Diplomatic text · vision-corrected (sonnet, page-by-page) · Migne scan — scholarios OCR + scan in the Page/Facsimile views — PG column chips mark the printed columns.
Monastic PenaltiesPoenae monasteriales
col. 1735–1736page 1 of 22
PG 99:1735ιβ'. Ὁ μετὰ τῶν ἀδελφῶν, ἄνευ εὐλόγου προφάσεως, μὴ ἐρχόμενος εἰς τὴν ἑστίασιν, παρεστηκέτω, ἢ ξηροφαγείτω, ἢ κατὰ τὸν μέγαν Βασίλειον μεινάτω ἄσιτος ἕως τῆς ὡρισμένης ὥρας τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ. ιγ'. Ὁ ἄνευ ὑπομνήσεως ἐξερχόμενος τῆς ἐκκλησίας πλὴν τοῦ ἅπαξ, ἢ καθεζόμενος ἑκάστης ἐπιτελουμένης λειτουργίας ἄνευ ὑπομνήσεως πρὸ τῶν θυρῶν τοῦ θυσιαστηρίου, ἀνὰ δέκα μετανοίας βαλλέτω. ιδ'. Πᾶς ὁ μὴ εὑρισκόμενος ἐν ταῖς τρισὶ τῆς ἑβδομάδος κατηχήσεσιν, ἄνευ εὐλόγου προφάσεως, ξηροφαγείτω. ιε'. Ὁ ἀπολιμπανόμενος τῆς ἑσπερινῆς κατηχήσεως, στηκέτω. ις'. Πᾶς ὁ ἀκούων τοῦ τρικρούσματος ἐπὶ παντός, καὶ μὴ συνερχόμενος μετὰ σπουδῆς, ἀνὰ κ' μετανοίας βαλλέτω. ιζ'. Ὁ παρὰ τὴν ὡρισμένην ἄνεσιν ἀναπατῶν, καὶ περιερχόμενος ἐν τῷ μοναστηρίῳ, ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν. ιη'. Ὁ ἀφ' ἑτέρου ἐργαστηρίου εἰς ἕτερον μετερχόμενος ἄνευ καθηκούσης αἰτίας, ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν. ιθ'. Ὁ μετὰ τὴν εὐχὴν τῆς ἐκ τῆς τραπέζης ἐγέρσεως μὴ ἀπιὼν καθὼς διατέτακται, βαλλέτω ἀνὰ μετανοίας κ'. κ'. Ὁ συντυγχάνων ἀπὸ τῶν ἀποδείπνων, βαλλέτω ἀνὰ μετανοίας ν'. κα'. Πᾶς ὁ ἐργοχειριαστὴς μὴ ἐν ἡσυχίᾳ ἐργαζόμενος, ἀλλὰ ἀνακινῶν ξένοις ὁμιλίας, ἀφοριζέσθω ἡμέρας δύο. κβ'. Ὁ εὑρισκόμενος ἐπὶ παντὶ κλέμματι, ἀφοριζέσθω ἑβδομάδα μίαν. κγ'. Ὁ κραυγάζων παρὰ τὸ εἰκὸς, βαλλέτω ἀνὰ μετανοίας λ'. κδ'. Ἐὰν εὑρεθῇ τινὶ κατὰ πάντα τόπον, πάρεξ τῶν δεδομένων μετ' εὐλογίας, ταῦτα μὲν ἀφαιρείσθω, ἐκεῖνος δὲ ξηροφαγείτω. κε'. Ἐάν τις ἔχῃ ἀνεξαγγελτόν τι, ἢ καὶ ἄνευ τῶν ὡρισμένων ἐξαγγέλλῃ τινί, ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν. κς'. Ἐάν τις διερχομένων β' ἑβδομάδων μὴ ἐξαγγείλῃ εἰς τὸν ἡγούμενον, ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν. κζ'. Εἴ τις τινὸς ἀνέχεται καταλαλοῦντος, καὶ μὴ αὐτὸς ἐπιδιορθώσεται τὸν καταλαλοῦντα, ἢ μὴ ἀνεχόμενον ἀνενέγκῃ τῷ προεστῶτι, βαλλέτω ἀνὰ μετανοίας ἑκατόν. κη'. Ὁ καλούμενος ὑπό τινος, καὶ μὴ εὐθὺς ἀποκρινόμενος, τῆς κλήσεως οὐ μακρὰν οὔσης, βαλλέτω ἀνὰ μετανοίας λ'. κθ'. Πᾶς ὁ μὴ κατὰ Σάββατον ὑπαλλάσσων τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ ἰδίᾳ γνώμῃ, ἢ καὶ πάλιν μὴ παραδοὺς τὸ ἀντάλλαγμα τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἢ καὶ τῇ ἑξῆς, ξηροφαγείτω.
POENA MONASTERIALES.
12. Qui cum fratribus, absque probabili causa,
ad refectionem non venerit, stare jubeatur, vel
aridis vesci vel juxta magnum Basilium maneat
impransus usque ad statutam horam sequentis
diei.
13. Qui sine admonitione ecclesia excesserit,
plus quam semel, vel sederit dum singulae liturgiæ peraguntur, extra fores altaris sine admoni
tione, decem metanceis puniatur.
14. Quisquis tribus hebdomade catechesibus
non interfuerit, absque honesta causa, aridis vescatur.
15. Qui non affuerit serotinæ catechesi, stare
jubeatur.
16. Quisquis audita trina pulsatione non statim
convenerit, viginti metanceis puniatur.
17. Quisquis ultra statutam relaxationem obambulet et vagetur in monasterio, uno die separetur.
18. Qui ex una in alteram officinam se conferet,
sine idonea causa, uno die separetur.
19. Qui post preces quæ a mensa surgentibus
dicuntur, nou decedet prout ordinatum est, viginti
melancis puniatur.
20. Qui colloquiis post completorium indulserit,
puniatur metanceis quinquaginta.
21. Quisquis operarius cum silentio non opere
tur, sed cum externis verba commutel, biduo separetur.
22. Qui in quolibet furto compertus fuerit, una
hebdomada separetur.
23. Qui præter modum clamet, triginta metanceis
puniatur.
24. Si quidquam alicubi apud aliquem deprehendetur, ultra ea quæ cum benedictione data fuerunt;
illud quidem auferatur, ipse autem aridis vescatur.
25. Si quis aliquid inconfessum retineat, vel
eliam cuiquam præter destinatos confiteatur, separetur uno die.
26. Si quis elapsis duabus hebdomadis non confiteatur præsidi, separetur uno die.
27. Si quis sponte audiat detractorem, neque
hunc corrigat, vel nolentem corrigi ad præsidem
non deferat, centum metanceis puniatur.
28. Qui ab aliquo vocatus statim non responderit, si certe haud de longinquo vocetur, triginta
melanceis puniatur.
29. Quisquis Sabbato vestimentum suum sponte
non mutaverit, vel etiam statim mutatorium eodem
die vel postero non tradiderit, aridis vescatur.
β'. Ο μετὰ τῶν ἀδελφῶν ἄνευ εὐλόγου προφάσεως, μὴ ἐρχόμενος εἰς τὴν ἑστίασιν, παρεστηκέ
τω, η ξηροφαγείτω, ἡ κατὰ τὸν μέγαν Βασίλειον μει
νάτω ἄσιτος ἕως τῆς ὡρισμένης ώρας τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ.
ιγ'. Ὁ ἄνευ υπομνήσεως ἐξερχόμενος τῆς ἐκκλησ
σίας πλὴν τοῦ ἀπαξ, ἢ καθεζόμενος ἑκάστης ἐπιτε
λουμένης λειτουργίας ἄνευ υπομνήσεως πρὸ τῶν
θυρῶν τοῦ θυσιαστηρίου, ἀνὰ δέκα μετανοίας βαλ
λέτω,
ιδ'. Πᾶς ὁ μὴ εὑρισκόμενος ἐν ταῖς τρισὶ τῆς
ἑβδομάδος κατηχήσεσιν, ἄνευ εὐλόγου προφάσεως,
ξηροφαγείτω.
ιε΄. Ὁ ἀπολιμπανόμενος τῆς ἑσπερινῆς κατηχή
σεως, στηκέτω.
ις'. Πᾶς ὁ ἀκούων τοῦ τριχρούσματος ἐπὶ παντός,
καὶ μὴ συνερχόμενος μετὰ σπουδῆς, ἀνὰ κ' μετα
νοίας βαλλέτω.
ιζ'. Ὁ παρὰ τὴν ὡρισμένην άνεσιν ἀναπατῶν, καὶ
περιερχόμενος ἐν τῷ μοναστηρίῳ, ἀφοριζέσθω ἡ μέσ
ραν μίαν.
τη'. Ὁ ἀφ' ἑτέρου εργαστηρίου εἰς ἕτερον μετά
ερχόμενος άνευ καθηκούσης αιτίας, ἀφοριζέσθω
ἡμέραν μίαν.
εθ'. Ο μετὰ τὴν εὐχὴν τῆς ἐκ τῆς τραπέζης ἐγέρο
σεως μὴ ἀπιών καθώς διατέτακται, βαλλέτω ανα
μετανοίας κ΄.
κ'. Ὁ συντυγχάνων ἀπὸ τῶν ἀποδείπνων, βαλλέτω
ἀνὰ μετανοίας ν'.
κα'. Πᾶς ὁ ἐργοχειριαστης μὲ ἐν ἡσυχία εργαζο
μενος, ἀλλὰ ἀνακινῶν ξένοις ὁμιλίας, ἀφοριζέσθω
ἡμέρας δύο.
κβ'. Ο εὑρισκόμενος ἐπὶ παντὶ κλέμματα, ἀφορι
ζέσθω ἑβδομάδα μίαν.
κγ'. Ὁ κραυγάζων παρὰ τὸ εἰκὸς, βαλλέτω ἀνὰ
μετανοίας λ'.
κα'. Ἐὰν εὑρεθῇ τινὶ κατὰ πάντα τόπον, πάρεξ
τῶν δεδομένων μετ' εὐλογίας, ταῦτα μὲν ἀφαιρεί
σθω, ἐκεῖνος δὲ ξηροφαγείτω.
κε'. Εάν τις ἔχῃ ἀνεξαγγελτόν τι, ἢ καὶ ἄνευ τῶν
ὡρισμένων ἐξαγγέλλη τινί, ἀφοριζέσθω ἡμέραν
μίαν.
κς'. Εάν τις διερχομένων β' εβδομάδων μὴ ἐξα
αγγείλῃ εἰς τὸν ἡγούμενον, ἀφοριζέσθω ἡμέραν
μίαν.
κζ'. Εἴ τις τινὸς ἀνέχεται καταλαλοῦντος, καὶ μὴ
αὐτὸς ἐπιδιορθώσεται τὸν καταλαλοῦντα, ἢ μὴ ἀ
εχόμενον ανενέγκὴ τῷ προεστῶτι, βαλλέτω ανά με
τανοίας ἑκατόν.
κη'. Ο καλούμενος ὑπό τινος, καὶ μὴ εὐθὺς ἀπο
κρινόμενος, τῆς κλήσεως οὐ μακρὰν οὔσης, βαλλέτω
ἀνὰ μετανοίας λ'.
κθ'. Πᾶς ὁ μὴ κατὰ Σάββατον ὑπαλλάσσων τὸ ἔν
δυμα αὐτοῦ ἰδίᾳ γνώμη, ἢ καὶ πάλιν μὴ παραδούς
τὸ ἀντάλλαγμα τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἢ καὶ τῇ ἑξῆς, ξηροφαγείτω.
NOTÆ.
Perturbatus vel corruptus hic est in codicibus locus. Sed adest interpres sanctus Basilius
mox citatus cujus epitimion 33 ejusmodi est: Ο ἀπολιμπάνων τῶν τραπεζών, μὴ εἰρηκὼς τὴν αἰτίαν,
μενέτω άσιτος: Qui a mensa abfuerit, absque causa
probabili, maneat impransus.
col. 1737–1738page 2 of 22
PG 99:1737Πᾶς ὁ φρατριάζων κατὰ τοῦ προεστῶτος, καὶ διασείων τὴν ἀδελφότητα, ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν.
Εἴ τις ὡς ἔτυχεν ἐξελθὼν εἰς ἀγάπην ἐν τῇ ἐπιστροφῇ διηγήσεται τὰ συμβάντα καθ᾽ οἷον δήποτε τρόπον, μάλιστα ἐν τῇ τραπέζῃ, ἐκτὸς τῶν ἐρωτωμένων ὑπὸ τοῦ προεστῶτος, ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν.
Εἴ τις τὰ τῶν ἄλλων μοναστηρίων ἐπιφοιτῶν πρὸ τῶν γραμμάτων ἐξαγγείλοι, ἢ καὶ μὴ ὄντων γραμμάτων, ἄνευ τοῦ προεστῶτος, καθ᾽ οἷον δήποτε τρόπον, καὶ μάλιστα ἐπὶ βρώσεως ἢ ἄλλου τινὸς πράγματος, ἀφοριζέσθω ἡμέρας γ'.
Εἴ τις ἐν Κυριακῇ, καὶ μάλιστα ἐν ἑορτασίμῳ ἡμέρᾳ, μὴ φορέσῃ τὸ μεῖζον αὐτοῦ ἱμάτιον, τουτέστι εἰς τὰ δύο λυχνικὰ καὶ εἰς τὸν ὄρθρον, ποιείτω ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου ἀνὰ μετανοίας ν', καὶ εἶθ᾽ οὕτως ἐπιστρέψας περιβαλλέσθω αὐτό.
Οὗ τινος εὑρεθείη ἐν τῷ ἰδίῳ πίνακι διαγεγραμμένον ἕτερόν τι ἢ Γραφικὸν ἢ λεξικὸν ἢ πρὸς ἀδελφὸν ἐπισταλτικόν, πλὴν οὗπερ ἐκμανθάνοι στιχηρὸν ἢ καθίσματος, ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν.
Ὁ συνεγνωκὼς ἀδελφοῦ τὴν ἐκ τοῦ μοναστηρίου ἔξοδον, ἢ συνομιλήσας, ἢ συνοδεύσας, καὶ μὴ προαναγγεῖλοι, ἀφοριζέσθω ἑβδομάδα μίαν.
Περὶ τοῦ κελλαρίου.
Χύμα οἴνου ἐὰν γένηται, μετάνοιαι κατὰ τὸ μέτρον τοῦ χύματος ἀνὰ ε', καὶ τὴν ἄνω· ὡσαύτως καὶ χύμα ὄξους, ἢ παράχυμα ἐλαίου, ἢ παράχυμα ὀσπρίου· ἐὰν γένηται.
Σῆψις εἴδους παντοίου βιβρωσκομένου ἐὰν τύχοι, αἱ αὐταὶ μετάνοιαι.
Ἐὰν τι σκεῦος εὑρεθείη ἀσκέπαστον ἐπὶ πολύ, αἱ αὐταὶ μετάνοιαι.
Ἐὰν πλείω παραθήσεται τῇ τραπέζῃ ἢ ἐλάττω τῶν τετυπωμένων, ἀνὰ ρ' μετανοίας.
Συντριβὴ ἐὰν γένηται οἱουδήποτε σκεύους μέχρι βαυκαλίου, μετάνοιαι ρ' καὶ σ' καὶ τ', ἢ καὶ παραστάσιμον μετὰ τοῦ σκεύους αὐτοῦ.
Περὶ τοῦ ὀψοποιοῦ.
Ἐὰν μὴ γέμῃ ὁ λέβης, μετανοίας λ', ὡσαύτως καὶ ὁ σύκουμος.
Ἐὰν περίσσευμα ἀφανισθῇ, μετανοίας ρ'· εἰ δὲ ῥιφῇ ἀχρειωθέν, παραστάσιμον μετὰ ξηροφαγίας.
Ἐὰν μὴ προεισβάλλῃ ἐν καιρῷ τὸ ἔλαιον καὶ τὸ ἅλας ἵνα συνεψηθῶσι, μετάνοιαι κ'.
Εἰ ζωμὸν ἐλαιωμένον ἀποχύσει, μετάνοιαι λ'.
Εἴ τις ἄρῃ βαυκάλιον ἀπὸ τοῦ ἀριστηρίου, καὶ μὴ πάλιν ἀντιστρέψῃ αὐτὸ εἰς τὸν ἴδιον τόπον, μετάνοιαι ν'.
Ιᾶς ὁ φρατριάζων κατὰ τοῦ προεστῶτος, καὶ
ίσσων τὴν ἀδελφότητα, ἀφοριζέσθω ἡμέραν
Εἴ τις ὡς ἔτυχεν ἐξελθὼν εἰς ἀγάπην ἐν τῇ
οφή διηγήσεται τὰ συμβάντα καθ᾽ οἷον δήποτε
μάλιστα ἐν τῇ τραπέζῃ, ἐκτὸς τῶν έρωτα
ὑπὸ τοῦ προεστῶτος, ἀφοριζέσθω ἡμέραν
Εἴ τις τὰ τῶν ἄλλων μοναστηρίων ἐπιφοιτῶν
ἐν γραμμάτων ἐξαγγείλοι, ἢ καὶ μὴ ὄντων
των, ἄνευ τοῦ προεστώτος, καθ᾽ οἷον δήποτε
καὶ μάλιστα ἐπὶ βρώσεως ή άλλου τινός πράγ
ἀφοριζέσθω ἡμέρας γ'.
Εἴ τις ἐν Κυριακή, καὶ μάλιστα ἐν εορτασίμῳ
μὴ φορέσῃ τὸ μεῖζον αὐτοῦ ἱμάτιον, τουτς τὰ δύο λυχνικὰ καὶ εἰς τὸν ὄρθρον, ποιείτω
ἡ θυσιαστηρίου ἀνὰ μετανοίας ν', καὶ εἶθ᾽ οὔ
ιστρέψας περιβαλλέσθω αὐτό.
Οὗ τινος ευρεθείη ἐν τῷ ἰδίῳ πίνακι διαγε
νον ἑτερόν τι ἡ Γραφικὸν ἢ λεξικὸν ἢ πρὸς
· ἐπισταλτικόν, πλὴν οὐπερ ἐκμανθάνοι στις
ἡ καθίσματος, ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν.
Ὁ συνεγνωκῶς ἀδελφοῦ τὴν ἐκ τοῦ μοναστη
οδον, ἡ συνομιλήσας, ἡ συνοδεύσας, καὶ μὴ
γγεῖλοι, ἀφοριζέσθω ἑβδομάδα μίαν.
Περὶ τοῦ κελλαρίου.
Χύμα οἶνου ἐὰν γένηται, μετάνοιαι κατὰ τὸ
τοῦ χύματος ἀνὰ ε', καὶ τὴν ἄνω· ὡσαύτως
μα όξους, ἡ παράχυμα ἐλαίου, ἡ παράχυμα
· ἐὰν γένηται.
Σήψις εἴδους παντοίου βιβρωσκομένου ἐὰν τύο
τὰ τὰ ταυτά.
Εάν τι σκεύος ευρεθείη ἀσκέπαστον ἐπὶ που
αὐταὶ μετάνοιαι.
Ἐὰν πλείω παραθήσεται τῇ τραπέζῃ ἡ ἐλάττω
πετυπωμένων, ἀνὰ ρ' μετανοίας.
Συντριβὴ ἐὰν γένηται οιουδήποτε σκεύους μέσ
υκαλίου, μετάνοιαι ρ' καὶ σ' καὶ τ', ἡ καὶ παν
ιμον μετὰ τοῦ σκεύους αὐτοῦ.
Περὶ τοῦ ὀψοποιού.
Ἐὰν μὴ γέμῃ ὁ λέβης, μετανοίας λ', ὡσαύτως
σύκουμος.
Ἐὰν περίσσευμα ἀφανισθῇ 4, μετανοίας ρ'
ῥιφῆ ἀχρειωθέν, παραστάσιμον μετὰ ξηροφα
Ἐὰν μὴ προεισβάλλῃ ἐν καιρῷ τὸ ἔλαιον καὶ
ς ἵνα συνεψηθῶσι, μετάνοιαι κ'
Εἰ ζωμὸν ἐλαιωμένον ἀποχύσει, μετά
Εἴ τις άρη βαυκάλιον ἀπὸ τοῦ ἀριστηρίου,
ἡ πάλιν ἀντιστρέψῃ αὐτὸ εἰς τὸν ἴδιον τόπον,
και ν'.
30. Conjurans in præsidem, turbansque fraternitatem, separetur uno die.
31. Si quis forte egressus ad agapen, in reditu
narret ea quæ quomodolibet præsertim in mensa
acciderint, nisi a præside interrogetur, uno die
separetur.
32. Si is qui aliena monasteria adit, ante litteras nuntiet aliquid, vel etiam nullis cum litteris et
sine præsidis facultate, præsertim circa epulas ve]
aliud negotium quodlibet, separetur triduo.
33. Si quis die Dominico, et prasertim solemni
vestem suam majorem non gestet, id est usque ad
duo lychnica et matutinum, is faciat coram altari
metanœas quinquaginta; atque ita reversus veste
illa induatur.
34. Si in alicujus pluteo scriptum aliquid repertum fuerit, aut ex bibliis, aut ex lexicis, aut
quidquam epistolare ad fratrem, præter id quod
didicerit ex metricis versiculis, aut ex cathismate,
uno die separetur.
35. Qui conscius fuerit fratris monasterio egredientis, vel cum eo collocutus fuerit, aut comitatus, neque prænuntiaverit, una hebdomada separetur.
De cellario.
36. Si vini effusio fuerit, metanmas faciat pro
mensura effusionis quinque vel ultra. Similiter si
effusio aceti, vel supereffluentia olei, val item supereffluentia leguminum contigerit.
37. Corruptio eduliorum cujusvis generis eadem
pœna animadvertatur.
38. Si vas comperiatur diu intectum, fiant esdem metanoæ.
39. Si mensæ obtulerit plus minusve quam sit
præscriptum, centum faciat metanœas.
40. Contritio si acciderit cujuslibet vasis usque
ad pateram, metanœas faciat centum aut ducentas
vel trecentas; aut etiam stet coram cum ipso
vase.
De coquo.
41. Nisi lebes plenus fuerit, vel cucumus, triginta
faciat metanœas.
ο lychnio Goar, p. 24. d al. cod. ἀναφανισθῇ.
PATROL. GR. XCIX.
42. Si reliquiæ aliquæ pereant, centum faciat
metanœas. Quod si jam factæ inutiles abjiciantur,
stet coram, et aridis vescatur.
43. Nisi idoneo tempore oleum immiserit et sal,
ut simul coquantur, metanœas faciat viginti.
44. Si jusculum oleatum effuderit, melancas
triginta.
45. Si quis pateram ex refectorio sustulerit nec
illam in locum suum reposuerit, metanoas quinquaginta.
col. 1739–1740page 3 of 22
PG 99:1739μς'. Ἐὰν συντριβῇ χύτρα ἢ πυροστάτης ἢ κατά-βιον ἢ ἐσχάρα ἢ ἄλλο τι σκεύος μαγειρικὸν ἐκ καταφρονήσεως, ἀνὰ ρ' καὶ σ' καὶ τ' μετανοίας.
Περὶ τοῦ βιβλιοφύλακος.
μζ'. Ἐάν τις λάβῃ βιβλίον, καὶ μὴ φιλοκάλως κρατῇ αὐτό, ἢ ἅψηται ἄλλου ἄνευ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ κρατοῦντος, ἢ ἐπιζητοίη ἕτερον παρ' ὃ ἔλαβε γογγύζων, μὴ ἅψηται ὅλως τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ.
μη'. Ἐὰν ὁ βιβλιοφύλαξ τὴν δέουσαν ἐπιμέλειαν μὴ ἐπιδείκνυται, τινάσσων καὶ μεταστοιβάζων καὶ κονιορτῶν ἕκαστον, ξηροφαγείτω.
μθ'. Ὅστις εὑρεθῇ ἀποκρύπτειν εἰς κοιτάριον, καὶ μὴ κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ κρούσματος ἀποδοίη τοῦτο τῷ βιβλιοφύλακι, ἄνευ εὐλόγου προφάσεως, παρεστηκέτω ἐν τῇ τραπέζῃ.
Περὶ τοῦ σκυτέως.
ν'. Ἐὰν ἐκ καταφρονήσεως κλάσῃ σουβλίον, ἢ ἕτερον ἐργαλεῖον σκυτοτομικόν, ἀνὰ μετανοίας β', καὶ ν', καὶ λ'.
να'. Ἐὰν παραχρήσηται τοῖς δέρμασιν ἢ ταῖς σούραις, καὶ μὴ μετὰ ἀσφαλείας διακόπτῃ καὶ ὑποβάλῃ ἐν τοῖς ὑποδήμασιν, ἐχέτω τὰ αὐτὰ ἐπιτίμια.
νβ'. Ἐὰν προσπαθῶς δῷ τινί, ἢ καὶ ἀχρειάστως, ξηροφαγείτω.
Περὶ τοῦ καλλιγράφου.
νγ'. Ἐὰν ὑπὲρ τὴν χρείαν ποιῶν κόλλαν, σήπῃ αὐτὴν διὰ τῆς ἀπομονῆς, μετάνοιαι να'.
νδ'. Εἰ μὴ φιλοκάλως κρατεῖ τὸ τετράδιον, καὶ τὸν θησι τὸ ἀφ' οὗ γράφει βιβλίον, καὶ σκέπει ἐν καιρῷ ἑκάτερα, καὶ παρατηρεῖται τά τε ἀντίστιχα καὶ τοὺς τόνους καὶ τὰς στιγμάς, ἀνὰ μετανοίας λ', καὶ ρ'.
νε'. Ἐάν τις ἐκστηθήσει ἐκ τῶν γεγραμμένων τοῦ ἐξ οὗ γράφει βιβλίου, ἀφοριζέσθω ἡμέρας γ'.
νς'. Εἴ τις πλέον τῶν γεγραμμένων ἀναγνώσει ἐξ οὗ γράφει βιβλίου, ξηροφαγείτω.
νζ'. Εἰ ἐκ θυμοῦ συντρίψει κάλαμον, μετάνοιαι λ'.
νη'. Εἰ ἐπάρῃ ἕτερος ἑτέρου τετράδιον ἄνευ γνώμης τοῦ γράφοντος, μετάνοιαι ν'.
νθ'. Εἰ μὴ στοιχείη τοῖς τετυπωμένοις παρὰ τοῦ πρώτου καλλιγράφου, ἀφοριζέσθω ἡμέρας δύο.
ξ'. Ἐὰν ὁ πρωτοκαλλιγράφος ἐμπαθῶς διανέμῃ τὰ ἐργόχειρα, καὶ εἰ μὴ περιστέλλῃ καλῶς τὰς μεμβράνας καὶ πάντα τὰ ἀμφιαστικὰ ἐργαλεῖα, ὥστε μή τι ἀχρειωθῆναι τῶν χρησιμευόντων εἰς τὴν τοιαύτην διακονίαν, ἀνὰ μετανοίας ν', καὶ ρ', καὶ ἀφορισμὸν ἐπιτίμησον.
Περὶ ἀκεστοῦ.
ξα'. Ἐὰν ἐκ καταφρονήσεως συντρίψῃ βελόνην ἢ ψαλίδα, ἢ συγκόψῃ τροιάν, ἢ διασχίσῃ ἱμάτιον, μετάνοιαι δ', ἢ ν', ἢ ρ'.
POENÆ MONASTERIALES.
46. Si confringatur tesla, ut olla, aut cacabus, aut μς'. Ἐὰν συντριβῇ χύτρα ἡ πυροστάτης ή κατά
craticula, aut aliud quodvis culinare vas ex negle-βιον ἢ ἐσχάρα ἢ ἄλλο τι σκεύος μαγειρικὸν ἐκ κατα
etu, centum vel ducentas vel trecentas faciat meta- φρονήσεως, ἀνὰ ρ' καὶ σ' καὶ τ' μετανοίας.
noas.
De librorum custode.
47. Si quis librum acceperit, neque nitidum servaverit, vel alium attigerit sine permissione ejus
qui tenet, vel alium quæsiverit murmurans præter
illum quem jam acceperat, prorsus illo die non
impetrabit.
48. Si librorum custos debitam sedulitatem haud
præ se tulerit, libros singulos excutiens, transponens, pulvere purgans, aridis vescatur.
49. Si quis librum abdens in cubiculo, hunc pulsationis tempore custodi non reddiderit, sine honesta causa, stet mensæ tempore.
De sutore.
50. Si quis ex negligentia subulam aut sutorium aliud instrumentum fregerit, melancas centum, et quinquaginta, et triginta faciat.
51. Si coriis abusus fuerit, aut malleis, et nisi
coria caule inciderit, calceisque supposuerit, iisdem pœnis obnoxius esto.
52. Si ex peculiari affectu det alicui, aut sine usus
necessitate, aridis vescatur.
De calligrapho.
53. Si praeter usum gluten fecerit idque situ marcescal, melanceas faciat quinquaginta.
54. Si haud mundum servet quaternionem, pariterque librum unde exscribit, neque suo tempore
utrumque operiat, neque curam gerat antistichorum, accentuum, et interpunctionum, melanceas
faciat triginta supra centum.
55. Si quis memoriter recitaverit scripta in libro
unde ipse excribit, separetur triduo.
56. Si quis plus quam est in scriplo legerit ex
eo quem exscribit libro, aridis vescatur.
57. Si ex ira calamum fregerit, melancas faciat
triginta.
58. Si alter alterius quaternionem, absque scribentis consensu, sibi vindicaverit, metance as faciat
quinquaginta.
59. Si minime obtemperaverit imperatis a primo
calligrapho, separetur biduo.
60. Si primus calligraphus peculiari aliquo at
fectu pensa distribuerit, neque bene membranas
paraverit, et omnia reliqua ad legendos libros instrumenta, ita ut nihil fat inutile eorum quæ ad
id ministerium conferunt, metanmeis quinquaginta et centum et separatione puniatur.
De sartore.
61. Si ex negligentia fregerit acum aut forficem,
aut subtemen conciderit, vestem sciderit, metaneas faciat triginta, aut quinquaginta, aut centum.
O Deest hic titulus in cod.
Περὶ τοῦ βιβλιοφύλακος.
μζ'. Εάν τις λάβη βιβλίον, καὶ μὴ φιλοκαλως
κρατῇ αὐτὸ, ἡ ἅψηται ἄλλου ἄνευ τῆς ἐπιτροπῆς
τοῦ κρατοῦντος, ἡ ἐπιζητοίη έτερον παρ' ὁ ἔλαβε
γογγύζων, μὴ ἀψηται ὅλως τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνη.
μή. Ἐὰν ὁ βιβλιοφύλαξ τὴν δέουσαν ἐπιμέλεια
μὴ ἐπιδείκνυται, τινάσσων καὶ μεταστοιβάζων καὶ
κονιορτῶν ἕκαστον, ξηροφαγείτω.
μθ'. Οστις εὑρεθῇ ἀποκρύπτειν εἰς κοιτάριον, καὶ
μὴ κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ κρούσματος ἀποδοίη τούτο
τῷ βιβλιοφύλακι, ἄνευ εὐλόγου προφάσεως, παρα
εστηκέτω ἐν τῇ τραπέζη.
Περὶ τοῦ σκυτέως.
