meaqué opera secundum voluntatem tuam fiant at- quodcunque, qua actu exsistit, distinctum est seque utinam ita fiant. Tu vero, o vertex nobile exactissimæ puritatis, o coetus Ecclesiæ præstantissime qui auxilium a Deo præstolaris: o tu in quo requiescit Deus! accipe a nobis doctrinam fidei ab errore immunem, qua roboretur Ecclesia, quemadmodum a Patribus nostris traditum fuit. cundum essentiam ab alterius essentia. Quod demonstratur, quia anima alia atque alia est, corpus aliud atque aliud est; adeoque alius et alius sunt; licet eorum essentia una sit. Utraque earum distinguitur ab altera, loco, tempore, et motu operationum suarum naturalium. V. gr. Petro suapte natura volente aliquid, non continue idem vuk Paulus, tametsi suapte natura peræque habeant ut velint. Et quando esurit Paulus, non simul esurit Petrus, quamlibet uterque proprietatem naturalem esuriendi habeat: eo quod ambo quæ sibi propria sunt possideant. Atqui virtus naturalis manifesta fit per discursum intellectus ex convenientia, ut cum inveniuntur multi similes motus qui ex naturæ legibus cientur secundum statum unum naturalem. Sic porro fit apud nos. Verum quod ad sanctam Trinitatem attinet, non ita res se habet. Etenim essentiæ divisæ non sunt, neque loco, neque tempore, neque voluntate, neque efficientia, neque ulla re ex his quæ denotant in nobis discrimen personarum et rerum creatarum multiplicationem: sed hoc solummodo fit per relationem unius ad alium, et secundum exstantia modum juxta ac superius diximus. Nam Pater absque principio est, et Filius est ex Patre per filiationen, et Spiritus sanctus ex Patre per Filium, non per filiationem, sed per processionem. Ac si necesse est nobis hoc obscuris imaginibus et tenuibus quibusdam umbris assimilare, dicemus hanc trinitatem esse ad instar solis, qui lumen emittit suum, aut intellectus qui verbi sui est fons; quia lumen nascitur ex sole, et verbum gignitur ab intellectu. Siquidem a sole radii lu minis oriuntur, atque ab intellectu oritur spiritus qui manifestatur per verbum quod emanat ex abscondita scaturigine sua, splendorem suum naturalem explicans. Fons itidem omnibus aquam exhibet, quæ bibitur, fluit, profunditur. Sie quoque ad Filium Pater, qui non est ex Filio, sed genitor est Filii, et Filius ad Patrem refertur, atque ex Patre est, quia natus est ex Patre, et Spiritus sanctus ad Patrem refertur, atque est ex Patre, quia est ex illo, non filiationis more, sed processionis. Hemque Spiritus sanctus Spiritus est Filii, sed non est ex Fitio. Est tamen ad Filium, quia emanat per illum et ex illo. At non est ex Filio, quia Pater una est causa, tum Filii, tum Spiritus NOTÆ. II. Professio fidei. Credo in unum Deum, principium unum sine principio, substantiam unam, substantia essentiave superiorem, sempiternum, increatum, inmortalem, perpetuum, omnipotentem, causam bonam omnium bonorum, omnium quæ sunt Conditorem, ownia complectentem, omnia curantem, omnia continentem, cujus possessio æterna est et initii expers, abyssum essentiæ imperscrutabilem, 664 infinitam, et immensam, abyssum item sapientiæ et bonitatis, potentia cujus enarrari vis nequeat, lumen purum et expers materiæ, unum in tribus personis cujus substantia una, voluntas una, actio una, potestas una, dominatus unus, regnum unum, in personis tribus agnitum, sine divisione, confusione et permistione; Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, citra contractionem et confusionem ut nempe Pater non sit Filius, nec Filius, Pater, nec Spiritus sanctus Pater aut Filius, cum salva unicuique personalis sua qualitas sit in essentia sua, divinitate scilicet indivisa permanente: quia sese mutuo penetrant personæ sine perturbatione commistionis, aut alterius ab altera seçessione. Quod manifestum fit eo quod Pater in Filio et Spiritu sancto sit; Filius item in Patre et Spiritu sancto; et Spiritus sanctus in Patre et Filio. Enimvero Pater est perfectus Deus, Filius quoque perfectus Deus, et Spiritus sanctus perfectus Deus. Cumenim unusquisque illorum trium perfecta persona sit, Deus proinde perfectus est: et vicissim unusquisque ex tribus Deus perfectus est, quia est persona perfecta. Item unusquisque perfectus est Deus, et tres unus Deus sunt, quia essentia illorum una est, virtus una, actio una, dominatus unus. Id vero non est secundum rationem specierum in rebus creatis. Nam in illis facile est ut intellectus in hominibus perspiciat aliquid amplius quam in alia specie perspiciatur, nempe cum mente colligit ideas separatas in unam substantiam essentiamve, voluntatem unam, actionem unam: quia individuum Quia emanat per illum et ex illo. Nullus dubito quin Damascenus scripserit, ŏ poxsīta! propter exemplum scatebræ, fontis, et rivi quod ante usurpaverat processiones divinas enarrando. Eodem modo Cyrillus in synodica ad Nestorium, quam anathematismis suis præmisit, de Spiritu sancto ait, Harpós Profunditur ab eo, sicut et ex Deo et Patre. Unde Theodoretus intellexit sanctum hune doctorem non alio sensu dixisse anathematismo 9, Spiritum sanctum, esse proprium Christi, nisi quia ex ipso prodiret. Enimvero Cyrillus ipse meniem suam in Ephesina synodo ita declaravit in expo sitione ejusdem anathematismi aylov Proprium habens Spiritum sanctum, qui ex ipso est, ipsique sua ipse essentia inest, divina signa patrabat. Quamobrem nec Damascenus ex Loto bic negaverit Spiritum ex Filio procedere, sed quo sensu pertenderat Eunomius, ceu Spiritus, uti res creata, effectum esset Filii, aut "quo Apollinarius, ut Spiritus hac processione Filio minor censeretur, vel tandem Filius primordialis ejus causa, seu principiam putaretur. Theodoretus quidem sibi aliquando blanditus est, quasi CyrilTum adegerit, ut processionem Spiritus es Filio docere desineret. Verum Alexandrinus præsul in

EXPOSITIO FIDEI. sancti, utriusque ex æquo, ut Pater simul sit et producendum spiritum. Atqui Pater, et Filius, et Fill Pater, et productor Spiritus. Nam quæ supra hon sunt, ex iis quæ nobis affinia sunt appellamus, cúm proptér excellentiam fieri non possit ut definiatur, quomodo quisque ad alterum 665 se habeat, et quisque concipiat in seipso quid alterutri conveniat, et veram rationem exstantiæ ejus. Tribus Hl. Trinitas personarum, unus Deus. icaque motio una est, et splendor unus: nec sunt tres motiones similes, sed una eademque motio quod exinde constat, quia Pater qui extra tempus est, vult per FHium qui Verbum ipsius est et sapientia subsistens, et per Spiritum perficit productionem suam: sicuti mens nostra rationem naturalem impulsu naturali cogitando movet ad manifostandum id quod cogitavit, illudque perficienSpiritus sanctus, Deus unus sunt. Quilibet trium Deus perfectus est hypostasisque perfecta, et idcirco unus trinusque Deus est. Quod exinde constat, quia quilibet eorum quando de distinctione ipsius agitur, Deus est perfectus, quia perfecta hypostasis est et Trinitas, ubi una cum alia intelligitur, Deus unus est. Enimvero non convenit naturam divinam genituræ expertem esse, ulliusve perfectionis. Quo enim pacto qui genitura destitutus sit, perfectus fuerit. Neque viri eruditione insignes his contradicunt ³. Idcirco itaque genuit Filium, et Spiritum eadem vi produxit, ut Deus esset unus et unusquisque trium perfecta persona, ne divinitas sit proprietas sineperfectione; neve Deus perfectus ex illis rebus imperfectis constet. Quin potius in Trinitate perfecta Deus unus sit perfectione omni superior et anterior dum. Mens autem nostra istis rebus non caret; quia Aeri nequit ut nostra mens ratione destituta sit, aut spiritu, qui palam prodeat. Quocirca Pater vuk