Diplomatic text · vision-corrected (sonnet, page-by-page) · Migne scan — scholarios OCR + scan in the Page/Facsimile views — PG column chips mark the printed columns.
col. 1723–1724page 1 of 4
PG 99:1723τοὺς ἑτέρους, ἐνιαυτὸν προσκλαυσάτω· κατὰ δὲ τοὺς μοναχούς, τετράμηνον ξηροφαγείτω, ὅτε οἱ λοιποὶ ἐσθίουσι, μετανοίας ποιῶν καθ' ἡμέραν ἑκατόν· Ὅτι τὸν καταλαλοῦντα λάθρα τοῦ πλησίον αὐτοῦ, τοῦτον ἐξεδίωκον.
δ'. Περὶ πολυλογίας.
Ὁ πολυλογῶν ὑπὸ γλώττης σκοτιζόμενος ἑξαμηνιαῖον χρόνον ἐν μετανοίᾳ πληρούτω· οὕτως γὰρ οἱ κανόνες περὶ τῶν τοιούτων ὁρίζονται· ἐπειδὴ πολυλογία ἐστὶν ἀγνωσίας τεκμήριον, καταλαλιᾶς θύρα, ψεύδους ὑπουργός· ἡμεῖς δὲ τρίμηνον λέγομεν κοινώνητον εἶναι, ξηροφαγοῦντα ἄκρως ὥρᾳ ἕκτῃ, μετανοίας ποιοῦντα καθ' ἡμέραν ρν'· ἐπισφαλὲς λίαν καὶ αὐτοῖς τοῖς δοκοῦσι τὸ πάθος ἐστίν.
ε'. Περὶ ψεύδους.
Ὁ ψεύστης ὡς εὐτράπελος λογίζεται· καὶ γὰρ ψεῦδός ἐστιν ἀγάπης ἀφανισμός· ἐπιορκία δέ, θεοῦ ἄρνησις· μηδεὶς οὖν τῶν εὐφρονούντων, μικρὰν τοῦτο τὴν τοῦ ψεύδους ἁμαρτίαν εἶναι νομίσοι· καὶ γὰρ αὐτὸ τὸ ἅγιον Πνεῦμα προείρηκεν· Ἀπολεῖς πάντας τοὺς λαλοῦντας τὸ ψεῦδος. Ὁρίζονται δὲ πάντες ὅτι τρίμηνον ἐν μετανοίᾳ διατελείτω· ἡμεῖς δὲ μ' ἡμερῶν ξηροφαγίαν ἄκρως ὥρᾳ ἕκτῃ, καὶ μετανοίας καθ' ἡμέραν ρν'· καὶ γὰρ φοβερὰ ὑπὲρ πάσης ἡ ἁμαρτία αὕτη.
ϛ'. Περὶ ἀκηδιαστοῦ.
Ὁ ἀκηδιαστὴς ὡς ἀπογινώσκων τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας λογίζεται· καὶ γὰρ ἀκηδία ἐστὶν ἀσκήσεως μῖσος τοῦ μοναχικοῦ ἐπαγγέλματος, κοσμικῶν μαρίστρια, Θεοῦ διαβλήτωρ, ὡς ἀσπλάγχνου καὶ μισανθρώπου, ἀτονία ψαλμῳδίας ἐν προσευχαῖς ἀσθενοῦσα· ὁρίζομεν δὲ καὶ ταύτην μ' ἡμέρας μετανοεῖν· ἑβδομάδας τρεῖς οἴνου μὴ μεταλαμβάνειν καὶ ἐλαίου· μετανοίας ποιεῖν καθ' ἡμέραν σν'· ὅτι εἰς βυθὸν ᾅδου δύναται κατάγειν τὸ πάθος τῆς ἀκηδίας.
ζ'. Περὶ γαστριμάργου.
Ὁ γαστρίμαργος ἔοικε τάφῳ γέμοντι σεσηπυιῶν σαρκῶν· γαστριμαργία ἐστὶ κοιλίας ὑπόκρισις· κεκορεσμένη γὰρ οὖσα, ἐνδείας ἀναβοᾷ· καὶ πεφορτισμένη, πεινᾶν ἀναγκάζει· γαστριμαργία ἐστὶν ὀφθαλμῶν ἀπάτη· ὁρίζομεν δὲ καὶ ταύτην ἐν τριάκοντα ἡμέραις προσκλαίειν· ἑβδομάδα μίαν ξηροφαγεῖν ὥρᾳ ἀπάτῃ· ποιεῖν μετανοίας καθ' ἡμέραν π'· ὅτι τῷ αἰωνίῳ πυρὶ παραπέμπει τοὺς πειθομένους αὐτῇ.
η'. Περὶ φιλαργύρου.
Ὁ φιλάργυρος νοσεῖ νόσον ἀνίατον, διαφθείρων τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον· φιλαργυρία ἐστὶν εἰδώλων προσκύνησις, ἀπιστίας θυγάτηρ, ἀσθενειῶν προφαστρια, ἑκουσίας παραβάτης· ὁρίζομεν δὲ καὶ ταύτην, τετράμηνον ἐν μετανοίᾳ εἶναι, ἡμέρας μ' ξηροφαγεῖν ὥρᾳ θ', μετανοίας ποιεῖν καθ' ἡμέραν ν'· τοῦ πάθους ἐκκαίοντος τὴν ψυχήν.
DE CONFESSIONE ET SATISFACTIONE.
quidem præscripto hunc uno anno fere: mona- τοὺς ἑτέρους, ἐνιαυτὸν προσκλαυσάτω· κατὰ δὲ τοὺς
chum autem quatuor mensibus arido cibo uti debere dum reliqui comedunt; et metanœas facere
quotidie centum. Quia detrahentem secreto proximo
suo, hunc persequebar *.
4. De garrulitate.
Garrulus linguæ vitio infectus, sex menses pœnitendo expleat: sic enim canones de hujusmodi
hominibus decernunt. Quippe garrulitas est inscitis indicium, obtrectationis janua, mendacii
ministra. Nos tres mensibus hunc a communione
removemus, aridis omnino vescentem hora sexta,
et metanœas quotidie centum quinquaginta facientem. Etenim valde lubricum periculosumve ipsis
quoque æstimatione dignis hominibus hoc vitium
est.
5. De mendacio.
Mendax quasi lepidus homo existimatur. Atqui
mendacium charitatis destructio est; perjurium
autem, Dei negatio. Nemo itaque, si modo sapiat,
leve credat esse peccatum mendacium. Nam ipse
Spiritus sanctus jam dixit: Perdes omnes qui loquuntur mendacium *. Cuncti autem mendaci homini trimestrem pœnitentiam decernunt. Nos tamen quadraginta dierum aridum omnino victum
hora sexta huic imperamus, et metanœas quotidianas centum quinquaginta. Etenim timendum est
præ cæteris hoc peccatum.
6. De acedioso.
Acediosus quasi de sua salute desperans reputatur. Etenim acedia est monasticæ regula obser- c
vandæ odium, mundanarum rerum admiratio.
Acediosus Deum accusat, quasi immisericordem et
hominum osorem; ad psalmodiam precesque torpet. Vitio huic decernimus quadraginta dierum
pœnitentiam; et ut per tres hebdomadas vino et
oleo acediosus non utatur, quotidie faciens metanoas ducentas quinquaginta. Namque in profundum inferni potest deducere acediæ vitium.
7. De guloso.
Gulosus similis est sepulcro putrescentibus carnibus pleno. Gulositas est ventris hypocrisis, qui
cum sit satur, nihilominus se egere clamat; et
gravatus, esurire cogit. Gulositas est oculorum deceptio. Decernimus huic quoque vitio triginta dierum luctum; et unius hebdomade aridum victum
hora nona, nec uon quotidianas metanoas octoginta. Quippe gulositas sibi deditos æterno igni
transmittit.
8. De avaro.
Avarus insanabili morbo laborat, qui interiorem
hominem exedit. Avaritia est idolorum servitus,
infidelitatis filia, infirmitatum prætextus, voluntaria apostasia. Huic item decernimus quadrimestrem poenitentiam, quadraginta dierum aridum
victum hora nona, et quotidianas metanœas quinquaginta; cum sit vitium animam consumens.
• Psal. c, 5. * Psal. v,
η
μοναχούς, τετράμηνον ξηροφαγείτω, ὅτε οἱ λοιποί
ἐσθίουσι, μετανοίας ποιῶν καθ' ἡμέραν ἑαυτόν
Ὅτι τὸν καταλαλοῦντα λάθρα τοῦ πλησίον
αὐτοῦ, τοῦτον ἐξεδίωκον.
δ'. Περὶ πολυλογίας.
Ο πολυλογῶν ὑπό γλώττης σκοτιζόμενος ἐξαμε
νιαῖον χρόνον ἐν μετανοίᾳ πληρούτω· οὕτως γὰρ οἱ
κανόνες περὶ τῶν τοιούτων ὁρίζονται· ἐπειδὴ πολυ
λογία ἐστὶν ἀγνωσίας τεκμήριον, καταλαλιάς θύρα,
ψεύδους ὑπουργός· ἡμεῖς δὲ τρίμηνον λέγομεν και
νώνητον εἶναι, ξηροφαγοῦντα άκρως ὥρᾳ ἐκτή, με
τανοίας ποιοῦντα καθ' ἡμέραν ρπ'· ἐπισφαλές
λίαν καὶ αὐτοῖς τοῖς δοκοῦσι τὸ πάθος ἐστίν.
Ο
6. Περὶ ψεύδους.
Ὁ ψεύστης ὡς εὐτράπελος λογίζεται· καὶ γὰρ
ψεῦδός ἐστιν ἀγάπης ἀφανισμός· ἐπιορκία δε, θεού
ἄρνησις· μηδεὶς οὖν τῶν εὐφρονούντων, μικρών του
τὴν τοῦ ψεύδους ἁμαρτίαν εἶναι νομίσοι· καὶ γὰ
αὐτὸ τὸ ἅγιον Πνεῦμα προείρηκεν· ᾿Απολεῖς πέν
τας τοὺς λαλοῦντας το ψεύδος. Ορίζονται δι
πάντες ότι τρίμηνον ἐν μετανοίᾳ διατελείτω· ἡμεῖς &
μ' ἡμερῶν ξηροφαγίαν άκρως ώρα έκτη, καὶ μετα
νοίας καθ᾿ ἡμέραν ρν· καὶ γὰρ φοβερά υπέρ πάσης
ἡ ἁμαρτία αὕτη,
5. Περὶ ἀκηδιαστού.
Ὁ ἀκηδιαστὴς ὡς ἀπογινώσκων τῆς ἑαυτοῦ σωτη
ρίας λογίζεται· καὶ γὰρ ἀκηδία ἐστὶν ἀσκήσεως με
σος τοῦ μοναχικοῦ ἐπαγγέλματος, κοσμικών μας
ρίστρια, Θεοῦ διαβλήτωρ, ὡς ἀσπλάγχνου και όχι
λανθρώπου, ἀτονία ψαλμῳδίας ἐν προσευχαῖς ἀσθε
νοῦσα· ὁρίζομεν δὲ καὶ ταύτην μ' ἡμέρας μετα
νοεῖν· ἑβδομάδας τρεῖς οἶνου μὴ μεταλαμβάνει και
ἐλαίου· μετανοίας ποιεῖν καθ᾿ ἡμέραν σν· ὅτι εἰς
βυθόν ᾅδου δύναται κατάγειν τὸ πάθος τῆς ἀηδίας.
5΄. Περὶ γαστριμαργου.
Ο γαστρίμαργος ἔιοκε τάφῳ γέμοντι σεσηπνιών σε
κῶν· γαστριμαργία ἐστὶ κοιλίας ὑπόκρισις· και
σμένη γὰρ οὖσα, ἐνδείας ἀναβος· καὶ πεφορτισμών,
πεινᾶν ἀναγκάζει· γαστριμαργία ἐστὶν, ὀφθαλμῶν ἀπέ
τη ὁρίζομεν δὲ καὶ ταύτην ἐν τριάκοντα ἡμέρας
προσκλαίειν· ἑβδομάδα μίαν ξηροφαγεῖν ὥρᾳ ἀπό
τῇ· ποιεῖν μετανοίας καθ' ἡμέραν π'· ὅτι τῷ
νίῳ πυρὶ παραπέμπει τοὺς πειθομένους αὐτή.
η'. Περὶ φιλαργύρου.