ν. Ἐὰν ἐκ καταφρονήσεως κλάσῃ σουβλίον, ἢ ἔτε
ρον ἐργαλεῖον σκυτοτομικόν, ἀνὰ μετανοίας β', και
ν, καὶ λ'.
να. Εάν παραχρήσηται τοῖς δέρμασιν ἢ ταῖς σου
ραις, καὶ μὴ μετὰ ἀσφαλείας διακόπτη καὶ ὑπόβαλη
ἐν τοῖς ὑποδήμασιν, ἐχέτω τὰ αὐτὰ ἐπιτίμια.
νβ'. Ἐὰν προσπαθῶς δῶ τινί, ἢ καὶ ἀχρειάστως,
ξηροφαγείτω.
Περὶ τοῦ καλλιγράφου.
νγ'. Ἐὰν ὑπὲρ τὴν χρείαν ποιῶν κόλλαν, σήπῃ αὐτ
τὴν διὰ τῆς ἀπομονῆς, μετάνοιαι να
ν. Εἰ μὴ φιλοκάλως κρατεῖ τὸ τετράδιον, καὶ τὸν
θησι τὸ ἀφ' οὗ γράφει βιβλίον, καὶ σκέπει ἐν καιρῷ
ἑκάτερα, καὶ παρατηρεῖται τά τε αντίστιχα και
τοὺς τόνους καὶ τὰς στιγμάς, ἀνὰ μετανοίας λ,
καὶ ρ.
νε'. Εάν τις ἐκστηθήσει ἐκ τῶν γεγραμμένων του
ἐξ οὗ γράφει βιβλίου, αφοριζέσθω ἡμέρας γ.
νς'. Εἴ τις πλέον τῶν γεγραμμένων ἀναγνώσει ἐξ
οὗ γράφει βιβλίου, ξηροφαγείτω.
τζ'. Εἰ ἐκ θυμοῦ συντρίψει κάλαμον, μετά
νοιαι λ'.
νη'. Εἰ ἐπάρῃ ἕτερος ἑτέρου τετράδιον ἄνευ γιαν
μης τοῦ γράφοντος, μετάνοιαιν.
νθ'. Εἰ μὴ στοιχείη τοῖς τετυπωμένοις παρὰ τοῦ
πρώτου καλλιγράφου, ἀφοριζέσθω ἡμέρας δύο.
ξ'. Ἐὰν ὁ πρωτοκαλλιγράφος ἐμπαθώς διανέμη
τὰ ἐργόχειρα, καὶ εἰ μὴ περιστέλλη καλῶς τὰς μερ
βράνας καὶ πάντα τὰ ἀμφιαστικά εργαλεία, ώστε
μή τι ἀχρειωθῆναι τῶν χρησιμευόντων εἰς τὴν τοιαν
την διακονίαν, ἀνὰ μετανοίας ν, καὶ ρ', καὶ ἀφορι
σμὸν ἐπιτίμησον.
Περὶ ἀκεστοῦ
ξα. Ἐὰν ἐκ καταφρονήσεως συντρίψη βελόνην
ψαλία, η συγκόψη τροιάν, ή διασχίση ἱμάτιον, μετα
τάνοιαι δ', ἣ ν', προ
col. 1741–1742page 4 of 22
PG 99:1741Εἰ παραβλέψῃ καὶ τὸ τυχὸν ῥάκιον, ἢ τὰ ἡρημένα μὴ ἀνακαινίσῃ, καὶ προσεμπαλοῖ καὶ ἀποφθειρίζοι, καὶ ἀπαθῶς καταδιδοῖ ἑκάστῳ τῶν ἀδελφῶν τὰς καθ' ἑβδομάδας ὑπαλλαγάς, ξηροφαγείτω, ἢ παραστηκέτω, ἢ ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν.
Περὶ τοῦ ὀστιαροῦ.
Ἐὰν ὁ ὀστιάριος ἐξ ἀμελείας ἐάσῃ τὸ θυρώριον, καὶ γένηται ἔξοδος ἀδελφοῦ λαθραία, ἀφοριζέσθω ἑβδομάδα μίαν.
Ἐὰν ἐκ καταφρονήσεως ἐάσῃ εἰσέρχεσθαι κοσμικὰς ἀποκρίσεις παρὰ τῶν προσφοιτώντων ξένων ἐν τῇ μονῇ, μετανοίας ρ'.
Ἐὰν μὴ μετ᾿ εὐλαβείας διδοῖ καὶ λαμβάνῃ λόγον παρὰ τῶν ἐπιξενομένων, ἢ τὰς φάσεις μὴ ποιῆται πρὸς τὸν ἡγούμενον ἁρμοδίως καὶ πρεπόντως, μετανοίας ρ'.
Ἐὰν ἐξ ἀπροσεξίας ἀπολέσῃ κλειδίον, ξηροφαγείτω.
Περὶ τοῦ νοσοκόμου.
Ἐὰν μὴ ἐπιμελῆται καθ᾽ ὅσον δυνατὸν ἑκάστου τῶν ἀρρώστων, καὶ προσάγῃ τὰ κατὰ χρείαν ἁρμοδίως, κατὰ τὰ διατετυπωμένα ἐμμέτρως· καὶ ἡ ὑπερβάλλοι, ἢ καὶ ἐλλείψοι, μετάνοιαι ν' καὶ ρ', ξηροφαγείτω καὶ ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν.
Ἐὰν μὴ ὁ παρανοσοκόμος στρωννύῃ τὰς κλίνας τῶν νοσερῶν, καὶ διατηρῇ καλῶς τὰ ἔλαια, καὶ εἰ μὴ ἐξ ἀκρίβειαν μέχρι καὶ ἑνὸς κοκκίου, ξηροφαγείτω, καὶ ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν.
Ἐάν τις τοῦ νοσοκόμου χωρὶς ἀναπέσοι εἰς κλίνην, ἢ καὶ ἀλλάξοι ἄλλην παρὰ τὴν δοθεῖσαν αὐτῷ, μετάνοιαι ν'.
Ἐὰν παραχρῆσθαι τοῖς καρβωνίοις, ἢ συντρέψοι ῥᾳθυμίας τι τῶν χαλκευτικῶν ἐργαλείων, ἢ ἀπολέσοι, ἢ ἄνευ προστάξεως λάβῃ τι παρά τινος, ἢ κατεργάσηται ἐργαλεῖον, λ', ἤ ν', καὶ ρ' μετάνοιαι, καὶ ξηροφαγείτω.
Περὶ κανδηλαρίου.
Ἐὰν μὴ ποιῆται τὴν ἀφὴν τῆς κανδήλας, καὶ τῆς ἐκκλησίας ἀξιολόγως καὶ ἐμμέτρως τὰς ἀρτύσεις, μήτε ὑπερβαλλούσας μήτε ἐλλειπούσας, προσέτι καὶ ἀποκαθαίρων τὰ ῥύπη τῶν κανδήλων κατὰ τὸ εἰωθὸς τῆς ἑβδομάδος, μετάνοιαι ρ', καὶ ξηροφαγείτω.
Ἐὰν συντρίψῃ κανδήλαν, κατὰ τὴν τιμὴν τῆς κανδήλας ἐχέτω τὸ ἐπιτίμιον.
Ἐὰν ἀδιαφόρως καίηται τὰ παπύρια, ἢ ποιῆται ἀποκανδηλίσματος, ἢ ἐξάψῃ λάβρως, ἢ ὑποστείλῃ παρὰ τὸ προσήκον, ἀνὰ μετανοίας λ'.
Ἐὰν μὴ καθαίρῃ τὰ πολυκάνδηλα ἢ τὰ κρεμάσγια ἢ τὰ τούδια, ὥστε μὴ ἐξ ἰώσεως ἀχρειωθῆναι, μετανοίας ρ'.
3. THEODORI STUDITA
Εἰ παραβλέψη καὶ τὸ τυχὸν ῥάκιον, ἡ τὰ
μένα μὴ ἀνακαινίσῃ, καὶ προσεμπαλοῖ καὶ
βγοῖς, καὶ ἀπαθῶς καταδιδοῖ ἑκάστῳ τῶν
ν τὰς καθ' ἑβδομάδας ὑπαλλαγάς, ξηροφα
ἢ παραστηκέτω, ἡ ἀφοριζέσθω ἡμέραν
Περὶ τοῦ ὀστιαροῦ,
Ἐὰν ὁ ὀστιάριος ἐξ ἀμελείας βάση τὸ θυρώ
αἱ γένηται ἔξοδος ἀδελφοῦ λαθραία, ἀφοριζέ
δομάδα μίαν.
Ἐὰν ἐκ καταφρονήσεως ἐάση εἰσέρχεσθαι
ὡς ἀποκρίσεις παρὰ τῶν προσφοιτώντων ξέ
τῇ μονῇ, μετανοίας ρ'.
Εὰν μὴ μετ᾿ εὐλαβείας διδοῖ καὶ λαμβάνῃ λόρὰ τῶν ἐπιξενομένων, ἢ τὰς φάσεις μὴ ποιῆἐς τὸν ἡγούμενον ἁρμοδίως καὶ πρεπόντως,
ανοίας ρ'.
Ἐὰν ἐξ ἀπροσεξίας ἀπολέσῃ κλειδίον, ξηροΠερὶ τοῦ νοσοκόμου.
Ἐὰν μὴ ἐπιμελῆται καθ᾽ ὅσον δυνατὸν ἑκά.
ῶν ἀρρώστων, καὶ προσάγῃ τὰ κατὰ χρείαν
ως, κατὰ τὰ διατετυπωμένα εμμέτρως· καὶ ἡ
λλοι, ἢ καὶ ἐλλείψοι, μετάνοιαι ν'; καὶ ρ',
αγείτω καὶ ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν.
Ἐὰν μὴ ὁ παρανοσοκόμος στρωννύῃ τὰς κλίν νοσερῶν, καὶ διατηρῇ καλῶς τὰ ἔλαια, καὶ εἰ
· ἀκρίβειαν μέχρι καὶ ἑνὸς κοκκίου, ξηροφα.
καὶ ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν.
Εάν τις τοῦ νοσοκόμου χωρὶς ἀναπέσοι εἰς
ἡ καὶ ἀλλάξοι ἄλλην παρὰ τὴν δογεῖσαν αὐτ
άνοιαι ν.
τὰν παραχρῆσθαι τοῖς καρβωνίοις, ἡ συντρέ
ῥᾳθυμίας τι τῶν χαλκευτικῶν ἐργαλείων, ἢ
ι, ἢ ἄνευ προστάξεως λάβη τι παρά τινος,
γάσηται ἐργαλεῖον, λ', ἤ ν', καὶ ρ' μετάνοιαι,
προφαγείτω.
Περὶ κανδηλαρίου.
Ἐὰν μὴ ποιῆται τὴν ἀφὴν τῆς κανδήλας, καὶ
κλησίας ἀξιολόγως καὶ ἐμμέτρως τὰς ἀρτύ
μήτε ὑπερβαλλούσας μήτε ἐλλειπούσας, προς
· καὶ ἀποκαθαίρων τὰ ῥύπη τῶν κανδήλων
τὸ αἰωθὸς τῆς ἑβδομάδος, μετάνοιαι ρ', καὶ
γείτω.
Εάν συντρίψῃ κανδήλαν, κατὰ τὴν τιμὴν τῆς
ας ἐχέτω τὸ ἐπιτίμιον.
Ἐὰν ἀδιαφόρως καίηται τὰ παπύρια, ἡ ποιῆται
ἀποκανδηλίσματος, ἢ ἐξάψῃ λάβρως, ἡ ὑποίση παρὰ τὸ προσήκον, ἀνὰ μετανοίας λ΄.
Ἐὰν μὴ καθαίρῃ τὰ πολυκάνδηλα ἢ τὰ κρεγια ἢ τὰ τούδια, ὥστε μὴ ἐξ ἰώσεως ἀχρειωνὰ μετανοίας ρ'.
110, αποφθειριζοι.
62. Si vel lacerum quamvis panniculum neglexerit, aut detrita non sarserit, neque inverterit et
pediculis emundaverit, et nisi indifferenter singulis
fratribus dederit mutatoria hebdomadaria; aridis
vescatur, aut stet in loco convivii, aut una die separetur.
De ostiario.
63. Si ostiarius januam deserat, et clandestina
fratris egressio contingat, separetur una hebdomada.
64. Si negligenter sinat introduci mundana
responsa a supervenientibus hospitibus in monasterium, metanas centum faciat.
65. Si minus pie vel ipse loquatur vel loquentes
externos aut hospites audiat, vel cum præside prout
par est decetque verba non faciat, metancis centum puniatur.
66. Si per incuriam claviculam amiserit, aridis
vescatur.
De nosocomii curatore.
67. Si singulorum ægrotorum curam pro viribus
non gerat, quæ opus fuerit convenienter præ.
bendo et pro mensura præscripta, quam vel excedat vel minuat, metancas faciat quinquaginta et
centum, vel aridis vescatur, et separetur uno
die.
68. Si nosocomii mansionarius non straverit ægrotorum lectos, nec sanctum oleum bene servaverit, nec diligentiam usque ad unam quoque
pilulam adhibuerit, aridis vescatur, et separetur
uno die.
69. Siquis sine nosocomii curatore in lectum s0
recipiat, vel hunc cum sibi jam dato commutet,
metanoas quinquaginta faciat.
70. Si carbonibus abutatur, aut per incuriam æneum aliquod instrumentum confringat,aut perdat,
aut non jussus quidquam ab aliquo accipiat, faciatque instrumentum aliquod, triginta aut quinquaginta et centum metanœis puniatur, vel etiam
aridis vescatur.
De lucernario.
71. Si lampadem non accenderit, nec ecclesia
convenienter sufficienterque condituras fecerit, neque immodicas neque defectivas, emunctis purgatisque lampadum sordibus, prout mos est in heb
domada, metanœas centum faciat et præterea aridis vescatur.
72. Si lampadem fregerit, prout fuerit lampadis
pretium, panam referat.
73. Si oscitanter inflammet papyria, aut faciat
lampadarii olei effusionem, aut largius incendat,
aut exiliter præter modum, metanœas triginta.
74. Si lampades non emundaverit, vel pendulas
coronas, vel ornamenta, quominus rubigine corrumpantur, metanmas centum faciat.
col. 1743–1744page 5 of 22
PG 99:1743οε'. Ἐὰν ἐκλείψῃ ἢ προσθήσῃ παρὰ τὸ προσταχθὲν αὐτῷ μέτρον τῆς ἁφῆς τῶν κανδήλων, ὥστε γνωρίζειν αὐτὸν τὸν καιρὸν τῆς Δεσποτικῆς ἑορτῆς, καὶ τῆς Κυριακῆς, τῆς μνήμης τῶν ἁγίων, καὶ ἐὰν μὴ δὶς καὶ τρὶς τῆς ἑβδομάδος φιλοκαλῇ τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, ἀνὰ μετανοίας λ'.
Περὶ τοῦ κηπωρού.
οϛ'. Ἐὰν μὴ ἐν καιρῷ ποιῆται τὰς σπορὰς τῶν λαχάνων, μετάνοιαι ν'.
οζ'. Ἐὰν μὴ καλλιεργῇ ὡς παράδεισον Κυρίου τὸν πεπιστευμένον αὐτῷ κῆπον, ὥστε ἐπαρκεῖν αὐτὸν τῇ ἀδελφότητι κατὰ πᾶν εἶδος λαχάνου, μετανοίας ρ'.
οη'. Ἐὰν ἀδιαφόρως παραμελῇ τὰς ἀρδείας, καὶ μὴ ἐμμέτρως ποτίζῃ, μετάνοιαι ρ'.
Περὶ τοῦ ἀμπελουργοῦ.
οθ'. Ἐὰν μὴ φιλοκαλῇ τὴν ἄμπελον Κυρίου, διατέμνων, καθαίρων, σκάπτων, βοθρεύων, καὶ παντοίως αὐτὴν καλλιεργῶν, μετανοίας ρ'.
Περὶ τοῦ ἀροτριῶντος.
π'. Ἐὰν ἀπὸ θυμοῦ πλήξῃ τὸν βοῦν, ἢ προσενέγκοι ῥῆμα ἄτακτον, μετανοίας ι'.
πα'. Ἐὰν μὴ τὰ χρησιμεύοντα αὐτῷ σκεύη καὶ ἐργαλεῖα μετ' ἐπιστήμης καὶ ἐπιμελείας κρατῇ, ξηροφαγείτω.
Περὶ ξενοδόχου.
πβ'. Ἐὰν μὴ ὑποδέχεται καλῶς τοὺς ξένους μετὰ πάσης εὐλαβείας, νίπτων τοὺς πόδας αὐτῶν, καὶ κοιτάζων αὐτοὺς ἁρμοδίως, μετάνοιας ρ'.
πγ'. Ἐὰν ἐάσῃ ἄστρωτον τὴν κλίνην, καὶ μὴ τὰ ἐν τῇ διακονίᾳ σκεπάσματα ἀνατινάσσῃ, καὶ περιποιῆται, ξηροφαγείτω.
πδ'. Ὡσαύτως καὶ ἐὰν μὴ φιλοκαλῇ τὸν κοιτῶνα διὰ τῆς ἑβδομάδος.
Περὶ μάγκιπος.
πε'. Εἴ τις λαλήσει ἐν τῷ ἀρτοκοπείῳ, τῶν ἀδελφῶν τοὺς ἄρτους ἀρτοκοποιούντων, μετάνοιαι λ'.
πϛ'. Ἐὰν μὴ ὁ μάγκιψ συμμέτρως ὑποβάλλοι τὴν καῦσιν τῶν φρυγάνων ἢ τῶν ξύλων, ἢ ἐψῇ κακῶς τὸν ἄρτον, μετάνοιαι γ'.
Περὶ τοῦ τέκτονος.
πζ'. Ἐὰν ἀφανίσῃ τὸ πελεκώμενον ξύλον, ἢ ὑπερκόψῃ, καὶ παρὰ τὸ μέτρον παρακόψῃ, ἢ καὶ ἄλλως πως ἀχρειώσει, ξηροφαγείτω.
πη'. Ἐὰν ἐπάρῃ τις ἐργαλεῖον ἄνευ τοῦ τέκτονος ἢ ἐξ ἄλλης διακονίας, μετάνοιαι ν'.
πθ'. Ἐὰν ἀπολέσῃ ἐργαλεῖον ἐπὶ πάσης διακονίας, ξηροφαγείτω, καὶ ἀφορισμοῦ ἐπιτίμιον ἐχέτω.
ϙ'. Κλάσμα ἐὰν γένηται σκεπάρνου, τερέτρου, πρίονος, πελέκεως, ἢ καὶ ἄλλου τινός, μετάνοιαι ρ'.
POENÆ MONASTERIALES.
75. Si minus aut plus quam ei præscriptum fuerit
lampades incendat, ita ut ipsum significet tempus
solemnitatis Domini, et Dominicalis diei, et commemorationis sanctorum; et nisi bis terve in hebdomada templum Dei verrat, melancas triginta.
De hortulano.
76. Si tempore idoneo non severit olera, metaneas quinquaginta.
77. Nisi pulchre excoluerit, tanquam Domini
paradisum, commissum sibi hortum, ita ut omne genus olerum fraternitati affatim suppeditet,
melanceas centum.
78. Si oscitanter negligat rigationem, nec
justa mensura adaquet, metanceas centum.
De vinitore.
79. Nisi bene coluerit vitem Domini, amputans,
purgans, fodiens, foveas excavans, et omni modo
eam pulchre excolens, metance as centum.
De aratore.
80. Si ira impellente bovem percusserit, aut
inconditum verbum in eum intenderit, metanceas
decem.
81. Si utilia sibi vasa et instrumenta prudenter
et accurate non servaverit, aridis vescatur.
De hospitum exceptore.
82. Nisi bene et cum omnimoda pietate hospites
exceperit, lavans pedes illorum, in cubiculis convenienter collocans, metanceas centum.
83. Si lectum non straverit, nec quæ sunt in
cella stragula excusserit et curaverit, aridis vescatur.
84. Similiter si cubiculum bene non mundaverit
intra hebdomadam.
De pistore.
85. Si quis in officina panificii verba fecerit,
fratribus panem elaborantibus, metanas triginta.
86. Si pistor immodicam sarmentorum flainmam subjiciat aut lignorum, vel male panem coquat, melancas tres,
De fabro lignario.
87. Si lignum securi pessumdet, vel abundan-D
tius credat, vel præter datam mensuram concidat,
vel etiam aliter efficiat inutile, aridis vescatur.
88. Si quis abstulerit instrumentum, fabro lignario inconsulto, vel ex alia officina sumpserit,
melancas quinquaginta.
89. Si instrumentum pessumdederit in quavis
officina, aridis vescatur et separationis ponam
luat.
90. Ruptura si evenerit ascia, terebelli, serres,
securis, vel cujusvis ferramenti, metaucas centum.
f Vide Cangium in Δεσποτικοὶ ἑορταί.
of. Ἐὰν ἐκλείψῃ ἡ προσθήση παρὰ τὸ προστα
χθὲν αὐτῷ μέτρον τῆς ἀφῆς τῶν κανδήλων, ὥστε
γνωρίζειν αὐτὸν τὸν καιρὸν τῆς Δεσποτικῆς ἑορτῆς Κα
καὶ τῆς Κυριακῆς, τῆς μνήμης τῶν ἁγίων, καὶ ἐνα
μὴ δὲς καὶ τρὶς τῆς ἑβδομάδος φιλοκαλῇ τὸν ναὸν τοῦ
Θεοῦ, ἀνὰ μετανοίας λ'.
Περὶ τοῦ κηπωρού.
ος'. Ἐὰν μὴ ἐν καιρῷ ποιῆται τὰς σπορᾶς τῶν
λαχάνων, μετάνοιαι ν'.
οζ'. Ἐὰν μὴ καλλιεργῇ ὡς παράδεισον Κυρίου του
πεπιστευμένον αὐτῷ κόπον, ὥστε ἐπαρκεῖν αὐτὸν
τῇ ἀδελφότητι κατὰ πᾶν εἶδος λαχάνου, μετα
νοίας ρ'.
απ'. Ἐὰν ἀδιαφόρως παραμελῆ τὰς ἀρδείας, καὶ
μὴ ἐμμέτρως ποτίζη, μετάνοιαι ρ'.
Περὶ τοῦ ἀμπελουργού.
οθ'. Ἐὰν μὴ φιλοκαλῇ τὴν ἀμπελον Κυρίου, δια
τέμνων, καθαίρων, σκάπτων, βοθρεύων, καὶ παν
τοίως αὐτὴν καλλιεργών, μετανοίας μια
Περὶ τοῦ ἀροτριώντος.
π'. Ἐὰν ἀπὸ θυμοῦ πλήξη τὸν βοῦν, ἡ προσευ
γκοι ῥῆμα άτακτον, μετανοίας ι.
πα. Ἐὰν μὴ τὰ χρησιμεύοντα αὐτῷ σκεύη καὶ
ἐργαλεῖα μετ' επιστημης καὶ ἐπιμελείας κρατή, ξε
ροφαγείτω.
Περὶ ξενοδόχου.
πβ'. Ἐὰν μὴ ὑποδέχεται καλῶς τοὺς ξένους μετὰ
πάσης εὐλαβείας, νέπτων τοὺς πόδας αὐτῶν, καὶ
Ο κοιτάζων αὐτοὺς ἁρμοδίως, μετάνοιας ρ
πγ. Ἐὰν ἐάσῃ ἄστρωτον τὴν κλίνην, καὶ μὴ τὰ
ἐν τῇ διακονίᾳ σκεπάσματα ανατινάσσῃ, καὶ πι
ριποιῆται, ξηροφαγείτω.
πο. Ωσαύτως καὶ ἐὰν μὴ φιλοκαλῇ τὸν κοιτῶνα
διὰ τῆς ἑβδομάδος.
Περὶ μάγκιπος.
πε'. Εἰ τις λαλήσει ἐν τῷ ἀρτοκοπείῳ, τῶν ἀδελ
φῶν τοὺς ἄρτους ἀρτοκοποιούντων, μετάνοιαι λ'.
πϛ΄. Ἐὰν μὴ ὁ μάγκιψ συμμέτρως ὑποβάλλοι τὴν
καῦσιν τῶν φρυγάνων ἢ τῶν ξύλων, ἡ ἐψη κατά
τὸν ἄρτον, μετάνοιαι γ
Περὶ τοῦ τέκτονος.
πζ'. Ἐὰν ἀφανίσῃ τὸ πελεκώμενον ξύλον, ἡ ὑπερ
κόψῃ, καὶ παρὰ τὸ μέτρον παρακόψη, ἡ καὶ ἄλλως
πως ἀχρειώσει, ξηροφαγείτω.
πη'. Ἐὰν ἐπάρῃ τις ἐργαλεῖον ἄνευ τοῦ τέκτονες
ἢ ἐξ ἄλλης διακονίας μετάνοιαι ν'
πθ'. Ἐὰν ἀπολέσῃ ἐργαλεῖον ἐπὶ πάσης διακονίας,
ξηροφαγείτω, καὶ ἀφορισμοῦ ἐπιτίμιον ἐχέτω.
4. Κλάσμα ἐὰν γένηται σκεπάρνου, τερέτρου,
πρίονος, πελέκεως, ἢ καὶ ἄλλου τινός, μετάνοιαι μα
col. 1745–1746page 6 of 22
PG 99:1745ἂν μὴ τὴν προσήκουσαν ἐπιμέλειαν ποιήσηται ἐν τοῖς κτήνεσιν, εἴτουν τὸ ἐν καιρῷ ὕδωρ διαδιδόναι καὶ τὴν τροφήν, καὶ στρωννύειν, καὶ ἀναξύειν καὶ φιλοκαλεῖν, καὶ ἀποκαθαίρειν, καὶ ψηκτρίζειν, μετάνοιαι λ'.
ἂν πολὺ κατελαύνῃ ἐν τῷ μύλωνι ἢ ἐν ἄλλῃ ὁδῷ, ἢ καταῤῥαβδίζῃ, ἢ ἐπιφορτίζῃ πλέον τοῦ δέοντος, ξηροφαγείτω, ἢ καὶ ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν.
Περὶ τοῦ διακόνου.
ἂν εἰσφέρῃ λόγους, ἢ εἴδη παρὰ τῶν ἔξω ἢ παρὰ τῶν συγγενῶν τοῖς ἀδελφοῖς, ἀφοριζέσθω ἡμέραν μίαν.
ἂν ἐν ταῖς ἀγορασίαις ἢ ἐν ταῖς πράσεσι διαμάχηται, ἢ παροξύνηται, ἢ ὁρκοποιῆται, καὶ μὴ μέχρι β', καὶ γ' φωνῆς ποιῆται τήν τε πράσιν καὶ ἀγορασίαν, ἀνὰ μετανοίας ν', καὶ ρ'.
ἂν μὴ μετὰ προσηκούσης εὐλαβείας ποιῆται τὰς ἀπὸ τοῦ μοναστηρίου ἐξόδους, ὥστε μετ᾿ εὐοχῆς περιπατεῖν καὶ στιχολογίας, μὴ περιβλεπόμενος γυναικείας ὄψεις, ἢ ἄλλα ἀνωφελῆ, ἵνα τὸ ἐφ᾿ αὐτὸν δοξάζηται ὁ Θεὸς διὰ τῆς τῶν ὁρώντων ὠφελείας, ξηροφαγείτω ἡμέραν μίαν.
Περὶ τοῦ διδασκάλου τῶν παίδων.
ἂν μὴ σπλάγχνα οἰκτιρμῶν καὶ πατρικὴν διάθεσιν ἔχῃ, ὥστε ἐκτρέφειν τὰ νήπια ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ Κυρίου, ἱμειρόμενος αὐτῶν κατὰ ψυχὴν καὶ κατὰ σῶμα, θάλπων, καὶ περιέπων πᾶσαν τὴν σωματικὴν αὐτῶν ἐπιμέλειαν, ἀνὰ μετανοίας ρ', ξηροφαγείτω, ἢ ἀφοριζέσθω ἑβδομάδα μίαν.
λέγων αἰσχρὸν λόγον ἢ ὀνειδιστικόν, πάρεξ τῶν προεστώτων καὶ παιδευτικῶς ταῦτα λαλούντων, ὁ ἐκφέρων ἐν τῇ ἀδελφότητι, ἀνὰ μετανοίας ν'.
Περὶ τοῦ κοσμήτου.
ἂν μὴ δὶς τῆς ἑβδομάδος πᾶσαν τὴν μονὴν φιλοκαλῇ, μετάνοιαι ν', ἢ ξηροφαγείτω.
Περὶ τοῦ κανονάρχου.
ἂν παρὰ τὴν ὡρισμένην ὥραν, ἤγουν τοῦ μεσονυκτίου τὸ καθημέραν, καὶ τοῦ προμεσονυκτίου κατὰ Κυριακὴν ὑπερβάλλων ἢ ἐλλείπων, τὴν πνευματικὴν καταφρονήσῃ σάλπιγγα, ἀνὰ μετανοίας λ', καὶ ν', καὶ ρ'.
ἂν μὴ πᾶσαν ὥραν λειτουργικὴν ἐγκαίρως σημαίνῃ, τὴν ἀδελφότητα καλῶν, μετάνοιαι ρ'.
ἐὰν καταληφθῇ κατὰ πρόσκλησιν ἢ προσπάθειαν εὐδοκιμῶν ἀδελφόν, εἴ τε πρὸς κατάγνωσιν ἢ ἀποστερῶν, ἢ καὶ ὑπερπλεονάζων, ξηροφαγείτω.
ἂν μὴ τὴν δέουσαν ἐπιμέλειαν καὶ καθαριότητα ἐνδείκνυται ἐν τοῖς πρωτολογίοις, εἰς τε τὰ κοντάκεια καὶ εἰς ἕκαστον βιβλίον ὃ ἐπικρατεῖ, ὅπως μὴ
Περὶ τοῦ κτηνίτου.
ἂν μὴ τὴν προσήκουσαν ἐπιμέλειαν ποιήοἷς κτήνεσιν, εἴτουν τὸ ἐν καιρῷ ὕδωρ δια
· τὴν τροφὴν, καὶ στρωννύειν, καὶ ἀναξύειν
καλεῖν, καὶ ἀποκαθαίρειν, καὶ ψηκτρίζειν,
Χ.
ἂν πολὺ κατελαύνῃ ἐν τῷ μύλωνι ἢ ἐν ἀλ
ἡ καταῤῥαβδίζη, ἡ ἐπιφορτίζη πλέον τοῦ
ξηροφαγείτω, ἡ καὶ ἀφοριζέσθω ἡμέραν
Περὶ τοῦ διακονου.
ἂν εἰσφέρῃ λόγους, ἢ εἴδη παρὰ τῶν ἔξω
τῶν συγγενῶν τοῖς ἀδελφοῖς, ἀφοριζέσθω
ίαν.
ἂν ἐν ταῖς ἀγορασίαις ἢ ἐν ταῖς πράσεσι,
και,
De jumentario.
91. Si debitam jumentorum curam non gesserit,
sive tempore idoneo potum pastumque præbendo,
sive stramine subjiciendo, et fricando, et poliendo,
ac mundando atque destringendo, metanoas triginta.
92. Si diu agitaverit in pistrino vel in via, aut
virga nimis contuderit, vel plus æquo onus imposuerit, aridis utatur, vel etiam separetur uno
die.