et intelligit per Filium suum, et quidquid per ipsum cogitat, illud facit, et perficit per Spiritum omnia quæ fecerit. Deus Pater perpetuo comprehendit in se Verbum suum, quod ex sc semper non sine oblectamine genitum est, persona: voluntate prædita et perfecta. Propterca non cessat esse. Filius, et Spiritus sanctus cum Verbo semper adest; quia Filius absque Spiritu et Spiritus sine Filio perfectione caret, qua exprimatur [Ypia] et exsistat. Non enim Deus noster nito tempore Verbo suo caruit neque Verbum Spiritu; ne qui perfectus est perfectionis aliquando expers fuerit. Nam res creatæ, quando habuerunt exsistentiam, ea ante carebant: quia cuan mon essent, ad hoc pervenerunt ut essent. Ast non ita res se habet in natura divina, nec ulla productio nova fit in Trinitate. Omne verbum virtus substantialis est intellectus. Neque id tantum, sed virtus qua producitur, ipsa via est ad Nonnihil hic ab interprete Arabico erratum sentio. NOTÆ. Dialogis septem de Trinitate ad Hermiam quos eo tempore evulgabat, indiscrimination affirmavit, Spiritum et ex Filio, et per Filium exsistere et procedere. Quinimo dialogo 8, qui est de incarnafione Verbi contra Nestorii hæresim, perinde rursum docet Christum, non alienum Spiritum ptizatis mittere, servi et ministri more, sed qua Deus secundum naturam est, cum suprema potestate Spiritum, qui ex se est, sibique proprium, largiri. Cæterum, uti Græci theologi Spiritus processionem impulsionis instar esse (ópµñs) explicant, aiuntque nec suum Deo deesse Verbum, nec suum Verbo Spiritum, quia Verbi prolatione Spiritus emititur; esse Spiritum lucem quæ a Deo tanquam a sole per Filium ceu per radium editur; vel ut flumen e scatebra per fontem exiens: quin Nazianzenus et Damascenus noster, mysterium istud Пarwvičovte; hoc effato complexi sunt, unitas in binarium progressa in ternario stetit: sic Latini Spiritum ex Patre Filioque procedere dixerunt, quia mutuus amborum est amor. Quod quidem acceperunt ex libris quus Augustinus prima ætate de Trinitate scripserat. Atqui ex Claudiano Mamerto lib. 11 De IV. Diversa Spiritus vocabuli significatio. Malum substantia non est, contra Manichæos. Cum autem Spiritus unum nomen sit, ejus nihilominus diversa significatio est. Nam significat vivum quid quod materia caret; unde Scriptura dixit: Spiritus est Deus. Denotat etiam aliquando aerem et motum aeris, seu ventum: itemque angelum et animam et intellectum qui est pars animæ. Demum significat illud quod Verbi vehiculum est, secundum quam significationem, Spiritus sanctus appellatur: veluti nempe Scriptura sacra dicit Verbo Domini cœli ereati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus corum³. Atqui os Dei neutiquam corporeum membrum est, neque Spiritus est halitus evadens et tenuis: sicut neque Verbum Dei est, quod lingua corporali edatur, in auras illud emittendo: quia impossibile est Deum habere aliquid contrarium essentiæ suæ. Deus autem, quia, sicut diximus, principium non habet, rerum con *Joan. iv, 24. • Psal. xxx, 6. statu animæ, cap. 7, comperi, theologicam hanc expositionem perinde transumptam esse ex principiis Platonicorum. Claudiani loens sie habet: Quv fit ut mirari satis nequeam hujus Platonis animam, quæ tantis equidem sæculis ante puerperium Virginis, ante incarnationem Dei, ante hominis resurrectionem, ante prædicatam in gentibus summæ Trinitatis unitatem ineffabilem, unum, tres in divinitate personas, laudabili ausu, mirabili ingenio, inimitabili eloquio, quæsivit, invenit, prodidit; Patrem Deum, paternamque mentem, artem sive consilium, et utriusque amorem muluum; unam, summam, a'quiternam, indivisam divinitatem, non solum ita credi oportere docuit, sed ita esse convicit. Sic inconsuetum Patribus non fuit, ut adhibitis identidem extraneæ philosophiæ principiis quæ Christiamis dogmatis non adversarentur, fidei capita edissererent. Ad Damasceni vero locum quod attinet, observatione dignissimum est, eum relationem Spiritus ad Filium, qua nempe distinguitur a Filio, non aliunde petere quam ex ejus per illum et ex illo emanatione. Quod sane urgentissimum videtur contra schismaticos.

ditǝrum patrare creationem voluit per Verbum utentibus non convenit, ut se gerant ad instar suum, quod sine initio est, necnon per Spiritum, qui nec ipse initium habet. Verum dicendo Deum principio expertem &vapxov esse, hoc duo signi ficat, nempe eum non habere causam, nec ini tium in tempore: ac Pater secundum hæc duo significata principii est expers; Filius vero et Spiritus temporale innium non habent, quia con ditor temporis neque tempus habuerit, neque sub ditus tempori fuerit: at vero causæ expertes non sunt. Pater siquidem eorum principium est, a quo exsistentiam habent, non tamen ut post il tum sint. Possident illud omne quod possidet Pa ter possessione substantiali ‘. Ipse vult sine prin cipio, quia mutari nequit; et ipse novit sine prin cipio quidquid ad nos spectat: ea veluti ad nos non spectarent definit sine principio; definit, in quam, ea veluti ad nos non spectarent, sine tem pore. Quæ vero prædeterminavit et definivit, eo rum unumquodque perficit in tempore suo. Quid quid enim prædeterminavit, illud est bonum. Nam malum substantia non est, nec quidpiam quod exsistat; quia fieri non potest ut ex bono malum producatur, quemadmodum e contrario neque ex malo bonum, aut utriusque permistio: quoniam ambo contraria sunt, nec alterum cum altero con venientiam amoris habent ad invicem, neque cousue tudinem. Impossibile prorsus est ut duo principia sint initii expertia: quippe cum unitas naturæ principium sit binarii. Insuper propriis suis circumscribuntur locis, nec commiscentur, ita ut initium unius pertineal ad extremum alte rius. Quin nec societate ulla junguntur, invicem que adversaria sunt. Quinam igitur erunt inclu sum et includens, recondens et reconditum, de bellans et debellatum? Avertat Deus, ut hæc dogmata nobis adoptemus! brutorum. Quocirca ornatæ fuerunt liberi arbitrii facultate: quia libera voluntas perfectio quædam est; conveniens naturæ rationali, ne subjectą sit affectionibus brutorum, quando id honoris habeat ut sit ad imaginem Dei. Quinam eoin qui pole statem sui non habet, imago Dei sit? 668 Atqui liberam voluntatem habere, creaturæ rationalis bo num est, sive bene ea utatur, sive non. Quapro pler legem suam Deus concessit illi qui liberi arbitrii est, ut eam implendo se esse noverit sub Domino suo, neque se extollat supra modum et vires suas, sed legis ope deducatur in actibus suis, velut per lumen quo dirigatur. Nam hoc so lum bonum Deus desiderat, ut humiliet se coram potentia Creatoris sui, et per conjunctionem co gitationis suæ cum principe suo beatitudinis fiat compos. Cum vero non intellexit dignitatem li beræ voluntatis suæ, qua donatus fuit, sed compa ratus est jumentis insipientibus, agendo illud quod non convenit, accidit in mente ejus malitia; quia omni servo incumbit ut heri sui mandatis inorem gerat. Liberum siquidem arbitrium non est aliquid pravum, neque causa est aut occasio mali sed quemadmodum lex justa et sancta est, ut in ea nec peccatum fuerit, sic libera voluntas bomum est aliquod creaturæ rationalis. Atque id manife stum fit, quia libertas arbitrii necessario convenit naturæ rationali, ut Gregorius Nyssenus docet ". Quisquis enim suapte natura rationalis est, illo quoque liberi est arbitrii: et ei qui liberi non est arbitrii, lex data non fuit. Cui vero data non est lex, in eo prævaricatio non invenitur. Quamobrem Magnus Basilius, vir Deo plenus, ait, liberam voluntatem originem esse peccati: non quod de ratione cjus sit, ut ex ea vitium