vulgi corona. Sed erat indidem nimirum circumspectio, molestia, Dei reverentia; hic aliquot me superio⚫ ribus diebus secreto ad vos quiddam locuto, statim dissipatus sermo est, inde Constantinopolim, hinc Prusam usque. Ut mihi quidem consilia in angu stum cogantur, seu loquenti, seu non loquenti, quod efferuntur quæ vulgari minime oporteret; non loquenti quod hæreo qui agam recte, non usus con sultoribus. Itane desipimus, fratres; itan impotentia linguæ intempestive in periculum ruimus? nequa quam id est verorum discipulorum, sed hostium. Ne ineptiamus tantopere, quæso, quin circumspe ctio deinceps, molestia, Dei reverentia, ac regula demum adhibetor, quo, peracta ex Dei libidine vita, ei placentes, hæreditatem ineamus æternorum bonorum per Christum Jesum Dominum nostrum cui gloria el imperium cum Patre ac sancto Spi ritu, nunc et semper, in omnemque perpetuita tem. Amen. Fratres Patresque, equidem cum vos undiqua que satago cohortari, hinc inde occasiones corro gans; tum audito in Bithynia quiddam insolens accidisse, sermonem hinc exordiar. Ecquid contigit vero? Aiunt pardalim non unam, quin duas, ac tres. repente visas, non boves habere infestos, non oves, non aliud animal ullum, sed homines solum, ut oppidani vehementer exterriti, solidum se noctem intra ædes concludant, dum lucescat dies. Sane indicium id est iræ divinæ. Sed dicam in primis quo hæc mihi petita serviat oratio. Enimvero insunt in nobis feræ permultæ, et pol atroces, scelesti spiritus; atrox fera libido est, furor, invidia, vanæ gloriæ cupiditas, ac quæ alia sunt scelerata facinora, quæ haud nocturna, quin diurna audacia devorandum animum captent, et impetant frequentes. Ut beatus apostolus Petrus edicat in hæc verba, Sobrii estote, vigilate, quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens cir cuit, quærens devorare quemquam; rursumque sanctus David deprecabundus scribat: Nequando rapiat ut leo animam meam, dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat *. Jam quid agendum in iis? quid aliud, quam in cœlestis præsidio Dei stabulandum, intraque sensuum errores resisten dum? Etenim cum oculi pendent vagi ac sublimes, pestiferas aures fabulas admittunt, os infanda lo quitur, mens fœdis inerrat: tum animus vero ceu per tesqua palatus, quæ divina nulla procuratione tenentur, feris occumbit. Id adeo et nunc Memnon passus miserandus, diabolo prædæ est, cujus non cruentam vestem intueor, ut Jacobus olim pa triarcha Josephi sui filii, quin interemptam pec cati mucrone mentem. Scilicet parens mortis pec catum est: hoc decessorem Adamum, immortalem gratia, mortalem reddidit: hoc internecionem di luvio, attulit mundo; hoc Sodoma, ac Gomorrha ", et vicinas incendit urbes; hoc quemlibet nunc quoque æternæ morti concipientem se tradit. Quod fugiamus, fratres, ut ignem, atque utinam De irreclini confessionis et obedientiæ tuenda con stantia, ac suis cuique muniis accurata conten tione vigilique gerendis. Fratres Patresque, alii aliis rebus narrandis oblectantur, et se ostentant, miles bellicis, nautæ marinis, coloni rusticis, singulique singulas se cuti artes ac scientias, iis quæ conferant ad singulas; neque est, breviter, quisquam qui non studiis capiatar suis. Nostræ haud sane in his positæ gerræ, et urbanitas, postquam nec sunt carnalia nostra, quin de animi salute, de placendo Deo, de hinc abscessu, de instauratione futura, atque ut Apostolus loquitur, quæcunque sunt vera, quæcunque augusta, quæcunque justa, quæcunque casta, quæcunque amabilia, quæcunque bonæ famæ, si qua virtus, si qua laus', hæ nobis fabulæ, hæc 92 Psal. XCIII, 17. 93 Psal. CVII, 4. 94 Eph, 11, 14. 86qq. * Eccle. IV, 10. " Act. v, 7. ' Philip. iv, 8. 95 I Petr. v, 8. „ Psal. vII, 3. 97 Gen. XXII,

Sermon CXVIIISermo CXVIII

col. 663–664page 79 of 90

studia sunt, quo quid festivius simul, ac beatius? gesta perennem vitam erciscamur per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Id adeo ex amborum videas fine, nam illorum ut origine, sic fine ad hoc ævum soluto. (Ubi enim est sapiens? ubi scriba? ubi disceptator hujus 88 culi? quis humanis officiis clarus perstitit in vita, ut cum sonitu non memoria perierit cunctorum?) noster et ingressus, et finis indissolutus, ac perennis habe tur. Scilicet amplexos se virtus efficit deos, etsi vera hæc ejus sententia est: Ego dixi, dii estis, et filii Ex celsi omnes 2. Hui quo affecti beneficio sumus: hui quam eyperti liberalitatem! ut ovabundis, ad Ser vatori Deo jubilatis serio laudes sint obmovendæ, et frequentandis carminibus vitulandum, quosjam olim ad incolumitatem delegerit, animi præditos sanctimonia, veraque fides Dominoque nostro Jesu Christo gloriæ per hunc habitum quærendæ præ stituerit. Ergo stabiles in fide consistamus, fratres, confessionem irruptam teneamus, genuinam obe dientiam servemus, virginitatem illæsam tueamur, unum amorem sponsum habemus Christum gene ris hominum formosissimum, unam hæreditatem cœleste regnum supernæque bona Jerosolymæ; cæterum caro, sanguis, divitiæ, gloria, ac quæ alia sunt inania, valento, et a nobis longissime absce dunto. Enimvero quamdiu in hac carne sumus, præsto est bellum, neque enim fuerit virtus, ni præsens si bellum. Sin accidit manucapi cogitatis, nihil miremur, quia ocius resipiscamus, unum timentes quod exerceatur peccatum, ut mortiferum, ac prohibens a Deo et cogitatis cogitata repellamus, studiaque studiis vicissim exigamus. Neque hic vero torpescamus, postquam id agit dæmon, ut belli diuturnitate ignavos comparet quo obnixui defatiscamus: cui si instemus, ferendo, atque obsistendo diabolo, pol victoriam cernamus parata in coelis laurea, Dei perhibente gerinano, Beatus qui suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiel coronam vitæ quam repromisit Deus diligen tibus se 3. De cætero, gaudete in Domino, fratres. Qui munia geritis, hand ignoratis quod ex iis præ mium petatur; qui disciplinas exercetis, cavete ne his Deum irritetis. Tempus est opificii? opificia obeamus. Vacatur? disciplina obeamus. Sin est in opere frater, tu in disciplinam, non amicum te geris, quin alienum exhibes fratrum. Non Aposto lum audies dicentem, Si esca scandalizat fratrem meum, non manducabo carnem in æternum, ne fra trem meum scandalizem *? To fratrem non scanda lizas modo, sed etiam citatus emanes, causas ac prætextus quærens, neque reputans tibi te suppli cium cogere in diem supplicii, et adventus, jo stique Dei judicii. Verum ne id fiat Apostolo parea mus jubenti Omnia honeste et secundum ordinem fiant ³, opificia in primis, disciplinæ in secundis. Atque adeo opitulemur vicissim, uti decet sanctos, ac vitam alter alteri impendamus, ceu fratres ger mani, quo cum illustretur Deus, tum nos bene re Psal. 81, 6. ³ Jac. 1, 12. * I, Cor. VIII, 12. Qui divinis exsequendis præceptis Deum exquirat, nequaquam consternari sub decessum ad dæmonum adventum, deque mortis recordatione et amore, Fratres Patresque, proposita communi multa omnium morte, ac celestis spe regni, et ignis ge hennæ minis, ecquid fas est aut me alloquii, ant vos cedere ac pigere auditus? Minime vero quin utramvis assidue sit agendum, et eo magis, quo imminentem contuemur diem; nam omni homini quavis ætate dies imminet supremus, ac terribilis quædam expectatio judicii el ignis æmulatio, qui consumpturus est adversarios ®, uti loquitur sacer Apo stolus. Ut deinceps minime sit torpendum, nec vel diecula segniter atque inscienter agenda, quin vi gilemus intenti, exquiramus Deum, ut est in Psal. mis 7, incolumi animo futuro. At qui exquiratur Deus? nimirum exsequendis præceptis, ad bea titudinem præscriptum hoc est, submissione, moestitia mansuetudine, mentis munditie, pace, ac sanctimonia agitando. Quibus præstandis qui exquirens deprendatur, ne is invenerit Deum, et invento, sub decessum securus, minime conster netur ab dæmonibus, aut angelorum trepidet ad ventu; ceu amicos aggressus, lætusque abiens ad Herum, qui egregium viaticum bonam conscien tiam deportet; cæterum qui se nequaquam sie in struxerit, in calamitates inextricabiles irruat ne cesse est; non habens quo respectet, aut qui se tutetur. Ilic quidem certe qui in carnificum, exem pli causa incidat manus, aut barbarum mare, aut succussum solum, aut aliam quampiam ne cessitatem funestam, haud se evasurum desperat illic spes omnis erepta est salutis, opem ferente ac defendente nemine, non angelo, non homine, non patre, non matre, non fratre, non amico, non alio quoquam e cunctis, ingentique contracta trepida tione, et inconsolabili dolore, miser hinc abit ani mus. Quæ cum terribilis descripta est oratio, tum rei veritatem non attingit, scilicet ea esse perhi bentur quæ sui amantibus, ac refractariis bona, et adversa comparavit Deus, quæ nec oculus specta rit, nec audiverit auris, nec mortalium cuiquam venerint in mentem. Ea propter, fratres, cohortor inoblitam mortis agitari memoriam membrisque hac interfectis terrenis animo voluptatum erui cu pidinem: quo enim nobis studium carnis, unde haud fructum capiamus, contraque cruciemur, ut revolubile omne est peccatum? Intueamur, si vi detur in monumenta, visuri quem ambimus pæ dorem, nam ea est mortalitas omnino, quæ ordiens e corruptela, in corruptelam desinat, cunctaque hominis gloria quasi quidam flos herbæ est: virtus I, Cor. xiv, 40. Hebr, x, 27. 1 Psal.

