EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. LXVII. gere una cum populis bello oppugnatis; offer paci ficas preces; pete gratiam a Domino, ut aliquod pacis monumentum Ecclesiis immittat. Scio epistolas infirmas esse, ut res tanti momenti suadeatur. Sed neque tu aliorum exhortatione indiges, non sane magis quam generosissimi pugiles puerorum acclamatione: neque nos docemus ignorantem, sed festinanti impetum intendimus. δυνατοὺς ἐν τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλία πρὸς τοὺς κατὰ modum opis ferenda; fias Samuel Ecclesiis; alliτὴν δύσιν ἐπισκόπους· διήγησαι αὐτοῖς τὰς κατασχούς τας ἡμᾶς συμφοράς· ὑπόθου τρόπον ἀντιλήψεως· γενοῦ Σαμουὴλ ταῖς Ἐκκλησίαις· πολεμουμένοις τοῖς λαοῖς συγκακοπάθησον· ἀνένεγκε εἰρηνικὰς προσευχάς· αἴτησον χάριν παρὰ τοῦ Κυρίου, εἰρήνης τι μνημόσυνον έναφεῖναι ταῖς Ἐκκλησίαις. Οἶδα ὅτι ἀσθενεῖς αἱ ἐπιστολαὶ πρὸς συμβουλὴν τοῦ τοσού του πράγματος. Ἀλλ᾽ οὔτε αὐτὸς τῆς παρ' ἑτέρων παρακλήσεως χρήσεις, οὐ μᾶλλον γε ἢ τῶν ἀγωνιστῶν οἱ γενναιότατοι τῆς παρὰ τῶν παίδων ὑποφω νήσεως· οὔτε ἡμεῖς ἀγνοοῦντα διδάσκομεν, ἀλλ᾽ ἐσπουδακότι τὴν ὁρμὴν ἐπιτείνομεν. 2. Πρὸς μὲν οὖν τὰ λοιπὰ τῆς ἀνατολῆς ἴσως σου καὶ πλειόνων συνεργίας προσδεῖ, καὶ ἀνάγκη ἀναμένειν τοὺς ἐκ τῆς δύσεως. Ἡ μέντοι τῆς κατὰ τὴν Αντιόχειαν Εκκλησίας ευταξία προδήλως τῆς σῆς, ἤρτηται θεοσεβείας· ὥστε τοὺς μὲν οἰκονομῆσαι τοὺς δὲ καθησυχάσαι, ἀποδοῦναι δὲ τὴν ἰσχὺν τῇ Ἐκε κλησία διὰ τῆς συμφωνίας. Καὶ γὰρ ὅτι ἐφείλεις, κατὰ τοὺς σοφωτάτους τῶν ἰατρῶν, τῆς ἐπιμε λείας ἐκ τῶν καιριωτάτων ἄρχεσθαι, παντὸς ἀκριδέστερον αὐτὸς ἐπίστασαι. Τί δ' ἂν γένοιτο ταῖς κατὰ τὴν οἰκουμένην Εκκλησίαις τῆς Ἀντιοχείας επικαι ριώτερον ἢν εἰ συνέβη πρὸς ὁμόνοιαν ἐπανελ θεῖν, οὐδὲν ἐκώλυεν, ὥσπερ κεφαλὴν ἐῤῥωμένην, παντὶ τῷ σώματι ἐπιχορηγεῖν τὴν ὑγίειαν. Τῷ ὄντι δὲ τῆς σῆς δεῖται σοφίας καὶ εὐαγγελικῆς συμπα θείας τὰ ἐκείνης τῆς πόλεως ἀῤῥωστήματα· ἤ γε οὐχ ὑπὸ τῶν αἱρετικῶν διατέτμηται μόνον, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῶν τὰ αὐτὰ φρονεῖν ἀλλήλοις λεγόντων διασπάται. Ταῦτα δὲ ἐνῶσαι καὶ εἰς ἑνὸς σώματος συναγαγεῖν ἁρμονίαν ἐκείνου μόνου ἐστὶ, τοῦ καὶ τοῖς ξηροῖς ἐστέοις τὴν εἰς νεῦρα καὶ σάρκα πάλιν ἐπάνοδον τῇ ἀφάτῳ αὐτοῦ δυνάμει χαριζομένου. Πάντως δὲ τὰ μεγάλα ὁ Κύριος διὰ τῶν ἀξίων αὐτοῦ ἐνεργεῖ. Πάλιν οὖν καὶ ἐνταῦθα τῇ σῇ μεγαλοφυΐα πρέπειν τὴν τῶν τηλικούτων διακονίαν ἐλπίζομεν, ὥστε καταστορέ σαι μὲν τοῦ λαοῦ τὸν τάραχον, παῦσαι δὲ τὰς μερικὰς προστασίας, ὑποτάξαι δὲ πάντας ἀλλήλοις ἐν ἀγάπῃ, καὶ τὴν ἀρχαίαν ἰσχὺ ἀποδοῦναι τῇ Ἐκκλησίᾳ. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΖ'. 2. Ad reliquas quidem res Orientis fortasse tibi plurium etiam adjumento opus est, atque Occidentales necesse est exspectare. Sed præclarus Antiochenæ Ecclesiæ status aperte ex lua pietate " pendet, ita ut in alios quidem temperamento utaris, alios vero compescas, atque Ecclesiæ robur per concordiam restituas. Tibi enim, sapientissimorum medicorum more, curandi iuitium a præcipuis partibus esse faciendum, melius ipse quam quisquam alius perspicis. Quid autem habeant orbis terrarum Ecclesiæ, quod præferendum sit Antiochiæ? quam si 160 contingeret ad concordiam redire, nibil impediret, quominus velut caput corroboratuin universo corpori sanitatem suppeditet. Revera autem tua indigent sapientia et evangelica commiseratione urbis illius ægritudines, quæ non ab hæreticis modo scissa est, sed ab iis etiam, qui idem inter se sentire se dicunt, discerpitur. Hæc vero conciliare, et ad unius corporis harmoniam redigere, illius est solius, qui et siccis ossibus, ut ad nervos et carnem denuo redeant, non enarrabili sua potestate largitur. Dominus autem omnino magna per eos, qui se digni sunt, efficit. Rursus igitur et hic magnanimitatem tuam decere tantarum rerum administrationem speramus, adeo ut populi quidem tumultum compescas, praefecturas autem particulares abroges, et omnes sibi invice: subjicias in dilectione, ac robur priscum Ecclesiæ restituas. EPISTOLA LXVII. Rogatu Dorothei apertius explical Basilius, quod prioribus indicaveral litteris, sic Antiochiæ res componendas, ut Meleius Ecclesiae corpori præsit, in alios autem economia adhibeatur: ita enim et ipsis Occidentalibus placuisse, ut literæ per beatum Sylvamum allatæ testantur. Αθανασίῳ, ἐπισκόπῳ Ἀλεξανδρείας. Ἐμοὶ μὲν ἐξαρκοῦν ἐφάνη ἐν τοῖς προτέροις γράμμασι πρὸς τὴν σὴν τιμιότητα τοσοῦτον ἐνδείΕιρηνικάς. Ad oram codicis Regii 25 observat Combefisius hoc scholium legi: Ότι τούτων τῶν εἰρηνικῶν μέμνηται καὶ ἐν ταῖς μυστικαῖς εὐ χαῖς τῆς θείας λειτουργίας ὁ μέγας Πατήρ. Harum pacifcarum precum meminit etiam in mysticis precibus divinæ liturgiæ magnus Pater. 'Εναφεῖναι. Ita sex mss. Edili ἐναφεθῆναι. Paulo post editi πρὸς συμβολήν. Sex mss. ut in textu. 53) Οικονομῆσαι. Spectant hæc ad Paulinum, quem cum provideret Basilius non libenter de suo opinato jure decessurum, aliquid illi ejusque clericis deferri volebat, quod hanc jacturam compensaPATROL. GR. XXXII. Athanasio, episcopo Alexandria. Mihi quidem satis esse videbatur in prioribus litteris, præstantiæ tuæ tantum indicare, quidquid ret ac molestiam leniret. Clarius hæc indicantur in epistola sequenti. Τῇ Ἐκκλησίᾳ. Ita mss. sex, et paulo post ὀφείλεις. Editi τῆς Ἐκκλησίας et ὀφείλης. Habet ὀφείλεις 2 Paris. Επικαιριώτερον. Ita Med. et Coisl. primus ac prima manu Harl., quam lectionem confirmant quatuor alii codices in quibus legitur ἔτι καιριώ τερον. Editi καιριώτερον. Εἰς ἑνὸς σώματος. Coisl. uterque et duo Regii εἰς μίαν σώματος. Alias L. Scripta anno 371.

er sancta Ecclesia Antiochene populo in fide ξασθαι, ὅτι πᾶν τὸ κατὰ τὴν πίστιν ἐρφωμένον firmum est, in unam concordiam et unitatem adducendum esse; id, inquam, satis esse videbatur, ut demonstrarem religiosissimo episcopo Meletio oportere, quæ in plures partes nunc divisa sunt, adjungere. Sed quia idem ille dilectus condiaconus noster Dorotheus clariorem de his mentionem postulavit, necessario testamur et universo Orienti in votis esse, et a nobis Meletio omnimodo conjunctis expeti, ut eum videamus Ecclesiam Domini gubernantem; virum et fide inculpatum, et tum vita nullum cum aliis comparationi locum relinquentem; tum quod ipse universo, ut ita dicam, corpori Ecclesiæ præsit, reliqua vero sint velut partium segmenta. Quare undique necessarium simul et utile, huic viro conjungi alios, velut Aluminibus magnis minora: circa alios autem aliquod temperamentum adhiberi, quod et illis conveniat, et pacificet populum, et prudentiæ tuæ ac perquam celebri solertiæ studioque competat. Cæterum exiiniam tuam prudentiam nullo modo latet, eadem jam et unanimibus tuis Occidentalibus placuisse, ut ostendunt litteræ per beatum Sylvanum nobis allatæ. 161 EPISTOLA LXVIII. τοῦ κατὰ τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν Αντιοχείας λαοῦ εἰς μίαν συμφωνίαν καὶ ἕνωσιν χρὴ ἐναχθῆναι, πρὸς τὸ δηλῶσαι, ὅτι τῷ θεοφιλεστάτῳ ἐπισκόπῳ Μελετίῳ δέοι τὰ εἰς μέρῃ πλείονα νῦν διῃρημένα συνάψαι. Ἐπεὶ δὲ ὁ αὐτὸς οὗτος ὁ ἀγαπητός συνδιάκονος ἡμῶν Δωρόθεος ἐναργεστέραν τὴν περὶ τούτων ἐπεζήτησε μνήμην, ἀναγκαίως ἐπισημαινόμεθα, ὅτι καὶ πάσῃ τῇ ἀνατολῇ δι' εὐχῆς, καὶ ἡμῖν τοῖς παντοίως αὐτῷ συνημμένοις ἐπιθυμητόν, αὐτὸν ἰδεῖν τὴν Ἐκκλησίαν διέποντα τοῦ Κυρίου· τῇ τε πίστει ἀνεπίληπτον ὄντα, καὶ τῷ βίῳ οὐδεμίαν πρὸς τοὺς ἄλλους ἐπιδεχόμενον σύγκρισιν, καὶ τῷ τοῦ παντὸς, ὡς εἰπεῖν, σώματος τῆς Ἐκκλησίας αὐτὸν προεστάναι, τὰ δὲ λοιπὰ οἷον μερῶν ἀποτμήματα εἶναι. Ωστε πανταχόθεν ἀναγκαῖόν τε ὁμοῦ καὶ συμφέρον τῷ ἀνδρὶ τούτῳ συναφθῆναι τοὺς ἄλλους, ὥσπερ τοῖς μεγάλοις τῶν ποταμῶν τοὺς ἐλάττους· περὶ δὲ τοὺς ἄλλους γενέσθαι τινὰ οἰκονο μίαν, τὴν κἀκείνοις πρέπουσαν, καὶ τὸν λαὸν εἰρη νεύουσαν, καὶ τῇ σῇ συνέσει καὶ περιβοήτῳ ἐντρεχεία καὶ σπουδῇ ἐπιβάλλουσαν. Πάντως δὲ οὐκ ἔλαθέ σου τὴν ἀνυπέρβλητον φρόνησιν, ὅτι ἤδη καὶ τοῖς ὁμοψύ χοις σου τοῖς κατὰ τὴν δύσιν τὰ αὐτὰ ταῦτα συν ήρεσεν ώς δηλοῖ τὰ γράμματα τὰ διὰ τοῦ μας καρίου Σιλουανοῦ κομισθέντα ἡμῖν. Cum Meletio agit Basilius de Dorotheo Romam mittendo. Nuntiat de Euippii adventu, et aliorum Arianorum ezsp. Meletio, episcopo Antiochia. clatione. Hactenus quidem voluimus retinere apud nos religiosissimum fratrem Dorotheum condiaconum, ut eum sub finem negotiorum dimittentes, singulas res gestas præstantiæ tuæ per ipsum significaremnus. Sed tamen quoniam, dum diemn ex die diferimus, in longum tempus protracti sumus, station atque nobis, ut in rebus difficillimis, consilium aliquod de rebus agendis in mentem venit, misimus prædictum virum, qui sanctitatem vestram conveniat, referatque per se ipse singula, et commentarium nostrum ostendat, ut si utilia videantur quæ a nobis excogitata sunt, ea in rem conferri auret vestra præstantia. Hæc autem, ut in summa dicam, vicit sententia, ut idem ille frater noster Dorotheus Romam proficiscatur, excitetque aliquos ex Italia qui nos invisant, mari utentes, ut interpellatores devitent. Animadverti enim eos qui apud Imperatorem potentes sunt, neque velle, neque posse illum de exsulibus submonere: sed quod mihil pejus in ecclesiis fieri videant, id pro lucro * Alias LVII. Scripta anno 371. Ὅτι πᾶν τό. Ita miss. septem. Editi ὅτιπερ τό. Paulo post editi συναχθῆναι. Harl. et Coisl. primus cum tribus aliis ut în textu. Καὶ τῷ. Editi καὶ τό. Sed hoc erratum, quod toti epistolæ tenebras offundebat, sustulimus ope codicum Harl. et Coisl. utriusque, Vat. et Reg. primi. Paulo post editi οἱ δὲ λοιποί... εἴη. Septem mss. ut in textu. Συνήρεσεν. Ila sex codices et vetustæ edi- - Lipnes. Parisiensis συνήρεσκεν p Μελετίῳ, ἐπισκόπῳ 'Αντιοχείας. Τέως μὲν ἠβουλήθημεν κατασχεῖν παρ' ἑαυτοῖς τὸν εὐλαβέστατον ἀδελφὸν Δωρόθεον τὸν συνδιάκονον, ὥστε, ἐπὶ τῷ τέλει τῶν πραγμάτων ἀποπεμψάμενοι, γνωρίσαι δι' αὐτοῦ ἕκαστα τῶν πεπραγμένων τῇ τιμιότητί σου. Ἐπεὶ δὲ ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ὑπερτιθέμεν νοι εἰς πολὺ τοῦ χρόνου παρετάθημεν, καὶ ἅμα, ὡς ἐν ἀπόροις, βουλή τις ἡμῖν ἐνέπεσε περὶ τῶν πρακτέων ἀπεστείλαμεν τὸν προειρημένον ἄνδρα και ταλαβεῖν ὑμῶν τὴν ὁσιότητα, καὶ δι᾿ ἑαυτοῦ τε ἀνα ενεγκεῖν ἕκαστα, καὶ τὸ ὑπομνηστικὸν ἡμῶν ἐπιδεῖξαι, ἵνα, εἰ φανείη χρησίμως ἔχειν τὰ παρ' ἡμῶν ἐννοηθέντα, εἰς ἔργον ἐλθεῖν παρὰ τῆς ὑμετέρας τελειότητης σπουδασθείη. Ως δὲ συντόμως εἰπεῖν, γνώμη ἐκράτησεν ἐπὶ τὴν Ῥώμην διαβῆναι τὸν αὐτὸν τοῦτον ἀδελφὸν ἡμῶν Δωρόθεον, διαναστῆσαί τινας τῶν ἀπὸ τῆς Ἰταλίας, πρὸς τὴν ἐπίσκεψιν ἡμῶν θαλάσση χρησαμένους ἵνα τοὺς ἐμποδίζοντας διαφύγωσι. Τοὺς γὰρ παραδυναστεύοντας τοῖς κρατοῦσιν εἶδον μηδὲν βουλομένους, μήτε δυναμένους ὑπομιμνήσκειν αὐτὸν περὶ τῶν ἐκβεβλημένων, ἀλλὰ τὸ μή τι Περὶ τῶν πρακτέων. Tres inss. non antiquissimi περὶ τῶν προκειμένων, de rebus propositis. Mox editi καταλαλείν, excepta editione 2 Paris. Libri veteres ut in textu. Χρησαμένους. Codex Medicus χρησομέν νους. Paulo ante Med. et Coisl. primus τῶν ἐκ τῆς Ιταλίας. Αὐτόν. Ita editio Hagan. et 1 Basu. et co dices Med. et Coisl. primus cum tribus aliis. Non exstat in Harlæano codice hæc epistola. Edit. 2 Basil. et Paris. αὐτούς.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. LXIX. χεῖρον ἰδεῖν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις γινόμενον κέρδος τιθε- ducere. Igitur, si et prudentiæ tuæ utile consilium μένους. Εἰ οὖν καὶ τῇ σῇ φρονήσει χρήσιμον εἶναι τὸ βούλευμα παρασταίη, καταξιώσεις καὶ ἐπιστολάς τυπῶσαι, καὶ ὑπομνηστικὰ ὑπαγορεῦσαι περὶ ὧν χρὴ διαλεχθῆναι αὐτὸν, καὶ πρὸς τίνας Ωστε δὲ ἔχειν ἀξιοπιστίαν τινὰ τὰ γράμματα, συμπαραλήψη πάντως τοὺς ὁμογνώμονας, κἂν μὴ παρῶσι. Τὰ δ᾽ ἐνταῦθα ἔτι ἐστὶν ἐν ἀδήλῳ, τοῦ Εὐιππίου παραγενομένου μὲν, μηδὲν δὲ τέως ἐκφήναντος. Απειλοῦσι μέντοι καὶ συνδρομήν τινα ομογνωμόνων αὐτοῖς ἔκ τε τῆς ᾿Αρμενίας τῆς Τετραπόλεως καὶ ἐκ τῆς Κιλικίας. esse visum fuerit, dignabere et epistolas exarare, et commentarium dictare, de quibus, et ad quos ipsum verba facere oporteat. Atque ut auctoritatem aliquam habeant litteræ, adjunges omnino eos qui idem sentiunt, etiamsi non adsint. Hic autem res incertæ adhuc et dubiæ; cum Euippius advenerit quidem, sed nondum quidquam declaraverit. Minantur quidem et concursum quemdam eorum, qui idem ac illi sentiunt, ex Armenia Tetrapoli et ex Cilicia. EPISTOLA LXIX*. Laudat Basilius Athanasii studium et curam omnium Ecclesiarum gratias agit ob missum ad se Petrum presbyterum. Iterum ad eum mittit Dorotheum, ut ejus consiliis munitus Romam proficiscatur. Narrat visum esse Romam scribere, ut inde idonei legati mittantur, ac placere nonnullis, ut Romani Marcellum damnent, sibique idem videri. Rogat denique ut Dorotheum ad primam navigationem dimittat, et legatos ex Occidente advenientes moneat, quomodo pax concilinda sit ac in primis Ecclesia Antiochena curanda. Ἀθανασίῳ, ἐπισκόπῳ Ἀλεξανδρείας. Athanasio, episcopo Alexandria. 1. Ην ἐκ παλαιοῦ περὶ τῆς της τιμιότητος ὑπόληψιν ἔσχομεν, ταύτην ὁ χρόνος προϊὼν ἀεὶ βε βαιοῖ· μᾶλλον δὲ καὶ συναύξει ταῖς προσθήκαις τῶν κατὰ μέρος ἐπιγινομένων. Οτι τῶν μὲν ἄλλων τοῖς πλείστοις ἐξαρκεῖ τὸ καθ᾿ ἑαυτὸν ἕκαστον περισκοπεῖν· σοὶ δὲ οὐχ ἱκανὸν τοῦτο, ἀλλ᾽ ἡ μέριμνά τοι πασῶν τῶν Ἐκκλησιῶν τοσαύτη, ὅση καὶ τῆς ἰδίως παρὰ τοῦ κοινοῦ Δεσπότου ἡμῶν ἐμπιστευθείσης ἐπίκειται· ὅς γε οὐδένα χρόνον διαλείπεις διαλεγόμενος, νουθετῶν, ἐπιστέλλων, ἐκπέμπων τινὰς ἑκάστοτε τοὺς ὑποτιθεμένους τὰ βέλτιστα. Καὶ νῦν δὲ ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ πληρώματος τοῦ ὑπὸ σὲ κλήρου τὸν αἰδεσιμώτατον ἀδελφὸν Πέτρον ἐκπεμφθέντα μετὰ πολλῆς χαρᾶς ἐδεξάμεθα, καὶ τὸν ἀγαθὸν αὐτοῦ τῆς ἀποδημίας σκοπὸν ἀπεδεξάμεθα, ὃν ἐπιδείκνυ- silium laudavimus, quod quidem præ ται κατ' ἐντολὰς τῆς σῆς τιμιότητος, τὰ ἀντιτεί νοντα προσαγόμενος, καὶ τὰ διεσπασμένα συνάπτων. Ὅθεν τι καὶ ἡμεῖς συμβαλέσθαι τῇ περὶ τοῦτο σπου δῇ βουληθέντες, ἐνομίσαμεν ἐπιτηδειοτάτην ἀρχὴν τοῖς πράγμασι δώσειν, εἰ, ὥσπερ ἐπὶ κορυφὴν τῶν ὅλων, τὴν σὴν ἀναδράμοιμεν τελειότητα, καὶ σοὶ συμβούλῳ τε χρησαίμεθα καὶ ἡγεμόνι τῶν πράξεων. · Οθεν καὶ τὸν ἀδελφὸν Δωρόθεον τὸν διάκονον τῆς ὑπὸ τὸν τιμιώτατον ἐπίσκοπον Μελέτιον Ἐκκλη σίας, ἀγαθῷ κεχρημένον περὶ τὴν τῆς πίστεως όρ θότητα ζήλῳ, καὶ ἐπιθυμοῦντα καὶ αὐτὸν τὴν εἰρή τὴν τῶν Ἐκκλησιῶν ἐπιδεῖν, πρὸς τὴν σὴν θεοσέβειαν ἀναπέμψαι, ὥστε, ταῖς σαῖς ὑποθήκαις ἀκολουθοῦντα (ᾶς καὶ τῷ χρόνῳ καὶ τῇ τῶν πραγμάτων πείρα, καὶ τῷ ὑπὲρ τοὺς ἄλλους ἔχειν τὴν ἐκ τοῦ Πνεύμα τος συμβουλίων, ἀσφαλεστέρας ποιεῖσθαι δύνασαι), 1. Quam dudum de tu: præstantia opinionem habemus, eam tempus progrediens semper confirmat vel potius simul crescit ex eorum quæ singulatim fiunt accessionibus. Nam plerisque aliis satis est sua cujusque propria circumspicere: tibi vero id satis non est, sed tanta inest tibi omnium Ecclesiarum cura, quanta illius, quæ privatim tibi a communi nostro Domino concredita est: quippe qui nullum tempus intermittas disserendi, admonendi, scribendi ac subinde mittendi, qui optima commoneant. 162 Atque nunc etiam dignum omni honore fratrem Petrum e sacro cleri tui coetu missum multo cum gaudio excepimus, et bonum peregrinationis ipsius conΠρὸς τίνας. Editi addunt καὶ ὅτε, et quando, sed hoc additamentum deest in sex nostris codicibus. Ibidem Ὡς δέ. Μss. Ὥστε δέ. Paulo post editi συμπαραλήψῃ καὶ οὕτως. Quinque mss. ut in textu. Εκ παλαιοῦ. Tres niss. recentiores έκπαλαι. Aliquanto post editiones 2 Basil. et Paris, ὅτε τῶν μέν. Harl. et Coisl. uterque et uterque Regius ὅτι τῶν μέν. Sic etiam llag. et 1 Basil. Σκοπόν. Quamvis hæc scriptura in duobus tantum occurrat codicibus, nempe Coisl. secundo et Reg. secundo, melior tamen videtur quam quod babent alii mss. et editi κόπον, laborem. Proclive se fert secundum præstantiæ tuæ mandata, concilians contraria ac divulsa conjungens. Unde et nos cum aliquid in hujus rei studium conferre vellemus, convenientissimum initium rebus daturos duximus, si, velut ad universorum apicem, ad tuam confugeremus perfectionem, ac te et consiliario, et duce eorum quæ agenda sunt uteremur. Hac de causa et fratrem Dorotheum diacenum Ecclesiæ, cui reverendissimus episcopus Meletius præest, bono rectæ fidei studio utentem, et pacis Ecclesiarum videndæ cupidum, ad pietatem tuam remisi, ut consiliis tuis obsequens (quæ et tempore et rerum experientia, et quod præ cæteris habeas a Spiritu consilium, tutiora ac securiora efficere potes), ita demum expetita ac desiderata aggrediatur. Hunc et suscipies vifuit librariis in hac voce errare. Nam in epist. 211, ubi necessario legendum εὐσεβείας σκοπόν, habet antiquissimus codex Coisl. κόπον. Paulo post editi τῇ περὶ τούτου σπουδῇ. Harl., Coisl. primus, Med. et Reg. secundus περὶ τοῦτο, quæ loquendi ratio usitatior Basilio. Ὅθεν καὶ τὸν ἀδελφὸν Δωρόθεον... ἀναπέμψαι. Habent duo libri veteres Θεόδωρον. Editi aulemn ἀνέπεμψα. Sed in sex mss. legitur ἀναπέμ ψαι. Similis occurrit loquendi ratio in epist. 9 ad Maximum, et 28 ad Ecclesiam Neocæsaricnsen. Alias Lll. Scripta anno 371.

delicet, et intueberis pacificis oculis, eumque οὕτως ἐγχειρεῖν τοῖς σπουδαζομένοις. Ον καὶ ὑπο precum subsidio firmatum, ac litterarum viatico munitum, imo etiam bonorum qui apud te sunt nonnullis adjunctum, ad proposita deduces. Nobis autem operæ pretium esse visum est ad episcopum Romæ scribere, ut res nostras invisat, et consilium dare, ut cum illinc communi ac synodico decreto aliquos mitti difficile sit, ipse hoc negotium suo marte aggrediatur, eligens homines idoneos ad perferendos itineris labores; idoneos ad eos, qui apud nos perversi sunt, lenitate ac animi constantia corrigendos; apte et attemperate utentes sermone, secumque habentes quæcunque post Ariminense concilium gesta sunt, ad eorum quæ per vim illic acta fuerant dissolutionem; iique, nemine sciente, citra strepitum per mare huc adveniant, ut opinionem inimicorum pacis prævertant. 2. Requiritur autem et illud a nonnullis qui hic sunt, ac necessario quidem, ut etiam nobis ipsis videtur, ut ipsi Marcelli hæresim velut perniciosam, et noxiam, et a sana fide alienam exterminent. Nam hactenus in omnibus quas scribunt litteris, Arium quidem infausti nominis virum susque deque anathemate ferire, et ab Ecclesiis relegare non cessant: Marcello vero, qui impietatem ei ex diametro oppositam protulit, diametro oppositam protulit, et in ipsam divinitatis Unigeniti exsistentiam impius fuit, et Verbi appellationem prave accepit, nullum videntur intulisse vituperium. Qui Verbum quidem dictum fuisse Unigenitum concedit, ad usum et ad tempus progrediens, sed rursus ad eum unde prodiit revertens, neque ante exitum esse, neque post reditum subsistere. Atque hujus rei argumenta sunt servati apud nos nefarie illius scriptionis 163 libri. Sed tamen nusquam eum reprobare visi sunt; idque eo nomine vituperati, quod eum ab initio ex veritatis ignoratione in ecclesiasticam etiam communionem receperint. Igitur et illius, ut par est, fieri mentionem res præsentes postulant, ut qui occasionem quærunt, occasionein non habeant, dum sani ad tuam se sanctitatem adjungunt, et qui circa verain fidein claudicant, manifesti omnibus fiunt; ita ut deinceps eos qui idem ac nos sentiunt, agnoscamus, nec jam velut in nocturna pugna nullum sit amicorum et inimicorum discrimen. Hortamur solum, ut statim ad primam navigationem prædictus diaconus mittatur, ut possit saltem anno sequenti aliquid eorum, quæ precaΤινάς. Ita Harl. et Coisl. primus cum tribus aliis. Editi τισί. Ὑπενεγκεῖν. Ita Med., Harl. et Coisl. priinus. Editi διενεγκεῖν. Paulo post corruptissime iidem editi απονοία ἤθους, quod vulnus sanavimus ope quinque mss. Τὰ μετὰ Ἀριμῖνον. Ita sex nostri codices pro eo quod prave in editis legebatur τὰ ἐν 'Αρι δέξῃ δηλονότι, καὶ προσβλέψεις εἰρηνικοῖς ὀφθαλμοῖς, στηρίξας τε αὐτὸν τῇ διὰ τῶν προσευχῶν βοηθεία, καὶ ἐφοδιάσας γράμμασι, μᾶλλον δὲ καὶ παραζεύξας τινὰς τῶν αὐτόθεν σπουδαίων, ἐπὶ τὰ προκεί μενα οδηγήσεις. Εφάνη δὲ ἡμῖν ἀκόλουθον ἐπιστεῖλαι τῷ ἐπισκόπῳ Ρώμης, ἐπισκέψασθαι τὰ ἐνταῦθα, καὶ δοῦναι γνώμην, ἵν᾿ ἐπειδὴ ἀπὸ κοινοῦ καὶ συνοδικού δόγματος ἀποσταλῆναί τινας δύσκολον τῶν ἐκεῖθεν, αὐτὸν αὐθεντῆσαι περὶ τὸ πρᾶγμα, ἐκλε ξάμενον ἄνδρας ἱκανοὺς μὲν ὁδοιπορίας πόνους ὑπ ενεγκεῖν ἱκανοὺς δὲ πραότητι καὶ εὐτονίᾳ ἤθους τοὺς ἐνδιαστρόφους τῶν παρ' ἡμῖν νουθετῆσαι· ἐπιτηδείως δὲ καὶ οἰκονομικῶς κεχρημένους τῷ λόγῳ, καὶ πάντα ἔχοντας μεθ᾿ ἑαυτῶν τὰ μετὰ ᾿Αριμί νον πεπραγμένα, ἐπὶ λύσει τῶν κατ᾿ ἀνάγκην ἐκεῖ γενομένων· καὶ τοῦτο μηδενὸς εἰδότος, ἀψοφητί διὰ θαλάσσης ἐπιστῆναι τοῖς ὧδε, ὑπὲρ τοῦ φθάσαι τὴν αἴσθησιν τῶν ἐχθρῶν τῆς εἰρήνης. 2. Επιζητεῖται δὲ κἀκεῖνο παρά τινων τῶν ἐντεῦθεν, ἀναγκαίως, ὡς καὶ αὐτοῖς ἡμῖν καταφαίνεται, τὸ τὴν Μαρκέλλου αἵρεσιν αὐτοὺς ὡς χαλεπήν καὶ βλαβεράν, καὶ τῆς ὑγιαινούσης πίστεως ἀλλοτρίως ἔχουσαν, ἐξορίσαι Ἐπεὶ μέχρι τοῦ νῦν ἐν πᾶ σιν οἷς ἐπιστέλλουσι γράμμασι, τὸν μὲν δυσώνυμον "Αρειον ἄνω καὶ κάτω ἀναθεματίζοντες καὶ τῶν Ἐκ κλησιῶν ἐξορίζοντες οὐ διαλείπουσι· Μαρκέλλῳ δὲ, τῷ κατὰ διάμετρον ἐκείνῳ τὴν ἀσέβειαν ἐπιδειξαμένῳ, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τῆς τοῦ Μονογε νοῦς θεότητος ἀσεβήσαντι, καὶ κακῶς τὴν τοῦ Λόγου προσηγορίαν ἐκδεξαμένῳ, οὐδεμίαν μέμψιν ἐπενεγ κόντες φαίνονται. Ος Λόγον μὲν εἰρῆσθαι τὸν Μονο γενῆ δίδωσι, κατὰ χρείαν καὶ ἐπὶ καιροῦ προελθόντα, πάλιν δὲ εἰς τὸν ὅθεν ἐξῆλθεν ἐπαναστρέψαντα, ούτε πρὸ τῆς ἐξόδου εἶναι, οὔτε μετὰ τὴν ἐπάνοδον ὑφ εστάναι. Καὶ τούτου ἀπόδειξις αἱ παρ' ἡμῖν ἀποκεί μεναι βίβλοι τῆς ἀδίκου ἐκείνης συγγραφῆς ὑπάρ χουσιν. Αλλ' ὅμως τοῦτον οὐδαμοῦ διαβαλόντες ἐφάνησαν, καὶ ταῦτα αἰτίαν ἔχοντες, ὡς τὸ ἐξ ἄρο χῆς κατ' ἄγνοιαν τῆς ἀληθείας, καὶ εἰς κοινωνίαν αὐτὸν ἐκκλησιαστικὴν παραδεξάμενοι. Εκείνου το οὖν μνησθῆναι πρεπόντως ἀπαιτεῖ τὰ παρόντα, ὥστε μὴ ἔχειν ἀφορμὴν, τοὺς θέλοντας ἀφορμὴν, ἐκ τοῦ τῇ σῇ ὁσιότητι συνάπτειν τοὺς ὑγιαίνοντας, καὶ τοὺς πρὸς τὴν ἀληθῆ πίστιν ὀκλάζοντας φανεροὺς πᾶσε ποιῆσαι· ὥστε τοῦ λοιποῦ γνωρίζειν ἡμᾶς τοὺς ὁμόφρονας· καὶ μή, ὡς ἐν νυκτομαχία, μηδεμίαν φίλων καὶ πολεμίων ἔχειν διάκρισιν. Μόνον παραχα λοῦμεν εὐθὺς ὑπὸ τὸν πρῶτον πλοῦν ἐκπεμφθῆναι τὸν προειρημένον διάκονον, ἵνα δυνηθῇ κατὰ γοῦν τὸ ἐφεξῆς ἔτος γενέσθαι τι, ὧν προσευχόμεθα. Εκεί μίνῳ, velut est in editione Hagan. τὰ ἐν ᾿Αριμίνον. Ἐξορίσαι. Ιta Med., Harl., Coisl. uterque et Reg. secundus. Editi ἐξορίζεσθαι. Habent ibidem Med. et Harl. ύγιαινούσης διδασκαλίας. Οὐδαμοῦ διαβαλόντες. Ita Harl., Med., Coisl. primus. Editi οὐδαμῶς διαβάλλοντες. Legitur etiam οὐδαμοῦ in Reg. secundo et Coisl. secundo. Vide Addenda.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. LXX. να δὲ καὶ πρὸ τῶν ἡμετέρων λόγων συνιεῖς τε mur, perfici. Illud autem ante etiam quam dicaαὐτὸς καὶ φροντιείς δηλονότι, ὅπως ἐπιστάντες, ἐὰν ὁ Θεὸς θέλῃ, μὴ ἐναφῶσι ταῖς Ἐκκλησίαις τὰ σχίσματα, ἀλλὰ τοὺς τὰ αὐτὰ φρονοῦντας παντί τρόπῳ εἰς ἔνωσιν συνελάσωσι, κἄν τινας ἰδίας τῶν πρὸς ἀλλήλους διαφορῶν ἀφορμάς εὕρωσιν ἔχοντας ὑπὲρ τοῦ μὴ τὸν ὀρθοδοξοῦντα λαὸν εἰς πολλὰ κα τατέμνεσθαι μέρη τοῖς προεστῶσι συναφιστάμενον. Πάντα γὰρ δεῖ σπουδάσαι δεύτερα ἡγήσασθαι τῆς εἰρήνης, καὶ πρὸ πάντων τῆς κατὰ ᾿Αντιόχειαν Exκλησίας ἐπιμεληθῆναι, ὡς μὴ ἀσθενεῖν ἐν αὐτῇ τήν ὀρθὴν μερίδα περὶ τὰ πρόσωπα σχιζομένην. Μαλ λον δὲ, τούτων ἁπάντων καὶ αὐτὸς εἰς ὕστερον ἐπιμελήσῃ, ἐπειδὰν, ὅπερ εὐχόμεθα, Θεοῦ συνεργούντός σοι, πάντας λάβῃ; τὰ τῆς καταστάσεως τῶν Ἐκκλησιῶν ἐπιτρέποντας. mus, ipse et intelligis, et curabis videlicet, ut ubi, Deo volente, advenerint, non immittant Ecclesiis schismata: sed eos qui cadem sentiunt, omni ratione ad conjunctionem compellant, etiamsi nonnullos reperiant, qui privatas quasdam discordiarum inter se causas habeant; ne popu lus orthodoxus multas in partes scindatur, una cum præpositis abscedens. Studium enim in eo ponendum est, ut paci posthabeantur omnia, ac præ omnibus Ecclesiæ Antiochenæ cura suscipiatur, ne sana illius pars circa personas scissa debilitetur. Sed magis hæc omnia et ipse deinceps curabis, posteaquam, quod optamus, adjuvante te Deo, omnes habueris tibi, quæ ad Ecclesiarum statum pertinent, committentes. EPISTOLA LXX*. Orientis mala eximiis coloribus depingit Basilius, et Damasum rogal, ut ex more et instituto decessorum suorum auxilium ſerat, inprimis Dionysii, qui olim in Cappadocium miserat, qui captivos redimerent. Ανεπίγραφος περὶ συνόδου. Sine inscriptione de synodo. Dilectionis antiquæ leges renovare, et Patrum pacem, coeleste illud Christi donum ac salutare quod tempore exaruit, ad vigorem iterum revo care, necessarium quidem nobis ac utile; jucundum autem, sat scio, et tuo Christi ananti animo videbitur. Quid enim fiat jucundius, quam homines tanto locorum intervallo sejunctos charitatis vinculo videre in unam membrorum harmniam in corpore Christi colligari? Omnis propemodum Oriens, Pater colendissime (dico autem Orientem quidquid ab Illyrico ad Ægyptum ugque protenditur), ingenti tempestate ac æstu exagitatur: cum dudum quidem sparsa hæresis ab inimico veritatis Ario nunc vero impudenter emergens, ac veluti radix amara fructum exitiosum proferens, jam dominetur; propterea quod sanæ doctrinæ in unaquaque parœcia signiferi per calumniam ac injuriam exciderunt Ecclesiis, tradita autem his, qui simpliciorum animas caplivas ducunt ptivas ducunt, rerum potestas. florum 164 uni - cam solutionem exspectavimus, miserationis vestræ visitationem ac nos semper consolata est Αρχαίας ἀγάπης θεσμούς ἀνανεοῦσθαι, καὶ Πατέρων εἰρήνην, τὸ οὐράνιον δῶρον Χριστοῦ καὶ σωτήριον, ἀπομαρανθὲν τῷ χρόνῳ, πάλιν πρὸς τὴν ἀκμὴν ἐπαναγαγεῖν, ἀναγκαῖον μὲν ἡμῖν καὶ ὠφέ λιμον, τερπνὸν δὲ εὖ οἶδα, ὅτι καὶ τῇ σῇ φιλοχρίστῳ διαθέσει καταφανήσεται. Τί γὰρ ἂν γένοιτο χαριέστερον, ἢ τοὺς τοσούτῳ τῷ πλήθει τῶν τόπων διῃ ρημένους τῇ διὰ τῆς ἀγάπης ἑνώσει καθορᾷν εἰς μίαν μελῶν ἁρμονίαν ἐν σώματι Χριστοῦ δεδέσθαι; Η ᾿Ανατολὴ πᾶσα σχεδόν, τιμιώτατε Πάτερ (λέγω δὲ Ἀνατολὴν τὰ ἀπὸ τοῦ Ἰλλυρικοῦ μέχρις Αἰγύπτου), μεγάλῳ χειμῶνι καὶ κλύδωνι κατασείεται, τῆς πάλαι μὲν σπαρείσης αἱρέσεως ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ τῆς ἀληθείας Αρείου, νῦν δὲ πρὸς τὸ ἀναίσχυντον ἀναφανείσης, καὶ οἱονεὶ ῥίζης πικρᾶς καρπὸν ὀλέ Όριον ἀναδιδούσης, κατακρατούσης λοιπὸν διὰ τὸ τοὺς μὲν καθ᾿ ἑκάστην παροικίαν προεστώτας τοῦ ὀρθοῦ λόγου ἐκ συκοφαντίας καὶ ἐπηρείας τῶν Ἐκ κλησιῶν ἐκπεσεῖν, παραδοθῆναι δὲ τοῖς αἰχμαλωτί ζουσι τὰς ψυχὰς τῶν ἀκεραιοτέρων τὴν τῶν πραγμάτων ἰσχύν· τούτων μίαν προσεδοκήσαμεν λύσιν τὴν τῆς ὑμετέρας εὐσπλαγχνίας ἐπίσκεψιν· καὶ ἐψυχαγώγησεν ἡμᾶς ἀεὶ τὸ παράδοξον τῆς ὑμετέρας, mirabilis vestra charitas praterito tempore, et ἀγάπης ἐν τῷ παρελθόντι χρόνῳ, καὶ φήμῃ φαιδρο τέρα προς βραχὺ τὰς ψυχὰς ἀνεῤῥώσθημεν, ὡς ἐσομένης ἡμῖν τινος ἐπισκέψεως παρ' ὑμῶν. Ὡς δὲ διημάρτομεν τῆς ἐλπίδος, μηκέτι στέγοντες ἤλθομεν ἐπὶ τὴν διὰ τοῦ γράμματος ἡμῶν παράκλησιν, διαναστῆναι ὑμᾶς πρὸς τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν, καὶ ἀποστείλαί τινας τῶν ὁμοψύχων, ἢ τοὺς συμβιβά Πρὸ τῶν ἡμετέρων. Ita sex mss. Editi τῶν εἰρημένων. Ibidem editi συννοήσεις τε. Duo miss. συνήσεις τε. Med., Coisl. primus, Reg. secundus et prima manu Marl. ut in textu. Ευρωσιν ἔχοντας. Pro his vocibus legitur in Vaticano codice ac Reg. secundo el Coisl. secundo τύχωσιν ἔχοντας. Vide Addenda. lato rumore allato, fore ut a vobis inviseremur, animis ad breve tempus corroborati sumus. Postquam autem spe excidimus, non jam amplius ſerentes, eo devenimus, ut vos per litteras obsecremus, ut ad opem nobis ferendam excitemini, et ex his qui idem ac nos sentiunt mittatis aliquos, qui vel dissidentes concilient, vel Dei Ec- 'Ανεπίγραφος. Hanc epistolam perspicuum est ad Damasum papam scriptam esse. Διῃρημένους. Ita Coisl. uterque, Clarom. et Reg. secundus. Editi διειργμένους. Διὰ τοῦ γράμματος. Ita quinque mass.; plures autem in hanc epistolam non habuimus. Editi διὰ γραμμάτων. Alias CCXX, Scripta anno 371.

clesias ad amicitiamn reducant, vel saltem pertur- ζοντας τοὺς διεστῶτας, ἢ εἰς φιλίαν τὰς Εκκλησίας bationis auctores vobis clarius indicent; ita ut deinceps vobis manifestum sit, quibuscum communionem deceat habere. Oinnino autem nihil exposcimus novi, sed quod et cæteris olim beatis ac Deo dilectis viris usitatum, et præcipue vobis. Novimus enim ex serie memoria, a patribus nostris interrogatis et litteris etiamnum apud nos asservatis edocti Dionysium beatissimum illum episcopum, qui apud vos et recta Ode et reliquis virtutibus enituit, invisisse Ecclesiam nostram Cæsariensem, et patres nostros per litteras consolatum esse, ac misisse, qui fratres captivos redimerent. Nunc autem difficilior ac tristior est rerum nostrarum status, et cura majure indiget. Neque enim terrenarum ædium lugemus denolitionem, sed excidium Ecclesiarum; neque corporum servitutem, sed animarum captivitatem quotidie ab hæresis propugnatoribus perfici videmus. Quare nisi jam ad suppetias ferendas excitemini, paulo post nec quibus manum porrigatis inventuri estis, omnibus sub hæresis potestatem redactis. τοῦ Θεοῦ ἐπανάγοντας, ἢ τοὺς γοῦν αἰτίους τῆς ἀκαταστασίας φανερωτέρους ὑμῖν καθιστῶντας· ὥστε καὶ ὑμῖν φανερὸν εἶναι τοῦ λοιποῦ, πρὸς τίνας ἔχειν τὴν κοινωνίαν προσήκε. Πάντως δὲ οὐδὲν και νὸν ἐπιζητοῦμεν, ἀλλὰ τοῖς τε λοιποῖς τῶν πά και μακαρίων καὶ θεοφιλῶν ἀνδρῶν σύνηθες, καὶ διαφερόντως ὑμῖν. Οίδαμεν γὰρ, μνήμης ἀκολουθία, παρὰ τῶν πατέρων ἡμῶν αἰτηθέντων, καὶ ἀπὸ γραμμάτων τῶν ἔτι καὶ νῦν πεφυλαγμένων παρ' ἡμῖν, διδασκόμενοι, Διονύσιον ἐκεῖνον, τὸν μακα ριώτατον ἐπίσκοπον, παρ' ὑμῖν ἐπί τε ὀρθότητι πίστεως καὶ τῇ λοιπῇ ἀρετῇ διαπρέψαντα, επισκεπτό μενον διὰ γραμμάτων τὴν ἡμετέραν Ἐκκλησίαν τῶν Καισαρέων, καὶ παρακαλοῦντα τοὺς πατέρας ἡμῶν διὰ γραμμάτων, καὶ πέμπειν τοὺς ἀπολυτρουμένους ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας τὴν ἀδελφότητα. Εν χαλεπωτέ· ρῳ δὲ νῦν καὶ σκυθρωποτέρῳ τὰ καθ᾿ ἡμᾶς, καὶ πλείονος δεόμενα τῆς ἐπιμελείας. Οὐ γὰρ οἰκοδο μημάτων γηίνων καταστροφήν, ἀλλ' Ἐκκλησιῶν ἅλω σιν ὀδυρόμεθα· οὐδὲ δουλείαν σωματικὴν, ἀλλ᾽ αἰχμαλωσίαν ψυχῶν καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν ένεργοι μένην παρὰ τῶν ὑπερμαχούντων τῆς αἱρέσεως καθορῶμεν. Ώστε εἰ μὴ ἤδη διανασταίητε πρὸς τὴν ἀντίληψιν, μικρὸν ὕστερον οὐδὲ οἷς ὀρέξετε τὴν χεῖρα εὑρήσετε, πάντων ὑπὸ τὴν ἐπικράτειαν τῆς αἱρέσεως γενομένων. EPISTOLA LXXI. Gregorio dolorem suum significal Basilius, quod amicissimi sibi homines cuidam calumniatori aures præbeant. Negat defensione opus esse: culpam rejicit in Gregorium, quod secum magnam anni partem non traducat: rogal ut secum adversus imminentem hostem certaturus veniat. Quo ex certamine sperul se saltem exsilii laudem reportaturum Gregorio Basilius. 1. Accepi pietatis tuæ litteras per fratrem sane quam reverendum Hellenium: et quæcunque nobis significaveras, ipse 'aperte narravit. Audientes autem quomodo affecti fuerimus, nihil omnino dubitas. Sed quia decrevimus dolore omni potiorem facere nostrum in te amorem, accepimus etiam hæc, ut par erat, ac precamur Deum sanctum, ut 165 reliquus dies vel horas, sic in animi erga te allectione conservemur, quemadmodum et praeterito hactenus tempore, in quo nullius nobis ipsis neque parvi neque majoris delicti sumus conscii. Quod Alias XXXIII. Scripta anno 571. Φανερωτέρους. Ita quinque codices, Editi φανερώτερον. Οὐδὲν καινόν. Ita Reg. secundus et Coisl. secundus. Editi, Coisl. primus et Paris. οὐδὲν ἄκαιρον, nihil intempestivum. Clarom. οὐδὲν δεινόν, nihil grave. Quod Basilius de Romanorum episcoporum in alias Ecclesias beneficentia narrat, testimoniis confirmatur et Dionysii Corinthiorum episcopi apud Eusebium, Hist., lib. v, c. 23, et Dionysii Alexandrini lib. vi, c. 5, et ipsius etiam Eusebii, qui hunc morem in postrema persecutione servatum a Romanis fuisse declarat lib. iv, c. 23. Memorata autem a Basilio calamitas sub Gallieno contigit, cum Scythæ Cappadociam et finitimas regiones vastarent, ut testatur Sozomenus, lib. u, c. 6. Atque ex tantis inalis magnum boc bonum eruit Deus, ut Christiani a barbaris abducti victores suos caperent et ad Christum adducerent. Unde Basilius in epist. 164 prima pietatis semina apud Gothos e CappadoΓρηγορίῳ Βασίλειος 1. Ἐδεξάμην τὰ γράμματα τῆς σῆς εὐλαβείας διὰ τοῦ αἰδεσιμωτάτου ἀδελφοῦ Ἑλληνίου· καὶ ὅσα ἐνέφηνας ἡμῖν, αὐτὸς ταῦτα γυμνῶς διηγήσατο Ακούσαντες δὲ ὅπως διετέθημεν, οὐκ ἀμφιβάλλεις πάντως. Πλὴν ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐκρίναμεν πάσης λύπης ἀνωτέραν ποιεῖσθαι τὴν πρὸς σὲ ἀγάπην, ἐδεξάμεθα καὶ ταῦτα ὡς ἦν προσήκον, καὶ εὐχόμεθα τῷ ἁγίῳ Θεῷ, τὰς λειπομένας ἡμέρας ἢ ὥρας οὕτω διαφυλαχθῆναι ἐν τῇ περὶ σὲ διαθέσει, ὡς καὶ ἐν τῷ κατόπιν χρόνῳ, ἐν ᾧ οὐδὲν ἡμῖν αὐτοῖς οὔτε μικρὸν οὔτε μεῖζον ἐλλελοιπότι συνέγνωμεν. Εἰ δὲ ὁ δεῖνα cia pullulasse ait opera beati Eutychis. Γρηγορίῳ Βασίλειος. Sic editi et vetustis simi codices. Habent alii Γρηγορίῳ ἑταίρῳ, Grego rio sodali. Nullus ascribit titulum presbyteri quem tamen Basilius omittere non potuit. Τῆς σῆς εὐλαβείας. lia Harl., Coisl. primus et Med. Editi τῆς εὐλαβείας σου. De his Gregorii litteris, Basilii responsione, et quid Athanasius de Basilii agendi ratione senserit, pluribus disseruimus in Vila S. Basilii. Διηγήσατο. Sequimur hoc loco duos antiquissimos codices Med. et Coisl., quibus Harlæanum idcirco non consentire arbitror, quia hæc epistola recentiori manu in hoc codice scripta est. Habent autem editi: καὶ ταῦτα διηγησαμένου ἀκούσαντες ὅπως. Η ώρας. Harl. addit ἡμῶν. Ibidem οὕτω deest in antiquissimis illis duobus quos modo dixi codicibus, nec necessarium videtur. Non mulio post editi έκλελοιπότι. Coisl. primus έλλελοιπότ;.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. LXXI. ἄρτι παρακύψαι φιλοτιμούμενος πρὸς τὸν βίον τῶν si ille, qui nunc primum sese ad vitam ChristianoΧριστιανῶν, εἶτα οἰόμενος αὐτῷ σεμνότητά τινα φέ ρειν τὸ ἡμῖν συνανατρίβεσθαι· ἅ τε οὐκ ἤκουσε κατασκευάζει, καὶ ἃ μὴ ἐνόησεν ἐξηγεῖται, θαυμαστὸν οὐδέν. Αλλ' ἐκεῖνο θαυμαστὸν καὶ παράδοξον, ὅτι τούτων ἀκροατὰς ἔχει τοὺς γνησιωτάτους μοι τῶν παρ' ὑμῖν ἀδελφῶν· καὶ οὐκ ἀκροατάς μόνον, ἀλλὰ καὶ μαθητὰς, ὡς ἔοικεν. Εἴ γε καὶ ἄλλως ἦν παράδοξον τοιοῦτον μὲν εἶναι τὸν διδάσκοντα ἐμὲ δὲ τὸν διασυρόμενον, ἀλλ᾽ οὖν τῶν καιρῶν ἡ καταστροφή ἐπαίδευσεν ἡμᾶς πρὸς μηδὲν δυσκολαίνειν. Πάλαι γὰρ τὰ τούτων ἀτιμότερα συνήθη ἡμῖν γέγονε διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν. Ἐγὼ τοίνυν, εἰ μὲν οὐδέπω τοῖς αὐτοῦ ἀδελφοῖς δέδωκα πεῖραν τῆς ἐμαυτοῦ περὶ τὸν Θεόν αἱρέσεως οὐδὲ νῦν ἔχω τι ἀποκρίνασθαι· οὓς γὰρ οὐκ ἔπεισεν ὁ μακρὸς χρόνος, πῶς συμπείσει ἐπιστολὴ βραχεῖα; εἰ δὲ ἐκεῖνα αὐτάρκη, λῆροι νομιζέσθωσαν τὰ παρὰ τῶν διαβαλλόντων. Πλήν γε ὅτι, ἐὰν ἐπιτρέψωμεν στόμασιν ἀχαλινώτοις, καὶ καρδίαις ἀπαιδεύτοις λαλεῖν περὶ ὧν ἂν ἐθέλωσιν, καὶ ἔτοιμα ἔχωμεν πρὸς ὑποδοχὴν τὰ ὦτα, οὐ μόνον ἡμεῖς τὰ τῶν ἄλλων παραδεξόμεθα, ἀλλὰ καὶ ἕτεροι τὰ ἡμέτερα. 2. Τούτων δὲ αἴτιον ἐκεῖνο, ὃ πάλαι μὲν παρεκάλουν μὴ γίνεσθαι, νῦν δὲ ἀπαγορεύσας σιωπῶ, τὸ μὴ συντυγχάνειν ἡμᾶς ἀλλήλοις. Εἰ γὰρ κατὰ τὰς ἀρχαίας συνθήκας, καὶ κατὰ τὴν ὀφειλομένην νῦν ταῖς Ἐκκλησίαις παρ' ἡμῶν ἐπιμέλειαν, τὰ πολλὰ τοῦ ἐνιαυτοῦ μετ' ἀλλήλων διήγομεν, οὐκ ἂν ἐδώκαμεν πάροδον τοῖς διαβάλλουσι. Σὺ δὲ εἰ δοκεῖ, τούτους μὲν ἔα χαίρειν· αὐτὸς δὲ παρακλήθητε συγ κάμνειν ἡμῖν εἰς τὸν προκείμενον ἀγῶνα, καὶ συντυ χεῖν μεθ᾿ ἡμῶν τῷ καθ᾿ ἡμῶν στρατευομένῳ. Εἰ γὰρ ὀφθῇς μόνον, ἐφέξεις αὐτοῦ τὴν ὁρμὴν, καὶ τοὺς συγκροτουμένους ἐπὶ τῷ καταστρέψασθαι τὰ τῆς πατρίδος πράγματα διαλύσεις, γνώριμον αὐτοῖς καταστήσας, ὅτι αὐτὸς τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι τοῦ καθ' ἡμᾶς συλλόγου κατάρχεις καὶ φράξεις πᾶν ἄδικον στόμα τῶν λαλούντων κατὰ τοῦ Θεοῦ ἀνομίαν. Αν ταῦτα γένηται, αὐτὰ τὰ πράγματα δείξει, τίς μὲν ὁ κατακολουθῶν σοι ἐπὶ τὰ καλὰ, τίς δὲ ὁ μετοκλάζων καὶ προδιδοὺς δειλίᾳ τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἐὰν δὲ τὰ τῆς Ἐκκλησίας προδιδόμενα ᾖ, ὀλίγος μοι λόγος διὰ ῥημάτων πείθειν τοὺς τοσούτου με τι θεμένους ἄξιον, ὅσον ἂν τιμήσωνται ἄνθρωποι οὔπω ἑαυτοὺς μετρεῖν δεδιδαγμένοι. Μετ' οὐ πολὺ γὰρ, τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι ἡ διὰ τῶν ἔργων ἀπόδειξις τὰς συ κοφαντίας ἐλέγξει· διότι προσδοκῶμεν ὑπὲρ τοῦ λόγου τῆς ἀληθείας τάχα μέν τι καὶ μεῖζον πείσει σθαι· εἰ δὲ μὴ, πάντως γε τῶν ἐκκλησιῶν καὶ τῶν Τὸν διδάσκοντα. Editi addunt τοιούτους δὲ τοὺς ἀνεχομένους, si mirum esset tales esse eos qui hunc tolerant. Sed hæc desunt in antiquissimo codice Coisliniano, ac præterea pugnant cum Basilii sententia, qui paulo ante dixit mirum esse quod tales ille auditores haberet delendæ ergo hæ voces visa sunt. Paulo post editi μὴ πρὸς μηδέν. Quinque mss. ut in textu. Mox legimus τὰ τοῦ των, articulo addito ex codicibus Medicæo, Coisli Diano primo et Vaticano. Αιρέσεως. Harl., Vat. et Clar. προαιρέσεως. rum. emergere profitetur, ac sibi honori alicui futurum putat, nobiscum conflictari, ea effingit quæ non audivit, et narrat quæ non intellexit; nihil mirum. Sed illud mirandum et ab opinione abhorrens, quod ejusmodi rerum auditores habet germanissimos mihi apud vos fratres; nec auditores modo, sed et discipulos, ut videtur. Quod si alioqui mirum esset, talem esse eum qui docet, meque eum esse cui maledicitur; certe temporum infelix status nihil nos ægre ferre docuit. Nam jamdudum majores his contumeliæ familiares nobis factæ sunt ob nostra peccata. Ego igitur, si necdum istius fratribus mex de Deo sententiæ experimentum dedi, ne nunc qui - dem habeo quod respondeam. Quibus enim longuin tempus non persuasit, quomodo brevis epistola persuadeat? Sin illa satis sunt, nugæ existimentur quæ proficiscuntur a calumniatoribus. Sed tamen, si permiserimus effrenatis linguis et expertibus disciplinæ cordibus, de quibus voluerint loqui, auresque ad suscipiendum paratas habucrimus, non nos solum res aliorum secus accipiemus, sed nostras cliam alii. 2. His autem illud in causa est, quod pridem hortabar ne fieret, nunc autem defessus sileo, quod non una conveniamus. Nam si ex veteri pacto et pro debita nunc Ecclesiis a nobis cura, magnam anni partem simul traduceremus, aditum non dedissemus calumniantibus. Tu autem, si videtur, his quidem vale dicito; ipse vero exorari te sine, ut nobiscum ad propositum certamen allabores, ac nobiscum occurras ei qui bellum nobis inſert. Si enim tantum appareas, supprimes ipsius impetum, eosque, qui ad patriæ res evertendas conspirant, dissipabis, ubi ipsis notum feceris te, Dei gratia, cœtus nostri ducem esse, ac onine os loquentium contra Deum iniquitatem obturabis. Hæc si fiant, res ipsa declarabit quis tui ad præclara facinora sectator, et quis claudicans ac veritatis doctrinæ ignavus proditor. Quod si res Ecclesiae proditæ sunt, parum mihi curæ fuerit eos verbis convincere, qui tanti me faciunt, quanti facere possint qui nondum suo se modulo metiri divce runt. Enimvero brevi, Deo largiente, ipsis operum testimoniis calumnia arguentur; siquidem exspectamus pro veritatis doctrina forte etiam nos majus aliquid passuros; sin minus, saltem omnino ex ecclesiis et patria ejectum iri. 166 Sed, si nihil evenerit eorum quæ speramus, non procul abes: Christi judicium. Quare si congressum ob ecclesias Σὺ δέ. Ita Med., Reg. primus, Vat., Claron. Editi Σολ δέ. Paulo post editi παρόντα ἀγῶνα. Tres antiquissimi codices et Reg. primus ut in textu. Κατάρχεις. Ita Med., Harl. et Coisl. primus. Editi κατάρξεις. Ολίγος. Coisl. primus οὐδείς. Paulo post editi τοσούτου σε. Sed multo melius in edit. Hagan. et tribus vetustissimis codicibus et Clarom., quos secuti sumus. Ibidem editi τιμήσονται. Tres supra dicti codices ut in textu.

$59 exposcis, paratus sum, quocunque advocaveris, Λ πατρίδων ἀπελαθήσεσθαι. Ἐὰν δὲ καὶ μηδὲν τῶν accurrere; sin autem, ut calumnias diluam, de luis ἐλπιζομένων γένηται, οὐ μακράν ἐστι τὸ τοῦ Χρισ respondere nunc mihi non vacat. στοῦ δικαστήριον. Ὥστε, εἰ μὲν τὴν συντυχίαν διὰ τὰς ἐκκλησίας ἐπιζητεῖς, ἕτοιμος συνδραμεῖν ὅπουπερ ἂν προκαλῇ εἰ δὲ, ἵνα τὰς συκοφαντίας διαλύσω, οὐ σχολή μοι νῦν ἀποκρίνασθαι περὶ τούτων. EPISTOLA LXXII'. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΟΒ'. Hesychium rogat Basilius, ut sibi in placando Callisthene operam navel. Hesychio Novi et amorem in me tuum, et rerum optimarum studium. Quare cum mihi placandus sit desideratissimus filius Callisthenes, existimavi, si te socium caperem sollicitudinis, facilius me perfecturum quod cupio. Succenset ille vir disertissimo EustoἩσυχία. Οιδά σου καὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀγαπην, καὶ τὴν περὶ τὰ καλὰ σπουδήν. Διόπερ χρήζων δυσωπήσει τὸν ποθεινότατον υἱὸν Καλλισθένην, ἡγησάμην, εἰ κοινωνόν σε λάθοιμι τῆς φροντίδος, ῥᾷον κατορθώ σειν τὸ σπουδαζόμενον. Λελύπηται ὁ ἀνὴρ κατὰ τοῦ chio, nec immerito succenset. Servorum ipsius in β λογιωτάτου Εὐστοχίου· καὶ λελύπητας δικαίαν λύο se audaciam ac furorem incusat. Hunc rogamus exorari se sinat, ut eo timore contentus, quem et temerariis illis et eorum heris incussit, contentionem, venia data, dissolvat. Nam hoc pacto utrumque consequetur, et honestam speciem apud homines, et laudem apud Deum, si modo terrori velit patientiam admiscere. Tu igitur, si qua tibi cum illo viro intercedit amicitia ac familiaritas, ab eo id beneficii postula: et quos noris in civitate idoneos ad cum flectendum, socios adhibe sollicitudinis, dicens eis rem mihi gratissimam fore. Quin et diaconum sic dimitte, ut quarum rerum causa missus est, his perfectis redeat. Nam pudel me homines, qui ad me confugiunt, nihil juvare posse. EPISTOLA LXXIII". πην. Ἐγκαλεῖ αὐτοῦ τοῖς οἰκέταις θράσος κατ' αὐτ τοῦ καὶ ἀπόνοιαν. Τοῦτον ἀξιοῦμεν παρακληθῆναι, ἀρκεσθέντα τῷ φόβῳ, ἐν ἐφόβησεν αὐτούς το τοὺς θρασυνομένους καὶ τοὺς τούτων δεσπότας, κατα λῦσαι τὴν φιλονεικίαν, δόντα τὴν χάριν. Οὕτω γὰρ ἀμφότερα ὑπάρξει καὶ τὸ παρὰ ἀνθρώποις σε μνὸν, καὶ τὸ παρὰ Θεῷ εὐδόκιμον, ἐὰν τῷ φόβῳ θε λήσῃ τὸ μακρόθυμον ἀναμίξαι. Αὐτός τε οὖν, εἴ τίς σοι προϋπάρχει φιλία πρὸς τὸν ἄνδρα καὶ συνήθεια, αἴτησον παρ' αὐτοῦ τὴν χάριν ταύτην· καὶ οὓς ἐὰν γνῷς ἐν τῇ πόλει δυναμένους αὐτὸν δυσ ωπῆσαι, κοινωνούς λάβε τῆς φροντίδος, εἰπὼν αὐτ τοῖς, ὅτι τὸ γινόμενον ἐμοὶ μάλιστα κεχαρισμένον ἔσται. Καὶ ἀπόπεμψαι τὸν συνδιάκονον πράξαντα Ο ὧν ἕνεκεν ἀπεστάλη. Αἰσχύνομαι γὰρ, καταφυγόν των πρός με τῶν ἀνθρώπων, μὴ δυνηθῆναι αὐτοῖς γενέσθαι τι χρήσιμον ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΟΓ. Laudat Callisthenem Basilius quod Eustochii servis iratus rei arbitrium sibi permiserit. Petenti ut in locum, ubi injuriam fecerant, abducantur, demonstrat multa inde consequi incommoda. Concedit ut Susima usque sistantur; vel potius rogal ut sibi vindicta permittatur; ac si juravit Callisthenes traditurum se eos ad pœnam secundum leges, contentus sil pœna quam Ecclesiæ leges imponunt, et militem, quem miserat, cito revocet. Callistheni. Καλλισθένει. Ηὐχαρίστησα τῷ Θεῷ τοῖς γράμμασιν ἐν τυχὼν τῆς εὐγενείας σου· πρῶτον μὲν, ὅτι ἀνδρὸς τιμὴν ἡμᾶς προαιρουμένου ἀφίκετό μοι προσηγορία καὶ γὰρ πολλοῦ μὲν ἀξίαν τιθέμεθα τῶν ἀρίστων ἀν δρῶν τὴν συντυχίαν· δεύτερον δὲ εἰς εὐφροσύνην, 1. Gratias egi Deo lectis tuæ gravitatis litteris. primum, quod hominis honorem libenter mihi habentis veniret ad me salutatio: siquidem virorum præstantissimorum colloquium plurimi facio; alterum voluptati fuit, recordationem bonam consequ', Signum autem recordationis littere, quas ubi ac- το μνήμης ἀγαθῆς τυγχάνειν. Σύμβολον δὲ μνήμης cepi, ac earum sensum intellexi, miratus sum Alias CCCLI. Scripta circa an. 371. Alias CCCLXXXVIII. Scripta circa an. 371. Προκαλῇ. Ita Coisl. primus et Med. cum alio. Editi προσκαλῇ. Paulo post Coisl. primus ἀποκρί νεσθαι. Τὴν πρὸς ἡμᾶς. Ita Coisl. primus et Med. Editi τὴν περὶ ἡμᾶς. Παρακληθῆναι, ἀρκεσθέντα. Mel. et Coisl. primus ἀρκεσθῆναι παρακληθέντα. Statim miss. αύ. τους τε, vocula aberat ab editis. Υπάρξει. Harlæanus codex cum recentioribus aliis quatuor ὑπάρχει. Paulo post duo miss. τὸ μακρόθυμον ἀναδείξαι. Εἰ τίς σοι. Ultima vocula ex mss. quinque alilita. Πράξαντα, Editi addunt τι, quod deest in γράμματα, ἅπερ ἐπειδὴ ἐδεξάμην, καὶ κατέμαθον Harl., Clarom., Paris., Reg. 'secundo et Coisl. secundo. Χρήσιμον. Quod non possim esse aliquid utile; si verbum verbo reddatur. Utitur Basilius hac loquendi ratione in epist. 74, n. 3: "H yàp γενήσῃ τι όφελος τοῖς κοινοίς. Vel enim eris aliqua utilitas communibus rebus. Et n. 1: οὐχ ὡς τι όφε λος ἐσομένους τοῖς πράγμασιν. Librarii, cum minus essent in stylo Basilii perspiciendo versati, posuerunt hoc loco γενέσθαι τι χρήσιμος, quæ scriptura reperitur in tribus recentioribus inss. Τῷ Θεῷ. Editi addunt τῷ ἁγίῳ, sed hæc desunt in omnibus inss. quos quidem vidimus. Paulo post plures mss. πολλοῦ μοι ἀξίαν τίθεμαι. Coisl. primus πολλοῦ ἀξίαν.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. LXXIII. mihi reverentiam exhibuerint. Quod enim æstuans 167 et iratus et ad ulciscendos molestiæ auctores paratus, multum remisisti de impetu, nosque rei dominos fecisti; id mihi locum dedit in te tanquam in filio spirituali lætandi. Pro his igitur quid aliud superest, nisi ut tibi bona precemur? ut amicis quidem sis gratissimus, inimicis vero formidandus, et omnibus pariter reverendus, ut et qui aliqua in re officio suo defuerint, cognita tua lenitate culpent se ipsi, quod in te virum talem deliquerint. τὸν ἐν αὐτοῖς τοῖν, ἐθαύμασα ὅπως τῷ ὄντι κατὰ quomodo vere, ut omnium erat opinio, paternam τὴν πάντων υπόληψιν, πατρικὴν ἀπένειμε την αἰδῶ. Τὸ γὰρ φλεγμαίνοντα καὶ ὠργισμένον, καὶ ὁρμήσαντα πρὸς τὴν τῶν λελυπηκότων ἄμυναν, παραλῦσαι μὲν τὸ πολὺ τῆς σφοδρότητος, ἡμᾶς δὲ τοῦ πράγματος κυρίους ποιήσασθαι, ἔδωκεν ἡμῖν εἰ φρανθῆναι ὡς ἐπὶ τέχνῳ πνευματικῷ. Ἀντὶ οὖν τού των τί ἄλλο λειπόμενόν ἐστιν ἡ εὔχεσθαί σοι τὰ ἀγαθά; φίλοις μέν σε ἥδιστον εἶναι, ἐχθροῖς δὲ φοβερὸν, πᾶσι δὲ ὁμοίως αἰδέσιμον, ἵνα καὶ οἱ τῶν προσηκόντων τι ἐλλελοιπότες, αἴσθησιν λαβόντες τῆς ἐν σοὶ πραότητος, ἑαυτῶν καθάψωνται, ὅτι εἰς τοιοῦτόν σε ὄντα ἐξήμαρτον. 2. Επειδὴ οὖν προσέταξας τοὺς οἰκέτας ἐπὶ τὸν τύπον ἐν ᾧ τὴν ἀταξίαν ἐπεδείξαντο διαχθῆναι, ἀξιῶ τὸν σκοπὸν μαθεῖν, καθ᾿ ὃν ἐπιζητεῖ τοῦτο ἡ χρηστοτης σου. Εἰ μὲν γὰρ αὐτὸς παρέσῃ, καὶ αὐτὸς εἰσπράξη τῶν τετολμημένων τὴν δίκην, παρέσονται μὲν οἱ παῖδες· τί γὰρ ἄλλο δεῖ γενέσθαι, εἰ τοῦτό σοι κέκριται; πλὴν ἀλλ' ἡμεῖς οὐκ οἴδαμεν ποίαν ἔτι χάριν εἰληφότες ἐσόμεθα, ἐάν περ μὴ ἐξαρκέσωμεν ἐξελέσθαι τοὺς παῖδας τῆς τιμωρίας. Εἰ δὲ αὐτόν σε ἡ ἐπὶ τῆς λεωφόρου ἀσχολία καθέξει, τίς ὁ ὑποδεχόμενος ἐκεῖ τοὺς ἀνθρώπους; τίς δὲ ὁ μέλλων αὐτοὺς ἀντὶ σοῦ ἀμύνεσθαι; Αλλ' εἰ δοκεῖ σοι ἐλθεῖν αὐτοὺς εἰς ὄψιν, καὶ τοῦτο πάντως κέκριται· μέχρι Σισίμων κέλευσον γενέσθαι αὐτῶν τὴν παράστασιν, καὶ αὐτοῦ δεῖξον σεαυτοῦ τὸ πρᾶον τοῦ ἤθους και με γαλόθυμον. Λαβὼν γὰρ ὑποχειρίους τοὺς παροξύναντας, καὶ ἐν τούτῳ τὸ εὐκαταφρόνητον τῆς σεαν τοῦ ἀξίας ἐπιδειξάμενος, ἄφες αὐτοὺς ἀβλαβεῖς, iniens, et a Deo facti mercedem exspectans. ὡς ἐν τοῖς προτέροις γράμμασι παρεκαλέσαμεν, οἷς ποιεῖς ἀντίδοσιν ἐκδεχόμενος. 2. Sed quia jussisli famulos in locum, ubi turbam ac tumultum excitarunt, abduci, scire velim quid tuæ bonitati id requirenti propositum sit. Si enim aderis ipse, et facinoris pœnas ipse repetes, aderunt pueri: quid enim aliud faciendum, si id tibi statutum est? Sed nescio ego quid jam bene. ficii accepero, si pueros ex supplicio eruere non valeam. Quod si te negotia per viam detinuerint, quis homines illic suscipiet? quis pro te illos ulciscetur? Quod si videtur ut tibi in conspectum prodeant, idque omnino statutum, jube Sasimos usque sistantur, ac ibi ostende lenitatem morum tuorum et magnanimitatem. Postquam enim in potestatem acceperis eos qui offenderunt, et hoc pacto demonstraveris non contemptui habendam esse tuam dignitatem, illæsos dimitte, quemadmodum prioribus litteris rogavimus, gratiam a nobis ἡμῖν μὲν διδοὺς τὴν χάριν, παρὰ δὲ Θεοῦ τὴν ἐφ 3. Hæc autem dico, non quod res ita perfici debeat, sed cedens commotioni tuæ, ac metuens, ne quid iracundiæ minus coctum resideat, et quemadmodum oculis inflammatis vel mollissima medicamenta dolorem ferunt, ita et nunc oratio mea accendat te magis quam compescat. Illud enim maxime decorum foret, ac tibi maximum ornamentum afferre posset, mihique non parvam apud amicos et æquales meos gloriæ materiam, si vindicta mihi permitteretur. Omnino autem etiam si juraveris traditurum te eos ad supplicium 5. Καὶ ταῦτα λέγω, οὐχ ὡς οὕτως ὀφείλοντος τελεσθῆναι τοῦ πράγματος, ἀλλὰ συνενδιδοὺς τῇ ὁρμῇ σου, καὶ φοβούμενος μή τι ὑπολείπηται ἄπεπτον τοῦ θυμοῦ, καὶ ὥσπερ ἐπὶ τῶν φλεγμαινόντων ὀφθαλμῶν καὶ τὰ ἀπαλώτατα τῶν βοηθημάτων οδυνηρὰ φαίνεται, οὕτω καὶ νῦν ὁ ἡμέτερος λόγος ἐξαγριάνῃ σε μᾶλλον ἢ καταστείλῃ. Ἐπεὶ τὸ εὐπρεπέστατον ἦν, καὶ σοὶ μέγιστον κόσμον ἐνεγκεῖν δυνάμενον, καὶ ἐμοὶ ἀρκοῦν πρὸς τοὺς ἐμαυτοῦ φίλους καὶ ἡλικιώτας εἰς σεμνολόγημα, τὸ ἡμῖν ἐπιτραπῆναι τὴν ἐκδίκησιν. Πάντως δὲ εἰ καὶ ὁμώμοσταί σοι δοῦναι αὐτοὺς εἰς τιμωρίαν κατὰ τοὺς νόμους, οὔτε ἡ παρ' ἡμῶν ἐπι- secundum leges; neque animadversio nostra niτίμησις ἐλάττων ἐστὶν εἰς ἐκδίκησιν, οὔτε ὁ θεῖος νόμος ἀτιμότερος τῶν ἐμπολιτευομένων τῷ βίῳ νομίμων. 'Αλλ᾽ ἦν δυνατὸν αὐτοὺς, ἐνταῦθα ἐπιστραφέντας τοῖς ἡμετέροις νομίμοις, ἐν οἷς καὶ αὐτὸς τὴν Ελπίδα έχεις τῆς σωτηρίας, καὶ σὲ τῆς ἐπὶ τῷ 'Απένειμε. Εditi ἡμῖν απένειμες. Tres mss. recentiores ἀπένειμες. Harl., Coisl. primus et Med. at in textu, nisi quod in variis Medicæci lectionibus non observata ſuit secundæ vocis varietas. Τοιοῦτον. Sic mss. sex. Editi τοσοῦτον. Επειδὴ οὖν. Ita Harl., Med. et Coisl. primus. Editi Ἐπειδὴ δέ. Εισπράξῃ. Ita mss. sex. Editi εισπράξεις. Εξαρκέσωμεν. lla mss. septem. Editi έξαρnor est ad vindictam, neque divina lex ignobilior observatis in sæculo legibus. Sed fieri poterat, ut hic ex legibus nostris, in quibus et ipse spem salutis positam habes, puniti, et te jurisjurandi necessitate solverent, et ipsi parem peccatis pœnam χέσομεν. Νου multo post editi ἀμύνασθαι. Octo ass. ut in textu. Τῆς σεαυτοῦ. Ila mss. octo. Editi τῆς σῆς. Aliquanto infra editi συνδιδούς. Mss. sex ut in textu. Mox edit. ὑπολίπηται. Harl. et Med. cum tribus aliis υπολείπηται. Ἔχεις. Ita veteres libri summo consensu Male in editis ἔχοις. Paulo post editi καὶ αὐτοῖς. Harl. et Coisl. primus et alii nonnulli ut in textu.

explerent. Sed rursus epistona longius produco. ὅρκῳ ἀνάγκης ελευθερώσαι, καὶ αὐτους σύμμετρον Nam dum hæc tibi persuadere vehementer stu· deo, nihil eorum quæ in mentem veniunt, prasCerive possum; veritus scilicet ne ideo irrita sit mea precatio, quod aliquid in docendo prætermiserimn. At enim, colendissime ac gernane Ecclesiæ fili, confirma spes meas, quas in te nunc positas habeo, et consentientia 168 omnium de tua animi moderatione et lenitate testimonia; ac militi scribe ut a nobis cito discedat. Is enim hactenus nihil odii aut contumelia omisit: quippe cum malit te molestia non afficere, quam omnes nos familiares ac amicos habere. EPISTOLA LXXIV. τοῖς ἡμαρτημένοις ἐκπληρῶσαι τὴν δίκην. Ἀλλὰ πάλιν μακρὰν ποιῶ τὴν ἐπιστολήν. Ὑπὸ γὰρ τοῦ σφόδρα σπουδάζειν πιθανός σοι γενέσθαι, οὐδὲν τῶν εἰς διάνοιαν ἐρχομένων ἀποσιωπῆσαι ἀνέχομαι· φα βούμενος μὴ παρὰ τοῦτο ἄπρακτός μοι ή αίτησις γένηται, ἐλλιπῶς μοῦ τὴν διδασκαλίαν ποιησαμένου. Ἀλλ᾽, ὦ τιμιώτατον (β) καὶ γνήσιον θρέμμα τῆς Ἐχε κλησίας, βεβαίωσον καὶ ἐμοὶ τὰς ἐλπίδας, ὃς ἔχω νῦν ἐπὶ σοὶ, καὶ τὰς πάντων συμφώνως περὶ τῆς σῆς ἐμμελείας καὶ πραότητος μαρτυρίας, καὶ ἐπίσ στειλον τῷ στρατιώτῃ ἀπαλλαγῆναι ἡμῶν ἐν τάχει, ὃς νῦν γε οὐδὲν ἐπαχθείας, οὐδὲ ὕβρεως ἐλλέλοιπε, μᾶλλον αἱρούμενός σε μη λυπῆσαι ἢ πάντας ἡμᾶς οἰκείους ἔχειν καὶ φίλους. Basilius malorum patriæ descriptione Martinianum adducere conatur, ut imperatorem adeat, el quanta ex divisione. Cappadocia consequantur incommoda demonstret, vel saltem scribendo opem ferat in tanta calamitate. Martiniano Μαρτινιανῷ. 1. Εμὲ τί οἴει, πόσου ποτ' ἂν τιμήσασθαι τὸ εἰς ταυτόν ποθ' ἡμᾶς ἀλλήλοις ἐλθεῖν, καὶ ἐπὶ πλεῖόν σοι συγγενέσθαι, ὥστε πάντων ἀπολαῦσαι τῶν ἐν σοὶ καλῶν; Καὶ γὰρ εἰ μέγα πρὸς μαρτυρίαν παιδεύ σεως τὸ πολλῶν ἀνθρώπων ἰδεῖν ἄστες, καὶ νέον γνῶναι· τοῦτο οἶμαι δι' ὀλίγου χαρίζεσθαι τὴν σὴν ὁμιλίαν. Τί γὰρ διαφέρει πολλοὺς ἰδεῖν κατὰ μέρος, ἢ ἕνα τὸν πάντων ὁμοῦ τὴν πεῖραν ἀναδεξάμενον; Μᾶλλον δὲ ἐγὼ καὶ πλεῖστον ἂν ἔχειν εἴποιμι τὸ διά φορον, ὅσα ἀταλαίπωρον τὴν γνῶσιν τῶν καλῶν προ ξενεῖ, καὶ καθαρὰν τῆς πρὸς τὸ χεῖρον ἐπιμιξίας συν ἄγει τὴν ἱστορίαν τῆς ἀρετῆς. Εἶτε γὰρ πρᾶξις ἀρί στη, εἴτε λόγος μνήμης ἄξιος, εἴτε πολιτείαι ἀν δρῶν ὑπερπεφυκότων τοὺς ἄλλους· πάντα τῷ σῷ ταμιείῳ τῆς ψυχῆς ἐναπόκειται. Ὥστε οὐκ εἰς ἐνιαυτὸν μόνον, ὡς ὁ 'Αλκίνοος τοῦ Ὀδυσσέως, ἀλλ᾽ εἰς πάντα μου τὸν βίον εὐξαίμην ἄν σου ἀκούειν, καὶ μακρὸν ἄν μοι γενέσθαι τούτου γε ἕνεκα τοῦτον, καὶ ταῦτα δυσκόλως πρὸς αὐτὸν διακείμενος. Τί δήποτ' οὖν ἐπιστέλλω νῦν, παρεῖναι δέον; Ότι με κάμνουσα ἡ πατρὶς ἐπείγει πρὸς ἑαυτήν. Οἷα γὰρ πέπονθεν, οὐκ ἀγνοεῖς, ὦ ἄριστε· ὅτι Πενθέως τρό τον Μαινάδες όντως τινὲς, δαίμονες. αὐτὴν δι εσπάσαντο. Διαιροῦσι γὰρ αὐτὴν καὶ ἐπιδιαιροῦσιν· ὥσπερ οἱ κακοὶ τῶν ἰατρῶν, χαλεπώτερα τὰ ἔλχη ποιοῦντες τῇ παρ' ἑαυτῶν ἀπειρία. Ἐπεὶ οὖν κέκμηκε κατατεμνομένη, λείπεται αὐτὴν θεραπεύειν, ὡς ἀῤῥωστοῦσαν. Ἐπέστειλαν οὖν ἐπείγοντες ἡμᾶς 1. Quanti me arbitraris, quanti æstimaturum, ut in unum aliquando inter nos veniamus, tecumque diutius verser, adeo ut omnibus bonis quibus ornatus es, perfruar? Si enim plurimum valet ad eruditionis testimonium, multorum hominum vidisse urbes, et mores nosse; id existimo brevi tempore tuum congressum præstare. Quid enim refert utrum multos sigillatim videas, an unum qui omnium simul experientiam adeptus sit? Imo vero maxime præstare dixerim, quæcunque rerum optimarum cognitionem sine labore conciliant, et puram ab omni vitii permistione scientiam virtutis colligunt. Enimvero sive facinus præclarissimum sive sententia memoratu digna, sive virorum alios superantium instituta, omnia in animi tui thesauro reconduntur. Quare non aunum tantum, sicut Alcinous Ulyssem, sed per totam vitam meam audire te exoptarim, eamque longam hac de causa fieri, quamvis mihi gravis sit et molesta. Sed quid ego nunc scribo, cuin adesse oporteret? Quia me afflictata patria festinauter ad se vocat. Qualia autem patiatur, non ignoras, vir optime. Eam enim, veluti Pentheum, vere Mænades quidam, dæmones, discerpsere: siquidem eam secant atque resecant, vulnera, imperitorum medicorum more, per inscientiam suam reddentes graviora. Itaque, cum laboret dissecla, reliquum est. ut ei tanquam ægrotanti medeamur. Scripserunt igitur ac nos urgent cives, atque οἱ πολῖται· καὶ ἀνάγκη ἀπαντᾶν, οὐχ ὡς τι όφελος ' Alias CCCLXXIX. Scripta anno 571. Τιμιώτατον. Tres mss. recentiores τιμιώτατε. Paulo post duo mss. πάντων συμφώνους. Τὸν πάντων. Sic Coisl. primus et Reg. secundus: editi τῶν πάντων. Paulo post ejusdem Coisliniani codicis ope emendavimus quod prave in editis legebatur ὅσῳ ἀταλαίπωρον. Πολιτείαι. Coisl. primus πολιτεία. Paulo post eodem codice nixi et Harl. et Med., mutavimus quod erat in editis πάντα σου τῷ. Αλκίνοος. Ita Harl. cum duobus aliis: editi 'Αλκίνους. Paulo past editi δυσχερῶς πρὸς αὐτόν. Coisl. primus cum aliis nonnullis ut in textu. Sie etiam Harl. primna naru. Ὅτι με. Sic mss. Male in editione 1 Paris. ὅτι μή. Tres antiquissimi codices Med. et Coisl. habent ὅτι κάμέ. Δαίμονες. Quamvis hanc vocem habeant onnes veteres libri, videtur tamen e margine in contextum irrepsisse. Erit enim multo præclarior Basilii sententia, si homines quidam, vere Mænades, patriam discerpsisse dicantur. Hanc autem observationem debeo doctissimo Antonio Maria. Salvinio, qui codicem Medicæum erudita sua manu coutulit,

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. LXXIV. ἐσομένους τοῖς πράγμασιν, ἀλλὰ τὴν ἐκ τῆς ἀπολεί- accedere necesse est, non quod rebus aliquid alψεως μέμψιν ἐκκλίνοντας. Οἶσθα γάρ, ὡς εὐκολοι μὲν ἐλπίσαι οἱ ἀμηχανοῦντες, εύκολοι δέ που καὶ καταμέμψασθαι, ἐπὶ τὸ παρεθὲν ἀεὶ τρέποντες τὰς αἰτίας. 2. Καίτοι ἔγωγε καὶ αὐτοῦ τούτου ένεκεν ἐδεόμην σοι συνελθεῖν, καὶ δοῦναι γνώμην· μᾶλλον δὲ παρακαλέσαι ἐνθυμηθῆναι τι νεανικόν καὶ πρέπον τῷ σε αυτού φρονήματι, καὶ εἰς γόνυ κλιθεῖσαν τὴν τα τρίδα ἡμῶν μὴ περιιδεῖν, ἀλλὰ καταλαβόντα τὸ στρα τόπεδον, εἰπεῖν μετὰ παῤῥησίας τῆς σῆς μήτοι νομίζειν αὐτοὺς δύο κεκτῆσθαι ἀντὶ μιᾶς ἐπαρχίας. Οὐ γὰρ ἐξ ἄλλης τινὸς οἰκουμένης ἐπεισήγαγον τὴν ἑτέραν· ἀλλὰ παραπλήσιόν τι πεποιήκασιν, ὥσπερ ἂν εἴ τις ἵππον ἢ βοῦν κεκτημένος, εἶτα διχῆ διελών, δύο νομίζοι ἔχειν ἑνὸς ἄντι· οὔτε γὰρ δύο ἐποίησε, καὶ τὸν ἕνα διέφθειρεν· εἰπεῖν δὲ καὶ τοῖς παραδυναστεύουσι, μὴ τοῦτον αὔξειν τὸν τρόπον τὴν βασιλείαν, οὐ γὰρ ἐν ἀριθμῷ εἶναι τὴν δύναμιν, ἀλλ' ἐν τοῖς πράγμασιν· ἐπεὶ νῦν γε ἡγούμεθα τοὺς μὲν ἀγνοίᾳ τῆς ἀληθείας ἴσως, τοὺς δὲ τῷ μὴ βούλεσθαι λυπεῖν τοῖς ῥήμασι, τοὺς δὲ καὶ οὐ μέλον αὐτοῖς, περιορὰν τὰ γινόμενα. Εἰ μὲν οὖν ἦν δυνατὸν αὐτὸν ἐλθεῖν πρὸς βασιλέα, τοῦτο κράτιστον μὲν τοῖς πράγμασι, πρέπον δέ σου τῇ καλῇ τοῦ βίου προαιρέσει. Εἰ δὲ βαρὺ ἄλλως καὶ διὰ τὴν ὥραν τοῦ ἔτους, καὶ διὰ τὴν ἡλικίαν, ὡς αὐτὸς ἔφης, σύντροφον ἔχουσαν ἐν ἑαυτῇ τὸν ἔκνον· ἀλλὰ τό γε ἐπιστεῖλαι πόνος οὐδείς. Ωστε, τὴν ἀπὸ τῶν γραμμάτων βοήθειαν χαριζόμενος τῇ πατρίδι, πρῶτον μὲν σαυτῷ συνειδήσεις, μηδὲν τῶν εἰς δύναμιν ἡκόντων ἐλλελοιπότι· ἔπειτα μέντοι καὶ τοῖς κάμνουσιν, αὐτῷ τῷ φαίνεσθαι συναλγῶν, ἀρκοῦσαν δώσεις παραμυθίαν. Αλλ' είθε γὰρ ἦν οἷόν τε, αὐτὸν ἐπιστάντα τοῖς πράγμασιν, ὄψει λαβεῖν αὐτὰ τὰ σκυθρωπά. Οὕτω γὰρ ἂν ἴσως, ἀπ' αὐτῆς τῆς ἐναργείας τῶν ὁρωμέ νων συγκινηθείς, ἀφῆκάς τινα φωνὴν πρέπουσαν καὶ τῇ σῇ μεγαλονοίᾳ, καὶ τῇ κατηφεία τῆς πόλεως. Σὺ δὲ ἀλλ᾽ ἡμῖν διηγουμένοις μὴ ἀπιστήσῃς· ἢ ὅτι Σιμωνίδου ὄντως, ή τινος τοιούτου μελοποιοῦ ἐδεόμεθα, ἐναργῶς εἰδότος ἐπιστενάζειν τοῖς πάθεσι. Καίτοι τί λέγω Σιμωνίδην; δέον Αἰσχύλον εἰπεῖν, ἢ εἰ δή τις ἕτερος, παραπλησίως ἐκείνῳ συμφορᾶς μέγεθος έναρ γῶς διαθέμενος, μεγαλοφώνως ώδύρατο. Σύλλογοι μὲν γὰρ ἐκεῖνοι, καὶ λόγοι, αἱ κατ' ἀγορὰν συντυχίαι τῶν ἑλλογίμων ἀνδρῶν, καὶ ὅσα πρότερον ἐποίει τὴν ἡμετέραν ὀνομαστὴν πόλιν ἡμᾶς ἐπιλελοίπασιν· ὥστε τῶν περὶ παιδείαν καὶ λόγους ἧττον ἂν φανείη νῦν τις ἐμβαλὼν τῇ ἀγορᾷ * Αθήνησι πρότερον οἱ ἀτιμίαν κατεγνωσμένοι, ἢ τὰς χεῖρας ὄντες μὴ καθαροί. ᾿Αντεισήκται δὲ τούτοις Αν εἴ τις. Deest secunda vocula in multis codicibus, in quibus etiam paulo post legitur δίχα. Τῇ καλῇ. Ita Coisl. primus, Med., Harl., Ciarom. Editi τῇ ὅλῃ. Paulo post editi και βαρύ, sed jeest conjunctio in mss. Τό γε... χαριζόμενος. Ita vetustissimi tres laturi simus auxilii, sed ut. derelictionis exprobrationem effugiamus. Nosti enim proclives esse ad sperandum qui in angustiis sunt, proclives et ad conquerendum, semper in id quod prætermissum est, culpam conferentes. 2. Equidem et ejus rei gratia convenire de debebam, ac consilium dare; vel potius obsecrare ut strenuum quiddam ac prudentia tua dignum excogites, nec patriam nostram in genua prolapsam despicias: sed in aulam proficiscens aç libertate tua utens denunties eis, ne sibi videantur duas ex una possidere provincias: neque enim ex alia quadam terra alteram harum 169 induxere:* sed idem fere egerunt, ac si quis equum aut bovem possidens, deinde duas in partes dividens, duos pro uno habere sibi videatur; non enim effecit duos, sed unum e medio sustulit; ac demonstres etiam iis qui plurimum possunt, imperium non hoc pacto adaugeri, neque enim robur in numero, sed in ipsis rebus positum esse: siquidem nunc arbitramur alios quidem fortasse veritatis ignoratione, alios vero eo quod nolint verbis molesti esse, alios parvipendentes, ea quæ fiunt negligere. Si igitur imperatorem ipsum adire posses, id et rebus commodissimum foret et præclaro vitæ tuæ instituto decorum. Sin autem hoc alioqui grave est tum ob anni tempestatem, tum ob ætatem quæ, uti tu ipse dicis, comitem habet pigriliam; at saltem scribendi nullus labor. Quamobrem, si litterarum præsidium patriæ impertias, primum quidem conscius tibimetipsi eris, nibil quod in tua potestate situm esset, a te fuisse omissum; deinde afflictis etiam, ipsa commiserationis specie, satis magnum afferes solatium. Sed utinam fieri posset, ut interesses ipsis rebus, ac oculis tuis mœstitiam videres. Sic enim forte ex rerum aut conspectaru' evidentia commotus, vocem aliquam et animi tui magnitudine et civitatis afflictione dignam emitteres. Sed tamen narrantibus nobis fidem ne deroges. Revera Simonide, aliquo simili poeta indigeremus, evidenter scienti calamitates lugere. Sed quid dico Simonidem? Eschylum dicere oportuit, aut si quis alius ei similis, calamitatis magnitudinem clare exponens, voce alta lamentatus est. 3. Nam coetus illi, sermonesque et eruditorum virorum in foro colloquia, ac quæcunque civitati nostræ antea nomen et famam pepererant, nos deseruere. Quare eruditorum et eloquentium bominum rarius nunc quisquam ad forum accedere deprehendatur, quam olim Athenis infamiæ notis inusti, aut manibus non puri. Introducta est aumss. et paulo post iidem habent ἑλλελοιπότι. Edit. τότε... χαρισάμενος et εκλελοιπότι. Ibidem ἡκόντων deest in Bigot. et Reg. primo, nec necessarium est. Πόλιν. Ita mss. Editi πάλαι. lidem editi paulo post habent εμβάλλων et άτιμίας, Mss. ut in Lextul.

tem horum loco Scytharum quorumdam aut Mase Σκυθών τινων ἢ Μασσαγετῶν ἀμουσία· μία δὲ φωνὴ sagetarum inscitia. Una autem vox cst exactorum, et eorum a quibus exigitur, quique flagellis cæduntur. Porticus utrinque lugubre quiddam personantes, velut propriam videntur vocem edere, de his quæ fiunt ingementes. Occlusa autem gymnasia et noctes non illustratus non sinit aliquo nos in numero habere ipsa de vita sollicitudo. Non enim leve periculum est, ne amotis optima tibus, velut fulcris corruentibus, simul evertantur omnia. Ecquis autem sermo exprimendis nostris malis par fuerit? Alii abierunt fugientes, pars senatus nostri, non ignobilior, perpetuum exsilium Podando præferentes. Cum autem Podandum dico, Ceadem me Laconicum dicere puta; aut sicubi naturale barathrum vidisti; quæ loca nonnulli Charonia, nomine sua sponte occurrenti, appellarunt, 170 exitiosam auram exhalantia. Ejusmodi loco persimile existima Podandi malum. Ex tribus igitur partibus, alii cum uxoribus ac ſocis fugiunt, alji abducuntur ut captivi, maxima pars optimatum civitatis, miserandum amicis spectaculum, inimicorum vota explentes; si quis tamen omnino exstitit, qui nobis tantum mali imprecaretur. Tertia jam relicta pars est. Hi autem amicorum ac familiarium non ferentes secessum, simulque infirmiores quam ut rebus necessariis provideant, vitam ipsam oderunt. Hæc hortamur ut nota omnibus facias, tua ipsius voce ac justa dicendi libertate, quam tibi vita conciliat; clare illud prædicens, nisi cito consilium mutent, habituros in quibus humanitatem ostendant. Vel enim aliquid auxilii laturus es communibus rebus, vel saltem idem facturus, quod Solon, qui, cum cives derelictos defendere non posset, arce jam occupata, armatus ante fores sedebat, hoc ipso habitu declarans, se his quæ fiebant non assentiri. Hoc autem pro certo scio, eliam si quis nunc sententiam tuam non probet, paulo post non @ Ἐπηχοῦσαι. Med. ἀπηχοῦσαι. Paulo post eliti νύχτες ἀλαμπεῖς. Quinque mss. ut in textu. Erant hæ nocturnæ lucernæ inter ornamenta civiLatnm, sed in luctu publico intermitti solebant. Unde Libanius in Orat. ad Antiochenos de Imperatoris ira, suadet civibus, ut has lucernas tantisper seponant, vel rariores accendant. Vide Ammianum, lib. xiv, c. 1, et notam Valesii, ex qua hæc delibavimus. Περὶ τοῦ ζην. Ita Med., Harl., Vat. et Coisl. secundus; editi περὶ τὸ ζῆν. Ibidem οὐδέν deest ante λογίζεσθαι in eodem Bigol. Κεάδαν... Λακωνικόν. Sic vocabatur apud Lacedæmonios horrendum illud barathrum, in quod maximorum criminum reos dejicere solebant, leste Pausania, lib. 1v, p. 250. Νοσοποιόν. Ita tres vetustissimi codices: editi φθοροποιόν. Julius Pollux et Suidas docent Charoniam vocatam fuisse Athenis unam carceris januam, per quam rei ad mortem ducebantur. Τῶν συνήθων. Med. τῶν συνοίκων, et paulo post ἀποβουλεύσωνται. Utrumque Harlaranus sic videtur habuisse. ἀπαιτούντων, καὶ ἀπαιτουμένων, καὶ ξαινομένων ταῖς μάστιξι. Στοαὶ δ᾽ ἑκατέρωθεν σκυθρωπὸν ἐπι ηχοῦσα: οἷον οἰκείαν δοκοῦσιν ἀφιέναι φωνὴν τοῖς γινομένοις ἐπιστενάζουσαι. Γυμνάσια δὲ κεκλεισμένα καὶ νύκτας ἀλαμπεῖς οὐκ ἐᾷ ἡμᾶς οὐδὲν λογίζεσθαι ἡ περὶ τοῦ ζῆν ἀγωνία. Κίνδυνος γὰρ οὐχ ὁ τυχών, τῶν κρατούντων ὑφαιρεθέντων. ὥσπερ ἐρείσμασι πεσοῦσι, συγκατενεχθῆναι τὰ πάντα. Καὶ τίς ἂν λόγος τῶν κακῶν τῶν ἡμετέρων ἐφίκοιτο: Οἱ μὲν οἴχονται φεύγοντες, μέρος τῆς βουλῆς ἡμῶν, οὐ τὸ φαυλότατον, τὴν ἀειφυγίαν Ποδανδοῦ προτιμή σαντες. Ὅταν δὲ Ποδανδὸν εἴπω, τὸν Κεάδαν με οἷου λέγειν τὸν Λακωνικόν ἢ εἴ που τῆς οἰκου μένης εἶδες βάραθρον αὐτοφυές, ἃ δὴ καὶ Χαρώνειά τισι προσαγορεύειν αὐτομάτως ἐπῆλθεν, ἀέρα νοσοποιόν ἀναπνέοντα. Τοιούτῳ τινὶ ἐοικὸς νόμισον καὶ τὸ Ποδανδοῦ κακόν. Τριῶν τοίνυν μοιρῶν, οἱ μὲν φεύγουσιν αὐταῖς γυναιξὶ καὶ ἑστίαις ἀπαναστάντεςοἱ δὲ ἀπάγονται ὥσπερ αἰχμάλωτοι, οἱ πλεῖστοι τῶν ἐν τῇ πόλει ἄριστοι, ἐλεεινὸν φίλοις θέαμα, ἐχθροῖς δὲ εὐχὴν ἐκπληροῦντες· εἰ δή τις γέγονεν όλως τοσοῦ τον ἡμῖν ἐπαρασάμενος. Τριτάτη δέ που μοῖρα λέλειπται. Οὗτοι δὲ, τήν τε ἀπόλειψιν τῶν συνήθων οὐ φέροντες, καὶ ἅμα τῆς χρείας ατονώτεροι ἀπελεγ χόμενοι, πρὸς αὐτὸ τὸ ζῆν ἀπειρήκασι. Ταῦτά σε φανερὰ ποιῆσαι πᾶσι παρακαλοῦμεν τῇ σεαυτοῦ φωνῇ καὶ τῇ σεαυτοῦ παρρησίᾳ τῇ δικαίᾳ, ἣν ἔχεις ἀπὸ τοῦ βίου· ἐκεῖνο σαφῶς προειπόντα, ὅτι, ἐὰν μὴ ταχὺ μεταβουλεύσωνται, οὐδ᾽ ἕξουσιν εἰς οὓς τὴν φίλανθρωπίαν ενδείξονται Η γὰρ γενήσῃ τι 5ρε λος τοῖς κοινοῖς, ἢ τό γε τοῦ Σόλωνος πεποιηκὼς ἔσῃ, ὃς τοῖς ἀπολειφθεῖσι τῶν πολιτῶν ἀμύνειν οὐκ ἔχων, τῆς ἀκροπόλεως ἤδη κατεχομένης, τὰ ὅπλα ἐνδὺς πρὸ τῶν θυρῶν εκαθέζετο, εὔδηλος ὢν τῷ σχήματι, τοῖς γινομένοις οὐ συντιθέμενος. Ἐκεῖνο δ' ἀκριβῶς οἶδα, ὅτι, καὶ εἴ τίς σου νῦν τὴν γνώμην μὴ ἀποδέχοιτο, μικρὸν ὑστερόν σοι ευνοίας τς ὁμοῦ καὶ συνέσεως τὴν μεγίστην δόξαν προσθήσει, Ενδείξονται. Ita tres vetustissimi codices cum dáobus aliis: editi ενδείξωνται. Paulo post quinque codices, sed non antiquissimi, "Η γὰρ ἐγέν νου. Αμύνειν. Addunt editi τῆς ἐλευθερίας. Duo mas. τῇ ἐλευθερίᾳ, sed hæc in aliis desunt. Πρὸ τῶν θυρῶν. Tres antiquissimi codices habent πρὸ τῶν πυλῶν, quod cum de urbis portis intelligatur, minus huic loco convenit. id enim Solonem pro foribus domus suæ fecisse discimus ex Plutarcho, qui rem paulo aliter narrat ac Basilius. in libro, An seni gerenda sit respublica. Ait enim, ubi deprehensum fuit Pisistratum, gratiam pop!!- larem caplando, tyrannidem moliri: nemine resistere audente, Solonem sua arına extulisse, et ante domum proposuisse, αὐτὸς ἐξενεγκάμενος τὰ ὅπλα, καὶ πρὸ τῆς οἰκίας θέμενος, ac cives ad defensionein hortatum esse: cumque ad eum misisset Pisistratus, qui rogarent quanam re fretus hæc faceret, eum respondisse, senectute fretum se esse. Υστερόν σοι. Deerat pronomen in editis, additum ex codicibus Harl. ct Med.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. LXXVI. ὅταν ἴδῃ τὰ πράγματα κατὰ τὴν πρόῤῥησιν ἀπαντή & benevolentiæ simul et prudentia maximam laudem tibi daturum, cum res viderit ita, ut prædicta fuerant, evenire. σαντα. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΟΕ'. EPISTOLA LXXV*. Aburgium monet Basilius quid patriæ debeat, eumque illius malorum pictura permovere conatur, ut auctoritate sua ulatur ad opem civibus ſerendam. Αβουργίῳ Πολλῶν ὄντων & τὸ σὸν ἦθος ὑπὲρ τοὺς ἄλλους εἶναι πεποίηκεν, οὐδὲν οὕτως ἰδιόν ἐστι σὸν, ὡς ἡ περὶ τὴν πατρίδα σπουδή· δικαίας αὐτῇ ἀποδιδόντος σου τὰς ἀμοιβὰς, ἐξ ἧς ὁρμηθεὶς τοσοῦτος ἐγένου, ὥστε διὰ πάσης τῆς οἰκουμένης γνώριμον εἶναι σου τὴν περιφάνειαν. Αὕτη τοίνυν ἡ πατρὶς, ἡ σὲ ἐνεγκοῦσα καὶ θρεψαμένη, εἰς τὴν τῶν παλαιῶν διηγη μάτων ἀπιστίαν περιελήλυθε καὶ οὐκ ἄν τις ἐπιστὰς ἡμῶν τῇ πόλει, οὐδὲ τῶν πάνυ συνήθων, αὐτὴν γνωρίσειεν. Οὕτως εἰς πᾶσαν ἐρημίαν ἀθρόως μετεσκεύασται, πολλῶν μὲν καὶ πρότερον αὐτῆς ἀφαιρεθέντων τῶν πολιτευομένων, νῦν δὲ σχε δὲν ἁπάντων εἰς τὴν Ποδανδὸν μετοικισθέντων. "Ων ἀκρωτηριασθέντες οἱ λειπόμενοι, καὶ αὐτοὶ εἰς πα σαν ἀπόγνωσιν μεταπεπτώκασι καὶ πᾶσι τοσοῦ τον ἐνεποίησαν τῆς ἀθυμίας τὸν ὄγκον, ὥστε σπανί ζειν λοιπὸν καὶ τῶν οἰκητόρων τὴν πόλιν, καὶ γεγενῆσθαι τὰ τῇδε ἐρημίαν δεινήν, ἐλεεινὸν μὲν φίλοις θέαμα, πολλὴν δὲ χαρὰν καὶ εὐθυμίαν φέρον τοῖς πάλαι ἐφεδρεύουσιν ἡμῶν τῷ πτώματι. Τίνος οὖν ἐστι χεῖρα ἡμῖν ὁρέξαι; ἢ τίνος συμπαθὲς ἐφ' ἡμῖν ἀφεῖναι δάκρυον, ἀλλ' οὐχὶ τῆς σῆς ἡμερότητος, ὃς καὶ ἀλλοτρίᾳ συμπαθοῖς πόλει τοιαῦτα κα μνούσῃ, μὴ ὅτι γε τῇ σὲ παραγαγούσῃ εἰς τὸν βίον; Εἴ τις οὖν δύναμις, ταύτην νῦν ἐπὶ τῆς παρούσης χρείας ἡμῖν ἐπίδειξαι. Πάντως δὲ μεγάλην ἔχεις τὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ ῥοπὴν, ὃς ἐπ᾽ οὐδενὸς καιροῦ καταλέλοιπέ σε, καὶ πολλὰς ἔδωκέ σοι τῆς παρ' ἑαυ τοῦ εὐμενείας τὰς ἀποδείξεις· μόνον ἐὰν θελή σῃς ὅλως διαναστῆναι πρὸς τὴν ἐπιμέλειαν ἡμῶν, καὶ τῇ προσούσῃ σοι δυνάμει χρήσασθαι εἰς τὴν ὑπὲρ τῶν πολιτῶν βοήθειαν. Aburgio. Cum multa sint, quibus indoles tua super alios eminet; nihil tamen tibi tam proprium est, quam patriæ amor, rependente te justas illi vices, ex qua ortus talis evasisti, ut claritas tua per totum orbem terrarum celebretur. Itaque illa ipsa patria, quæ té progenuit ac enutrivit, in veterum historiarum incredibilem statum devenit; nec quisquam in urbem nostram adveniens, etiamsi sit ex iis quibus maxime nota est, illam agnoscat. Adeo in omnem solitudinem subito transmutata est; pluribus quidem jam antea magistratibus ei ablatis, nunc autem fere omnibus Podandum translatis. Ab his avulsi qui residui sunt, in omnem et ipsi desperationem inciderunt, ac omnium animos ita infregerunt, ut jam rari sint etiam incolæ in civitate, atque hic ingens facta sit solitudo, miserandum quidem amicis spectaculum, valde autem jucundum et gratum insidiantibus dudum nostro casui. Cujus est igitur manum nobis 171 porrigere? aut cujus, lacrymas commiserationis nostra causa profundere, nisi clementiæ tuæ, quem etiam alienæ civitatis similiter afflictæ mala tangerent, non modo illius, quæ te in lucem edidit? Itaque si qua polles potentia, eam in præsens tempus nobis ostende. Magna profecto habes a Deo adjumenta, qui te nullo tempore dereliquit, tibique multa dedit benevolentiæ suæ argumenta: tantum velis omnino ad curam nostri suscipiendain exsurgere, atque auctoritatem qua vales, ad opem civibus ferendam adbibere. EPISTOLA LXXVI". Corporis infirma valetudine et Ecclesiarum cura detinetur Basilius, quominus in aulam proficiscatur. Sed interim per lilleras confugit ad Sophronium in summo patriæ communis exilio. Σωφρονίῳ μαγίστρῳ. Τὸ μὲν μέγεθος τῶν καταλαβουσῶν συμφορῶν τὴν πατρίδα ἡμῶν αὐτὸν ἐμὲ ἠνάγκαζε καταλαβόντα τὸ στρατόπεδον, τῇ τε σῇ μεγαλοφυΐα διηγήσασθαι τὴν κατέχουσαν ἡμῶν τὴν πόλιν κατήφειαν, καὶ τοῖς ᾿Αβουργίῳ. Sic vocatur ille vir in omnibus nostris codicibus, Harl. Med., Coisl. utroque, Reg. utroque, Vat., Clarom., Paris, Bigot. et Conibels. Editi Αβουρτίῳ. Περιελήλυθε. Tres mss. ἐλήλυθε. Αυτήν. Med. et Coisl. primus αὐτῇ. Paulo infra αὐτῆς deest post πρότερον in eodem Coisl. Μεταπεπτώκασι. la Ires vetustissimi codi ces: editi καταπεπτώκασι. Non multo post duo ex bis codicibus καὶ γενέσθαι τὰ τῇδε. Συμπαθές ἐφ' ἡμῖν. lta sex mss. Harl. συμκαθὲς ἡμῖν. Corruptissimnefeditio prima Paris. συμε Sophronio magistro. Magnitudo quidem calamitatum, quæ patriæ nostræ acciderunt, memetipsum in aulam proficisci cogeret, et magnanimitati tuæ mærorem, quo civitas nostra afficitur, exponere, caterisque quicunπαθὲς ἐφ᾽ ἀφεῖναι. Secunda editio συμπαθές ἐπαφείναι. Paulo post editi συμπαθείς. Plerique mss. συμπαθοῖς. Παρ' ἑαυτοῦ. Ita Harl., Coisl. primus, Reg. primus et Bigot. Editi παρ' αὐτοῦ. Paulo post editi καὶ τῇ παρούσῃ. Tres vetustissimi codices ut in textu. Πνάγκαζε. Editi post hanc vocem addunt dv, sed hac vocula deest in utroque Coisl., Harl., Med., Reg. secundo et Bigot. utroque. Alias CCCLXI. Scripta anno 371. Alias CCCXXXI. Scripta anno 371.

que plurimum in rebus potestis. Sed quia et corporis infirma valetudo, et Ecclesiarum me cura detinet, interim per epistolam lamentari apud tuam magnitudinem festinavi; declarans nec naviculam in mari vehementibus ventis immersam ita velociter ex oculis unquam evanuisse, neque urbem ullam terræ motibus excussam aut aquis submersam ita subito periisse, ut civitas nostra hac nova rerum administratione absorpta in exitium funditus incidit. Atque adeo nostra in fabulam cessere. Actum est enim de civitatis ordine; omnis autem civilis cœtus ob ea, quæ magistratibus acciderunt, animo concidens, urbanis ædibus desertis, per agros et rura divagatur. Jam defecit rerum necessariarum tractatio: ac omnino spectaculum fodissimum facta est, quæ prius tumn de literatis viris, tum de reliquis bonis, quibus opulentæ urbes abundant, gloriabatur. Unum autem duximus, ut in malis, solatium, calamitates nostras apud tuam clementiam dedere, ac obsecrare, si quid potes, ut civitati in genua provolutæ porrigas manum. Modum vero quo rebus opportune subvenias, equidem ipse indicare non possum. Sed tibi omnino et invenire ob prudentiam facile, et uti inventis ob datam tibi a Deo potestatem non difficile. 172 EPISTOLA LXXVII. 45% λοιποῖς ὅσοι ἐπὶ μεγίστης ἐστὲ δυνάμεως τῶν πρα γμάτων· ἐπειδὴ δὲ ἥ τε τοῦ σώματος αρρωστία, καὶ ἡ τῶν Ἐκκλησιῶν ἐπιμέλεια κατέχει με, τέως διὰ γράμματος ἀποδύρασθαι πρὸς τὴν σὴν μεγαλόνοιαν ἐπείχθην· γνωρίζων, ὅτι οὔτε σκάφος ἐν πελάγει πνεύμασι βιαίοις καταβαπτισθὲν οὕτως ἀθρόως ἡφανίσθη ποτέ, οὐ σεισμοῖς ἐκτριβεῖσα πόλις, οὐχ ὕδασιν ἐπικλυσθεῖσα εἰς ἀθρόον ἀφανισμὸν ἐχώρησεν οὕτως, ὡς ἡ ἡμετέρα τῇ κοινῇ ταύτῃ τῶν πραγμάτ των οικονομία καταποθεῖσα εἰς ἀπώλειαν ἐχώρησε παντελῆ. Καὶ μῦθος γέγονε τὰ ἡμέτερα. Ο χεται μὲν γὰρ τὸ πολίτευμα· πᾶν δὲ τὸ πολιτικὸν σύνταγμα, τῇ περὶ τοὺς κρατοῦντας ἀθυμίᾳ καταλιπὸν τὴν ἐν τῇ πόλει οἴκησιν, διὰ τῆς ἀγροικίας πλανᾶται. Επιλέλοιπε δὲ λοιπὸν καὶ ἡ τῶν αναγκαίων διάθεσις, καὶ ὅλως ἀωρότατον θέαμα γε γένηται ἡ πρότερον ἀνδράσι τε λογίοις ἐπαγαλλομένη καὶ τοῖς λοιποῖς, οἷς εὐθηνοῦνται πόλεις ἀνεν δεῶς διάγουσαι. Μίαν δὲ ἑνομίσαμεν ὡς ἐν δεινοῖς παραμυθίαν εἶναι, τὸ ἐπιστενάξαι τοῖς πάθεσιν ἡμῶν πρὸς τὴν σὴν ἡμερότητα, καὶ παρακαλέσαι, εἴ τις δύναμις, χεῖρα ὀρέξαι τῇ πόλει ἡμῶν εἰς γόνυ κλι θείσῃ. Τὸν δὲ τρόπον δι' οὗ ἂν γένοιο ἐν καιρῷ τοῖς πράγμασιν, αὐτὸς μὲν εἰσηγεῖσθαι οὐκ ἔχω· σοὶ δὲ πάντως καὶ εὑρεῖν διὰ τὴν σύνεσιν ῥᾴδιον, καὶ χρήσασθαι τοῖς εὑρεθεῖσι, διὰ τὴν παρὰ Θεοῦ σοι δεδομένην δύναμιν, οὐ χαλεπόν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΟΖ'. Videtur hanc evistolam Basilius ad Elpidium præsidis Therasii assessorem scripsisse. Hortatur ut a præside non discodal, sed tuntas curas, quæ ex divisione Cuppadocia supervenerant, cum eo partiatur. Sine inscriptione de Therasio. Illud etiam ex bona præfectura magni percepimus Therasii, quod facundia tua crebro apud nos venerit. Verum hoc ipsum amisimus præside privati. Sed quia quæ nobis semel a Deo concessa sunt, firma manent, atque in nostris invicem animis per memoriam insident, etiamsi corpore disjungamur, saltem frequenter scribamus, et inter nos de necessariis rebus loquamur: maxime autem præsenti tempore, quo hiems hasce inducias brevissimas nobiscum fecit. Spero autem te non discessurum a viro in primnis admirando Therasio, decere existimantem cum eo tantas curas partiri, ne- • Alias CCXXVI. Scripta anno 571. Εἰς ἀθρόον, etc. Editi sic habent hune locum: Εἰς ἀπώλειαν ἐχώρησε παντελῶς οὕτως ὡς ἡ ἡμετέρα... εἰς ἀθρόον ἦλθεν ἀφανισμόν. Tres velu stissimi codices ut in textu: quos quidem eo libentius secutus sum, quod hæc loquendi ratio, παντε λῶς οὕτως, ὡς, minus visa est Basilii stylo congruere. Legitur εἰς ἀπώλειαν ἐχώρησε παντελῆ in aliis sex codicibus mss. Τὸ πολίτευμα. De civitatis ordine, id est de curia, quæ ordo vocari solet. Unde illud Amnmiani de Galio Cesare, lib. v, c. 7: Antiochensis ordinis vertices sub uno elogio jussit occidi. Vide Cod. Theod. t. IV, p. 356. Πολιτικόν. Vat. πολιτών. Paulo post editi καταλιπόν. Coisl. primus, Harl., Reg. secundus et Clarom. καταλιπόντες, quæ scriptura non parum arridet. Ανεπίγραφος περὶ θηρασίου. Εν καὶ τοῦτο τῆς ἀγαθῆς ἀρχῆς τοῦ μεγάλου ἀπηλαύσαμεν Θηρασίου, τῆς σῆς λογιότητος τὴν ἐπι δημίαν συνεχῶς ἡμῖν γινομένην. Τὸ αὐτὸ δὲ τοῦτο ἐζημιώθημεν στερηθέντες τοῦ ἄρχοντος. Αλλ' ἐπειδὴ τὰ ἅπαξ ἡμῖν παρὰ τοῦ Θεοῦ χαρισθέντα μένει βέ βαια, καὶ ταῖς ψυχαῖς ἀλλήλων ἐνοικούμενα διὰ τῆς μνήμης, εἰ καὶ τοῖς σώμασι διωρίσμεθα, γράφω μεν γοῦν συνεχῶς, καὶ φθεγγώμεθα πρὸς ἀλλή λους τὰ ἀναγκαῖα· καὶ μάλιστα νῦν, ὅτε ὁ χειμών τὴν ὀλιγοχρόνιον ταύτην ἐκεχειρίαν ἐσπείσατο. Ελπίζομεν δὲ μὴ ἀπολείψεσθαί σε τοῦ θαυμασιωτάτου ἀνδρὸς Θηρασίου, πρέπον εἶναι κρίναντα κοινωνεῖν Vide Addenda. 'Εν καιρῷ. Frustra editi addunt σωτήρ, quod deest in utroque Reg., utroque Coisl., Med. et utroque Bigot., nec in Harl. legitur nisi alia manu. Eadem loquendi ratione utitur Basilius in epistola 216: Γένοιτο δὲ πάντα ἐν καιρῷ περὶ τὴν... Ἐκκλησίαν τὴν Ικονίου. Omnia prospere cedant... Ecclesie Iconiensi. Χρήσασθαι. Ita Harl., uterque Coisl. et Reg. secundus et Bigot. alter. Editi χρῆσθαι. Καὶ τοῦτο. Conjunctio addita ex sex mss. Ibidem Coisl. secundus et Reg. secundus μεγάλου ἀπωνάμεθα. Ibidem Clarom. τῆς σῆς τελειότητος, et ad marginem vulgata lectio. Γράφωμεν. Ope Reg. secunali et Coisl. s cundi hoc verbum et sequens φθεγγώμεθα reposuimus, cum antea legerentur in indicativo. Editio Parisiensis secunda habet φθεγξόμεθα

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. LXXIX. τῷ ἀνδρὶ τοιούτων φροντίδων, ἡγούμενον καὶ que etiam frustra occasionem amplectentem, ex μάτην πρόφασιν ἀσμενίζοντα παρέχουσαν σοι ἰδεῖν τε τοὺς φίλους, καὶ παρ' αὐτῶν θεαθῆναι. Πολλὰ δὲ ἔχων εἰπεῖν καὶ περὶ πολλῶν, εἰς τὴν συντυχίαν ὑπερεθέμην, οὐκ ἀσφαλὲς εἶναι ἡγούμενος ἐπιστο λαῖς τὰ τοιαῦτα καταπιστεύειν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΟΗ'. qua tibi et amicos videre et ab ipsis videri liceat. Multa autem cum habeam dicenda et de multis, in congressum distuli, non tutum esse existimans epistolis res ejusmodi committere. EPISTOLA LXXVIII*. Rogat Basilius ut Elpidius vir maxime idoneus qui Cappadociæ afflictis rebus succurrat, remanere in hac provincia Ανεπίγραφος ὑπὲρ Ελπιδίου. jubeatur. Sine inscriptione pro Elpidio. Non me latet bonum illud studium, quo erga colendissimum sodalem nostrum Elpidium afficeris; quomodo pro tua consueta prudentia humanitatis Οὐκ ἔλαθεν ἡμᾶς ἡ ἀγαθή σου σπουδὴ περὶ τὸν αἰδεσιμώτατον ἑταῖρον ἡμῶν Ἐλπίδιον· ὅπως τῇ συνήθει σεαυτοῦ συνέσει ἔδωκας καιρόν φιλανθρω πίας τῷ ἄρχοντι. Ταύτην οὖν τὴν χάριν νῦν σε τε- ostendendae occasionem præfecto subministraveris. λειῶται παρακαλοῦμεν διὰ τοῦ γράμματος, καὶ ὑπομνῆσαι τὸν ἄρχοντα οἰκείῳ προστάγματι ἐπὶ τῆς πατρίδος ἡμῶν καταστῆναι τὸν ἄνδρα πᾶσαν σχεδόν τὴν φροντίδα τῶν δημοσίων ἐξηρτημένον. Ὥστε πολλὰς ἕξεις καὶ εὐπροσώπους ὑποβάλλειν προφάσεις τῷ ἄρχοντι, ἐξ ὧν ἀναγκαίως ἐπιμένειν αὐτὸν τῇ πατρίδι ἡμῶν προστάξει. Οἷα δὲ τὰ ἐνταῦθα, καὶ ὅπου ἄξιος τοῖς πράγμασιν ὁ ἀνὴρ, πάντως οὐδὲν δεήσῃ παρ' ἡμῶν διδαχθῆναι, αὐτὸς τῇ ἑαυτοῦ συν έπει ἀκριβῶς ἐπιστάμενος. Nunc igitur ut hoc beneficium absolvas, per epistolam te rogo, ac præfectum moncas, ut peculiari mandato patriæ nostræ virum hunc præficiat, ex quo tota pene publicorum negotiorum cura dependet. Quamobrem multas poteris ac speciosas suggerere causas præfecto, quibus necessario adducetur, ut illum in nostra patria remanere jubeat. Cæterum quo in statu res nostræ sint, et quam vir sit rebus gerendis idoneus, profecto nihil opus est te a nobis edoceri: cum hoc ipse pro tua prudentia plane intelligas. EPISTOLA LXXIX". Gratias agit Eustathio Basilius, quod ad se certamini expositum scripserit, et Eleusinium optimum commilitonem miserit. Narrat se cum præfecto el cubiculi præposito jam pugnasse. Eustathio, episcopo Sebastia. Et antequam litteras tuas acciperem, haud ignorabam quantum pro quavis anima labores, maxime vero pro nostra humilitate, eo quod huic certamini expositus sim: et postquam 173 reddidit litteras perquam colendus Eleusinius, ipsumque præsentem conspexi; Deum laudavi, qui nobis adjutorem talem ac commilitonem per spirituals auxilium in certaminibus pro pietate subeundis concessit. Noscat porro sumnia tua pietas nobis jam pugnas aliquas cum magnis potestatibus fuisse, easque vehementes; cum et præfectus et cubiculi praepositus ex propria animi affectione pro adversariis nostris disputarent; sed nos hactenus animo inconcusso assullum omnem sustinuisse miseraΕυσταθίῳ ἐπισκόπῳ Σεβαστείας. Καὶ πρὸ τοῦ δέχεσθαι τὰ γράμματα, ᾔδειν τὸν πόνον ὅν ἔχεις ὑπὲρ πάσης ψυχῆς, ἐξαιρέτως δὲ ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας ταπεινώσεως, διὰ τὸ προβεβλή σθαι ἐν τῷ ἀγῶνι τούτῳ· καὶ δεξάμενος παρὰ τοῦ αἰδεσιμωτάτου Ελευσινίου τὰ γράμματα, καὶ αὐτὴν αὐτοῦ τὴν παρουσίαν θεασάμενος, ἐδόξασα τὸν Θεόν, τὸν τοιοῦτον παραστάτην και συνασπιστήν, διὰ τῆς πνευματικῆς βοηθείας ἐν τοῖς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶσι χαρισάμενον ἡμῖν. Γινωσκέτω δὲ ἡ ἀνυπέρβλητός σου θεοσέβεια μέχρι νῦν προσβολὰς μέν τινας παρὰ τῶν μεγάλων ἀρχόντων ἡμῖν γεγενῆσθαι, καὶ ταύτας σφοδράς, τοῦ τε ἐπάρχου καὶ τοῦ περί τὸν κοιτῶνα διαλεχθέντων ιδιοπαθῶς ὑπὲρ τῶν ἐναντίων· τέως δὲ ἀτρέπτως ἡμᾶς πᾶσαν προσβολήν ὑπομεῖναι τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ, τῷ χαριζομένῳ tione Dei, quæ nobis suppeditavit opem Spiritus, ἡμῖν τὴν συνεργίαν τοῦ Πνεύματος καὶ ἐνδυναμώ σαντι ἡμῶν δι' αὐτοῦ τὴν ἀσθένειαν Ηγούμενοr. Cum hic locus corruptissimus sit, nec sanando vulneri conducant mss. codices, qui cum editis consentiunt, legendum puto nen inprobabili conjectura, οὐ μὲν οὖν καὶ μάτην, pro ἡγούμενον καὶ μάτην. • Παρέχουσάν σοι. Ita Clarom., Reg. secundus et Coisl. secundus, melius quam editi et alii codices παρέχουσαν σε. Παρακαλοῦμεν. Sic Med. et uterque Coisl. cum aliis nonnullis. Editi παρακαλῶ μέν. Ευσταθίῳ, etc. Hunc titulum excerpsimus ex codicibus Med. et Coisl. primo. Harlæanus habet tantum Εὐσταθίῳ. Δεξάμενος. Post hanc vocem editi addunt ac per ipsum imbecillitatem nostram corroboravit. δέ, quæ vocula rectius deest in duobus mss. Harl. et Med. Επάρχου. Legendum ὑπάρχου. Loquitur enim de præfecto prætorii, ut est apud Gregorium orat. 20. pag. 320. Ὑπὲρ τῶν. Editi καὶ ὑπὲρ τῶν. Sed hæc conjunctio deest in Harl., in quo tamen secunda manu addita fuit, sed prorsus immerito. Τῷ χαριζομένῳ. Reg. secundus et Coisl. se cundus του χαριζομένου, et paulo post ενδυναμώ σαντος. Sed vetustissimi codices hoc loco non discrepant als elitis. Alias CCXV. Scripta anno 371. Alas CCCVIII. Scripta anno 571.