nascatur, ut ne cesse sit et illum qui liberi arbitrii est, vitium admittere, quia dominus sui est; sed cum co prave utatur, pravus is usus peccatum censetur. Quin et negligentia est causa mali, quia disponit ad illud agendum quod nobis prohibetur. Qua propter malum non est a Deo, neque substantia est, verum accidens et defectio a naturali obedien tia, et a potestate illa naturali tradita creaturæ V. Malum est defectio a naturali obedientia. Oritur ex pravo usu liberi arbitrii. - Itaque Deus noster, Deus unus est, ut ostendimus, omni initio carens: dicimusque malitiam nihil esse aliud nisi accidens, et actum declinantem a lege quam indi dit Deus naturæ rationali [in actibus ejus et hypostasi ejus ³], esseque in rebus quæ exsistunt tanquam defectus operis naturalis, haud secus rationali super animantia ratione carentia. Eaque atque cæcitas in corpore. Quin et hæc solummodo reperitur in creaturis ratione præditis. Atque hoc constat, quia natura divina variationi subjecta non est, neque peccato, sed unum eumdemque statum semper tenet. Quin et bruta quæ ratione destituta sunt, legem non acceperunt, neque le gem, neque prævaricationem apud illa reperire sit. Sed creaturæ, in quibus variatio reperitur, una cum potestate arbitrii, cum satis ipsis co gnitionis insit eorum quæ fugere debeant, legem acceperunt ad agendum: quia creaturis ratione * Id est, in essentia sua. quando Græca desunt. soboles et filia est perversi in discernendo judicii, et peccatum ignorantia est. Quæ viri docti de hac re tradiderunt, sensum hune unum habent. VI. Hominis creatio. Perstrictus primum Orige nes. Homo ex duabus naturis constat. — Credo ita que iu unum Deum Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unius substantiæ, unius voluntatis, unius virtutis, unius operationis, unius dominatus, regni unius, sine principio et interitu, æternum, tres hypostases perfectas, unamquamque Deuin perfectum, et tres personas perfectas Deum unum, * Hic genuinus auctoris sensus esse non videtur: sed alter non occurrit, Psal. XLVIII, 13. ' Orat, catech. cap. 31. • Hom. Quod_Deus non sit auctor malorum.

Huncque creatorem et mirabilium effectorem, qui invidit ei, et per invidentiam dejecit eum: qui, res conditas produxerit ex nullis exstantibus. Ne que confiteor rationales animas prius exstitisse sed juxta ac tradit Scriptura, Deum creasse ho minem. Atqui homo non est anima sola, neque corpus solum, sed quod ex utroque constat Quocirca accepit Deus pulverem de terra'. Nam de materia quain ante creaverat produxeratque, con didit corpus ejus, et indidit illi per flatum suum animam ratione et intelligentia præditam, ad ima ginem suam, el coaptavit hominem ex his duobus, personam unam, viventem, compositam, possi dentem in se duas naturas; quia corporis et animæ non una essentia est, sed alia atque alia natura est, quarum non una est essentia; cum que alia atque alia natura sit, nequaquam est una. Quod perspicuum fit, quia corpus nostram sua pte natura, neque motum, neque sensum habet. Quod quidem mors certum facit, qua corpore et anima sejunctis, quodlibet eorum una natura quaedam esse demonstratur. Quare cum homo ex duabus naturis constet, naturam in se duplicem habet, atque adeo mortalis est et immortalis, vi sibilis et invisibilis, expugnabilis et inexpugnabi lis, divisibilis et indivisibilis, latens et apparens; qui secundum utramque affici patique possit et immutari, et quod doloris sit capax et afligatur secundum partem contrariam. Homo itaque natu ris duabus constans, persona una composita est; quamlibet natura hominis natura una composita dicatur, qua species una est composita, compre hendens personas hominum compositas, ac essen tia unius sit essentia alterius, quia unaquæque eorum bypostasis ex corpore et anima compo sita est. depresso intellectu suo rebellavit adversus legem Creatoris sui, corpusque suum sordibus inquina vit. Quo factum est, ut comparatus sit jumentis insipientibus et similis factus sit illis: ob noxius miseriis fuit, expulsusque est e paradiso tanquam rebellis, superbus et miser; quia con sentaneum non erat, ut malitia immortalis esset. Nimirum ille qui livore erga eum arserat, apprime norat quandiu is Creatori suo obsequens perseve raret, Dominoque suo conjungeretur, ipsum per venturum ad virtutum possessionem, earumque perfectionem, intellectu perfecto, recto et grato locupletatum, atque in statu suo cupiditatibus carnis superiorem fore, ut ligni vitæ compos de ret, hoc est incorruptionis. Atque ex hac parte invidentia aculeus serpentis fnit, ut qui jam rebel lasset, sententiæ quoque fieret obnoxius. VIII. Dei erga hominem humanitas. Incarnatio Verbi. Verum Deus noster, cum natura sua be nignus sit, non sustinuit ut hominem quem fece rat insolenter exagitatum videret a diabolo, qui per fraudem duræ servituti ipsum subjecisset. Locutus est Dominus patribus nostris multifariam multisque modis in prophetis, et novissimis tem poribus, juxta ac promiserat patribus nostris, misit Filium suum unigenitum, natum ex mu liere, ut succurrerot homini divinæ legis refracta rio. Quia homo Dei lege violata factus erat mor talis ob damnationem, hic legem implevit ea per fectione quæ in hominem caderet, solvitque judi cia humanæ natura. 667 Cum itaque in cœlis haberet Patrem, natus est de ſemina Virgine sine patre. Fieri siquidem non poterat ut duobus ex patribus persona una nasceretur. Quamobrem juxta ac Patri suo complacitum erat, et eo quo ipse novit modo, Dei Filius citra conjugale con sortium `conceptus est ex utero Mariæ Virginis, quæ, veluti fertur in Scriptura, de radice Jesse, de tribu Juda et familia David, deque semine Abraham progenita erat 1ª. Factus porro est sine conversione caro, et habitavit in nobis ": factus est caro anima rationali et intelligente prædita, homo perfectus, sine peccato; quia peccatum ad VII. Homo legi subjectus a creatione. Lapsus ho minis.· Confiteor hominem hunc positumi a Deo esse in horto voluptatis, accepisseque a Deo le gem, qua se Domino suo esse subjectum intelli geret. llæc porro lex est scientia obedientiæ, lu cerna lucens qua dirigatur ad id quod sibi con sentaneum est. Quia convenit ut, cum compositus sit ex anima et corpore, huic facile non contra veniat, sed distribuat bona animæ suæ, cujus auctor et doctor est ille a quo creata fuit, qui naturæ humanæ constitutionem non pertinet curam ejus habet, qui solus novit omnia. Non igitur vult bominem sui operis judicem esse, non, etsi ad perfectionis apicem pervenerit, aut summa sollicitudine corpus cui permistus est, curare sed voluit ut sequeretur legem suam sine remis sione, ne aberraret ac declinaret ab eo quod sibi facere incumbit: neque voluit eum habere in sua natura bonuin of malum, sed concessit ut sciret utrumque. Quamobrem voluit ut bonum nosset per legem suain divinam, ne deciperetur a rebus corporalibus propter oblectamenta earum. Illum itaque conservas ejus non satis sollicitum cernens, Gen. 11, 7. "Psal. XLVII, 13. "Hebr. 1, factus est caro citra conversionem aut mutatio. nem in carnem, et citra confusionem, qua factus fuisset ex duabus rebus aliis altera quædam. Et enim essentia ejus mansit cadem ac essentia Pa tris, sine ulla mutatione Deus verus, nec divina natura conversionem ullam admisit, manens id quod erat, neque confusionem, neque adjectiv nem: sed servavit corpus quod accepit sine mula tione, ut humanæ naturæ conditio ferebat. Fa ctus est caro, hoc est carnem assumpsit; et qui Filius erat Dei, factus est hominis filius, filiatio nis proprietate immuni servata ab alteratione ef 1. ¹ª Isa. xı, 1. 13 Joan. 1, 14.