Sermon CXXSermo CXX

col. 665–666page 80 of 90

indirepta habetur. Eaque sancti complexa, Deum sta, in incertis divitiis spem collocet avarus, vitio copere quorum sunt in cœlis spiritus, sacra in terris averrunca corpora, miraculis, et ostentis, ac prodigiis operata. Enimvero, ut incidit de mi raculis sermo, exercentur miracula nunc quoque quemadmodum audimus, neque mirum, postquam spiritus, quæ tum fungebatur, gratiam ne nunc quidem regilio est feriari; sed non temere creden dum est rumoribus, siquidem exstat hæc sententia? Nolite omni spiritui credere, sed probate spirilus si ex Deo sint 8. Sane cum multi in orbem venere vates, tum permissi sunt hæretici complures, sci taque retrestantes divina, et olim et nunc, quibus compertum est providentia modis, ostenta, ac pro digia patrare, ut hinc demoveri, et abduci minime sit necesse, quin veri discipuli, ad proditam ab Hero notam explorandi sint. Quænam ea nota est? I■ hoc, inquit, cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem. Unde Apostolus edoctus scribit in hæc verba: Si linguis hominum loquar, et angelorum charitatem autem non habeam, factus sum velut æs sonans, aut cym batum tinniens; et si habuero prophetiam, et noverim mysteria et omnem scientiam, el si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habuero, nihil sum: et si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum ut ardeam charitatem autem non ha buero, nihil mihi prodest 10. Vides in quod fasti gium charitatis? ut regina est cunctis antecellens Spiritus donis? quæ nec diaboli unquam potest, mi rionibus tandem dilapsis, posteaquam in Evange liis ait Dominus: Mulli dicent mihi in illo die, Do. mine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo dæmonia ejecimus. et in nomine tuo virtutes mullas fecimus? et tunc confitebor illis quia nunquam novi vos, discedite a me qui operamıni ini quitatem. Quam horrendum, me hercules, judi cium, ac peracerba sententia est! Quod superest, fratres charitatem, et ei conjuges fidem spemque sectemur, acturi quam qui miracula designent se curius, verique Dominici agniti discipuli, coleste regnum inituri per Christum Jesum Dominum no trum: cui gloria etimperium cum Patre, ao sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetui tatem. Amen. Committendum non esse ut mundo crucifixi vitæ inhient ineptiis, quin proficiendum in melius. Fratres Patresque, dies horarum, septimanæ dierum, menses septimanarum, anni mensium la buntur instar, tempusque decurrens ad supremum Domini nostri Jesu Christi adventus diem incitat promiscuos, quo ejus oculis nuda sunt, et aperta cuncta, ut est in litteris; nec jam est our incassum porro estuent mortales, auro, ac cohortibus rex præfidat, supellectilem, et pecuaria vendidet dyna rum inhæreat lacunis voluptarius, postquam ita res ferunt, ut lugendum sit in dies, ac mœrendum, et animus pro virili expurgandus, priusquam mortis appetat judicium, quo poenas evadamus, quæ re fractariis impendent. Hi enimvero, ut cum Scri ptura dicam Quæcunque ignorant blasphemant, quæcunque autem naturaliter tanquam bruta ani malia norunt, in his corrumptur. Væ iis, inquit, guia in via Cain abierunt, et errore Balaam mercede effusi sunt, et in contradictione Core perierunt ¹º Sed vereor, ne hæc eos sententia proseindens, præ clara nomina, impetat nos quoque; nam cum ob paternam hæreditatem alius confligat, longis sus ceptis itineribus, alius stipes sollicite satagat au gere, alius avare ac monacho indigne, hoc et illud urgeat mercari, scilicet non eadem ii supplicia merentur? Jam habent quo se illi defundant, etsi frigide, tamen quod uxores ac liberos procurent; nobis, quimundo crucifixi unam habeamus crucem thesaurum, quæ purgatio relicta est quin his ad missis gravius puniamur; siquidem scriptum est Potentes potenter tormenta patientur 18; et: Judi cium durissimum in his qui præsunt fiel ¼; ac rur sum: Cui commendaverunt multum, plus petent ab eo 15. Agite vero, insulsissimi mortalium, itano dediti nugis falsa quæritis, ac patrocinio sceleribus invento, causas, non causas, exilia prætexitis? Dispicite in antiquas generationes, et videle, aiunt Litteræ, quis speravit in Domino, et confusus est? aut quis permansit in timore ejus, et desposit il lum 16? Non abrahamus Dei jussu patria extorris, parens multarum factus nationum est? Non Jaco bus patriarcha solo instructus pedo in Mesopota miam degressus, dives revertit? Non Josephus ve num abductus in Ægyptum, regi par evasit? Non vates Elias pulsus ab Jezabele, non pera compor tata, per corvum pascitur? Non apostoli nudi ac inermes ad præconium profecti, terrarum orbem devicere? Non ipsi vos superioribus annis capite et fortunis oppugnati, certas stipulationes proba stis? Unde hæc igitur improbitas, quæve hæc ine ptia est? Enimvero, ut videtur, Israelitarum instar priscorum, Dei obliti beneficia sumus, Christumque tentamus, ut eorum quidam tentarunt. Sed quid de iis effatur? Quadraginta annis proximus fui gene rationi hic et dixi: Semper hi errant corde; ipsi vero non cognoverunt vias meas: ego juravi in ira mea si introibunt in requiem meam 1. Videte, fra tres, no eadem nobis dicantur, qui ingrati erga beneficium, præsenti fortuna iniquius utamur. Hino quiescere pedes minime sinuntur, huc illuc palan tum, hino judicia vicissim, ac verborum confliotus urgemus, proinde ut extranei, hinc soli, nec cum fratre, degimus. Sin cum fratre, imaginario quidem certe, qui enim possis, comite ascita dulci, avari tia, cum qua paciscare, unanimem tenere fratrem? 8 Joan. IV, 1. 'Joan. XIII, 35. 10 I Cor. XII 1-3. Matth. vi, 22. 18 Jud. x, 11. 13 Sap. vi, 7. 14 Ibid. 6. 15 Luc. XII, 48. 16 Eccli, 11, 11. 17 Psal scrv, 10, 11.