De administro.
93 Si deferat sermones, aut responsa, aut res
aromaticas ab extraneis aut ab affinibus ad fratres,
separetur uno die.
94. Si in emptionibus aut venditionibus contenἡ παροξύνηται, ἢ ὁρκοποιῆται, καὶ derit, aut excanduerit, aut juraverit, et non poβ', καὶ γ' φωνῆς ποιῆται τήν τε πράσιν
γορασίαν, ἀνὰ μετανοίας ν', καὶ ρ'.
ἂν μὴ μετὰ προσηκούσης εὐλαβείας ποιή
πὸ τοῦ μοναστηρίου ἐξόδους, ὥστε μετ᾿ εὐο
πατεῖν καὶ στιχολογίας, μὴ περιβλεπόμευναικείας ὄψεις, ἡ ἄλλα ἀνωφελή, ἵνα τὸ
ὐτὸν δοξάζηται ὁ Θεὸς διὰ τῆς τῶν ὁρώνίας, ξηροφαγείτω ἡμέραν μίαν.
ρὶ τοῦ διδασκάλου τῶν παίδων.
ἂν μὴ σπλάγχνα οἰκτιρμῶν. καὶ πατρικὴν
ἔχῃ, ὥστε ἐκτρέφειν τὰ νήπια ἐν παιδείᾳ
ισίᾳ Κυρίου, ίμειρόμενος αὐτῶν κατὰ ψυκατὰ σῶμα, θάλπων, καὶ περιέπων πᾶσαν
κτικὴν αὐτῶν ἐπιμέλειαν, ἀνὰ μετανοίας
ξηροφαγείτω, ἡ ἀφοριζέσθω ἑβδομάδα
έντα αἰσχρὸν λόγον ἡ ὀνειδιστικόν, πάρεξ
ντων καὶ παιδευτικῶς ταῦτα λαλούντων, ὁ
τῇ ἀδελφότητι, ἀνὰ μετανοίας ν'.
Περὶ τοῦ κοσμήτου.
ἐν μὴ δὲς τῆς ἑβδομάδος πᾶσαν τὴν μονὴν
μετάνοιαι ν', ἡ ξηροφαγείτω.
Περὶ τοῦ κανονάρχου.
ἂν παρὰ τὴν ώρισμένην ώραν, ήγουν του
ου τὸ καθημέραν, καὶ τοῦ προμεσονυκτίου
υριακὴν ὑπερβάλλων ἢ ἐλλείπων, τὴν πνευ
καταφρονήσῃ σάλπιγγα, ἀνὰ μετανοίας λ',
ι ρ'.
» μὴ πᾶσαν ὥραν λειτουργικὴν ἐγκαίρως
τὴν ἀδελφότητα καλῶν, μετάνοιαι ρ'.
ἐν καταληφθῇ κατὰ πρόσκλησιν ἡ προσπά
βάλλων ἀδελφόν, εἴ τε πρὸς κατάγνωσιν
τοστερῶν, ἡ καὶ ὑπερπλεονάζων, ξηροφα
tius post unum aut alterum verbum venditionem
emptionemque fecerit, metanoas quinquaginta et
centum.
95. Si absque congrua religiositate de monasterio
egressiones faciat, videlicet precative ambulando, psalmos recitando, muliebres aspectus aliaque
vana vitando, ut quantum in ipso est Deus honoretur, cum spectantium utilitate, aridis vescatur uno
die.
De puerorum magistro.
96. Si viscera misericordiæ et paternum affectum
non habet, ut pueros disciplina et monitis Domini
educet diligens eorum animas simul et corpora,
fovens, omnemque corporalem curam impendens,
melaucas centum faciat, et aridorum esu atque
unius hebdomadæ separatione puniatur.
97. Quemlibet turpem aut contumeliosum sermonem, exceptis præsulibus et iis qui corrigendi
causa sic aliquando loquuntur, si quis coram fraternitate protulerit, metanœas quinquaginta faciat.
De atriensi.
98. Nisi bis in hebdomada totum monasterium
mundaverit, metanosis quinquaginta, vel aridorum
esu puniatur.
De canonarcha.
99. Si præter definitam horam, id est noctem
dimidiam quotidie, et ante dimidium noctis die Dominico, excedens aut minuens, spiritualem tubam
neglexerit, melancas triginta et quinquaginta et
centum.
100. Nisi omnem horam liturgicam tempore suo
designaverit, fraternitatem vocando, metangas
centum.
104. Si is deprehendatur favore aut peculiari
affectu fratrem prosequi, vel etiam improbare minus aut plus æquo, aridis vescatur.
102. Si debitam curam et munditiem non adhibuerit in protologiis, et erga contacia, et circa
quemvis librum possideat, quominus depereat vel
ἂν μὴ τὴν δέουσαν ἐπιμέλειαν καὶ καθαἐνδείκνυται ἐν τοῖς πρωτολογίοις, εἰς τε τὰ
εἰς ἕκαστον βιβλίον ὁ ἐπικρατεῖ, ὅπως μὴ
er Studitæ carmen X; De canonarcha Goar, p. 23, et Cangium,
col. 1747–1748page 7 of 22
PG 99:1747ἀχρειωθῇ ἡ ἐκ σάλου τῶν κανοναρχούντων, ἢ ἐξ ἐπιστασίας κανδήλας, ἢ ἐξ ἐκχύσεως κηραψίας, ἢ ἐκ μιασμάτων ἱδρωμάτων χειρός, παραστάσιμον ἐν τῇ τραπέζῃ. ργ'. Ἐὰν μὴ προλέγῃ τῷ μέλλοντι ἀναγινώσκειν ἢ ψάλλειν, ὡς προκατηρτισμένον εἶναι καὶ διασκεμμένον εἰς ἑκάτερα, ἀνὰ μετανοίας κ'. ρδ'. Ἐὰν ἀπομείνῃ κανῶν μὴ ψαλθεὶς κατὰ τὴν δέουσαν ἡμέραν, μετάνοιαι ρ'. Περὶ τοῦ ταξιάρχου. ρε'. Πᾶσαν εὐταξίαν εἰ μὴ φυλάττοι, πρῶτος αὐτός, ἔπειτα δι' ἐξουσίας τῆς οἰκείας διακονίας παρατηρῇ καὶ ἐν πάσῃ τῇ ἀδελφότητι, ὥστε χοροστατεῖν αὐτοὺς ἁρμοδίως, καὶ μάλιστα ἐν καιρῷ κατάλληλα πρὸς ἡλικίαν καὶ τὰς εἰδήσεις καὶ τὰς εὐφωνήσεις, ἀνὰ λ', καὶ ν', καὶ ρ' μετανοίας. ρς'. Ἐὰν μὴ τὸ ματρίκιον κρατῇ ἐπιμελῶς, τὸ εἰδέναι ἑνὸς ἑκάστου τὸν βαθμόν, καὶ τὸν ἀριθμὸν τῆς ὅλης ἀδελφότητος, ἵνα τοὺς κεκοιμημένους παραπέμψαι ἐγγράφεσθαι τῷ πρωτοδιακόνῳ ἐν τοῖς διπτύχοις· τοὺς δ' ἐξ ἀβουλίας ὑποδράσαντας διὰ ζητήσεως κατέχοι, καὶ εἴ τι ἄλλο ἐπιβάλλοι, ἀνὰ μετανοίας ρ'. ρζ'. Ἐὰν μὴ τὰ ἱερὰ καὶ θεῖα ἀναθύματα μετὰ φόβου καὶ τρόμου διαχειρίζηται, ὥστε τὰς κατὰ καιρὸν ὑπενδύσεις ποιεῖσθαι τῆς θείας τραπέζης καὶ τῶν ἄλλων πνευματικῶν ἱερουργικῶν κειμηλίων, καὶ εἰ μὴ διπλοῖ καὶ τίθησιν ἐπισπάστρας, μετανοίας δ', καὶ ν'. Περὶ τοῦ ὑφαντοῦ. ρη'. Ἐὰν μὴ ὁ πρῶτος ἐπιδιδῷ πρωΐθεν ἑκάστῳ τὸ ἔργον, καὶ φυλάττοι τοῦτο μὴ γενέσθαι παράχρησίν τινα ἔν τε τοῖς ἐρίοις καὶ τοῖς ἐριουργηθεῖσι στήμοσιν, ἀνὰ μετανοίας ν'. ρθ'. Ἐὰν ἐξ ἀμελείας διακόψῃ τροιάν, ἢ ἐκ θυμοῦ τὰ τῆς κερκίδος κινηθεὶς συντρίψῃ αὐτήν, μετανοίας ν'. ρι'. Ἐὰν μὴ πρεπόντως ὑφαίνοιντο οἱ χιτῶνες, παρατηρουμένης ἐν τῇ ὑφανσίᾳ καὶ σώματος πυκνότητος καὶ ἰσονημίας καὶ καθαροχειρίας, μετανοίας πεντήκοντα. Β'. Τὰ καθημερινὰ ἐπιτίμια τῶν μοναχῶν ἐκτεθέντα παρὰ τοῦ ὁσιωτάτου Πατρὸς ἡμῶν Θεοδώρου. α'. Περὶ μοναχοῦ ἐσθίοντος κρέα λάθρα, ἐκτὸς ἀσθενείας. Ὁ κρέα λαθροφαγήσας ἐκτὸς ἀνάγκης καὶ εὐλογίας τοῦ Πατρός, ὄψάριον, ἢ ὠόν, ἢ τυρὸν μὴ φαγέτω ἡμέρας μ'· γέγραπται γάρ· Καὶ τῆς σαρκὸς πρόνοιαν μὴ ποιεῖτε εἰς ἐπιθυμίαν.
jactatione præcentorum, vel ex impendente lam- ἀχρειωθῇ ἡ ἐκ σάλου τῶν κανοναρχούντων, ἡ ἐξ
pade, vel ceromatis effusione, vel sordibus et sudore manus, reclus stet extra januam triclinii.
103. Si lecturum vel psalmos cantalurum non
præmonuerit, ut paratus meditatusque ad allerutram rem accedat, melanceas viginti.
104. Si quis canon non fuerit cantatus proprio
die, melanceas centum.
De taxiarcha.
105. Nisi rectum ordinem iqse primus custodiat,
deinde pro sui officii potestate eumdem in universa fraternitate retineat, et nisi omnes convenienter in choro disponat, et in primis opportune,
pro metate, peritia, et vocis harmonia; metancas
faciat triginta, et quinquaginta, et centum.
106. Nisi matriculam sedulo teneat, ut scial
uniuscujusque gradum, et totius fraternitatis numerum,ideoque negligat defunctos significare protodiacono qui ponat in diptychis: et si qui insipienter diffugerint, eos quærendo non teneat; vel
si quid aliud hujusmodi inciderit, metancas centum faciat.
107.Sisaccra divini sacrificii instrumenta non cum
timore et tremore contrectet, ita ut suo tempore
venerabilem mensam vestiat, nec non cælera spiritalia liturgia cimelia, et nisi plicet superque
imponat tegumenta, melanceas triginta et quinquaginta.
De textore.
σίας κανδήλας, ἢ ἐξ ἐκχύσεως κηραψίας, ἡ ἐκ μι
ἱδρωμάτων χειρός, παραστάσιμον ἐν τῇτ ραπε
ργ'. Ἐὰν [μή] προλέγῃ τῷ μέλλοντι ανα
ἡ ψάλλειν, ὡς προκατηρτισμένον εἶναι καὶ
μένον εἰς ἑκάτερα, ἀνὰ μετανοίας κ'.
ρδ'. ᾿Εὰν ἀπομείνη κανῶν μὴ ψαλθείς κι
δέουσαν ἡμέραν, μετάνοιαι ρ'.
Περὶ τοῦ ταξιάρχου.
ρε'. Πᾶσαν ευταξίαν εἰ μὴ φυλάττοι, πρῶ
τός, ἔπειτα δι' ἐξουσίας τῆς οἰκείας διακονία
τηρῇ καὶ ἐν πάσῃ τῇ ἀδελφότητι, ὥστε χορι
αὐτοὺς ἁρμοδίως, καὶ μάλιστα ἐν καιρῷ κατ
πρὸς ἡλικίαν καὶ τὰς εἰδήσεις καὶ τὰς εὐφη
ἀνὰ λ', καὶ ν', καὶ ρ' μετανονίας.
·ρς'. Ἐὰν μὴ τὸ ματρίκιον κρατῇ ἐπιποι
τὸ εἰδέναι ἑνὸς ἑκάστου τὸν βαθμόν, καὶ τὸν
τῆς ὅλης ἀδελφότητος, ἵνα τοὺς κεκοιμημέν
ραπέμψαι ἐγγράφεσθαι τῷ πρωτοδιακόνῳ ἐν
πτύχοις· τοὺς δ' ἐξ ἀβουλίας ὑποδράσαντας
τήσεως κατέχοι, καὶ εἴ τι ἄλλο ἐπιβάλλοι,
τανοίας γ΄.
ρζ'. Ἐὰν μὴ τὰ ἱερὰ καὶ θεῖα ἀναθύματα
φόβου καὶ τρόμου διαχειρίζηται, ώστε τὰς κι
ρὸν ὑπενδύσεις ποιεῖσθαι τῆς θείας τραπέ
τῶν ἄλλων πνευματικών ἱερουργικών κειμη
καὶ εἰ μὴ διπλοῖ καὶ τίθησιν ἐπισπάστρας
νοιαι δ', καὶ ν'.
Περὶ τοῦ ὑφαντοῦ.
ρη'. Ἐὰν μὴ ὁ πρῶτος ἐπιδιδῷ προέθεν
108. Nisi ipse primus mane distribuat unicuique
pensum, detque operam ne quis fiat abusus in vel- c τὸ ἔργον, καὶ φυλάττοι τοῦτο μὴ γενέσθαι παρά
leribus et laneis staminibus, metanoas quinquaginta.
109. Si per incuriam præciderit subtemen, vel ira
commotus pectinem fregerit, melanceas quinquaginta.
110. Nisi decenter texantur tunicæ, servata in
texendo et fimbria densitate, et fili æqualitate,
et manus puritate, melancas quinquaginta faciat.
II. Quotidiana monachorum pœnæ a sanctissimo
Patre nostro Theodoro præscripta.
1. De monacho carnem clam comedente extra
infirmitatem.
τινα ἔν τε τοῖς ἐρίοις καὶ τοῖς ἐριουργηθείσε
σιν, ἀνὰ μετανοίας ν'α
ρθ'. Ἐὰν ἐξ ἀμελείας διακόψη τροιάν, ἢ ἐκ θε
τὰ τῆς κερκίδος κινηθεὶς συντρίψῃ αὐτήν, μετά
ρι. Ἐὰν μὴ πρεπόντως ὑφαίνοιντο οἱ χιτά
ρατηρουμένης ἐν τῇ ὑφανσίᾳ καὶ σώματος
ρότητος καὶ ἱσονημίας καὶ καθαροχειρίας,
νοιαι πεντήκοντα.
Β΄. Τα καθημερινὰ ἐπιτίμια τῶν μο
ἐκτεθέντα παρὰ τοῦ ὁσιωτάτου Η
ἡμῶν Θεοδώρου.
α΄. Περὶ μοναχοῦ ἐσθίοντος κρέα
ἐκτός ἀσθενείας.
Ὁ κρέα λαθροφαγήσας ἐκτός ἀνάγκης και
γίας τοῦ Πατρός, όψάριον, ἡ ὠόν, ἡ τυρὸν μὴ
Qui carnem clam comederit absque necessitate et
abbatis benedictione, is obsonium aut ova aut cascum per dies quadraginta non comedat. Scriptum ἡμέρας μ'· γέγραπται γάρ· Καὶ τῆς σαρκό
est enim: Et carnis curam ne feceritis ad concupi.
scentiam 10
10 Rom. xin, 14.
1 Confer Studite carm. xi. Tita codd., θα non θε.
NOTÆ.
Quid sit metanca, satis docet Goarius in
Euchologio p. 10, nempe illam a Gracis, præsertim monachis, duplici modo fieri: vel enim, inquit, ore manibusque terræ affixis, cum genuum inflexione profundissime inclinantur et procumbunt,
et tunc est μετάνοια μεγάλη, quae etiam στρωτή.
Si vero minus corpus infectant, dicitur μικρά. Cum
vero plures persolvunt, ultimas semper minores
et minores faciunt, simulque oratiunculam aliquam
proferunt.
volαν μὴ ποιεῖτε εἰς ἐπιθυμίαν
De Grecorum epitimiis exstat L. Alla
longa epistola ad Joh. Morinum inter mise
Baluzii ed. nov. t. III, p. 115.
Vides novum, immo alienum, Paulini
propositum a Studita sensum. (Conf. ad Gal.
Græci quidem objiciunt nobis Latinis, quod
monachi carnibus vescantur.Marten.Comm
Confer constitutiones Studitanas n. 22.
cogitationes monachum abbati suo re
mandat S. Benedicti Regula cap. 4. et 7.
col. 1749–1750page 8 of 22
PG 99:1749β΄. Περὶ τοῦ μὴ ἐξαγγέλλοντος μοναχοῦ δι᾽ ὅλης τῆς ἑβδομάδος.
Ὁ μὴ ἐξαγγέλλων τὰς καθ᾽ ἑαυτὸν πράξεις καὶ λογισμοὺς τῷ Πατρὶ διὰ τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἑβδομάδος, ἐκ τότε μὴ ἐδέσθω ἕως οὗ ἐξαγγείλῃ.
γ΄. Περὶ τοῦ λάθρα γενομένου δείπνου πρὶν εὐλογηθῆναι παρὰ τοῦ Πατρός.
Ὁ γευόμενος ἐξ οἱουδήποτε ὁποίας παρὰ δέξασθαι εὐλογίαν παρὰ τοῦ Πατρός, μὴ ἐδέσθω ἕως οὗ τὴν χάριν ἐκείνην.
δ΄. Περὶ τοῦ ὅτι χρὴ ἐκτὸς μανδύου ἐργάζεσθαι μοναχόν.
Ὁ ἄνευ τοῦ μανδύου αὐτοῦ ἢ τοῦ κουκουλλίου ἐργαζόμενος τὴν οἰκειῶν ἐργασίαν, ὡς καταφρονητὴς ἐπιτιμάσθω.
ε΄. Περὶ τοῦ μὴ πίνειν ὕδωρ μετὰ τὸ ἀπόδειπνον.
Ὁ μετὰ ἀπόδειπνον πίνων ὕδωρ, ἢ συντυγχάνων τινί, ποιείτω μετανοίας β΄.
ς΄. Περὶ τοῦ μὴ μεταλαμβάνοντος δι᾽ ἀμελείας.
Ὁ ἐκτὸς μ΄ ἡμερῶν, ἄνευ ἐπιτιμίου, μὴ ἀκοινωνῆτος, λεγέτω τῆν αἰτίαν· καὶ εἰ ἐξ ἀμελείας εὑρίσκεται τοῦτο ποιῶν, ἐπιτιμάσθω ἡμέρας μ΄.
ζ΄. Περὶ προσενέγκεως προσφορᾶς ἐν μοναστηρίῳ δεῖ ὡς κἂν πάλιν αὐτεὺς ἐπιζητεῖν.
Εἴ τις μοναχὸς ἔλθοι εἰς μοναστήριον, καὶ φέρει ἕως πεντηκοστοῦ δύναμιν, εἴτε φίλλους μία, οὐδὲ ἔχει ἐξουσίαν εἰς οὐδὲν ἕως ὁρισμοῦ μηκέτι ἐπιζητεῖν.
η΄. Κοσμικὸς ἀσθενῶν ἀποτάξασθαι, καὶ τὸν μοναχῶν βίον εἰσελθών, τὸ ἔνδυμα καὶ (τῆς) τῆς κλίνης αὐτοῦ ἐκκλησία μένει.
θ΄. Ὁ λέγων μοναχὸς λόγους κοσμικούς, ἢ ὅτι ἔχω γενικὰ νοῦ ποτε, ἀφοριζέσθω· (θ) ἡμέρας τρεῖς, μὴ προσαγαγὼν νε΄ καὶ τὸ ἀσφαλές· ν΄ ἡμέρας τῆς ἡμέρας τῆ σχήματι ἐλθών, ἀποτάξαντος τοῖς κατὰ σάρκα συγγενέσι τῷ Χριστῷ προστεθήμεθα.
ι΄. Εἴ τις ἐπιστρέψει ποτε ἀπὸ ἁμαρτίας οὐ προσλήψεται, ἀλλὰ πολὺ αὕτη, ἐλπίσας τῷ Χριστῷ εἴπεῖν· χαρὰ γίνεται ἐν οὐρανῷ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μεταδοῦντι.
ια΄. Ἐάν φιλῇ μοναχὸς οἰασδήποτε γυναῖκα, ἔστω ἐκτὸς τῆς ἡμέρας τοῦ ᾿Αναστάσεως τοῦ Κυρίου τῆς αὐτοῦ μήτρα ὑπόστασης ἑτέρας·
ιβ΄. ᾿Ο τὸ ἅγιον σχῆμα ἀθετῶν, ἔστω ἀκοινώνητος ἔτη τρία.
MONACHORUM POENE QUOTIDIANÆ.
β. Περὶ τοῦ μὴ ἐξαγγέλλοντος μοναχοῦ δι'
ὅλης τῆς ἑβδομάδος.
Ὁ μὴ ἐξαγγέλλων τὰς καθ᾿ ἑαυτὸν πράξεις καὶ
λογισμοὺς τῷ Πατρὶ διὰ τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἐδ.
δομάδος, ἐκ τότε μὴ ἐσθιέτω ἕως οὗ ἐξαγγείλη.
γ. Περὶ τοῦ λάθρα γενομένου οπώρας πρὶν
εὐλογηθῆναι παρὰ τοῦ ἱερέως.
Ο γευόμενος ἐξ οιασδήποτε οπώρας πρὶν δέξαν
σθαι ευλογίαν παρὰ τοῦ Πατρός, μὴ ἐσθιέτω ἐξ αὐτ
τῆς τὸν χρόνον ἐκεῖνον.
Γ. Περὶ τοῦ ὅτι οὐ χρὴ ἐκτὸς μανδύου έργαζεσθαι μοναχόν.
Ὁ ἄνευ τοῦ μανδύου αὐτοῦ ἡ τοῦ κουκουλλίου ἐρω
γαζόμενος τὴν οἰκνοῦν ἐργασίαν, ὡς καταφρονητής
ἐπιτιμάσθω.
6. Περὶ τοῦ μὴ πίνειν ὕδωρ μετὰ τὰ ἀπό
δειπνα,
Ο μετὰ ἀπόδειπνα πίνων ύδωρ, ἡ συντυγχάνων
τινί, ποιείτω μετανοίας γ΄.
5. Περὶ τοῦ μὴ μεταλαμβάνοντος ἐξ ἀμε
λείας.
Ὁ ἐκτὸς μ' ἡμερῶν, ἄνευ ἐπιτιμίου, μένων ἀκοι·
τώνητος. λεγέτω τὴν αἰτίαν καὶ εἰ ἐξ αμελείας
ὠρίσκεται τοῦτό ποιῶν, ἐπιτιμάσθω ἡμέρας μ'.
ζ. Περὶ προσενέξεως προσφορᾶς ἐν μοναστη
ρίῳ ὅτι οὐ χρὴ πάλιν αὐτοὺς ἐπιζητεῖν.
Εἴ τις μοναχὸς ἔλθοι εἰς μοναστήριον, καὶ φέρε
έως κεντηναρίου ὑπόστασιν, εἴτε ἕως φόλεως μιᾶς,
οὐκ ἔχει ἐξουσίαν ἐξ αὐτῆς ἕως τριχός μιᾶς ἐπι·
ζητεῖν.
π. Κοσμικός ἀσθενῶν ἀποτάξασθαι, καὶ τὸν μου
ναχικόν βίον εἰσελθὼν, τὸ ἔνδυμα καὶ (τα) τῆς κλί
της αὐτοῦ τῇ ἐκκλησίᾳ μενέτω.
6. Ο λόγων μοναχός λόγους κοσμικούς, ἡ ὅτι
Έχω γενικών πού ποτε, ἀφοριζέσθω ἡμέρας τρεῖς,
ξηροφαγῶν, καὶ ποιῶν μετανοίας ν· ἀπὸ γὰρ τῆς
ἡμέρας ὡς τὸ σχῆμα έλαβεν, ἀποταξάμενος τοῖς και
τὰ σάρκα συγγενέσι τῷ Χριστῷ προσηρμόσθη.
1. Εἴ τις τὸν ἐπιστρέφοντα ἀπὸ ἁμαρτίας οὐ προσο
δέχεται, ἀλλὰ λυπεῖ αὐτὸν, ἐλύπησε τὸν Χριστὸν εἰ
πάντα - Χαρά γίνεται ἐν οὐρανῷ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ
μετανοούντι.
κ'. Εάν φιλήσῃ μοναχός οιανδήποτε γυναῖκα,
Έστω ακοινώνητος ἡμέρας μ'· ἀλλ᾽ οὐδὲ κατ' αὐτὴν
τὴν ἡμέραν τῆς ᾿Αναστάσεως τοῦ Κυρίου τὴν αὐτοῦ
μητέρα ἀσπάσηται
εβ΄. Ὁ τὸ ἅγιον σχήμα ἀθετῶν, ἔστω ἀκοινώνητος
Στη τρία.
2. De monacho qui tota hebdomada non confessus
fuerit.
Qui confessus non fuerit actus suos et cogitationes abbati per septem hebdomadæ dies, deinde
ne comedat prius quam confiteatur.
3. De eo qui clam poma gustet ante quam a
sacerdote benedicantur.
Qui quodlibet pomum gustaverit ante abbatis benedictionem, ex illis non comedat anno illo.
4. Quod non oporteat sine pallio monachum operari.
Qui sine parvo suo pallio aut cucullo quamlibet
operam fecerit, ceu contemptor puniatur.
5. Non esse aquam bibendam post completorium.
Qui post completorium aquam biberit, aut cum
aliquo collocutus fuerit, centum faciat metanœas.
6. De eo qui ex neglectu Eucharistiam non
participaverit.
Qui ultra quadraginta dies (præterquam si in
pœnæ persolutione sit positus) ad sacram communionem accedere omiserit, causam rei dicat: et si
ex negligentia ita se gessisse comperiatur, pœnam
quadraginta dierum subeat.
7.Quod oblationem monasterio illatam,
monachi repetere.
nequeant
Si quis monachus ad monasterium venit, et sive
centenarum librarum substantiam, sive unum soα lidum ferat, non ei potestas est inde aliquid exquirendi, ne capillum quidem.
8. Si homo sæcularis in infirmitate abrenuntiet,
et monachalem vitain suscipiat, vestis ejus et lecti
stragula maneant ecclesiæ.
9. Monachus mundanos sermones eloquens, aut
quod prosapiam suam alicubi habeat, separetur
ad tres dies, cum cibo arido, et cum metanœis
quinquaginta. Nam ex quo die sacrum schema
sumpsit, valedicens cognatis carnalibus, Christo
cohæsit.
10. Si quis resipiscentem ex peccato non excipiat, sed eum contristet, is Christum contristat qui
dixit: Gaudium fitin cœlo super uno peccatore pœnitentiam agente.
14. Si monachus quamlibet mulierem osculatus
fuerit, sit extra communionem diebus quadraginta,
Quin adeo ne ipso quidem resurrectionis Domini
die matrem propriam ei osculari licebit.
12. Qui sanctam monachi vestem abjecerit, sit
extra communionem annis tribus.
Queenam hæc esset ob leviores culpas excommusicatio, intelligere licet ex cap. 24 Regulæ sancti Banadioti. «Siquis frater in levioribus culpis invenitur, mouse participatione privetur.Privati aucm mensæ consortio ista erit ratio, ut in oratorio
nselmum aut antiphonam non imponat, etc. Refeconem cibi, post fratrum refectionem solus acci-
¡at. Ut si, verbi gratia, fratres reficiunt sexta hora,
ille frater nona; si fratres nona, ille vespera.» Ita
intelliges multas excommunicationes in Studitæ
epitimiis scriptas.
Respicit morein Græcorum osculandi invicem
in paschalis diei lætitia, de quo more Allatius tract.
De Dominicis Græcorum post opus De consensu col.
1450 seq.
col. 1751–1752page 9 of 22
PG 99:1751ιγ΄. Ὁ τῇ ἁγίᾳ Τεσσαρακοστῇ νηστεύων, καὶ τῇ μεγάλη πέμπτη λύων λόγῳ διακρίσεως, ἀτιμάζει ὅλην τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστήν. ιδ΄. Ἐὰν κατὰ ἄγνοιαν πλυθῇ ἀντιμίνσιον, οὐ μολύνεται· ὁ γὰρ ἁγιασμὸς ἐν αὐτῷ ἐστι· τὸ γὰρ ἱερόν, μικρὸν οὐ γίνεται. ιε΄. Ὁ ἀπὸ λειτουργίας ἱερεὺς ἐμέσας, εἰ μὲν ἀπὸ γαστριμαργίας τοῦτο πέπονθεν, ἡμέρας ξ΄ πληρώσει μένων ἀκοινώνητος, νηστεύων καὶ πληρῶν καθ᾽ ἑκάστην ἡμέραν μετανοίας χιλίας· εἰ δὲ ἀπὸ βλάβης ἐγένετο, ἡμέρας ζ΄ ἕξει τὸ ἐπιτίμιον, ποιῶν καὶ μετανοίας κε΄. ις΄. Εἴ τις καταλείψει τὸν κανόνα, ξηροφαγίας ἡμέραν μίαν ποιείτω, καὶ μετανοίας μ΄. ιζ΄. Εἴ τις ἀπολείψει τοῦ λυχνικοῦ, ἢ τῶν ἀποδείπνων, ἡμέραν μίαν οἶνον μὴ πιέτω, μετανοίας ποιῶν ν΄. ιη΄. Ὅστις ἐν τῇ ὥρᾳ τῆς δόσεως τῆς εὐλογίας λείψει κατὰ ἀμέλειαν, νηστευέτω ἕως ὀψέ, καὶ μετανοίας ποιείτω ν΄. ιθ΄. Εἴ τις ἐξέλθοι τοῦ μοναστηρίου χωρὶς τῆς τοῦ ἡγουμένου παραθέσεως, μενέτω ἀκοινώνητος ἑβδομάδα μίαν, μετανοίας ποιῶν μ΄. κ΄. Εἴ τις κτήσεται πρᾶγμα χωρὶς τοῦ ἡγουμένου, μενέτω ἀκοινώνητος ἡμέρας ιε΄, ξηροφαγῶν ὥρᾳ θ΄, καὶ μετανοίας ποιῶν ν΄. κα΄. Εἴ τις συνδυάσει μετά τινος, ἢ ἀναχωρήσει τοῦ μοναστηρίου κρύφα, μενέτω ἀκοινώνητος ἡμέρας λ΄, ξηροφαγῶν, καὶ μετανοίας ποιῶν ρ΄. κβ΄. Εἴ τις λαβὼν ἐπιτίμιον παρὰ τοῦ ἡγουμένου μὴ φυλάξει, ἀφοριζέσθω ἑβδομάδα μίαν τῆς ἀδελφότητος, ξηροφαγῶν, καὶ μετανοίας ποιῶν καθημέραν ἑκατόν. κγ΄. Εἴ τις ἀδελφοῦ ἱμάτιον, ἢ ἄλλο τι παρὰ γνώμην αὐτοῦ φορέσει, ἡμέρας τρεῖς ξηροφαγείτω, μετανοίας ποιῶν ἑκατόν. κδ΄. Εἴ τις εὑρεθῇ τῇ νυκτὶ ἰδιάζων κρύφα μετά τινος, ἢ ἀλλάσσων τὸν τόπον τοῦ κοιταρίου, ἢ μένων ἔξω χωρὶς τῆς τοῦ ἡγουμένου γνώμης, ἀφοριζέσθω ἑβδομάδα, ξηροφαγῶν, μετανοίας ποιῶν σ΄. κε΄. Τοῦ ἡγουμένου μὴ ἐπιτρέψαντος, ἐὰν ἀδελφὸς ἀλλάξῃ τὸ ἐργόχειρον, ἡμέρας μ΄ ξηροφαγείτω, μετανοίας ποιῶν π΄. κς΄. Εἴ τις πρᾶγμα ἑαυτοῦ ἀλλάξει μετά τινος, χωρὶς τοῦ ἡγουμένου, ἢ ἀφ᾽ ἑαυτοῦ κτήσεται, ἢ λάβῃ παρά τινος, ἀφοριζέσθω ἡμέρας ιβ΄, μετανοίας ποιῶν π΄. κζ΄. Εἴ τις ἔξω τῆς τραπέζης ἐσθίει, τῆς τοῦ ἡγουμένου χωρὶς εὐλογίας, ἢ ἀῤῥωστίας δίχα, ξηροφαγείτω ἡμέρας τρεῖς, ποιῶν μετανοίας διακοσίας. κη΄. Εἴ τις μετὰ τὰ ἀπόδειπνα εὑρεθῇ ἐσθίων, ξηροφαγείτω ἑβδομάδα· εἰ δὲ εὑρεθῇ γελῶν, ποιείτω μετανοίας σ΄.