mutationc. Propter hanc rationem permansit na- sistentia Verbi, quæ facta est illi hypostasis veluti tura, atque hypostasis ejus sive persona absque conversione facta est caro, quando factus est hypostasis carni suæ; quia non est unitus corpori quod ante substitisset, sed cum per Verbum conciperetur formareturque, in Verbo simul anima exstitit cum corpore, cujus coagulatio divino semine facta fuit. Atque hoc est esse hypostasim. Nam corpus ejus non habuit peculiarem hypostasim seorsum, sed Verbum pro hypostasi habuit. Quapropter unus Filius est, unus Dominus, qui non est præter duas res diversum quid. Quin non est ipse natura una composita ex deitate et humanitate, sed ex rebus duabus duæ res. Est enim perfectus Deus et perfectus homo ex deitate et humanitate, ejusque corpus naturam habet immunem a mutatione ", quoniam ambo (corpus et anima scilicet), quia creata conjunctaque sunt in tempore, ipsa quoque in hypostasi Verbi consistunt, quia a Verbo acceperunt ut subsisterent. IX. Duæ naturæ secundum hypostasim unitæ contra Nestorium et Nestorianos. Numerantur naturæ sine divisione. Quamobrem duæ naturæ in Christo sunt, quia deitas et humanitas non sunt una natura, ut una persona, cum sit Filius unus, Christus unus, et Dominus unus. Nam quando per Verbum conceptio facta est, in eo quoque velut in hypostasi constitit corpus ex Virgine per unionem, unaque fuit incarnatio Verbi et deificatio carnis. Finge tibi imaginem ignis, cujus hypostasis est materies qua urit, quæ accipiendo in se penetrationem ignis, ejus efficientia repletur. Ignis quippe actionem continet, omnemque illius proprictatem. Nam ferrum dum incalescit, non frigefacit ignem. At in singulari mysterio Christi, Verbum incarnatum fuit, quo tempore corpus ejus substitit unione cum ipso; ita ut illud prævenerit sub "Hic quidpiam videtur deesse. substandi principium, ejusque exsistentiæ origo prima. Quocirca corpus ejus deifica:um fuit accipiendo penetrationem [rɛpixópŋow | deitatis in seipso, cujus operatione impletum fuit. Quia Verbum affecit illud proprietatibus deitatis, ita ut divinis veluti vulneribus perforatus sit. Neque vero pervenit ad naturam divinitatis ipsius dolor corporis ejus: idcirco vivificum factum est, divinitate impassibili manente: velut nimirum gladius candens, cum sit unus, non duo gladii, adeoque hy, postasis una, in seipsa possidet duas naturas; quia natura ferri non migrat in naturam ignis, mcque matura ignis in naturam ferri, sed utraque, quandiu conjunguntur, manet in propria natura, etiam post unitionem. Atqui gladius candens ustionem facit et sectionem; quia accepit a ferro naturam solidam, et ab igne naturam subtilem. Sed neque sectio ignis est, neque adustio ferri, etiamsi si mul sint, sed utraque actum suumı edit. Sic Chiristus et Dominus unus, cum diversas naturas habeat, deitatem scilicet et humanitatem, deitas ejus in corporis naturam non migravit, neque corpus in naturam Verbi; sed utraque post unitionem permansit libera et immunis a conversione et mutatione. Porro Christus unus cum sit, divinitatis suæ edit opera, et opera humanitatis; cum complectatur in se naturam increatam, expertemque materiæ aut corruptelæ, necnon naturam creatam, materialem et corruptibilem. Itemque Christus aliud quid secundum naturam significat, qua parte opera deitatis facit, et aliud rursum qua parte edit opera humanitatis. Nam unaquæque natura agit quod sibi proprium est cum alterius communione. Apposite igitur, dicimus Christum duas esse naturas post unitionem, quia operationes quæ non repugnant secundum conditionem. NOTÆ. Dicimus Christum duas esse naturas. Monophysitæ ac Monotheletæ perinde a Damasceno hic vapulant dudum vero antea Cyrillus ipse Alexandrinus scholio 4, de incarnatione pronuntiaverat, Christi vocabulum nec definitionem” admittere, nec alicujus essentiam aut naturam efferre, velut nomen hominis, aut equi, aut bovis et similium To Xplords of ut rei magis quæ in aliquo agatur significationem præbeat. Quo sane loco objectam sibi a Nestorianis hæresim quam postmodum Eutyches et Monophysitæ alii tuiti sunt, præfocabat. Si enim Christi nomen quo naturæ duæ unitæ significantur, essentiam aliquam non exprimit, omnino sequitur ex concursu naturarum divine et humanæ unam in Christo factam non esse naturam compositam, sed personam duntaxat. Scholium tamen istud a nemine eorum qui contra Monophysitas scripserunt allegatum reperi, præterquam a sancto Maximo in epistola ad Joannem Cubicularium, De rectis dogmatis et adversus Severum, p. 276, in libro De džabus voluntatibus, p. 109; atque in priori loco Combefisius scripsit in margine: Non occurrunt hæc in Cyrilli scholiis quæ exstant. Quod viri doctissimi testimonium in causa fuit, at in adnotationibus ad cap. 3 lib. De fide, adjeceram scholium istud Cyrillo recentius inibi videri; quippe quod, ut dicebam modo, tametsi disertissimum erat, a nullo altero scriptore catholico contra Monophysitas Severianosque citatum memineram, uti nec a me lectum in operibus Cyrilli. Non solum vero verba hæc initio scholii primi Cyrilliani de incarnatione visuntur in variis editionibus, tumn sancti doctoris, tum Ephesing synodi, verum etiam apud Marium Mercatorem, qui illud, ut et cætera quæ subsequuntur, in Latinam linguam transtulit. Cæterum in epistola ad Joannem Cubicularium priores istæ voces: Tò vos ustav, Cyrilli sunt: qua: vero sequuntur hypostasis vero Verbi, etc. Maximi, Alexandrini doctoris observationemi compendio referentis, quæ proinde Combefisius tanquam Cyrilli essent, italicis litteris perperam excudit. Scholia de incarnatione Unigeniti Cyrillus scripsit post saucitam pacem cum Orientalibus, atque idcirco in eis deditiori opera, ut unam Christi personam, ita duas naturas propugnat et explical.

