DE TYPICO THEODORI STUDITE MONITUM. (Ang. MAI, Biblioth. nov. t. IV, p. 102.) De græcis Typicis, eorumque multitudine ac varietate, docte more suo Allatius in peculiari opusculo de libris ecclesiasticis Græcorum. Et quidem nominatim Typicon Studiticum memorat Nico apud Cotelerium, Monum. Eccl. Gr., t. III, p. 440. Ego notitiam codicis Vaticani 1809 lectoribus non invidebo, cui Grece Latineque inscribitur titulus: Typicon Theodori Studita. Ipsum vero Typicon sic incipit: Σύν θε Τυπικὸν περιέχον τὴν ἅπασαν ἀκολουθίαν τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου καὶ τῶν λοιπῶν. Hoc ego ms. Studite Typicon cum Hierosolymitano sancti Sabæ conferens, longe brevius esse comperiebam. Oblatus autem fuit hic codex anno 1585 pontifici maximo Sixto V, cum supremus tunc esset bibliothecæ Vaticanæ protector Antonius cardinalis, a quodam Francisco Græcorum catholicorum in urbs Messana protopapa, ut testatur epigraphe, quæ ita se habet: Ο κύριος Φραγκίσκος Ακκ.. τοῦ Ἐμμανουήλος χωρεπισκόπου Ροδίου υἱός, πρωτονοτάριος και πρωτοπαπας καθολικὸς Μεσήνης τῆς Σικελίας, ἐκ πολλῆς εἰς τὴν ἀποστολικὴν καθέδραν προθυμίας, τοῦτο τὸ βιβλίον πολλῷ πάνω και δαπάνη συνάξας ἐκ τῶν ἀνατολικῶν, προσέφερε τῷ μακαριωτάτῳ πάπας Σέξτῳ πέμπτῳ, ἐν τῇ Βατικανή βιβλιοθήκη φυλαχθησόμενον, ἐπὶ μεγάλου φύλακος τῆς βιβλιοθήκης τοῦ ἐκλαμπροτάτου καὶ αἰδεσιμωτάτου κυρίου Αντωνίου Καρδηνάλι Καράφα· έτσι αρπέ ΝΟΤΑ. τῶν διακόνων ἱσταμένων εἰς τύπον τῶν ἀγγέλων. IV. Sacerdos, seu episcopus, intra Pnuo6upov phelonio albo (de quo idem Sophr. p. 36.) indutus, manibus extensis orans: post quem diaconus stichario et oratio ornatus, legens. Quia vero angeli a Græcis liturgicis et a Patribus (adi Chrysostomum De Sacerd. lib. vi, 4) assistere huic tanto mysterio dicuntur, idcirco a pictore duo hic sunt additi angeli, nempe ut dicunt inscriptiones: ἔφη Μιχαὴλ ὁ ἄρχων, σοφία (id est, ut explicat Sophronius, p. 48. θεέ καὶ ὁ Γαβριήλ πρόσχωμεν. Τη superioribus Christus Dominus de nube benedicens: ὁ Δεσπότης ἔφη, Ειρήνη πᾶσι. Ibidem David cum harpa, ob indicandam psalmodiam. (Confer rursus Sophr. p. 45.) V. Sacerdos ad altare liturgia fungens, manibus passis. Altari imminet curvum lacunar, Græce κόγχη, κατὰ τὸ ἐν Βηθλεέμ σπήλαιον, ut ait Sophronius p. 32. Sustinent κόγχην quatuor παρακιόνια, columns, κατά μίμησιν των τεσσάρων ζώων τῶν ὀφθέντων τῷ προφήτη, ut scribit idem sophronius, p. 33. Ignis de altari in coelum conscendens, quia, ut ait epigraphe, ἕκαστος λόγος τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου ὡς πῦρ ἐγένετο, καὶ ἔφθασεν μέχρι τοῦ οὐρανοῦ. Vel quia, ut ait Sophronius, p. 33, ἁρμόζει τὸν ἱερέα ὡς πύρ φλέγον εἶναι. Cui miris verbis consonat S. Cyrillus Alex. (De ador. in sp. et ver. lib. xn, opp. t. Ι, p. 437): Πρέπει ἄνδρας τοὺς ἱερούς, καὶ Χριστῷ τὴν οἰκείαν αναθέντας ζωὴν, θερμούς καὶ ζέοντας ὁρᾶσθαι τῷ πνεύματι, καὶ τοῦτο διὰ παντὸς, οὐκ εἰς ἀπόψυξιν καταφερομένους διὰ κοσμικῶν ἡδονῶν, ἀναζωπυροῦντας δὲ μᾶλλον ἐν ἁγιασμῷ τὸν νοῦν εἰς φιλοθείαν καὶ ἔφεσιν ἄρετῆς: Decel sacros vivos, qui Christo vitam suam dicarunt, calentes ferventesque spiritu conspici, idque perpetuo: neque ad refrigerium delabi per mundanas voluptates, sed mentem potius sanctitate ad Dei amorem et virtutis appetitionem exsuscitare. Adest mo nasteri abbas in parvo throno sub minore lacunari rectus stans. Item Michael archangelus diabolum expellens εἰς τὸ ἐξώτερον πῦρ; ut significet, malæ conscientiæ homines nec non catechumenos ecclesia sanctisque mysteriis esse excludendos, quod satis colligitur ex epigraphe. VI. Sacerdos sacrum calicem gestans gestatus ipse ab angelis, ut ait inscriptio: "Αγγελοι βαστάζοντες τὸν ἱερέα μετὰ τῶν ἁγιασμάτων. Rursus sacerdos ad altare, ubi calix, asteriscus, et candelabra ardentia duo, Astat Michel archangelus, desuperque aeternus Pater benedicens, duoque angeli preces hominum suscipientes vel deferentes. VII. Sacerdos ad altare manibus passis, retro diaconus legens. In superiore parte insignis pictura angelorum et seraphinorum, medium habentium puerum Jesum, tanquam in rota splendidissima. Ignis (de quo diximus supra sacerdotem involvens, ut ait epigraphe: Πυρός αλοξ έπεσεν ἐπὶ τον ἱερέα, καὶ ἐγένετο ὁ ἱερεὺς φλογάτο ρος ἀπὸ τῆς κορυφῆς ἕως τῶν ὀνύχων αὐτοῦ. VII. Sacerdos, seu episcopus, stans in bematis janua, sanctificatis et dignis divinam eucharistiam de calice sumptam distribuit sacro cochleari Astantinclinati, diaconus cum oratio in crucis formam disposito, et duo pueri cerophorarii. Qui communicant, non genu flectunt, sed more Græco stant: οἱ παριστάμενοι μεταλαμβάνουσι. ΙΧ. Eulogiarum, id est panís benedicti in disco positi, distributio a sacerdote extra bematis januam fit. In supernis angeli, imitantes quasi distributionem terrestrem, oblationes Ecclesiae ad Deum deferunt Δὲ τῆς Ἐκκλησίας ἀπαρχαὶ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνερχόμεναι, οἱ ait inscriptio. Hactenus de his novem pulchris eruditisque picturis, quæ luce publica dignissimæ sunt.