Sermon CXXISermo CXXI

col. 667–668page 81 of 90

Minime gentium. Væ iis, ceu reprobis, nam haud- rum. Quo in studio si curriculum exigemus, diur quaquam de vobis, fratres, aut hic illic divine obeuntibus loquor, sed de iis qui profligate, neque ad præscriptum quod deformavimus vivant. Qui ut vel tandem redeant ad frugem, rectique gradian tur, precemur, quo pereat nemo, quin omnes inco lumitemur per Christum Jesum Dominum nostrum; cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spi ritu, nuno et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De mortis recordatione, seneque quodam venerando defuncto. nas ferias agamus læti in dies, et impavidi mortis, nec si vel mille cruciatus intendentur, securam conscientiam demergant; sin maligni, invidi, pervi caces cæterisque imbuti sceleribus degemus, heu fucos et ludibrium | Scilicet ea diurna nex est, ac judicium ante judicium, tum autem mors ingruet quasi quidam rugiens leo aut amens ursa. Jam qui æternam perniciem miser exantlet animus, exstat sane hæc sententia: Si judicium primum a nobis, qui finis eorum qui non credunt Dei Evangelio? et si justus vix salvabitur, impius et peccator ubi pare bunt ¹? Quare trepidi semper, ac solliciti, fratres charissimi, firmi, et immobiles consistamus, assidue macti in opere divino, certe nequaquam frustra esse eum in Domino laborem. De fratre Socrate, scitis quemadmodum venerit ab Oriente, probanda obe dientia tarditatem excusans. Eum volebamus hic retinere, ut spectatum fratrem; sed quoniam scri ptum est: Beatus qui habet semen in Sion, et pro pinquos in Jerusalem, rursum redire eum sivimus, per quem misericordiam pararemus, etsi est quod gaudeamus, fratres, constitutum a sanctissimo pa triarcha Sioni e cœtu, ac republica nostra, qui in Ecclesiarum matre sacerdotio et oeconomia funge retur. Quod superest, sanctus Deus tum eum tum nos conservet, omnique impleat benefica voluntate, ac præpotente fidei propagatione, illustrando per nos Domini nostri Jesu Christi nomine, nobisque per eum secundum gratiam Dei denique nostri Jesu Christi: cui gloria et imperium cum Patre, ac san cto Spiritu nunc et semper, in omnemque perpetui tatem. Amen. Fratres Patresque, cum multæ utiles historiæ sunt animo stimulando, tum æque utilis habetur nulla ac mortis promulgatio; nam terribile dictu, et cogitatu arcanum, mors est. Igitur et nunc sene defuncto venerando necesse est porro ad commu nem frugem de eo pauca recensere. Sane a pueritia in senectutem profundam vita obeunda monastica Deo servivisse, luculentum seni encomium est; de inde quod inter confessores est illustris, qui com prehensus ab impio Leone ad satietatem poenas dederit, et tergo omni, ac pectore trecenis loris conciso, et facie pugnis alapisque contusa, ut duo etiam dentes exciderint. Tandem aliquot post an nis, e carcere eductus ac liber dimissus, ex insti tuto priori (stylita enim fuerat), rursum se abditit in cellam, multisque defunctus miseriis et augustiis, supremo vitæ curriculo evoluto, animam reddidit, ut impius scelere, se obstrinxerit, nequidquam, athleta ad Deum laurigero profecto. Nos enimvero, fratres, quid agamus quidve cogitemus? Quanto tempore supervivemus, longo, an exiguo? Scilicet norit quisquam quid cras pariturum est? Pol mo nimento satis superque mors est, postquam quod vidimus in fratre, haud multo post accidet in nobis, nomine metam transcendente mortis. Itaque mor tis porro obliviscamur nunquam, ne perpetua op primamur; neu præsens amemus ævum, ne cum Deo inimicitias agitemus siquidem scriptum est Qui voluerit amicus esse sæculi hujus, inimicus Dei constituitur “. Fugit vos, inquam, mundi consuetu dinem haud permittere ut animus studio ducatur exitus e corpore. Nam quemadmodum Israelitæ sa” tagebant, qui erepti ex Ægyptia servitute promis sum solum invaderent, ad eumdem modum nitamur et nos oportet, ut e servitute quadam corporis, quæ corruptela obeatur, egressi in penitius velum pe netremus, quo anteambulo pro nobis Jesus irrupit, hoc est, in cœlestis Jerosolymæ bona. Igitur mundi adhuc nugas detestemur, virtutes avide contraba mus, dias mercemur opes, preces, lacrymas, puri tatem, nitorem, innocentiam quæ vitæ sunt via tica perennis; cæteram escam, potum, vestitum, et quæ alia sunt necessaria corpori amplectamur, quatenus vitæ, ac functioni serviant Dei præcepto De serviendo fortiter ac constanter Deo, studiique curriculo monastici contente exigendo. Fratres Patresque, eximium studium ‘a pervi gilio ad audiendum sermonem coeuntum, atque e robore in robur grassantum; quambilet enim haud suppeditat nobis par oratio dicendo, tamen posteaquam ad sanctorum Patrum exemplum fre quentatur, non abs re est, quin vel in primis uti lis. Enimvero in sermone ac doctrina Patres labo rabant, beatum Apostolum imitati, cujus in actis hæc sunt verba: Per triennium nocte et die non cessavi, cum lacrymis monens unumquemque ve strum 20; idemque alibi: Qui bene præsunt pres byteri duplici honore digni habeantur, maxime qui laborant in verbo, et doctrina; dicit enim Scriptura Non alligabis os bovi trituranti; et Dignus est ope rarius mercede sua 21. Videtin' ut necessaria do otrina est? nam quemadmodum stirpes edendis fructibus scaturiginem postulant aquæ, sio virtute exercenda magistri vocem discipuli, alque ut eæ haud irrigatæ arescunt, ita et hi non edocti defe tiscuntur. Qua de causa equidem monere instigor, et hortari, ac pol interdum refutare, et incessere, 18 Jac. iv, 4. 1º I Petr. IV, 18. 20 Act. xx, 31. " I Tim. v, 17, 18.

Sermon CXXIIISermo CXXIII

col. 669–670page 82 of 90

si qua mecum vos quoque servare possim, vos ▲ sim, et excitare ad iter incumbentes, nec dextra, sini quidem, fratres, in Domino valentes, ac præpotenti contracto robore, armaturam induite divinam quo diaboli fraudibus obsistere queatis, qui haud dor miat sane, quin adversum nos vigilet, et eo magis, quod animos conspicit luctæ incumbentes. Qui ubi invidat (nam invadit noctu, atque interdiu), stemus animosi, accurramus ad eum qui e morte liberet peccati, precibus adhibendis contentis, nec sine fervidis lacrymis, ac facesset ocius inimicus; sori ptum est enim in Psalmis: Invoca me in de tribu lationis tuæ, et eruam te, et honorificabis me ²². Vul nus inflixit hostis? at Dominus sanavit. Turbavit ille? atque imperavit mari, sileret, contices ceret; fluctuantes in nobis cogitationes seda vit. Atque o munificentiam! vix invocari crepit, cum benefice ac liberaliter prævertens, vota tri buit precanti, nubeque quadam tristitiæ discussa. egregiis animi sensis ineundis, luce afficit mentem. Et quid non agat scilicet; nam qui nostrapte causa se obtulit in necem, ac pol crucis, qui potest non una secum omnia largiri? Ut insistendum sit, fra tres, qui ei fortiter serviamus, nos a lapsibus re vocantes, studiique curriculum monastici contente decurrentes, certi extremo in certamine repositas coronas. Ergo utamur confessione frequenti, post quam frenum non peccandi confessio est; utamur submissione, qua ignea maligni tela frangamus; utamur fide, sine qua Deo placere nefas. Jam mira mur forsan, ac demiramur, quemadmodum fœdis cogitatis, quamlibet certantes, capiamur, sed pati mor id nimirum ob prævaricationem in Adamo, nam Regnavit, inquit, mors ab Adum usque ad Mosem, eliam in eos qui non peccaverant in similitudinem prævacaritionis Adæ 28. Alteque in naturam libi dum lues et contagio pervasit, quæ etsi in Christi adventu regenerationis lavacro, sanctique Spiritus instauratione sanati in antiquum statum revertit, tamen quæ corrupta semel ægritudinem contra xerit, facile negligentia ruit in libidinem. Enim vero ii sancti evasere, reverentia, et amore divino temperata quasi quadam mentis acie, qui cum ad præsidium sibi sufficerent, tum manum aliis por rigerent, dæmonia fugarent, infinita ederent mira cula; quorum etsi a vita absumus longe, imitari qui dem certe, quantum fieri potest, conemur, clemente Deo tam nostrum exile munus accepturo, quam illorum præclara facinora, ac reguum utrisque suum præbituro per Christum Jesum Dominum nostrum; cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. strave deflectere, sed via regia grassari, ac pol oi bum, potum, somnum capere moderatum, quo diætæ temperamento itineris ærumnas leviores comparent, Quorsum hoc mihi præmium? Plane et per vos capitis, qui viatores quidam in hac vita simus, ple num ingressi mille iter laboribus, cohortari, et animare invicem in certaminibus oportere, minime que palabundos excurrere: cibi, potus, somni con tinentes, ne hinc gravati torpescamus ad iter; nec non vitæ hic deliciis aversis, au viatores nequa quam huc illuc se convertant, dextrorsum aut si nistrorsum, iterque solum urgentes, quo festinent diversorium respectent. Ac nos diversorii felices, seu potius mansionem felicem, quae haud tempora ria, sed æterna, neque in caduco, sed immortali posita solo est, ubi gaudium, pax triumphus agi tetur de qua Domini in Evangeliis hæc sunt verba; In domo Patris mei mansione multæ sunt, si quo minus dixissem vobis: Vado parare vobis locum, et si abiero parare locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, at ubi sum ego et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis 2. Viden' ingens, et incomparabile promissum? Quis non exsurgat porro? quis non irruat? quis non avidus sempiterna hæcta bernacula invadat? quorum incensus desiderio Da vid canere: Quam dilecta tabernacula tua, Domine virtutum! concupiscit, et deficit anima mea in atria Domini 2. Nam equidem jucunda ea tabernacula sunt hic quasi quidam deditii obimus, aliquan tillum constante vita, postquam et sæculum hoc omne pro diecula ad futurum ducitur. Ut nihil sil cur cum mundo consuescamus porro, aut præsen tibus inhiemus, aut non dicam in hoc et illud stu dium feramur, sed ne in coeli quidem, terræ, maris, lunæ solis, stellarum, ac quæ alia sunt conspicua quæ enim mox deseremus, iis quid nequidquam in hæremus! Unam petii a Domino, inquit, hanc requi ram ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vilæ meæ, ut videam voluptatem Domini et visitem templum sanctum ejus 26. Quo qui pervaserit, næ iis liberatus sit ab ærumnosa ea die, de qua ait vates: Utquid vos quæritis diem Domini? ea qui dem tenebræ et non lux est 17. Quin, beatus Apo stolus quoque diem appellat iræ, scribens, in hanc sententiam: Thesaurizas tibi ıram in diem iræ, De itinere spiritali impigre ineundo, vitæ hic aversandis deliciis, neque mansionis beatitudine nostræ. Fratres Patresque, solent viatores instigare vicis 22 Psal. XLIV, 15. 23 Rom. v, 14. 24 Joan. XIV, 2, v, 18. Rom. 11, 5. et revelationis, et justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera ejus 28. Atque ut exem plo rerum quæ in nos incurrant ærumnosæ ejus diei simulacrum quoddam proponam, revocemus ad memoriam, si videtur hominem jamjam huc appulsum, qui a dæmonio multatus strangulabatur, ardens, et animi æstuans, ac vociferans dies no otesque, statum, et requietem obstinens nullam. Quod hominis leve supplicium censetis? Minime gentium. Jam in somnium cum sit adfuturum, illud, fratres, qui perferamus, ignem inexstinotum, sine morte vermem, mille alia perennia tormenta? Ve 4. 25 Psal, Lxxx111, 3. 26 Psal. xxvi, 4.” Amos,