μεγάλη πέμπτη λύων λόγῳ διακρίσεως, άτιμάζει
ὅλην τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστήν,
13. Qui postquam in sancta quadragesima jeju- ιγ. Ὁ τῇ ἁγίᾳ Τεσσαρακοστή νηστεύων, καὶ τῇ
naverit, feria magna quinta, distinctionis causa,
jenjunium solverit, is totam dehonestat sanctam
quadragesimam.
14. Si ignoranter antimensium lotum fuerit, non
polluitur; quia in ipso sanctificatio manet; neque
res sacra, fit profana.
15. Si quis sacerdos post missam vomuerit, sihoc ob crapulam ei contigit, diebus integris sexaginta sit extra communionem, jejunans, et mille
quotidie metanceas faciens: sin contra ex aliqua
valetudine id passus sit, diebus septem poenæ
suberit, facietque malanceas viginti quinque.
16. Si quis canoni defuerit, aridis vescatur uno
die, ei faciat metanoeas centum.
17. Si quis lychnico non interfuerit aut completorio, vinum una die non bibat, et faciat melanceas
quinquaginta.
18. Si quis hora, qua eulogia datur, negligenter
abfuerit, jejunet usque ad vesperam, cum metan eis
quinquaginta.
19. Si quis monasterio egrediatur, absque pre
positi facultate, manet extra communionem una
hebdomada, cum metanceis quadraginta.
20. Si quis aliquid possederit inscio preposito,
sit extra communionem diebus quindecim, aridis
vescens hora nona, cum metancis quinquaginta.
21. Si quis cum aliquo conspiraverit, aut clam
de monasterio recesserit, sit extra communionem
diebus triginta, ciboque arido utens, metanas faciat centum.
22. Si quis impositam a præposito poenam non
observaverit, separetur hebdomada una afralribus,
cum cibo arido, et quotidianis metanceis centum.
23. Si quis fratris alterius vestem, aut quidvis
aliud praeter illius voluntatem tulerit, triduo aridis
vescatur cum centum metanceis.
24. Si quis deprehendatur noctu clam versari
cum aliquo, aut cubilis locum mutare, aut foris
manere, sine praepositi nutu, separetur una hebdomada, aridis utens, cum septuaginta metanceis.
25. Praeposito non annuente, si quis frater opus
suum manuale mutaverit, diebus quadraginta vescatur aridis, cum metanoeis octoginta.
ιδ'. Ἐὰν κατὰ ἄγνοιαν πλυθῆ ἀντιμίνσιον, οὐ μου
λύνεται· ὁ γὰρ ἁγιασμὸς ἐν αὐτῷ ἐστι· τὸ γὰρ ἱερόν,
μικρὸν οὐ γίνεται.
ιέ'. Ὁ ἀπὸ λειτουργίας ἱερεὺς ἐμέσας, εἰ μὲν ἀπὸ
γαστριμαργίας τοῦτο πέπονθεν, ἡμέρας ξ' πληρώσει
μένων ακοινώνητος, νηστεύων καὶ πληρῶν καθ' έκαν
στην ἡμέραν μετανοίας χελέας· εἰ δὲ ἀπὸ βλάβης έγιν
νέτο, ἡμέρας 5' ἔξει τὸ ἐπιτίμιον, ποιῶν καὶ μετανοίας κέ.
ις'. Εἴ τις καταλείψει τὸν κανόνα (10%), ξηροφαγίας
ἡμέραν μίαν ποιείτω, καὶ μετανοίας μ'.
ιζ· Εἴ τις ἀπολείψει τοῦ λυχνικοῦ, ἡ τῶν ἀπο
δείπνων, ἡμέραν μίαν οἶνον μὴ πιέτω, μετανοίας
ποιῶν ν'.
ιη. Οστις ἐν τῇ ὥρᾳ τῆς δόσεως τῆς εὐλογίας λείψει κατὰ ἀμέλειαν, νηστευέτω ἕως ὀψε, καὶ μετανοίας ποιείτων.
εθ'. Εἴ τις ἐξέλθοι τοῦ μοναστηρίου χωρὶς τῆς τοῦ
ἡγουμένου παραθέσεως, μενέτω ακοινώνητος ἑβδομά
θα μίαν, μετανοίας ποιῶν μ΄.
κ'. Εἴ τις κτήσεται πράγμα χωρίς τοῦ ἡγουμένου,
μενέτω ακοινώνητος ἡμέρας ιε', ξηροφαγῶν ώρα θα
καὶ μετανοίας ποιῶν ν.
κα΄. Εἴ τις συνδυάσει μετά τινος, ἡ ἀναχωρήσει
τοῦ μοναστηρίου κρύψα, μενέτω ακοινώνητος ἡμέρας
λ, ξηροφαγῶν, καὶ μετανοίας ποιῶν ρ'.
κβ'. Εἴ τις λαβὼν ἐπιτίμιον παρὰ τοῦ ἡγουμένου
μὴ φυλάξει, ἀφοριζέσθω ἑβδομάδα μίαν τῆς ἀδελφο
τητος, ξηροφαγῶν, καὶ μετανοίας ποιών καθημέραν
ἑκατόν.
κγ'. Εἴ τις ἀδελφοῦ ἱμάτιον, ἢ ἄλλο τι παρὰ γνώμην αὐτοῦ φορέσει, ἡμέρας τρεῖς ξηροφαθείτω, με
τανοίας ποιῶν ἑκατόν.
κδ'. Εἴ τις εὑρεθῇ τῇ νυκτὶ ἰδιάζων κρύφα μετά
τινος, ἢ ἀλλάσσων τὸν τόπον τοῦ κοιταρίου, ἡ μένων
ἔξω χωρὶς τῆς τοῦ ἡγουμένου γνώμης, ἀφοριζέσθω
ἑβδομάδα, ξηροφαγῶν, μετανοίας ποιῶν σ'.
κι'. Τοῦ ἡγουμένου μὴ ἐπιτρέψαντος, ἐὰν ἀδελφός
ἄλλαξη τὸ ἐργόχειρον, ἡμέρας μ' ξηροφαγείτω, με
τανοίας ποιῶν π'.
26. Si quis rem suam aliquam cum alio fratre κς'. Εἴ τις πρᾶγμα ἑαυτοῦ ἀλλάξει μετά τινος,
cummutaverit, inconsulto praeposito, vel ipse per ο χωρὶς τοῦ ἡγουμένου, ἡ ἀφ' ἑαυτοῦ κτήσεται, ἡ
se acquisiverit, aut ab aliquo acceperit, separetur λάβη παρά τινος, ἀφοριζέσθω ἡμέρας ιβ', μετανοίας
diebus duodecim, et metancas octoginta faciat.
27. Si quis extra mensam comederit, absque
prepositi benedictione, vel extra infirmitatem, aridis triduo vescatur, cum metanmeis ducentis.
28. Si quis post completorium comedere deprehendatur,aridis nutriatur una hebdomada. Si autem
ridens comperiatur, metanceas faciat ducentas.
Canon est pars officii Græcorum.
ποιῶν πό.
κζ. Εἴ τις ἔξω τῆς τραπέζης ἐσθίει, τῆς τοῦ
ἡγουμένου χωρὶς εὐλογίας, ἡ ἀῤῥωστίας δίχα, ξε
ροφαγείτω ἡμέρας τρεῖς, ποιῶν μετανοίας διακο
σίας.
κή. Εἴ τις μετὰ τὰ ἀπόδειπνα εὑρεθῇ ἐσθίων,
ξηροφαγείτω ἑβδομάδα· εἰ δὲ εὑρεθῇ γελών, ποιείτω
μετανοίας σ'.
ΝΟΤΑ.
col. 1753–1754page 10 of 22
PG 99:1753αθ'. Εἴ τις ἐν τραπέζῃ συντυγχάνει, ἢ γελοιάζει, ἐγειρέσθω εὐθύς, ποιῶν μετανοίας ρ'. λ'. Εἴ τις λυπήσει τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, καὶ καταφρονήσας μὴ διαλλαγῇ, ἀλλ' ἐπὶ τῷ παροργισμῷ μείνῃ, ἀφοριζέσθω ἑβδομάδας δύο, ξηροφαγῶν καὶ ποιῶν μετανοίας ν'. λα'. Εἴ τις ἐν ἡμέρᾳ τῆς λειτουργίας οὐ μεταλαμβάνει, εἰπάτω τὸ αἴτιον· εἰ δὲ μὴ εἴποι, νηστευέτω ἕως ὀψέ, ποιῶν μετανοίας ν'. λβ'. Ὅστις ἑνὶ τῶν ἀδελφῶν προσπαθῶς μετ' αὐτοῦ ψιθυρίζει, ἀφοριζέσθωσαν οἱ δύο, ἕως ἂν ἀποστῶσιν ἀλλήλων, ποιοῦντες ἀνὰ μετανοίας ρ'. λγ'. Ὅστις ἀπολείψει εἰς τὴν ἀρχὴν ἑκάστης ψαλμῳδίας, χωρὶς διακονίας ἢ προφάσεως ἀναγκαίας, ποιείτω μετανοίας γ'. λδ'. Ὅστις ἐκ ῥᾳθυμίας λείψοι τοῦ κανόνος, ἢ ἀπὸ λυχνικοῦ, ἢ ἄλλης ψαλμῳδίας, ξηροφαγείτω ἡμέραν μίαν, ποιῶν μετανοίας ρ'. λε'. Ὅστις κατὰ ἀμέλειαν οὐ καθίσει μετὰ τῶν ἀδελφῶν εἰς τὴν τράπεζαν, νηστευέτω λοιπὸν ἕως ὀψέ. λς'. Ὅστις ἄνευ ἀνάγκης προεγερθῇ τῆς τραπέζης, τρεῖς ἡμέρας οἶνον μὴ πινέσθω, ποιῶν μετανοίας μ'. λζ'. Ὅστις ἀργολογεῖ, ἢ εὐτράπελα φθέγγεται, οἶνον μὴ πινέτω τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ποιῶν μετανοίας μ'. λη'. Εἴ τις τῶν παιδευομένων τινὰ διὰ σφάλμα ἐκδικήσει, ξηροφαγείτω ἑβδομάδα μίαν, ποιῶν καθ' ἡμέραν μετανοίας ρ'. λθ'. Εἴ τις πολεμεῖται εἰς πορνείαν, ξηροφαγείτω ἡμέρας μ'· εἰ δὲ μὴ παύσεται ὁ πόλεμος, ἕως ἂν ἀναπαύσεται ξηροφαγείτω, ποιῶν μετανοίας τὸν νυχθήμερον τ'. μ'. Εἴ τις χαρίζεταί τινι τὸ παλαιὸν αὐτοῦ ἱμάτιον, χωρὶς ἐπιτροπῆς τοῦ ἡγουμένου, ξηροφαγείτω ἑβδομάδα μίαν, ποιῶν μετανοίας ξ'. μα'. Εἴ τις ἐνυπνιασθῇ εἰς πορνείαν, ἀκοινώνητος ἔσται τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ποιῶν μετανοίας μ', λέγων τὸν ν' ψαλμόν, καὶ τό, Κύριε, ἐλέησον, ἑκατόν. μβ'. Ὁ μαλακὸς ἡμέρας μ' ἀκοινώνητος ἔστω. μγ'. Ὁ ψεύστης ἔστω ἀκοινώνητος ἡμέρας μ'. μδ'. Ὁ κατάλαλος ὁμοίως ἡμέρας μ'. με'. Ὁ βλάσφημος κατὰ πάντα τρόπον καὶ ὁπωσδήποτε, ἄλαλος ἔστω ἡμέρας μ', ποιῶν μετανοίας καθ' ἡμέραν ν'. μς'. Ἐὰν θέλων τις μικροφαγήσῃ, ἔστω ἀκοινώνητος ἔτη ε'· εἰ δὲ ἐκ βίας τοῦτο πάθῃ, ἡμέρας τεσσαράκοντα. μζ'. Ἐὰν μοναχὸς μεγαλόσχημος πέσῃ εἰς πάθος, ἔστω ἀκοινώνητος ἔτη ε'· εἰ δὲ μικρόσχημος, ἔτη
MONACHORUM POENÆ QUOTIDIANÆ
αθ'. Εἴ τις ἐν τραπέζη συντυγχάνει, η γελοιάζει, 29. Si quis in mensa locutus fuerit aut riserit,
ἐγειρέσθω εὐθὺς, ποιῶν μετανοίας ρ'.
γ. Εί τις λυπήσει τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, καὶ κατα
φρονήσας μὴ διαλλαγῆ, ἀλλ' ἐπὶ τῷ παροργισμῷ
μείνῃ, ἀφοριζέσθω ἑβδομάδας δύο, ξηροφαγῶν καὶ
ποιῶν μετανοίας ν.
λα'. Εἴ τις ἐν ἡμέρα της λειτουργίας οὐ μεταλαμ
βάνει, εἰπάτω τὸ αἴτιον· εἰ δὲ μὴ εἶποι, νηστευέτω
ἕως ὀψὲ, ποιῶν μετανοίας ν'α
λβ'. Ὅστις ἑνὶ τῶν ἀδελφῶν προσπαθῶς μετ' αυτ
τοῦ ψιθυρίζει, ἀφοριζέσθωσαν οἱ δύο, ἕως ἂν ἀπο
στῶσιν ἀλλήλων, ποιοῦντες ἀνὰ μετανοίας ρ'.
λγ'. Οστις ἀπολείψει εἰς τὴν ἀρχὴν ἑκάστης ψαλμ
ῳδίας, χωρίς διακονίας ή προφάσεως αναγκαίας,
ποιείτω μετανοίας γ'.
λδ'. Οστις ἐκ ῥᾳθυμίας λείψοι τοῦ κανόνος, ἢ ἀπὸ
λυχνικοῦ, ἡ ἄλλης ψαλμῳδίας, ξηροφαγείτω ἡμέραν
μίαν, ποιῶν μετανοίας ρ'.
λε. Οστις κατὰ ἀμέλειαν οὐ καθίσει μετὰ τῶν
ἀδελφῶν εἰς τὴν τράπεζαν, νηστευέτω λοιπὸν ἕως
οψέ.
ας. Οστις ἄνευ ανάγκης προεγερθῇ τῆς τραπέ
ζης, τρεῖς ἡμέρας οἶνον μὴ πινέσθω, ποιῶν μετανοίας μ'.
λζ'. Οστις αργολογεί, ἡ εὐτράπελα φθέγγεται
οἶνον μὴ πινέτω τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ποιῶν μετανοίας μ'.
λη. Εἴ τις τῶν παιδευομένων τινὰ διὰ σφάλμα ἐκε
δικήσει, ξηροφαγείτω ἑβδομάδα μίαν, ποιῶν καθ
ἡμέραν μετανοίας ρ'.
10'. Εἴ τις πολεμεῖται εἰς πορνείαν, ξηροφαγείτα
ἡμέρας μ'· εἰ δὲ μὴ παύσεται ὁ πόλεμος, ἕως ἂναπαύσεται ξηροφαγείτω, ποιῶν μετανοίας τὸν νυχθήμερον τ'
μ'. Εἴ τις χαρίζεταί τινι τὸ παλαιὸν αὐτοῦ ἱμά
των, χωρὶς ἐπιτροπῆς τοῦ ἡγουμένου, ξηροφαγείτω
ἑβδομάδα μίαν, ποιῶν μετανοίας ξ'.
μα. Εἴ τις ἐνυπνιασθῇ εἰς πορνείαν, ἀκοινώνη
τος ἔσται τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ποιῶν μετανοίας μ',
λέγων τὸν ν' ψαλμόν, καὶ τό, Κύριε, ἐλέησον, έκατον
μα'. Ο μαλακός ἡμέρας μ' ἀκοινώνητος ἔστω.
μγ'. Ὁ ψεύστης ἔστω ακοινώνητος ἡμέρας μ'.
μι'. Ο καταλαλος ὁμοίως ἡμέρας μ'α
με. Ο βλάσφημος κατά πάντα τρόπον καὶ ὁπωσ
δήποτε, άλαλος ἔστω ἡμέρας μ', ποιῶν μετανοίας
καθ' ἡμέραν ν.
με. Εάν θέλων τις μικροφαγήση, ἔστω ἀκοινών
νητος ἔτη ε'· εἰ δὲ ἐκ βίας τοῦτο πάθη, ἡμέρας τεσσαράκοντα.
μζ'. Ἐὰν μοναχός μεγαλόσχημος πέσῃ εἰς πάθος
ἔστῳ ἀκοινώνητος ἔτη ε'· εἰ δε μικρόσχημος, ἔτη
statim surgens faciat metanoas centum.
30. Si quis fratri suo molestiam creaverit, et
deinde reconciliari neglexerit, sed in simultate permanserit, separetur duabus hebdomadis, aridis vescens, cum metanceis quinquaginta.
31. Si quis die liturgico Eucharistiam non sumat,
rei causam dicat. Si non dixerit, jejunet usque ad
vesperam, cum metanceis quinquaginta.
32. Si quis ex peculiari erga fratrem aliquem
affectu, cum eo mussitet, separentur ambo, donec
sodalitatem dirimant, faciantque metanceas centum.
33. Si quis uniuscujusque psalmodiæ initio defuerit, neque ministerio, neque causa necessaria
impeditus, centum faciat metancas.
34. Si quis ob pigritiam canoni non interfuerit,
aut lychnico, aut alii psalmodiæ parti, aridis vescatur uno die, cum metanceis centum.
35. Si quis ob socordiam non sederit cum fratribus ad mensam, jejunet deinde usque ad vesperam.
36. Si quis sine necessitate ante alios a mensa
surrexerit, triduo vinum non bibal, faciens simul
metanceas centum.
37. Qui otiosa verba aut jocosa effuliverit, vinum
ne bibat die illo, sed quadraginta melanceas faciat.
38. Si quis aliquem, qui ob culpam correctus
fuerit, defendat, aridis vescatur una hebdomada,
cum metanceis quotidianis centum.
39. Si quis tentatur ad fornicandum, arida comedat diebus quadraginta. Quod si tentatio non
desinal, tandiu aridis vescatur donec ea quiescat,
faciatque diu noctuque metanceas trecentas.
40. Si quis alicui veterem suam vestem largiatur,
sine præpositi licentia, aridis vescatur una hebdomada, cum metanceis sexaginta.
41. Si quis somniet fornicationem, abstineat
communione die illo, faciat metanas quadraginta,
recitetque psalmum quinquagesimum,cum Domine
miserere centies.
42. Mollis absque communione sit diebus quadraginta.
43. Mendax item diebus quadraginta.
44. Obtrectator similiter diebus quadraginta.
45. Blasphemus quomodolibet et quandolibet,
mutus sit diebus quadraginta, cum metandis quotidie quadraginta.
46. Si quis cibis vetitis vecatur, sit extra communionem annis quinque. Quod si coactus hoc fecerit, diebus quadraginta..
47. Si monachus magni schematis labatur in luzuriam, sit extra communionem quinquennio: si
ΝΟΤΑ.
Sanctus Benedictus Reg. cap. 6: «Scurrili
tates vel verba otiosa et risum moventia, eterna
clausura in omnibus locis damnamus; et ad
talia eloquia discipulum aperire os non permittimus. Legatur ibi Martenii Commentarius. Eadem
porro sententia est S. Basilii Const. cap. 12.
col. 1755–1756page 11 of 22
PG 99:1755δύο · ὁ αὐτὸς δὲ ὅρος κρατείτω καὶ ἐπὶ μοναστριών.
μη'. Ἐὰν μοναχός μεθύσῃ, ἐπόρνευσεν, καὶ ἔστω ἀκοινώνητος ἔτη δύο.
μθ'. Ἐὰν ἐπὶ δήμου γελάσῃ, ἔστω ἀκοινώνητος ἡμέρας μ'.
ν'. Ἐὰν ἀπὸ γαστριμαργίας ἐμέσῃ, ὁμοίως ἀκοινώνητος ἔστω ἡμέρας μ'.
να'. Ἐὰν περιπατήσῃ μεγαλόσχημος ἄνευ τοῦ κουκουλλίου αὐτοῦ, ἔστω ἀκοινώνητος ἡμέρας μ' · οὐκ ἔχει γὰρ ἐξουσίαν τοιοῦτος ἄνευ τῶν συμβόλων τοῦ ἁγίου σχήματος ἐργάσασθαι, ἤ κοιμηθῆναι, ἤ περιπατῆσαί ποτε πούποτε.
νβ'. Ἐὰν ἀντιλογήσηταί τις τῷ προεστῶτι αὐτοῦ, ἤ τινι ἀδελφῷ αὐτοῦ, ἔστω ἀκοινώνητος ἡμέρας τεσσαράκοντα.
νγ'. Ἐὰν μετὰ κοσμικῶν καθίσῃ μοναχὸς εἰς συμπόσιον, ἔστω ἀκοινώνητος ἡμέρας μ'.
νδ'. Ἐὰν μοναχὸς ἤ μοναχὴ τοῦ μοναστηρίου αὐτῶν ἀποδράσωσιν, ἔχουσιν ἀκοινωνησίας ἐπιτίμιον ἔτη ιβ'· εἰ δὲ γε κατὰ ψυχὴν βλάπτωνται καὶ ἐξέλθωσι λαθραίως τῶν μοναστηρίων, δεῖ τούτους εὑρεῖν δόκιμον μοναχόν, καὶ ἐκ τῶν πολλῶν ὀλίγα ἀναγγεῖλαι αὐτῷ πρὸς διόρθωσιν τῆς αἰτίας τοῦ πράγματος, ἵνα διὰ τῆς συνέσεως τοῦ ἱερέως δυνηθῶσι καταλλαγῆναι τοῖς προεστῶσιν αὐτῶν, καὶ ὑποστρέψωσιν εἰς τὰ ἴδια μοναστήρια, διορθουμένων τῶν ψυχικῶν σφαλμάτων.
νε'. Μοναχὸς φαγὼν ἤ πιὼν πρὸ τῆς ἀπολύσεως τῆς συνάξεως, ποιείτω ἐν τῇ τραπέζῃ μετανοίας ν'.
νς'. Ἐὰν μοναχὸς ἔσταται εἰς σύναξιν τῆς ἐκκλησίας, καὶ εἰς τὸ τέλος οὐχ εὑρεθῇ χωρὶς προστάξεως τοῦ μειζοτέρου, ἤ χωρὶς μεγάλης ἀνάγκης, ποιείτω μετανοίας μ', λεγέτω τό, Κύριε, ἐλέησον, μ'.
νζ'. Εἴ τις μοναχὸς φρατρίας ποιεῖ μετὰ ἑτέρων μοναχῶν εἰς οἱονδήποτε πράγμα, ποιείτω μετανοίας ρ', ξηροφαγῶν ἕως ἑσπέρας ἡμέρας δύο.
νη'. Εἴ τις μοναχὸς ἄζωστος κοιμᾶται εἰς τὴν αὐτοῦ κοίτην, ποιείτω μετανοίας ν'.
νθ'. Εἴ τις μοναχὸς ἐν βαλανείῳ χρίσμα ποιήσει, ποιείτω μετανοίας τ', ὁ δὲ κοσμικὸς ρ' · ἔστωσαν δὲ ἀμφότεροι ἀφωρισμένοι ἑβδομάδα μίαν.
ξ'. Μοναχὸς ἐν χώρᾳ ἤ κοινοβίῳ ἄνευ τῆς τοῦ ἡγουμένου εὐχῆς κοιμηθεὶς μίαν ἑσπέραν, ἔστω ἱστάμενος νύκτα ὁλόκληρον, ποιῶν μετανοίας ρν'.
ξα'. Μοναχὸς ἐν συνάξει γελάσας, ποιείτω μετανοίας μ'.
ξβ'. Μοναχὸς ἤ κοσμικὸς μὴ ὢν ἐπιτετιμημένος, καὶ ἀμελήσας ἡμέρας μ' μὴ κοινωνῆσαι, ἐνιαυτὸν χωριζέσθω τῆς ἐκκλησίας.
ξγ'. Μοναχὸς μοναστρίᾳ συμφθαρείς, μετὰ τὸ παύσασθαι αὐτοὺς τῆς ἁμαρτίας, ἐχέτωσαν ἐπιτίμιον ἀκοινωνησίας ἔτη γ'.
ξδ'. Ἱερεὺς κοσμικὸς ἱερουργήσας, καὶ ἐκ γαστρι-
MS. THEODORI STUDITE
vero parvi schematis, biennio. Eadem lex de mo- δύο· ὁ αὐτὸς δὲ ὄρος κρατείτω καὶ ἐπὶ μοναnialibus quoque valeat.
48. Si monachus ebrius fiat, habeatur ut fornicarius, et sit extra communionem biennio.
49. Si in publico riserit, sit extra communionem
diebus quadraginta.
50. Si ob crapulam vomuerit, sit pariter extra
communionem diebus quadraginta.
51. Si magni schematis monachus sine cucullo
suo ambulaverit, sit extra communionem diebus
quadraginta. Neque enim in ejus potestate est, uἱ
sine schematis sui insignibus operetur, aut dormial,
aut quandocunque vel quolibet ambulet.
52. Si quis contradixerit presidi suo, vel alicui
fratri, sit extra communionem diebus quadraginta.
53. Monachus qui cum secularibus in convivio
sederit, sit extra communionem diebus quadraginta.
54. Si monachus aut monialis monasterio suo
diffugiant, pœnam excommunicationis duodecennis incurrunt. Si vero vitiata anima clam monasterio se subduxerint, opus est ut hi aliquem probatum monachum inveniant, eique pauca ex multis
significent, quæ ad rei emendationem conferant;
ut per sacerdotis prudentiam reconciliari præsidibus suis possint, et in propria monasteria, sanatis
animæ culpis, reverti,
στριών.
μη'. Ἐὰν μοναχός μεθύσῃ, ἐπόρνευσεν, καὶ ἔστω
ἀκοινώνητος ἔτη δύο
μθ'. Ἐὰν ἐπὶ δήμου γελάση, ἔστω ἀκοινώνητος
ἡμέρας μ'.
ν'. Ἐὰν ἀπὸ γαστριμαργίας ἐμέση, ὁμοίως άκοι
νώνητος ἔστω ἡμέρας μ'.
να'. Ἐὰν περιπατήση μεγαλόσχημος ἄνευ τοῦ κου
κουλλίου αὐτοῦ, ἔστω ἀκοινώνητος ἡμέρας μ'· οὐκ
ἔχει γὰρ ἐξουσίαν τοιοῦτος ἄνευ τῶν συμβόλων τοῦ
ἁγίου σχήματος ἐργάσασθαι, ἤ κοιμηθῆναι, ἡ περιπατῆσαί ποτε πούποτε.
β'. Ἐὰν ἀντιλογήσηταί τις τῷ προεστῶτε αὐτοῦ, ἡ
τινι ἀδελφῷ αὐτοῦ, ἔστω ἀκοινώνητος ἡμέρας τεσ
σαράκοντα.
55. Monachus qui comederit aut biberit ante finem synaxeos, faciat ad mensam melancas quinquaginta.
56. Si quis monachus synaxi in ecclesia assistens,
haud usque ad finem ibi reperiatur, excepto superioris jussu, aut magna necessitate, faciat metanoeas quadraginta, totiesque dicat Domine,miserere,
-57. Simonachus cum aliis monachis ob quodlibet
negotium conspirationem fecerit, centum faciat
metanceas, et biduo vescatur aridis vespere.
58. Si quis monachus discinctus in lecto suo
dormierit, metanceas faciat quinquaginta.
59. Si quis monachus in balneo unctionem fecerit, metanceas agal trecentas. Secularis autem,
centum, uterque vero sit extra communionem hebdomada una.
60. Monachus qui in pago vel etiam cenobio,
sine præpositi sui benedictione uno vespere dormierit, vigilabit nocte integra faciens metanoeas
centum quinquaginta.
61. Monachus qui in synaxi riserit, quadraginta
metan ceas faciat.
62. Monachus aut secularis, qui non sub poena
canonica constitutus, per quadraginta dies communionem negligenter omiserit, anno uno separetur
ab ecclesia.
63. Monachus qui cum moniali rem habuerit,
postquam hi a peccato cessaverint, puniantur
triennali excommunicatione.
64. Secularis sacerdos qui sacrificaverit, et ex
νγ'. Εάν μετὰ κοσμικῶν καθίσῃ μοναχὸς εἰς συμ
πόσιον, ἔστω ἀκοινώνητος ἡμέρας μ'
να'. Ἐὰν μοναχὸς ἡ μοναχὴ τοῦ μοναστηρίου αὐτ
τῶν ἀποδράσωσιν, ἔχουσιν ἀκοινωνησίας ἐπιτίμιον
ἔτη ιβ'· εἰ δὲ γε κατά ψυχὴν βλάπτωνται καὶ ἐξελ
θωσι λαθραίως τῶν μοναστηρίων, δεῖ τούτους εὑρεῖν
δόκιμον μοναχόν, καὶ ἐκ τῶν πολλῶν ὀλίγα αναγγεί
λαι αὐτῷ πρὸς διόρθωσιν τῆς αἰτίας τοῦ πράγματος,
ἵνα διὰ τῆς συνέσεως τοῦ ἱερέως δυνηθώσι καταλλαγῆναι τοῖς προεστῶσιν αὐτῶν, καὶ ὑποστρέψωσιν εἰς
τὰ ἴδια μοναστήρια, διορθουμένων τῶν ψυχικῶν
σφαλμάτων.