CATECHESIS CHRONICA. ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΣΤΟΥΔΙΤΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΧΡΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΣΤΟΥΔΙΟΥ (Πολλαὶ γὰρ κατηχήσεις εἰσὶ τοῦ Στουδίτου, ἀλλ᾽ αὕτη λέγεται Κατήχησις χρονική [12].) S. P. N. THEODORI STUDITÆ DOCTRINA CHRONICA MONASTERII STUDII. (Et multæ quidem sunt Studitæ catecheses, sed hæc dicitur Catechesis chronica.) α. Αδελφοί και Πατέρες, νῦν ἐπιχειρῶ πᾶσιν ὑμῖν τοῖς ἐθέλουσι βιῶναι ὀρθῶς καὶ θεοφιλῶς, ἀρισ δηλότατα ὑποδεῖξαι, ὡς ἐφικτόν, τὸ πῶς δεῖ τηρεῖν τὴν κυκλοτερικὴν τοῦ χρόνου περίοδον· ὅσον δὲ πρὸς εὐσέβειαν τῶν πιστῶν, καὶ ὅσον πρὸς ἀνατροπὴν τῶν αἱρετικῶν. Καλὸν τὸ ἅλας, καλὸν τὸ φῶς· εἰ δέ τις ἱκτὸς τούτων τυφλὸς ὤν, καὶ οὐκ οἶδε ποῦ ὑπάγει, καθὼς ὁ ἡμέτερος Κύριος εἶπεν. Ὀρθοδοξίας μὲν οἶκον οἰκοδομῆσαι ἐπιχειρῶν, θεμέλιον άσειστον ἐμπῆξαι δάει, ἐκ τῶν θείων ἀποστόλων, καὶ τῶν θεοφόρων Πατέρων τοῖς παραδοθεῖσι κανόσι· καὶ πρὸ γε πάντων εἴδωμεν ἄν, τί τὸ ἱερὸν λόγιον ἔφησεν. Λέ γει μεν πάλαι ὁ Κύριος πρὸς τὸν ἱεροφάντην Μα σέα· α Τρείς καιροὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ φυλάξατέ μοι, νηστείαν ἁγίαν, ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου ὑμῶν τὴν ἑορτὴν τῶν ἀζύμων τῷ πρώτῳ μηνί, ἡμέρας ἑπτὰ ταπεινώσατε τὰς ψυχὰς ὑμῶν, καὶ ἄρτον κακώσεως ἔδεσθε· εἶτα ἀριθμήσονται ὑμῖν ἑβδομά δες ἑπτὰ, ολόκληραι ἡμέραι πεντήκοντα, καὶ καλές σατε αὐτὴν κλητὴν ἁγίαν ἡμέραν νηστείαν δεκτήν. Καὶ τῇ δεκάτη σ μεσοῦντος τοῦ ἐνιαυτοῦ, ἑορτὴ αγία σκηνοπηγία ἔσται ὑμῖν καὶ ταπεινώσετε τὰς ψυχὰς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ὑμῶν· καὶ πᾶσα ψυχή και στις οὐ ταπεινωθήσεται, ἐξολοθρευθήσεται ἐξ ὑμῶν αυτών.» Εντεῦθεν, ὡς ἔοικεν, καὶ παρ' ἡμῖν τρεῖς νηστείαι φυλάττονται, ἂς προετύπουν ἑορταὶ ἐκεῖν και. Τί δ' ἂν βούλεται ἐν ἡμῖν, ἀδελφοὶ, τὸ Τρεῖς και · ροὺς τοῦ ἐνιαυτού φυλάξατέ μοι νηστείαν ἁγίαν ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου ὑμῶν; τύπος δ' ἄν, ὡς οἶμαι · ραιφνής εἴη τοῦτο τῆς μιᾶς καὶ μόνης θεότητος, καὶ ἐν τρισὶ χαρακτῆρσιν ὁρωμένης τε καὶ λατρευομένης παρ' ἡμῶν τῶν τῆς ἀληθείας προσκυνητών. Διὸ τρεῖς παρ' ἡμῖν νηστείαι νενομοθέτηνται εἰς τύπου της ζωαρχικωτάτης Τριάδος ἐκ τῶν θείων μαθητῶν τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· καὶ αὖ ἡμέραι * Exod. xx11; Deut. xvi. 1. Fratres mei ac Patres. Nunc aggredior vobis omnibus recte et religiose vivere volentibus, perspicue prout feri poterit demonstrare, quomodo observanda sit circularis anni periodus, tum quod attinet ad fidelium pietatem, tum etiam quod ad hæreticorum refutationem refertur. Bonum sal, et bona lux a quibus si quis abest, cæcutit nec quo vadit scit, sicut Dominus noster dixit. Qui orthodoxiæ domum ædificare aggreditur, fundamentum immobile ponere debet, ex traditis a divis apostolis et inspiratis Patribus regulis. Atque in primis videamus, quid sacra oracula dicant. Ait olim Dominus hierophanti Moysi: Tribus anni temporibus sanctum jejunium mihi observabitis, a parvo inter vos ad magnum. Festum azymorum primo mense; diebus septem humiliabitis animas vestras, et panem afflictionis manducabitis. Deinde numerabuntur vobis hebdomadæ septem, omnino dies quinquaginta; etappellabitis hunc proprio nomine diem sanctum, jejunium acceptabile. Et decima quinta mensi septimi, medio anno, festum sanctum scenopegiæ vobis erit, et animas vestras bumiliabitis coram Deo vestro. Et omnis anima, quæ se non humiliaverit, delebitur de medio vestrum³.» Hinc, ut videtur, apud nos quoque tria jejunia observantur,quæ a solemnitatibus illis denotabantur.Quid enim significant apud nos, a fratres, verba tribus anni temporibus observate sanctum jejunium a parvulo ad adultum inter vos? Figura hæc est, ut arbitror, accurata unica ac solius deitatis in tribus personis spectatæ culteque a nobis veritatis adoratoribus. Ideo tria apud nos jejunia sancita fuerunt a divis discipulis unigeniti Filii Dei ob figurandam vivificam Trinitatem. Et quidem duæ sanctæ erunt vobis in hebdomada feris, ΝΟΤΑ. Incognita est hæc catechesis, quæ in neutra catechesium Studitæ collectione nominatur. De tribus quadragesimis scribit Anastasius Sinaita apud Coteler. Monum. Eccl. Gr. t. ΙΙΙ, p. 425.