Sermon CXXVSermo CXXV

col. 671–672page 83 of 90
PG 99:671ΛΟΓΟΣ ΡΚΕ. Περὶ ὑπακοῆς καὶ τοῦ μετὰ πίστεως καὶ ἐν καρδίᾳ καθαρᾷ ἐπὶ πάσῃ διακονίᾳ προθυμεῖσθαι. Ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες, δεδοικὼς τὸ κρῖμα τοῦ τὸ τάλαντον ἐν τῇ γῇ κρύψαντος, πρὸς ὅν φησιν ὁ Κύριος· Δούλε πονηρὲ καὶ ὀκνηρέ, ἔδει σε βαλεῖν τὸ ἀργύριόν μου τοῖς τραπεζίταις, καὶ ἐλθὼν ἐγὼ ἐκομισάμην ἂν τὸ ἐμὸν σὺν τόκῳ, ἀναγκαίως φθέγγομαι ταῦτα τὰ βραχέα ῥήματα· ὑμῶν δέ ἐστι λοιπὸν τῶν καλῶν τραπεζιτῶν, εἰς ἔργον προαγαγεῖν τὰ λεγόμενα· ἅπερ χάριτι Θεοῦ καὶ προάγετε, διὰ τῆς ἀγαθῆς ὑμῶν ὑποταγῆς, ὅμως ὅτι εἰσί τινες ἐν ὑμῖν, οἵτινες οὐ μόνον τὸ δοθὲν προσεξεργάζον-
col. 673–674page 84 of 90
PG 99:673ται, ἀλλὰ καὶ ὅπερ ἔχουσι μικροῦ δεῖν ἀπολύουσι· τίνες δ᾽ ἂν εἶεν οὗτοι; Οἱ τὰς διακονίας παραιτούμενοι, καὶ τὸ συγχώρησον ἀντὶ τινος δικαιώματος προβαλλόμενοι. Τί λέγεις, ἀδελφέ; μέχρι θανάτου τὴν ὑπακοὴν ἐπηγγείλω, καὶ νῦν παραιτῇ τὴν διακονίαν περὶ ἣν εὐφυῶς ἔχεις ἐκ χάριτος Θεοῦ; Ἀλλ᾽ ὅτι, φησὶ, δέδοικα διαπλεῖν τὴν θάλασσαν· ἐξ ἀπιστίας, ἐκεῖ φοβούμενος φόβον, οὗ οὐκ ἔστι φόβος· εἰ γὰρ πεποιθὼς ἦς τῇ ὑπακοῇ, οὐ μόνον διαπλεῖν τὴν θάλασσαν, ἀλλὰ καὶ γυμνὸς τῷ σώματι χωρεῖν κατὰ τοῦ ὕδατος· μιμούμενος τὸν ἀοίδιμον ἐκεῖνον ὑποτακτίτην· ὃς τῇ πατρικῇ ἐντολῇ ἐπερειδόμενος, οὐκ ἔδεισε τὸν φοβερὸν ἐκεῖνον ποταμὸν περάσαι, ἀλλὰ διαπεράσας, ἔμεινε μηδὲν παθὼν ὡς ἐκστῆσαι τοὺς ἐπιβλέποντας. Ὑπακοὴ τοίνυν καὶ θηρία ὑποτάσσειν οἶδε· καὶ μάρτυς τοῦ λόγου, ὁ ἐκ πατρικῆς προσταγῆς δεσμεύσας τὴν ὕαιναν· ὑπακοὴ καὶ ἐν νεκροῖς θαυματουργεῖ· καὶ τοῦτο ἐδιδάχθη ὁ ἐκ τάφου φωνήσας Ἀκάκιος. Καὶ τί τοῦτο κἀκεῖνο λέγω; αὐτὸς ὁ μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὑπήκοος γενόμενος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ, τὴν σωτήριον τοῦ κόσμου οἰκονομίαν ἀπειργάσατο. Καὶ τοιαῦτα μὲν τὰ τῆς ὑπακοῆς κατορθώματα· τὰ δὲ τῆς ἀπειθείας ἐγκλήματα βούλει μαθεῖν; Ἐννόησον τὸν Ἀδάμ· ὃς ἐπειδήπερ ἤκουσε Θεοῦ τῆς ἀπειρημένης βρώσεως ἀπογευσάμενος, θάνατον εἰς τὸν κόσμον εἰσήγαγεν. Ἐννόησον τὸν Σαούλ· καὶ εὑρήσεις καὶ αὐτὸν παρακούσαντα τοῦ ἁγίου Σαμουήλ, καὶ ὁμοῦ μὲν τὴν βασιλείαν, ὁμοῦ δὲ καὶ τὴν ζωὴν εἰς τὰ ὄρη τὰ Γελβουὲ ἀποῤῥήξαντα. Ἐννόησον πρὸς τούτοις καὶ τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ ἐκεῖνον· ὃς τῇ ἀπάτῃ τοῦ ψευδοπροφήτου εἰς παρακοῆς ἔγκλημα ἐμπεπτωκώς, λέοντι κατάβρωμα παραδίδοται. Τί δαὶ Πέτρος ὁ μακάριος ἀπόστολος; οὐχὶ παραιτησάμενος νίψασθαι ὑπὸ τοῦ Κυρίου δι᾽ εὐλάβειαν, ἀκούει· Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ᾿ ἐμοῦ. Τί δαὶ ὁ ἐν τῷ ἁγίῳ Εὐθυμίῳ τὴν τοῦ κτηνίτου διακονίαν ἀπαναινόμενος δι᾽ ἃς ἐδόκει εὐλόγους προφάσεις, οὐχὶ παρ᾽ αὐτὰ αὐτὰ ἤρισε τὰ δαίμονα κληρωσάμενος; Τοιοῦτον τὸ κρίμα τοῦ παραιτουμένου τὴν διδομένην διακονίαν· τοῦ ἀντιλέγοντος· ἀντιλογίας γὰρ διεγείρει πᾶς κακὸς ὑποτακτίτης· ὁ δὲ Κύριος ἄγγελον ἀνελεήμονα εἰκότως πέμπει αὐτῷ, ὅλως ἐπειδὴ ἓν σῶμά ἐσμεν οἱ πολλοί, ὁ δὲ καθ᾽ εἷς ἀλλήλων μέλη, καὶ ὁ μὲν ἐπέχει τόπον ὀφθαλμοῦ· ἡ δὲ ὠτὸς, ὁ δὲ ῥινός, ἄλλος γλώσσης· ἕτερος χειρὸς, καὶ ἄλλος ποδός. Ἐὰν οὖν μὴ πάντα τὰ μέλη τὰ οἰκεῖα ἐνεργῇ, ἀλλὰ φιλονεικοίη ὁ ὀφθαλμὸς ἀκούειν, καὶ τὸ οὖς ὀσφραίνεσθαι, καὶ ἡ ῥὶς φθέγγεσθαι, καὶ ἡ γλῶσσα χειράπτεσθαι, καὶ ἡ χεὶρ βαδίζειν· οὐχὶ τὸ ὅλον σῶμα οἰχήσεται καὶ διαφθαρήσεται; Οὐκοῦν ἐπεὶ ταῦτα οὕτως ἔχει, ἕκαστος τὴν