Ο φιλάργυρος νοσεῖ νόσον ἀνίατον, διαπιστώσει
τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον· φιλαργυρία ἐστὶν, εἰδώλι
προσκύνησις, ἀπιστίας θυγάτηρ, ἀσθενειῶν προφανή
στρια, εκουσίας παραβάτης· ὁρίζομεν δε καὶ τὰ
την, τετράμηνον ἐν μετανοιᾷ εἶναι, ἡμέρας μ' την
φαγεῖν ώρα θ', μετανοίας ποιεῖν καθ' ἡμέρα
τοῦ πάθους ἐκκαίοντος τὴν ψυχήν.
col. 1725–1726page 2 of 4
PG 99:1725Ὁ ἀναίσθητος ἔοικε λίθῳ ὀξυγώνῳ, κρούοντι καὶ μὴ διαλυομένῳ. Ἀναισθησία ἐστὶ νέκρωσις μελῶν, δαιμονιώντων ἀδελφὴ, μεθυόντων ὁμόνοια· ὁρίζομεν δὲ καὶ ταύτην, διμηναῖον προσκλαίειν χρόνον, ἡμέρας κα' ἐλαίου καὶ μόνου μεταλαμβάνειν, τῶν δὲ λοιπῶν ἀπέχεσθαι, ποιεῖν μετανοίας καθ' ἡμέραν ρ'· καὶ γὰρ ὁ ἀναίσθητος δύναται βαλεῖν τὸν ἀδελφὸν εἰς βάραθρον.
Ὁ κενόδοξος ὡς ὑπερήφανος καταλογίζεται· καὶ γὰρ ἡ κενοδοξία ἐστὶ, κατὰ μὲν τὸ εἶδος φύσεως ἐναλλαγή, καὶ ἠθῶν διαστροφὴ, καὶ παρατήρησις μέμψεων, ὑπερηφανίας τρίβολος ἐργασία. Ὁρίζομεν δὲ καὶ ταύτην ἐν δ' ἡμέραις προσκλαίειν, ἑβδομάδας δύο ἄκρως ξηροφαγεῖν ὥρᾳ θ', μετανοίας ποιεῖν καθ' ἡμέραν ρμ', ὡς δαίμονος αἴτιον τὸ πάθος καὶ πρόξενον.
Ὁ ὑπερήφανος ὅμοιός ἐστι τῷ διαβόλῳ τῷ κατὰ Θεοῦ τραχηλίσαντι· καὶ γὰρ ὑπερηφανία ἐστὶ Θεοῦ ἄρνησις, δαιμόνων εὕρημα, ἐξουδένωσις ἀνθρώπων, κατακρίσεως μήτηρ, θυμοῦ πηγή, ὑποκρίσεως ῥίζα· ὁρίζομεν καὶ ταύτην ἐν ἓξ μησὶ προσκλαίειν τῇ ἁγίᾳ ἐκκλησίᾳ· ἑβδομάδας δ' ξηροφαγεῖν ἄκρως ὥρᾳ ἐνάτῃ· καθ' ἡμέραν μετανοίας ρο'.
Ὁ βλάσφημος τῇ τοῦ Κάϊν μερίδι καταλογίζεται· χαλεπὴ γὰρ ἡ ῥίζα τῆς σατανικῆς ὑπερηφανίας, ἀδελφοί· διὸ ἀναγκαῖον αὐτὴν εἰς μέσον ἀχθῆναι· οὐ γὰρ τῶν τυχόντων, ἀλλά γε πολλῷ μᾶλλον χαλεπώτερος ὁ ἐχθρὸς πάντων καθίσταται· ὁρίζομεν δὲ προσκλαίειν μέχρι κατορθώσεως τοῦ πάθους, ἀκοινώνητον εἶναι, ξηροφαγεῖν ἡλίου δυσμαῖς, μετανοίας ποιεῖν καθ' ἡμέραν τ', μέχρις ἂν ἀποστῇ τῆς ἀθεμίτου βλασφημίας.
Ὁ θυμώδης ἔοικε δαιμονιῶντι· θυμὸς γάρ ἐστιν ἑταιρία δαιμόνων. Ἀνὴρ θυμώδης, οὐκ εὐσχήμων, ὁ θυμὸς ἔστω σοι κατὰ μόνου τοῦ ὄφεως, δι' ὧν ἐξέπεσας· ὁρίζομεν δὲ μ' ἡμέρας προσκλαίειν, ἑβδομάδα τυροῦ καὶ ᾠοῦ καὶ οἴνου καὶ ἐλαίου ἀπέχεσθαι, μετανοίας ποιεῖν καθ' ἡμέραν ρ'· καὶ γὰρ ῥοπὴ τοῦ θυμοῦ αὐτοῦ, πτῶσις αὐτῷ ἐστι καὶ ὀργὴ ἀπόλλυσι καὶ φρονίμους.
Ὁ ὀργιζόμενος ὅμοιος τοῖς τοῦ Ἰωσὴφ ἀδελφοῖς καθέστηκεν· ὀργὴ γὰρ ἐστι φρονήσεως διαρπαγή, καὶ καταστάσεως ἀδελφῶν ἐκτρεποσύνη, καὶ ἡγριωμένη μορφὴ κράσεως. Ὁρίζομεν δὲ τὸν ὀργίλον μῆνας δύο προσκλαίειν, μ' ἡμέρας ξηροφαγεῖν ὥρᾳ ἐννάτῃ, μετανοίας ποιεῖν σ'· τὸν γὰρ ὀργιζόμενον τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ ὁ Κύριος ἔφησεν ἔνοχον εἶναι τῆς κολάσεως· ὅθεν καὶ τὸ πτῶμα φοβερόν ἐστιν.
θ'. Περὶ ἀναισθήτου.
Ὁ ἀναίσθητος ἔοικε λίθῳ ὀξυγώνω, κρούοντι καὶ
μὴ διαλυομένῳ. ᾿Αναισθησία ἐστὶ νέκρωσις μελῶν,
δαιμονιώντων ἀδελφὴ, μεθυόντων ὁμόνοια· ὁρίζομεν
δὲ καὶ ταύτην, διμηναῖον προσκλαίειν χρόνον, ἡμέρας κι' ἐλαίου καὶ μόνου μεταλαμβάνειν, τῶν δὲ λοιπῶν ἀπέχεσθαι, ποιεῖν μετανοίας καθ' ἡμέραν ρ'·
καὶ γὰρ ὁ ἀναίσθητος δύναται βαλεῖν τὸν ἀδελφὸν εἰς
βάραθρον.