quarta et sexta. Quid porro hoc quoque significat, δύο ἁγναὶ ἔστωσαν ὑμῖν ἐν ἑπτὰ ἡμέραις, τετράδι ex septem diebus duo observabuntur,sanctificati? Ut arbitror, in periodico tempore role heptacyclics, duæ res sancta observabuntur, divinitas et humanitas unius et sublimi ratione uniti Pilii Dei, et sanctæ Matris. Aliunde etiam videtur, hebdomadario cyclo trinus denotari typus per dies, sicut in anno a fidelibus manifeste honoratur genuinus Trinitatis typus. 2. Primus quadragesimæ terminus. Prima est ipsa Christi nativitatis solemnitas, quæ in Patris typum assumitur, quatenus ipse sciens complacuit sibi de Filii sui conceptione ac nativitate. Quamobrem et quadraginta dierum numerus præscriptus est, ut jejunio Moysis et Elite. 3. Secundus terminus. Post illam secunda, quæ magna quadragesima dicitur, typum refert Unigeniti; quam quidem ipse etiam manifeste ostendit, dum tribus annis eam observavit, postquam a baplismo ascenderat. Unde autem id innotescat, intelligat mecum et certo agnoscat auditor: nempe trigesimoætatis anno baptismum suscepit Dominus, et triennio postbine mortem subiit. Quare, ut e probe gnaris rescivimus, ter hoc anno jejunium observavit. φημὶ καὶ τῇ ἔκτη. Τί δὲ καὶ τοῦτό ἐστι δηλοῦν, τό, Εν ἑπτὰ ἡμέραις δύο τηρηθώσιν ἁγνεί; ὡς οἶμαι τουτί, τῷ περιοδικῷ χρόνῳ τῆς ἑπτακύκλου τροχού, δύο τηρηθώσιν ἁγναὶ, θεότης καὶ ἀνθρωπότης τοῦ ἑνὸς καὶ ὑπερηνωμένου Υἱοῦ Θεοῦ τε, καὶ Μητρὸς ἁγίας. *Αλλως δ' αὖ δοκεῖ, ὅτι καὶ τῷ ἑβδομαδικῷ κύκλῳ ὁ τριαδικός χαρακτηρίζεται τύπος διὰ τριῶν ἡμερῶν, ὡς τῷ ἐνιαυτῷ παρὰ τῶν πιστῶν ἀριδήλως τιμᾶται ὁ ἀκραιφνὴς τῆς Τριάδος τύπος. β'. Όρος τεσσαρακοστῆς πρῶτος. Ἔστι μὲν οὖν αὐτή τε ἡ πρώτη ἑορτὴ τῆς Χριστοῦ γεννήσεως, ἡ εἰς τύπον ἂν εἴληπται τοῦ Πατρός, ὡς οἶδεν ὁ εὐδο κήσας αὐτὸς τὴν τοῦ Υἱοῦ σύλληψίν τε καὶ γέννησιν, Διότι καὶ τεσσαράκοντα ἡμέρας νενομοθέτανται, ὡς Μωυσέως ἡ νηστεία καὶ Ἡλίου. 4. Tertius terminus. Tertia vero post hanc quadragesima, que etiam apostolorum a nonnullis appellatur, typus habeatur vivificantis Spiritus, qui etiam apostolos docuit omnia quæ ipsi a Patre Filioque significate fuerint. Et vero trium unum nomen c deitas, in tribus tamen personis agnita et adorata. 5. Sed age jam sermo ad propositum suum accedat, et singula proprio tempori deputemus, tam diebus quam hebdomadis, et qua de causa ita constitutum sit. Quarta sane et sexta feria jejunio semper sanctificentur jejunando a caseo, piscibus et oleo, quemadmodum divi Apostoli, et post illos divinitus inspirati Patres constituerunt. Sed tamen in purissimæe Deiparæ Natvitatem,ejusque in templum Ingressu, et in alio festo quod Hypapante dicitur, insuper in Annuntiatione, et in mirabili Assumptione, utimur oleo et piscibus, si forte in predictos dies incidant, nempe in quartam aut sextam feriam. Similiter etiamin Præecursoris et supremorum apostolorum Petri et Pauli Nativitatibus.Haud tamen in festis sanctorum martyrum aut pontificum piscibus utimur, si forte occurrant in quarta vel sexta feria. 6. Et monachi quidem in honorem ac laudem crucis,quatuordecim dies observant, alii duodecim, alii quatur. Sed universus Christi populus sancti ficati omnes observant diem Exaltationis, id estxiv Septembris. Verumtamen Nalivitatis Christijejunium tribus diebus observetur in hebdomada, id est secunda, quarla, sextaque feria, et cavendo a piscibus oleoque, jejunium strenue transigatur:parique ΝΟΤΑ. γ. Δεύτερος όρος. Η δε μετ' αὐτὴν β', ἡ καὶ μετ γάλη τεσσαρακοστὴ λέγεται, εἰς τύπον εἴη τε τοῦ Μονογενοῦς· ἦν καὶ αὐτὸς ἀρεδήλως ὑπέδειξεν, τρεῖς ἐνιαυτοὺς τοῦτο ποιῶν, μετὰ τὴν τοῦ βαπτίσματος ἄνοδον. Καὶ πόθεν δῆλον τοῦτό ἐστι, συνέῃ μοι ὁ άκροατής, καὶ ἰδέτω καλῶς· τριακονταετής δηλονότι ὁ Κύριος βαπτισμα ὑπεδέξατο, καὶ ἐν ἄλλοις τρισί τῷ θανάτῳ ὑπέστη· διὸ ὡς ἔγνωμεν ἐν τοῖς ἄκρως ἐπισταμένοις, τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ τὴν παροῦσαν νησ στείαν ὑπέδειξεν. δ. Τρίτος ὄρος. Η δε μετ' αὐτὴν τρίτη, ἡ καὶ παρά τισι τῶν ἀποστόλων κηρυττομένη, τύπος ἂν εἴη καὶ αὐτὴ τοῦ ζωοποιοῦ Πνεύματος, τὸ καὶ τοὺς ἀποστόλους δίδαξαν πάντα ἃ παρὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ μεμυσταγωγηται. Ὄνομα δὲ τῶν τριῶν ἐν, ἡ θεότης, ἀλλ᾽ ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι γνωριζομένη τε καὶ προσκυνουμένη. ε. Αλλ' ιτέον· ὁ λόγος καὶ τῷ κειμένω πελάσει, καὶ ἕκαστα τῷ ἰδίῳ καιρῷ παραθήσομεν, ἔν τε ἡμέτ ραις καὶ ἑβδομάσι, καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν νενομοθέτηνται - τετράς τε καὶ παρασκευή παντελῶς ἀγναι εἰς νηστείαν ἀεὶ τηρηθῶσι, τυροῦ, ἰχθύων, ἐλαίου, καθὼς οἱ θεῖοι ἀπόστολοι, καὶ οἱ μετ᾿ αὐτοὺς θεομά ροι Πατέρες ἐνομοθέτησαν. Τὴν γὰρ γέννησιν τῆς παναχράντου Θεοτόκου, καὶ τὴν αὐτῆς εἰς ναὸν εἴσο δον, καὶ τὴν ἑτέραν ἡ καὶ ὑπαπαντὴ λεγομένη, καὶ αὖ τὴν τοῦ εὐαγγελισμοῦ, καὶ τὴν θείαν μετάστασιν, διαλύομεν εἰς ἔλαιον καὶ ἰχθύας, εἰ τύχωσι ταῖς για γραμμέναις ἡμέραις, τῇ τε τετράδι καὶ παρασκευή. Ὡσαύτως καὶ τὸ τοῦ Προδρόμου γενέσιον, καὶ τῶν κορυφαίων Πέτρου καὶ Παύλου· τῶν δὲ ἁγίων μαρ τύρων καὶ ὁσίων ἱεραρχῶν οὐ διαλύομεν εἰς ἰχθύας, εἰ τύχωσι δ' ή ς'. Γ΄. Οἱ μὲν οὖν μονάζοντες εἰς δόξαν καὶ ἔπαινον τοῦ σταυρικοῦ ξύλου, δέκα καὶ τέσσαρας ἡμέρας δια φυλάττουσιν, ἄλλοι ιβ', ἄλλοι δ'· ὁ δὲ σύμπας λαός τοῦ Χριστοῦ, ἀγνοί πάντες διατηρῶσιν αὐτὴν τὴν ἡμέραν τῆς ὑψώσεως, ἤτοι τὴν ιδ' τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός Τὴν δὲ αὖ νηστείαν τῆς τοῦ Χριστοῦ γεν νήσεως, τὰς τρεῖς ἡμέρας διαφυλαττέσθω τῆς ἑβδο μάδος, ἤτοι β', δ', καὶ ς', ἰχθύας καὶ ἔλαιον, καὶ νηVidesis Niconem apud Cotelerium op. cit. t. III, p. 438 et seqq.

=== =. = CATECHESIS CHRONICA. στείαν ἐνθέως ποιείτω· ὡσαύτως καὶ τῶν ἁγίων ratione sanctorum quoque apostolorum ac Deipara ἀποστόλων ποιείτω, καὶ τὴν τῆς Θεομήτορος ἁγίαν νηστείαν Ἐν μὲν οὖν τῷ παραμονή τῆς τοῦ Χριστοῦ γεννήσεως, νήστεις κιατελοῦμεν, καὶ τὴν ἡμέραν αγνεύοντες εἰς ἰχθύας καὶ ἔλαιον, πάρεξ Σαββάτου ἡ Κυριακῆς· τότε ταῦτα ἐσθίομεν. Ὡσαύτως ποιοῦμεν καὶ τὰς ἄλλας παραμονὰς τῶν τοῦ Χριστοῦ πανηγύρεων· τῇ δὲ ἐπαύριον διαλύομεν ἐν οιαδηποτοῦν ἡμέρα τύχη· καθώς ἄνωθεν εἰρήκαμεν, εἰς δόξαν τοῦ εὐδοκήσαντος Πατρὸς, καὶ τοῦ γεννηθέντος Υἱοῦ· καὶ γὰρ ὡς αὐτὴν τὴν ἡμέραν καὶ ἐτέρας ἐξ διαλύομεν, ἵνα μὴ σκυθρωποί φανῶμεν, ὡς οἱ ἀγνώμονες Ἰουδαῖοι, ἐν τῇ γεννήσει τοῦ ἡμᾶς ἀναπλάσαντος. sanctum servetur jejunium. Nativitatis Christi pervigilium jejuni peragimus, et hunc diem sanctificamus absque piscibus et oleo, excepto Sabbato ac die Dominico, quibus his vescimur. Simili ratione transigimus cætera quoque pervigilia Christi solemnitatum festo tamen sequente jejunium solvimus, quacunque demum die obvenerit, ut supra diximus, in honorem Patris cui complacuit, et nati Filii. Jam sicut ipsum illum diem, ita et alios sex peragimus, ne tristes appareamus, sicut ingrati Judaei, in ejus, qui nos reformavit, nativitate. ζ. Τὴν δὲ αὖ παραμονὴν τῶν φώτων, καὶ αὐτὴν 7. Porro in pervigilio quoque luminum jejunaὁμοίως νήστεις διαπεραιοῦμεν ἐκ τι ἐλαίου καὶ mus similiter ab oleo, piscibus, aliisque condituris, ἐχθύων καὶ ἑτέρων εἰδῶν τὴν πᾶσαν ἡμέραν· ταύτην δέ γε τὴν ἡμέραν τῶν Θεοφανείων, οἱανοῦν ἡμέρα τύχη, διαλύομεν εἰς πᾶν, εἰς χάριν καὶ δόξαν τοῦ βαπτισθέντος, καὶ ἀρχὴν ἁγίαν τῆς τοιαύτης χάριτος, καὶ τὸν βυθισμόν θεατρίζοντες. Ἔστι δὲ ἡ τοιαύτη χαρμονὴ ἡμῖν τοῦ βροτοκτόνου