Sermon CXXVISermo CXXVI

col. 675–676page 85 of 90
PG 99:675διακονίαν αὐτοῦ πληροφορείτω· καὶ ὃ ἔλαβε χάρισμα παρὰ Θεοῦ, λυσιτελείτω πρὸς τὸ κοινῇ συμφέρον, ἐννοῶν ὅτι ἐν χειρὶ Θεοῦ τὰ ἡμέτερα, καὶ οὔτε διὰ τὸ ἐν θαλάσσῃ πλεῖν, πάντως ἐκεῖσε τελευτήν, οὔτε ἐν τῇ ξηρᾷ διατρίβειν, ἐκεῖσε ἔστι θνήσκειν. Ἀλλὰ καθὼς ὁ ἀγαθὸς ἡμῶν Θεὸς πρὸ καταβολῆς κόσμου ὥρισε, καὶ χρόνον καὶ τόπον καὶ τρόπον, τὸ ἑκάστου ἀποβήσεται τέλος. Καὶ ταῦτα διῆλθον, οὐ τοσοῦτον διὰ τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος· ἤδη γὰρ ἔλαβεν αὐτοὺς δι' ὑπακοῆς, ἀλλὰ διὰ πάντας τοὺς ἀκροωμένους, ἵνα προσέχωμεν ἀσφαλῶς· καὶ ἃς ἐπαγγελίας ὑπὸ μάρτυρι Θεῷ καὶ τοῖς ἐκλεκτοῖς ἀγγέλοις ἐδώκαμεν, ταύτας ἐναργῶς ἀποπληρῶμεν, καὶ μὴ ἀναδύεσθαι κἂν θανάσιμον ᾖ τὸ ἐπιταττόμενον. Οὕτως γὰρ κελεύουσιν οἱ Πατέρες, καὶ πρό γε πάντων ὁ μέγας Βασίλειος, καὶ οὕτως διαζῶντες, οὐκ ἀποθανούμεθα τῇ ἁμαρτίᾳ, ἀλλὰ ζήσομεν τῇ δικαιοσύνῃ, καὶ τύχωμεν βασιλείας οὐρανῶν· ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι· νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Sermon CXXVIISermo CXXVII

col. 677–678page 86 of 90

manitus conflentur, teneamus. Confidite, ait Domi nus, ego vici mundum 46, igitur confidamus nos quo que, certi victoria potituros, cum eo quem impe rio mactum cunctorum omnis gloria decet, et bo nor, atque cultus, cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc at semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De obedientia, ac frangenda voluntate. Fratres Patresque, cum defectos virtute cateche tica verberat oratio, tum iterum persanat, nam hoc ipsum, dolere ob defectum eorum quæ de ceat obiri instaurationem, in animis clam moritur quæ secundum Deum est tristitia, auctore Apostolo, pænitentiam in salutem non pænitendam operante”. Sed contemplemur, si lubet, quibus in rebus po sita sint quæ nos contristent. Quod cogitata in gruant impura, quæ hostium vicem serio arietent in mentem? etenim scriptum est: Si consistant ad versum me castra, non timebit cor meum, si exsur gat adversum me prælium, in hoc ego sperabo ". An quod grave est obedientiæ jugem? atenim exstat hæc sententia rursum: Bonum est viro cum porta verit jugum ab adolescentia sua, qui solitarius in. simul Deo serviet 4º. Iterumque, Jugum meum suave est, et onus meum leve 50. An quod nihil habet obedientia privum? at hoc enim apostolicum quo que est Ecce enim, ait, nos reliquimus omnia, et secuti sumus te, quid ergo erit nobis 51? Ac promis sum, dii boni! quam venerabile, et illustre. Scilicet non aulem et vos æque omnibus dimissis herum comituti, alius parentes deseruit, alius fratres, alius conjugem, atque liberos, alius ædes, alius agros, cuncti, omnibus præstantius, voluntates? quod arduum est cum primis in hominibus; enim vero seu contentum jejunium dicas, seu pervigi lium, seu solicubium, seu insolentiam lavandi, seu solitudinem, seu quod aliud studium divinum, libera quadam fungentis voluntate obeuntur: porró autem quod libera voluntate obeatur, quamlibet grave est natara, voluntate quidem certe leviter confit quod frangenda voluntate, quantumvis leve videatur, difficulter tamen conficitur. Ac facinus id adeo sancti Patres obtruncationem sciverunt, quod in alium cadat neminem quam subditum timori magistratus boni operis, sed mali 39. Et: opitulum et commilitonem in periculis, que hp Non sine causa gladium portat, vindex ei qui ma lum agit 4º, quemadmodum et opitulum probis; cœ terum sanctis apostolis cum divinorum dogmatum potestas, a Spiritu profecta, tum proscribendi, atque solvendi, siquidem Domini ad eos hæc sunt verba: Accipite Spiritum sanctum: quorum remi seritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinuéri tis, relenta sunt ". Ac rursum: Quæcunque ligave ritis super terram, erunt ligata et in cœlo: et quæ cunque solveritis super terram, erunt soluta et in colo ". Certum est autem, ut iis dictum sit, itidem et hactenus vicissim successoribus edictum, ut in iis judicem capere magistratum nihil sit aliud quam dalam apostolis a Spiritu potestatem abrogare. Jam qui pertingant ad ardua veritatis decreta, vitæ perfectione absoluti nulla? scribente Apo stolo: Sapientiam loquimur inter perfectos, sapien tiam autem non hujus sæculi, nec magistraluum hujus sæculi, qui destruuntur, sed loquimur Dei sa pientiam in mysterio, quæ abscondita est, quam prædestinavit Deus ante sæcula in gloriam nostram, quam nemo magistrutuum hujus sæculi cognovit: si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriæ cru cifixissent *. Videtin' gloriosum Dominum in cruce egisse magistratum? ut nunc quoque; si augustæ ejus imagini tribunal detur magistratus, non abs re dixerimus rursum Judaismum quemdam, ac Pilati tribunal agitari. Quin defugere cum impiis in concionem venire, ea quoque divina sententia est; ait enim Nolite dare sanctum canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos “. Conse quenter divinus Apostolus jubet: Non contendere verbis, sine ulla fruge, ad subversionem audien tium. Nec abludit et deifer Ignatius, scribens in hunc sensum: «Præmoneo vos hominiformium ferarum. hæreticorum, quos non solum non ad mittere debetis, sed ne occurrere quidem si po testis.» Singulique sancti, ne catechesim longam faciam, idem contestantur. Quæ cum sic edicantur, qui audeamus sacra in utravis controversia scita violare? Nequaquam, nec si mors impendeat. Ut necessario detrectemus, fratres, non quod veri effecta sit oratio: sane enim quidem, pro præcepto, quo stabilire fidei sermonem jubeamur, volentibus principibus parati sumus ad apologiam, Domini nostri Jesu Christi beneficio, qui accingat viribus genuinum, qui et fari cum Apostolo queat: Vivo imbelles et facundiam vel mutis præbeat. Atque autem jam non ego, vivit vero in me Christus " bæc illa fabula eɛt quæ rumoribus jactetur. Cæte- nam qui nequaquam ex sua libidine vivat, tan rum vos animosi, ac spiritu præfirmi, ne commit- quam sequestra præfecti voluntate, Deo vivit. Quin tite ut exterreamini ab adversariis; quin, ceu Chri- imitatur et eum qui dixerit: Descendi de cælo non stiani quidam milites, fidei armis amicti, stabiles ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem qui mi et immobiles consistite. Ecimvero miles qui ex- sit me, Patris 5. Videtin' quod instituti fastigium pertum bellis, ac triumphatorem habeat ducem, sit? non æmulum Christi, non apostolicum est? timere nescit; quin animos, et signa confert, quo Nec pol adulor, quin exploratam eam sententiam nos debemus magis animari, qui copiarum arbi- veritas testimonium dicit. Sin homines sic de trum cœlestium, ac totius universi monarcham, functis haud encomia texunt, nihil hinc eis gloria 39 Rom. xIII, 3. 40 Rom XIII, 4. " Joan. xx, 22. 42 Joan. XVI, 19. 431 Cor. 11, 6, 8. 44 Matth. 46 Joan. XVI, 33. VII, 6. II Timoth. 11, 14. 47 II Cor. VII, 10. Psal. xxvi, 3. 49 Thren. III, 50 Matth. x1, 30. 51 Matth. xIX, 27. 59 Galat. 11, 20. 3 Joan. x1, 38.

Sermon CXXIXSermo CXXIX

col. 679–680page 87 of 90

decedit, postquam minime videt Deus proinde ac mortales, aliudque Dei, aliud hominum judicium est, et ignobilis plerumque iis qui illustres appa reant, sub præmii diem honoratior cernetur: si quidem scriptum est: Erunt novissimi primi, et primi novissimi 54. Igitur gaudete et tremiscite, partim ob Dei beneficium, partim ob ingenii con versionem, qui non iidem perpetuo maneamus. Atque ut apostolice loquar: Consideremus invicem, in provocationem charitatis, ac bonorum operum 15, qui haud defetiscamur frangenda voluntate, in qua omnis vertitur oratio, nec dissolvamur officiis obeundis, quin alacritate potius firmemur, mutuo sustinentes, mutua onera portantes, ceu confratres, ceu unanimes ceu concorpores. Quo agitando in dies certamine, cursuque peragendo, nihil dubito quin coronam gloriæ feretis, quæ minime mar cescat, per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium, cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omuemque perpetuitatem. Amen. Contenta accuratione cum inaspectabilibus ini micis confligendum vitandumque hæreticorum consortium. Fratres Patresque, equidem curia nostra est cohortandi facultas, re ас sermone tenuis, et vos tamen hortari atque ab animis pro virili exci tare est necesse. Nam si in stadio currentes accla mationem desiderant sequentum, egentque in præ liis certantes commilitonum stimulis, quanto vos bellum est invisum quod per orbem pertinet terra rum. Ac si placet, ingenii oculis sublatis intuemini, sultis, omne hoc universum quod cis cœlum patet iis cædibus refertum: neque enim irreligiosos dun texat, et hæreticos, nec stupris, atque adulteriis deditos, ac qui id genus flagitia designent, sub mu cronem adigit draco, sed ab his quoque haud alie nos et societatem coeuntes, si hæc vera est oratio Qui tangit picem inquinabitur, et qui communicat superbo, similis ei fiet ". Sane insimulamur in præ sentia, qui venditantem se quemdam pro orthodoxo, ac perpetuo cum hæresi consuescentem, vetuerimus ab orthodoxo in sacra mentione, dia obeunda my stagogia, edi, et offerri, nam si in decessu, mini mum, prævertisset per confessionem saoris potiri, liceret quidem certe pro eo oblationem facere orthodoxo, nunc in hæretica consuetudine exstin ctus, qui potest in orthodoxam communionem inscri? Enimvero hæc Apostoli sententia est: Ca lix benedictionis, cui benedicimus, nonne communi catio sanguinis Christi est? panis, quem frangimus nonne communicatio corporis Christi est? quoniam unus panis, unum corpus multi sumus: nam omnes de uno pane participamus 17. Igitur a pari hæretici communio panis, atque calicis. adversarum par tium est, unumque exsors Christi efficit corpus so cietatem ineuntes, postquam nec societas luci ad te̱ nebras, nec participatio justitiæ cum injustitia, nec pars fideli cum infideli, nec consensus templo Dei cum idolis", ut idem alibi clamat. Ut lugendum sit in iis, ac cum orandum pro adhuc vivis quo dia oportet magis: qui cum inaspectabilibus inimicis boli laqueos evadant, tum de nobis gratulandum, bellum inieritis, tanquam delibutos verborum, ut sic dixerim, calcaribus, serio animis procingi, qui lucta haud in dieculam, quin per omnem vitam de functi, parta illustri immortalitatis laurea victori bus, sempiterni pudoris infamiam victi exigatis? Verum ne id patiamur, fratres, neu exspectatione frustemur, sed accuratione contenta, ac pertinaci obnixu, contra diabolum, Deo duce, victoriam cer namus, neque enim nescitis ut carnaliter pugnan tes toti sint exciti. Quorum aiunt ora mutari, et alios pro aliis apparere, Præ serio furore, animi que præsentia, ut tum temporis nec conjugum, nec liberorum, nec parentum, nec fratrum, nec cujus quam alterius meminerint omnino, præsto in bellum mente, ingenio, atque corpore ad eumdem modum affecti nos quoque secundum interiorem hominem, terrore hostium nullo teneamur necesse est, quin alacritate acuamur et ardeamus animis, ceu egregii Christiani milites. Eosque conspicati perduelles, cedent oppugnatione; sin formidolosos, ac præfractos cernant, ibi tum arcum tendere, et impuris cogitatis, quasi quibusdam telis mentem lancinare. Quanquam nec sic desperandum est, quin recuperata per poenitentiam sanitate, iterum pugnandum, alque id perpetim, nam pol ejusmodi 54 Matth. xix, 30. 5 Hebr. x, 24. * Eccli. ×111, 50 Rom. 11, 13. quos jam olim Deus ad incolumitatem asciverit, animi sanctimonia fideque præditos vera, qui reli gione tuenda orthodoxa, vel in præsentem ei con fessionem serviremus, qua insonte, et integra de functos, regno augeat cœlesti per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium cum Patre, ac sancto Spiritu, nunc et semper, in om nemque perpetuitatem. Amen. De mortis recordatione ac virginitate. Fratres Patresque, alia aliis præfinita est tem pestas (alia est enim sementis, alia messis, alia pacis, alia belli, alia quæstus, alia feriarum), ani mi saluti nulla non idonea, omnisque commodus dies, si velimus. Ergo irrequieti simus ad honesta, pernices, novitii, dicta in opus educentes: nam Non auditores, ait, legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur 59. Sane seu bellum agatur, quod aciem fugiat oculorum, fortiter sit pugnandum, ac Deo duce coorta diabolica sensa profliganda, ne immorata exigant mortem, seu messis obeatur spiritalis, animosa metendum qua sique in horreum quoddam perennis viatica vitæ comportanda, ne perenni fame enecemur. Enim vero juge tempus est precum, lacrymarum, recon 1. "I Cor. x, 16, 17. 58 II Cor. vi, 14-16.