EPISTOLA Ι.ΧΧΧ Sperat Basilius Ecclesias Alhanasii precious e. consiliis ex tempestate horrenda servari posse. Hortatur ut nec precari cessel, nec scribere. Prætermissam ab eo scribendi occasionem dolet: magnum sibi solatium a Deo accepisse videretur, si Athanasium videre contingeret. Athanasio, Alexandria episcopo. Αθανασίῳ, ἐπισκόπῳ Αλεξανδρείας. Ὅσον τῶν Ἐκκλησιῶν τὰ ἀῤῥωστήματα ἐπὶ τὸ μεῖζον πρόεισι, τοσοῦτον πάντες ἐπὶ τὴν σὴν ἐπιστρεφόμεθα τελειότητα, μίαν ἑαυτοῖς ὑπολείπεσθαι τῶν δεινῶν παραμυθίαν τὴν σὴν προστασίαν πεπι στευκότες· ὃς καὶ τῇ δυνάμει τῶν προσευχῶν, καὶ τῷ εἰδέναι τὰ βέλτιστα τοῖς πράγμασιν ὑποτίθεσθαι, διασώσασθαι ἡμᾶς ἐκ τοῦ φοβεροῦ τούτου χειμῶνος παρὰ πάντων ὁμοίως τῶν καὶ κατὰ μικρὸν ἢ ἀκοῇ ἢ πείρα γνωριζόντων την τελειότητά σου πιστεύῃ. Διὸ μὴ ἀνῇς καὶ προσευχόμενος ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν, καὶ διεγείρων ἡμᾶς τοῖς γράμματ σιν· ὧν εἰ ᾔδεις ὁπόσον ἐστὶ τὸ ὠφέλιμον, οὐκ ἄν ποτε παραπεσοῦσάν σοι γραμμάτων ἀφορμὴν πρὸς ἡμᾶς ὑπερέβης. Εἰ δὲ καταξιωθείημεν τῇ συνεργία Quo magis Ecclesiarum morbi ingravescunt, eo magis omnes ad tuam convertimur præstantiam, unuin nobis malorum solatium superesse credentes, tutelam tuam; qui et virtute precum, et rerum optimarum in negotiis suggerendarum scientia, servare nos posse ex hac horrenda tempestate apud omnes pariter, qui vel tantillum aut auditu aut experientia præstantiam tuam noverunt, existimaris. Quare ne cesses et precari pro animabus nostris, et nos per litteras excitare: quarum si scires quanta sit utilitas, nunquam sane oblatam tibi ad nos scribendi occasionem prætermisisses. Quod si precum tuarum ope haberer dignus, qui viderem te, ac iis quæ in te sunt bonis perfruerer, atque ad me vitæ historiam congressum cun tuo τῶν προσευχῶν σου ἰδεῖν σε καὶ ἀπολαῦσαι τῶν ἐν vere magno et apostolico animo adjicerem; proſecto mihi viderer ærumnis, quas in omni mea vita perpessus sum, parem a Dei benignitate consolationem accepisse. EPISTOLA LXXXI σοὶ ἀγαθῶν, καὶ προσθείναι τῇ ἱστορίᾳ τοῦ ἡμε τέρου βίου. τὴν συντυχίαν τῆς μεγάλης σου όντως καὶ ἀποστολικῆς ψυχῆς· πάντως ἂν ἑαυτοῖς ἐλογισάμεθα, ὧν ἐθλίβημεν ἐν πάσῃ τῇ ζωῇ ἡμῶν, ἀντίῤῥοπον παρὰ τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας ἐσχη κέναι παραμυθίαν. Rogatus ab Innocentio Basilius ut, eo mortuo, ipsius Ecclesiæ curam suscipiat, tantum onus a se deprecatur. Sed alter illius petitioni libenter annuens, offert ei presbyterum omni virtutum genere ornatum, ut eum successorem suum desi gnet. Alium petierat Innocentius, bonum illum quidem, sed prædicto viro longe inferiorem. Innocentio episcopo. Quantum gavisus sum acceptis dilectionis tuæ litteris, tantum dolui quod mihi sollicitudinis, quæ meas vires superat, onus imposueris. Quomodo enim possim ex tanto intervallo tantum munus sustinere? Quandiu enim vos quidem possidet Ecclesia, tanquam in propriis fulcris quiescit: si ero de vestra vita Dominus quidpiam statuerit, quosnam hinc vobis pares 174, ad fratres curandos mittere valeam? Quod spectat ad petitionem tuam, quam per litteras significasti (recte quidem et prudenter faciens, ut vivus videre velis eum, qui electum Domini gregem post te gubernaturus est, id quod et beatus Moses et exoptavit et vidit); ‚cum igitur et locus amplus sit, et celebris; tuumque opus apud multos clarum, ac tempora difficilia, magno indigentia gubernatore ob conti- * Alias XLIX. Scripta anno 371, aut 372 ineunte. * Alias CCCXIX. Scripta anno 372. "Ος και... πιστεύῃ. Coisl. primus et Med. ὡς καὶ πιστεύειν. Μὴ ἀνῇς. Sic magno consensu mss. et editio Hagan. At Parisiensis μὴ ἀποκνῇς. Paulo post editi εἰ εἴδης. Coisl. primus et tres alii ut in textu. ῾Εαυτοῖς. Ita iidem mss. Editi αὐτοῖς. Ibidem editi εθλίβομεν. Μss. septem et editio laganoensis ἐθλίβημεν. 51) Ιννοκεντίῳ ἐπισκόπῳ. Ρostrema vox addita ex quinque mss. Addit Clarom. Ρώμης, sed prorsus absurde. Δύναμαι. lla mss. omnes. Editi δύναται. Ἰννοκεντίῳ ἐπισκόπῳ Ὅσον εὐθύμησα δεξάμενος γράμματα τῆς ἀγά πης σου, τοσοῦτον ἐλυπήθην, ὅτι βάρος ἐπέθηκα ἡμῖν φροντίδος τῆς ὑπερβαινούσης ἡμᾶς. Πῶς γὰρ δυνηθῶμεν ἀπὸ τοσούτου διαστήματος, τοσαύτης ἡμεῖς οἰκονομίας περιγενέσθαι; Εως μὲν γὰρ ὑμᾶς ἔχει ἡ Ἐκκλησία, ὡς ἰδίοις στηρίγμασιν ἐπι αναπαύεται· ἐὰν δέ τι περὶ τῆς ὑμετέρας ζωῆς ὁ Κύ ριος οἰκονομήσῃ, τίνας δύναμαι ὁμοτίμους ένα τεῦθεν ὑμῖν εἰς τὴν ἐπιμέλειαν τῶν ἀδελφῶν ἐκπέμ πειν; Οπερ σὺ ἐπεζήτησας διὰ τῶν γραμμάτ των, καλῶς ποιῶν καὶ ἐμφρόνως, βουλόμενος ζῶν ἰδεῖν τὸν μετὰ σὲ μέλλοντα κυβερνᾷν τὸ ἐκλεκτὸν ποίμνιον τοῦ Κυρίου· 8 καὶ ὁ μακάριος Μωϋσῆς καὶ ἐπεθύμησε καὶ εἶδεν· ἐπεὶ οὖν καὶ ὁ τόπος μέγας καὶ περιβόητος, καὶ τὸ σὸν ἔργον παρὰ πολλοῖς ὀνομα στὸν, καὶ οἱ καιροί χαλεποί, μεγάλου χρείαν ἔχοντες Paulo post editi τῶν αὐτοῦ ἀδελφῶν. Sed deest αὐτ τοῦ in omnibus mss. "Οπερ σύ. Difficilis et subobscura hæc verborum complexio, tum quia_longior est, tum quia superfluum videtur illud οὖν, quod legitur post ἐπεί. Lucem afferre conatus sum adhibita parenthesi in interpretatione. Quamvis autem hoc Innocentii consilium cum canonibus minus consentiat, illud tamen Basilius etiam atque etiam probat et laulat. Neque id mirum videri debet. Nam temporum molestiæ et impendentia ab Arianis pericula necessitatem afferebant de canonum severitate remittendi.

EPISTOLARUM CLASSIS 11. EPIST. LXXXII. κυβερνήτου, διὰ τὰς συνεχεῖς ζάλας καὶ τοὺς ἐπαν- nuas procellas, et insurgentes in Ecclesiam fluctus; ισταμένους κλύδωνας τῇ Ἐκκλησίᾳ· οὐκ ἐνόμισα ἀσφαλὲς εἶναι τῇ ἐμῇ ψυχῇ ἀφωσιωμένως τῷ πράγματι χρήσασθαι· μάλιστα μεμνημένος ὧν ἔγραψας, ὅτι μέλλεις ἐπὶ τοῦ Κυρίου ἀντικαθίστασθαί μοι, δικαι ζόμενος πρός με ὑπὲρ τῆς ἀμελείας τῶν Ἐκκλησιῶν. Ἵνα οὖν μὴ εἰσέλθω εἰς κρίσιν μετὰ σοῦ, ἀλλὰ μᾶλ λον κοινωνόν σε εὕρω τῆς ἀπολογίας μου, τῆς ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, περιβλεψάμενος ἐν τῷ συνεδρίῳ τοῦ πρεσβυτερίου τοῦ κατὰ τὴν πόλιν, ἐξελεξάμην τὸ τι μιώτατον σκεῦος, τὸν ἔκγονον τοῦ μακαρίου Ερ μογένους; τοῦ τὴν μεγάλην καὶ ἄῤῥηκτον πίστιν γράψαντος ἐν τῇ μεγάλη συνόδῳ· πρεσβύτερον τῆς Ἐκκλησίας ἐκ πολλῶν ἤδη ἐτῶν, εὐσταθῆ τὸν τρόπον, ἔμπειρον κανόνων, ἀκριβῆ τὴν πίστιν, ἐν ἐγκρατείᾳ καὶ ἀσκήσει μέχρι νῦν διάγοντα· εἰ καὶ ὅτι τὸ εὔτονον αὐτοῦ τῆς σκληραγωγίας λοιπὸν κατεδαπάνησε τὴν σάρκα· πτωχὸν, καὶ μηδένα πορισμόν ἔχοντα ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ, ὡς μηδὲ ἄρτου αὐτὸν εὐπορεῖν, ἀλλὰ διὰ τῶν χειρῶν ἐκπλέκειν τὸν βίον μετὰ τῶν ἀδελφῶν τῶν συνόντων αὐτῷ. Τοῦτον ἐμοὶ βουλητόν ἐστιν ἀποστείλαι. Εἰ οὖν καὶ αὐτὸς τοιούτου χρήζεις ἀνδρὸς, ἀλλὰ μὴ αὐτὸ τοῦτο νεωτέρου τινὸς ἐπιτηδείου μόνον πρὸς τὸ πέμπεσθαι καὶ τὰς βιωτικὰς ἐξανύειν χρείας, ταχύ μοι διὰ πρώτης ἀφορμῆς ἐπιστεῖλαι καταξίωσον, ἵνα πέμψω σοι τοῦτον τὸν ἄνδρα, ἐκλεκτὸν ὄντα τοῦ Θεοῦ, καὶ τῷ πράγματι ἐπιτήδειον, αἰδέσιμον τοῖς ἐντυγχάνουσι, καὶ ἐν πραότητι παιδεύοντα τοὺς ἀντιδιατιθεμένους. Ον ἡδυνάμην καὶ εὐθὺς ἐκπέμψαι ἀλλ᾽ ἐπειδὴ αὐτὸς προλαβὼν ἐπεζήτησας ἄνθρωπον, τὰ μὲν ἄλλα καλὸν καὶ ἀγαπητὸν ἡμῖν, τοῦ δὲ προειρημένου ἀνδρὸς παραπολὺ ἀποδέοντα, ἠβουλήθην και φανεράν γενέσθαι τὴν ἐμαυτοῦ γνώμην· ἵν', εἰ χρήζεις ἀνδρὸς τοιούτου, ἢ ἐκπέμψης τινὰ τῶν ἀδελφῶν τὸν συμπαραληψόμενον αὐτὸν περὶ τὰς νηστείας, ἢ ἐπιστείλῃς ἡμῖν, ἐὰν μηδένα ἔχῃς τὸν δυνάμενον τῆς μέχρις ἡμῶν ὁδοιπορίας τὸν κάματον ὑποστῆναι. lutum animæ meæ esse non putavi rem perfunctorie tractare; maxime cum habeam in memoria quod scripsisti, te mihi coram Domino adversaturum, lites ob Ecclesiarum incuriam intendentem. Ne igitur tecum in judicium veniam, sed potius socium te reperiam meæ apud Christum defensionis; circumspiciens in presbyterii urbis consessu, elegi pretiosissimum vas, alumnum beati Hermogenis, qui magnam illam atque insuperabilem fi. dem scripsit in magna synodo; presbyterum Ecclesiæ a multis jam annis, gravibus ac constantibus moribus præditum, peritum canonum, hominem accuratæ fidei, in continenti et ascetico instituto hactenus degentem, etsi illius jam carnem consumpsit austerioris vitæ rigor: pauperem ac nullos in hoc mundo reditus possidentem, adeo ut ne panis quidem copia ipsi suppetat, sed manuum labore una cum fratribus, qui cum eo sunt, victum sibi comparet. Hunc libet mittere. Si igitur viro tali indiges, non vero juniore aliquo, ad hoc tantum idoneo ut mittatur, ac negotia peragat exteriora; cito ad me prima occasione oblata scribere me graveris, ut hunc tibi virum mittam, electum Dei, et huic rei aptum, reverendum adeuntibus, et in mansuetudine adversantes erudientem. Quem statim etiam poteram mittere: sed quia ipse prior eflagitati hominem, cætera quidem probum ac nobis dilectum, sed nominato viro longe inferiorem; tibi meam ipsius sententiam notam esse ac perspectam volui: ut si indiges ejusmodi viro, aut unum aliquem ex fratribus mittas, qui ipsum circa jejunia assumat: aut mibi scribas, si neminem habes qui ad nos usque itineris laborem perferre possit 175 EPISTOLA LXXXII*. Confugit ad Athanasium in summis Ecclesiæ malis, et rogat ut communem epistolam scribat pluribus episcopis ejus communionem appelentibus, sed initium ab eo fieri volentibus: aut si suspecti sint episcopi, eam ad se millat: non prius se illam traditurum, quam responsa ab episcopis acceperit. Αθανασίῳ, ἐπισκόπῳ Ἀλεξανδρείας. Ὅταν μὲν πρὸς τὰ πράγματα ἀποβλέψωμεν Athanasio, episcopo Alexandria. Cum quidem ad res ipsas respicimus, intuemurκαὶ τὰς δυσκολίας κατίδωμεν, ὑφ᾽ ὧν πᾶσα ἀγαθὴ que dificultates quibus boni quælibet effectio quoΕυρω. Ita tres vetustissimi codices Med., Coisl. et Harl. cum Clarom. Editi έξω. Paulo post deest τοῦ πρεσβυτερίου in Val. Coisl. secundo et Reg. secundo, et Bigot. altero. Τὸ τιμιώτατον. Harl., Med. et Clarom. τὸ τί μιον. Ibidem male in editis ἔγγονον, unus codex antiquus τὸ ἔκγονον. Med. ἄνδρα ἔκγονον. Vocatur ille presbyter Hermogenis alumnus, quia ab eo ordinaius fuerat. Unde silius in epist. 237 Εὐιππίου τέκνα καὶ Εὐϊππίου ἔκγονα vocat episcopos ab Εuippio ordinatos. Αῤῥηκτον. Coisl. primus, Harl. et Clarom., ἄῤῥητον, inenarrabilem. Μέχρι. Hanc vocem addidimus ex septem mss. Κατεδαπάνησε. Coisl. primus, Harl. et Clarom. κατεδάμασε. Πορισμόν. Harl., Med. et Clarom. περισπα PATROL. GR. XXXII. σμόν. Legitur πορισμόν ad marginem in Med. eadem manu. Αὐτὸ τοῦτο νεωτέρου. Coisl. primus αὐτονεωτέρου. Ibidem deest μόνον in Reg. utroque, Vat., Coisl. secundo et altero Bigot. Σοι φανεράν γενέσθαι. Ita Harl., Med. et Coisl primus, et Clarom. Editi φανερὰν καταστῆσαί σοι. Μox editio prima Paris. ἐκπέμψεις. Secunda et mss. ἐκπέμψης. Ἐὰν μηδένα. Ita Med., Vat., Paris., Reg. secundus et Coisl. secundus. Contra editi ἐάν τινα. Αποβλέψωμεν. Quatuor mss. non autiuis simi βλέψωμεν. Μox editi πᾶσα ἀγαθοῦ. Tres velu stissimi codices Harl., Coisl., Med. ut in textul. Alias Ll. Scripta anno 371 exeunte, aut 572 ineunte.

S. BASILIS MAGNI dam quasi vinculo impedita detinetur, tum vero ενέργεια οἷον ὑπό τινος δεσμοῦ ἐμποδιζομένη κατά in summam de nobis ipsis desperationem veninius; sed cum rursus in tuam gravitatem conjicimus oculos, cogitamusque te medicum morborum, quibus Ecclesiæ laborant, a Domnino nostro reservatum; animos resumimus, et ex desperatione, in quam lapsi fueramus, ad spem erigimur meliorum. Dissoluta est Ecclesia omnis, quemadmodum neque prudentia tua ignorat. Ac vides prorsus ex mentis contemplatione, velut ex alla quadam specula, quæ ubique gerantur: quomodo velut in pelago, multis simul navigantibus, fluctus violentia omnes simul inter se collidantur; fiatque naufragium, partim ob externam causam mare violenter exagitantem, partim ob navigantium sibi mutuo obstantium ac se impellentium perturbationem. Satis est in hac similitudine sermonem concludere, cum nec sapientia tua quidquam amplius requirat, nec rerum status det nobis dicendi libertatem. Ad hæc autem quis idoneus gubernator? quis fide dignus, qui Dominum excitet, ut increpet ventos et mare? Quis alius quam qui a puero pro pietate in certaminibus dimicavit? Quoniam igitur vere nunc propendet quidquid inter nos circa fidem sanum est, ad eorum, qui idem sentiunt, communionem atque unitatem, fidenter patientiam tuam rogatum venimus, ut nobis omnibus scribas epistolam unam, quæ quid agendum sit admoneat. Sic enim volunt a te initium sibi fieri colloquiorum ad communionen pertinentium. Sed quia fortasse suspecti videntur tibi ob memoriam præteritorum, hoc velim, facias, Pater religiosissime, epistolas ad episcopos mihi mitte, aut per aliquem eorum quibus istic Adem habes, aut etiam per fratrem Dorotheum condiaconum nostrum, quas cum accepero non prius dabo, quam ab eis responsa accepero; sin minus, Peccator ero in te omnibus diebus vitæ meæ. Hoc profecto majorem metum incutere non debuit ei, qui id primus dixit ad patrem, quam nunc mihi ad te patrem spiritualem dicenti. Quod si hoc omnino apud te desperatum est; saltem ros in hoc ministerio crimine libera, qui sine dolo et artificio, pacis studio et mutuæ inter nos, qui de 176 Domino idem sentimus, conjunctionis, ad hoc legati et interpretis munus accessimus. ἡμῶν συναφείας τῶν ὁμονοούντων εἰς τὰ πρὸς τὸν Κύριον, ἐπὶ τὴν πρεσβείαν ταύτην καὶ μεσιτείαν ἀφικομένους. έχεται, εἰς ἀπόγνωσιν ἑαυτῶν ἐρχόμεθα παντελῆ· ὅταν δὲ πάλιν πρὸς τὴν σὴν ἀπίδωμεν σεμνοπρέπειαν, καὶ λογισώμεθα, ὅτι σὲ ἰατρὸν τῶν ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις ἀρρωστημάτων ὁ Κύριος ἡμῶν ἑταμιεύσατο· ἀναλαμβάνομεν ἑαυτῶν τοὺς λογισμούς, καὶ ἐκ τοῦ κατὰ τὴν ἀπόγνωσιν πτώματος πρὸς τὴν ἐλα πίδα τῶν χρηστοτέρων διανιστάμεθα. Λέλυται πᾶσα Ἐκκλησία, ὡς οὐδὲ ἡ σὴ φρόνησις ἀγνοεῖ. Καὶ ὁρᾷς πάντως τὰ ἑκασταχοῦ, οἷον ἀφ᾽ ὑψηλῆς τινος σκοπιᾶς τῆς τοῦ νοῦ θεωρίας· ὅπως, καθάπερ ἐν πελάγει, πολλῶν ὁμοῦ συμπλεόντων, ὑπὸ τῆς βίας τοῦ κλύδωνος πάντες ὁμοῦ ἀλλήλοις προσρήγνυνται· καὶ γίνεται το ναυάγιον, πῆ μὲν ἐκ τῆς ἔξω θεν αἰτίας βιαίως κινούσης τὴν θάλατταν, πῆ δὲ ἐκ τῆς τῶν ἐμπλεόντων ταραχῆς ἀντιβαινόντων ἀλο λήλοις καὶ διωθουμένων. Αρκεῖ ἐπὶ τῆς εἰκόνος ἐᾶσαι τὸν λόγον, οὔτε τῆς σῆς σοφίας ἐπιζητούσης τι πλέον, οὔτε τῆς καταστάσεως ἐπιτρεπούσης ἡμῖν τὴν παρρησίαν. Καὶ πρὸς ταῦτα τίς ἱκανὸς κυβερνήτης; τίς ἀξιόπιστος διαναστῆσαι τὸν Κύριον ἐπιτιμῆσαι τῷ ἀνέμῳ καὶ τῇ θαλάσσῃ; Τίς ἕτερος ἢ ὁ ἐκ παιδὸς τοῖς ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἐναθλήσας ἀγῶσιν; Ἐπεὶ οὖν ὥρμηται νῦν γνησίως πᾶν τὸ περὶ ἡμᾶς ὑγιαῖνον κατὰ τὴν πίστιν εἰς τὴν πρὸς τοὺς ὁμοδόξους κοινωνίαν καὶ ἕνωσιν, θαῤῥούν τως ἤλθομεν εἰς τὴν παράκλησίν σου τῆς ἀνεξι κακίας, ἐπιστεῖλαι πᾶσιν ἡμῖν ἐπιστολὴν μίαν, παραίνεσιν ἔχουσαν τῶν πρακτέων. Οὕτω γὰρ βού λονται παρὰ σοῦ τὴν ἀρχὴν ὑπάρξαι αὐτοῖς τῶν κοινωνικῶν διαλέξεων. Ἐπειδὴ δὲ ἴσως ὕποπτοι καταφαίνονται σοι τῇ μνήμῃ τῶν παρελθόντων, ἐκεῖνο ποίησον, θεοφιλέστατε Πάτερ· ἐμοὶ τὰς πρὸς τοὺς ἐπισκόπους ἐπιστολὰς διάπεμψαι ή διά τινος τῶν αὐτόθεν πιστῶν, ἢ καὶ διὰ τοῦ ἀδελφοῦ Δωρο θέου τοῦ συνδιακόνου ἡμῶν, ἃς ὑποδεξάμενος οὐ πρότερον δώσω, μὴ λαβὼν τὰς παρ' αὐτῶν ἀποκρίσεις· ἐὰν δὲ μὴ Ημαρτηκώς ἔσομαι εἰς σὲ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου. Πάντως δὲ οὐ πλείονος ἄξιον φόβου τοῦτο τῷ ἐξ ἀρχῆς εἰπόντι πρὸς τὸν πατέρα ἢ ἐμοὶ νῦν πρὸς σὲ τὴν πνευματικὸν πατέρα λέγοντι. Εἰ δὲ τοῦτο παντί τρό πιν ἀπηγόρευται παρὰ σοί, ἀλλ' ἡμᾶς γε τῆς ἐπὶ τῇ διακονία αἰτίας ἄφες, ἀδόλως καὶ ἀκατασκεύως, Ο ἐπιθυμίᾳ τῆς εἰρήνης καὶ τῆς πρὸς ἀλλήλους Genes. xLus, 10. Πρὸς τὴν ἐλπίδα. Vaticanus, Reg. uterque et Coisl. secundus τῇ ἐλπίδι. Ibidemn Reg. secundus et Coisl. secundus ἐκ τοῦ ἀπογνώσεως πτώματος. Πάντες όμου. Deest ultima vox in quinque mss., non tanien in vetustissimis. Paulo post editi βεβαίως κινούσης. Sex mss. ut in textu. Instituta hic comparatio uberius multo pertractatur.in capite ultimo libri De Spiritu sancto. (66 Τῶν ἐμπλεόντων. Coisl. primus et Harl. τών πλεόντων. Θαῤῥούντως. Ita Coisl. primus et Reg. primus, cum Med. et Harl. Editi θαῤῥοῦντες, excepta editione Haganoensi, quæ habet θαρρούντας. Καταφαίνονται. Sic Harl. et Vat. cum tri bus alis. Editi καταφανήσονται. Paulo post editi ἀδελφοῦ ἡμῶν, sed deest pronomen in niss. Micar Harl. et Coisl. primus τῶν αὐτόθι. Μὴ λαβών. Ita mss. septem. Edit: ή λαθών. Ἐὰν δὲ μή. Deest ultimna vocula in duobus mss Οὐ πλείονος. Ita sex mss. Edit: οὐδὲ πλείο

EPISTOLARUM CLASSIS H. EPIST. LXXXIV. EPISTOLA LXXXIII. Censilorem hortatur Basilius, ut misere Cappadocia calamitates suviever, eique commenaar unius ex amicis suis possessionem quandam, qua circa Chamanenem sita erai, et tribulis premebatur. Κηνσίτορι. Censitori. Mihi quidem consuetudo cum tua nobilitate et coram congressus brevis admodum exstitit: sed accepta ex auditu cognitio, qua multis viris insignibus conjungimur, nec exigua, nec contemnenda. An vero et apud te ex fama in aliquo numero sumus, ipse melius noveris. Tua quidem existimatio talis apud nos est, qualem diximus. Quoniam autem vocavit te Deus ad munus humanitati demonstrandæ idoneum, per quod potes patriam nostram oinnino solo æquatam instaurare; decere me arbitror tuanı bonitatem admonere, ut spo divinæ remunerationis talem te exhibere velis, ut Ἐμοὶ πρὸς τὴν σὴν εὐγένειαν συνήθεια μὲν καὶ η κατ' ὀφθαλμοὺς συντυχία πάνυ βραχεία γέγονε· γνώσις δὲ ἡ ἐξ ἀκοῆς, δι' ἧς πολλοῖς συναπτόμεθα τῶν ἐπιφανῶν, οὐκ ὀλίγη τε, οὐδὲ εὐκαταφρόνητος. Εἰ δὲ καὶ σοί τις ἐκ τῆς φήμης περὶ ἡμῶν ὑπάρχει λόγος, αὐτὸς ἂν εἰδείης ἄμεινον. Τὸ δ᾽ οὖν σὸν παρ' ἡμῖν τοιοῦτόν ἐστιν οἷον εἴπομεν Ἐπειδὴ δὲ ἐκάλεσέ σε ὁ Θεὸς εἰς πρᾶγμα φιλανθρωπίας ἐπί δειξιν ἔχον, δι' οὗ δυνατόν ἐστι διορθωθῆναι ἡμῶν τὴν πατρίδα παντελῶς ἐδαφισθεῖσαν, ἡγοῦμαι πρέπειν μοι ὑπομνῆσαί σου την χρηστότητα, ἵνα ἐπ' ἐλπίδι τῆς παρὰ Θεοῦ ἀνταποδόσεως τοιοῦτον σεαυτὸν κατ αξιώσης παρασχέσθαι, ὥστε ἀθανάτου μὲν τῆς μνή- immortalem memoriam consequaris, et requiei μης ἀξιοῦσθαι, γενέσθαι δὲ αἰωνίων ἀναπαύσεων κληρονόμον, ἐκ τοῦ ἐλαφροτέρας ποιῆσαι τοῖς κατα πονουμένοις τὰς θλίψεις. Ἐπειδὴ δὲ καμοί τίς ἐστι κτῆσις περὶ χαμανηνὴν ἀξιῶ σε προστῆναι αὐ τῆς, ὡς οἰκείας. Μη θαυμάζης δὲ, εἰ ἐμαυτοῦ λέγω τὰ τῶν φίλων, μετὰ τῆς ἄλλης ἀρετῆς καὶ φιλίαν πεπαιδευμένος, καὶ μεμνημένος τοῦ σοφῶς εἰπόντος, ἄλλον ἑαυτὸν εἶναι τὸν φίλον. Τὴν τοίνυν κτῆσιν τὴν διαφέρουσαν τῷδε, ταύτην ὡς ἐμαυτοῦ παρατίθεμαι τῇ τιμιότητί σου· καὶ παρακαλῶ, ἐπισκεψά μενον τὰ τῆς οἰκίας δυσχερή, δοῦναι αὐτοῖς καὶ τῶν παρελθόντων χρόνων παραμυθίαν, καὶ πρὸς τὸ μέλ λον αἱρετὴν αὐτοῖς κατασκευάσαι τὴν οἴκησιν, τὴν φευκτὴν καὶ ἀπηγορευμένην διὰ τὸ πλῆθος τῆς ἐπι κειμένης αὐτῇ συντελείας. Σπουδάσω δὲ καὶ αὐτὸς περιτυχών σου τῇ κοσμιότητι ἐντελέστερον περὶ ἑκάστου διαλεχθῆναι. æternæ hæres evadas ob allevatas calamitosis ærumnas. Cum autem et mihi quædam sit circa Chamanenem possessio, eam æque ac tuam tuearis rogo. Nec mireris si mea dicam, quæ sunt amicorum; nam cum reliquis virtutibus et amicitiam didici, ac memini illius qui sapienter dixit, amicum esse alterum seipsum. Hanc igitur posses. sionem, quæ ad illum pertinet, velut meam tu dignitati commendo; dignitati commendo; ac rogo, ut considerans domus molestias, des illis et præteritorum temporum consolationem et in futurum optabilem eis habitationem istam reddas, quæ ob tributorum ơ impositorum multitudinem fugienda est et despe rata. Sed et ipse operam dabo, ut cum tua urbani tate conveniens de singulis plenius disseram. EPISTOLA LXXXIV". Præsidem Cappadocia, quem Ekiam esse credimus perhonorifice salutat Basilius, ejusque factum reprehendit, quod dur senis cujusdam nepolem annos quatuor natum curiæ addicit, ipsum senem in nepole rursus ad munera pública pro traxerit. Pluribus probat mutandum esse quod decretum inique fuerat. Ηγεμόνι. Præsidi. 1. Fere incredibile est quod scripturus sum. scribetur tamen veritatis causa. Etsi cupiditate omni tenebar, quam possem sæpissime cum lua probitate colloquendi; postquam tamen hanc litterarum occasionem nactus sum, non accurri ad lucrum, sed hæsitavi ac me retraxi. Illud itaque ea in re mirabile est, quod quæ contingere cupie1. Σχεδὸν μὲν ἄπιστόν ἐστιν 8 μέλλω γράφειν, γεγράψεται δὲ τῆς ἀληθείας ἕνεκεν· ὅτι, πᾶσαν ἔχων ἐπιθυμίαν, ὡς οἷόν τε ἦν, πυκνότατα διαλέγεσθαί σου τῇ καλοκαγαθίᾳ, ἐπειδὴ εὗρον ταύτην γραμμά των τὴν ἀφορμὴν, οὐκ ἐπέδραμον τῷ ἑρμαίῳ, ἀλλ' ἀπώκνησα καὶ ἀνεδύην. Τὸ οὖν παράδοξον ἐν τούτῳ, ὅτι ἅπερ ηὐχόμην ὑπάρξαι ταῦτα γενόμενα οὐκ ἐδεχόμην. Αἴτιον δὲ, ὅτι αἰσχύνομαι δοκεῖν μὴ bain, ea ubi contigere, non sum amplexus. Ifoc φιλίας γε ένεκεν καθαρῶς, ἀλλὰ χρείαν τινὰ θερα πεύων ἑκάστοτε γράφειν. Αλλά με ἐκεῖνο εἰσῆλθεν (8 καὶ σὲ βούλομαι διανοηθέντα, μήτοι νομίζειν ἡμᾶς ἐμπορικῶς μᾶλλον ἢ φιλικῶς ποιεῖσθαι τὰς διαλέξεις), ὅτι χρή τι διάφορον ἔχειν τὰς τῶν ἀρχόντων προσρήσεις παρὰ τοὺς ἰδιώτας. Οὐ γὰρ ὁμοίως ἐντευκτέον ἡμῖν ἰατρῷ τε ἀνδρὶ καὶ τῷ τυ Είπομεν. Sic ope codicis Claromontani mutavimus quod erat in editis, εἴποιμεν. Χαμαγηνήν. Medicau μηχανήν. Paulo post Coisl. primus μή θαυμάσης autem fuit causæ, quod puderet me videri non puræ amicitiæ causa, sed aliquid utilitatis aucupantem subinde scribere. Sed illud mibi in mentem venit (quod et tu considerans velim existimes me non quæstus magis quam amicitiæ causa in colloquium venire), 177 aliter praesides alloquί decere ac privatos. Non enim nobis eodem modo Υπάρξαι. Coisl. primus et Medl. ὑπάρξειν. Alias CCCCXXVÍJ. Scripta anno 372. Alias CCCLXXXIX. Scripla ammo 372.

adeundus est medicus ac plebeius; neque etiam χόντι· οὔτε ἄρχοντι δηλονότι καὶ ἰδιώτῃ· ἀλλὰ πειpræses eodem modo ac privatus: sed danda est opera, ut hujus arte, illius auctoritate ad nostros usus perfruamur. Quemadmodum enim ad solem ambulantes, velint nolint, umbra omnino sequitur: ita et cum magistratibus colloquia quæstus quidam comitatur, levamen afflictorum. Primam gitur epistole causam adimpleat ipsa magnanimitatis tuæ salutatio; quod ipsum, etiamsi nullum aliud scribendi argumentum suppeteret, causam equam esse putandum est. Saluteris igitur a nobis, vir optime, ac omni hominum generi custodiaris, praefecturas ex præfecturis gerens, et alios atque alios .ua administratione adjuvans. ll enim et mihi facere mos est, et tibi debetur ab iis, qui vel tantillum tuam m administranda provincia virtutem experti sunt. 2. Post votum illud, meam quoque pro misero sene precationem excipe, quem diploma regium muneribus publicis exemit; vel potius cui et ipsa ante regem senectus immunitatem necessariam dederat. Confirmasti et ipse beneficium regis, naturam reveritus, et publicis rebus providens, ut mihi videtur, ne quod periculum, homine propter ætatem desipiente, in rem publicam inveheretur. Quomodo autem illum, vir admirande, alia rursus via imprudens in media negotia protraxisti? Quod enim illius nepotem nondum annos quatuor natum curiæ addixisti, quid aliud est quam senem in nepote rursus de integro ad publica munera pertrabere? Nunc autem rogo ætatis utriusque miserearis, et utrumque liberes ob ea quæ insuɲt utrique miseratione digna. Alter quidem parentes non vidit, nec cognovit, sed per alienas manus in hanc vitam ingressus est, statim a cunabulis parente utroque orbatus; alter vero tandiu in vita reservatus est, ut nullum calamitatis genus effugeret. Vidit enim filii mortem immaturam; vidit el domum successoribus destitutam: videbit autem nunc, nisi quid tua humanitate dignum cogites, solamen orbitatis in occasionem sibi innumerabilium malorum converti. Non enim puerulus in curalium album ascribetur, aut tributa colliget, aut militibus annonain suppeditabit: sed rursus necesse miseri senis canitiem dedecorari. Concede igitur gratiam et legibus consentaneam, et 112turæ congruentem: jubens ut alteri quidem usque ad virilem ætatem concedatur, alter autem in lecto mortem exspectet. Continua autem negotia et ineluctabilem necessitatem alii excusent. Neque enim tui moris est aut calamitosos spernere, aut leges parvi facere, aut amicis non cedere supplicantibus, etiamsi te ab hominibus circumsteterint negotia. Τῷ γράφειν. Harl. et Med. τοῦ γράφειν. Προσείρησο. lla novem mss. Editi προσε!- ποιο. Παρανοοῦντι... κινδυνεύοι. Sic mss. summo consensu. Editi παρανομοῦντι... κινδυνεύῃ. Ὑιδοῦν. Sic ass. octo. Editi υἱὸν γοῦν. Paulo post Coisl. primus et Rug. secundus διὰ τοῦ ρατέον τοῦ μὲν ἐκ τῆς τέχνης, τοῦ δὲ ἀπὸ τῆς ἐξου σίας ἀπολαύειν εἰς τὰ ἡμέτερα. Ωσπερ οὖν τοῖς ἐν ηλίῳ βαδίζουσιν ἕπεται πάντως ἡ σκιά, κἂν αὐτοὶ μὴ προέλωνται· οὕτω καὶ ταῖς πρὸς τοὺς ἄρχοντας ὁμιλίαις ἀκολουθεῖ τι καὶ παρεμπόρευμα, ἡ τῶν καμνόντων βοήθεια. Τὴν μὲν οὖν πρώτην αἰτίαν τῆς Επιστολῆς πληρούτω αὐτὸ τὸ προσειπεῖν σου τὴν μεγαλόνοιαν· ὅ, καν μηδεμία πρότασις τῷ γρά φειν προσῇ, ἀγαθὸν κεφάλαιον αὐτὸ χρὴ νομίζεσθαι. Προτείρησο τοίνυν ἡμῖν, ὦ ἄριστε, καὶ φυλάττοιο τῷ βίῳ παντὶ, ἀρχὰς ἐξ ἀρχῶν ἀμείβων, καὶ ἄλλοτε ἄλλους ταῖς ἐπιστασίαις εὐεργετῶν. Τοῦτο γὰρ ἐμοί τε ποιεῖν σύνηθες, καὶ σοὶ ὀφειλόμενον παρὰ τῶν καὶ κατὰ μικρὸν πεπειραμένων τῆς περὶ τὸ ἄρχειν σου ἀρετῆς. 2. Μετὰ δὲ τὴν εὐχὴν, δέξαι καὶ τὴν ὑπὲρ τοῦ ἀθλίου γέροντος ἱκεσίαν, ὃν ἀφῆκε μὲν τῶν δημο σίων γράμμα βασιλικόν· μᾶλλον δὲ καὶ πρὸ τοῦ βασιλέως αὐτὸ τὸ γῆρας ἔδωκεν αὐτῷ τὴν ἀναγ καίαν ἀτέλειαν. Ἐβεβαίωσας δὲ καὶ αὐτὸς τὴν ἄνω θεν χάριν αἰδοῖ τῆς φύσεως, καὶ προμηθείᾳ τῶν δημοσίων, ἐμοὶ δοκεῖν, ὡς ἂν μὴ ἀνθρώπῳ παρανοοῦντι διὰ τὸν χρόνον κινδυνεύοι τι τῶν κοινῶν. Δι ἑτέρας δὲ ὁδοῦ πάλιν πῶς αὐτὸν ἔλαβες, ὦ θαυμάσιε, παραγαγὼν εἰς τὸ μέσον; Τὸν γὰρ ὑϊδοῦν αύτοῦ, οὔπω τέταρτον ἔτος ἀπὸ γενέσεως ἄγαντα, κελεύσας τοῦ βουλευτηρίου μετέχειν, τί ἄλλο καὶ οὐχ τὸν πρεσβύτην διὰ τοῦ ἐκγόνου πάλιν ἐξ ἀρχῆς παρ ἀγεις εἰς τὰ δημόσια; ᾿Αλλὰ νῦν ἱκετεύομεν ἀμφο τέρων σε λαβεῖν τῶν ἡλικιῶν οἴκτον, καὶ ἀμφοτέρους ἀνεῖναι διὰ τὰ προσόντα ἑκατέρῳ ἐλεεινά. Ο μὲν γὰρ οὐκ εἶδε γονέας, οὐδ᾽ ἐγνώρισε, ἀλλὰ δι' ἀλλοτρίων χειρῶν εἰς τὸν βίον τοῦτον εἰσῆλθεν, εὐθὺς ἐκ σπαργάνων ἀμφοτέρων ὀρφανισθεὶς· ὁ δὲ τοσοῦτον ἐταμιεύθη τῷ βίῳ, ὡς μηδὲν αὐτὸν εἶδος συμφορᾶς παρελθεῖν. Ἐπεῖδε μὲν γὰρ υἱοῦ τελευτὴν ἄωρον· εἶδε δὲ οἶκον ἔρημον διαδόχων· έψεται δὲ νῦν, ἐὰν μή τι αὐτὸς ἄξιον τῆς σεαυτοῦ φιλανθρωπίας διανοηθῇς, τὴν παραμυθίαν τῆς ἀπαιδίας, ταύ την ἀφορμὴν αὐτῷ μυρίων γενησομένην κακῶν. Οὐ γὰρ δήπου τὸ παιδίον εἰς βουλευτὰς συντελέσει, ἢ ἐκλέξει τὰς εἰσφοράς, ἢ στρατιώταις χορηγήσει τὸ σιτηρέσιον· ἀλλ' ἀνάγκη πάλιν τοῦ ἀθλίου γέρον τος τὴν πολιὰν καταισχύνεσθαι. Δὺς οὖν χάριν καὶ τοῖς νόμοις ἀκόλουθον, καὶ τῇ φύσει συμβαίνουσαν τῷ μὲν προστάξας μέχρι τῆς τῶν ἀνδρῶν ἡλικίας συγχωρηθῆναι, τὸν δὲ ἐπὶ τῆς κλίνης ἀναμένει» τὸν θάνατον. Πραγμάτων δὲ συνέχειαν καὶ τὸ τῆς ἀνάγκης ἀπαραίτητον ἄλλοι προβαλλέσθωσαν. Οι γὰρ δὴ τοῦ σοῦ τρόπου ἢ κακῶς πράττοντας περι ιδεῖν, ἢ νόμων ὀλιγωρῆσαι, ἢ φίλοις μὴ εἶξαι καθ ικετεύουσι, κἂν τὰ ἐξ ἀνθρώπων σε περιεστήκει (ούς πράγματα. ἐγγόνου. Οὐκ εἶδε. Mss. consentiunt in hac voce. Edit; οὐκ οἶδε. Paulo post Coisl. primus ἐπ' ἀμφι τέρων. Harl. et Med. ἀπ' ἀμφοτέρων. Περιεστήκει Sic miss. codices summo consensu. Editi περιέστηκε.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. LXXXVI. 178 EPISTOLA LXXXV. Quod sæpe et in corventibus et in privatis colloquiis rogaveral Basilius, ul rustici ob vectigalia jurare non cogerentur, idem nunc ver litteras obleslatur. ναι, Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἀρκοῦν ' De carendo jurejurando. Non desinimus in omni conventu contestari, et privatis in colloquiis idem inculcare, ut rustici ob publica vectigalia ad jusjurandum ab exactoribus nou adigantur. Reliquum erat, ut etiam per litteras de iisdem coram Deo et hominibus contestaremur,. consentaneum esse, ut mortem hominum animabus inferre desinatis, et aliquos alios exigendi nodos excogitelis, ac per vos hominibus liceat animas a vulnere integras habere. Ad te hæc scribimus non quod indigeas, ut te verbis hortemur (habes enim domestica Domini metuendi incitamenta), sed ut per te discant omnes, qui ex te pendent, Sanctum ad iracundiam non provocare, et rem vetitain mala consuetudine indifferentem non facere. Neque enim eis ullo pacto ad exactiones prosunt juramenta: et malum certissimum in animo suscipiunt. Ubi enim homines in perjuriis exercitati fuerint, non amplius solvere properant, sed fraudis instrumentum ac dilationis ansam sibi inventum esse jusjurandum existimant. Sive igitur Dominus celeres pœnas inferat perjuris; non habebunt qui in jus vocati respondeant consumptis supplicio debitoribus: sive patienti animo eos tolerat Dominus, quoniam, ut prius dixi, qui patientiam Domini experti sunt, ipsius contemnunt bonitatem; ne frustra legem violent, neque in seipsos Dei iram accendant. Dixi quæ debui, videbunt immorigeri. Οὐ παυόμεθα κατὰ πᾶσαν σύνοδον διαμαρτυρόμε καὶ ἰδίᾳ ἐν ταῖς συντυχίαις περὶ τῶν αὐτῶν διαλεγόμενοι, ὥστε τοὺς ὅρκους ἐπὶ τοῖς δημοσίοις τελέσμασι μὴ ἐπάγεσθαι παρὰ τῶν ἀπαιτητῶν τοῖς ἀγροίκοις. Λειπόμενον ἦν καὶ διὰ τοῦ γράμματος περὶ τῶν αὐτῶν ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων διαμαρ τύρασθαι, ὅτι προσήκει παύσασθαι ὑμᾶς τὸν θάνατον ταῖς ψυχαῖς τῶν ἀνθρώπων ἐπάγοντας, καὶ ἄλ λους ἐπινοῆσαί τινας τρόπους τῶν ἀπαιτήσεων, τὰς δὲ ψυχές συγχωρῆσαι τοῖς ἀνθρώποις ἀτρώτους ἔχειν. Ταῦτα πρὸς σὲ γράφομεν, οὐχ ὡς σοῦ δεομένου τῆς ἐκ τῶν λόγων παρακλήσεως (οἴκοθεν γὰρ ἔχεις τὰς περὶ τὸ φοβεῖσθαι τὸν Κύριον ἀφορ μὰς), ἀλλ᾽ ἵνα διὰ σοῦ πάντες οἱ ἀνεχόμενοί σου διδαχθῶσι μὴ παροργίζειν τὸν ῞Αγιον, μηδὲ ἀπηγορευμένον πράγμα τῇ πονηρᾷ συνηθείᾳ εἰς ἀδιαφο ρίαν κατάγειν. Καὶ γὰρ οὔτε ὄφελός τι αὐτοῖς πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις ἐκ τῶν ὅρκων ἐστὶ, καὶ ὁμολογούμε τον κακὸν τῇ ψυχῇ προσλαμβάνουσιν. Ἐπειδὰν γὰρ καταμελετήσωσι τὰς ἐπιορκίας οἱ ἄνθρωπο:, οὐκέτι ἑαυτοὺς ἐπείγουσι πρὸς τὴν ἔκτισιν, ἀλλὰ ἀπάτης ὅπλον καὶ ἀναβολῆς ἀφορμὴν ἐξευρῆσθαι αυτ τοῖς τὸν ὅρκον οἴονται. Εἴτε οὖν ἐξεῖαν ἐπάγει τὴν ἀνταπόδοσιν τοῖς ἐπιωρκηκόσιν ὁ Κύριος, οὐχ ἕξουσι τοὺς ὑπακούοντας, τῶν ὑπευθύνων ὑπὸ τῆς τιμω ρίας ἀναλωθέντων· εἴτε διὰ μακροθυμίας ἀνέχεται ὁ Δεσπότης, δ προλαβὼν εἶπον, ὅτι οἱ πεπειραμένοι τῆς ἀνοχῆς τοῦ Κυρίου καταφρονοῦσιν αὐτοῦ τῆς χρηστότητος· μὴ ἀνομείτωσαν διακενής, μηδὲ παροξυνέτωσαν ἐφ' ἑαυτοὺς τὸν Θεόν. Εἴρηται ἡμῖν τὰ ἡμῖν ἐπιβάλλοντα· ὄψονται οἱ ἀπειθοῦντες. EPISTOLA LXXXVI. Petit Basilius ul per quos direptum Dorothei presbyteri ſrumentum, per eosdem restituatur. Τῷ ἡγεμόνι Οἶδα μεγίστην καὶ πρωτὴν σπουδὴν οὖσαν τῇ τι μιότητί σου πάντα τρόπον χαρίζεσθαι τῷ δικαίῳ· δευτέραν δὲ τὸ καὶ τοὺς φίλους εὐποιεῖν, καὶ τῶν προσφευγόντων τῇ προστασία τῆς σῆς μεγαλονοίας ἀντιποιεῖσθαι. Πάντα τοίνυν εἰς ταυτόν συνέδραμεν ἐπὶ τῆς παρούσης ὑποθέσεως. Καὶ γὰρ δίκαιόν ἐστι τὸ πρᾶγμα, ὑπὲρ οὗ τὴν πρεσβείαν ποιούμεθα, καὶ ἡμῖν κεχαρισμένον, οὓς ἐν τοῖς φίλοις ἀριθμεῖν τοῖς Περὶ τοῦ μὴ δεῖν. Verbum ultimum addidiKus ex Coisl. primo et Med. Tres alii codices, Harl., Reg. secundus et Coisl. secundus, sic exhibent titu- !!!: Ὥστε παύσασθαι τοὺς τῶν δημοσίων πράκτορας τοὺς ὅρκους τοῖς ὑποτελέσιν ἐπάγοντας· Οι publicarum pecuniarum exactores desinant in jusjurandum adigere vectigales. Λειπόμενον ήν. Reg. secundus Λειπόμενον ἦν οὖν. (83 Τὸν Κύριον. lta vetusti codices quinque: editi τὸν Θεόν. καταμελετήσωσι. Εditi καταμελήσωσι, quod emendat Harlæanus codex cum tribus aliis. Praposito. Scio maximum et primum præstantiæ tuæ studium esse, ut omni ratione juri faveas. Alterum, ut et amicis benefacias, et eos qui ad tuæ magnanimitatis patrocinium confugiunt, tueare. Concurrunt itaque omnia in causa præsenti. Nam et justa res est, pro qua deprecamur; et nobis pergrata, quos inter tuos amicos numerare dignatus es; et eis debita, qui constantiæ tuæ auxilium ad injuΤῷ ἡγεμόνι. Sic cum editis tres antiquissimi codices Harl., Med. et Coisl. In aliis tribus, nempe Reg. secundo et Bigot., hæc adduntur, naραθετικὴ ὑπὲρ πρεσβυτέρων περὶ καθαρπαγῆς σίτου, commendatitia pro presbyteris ob frumenti direptio. nem. Patet ex epistola sequenti banc scriptam fuisse ad præpositum pagi, in quo educatus fuerat Basilius, quemque idcirco patriam appellat. Πάντα τρόπον. Editio Paris. κατά πάντα τρόπον. Sed præepositio melius deest in sex mss. et in edit. Basil. Ro Alias CCCV. Scripta anno 372. Alias CLXXIX. Scripta anno 372.

rias quas acceperunt propulsandas implorant. σεαυτοῦ κατηξίωσας· καὶ ὀφειλόμενον τοῖς τὴν Frumtum enim quod duntaxat ad necessarium vitæ asum optatissimus frater Dorotheus habebat, quidam ex iis, 179 quibus rerum publicarum administratio concredita est, in Berisis diripuerunt, sive sua sponte ad hanc violentiam, sive ab aliis inducti. Verum nulla ex parte res culpa caret. Quid enim minus lædit, qui ex se malus est, quam qui aliorum ministrat improbitati? siquidein idem damnum his qui injuria afficiuntur. Petimus igitur, ut per quos hic spoliatus est, ab his frumentum ablatum recipiat, nec eis liceat facinoris culpam in alios rejicere. Quanti autem nomenti est rei ſrumentariæ penuriam effugere, tanti faciemus tuæ magnanimitatis beneficentiam, si eam conferre dignatus fueris EPISTOLA LXXXVII. στεῤῥότητά σου εἰς τὴν ὑπὲρ ὧν πεπόνθασι βοήθειαν ἐπικαλουμένοις. Στον γὰρ, ἂν μόνον εἶχε πρὸς τὴν ἀναγκαίαν τοῦ βίου διαγωγὴν ὁ ποθεινότατος ἀδελφὸς Δωρόθεος, διήρπασάν τινες ἐν Βηρίσοις τῶν τὰ δημόσια διοικεῖν πεπιστευμένων, εἴτε ἀφ' ἑαυτῶν ἐλθόντες ἐπὶ τὴν βίαν, εἴτε καὶ ἑτέρων αὐτοῖς ὑποθεμένων. Πλὴν οὐδαμόθεν αὐτοῖς τὸ πρᾶγμα ἀνέγκλη τον. Τί γὰρ ἧττον ἀδικεῖ ὁ οἴκοθεν πονηρὸς ἢ ὁ ἑτέρων κακία ὑπηρετούμενος; Καὶ τοῖς πεπονθόσιν ἡ ζημία ὁμοία. Τοῦτον ἀξιοῦμεν, δι' ὧν ἀφηρέθη μὲν ἀπολαβεῖν, καὶ μὴ ἐξεῖναι αὐτοῖς ἐπὶ ἑτέροις τὴν αἰτίαν τῶν τετολμημένων ἀναφέρειν· ὅσου δὲ ἄξιον τὸ τὴν ἐκ τῆς σιτοδείας διαφυγεῖν ἀνάγ κην, τοσούτου τὴν χάριν τιμησόμεθα τὴν παρὰ τῆς σῆς μεγαλοφυΐας, ἐὰν ἄρα δοῦναι καταξιώσης. Eadem de re scribit Basilius ad præsidem, quem Eliam esse credimus. Sine inscriptione de iisdem rebus. Miratus sum quomodo te sequestro tantum nefas perpetratum sit in compresbyterum; adeo ut quòd unicum habebat sustentandæ vitæ præsidium, id ei ereptum sit. Quod autem gravissimum est illud est, quod qui hoc ausi sunt, facinoris culpam in te transferunt: quem par crat non modo non permittere, sed etiam totis viribus impedire quominus hæc committantur, maxime quidem in quosvis homines: sin minus, saltem contra presbyteros, eosque quotquot idem ac nos sentiunt, ac camdem pietatis viam ineunt. Itaque, si qua tibi cura est ut ne recrees; fac cito quæ acta sunt corrigantur. Potes enim, Dei dono, et hæc et his adhuc majora perficere, quibus consultum volueris. Scripsi autem et ad patriæ Præpositum: ut si sua sponte æqua facere noluerint, judiciorum auctoritate facere cogantur. • Alias CCCXC. Scripta anno 372. Τοῖς σεαυτοῦ. Med. et Coisl. primus τοῖς ἑαυτοῦ. Paulo post Coisl. primus et Reg. secundus εἶχεν εἰς τήν, etc. Εν Βηρίσοις. Coisl. primus ἐν Βηρίσσοις. Paris. et Bigot. ἐν Κηρίσοις. Τι γὰρ ἧττον Nulla hoc loco varietas inter editos et manuscriptos codices; sed tamen postuInt sententia, ut legamus, Τί γὰρ ἧττον ἀδικεῖ ἢ ὁ οίκοθεν πονηρὸς, ὁ ἑτέρων κακία υπηρετούμενος; Quid enim minus lædit quam qui sua sponte malus est, qui aliorum ministrat improbitati? Occurrit enim Basilius excusationi, qua videbantur auctores injuriæ usuri, si culpam in alios transferre possent. Ibidem editio Paris. Καὶ γὰρ τοῖς. Deest γάρ in septem mss. et edit. Basil. Αφηρέθη μέν. Editio Paris. addit ἐξ αὐτῶν τὸ ἀφαιρεθέν, sed hac desunt in septem niss. et in edit. Basil. in qua legitur, ἀφηρέθη μὴ ἀπολα Γεῖν. Ibidem tres mss. ἀφηρέθημεν, per quos spoGiati sumus. Ὅσου δέ... τοσούτου. Sic Harl., Med., Coisl. primus cum duobus aliis. Editi ὅσον δέ..., τοσοῦτον. Ὑπὲρ τῶν αὐτῶν. Hunc titulum desunpsimus ex codicibus Harl., Coisl. secundo et Regic Ανεπίγραφος ὑπὲρ τῶν αὐτῶν Εθαύμασα πῶς, σοῦ μεσιτεύοντος, τοσοῦτον ἔτολ μήθη κακὸν κατὰ τοῦ συμπρεσβυτέρου ὥστε ἣν μόνην εἶχεν ἀφορμὴν τοῦ βίου, ταύτην διαρπα σθῆναι. Καὶ τὸ δεινότατον, ὅτι οἱ τοῦτο τετολμηκότες ἐπὶ σὲ τὴν αἰτίαν ὧν πεποιήκασιν ἀναφέρουσιν· δν οὐχ ὅπως ἐπιτρέπειν τὰ τοιαῦτα γίνεσθαι, ἀλλὰ καὶ παντὶ σθένει διακωλύειν ἀκόλουθον ἦν, μάλιστα μὲν κατὰ πάντων· εἰ δ᾽ ἄρα, κατὰ γοῦν τῶν πρεσ σβυτέρων, καὶ τούτων ὅσοι ἡμῖν ὁμόψυχοι, καὶ τὴν αὐτὴν τῆς εὐσεβείας ὁδὸν πορευόμενοι. Εἴ τι οὖν φροντίζεις τοῦ ἀναπαῦσαι ἡμᾶς, ταχέως διορθωθῆ ναι τὰ γενόμενα ποίησον. Δύνασαι γὰρ σὺν Θεῷ καὶ ταῦτα καὶ ἔτι μείζω τούτων κατορθοῦν, οἷς ἂν ἐθέλης Επέστειλα δὲ καὶ τῷ ἄρχοντι τῆς πατρί δος ἵνα, ἐὰν ἀφ' ἑαυτῶν μή θελήσωσι ποιή σαι τὰ δίκαια, ἐκ τῆς κινήσεως τῶν δικαστηρίων ἀναγκασθῶσι ποιῆσαι. secundo. Habent alii ἐπὶ ἐκδικήσει, de ultione. Editi corrupte ἐπὶ οἰκήσει, Coisl. primus ἐπὶ χήσει. Συμπρεσβυτέρου. Med. et Coisl. primus πρεσβυτέρου. Ὃν οὐχ ὅπως. Editi his vocibus præmittunt είς. Quæ præpositio legitur etiam in codicibus vetustissimis Coisl. et Med. Sed in his codicibus desunt praecedentia verba ἐπὶ σέ. Harlæanum cum aliis quatuor secutus sum. 'Εθέλης. Coisl. primus ἐθέλεις. Τῆς πατρίδος. Patriam suam vocat Basilius locum, in quo educatus fuerat apud aviam suam. Eumdem locum similiter designat supra initio epistolæ 8. Ait in epistola 51 se, cum pluribus in patria timentibus Deum, insolabiliter doluisse, quod Dianius formulæ Constantinopoli allatæ subscripsisset. Hunc autem presbyterum, qui in patria Basilii degebat, non alium esse perspicitur ei presbytero, qui Basilii collactaneus erat, ac domum, in qua Basilius educatus fuerat, certis conditionibus commissam administrabat, ut patet ex epistolis 56 et 37. Αφ' ἑαυτῶν. Ita sex mss. Editi ἐφ' ἑαυτῶν. Mox Coisl. primus et Med. διὰ τῆς κινήσεως.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. LXXXIX. EPISTOLA LXXXVIII. Morlatus fuerat Basilius civitatem ad symbolam auri comparatitii, sed cum magistratus plerique cssent in agris, postulas a præside, ut vel de auri summa aliquid interim remittat, vel tempus præstitutum proroget. Ανεπίγραφος, ἐπὶ ἀπαιτητῇ χρημάτων. Τὴν δυσκολίαν τῆς συγκομιδῆς τοῦ πραγματευτικοῦ χρυσίου πάντων μάλιστα ἡ σὴ τιμιότης κατα έμαθε· καὶ τῆς πενίας ἡμῶν οὐδένα μάρτυρα τοιοῦ τον ἔχομεν, οἷον σὲ, ὅς ἐκ τῆς μεγάλης φιλανθρωπίας καὶ συνέπαθες ἡμῖν, καὶ συμπεριηνέχθης μέχρι τοῦ παρόντος τὰ δυνατά, οὐδαμοῦ τὸ πρᾶον τῆς ἑαυτοῦ τῶν τρόπων καταστάσεως ἐκ τῆς τῶν ἄνωθεν ἐπιχειμένων ταραχῆς παρακινήσας. Ἐπεὶ οὖν ὑπολείπεται ἡμῖν ἐκ τοῦ παντὸς σταθμοῦ ὀλίγον ἔτι χρυσίον, καὶ τοῦτο ἀνάγκη ἐκ τοῦ ἐράνου, εἰς ὃν προετρεψάμεθα πᾶσαν τὴν πόλιν, συγκομισθῆναι· παρακαλοῦμέν σου τὴν ἡμερότητα μικρόν τι ἐκτεῖναι ἡμῖν τὴν προθε σμίαν, πρὸς τὸ καὶ τοὺς ἔξω τῆς πόλεως υπομνησθῆ και. Ἐν ἀγροῖς γάρ ἐστι τὸ πολὺ τῶν ἐν τέλει, ὡς οὐδὲ αὐτὸς ἀγνοεῖς. Ἐὰν μὲν οὖν ᾗ δυνατὸν παρά τοσάσδε λίτρας ἐκπεμφθῆναι, τοσοῦτον γὰρ ἡμῖν ὑπολέλειπται, τοῦτο γενέσθαι παρακαλοῦμέν σε· κά κεῖνο επαποσταλήσεται ὕστερον· ἐὰν δὲ πᾶσα ᾗ ἀνάγκη ἀθρόον αὐτὸ παραπεμφθῆναι τοῖς θησαυροῖς, ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ἠξιώσαμεν, πλατυτέραν ἡμῖν γενέσθαι τὴν προθεσμίαν. Sine inscriptione, causa exactoris pecuniarum, Quam difficile sit aurum comparatitium cogere, omnium maxime præstantia tua novit: neque ullum paupertatis nostræ testem tam locupletem habemus, quam temetipsum: qui summa humamitate et nostri misertus es, et 180 lactenus, quantum in te ſuit, indulgenter nobiscum egisti, nusquam a leni illo morum tuorum statu discedens ob metum eorum, quæ a sublimioribus potestatibus imminebant. Quoniam igitur reliquum est nobis de tota summa paululum auri; ac illud ex symbola, ad quam civitatem universam hortati sumus, necesse est colligi; clementiam tuani rogamus. nobis praestitutum tempus paulisper proroges, ut et qui ab urbe absunt, admoneantur. In agris enim sunt plerique magistratuum, ut ne ipse quidem ignoras. Quod si ita mitti potest, ut tot libræ desint, tantumdem enim nobis reliquum est, hoc ut fiat, te rogo; et reliquum postea mittetur: sin autem omnino necesse est illud simul transmitti in thesauros; id quod ab initio ellagitavi, ut tenpus indictum nobis producas. EPISTOLA LXXXIX". Litteris solatur Basilius desiderium videndi Metetu, eumque per Dorotheum oblestatur ut pro se orel, et si ad Occidentales scribendum sit, lilleras dictel: se enim jum scripsisse per Sabinum, sed tanquam a synodo millendum qui litteras perferat. Negat se apud Athanasium quidquam promovere vosse nisi a Meletio ejusque sociis initium fiat communionis Athanasio offerendæ. Μελετίῳ ἐπισκόπῳ Ἀντιοχείας. . Ὁ ἀγαθὸς Θεὸς, παρασχόμενος ἡμῖν προφάσεις προσηγοριῶν πρὸς τὴν σὴν τιμιότητα, το σφοδρὸν τοῦ πόθου παραμυθεῖται. Μάρτυς γὰρ αὐτὸς τῆς ἐπιθυμίας ἡμῶν, ἣν ἔχομεν εἰς τὸ θεάσασθαί σου τὸ πρόσωπον, καὶ ἀπολαῦσαι τῆς ἀγαθῆς σου καὶ ψυχωφελούς διδασκαλίας. Καὶ νῦν δὲ διὰ τοῦ εὐλα βεστάτου καὶ σπουδαιοτάτου ἀδελφοῦ Δωροθέου τοῦ συνδιακόνου ἐρχομένου παρακαλοῦμέν σε προηγουμένως προσεύχεσθαι ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα μὴ πρόσκομμα ῶμεν τῷ λαῷ, μηδὲ ἐμπόδιον ταῖς ὑμετέραις εὐχαῖς πρὸς τὸ δυσωπῆσαι τὸν Κύριον· ἔπειτα καὶ ὑπομιμνήσκομεν καταξιῶσαι σε πάντα τυπώσαι διὰ τοῦ προειρημένου ἀδελφοῦ· καὶ εἴ τι δεῖ ἐπισταλῆναι τοῖς κατὰ τὴν δύσιν, διὰ τὸ ὀφείλειν ἀναγκαίως καὶ δι' ἡμετέρου αὐτοῖς ἀπενεχθῆναι γράμματα, αὐτὸν ὑπαγορεῦσαι τὰς ἐπιστολάς. Ἡμεῖς γὰρ ἐπιτυχόντες Πραγματευτικοῦ χρυσίου. Aurum illud vocabatur comparatitium, quia idcirco conferebatur, ut inde vestes militares compararentur, ut observat Gothofredus ad lib. vII Cod. Theod., tit. 6, leg. 3. Nam provincia Orientis, exceptis duabus, nempe Osroene et Isauria, non vestem ipsam militarem præbebant, sed aurum compensationis gratia. Porro Valens in lege secunda ejusdem tituli, quæ Marcianopoli data est anno 368, jusserat Omnem canonem restium ex Kal. Sept. ad Kal. Aprilis largitionibus Iradi: proposita Rectori provinciæ vel cjus officio condemnationis poena. Unde patet hanc Basilii pistolam ed Rectorem Cappadociæ, quem Eliam Meletio episcopo Antiochiæ. 1. Bonus Deus occasiones nobis salutanda di gnitatis luæ præbens, vehementiam desideri demulcet. Nam testis ipse est desiderii nostri, quo flagramus, vultus tui vivendi, ac bona tua et utili animabus doctrina perfruendi. Nunc autem per religiosissimum ac optimum fratrem Dorotheum condiaconum advenientem obtestor te, in primis ut depreceris pro nobis, ne populo simus offendiculo, neque precibus vestris impedimento, quominus Dominum placetis. Deinde suggerimus etiam, ut omnia per prædictum fratrem digneris ordinare ac si ad Occidentales scribendum est, propterea quod litteræ sunt necessario etiam al uno e nostris perferendæ, has ipsas litteras dicles. Nos enim nacti diaconum Sabinum ab illis missum scripsimus ad Illyricos, et ad Italiæ et Galliæ epiesse non levibus de causis existimamus, scriptam esse mense Martio ac non longe ante Pascha, quod hoc anno 572 incidit in diem octavum Aprilis. Παρασχόμενος. Εditi addunt ante hanc vocem articulum 6, qui deest in Coisl. utroque et tribus aliis. Deest hæc epistola in codicibus Med. et Harl. Σου τό. Sic quatuor mss. pro eo quod erat in editis τοῦτο. Εἴ τι. Voculam τι addidimus ex sex mas. Alias CCXLIII. Scripta anno 572. Alias CCLXXIII. Scripta anno 372,

scopos, et quosdam alios, qui privatim ad nos & Σαβίνου, τοῦ παρ' αὐτῶν ἀποσταλέντος οιακόνου, ἐπε litteras dederant. Consentaneum autem, ut tanquam- a communi synodi mittatur aliquis, qui litteras secundas deferat, quas ipse jubeto exarari. εστείλαμεν πρός τε τοὺς Ἰλλυριούς καὶ πρὸς τοὺς κατὰ τὴν Ἰταλίαν καὶ Γαλλίαν ἐπισκόπους, και τινας τῶν ἰδίως πρὸς ἡμᾶς ἐπιστειλάντων. Εύλογον δὲ ὡς ἀπὸ κοινοῦ τῆς συνόδου ἀποσταλῆναί τινα τὸν κομίζοντα δεύτερα γράμματα, ἅπερ αὐτὸς κέλευσον τυπωθῆναι. 2. Quod jam ad reverendissimum episcopum Athanasium attinet, probe scientem eximiam tuam prudentiam monebo, fieri non posse, ut meis litteris aliquid promoveatur, aut quidquam eorum quæ oportet perficiatur, nisi et a vobis, qui tunc ipsius communionem procrastinatis, hanc ipsam aliquo pacto accipiat. Aiunt enim ipsum omnino propendere ut nobiscum 181 conjungatur, et quidquid poterit, collaturum; sed dolere, quod et tunc dimissus sit sine communione, et etiamnum promissa maneant irrita. Res autem Orientalium quomodo se babeant nequaquam profecto latet aures pictatis tuæ: ac per se ipse accuratius omnia prædictus frater enarrabit. Quem quidem dignare statim post Pascha dimittere, quia responsa Samosatis exspectat: ejusque et propensam voluntatem approba, et precibus tuis corroboratum ad res propositas agendas dimitte. EPISTOLA XC*. 2. Καὶ περὶ τοῦ αἰδεσιμωτάτου ἐπισκόπου Αθανασίου ἀκριβῶς γινώσκουσαν τὴν τελείαν σου φρόνησιν ὑπομιμνήσκομεν, ὅτι ἀμήχανον τοῖς παρ' ἐμοῦ γράμμασιν ἐπιδοῦναι ἢ ποιῆσαί τι τῶν ὀφειλομένων, ἐὰν μὴ καὶ παρ' ὑμῶν, τῶν τότε τὴν κοινωνίαν αύτοῦ ἀναβαλλομένων, δέξηταί τινα τρόπον. Αὐτὸς γὰρ λέγεται πάνυ ώρμῆσθαι πρὸς τὸ συναφθῆναι ἡμῖν, καὶ τὰ κατὰ δύναμιν συμβαλέσθαι, λυπεῖσθαι δὲ, ὅτι καὶ τότε παρεπέμφθη ἀκοινώνητος, καὶ ἔτι νῦν ἀτελεῖς μένουσιν αἱ ὑποσχέσεις. Τὰ δὲ κατὰ τὴν ᾿Ανατολὴν ὅπως διάκειται οὐκ ἔλαβε πάντως τὰς ἀκοὰς τῆς θεοσεβείας σου· καὶ δι᾿ ἑαυτοῦ δὲ ἀκριβέστερον πάντα ὁ προει ρημένος ἀδελφὸς διηγήσεται. Ον καταξίωσον εὐθὺς ἐκπέμψαι μετὰ τὸ Πάσχα, διὰ τὸ ἀναμένειν τὰς ἀπὸ Σαμοσάτων ἀποκρίσεις· οὗ καὶ τὴν προθυμίαν ἀπό δεξαι, καὶ εὐχαῖς αὐτὸν ἐνισχύσας, πρόπεμψον εἰς τὰ προκείμενα. ΕΠΙΣΤΟΛΗ Ι. Declarat Basilius quantum lætitiæ perceperit, ex litteris Occidentalium, et ex adventu Sabini; a quo edoctos Occidentales de rebus Orientis tandem auxilio venturos sperat. Quod quidem ut impetret, Orientalis Ecclesiæ culamitates describit. His quæ canonice in Occidente gesta sunt assentiri se profitetur. Sanctissimis fratribus ac episcopis Occidentalibus. 1. Bonus Deus, qui semper aflictionibus consolationes admiscet, nobis etiam nunc largitus est inter multos dolores, ut modicum aliquod solatium nancisceremur ex litteris, quas a vestra integritate reverendissimus Pater noster Athanasius acceptas ad nos transmisit, fidei rectæ testimonium et iaviolabilis vestre concordia atque conspirationis argumentum habentes, ita ut et pastores Patrum vestigia sequentes, et Domini populum cum scientia pascentes exhibeant. Hæc omnia adeo nos exhilararunt, ut mœrorem nostrum solverent, et exiguum quemdam risum animis nostris concitarent, ex tristi Loc rerum statu, in quo nunc versamur. Auxit autem nobis solamen Dominus per religiosissimum filium et condiaconum Sabinum, qui et ea quæ apud vos præclare geruntur, enarrans accurate, aluit animas nostras; et de rebus nostris experienAlias LXI. Scripta anno 372. Επεστείλαμεν. Ita mss. tres: male in editis ἀπεστείλαμεν, misimus, quod pugnat cum sen tentia Basilii. Καὶ Γαλλίαν. Hæc desunt in Vat., et Reg. secundo et Coisl. secundo, non in Coisl. primo, et Reg. primget Bigol, altero. Από κοινού. Sic uterque Reg., et uterque Coisl. cum Biget. altero. Editi ἀπὸ κοινῆς. Dicitur autem hoc loco commune synodi, velut apud Ciceronem commune Asia. Η ποιῆσαι. Ita sex mss. Editi καὶ ποιῆσαι. Infra καὶ ἔτι νῦν ἀτελεῖς. Coisl. primus καὶ ἔτι ἀτελεῖς. Reg. primus et Coisl. secundus ut in tex. Negat Tillemontius Athanasium, de quo hic BasiΤοῖς ἁγιωτάτοις ἀδελφοῖς καὶ ἐπισκόποις τοῖς ἐν τῇ Δύσει. 1. Ὁ ἀγαθὸς Θεὸς, ὁ ἀεὶ ταῖς θλίψεσι τὰς παρακλήσεις παραζευγνύς, ἔδωκεν ἡμῖν καὶ νῦν ἐπὶ τῷ πλήθει τῶν ὀδυνῶν εὑρέσθαι τινὰ μετρίαν παράκλησιν ἐκ τῶν γραμμάτων, ἃ παρὰ τῆς ὑμετέ ρας ὀρθότητος ὁ τιμιώτατος Πατὴρ ἡμῶν ᾿Αθανάσιος ὁ ἐπίσκοπος δεξάμενος διεπέμψατο ἡμῖν, υγιούς πίστεως μαρτυρίαν, καὶ τῆς ἀνεπηρεάστου ὑμῶν ὁμονοίας καὶ συμπνοίας ἀπόδειξιν ἔχοντα, ὥστε καὶ ποιμένας ἀναδεικνύναι τοῖς ἴχνεσι τῶν Πατέρων ἀκολουθοῦντας, καὶ τὸν λαὸν τοῦ Κυρίου μετ' ἐπιστήμης ποιμαίνοντας. Ταῦτα πάντα ηύφρα νεν ἡμᾶς τοσοῦτον, ὥστε λῦσαι ἡμῶν τὴν κατήφειαν, καὶ μειδίαμά τι βραχὺ ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν ἐμποιῆσαι ἀπὸ τῆς σκυθρωπῆς ταύτης τῶν πραγμάτων κατά στάσεως ἐν ᾗ νῦν καθεστήκαμεν. Ἐπέτεινε δὲ ἡμῖν τὴν παράκλησιν ὁ Κύριος διὰ τοῦ υἱοῦ ἡμῶν τοῦ εὐλαβεστάτου συνδιακόνου Σαβίνου, δς, καὶ τὰ lius, magnum illum esse episcopum Alexandrinum. Rein expendemus in Vita Basilii; neque enim notarum angustiis contineri possit. 'Επὶ τῷ. Coisl. primus ἐν τῷ. Αθανάσιος. Deest nomen Athanasi: in uroque Regio. ' Αναδεικνύναι. Reg. secundus et Coisl. secundus αποδειχθῆναι. Ibidem editi τοὺς τοῖς ἴχνεσι. Sed articulum primum sustulimus, qui melius videtur deesse in tribus mss. licet non vetustissimis. Deest etiam in editionibus Hagan. et Basil. Καταστάσεως. Quatuor mss. non tamen ve tustissimi κινήσεως. Paulo post editi καὶ διὰ τοῦ εὐλαβεστάτου υἱοῦ καί, etc. Coisl. primus et art. ut in testu.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. XC. παρ' ὑμῖν καλὰ διηγησάμενος ἀκριβῶς, ἔθρεψεν tia edoctus, perspicue vobis enuntiabit; ut primum quidem constanti et vehementi ad Dominum prece nobiscum decertetis; deinde vero ut et pro viribus solatium Ecclesiis afflictatis afferre ne recuselis. Nam hic omnia fatiscunt, fratres reverendissimi; et deficit ad continuos adversariorum assultus Ecclesia, non secus ac navigium quoddam in medio mari fuctuum impulsibus sibi invicem succedentibus agitatum; nisi Dei nos bonitas cito visitet. Quemadmodum igitur proprium ipsorum bonum ducimus, vestram inter vos concordiam et unitatem; ita et rogamus, ut nostrarum vos dissensionum misereat; nec, quia locorum situ dissiti sumus, nos a vobis sejungatis, sed quia Spiritus communione conjungimur, nos in unius corporis ἡμῶν τὰς ψυχάς· καὶ τὰ ἡμέτερα δὲ, τῇ πείρα μα θὼν, εναργώς ὑμῖν ἀναγγελεῖ, ἵνα προηγουμένως μὲν διὰ τῆς ἐκτενοῦς καὶ φιλοπόνου δεήσεως τῆς πρὸς τὸν Κύριον συναγωνίζησθε ἡμῖν, ἔπειτα δὲ καὶ τὴν ἐνδεχομένην ὑμῖν παραμυθίαν ταῖς κατα πονουμέναις Εκκλησίαις εἰσενέγκασθαι μή παραιτήσησθε. Κέκμηκε γὰρ τὰ ἐνταῦθα, ἀδελφοὶ τιμιώτα τοῦ, καὶ ἀπείρηκε πρὸς τὰς συνεχείς προσβολὰς τῶν ἐναντίων ἡ Ἐκκλησία, ὥσπερ τι πλοῖον ἐν πελάγει μέσῳ ταῖς ἐπαλλήλοις πληγαῖς τῶν κυμάτων βασα νιζόμενον, εἰ μή τις γένοιτο ταχεῖα ἐπισκοπὴ τῆς ἀγαθότητος τοῦ Κυρίου. Ωσπερ οὖν ἡμεῖς ἴδιον ἑαυ τῶν ἀγαθὸν ποιούμεθα τὴν ὑμετέραν πρὸς ἀλλήλους σύμπνοιάν τε καὶ ἑνότητα, οὕτω καὶ ὑμᾶς παρακα λοῦμεν συμπαθῆσαι ἡμῶν ταῖς διαιρέσεσι· καὶ μὴ, concentum admittatis. ὅτι τῇ θέσει τῶν τόπων διεστήκαμεν, χωρίζειν ἡμᾶς ἀφ' ἑαυτῶν, ἀλλ᾿ ὅτι ἐνούμεθα τῇ κατὰ τὸ Πνεῦμα κοινωνίᾳ, εἰς τὴν ἑνὸς σώματος ἡμᾶς συμφωνίαν ἀναλαμβάνειν. ο 2. Γνώριμα δὲ τὰ θλίβοντα ἡμᾶς, κἂν ἡμεῖς μὴ λέγωμεν· εἰς πᾶσαν γὰρ τὴν οἰκουμένην λοιπὸν ἐξήχηται. Καταπεφρόνηται τὰ τῶν Πατέρων δου γματα· ἀποστολικαὶ παραδόσεις εξουδένωνται νεωτεροποιῶν ἀνθρώπων ἐφευρέματα ταῖς Ἐκκλη σίαις ἐμπολιτεύεται· τεχνολογοῦσι λοιπόν, οὐ θεολο γοῦσιν οἱ ἄνθρωποι· ἡ τοῦ κόσμου σοφία τα πρωτεία φέρεται, παρωσαμένη τὸ καύχημα τοῦ σταυροῦ. Ποιμένες ἀπελαύνονται, ἀντεισάγονται δὲ λύκοι βαρεῖς, διασπώντες τὸ ποίμνιον τοῦ Χριστοῦ Οίκοι εύ κτήριοι, ἔρημοι τῶν ἐκκλησιαζόντων· αἱ ἐρημίαι πλήρεις τῶν ὀδυρομένων. Οι πρεσβύτεροι οδύρονται, τὰ παλαιὰ συγκρίνοντες τοῖς παροῦσιν· οἱ νέοι ἐλεει νότεροι, μὴ εἰδότες οἴων ἑστέρηνται. Ταῦτα ἱκανὰ μὲν κινῆσαι πρὸς συμπάθειαν τοὺς τὴν Χριστοῦ ἀγάπην πεπαιδευμένους· συγκρινόμενος δὲ τῇ ἀλη θεία τῶν πραγμάτων ὁ λόγος παρὰ πολὺ τῆς ἀξίας αὐτῶν ἀπολείπεται. Εἴ τι οὖν παραμύθιον ἀγάτης, εἴ τις κοινωνία Πνεύματος, εἴ τινα σπλάγχνα οἰκτιρμῶν, κινήθητε πρὸς τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν. ΛάΕετε ζῆλον εὐσεβείας, ἐξέλεσθε ἡμᾶς τοῦ χειμῶνος τούτου. Λαλείσθω καὶ παρ' ἡμῖν μετὰ παῤῥησίας τὸ ἀγαθὸν ἐκεῖνο κήρυγμα τῶν Πατέρων, τὸ καταστρέ σον μὲν τὴν δυσώνυμον αίρεσιν τὴν ᾿Αρείου, οἰκοδο μοῦν δὲ τὰς Ἐκκλησίας ἐν τῇ ὑγιαινούσῃ δια δασκαλίᾳ ἐν ᾗ ὁ Υἱὸς ὁμοούσιος ὁμολογεῖται τῷ Πατρὶ, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὁμοτίμως συναρι- Ο θμεῖταί τε καὶ συλλατρεύεται· ἵνα ἣν ὑμῖν ἔδωκεν ὁ Κύριος ὑπὲρ τῆς ἀληθείας παρρησίαν, καὶ τὸ ἐπὶ τῇ ὁμολογίᾳ τῆς θείας καὶ σωτηρίου Τριάδος καύχημα, τοῦτο καὶ ἡμῖν διὰ τῶν ὑμετέρων εὐχῶν καὶ τῆς συνεργίας ὑμῶν χαρίσηται. Τὸ δὲ καθέκαΥμῖν. Tres vetustissimi codices ἡμῖν. Deest ea vox in quatuor aliis mss. Paulo post editio Paris. et vetustissimi codices τὰ ἐνταῦθα, deest vocula in aliis quatuor mss. et editionibus Hagan. et Basil. Λοιπόν. Deest ea vox in quatuor mss. non tamen vetustissimis, in quibus eliam legitur Exxśχυται. Εξουδένωνται. Tres Regii codices et Coisl. secundus ἐξουθένηνται, νεωτέρων ἀνθρώπων. Pauls post Med. et Harl. καὶ οὐχὶ θεολογοῦσιν Vid. Addenda. 2. Notæ autein calamitates nostræ, vel nobis tacentibus: siquidem per totum terrenum orbem 182 jam personuerunt. Contemnuntur Patrum dogmata; nullo numero habentur apostolicæ traditiones; novatorum inventa regnant in Ecclesiis: de cætero homines verborum artifices sunt, non theologi; primas tenet mundi sapientia, expulsa crucis gloriatione. Abactis pastoribus introducuntur lupi graves, qui Christi gregem discerpunt. Domus orationis destitutæ concionatoribus, solitudines lamentantibus refertæ. Seniores lugent, dum antiqua comparant cum præsentibus; juniores miserabiliores sunt, qualibus privati sint, ignorantes. Atque hæc quidem apta ad eorum commiserationem commovendam, qui Christi dilectionem edocti sunt; sed comparatus cum rerum veritate sern:o longe ab ipsarum magnitudine abest. Si quod igitur solatium dilectionis, si qua communicatio Spiritus, si qua commiserationis viscera, ad ferendas nobis suppetias concitemini. Arripite studium pietatis: nos ex hac tempestate cripite. Proferatur et apud nos libere bona illa Patrum promulgatio, infamem Arii hæresim evertens, Ecclesias vero in sana doctrina ædificans, in qua Filium Patri consubstantialem confitemur, atque Spiritus sanctus pari honore simul et numeratur, et adoratur; ut quam vobis Dominus dedit pro veritate libertatem, et in divine salutarisque Trinitatis confessione gloriationenk, bane et nobis per vestras preces opemque vestram largiatur. Cæterum ille ipse, quem jam dixi, diaconus singula dilectioni vestræ nuntiabit. Omn.bus autem quæ canonice a vestra præstantia acta sunt, Πρὸς συμπάθειαν. Ita tres mss. wustissini: editi εἰς συμπάθειαν. Παρὰ πολύ. Deest præpositio in utroque Regio et Coisl. secundo. Ibidem editi ἀπολείπηται. Mss. ut in contextu. Paulo post Reg. uterque et Coisl. secundus εἴ τι σπλάγχνον οἰκτιρμού. Οικοδομεϊν. Ita Coisl. primus et Med. cuin tribus aliis. Editi στερεούν. Harl. cum uno ex Regiis οικονομοῦν. Τῆς θείας. Ιta septem mss. Editi τῆς ἀληθείας.

assensi sumus, apostolicum vestrum recta doctri- στον αυτός προειρημένος συνδιάκονος ἀναγγε næ studium laudantes. λεῖ ὑμῶν τῇ ἀγάπῃ. Καὶ πᾶσι δὲ τοῖς γενομένοις κανονικῶς παρὰ τῆς ὑμετέρας τιμιότητος συνεθέμεθα, τὴν ἀποστολικὸν ὑμῶν ζῆλον ὑπὲρ τῆς ὀρθο δοξίας ἀποδεξάμενοι. EPISTOLA XCI. ΕΠΙΣΤΟΛΗ LA'. Valeriani litteris respondet, eumque per Sabinum salutat, et oblestatur ut oret promiseris Ecclesiæ Orientalis rébus; quibus sanandis necessarium esse docet Occidentis auxilium. Ουαλεριανῷ, ἐπισκόπῳ Ἰλλυριών Χάρις τῷ Κυρίῳ τῷ δόντι ἡμῖν ἀρχαίας ἀγά της καρπὸν ἰδεῖν ἐν τῇ σῇ καθαρότητι· ός γε το σοῦτον διεστὼς τῷ σώματι, συνῆψας ἡμῖν σεαυτὸν διὰ γράμματος, καὶ τῷ πνευματικῷ σου καὶ ἁγίῳ πόθῳ περιπτυξάμενος ἡμᾶς, ἀμύθητόν τι φίλο τρον ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν ἐνεποίησας. Εργῳ γὰρ ἐμάτ θομεν τῆς παροιμίας τὴν δύναμιν, ὅτι Ωσπερ ψυχή Valeriano, Illyricorum episcopo. Grates Domino largienti nobis, ut dilectionis veteris fructum in tua puritate videamus: qui scilicet adeo corpore sejunctus, nobis te per epistolam conjunxisti, nosque spirituali tuo et sancto desiderio complexus, non enarrabilem quemdam amorem animis nostris indidisti. Nam reipsa vim didicimus Proverbii illius: Ut animæ sitienti aqua frigida, ita nuntius bonus de terra longinquas. Magna enim est διψώση ψυχρὸν ὕδωρ, οὕτως ἀγγελία ἀγαθὴ ἐκ apud nos fames charitatis, frater colendissime. Causa autem manifesta, nimirum eo quod multiplicata sit iniquitas, multorum refrixit charitas. Eam ob causam et litteras tuas plurimi fecimus, et vices rependimus tibi per eundem virum religiosissimum condiacoνική nostrum 183 et fratrem Sabinum: per quem et tibi nosmet notos facimus, et te obsecramus, ut in precibus pro nobis invigiles, ut tandem aliquando rebus nostris Deus sanctus tranquillitatem ac quietem impertiat, et ventum hunc ac mare increpet; ita ut liberemur ex illo astu et perturbatione in qua nunc constituti sumus, summam semper submersionem exspectantes. Sed id nobis magnifice Deus in præsenti indulsit, ut vos audiremus sumino consensu et unitate inter vos esse conjunctos, ac veritatis doctrinam sine impedimento apud vos annuntiari: siquidem aliquando (si modo non jain conclusum est hujus mundi tempus, sed adhuc vitæ humanæ dies supersunt) necesse est, ut fidem renovetis Orienti, et bonorum quæ ab eo accepistis, remunerationem eidem in tempore persolvatis. Nam sana apud nos pars, quæque majorum pietatem tuetur, non parum fatiscit; diabolo multis ac variis artificiorum assultibus pro sua ipsius astutia cam concutiente. Utinam autem vestris precibus', qui Dominum diligitis, exstinguatur prava illa et populorum deceptrix erroris Ariani hæresis; reluceat autem bona Patrum nostrorum doctrina, qui Nicæam convenerunt, adeo ut consentanea salutari baptismati glorificatio adimpleatur beatæ Trinitati. Πατέρων ἡμῶν διδασκαλία, τῶν συνελθόντων κατὰ τὴν Νίκαιαν, ὥστε σύμφωνον τῷ σωτηρίῳ βαπτί σματι τὴν δοξολογίαν ἀποπληροῦσθαι τῇ μακαρία Τριάδι. ** Prov. xxv, Alias CCCXXIV. Scripta anno 372. Quam dulce Basilio cum episcopis longe remotis charitate conjungi. Τὸ δὲ καθέκαστον. Hæc et quæ sequuntur aesunt in pluribus miss., non tamen in tribus vetustissimis. Ιλλυριών. Harl. et Reg. secundus ac Coisl. secundus Ιλλυρικοῦ. Perspicuumn est Aquileian hic designari, cujus episcopus erat Valerianus. Τῷ Κυρίῳ. Codices nonnulli τῷ Θεῷ. τῆς μακρόθεν. Δεινὸς γάρ ἐστι παρ' ἡμῖν λιμός ἀγάπης, ἀδελφὲ τιμιώτατε. Καὶ ἡ αἰτία πρόδηλος, ὅτι διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν ἐψύγη τῶν πολλῶν ἡ ἀγάπη. Διὰ τοῦτο καὶ πολλοῦ ἄξιον ἡμῖν ἐφάνη τὸ γράμμα, καὶ ἀμειβόμεθά σε διὰ τοῦ αὐτοῦ ἀνδρὸς τοῦ εὐλαβεστάτου συνδιακόνου ἡμῶν καὶ ἀδελφοῦ Σαβίνου· δι᾿ οὗ καὶ γνωρίζομέν σοι ξαν τοὺς, καὶ παρακαλοῦμέν σε επαγρυπνεῖν ταῖς ὑπὲρ ἡμῶν προσευχαῖς· ἵνα δῷ ποτε ὁ ἅγιος Θεὸς καὶ τοῖς ἐνταῦθα πράγμασι γαλήνην καὶ ἡσυχίαν, καὶ έπιτιμήσῃ τῷ ἀνέμῳ τούτῳ καὶ τῇ θαλάσσῃ· ὥστε παύσασθαι ἡμᾶς τοῦ σάλου καὶ τῆς ἀνατροπῆς, ἐν ᾗ νῦν καθεστήκαμεν, ἀεὶ καταποντισθήσεσθαι παντελῶς ἀναμένοντες. ᾿Αλλὰ τοῦτο μεγάλως ἐν ταῖς παροῦσιν ὁ Κύριος ἡμῖν ἐχαρίσατο, τὸ ὑμᾶς ἀκούειν ἐν ἀκριβεῖ συμφωνίᾳ καὶ ἑνότητι εἶναι πρὸς ἀλλή λους, καὶ ἀκωλύτως παρ' ὑμῖν τὸ κήρυγμα τῆς εὐ σεβείας περιαγγέλλεσθαι· οτεδήποτε γὰρ εἴπερ μὴ συγκέκλεισται λοιπὸν ὁ χρόνος τοῦ κόσμου τούτου, ἀλλ᾽ ἔτι ἡμέρας τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς ὑπολείπονται) ἀνάγκη παρ' ὑμῶν ἀνανεωθῆναι τὴν πίστιν τῇ ᾿Ανατολῇ· καὶ ὧν ἐλάβετε παρ' αὐτῆς ἀγαθῶν, τού των ἐν καιρῷ παρασχέσθαι αὐτῇ τὴν ἀντίδοσιν. Το γὰρ ὑγιαῖνον ἐνταῦθα μέρος, καὶ τὴν τῶν πατέρων εὐσέβειαν ἐκδικοῦν, ἱκανῶς κεκμηκε, πολλαῖς καὶ ποικίλαις μηχανημάτων προσβολαῖς ἐν τῇ ἑαυτοῦ μεθοδείᾳ τοῦ διαβόλου αὐτὸ κατασείσαντος. Αλλ' εὐχαῖς ὑμετέραις τῶν ἀγαπώντων τὸν Κύριον, σβεσθείη μὲν ἡ πονηρὰ καὶ λαοπλάνος αἵρεσις τῆς Αρείου κακοδοξίας· ἀναλάμψειε δὲ ἡ ἀγαθὴ τῶν 'Αμύθητόν τι. Coisl. primus et Med. ἀμύ θητον τὸ φίλτρον. Ἐκ τῆς. Med. et Harl. cum aliis quatuor habent ἐκ γῆς. Εψύγη. Tres vetustissimi codices ψυγή σεται, refrigescet. Καταποντισθήσεσθαι... μεγάλως. lla velustissimi tres codices cum duobus aliis. Editi xazzποντίζεσθαι... μέγας.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. XCII. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΒ'. EPISTOLA XCII. Orientales ad scribendum impellit non solum solatium in narrandis ærumnis; sed etiam spes illa, Occidentales tandem auxilio venturos, ubi de rebus Orientis ex Sabino cognoverint. Describunt calamitates Orientis, ut his permoti Occidentales episcopi mittant, qui et hæresis progressus coerceant el pacem inter ipsos catholicos reconcilient. Πρὸς Ἰταλοὺς καὶ Γάλλους. 1. Τοῖς θεοφιλεστάτοις καὶ ὁσιωτάτοις ἀδελφοῖς συλλειτουργοῖς κατὰ τὴν Ἰταλίαν καὶ Γαλλίαν όμοψύχοις ἐπισκόποις Μελέτιος, Εὐσέβειος, Βασίλειος, Βάσσος, Γρηγόριος, Πελάγιος, Παῦλος, "Ανθιμος, Θεόδοτος, Βῖθος, Αβραάμιος, Ἰοβῖνος Ζήνων, Θεοδώρητος, Μαρκιανός, Βάραχος, Αβραάμιος, Λιο βάνιος, Θαλάσσιος, Ἰωσήφ, Βοηθός, Ἰάτριος, Θεόδοτος, Εὐστάθιος, Βαρσούμας, Ἰωάννης, Χοσρόης, Ἰωσάκης, Νάρσης, Μάρις, Γρηγόριος, Δαφνές, ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Φέρει μέν τινα παραμυθίαν ταῖς ὀδυνωμέναις ψυχαῖς καὶ στεναγμὸς πολλάκις ἐκ βάθους τῆς καρδίας ἀναπεμπόμενος, καί που καὶ δάκρυον ἀποστάξαν τὸ πολὺ τῆς θλίψεως διαφόρησεν· ἡμῖν δὲ οὐχ, ὅσον στεναγμὸς καὶ δάκρυον, παραμυθίαν ἔχει τὸ ἐξειπεῖν ἡμῶν τὰ πάθη προς τὴν ἀγάπην ὑμῶν· ἀλλά τις ἡμᾶς καὶ ἐλπὶς χρηστοτέρα θάλπει, ὡς τάχα ἂν, εἰ ἐξαγγείλαιμεν ὑμῖν τὰ λυποῦντα ἡμᾶς, διαναστήσαιμεν ὑμᾶς προς τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν, ἣν πάλαι μὲν προσεδοκήσαμεν παρ' ὑμῶν ταῖς κατὰ τὴν Ἀνατολὴν Ἐκκλησίαις γενήσεσθαι, οὐδέπω δὲ τετυχήκαμεν, πάντως τοῦ ἐν σοφία τὰ ἡμέτερα διοικοῦντος Θεοῦ, κατὰ τὰ αθεώρητα αὐτοῦ τῆς δικαιοσύνης κρίματα, πλείονι χρόνῳ παραταθῆναι ἡμᾶς ἐν τοῖς πειρασμοῖς τούτοις οικονομήσαντος. Οὐ γὰρ δήπου Αγνοήσατε τὰ καθ᾿ ἡμᾶς, ἀδελφοὶ τιμιώτατοι, ὧν ἡ ἀκοὴ καὶ ἐπὶ τὰ ἔσχατα τῆς οἰκουμένης ἐξέδραμεν οὐδὲ ἀσυμπαθεῖς που ὑμεῖς πρὸς τοὺς ὁμοψύχους τῶν ἀδελφῶν, μα θηταὶ ὑπάρχοντες τοῦ ᾿Αποστόλου, τοῦ πλήρωμα, εἶναι τοῦ νόμου τὴν πρὸς τὸν πλησίον ἀγάπην διδάσκοντος. 'Αλλ', ὅπερ εἴπαμεν, ἐπέσχεν ὑμῶν τὴν ἑρμὴν ἡ δικαία τοῦ Θεοῦ κρίσις, ἐκπληρωθῆναι ἡμῖν τὴν διατεταγμένην ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν θλίψιν Επιμετροῦσα ᾿Αλλὰ νῦν γοῦν, καὶ πρὸς τὸν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ζῆλον, καὶ τὴν ἡμετέραν συμπάθειαν, διαναστῆναι ὑμᾶς παρακαλοῦμεν, πάντα μαθόντας, καὶ ὅσα πρὸ τούτου τὰς ἀκοὰς ὑμῶν διέφυγε, παρά 'Ιοβίνος. Sic Harlæanus cum utroque Coisl. et Reg. secundo. Vaticanus Ἰουδῖνος. Editi Σαβίνος. Paulo post tres codices, nempe Vat., Coisl. secundus et Reg. secundus, habent Ατρείος pro Πάτριος. lidem Coisl. secundus et Reg. secundus Χρυσορόης non Χοσρόης. Ισαάκης pro Ιωσάκης legitur in Reg. secundo. Ισάακις in Coisl. secundo. Harl. Ἰώσακις. De episcopis, quorum nomina huic epistolæ præscribuntur, agemus in Vita S. Basilii. Sed interim observabo post ultimum nomen, quod est Daphnus, male in editis addi καὶ οἱ λοιποί, et reliqui quibus ex verbis colligit Tillemontius multos alios subscripsisse. Sed hæc desunt in Coisl. utroque, Harl., Reg. secundo et Vat. Leguntur in Regio primo, sed causa in promptu est. Cum enim in hoc codice tria tantum priora nomina recenseantur,. monendum fuit alia fuisse prætermissa. SimiHiter in codice Medicæo post octo episcoporum nomina, additur, καὶ οἱ σὺν αὐτοῖς ἀδελφοί, et qui cum eis fratres. Hinc perspicitur quomodo error obrepserit. Nam cum vetuste editiones tres tantum Ad Italos et Gallos. 1. Religiosissimis ac sanctissimis fratribus comministris in Italia et Gallia unanimis episcopis Meletius, Eusebius, Basilius, Bassus, Gregorius, Pelagius, Paulus, Anthimus, Theodotus, Vitus, Abraamius, Jovinus, Zenon, Theodoretus, Marcianus, Barachus, Abraamius, Libanius, Thalassius, Joseph, Boethius, latrius, Theodotus, Eustathius, Barsumas, Joannes, Chosrhoes, Isaacis, Narses, Maris, Gregorius, Daphnus, in Domino salutem. Affert aliquid solatii afflictis animis ipsum suspirium sæpius ex imo corde ductum, ac lacryma erumpens vim afflictionis repellit. Nobis autem non, ut suspirium et lacryma, solatium affert mala nostra charitati vestræ narrare: sed præterea nos fovet melior quædam spes, forsitan 184 fore ut, si dolores nostros vobis denuntiaverimus, excitemus vos ad ferendam nobis opem, quam quidem Ecclesiis Orientalibus a vobis adfuturam jampridem speravimus, necdum tamen sumus assecuti; Deo, qui omnia in sapientia moderatur, omnino secundum arcana justitiæ suæ judicia, ut in his tentaLionibus diutius detineamur, dispensante. Non enim ignorastis, fratres reverendissimi, res nostras, quarum fama ad extremas etiam orbis terrarum partes pervenit: neque certe affectum omnem exuistis erga unanimes fratres, cum discipuli sitis Apostoli, qui proximi dilectionem legis complementum esse docet. Sed, quod jam diximus, inhibixt vestram alacritatem justum Dei judicium, quod constitutam ob peccata nostra afflictionem nobis plene admetitur. Vos tamen adhortamur, ut nunc saltem et ad veritatis studium, et ad nostri commiserationem excitemini, ubi omnia didiceritis, etiam quæcunque antea aures vestras effugere, a religiosissimo fratre nostro condiacono Sabino, qui poterit vobis ea quoque, quæ epistolam prætereunt, per se ipse enarrare: per quem exhortaepiscopos numerarent; Parisiensis, quæ lacunam explevit, immerito retinuit, quod in aliis ob vitium, quo carebat ipsa, additum fuerat. Ούχ, ὅσον. Regius uterque et Coisl. secundus οὐχ ὅσην. Paulo post Vat., Reg. secundus et Coisl. secundus τῇ ἀγάπῃ ὑμῶν. Διαναστήσαμεν. Ita Med. et Coisl. primus. Duo alii διαναστήσωμεν. Harl. διαναστήσαντες. Editi διαναστήσομεν. Οὐδέπω. Ita mss. sex. Editi οὐδέποτε. Τοῦ ἐν σοφίᾳ. Editi που τοῦ τὰ πάντα ἐν σο φία. Sed deest που in Harl. et Coisl. primo. Deest etiam tà máyta in Vat., Reg. primo et duobus aliis, et editione Haganoensi. Ἐπὶ τὰ ἐξέδραμεν. Ita tres vetustissimi codices, et paulo post ὅπερ είπαμεν. Εditi εἰς τά... διέδραμεν, ει ὅπερ Editio Haganoensis εἴπωμεν. Επιμετροῦσα. lta sex mss. Editi επιμετρή σασα. Hagan. έπιμετρῆσαι. Alias LXIX. Scripta anno 572.