τοιούτῳ τρό πω, ὡς οἷά τις εἰληφώς χάριν τινὰ πλούτου ὑπό τινος βασιλέως, καὶ ἔχων ἐν ἑαυτῷ καὶ χαίρων ἐν τοῖς καλοῖς οἷς εἴληφε· μετὰ δέ τινα χρόνον, ἕτερος τις ἐχθρὸς ἀντάρτης καὶ ἀλαζὼν πηδήσας ποθεν, καὶ τοῦ ἔχοντος πλούτου τοῦδε ἀποστερήσει, προσέτι καὶ τιμωρήσει βιαίως· εἶτε οὖν τοῦτο κατάδηλον τῷ βασιλεί γεγονός· ὁ δὲ ἥκει, καὶ τὸν ἀποστάτην ἐκεῖ τον τιμωρήσας ἀνηλεῶς, καὶ τὸν ἀφελόμενον πλοῦ τον τῷ ἔχοντι ἀποδώσει· καίτοι καὶ πλεῖον τοῦ προτέρου ἐπιχαρήσει σημείον βασιλικόν, ὁ καὶ φοβερὸν γίνεται τοῖς ὑπεναντίοις· ποιούτῳ τοιγαρούν παραδείγματι καὶ ὁ ἡμέτερος Κύριος τοιήσας τῷ ἀπο στάτῃ ἐχθρῷ, δέδωκεν ἡμῖν πλείω τοῦ προτέρου ἐκείνου τὴν χάριν τῆς παλιγγενεσίας. Εἰς γοῦν τὴν ἀναγέννησιν δι᾽ ὕδατός τε καὶ Πνεύματος, διττὴ ἡμῖν γίνεται ἡ παρούσα κάθαρσίς· διὰ μὲν τοῦ ὕδατος το σώμα σμήχεται, καὶ διὰ τοῦ Πνεύματος τὸ πνεῦμα Ενακαινίζεται. Πῶς γὰρ οὐ δυνατὸν εὐφρανθῆναι τε καὶ χορεῦσαι τὴν ἡμῶν σωτηρίαν; καὶ γὰρ, ὡς ἔγως της οἶμαι, ὁ μὴ εὐφραινόμενος τὴν παροῦσαν ἡμέραν τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, οὐ σωτήριος αὐτῷ φαίνεται Ο παρούσα χάρις, ἀλλὰ σκυθρωπῶς ὑπογαίνεται, δύσει. toto die. At vero ipsum diem Epiphaniæ, quilibet dies sit, absque ulla abstinentia agimus, ad gratiam et gloriam baptizati; atque ob tantæ gratiæ exordium, mersionem quoque publicam facimus. Hoc autem nostrum de homicida diabolo gaudium ejusmodi est; ceu si quis opum gratia a rege accepta, ea potitus apud se lætabundus fueretur: at enim post tempus aliquod, nescio quis alius hostilis adversarius atque superbus eum alicunde aggrediens, possessis opibus spoliaret, insuperque violenta pœna affligeret: quo mox facinore regi nuntiato, is superveniret, ac rebellem illum sine misericordia puniret, et ereptam prædam priori domino restitueret. Et quidem magis etiam quam antea letabitur ob hoc regium facinus, quod formidabile adversariis fit. Pari ergo modo Dominus quoque noster contra rebellem hostem se gerens, dedit nobis majorem quam illi priori homini gratiam regenerationis. Ergo in hac per aquam et Spiritum regeneratione duplex nobis fit purificatio: etenim per aquam corpus lavatur, per Spiritum spiritus renovatur. Quidni igitur lætandum ac gestiendum salutis nostræ causa sit? Namque, ut ego existimo, si quis hoc die sancti baptismi non lætatur, huic nequaquam affulget præsens gratia, sed mœstus apparet, et irreligiose improbeque se habet, dum salutare donum tribuitur. καὶ ἀθέως διάκειται καὶ πονηρῶς ἐπὶ τῇ σωτηρίῳ Περὶ τῆς ἑβδομάδος τῆς προφωνησίμου De hebdomada proclamationis (Latinis septua η'. Ωσαύτως τὴν τῆς προφωνῆς ἑβδομάδα, ἐν η Παναγινώσκεται τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον τοῦ τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου, διαλύομεν καὶ αὐτὴν εἰς πᾶν εἶδος, καθώς ἄρα παρελάβομεν ὑπὸ τῶν πρὸ ἡμῶν ἁγίων Πατέρων· οὐχὶ διὰ τινα ὀρθοδοξίαν ἡ νῦν ἐβδομὰς gesima). 8. Similiter etiam proclamationis hebdomadam in qua legitur sacrum evangelium publicani et Pharissi, peragimus omni abstinentia liberam, sicut a sanctis nostris traditum Patribus accepimus. Neque ob aliquam orthodoxiam hanc hebdomaNOTÆ. De jejunio Deipara appellato agit Anastaslus apud Cotelerium Op. et tom. cit. Quia fortasse ambiguus est hic locus, eu ejus declarationem ex alio scripto de jejuniis in sodem codice, p. 163: Τῇ παραμονή τοῦ Χριστοῦ ινήσεως καὶ τῶν ἁγίων Θεοφανείων νήστεις διατη ροῦμεν, καὶ οὐ καταλύομεν ἔλαιον ἢ ἰχθύας, ἐκτὸς εἰ τύχωσι Σαββάτῳ ἢ Κυριακή. Scribitur aliquando etiam προσφ. Sic autem dicitur, quia tunc admonentur fideles de venturo jejunio. Super hac Dominica et hebdomada Allatius dissert. mox citanda, col. 1414 seq.