naturalem, omnino dicendæ sunt operationes unius est: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes 16. naturæ. Itemque operationes quæ nullam affinita- `Quomodo autem unius gradus erunt persona divi tem habent secundum naturalem conditionem, di cenda 668 prorsus sunt diversarum esse natu rarum. Ecquid vero significat conjunctio deitatis ejus et humanitatis, nisi unionem secundum hy postasim; quæ non est proprietas, sed modus dis pensationis illius qui semet demisit, ut univer sum mundum liberaret? Porro Verbum factum est caro, quia sic corpus univit sibi, ut factum sit corpori hypostasis: hoc tantum excepto, quod di vinitas particeps non fuerit operationum corporis. Corpus quoque ejus deificatum fuit; at factum non est hypostasis divinitati: quinimo corpus unan ex hypostasibus deitatis hypostasim propriam ha buit, consorsque adeo fuit excellentiarum divini tatis; quia simul vivit adoraturque cuin illo Deus, non propter naturam suam, sed quia est corpus Verbi. Quocirca dicimus incarnationem Verbi non esse incarnationem deitatis: hoc est, incarnationem personæ divinæ incarnationem non esse divinæ na turæ, quia deitas admittere non potest proprieta tes corporis. Dicimus etiam deificationem humanæ naturæ non esse deificationem personæ humanæ; quia corpus non possidet personam sibi, propriam seorsim a persona Verbi; sed Verbi Dei nostri hypostasis exsistens in substantia sua unita est carni, quæ in ipsius persona exstitit, ejusque persona naturam carnis assumpsit, atque in una hypostasi naturarum unio facta est. Quamobrem ipse est hypostasis composita, quia, si personam accepisset, quinam una filiatio fuisset? Filiatio quippe divina et filiatio humana non sunt una fi liatio, et filiatio naturalis et ascititia non sunt una eademque filiatio. Enimvero si accepisset personam unam, omnino quatuor personas colere mus, Deumque recentem adoraremus, qui suapte natura non esset Deus. Si accepit hyposta sim et mansit in hypostasi, ecquodnam fuerit my sterium absconditum a sæculis? aut quomodo fe cisset mirabilia? Etenim habitat in nobis et con versatur, nosque sumus templum Dei vivi; qui etiam si hypostasim unam accepit, unam utique hypostasim liberavit sin vero naturam quæ in sua persona subsisteret, plane toti naturæ nostræ sa lutem attulit. Quod si rursum una deitati et bu manitati est persona, hoc profecto erit mysterium illud stupendum, inconsuetum et absconditum 15. At enim qui fieri possit aliam et aliam hypostasim, unam deitatis et alteram humanitatis, unam sine patre, et alteram sine matre, Filium unum esse. Sed et si ille natura Dei Filius, et ille Dei filius adoptione Filius unus est, nos quoque omnes cum Dei Filio unus filius sumus. Atqui dictum nobis 10 Ephes. I, 5. 16 Psal. LXXXI, 6; Joan. x, 31. na et humana, quando natura divina et natura humana non ejusdem ordinis sunt, neque una di gnitas est earum, neque adoratio? Et hoc manife stum est, quia corpus Domini adoramus, non pro pter naturam ejus, sed propter hypostasim Verbi, à qua possidetur. Quaproter eum oportet ado rare, non quatenus est homo, sed quatenus Deus. Si enim unio facta est secundum) complacitum, aut amorem, aut imperium, plane non esset unio in unum Filium. Nain Patris et Filii et Spiritus san cti, complacitum unum est, voluntas una, ope ratio una, imperium unum, ordo unus, unaqne trium unio, at non secundum unam hypostasim. Verbum Filius Dei et Verbum unum factum est caro, quia Pater et Filius et Spiritus sanctus non una persona sunt. In Christo autem Domino no stro ", quia hypostasis una est, et naturæ con junctæ, sine alteratione et confusione, aut sine disjunctione, increata et creata, impassibilis et passibilis; quia differentiæ naturales exprimuntur per proprictates naturarum. Nunquid vero dici potest de duabus naturis permistis et confusis, duas esse naturas, quando confusæ sunt? Et cumi nominantur naturæ duæ post unitionem, quinam Aeri non possit ut dicatur in unione secundum hypostasim citra confusionem duas esse naturas? Ego itaque non fateor esse naturam unam in Chri sto post unitionem: distinctionem naturarum per fertam agrosco, cum tamen unitæ sint. Nam quan titas ingreditur in omnes partes cum distinctione. Et possibile non est ut res una a seipsa differat, secundum quod una est: quemadmodum ut neque persona a seipsa differat personali distinctione, quamlibet composita sit. Quaproter de natura una, etiamsi composita sit, dici nequit differre illam a seipsa secundum naturam suam, distinctione qua discernatur. Et hoc manifestum est, quia corpus et anima in homine a se mutuo discrepant, suni que duæ naturæ, non una; et personæ humanæ seu individua, una species sunt. Quando autemi differentiam habent essentialem qua una ab alia differat, natura una appellatur, non duæ naturæ. Ubi vero naturas in Christo esse duas dico, 1:on eas disjunctas confiteor, sed unitas; quia numerus non est causa divisionis. Sed numerus, uti signumı est discriminis personarum, sic nota est quanti tatis, sive res unitæ sint, sive separatæ. Atque boc patet eo quod tres homines dicantur uniti in definitione naturæ ipsorum, cum hypostases dis tinguantur secundum proprietates personales. Sed et anima et corpus naturas duas unitas habent, secundum bypostasim scilicet, sed distinctas secun 17 Locus obscurus et mutilus. Deum recentem. Alludit ut sæpe alibi ad hunc locum, Psal. Lxxx, 10: Non erit in te Deus recess.

dum quantitatem naturarum. Iline fit ut dicamus qui dicunt duas perfectas post unitionem ipsarum, Filium Dei, qui unus est de sancta Trinitate, duas haberè naturas quæ unitæ sunt secundum hypostasim, mutua alterius in altera circumincessione, servato termino differentiæ propriæ per qualitatem naturalem uniuscujusque secundum significationem suam, et servata unicuique definitione sua sine mutatione et confusione. Neque dicimus esse Filium alium et alium, quia non est una natura. Si duæ personæ forent, nequaquam ipse Filius unus esset, adeoque quatuor coleremus. Sin vero natura una, omnino essentia Patris, illius essentia non essel, nee nostra essentia esset illius essentia. Alias essemus nos cousubstantiales Deo Patri. Ea siquidem, quorum essentia per se una est, una quoque per se et vere natura est: essentia unius est essentia alterius, ita ut natura una non sit diversarum naturarum essentia. X. Duæ voluntates et operationes. - Confiteor itaque Jesum Christum Dominum nostrum, unam esse hypostasim,duasque naturas in ejus hypostasi unitas; quia unio duarum 669 ejus naturarum in una hypostasi medium locum obtinet inter permistionem et divisionem, et utramque participat; quia custodit et servat unitatem, nec non exstantiam naturarum unitarum, carumque discrepantiam neque naturæ sic distinguuntur ut separentur; at vero omni modo integre manent. Quod si integræ manent, omnino numerantur. Neque dicimus post unitionem distinctionem naturæ, sed naturarum. Cum autem duas naturas dicimus, unam proinde non dicimus, quandoquidem duæ sunt; quia numerus locum non habet in una natura, Illi vero necessario cogentur fateri duas naturas esse. Nam qui naturas duas memorat, de `una sola nou toquitur, sed de multis. Atqui hoc impossibile est, nisi res diversas censeas. Ideo quippe numerantur, quia diversæ sunt, et diversæ sunt, qua parte numerantur. Et de ratione duarum naturarum est, ut numerentur, cum uniuntur. Nec ullo modo dividuntur, nisi intellectus in conceptu suo dividat id quod reipsa divisum non est. Cum autem duas esse naturas fateor, utique perfectas illas esse intelligo et sine ullo defectu, ut una perfecta sit divinitate, altera humanitate. Constat enim naturam divinam totam unitam fuisse cum tota natura humana, in una ex personis deitatis. Cum autem dico naturam divinam totam uitam fuisse cum humana natura tota, non intelligo omnes personas. Atque hoc certum est, eo quod in omnibus personis deitatis videtur natura tota deitatis sine defectu, et in qualibet persona ex humanis personis, natura tota humanitatis videtur integra. Nam Christus non assumpsit corpus solum, nec animam solum, sed assumpsit corpus animatum rationali atque intelligente anima, adeoque in ipso esse mentes duas fateor, divinam et humanam. Nam constat intellectum increatum intellectui creato fuisse unitum, intellectumque patiendi nescium unitum esse cum intellectu patibili, qui medius fuit inter subtilitatem divinitatis illius, et crassitiem corporis ejus, quemadmodumı Gregorius Theologus tradidit. Præditus porro est duabus voluntatibus quia non reperitur natura operationis expers. Etenim vita hæc primum quidpiam est in natura humana, ipsaque ejus NOTÆ. Quemadmodum Gregorius Theologus tradidit. Hoc etiam docet