ί. Περὶ κενοδόξου.
Ο κενόδοξος ὡς ὑπερήφανος καταλογίζεται· καὶ
γὰρ ἡ κενοδοξία ἐστὶ, κατὰ μὲν τὸ εἶδος φύσεως ἐν
αλλαγή, καὶ ἠθῶν διαστροφὴ, καὶ παρατήρησις
μέμψεων, ὑπερηφανιας τρίβολος ἐργασία. Ορίζομεν
δὲ καὶ ταύτην ἐν δ᾽ ἡμέραις προσκλαίειν, ἑβδομάδας
δύο άκρως ξηροφαγεῖν ώρα θ', μετανοίας ποιεῖν
καθ' ἡμέρα, ρμ', ὡς δαίμονος αἴτιον τὸ πάθος καὶ
πρόξενον.
ια΄ Περὶ δειλού (λείπει).
ιβ. Περὶ ὑπερηφάνου.
Ὁ ὑπερήφανος όμοιός ἐστι τῷ διαβόλῳ τῷ κατὰ
Θεοῦ τραχηλίσαντι· καὶ γὰρ ὑπερηφανία ἐστὶ Θεοῦ
ἄρνησις, δαιμόνων εύρημα, ἐξουδένωσις ἀνθρώπων,
κατακρίσεως μήτηρ, θυμοῦ πηγή, ὑποκρίσεως ρίζα·
ὁρίζομεν καὶ ταύτην ἐν ἓξ μησὶ προσκλαίειν τῇ ἁγίᾳ
ἐκκλησίᾳ· ἑβδομάδας δ' ξηροφαγεῖν ἄκρως ὥρᾳ ἐνα
νάτῃ· καθ᾿ ἡμέραν μετανοίας ρο'.
ιγ. Περὶ βλασφήμου.
Ὁ βλάσφημος τῇ τοῦ Κάϊν μερίδι καταλογίζεται·
χαλεπὴ γὰρ ἡ ῥίζα τῆς σατανικῆς ὑπερηφανίας, G
ἀδελφοί· διὸ ἀναγκαῖον αὐτὴν εἰς μέσον ἀχθῆναι· οὐ
γὰρ τῶν τυχόντων, ἀλλά γε πολλῷ μᾶλλον χαλεπώτερος ὁ ἐχθρὸς πάντων καθίσταται· ὁρίζομεν δε
προσκλαίειν μέχρι κατορθώσεως τοῦ πάθους, ἀκοινών
νητον εἶναι, ξηροφαγεῖν ἡλίου δυσμαῖς, μετανοίας
ποιεῖν καθ᾿ ἡμέραν τ', μέχρις ἂν ἀποστῇ τῆς ἀθεμίτου
βλασφημίας.
ιδ'. Περὶ θυμώδους.
Ο θυμώδης ἔοικε δαιμονιῶντι· θυμὸς γὰρ ἐστιν
εταιρία δαιμόνων. Ανήρ θυμώδης, οὐκ εὐσχή
μων 5, ὁ θυμὸς ἔστω σοι κατὰ μόνου τοῦ ὄφεως, δι'
·ὧν ἐξέπεσας· ὁρίζομεν δε μ' ἡμέρας προσκλαίειν,
ἑβδομάδα τυροῦ καὶ ὡοῦ καὶ οἶνου καὶ ἐλαίου ἀπέχε
σθαι, μετανοίας ποιεῖν καθ' ἡμέραν ρ'· Καὶ γὰρ
ῥοπὴ τοῦ θυμοῦ αὐτοῦ, πτῶσις αὐτῷ ἐστι
καὶ ὀργὴ ἀπόλλυσι καὶ φρονίμους.
ιέ. Περὶ ὀργίλου.
Ο ὀργιζόμενος ὅμοιος τοῖς τοῦ Ἰωσὴρ ἀδελφοῖς
καθέστηκεν· ὀργὴ γὰρ ἐστι φρονήσεως διαρπαγή, καὶ
καταστάσεως ἀδελφῶν ἐκτρεποσύνη, καὶ ἡγριωμένη
μορφή κράσεως. Ορίζομεν δὲ τὸν ὀργίλον μῆνας
δύο προσκλαίειν, μ' ἡμέρας ξηροφαγεῖν ὥρᾳ ἐννάτη,
μετανοίας ποιεῖν σ'· τὸν γὰρ ὀργιζόμενον τῷ ἀδελφῷ
αὐτοῦ ὁ Κύριος ἔφησεν ἔνοχον εἶναι τῆς κολάσεως 7·
ὅθεν καὶ τὸ πτῶμα φοβερόν ἐστιν.
* Prov. xL, 25. gr. • Eccli. 1, 19 gr.
1 Matth. v,
9. De torpido.
Torpidus assimilatur lapidi acutis angulis prædito, qui percutit, neque tamen ipse frangitur. Tor
pedo mortifcatio membrorum est, furiosorum
germanitas, ebriorum concordia. Decernimus huic
etiam vitio bimestrem fletum, et per dies viginti
unius olei usum, abstinentiam a cæteris, et quotidianas metanœeas centum. Utique torpidus fratrem suum in barathrum conjicere potest.
10. De inanis gloriæ cupido.
Inanis gloriæ cupidus superbi instar habetur.
Namque inanis gloriæ cupiditas, specie quidem,
naturæ est immutatio, morum perversio, vituperationum captatio, superbiæ senticosa operatio. Huic
quoque decernimus triginta dierum fletum, duabus hebdomadis aridum prorsus victum hora
nona, et metanoceas quotidianas centum quadraginta. Namque hoc vitium causam dæmoni suppeditat et hospitium.
11. De timido (deest in cod.).
12. De superbo.
Superbus similis diabolo est, qui Deo restitit.
Nam superbia negatio Dei est, dæmonum inventio,
hominum ruina, damnationis mater, iræ fons, hypocriseos radix. Huic item decernimus semestrem
fletum in sancta ecclesia, quatuor hebdomadis aridorum strictum usum hora nona, et quotidianas
metanæos septuaginta supra centum,
13. De blasphemo.
Blasphemus in Caini partibus reputatur. Dira
est enim, fratres, Satanice superbiæ radix: quamobrem eam in apertum producere necesse est:
quandoquidem haud vulgaris est hostis, sed ome
nium asperrimus. Decernimus hominem ejusmodi
in fletu versari quoad hic morbus sanetur, extra
communionem esse, aridis vesci sub solis occasu,
et quotidianas facere metancas trecentas, donec ab
impia blasphemia recedat.