mur vos, ut viscera induatis miserationis, omni- τοῦ εὐλαβεστάτου ἀδελφοῦ ἡμῶν τοῦ συνδιακόνου Στο que deposita segnitie laborem dilectionis suscipiatis, et neque viæ longitudinem, neque domesticas occupationes, neque aliud quidquam humanum cogitetis. δίνου, ὃς δυνήσεται ὑμῖν καὶ ὅσα τὴν ἐπιστολὴν δια φεύγει παρ' ἑαυτοῦ διηγήσασθαι· δι' οὗ παρακαλοῦμεν ὑμᾶς ἐνδύσασθαι σπλάγχνα οἰκτιρμού καὶ ἀποθέσθαι μὲν πάντα όκνον, ἀναλαβεῖν δὲ τὸν κόπον τῆς ἀγάπης· καὶ μήτε ὁδοῦ μῆκος, μήτε τὰς κατ᾽ οἶκον ἀσχολίας, μήτ' ἄλλο τι τῶν ἀνθρωπίνων ὑπολογίσασθαι. 2. Οὐ γὰρ περὶ μιᾶς Ἐκκλησίας ὁ κίνδυνος, οὐδὲ δύο ἢ τρεῖς αἱ τῷ χαλεπῷ τούτῳ χειμῶνι παραπεσοῦσαι Σχεδὸν γὰρ ἀπὸ τῶν ὅρων τοῦ Ἰλλυρι κοῦ μέχρι Θηβαΐδος τὸ τῆς αἱρέσεως κακὸν ἐπινέμεται. "Ης τὰ πονηρὰ σπέρματα πρότερον μὲν ὁ δυσώνυμος "Αρειος κατεβάλετο· ῥιζωθέντα δὲ διὰ βάθους ὑπὸ πολλῶν τῶν ἐν μέσῳ φιλοπόνως τὴν 2. Neque enim Ecclesia una periclitatur; neque duæ aut tres in gravem hanc tempestatem delapsæ. Nam ferme a finibus Illyrici usque ad Thebaidem hæresis malum depascitur. Cujus prava semina prius quidem infamis Arius jecit: altis autem radicibus firmata a pluribus, qui Arium inter et nostram ætatem interjeci impietatem studiose excoluere, nunc exitiosus fructus protulerunt. Nam ἀσέβειαν γεωργησάντων, νῦν τοὺς φθοροποιοὺς χαρpictatis eversa sunt dogmata: confusæ Ecclesiæ leges. Hominum Dominum non timentium ambitio in praefecturas insilit, jamque aperte præmium impie tatis principatus propositus est, ita ut qui graviores blasphemias ructatus est, dignior habeatur, qui populo episcopus præsit. Periit gravitas sacerdotalis defecere qui gregem Domini cum scientia pascant: ambitiosis pauperum pecunias in proprios usus et in munerum largitiones semper insumentibus. Evanuit accurata canonum disciplina; peccandi multa libertas. Nam qui hominum studžis ad principatum devenerunt, in hoc ipso studii gratiam rependunt, quod omnia ad voluptatem indulgeant peccantibus. Periit judicium æquum: quisque ex sui cordis voluntate ambulat. Nequitia modum pullum habet: exleges populi: deest præpositis dicendi libertas. 185 Servi enim eorum, a quibus collatum beneficium, qui hominum opera subiipsis dominatum compararunt. Jam quoque et illud mutui belli telum a quibusdam, defensio videlicet doctrinæ sanæ, excogitatum est: et dum privata odia occultant, pro veritate se odisse simulant. Alii vero, dum fugiunt ne turpissimis criminibus arguantur, populis furorem ad mutuam discordiam inspirant, ut communibus malis res suas ολική. brent. Quapropter et implacabile est hoc bellum: iis qui mala egere, communem pacem, ut occulta ipsorum dedecora detegentem, metuentibus. Ob hæc rident increduli. fluctuant qui firmiter non credunt: fides est ambigua, offunditur animis ignoratio, eo quod veritatem imitentur, qui doctrinam in malitia adulterant. Silent enim piorum ora; 80luta vero blasphema omnis lingua; profanata sunt sancta; fugiunt precationis domos populi saniores, ut impietatis scholas, ac in solitudinibus ad DomiΟἰκτιρμοῦ. Ita quinque mss. Editi οίκτιρ μῶν. Paulo post eliti ἀνθρωπικῶν. Med., Harl., Coisl primus et Reg. secundus ut in textu. Vide Addenda. Παραπεσοῦσαι. Ita tres vetustissimi mss. Edili περιπεσοῦσαι. Non multo post editi κατεβάλλετο. Coisl. primus, Harl. et Reg. secundus κατα εβάλετο Εςεβλάστησεν. Ita Medicæus codex, accuratius quam editi εξεβλάστησαν. τοὺς ἐξεβλάστησεν 'Ανατέτραπται μὲν γὰρ τὰ τῆς εὐσεβείας δόγματα, συγκέχονται δὲ Ἐκκλησίας θεσμοί. Φιλαρχίαι δὲ τῶν μὴ φοβουμένων τὸν Κύριον ταῖς προστασίαις ἐπιπηδῶσι· καὶ ἐκ τοῦ προφανοῦς λοιπὸν ἄθλον δυσσεβείας ή προεδρία πρόκειται· ὥστε ὁ τὰ χαλεπώτερα βλασφημήσας εἰς ἐπισκοπὴν λαοῦ προτιμότερος. Οίχεται σεμνότης ἱερατική· ἐπιλελοίπασιν οἱ ποιμαίνοντες μετ' ἐπιστήμης ποίμνιον τοῦ Κυρίου· οἰκονομίας πτωχῶν εἰς ἰδίας ἀπολαύ σεις καὶ δώρων διανομάς παραναλισκόντων ἀεὶ τῶν φιλαρχούντων. Ημαύρωται κανόνων ἀκρίβεια· εξουσία τοῦ ἁμαρτάνειν πολλή. Οἱ γὰρ διὰ σπουδῆς ἀνθρωπίνης παρελθόντες ἐπὶ τὸ ἄρχειν ἐν αὐτῷ τούτῳ τῆς σπουδῆς τὴν χάριν ἀνταναπληροῦσι, τῷ πάντα πρὸς ἡδονὴν ἐνδιδόναι τοῖς ἁμαρτάνουσιν. Απόλωλε κρίμα δίκαιον· πᾶς τις τῷ θελήματι τῆς καρδίας αὐτοῦ πορεύεται. Η πονηρία ἄμετρος, οἱ λαοὶ ἀνουθέτητοι, οἱ προεστῶτες ἀπαρρησίαστα. Δούλοι γὰρ τῶν δεδωκότων τὴν χάριν, οἱ δι' ἀνθρώ των ἑαυτοῖς τὴν δυναστείαν κατακτησάμενοι. Ήδη δὲ καὶ ὅπλον τισὶ τοῦ πρὸς ἀλλήλους πολέμου ἡ ἐκδίκησις δῆθεν τῆς ὀρθοδοξίας, ἐπινενόηται· καὶ τὰς ἰδίας ἔχθρας ἐπικρυψάμενοι, ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἐχθραίνειν κατασχηματίζονται. Αλλοι δὲ, τὸν ἐπὶ τοῖς αἰσχίστοις ἐκκλίνοντες ἔλεγχον, τοὺς λαούς εἰς τὴν κατ' ἀλλήλων φιλονεικίαν ἐκμαίνουσιν, ἵνα ταῖς κοινοῖς κακοῖς τὸ καθ᾿ ἑαυτοὺς συσκιάσωσι. Διὸ καὶ ἄσπονδός ἐστιν ὁ πόλεμος οὗτος, τῶν τὰ πονηρὰ εἰργασμένων τὴν κοινὴν εἰρήνην, ὡς ἀποκαλύπτουσαν αὐτῶν τὰ κρυπτὰ τῆς αἰσχύνης, ὑφορωμένων. Ἐπὶ τούτοις γελῶσιν οἱ ἄπιστοι, σαλεύονται οἱ ὀλιγόπι στοι· ἀμφίβολος ἡ πίστις, ἄγνοια κατακέχυται τῶν ψυχῶν, διὰ τὸ μιμεῖσθαι τὴν ἀλήθειαν τοὺς δολοῦντας τὸν λόγον ἐν κακουργία. Σιγᾷ μὲν γὰρ τὰ τῶν εὐσεβούντων στόματα· ἀνεῖται δὲ πᾶσα βλάσ Επισκοπήν. Sic mass. et editio Haganoen. Aliæ ἐπίσκοπον. 'Αεί. Pro hac voce habent Med. et Harl. πάντα. Διὰ σπουδῆς ἀνθρωπίνης. Ita tres vetustissimi codices. Editi σπουδαῖς ἀνθρωπίναις. Ενδιδόναι. Ita Harl. cum aliis. Editi διδόναι. Μιμεῖσθαι. Med. μισεῖσθαι, eo quod oderint veritatem, etc.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. XCII. crymis manus attollunt. lervenerunt autem profecto et usque ad vos quæ in plerisque civitatibus geruntur. Nimirum populi cum uxoribus liberisque et ipsis senibus pro moenibus effusi, sub dio preces fundunt, ferentes omnes aeris injurias multa cum patientia, et auxilium a Domino exspectantes. φημος γλωσσα· ἐβεβηλώθη τὰ ἅγια, φεύγουσι τοὺς num in cœlis inhabitantem cum gemitibus et laεὐκτηρίους οίκους οἱ ὑγιαίνοντες τῶν λαῶν, ὡς ἀσεβείας διδασκαλεῖα· κατὰ δὲ τὰς ἐρημίας πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Δεσπότην μετὰ στεναγμῶν καὶ δα κρύων τὰς χεῖρας αίρουσιν. Έφθασε γὰρ πάν τως καὶ μέχρις ὑμῶν τὰ γινόμενα ἐν ταῖς πλείσταις τῶν πόλεων· ὅτι οἱ λαοὶ σὺν γυναιξὶ καὶ παιδίοις καὶ αὐτοῖς τοῖς πρεσβύταις, πρὸ τῶν τειχῶν ἐκχυθέντες, ἐν τῷ ὑπαίθρῳ τελοῦσι τὰς προσευχάς, φέροντες πάσας τὰς ἐκ τοῦ ἀέρος κακοπαθείας σὺν πολλῇ τῇ μακροθυμίᾳ, τὴν παρὰ τοῦ Κυρίου ἀντίληψιν ἀναμένοντες 3. Τίς θρήνος τῶν συμφορῶν τούτων ἄξιος; ποῖαι πηγαὶ δακρύων κακοῖς τοσούτοις ἀρκέσουσιν; Ἕως οὖν ἔτι δοκοῦσιν ἑστάναι τινὲς, ἕως ἔτι ίχνος τῆς παλαιᾶς καταστάσεως διασώζεται, πρὶν τέλεον ταῖς Ἐκκλησίαις ἐπέλθῃ τὸ ναυάγιον, ἐπείχθητε πρὸς ἡμᾶς, ἐπείχθητε ἤδη, ναὶ δεόμεθα, ἀδελφοί γνησιώτατοι· δότε χεῖρα τοῖς εἰς γόνυ κλιθεῖσι. Συγκινηθήτω ἐφ' ἡμῖν τὰ ἀδελφικὰ ὑμῶν σπλάγχνα, προχυθήτω δάκρυα συμπαθείας. Μὴ περιίδητε τὸ ἥμισυ τῆς οἰκουμένης ὑπὸ τῆς πλάνης καταποθέν· μὴ ἀνάσχησθε ἀποσβεσθῆναι τὴν πίστιν, παρ' οἷς πρῶτον ἐξέλαμψε. Τί οὖν ποιήσαντες ἀντιλήψεσθε τῶν πραγμάτων, καὶ πῶς τὸ πρὸς τοὺς θλιβομένους συμπαθὲς ἐπιδείξεσθε οὐ παρ' ἡμῶν πάντως δεήσει μαθεῖν ὑμᾶς· ἀλλ᾿ αὐτὸ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὑμῖν ὑποθήσεται. Πλήν γε ὅτι τάχους χρεία πρὸς τὸ περισώσασθαι τοὺς περιλειφθέντας, καὶ παρουσίας ἀδελφῶν πλειόνων, ὥστε πλήρωμα είναι συνόδου τοὺς ἐπιδημοῦντας, ἵνα μὴ μόνον ἐκ τῆς τῶν ἀποστειλάντων σεμνότητος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ οἰκείου ἀριθμοῦ τὸ ἀξιόπιστον ἔχωσιν εἰς διόρθωσιν· οἱ καὶ τὴν ἐν Νικαίας γραφεῖσαν παρὰ τῶν Πατέρων ἡμῶν πίστιν ἀνανεώσονται, καὶ τὴν αἵρεσιν ἐκκηρύξω σι καὶ ταῖς Ἐκκλησίαις τὰ εἰρηνικὰ διαλέ ξονται, τοὺς τὰ αὐτὰ φρονοῦντας συνάγοντες εἰς ὁμόνοιαν. Τοῦτο γὰρ δήπου τὸ πάντων ἐλεεινότατον, ὅτι καὶ τὸ δοκοῦν ὑγιαίνειν ἐφ' ἑαυτὸ ἐμερίσθη· καὶ περιέστηκεν ἡμᾶς, ὡς ἔοικε, παραπλήσια πάθη τοῖς ποτὲ κατὰ τὴν Ούεσπασιανοῦ πολιορκίαν τὰ Ἱεροσόλυμα περισχοῦσιν. Ἐκεῖνοί τε γὰρ ὁμοῦ μὲν τῷ ἔξωδεν συνείχοντο πολέμῳ, ὁμοῦ δὲ καὶ τῇ ἔνδοθεν στάσει τῶν ὁμοφύλων κατανηλίσκοντο. Ἡμῖν δὲ πρὸς τῷ φανερῷ πολέμῳ τῶν αἱρετικῶν ἔτι καὶ ὁ παρὰ τῶν δοκούντων ὀρθοδοξεῖν ἐπαναστάς, πρὸς ἔσχατον ἀσθενείας τὰς Ἐκκλησίας κατήγαγεν. Εφ' ἅπερ καὶ μάλιστα τῆς παρ' ὑμῶν χρήζομεν βοηθείας, ὥστε τοὺς τὴν ἀποστολικὴν ὁμολογοῦντας Έφθασε γάρ. Ita tres vetustissimi codices: Witi Έφθασε δέ. Ibidem πάντως additum ex quinque mss. Editi τὰ γενόμενα. Plerique mss. τὰ για όμενα. Παιδίοις. Ita Harl. Med. et Coisl. primus. Editi παισί. Ibidem editi πρὸ τῶν πυλῶν. Sex mss. ut in textu. Αρκέσουσιν. lta tres vetustissimi mss. Qua tuor alii εξαρκέσουσι. Editi επαρκέσουσι. Επέλθῃ. Uterque Regius et Coisl. primus ἐπελθεῖν. Επιδείξεσθε. Coisl. primus et Harl. ἐπιδείξησθε. 47) Μαθεῖν. Ita tres vetustissimi mss. Editi μαν 3. Quæ lamentatio his calamitatibus digna? quales lacrymarum fontes his malis pares erunt? Itaque, dum adhuc nonnulli videntur stare, dum adhuc veteris status vestigium servatur, priusquam cumulatum Ecclesiis superveniat naufragium, festinale ad nos, jam festimate, ita prccamur, fratres germanissimi: in genua provolutis manum porrigile. Fraterna vestra viscera commoveantur nostra causa, profundantur lacrymæ commiserationis. Mediam orbis partem ab errore absorberi ne sinatis nec fidem apud eos feratis exstingui, apud quos primum illuxit. Quid igitur facto opus ɛit, ut rebus nostris subveniatis, et quomodo commiserationem ostendatis erga divexatos, nullo modo a nobis necesse erit vos discere: sed sanctus ipse Spiritus vobis suggeret. Αt certe celeritate opus est ad eos, qui supersunt, servandos, et plurinui fratrum præsentia, ut synodi numerum expleant, qui huc advenient, ut non solum ex eorumi qui miserint gravitate, sed etiam ex suo ipsorum numero pondus atque auctoritatem ad res emendandas habeant: qui et fidem in Nicæa a nostris Patribus scriptam instaurent, et hæresim prescribant, et Ecclesiis loquantur pacifica, eos qui idem sentiunt, ad concordiam adducentes. Hoc enim profecto omnium maxime dignum est miseratione, quod et ea pars quæ videtur esse sana, divisa 186 est in semetipsam: ac nos circumstant, ut verisimile est, similes calamitates his, quæ olimn llierosolymis, Vespasiano obsidente, acciderunt. Illi enim simul˚et externo premiebantur bello, et domestica tribulium seditione absumebantur. Apud nos autem, præter apertum hæreticorum bellum, aliud praeterea ab iis, qui videntur recte sentire, excitatum, ad extremam debilitatem Ecclesias perduxit. Ob quæ et maxime indigemus auxilio vestro, ut qui apostolicam profitentur fidem, excogitata a se su hiθάνειν. Paulo post Regius uterque et Coisl. primus ὑπολειφθέντας. Εκκηρύξωσι. Ita tres vetustissimi codices: tres alii Εκκηρύξουσι. Editi έκριζώσουσι, eradica bant. Ex hac autem vetustissimorum codicum scriplura patet similiter legendum esse ανανεώσωνται οι διαλέξωνται, quod lucem affert verborum complexioni. Συνάγοντες. Harl. et Coisl. primus συναγαγόντες. Paulo post editi ελεεινότερον. Seplein mss. ut in textu. ᾿Ορθοδοξείν. Harl., Vat. et Reg. primus ὁμοδοξείν.

a sinata dissolventes, deinceps auctoritati Ecclesiæ Λ πίστιν, ἃ παρεπενόησαν σχίσματα διαλύσαντας, subjiciantur, ut perfectum fiat Christi corpus jam in omnibus membris integritati restitutum; ac non solum aliorum bona laudemus, id quod nunc facimus, sed etiam nostras ipsorum Ecclesias in pristinum rectæ fidei decus restitutas videamus. Revera enim laude summa dignum est, quod a Domino pietati vestræ datum est, adulterinum quidem a probo ac puro discernere, Patrum vero fidem sine ulla dissimulatione prædicare quam quidem et nos suscepimus, agnovimusque apostolicis notis signatam: eique et cæteris omnibus, quæ in synolico scripto canonice et legitime statuta sunt, assentimur. EPISTOLA XCIII. ὑποταγῆναι τοῦ λοιποῦ τῇ αὐθεντίᾳ τῆς Ἐκκλησίας· ἵνα ἄρτιον γένηται τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, πᾶσι τοῖς μέλεσιν εἰς ὁλοκληρίαν ἐπανελθόν· καὶ μὴ μόνον τὰ παρ' ἑτέροις μακαρίζωμεν ἀγαθὰ, ὅπερ νῦν ποιοῦ μεν, ἀλλὰ καὶ τὰς ἡμετέρας αὐτῶν ἐπίδωμεν Ἐκκλη σίας τὸ ἀρχαῖον καύχημα τῆς ὀρθοδοξίας ἀπολαβούσας. Τῷ ὄντι γὰρ τοῦ ἀνωτάτου μακαρισμοῦ ἄξιον τὸ τῇ ὑμετέρᾳ θεοσεβείς χαρισθέν παρὰ τοῦ Κυρίου τὸ μὲν κίβδηλον ἀπὸ τοῦ δοκίμου καὶ καθαροῦ διακρίνειν, τὴν δὲ τῶν Πατέρων πίστιν ἄνευ τινὸς ὑπου στολῆς κηρύσσειν· ἦν καὶ ἡμεῖς ἐδεξάμεθα, καὶ ἐπέγνωμεν ἐκ τῶν ἀποστολικῶν χαρακτήρων μετ μορφωμένην, συνθέμενοι καὶ αὐτῇ καὶ πᾶσι τοῖς ἐν τῷ συνοδικῷ γράμματι κανονικῶς καὶ ἐνθέσμως δεδογματισμένοις. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΑΓ. Docet Basilius bonum esse et perutile quotidie communicare: observat quater singulis hebdomadibus Cæsarienses, atque etiam sæpius communicare. Respondet alteri quæstioni an persecutionis tempore liceat communionem manu sua accipere, si nec presbyter adsit nec diaconus. Al Casariam patriciam, de communione. Singulis etiam diebus communicare, ac participer esse sancti corporis et sanguinis Christi, bonum est et perutile: cum ipse perspicue dicat: Qui comedit meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aternam '. Quis enim dubitat quin vitæ continenter esse participem nihil aliud sit quam multiplici ratione vivere? Nos quidem quater singulis hebdomadibus communicamus, Dominica die, quarta die, in parasceve et Sabbat», et aliis diebus, si sancti alicujus memoria recola - tur. Quod autem persecutionum temporibus cogitur quis, absente sacerdote aut 187 diacomo, • Joan. vi, 55. • Alias CCLXXXIX. Scripta circa ann. 372. "Α παρεπενόησαν. lta Coisl. et Harl. Editi ἅπερ ἐπενόησαν. Πρὸς Καισαρίαν πατρικίαν, περὶ κοινωνίας. Καὶ τὸ κοινωνεῖν δὲ καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν, καὶ μεταλαμβάνειν τοῦ ἁγίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, καλὸν καὶ ἐπωφελές· αὐτοῦ σαφῶς λέγο τος· Ο τρώγων μου τὴν σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἔχει ζωὴν αἰώνιον. Τίς γὰρ ἀμφιβάλλει, ὅτι τὸ μετέχειν συνεχῶς τῆς ζωῆς οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ ζῆν πολλαχῶς; Ἡμεῖς μέντοιγε τέταρτον καθ᾿ ἑκάστην ἑβδομάδα κοινωνοῦμεν, ἐν τῇ Κυριακῇ, ἐν τῇ τετράδι, καὶ ἐν τῇ παρασκευῇ, καὶ τῷ Σαββάτῳ, καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις ἡμέραις, ἐὰν ἡ μνήμη ἁγίου τινός. Τὸ δὲ ἐν τοῖς τοῦ διωγμοῦ καιροῖς ἀναγκάζεσθαί τινα, μὴ παρόντος ἱερέως ἢ λειτουρ Ἐν τῷ συνοδικῷ. Exstat synodica illa epistola, Græce quidem apud Sozomenum et Theodo retum, Latine vero in collectione Romana ex veleribus monumentis descripta. Sed cum synodus in hac epistola doceat Patrem et Filium et Spiritum sanctum unius esse hypostasis et essentia, τῆς αὐτ τῆς ὑποστάσεως καὶ οὐσίας, quomodo Basilius et cuin eo plures alii, qui unam in tribus hypostasim ferre non poterant, omnibus tamen, quæ synodi lit teris continentur, declarant se assentiri? Magnum sane indicium hanc vocem υποστάσεως subdititiam esse et assutam. Sed huc accedit cum ipsa epistola ab Holstenio edita, in qua legitur tantum Patrem et Filium unius esse substantia, tum maxime ipsius Basilii testimonium, qui in epist. 214 docet ipsos etiam Occidentales dicrimen inter essentiam et hypostasim subindicasse; siquidem in litteris suis, cum linguæ suæ inopiam suspectam haberent, essentiæ nomen Græca lingua ediderant. Non ergo dixerunt Occidentales Patrem et Filium ejusdem esse ὑποστάσεως καὶ οὐσίας, sed tantum ejusdemn ούτ σίας, omissa bypostasis voce. Αtque inde etiam colligitur eos non Græce scripsisse, nec epistolam, quæ est apud Sozomenum et Theodoretuni, primarium esse et germanissimum exemplar, ut eruditus editor litterarum summorum pontificum contra Tillemontium et alios contendit, sed potiori jure hanc laudem editæ ab Holstenio epistolæ Latinæ tribuendam. Πρὸς Καισαρίαν. Colbertinus codex πρὸς Καισάριον πατρίκιον, περὶ κοινωνίας. In quodam codice Regio occurrit fragmentum hujus epistola sic inscriptum: Ἐκ τῆς πρὸς Καισάριον ἐπιστο λῆς. Επ epistola ad Casarium. Οὐδὲν ἄλλο. Quidam niss. οὐδὲν ἄλλο τι. Αγίου. Ita duo codices Coisliniani, Val., Paris., Clarom., unus Regius et unus Colb. Non legitur hæc epistola in codice Harlæano. Editi μάρ τυρος, quam lectionem tuetur Combefisius, et Scul tetum castigat, quod reddiderit, alicujus sancti. cum soli martyres illis temporibus colerentur. Sed ne id quidem Combefisio concedi potest, martyres solos tunc coli solitos fuisse, Narrat Basilius in epistola ad Ambrosium, Dionysio Mediolanensi eumdem ac martyribus honorem delatum fuisse ab incolis illius loci, in quo sepultus fuerat. Nec minor fuit Gregorii apud Neocæsarienses celebritas. Athanasii et Basilii dies festos nemo nescit station post eorum mortem celebratos fuisse. Atque etiamsi demus Combelisio quod contendit, non idcirco mutandus erit contextus. His enim vocibus, Si sancti alicujus memoria recolatur, nihil vetat apostolos et martyres intelligere. Sic enim Paulum de signat Basilius in epist. 204, sic designantur sacri scriptores in libro secundo adversus Eunomium, n. 8. Sed quod nullum prorsus difficultati locum relinquit, Gregorius Nyssenus, Orat. in laudes Basilii, pag. 485, negat celebritatem illius diei minerem videri debere aliis sanctorum festis diebus, v ἐπὶ τοῖς ἁγίοις ἑορτῶν.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. XCIV. non esse supervacuum est ostendere; quia hoc diuturna consuetudo ipsis rebus confirmat. Omnes enim in solitudinibus monachi, ubi non est sacerdos, communionem domi servantes, suis ipsorum manibus sumunt. Alexandriæ autem et in Ægypto unusquisque etiam de plebe ut plurimum habet domi communionem, et quando vult, per se ipse fit illius particeps. Postquam enim semel sacerdos sacrificium absolvit, ac porrexit: qui illud, ut totum simul accepit, is dum quotidie participat, merito credere debet se ab eo qui dedit participare et accipere. Enimvero etiam in Ecclesia sacerdos porrigit partem: quam qui suscipit, cum omni po testate retinet, et sic ori admovet propria manu. Itaque idem valet, sive quis partem unam a sacerdote accipiat, sive mullas simul. γοῦ, τὴν κοινωνίαν λαμβάνειν τῇ ἰδίᾳ χειρί, μηδαμῶς communionem sua ipsius manu accipere, id grave εἶναι βαρύ περιττόν ἐστι ἀποδεικνύναι, διὰ τὸ καὶ τὴν μακρὰν συνήθειαν τοῦτο δι' αὐτῶν τῶν πραγμάτων πιστώσασθαι. Πάντες γὰρ οἱ κατὰ τὰς ἐρή μους μονάζοντες, ἔνθα μὴ ἔστιν ἱερεὺς, κοινωνίαν οίκοι κατέχοντες, ἀφ' ἑαυτῶν μεταλαμβάνουσιν. Ἐν Ἀλεξανδρείᾳ δὲ καὶ ἐν Αἰγύπτῳ ἕκαστος καὶ τῶν ἐν λαῷ τελούντων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἔχει κοι γωνίαν ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, καὶ ὅτε βούλεται μεταλαμβάνει δι' ἑαυτοῦ. "Απαξ γὰρ τὸν θυσίαν τοῦ ἱερέως τελειώσαντος καὶ δεδωκότος, ὁ λαβὼν αὐτὴν ὡς ὅλην ὁμοῦ, καθ' ἑκάστην μεταλαμβάνων, παρὰ τοῦ δεδωκότος εἰκότως μεταλαμβάνειν καὶ ὑποδέ χεσθαι πιστεύειν ὀφείλει. Καὶ γὰρ καὶ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ὁ ἱερεὺς ἐπιδίδωσι την μερίδα, καὶ κατέχει αὐτ τὴν ὁ ὑποδεχόμενος μετ' ἐξουσίας ἁπάσης, καὶ οὕτω προσάγει τῷ στόματι τῇ ἰδίᾳ χειρί. Ταυτόν τοίνυν ἐστὶ τῇ δυνάμει, εἴτε μίαν μερίδα δέξεται τις παρὰ τοῦ ἱερέως, εἴτε πολλὰς μερίδας ὁμοῦ. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΔ'. EPISTOLA XCIV. Cum amplissimum ædificium construeret Basilius, inde illius accusandi arrepta causa: huc accesserun! ab episcopis dissidentibus alia criminationes. Primam accusationem repellit, ac ædificium suum imperatoris judicio comprobatum, el rei publicæ utile esse docet. Cæleras differt in aliud tempus. Interim præsidem rogut ut Alexandri factum imitetur. Ηλίᾳ ἄρχοντι τῆς ἐπαρχίας Ορμησα μὲν καὶ αὐτὸς καταλαβεῖν σου τήν τι μιότητα, ὡς ἂν μὴ τῇ ἀπολείψει ἔλαττόν τι ἔχοιμι τῶν διαβαλλόντων· ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἡ ἀρρωστία τοῦ σώ ματος διεκώλυσε, σφοδρότερον πολλῷ τῆς συνηθείας ἐπιθεμένη, ἀναγκαίως ἦλθον ἐπὶ τὸ γράμμα. Εγώ τοίνυν, ὦ θαυμάσιε, συντυχών πρώην τῇ τιμιότητί του, ὥρμησα μὲν καὶ περὶ πάντων τῶν κατὰ τὸν βίον μου πραγμάτων ανακοινώσασθαί σου τῇ φρονήσει· ώρμησα δὲ καὶ τῶν Ἐκκλησιῶν ἕνεκα ποιή σασθα! τινα λόγον, ὡς ἂν μὴ ταῖς μετὰ ταῦτα διαβολαῖς χώρα τις υπολείποιτο. Αλλ' ἐπέσχον ἐμαυτὸν, λογιζόμενος περίεργον είναι παντελῶς, καὶ πέρα του μέτρου φιλότιμον, ἀνδρὶ τοσοῦτον πλη Ερήμους. Multi mss. ἐρημίας. Καὶ ὅτε βούλεται, etc. Haec desunt in editis, at leguntur in codicibus Med., Coisl. primo, Vat. et pluribus aliis. α Μεταλαμβάνειν. Nonnulli mss. μεταλαμβάνει. Idem ex Theodoro Studita quæsitum cum esset, non idem responsum dedit ac Basilius. Interrogatus enim an per se ipsi monachi et moniales Eucharistiam accipere possint, respondet in epist. 219 libri secundi, pag. 748, ne sacra quidem donaria tangere licitum esse, ἅπτεσθαι οὐδὲ τῶν θείων ἀναθημάτων, iis qui sacerdotii participes non sunt, nec, nisi forte necessitate urgente, si desit presbyter vel diaconus, per seipsum sumere Eucharistiam. Quomodo autem tunc sumenda sit, sic prascribit: Τιθεμένης βίβλου ἱερᾶς, καὶ ἐφαπλουμένης οθόνης καθαρᾶς, ἡ ἱερᾶς ἐπικαλυμματίδος, ἐκεῖσε του δώρου ἀπὸ χειρὸς σὺν φόβῳ προτεθέντος, μετὰ τὴν ὑμνῳδίαν ἀπὸ στόματος ληπτέον· εἶθ᾽ οὕτω διακλύσεως οίνου γινομένης τῷ λαμβάνοντι Posito sacro libro, extensoque puro linteo, aut sacro velamine, deposita prius illic e manu cum metu sacra Eucharistia, post hymnorum recitationem ore sumi debet. Postea, qui accepit, abluere os vino debet. Ηλίᾳ, etc. Deest Heliæ nomen in codicibus Med. et Coisl. primo: reperitur in Reg. utroque, Heliæ rectori provinciæ Volebam et ipse tuam dignitatem adire, ne ob absentiam minus aliquid haberem, quam qui calumniantur; sed quia infirma corporis valetudo prohibuit, solito longe vehementius ingruens, ne cessario ad scribendum veni. Ego igitur, vir admirande, cum nuper una cum tua praestantia versarer, volebam et de omnibus meis exterioribus negotiis cum tua prudentia communicare; volebam et de Ecclesiis sermonem instituere, ut nihil postea calumniis loci relinqueretur. Sed me repressi, omnino praeposterum esse existimans, ac immode ratum studium, viro tanta negotiorum multitudine onerato curas adhuc, easque non necessarias, inji Coisl. secundo, Paris., et secunda manu in Harlæano. Κατὰ τὸν βίον. Pronomen quod sequitur, referri delet ad πραγμάτων. Non enim id dicit Basilius, quod ab eo dictum existimarunt eruditi, voluisse se totius vitæ suæ rationem Heliæ reddere. Distinguit enim negotia illa, de quibus voluerat cum Helia communicare, a negotiis ecclesiasticis, id est ad fidem et disciplinam pertinentibus. Nequaquam autem poterat vitæ suæ rationem reddere, quin simul de rebus ecclesiasticis ageret. Illa ergo κατά βίον πράγματα sunt negotia exteriora, sive, ut vocant, temporalia. In epist. 81 digniorem episcopalu existimat senem omnibus virtutibus ornatum, quam juvenem ad hoc tantum idoneum ut mittatur et exteriora negotia pertractet, πρὸς τὸ πέμπεσθαι καὶ τὰς βιωτικὰς ἀνύειν χρείας. Eodem sensu usurpantur in epist. 195, ἀσχολίαι τῶν κατὰ τὸν βίον πραγμάτων. Ποιήσασθαι. Fditi τοῦ ποιήσασθαι, sed deest articulus in omnibus mss. Paulo post editi ὑπολίποιτο. Quinque mss. ut in textu. Καὶ πέρα. Ita mss. omnes: editio prima Paris. καὶ παρά. Paulo post Coisl. primus ανδρι τοσούτῳ. Alias CCCLXXII. Scripta anno 372. !

cere. Ad hac, dicetur euim quod res est, et alias θος πραγμάτων ἐξηρτημένῳ ἔτι καὶ τὰς ἔξω τῶν timui ne forte in necessitatem veniremus vulnerandæ mutuis altercationibus animæ tuæ, quæ pura sua in Deum pietate perfectam religiosi cultus mercedem percipere debet. Nam revera si ipsi te ad nos abstrahamus, parum tibi otii ad res publicas rel.nquemus; ac idem fere fac.emus, ac si quis nauelerum, 188 qui navem nuper compactam in magna gubernat tempestate, sarcinis movis prægravet, cum aliquid detrahere oneris, et quantum fieri potest allevare oporteat. Unde mihi videtur et magnus imperator, ubi nostram hanc sollicitudinem perspexit, veniam did sse, ut Eclesias per nos ipsi administraremus. Jam vero eos qui sinceris fuis auribus obstrepunt, interrogatos volo, quid a nob.s rebus pulcis allatum sit detrimenti? quid parvum magnumive in rebus communibus nostra Ecclesiarum gubernatione ledatur? nisi quis dicat damnum ab eo rebus afferri, qui precationis domum magnifice exstructam erigit Deo nostro, et ædes circum iliam, aliam quidem iberali specie, episcopo privatim addictam, alias vero interiores Dei famulis ex ordine distributas; quarum usus commanis vobis rectoribus, et vestro comitatui. Ecquem injuria aflcimus, dum peregrinis, sive hac transeuntibus, sive med·la aliqua ob morbum indigentibus hospitia construimus, atque sic necessarium constituimus solatium, ægrorum curatores, medicos, jumenta, deductores? Quibus necesse fuit et artes adjungi, tum quæ ad vitam sunt necessariæ, tum quæ ad honestius vitæ institutum fuerunt excogitatæ: alias rursus ædes ad facienda opera idoneas, quæ omnia ipsi loco ornatumn, et rectori nostro gloriam ferunt, laude in eum redundante. Tu certe non idcirco ad nos regendos invitus adductus es, quod solus animi magnitudine possis opera collapsa instaurare, loca non habitata incolis complere, et uno verbo solitudines in urbes transformare. Qui igitur ad hæc se adjutorein præbet, eum abigere et injuriis afficere consentaneum, an honorare ac colere? Neque existimes, vir optime, verba tantum esse quæ dicimus: siquidem jam in opere versamur, cum materiam hactenus comportaverimus. Hæc igitur ad nostram ἀναγκαίων ἐπιβάλλειν φροντίδας. Ομοῦ τε (εἰρήσε ται γὰρ ταληθές), καὶ ἄλλως ώκνησα μήποτε εἰς ἀνάγκην ἔλθωμεν ταῖς κατ᾿ ἀλλήλων ἀντιλογίαις τρῶσαι τὴν ψυχήν σου, ἐφείλουσαν ἐν τῇ καθαρά περὶ τὸν Θεὸν εὐλαβείᾳ τέλειον τὸν μισθὸν τῆς θεο σεβείας καρποῦσθαι. Τῷ ὄντι γὰρ, ἐάν σε πρὸς ἑαυτοὺς ἐπιστρέψωμεν ἡμεῖς, ολίγην σοι σχολὴν πρὸς τὰ δημόσια καταλείψομεν· καὶ παραπλήσιον ποιήσομεν, ὥσπερ ἂν εἴ τις κυβερνήτην, νεοπαγή ναῦν ἐν μεγάλῳ κλύδωνι διευθύνοντα, τῇ προσθήκη του φόρτου καταβαρύνοι, δέον ἀταιρεῖν τι τῶν ἀγω γίμων, καὶ συνεπικουφίζειν ὡς δυνατόν. "Οθεν μει δοκεῖ καὶ βασιλεὺς ὁ μέγας, τὴν πολυπραγμοσύνην ἡμῶν ταύτην καταμαθών, ἑᾶσαι ἡμᾶς ἐφ' ἑαυτῶν τὰς Εκκλησίας οἰκονομεῖν. Τοὺς μέντοι ταῖς ἀδόλοις ἀκοαῖς σου παρενοχλοῦντας ἐρωτηθῆναι βούλομαι, το χεῖρον ἔχει τὰ δημόσια παρ' ἡμᾶς; ἢ τί μικρὸν ἢ μεῖζον τῶν κοινῶν ἐκ τῆς ἡμετέρας περὶ τὰς Ἐκκλη σίας οἰκονομίας ἠλάττωται; πλὴν εἰ μή τις λέγοι βλάβην τοῖς πράγμασι φέρειν, ο κον εὐκτήριον μεγαλοπρεπῶς κατεσκευασμένον ἀναστῆσαι τῷ Θεῷ ἡμῶν, καὶ περὶ αὐτὸν οἴκησιν, τὴν μὲν ἐλευθέριον εξηρημένην (β) τῷ κορυφαίῳ, τὰς δὲ ὑποβεβηκυίας τοῖς θεραπευταῖς τοῦ θείου διανενεμημένας ἐν τάξει, ὧν ἡ χρῆσις κοινὴ πρός τε ὑμᾶς τοὺς ἄρχοντας και τοὺς παρεπομένους ὑμῖν. Τίνα δὲ ἀδικοῦμεν, κατ αγώγια τοῖς ξένοις οἰκοδομούντες, τοῖς τε κατὰ πάρ οδον ἐπιφοιτῶσι καὶ τοῖς θεραπείας τινὸς διὰ τὴν ἀσθένειαν δεομένοις, καὶ τὴν ἀναγκαίαν τούτοις παρα μυθίαν ἐγκαθιστώντες, τοὺς νοσοκομοῦντας, τους ιατρεύοντας, τὰ νωτοφόρα, τους παραπέμποντας Τούτοις ἀνάγκη καὶ τέχνας ἔπεσθαι, τάς τε πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίας, καὶ ὅσαι πρὸς εὐσχήμονα βίου διαγω γὴν ἐφευρέθησαν· οἴκους πάλιν ἑτέρους ταῖς ἐργα σίαις ἐπιτηδείους, ἅπερ πάντα τῷ μὲν τόπῳ κόσμος. τῷ δὲ ἄρχοντι ἡμῶν σεμνολόγημα, ἐπ' αὐτὸν τῆς εὐ φημίας ἐπανιούσης. "Ος γε οὐδὲ τούτου ἕνεκεν πρὸς τὴν ἐπιστασίαν ἡμῶν ἐξεβιάσθης, ὡς μόνος ἐξαρκῶν τῷ μεγέθει τῆς γνώμης τά τε κατεῤῥυηκότα τῶν ἔργων ἀναλαβεῖν, καὶ οἰκίσαι τὰς ἀοικήτους, καὶ ὅλως εἰς πόλεις τὰς ἐρημίας μετασκευάσαι. Τὸν οὖν εἰς ταῦτα συνεργοῦντα ἐλαύνειν καὶ ὑβρίζειν, ἢ τιμᾷν καὶ περιέπειν, ἀκολουθότερον ἦν; Καὶ μὴ coram rectore defensionem dicta sint. Quæ autem οίηθῇς, ὦ ἄριστε, λόγον μόνον εἶναι τὰ παρ' ἡμῶν· par est adversus accusatorum querelas, ut Christiano et amico existimationem meam curæ habenti, respondere, ea nunc necesse est prætermittere, ut et epistolae modo longiora, et aliunde inanimis epiΕπιστρέψωμεν. Ita mss. summo consensu. Editi επιστρέψομεν. Οικονομίας. Hæc vox addita ex novem mss. Paulo post editi μεγαλοπρεπές mss. summo consensu μεγαλοπρεπώς. Εξηρημένην. Hæc scriptura, quamvis in editis tantum ac Coisl. primo occurrat, videtur tamen ei praferenda, quam habent ali mss. ἐξηρτη μένην. Paulo post editi εντάξαι, pro quo ex tnss. posuimus ἐν τάξει. eos Παραπέμποντας. Deductores, il est, qui obviam ibant, et abeuntes deducebant, Videtur ἤδη γὰρ ἐσμεν ἐν τῷ ἔργῳ, τὰς ύλας τέως συμπο ριζόμενοι. Τὰ μὲν οὖν πρὸς τὴν τοῦ ἄρχοντος ἀπο λογίαν τοιαῦτα. "Α δὲ δεῖ πρὸς τὰς τῶν φιλαιτίων μέμψεις, ὡς Χριστιανῷ καὶ φίλῳ πεφροντικότι honoris causa boc munus clericis sæpe commissum fuisse. Nam Basilius in epist. 243 testatur Arianos sibi omnia ecclesiastica muma arrogare, in his ut deducant proficiscentes. Queritur in epist. 98, quod se Meletius et Theodotius perfunctorie invitaverint, nec quemquam miserint, qui iterum admoneret aut deduceret. (Vide Addenda.) Τῶν ἔργων. Ita tres vetustissimi codices, Harl., Med. et Coisl. primnus. Sex alii mss. non ita vetusti pro his vocibus habent τῷ χρόνῳ. Editi utrumque habent τῶν ἔργων et τῷ χρόνῳ.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. XCV. αψύ sus nostri tempus nonnullorum calumniis inductus, aliquid de tua in me benevolentia remittere cogaris, fac idem quod Alexander. Nam et illum ferunt, cum quidam ex familiaribus calumnia appeteretur, aurium quidem alteram accusatori præbuisse, alteram vero diligenter manu occlusisse: demonstrantem, oportere ut qui recte judicaturus est, non totus statim a præoccupantibus abducatur, sed dimidium auditus integrum ad defensionem servel absenți ἡμῶν τῆς ὑπολήψεως ἀποκρίνασθαι, ἀναγκαῖον νῦν stolis non tuto committenda. Sed ne ante congresἀποσιωπῆσαι, ὡς καὶ μακρότερα τοῦ μέτρου τῆς ἐπιστολῆς, καὶ ἄλλως οὐκ ἀσφαλῆ γράμμασιν ἀφύχοις καταπιστεύεσθαι. Ἵνα δὲ μὴ τὸν πρὸ τῆς συντυχίας χρόνον, ταῖς διαβολοῖς τινων ὑπαχθείς, ὑφεῖναι τι τῆς περὶ ἡμᾶς εὐνοίας ἀναγκασθῇς, τὸ τοῦ ᾿Αλεξάνδρου ποίησον. Καὶ γὰρ ἐκεῖνόν φασι, διαβαλλομένου τινὸς τῶν συνήθων, τὴν μὲν ἑτέραν τῶν ἀκοῶν ἀνεῖναι τῷ διαβάλλοντα, τὴν δὲ ἑτέραν ἐπιμελῶς ἐπιφράξασθαι τῇ χειρί· ἐνδεικνύμενον, ὅτι δέοι τὸν ὀρθῶς κρίνειν μέλλοντα μὴ ὅλον εὐθὺς τοῖς προλα βοῦσιν ἀπάγεσθαι, ἀλλὰ τὸ ἥμισυ τῆς ἀκροάσεως ἀκέραιον διασώζειν πρὸς ἀπολογίαν τῷ μὴ παρόντι. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΕ'. 189 EPISTOLA XCV. Invitatus a Meletio et Theodoto Basilius ad diem festum, medio mense Junio celebrandum, scripserat ad Eusebium per Theophrastum diaconum. Quo mortuo ante perlatas litteras, cum dies tan um triginta superessent, litteras illas misit Basilius Eustathio, ut cito perferrentur ad Eusebium. Declaral Basilius se ad hunc locum et diem venturum, si ipse eliam veniat Eusebius: secus vero, nequaquam iturum, sed potius profecturum ad ipsum Eusebium. Eusebis, episcopo Samosatorum. Cum dudum scripsissem pietati tuæ tum aliis de rebus, tum ut in unum veniremus, spe excidi, non perlatis in manus dignitatis tuæ litteris, quas beatus diaconus Theophrastus accepit quidem, dum necessario ad circuitum quemdam conficiendum peregrinamur, sed minime transmisit ad tuamı pietatem, eo quod illum morbus, ex quo mortuus est, antéverterit. Unde tam sero veni ad scribendum, ut ob summas temporis angustias nihil sit utilitatis ex his litteris exspectandum. Nam religiosissimus episcopus Meletius et Theodotus mihi præcepere ut ad ipsos proficiscar; tum ad amoris significationem congressum offerentes, tum etiam emendationem aliquam eorum, quæ nunc molestiam afferunt, fieri volentes. Indixerunt autem nobis tempus quidem conveniendi, medium mensem Junium proxime sequentem: locum vero Plarganum, locum insignem martyrum splendore, ac frequentissimo conventu singulis annis ab ipsis celebrato. Cum autem mibi, postquam reditu meo didici beatum diaconum obiisse, et litteras apud me inertes jacere, oliandum non esset, eo quod adhuc triginta tres dies nobis ad diem constitutum supersint; misi celeriter ad reverendissimum fratrem Eustathium comministrum nostrum has litteras, ut ipsius opera transmittantur ad tuam gravitatem, ac cito rursus responsa ad nos referantur. Etenim si fieri potest, aut alioqui placitum tibi, ut co veΕυσεβίῳ, ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. Πάλαι ἐπιστείλας τῇ θεοσεβείᾳ σου ἄλλων τέ τινων ἕνεκεν καὶ τοῦ συντυχεῖν ἡμᾶς ἀλλήλοις, διἡμαρτον τῆς ἐλπίδος, οὐκ ἀφικομένων των γραμμά των εἰς τὰς χεῖρας τῆς σῆς τιμιότητος, τοῦ μακα ρίου διακόνου Θεοφράστου δεξαμένου μὲν τὰ γράμ ματα ἡμῶν ἐπί τινα περιοδείαν ἀναγκαίως ἀποδη μούντων μὴ διαπεμψαμένου δὲ τῇ θεοσεβείᾳ σου, τῷ προκαταληφθῆναι τῇ ἀγἑωστία ὑφ' ἧς ἐτελεύτησεν. Οθεν τοσοῦτον ὕστερος ἦλθον τοῦ καιροῦ πρὸς τὸ γράφειν, ὥστε μηδὲ ὄφελός τι ἐλπίζειν ἐκ τῆς ἐπιστολῆς ἔσεσθαι ταύτης, εἰς στενὸν παντελῶς κατακλεισθέντος τοῦ χρόνου. Ο γάρ τοι θεοφιλέ στατος ἐπίσκοπος Μελέτιος καὶ Θεόδοτος ἐπέταξαν ἡμῖν πρὸς αὐτοὺς διαβῆναι, ἀγάπης τε ἐπίδειγμα τὴν συντυχίαν ποιούμενοι, και τινα καὶ διόρθωσιν γενέσθαι τῶν νῦν παραλυπούντων βουλόμενοι. Απ ἐδειξαν τε ἡμῖν χρόνον μὲν τῆς συντυχίας τὰ μέσα τοῦ προσιόντος μηνός Ἰουνίου, τόπον δὲ Φαργαμοῦν τὸ χωρίον, ἐπίσημον μαρτύρων περιοχ νεία και πολυανθρωπία συνόδου τῆς κατὰ ἔτος ἕκαστον παρ' αὐτοῖς τελουμένης. Ἐπεὶ δὲ ἔδει με, μετὰ τὴν ἐπάνοδον μαθόντα τὴν κοίμησιν τοῦ μακαρίου διακόνου, καὶ τὰς ἐπιστολὰς ἀργὰς παρ' ἡμῖν κειμένας, μὴ ἡσυχάσαι, διὰ τὸ ἔτι ἡμέρας ἡμῖν τριάκοντα καὶ τρεῖς ἐπὶ τὴν προθεσμίαν ύπολελείφθαι, ἀπέστειλα κατὰ σπουδὴν τῷ αἰδεσιμωτάτῳ ἀδελφῷ Εὐσταθίῳ τῷ συλλειτουργῷ ἡμῶν τὰ γράμμετα ταῦτα, ὥστε δι' αὐτοῦ παραπεμφθῆνα! σου τῇ σεμνότητι καὶ πάλιν ἐν τάχει ἀνακομισθῆναι mias, nos quoque veniemus; sin minus, nos certe, ἡμῖν τὰς ἀποκρίσεις. Εἰ μὲν γὰρ δυνατόν, ἢ ἄλλως ἀρέσκον σου, παραγενέσθαι, καὶ αὐτοὶ παρεσόμεθα· εἰ δὲ μή, αὐτὸ μὲν, ἂν ὁ Θεὸς θέλῃ, τὸ περυσινόν ἀποτίσομεν χρέος τῆς συντυχίας· ἐὰν μή τι πάλιν ἐπιγένηται ἡμῖν ἐξ ἁμαρτιῶν κώλυμα, τὴν δὲ τῶν ἐπισκόπων ἔντευξιν εἰς ἕτερον χρόνον ὑπερθησόμεθα. Αποδημούντων. Ita sex mss. Editi άποδημοῦντος. Ibidem Harl. περίοδον. Καὶ διόρθωσιν. Conjunctio addita ex sex miss. Quod autem ait Basilius Meletium et Theodotuin emendationem eorum, quæ molesta erant, exoptasse.id referri debet ad Eustathium, cujus cum PATROL. GR. XXXII. Deo volente. congressus debitum ab anno præte. rito contractum persolvemus; nisi rursus impedimentum aliquod nobis acciderit ob peccata: congressuïn vero cum episcopis in aliud tempus differemus. Basilio communio lædebat Theodorum. Φαργαμοῦν. Coisl. primus Φαρμαγοῦν. Περιφανείᾳ. Ita mss. sex. Editi επιφανεία Σεμνότητι. Ita octu mss. Editi τιμιότητι. Alias CCXLI, scripta anno 372.

EPISTOLA XCVI. Demonstrat Basilius quantum afflicta Cappadocia damnum fecerit, ablato ei præstantissimo præside (Helia). Rogat 1:t illum Sophronius commendet Imperatori, et illatas ei criminationes diluat. Sophronio magistro. Ecquis ita civitatem suam diligens, ac patriam, a qua editus in lucem et nutritus æque ac parentes hònorans, uti tu ipse, qui et urbi universæ generatim et cuique sigillatim bona precaris, nec precaris solum, sed vota etiam per te ipse confirmas? Hæc enim potes, Deo dante, atque utinam possis quam diutissime, ita benignus ac clemens. Sed ta. men, lac te potestate pradito, patria nostra 190 per somnium ditata est, viro quidem commissa, qualem non alium dicunt, qui res nostras antiquissimas sciunt, in rectoris sedem conscendisse; sed cito eo privata improbitate nonnullorum, qui ex illius ibero et nescio assentationis animo ansam belli ci inferendi arripuerunt, et calumnias ei in- ἢ struxerunt, clam tuæ præstantiæ auribus. Quapropier omnes universe lugemus, recture allato, qui solus poterat jam in genna provolutam urbem nostram denuo erigere, æqui sincero custode, affabili injuriam patientibus, terribili delinquentibus, æquabili et eodem pauperibus et divitibus, et quod maximum est, res Christianorum ad antiquum decus revocante. Quod enim a muneribus omnium quos scimus hominum maxime abhorruit, nec cuiquam præter jus gratificatus est, id ut exilius cæteris illius virtutibus prætermittimus. Hæc quidem sero testificamur, nosmetipsos more eorum, qui nanias cantitant, consolantes, nihil rebus auxilii fercntes. Sed tamen nec illud inutile, ut viri memoria in magno tuo pectore recondatur, eique ut bene de patria merito gratiam habeas; ac si quis ex iis, qui se justitiæ posthabitos fuisse moleste ferunt, i.a ipsum insurrexerit, tuearis ac defendas, omnibusque aperte demonstres eum a te inter necessarios ascribi satis causæ esse putans ad necessitudinem, tum bonum de eo testimonium, tum ipsam rerum experientiam, quæ tempori minime respondet. Narz quæ ne multis quidem annis ab alio fiant, hæc brevi tempore ab eo perfecta. Porro satis magnum nobis beneficium. ac eorum quæ acciderunt solan:en, si et illum commendes imperatori, et illatas ei criminationes diluas. Hæc tibi universam existima pa· triam una voce mea disserere, ac commune omnium volum esse, ut præstantiæ tuæ ope aliquid huic viro prospere ac feliciter cedat. ⚫ Alias CCCXXXII, scripta anno 372. Ἐπὶ τῶν ἀρχικῶν. ita Coisl. uterque, Harl., Reg. secundus et Bigot. alter. Editi ἐπὶ τὸν ἀρχικὸν θρόνον. Sed hujus scripturæ videntur auctores fuisse librarii, dum metuunt ne præpositio minus recle cum genitivo conjungatur. Eam tamen similiΣωφρονία μαγίστρα. Καὶ τίς οὕτω φιλόπολις, ὃς τὴν ἐνεγκούσαν και θρεψαμένην πατρίδα ἴσα γονεῦσι τιμῶν, ὡς αὐτὸς σύ, κοινῇ τε πάσῃ τῇ πόλει καὶ ἰδίᾳ ἑκάστῳ τὰ ἀγαθ συνευχόμενος, καὶ οὐκ εὐχόμενος μόνον, ἀλλὰ καὶ βεβαίῶν τὰς εὐχὰς διὰ σαυτοῦ; Δύνασαι γάρ που σὺν Θεῷ τὰ τοιαῦτα, καὶ δυνατό γε ἐπὶ μήκιστον, οὕτω χρηστὸς ὤν. Αλλ' ὅμως ἐπὶ σοῦ ὄναρ ἐπλούτησεν ἡ πατρὶς ἡμῶν, ἄνδρα μὲν ἔχουσα τὸν τὴν ἐπιμέλειαν αὐτῆς ἐπιτραπέντα, οἷον οὗ φασιν ἄλλον οἱ τὰ παλαιότατα τῶν παρ' ἡμῖν ἐπιστάμενοι ἐπὶ τῶν ἀρχικῶν θρόνων πρότερον ἀναθῆναι· ἐπηρεία δέ τινων ἀφαιρεθεῖσα ταχέως, οἳ τὸ ἐλεύθερον τοῦ ἀνδρὸς καὶ ἀθώπευτον τοῦ πρὸς αὐτὸν πολέμου ἀφορμὴν ἐποιήσαντο, καὶ διαβολὰς αὐτῷ κατεσκεύασαν, λαβόντες τὰς ἀκοὰς τῆς σῆς τελειότητος. Διό πανδημεί πάντες σκυθρωπάζομεν, ζημιωθέντες βρο χοντα, μόνον δυνάμενον εἰς γόνυ κλιθεῖσαν ἤδη τὴν πόλιν ἡμῶν ἀνορθῶσαι, ἀληθῆ φύλακα τοῦ ἀ καίου, εὐπρόσιτον τοῖς ἀδικουμένοις, φοβερὸν τοῖς παρανομοῦσιν, ἴσον καὶ πένησι καὶ πλουσίοις, καὶ τὸ μέγιστον, τὰ τῶν Χριστιανῶν πράγματα προς τὴν ἀρχαίαν ἐπανάγοντα τιμήν. Τὸ γὰρ, ὅτι ἀδω ρότατος ὧν ἴσμεν ἀνθρώπων, καὶ οὐδενὶ παρά τὸ δίκαιον χαριζόμενος, ὡς μικρότερα τῆς λοιπής ἀρετῆς τοῦ ἀνδρὸς παρελίπομεν. Ταῦτα ἐμὲ μὲν τοῦ καιροῦ μαρτυροῦμεν, ὥσπερ οἱ μονωδοῦντες ἐαυ τοὺς παραμυθούμενοι, οὐχὶ τοῖς πράγμασί τι ποιοῦντες χρήσιμον· πλὴν οὐδὲ τοῦτο ἄχρηστον, ἐν τῇ μεγάλῃ σου ψυχῇ τὴν μνήμην τοῦ ἀνδρὸς ἀπο κεῖσθαι, χάριν τε εἰδέναι ὡς εὐεργέτῃ τῆς ἐνεγκούσης· καὶ εἴ τις ἐπιφύοιτο αὐτῷ τῶν διὰ τὸ μὴ προτιμηθῆναι τοῦ δικαίου χαλεπαινόντων, ὑπερμαχεῖν καὶ προΐστασθαι, πᾶσι ποιήσαντα φανερόν, ὅτι οἱκεῖον σεαυτῷ τὸν ἄνδρα τίθεσαι, ἀρκοῦσαν ἀφορμὴν εἰς οἰκειότητα τὴν ἀγαθὴν περὶ αὐτοῦ μαρτυρίαν τι θέμενος, καὶ τὴν τῶν πραγμάτων πεῖραν, οὐ κατά τὴν τῶν χρόνων ἀναλογίαν ὑπάρχουσαν. "Α γὰρ οὐδ' ἂν ἐν πολλοῖς ἔτεσι παρ᾽ ἄλλου γένοιτο, ταῦτα ἐν ὀλίγῳ παρ' αὐτοῦ κατώρθωται. Αρκοῦσα δ' ἡμῖν χάρις, καὶ τῶν συμβάντων παραμυθία, ἐὰν καὶ βασιλεῖ συστήσῃς αὐτὸν, καὶ τὰς ἐπενεχθείσας αὐτῷ διαβο λὰς ἀποσκευάσῃ. Ταῦτά σοι πᾶσαν οἴου τὴν πατρίδα διὰ μιᾶς τῆς ἡμετέρας φωνῆς διαλέγεσθαι, καὶ κοι νὴν εἶναι πάντων εὐχὴν, γενέσθαι τι τῷ ἀνδρὶ διὰ τῆς σῆς τελειότητος δεξιών. ter cum genitivo conjungit Basilius in epist. 58. 'Αληθῆ. Sie Harl., Med., Coisl. prinus et Clarom. Editi ἀκριβῆ, accurato aqui custodi. Οὐδενί. Multi codices οὐδέν. 'Εαυτούς. Ita septem mss. Editi ἑαυτοῖς.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. XCVII. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΖ'. EPISTOLA XCVII*. $ Eximium pacis studium declarat Basilius in vehementi illa dissensione, quæ ei cum Anthimo ob Cappadociæ divisionem Τῇ βουλῇ Τυάνων. supervenit. Ὁ ἀνακαλύπτων βαθέα, καὶ φανερῶν βουλάς καρδιῶν, Κύριος ἔδωσε καὶ τοῖς ταπεινοῖς σύνεσιν τῶν δυσθεωρήτων, ὥς τινες οἴονται, τεχνασμάτων. Οὐδὲν οὖν ἡμᾶς ἔλαθεν, οὔτε τῶν πεπραγμένων τι κεκρυμμένον· ἀλλ' ὅμως ἡμεῖς οὔτε ὁρῶμεν, οὔτε ἀκούομεν ἄλλο τι ἢ τὴν εἰρήνην τοῦ Θεοῦ καὶ ὅσα πρὸς αὐτὴν φέρει. Εἰ γὰρ καὶ ἕτεροι δυνατοί, καὶ μεγάλοι, καὶ ἑαυτοῖς πεποιθύτες, ἀλλ' ἡμεῖς οἱ μηδὲν, καὶ τοῦ μηδενὸς ἄξιοι· ὥστε οὐκ ἄν ποτε του σοῦτον ἑαυτοῖς λάβοιμεν, ὡς ἐν τῇ μονώσει δύνασθαι νομίσαι περιέσεσθαι τῶν πραγμάτων· ἀκριβῶς εἰ δότες, ὅτι πλέον ἡμεῖς τῆς ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀδελ φῶν ἐπικουρίας δεόμεθα ἢ ὅσον ἡ ἑτέρα τῶν χειρῶν τῆς ἑτέρας. Ἐπεὶ καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς τοῦ σώματος ἡμῶν κατασκευῆς τὸ ἀναγκαῖον τῆς κοινωνίας ὁ Κύριος ἡμᾶς ἐδίδαξεν. Οταν γὰρ πρὸς αὐτὰ ταῦτα ἀπίδω τὰ μέλη ἡμῶν, ὅτι ἐν οὐδὲν ἑαυτῷ πρὸς ενέργειαν αύταρκες, πῶς ἐμαυτὸν λογίσομαι ἐξαρ· κεῖν ἑαυτῷ πρὸς τὰ τοῦ βίου πράγματα; Οὔτε γὰρ ἂν τοὺς ἀσφαλῶς βαδίσεις, μὴ συνυποστηρίζοντας τοῦ ἑτέρου· οὔτε ὀφθαλμὸς ὑγιῶς ἴδοι, μὴ κοινωνὸν ἔχων τὸν ἕτερον, καὶ μετ' αὐτοῦ συμφώνως προσε Γάλλων τοῖς ὁρατοῖς. Ἡ ἀκοὴ ἀκριβεστέρα ἡ δι' ἀμφοῖν τοῖν πόροιν τὴν φωνὴν δεχομένη, καὶ ἀντί, ληψις κραταιοτέρα τῇ κοινωνίᾳ τῶν δακτύλων. Καὶ ἀπαξαπλῶς οὐδὲν οὔτε τῶν ἐκ φύσεως οὔτε τῶν ἐκ προαιρέσεως κατορθουμένων ὁρῶ ἄνευ τῆς τῶν ὁμο φύλων συμπνοίας ἐπιτελούμενον· ὅπου γε καὶ αὐτὴ ἡ προσευχὴ μὴ ἔχουσα τοὺς συμφωνοῦντας αδρανεστέρα ἐστὶ πολλῷ ἑαυτῆς, καὶ ὁ Κύριος ἐπηγγείλατο μέσος γενήσεσθαι μεταξύ δύο ἢ τριῶν ἐπικαλουμένων αὐτὸν ἐν ὁμονοίᾳ. Καὶ αὐτὴν δὲ τὴν οἶκονομίαν ὁ Κύριος κατεδέξατο, ἵνα εἰρηνοποιήσῃ δικ τοῦ αἵματος τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ εἶτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς εἴτε τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ὥστε, διὰ ταῦτα πάντα, ἐν εἰρήνῃ μένειν τὰς λειπομένας ἡμῶν ἡμέρας εὐχόμεθα· ἐν εἰρήνῃ δὲ γενέσθαι τὴν κοίμησιν ἡμῶν αἰτοῦμεν. Ὑπὲρ ταύτης οὐδὲ πόνον ἐλλείπειν ὄντινα οὖν ἔγνωκα, οὐ ταπεινόν τι φθέγξασθαι ἢ ποιῆσαι, οὐχ ὁδοιπορίας μῆκος υπολογίσασθαι, οὐκ ἄλλο τι τῶν ὀχληρῶν ὑποστείλασθαι, ὥστε τῶν μισθῶν τῆς εἰρηνοποιίας ἐπιτυχεῖν. Κἂν μὲν ἔπητα! τις ταῦτα καθηγουμένοις ἡμῖν, τοῦτο ἄριστον, καὶ εὐχῆς τυγχάνει πέρας· ἐὰν δὲ πρὸς τὴν ἐναντίαν ἀγέλκῃ ἐγὼ μὲν οὐδὲ οὕτω τῆς ἐμαυτοῦ κρίσεως ἀποστήσομαι. Αὐτὸς δὲ ἕκαστος τῆς οἰκείας εργασίας ἐν ἡμέρᾳ τῆς Senatui Tyanorum. Qui occulta revelat, et cordium consilia in lucem profert, Dominus largitus est vilibus et abjectis intelligentiam difficilium ad deprehendendum, ut nonnulli putant, machinationum. Nihil igitur latuit nos, nec quidquam eorum quæ facta sunt, occultumn fuit. Attamen nos neque videmus, neque audimus quidquam aliud, quam Dei pacem, et quæ ad eam ferunt. Nam etsi alii potentes sunt, et magni, et sibi ipsis ſidentes, tamen nos nihil sumus et nullius pretii; quare nunquam tantum nebis sumemus, rt in solitudine videamur nobis negotia conficere posse: quippe cum probe sciamus, magis nos uniuscujusque 191 fratrum auxilio indigere, quan manum alteram alterius ope: siquidem et ex ipsa corporis nostri constitutione societatem necessa riam esse Dominus nos docuit. Cum enim hæc ipsa nostra membra considero, quorum nullum sibi ipsi ad agendum satis est: quomodo mihi ipse videbor ad vite negotia sufficere? Neque enim pes tuto gradiatur, non suffulciente altero: neque oculus recte videat, non habens alterum consortem, et cum eo socialiter his quæ videntur, intentus. AudiLus accuratior, qui per utrosque meatus vocem suscipit, et fortior apprehensio, digitorum conjunctione. Et in summa, nihil neque eorum quæ natura, neque eorum quæ libera voluntate perficiuntur, citra conspirationem eorum quæ ejusdem generis sunt, perfici video; cum et preces ipse, si desint qui conspirent, longe sint seipsis debiliores, ac Dominus inter duos aut tres, qui ipsum concorditer iuvocaverint, medium se fore promiserit. Sed et dispensationem ipsam Dominus suscepit, ut per sanguinem suæ crucis sive terrena sive coelestia pacificaret. Quare, ob hæc omnia, in pace manere reliquos dies nostros optamus, in pace fieri obdormitionem nostram precamur. Statui pacis causa nec laborem ullum,prætermittere, non humile dictu quidquam aut factu, non itineris longitudinem vereri, non quidquam aliud molestum refugere, ut mercedem pacificationis adipiscar. Quod si quis nos viam ad hæc monstrantes sequitur, hoc optimum, et voti finis est: sin autem in contrarium trahat, ego certe ne sic quidem a mea sententia recedam. Unusquisque autem operum suorum in remunerationis die fructus agnoscet. ἀνταποδόσεως τοὺς καρποὺς ἐπιγνώσεται. Καὶ ὅσα. Editio Paris. addit τοιαῦτα, quod Editi οὔτε αξ. Tres vetustissimi codices οὔτε abest ab omnibus nostris mss. et aliis editionibus. Paulo post uterque Reg. et Cois!. secundus El yip ἕτεροι. Ὥστε οὐκ ἄν ποτε, etc. Sequimur hoc in loco, ut in pluribus aliis, tres vetustissimos codices Harl., Med. et Coisl. Editi sic habent: Μηδενὸς οὐκ ἂν ποτε τοσοῦτον ἑαυτοὺς ὑπολάβοιμεν, ὥστε. Nunquam nosmetipsos tanti @stimabimus, ut, etc. Απίδω. lta niss. sex. Editi ἀπίδωμεν. Paulo post Regius uterque et Coisl. uterque οὔτ᾽ ἄν. ὀφθαλμός. Μεταξύ. Hanc vocem addidimus ex tribus vetustissimis codicibus. Τῶν ὀχληρῶν. Coisl. prinus, Harl. et Vat. τῶν μοχθηρῶν. *Επηται. Ita mss. sex. Editi ἕποιτο. 'Αφέλκη. Ita sex mss. Mox iidem τῆς ἐμαυ τοῦ. Editi ἀφέλκοι εἰ τῆς αὐτῆς. Legitur etiam ἀφέλκῃ in editionibus Hagan. et Basil. Alias LXVIII, scripta anno 372

EPISTOLA XCVIII'. Rationes exponit cur Nicopolim non iverit. Iturum se dicit in hanc urbem, ut cum Meletio colloquatur; vel etiam cum eodem Samosata venturum. Indictus cum episcopis secundæ Cappadocia congressus; item alius cum Eustathio. Excusatione utitur, cum missæ non sint ad Eusebium litteræ episcoporum. Perstat in suo consilio ut Gregorius sit episcopus. Nuntiat Palmalium Maximo ad persecutionem ministrare. Rogal Eusebium ut ad se veniat Eusebio, episcopo Samosatorum. Εὐσεβίῳ, ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. 1. Πάνυ ώρμημένος καταλαβεῖν τὴν Νικόπολιν, μετά τὸ δέξασθαι τὰ παρὰ τῆς ὁσιότητός σου γράμματα ἄρνησιν ἔχοντα τῆς ἀφίξεως, παρείθην ἀπὸ τῆς ἐπι· θυμίας καὶ πάσης ὁμοῦ τῆς ἀσθενείας ἀνεμνήσθην. Ηλθε δέ μοι εἰς ἔννοιαν καὶ ἡ τῶν κεκληκε των ἀφοσίωσις, ὅτι, παροδικὴν πρὸς ἡμᾶς ποιησά μενος τὴν κλῆσιν διὰ τοῦ αἰδεσιμωτάτου ἀδελφοῦ Ελληνίου τοῦ ἐξισοῦντος Ναζιανζόν, δεύτερον περὶ τῶν αὐτῶν ὑπομιμνήσκοντα ἢ ὁδηγοῦντα ἡμᾶς, οὐ κατηξίωσαν ἀποστεῖλαι. Ἐπεὶ οὖν ὑπ οπτοι αὐτοῖς ἐσμεν διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, ἐφοβή θημεν μή που τὸ φαιδρὸν αὐτοῖς τῆς πανηγύρεως τῇ παρουσίᾳ ἡμῶν ἐπιθολώσωμεν. Μετὰ μὲν γὰρ τῆς σῆς μεγαλοφυΐας καὶ πρὸς τοὺς μεγάλους ἀπο δύσασθαι πειρασμοὺς οὐκ ὀκνοῦμεν· ἄνευ δὲ σοῦ οὐδὲ ταῖς τυχούσαις θλίψεσιν ἀντιβλέψαι αυτάρκως έχομεν. Ἐπεὶ οὖν ἐκκλησιαστικῶν ἔνεκεν γίνεσθαι ἡμῶν ἡ πρὸς αὐτοὺς ἔντευξις ἔμελλε, τὸν μὲν τῆς πανηγύρεως καιρὸν παρελίπομεν, εἰς ἡσυχίαν δὲ καὶ ἀτάραχον διαγωγὴν τὴν συντυχίαν ὑπερεθέμεθα, καὶ προηρήμεθα καταλαβόντες τὴν Νικόπολιν διαλεχθής καὶ περὶ τῶν ταῖς Ἐκκλησίαις ἀναγκαίων τῷ θεορ: λεστάτῳ ἐπισκόπῳ Μελετίῳ, εἰ μέλλοι παραιτεῖσθαι τὴν ἐπὶ Σαμόσατα ὁδόν· εἰ δὲ μή, αὐτῷ συνδραμούμεθα, ἐὰν παρ' ἀμφοτέρων τοῦτο ἡμῖν 1. Cum Nicopolim mente animoque ferrer, postquam urbanitatis tuæ litteras accepi quibus venturum te negabas, relaxatus sum ex mea cupiditate, simulque totius meæ infirmitatis recordatus. Venit autem mihi in mentem et eorum qui advocaverant perfunctoria invitandi ratio, qui cum me per honoratissimum fratrem Hellenium Nazianzi peræ. quatorem in transcursu vocassent, qui iterum de iisdem submoneret, aut me deduceret, non dignati sunt mittere. Itaque cum ob peccata nostra simus ipsis suspecti, timuimus ne illorum 192 conventus lætitiam præsentia nostra obturbaremus. Nam cuin magnànimitate tua vel ad magnas tentationes accingi non pigramur; absque te autem vel intuendis levibus ærumnis impares sumus. Quoniam igitur de rebus ecclesiasticis futurus erat mihi cum illis congressus, celebritatis quideni tempus prætermisi, congressum autem in quictum ac expers perturbationis tempus distuli; meque satius esse duxi Nicopolim venientem de necessariis Ecclesiarum rebus cum religiosissimo episcopo Meletio colloqui, si Samosata pergere recuset: sin autem non recuset, simul cum eo advolabimus, modo id mihi ab utroque declaretur, videlicet ab illo ipso nobis de his rescribente (scripsimus enim), atque a tna pietate. κατάδηλον γένηται, παρά τε αὐτοῦ ἐκείνου ἀντιγράψαντος ἡμῖν περὶ τούτων (ἐπεστείλαμεν γάρ), καὶ παρὰ τῆς σῆς θεοσεβείας. 2. Eramnus etiam cum episcopis secunda Cappadociæ congressuri: qui postquam alterius provin - ciæ nomen habuerunt, subito existimarunt se es alia ac nos natione et gente esse, tantumque nos ignorarunt, quantum qui nullum prorsus periculum fecere, nec unquam in colloquium venerunt. Exspectabatur autem et alius congressus cum reverendissimo episcopo Eustathio, quocuin congressi sumus. Nam quia multi clamitabant aliquid ab eo in fide adulterari, venimus ci in colloquium, eumque invenimus Dei ope ad omnem rectam fidem bono animo assectantem. Porro episcoporum litteræ culpa illorum ipsorum, a quibus nostras transmitti oportebat, ad dignitatem tuam missæ non sunt: sed et me fugerunt, e memoria ob assiduas curas elapsæ. Cæterum fratrem Gregorium • Alias CCLIX, scripta anno 372. Οσιότητος. Ita tres vetustissimi codices, qua scriptura videtur præferenda vulgate κοσμιό τητος. Παρείθην ἀπὸ τῆς ἐπιθυμίας. Editi παρ εἴθην ὑπὸ τῆς ἀθυμίας, animo defeci. Harl. ἀπὸ τῆς ἀθυμίας. Solus Medicæus ἀπὸ τῆς ἐπιθυμίας. Vide Addenda. Υπομιμνήσκοντα. Sic mss. sex: habet Marlanus codex ὑπομνήσκοντα. Sic etiam editio prima Paris, At in secunda legitur υπομνήσοντα. 2. Επισκόποις δὲ τοῖς ἐκ τῆς δευτέρας Καππαδοκίας συντυγχάνειν ἐμέλλομεν· οἱ, ἐπειδὴ ἑτέρας ὠνομά σθησαν έπαρχίας, ἐνόμισαν ἀθρίως καὶ ἀλλοεθνεῖς καὶ ἀλλόφυλοι πρὸς ἡμᾶς γεγενησθαι· οι τοσοῦτα, ἡμᾶς ἡγνόησαν, ὅσον οἱ μηδὲ τὴν ἀρχὴν πεπειρα μένοι μηδὲ εἰς λόγους ποτὲ ἀφικόμενοι Προσ εδοκᾶτο δὲ καὶ ἑτέρα συντυχία τοῦ αἰδεσιμωτάτου ἐπισκόπου Ευσταθίου, ἡ καὶ γενομένη ἡμῖν. Διὰ γὰρ τὸ παρὰ πολλῶν καταβοᾶσθαι αὐτὸν, ὡς περὶ τὴν πίστιν παραχαράσσοντά τι, ἀφικόμεθα αὐτῷ εἰς λόγους, καὶ εὔρομεν σὺν Θεῷ πρὸς πᾶσαν ὀρθό τητα εὐγνωμόνως ἀκολουθοῦντα. Τὰ δὲ τῶν ἐπισκό των γράμματα παρὰ τὴν αἰτίαν αὐτῶν ἐκείνων οὐκ ἐκομίσθη τῇ τιμιότητί σου, οὓς ἐχρῆν τὰ παρ' ἡμῶν διαπέμψασθαι· ἀλλὰ καὶ ἐμὲ παρῆλθε, τῇ συνεχείς τῶν φροντίδων ἐκκρουσθέντα τῆς μνήμης. Τὸν δ᾽ Aliquanto mfra editi αντιβλέπειν, tres vetustissimi codices ut in textu. Σαμόσατα Harl. Σαμοσάτων. Αὐτῷ. Sic Harl. prima manu, quam scripturam in textum inducere non dubitavimus pro eo quod vitiose legebatur αὐτοῦ. Πεπειραμένοι. Ita mss. et paulo post iilen ἀφικόμενοι. Editi πεπειρασμένοι εἰ ἀφικνούμενοι. Habet tamen editio secuila Paris. πεπειραμένοι. Yide Addenda,

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. XCIX. ἀδελφὸν Γρηγόριον κἀγὼ 4 βουλόμην οἰκονομεῖν vellem et ego Ecclesiam gubernare ingenio suo Ἐκκλησίαν τῇ αὐτοῦ φύσει σύμμετρον. Αὕτη δὲ ἦν πᾶσα εἰς ἐν συναχθεῖσα ἡ ὑφ᾽ ἡλίῳ Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο ἀδύνατον, ἔστω ἐπίσκοπος, μὴ ἐκ τοῦ τό που σεμνυνόμενος, ἀλλὰ τὸν τόπον σεμνύνων ἀφ᾽ ἑαυτοῦ. Ὄντως γὰρ μεγάλου ἐστὶν οὐ τοῖς μεγάλοις μόνον ἀρκεῖν, ἀλλὰ καὶ τὰ μικρὰ μεγάλα ποιεῖν τῇ ἑαυτοῦ δυνάμει. Τί δὲ δεῖ ποιῆσαι τῷ Παλμα τίῳ, μετὰ τοσαύτας παρακλήσεις τῶν ἀδελφῶν ἔτι ὑπηρετοῦντι τῷ Μαξίμῳ πρὸς τοὺς διωγμούς; Αλλ' ὅμως οὐδὲ νῦν ἐκνοῦσιν ἐπιστεῖλαι· παραγενέσθαι γὰρ καὶ ὑπὸ ἀσθενείας σώματος καὶ ὑπὸ ἀσχολιών οἰκειακῶν οὐκ ἐπιτρέπονται. Γίνωσκε μέντοι, θεοφιλέστατε Πάτερ, ὅτι πάνυ χρήζει τῆς παρου σίας του τὰ ἡμέτερα, καὶ ἀνάγκη σε τὸ τίμιον γῆρας ἔτι ἅπαξ κινῆσαι, ὑπὲρ τοῦ στῆσαι περιφε ρομένην λοιπὸν καὶ ἐγγὺς πτώματος οὖσαν τὴν Καππαδοκίαν. parem. Ea autem erat Ecclesia omnis quæ sub sole est, in unum collecta. Cum autem fieri id non queat, episcopus sit, non ex loco ornamentum accipiens, sed loco ex sese addens. Nam viri vere magni est non magnis tantum parem esse, sed etiam, quæ parva sunt facultate sua magna facere. Quid autem faciendum Palmatio, qui post tot ac tantas fratrum admonitiones adhuc ministrat Maximo ad perse- . cutiones? Sed tamen ne nunc quidem litteras ad illum mittere gravantur: nam quominus veniant et corporea invaletudine et domesticis negotiis prohibentur. Noveris porro, Pater Deo diiectissime, res nostras tua omnino præsentia indigere, ac necesse esse ut venerandum senium adhuc semel moveas, quo Cappadociam jam fluctuantem et casui proximam sustentes. 193 EPISTOLA XCX'. Terentio exponit Basilius, quomodo desertus a Theodoto perficere non potuerit, quod ex mandato imperatoris et litteris Terenti susceperat, ut episcopos Armenia daret. Cæterum cure sibi juisse, ut episcopos pacificaret, oc multa non recle fieri solita in Armenia emendaret. Accepisse etiam se a Satalensibus suffragia, quibus regabatur ut eis Episcopum darel, ac de inflictis Cyrillo Armeniæ episcopo calumniis cognovisse. Τερεντίῳ Κόμητι. Πάνυ πολλὴν σπουδὴν ἐνστησάμενος πειθαρχήσας μερικῶς γοῦν καὶ τῷ βασιλ κῷ προστάγματι καὶ τῷ φιλικῷ τῆς σῆς τιμιότητος γράμματι, οὗ ἐγώ πάντα λόγον καὶ πᾶσαν γνώμην γέμειν ὀρθῆς προαιρέσεως καὶ ἀγαθῆς διανοίας πεπίστευκα, εἰς ἔργον ἀγαγεῖν τὴν προθυμίαν οὐκ ἐπετράπην Αἴτιον δὲ τὸ μὲν πρῶτον καὶ ἀληθέστατον αἱ ἐμοὶ ἁμαρτία:, πανταχού μοι προαπαντώσαι, καὶ ὑποσκελίζουσαί μου τα διαβήματα· ἔπειτα καὶ ἡ τοῦ δοθέντος ἡμῖν εἰς συνεργίαν ἐπισκόπου πρὸς ἡμᾶς ἀλλοτρίωσις. Οὐκ οἶδα γὰρ ὅ τι παθὼν ὁ αἰδεσιμώτατος ἀδελφὸς ἡμῶν Θεόδοτος, ὁ ἐπαγγειλάμενος ἡμῖν ἐξ ἀρχῆς πάντα συμπράξειν, και προθύμως ἡμᾶς ἀπὸ Γητασῶν ἐπὶ Νικόπολιν καταγαγών ἐπειδὴ εἶδεν ἡμᾶς ἐπὶ τῆς πόλεως, οὕτως ἡμᾶς ἐβδελύξατο, καὶ οὕτως ἐφοβήθη τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, ὡς μήτε εἰς ἑωθινὴν εὐχὴν μήτε εἰς ἑσπερινὴν ἀνασχέσθαι ἡμᾶς παραλαβεῖν· δίκαια μὲν ποιῶν, ὡς πρὸς ἡμᾶς, καὶ πρέποντα τῷ ἐμῷ βίῳ, οὐ λυσιτελοῦντα δὲ τῇ κοινῇ καταστάσει τῶν Ἐκκλησιῶν βουλευόμενος. Τὴν δὲ αἰτίαν τούτων προέφερεν ἡμῖν, Τὸν δ' ἀδελφόν. Εditi addunt ἐμὸν, τόν, fratrem meum, quæ quidem unde sumpta sint nescio, cum in nostris novem codicibus desint. Quinetiam ad marginem legitur in Regio primo et Harl. περὶ τοῦ θεολόγου, de theologo. Ibidem Harl. Εκε κλησίαν σύμμετρον. Ὑφ' ηλίῳ. Med. ὑφήλιος. Bigol., Reg. secundus et Coisl. secundus ὑφ' ἥλιον. Alterutrum nabuit Harl. prima manu. Paulo post editi Ἐπεὶ i, plerique mss. ut in textu. Τί δὲ δεῖ. Med. Τί δὲ ποιῆσαι. Πάνυ χρήζει. Ita niss. septem: editi παν χρήζει. Οὐκ ἐπετράπην. Ita mss. septem. Editi οὐκ ἐτράπην. Terentio Comiti. 1. Cum diligenter admodum in id incubuissem, ut ex parte saltem et imperatoris mandato obtem - perarem et amicissimis dignitatis tuæ litteris, cujus ego sermonem omnem omnemque sententiam voluntate recta ac bono consilio plenam esse certo scio, studium meum ad opus deducere mihi non licuit. Cansa autem prima quidem et verissima peccata mea, quæ ubique occurrunt mihi, ac nieus gressus subvertunt: deinde etiam episcopi, qui datus adjutor fuerat, animi a nobis alienat o. Nescio enim quid passus reverendissimus frater noster Theodotus, qui ab initio promiserat mutuam se nobis operam in omnibus daturum, nosque libenter Getasis Nicopolim adduxerat, ubi nos vidit in civitate, sic aversatus sit, sic peccata nostra metuerit, ut neque ad matutinas preces, neque ad vespertinas nos voluerit assumere: aqua ille quidem faciens, quod ad me attinet, ac vitæ meæ convenientia, sed non utiliter communi Ecclesiarum tranquillitati consulens. Horum autem causam nobis afferebat, quod non gravaremur reverendisΚαταγαγών. Sic mss. sex. Editi καταγαγεῖν, Promiseral se Nicopolim deducturum. Nam videtur id promisisse Theodotus, aut certe non perfecit, nec Basilius ea de re queritur. Cum autem dicat infra Basilius relictum se fuisse Getasis a Theodoto Nicopolini redeunte; quod ait hoc loco se Getasis ab eo Nicopolim fuisse adductum, sic intelligi debet, ut id Theodotus non comitando, sed perhumaniter invitando perfecisse dicatur. 'Hµâç. Addidimus ex tribus vetustissimis codicibus hanc vocem, quæ forte in aliis omissa, quia cum paulo ante præcesserit, minus commode repeti videbatur. Alias CLXXXVII, scripta anno 372.

simum episcopum Eustathium in communionem οτι ηνεσχόμεθα εἰς κοινωνίαν τὸν αἰδεσιμώτατον recipere. Quod autem egimus, est ejusmodi. ἐπίσκοπον Εὐστάθιον παραδέξασθαι. Τὸ μέντοι γενόμενον παρ' ἡμῶν τοιοῦτόν ἐστιν. 2. Ἡμεῖς, κληθέντες εἰς σύνοδον παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ Θεοδότου τελουμένην καὶ ὁρμήσαντες δι' ἀγάτην ὑπακούσαι τῇ κλήσει, ἵνα μὴ δόξωμεν ἄπρακτον καὶ ἀργὴν ποιεῖσθαι τὴν συντυχίαν, ἐσπουδάσαμεν εἰς λόγους ἐλθεῖν τῷ προειρημένῳ ἀδελφῷ Εὐστα θέῳ. Καὶ προετείναμεν αὐτῷ τὰ περὶ τῆς πίστεως ἐγκλήματα, ὅσα προφέρουσιν αὐτῷ οἱ περὶ τὴν ἀδελ φὸν Θεόδοτον· καὶ ἠξιώσαμεν, εἰ μὲν ἔπεται τῇ ἀρο θῇ πίστει, φανερὸν ἡμῖν καταστῆσαι, ὥστε ἡμᾶς εἶναι κοινωνικούς· εἰ δὲ ἀλλοτρίως ἔχει, ἀκριβῶς εἰδέναι, ὅτι καὶ ἡμεῖς ἕξομεν πρὸς αὐτὸν ἀλλοτρίως. Πολλῶν τοίνυν γενομένων λόγων πρὸς ἀλλήλους, καὶ πάσης ἐκείνης τῆς ἡμέρας ἐν τῇ περὶ τούτων σκέψει δαπανηθείσης· καταλαβούσης λοιπὸν τῆς ἑσπέρας, διεκρίθημεν ἀπ' ἀλλήλων, εἰς οὐδὲν ὁμολογούμενον πέρας τὸν λόγον προαγαγόντες. Τῇ δὲ ἑξῆς πάλιν, ἕωθεν συγκαθεσθέντες περὶ τῶν αὐτῶν διελεγό μεθα, ἐπελθόντος ἤδη καὶ τοῦ ἀδελφοῦ Ποιμενίου, τοῦ πρεσβυτέρου τῆς Σεβαστείας, καὶ σφοδρῶς ἡμῖν τὸν ἐναντίον γυμνάζοντος λόγον. Κατὰ μικρὸν οὖν ἡμεῖς τε, ὑπὲρ ὧν ἔδοξεν ἡμῖν ἐγκαλεῖν, ἀπελυόμε θα, κἀκείνους εἰς τὴν τῶν ἐπιζητουμένων ὑφ' ἡμῶν συγκατάθεσιν προηγάγομεν ὥστε χάριτι τοῦ Κυρίου εὑρεθῆναι ἡμᾶς μηδὲ εἰς τὸ σμικρότατον πρὸς ἀλλήλους διαφερομένους. Οὕτω τοίνυν περὶ εννάτην που ὥραν ἀνέστημεν ἐπὶ τὰς προσευχάς, εὐχαριστήσαντες τῷ Κυρίῳ, τῷ δόντι ἡμῖν τὸ αὐτὸ 2. Vocali ad conventum, qui a fratre Theodoto liabebatur, ac charitate impulsi, ut vocanti obsequeremur, ne congressum videremur irritum et inutilem reddere, dedinius operam ut in collnquium cum prædicto fratre Eustathio veniremus. Ac illi quidem proposuimus quæcunque de fide illum criminatur frater Theodotus; rogavimusque, si rectam fidem sequeretur, manifestum id nobis faceret, ut cum eo communionem haberethus: sin autem alieno esset animo, probe sciret nos quoque ab ipso abalienatum iri. Itaque cum multos sermomes inter nos habuissemus, diemque illam totam in his expendendis insumpsissemus; fexo jam in 13 vesperam die, discessimus ab invicem, colloquio nullam ad certam conclusionem perducto. Sed i'erum sequenti die mane considentes, de iisdem disseruimus, accedente jam et fratre Poemenio, Sebastiæ presbytero, et vehementer adversariam BObis doctrinam defendente. Paulatim igitur et ea dissolvimus, quorum nomine videbatur me accusare, et eos ad assentiendum iis quæ a me quærebantur adduxi, ita ut gratia Domini inveniremur ne de 194 minimis quidem rebus inter nos dissidentes. Ita igitur circà nonam fere horam surreximus ad precandum, ac Domino gratias egimus, nobis largienti, idem ut sentiremus, idemque lequeremur. Ad hæc oportebat me et scriptam aliquam confessionem ab homine accipere, ut et il- φρονεῖν, καὶ τὸ αὐτὸ λέγειν. Ἐπὶ τούτοις ἔδει με lius adversariis manifesta fieret hæc assensio, el cæteris idoneum exstaret illius propositi monumentum. Sed ipse volui ob plurimam diligentiam, cum fratre Theodoto congrediens, libellum fidei ab ipso accipere, eique quem nominavi viro offerre: ut duo consequerer, nempe ut et ipse fidem rectam confiteretur, et his satisfieret, nullam habentibus contradicendi materiam, post acceptas ipsorum conditiones. At Theodotus, priusquam didicisset quam ob causam convenissemus, et quid ex colloquio consecuti essemus, non jam nos ad synodum vocandos judicavit. Sed e medio itinere reversi sumus, animum despondentes, quod nostros pro pace Ecclesiarum labores irritos redderet. προτρέψασθαι κατηξίωσαν. Αλλ' ἀπὸ μέσης ἀνεζεύξαμεν τῆς ὁδοῦ, ἀθυμήσαντες, ὅτι ἀτελεῖς ἡμῖν ποιοῦσι τοὺς ὑπὲρ τῆς εἰρήνης τῶν Ἐκκλησιῶν καμάτους. καὶ ἔγγραφόν τινα παρὰ τοῦ ἀνδρὸς ὁμολογίαν λα δεῖν, ὥστε καὶ τοῖς ἐναντιουμένοις αὐτῷ φανεράν γενέσθαι τὴν συγκατάθεσιν, καὶ τοῖς λοιποῖς ἱκανὴν εἶναι τοῦ ἀνδρὸς τῆς προαιρέσεως τὴν ἀπόδειξιν. Αλλ' ἐβουλήθην αὐτὸς ὑπὸ πολλῆς ἀκριβείας, τοῖς ἀδελφοῖς συντυχών τοῖς περὶ Θεόδοτον, παρ' αὐτῶν λαβεῖν γραμματεῖον πίστεως, καὶ αὐτὸ προτείναι τῷ προειρημένῳ· ἵνα ἀμφότερα γένηται, ἥ τε ὀρθὴ πίστις παρ' αὐτοῦ ὁμολογηθῇ καὶ αὐτοὶ πληρο φορηθῶσι, μηδεμίαν ἔχοντες ἀντιλογίας ὑπόθεσιν ἐκ τοῦ τὰς παρ' αὐτῶν προτάσεις παραδεχθῆναι. ᾿Αλλὰ πρὶν μαθεῖν τίνος ἕνεκεν συνετύχομεν, καὶ τί ἡμῖν ἐκ τῆς ὁμιλίας κατώρθωται, οἱ περὶ τὸν ἐπίσκοπον Θεόδοτον οὐκέτι ἡμᾶς εἰς τὴν σύνοδον 3. Postea igitur imposita mihi necessitate in 3. Μετὰ ταῦτα τοίνυν, ἐπειδὴ κατέλαβεν ἡμᾶς η Armenianı eundi, cum nossem singulare hominis ingenium, vellemque coram locuplete teste cum ipse rationem eorum quæ egeram reddere, tum Τελουμένην. Ita mss. nostri omnes. Editi τελειουμένην. Ibidem Reg. secundus et Coisl. secundus Θεοδώρου, quod manifestum est erratum. lidem duo codices habent κοινωνούς pro κοινωνιχούς. Vide Addenda. Προηγάγομεν. Sic tres vetustissimi codices. Editi προσηγάγομεν. Ομολογηθῇ. Tres mss. non tamen antiquisἀνάγκη τῆς ἐπὶ τὴν ᾿Αρμενίαν ὁδοῦ, εἰδὼς τοῦ ἀν δρὸς τὸ ἰδιότροπον, καὶ βουλόμενος ὑπὸ μάρτυρι ἀξιοπίστι αὐτός τε ὑπὲρ τῶν πεπραγμένων ἀπολο simi ὁμολογῆται. Ανεζεύξαμεν. Ita Reg. uterque et Coisl. uterque cum Med., Val., Clarom., Paris. et Bigot. Non possum citare Harlæanum codicem, in quo folium deest hoc loco, sed non dubium quin hæc scriptura tot nixa libris antiquis præferenda sit vulgata ανέζευξαν, reversi sunt. Ὑπὸ μάρτυρι, Nonnulli mss. ἐπὶ μάρτυρι,

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. XCIX. simni episcopi Meletii, ubi et ipse, quem dixi, Theodotus mecum interfuit: sicque ibi accusatus ab eo ob conjunctionem cum Eustathio, dixi ex congressu consecutum me esse, ut eum in omnibus idem ac nos sentientem haberem. Cum autem asseveraret Eustathium negasse, postquam ab eo discessimus, suisque propriis ipsum discipulis affirmare, se nulla prorsus in re nobiscum de fide consensisse, ad haec ego occurrebam (ac vide, vir in primis admirande, an non justissimas huic rei et invictissimas responsiones attulerinius), persua - sum mihi esse conjecturam facienti ex reliqua viri constantia, ipsum baud ita leviter in contraria circumferri, neque nunc quidem confiteri, nunc vero negare quæ dixerit; hominem mendacium in rebus minimis, ut horribile quiddam, aversantem, nedum in rebus tanti momenti ac ita omnium fama celebratis veritati unquam adversari velit. Quod si vera esse contingat quæ a vobis dictitantur, proponendus est ei libellus, qui omne rectæ fidei specimen complectatur. Quod si eum subscribendo assentiri reperero, manebo in illius com munione: sin autem deprehendero recusantem, ab illius conjunctione discedam. Cum autem hæc probarentur episcopo Meletio, et fratri Diodoro presbytero (nam iis quæ fiebant intererat), illic sane quam reverendus frater Theodotus assensus est; cumque adhortatus esset, ut descenderemus Nicopolim, tum ut Ecclesiam ipsius invisereinus, tum 195 et ipsum itineris comitem Satalos usque haberemus, ac nos Getasis reliquisset, ubi Nicopolim venimus, oblitus eorum quæ et a me audierat, et quæ nobiscum pactus fuerat, nos iis, quas paulo ante retuli, contumeliis ac ignominiis affe γήσασθαι, κἀκεῖνον πληροφορῆσαι, ἦλθον ἐπὶ τὰ illi satisfacere, veni Gelasa in agrum religiosisΓήτατα τὸν ἀγρὸν τοῦ θεοφιλεστάτου ἐπισκόπου Με λετίου, συμπαρόντος μοι καὶ αὐτοῦ τοῦ προειρημέ του Θεοδότου· καὶ οὕτως ἐκεῖ, ἐπειδὴ ἐνεκλήθημεν παρ' αὐτοῦ ἐπὶ τῇ πρὸς Εὐστάθιον συναφείᾳ, εἶπον τὸ ἐκ τῆς συντυχίας κατόρθωμα, ὅτι ἔλαβον αὐτὸν εἰς πάντα ἡμῖν ὁμοδοξούντα. ὡς δὲ διεξεβαιοῦτο ἔξαρνον γεγενῆσθαι μετὰ τὴν ἀφ᾿ ἡμῶν ἀναχώρησιν, καὶ διαβεβαιούσθαι αὐτὸν τοῖς ἰδίοις αὐτοῦ μαθηταῖς, ἡ μὲν εἰς μηδὲν ἡμῖν περὶ τῆς πίσ στεως συντεθεῖσθαι, ἀπήντων ἐγὼ πρὸς ταῦτα (καὶ σκόπει, θαυμασιώτατε, εἰ μὴ δικαιοτάτας καὶ ἀναντιῤῥήτους εποιούμην πρὸς τοῦτο τὰς ἀποκρί σεις), ὅτι ἐγὼ μὲν πέπεισμαι, εἰκάζων ἐκ τῆς λοιπῆς εὐσταθείας τοῦ ἀνδρός, μὴ οὕτως αὐτὸν κούφως περιτρέπεσθαι πρὸς τὰ ἐναντία, μηδὲ νῦν μὲν ὁμολογεῖν, νῦν δὲ ὑπὲρ ὧν εἶπεν ἀρνεῖσθαι· ἄνδρα καὶ τὸ ὑπὲρ τῶν τυχόντων ψεῦδος, ὡς φοβερὸν, ἀποφεύγοντα, μὴ ὅτι γε περὶ τῶν τηλικούτων πραγμά των, καὶ οὕτω παρὰ πᾶσι βεβοημένων ἐλέσθαι ἄν ποτε ἐναντιωθῆναι τῇ ἀληθείᾳ. Εἰ δὲ ἄρα καὶ ἀληθῆ εἶναι συμβῇ τὰ θρυλλούμενα παρ' ὑμῶν, προτεῖναι αὐτῷ γραμματεῖον, πᾶσαν ἔχον τῆς ὀρ θῆς πίστεως τὴν ἀπόδειξιν, χρή. Ἐὰν μὲν οὖν εὕρω αὐτὸν συντιθέμενον ἐγγράφως, ἐπιμένῶ τῇ κοινω νίᾳ· ἐὰν δὲ λάβω ἀναδυόμενον, ἀποστήσομαι αὐτοῦ τῆς συναφείας. Αποδεξαμένου τὸν λόγον τοῦ ἐπι σκόπου Μελετίου, καὶ τοῦ ἀδελφοῦ Διοδώρου τοῦ συμπρεσβυτέρου (παρῆν γὰρ τοῖς γινομένοις), συνθέμενος ὁ αἰδεσιμώτατος ἀδελφὸς Θεόδοτος ἐκεῖ, c καὶ παρακαλέσας ἡμᾶς κατελθεῖν ἐπὶ Νικόπολιν, ἵνα καὶ τὴν Ἐκκλησίαν αὐτοῦ ἐπισκεψώμεθα, καὶ αὐτὸν λάθωμεν τῆς μέχρι Σατάλων οδοιπορίας συνέμπορον, καταλιπών ἡμᾶς ἐν Γητάσοις, ἐπειδὴ κατελάβομεν τὴν Νικόπολιν, ἐπιλαθόμενος ὧν τε παρ' ἐμοῦ ἤκουσεν ὧν τε συνέθετο ἡμῖν, ἐκεί ναις ταῖς ὕβρεσι καὶ ταῖς ἀτιμίαις, ἃς μικρῷ πρό σθεν διηγησάμην, καταισχύνας ἡμᾶς ἀπέπεμψε. clos dimisit. 4. Quomodo ergo possem, caput præstantissimum,. mandatorum quidquam perficere, et episcopos Armeniæ dare? sic erga me affecto curarum socio, cujus opera sperabam me idoneos viros inventurum,eo quod in ejus parœcia non desint et religiosi, et prudentes, et linguæ periti, et qui reliquos usus gentis 4. Πῶς οὖν ἦν δυνατόν μοι, τιμιωτάτη κεφαλή, ποιῆσαί τι τῶν προστεταγμένων, καὶ δοῦναι ἐπισκό τους τῇ Ἀρμενίᾳ; οὕτω πρὸς μὲ τοῦ κοινωνοῦ τῆς φροντίδος διατεθέντος, παρ' οὗ ἐγὼ προσεδόκων τοὺς ἐπιτηδείους ἄνδρας εὑρήσειν, διὰ τὸ εἶναι ἐν τῇ παρ οικίᾳ αὐτοῦ καὶ εὐλαβεῖς, καὶ συνετούς, καὶ τῆς γλώττης ἐμπείρους, καὶ τὰ λοιπὰ ἰδιώματα του proprios sciant; quorum nomina cum sciam, voἔθνους ἐπισταμένους· ὧν εἰδὼς τὰ ὀνόματα, ἑκὼν σιωπήσομαι, ἵνα μή τι ἐμπόδιον γένηται πρὸς τὸ ἐν ἑτέρῳ γοῦν χρόνῳ χρησιμευθῆναι τὴν ᾿Αρμενίαν. Καὶ νῦν γενόμενος μέχρι Σατάλων ἐν τοιούτῳ σώ ματι, τὰ μὲν λοιπὰ ἔδοξα τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι καθιστάν, εἰρηνεύσας τοὺς τῆς ᾿Αρμενίας ἐπισκόπους, και δια Ἐπὶ τῇ. Nonnulli mss. περὶ τῆς... συναφείας. Ibidem Coisl. primus et Med. τα κατορθώματα. Paulo post nonnulli codices ἑαυτοῦ μαθηταῖς. Δικαιοτάτας. Reg. primus et Bigot. alter δικαιοτάτως καὶ ἀναντιρρήτως. Paulo post editi perabsurde αὐθαδείας. Βεβοημένων. Ita niss. sex. Editi διαβεβοημένων. Αποδεξαμένου. Tres mss. non vetustissimi lens tacelo, ne quid impedimenti nascatur, quoninus alio saltem tempore Armeniæ utiliter consulatur. Et nunc cum Satala usque cum tali corpore pervenissem, reliqua quidem visus sum Dei gratia constituere; cum pacem composuerim inter episcopos Armeniæ, eosque, ut par erat, allocutus sim, addunt οὖν. Συνέμπορον, καταλιπών. Ita mass. octo. Editi συνέκτορον καταλιπόντα. Κατελάβομεν. Quatuor mss, non vetustissimi κατέλαβεν, sed minus conanode. Ἤκουσεν. Ita optimi quinque mss. Editi ήκουσαν. Paulo post male in editis προτεταγμένων. Miss. ut in textu. Εκών. Ita plerique mas. Editi εκουσίως.

συνήθη ἀδιαφορίαν καὶ ἀναλαβεῖν τὴν γνησίαν τοῦ Κυρίου ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν σπουδὴν, δοὺς αὐτοῖς καὶ τύπους περὶ τῶν ἀδιαφόρως κατὰ τὴν Άρα μενίαν παρανομουμένων, ὅπως αὐτοῖς προσῆκεν ἐπιμελεῖσθαι· ἐδεξάμην δὲ καὶ ψηφίσματα παρὰ τῆς ἐκκλησίας Σατάλων, παράκλησιν ἔχοντα ἑοθῆναι αὐ τοῖς παρ' ἡμῶν ἐπίσκοπον. Ἐπιμελὲς δέ μοι τοῦτο ἐγένετο, καὶ τὴν περιχυθεῖσαν βλασφημίαν τῷ ἀδελφῶ ἡμῶν Κυρίλλῳ τῷ ἐπισκόπῳ ᾿Αρμενίας ἀνερευνῆσαι· καὶ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ εὕρομεν αὐτὴν ψευδώς κινηθεῖσαν, ἐκ διαβολῆς τῶν μισούντων αὐτόν· Αν καὶ φανερῶς ὡμολόγησαν ἐφ' ἡμῶν. Καὶ ἐδόξαμεν μετρίως ἡμεροῦν πρὸς αὐτὸν τὸν ἐν Σατάλοις λαόν, ὥστε μηκέτι αὐτοῦ τὴν κοινωνίαν φεύγειν. Εἰ δὲ ut deponerent consuetam indifferentiam, ac since. λεχθεὶς αὐτοῖς τὰ πρέποντα, ὥστε ἀποθέσθαι τὴν rum pro Domini Eeclesiis studium resumereni: quin et regulas ipsis dederim de iis, quæ indifferenter in Armenia peccabantur, quomodo illos deceret curam suscipere. Accepi autem et a Sulalorum Ecclesia suffragia, quibus rogabar ut episcopum ipsis darem. Curæ etiam mihi illud fuit, ut de aspersa criminatione fratri nostro Cyrillo Armeniæ episcopo inquirerem; ac Dei gratia reperimus falso commotam ex calumnia illius inimicorum, quam et manifeste coram nobis confessi sunt. Atque utcunque Satalorum populum visi sumus ipsi placare, ita ut non jam ab illius communione refugiat. Quod si hæc parva sunt, et nihili facienda, at nihil a nobis amplius perfici poterat, ob mutuam inter nos ex diaboli artificio dissensionem. Atque hæc quidemn η μικρὰ ταῦτα, καὶ οὐδενὸς ἄξια, ἀλλὰ παρ' ἡμῶν tacenda erant, ne mea ipsius probra vulgare videar; sed quia aliter causam dicere non poteram apud magnanimitatem tuam, in necessitatem veni omnis rerum gestarum veritatis enarrandæ. οὐδὲν ἦν πλέον δυνατὸν γενέσθαι, διὰ τὴν ἐκ τῆς τοῦ διαβόλου περιεργίας ἡμῶν αὐτῶν πρὸς ἀλλήλους ἀσυμφωνίαν. Ταῦτά με ἔδει (15-16) σιωπάν, ἵνα μὴ δόξω δημοσιεύειν ἐμαυτοῦ τὰ ὀνείδη· ἀλλ᾽ ἐπειδὴ οὐκ ἦν ἄλλως ἀπολογήσασθαί σου τῇ μεγαλοφυΐα, εἰς ἀνάγκην ἦλθον πᾶσαν τῶν γεγονότων τὴν ἀλήθειαν διηγήσασθαι. EPISTOLA C'. Gratias agil Basilius ob lilleras ab Eusebio in vicina Armenis regione acceptas. Retinet antiquum eundi Samosatu desiderium, quamvis et ærger sit et negotiorum mole oppressus. Invitat Eusebium ad diem festum sancti Eupsychii, qui erat septimus Septembris. Sibi enim illius consilio ad multa opus esse, in his ut deliberet de molestiis sibi simplicitate Gregorii Nysseni exhibi.is. Eusebio, episcopo Samosatorum. Εὐσεβίῳ, ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. Sic vidi litteras dilectionis tuæ in regione Armehis vicina, quemadmodum videant navigantes facem eminus in mari splendentem, præsertim si ventis mare intumuerit. Nam natura quidem suaves, ac plurimum habentes 196 solatii littera gravitatis tuæ: sed tunc maxime earum suavitatem tempus auxit; quod quale fuerit, quantoque nos mœrore affecerit, non equidem dixerim, cum semel statuerim eorum, quæ molestiam attulerunt, oblivisci, sed condiaconus noster pietati tuæ enarrabit. Me autem reliquit omnino corpus, adeo ut ne levissimos quidem notus possim sine dolore ferre. Sed tamen precor, ut possit mihi antiquum desiderium nunc saltem ope precum tuarum adimpleri; quanquam in multas me diflicultates conjecit ipsa peregrinatio, tandiu neglectis Ecclesiæ nostræ rébus. Quod si Deus, dum in terra versamur, concedere p αὕτη, τοσούτῳ χρόνῳ ἀμεληθέντων τῶν κατὰ τὴν Οὕτως εἶδον τὰ γράμματα τῆς ἀγάπης σου ἐν τῇ : γείτονι χώρᾳ τῆς ᾿Αρμενίας ὡς ἂν ἴδοιεν οἱ θα λαττεύοντες πυρσὸν ἐν πελάγει πόρρωθεν φρυκτω ρούμενον, ἄλλως τε κἂν ἀγριαίνουσα πως τύχοι ἡ θάλασσα ὑπ' ἀνέμων. Καὶ γὰρ φύσει μὲν ἡδὺ καὶ παρηγορίαν ἔχον πολλὴν τὸ τῆς τῆς σεμνότητος γράμμα, τότε δὲ μάλιστα τὴν ἀπ' αὐτοῦ χάριν ὁ καιρὸς συνηύξησεν, ἂν ὁποῖος ἦν, καὶ ὅπως ἡμᾶς λυπήσας, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν εἴποιμι, κρίνας ἅπαξ ἐπιλαθέσθαι τῶν λυπηρῶν· ὁ μέντοι συνδιάκονος ἡμῶν διηγήσεταί σου τῇ θεοσεβείᾳ. Ἐμὲ δὲ ἐπέλιπε παντε λῶς τὸ σῶμα, ὥστε μηδὲ τὰς σμικροτάτας κινήσεις δύνασθαι αλύπως φέρειν. Πλὴν ἀλλ' εὔχομαι δυνη θῆναί μοι τὴν παλαιὰν ἐπιθυμίαν νῦν γοῦν διὰ τῆς βοηθείας τῶν σῶν προσευχῶν ἐκπληρωθῆναι· εἰ καὶ ὅτι πολλήν μοι πεποίηκε την δυσκολίαν ἡ ἀποδημία dignetur, ut in Ecclesia nostra pietatem tuam videamus, certe bonas spes etiam de futuris rebus haLebimus, nos a Dei donis non omnino exclusos esse. Hoc itaque si fieri potest, rogamus ut fiat in solemni conventu, quem singulis annis celebramus in meΑδιαφορίαν. Bigol., Reg. secundus et Coisl. secundus διαφοράν. Paulo post editi αὐτοῦ Κυρίου. Mss. ut in textu. (15-16) Ταῦτά με έδει. Sic tres vetustissimi codices. Editi Ταῦτα ἔδει μέν. Τῆς Ἀρμενίας. Ita Coisl. primus, Med., Harl. et Clarom. Editi τῆς τῶν ᾿Αρμενίων. Paulo post editi θαλασσῶντες. Harl., Med. et quatuor alii ut in textu. ἡμετέραν Ἐκκλησίαν πραγμάτων. Ἐὰν δὲ ὁ Θεὸς. ἕως ἑσμὲν ὑπὲρ γῆς, καταξιώσῃ ἡμᾶς ἰδεῖν ἐπὶ τῆς Εκκλησίας ἡμῶν τὴν σὴν θεοσέβειαν· ὄντως ἀγαθὰς ἐλπίδας καὶ ἐπὶ τοῖς μέλλουσιν ἕξομεν, ὡς οὐ πάντη ἐσμὲν ἀπόβλητοι τῶν δωρεῶν τοῦ Θεοῦ. Τοῦτο Τύχοι. Ita Coisl. primus et Harl. cum pluribus aliis. Editi τύχῃ. Τὴν ἀπ' αὐτοῦ. Coisl. primus et Hail. τὴν ἐπ' αὐτῷ. Mox editi προσηύξησεν. Μss. omnes ut in textu. 'Εσμὲν ἀπόβλητοι. Ita Hart., Coisl. prinus et Clarom. Editi ἀπόβλητοι τῶν δωρεῶν γενησόμεθα. Alias CCLVI, scripta anno 377.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CI. F γοῦν, ἐὰν ᾗ δυνατόν, παρακαλοῦμεν ἐπὶ τῆς συνόδου moria beatissimi martyris Eupsychii jam appropinγενέσθαι, ἣν δι' ἔτους ἄγομεν ἐπὶ τῇ μνήμῃ τοῦ μα quante, die septima mensis Septembris. Nam cirκαρίου μάρτυρος Ευτυχίου προσεγγιζούσῃ λοι- cumstant nos digna sollicitudine negotia, quæ auxiπὴν κατὰ τὴν ἑβδόμην ἡμέραν τοῦ Σεπτεμβρίου μη- lio tuo indigent, tum ad constitutionem episcopoνός. Καὶ γὰρ καὶ φροντίδος ἄξια ἡμῖν περίκειται rum, tum ad deliberationem et considerationeni πράγματα της παρὰ σοῦ δεόμενα συνεργίας, εἰς eorum, quæ in nos meditatur Gregorii Nysseni simτε κατάστασιν ἐπισκόπων καὶ εἰς βουλὴν καὶ σκέψιν plicitas; qui synodos cogit Ancyræ, nec ullum noτῶν μελετωμένων καθ' ἡμῶν παρὰ τῆς χρηστότητος bis iusidiandi modum preternittit. Γρηγορίου τοῦ Νυσσαέως, ὃς συνόδους συγκροτεί κατὰ τὴν ᾿Αγκύραν, καὶ οὐδένα τρόπον ἐπιβουλεύων ἡμῖν ἀφίησιν. EPISTOLA Cl Redux ex Armenia Basilius cum didicisset de morte insignis alicujus personæ, consolatur hac epistola eum, quem præcipue hoc eventu afflictum sciebat. Παραμυθητική Εὐχῆς ἄξιον ἦν, πρώτην διαπεμπομένους επιστο λὴν, εὐθυμοτέραν ἔχειν τὴν τῶν γραμμάτων ὑπόθε σιν. Οὕτω γὰρ ἂν ἡμῖν τὰ κατὰ γνώμην ὑπῆρξε, διότι πᾶσι βουλόμεθα τοῖς ἐν εὐσεβεία ζήν προαιρου μένοις πάντα τὸν βίον εἰς ἀγαθὸν εὐοδοῦσθαι. Αλλ' ἐπειδὴ ὁ διοικῶν τὴν ζωὴν ἡμῶν Κύριος, κατὰ τὴν ἄῤῥητον αὐτοῦ σοφίαν πάντως πρὸς τὸ συμφέρον τῶν ψυχῶν τῶν ἡμετέρων ταῦτα ᾠκονόμησε γενέσθαι, δι' ὧν σο: μὲν ὀδυνηρὰν κατέστησε τὴν ζωήν, ἡμᾶς δὲ, τοὺς τῇ κατὰ Θεὸν ἀγάπῃ συνημμένους, εἰς συμπάΟειαν ήγαγε, μαθόντας παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, ἐν οἷς γέγονας· ἀναγκαῖον ἡμῖν ἐφάνη, τὴν ἐνδεχομένην παράκλησιν προσαγαγεῖν σοι. Εἰ μὲν οὖν ἦν δυνατὸν καὶ διαβῆναι μέχρι τοῦ τόπου ἐν ᾧ συμβαίνει διάγειν σου τὴν εὐγένειαν, περὶ παντὸς ἂν τοῦτο ἐποιησάμην. ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ τοῦ σώματος ἀρρωστία, καὶ τῶν συν εχόντων ἡμᾶς πραγμάτων τὸ πλῆθος, καὶ αὐτὴν ταύ την ἣν ὑπέστημεν ὁδὸν ἐπὶ πολλῇ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς Εκκλησιῶν ζημία παρεσκεύασε· διὰ γραμμάτων ἐπισκέ ψασθαί σου την σεμνότητα προεθυμήθημεν, ὑπομιμνήσκοντες, ὅτι αἱ θλίψεις αὗται οὐκ ἀργῶς τοῖς δούλοις τοῦ Θεοῦ παρὰ τοῦ ἐπισκοποῦντος ἡμᾶς Κυ ρίου γίνονται, ἀλλὰ ἐπὶ δοκιμασία τῆς ἀληθινῆς πρὸς τὸν κτίσαντα ἡμᾶς Θεὸν ἀγάπης. Ὡς γὰρ τοὺς ἀθλη τὰς οἱ τῶν ἀγώνων κάματοι τοῖς στεφάνοις προσ άγουσιν, οὕτω καὶ τοὺς Χριστιανοὺς ἡ ἐν τοῖς πειρασμοῖς δοκιμασία πρὸς τὴν τελείωσιν ἄγει, ἐὰν μετὰ τῆς πρεπούσης ὑπομονῆς ἐν εὐχαριστίᾳ πάσῃ τὰ οικονομούμενα παρὰ τοῦ Κυρίου καταδεξώμεθα. Αγα Μακαρίου. Ila tres vetustissimi codices. Editi μακαριωτάτου. Τῆς παρὰ σοῦ. Articulus additus ex tribus vetustissimis codicibus et Vat. Γρηγορίου. Nemo saue non miretur Gre gorium Nyssenum concilia coegisse contra Basilium, eique insidias struxisse. Sed quia Basilius id ascribit simplicitati Gregorii, facile perspicitur non malum animum, sed potius immoderatum fratris juvandi studium reprehendi. Nam cum esset Gregorius homio minime astutus, et ad suspicandam in aliis fraudem tardissimus, merito metuebat Basilius ne, dum is cum hominibus vaferrimis consiliatur, el se et fratrem in res molestissimas coniiceret. Non multo lenius castigat illius simplicita- .em Basilius in epist. 58. queriturque quod sibi bellum indicat; quia sese in pacificationem, invito Basilio, interponebat, et in componendo Basilium inter et avunculum dissidio minus caute versabaConsolatoria. Uptandum erat, epistolam primam scribentibus, lætiorem habere litterarum materiam. Nam hoc pacto res nobis ex sententia successissent, quia omnibus volumus pietatis institutum profitentibus, totam vitam ad prosperos successus perduci. Sed cum vitæ nostræ moderator Dominus pro non enarrabili sua sapientia, omnino ad utilitatem animarum nostrarum hos eventus dispensaverit, per quos tibi quidem molestam vitam constituit, nos vero qui tibi charitate in Deo conjuncti sumus, a fratribus nostris, quo in rerum statu sis, eductos ad commiserationem adduxit; necessarium nobis visum est, solatium, quod in nobis situm est, tibi adferre. Itaque fieri si posset, ut ad eum usque locum, in quo uum nobilitati versari contingit, proficiscerer, utique nihil prius fecissem. Quoniam vero et corporis adversa valetudo, et negotiorum quibus distinemur multitudo, 197 hoc ipsum iter, quod subiimus, ad magnum Ecclesiarum nostrarum damnum convertit; per litteras præstantiam tuam invisere in animum induximus, admonentes calamitates ipsas non frustra Dei servis a Domino, qui nos gubernat, accidere, sed ad probationem veræ in Deum conditorem nostrum dilectionis. Quemadmodum enim certaminum labor athletas ad coronam, ita etiam Christianos probatio in tentationibus ad perfectionem adducit; si modo ea quæ a Domino dispensantur, cum debita patientia in omni gratiarum actione suscipiamus. Domini bonitate gubernantur tur. Insidiæ ergo illæ et concilia adversus Basilium, eodem sensu accipienda, ac bellum in epistola mox citata memoratum, utpote ex eadem profecta simplicitate. Παραμυθητική. Εditi addunt τῇ ὁμοζύγῳ Αρινθαίου. Qui quidem titutus unde sumptus sit ignoro. Hæc enim desunt in omnibus, quos quidem viderimus, mss. codicibus, Coisl. utroque, Harl., Med., Regio utroque, Vat., Clarom., Bigotiano utroque. Quin etiain titulus nonnullorum codicum hanc epistolam non ad mulierem, sed ad virum aliquem scriptam esse probat. Sic enim habet Regius secundus: Πρός τινα θλίψεσιν ἀδοκήτοις περιπεσόντα. Ad aliquem in @rumnas inexspectatas lapsum. Sic etiam in uno Bigol.: Τινὶ θλίψεσιν ἀδοκήτοις περιπεσόντι. Ἡ ἐν τοῖς. Editi addunt αὐτοῖς, quod non legitur in mss. codicibus. Alias Cell, scripta anno 372.

συμβαινόντων ἡμῖν ὡς λυπηρὸν ὑποδέχεσθαι χρή, καν πρὸς τὸ παρὸν ἅπτηται τῆς ἀσθενείας ἡμῶν. Εἰ γὰρ καὶ τοὺς λόγους ἀγνοοῦμεν, καθ' οὓς ἕκαστον τῶν γινομένων ὡς καλὸν παρὰ τοῦ Δεσπότου ἡμῖν ἐπάγε ται· ἀλλ' ἐκεῖνο πεπεῖσθαι ὀφείλομεν, ὅτι πάντως συμφέρει το γινόμενον ἢ ἡμῖν διὰ τὸν τῆς ὑπομονῆς μισθὸν, ἢ τῇ παραληφθείση ψυχῇ, ἵνα μὴ, ἐπὶ πλέον τῇ ζωῇ ταύτῃ ἐπιβραδύνασα, τῆς ἐμπολιτευομένης τῷ βίῳ κακία, ἀναπλησθῇ. Εἰ μὲν γὰρ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ ἡ τῶν Χριστιανῶν ἐλπὶς περιώριστο, εἰκότως χαλεπὸν ἂν ἐνομίσθη τὸ θᾶττον διαζευχθῆναι τοῦ σώματος· εἰ δὲ ἀρχὴ τοῦ ἀληθινοῦ βίου τοῖς κατὰ Θεὸν ζῶσιν ἐστι τὸ τῶν δεσμῶν τούτων τῶν σωματι κῶν τὴν ψυχὴν ἐκλυθῆναι, τί λυπούμεθα, ὡς καὶ οἱ omnia. Nihil eorum quæ nobis accidunt ut mole- θότητι Δεσπότου οιοικεῖται τὰ πάντα. Οὐδὲν τῶν stum accipere oportet, etiamsi in præsentia infirmitatem nostram tangat. Etsi enim rationes ignoramus, ob quas unumquodque eorum quæ contingunt, velati bonum a Domino nobis exhibetur, tamen hoc nobis persuasum esse debet, omnino utile esse quod evenit, sive nobis ob patientiæ mercedem, sive animæ assumptæ, ne diutius in hac vita immorans, vigente in hoc mundo malitia repleretur. Si enim hac vita circumscriberetur Christianorum spes, non immerito sane molestum videretur citius a corpore disjungi: sin autem veræ vitæ initium est, iis qui secundum Deum vivunt, animæ e corporis vinculis solutio; quid tristitia afficimur, sicut et ii qui spem non habent? Fac igitur hortatu meo, ut doloribus non succumbus, sed his te celsioren su- μή ἔχοντες ἐλπίδα; Παρακλήθητι οὖν μὴ ὑποπεσεῖν perioremque ostendas. τοῖς πάθεσιν, ἀλλὰ δεῖξαι, ὅτι ὑπέρκεισαι καὶ ὑπερ πρας. EPISTOLA CII*. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΒ. Certiores facit, præmisso Nicia, Satalenses, se eorum precibus adductum esse, ut eis consanguinem suum, et sibi et matri el populo carissimum, omnibus rebus eorum utilitati posthabitis, episcopum concederet. Civibus Sutalenis. Ego tum vestris tum populi totius precibus com· motus, et Ecclesiæ vestræ curam suscepi, et vobis coram Domino pollicitus sum, nihil me prætermissurum eorum quae penes me forent. Quapropter coactus sum, uti scriptum est, quasi pupillam oculi m i tangere ". Adeo honor quem vobis maximum habeo, rei nullius recordari me sivit, non consanguinitatis, non consuetudinis, quæ mihi puero cum viro exstitit, præ vestris postulatis; sed omnium quæ mihi privatim cum eo ad conjunctionem intercedunt, oblitus, non reputans gemituum copiam, quan populus meus isto præposito destitutus edel, non lacrymas universæ illius cognationis, non ipsius matris jam senis, quæ solo illius auxilio sublevatur, mastitiam attendens; horum simul omnium, quæ talia et tanta sunt, rationem non habens, id unum spectavi, ut Ecclesiam vestram viri tanti praefectura ornarem, eique succurrerem, jam qb diuturnam præpositi privationem in genua provolute, et multo 198 ac valido adminiculo, ut erigatur, indigenti. Nostra itaque sic se habent. Vestra autem jam reposcimus, ne minora videantur spe nostra et fide, quam viro dedi, illum a me ad amicos mecunique conjunctissimos mitti, sed ut quisque vestrum alius alium suo in virum studio ac amore superare conetur. Ostendite igitur præclaram illam contentionem, ac magnitudine obsequii cor illius demulcete, ut eum capiat oblivio patriæ, oblivio cognatorum, oblivio populi tantum pendentis ab ejus regimine, quantum infans recens natus ab ubere materno. Præmisimus autem Niciam, ut ea quæ acta 10 | Thess. IV, 12. "Zachar. H, 8. Alias CLXXXIII, scripta anno 572. Καὶ ἐδεξάμην. Harl. κατελεξάμην. Τὸ γεγραμμένον. Harl. et Med. τὸ εἰρημέ voy. Paulo post idem Med. τῶν οἰκειότητος λόγων. Τοιούτων ὄντων. Med. τοιούτων ἀλγεινῶν. Σαταλεῖσι πολίταις. Εγώ, τάς τε ἰδίας ὑμῶν παρακλήσεις καὶ τὰς τοῦ λαοῦ παντὸς δυσωπηθείς, καὶ ἐδεξάμην τὴν φροντίδα τῆς καθ' ὑμᾶς Ἐκκλησίας, καὶ ὑπεσχόμην ὑμῖν ἐνώπιον Κυρίου μηδὲν ἐλλείψειν τῶν εἰς δύναμιν ἐμὴν ἡκόντων. Διὸ ἠναγκάσθην, κατὰ τὸ γεγραμμέ του οἷον τῆς κόρης τοῦ ἐμοῦ ὀφθαλμοῦ ἐξασθαι. Οὕτως τὸ ὑπερβάλλον τῆς καθ᾽ ὑμᾶς τιμῆς οὐδενό; μος συνεχώρησεν εἰς μνήμην ἐλθεῖν, οὐ συγγενείας. οὐ τῆς ἐκ παιδὸς συνηθείας τῆς ὑπαρχούσης μοι προς τὸν ἄνδρα, πρὸ τῶν παρ' ὑμῶν αἰτηθέντων· ἀλλὰ πάντων μὲν τῶν ἰδίᾳ μοι ὑπαρχόντων πρὸς αὐτὸν εἰς οἰκειότητος λόγον ἐπιλαθόμενος, μὴ ὑπολογισάμενος δὲ μηδὲ τοῦ στεναγμοῦ τὸ πλῆθος, ὃ καταστενάξει μου ὁ λαὸς ὁ τὴν προστασίαν αὐτοῦ ζημιωθεὶς, με πάσης αὐτοῦ τῆς συγγενείας τὸ δάκρυον, μὴ μητρός αὐτοῦ γηραιᾶς καὶ ἐπὶ μόνῃ τῇ παρ' αὐτοῦ θεραπεία σαλευούσης τὴν θλίψιν εἰς καρδίαν λαβών· πάντων ὁμοῦ τοιούτων ὄντων καὶ τοσούτων ἀλογήσας. ἑνὸς ἐγενόμην, τοῦ τὴν ὑμετέραν Εκκλησίαν κατακο σμῆσαι μὲν τῇ τοῦ τηλικούτου ἀνδρὸς προστασία. βοηθῆσαι δὲ αὐτῇ ἐκ τῆς χρονίας ἀπροστασίας εἰς γόνα λοιπὸν κλιθείσῃ, καὶ πολλῆς καὶ δυνατῆς χειραγωγίας εἰς τὸ διαναστῆναι δεομένη Τὰ μὲν οὖν ἡμέτερα τοιαῦτα. Τὰ δὲ παρ᾽ ὑμῶν ἀπαιτοῦμεν λοιπὸν μὲ ἐλάττονα φανῆναι τῆς ἡμετέρας ἐλπίδας, καὶ τῶν ὑποσχέσεων ἃς πεποιήμεθα τῷ ἀνδρὶ, ὅτι πρὸς οι κείους καὶ φίλους αὐτὸν ἐξεπέμψαμεν, ἑκάστου ὑμῶν ὑπερβαλέσθαι τὸν ἕτερον ἐν τῇ περὶ τὸν ἄνδρα σπουδῇ καὶ ἀγάπῃ προθυμουμένου. Όπως οὖν ἐπιδείξησθε τὴν καλὴν ταύτην φιλοτιμίαν, καὶ τῷ ὑπερ βάλλοντι τῆς θεραπείας παρακαλέσητε αὐτοῦ τὴν καρ Δεομένη. Male in editis δεομένης. Erratum sustuli ope codicum mss. Όπως οὖν ἐπιδείξησθε. Ιta mss. nostri summo consensu. Editi ὅπως οὖν ἐπιδείξεσθε

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CIV. είαν, ὥστε λήθην μὲν αὐτῷ ἐγγενέσθαι πατρίδος, sunt dignitati vestrae nota faciat, et diem festum λήθην δὲ συγγενῶν λήθην δὲ λαοῦ τοσοῦτον ἐξηρ τημένου τῆς προστασίας αὐτοῦ, ὅτον παιδίον νεαρὸν τῆς μητρώας θηλής. Προαποστείλαμεν δὲ Νικίαν, agatis in antecessum, ac Domino, qui opera nostra vestrum votum adimplere dignatus est, gratias rependatis. ὥστε τα γενόμενα φανερά καταστῆσαι τῇ τιμιότητι ὑμῶν, καὶ προλαβόντας ὑμᾶς ἑορτάζειν καὶ εὐχαρι στεῖν τῷ Κυρίῳ τῷ δι' ἡμῶν καταξιώσαντι τὴν εὐχὴν ὑμῶν ἐκπληρωθῆναι. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΓ. EPISTOLA CIII. Nuntiat Satalensibus virum præstantissimum a se episcopum illis concedi. Σαταλεῦσιν Ηγαγεν εἰς ἔργον ὁ Κύριος τοῦ λαοῦ αὐτοῦ τὰ αἰτήματα, καὶ ἔδωκεν αὐτῷ διὰ τῆς ἡμετέρας τα πεινώσεως ποιμένα ἄξιον μὲν τοῦ ὀνόματος, καὶ οὐ κατὰ τοὺς πολλοὺς καπηλεύοντα τὸν λόγον, δυνάμε νον δὲ καὶ ὑμῖν τοῖς τὴν ὀρθότητα τοῦ κηρύγμα τὸς ἀγαπῶσι, καὶ τὴν κατ' ἐντολὰς τοῦ Κυρίου ζωὴν καταδεξαμένοις ἀρέσκειν καθ' ὑπερβολὴν ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου τοῦ πληρώσαντος αὐτὸν τῶν πνευματικῶν αὐτοῦ χαρισμάτων. Satalensibus. Perduxit ad exitum Dominus populi sui petitiones, eique per nostram bumilitatem pastorem dedit, dignum nomine, nec verbum, ut plerique solent, cauponantem, sed qui vobis rectam doctrinam diligentibus, vitamque Domini præceptis consentaneam profitentibus, placere majorem in modum possit in nomine Domini, qui illum spiritualibus suis donis adimplevit. EPISTOLA CIV“. Cem ad alias Cappadociæ calamitates illud accessisset, ut omnes Ecclesiæ ministri censui subjicerentur, rogat Modestum Basilius, ut immunitatem aliquam non deneget, eamque episcopi arbitrio committat. Μοδέστῳ ὑπάρχω. Αὐτὸ τὸ γράφειν πρὸς ἄνδρα τοσοῦτον, καν μηδε μία πρόφασις ἑτέρα προσῇ, μέγιστόν ἐστι τῶν εἰς τιμὴν φερόντων τοῖς αἰσθανομένοις· διότι αἱ πρὸς τοὺς παμπληθὲς τῶν λοιπῶν ὑπερέχοντας ὁμιλίαι μεγίστην τοῖς ἀξιουμένοις περιφάνειαν προξενούσιν. Ἐμοὶ δ᾽ ὑπὲρ πατρίδος πάσης ἀγωνιώντι ἀναγκαία πρὸς τὴν σὴν μεγαλόνοιαν ἡ ἔντευξις, ἧς ἱκετεύω πράως καὶ κατὰ τὸν σεαυτοῦ τρόπον ανασχέσθαι, καὶ χεῖρα ὀρέξαι τῇ πατρίδι ἡμῶν εἰς γόνυ ἤδη κλιθείσῃ Ἔστι δὲ ὑπὲρ οὗ ἱκετεύομέν σε τὸ πρᾶγμα τοιοῦτον. Τοὺς τῷ Θεῷ ἡμῶν ἱερωμένους, πρεσβυτέ ρους καὶ διακόνους ὁ παλαιὸς κῆντος ἀτελεῖς ἀφῆκεν Οἱ δὲ νῦν ἀπογραψάμενοι, ὡς οὐ λα Συγγενών. Ita omnes nostri codices. Editi συγγενείας. Sub finem corrupte in editis δι' ἡμᾶς. Mss. ut in textu. Σαταλεῦσιν. In codicibus Harl. et Coisl. primo hac epistola dicitur ἀνεπίγραφος, sine inscri ptione. In aliis tribus legitur τοῖς αὐτοῖς, iisdem. Revera hæc epistola summam habet necessitudinem cum præcedenti; nec alium Pomenio Satalensi videtur designare Basilius, dum ait pastorem nomine dignum populo datum fuisse. Καὶ ὑμῖν. Ita sex mss. Editi καὶ ἡμῖν. Καταδεξαμένοις. Ita Harl. et Coisl. primus cuin aliis pluribus Editio Paris. prima καταδεξά μένος. Ονόματι. Ita omnes mss. Editi ῥήματι. Παμπληθές. Ita mss. Επί παμπληθείς. Non multo post quatuor mss. recentiores δι' ἧς ικετεύω. Κλιθείση. Si omnes mss. pro eo quod erat in editis έλθούσῃ. Πρεσβυτέρους καὶ διακόνους. Leguntur hac in omnibus codicibus mss. Sed tamen videntur primo apposita ad marginem fuisse, ut explicaretur illud ἱερωμένους, deinde, ut saepe alias contigit, in contextum irrepsisse. 1° Basilius his vocibus, ἱερωμένους, ἱερατικούς, non presbyteros solum et diaconos, sed alios etiam clericos comprehendit, ut observavimus ad epist. 51. 2° Antiqua illa lex, Modesto pra fecto çæAd virum tantum vel litteras dare, etiamsi nulla alia sit causa, maximo est honori intelligentibus; quia colloquia cum viris dignitate caLeros longe superantibus, plurimum splendoris iis, quibus id obtigerit, afferunt. Mihi autem pro universa patria laboranti necessaria est apud tuam magnanimitatem deprecatio, quam rogo leniter et tuo more perferas, ac patriæ nostræ jam in genua inclinatæ manum porrigas. Negotium porro cujus causa te precamur, ejusmodi est. Eos qui Deo nostro ministrant, presbyteros videlicet et diaconos, velus census immunes reliquit. Qui autem nunc recensioni 199 operam dant, ii, ut quam citat Basilius, exstat in codice Theodosiano, tom. VI, tit. 2, p. 34. Ibi Constantius immunitatem a sordidis muneribus, a collatione lustrali et a censibus concedit non solum presbyteris et diaconis, sed etiam aliis clericis et juvenibus, eorumque conjugibus et liberis et ministeriis. Hine Gregorius Nazianzenus in epistola 166 queritur quod clerici, qui secum erant et in domo sua, immunes non sint, cum in aliis civitatibus omnes qui circa sacrarium versantur πάντας τοὺς περὶ τὸ βῆμα, loc beneficio perfruantur. 3º Basilius, qui in hac epistola petit ut concessa immunitas judicio episcopi dispensanda permittatur, non videtur solis presbyteris et diaconis immunitatem petiisse; cum ipsius interesset ut hæc liberalitas ad eos etiam clericos quos domi suæ habebat, et ad alios pauperrimos et omnium egenos extenderetur. Videntur ergo bæ voτeς, πρεσβυτέρους καὶ διακόνους, expungendae; nec tamen mihi hanc licentiam sumpsi, quia codices mss. repugnabant. 'Αρηκεν. Male in editis ἀφῆκαν contra onnium codicum miss. fidem. Ibidem Gothofredus, cod. Theod., ton Vl, pag. 55, legendum putat ὡς λαβόντες, ut accepto mandato. Sed repugnant omnes codices mss., nec levibus causis vulgata scriptura nititur. Nami Constantii legis non maxima erat • Alias CCXCVI, scripta anno 572. Alias CCLXXIX, scripta ammo 572.

nullo a sublimi tua potestate accepto mandato, βόντες παρὰ τῆς ὑπερφυούς σου ἐξουσίας πρός cos recensuere, nisi forte quidam aliunde ab ætate immunitatem haberent. Rogamus igitur, ut hoc nobis tuæ beneficentiæ monumentum relinquas, quod venturo omni ævo bonam tui men:oriam conservet, mobisque concedas, secundum legem antiquam census, sacros ministros; nec in personas eorum, qui nunc ascripti sunt, conferatur remissio (sic enim beneficium transiturum est ad successores: quos non semper contingit ministerio sacro esse dignos), sed secundum liberæ descriptionis formam, communis quaedam clericorum fial concessio, adeo ut qui Ecclesias gubernant, quovis loco ministrantibus immunitatem donent. Hæc et tuæ magnanimitati immortalem rece factorum gloriam conservabunt, et imperatoris familiæ precatores multos comparabunt, et ipsis rebus publicis non parum afferent emolumenti; siquidem non omnino clericis, sed iis qui quovis tempore affliguntur, immunitatis solatium præstamus; quod quidem, et cum liberi sumus non praetermittimus, ut perspicere potest quisquis voluerit. EPISTOLA CV. ' ταγμα απεγράψαντο, πλὴν εἰ μή πού τινες άλω λως εἶχον ὑπὸ τῆς ἡλικίας τὴν ἄφεσιν. Δεόμεθα εὖν μνημόσυνον τῆς σῆς εὐεργεσίας τοῦτο ἡμῖν ἀφο εθῆναι παντὶ τῷ ἐπιόντι χρόνῳ ἀγαθὴν περὶ σοῦ μνήμην διαφυλάττον, καὶ συγχωρηθῆναι κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον τῆς συντελείας τοὺς ἱερατεύοντας· καὶ μὴ εἰς πρόσωπον τῶν νῦν καταλαμβανομένων γενέσθαι τὴν ἄφεσιν (οὕτω γὰρ εἰς τοὺς διαδόχους ἡ χάρις μεταβήσεται, οὓς οὐ πάντως συμβαίνει τοῦ ἱερατεύειν ἀξίους εἶναι, ἀλλὰ κατὰ τὸν ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ ἀπογραφῇ τύπον, κοινήν τινα συγχώρησιν κληρικῶν γενέσθαι, ὥστε ὑπὸ τῶν οἰκονομούντων τὰς Ἐκκλησίας τοῖς ἑκάστοτε λειτουργοῦσι τὴν ἀτέλειαν δίδοσθαι. Ταῦτα καὶ τῇ σῇ μεγαλοφυΐα ἀθάνατον τὴν ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖς δόξαν διαφυλάξει, καὶ τῷ βασιλικῷ οἴκῳ πολλοὺς τοὺς ὑπερευχομένους παρασκευάσει, καὶ αὐτοῖς τοῖς δημοσίας μέγα παρέξει ὄφελος, ἡμῶν οὐ πάντως τοῖς κληρικοῖς, ἀλλὰ τοῖς ἀεὶ καταπονουμένοις τὴν ἀπὸ τῆς ἀτελείας πα ραμυθίαν παρεχομένων· ὅπερ οὖν καὶ ἐπὶ τῆς ἐλευθερίας ποιοῦμεν, ὡς ἔξεστι γνῶναι τῷ βουλομένω. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΕ'. Dolere se significat, quod Terentii filias Samosatis non viderit. Laudat earum in Trinitatis confessione constantiam, quamvis in medio impietatis degant; easque hortatur ut perseverent, et eorum qui Filii aut Sviritus dirinitotem vegant, communionem et colloquium fugiant. Diaconissis Terentii Comitis filiabus. ' Ego et cum Samosata advenissem speravi venturum me in sermonem dignitati vestræ: el hujus rei compos minime factus, æquo animo dammum non tuli; considerans quandonam futurum sit, ut vel ego possim rursus ad regiones v:stras accelere, vel vobis ad nostras venire placeat. Verum hæc sint in Domini voluntate posita. Quod autem nunc agitur, ubi inveni proficiscentem ad vos filium Sophronium, laetus hanc ei epistolam dedi, que et salutationem vobis perferat, et nostram animi sententiam declɔret, qui sciauctoritas: ipse de ca detraxerat per alias leges, et cle iços prædiorum possessores censui addixerat. Magna erat in hoc genere varietas, ut modo vidimus ex testimonio Gregorii; unde non mirum, si censitores nihil Basilio concedere voluerunt, quia mandatum a præfecto non acceperant. · Alias CCCI, scripta anno 372. Πρόσταγμα. Coisl. primus el Hari προστάγματα. Ibidem quinque codices non vetustissimi πλὴν εἴ που. 'Αςεθῆναι. Ita Hart., Coisl. primus et alii nonnulli. Editi ένα εθῆναι. Οὐ πάντως. Gothofredus in commentario ad legem modo citataın Basilium patere existimat, ut Feneficium successoribus eorum, qui tunc erant, presbyterorum et diaconorum, transdatur. Sed minus vidit hoc in loco vir doctissimus. Quomodo enim Bas lius, si quidquamı ejusmodi peteret, hac ratione uteretur, quia non semper contingit ees ministerio sacro dignos esse? Non cadit in Basilium ejusmodi ratiocinatio. Præterea postulat ut ipsi episcopi hanc i umunitatem dispensent; quod prorsus inutile fuisst, si ratum et fixuin singulis clericis beneficium fu.ssel. Videtur ergo Basilii sententia sic accipienda: Διακόνοις θυγατράσι Τερεντίου Κόμητος Ἐγὼ καὶ Σαμοσάτοις ἐπιστὰς προσεδόκησα συμ τεύξεσθαι τῇ κοσμιότητι ὑμῶν· καὶ ἐπειδὴ διήμαρ τον τῆς συντυχίας, οὐ μετρίως ἤνεγκα την ζημίαν, λογιζόμενος πότε εἴη ἢ ἐμοὶ δυνατόν πάλιν πλησιά σαι τοῖς καθ' ὑμᾶς χωρίοις, ἢ ὑμῖν αἱρετὸν τὴν ἡμετέραν καταλαβεῖν. Αλλ' ἐκεῖνα μὲν κείσθω ἐν τῷ θελήματι τοῦ Κυρίου. Τὸ δὲ νῦν ἔχον, ἐπειδὴ εὗρον τὸν υἱὸν Σωφρόνιον πρὸς ὑμᾶς ἐξορμῶντα, ἡδέως αὐτῷ τὴν ἐπιστολὴν ἐπέθηκα ταύτην, προσηγο ρίαν ὑμῖν κομίζουσαν, καὶ τὴν ἡμετέραν γνώμην δηλοῦσαν, ὅτι οὐ διαλιμπάνομεν τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι Petit aliquam immunitatem, episcoporum arbitrio gubernandam, ita ut no uinati: non tribuatur certis quibusdam ministris, quia corum successoribus, qui fortasse indigni essent ministerio, transmitteretur. Longe satius ei videtur, ut descriptio sit libe ra, et qui Ecclesias gubernant, immunitatem quovis loco ministrantibus donent, eorumque judicio permittatur, quinam censui addicendi, quive habendi sint eximii. Hinc se immunitatem non ommino clericis, sed iis qui quovis tempore aliguntur, petere declarat. Vide Addenda. Ὅπερ οὖν. Sic mss. omnes. Editi ὥσπερ οὖν. Τερεντίου κόμητος. Septem codices antiqui copiam dederunt emendandæ editorum pravæ lectionis Φερεντίου κόμητος. Addunt quidam codices περὶ πίστεως. Cod. Clarom. θεολογίᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος. "Η ὑμῖν. Editi ἢ εἰ ὑμῖν. Voculam expunxi, tum quia sententiam denoriat, tum quia deest in quatuor mss. Ἐπέθηκα. Sic mss. codices sex Edit πο έδωκα.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CVI. μεμνημένοι ὑμῶν, καὶ εὐχαριστοῦντες ὑπὲρ ὑμῶν τῷ licet Dei gratia non desinimus vestri meminisse Κυρίῳ, ὅτι ἀγαθῆς ῥίζης ἀγαθὰ βλαστήματά έστε, ἔγκαρπα τοῖς ἀγαθοῖς ἔργοις, καὶ τῷ ὄντι ὡς κρίνα ἐν μέσῳ ἀκανθῶν. Τὸ γὰρ ὑπὸ τοσαύτης διαστροφῆς τῶν παραφθειρόντων τὸν λόγον τῆς ἀληθείας περικυκλουμένας μὴ ἐνδοῦναι πρὸς τὰς ἀπάτας, μηδὲ τὸ ἀποστολικὸν τῆς πίστεως κήρυγμα καταλιπούσας πρὸς τὴν νῦν ἐπιπολάζουσαν καινοτομίαν μετατε θῆναι πῶς οὐχὶ μεγάλης μὲν πρὸς τὸν Θεὸν εὐχαριστίας ἄξιον, μεγάλους δὲ ὑμῖν ἐπαίνους δικαιό τατα προξενεῖ; Εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα πεπιστεύκατε· μὴ προδῶτε ταύτην τὴν παρακαταθή κην. Πατέρα τὴν πάντων ἀρχήν· Υἱὸν μονογενῆ, ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα, ἀληθινὸν Θεὸν, τέλειον ἐκ τελείου, εἰκόνα ζῶσαν, ὅλον δεικνύντα ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα Πνεῦμα ἅγιον, ἐκ Θεοῦ τὴν ὕπαρξιν ἔχον τὴν πηγὴν τῆς ἁγιότητος, δύναμιν ζωῆς παρεκτικήν, χάριν τελειοποιόν, δι' οὗ υἱοθετεῖται ἄνθρωπος, καὶ ἀπαθανατίζεται τὸ θνητόν, συνημμένον Πατρί καὶ Υἱῷ κατὰ πάντα ἐν δόξῃ καὶ ἀἰδιότητι, ἐν δυνάμει καὶ βασιλείᾳ, ἐν δεσποτείᾳ καὶ θεότητι· ὡς καὶ ἡ τοῦ σωτηρίου βαπτίσματος παράδοσις μαρτυρεῖ. Οἱ δὲ κτίσμα λέγοντες ἢ τὸν Υἱὸν ἢ τὸ Πνεῦμα, ἢ ὅλως αὐτὸ εἰς τὴν λειτουργικὴν καὶ δουλικὴν κατα άγοντες τάξιν, μακράν εἰσι τῆς ἀληθείας, ὧν φεύγειν προσήκει τὰς κοινωνίας καὶ ἐκτρέπεσθαι τοὺς λόγους, ὡς δηλητήρια ὄντα ψυχῶν. Ἐὰν δέ ποτε δῷ ἡμῖν ὁ Κύριος γενέσθαι κατὰ ταυτὸν, πλατύτερον ὑμῖν τοὺς περὶ τῆς πίστεως εκθησόμεθα λόγους· ὥστε μετ' ἀποδείξεων γραφικῶν καὶ τὸ τῆς ἀληθείας ἰσχυρὸν καὶ τὸ σαθρὸν τῆς αἱρέσεως ὑμᾶς ἐπιγνῶναι. ac pro vobis Domino gratias agere, quod radicis bonæ bona sitis germina, bonis operibus fecunda, et vere tanquam lilia in medio spinarum. Quod enim cum tanta perversitas hominum veritatis doctrinam 200 corrumpentium vos circumstet, 'minime tamen fraudibus ceditis, nec ad vigentem nunc novitatem relictis apostolicis fidei documentis transferimini; quomodo non dignum sit, pro quo grates magnæ Deo agantur? quomodo non magnas laudes vobis merito conciliet? In Patrem et Filium et Spiri.um sanctum creditis cavete ne boc prodatis depositum. Patrem rerum omniun principium; Filium unigenitum, ex co genitum, verum Deum, perfectum ex perfecto, imaginem vivam, Patrem totum in semetipso ostendentem: Spiritum sanctum, exsistentiam a Deo habentem, sanctitatis fontent, vim vitæ conciliatricem, gratiam perfectos eflìcientem per quem homo in filium adoptatur, et id quod mortale est, immortalitate donatur: conjunctum Patri et Filio in omnibus, in gloria et æternitate,' in potestate et regno, in dominio et divinitate, quemadmodum et ipsa baptismatis salutiferi traditio testatur. At vero qui aut Filium aut Spiritum dicant esse créaturam, aut omnino Spiritum in ministrorum ac servorum redigunt ordinem, longe absunt a veritate; quurun fugienda communio ac sermones vitandi, velut animarum pernicies. Quod si unquam Do mino largiente in unum veniamus, fusius vobis cum de fide disseram; adeo ut ex deductis e Scriptura demonstrationibus tum veritatis vim tum hæ resis debilitatem perspiciatis. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΕ. EPISTOLA CVI. Miltem maxims virtutibus præditum Basilius in sua peregrinatione cognoverat. Nunc acceptæ ab eo epistolæ respondes el ad perseverantiam hortatur. Στρατιώτη. Ὑπὲρ πολλῶν ἔχοντες εὐχαριστεῖν τῷ Κυρίῳ, ὧν καὶ ἠξιώθημεν παρ' αὐτοῦ ἐπὶ τῆς ἐπιδημίας ἡμῶν, μέγιστον ἀγαθὸν ἐκρίναμεν τὴν γνῶσιν τῆς σῆς τι μιότητος, τὴν παρὰ τοῦ ἀγαθοῦ Δεσπότου παρασχε θεῖσαν ἡμῖν. Ἔγνωμεν γὰρ ἄνδρα δεικνύντα, ὅτι καὶ ἐν τῷ στρατιωτικῷ βίῳ δυνατὸν τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης τὸ τέλειον διασῶσαι· καὶ ὅτι οὐκ ἐν τῇ περιβολῇ τῆς ἐσθῆτος, ἀλλ' ἐν τῇ διαθέσει τῆς ψυχῆς ὁ Χριστιανὸς ὀφείλει χαρακτηρίζεσθαι. Καὶ τότε οὖν μετὰ πάσης ἐπιθυμίας συνετύχομέν σοι· καὶ νῦν, ὁσάκις ἂν εἰς μνήμην Ελθωμεν, μεγίστης ἀπολαύομεν εὐφροσύνης. Ανδρίζου τοίνυν, καὶ ἴσχυε, καὶ τὴν πρὸς Θεὸν ἀγάπην τρέφειν καὶ πολυπλασιάζειν ἀεὶ σπού δαζε, ἵνα σοι καὶ ἡ τῶν ἀγαθῶν παρ' αὐτοῦ χορηγία ἐπὶ μεῖζον προΐῃ. Ὅτι δὲ καὶ ἡμῶν μέμνησαι, οὐδε μιᾶς ἑτέρας ἀποδείξεως προσδεόμεθα, τὴν ἐκ τῶν πραγμάτων ἔχοντες μαρτυρίαν. Μετατεθῆναι. Hanc vocem quæ deest in editis, erui ex mss. quinque. Quidam codices baLent ibidem κενοφωνίαν, rana conumenta. Υπαρξιν ἔχον. Quidam codices ύπαρχον. Απαθανατίζεται. Sic mss. codices. Editi Militi. Cum pro multis debeam grates Domino persol vere, quæ ab eo in mea peregrinatione accepi, bonum maximum judicavi, quod boni Domini dono præstantiam tuam cognoverim. Virum enim cognovi, qui in militari etiam vita perfectum Dei amorem et charitatem servari posse, et Christianum non ex vestimenti forma, sed ex animi habitu dignosci debere demonstrat. Ει tunc igitur libentissime sum tecum congressus et nunc, quoties recordor, maxima fruor voluptate. Itaque strenue age, et corroborare, et Dei amorem nutrire ac augere semper stude, ut et tibi bonorum ab co copia accrescat. Nullo autem indigeo argumento, quo te mei meniorem esse edocear, cum res ipsæ perbi - beant testimonium. ἐπαθανατίζεται. Αὐτό. Sic invenimus in tribus vetustissimis codicibus et aliis nonnullis. Editi αὐτούς, Filium et Spiritum. Alias CDVII, scripta anno 372.

EPISTOLA CVII. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΖ. Juiillam consolatur, quam durus exactor promissi immemor piemebat. Scripsisse se ait ad illum et ad Heiludium, sed ad præfectum scribere ausum non esse. Julittæ viduæ. Omnino dolui, lectis nobilitatis tuæ litteris, quod eæden te iterum circumstent angustiæ. Ecquid autem faciendum bominibus, 201 ita versipelle ostendentibus ingenium, et alias aliud dicentibus, nec slantibus in suis ipsorum pactis? Si enim post factas coram me et coram expræfectis pollicitationes, nunc quasi nihil dixisset, tempus præstitutum ita coarctat; videtur ille vir omnem erga nos pudorem abjecisse. Litteras lamen ad illum dedi, pudorem incutiens, eique sua promissa in memoriam revocans. Scripsi autem et ad Helladium, præfecti domesticum, ut per ipsum de tuis rebus certior fiat præfectus. Ego enim decere non putavi tantum mihi licentiæ sumere cum tanto judice; eo quod nondum ei de ulla re privata scripserim, verearque ne quo pacto rem improbet quippe cum summi viri in ejusmodi rebus, ut nosti, facile irascantur. Si ergo aliqui inde accedet emolumenti, erit Helladio ascribendum, viro et probo et optime de me sentienti, et Deum timenti, et summam libertatem apud præfectuin obtinenti. Potest autem sanctus te ex omni ærumna eximere, si modo ex animo vero ac sincero spem in eo reponamus. EPISTOLA CVIII*. Ἰουλίττῃ ἐλευθέρα. Πάνυ ἐθύμησα τοῖς γράμμασιν ἐντυχών τῆς εὐγε νείας σου, ὅτι σε πάλιν αἱ αὐταὶ περιέχουσιν ἀνάγκα:. Καὶ τί δεῖ ποιεῖν πρὸς ἀνθρώπους οὕτω παλίμβου λον ἐπιδεικνυμένους τὸ ἦθος, καὶ ἄλλοτε ἄλλα λέγοντας, καὶ ταῖς ἰδίαις ὁμολογίαις μὴ ἐμμένοντας; Εἰ γὰρ μετὰ τὰς ἐπ' ἐμοῦ καὶ τοῦ ἀπὸ ὑπάρ χων ὑποσχέσεις, νῦν, ὡς μηδενὸς εἰρημένου, οὕτω στενοχωρεῖ τὴν προθεσμίαν, ἔοικε παντελῶς ἀπὸ ηρυθριακέναι πρὸς ἡμᾶς ὁ ἀνήρ. Πλὴν ἀλλ' ἐπέστειλα αὐτῷ, ἐντρέπων αὐτὸν καὶ ὑπομιμνήσκων τῶν αὐτοῦ ὑποσχέσεων. Ἐπέστειλα δὲ καὶ Ἑλλαδίων, τῷ οἰκείω τοῦ ὑπάρχου, ἵνα δι' αὐτοῦ διδαχθῇ τὰ κατὰ σὲ ὁ ὕπαρχος Αὐτὸς γὰρ μέχρι τοσούτου θαρρήσαι δικαστῇ τοσούτῳ οὐκ ἐνόμισα ἐπιβάλλον εἶναί μοι, διὰ τὸ μηδέ πω περὶ ἰδιωτικοῦ πράγματος αὐτῷ ἐπεσταλο κέναι, καὶ ὑφορᾶσθαι κατάγνωσίν τινα, ὡς οἶδας, εὐκόλως τῶν μεγάλων ἀνδρῶν ἀγριαινόντων πρὸς τὰ τοιαῦτα. Εἰ μέντοι τι ἔσται ὄφελος, ἔσται τοῦτο διὰ Ελλαδίου, ἀνθρώπου και χρηστοῦ καὶ περὶ ἡμᾶς διακειμένου, καὶ Θεὸν φοβουμένου, καὶ παρρησίαν ἀμύθητον ἔχοντος πρὸς τὸν ἄρχοντα. Δυνατὸς δὲ ὁ ἅγιος διαγαγεῖν σε πάσης θλίψεως, μόνον ἐὰν ἀληθινῇ καὶ γνησία καρδίᾳ ἐπελπίσωμεν ἐπ' αὐτόν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΗ'. Mirari se significat, quod cum Julitta tempus concessurum se promisisset, nunc promissa perficere nolit. Revocat ei în memoriam aliud promissum de churtis omnibus, si aurum de quo convenerat accepisset, viduæ reddendis. Tutori hæredum Julittæ. Miratus sum, ubi audivi te bonarum illarum Τῷ κηδεμόνι τῶν κληρονόμων Ιουλίττης. Εθαύμασα ἀκούσας, ὅτι, τῶν χρηστῶν ἐκείνων Alias CCLXXXVII, scripta anno 372. Alias CCLXXXVIII, scripta anno 572. Παλίμβολον. Coisl. uterque, Reg. secundus et Clarom. παλίμβουλον, consilii non lenacem. Επ' ἐμοῦ. Sic mss. sex. Editi ἀπ' ἐμοῦ. Τοῦ ἀπὸ ὑπάρχων. Εxprefectis dicuntur qui dignitate præfecti perfuncti sunt, vel illius ornamenta per codicillos acceperunt. Quisnam ille sit, de quo Basilius loquitur, et in Cappadocia an quisquam ejusmodi exstiterit, plane nescio. Multo libentius legerem τοῦ ἀπὸ ἐπάρχων, exprasidibus. Presides provinciarum vocantur έπαρχοι infra in epist. 215 et 24. Unde etiam provincia dicitur επαρχία. Videtur Basilius aliquem hac dignitate perfunctum designare. Τοῦ ὑπάρχου... ὁ ὕπαρχος. Legitur του ἐπάρχου εἰ ὁ ἔπαρχος in omnibus nostris mss., id est Medl., Coisl. utroque, Reg. secundo, Vat. et Clarom., nisi quod Coislinianus primus habet τοῦ ὑπάρχον. Sic etiam infra in epist. 109 prælectus pratorio vocatur ἔπαρχος tum in editis, tum quatuor mss., quibuscum illa epistola fuit collata. Valesius cum pluribus doctissimis viris opinatur utramque vocem nullo discrimine solitam usurpari, Not. 1' in lib. v De vita Constantini. Sed tamen discrimen perspicitur ex Notitia imperii et Codice Theodosiano et aliis ejusmodi monumentis, in quibus quoties præfectus tantum dicitur, præfectus prætorio intelligitur; neque hic titulus rectoribus provinciarum aut aliis potestatibus tribuitur, exceptis præfectis Urbis et præfecto Augustali Ægypti. Porro Latina voci non υπαρχος respondet, sed ἔπαρχος. Unde colligitur nec vocem Επαρχος ita propriam esse præfecti prætorio, ut eum vel sola designet; nec ὑπάρχους dici debere eos quibus apud Latinos præfecti titulus non deferretur. Hæc confirmari possunt ex Dione Cassio, qui de Caesare Augusto sic loquitur lib. Lv, pag. 555: Τότε δὲ πρῶτον καὶ ἐπάρχους τῶν δορυφόρων δύο ἀπέδειξεν. Οὕτω γὰρ τοι αὐτοὺς καὶ ἐγὼ μόνους τῶν ἐπαρχόντων τινὸς, ἐπειδήπερ ἐκνενίκηκεν, όνομάζω. Tunc autem pri mum et præfectos prætorianorum militum duos instituit. Sic enim et ego hos solos inter eos qui præsunt alicui muneri, quandoquidem ita usus obtinuit, appello. Ja: tum ergo atate Cassii praetorio præfecti proprio quodam titulo designari solebant, qui eis minime communis esset cum aliis potestatibus. Nemo autem id dixerit de nápov titulo. Unde sequitur titulum ὑπάρχου proprium esse prælecti prætorio, ac culpandos esse librarios in unius litteræ immutatione; si quando ἔπαρχος veluti proprio titulo appelletur, ut in hoc Dionis testimonio, et in locis Basilii et in titulo historiæ Evagrii apud Valesium, aut si rectores provinciarum et comites vocentur ὕπαρχοι, velut cum Julianus Orientis comes appellatur ἕψας ύπαρχος apud Theodoret. Hist. Eccles., lib. iii, cap. 11, aut cum Ponticæ Viceriun Gregorius Nazianzenus τῆς Ποντικής μοίρας υπαρχον appellat, orat. 20, pag. 553. Titulus ὑπάρχου restituendus in superioribus locis, επάρχου autem in posterioribus. Vide Notam præcedentem. Διαγαγεῖν. Sic codices mss Prima Parisiensis editio διάγειν.

' EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CIX. καὶ πρεπόντων τῇ σῇ ἐλευθερίᾳ ὑποσχέσεων ἐπιλα- promissionum ac liberalitali tuæ ccnvenientium θόμενος, νῦν σφοδροτάτην καὶ ἀπαραίτητον ἐπάγεις τὴν ἀπαίτησιν τῇ ἀδελφῇ τῇδε· καὶ τί εἰκάσω ἐκ τῶν λεγομένων, οὐκ ἔχω. Σοί τε γὰρ πολλὴν παρὰ τῶν πεπειραμένων σου μαρτυρουμένην έλευθερίαν σύνοιδα, καὶ τῶν ὑποσχέσεών σου μέμνημαι ὧν ἐποίησας ἐπ' ἐμοῦ καὶ τοῦδε λέγων ἐλάττονα μὲν γράφειν χρόνον, πλείονα δὲ συγχωρήσειν, διὰ τὸ βούλε σθαι συμπεριφέρεσθαι τῇ ἀνάγκη τοῦ πράγματος, καὶ συγγνώμην παρέχειν τῇ ἐλευθέρᾳ ἀναγκαζομένη τοσοῦτον ἀθρόως ἐκ τῆς οἰκίας προϊεσθαι χρήμα. Τίς οὖν ἡ αἰτία δι᾿ ἣν ἡ τοσαύτη μεταβολὴ γέγονεν, ἐγὼ νοεῖν οὐκ ἔχω. Πλὴν ὅπερ ἂν ᾖ, παρακαλῶ σε, με μνημένον τῆς σεαυτοῦ ἐλευθεριότητος, καὶ πρὸς τὸν Κύριον ἀπιδόντα τὸν ἀμειβόμενον τὰς χρηστές προαι ρέσεις, δοῦναι τὸν καιρὸν ὃν ἐξ ἀρχῆς ὑπέσχου τῆς ἀνέσεως, ἵνα δυνηθῶσι, συμπωλήσαντες τὰ ἑαυτῶν, διαλῦσαι τὸ χρέος. Δήλον δὲ, ὅτι κακείνων μέμνημαι, ὅτι ὑπέσχον, εἰ λάβοις τὸ ὁμολογηθὲν χρυσίον, πάντα τὰ ὁμολογηθέντα χαρτία, καὶ τὰ ἐπὶ τῶν ἀρχόντων πραχθέντα, καὶ τὰ ἰδιωτικῶς γενόμενα παρα δώσειν τῇ προειρημένῃ. Παρακαλῶ οὖν, καὶ ἡμᾶς τίμησον, καὶ κτῆσαι παρὰ τῷ Κυρίῳ μεγάλην ἑαυτῷ εὐλογίαν, ἀναμνησθεὶς τῶν σεαυτοῦ ὑποσχέσεων, γινώσκων, ὅτι ἄνθρωπος εἶ, καὶ αὐτὸς αναμένειν ὀφείλεις τοὺς καιροὺς ἐν οἷς δεηθήσῃ τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ ἀντιλήψεως· ἦν μὴ ἀποκλείσῃς σεαυτῷ διὰ τῆς παρούσης σκληρότητος· ἀλλ᾽ εὐτρέπισον τοὺς οἰκτιρ μοὺς τοῦ Θεοῦ ἐπὶ σαυτόν, πᾶσαν χρηστότητα καὶ ἐπιείκειαν τοῖς καταπονουμένοις ἐπιδειξάμενος. oblitum, nunc huic sorori violentissimam ac implacabilem exactionm inferre: et quid conjiciam ex his quæ dicuntur, nescio. Nam et tibi plurimam eorum, qui tui periculun: fecere, testimonio liberalitatem scio attribui, et promissorum memini, quibus te corain me et illo obstrinxisti: cum diceres tempus quidem brevius scribi, sed te amplius concessurum, eo quod te velles ad rei necessitatem accommodare, et huic viduæ ignoscere, quæ tantam simul pecuniæ summam e domo sua emittere cogitur. Quænam autem causa, cur mutatio tanta contigerit, ego intelligere non queo. At quæcunque fuerit, rogo te, ut tuæ liberalitatis memor, et ad Dominum bonæ voluntatis remuneratorem respiciens, tempus 202 induciarum initio promissum concedas: ut possint venditis rebus suis debitum dissolvere. Illud etiam probe memini pollicitum te esse, si aurum, de quo convenerat, acciperes, chartas omnes, tum eas quæ coram judicibus, tum quæ privatim confecta, mulieri predicta traditurum. Obsecro itaque, et mihi hono rem defer, et magnam tibi apud Dominum benedictionem compara, in memoriam promissa revocans, teque hominem esse cognoscens, ac tempora illa exspectare debere, quibus ope divina indigebis. Quam quidem tibi ipse per praesentem duritiam ne intercluseris: sed misericordias Dei in teipsum converte, benignitatem omnem et clementiam afflictis demonstrans. EPISTOLA CIX*. Rogal Basilius Helladium comitem, ut sua apud præfectum gratia viduam tueatur, quæ præter sortem eliam usuras reddere cogebatur contra pactionum et promissorum fidem. Ελλαδίῳ Κύμητι. Πάνυ παραιτούμενος δι' όχλου εἶναι τῇ χρηστό τητί σου, διὰ τὸ μέγεθος τῆς περὶ ὑμᾶς ἀρχῆς, ἵνα μὴ δόξω ἀμέτρως ἐμφορεῖσθαι τῆς φιλίας ὑμῶν· ὅμως ὑπὸ τῶν ἀναγκῶν ἡσυχάζειν οὐκ ἐπιτρέπομαι. Τὴν γοῦν ἀδελφὴν τήνδε, καὶ πρὸς γένος ἡμῖν οὖσαν καὶ διὰ χηρείαν καταπονουμένην, καὶ παιδὸς ὀρφανοῦ πράγματος φροντίζουσαν, ἐπεὶ εἶδον λοιπὸν ὑπὲρ δύναμιν ἀφορήτοις ἀνάγκαις συνεχομένην, κατελή σας, καὶ παθὼν τὴν ψυχήν, ἔσπευσα παρακαλέσαι σε, ίνα, εἴ τις δύναμις, τῷ ἀποσταλέντι παρ' αὐτῆς ἀνθρώπῳ καταξιώσης συμπράξαι, πρὸς τὸ ὅπερ αὕτη περιοῦσα ὑπέσχετο ὑφ᾽ ἡμῶν, ἤδη τοῦτο αὐτὴν ἀποδοῦσαν τῆς εἰς τὸ πλέον ἐπηρείας ἀπαλλαγῆναι. Ὑπέσχετο γὰρ τὸ κεφάλαιον δοῦσα συγχωρεῖσθαι τοὺς τόκους. Νῦν τοίνυν οἱ φροντίζοντες αὐτῆς τῶν κληρονόμων μετὰ τὸ κεφάλαιον καὶ τὴν τῶν τόκων Καὶ τοῦδε. Non belle Combefisius legendumn puiat τοῦ δὲ λόγου. Indicat Basilius illum expresidibus, de quo in superiore epistola. Διὰ τό. Sic emendavimus ex codice Claro. montano, quod prave in Coisliniano primo et editis legebatur δεῖ τῷ. Plures in hanc epistolam codices gon habuimus. Paulo post editi έλευθερίᾳ. Uterque codex ut in textu. Ο Ilelladio Comiti. Quamvis benignitati tua obstrepere refugiam ob magnitudinem potestatis tuæ, ne amicitia tua ultra modum impleri videar, tamen me res necessariæ quiescere non sinunt. Ilanc igitur sororem quæ et sanguine mibi conjuncta est, et ob viduitatem afflictatur, et res filii orphani procurat, ubi vidi jam ultra vires ærumnis intolerabilibus constringi, misertus ilius, atque animo dolens, rogare te festinavi, ut si qua suppetat facultas, misso ab ea viro operam navare digneris; ut quod ipsa prasens coram me promiserat, eo jam reddito nulla amplius ei fiat injuria. Sic enim pacta fuerat, ut si sortem solveret, remitterentur suræ. Nunc igitur qui res illius hæredum procurant, præter sortem usuras etiam conantur exigere. Igitur ut perspectum et exploratum habens Dominum Γενόμενα. Sic uterque codex. Editi γινό μενα. Καὶ αὐτός. Iterum editi et Coisl. primus addunt και, que conjunctio melius deesse visa est in codice Clarom. Περιοῦσα. Bigot. alter secunda manu παρ τοῦτα. Alias LDXXII, scripta ammo 572. ›

res viduarum atque orphanorum suas facere: ita εἴσπραξιν ἐπιχειροῦσι ποιήσασθαι. Ὡς οὖν εἰδὼς, studium tuum et operam impende huic negotio, in spem futuræ ab ipso Deo nostro mercedis. Existimo enim, si præfecti maxime admirandi clementia sortem solutam esse didicerit, fore ut illum misereat domus illius cætera ærumnosæ et infelicis et in genua provoluta, atque ad injurias, quæ extrinsecus inferuntur, imparis. Rogo igitur, et necessitati ignoscas, quæ ut tibi molestus essem coegit, et in hoc negotium incumbas pro potestate, quam Christus tibi, benignis ac probis moribus prædito, ct Inis quæ accepisti ad optima quæque utenti largitus est. ὅτι Κύριος ἐστιν ὁ τὰ τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν ἰδιο ποιούμενος, οὕτω σπούδασον χρήσασθαι ἑαυτὸν τῇ σπουδῇ τῇ ὑπὲρ τοῦ πράγματος, ἐπ' ἐλπίδι τῆς παρ' αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν μισθαποδοσίας. Οἶμαι γὰρ, καὶ τὴν ἡμερότητα τοῦ θαυμασιωτάτου ἐπάρχου μαθοῦσαν, ὅτι τὸ κεφάλαιον ἐκτέτισται, συμπαθή σειν τῷ ἐλεεινῷ λοιπὸν καὶ ἀθλίῳ οἴκῳ εἰς γόνυ και θέντι, καὶ οὐκέτι ἀρκοῦντι ταῖς ἔξωθεν αὐτῷ ἐπαγομέναις ἐπηρείαις. Παρακαλῶ οὖν, καὶ τῇ ἀνάγκῃ σύγγνωθι, δι' ἣν ᾤχλησά σοι, καὶ τῷ πράγματι σύμπράξον κατὰ τὴν δύναμιν, ἣν Εδωκέ σοι ὁ Χριστὸς χρηστῷ καὶ ἀγαθῷ τὸν τρόπον ὄντι. καὶ εἰς ἀγαθὸν οἷς ἔλαβες κεχρημένῳ. EPISTOLA CX'. Basilius data a prœæfecto scribendi licentia utitur, ut ei commendet Tauri incolas, quibus graviora ſerri tributa imponeModesto prafecto. bantur. Quantum mihi honoris ac libertatis concessisti, morum lenitate non veritus te ad nos demittere, tania tibi alque etiam majora, quandiu vixeris, a bono nostro Domino incrementa tribui splendoris precamur. Me autem et jampridem scribere, et honore, qui ex te percipitur, perfrui cupientem retinebat amplissimæ dignitatis reverentia: quippe cum vererer, ne quando libertate immoderatius uti viderer. Nunc vero simul et accepta ab incomparabili tua magnanimitate scribendi licentia, simul et necessaria res hominum afflictorum confidere coegit. Si quid igitur tenuissimorum preces apud viros potentissimos valuerint: sine te, vic in primis admirande, hoc exoren, ut pro tua benigna voluntate, rusticitati miserandæ salutem largiaris, ac jubeas ut ferri tributum iis qui Taurum ferri feracem incolunt, Gat tolerabile, ne statim obruantur, sed publicis usibus diu inserviant: quam rem omnium maxime curæ esse admirandæ tuæ humanitati persuasum habeo. 203 EPISTOLA CXI“. Μοδέστῳ ὑπάρχῳ. Οσης ἡμῖν τιμῆς καὶ παρρησίας μεταδίδως, τη ημερότητι του τρόπου καταβαίνειν πρὸς ἡμᾶς ἀνεχόμενος, τοσαύτην σοι καὶ ἔτι πλείω ἐν παντὶ τῷ βίῳ παρὰ τοῦ ἀγαθοῦ ἡμῶν Δεσπότου τὴν αὔξησιν γενέσθαι τῆς περιφανείας εὐχόμεθα. Ἐμὲ δὲ καὶ πάλα: ἐπιθυμοῦντα γράφειν, καὶ ἀπολαύειν τῆς παρὰ σοῦ τιμῆς, κατεῖχεν ἡ πρὸς τὸ ὑπερέχον αἰδώς· εὐλαβού μενον μήποτε νομισθῶ ἀμέτρως ἐμφορεῖσθαι τῆς παρρησίας. Νῦν δὲ ὁμοῦ μὲν καὶ τὸ λαβεῖν τὴν ἐξουσίαν τοῦ ἐπιστέλλειν παρὰ τῆς ἀπαραβλήτου του μεγαλοφυΐας, ὁμοῦ δὲ καὶ χρεία τῶν καταπονουμένων ἐξεβιάσατό με πρὸς τὸ θαρσεῖν. Εἴ τις οὖν καὶ παρὰ τῶν μικρῶν ἐπὶ τοῖς μεγίστοις ἱκετηρίας ἰσχὺς παρακλήθητι, θαυμασιώτατε, φιλανθρώπῳ νεύματι ἐλεεινῇ ἀγροικία τὴν σωτηρίαν χαρίσασθαι, καὶ τοῖς τὸν Ταῦρον οἰκοῦσι τὸν σιδηροφόρον φορητὴν προσ άξαι γενέσθαι τὴν τοῦ σιδήρου συντέλειαν· ὡς μὴ εἰς ἅπαξ αὐτοὺς ἐκτριβῆναι, ἀλλὰ διαρκὴ αὐτῶν εἶναι τὴν ὑπηρεσίαν τοῖς δημοσίοις· οὗ μάλιστα πάντων μέλειν τῇ ἀξιαγάστῳ σου φιλανθρωπία πε πείσμεθα. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΔ Commendat amicum, qui a præfecto accersitus fuerat ob illatas ei criminationes. Modesto præfecto. Alias quidem magnanimitati tuæ obstrepere au cus non fuissem, qui et memet metiri, et potestates dignoscere sciam. Sed ubi amicum mihi hominem vidi difficultatibus implicatum, eo quod accersitus sit, hanc ei epistolam præbere ausus sum, ut eam, veluti quoddam supplicantis insigne offerens, ali- • Alias CCLXXVII, scripta anno 372. Alias CCLXXVI, scripta anno 572. Επάρχου. Legendum υπάρχου, ut supra monuimus. Μεγίστοις. Coisl. primus μεγάλοις. 'Ανθ' ικετηρίας. Reg. uterque et Coisl. secundus ἀνθ' ἱκεσίας. Illa autem vox ἱκετηρία, qua sæpe alias utitur Basilius, non idem hoc loco sonat ac supplicatio, ut interpretes existimarunt; sed poΜοδέστῳ ὑπάρχῳ. "Αλλως μὲν οὐκ ἂν ἐθάρρησα δι' όχλου γενέσθαι τῇ μεγαλοφυΐα σου, εἰδὼς καὶ ἐμαυτὸν μετρεῖν, καὶ τὰς ἐξουσίας γνωρίζειν· ἐπειδὴ δὲ εἶδον ἄνδρα φίλον εναγωνίως διακείμενον ἐπὶ τῷ μετακληθῆναι, ἀπο ετόλμησα αὐτῷ δοῦναι τὴν ἐπιστολὴν ταύτην, ἵνα ἀνθ' Ικετηρίας αὐτὴν προβαλλόμενος τύχῃ τινὸς φιλο tius id designat, quod supplicantes prætendere solebant, ut eum, cui supplicabant, indecterent. Οιservat Chrysostomus, orat. 2 adversus Anomaus, plebem, si quid petal ab imperatore, olivæ rames prætendere solere. Sed hunc Basilii locum inprim s illustrat Gregorius Nazianzenus, qui desertorem quemdam commendat Olympio in epist. 78, eumque ait ad Olympium confugere, et capitiem ac sacerdotium Gregorii, veluti regiam quamdam imaginemA

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXII. ανθρωπίας. Πάντως δὲ, εἰ καὶ ἡμεῖς οὐδενὸς λόγου & quid humanitatis consequatur. Certe autem, etsi ἄξιοι, ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ μέτριον ἱκανὸν δυσωπῆσαι τὸν φιλανθρωπότατον τῶν ὑπάρχων καὶ ἡμῖν δοῦναι συγγνώμην, ἵνα, εἰ μὲν μηδὲν πεπλημμέληται τῷ ἀνδρὶ, σωθῆναι αὐτὸν δι' αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν εἰ δὲ καὶ ἥμαρτεν, ἀφεθῆναι αὐτῷ δι' ἡμᾶς τοὺς ἱκετεύσαντας. Οἷα δὲ τὰ ἐνταῦθα τῶν πραγμάτ των ἐστὶ, τίς μᾶλλον ἐπίσταται σοῦ, τοῦ καὶ ἐπιβλέποντος τὰ παρ' ἑκάστῳ σαθρά, καὶ τῇ θαυ μασία προμηθείᾳ τὰ πάντα διακρατοῦντος; ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΙΒ'. nullius pretii sumus, moderatio ipsa præfectorum humanissimum potest flectere, et nobis veniam conciliare; ut si vir nihil peccavit, ipsius veritatis beneficio salvus sit et incolumis: si quid autem commisit, illud ei mea supplicantis causa remittatur. Quo autem in statu sint res nostra, quis melius quam tu novit, qui ea quæ in unoquoque infirma sunt, consideras, ac mirabili tua providentia omnia moderaris? 204 EPISTOLA CXII. Cum Domitianus Basilii necessarius in Andronicum, præpotentem virum, peccassel, Basilius hortatur Andronicum, ut Domitiano in metu et ignominia degenti novum supplicium non infligat, cæterisque qui eum intuentur, vene melu mortuis et quid futurum sil observantibus, humanitatis laudandæ materiam præbeat. Ανδρονίκῳ ἡγεμόνι. Andronico duci. 1. Si corpore ita valerem, ut facile peregrinationem sustinere possem et hiemis molestias ferre. non equidem scriberem; sed ipse ad tuam magnanimitatem proficiscerer duabus de causis; ut et vetus promissi debitum persolverem (nam promisisse scin, venturuin me Sebastiam, atque præstantia tua fruiturum: quod quidem feci, sed congressus compos non fui, proptereaquod paulo post tuam probitatem adveni), deinde ut et legationem per me ipse obirem, quam mittere hactenus reformidabam, non tanti faciens me, ut ejusmodi benelicium consequar, ac illud etiam cogitaus neminem esse qui vel principi vel privato per litteras æque persuadere possit, ac si ipse coram adsit, et et 1. Εἰ μὲν οὕτως εἶχον σώματος, ὥστε ῥᾳδίως ὑπομένειν ὁδοιπορίας δύνασθαι, καὶ τὰ τοῦ χειμῶνος δυσχερή φέρειν, οὐκ ἂν ἐπέστελλον, ἀλλ' αὐτὸς παρὰ τὴν σὴν μεγαλοψυχίαν εβάδιζον δυοῖν ἔνεκεν· τοῦ τε παλαιὸν ὑποσχέσεως ἐκτῖσαι χρέος (οἶδα γὰρ ὁμολογήσας παρέσεσθαι τῇ Σεβαστείᾳ, καὶ ἀπου λαῦσαι σου τῆς τελειότητος· ὅπερ ἐποίησα μὲν, διήμαρτον δὲ τῆς συντυχίας, μικρὸν κατόπιν τῆς σῆς καλοκαγαθίας παραγενόμενος)· ἑτέρου δὲ, τοῦ τὴν πρεσβείαν δι' ἐμαυτοῦ πληρῶσαι, ἣν ἀποστείλαι τέως ἀπώκνουν, μικρότερον ἐμαυτὸν κρίνων ἢ ὥστε τοιαύτης τυγχάνειν χάριτος· καὶ ἅμα λογιζόμενος, ὅτι οὔτε ἄρχοντα οὔτε ἰδιώτην ὑπὲρ οὐδενὸς ἄν τις λέγων διὰ γραμμάτων πείσειεν οὕτως, ὡς αὐτὸς παρὡν, καὶ τὰ μὲν ἀπολυόμενος τῶν ἐγκλημάτων, criminibus alia diluat, pro aliis supplicet, aliis ve τὰ δὲ ἱκετεύων, τοῖς δὲ συγγνώμην παραιτούμενος ἔχειν· ὧν οὐδὲν ἂν ῥᾳδίως δι' ἐπιστολῆς γένοιτο. Πᾶσιν οὖν τούτοις ἓν ἀντιθεὶς, σὲ τὴν θείαν κεφα λὴν, καὶ ὅτι ἐξαρκέσει τὴν γνώμην ἐνδείξασθαί σοι, ἣν περὶ τοῦ πράγματος ἔχομεν, τὰ δὲ λοιπὰ προσθήσεις παρὰ σεαυτοῦ, πρὸς τὴν ἐγχείρησιν οὐκ ἀπώκνησα. obtendere, ὥσπερ τινὰ εἰκόνα βασιλικὴν τὴν πολιάν ἡμῶν προβαλλόμενος καὶ τὴν ἱερωσύνην. idein Gregorius orat. 22, p. 400, ait de Machabæorum matre, προέτεινε τὴν πολιὰν καὶ τὸ γῆρας ἱκετηρίας προσβάλλετο, protendebat canitiem filiis suis et senectutem ostendebat velut ea quæ ad supplicandum prætendi solent. Regia imago in primo testimonio adhibita, probat in altero ικετηρίαν esse signum supplicandi, non orationem supplicem, ut visum est Billio. Τὸ μέτριον. Ita Coisl. uterque. Editi τὸ μέτρον. Υπάρχων. Coisl. et Med. ἐπάρχων. 'Αφεθῆναι αὐτῷ. Unus ex Combefisianis codicibus habet αὐτόν. Simili commendatione utitur Gregorius Nazianzenus epist. 183, narratque olim quendam ita ad amicum scripsisse: Τὸν δεῖνα, εἰ μὲν οὐδὲν ἀδικεῖ, διὰ τὸ δίκαιον ἄφες· εἰ δὲ ἀδικεῖ, δι' ἡμᾶς ἄφες· Illum, si nihil mali admisit, ob jus ipsum et æquitatem absolve; si admisit, in nostri gratiam absolve. Liquet autem illud crimen, cui Basilius veniam precatur, non majestatis aut aliud gravissimum crimen fuisse, in quo locus ejusmodi precibus non fuisset. 68) Παρ' ἑκάστῳ. lla Harl. cum duobus aliis. Editi παρ' ἑκάστου. PATROL. GR. ΧΧΧΙ. niam precetur; quorum nibil facile fieri possit per epistolam. Sane his omnibus unum babens quod opponam, te scilicet divinum caput, cui satis erit nostram de re sententiam declarare; reliqua vero addes ex temetipso; rem sine cunctatione aggressus sum. 'Ανδρονίκῳ. Coisl. primus addit ὑπὲρ πρεσβυτέρου, pro presbytero. Sic etiam Vat. et Med., nisi quod in utroque legitur πρό πρεσβυτέρου. Παρὰ τὴν σήν. Sic mss. sex. Editi πρὸς τὴν σήν. Μox iidem codices, uno forte excepto, παλαιόν. Editi παλαιᾶς. Απολαῦσαι. Sic tres vetustissimi codices. Edili απολαύσειν. Αποστεῖλαι. Contra editi υποστῆναι, Legationem, quam sustinere hactenus reformidabam. Quamvis autem scriptura nitatur auctoritate triumı vetustissimorum codicum, non possum tamen hoc loco non plus tribuere tribus aliis codicibus non ita vetustis, nempe Vaticano, Coisl. secundo et Regie secundo. Repugnat enim ut Basilius dicat se haclenus reformidasse hanc legationem per se obire, cum conceptis verbis declaret desiderio suo solam corporis debilitatem obstare. Idem probant allatæ ab eo rationes: prima, quod sibi non tantum tribuat ut in ejusmodi rebus per alios agat: altera, quod scribendo minus quam adeundo promoveri intelligat. Verebatur ergo legationem mittere, non per se obire. Απολυόμενος. Quatuor codices non velu stissimi ἀποδυόμενος. Alias CLXIV. Scripta anno 572.

2. Αλλ' ὁρᾷς ὅπως κύκλῳ περίειμι ὀκνῶν καὶ ἀναδυόμενος τὴν αἰτίαν ἐκφαίνειν ὑπὲρ ὧν ποιοῦμαι τοὺς λόγους. Δομετιανὸς οὗτος ἐπιτήδειος ἡμῖν ἐστιν ἐκ τῶν γονέων ἄνωθεν· ὥστε ἀδελφοῦ μηδ' ὁτιοῦν διαφέρειν. Τί γὰρ ἄν τις μὴ ταληθή λέγοι; Εἶτα τὴν αἰτίαν μαθόντες ἀφ᾿ ἧς ταῦτα πέπονθεν, ἄξιον εἶναι τοῦ παθεῖν οὕτως ἔφαμεν. Μηδὲ γὰρ ἔστω μηδεὶς, ὅς, μικρὸν ἢ μεῖζον εἰς τὴν σὴν ἀρετὴν ἀμε λήσας την τιμωρίαν ἐκφύγοι. Αλλ' ὁρῶντες τοῦτον περιδεῶς καὶ ἀδόξως ζῶντα, καὶ ἐπὶ τῇ σῇ ψήφῳ κειμένην αὐτοῦ τὴν σωτηρίαν, ἀρκοῦσαν αὐτὸν ἔχειν τὴν δίκην ἐκρίναμεν· μεγαλόψυχόν τε ὁμοῦ καὶ φιλάνθρωπον διανοηθῆναι σε περὶ αὐτοῦ ἱκετεύο μεν. Τὸ μὲν γὰρ τοὺς ἀντιτείνοντας ὑπὸ χεῖρα λαμβάνειν ἀνδρείου τε καὶ ἄρχοντος ὡς ἀληθῶς· τὸ δὲ 2. At vides quomodo circuitione utar, dum ape- Á rire vereor ac refugio, qua de causa orationem instituam. Domitianus ille necessarius noster est ab antiquo ex parentibus, sic ut nihil omnino differat a fratre. Quamobrem enim quod verum est non dicam? Deinde causam edoctus, ob quam hæc pertulit, dignum esse dixi qui sic pateretur. Neque enim quisquam sit, qui si parum aut multum in tuam virtutem peccaverit, poenam efugiat. Sed quoniam videmus hunc in metu et ignominia degentem, salutemque ipsius in tua sententia sitam, satis illum pœnæ dedisse judicavimus, et, ut magnanimum quiddam simul et humanum de eo cogim tes, obsecramus. Nam rebelles sub potestatem redigere, et fortis est viri, et vere imperantis: at benignum esse ac mansuetum in prostratos, homi- τοῖς ὑποπεπτωκόσι χρηστὸν εἶναι καὶ πρᾶον, μεγα nis est magnanimitate et clementia omnes superan· tis. Itaque tibi, si voles, in uno et eodem licebit tuam et in ulciscendo et in servando ad arbitrium magnanimitatem ostendere. Hic modus supplicii satis sit Domitiano, metus eorum quæ exspectal, et quæ se pati dignum esse novit. His nihil illi ad pcenam adjicias supplicamus. Illud enim considera dominos eorum qui læserant exstitisse multos ex iis qui ante nos vixere, de quibus nullus ad posteros transmissus 205 sermone; at vero iram remisisse, qui philosophia vulgus antecelluerunt, quorum immortalis memoria in omni ævo perhibetur. Addatur igitur et hoc praeconiis tuis. Largire nobis, qui tua celebrare cupimus, ut humanitatis exempla superioribus temporibus decantata laudando superemus. Sic et Croesus filii interfectori iram remisisse dicitur, seipsum ad supplicium offerenti et magnus ille Cyrus buic ipsi Croeso amicus post victoriam fuisse. Hos inter te numerabimus, et pro virili hæc prædicabimus, nisi exiles quidam esse omnino tanti viri præcones existimemur. 3. Cæterum illud cæteris necesse est addere, eos qui quidvis deliquerint, non ob ea quæ jam admissa sunt puniri (qua enim arte quæ facta sunt, infecta reddantur?); sed ut aut ipsi deinceps meliores fiant, aut aliis sapiendi sint exemplum. Horum autem neutrum nunc deesse quisquam dixerit ipse namque horum recordabitur etiam post mortem, reliquos vero, dum in hunc intuentur, metu mortuos esse puto. Quare quidquid supplicio adjecerimus, nostram ipsorum iram explere videbimur: quod multum abesse, ut de te verum sit, ego sane dixerim, neque adduci potuissem, ut ejusmodi verbum ullum proferrem, nisi majori beneficio affici dantem quam accipientes perspicerem. Neque enim paucis perspicua erit ista animi magnitudo. Nam Cappadoces omnes quid futurum sit Αμελήσας. Ita Coisl. uterque, Med., Vat., Reg. secundus et Harl. Editi άμαρτήσας, quod eodem redit. 'Εθέλεις. Sic tres vetustissimi codices. Editi εθέλης. λοφροσύνῃ πάντων καὶ ἡμερότητι διαφέροντος. Ωστε ὑπάρξει σοι βουληθέντι ἐν τῷ αὐτῷ τήν τε πρὸς τὸ ἀμύνασθαι καὶ τὴν εἰς τὸ σώζειν, ὡς ἂν ἐθέλοις ἐπιδείξασθαι μεγαλοψυχίαν. Τοῦτο μέτρον ἀρκοῦν Δομετιανῷ τῆς κολάσεως, τῶν προσδοκωμένων δ φόβος, καὶ ὧν ἄξιον οἶδεν ἑαυτὸν παθεῖν ὄντα. Τούτοις μηδὲν εἰς τιμωρίαν προσθεῖναι αὐτῷ ἱκετεύου μεν. Καὶ γὰρ ἐκεῖνο σκόπει, ὅτι κύριοι μὲν τῶν ἠδικηκότων πολλοὶ τῶν πρότερον ἤδη γεγόνασιν, ὧν οὐδεὶς πρὸς τοὺς ὕστερον διεπέμφθη λόγος· ἀφῆκαν δὲ τὴν ὀργὴν οἱ φιλοσοφία τοὺς πολλοὺς ὑπεράραν τες, ὧν ἀθάνατος ή μνήμη τῷ χρόνῳ παντὶ παραδέδοται. Προσκείσθω δὲ καὶ τοῦτο τοῖς περὶ σοῦ διηγήμασι. Δὸς ἡμῖν, τοῖς ὑμνεῖν προαιρουμένοις τὰ σὰ, τὰς ἐν τοῖς ἄνω χρόνοις ᾄδομένας φιλανθρω πίας ὑπερβαλέσθαι. Οὕτω καὶ Κροῖσος τῷ παιδι φόνῳ τὴν ὀργὴν ἀφεῖναι λέγεται, ἑαυτὸν παραδόντι εἰς τιμωρίαν· καὶ Κῦρος ὁ μέγας αὐτῷ τούτῳ τῷ Κροίσῳ φίλος γενέσθαι μετὰ τὴν νίκην. Τούτοις σε συναριθμήσομεν· καὶ, ὅση δύναμις ἡμετέρα, ταῦτα ἀναγορεύσομεν, εἴπερ μὴ μικροί τινες εἶναι που τάπασιν ἀνδρὸς τοσούτου κήρυκες νομισθείημεν. 5. Ἐκεῖνο δὲ ἐπὶ πᾶσιν εἰπεῖν ἀναγκαῖον, ὅτι τοὺς ὁτιοῦν ἀδικοῦντας οὐχ ὑπὲρ τῶν ἤδη γεγενημένων κολάζομεν· (τίς γὰρ ἂν γένοιτο μηχανή μή γεγενῆσθαι τὰ πεπραγμένα;) ἀλλ' ὅπως ἂν ἢ αὐτοὶ πρὸς τὸ λοιπὸν ἀμείνους γένοιντο, ἢ ἑτέροις ὑπάρξειαν τοῦ σωφρονεῖν παράδειγμα Τούτων τοίνυν οὐθέτε ἐνδεῖν ἄν τις ἐν τῷ παρόντι φήσειεν, αυτός τε pov γὰρ καὶ μετὰ τὸν θάνατον τούτων μεμνήσεται· τούς τε λοιποὺς τεθνάναι τῷ δέει πρὸς τοῦτον ἀφορῶντας οἴομαι. "Ωσθ' ὅπερ ἂν προσθῶμεν τῇ τιμωρίᾳ, τὴν ὀργὴν ἡμῶν αὐτῶν ἀποπιμπλάναι δόξομεν· ὁ πολλοῦ δεῖν ἐπὶ σοῦ ἀληθὲς εἶναι φαίην ἂν ἔγωγε, καὶ οὐδὲν ἂν τούτων τῶν λόγων προήχθην εἰπεῖν, εἰ μὴ μείζονα τῷ διδόντι τὴν χάριν ἐνεώρων ἢ τοῖς λαμβάνουσιν. Οὐδὲ γὰρ ὀλίγοις ἔσται καταφανής ή μεγαλοψυχία τοῦ τρόπου. Καππαδόκαι γὰρ ἅπαντες ἀποσκοπούσι Τῷ χρόνῳ. Vaticanus codex, Reg. secundus et Coisl. secundus τῷ βίῳ. Παράδειγμα. Reg. uterque et Coisl. secun dus παραδείγματα.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXIII. τὸ μέλλον, οἷς εὐξαίμην ἂν μετὰ τῶν λοιπῶν ἀγαθῶν observant, qui quidem optaverim ut inter reliqua τῶν προσόντων σοι καὶ ταύτην ἀπαριθμήσασθαι. Οκνῶ δὲ τοῦ γράφειν παύσασθαι, ἡγούμενος μοι ζημίαν οἴσειν τὸ παρεθέν. Τοσοῦτόν γε μὴν προσθήσω, ὅτι, πολλῶν ἐπιστολὰς ἔχων ἐξαιτουμένων αὐτὸν, πασῶν ἡγήσατο προτιμοτέραν εἶναι τὴν παρ' ἡμῶν, οὐκ οἶδά που μαθὼν εἶναί τινα ἡμῶν λόγον παρὰ τῇ σῇ τελειότητι. Όπως οὖν μήτε αὐτὸς ψευσθῇ τῶν ἐλπίδων, ἃς ἐφ' ἡμῖν ἔσχε, καὶ ἡμῖν ὑπάρξῃ πρὸς τοὺς ἐνταῦθα σεμνολογεῖσθαι· παρακέ κλησο, δέσποτα ἀνυπέρβλητε, ἐπινεῦσαι πρὸς τὴν αἴτησιν. Πάντως δὲ οὐδενὸς χεῖρον τῶν πώποτε φιλοσοφησάντων ἐπέσκεψαι τὰ ἀνθρώπινα· καὶ οἶδας, ὡς καλὸς θησαυρὸς πᾶσι τοῖς δεομένοις ὑπουργεῖν προαποκείμενος ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΙΓ. tua ornamenta hanc quoque magnanimitatem numerent. Finem epistolæ imponere vereor, ratus, quod omissum fuerit, mihi damno fore. Tantum hoc adjungam, eum etsi a multis epistolas habet ipsius incolumitatem ac salutem exposcentibus, nostram omnibus potiorem duxisse, cum nescio unde didicerit nos apud tuam præstantiam in aliquo esse numero. Ut igitur neque eum spes fallat, quam in nobis habet, et nobis liceat apud nostros gloriari; te, domine perquam eximie, exorari sinas, ut nostræ annuas petitioni. Profecto autem nullo deterius eorum qui unquam philosophati sunt, considerasti res humanas et nosti quam bonus thesaurus iis, qui omnibus egentibus operam suam præbent, jam olim repositus sit. EPISTOLA CXIII*. Demonstrat Basilius in magna rerum ecclesiasticarum perturbatione liberaliter agendum esse cum infirmioribus, nec amplius quidquam a fratribus exposcendum, nisi ut fidem Nicænum recipiant, el Spiritum sanctum fateantur creaturam dici non debere, nec cum iis qui dicunt, communicandum. Τοῖς ἐν Ταρσῷ πρεσβυτέροις. Presbyteris Tarsensibus. Congressus cum illo, magnás habui Deo sancto gratias, qui et me illius præsentia ex multis angoribus consolatus est, et vestram charitatem perspicue per ipsum ostendit. Nam vestrum fere omnium veritatis studium in viri umus proposito cognovi. Quæ igitur privatim inter nos locuti sumus, ea ipse vobis referet. 206 Quæ autem ex me charitatem vestram par est cognoscere, hæc sunt. Tempus plurimum incumbit ad eversionem Ecclesiarum, idque jam a longo tempore perspeximus. Edificatio autem Ecclesiæ, delictorum emendatio, erga debiles commiseratio, sanorum fratrum defensio nulla prorsus est. Sed neque remedium ullum, aut morbus prior curetur, aut impendens caveatur. Ac profecto similis est Ecclesiæ status (ut claro utar exemplo, etiamsi vilius esse videatur) vetusto vestimento, quod facile qualibet occasione discinditur, nec potest iterum ad pristinum robur redire. Itaque ut in tali tempore magno opus est studio ac multa diligentia, ut aliquid accedat emolumenti Ecclesiis. Emolumentum est autem membra prius divulsa conjungi. Fiet autem conjunctio, si velimus, quibus in rebus aniΣυντυχών τῷδε, πολλὴν ἔσχον τῷ ἁγίῳ Θεῷ τὴν χάριν, ὅτι με καὶ διὰ τῆς αὐτοῦ παρουσίας ἀπὸ πολλῶν θλίψεων παρεμυθήσατο, καὶ τὴν ὑμετέραν ἀγάτὴν ἐναργῶς ἔδειξε δι' αὐτοῦ. Σχεδὸν γὰρ τὸν πάν των ὑμῶν περὶ τὴν ἀλήθειαν ζῆλον ἐν τῇ τοῦ ἑνὸς ἀνδρὸς προαιρέσει κατέμαθον. "Α μὲν οὖν ἰδίᾳ διο ελέχθημεν πρὸς ἀλλήλους, αὐτὸς ὑμῖν ἀπαγγελεῖ ἃ δὲ παρ' ἐμοῦ γνωρισθῆναι ὑμῶν προσῆκε τῇ ἀγάπῃ, ταῦτά ἐστιν. Ὁ καιρὸς πολλὴν ἔχει ροπὴν πρὸς και ταστροφὴν τῶν Ἐκκλησιῶν, καὶ τοῦτο πολὺν ἔχομεν ἤδη χρόνον ἐξ οὗ καταμανθάνομεν. Οἰκοδομὴ δὲ Εκκλησίας, καὶ σφαλμάτων διόρθωσις, καὶ συμπάθεια μὲν πρὸς τοὺς ἀσθενοῦντας, ὑπερασπισμὸς δὲ πρὸς τοὺς ὑγιαίνοντας τῶν ἀδελφῶν οὐδὲ εἷς. Αλλ' ούτε βοήθημα ἢ θεραπευτικὸν τῆς προκατασχούσης νόσου, ἢ προφυλακτικὸν τῆς προσδοκωμένης οὐδέν. Καὶ ὅλως ἔοικε λοιπὸν ἡ τῆς Ἐκκλησίας κατάστασις (ἵνα ἐναργεῖ χρήσωμαι τῷ ὑποδείγματι, κἂν εὐτελέστερον εἶναι δοκῇ) ἱματίῳ παλαιῷ, ὑπὸ τῆς τυχούσης προφάσεως ῥᾳδίως καταρρηγνυμένῳ, ὅ πρὸς τὴν ἐξ ἀρ χῆς ἰσχὺν ἐπανελθεῖν πάλιν ἀδυνατεῖ. Ὡς οὖν ἐν καιρῷ τοιούτῳ, μεγάλης χρεία τῆς σπουδῆς καὶ πολλῆς τῆς ἐπιμελείας εὐεργετηθῆναι τι τὰς Ἐκ κλησίας. Εὐεργεσία δέ ἐστιν ἑνωθῆναι τὰ τέως δι- mas non læedimus, in his nos ad infirmiores accomεσπασμένα Ένωσις δ' ἂν γένοιτο, εἰ βουληθείης μεν, ἐν οἷς μηδὲν βλάπτομεν τὰς ψυχὰς, συμπεριενεχθῆναι τοῖς ἀσθενεστέροις. Ἐπεὶ οὖν πολλὰ στό ματα ήνοικται κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, καὶ πολλαὶ γλῶσσαι ἠκόνηνται εἰς τὴν κατ' αὐτοῦ βλασφη μίαν· ἀξιοῦμεν ὑμᾶς, ὅσον ἐστὶν ἐφ' ὑμῖν εἰς ὀλίγον ἀριθμὸν περιστῆσαι τοὺς βλασφημοῦντας· καὶ Καὶ ταύτην. Ita mss. septem. Editi καὶ τοῦτο, excepta tamen editione prima Basileensi. Οὐκ οἶδά που. Ila tres vetustissimi codices. Editi οὐκ οἶδ' ὅπως. Προαποκείμενος. Sic mss. sex. Editi προαποκείμενος ἐστι, excepta tamen editione prima Basil. modare. Cum igitur ora multa in Spiritum sanctum aperta sint, ac linguæ multæ ad jaciendas in illum blasphemias sint exacutæ: rogamus vos, ut quantum in vobis est, ad parvum numerum blasphemantes redigatis; et qui Spiritum sanctum creaturam esse non dicunt, eos recipiatis in communionem, ut blasphemi relinquantur soli, ac vel pudore Απαγγελεί. Ita mss. quinque. Editi επαγ γελεί. θεραπευτικόν. Med. προθεραπευτικόν. Διεσπασμένα. Duo mss. διεσπαρμένα, die spersa. 'Ey'. Duïr. Ita mss. quinque. Editi ¿p' ἡμῖν. Alias CClil. Scripta circa an. 372.

sufusi ad veritatem redeant, vel si in peccato τους μὴ λέγοντας κτίσμα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον δέχεmanent, auctoritate careant ob paucitatem. Nihil igitur amplius exposcamus: sed volentibus nobiscum conjungi fratribus fidem Nicænam proponamus: ac si ei assentiuntur, illud quoque exigamus, Spiritum sanctum creaturam dici non oportere, et eos qui dicunt, recipi ab ipsis in communionem non debere. Nihil autem præter hæc exposcendum esse censeo. Enimvero persuasum mihi est diuturniore inter nos consuetudine ac mutua citra contentionem exercitatione, si etiam quid amplius adjiciendum sit explanandi causa, daturum id Dominum, qui ipsum diligentibus omnia cooperatur in bonum ". EPISTOLA CXIV*. σθαι εἰς κοινωνίαν, ἵνα μόνοι καταλειφθῶσιν οἱ βλάσφημοι, καὶ ἢ καταισχυνθέντες ἐπανέλθωσι πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ἢ ἐπιμένοντες τῇ ἁμαρτία αναξιό πιστοι ὦσι διὰ τὴν ὀλιγότητα. Μηδὲν τοίνυν πλέον ἐπιζητῶμεν, ἀλλὰ προτεινώμεθα τοῖς βουλομένοις ἡμῖν συνάπτεσθαι ἀδελφοῖς τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν κἂν ἐκείνῃ συνθῶνται, ἐπερωτῶμεν καὶ τὸ μὴ δεῖν λέγεσθαι κτίσμα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, μηδὲ κοινω νικοὺς αὐτῶν εἶναι τοὺς λέγοντας. Πέρα δὲ τούτων ἀξιῶ μηδὲν ἐπιζητεῖσθαι παρ' ἡμῶν. Πέπεισμαι γὰρ, ὅτι τῇ χρονιωτέρᾳ συνδιαγωγῇ καὶ τῇ ἀφιλονείκῳ συγγυμνασίᾳ, καὶ εἴ τι δέοι πλέον προστεθῆναι εἰς τράνωσιν, δώσει ὁ Κύριος ὁ πάντα συνεργῶν εἰς ἀγα θὸν τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν. Cum exorta esset in clero Tarsensi aliqua dissensio, Basilius pacis constituendæ cupidus hanc Cyriaco conditionem fert, ut Nicænam fidem nulla prorsus excepta voce recipiat, et fateatur Spiritum sanctum creaturam dici non debere, nec cum iis qui dicunt communicandum. 'Spondet pro fratribus nihil eos amplius ab eo petituros. Cyriaco, Tarsi commoranti. Τοῖς ἐν Ταρσῷ περὶ Κυριακόν Ὅσον ἐστὶ τὸ τῆς εἰρήνης ἀγαθὸν, τί χρὴ λέγειν πρὸς ἄνδρας υἱοὺς τῆς εἰρήνης; Ἐπεὶ οὖν τὸ μέγα τοῦτο, καὶ θαυμαστὸν, καὶ πᾶσι περισπούδαστον τοῖς ἀγαπῶσι τὸν Κύριον, κινδυνεύει λοιπὸν εἰς ὄνομα ψιλόν περιστῆναι, διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν, ψυγείσης λοιπὸν ἐν τοῖς πολλοῖς τῆς ἀγάπης, οἶμαι προσήκειν μίαν ταύτην είναι σπουδὴν τοῖς γνησίως καὶ ἀληθινῶς δουλεύουσι τῷ Κυρίῳ, τὸ ἐπανε αγαγεῖν πρὸς ἕνωσιν τὰς Ἐκκλησίας, τὰς πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως ἀπ' ἀλλήλων διατμηθείσας. "Ο δὴ καὶ αὐτὸς ἐπιχειρῶν ποιεῖν, οὐκ ἂν δικαίως πολυπράγμο νος αἰτίαν λάβοιμι. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ίδιόν ἐστι Χριστιανοῦ, ὡς τὸ εἰρηνοποιεῖν· διὸ καὶ τὸν ἐπ' αὐτῷ μισθὸν μέγιστον ἡμῖν ὁ Κύριος ἐπηγγείλατο. Συντυ χών τοίνυν τοῖς ἀδελφοῖς, καὶ θεασάμενος αὐτῶν πολὺ μὲν τὸ φιλάδελφον καὶ τὸ περὶ ὑμᾶς ἀγαπητι κόν, πολλῷ δὲ ἔτι πλέον τὸ φιλόχριστον καὶ τὸ περὶ τὴν πίστιν ἀκριβές τε καὶ εὔτονον· καὶ ὅτι πολλὴν ἀμφοτέρων ποιοῦνται σπουδήν, τῆς τε ὑμετέρας ἀγάτης μὴ χωρίζεσθαι, καὶ τὴν ὑγιαίνουσαν πίστιν μὴ καταπροδοῦναι· ἀποδεξάμενος αὐτῶν τὴν ἀγαθὴν προαίρεσιν, ἐπιστέλλω τῇ σεμνότητι ὑμῶν, παρακα λῶν πάσῃ ἀγάπῃ ἔχειν αὐτοὺς ἡνωμένους γνησίως, καὶ πάσης ἐκκλησιαστικῆς φροντίδος κοινωνούς· ἐγω γυησάμενος καὶ αὐτοῖς τὴν ὑμετέραν ὀρθότητα, ὅτι καὶ αὐτοὶ τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι τῷ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ζήλῳ πρὸς πάντα ἐστὲ παρατεταγμένοι, ὅσαπερ ἂν δέῃ παθεῖν ὑπὲρ τοῦ λόγου τῆς ἀληθείας. Εστι Quantum sit pacis bonum, quid opus est apud pacis filios dicere? Quia igitur magnum illud bonum, et admirandum, et omnibus qui Dominum diligunt maxime expetendum, jam pene ad nudam vocem redactum est, eo quod multiplicata sit iniquitas, refrigerata jam in multis charitate; hoc unum arbitror iis qui germane et vere Domino serviunt, studio esse debere, ut Ecclesias variis partibus multisque modis inter se discissas ad unitatem reducant. Quod et ego facere dum aggredior, immerito curiosi hominis crimen sustineam. Nihil 207 enim Christiani tam proprium est, quam pacem conciliare: unde et hujus rei mercedem maximam nobis Dominus promisit. Postquam igitur cum fratribus congressus sum eorumque perspexi magnum in fratres et in vos, sed et multo majorem in Christum amorem, ac fidei integritatem et firmitatem; et utrumque ipsis magno esse studio, ut neque a vestra charitate segregentur, neque fidem sanam prodant; hac eorum bona mente comprobata, ad vestram gravitatem scribo, obsecrans omni charitate, ut eos vere et ex animo conjunctos omnisque ecclesiasticæ curæ participes habeatis. Quin et illis spopondi rectam esse vestram mentem, ac vos Dei gratia pro vestro veritatis studio ad omnia paratos esse, quæcunque pro veritatis doctrina pati oportuerit. Quæ autem, ut mihi persuadeo, neque vobis adversantur, et prædictis fratribus satis sunt ad integram persuasionem, ῃ δὲ, ὡς ἐμαυτὸν πείθω, τὰ οὔτε ὑμῖν ὑπεναντία, καὶ 19 Rom. viii, 28. Alias CCIV. Scripta circa an. 372. Πέρα δὲ τούτων... παρ' ἡμῶν. Ita septem mss. Editi Παρὰ δὲ τούτων... παρ' ὑμῶν. Similem prorsus animi moderationem Gregorius Naz. iis exhibet, qui Spiritui sancto divinitatem libenter tribuebant, Dei nomen tribuere verebantur, orat. Ρ. 710. Τοῖς ἐν Ταρσῷ, etc. Ita Med. et Coisl. prim mus. Nonnulli alii Τοῖς ἐν Ταρσῷ τοῖς περὶ Κυρια κόν. Editi Τοῖς αὐτοῖς περὶ Κυριακόν παραπλήσια. Ἐν τοῖς πολλοῖς. Præpositio addita ex Coisl. primo et alio ms. "Αν δέῃ. Sic Med, et Coisl. primus cum nonnullis aliis. Editi ἂν δέοι. Paulo post editi ex τῶν Πατέρων. Coisl. primus et duo alii ut in textu.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXV. quondam convenerunt, editam profiteanini, nul lamque in ea vocem rejiciatis, sed sciatis trecentos decem et octo Patres, qui citra contentionem convenerunt, non sine Spiritus sancti afflatu locu. tos esse; atque illud etiam huic fidei addatis, Spiritum sanctum creaturam dici non oportere, nec cum iis qui dicunt, communicandum, ut Dei Ecclesia pura sit, zizanium nullum sibi admistum habens. Hæc si illis vestra charitas ad persuasionem proposuerit; ipsi quoque et consentaneum vobis parati sunt obsequium exhibere. Ego enim pro fratribus spondeo, eos nulla in re esse contradicturos, sed cumulatissime modestiam omnem vobis exhibituros; si modo perfectio veτοῖς προειρημένοις τῶν ἀδελφῶν αὐτάρκη προς πλη- hæc sunt: ut fidem a Patribus nostris, qui Nicææ ροφορίαν, ταῦτα, ὁμολογεῖν ὑμᾶς τὴν ὑπὸ τῶν Πατέ ρων ἡμῶν ἐκτεθεῖσαν Πίστιν τῶν ἐν Νικαίᾳ ποτὲ συνελθόντων, καὶ μηδεμίαν τῶν ἐκεῖ λέξεων ἀθετεῖν, ἀλλ᾽ εἰδέναι, ὅτι τριακόσιοι δέκα καὶ ὀκτὼ ἀφιλονείχως συνιόντες, οὐκ ἄνευ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐνεργείας ἐφθέγξαντο· προσθεῖναι δὲ τῇ Πίστει ἐκείνῃ καὶ τὸ μὴ χρῆναι λέγειν κτίσμα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, μὴ μέντοι μηδὲ τοῖς λέγουσι κοινωνεῖν, ἵνα καθαρὰ ἡ τοῦ Θεοῦ ἡ Ἐκκλησία, μηδὲν ζιζάνιον ἑαυτῇ παραμεμιγμένον ἔχουσα. Ταύτης αὐτοῖς τῆς πληρο φορίας παρὰ τῆς εὐσπλαγχνίας ὑμῶν προτεθείσης, καὶ αὐτοὶ τὴν πρέπουσαν ὑμῖν ὑποταγὴν ἕτοιμοι εἰσι παρασχέσθαι. Αὐτὸς γὰρ ἐγγυῶμαι τὸ μέρος τῶν ἀδελφῶν, ὡς εἰς οὐδὲν ἀντεροῦσιν, ἀλλὰ πᾶσαν ὑμῖν ἐπιδείξονται εὐταξίας ὑπερβολὴν, ἑνὸς τούτου αὐτοῖς stra hoc unum quod a vobis expetunt, lubenter τοῦ ἐπιζητουμένου παρ' αὐτῶν ὑπὸ τῆς ὑμετέρας ipsis concesserit. τελειότητος ἑτοίμως παρασχεθέντος. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΙΕ. EPISTOLA CXV*. Iracundam mulierem monet parum prodesse sine justitia liberalitatem in pauperes rogat ut se docere desinat, sed potius cogitet de judicio Dei, ubi nec servi testes aderunt, nec eunuchi. Horum vitia nativis coloribus describuntur. Σιμπλικία αἱρετικῇ Αβούλως οἱ ἄνθρωποι καὶ μισοῦσι τοὺς κρείττο νας, καὶ φιλοῦσι τοὺς χείρονας. Διὰ δὴ καὶ αὐτὸς κατέχω τὴν γλῶτταν σιωπῇ τῶν ἐμῶν ὕβρεων πνίγων τὸν ὄνειδον. Ἐγὼ δὲ μενῶ τὸν ἄνωθεν δικαστὴν, ὃς οἶδε πᾶσαν κακίαν ἐν τέλει ἀμύνεσθαι. Κἂν γὰρ ὑπὲρ ψάμμον ἐκχέῃ τις χρήματα, βλάπτει ψυχὴν, πατήσας τὸ δίκαιον. Αεὶ γὰρ θυσίαν Θεός, οὐχ ὡς χρήζων, οἶμαι, ζητεῖ, ἀλλὰ θυσίαν πολυτελῆ τὴν εὐσεβῆ καὶ δικαίαν γνώμην δεχόμενος. Όταν δέ τις ἑαυτὸν παραβαίνων πατῇ, κοινὰς λογίζε ται τὰς εὐχάς. Σαυτήν οὖν τῆς ἐσχάτης ἡμέρας ὑπόμνησον, καὶ ἡμᾶς εἰ βούλει,· μὴ δίδασκε. Ισμεν σου πλείονα, καὶ ταῖς ἔνδοθεν ἀκάνθαις οὐ τοσοῦτον συμπνιγόμεθα· οὔτε ἐν ὀλίγοις καλοῖς δεκαπλασίονα κακίαν ἐπιμίγνυμεν. Επήγειρας ἡμῖν σαύρας τε καὶ φρύνους, ἐαρινὰ δῆθεν θηρία, πλην ὅμως ἀκάθαρτα. Αλλ' ἥξει πτερὸν ἄνωθεν, τὸ Argumentum hujus epistola, scitu necessa rium et publica luce dignum, quod in Operum S. Basilii editionibus deest, exstat in codice Casareo num. LXVII prænotato ante initium epistolæ his verbis (a): Τοῦ αὐτοῦ ἐπιστολὴ πρὸς Σιμπλι κίαν περὶ εὐνούχων αὐτῆς. Αἱρετικὴ ἦν αὕτη. Α' ῥωστήσαντος δὲ τοῦ μακαρίου Βασιλείου, καὶ εἰσιόν τος ἔν τινι λουτρῷ λούσασθαι, ἡ αὐτὴ Σιμπλικία προστάττει ευνούχοις καὶ κορασίοις ῥιφῆναι τὰ σά βανα αὐτοῦ ἔξω· καὶ παρευθὺς ἡ δικαία κρίσις τοῦ Θεοῦ ἀνεῖλέ τινας ἐξ αὐτῶν· καὶ ἡ αὐτὴ Σιμπλινία ἔπεμψε χρήματα τῷ αὐτῷ μακαρίῳ Βασιλείῳ ἐξιλεουμένη τὸ πταίσμα· ὁ δὲ μὴ δεξάμενος, ἔγρα ψεν αὐτῇ ταῦτα. Hoc est: Ejusdem epistola ad Simpliciam de eunuchis ipsius. Hæretica hæc fuit; ideoque cum S. Basilius ob adversam valetudiném lavandi causa intrasset balneum, mandavit illa eunuchis ac puellis suis ut ejus sabana foras projicerent. Quo facto, statim justa Dei vindicta nonnullas eorum qui id perpetraverant sustulit. Simplicia igitur, ut per expiationem illatæ injuriæ S. Basilio reconciliareAd Simpliciam hæreticam. Temere homines et odio prosequuntur meliores, et diligunt pejores. Quapropter et ipse contineo linguan, contumeliarum mearum opprobrium silentio premens. Ego autem supernum judicem exspectabo, qui novit malitiam omnem in tine ulcisci. Nam etiamsi quis pecunias arena copiosius profundat, si justitiam conculcat, animam suain lædit. Semper enim Deus sacrificium, non quasi, opinor, eo egeat, quærit; sed pretiosum sacrificium, mentem piam ac justam admittit. Quando autem quispiam prævaricando se ipse proculcat, ejus preces pro impuris ducit. Itaque de extrema die te ipsa commoneas, et nos si videbitur, 208 ne doceto. Novimus plura quam tu, et internis spinis non tam præfocamur, neque paucis bonis decuplam malitiam admiscemus. Excitasti in nos et lacertas et rubetas, bestiolas quidem vernas, sed tur, pecuniam quidem ipsi misit; sed is, pecunia, qua sibi oblata fuerat, non accepta, scripsit hæc. In editione Operum divi Basilii Benedictina anni 1730 argumentum hoc nostrum scholii saltem vices obire poterat, nec videmus causam cur fuerit néglectum. Τὴν γλῶτταν. Editiones secunda Basileen sis et Parisiensis addunt μου, quod deest in Coisl. utroque, Harl., Reg. secundo et Colb. et antiquioribus editionibus. Non exstat hæc epistola in Medicæo et Regio primo. 'Εκχέῃ. Ita summo consensu veteres libri, Editi εκχέει. Εαυτόν. Reg. secundus et Colbert., et in margine Coisl. secundus δόλῳ ἑαυτόν. Καὶ ἡμᾶς. Duo codices ἡμᾶς δέ, et paulo post ἴσμεν γάρ. Mox Harl. πνιγόμεθα. Πτερόν. Regius secundus et Coisl. secundus babent πτηνόν in textu et ad marginen πτερόν. Alias LXXXVII. Scripta circa an. 372. (α) Lambec. Commentar. de biblioth. Vindobon., tomn. 111, ed. Kollar., p. 336 (*) Hoc est lintea balnearia.

immundas. At e supernis veniet avis, quæ has de- ταῦτα νεμόμενον. Ἐμοὶ γὰρ λόγος, οὐχ ὡς σὺ νομί ζεις, ἀλλ' ὡς οἶδε κρίνειν Θεός. Εἰ δὲ καὶ μαρτύρων χρεία, οὐ δοῦλοι στήσονται, οὐδὲ εὐνούχων γένος ἄτιμον καὶ πανώλεθρον· τοῦτο δὲ τοῦτο, ἄθηλυ, άνανδρον, γυναικομανές, ἐπίζηλον, κακόμισθεν, ὀξύθυμον, θηλυδριῶδες, γαστρίδουλον, χρυσομανές, ἀπηνὲς, κλαυσίδειπνον, εὐμετάβλητον, ἀμετάδοτον, πάνδοχον, ἀπροσκορὲς, μανικὸν καὶ ζηλότυπον· καὶ τί γὰρ ἔτι εἰπεῖν; σὺν αὐτῇ τῇ γενέσει σιδηροκατά δικον. Πῶς οὖν τούτων γνώμη ὀρθὴ, ὧν καὶ οἱ πόδες στρεβλοί; Οὗτοι σωφρονοῦσι μὲν ἄμισθα διὰ σιδήρου μαίνονται δὲ ἄκαρπα δι' οἰκείαν αἰσχρότητα. Οὐχ οὗτοι στήσονται τῆς κρίσεως μάρτυρες, ἀλλ᾽ ὀφθαλ μοὶ δικαίων, καὶ ὄψεις ἀνδρῶν τελείων· ὅσοι τότε ὁρῶσι, πρὸς ἃ βλέποντες νῦν εἰσι συνέσει. pascetur. Mihi enim reddenda ratio, non ut tu existimas, sed ut Deus judicare novit. Quod si et testibus opus erit, non sistentur servi, neque eunuchorum genus inhonestum ac perniciosum, non, inquam, genus illud, neque femineum, neque masculum, mulierum amore insaniens, invidur, mercede vili conductum, iracundum, fractum, ventri serviens, avarum, sævum, cœnæ plorans jacturam, inconstans, illiberale, quidvis accipiens, insatiabile, furiosum, et zelotypum: et quid jam ultra dicendum est? simul ut natum est, ferro damnatum. Quomodo ergo fieri poterit, ut horum mens recta sit, quorum et pedes distorti sunt? Hi caste quidem vivunt absque mercede per ferruin: sed amore insaniunt absque fructu, ob suam ipsorum turpitudinem. Non bi producentur judicii testes, sed oculi justorum, et conspectus virorum perfectorum, quotquot tunc oculis ea cernent, ad quæ nunc animi cogitatione respiciunt. EPISTOLA CXVI. Firminum cum audisset Basilius, relicta vitæ ascetica exercitatione, arma sequi, dehortatur eum ab hoc consilio, alque auctor est, ut beatos progenitores malit patria regenda, quam paternum avum armorum professione imitari. Firmino. Φιρμίνῳ. Καὶ σπάνιά σου τὰ γράμματα, καὶ μικρὰ ταῦτα, ἢ ἔκνῳ τοῦ γράφειν, ἢ ἄλλως, τὸν ἐκ τοῦ πλήθους κόρον διαφεύγειν οἰκονομοῦντος, ἤπου καὶ πρὸς βραχυλογίαν ἑαυτὸν συνεθίζοντος. Ἡμῖν μέντοι οὐδὲν ἐξαρκεῖ, ἀλλὰ κἂν ὑπερβάλλῃ τῷ πλήθει, τῆς ἐπιθυ μίας ἐστὶν ἐλάττω, διὰ τὸ βούλεσθαι ἕκαστα περὶ σοῦ μανθάνειν· πῶς μέν σοι τὸ σῶμα ἔχει, ὅπως δέ σοι τὰ τῆς ἀσκήσεως· καὶ πότερον ἐπιμένεις τοῖς ἐξ ἀρχῆς ἐγνωσμένοις, ή τι καὶ μετεβουλεύσω, πρὸς τὰ συμπίπτοντα την γνώμην μετατιθέμενος Εἰ μὲν οὖν ὁ αὐτὸς διέμεινας σεαυτῷ, οὐκ ἂν πλῆθος γραμμάτων ἐπεζητοῦ μεν, ἀλλ' ἐξήρκει ἡμῖν τοσοῦτον· Ὁ δεῖνα τῷ δεῖνι ὑγιαίνειν ἡμᾶς ἴσθι, καὶ ἔῤῥωσο· ἐπεὶ δὲ ἀκούομεν & καὶ λέγειν αἰσχυνόμεθα, καταλιπόντα σε τὴν τῶν μακαρίων προγόνων τάξιν, ἐπὶ τὸν πρὸς πατρὸς πάππον αὐτομολεῖν, καὶ Βρεττάνιον σπουδάζειν γενέσθαι ἀντὶ Φιρμίνου· ἐπιζητοῦμεν αὐτὰ ταῦτα ἀκοῦσαι καὶ τοὺς λογισμούς μαθεῖν καθ᾽ οὓς ἐπὶ ταύτην ἐλθεῖν τοῦ βίου τὴν ὁδὸν ὑπήχθης. Αλλ' ἐπειδὴ αὐτὸς ἀπεσιώπησας αἰδοῖ τοῦ βουλεύματος, ἡμεῖς σε παρακαλοῦμεν μήτε βουλεύεσθαι αἰσχύνης ἄξια, καὶ εἴ τι ὑπέδραμέ σου τὸν νοῦν, ἀπελάσαντα τοῦτο τῆς διανοίας, σεαυτοῦ γενέσθαι πάλιν, καὶ μακρὰ χαίρειν εἰπόντα στρατείᾳ καὶ ὅπλοις, καὶ ταῖς ἐπὶ στρατοπέδου ταλαιπωρίαις, καταλαβεῖν τὴν παρ τρίδα, ἀρκοῦν πρὸς ἀσφάλειαν βίου καὶ πρὸς πᾶσαν Et raræ sunt litteræ tuæ et breves, sive segnitie scribendi, sive alioqui satietatis, quæ ex copia nasci posset, vitandæ consilio; sive quod etiam te ipse sermonis brevitati assuefacias. Nobis certe nihil satis est, sed etiamsi redundent copia, desiderio impares sunt; eo quod velim singulas res tuas discere, quomodo tibi corpus habeat, quomodo pietatis exercitatio; utrum in iis quæ initio decrevisti, perseveres; an aliquid novi consilii susceperis, ut quæque res accidunt, ita sententiam immutans. Quod si idem permaneres, multitudinem litterarum non exposceremus sed satis nobis esset hoc tantum: Ille illi: valere nos scias, et vale. Quoniam autem audimus, quæ et dicere nos pudet, te relicto beatorum progenitorum ordine ad avum paternum transfugere, et Brettanium fieri velle pro Firmino, kæc ipsa avemus audire, et quibus rationibus ad hanc vitæ viam ineundam adductus sis, discere. Verum quoniam ipse ob consilii pudorem conti - cuisti: nos te adhortamur, ut pudore digna consilia non capias, et si quid subiit animum tuum, hoc ex mente expulso, iterum ad te redeas, ac longo· vale militiæ armisque et castrorum molestiis 209 dicto, revertare in patriam, satis ad vitæ securitatem et ad omnem splendorem existimans, urbi, itidem ut majores, præesse: id quod tibi citra laborem obventurum condidimus, respicientes tum περιφάνειαν τὸ ἐξίσου τοῖς προγόνοις κρατῆσαι τῆς ad idoneas naturæ dotes, tum ad competitorum Alias CLXXIV. Scripta circa an. 372. Εκαστα. Editi˙ πάνθ' ἕκαστα, sed prima vox deest in antiquissimis codicibus Coisl. et Med. Deerat etiam in Harlæano, sed addita est ab alia manu. Μετατιθέμενος, etc. Sic quatuor codices et prima manu Harlæanus. Editi μεταθέμενος. Διέμεινας. Med. διέμενες. Paulo post editi πόλεως ἡγησάμενον· ὅπερ ἀπόνως σοι παραγενήἐπεζητοῦμεν· ἀλλ' ήρχει. Codices antiquissimi Coisl., Med., Coisl. et Harl. ut in contextu; subinde Med. primus τὰ ἀκουόμενα, Quæ audimus pudel dicere. Ακοῦσαι. Editio Paris. addit παρὰ σου, sed hæc desunt in edit. Basil. et sex mss. codicibus. Duo autem codices, nempe Vaticanus et Coisl. secundus, habent Βρέττανιν. Non multo post Coisl. primus μήποτε βουλεύεσθαι.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXVII. captum non est, sive captum postea rejectum est, cito nobis significato: si vero, quod absit, eadem manent consilia, sua sponte nuntiata nobis veniat calamitas; litteris vero opus non habemus. σεσθαι πεπιστεύκαμεν, πρός τε τὴν ἐκ φύσεως ἐπι- paucitatem. Sive igitur hoc consilium ab initio τηδειότητα ἀφορῶντες καὶ πρὸς τὴν ἐρημίαν τῶν ἐν ισταμένων. Είτε οὖν μὴ γέγονεν ἐξ ἀρχῆς ἡ γνώμη, εἴτε γενομένη πάλιν ἐκβέβληται, γνώρισον ἡμῖν ἐν τάχει· εἰ δὲ, ὁ μὴ γένοιτο, τὰ αὐτὰ μένει βουλεύ ματα, αὐτάγγελτος ἡμῖν ἡκέτω ἡ συμφορά· γραμ μάτων δὲ οὐ δεόμεθα. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΙΖ'. EPISTOLA CXVII. Firminus respondet præcedenti epistolæ, dolorem suum significat, quod a pietatis exercitatione discessissel:" promittit deinceps se ad priorem vitam rediturum; seque impetraturum sperat ut dimittatur. Cæterum Dei auxilio confidit suam virginitatis servandæ voluntatem regiis mandatis potiorem futuram. Ανεπίγραφος ἐπὶ ἀσκήσει. Sine inscriptione, piæ ac religiosa exercitationis causa. Ego et alias tuæ me dignitati deberi puto; et nunc illa sollicitudo in qua versor, necessario me ejusmodi ministeriis obnoxiumn facit, etiamsi quivis e turba præcepta tradat, nedum tu, quem multa mecum et alia jura conjungunt. Itaque præterita expendere necesse non est; siquidem dicere licet, causam me fuisse molestiarum; dum a bona illa pietatis exercitatione, et quæ sola ad salutem ducit, pertinaciter discessi; unde et cito huic perturbationi ad tentationem traditi sumus. Atque hæc quidem transierunt, nec caruere admonitione, ut ne iterum in eadem mala incidam. Quod attinet ad futura, pietati tuæ persuasissimum esse velim, ea nobis Dei dono facillime processura; cum res et æqua sit, nec quidquam grave habeat; et amici nobis multi, qui sunt in aula, prompto animo gratificentur. Itaque delineabitur a nobis rogatio ad similitudinem dati libelli vicario: quam quidem si nulla protrahat mora, statim dimittar, ex scripto solutionem metus afferens. Persuasumi autem habeo in ejusmodi rebus potiorem esse regis mandatis voluntatem nostram, quam si immutatam ac immotam a proposito vitæ perfectæ exhibuero, inexpugnabilis nobis et inviolabilis Dei auxilio virginitatis erit custodia. Fratrem autem mihi a te traditum et lubens vidi, et inter familiares habeo: quem et Deo et tuo testimonio dignum esse opto. Ἐγὼ καὶ ἄλλως ὀφείλεσθαι τῇ ὑμετέρᾳ τιμιότητα ἐμαυτὸν νομίζω· καὶ τὸ νῦν δὲ τοῦτο φρόντισμα, ἐν ᾧ ἐσμεν, ἀναγκαίως ἡμᾶς ὑπευθύνους ταῖς τῶν τοιούτων πραγμάτων υπηρεσίαις καθίστησι, κἂν οἱ τυχόντες ὦσιν οἱ ἐπιτάττοντες, μὴ ὅτι ὑμεῖς οἱ πολλοῖς δικαίοις καὶ ἄλλοις πρὸς ἡμᾶς συναπτόμενοι. Τὰ μὲν οὖν παρελθόντα εἰς ἐξέτασιν ἀγαγεῖν οὐκ ἀναγκαῖον· ἐπεὶ ἐνῆν εἰπεῖν, ὅτι ἡμεῖς ἐγενόμεθα ἑαυτοῖς τῶν ταράχων αἴτιοι, τῆς ἀγαθῆς ἐκείνης ἀσκήσεως καὶ μόνης ἀγούσης πρὸς σωτηρίαν φιλονε:- κήσαντες ἀποστῆναι· διὸ τάχα καὶ τῷ ταράχῳ τούτῳ εἰς πειρασμὸν παρεδόθημεν. Αλλ' ἐκεῖνα μὲν γέγονε, καὶ ὑπομνήσεως ἠξιώθη, ὥστε μὴ δεύτερον ἡμᾶς τοῖς ὁμοίοις περιπεσεῖν· τὰ δὲ ἐφεξῆς, πάνυ βούλαμαι πληροφορείσθαί σου τὴν εὐλάβειαν, ὅτι, τοῦ Θεοῦ συγχωροῦντος, ῥᾷστα ἡμῖν προσχωρήσει, τοῦ πράγμα τος καὶ ἐννόμου ὄντος, καὶ οὐδὲν ἔχοντος βαρύ, και τῶν φίλων ἡμῶν πολλῶν ἑτοίμως χαριζομένων, ὄντων ἐν τῷ στρατοπέδῳ. Τυπωθήσεται οὖν παρ' ἡμῶν δέησις, κατὰ τὴν ὁμοιότητα τοῦ προσδοθέντος · λιβέλλου τῷ βικαρίῳ· ἐν ᾗ ἐὰν μή τις γένηται παρολκή, εὐθέως αποπεμψόμεθα, τὴν ἐκ τοῦ γράμματος ἄδειαν παρεχόμενοι. Πέπεισμαι δὲ ἐν τοιούτοις μεῖζον τῶν βασιλικῶν προσταγμάτων την προαίρεσιν ἡμῶν ἰσχύειν, ἣν ἐὰν ἄτρεπτον καὶ ἀκλινῆ ἐκ τοῦ κατὰ τὴν ἀκμὴν βίου ἐπιδειξώμεθα, ἀνεπι χείρητος ἡμῖν καὶ ἄσυλος διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ βοηθείας τῆς παρθενίας ἡ φυλακὴ εἴη. Τὸν δὲ ἐγχειρισθέντα ἡμῖν παρὰ σοῦ ἀδελφὸν καὶ ἐθεασάμεθα ἡδέως, καὶ ἔχομεν ἐν τοῖς γνωρίμοις, ευχόμενοι ἄξιον εἶναι τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς σῆς μαρτυρίας. Γνώρισον. lla codices mss. summo consensu. Editi δήλωσον. Paulo post editio Paris. et secunda Basil. εχέτω. Editio prima Basil. et mss. p ἡκέτω. Ανεπίγραφος. Nemo non videt hanc epistolam non esse Basilii, sed ad eum scriptam ab ipso Firmino. Τυχόντες ώσιν. Sic duo mss.. melius quam in editis, τυχόντες εἰσίν. Πολλών. Deest ea vor in codicibus Vaticano et Medicao. Paulo post Reg. secundus et Coisl. secundus προδοθέντος. Γράμματος. Legitur in Coisliniano primo πράγματος, re ipsa solutionem metus aferes. Sed magis placuit vulgata scriptura, ἐκ τοῦ γράμμα το id est. scripto consignatam dimissionem alferens, metu omni te exsolvam. Necessariam fuisse ejusmodi scriptam dimissionem ut omnis netus solveretur, perspici potest ex epistola 193 Gregorii Nazianzeni, qui Ellebichum sic alloquitur: Μάμαντα τὸν ἀναγνώστην, δντα μὲν ἀπὸ στρα τιώτου πατρός, καθιερωθέντα δὲ τῷ Θεῷ διὰ τὸν τρόπον, ἄφες τῷ Θεῷ καὶ ἡμῖν· ἀλλὰ μὴ συναριθμήσῃς τοῖς πλάνησι, καὶ δὸς ἔγγραφον τὴν ἐλευθε ρίαν, ἵνα μηδὲ ὑπὸ ἄλλων ἐπηρεάζηται. Mamantem lectorem, qui cum militem patrem habeat, Deo tamen ob morum probitatem consecratus est, Deo ac nobis missum fac, nec inter errones numera; atque libertatem ac vacationem ei scripto consignatam tribue, ut ne ab aliis quidem per calumniam veretur. Alias CCXXXIV. Séripta circa an. 372. Vide Addenda.