Sermon CXXXSermo CXXX

col. 681–682page 88 of 90

ciliandorum facinorum, regni rapiendi cœlestis, ut et imperium, cum Patre ac sancto Spiritu, nune nihil sit cur deinceps cunctemur, diffindamur, et et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. emendationem de die in diem trahamus. Scilicet non mundi præterit figura? non quotidie innume rabiles decedunt? non tumuli patentes genus infe lix humanum, ut sic dixerim, agunt in triumphum? non cognatum terra excipit corpus? Num perpetes [nos autem sumus mansuri?] non recolimus quot e republica nostra, ut hoc memorem solum, abie rint? Ubi beati olim patres? ubi fratres spiritua les ac carnales? ubi conterranei? ubi sodales? ubi concantores? quorum penes nos soli habitus exstant, cassi rerum et inanes. Sed obliti, ut vide tur, stipulationum, si qui est in manibus fratris obitus, patrisve, illico ad mentem redimus, stimu lamur, subrigimur, at simul aliquantillum abiit tempus, ibi tum pactorum ac stimulorum pertinax oblivio est. At non dii itidem sancti, qui vita omni meditatione quadam parata mortis, indies mori, (et mirum) vivere, indies mundo apostolice cruci figi, indies ad Deum studio proficisci, vitam degen tes vere felicem ac amabilem. Non exemplo ter remini decem virginum? Ecce, inquit, sponsus venit, exite obviam ei ". Igitur prudentes cum splendidis lucernis obviæ. in thalamum penetrare, seræ ob bonorum operum penuriam stultæ clamare in hæc verba Domine, Domine, aperi nobis 67, quibus ille respondens dicere: Amen, amen dico vobis, nescio vos 8, addens: Vigilate, quia nescitis diem illum, neque horam “. Vigilandum est ergo, et animus excitandus, qui arrectus stimuletur, lustretur, fe bruetur, renidescat, ne ingruente subito morte, excludamur, nemine aperturo, aut adjumento fu turo. Prævertamus una omnes serio, inquam, parare opera discessu amica Deo, piger evigilato, inobediens obedito, elatus succumbito, durus mol litor, Blendi insolens stimulator, confessioni alienus confitetor, ignavus operator, cuncti cuncta exsequun tor, alque addam, me hercules, mulierosus refre nator. Quid hoc verbi est? ne cum mulieribus consuescito, ac commorator diutius, unde flagitii exardescat ignis, ac sacrarum Litterarum audientia sententia: Deligabit aliquis ignem in sinu, nec de uret vestimenta, aut ambulabit super carbones ignis, nec plantas comburet 70? Itidem qui ad mulierem se conferat maritam: marita est autem tum virgo quoque, seu monacha, tum quæ viduitatis se obli gavit, quarum sponsus gloriosus Deus est. Atque hæc quidem oberrones huc illuc, qui ex libidine vivant quærendo sceleri prætextu, parum memores Dominici jussi, eruendum oculum qui te scandali zet 71, nedum aliter affectos. Ad vos quidem hoc habeo dicere, debemus nos firmi imbecillitatem ferre infirmorum, et honestatis exemplum objici perversis quod cum estis per divinam gratiam, tum sitis insuper, Dei beneficio, ac sospitemini, per Christum Jesum Dominum nostrum, cui gloria 66 Matth. xxv, 6. 67 Ibid. 11. 68 Ibid. 12. 3 Joan. XI, v, 39. De studio, vitaque nostra dia et felice. Fratres Patresque, alio in prioribus dicendi usu exordio, nunc percontabundus infio. Ac quæro equi dem de monastici, quod obeamus, studii certamine, quid arbitramini, fratres? tenemusn' quod vestiga mus, et immortali potimur ævo, spe affecti sospita, au desumus vero officio? Enimvero; quantum ex ap parenti, haud vos opinor vel tantillum subdititiis, ut sic dixerim, scitis, atque regulis defuisse, quod salutis caput vestræ est, et incolumes porro, acsine fraude introrsum conservemini, quo nauci hic ego per vos sentiam beneficium. Sane utrique Deum prædicemus, qui potiori dilecta parte, et tanquam ad Jesu pedes considentes, sermocinantem audia mus". Ergo anguntur alii, ac de plurimis labo rant, conjugibus, liberis, prædii, pecuniis, nostra hæc una procuratio est, qui Domino placeamus, alii terreno cæsari merent, cujus imperiis coguntur, quamlibet ad mortem, inservire, nostra spontanea militia est, regis ter optimi Christi cum omni liber tate jussa obeuntum, honorario quodam militiæ, regno condicto inconcusso, alii fluxi atque exilis quæstus gratia longum et arduum iter exigunt, nobis in æde divina concordibus obire, ad dies noctesque amplitudinem Dei usurpare faucibus licet, non aurum hinc caducum lucraturis, sed opes indireptas et æternas, Qua in re ut insit molestia quædam, ac contentio, sea sensilis, seu invisa (nam pol inest), certe ob sermonem divinum, spemque facilima est, qui in angustiis exporrecti, lætemur in ærumnis ea; hæc enim vita degitur quæ vei adver sis charos ad se alliciat. Quis non deamat et am plectitur parentes? atque his tamen præ Dei stu dio relictis, hominum nati huc incumbunt. Quid conjugio devinctius, postquam de Domini sententia duo unum sunt corpus, sectos tamen evangelicus gladius huc ablegat. Sane hic principatum repudiat princeps, divitias flocci æstimat dives, penuria obli viscitur inops, viduitatem amolitur viduus, addam et derepta purpura regem his accenseri. Scilicet par Christiani corporis honor, portusque quidam est publicus salutis. Jam obita morte, non luctus atque planctus agitatur, secundum vitæ amantes, quin composita inhumatio defuncti est, quem nec conjux inclamet, nec liberi quiritentur, nec cognati ejulent. hoc et illud revocantes, læteque prodeatur, ac cum spe bona efferatur, sin et lacrymis opus, næ hæ quidem citra fas, ob spiritalem digressi ami ciiiam, postquam et Dominus super Lazaro flevit 73, naturam demonstrans, Quæ hac vita in omni me moria felicior quod præ hoc institutum patefactum est Deo conjungens, ut non abs re Davidice dica mus: Illic mandavit Dominus benedictionem, vilam 69 Ibid. 13. 70 Prov. vi, 27, 28. 71 Matth. v, 29. 78 Luc.

Sermon CXXXIISermo CXXXII

col. 683–684page 89 of 90

usque in sæculum 74. Igitur gaudeamus, fratres, et hic exstinguitur; non moritur vermis, hic moritur. invicem gratulemur, agendis etia atque etiam gra tiis, ac de amando serio clemente Deo, qui nos e tenebris in lucem, ex ignominia in gloriam, e sor dibus in splendorem acciverit; nam scitis qua ori gine quisque et quibus parentibus eatus, cum quibus coierit, quorum frater vocetur; quorum contuber nio utatur. Ac dico equidem et in exteris personis. Quæ ingressus quidam, et exordia sunt futurorum promissorum, siquidem absoluto ac confecto quod incumbat certamine et obsequio irrevulso certan tes, proferendis obedientiæ fructibus quibusdam, tanquam in paradiso, vel ad ministeria prompti, omni honestate functi, ad indictas morigeris leges atque normam, ad extremum consequemur quæ nec vidit oculus, nec audivit auris, nec mortalium cuiquam venere in mentem 75, sui amantibus parata divinitus, que et cuncti nanciscamur Domini nostri Jesu Christi liberalitate atque beneficio. Cui gloria et imperium, cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. De obitu fratris Gregorii, atque ad decessum apparari perpetes oportere. Fratres Patresque, mortis nuntii increbrescunt, cominus et eminus auditi hac tempestate, maxime spiritualium fratrum patrumque; enimvero præter alios et frater Gregorius nos reliquit, cujus tum laudata vita est, tum exitus felix, in periculis pro Christo defuncti. Quid tum vero? scilicet, necesse est omnes omnino hinc arbire, qua parvos qua magnos, qua senes, qua juvenes, una in omnes mor tis statuta multa, alio prius, alio posterius obituro. Ut serio sit cogitandum quid animo e corpore se gresso patiemur? Nam qui sodes adventum feramus geniorum, nequaquam armis induti lucidis? qui eam viam peragremus, haud comportatis æternæ vitæ viaticis? qui mundi principem evadamus, de quo ait Dominus: Venit princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam 76, minusliberi ab servi libus vitiis? Beatus, inquit, servus ille quem cum venerit dominus ejus, invenerit sic facientem. Amen dico vobis, quoniam super omnia bona sua constituet eum 77. Ecquam optatissimam vocem. Si autem dixe rit malus servus ille in corde suo: Moram facit Dominus meus venire, et coeperit percutere conservos suos, manducet autem et bibat cum ebriosis, veniet dominus servi illius in die qua non sperat, et hora qua ignorat, et dividet eum partemque ejus po net cum hypocritis: illic erit fletus, et stridor den tium 78. Non ad eam comparationem pavemus? non ad minas corporibus tabemus? scilicet fabulæ sunt, et oratio cassa? Pol nec significatæ veri tatem vis assequitur verborum, neque enim fletus ille est ut hic noster, nec dentium stridor huic si milis, tantumque interest, quantum inter somnia ac veritatem, postquam illic non exstinguitur ignis, 74 Psal. CXXXII, 5. 75 1 Cor. II, 9. 76 Joan. xiv, 30. VI, 34. 80 Psal. LXII, 9. 81 Act. XVIII, 9. Sed quis solers et exquisitus, quis perspicax et auritus? siquidem potest nec videre videns, nec audire audiens, præ animi stupore mentisque cum vitiis commercio. Quis laudatum a Domino luctum possidens, et indies se ab inquinamentis hinc inde expurgans, neque in crastinum rejiciens? Sufficit enim, ait, diei malitia sua ". Quis studio studium committens Dei, omnique hinc libidine solutus, qui cum Davide dicat: Adhæsit anima mea post te, me suscepit dextera tua 80? O innocentiam felicem! nos quidem simus necesse est, et eum in modum ju bent apparemus sacræ Litteræ, animis ardentes, fide armati, spe alites, ad exitum procincti. Igitur hortor ac obtestor, ceu quotidie morituri obeamus, pro virili nos urgentes, certi violentium quiddam esse virtutem, unæ in acclivia trahat, uti vitium in proclive, lacrymas contrahamus lustricas, quas contritio cordis animique submissio gignat, amicos sanctos angelos paremus, agitanda insonte vita qui sub decessum leniter nos ad herum perducant. Atque hæc dissero, non qui bonum aliquid obierim, quin obire satagam vobiscum, ut damnas loquendi nec subticendi. Deique vos prosequens amore, quo felices cuncti perennem vitam erciscamur, per Chri stum Jesum Dominum nostrum, cui gloria et im perium, cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et sem per, in omnemque perpetuitatem. Amen. De salutari confessione, ac quo affectus beneficio quisque est, impertiri cæteris oportere. Fratres Patresque, cum tacere cupio, tum loqui compellor, illud ne vos contristem, hoc de præcepti mandato: nam, Loquere, inquit, et ne taceas, propter quod ego sum tecum 81; etsi id enim Domini est ad Apostolum dictum, omnibus tamen prefecturam sortitis convenit oratio. Sane estis vos quoque Dei populus ac sacer populus, addam et numerosus, si universa spectanda respublica est. Sed quamobrem vobis indolui superioribus diebus, ac dolore mini me ferendo? nimirum, ut apparet, confessio nulla est, ingens ea et apitulo virtus. Qua si meliores effici viderem, pol lætarer, ut exsolutus molestiis, postquam non exigui laboris alienos morbos curare est, nunc qui agi diversos e contrario animadver tam reputo causam. Igitur unde hæc in vobis licen tia, sodes, ac quæ hinc nascitur indignitas! non qui haud evulgetis, quin tegatis pestifera animi censa? Scelerum quidem certe aditus in nobis, et tanquam radix foeda cogitatio est quæ publicata, Dei misericordiam, profligetur tecta paulatim exeat in opus tenebrarum. Hinc animi interneciones, hinc secessus, hine fuci atque ignorantiæ prætextus. At enim, bone vir, rationis impotes animantes per se sciunt noxias escas refugere, ut nihil dicam homi nem, per sacram tinctionem omni mactum esse boni scientia. Tenus Scipturæ sententiam non au 77 Matth. xxiv, 46,47. 78 Ibid. 48-51. Matth.