14. De iracundo.
Iracundus similis est dæmonium habenti; namque ira dæmoniorum sodalitas est. Vir iracundus
non est decorus *. Ira tibi sit adversus serpentem
tantummodo cujus causa cecidisti. Decernimus
quadraginta dierum fletum, et una hebdomada a
caseo, ovis, vino, oleoque abstinere, et metanoas
centum quotidie facere. Etenim impetus iræ ejus,
ruina ipsius est. Et ira perdit etiam prudentes*.
13. De eo qui facile irascitur.
Qui irascitur similis est Josephi fratribus. Est
enim ira intellectus direptio, tranquilli fratrum
status eversio, et sævæ quædam compaginis forma.
Decernimus prono ad iram bimestrem fletum, et
quadraginta diebus arido cibo uti hora nona, et
metanœeas facere ducentas. Namque irascentem
fratri suo Dominus reum pænæ agit". Quare culpa
formidabilis est.
col. 1727–1728page 3 of 4
PG 99:1727ις. Περὶ λύπης.
Ὁ τῇ λύπῃ βεβυθισμένος ἔοικεν ἀνδρὶ κλυδωνιζομένῳ ἐν τῷ πελάγει· λύπη γὰρ ἐστι ψυχῆς ξηρότης· Ἀνδρός γὰρ λυπηροῦ ξηραίνεται ὀστᾶ· καί, Μακρὰν ποίησον ἀπὸ σοῦ λύπην· ὁρίζομεν δὲ τὸν τοιοῦτον προσκλαίειν τῷ θυσιαστηρίῳ εὐχαῖς ἀδιαλείπτοις· ποιεῖν καθ' ἡμέραν μετανοίας σν', τὸ Κύριε ἐλέησον φ'· δύναται γὰρ λύπη εἰς βλασφημίαν ῥῖψαι.
ιζ. Περὶ φονέως.
Ὁ φονεὺς κατὰ μὲν τὸν νόμον ἀποθνησκέτω· ὁ δὲ ἅγιος Βασίλειος με' ἔτη ὥρισεν αὐτὸν προσκλαίειν, ξηροφαγεῖν ἄκρως ὥρᾳ ἐννάτῃ, καὶ ἀκοινώνητον εἶναι· ἡμεῖς δὲ τριετῆ χρόνον τὸν κανόνα τοῦτον ὁρίζομεν, ἐὰν μετανοῇ, καὶ ὁ μόχθος αὐτοῦ φαίνηται· ἐὰν δὲ ἀμελῇ, τὰ με' ἐκτελείτω ἔτη, κατὰ τὸν μέγαν Βασίλειον.
ιη'. Περὶ μοιχοῦ.
Ὁ μοιχὸς ὅμοιος τῷ φονεῖ· ὁ γὰρ τῇ τοῦ πλησίον γυναικὶ ἐπιβουλεύων, μάχαιραν δίστομον κινεῖ, καὶ χωρισμὸν ἀποτελεῖ. Καὶ ὁ μὲν ἅγιος Βασίλειος (ὥρισεν) ἔτη τε' ξηροφαγοῦντα ἄκρως ὥρᾳ ἐννάτῃ· ἡμεῖς δὲ τοῦ πάθους ἐκκοπτομένου, διετῆ χρόνον ἀκοινώνητον εἶναι, ξηροφαγοῦντα ἄκρως, μετανοίας καθ' ἡμέραν διακοσίας.
ιθ'. Περὶ πόρνου.
Ὁ πόρνος ἓξ ἔτη ἀκοινώνητος, ξηροφαγῶν ὥρᾳ ἐννάτῃ, μετανοίας ρν'· εἰ δὲ ἀμελῇ, τῷ μεγάλῳ ἐπιτιμίῳ τοῦ ἁγίου Βασιλείου καταδικαζέσθω.
κ'. Περὶ ἀρσενοκοίτου.
Ὁ τὴν ἀσχημοσύνην ἐν τοῖς ἄρρεσιν ἐπιδεικνύμενος, ὁ μὲν ἅγιος Βασίλειος ιε' ἔτη ὥρισεν ἀκοινώνητον νηστεύοντα καὶ προσκλαίοντα· ἡμεῖς δὲ ἐὰν ἀποστῇ τοῦ κακοῦ μετὰ πληροφορίας, διετῆ χρόνον ἀκοινώνητον, ξηροφαγοῦντα ὥρᾳ ἐννάτῃ, μετανοίας σ'· εἰ δὲ ἀμελῇ, τὰ δεκαπέντε ἔτη ἐκτελείτω τὸ ἐπιτίμιον.
κα'. Περὶ κτηνοβάτου.
Ὁ ἐν ἀλόγοις τὴν ἀσχημοσύνην ποιούμενος, κατὰ τὸν ἅγιον Βασίλειον με' ἔτη ἀκοινώνητος ἔσται· ἡμεῖς δὲ ἐὰν τοῦ κακοῦ ἀποστῇ, διετῆ χρόνον ἀκοινώνητον εἶναι ὁρίζομεν, ξηροφαγοῦντα ὥρᾳ ἐννάτῃ, μετανοίας σ'· εἰ δὲ ἀμελῇ, τὰ με' ἔτη φυλαττέτω.
κβ'. Περὶ ἀδελφομιξίας ἤτοι αἱμομιξίας.
Ὁ εἰς ἀδελφὴν ἰδίαν ἐμπίπτων, με' ἔτη ἀκοινώνητος κατὰ τὸν μέγαν Βασίλειον· καθ' ἡμᾶς δὲ ἐὰν ἀποστῇ τοῦ κακοῦ, τριετῆ χρόνον ἐπιτιμάσθω, ξηροφαγῶν ὥρᾳ ἐννάτῃ, μετανοίας σ'· ἐὰν δὲ ἀμελῇ, τὰ με' ἔτη ἐκτελείτω.
κγ'. Περὶ νύμφης οἰκείας αἱμομιξίας.