νε. Μοναχός φαγὼς ἡ πιών πρὸ τῆς ἀπολύ
σεως τῆς συνάξεως, ποιείτω ἐν τῇ τραπέζη μετα
νοίας ν'.
νς'. Ἐὰν μοναχὸς ἔσταται εἰς σύναξιν τῆς ἐκκλη
σίας, καὶ εἰς τὸ τέλος οὐχ εὑρεθῆ χωρίς προστάξεως
τοῦ μειζοτέρου, ἤ χωρίς μεγάλης ανάγκης ποιείτω
μετανοίας μ', λεγέτω τό, Κύριε, ἐλέησον, μ'.
νζ'. Εἴ τις μοναχὸς φρατρίας ποιεῖ μετὰ ἑτέρων
μοναχῶν εἰς οιονδήποτε πράγμα,
ποιείτω μετα
νοίας ρ', ξηροφαγῶν ἕως ἑσπέρας ἡμέρας δύο.
νη'. Εἴ τις μοναχὸς ἄζωστος κοιμᾶται εἰς τὴν αὐτ
τοῦ κοίτην, ποιείτω μετανοίας ν.
νθ'. Εἴ τις μοναχὸς ἐν βαλανείῳ χρίσμα ποιήσει,
ποιείτω μετανοίας τ', ὁ δὲ κοσμικός ρ'· ἔστωσαν δι
ἀμφότεροι αφωρισμένοι εβδομάδα μίαν.
Ε. Μοναχὸς ἐν χώρᾳ ἡ κοινοβίῳ ἄνευ τῆς τοῦ ἤγου
μένου εὐχῆς κοιμηθεὶς μίαν ἑσπέραν, ἔστω ἱστάμε
νος νύκτα ολόκληρον, ποιῶν μετανοίας γν
ξα. Μοναχὸς ἐν συνάξει γελάσας, ποιείτω μετα
νοίας μ'.
ξβ'. Μοναχὸς ἢ κοσμικός μή ὧν ἐπιτετιμημένος,
καὶ ἀμελήσας ἡμέρας μ' μὴ κοινωνῆσαι, ἐνιαυτὸν
χωριζέσθω τῆς ἐκκλησίας.
ξγ'. Μοναχός μοναστρία συμφθαρείς, μετὰ τὸ παύ
σασθαι αὐτοὺς τῆς ἁμαρτίας, ἐχέτωσαν ἐπιτίμιον
ἀκοινωνησίας ἔτη γ.
ξδ'. Ἱερεὺς κοσμικὸς ἱερουργήσας, καὶ ἐκ γαστρι
col. 1757–1758page 12 of 22
PG 99:1757ξέ. Εἴ τις ὑπὸ τοῦ διαβόλου πολεμούμενος ἀποσκιρτήσει, καὶ πάλιν στραφῇ, ἔχει ἐπιτίμιον χρόνον ἕνα. Εἰ δὲ καὶ εἰς τὴν ὥραν τοῦ θανάτου αὐτοῦ μετανοήσει, δέχεται αὐτὸν ὁ Θεός· ἠλέησε γὰρ αὐτὸν ὁ Χριστὸς εἰπών· Χαρὰ γίνεται ἐν οὐρανῷ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι.
ΚΑΝΩΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΣΤΑΥΡΟΠΡΟΣΚΥΝΗΣΙΝ.
ΩΔΗ Α'.
Πανηγύρεως ἡμέρα. Τῇ ἐγέρσει Χριστοῦ θάνατος φροῦδος ὤφθη, ζωῆς ἀνέτειλεν αὐγή, ὁ Ἀδὰμ ἐξαναστὰς χορεύει χαρᾷ, διὸ ἀλαλάζωμεν ἐπινίκιον ᾄδοντες.
Προσκυνήσεως ἡμέρα τοῦ τιμίου σταυροῦ, δεῦτε πρὸς τοῦτον πάντες. Τῆς γὰρ ἐγέρσεως Χριστοῦ τὰς αὐτὰς φωτοβολῶν προτίθεται νῦν, αὐτὸν ἀσπασώμεθα ψυχικῶς ἀγαλλόμενοι.
Ἐπιφάνηθι, ὁ μέγας τοῦ Κυρίου σταυρός. Δεῖξόν μοι ὄψιν θείαν τῆς ὡραιότητός σου νῦν, ἄξιον [ἀξίωσον] προσκυνητὴν αἰνέσεως σου. Καὶ γὰρ ὡς ἐμψύχῳ σοι, καὶ φωνῶ, καὶ προσπτύσσομαι.
Αἰνεσάτωσαν συμφώνως οὐρανός, καὶ ἡ γῆ, ὅτι πρόκειται πᾶσιν ὁ παμμακάριστος σταυρός, ᾧ παγεὶς σωματικῶς ἐτύθη Χριστός, αὐτὸν ἀσπασώμεθα ψυχικῶς ἀγαλλόμενοι.
Τριαδικόν.
Ὦ Τριὰς τοῖς χαρακτῆρσιν, ὦ μονὰς τῇ μορφῇ, Πάτερ, Υἱὲ καὶ Πνεῦμα. Ἡ ὁμοδύναμος ἑνὰς ἐν βουλῇ, καὶ θελήσει, καὶ κράτους ἀρχῇ, τὸν κόσμον σου φύλαττε, τὴν εἰρήνην βραβεύουσα.
Θεοτόκιον.
Πεῖραν ὅλως ἡ Παρθένος μὴ εἰδυῖα ἀνδρός, ἄσπορον τίκτεις βρέφος, ἄχραντον φέρεις τοκετόν, τὸν τῶν ὅλων ποιητὴν Χριστὸν τὸν Θεόν, αὐτὸν ἐκδυσώπησον εἰρηνεῦσαι τὰ σύμπαντα.
Καταβασία.
Ὁ θειότατος προετύπωσε πάλαι Μωσῆς ἐν Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ διαβιβάσας Ἰσραὴλ τὸν σταυρόν σου, τὴν ὑγρὰν τῇ ῥάβδῳ τεμών, ᾠδήν σοι ἐξόδιον ἀναμέλπων, Χριστὲ ὁ Θεός.
μαργίας ἐμέσας τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ,
ἡμέρας μ' τοῦ μὴ ἱερουργῆσαι.
CANON IN ADORATIONEM S. CRUCIS.
ἐχέτω ἐπιτίμιον crapula die eadem vomuerit, hac pena multetur
ut quadraginta diebus sacrificando sit interdictus.
63. Si quis oppugnatus a diabolo prævaricatus
fuerit, sed postea resipuerit, anni unius penitentia multetur. Quod si tamen in ipso mortis articulo
pœnituerit, recipit eum Deus. Namque ei veniam
contulit Christus verbis illis: Gaudium est in cœlo
super uno peccatore pœnitentiam agente.
ξέ. τις ὑπὸ τοῦ διαβόλου πολεμούμενος ἀπο
σκιρτήσει, καὶ πάλιν στραφῇ, ἔχει ἐπιτίμιον χρόνον
ἶνα. Εἰ δὲ καὶ εἰς τὴν ὥραν τοῦ θανάτου αὐτοῦ μετανοήσει, δέχεται αὐτὸν ὁ Θεός· ἡλέησε γὰρ αὐτὸν ὁ
Χριστὸς εἰπών· Χαρά γίνεται ἐν οὐρανῷ ἐπὶ ἐνὶ
ἁμαρτωλῷ μενανοοῦντι.
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ
ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΣΤΟΥΔΙΤΟΥ
ΚΑΝΩΝ ΕΙΣ ΤΗΝ
ΣΤΑΥΡΟΠΡΟΣΚΥΝΗΣΙΝ.
S. P. THEODORI STUDITÆ
CANON IN ADORATIONEM CRUCIS.
(GRETSER. De cruce, t. III, p. 321.)
ΩΔΗ Α'.
Πανηγύρεως ἡμέρα. Τῇ ἐγέρσει Χριστοῦ θάνατος
φροῦδος ώφθη, ζωής ἀνέτειλεν αὐγὴ, ὁ ᾿Αδάμ
ἐξαναστάς χορεύει χαρά, διὸ ἀλαλάζωμεν ἐπινίκιον
έδοντες.
Προσκυνήσεως ἡμέρα τοῦ τιμίου σταυροῦ, δεῦτε
πρὸς τοῦτον πάντες. Τῆς γὰρ ἐγέρσεως Χριστοῦ τὰς
αὐτὰς φωτοβολῶν προτίθεται νῦν, αὐτὸν ἀσπασώμεθα
ψυχικῶς ἀγαλλόμενοι.
Επιφάνηθι, ὁ μέγας τοῦ Κυρίου σταυρός. Δεῖξόν
μοι όψιν θείαν τῆς ὡραιότητός σου νῦν, ἄξιον
[ἀξίωσον] προσκυνητὴν αἰνέσεως σου. Καὶ γὰρ ὡς
ἐμψύχω σοι, καὶ φωνῶ, καὶ προσπτύσσομαι.
ODA I.
Dies lætitiæ est. Christi resuscitatione mors evanuit, vitæ splendor exstitit; Adam resurgens cum
gaudio choreas ducit, propterea jubilemus victricia
carmina concinentes.
Advenit dies adorandi pretiosam crucem; adeste
omnes. Jaciens enim resurrectionis Christi lucides
radios, nunc prostat; eam proinde spiritali gaudio
pleni amplectamur et exosculemur.
Appareto, o immensa Domini crux, ostende mihi
nunc divinam faciem venustatis tuæ. Dignare adoratorem, ut præconia tua decantet. Nam ut cum re
animata tecum loquor, teque amplector.
Laudes consona voce decantent cœlum et terra,
quia omnibus crux beatissima proposita est, in qua
Αἰνεσάτωσαν συμφώνως οὐρανὸς, καὶ ἡ γῆ, ὅτι
πρόκειται πᾶσιν ὁ παμμακάριστος σταυρός, ᾧ παγείς
σωματικῶς ἐτύθη Χριστός, αὐτὸν ἀσπασώμεθα ψυ- Christus suo corpore fixus immolatus est, ipsam
χικῶς ἀγαλλόμενοι.
Τριαδικόν.
Ο Τριὰς τοῖς χαρακτήρσιν, ὦ μονὰς τῇ μορφή,
Πάτερ, Υἱὲ καὶ Πνεῦμα. Ἡ ὁμοδύναμος ένας ε
βουλῇ, καὶ θελήσει, καὶ κράτους ἀρχῇ, τὸν κόσμον
σου φύλαττε, τὴν εἰρήνην βραβεύουσα.
Θεοτόκιον.
Πεῖραν ὅλως ἡ Παρθένος μὴ εἰδυῖα ἀνδρός, ἄσπου
ρον τίκτεις βρέφος, ἄχραντον φέρεις τοκετόν, τὸν
τῶν ὅλων ποιητὴν Χριστὸν τὸν Θεόν, αὐτὸν ἐκδυσ
ώπησον εἰρηνεῦσαι τὰ σύμπαντα.
Καταβασία.
lætis mentibus osculemur.
Triadicum.
Ο Trinitas personis, o unitas natura, Pater,
Fili, et Spiritus sancte. Unitas ejusdem et æqualis
potentis consilio, voluntate, potestate, imperio
mundum tum custodi, pacemque concede.
Theotocium.
Omnino expers viri, sine semine paris infantem,
partumque geris immaculatum, omnium conditorem Christum Deum, ipsum exora, utcunctis pacem
largiatur.
Catabasia.
Ὁ θειότατος προςτύπωσε πάλαι Μωσῆς ἐν Ερυθρᾷ Olim divinus Moyses præfiguravit crucem tuam,
θαλάσση διαβιβάσας Ἰσραὴλ τὸν σταυρόν σου, τὴν traducens populum Israeliticum per mare Rubrum,
ὑγρὰν τῇ ράβδῳ τεμών, ᾠδήν σοι ἐξόδιον ἀναμέλπων, virga aquis divisis; canticum exitus celebrandi graΧριστὲ ὁ Θεός.
ția tibi, Christe Deus, decantans.
Canon for the Adoration of the Holy CrossCanon in adorationem S. Crucis
col. 1759–1760page 13 of 22
PG 99:1759Δεῦτε, ᾆσμα ᾄσωμεν καινὸν τὴν κατάλυσιν ᾅδου πανηγυρίζοντες. Ἐκ γὰρ τοῦ τάφου Χριστὸς ἀνέστη, τὸν θάνατον ἑλὼν καὶ σώσας τὰ σύμπαντα. Δεῦτε ἀρυσώμεθα, πιστοί, οὐκ ἐκ κρήνης βρυούσης ὕδωρ φθειρόμενον, ἀλλὰ πηγὴν φωτισμοῦ, σταυροῦ προσκυνήσει τοῦ Χριστοῦ, ἐν ᾧ καὶ καυχώμεθα. Πάλαι ἂν ἐτύπου Μωϋσῆς ταῖς παλάμαις σταυρόν· σου νῦν προσπτυσσόμενοι, τὸν νοητὸν Ἀμαλὴκ τροπούμεθα, Δέσποτα Κύριε, δι' οὗ καὶ σεσώσμεθα. Ὄμμασι καὶ χείλεσιν ἁγνοῖς ἀνακρούοντες μέλος ἀγαλλιάσεως, τὸν τοῦ Κυρίου σταυρὸν χαρᾷ προσκυνήσωμεν πιστοὶ κροτοῦντες ἐν ᾄσμασιν. Τριαδικόν. Ἕνα ὑποστάσεσι τρισὶ Θεὸν ἄναρχον σέβω, μὴ διαιρούμενον τῇ τῆς οὐσίας μορφῇ· Πατέρα, Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα ζῶν, ἐν οἷς βεβαπτίσμεθα. Θεοτόκιον. Ἐν βάτῳ Μωσῆς σου τυπικῶς τὸ μυστήριον πάλαι, σεμνή, ἑώρακεν. Ὡς γὰρ ἐκείνην ἡ φλόξ, τὸ πῦρ θεότητος τὴν σὴν νηδύν οὐ κατέφλεξεν. Καταβασία. Στερέωσον, Δέσποτα Κύριε, τῷ σταυρῷ σου ἐν πέτρᾳ με τῇ τῆς πίστεως, μὴ σαλευθῆναι τὸν νοῦν ἐχθροῦ προσβολαῖς τοῦ δυσμενοῦς. Μόνος γὰρ εἶ ἅγιος. ᾨΔΗ Γ'. Ἰδοὺ ἀνέστη ὁ Χριστός, ταῖς μυροφόροις γυναιξίν ἄγγελος φησι· Μὴ θρηνεῖτε, πορεύθητε, εἴπατε τοῖς ἀποστόλοις· Χαίρετε, σήμερον σωτηρία τῷ κόσμῳ, ἡ τυραννὶς τοῦ ἐχθροῦ θανάτου λέλυται. Τοῦ ζωηφόρου σου σταυροῦ τὴν προσκυνήσιμον χαρὰν σήμερον, Χριστέ, ὑπαντῶντες προπομπὴν ποιούμεθα τοῦ παναγίου πάθους σου, ὅπερ εἰς σωτηρίαν τοῦ κόσμου ἐναπειργάσω, Σωτήρ, ὡς παντοδύναμος. Σήμερον γίνεται χαρὰ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς, ὅτι τοῦ σταυροῦ τὸ σημεῖον κόσμῳ ἐμφανίζεται. Σταυρὸς ὁ τρισμακάριστος, οὗτος προτεθεὶς ἀναβλύζει χάριν ἀένναον. Τί σοι προσάξωμεν, Χριστέ, ὅτι τὸν τίμιον σταυρὸν δέδωκας ἡμῖν προσκυνῆσαι, ἐν ᾧ τὸ πανάγιον κατεκενώθη αἷμά σου, ᾧ καὶ ἡ σάρξ σου ἤλοις ἐπάγη· ὃν ἀσπαζόμενοι νῦν εὐχαριστοῦμέν σοι. Τριαδικόν. Μιᾶς θεότητος ὑμῶν τρεῖς ὑποστάσεις ἡμερῶς φύσεως ἁπλῆς δογματίζω, τὸν Πατέρα ἄναρχον, Υἱόν, καὶ Πνεῦμα ἅγιον, σύνθρονον, κυριότητα μίαν, ὁμοβασίλειον ἓν κράτος ἀΐδιον. Θεοτόκιον. Μόνη ἐφάνης γυναικῶν χρῆμα πανθαύμαστον ἁγνή, πρᾶγμα φοβερόν. Τὴν γὰρ φύσιν σὺ ἐκαινοτόμησας ἄνευ σπορᾶς κυήσασα, μείνασα πάλιν ὡς πρὶν παρθένος. Ὁ γεννηθεὶς γὰρ ἐκ σοῦ Θεός ἐστιν ἀληθής. Καταβασία. Ἐπὶ σταυροῦ σε, δυνατέ, φωστὴρ ὁ μέγας κατα-
ODA II.
Adeste, novum canticum cantemus, destructionem inferni celebrantes. Nam Christus ex sepulcro
exstitit, devicta morte, omnibusque salvatis.
Adeste fideles, hauriamus ex fonte scaturiente
non aquam corruptibilem, sed fontem illuminationis, adoratione crucis, in qua et gloriamur.
Quam olim Moyses manibus præfigurabat crucem
tuam nunc osculantes, Amalec spiritalem in fugam
vertimus, Domine, per quam etiam salvati sumus.
Oculis et labiis puris exsultationis melos modulantes Domini crucem cum gaudio adoremus plaudentes in canticis,
Triadicum.
YO
ΩΔΗ Β'.
Δεῦτε, άσμα ᾄσωμεν καινὸν τὴν κατάλυσιν άδου
πανηγυρίζοντες. Ἐκ γὰρ τοῦ τάφου Χριστὸς ἀνα
έστη, τὸν θάνατον ἐλὼν καὶ σώσας τὰ σύμπαντα.
Δεῦτε ἀρυσώμεθα, πιστοί, οὐκ ἐκ κρήνης βρυούσης
ύδωρ φθειρόμενον, ἀλλὰ πηγὴν φωτισμού, σταυροῦ
προσκυνήσει τοῦ Χριστοῦ, ἐν ᾧ καὶ καυχώμεθα.
Πάλαι ἂν ἐτύπου Μωϋσῆς ταῖς παλάμαις σταυρόν
σου νῦν προσπτυσσομενοι, τὸν νοητόν Αμαληκ τροπούμεθα, Δέσποτα Κύριε, δι' οὗ καὶ σεσώσμεθα.
Ομμασι καὶ χείλεσιν ἁγνοῖς ἀνακρούοντες μέλος
ἀγαλλιάσεως, τὸν τοῦ Κυρίου σταυρὸν χαρᾷ προσκυ
νήσωμεν πιστοὶ κροτοῦντες ἐν ᾄσμασιν.
Τριαδικόν.
Ένα ὑποστάσεσι τρισὶ Θεὸν ἄναρχον σέβω, μὴ δι
Unum in tribus hypostasibus Deum principii ex.
pertem colo, non discretum essentia Patrem, Fi- αιρούμενον τῇ τῆς οὐσίας μορφῆ Πατέρα, Υἱὸν, καὶ
lium, et Spiritum vivifcum, in quorum nomine
baptizati sumus.
Theotocium.
In rubo olim Moyses mysterium tuum typice
vidit, o veneranda. Ut enim illum flamma, sic uterum tuum ignis Divinitatis non adussit.
Calabasia.
Confirma me, Domine, cruce tua in petra fidei, ne
mens mea impressione inimici concutiatur. Solus
enim sanctus es.
ODA III.
Ecce surrexit Christus, ait Angelus ad mulieres,
quæ unguenta afferebant: Ne ploretis. Euntes dicite
apostolis: Gaudete, hodie salus mundo accidit: et
tyrannis inimici per mortem dissoluta est.
Vivificæ crucis tuæ hodierna die celebritatem
obeuntes, prolusionem quamdam instituimus sanctissimæ passionis tuæ, quam ut omnipotens, in salutem mundi operatus es.
Hodie gaudium exsistit in coelo et terra, quia
crucis signum mundo illucescit, crux ter beata;
quæ proposita gratiam perennem stillat.
Quid tibi, Christe, retribuemus, quod copiam
nobis fecisti venerandam crucem tuam adorandi,
in qua sanctissimus tuus sanguis effusus est, cui
etiam caro tua clavis est affixa? quam osculantes
gratias tibi persolvimus.
Triadicum.
Unius deitatis tres hypostases indivisibiliter simplicis nature prædico et agnosco, Patrem principii
expertem, Filium, et Spiritum sanctum, ejusdem
solii dominationem unam, æqualis potestatis unam
potentiam sempiternam.
Theolocium.
Sola tu castissima inter mulieres miraculum es
admirabile et tremendum. Naturam enim novasti
sine semine concipiens, et post partum virgo, ut
antea, permanens. Verus enim Deus est, qui ex te
natus est.
Calabasia.
Cum te, o potens sol in cruce conspiceret, horΠνεῦμα ζῶν, ἐν οἷς βεβαπτίσμεθα.
Θεοτόκιον.
Ἐν βάτῳ Μωσής σου τυπικῶς τὸ μυστήριον πάν
λαι, σεμνή, ἑώρακεν. Ως γὰρ ἐκείνην ἡ φλόξ, τὸ
in
πῦρ θεότητος τὴν σὴν νηδύν οὐ κατέφλεξεν.
Καταβασία.
Στερέωσον, Δέσποτα Κύριε, τῷ σταυρῷ σου ἐν πέτ
τρα με τῇ τῆς πίστεως, μὴ σαλευθῆναι τὸν νοῦν ἐχθροῦ
προσβολαῖς τοῦ δυσμενούς. Μόνος γὰρ εἰ ἅγιος.
ΩΔΗ Γ'.
Ἰδοὺ ἀνέστη ὁ Χριστός, ταῖς μυροφόροις γυναιξίν
ἄγγελος φησι· Μὴ θρηνεῖτε, πορεύθητε, εἴπατε τοῖς
αποστόλοις - Χαίρετε, σήμερον σωτηρία τῷ κόσμῳ, ἡ
Ο τυραννὶς τοῦ ἐχθροῦ θανάτου λέλυται.
Τοῦ ζωηφόρου σου σταυροῦ τὴν προσκυνήσιμον
χαρὰν σήμερον, Χριστέ, ὑπαντώντες προπομπήν
ποιούμεθα τοῦ παναγίου πάθους σου, ὅπερ εἰς σωτ
τηρίαν τοῦ κόσμου ἐναπειργάσω, Σωτὴρ, ὡς παντοδύναμος.
Σήμερον γίνεται χαρὰ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς,
ὅτι τοῦ σταυροῦ τὸ σημεῖον κόσμῳ ἐμφανίζεται.
Σταυρὸς ὁ τρισμακάριστος, οὗτος προτεθεὶς ἀναβλύ
ζει χάριν ἀένναον.
Τί σοι προσάξωμεν, Χριστέ, ὅτι τὸν τίμιον σταυρὸν
δέδωκας ἡμῖν προσκυνῆσαι, ἐν ᾧ τὸ πανάγιον κατεκε
νώθη αἷμά σου, ᾧ καὶ ἡ σάρξ σου ἤλοις ἐπάγη, ἂν
ἀσπαζόμενοι νῦν εὐχαριστοῦμέν σοι,
Τριαδικόν.
Μιᾶς θεότητος ὑμῶν τρεῖς ὑποστάσεις ἡμερῶς
φύσεως ἁπλῆς δογματίζω, τὸν Πατέρα αναρχον, Υἱόν,
καὶ Πνεῦμα ἅγιον, σύνθρονον, κυριότητα μίαν, όμοι
βασίλειον ἔν κράτος ἀἴδιον.
Θεοτόκιον.
Μόνη ἐφάνης γυναικῶν χρῆμα πανθαύμαστον ἀγνη
πρᾶγμα φοβερόν. Τὴν γὰρ φύσιν σὺ ἐκαινοτόμησας
ἄνευ σπορᾶς κυήσασα, μείνασα πάλιν ὡς πρὶν παρα
θένος. Ο γεννηθεὶς γὰρ ἐκ σοῦ Θεός ἐστιν ἀλη
θής.
Καταβασία.
Ἐπὶ σταυροῦ σε, δυνατά, φωστήρ ὁ μέγας κατά
col. 1761–1762page 14 of 22
PG 99:1761ἰδὼν τρόμῳ ἐπαρθεὶς τὰς ἀκτίνας συνέστειλεν, πᾶσα δὲ κτίσις ὕμνησεν ἐν φόβῳ τὴν σὴν μακροθυμίαν. Καὶ γὰρ ἐπλήσθη ἡ γῆ τῆς σῆς αἰνέσεως.
ΩΔΗ Δ΄.
Παράδεισος ἄλλος ἀπὸ τοῦ τάφου, ἄδυτον φάος· τῷ κόσμῳ ἐπάρων τὴν ἀφθαρσίαν, ἐκμειώσας, Κύριε, τοῦ θανάτου τὴν κατήφειαν ἐκ τῶν περάτων ὡς εὐσπλάγχνος.
Προσέλθωμεν κεκαθαρμένοι τῇ ἐγκρατείᾳ, θερμῶς προσπτυσσόμενοι ἐν αἰνέσει ξύλον τὸ πανάγιον, ἐν ᾧ Χριστὸς σταυρούμενος ἔσωσε κόσμον, ὡς εὐσπλάγχνος.
Χορεύουσιν ἐν εὐφροσύνῃ ἀγγέλων τάξεις σήμερον σταυροῦ τῇ προσκυνήσει. Ἐν αὐτῷ γὰρ τέθραυκε τὰς τῶν δαιμόνων φάλαγγας, σώσας, Χριστέ, τὸ ἀνθρώπινον.
Παράδεισος ἄλλος ἐγνώσθη ἡ Ἐκκλησία, ὡς πρὶν ξύλον ἔχουσα ζωηφόρον τὸν σταυρόν σου, Κύριε. Ἐξ οὗ διὰ προσψαύσεως, ἀθανασίας μετέχομεν.
Τριαδικόν.
Συνάναρχα τρία δοξάζω μιᾶς οὐσίας, Θεὸν τὸν Πατέρα, Υἱὸν καὶ Πνεῦμα, φῶς ἐν τριλαμπέστατον, ὁμοκραταὶ βασίλειον, ἐν ἀσυγχύτῳ ταυτότητι.
Θεοτόκιον.
Ἐκύησας φύσεως νόμῳ, ἀλλ' ὑπὲρ νόμον. Σοῦ γὰρ μόνης ἄσπορος ἡ λοχεία· φρικτὸς καὶ νοούμενος ὁ τρόπος καὶ λεγόμενος τοῦ τοκετοῦ σου, πανάμωμε.
Καταβασία.
Ὀρθριζοντές σε ἀνυμνοῦμεν, Σωτὴρ τοῦ κόσμου, εἰρήνην εὑράμενοι τῷ σταυρῷ σου, δι' οὗ ἀνεκαίνισας τὸ γένος τὸ ἀνθρώπινον, φῶς πρὸς ἀνέσπερον ἄγων ἡμᾶς.
ΩΔΗ Ε΄.
Ἀνέστης τὸν θάνατον θραύσας, Χριστέ, ὥσπερ μέγας βασιλεύς, ἐκ τῶν ᾅδου ταμείων ἀνακαλέσας ἡμᾶς· ἀπόλαυσιν βασιλείας οὐρανῶν, εἰς γῆν ἀθανασίας.
Κροτοῦντες ἐν ᾄσμασι θείοις πιστοὶ ἀλαλάξωμεν θεῷ, τὸν σταυρὸν τοῦ Κυρίου κατασπαζόμενοι. Ἀγλαότης ἀναβλύζει γὰρ πηγὴν πᾶσι τοῖς ἐν τῷ κόσμῳ.
Πληρωθήτω ἡ ἀσματογράφος φωνή. Προσκυνοῦμεν γὰρ ἰδοὺ τῶν ἀχράντων ποδῶν σου τὸ ὑποπόδιον, τιμιώτατε, τὸν σταυρόν σου τὸν σεπτόν, τὸ τριπόθητον ξύλον.
Ἐκ τῆς ξύλου τῷ σῷ ἄρτῳ βληθέντι, προφητῶν ὁ θρηνητής, τὸν σταυρόν σου, οἰκτίρμον, κατασπαζόμεθα, ἀνυμνοῦμέν σου τὰ δεσμὰ καὶ τὴν ταφήν, λόγχην τε καὶ τοὺς ἤλους.
Ἐπ' ὤμων, ὅνπερ κατεδέξω, Χριστέ, φέρειν ἅγιον σταυρόν, καὶ ἐν τούτῳ ἀρθῆναι καὶ σταυρωθῆναι ὑπὲρ ἡμῶν, προσπτυσσόμενοι κομιζόμεθα ἰσχὺν κατ' ἐχθρῶν ἀοράτων.
CANON IN ADORATIONEM S. CRUCIS.
ομῳ ἐπαρθεὶς τας
πᾶσα δὲ κτίσις ὕμνησεν ἐν φόβῳ τὴν σὴν
ίαν. Καὶ γὰρ ἐπλήσθη ἡ γῆ τῆς σῆς αἰνές
ΩΔΗ Δ'.
+769
ακτίνας συνέστειλεν, rore perculsus radios contraxit et abscondit: omnis
vero creatura celebravit cum metu longanimitatem
tuam. Etenim laude tua terra impleta est.
λας ἀπὸ τοῦ τάφου, ἄδυτον φάος· τῷ κόσ
ράπτων τὴν ἀφθαρσίαν, εκμειώσας, Κύπ
του τὴν κατήφειαν ἐκ τῶν περάτων ὡς εὐο
Κ.
θωμεν κεκαθαρμένοι τῇ ἐγκρατείᾳ, θερμῶς
ισόμενοι ἐν αἰνέσει ξύλον τὸ πανάγιον,
πιστός σταυρούμενος ἔσωσε κόσμον, ὡς εὖας.
υσιν ἐν εὐφροσύνῃ ἀγγέλων τάξεις σήμερον
τοῦ τῇ προσκυνήσει. Εν αὐτῷ γὰρ τέθραυ
τῶν δαιμόνων φάλαγγας, σώσας, Χριστέ, τό
ου.
εισος ἄλλος ἐγνώσθη ἡ Ἐκκλησία, ὡς πρὶν
ουσα ζωηφόρον τὸν σταυρόν σου, Κύριε. Ἐξ
νοσψαύσεως, ἀθανασίας μετέχομεν.
Τριαδικόν.
αρχα τρία δοξάζω μιᾶς οὐσίας, Θεὸν τὸν Παἂν καὶ Πνεῦμα, φῶς ἐν τριλαμπέστατον, όμοασίλειον, ἐν ἀσυγχύτῳ ταυτότητι,
Θεοτόκιον.
τας φύσεως νόμῳ, ἀλλ' ὑπὲρ νόμον. Σοῦ
15 άσπορος ἡ λοχεία φρικτὸς καὶ νοούμενος
ς καὶ λεγόμενος του τοκετού σου, παν
Καταβασία.
ίζοντές σε ανυμνοῦμεν, Σωτὴρ τοῦ κόσμου,
εὑράμενοι τῷ σταυρῷ σου, δι' οὗ ἀνεκαίνι
γένος τὸ ἀνθρώπινον, φῶς πρὸς ἀνέσπερον
ᾶς.