Damascenus lib. in De fide, cap. 6 et 28, sed omisso Gregorii nomine, cujus locos e pluribus aliquot subjeci in adnotationibus, una cum Ruffini, qui ejus quondam discipulus fucrat, verbis. Liberet et alios e Latinis adducere, Ambrosiastrum lib. de S. Trinitate, seu in Symbolum apostolorum, magnum item Gregorium, lib. xvu Moral., ubi ait: Deus per divinitatem lumen est, qui mediante anima in ejus (Virginis Marie ) utero fieri dignatus est per humanitatem corpus. Id nempe astruxerunt Patres propter gentiles, qui Deum carni unitum esse sordidi aliquid innuere existimabant. Qua de re legendus est August. lib. x De civ. cap. 26; Encherius item Lugdun. in fragmento quod hic exscribere ex lib. 11 Claudiani Mamerti De statu anima, cap. 9. Quærere, inquit, quidam solent quomodo in Christo misceri potuerit homini Deus. Quærunt rationem hujus mysterii quod semel factum est, cum ipsi reddere rationem nequaquam possint ejus rei,quæ fit semper, quomodo societur anima corpori, ut fiat homo. Ergo quomodo corporea res incorporcaque conjungitur, et corpori anima miscetur, ut homo efficiatur: ita homo conjunctus est Deo, et factus est Christus, et tamen ut fieret Christus, duo illa incorporea, id est anima et Deus, facilius conjungi permiscerique potuerint, quam miscetur una incorporca aliaque corporea, id est anima et corpus, ut persona hominis exsistat. Sophronius Hierosolymitanus non aliunde factum esse probat, ut deitas et corpus in Christo citra confusionem aut diremptionein copulata sint, nisi quia Verbum in primis unitum est animæ, et per eam corpori. Viam, inquit, regiam mediamque gradientes, et confusionem el sectionem abominamur, ure sporty, pre dialpesty. Secundum animam solam amplectimur inconfusam et indivulsam deitatis et humanitatis unionem, quam solam exprimere novit naturalis (i. e. realis naturarum) concursus secundum hypostasim. Hæc enim invicem unitæ, deitas et humanitas, habuerunt, ut nèque conversionem neque divisionem admitterent. Præditus vero est duabus voluntatibus et operationibus. Ex duabus naturis operationum duplex gemus subsequitur. His omnibus admodum adversabatur olim Acacius Melitinensis, qui tempore dissidii Nestoriani hæc scribebat in epistola ad Cyrillum Alexandrinum quæ in excerptis Tragoedia Irenæi Tyrii ex duplici translatione habetur cap. 83 et 28: Rogo zelum tuum, aiebat, qui secundum Deum est, ut pro cunctis quidem æqualiter Ecclesiis cogites, et. cogatur unusquisque publice anathematizare Nestorii et Theodori dogmata. Pracipue hos, qui dicunt duas naturas post unitionem proprie unamquamque operantem. Eorum namque qui in Germanicia sunt, aliquos experimentatus, inveni quidem duos filios dicere recusantes at vero duas naturas dicere non abnuentes. Unde, si concedatur ut dicatur atque doceatur ab eis quia unaquæque natura per semetipsam operatur, et hæc quidem passa est, impassibilis illa permansit;

quatenus Deus est id quod divinitatis proprium est, et ipsum per sa etiam agit vultque qua parte homo est, illud quod carni proprium est. Utraque autem operațio una eademque fit, humana volun tate sequente divinam voluntatem quatenus liberi arbitrii est: quo fit ut operatio divina in opera tionem illius humanam agat. Quapropter quælibet natura operationes exerit proprietate sna naturali, et verbum per eas ambas propter utriusque unio nem, neutra alteri repugnante, salutem nostram patravit. Nam voluntatem suam humanam exseruit exercitio naturali, obediendo divinæ voluntati, cui colligata esset. Neque peccatum fecit, neque dolus inventus est in ore cjus ", et idcirco morti obno xius non fuit, quia immunis fuit a peccato, ut qui Deus et homo esset; qui per utramque naturam abstulit peccata nostra. Morbos quoque nostros portavit, et mortem nostram suscepit, cum subje clus non esset morti, quia peccare non poterat. Quocirca factus est primitiæ resurrectionis nostræ, solutis doloribus mortis, nosque resuscitando se cum, et collocando in excelsis cœlestibus in dex tera Dei Patris sui. operatio, ut et intellectus ejus, tactus ejus, motus & cum alterius communione. Verbum 'agit et vult corporis ejus surgentis, animatio ejus, desiderium, ira, sensusque ejus, et appetitus cibi, et potus vitæ hujusce causa, et omnis conceptus quo in natura sua rationali sentiat, et velit ut dominus sui; quia voluntas arbitrii libertate pollens, sensus est intel-~ lectus nostri rationalis et vitalis. Nam irascendi facultas· et appetitus sensus sunt rationis exper tes animantium: mentis vero nostræ sensus ipse rationalis est, sui compos, liberique arbitrii, estque´ adeo voluntas ipsa. Nam natura rationalis domina tur in ea quæ ratione et intelligentia carent. Qui sui dominus est, animam et corpus regit; at non simul Deum suum, cujus suapte natura servus est, cuique morem gerit. Atqui obedientia est li bera subjectio voluntati alterius, quamlibet voluntas velit quæ naturalia sunt. Hæc cum omnibus homi nibus data fuerit, accepta a Domino fuit, qua vel let id quod esset humanitatis; quia consectarium ominino erat ut Dominus noster acciperet quod nostræ naturæ insitum a Deo fuerat. Quidquid enim ipse concessit nobis hoc assumpsit, quia per omnia similis factus est nobis, excepto peccato. Nemo autem nostrum vult peccatum qua libertate arbitrii præditus est; sed vult voluntatem illam quæ recedit a lege divina. Atque hoc non est usus naturalis voluntatis 670 nostræ liberæ, sed est transgressio usus naturalis declinantis a natura. Quocirca Dominus noster voluntatem humanam ha buit, quæ non adversaretur voluntati divinæ. Enim vero assumpsit naturam quæ solo humanitatis nutu non moveretur: quandoquidem ad personam ipsius spectabat determinatio. Cum itaque divina ejus hypostasis una bypostasis esset, cum divinitatis, tum humanitatis, non movebatur nutu sibi ipsi contrario, sed naturali motu: et quia homo erat liberi arbitrii compos, sequebatur voluntas ejus voluntatem Patris sui divinam. Eam ob rem dici mus in illo esse duas voluntates, quæ deliberatione mutno oppositæ non sint, sed naturarum: quia utraque natura vult et agit quæ sibi propria sunt, 18 Isa. Lv, 4. "Matth. XXVIII, 19, 20. XI. Baptismus, judicium, vita æterna. Confiteor insuper unum baptisma að pœnitentiam, per boni tatem et gratiam Dei Domini nostri, qui dixit ba ptizare eos in nomine Patris, et Filil, et Spiritas sancti, et ut custodirent mandata sua. Ait enim Docele eos servare quæ mandavi vobis “: quodque futurum sit gaudium magnum in cœlis pro uno peccatore pœnitentiam agente **. Itemque: Pœni tentiam agite: appropinquavit enim regnum cœlo răm ". Confiteor insuper resurrectionem mortuo rum; resurrectionem, inquam, corporis, qua beata fiet anima, unaque hæreditatis compos. Confiteor esse judicium et remunerationem, ac Jesum Chri stum judicem forc, qui veniet judicaturus unum quemque juxta opera sua. Denique confiteor unam vitam æternam, cujus non erit finis, nec non per petuum supplicium fore perinde atque vitam æter 20 Luc. XIII, 7. * Matth. 1, 2. nihil est aliud nisi duos iterum filios confiteri el partes (alia translatio, personas) induci. Sic bonus ille Acacius Monophysiticam bæresim, Monotheleti camque præformabat; qui non ita pridem non si ne imperatoris indignatione palam pronuntiaverat; Deitatem esse passibilem, ut refertur cap.27 Tragedia. Aliam fuisse Cyrilli mentem agnovit Joannes ipse Antiochenus in epistola ad Alexandrum Hierapo litanum, quæ ibidem habetur cap. 50: Nam Cyrilli quidem capitula, inquit, obumbratam habent incon gruitatem nunc autem qui potestatem, obtinuerunt, inimici Dei, proponunt anathematizandos esse hos qui dicunt duas naturas: quod nec ipse qui primus illorum exstat, Cyrillus, dicere clare præsumpsit. Rursumdum de pace cum Cyrillo pangenda ageretur, eidem Alexandro testificatus est Cyrillum alienis simum esse ab Apollinarii mistione et confusione naturarum; et alteram dicere esse divinitatem, alte ram corpus. Sic enim supersignando adjecisse Quia impassibilis Divinitas, quia duæ naturæ. Quod nullus horum qui nunc sunt in Ponto habitantes ant dixit aut sapuit. Et sunt hæc manifestissima convictio contra illos. Et utinam contingat eum, qui est ex vicinis tuis (Rabbulam, ni fallor, Edessenum), occurrere in hanc confessionem, et alios qui ultra Taurum sunt (inter quos Acacius) et omnia ipsis quoque soluta sunt. Duas itaque naturas in persona Verbi substantes Cyrillus agnoscebat, nec nisi eas Upsstwoas, id est in seipsis subsistentes negabat, ut declarat epist. 2 ad Success., ubi insuper Ver bum divinum humanitatis natura, quam sibi pro priam fecit, non deitatis, esse passim, docet,” uti sæpe alibi, ut nec ipsi quorumdam suorum error nisi per summam injuriam affingi possit.