Ὁ εἰς νύμφην ἐμπίπτων, τα' ἔτη κατὰ τὸν ἅγιον Βασίλειον ἀκοινώνητός ἐστιν· ἡμεῖς δὲ ἐὰν ἀποστῇ
DE CONFESSIONE ET SATISFACTIONE.
16. De tristitia.
Tristitia demersus similis est homini qui in mari
tempestatem patitur. Tristitia est animæ ariditas:
Viri enim tristis exsiccantur ossas. Et tristitiam
longe repelle a tes. Decernimus hominem hujus.
modi incessantibus precibus apud altare flere, quotidie metanceas centum quinquaginta facere, et
quingenties dicere: Domine, miserere. Nam tristitia
potest ad blasphemiam impellere.
17. De homicida.
Homicida legis quidem præscripto moriatur.
Sed sanctus Basilius huic annorum quindecim fletum constituit, et aridis districte vesci hora nona,
et extra communionem manere. Nos ad triennium
canonem hunc redigimus, siquidem poenituerit, et
afflictio ejus appareat. Quod si plenam hanc neglexerit, quindecim annis luat, prout magnus vult
Basilius.
18. De adultero.
Adulter homicidæ similis est. Nam qui proximi
sui uxori insidiatur, gladium ancipitem movet, et
dissidium inducit. Sanctus quidem Basilius constituit, hunc annis quindecim arido districte cibo uti,
hora nona. Nos vero, si vitium abruptum fuerit,
biennii excommunicationem decernimus, cumarido
omnino cibo, et metanceis quotidianis ducentis.
19. De fornicatore.
Fornicator sex annis extra communionem sit,
cibo arido vescens hora nona, cum melancis centum quinquaginta. Quod si neglexerit, grandiori
poenæ sancti Basilii sit obnoxius.
20. De masculorum concubitore.
Qui turpitudinem cum masculis commiserit,
hunc sanctus Basilius quindecim annis extra communionem esse decrevit jejunantem ac flentem.
Nos tamen, siquidem a peccato se recessisse credibiliter demonstret, biennio tantum extra communionem eum esse, arido cibo utentem hora nona,
jubemus. Quod si penam hanc neglexerit, quindecim annorum poenam sustineat.
21. De coeunte cum bestia.
Qui cum bestiis rem turpem habuerit, juxta
sanctum Basilium quindecim annis extra communionem erit. Nos tamen si a flagitio cessaverit,
biennii excommunicationem ei inferimus, cum
ις. Περί λύπης,
Ο τῇ λύπη βεβυθισμένος ἔοικεν ἀνδρὶ κλυδωνιζο
μένῳ ἐν τῷ πελάγει· λύπη γὰρ ἐστι ψυχής ξηρότης -
Ανδρός γάρ λυπηρού ξηραίνεται ὀστᾶ Και,
Μακράν ποίησον ἀπὸ σοῦ λύπην· ὁρίζομεν δε
τὸν τοιοῦτον προσκλαίειν τῷ θυσιαστηρίῳ εὐχαῖς
ἀδιάλειπτον· ποιεῖν καθ' ἡμέραν μετανοίας σν, τὸ
Κύριε ἐλέησον φ'· δύναται γὰρ λύπη εἰς βλασφη
μίαν ρίψαι.
ιζ. Περὶ φονέως.
Ο φονεύς κατὰ μὲν τὸν νόμον ἀποθνησκέτω· ὁ δι
ἅγιος Βασίλειος με' ἔτη ὥρισεν αὐτόν προσκλαίειν,
ξηροφαγεῖν ἄκρως ὥρᾳ ἐννάτη, καὶ ἀκοινώνητον
εἶναι· ἡμεῖς δὲ τριετή χρόνον τὸν κανόνα τοῦτον ὁρι
ζομεν, ἐὰν μετανοῇ, καὶ ὁ μόχθος αὐτοῦ φαίνηται
ἐὰν δὲ ἀμελῇ, τὰ μὲ ἐκτελείτω ἔτη, κατὰ τὸν μέγαν
Βασίλειον.
επ'. Περὶ μοιχού.
Ο μοιχὸς ὅμοιος τῷ φονεῖ· ὁ γὰρ τῇ τοῦ πλησίον
γυναικὶ ἐπιβουλεύων, μάχαιραν δίστομον κινεῖ, καὶ
χωρισμὸν ἀποτελεῖ. Καὶ ὁ μὲν ἅγιος Βασίλειος (ώρι
σεν) ἔτη τέ ξηροφαγοῦντα ἄκρως ὥρᾳ ἐννάτη· ἡμεῖς
δὲ τοῦ πάθους ἐκκοπτομένου, διετή χρόνον ἀκοινών
νητον εἶναι, ξηροφαγοῦντα ἄκρως, μετανοίας καθ'
ἡμέραν διακοσίας.
εθ'. Περὶ πόρνου.
Ο πόρνος ἐξ ἔτη ἀκοινώνητος, ξηροφαγῶν ώρα
ἐννάτη, μετανοίας ρν - εἰ δὲ ἀμελῇ, τῷ μεγάλῳ ἐπισ
τιμίῳ τοῦ ἁγίου Βασιλείου καταδικαζέσθω.
κ'. Περὶ ἀρσενοκοίτου.
Ο τὴν ἀσχημοσύνην ἐν τοῖς ἄῤῥεσεν ἐπιδεικνύμεν
νος, ὁ μὲν ἅγιος Βασίλειος εε ἔτη ὥρισεν ἀκοινώνησ
του νηστεύοντα καὶ προσκλαίοντα· ἡμεῖς δὲ ἐὰν
ἀποστῇ τοῦ κακοῦ μετὰ πληροφορίας, διετή χρόνον
ἀκοινώνητον, ξηροφαγοῦντα ὥρᾳ ἐννάτη, μετανοίας
σ'· εἰ δὲ ἀμελῇ, τὰ δεκαπέντε ἔτη ἐκτελείτω τὸ ἐπιτίμιον.
κα'. Περί κτηνοβάτου.
Ὁ ἐν ἀλόγοις τὴν ἀσχημοσύνην ποιούμενος, κατά
τὸν ἅγιον Βασίλειον με ἔτη ἀκοινώνητος ἔσται
ἡμεῖς δὲ ἐὰν τοῦ κακοῦ ἀποστῇ διετή χρόνον
ἀκοινώνητον εἶναι ὁρίζομεν, ξηροφαγούντα ώρα
arido cibo hara nona, et cum melancis ducentis. ἐννάτῃ, μετανοίας σ' εἰ δὲ ἀμελῇ, τὰ μὲ ἔτη φυλατ
Quod si neglexerit, quindecim annorum ponam
expleat.