ΩΔΗ Ε'.
της τὸν θάνατον θραύσας, Χριστέ, ὥσπερ
Βασιλεύς, ἐκ τῶν ᾅδου ταμείων ἀνακαλέσας
· ἀπόλαυσιν βασιλείας οὐρανῶν, εἰς γῆν ἀθαν
οῦντες ἐν ᾄσμασι θείοις πιστοὶ ἀλαλάξω
, τὸν σταυρὸν τοῦ Κυρίου κατασπαζόμενοι.
τος αναβλύζει γὰρ πηγὴν πᾶσι τοῖς ἐν τῷ
οῦται ἡ ἀσματογράφος φωνή. Προσκυνοῦμεν
οὐ τῶν ἀχράντων ποδῶν σου τὸ ὑποπόδιον,
ίναμε, τὸν σταυρόν σου τον σεπτόν, τὸ τριπό
ύλον.
ίδι ξύλον τῷ σῷ ἄρτῳ βληθέν, προφητῶν ὁ
ἧς, τὸν σταυρόν σου, οἰκτίρμον, κατασπαζόμεμνοῦμέν σου τὰ δεσμὰ καὶ τὴν ταφὴν, λόγχην
οὺς ἤλους.
ὤμων, όνπερ κατεδέξω, Χριστέ, φέρειν ἅγιον
ν, καὶ ἐν τούτῳ ἀρθῆναι καὶ σταυρωθῆναι
προσπτυσσόμενοι κομιζόμεθα ἰσχὺν κατ'
ἀοράτων.
ODA IV.
Exstitisti ex sepulcro, o lumen nunquam occidens; mundo immortalitatem irradians, mortisque
mœrorem, tanquam misericors, ex terræ finibus
expulisti.
Accedamus expurgati continentia, et ferventer
amplectamur sacratissimum lignum non sine laudibus, in quo Christus crucifixus mundum servavit,
tanquam misericors.
Hodie chorcas cum lætitia ducunt angelorum or.
dines ob crucis tuæ adorationem; in illa enim dæ.
monum catervas vulnerasti, Christe, humano genere servato.
Alter paradisus effecta est Ecclesia, quæ ut prius,
vivificum lignum possidet, nimirum, crucem tuam,
Domine. Ex cujus contactu immortalitatis participes
efficimur.
Triadicum.
Tres personas initii expertes, unius essentiæ
glorifico, Deum Patrem, Filium, et Spiritum sanctum, lumen unum fulgentissimum ejusdem potentiæ et regni inconfusa unitate seu identitate.
Theotocium.
Uterum gestasti nature lege, sed supra legem.
Tuus enim solummodo partus est absque semine.
Tremendus et cogitatu et dictu est partus tuus, o
Cimmaculata.
Calabasia.
Diluculo celebramus te, Salvator mundi, pace per
crucem tuam inventa, qua genus humanum reparasti, nosque ad lumen omnis occasus expers adduxisti.
ODA V.
Resurrexisti, Christe, vulnerata morte, tanquam
potens rex, nobis, ex orci recessibus ad voluptates
regnicoelorum, terramque immortalitatis revocatis.
Plaudentes in canticis fideles jubilemus Deo,
crucem Domini osculantes. Omnibus enim mundi
incolis fluenta sanctitatis scaturit.
Impletur Psalmista oraculum. Ecce enim adoramus immaculatorum pedum tuorum scabellum,
crucem tuam venerandam, desideratissimum illud
lignum.
Lignum, quod in panem tuum missum, vidit Jeremias, crucem scilicet tuam, o misericors, osculantes, celebramus vincula tua, et sepulturam,
lanceam et clavos.
Vim et robur adversus inaspectabiles hostes reportamus, quando amplectimur crucem, quam bumeris tuis gestare, et subire, et in ea crucifigi
dignatus es.
col. 1763–1764page 15 of 22
PG 99:1763Τριαδικόν. Μονάδα τρισὶ χαρακτήρσιν ὑμνῶ, καὶ Τριάδα ἐν μιᾷ φύσει προσκυνουμένην, Θεὸν τὰ τρία ὁμοῦ φῶς τρισήλιον, τὸν Πατέρα, καὶ Υἱόν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα.
Θεοτόκιον. Θαυμάτων τὸ μέγιστον θαῦμα ἐν σοὶ ὤφθη, ἄσπιλε Ἀμνάς. Τὸν γὰρ αἴροντα κόσμου τὴν ἁμαρτίαν Ἀμνὸν ἀπεκύησας, ὃν δυσώπει ἐκτενῶς ὑπὲρ τῶν σε ὑμνούντων.
Καταβασία. Τὸν τύπον τοῦ θείου σταυροῦ Ἰωνᾶς, ἐν κοιλίᾳ τοῦ κήτους, τεταμέναις παλάμαις, προδιεχάραξε, καὶ ἀνεθόρε σεσωσμένος τοῦ θηρὸς τῇ δυνάμει σου, Λόγε.
Κοντάκιον ἰδιόμελον. Οὐκέτι φλογίνη ῥομφαία φυλάττει τὴν πύλην τῆς Ἐδέμ, αὐτῇ γὰρ ἐπῆλθε παράδοξος θέσις, τὸ ξύλον τοῦ σταυροῦ. Θανάτου τὸ κέντρον, καὶ ᾅδου τὸ νῖκος ἐλήλαται. Ἐπέστης δέ, Σωτήρ μου, βοῶν τοῖς ἐν ᾅδῃ, Εἰσάγεσθε πάλιν εἰς τὸν παράδεισον.
Ὁ οἶκος. Τρεῖς σταυροὺς ἐπήξατο, ἐν Γολγοθᾷ ὁ Πιλάτος, δύο τοῖς λῃστεύσασι, καὶ ἕνα τοῦ ζωοδότου, ὃν εἶδεν ὁ ᾅδης, καὶ εἶπε τοῖς κάτω· Ὦ λειτουργοί μου, καὶ δυνάμεις μου, τίς ὁ ἐμπήξας ὅλον τῇ καρδίᾳ μου; ξυλίνη με λόγχη ἐκέντησεν ἄφνω, καὶ διαρρήσσομαι. Τὰ ἔνδον μου πονῶ, τὴν κοιλίαν μου ἀλγῶ. Τὰ αἰσθητήριά μου μαιμάσσει τὸ πνεῦμά μου, καὶ ἀναγκάζομαι ἐξερεύξασθαι τὸν Ἀδάμ, καὶ τοὺς ἐξ Ἀδὰμ ξύλῳ δοθέντας μοι. Ξύλον γὰρ τούτους πάλιν εἰσάγει εἰς τὸν παράδεισον.
ᾨΔΗ ΣΤ΄. Ἀνέστης ἐκ τοῦ τάφου τριήμερος, ὡς ὁ ὑπνῶν, Κύριε, ᾅδου πυλωροὺς πατάξας θείᾳ δυνάμει, καὶ τοὺς πάλαι ἐγείρας προπάτορας, ὁ μόνος εὐλογητός, τῶν πατέρων Θεός, καὶ ὑπερένδοξος.
Τῇ λύρᾳ τῶν ἀσμάτων χορεύοντες, ἀγαλλιασώμεθα σήμερον λαοί, τῇ τοῦ σταυροῦ προσκυνήσει, τὸν ἐν τούτῳ παγέντα Χριστὸν δοξάζοντες, τὸν μόνον εὐλογητὸν τῶν πατέρων Θεόν, καὶ ὑπερένδοξον.
Ὁ δείξας τὸ θνητότητος ὄργανον, ζωῆς ἐργαστήριον κόσμῳ ἀσπαστόν, τὸν σὸν σταυρόν, πανοικτίρμον, τοὺς αὐτὸν προσκυνοῦντας ἁγίασον, ὁ μόνος εὐλογητὸς τῶν πατέρων Θεὸς καὶ ὑπερένδοξος.
Ὁ μόνος ἐλεήμων καὶ εὐσπλαγχνος φώτισον, ἁγίа- σον, μόνε Ἰησοῦ, τοὺς προσκυνοῦντάς σου πιστῶς τὸν σταυρόν, καὶ τὰ θεῖα παθήματα, ὁ μόνος εὐλογητὸς τῶν πατέρων Θεὸς καὶ ὑπερένδοξος.
Τριαδικόν. Μονάδα ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν ὑμνῶ τὴν Θεότητα. Φῶς γὰρ ὁ Πατήρ, φῶς ὁ Υἱός, φῶς τὸ Πνεῦμα, τοῦ φωτὸς ἀμεροῦς διαμένοντος, ἑνότητα φυσικὴν καὶ ἀκτῖσι τρισὶ προσώπων λάμποντος.
Triadicum.
S. THEODORI STUDITE AD
Unitatem tribus personis distinctam et Trinitatem
in una natura adoratam celebro, tres qui simul sunt
lux trina, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum.
Theotocium.
Miraculorum omnium maximum miraculum in te
apparuit, intacta Virgo. Agnum enim, qui tollit
peccata muudi, tu in itero gestasti: quem indesinenter pro nobis, qui laudes tuas concinimus, deprecare.
Calabasia.
Typum divinæ Crucis præfiguravit Jonas in ventre
ceti, expansis manibus, exsiluitque incolumis ex
bellua, virtute tua, Verbum.
Idiomelum.
Flammearnomphea non custodit amplius portam
paradisi; etenim inopinatum supervenit vinculum,
crucis videlicet lignum. Mortis stimulus, et mortis
victoria depulsa est. Astilisti autem, Servator,
illis, qui apud inferos erant, clamans: Intrate
iterum in paradisum.
Ecus.
Tres cruces fixit Pilatus in Golgotha. Duas latronibus, et unam vitæ largitori, quam ut vidit Oreus,
dixit inferni incolis - Sodales mei et adjutores, quis
est, qui clavum in pectus meum adigit? Derepente
vulneravit melancea, et disrumpor. Interiora doleo,
ventrem meum doleo. Sensus meus et spiritus tur.
bantur, cogorque ejicere denuo Adamum et Adami
posteros mihi per lignum datos; nam lignum istos
iterum in paradisum inducit.
ODA VI.
Resurrexisti, Domine, ex sepulcro tertia die,
tanquam dormiens, percussis divina virtute inferni
custodibus. Excitatisque rursus a te primis parentibus, qui solus es benedictus et gloriosus Patrum
Deus.
In canticis tripudiantes exsultemus hodie populi,
crucis adoratione illum, qui in ea fixus est, Chritum glorificantes, qui solus Deus Patrum nostrorum
benedictus est et gloriosus.
Qui fecisti, ut crux tua mortalitatis instrumentum fieret vitæ, quasi officina, toti mundo
desiderabilis, quotquot eam adorant, sanctifica, qui solus es Deus Patrum, benedictus et
gloriosus.
Qui solus es misericors et clemens, illumina, santifica eos, qui crucem tuam divinamque passionem
reverenter adorant, qui solus es Deus Patrum bem
nedictus et gloriosus.
Triadicum.
Unam in tribus hypostasibus veneror divinitatem. Lux enim Pater est; lux Filius, lux Spiritus;
quæ lux indivisibilis permanens in una natura tribusque personarum quasi radiis splendet.
Τριαδικόν.
Μονάδα τρισὶ χαρακτήρσιν ὑμνῶ, καὶ Τριάδα ἐν
μια φύσει προσκυνουμένην, Θεὸν τὰ τρία ὁμοῦ φως
τρισήλιον, τὸν Πατέρα, καὶ Υἱόν, καὶ τὸ ἅγιον
Πνεύμα.
Θεοτόκιον.
Θαυμάτων τὸ μέγιστον θαῦμα ἐν σοὶ ὤφθη, ἄσπι
λε ᾿Αμνάς. Τὸν γὰρ αἵροντα κόσμου τὴν ἁμαρτίαν
Αμνὸν ἀπεκύησας, ὃν δυσώπει ἐκτενῶς ὑπὲρ τῶν σε
ὑμνούντων.
Καταβασία,
Τὸν τύπον τοῦ θείου σταυροῦ Ἰωνᾶς, ἐν κοιλίᾳ
τοῦ κήτους, τεταμέναις παλάμαις, προδιεχάραξε,
καὶ ἀνεθαρε σεσωσμένος τοῦ θηρὸς τῇ δυνάμει σου,
Β. Λόγε.
Κοντάκιον ἰδιόμελον.
Οὐκέτι φλογίνη ρομφαία φυλάττει τὴν πύλην τῆς
Εδέμ, αὐτῇ γὰρ ἐπῆλθε παράδοξος θέσις, τὸ ξύλον
τοῦ σταυροῦ. Θανάτου τὸ κέντρον, καὶ ἀδου τὸ νίκος
ἐλήλαται. Ἐπέστης δε, Σωτήρ μου, βοῶν τοῖς ἐν ᾅδη,
Εἰσάγεσθε πάλιν εἰς τὸν παράδεισον.
Ὁ οἶκος.
Τρεῖς σταυροὺς ἐπήξατο, ἐν Γολγοθᾷ ὁ Πιλάτος,
δύο τοῖς ληστεύσασι, καὶ ἕνα τοῦ ζωοδότου, ὃν εἶδεν
ὁ ᾅδης, καὶ εἶπε τοῖς κάτω· Ω λειτουργοί μου, και
δυνάμεις μου, τίς ὁ ἐμπήξας ὅλον τῇ καρδίᾳ μου;
ξυλίνη με λόγχη ἐκέντησεν ἄφνω, καὶ διαρρήσσομαι.
Τὰ ἔνδον μου πονῶ, τὴν κοιλίαν μου ἀλγώ. Τὰ
αισθητήριά μου μαιμάσσει τὸ πνεῦμά μου, καὶ
ἀναγκάζομαι ἐξερεύξασθαι τὸν ᾿Αδάμ, καὶ τοὺς ἐξ
Αδάμ ξύλῳ δοθέντας μοι. Ξύλον γὰρ τούτους πάλιν
εἰσάγει εἰς τὸν παράδεισον,
ΩΔΗ Σ.
᾿Ανέστης ἐκ τοῦ τάφου τριήμερος, ὡς ὁ ὑπνῶν,
Κύριε, ᾅδου πυλωρούς πατάξας θείᾳ δυνάμει, καὶ
τοὺς πάλαι ἐγείρας προπάτορας, ο μόνος εύλογητός,
τῶν πατέρων Θεός, καὶ ὑπερένδοξος.
Τῇ λύρᾳ τῶν ἀσμάτων χορεύοντες, ἀγαλλιασώμεθα
σήμερον λαοί, τῇ τοῦ σταυροῦ προσκυνήσει, τὸν ἐν
τούτῳ παγέντα Χριστὸν δοξάζοντες, τὸν μόνον εύλο
γητὸν τῶν πατέρων Θεόν, καὶ ὑπερένδοξον.
Ὁ δείξας τὸ θνητότητος ὄργανον, ζωῆς ἐργαστής
ριον κόσμῳ ἀσπαστόν, τὸν σὸν σταυρὸν, πανοικτίρω
μον, τοὺς αὐτὸν προσκυνοῦντας ἁγίασον, ὁ μόνος είν
λογητὸς τῶν πατέρων Θεὸς καὶ ὑπερένδοξος.
Ο μόνος ἐλεήμων καὶ εὐσπλαγχνος φώτισον, ἁγία
σον, μόνε Ἰησοῦ, τοὺς προσκυνοῦντάς σου πιστώς
τὸν σταυρὸν, καὶ τὰ θεῖα παθήματα, ὁ μόνος εύλο
γητὸς τῶν πατέρων Θεὸς καὶ ὑπερένδοξος.
Τριαδικόν.
Μονάδα ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν ὑμνῶ τὴν Θεότητα,
Φῶς γὰρ ὁ Πατήρ, φῶς ὁ Υἱός, φῶς τὸ Πνεῦμα, του
φωτός ἀμερούς διαμένοντος, ἑνότητα φυσική και
ἀκτῖσι τρισὶ προσώπων λάμποντος.
col. 1765–1766page 16 of 22
PG 99:1765Θεοτόκιον. Τὸ πάντων προφητῶν πολυύμνητον σὺ ὑπάρχεις κήρυγμα. Πύλη γὰρ Θεοῦ, στάμνος χρυσῆ, γῆ ἁγία ἀνείλησεν. Παρθένε θεόνυμφε, κᾆτα ἐν σαρκὶ Ἰησοῦν τὸν Χριστόν, τῶν τῶν πατέρων Θεόν, καὶ ὑπερένδοξον.
Κατάβασία. Φλογίσαντος ὁ παῖδας δυνάμενος, φλόγα προσλαβόμενος, ἦλθεν ἐπὶ γῆς, καὶ σταυρῷ προσπαλαίσας, σωτηρίαν ἡμῖν ἐδωρήσατο, ὁ μόνος εὐλογητὸς τῶν πατέρων Θεὸς, καὶ ὑπερένδοξος.
ᾨΔΗ Ζ΄. Μύρα ἔγχεαί τί κατέχεσθε ὁλας; τίνά ζητεῖτε; Νῦν ὁ φανεὶς νεκνάτι, ἐν τῷ τάφῳ βρῶν, ἐξανέστη. Χριστὸς καὶ ἀπ' ἐκεῖ ἡμᾶς σωτηρίαν φύσιν βροτῶν παρέχεται καὶ ξεχυλισθύτω.
Χαίρεις, ὦ τριάδιον ξύλον, καὶ θεῖον, σταυρέ, ὡς τοῖς ἐν ᾄδου, ἔτεκνοφρίτερον κόσμῳ ἐφ' ἑλλάμψαι τῇ τῆς ἐγέρσεως Χριστοῦ προδεικνύοις τὰς αὐγάς. Ἄξιουν πάντας πιστοὺς φθάσαι τὸ Πάσχα.
Ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ μυρίζει τὰ μύρα τῆς θείας μυροθήκης, τὸ ζωρίστερον ξύλον ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ. Ὑψηρανθέντων τῆς αὐτοῦ θεοπνεύστου ὀδμῆς, αὐτοῦ προσκυνοῦντες πιστοὶ εἰς τοὺς αἰῶνας.
Δεῦρο, Ἐλισαῖε προφῆτα, εἰπὲ ἐμφανῶς, τὸ ξύλον ἐκεῖνο, ὃ εἰς ὕδωρ κάθηκες· ὃ τῆσδε εἰκών· ἐκ βάθους γῆς τὸν σταυρὸν Ἑλένη ἀναδεικνύσασα, αὐτοῦ προσκυνοῦντες πιστοὶ εἰς τοὺς αἰῶνας.
Ἰακὼβ προσκυνοῦντος τῆς θείας ῥάβδου τὴν ἄκρον, σκῆπτρον ταύτης φρικτόν, βασιλείας τε τῆς σῆς προσρώμεν, ἃ νῦν προσκυνοῦντες πιστοὶ εἰς τοὺς αἰῶνας.
Τριαδικόν. Μίαν ἐν τρισὶ χαρακτήρων οὐσίαν δοξάζω ἀσυγχύτους, μονοπρόσωπος τρία. Ὅλη ἄτρεπτος μορφῇ τοῦ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ σύν τῷ Πνεύματι. Εἰς γάρ ἐπὶ πάντων Θεὸς εἰς τοὺς αἰῶνας.
Θεοτόκιον. Μόνη ἐν μητρᾶσιν ἀδίχρης, Παρθένος θεόνυμφε Μαρία, δίχα ἀνδρὸς σεμνή, σεσωκότι Σωτῆρα Χριστὸν τῆς ἁγνείας τῇ σφραγῖδι φύλαξαι. Σὲ μακαρωθμεν πιστοὶ εἰς τοὺς αἰῶνας.
Κατάβασία. Χεῖρας ἐν τῷ Ἰάκχῳ βληθεὶς τῶν λεόντων ποτέ, ὁ μέγας ἐν προφήταις σταυροειδῶς ὑπατάξας Δανιήλ, δεδημένος τε τῶν ἄρρηκτον ἐφθόγγει πιστεύων αὐτοῖς, εὐλογεῖτε τὸν Θεὸν ἐν Χριστῷ, τὸν Θεὸν τῶν εὐλογητῶν Χριστόν.
ᾨΔΗ Η΄. Ἐν τάφῳ κατεβλήθης, καὶ ζωοδότης κάθεσαι, κλαίθρα δὲ τοῦ θανάτου μοχλοῖς, καὶ τοῖς ὄγκοις ὀδόντας ῥηγνύεις, βάλλε τῆς ἐγέρσεως, Χριστὲ Σωτὴρ πανταδύνατε.
Ἑορτὴ ζωῆς τε, Θεὸς, καὶ εἰς τὸ τάφον καταβάς, καὶ τοὺς νεκροὺς ἐκλύσας, κλεῖθρα πάντα ἐτίναξε, καὶ τρίτης ἀνελθὼν σωτήρ, Χριστὲ Σωτὴρ παντοδύναμε.
Θεοτόκιον.
CANON IN ADORATIONEM S. CRUCIS.
πάντων προφητῶν πολυώνυμον σὺ ὑπάρχεις
α. Πύλη γὰρ Θεού, στάμνος χρυσι, γῆς ἁγία
θης, Παρθένε Θεόνυμφε, κυήσασα ἐν σαρκὶ
τὸν Χριστόν, τὸν τῶν πατέρων Θεόν, καὶ
όξον.
Καταβασία.
ώσεως ὁ παῖδας φυσάμενος, σάρκα προσλα
, ἦλθεν ἐπὶ γῆς, καὶ σταυρῷ προσηλωθείς,
ἂν ἡμῖν ἐδωρήσατο, ὁ μόνος εὐλογητὸς τῶν
· Θεός, καὶ ὑπερένδοξος.
ΩΔΗ Ζ'.
· ἐν χερσὶ τί κατέχετε ὅλως; τίνα δὲ ἐκζητεῖτε;
ρανεὶς νεανίαις, ἐν τῷ τάφῳ βοῶν, ἐξανέστη
τὸς καὶ Θεὸς ἡμῶν, ἀναστήσας φύσιν βροτῶν
υθμώνων.
οις, τὸ τρισόλβιον ξύλον, καὶ θεῖον, σταυρό,
ῖς ἐν σκότει, ὁ τετραπεράτῳ κόσμῳ τῇ ἐλλάμ
σῇ ἐγέρσεως Χριστοῦ προδεικνὺς τὰς αὐγάς.
αν πάντας πιστούς φθάσαι τὸ Πάσχα.
η τῇ ἡμέρᾳ μυρίζει τὰ μύρα τῆς θείας μυ
5, τὸ ζωομύριστον ξύλον ὁ σταυρὸς τοῦ ΧριΟσφρανθῶμεν τῆς αὐτοῦ θεοπνεύστου ὀδμῆς,
προσκυνούντες πιστῶς εἰς τοὺς αἰῶνας.
», Ελισσαῖς προφῆτα, εἰπὶ ἐμφανῶς, τί τὸ
κεῖνο, ὁ εἰς τὸ ὕδωρ καθῆκες; Ὁ σταυρὸς τοῦ
ι, δι' οὗ βάθους τῆς φθορᾶς ἀνειλκύσθημεν,
προσκυνοῦντες πιστῶς εἰς τοὺς αἰῶνας.
: Ιακώβ, προτυπῶν τὸν σταυρόν σου, Κριστέ,
προσεκύνει τῆς θείας ράβδου τὸν ἄκρον,
ον ταύτην φρικτόν, βασιλείας τε τῆς σῆς
μενος, ὃν νῦν προσκυνοῦντες πιστῶς εἰς τοὺς
Τριαδικόν.
ἐν τρισὶ χαρακτήρσιν οὐσίαν δοξάζω ἀσυγ
μονοπροσώπως τὰ τρία. Οὐδὲ τέμνω μορφή
τέρα καὶ Υἱὸν σὺν τῷ Πνεύματι. Εἰς γὰρ ἐπὶ
Θεός εἰς τοὺς αἰῶνας.
Θεοτόκιον.
· ἐν μητράσιν ἐδείχθης, Παρθένος θεόνυμφε
ἄνευ ἀνδρὸς τετοκυῖα τὸν Σωτήρα Χριστὸν
νείας τὴν σφραγίδα φυλάξασα. Σε μακαριού
ποὶ εἰς τοὺς αἰῶνας.
ας
Καταβασία.
ἐν τῷ λάκκῳ βληθεὶς τῶν λεόντων ποτέ, ὁ
ἐν προφήταις σταυροειδῶς ἐκπετάσας Δανιὴλ
5, ἐκ τῆς τούτων καταβρώσεως σέσωσται, εὐο
Χριστόν, τὸν Θεὸν εἰς τοὺς αἰῶνας.
ΩΔΗ Η'.
τάφῳ κατῆλθες, ὁ ζωοδότης καὶ Θεός, καὶ συν5 παντα, κλείθρά τε καὶ τοὺς μοχλούς, καὶ
κροὺς ἐξανέστησας, δόξα τῇ σῇ ἐγέρσει, βοῶνριστέ Σωτὴρ παντοδύναμε.
άφος ζωήν μοι, Χριστέ, ἀνέβλυσεν ὁ σός. Ὁ
τῆς ζωῆς γὰρ, ἐπιστὰς ἐβόησας τοῖς κατοιἐν μνήμασιν· Οἱ ἐν δεσμοῖς, λύθητε. Εγὼ γὰρ
σμου λύτρον ἐλήλυθα.
Theotocium.
Omnium prophetarum tu decantatissimum es
præconium. Porta enim Dei es, urna aurea; terra
sancta, o Virgo Dei Sponsa, quæ concepisti in
carne Jesum Christum, qui est gloriosus Patrum
Deus.
Catabasia.
Qui tres pueros de camino ignis liberavit, ille
assumpta carne advenit, et cruci clavis affixus salutem nobis reddit, qui solus est benedictus et
gloriosus Patrum Deus.
ODA VII.
Cur unguenta fertis in manu? Quem quæritis?
Qui tribus pueris apparuit, clamabat in sepulcro
angelus, is resurrexit Christus Deus noster, simulque mortalium naturam ex inferni antris eripuit.
Salve, o ter beatum lignum, et divinum, crux,
lumen his, qui in tenebris degunt, quæ mundo
quatuor fnibus constanti illustratione tua radios
resurrectionis Christi præmonstrasti. Dignare, ut
omnes fideles ad Pascha pertingant.
Hac die odorem halant unguenta ex divinis myrotheciis, crux nimirum vitali unguento delibuta.
Odoremur caelestem, quam halat, auram; eamque
cum fide adoremus in sæcula.
Adesto, Elisæe, dic palam, quidnam lignum illud, quod in aquam demisisti? Crux Christi, qua
ex profundo interitus extracti sumus: eam adoramus fideliter in sæcula.
Jacob olim præfigurans crucem tuam, Christe,
adorabat fastigium divinæ virgie Joseph, prævidens eam esse regni tui sceptrum tremendum,
quam nunc fideliter in sæcula adoramus.
Triadicum.
Unam in tribus personis substantiam inconfuse
glorifico. Neque tres natura divido Patrem, Filium,
et Spiritum sanctum. Unus enim Deus est in omnibus.
Theolocium.
Sola inter matres Virgo es, Dei sponsa Maria,
quæ sine viro peperisti Salvatorem Christum, pudicitiæ tuæ signaculo custodito. Te nos fideles in
sæcula beatam prædicabimus.
Catabasia.
Magnus propheta Daniel missus quondam in lacum leonum, manibus crucis in speciem expansis
incolumis ex faucibus bestiarum evasit, benedicens Christum Deum in sæcula.
ODA VIII.
Tu qui vite largitor es et Deus, in sepulcrum
descendisti, et omnia claustra vectesque confregisti, et mortui resurrexerunt, gloria resurrectioni
tuæ, Christe Salvator omnipotens.
Sepulcrum tuum, Christe, vitam mihi produxit.
Dominus enim vitæ, habitantibus in sepulcris magna
voce acclamasti. Solvimini, qui in vinculis estis.
Ego enim, qui mundi sum solutio, jam adveni.
Canon for the Erection of the Holy IconsCanon in erectionem SS. Imaginum
col. 1767–1768page 17 of 22
PG 99:1767Ἐν ὕμνοις σκερτάτω πάντα τὰ ξύλα τοῦ δρυμοῦ, τὸ ὁμώνυμον ξύλῳ τοῦ σταυροῦ θεώμενα κατασπαζόμενον σήμερον. Οὗ ὁ Χριστὸς ὕψωσε τὴν κάραν, ὡς προφητεύει ὁ θεῖος Δαβίδ. Ἐν ξύλῳ τεθνηξας ξύλου σε εὕρηκα ζωῆς, Χριστοφόρε σταυρέ μου. Φυλακτήρ μου ἄρρηκτε, κατὰ δαιμόνων ἰσχὺς κραταιά, σε προσκυνῶν σήμερον κραυγάζω· Ἁγίασόν με τῇ δόξῃ σου. Εὐφραίνου, ἀγάλλου, ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ, τὸ τρισόλβιον ξύλον προσκυνοῦσα σήμερον τοῦ παναγίου σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, ᾧ ὡς λειτουργοὶ τάγματα ἀγγέλων καὶ μετὰ φόβου παρίστανται. Τριαδικόν. Τριάδα προσώποις, μονάδα φύσει προσκυνῶ σε, Θεότης ἁγία, τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱὸν σὺν τῷ ἁγίῳ τε Πνεύματι, μίαν ἀρχὴν, μίαν βασιλείαν τὴν τῶν ἁπάντων δεσπόζουσαν. Θεοτόκιον. Τὸ ὄρος τὸ μέγα, ἐν ᾧ κατῴκησε Χριστός, σὺ ὑπάρχεις, Παρθένε, ὡς Δαβὶδ ὁ θεῖος βοᾷ, δι' ἧς ἡμεῖς ἀνυψώθημεν πρὸς οὐρανὸν υἱοθετηθέντες τῷ πνεύματι, παμμακάριστε. Καταβασία. Ὦ Μῆτερ Παρθένε, καὶ Θεοτόκε ἀψευδής, ἡ τεκοῦσα ἀσπόρως Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τὸν ἐν σταυρῷ ὑψωθέντα σαρκί. Σὲ οἱ πιστοὶ ἅπαντες ἀξίως σὺν τούτῳ νῦν μεγαλύνομεν. Τέλος τοῦ κανόνος. ΕΤΕΡΟΣ ΚΑΝΩΝ ψαλλόμενος εἰς τὴν ἀναστήλωσιν τῶν ἁγίων εἰκόνων. Ποίημα τοῦ ἁγίου Πατρὸς Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου. ΩΔΗ Α΄. Ἦχος πλάγιος δευτέρου, πρός· Βοηθὸς καὶ σκεπαστής, κ. τ. λ. Χαριστήριον ᾠδὴν τῷ εὐεργέτῃ Θεῷ τῶν ὅλων ἄσωμεν, πιστοί, ὅτι ἤγειρε σωτήριον κέρας, βασιλείαν κραταιάν, ὀρθοδοξίας πρόμαχον.
AS. THEODORI STUDITA
In hymnis exsultent omnia ligna silvæ intuentia
hodierno die ejusdem nominis lignum Crucis osculis et amplexibus honorari, cujus Christus caput
exaltavit, ut vaticinatur divinus David.
Qui in ligno mortuus fueram, lignum vitæ te,
crux Christum ferens, reperi. Custodia mea insuperabilis, valida adversus demones virtus, te hodie adorans, clamo: Sanctifica me gloria tua.