Sermon CXXXIVSermo CXXXIV

col. 685–686page 90 of 90

disse? Originali mundo haud pepercit Deus, sed hoc vobis statutus, equidem non potui quin priore octavum Noe, justitiæ præconem, custodivit, dilu vium mundo impiorum inducens ", non hoc tenere? civitates Sodomorum ac Gomorrhæ, in cinerem redactas, eversione damnasse Deum, exemplum eorum qui impie essent acturi ponentem 88, deni que non clamantem sæpe Apostolum sensisse? No life errare; neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum Concubitores, neque avari, neque fures, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei posside bunt *. His tu auditis qui malum nescire prædicas? scilicet verba hæc sunt et prætextus. Sed quid agam talium magistris: qui cum hortari oporteret ac præmunire, suoque discipulum exemplo stabilire, nomenclaturam gerunt inanem, ab re vacui. Enim vero omnis ævi memoriam, resque gestas sancto rum Patrum lustratore, seu, ut propius dicam, in nostra republica quod dixi spectatore. Qualem beatum Gregorium abbas Dorotheus, qualem tør felicem Thaddæum abbas Arsenius, qualem incly tom Jacobum abbas Lucianus, quales cæteros, ne sim prolixus, cæteri fecere? Habenti, inquit dabi tur, et abundabit, ei autem qui non habet et quod vi detur habere auferetur 83 Non minas timetis? non reformidatis quem reformidant universa? Igitur hortor et obtestor, ut affectus beneficio quisque est, provincia satisfacito, cunctaque velut in oculis divinis obeuntor. Ne quis deinceps inconfessus de gito, ignavus ac dissolutus, neu cibi et potus impo tens, unde libidines gignantur, neu inquietus ac rabula, qui collegium conturbet. Auden' omnino cum laico pugnas conserere verborum et improbis colloquiis certare? Ergo haud monachus es, sed facinorosus; non pacis, sed iræ filius. Atque hæc quinam juvenes, nec vel mutire digni. Quanquam debemus nos firmi imbecillitatem infirmorum susti nere, et non nobis placere. Unusquisque vestrum proximo suo placeat in bonum, ad ædificationem; et enim Christus non sibi placuit, sed, sicut scriptum est Improperis improperantium tibi ceciderunt super me 86. Quamobrem multemur contumeliis nos quo que una cam Christo, ac pro Christo, omniaque ad institata ab eo vitæ exemplar agere satagamus, quo Deo placentes cœleste regnum ineamus, per Christum Jesum Dominum nostrum: cui gloria et imperium, cum Patre ac sancto Spiritu, nunc et semper, in omnemque perpetuitatem. Amen. Obstupendum non esse, qui a præfecto carpamur, regnumque ineundum cœleste per frequentes mi serias. catechesi carperem frequentes, non ut contristaremi ni (adeo id Apostoli dictum usurpare), sed ut sciretis charitatem quam habeo abundantius in vos 80, qui et afflictis condoleam, et lætis congra tuler. Nam ad quem alium respectem, aut de quo doleam læterve, nisi de vobis? qui mei fratres, filii, patres, amici, cognati, amor, voluptas, gau dium, carona sitis, ac si quod aliud nomen edere est studii et amoris. Vosque itidem testor non ab pa rentibus, non fratribus, non genere, non patria, non alia re quapiam conspicua pendere, quin ab Deo duntaxat, ac post Deum ab tenuitate nostra, ut habendæ sint Doo gratiæ, qui tam sinceris ani mis devinxerit, amantes ac redamatos, amplecten tes ac redamplexos, unum corpus unamque men tem, ut in unam spem quoque accitos atque voca tos. Quod superest, lætemur, et inter nos collæte mur, fratres, neu stupeamus, qui interdum carpa mur, sed profectam ab amore, atque in commune frugi disciplinam leniter feramus. Scriptum est enim Fili mi, noli negligere disciplinam Domini, neque fatigeris dum ab eo argueris; quem enim dili git Dominus castigat, flagellat autem ompem fi lium quem recipit. Quin ait et Apostolus: Si dıs ciplinam sustinetis; tanquam filiis vobis offert se Deus. Quis enim filius quem non corripit pater? sin extra disciplinam estis, cujus participes facti sunt omnes: ergo adulterini estis, et non filii”. Jam opibus ac imperiis, et si quid aliud est quod am biant mortales, haud citra laborem acquirendis, quin magno cum labore atque studio, Deum, ac divina præmia parare, expeditum quiddam, et facile remur, nec mille plenum ærumnis, ex sudo ribus, non id extremæ amentiæ est indicium? Enim vero audimus: Per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum cœlorum ", arctaque et affli cta via est, quæ in perennem vitam deducit *. Quamobrem, sodes, quod inhærere renuentes hi lari ævo quo frueremur, ac lætitiæ quondam in po mario infatte, ruure-in calamitosam tristemque vitam maluimus inscite. Neque aliter eo reverta mur, quam miseriis exerciti, instar Domini no stri Jesu Christi, qui proposito sibi gaudio, ait, ille, sustinuit crucem confusione contempla *. Quan quam quæ secundum Deum incidant, acerba, spe lenita æternorum bonorum, ne acerba sunt quidem, præsensque tempus sanctis feriæ quædam credeba tur, quod hinc sanctus David testatur, inquiens Exsultate, justi, in Domino *. jugi declarando trium pho. Hinc beatus Apostolus, eadem loquens: Gau dete in Domino semper, iterum dico, gaudate *. Quæ etsi luctuosis et lacrymabundis, pugnaque quadam exercitis, ac pro honesto varie multatis dicebantur, tamen secundum Deum tristitia probis occasio duci tur lætitiæ, ut nos etiam fratres, tanquam feriatos Fratres Patresque, sacræ Scripturæ hæc senten tia est: Ego diligentes me diligo, et qui quærunt me invenient me 87, ac signum explicat amoris in hæc erba: Qui autem diligit, serio castigat 8. Sane ad 82 II Petr, 11, 15. 83 Ibid. 6. 84 I Cor. vi, 9, 10. 85 Matt. xxv, 29. 86 Rom, xv, 2, 3. 87 Prov. 89 II Cor. 11, 5. ⁹ Hebr. xıı, 5, 6. 91 Ibid. 7, 8. 92 Act. XIV, 21.» Matth. × Philipp. 1V, 88 Prov. XIII, 24. 4 Hebr. x11, 2. 95 Psal. XXXII,

Page scan enlarged

Notebook

Full View