22. De incestu.
Qui in sororem propriam lapsus fuerit, quindecim annis communione careat, prout vult magnus
Basilius. Nos tamen, si posthine flagitio abstinuerit, triennalem ponam decernimus aridi cibi hora
nona, cum ducentis metanceis.
23. De incestu cum nuru.
Qui in nurum lapsus fuerit, undecim annis ex
sancti Basilii sententia extra communionem sit.
• Prov. XVII, 23 gr. • Eccli. xxx, 24,
τέτω.
κβ'. Περὶ ἀδελφομιξίας ήτοι αιμομιξίας.
Ο εἰς ἀδελφὴν ἰδίαν ἐμπίπτων, μέ ἔτη ἀκοινώνησ
τος κατὰ τὸν μέγαν Βασίλειον· καθ' ἡμᾶς δὲ ἐὰν ἀποστῇ τοῦ κακοῦ, τριετή χρόνον ἐπιτιμάσθω, ξηροφα
γῶν ὥρᾳ ἐννάτη, μετανοίας σ'· ἐὰν δὲ ἀμελῇ, τὰ εἰ
ἔτη ἐκτελείτω.
κγ'. Περὶ νύμφης οἰκείας αιμομιξίας.
Ο εἰς νύμφην ἐμπίπτων, τά ἔτη κατὰ τὸν ἅγιον
Βασίλειον ἀκοινώνητος ἐστιν· ἡμεῖς δὲ ἐὰν ἀποστῇ
col. 1729–1730page 4 of 4
PG 99:1729τοῦ κακοῦ, διετή χρόνον ἀκοινώνητον εἶναι προστάσσομεν, ξηροφαγοῦντα ὥρᾳ ἐνάτῃ, μετανοίας ποιοῦντα τ'· εἰ δὲ ἀμελῇ τούτου τοῦ κανόνος, καὶ ἐπιμένῃ τῇ κακίᾳ, τὰ ια' ἔτη ἐκτελείτω τὸ ἐπιτίμιον.
κδ'. Περὶ κλέπτου.
Ὁ κλέπτης, εἰ μὴ ἐξαγγείλῃ, φησὶν ὁ ἅγιος Βασίλειος, δύο μόνας ἑβδομάδας ἐπιτιμάσθω· εἰ δὲ παρ᾽ ἄλλου ἐλεγχθῇ, διετή χρόνον· ἡμεῖς δὲ μ' ἡμέρας ὁρίζομεν, ξηροφαγεῖν ὥρᾳ θ', καὶ μετανοίας ποιεῖν ρ', ἐκκοπτομένου δηλονότι τοῦ πάθους.
κε'. Περὶ τυμβωρύχου.
Ὁ τυμβωρύχος, κατὰ τὸν ἅγιον Βασίλειον ιε' ἔτη ἀκοινώνητος ἔσται· ἡμεῖς δὲ τοῦ πάθους ἐκκοπτομένου, ἐνιαυτὸν ἀκοινώνητον εἶναι ὁρίζομεν, ξηροφαγοῦντα ὥρᾳ θ', ποιοῦντα μετανοίας σ'.
κς'. Περὶ γοητείας καὶ φαρμακείας.
Ὁ γοητείαν καὶ φαρμακείαν ἐξαγορεύων, κατὰ τὸν ἅγιον Βασίλειον ιε' ἔτη ξηροφαγῶν ἔσται ὥρᾳ θ'· ἡμεῖς δὲ τριετή χρόνον ὁρίζομεν τὸν αὐτὸν κανόνα μετὰ τὸ ἀποστῆναι τῆς ἁμαρτίας, καὶ μετανοίας ποιεῖν καθ᾽ ἡμέραν διακοσίας.
κζ'. Περὶ γοητείας καὶ μαντείας.
Τὸν μάντεσι προσερχόμενον, ὁ μὲν μέγας Βασίλειος με' ἔτη ὥρισεν ἀκοινώνητον εἶναι· ἡμεῖς δὲ τὸν προλαβόντα κανόνα τὸν περὶ φαρμακειῶν, ἀποστάντα τῆς τοιαύτης ἐργασίας.
κη'. Περὶ ἀγαθοῦ βίου.
Εἴ τις βούλοιτο βίον ἀτάραχον καὶ ἀκύμονα ὁδεῦσαι, λογιζέσθω ἑαυτὸν γῆν καὶ σποδόν, καὶ εὐχαριστείτω ὡς ἄγγελος Θεοῦ· εἰ δὲ συμβῇ καταλαλῆσαι αὐτόν, ἑβδομάδα μίαν ξηροφαγείτω, μετανοίας ποιῶν πεντήκοντα, ὡς τοῦ Θεοῦ καταλαλήσας.
Τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν καὶ ὁμολογητοῦ Θεοδώρου πρεσβυτέρου καὶ ἡγουμένου τῶν Στουδίου περὶ ἐρωτήσεως καὶ τῶν ταύτης διαλύσεων κανόνες συλλεγέντες παρ᾽ αὐτοῦ.
α'. Ἐρώτησις. Ἐν τοῖς συνοδικοῖς κανόσι τοῖς θείοις γέγραπται περὶ τῆς μεγάλης πέμπτης, ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ τεσσαρακοστῇ τῇ ὑστεραίᾳ ἑβδομάδι τὴν τεσσαρακοστὴν ἀτιμάζειν· εἰ οὖν οὕτως ἐστὶ τοῖς θείοις κανόσιν ἐμπεριειλημμένον, πῶς ἡμεῖς καταλύομεν τὴν μεγάλην πέμπτην εἰς ἔλαιον καὶ οἶνον;
τοῦ κακοῦ, διετή χρόνον ἀκοινώνητον είναι προσω Nos autem, si flagitium emendaverit, biennio caτάσσομεν, ξηροφαγούντα ὥρᾳ ἐνάτῃ, μετανοίας
ποιοῦντα τ εἰ δὲ ἀμελῇ τούτου τοῦ κανόνος,
καὶ ἐπιμένῃ τῇ κακίᾳ, τὰ ια ἔτη ἐκτελείτω τὸ ἐπιτίμιον.