λυθῇ τοῦ παραβεβήλου Πέτρου ἐπισκόπου Αρμε νίων ὧν καὶ Διακόπετρον οἶδεν ὁ λόγος καλεῖν. Ἐκεῖνος τοίνυν ὁ τρισκατώματος νομοθέτησε δόγμα τοῖς αὐτῷ συνεπομένοις, ἵνα τὴν τῶν ἑβδομάδα ἁγνὴν πᾶσαν διατηρῶσιν, διά τινος λύκου σκαιοῦ καὶ μυσαρωτάτου. Ἡμεῖς δὲ ὁ τοῦ Κυρίου λαός διαλύομε πᾶσαν, πρὸς ἀνατροπὴν εκείνων καὶ τοῦ ἀθέου καὶ ἀνοήτου δόγματος. Συμμαρτυρεί που τούτων τὴν ἀπανθρωπότητα καὶ ὁ ἐν θεολογίᾳ μέγας Γρηγόρης λέγων· Οὐχ ἁπλοῦν γένος εὑρίσκω τῶν ᾿Αρμενίων, ἀλλὰ μᾶλλον κρυπτόν τε καὶ ὑφαλον· διαχωρι δῶν τούτων τὴν τῆς πίστεως ὑφαλότητα. Ωσαύτως καὶ τὴν τῆς τυροαποθέσεως εβδομάδα διαλύομεν καὶ αὐτὴν μετὰ τὴν ἐννάτην εἰς τυρὸν καὶ ὡὰ, ἵν᾿ ἀναdam ita transigimus, sed ut irreligiosum illud διαλύεται, ἀλλ᾽ ἵνα ὅπως τὸ ἄθεον ἐκεῖνο δόγμα διαdogma explodatur impurissimi Petri Armeniorum episcopi, quem Lycopetrum vulgo dicunt. Quippe ille plane maledictus dogma statuit sectatoribus suis, ut hanc hebdomadam ceu sanctam observarent totam, propter lupum nescio quem pessimum et abominabilem. Nos vero Dei plebs liberam totam transigimus, ob illorum cum suo irreligioso stultoque dogmate refutationem. Testatur autem alicubi ipsorum absurditatem magnus etiam in theologia Gregorius sic: Haud simplex mihi comperta est Armeniorum gens, sed latebrosa et subdola; quibus verbis horum fidem ceu obvolutam sugillat. Similiter et in hebdomada, caseoprivii, post horam nonam caseo et ovis vescimur, ut ab impio ritu recedamus Jacobitarum et Tetraditarum. Nam in τρέψωμεν τὴν δυσσεβῆ θρησκείαν τῶν Ιακωβιτών tyrophagiæ hebdomada, idcirco vetiti sumus, ut ego arbitror, a sanctis Patribus carne vesci, vel ob monastici ordinis memoriam, vel ob typum novæ puræque vitæ exhibendum. 9. Jam in sancta magnaque quadragesima semel in die vescimur, hora nona, et quidem aridis, aut etiam leguminibus absque oleo; neque vino utimur, eycepto Sabbato et die Dominico. Comedimus et omne genus testaceorum, et ossibus carentium, et salsamenta, indubitanter: pisces nequaquam per hoc sanctum jejunium, excepto Sabbato, et die palmarum Dominico, ad honorem ejus qui a jejunio veniens, convivio interfuit post Lazari suscitationem vel omnino etiam, quia et hæc una est de sacris Christi solemnitatibus. At enim sancta magna hebdomada jejuni omnino perstamus, si fieri potest, absque etiam oleo et vino; nisi quod in nocturna vigilia sanctæ passionis, bibimus aliquid ob necessitatem ac laborem. Jejunium pariter usque ad vesperam magno Sabbato continuamus, hoc, inquam, solo totius annis Sabbato. At vero totam diacænesimi (lat. in albis) hebdomadam jejunio liberam agimus, ad honorem ejus qui nos vivificavit Filii Dei. Quod si quis in hac haud indubitanter comedat, sed judaice tristem se gerat, sanctorum Patrum anathemati subjiciatur. 10. At enim a secunda Thomas (dom. in albis) incipimus defunctos fratres commemorare, et feriis quarta et sexta abstinentiam observamus a carne et caseo. Verumtamen quartam feriam Mesopentecostes visum est nonnullis ante nos sanctis Patribus, propterea quod est solemnitas Domini, 1 Orat. XLIII, 17. καὶ Τετραδιτών· αὕτη τοίνυν ή τυροφάγος έβδο μάς, ὡς ἔγωγε οἶμαι, ἐκωλύθη τοῦ μὴ ἐσθίειν ε τὴν κρέα ὑπὸ τῶν ἁγίων Πατέρων, δι' ἀνάμνησιν τῆς μοναχικής τάξεως, ἢ διὰ τύπου τῆς νέας καὶ καθαράς πολιτείας θ'. Τὴν δὲ ἁγίαν καὶ μεγάλην τεσσαρακοστὴν ἅπαξ ἐσθίομεν τῆς ἡμέρας ἐν τῇ θ' ξηροφαγίαν, ἢ καὶ όσπρια άνευ ἐλαίου ούτε οἶνον, πάρεξ Σαββάτου και Κυριακῆς· ἐσθίομέν τε καὶ ὀστρακοδέρματα πάτε ἀνέστεά τε καὶ ταρύχια ἀνενδοιάστως· ἰχθύας δ οὐδαμῶς ἐσθίομεν τὴν ἁγίαν αὐτὴν νηστείαν, πλήν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Σαββάτου, καὶ τῇ Κυριακῇ τῶν βαίων, εἰς δόξαν τοῦ κατελθόντος ἐκ τῆς νηστείας, και στην εσθιασθέντος ἐπὶ τῇ τοῦ Λαζάρου ἐγέρσει· ἡ καὶ ἀριδήλως ως μία οὖσα καὶ αὐτὴ τῶν τοῦ Χριστοῦ θείων ἑορτῶν. Τὴν δὲ ἁγίαν μεγαλην εβδομάδα πρ στεις πάντως διατηροῦμεν, εἰ δυνατόν, οὔτε ίαν, οὔτε οἶνον, πάρεξ τῇ ἀγρυπνίᾳ τῶν ἁγίων παθών, πίειν τι πρὸς τὴν χρείαν διὰ τὸν κόπον· ὁμοίως το στεις έως ὀψὲ τῷ μεγάλῳ Σαββάτῳ διατηρούμα, αὐτῷ καὶ μόνῳ, οὐποτοῦν ἄλλῳ τῷ ὅλῳ ἐνιαυτώ τὴν δέ γε ἅπασαν ἑβδομάδα τῆς διακαινησίμου διαλύομεν καὶ αὐτὴν εἰς δόξαν του ζωοποιήσαντος ἡμᾶς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· εἰ δέ τις οὐκ ἐσθίει αὐτὴν ὁπο δοιάστως, ἀλλὰ ἰουδαϊκῶς σκυθρωπάζων, τῷ ἀν θέματα πιπτέτω τῶν ἁγίων Πατέρων. ί. ᾿Απὸ δὲ τῆς β' τοῦ Θωμᾶ ἀρχόμεθα μπ νεύειν τῶν κεκοιμημένων ἀδελφῶν, καὶ διατηρή μεν ἐν τῇ δὲ καὶ ς' εἰς κρέα καὶ εἰς τυρόν. Τὴν γε τετράδα τῆς Μεσοπεντηκοστῆς ἔδοξέ πα τῶν πρὸ ἡμῶν ἁγίων Πατέρων διὰ τὸ εἶναι ἐκιν τικὴν, καὶ διὰ τοῦτο τὸ παράδειγμα διαλύσει α ΝΟΤΑ. De hoc Armeniorum jejunio, cui nomen artziburium, docte inter alios multos Allatius De Dominicis et hebd. Græcorum, post opus De consensu dissert. col. 1515 seqq. Lupum dicit, qui canem Sergii hæresiarchæ devoravit. Allat. dissert. cit. col. 1418. In codicis margine glossa est: ύφαλον λέγει τὸ λανθανόμενον. Ita etiam Nicephorus patriarcha can. 33 apud Coteler. op. cit. t. III. d. 449. Confer Callisti Synaxarium, nec non Be samonem apud Allatium dissert. cit. col. 1424. Hebdomade, quæ festum Pascha prorin sequitur, dicitur διακαινήσιμος, quod nomen b buit ex Christi resurrectione, qua omniarenovat fuerunt. Ila sanctus, Epiphanius serm. De Ped Ἐν ταύτῃ καινοὺς ἐπήξατο τῷ κτίσει όρους τ νόμους. De Mesopentecoste Allatius dissert. col. 1459.

CATECHESIS CHRONICA τήν Ωσπερ γοῦν ὁ Χριστὸς λίθος ἀκρογωνιαίος ad hujus ritus normam transigere. Sicut ergo Chriλέγεταί τε καὶ ἔστιν, καὶ ὁμοῦ τὰς δύο διαθήκας εἰς ἐν συνάπτων, οὕτως καὶ ἡ παροῦσα ἡμέρα ἐπισυν άπτει τήν τι ἀνάστασιν, καὶ τὴν τοῦ Πνεύματος ἐπιφοίτησιν· καὶ ἐπιφαίνεται χαρμόσυνος ὁ νῦν ἑορ τὴ τοῦ Μονογενοῦς, ὡς μέσον θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος αὐτὸς δοξαζόμενος καὶ προσκυνούμενος - διά τοι τοῦτο οἱ πρὸ ἡμῶν αὐτὴν ἀνενδοιάστως εόρταζόν τε καὶ εἰς πᾶν ἔσθιον. Νῦν δὲ ὁ χωρῶν, χως ρείτω ἐν ταύτῃ, εἰ δυνατόν τὴν δέ γε πάλιν ἑβδομάδα τοῦ ἁγίου Πνεύματος, διαλύομεν καὶ αὐτ τὴν εἰς πᾶν, διὰ τὴν τοῦ Πνεύματος ἐπιφοίτησιν. Ὥσπερ γὰρ δεῖ χαίρειν ἐπὶ τῇ τοῦ Υἱοῦ γεννήσει, καὶ ἐπὶ τῇ τούτου ζωοποιῷ ἀναστάσει, δεῖ χαίρειν καὶ επὶ τῇ τοῦ Πνεύματος καθόδῳ. ια΄. Ἴστω δέ μοι πᾶς, ὅτι αἱ μὲν οὖν τρεῖς ἐβδο. μάδες, δηλονότι τῆς γεννήσεως, καὶ τῆς ἀναστάσεως, καὶ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοιτήσεως, εἰς τύπον ἂν ἡμῖν εἴληπται τῆς ζωαρχικῆς καὶ τρισυποστάτου Τριάδος. Δἱ δὲ μετ᾿ αὐτὰς δύο τῆς προφωνῆς καὶ τῆς τυροαποθέσεως, διά τε τὰς αἱρέσεις, ἂς ἄνωθεν εἰρήκαμεν, ὅπως μὴ συνεπόμενοι φαίνοιμεν ταῖς τῶν εἰρημένων ανοσιωτάταις διδασκαλίαις. Τὴν δέ γε νηστείαν, ἢ καὶ τῶν ἀποστόλων κηρυττομένη, διατηροῦμεν ὡς καὶ τῆς Χριστοῦ γεννήσεως ἐν τῇ β', δ', ς'· τὴν δὲ ἡμέραν τῶν ἀποστόλων τῶν δυο ἢ τῶν δώδεκα οὐ διαλύομεν εἰς κρέα καὶ εἰς τυρόν, εἰ τύχη δ ϋ ς', ἀλλ' ἡ μόνον ἰχθύας καὶ ἔλαιον. Ωσαύτως καὶ τὴν τῆς Θεοτόκου νηστείαν διατηρούμεν· καὶ αὐτὴν τὴν ἡμέραν τῆς μεταμορφώσεως διαλύομεν εἰς ἰχθύας καὶ ἔλαιον· εἰ καὶ ἔδει διαλύσαι αὐτήν ἀλλοτρόπως, ἀλλὰ διὰ τὴν νηστείαν κεκώλυται. Τὴν δὲ αὐτὴν ἡμέραν τῆς ἁγίας κοιμήσεως τῆς παναμω μέτου καὶ Θεομήτορος, εἰ τύχη δ' ς ς, οὐ διαλύομεν εἰς κρέα, ἡ εἰς τυρόν, διὰ τὸ μέγα θαῦμα καὶ φρι κτὸν τοῦ παραδόξου τούτου ύπνου. Οἱ γὰρ θεῖοι τότε τοῦ Σωτῆρος ἀπόστολοι, ὡς εὔρομεν ἐν τοῖς θείοις συγγράμμασι Κλήμεντος τοῦ Ῥωμαίου, τρεῖς πλήρ ρεις ἡμέρας τῷ τάφῳ προσμένοντες ἦσαν, ἕως οὗ ὑπὸ θείου ἀγγέλου τὸ πᾶν ἐμυήθησαν Εν δέ γε τῇ ἀποτομῆ τοῦ θείου Προδρόμου, εἰ τύχη δ' ἡ ς', οὐ διαλύομεν ὡσαύτως διότι καὶ αὐτὴ φόνον ἀνόσιον καὶ θάνατον ἐπιφέρουσα. ιβ. Εως ὧδε ἡ παρ' ἐμοῦ, ἀδελφοί, συγγραφή, ἦν τε ἀνέγνων ἐν τῶν ἀποστολικῶν καὶ ἁγίων Πατέρως θείοις συγγράμμασι καὶ ἐννομωτάτοις κανόσε· καὶ τὸν τῆς ὀρθοδοξίας οἶκον βεβαίως ᾠκοδομής χαμεν, ὁ ἐξ ἀρχῆς ὁ λόγος ἐπιχειρῶν ἱμείρετο· θαρ ῥῶ τοίνυν παγίως καὶ ἀραρότως τῷ μόνῳ καὶ ἐν τριάδι προσκυνουμένῳ Θεῷ, ὅτι εἰς ὀρθοδοξίαν τὸ stus dicitur et est angularis lapis, et utrumque testamentum conjugens, ita hic dies conjugit resurrectionem cum Spiritus adventu: apparetque læta hæc solemnitas Unigeniti, qui ut divinitatis et humanitatis mediator glorificatur et adoratur. Propterea majores nostri ipsam indubitanter solemnem habebant, et quolibet cibo utebantur. Nunc vero qui capit capiat in hac, si potest. Rursus sancti quoque Spiritus hebdomadam liberam omnino habemus, propter Spiritus adventum. Nam sicuti lætandum est in Filii nativitate. et in ejusdem vivifica resurrectione, ita etiam in Spiritus descensu gaudendum est. 11. Omnes autem mecum agnoscant, tres hebdomadas scilicet nativitatis, resurrectionis, et sancti Spiritus, adventus, in typum esse assumptas supersubstantialis Trinitatis, quæ et vitæ omnis fons est. At dure, posthas, hebdomadæ proclamationis (septuagesimæ) et caseoprivii (quinquagesima), propter supradictas hæreses, liberas agimus, ne videamur prædictorum sectariirreligiosissimas doctrinas. Porro jejunium, quod etiam apostolorum dicitur, observamus, quemadmodum Christi quoque nativitatis, feriis secunda, quarta et sexta. Attamen die apostolorum duorum vel duodecim carne non utimur neque caseo, si forte sit quarta vel sexta feria, sed piscibus tantum et oleo. Pari ratione Deiparæ quoque jejunium observamus: et ipso die transfigurationis piscibus et oleo utimur: et quanquam hunc aliter transigere oporteret, nihilominus id per jejunium velatur. Ast ipso die dormitionis immaculatæ Deiparæ, si contingat feria quarta vel sexta, non utimur carne vel caseo, propter magnum tremendumque somni hujus admirandi prodigium, Tunc enim venerabiles Salvatoris apostoli, ut in sacris scriptis comperimus Clementis Romani, tres integros dies apud sepulcrum manserunt,donec a divo angelo de re tota certiores facti fuerunt. In decollatione autem divi Præcursoris, si ejus memoria contigerit quarta vel sexta feria, que jejunium non solvimus, quia et ipsa cædem impiam necemque menti oggerit. 12. Hactenus mea, fratres, scriptura, qualem tum in aposticolorum sanctorumque Patrum sacris libris et apprime legitimis canonibus; atque ita orthodoxiæ domum firmiter ædificavimus, quod jam inde ab exordio sermo noster sibi faciendum proposuerat. Confido igitur firmiter enixeque uni et in Trinitate adorato Deo, nos omnia ad orthoNOTÆ. In codice f. 162. b. Alius auctor, Studitam nostrum citans, de hac quarta feria Mesopentecostes ita scribit: Λύοντες εἰς πᾶν τὴν τετράδα τῆς Μεσοπεντηκοστής, καθὼς ὁ θεοφόρος Πατὴρ ἡμῶν Θεόδωρος ὁ Στουδίων παρέδωκεν ἡμῖν. Nempe qui potest ferre, ferat, id est jejunet; ex Matth. x. 12: ὁ δυνάμενος χωρείν, χωρείς τω; quod dictum videtur mihi pulchre illuminari a Didymo in II ad Cor. vul, 2, apud nos T. IV. part. u, p. 134. Recole dicta a nobis ad sermonem V Studilæ nostri (supra_col. 723 et 727). De jejuniis Græcorum promittebat se scripturum esse Allatius in dissert. cit. col. 1460.