quod finem nullum habebit, secundum justitiam ▲ concília magna, quibus assentior ego, et confiteor et bonitatem Dei, cujus sunt potentia et miseri cordia. eorum decreta pura esse, quæ Deus ipsis tradiderit. Suscipio quæ susceperunt, et rejicio quæ rejecerunt, eaque diris perpetuis digna censeo. Insuper et No vum Testamentum (6)} admitto cum agnoscam Patrem et Filium et Spiritum sanctum in illis o!nni bus prædicatum locutum esse, Deum unum. Honero etiam servos Dei qui ipsi placuerunt a sæculo; ju stos scilicet, et patriarchas, prophetas, apostolos, martyres, pastores, sanctos viros, qui mentes suas expurgando, rejecerunt a sermonibus veritatis om nem opinionem adulterinam et snperfluam. Exse cror innovationes quæ factæ sunt circa fidem a tem pore Simonis Magi usque nunc; quasque virtus pervicax Satanæ effutiit, implicando socios suos sermonibus impuris. XII. Sex concilia generalia. Præterea admitto sex magna concilia quibus episcopi totius orbis adfuerunt. Concilium primum, quod in urbe Ni eæna habitum est tempore Constantini Magni im peratoris, contra Arium qui deitatem dividebat. Item illud quod coactum est Constantinopoli coram Theo dosio Magno propter Macedonium Spiritus sancti ho stem. Tum illud deinde quod convenit Ephesi auspice Pulcheria, cujus faustus exitus fuit, contra Nestorium Anthropolatram et Judaicæ indolis. Illud rursum quod collectum est in civitate Chalcedonensi coram Mar. ciano imperatore, cujus sincera religio fuit, et coram Pulcheria, cujus modo facta est mentio propter insi gnem ejus æquitatem contra Eutychem monachum et XIII. Conclusio.—Confiteor me suscipere canones contra Dioscorum qui permiscebant essentias, et con- sanctos sanctorum apostolorum, canones item san tra innovationem eorum in fide, qua naturæ confun- clarum synodorum, et canones sancti Patris nostri debantur. Concilium itidem quod Constantinopoli Basilii Magni meque totis viribus observaturum quæ contigit in præsentia Justiniani magni imperatoris, per illios Spiritus sanctus locutus est,ducendo gregem adversus Origenem erraticæ opinionis virum, et quem Deus per vos commisit mihi, ab omni probro, contra Diodorum et Theodorum præceptorem Ne- crimineque damnoso, et contrarietate fiberuin. Hæc storii, nec non contra epistolam Ibæ. Concilium deni est professio mea, qua efficiaridoneus, ut astem co que sextum quod denuo Constantinopoli, quæ est ram tremendo Christi tribunali, et per eam consequar nova Roma, coactum est, sanctum illud, magnum- benignitatem Domini mei. Non enim me fore justum que et præstantissimum episcoporum orbis, præsen- spero propter opera mea, sed per fidem in Jesu te Constantino novo Christiano, contra Sergium, Christo Domino nostro, perque misericordiam ejus, Cyrum, Petrum, Paulum et Macarium, qui unam per intercessionem Matris Dei nostri et omnium in Christo voluntatem prædicabant, et contra eos sanctorum et per orationes vestras sanctas; quia qui voluntates ambas inficiarentur, dicentes esse Patri et Filio et Spiritui sancto est gloria in sæeula naturam sine voluntate. Hæc porro sunt sex sancta i sæculorum. Deest bic aliquid de Veteri, ni fallor, Testamento et instrumento, quod auctor abs se admitti dixerit, subindeque Novum. 671 In eodem codice Arabico partem Orationis Joannis Damasceni de imaginibus reperi aliquantum diversam ab editis, quam ex toto omittendam non censui, in primis propter quemdam Chrysostomi locum, ex homilia in Lazarum quæ inter ejus opera nondum prodiit(7). Omnino consentaneum est Christi Domini nostri Salvatoris passionem et miracula pingere, ut quan do percontabitur a me filius meus, quid imago illa repræsentet, respondeam, Deum nostrum Verbum Dei esse factum hominem, atque hoc pacto ingressum esse in Jordanem, non propter Israelitas, verum ut natura nostra per ipsum rediret ad felicitatem æter nam, per quem exaltata fuit ex inferioribus terræ partibus, seditque in throno Dei super omnes prin cipatus. Sed forsan dicet adversarius: Eam ob rem per nos licet facias imagines Christi et matris ejus, et hoc tibi sufficiat. Cui respondebimus sententiam hanc contumelia plenam esse. Te namque sǝnetorum ho 1 Reg. 1, 30. "Rom. vii, 17. "I Cor. xHI, 6. stem profiteris. Cum enim Christi, non sanctorum imagines facias, palam significas te a sanetorum imaginibus abhorrere. Dum autem suo sanctos ho nore spolias, facinus admittis quod nemo antehac pa trare ausus fuit, imaginem quippe Christi idcirco fa cis, quia gloria dignus est, sanctorum vero respuis, quia effigies su»t eorum qui nullum honorem me reantur, sicque veritatem mendacii accusas, quæ ait Vivo cgo, dicit Dominus, qui honoro eos qui honorant me et eos qui me glorificant glorifico". Et Aposto lus: Itaque jam non es servus, sed filius: quod si filius, et hæres Dei per Christum". Et: Si compatimur, et conglorificabimur ". Non ergo debes sanctorum ima ginibus bellum indicere. Dicit enim Joannes apo Fallitur vir doctus. Vide Fabricium col. 42 tomi superioris. EDIT.