κ.. Περὶ κλέπτου.
Ὁ κλέπτης, εἰ μὴ ἐξαγγείλη, φησὶν ὁ ἅγιος
Βασίλειος, δύο μόνας εβδομάδας ἐπιτιμάσθω· εἰ
δὲ παρ᾽ ἄλλου ελεγχθη, διετή χρόνον· ἡμεῖς δε
μ' ἡμέρας ορίζομεν, ξηροφαγεῖν ώρα θ', καὶ μετανοίας ποιεῖν ρ', εκκοπτομένου δηλονότι του πά
θους.
κι'. Περί τυμβωρύχου.
Ο τυμβωρυχος, κατὰ τὸν ἅγιον Βασίλειον ιε' ἔτη
ἀκοινώνητος ἔσται· ἡμεῖς δὲ τοῦ πάθους ἐκκοπτομένου,
rere communione jubemus, aridis vescentem hora
nona, cum metanœis trecentis. Quod si hunc nostrum canonem neglexerit, et in vitio perseveraverit, undecim annis ponam ferat.
24. De fure.
Fur, si ipsemet confessus fuerit, duarum tantum
hebdomadarum pœnam ferat, inquit sanctus Basilius: quod si ab aliis furti coargutus fuerit, duorum annorum. Nos tamen quadraginta diebus volumus eum aridis vesci hora nona, cum metancis centum; si certe a vitio cessaverit.
25. De sepulcrorum prædatore.
Sepulcrorum prædator, juxta divum Basilfum,
quindecim annis extra communionem futurus est.
ἐνιαυτὸν ἀκοινώνητον εἶναι ὁρίζομεν, ξηροφαγούντα Nos tamen, vitio emendato, anno uno extra comὥρᾳ θ', ποιοῦντα μετανοίας σ'.
κς'. Περὶ γοητείας καὶ φαρμακείας.
Ὁ γοητείαν καὶ φαρμακείαν ἐξαγορεύων, κατὰ τὸν
ἅγιον Βασίλειον ιέ ἔτη ξηροφαγῶν ἔσται ὥρᾳ θ'·
ἡμεῖς δὲ τριετή χρόνον ὁρίζομεν τὸν αὐτὸν κανόνα
μετὰ τὸ ἀποστῆναι τῆς ἁμαρτίας, καὶ μετανοίας
ποιεῖν καθ᾽ ἡμέραν διακοσίας.
«5. Περὶ γοητείας καὶ μαντείας.
Τὸν μάντεσι προσερχόμενον, ὁ μὲν μέγας Βασί
λειος με ἔτη ὥρισεν ἀκοινώνητον εἶναι· ἡμεῖς δὲ τὸν
προλαβόντα κανόνα τὸν περὶ φαρμακειῶν, ἀποστάντα
τῆς τοιαύτης ἐργασίας.
κη'. Περὶ ἀγαθοῦ Βίου
Εί τις βούλοιτο βίον ἀτάραχον καὶ ἀκύμονα ὁδεῦ
σαι, λογιζέσθω ἑαυτὸν γῆν καὶ σποδόν, καὶ εὐ
χαριστείτω ὡς ἄγγελος Θεοῦ· εἰ δὲ συμβῇ καταλαλῆσαι αὐτὸν, ἑβδομάδα μίαν ξηροφαγείτω, μετα
νοίας ποιῶν πεντήκοντα, ὡς τοῦ Θεοῦ καταλαλής
σας.
munionem esse decernimus, cum arito hora
nona, et mctaneis trecentis.
26. De incantamentis et veneficiis seu præstigiis.
Qui incantamenta et veneficia seu præstigias,
confitetur, is juxta sanctum Basilium quindecim
annis vescetur cibo arido hora nona. Nos vero
eumdem canonem ad triennium coarctamus, postquam homo a peccato recesserit, cum metanœis
quotidie ducentis.
27. De incantamentis et divinatione.
Ei qui ad vates accesserit, magnus Basilius
quindecim annorum excommunicationem decrevit.
Nos tamen ei pœnam tantum præcedentis nostri
canonis de veneficiis aut præstigiis imponimus, si
ab hujusmodi opere se retraxerit.
28. De bona vita.
Si quis vult imperturbatam vitam et tranquillam transigere, existimet se esse terram ac cinerem, gratiasque agat quasi angelus Dei. Quod si
aliquando obloqui ei contigerit, hebdomada una
vescatur aridis, metanœas simul faciens quinquaginta, ceu si contra Deum oblocutus fuisset.
QUESTIONES.
Τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν καὶ ὁμολογητοῦ Θεοδώρου πρεσβυτέρου καὶ ἡγουμένου τῶν
Στουδίου περὶ ἐρωτήσεως καὶ τῶν ταύτης
διαλύσεων κανόνες συλλεγέντες παρ' αὐτοῦ.
[Cod. Vat. 840 f. 202 b.] α'. Ερώτησις. Ἐν τοῖς
συνοδικοῖς κανόσι τοῖς θείοις γέγραπται περὶ τῆς μετ
γάλης πέμπτης, ότι οὐ δεῖ ἐν τῇ τεσσαρακοστῆ τῆ
ὑστεραίᾳ ἐβδομάδι τὴν τεσσαρακοστὴν ἀτιμάζειν· εἰ
οὖν οὕτως ἐστὶ τοῖς θείοις κανόσιν ἐμπεριειλημμένον,
πῶς ἡμεῖς καταλύομεν τὴν μεγάλην πέμπτην· εἰς
ἔλαιον καὶ οἶνον;
Sancti Patris nostri et confessoris Theodori presbyteri et præpositi monachorum Studii de quibus
dam quæstionibus canones ab eo collecti.
4. Interrogatio. In sacris synodorum canonibus
scriptum est de magna feria quinta, non oportere
in quadragesima, ultima hebdomada, quintæ feriæ solvere jejunium, atque ita totam quadragesimam inhonorare. Si ergo in sacris cauonibus ita
res se habet, cur nos in magna feria quinta oleo
utimur atque vino?
ΝΟΤΑ.
Huc refer caput præstantissimum Benedictinæ Regulæ sextum de bonis operibus seu de bona
vita.
Continue reading PG 99: Quæstiones et Responsiones →≣ entire volume