£35 210 EPISTOLA CXVIII. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΙΚ. Jovinum Basilius perhonorifice invitat ut sese invisat. Jorino, episcopo Perrhes. Habeo te debitorem boni debiti. Nam mutuo dedi tibi charitatem, quain me cum fenore reci - pere oportet siquidem et Dominus noster boc fenoris genus nequaquam aversatur. Solve igitur, o charum caput, in nostram patriam veniens. Et hæc quidem sors est. Quænam vero versura? Quod is vir ad nos venturus sis, qui tanto nobis præstas, quanto parentes liberis sunt meliores. EPISTOLA CXIX". Ιοβίνῳ ἐπισκόπῳ Πέρρης Έχω σε χρεώστην ὀφλήματος ἀγαθοῦ. Ἐδάνεισα γάρ σοι χρέος ἀγάπης, ὅ χρή με ἀπολαβεῖν σὺν τόκῳ, ἐπειδὴ καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν τὸ τοιοῦτον εἶδος τῶν τό κων οὐ παραιτεῖται. Απόδος τοίνυν, ὦ φίλη κε φαλή, ἐπιστὰς ἡμῶν τῇ πατρίδι. Τοῦτο μὲν οὖν ἐστιν αὐτὸ τὸ κεφάλαιον. Τίς δὲ ἡ προσθήκη; Το σὲ εἶναι τὸν παραγινόμενον, ἄνδρα τοσοῦτον ἡμῶν διαφέροντα, ὅσῳ πατέρες εἰσὶ βελτίους παίδων. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΘ'. Cum duo Eustathii discipuli, Basilius et Sophronius, perfidiam suam horrendis in Basılium calumniis ac illiberali fuga ex ejus domo nulassent; Basilius Eustathium, misso ad singula narranda fratre Petro, obsecrat, ut improbis discipulis aurem non præbeat, ac disjuncta mugis astringere conetur, quam dissidium augere. Eustathio, episcopo Sebastia. Etiam per dignum omni honore ac religiosissi· num fratrem meum Petrum tuam saluto dilectionem, obsecrans, sicut alia quavis in occasione, ita et nunc, ut pro me preceris, ut, ex fugiendis his ac noxiis moribus mutatus, tandem aliquando dignus evadam Christi nomine. Profecto autem etiamsi nihil dicam, colloquemini inter vos de rebus nostris, et quæ gesta sunt, accurate indicabit, ut ne sine examine pravas contra nos suspiciones accipias, quas probabile est eos struere, qui nos contumeliis et prater Dei timorem et praeter hominum opinionem vexaverunt. Qualia enim nobis ostenderit eximius ille Basilius, quen veluti vitæ meæ præsidium a tua pietate susceperam, equidem vel dicere verecundor: disces autem singula a fratre nostro edoctus. Atque hæc dico, non eum ulciscens (pre- Alias CCCXVIII. Scripta anno 372 exeunte, aut 373 ineunte. Alias CCCVII. Scripta anno 372 exeunte, aut 373 ineunte. Τοβίνφ. Ita cum editis Coisl. primus et Med. quibus adjungi potest Harlæanus codex, in quo non exstat quidem hæc epistola, sed cum idem Jovinus nohinetur infra in epistola 127, Ἰουΐνος vocatur in hoc codice Vaticano. Sic etiam apud Theodoretum, lib. v Hist., cap. 15, vocatur "Iw6ivos in edi-` tione Sirmondi, ex uno codice Regio. At Valesius edidit Ιωδιανός, qui sic reperit in suis codicibus Inss. et apud Epiphanium Scholasticum. Codices Reg. secundus, Coist. secundus et Paris. habent "lɛΓίνῳ et infra Ἰουσῖνον. Supra in epist. 92, cui subscripsit idem Jovinus, Coisl. uterque et Reg. secundus habent Ἰωβίνος. Vaticanus Ιουβίνος. Πέρρης. Sic maluimus legere cum quatuor codicibus Vat., Reg. secundo, Coisl. secundo et Paris., quam cum editis Κέρρης aut cum Coisl. primo et Med. et editionibus Theodoreti Πέργης. Probabilius enim est, ut observat Tillemontius, Jovinum Perrhæ in Syria episcopum fuisse, quam aut Perge in Pamphylia, aut Kerrhæ urbis prorsus ignotæ. Fuit enim Jovinus ille amicissimus Eusebio Samosatensi, et in eadem provincia episcopus; siquidem mortuo Eusebio ad electionem episcopi vocatus fuit, et cum manum Antiocho Eusebii successori una cum aliis episcopis imponeret, repulit ejus dexteram Antiochus, quia Arianorum conimunionem, licet exiguo tempore, admiserat; eumque ex numero consecrantium removeri jussit, negans η Εὐσταθίῳ, ἐπισκόπῳ Σεβαστείας. Καὶ διὰ τοῦ αἰδεσιμωτάτου καὶ εὐλαβεστάτου ἀδελφοῦ μου Πέτρου προσφθέγγομαί σου τὴν ἀγά πην, παρακαλών σε ὡς διὰ πάσης προφάσεως καὶ νῦν προσεύχεσθαι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἵνα, μεταβαλλόμε νος ἀπὸ τοῦ φευκτοῦ τούτου καὶ βλαβεροῦ τρό που, γένωμαί ποτε ἄξιος τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ. Πάντως δὲ, κἂν ἐγὼ μή λέγω, διαλεχθήσεσθε πρὸς ἀλλήλους περὶ τῶν καθ' ἡμᾶς, καὶ γνωρίσει σοι τὴν ἀκρίβειαν τῶν πεπραγμένων, ὥστε μὴ παραδεχθῆ ναι ἀβασανίστως τὰς πονηρὰς καθ' ἡμῶν ὑπονοίας, ἃς εἰκὸς κατασκευάζειν τοὺς καὶ παρὰ τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον καὶ παρὰ τὴν τῶν ἀνθρώπων. ὑπόληψιν εἰς ἡμᾶς ἐξυβρίσαντας. Οἷα γὰρ ἡμῖν ἐνεδείξατο ὁ γενναῖος Βασίλειος, ὃν ἀντὶ φυλακτηρίου τῆς ἐμῆς ζωῆς παρὰ τῆς σῆς εὐλαβείας ὑπεδεξάμην, ἐγὼ μὲ καὶ εἰπεῖν αἰσχύνομαι· εἴσῃ δὲ τὰ καθ' ἔκαστον παρέ se manum illam ferre posse, quæ sacramenta per blasphemniam confecta susceperat. Theodoret. lib. 'Adelyov pov. Vocylamı desumpsimus ex vetustissimo codice Harlæano. Παρακαλῶν σε. lta octo mss. Editi καὶ παρακαλώ σε. Φευκτοῦ. Sic tres vetustissimi codices. Editi ἀπευκτοῦ, moribus detestandis. Ibidem Coisl. uter que. Reg. secundus et Bigot. aller μεταβαλόμενος. Φυλακτηρίου. Hanc vocem sic interpretatur Tillemontius, quasi discipulus ille Eustathii Basilium quodammodo consiliis rexisset. Fieri quidem poluit, ut Basilius ejusmodi consiliis uteretur, atque huc forte referendum quod ait in epist. 225, speculatores sibi sub specie auxilii et amica communionis datos fuisse. Sed his vocibus, ἀντὶ φυλακτηρίου, presidium designari existimo, magis precibus et sanctitate hominis, quam illius consilio et opera constitutum. Nimirum Basilius opinata discipulorum Eustathii sanctitati tantum tribuebat, ut quandiu eos domi suæ haberet, tutum se a periculis fore crederet. Sic qui Dionysii Mediolanensis corpus servabant, hoc depositum vitæ suæ prasidium esse ducebant, τὰ φυλακτήρια τῆς ἑαυ twv Swñs, intra in epist. Basilii ad Ambrosium. Basilius in libro De Spirits sancto, cap. 40, p. 23, docet professionem fidei, quam in baptismo dedimus, per totam vitam ὡς ἀσφαλούς φυλακτη ρίου, instar tulissimi prasidii servandan. Jejunium vocatur bonum animæ φυλακτήριον, oral. 1 in Jejun.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXX. τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν διδαχθείς. Καὶ τοῦτο λέγω οὐκ cor enim non imputari ipsi a Domino), sed proviἐκεῖνον ἀμυνόμενος (εὔχομαι γὰρ αὐτῷ μὴ λογισθῆ- dens ut stabilis mihi a te dilectio permaneat, quam και παρὰ τοῦ Κυρίου), ἀλλὰ βεβαίαν μοι τὴν παρὰ vereor ne calumniarum magnitudine commoveant, σοῦ ἀγάπην μεἶναι ἡμῖν διοικούμενος, ἣν φοβοῦμαι quas illos ad lapsus defensionem credibile est adorμὴ διασαλεύσωσι ταῖς ὑπερβολαῖς τῶν διαβολῶν, ἃς nare. Quodcunque autem nobis crimen inferant, εἰκὸς αὐτοὺς κατασκευάσαι εἰς ἀπολογίαν τοῦ πταί- interroget eos prudentia tua, an nos insimulaveσματος. Ὅπερ δ' ἂν κατηγορήσωσιν ἡμῶν, ἐκεῖνο rint, 211 an peccati, cujus nunc nos iucusant, παρὰ τῆς σῆς ἀγχινοίας ἐξεταζέσθωσαν, εἰ ἐνεκάλε emendationem postulaverint; an omnino sui contra σαν ἡμῖν, εἰ τὴν διόρθωσιν τοῦ ἁμαρτήματος, οὗ nos doloris significationes dederint. Nunc vero sese νῦν ἡμῖν ἐπάγουσιν, ἐπεζήτησαν· εἰ ὅλως φανεράν vultu bilari ac simulatis dilectionis sermonibus ἑαυτῶν τὴν πρὸς ἡμᾶς λύπην κατέστησαν. Νῦν δὲ, immensam quamdam doli et acerbitatis voraginem ἐν φαιδρῷ τῷ προσώπῳ καὶ πεπλασμένοις Αγά- animo occultasse, illiberali fuga ostenderunt. In quo πης ρήμασιν ἀμύθητόν τινα δόλου καὶ πικρίας βυθόν quidem quantum nobis mceroris attulerint, quanτῇ ψυχῇ συγκαλύπτοντες, διὰ τῆς ἀνελευθέρου φυ tum risus moverint iis qui semper piam vitam in γῆς εφανέρωσαν. Ἐφ' ᾧ ὅσον μὲν ἡμῖν misera hac urbe exsecrantur, et veluti artem ad ἐποιήσαντο πένθος, ὅσον δὲ τὸν γέλωτα τοῖς ἀεὶ τὸν fidem faciendam, et simulationem ad decipiendum εὐλαβὴ βίον ἐν τῇ ἀθλίᾳ ταύτῃ πόλει βδελυσσομένοις, excogitari commentum pietatis affirmant, profecto, καὶ τέχνην πρὸς τὸ πιστευθῆναι, καὶ σχηματισμὸν etiamsi nos nequaquam narraverimus, notum est εἰς ἀπάτην τὸ πλάσμα τῆς σωφροσύνης διαβε prudentiæ tuæ ac perspectum adeo ut nullum jam βαιουμένοις ἐπιτηδεύεσθαι, πάντως, κἂν ἡμεῖς μὴ vitæ institutum tam suspectum sit ad improbiδιηγησώμεθα, γνώριμον τῇ συνέσει σου· ὡς μηδὲν tatem his civibus, quam vitæ asceticæ professio. ἐπιτήδευμα οὕτως ὕποπτον εἶναι πρὸς κακίαν λοι Quæ quidem quomodo curanda sint, tuæ erit pruτὸν τοῖς ἐνταῦθα, ὡς τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἀσκητικοῦ dentiæ cogitare. Quæ enim contexuit in me criβίου. "Α πῶς χρὴ θεραπευθῆναι, τῆς σῆς ἂν εἴη mina Sophronius, bonorum non sunt proœmia, συνέσεως φροντίσαι Τὰ γὰρ παρὰ Σωφρονίου sed divisionis separationisque initia, eoque tenσυῤῥαπτόμενα Εγκλήματα ἡμῖν οὐκ ἀγαθῶν dunt, ut charitas etiam, quæ in nobis est, refriἐστι προοίμια, ἀλλ' ἀρχὴ διαιρέσεως και χωρισμοῦ, gescat. Quem quidem ut miseratio tua a noxio illo καὶ σπουδὴ τοῦ καὶ τὴν ἐν ἡμῖν ἀγάπην ἀποψυγῆναι. impetu coerceat, obsecramus: ac tua dilectione Ον ὑπὸ τῆς σῆς εὐσπλαγχνίας παρακαλοῦμεν κατα- coneris ea quæ disjuncta sunt, magis astringere, σχεθῆναι ἀπὸ τῆς βλαβερᾶς ταύτης ὁρμῆς, καὶ πει- nec eorum, qui ad dissidium erumpunt, intendere ραθῆναι τῇ παρ' ἑαυτοῦ ἀγάπῃ κατασφίγγειν μᾶλ. 4 separationen. λον τὰ διιστάμενα, καὶ μὴ τοῖς πρὸς διάστασιν ώρμημένοις συνεπιτείνειν τὸν χωρισμόν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΚ'. EPISTOLA CXX*. Komitus ab Eusebio Basilius scribendum esse ad Occidentales, nec reperiens quomodo scribat, mittit commentarium MeLetio per Sanctissimum. Sperat consilia de se Antiochiæ inita brevi ad exitum ventura. Nuntial Faustum, qui est cum papa, præter canones ordinatum fuisse loco Cyrilli: Meletium rogat ut id omnibus indicet. Μελετίῳ, ἐπισκόπῳ ᾿Αντιοχείας. Γράμματα ἐδεξάμην παρὰ τοῦ θεοφιλεστάτου ἐπι σκόπου Εὐσεβίου, προστάσσοντα πάλιν γραφῆναι τοῖς Δυτικοίς περί τινων ἐκκλησιαστικῶν. Καὶ ἐβουλήθη παρ' ἡμῶν τυπωθῆναι τὴν ἐπιστολὴν, ὑπογραφῆναι δὲ παρὰ πάντων τῶν κοινωνικῶν. Ἐπεὶ οὖν οὐχ εὖρον ὅπως ἐπιστείλω περὶ ὧν ἐπέταξε, παρέπεμψα "Οπερ δ' ἄν. Medicus, Regius primus et Bigot. aller ούπερ δ' ἄν. Εἰ τήν. lia tres vetustissimi codices, et paulo post εἰ ὅλως. Editi ή την... ἡ ὅλως. Πεπλασμένοις. Tres codices non antiquissimi τετιμημένοις. Φυγής. Ita Med. et Harl. pro eo quod in editis erat σιωπῆς, illiberali silentio. 'Εφ' Φ. Hic locus sic legitur in Coisl. utrogue, Vaticano, Bigot. altero et Regio secundo: ἐφ' ᾧ ὅσον μὲν προξενοῦμεν τὴν γέλωτα τοῖς, etc. In quo quidem quantum risus commoveamus his, etc. Nemo autem existimet Cæsaream idcirco miseram vocari, quod impietas ac vitia in hac urbe dominarentur. Laudat in Cæsariensibus fidei fervorem Gregorius Nazianzenus, orat. 3 et. 19, p. 91, et 308: nec ulla alia civitas sub Juliano majora religionis studia declaravit. Miseram ergo arbitror dici, quia quo major erat in plerisque civibus pietas, co deMeletio, episcopo Antiochiæ. Litteras accepi a religiosissimo episcopo Eusebio, quæ præcipiunt, ut rursus scribatur ad Οcci.. dentales de rebus quibusdam ecclesiasticis. Et voluit a nobis informari epistolam, eamque ab omnibus communicatoribus subscribi. Quoniam igitur non inveni quomodo scriberem de his quæ testabilior videbatur nonnullorum aliorum impietas et morum dissolutio, maximum dolorem Basilio ac omnibus bonis inurens. Σωφροσύνης Harl., Coisl. uterque et Reg. secundus ταπεινοφροσύνης, humilitatis. Ἃ πώς χρή. Sic Harl:eanus codex, melius quam editi Όπως οὖν χρή. Quinque alii codices non antiquissimi Όπως δὲ χρή. Φροντίσαι. Vat. φροντίς. Tres alii codices non antiquissimi καὶ φροντίδος. Συρραπτόμενα. Ita tres vetustissimi codi ces. Editi συνερραμμένα. Hunc autem Sophronium esse credimus, quein supra Basilius filium vocat epist 105, cuique epistolam dedit ad filias Terentii. Πρὸς διάστασιν. Ha Harl. Coisl. uterque, Reg. secundus et Bigot. aller. Editi πρὸς τὸ διαστα σιάζειν. Alias LVIII. Scripta anno 373.

præcepit, cuisine cafilim pietati tuæ misi, ut, et τὸ ὑπομνηστικόν τῇ θεοσεβείᾳ σου, ἵνα, καὶ eo lecto, et iis, quæ a desideratissimo fratre Sanctissimo compresbytero referentur, attente auditis, ipse de his rebus, ut tibi videbitur, scribere digne ris. Nos parati sumus et scriptum illud comprobare, et communicatoribus cito deferendum curare, ut cum omnium subscriptionibus 212 proliciscatur, qui iturus est ad Occidentis episcopos. Cito nobis quid sanctitati tuæ in mentem venerit, significari jube, ut quæ tibi visa fuerint, non ignoremus. De iis autem quæ struuntur aut etiam jam structa sunt contra nos Antiochiæ, dignitati tuæ ille ipse frater referet; nisi antevertens rerum fama quæ gesta sunt nuntiet. Nam spes est fore, ut minæ ad exitum brevi perveniant. Volo autem pietatem tuam scire, a fratre Anthimo Faustum, qui est cum papa, episcopum ordinatum fuisse, ne suffragiis quidem acceptis, et loco ordinatum reverendissimi fratris Cyrilli, ita ut Armenia seditionibus referta sit. Quapropter ne in nos mentiantur, neve rerum confusio nobis detur crimini, hæc dignitati tuæ significavi. Dignaberis autem absque dubio et ipse ea reliquis indicare. Arbitror enim multos hac ordinis perturbatione afflictum iri. αὐτῷ ἐντυχών, καὶ τοῖς ἀναφερομένοις παρὰ τοῦ ποθεινοτάτου ἀδελφοῦ Σαγκτισσίμου τοῦ συμπ πρεσβυτέρου προσέχων, αὐτὸς καταξιώσης, ως παρ ίσταται σοι, περὶ τούτων τυπῶσαι, ἡμῶν ἑτοί μως ἐχόντων καὶ αὐτῷ συνθέσθαι καὶ ταχέως ποιῆσαι περικομισθῆναι τοῖς κοινωνικοῖς, ὥστε τὰς πάντων ὑπογραφὰς ἔχοντα ἀπελθεῖν τὸν μέλλοντα ὁρμᾶν πρὸς τοὺς κατὰ τὴν Δύσιν ἐπισκόπους. Ταχέως ἡμῖν τὸ παριστάμενον τῇ οσιότητί σου γνωρισθῆναι κέλευσον, ἵνα μὴ ἀγνοῶμεν τὰ δόξαντά σοι. Περὶ δὲ τῶν τυρευομένων ἢ καὶ ἤδη ἐσκευω ρημένων καθ' ἡμῶν ἐν τῇ Ἀντιοχείᾳ ἀνοίσει ὁ αὐτὸς ἀδελφὸς τῇ τιμιότητί σου· ἐάν περ μὴ προλαβοῦσα ἡ φήμη τῶν γενομένων φανερὰ ποιήσῃ τὰ πεπραγμένα. Καὶ γὰρ ἐγγὺς ἐστιν ἡ ἐλπὶς τῆς ἐκβάσεως τῶν ἀπειλουμένων. Γινώσκειν δὲ βούλγα τὴν εὐλάβειάν σου, ὅτι ὁ ἀδελφὸς Ανθιμος Φαῦστον, τὸν συνόντα τῷ πάπα ἐπίσκοπον ἐχειροτόνησε, μηδὲ ψήφους δεξάμενος, καὶ τῷ τόπῳ χειροτονή σας τοῦ αἰδεσιμωτάτου ἀδελφοῦ Κυρίλλου· ὥστε στάσεων ἐμπλῆσαι τὴν ᾿Αρμενίαν. Ινα τοίνυν μὴ καταψεύσωνται ἡμῶν, μηδὲ αὐτοὶ τὴν αἰτίαν σχῶμεν τῆς ἀταξίας τῶν γενομένων, ἐγνώρισα ταῦτα τῇ σεμνότητί σου. Δῆλον δὲ, ὡς καὶ αὐτὸς καταξιώσεις γνώριμα ποιῆσαι τοῖς λοιποῖς. Ἡγοῦμαι γὰρ πολλοὺς λυπήσειν τὴν ἀταξίαν ταύτην EPISTOLA CXXI*. Theodotum hortatur Basilius ut Sanctissimo aures præbeat; eumque facit de ordinatione Fausti certiorem. Theodoto, episcopo Nicopolitano. Acerba. hiems ac longissima, adeo ut ne litterarum quidem solatium facile habuerimus. Unde Alias CXCV. Scripta anno 373. Παρέπεμψα τὸ ὑπομνηστικόν. Commenta rium hunc Basilius non videtur composuisse, sed accepisse ab Eusebio. Quomodo enim composuisset, qui non reperiebat quomodo scriberet? Αδελφοῦ. Hanc vocem addidimus ex sex mss. Legimus autem Σαγκτισσίμου cum Harl. et Vat. Editi et alii mss. Σαγκτησίμου. Παρίσταται σοι. Deest vocula in pluribus mss. non vetustissimis. Ibidem editi καταξιώσαις. Mss. summo consensu ut in textu. Καὶ αὐτῷ συνθέσθαι. Editi καί σοι αὐτῷ συνθέσθαι, et tibi assentiri. Sed illud σοι deest in sex veteribus libris, ac in editione Haganoensi el prima Basileensi. Præterea quod addit Basilius daturum se operam ut communicatoribus deferatur, argumento est eum de scripto loqui, non de Meletio. Paulo post editi παρακομισθῆναι. Harl. et Med. cum duobus aliis ut in textu. Illud autem κοινωνικοῖς reddimus communicatoribus, quia ea vox apud Latinos scriptores ecclesiasticos usitata. Hinc in Epist. Eutherii et Helladii ad Xystum tertium Joannes Antiochenus Cyrilli communicator factus esse dicitur. Ταχέως. Editi addunt οὖν, sed hæc vocula deest in omnibus nostris mss. ac in editione Hag. et prima Basileensi. Τυρευομένων. Ita editio Hagan. et mss. septem pro eo quod erat in aliis editionibus πορευομένων. Legitur tamen in secunda editione Parisiensi πονηρευομένων. Scriptura, quam in contextum recepimus, confirmatur ex epist. 226. Ibidem Harl. et Vat. ἐσκαιωρημένων. Ανοίσει. Uterque Coisl., Med. et Reg. scΘεοδότῳ, ἐπισκόπῳ Νικοπόλεως Πολὺς ὁ χειμών, καὶ ἐπὶ τὸ μακρότατον παραταθεὶς, ὡς μηδὲ τὰς διὰ γραμμάτων παραμυθίας cundus ἀνύσει. Sed Harl. et alii ανοίσει. Hagan. et du Froben. ἀνοίγει. Των γενομένων. Ita hoc loco et infra optimi quique mss. Editi in utroque loco τῶν γινομέ νων. Ibidem editi ποιήσει. Tres vetustissimi codices cum pluribus aliis ut in textu. Τῷ πάπα. Coisl. secundus et Reg. secundus τῷ πάππῳ. Sed uterque codex consentit cum aliis in sequenti epistola, ubi de eodem agitur homine. Quod si iste papa episcopus fuit, videtur Faustus unus fuisse ex clericis in illius domo manentibus. Sic enim designari solent ejusmodi clerici. Basilius in epist. 218 ad Amphilochium salutat universum venerabilem clerum, καὶ τοὺς συνόντας Amphilochio. Theophilus Castabalorum episcopus inisit unum ex clericis, quos secum habebat, ἕνα τῶν αὐτ τῷ συνόντων, qui Basilio mirum in modum convi ciaretur. Plurima alia passim occurrunt ejusmodi exempla. Cum autem Basilius hunc papam nullo prorsus honoris titulo prosequatur, qui episcopum designet; vel is a Basilii communione abscissus fuit, si modo episcopus erat: vel vir fuit inter laicos opibus ac dignitate insignis, qui Faustum honoris et amicitiæ causa, vel ad ministerium aliquod non ignobile convictorem habebat. Καὶ τῷ τόπῳ χειροτονήσας... ἐμπλῆσαι. Ita mss. sumino consensu. Editi vero xal xataɣsıροτονήσας... ἐμπληρῶσαι. "Ινα τοίνυν. Ita omnes nostri codices. Editi "Ορα τοίνυν. Θεοδότῳ. Νικοπόλεως. lla Coisl. primus et Med. Addit Harl. ᾿Αρμενίας. Codices nonnulli Αρμενίας μικρᾶς, et sic habent editi.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXXII. ῥᾳδίως ἡμῖν ὑπάρχειν. Οθεν ὀλιγάκις οἶδα καὶ ἐπι- raro me scio et ad tuam pietatem scripsisse, et litteras accepisse. Sed quia desideratissimus frater noster Sanctissimus compresbyter ad vos usque iter suscepit, per ipsum et dignitatem tuam saluto, et obtestor ut pro me preceris, et memorato fratri aurem accommodes, ut quo sint loco res ecclesiarum, ab ipso docearis, atque pro virili studium ac operam in res propositas conferas. Scias autem Faustum ad nos venisse habentem a papa litteras, quæ ut ordinaretur episcopus petebant. Cum autem pietatis tuæ et reliquorum episcoporum posceremus testimonia, contemptis nobis abiit ad Anthimum, et ab illo accepta, nobis non admonitis, ordinatione, rediit. στείλας τῇ εὐλαβείᾳ σου, καὶ δεξάμενος γράμματα. Αλλ᾽ ἐπειδὴ ὁ ποθεινότατος ἀδελφὸς ἡμῶν Σαγκτίσε σιμος ὁ συμπρεσβύτερος τὴν μέχρις ὑμῶν ὁδοιπορίαν ὑπέστη, δι' αὐτοῦ καὶ προσφθέγγομαι σου τὴν κοσμιότητα, καὶ παρακαλῶ προσεύχεσθαι ὑπὲρ ἐμοῦ, καὶ χρῆσαι τὴν ἀκοὴν τῷ προειρημέν νω ὥστε παρ' αὐτοῦ διδαχθῆναι τὰ τῶν Ἐκ κλησιῶν ἐν οἷοις ἐστὶ, καὶ τὴν δυνατὴν σπου δὴν εἰσενέγκασθαι εἰς τὰ προκείμενα. Γίνωσκε δὲ, ὅτι Φαῦστος γράμματα ἔχων ἧκε πρὸς ἡμᾶς παρὰ πάπα ἀξιοῦντα αὐτὸν γενέσθαι ἐπίσκοπον. Ἐπειδὴ δὲ ᾐτήσαμεν ἡμεῖς μαρτυρίαν τῆς σῆς εὐλαβείας καὶ τῶν λοιπῶν ἐπισκόπων, καταφρονήσας ἡμῶν πρὸς ᾿Ανθιμον ᾤχετο, καὶ παρ' αὐτοῦ λαβὼν τὴν χειροτονίαν χωρίς ἡμετέρας υπομνήσεως, ἐπανῆκε ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΚΒ'. 213 EPISTOLA CXXH*. Scribit ad Pœmenium Basilius de ordinatione Fausti; ac rogal ut certiorem se facial, utrum ea res sanari necne possil. Ποιμενίῳ, ἐπισκόπῳ Σατάλων. Πάντως επεζήτησας γράμματα παρὰ τῶν Αρμενίων, ὅτε ἐπανῆκαν διὰ σοῦ· καὶ τὴν αἰτίαν ἔμαθες, δι᾿ ἣν οὐκ ἔδωκα αὐτοῖς τὴν ἐπιστολήν. Εἰ μὲν οὖν εἶπον φιλαλήθως, ἔδωκας ἡμῖν αὐτόθεν τὴν συγγνώμην· εἰ δὲ ἀπεκρύψαντο ἐκεῖνοι, ὅπερ οὐκ εἰκάζω ἀλλὰ παρ' ἡμῶν ἄκουε. Ὁ τὰ πάντα γενναῖος Άνθιμος, ὁ διὰ μακροῦ χρόνου τὴν πρὸς ἡμᾶς εἰρήνην σπεισάμενος, ἐπειδὴ εὗρε καιρὸν ἑαυ τοῦ τε κενοδοξίαν ἐκπληρῶσαι, καὶ ἡμῖν λύπην τινὰ προξενῆσαι, ἐχειροτόνησε τὸν Φαῦστον ἰδίᾳ αὐ θεντίᾳ καὶ ἰδίᾳ χειρὶ, οὐδενὸς ὑμῶν ἀναμείνας ψῆφον, καὶ ἡμῶν καταγελάσας ἀκριβολογουμένων περὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐπεὶ οὖν συνέχεε μὲν παλαιὰν εὐταξίαν, κατεφρόνησε δὲ καὶ ὑμῶν, παρ᾽ ὧν ἀνέμενον ἐγὼ τὴν μαρτυρίαν δέξασθαι, ἐποίησε δὲ πρᾶγμα οὐκ εἶδα εἰ εὐάρεστον τῷ Θεῷ, τούτου ἕνεκεν λυπηθείς πρὸς αὐτοὺς, οὐδεμίαν ἔδωκα ἐπιστολὴν πρὸς οὐδένα τῶν ᾿Αρμενίων, οὐδὲ πρὸς τὴν σὴν εὐλάβειαν. Αλλ' οὐδὲ εἰς κοινωνίαν ἐδεξάμην τὴν Φαῦστον, φανερῶς διαμαρτυρόμενος, ὅτι, εἰ μὴ ὑμέτερά μοι κομίσεις γράμματα, πάντα τὸν χρόνον ἔσομαι καὶ αὐτὸς ἠλο λοτριωμένος, καὶ τοὺς ὁμοψύχους μοι οὕτω διαθήσω πρὸς αὐτὸν ἔχειν. Εἰ μὲν οὖν ἰάσιμα τὰ γενόμενα, σπούδασον αὐτός τε ἐπιστεῖλαι μαρτυρῶν αὐτ τῷ, εἰ ὁρᾷς ἀγαθὴν τοῦ ἀνδρὸς τὴν ζωὴν, καὶ τοὺς ἄλλους προτρέψασθαι· εἰ δὲ ἀνίατα, καὶ τοῦτό μοι φανερὸν ποίησον ώστε μηκέτι με αὐτοῖς καθόλου προσέχειν· εἰ καὶ ὅτι, ὡς ἔδειξαν, ώρμηνται λοι Pæmonio, episcopo Satalorum. Petiisti procul dubio litteras ab Armenis, cum per tuam civitatem reversi sunt; et causam didicisti, cur ipsis non dederim epistolam. Siquidem ex amore veritatis locuti sunt, dedisti nobis tua sponte veniam: sin autem occultarunt; quod equidem non existimo; saltem ex nobis audi. Egregius ille in omnibus Anthimus, qui jam a multo tempore pacem nobiscum pepigerat, ubi tempus opportunum invenit suam ipsius glorian inanetn explendi, et aliquid molestiæ nobis exhibendi, Faustum ordinavit, propria auctoritate propriisque manibus, nullius ex vobis exspectate suffragio, ac nostra lis in rebus irrisa diligentia. Quia ergo disciplinam veterem perturbavit, vosque est aspernatus, quorum ego suffragium præstolabar, ac rem fecit, ut equidem arbitror, haud gratam Deo; hanc ob causam in illos indignatione comInotus ad neminem Armenoruin litteras ullas dedi, ne ad tuam quidem pietatem. Sed neque Faustum admisi ad communionem, aperte testificans, nisi vestras mihi litteras afferat, cum me alienum ab eo omni tempore futurum, tum unanines meus, ut idem de illo sentiant, adductu rum. Itaque si sanabilia sunt quæ evenere, da operam ut et ipse scribas, tribuens ei testimonium, si vitam illius laudabitem vides, et alios adhorteris. Sin autem insanabilia, et hoc mihi indica, ut eorum omnino nullam amplius habeam " πὸν πρὸς τὸν ᾿Ανθιμον ἑαυτῶν μεταθείναι την κοι- rationem; quanquam, uti demonstrarunt, jam Σαγκτίσσιμος. Sic Harl. et Vat. Quatuor alii codices Σαγκτίσιμος. Editi Σαγκτήσιμος. Paulo post Harl. μέχρις ἡμῶν. Προσφθέγγομαι. Coisl. primus et Med. προσφθεγγόμεθα. Προειρημένῳ. Coisl. primus εἰρημένῳ. Ibidein Harl. pro ώστε... διδαχθῆναι habet και... διδαχθῆναι. Ἐν οίοις. Ita Harl. cum duobus aliis. Editi ἐν οἷς. Пlapà rára. Ita tres vetustissimi cum duobus aliis. Editi παρὰ τοῦ πάπα. 'Ημείς deest in Coisl. primo et Med. Ἐπεζήτησας. Ita mss. septem. Editi έπιζητήσας. Ὅπερ οὐκ εικάζω. Ita Harlæanus codex, melius multo quam editi, υπερ οὖν εἰκάζω, quod equidem conjicio. Propensior erat Basilius ad benigne interpretandum, quam ad malum suspicandum. ΄Ομοψύχους μοι. Coisl. primus ὁμοψύχους μου. Alias CCCXIII. Scriota anno 373.

54+ se in eam partem excitarunt, ut suam ipsorum Aνωνίαν, ἡμῶν καὶ τῆς Ἐκκλησίας ταύτης, ὡς communionem ad Anthimum transferant, nobis ἑώλων εἰς φιλίαν, καταφρονήσαντες. nostraque Ecclesia, ut obsoletis ad amicitiam contemplis. EPISTOLA CXXIII*. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΚΓ'. D:!orem significat Urbicio quod ad se tentationum æstu flagrantem non venerit. Hortatur ut venial aut consolaturus aut deducturus. Urbicio monacho. Ουρδικίῳ μονάζοντι. Eras adventurus ad nos (et in proximo erat bo- Εμελλες ἡμῖν παρέσεσθαι (καὶ τὸ ἀγαθὸν ἐγγὺς, rum) ut nos summo saltem digito tentationibus ἄκρῳ γοῦν δακτύλῳ καταψύξαι ἡμᾶς, ἐν τοῖς æstuantes refrigerares. Quid deinde? Obstiterunt πειρασμοῖς φλεγομένους. Εἶτα τί; Αἱ ἁμαρτίαι mea peccata, et impetum represserunt, ut sine ἡμῶν ἀντέβησαν, καὶ διεκώλυσαν τὴν ὁρμὴν, ἵν' ulla medela laboremus. Quemadmodum enim in ἀθεράπευτα κάμνωμεν. "Ωσπερ γὰρ ἐν τοῖς κύμασι fluctibus alius quidem desinit, alius vero insurgit, τὸ μὲν λήγει, τὸ δὲ ἀνίσταται, τὸ δὲ ἤδη φρίκη & alius borrore nigrescit: ita quoque malorum μελαίνεται· οὕτω καὶ τῶν ἡμετέρων κακῶν τὰ μὲν nostrorum alia cessavere, alia præsentia sunt, πέπαυται, τὰ δὲ πάρεστι, τὰ δὲ προσδοκᾶται· καὶ exspectantur alia, ac unicum malorum nobis, ut μία τῶν κακῶν ἡμῖν, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἀπαλο plurimum, remedium, tempori cedere, nosque λαγή, εἶξαι τῷ καιρῷ καὶ ὑπεξελθεῖν τοῖς διώκου persecutoribus subducere. At jam adsis nobis, σιν. ᾿Αλλὰ καὶ πάρεσο ἡμῖν ἢ παραμυθούμε aut consolaturus, aut daturus consilium, aut etiam νος, ἢ καὶ γνώμην δώσων, ἢ καὶ προπέμψων deducturus, ac certe ipso conspectu facturus ut πάντως δὲ αὐτῷ τῷ ὀφθῆναι ῥᾴους ποιήσων. Καὶ τὸ melius me habeam. Et quod maximum est, precare μέγιστον, εὔχου, καὶ ὑπερεύχου, μὴ καὶ τοὺς λο etiam atque etiam, ut ratio nostra a 214 malo γισμοὺς ἡμῶν βαπτισθῆναι ὑπὸ τοῦ κακοῦ καὶ et a fluctu non obruatur: sed in omnibus gratum τοῦ κλύδωνος· ἀλλ' ἐν πᾶσι διαφυλάσσειν τῷ Deo animum servemus, ne inter malos servos nu- Θεῷ τὸ εὐχάριστον, ἵνα μὴ ἐν τοῖς κακοῖς δούλοις meremur, benefacienti quidem gratias rependen- ἀριθμηθῶμεν, ἀγαθύνοντι μὲν ἐξομολογούμενοι, παι tes, castiganti vero per adversa, morem non ge- δεύοντι δὲ διὰ τῶν ἐναντίων μὴ προστιθέμενοι· ἀλλὰ rentes; sed potius ex ipsis ærumnis utilitatem ca- καὶ δι' αὐτῶν τῶν δυσχερῶν ὠφελώμεθα, μάλλον piamus, tum maxime ei credentes. cum eo indige αὐτῷ πιστεύοντες, ὅτε καὶ μᾶλλον χρήζομεν. mus maxime. EPISTOLA CXXIV". ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΚΔ'. Significat suum amicorum desiderium, quibus cum careret inter ærumnas, vitam sibi prorsus injucundam trakere videbatur. Theodoro. Dicunt nonnulli eos qui amoris morbo captı sunt, cum violenta quadam necessitate ab amatis divelluntur, si in dilectæ formæ imaginem intueantur, morbi vehementiam oculis perfruendo compescere. Utrum autem hæc vera sint, necne, dicere non queo: sed quod mihi erga tuam probitatem accidit, ab his non longe abest. Quoniam enim eveuit mihi affectio quædam in sacram tuam ac doli expertem animam, ut ita dicam, amatoria, desideratis autem fruendi copia non est, quemad. moduan neque ullo alio bono, ob peccatorum meorum impedimentum, mibi visus sum imaginem bonitatis tuæ expressissimam in religiosissimorum fratrum nostrorum præsentia videre. Ac mihi si contigisset cum tua ingenuitate absque illis Alias CCCXLIII. Scripta anno 373. *Alias CCCXXVIII. Scripta anne 373. Καταψύξαι. Ita Harl., Med., Coisl. primus et Clarom. Eulili καταψύξων. ᾿Αλλὰ καὶ πάρει ο ἡμῖν. lta quatuor iidem codices. Editi ᾿Αλλὰ καὶ ἡμῖν ἧκε μόλις. Προπέμψων. Ila mss. plerique. Editi προστέμψων. Κακοῦ καὶ τοῦ. Quinque mss. non tamen vetustissimi κακοῦ κλύδωνος, a malo fuctu. Θεοδώρω Λέγουσι τινες τοὺς ἑαλωκότας τῷ πάθει τοῦ ἔρω τος, ὅταν κατά τινα βιαιοτέραν ἀνάγκην τῶν ποθουμένων ἀπάγωνται, εἰ πρὸς τὴν εἰκόνα τῆς ἀγαπη θείσης μορφῆς ἀποβλέψειαν, τὸ σφοδρὸν ἀναπαύειν τοῦ πάθους διὰ τῆς ἐν ὀφθαλμοῖς ἀπολαύσεως. Ει μὲν οὖν ἀληθῆ ταῦτα, ἢ μὴ λέγειν οὐκ ἔχω· δ δέ μοι πρὸς τὴν σὴν συμβέβηκεν ἀγαθότητα, οὐ πόρρω τῶν εἰρημένων ἐστίν. Ἐπειδὴ γὰρ γέγονε τις διάθεσις ἐμοὶ πρὸς τὴν ἱερὰν καὶ ἄδολόν σου ψυχήν, ἵν' οὕτως είπω, ερωτική, τὸ δὲ ἀπολαύειν τῶν ποθουμένων, ὡς οὐδὲ ἄλλο τι τῶν ἀγαθῶν, ἐν εὐκολίᾳ ἡμῖν ἐστι διὰ τὴν ἐκ τῶν ἁμαρτιῶν ἐναν τίωσιν· ἐνόμισα εἰκόνα τῆς ἀγαθότητός σου έναρ γεστάτην ἐν τῇ τῶν εὐλαβεστάτων ἡμῶν ἀδελφῶν παρουσίᾳ έωρακέναι. Καὶ εἰ δίχα τούτων συνέβη Θεοδώρῳ. Editi, Reg. secundus et Coisl. secundus addunt ἀσπαστική, quod deest in codici bus Med., Coisl. primo, Vat., Clarom. et Reg. prinio. "Η μή. Ita Coisl. primus cum aliis quatuor. Editi ᾖ, μή. Συνέβη. Hanc vocem addidimus ex sex mss. Ibidem editi Καὶ εἰ γάρ. Nonnulli codices mss. Καὶ γὰρ εἰ. Melius Coisl. primus et Med., quos seculi sumus. '

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXXV. τῇ σῇ με περιτυχεῖν γνησιότητι, ἐλογισάμην ἂν ἐν & congredi, visus essem mihi et illos i te conspiσοὶ κἀκείνους έωρακέναι· διότι τῆς ἀγάπης, λέγω, τοσοῦτον ἐν ἑκάστῳ ὑμῶν τὸ μέτρον ἐστὶν, ὡς Επίσης τὴν περὶ τοῦ πλείονος ἑκάστῳ φιλονεικίαν ἐμφαίνεσθαι. Ἐπὶ τούτοις ηὐχαρίστησα τῷ ἁγίῳ Θεῷ, καὶ εὔχομαι, εἴπερ ἔτι ὑπολείπεταί τις χρόνος ζωῆς, γενέσθαι μοι διὰ σοῦ τὴν ζωὴν ἡδεῖαν, ὡς τό γε νῦν ἄθλιον πρᾶγμα τὸ ζῆν καὶ φευκτόν εἶναι ἡγοῦμαι, τῆς τῶν φιλτάτων συνουσίας κεχω ρισμένον Οὐ γάρ ἐστι, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, ἐφ᾽ ᾧ τις ἂν εὐθυμήσειε, τῶν ἀληθῶς ἀγαπώντων διεζευγμένος. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΚΕ. cere; proptereaquod dilectionis modus in unoquoque vestrum tantus est, ut æque quisque superandi studium præ se ferat. Gratias de iis Dea sancto egi; precorque ut, si quod adhuc ternpus ad vivendum supersit, flat mihi per te vita jucunda: quemadmodum nunc quidem miseram rem esse vitam ac fugiendam existimo, a charissimorum consuetudine separatam. Non est enim, mea sententia, in quo quis bono animo esse possit, si ab iis, qui vere diligunt, disjungatur. EPISTOLA CXXV*. Redeuntibus ad veritatem aut suspectis Nicæna fides præscribenda, secundum sanam interpretationem. Nam Marcellua consubstantiali, et quidam a Sabellio orli his vocibus ex alia essentia vel hypostasi abusi sunt, quamvis synodus non idem esse doceat essentiam et hypostasim. Fides Nicæna totidem verbis refertur; sed quia de Spiritu sancto obiter tantum ibi actum est, illud nunc necessario præscribendum, ut anathematizentur, qui Spiritum creaturam dicunt out sentiunt, aut natura sanctum esse non confitentur. Glorificandus est cum Patre et Filio: et ab eorum conimunione recedendum, qui illum dicunt creaturam. Additur adversus calumniantes, nec genitum illum, nec ingenitum dici. Anathematizantur qui eum administratorium dicunt aut Filio præponunt, et Filium Patri. Αντίγραφον Πίστεως ὑπαγορευθείσης παρὰ τοῦ Exemplar fidei a sanctissimo Basilio dictae, cui ἁγιωτάτου (48)Βασιλείου, ᾗ υπέγραψεν Ευστά subscripsit Eustathius Sebastiæ episcopus. θιος ὁ Σεβαστείας ἐπίσκοπος. 1. Qui aut alia fidei confessione præoccupati sunt, et ad orthodoxorum unitatem transire volunt, aut etiam nunc primum ad institutionem doctrinæ veritatis cupiunt 215 accedere, ii dos cendi sunt scriptam a beatis Patribus fidem in concilio olim Nicææ coacto. Hoc ipsum autem fuerit utile etiam adversus eos, quos suspicio est doctri næ sanæ adversari, quique speciosis suis effugiis sensum opinionis pravæ contegunt. Nam his quoque sufficit hæc ipsa fides. Vel enim emendabuni suum ipsorum occultum morbum: aut eum in imo occultantes, ipsi quidem fraudis judicium ferent, nobis vero facilem in die judicii defensionem parabunt, cum revelabit Dominus abscondita tene brarum et patefaciet consilia cordium ". Sic itaque suscipiendi sunt, ut credere se confteantur secundum verba a Patribus nostris edita Nicææ, et secundum sanam his verbis significatam sententiam. Sunt enim nonnulli, qui in hac etiam fide doctrinam veritatis depravent, et illius verborum sensum ad suum ipsorum arbitrium detorqueant. Siquidem ausus est et Marcellus, cum in Domini nostri Jesu Christi bypostasim esset impius, ipsumque nudum verbum esse statueret, inde ansam principiorum arripere, consubstantialis notionem male exponens. Et nonnulli ab impia Sabellii Libyensis hæresi, hypostasim et essentiam 1. Τοὺς ἢ προληφθέντας ἑτέρᾳ πίστεως ὁμολογία καὶ μετατίθεσθαι πρὸς τὴν τῶν ὀρθῶν συνάφειαν βουλομένους, ἢ καὶ νῦν πρῶτον ἐν τῇ κατηχήσει τοῦ λόγου τῆς ἀληθείας ἐπιθυμοῦντας γενέσθαι, διδάσκε σθαι χρὴ τὴν ὑπὸ τῶν μακαρίων Πατέρων ἐν τῇ κατὰ Νίκαιάν ποτε συγκροτηθείσῃ συνόδου γραφείσαν Πίστιν. Τὸ δὲ αὐτὸ τοῦτο χρήσιμον ἂν εἴη καὶ πρὸς τοὺς ὑπονοουμένους εναντίως έχειν τῇ ὑγιαινούση διδασκαλίᾳ, καὶ συσκιάζοντας ἑαυτῶν ἀποφυγαῖς εὐπροσώποις τὸ τῆς κακοδοξίας φρόνημα. Καὶ γὰρ καὶ τούτοις αὐτάρκης ἡ ἐγκειμένη Πίστις. Η γὰρ διορθώσαιντο ἑαυτῶν τὴν ἐν τῷ κρυπτῷ νόσον ἢ συγκαλύπτοντες αὐτὴν ἐν τῷ βάθει, αὐτοὶ μὲν τὸ ς κρίμα τῆς ἀπάτης βαστάσουσιν ἡμῖν δὲ τὴν ἀπολογίαν κούφην ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως παρα σκευάσουσιν, ὅτε ἀποκαλύψει ὁ Κύριος τὰ κρυπτά τοῦ σκότους, καὶ φανερώσει τὰς βουλὰς τῶν καρ διῶν. Λαμβάνειν τοίνυν αὐτοὺς ὁμολογοῦντας προσήκει, ὅτι πιστεύουσι κατὰ τὰ ῥήματα τὰ ὑπὸ τῶν Πατέρων ἡμῶν ἐκτεθέντα ἐν τῇ Νικαίᾳ καὶ κατὰ τὴν ὑγιῶς ὑπὸ τῶν ῥημάτων τούτων ἐμφαινομένην διά νοιαν. Εἰσὶ γάρ τινες οἱ καὶ ἐν ταύτῃ τῇ Πίστει δολοῦντες τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, καὶ πρὸς τὸ ἑαυ τῶν βούλημα τὸν νοῦν τῶν ἐν αὐτῇ ῥημάτων ἕλκοντες. Όπου γε καὶ Μάρκελλος ετόλμησεν ἀσεβῶν εἰς τὴν ὑπόστασιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ψιλὸν αὐτὸν ἐξηγούμενος λόγον, ἐκεῖθεν προφασί σασθαι τὰς ἀρχὰς εἰληφέναι, τοῦ ὁμοουσίου τὴν idem esse rati, ansam inde trahunt ad blasphemis - 1 Cor. 1V, 5. Τὸ ζῆν καὶ φευκτόν. Satis acute 'n eamdem sententiam Gregorius Naz. in epist. 73 in mandatis dat Amazonio, ut si quis quærat, ubi nunc Gregorius, et quid rerum agat, respondere non dubitet eum quiête et tranquille philosophari. Quod si rursus idem roget, quomodo disjunctionem ferat amicorum, non jam fidenter respondeat eum philosophari, sed animo esse admodum imbelli. Κεχωρισμένον. lta mss. Editio secunda Paris. κεχωρισμένος. 'Αγιωτάτου. Ila Med. et Coisl. uterque, Vat. et Regius secundus. Duo alii ἁγίου. Editi με γάλου. Deest ἐπίσκοπος in Harl. et duobus aliis. Βαστάσουσιν. lta mss. septem, ac paulo post totidem παρασκευάσουσιν. Utraque vox in editis tempore præsenti expressa. Προφασίσασθαι. Coisl. secundus et Reg. serundus προφασίζεσθαι. • Alias LXXVIII. Scripta anno 373.

suæ defensionem, quod ita in fde scriptum sit: διάνοιαν κακῶς ἐξηγούμενος. Καί τινες τῶν ἀπὸ τῆς Si vero quispiam dixerit ex alia essentia aut hypostasi Filium esse, eum anathemale ferit Catholica el Apostolica Ecclesia. Non enim idem dixerunt illic essentiam et hypostasim. Etenim si una et eadem notio subjecta vocibus, quid opus erat utraque? Sed perspicuum est, aliis quidem (Filium) ex Patris essentia esse negantibus, aliis vero neque ex essentia esse, sed ex aliqua alia hypostasi dicentibus, illos ita demum utramque opinionem tanquam a sententia ecclesiastica alienam rejecisse. Nam ubi suam ipsorum declarabant sententiam, dixerunt ex essentia Patris Filium, non amplius adjicientes illud, ex hypostasi. Quare illud quidem ad eversionem positum est nequioris sententia; hoc vero declarationem habet salutaris dogmatis. Confitendum igitur est consubstantialem esse Patri Filium, quemadmodum scriptum est. Conftendum etiam, in propria hypostasi Patrem esse, in propria Filium, in propria Spiritum sanctum, quemadmodum et ipsi manifeste exposuerunt. Plene enim et clare ostenderunt, dicendo, lumen de lumine, aliud quidem esse lumen quod genuit, aliud vero quod genitum est, lumen tamen et lumen, ita ut una et eadem sit essentia ratio. Apponamus autem jam et ipsam, quæ Nicæ conscripta est, fidem. δυσσεβείας τοῦ Λίβυος Σαβελλίου, ὑπόστασιν καὶ οὐσίαν ταυτὸν εἶναι ὑπολαμβάνοντες, ἐκεῖθεν έλκουσι τὰς ἀφορμὰς πρὸς τὴν κατασκευὴν τῆς ἑαυτῶν βλασ φημίας, ἐκ τοῦ ἐγγεγράφθαι τῇ Πίστει, ὅτι Ἐὰν δέ τις λέγῃ ἐξ ἑτέρας οὐσίας ἢ ὑποστάσεως τὸν Υἱόν, ἀναθεματίζει ἡ Καθολικὴ καὶ ᾿Αποστολικὴ Εκκλησία. Οὐ γὰρ ταυτὸν εἶπον ἐκεῖ οὐσίαν καὶ ὑπόστασιν. Εἰ γὰρ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἐδήλουν ἔννοιαν αἱ φωναί, τίς χρεία ἦν ἑκατέρων; Αλλά δῆλον, ὅτι, ὡς τῶν μὲν ἀρνουμένων τὸ ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ Πατρός, τῶν δὲ λεγόντων, οὔτε ἐκ τῆς οὐσίας ἀλλ' ἐξ ἄλλης τινὸς ὑποστάσεως, οὕτως ἀμφότερα, ὡς ἀλλότρια τοῦ ἐκκλησιαστικού φρονή ματος, ἀπηγόρευσαν. Ἐπεὶ ὅπου γε τὸ ἑαυτῶν ἐδή λουν φρόνημα, εἶπον ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν· οὐκέτι προσθέντες καὶ τὸ, ἐκ τῆς ὑποστά σεως. Ὥστε ἐκεῖνο μὲν ἐπ' ἀθετήσει κεῖται τοῦ πονηροῦ φρονήματος· τοῦτο δὲ φανέρωσιν ἔχει τοῦ σωτηρίου δόγματος. Δεῖ τοίνυν ὁμολογεῖν ὁμούσιον τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ, καθώς γέγραπται· ὁμολογεῖν δὲ ἐν ἰδίᾳ μὲν ὑποστάσει τὸν Πατέρα, ἐν ἰδίᾳ δὲ τὸν Υἱὸν, καὶ ἐν ἰδίᾳ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καθὰ καὶ αὐτοὶ σαφῶς ἐκδεδώκασιν. Αὐτάρκως γὰρ καὶ σαφῶς ἐνεδείξαντο εἰπόντες, φῶς ἐκ φωτός, ὅτι ἕτερον μὲν τὸ γεννῆσαν φῶς, ἕτερον δὲ τὸ γεννηθέν, φῶς μέντοι καὶ φῶς· ὥστε ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν εἶναι τὸν τῆς οὐσίας λόγον. Ἐγκείσθω δὴ ἡμῖν καὶ αὐτὴ ἡ Πίστις ἡ κατὰ Νίκαιαν συγγρα φεῖσα. 2. Πιστεύομεν εἰς ἕνα θεὸν Πατέρα παντοκρά τορα, πάντων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν. Καὶ εἰς ἕνα Κύριον 'Ιησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πατρὸς Μου νογενή, τουτέστιν, ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός Θεὸν ἐκ Θεοῦ, φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ· γεννηθέντα, οὐ ποιηθένταὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, τὰ τε ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὰ ἐν τῇ γῇ. Τον δι' ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίων κατελθόντα καὶ σαρκωθέντα, έναν θρωπήσαντα, παθόντα, καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανοὺς, ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς. Καὶ εἰς τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Τοὺς δὲ λέγοντας· Ην ποτε, ότε οὐκ 2. Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, omnium tam visibilium quam invisibilium factorem. Et in unum Dominum Jesum Christum Filium Dei, genitum ex Patre Unigenitum, hoc est, ex essentia Patris. Deum de Deo, lumen de 216 Lumine, Deum verum de Deo vero: genitum, how factum; consubstantialem Patri, per quem omnia facta sunt, tum quæ in calo, tum quæ in terra. Qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit, et incarnatus est, factus homo: passus est, et resurrerit tertia die, ascendit ad cœlos, venturus ad judicandum vivos et mortuos. Et in Spiritum sanctum. Qui autem dicunt, Erat aliquando, quando non erat, et antequam nasceretur non erat, et quod ex non exsistentibus, factus est, aut dicunt eum ex alia hyposiasi aut essentia esse, ἦν, καὶ πρὶν γεννηθῆναι οὐκ ἦν, καὶ ὅτι ἐξ aut mutabilem, aut alterabilem Dei Filium, eos anathemate percutit Catholica et Apostolica Ecclesia. Λέγῃ. Sic Medicæus codex cum tribus aliis. Harl. λέγει. Editi λέξη. 'Εκεῖ. lta septem mss. Editi ἐκεῖνοι. Οὔτε ἐκ τῆς οὐσίας. Τolus hic locus perdifficilis; sed tamen eum explanare conabimur in Præfatione, ubi sententiam Basilii de hypostasi expendemus. Interim observabo in uno ex codicibus Regiis, quem citat Combefisius, legi ὅτι ἐξ οὐ σίας, quæ scriptura plurimum arridet Combefisio. Σαφώς. Νon mnale Harl. et unus ex Regiis codicibus εὐσεβῶς. Nam prinium adverbium slalim iterum occurrit minus eleganter. οὐκ ὄντων ἐγένετο, ἢ ἐξ ἑτέρας υποστάσεως ἢ οὐσίας φάσκοντας· εἶναι, ἢ τρεπτὸν ἢ ἀλλοιωτόν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τοὺς τοιούτους αναθεματίζει ἡ Καθολικὴ καὶ ᾿Αποστολική Εκκλησία. Καὶ σαφῶς. Ita mss. septem. Editi et Harl. secunda manu καὶ σοφῶς. Editio Parisiensis secunda in priore habet σοφῶς, in altero σαφῶς. Κύριον. Editi addunt ἡμῶν, quod deest in septem mss. Καὶ τὰ ἐν. Addidimus illud τά ex sex mss. Κατελθόντα. Editiones Parisienses et se cunda Basil. addunt ἐκ τῶν οὐρανῶν, quæ desunt in octo mass. et vetustis editionibus. Paulo post deest in sex mss. articulus ante oùpavoús, quem tamen habebant editi.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXXV. 3. Quoniam igitur hic cætera quidem plene et accurate definita sunt, partim ad emendanda quæ laesa fuerant, partim ad præcavenda quæ suboritura prævidebantur; doctrina autem de Spiritu sancto strictim posita, nec ullam disquisitionem visa requirere, eo quod nondum tunc esset hæc mota quæstio, sed sine insidiis insita esset credentium animis de illo sententia: paulatim autein crescentia impietatis semina, quæ prius quidem ab Ario hæresis auctore jacta, postea vero ab iis qui illius errores improbe exceperunt, ad Ecclesiarum perniciem enutrita sunt, ipsaque impietatis series in blasphemiam contra Spiritum erupit; propterea adversus eos, qui sibiipsis non 3. Ἐπεὶ οὖν ἐνταῦθα τὰ μὲν ἄλλα ἀρκούντως καὶ ἀκριβῶς διώρισται, τὰ μὲν ἐπὶ διορθώσει τῶν βα βέντων, τὰ δὲ εἰς προφυλακὴν τῶν προσδοκωμένων ὑποφυήσεθαι· ὁ δὲ περὶ τοῦ Πνεύματος λόγος ἐν παραδρομῇ κεῖται, οὐδεμιᾶς ἐξεργασίας ἀξιωθείς, διὰ τὸ μηδέπω τότε τοῦτο κεκινῆσθαι τὸ ζήτημα, ἀλλ᾽ ἀνεπιβούλευτον ἐνυπάρχειν ταῖς τῶν πιστευόν των ψυχαῖς τὴν περὶ αὐτοῦ διάνοιαν· κατὰ μικρὸν δὲ προϊόντα τὰ πονηρὰ τῆς ἀσεβείας σπέρματα, ἃ πρότερον μὲν ὑπὸ ᾿Αρείου τοῦ προστάτου τῆς αἱρέσεως κατεβλήθη, ὕστερον δὲ ὑπὸ τῶν τὰ ἐκείνου κακῶς διαδεξαμένων, ἐπὶ λύμῃ τῶν Ἐκκλησιῶν ἐξετράφη, καὶ ἡ ἀκολουθία τῆς ἀσεβείας εἰς τὴν κατὰ τοῦ Πνεύματος βλασφημίαν ἀπέσκηψεν ἀναγκαῖον πρὸς τοὺς μὴ φειδομένους ἑαυτῶν, μηδὲ parcunt, neque inevitabiles minas a Domino noπροορωμένους τὴν ἄφυκτον ἀπειλὴν, ἣν τοῖς βλασφη- stro Spiritus sancti blasphematoribus intentatas μοῦσιν εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὁ Κύριος ἡμῶν ἐπαν- prospiciunt, illud necessario proponendum est: ετείνατο ἐκεῖνο προτείνειν, ὅτι χρὴ αὐτοὺς oportere ut anathemate feriant eos qui Spiritum ἀναθεματίζειν τοὺς λέγοντας κτίσμα τὸ Πνεῦμα τὸ sanctum dicunt esse creaturam, et eos qui sic ἅγιον, καὶ τοὺς νοοῦντας οὕτω, καὶ τοὺς μὴ ὁμολο- sentiunt, et eos qui non confitentur eum natura γοῦντας αὐτὸ φύσει ἅγιον εἶναι, ὡς ἔστι φύσει ἅγιος sanctum esse, sicut natura sanctus est Pater, et ὁ Πατὴρ, καὶ φύσει ἅγιος ὁ Υἱὸς, ἀλλ' ἀποξενοῦντας natura sanctus est Filius, sed ipsum a divina ae αὐτὸ τῆς θείας καὶ μακαρίας φύσεως. Απόδειξις δὲ beata natura abalienant. Rectæ autem sententiæ τοῦ ὀρθοῦ φρονήματος τὸ μὴ χωρίζειν αὐτὸ Πατρὸς argumentum est, illum non separare a Patre et καὶ Υἱοῦ (δεῖ γὰρ ἡμᾶς βαπτίζεσθαι μὲν, ὡς παρ Filio (oportet enim nos baptizari quemadmodum ελάβομεν· πιστεύειν δὲ, ὡς βαπτιζόμεθα· δοξάζειν accepimus, et credere quemadmodum baptizaδὲ, ὡς πεπιστεύκαμεν, Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον mur, glorificare vero ita, ut credimus, Patrem et Πνεῦμα), ἀφίστασθαι δὲ τῆς κοινωνίας τῶν κτίσμα Filium et Spiritum sanctum) atque etiam ab eoλεγόντων, ὡς φανερώς βλασφημούντων· ἐκείνου rum qui Spiritum creaturam dicunt, ut aperta διωμολογημένου (ἀναγκαία γὰρ ἡ ἐπισημείωσις διὰ blasphemantium, communione recedere: hoc exτοὺς συκοφάντας), ὅτι οὔτε ἀγέννητον λέγομεν τὸ plorato et citra controversiam manente (nam Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἕνα γὰρ οἴδαμεν ἀγέννητον καὶ necessaria est ob sycophantas observatio) neque μίαν τῶν ὄντων ἀρχὴν, τὸν Πατέρα τοῦ Κυρίου ingenitum dici a nobis Spiritum sanctum; unum ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· οὔτε γεννητόν· ἕνα γὰρ μου enim novimus ingenitum, et unum rerum prinνογενῆ ἐν τῇ παραδόσει τῆς Πίστεως δεδιδάγμεθα· cipium, Patrem Domini nostri Jesu Christi: neτὸ δε Πνεῦμα τῆς ἀληθείας ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπο que genitum; unum enim esse unigenitum, in ρεύεσθαι διδαχθέντες, ἐκ τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁμολογού fidei traditione didicimus: Spiritum autem veriμὲν ἀκτίστως. ᾿Αναθεματίζειν δὲ καὶ τοὺς λειτουρ tatis ex Patre procedere edocti, ex Deo esse conγικόν λέγοντας τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὡς διὰ τῆς fitemur citra creationem. Præterea anathemate φωνῆς ταύτης εἰς τὴν τοῦ κτίσματος κατάγοντας feriendi, qui administratorium dicunt Spiritum τάξιν. Τὰ γὰρ λειτουργικά πνεύματα κτίσματα ἡμῖν sanctum, ut qui illum in creaturarum ordinem ἡ Γραφὴ παρέδωκεν, εἰποῦσα, ὅτι Πάντες εἰσὶ λει hac voce detrudant. Nam administratorios spiriτουργικὰ πνεύματα εἰς· διακονίαν ἀποστελλό tus creaturas esse nobis tradidit Scriptura, ubi μενα. Διὰ δὲ τοὺς πάντα φύροντας, καὶ μὴ φυλάσ- η dicit: Omnes sunt administratorii spiritus, in σοντας τὴν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις διδασκαλίαν, ἀναγ-. ministerium missi 16:18. Denique propter eos qui omκαῖόν ἐστι καὶ τοῦτο προσδιαστείλασθαι· ὅτι φεύγειν δεῖ καὶ τοὺς τὴν ἀκολουθίαν ἣν παρέδωκεν ἡμῖν ὁ Κύριος ἐναμείβοντας, ὡς φανερῶς μαχομένους τῇ εὐσεβεία καὶ Υἱὸν μὲν προτάσσοντας τοῦ Πα τρὸς, Υἱοῦ δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον προτιθέντας. Ακίνητον γὰρ καὶ ἀπαρεγχείρητον φυλάσσειν προσἥκει τὴν ἀκολουθίαν, ἣν ἐξ αὐτῆς τοῦ Κυρίου τῆς φωνῆς παρελάβομεν, εἰπόντος· Πορευθέντες, μα 1..15 Hebr. 1, 14. Απέσκηψεν. Coisl. uterque et unus ex Reμας ἐπέσκηψεν. 'Επανετεινατο. Coisl. primus ἐπαγετείνετο. nia permiscent, nec doctrinam in Evangeliis relictam 217 custodiunt, necesse est hoc quoque declarare, eos etiam qui ordinem nobis a Domino traditum invertunt, et Filium ante Patrem, et Spiritum sanctum ante Filium collocant, fugien dos esse, ut qui aperte cum pietate pugnent. Immotus enim et inviolabilis custodiendus ordo, quem ex ipsa Domini voce traditum accepimus, Τῇ ευσεβείᾳ. Ita novem mss. Editi τῇ ἀλη θείᾳ.

dicentis: Euntes docele omnes gentes, baptizan- θητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς tes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancli 10. Subscriptio Eustathii episcopi. Eustathius episcopus hæc a me tibi Basilio lecta agnovi; et ea quæ supra scripta sunt, comprobavi. Subscripsi autem una mecum præsentibus fratribus, Frontone nostro, et chorepiscopo Severo, et aliis quibusdam clericis. EPISTOLA CXXVI. εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ὑπογραφὴ Ευσταθίου ἐπισκόπου, Εὐστάθιος ἐπίσκοπος σοὶ Βασιλείς ἀναγνούς ἐγνώρισα, καὶ συνήνεσα τοῖς προγεγραμμένοις· Υπο έγραψα δὲ συμπαρόντων μοι τῶν ἀδελφῶν, τοῦ ἡμε τέρου Φρόντωνος, καὶ τοῦ χωρεπισκόπου Σεβήρου, καὶ ἄλλων τινῶν κληρικῶν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΚϚ'. starbium, qui adveniente Nicopolim Basilio aufugerat, commonet Basilius ut ad se veniat, rationem eorum redditurus, quæ contra Basilium in Ecclesia, et contra fidem dixisse eum viri graves asseverabant, Atarbio. Cum Nicopolim usque venissem, sperans me et tumultus excitatos sedaturum et quantum feri posset, remedium his quæ præter ordinem ac legem ecclesiasticam acta fuerant, laturum; dolui vehementer, ubi probitatem tuam non offendi, sed te omni celeritate didici excessisse, idque e medio fere conventu, qui a vobis habebatur. Quapropter necessario ad scribendamn epistolam veni, qua te ut ad nos accedas commoneo, ut ipse per te mærorem nostrum lenias, quo ad mortem usque perculsi sumus, postquam audivimus te media in ecclesia ausum ea esse, quæ hactenus auribus nostris inaudita erant. Atque hæc quidem etsi molesta ac gravia, adhuc tamen tolerabilia sunt, utpote in hominem gesta, qui vindictam eorum quæ passus est Deo committens, totus in eo est ut conciliet pacem, nec sua culpa noxii quidquam populo Dei eveniat. Sed quia nonnulli ex honorandis et fide omni dignis fratribus nuutiaverunt nobis quædam in fide a te novari, et contra sanam doctrinam pronuntiari; his magis commoti, alque magno astu agitati, ne præter innumera vulnera ab his qui in Evangelii veritatem pecca- ** Matth. xxvIII, 19. • Alias CCCCLXIV. Scripta anno 373. Ὑπογραφή. Harl. et unus ex Regiis καὶ ὑπὸ έγραψεν Εὐστάθιος ὁ Σεβαστείας ἐπίσκοπος, et subscripsit Eustathius Sebastia episcopus. Εὐστάθιος. Editiones Parisienses cum secunda Basileensi addunt yw ante hanc vocem, sed deest in nostris codicibus et in editionibus antiquioribus. Χωρεπισκόπου. Coisl. primus et Reg. secundus επισκόπου. Αταρβίῳ. Codex Claromontanus, qui recentissimus est, Αταρβίῳ Νικοπόλεως, Atarhio Nicopolitano. At id prorsus repugnat, cum Nicopolis non aliuin tunc habuerit episcopum, quain Theodotum. Codex Coisl. antiquissimus et Med. ita hunc titulum exhibent: Αταρβίῳ Νεοκαισαρείας, Alarbio Neocæsareæ. Hanc scripturam confirmant non improbabilium rationum momenta, de quibus in Vita S. Basilii. Παραμυθίαν. Hac voce designatur temperamentum quoddam et accommodatio in rebus diflicilioribus. Hinc Basilius eos, qui juraverant se ordinationem non accepturos, et postea acceperant, negat ministerio perfungi debere, si nulla prorsus sit rei lenienda ratio, ἐὰν μηδεμία ᾗ μηδαμόθεν παρ ραμυθία, can. 1. Ibidem voral παραμυθίαν prudenΑταρβίς» Παραγενόμενοι μέχρι τῆς Νικοπόλεως ἐπ' ἐλπίδι τοῦ καὶ τὰς κινηθείσας ταραχὰς ἐπανορθώσασθαι, καὶ τὴν ἐνδεχομένην ἐπαγαγεῖν παραμυθίαν τοῖς ἀτάκτως καὶ παρὰ τὸν ἐκκλησιαστικὸν θεσμών γενομένοις σφόδρα ἠθυμήσαμεν μὴ καταλαβόντε; σου την χρηστότητα, ἀλλὰ μαθόντες ἐξεληλακέναι σε πρὸς πᾶσαν ἔπειξιν, καὶ ταῦτα μεσούσης σχεδόν τῆς συνόδου, τῆς παρ' ὑμῶν τελουμένης. Διὸ ἀναγ καίως ἐπὶ τὸ γράμμα ἤλθομεν, δι' οὗ ὑπομιμνήσκο μεν ἀπαντῆσαι πρὸς ἡμᾶς, ἵνα αὐτὸς διὰ σαυτοῦ παραμυθήσῃ ἡμῶν τὴν λύπην, ἢν μέχρι θανάτου λελυπήμεθα, ἀκούσαντες ἐπὶ μέσης τῆς ἐκκλησίας τετολμῆσθαι πράγματα οὔπω μέχρι τῆς ἡμέρας ταύτης εἰς ἀκοὴν ἡμετέραν ἐλθόντα. Καὶ ταῦτα μὲν, εἰ καὶ λυπηρὰ καὶ βαρέα, ἀλλ᾽ ἔτι φορητά, διὸ τὸ εἰς ἄνθρωπον γεγενῆσθαι, ὅς, τὴν ὑπὲρ ὧν πέ πονθεν ἐκδίκησιν τῷ Θεῷ ἐπιτρέψας, ὅλος ἐστὶ τῆς εἰρήνης καὶ τοῦ μηδὲν παρὰ τὴν αὐτοῦ αἰτίαν βλαβερὸν γίνεσθαι τῷ λαῷ τοῦ Θεοῦ. Ἐπειδὴ δέ τινες τῶν τιμίων καὶ πάσης πίστεως ἀξίων ἀδελφῶν ἀπήγε γειλαν ἡμῖν, ὡς περὶ τὴν πίστιν καινοτομουμένων τινῶν, καὶ λαλουμένων παρὰ σοῦ ὑπεναντίως τη υγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ· ἐπὶ τούτοις πλέον συγκινη tem illam accommodationem, qua usus est in interpretando jurejurando, quo Cyriacum presbyterum Severus episcopus obstrinxerat. Sperabat ergo Basilius Nicopolim proficiscens, se motus, quos Fausti præter canones ordinatio concitaverat, aliquo temperamento sedaturum. Atque inde colligi potest honorificum Fausto testimonium a Pœmenio tributum fuisse, quem Basilius supra in epist. 122 rogat, ut certiorem se facial utrum res sanari necne possit, numque laudabilis sit Fausti vita significet. Quomodo rem temperaverit Basilins, plane nescio. Sed tamen aliquid communi consensu decretum et constitutum fuisse, perspici potest ex epistola sequenti, in qua Basilius plurimum se utilitatis ex Jovini episcopi adventu, ac ipsum Anthimum qui Faustum ordinaverat, jam sibi amicum factum esse testatur. Γενομένοις. Med. et Coisl. primus γεγενημένοις. Παρὰ τὴν αὐτοῦ. Legitur ἑαυτοῦ in Coisl. primo. Ibidem editi γενέσθαι. Harl. prima manu et plures alii γίνεσθαι. Mox codex Harl. τῶν τιμιωτά των.: Ἐπὶ τούτοις. Coisl. primus ἐπὶ τούτῳ. Μοτ editi μή πού τε. Sex mss. μή πού τι

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXXVIII. malum aliud nascatur, renovata ac redintegrata veteri bostis Ecclesiæ Sabellii hæresi (his enim fratres narraverunt nobis affinia esse dicta), eam ob causam scripsimus, ut ne graveris ad nos parvo itinere confecto accedere, ac plene de his rebus satisfaciens, tum dolorem nostrum mitigare, tum Dei Ecclesias solari, quæ nunc intolerabili et gravi dolore et ob ea quæ gesta sunt, et ob ea quæ rumor est a te dicta esse, afficiuntur. θέντες, καὶ πολὺν ἀγῶνα ἀγωνιάσαντες του μή τού verunt, Ecclesiæ inflicta, adhuc 218 elian τι πρὸς τοῖς μυρίοις τραύμασιν, οἷς πέπονθεν ἡ Ἐκ κλησία παρὰ τῶν εἰς τὴν ἀλήθειαν τοῦ Εὐαγγελίου ἐξαμαρτόντων ἔτι καὶ ἄλλο ἀναφυῇ κακόν, ἀνανεωθείσης τῆς παλαιᾶς τοῦ ἐχθροῦ τῆς Ἐκκλησίας Σα βελλίου αἱρέσεως (τούτοις γὰρ οἱ ἀδελφοὶ ἀπήγγειλαν ἡμῖν συγγενῆ εἶναι τὰ εἰρημένα), τούτου ένεκεν ἐπεστείλαμεν, ἵνα μὴ ὀκνήσῃς μικρὸν διάστημα κινη θεὶς καταλαβεῖν ἡμᾶς, καὶ τὴν ἐπὶ τούτοις πληροφορίαν παρασχόμενος, ἡμῶν τε τὴν ὀδύνην καταπραΰναι, καὶ τὰς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας παραμυθήσασθαι, τὰς νῦν ἀφορήτως καὶ βαρέως ἐπί τε τοῖς πεπραγμένοις καὶ ἐπὶ τοῖς θρυλλουμένοις εἰρῆσθαι παρὰ σοῦ λυπουμένας. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΚΖ' EPISTOLA CXXVII*. Narrat se Nicopoli gravibus molestiis laborantem, adventu Jovini recreatam fuisse; ac Eusebium rogat ut eum pro rebus sua et canonum causa fortiter gestis collaudet. Εὐσεβίῳ, ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. Ο φιλάνθρωπος Θεός ὁ συμμέτρους ταῖς θλίψεσι τὰς παρακλήσεις συνάπτων, καὶ παρακαλῶν τοὺς ταπεινούς, ἵνα μὴ λάθωσιν ὑπὸ τῆς περισσοτέρας λύπης καταποθέντες, ἴσην ταῖς ἐπιγενομέναις ἡμῖν κατὰ τὴν Νικόπολιν ταραχαῖς τὴν παραμυθίαν ἐπω ήγαγε, τὸν θεοφιλέστατον ἐπίσκοπον Ἰοῦῖνον ἐν καιρῷ ἐπιστήσας· ὃς ὅπως εὐκαίρως ἡμῖν ἐπεφάνη, αὐτὸς διηγησάσθω. Ἡμεῖς γὰρ, φειδόμενοι τοῦ μήκους τῆς ἐπιστολῆς, σιωπήσομεν· καὶ ἵνα μὴ δόξωμεν τοὺς ἐκ μεταβολῆς ἀγαπητοὺς ἡμῖν γενομένους οἱονεὶ τῇ ὑπομνήσει τοῦ σφάλματος στηλιτεύειν. ᾿Αλλὰ παράσχοι ὁ ἅγιος Θεὸς ἐπιστῆναι σε τοῖς ἡμετέροις τόποις, ὥστε περιπτύξασθαι μὲν τὴν σὴν σεμνοπρέπειαν, διηγήσασθαι δὲ τὰ καθ᾿ ἕκαστον. Πέφυκε γάρ πως τὰ κατὰ τὴν πεῖραν λυπήσαντα ψυχαγωγίαν τινὰ ἔχειν ἐν διηγήμασι. Πλήν ἀλλ' ὑπὲρ ὧν τελείως μὲν ὡς πρὸς τὴν εἰς ἡμᾶς ἀγάπην, προηγουμένω; δὲ καὶ στιβαρῶς ὡς πρὸς τὴν τῶν κανόνων ἀκρίβειαν ὁ θεοφιλέστατος ἐπίσκοπος ἐκινήθη, ἐπαίνεσον αὐτόν· καὶ εὐχαρίστη σον τῷ Κυρίῳ, ὅτι τὰ σὰ θρέμματα πανταχοῦ τὸν χαρακτῆρα τῆς σῆς σεμνότητος δείκνυσιν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΚΗ Eusebio, episcopo Samosatorum. Deus benignissimus, qui paria molestiis solatia innectit et consolatur humiles, ne imprudentes nimia tristitia absorbeantur, æqualem iis, qua nobis Nicopoli obtigerunt, perturbationibus consolationem adjunxit, religiosissimum episcopum Jovinum in tempore adducens: qui quidem quam opportune nobis advenerit, ipse exponat. Nos enim, ne epistola multum protrahatur, facebimus; tum etiam ne videamur eos qui mutatis animis amici nobis facti sunt, culpæ commemoratione quodam modo notare. Sed largiatur Deus sanctus, ut in regiones nostras adventes, ut tuam gravitatem amplectamur ac singula referamus. Solent enim quodam modo quæ in experiendo molestiam attulerunt, aliquam in narrando consolationem habere. Ceterum pro iis quæ cumulate quidem, quantum ad ipsius in nos amorem attinet, præcipue autem ac fortiter, quantum ad accuratam canonum observationem, episcopus religiosissimus conatus est, lauda illum; ac Domino gratias age, quod alumni tui ubique virtutis tuæ effigien repræsentent. EPISTOLA CXXVIII". Eusebio, qui gratiam inter Basiliam et Eustathium sarcire volueral, respondet Basilius se pro pace mori paratum esse, sed veram pacem quærere, alque ut Bustathius clare et sine ambagibus respondeat, optare. Affirmat eum nihil ejusmodi facturum, neque a medii hominis consilio discessurum. Unde concludit se non debere cum eo communicare, ne denegatam Euippio communionem Euippii similibus reddere videatur. Quid agendum cum uiiis fidem Patrum non recipientibus exponit Εὐσεβίῳ, ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. 4. Ἐγὼ τὴν περὶ τὸ εἰρηνεύεσθαι τὰς Ἐκκλησίας του Κυρίου σπουδήν ἔργω μὲν ἐνδείξασθαι ἀξίως Εξαμαρτόντων. Med. et Bigot. ἐξαμαρταγόντων. Απήγγειλαr. Ita Mel. et Coisl. primus; quatuor alii απήγγελλον. Editi ἀπήγγελον. Μox Coisl. primus παραλαβεῖν ἡμᾶς. Γενομένους. Codices duo vetustissimi Me diceus et Coisl. primus babemt γινομένους, qui amici nobis fiunt, ex quo sequeretur, tum cum hæc scriberet Basilius, nondum ei omnino cum Anthimo molestiarum auctore convenisse, sed tantuin de pace agi cœptum esse. Ψυχαγωγίαν τινά. Ρostrema vox addita ex Harl. et Clarom. Ibidem editi διηγήμασι πολλήν. PATROL. GR. XXXII. Eusebio, episcopo Sanosalorum. 4. Ego meum ad pacandas Domini Ecclesias studium re quideın demonstrare nondum digne poΝovem mss. ut in textu. Προηγουμένως. Combefisio non videtur aρία satis vox ac sequenti cohærens. Unde legendum conjicit ηγριωμένος, aspere, et fastuost; sic enim ipse interpretatur. Vir doctus non intelligit apertissiinam sententiam. Jovinus cum suo in Basilium amori satisfecerit. præcipue tamen in canonum defensionem, ut chariorem ipso Basilio, incubuit. Cur in hoc scirpo nodus quæratur? Τοῦ Κυρίου. Quatuor mss. non vetustissimi τοῦ Θεοῦ * Alias CCLIH. Scripta anno 373. Alias CCLXV. Scripta anno 373.

tui; sed cordi meo tantam inesse lurjus rei cupi- οὔπω δεδύνημαι· ἐν δὲ τῇ καρδίᾳ μου τοσαυτην ἔχειν ditatem dico, ut meam etiam libenter vitamn profundam, ut odii flamma a maligno accensa exstinguatur. Ac nisi pacis studio non abnegaverim vemire Coloniam, non pacificetur 219 mihi vita. Veram equidem illam pacem, quæ nobis ab ipso Domino relicta est, exquiro: et quod volui mibl ad persuasionem dari, hominis est nihil aliud quam veram pacem desiderantis, quamvis aliter nonnulli veritatem pervertentes interpretentur. Utantur igitur illi suis linguis, ut volunt; nam profecto illos aliquando horum verborum penitebit. 2. Cæteruin sanctitatein tuam oro, ut eorum quæ ἐπιθυμίαν φημί, ὥστε ἡδέως ἂν καὶ τὴν ζωὴν τὴν ἐμαυτοῦ προέσθαι ὑπὲρ τοῦ τὴν ὑπὸ τοῦ πονηροῦ ἐξαφθεῖσαν φλόγα τοῦ μίσους κατασβεσθῆναι. Καὶ εἰ μὴ τῆς ἐπιθυμίας ἕνεκεν τῆς κατὰ τὴν εἰρήνην ήν εσχόμην ἐγγίσαι τοῖς κατὰ Κολώνειαν τόποις, μὴ είρηνευθείη μοι ἡ ζωή. Εἰρήνην μέντοι τὴν ἀληθινὴν τὴν ὑπ' αὐτοῦ τοῦ Κυρίου καταλειφθεῖσαν ἡμῖν ἐπιζητῶ· καὶ ὁ παρεκάλεσά μοι εἰς πληροφορίαν ὑπάρξαι, οὐκ ἄλλο τι ἐπιθυμοῦντός ἐστιν ἢ τῆς ἀλη θινῆς εἰρήνης, κἂν ἄλλως τινὲς διαστρέφοντες τὴν ἀλήθειαν ἐξηγῶνται. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν κεχρήσθωσαν ταῖς γλώσσαις αὐτῶν ἐφ᾽ ἃ βούλονται· πάντως γὰρ αὐτοῖς ποτε τῶν ῥημάτων τούτων μεταμελήσει. 2. Τὴν δὲ σὴν ὁσιότητα παρακαλώ μεμνῆσθαι τῶν initio proposita fuere meminerit, nec decipiatur ἐξ ἀρχῆς προτάσεων, καὶ μὴ παράγεσθαι ἄλλας ἀποalias pro aliis questionibus responsiones excipiens, neque vim et pondus addat eorum cavillationibus, qui sine dicendi facultate, ex solo animi sui proposito omnium nequissime veritatem depravant. Proposui enim simplicia et clara et facilia ad recordandum verba, utrum eos qui non recipiunt Nicænam fidem, arceamus a communione, et utrum cum iis qui creaturam dicere Spiritum sanctum audent, partem babere nolimus. Ille autem, cum ad verbum quæstionibus respondere debuisset, ea nobis quæ misisti consarcinavit, idque non mentis simplicitate, ut aliquis suspicetur, neque ob banc causam, quod consequentia animadvertere non posset. Sed illud ei in mentem venit, si neget quæ proponimus, fore ut se ipse populis aperiat et nudet; sin autem nobis assentitur, discessurum se ab illo medii hominis consilio, quo nihil hactenus antiquius habuit. Fucum ergo nobis non faciat, neque cum aliis tuam etiamn circumveniat prudentiam, sed breve nobis responsum mittat ad quæstionem, aut confitens communionem cum fidei hostibus, aut negans. Hæc ei si persuaseris, et miseris mihi rectas, et quales precor, responsiones; ego sum qui hactenus omnia peccavi: ego illam omnem culpam in me recipio, tunc a me bamilitatis significationem reposce. Quandiu autem horum nihil fiet, ignosce, religiosissime Pater, si non possim cum simulatione ad Dei aram accedere. Nisi enim hoc metuerem, cur me ipse ab Euippi communione sejunxissem, viri adeo in litteris excellentis, adeo atate provecti, ac tot et lauta amicitiæ jura mecum habentis? Quod si hæc recte Μὴ εἰρηνευθείη μοι. Legitur μου.n Coisl. primo. Ο παρεκάλεσα. Ita mss. sex. Editi ὅπερ ἐκάλεσα. Δεχόμενον. Ita Harl., Med. et Coisl. primus. Editi δεχομένην. Ibidem ερωτημάτων deest in Regio primo. In uno autem codice, quem cilat Combef., legitur ἄλλας ερωτήσεις ἀντ᾿ ἄλλων ἐρωτημάτων, alias pro aliis quæstiones. Εἰ τοὺς μή. Sic ope codicum Coisl., Med., Ilarl. et Regii utriusque emendavimus, quod prave in editis legebatur εἰς τοὺς μή. κρίσεις ἀντ᾿ ἄλλων ἐρωτημάτων δεχόμενον μηδὲ ποιεῖν ἐνεργὰ τὰ σοφίσματα τῶν ἄνευ τῆς περὶ τὸ λέγειν δυνάμεως ἀπ' αὐτῆς μόνης τῆς γνώμης δεινό τατα πάντων τὴν ἀλήθειαν κακουργούντων. Προ έτεινα γὰρ ἁπλᾶ καὶ σαφῆ καὶ εὐμνημόνευτα βήματα εἰ τοὺς μὴ δεχομένους τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν παραιτούμεθα εἰς κοινωνίαν, καὶ εἰ μετὰ τῶν κτίσ σμα λέγειν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀποτολμώντων τὸ μέρος ἔχειν οὐκ ἀνεχόμεθα. Ὁ δὲ, ἀντὶ τοῦ πρὸς ἔπος ταῖς ἐρωτήσεσιν ἀποκρίνασθαι, ἐκεῖνα ἡμῖν ἐῤῥαψώδησεν ἅπερ ἀπέστειλας καὶ τοῦτο οὐκ ὠφελείᾳ γνώμης, ὡς ἄν τῳ δόξαι οὐδὲ τῷ μὴ δύνασθαι συνορᾷν τὸ ἀκόλουθον. Ἀλλ᾿ ἐκεῖνο λογί ζεται, ὅτι, ἀρνούμενος μὲν ἡμῶν τὴν πρότασιν, τοῖς λαοῖς ἑαυτὸν κατάδηλον ποιήσει· συντιθέμενος δὲ ἡμῖν, τῆς μεσότητος ἀποστήσεται, ἧς οὐδὲν αὐτῷ μέχρι τοῦ νῦν γέγονε προτιμότερον. Μὴ τοίνυν ἡμᾶς κατασοφιζέσθω, μηδὲ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τὴν σὴν παρακρουέσθω φρόνησιν· ἀλλὰ σύντομον ἡμῖν λόγον ἀποστειλάτω πρὸς τὸ ἐρώτημα, ἢ ὁμολογῶν τὴν κοινωνίαν πρὸς τοὺς ἐχθροὺς τῆς πίστεως, ἢ ἀρνούμε νος. Ἐὰν ταῦτα συμπείσῃς αὐτὸν, καὶ πέμψῃς μοι ὀρθὰς, καὶ οἴας εὔχομαι, τὰς ἀποκρίσεις· ἐγώ εἰμε ὁ τὰ κατόπιν πάντα ἡμαρτηκώς· ἐγὼ δέχομαι πᾶσαν τὴν αἰτίαν ἐκείνην ἐπ᾿ ἐμαυτόν· τότε με ἀπαίτει ταπεινοφροσύνης ἐπίδειξιν. Ἕως δ' ἂν μηδὲν γένηται τούτων, σύγγνωθι, θεοφιλέστατε Πάτερ, μὴ δυνα μένῳ μετὰ ὑποκρίσεως θυσιαστηρίῳ Θεοῦ παρεστάναι Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἐφοβούμην, τίνος ένεκεν ἐμαυτὸν ἐχώριζον Ευϊππίου, τοιούτου μὲν τὰ περὶ λόγους, τοσοῦτον δὲ χρόνῳ προήκοντος, τοσαῦτα δὲ τῆς πρὸς ἡμᾶς φιλίας δίκαια κεκτημένου; Εἰ δὲ Απερ απέστειλας. Quamvis hæc scriptura solo Coisliniano primo nitatur, nec statuere possim an in aliis oceurrat, eam tamen non dubito præferendam esse vulgatæ ènéoteidaç, quæ scripsisti Ὡς ἄν τῷ δόξαι. lla Harl., Med., Clarom. et alii a Combeficio citati. Editi ὡς αὐτῷ δόξαι. Παρεστάναι. Ita Coisl. prinus et Hark cum duobus aliis. Editi παριστάναι. Regius secundus et Coisl. secundus περίστασθαι. Χρόνῳ. Ita tres vetustissimi codices, melius quam editi χρόνον. Ibidem editi τῆς περὶ ἡμᾶς. Μss. sex ut in textu.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXXIX. ἐκεῖνα καλῶς καὶ προσηκόντως ὑπὲρ τῆς ἀληθείας et, ut par erat, pro veritate gessimus, ἐπράξαμεν, γελοῖον δήπου τοῖς τὰ αὐτὰ ἐκείνῳ λέγουσι διὰ τῆς τῶν εὐφυῶν τούτων καὶ χαριέν των μεσότητος συναπτόμενον φαίνεσθαι. 3. Οὐ μὴν οὐδὲ παντελῶς μοι δοκεῖ τῶν μὴ δεχομένων τὴν πίστιν ἀλλοτριοῦν ἑαυτοὺς, ἀλλὰ ποιήσασθαί τινα τῶν ἀνδρῶν ἐπιμέλειαν κατὰ τοὺς παλαιούς θεσμούς τῆς ἀγάπης, καὶ ἐπιστεῖλαι αὐτοῖς ἀπὸ μιᾶς γνώμης, πᾶσαν παράκλησιν μετ' εὐσπλαγχνίας προσάγοντας, καὶ τὴν τῶν Πατέρων πίστιν προτεινομένους, προκαλεῖσθαι αὐτοὺς εἰς συνάφειαν· κἂν μὲν πείσωμεν, κοινῶς αὐτοῖς ἑνωθῆναι· ἐὰν δὲ ἀποτύχωμεν, ἀρκεῖσθαι ἡμᾶς ἀλλήλοις, τὸν δὲ ἐπαμφοτερισμὸν τοῦτον ἐξορίσαι τοῦ ἤθους, ἀναλαβόντας τὴν εὐαγγελικὴν καὶ ἄδολον πολιτείαν, ᾗ συνέζων οἱ ἐξ ἀρχῆς προσελθόντες τῷ λόγῳ. "Ην γάρ, φησί, τῶν πιστευσάντων καρδία καὶ ψυχὴ μία. Ἐὰν μὲν οὖν πεισθῶσι σοι, ταῦτα ἄριστα· εἰ δὲ μή, γνωρίσατε τοὺς πολεμοποιούς, καὶ παύσασθε ἡμῖν τοῦ λοιποῦ περὶ διαλλαγῶν ἐπιστέλλοντες. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΚΘ'. ridiculum utique fuerit cum iis, qui eadem ac ille dicunt, per hosce perpolitos ac lepidos homines, qui medii videntur, conjunctum videri. 3. Non tamen mibi omnino faciendum videtur, ut nos ab his, qui fidem non recipiunt, alienemus, sed ut aliquam illorum curam secundum antiquas charitatis leges suscipiamus, 220 ipsisque scribamus unanimi consensu, omnem consolationem cum misericordiæ visceribus adhibentes, ac Patrum proposita fde ad communionem illos provocemus; ac si eos quidem ad assentiendum adduxerimus, nos communiter cum illis conjungamus; sin autem id non assequamur, nobis inter nos contenti simus, et alternantem illum animum e nostris moribus amoveamus, revocantes evangelicam et doli expertem disciplinam, in qua vivebant in. qui ab initio accedebant ad fdemn. Erat erim, quil, credentium cor unum et anima una “. Itaque tibi si auscultaverint, id optimum est; sin minus, agnoscite belli auctores, ac deinceps de reconciliatione ad nos litteras dare desinite. EPISTOLA CXXIX. Refert Basilius absurdum quoddam Apolinarii testimonium, cujus ut auctor ipse Basilius existimaretur, Sebastemi fuerant machinati. Nuntiat que de se apud aulam statuta fuerani, et postea rescissa vel dilata. Agit etiam de Sanctissime ac de litteris ad Occidentales mittendis, quos rogandos putat ui communionem suam non sine delectu concedant. Μελετίῳ, ἐπισκόπῳ Αντιοχείας. 1. Ηδειν, ὅτι ξενίσει τὴν ἀκοὴν τῆς τελειότητός σου τὸ νῦν ἐπιφυὲν ἔγκλημα τῷ πάντα εἰπεῖν εὐκόλῳ Απολιναρίῳ. Καὶ γὰρ οὐδὲ αὐτὸς τὸν πρὸ τούτου χρόνον ήμην ἐπιστάμενος ἔχειν· ἀλλὰ νῦν οἱ Σεβα στηνοί διερευνησάμενοί ποθεν αὐτὰ εἰς τὸ μέσον ἤνεγκαν, καὶ περιφέρουσι σύνταγμα, ἐξ οὗ μάλιστα καὶ ἡμᾶς καταδικάζουσιν, ὡς τὰ αὐτὰ φρονοῦντας, ἔχον ῥήσεις τοιαύτας· Ὥστε πανταχῆ συνεζευ γμένως, μᾶλλον δὲ ἡνωμένως τῇ ἑτερότητι νοεῖν ἀναγκαῖον τὴν πρώτην ταυτότητα· καὶ δευτέραν καὶ τρίτην λέγοντας τὴν αὐτήν. Ὅπερ γάρ έστι πρώτως ὁ Πατήρ, τοῦτό ἐστι δευτέρως ὁ Υἱὸς, καὶ τρίτως τὸ Πνεῦμα. Αὖθις δὲ, ὅπερ ἐστὶ πρώτως τὸ Πνεῦμα, τοῦτο δευτέρως τὸν Υἱόν, καθό δὴ καὶ ὁ Κύριός ἐστι τὸ Πνεῦμα καὶ τρίτως τὸν Πατέρα, καθ' δὴ Πνεῦμα ὁ Θεός. Καὶ ὡς βιαιότερον σημᾶναι τὸ ἄῤῥητον, τὸν Πατέρα 17 Act. 1v, 32. Meletio, episcopo Antiochia. 1. Sciebain novum auribus præstantiæ tuæ visum iri, quod nunc infertur crimen proclivi ad omnia dicenda Apolinario. Nam nec ipse ante hoc tempus eum accusari noveram: sed nunc Sebasteni alicunde illa perscrutati, in medium protulerunt, ac scriptum, ex quo maxime nos etiam ut eadem sentientes condemnant, talia habens verba circumferunt: Quare ubique conjuncte, magis vero unite alietati intelligere necesse est primam identilalem; secundam et tertiam eamdem dicentes. Quod enim primo est Pater, hoc est secundo Filius, el lertio Spiritus sanctus. Rursus autem, quod primo est Spiritus, hoc secundo Filius, quatenus etiam Dominus est Spiritus: et tertio Pater, quatenus videlicet Spiritus est Deus. Et ut violentius significetur res non enarrabilis, Pater paterne Filius est, Filius vero filialiter Pater. Atque similiter de Spirite; cum Eustathio communicasset, visus sibi fuisset Arianam hæresim føvere, vel saltem tolerare: at idem in incommodum non incurrebat, cum iis communicans, qui se ab Eustathie nondum disjunxerant. Επιμέλειαν. Eadem pacis constituenda ratio proponitur a Gregorio Nazianzeno, oral. 12, p. 205. Διὰ τῆς... μεσότητος. Mirum videri possit, catholicam fidem profiteri nonlet. Quamobrem si eur Basilius communicare cum Arianis sibi videretur, si cum Eustathio communicaret. Nam Eustathius nondum cum Arianis communicabat, neque hoc facinus aggressus est, nisi anno 375 exeunte. Ipse Basilius, postquam communionem Eustathio renuntiavit, non se ab omnibus Eustathii communicationibus disjunxit, ut patet ex epistolis 245 et 250, ad Theophilum et Patrophilum. Cur ergo visus sibi fuisset cum. Arianis per Eustathium conjungi, qui tamen cum Arianis non communicabat: cum ipso autem Eustathio conjungi per eos sibi non videbatur, qui cum Eustathio communicabant? Aliud cause esse non puto cur ita se gesserit Basilius, nisi quod Eustathii communicatores nequaquam illius sententiæ ascriptores et astipulateres essent: Eustathius vero Arianorum errorem damnare, et Αυτά. Sic nis sex et antiquæ editiones. Legitur in Frob. secunda et Paris. αυτό. Καθὸ δὲ καὶ ὁ Κύριός ἐστι τὸ Πνεῦμα. Hæc addidimus ex septem mss. Σημάναι. Ita Harl. cujus ope sustulinus corruptissimam lectionem vulgatam σημαίνει. Alias LIX. Scripta anno 575.

quatenus sane unus Deus Trinitas est. Hæc sunt πατρικῶς Υἱὸν εἶναι, τὸν δὲ Υἱὸν υλικῶς Πατέρα. quæ divulgantur, quæ quidem nunquam possum credere commenta esse circumferentium, quamvis ex eorum in nos calumnia nihil illos existimem non audere. Cum enim ad quosdam ex suis scriberent, postquam calumniam in nos effudere, hæc addiderunt, hæreticorum quidem verba esse asseverantes, scripti autem parentem tacentes, ut apud vulgus nos existimemur auctores esse. Sed tamen non eo usque, ut verba comminiscerentur, processisset corum astus, ut mihi quidem ipse persuadeo. Unde, 221 ut et criminationem in nos invalescentem propulsaremus, et omnibus ostenderemus nihil nobis cum his qui hoc dicunt commune esse, coacti sumus viri illius, ut ad Sabellii inpietatem accedentis, mentionem facere. Et hæc quidem hactenus. 2. Venit autem ex aula quidam nuntians, post primam imperatoris motionem, ad quam eum impulerunt qui calumnias nobis inferunt, latam esse alteram quamdam sententiam, ut ne dederemur accusatoribus, neque illorum traderemur voluntati: id quod initio fuerat decretum; sed interim fieret aliqua dilatio. Si igitur aut ista ita maneant, aut aliquid aliud humanius statuatur, pierati tuæ significabimus. Sin autem priora vincent, ne hoc quidem te latebit. 3. Cæterum frater Sanctissimus a multo sane tempore apud vos est, et quid requirat, praestantiæ tuæ innotuit, Itaque, si quid necessarium habere videatur epistola ad Occidentales, eam a te exaratam ad nos mittere digneris, ut ab unanimibus subscribi curemus, ac paratam habeamus subscriptionem in charta separata, quam possimus connectere cum charta quæ a fratre nostro compresbytero circumfertur. Ego enim cum in commentario nihil invenirem quod rem causamque contineret, non habui qua de re scriberem OcciΠεριφερόντων. Ita sex mss. Editi προφεροντων. Similiter Basilius in epist. 263 non audet Eustathio tantum facinus attribuere: at si hæc verba sint Apolinarii, merum Sabellianismum esse pronuntiat. Citantur, ut Apolinarii, a Timotheo presbytero Constantinopolitano in libro De receptione hæreticorum, apud Cotelerium, tom. 111 Monument. Grac., p. 395. Sed tamen in Apolinario licentia magis scribendi, quam Sabelliana impietas vituperanda. Id enim videntur indicare Orientales, dum in epist. Basilii 263 queruntur, quod Apolinarii de theologia, id est, de personis divinis, disputationes non petitis e Scriptura probationibus, sed humanis argumentis nitantur. Plurimum se amabant Apoliuarista de catholica Trinitatis fide, ac de hujus dogmatis defensione, ut videre est apud Gregor. Naz., orat. 51 Neque hanc laudem Apolinario denegat Epiphanius, hæres. 77, sed dolet quod eam im - piis de Incarnatione erroribus perverterit. Adeo autem non laborabat Sabellii morbo Apolinarius, ut interdum in Arianam hæresin ferri videretur, gradus in Trinitate fingens, et magnum, majorem et maximum inducens, ut ei exprobrant Gregorius Nazianz., orat. 51, et Theodoretus, lib. v Hist., c. 3. Καὶ ὡσαύτως ἐπὶ τοῦ Πνεύματος, καθό δὴ εἰς Θεὸς ἡ Τριάς. Ταῦτά ἐστι τὰ θρυλλούμενα, ἃ οὐδέ ποτε δύναμαι πιστεῦσαι πλάσματα εἶναι τῶν περιφερόντων εἰ καὶ ὅτι ἐκ τῆς καθ' ἡμῶν συκοφαντίας οὐδὲν λογίζομαι αὐτοῖς ἀτόλμητον εἶναι. Γράφοντες γάρ τισι τῶν καθ᾿ ἑαυτοὺς, καὶ προσθέντες τὴν καθ᾿ ἡμῶν διαβολήν, ἐπήγαγον ταῦτα, ῥήματα μὲν αἱρετικῶν ὀνομάσαντες τὸν δὲ πατέρα τῆς συγγραφῆς ἀποκρυψάμενοι, ἵνα τοῖς πολλοῖς ἡμεῖς νομισθῶμεν εἶναι οἱ λογογράφοι. Πλήν ἀλλ᾽ οὐκ ἂν μέχρι τοῦ καὶ βήματα συνθεῖναι προῆλθεν αὐτῶν ἡ ἐπίνοια, ὡς γε ἐμαυτὸν πείθω. Οθεν, ὑπὲρ τοῦ καὶ τὴν καθ᾿ ἡμῶν κρατοῦσαν βλασφημίαν ἀπ ώσασθαι, καὶ δεῖξαι πᾶσιν, ὡς οὐδὲν ἡμῖν ἐστι κοινὸν πρὸς τοὺς ἐκεῖνο λέγοντας, ἠναγκάσθημεν μνησθῆναι τοῦ ἀνδρὸς, ὡς προσεγγίζοντος τῇ ἀσεβείᾳ τοῦ Σαβελλίου. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. 2. Ἀπὸ δὲ τοῦ στρατοπέδου ἧκέ τις ἀγγέλλων, ἐπὶ τῇ πρώτῃ κινήσει τοῦ κρατοῦντος, ἣν ἐκίνησαν αὐτὸν οἱ τὰς διαβολὰς ἡμῶν καταχέοντες, γεγενήσθαι τινα καὶ δευτέραν γνώμην, ὥστε μὴ δοθῆναι ἡμᾶς ἐκδότους τοῖς κατηγόροις, μήτε παραδοθῆναι ἡμᾶς τῷ ἐκείνων θελήματι, ὅπερ ἦν ἐξ ἀρχῆς ὁρισθέν ἀλλά τινα γενέσθαι τέως ἀναβολήν. Ἐὰν οὖν ἢ ταῦτα μένῃ, ή τούτων τι δόξῃ φιλανθρωπότερον, σημανούμέν σου τῇ θεοσεβείᾳ. Ἐὰν δὲ κρατῇ τὰ πρότερα, οὐδὲ τοῦτό σε λήσεται. 5. Ο μέντοι ἀδελφὸς Σαγκτίσσιμος πάντως ἐστὶ παρ᾽ ὑμῖν πάλαι, καὶ ὁ ἐπιζητεῖ, δῆλα γέγονε τῇ τελειότητί σου. Εἰ οὖν φαίνεται ἀναγκαῖόν τι ἔχειν ἡ πρὸς τοὺς δυτικούς επιστολή, καταξίωσον τυ πώσας αὐτὴν διαπέμψασθαι ἡμῖν, ὥστε ποιῆσαι υπογραφῆναι παρὰ τῶν ὁμοψύχων, καὶ ἑτοίμην ἔχειν τὴν ὑπογραφήν, ἐν χάρτη κεχωρισμένῳ ἐντετυπωμένην, ἐν δυνάμεθα συνάψαι τῷ παρὰ τοῦ ἀδελ φοῦ ἡμῶν τοῦ συμπρεσβυτέρου περικομιζομένῳ. Ἐγὼ μὲν γὰρ, οὐδὲν εὑρὼν συνεκτικὸν ἐν τῷ ὑπομνηστικῷ, οὐκ ἔσχον ὑπὲρ οὗ ἐπιστείλω τοῖς ἐν Καθ' ἡμῶν. Tres vetustissimi codices et Reg. primus καθ' ἡμᾶς. Sic etiam editio Hagan..et 1 Basil. Sed tamen nihil mutandum videtur. Προσθέντες. Coisl. secundus et Reg. secun dus προθέντες. Ονομάσαντες. Ita sex mss. Editi όνομά ζοντες. Ημῶν. Ita veteres libri pro eo quod vitiose in editis legebatur ἡμῖν. Καταξίωσον... διαπέμψασθαι. Ita veteres libri quinque. Editi καταξίαν... διαπέμψαι. Editio Haganoensis habet καταξίωσαν. Paris. secunda κατ αξίωσον. Κεχωρισμένῳ. Addidimus hanc vocem ex sex mss. Τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν. Male in editione Paris. additur Δωροθέου, quod in editione Hagan. et in prima Basileensi deest, et in omnibus mss., nec conciliari potest cum Basilii sententia, a quo San ctissimus paulo ante nominatus est. οὐδὲν εὑρών. Ita Coisl primus et Med. cum duobus aliis. Harl. οὐδὲν εὗρον..., καὶ οὐκ ἔσχον. Editi οὐχ εὑρών.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXXX. τῇ δύσει. Τὰ μὲν γὰρ ἀναγκαῖα προείληπται· τὰ δὲ dentalibus. Necessaria enim præoccupata sunt: περιττά γράφειν παντελῶς μάταιον. Περὶ δὲ τῶν αὐτῶν ἐνοχλεῖν μὴ καὶ γελοίον εἴη; Εκείνη δέ μοι ἔδοξεν ὥσπερ ἀγύμναστος εἶναι ἡ ὑπόθεσις, καὶ χώραν παρέχειν γράμμασι τὸ παρακαλέσαι αὐτοὺς, μὴ ἀκρίτως δέχεσθαι τὰς κοινωνίας τῶν ἐκ τῆς ἀνατολῆς ἀφικνουμένων· ἀλλ᾽ ἅπαξ μίαν μερίδα έκλε ξαμένους, τοὺς λοιποὺς ἐκ τῆς μαρτυρίας τῶν κοι νωνικῶν προσλαμβάνεσθαι· καὶ μὴ παντὶ τῷ πίστιν γράφοντι ἐπὶ προφάσει δὴ τῆς ὀρθοδοξίας προστίθεσθαι. Οὕτω γὰρ εὑρεθήσονται τοῖς μαχομένοις κοινωνοῦντες, οἱ τὰ μὲν ῥήματα πολλάκις τὰ αὐτὰ προβάλλονται, μάχονται δὲ ἀλλήλοις, ὅσον οἱ πλεῖστον διεστηκότες. Ιν' οὖν μὴ ἐπὶ πλεῖον ἡ αἵρεσις ἐξάπτηται τῶν πρὸς ἀλλήλους διαστασιαζόντων ἀντιπροβαλλομένων τὰ παρ' αὐτῶν γράμματα παρακληθῆναι αὐτοὺς ἔδει, κεκριμένας ποιεῖσθαι καὶ τὰς τῶν ἐντυγχανόντων αὐτοῖς κοινωνίας καὶ τὰς ἐγγράφως γινομένας κατὰ τὸν τύπον τῆς Ἐκε κλησίας. superflua vero scribere prorsus vanum est. De iisdem autem molestiam exhibere, nonne etiam ridiculum fuerit? llla autem mihi visa est velut intacta esse materia, locumque litteris dare, si ipsos adhortemur, ne sine judicio recipiant communiones ex Oriente venientium, sed semel una parte electa, reliquos communicatorum testimonio admittant, nec cuilibet fidei formulam scribenti, subdoctrinæ orthodoxa obtentu assentiantur. Ita enim. reperientur cum hominibus inter se pugnantibus communicare: qui verba quidem sæpe eadem proferunt, sed pugnant inter se, quantum qui maxime dissentiunt. Itaque, ne magis hæresis accendatur, dum qui inter se dissentiunt, acceptas ab ipsis litteras sibi mutuo objiciunt, rogandi sunt, ut cum judicio communiones peragant, et eas qua: cum accedentibus ad ipsos, et eas quæ scripto secundum Ecclesiæ normam fiunt. 222 EPISTOLA CXXX*. Reprehensus a Theodoto Busilius quod nihil scripsisset de Eustathio, respondet se idcirco non scripsisse, quod res omnibus nota sit, non quod parvi facienda. Neque enim Eustathii discessio a communione Basilii, convicia in Basilium adjuvante Theophilo Cilice, fides Ariana Gelasio data in Cilicia, scripta in Basilium calumniis referta, reordinatio, novumi facinus de Bustathio nuntiatum, videri lèvia possint, ut quidam Basilio videri dictabant. Duas causas affert cur Eusiathio non responderil. Θεοδότῳ, ἐπισκόπῳ Νικοπόλεως. Theodoto, episcopo Nicopolitano. 1. Recte atque convenienter nos tetigisti, frater colendissime prorsus ac desideratissime, quod ex 1. Καλῶς καὶ προσηκόντως ἡμῶν καθήψω, τιμιώ τατε ὡς ἀληθῶς καὶ ποθεινότατε ἀδελφὲ, ὅτι ἐξ οὗ ἀνεχωρήσαμεν τότε τῆς σῆς εὐλαβείας τὰς περὶ τῆς G quo a tua pietate tunc discessimus, ferentes Eusta πίστεως εκείνας προτάσεις τῷ Ευσταθίῳ φέροντες, οὐδέν σοι οὔτε μικρὸν οὔτε μεῖζον τῶν κατ' αὐτὸν ἐδηλώσαμεν. Ἐγὼ δὲ οὐχ ὡς εὐκαταφρονήτων τῶν παρ' αὐτοῦ γενομένων εἰς ἡμᾶς ὑπερείδον· ἀλλ' ὡς εἰς πάντας λοιπὸν τοὺς ἀνθρώπους διαβοηθείσης τῆς φήμης, καὶ οὐδενὸς τῆς παρ' ἡμῶν διδα σκαλίας εἰς τὸ τὴν προαίρεσιν τοῦ ἀνδρὸς διδαχθῆναι προσδεομένου. Τοῦτο γὰρ καὶ αὐτὸς ἐπενόησεν, ὥσπερ φοβούμενος μὴ ὀλίγους σχῇ τῆς ἑαυτοῦ γνώμης μάρτυρας, εἰς πᾶσαν ἐσχατιὰν τὰς ἐπιστολὰς Γράμμασι. Ita mss. quinque. Edili γράμματι. Εξάπτηται. Ita Harl. et Coisl. primus cum tribus aliis. Editi εξαπατῆται. Γράμματα. Hæc Tillemontius interpretatur de diversis Meletii et Paulini partibus, nec non de Marcellianis et Apolinaristis. Sed iidem designari videntur hæretici, de quibus agit Basilius in epistola pracedenti: idque accuratius in Vila S. Basilii expendetur. Κοινωνίας. Duplicem communicandi rationem esse ex hoc loco et ex epist. 224 perspicimus, alteram cum iis qui coram accedunt, alteram per litteras. Prima aut ad sacram Eucharistiam, aut ad preces admittendo fiebat. Iratus Theodotus, ut supra vidimus in epist. 99, quod Basilius ab Eustathii communione non discederet, contumeliam eo perduxit, ut illum nec ad matutinas, nec ad vespertinas preces assumeret. Ipse Basilius adversarios provocat in epist. 224, ut aliquem a se ex clericis Apolinarii ad communionem aut ad preces admissum fuisse demonstrent. Quod spectat ad alterum communionis genus, non omnes litteræ signum erant communionis, sed quæ, ut ait Basilius, sethio illas de fide propositiones, nihil tibi neque parvum neque magnum de illius rebus significaverimus. Ego autem non quod facile contemnenda sint, quæ ab eo in me commissa sunt, negleri: sed quod fama apud omnes jam homines pervulgata sit, nec quenquam a me doceri opus sit, ut hominis propositum cognoscat. Huic enim rei et ipse providit, quasi metueret ne paucos haberet suæ sententiae tentes, epistolas contra me conscriptas in remotissima quæque loca transınittens. Itaque se cunaum Ecclesiæ normam fiebant, sive litters nonica. Sic enim appellat Basilius in eadem epist. 224, ubi, communionis cum Apolinario initæ suspicionem repellens, negat se unquam litteras canonicas ad eum dedisse. Unde confirmari potest, quod in Vita S. Cypriani nova edit. probatum est, epistolam Stephani papæ ad Cyprianum, non esse certissimum communionis argumentum, et contra quam videtur Tillemontio, post negatam legatis episcopis communionem scribi potuisse. Una autem ex notis, quibus ejusmodi epistolæ dignoscebantur, ea videtur exstitisse, ut is ad quem scribebatur. episcopus salutaretur, si hac dignitate ornatus esset. Discimus enim ex epist. 240, Theophilum Castabalorum episcopum, cum nec aperte conjungi cum Basilio vellet, nee aperte disjungi, scribere ad eum noluisse, ne ut episcopum salutare cogeretur, Basilius postquam se ab Eustathii communione disjunxit, nunquam illum episcopum vocat. Ευκαταφρονήτων. Ita Harl., Med. et tres alii. Editi καταφρονήτων. Alias CXCVI. Scripta anno 373. -

ipse a nostra communione abscidit, neque in con- Λ ἃς καθ᾿ ἡμῶν συνέγραψε διαπεμψάμενος. Τῆς μὲν stitutum locum convenire nobiscum in animum inducens, neque discipulos suos adducens, ut promiserat sed me dilacerans una cum Theophilo Cilice in frequentissimis conventibus, nuda et aperta criminatione, ut aliena ab ipsius doctrina populi animis dogmata inserentem. Hæc quidemn satis magna erant, ut nostram omnem cum eo conjunctionem dirimerent. Postquam vero et in Ciliciam venit, atque Gelasium quemdam conveniens, eidem fidem exposuit, quam conscribere erat Arii solius, et si quis germanus illius discipulus; tum demum magis etiam in disjunctione obfirmati su‐ mnus, illud animo considerantes, neque Æthiopem pellem suam uuquam mulaturum, neque pantheram maculas suas 18 neque hominem in perversis nutritum dogmatibus hæresis vitium deterere posse. > 2. His audax facinus addidit, ut in nos scriberet vel potius componeret longos sermones omni convicio ac calumnia refertos: quibus nibil respondimus hactenus, propterea quod edocti sumus ab Apostolo non nosmetipsos ulcisci, sed locum iræ dare "; tum etiam quia cum consideraremus dissimulationis profundum, qua sese nobis omni tempore insinuavit, muti quodam modo præ stupore effecti sumus. Verum etiamsi nibil horum esset, id quod recens ausus est, cuinam horrorem et hominis detęstationem penitus non ingeneret? Qui videlicet ut audio (si modo verus Tumer, nec commentum est ad calumniam exvogitatum), etiam reordinare nonnullos ausus est, quod hactenus ab hæreticorum nemine factuin videtur. Quomodo ergo hæc leniter ferre possimus, et sanabilia hominis peccata existiuare? llaque sermonibus falsis ne abducamini, neque bouniuum facile 223 omnia in malam partem accipientium suspicionibus fidem adhibeatis, quasi nos res hujusmodi in indifferentibus ponamus. Hoc enim tibi persuadeas, vir nobis desideratissime ac colendissime, nunquam me tantum doloris animo meo acceptum scire, quantum nunc, cum de eeclesiasticarum legum perturbatione audivi. Sed solum precare, ut det nobis Dominus nihil ex iracundia agere, sed eharitatem habere, quæ se indecore non gerit, nec inftatur". Vide enim quemadmodum qui ea carent, supra mensuram humanam elati sint, et indecore se gerant, ea facinora audentes, quoruin præteritum tempus non habet exempla. 10 Jer. xiit, 23. s Rom. xu, 19. 30 1 Cor. III, 4. Τῆς ἑαυτοῦ. Ita tres vetustissimi codices cum Regio secundo. Editi τῆς αὐτοῦ. Paulo post editi Evans(pavto;. Tres iidem codices cum Claron, et Reg. secundo ένσπείραντας. Vide Addenda. "Ην μόνου. Ita Harl., Med., Coisl. uterque et Reg. secundus. Editi ἣν μόνον. Συγγράψας. Vide supra notas ad epistolam οὖν κοινωνίας ἡμῶν αὐτὸς ἀπέρρηξεν ἑαυτόν, μήτε κατὰ τὸν ὡρισμένον τόπον συνδραμεῖν ἡμῖν ἀνασχό μενος, μήτε τοὺς μαθητὰς ἑαυτοῦ παραγαγών, ὅπερ ὑπέσχετο· ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς στηλιτεύων ἐν πανδήμοις συνόδοις, μετὰ τοῦ Κίλικος Θεοφίλου, γυμνῇ καὶ ἀπαρακαλύπτῳ τῇ βλασφημία, ὡς ἀλλότρια τῆς ἑαυ τοῦ διδασκαλίας ταῖς ψυχαῖς τοῦ λαοῦ ἐνσπείραντας δόγματα. Ἱκανὰ μὲν οὖν ἦν καὶ ταῦτα πᾶσαν ἡμῶν τὴν πρὸς αὐτὸν συνάφειαν διαλύσαι Επει δὴ δὲ καὶ εἰς Κιλικίαν ἐλθὼν, καὶ συντυχών Γελασία τινὶ, πίστιν αὐτῷ ἐξέθετο, ἣν μόνου ἦν 'Αρείου συγγράψαι, καὶ εἴ τις αὐτοῦ γνήσιος μαθητής τότε δὴ καὶ πλέον πρὸς τὸν χωρισμὸν ἐβεβαιώθηκεν· λογισάμενοι, ὅτι οὔτε Αιθίοψ ἀλλάξει ποτὲ τὸ δέρμα αὐτοῦ, οὔτε πάρδαλις τὰ ποικίλματα αὐτῆς, οὔτε ὁ ἐν διαστρόφοις δόγμασι συντραφείς αποτρέψασθαι δύναται τὸ κακὸν τῆς αἱρέσεως. 2. Επενεανιεύσατο δὲ τούτοις καὶ γράψας καθ' ἡμῶν, μᾶλλον δὲ συγγράψας λόγους μακρούς πάν σης λοιδορίας και συκοφαντίας γέμοντας· ὑπὲρ ὧν οὐδὲν ἀπεκρινάμεθα τέως, διὰ τὸ διδαχθῆναι παρὰ τοῦ ᾿Αποστόλου, μὴ ἑαυτοὺς ἐκδικεῖν, ἀλλὰ διδόναι τόπον τῇ ὀργῇ· καὶ ἅμα ἐννοήσαντες τὸ βάθος τῆς ὑποκρίσεως, μεθ᾽ ἧς πάντα τὸν χρόνον ἡμῖν προσηνέχθη, ἀφασίᾳ τινὶ ὑπ' ἐκπλήξεως κατεσχέθημεν. Εἰ δὲ καὶ μηδὲν ἦν ἐκείνων, τὸ ὑπόγυον τοῦτο, τὸ τολμηθὲν αὐτῷ, τίνι οὐκ ἂν φρίκην καὶ ἀποστροφὴν παντελῆ τοῦ ἀνδρὸς ἐνεποίησεν; ὅς γε, ὡς ἀκούω (είγε ἀληθὴς ὁ λόγος, καὶ μὴ πλάσμα ἐστὶν ἐπὶ διαβολῇ συντεθέν), ὅτι καὶ ἀναχειροτονῆσαί τινας ἐτόλ μησεν, δ μέχρι σήμερον οὐδεὶς τῶν αἱρετικῶν ποιή σας φαίνεται. Πῶς οὖν δυνατόν πράως φέρειν ἡμᾶς τὰ τοιαῦτα, καὶ ιάσιμα είναι νομίζειν τοῦ ἀνδρὸς τὰ ἁμαρτήματα; Μὴ τοίνυν ψευδέσι λόγοις παράγεσθε, μηδὲ ὑπονοίαις ἀνδρῶν πάντα εὐκόλως πρὸς τὸ κα κὸν ἐκλαμβανόντων πείθεσθε, ὡς ἄρα ἡμεῖς ἀδιά φορα τιθέμεθα τὰ τοιαῦτα. Γίνωσκε γὰρ, ποθεινότατε ἡμῖν καὶ τιμιώτατε, ὅτι οὔπω οἶδα τοσοῦτον πένθος ἄλλοτε τῇ ψυχῇ μου παραδεξάμενος, ὅσον νῦν, ὅτε ἤκουσα τῶν ἐκκλησιαστικῶν θεσμῶν τὴν σύγχυσιν. ᾿Αλλὰ μόνον εὔχου, ἵνα δῴη ἡμῖν ὁ Κύ ριος μηδὲν κατὰ θυμὸν ἐνεργεῖν, ἀλλ' ἔχειν τὴν ἀγα πην, ἥτις οὐκ ἀσχημονεί, οὐ φυσιοῦται. "Ορα γὰρ όπως οἱ μὴ ἔχοντες ταύτην ἐπήρθησαν μὲν ὑπὲρ τὰ μέτρα τὰ ἀνθρώπινα, ἐνασχημονοῦσι δὲ τῷ βίῳ, κατατολμώντες πράξεων ὧν ὁ παρελθὼν χρόνος. οὐκ ἔχει τὰ ὑποδείγματα. 24, quæ ad Athanasium Ancyranum scripta est. 'Αδιάφορα. Reg. secundus et Coisl. secundus ἀδιάφορον. "Opa ràp örwç. Ita mss. sex: Editi “Op¤ yàp πῶς. Κατατολμώντες πράξεων, etc. Hoc reordinationis facinus, quod rumor ad Basilium detulerat, non videtur certis indiciis fuisse confirınatuın.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXXXI. EPISTOLA CXXXI. Significat Basilius acceptum dolorem ex Eustathii calumniis. Hæc tribuit peccatis suis, Declarat se nec tres deos admillere, nec Apolinarii communionem amplecti, quamvis ad eum ante plures annos scripserit. Fusius diluet singulas criminationes, si opus erit. Ολυμπίῳ 1. Οντως ἡ τῶν ἀπροσδοκήτων ἀκοὴ ἱκανὴ ἐστι ποιῆσαι ἀνθρώπου ἠχῆσαι ἀμφότερα τὰ ὦτα. Ο καὶ ἐμοὶ νῦν συνέβη. Εἰ γὰρ καὶ τὰ μάλιστα γεγυμνασμέναις μου λοιπὸν ταῖς ἀκοαῖς προσέπεσε τα περιφερόμενα καθ' ἡμῶν ταῦτα συντάγματα, διὰ τὸ καὶ πρότερον αὐτὸν ἐμὲ δεδέχθαι τὴν ἐπιστολὴν, πρέπουσαν μὲν ταῖς ἐμαῖς ἁμαρτίαις, οὐ μὴν προσδοκηθεῖσαν ποτε γραφήσεσθαι παρὰ τῶν ἐπιστειλάντων· ἀλλ' ὅμως τὰ δεύτερα τοσαύτην ὑπερβολὴν ἐφάνη ἡμῖν ἔχειν ἐν ἑαυτοῖς τῆς πικρίας, ὥστε ἐπισκοτῆσαι τοῖς προλαβοῦσι. Πῶς γὰρ οὐ μικροῦ τῶν φρενῶν ἔξω ἐγενόμην τῶν ἐμαυτοῦ, ἐντυχών τῇ πρὸς τὸν εὐλαβέστατον ἀδελφὸν Δαζίναν ἐπιστολῇ, μυρίων μὲν ὕβρεων καὶ κατηγοριῶν ἀφορήτων γεμούσῃ καθ᾿ ἡμῶν καὶ ἐπαναστάσεων, ὡς ἐν τοῖς χαλεπωτάτοις ἡμῶν κατὰ τῆς Ἐκκλησίας βουλεύμα. σιν εὑρεθέντων; Εὐθὺς δὲ καὶ ἀποδείξεις τοῦ ἀλη θεῖς εἶναι τὰς καθ᾿ ἡμῶν βλασφημίας ἐπήχθησαν ἀπὸ συγγράμματος οὐκ οἶδα ὑπὸ τίνος γραφέντος. Μέρη μὲν γὰρ ἐπέγνων, ὁμολογώ, παρὰ τοῦ Λαοδικέως Απολιναρίου γεγράφθαι, καὶ αὐτὰ οὐδὲ ἀναγνοὺς ἐξ ἔργου ποτέ, ἀλλ' ἀκούσας ἑτέρων ἀπαγγειλάντων. Αλλα δέ τινα εὗρον ἐγγεγραμμένα, ἃ μήτε ἀνέγνων ποτέ, μήτε ἑτέρου λέγοντος ήκουσα • καὶ τούτων ὁ μάρτυς ἐν οὐρανῷ πιστός. Πῶς οὖν οἱ τὸ ψεῦδος ἀποστρεφόμενοι, οἱ τὴν ἀγάπην πλή ρωμα εἶναι τοῦ νόμου δεδιδαγμένοι, οἱ τὰ ἀσθενήματα τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν ἐπαγγελλόμενοι, ταύτ τας ἡμῖν κατεδέξαντο τὰς συκοφαντίας ἐπενεγκεῖν, Nulla enim illius mentio in aliis Basilii epistolis, quæ adversus Eustathium scriptæ sunt. Quod autem spectat ad alios hæreticos, non accuratissimum videtur, quod ait Basilius nulla apud eos exstare reordinationis exempla. Nam exsecrabiles Ariani, ut est in libello precum Fausti et Marcellini, Biblioth. Patr. tom. V. p. 655, in partibus Orientis et maxime Egypto non fuerunt hoc solo contenti, ut episcopi, damnata fide integra, in eorum impiam sententiam declinarent: sed hos ipsos qui primum fuerant per catholicos episcopos ordinati, ubi pro eorum desideriis subscripserunt, in laicorum numerum exigebant, et postea iterum eos iidem hæretici episcopos ordinabant, ut non solum fidem catholicam damnare viderentur, sed ordinationem factam per episcopos cathoicos. In eodem libello, p. 658 et 659, plebs Oxyrynchi communionem episcopi sui exsecrata dicitur, quia non solum impie subscripserat, sed etiam se a Georgio laicum fieri, et denuo episcopum ordinari passus fuerat. Hæc confirmari possunt ex epistola Constantii ad Auxumitanos principes, in qua jubet Constantius ut Frumentius Auxumeos episcopus quam primum mittatur in Ægyptum ad honoratissimum episcopum Georgium et alios Ægypti episcopos, quibus ordinandi et ejusmodi res dijudicandi major inest potestas, οι τοῦ χειροτονεῖν καὶ κρίνειν τὰ τοιαῦτα κύριοι μᾶλλον εἰσιν. Addit postea, καὶ καταστήσεται παρ' αὐτῶν, εἰ μέλλοι τῷ ὄντι κατὰ τὸ δίκαιον ἐπίσκοπος εἶναι δοκεῖν, et ab eis constituetur, si verus episcopus juxtaque leges ordinatus haberi velit, Athanas., Apol., p. 313. Videtur Olympio. 1. Idoneus certe rerum inopinarum auditus, ut tinnitum in utrisque hominis auribus efficiat. Quod et mihi nunc contigit. Etsi enim maxime jam exercitatis meis auribus acciderunt scripta ila, quæ in me circumferuntur, propterea quod et prius ego ipse epistolam, accepi, meis quidem peccatis dignam, sed quam ab iis a quibus scripla est, nequaquam exspectassem;. tamen posteriora tantum mihi visa sunt in se habere acerbitatis, ut, obscurarent priora. Quomodo enim non fere de meæ mentis statu dejectus sum, cum, in epistolam ad religiosissimum fratrem Dazinam scriptam incidi, innumeris contumeliis, intoleratisque in me accusationibus et assultibus refertam, quasi in deterrimis contra Ecclesiam consiliis deprehensus essen? Sed et'statim argumenta ul vera esse conjecta in nos probra viderentur, apposita sunt ex scriptis nescio a quo compositis. Ac partem quidem agnovi, fateor, ab Apolinario Laodicensi scriptam esse; neque tamen hoc ipsum data opera unquam legi, sed ex aliis audivi narrantibus. Alia vero nannulla reperi ascripta, quæ nec unquam legi, nec alio referente audivi; atque horum testis est in cœlo fidelis. Quomodo igitur, qui mendacium aversantur, 224 qui charitatem complementum legis esse didicerunt, qui debilium infirmitates portare se profitentur, adduci potuerint, ut his nos calumniis appeterent, et ex alienis scriptioniboc Georgii scelus, quad sua sponte gravissimum erat, cum multis aliis sceleribus longe gravioribus adjunctum esset, minus insigne exstitisse, nec ad Basilii aures pervenisse. Ολυμπίῳ. Harl. et Regius primus τῷ αὐτῷ. In Harl. autem codice præcedunt epistolæ plures ad Olympium. At in Regio præcedit. epistola 325, quæ scripta est ad Magninianum. Ανθρώπου. Reg. secundus, Bigut. et Coisl. secundus άνθρωπον. Προσέπεσε. Ita Harl. et Coisl. primus cum aliis nonnullis. Editi προσέπεσον. Δαζίναν. Μed. et Clarom. Δεζίναν. Παρὰ τοῦ. Sic Reg. secundus et Coisl. secundus, Paris. et Harl. secunda manu. Editi περὶ τοῦ. Ibidem editi Απολλιναρίου. Aliter scribitur hoc nomen in optimis quibusque codicibus, quos secuti sumus. Τὸ ψεῦδος. Præclare describitur speciosa illa pellis, qua se turpis introrsum Eustathius tegebat. Præ se enim ferebat maximum amorem veritatis, et mendacium vel in minimis rebus, ut horribile quiddam, aversari videbatur, nedum in gravissimis velle mentiri. Hoc ei testimonium tribuit in epist. 99 Basilius, qui, bis artibus deceptus, et ex tota Eustathii vita conjecturam faciens, perinique illi notam mendacii a Theodoto Nicopolitano inuri contendebat. Unde etiam Eustathium sic compellat Basilius in epist. 223: 0 vir amice veritatis, qui mendacium diaboli ſetum esse didicisti. • Alias CCCLXXXII. Scripta anno 375.