animantium et per cinerem vitulæ templum et popu lus mundabantur, sic nunc per sanguinem Christi qui testimonium martyriumve obiens sub Pontio Pilato se martyrum primitias obtulit, et per sangui nem sanctorum quibus Ecclesia est ædificata. Ut cum olim templum animantium figuris ornaretur, sic nunc Dei templum imaginibus sanctorum, quorum animæ rationabilia templa fuerunt, in quibus man sit Deus per Spiritum sanctum. stolus qui supra pectus Domini recubuit, quod similes gimus imagines sanctorum. Et sicut per sanguinem ei erimus. Atqui sicut ferrum quod est in igne, eva dit ignis, non natura, sed conjunctione cum igne, exustione et tactu, sic caro facta est Deus, non sua ple natura,sed contactu et affinitate: quia unione cum persona Verbi et divinæ naturæ contactu, non conversione, evasit Deus. Non autem unxit eam Deus, ut unum quemdam ex prophetis, sed totius ungentis præsentia. Quod vero sancti quoque facti sint dii, Propheta his verbis significavit: Deus slelit in synagoga deorum *. Stans porro Deus in medio deorum dignitates et merita singulorum discernit, ut Gregorius Theologus est interpretatus. Cum vero Christi Dei nostri effigiem facimus, non eum spoliamus exercitu suo. Domini autem exer citus sunt sancti. Quocirca Joannes Chrysostomus in homilia de Lazaro, cujus initium est: Omnis scientia a Deo est, ita loquitur: Ubi quis honorat amicos Christi, ad Christum exhibitio ista bonoris pervenit, qui non desinit esse beneficus et beni gnus, præsertim cum continuatur et perseverat erga illos veneratio.» Exercitum missum faciat im perator terrenus, coronamique et purpuram depo nat, tumque venerationem banc illis adimat, qui contra tyrannum strenui apparuerunt, dominantes cogitationibus et affectibus suis: qui eum facti sint hæredes Dei et cohæredes Christi in gloria et re gno illius, quomodo non sint amici Christi, ejusque honoris consortes super terram? Utique Deus ipse noster aiebat: Ego non dicam vos servos, quia ami ci mei estis *. Eos igitur oportet honorare quo ho nore ornavit eos Ecclesia, etc. Reliqua omitto quæ Davidi Deus mandavit ut per Salomonem filium suum templum ædificaret, hocque sibi elegit quod habitaret: ac subinde templum Salomon exstruxit, in quo Cherubim fabricavit, ut in libris Regnorum scribitur. Cherubim autem obtexit auro, et insculpsit in muris ejus per circuitum intus et extra imagines Cherubim et palmas. Non dixit eum ornavisse pa rietes, sed in ambitu ejus simulacra taurorum et boum et arborum, et malogranatorum expressisse. Nonne vero convenientius decentiusque est, ornare muros templi Domini imaginibus sanctorum, quam armentis et arboribus? Lex quidem prohibet ne similitudinem omnem faciamus; ac tamen Salo mon Cherubim, boum, et leonum simulacra fabri cavit: non ut Dei similitudinem exprimeret, lege caveute ne ulla ejus similitudo fieret: nos vero ne quaquam Dei similitudinem exprimimus, quando pin- nihil discrepant ab iis quæ alias edidimus. 24 Joan. 111, 3. ** Psal. Lxxxı, 1. 17 Joan. xv, 15, 19.

EX UNIVERSA INTERPRETATIONE S. CHRYSOSTOMI LOCI SELECTI IN EPISTOLAS S. PAULI. (Lequien, t. II, p. t.) ADMONITIO. Edita hactenus non fuit hæc, quam nunc primum damus, Epitome commentariorum Joannis Chrysostomi in Epistolas Pauli apostoli. Hanc porro integram reperi in codice Regio 2331, cum praefixo toti operi Joannis Damasceni nomine, nec certe mihi dubium est, quin ipse genuinus lucubrationis hujus parens sit, cum propter auctoritatem codicis manuscripti, qui nongentorun circiter annorum præ se fert ætatem, tum quia Joannem Damascenum ejusmodi excerptis Patrum congerendis operam dedisse, multoties jam a me notatum fuit, idque complures qui supersunt hodie libri ejus germani clamant. In catalogo librorum mranu exaratorum qui in Pathmɔ insula sæculo decimo sexto reperti sunt, quemque Possevinus ad calcem sui Apparatus cum multis aliis iterum edidit, post homilias Chrysostomi in Pauli Epistolas, et in Acta apostolorum, statim numeratur, Joan nis Damasceni expositio in Epistolas. Rursumque in Regio cod. 5445 bombycino, excerpta quædam ejusdem concinnata a Joanne Damasceno Epitomes habentur cum hoc titulo uy Interpretationes Chrysostomi ex universo ejus opere selecta a sanctissimo Damasceno Patre nostro. Quibus hoc addam ex collatione variorum locorum hujus Epitomes, cum commentario Theophylacti, mihi videri doctissimum hunc Bulgariæ præsulem eam identidem consuluisse. Hic autem commentarius nihil aliud fuit nisi brevia quædam scholia ex Chrysostomi præsertim, quin etiam aliorum auctorum expositionibus accepta, quæ cum e regione contextus Apostoli cum certis quibusdam notis descripta essent, a librariis postmodum distracto Apostoli textu, perinde distracta sunt, eo quo illa edimus ordine; quem nempe propter vetustissimi codicis auctoritatem mutare religioni duximus. Cæterum in hoc commentario integræ quandoque Chrysostomi sententiæ, non nihil mutatis vocibus, referuntur, quandoque voces duntaxat aliquot, quandoque nihil præter sancti doctoris sensum, quem identidem quibusdam in locis Noster clarius reddit, quam illius textu ferat. Cujus generis unum hunc locum juvat ad specimen afferre. In cap. v Epistolæ ad Romanos, v. 12, hæc Pauli verba, è̟y' ý Chrysostomus sic enarravit Quid vero istud, est in quo omnes peccaverunt? utique eo cadente illi quoque qui de ligno non comederunt, exinde mortales evaserunt. Ob quam expositionem critici quidam existimaverunt Joannem Chrysostomum non intellexisse

omnes homines qui ex Adam primo parento suo prognati sunt, peccati illius reos nasci, nec præpositionem hoc loci tanquam causalem habuisse, sed vocem accepisse ceu idem significaret quod Latina quatenus. Contra vero Damascenus noster Doctoris sancti cujus verba integra recitat, enarrationi hæc pauca præmisit, in quo, pro, per quem: quod sane, velint nolint illi, causam exprimit. Adeoque Joanne Damasceno interpretante, certum fit Chrysostomum agnovisse illo Apostoli loco, Ecclesiæ de peccato originall doctrinam affirmari. At vero multa hinc inde occurrunt, quæ Chrysostomus in homiliis non habet, in primis vero in commentario in Epistolas ad Ephesios, ad Colossenses, ad Philippenses et ad ThessaJonicenses, in quo nihil quod ex sancto illo doctore acceptum videatur, observare potui. Sæpe vero concordat cum Theodoreti, nec non cum Cyrilli Alexandrini expositionibus, quas Ecumenii catena exhibet. In cap. 2 Epistolæ ad Colossenses ad verba Pauli, In ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter ejusmodi expositio affertur, cujus auctor, nisi Damascenus ipse sit, saltem post exortam Nestorii hæresim scripsisse possit affirmari: quippe cum eam inhabitationem seu unionem illa explodat, quam Nestoriani oxerixhy secundum affectum, relationem, habitudinemve appellitabant. ne quis existimet inhabitationem hanc fieri secundum affectum el relationem. Alia omitto quæ lector eruditus in hoc passim commentario facili negotio deprehendet. Hoc solum monebo, mihi videri prologum in Epistolam ad Romanos interiisse, quin et codicem multis passim mendis scatere mutilumque esse, ut sensus sæpe impervius sit et obscurus. Quod ad Scripture textum qui commentario interjectus est attinet, multis in locis diversus videtur ab eo quem Joannes Chrysostomus tractabat, et a doctissimis præstantissimisque criticis quibuscum eum communicavi, magni fuit æstimatus, ceu pretiosum Christianæ antiquitatis monumentum. Psal. cxvii, 91. * Rom. vi, 18. 3 Josue. 1, 2. VERS. 1. Apostolus.» 1 CAPUT PRIMUM. Paulus servus Jesu Christi vocatus Tria sunt genera servitutis. Aliud per creationem et opificium: unde dicitur: Omnia serviunt tibi '. Aliud a fide, de quo ait: Liberati autem a peccato servi facti estis justitiæ *. Tertium denique a vita et moribus: quo itidem sensu dicitur: Moyses servus meus mortuus est ³. Quando itaque juxta omnes modos ostensa dignitas est servitutis, consulto prorsus hanc initio epistolæ præponit, tanquam gloriandi argumentum. Segregatus in Evangelium Dei. › Ostendit quanta sit sua dignitas, quippe qui segregatus erat ut Evangelio ejus ministraret. Porro Evangelium Dei nominat, ut in ipsomet exordio attentionem excitet auditoris. VERS. 2. Quod ante promiserat per prophetas suos in Scripturis sanctis. › Quandoquidem doctrinæ fidei novitatis crimen inurebatur, commonstrat eam tum gentilibus philosophis esse antiquiorem, tum et a prophetis jampridem descriptam. VERS. 3. «De Filio suo, qui factus est ex. semine David secundum carnem. ›