Lætare, exsulta, Ecclesia Dei, quæ ter beatum sanctissimæ crucis lignum hodie adoras, cui tanquam
ministri, angelorum ordines, etiam cum timore
assistunt.
Triadicum.
Adoro te, sancta Deitas, Trinitatem in personis,
et unitatem in natura, Patrem et Filium, cum,
sancto Spiritu, unum imperium, unum regnum
cui potestas in omnia.
Theotocium.
Tu, ο Virgo magnus ille mons es, in quo Christus habitavit, ut divinus David canit, per quama
nos ad ccelum elevati sumus, filii Dei per adoptionem in spiritu effecti.
Calabasia.
Mater Virgo, et vera Deipara, quæ sine semine
genuisti Christum Deum nostrum, in cruce secundum carnem exaltatum. Te omnes fideles digne
cum Filio tuo deprædicamus.
Finis canonis.
P
Εν ὕμνοις σκερτάτω πάντα τα ξύλα τοῦ δρυμοῦ,
τὸ ὁμώνυμον ξύλου τοῦ σταυροῦ θεώμενα κατασπα
ζόμενον σήμερον. Οὗ ὁ Χριστὸς ὕψωσε τὴν κάραν,
ὡς προφητεύει ὁ θεῖος Δαβίδ.
Εν ξύλω τεθνήξας ξύλου σε εύρηκα ζωής, Χρι
στοφόρε σταυρό μου. Φυλακτήρ μου άρρηκτε, κατά
δαιμόνων ἰσχὺς κραταιά, σε προσκυνῶν σήμερον κραν
γάζω· 'Αγίασον με τη δόξη σου.
Εὐφραίνου, ἀγάλλου, η Εκκλησία τοῦ Θεοῦ, τὸ
τρισόλβιον ξύλον προσκυνοῦσα σήμερον τοῦ παναγίου σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, ᾧ ὡς λειτουργοὶ τάγματα
ἀγγέλων καὶ μετὰ φόβου παρίστανται.
Τριαδικόν.
Τριάδα προσώποις, μονάδα φύσει προσκυνῶ σε,
Θεότης ἁγία, τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱόν σύο τῷ ἁγίῳ
τε Πνεύματι, μίαν ἀρχὴν, μίαν βασιλείαν τὴν τῶν
ἁπάντων δεσπόζουσαν.
Θεοτόκιον.
Τὸ ὄρος τὸ μέγα, ἐν ᾧ κατῳκησε Χριστός, σὺ
ύπαρχεις, Παρθένε, ὡς Δαβὶδ ὁ θεῖος βοᾷ, δι' ἧς ἡμεῖς
ἀνυψώθημεν πρὸς οὐρανὸν υἱοθετηθέντες τῷ πνεύ
ματι, παμμακάριστε,
Καταβασία.
ΤὮ Μῆτερ Παρθένε, καὶ Θεοτόκε ἀψευδῆς, ἡ τι
κοῦσα ἀσπόρως Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τὸν ἐν σταυ
ρῷ ὑψωθέντα σαρκί. Σὲ οἱ πιστοὶ ἅπαντες ἀξίως
σὺν τούτῳ νῦν μεγαλύνομεν.
Τέλος τοῦ κανόνος.
CANON EPINICIUS SEU VICTORIALIS
IN ERECTIONE SS. IMAGINUM.
BARONIUS, Annales Ecclesiastici, t. IX, p. 1059.
Confessor alius (etsi Theodorus Studita esse non potuit, qui jam ante hæc tempora ex hac vita migra
rat) alium tunc temporis, Deo inspirante, conscripsit hymnum, quo concentu oblectaret Ecclesiam, et
aculeo impeteret perfidos Iconoclastas: quem ins olemni processione canendum tunc temporis Constantinopolitana suscepit Ecclesia, cum veluti in triumphum sacræ veherentur imagines: quem etiam ne
quid tibi deesse possit ad plenum gaudium ob prostratam impietatem, et fidem catholicam exaltatam,
hic tibi occinendum posuimus, qui sic se babet hac inscriptione notatus: Canon epinicius, seu victorialis
a Theodoro Studita confessore conscriptus, et suis Odis distinctus, usu receptus ut cuneretur, dum sacra
Dominicæ crucis lignum et venerandæ imagines processionaliter prima Dominica Quadragesima
Constantinopoli gestantur.
ALTER CANON
Qui canitur in erectione sanctarum imaginum: opus
videlicet sancti Patris Theodori Studitæ.
ODA I.
Ton. 6 instar illius: Adjutor et protector, etc.
Canamus, o fideles, cantum pro gratiarum actione universorum Deo et benefactori, quoniam erexit
cornu salutis, et potens imperium, ad rectam fidem
protegendam.
ΕΤΕΡΟΣ ΚΑΝΩΝ
ψαλλόμενος εἰς τὴν ἀναστήλωσιν τῶν
ἁγίων εἰκόνων. Ποίημα τοῦ ἁγιου Πατρός
Θεοδώρου του Στουδίτου.
ΩΔΗ Α΄.
Ηχος πλάγιος δευτέρου, πρός· Βοηθός και
σκεπαστής, κ. τ. λ.
Χαριστήριον ᾠδὴν τῷ εὐργέτη Θεῷ τῶν ὅλων
άσωμεν, πιστοί, ὅτι ἤγειρε σωτήριον κέρας, βασι
λείαν κραταιάν, ὀρθοδοξίας πρόμαχον.
col. 1769–1770page 18 of 22
PG 99:1769Ἐπεφάνη ἀληθῶς ἡ θεία χάρις τῇ οἰκουμένῃ δόξα καὶ τιμὴ πεφανέρωται· σκιρτᾷ Ἐκκλησία δεξαμένη τὴν στολήν, τῆς ἑαυτῆς γυμνώσεως.
Τοῦ χιτῶνα τοῦ Χριστοῦ διεῤῥηγμένον ὑπὸ τοῦ πλάνου καὶ φαρμακουργοῦ Ἰωάννου τὸ πρὶν, οἱ θεῖοι Πατέρες ἐξυφάναντες σαφῶς, τῇ Ἐκκλησίᾳ ἀπέδωκαν.
Τοῦ Κυρίου τὴν μορφὴν ἀπολαβοῦσα ἡ Ἐκκλησία, χαίρει καὶ σκιρτᾷ σὺν τοῖς τέκνοις αὐτῆς, ὡς νίκης βραβεῖα δεξαμένη παρ' αὐτοῦ, ὀρθοδοξίας σύμβολα.
Αἰσχυνθήτωσαν λοιπόν, καὶ ἐντραπήτωσαν μεμηνότες· Λήζιξ ὁ δεινός, καὶ Ἀντώνιος, σὺν τῷ Ἰωάννῃ, καὶ Θεόδωρος ἀμφοῖν, οἱ ἀρνηταὶ τῆς πίστεως.
Ἰαννῆς, καὶ Ἰαμβρὶς ἀνθεστηκότες τῷ νομοθέτῃ, τῷ Μωϋσῇ κατησχύνθησαν. Νυνὶ δὲ ὁ πλάνος Ἰωάννης ἀληθῶς, σὺν Ἀντωνίῳ δείκνυνται.
Διέῤῥηξας, Χριστέ, τὴν ξυνωρίδα τῶν θεομάχων, καὶ τὸν στολισμὸν ἀποδέδωκας τῇ σῇ Ἐκκλησίᾳ, ὑπὲρ ἧς ὡς ἀγαθός, τὸ αἷμά σου ἐξεχέας.
Σὲ Τριάς, Θεολογῶ, καὶ προσκυνῶ σου τὸ θεῖον κράτος· ῥῦσαι πειρασμῶν ἐκ παντοίων με. Εἰς γὰρ πιστεύω τὸν Πατέρα, καὶ Υἱόν, καὶ Πνεῦμα ἅγιον.
Τὴν βασίλειον στολὴν ἐκ σοῦ, Παρθένε, Θεὸς φορέσας, ὤφθη τοῖς βροτοῖς ἀνθρωπόμορφος, διπλοῦς τὴν οὐσίαν· οὗ τὸ εἶδος τῆς μορφῆς ἐν προσκυνήσει ἔχομεν.
ΩΔΗ Γ΄.
Εὐφράνθητε, ἅπαντες χοροὶ Πατέρων καὶ ἀποστόλων, καθορῶντες τὴν προσκύνησιν τῶν εἰκόνων, ἣν ἡμῖν ἐμφανῶς παρεδώκατε.
Τὸ κάλλος μου ἔλαβον, καὶ τὴν στολήν μου ἐνεδυσάμην, ἐκβοάτω ἡ πανάμωμος Ἐκκλησία, ἥνπερ Ἰωάννης ἐξέδυσεν.
Αἰσχύνθητε, ἄνομοι αἱρεσχελοῦντες κατὰ Κυρίου· ἐσαρκώθη καὶ ἐφάνη γὰρ ἐν εἰκόνι· ἥνπερ σχετικῶς προσκυνοῦμεν.
Τὰ βέβηλα δόγματα, καὶ τὰς ἀθέσμους διδάσκαλίας Ἰωάννου τοῦ παράφρονος τίς ἐξείποι, τρόπους δελφικοὺς ἐκτιθέμενος;
Ἀνάθεμα Λήζικι, καὶ Ἰωάννῃ σὺν Ἀντωνίῳ, Θεοδώρῳ ἀθέῳ τε καὶ βλασφήμῳ, ἅμα Θεοδότῳ παράφρονι.
Τὰ αἵματα κράζουσι, τὰ ἐκχυθέντα ὑπὲρ τῆς θείας εἰκόνος ὁμοιώσεως τοῦ Δεσπότου, ἅπερ Ἰωάννης ἐξέχεεν.
CANON IN ERECTIONE SS. IMAGINUM.
νη ἀληθῶς ἡ θεία χάρις τῇ οἰκουμένη δόξα
πεφανέρωται· σκιρτᾷ Εκκλησία δεξαμένη
ὴν, τῆς ἑαυτῆς γυμνώσεως.
(ιτῶνα τοῦ Χριστοῦ διεῤῥηγμένον ὑπὸ τοῦ
καὶ φαρμακουργοῦ Ἰωάννου τὸ πρὶν, οἱ
ατέρες ἐξυφάναντες σαφῶς, τῇ Ἐκκλησίᾳ
'8.
Κυρίου τὴν μορφὴν ἀπολαβοῦσα ἡ Ἐκκλη
ρει καὶ σκιρτῷ σὺν τοῖς τέκνοις αὐτῆς, ὡς
ραβεία δεξαμένη παρ' αὐτοῦ, ὁρθοδοξίας σύμ
ινθήτωσαν λοιπόν, καὶ ἐντραπήτωσαν μεμη
ιήζιξ ὁ δεινός, καὶ ᾿Αντώνιος, σὺν τῷ ἸωάνΘεόδωρος ἀμφοῖν, οἱ ἀρνηταὶ τῆς πίστεως.
ις, καὶ Ἰαμβρὶς ἀνθεστηκότες τῷ νομοθέτη,
Ιωϋση κατησχύνθησαν. Νυνὶ δὲ ὁ πλάνος
ἀληθῶς, σὺν ᾿Αντωνίῳ δείκνυνται.
έῤῥηξας, Χριστέ, τὴν ξυνωρίδα τῶν θεομά
αὶ τὸν στολισμὸν ἀποδέδωκας τῇ σῇ Ἐκκλησ
ρ ἧς ὡς ἀγαθός, τὸ αἷμά σου ἐξεχέας.
Σε Τριάς, Θεολογῶ, καὶ προσκυνῶ σου τὸ
άτος· ῥῦσαι πειρασμῶν ἐκ παντοίων με. Εἰ,
πιστεύω τὸν Πατέρα, καὶ Υἱόν, καὶ Πνεῦμα
ILOV.
Τὴν βασίλειον στολὴν ἐκ σοῦ, Παρθένε, Θεός
ὤφθη τοῖς βροτοῖς ἀνθρωπόμορφος, διπλούς
ἐαν· οὗ τὸ εἶδος τῆς μορφῆς ἐν προσκυνήσει
ΩΔΗ Γ΄.
ίνεσθε, ἅπαντες χοροὶ Πατέρων καὶ ἀποκαθορῶντες τὴν προσκύνησιν τῶν εἰκόνων,
φανῶς παρεδώκατε.
άλλος μου ἔλαβον, καὶ τὴν στολήν μου ἐνεδυἐκβοάτω ἡ πανάμωμος Ἐκκλησία, ήνπερ
ἐξέδυσεν.
ίνθητε, ἄνομοι αἱρεσχελοῦντες κατὰ Κυρίου·
η καὶ ἐφάνη γὰρ ἐν εἰκόνι· ἦνπερ σχετικῶς
ισθα.
βηλα δόγματα, καὶ τὰς ἀθέσμους διδάσκα
άννου τοῦ παράφρονος τίς ἐξείποι, τρόπους
ις ἐκτιθέμενος;
ιμα Λήζικι, καὶ Ἰωάννη σὺν ᾿Αντωνίῳ, Θεοᾧ ἀθέῳ τε καὶ βλασφήμῳ, ἅμα Θεοδότῳ παρ
ματα κράζουσι, τὰ ἐκχυθέντα ὑπὲρ τῆς θείας
ρου ὁμοιώσεως τοῦ Δεσπότου, ἅπερ Ιωάνεν.
1+76°
Apparuit revera divina gratia, et universo orbi
honor et gloria est manifestata. Exsultat propterea
Christi Ecclesia, recepta stola, qua fuerat antea
exuta.
Christi vestem antea discerptam a seductore
et pharmacorum concinnatore Joanne sancti Patres iterum contexentes, Ecclesiæ illam restituerunt.
Domini figuram resumens Ecclesia, gaudet et
exsultat una cum filiis suis, cum ab illo victoriæ bravium acceperit rectæ videlicet fidei sacramenta.
Confundantur in posterum, et revereantur insani illi, Lezius scilicet furens, et Antonius,
una cum Joanne, et Theodoro, ambobus fidei desertoribus.
Joannes et Mambre legislatori Mosi olim adversati, ab ipso fuere confusi: nunc vero seductor
Joannes una cum Antonio, eadem passi noscuntur.
Tu, Christe, Dei hostes dissipasti, et tuæ Ecclesiæ suum decorem reddidisti, pro qua, ut
bonus pastor, sanguinem tuum fudisti. Gloria
Patri.
Te Trinitatem, unum Deum agnosco et confiteor, et tuam divinam potentiam adoro, libera
me, quæso, ab omnibus tentationibus. In te enim
credo, Patrem, et Filium, et sanctissimum Spiri
tum.
Regiam stolam, ex te, Virgo Deus gestans hominibus apparuit, in hominum forma, duplex secun
dum essentiam, cujus effigiem et figuram veneramur.
ODA II.
Gaudete, omnes sanctorum Patrum cœtus et
apostolorum chorus, respicientes imaginum venerationem, quam vos ipsi nobis aperte tradidistis.
Pulchritudinem meam accepi, et decus meum,
ac mea stola sum induta, clamet immaculata Dei
Ecclesia, qua illam Joannes exuerat.
Confundimini impii adversum Dominum oblatrantes; carnem enim assumpsit, et apparuit in
imagine, quam nos ad ipsum referentes, veneramur.
Impia dogmata, et insanas doctrinas amentis
Joannis enarret? quis ejus tropos, et versutias delphicas exponet?
Anathema dicamus Lezio, et Joanni, cum Antonio, et impio Theodoro et blasphemo, necnon
insano Theodoto.
Sanguis clamat, qui effusus est a Joanne pro
divina similitudine, et imagine Christi Domini carnem gestantis.
ΝΟΤΑΕ.
lunc illum perfdum puto, qui a Theoudita in suis epistolis Leontius nomina-
'rupto vero vocabulo Lenius dictus.
Hoo sigaum apud Graecos dicitur τριαδικόν,
nymous de sancta Trinitate, et proptere a
PATROL. GR. XCIX.
ante ipsum cantatur δόξα Πατρί, etc.
δ. Hoc vero dicitur Θεοτοκιον, id est, hymnus
de sanctissima Deipara cui præcedit καὶ νῦν, καὶ
ásí, etc. Pro beata Virgine.
col. 1771–1772page 19 of 22
PG 99:1771Ἐδίωξε Κύριος τὴν ξυνωρίδα τῶν ἀλλοτρίων, καὶ ἀπέδωκε τὰ ἴδια τοῖς ἰδίοις· δόξα τῇ αὐτοῦ ἀγαθότητι. Δόξα. Τὴν ἄναρχον θέλησιν, καὶ ἐξουσίαν, καὶ βασιλείαν τῆς Τριάδος προσκυνήσωμεν ὀρθοδόξως, Ἄρειον ἀεὶ στηλιτεύοντες. θ΄. Κυρίως σε, Δέσποινα, ὁμολογοῦμεν Θεὸν τεκοῦσαν, μὴ προσέχοντες τοῖς ῥήμασι Νεστορίου, ἀλλὰ τῶν Πατέρων τοῖς δόγμασιν. ΩΔΗ Δ΄. Ἀγάλλου, ἡ Ἐκκλησία, καὶ πᾶσα πόλις καὶ χώρα ἐν εὐφροσύνῃ· ἀνοιγέσθω νῦν τὰ ἀσκητήρια· καὶ οἱ παρθενώνες, καλλωπίζεσθε τὰ λείψανα· καὶ εἰκονίσματα τῶν μαρτύρων ἀξίως προσκυνείσθωσαν. Χριστὸς ὑμᾶς προσκαλεῖται· συνέλθετε νῦν προθύμως, θεῖοι Πατέρες· καὶ τὴν θείαν τῆς αὐτοῦ σαρκώσεως, ἀποστολικῶς ἀνιστορήσατε τὰ θαύματα καὶ τὰ παθήματα, καθὼς γράφει τὸ θεῖον Εὐαγγέλιον. Ἀθροίσθητε γεγηθότες, τὰ πλήθη τῶν μοναζόντων ἐν παῤῥησίᾳ· ἐὰν γὰρ κακῶς ἰσχύσωσι, πάλιν ἡττηθήσονται οἱ δείλαιοι. Καὶ ἣν ἂν βουλὴν βουλεύσωνται οἱ τοιοῦτοι, διασκεδάσει Κύριος. Αἱ μάστιγες τῶν Πατέρων, τὰ αἵματα τῶν μωλώπων ἔλλειψαν ὄντως· ἐξορίαι συνεχεῖς ἐπαύσαντο· καὶ εἰρήνη πᾶσι πολιτεύεται· οὐκ ἔτι ἰσχύσει τὸ δρᾶμα τῆς γοητείας· Θεὸς γὰρ μεθ᾿ ἡμῶν ἐστιν. Ἡ ἄμπελος τῆς κακίας ἐξέτεινε τὰ κλήματα τῆς ἀσεβείας, καὶ τὸν βότρυν τὸν πικρὸν ἐξήνθησε· καὶ θυμὸς δρακόντιος ὁ οἶνος αὐτῶν· ἐξ οὗ τὸν λαὸν τοῦ Κυρίου ἐπότισαν ὄντως, τὴν θολερὰν κακόνοιαν. Ἐμίαναν τὸν ναόν σου ἀθέσμοις χειροτονίαις διὰ χρημάτων· καὶ κανονικῶς οὗτοι ἐκβέβληνται. Καὶ τῆς θείας δόξης ἐκπεπτώκασιν, ὁ Σίμων ὁ Μάγος, σὺν τούτῳ καὶ Ἰωάννης καὶ ὁ δεινὸς Ἀντώνιος. Τοὺς θῆρας καὶ θεομάχους, Ἀντώνιον τὸν βέβηλον, καὶ παραβάτην Ἰωάννην τὸν σατανογνώμονα, καὶ τῆς Ἐκκλησίας πολεμήτορα, ὡς λύκους βαρεῖς συνελθόντες, ἀναθεμάτους πιστοὶ ἀναβοήσωμεν. θ΄. Ἡ ἄκτιστος μοναρχία, Πάτερ, Υἱὲ καὶ Πνεῦμα, σὲ προσκυνοῦμεν, ἣν τὰ Χερουβὶμ τὰ πολυόμματα, καὶ τὰ Σεραφὶμ τὰ ἑξαπτέρυγα, ὑμνοῦσι κραυγάζοντα· Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος εἶ, ὦ παντοκράτωρ Ὕψιστε. θ΄. Ἁγίων ἁγιωτέρα, καὶ πάντων ὑψηλοτέρα τῶν ποιημάτων, μόνη ἀνεδείχθης, Μητροπάρθενε· αὐτὸν κυήσασα τὸν Πλάστην σου, διὸ τὴν ἁγίαν μορφήν σου, Θεογεννήτορ, ἐν προσκυνήσει ἔχομεν. ΩΔΗ Ε΄. Χριστὸς νενίκηκε· σκιρτάτω ἡ γῆ· πέπαυται θόρυβος· πέπαυται καὶ ὁ κλαυθμός, τῶν τοῦ Κυρίου δούλων· ἡ πίστις δὲ πανταχοῦ τῷ κόσμῳ ἐφαπλώθη.
Expulit Dominus alienigenarum turmas, et
restituit sua suis: gloria sit propterea ejus bonitati. Gloria Patri.
Voluntatem principio carentem et potentiam, et
regnum Trinitatis adoremus recta fide. Arium semper, ut par est, conviciis insectantes.
Vere te Dominam confitemur, quæ Deum peperisti, Nestorii nugis neglectis, et sanctorum Patrum
dogmatibus inhæremus.
ODA IV.
Lætare, Ecclesia, et unaquæque civitas et
regio, cum exsultatione templa nunc aperiat, et
virginum domicilia, sacras reliquias, venerentur,
et imagines martyrum, dignis honoribus exornent.
Christus vos vocat: Convenite nunc alacri ani- B.
mo, divini Palres, et conspectum ejus incarnationis, apostolorum more, celebrate miracula,
etiam et passionem, quæ sacrum nos docuit Evangelium.
Congregamini gaudentes monachorum coetus,
et hilari animo: si enim male prævaluerint hostes
fidei, iterum etiam vincentur uniseri, et consilium, quod hujusmodi homines inierint, Dominus
dissipabit.
Patrum verbera, et vulnerum sanguis revera
desierunt, frequentia exsilia quieverunt, et pax
omnibus procuratur. Non prævalebit amplius magicae artis industria, Deus etenim est nobiscum.
Iniquitatis vinea impietatis palmites extendit,
et amarum botrum produxit, et ira draconum
est vinum ipsorum, quo Domini populum revera "
inebriarunt, sua prava et obtenebrata mente..
Templum tuum contaminaverunt impii, suis
profanis manuum impositionibus, et simoniacis:
et hac de causa juxta sacros canones: istiusmodi
homines, a divina gloria sunt dejecti, quibuscum
etiam Simon Magnus, et Joannes et Antonius insanus.
Feras illas, et Dei hostes, profanum scilicet Antonium et transgressorem Joannem Satans mentem
adeptum, et Ecclesiæ perturbatores, ut lupos infestos omnes fideles convenientes, anathemale damnemus. Gloria Patri.
Increata monarchia Pater, et Filius, et Spiritus
sanctus, te adoramus, quam Cherubim, multis ocu1772
Ἐδίωξε Κύριος τὴν ξυνωρίδα τῶν ἀλλοτρίων, καὶ
ἀπέδωκε τὰ ἴδια τοῖς ἰδίοις· δόξα τῇ αὐτοῦ ἀγαθός
τητι. Δόξα.
Τὴν ἄναρχον θέλησιν, καὶ ἐξουσίαν, καὶ βασιλείαν
τῆς Τριάδος προσκυνήσωμεν ὀρθοδόξως, "Αρειον
ἀεὶ στηλιτεύοντες. θ'.
Κυρίως σε, Δέσποινα, ὁμολογοῦμεν Θεὸν τεκοῦσαν,
μὴ προσέχοντες τοῖς ῥήμασι Νεστορίου, ἀλλὰ τῶν
Πατέρων τοῖς δόγμασιν.
ΩΔΗ Δ΄.
'Αγάλλου, η Εκκλησία, καὶ πᾶσα πόλις καὶ χώρα
ἐν εὐφροσύνη· ἀνοιγέσθω νῦν τὰ ἀσκητήρια· καὶ, οἱ
παρθενώνες, καλλωπίζεσθε τὰ λείψανα· καὶ εἰκονί
σματα τῶν μαρτύρων ἀξίως προσκυνείσθωσαν.
Χριστὸς ὑμᾶς προσκαλεῖται· συνέλθετε νῦν προ
θύμως, θεῖοι Πατέρες· καὶ τὴν θείαν τῆς αὐτοῦ σαρχώσεως, ἀποστολικῶς ἀνιστορήσατε τὰ θαύματα
καὶ τὰ παθήματα, καθώς γράφει τὸ θεῖον Εὐαγγέ
λιον.
Αθροίσθητε γεγηθότες, τὰ πλήθη τῶν μοναζόννων ἐν παῤῥησία· ἐὰν γὰρ κακῶς ἰσχύσωσι, πάλιν
ήττηθήσονται οἱ δείλαιοι. Καὶ ἦν ἂν βουλὴν βουλεύ
σωνται οἱ τοιοῦτοι, διασκεδάσει Κύριος.
Αἱ μάστιγες τῶν Πατέρων, τὰ αἵματα τῶν μω
λώπων ἔλλειψαν ὄντως· ἐξορίαι συνεχεῖς ἐπαύσαντο
καὶ εἰρήνη πᾶσι πολιτεύεται, οὐκ ἔτι ἰσχύσει τὸ
δράμα τῆς γοητείας· Θεὸς γὰρ μεθ᾿ ἡμῶν ἐστιν.
Ἡ ἄμπελος τῆς κακίας ἐξέτεινε τὰ κλήματα τῆς
ἀσεβείας, καὶ τὸν βότρυν τὸν πικρὸν ἐξήνθησε καὶ
θυμός δρακόντιος ὁ οἶνος αὐτῶν· ἐξ οὗ τὸν λαὸν τοῦ
Κυρίου ἐπότισαν ὄντως, τὴν θολεράν κακόνοιαν.
Ἐμίαναν τον ναόν σου ἀθέσμοις χειροτονίαις διὰ
χρημάτων· καὶ κανονικῶς οὗτοι ἐκβέβληνται. Καὶ
τῆς θείας δόξης ἐκπεπτώκασιν, ὁ Σίμων ὁ Μάγος, σύν
τούτῳ καὶ Ἰωάννης καὶ ὁ δεινὸς ᾿Αντώνιος.
Τοὺς θῆρας καὶ θεομάχους, Αντώνιον τὸν βέβη
λον, καὶ παραβάτην Ἰωάννην τὸν σατανογνώμονα,
καὶ τῆς Ἐκκλησίας πολεμήτορα, ὡς λύκους βαρεῖς
συνελθόντες, ἀναθεμάτους πιστοὶ ἀναβοήσωμεν. θ.
Ἡ ἄκτιστος μοναρχία, Πάτερ, Υἱὲ καὶ Πνεῦμα, σε
προσκυνοῦμεν, ἦν τὰ Χερουβὶμ τὰ πολυόμματα, καὶ
lis exornata, et Seraphim, sex alis circumdata τὰ Σεραφὶμ τὰ ἐξαπτέρυγα, ὑμνοῦσι κραυγάζοντα
laudant clamantia: Sanctus, sanctus, sanctus es,
o excelse et omnipotens.
Sanctis sanctior, et omnibus creaturis excelsior, tu sola apparuisti Mater simul et Virgo Dei
Genitrix, cum ipsum tuum Creaiorem pepereris, quapropter tuam sanctam imaginem veneramur.
ODA V.
Christus vicit, exsultet terra, quievit tumultus,
quieverunt et lacrymæ servorum Dei, Gides vero
ubique per universum orbem est promulgata.
Άγιος, ἅγιος, ἅγιος εἶ, ὦ παντοκράτωρ Ύψιστο, θ
ως
Αγίων ἀγιωτέρα, καὶ πάντων υψηλοτέρα των
ποιημάτων, μόνη ἀνεδείχθης, Μητροπάρθενε
αὐτὸν κυήσασα τὸν Πλάστην σου, διὸ τὴν ἁγίαν μορι
φήν σου, Θεογεννήτορ, ἐν προσκυνήσει ἔχομεν.
ΩΔΗ Ε΄.
Χριστὸς νενίκηκε· σκιρτάτω ἡ γῆ· πέπαυται
θόρυβος· πέπαυται καὶ ὁ κλαυθμός, τῶν τοῦ Κυρίου
δούλων· ἡ πίστις δὲ πανταχοῦ τῷ κόσμῳ ἐφ
απλώθη.
col. 1773–1774page 20 of 22
PG 99:1773Ἐν εἰδωνι βλέποντες τὴν σταύρωσιν σέβοντες ἀσπαζόμενοι Χριστόν καὶ τὰ αὐτοῦ προσκυνοῦμεν αὐτά· οὐχ ὡς θεοὺς τιμῶντες. Πνεῦμα τὸ πολύῤῥημον καὶ βλάσφημον Λήζικος σιωπᾷ· λαλοῦν διαπαντός, ἡμέραν καθ' ἡμέραν κατὰ θείας μορφῆς Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων. Τίνα, τρισάθλιε, μεμίσηκας μόρφωσιν ἄχραντον, σαρκώσεως Χριστοῦ, καὶ τῶν ἁγίων πάντων; ξύλοις κωφοῖς οἱ πιστοὶ προσκυνούμεν; Ἀσεβείας ὄργανα τυγχάνοντες, ἤθροισαν σύνοδον ἱερέων ἀσεβῶν, κατὰ Θεοῦ ὑψίστου· ὡς Ἰουδαῖοι τὸ πρίν, Ἄννας καὶ Καϊάφας. Ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, πανάθλιε, στήσονται ἔλεγχοι κατὰ τοῦ ψυχῆς, ὁ δῆμος τῶν Πατέρων, ὧνπερ ἀμειλίκτοις πληγαῖς ἐγύμνωσας τὰς σάρκας. Ἐκκλησίαι ἅπασαι βοήσουσι, κράζουσαι ἅπασαι, στερηθεῖσαι ὑπὸ σοῦ, τῆς μορφῆς τοῦ Κυρίου καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ τὰς ἱερὰς εἰκόνας. Ἡ πᾶν συνέχουσα τῷ κράτει σου, δόξα σοι, τρισυπόστατε μονάς, Πάτερ, Υἱὲ καὶ Πνεῦμα, τοὺς πεποιθότας εἰς σὲ ῥῦσαι παντοίας βλάβης. Ὡς χρυσοκαλλώπιστον λυχνίαν σε, δέσποινα, σέβομεν, ὅτι φῶς τὸ νοητὸν γεννήσασαν τῷ κόσμῳ, καὶ τὴν ζοφώδη ἀχλὺν μειώσασα, Παρθένε. ΩΔΗ Ϛ΄. Ἐξέβησαν οἱ ἄγρυπνοι φύλακες τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ πρὸς αὐτὸν αἰτοῦντες, δοθῆναι τὴν εἰρήνην, καὶ εἰσήκουσε, καὶ προσέσχε τῇ δεήσει. Ἀνεῴχθησαν καὶ τοῦ πλάνου τὰ θύρατρα, ταῖς τῶν Πατέρων διδαχαῖς· καὶ Θεὸς ὑμνεῖται σαρκὶ μεμορφωμένος, ἀπεριγράπτως θεότητι ὑπάρχων. Οἱ συνεργοὶ τῆς πλάνης, αἰσχύνεσθε· καὶ ἀπολέσθε ὑμεῖς σὺν τῷ Ἀντωνίῳ, Θεόδοτος καὶ Λήζιξ, καὶ Θεόδωρος, ὁ βυθὸς τῆς ἀπωλείας. Τὸ στόμα σου διήνοιξας, ἄθλιε, οὐκ ἐν ᾠδαῖς πνευματικαῖς, ἀλλ' ἐν βλασφημίαις, κατὰ τοῦ σοῦ Δεσπότου, ἀποθούμενος τὴν σεπτὴν εἰκονουργίαν. Διέστρεψας Πατέρων τὰ δόγματα, καὶ ἀποστόλων τὰς, ἄλλην ἄλλως γράφων, κατὰ τὴν σὴν θρησκείαν παράνομον, Ἰωάννη Χριστομάχε. Σοῦ ὁ καπνὸς δακρύων ἐνέπλησε τῶν εὐσεβούντων τοὺς ὀφθαλμούς· ἀλλὰ τῷ ἀνέμῳ τῶν θείων διδασκάλων διεσκέδασται, ματαιόφρων Ἰωάννη. Σὺ τὴν στολὴν τὴν θείαν διέρρηξας, ὥσπερ ὁ Ἄρρειος τρὶν τοῦ Χριστοῦ χιτώνα· διὸ τῆς Ἐκκλησίας πόῤῥω βέβλησαι, ἐκβληθεὶς καθάπερ κύων. θ. Μίαν ἀρχὴν δοξάζω θεότητος, ἐν ὑποστάσεσι τρι-
CANON IN ERECTIONE SS. IMAGINUM.