bus condemnarent, multa mecum considerans, καὶ ἀπ' ἀλλοτρίων συγγραμμάτων ἡμᾶς causam invenire non possum, nisi quod, id quod initio dixi, hujus etiam rei molestiam, penarum, quæ mihi ob peccata debitæ sunt, partem esse judicavi. κατακρῖναι πολλὰ λογισάμενος κατ' ἐμαυτὸν, ἐπινοεῖν τὴν αἰτίαν οὐκ ἔχω, εἰ μὴ, ὅπερ ἐξ ἀρ χῆς εἶπον, μέρος ἔκρινα εἶναι τῶν ὀφειλομένων μοι διὰ τὰς ἁμαρτίας κολάσεων, καὶ τὴν ἐπὶ τούτοις λύπην. 2. Πρῶτον μὲν γὰρ κατεπένθησα τῇ ψυχῇ, ὅτι ὠλιγώθησαν αἱ ἀλήθειαι ἀπὸ τῶν υἱῶν τῶν ἀνθρώ πων· ἔπειτα δὲ καὶ ἐφοβήθην αὐτὸς περὶ ἐμαυτοῦ, μή ποτε πρὸς ταῖς ἄλλαις ἁμαρτίαις καὶ τὴν μισανθρωπίαν πάθω, οὐδὲν πιστὸν ἐν οὐδενὶ λογιζό μενος εἶναι, είπερ οἱ εἰς τὰ μέγιστα παρ' ἐμοῦ πιστευθέντες τοιοῦτοι μὲν περὶ ἐμὲ, τοιοῦτοι δὲ περὶ αὐτὴν ἐφάνησαν τὴν ἀλήθειαν. Γίνωσκε τοίνυν, ἀδελφὲ, καὶ πᾶς ὅστις τῆς ἀληθείας φίλος, μήτε ἐμὰ 2. Nam primum quidem animo dolui, quod veritates a filiis hominum diminutæ sint: deinde vero egomet mihi timui, ne etiam aliis peccatis odium hominum adjicerem, nihil esse fidei in ullo prorsus homine existimans; siquidem illi ipsi, quibus in maximis rebus confidebam, tales erga me, tales erga ipsam veritatem sese præbuerunt. Noveris igitur, frater, et quisquis veritatis amator, nec mea esse scripta, nec mihi probari, siquidem non ex mea sententia composita fuerunt. εἶναι τὰ συντάγματα, οὔτε ἀρέσκεσθαι αὐτοῖς, Quod si scripsi aliquando ante annos multos ad Apolinarium aut ad aliquem alium, accusari non debeo. Nam nec ipse accuso, si quis ex sodalitio aliquo in hæresim abscissus est (omnino autem homines novistis, tametsi nominatim non appello), quia unusquisque suo ipsius peccato morieiur. Hæc quidem ad missum tomum respondi, ut et ipse veritatem intelligas, et iis qui veritatem in injustitia detinere nolunt, manifestam facias. Quod si fusius singulas criminationes diluere oportuerit, et hoc, adjuvante Deo, præslabo. Nos, frater Olympi, neque deos tres dicimus, nec cum Apolinario communicamus. EPISTOLA CXXXII. ἐπεὶ μὴ τῇ ἐμῃ γνώμῃ συγγεγράφθαι. Εἰ δὲ ἐπ ἐστειλά ποτε πρὸ πολλῶν ἐνιαυτῶν Απολιναρίῳ ἢ ἄλλῳ τινὶ, ἐγκαλεῖσθαι οὐκ ὀφείλω. Οὔτε γὰρ αὐ τὸς ἐγκαλῶ, εἴ τις ἐκ τῆς ἑταιρίας τινὸς εἰς αἵρεσιν ἀπεσχίσθη (οίδατε δὲ πάντως τοὺς ἄνδρας, κἂν ὀνομαστὶ μὴ λέγω), διότι έκαστος τῇ ἰδίᾳ ἁμαρ τίς ἀποθανεῖται. Ταῦτα νῦν μὲν ἀπεκρινάμην πρὸς τὸν ἀποσταλέντα τόμον ἵνα αὐτός τε εἰδείης τὴν ἀλήθειαν, καὶ τοῖς βουλομένοις μὴ κατέχειν ὡς ἐν ἀδικίᾳ τὴν ἀλήθειαν φανεράν καταστήσῃς ἐὰν δὲ δέῃ καὶ πλατύτερον ὑπὲρ ἑκάστου τῶν ἐπο ενεχθέντων ἡμῖν ἀπολογήσασθαι, καὶ τοῦτο ποιήσο μεν, τοῦ Θεοῦ συνεργοῦντος. Ἡμεῖς, ἀδελφὲ Ὀλύμ πιε, οὔτε τρεῖς θεούς λέγομεν, οὔτε Απολιναρίῳ κοινωνούμεν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΑΒ. Cum varii de Abramio sermones essent, scribit ad eum Basilius statim ac araıcit in ædibus Saturnini comitis Antiochiæ versari. Abramio, episcopo Batnorum, Quo in loco pietas tua versetur ab autunno prorsus ignoravi. Etenim incertos rumores repeAlias CCCXV. Scripta anno 373, Απ' αλλοτρίων. Coisl. primus ἐπ' ἀλλο τρίων. Κατακρίναι. Harl., Reg. primus et Clarom. κατακρίνειν, et paulo post κατανοεῖν. Hic autem apposita erat in editis interrogationis nota, quam tofere satius esse existimavi; neque tamen contendam, si quis apponendam judicet. Πρὸς ταῖς. Uterque Reg. et uterque Bigol. cum Coisl. secundo μή ποτε προσθῶ ταῖς... μισανθρωπίαν οὐδέν. Αρέσκεσθαι. Ita octo mss. Εditi ἀρκεῖσθαι. Ibidem tres vetustissimi codices ἐπεὶ μὴ τῇ ἐμῇ. Editi μηδὲ τῇ ἐμῇ, nec ex mea sententia composita fuisse. Ενιαυτῶν. Ita tres antiquissimi codices. Editi ἐτῶν. Αὐτός. Editi addunt ἐγώ, quod deest in sex nostris codicibus. Hic autem videtur Basilius. Arium et Aetium designare, querum primus Eustathii magister, aller discipulus fuerat, ut discimus ex epistolis 223 et 240. Τόμον. Editi post hane vocem addung αλλά, sed melius deest in tribus vetustissimis codicibus. Ὡς ἐν ἀδικίᾳ. Deest prima vocula in multis veteribus libris, non tamen in antiquissimis. Ibidem editi καταστήσας. Msc. ut in textu. Αβραμίς, ἐπισκόπῳ Βατνών. Πάντα τὸν ἀπὸ τοῦ μετοπώρου χρόνον Αγνόησα περὶ τῆς εὐλαβείας σου, ὅπου διάγεις. Καὶ γὰρ Τρεῖς θεούς. Sepe alias hunc trium deorum errorem Catholicis Ariani affinxerunt. Hunc Gregorius Nazianzenus, orat. 1, et 29, p. 16, et 489, refellit, ut a nonnullis propugnatum, quos nimis orthodoxos vocat. Sed tamen, cum nulla exstent sæculo quarto bujus erroris vestigia, credere malim ita locutum esse Gregorium, non quod ipse hujus hæresis sectatores deprehendisset, sed quod ea de re, quæ rem causamque non continebat, cum Arianis litigare nollet. Sic Basilius inter ea, quæ Eustathio subscribenda proponit in epist. 125, non omittit fugiendos esse eos qui Filium Patri, et Filio Spiritum sanctum præponunt. At id Basilius videtur potius concessisse Eustathio, quam sua sponte necessarium duxisse. Neque enim probabile est hoc errore quemquam insaniisse: sed Eustathius et alii Pneumatomachi hanc notam inurere tentabant veritatis defensoribus, ac in primis Basilio qui calumniam a se propulsat in epist. 251. Simile exemplum suppeditani Apolinarisiæ, qui ut catholico dogmati invidiam crearent, duos Filios ab adversariis suis admitti et Mariam hominiparam dici fingebant. Gregorius Nazianzenus bunc errorem recens exortum esse dicit in orat. 14, p. 221. Nyssenus vero ut commentitium et ab Apofinaristis impudenter fictum explodit in epist. ad Eustathium, tom. ΙΙΙ, p. 660.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXXXIV. bus, aliis rure, aliis vero te circa Batnas ipsas visum a se esse aflirmantibus: quapropter haud crebro scripsi. Nunc autem simul ut didici te Antiochiæ versari in ædibus colendissimi 225 Saturnini comitis, dedi epistolam libenter desideratissimo ac religiosissimo fratri Sanctissimo compresbytero: per quem saluto dilectionem tuam, obsecrans ut ubicunque fueris, in primis quidem memineris Dei, deinde et nostri, quos ab initio diligere statuisti, et inter maxime necessarios nuπεπλανημένας τὰς φήμας εὕρισκον, τῶν μὲν ἀπαγ- riebam, aliis te Samosatis commorari nuntiantiγελλόντων ἐν Σαμοσάτοις διατρίβειν σου τὴν εὐλά βειαν, τῶν δὲ ἐν τῇ χώρᾳ· ἄλλων δὲ περὶ τὰς Βάτνας αὐτὰς διαβεβαιουμένων έωρακέναι· διὸ οὐδὲ συνεχώς ἐπέστειλα. Νῦν δὲ, μαθὼν ἐν Ἀντιοχείᾳ διάγειν, ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ αἰδεσιμωτάτου Σατορνίνου τοῦ κόμητος, ἔδωκα τὴν ἐπιστολὴν προθύμως τῷ ποθει νοτάτῳ καὶ εὐλαβεστάτῳ ἀδελφῷ Σαγκτισσίμῳ τῷ συμπρεσβυτέρω δι' οὗ προσφθέγγομαί σου τὴν ἀγάπην, παρακαλῶν, ὅπουπερ ἂν ᾖς, μεμνῆσθαι μάλιστα μὲν τοῦ Θεοῦ, εἶτα καὶ ἡμῶν, οὓς ἀγαπᾶν ἐξ ἀρχῆς προείλου, καὶ ἔχειν ἐν τοῖς οἰκειοτάτοις ἀριθμουμένους. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΑΓ. merare. EPISTOLA CXXXIII. Petrum salutat et hortatur, ut, quemadmodum cæterarum rerum, ita etiam Athanasii in se amoris successor sil; el ſraternitatis ubique diffusæ curam eodem studio, ac beatissimus ille vir, suscipiat. Petro, episcopo Alexandria. Corporalis quidem amicitiæ conciliatores sunt oculi, eamque diuturna consuetudo confirmat. Sed veram charitatein donum Spiritus constituit, conjungens longo distantia locorum intervallo, ac amicis praestans ut sese invicem cognoscant, non corporeis notis, sed animæ proprietatibus. Quod ipsum et in nobis Domini gratia perfecit, largiens ut te videremus animi oculis, teque amplecterenur vera dilectione, ac veluti cohæreremus tibi, et in unam veniremus unionem ex fidei communione. Nobis enim est persuasum te, viri talis alumnum, et longa illius consuetudine usum, cədem incedere spiritu, eademque pietatis dogmata sequi. Quapropter et tuam saluto praestantiam, obtestorque ut cum cateris rebus etiam magni illius viri in nos amorem excipias, mibique sæpe de tuis rebus scribas, et curam suscipias fraternitatis ubique diffusæ, visceribus iisdem ac studio eodem, quo et beatissimus ille vir in omnes, qui Deum in veritate diligunt, usus est. Πέτρῳ, ἐπισκόπῳ 'Αλεξανδρείας. Τῆς μὲν σωματικής φιλίας ὀφθαλμοὶ πρόξενοι γίνονται, καὶ ἡ διὰ μακροῦ χρόνου ἐγγινομένη συν ήθεια βεβαιοί· τὴν δὲ ἀληθινὴν ἀγάπην ἡ τοῦ Πνεύ ματος δωρεά συνίστησι, συνάπτουσα μὲν τὰ μακρῷ διεστῶτα τόπῳ, γνωρίζουσα δὲ ἀλλήλοις τοὺς ἀγαπητοὺς, οὐ διὰ σωματικών χαρακτήρων, ἀλλὰ διὰ τῶν τῆς ψυχῆς ιδιωμάτων. Ο δὴ καὶ ἐφ' ἡμῶν ἡ τοῦ Κυρίου χάρις ἐποίησε, παρασχομένη ἡμᾶς ἰδεῖν σε τοῖς τῆς ψυχῆς ὀφθαλμοῖς, καὶ περιπτύξασθαί σε τῇ ἀγάπῃ τῇ ἀληθινῇ, καὶ οἱονεὶ συμφυῆναί σοι, καὶ πρὸς μίαν ἐλθεῖν ἔνωσιν ἐκ τῆς κατὰ τὴν πίστιν κοινωνίας. Πεπείσμεθα γάρ σε ἀνδρὸς τοσούτου θρέμμα ὑπάρχοντα, καὶ τὴν ἐκ παλαιοῦ διατριβὴν μετ᾿ αὐτοῦ λαχόντα, τῷ αὐτῷ πορεύεσθαι πνεύματι, καὶ τοῖς αὐτοῖς στοιχεῖν τῆς εὐσεβείας δόγμασι. Διό καὶ προσφθεγγόμεθά σου τὴν τιμιότητα, καὶ παρακαλοῦμεν μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τὴν περὶ ἡμᾶς διάβεσιν τοῦ μεγάλου ἀνδρὸς διαδέξασθαι· ἐπιστέλλειν τε ἡμῖν συνήθως τὰ κατὰ σαυτὸν, καὶ ἐπιμελεῖσθαι τῆς πανταχοῦ ἀδελφότητος τοῖς αὐτοῖς σπλάγχνοις καὶ τῇ αὐτῇ προθυμίᾳ ᾗ καὶ ὁ μακαριώτατος ἐκεῖνος περὶ πάντας ἐχρῆτο τοὺς ἀγαπῶντας τὸν Θεὸν ἐν ἀληθείᾳ. EPISTOLA CXXXIV". Gratias agit quod nuper scripserit. Hortatur ut sæpius seribal. Negal se copiam habere librarii aul notarii. Παιονίῳ πρεσβυτέρω. Ὅσον ηύφρανας ἡμᾶς τοῖς γράμμασιν, εικάζεις που πάντως αὐτοῖς οἷς ἐπέστειλας· οὕτω τὸ καθα ρὸν τῆς καρδίας, ἀφ᾿ ἧς προῆλθεν ἐκεῖνα τὰ ῥήματα, ἀκριβῶς ἐκ τῶν γραμμάτων κατεμηνύετο. Καὶ γὰρ ὁλκός μὲν ὕδατος δείκνυσι τὴν οἰκείαν πηγήν, λόγου δὲ φύσις τὴν προενεγκοῦσαν αὐτὸν καρδίαν χαρακτηρίζει. Ωστε ἄτοπόν τε καὶ πολὺ τοῦ εἰκότος παρηλλαγμένον πεπονθέναι ὁμολογώ. Σπουδάζων γὰρ ἀεὶ γράμμασιν ἐντυγχάνειν τῆς τελειότητός σου, ἐπειδὴ ἔλαβον εἰς χεῖρας τὴν ἐπιστολὴν, καὶ ἀνΣυμπρεσβυτέρω. Editi addunt ἡμῶν, quod deest in omnibus codicibus miss. Τῆς ψυχῆς. Sic Coisl. primus et Med. Editi τῆς ἀρετῆς, virtutis proprietatibus. Προθυμία. Ita iidem duo vetustissimi codices, multo melius quam alii et editi προμη θείᾳ, quæ tamen scriptura legitur ad marginem coPæonio presbytero. Quantopere me litteris oblectaveris, profecto ex fis quæ scripsisti conjecturam facis: adeo puritas cordis, ex quo verba illa produxere, accurate ex litteris perspiciebatur. Nam aquarum rivulus fontem suum indicat; sermonis autem natura pectus, unde emanavit, depingit ac designat. Quare absurdum quiddam et a verisimili longe alienumı mihi fateor evenisse. Cum enim tuas semper litteras legere percuperem, ubi epistolam in manus sumpsi, ac legi, iis quæ scripta erant non sum dicis Coisliniani. Ολκός. Ante hanc vocem editi habent καί, sed abest ab antiquissimis codicibus et pluri bus aliis. " Alias CCCXX. Scripta anno 373. Alias CCCXLI. Scripta anno 373.

delectatus 'magis, quam dolui, jacturam conside- έγνων αὐτὴν, οὐχ ἦσθην μᾶλλον τοῖς ἐπεσταλμένοις, rans, quanta nobis per silentii tempus evenerit. Sed quia scribere cœpisti, hoc facere ne intermittas; nam magis delectabis, quam qui multas pecunias avaris mittunt. Scriptor autem nullus 226 mili aderat, neque ex iis qui eleganter scribunt, neque ex iis qui velociter. Nam quos exercueram, horum alii ad pristinum vitæ genus rediere; alii vero diuturnis morbis afflictati labores ferre non possunt. EPISTOLA CXXXV*. ἢ ἡνιάθην, τὴν ζημίαν, οπόση γέγονεν ἡμῖν κατὰ τὸν τῆς σιωπῆς χρόνον, διαλογιζόμενος. 'Αλλ' ἐπειδὴ ήρξω γράφειν, μὴ διαλίπης τοῦτο ποιῶν. Εὐφρανεῖς γὰρ πλέον ἢ οἱ τὰ πολλὰ χρήματα τοῖς φιλοπλούτοις διαπεμπόμενοι. Τῶν δὲ γραφέων οὐδείς μοι παρῆν, οὔτε τῶν καλλιγραφούντων οὔτε τῶν ταχυγράφων. Οὓς γὰρ ἔτυχον ἐξασκήσας, οἱ μὲν ἀνέδραμον ἐπὶ τὴν πρώτην τοῦ βίου συνήθειαν, οἱ δὲ ἀπειρήκασι πρὸς τοὺς πόνους, χρονίαις ἀρχων στίαις κεκακωμένοι. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΑΕ. Basilius ingenue exponit quid de duobus libris a Diodoro compositis sentiat, et de dialogis scribendis multa peracute observat. Sperat Diodorum plura scripturum: ipse vero lantum se a scribendo, quantum a valetudine et olio remotuums esse dicit. Primum librum renuiuit; alterum retinet, volens describere, nec copiam habens lachygraphi. Diodoro, Antiochiæ presbytero. Διοδώρῳ, πρεσβυτέρῳ Ἀντιοχείας 1. Legi missos a tua præstantia libros. Et se- 1. Ενέτυχον τοῖς ἀποσταλεῖσι βιβλίοις παρὰ τῆς cundo quidem valde oblectatus sum, non solum τιμιότητός σου. Καὶ τῷ μὲν δευτέρῳ ὑπερήσθην, οὐ propter brevitatem, ut par erat hominem jain ad διὰ τὴν βραχύτητα μόνον, ὡς εἰκὸς ἦν τὸν ἀργῶς omnia segniter et debiliter sese habentem, verum πρὸς πάντα καὶ ἀσθενῶς λοιπὸν διακείμενον, ἀλλ᾽ etiam quod simul et frequens est sententiis, ac ὅτι πυκνόν τε ἅμα ἐστὶ ταῖς ἐννοίαις, καὶ εὐκρινῶς perspicue tum adversariorum objecta, tum etiam ἐν αὐτῷ ἔχουσιν αἵ τε ἀντιθέσεις τῶν ὑπεναντίων, objectis responsa continet: et simplex nec elaboκαὶ αἱ πρὸς αὐτὰς ἀπαντήσεις· καὶ τὸ τῆς λέξεως ratum dicendi genus congruere mihi visum est ἁπλοῦν τε καὶ ἀκατάσκευον πρέπον ἔδοξέ μοι εἶ Christiani proposito, non tam ad ostentationem, ναι προθέσει Χριστιανοῦ, οὐ πρὸς ἐπίδειξιν quam ad communem utilitatem scribentis. Prior μᾶλλον ἢ κοινὴν ὠφέλειαν συγγράφοντος Τὸ δὲ vero, vim quidem eamdem in rebus habens, sed πρότερον, τὴν μὲν δύναμιν ἔχον τὴν αὐτὴν ἐν τοῖς dictione uberiore et variis figuris ac dialogorum πράγμασι, λέξει δὲ πολυτελεστέρᾳ καὶ σχήμασι gratiis exornatus, multo mihi visus est et tempore ποικίλοις καὶ διαλογικαῖς χάρισι κεκομψευμένον, ad legendum et mentis labore ad colligendas sen- πολλοῦ μοι ἐφάνη καὶ χρόνου πρὸς τὸ ἐπελθεῖν tentias ac memoria tenendas indigere. Adversario- καὶ πόνου διανοίας πρὸς τὸ καὶ συλλέξαι τὰς ἐννοίας, rum enin intertextæ vituperationes, laudesque καὶ παρακατασχεῖν αὐτὰς τῇ μνήμῃ δεόμενον. Αἱ nostrorum, etsi quasdam ex dialogo suavitates γὰρ ἐν τῷ μεταξὺ παρεμβαλλόμεναι διαβολαὶ τῶν operi videntur afferre; quia tamen detinent et mo- ὑπεναντίων, καὶ συστάσεις τῶν ἡμετέρων, εἰ καὶ rantur, continuationem sententiæ divellunt, atque γλυκύτητάς τινας ἐπεισάγειν δοκοῦσι διαλεκτικὰς contentiosæ orationis firmitatem relaxant. Illud τῷ συγγράμματι· ἀλλ᾽ οὖν τῷ σχολὴν καὶ διατριβὴν enim omnino solertiæ tuæ notum est, eos etiam ex ἐμποιεῖν, διασπῶσι μὲν τὸ συνεχὲς τῆς ἐννοίας, καὶ philosophis exteris qui dialogos scripsere, Aristo- τοῦ ἐναγωνίου λόγου τὸν τόνον ὑποχαυνοῦσιν. Ἐκεῖνο telem quidem et Theophrastumn statim res ipsas γὰρ πάντως συνεῖδέ σου ἡ ἀρχίνοια, ὅτι καὶ attigisse, quod conscii sibi essent deesse sibi lepo- τῶν ἔξωθεν φιλοσόφων οἱ τοὺς διαλόγους συγγρά res Platonicos. Plato autem ea est dicendi facultate, ψαντες, Αριστοτέλης μὲν καὶ Θεόφραστος, εὐθὺς ut simul et sententias impugnet, et personas co- αὐτῶν ἥψαντο τῶν πραγμάτων, διὰ τὸ συνειδέναι mico more describat, Thrasymachi quidem temeri- ἑαυτοῖς τῶν Πλατωνικῶν χαρίτων τὴν ἔνδειαν Πλάtatem ac impudentiam vituperans, Hippiæ vero των δὲ τῇ ἐξουσίᾳ τοῦ λόγου ὁμοῦ μὲν τοῖς δόγμασι levitatem mentis atque ignaviam, arrogantiam η μάχεται, ὁμοῦ δὲ καὶ παρακωμῳδεῖ τὰ πρόσωπα, quoque et fastum Protagora. Ubi vero indefinitas Θρασυμάχου μὲν τὸ θρασὺ καὶ ἔταμὸν διαβάλλων, personas in dialogos introducit, utitur quidem per- Ἱππίου δὲ τὸ κούφον τῆς διανοίας καὶ χαῦνον, καὶ sonis disserentibus ad rerum perspicuitatem, sed Πρωταγόρου τὸ ἀλαζονικὸν καὶ ὑπέρογκον. Οπου nihil aliud ex personis admiscet argumentis: id δὲ ἀόριστα πρόσωπα επεισάγει τοῖς διαλόγοις, τῆς quod in Legibus præstitit. μὲν εὐκρινείας ἕνεκεν τῶν πραγμάτων κέχρηται τοῖς προσδιαλεγομένοις οὐδὲν δὲ ἕτερον ἐκ τῶν προσώπων επεισκυκλεῖ ταῖς ὑποθέσεσιν· ὅπερ ἐποίησεν ἐν τοῖς Νόμοις. * Alias CLXVII. Scripla anno 373. Μὴ διαλίπης. Multi codices non vetustissimi μὴ διαλίποις. Διοδώρῳ. Coisl. primus et Med. Θεοδώρῳ. Εἶναι. Hanc vocem addidimus ex Med., Ilarl., Coisl. primo et utroque Regio. Συγγράφοντος. lta tres vetustissimi codices. Edili γράφοντος. Επελθεῖν. Sic mss. sex pro eo quod erat in editis ἐξελθείν, vel ut in editione 2 Paris. έπεξελθεῖν. Γλυκύτητας... διαλεκτικάς. Med. et Harl. prima manu γλυκυτάτας... διαλέξεις. Συνείδε. Harl. σύνοιδε, sed secunda manu. Προσδιαλεγομένοις. Tres. codices non ve tustissimi προδιαλεγομένοις.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXXXVI. 2. Δεῖ οὖν καὶ ἡμᾶς τοὺς οὐ κατὰ φιλοτιμίαν ἐρχομένους ἐπὶ τὸ γράφειν, ἀλλ᾽ ὑποθήκας καταλιμπάνειν ὠφελίμων λόγων τῇ ἀδελφότητι προελομένους, ἐὰν μέν τι πᾶσι προκεκηρυγμένον ἐπὶ αὐθα δείᾳ τρόπου πρόσωπον ὑποβαλλώμεθα τινὰ καὶ ἀπὸ προσώπου ποιότητος παραπλέκειν τῷ λόγῳ, εἴπερ ὅλως ἐπιβάλλει ἡμῖν διαβάλλειν ἀνθρώπους, τῶν πραγμάτων ἀφεμένους Ἐὰν δὲ ἀόριστον ᾖ τὸ διαλεγόμενον, αἱ πρὸς τὰ πρόσωπα διαστάσεις τὴν μὲν συνάφειαν διακόπτουσι, πρὸς οὐδὲν δὲ πέρας χρήσιμον ἀπαντῶσι Ταῦτα εἶπον ἵνα δειχθῇ, ὅτι οὐκ εἰς κόλακος χεῖρας ἀπέστειλάς σου τοὺς πόνους, ἀλλὰ ἀδελφῷ τῷ γνησιωτάτῳ ἐκοινώνησας τῶν και μάτων. Εἶπον δὲ οὐ πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν γεγραμ μένων, ἀλλὰ πρὸς φυλακὴν τῶν μελλόντων. Πάντως γὰρ ὁ τοσαύτῃ περὶ τὸ γράφειν ἕξει καὶ σπουδῇ κεχρημένος οὐκ ἀποκνήσει γράφων· ἐπειδὴ οὐδὲ οἱ τὰς ὑποθέσεις παρέχοντες ἀπολήγουσιν. Ἡμῖν δὲ ἀρκέσει μὲν ἀναγινώσκειν τὰ ὑμέτερα· τοῦ δὲ δύνασθαι γράφειν τι τοσοῦτον ἀποδέομεν, ὅσον μικροῦ δέω λέγειν, καὶ τοῦ ὑγιαίνειν, ἢ καὶ τοῦ μετ τρίαν σχολὴν ἄγειν ἀπὸ τῶν πραγμάτων. Απέστειλα δὲ νῦν διὰ τοῦ ἀναγνώστου τὸ μεῖζον καὶ πρότερον, ἐπελθὼν αὐτὸ ὡς ἐμοὶ δυνατόν. Τὸ δὲ δεύτερον παρακατέσχον, βουλόμενος αὐτὸ μεταγράψαι, καὶ μὴ εὐπορῶν τέως τινὸς τῶν εἰς τάχος γραφόντων. Μέχρι γὰρ τοσαύτης ἦλθε πενίας τὰ ἐπίφθονα Καπ παδοκών. 2. Oportet itaque et nos, qui non gloriæ studio ad scribendum ducimur, sed documenta relinquere utilium sermonum fraternitati instituimus, si quam omnibus jam decantatam ex morum pervicacia personam subjiciamus, nonnulla etiam ex persona indole orationi attexere; si tamen nobis omnino decorum est homines vituperare, rebus omissis. Sed si indefinitæ 227 sint persona disserentes, illi adversus personas excursus intercidunt continuationem, nec ad ullum finem utilem pertingunt. Hæc eo dixi, ut exploratum sit, te non misisse labores tuos in adulatoris manus, sed cum fratre maxime ingenuo communicasse. Dixi autem non ad eorum quæ scripta sunt correctionem, sed ad eorum quæ scribentur, cautionem. Nam profecto qui tanta in scribendo facultate et diligentia utitur, non deterrebitur a scribendo; quandoquidem et qui suppeditant argumenta, minime cessant. Nobis autem satis erit vestra legere: tantum enim abest ut scribere possimus, quantum ferme dixerim, ut valeamus, aut vel modicum otium habeamus a negotiis. Remisi autem nunc per lectorem majus ac primum volumen, a me, quantum mihi licuit, perlectum. Alterum vero retinui volens describere, nec copiam hactenus habens cujusquam, qui velociter scribat. Ad tantam enim penuriam invidendæ Cappadocum res devenere. EPISTOLA CXXXVI. Morbum suum describit Basilius, queritur res ecclesiasticas dilapsas esse et proditas. Jamdudum Eusebium invisisset, nisi eum detinuisset per duos menses Eustathii diaconi morbus, ac deinde alii, qui cum Basilio erunt, ægrolassent, ac postremo ipse Basilíus. Εὐσεβίῳ, ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. 1. Ἐν οἴοις ἡμᾶς ὄντας κατέλαβεν ὁ χρηστὸς Ισαατης αὐτός σοι ἄμεινον διηγήσεται, εἰ καὶ μὴ ἀρκοῦσαν ἔχει τὴν γλῶσσαν, ὥστε τραγικῶς ἐξαγγεῖκαι τὸ ὑπεραῖρον τῶν παθῶν· τοσοῦτον ἦν τῆς ἀῤῥω στίας τὸ μέγεθος. Καὶ τὸ εἰκὸς δὲ παντὶ γνώριμον, τῷ ἐμὲ καὶ κατὰ βραχὺ ἐπισταμένῳ. Εἰ γὰρ ἐν τῇ δοκούσῃ εὐεξίᾳ τῶν ἀπεγνωσμένων πρὸς τὸ ζῆν ἀσθενέστερον διεκείμην, γινώσκειν ἔξεστι τις ἂν ἤμην ἐπὶ τῆς ἀῤῥωστίας. Καίτοιγε ἐρχῆν (δὸς γὰρ τῷ πυρετῷ συγγνώμην ἐρεσχελοῦντι), ἐπειδή μοι κατὰ φύσιν ἦν τὸ νοσεῖν, ἐν τῇ μεταβολῇ ταύτῃ τῆς ἔξεως ὑγείας μοι νῦν τὸ κράτιστον περιείναι, Υποβαλλώμεθα. Post hanc vocem editi addunt χρή, quæ vox cum perincommode posita sit, quia dei paulo ante præcessit, nec in Harl. codice reperiatur, nisi secunda manu, merito visa cat delenda. Ibidem Vat. et Coisl. secundus et duo Regii codices: χρή τινα καὶ ἀπὸ προσώπου πε ποιημένα. Αφεμένους. Ita tres vetustissimi codices cum duobus aliis. Editi immutatione prorsus inutili ἀφεμένοις. Διαστάσεις. lla Med., Coisl. uterque, Harl. prima manu et Reg. secundus. Editi διατάσεις. Απαντῶσι. Post hoc verbum editi addunt του λόγου. Sed hæc desunt in sex mss. et in prima editione Basileensi. Eusebio, episcopo Samosatorum. 1.Quo in statu deprehenderit nos vir probus Isaaces, ipse tibi melius enarrabit, licet lingua illius par non sit, ut tragice exponal quæ majorem in modum patiebar: tanta erat morbi magnitudo. Sed tamen quid verisimile sit, quisquis me vel paululum novit, perspicere potest. Nam, si dum vi debar valere, iis, quorum desperatur salus, infirmior eram, qualis in morbo fuerim cognoscere licet. Quanquam oportebat (da enim veniam febri ineptienti), cum mihi morbus secundum naturam esset, in hac habitus mutatione nunc me in præclarissima valetudine constitui. Sed quia Domini Οὐδὲ οι. Editi καὶ οἶ... οὐκ ἀπολήγουσιν. Sed sequi maluimus tres optimos et vetustissimos libros. Γράφειν τι. Voculam addidimus ex Med., Harl., Coisl. utroque et Reg. secundo Δεύτερον. Editiones Parisienses addunt καὶ μικρότερον, sed hæc in nullo codice ms. reperimus, neque etiam occurrunt in editionibus Basileensibus. Ἰσαάκης. Ita Coisl. primus, narl., Med. et Reg. primus et Bigot. alter. Editi Ἰσαάκιος. Quatuor alii mss. Ἰωσάκης. Ταύτῃ. Quatuor mss. non vetustissimi ταύτης. Μox editi παρεῖναι. Tres vetustissimi codices cum pluribus aliis περιεῖναι. Alias CCLVII. Scripta anno 373.

flagellum est, quod accessionibus pro merito nostro Αλλ' ἐπειδὴ μάστιξ τοῦ Κυρίου ἐστὶ προσθήκαις dolores intendit, in morbum ex morbo incidi, adeo ut quod inde consequitur, vel puero manifestum sit, nostrum illud integumentum necessario solutum iri; nisi forte Dei benignitas tempus nobis pro sua patientia ad penitentiam concedens, eficiat etiam nunc, ut sæpe antea, solutionem quamdam et exitum ex malis inextricabilibus. Atque hæc quidem, ut ei gratum et nobis utile, ita se habebunt. 2. Res autem ecclesiasticæ quomodo dilapsæ et proditæ sint, dum nos propriæ securitatis causa quæ ad proximum attinent negligimus, ac ne hoc quidem intelligere possumus, rebus communibus male cadentibus, privatas etiam simul perire, quid attinet vel dicere? Praesertim 228 ad te, qui cuncta longe ante prævidéns et in antecessum testatus es et declarasti, et prior ipse exsurrexisti, et alios excitasti, litteras scribens, coram accedens, quid non agens, quam vocem non emittens! Quorum quidem meminimus, ut quæque res evenit, sed inde nihil jam adjuvamur. Nunc autem, wisi mihi mea peccata obstitissent (ac primum quidem religiosissimus ac dilectissimus frater noEter Eustathius condiaconus in morbum gravem delapsus, totos me duos menses distinuit, dum diem ex die valetudinem illius exspecto: deinde qui mecum sunt omnes ægrotarunt, quorum reliquias narrabit frater Isaaces; postremio tandem G ego ipse hoc sum morbo correptus), jamdudum apud tuam præstantiam forem, non rebus communibus quidpiam afferens emolumenti, sed mihimetipsi lucrum non parvum ex tuo congressu concilians. Etenim statueram extra ecclesiastica esse tela, eo quod imparati simus adversus ea quæ struuntur ab adversariis. Servet te omnibus hominibus magna Dei manus, generosum fidei custo - dem, ac vigilantem Ecclesiarum defensorem, dignosque nos efficiat, qui tuo congressu ac collo quio ante obitum ad animarum nostrarum utilitatem potiamur. Τοῦτο. lta mss. quatuor. Editi τούτου. Dec sunt hoc loco multae voces in Med., Harl. et Coisl. primo, in quibus legitur οιχήσεται, ac statim, cteris omissis, ἐν τῇ μακροθυμία. Δεινῶν. Coisl. primus χαχῶν. Κακοπραγία. Reg. secundus et Coisl. secundus δυσπραγία. Τὸ μὲν πρῶτον. Ita mss. Editio 1 Paris. τὸ μὴ πρῶτον. Σκευωρούμενα. Harl., Paris. et Clarom. σκαιωρούμενα. Hujus loci, qui subobscurus est, ea videtur esse sententia. Non dicit Basilius sibi in votis esse iter Samosatense, ut extra tela inimicorum sit. Quomodo enim tutior fuisset in extera regione? Metuendum potius erat ne in gregem eo absente lupi irruerent; quod periculum episcopis ταῖς κατὰ τὴν ἡμετέραν ἀξίαν τὸ ἀλγεινὸν ἐπιτεί νουσα, ἀσθένειαν ἐπὶ τῇ ἀσθενείᾳ προσεκτησάμην, ὥστε τὸ ἀπὸ τούτου καὶ παιδι φανερὸν εἶναι, ὅτι πᾶσα ἀνάγκη οἰχήσεσθαι ἡμῖν τὸ ἔλυτρον τοῦτο πλὴν εἰ μή που ἄρα ἡ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπία, ἡμῖν ἐν τῇ μακροθυμίᾳ αὐτοῦ χρόνους εἰς μετάνοιαν χαριζομένη, ποιήσειε καὶ νῦν, ὡς καὶ πολλάκις προτερον, λύσιν τινὰ καὶ πόρον ἐκ τῶν ἀμηχάνων δει νῶν Ταῦτα μὲν οὖν ἕξει, ὡς αὐτῷ φίλον καὶ ἡμῖν συμφέρον. 2. Τὰ δὲ τῶν ἐκκλησιῶν όπως οίχεται καὶ προπέ ποται, ἡμῶν τῆς οἰκείας ἀσφαλείας ἕνεκεν τὰ τῶν πλησίον περιορώντων, καὶ οὐδὲ τοῦτο συνορᾷν δυνα μένων, ὅτι τῇ τοῦ κοινοῦ κακοπραγίᾳ καὶ τὸ καθ᾽ ἕκαστον συναπόλλυται, τί χρὴ καὶ λέγειν; "Αλλως τε καὶ πρὸς ἄνδρα, ὃς, πόῤῥωθεν ἕκαστα προειδώς. καὶ προδιεμαρτύρω και προεκήρυξας, καὶ αὐτός τε προεξανέστης, καὶ τοὺς λοιποὺς συνεπήγει ρας, ἐπιστέλλων, αὐτὸς παραγινόμενος, τί οὐ ποιῶν, τίνα φωνὴν οὐκ ἀφιείς! ἂν μεμνήμεθα μὲν ἐφ᾿ ἑκάστῳ τῶν ἐκβαινόντων, ὠφελούμεθα δὲ ἀπ' αὐτῶν οὐκέτι. Καὶ νῦν εἰ μὴ αἱ ἁμαρτίαι ἀντέστησαν μοι καὶ τὸ μὲν πρῶτον ὁ εὐλαβέστατος καὶ ἀγαπη τὸς ἀδελφὸς ἡμῶν Εὐστάθιος ὁ συνδιάκονος, εἰς να σον χαλεπὴν καταπεσὼν, εἰς ὅλους με δύο παρέτεινε μῆνας, ἡμέραν ἐξ ἡμέρας τὴν σωτηρίαν αὐτοῦ περιμένοντα· ἔπειτα δὲ οἱ σὺν ἐμοὶ πάντες ἠσθένησαν, ὧν τὰ μὲν καταλείμματα εξαριθμήσεται ὁ ἀδελφὸς Ισαάκης· τὸ δὲ τελευταῖον αὐτὸς ἐγὼ τῇ νόσῳ κατ εσχέθην ταύτῃ· ἐπεὶ πάλαι ἂν ἤμην παρὰ τὴν σὴν τιμιότητα, οὐκ ὄφελός τι τοῖς κοινοῖς παρεχόμενος, ἀλλ' ἐμαυτῷ μέγα κέρδος ἐκ τῆς συντυχίας σου κτώ μενος. Καὶ γὰρ ἐγνώκειν ἔξω τῶν ἐκκλησιαστικῶν γενέσθαι βελῶν διὰ τὸ ἀφύλακτον ἡμῶν πρὸς τὰ σκευωρούμενα παρὰ τῶν ἐναντίων. Σώζοι σε τῷ βίῳ παντὶ ἡ μεγάλη τοῦ Θεοῦ χείρ, τὸν γενναῖον φύλακα τῆς πίστεως, καὶ νήφοντα τῶν Ἐκκλησιῶν προστάτην· καὶ καταξιώσειεν ἡμᾶς πρὸ τῆς ἐξόδου τῆς συντυχίας σου ἐπ' ὠφελείᾳ τῶν ψυχῶν ἡμῶν. díu absentibus imminere ait pluribus locis. Rationem ergo reddit, cur colloquium et conspectum Eusebii non ad communem utilitatem, sed ad propriam profuturum speraret. Cum enim ei mutuas operas. episcopi ad communem utilitatem non traderent, imparem se videbat evertendis adversariorum consiliis, satisque magnum sibi facturus videbatur, si. sibi ipse consulens extra eorum tela esset, seque eorum subduceret furori, id quod etiam testatur supra in epistola ad Urbicium monachum. Sic animo affectus Samosatam cogitabat non communis, sed propriæ utilitatis causa. Nihil prorsus vidit in hoc loco Combefisius, qui sic interpretandum docet Putaveram esse me extra ecclesiasticorum tela, etc.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXXXVIII. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΑΖ'. EPISTOLA CXXXVII°. Busilius cum jam totum mensem aquis calidis curaretur, hac utitur excusatione, cur, Antipatro gubernacula capes sente, adesse non possit. Rogat ut judicium de quodan Palladiæ propinquæ suæ negotio in adventum suur differatur. Αντιπάτρῳ. Νῦν μοι δοκῶ μάλιστα ἐπαισθάνεσθαι τῆς ζημίας, ἣν ὑπομένω διὰ τὸ ἀῤῥωστεῖν· ὁπότε, ἀνδρὸς τοιούτου τὴν πατρίδα ἡμῶν ἐφέποντος, αὐτὸς ἀπεῖναι διὰ τὴν ἐπιμέλειαν τοῦ σώματος ἀναγκάζομαι. Μῆνα γὰρ ὅλον ἤδη προσκαθέζομαι τῇ ἐκ τῶν αὐτο φυῶς θερμῶν ὑδάτων θεραπείᾳ, ὡς δή τι όφελος ἐντεῦθεν ἔξων. Ἔοικα δὲ διακενῆς πονεῖν ἐπὶ τῆς ἐρημίας, ἢ καὶ γέλωτος τοῖς πολλοῖς ἄξιος εἶναι φαίνεσθαι, μηδὲ τῆς παροιμίας ἀκούων τῆς οὐδὲν ἀπὸ θερμῶν ὄφελος εἶναι τοῖς τεθνηκόσι λεγούσης. Διόπερ καὶ οὕτως ἔχων βούλομαι πάντα παρεὶς κατα λαβεῖν σου τὴν σεμνοπρέπειαν· ὥστε τῶν ἐν σοὶ καλῶν ἀπολαύειν, καὶ τὰ κατὰ τὸν οἶκον τὸν ἐμαυτοῦ πράγματα διὰ τῆς σῆς ὀρθότητος εὐπρεπῶς διαθέ σθαι. Ἐμὸς γάρ ἐστιν ἴδιος ὁ τῆς σεμνοτάτης μητρὸς ἡμῶν Παλλαδίας οἶκος· ἦν οὐ μόνον ἡ τοῦ γέ νους οἰκειότης ἡμῖνα συνάπτει, ἀλλὰ καὶ τὸ τοῦ τρόπου δεξιὸν ἀντὶ μητρὸς ἡμῖν εἶναι πεποίηκεν. Ἐπεὶ οὖν κεκίνηται τις ταραχή περὶ τὸν οἶκον αὐτ τῆς, ἀξιοῦμέν σου τὴν μεγαλόνοιαν μικρὸν ὑπερθέσθαι τὴν ἐξέτασιν, καὶ ἀναμεἶναι ἡμῶν τὴν παρουσίαν, οὐχ ὥστε διαφθαρῆναι τὸ δίκαιον (μυριάκις γὰρ ἂν ἀποθανεῖν ἑλοίμην, ἢ τοιαύτην αἰτῆσαι χάριν παρὰ δικαστοῦ φίλου τοῖς νόμοις καὶ τῷ δικαίῳ, ἀλλ' ὥστε ἃ οὐκ εὐπρεπές ἐμοὶ γράφειν, ταῦτα ἀπὸ στο ματος ἐπαγγέλλοντός μου μαθεῖν. Οὕτω γὰρ οὔτε αὐτὸς τῆς ἀληθείας διαμαρτήσῃ, οὔτε ἡμεῖς πεισό μεθά τι τῶν ἀβουλήτων. Δέομαι οὖν, τοῦ προσώπου ἐν ἀσφαλείᾳ ὄντος καὶ κατεχομένου παρὰ τῆς τάξεως, ἀνεπαχθῆ ταύτην χάριν καὶ ἀνεπίφθονον ἡμῖν καταθέσθαι. Nunc Antipatro. mihi videor maxime sentire damnum quod ex morbo patior, quando, tanto viro patria nostræ gubernacula capessente, ipse abesse ob curationem corporis cogor. Jam enim totum mensem aquis natura calidis curor, ut inde aliquid utilitatis accepturus. Videor autem frustra laborare in soli-- tudine, vel gliam dignus esse quem plerique rideant, ut qui ne proverbium quidem intelligam, quod mortuos calidis non juvari dicit. Quapropter, quanquam ita me habeo, prætermissis rebus omnibus, ad tuam amplitudinem proficisci volo, ut. bonis quæ in te sunt, perfruar, et domus meæ rehus, per integritatem tuam, ut par est, consu lam. Propria enim mẹa est matris nostræ colendissimæ Palladiæ domus: quam non solum generis propinquitas nobis conjungit, sed etiam morum probitas fecit, ut matris loco eam haberemus. Cum igitur tumultus quidam circa illius domum commotus sit, rogamus tuam magnanimitatem, ut paulisper disquisitionem diferas, adventumque nom strum exspectes, non ut jus corrumpatur (millies enim mori mallem, quam ejusmodi gratiam a judice 229 legum jurisque amante exposcere), sed ut ea quæ a me scribi non decet, me referente ex meo ipsius ore discas. Nam hoc pacto neque tu a veritate aberrabis, neque nos quidquam molesti patiemur. Rogo igitur, ut, cum persona in tuto posita sit atque a cohorte detineatur, banc gratiam molestia et invidia carentem nobis non deneges. EPISTOLA CXXXVIII* Morbum suum, cajus tum quinquagesimus erat dies, excusat, cur in Syriam proficisci non possit, quamvis hujus rei cupidissimus sit, ut consiliis Eusebii ad multa, quae scribere non licet, utatur. Interim nuntiat ei guid Evagrius Roma rediens proposuerit. Narrat Sebastenos detecto ulcere Eustathii ad se confugere, seque ab Iconiensibus advocari, ut episcopum illis det, mortuo Faustino. His de rebus consilium exquirit Eusebii. Εὐσεβίῳ, ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. Eusebio, episcopo Samosatorum. 1. Quo me animo putas fuisse, cum epistolam accepi pietatis tuæ? Si enim ad studium quodl mihi in epistola significasti, respiciebam, statim ut recta ad Syros convolarem, incitabar; sin autem ad corporis imbecillitatem, qua constrictus 1. Τίνα με οίει ψυχὴν ἐσχηκέναι, ὅτε τὴν ἐπιστο λὴν ἐδεξάμην τῆς θεοσεβείας σου; Εἰ μὲν γὰρ πρὸς τὴν ἐν τῷ γράμματι ἀπεῖδον διάθεσιν, εὐθὺς ὤρμων πέτεσθαι τὴν εὐθὺς Σύρων· εἰ δὲ πρὸς τὴν ἀῤῥω στίαν τοῦ σώματος, ὑφ᾽ ἧς πεπεδημένος εκείμην, ᾔσθανόμην οὐχὶ τοῦ πέτεσθαι μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῦ decumbebam, non modo id mihi deesse sentiebam, ἐπὶ τῆς κλίνης στρέφεσθαι ἐνδεῶς ἔχων. Πεντηκο στὴν γὰρ ταύτην ἡμέραν ἦγον ἐν τῇ ἀῤῥωστίᾳ, καθ' ἣν ἐπέστη ἡμῖν ὁ ἀγαπητὸς καὶ σπουδαιότατος ἀδελ φὸς ἡμῶν συνδιάκονος Ἐλπίδιος· πολλὰ μὲν τῷ πυρετῷ δαπανηθείς· ὅς, ἀπορίᾳ τῆς τρεφούσης αὐτὸν Ήδη προσκαθέζομαι. Ita Harl. et Med. cum tribus aliis. Deerat ήδη in editis, et legebatur προσο καθέσομαι. Θερμῶν. Deest ea vox in codicibus Med et Coisl. primo. Sed cum illud, αὐτοφυῶν θερμών, quod est in aliis mss. et editis, vitiosum sit, legere ut volare possem, sed etiam ut me in lecto convertere. Nam quinquagesimum hunc diem agebam in infirmitate, cum advenit nobis dilectus ac optimus frater noster condiaconus Elpidius. Multum quidem febre eram confectus: quæ nutriente manon dubitavi αὐτοφυῶς, ut in epistola sequenti ad Eusebium, omnibus codicibus mss. et editis consentientibus, legitur. Alias CCCLXVI. Scripta anno 373. Alias Vill.Scripla anno 373.

teria destituta, et in arida hac carne velut in ὕλης, τῇ ξηρᾷ ταύτῃ σαρκί, οἷον θρυαλλίδι κεκαυexusto quodam ellychnio circumvoluta, marcorein μένη περιειλούμενος, μαρασμόν καὶ χρονία. ac longam aegritudinem peperit. Deinde vero anti- ἐπήγαγεν ἀῤῥωστίαν· τὰ δὲ ἐφεξῆς, ἡ ἀρχαία πλη qua mea plaga, jecur illud accedens, exclusit me γή μου, τὸ ἦπαρ τοῦτο διαδεξάμενον, ἀπέκλεισε μέν a cibis, expulit ab oculis somnum, et in confiniis με τῶν σιτίων, ἀπεδίωξε δὲ τῶν ὀμμάτων τὸν ὕπνον, detinuit vitæ ac mortis, tantum vivere sinens, ἐν μεθορίοις δὲ κατέσχε ζωῆς καὶ θανάτου, τοσοῦτον quantum opus erat ad sentiendos dolores, quibus ζῆν ἐπιτρέπον ὅσον τῶν ἀπ' αὐτοῦ δυσχερῶν me exstimulabat. Quare et aquis usus sum natura ἐπαισθάνεσθαι. "Ωστε καὶ ὕδασιν ἐχρησάμην αὐτοcalidis, et nonnulla a medicis remedia accepi. Om- φυῶς θερμοῖς, καί τινας παρ' ἰατρῶν ἐπιμελείας nia autem superavit ingens illud malum, quod κατεδεξάμην. "Απαντα δὲ ἤλεγξε τὸ νεανικὸν τοῦτο quidem, si adsit consuetudo, forte alius perferat, κακόν· δ, τοῦ μὲν ἔθους παρόντος, κἂν ἄλλος ἐνέγε subito autem inflictum nullus adeo adamantinus ut κοι ἀμελετήτως δὲ προσπεσόντος, οὐδεὶς οὕτως sustineat. quo diu vexatus, nunquam tantum ἀδαμάντινος ὥστε ἀντισχεῖν. ὑφ' οὗ πολὺν ὀχληθεὶς dolui, quantum nunc ab eo impeditus, quominus χρόνον, οὐδέποτε οὕτως ἡνιάθην, ὅσον νῦν, ἐμποδι in sincera tuæ dilectionis congressum colloquium- σθεὶς παρ' αὐτοῦ πρὸς τὴν συντυχίαν τῆς ἀληθινῆς que veniam. Quali enim sim animi voluptate pri- ἀγάπης σου. Οἷας γὰρ ἀπεστερήθημεν θυμηvatus, novi et ipse, etsi extremo digilo dulcissiδίας, οἶδα καὶ αὐτὸς, εἰ καὶ ἄκρῳ δακτύλῳ τοῦ γλυ mum Ecclesiæ vestræ mel anno præterito degustavi. κυτάτου μέλιτος τῆς παρ' ὑμῖν Ἐκκλησίας απεγευ σάμην πέρυσιν. 2. Mihi autem et ob aua necessaria negotia opus erat, tuam ut pietatem convenirem, ac de multis communicarem, et multa discerem. Neque enim licet lic veram charitatem deprehendere. Quod si quis etiam omnino amantem inveniat, tamen nemo est, qui possit æque ac perfecta tua prudentia atque experientia, quam ex multis pro Ecclesiis laboribus consecutus es, consilium nobis de rebus propositis dare. Ac cætera quidem scribere non licet: quæ vero vel proferre tutum sit, hæc sunt. Presbyter Evagrius, Pompeiani Antiochensis filius, qui 230 quondam in Occidentem cum beato Eusebio profectus fuerat, rediit nunc Roma, petens a nobis epistolam, ad verbum ipsa illa quæ ab eis scripta sunt, continentem (nostra autem nobis retro retulit, ut viris illic accuratioribus non placentia), ac legationem aliquam per viros fide dignos celeriter mitti, ut speciosam illi occasionem babeant nos invisendi. Qui Sebastiæ idem ac nos sentiunt, occulto pravæ opinionis Eustathii ulcere detecto, aliquam a nobis ecclesiasticam sollicitudinem exposcunt. Iconium civitas est Pisidiæ, olim quidem post primam maxima, nunc vero et ipsa præsidet ei parti, quæ ex diversis segmentis comΜαρασμόν. lta Harl. et Med. Editi μερασμώδη. Coisl. primus et Reg. secundus μαρασμώδη. Ἐπιτρέπον. Ita mss., melius quam editi επιτρέπων. Ενέγκοι. lta mss. octo. Editio Hagan. ἐνέγκος. Alis ἤνεγκεν. Απεστερήθημεν. Sic duo antiquissimi com dices 'Harl. et Coisl. primus. Editi ἀπεστερήθην. Paulo post quatuor codices recentiores απεγευσά μεθα. Εἰς ταυτόν. Harl. εἰς ταυτό. Paulo post editi Καὶ γὰρ οὐδέν. Sex mss. et editio Hagan. ut in textu. Εύροι. Sic tres vetustissimi codices. Editi εὕρη. Μακαρίῳ. Quatuor codices non vetustissimi addunt ανδρί. Paulo post editio Basileensis secunda et Parisienses τει κατεπείγεσθαι. Septem mss. et vetustiores editiones ut in textu. Qui contextum 2. Ἐγὼ δὲ καὶ ἄλλων ἀναγκαίων ένεκεν πραγμάτ των ἐδεόμην εἰς ταυτόν γενέσθαι τῇ θεοσεβεία σου, καὶ περὶ πολλῶν μὲν ἀνεμοινώσασθαι, πολλά δὲ μαθεῖν. Καὶ γὰρ οὐδέ ἐστιν ἐνταῦθα οὐδὲ ἀγάπης ἀληθινῆς ἐπιτυχεῖν. Ὅταν δὲ καὶ πάνυ τις ἀγα πῶντα εὕροι οὐκ ἔστιν ὁ δυνάμενος παραπλη σίως τῇ τελείᾳ σου φρονήσει καὶ τῇ ἐμπειρίᾳ, ἣν ἐκ πολλῶν τῶν περὶ τὰς ἐκκλησίας συνελέξω χαμά των, δοῦναι γνώμην ἡμῖν περὶ τῶν προκειμένων. Τὰ μὲν οὖν ἄλλα οὐκ ἐνῆν γράφειν· ἃ δ᾽ οὖν καὶ ἐξενεγκεῖν ἀσφαλὲς, ταῦτά ἐστιν. Ο πρεσβύτερος Εὐάγριος, ὁ υἱὸς Πομπηϊανοῦ τοῦ Ἀντιοχέως, ὁ συν απάρας ποτὲ ἐπὶ τὴν δύσιν τῷ μακαρίῳ (59') Εὐσεβί ἐπανῆκε νῦν ἐκ τῆς Ῥώμης, ἀπαιτῶν ἡμᾶς ἐπιστο λὴν, αὐτὰ τὰ παρ' ἐκείνων γεγραμμένα ἔχουσαν αυτ τολεξεί (ἀνεκόμισε δὲ ἡμῖν εἰς του πίσω τὰ παρ' ἡμῶν, ὡς οὐκ ἀρέσαντα τοῖς ἀκριβεστέροις τῶν ἐκεῖ, καὶ πρεσβείαν τινὰ δι' ἀνδρῶν ἀξιολόγων ήδη κατεπείγε σθαι, ὑπὲρ τοῦ εὐπρόσωπον ἔχειν ἀφορμὴν τοὺς ἄν δρας τῆς ἐπισκέψεως ἡμῶν. Οἱ κατὰ Σεβάστειαν τὰ ἡμέτερα φρονοῦντες, Εὐσταθίου τὸ ὕπουλον τῆς κα κοδοξίας ἕλκος ἀπογυμνώσαντες, ἀπαιτοῦσί τινα παρ ἡμῶν ἐκκλησιαστικὴν ἐπιμέλειαν. Ικόνιον πόλις ἐστὶ τῆς Πισιδίας, τὸ μὲν παλαιὸν μετὰ τὴν μεγίστην emendare voluerunt, cum minus animadvertèrent illud ἤδη ἐπείγεσθαι referri ad verbum απαιτῶν quod præcedit, posuerunt fet pro 4ồn. Lucem attulimus ope parenthesis. Vide Addenda. Εκκλησιαστικήν. Editio Parisiensis addit αὐτῶν, quæ vox melius et elegantius deest in aliis editionibus et mss. Perspicimus ex epistola 151, multos Sebastiæ a comniunione Eustathii secessisse. Hi ad Basilium, ut primatum in has regiones habentem, confugerunt. Cura autem ecclesiastica, quam a Basilio petunt, interdum eo spectat, nt pulso episcopo alius ordinetur; velut cum Xystus III, epist. 1, p. 1235, minatur episcopis baresi faventibus: Ecclesiarum ab ipsis occupatarum curam fore, si non ipsi sibi consuluerint. At Sebasteni non videntur id petiisse; neque enim sub Valente fieri potuisset; sed Basilio regendos se ac gubernandos, ut episcopo carentes, commisisse.

EPISTOLARUM CLASSIS 11. EPIST. CXXXIX. ἡ πρώτη, νῦν δὲ καὶ αὐτὴ προκάθηται μέρους, posita, propriae provinciæ sortita est gubernatioδ, ἐκ διαφόρων τμημάτων συναχθέν, ἐπαρχίας ἰδίας nem. Ipsa et nos invitat, ut se invisamus, ut epiοἰκονομίαν ἐδέξατο. Αὕτη καλεῖ καὶ ἡμᾶς εἰς scopum ei demus. Mortuus est enim Faustinus. An ἐπίσκεψιν, ὥστε αὐτῇ δοῦναι ἐπίσκοπον. Τετελευτή- igitur ordinationes peregrinas oporteat non detreκει γὰρ ὁ Φαυστίνος. Εἰ οὖν δεῖ μὴ κατοκνεῖν τὰς clare, qualemque oporteat dare Sebastenis responὑπερορίους χειροτονίας, καὶ ποίαν τινὰ χρὴ δοῦναι sionem, et quomodo erga Evagrii consilia affici τοῖς Σεβαστηνοῖς ἀπόκρισιν, καὶ πῶς πρὸς τὰς τοῦ par sit, edoceri ipse per me volebam, conveniens Εὐαγρίου διατεθῆναι γνώμας· ἐδεόμην διδαχθῆναι tuam præstantiam: quibus omnibus præsens me αὐτὸς δι' ἐμαυτοῦ συντυχών τῇ τιμιότητί σου, ὧν infirmitas privavit. Si quem ergo nactus fueris cito πάντων ἀπεστερήθην διὰ τὴν παροῦσαν ἀσθέ ad nos venientem, dignare de omnibus mihi reγειαν. Ἐὰν μὲν οὖν ᾗ τινος ἐπιτυχεῖν ταχέως πρὸς sponsa mittere: sin minus, precare in mentem ἡμᾶς ἀφικνουμένου, καταξίωσον περὶ πάντων ἀποστεί mihi veniat quod fuerit Deo acceptum. In conventu λαί μοι τὰς ἀποκρίσεις· εἰ δὲ μή, εὔξαι ἐλθεῖν ἐπὶ νοῦν autem mentionem nostri jube fieri, et ipse quoque μοι, ὅπερ ευάρεστον ᾗ τῷ Κυρίῳ. Ἐν δὲ τῇ συνόδῳ precare pro nobis, et populum tibi adjunge, ut reμνήμην ἡμῶν κέλευσον γενέσθαι, καὶ αὐτὸς δὲ πρόσ- liquos dies aut horas peregrinationis nostræ ser ευξαι ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ τὸν λαὸν συμπαραλαβε ίνα vire, ut Domino gratum est, nobis donetur. τὰς λειπομένας ἡμέρας ἡ ὥρας τῆς παροικίας ἡμῶν καταξιωθῶμεν δουλεῦσαι, ὡς ἔστιν εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ. EPISTOLA CXXXIX*. Alexandrinos oblata occasione Eugenii monachi consolatur Basilius, et ad constantiam gravissima persecutione vexatos hortatur. Libenter eos inviseret, nisi morbo et luporum metu abesse prohiberetur Τοῖς ᾿Αλεξανδρεῦσιν 1. μᾶς μὲν ἡ ἀκοὴ τῶν γεγενημένων κατά τε την ᾿Αλεξάνδρειαν καὶ τὴν λοιπὴν Αἴγυπτον διωγμῶν πάλαι κατέλαβε, καὶ διέθηκε τὰς ψυχὰς, ὡς εἰκὸς ἦν. Ἐλογισάμεθα γὰρ τὸ ἔντεχνον τοῦ διαβολικοῦ που λέμου· ὅς, ἐπειδὴ εἶδεν ἐν τοῖς παρὰ τῶν ἐχθρῶν διωγμοίς πληθυνομένην τὴν Ἐκκλησίαν καὶ μᾶλλον θάλλουσαν, μετέστρεψεν ἑαυτοῦ τὴν βουλὴν καὶ οὐκέτι ἐκ τοῦ προφανοῦς πολεμεῖ, ἀλνὰ κεκρυμμένα ἡμῖν τὰ ἔνεδρα τίθησι, καλύπτων αὐτοῦ τὴν ἐπιβουλὴν διὰ τοῦ ὀνόματος 8 περιφέρουσιν, ἵνα καὶ πάθωμεν τὰ αὐτὰ τοῖς πατράσιν ἡμῶν, καὶ μὴ δόξωμεν πάσχειν ὑπὲρ Χριστοῦ, διὰ τὸ Χριστιανῶν ὄνομα ἔχειν καὶ τοὺς διώκοντας. Ταῦτα λογιζόμενοι πολύν χρόνον ἐκαθέσθημεν, ἐπὶ τῇ ἀγω γελίᾳ τῶν γεγενημένων έκπεπληγμένοι. Καὶ γὰρ τῷ ὄντι ἤχησαν ἡμῶν ἀμφότερα τὰ ὦτα, μα θόντα τὴν ἀναιδῆ καὶ μισάνθρωπον αἵρεσιν τῶν διωξάντων ὑμᾶς· ὅτι οὐχ ἡλικίαν ἡδέσθησαν, οὐ τοὺς Προκάθηται. Tres mss. non veustissimi πρώτη κάθηται. Καλεῖ. Harl. et Coisl. primus κεκλήκει. Med. κεκίνηκεν. ἂν πάντων. Harl. prima manu et Med. ὡς πάντων. Συμπαράλαβε. Rogat Eusebium Basilius, ut præter consuetas orationes unam aliquam pro se indicat, et populo ipse praeat; velut cum Aibanasius dicebat: Precemur pro salute religiosissimi imperatoris Constantii: statimque populus una voce acclamavit: Christe, auxiliare Constantio. (Apol. ad Constant., n. 10.) Fiebant interdum ejusmodi extra ordinem preces. Audierat Joannes Hierosolymitanus S. Epiphanium sic pro eo in sacrificiis solitum precari: Domine, prasta Joanni ut recte credal. Fatetur Epiphanius in epistola ad eumdem Joannem se corde quidem sic semper orasse; sed negat se ejus. nodi preces in alienas aures protulisse; sed tantummodo in completa oratione secundum ritum mysteriorum et pro omnibus et pro Joanne quoque dicere: Custodi`illum, qui prædicat veritatem, vel. Alexandrinis. 1. Ad nos quidem jamdudum persecutionum, quæ Alexandriæ ac in reliqua Ægypto factæ sunL, rumor ac fama pervenit, atque, ut par erat,animos nostros affecit. Perspeximus enim astutiam belli diabolici, qui, ubi vidit in hostium persecutionibus multiplicari Ecclesiam ac magis forere, mutavit suum ipsius consilium, nec jam aperte belum gerit, sed occultas nobis insidias struit, obtegens callidam nocendi voluntatem nomine quod circumferunt, 281 ut et patiamur eadem quæ patres nostri, nec videamur pati pro Christo, eo quod Christianorum nomen habeant et ipsi persecutores. Hæc considerantes diu sedimus, nuntio rerum gestarum obstupefacti. Revera namque insonuerunt utræque nostræ aures, cum didicimus impudentem atque inhumanam hæresim persecutorum vestrorum, qui non ætatem reveriti sunt, non labores vitæ pie actæ, non amorem populorum; imo vero certe ita: Tu prasta, Domine, ut ille verbum prædicet veritatis. Non videtur Epiphanius ante has preces populum admonuisse. At Basilius rogat Eusebium ut id non omittat. Ὃς, ἐπειδή. la vetustissimi duo codices Med. et Coisl. In Harlæano non exstat haec epistola. Editi πῶς, ἐπειδή Τῶν ἐχθρῶν. Vaticanus et quatuor alii codices habent τῶν ἐθνῶν, in gentium persecutionibus. Sed tamen quia Medicæus codex et Coisl. primus retinent vulgatam lectionem, quæ sua sponte vitiosa non est, nihil mutandum existimavi. Εαυτοῦ τὴν βουλήν. lta sex mss. pro eo quod erat in editis αὐτοῦ τὴν ἐπιβουλήν. Habet etiain Vaticanus codex αὐτοῦ τὴν βουλήν. Paulo post Coisl. primus κεκρυμμένας τὰς ἐνέδρας. Ibidem Coisl. se cundus et tres Regii καλύπτων αὐτῶν. Γεγενημένων. Coisl. secundus et tres Regii γενομένων. Paulo post editi τὰ ὦτα, μαθόντων. Med. et Coisl. primus ut in textu. Alias LXXI. Scripta anno 373.

cruciarunt corpora, affeceruntque ignominia, et in ἐν τῇ πολιτείπ καμάτους, οὐ λαῶν ἀγάπην· exsilium ejecerunt, et quorum bona invenire potuerunt, ea diripuere: neque hominum veriti improbationeni, neque horrendam justi Judicis reniunerationem prævidentes. Hæc nos perculserunt, et propemodum mente emoverunt. Ad has autem cogitationes illa etiam accessit: Num Dominus Ecclesias suas reliquit? num novissima hora est, et defectio per hæc ingreditur, ut reveletur tandem iniquus ille, filius perditionis qui adversatur, el effertur adversus omnem qui dicitur Deus aut numen "? 2. Sed tamen sive temporaria est ista tentatio, ferte illam, boni Christi athleta: sive etiam res summo interitui traditæ sunt, animo ne concidamus ob præsentia, sed exspectemus e cœlis revelationem, et adventum magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi. Etenim, si creatura omnis dissolvetur, et transmutabitur mundi hujus figura, quid mirum est nos quoque, qui rerum creatarum pars sumus, cominunibus malis affici, ac tradi afNictionibus, quas pro virium nostrarum modulo infligit nobis justus Judex, non tentari nos sinens supra id quod possumus, sed dans una cum tentatione exitum, ut perferre possimus? Exspectant vos, fratres, martyrum coronæ; parati sunt confessorum chori manus vobis porrigere, inque sum numerum recipere. Memineritis veterumn sanctorum, quorum nemo deliciis inserviens, aut addulationibus delinitus, coronas patientiæ consecutus est; sed omnes, per inagnas afflictationes quasi per ignem tentati, experimentuin sui dederunt. Alii enim ludibriis et fagris probati sunt, alii dissecti sunt, alii denique occisione gladii occubuerunt. Hæ sunt gloriationes sanctorum. Beatus qui dignus habetur qui patiatur pro Christo. Beatior qui majora patitur, quandoquidem afflictiones temporis præsentis dignæ non sunt quæ comparentur cum gloria quæ deinceps revelabitur in nobis ". ἀλλὰ καὶ ἡκίσαντο τὰ σώματα, καὶ ἡτίμωσαν, καὶ ἐξορίαις παρέδωκαν, καὶ διήρπασαν τὰς ὑπάρξεις ὧν εὑρεῖν δυνήθησαν· οὔτε τὴν παρὰ ἀνθρώπων κατάγνωσιν ἐντρεπόμενοι, οὔτε τὴν φοβεράν τοῦ δικαίου Κριτοῦ ἀνταπόδοσιν προορώμενοι. Ταῦτα ἡμᾶς ἐξέπληξε, καὶ μικροῦ ἔξω ἐποίησε τῶν λο γισμῶν. Συνεισῆλθε δὲ τούτοις τοῖς διαλογισμοῖς κά κείνη ἡ ἔννοια· 'Αρα μὴ ἐγκατέλιπεν ἑαυτοῦ τὰς Ἐκκλησίας παντελῶς ὁ Κύριος; ἄρα μὴ ἐσχάτη ὥρα ἐστὶ, καὶ ἡ ἀποστασία διὰ τούτων λαμβάνει τὴν εἴσοδον, ἵνα λοιπὸν ἀποκαλυφθῇ ὁ ἄνομος, ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας, ὁ ἀντικείμενος, καὶ ὑπεραιρό μενος ἐπὶ πάντα λεγόμενον Θεὸν ἢ σέβασμα; 2. Πλὴν εἴτε πρόσκαιρός ἐστιν ὁ πειρασμός, βαστάσατε αὐτὸν, οἱ καλοὶ τοῦ Χριστοῦ ἀγωνισταί· εἴτε καὶ τῇ παντελεῖ φθορᾷ τὰ πράγματα παραδίδο ται μὴ ἀκηδιάσωμεν πρὸς τὰ παρόντα, ἀλλ᾽ ἀναμείνωμεν τὴν ἐξ οὐρανῶν ἀποκάλυψιν καὶ ἐπι φάνειαν τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Εἰ γὰρ πᾶσα ἡ κτίσις λυθήσεται, καὶ μεταποιηθήσεται τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου, τί θαυμαστὸν καὶ ἡμᾶς, μέρος ὄντας τῆς κτίσεως, πα θεῖν τὰ κοινὰ πάθη, καὶ παραδοθῆναι θλίψεσιν, α; κατὰ τὸ μέτρον τῆς δυνάμεως ἡμῶν επάγει ἡμῖν ὁ δίκαιος Κριτής, οὐκ ἐῶν ἡμᾶς πειρασθῆναι ὑπὲρ ὁ δυνάμεθα, ἀλλὰ διδοὺς σὺν τῷ πειρασμῷ καὶ τὴν ἔκβασιν, τοῦ δυνηθῆναι ὑπενεγκεῖν; 'Αναμένου σιν ὑμᾶς, ἀδελφοί, οἱ τῶν μαρτύρων στέφανοι· ἕτοιμοί εἰσιν οἱ χοροὶ τῶν ὁμολογητών προτείναι ὑμῖν τὰς χεῖρας, καὶ ὑποδέξασθαι ὑμᾶς εἰς τὸν ἴδιον ἀριθμόν. Μνήσθητε τῶν πάλαι ἁγίων, ὅτι οὐδεὶς τρι φῶν, οὐδὲ κολακευόμενος τῶν στεφάνων τῆς ὑπομονῆς ἠξιώθη· ἀλλὰ πάντες, διά μεγάλων θλί ψεων πυρωθέντες τὸ δοκίμιον ἐπεδείξαντο. Οἱ μὲν γὰρ ἐμπαιγμῶν καὶ μαστίγων πεῖραν ἔλαβον, ἄλλοι δὲ ἐπρίσθησαν, οἱ δὲ ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον. Ταῦτά ἐστι τὰ σεμνολογήματα τῶν ἁγίων. Μακάριος ὁ καταξιωθεὶς τῶν ὑπὲρ Χριστού παθημά των. Μακαριώτερος δὲ ὁ πλεονάσας ἐν τοῖς παθήμασι· διότι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς. ε: ][ Thess. 11, 4. 33 1 Cor. x, 13. *³ Hebr. x1, 35-37. * Rom. viii, 18. Πολιτεία. Ita Med. et Coisl. uterque cum duobus Regiis. Edd. πολιᾷ, labores in canitie.Non omnino displicet vulgata scriptura: confirmari enim posset ex epistola Petri Alexandrini apud Theodoretum, Mist., lib. iv, c. 22, ex qua discimus Arianorum furorem in novemdecim presbyteros et diaconos, quorum nonnulli octogesimum annum excesserant, exarsisse. Sed præferenda videtur codicum mss. auctoritas. His enim verbis, non ætatem reveriti sunt, satis indicavit Basilius nefaria hæreticorum facinora in senes et pueros; nam ne pueris quidem pepercerunt. Quamobrem legendum duximus ἐν τῇ πολιτείᾳ, labores vita pie instituta, id est, vitæ monastica sanctitatem. Ex iis enim qui custodia mancipati, verberati, lacerati, torti, ad Phennensia et Proconnesia metalla damnati sunt, plerosque momachos fuisse docet epistola modo citata. Non dissimalabo τοὺς ἐν τῇ πολιτείᾳ καμάτους, de laboribus in reipublicæ administratione susceptis intelligi posse; sed magis placet prima interpretatio. Κατάγνωσιν. Med. et Coisl. 4 κατάκρισιν. Παραδίδοται. lta Med. et Coisl. primus cum pluribus aliis. Editi παραδίδονται. Ημών. Ita miss. Editio prima Paris. ἡμᾶς. In vetustioribus deest. Paulo post editio 1 Paris. δυνηθῆναι ἡμῶν, secunda δυνηθῆναι ἡμᾶς. Deest ultima vox in quatuor mss. Med. et Coisl. primo et duobus Regiis et antiquis editionibus. Οὐδὲ κολακευόμενος. Ita Med. et Coisl. primus cum pluribus aliis. Editi οὐ κολακευόμενος. δε cunda Paris. ή κολακευόμενος. Πυρωθέντες. Ita Coisl. uterque cum tribus Regiis. Editio Hagan. πορωθέντες. Basil. et Paris. πορευθέντες. Ibidem Reg. secundus ὑπεδέξαντο, αε ceperunt. "Αλλοι δέ, etc. Sic Vat. et Coisl. secundus cum tribus Regiis. Editi ἄλλοι δὲ ἐπειράσθησαν· τρίσθησαν, ἐν φόνῳ. Αποκαλυφθῆναι. Quatuor rass. ἀποκαλύπτε σθαι. Μox in tribus legitur αὐτῷ μοι, et infra in quatuor δύνασθαι μεταβαίνειν.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXL. 3. Εἰ μὲν οὖν ἦν δυνατὸν αὐτόν με παραγενέσθαι, οὐδὲν ἂν προετίμησα τῆς συντυχίας ὑμῶν· ὥστε καὶ ἰδεῖν τοὺς ἀθλητὰς τοῦ Χριστοῦ, καὶ περιπτύξασθαι, καὶ κοινωνῆσαι τῶν προσευχῶν καὶ τῶν πνευματι κῶν ἐν ὑμῖν χαρισμάτων· ἐπειδὴ δὲ τὸ σῶμά μοι λοιπὸν ὑπὸ χρονίας νόσου κατανάλωται, ὡς μηδὲ ἀπὸ τῆς κλίνης δύνασθαί με καταβαίνειν, καὶ οἱ ἐφεδρεύοντες ἡμῖν πολλοὶ, ὡς λύκοι άρπαγες, ἐπισ τηροῦντες καιρὸν, πότε δυνηθῶσι διαρπάσαι τὰ πρό βατα τοῦ Χριστοῦ, ἀναγκαίως ἐπὶ τὴν διὰ τοῦ γράμματος ἐπίσκεψιν ἦλθον· παρακαλῶν προηγουμένως μὲν ἐκτενεῖς τὰς ὑπὲρ ἐμοῦ ποιεῖσθαι ὑμᾶς δεήσεις, ἵνα καταξιωθῶ τὰς γοῦν λειπομένας ἡμέρας ἢ ώρας δουλεῦσαι τῷ Κυρίῳ κατὰ τὸ Εὐαγγέ‐ λιον τῆς βασιλείας· ἔπειτα καὶ συγγνώμην ἔχειν μου τῇ ἀπολείψει καὶ τῇ βραδυτήτι ταύτῃ τῶν γραμμάτων. Μόλις γὰρ εὐπορήσαμεν ἀνθρώπου, τοῦ δυνατ μένου ἐξυπηρετήσασθαι ἡμῶν τῇ ἐπιθυμίᾳ. Λέγομεν δὲ τὸν υἱὸν ἡμῶν Εὐγένιον τὸν μονάζοντα· δι᾿ οὗ παρακαλῶ εὔξασθαι ὑπὲρ ἡμῶν καὶ τῆς Ἐκκλησίας πάσης, καὶ ἀντιγράψαι ἡμῖν τὰ περὶ ὑμῶν, ἵνα γνόντες εὐθυμότερον διατεθῶμεν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜ'. 232 5. Quod si deri posset, ut ad vos ipse proficiscerer, nibil prætulissem congressui vestro, ut et Christi athletas viderem amplectererque, et precum, ac donorum spiritualium, quæ in vobis sunt, particeps fierem. Sed quia corpus meum jam diuturno morbo confectum est, adeo ut ne e lecto quidem possim descendere; et quia multi nobis insidiantur, instar luporum rapacium, occasionem observantes, si quando Christi oves rapere possint, necessario vos per litteras invisere constitui: adhortans vos, primum quidem, ut intente precemini pro me, ut dignus fiam, qui reliquos saltem dies aut horas Domnino secundumn regni Evangelium serviam; deinde vero ut etiam ignoscatis absentiæ meæ et huic litterarum dilationi ac morz. Vix enim copiam babuimus hominis, qui nostro desiderio posset subservire. Dico autem filium nostrum Eugenium monachum, per quem obsecro vos, ut pro nobis ac universa Ecclesia orelis, ac nobis rescribatis de rebus vestris. ut his cognitis lætiores efficiamur. EPISTOLA CXL'. Antiochenos Basilius ob corporis debilitatem invisere non potest, sed eos per lillerus in ærumnis consolatur et ad patientiam hortatur. Apponit fidem Nicænam, mentis suæ ſelus tradere non audens; addilque Pneumatomachive excommunicandos. Τῇ Ἀντιοχέων Εκκλησία. 1. Τις δώσει μοι πτέρυγας, ὡσεὶ περιστερᾶς; καὶ πετασθήσομαι πρὸς ὑμᾶς, καὶ καταπαύσω τὸν πόθον ἐν ἔχω ἐπὶ τῇ συντυχίᾳ τῆς ὑμετέρας ἀγάπης. Νυνὶ δὲ οὐχὶ πτερύγων ἐνδεῶς ἔχω μόνον, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ σώματος, πάλαι μέν μοι ὑπὸ μακρᾶς τῆς ἀρρωστίας πεπονηκότος, νῦν δὲ ὑπὸ τῶν συνεχῶν θλίψεων παντελώς συντετριμμένου. Τίς γὰρ οὕτως ἀδαμάντινος τὴν ψυχήν, τίς οὕτω παντελῶς ἀσυμπαθὴς καὶ ἀνήμερος, ὡς ἀκούων τοῦ πανταχόθεν ἡμᾶς προσβάλλοντος στεναγμοῦ, οἷον ἀπό τινος χοροῦ κατηφοῦς κοινόν τινα θρήνον καὶ σύμφωνον προσηγοῦντος, μὴ οὐχὶ παθεῖν τὴν ψυχήν, καὶ κατακαμφθῆναι εἰς γῆν, καὶ ταῖς ἀμηχάνοις ταύταις μερίμναις παντελῶς ἐκτακῆναι; ᾿Αλλὰ δυσ νατὸς ὁ ἅγιος Θεός δοῦναί τινα λύσιν τῶν ἀμηχάνων, καὶ χαρίσασθαι ἡμῖν τινα τῶν μακρῶν πόνων ἀναπνοήν. Ὥστε καὶ ὑμᾶς τὴν αὐτὴν ἔχειν ἀξιῶ παράκλησιν, καὶ τῇ ἐλπίδι τῆς παρακλήσεως χαί ροντας ὑμᾶς τὸ παρὸν ἀλγεινὸν τῶν θλίψεων ὑπομένειν. Εἴτε γὰρ ἁμαρτημάτων ἀποτίννυμεν δίκας, ἱκαναὶ αἱ μάστιγες πρὸς παραίτησιν (79, λοιπὸν τῆς ἐφ' ἡμῖν ὀργῆς τοῦ Θεοῦ· εἴτε εἰς τοὺς ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἀγῶνας διὰ τῶν πειρασμῶν τούτων και κλήμεθα δίκαιος ὁ ἀθλοθέτης μὴ ἐἶσαι ἡμᾶς πειρασθῆναι ὑπὲρ ὁ δυνάμεθα ὑπενεγκεῖν· ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῖς προπεπονημένοις ἀποδοῦναι ἡμῖν τὸν τῆς ὑποst Psal. Liv, 7. Πετασθήσομαι. Unus Regius coder a Comnbefisio citatus πετανθήσομαι. Ημᾶς. Reg. secundus et Coisl. secundus ἡμῖν. Πρὸς παραίτησιν. lta sex mss. Editi πρὸς PATROL, GB. XXXII. η Ecclesia Antiochenæ. 4. Quis dabit mihi alas, sicut columba! et vo labo su ad vos, ac explebo meum congrediendi cum vestra charitate desiderium. Nunc autem non solum alæ mihi desunt, sed ipsum etiam corpus, dudum quidem mili longa gritudine debilitatum, nunc vero molestiis continuis penitus attritum. Quis enim animo ita adamantino, quis ita commiserationis omnis ac mansuetudinis expers, ut audiens gemitum undique aures nostras ferientem, velut ex tristi quodam choro communem quamdam ac consonam lamentationem edente, non animo doleat, non humi procumbat, et non penitus inextricabilibus his curis tabescat? Sed Deus sanctus potest nos ex iis quæ inextricabilia sunt solvere, et aliquam nobis ex diutiuis laboribus respirationem largiri. Quare et vos idem volo solatium habere, ac spe consolationis gaudentes præsentem affictionum dolorem perferre. Sive enim peccatorum solvimus pœnas, sufficiunt flagella ad avertendam deinceps Dei in nos iram; sive ad sustinenda pro piétate certamina`his tentationibus vocamur, justus est certaminum arbiter, ut non sinat tentari nos ultra quam ferre possumus: sed nobis reddat pro toleratis jam labor.bus, patientiæ et spei in ipsum nostrae coronam. Itaque ne defatigemur, obeundis pro pietate certaminibus, παρέκτισιν. Κεκλήμεθα. Sic Med. et Coisl. primus cum aliis quatuor. Bilili βεβαιούμεθα, confrman.ar Alias LX. Scripla anno 373.

5. BASILIA MAGNI neque per desperationem labores jam a nobis & μονῆς καὶ τῆς εἰς αὐτὸν ἐλπίδος στέφανον. Μὴ οὖν exantlatos projiciamus Non enim una res fortiter gesta, neque brevis labor constantiam animi declarat: sed qui 233 corda nostra probat, vult ut longa et prolixa probatione coronam justitiae consequamur. Solum infractus servetur animus noster, inconcussum custodiatur fi.lei in Christum firmamentum, et veniet cito adjutor noster: veniet, et non tardabil. Exspecta enim tribulationem super tribulationem, spem super spem: adhuc parum, adhuc parum. Sic novit recreare promissione futuri alumnos suos Spiritus sanctus. Spes enim past afflictiones, nec longe absunt que sperantur. Nam etiamsi quis totam dicat humanam vitam, brevissimum est omnino spatium, si conferatur cum infinito illo sæculo, quod in spe repositum est. ἀποκάμωμεν ἐναθλούντες εἰς τοὺς ὑπὲρ τῆς εὐσε βείας ἀγῶνας, μηδὲ δι' ἀνελπιστίας τὰ πονηθέντα ἡμῖν προώμεθα. Οὐ γὰρ μία πρᾶξις ἀνδρείας, οὐδὲ βραχὺς πόνος τὸ τῆς ψυχῆς καρτερὸν διαδείκνυσιν· ἀλλ' ὁ δοκιμάζων ἡμῶν τὰς καρδίας διὰ μακράς καὶ παρατεταμένης της δοκιμασίας βούλεται ἡμᾶς τῆς δικαιοσύνης στεφανίτας ἀποδειχθήναι (81. Μόν νον ἀνένδοτον φυλασσέσθω τὸ φρόνημα ἡμῶν, ἅσει - στον τὸ στερέωμα τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως διατη ρείσθω, καὶ ἥξει ἐν τάχει ὁ ἀντιληψόμενος ἡμῶν· ήξει καὶ οὐ χρονιεῖ. Προσδέχου γὰρ θλίψιν ἐπὶ θλίψει, ἐλπίδα ἐπ' ἐλπίδι· ἔτι μικρὸν ὅτι μικρόν. Οὕτως οἶδε ψυχαγωγεῖν τῇ ἐπαγγελία τοῦ μέλλοντος τοὺς ἑαυτοῦ τροφίμους τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Μετὰ γὰρ τὰς θλίψεις ἡ ἐλπίς· ἐκ τοῦ σύνεγγυς δὲ πάρεστι τὰ ἐλπιζόμενα. Κἂν γὰρ ὅλον τις εἴποι τὸν ἀνθρώπινον βίον, σμικρότατόν ἐστι διάστημα παντελῶς, συγκρίσει ἐκείνου τοῦ ἀπεράντου αἰῶνος τοῦ ἐν ταῖς ἐλπίσιν ἀποκειμένου. 2. Fidem autem nos neque ab aliis scriptam nobis recentioren suscipimus, neque ipsi mentis nostræ fetus tradere audemus, ne humana faciamus pietatis verba: sed quæ a sanctis Patribus edocti sumus, ea iis qui nos interrogant, annuntiamus. Viget igitur a patrum nostrorum temporibus in nostra Ecclesia fides a Patribus Nicææ congregatis conscripta, quam arbitramur et apud vos etiam in ore esse: sed tamen non recusamus, ne segnitici crimen sustineamus, ipsa quoque verba in epistola relerre. Hæc autem sunt: Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, omnium sive visibilium, sive invisibilium factorem. Et in unum Dominum Jesum Christum, Filium Dei, genitum ex Patre unigenitum, huc est, ex essentia Patris; lumen de lumine, Deum verum ex Deo vero: genitum, non factum, consubstantialem Patri, per quem omnia facta sunt, et quæ in calo sunt, et quæ in terra. Qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit: incarnatus est, homo factus est, passus est, et resurrexit tertia die: ascendit ad calus, venturus est ad judicandum vivos et mortuos. Et in Spiritum sanctum. Qui autem dicunt, erat aliquando, quando non erat; el antequam gigneretar, non erat; et quod ex non exsistentibus faclus est; aut ex alia hypostasi aut essentia esse dicunt, aut mutabilem, aut alterabilem Filium Dei, eos anathematizat catholica et apostolica Ecclesia. His credimus: sed quia delinita non est de Spiritu sancto doctrina, nondum tunc pneumatomachis ᾿Αποδειχθῆναι. Ita Med. et Coisl. uterque, et Vat. cum duobus Regiis. Editi αναδειχθῆναι. Non multo post editi post στερέωμα addunt ἡμῶν, que vox deest in quinque mss. Ποιήσωμεν. Ita septem mss.; unde miror legi in editis λογίζωνται. Τῇ Ἐκκλησίᾳ ἡμῶν. Nicænam formulam Cæsaream attulerat S. Leontins, qui buie synodo interfuerat. Ejusdem fidei acerrimus defensor exstitit Hermogenes, Leontii successor, ut per sp.ci potest es epist. 81. Al Diamius qui Hermogeni successit, non videtur ejus vestigiis semper institisse. Seps enim Arianorum formulis subscripsit. Non 2. Πίστιν δὲ ἡμεῖς οὔτε παρ' ἄλλων γραφομένην ἡμῖν νεωτέραν παραδεχόμεθα, οὔτε αὐτοὶ τὰ τῆς ἡμετέρας διανοίας γεννήματα παραδιδόναι τολμών μεν, ἵνα μὴ ἀνθρώπινα ποιήσωμεν τὰ τῆς εὐσε βείας βήματα· ἀλλ᾽ ἅπερ παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων δεδιδάγμεθα, ταῦτα τοῖς ἐρωτῶσιν ἡμᾶς διαγγέλλο μεν. Ἔστι τοίνυν ἐκ πατέρων ἐμπολιτευομένη τῇ Ἐκκλησίᾳ ἡμῶν ἡ γραφείσα παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων πίστις τῶν κατὰ τὴν Νίκαιαν συνελθόντων Αν ηγούμεθα μὲν διὰ στόματος εἶναι καὶ παρ' ὑμῖν, οὐ παραιτούμεθα δὲ, ἵνα μὴ δκνου ἔγκλημα ἀπενεγκώμεθα, καὶ αὐτὰ τὰ ῥήματα ἐντημᾶναι τῷ γράμματι, Ἔστι δὲ ταῦτα· Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων ποιητήν. Καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χρι στὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πα τρός μονογενῆ· τουτέστιν, ἐκ τῆς οὐσίας του Πατρός· φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ· γεννηθέντα οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ. δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, τά τε ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὰ ἐν τῇ γῇ. Τὸν δι' ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα σαρκωθέντα, ἐνανθρωπήσαντα, παθέντα καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ· ἀνελθόντα εἰς οὐρανοὺς, ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς. Καὶ εἰς τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Τοὺς δὲ λέγοντας, ἣν ποτε, ὅτε οὐκ ἦν· καὶ, Πρὶν γεννημα θῆναι οὐκ ἦν· καὶ, ὅτι ἐξ οὐκ ὄντων ἐγένετο· ἡ ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως ἢ οὐσίας φάσκοντας εἶναι, ideo tamen Nicæna formula Cæsareæ oblitterata, ut hoc loco testatur Basilius: ac ipsius Dianii perhonorificum de hac fide et de Nicænis Patribus testimonium habemus in epist. 51. Κύριον. Editio Paris. et Βasileensis secunda addunt ἡμῶν, quae vox deest in antiquioribus coitionibus et codicibus Med. Coisl. primo et tribus ali s. Κατελθόντα. Edti addunt ἐκ τῶν οὐρανῶν, quæ desiderantur in sex mss. Παθόντα. Hanc vocem addidi ex Med. et Coisl. utroque, et utroque Regio.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXLI. ἢ τρεπτόν, ἢ ἀλλοιωτὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τού- apparentibus, anathematizandos esse eos, qui diτους αναθεματίζει ή καθολικὴ καὶ ἀποστολική cunt creatæ esse ac servilis naturæ Spiritum sanΕκκλησία. Πιστεύομεν τούτοις. Ἐπειδὴ δὲ ἀδιό- ctum, silentio prætermiserunt. Nihil enim omnio ριστός ἐστιν ὁ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος λόγος, οὕτω in divina ac beata Trinitate creatum est. τότε τῶν πνευματομάχων ἀναφανέντων, τὸ χρῆναι ἀναθεματίζεσθαι τοὺς λέγοντας τῆς κτιστῆς εἶναι καὶ δουλικῆς φύσεως τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐσίγησαν. Οὐδὲν γὰρ ὅλως τῆς θείας καὶ μακαρίας Τριάδος χτιστόν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΑ'. 234 EPISTOLA CXL. Cum questus fuisset Eusebius quod Basilius ad se non venisset, cumque eum hortatus fuisset at rerum ecclesiasticarum defensionem, B.sirius absentiam tuetur morbi excusatione; rés ecclesiasticus non sun culpa adversariis tradi demonstrat, sed episcoporum sibi communione conjunctorum, ad quos et Bosporius nuper accessit Narral quo nodo eos hortatus sit, cum ad urbem ipsius morte audita venissent; sed queritur, quod statim ac recesserunt, ad ingenium redeunt. Εὐσεβίῳ, ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. 1. Εδεξάμην ήδη δύο ἐπιστολὰς παρὰ τῆς ἐνθέου καὶ τελειοτάτης φρονήσεώς σου· ὧν ἡ μὲν ὑπέγραφεν ἡμῖν ἐναργῶς, ὅπως μὲν προσεδοκήθημεν ὑπὸ τοῦ λαοῦ τοῦ ὑπὸ τὴν χεῖρα τῆς ὁσιότητός σου, ὅσον δὲ ἐλυπήσαμεν ἀπολειφθέντες τῆς ἁγιωτάτης συνόδου. Ἡ δὲ ἑτέρα, ἡ παλαιοτέρα μὲν, ὡς εἰκάζω τῷ γράμματι, ὕστερον δὲ ἡμῖν ἀποδοθεῖσα, διδασκαλίαν περιείχε πρέπουσάν σοι καὶ ἡμῖν ἀναγκαίαν, μὴ καταῤῥαθυμεῖν τῶν Ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ, μηδὲ κατὰ μικρὸν προϊεσθαι τοῖς ὑπεναντίοις τὰ πράγματα· ἀφ᾽ ὧν τὰ μὲν ἐκείνων αὐξήσει, τὰ δὲ ἡμέτερα μειωθήσεται. Καὶ οἶμαι πρὸς ἑκατέραν ἀποκεκρί σθαι· πλὴν ἀλλὰ καὶ νῦν (ἐπειδὴ ἄδηλον εἰ οἱ πιο στευθέντες τὴν διακονίαν διέσωσαν ἡμῶν τὰς ἀποκρίσεις) περὶ τῶν αὐτῶν ἀπολογοῦμαι· πρὸς μὲν τὴν ἀπόλειψιν ἀληθεστάτην πρόφασιν γράφων, ἧς οἶμαι τὴν ἀκοὴν καὶ μέχρι τῆς σῆς ὁσιότητος δια βεβηκέναι, ὅτι ὑπὸ ἀρρωστίας κατεσχέθην, της μέγρις αὐτῶν με τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου καταγαγούσ σης. Καὶ ἔτι καὶ νῦν, ἡνίκα ἀπέστελλον περὶ τούτων, λείψανα φέρων τῆς ἀρρωστίας ἔγραφον. Ταῦτα δὲ ἐστι τοιαῦτα, ὥστε ἐξαρχεῖν ἑτέρῳ νοσήματα εἶναι δύσφορα. 2. Πρὸς δὲ τὸ, ὅτι οὐ ῥᾳθυμίᾳ ἡμετέρᾳ τὰ τῶν Ἐκ κλησιῶν τοῖς ἐναντίοις προδέδοται, εἰδέναι βούλομα: τὴν θεοσέβειάν σου, ὅτι οἱ κοινωνικοὶ δῆθεν ἡμῖν τῶν ἐπισκόπων, ἢ ὄχνῳ, ἢ τῷ πρὸς ἡμᾶς ὑπόπτως ἔχειν ἔτι καὶ μὴ καθαρῶς, ἢ τῇ παρὰ τοῦ διαβόλου ἐγγινομένῃ πρὸς τὰς ἀγαθὰς πράξεις εναντιώσει, συνάρα σαι ἡμῖν οὐκ ἀνέχονται. Ἀλλὰ σχήματι μὲν δῆθεν οἱ πλείους ἐσμὲν μετ' ἀλλήλων, προστεθέντος ἡμῖν καὶ τοῦ χρηστοῦ Βοσπορίου· ἀληθείᾳ δὲ πρὸς οὐδὲν ἡμῖν τῶν ἀναγκαιοτάτων συναίρονται· ὥστε με καὶ ὑπὸ τῆς ἀθυμίας ταύτης τὸ πλεῖστον μέρος πρὸς τὴν ἀνάληψιν ἐμποδίζεσθαι, συνεχώς μοι τῶν ἀρρωστημάτων ἐκ τῆς σφοδρᾶς λύπης ἀποστρεφόντ των. Τί δ' ἂν ποιήσαιμι μόνος τῶν κανόνων, 'Ετέρω νοσήματα. Ita Harl. Med. Coisl. prinius, Vat., Clarom. Editi ἑτέρων νοσήματι. Nonmulli niss. ἑτέρῳ νοσήματα Συνάρασθαι. ita tres antiquissimi codices cum pluribus aliis. Editi συναίρεσθαι. Μόνος. Hæc vox addita ex septem mss. Canones illos, qui apostolis aflicti fuere, nonnunquam citat Basilius in Epistolis canonicis. Videtur hoc loco respicere ad vigesimum septimum, ubi præscribitur, ut in unaquaque provincia episcopi Eusebio, episcopo Samosatorum. 1. Jam duas litteras accepi a divina tua et absolutissima prudentia, quarum una nitide nobis describebat, quomodo a populo sub manu sanctitatis tuæ constitute exspectati fuerimus, quantumque intulerimus doloris a sanctissimo conventu absentes. Aitera vero, antiquior quidem, ut e scriptura conjicio, sed posterius nobis red.ita, documenta continebat te digna et nobis necessaria, ut ne Dei Ecclesias negligamus, neve paulatim negotia adversariis tradamus, unde res eorum augeantur, nostræ vero minuantur. Ac mihi quidem videor utrique respondisse, sed tamen etiam punc (siquidem incertum est an i¡ quibus hoc ministerium commissum fuerat, responsa nostra servaverint) de iisdem causam dico: quod quidem ad absentiam attinet, excusationem verissimam scribens, cujus famam etiam usque ad tuam sanctitatem pervenisse puto: quod morbo detentus fuerim, qui me usque ad ip. sas mortis januas perduxit. Imo etiam nunc chin de his scriberem, adhuc ferens morbi reliquias scribebam. Hæ autem sunt ejusmodi, ut alteri pos sint esse morbus ad ferendum difficilis. 2. Quod autem non nostra segnitie res Ecclesia - rum adversariis traditæ sunt, hoc pietati tuæ perspectum esse volo, episcopos nobis communione conjunctos, sive socordia, sive quod adhuc suspicioso in nos nec puro affecti sunt animo, sive diabolo bonis operibus obstante, suam nobis operain praestare nolle. Sed specie quidem plures inter nos conjungimur, adjuncto nobis et optimo Bosporio: at revera nullam ad rem ex his, quæ maxime sunt necessariæ, nos adjuvant: ita ut maxima ex parte bæc animi obstet ægritudo, quominus vires resumam, continenter mihi morbis ex vehementi mœrore redeuntibus. Quid autem solus facere possim, quandoquidem canones, ut et ipse non ignoras, uni nihil majoris rei incipiant sine sententia illius, qui inter eos primus, ac unusquisque iis contentus sit, quæ ad pareciam suam pertinent: sed nec ille absque omnium voluntate quidquam faciat. Erat Basilius hujus canonis observandi studiosus, et quamvis nominis fama et sedis dignitate plurimum posset, nunquam ab eo communionis restitutionem, impetrare Alias CCLXII. Scripta anno 373.

ministria ejusmodi non concedunt? Jam vero ὡς καὶ αὐτὸς οἶδας, ἐνὶ τὰς τοιαύτας οικονομίας μὴ quodnam remedium non adhibui? Quodnam judicium ipsis non revocavi in memoria:n, partim per litteras, partim cum coram congressi esseinus? Venerunt enim et usque ad urben, audito mortis me nuntio. Sed quia Deo visum est, ut me vivum deprehenderent, eos, ut par erat, sum allocutus. Ac præsentem quidem reverentur, et omnia quæcunque officii sunt pollicentur: at simul ut recesserunt, iterum recurrunt ad suam ipsorum sententiam. In his nos quoque communis rerum status participes sumus, Domino 235 palam nos deserente, quorum charitas ob multiplicatam iniquitatem refrixit. Sed nobis ad omnia sufficiat magua tua ac potentissima apud Deum deprecatio. Forte enim aut rebus aliquid proderimus, aut si optato exitu eberremus, condemnationem effugienius. EPISTOLA CXLII. συγχωρούντων; Καίτοι τίνα θεραπείαν οὐκ ἐθερά πευσα; Ποίου κρίματος αὐτοὺς οὐκ ἀνέμνησα τὰ μὲν διὰ γραμμάτων, τὰ δὲ καὶ διὰ τῆς συντυχίας; 'Ηλθαν γὰρ καὶ μέχρι τῆς πόλεως, κατὰ ἀκοὴν τοῦ ἐμοῦ θανάτου. Ἐπεὶ δὲ ἔδοξε τῷ Θεῷ ζῶντας ἡμᾶς παρ' αὐτῶν καταληφθῆναι, διελέχθημεν αὐτοῖς τὰ εἰκότα. Καὶ παρόντα μὲν αἰδοῦνται, καὶ ὑπισχνοῦνται τὰ εἰκότα πάντα· ἀπολειφθέντες δὲ πάλιν πρὸς τὴν ἑαυτῶν ἀνατρέχουσι γνώμην. Ταῦτα καὶ ἡμεῖς τῆς κοινῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων ἀπολαύομεν, προδήλως τοῦ Κυρίου ἐγκαταλιπόντος ἡμᾶς, τοὺς διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν ψύξαντας τὴν ἀγάπην. ᾿Αλλὰ πρὸς πάντα ἡμῖν ἀρκετάτω ἡ μεγάλη σου καὶ δυνατωτάτη πρὸς Θεὸν ἱκεσία. Τάχα γὰρ ἂν ή γενοίμεθά τι τοῖς πράγμασι χρήσιμος ή, δι αμαρτόντες τῶν σπουδαζομένων, φύγοιμεν τὴν κατάκρισιν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΒ. Rogat Basilius ut pauperum hospítia vectigalibus eximantur. Numerario præsidum. Convocavi omnes ad conventum beau martyris Eupsychii fratres nostros chorepiscopos, ut notos facerem dignitati tuæ. Sed quia abfuisti, per litteras eos necesse est sistere integritati tuæ. Cognosce igitur fratrem istum, qui dignus est ob Domini timarem cui tua prudentia fidem habeat. Ει quæcunque pauperum causa ad tuam bona: voluntatem retulerit, ei ut verum dicenti digneris fdem habere, atque aflictatos pro virili adjuvare. Dignaberis autem procul dubio et pauperuin domum ad pagos ipsi commissos pertinentem invisere, ac omnino vectigalibus eximere. Hoc enim jam et luo college visum est exiguam egenorum possessionem tribulis eximere. EPISTOLA CXLIH“. Alteri numerario. Νουμεραρίῳ ἐπάρχων Συνήγαγον μὲν πάντας ἐν τῇ συνόδῳ τοῦ ματ καρίου μάρτυρος Εὐψυχίου τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν τοὺς χωρεπισκόπους, ὥστε γνωρίμους ποιῆσαι τῇ τιμιό τητί σου· ἐπεὶ δὲ ἀπελείφθης, διὰ γραμμάτων αὐτοὺς ἀναγκαῖόν ἐστι προσαχθῆναι σου τῇ τελειότητι. Γνώριζε τοίνυν τὸν ἀδελφὴν τόνδε, ἄξιον ὄντα τοῦ πιστεύεσθαι παρὰ τῆς σῆς φρονήσεως διὰ τὸν φόβον τοῦ Κυρίου. Καὶ ἅπερ ἂν τῶν πτωχῶν ἕνεκεν ἀναφέρῃ σου τῇ ἀγαθῇ προαιρέσει, καταξίωσον ὡς ἀλη θεύοντι πείθεσθαι, καὶ τὴν δυνατὴν ἐπικουρίαν παρέχεσθαι τοῖς καταπονουμένοις. Καταξιώσεις δὲ δη λονότι καὶ πτωχοτροφίαν τῆς συμμορίας τῆς ὑπ' αὐτὸν ἐπισκέψασθαι, καὶ πάντη ἀνεῖναι τῆς συντελείας. Τοῦτο γὰρ ἤδη καὶ τῷ ἑταίρι σου συνήρεσε την μικρὰν κτῆσιν τῶν πενήτων ἀλειτούργητον και στῆσαι. Idem petit ab altero numerario. Mibi quidem si liceret dignitatem tuam convenire, ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΓ. Ετέρω νουμεραρίῳ. Εἰ μὲν αὐτῷ μοι δυνατόν ην συμπαρείναι τῇ τιμιό per me ipse prorsus retulissem quibus de rebus τητί σου, δι' ἐμαυτοῦ ἂν πάντως ἀνήνεγκα περὶ ὧν sollicitus sum, et aflictorum defensionem suscepissem. Sed cum me corporis infirma valetudo ac negotiorum impedimenta retrahant, mei loco hunc fratrem chorepiscopum tibi commendo, ut ei aures impetrare potuerunt Marcelli discipuli, antequam Petri Alexandrini auctoritas accessisset: et cum ab episcopis in Palæstina exsulantibus non exspectato aliorum episcoporum consensu restituti fuissent, factum moleste tulit et libere reprehendit, epist. 265. Alias CCCCXVIII. Scripta anno 373. " Alias CCCCXIX. Scripta auno 373. Χρήσιμοι. Legendum puto χρήσιμον, ut jam observavi ad epist 72. Διαμαρτόντες. lta quinque mss. Eiti διαμαρτάνοντες. Κeg. secundus et Paris. διακαρ Φώντες. ἐβουλόμην, καὶ προέστην τῶν καταπονουμένων· ἐπεὶ δέ με αρρωστία σώματος καὶ ἀσχολίαι πραγμάτων ἀφέλκουσιν ἀντ᾽ ἐμαυτοῦ σοι τὸν ἀδελφὸν τόνδε τὸν χωρεπίσκοπον συνίστημι· ὥστε, σὲ αὐτῷ γντ Επάρχων. Reg. secundus et Coisl. secundus ἐπαρχιῶν. Sanxerat Valens anno 563, ut nuinerarii consularium et prasidum vocarentur deinceps tabularii. Sed forte lex illa minus fuit observata: vel huic epistola, ut pluribus aliis, non a Basilio, sed post eum a librariis titulus præfixus. Συνήγαγον. Coisl. uterque et Reg. sccundus συνηγάγομεν. Ἀφέλκουσιν. lta sex codices mss. pro eo quod est in editis ἀνθέλκουσιν. Paulo post ope Coist. primi et Reg. secundi emendaviuius quod erat in editis ώστε σεαυτῷ.

EPISTOLARUM CLASSIS H. EPIST. CXLV. σίως προσχοντα, χρήσασθαι συμβούλῳ, ὡς φιλαλη- sincere accommodans, ipso utaris consiliario, ut θῶς καὶ ἐμφρόνως δυναμένω συμβουλεῦσαι περὶ τῶν πραγμάτων. Τὸ γὰρ πτωχοτροφεῖον τὸ παρ' αὐτοῦ οἰκονομούμενον ἐπειδὰν καταξιώσῃς θεάσασθαι [όψει γὰρ, εὖ οἶδα, καὶ οὐ παραδραμῇ, ἐπειδὴ οὐδὲ ἄπει ρος εἶ τοῦ ἔργου· ἀλλ', ὡς ὁ δεῖνά μοι. ἀνήνεγκεν, ἐν τῶν ἐν τῇ Αμασείᾳ ἐξ ὧν ἔδωκέ σοι ὁ Κύριος διατρέφεις (96)], ἐπειδὰν οὖν ἴδης καὶ τοῦτο, πάντα αὐτῷ παρέξῃ τὰ ἐπιζητούμενα. "Ηδη γάρ μοι καὶ ὁ ἑταῖρός σου κατεπηγγείλατο φιλανθρωπίαν τινὰ περὶ τὰ πτωχοτροφεία. Τοῦτο δὲ λέγω, οὐχ ἵνα ἄλλον αὐτὸ; μιμήσῃ (σὲ γὰρ εἰκὸς ἑτέροις εἶναι τῶν καλῶν ἡγεμόνα), ἀλλ᾽ ἵνα γνῶς, ὅτι δὴ περὶ αὐτῶν τούτων καὶ ἄλλοι ἡμᾶς ἐδυσωπήθησαν ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΔ'. homine et ainore veritatis et prudentia ad consilium de rebus dandum idoneo. Postquam enim pauperum hospitium ab eo gubernatum visere dignatus fueris (invises enim, sat scio, nec præteribis: siquidem nec rei inexpertus e3: sed, ut a quodam ad me relatum est, unum ex his quæ Amaseæ constructa sunt, ex bonis quæ tibi Dominus tradidit sustentas), ubi, inquam, et hoc videris; concedes ei omnia quæ opus erunt. Jam enim et collega tuus aliquam mihi erga egenorum hospitia humanitatem pollicitus est. Hoe autem dico, non ut alium ipse imiteris (par enim te aliis recte factorum ducem esse), sed ut scias jam nobis ab aliis reverentiam his in rebus habitam fuisse. 236 EPISTOLA CXLIV. Eamdem immunitatem petit as in duabus præcedentibus epistolis. Τρακτευτῇ τῶν ἐπάρχων. Γνωρίζεις πάντως τόνδε ἐκ τῆς κατὰ τὴν πόλιν συντυχίας· ὅμως δέ σοι αὐτὸν καὶ διὰ τῆς ἐπιστολῆς προσάγομεν συνιστῶντες, ὅτι εἰς πολλά σοι τῶν σπουδαζομένων χρήσιμος ἔσται, διὰ τὸ καὶ συνετῶς καὶ εὐλαβῶς δύνασθαι ὑποτίθεσθαι τὰ πρακτέα. δὲ ἐμοὶ εἰς τὸ οὖς διελέχθης, ταῦτα νῦν ἐστι καιρός ἐπιδείξασθαι, ἐπειδάν σοι ὁ προειρημένος ἀδελφὸς τὰ τῶν πτωχῶν ὑποδείξῃ. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΕ. Tractatori præsidum. Cognoscis profecto illum ex mutuo in urbe col loquio. Sed tamen eum tibi et per litteras sisto et commendo, ut ad multa, quæ tibi curæ sunt, utilem futurum, eo quod pie ac prudenter possit agenda suggerere. Quæ autem mibi in aurem dixisti, ea nunc tempus est exsequi; postquam memoratus frater pauperum statum tibi indicaverit. EPISTOLA CXLV": Quamvis multæ magnæque rationes Eusebium prohibere videantur, quominus peregre eat; non tamen desperat Basilius eum omnia impedimenta superaturum. Quare eum rogat, ne spem Bcclesiæ Cæsariensis irritam facial, quam de ejus adventu Basitius auno præterito Syria rediens altulerat. Εὐσεβίῳ, ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. Οἶδα τοὺς μυρίους πόνους σου, οὓς ἀνέτλης ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ· καὶ τῶν ἀσχολιῶν τὸ πλῆθος οὐκ ἀγνοῶ, ἃς ἔχεις· τὴν οἰκονομίαν οὐ παρέργως, ἀλλὰ κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου διατιθέμενος. Καὶ τὸν ἐκ γειτόνων ὑμῖν ἐπικαθήμενον ἐννοῶ ᾧ ἀνάγκη ὑμᾶς, ὥσπερ ὄρνιθας ἀετῷ ὑποπτήσσοντας, μὴ πόρρω τῆς σκέπης ἕκαστον ἀποτρέχειν. Τούτων με οὐδὲν λέληθεν. Αλλ' ὁ πόθος πράγμα βίαιον, καὶ ἐλπίσαι τὰ μὴ ἐνδεχόμενα, καὶ ἐγχειρῆσαι τοῖς ἀδυνάτοις μᾶλλον δὲ ἡ ἐπὶ Κύ ριον ἐλπὶς ἰσχυρότατον πάντων. Οὐ γὰρ ἀλόγῳ ἐπι θυμίᾳ, ἀλλ᾿ ἰσχύϊ πίστεως προσδοκῶ καὶ πόρον ἐν ἀμηχάνοις φανήσεσθαι, καὶ πάντων ῥᾳδίως σε Απειρος. Uterque Coisl. cum Reg. secundo et Paris. άπορος, Non cares facultatibus ad hoc opus. Eusebio, episcopo Samosalorum. Novi innumeros labores tuos, quos pro Dei Ecclesiis exantlasti; nec negotiorum multitudinem ignoro, quibus detineris; commissam administrationem non perfunctorie, sed secundum Dei voluntatem gerens. Illum etiam cogito, qui vobis e propinquo imminet, sub quo vos necesse est, veluti aves sub aquila formidantes, non longe a suv quemque tecto excurrere. Horum nihil me latet. Sed desiderium res violenta, tum in iis sperandis quæ parabilia non sunt, tum in aggrediendis quæ fieri non possunt: vel potius spes in Domino o11)- nium rerum fortissima. Non enim temeraria cupiditate, sed fidei robore exspecto aliquem futurum Reg. secundus. Editi ἐδυσώπησαν. Διατρέφεις. Ita Coisl. uterque et Vat. Editio prima Paris. διατρέφοις. Paulo post editi παρέξεις. Coisl. uterque. Med. et Reg. secundus ut in textu. Ὁ ἑταῖρός σου. Duo erant numerarii in unaquaque provincia. Non tamen colleg: hoc loco intelligitur alter numerarius, cui superior inscripta epistola. Huic enim Basilius similiter dicit beneficium sibi in pauperes ab ipsius collega promissuun fuisse. Quare collegam utriusque numerarii interpretor tractatorem præsidum, cujus promissa in epistola sequenti reposcuntur. Is cum munus administraret magna cum numerariis necessitudine conjunctum, eorum collega dici poterat. Εδυσωπήθησαν. Sic Coisl. secundus e Πόνους. Quatuor mss. κόπους. Infra Harl.. Med. et Clarom. θέλημα τοῦ Θεοῦ. 'Errow. Quamvis hoc verbum non omnino necessarium sit: quia tamen legitur in codicibus Harl., Med., Claron., Coisl. secundo, et Reg. secundo, recipiendum visum est in contextum. Ibidem editi ᾧ ἀνάγκη ἡμᾶς. Melius in Coisl. primo et aliis nonnullis quos secuti sumus. Αδυνάτοις. Editi post hanc vocem addut ποιεί, sed in nullo prorsus ex nostris octo niss. reperitur. Ρμδίως σε. Deest vocula in editis, legitur in omnibus mss. Ibidem editi περιγενέσθαι. Harl. er Coisl. primus ut in textu. Alias CCCCXX. Scripta anno 573. Alias CCLV. Scripta anno 373.

etiam in rebus difficillimis exitum, teque omnia im- τῶν κωλυμάτων περιγενήσεσθαι, πρὸς τὸ ἰδεῖν σε pedimenta superaturum, ut Ecclesiarum amicissimam videas, atque etiam ab ipsa conspiciaris: quod quidem omnium illi bonorum antiquissimum est, vultum tuum conspicere, ac tuam vocem audire. Cave igitur spes illius vanas ac irritas facias. Anno enim preterito cum e Syria redius, promnissuin quod acceperam reportavi, quomodo eam pritas spe suspensam a me fuisse? Ne igitur in aliud tempus differas illius visitationem, vir admirande. Nain etiamsi fieri possit, ipsam ut aliquando invisas, sed non etiam nobiscum, quos urget morbus ab bac tandem ærumnosa vita seccdere. EPISTOLA CXLVI. τὴν φιλτάτην τῶν Ἐκκλησιῶν, καὶ μέντοι καὶ ὀφθῆ ναι παρ' αὐτῆς· δ πάντων αὐτῇ τῶν ἀγαθῶν προτtμότατον, τῷ σῷ προσβλέψαι προσώπῳ, καὶ τῆς σῆς ἀκοῦσαι φωνῆς. Μὴ τοίνυν αὐτῇ τὰς ἐλπίδας ἀτελεῖς καταστήσης: Καὶ γὰρ πέρυσιν, ἀπὸ τῆς Συρίας ἐπανελθὼν ἣν ἐδεξάμην ἐπαγγελίαν, ταύτην διακομίσας, πῶς οἴει μετέωρον αὐτὴν κατ έστησα ταῖς ἐλπίσι; Μὴ οὖν εἰς ἄλλον καιρὸν ὑπέρθῃ τὴν ἐπίσκεψιν αὐτῆς ὦ θαυμάσιε. Καὶ γὰρ ἐὰν ᾗ δυνατὸν ἰδεῖν αὐτήν ποτε, ἀλλ' οὐχὶ καὶ μεθ' ἡμῶν, οὓς ἐπείγει ἡ νόσος ἀπᾶραι λοιπὸν τοῦ ὀδυνη ροῦ τούτου βίου. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜG". Antiochum, qui manu sua salutem apposuerat, vicissim salutat Basilius et hortatur, ut animæ saluti animum intendat. Antiocho. Non possum te înertiæ aut pigritiæ accusare, quod cum tempus incidisset scribendi, conticueris. Quam enim veneranda mini 237 manu salutem misisti, hanc pluris facio quam multas epistolas. Te igitur vicissim saluto, ac exhortor, ut strenue ad anime salutem in umbas, omnes caruis aflectiones ratione freuans, ac indesinenter Dei cogitationem velut in sanctissimo quodam templo, ita in animo tuo consecratam habens: atque ut in actione omni et in omni sermone aute oculos habeas Christi judicium; ita ut tibi opera singula ad accuratum illud ac tremendum examen collecta, gloriam in die remunerationis afferant, coram omni creatura laudem consequenti Quod si non gravetur ad nos usque proficisci magnus ille vir, parum non erit lucri te una cum ipso in nostra regione conspicere. EPISTOLA CXLVII". Αντιόχῳ Οὐκ ἔχω μέμψασθαί σοι ἀργίαν οὐδὲ ρμνυμιαν, ὅτι, καιροῦ παραπεσόντος γραμμάτων, ἀπεσιώ πησας. Ην γὰρ διὰ τῆς τιμίας ἐμοὶ χειρὸς δι επέμψω προσηγορίαν, πολλῶν ἐπιστολῶν τιμιωτέραν ποιοῦμαι. Ἀντὶ οὖν ταύτης προσαγορεύω σε, καὶ παρακαλῶ σπουδαίως ἀντέχεσθαι τῆς κατὰ ψυχὴν σωτηρίας, πάντα τὰ πάθη τῆς σαρκὸς παιδαγωγοῦντα τῷ λόγῳ, καὶ διηνεκῶς τὴν περὶ Θεοῦ ἔν οιαν, οἷον ἐν ναῷ τινι ἁγιωτάτῳ, τῇ σαυτοῦ ψυχῇ ἐνιδρυ μένην ἔχοντα· ἐπὶ πάσης δὲ πράξεως καὶ παντὸς λόγου πρὸ ὀφθαλμῶν λαμβάνειν τὸ τοῦ Χριστοῦ δικαστήριον, ὥστε σοι τὰς κατὰ μέρος ενεργείας συναχθείσας ἐπὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκείνης καὶ φοβερᾶς ἐξετάσεως δόξαν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἀνταποδόσεως ἐνεγκεῖν, ἐπὶ πάσης τῆς κτίσεως τῶν ἐπαίνων ἀξιο μένῳ. Εἰ δὲ καταδέχοιτο τὴν μέχρις ἡμῶν ἐδὲν ὁ μέγας, οὐ μικρὸν κέρδος ἰδεῖν σε μετ' αὐτοῦ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΖ'. Aburgio Basilius Maxinium commendat, ac rogat, ut hominem longe optimum, qui Cappadociæ præses fuerat, omnibus rebus spoliatum, et in ærumnis jacentem adversus calumniam tueatur. Aburgio. Fabulam hactenus credebam Homeri carmina, cum perlegerein alteram illius poesis partem, in qua Ulyssis calamitates narrat Sed fabulosa illa hactenus et incredibilia, omnino nos probabilia existimare docuit longe optimi Maximi calamitas. Nam et hic præfuit genti non vilissimæ, quemadmodum ille dux fuit Cephalteniorum. Ac Ulysses quidem Alias CCLXVIII. Scripta anno 373. Alias CCLVI. Scripta anno 373. Προσβλέψαι. la suumo consensu veteres libri Eilitio prima Paris. προβλέψαι. Επανελθών Sic Harl. et Coisl primus cun pluribus aliis. Editio 1 Paris. ἀπανελθών Αὐτῆς. Hanc vocem addidimus ex septem miss. Harlaamus codes αὐτῶν. Αντιόχῳ. Legitur in omnibus mss. et editis τῷ αὐτῷ, quia scilicet hæc epistola sequitur epistolam 31, alias 207. Sed tamen perspicuum est hane epistolam non inscriptam fuisse Eusebio, quem Basilius designat his verbis: Quod si magnus ile vir, etc., sed ipsius fratris filio, quem Basilius, Αβουργίῳ. Μῦθον ἐνόμιζον τέως τὰ τοῦ Ὁμήρου, ὅτε ἐπῄειν αὐτοῦ τὸ ἕτερον μέρος τῆς ποιήσεως, ἐν ᾧ τὰ τοῦ Οδυσσέως πάθη μεταδιδάσκει. Αλλ' ἐκεῖνα τὰ μυ θικὰ τέως καὶ ἄπιστα πάνυ ἡμᾶς πιθανά νομίζειν ἐδίδαξεν ἡ περὶ τὸν πάντα ἄριστον Μάξιμον περιπέτεια. Καὶ γὰρ καὶ οὗτος ἄρχων ἐγένετο ἔθνους οὐ φαυλοτάτου, ὥσπερ ἐκεῖνος ὁ στρατηγὸς τῶν ut aequalem, vel forte etiam natu minorem, ad pietatem hortatur. Παραπεσόντος. Sic quatuor vetustissimi codices, Harl.. Medl. Coisl. Vat. et aii nonnulli. Elili παρεμπεσόντος. Paulo post auctoritate quinque codicum. quorum nonnulli antiquissimi, transposuimus ἐμοί, cum legeretur in editis ἐμοὶ διεπέμψω. Χριστοῦ. Sic plerique niss. codices. Editi Κυρίου. Ο στρατηγός. Additus articulus ex tribus vetustissimis codicibus et tribus aliis. Ibidem. Reg. secundus et Coisl. secundus Κεφαλήνων.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXL VIII. est hunc autem eo res adversæ redegerunt, ut pene in alienis et laceris pannis domui suæ visus sit. Atque hæc perpessus est, forte quia Lasırygonas in se instigavit, ac in Seyllam incidit, habentem in muliebri forma caninam immanitatem ac feritatem. Cum igitur vix ei licuerit ex ineluctabili illa procella emergere, te mea opera supplex rogat, ut naturam communem revercaris, ac calamitatibus, quas non merito suo passus est, commotus de rebus illius non laceas, sed viris potentibus nunties, in primis ut præsidii aliquid contra structam calumniam habeat: sin minus, ut propositum illius, qui in ipsum debacchiatus est, divulgetur. Non leve enim homini iuijuriis affecto solatium, Κεφαλλήνων. Καὶ πολλὰ χρήματα ἄγων· ἐκεῖνος, cum pecuniæ plurimum exportassel, nudus reversus γυμνὸς ἐπανῆλθε· καὶ τοῦτον οὕτως ἡ συμφορὰ δι έθηκεν, ὡς κινδυνεῦσαι ἐν ἀλλοτρίοις δάκεσιν ὀφθῆναι τοῖς οἴκοι Καὶ ταῦτα πέπονθε, Λαιστρυγόνας τάχα που ἐφ' ἑαυτὸν παροξύνας, καὶ Σκύλλη περιπε σὼν ἐν γυναικεία μορφῇ κυνείαν ἐχούσῃ ἀπανθρω πίαν καὶ ἀγριότητα. Ἐπεὶ οὖν μόλις αὐτῷ ὑπῆρξε τὸν ἄρυκτον τοῦτον διαγήξασθαι κλύδωνα, σὲ δι' ἡμῶν ἱκετεύει, ἀξιῶν αἰδεσθῆναι τὴν κοινὴν φύσιν, καὶ ἐπὶ ταῖς παρ' ἀξίαν αὐτοῦ συμφοραῖς ἀλγήσαντα, μὴ σιωπῇ κρύψει τὰ κατ' αὐτόν, ἀλλὰ διαγγεῖλαι τοῖς ἐν δυνάμει, ὥστε μάλιστα μὲν καὶ γενέσθαι τινὰ αὐτῷ βοήθειαν πρὸς τὴν σκευωρηθεῖσαν ἐπε ἤρειαν· εἰ δὲ μή, δημοσιευθῆναι γοῦν τὴν προαίρεσιν τοῦ εἰς αὐτὸν ἐμπαροινήσαντος. Αρκοῦσα γὰρ τῷ Αδικημένων παραμυθία ἡ τῶν ἐπιβουλευσάντων αὐτῷ eorum, qui ipsi insidiati sunt, improbitatis declaτῆς πονηρίας φανέρωσις. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΗ. ratio. EPISTOLA CXLVII. Maximum Trajano commendat Basilius, ac rogat ut ei in judicio patrocinium impendat. Τραϊανῷ. Πολλὴν φέρει τοῖς καταπονουμένοις παραμυθίαν, καὶ τὸ ἔχειν ἀποδύρασθαι τὰς ἑαυτῶν συμφοράς· καὶ μάλιστα, ὅταν ἀνδρῶν ἐπιτύχωσι δυναμένων ἐκ τῆς τοῦ τρόπου καλοκαγαθίας συμπαθῆσαι τοῖς ἀλο γεινοῖς. "Οθεν καὶ ὁ αἰδεσιμώτατος ἀδελφὸς Μάξιμος, ὁ τῆς πατρίδος ἡμῶν ἡγησάμενος, παθὼν οἷα οὐδέ πω τις ἀνθρώπων ἕτερος, καὶ πάντων μὲν για μνωθεὶς τῶν προσόντων, ὅσα τε ἦν αὐτῷ πατρῷα, καὶ ὅσα ἐκ προτέρων πόνων ὑπῆρχε συνει λεγμένα, κακοπαθήσας δὲ τῷ σώματι κυρία ταῖς ἄνω καὶ κάτω πλάναις, καὶ οὐδὲ αὐτὴν τὴν ἐπιτιμίαν ἀνεπηρέαστον διασώσας, ἧς ἕνεκα πάντα πονεῖν τοῖς ἐλευθέροις σύνηθες, πολλὰ μὲν πρὸς ἡμᾶς περὶ τῶν συμβάντων αὐτῷ ἀπωλοφύρατο, ἠξίωσε δὲ δι' ἡμῶν, ὡς ἐν κεφαλαίων φανεράν γε νέσθαι σοι τὴν περιστᾶσαν αὐτῷ τῶν κακῶν Ἰλιάδα. Κἀγώ, ἐπειδὴ ἄλλως οὐδὲν ἀφελεῖν αὐτοῦ τῶν δεινῶν ἠδυνήθην, ἑτοίμως ταύτην ἔδωκα τὴν χάριν· τὸ ἐλίγα ἐκ πολλῶν, ὧν ἤκουσα παρ' αὐτοῦ, διαγγεῖλαι τῇ κοσμιότητί σου· ἐπειδὴ αὐτὸς ἐρυθριν μοὶ ἐδόκει τὰς ἑαυτοῦ συμφορὰς ἐναργώς διηγήσασθαι. Εἰ γὰρ καὶ πονηρὸν τὸν ἠδικηκότα συνίστησι τὰ γενόη Trajano. Multum affert afflictis solatii vel posse deflere calamitates suasi maxime, cum viros nacti fuerint morum probitate idoneos, qui eorum doloribus commoveantur. Unde et omni honore dignus frater Maximus, qui patriae nostrae præfuit, talia passus, qualia nondum quisquam hominum, et suis rebus omnibus tum paternis tum pristino labore partis nudatus, 238 innumeris aflictus corporis incommodis, dum susdeque errat, ac ne ipsum quidem civis statuin, cujus causa liberi nihil intentatum relinquere solent, ab injuriis integrum retinens, pluribus apud me casus suos lamentatus est, ac rogavit, ut malorum suorum liadem breviter tibi ante oculos ponerem. Ego autem cum aliter illins ærumnas levare non possem, libenter id præstiti beneficii, ut pauca ex multis quæ ab eo audivi, dignitati tuæ referrem, quandoquidem eum pudebat, ut mihi videbatur, calamitates suas aperte exponere. Nam quæ evenere, si auctorem injuriæ nequam esse demonstrant, certe eum qui passus est, maxima miseratione dignum ostendunt: siqui dem illud ipsum in mala divinitus immissa incidere μενα ἀλλ᾽ οὖν γε τὸν πεπονθότα τῆς ἐλεεινοτά- argumento est quodammodo eum qui læc patitur της όντα μερίδος δείκνυσιν· ἐπειδὴ αὐτὸ τὸ περιπεσεῖν τοῖς θεηλάτοις κακοῖς ἀπόδειξιν πως ἔχειν δοκεῖ τοῦ παραδεδόσθαι τοῖς πάθεσιν. Αλλ' ἀρκεῖ αὐτῷ πρὸς παραμυθίαν τῶν συμβάντων τὸ εὐμενεῖ αὐτὸν προσβλέψαι τῷ ὄμματί σε, καὶ τὴν πολυαρκή χάριν, ἧς πάντες ἀπολαύοντες δαπανᾷν οὐ δύνανται (τὴν τῆς σῆς ἡμερότητος λέγω), καὶ ἐπ' αὐτὸν ἀφΤοῖς οἴκοι. Sic tres vetustissimi codices et Clarom. Editi τοῖς οἰκείοις. Σκευωρηθεῖσαν. Harl. et Clarom. σκα:ωρηθεῖσαν. Οὐδέπω. Ita Harl. cum quinque aliis. Editi οὕπω. Υπήρχε. Hoc verbum addidimus ex Harl., Med. et Clarom. afictationibus esse traditum. Sed tamen satis est illi ad solatium malorum, ut benigno illum aspicias oculo, ac uberem illam gratiam, quam omnes experiuntur, nec tamen possunt absumere (gratiam dico lenitatis tue) etiam in illum extendas. In judicio autem magno ei fore ad vincendum præsidio patrocinium tuum, nobis omnibus certo persuasum est. Ταῖς ἄνω. Ita Harl., Med., Coisl. uterque. Reg. uterque et uterque Bigot. Editi ταῖς τε ἄνω. Τὰ γενόμενα. Sic tres vetustissimi codices et alii nonnulli. Editi τὰ γεγονότα. Αρκεί. Male in editione 1 Paris. ἀρχεῖν cod tra veterum codicum fidem. *Alias CCLXXVI. Scripta anno 373,

Atque omnium dignissimus est ipse ille, qui meas εθῆναι. Οτι δὲ καὶ ἐν δικαστηρίοις μεγάλη αὐτῷ litteras, ut sibi aliquid profuturas poposcit, quem cum aliis videamus totis suæ vocis viribus laudes gravitatis tuæ prædicantem. ἀφορμὴ πρὸς τὴν νίκην ἡ παρὰ σοῦ ροπή, πάντες ἀκριβῶς πεπείσμεθα. Δικαιότατος δὲ πάντων καὶ αὐτὸς οὗτος, ὁ τὴν ἐπιστολὴν ἡμῶν, ὡς τι όφελος αὐτῷ ἐσομένην, ἐπιζητήσας· ὃν μετὰ τῶν ἄλλων ἴδοιμεν τῇ κατὰ δύναμιν αὐτοῦ φωνῇ τὴν σὴν εὐφη φούντα σεμνότητα. EPISTOLA CXLIX'. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΘ. Is ad quem scripla est hæc epistola, viderat primordia ærumnarum Maximi; sed postea pœnæ ac contumelice graviores inflictæ sunt, ac vicarius modo advenerat, ut mala expleret. Homini iniserrimo opem implorut Busilius. Trajano. Ipse oculis vidisti calamitatem viri quondam clari, sed nunc miserrimi omnium Maximni qui patris nostræ præfuerat, atque utinam non præfuisset! Existimo enim fore, ut nulti gentium gubernacula fugiant, si administrationes ad ejusmodi exitum redituræ sunt. Quare quid opus est singula enarrem, et quæ vidi, et quæ audivi, viro ob eximiam ingenii aciem idoneo, qui ex paucis factis ea quæ omittuntur existimet? Sed tamen forte superflua loqui tibi non videbor, hoc si dixero, cum multa et gravia ante tuum adventum in ipsum perpetrata sint, quæ postea gesta sunt talia esse, ut superiora humanitatem existimare cogant. Tantam contumeliæ et damni et ipsius corporis incommodorum magnitudinem 239 habuere, quæ in ipsum postmodum a vicario excogitata sunt. Et nunc cum cohortalibus apparitoribus venit, ut reliqua sua mala hic impleat, nisi tu magnam tnam manum prætendere velis afflicto. Supervacaneam rein scio me facere, qui tuam clementiam ad humanitatem adhorter. Quia tamen hunc virum cupio juvare, dignitatem tuam rogo, ut innatæ tibi ad bonum propensioni aliquid mea causa adjicias: adeo ut manifesta sit homini meæ pro illo deprecationis utilitas. Alias CCCLXXVII. Scripta anna 373. Αὐτοῦ. Hanc vocem addidimus ex Harl., Mell. et Clarom. Τραϊανῷ. Legitur in omnibus editis et mss. codicibus τῷ αὐτῷ, eidem, Trajano scilicet: ad quem scripta superior epistola. Quare non ausus sum hunc titulum mutare; sed tamen nnllus dubito, quin hec epistola ad Trajanum minime scripta sit. Is enim ad quem scripta est, oculis suis viderat calamitates Maximi. At Trajanus nihil prorsus audierat de his ærumnis; et idcirco Basi - lium Maximus rogavit, ut eas Trajano breviter exponeret. Υπέβαλες. Med., Reg. secundus et Coisl. secundus ὑπέλαβες. Οὐκ ὤφελεν. lta mss. sex. Editi οὐκ ώφειλεν Κακοπαθείας. Hac voce non quæstionis tormenta, quibus subjici non poterant præsides provinciarum, nisi in crimine majestatis, sed ea · Τραϊανῷ Καὶ αὐτὸς ὑπέβαλες ὀφθαλμῷ τὴν κακοπά θειαν τοῦ πρότερον μεν εὐδοκίμου, νῦν δὲ ἐλεεινοτάτου πάντων Μαξίμου, τοῦ ἄρξαντος τῆς πατρίδος ἡμῶν, ὡς οὐκ ὤφελεν (21)! Οίμαι γὰρ ἂν πολλοῖς απευκτὴν ἔσεσθαι τὴν τῶν ἐθνῶν ἀρχὴν, εἰ πρὸς τοιοῦτον πέρας μέλλουσι καταστρέφειν αἱ προστα σίαι. Ὥστε τί δεῖ ἡμᾶς τὰ καθ᾽ ἕκαστον ἐπαγγέλλειν, ὧν τε είδομεν, ὧν τε ηκούσαμεν, ἀνδρὶ διὰ πολλὴν τῆς διανοίας ὀξύτητα ἱκανῷ ἐξ ὀλίγων τῶν πραχθέντων στοχάσασθαι τὰ λειπόμενα; Πλὴν ἐκεῖνο γε εἰπὼν, ἴσως οὐ περιττός σοι φανήσομαι, ὅτι πολλῶν ὄντων καὶ δεινῶν τῶν εἰς αὐτὸν τολμηθέντων πρὸ τῆς σῆς παρουσίας, τοιαῦτα γέγονε τὰ μετὰ ταῦτα, ὡς φιλανθρωπίαν ποιῆσαι νομισθῆναι τὰ φθάσαντα. Τοσαύτην εἶχεν ὑπερβολὴν ὕβρεως καὶ ζημίας, καὶ τῆς εἰς αὐτὸ τὸ σῶμα κακοπαθείας τὰ δὴ ὕστερον αὐτῷ παρὰ τοῦ κρατοῦντος ἐξευρε θέντα. Καὶ νῦν ἔμφρουρος ἥκει τὰ λείψανα τῶν ὧδε κακῶν αὐτοῦ ἀποπληρώσων, ἐὰν μὴ σὺ τὴν μεγάλην σαυτοῦ χεῖρα ὑπερσχεῖν ἐθελήσῃς τῷ καταπονου μένῳ. Περιττὸν μὲν οὖν οἶδα ποιῶν, τὴν σὴν χρη στότητα εἰς φιλανθρωπίαν παρακαλῶν. Πλὴν ἀλλο ἐπειδὴ βούλομαι γενέσθαι χρήσιμος τῷ ἀνδρὶ, ἱκε τεύω σου την σεμνοπρέπειαν προσθεῖναι τι τῇ ἐκ φύσεως περὶ τὸ καλόν σπουδῇ δι' ἡμᾶς, ὥστε ἐναργές τῷ ἀνδρὶ γενέσθαι τῆς ὑπὲρ αὐτοῦ παρακλήσεως ἡμῶν τὸ ὄφελος. potius incommoda intelligi debent, quæ ab homine lautiori vitæ assueto, dum bonis omnibus spoliaļus fugit, abesse non possunt. Hinc in præcedenti epistola, ut ex octo veteribus libris legimus, corporis incommoda, quæ Maximus sustinuit, ex illius potissimum fuga et variis susdeque erroribus repetuntur. Videtur autem accusatiis repetundarım fuisse, et idcirco omnibus rebus spoliatus; quia etsi minime convictus fuit, per vini tanien et impressionem vicarii, quadrupli pœnam, quam leges convictis infligebant, coactus est persolvere. Hinc etiam civis statu non omnino excidit, nec eum tamen integrum et illæsum retinuit, ut in superiori epistola legimus. Nam judices repetundarum convicti ablatis codicillorum insignibus, et honore exuti, inter pessimos quosque et plebeios habebantur, ut sancitur Cod. Theod. lib. 1. tit. 27, leg. 1; nec tamen infames et intestabiles erant, ut observat Gothofredus ad eamdem legein.

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΝ. EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST CL. EPISTOLA CL. Heraclidas ab Amphilochio accusatus, quod non secum secederet in deserta loca, ut promiserat, pluribus refellit hane criminationem. Exponit quid rerum agat in pauperum hospitio ad urbem Casaream; seque ab amphilochio separari negt, quamvis locorum intervallo disjunctus sit. Refert deinde quæ præcepta a Basilio acceperit: hortatur ul Amphilochius ad Basilum veniat, a quo erudiri melius esse statuit, quum in desertis locis vagari. Αμφιλοχίῳ, ὡς παρὰ Ἡρακλείδου. ο Amphilochio, Heraclida nomine. 1. Ego et eorum, quæ inter nos aliquando disseruimus, memini: nec quid dixerim, quid ex generosa tua indole audierim, oblitus sum; et nunc vita publica non distineor. Quanquam enim corde idem sum, ac veterem hominem nondum exui; tamen ipsa specie, et quod longe a sæculi negotiis recesserin, videor jam vitæ secundum Christum viam ingressus esse. Sedeo autem mecum ipse, velut qui sese mari commissuri sunt. prospiciens futurum. Nam qui navigant, ventis indigent ad felicemn cursumn; nobis vero opus est qui nos manu durat, ac tuto per amaros vile fuctus transvehat. Nam indigere me perspicio, primum quidem fremo adversus juventutem; deinde stimulis ad pietatis cursum. Horum autem conciliatrix ratio videlicet, nunc quidem temperans quod in nobis incompositum est, nunc vero animæ pigritiam excitans. Rursus indigeo remediis aliis, ut sordes ex consuetudine contractas eluam. Scis enim nos, qui diu foro assuefacti fuimus, nec parcos esse verborum, nec cautus adversus eas, quæ in mente excitantur a maligne, cogitationes. Vincimur autem et honore, nec facile de nobis ipsis magni aliquid sentire desin:- mus. Adversus bæc magno mihi opus esse et perito arbitror magistro. Deinde vero expurgari etiam animæ oculum, ut omnibus ignorationis tenebris quasi lippitudine aliqua liberatus, fixo 1. Ἐγὼ καὶ τῶν ὁμιληθέντων ἡμῖν πρὸς ἀλλήλους ποτέ μέμνημαι, καὶ ὧν τε αὐτὸς εἶπον, ὧν τε ήκουσα παρὰ τῆς εὐγενείας σου, οὐκ ἐπιλέλησμαι. Καὶ · νῦν βίος μέν με δημόσιος οὐ κατέχει. Εἰ γὰρ καὶ τῇ καρδίᾳ ὁ αὐτὸς εἰμι, καὶ οὔπω τὸν παλαιὸν ἀπεδοσάμην ἄνθρωπον, πλὴν τῷ γε σχήματι, καὶ τῷ μα κρὰν ἐμαυτὸν ποιῆσαι τῶν τοῦ βίου πραγμάτων, ἔδοξα λοιπόν, οἷον ἐπιβεβηκέναι τῆς ὁδοῦ τῆς κατὰ Χριστὸν πολιτείας. Καθέζομαι δὲ ἐπ' ἐμαυτοῦ, ὥσπερ οἱ εἰς πέλαγος ἀφιέναι μέλλοντες, ἀποσχου πεύων τὸ μέλλον. Οἱ μὲν γὰρ πλέοντες ἀνέμων χρήζουσι πρὸς τὴν εὔπλοιαν, ἡμεῖς δὲ τοῦ χειραγενήσοντος ἡμᾶς, καὶ ἀσφαλῶς διὰ τῶν ἁλμυρῶν κυμάτων τοῦ βίου παραπέμψοντος. Χρήζειν γάρ ἐμαυτὸν λογίζομαι πρῶτον μὲν χαλινοῦ πρὸς τὴν νεότητα, ἔπειτα κέντρων πρὸς τὸν δρόμον τῆς εὐσεβείας. Τούτων δὲ πρόξενος λόγος δηλονότι, νῦν μὲν παιδαγωγῶν ἡμῶν τὸ ἄτακτον, νῦν δὲ τὸ νωθρον τῆς ψυχῆς διεγείρων. Πάλιν μοι χρεία φαρμάκων ἑτέρων, ὥστε τὸν ἐκ τῆς συνηθείας ἀποπλύνασθαι ῥύπον. Οἶδας γὰρ, ὅτι ἡμεῖς, οἱ πολὺν χρόνον ἐν εθισθέντες τῇ ἀγορᾷ, ἀφειδῶς μὲν ἔχομεν τῶν ῥημάτ των, ἀφυλάκτως δὲ πρὸς τὰς ἐν τῇ διανοίᾳ συνισταμένας ἐκ τοῦ πονηροῦ φαντασίας. Ηττήμεθα δὲ καὶ τιμῆς, καὶ τὸ ἐφ' ἑαυτοῖς τι φρονεῖν οὐ ῥᾳδίως ἀποτιθέμεθα. Πρὸς ταῦτα μεγάλου μοι δεῖν καὶ ἐμπείρου λογίζομαι διδασκάλου. Έπειτα μέντοι καὶ τὸν ὀφθαλμὸν τῆς ψυχῆς ἀποκαθαρθῆναι, ὥστε πᾶσαν τὴν ἀπὸ τῆς ἀγνοίας ἐπισκότησιν, οιονεί τινα intuitu pulchritudinem majestatis Dei conspicere νήμην, ἀφαιρεθέντα, δύνασθαι ἐνατενίζειν τῷ κάλλει τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, οὐ μικροῦ ἔργου κρίνω, οὐδ᾽ ἐπ' ὀλίγον τὴν ὠφέλειαν φέρειν. "Α καὶ τὴν σὴν λογιότητα συνορᾷν, καὶ ἐπιθυμεῖν ὑπάρξαι τινὰ εἰς ταύτην τὴν βοήθειαν ἀκριβῶς ἐπίσταμαι· καὶ ἐάν ποτε δῷ ὁ Θεὸς εἰς ταυτὸν ἀφικέσθαι τῇ κοσμιότητί σου, δηλονότι πλείονα μαθήσομαι ὑπὲρ ὧν φροντίζειν με χρή. Νῦν γὰρ ὑπὸ πολλῆς ἀμαθίας οὐδὲ ὅσων ἐνδεής είμι γνωρίζειν δύναμαι· πλήν γε ὅτι οὐδὲν μετεμέλησέ μοι τῆς πρώτης ὁρμῆς, οὔτε ἐκλάζει μου ἡ ψυχὴ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ κατὰ Θεὸν βίου, ὅπερ ἡγωνίασας ἐπ' ἐμοὶ, καλῶς καὶ προσηκόντως ἑαυτῷ ποιῶν, μήποτε, στραφεὶς εἰς τὰ ὀπίσω, στήλη γένωμαι ἀλὸς, ὅπερ γυνή τις ἔπαθεν, ὥσπερ ἀκούω. mulieri cuidam contigisse audio s. Sed adhuc me 30 Gen. IIS, 'Εμαυτόν. Hanc vocem addidimus ex novem niss. Τῆς ὁδοῦ. Regius quidam ms. τοῦ οὐδου, limen ingressus: quæ quidem scriptura valde arrideret, si faverent alii codices, aut vitium inesset vulgato contextui. Paulo post Coisl. primus 5X0πεύων. Κέντρων. Quatuor mss. κέντρου. Paulo post edit λόγος τις. Vocula deest in quinque veteribus libris, non tamen in antiquissimis. possit, non parvi laboris esse reor, neque parum afferre utilitatis. Atque hæc tuam quoque prudentiam perspicere, ac optare ut aliquis detur ad eam rem adjutor, exploratum habeo: ac si Deus aliquando dederit, ut tuam dignitatem conveniam, plura certe de quibus sollicitum me esso par est, ediscam. Nunc enim, 240 quæ mea est imperitia, quot et quantis indigeam ne cognoscere quidem possum; sed tamen me primi conatus non pœnitet, neque labat et vacillat anima in proposito vivendi secundum Deum; quod ipsum mili tinuisti, preclare teque digne faciens, ne conversus retrorsum salis statua fierem, quod Ἐκ τοῦ πονηροῦ. Quinque mss. ἐκ τῆς πονηρίας. Sed Coisl. primus et Medicus consen tiunt cun editis. In Harlæano autem codice non reperitur hæc epistola. Επίσταμαι. Med. et Coisl. primus πέπει σμαι. "Οσων ἐνδεής. Coisl. primus et quilam Reg. ὅσον ἐνδεής. Infra idem Coisl. et Med. ὡς ἀκούω. Alias CCCXCII. Scripta anno 373.

60% colibent externæ potestates, quasi magistratus Λ 'Αλλ' ἔτι μέν με καὶ αἱ ἔξωθεν ἀρχαὶ συστέλλουσιν, desertorem aliquem reposcant. Detinet autem me -maxime meum ipsius cor, eorum quæ dixi sibi conscium. 2. Quoniam autem meministi pactorum, teque denuntiasti accusaturum, mihi in hac mea tristitia rīsum movisti, quod etiamzum rhetor sis, nec a timore incutiendo discedas. Ego namque ita existimo, nisi omnino ut imperitus aberrem a veritate, unam esse viam ad Dominum ducentem, et quicunque ad ipsum pergunt, itineris ejusdem esse socios, et eodem vitæ fœdere progredi. Quare quo abiens separari a te possum, nec tecum simul vivere, et tecum servire Deo, ad quem simul confugimus? Corpora enim nostra lucis disjungentur: sed profecto Dei oculus am. bos simul intuetur; siquidem et vita mea digna fuerit, quæ a Dei oculis conspiciatur; hoc enimn legi alicubi in Psalmis: Oculi Domini super justos ". Equidem cupio et tibi et cuivis alii propositum tuo simile habenti etiam corpore conjungi, et ante Patrem nostrum, qui in cœlis est, tota nocte ac die tecum genua flertere, et si quis alins est, qui rile Deum invocet. Novi enim communionea in precibus multum utilitatis afferre. Quod si quoties mihi contigerit in diverso angulo jacenti ingemiscere, mendacium me omnino sequetur; pugnare non possum adversus ea quæ a te dicta sunt, meque ipse ut mendacem condemno, si quid ejusmodi locutus sum secundum pristinam indifferentiam, quod me mendacii crimine obstringat. R ὥσπερ λειποτάκτην τινὰ τῶν ἀρχόντων ἀναζητούν των· ἐπέχει δέ με μάλιστα ἡ ἐμοῦ αὐτοῦ καρδία, ἐκεῖνα μαρτυροῦσα ἑαυτῇ ἅπερ εἴρηκα. 2. Ἐπειδὴ δὲ συνθηκῶν ἐμνήσθης, καὶ κατηγο ρεῖν ἐπηγγείλω, γελάσαι με ἐποίησας ἐν ταύτῃ τῇ κατηφεία μου, ὅτι ἔτι ῥήτωρ εἶ, καὶ τῆς δεινότητος οὐκ ἀφίστασαι. Ἐγὼ γὰρ οὕτω νομίζω εἰ μὴ πάντη ὡς ἀμαθής διαμαρτάνω τῆς ἀληθείας, μίαν. εἶναι ὁδὸν τὴν πρὸς τὸν Κύριον ἄγουσαν, καὶ πάντας τοὺς πρὸς αὐτὸν πορευομένους συνοδεύειν ἀλλήλοις, καὶ κατὰ μίαν συνθήκην τοῦ βίου πορεύεσθαι. Ώστε ποῦ ἀπελθὼν χωρισθῆναι σου δύναμαι, καὶ μὴ μετὰ σοῦ ζῆν, καὶ μετὰ σοῦ δουλεύειν Θεῷ, ᾧ κοινῇ προσεφύγομεν; Τὰ μὲν γὰρ σώματα ἡμῶν τόποις· διασταθήσεται· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ ὀφθαλμὸς κοινῇ ἀμφοτέ. ρους ἐφορα δηλονότι· εἴπερ οὖν ἄξιος καὶ ὁ ἐμὸς βίος ὑπὸ τῶν ὀφθαλμῶν τοῦ Θεοῦ ἐποπτεύεσθαι· ἀνέγνων γάρ που ἐν Ψαλμοῖς, ὅτι Ὀφθαλμοὶ Κυρίου ἐπὶ δικαίους. Ἐγὼ μὲν γὰρ εὔχομαι καὶ σοὶ καὶ παντὶ τῷ παραπλησίως σοι προαιρουμένῳ καὶ τῷ σώματι συνεῖναι, καὶ πᾶσαν νύκτα καὶ ἡμέραν μετὰ σοῦ κλίνειν τὰ γόνατα πρὸς τὸν Πατέρα ἡμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ εἴ τις ἄλλος ἀξίως ἐπικα λούμενος τὸν Θεόν· οἶδα γὰρ τὴν ἐν ταῖς προσευχαῖς κοινωνίαν πολὺ τὸ κέρδος φέρουσαν ἐὰν δὲ, ὁτάκις ὑπάρξη μοι ἐν διαφόρῳ γωνιδίῳ παρερ ῥιμμένῳ στενάζειν, ἀκολουθήσει μοι πάντως τὸ ψεύ δεσθαι, μάχεσθαι μὲν πρὸς τὸν λόγον οὐκ ἔχω, ἤδη δὲ ὡς ψεύστου ἐμαυτὸν κατακρίνω, εἴ τι τοιοῦ τον κατὰ τὴν παλαιὰν ἀδιαφορίαν ἐφθεγξάμην, ὅ με τῷ κρίματι τοῦ ψεύδους ὑπόδικον καθιστά 5. Γενόμενος δὲ πλησίον Καισαρείας, ὥστε γνωρί σαι τὰ πράγματα, καὶ αὐτῇ παραβαλεῖν τῇ πόλει με ἀνασχόμενος, τῷ πλησίον προσέφυγον πτωχοτροφείο, ὥστε ἐκεῖ μαθεῖν περὶ ὧν ἐβουλόμην. Ετα κατὰ συνήθειαν ἐπιδημήσαντι τῷ θεοφιλεστάτῳ ἐπισκόπῳ ανήνεγκα περὶ ὧν ἐπέταξεν ἡμῖν ἡ λογιότης σου. Καὶ ἃ μὲν ἀπεκρίνατο, οὔτε τῇ μνήμῃ φυλα χθῆναι παρ' ἡμῶν δυνατὸν ἦν, καὶ ἐπιστολῆς ὑπερέβαινε μέτρον. Ὡς ἐν κεφαλαίῳ δὲ περὶ τῆς ἀκτημοσύνης ἐκεῖνο ἔφη τὸ μέτρον εἶναι, ὥστε εἰς τὸν ἔσχατον χιτῶνα ἑκάστον ἑαυτῷ περιιστάνα: τὴν κτῆσιν. Καὶ παρείχετο ἡμῖν ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου 3. Postquam prope Caesaream veni, ut rerum statuna perspicerem, in ipsa urbe nolui commorari, sed ad proxinium pauperum hospitium confugi, ut ibi diserem quæ volebam. Deinde cum eo venissel ex more religiosissimus episcopus, retui ad eum quibus de rebus mandaverat eruditio tua. Quæ autem respondit, ea nec memoria retineri poterant, et epistolae modum superabant. In summa autem de paupertate hunc dixit esse modum, ut extrema tunica suam quisque possessionem definiat. Atque ex Evangelio testimonia exhibebat: unum quidem Joannis Baptistæ dicentis: Qui habet duas tunicas, det non habenti 18: τὰς ἀποδείξεις· μίαν μὲν, ὡς Ἰωάννου τοῦ βαπτι aliud autem Domini vetantis, ne discipuli duas 17 Psal. XXXI, 16. 28 Luc. 11, 11. Αναζητούντων lla mss. sex Edili ἀνεπιζητούντων. Ibidem non male Coisl. primus et Μed. ἐπέχει δὲ μάλιστα. Οὕτω νομίζω. Deest οὕτω in sex mss., non tamen in Coisl. et Med., quorum in postremo legitur οὕτως. Παραπλησίως. Ita Coisl. primus cum aliis quatuor, quibus favent duo Regii, in quibus legitur παραπλίως. Editi παραπλήσιον. Φέρουσαν. Tres codices recentiores έχουσαν. Γωνιδίῳ. Sic Coisl. primus et Paris. et quidam Regius. Alius apud Combefisium γωνίᾳ. Editi στοῦ εἰπόντος· 'Ο ἔχων δύο χιτῶνας μεταδότω τῷ γονιδίω. Μάχεσθαι μέν. Editi addunt γάρ, sed prorsus vitiose. Quamobrem cum hæc vocula desit in tribus miss., delendum duximus. Midem quatuor mss. non vetustissimi ὡς ψεύστου ἐμαυτοῦ. Επέταξε. Ita Coisl. primus et Med. cum duobus aliis. Δυνατόν. Deest ἦν in nonnullis mss. non antiquissimis. Legitur etiam paulo post in nonmullis ὑπερβαίνει. Περιστάναι. Coisl. prinus et Med. περιστῆσαι.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLI. μὴ ἔχοντι· ἑτέραν δὲ, ὡς τοῦ Κυρίου τοῖς μαθηταῖς tunicas haberent 30. Addebat autem his et illud: ἀπαγορεύσαντος μὴ ἔχειν δύο χιτώνας. Προσ ετίθει δὲ τούτοις καὶ τό· Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ύπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὺς πτωχοῖς. Ελεγε δὲ καὶ τὴν τοῦ μαργαρίτου παρα βολὴν εἰς τοῦτο φέρειν· ὅτι ὁ ἔμπορος ὁ εὑρὼν τὸν πολύτιμον μαργαρίτην, ἀπελθὼν ἐπώλησεν ἑαυτοῦ πάντα τὰ ὑπάρχοντα, καὶ ἡγόρασεν ἐκεῖνον. Προσ ετίθει δὲ τούτοις, ὅτι οὐδὲ ἑαυτῷ τινα ἐπιτρέπειν χρὴ τὴν τῶν χρημάτων διανομὴν, ἀλλὰ τῷ τὰ τῶν πτωχῶν οἰκονομεῖν πεπιστευμένῳ Καὶ τοῦτο ἀπὸ τῶν Πράξεων ἐπιστοῦτο· ὅτι, πωλοῦντες τὰ προσόντα αὐτοῖς, φέροντες ἐτίθουν παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων, καὶ παρ' ἐκείνων διεδίδοτο ἑκάστῳ, καθότι ἄν τις χρείαν είχεν. Ἔλεγε γὰρ ἐμπειρίας χρήσ ζειν τὴν διάγνωσιν τοῦ ἀληθῶς δεομένου, καὶ τοῦ κατὰ πλεονεξίαν αὐτοῦντος. Καὶ ὁ μὲν τῷ θλιβομένῳ διδοὺς τῷ Κυρίῳ ἔδωκε, καὶ παρ' αὐτοῦ λήψεται τὸν μισθόν· ὁ δὲ τῷ περιερχομένῳ παρασχόμενος παντί προσέρριψε κυνί, φορτικῷ μὲν διὰ τὴν ἀναίδειαν, οὐκ ἐλεεινῷ δὲ διὰ τὴν ἔνδειαν. Si vis perfectus esse, vade, 241 vende quæ habes, et da pauperibus ". Aiebat et ipsam margarita parabolam ad hoc pertinere: quod qui margaritam perquam pretiosam invenit mercator, abiens vendidit omnia sua bona, et illam emit 30. Kursus his addebat, non oportere, ut quis sibi ipse rerum suarum distributionem committat, sed ei, cui hoc munus creditum est, ut res pauperum dispensel. Atque id ipsum ex Actis confirmabat *, quippe quia vendita bona sua afferentes, ante apostolorum pedes ponebant, et ab eis unicuique, prout cuilibet opus erat, distribuebatur. Dicebat enim experientia opus esse, ut is qui vere pauper est ab eo, qui ex avaritia mendicat, secernatur. Εt quidem quisquis calamitoso dat, dedit Domino, et ab eo mercedem accipiet: qui vero errabundo omni tribuit, projicit cani, molesto quidem ob impudentiam, sed non miserando ob indigentiam. 4. Quomodo autem nos quotidie vivere oporteat, de eo pauca dicere incapit, pro rei magnitudine; sed vellem ab ipso illo disceres. Non enim a me oblitterari accuratam documentorum diligentiam convenit. Mihi autem in optatis est, tecan aliquando illum adire, ut et memoria accurate dicta retinens, tua etiam ipsius prudentia quæ defuerint invenias. Illud enim memini ex Christianum vivere oporteat, non tantum indigere sermone, quantum exemplo quotidiano. 4. Περὶ δὲ τοῦ πῶς χρὴ βιοῦν ἡμᾶς καθ' ἡμέραν, ὀλίγα μὲν ἔφθη εἰρηκὼς ὡς πρὸς τὸ τῆς ὑποθέσεως μέγεθος· πλὴν ἀλλ' ἐβουλόμην παρ' αὐτοῦ ἐκείνου σε μαθεῖν. Ἐμὲ γὰρ ἀφανίζειν τὴν ἀκρίβειαν τῶν διδαγμάτων οὐκ εύλογον. Ηὐχόμην δὲ μετὰ σοῦ ποτε καταλαβεῖν αὐτὸν, ἵνα, καὶ τῇ μνήμῃ ἀκριβῶς φυ λάξας τὰ λεχθέντα, καὶ τῇ σεαυτοῦ συνέσει προσεξεύρῃς τὰ λείποντα. Ἐκεῖνο γὰρ μέμνημαι ἐκ τῶν πολλῶν ὧν ἤκουσα, ὅτι ἡ περὶ τοῦ πῶς χρὴ c multis quæ audivi, doctrinam illam quomodo ζῆν τὸν Χριστιανὸν διδασκαλία οὐ τοσοῦτον δεῖται λόγου, ὅσον τοῦ καθημερινοῦ ὑποδείγματος. Καὶ οἶδα, ὅτι, εἰ μή σε κατεῖχεν ὁ δεσμὸς τῆς γηροκομίας τοῦ πατρὸς, οὐκ ἂν οὔτε αὐτὸς ἄλλο τι προετίμησας τῆς συντυχίας τοῦ ἐπισκόπου, οὔτ᾽ ἂν ἐμοὶ συνεβούλευσας καταλιπόντι τοῦτον εἰς ἐρημίας πλανᾶσθαι. Τὰ μὲν γὰρ σπήλαια καὶ αἱ πέτραι ἀναμένουσιν ἡμᾶς· αἱ δὲ παρὰ τῶν ἀνδρῶν ὠφέλειαι οὐκ ἀεὶ ἡμῖν παραμένουσιν. Ὥστε, εἰ ἀνέχῃ μου συμβουλεύοντος, τυπώσεις τὸν πατέρα μικρὸν ἐπιτρέπειν σοι ἀναχωρεῖν αὐτοῦ, καὶ περιτυγχάνειν ἀνδρὶ πολλὰ καὶ ἐκ τῆς ἑτέρων πείρας, καὶ ἐκ τῆς οἰκείας συνέσεως καὶ εἰδότι, καὶ παρέχειν τοῖς προσιοῦσιν αὐτῷ δυναμένῳ. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΝΑ'. Scio autem nisi te detineret vinculum fovende patris senectutis, nec te quidquam aliud antepositurum episcopi colloquio, nec mihi auctorem futurum, ut eo relicto in desertis locis vager. Spelunca enim et saxa exspectant nos: sed hominum subsidia nobis non semper adsunt. Quare si me tibi consilium dare pateris, persuadebis patri, ut tibi a se ad breve tempus discedendi concedat facultatem, et virum adeundi, qui multa cum facto aliorum periculo, tum sua ipsius prudentia et novit et impertire adeuntibus potest. EPISTOLA CLI“. Invitat ad scribendum, ac declarat nonnullorum factum, qui discesserant a communione (episcopi sui Eustathii), non sibi esse voluptati, quemadmodum nec merces libenter navigantes ejiciunt; sed tamen a se non improburi, quia veritutis amatoribus nihil Deo antiquius. Ευσταθίῳ ἀρχιάτρῳ Εἴ τι όφελος ἡμετέρων γραμμάτον, μηδένα χρόνον Eustathio archiatro. Si qua utilitas litterarum nostrarum, nullum 15. Matth.x. 10. 29 Matth. xix, 21. so Matth. xiti, 43. οι Act. 11, 45. Μὴ ἔχειν. Negatio addita ex sex mss. Πεπιστευμένῳ Sic Med. et Coisl. uterque et plures alii. Εditi εμπεπιστευμένῳ. Jamdudum vigebat hoc institutum in monasteriis Basilii, ut patet ex Repulis majoribus, interrog. 9. Alter Biδι. ἐπισταμένῳ. Iutra editi χρήσειν. Quatuor mss. ut in textu. Παρασχόμενος παντί. Hæc verba in quatuor mas. desunt non antiquissimis. Ἐκεῖνο γάρ. Quinque mss. Εκείνου γάρ. Sed Coisl. et Med. cum editis consentiunt. Paulo aute legi posset φυλάξαις, nihil tamen mutavimus, quia cum editis consentiunt codices mss. Περιτυγχάνειν. Med. συντυγχάνειν. Ευσταθίῳ ἀρχιάτρῳ. la Vaticanus codex legitur lonice αρχιήτρῳ in Harlæano, Coisl. utro· que et Reg secundo. Aiii cum editis Ευσταθίῳ ἰατρῷ Ημετέρων. Tres vetustissimi codices Vaticanus Alias XXXI. Scripta anno 375.

tempus intermitte scribendi nobis et excitandi ad διαλίπης επιστέλλων ἡμῖν, καὶ διεγείρων ἡμᾶς προς scribendum. Ipsi enim manifeste lætiores effici mur, dum prudentium virorum, qui Dominum diligunt, epistolas legimus. Utrum autem et ipsi apud nos aliquid, quod operæ pretium sit, inveniatis, nosse vestrum est, qui nostra legitis. Equidem nisi negotiorum multitudine abducerer, scribendi assidue gaudio 242 non abstinerem. Vos vero, quibus minus est curarum, quoties fieri potest, litteris nos demulcete. Nam puteos aiunt haustos meliores fieri. Videtur autem tuarum admonitionum, quæ ex arte medica petuntur, supervacaneus labor; cum nos ferrum non adhibeamus, sed in semetipsos ruant, qui facti sunt inutiles. Hæc est igitur Stoici sententia: Quoniam, inquit, res non funt ut volumus, ut funt volumus. Ego autem his quæ fiunt, ex animo assentiri non possum: sed tamen aliquid necessarium a nonnullis præter anımi sententiam fieri, haud improbo. Neque enim vos medici, ægrotum urere, aut alio modo dolorem creare vultis: sed tamen sæpe id faciendum existimatis, morbi difficultatem sequentes. Neque navigantes libenter merces ejiciunt: sed nt naufragia efugiant, ejectionem perferunt, pauperem vitam morti præferentes. Quare existinia nos etiam separationem eorum, qui se separaverunt, moleste quidem et cum uberrimis lacryinis ferre, sed ferre lamen: siquiden verilatis amatoribus, nihil est Deo et spe in Deum antiquius. EPISTOLA CLII. τὸ γράφειν. Αὐτοὶ μὲν γὰρ προδήλως ήδίους γινόμεθα ἐντυγχάνοντες ἐπιστολαῖς συνετῶν ἀνδρῶν ἀγαπώντων τὸν Κύριον· εἰ δὲ καὶ αὐτοί τι ἄξιον σπουδῆς εὑρίσκετε παρ' ἡμῖν, ὑμέτερον εἰδέναι τῶν ἐντυγχανόντων. Εἰ μὲν οὖν μὴ ὑπὸ τοῦ πλήθους τῶν ασχολιῶν ἀπηγόμεθα οὐκ ἂν τῆς ἐκ τοῦ γράφειν συνεχῶς εὐφροσύνης απειχόμεθα· ὑμεῖς δὲ, οἷς ἐλάττους αἱ φροντίδες, ἐσάκις ἂν οἷόν τε ᾖ, κατα κηλεῖτε ἡμᾶς τοῖς γράμμασι. Καὶ γὰρ τὰ φρέατά φασιν ἀντλούμενα βελτίω γίνεσθαι Ἐοίκασι δέ σου αἱ ἐξ ἰατρικῆς παραινέσεις εἰς πάρεργον χω ρεῖν, οὐχ ἡμῶν ἐπαγόντων τὸν σίδηρον, ἀλλ' ἑαυτοῖς ἐκπιπτόντων τῶν ἀπαχρειουμένων. Ο μὲν οὖν τοῦ Στωϊκοῦ λόγος· Ἐπειδὴ, φησί, μή γίνεται τὰ πράγματα ως βουλόμεθα, ὡς γίνεται βουλόμεθα ἐγὼ δὲ τοῖς μὲν πράγμασι την γνώμην συγκατατίθεσθαι οὐ καταδέχομαι· τὸ δὲ ἀδου· λήτως τινὰς ποιεῖν τι τῶν ἀναγκαίων οὐκ ἀποδοκιμάζω. Οὔτε γὰρ ὑμῖν τοῖς ἰατροῖς τὸ καίειν τον ἄῤῥωστον, ἢ ἄλλως ποιεῖν ἀλγεῖν, βουλητόν· ἀλλ' οὖν καταδέχεσθε πολλάκις τῇ δυσχερείᾳ τοῦ πάθους Επόμενοι. Οὔτε οἱ πλέοντες έκουσίως ἐκβάλλουσι τὰ ἀγώγιμα· ἀλλ᾿ ὥστε διαφυγεῖν τὰ ναυάγια, ὑφο ίστανται τὴν ἐκβολὴν, τὴν ἐν πενίᾳ βίον τοῦ ἀποθα νεῖν προτιμῶντες. Ωστε καὶ ἡμᾶς οἷου ἀλγεινῶς μὲν καὶ μετὰ μυρίων ὀδυρμῶν φέρειν τὸν χωρισμὸν τῶν ἀφισταμένων φέρειν δ' οὖν ὅμως· ἐπειδὴ τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς ἐπ' αὐτὸν ἐλπίδος οὐδὲν τοῖς τῆς ἀληθείας ἐρασταῖς προτιμότερον. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΝΒ. Silentii sui causam exponit Basilius, confidenter deinceps scripturum se promittit. Gratias agit quod suas pro Ecclessa preces Victor antevertit.' Victori exercitus duci. Ad aliquem alium si non scriberem, forte non Immerito sustinerem segnitiei aut oblivionis crimen. Tui vero quomodo possim oblivisci, cujus nomen apud omnes homines prædicatur? aut quomodo te negligere, qui omnes fere in terrarum orbe fastigio dignitatum antecellis? Sed silentii mei manifesta est causa. Viro tanto molestiam Vaticanus ὑμετέρων. Si qua utilitas vestrarum litte rarum. Alias CCCLXXIV. Scripta circa ann. 373. Εὑρίσκετε, Ita septem niss. Editi εὑρήσετε. Απηγόμεθα. Non male Coisl. secundus et Reg. secundus ἀπειργόμεθα. Γίνεσθαι. idem duo codices γίνεται et φησίν. Επαγόντων. Tres codices non antiquissi-D mi εναγόντων. Ibidem Harl. τὸ σιδήριον, et Reg. secundus περιπιπτόντων. Βουλόμεθα. Ita Harl. et Mel. Sic etiam videtur prima manu habuisse Coisl, primus. Editi βουλώμεθα. Reg. secundus et Coisl. secundus ὡς ἂν γίνηται βουλώμεθα. Συγκατατίθεσθαι. Harl., Reg. primus et Vat. συμμετατίθεσθαι. Τῶν ἀφισταμένων. Haec intelligi non debent de Eustathii separatione a communione Basilii, sed potius de Sebastenorum nonnullorum ab ipso Eustathio discessione. Tota res enitescit ex superio- ' Ούίκτορι στρατηλάτη. Αλλῳ μέν τινι μὴ ἐπιστέλλων, τάχα ἂν δεξαίμην δικαίως έγκλημα ῥαθυμίας ή λήθης· σοῦ δὲ πῶς ἔστιν ἐπιλαθέσθαι, οὗ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις λαλεῖ ταὶ τὸ ὄνομα; πῶς δὲ καταῤῥαθυμῆσαι, δ; πάντων σχεδὸν τῶν κατὰ τὴν οἰκουμένην τῷ ὕψει τῶν ἀξιω μάτων ὑπερανέστηκας; ᾿Αλλὰ δήλῃ ἡμῶν ἡ αἰτία τῆς σιωπῆς. Οκνοῦμεν δι' ὄχλου γίνεσθαι ἀνδρὶ ribus verbis, sed tamen aliquid necessarium a nonnullis præter animi sententiam fieri, non improbo, llæc profecto referenda ad separationem eorum, qui se separaverunt. Huic corum facto non assentiebatur ex animo Basilius, quemadmodum nec medici libenter urunt, nec navigantes libenter merces ejiciunt. Sed tamen eos non improbabat, quia veritatis amatoribus nihil est Deo et spe in Deum antiquius, Hæc optime congruaut Sebastenis illis, qui, ut supra vidimus in epist. 258, occulte pravi opinionis Eustathii vulnere detecto aliquam ecclesiasticam sollicitudinem a Basilio poscebant. Unde Basilius Eusebium consulit, quid Sebastenis respondendum sit. Eis autem Basilium communionem et patrocinium concessisse perspicimus cum ex hac epistola, tum etiam ex epist. 253, ubi narrat Basilius eos, qui secum Sebastiae communicant, curiæ additos a Demosthene fuisse, magnos autem honores amicis Eustathii delatos. Γίνεσθαι. Multi codices mss. γενέσθαι.

GC9 EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLIV. τοσούτῳ. Εἰ δὲ προς τῇ λοιπῇ σου ἀρετῇ καὶ τοῦτο ἡ exhibere vereor. Quod si ad reliquas virtules tuas κατεδέξω, οὐ μόνον πεμπόμενα παρ' ἡμῶν δέχεσθαι γράμματα, ἀλλὰ καὶ ἐλλειφθέντα ἐπιζητεῖν, ἰδοὺ καὶ γράφομεν νῦν τεθαρρηκότως καὶ γράψομεν γε εἰς τὸ ἐφεξῆς· εὐχόμενοι τῷ ἁγίῳ Θεῷ δοθῆναί σοι τὴν ἀμοιβὴν τῆς περὶ ἡμᾶς τιμῆς. Ὑπὲρ δὲ τῆς Εκκλησίας προέλαβες ἡμῶν τὰς παρακλήσεις, πάντα ποιήσας ὅσα ἂν ἡμεῖς ἐπεζητήσαμεν. Ποιεῖς δὲ οὐκ ἀνθρώποις χαριζόμενος, ἀλλὰ Θεῷ τῷ τιμήσαντί σε· ὃς τὰ μὲν ἔδωκεν ἐν τῇ νῦν ζωῇ ἀγαθά, τὰ δὲ δώσει ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, ἀνθ' ὧν μετὰ ἀληθείας ἐπου ρεύθης τὴν ὁδὸν αὐτοῦ, ἀκλινῆ τὴν καρδίαν ἐν τῇ ὀρθότητι τῆς πίστεως ἀπ' ἀρχῆς εἰς τέλος διασωτάμενος ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΝΓ. hæc accessit, at non modo litteras quæ a me mittuntur suscipias, sed eas etiam quæ non mittuntur, requiras; ecce et nunc confidenter scribo, et scribam deinceps: Deumi sanctum orans, ut tibi bonoris, quem mihi habes, vices rependat. Meas porro pro Ecclesia preces antevertisti, cum omnia feceris, quæcunque ego petiissem. Facis autem non hominibus gratificans, sed honoranti te Deo: qui tibi alia quidem bona in præsenti vita largitus est, alia autem dabit in futuro ævo, propterea quod cum veritate in illius viis ambulasti, ac cor luum ab initio ad usque finem in fidei integritate immoluin ac inconcussum servasti. 243 EPISTOLA CLIII. Gratias agit Victori Basilius quod sui memor sit, nec amorem ob ullam calumniam imminuat. Βίκτορι ἀπὸ ὑπάτων. Οσάκις ἂν ἡμῖν ὑπάρξῃ γράμμασιν ἐντυχεῖν τῆς κοσμιότητές σου, τοσαυτάκις χάριν ὁμολογοῦμεν τῷ Θεῷ, ὅτι διαμένεις καὶ μεμνημένος ἡμῶν, καὶ ὑπ' οὐδεμιᾶς διαβολῆς τὴν ἀγάπην ἐλαττῶν, ἐν ἅπαξ κρίσει τῇ ὀρθοτάτῃ ἢ συνηθείᾳ χρηστῇ ἀναλαβεῖν κατεδέξω. Εὐχόμεθα οὖν τῷ ἁγίῳ Θεῷ καὶ σὲ δια μεῖναι ἐν τῇ ὁμοίᾳ πρὸς ἡμᾶς διαθέσει, καὶ ἡμᾶς ἀξίους εἶναι τῆς παρὰ σοῦ τιμῆς, ἦν τιμᾶς ἡμᾶς διὰ τοῦ γράμματος. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΝΔ'. Victori ex-consuli. Quoties mihi contingit litteras legere dignitatis tuæ, toties gratias ago Deo sancto, quod perstes et memor mei, et amorem, quem semel rectissimo Judicio, aut bona consuetudine suscipere voluisti, nullam ob calumniam imminuens. Rogo igitur Deum sanctum, ut et tu permaneas in eodem erga me animo, et ego dignus sich honore, quo me per epistolain prosequeris. EPISTOLA CLIV “. Respondet Basilius litteris Ascholii, cujus laudat charitatem, ut rem maxime raram, ac studium in beatissimum Athanasium, ut certissimum săne doctrine argumentum. Rogat ut qualibet occasione oblata scribal. Ασχολίῳ ἐπισκόπῳ Θεσσαλονίκης. Καλῶς ἐποίησας, καὶ κατὰ τὸν τῆς πνευματικῆς ἀγάπης νόμον, κατάρξας τῶν πρὸς ἡμᾶς γραμμάτων, καὶ τῷ ἀγαθῷ ὑποδείγματι πρὸς τὸν ὅμοιον ζῆλον ἡμᾶς ἐκκαλεσάμενος. Καὶ γὰρ ἡ μὲν τοῦ κόσμου φιλία ὀφθαλμῶν δεῖται καὶ συντυχίας, ὥστε ἐκεῖθεν ἀρχὴν τῆς συνηθείας γενέσθαι· οἱ δὲ πνευματικώς ἀγαπᾶν εἰδότες οὐ τῇ σαρκὶ προξένῳ κέχρηνται τῆς φιλίας, ἀλλὰ τῇ τῆς πίστεως κοινωνίᾳ πρὸς τὴν πνευματικὴν συνάφειαν ἄγονται. Χάρις οὖν τῷ Κυρίῳ τῷ παρακαλέσαντι ἡμῶν τὰς καρδίας, ἐν τῷ δεῖξαι ὅτι οὐκ ἐν πᾶσι κατέψυκται ἡ ἀγάπη· ἀλλ᾽ εἰσί που τῆς οἰκουμένης, οἱ τῆς Χριστοῦ μα θητείας τὸν χαρακτήρα δεικνύντες. Καὶ τοίνυν ἔδοξέ μαι τὸ καθ' ὑμᾶς ἐοικέναι πρᾶγμα ἄστροις ἐν νυκτε ρινῇ συναφείᾳ, ἄλλοις κατ᾿ ἄλλα μέρη τοῦ οὐρανοῦ διαλάμπουσιν, ὧν χαρίεσσα μὲν ἡ λαμπρότης, χαριέστερον δὲ δήπου τὸ ἀπροσδόκητον. Τοιοῦτοι δὲ καὶ ὑμεῖς, οἱ τῶν Ἐκκλησιῶν φωστῆρες, ὀλίγοι παν τελῶς καὶ εὐαρίθμητοι ἐν τῇ σκυθρωπῇ ταύτῃ κατα στάσει, οἷον ἐν σκοτομήνῃ διαφαινόμενοι, πρὸς τῷ Τεθαρρηκότως. Sic uterque Coisl. cum aliis. Editi τεθαρρηκότες Paulo post editi πρὸς τὸ ἐφ εξής. Tres antiquissimi codices, Harl., Med., Coisl. ut in textu. Ασχολίῳ, etc. Ita editi et vetustissimi codices. At in Coisl. secundo, Reg. secundo. Vat. et Paris. sic legitur titulus Ασχολίῳ μονάζοντι καὶ Ascholio, episcopo Thessalonicensi. Recte fecisti, et secundum dilectionis spiritualis legen, quod prior ad nos scripseris, mosque egregio exemplo ad simile studium provocaveris. Nam mundi amicitia oculis indiget ac congressu, ut inde nascatur consuetudinis initium: sed qui spiritualiter amare sciunt, nequaquam carne utuntur amicitiæ conciliatrice; sed fidei communione ad spiritualem conjunctionem ducuntur. Itaque grales Deo, qui corda nostra consolatus est, dum charitatem non in omnibus refrixisse ostendit: sed reperiri alicubi terrarum, qui discipulorum Christi propriam notam præ se ferant. Ac res quidem vestræ persimiles mihi visæ sunt sideribus in nebulosa nocte alias aliis cœli partes illustrantibus: quorum gratus quidem splendor, sed eu gratior, quod non exspectatur. Tales et vos estis, Ecclesiarum lumina, pauci admodum et facile numerabiles, in hac tristi rerumi conditione, quasi in nocte illuni coruscantes, præter virtutis gratiam, inde etiam quod rari sitis iuventu, desideπρεσβυτέρω, Ascholio monacho et presbytero. Reg. ξονιs et Bigot. habent tantuum "Ασχολίῳ μονάἘν τῷ δεῖξαι. lta Med., Harl. et Coisl. primus. Editi ἐκ τοῦ δεῖξαι. Alias CCCCXXXVIII. Scripta anno 373. Alias CCCXXXVII. Scripta anno 373.

rium moventes. Caterum litteræ tuæ tuum nobis a ἐκ τῆς ἀρετῆς χαριεντι, ἔτι καὶ τῷ σπανίῳ τῆς animum abunde patefecere. Quanquam enim breves erant syllabarum numero, at ex recta sententia idoneum nobis tui propositi specimen dedere. Nam beatissimi Athanasii studiosum esse, argumentum evidentissimum est sane in maximis rebus sententiæ. Pro accepta ergo ex litteris laetitia, plurimam habemus gratiam pretantissimo filio nostro Euphemio: cui et ipse precor auxilium omne a sancto contingere, et te hortor ut mecum preceris ut cito eum recipiamus cum ornatissima conjuge ipsius, filia nostra in Dontino, Ipse autem exorari te sine, ut ne letitiam nostram exordio circumscribas, sed oblata 244 quovis tempore occasione scribas, et amorem in nos tuum colloquio frequenti adaugeas: ac de Ecclesiis, quæ apud vos sunt, quomodo concordiam servent, significes; pro nostris autem preceris, uι etiam apud nos tranquillitas magna fiat, Domino nostro ventos ac mare increpante. εὑρέσεως, τὸ περιπόθητον ἔχοντες. Εγνώρισε δέ σου τὴν διάθεσιν ἡμῖν τὸ γράμμα αὐτάρκως. Εἰ γὰρ καὶ μικρὸν ἦν τῷ πλήθει τῶν συλλαβῶν, ἀλλὰ τῇ γε ὀρθότητι τῆς διανοίας, ἀρκοῦσαν ἡμῖν τῆς προαι ρέσεως τὴν ἀπόδειξιν ἔδωκε. Τὸ γὰρ περὶ τὸν μα καριώτατον ᾿Αθανάσιον ἐσπουδακέναι δεῖγμα έναρ γέστατον τοῦ ὑγιῶς ἔχειν περὶ τὰ μέγιστα. Ἀντὶ οὖν τῆς ἐπὶ τοῖς γράμμασιν εὐφροσύνης πολ λὴν οἴδαμεν χάριν τῷ τιμιωτάτῳ υἱῷ ἡμῶν Εὐφη μίῳ· ᾧ καὶ αὐτὸς εὔχομαι πᾶσαν ὑπάρχειν βοήθειαν ἐξ ἁγίου· καὶ σὲ συνεύχεσθαι ἡμῖν παρακαλῶ, ὅπως ἂν ἀπολάβοιμεν αὐτὸν ἐν τάχει μετὰ τῆς κοσμιωτά της ομόζυγος αὐτοῦ, θυγατρὸς δὲ ἡμῶν ἐν Κυ ρίῳ. Παρακλήθητι δὲ καὶ αὐτὸς μὴ ἐν προοιμίοις ἡμῖν στῆσαι τὴν εὐφροσύνην, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀεὶ παραπιπτούσης προφάσεως επιστέλλειν, καὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς διάθεσιν τῷ πυκνῷ τῆς ὁμιλίας αὔξειν, καὶ τὰ περὶ τῶν αὐτοῦ Ἐκκλησιῶν, ὅπως ἔχει κατὰ τὴν συμφωνίαν, σημαίνειν· περὶ δὲ τῶν ἐνταῦθα προσεύχεσθαι, ὥστε γενέσθαι καὶ παρ' ἡμῖν γαλήνην μεγάλην, ἐπιτιμήσαντος τοῦ Κυρίου ἡμῶν τῷ ἀνέμῳ καὶ τῇ θαλάσσῃ. EPISTOLA CLV*. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΝΕ. Basilius Sorani Scythiæ ducis, propinqui sui, querelis respondet: rationem readit cur ad eum non scripserit, demonstrat se illius oblivisci non posse, nec in precibus ecclesiasticis, nec privatim: et a se et a chorepiscopo accusationem nescio quam repellit. Hortatur ut persecutionem pro Christo patientibus pergal succurrere. Rogal denique ul putriæ millat veliquias martyrum. Sine inscriptione causa aliptæ. Epistola, quam primam et solam dignata est nobis nobilitas tua scribere, multe continentur accusationes, quibus incertus sum quomodo respondeam; non justarum rationum inopia, sed quia in criminationum multitudine difficilis est præcipuarum delectus, et unde initium nobis medelæ sumendum sit. Sed forte eodem ordine quo res scriplae sunt, incedentes, sic singulis occurrere debemus. Quinam hine in Scythiam proficiscerentur hactenus ignoravi; ac ne de iis quidem, qui e domo tua profecti sunt, admonitus sum ut per illos te salutarem; quamvis omnino id mihi studio habeam, ut dignitatem tuam quavis occasione oblata salutem. Fieri autem non potest tui ut obliviscar in precibus, nisi prius nostrum illud opus, ad quod nos Dominus destinavit, oblivioni tradamus. Nam profecto meministi ecclesiasticarum prædicationum, cum fidelis sis Dei gratia, in *Alias CCXLI. Scripia anno 573. Υγιῶς ἔχειν. it: mss. omnes quos quidem viderimus. Editi ἁγίως ἔχειν. Paulo post iidem editi ὑπάρξειν, mss. ut in textu. 'Ομόζυγος. Ita tres antiquissimi codices: alii et editi συζύγου. Ημίν στῆσαι. Deest prima vox in quinque mss., non tamen in tribus antiquissimis. Τῶν αὐτοῦ. lla septem mss. Editi τῶν σαυτου. Ανεπίγραφος. Hanc epistolam Sorano Scythiæ duci scriptam esse probamus in Vita S. Basilii. Vide Addend. Απορώ. Duo mss. recentiores ἄπορον. Ανεπίγραφος ἐπὶ ἀλειπτη Πρὸς πολλὰς τὰς διὰ τῆς ἐπιστολῆς, ἣν πρώτην καὶ μόνην κατηξίωσεν ἡμῖν ἡ εὐγένειά σου διαπέμ ψασθαι, ἐγγεγραμμένας κατηγορίας ἀπορῶ ἀπολογήσασθαι· οὐ διὰ τὴν τοῦ δικαίου ἔνδειαν, ἀλλὰ διὰ τὸ ἐν πλήθει τῶν ἐπιφερομένων δύσκολον εἶναι τῶν καιριωτέρων τὴν προτίμησιν, καὶ ὅθεν δεῖ πρῶτον ἡμᾶς ἄρξασθαι τῆς θεραπείας. "Η τάχα δεῖ αὐτῇ τῇ τάξει των γεγραμμένων χρησαμένους ὁδῷ πρὸς ἕκαστον ἀπαντᾶν. Τοὺς ἐπὶ Σκυθίαν ἀπαί ροντας ἐντεῦθεν μέχρι σήμερον οὐκ ἐγνωρίσαμεν· ἀλλ' οὐδὲ τῶν ἐκ τῆς οἰκίας ὑπέμνησαν ἡμᾶς, ὥστε προσειπεῖν σε δι' αὐτῶν· καίτοι πάνυ διὰ σπουδῆς τιθεμένους ἐπὶ πάσης προφάσεως προσφθέγ γεσθαί σου τὴν τιμιότητα. Επιλαθέσθαι δέ σου ἐν προσευχαῖς ἀδύνατον, εἰ μὴ πρότερον τοῦ ἔργου ἡμῶν ἐπιλαθώμεθα, εἰς ὃ ἔταξεν ἡμᾶς ὁ Κύριος. Μέμνησαι γὰρ πάντως τῶν κηρυγμάτων τῶν ἐκκλησιαστικῶν, πιστὸς ὢν τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι· ὅτι tantum occurrit codicibus, nempe Cois!. secundo et Reg. secundo, non dubium tamen quin præferent sit vulgate δι' αὐτὴν τῇ. Oixiuç. Ita miss. quatuor. Editi oixɛlaç. Προσειπεῖν σε. Vocula addita ex quatuor mss. Τῶν κηρυγμάτων. Eadem voce Firmilianus Cæsariensis episcopus ecclesiasticas preces designavit in epistola ad Cyprianum. Nam in Latina interpretatione ejusdem epistolæ, quæ est inter Cyprianicas 75, legimus mulierem quamdam hoc faci nus ausam esse, ut et invocatione non contemptibili sanctificare se panem et Eucharistiam facere simularet, et sacrificium Domini non sine sacramento solitæ prædicationis offerret

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLVI. καὶ ὑπὲρ τῶν ἐν ἀποδημίαις ἀδελφῶν δεόμεθα, καὶ quibus et pro fratribus peregrinantibus precamur; ὑπὲρ τῶν ἐν ταῖς στρατείαις ἐξεταζομένων, καὶ ὑπὲρ παῤῥησιαζομένων διὰ τὸ ὄνομα Κυρίου, καὶ ὑπὲρ τῶν τοὺς πνευματικοὺς καρποὺς ἐπιδεικνυμένων, ἐν τῇ ἁγίᾳ Ἐκκλησίᾳ τὰς εὐχὰς ποιούμεθα· ὧν πάντως ἐν τοῖς πλείοσιν ἢ καὶ ἐν τοῖς πᾶσι νομίζομεν καὶ τὴν σὴν ἐμπεριλαμβάνεσθαι τιμιό τητα. Ιδίᾳ δέ σου ἡμεῖς πῶς ἂν ἐπιλαθώμεθα, του σαῦτα ἔχοντες τὰ κινοῦντα ἡμᾶς πρὸς μνήμην, ἀδελ τὴν τοιαύτην, ἀδελφιδούς τοιούτους, συγγένειαν οὕτω χρηστὴν, οὕτως ἀγαπῶσαν ἡμᾶς, οἶκον, οἰκέ τας, φίλους· ἐξ ὧν, κἂν μὴ βουλώμεθα, ἀναγκαίως ὑπομιμνησκόμεθά σου τῆς ἀγαθῆς προαιρέσεως; Περὶ δὲ τοῦδε ὁ ἀδελφὸς ὁ δεῖνα οὐδὲν ἡμῖν ἤνεγκεν ἐπαχθὲς, οὐδὲ παρ᾽ ἡμῶν βλάπτουσα αὐτόν τις κρίσις ἐξενήνεκται οὐδεμία. Τρέψον οὖν τὴν λύπην ἐπὶ τοὺς τὰ ψευδή διηγησαμένους, ἀπολύσας πάσης μέμψεως καὶ τὸν χωρεπίσκοπον καὶ ἐμέ. Εἰ δέ τινα δίκην γυμνάζει ὁ σχολαστικὸς ὁ δεῖνα, έχει δικαστή για δημόσια καὶ νόμους. Αξιῶ οὖν ὑμᾶς ἐπὶ τούτοις μηδεμίαν ἔχειν μέμψιν. Αὐτὸς δὲ ὅσα ποιεῖς ἀγαθά, σεαυτῷ θησαυρίζεις· καὶ ἦν παρέχῃ ἀνάπαυσιν τοῖς διὰ τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου διωκομένοις, ταύτην σεαυτῷ ἐν ἡμέρᾳ τῆς μισθαποδοσίας προετοιμάζεις Καλῶς δὲ ποιήσεις, ἐὰν καὶ λείψανα μαρτύρων τῇ πατρίδι ἐκπέμψῃς· εἶπερ, ὡς ἐπέστειλας ἡμῖν, ὁ ἐκεῖ διωγμὸς ποιεῖ καὶ νῦν μάρτυρας τῷ Κυρίῳ. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡNG. et pro iis qui inter militares copias recensentur, et pro iis qui ob Domini nomen libere loquentur, et pro iis qui spirituales fructus edunt, preces in sancta Ecclesia facimus: quorum omnino in plerisque vel etiam in omnibus arbi:ramur tuam quoque præstantiam comprehendi. Cæterum qui tui privatim possem oblivisci, cum tam multa sint,、 quæ commoveant me ad recordationem: talis soror, filii sororis tales, cognatio tam egregia, tam nostri amans, domus, domestici, amici: quæ quidem nobis, etiamsi nolimus, bonam tuam voluntatem in memoriam necessario revocant? Quod autem ad aliud attinet, ille frater nihil mihi intulit molestiæ, neque sententia ulla fuit a nobis prolata, quæ illum laederet Dolorem itaque in eos qui mendacia retulerunt, converte, meque et chorepiscopum reprehensione omni exsolve. Quod si litem intendat ille scholasticus, tribunalia publica et leges habet. Itaque te rogo, ut de his.ihil prorsus conqueraris. Τu vero quidquid facis boni, tibi ipse colligis: et quod levamen affers his qui 245 οι Dɔ mini no nea persecutionem pat un ur, tibi ipsi in antecessum in die remuneraionis preparas. Recte autem feceris, si et reliquius martyrum patrie mittas; siquidem ut nobis scripsisti, persecutio illic etiamnum Domino martyres facit. EPISTOLA CLVI. illud Laudat Basilius in Evagrio et ipse præ se fert studium pacis; sed eam conciliare difficillimum fatetur esse, nec sibi congruere ut id solus aggrediatur; cum præsertim episcopus st Aviochiæ Meletius, ad quem proficisci con potest; sed tamen scripturum se ad illum promillit. Declarat se nec partium studiosum esse, nec accusationibus in quemquam præoccupatum. Mirum sibi accidisse dicit, quod ex Dorotheo acceperal, Evagrium noluisse Dorothel conventus" esse participem. Addit sibi integrum non esse Romam muttere: animum suam ab adversuriis quæri, nec lumen se quidquam de suo Ecclesia defendendæ studio remissurum. Εὐαγρίῳ πρεσβυτέρω. 4. Τοσοῦτον ἀπέσχον τοῦ δυσχερᾶναι προς τὸ μῆ κος τῶν γραμμάτων, ὥστε καὶ μικρά μοι ἔδοξεν εἶναι ἡ ἐπιστολὴ ὑπὸ τῆς κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν ἡδονῆς. Τί γὰρ ἥδιον ἄκουσμα τοῦ τῆς εἰρήνης ενός ματος; ἢ τί τοῦ ὑπὲρ τῶν τοιούτων βουλεύεσθαι ιεροπρεπέστερον, καὶ μᾶλλον τῷ Κυρίῳ κεχαρισμέ νον; Σοὶ μὲν οὖν παράσχοι ὁ Κύριος τὸν μισθὸν τῆς εἰρηνοποιίας, οὕτω καλῶς προαιρουμένῳ, καὶ σπου δαίως ἐγκειμένῳ πράγματι μακαριστῷ· ἡμᾶς δὲ νόμιζε, τιμία κεφαλὴ, ἕνεκα μὲν τοῦ προγρῆσθαι, καὶ εὔχεσθαι ἰδεῖν ποτε τὴν ἡμέραν ἐν ᾗ πάντες τὸν αὐτὸν πληρώσουσι σύλλογον, οἱ ταῖς διανοίαις ἀλλή λων μὴ ἀπεσχισμένοι, μηδενὶ παραχωρεῖν τῶν εἰς τὴν σπουδὴν ταύτην πρωτείων. Καὶ γὰρ ἂν εἴημεν ὡς ἀληθῶς πάντων ἀνθρώπων ατοπώτατοι, σχί σματι καὶ κατατομαῖς Ἐκκλησιῶν ἐφηδόμενοι καὶ μὴ τὴν συνάφειαν τῶν μελῶν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ τὸ μέγιστον τῶν ἀγαθῶν τιθέμενοι. Οσον μέντοι τῆς ἐπιθυμίας ἡμῖν περίεστι, τοσοῦτον γίνω Ἐν τοῖς πλείοσιν. lta quinque niss. Editi ἐν ταῖς χρόνοις. Codex a Combefisio citatus ἐν τοῖς πρώτοι;. τί τοῦ ὑπέρ. Deest ή in Med. et Harl. Evagrio presbytero. 4. Tantum abfuit at moleste ferrem longitudinem litterarum, ut contra brevis mihi visa sit epistola pre legendi voluptate. Quid enim pacis nomine jucundius auditu? aut quid san tius et Domino gratins, quam de rebus hujusmodi consilium inire? Tibi igitur præstet Dominus merceGem pacificationis, tam præclara tibi proponenti, et tam studiose in rem, quae beata prædicatur, incumbenti. Nos autem existima, caput vererandum, quod spectat ad voluntatem et desiderium videndi aliquando illius diei, quo omnes eumdem cœtum implebunt qui sententia inter se divisi non sunt, nemini in hoc studio primas concedere. Profecto enim essemus vere nortalium omnium absurdissimi, si schismatibus ac divisionibus Ecclesiarum oblectaremur, nec conjunctionem membrorum corporis Christi maximum bonorum ducere - mus. At quantum nobis inest desiderii, tantum scito facultatis deesse. Non enim ignorat perfecta Ἐφηδόμενοι. Harl. et Reg. secundus ἐν ηδόμενοι. Alias CCCXLII. Scripta anno 373.

tua prudentia, tempore corroborata mala primum σας τῆς δυνάμεως ἐνδεῖν. Οὐ γὰρ ἀγνοεῖ σου ή τε quidem tempore indigere ut sanentur: deinde forti ac firma agendi ratione, si quis velit ad imum ipsum pertingere, adeo ut ægrotantium morbi radicitus evellantur. Non te fugit quod dico, ac si clarius loquendum nullus timor. λεία φρόνησις, ὅτι τὰ χρόνῳ κρατυνθέντα πάθη πρῶτον μὲν χρόνου δεῖται πρὸς τὴν διόρθωσιν· ἔπειτα ἰσχυρᾶς καὶ εὐτονωτέρας ἀγωγῆς εἰ μέλλοι τις τοῦ βάθους αὐτοῦ καθικνεῖσθαι, ώστε πρόῤῥιζα ἐξελεῖν τῶν καμνόντων τὰ ἀῤῥωστήματα. Οἶδας δὲ ὁ λέγω, καὶ εἰ δεῖ τρανότερον εἰπεῖν, οὐδεὶς ὁ φόβος. 2. Amorem sui consuetudine dintina radices 2. Τὴν φιλαυτίαν ἔθει μακρῷ ταῖς ψυχαῖς ἐῤῥιζω in animis habentem neque vir unus exstirpare θεῖσαν εἷς ἀνὴρ ἀνελεῖν οὐχ οἷός τε, οὐδ᾽ ἐπιpotest, nec epistola una, nec tempus breve. Suστολὴ μία, οὐδὲ χρόνος βραχύς. Τὰς γὰρ ὑπονοίας καὶ spiciones enim ac contradictionum jurgia, nisi sit τὰς ἐξ ἀντιλογιῶν παρατριβὰς παντελῶς ἀναιρεθῆ aliquis pacis sequester auctoritate pollens, omnino ναι, μὴ ἀξιοπίστου τινὸς μεσιτεύοντος τῇ εἰρήνῃ tolli non possunt. Quod si gratiæ rivi in me afueἀμήχανον. Καὶ εἰ μὲν ἐπέῤῥει ἡμῖν τὰ παρὰ τῆς rent, si et sermone et opere et donis spiritualibus χάριτος, καὶ ἦμεν δυνατοὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ καὶ τοῖς idoneus essem, ut eos qui sibi invicem adversan- πνευματικοῖς χαρίσμασι δυσωπῆσαι τοὺς ἀντιδιατιtur, flecterem, negotium tantum esset suscipien- θεμένους Έδει κατατολμῆσαι τοῦ τοσούτου dum. Furte. tamen ne tunc quidem nobis suaderes, πράγματος, τάχα δὲ οὐδ' ἂν τότε συνεβούλευσας ut soli ad emendationem aggrederemur, cum epi- ἡμῖν μόνοις ἐλθεῖν ἐπὶ τὴν ἐπανόρθωσιν, ὄντος τοῦ scopus sit Dei gratia, ad quem Ecclesiæ cura præ- ἐπισκόπου τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι, ᾧ ἡ φροντὶς ἀνῆκε cipue pertinet, qui neque ad nos venire potest, προηγουμένως τῆς Ἐκκλησίας· ὃν οὔτε αὐτὸν ἐλneque nobis interim ob hiemem peregrinari facile, θεῖν πρὸς ἡμᾶς οἷόν τε, καὶ ἡμῖν ἀποδημήσειν τέως vel potius nullo modo integrum est, non solum ὑπὸ τοῦ χειμῶνος οὐ ῥᾴδιον, μᾶλλον δὲ παντελῶς quia corpus mihi 246 infirmitate diutina confeἀδύνατον, οὐ μόνον καθότι τὸ σῶμά μοι ὑπὸ ctum est, sed etiam quia Armeniacorum inontium μακρᾶς ἀῤῥωστίας ἀπείρηκεν, ἀλλ' ὅτι καὶ αἱ τῶν transitus paulo post fiet impervius etiam iis qui Αρμενιακῶν αἱ ὑπερβάσεις μικρὸν ὕστερον ἄβαætate omnino vigent. Atque hæc quidem ei per τοι γίνονται καὶ τοῖς πάνυ καθ' ηλικίαν σφρι litteras significare non gravabor. Nihil tamen exγῶτι. Γράμματι δὲ αὐτῷ σημᾶναι ταῦτα οὐ παρspecto ex litteris alicujus momenti eventurum, αιτήσομαι. Οὐ μέντοι προσδοκῶ τι ἐκ τῶν γραμ tum viri accuratam agendi rationem considerans, μάτων ἀξιόλογον ἀποδήσεσθαι, τῆς τε τοῦ ἀνδρὸς tum ipsam litterarum naturam, quia non solet ido- ακριβείας στοχαζόμενος καὶ αὐτῆς τῆς φύσεως τῶν neus esse ad clare persuadendum sermo transmisγραμμάτων· ὅτι οὐ πέφυκεν ἐναργώς δύνασθαι δυσ sus. Nam multa opus est dicere, ac multa vicissim ωπεῖν ὁ διαπεμπόμενος λόγος. Πολλὰ καὶ ἀντακοῦσα:, audire, et quæ objiciuntur solvenda, et inferenda καὶ λῦσαι τὰ ὑποπίπτοντα, καὶ ἀνθυπενεγκεῖν quæ suffulciunt, quorum nihil potest litterarum τὰ ὑφορμοῦντα, ὧν οὐδὲν δύναται ὁ ἐν τοῖς γράμ sermo, iners et inanimus in charta projectus. Veμασι λόγος, ἀργὸς καὶ ἄψυχος ἐν τῷ χάρτῃ διεῤῥιμruntamen, quod jam dixi, scribere non gravabor. μένος. Πλὴν ἀλλ᾽, ὅπερ ἔφην, οὐκ ἀποκνήσω Scias autem, frater vere religiosissime et nobis γράψαι. Γίνωσκε μέντοι, ὡς ἀληθῶς εὐλαβέστατε desideratissime, nullam mihi cum quoquamı, Dei καὶ πολυπόθητε ἡμῖν ἀδελφὲ, ὅτι οὐδεμία μοι πρὸς gratia, privatam esse contentionem. Neque enimn οὐδένα τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι ἰδιάζουσά ἐστι φιλονεικία. memini me curiose inquirere crimina, quibus Οὐδὲ γὰρ πολυπραγμονήσας οἶδα τὰ ἐγκλήματα, quisque obnoxius est aut dicitur. Quare sic vos οἷς ἕκαστος ὑπεύθυνος ἢ ἔστιν, ἢ ονομάζεται attendere sententiæ meæ convenit ut hominis, Ὥστε οὕτως ὑμᾶς προσέχειν τῇ ἡμετέρᾳ διανοία qui nihil ex propensione facere possit, neque accu- προσήκει, ὡς μηδὲν ἡμῶν δυναμένων ποιῆσαι κατά sationibus in quemquam præoccupatus sit. Tantum- πρόσκλισιν μηδὲ προειλημμένων εἰς τὴν κατά 69) Αγωγῆς. Ita mss. octo. Editi διαγωγής. Nec multo post editi καὶ οὐδεὶς ὁ φόβος. Deest conjunctio in tribus vetustissimis codicibus et Regio secundo. 'Ανήρ. Deest in Coisl. primo et Med. Τοὺς ἀντιδιατιθεμένους. Ita sex mss. Editi τοῖς ἀντιδιατιθεμένοις. Ανήκε. Ita Harl., Med. et Coisl. primus. Edit ἀνήκει. Paulo post tres eosdem codices cum Regio secundo sequimur in hac voce αποδημήσειν pro eo quod erat in editis αποδημεῖν. Σῶμά μοι. Med. et Coisl. primus et unus ex Regiis σῶμά μου. "Αβατοι. Sic editi et narl. secunda manu; at in aliis septem mss. legitur ἀδύνατοι. Sic etiam habuit Harlæanus codex prima manu. Crediderim Basilium scripsisse ἄδυτοι. Σημάναι. Tres niss. non antiquissimi ση μῆναι. Ανθυπενεγκεῖν. Coisl. primus αντεπενεγ κεῖν. Idem codex cum Harl., Med., Coisl. se cundo et Reg. habet τὰ ὑφορμώντα. Οὐκ ἀποκνήσω. Ita sex mss. Ealuti οὐδ'. Πρόσκλισιν. Nititur hæc striplura Regio secundo codice et Coist, secundo, et Harl. secunda manu. Editi πρόσκλησιν. Hic autem licet animadvertere sumniam Basilii inter ipsas dissensiones charitatem. Meletium et causa et sanctitate potiorein deserere non poterat; sed Paulino illiusque sectatoribus, ut orthodoxis fratribus, diligendis non discedebat, idque confirmat in epist. 211 ad Terentium comitem. Eamdem animi moderationem . præ se fert in epist. 238 ad Epiphanium, ubi si guificat se multa quidem ex fratribus audivisse de

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLVII. τινων διαβολήν. Μόνον εἰ εὐδοκία γένοιτο τοῦ modo, Dei voluntate, omnia ex institutis ecclesiaΚυρίου ἐκκλησιαστικῶς πάντα καὶ ἀκολούθως πρα sticis et rite fiant. χθῆναι. 5. Tristitia autem nos affecit desideratissimus filius Dorotheus condiaconus, dum de pietate tua nuntiavit, refugisse te illius conventus esse participem. Atqui hæc non erant, de quibus collocuti inter nos fueramus, si ego memini. Mittere auten in Occidentem mihi prorsus integrum non est, neminem habenti idoneum ad hoc ministerium. Quod si quis ex fratribus qui apud vos sunt, Ecclesiarum causa laborem suscipere volet, is scit procul dubio et ad quos profecturus sit, et ad quem finem, et quorum sit litteris communiendus et qualibus. Ego namque conjectis in urbem oculis 3. Ελύπησε δὲ ἡμᾶς ὁ ποθεινότατος υἱὸς Δωρό θεος ὁ συνδιάκονος, ἀπαγγείλας περὶ τῆς εὐλαβείας σου, ὅτι ώκνησας μετασχεῖν αὐτῷ τῆς συνάξεως. Καίτοι οὐ τοιαῦτα ἡμῖν ἦν τὰ ὡμιλημένα εἴ τι ἐγὼ μέμνημαι. Αποστείλαι μέντοι πρὸς τὴν δύσιν ἐμοὶ μὲν παντελῶς ἐστιν ἀδύνατον, οὐδένα ἔχοντι τῶν εἰς τὴν διακονίαν ταύτην ἐπιτηδείων. Τῶν, δὲ αὐτόθεν ἀδελφῶν, ἐάν τις αἱρῆται τὸν ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν κόπον ἀναδέξασθαι, οἶδε δηλονότι καὶ πρὸς τίνας ὁρμήσει, καὶ ἐπὶ ποίῳ σκοπῷ, καὶ παρὰ τίνων ἐφοδιασθῇ τοῖς γράμμασι, καὶ ποταποῖς τούτοις. Ἐγὼ μὲν γὰρ, ἐν κύκλῳ περισκεψάμενος, ὁρῶ μεθ' ἑαυτοῦ οὐδένα. Καὶ εὔχομαι μὲν τοῖς mecum video neminem. Ac precor quidem, ut inἑπτακισχιλίοις ἐναριθμηθῆναι τοῖς μὴ κάμψασι γόνυ τῇ Βάαλ Πλὴν ὅτι ζητοῦσι καὶ ἡμῶν τὴν ψυχὴν, οἱ πᾶσι τὰς ἑαυτῶν ἐπιβάλλοντες χεῖρας. Οὐ μέντοι τούτου γε ἕνεκεν ἐλλείψομέν τι τῆς ὀφειλομέτης σπουδῆς ταῖς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαις. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΝΖ'. ter septies mille viros numerer, qui genu ante Baal non incurvavere. Caeterum animam quoque nostram quærunt, qui suas manus in omnes injiciunt; sed non propterea de studio Ecclesiis Dei debito quidquam remittam. 247 EPISTOLA CLVII*. Dolorem suum significat Basilius quod præterita æstate non inviserit Eusebium. Queritur quod ad se ne scribat quidem Eusebius, eumque accusat pigritiæ; rogat ut pro se precetur. Ἀντιόχῳ Πῶς οἴει βαρέως ἤνεγκα διαμαρτών σου τῆς συντυχίας κατὰ τὸ θέρος; Καίτοι οὐδὲ ἡ τῶν ἄλλων τοιαύτη γέγονεν, ὥστε μέχρι κόρου ἡμῖν προελθεῖν· ἀλλ᾽ οὖν καὶ ὄναρ ἰδεῖν τὰ ποθούμενα φέρει τινὰ τοῖς ἀγαπῶσι παραμυθίαν. Σὺ δὲ οὐδὲ ἐπιστέλλεις, οὕτως ἀργὸς εἶ· ὥστε μηδὲ τὴν ὑπόλειψιν ἄλλῃ τινὶ αἰτίᾳ μᾶλλον, ἢ τῷ ἀργῶς ἔχειν πρὸς τὰς ὑπὲρ τῆς ἀγάπης ἀποδημίας, λογίζεσθαι. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν πε παύσθω ἡμῖν. Εύχοὺ δὲ ὑπὲρ ἡμῶν καὶ παρα κάλει τὸν Κύριον μὴ ἐγκαταλιπεῖν ἡμᾶς· ἀλλ᾿ ὡς ἐκ τῶν ἐπελθόντων παρήγαγεν ἡμᾶς πειρασμῶν, οὕτω καὶ ἐκ τῶν προσδοκωμένων ῥύσασθαι εἰς δόξαν τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, ἐφ᾽ ᾧ ἡλπίσαμεν. Paulino, sed minime comprobasse, eo quod non adesset is qui incusabatur. Quamvis autein Paulini fama apud ecclesiasticos scriptores nulla prorsus criminatione videatur fuisse contacta, ex his tamen Basilii locis nonnulla ei objecta esse perspicitur: sed hæc fortasse iniquis magis suspicionibus, quam certis indiciis continebantur. Γένοιτο. Ita quatuor mss., quorum tres vetustissimi. Editi γίγνοιτο. Δωρόθεος. Unus ex Regg. codicibus Θεόδω ρος. Paulo post editi μετασχεῖν αὐτῶν. Harl., Med., Clarom. et unus ex Regiis ut in textu. Ομιλημένα. Sic tres vetustissimi codices cum duobus aliis. Editi τὰ ώμολογημένα. Scriptura quam in textum recepimus, confirmatur ex primis verbis epistolæ 150. Οἶδε. Οι hæc intelligantur, conferenda sunt cum aliis locis. His enim verbis, is scit procul dubio et ad quos profecturus sit, indicat Basilius sibi Occidentales parum satisfacere, id quod in aliis epistolis vehementius declarat, nempe in epist. 212 et 235. Nec profecto placere illi poterant, quæ Evagrius Roma rediens ei narraverat, ut supra vi-. dimus in epist. 138. Illud autem, et ad quem finem, illustratur ex epistola 129, n. 3, ubi fatetur Basilius reperire se non posse, qua de re scribendum PATROL. GR. XXXII. “ Antiocho. Quam moleste tulisse me putas, quod tuo congressu præterita æstate caruerim? Atqui ne aliis quidem amnis congressus talis fuit, mihi ut satietatem afferret, sed tamen res desideratæ etiam per somnium visa nonnihil adferunt diligentibus solatii. Tu vero ne scribis quidem, adeo piger es: unde et tua absentia nulli alii causa magis tribuenda, quam quod pigreris ad peregrinationes charitatis causa suscipiendas. Sed ea de re nihil amplius a nobis dicatur. Precare autem pro me, ac Dominum roga, ut ne me deserat: sed quemadmodum me a præleritis tentationibus exemi, ita etiam ab imminentibus liberet, ad gloriam nominis ipsius, in quo spem collocavimus. sit in Occidentem; quæ enim necessaria sunt, jam præoccupata esse, superflua autem scribere, vanum ac inutile esse, de iisdem autem rebus obstrepere, etiam ridiculum videri. Ait autem se neminem habere quem mittat, quia episcopi cum Basilio communione conjuncti, operam ei navare nolebant, qua de re queritur in epist. 141. Cæterum et a suis desertus et ab hæreticis impugnatus precatur, ut inter septies mille viros nunieretur qui genu ante Baal non incurvavere, seque de studio Ecclesiis Dei debito nihil remissurum pollicetur. Τῇ Βάαλ. Ita novemn niss. Editi τῷ Βάαλ. lam tribuant omnes codices mss. et editi, ean tamen Eusebic restituendam fatebitur, quisquis leget allentius. Οὐδὲ ἡ τῶν. Ut aliqua hic constet sententia, legendum οὐδὲ ἐτῶν ἄλλων, ut in interpretatione expressimus. Cui lectioni favet codex Med. in quo legitur οὐδὲ εἰ τῶν ἄλλων. Bis enim Eusebium invisit Basilius: primum quidem anno 569, nondum episcopus, deinde anno 372. Ὑπὲρ ἡμῶν. Duo codices non antiquissint περὶ ἡμῶν Alias CCLXX. Scripta anno 573.

EPISTOLA CLVIII. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΝΗ. Dolet Basilius quod Antiochum non viderit; rogat ut pro se precetur; commendat fratrem camelis præpositum. Antiocho. Quandoquidem obstiterunt mihi peccata mea, quominus possem quod dudum habebam tui congressus desiderium, ad exitum perducere; litteris saltem absentiam delinio, atque adhortor, ut ne mei in tuis precibus intermittas meminisse, ut si vivam, mihi te perfrui donetur: sin minus precibus tuis adjutus cum bona spe ex hoc mundo emigrem. Cæterum fratrem camelis præpositum tibi commendamus EPISTOLA ELIX". Ἀντιόχῳ. Ἐπειδὴ ἀντέστησαν μοι αἱ ἁμαρτίαι μου πρὸς τὸ μὴ δυνηθῆναι με ἣν πάλαι εἶχον ἐπιθυμίαν τῆς ὑμετέρας συντυχίας ἀγαγεῖν εἰς πέρας· γράμμασι γοῦν παραμυθοῦμαι τὴν ἀπόλειψιν, καὶ παρακαλού μεν μὴ διαλιπεῖν μεμνημένους ἡμῶν ἐν ταῖς προσευχαῖς, ἵνα, ἐὰν ζῶμεν, καταξιωθῶμεν ὑμῶν ἀπολαῦσαι· εἰ δὲ μή, διὰ τῆς βοηθείας τῶν προσευχῶν ὑμῶν μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος μεταναστεύσωμεν ἀπὸ τοῦ κόσμου τούτου. Τὸν δὲ ἀδελφὸν, τὸν ἐπὶ ταῖς καμήλοις παρατιθέμεθα ὑμῖν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΑΝΘ'. Gaudet Basilius interrogari se ab hominibus timentibus Deum. Declarat se adhærere fidei Nicænæ, sed ob ezorlam de Spiritu sancio quæstionem, addere glorificationem Spiritus sancti cum Patre et Filio, nec ad communionem admittere eos, qui Spiritum sanctum creaturam dicunt. Differt in aliud tempus uberiora documenta. Eupaterio, et filiæ. 4. Quantum voluptatis attulerint mihi litteræ dignitatis tus, conjicis profecto ex his ipsis quæ scripsisti. Quid enim jucundius sit homini, in optatis habenti cum timentibus Deum semper colloqui, et utilitatis, quæ ab illis percipitur, esse participem, quam ejusmodi litteræ, quibus Dei inquiritur cognitio? Si enim vita nobis Christus est, consequens est et sermonem nostrum de Christo esse, et cogitationem atque actionem omnem ex illius pendere mandatis, et animam nostram ad illius imaginem debere elingi. Itaque de ejusmodi rebus interrogatus, gaudeo ac gratulor interrogantibus. nobis igitur, 248 ut verbo dicam, Patrum Nicææ congregatorum fides omnibus postea excogitatis præfertur: in qua confitentur Filium esse consubstantialem Patri, ejusdemque naturæ, cujus est qui genuit. Nam lumen de lumine, et Deum de Deo, et bonum de bono, tum sancti illi Patres confessi sunt, tum nos qui eorum vestigiis insistere laudi ducimus, hoc ipsum nunc testificamur. 2. Sed quia nunc prodiens ab hominibus semper novi aliquid inducere conantibus quaestio, ab antiquioribus autem prætermissa eo quod nerio contradiceret, relicta est inexplanata (dico quæstionem de Spiritu sancto), ideo aliquid ea de re adjicimus, Scripturæ menti convenienter; quia ut baptizamur, ita et credimus: ut credimus, ita et glorificamus. Cum igitur baptisma nobis a Sal-D valore datum sit, in nomen Patris et Filii et Spi- Alias CCLXXI. Scripta anno 373. Alias CCCLXXXVII. Scripta circa an. 373. Εἶχον. Quatuor mss. Sed recentiores ἔσχον. Παρακαλοῦμεν. Εditi addunt ὑμᾶς, sed deest in tribus vetustissimis codicibus. Ibidem editi μὴ διαλείπειν. Sex mss. ut in textu. Μεταναστεύσωμεν. Ita tres vetustissimi codices. Editi μεταναστῶμεν. Ἐπὶ ταῖς καμήλοις. Sic Med., Coisl. primus, Clarom. et Harl. qui tamen secunda manu Εὐπατερίῳ καὶ τῇ θυγατρί. 1. Οσην εὐφροσύνην παρέσχε μοι τὸ γράμμα τῆς κοσμιότητός σου, εἰκάζεις πάντως αὐτοῖς τοῖς έπεσταλμένοις. Τί γὰρ ἂν ἥδιον γένοιτο ἀνθρώπῳ εὐ χήν ποιουμένῳ φοβουμένοις Θεὸν ἀεὶ προσομιλεῖν, καὶ τοῦ παρ' αὐτῶν κέρδους μεταλαμβάνειν, γραμ μάτων τοιούτων, δι' ὧν ἡ Θεοῦ γνῶσις ἐπιζητεῖται; Εἰ γὰρ τὸ ζῆν ἡμῖν Χριστὸς, ἀκολούθως καὶ ὁ λόγος ἡμῶν περὶ Χριστοῦ ὀφείλει εἶναι, καὶ ἡ ἔννοια καὶ πᾶσα πρᾶξις τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ ἡρτῆσθαι, καὶ ἡ ψυχὴ ἡμῶν κατ' αὐτὸν με μορφῶσθαι. Χαίρω τοίνυν περὶ τοιούτων ερωτώμενος, καὶ συγχαίρω τοῖς ἐρωτῶσιν. Ἡμῖν τοίνυν ἑνὶ μὲν λόγῳ ἡ τῶν ἐν Νικαίᾳ συνελθόντων Πατέρων πίστις πασῶν τῶν ὕστερον εφευρεθεισῶν προτετίμηται· ἐν ᾗ ὁμοούσιος ὁμολο γεῖται ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, καὶ τῆς αὐτῆς ὑπάρχων φύσεως ἧς ὁ γεννήσας. Φῶς γὰρ ἐκ φωτός, καὶ Θεὸν δ ἐκ Θεοῦ, καὶ ἀγαθὸν ἐξ ἀγαθοῦ, καὶ τὰ τοιαῦτα πάντα, ὑπό τε τῶν ἁγίων ἐκείνων ώμολογήθη, καὶ ὑφ' ἡμῶν νῦν, τῶν εὐχομένων κατ᾽ ἴχνη βαίνειν ἐκείνοις, προσμαρτυρεῖται. 2. Ἐπειδὴ δὲ τὸ νῦν ἀνακύψαν παρὰ τῶν ἀεὶ καινοτομεῖν ἐπιχειρούντων ζήτημα, παρασιωπηθὲν τοῖς πάλαι διὰ τὸ ἀναντίῤῥητον, ἀδιάρθρωτον κατα ελείφθη (λέγω δὴ τὸ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος), προστίθεμεν τὸν περὶ τούτου λόγον, ἀκολούθως τῇ τῆς Γραφῆς ἐννοίᾳ· ὅτι ὡς βαπτιζόμεθα, οὕτω καὶ πιστεύομεν· ὡς πιστεύομεν, οὕτω καὶ δοξολογοῦμεν. Επειδὴ οὖν βάπτισμα ἡμῖν δέδοται παρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰς ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος· habet ἐπὶ τῶν καμήλων. Editi ἐπὶ τὰς καμήλους. Εὐπατερίῳ. Coisl. primus et Med. Εντα τρίψ. Αὐτοῖς τοῖς. Ita Coisl. uterque, Med., Harl. et Reg. secundus. Editi αὐτὸς τοῖς. Παρὰ τῶν ἀεί. Editi addunt τι, sed cum desit hæc vocula in vetustissimis tribus codicibus nostris, delendamn existimavimus. Paulo post Med. et Coisl. primus ἀδιόρθωτον κατελείφθη, citra emendationem relicta est.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLX. ἀκόλουθον τῷ βαπτίσματι τὴν ὁμολογίαν τῆς πίστεως ritus sancti; consentaneam baptismali confes παρεχόμεθα, ἀκόλουθον δὲ καὶ τὴν δοξολογίαν τῇ πίστει· συνδοξάζοντες Πατρὶ καὶ Υἱῷ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, τῷ πεπεῖσθαι μὴ ἀλλότριον εἶναι τῆς θείας φύσεως. Οὐ γὰρ τῶν αὐτῶν μετέσχε τιμῶν τὸ ἀπὸ εξενωμένον κατὰ τὴν φύσιν. Τοὺς δὲ κτίσμα λέγοντας τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐλεοῦμεν, ὡς εἰς τὸ ἀσυγχώρητον πτώμα τῆς εἰς αὐτὸ βλασφημίας διὰ τῆς τοιαύτης φωνῆς καταπίπτοντας. Ὅτι γὰρ διώρισται κτίσις θεότητος, οὐδενὸς λόγου προσδεῖ τοῖς κατὰ μικρὸν ταῖς Γραφαῖς ἐγγεγυμνασμένοις. Η μὲν γὰρ κτίσις δουλεύει, τὸ δὲ Πνεῦμα ἐλευθεροῖ· ἡ κτί τις ζωῆς προσδεής ἐστι, τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ζωοποιοῦν· ἡ κτίσις διδασκαλίας προσδεῖται, τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ δι δάσκον· ἡ κτίσις ἁγιάζεται, τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ἁγιά ζον. Κἂν ἀγγέλους εἴπῃς, κἂν ἀρχαγγέλους, καν πάσας τὰς ὑπερκοσμίους δυνάμεις, διὰ τοῦ Πνεύματος τὴν ἁγιωσύνην λαμβάνουσιν. Αὐτὸ δὲ τὸ Πνεῦμα φυσικὴν ἔχει τὴν ἁγιότητα, οὐ κατά χάριν λαβόν, ἀλλὰ συν ουσιωμένην αὐτῷ· ὅθεν καὶ τῆς προσηγορίας τῆς τοῦ ἁγίου ἐξαιρέτως τετύχηκεν. "Ο τοίνυν φύσει ἅγιον, ὡς φύσει ἅγιος ὁ Πατήρ, καὶ φύσει ἅγιος ὁ Υἱός, οὔτε αὐτοὶ τῆς θείας καὶ μακαρίας Τριάδος χωρίσαι καὶ διατεμεῖν ἀνεχόμεθα, οὔτε τοὺς εὐκόλως τῇ κτίσει συναριθμοῦντας ἀποδεχόμεθα. Ταῦτα, ὥσπερ ἐν κεφαλαίῳ, ἀρκούντως τῇ εὐλαβείᾳ ὑμῶν εἰρήσθω. Ἀπὸ γὰρ μικρῶν σπερμάτων γεωργήσετε τὸ πλεῖον τῆς εὐσεβείας, συνεργοῦντος ὑμῖν τοῦ Αγίου Πνεύματος. Δίδου γὰρ σοφῷ ἀφορμὴν, καὶ σου φώτερος ἔσται. Τὴν δὲ τελειοτέραν διδασκαλίαν εἰς τὴν κατ' ὀφθαλμοὺς συντυχίαν ὑπερθησόμεθα· δι' ἧς καὶ τὰ ἀντικείμενα ἐπιλύσασθαι, καὶ πλατυτέρας τὰς ἐκ τῶν Γραφών παρασχέσθαι μαρτυρίας, καὶ πάντα τύπον τὸν ὑγιῆ τῆς πίστεως βεβαιώσασθαι δυνατόν. Τὸ δὲ νῦν ἔχον συγγνώμην νείματε τῇ βρα χύτητι. Καὶ γὰρ οὐδ' ἂν ἐπέστειλα τὴν ἀρχὴν, εἰ μὴ μείζονα ἡγούμην την βλάβην ἀρνήσασθαι τὴν αἴτησιν παντελῶς, ἡ ἐλλιπώς παρασχέσθαι. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΕ. sionem fidei, consentaneam etiam fidei glorificationem adhibemus: Spiritum sanctum una cum Patre et Filio glorificantes; eo quod persuasum sit nobis, illum a natura divina non esse alienum. Neque enim eorumdem honorum esset particeps quod alienum foret secundum naturam. Eorum autem qui Spiritum sanctum creaturam esse dicunt, miseremur, ut qui in peccatum non condonabile blasphemiæ in illum emissæ, per hanc vocem incidant. Nam rem creatam a divinitate divisam esse nihil opus est eos monere, qui vel tantillum in Scripturis exercitati sunt. Creatura servit, Spiritus liberal; creatura vita indiget, Spiritus est qui vivificat; creatura doctrina eget, Spiritus est qui docet; creatura sanctificatur, Spiritus est qui sanctificat. Sive dixeris angelos, sive archangelos, sive coelestes omnes potestates, per Spiritum sanctimoniam accipiunt. Spiritus autem naturalem babet sanctitatem, non gratia acceptam, sed ipsius essentiæ insitam: unde et sancti appellationem singulari ratione obtinet. Quod ergo natura sanctum est, quemadmodum Pater natura sanctus est, et Filius natura sanctus; id nec patimur a beata ac divina Trinitate separari et abscindi; nec admittimus eos qui facile ipsum inter creaturas recensent. Hæc quasi in summa dicta sint, vestra tamen pietati satis copiose. Nam ab exiguis seminibus uberem pietatis fructum, Spiritu sancto vobis opitulante, demetetis. Da enim occasionem sapienti, et erit sapientior 3. Calerum uberiora documenta in congressum differemus, in quo et objecta solvere, et ampliora ex Scripturis proferre testimonia, et sanam omnem fidei rationem confirmare poterimus. Impræsentiarum autem, brevitati ignoscite. Nam ne scripsissem quidem omnino, nisi damnum majus existimassem petita prorsus denegare, quam inchoate satisfacere. 249 EPISTOLA CLX. Cum Basilius ab initio episcopatus prohibuisset matrimonium cum uxoris mortua sorore; quidam hac lege offensus litteras sub Diodori nomine adversus eum circumtulit. Inde nata occasio hujus Basilii epistola, in qua decretum suum defendit ex consuetudine Ecclesiæ suæ: objectum ex Moysis silentio argumentum dissolvit; imo Moysem non tacuisse contendit: ac postremo naturalem cognationem his nuptiis confundi demonstrat. Διοδώρῳ. 1. Αφίκετο ἡμῖν γράμματα τὴν ἐπιγραφὴν ἔχοντα Διοδώρου, τὰ δὲ ἐφεξῆς ἄλλου τινὸς πρέποντα εἶναι μᾶλλον ἢ Διοδώρου. Δοκεῖ γάρ μοί τις τῶν τεχνι κῶν τὸ σὸν πρόσωπον ὑποδύς, οὕτως ἑαυτὸν 3. Prov. 15, 9. Πτώμα. Duo mss. πταίσμα. Κατὰ μικρόν. Editi κἂν μικρόν, quæ lectio etsi sua sponte nihil habet vitii, non tamen videtur a Basilio adhibita hoc loco. Plus enim tribuendum vetustissimis tribus codicibus, in quibus legitur κατά μικρόν, quam editis et aliis mss. Verisimile est banc loquendi rationem ut minus accuratam a librariis immutatam fuisse. Sed tamen ea Basilius in rebus simillimis persæpe utitur. Eosdem codices paulo post sequimur in hac voce προσδεῖται. Editi δεῖται. Diodoro. 1. Venerunt nobis litteræ nomine Diodori inscripta, at in reliquis quemvis alium potius de centes quam Diodorum. Videtur enim astutus aliquis personam tuam induens, sic sibi voluisse Τὰς ὑπερκοσμίους. Sic mss. sex. Editi τὰς υπερκοσμίας. Συνεργοῦντος ὑμῖν. Harl. συνεργοῦντος ἡμῖν. Τις τῶν τεχνικών. Pro his vocibus habet Harl. codex τάχα τις τῶν βαναύσων τεχνιτών, forle aliquis ex mechanicis artificibus. Medicæus cum duobus aliis τῶν βαναύσων τεχνῶν. Alias CXCVII. Scripta circa an. 375.