βλέποντες τὴν σταύρωσιν σέβοντες
ἀσπαζόμενοι Χριστόν καὶ τὰ αὐτοῦ
προσκυνοῦμεν αὐτά· οὐχ ὡς θεοὺς τιτὸ πολύῤῥημον καὶ βλάσφημον Λήζικος
; λαλοῦν διαπαντός, ἡμέραν καθ' ἡμέ-
; θείας μορφῆς Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων.
ρισάθλιε, μεμίσηκας μόρφωσιν ἄχραντον,
έως Χριστού, καὶ τῶν ἁγίων πάντων;
πλοις κωφοῖς οἱ πιστοὶ προσκυνούμεν;
όργανα τυγχάνοντες, άθροισαν σύνοδον
ῶν, κατὰ Θεοῦ ὑψίστου· ὡς Ἰουδαῖοι τὸ
καὶ Καϊάφας.
α κρίσεως, πανάθλιε, στήσονται έλεγχοι
του ψυχῆς, ὁ δῆμος τῶν Πατέρων, ὧνπερ
ηγαῖς ἐγύμνωσας τὰς σάρκας.
κι άπασαι βοήσουσι, κράζουσαι άπασαι,
· ὑπὸ σοῦ, τῆς μορφῆς τοῦ Κυρίου καὶ
ὐτοῦ τὰς ἱερὰς εἰκόνας.
πᾶν συνέχουσα τῷ κράτει σου, δόξα σοι,
ρισυπόστατε μονάς, Πάτερ, Υἱὲ καὶ Πνεῦ
πεποιθότας εἰς σὲ ῥῦσαι παντοίας βλά
ουσοκαλλώπιστον λυχνίαν σε, δέσποινα, σέβο
ὁ φῶς τὸ νοητόν γεννήσασαν τῷ κόσμῳ,
ρώδη ἀχλὺν μειώσασα, Παρθένε.
ΩΔΗ Σ.
· οἱ άγρυπνοι φύλακες τῆς Ἐκκλησίας
οῦ πρὸς αὐτὸν αἰτοῦντες, δοθῆναι τὴν εἰεἰσήκουσε, καὶ προσέσχε τῇ διήσει.
και τοῦ πλάνου τὰ θύρατρα, ταῖς τῶν
διδαχαῖς· καὶ Θεὸς ὑμνεῖται σαρκί μεμορα
ἀπεριγράπτως θεότητι ὑπάρχων.
ργοὶ τῆς πλάνης, αἰσχύνεσθε· καὶ ἀπολέοῦ, σὺν τῷ ᾿Αντωνία, Θεόδοτος καὶ Λήζιξ,
προς, ὁ βυθὸς τῆς ἀπωλείας.
ό
να σου διήνοιξας, ἄθλιε, οὐκ ἐν ᾠδαῖς πνευ
ἀλλ' ἐν βλασφημίαις, κατὰ τοῦ σοῦ Δε
πωθούμενος τὴν σεπτὴν εἰκονουργίαν.
μας Πατέρων τὰ δόγματα, καὶ ἀποστό
τὰς, ἄλλην ἄλλως γράφων, κατὰ τὴν σὴν
παράνομον, Ἰωάννη Χριστομάχι.
καπνός δακρύων ἐνέπλησε τῶν εὐσεβούν
Ἀμούς· ἀλλὰ τῷ ἀνέμω τῶν θείων διδα
ιεσκέδασται, ματαιόφρων Ἰωάννη.
· στολὴν τὴν θείαν διέρρηξας, ώσπερ ὁ ᾿Απ
τρὶν τὸν τοῦ Χριστοῦ χιτώνα· διὸ τῆς Ἐκ
τοῤῥω βέβλησαι, ἐκβληθεὶς καθάπερ κύων.
ν ἀρχὴν δοξάζω θεότητος, ἐν ὑποστάσεσι τρι
In imagine cernentes cruci affixionem Domini,
illam veneramur, Christum et ejus signa adorantes; non tamen ila veneramur ut gentilium
deos.
Spiritus ille loquax et blasphemus Lezius scilicet, jam quievit, qui frequenter quotidie adversus divinam Christi effigiem, et sanctorum oblatrabat.
Quanam de causa, miserrime homuncio, immaculatam effigiem incarnationis Christi Domini, et
sanctorum omnium es odio prosecutus? Num surda
idola nos fideles veneramur?
Impietatis instrumenta cum convenissent, conciliabulum coegerunt, impiorum videlicet sacerdotum, adversus Deum excelsum, quod etiam olim
fecerunt Judæi, Anna scilicet et Caiphas.
In die illa extremi judicii, o infelicissime, aderunt, qui tuam impiam animam arguent, sanctorum videlicet Patrum chorus, quorum denudata
corpora innumerabilibus plagis afflixisti.
Omnes Ecclesiæ clamare non desinent, cum a te
fuerint orbatæ Christi Domini imagine, et sanctorum ejus sacris figuris. Gloria Patri.
Gloria tibi, et iterum gloria tibi sit, trina unitas, Pater et Filius et Spiritus sanctus, quæ universum orbem potentia tua contines: te deprecamur, ut ab omni malo eos, qui in te confidunt,
liberare digneris.
Instar lucernarii auro exornati, te veneramur,
sancta Dei Genitrix, quæ lumen intellectuale mundo peperisti, et tenebrosam nebulam dissipasti.
ODA VI.
Vociferati sunt vigiles Ecclesiæ Christi custodes,
ab ipso petentes, ut sibi pax largiretur, quos exaudivit, et eorum precibus mentem adhibuit.
Detecta sunt seductoris illius artes et doli sanctorum Patrum dogmatibus; et Deus carne indutus ab omnibus celebratur, qui pro sua divinitate
incircumscriptus exsistit.
Sociii seductionis pudore confundantur, et pereant una cum Antonio Theodotus et Lezius et
Theodorus, profundum perditionis.
Os tuum aperuisti, o miser, non in canticis spiritualibus, sed in blasphemiis adversus Dominum
tuum, venerandas imagines insectando.
Pervertisti sanctorum Patrum dogmata, apostolorum doctrinis contraria scribendo, juxta tuam
falsam religionem et impiam, o Joannes Christi
inimice.
Fumus tuus priorum oculos lacrymis replevit, sed
vento sacrorum doctorum dissipatus est, o insane
Joannes.
Tu sacram stolam dilaniasti, quemadmodum
olim Arius Christi vestem; quapropter merito ab
Ecclesia procul, instar canis, es ejectus. Gloria
Patri.
Unum deitatis principium tribus personis glori-
col. 1775–1776page 21 of 22
PG 99:1775σὶν, εἰς Θεὸς γὰρ ἐστι, Πατήρ, Υἱὸς καὶ Πνεῦμα, διαιρεῖται χαρακτῆρσι καὶ προσώποις.
θ. Προφητικῶς ἁγνὴ θεοδόξαστε πόλις ἐδείχθης τοῦ Θεοῦ, ἐξ ἧς ἐγεννήθη αὐτὸς ὁ Ποιητής σου, μετά τόκον σε ὡς τὸ πρὶν διαφυλάξας.
ΩΔΗ Ζ'.
Τὴν κάμινον τῆς αἱρέσεως, νῦν κατέσβεσεν ἡ θεία χάρις, φλέγουσα νοουμένους Χαλδαίους, καὶ δροσίζουσα Τριάδος θεράποντας· τετραπλαῖς ἑβδομάσεσιν ἐτῶν αὐτὴν διακρατήσασαν.
Πεποίκιλται, περιβέβληται, κεκαλλώπισται ἡ Ἐκκλησία· μόρφωσιν τοῦ Δεσπότου τῶν ὅλων τῆς σαρκώσεως, καὶ τῶν παθημάτων αὐτοῦ καὶ τὰ σύμβολα φέρουσα, εἰς τέλος κατὰ τὰ τοὺς θείους θεσμούς.
Ἑόρταζε, πανηγύριζε, ὁ χριστώνυμος λαὸς Κυρίου, βλέπων τὴν Ἐκκλησίαν καὶ πάλιν διαλάμπουσαν, τὸ κάλλος τῆς θείας μορφῆς· ἣν Θεὸς ὢν ἐφόρεσεν, ὡς ἄνθρωπος διὰ τὸ σῶσαι ἡμᾶς.
Ἐπτώχευσε, καὶ ἐπείνασε, καὶ ἐδίψησε σαρκὶ ὁ Λόγος· ταῦτα τῆς ἀνθρωπίνης οὐσίας ἰδιώματα, δι' ὧν περιγράφεται. Οὗτος δὲ τῇ θεότητι ἁπλοῦς ἐστι καὶ ἀπερίγραπτος.
Κατήργηται τὰ τεράστια καὶ μαντεύματα τοῦ Χριστομάχου. Ἴσος γὰρ τῶν Ἑλλήνων ἐδείχθη ὑψαυχούμενος, τοῖς τούτων συγγράμμασιν, ἃ δικαίως ἐλίκμησαν αἱ τῶν δικαίων φωναί.
Τὰ κρύφια καὶ παμβέβηλα, καὶ ψυχόλεθρα διδάγματά σου, ποία ἐκδιηγήσεται γλῶσσα; ἢ τὴν πρόρρησιν τῆς ἐγγαστριμύθου σου, Ἰωάννη ψευδώνυμε καὶ πρόδρομε τοῦ ἀντιχρίστου Σατᾶν;
Οὐκ ἔδει σε, ὦ παράνομε, ὀνομάζεσθαι τοιαύτην κλῆσιν, μᾶλλον δὲ Πυθαγόραν, καὶ Κρόνον, καὶ Ἀπόλλωνα, ἢ τινα τῶν ἄλλων θεῶν, ὧν τὸν βίον ἐξηλώσας, τερπόμενος ταῖς ἀσελγίαις αὐτῶν.
θ. Ἀίδιον παντοδύναμον ἀκατάληπτον Τριάδα πιστοὶ πάντες, Πατέρα, Υἱὸν καὶ Πνεῦμα προσκυνήσωμεν, καὶ θεολογήσωμεν ἀσυγχύτως κραυγάζοντες· Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος εἶ ὁ Θεός.
θ. Πανύμνητε πολυδόξαστε, μητροπάρθενε θεοκνήτορ, λύτρωσαι χαλεπῶν ἐγκλημάτων, τοὺς τιμῶντας σου τὴν ἄχραντον κύησιν· οὐ γὰρ ἄλλην βοήθειαν κεκτήμεθα πλήν σου, Θεόνυμφε.
ΩΔΗ Η'.
Προφητικῶς ἀγαλλιασώμεθα, καὶ εὐφρανθώμεν
fico. Unus enim Deus est, Pater, Filius, et Spiri- σὶν, εἰς Θεὸς γὰρ ἐστι, Πατήρ, Υἱὸς καὶ Πνεῦμα, δια
tus sanctus, licet idiomatibus distinguantur,et per- ήρηται χαρακτήρσι καὶ προσώποις.
sonis.
O purissima Virgo a Deo glorificata, civitas Dei
a prophetis merito es prænuntiata, ex qua ortus
est ipsemet tui Creator, qui te post partum, ut ante,
Virginem conservavit.
ODA VII.
Hæresis fornacem quatuor annorum hebdomadas predominantem, gratia nunc exstinxit divina, ardens quidem Chaldæos, et refrigerans pios
Trinitatis cultores.
Exornata est, et pulchra effecta Dei Ecclesia,
recepta Dominicæ incarnationis sacra imagine, et
ejus passionis, ac aliorum mysteriorum, juxta di.
vinas leges.
Christiane Dei popule, exsulta, et hymnus Deo
concine, dum vides Ecclesiam iterum illustratam
divinæ imaginis pulchritudine, quam cum Deus
esset, gestavit, ut homo, ut nos homines salvos
faceret.
Pauperiem passus est, et famem, et sitim in
carne Deus Verbum, hæc siquidem humanæ sunt
naturæ idiomata, per quæ circumscribitur: ipse
vero Deitate simplex exsistit, et incircumscriptus.
Portenta, et vanæ prædictiones Joannis illius
Christo infensi sunt dissipatæ, qui se, instar gentilium, jactabat eorum scriptis, quæ merito justo
rum voces et preces disjecerunt.
Occulta, et profana, et animabus perniciosa tua
dogmata quænam lingua poterit enarrare, vel
prædictionem tuæ ventriloquæ phytonissae, oJoannes? hoc nomine indigne procul dubio, cum potius
Satanæ præcursor, et Antichristi exsistas.
Non oportebat te, o scelestissime omnium, hoc
nomine, Joannes videlicet nuncupari, sed potius
Pythagoram, et Saturnum vel Apollinem, vel alium
quempiam profanorum illorum deorum, quorum
vitam es imitatus, eorum impudicitiis delectatus.
Gloria Patri.
Sempiternam omnipotentem incomprehensibilem
Trinitatem fideles omnes adoremus, Patrem, Filium,
et Spiritum sanctum, et divinis laudibus inconfuse
celebremus, clamantes: Sanctus, sanctus, sanctus
es Deus.
Saneta Dei Genitrix Mater et Virgo, hymnis
celebranda, et glorificanda, libera nos ab omnibus
delictis, qui tuum immaculatum partum veneraLour: nullum enim aliud habemus presidium praeter te, o Dei sponsa.
ODA VIII.
Una cum propheta exsultemus et lætemur, fideles
θ. Προφητικῶς ἁγνὴ θεοδόξαστε πόλις ἐδείχθης του
Θεοῦ, ἐξ ἧς ἐγεννήθη αὐτὸς ὁ Ποιητής σου, μετά τον
κον σε ὡς τὸ πρὶν διαφυλάξας.
ΩΔΗ 2'.
Τὴν κάμινον τῆς αἱρέσεως, νῦν κατέσβεσεν ἡ θεία
χάρις, φλέγουσα νοουμένους Χαλδαίους, και δροσί
ζουσα Τριάδος θεράποντας- τετραπλαῖς ἑβδομάσεσιν
ἐτῶν αὐτὴν διακρατήσασαν.
Πεποίκιλται, περιβέβληται, κεκαλλώπισται ἡ Ἐκ
κλησία· μόρφωσιν τοῦ Δεσπότου τῶν ὅλων τῆς σαρ
κώσεως, καὶ τῶν παθημάτων αὐτοῦ καὶ τὰ σύμ
βολα φέρουσα, εἰς τέλος κατὰ τὸ τοὺς θείους θε
σμούς.
Εόρταζε, πανηγύριζε, ο χριστώνυμος λαός Κυ
ρίου, βλέπων τὴν Ἐκκλησίαν καὶ πάλιν διαλάμπου
σαν, τὸ κάλλος τῆς θείας μορφῆς· ἦν Θεὸς ὢν ἐφόρε
σεν, ὡς ἄνθρωπος διὰ τὸ σῶσαι ἡμᾶς.
Επτώχευσε, καὶ ἐπείνασε, καὶ ἐδίψησε σαρκὶ ὁ
Λόγος· ταῦτα τῆς ἀνθρωπίνης οὐσίας ἰδιώματα δι'
ὧν περιγράφεται. Οὗτος δὲ τῇ θεότητι ἁπλοῦς ἐστι
καὶ ἀπερίγραπτος.
Κατήργηται τὰ τεράστια καὶ μαντεύματα τοῦ Χρι
στομάχου. Ἴσος γὰρ τῶν Ἑλλήνων ἐδείχθη ὑψαν
χούμενος, τοῖς τούτων συγγράμμασιν, ὦ δικαίως ἐλίκμησαν αἱ τῶν δικαίων φωναί.
Τὰ κρύφια καὶ παμβέβηλα, καὶ ψυχόλεθρα διδά
γματά σου, ποία ἐκδιηγήσεται γλῶσσα; ἢ τὴν προβ
ῥησιν τῆς ἐγγαστριμύθου σου, Ἰωάννη ψευδώνυμο
καὶ πρόδρομο τοῦ ἀντιχρίστου Σατᾶν;
Οὐκ ἔδει σε, ὦ παράνομε, ὀνομάζεσθαι τοιαύτην κλῆ
σιν, μᾶλλον δὲ Πυθαγόραν, καὶ Κρόνον, καὶ ᾿Απόλ
λωνα, ἢ τινα τῶν ἄλλων θεῶν, ὧν τὸν βίον ἐξήλων
σας, τερπόμενος ταῖς ἀσελγίαις αὐτῶν.
θ. Αίδιον παντοδύναμον ἀκατάληπτον Τριάδα πιστοί
πάντες Πατέρα, Υἱὸν καὶ Πνεῦμα προσκυνήσωμεν
καὶ θεολογήσωμεν ἀσυγχύτως κραυγάζοντες - Αγιο
ἅγιος, ἅγιος εἶ ὁ Θεός.
θ. Πανύμνητε πολυδόξαστε, μητροπάρθενε θεοκνή
τορ, λύτρωσαι χαλεπῶν ἐγκλημάτων, τοὺς τιμώντα
σου τὴν ἄχραντον κύησιν· οὐ γὰρ ἄλλην βοήθειαν κα
κτήμεθα πλήν σου, Θεόνυμφε,
NOTE.
Leonis Armeni tempore, qui post Irenam
Augustam regnavit, manifestum est hos computari
annos: viginti octo namque anni intercedunt a
ΩΔΗ Η'.
Προφητικῶς ἀγαλλιασώμεθα, καὶ εὐφρανθώμεν
primo anno Leonis usque ad obitum Theophili,
quando sacræ imagines sunt restitutes.
col. 1777–1778page 22 of 22
PG 99:1777πιστοὶ πάντες μυστικῶς. Αὕτη γὰρ ἡ ἡμέρα, ἐν ᾗ Χριστὸς ὁ Λόγος τὴν ἰδίαν στολὴν ἀπέδωκε τῇ Ἐκκλησίᾳ.
Πολεμικῶς ὥσπερ παρατάξαντο, κατὰ Χριστοῦ τῆς μορφῆς, ὁμοθυμαδὸν Λήζιξ καὶ Ἰωάννης, τὸ ζεύγος τοῦ Βελίαρ, πελέκει κακίας ἐγκόψαντες τὴν Ἐκκλησίαν.
Τίς μὴ θρηνήσει τὸ μέγα τόλμημα, τὴν θείαν βλέπων μορφήν, τὴν ἐν τῇ χαλκῇ πύλῃ τοῦ παλατίου, ὑπὸ ἀνδρῶν ἀνόμων λίθοις βαλλομένην, τῇ διδαχῇ τοῦ Ἰωάννου;
Πῶς οὐ συνῆκας, τυφλὲ πανάθλιε, ἐσκοτισμένε τὸν νοῦν, τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν βλέπων κεκοσμημένην Χριστοῦ τῷ χαρακτῆρι, ἀλλὰ μόνος ἔσχες τὸ φρόνημα τῶν Ἰουδαίων;
Σὺ παντελῶς καθελεῖν ἐνόμισας τῶν θείων ἐκκλησιῶν τὴν σαρκολαμπῆ μόρφωσιν τοῦ Κυρίου, καὶ τῶν ἁγίων πάντων· ἀλλ᾽ ἡ θεία χάρις καθεῖλέ σου τὴν τυραννίδα.
Τὰ ἱερὰ τῶν ἁγίων λείψανα, καὶ τὰς εἰκόνας αὐτῶν Λήζιξ ὁ δεινός, ἅμα τῷ Ἰωάννῃ, οὐδ᾽ ὅλως προσκυνεῖσθαι ἔφασκον ἀνόμως, οἱ ἀρνηταὶ τῆς εὐσεβείας.
θ. Παντουργικὴν θεαρχίαν σέβοντες, ἐν χαρακτῆρσι τρισί, πάντες εὐσεβῶς, ἄναρχον τὸν Πατέρα, συνέναρχον τὸν Λόγον, Πνεῦμα συνεκλάμπον δοξάσωμεν εἰς τοὺς αἰῶνας.
δ. Χριστιανῶν ἡ βεβαία γέφυρα, τὸ καύχημα τῶν πιστῶν, καὶ καταφυγή· Δέσποινα Θεοτόκε, αὐτὴ ὑπάρχεις μόνη, πάντας βοηθοῦσα, καὶ σώζουσα ἐκ τῶν κινδύνων.
ΩΔΗ Θʹ.
Τὰ ἔθνη, κροτήσατε· χοροὶ Πατέρων, σπεύσατε· οἱ ἀσκηταί τε καὶ οἱ ἐν τοῖς ὄρεσι, συνέλθετε· ἥκετε, οἱ διωχθέντες πάλαι ἀπὸ τοῦ πλάνου καὶ δυσσεβοῦς Ἰωάννου· στηλιτεύσαι τὰς μαγείας καὶ μαντεύματα.
Εὐφραίνου, ἡ ἔρημος καὶ οἰκουμένη ἅπασα, τὰ ὄρη πάντα, γλυκασμὸν σταλάξατε, βουνοί, ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι Χριστός, ὁ Λόγος, εἰρήνην δέδωκε τοῖς ἐν γῇ, καὶ ταῖς θείαις Ἐκκλησίαις τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως.
Θεὸς ἐκδικήσεων νῦν ἐπαῤῥησιάσατο, Χριστὸς ἐπέστη, ἐνισχύων σήμερον τοὺς θείους διδασκάλους, τὴν παῤῥησίᾳ λέγειν τὴν συγκατάβασιν αὐτοῦ, καὶ τὴν σάρκωσιν βεβαίως ἐν εἰκόνι περιγράφεσθαι.
Μακρόθυμε Κύριε, ὡς θαυμαστὰ τὰ ἔργα σου· τίς ἀριθμήσει τὴν φιλανθρωπίαν σου; Πῶς βλέπων κτεινομένους διὰ τὴν σὴν εἰκόνα, τοὺς ἱερεῖς σου καὶ ἀσκητάς, οὐ κατέφλεξας τοὺς πλάνους, ἀλλ᾽ ἠνέσχου ὑβριζόμενος;
Ὁ πήξας ἀσάλευτον τὴν Ἐκκλησίαν, Κύριε, καὶ πύλαι ᾅδου ταύτης οὐ κατίσχυσαν, αὐτὸς τὴν εἰρήνην σου παράσχου τῷ λαῷ σου, ἵνα σε πάντες εἰ
CANON IN ERECTIONE SS. IMAGINUM.
πιστοὶ πάντες μυστικῶς. Αύτη γὰρ ἡ ἡμέρα, ἐν ᾗ A. omnes: hæc enim est dies, in qua Christus Vero
Χριστὸς ὁ Λόγος τὴν ἰδίων στολὴν ἀπέδωκε τῇ Ἐκ- bum Ecclesiæ suæ propriam restituit stolam.
κλησίᾳ.
Πολεμικῶς ὥσπερ παρατάξοντο, κατὰ Χριστοῦ τῆς
μορφής, ομοθυμαδὸν Δήζιξ καὶ Ἰωάννης, τὸ ζεύγος
του Βελίαρ, πελέκει κακίας εγκόψαντες τὴν Ἐκκλη
σίαν.
Τίς μὴ θρηνήσει τὸ μέγα τόλμημα, τὴν θείαν
βλέπων μορφὴν, τὴν ἐν τῇ χαλκή πύλη τοῦ παλατίου,
ὑπὸ ἀνδρῶν ἀνόμων λίθοις βαλλομένην, τη διδαχή
τοῦ Ἰωάννου;
Πῶς οὐ συνῆκας, τυφλί πανάθλιε, εσκοτισμένο
τὸν νοῦν, τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν βλέπων κεκοσμημένην Χρι
στοῦ τῷ χαρακτήρι, ἀλλὰ μόνος ἔσχες τὸ φρόνημα
τῶν Ἰουδαίων;
Σὺ παντελῶς καθελεῖν ἐνόμισας τῶν θείων ἐκκλησιῶν τὴν σαρκολαμπή μόρφωσιν τοῦ Κυρίου, καὶ
τῶν ἁγίων πάντων· ἀλλ' ἡ θεία χάρις καθεῖλέ σου
τὴν τυρανίδα.
Τὰ ἱερὰ τῶν ἁγίων λείψανα, καὶ τὰς εἰκόνας αυτ
τῶν Δήζιξ ὁ δεινός, ἅμα τῷ Ἰωάννη, οὐδ' ὅλως προσω
κυνεῖσθαι ἔφασκον ἀνόμως, οἱ ἀρνηταὶ τῆς εὐσε
βείας.
θ. Παντουργικὴν θεαρχίαν σέβοντες, ἐν χαρακτήρσι
τρισὶ, πάντες εὐσεβῶς, αναρχον τον Πατέρα, συν
έναρχον τὸν Λόγον, Πνεύμα συνεκλάμπον δοξάσωμεν
εἰς τοὺς αἰῶνας.
Hostium instar acies struxerunt adversus Christi imaginem, eodem animi furore Lezius, et
Joannes, socii Belial, iniquitatis securi Ecclesiam
abscindentes.
Quis non deplorabit magnam hæreticorum audaciam, respiciens divinam imaginem, quæ est in
ænea porta palatii, a nefariis hominibus lapidibus
percussam, Joannis exemplo?
Quomodo non intellexisti, o capte oculis, et miserrimo, ac mentem obtenebrate, universum orbem
Christi charactere insignitum, sed solus tu nactus
es Judmorum mentem?
Tu e medio omnino tollere animo cogitasti ex Dei
Ecclesiis Christi Domini imaginem carne præfulgentem, et sanctorum omnium; sed divina gratia
tuam tyrannidem destruxit.
Sacras sanctorum reliquias, et ipsorum imagines
Lezius ille ferus, una cum Joanne, nullo pacto
venerandas, impie asserebant, ut pietatis desertores. Gloria Patri.
Omnes pie venerantes Dei majestatem, omnium
auctorem, in tribus personis, Patrem videlicet
principio carentem, et Verbum coæternum. Spiritum quoque sanctum simul prælucentem glorificemus in sæcula.
O Domina Dei Genitrix, tu sola exsistis Christianorum pons securus, et fidelium gloria atque re4. Χριστιανῶν ἡ βεβαία γέφυρα, τὸ καύχημα τῶν πιο
στῶν, καὶ καταφυγή - Δέσποινα Θεοτόκε, αὐτὴ ὑπάρ
χεις μόνη, πάντας βοηθοῦσα, καὶ σώζουσα ἐκ τῶν fugium, a periculis cunctis, omnes adjuvans atque
κινδύνων.
ΩΔΗ Θ'.
Τὰ ἔθνη, κροτήσατε· χοροὶ Πατέρων, σπεύσατε· οἱ
ἀσκηταί τε καὶ οἱ ἐν τοῖς ὄρεσι, συνέλθετε· ήκετε, οἱ
διωχθέντες πάλαι ἀπὸ τοῦ πλάνου καὶ δυσσεβοῦς
Ιωάννου· στηλιτεύσαι τὰς μαγείας καὶ μαντεύ
ματα
Εὐφραίνου, ἡ ἔρημος καὶ οἰκουμένη ἅπασα, τὰ ὄρη
πάντα, γλυκασμὸν σταλάξατε, βουνοί, ἀγαλλιάσθε, ότι
Χριστός, ο λόγος, εἰρήνην δέδωκε τοῖς ἐν γῇ, καὶ
ταῖς θείαις Εκκλησίαις τὴν ἑνότητα τῆς πίσ
στους.
Θεός ἐκδικήσεων νῦν ἐπαῤῥησιάσατο, Χριστὸς
ἐπέστη, ενισχύων σήμερον τοὺς θείους διδασκάλους,
τον παῤῥησία λέγειν τὴν συγκατάβασιν αὐτοῦ,
καὶ τὴν σάρκωσιν βεβαίως ἐν εἰκόνι περιγράφει
σθαι.
Μακρόθυμα Κύριε, ὡς θαυμαστὰ τὰ ἔργα σου! τίς
ἀριθμήσει τὴν φιλανθρωπίαν σου; Πῶς βλέπων κτει
νομένους διὰ τὴν σὴν εἰκόνα, τοὺς ἱερεῖς σου καὶ
ἀσκητὰς, οὐ κατέφλεξας τοὺς πλάνους, ἀλλ᾽ ἡνέσχου
ὑβριζόμενος;
Ὁ πήξας ἀσάλευτον τὴν Ἐκκλησίαν, Κύριε, καὶ
πύλας ᾅδου ταύτης οὐ κατίσχυσαν, αὐτὸς τὴν εἰρή
την σου παράσχου τῷ λαῷ σου, ἵνα σε πάντες εἰ
liberans.
ODA IX.
Gentes omnes, plaudite manibus, et sanctorum
Patrum chori accurrite, et qui claustra et montes
incolitis, convenite omnes, et accedite, quos antea
ille seductor et impius Joannes fuerat persecutus,
ut eas magicas artes, et fraudes conculcetis, et
profligetis.
Lætare, eremus et universus orbis, montes etiam
omnes dulcedinem stillate, et valles exsultate, quoniam Christus Dei Verbum pacem omnibus est
largitus, et sanctis Ecclesiis fidei unitatem.
Deus ultionum nunc libere egit, Christus astitit,
corroborans hodie sanctos Patres, ut ejus adventum libere prædicare valeant, atque imaginibus
ejus incarnationem designare.
Longanimis, Domine, quam mirabilia sunt opera
tua quis tuam clementiam recensebit? et quomodo intuens tuos sacerdotes et monachos, dum
interficerentur propter tuam imaginem, seductores
illos tanti mali auctores non combussisti, sed tantas
injurias æquo tulisti animo?
0 Domine, qui Ecclesiam tuam inconcussam
compegisti, ut portæ inferi adversus eam prævalere
nequeant, ipse pacem tuam populo tuo largire, ut
Continue reading PG 99: Iambi de Variis Argumentis →≣ entire volume