auctoritatem apud auditores comparare. Qui qui- ἀξιόπιστον ἐθελῆσαι ποιῆσαι τοῖς ἀκροωμένοις. Ος dem ab aliquo interrogatus, an sibi liceret mortuæ uxoris sororem in matrimonium ducere, interrogationem non perhorruit, sed placide etiam audivit, ac lascivam libidinem fortiter prorsus et pugnaciter adjuvit. Quod si adessent litteræ, eas ad te misissem, satisque haberes facultatis et ad tuam et ad veritatis defensionem. Sed quia qui illas ostenderat, rursus abstulit, et contra nos, qui id ab initio prohibuimus, velut tropæuin quoddam circumtulit, licentiam se habere dicti tans scripto mandatam; nunc ad te scripsi, ut du - plici manu spuriam illam epistolam oppugnemus; nec quidquam ei roboris relinquamus, ne facile possit legentibus nocere. 2. Primum itaque, quod in ejusmodi rebus maximum est, morem nostrum objicere possumus, ut vim legis habentem, eo quod nobis a viris sanctis traditæ sint regulæ. Mos autem ille est ejusmodi, ut si quis impuritatis vitio aliquando victus in illicitam duarum sororum conjunctionem inciderit, neque id matrimonium existimetur, neque omnino in Ecclesiæ cœtum admittantur, priusquam a se invicem dirimantur. Quare etiamsi nihil aliud dici posset, satis esset ipsa consuetudo ad boni custodiam. Sed quia qui bauc scripsit epistolam, adulterino argumento malum tantum conatus est in mores hominum inducere, necesse est, ut nec ratiocinationum subsidium omittamus, quanquam, in rebus valde conspicuis, argumentatione potior est uniuscujusque prænotio. 3. Scriptum est, inquit, in Levitico: Uxorem super sorore ejus non accipies æmulam, ad revelandam turpitudinem ejus super cam adhuc vivente ea. Inde igitur manifestum esse dicit mortum sororem accipere licere. Ad hoc primum quidem dicam, quæcunque lex dicit, iis qui in lege sunt dicere; alioqui sic et circumcisioni et Sabbato et abstinentiæ ciborum subjiciemur. Neque enim si quid inveniamus appositum nostris soluptatibus, jugo servitutis legis nos ipsi subjiciemus si quid autem visum fuerit grave in legalibus, tunc ad libertatem, 250 quæ in Christo est, confugiemus. Interrogati sumus am scriptumn sit, ut accipiatur uxor post ipsius sororem. Di33 Levit. xviit, 18. Αὐτῷ. Sic tres vetustissimi codices et Coisl. secundus. Editi αὐτόν. Deest ea vox in codice Coisl. qui sæculo nono exaratus, atque hanc epistolam cum aliis synodorum et sanctorum Patrum canonibus complectitur. Γενναίως. Editi addunt αὐτῷ, quod deest in tribus vetustissimis codicibus. Εξήρκεις. Sic mss. novem. Editi εξήρχει. Τοῦτον. lta octo uss. quorum quatuor longe vetustissimi. Editi τοῦτο. Καλοῦ. Sic editi et codices Harl. et Med. Legitur in tribus Coislinianis codicibus et quatuor aliis κακοῦ, ad malum cavendum. Utra scriptura potior videri debeat, nec facile est statuere, dec γε, ερωτηθεὶς ὑπό τινος, εἰ θεμιτόν αὐτῷ πρὸς γάμον ἀγαγέσθαι τῆς γυναικὸς τελευτησάσης τὴν ἀδελφὴν, οὐκ ἔφριξε τὴν ἐρώτησιν, ἀλλὰ καὶ πράως ἤνεγκε τὴν ἀκοὴν, καὶ τὸ ἀσελγὲς ἐπιθύμημα πάνυ γενναίως καὶ ἀγωνιστικῶς συγκατέπραξεν. Εἰ μὲν οὖν παρῆν μοι τὸ γράμμα, αὐτὸ ἂν ἀπέστειλα, καὶ ἐξήρκεις σαυτῷ τε ἀμῖναι καὶ τῇ ἀληθείᾳ· ἐπεὶ δὲ ὁ δείξας πάλιν ἀφείλετο, καὶ ὥσπερ τι τρό παιον καθ' ἡμῶν περιέφερε, κεκωλυκότων τὸ ἐξ ἀρ· χῆς, ἔγγραφον ἔχειν λέγων τὴν ἐξουσίαν· ἐπέστειλα νῦν σοι, ὥστε διπλῇ τῇ χειρὶ ἡμᾶς ἐλθεῖν ἐπὶ τὸν νόθον ἐκεῖνον λόγον, καὶ μηδεμίαν αὐτῷ ἰσχὺν καταλιπεῖν, ἵνα μὴ ἔχῃ βλάπτειν ῥᾳδίως τοὺς ἐντυγχά νοντας. 2. Πρῶτον μὲν οὖν, ὦ μέγιστον ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐστὶ, τὸ παρ' ἡμῖν ἔθος, ὃ ἔχομεν προβάλλειν, νόμου δύναμιν ἔχον, διὰ τὸ ὑφ᾽ ἁγίων ἀνδρῶν τοὺς θεσμούς ἡμῖν παραδοθῆναι. Τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν· ἐάν τις, πάθει ἀκαθαρσίας ποτὲ κρατηθείς, ἐκπέσῃ πρὸς δυεῖν ἀδελφῶν ἄθεσμον κοινωνίαν, μήτε γάμον ἡγεῖ σθαι τοῦτον μηθ' ὅλως εἰς Ἐκκλησίας πλήρωμα παραδέχεσθαι πρότερον, ἢ διαλύσαι αὐτοὺς ἀπ' ἀλο λήλων. Ὥστε εἰ καὶ μηδὲν ἕτερον εἰπεῖν ἦν, ἐξήρκει τὸ ἔθος πρὸς τὴν τοῦ καλοῦ φυλακήν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ τὴν ἐπιστολὴν γράψας, ἐπιχειρήματι κιβδήλῳ κακὸν τοσοῦτον ἐπειράθη τῷ βίῳ ἐπαγαγεῖν, ἀνάγκη μηδὲ ἡμᾶς τῆς ἐκ τῶν λογισμῶν βοηθείας ὑφέσθαι· καίτοι γε ἐπὶ τῶν σφόδρα ἐναργῶν μείζων ἐστὶ τοῦ λόγου ἡ παρ' ἑκάστου πρόληψις. 3. Γέγραπται, φησίν, ἐν τῷ Λευϊτικῷ· Γυναῖκα ἐπ' ἀδελφῇ αὐτῆς οὐ λήψῃ ἀντίζηλον, ἀποκαλύψαι τὴν ἀσχημοσύνην αὐτῆς ἐπ' αὐτῇ, ἔτι ζώσης αὐτῆς. Δῆλον δὴ οὖν ἐκ τούτου εἶναί φησιν, ὅτι συγ χωρεῖται λαμβάνειν τελευτησάσης. Πρὸς δὲ τοῦτο πρῶτον μὲν ἐκεῖνο ἐρῶ· ὅτι, ὅσα ὁ νόμος λέγει, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ λαλεῖ ἐπεὶ οὕτω γε καὶ περιτομή, καὶ Σαββάτῳ, καὶ ἀποχῇ βρωμάτων υποκεισόμεθα. Οὐ γὰρ δὴ, ἐὰν μέν τι εύρωμεν συντρέχον ἡμῶν ταῖς ἡδοναῖς, τῷ ζυγῷ τῆς δουλείας τοῦ νόμου ἑαυτοὺς ὑποθήσομεν· ἐὰν δέ τι φανῇ βαρὺ τῶν νομίμων, τότε πρὸς τὴν ἐν Χριστῷ ἐλευθερίαν ἀποδραμού μεθα. Ἠρωτήθημεν εἰ γέγραπται λαμβάνειν γυναῖκα ἐπ' ἀδελφῇ. Εἴπομεν, ὅπερ ἀσφαλὲς ἡμῖν magni momenti. Vulgatam retinere malui, quam confirmat Gregorius Nazianzenus oral. xxii, p.410, ubi Heronem canem esse dicit, non latratu, sed boni custodia, et vigiliis pro animarum salute susceptis. Οὐδὲ τὴν ὑλακὴν, ἀλλὰ τὴν φυλακὴν τοῦ καλοῦ, καὶ τὸ ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἄγρυπνον. Παρ' ἑκάστου. Quatuor miss. recentiores παρ' ἑκάστῳ. Sic etiam habet vetustissima canonum collectio Coisliniana. Λαλεῖ. Quatuor codices non antiquissimi λέγει. Ἠρωτήθημεν. Non male unus codex Regius ἠρώτησεν, et paulo post εἴπωμεν, interrogavit... dicamus, etc. Consentit in secunda voce Coisl. secundus.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLX. ptum non esse. Quod autem silentio prætermissum est, id per consecutionis illationem colligere, legislatoris est, non legem recitantis; siquidem hoc pacto licebit volenti facinus aggredi, etiam adhuc viventis uxoris accipere sororem. Nam ipsum illud sophisma etiam ad eam rem appositum est. Scriptum est, inquit, Non accipies @mulam: proinde accipi eam extra æmulationem non prohibuit. Qui autem libidini patrocinabitur, emulationis expertem esse affirmabit indolem sororum. Quare sublata causa, οι quam ambarum connubium prohibuit, quid impediet quominus sorores accipiantur? Sed hæc scripta non sunt aiemus. Sed neque illa statuta sunt. Consecu- ' καὶ ἀληθὲς, ὅτι οὐ γέγραπται. Τὸ δ' ἐκ τῆς τοῦ ἀκο- cinus, quod tutum nobis est et verum, hoc scriλούθου ἐπιφορᾶς, τὸ σιωπηθὲν συλλογίζεσθαι νομο θετοῦντός ἐστιν, οὐ τὰ τοῦ νόμου λέγοντος· ἐπεὶ οὕτω γε ἐξέσται τῷ βουλομένῳ κατατομῆσαι καὶ ἔτι ζώσης τῆς γυναικὸς λαμβάνειν τὴν ἀδελφήν. Τὸ γὰρ αὐτὸ τοῦτο σόφισμα καὶ ἐπ' ἐκείνου ἁρμόζει. Γέγραπται γάρ, φησίν, Οὐ λήψῃ ἀντίζηλον, ὡς τήν γε ἔξω τοῦ ζῆλου λαβεῖν οὐκ ἐκώλυσεν. (δὴ συνηγορῶν τῷ πάθει ἀζηλότυπον εἶναι διοριεῖται τὸ ἦθος τῶν ἀδελφῶν. ᾿Ανηρημένης οὖν τῆς αἰτίας, δι' ἣν ἀπηγόρευσε τὴν ἀμφοτέρων συνοίκησιν, τί τὸ κωλύον ἔσται λαμβάνειν τὰς ἀδελφάς; Αλλ' οὐ γέγραπται ταῦτα, φήσομεν. Ἀλλ᾿ οὐδὲ ἐκεῖνα ὥρισται. Ἡ δὲ ἔννοια τοῦ ἀκολούθου ὁμοίως ἀμφοτέραις τὴν ἄδειαν δίδωσιν. Εδει δὲ, καὶ μικρὸν ἐπὶ τὰ κατόπιν τῆς νομοθεσίας ἐπαναδραμόντα, tionis autem intelligentia pariter ambabus licenἀπηλλάχθαι πραγμάτων. Εοικε γὰρ οὐ πᾶν εἶδος ἁμαρτημάτων περιλαμβάνειν ὁ νομοθέτης· ἀλλ᾽ ἰδίως ἀπαγορεύειν τὰ τῶν Αἰγυπτίων, ὅθεν ἀπῆρεν ὁ Ἰσραὴλ, καὶ τὰ τῶν Χαναναίων, πρὸς οὓς μεθέσταται. Έχει γὰρ οὕτως ἡ λέξις. Κατὰ τὰ ἐπιτηδεύματα τῆς Αἰγύπτου, ἐν ᾗ παρῳκήσατε ἐπ' αὐτῆς, οὐ ποιήσετε· καὶ κατὰ τὰ ἐπιτηδεύματα γῆς Χαναάν, εἰς ἣν ἐγὼ εἰσάξω ὑμᾶς ἐκεῖ, οὐ ποιήσετε, καὶ ἐν τοῖς νομίμοις αὐτῶν οὐ πορεύσεσθε. "Ωστε τοῦτο εἰκός που τὸ εἶδος τῆς ἁμαρτίας μὴ ἐμπολιτεύεσθαι τότε παρὰ τοῖς ἔθνεσι· διὸ μηδὲ τῆς ἐπ' αὐτῷ φυλακῆς προσδεη θῆναι τὸν νομοθέτην, ἀλλ' ἀρκεσθῆναι τῷ ἀδιδάκτῳ ἔθει πρὸς τὴν τοῦ μύσους διαβολήν. Πῶς οὖν, τὸ μεῖζον ἀπαγορεύσας, τὸ ἔλαττον ἐσιώπησεν; Ότι ἐδόκει πολλοὺς τῶν φιλοσάρκων, πρὸς τὸ ἔτι ζώσαις ἀδελφαῖς συνοικεῖν, τὸ ὑπόδειγμα βλάπτειν τοῦ πατριάρχου. ἡμᾶς δὲ τί χρή ποιεῖν; Τὰ γεγραμ μένα λέγειν, ἢ τὰ σιωπηθέντα προσεξεργάζεσθαι; Αὐτίκα τὸ μὴ δεῖν μιὰ ἑταίρᾳ κεχρῆσθαι πατέρα καὶ υἱὸν ἐν μὲν τοῖς νόμοις τούτοις οὐ γέγραπται, παρὰ δὲ τῷ Προφήτῃ μεγίστης κατηγορίας ἠξίωται. Υἱὸς γὰρ, φησί, καὶ πατὴρ πρὸς τὴν αὐτὴν παι δίσκην εισεπορεύοντο. Πόσα δὲ εἴδη ἄλλα τῶν ἀκαθάρτων παθῶν τὸ μὲν τῶν δαιμόνων διδασκαλεῖον ἐξεῦρεν, ἡ δὲ θεία Γραφὴ ἀπεσιώπησε, τὸ σεμνὸν ἑαυτῆς ταῖς τῶν αἰσχρῶν ὀνομασίαις καταῤῥυπαίνειν οὐχ αἱρουμένη, ἀλλὰ γενικοῖς ὀνόμασι τὰς ἀκαθαρ σίας διέβαλεν! Ως καὶ ὁ ἀπόστολος Παυλός φησι· Πορνεία δὲ καὶ ἀκαθαρσία πᾶσα μηδὲ ὀνομαζέσθω ἐν ὑμῖν, καθώς πρέπει ἁγίοις· τῷ τῆς ἀκαθαρσίας ὀνόματι τάς τε τῶν ἀῤῥένων ἀῤῥητοποιίας καὶ τὰς τῶν θηλειῶν περιλαμβάνων. Ωστε οὐ πάντως ἡ σιωπὴ ἄδειαν φέρει τοῖς φιληδόνοις. » Levit. xvIII, 3. w Amos 11, 7. as Ephes. v, 8) Κωλύον ἔσται. Ita mss. octo. Editi κωλύον ἐστί. Αμφοτέραις. Ita tres vetustissimi codices. Editi ἀμφοτέροις. Καὶ μικρόν. Deest conjunctio in uno codice Regio et in Coisliniana canonum collectione. Ἐν τοῖς νομίμοις. Præpositio addita ex tritiam tribuit. Verum oportebat paulisper ad ea quæ legem præcedunt recurrendo, difficultate liberari. Videtur enim non omne peccatorum genus comprehendere legislator: sed peculiariter Agyptiorum unde Israel exierat, et Chananæorum ad quos transferebatur, mores interdicere.. Sic enim habet ad verbum: Secundum instituta terræ Ægypti, in qua habitastis in ea non facietis et secundum instituta terræ Chanaan, in quam ego inducam vos illuc, non facietis, neque in legitimis eorum ambulabilis ". Verisimile est hoc peccati genus tunc inter gentes non viguisse. Quapropter opus non fuit legislatori, ut illud ca vendum curaret: sed satis ei fuit mos non doctus ad sceleris reprehensionem. Quomodo igitur majore velito, minus prætermisit? Quia videbatur multis carni indulgentibus, ut cum sororibus adhuc viventibus habitarent, noxium esse exemplum patriarche. Nos autem quid facere oportet? Quæ scripta sunt dicere, an prætermissa accura tius scrutari? Protinus, non oportere uti una pellice patrem et filium, in his legibus scriptumn uon est, sed apud Prophetam crimini maximo datur. Filius enim, inquit, et pater ad eamdem puellam ingrediebantur s. Quot autem alia cupiditatum impurarum genera dæmonum quidem doctrina excogitavit, tacuit vero divina Scriptura, honestatem suam rerum turpium appellationibus η foedare nolens, sed generatim impuritates vituperavit! Sic ut et Apostolus Paulus ait: Fornicatio autem et omnis immunditia ne nominetur quidem in vobis, sicut decel sanctos 36: immunditiæ nomine tum virorum tum mulierum obscena facinora. comprehendens. Quare non omnino silentium licentiam dat voluptariis bus vetustissimis mss. Τοῦτο εἰκός που. Editi τοῦτ᾽ εἰ καί που, et paulo post φυλακῆς προσδεχθῆναι. Omnes mss. ut in textu, nisi quod nonnulli habent δεηθῆναι. Non multo post editi πολλοῖς τῶν φιλοσάρχων, quod emendavimus ope codicis Coisl. secundi. Π

4. Ego autem neque tacitam illam partem fuisse dico imo etiam a legislatore vehementer adino - dum fuisse prohibitam. Illud enim, Non ingredieris ad omnem carnis tuæ affinem ad revelandam eorum turpitudinem 3, hanc etiam allinitatis speciem complectitur. Etenim quid 251 viro alline magis est quam sua ipsius uxor, imo quam sua ipsius caro? Non enim amplius duæ sunt, sed una caro. Itaque per uxorem soror ad viri aflinitatem transit. Quemadmodum enim matrem uxoris non assumet, neque filiam uxoris, propterea quod neque suam ipsius matrem, neque suam ipsius filiam; ita nec uxoris sororem, propterea quod neque suam ipsius sororem. Et vice versa, neque uxori licebit sese viri affinibus conjungere. Sunt enim utrinque communia affinitatis jura. Ego porro cuilibet de nuptiis consulenti testificor, praeterire figuram hujus mundi, et tem pus breve esse, Ut qui habent uxores tanquam non habentes sint 38. Quod si mibi perperam legat illud: Crescite et multiplicamini: rideo legum temporá non discernentem. Fornicationis remedium nuptiæ secunda, non occasio lasciviæ. Si se non continent, nubant, inquit *, non vero et nubentes legen violent. 4. Ἐγὼ δὲ οὐδὲ σεσιωπῆσθαι τὸ μέρος τοῦτό φημι, ἀλλὰ καὶ πάνυ σφοδρῶς ἀπηγορευκέναι τὸν νομοθέτ την. Τὸ γὰρ, Οὐκ εἰσελεύσῃ πρὸς πάντα οἰκεῖον σαρός σου, ἀποκαλύψαι ἀσχημοσύνην αὐτῶν, εμπεριεκτικόν ἐστι καὶ τούτου τοῦ εἴδους τῆς οἰκειότητος. Τί γὰρ ἂν γένοιτο οἰκειότερον ἀνδρὶ τῆς ἑαυ τοῦ γυναικὸς, μᾶλλον δὲ τῆς ἑαυτοῦ σαρκός; Οὐ γὰρ ἔτι εἰσὶ δύο, ἀλλὰ σὰρξ μία. Ὥστε διὰ τῆς γυναικὸς ἡ ἀδελφὴ πρὸς τὴν τοῦ ἀνδρὸς οἰκειότητα μεταβαίνει. ὺς γὰρ μητέρα γυναικὸς οὐ λήψεται, οὐδὲ θυγατέρα τῆς γυναικὸς, διότι μηδὲ τὴν ἑαυτοῦ μητέρα, μηδὲ τὴν ἑαυτοῦ θυγατέρα· οὕτως οὐδ᾽ ἀδελφὴν γυναικός, διότι μηδὲ ἀδελφὴν ἑαυτοῦ. Καὶ τὸ ἀνάπαλιν, οὐδὲ τῇ γυναικὶ ἐξέσται τοῖς οἰκείοις τοῦ ἀνδρὸς συνοικεῖν. Κοινὰ γὰρ ἐπ' ἀμφοτέρων τῆς συγγενείας τὰ δίκαια. Ἐγὼ δὲ παντὶ τῷ περὶ γάμου βουλευομένῳ διαμαρτύρομαι, ὅτι παράγει τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου, καὶ ὁ καιρὸς συνεσταλμένος ἐστὶν, Ινα καὶ οἱ ἔχοντες γυναῖκας ὡς μὴ ἔχοντες ὦσιν. Ἐὰν δέ μοι παραναγινώσκῃ τὸ, Αὐξάνεσθε καὶ πληθύ νεσθε· καταγελῶ τοῦ τῶν νομοθεσιῶν τοὺς καιρούς μὴ διακρίνοντας. Πορνείας παραμυθία ὁ δεύτερος γάμος, οὐκ ἐφόδιον εἰς ἀσέλγειαν. Εἰ οὐκ ἐγκαρτερεύονται, γαμησάτωσαν, φησίν· οὐχὶ δὲ καὶ γα μοῦντες παρανομείτωσαν. 5. Οἱ δὲ οὐδὲ πρὸς τὴν φύσιν ἀποβλέπουσιν, οἱ τὴν ψυχὴν λημῶντες τῷ πάθει τῆς ἀτιμίας, πάλαι δια κρίνασαν τὰς τοῦ γένους προσηγορίας. Ἐκ ποίας γὰρ συγγενείας τους γεννηθέντας προσαγορεύσουσιν; Αδελφοὺς αὐτοὺς ἀλλήλων ἢ ἀνεψιούς προσεροῦσιν; ἀμφότερα γὰρ αὐτοῖς προσαρμόσει διὰ τὴν σύγχυ σιν. Μὴ ποιήσῃς, ὦ ἄνθρωπε, τὴν θείαν μητρυιάν τῶν νηπίων· μηδὲ τὴν ἐν μητρὸς τάξει θάλπειν ὀφείλουσαν, ταύτην ἐφοπλίσῃς ταῖς ἀμειλικτοις ζη λοτυπίαις. Μόνον γὰρ τὸ γένος τῶν μητρυιῶν καὶ μετὰ θάνατον ἐλαύνει τὴν ἔχθραν· μᾶλλον δὲ οἱ μὲν ἄλλως πολέμιοι τοῖς τεθνηκόσι σπένδονται· αἱ δὲ μητρυιαὶ τοῦ μίσους μετὰ τὸν θάνατον ἄρχοντα:. Κεφάλαιον δὲ τῶν εἰρημένων, Εἰ μὲν νόμῳ τις ὁρμᾶ ται πρὸς τὸν γάμον, ἤνοικται πᾶσα ἡ οἰκουμένη· εἰ δὲ ἐμπαθὴς αὐτῷ ἡ σπουδή, διὰ τοῦτο καὶ πλέον ἀποκλεισθήτω, Ἵνα μάθῃ τὸ ἑαυτοῦ σκεῦος κτᾶσθαι ἐν ἁγιασμῷ καὶ τιμῇ, μὴ ἐν πάθει ἐπιθυμίας. Πλείονά με λέγειν ώρμημένον τό μέτρον ἐπο 5. Isti autem, quorum animus vitio turpitudinis lippus est, ne ad naturam quidem respiciunt, quæ jam olim generis nomina discrevit. Ex qua enim cognatione natos appellabunt? Fratresne, an consobrinos vocabunt? siquidem nomen utrumque eis ob confusionem congruit. Ne facias, o homo, amitam novercam infantium; nec quæ in matris loco fovere debet, eam æmulatione implacabidi armaveris. Nam solum novercarum genus etiam post mortem odium ac inimicitiam extendit. Imno, alii inimici mortuis reconciliantur; novercæ odisse post mortem incipiunt. Summa dictorum hæc est Si quis legitime nuptias appetit, totus orbis terrarum patet: sin libidine impellitur, ob id magis etiam excludatur, Ut discat vas suum possidere in sanctificatione et honore, non in passione desiderii *. Me plura dicere parantem modus epistole cohibet. Precor auten, ut vel nostra admonitio vitium superet, vel non serpat in nostram regionem hoc piaculum; sed in quibus admissum έχει τῆς ἐπιστολῆς. Εὔχομαι δὲ ἢ τὴν παραίνεest locis, in his permaneat. σιν ἡμῶν ἰσχυροτέραν του πάθους ἀποδειχθῆναι, ἢ μὴ ἐπιδημῆσαι τῇ ἡμετέρᾳ τὸ ἄγος τοῦτο· ἀλλ᾽ ἐν οἷς ἂν ἐτολμήθη τόποις ἐναπομείναι. *7 Levit. xvIII, 6. 38 I Cor. VII, 29. ** Gen. 1, 28; 1x, 1. 40 1 Cor. vu, 9. 63 | Thess. IV, 4. Τὸ γένος. Sic tres vetustissimi codices cum pluribus aliis. Editi τό μίσος. Ibidem Coisl. prinus καὶ ὑπὲρ θάνατον. Επέχει. Sic idem codices. Editi επέσχε. Τῇ ἡμετέρα. Perspicitur ex conclusione hujus epistola incestas illas nuptias, quæ huic epistolæ occasionem dederunt, non contractas in Ecclesia Cæsariensi fuisse. Ac profecto, qua erat constantia Basilius in vindicandis Ecclesiæ suæ institutis, minime dubium quin ei, qui uxoris mor tuæ sororem duxerat, longe fuisset epistolæ Diodoro affictæ præsidium.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLXI. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΕΑ'. EPISTOLA CLXI Amphilochium consolatur Basilius, tum cum fugeret ordinationem, gratiæ relibus irretitum. Hortatur ut prave doctrinæ pravisque moribus constanter obsistat. Rogal ut si se longo morbo debilitatum invisere velit, nec tempus nec signum exspectet. Αμφιλοχίῳ χειροτονηθέντι ἐπισκόπῳ. 1. Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς, ὁ τοὺς καθ' ἑκάστην γενεὰν εὐαρεστοῦντας αὐτῷ ἐκλεγόμενος, καὶ γνωρίζων τὰ σκεύη τῆς ἐκλογῆς, καὶ κεχρημένος αὐτοῖς πρὸς τὴν λειτουργίαν τῶν ἁγίων· ὁ καὶ νῦν σε φεύγοντα, ὡς αὐτὸς φῆς, οὐχ ἡμᾶς, ἀλλὰ τὴν δι' ἡμῶν προσδοκωμένην κλῆσιν, τοῖς ἀφύκτοις δικτύοις τῆς χάριτος σαγηνεύσας, καὶ ἀγαγὼν εἰς τὰ μέσα τῆς Πισιδίας, ὥστε ἀνθρώπους ζωγρεῖν τῷ Κυρίῳ, καὶ ἔλκειν ἀπὸ τοῦ βυθοῦ εἰς τὸ φῶς τοὺς ἐζωγρημένους ὑπὸ τοῦ διαβήλου εἰς τὸ ἐκείνου θέλημα. Λέγε οὖν καὶ σὺ τὰ τοῦ μακαρίου Δαβίδ· Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός σου; καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου σου τοῦ φύγω; Τοιαῦτα γὰρ θαυματουργεῖ ὁ φιλάνθρωπος ἡμῶν Δεσπότης. Όνοι ἀπόλλυνται, ἵνα βα σιλεὺς Ἰσραὴλ γένηται. Αλλ' ἐκεῖνος μὲν, Ισραηλί τῆς ὤν, τῷ Ἰσραὴλ ἐδόθη· σὲ δὲ ἡ θρεψαμένη καὶ πρὸς τοσοῦτον ἀναβιβάσασα τῆς ἀρετῆς ὕψος οὐκ ἔχει, ἀλλὰ τὴν γείτονα ὁρᾷ τῷ ἰδίῳ κόσμῳ σεμνυ νομένην. Ἐπειδὴ δὲ εἰς λαὸς πάντες οἱ εἰς Χριστὸν ἠλπικότες, καὶ μία Ἐκκλησία νῦν οἱ Χριστοῦ, καν ἐκ διαφόρων τόπων προσαγορεύηται, χαίρει καὶ ἡ πατρὶς καὶ εὐφραίνεται ταῖς τοῦ Κυρίου οικονομίαις, καὶ οὐχ ἡγεῖται ἕνα ἄνδρα ἐζημιῶσθαι, ἀλλὰ δι' ἑνὸς Ἐκκλησίας ὅλας προσειληφέναι. Μόνον παράσχοι ὁ Κύριος καὶ παρόντας ὁρᾷν ἡμᾶς καὶ ἀπόντας ἀκούειν τὴν προκοπήν σου, τὴν ἐν τῷ Εὐαγ γελίῳ, καὶ τὴν εὐταξίαν τῶν Ἐκκλησιῶν. Amphilochio, ordinato episcopv. 1. Benedictus Deus, qui sibi placentes in singulis aetatibus eligit, electionisque secernit vasa, et his utitur ad ministerium sanctorum: qui nunc etiam te, cum fugeres, ut tumet dixisti, non nos, sed vocationem quam per nos futuram suspicabaris, inevitabilibus gratiæ retibus illigavit, ac in mediam Pisidiam deduxit, ut homines Domino capias, et ex profundo pertrahas ad lucem, quos cepit diabolus, ut suam ipsius faciant voluntatem. Dic 252 igitur et tu quæ beatus David dicebat: Quo ibo a spiritu tuo? et quo a facie tua fugiam 43? Talia enim operatur miracula benignissimus Dominus noster. Asinæ pereunt *, ut rex Israel fat. Sed ille cum Israelita esset, Israeli datus est: te vero non habet quæ enutrivit et ad tantum perduxit virtutis apicem: sed vicinam videt proprio ornatu decoram. Sed quia unus populus sunt quotquot in Christum sperant, et nunc una Ecclesia qui Christi sunt, quanquam ex multis locis. »ominatur; gaudet etiam patria, et lætatur Domini dispensationibus, neque amnisisse se unum virum existimat, sed per unum totas Ecclesias acquisivisse. Tantummodo largiatur Dominus, ut et præsentes videamus, et absentes audiamus tuum in Evangelio profectum ac rectum Ecclesiarum ordinem. 2. Ανδρίζου τοίνυν καὶ ἴσχυε, καὶ προπορεύου τοῦ λαοῦ, ὃν ἐπίστευσε τῇ δεξιᾷ σου ὁ Ὕψιστος. Καὶ ὡς νοήμων κυβέρνησιν ποιησάμενος, πάσης ζάλης ἀπὸ τῶν αἱρετικῶν πνευμάτων εγειρομένης ὑψηλό τερος γενόμενος τῇ γνώμῃ, ἀβάπτιστον τοῖς ἁλμυροῖς καὶ πικροῖς τῆς κακοδοξίας κύμασι διαφύλασσε τὴν ὁλκάδα, ἀναμένων τὴν γαλήνην, ἣν ποιήσει ὁ Κύριος, ἐπειδὰν εὑρεθῇ φωνὴ ἀξία τοῦ διαναστῆσαι αὐτὸν πρὸς τὴν ἐπιτίμησιν τῶν πνευμάτων καὶ τῆς θαλάσσης. Εἰ δὲ βούλει ἡμᾶς λοιτὸν ὑπὸ τῆς μακρᾶς ἀῤῥωστίας ἐπειγομένους πρὸς τὴν ἀναγκαίαν ἔξοδον ἐπισκέψασθαι, μήτε καιρὸν ἀναμείνῃς μήτε τὸ παρ' ἡμῶν σύνθημα εἰδὼς, ὅτι πατρικοῖς σπλάγχνοις πᾶσα εὐκαιρία ἐστὶ περιπτύσσεσθαι τέκνον ἀγαπητὸν, καὶ λό γου παντὸς κρείττων ή κατά ψυχήν διάθεσις. Βά ρος δὲ ὑπερβαῖνον τὴν δύναμιν μὴ οδύρου. Εἰ μὲν foret, sed prorsus intolerabile. Si vero Dominus γὰρ αὐτὸς ἦς ὁ μέλλων φέρειν τὸ βάσταγμα τοῦτο, 2. Proinde age viriliter, corroborare, et pra populo, quem credidit dextræ tuæ Altissimus. Atque, ut peritus gubernator, tempestate omni ab hæreticorum ventis excitata superior animo, immersabile custodi salsis et amaris pravæ doctrina fluctibus navigium; exspectans tranquillitatem, quam faciet Dominus, simul ut vox inventa fuerit digna, quæ ipsum excitet ut ventos et mare increpet. Quod si nos jam longa ægritudine properantes ad necessarium exitum invisere cupis, nec tempus nec a nobis signum exspectes: quippe cum scias nullum tempus paternis visceribus commodum non esse ad dilecti filii complexum, ac sermone omni præstantiorem esse mentis affectionem. Noli onus viribus fortius lamentari. Si enim ipse boc esses oneris portaturus, ne sic quidem grave * Psal. cxxxvui, 7. "I Reg. 1x, 3. Αμφιλοχίῳ, etc. Hunc titulum eruimus ex codicibus. Coisl. primo, Med., Vat. et uno ex Regiis. Editi habent tantumn τῷ αὐτῷ. Ovol. Ita Coisl. primus et Med. cum duobus Regiis et utroque Bigot. Editi ἐχθροί, inimici pereunt. Non exstat hæc epistola in codice Harlæano. tecum portal, Jacta super Dominum curam tuam, 'Ορᾷν ἡμᾶς. Ita plerique mss. Editi ὁρᾷν ὑμᾶς, ut te videam. Διαφύλασσε. Ita mss. noven. Editi διαφύ λαξαι. Επειγομένους. Coisl. primus ἐπαγομένους. Alias CCCXCIII. Scripta anno 574.

τελῶς· εἰ δὲ Κύριος ὁ συνδιαφέρων, Ἐπίῤῥιψον ἐπὶ Κύριον τὴν μέριμναν σου, καὶ αὐτὸς ποιή σει. Μόνον ἐκεῖνο παραφυλάσσειν ἐν πᾶσι παρακλή θητι, μὴ αὐτὸς τοῖς μοχθηροῖς ἔθεσι συμπεριφέρε σθαι, ἀλλὰ τὰ κακῶς προειλημμένα διὰ τῆς δεδομέ νης σοι παρὰ Θεοῦ σοφίας μετατιθέναι πρὸς τὸ χρήσ σιμον. Καὶ γὰρ ἀπέστειλέ σε Χριστὸς οὐχ ἑτέροις κατακολουθεῖν, ἀλλ᾽ αὐτὸν καθηγεῖσθαι τῶν σωζο μένων. Καὶ παρακαλοῦμεν προσεύχεσθαι ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα, ἐὰν μὲν ἔτι ὦμεν ἐπὶ τῆς ζωῆς ταύτης, ἰδεῖν σε μετὰ τῆς Ἐκκλησίας καταξιωθῶμεν· ἐὰν δὲ ἀπελθεῖν λοιπὸν προσταχθῶμεν, ἐκεῖ ὑμᾶς ἴδωμεν παρὰ τῷ Κυρίῳ, τὴν μὲν ὡς ἄμπελον εὐθηνοῦσαν ἐπ' ἀγαθοῖς ἔργοις· σὲ δὲ, ὡς σοφὸν γεωργὸν καὶ et ipse faciet “. Sine te hoc unum commoueam, οὐδὲ οὕτως ἂν ἦν βαρύ, ἀλλὰ φορητών παν ut in omnibus caveas, ne ipse pravis moribus una cum aliis abripiare, sed mala quæ prius obtinuerunt, per datam a Deo tibi sapientiam in melius transfe-. ras. Misit enim te Christus, non ut alios sequare, sed ut ipse præeas his qui salvantur. Quin etiam, rogo, pro me preceris, ut si adhuc in hac vita remaneo, dignus habear qui te una cum tua Ecclesia videam; sin hinc jam abire jubeor, illic vos videamus apud Dominum, illam quidem, tanquam vitem, bonis operibus affluentem; te vero, tanquam sapien tem agricolam et bonum servum demenso conservis tempestive distribuendo, mercedem fidelis prudentisque dispensatoris reportantem. Quotquot mecum sunt, pietatem tuam salutant. Valens latusque sis in Domino: clarus in donis Spiritus et ἀγαθὸν δοῦλον ἐν καιρῷ διδόντα τοῖς ὁμοδούλοις τὸ sapientiæ custodiaris. σιτομέτριον, πιστοῦ καὶ φρονίμου οἰκονόμου τὸν μια σθὸν κομιζόμενον. Οἱ σὺν ἡμῖν πάντες ἀσπάζονταί σου τὴν εὐλάβειαν. Ἐῤῥωμένος καὶ εὐθυμος ἐν Κυ ρίῳ εἴης· εὐδοκιμῶν ἐπὶ χαρίσμασι Πνεύματος καὶ σοφίας φυλαχθείης. 253 EPISTOLA CLXII*. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΕΒ Non desperat Basilrus se precibus Eusebii impetraturum, ut ad eum veniat, el morbo sanetur, quo a die Pascha usque ad hunc diem laborat, tam vario et multiplici ut exprimi non possit. Speral tamen Barachum fratrem satis multa dicturum, ut causa dilutionis probetur. Eusebio, episcopo Samosatorum. Εὐσεβίῳ, ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. Videtur me res eadem et tardum facere ad scribendum, et rursus scribendi necessitatem afferre. Cum enim ad itineris mei respicio debitum, et congressus emolumentum considero, plane mihi epistolas contemnere subit, ut quæ ne umbræ quidem rationem explere po sint, si cum veritate comparentur. Rursus autem cum cogito hoc unicum solatium maximis et præcipuis privato superesse, ut virum tantum salutem, et pro more solita rogem, ut ne mei obliviscatur in precibus; Subit mihi litteras non parvi facere. Ac spem quidem adventus nec ipse projicere animo volo, nec tuam pietatem desperare. Pudet enim me, si non precibus tuis tantum videar confidere, ut vel juvenis ex sene fiam, si hoc necessarium sit, non soJum paulo valentior, ex infirmo et prorsus attenualo, qualis sane nunc sum. Cur autem jaminon͵ adsim, causas verbis dicere haud mihi facile, non solum præsenti infirmitate impedito, sed etiam nunquam habenti tantam dicendi facultatem, ut ὑπὸ τῆς παρούσης ἀσθενείας ἐξειργομένῳ, ἀλλ᾽ οὐδὲ multiplicem ac varium morbum perspicue exprimam. Cæterum a die Paschæ usque ad hunc diem febres, ventris resolutiones, et viscerum commotiones, sicut fluctus me immergentes, emergere Εοικέ μοι τοῦτο καὶ ἔκνον ἐμποιεῖν πρὸς τὸ γρά φειν, καὶ ἀναγκαῖον αὐτὸ πάλιν ὑποδεικνύναι. Οταν μὲν γὰρ πρὸς τὸ τῆς ἐπιδημίας τῆς ἐμαυτοῦ ἀπο ίδω χρέος, καὶ τὸ τῆς συντυχίας ὑπολογίσωμαι ὄφελος, πάνυ μοι τῶν ἐπιστολῶν ὑπερορᾷν ἔπεισιν, ὡς οὐδὲ σκιᾶς λόγον ἐκπληροῦν δυναμένων πρὸς τὴν ἀλήθειαν· ὅταν δὲ πάλιν λογίσωμαι, ὅτι μόνη παρα μυθία ἐστὶ τῶν μεγίστων καὶ πρώτων διαμαρτόντα προσειπεῖν ἄνδρα τοσοῦτον, καὶ ἱκετεῦσαι συν ήθως ὥστε μὴ ἐπιλανθάνεσθαι ἡμῶν ἐπὶ τῶν προσευχῶν, οὐ μικρόν τί μοι κρίνειν τὸ τῶν ἐπιστο λῶν ἔπεισι. Τὴν μὲν οὖν ἐλπίδα τῆς παρουσίας οὔτε αὐτὸς ρίψαι τῆς ψυχῆς βούλομαι, οὔτε τὴν σὴν θεοσέβειαν ἀπογνῶναι. Αἰσχύνομαι γὰρ εἰ μὴ ταῖς σαῖς εὐχαῖς τοσοῦτον φανείην θαρσῶν, ὡς καὶ νέος ἐκ γέροντος ἔσεσθαι, εἰ τούτου γένοιτο χρεία, ούχ ὅπως ἐῤῥωμενέστερος μικρὸν ἐξ ἀσθενοῦς καὶ ἐξιτήλου παντάπασιν, ὁποῖος δὴ νῦν εἰμι. Τοῦ δὲ μὴ ἤδη παρεῖναι τὰ αἴτια λόγῳ μὲν εἰπεῖν οὐ ῥᾴδιον, οὐ μόνον **Psal. Liv, 23. Alias CCLVIII. Scripta anno 374. ᾿Αλλὰ φορητόν. Legendum ἀφόρητον, ut sententiam habeamus Basilio dignam. Non enim is erat qui episcopale onus sine Christo prorsus tolerabile diceret. 'Απίδω. Sic mss. septem. Editi ἐπίδω. Μox editi πάνυ με. Octo mss. πάνυ μοι. Συνήθως. Sic tres vetustissimi codices, Edit: τὰ συνήθη. σχόντι ποτὲ τοσαύτην τοῦ λόγου δύναμιν, ώστε ταν τοδαπὴν καὶ ποικίλην νόσον ἐξαγγείλαι. Πλὴν ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας τοῦ Πάσχα μέχρι νῦν πυ ρετοὶ καὶ διάρροιαι, καὶ σπλάγχνων επαναστάσεις, Ὡς καὶ νέος. Sic Harl., Coisl. primus et plerique alii. Editio 1 Paris. ὡς καὶ νέους. Μox editi εἰ καὶ τοῦτο γένοιτο χρεῖος. Novem mss. ut in textu, nisi quod in tribus recentioribus legitur γένηται. Παντοδαπήν. Quatuor mss. non vetustissimi addunt οὕτω. Μέχρι νῦν. Sic tres vetustissimi codices et alii nonnulli. Editi μέχρι τοῦ νῦν.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLXIV. ὥσπερ κύματά με επιβαπτίζοντα ὑπερσχεῖν οὐκ ἐξ. non sinunt. Praesentia autem quæ et qualia sint, Τὰ δὲ παρόντα οἷα καὶ τίνα ἦν, εἴποι ἂν καὶ ὁ ἀδελφὸς Βάραχος εἰ καὶ μὴ τῆς ἀληθείας ἀξίως, ἀλλ' ὅσον μαρτυρῆσαι τῇ αἰτία τῆς ὑπερθέσεως Πάνυ δὲ πέπεισμαι, εἰ γνησίως ἡμῖν συνεύξαιο, πάνθ' ἡμῖν λυθήσεσθαι ῥᾳδίως τὰ δυσχερή. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΕΓ. dicere poterit et frater Barachus, si minus eo modo qui dignus sit veritate, saltem quantum satis est ad dilationis causam significandam. Omnino autem persuasum mihi est, si nobiscum sincere precatus fueris, me ab omnibus molestiis facile liberatum iri. EPISTOLA CLXIII* Laudal Jovini litteras, in quibus ejus animus depictus erat. Libenter eum inviseret, nisi morbo detineretur, qui et quantus sit, narrandum testi oculato Amphilochio relinquit. Ἰοβίνῳ κόμητι. ' Jovino comiti. Vidi tuum animum in litteris. Nam revera pictor nullus tam accurate corporis effigiem assequi potest, quam oratio mentis arcana exprimere. Nam et morum gravitatem, et honoris veritatem, et animi in omnibus sinceritatem apte nobis elinxit litterarum sermo; unde et tuæ absentiæ magnum nobis solatium attulit. Quare non te fugiat qualibet oblata scribendi occasione uti, atque hoc ex longo intervallo colloquium impertire; quandoquidem 254 coram conveniendi spem abstulit corporis infirmitas;'quæ quanta sit dicet tibi religiosissimus episcopus Amphilochius, qui et rem novit eo quod multum nobiscum fuerit, et quæ vidit verbis exprimere potest. Cæterum nota esse volo incommoda mea, non aliam ob causam, nisi ut deinceps veniam consequar, et pigritiæ crimen effugiam, si vos invisere omittam. Quanquam hujus rei jactura non tam accusatione indiget quam consolatione. Nam si possem cum tua gravitate convenire, id equidem iis, quæ studio digna aliis videntur, longe antiquius haberem. Εἶδόν σου τὴν ψυχὴν ἐν τοῖς γράμμασι. Καὶ γὰρ τῷ ὄντι οὐδεὶς γραφεύς χαρακτήρα σώματος οὕτως ἀκριβῶς ἐκλαβεῖν δύναται, ὡς λόγος ἐξεικονίσαι τῆς ψυχῆς τὰ ἀποῤῥητα. Τότε γὰρ τὸ τοῦ ἤθους εὐστα θές, καὶ τὸ τῆς τιμῆς ἀληθινὸν καὶ τὸ τῆς γνώμης ἐν πᾶσιν ἀκέραιον ἱκανῶς ἡμῖν ὁ ἐν τοῖς γράμμασι λόγος ἐχαρακτήρισεν· ὅθεν καὶ μεγάλην ἡμῖν παραμυθίαν τῆς ἀπολείψεώς σου παρέσχετο. Μὴ τοίνυν διαλίπης τῇ ἀεὶ παραπιπτούσῃ προφάσει χρώμενος πρὸς τὸ ἐπιστέλλειν, καὶ τὴν διὰ μακροῦ ταύτην ὁμιλίαν χαρίζεσθαι· ἐπειδὴ τῆς κατ' ὀφθαλ— μοὺς συντυχίας ἀπόγνωσιν ἡμῖν λοιπὸν ἡ ἀσθένεια τοῦ σώματος ἐμποιεῖ. Ην ὁπόση ἐστὶν ἐρεῖ σοι ὁ θεοφιλέστατος ἐπίσκοπος Αμφιλόχιος, ὁ καὶ γνωρίσας τῷ ἐπὶ πλεῖον συγγεγενῆσθαι ἡμῖν, καὶ δυνα τὸς ὢν λόγῳ παραστῆσαι τὰ θεαθέντα. Γνωρίζεσθαι δὲ βούλομαι τὰ ἐμαυτοῦ δυσχερῆ οὐκ ἄλλου τινὸς ἕνεκεν ἢ τῆς πρὸς τὸ ἐφεξῆς συγγνώμης, ὡς μὴ ῥᾳθυμίας ἔχειν κατάγνωσιν, ἐὰν ἄρα ἐλλίπωμεν τήν ἐπίσκεψιν ὑμῶν. Καίτοιγε οὐκ ἀπολογίας μᾶλλον ἢ παραμυθίας δεῖ πρὸς τὴν ζημίαν ταύτην. Εἰ γὰρ ἦν μοι δυνατὸν συνεῖναι σου τῇ σεμνότητι, πολλῷ ἂν ἐγὼ τῶν παρ' ἄλλοις σπουδαζομένων ταύτην ἐμαυτῷ προτιμοτέραν εθέμην ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΕΔΟ EPISTOLA CLXIV**. Laudat Basilius eximias Ascholii litteras, et gratias agit ob missum ad se martyris corpus, cujus hortator fuerat Ascholius. Sed moerore affectum se dicit, dum comparat cum præsenti rerum statu, quæ de bealo Eutyche el de martyrum constantia scripseraï Ascholius. Ασχολίῳ, ἐπισκόπῳ Θεσσαλονίκης. 1. Οσης ἡμᾶς εὐφροσύνης ἐνέπλησε τὰ γράμ ματα τῆς ὁσιότητός σου, ἡμεῖς μὲν οὐκ ἂν ῥᾳδίως ἐνδείξασθαι δυνηθείημεν, ἀσθενοῦντος τοῦ λόγου πρὸς τὴν ἐνάργειαν αὐτὸς δὲ καὶ παρὰ σεαυτῷ εἰκάζειν ὀφείλεις, τεκμαιρόμενος τῷ κάλ λει τῶν ἐπεσταλμένων. Τί γὰρ οὐκ εἶχε τὰ γράμ Καὶ τίνα. Hæc addita ex tribus vetustissimis codicibus et pluribus aliis. Βάραχος. Sic scribitur hoc nomen in utro que Coisl., Med., Harl., duobus Regiis et utroque Bigot. Editi Βρουχος. Ὑπερθέσεως. Male in septem mss. non vetustissimis ὑποθέσεως. Λυθήσεσθαι. Sic mss. summo consensu. Editi λυθήσεται. 'Αληθινόν. Ila tres vetustissimi codices. Editi αληθές. Ακέραιοr. Sic Medicæus codex, melius multo quam editi καίριον, sententia in omnibus Ascholio, episcopo Thessalonica. 1. Quanto nos gaudio repleverint litterae sancti tatis tuæ, nos sane non facile demonstrare possimus; sermo siquidem rei clare explicandæ impar est; ipse autem apud teipsum existimare debes, ex eorum quæ scripsisti pulchritudine conjecturam faciens. Quid enim non habebat epistola? opportunitatem. Codex Harlæanus prima manu ɛ5χαίρον. Συντυχίας. In hac voce tres vetustissimos codices secuti sumus. Editi όμιλίας. 34) Πρὸς τὴν ἐνάργειαν. Ιta quinque codices non antiquissimi, nempe Coisl. secundus, Regius secundus, Clarom., Paris. et Bigot. In aliis legitur ενέργειαν, sicque habuit prima manu Harlæanus. Sed cum in aliis hujus epistolæ simillimis locis legatur ενάργειαν, nullo dissentiente codice; nihil mutandum duximus. Παρὰ σεαυτῷ. Harl. παρὰ σεαυτοῦ. Alias CCCLXXVIII. Scripta anno 374. • Alias CCCXXXVIII. Scripta anno 374.

Nonne in Dominum amorem? Nonne mirum quid- ματα; Οὐ τὴν πρὸς Κύριον ἀγάπην; Οὐ τὸ περὶ τοὺς dam de martyribus, ita perspicue certaminis modum describens, ut res nobis poneret ob oculos? Nonne et in nos ipsos honorem ac dilectionem? Nonne quidquid præclarissimum quis dixerit? ita ut, ubi epistolain in manus sumpsi, eamque legi sæpius, ac redundantem in ea gratiam Spiritus perspexi, mihi viderer priscis temporibus versari, cum florerent Ecclesiæ Dei, fide radicatæ, conjunetæ charitate, membris variis quasi in corpore uno unam conspirationem habentibus: cum manifesti essent qui persequebantur, manifesti itidem qui paţiebantur persecutionem: cum populi bello oppugnati multiplicarentur, ac martyrum sanguis Ecclesias irrigans, veritatis athletas multo plures aleret, posterioribus priorum exemplo sese ad certamen parantibus. Tunc Christiani pacem habebamus inter nos: pacem illam quam reliquit Duminus, cujus nunc ne vestigium quidem nobis jam superest, adeo illam crudeliter a nobis invicem abegimus. Verumtamen redierunt animi nostri ad priscam illam beatitudinem, ubi litteræ ex remota regione venerunt, dilectionis pulchritudine eflorescentes; ac martyr nobis advenit a barbaris ultra Jstrum habitantibus, per se ipse prædicans fidei illic vigentis integritatem. Quis animarum nostrarum his in rebus lætitiam enarrare possit? Quænam excogitetur dicendi vis, quæ clare valeat affectum in corde nostro reconditumn 255 enarrare? Profecto cum vidimus athletam, illius hortatorem felicem prædicavimus: qui apud justum judicem justitia coronam et ipse recipiet, co quod multos ad certandum pro pietate corroboraverit. 2. Quoniam beatum virum Eutychen in memoriam nobis revocasti, patriamque nostram exornasti, ut quæ pietatis semina præbuerit, oblectasti quidem nos recordatione præteritorum, sed affecisti tristitia his quæ videmus arguendis. Enimvero nemo nostrum Eutychi virtute similis: qui utique tantum abest ut barbaros Spiritus virtute ac donorum illius efficacia mansuefaciamus, ut eos etiam qui mansueti sunt, peccatorum nostrorum magnitudine feroces reddamus. Nobis enim causam et peccatis nostris ascribimus, cur tantopere diffusa sit hæreticorum potentia. Etenim nulla fere pars orbis terrarum hæresis incendium effugit. Tua autem narratio, athletica certamina, corpora pro pietate dilacerata, furor barbarorum ab hominibus corde impavidis contemptus, varia tormenta persequentium, decertantium in omnibus constantia, lignum, aqua, quibus consummati martyres. NoΤῆς ἀθλήσεως. Male in quatuor mss. nou vetustissimis legitur τῆς φύσεως. 'Ημῖν. Για Harl. et Coisl. primus. Editi ἡμῶν. lbidem editi τὴν καθ᾿ ἡμᾶς. Tres antiquissimi codices cum duobus aliis ut in textu. "Ηγομεν. Ita Harl. et Coisl. primus cum tribus aliis. Editi είχομεν. μάρτυρας θαῦμα, οὕτως ἐναργῶς τὸν τρόπον τῆς ἀθλήσεως ὑπογράφοντα, ὥστε ὑπ' ὄψιν ἡμῖν ἀγαγεῖν τὰ πράγματα; Οὐ τὴν περὶ ἡμᾶς αὐτοὺς τιμήν τε καὶ διάθεσιν; Οὐχ ὅ τι ἂν εἴποι τις τῶν καλλίστων; ὥστε, ὅτε εἰς χεῖρας τὴν ἐπιστολὴν ἐδεξάμεθα, καὶ ἀνέγνωμεν αὐτὴν πολλάκις, καὶ τὴν βρύουσαν ἐν αὐτῇ χάριν τοῦ Πνεύματος κατεμάθα μεν, νομίσαι ἡμᾶς ἐπὶ τῶν ἀρχαίων καιρῶν γε γενῆσθαι, ἡνίκα ήνθουν αἱ Ἐκκλησίαι τοῦ Θεοῦ, ἐξ ῥιζωμέναι τῇ πίστει, ἡνωμέναι τῇ ἀγάπῃ, ὥσπερ ἐν ἑνὶ σώματι μιᾶς συμπνοίας διαφόρων μελῶν ὑπαρ χούσης· ὅτε φανεροὶ μὲν οἱ διώκοντες, φανεροὶ δὲ οἱ διωκόμενοι· πολεμούμενοι δὲ οἱ λαοὶ πλείους ἐγί νοντο, καὶ τὸ αἷμα τῶν μαρτύρων, ἄρδον τὰς Εκκλησίας, πολυπλασίονας τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς εὐσε βείας ἐξέτρεφε, τῷ ζήλῳ τῶν προλαβόντων ἐπατα δυομένων τῶν ἐφεξῆς. Τότε Χριστιανοὶ μὲν πρὸς ἀλλήλους εἰρήνην ήγομεν εἰρήνην ἐκείνην, ἣν ὁ Κύριος ἡμῖν κατέλιπεν, ἧς νῦν οὐδ᾽ ἴχνος ἡμῖν λοιπὸν ὑπολέλειπται, οὕτως αὐτὴν ἀπηνῶς ἀπ' ἀλε λήλων ἀπεδιώξαμεν. Πλὴν ἀλλ' ὅτι αἱ ψυχαὶ ἡμῶν πρὸς τὴν παλαιὰν ἐκείνην μακαριότητα ἐπανῆλθον, ἐπειδὴ γράμματα μὲν ἦλθεν ἐκ τῆς μακρόθεν ἀνθοῦντα τῷ τῆς ἀγάπης κάλλει, μάρτυς δὲ ἡμῖν ἐπεδήμησεν ἐκ τῶν ἐπέκεινα Ἴστρου βαρβάρων, δι' ἑαυτοῦ κηρύσσων τῆς ἐκεῖ πολιτευομένης πίστεως τὴν ἀκρίβειαν. Τίς ἂν τὴν ἐπὶ τούτοις εὐφροσύνην τῶν ψυχῶν ἡμῶν διηγήσαιτο; Τίς ἂν ἐπινοηθείη δύσ ναμις λόγου ἐναργῶς ἐξαγγείλαι τὴν ἐν τῷ κρυπτῷ τῆς καρδίας ἡμῶν διάθεσιν δυναμένη; Ὅτε μέντοι εἴδομεν τὸν ἀθλητὴν, ἐμακαρίσαμεν αὐτοῦ τὸν ἀλεί πτην· ὃς παρὰ τῷ δικαίῳ κριτῇ τὸν τῆς δικαιοσύνης στέφανον καὶ αὐτὸς ἀπολήψεται, πολλοὺς εἰς τὸν ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἐπιῤῥώσας ἀγῶνα. 2. Ἐπεὶ δὲ καὶ τοῦ μακαρίου ἀνδρὸς Εὐτυχοῦς εἰς μνήμην ἡμᾶς ἤγαγες, καὶ ἐσέμνυνας ἡμῶν τὴν πατρίδα, ὡς αὐτὴν παρασχομένην τῆς εὐσεβείας τὰ σπέρματα· εὔφρανας μὲν ἡμᾶς τῇ ὑπομνήσει τῶν παλαιῶν, ἐλύπησας δὲ τῷ ἐλέγχῳ τῶν ὁρωμένων. Οὐδεὶς γὰρ ἡμῶν Εὐτυχεῖ τὴν ἀρετὴν παραπλήσιος· οἴ γε τοσοῦτον ἀπέχομεν βαρβάρους ἐξημερώσαι τῇ δυνάμει τοῦ Πνεύματος, καὶ τῇ ἐνεργείᾳ τῶν παρ' αὐτοῦ χαρισμάτων, ὥστε καὶ τοὺς ἡμέρως ἔχοντας τῇ ὑπερβολῇ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ἐξηγριῶσθαι. Ἑαυτοῖς γὰρ λογιζόμεθα καὶ ταῖς ἡμετέραις ἁμαρ τίαις τὴν αἰτίαν τοῦ ἐπὶ τοσοῦτον χυθῆναι τὴν τῶν αἱρετικῶν δυναστείαν. Σχεδὸν γὰρ οὐδὲν μέρος τῆς οἰκουμένης διαπέφευγε τὸν ἐκ τῆς αἱρέσεως εμπρησμόν. Τὰ δὲ τὰ διηγήματα, ενστάσεις ἀθλητι καὶ σώματα ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας καταξαινόμενα, θυμὸς βαρβαρικὸς ὑπὸ τῶν ἀκαταπλήκτων τὴν καρδίαν καταφρονούμενος, αἱ ποικίλαι βάσανοι τῶν Εκ τῆς μακρόθεν. Harl., Med., Reg. primus, Vat. et Bigot. aller ἐκ γῆς μακρόθεν Μέρος. Editi addunt ἔτι, quod melius videtur deesse in tribus antiquissimis codicibus. 'Ενστάσεις αθλητικοί. Ita Harl., Med. et Coisl. primus. Edui ἔνστασις αθλητική.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLXV. διωκόντων, αἱ διὰ πάντων ἐνστάσεις τῶν ἀγωνιζο- stra vero qualia sunt? Refrixit charitas. Patrum vastatur doctrina: naufragia circa fidem crebra: silent piorum ora populus a precationis ædibus abactus, sub dio ad Dominum, qui in cœlis est, manus attollit. Ac graves quidem sunt afflictiones, nusquam tamen martyrium; eo quod qui nos vexant, eodem ac nos appellentur nomine. Eam ob causam eum ipse Dominum precare, tum strenuos omnes Cbristi athletas ad adhibendas pro Ecclesiis preces tibi adjunge: ut si quid adhuc temporis superest mundi constitutioni, nec jam in contrarium impetum feruntur omnia, reconciliatus Ecclesiis suis Deus, ipsas ad priscam pacem reducat. μένων, τὸ ξύλον, τὸ ὕδωρ τὰ τελειωτικὰ τῶν μαρτύρων. Τὰ δὲ ἡμέτερα οἷα; Απέψυκται ἡ ἀγάπη. Πορθεῖται ἡ τῶν Πατέρων διδασκαλία· ναυάγια περὶ τὴν πίστιν πυκνά· σιγᾷ τῶν εὐσε βούντων τὰ στόματα· λαοὶ τῶν εὐκτηρίων οίκων ἐξελαθέντες ἐν τῷ ὑπαίθρῳ πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Δεσπότην τὰς χεῖρας αίρουσι. Καὶ αἱ μὲν θλίψεις βαρεῖαι, μαρτύριον δὲ οὐδαμοῦ, διὰ τὸ τοὺς και κοῦντας ἡμᾶς τὴν αὐτὴν ἡμῖν ἔχειν προσηγορίαν. † Ὑπὲρ τούτων αὐτός τε δεήθητι τοῦ Κυρίου, πάντας τοὺς γενναίους αθλητές τοῦ Χριστοῦ εἰς τὴν ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν προσευχήν συμπαρά λαβε· ἵνα, εἴπερ ἔτι χρόνοι τινὲς ὑπολείπονται τῇ συστάσει τοῦ κόσμου, καὶ μὴ πρὸς τὴν ἐναντίαν φοράν συνελαύνεται τὰ πάντα, διαλλαγεὶς ὁ Θεὸς ταῖς ἑαυτοῦ Ἐκκλησίαις, ἐπαναγάγῃ αὐτὰς πρὸς τὴν ἀρχαίαν εἰρήνην. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΞΕ. καὶ EPISTOLA CLXV'. Narrat Basilius acceptam ex Sorani litteris lætitiam, eumque laudat, quod et antea pro fide certamina sustinuerit, nunc martyris nuper coronasi corpore patriam honoraverit. Rogat ut pro se precetur. Ασχολίῳ ἐπισκόπῳ Θεσσαλονίκης. Παλαιὰν ἡμῖν εὐχὴν ὁ ἅγιος Θεὸς ἐξεπλήρωσε, καταξιώσας ἡμᾶς γράμμασι τῆς ἀληθινῆς σου θεο σεβείας ἐντυχεῖν. Τὸ μὲν γὰρ μέγιστον καὶ τῆς μετ γίστης σπουδῆς ἄξιον, αὐτόν σε ἰδεῖν καὶ ὀφθῆναι σοι, καὶ τῶν ἐν σοὶ τοῦ Πνεύματος χαρισμάτων δι ἑαυτῶν ἀπολαῦσαι· ἐπειδὴ δὲ τοῦτο ἥ τε τοῦ τόπου διάστασις ἀφαιρεῖται, καὶ αἱ ἰδίᾳ ἑκάτερον ἡμῶν κατέχουσαι περιστάσεις· δευτέρας εὐχῆς ἄξιον γράμμασι συνεχέσι τῆς ἐν Χριστῷ σου ἀγάπης τρέφεσθαι τὴν ψυχήν. Ο καὶ νῦν ἡμῖν ὑπῆρξεν, ὅτε ἐλάβομεν εἰς χεῖρας τὴν ἐπιστολὴν τῆς συνέσεως σου. Πλέον γὰρ ἢ διπλασίους ἐγενόμεθα τῇ ἀπολαύσει τῶν ἐπεσταλμένων. Καὶ γὰρ ἦν τῷ ὄντι καὶ αὐτήν του καθορᾷν τὴν ψυχὴν, οἷον δι' ἐσόπτρου τινὸς τῶν λόγων διαφαινομένην. Πολυπλασίονα δὲ ἡμῖν τὴν εὐφροσύνην εποίει οὐ μόνον τὸ τοιοῦτον εἶναι σὲ ὁποῖον ή πάντων μαρτυρία παρίστησιν, ἀλλ' ὅτι τὰ ἐν σοὶ καλὰ τῆς πατρίδος ἡμῶν ἐστι σεμνολογήματα. Οἷον γὰρ εὐθαλής τις κλάδος ῥίζης γενναίας ἀφορμηθείς, τῶν πνευματικῶν καρπῶν τὴν ὑπερορίαν ἐνέπλησας. Ωστε εἰκότως ἡ πατρὶς ἡμῶν τοῖς οἰκείοις βλαστήμασιν ἐπαγάλλεται. Καὶ ἡνίκα τοὺς ὑπὲρ τῆς πίστεως ἀγῶνας διήθλεις ἐδόξαζε τὸν Θεὸν, ἀκούουσα τὴν τῶν Πατέρων άγαθὴν κληρονομίαν διαφυλαττομένην ἐν σοί. Οἷα δέ et Ascholio, episcopo Thessalonica. Votum nobis antiquum adimplevit Deus sanctus, cum nobis dignatus est concedere, ut veræ pictatis tuæ litteras acciperemus. Hoc enim maxiinum est et maxime exoptandum, videre te et videri a te, ac Spiritus donis, quæ in te sunt, per nosmetipsos perfrui. Sed quia id et loci distantia aufert, et negotia quibus privatim uterque nostrum detinemur; in 256 secundis votis fuerit, ut anima frequentibus tuæ in Christo charitatis litteris alatur. Quod et nunc nobis contigit, cum prudentiæ tuæ epistolam in manus sumpsimus. Plus enim quam gemini facti sumus, iis quæ a te scripta sunt perfruentes. Erat enim revera et tuam ipsius intueri animam, velut in speculo quodam, ita in sermone relucentem. Illud autem multiplici ine lætitia affecit, non solum quod is sis quem omnium testimonia prædicant: sed etiam quod egregiæ tuæ dotes patriæ nostræ sint ornamenta. Enim vero veluti viridis quidam surculus ab eximia radice profectus, fructibus spiritualibus nationem extaram replevisti. Quare nec injuria patria nostra de suis gloriatur germinibus. Et cum pro fide certa mina sustineres, Deum glorificabat, bonam Patrum hæreditatem in te audiens custodiri. Tua autem nunc qualia sunt? Martyre, qui nuper in vicina Τὸ ξύλον, τὸ ὕδωρ. Hæc facile explicantur et illustrantur ex epistola Ecclesiæ Gotthiæ, quæ simul cum corpore S. Sabæ martyris ad Ecclesium Cæsariensem missa est. Sic legitur sub finem hujus epistolæ: Τότε κατάγουσιν αὐτὸν εἰς τὸ ὕδωρ εὐχαριστοῦντα καὶ δοξάζοντα τὸν Θεόν... Καὶ ῥίψαντες αὐτὸν, καὶ ἐπιθέντες αὐτῷ ξύλον κατά του τραχήλου, ἐπίεζον εἰς τὸ βάθος. Καὶ οὕτω τελεωθεὶς διὰ ξύλου καὶ ὕδατος, ἄχραντον ἐφύλαξε τῆς σωτηρίας τὸ σύμβολον, ὧν ἐτῶν τριάκοντα ὀκτώ. Tunc ab eis deductus est ad aquam, gratias agens et glorificans Deum. Ac præcipitem illum dantes, et lignum illius collo imponentes, mersaverunt profundo. Sicque consummatus per lignum et aquam, intaminatum servavit salutis symbolum, annos natus triginta octo. Ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν. Sic iidem tres antiquissimi codices. Editi ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας. 'Ασχολίῳ. Quamvis omnes codices mss. et eliti hanc epistolam Ascholio inscribant, nullus tamen dubito, quin Sorano Scythiæ duci scripta fuerit: idque in Vita S. Basilii probare conabimur. Τῆς ἐν Χριστῷ σου. Illud pronomen, quod ad sententiæ serjem necessarium videtur, desumpsimus ex codice Harlæano. Διήθλεις. Ita novem mss. Editi διῆλθες. Alias CCCXXXIX. Scripta anno 374.

vobis barbaria decertavit, patriam honorasti, velut σου. καὶ τὰ παρόντα; Μάρτυρι, νέον αθλή - gratus agricola ad eos qui semina præbuerunt, fructuum primitias mittens. Vere digna Christi athleta dona; martyr veritatis nuper justitiæ corona redimitus, quem et lati suscepimus, ac Deo, qui jam in omnibus gentibus Christi sui Evangelium adimplevit, gloriam dedimus. Sine autem hoc te rogem, ut nostri qui te diligimus, memineris in precibus, ac sedulo Dominum pro animabus nostris preceris; ut et nobis aliquando donetur Deo incipere servire secundum viam mandatorum ipsius, que nobis dedit ad salutem. σαντι ἐπὶ τῆς γείτονος ὑμῖν βαρβάρου, τὴν ἐνεγ κοῦσαν ἐτίμησας, οἷόν τις εὐγνώμων γεωργὸς τοῖς παρασχομένοις τὰ σπέρματα τὰς ἀπαρχὰς τῶν καρπῶν ἀποπέμπων. Οντως πρέποντα ἀθλητῇ Χριστοῦ τὰ δῶρα· μάρτυς τῆς ἀληθείας ἄρτι τὸν τῆς δικαιοσύνης ἀναδησάμενος στέφανον, ὃν καὶ ὑπεδεξάμεθα χαίροντες, καὶ ἐδοξάσαμεν τὸν Θεὸν τὸν ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι πληρώσαντα λοιπὸν τὸ Εὐαγ γέλιον τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ. Παρακέκλησα δὲ καὶ ἡμῶν τῶν ἀγαπώντων σε μεμνῆσθαι ἐν ταῖς προσευχαῖς, καὶ σπουδαίως ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν προσεύχεσθαι τῷ Κυρίῳ, ἵνα καταξιωθῶμέν ποτε ἄρξασθαι καὶ αὐτοὶ δουλεύειν τῷ Θεῷ, κατὰ τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ, ἃς ἔδωκεν ἡμῖν εἰς σωτηρίαν. EPISTOLA CLXVI*. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΕΤ. Basilius seu potius Gregorius beatum prædicat Eupraxium, quoa aa Eusebium se conferat; sed multo beatiorem ipsum. Eusebium, cui exsilium gratulatur, eumque rogat ul pro se precetur et ad se vergal scribere. Eusebio, episcopo Samosatorum. Carus mihi in omnibus, etc. 257 Εὐσεβίῳ ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. Τὰ πάντα τίμιος ἂν ἡμῖν, κ. τ. λ. Vide inter S. Gregorii Nazianzeni Epistolas, epist. 65. EPISTOLA CLXVII". ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΕΖ'. Basilius, seu potius Gregorius acceptam ex litteris Eusebii lætitiam significat; molestias excusat el negotia, quod eum· non invisat; ipsius litterus sibi et lucro et honori apud multos esse testatur. Eusebio, episcopo Samosatorum. Et cum scribis, et cum nostri memor es, laetitia nos afficis; et quod hoc majus est, cum nobis in litteris benedicis. Nos porro, si digni tuis laboribus et tuo pro Christo certamine essemus, concessum nobis fuisset, ut ad te profecti pietatem tuam complecteremur, ac patientiae in ærumnis exen- - plum caperemus. Sed quia ea re indigni sumus, molestiis multis ac negotiis detenti, quod secundum est, facimus; salutamus tuam præstantiam, precamurque ut ne nostri defatigeris meminisse. Nam litteris tuis dignos haberi non lucrum duntaxat nobis est; sed gloriatio etiam apud multos atque ornamentum, quod apud virum virtute tanta præditum, tamque Deo conjunctum, ut ei alios etiam tum sermone, tum exemplo conjungere queat, aliquo in numero simus. EPISTOLA CLXVIII Εὐσεβίῳ ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. Καὶ γράφων καὶ μεμνημένος εὐφραίνεις ἡμᾶς, καὶ τὸ τούτου μεῖζον, εὐλογῶν ἡμᾶς ἐν τοῖς γράμμασιν. Ἡμεῖς δὲ, εἰ μὲν ἄξιοι τῶν σῶν παθημάτων, καὶ τῆς ὑπὲρ Χριστοῦ ἀθλήσεως, κατηξιώθημεν ἂν καὶ μέχρι σοῦ γενόμενοι περιπτύξασθαί σου τὴν θεοτέβειαν, καὶ τύπον λαβεῖν τῆς ἐν τοῖς παθήμασι καρτερίας· ἐπειδὴ δὲ ἀνάξιοι τούτου τυγχάνομεν, τουλ λαῖς θλίψεσι καὶ ἀσχολίαις ἐνεχόμενοι, ο δεύτερόν ἐστι ποιοῦμεν· προσαγορεύομεν τὴν σὴν τελειότητα, καὶ ἀξιοῦμεν μὴ κάμνειν σε μεμνημένον ἡμῶν. Οὐ γὰρ ὠφέλεια μόνον ἡμῖν τῶν σῶν καταξιοῦσθαι γραμμάτων, ἀλλὰ καὶ καύχημα πρὸς τοὺς πολλοὺς καὶ καλλώπισμα, ὅτι λόγος ἡμῶν ἐστι παρὰ ἀνδρι τοσούτῳ τὴν ἀρετὴν καὶ τοσαύτην ἔχοντι πρὸς Θεὸν οἰκειότητα, ὥστε καὶ ἄλλους οἰκειοῦν δύνασθαι καὶ λόγῳ καὶ ὑποδείγματι. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΞΗ. Quantum dolet Basilius Ecclesiam pastore destitutam, tantum Antiochi felicitatem prædical, quod cum Euseoio versetur. Antiocho, presbytero, fratris Eusebii flio, qui cum Αντιόχω, πρεσβυτέρῳ, ἀδελφιδῷ συνόντι ἐν τῇ patruo exsulante versabatur. Quantum doleo Ecclesiam pastoris tanti destituAlias CCLI. Scripta anno 574. ⭑ Alias CCLII. Scripta anno 374. Alias CCLXIX. Scripta anno 374. Ολα δέ σου. Med. et alii nonnulli οἷα δέ 00!. Μάρτυρι νέον. Ita Coisl. primus, Vat., Reg. secundus et Paris. Editi μαρτυρεῖ νέῳ. Ibidem quinque mss. ἀνθήσαντα. Bigot. et Harl. secunda manu ἀθλήσαντα. "Οντως. Editi addunt γάρ, quod melius deest in sex mss. Ibidem editi ἀληθῆ Χριστοῦ. Μάρτυς... ἀναδησάμενος. Medicæus codex ἐξορία. Ὅσον οδύρομαι τὴν Ἐκκλησίαν τὴν στερηθεῖσαν cum Regio secundo et Coisl. secundo μάρτυρα... ἀναδησάμενον. Ευσεβίῳ, etc. Addunt editi πρεσβύτερος ων, sed prorsus vitiose; nec leguntur apud Gregorium Nazianzenum, cujus inter epistolas hæc trigesima est, ipsique videtur tribuenda. Hinc a nostris codi cibus abest, excepto Coisliniano primo. Ευσεβίῳ. Hæc etiam epistola Gregorio adju - Hicanda, nec eam ullus habet ex codicibus nostris præter Coislinianum primum. Εἰ μέν. Sic Gregorius Nazianzenus et Coisl. primus. Editiones Basilii εσμέν. Paulo post pro eo

' EPISTOLARUM CLASSIS Mr. EPIST. CLXIΣ, τῆς τοῦ τοιούτου ποιμένος ἐπιστασίας, τοσοῦτον μα. tam regimine, tantum felices vos prædico, quibus καρίζω ὑμᾶς καταξιωθέντας ἐν τοιούτῳ καιρῷ συνεί ναι ἀνδρὶ τὸν μέγαν ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας διαθλοῦντι ἀγῶνα. Πέπεισμαι γὰρ, ὅτι ὁ Κύριος καὶ ὑμᾶς τῆς αὐτῆς μερίδος καταξιώσει, τοὺς καλῶς ἀλείφοντας καὶ ἐπεγείροντας αὐτοῦ τὴν προθυμίαν. Ηλίκον δὲ κέρδος ἐν ἡσυχία βαθεία ἀπολαύειν ἀνα δρὸς τοσαῦτα μὲν ἐκ τῆς μαθήσεως, τοσαῦτα δὲ ἐκ τῆς πείρας τῶν πραγμάτων συνειληχότος! Ωστε πέπεισμαι ὑμᾶς νῦν ἐγνωκέναι τὸν ἄνδρα, ἡλίκος ἐστὶ τὴν σύνεσιν· διότι ἐν τῷ παρελθόντι χρόνῳ καὶ αὐτὸς τὴν διάνοιαν εἶχεν εἰς πολλὰ σχιζομένην, καὶ ὑμεῖς οὐκ ἤγετε σχολὴν ἀπὸ τῶν τοῦ βίου πραγμάτ των, ὥστε ὅλοι προσκεῖσθαι τῷ πνευματικῷ νάματι τῷ ἀπὸ καθαρᾶς καρδίας τοῦ ἀνδρὸς προχεομένῳ. ᾿Αλλὰ παράσχοι ὁ Κύριος ὑμᾶς καὶ αὐτῷ παράκλησιν εἶναι, καὶ αὐτοὺς μὴ δεῖσθαι τῆς ἑτέρων παρηγορίας. Οπερ οὖν καὶ πέπεισμαι περὶ τῶν καρδιῶν ὑμῶν, τεκμαιρόμενος τῇ τε ἐμαυτοῦ πείρᾳ, ἣν πρὸς ὀλίγον ὑμῶν ἐπειράθην, καὶ τῇ μεγάλη διδασκαλία του και λοῦ καθηγητοῦ, οὗ μιᾶς ἡμέρας συνουσία αυταρκές ἐστιν ἐφόδιον πρὸς σωτηρίαν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΕΘ'. contigit ejusmodi tempore cum viro esse magnum pro pietate certamen decertante. Persuasum eniın mihi est vos quoque, a quibus propensa illius voluntas præclare excitatur et exstimulatur, eamdem sortem a Domino consecuturos. Quantum autem lucrum in summo otio perfrui viro tot ac tanta tum ex doctrina, tum ex rerum experientia consecuto! Quare certo scio vobis nunc demum cognitum esse virum illum, quali sit prudentia; propterea quod præterito tempore et ipse mentem habebat in multa distractam, nec vobis tantum erat a vitæ negotiis otii, ut toti 258 accumberetis ad spirituale Duentum e puro viri pectore promanans. Sed largiatur Dominus, ut et vos ei sitis solatio, et ipsi aliorum non indigeatis consolatione. Quod ntique persuasum habeo de cordibus vestris, conjecturam faciens et ex mea ipsius experientia, qua vestri paulisper periculum feci, et ex optimi magistri summa doctrina, quocum vel unum diem versari satis est ad salutem viatici. EPISTOLA CLXIX*. Glycerius quidam diaconus, cum multas virgines congregasset, et noctu aufugiens choros cum illis duceret, Gregorius hanc captivitatem collegil. Unde eun rogut Basilius, ut Glycerium redire jubeat, virginesque a tyrannide liberet, saltem eas quæ redire volunt. Glycerio modeste redeunti veniam promittit; secus vero, depositionem minatur. Γρηγορίῳ Βασίλειος. Πρᾶγμα μὲν ὑπέστης ἐπιεικὲς καὶ ἡμερον καὶ φιλάνθρωπον, τὴν τοῦ καταφρονητοῦ Γλυκερίου (τέως γὰρ οὕτω γράφομεν) αἰχμαλωσίαν συναγαγών, καὶ τὴν κοινὴν ἀσχημοσύνην ἡμῶν, ὡς οἷόν τε ἦν, συγκαλύψας· δε δὲ ὅμως τὴν σὴν εὐλάβειαν μαθοῦσαν τὰ κατ' αὐτὸν, οὕτω λύσαι τὴν ἀτιμίαν. Οὗτος ὁ νῦν σοβαρὸς καὶ σεμνὸς ὑμῖν Γλυκέριος ἐχειροτονήθη μὲν παρ' ἡμῶν τῆς κατὰ Οὐήνεσαν Εκκλησίας διάκονος, ὡς καὶ τῷ πρεσβυτέρω διακονήσων, καὶ τοῦ ἔργου τῆς Ἐκκλησίας ἐπιμελησόμενος. Καὶ γάρ ἐστιν, εἰ καὶ τὰ ἄλλα δύστροπος ὁ ἀνὴρ, ἀλλὰ τὰ ἐπίχειρα οὐκ ἀφυής. Ἐπεὶ δὲ κατέστη, τοῦ μὲν ἔργου ἡμέλησε τοσοῦτον, ὅσον οὐδὲ τὴν ἀρχὴν γεγονότος. Παρθένους δὲ ἀθλίας συναγαγών, κατ' ἰδίαν ἐξουσίαν καὶ αὐθεντίαν, τὰς μὲν ἐκούσας προσδραμούσας αὐτῷ (οἶσθα δὲ τὸ τῶν νέων περὶ τὰ τοιαῦτα πρόχειρον), τὰς δὲ ἀκούσας ἀγελαρχεῖν ἐπεχείρησε, και πα- η τριαρχίας όνομα ἑαυτῷ καὶ σχῆμα περιθείς, ἐξαίφνης ἐσοβαρεύσατο, οὐκ ἔκ τινος ἀκολουθίας καὶ εὐσεβείας ἐπὶ τοῦτο ἐλθὼν, ἀλλ' ἀφορμὴν βίου ταύτην qucd desumpsimus ex Gregorio, κατηξιώθημεν ἂν καὶ μέχρι σοῦ γενόμενοι περιπτύξασθαί σου τὴν θεο. σέβειαν, editiones Basilii habebant εὐχόμεθα ἰδεῖν τὴν σὴν θεοσέβειαν. Τῆς εὐσεβείας. Tres codices recentiores τῆς · Ἐκκλησίας. Γρηγορίῳ. Nyssenum aut Nazianzenum intelligit Tillemontius, sed Nazianzeno inscribunt vetusti codices. Nam in Coisl. primo inscribitur τῷ αὐτῷ. Præcedit autem epistola 71, quam ad Nazianzenum scriptam esse nemo dubitat. In Harlæano autem legitur manu recentiore Γρηγορίῳ ἑταίρῳ, qui titulus jejunior quidem est et exilior, quam ut episcopos deceat, sed tamen indicat epistolam ad Gregorio Basilius. Negotium quidem suscepisti lene, atque humanum, cum contemptoris Glycerii (sic enim interin scribimus) captivitatem collegisti, communeque nostrum dedecus, quoad ejus fieri potuit, contexisti. Opera autem pretium est, ut pietas tua gestarum ab eo rerum certior facta, sic ignominiam diluat. Gravis ille nunc et venerandus apud vos Glycerius a me quidem ordinatus est Venensis Ecclesiæ diaconus, ut et presbytero ministraret, et opus Ecclesiæ curaret. Est enim, quamvis ad alia absurdus, saltem ad manuum officia haud male a natura comparatus. Posteaquam autem diaconus institutus est, opus quidem perinde neglexit, ac si nullum ei prorsus impositum esset. Coactis autem miseris virginibus, privata auctoritate atque potentia, partim sua sponte ad eum accurrentibus (nec enim te fugit, quam ad hujusmodi res prompta sit juventus), partim invitis et repugnantibus, gregis imperiumn sibi arrogare aggressus est; ac patriarchæ nomire et habitu sibi imposito, statim insolenter se efferre Gregorium Nazianzenum scriptam fuisse. Reperitur eadem epistola cum duabus sequentibus inter epistolas Gregorii Nazianzeni, suntque 205, 206, 207. Επιεικὲς καὶ ῆμερον. Harl. recentiore manu ἐπιεικῶς ἤμερον. Sic etiam legitur apud Gregorium Nazianzenum. Οὐήνεσαν. Harl. Σύννασαν. Coisl. Οὐήεσαν. Naz. Οὐήνατα. 'Ακολουθίας. Editi addunt δικαίας, quod merito expungunt codices Med. et Coisl. primus. In Harlæano tota pene epistola scripta est manu recenti. Alias CCCCXII. Scripta circa annum 374.

coepit, non causa aliqua probabili ac pietate eo de- ὥσπερ ἄλλος ἄλλην τινὰ προστησάμενος, καὶ μικρού veniens, verum.hanc parandi victus rationem, ut alius quamlibet aliam, sibi proponens: ac parum abfuit quin totam etiam Ecclesiam sedibus suis commoveret; contemnens presbyterum suum, virum et vitæ instituto et ætate venerandum, contemnens chorepiscopum, ac nos etiam tanquam nullius pretii homines; semperque tumultibus ac perturbationinibus urbem atque universum clerum implens. Ac tandem, ubi a me et a chorepiscopo levibus verbis objurgalus est, ne contemptor evaderet (nam juvenes etiam ad eamdem contumaciam exercebat), facinus admodum audax et inhumanum excogitat. Virgines, quotquot potuit, per sacrilegium prædatus, nocte observata, fugam capessit. Omnino tibi gravia hac videbuntur. Tempus 259 quoque considera. Habebatur ibi conventus, atque ingens undecunque, ut par est, confuebat multitudo. Ille autem vicissim chorum suum introduxit, juvenes sequentem ac tripudiantem, ac plurimum quidem tristitiæ piis afferentem, plurimum autem risus lascivis et lingua procacibus. Neque his contentus, etsi tam atrocibus et horrendis; sed etiam parentes, ut audio, virginum orbitatem non ferentes, atque dispersam turbam reducere cupientes, et ad filia-- rum suarum pedes cum gemitibus, ut consentaneum est, accidentes, admirandus juvenis cum prædatoria sua manu contumeliis atque ignominia afficit. Hæc velim ne ferenda existimet pietas tua: etenim hoc ludibrium commune omnium nostrum est; sed in primis jube eum cum virginibus redire. Misericordiam enim aliquam, si modo cum tuis litteris revertatur, poterit consequi; sin minus, virgines saltem ad Ecclesiam earum matrem remitte. Quod si hoc fieri nequit, at certe in eas quæ redire volunt, tyrannidem exerceri ne patiaris; sed persuade ut ad nos revertantur; alioqui Deum et homines testamur hæc minime recte fieri, nec ex Ecclesiae legibus. Glycerius autem si cum disciplina et congruenti modestia redeat, id optimum: secus vero, sit a ministerio remotus. Τὸν χωρεπίσκοπον. Med. et Coisl. primus τὸν ἐπίσκοπον. "Ινα τι. Combefisius legendum putat ἵνα μή, Quasi dicat Basilius Glycerium ne increparetur aufugisse. Sed nihil prorsus mutandum, cum illud va idem sonet hoc loco ac ubi sive postquam. Hoc enim sensu usurpatur in epist. 199. Sic etiam in oratione S. Ephrem in S. Basilium p. 58. "Iva oùv καὶ ὁ Κύριος σπλαγχνισθῇ ἐπ' ἐμέ: Ubi ergo Domi nus erga me misericordia commotus fuit. Φανείται. Harl. φαίνεται. Ο δέ... νέοις. Legitur Ὁ δὲ... νέος apud Gregorium. 'Ατιμοῖ. Harl. ἀτιμάζει. Sed prima manu habuit άτιμοι. Legitur etiam άτιμάζει apud Gregorium. Καὶ γὰρ κοινός. lta tres nostri vetustissimi codices plures enim in hanc epistolam reperire τὴν Ἐκκλησίαν πᾶσαν ἀνάστατον πεποίηκε, περιφρο νῶν μὲν τὸν ἑαυτοῦ πρεσβύτερον, ἄνδρα καὶ πολιτεία καὶ ἡλικίᾳ αἰδέσιμον, περιφρονῶν δὲ τὸν χωρεπίσκοπον καὶ ἡμᾶς ὡς οὐδενὸς ἀξίους· θορύβων δὲ ἀεὶ καὶ ταραχῶν πληρῶν τὴν πόλιν, καὶ σύμπαν τὸ ἱερατεῖον. Καὶ τέλος, ἵνα τι λόγῳ ἐπιτιμηθῇ μικρὸν παρ' ἡμῶν καὶ τοῦ χωρεπισκόπου, πρὸς τὸ μὴ καταφρονεῖν αὐτὸν (καὶ γὰρ καὶ τοὺς νέους ἐγύμναζεν εἰς τὴν αὐτὴν ἀπόνοιαν), πράγμα διανοεῖται λίαν τολμηρὸν καὶ ἀπάνθρωπον. Συλήσας τῶν παρθένων ὅσας ἐδύνατο, καὶ νύκτα τηρήσας, δραπέτης γίνεται. Πάνυ σοι δεινὰ ταῦτα φανεῖται Σκόπει καὶ τὸν καιρόν. "Ηγετο μὲν ἡ ἐκεῖσε σύνοδος, καὶ πολὺ πανταχόθεν, ὡς εἰκὸς, ἐπέῤῥει τὸ πλῆθος. Ὁ δὲ άντεξῆγε τὸν ἑαυτοῦ χορὸν νέοις ἑπόμενον, καὶ περιχορεύοντα, καὶ πολλὴν μὲν κατήφειαν κινοῦντα τοῖς εὐλαβέσι, πολὺν δὲ γέλωτα τοῖς ἀκρατέσι καὶ τὴν γλῶσσαν ἑτοιμοτέροις. Καὶ οὐκ ἀρκεῖ ταῦτα, καίπερ τηλικαῦτα ὄντα τὸ μέγεθος· ἀλλ᾽ ἔτι καὶ τοὺς γονεῖς, ὡς πυνθάνομαι, τῶν παρθένων τὴν ἀτεκνίαν οὐ φέροντας, καὶ τὴν διασπορὰν ἐπαναγαγεῖν βουλομέ νους, καὶ μετ' ὀδυρμῶν προσπίπτοντας, ὡς εἰκὸς, ταῖς ἑαυτῶν θυγατράσι, περιυβρίζει καὶ ἀτιμοί 6 θαυμαστὸς νεανίσκος μετὰ τοῦ λῃστρικού συντάγματ τος. Ταῦτα μὴ ἀνεκτὰ φανήτω τῇ σῇ εὐλαβείᾳ· καὶ γὰρ κοινὸς πάντων ἡμῶν ὁ γέλως· ἀλλὰ μάλιστα μὲν αὐτὸν κέλευσον μετὰ τῶν παρθένων ἐπανελθεῖν. Τύχοι γὰρ ἄν τινος φιλανθρωπίας, εἰ μετὰ τῶν ἐπανήκοι γραμμάτων· εἰ δὲ μή, τάς γε παρθένους ἀπόπεμψον τῇ μητρὶ αὐτῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ. Εἰ δὲ μὴ τάς γε βουλομένας τυραννεῖσθαι μὴ συγχωρήσῃς, ἀλλ' ἐπανελθεῖν τύπωσον πρὸς ἡμᾶς· ἢ μαρτυρόμεθά σοι 8 καὶ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, ὅτι μὴ καλῶς ταῦτα γίνεται, μηδὲ θεσμοῖς Ἐχε κλησίας. Γλυκέριος δὲ εἰ μὲν ἐπανέλθοι μετ' ἐπιστήμης καὶ τῆς πρεπούσης εὐσταθείας, τοῦτο ἄριστον· εἰ δὲ μή, ἔστω πεπαυμένος τῆς υπηρεσίας. non licuit. Sic etiam apud Greg. Editiones Basilii Καὶ γὰρ κοινόν. Εἰ δὲ μή. Editi addunt τοῦτο, quod deest in tribus nostris mss. Τύπωσον. Vox Basilio familiaris. Sic enim pluribus in locis usurpatur. Μαρτυρόμεθά σοι. Coisl. μαρτυρόμεθά σε. Harl. μαρτυρόμεθα Θεὸν καὶ ἀνθρώπους· testamur Deum et homines. Sic etiam apud Gregorium, nisi quod legitur μαρτυρώμεθα. Επιστήμης. Legendum putat Combefisius ἐπιστολῆς. Sic legitur apud Greg. Nazianz., et ad marginem ἐπιστήμης. Quæ quidem vox cum legatur in tribus nostris vetustissiniis codicibus, non video cur mutanda sit. Sæpe enim idem valet ac disciplina et ordo. Πρεπούσης. Ita mss. et Greg. Naz. Editiones Basilii παρούσης.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLXXII. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΟ'. EPISTOLA CLXX'. Glycerio veniam pollicetur Basilius, si cito redeat, secus vero, depositionem minatur. Γλυκερίῳ. Μέχρι τίνος ἀπονοῇ, καὶ κακῶς μὲν βουλεύῃ περὶ σεαυτοῦ, κινεῖς δὲ ἡμᾶς, αἰσχύνεις δὲ τὸ κοινὸν τάγμα τῶν μοναστῶν; Ἐπάνελθε οὖν τῷ Θεῷ θαῤῥῶν καὶ ἡμῖν, οὗ τὴν φιλανθρωπίαν μιμούμεθα. Εἰ γὰρ καὶ πατρικῶς ἐπετιμήσαμεν, ἀλλὰ καὶ συγγνωσό μεθα πατρικῶς Ταῦτά σοι παρ' ἡμῶν· ἐπειδὴ πολλοί τε ἱκετεύουσιν ἄλλοι, καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ὁ σὺς πρεσβύτερος, οὗ τὴν πολιὰν αἰδούμεθα καὶ τὴν εὐσπλαγχνίαν. Εἰ δὲ μακρύνεις ἀφ᾿ ἡμῶν, τοῦ βαθμοῦ μὲν πάντως ἐκπέπτωκας· ἐκπεσῇ δὲ καὶ τοῦ Θεοῦ μετὰ τῶν μελῶν σου καὶ τῆς στολῆς, οἷς ἄγεις τὰς νέας οὐ πρὸς Θεὸν, ἀλλ᾽ εἰς βάρα θρον. Glycerio Quousque tandem amentia præceps ageris, et tibi quidem ipse male consules, animos autem nostros concitabis, atque universum monachorum cœtum infamia et dedecore afficies? Redi igitur Deo fretus et nobis, qui ejus benignitatem imitamur. Nam si paterno animo reprehendimus, etiam paterno animo ignoscemus. Ita tecum agimus: siquidem multi alii tua causa supplicant, et ante alios presbyter tuus, cujus canitiem et misericordiam reveremur. Quod si diutius a nobis te removes, gradu quidem omnino excidisti; Deum autem etiam amittes, cum tuis cantilenis et stola: quibus rebus ducis adolescentulas non ad Deum, sed ad barathrum. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΟΑ'. EPISTOLA CLXXI". Queritur iterum Basilius, quod Glycerius et virgines nondum redierint. Γρηγορίῳ. Επέσταλκά σοι καὶ πρώην περὶ Γλυκερίου καὶ τῶν παρθένων. Οἱ δὲ οὐδέπω καὶ τήμερον ἐπανε ἡκασιν, ἀλλ᾽ ἔτι μέλλουσιν, οὐκ οἶδα ὅθεν καὶ ὅπως. Οὐ γὰρ ἂν ἐκεῖνό σου καταγνοίην, ὡς ἐφ' ἡμετέρα διαβολῇ τοῦτο ποιεῖς, ἢ αὐτὸς πάσχων τι πρὸς ἡμᾶς, ἢ ἄλλοις χαριζόμενος. Ηκέτωσαν οὖν μηδὲν δεδοικότες· σὺ γενοῦ τούτου ἐγγυητής. Καὶ γὰρ ἀλγοῦμεν τεμνομένων τῶν μελῶν, εἰ καὶ και λῶς ἐτμήθησαν. Εἰ δὲ ἀντιτείνοιεν, ἐπ' ἄλλους τὸ βάρος, ἡμεῖς δὲ ἀποπλυνόμεθα. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΟΒ'. Gregorio. Scripsi ad te et antea de Glycerio et virginibus. At illi necdum hodie redierunt: verum adhuc morantur; qua de causa, et quomodo nescio. Neque enim tibi hoc crimen intulerim, quod invidiæ nobis creande 260 causa id facias, vel ipse nonnihil nobis offensus, vel gratiam ab aliis iniens. Veniant igitur, omni metu posito: esto tu hujus rei sponsor. Angimur enim. dum membra abscinduntur, etiamsi recte præcisa sint. Quod si restiterint, aliorum erit onus, uos autem abluimur. EPISTOLA CLXXII**. Significat Basilius se ex Sophronii litteris et lætitiam eo majorem, quo tunc rarior erat charitas, collegisse; et summum cum hoc Patrum fidei defensore colloquendi desiderium concepisse. Σωφρονίῳ ἐπισκόπῳ Όπως ηύφρανας ἡμᾶς τοῖς γράμμασιν, οὐδὲν δεόμεθα γράφειν. Εικάζεις γὰρ πάντως αὐτοῖς οἷς ἐπέστειλας τοιούτοις οὖσι. Τὸν γὰρ πρῶτον καρπὸν τοῦ Πνεύματος, τὴν ἀγάπην, ἔδειξας ἡμῖν διὰ τοῦ γράμματος. Τούτου δὲ τί ἂν γένοιτο τιμιώτερον ἡμῖν ἐν τῇ παρούσῃ τῶν καιρῶν καταστάσει, ἡνίκα, διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν, ἐψύγη τῶν πολλῶν ἡ ἀγάπη; Οὐδὲν γὰρ οὕτω σπάνιον νῦν ὡς ἀδελφοῦ συντυχία πνευματικοῦ, καὶ ῥῆμα εἰρηνικὸν, καὶ πνευματικὴ κοινωνία, ἣν εὑρόντες ἐν τῇ σῇ τελειό τητι ὑπερευχαριστήσαμεν τῷ Κυρίῳ, δεόμενοι καὶ τῆς τελείας ἐπὶ σοὶ μετασχεῖν εὐφροσύνης. Εἰ γὰρ Κινεῖς δέ. Ita Harl. Editi κινεῖς μέν. Habet eliam Gregorius Nazianzenus ut edidimus. 71) Συγγνωσόμεθα πατρικώς. Male apud Gregorium legitur πνευματικῶς. Μακρύνεις. Harl. μακρύνοις. Πάντως. Reg. secundus παντός. Σὺ γενοῦ τούτου. lta mss. tres. Editi συγκ μένου τούτων. Legitur etiam τούτων apud Greg. Τεμνομένων. Legitur apud Greg. τεμνόμενοι τῶν μελῶν· abscissi a membris. Καλώς. Ita Harlæani codicis ope emendaviSophronio episcopo. Quanta me lætitia litteræ tuæ affecerint, scribere nihil mihi opus est. Id enim profecto conjicis ex his quæ scripsisti, cum talia sint. Primum enim Spiritus fructum, charitatem, mihi per epistolam ostendisti. Quid autem ea re mihi possit esse antiquius in hoc temporum statu, quo propter multiplicatam iniquitatem refrixit multorum charitas? Nunc enim nihil est tam rarum, quam spiritualis fratris congressus, et verbum pacificum, et spiritualis communio: quam in tua integritate nactus, Domino gratias egi, orans ut et cumulata in te lætitia perfruar. Si enim tales epistolæ, qualis conmus quod in editis legebatur κακῶς. Σωφρονίῳ ἐπισκόπω. Sic editi, Coisl. primus, Med. et alii nonnulli. Vat. et Clarom.. habent tantum Σωφρονίῳ. At prorsus mendose Harlæanus codex et alii nonnulli, in quibus præcedit epistola ad Sophronium magistrum, habent τῷ αὐτῷ. Perspicuum enim est hanc epistolam ad episcopuin, non ad magistrum officiorum scriptam esse. • Alias CCCCXIV. Scripta circa annum 374. Alias CCCCXIII. Scripta circa annum 374. Alias CCCXXXV. Scripta circa annum 374.

gressus? Et si eminus sic capis, quanti eris pretii ἐπιστολαί τοιαῦται, ὁποία ἡ συντυχία; Καὶ εἰ πόλ tum cum cominus conspicieris? Scito autem, nisi ῥωθεν οὕτως αἱρεῖς, πόσου ἄξιος ἔσῃ ἐγγύθεν ἡμῖν negotiorum innumerabilium multitudo detineret ac ἐπιφανείς; Εὖ δὲ ἴσθι εἰ μὴ μυρίων ἀσχολίων ineluctabilis illa necessitas qua constringor, ipsum περιείχε πλῆθος καὶ αἱ ἀπαραίτητοι αὗται me ad tuam integritatem properaturum fuisse. ἀνάγκαι αἷς ἐνδεδέμεθα; αὐτόν με ἐπειχθῆναι πρὸς Quanquam magnum quidem impedimentum est, τὴν σὴν τελειότητα. Καίτοιγε μέγα μοι ἐμπόδιόν quominus movear, vetus illa corporis ægritudo; ἐστι πρὸς τὰς κινήσεις ή παλαιά αὕτη τοῦ σώματος sed tamen ob speratam utilitatem hoc impedimen- ἀρρωστία, ἀλλ᾽ ὅμως οὐκ ἂν ὑπελογισάμην τοῦτο tum esse non duxissem. Congredi enim cum viro, ἐμπόδιον τῆς προσδοκωμένης ἕνεκεν ὠφελείας. Τὸ eadem sentiente, et Patrum fidem defendente, uti γὰρ ἀνδρὶ τὰ αὐτὰ φρονοῦντι, καὶ τὴν τῶν Πατέρων de te venerandi fratres et compresbyteri narrant, πρεσβεύοντι πίστιν, ὡς ὁ τῶν τιμίων ἀδελφῶν καὶ est profecto ad priscam Ecclesiarum beatitudinem συμπρεσβυτέρων λόγος καταξιωθῆναι περιreverti; cum pauci quidem disputandi morbo labo- τυχεῖν, ὄντως ἐστὶν εἰς τὴν ἀρχαίαν μακαριότητα rarent, omnes autem tranquillo essent animo, mall- τῶν Ἐκκλησιῶν ἐπανελθεῖν, ὅτε ὀλίγοι μὲν ἦσαν οἱ data citra pudorem perficientes, per nudam et sim- νοσούντες περὶ ζητήσεις, ἐν ἡσυχίᾳ δὲ ἦσαν πάντες, plicem confessionem Domino servientes “, ac @- ἐργάται ὄντες τῶν ἐντολῶν ἀνεπαίσχυντοι, διὰ dem in Patrem et Filium et Spiritum sanctum in- τῆς ἁπλῆς καὶ ἀπεριέργου ὁμολογίας λατρεύοντες violabilem et minime curiosam servantes. τῷ Κυρίῳ καὶ ἄσυλον τὴν πίστιν καὶ ἀπερίερ γον τὴν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα διαφυλάσσοντες. EPISTOLA CLXXIII. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΟΓ. Declarat Basilius se raro scribere, dum metuit ne litteræ intercipiuntur: exponit in quo consistat vitæ evangelicæ institutum, quod Theodora amplexa fuerat. Theodora canonicæ. Tardus sum ad scribendum, quod minime persuasum mihi sit litteras meas omnino reddi charitati tuæ, sed perferentium improbitate innumeros alios eas prius legere; 261 cum præsertim ea nunc sit rerum perturbatio in orbe terrarum. Quare exspecto dum quodam modo incuser, ac litteræ violenter reposcantur: ut hoc argumento eas reddi cognoscam. Sive autem scribam, sive taceam, unum mihi opus est, in animo dignitatis tuæ retinere memoriam, ac Dominum precari, ut det tibi cursum boni illius instituti, quod elegisti, absolvere. Vere enim non leve certamen est promittenti, quæ ex promissis consequuntur adjicere. Nam evangelicum vivendi genus amplecti cujusvis est: sed etiam ad minima quæque observationem perducere, nec quidquam eorum, quæ illic scripta sunt negligere, hoc pauci admodum ex his quos novimus, perfecere: nempe lingua refrenata uti, et erudito ex Evangelii mente oculo: operari manibus secundum proposiΠρὸς Θεοδώραν κανονικήν Οκνηροὺς ἡμᾶς ποιεῖ πρὸς τὸ γράφειν το μὴ πε πεῖσθαι τὰς ἐπιστολὰς ἡμῶν πάντως ἐγχειρί ζεσθαι τῇ σῇ ἀγάπῃ, ἀλλὰ κακίς τῶν διακονούντων μυρίους προεντυγχάνειν ἑτέρους, καὶ μάλιστα νῦν οὕτω τεταραγμένων τῶν κατὰ τὴν οἰκουμένην πραγμάτων. Διόπερ ἀναμένω τρόπον τινὰ μεμφθῆς ναι, καὶ ἀπαιτηθῆναι βιαίως τὰς ἐπιστολὰς, ὥστε αὐτῷ τούτῳ τεκμηρίῳ χρήσασθαι τῆς ἀποδόσεως. Καὶ γράφοντες μὲν οὖν καὶ σιωπῶντες ἐν ἔργον ἔχομεν, ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν φυλάσσειν τὴν μνήμην τῆς κοσμιότητός σου, καὶ προσεύχεσθαι τῷ Κυρίῳ δοῦναί σοι τελέσαι τὸν δρόμον τῆς ἀγαθῆς πολιτείας, καθὰ προείλου. Τῷ ὄντι γὰρ οὐ μικρός ἀγὼν ὁμολογοῦντι τῆς ἐπαγγελίας τὰ ἐφεξῆς ἐπάγειν. Τὸ μὲν γὰρ προελέσθαι τὴν κατὰ τὸ Εὐαγ γέλιον πολιτείαν παντός· τὸ δὲ καὶ μέχρι τῶν μεκροτάτων ἄγειν τὴν παρατήρησιν, καὶ μηδὲν τῶν έχει γεγραμμένων παρορᾷν, τοῦτο πάνυ ὀλίγοις τῶν εἰς ἡμετέραν γνῶσιν ἡκόντων κατώρθωται· ὥστε tum Deo placendi: pedes item movere, et uno au- καὶ γλώσσῃ πεπεδημένῃ κεχρῆσθαι καὶ ὀφθαλμῷ 45 11 Tim. 1, 15. • Alias CCCII. Scripta circa annum 374. Εὖ δὲ ἴσθι. Pro his vocibus legitur in Coisl. primo ὥστε με. 1n Medicæo ὥστε μοι. Πλῆθος. Εditi addunt ἡμᾶς, quod deest in novem codicibus mss. Λόγος. Hic etiam editi addunt περὶ σοῦ, quæ verba nullo prorsus in codice ms. reperiuntur. Ἐντολῶν. Editi addunt τοῦ Θεοῦ sine necessaria ratione et præter omnium codicumi mss. fidem. Λατρεύοντες τῷ Κυρίῳ, καί. Desunt hæc verba in Coisliniano primo et in Medicæo. Πρὸς Θεοδώραν κανονικήν. Ita mss. sex. fditi Θεοδώρα κανονική. Addit Harl. Περὶ βίου και ιονικοῦ, de la canonica. Πάντως. 11a omnes nostri veteres libri. Editi παντας. Paulo post iidem editi μυρίοις... ἑτέροις. Septem_mss. ut in textu. Τεταραγμένων. Ita Coisl. uterque, Harl., Med. et Bigol. Editi τεταγμένων. Paulo post editi ἀναμενομεν. Omnes mss. ut in textu. ῾Ομολογοῦντι. Ita tres vetustissim coaices. Editi ὁμολογοῦντά τι. lbidem quinque mss. τῇ ἐπαγ γελία. Sed sequi maluimus tres vetustissimos, qui hoc loco cum editis consentiunt, nisi quod habent επάγειν pro eo quod erat in editis ἐπαγαγεῖν Πεπεδημένη. Magis placuit hæc scriptura codicum Harl. et Coisl. primi, quam vulgala πεπαι - δευμένῃ. lingua castigata. lidem codices et alii nos nulli κεχρῆσθαι. Edili χρῆσθαι.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLXXIV. β que membro sic uti, ut initio Conditor noster ordinavit: modestia in vestitu, cautio in virorum colloquiis, in cibis frugalitas, in rerum necessariarum possessione nihil superfui. Hæc omnia exigua quis dem dum sic simpliciter narrantur, sed magno certamine ad perficiendum indigent, quemadinodum reipsa comperimus. Sed et humilitatis perfectio, adeo ut neque majorum claritatis meminerimus, nec si quid nobis insit a natura aut corporis aut animi ornamentum, inde efferamur, neque externas de nobis opiniones ansam elationis ac tumoris faciamus: hæc cum vita evangelica connexa sunt. Ad hæc constantia in abstinentia, in precando sedulitas, in fraterna dilectione commiseratio, liberalitas erga indigentes, spiritus animique abjectio, cordis contritio, fidei sanitas, in moerore æquabilitas; nunquam intermittente cogitatione nostra terribilis illius et ineluctabilis judicii recordationem, ad quod omnes quidem festinamus, sed qui illius reminiscantur, ac de illius exitu sint solliciti, paucissimi sunt. πεπαιδαγωγημένῳ κατὰ τὸ βούλημα τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ χερσὶν ἐνεργεῖν κατὰ τὸν σκοπὸν τῆς εὐαρεστήσεως τοῦ Θεοῦ, καὶ πόδας κινεῖν, καὶ ἑκάστῳ τῶν μελῶν οὕτω κεχρῆσθαι, ὡς ἐξ ἀρχῆς ὁ Δημιουργός ἡμῶν ᾠκονόμησε· τὸ ἐν τῇ καταστολῇ κόσμιον, τὸ ἐν ταῖς συντυχίαις τῶν ἀνδρῶν πεφυλαγμένον, τὸ ἐν βρώμασιν αύταρκες, τὸ ἐν τῇ κυήσει τῶν ἀναγκαίων ἀπέριττον. Ταῦτα πάντα μικρὰ μὲν ἁπλῶς οὕτω λεγόμενα, μεγάλου δὲ ἀγῶνος εἰς τὸ κατορθωθῆναι χρήζοντα, ὡς ἐπ' αὐτῆς τῆς ἀληθείας εὔρομεν. Καὶ μὲν καὶ τὸ ἐν τῇ ταπεινοφροσύνῃ τέλειον, ὡς μήτε προγόνων περιφανείας μεμνήσθαι, μήτε, εἴ τι ὑπάρχει ἡμῖν ἐκ φύσεως πλεονέκτημα ἢ κατὰ σῶμα ἢ κατὰ ψυχήν, τούτῳ επαίρεσθαι, μήτε τὰς ἔξωθεν περὶ ἡμῶν ὑπολήψεις ἀφορμὴν ἐπάρσεώς τε καὶ φυσιώσεως ποιεῖσθαι, ταῦτα τοῦ εὐαγγελικοῦ ἔχεται βίου. Τὸ ἐν ἐγκρατείᾳ εὔτονον, τὸ ἐν προσευχαῖς φιλόπονον, τὸ ἐν φιλαδελφία συμπαθές, τὸ πρὸς τοὺς δεομένους κοινωνικὸν, τὸ τοῦ φρονήματος καταβεβλημένον, ὁ συντριμμὸς τῆς καρδίας, τὸ τῆς πίστεως ὑγιές, τὸ ἐν σκυθρωπότητι ὁμαλὸν, μηδέποτε τῆς ἐννοίας ἡμῶν λειπούσης τοῦ φοβεροῦ καὶ ἀπαραιτήτου δικαστηρίου τὴν μνήμην· πρὸς δ επειγόμεθα μὲν ἅπαντες, μέμνηνται δὲ αὐτοῦ, καὶ τὴν ἀπ' αὐτοῦ ἔκβασιν ἀγωνιῶσιν ἐλάχι στοι ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΟΔ'. EPISTOLA CLXXIV. Raro scribit huic viduæ Basilius, ne quid ei periculi creet. Hortatur ut a divini judicir cogitatione animum non dimoveat, nec lumen nimia distringatur sollicitudine. Πρὸς ἐλευθέραν. Ἐγώ, καὶ πάνυ βουλόμενος συνεχῶς ἐπιστέλλειν τῇ εὐγενείς ὑμῶν, ἐπέσχον ἐμαυτὸν ἀεὶ, μήπως δόξω τινὰς ὑμῖν πειρασμοὺς ἐπεγείρειν, διὰ τοὺς φιλέχθρως πρὸς ἡμᾶς διακειμένους· καὶ, ὡς ἀκούω, μέχρι καὶ τούτων τὴν ἔχθραν ἐλαύνοντας, ὥστε που λυπραγμονεῖν εἴ πού τις καὶ γράμμα ἡμέτερον δέχοιτο. Ἐπειδὴ δὲ αὐτή, καλῶς ποιοῦσα, κατήρξας τοῦ γράμματος, καὶ ἐπέστειλας ἡμῖν & ἐχρῆν περὶ τῶν κατὰ τὴν ψυχήν σου πραγμάτων ἀνακοι - νουμένη, προετράπην εἰς τὸ ἀντεπιστεῖλαι· ὁμοῦ μὲν τὰ ἐν τῷ παρελθόντι χρόνῳ ἐλλειφθέντα ἐπαν ορθούμενος, ὁμοῦ δὲ καὶ πρὸς τὰ ἐπεσταλμένα παρά τῆς σῆς εὐγενείας ἀποκρινόμενος. Ότι μακαρία ἐστὶ ψυχή, ἡ νυκτὸς καὶ ἡμέρας μηδεμίαν ἄλλην μέρι μναν στρέφουσα, ἢ πῶς ἐπὶ τῆς μεγάλης ἡμέρας, καθ᾽ ἣν πᾶσα ἡ κτίσις περιστήσεται τὸν κριτὴν, τὰς εὐθύνας τῶν πεπραγμένων ἀποδιδοῦσα, καὶ αὐτὴ Ὡς ἐπ' αὐτῆς. Deest ὡς in quatuor mss. non antiquissimis. Ibidem editi ευρήκαμεν. Tres vetustissimi codices et alii nonnulli ut in textu. Υπάρχει, Ita tres antiquissimni codices. Editi ενυπάρχει. Ibidem Med. et Coisl. primus φύσεως πλεονέκτημα sine praepositione. Ημῶν λειπούσης... τὴν μνήμην. Ita tres vetustissimi codices et Clarom. nisi quod Harlæanus codex habet ἐπιλειπούσης. Editi non habent τὴν μνήμην, sed hunc locum sic exhibent: μηδέποτε τῆς ἐννοίας ἐπιλειπούσης ἡμᾶς τοῦ, etc. Nunquam a nobis recedente cogitatione terribilis illius, etc. Suppienentum ad hanc epistolam ut anecdotum Latine tantum el corruptissime edidit Petrus Aloysius Galletins (ap. Amaduzzi Anecdota litteraria, tom. 1, p. 23). Incipit: Multis vero exsistentiPATROL. GR. XXXII. Ad viduam. Equidem etsi omnino cupiebam ad tuam nobilitatem sæpissime scribere, me ipse semper cohibui, ne quas vobis tentationes viderer suscitare, propter eos qui infenso in me sunt animo, atque etiam, ut audio, inimicitiam eo usque perducunt, ut curiosius inquirant, an quis a me litteras accipiat. Sed quia 262 ipsa praeclare faciens, litteras cæpisti mittere, ac scripsisti nobis, ut par erat, de rebus animæ tuæ communicans, incitatus sum) ad rescribendum, cum ea quæ præterito tempore omissa sunt, sarciens, tuin etiam ad ea quæ a tua nobilitate scripta sunt, respondens. Nempe beata est anima illa, quæ noctu ac interdiu nullam aliam curam versat, nisi quomodo in die illa magna, in qua creatura omnis actionum suarum rationem redditura judicem circumstabit, possit et ipsa vitæ suæ rationem facile ponere. Qui enim bus quæ a divina Scriptura manifestata sunt, et his qui à studiosis debent dirigi et Deo placere festinanlibus in præsentiarum moti, a vobis solum, sicut didici, etc., corrupte. Desinit: Fructusque dignos po nitentiæ ostendere Dei beneplacentia et cooperatione Domini nostri Jesu Christi. Amen. Sed quæ inedita putavit vir doctissimus, ea totidem verbis Græce et Latine, emendatius ctiam, legere est epist. 22, supra. EDIT. Επέσχον. Ita mss. suinino consensu, et paulo post φιλέχθρως. Editi απέσχον οι φιλεχθῶς. Πολυπραγμονεῖν. Harl. et Coisl. primus φιλοπραγμονεῖν, quod idem significat. Paulo post idem Coisl. ὡς ἐχρῆν. Alias CCLXXXIII. Scripta circa anno 374.

diem illam atque horam ante oculos positam habet, δυνηθῇ κούφως ἀποθέσθαι τὸν λόγον τῶν βεβιωμέ semperque suam pro illo tribunali, quod decipi nequit, defensionem meditatur, is aut nihil aut omnino levissima peccabit; quia peccare nobis ob absentiam timoris Dei contingit. Quibus autem clare obversabitur intentarum minarum exspectatio, his nullum tempus dabit insitus timor in involuntarias actiones aut cogitationes incidendi. Itaque Dei memineris, et illius timorem in corde habeto, atque ad communionem precum omnes adjunge. Magnum enim est eorum qui Deum placare possunt auxilium. Neque hæc facere intermiseris. Nam et viventibus nobis in hac carne bona erit adjutrix precatio, et inde proficiscentibus idoneum viaticum ad futurum ævum. Quemadmodum auνων. Ο γὰρ ἐκείνην τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν πρὸ ὀφθαλμῶν τιθέμενος, καὶ ἀεὶ μελετῶν τὴν ἐπὶ τοῦ ἀπαραλογίστου κριτηρίου ἀπολογίαν, ὁ τοιοῦτος ἢ οὐδὲν παντελῶς, ἡ ἐλάχιστα ἁμαρτήσετα:· διότι τὸ ἁμαρτάνειν ἡμῖν κατὰ ἀπουσίαν τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ γίνεται. Οἷς δ' ἂν ἐναργής παρῇ τῶν ἀπει λουμένων ἡ προσδοκία, οὐδένα καιρὸν δώσει τοῖς τοιούτοις ὁ σύνοικος φόβος εἰς ἀβουλήτους πράξεις ἢ ἐνθυμήσεις ἐκπεσεῖν Καὶ μέμνησο τοίνυν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἔχε τὸν αὐτοῦ φόβον ἐν τῇ καρδίᾳ, καὶ πάντας εἰς τὴν κοινωνίαν τῶν εὐχῶν παραλάμβανε, Μεγάλη γὰρ καὶ ἡ τῶν δυναμένων δυσωπεῖν τὸν Θεὸν βοήθεια. Καὶ μὴ διαλίπης ταῦτα ποιοῦσα. Καὶ γὰρ καὶ ζῶσιν ἡμῖν τὴν ἐν σαρκὶ ταύτῃ ζωὴν ἀγαθὴ lem sollicitudo res bona est, ita rursus animum ἔσται βοηθὸς ἡ προσευχή· καὶ ἀπερχομένοις ἐντεῦθεν despondere et desperare, ac de salute diffidere, res sunt animæ. noxiæ. Spem itaque in Dei bonitate colloca, et illius auxilium exspecta: certo sciens, si recte ac sincere ad ipsum convertamur, futurum ut non modo nos omnino non rejiciat, sed etiam nobis adhuc precum verba proferentibus dicat: Ecce adsum. ἐφόδιον διαρκὲς πρὸς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα. Ωσπερ δὲ ἡ φροντὶς πρᾶγμά ἐστιν ἀγαθὸν, οὕτω πάλιν ἡ ἀθυ μία καὶ ἡ ἀπόγνωσις, καὶ τὸ δυσελπίστως ἔχειν πρὸς σωτηρίαν, τῶν βλαπτόντων ἐστὶ τὴν ψυχήν. Ἐπέλπιζε τοίνυν τῇ ἀγαθότητι τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐκδέχου αὐτοῦ τὴν ἀντίληψιν, γινώσκουσα, ὅτι, ἐὰν καλῶς καὶ γνησίως πρὸς αὐτὸν ἐπιστραφῶμεν, οὐ μόνον οὐκ ἀποῤῥίψει ἡμᾶς εἰς τὸ παντελὲς, ἀλλ᾽ ἔτι λαλούντων ἡμῶν τὰ ῥήματα τῆς προσευχῆς ἐρεῖ· Ἰδοὺ πάρειμ EPISTOLA CLXXV*. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΟΕ. De fide nihil vult scribere Basilius, ac de calumniatoribus suis queritur. Magneniano comiti. Non ita pridem scribebat mihi gravitas tua, cum nonnulla alia, tum ut de fide scriberem, aperte præcipiens. Ego porro tuum hujus rei admiror studium, ac Deum rogo, ut indefessa tibi insit bonorum electio, ac semper progrediens tum scientia, tum bonis operibus, perfectus evadas. Sed quia nolo de fide scriptum relinquere, nec diversas Gdei professiones scribere, recusavi mittere quæ postulastis. Cæterum mihi videmini erudiri ab hominibus illic nibil agentibus, qui ut me calumnientur nonnulla proferunt; quasi inde seipsos sint commendaturi, si de me turpissima mentiantur. Illos enim nudat præteritum tempus, et progrediens experientia notiores faciet. Nos autem præcipimus iis, qui in Christum sperant, nihil curiose præter antiquam 263 fidem inquirere: sed quemnadmodum credimus, ita et baptizari, et quemadmodum baptizamur, ita et glorificare. Nomina autem nobis satis est ea confiteri quæ a sancta Scriptura accepimus, et in his novitatem vitare. Non enim in inventione • Alias CCCCX. Scripta circa ann. 374. Απαραλογίστου. lta mss. septem. Editi ἀπαραλογή του. Paulo post ope codicum Harl. et Coisl. primi emendavimus quod erat in editis oùδὲν ἡ παντελῶς ἐλάχιστα. Τοῦ Θεοῦ. Ita tres vetustissimi codices. Desunt in aliis. Editi τοῦ Κυρίου. Paulo post editi ἐνεργής παρῇ τῶν ἀπαιτουμένων. Omnes mss. ut in textu. Μαγνηνιανῷ κόμητι. Πρώην ἐπέστελλέ μοι ή σεμνότης σου άλλα τινά, καὶ περὶ πίστεως γράψαι ἡμᾶς ἐναργώς προστάσ σουσα. Αλλ' ἐγὼ τὴν μὲν σὴν περὶ τὸ πρᾶγμα ἄγαμαι σπουδήν, καὶ εὔχομαι τῷ Θεῷ ἀνενδότως σοι τῶν ἀγαθῶν τὴν αἵρεσιν ἐνυπάρχειν, καὶ ἀεί σε προκόπτοντα καὶ γνώσει καὶ ἔργοις ἀγαθοῖς τε λειοῦσθαι· διὰ δὲ τὸ μὴ βούλεσθαι περὶ πίστεως σύνταγμα καταλιμπάνειν, μηδὲ γράφειν διαφόρους πίστεις, παρετηρησάμην ἀποστείλαι ὁ ἐπεζητήσατε. Πλὴν δοκεῖτέ μοι περιηχεῖσθαι παρὰ τῶν αὐτόθι, τῶν μηδὲν ἐργαζομένων, οἱ ἐπὶ διαβολῇ ἡμετ τέρα λέγουσι τινα, ὡς ἐκ τούτου ἑαυτοὺς συστής σοντες ἐὰν ἡμῶν τὰ αἴσχιστα καταψεύσωνται. Εκείνους μὲν γὰρ φανεροῖ ὁ παρελθὼν χρόνος, καὶ προϊοῦσα ἡ πεῖρα φανερωτέρους ποιήσει· ἡμεῖς δὲ παρακαλοῦμεν τοὺς ἐλπικότας εἰς Χριστὸν, μηδὲν παρὰ τὴν ἀρχαίαν περιεργάζεσθαι πίστιν· ἀλλ' ὡς πιστεύομεν, οὕτω καὶ βαπτίζεσθαι, ὡς δὲ βαπτι ζόμεθα, οὕτω καὶ δοξολογεῖν. Ονόματα δὲ ἡμῖν ἀρκεῖ ἐκεῖνα ὁμολογεῖν, ἃ παρελάβομεν παρὰ τῆς Εκπεσεῖν. Multi codices non antiquissimi ἐκπίπτειν. Non multo post plures mss. ταύτην ζωήν. Μαγνηνιανῷ. Med. Μαγνινιανῷ. Editi Maγνημιανώ. οἱ ἐπί. Ita Coisl. primus et Reg. secundus. Editi ὁ ἐπί. Συστήσοντες. Ita Coisl. primus, Med., Vat., Clarom. et Reg. secundus. Editi συστήσαντες. Αρκεί. Medicus codex ἀρχεῖν.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLXXVN. ἁγίας Γραφῆς, καὶ τὴν ἐπὶ τούτοις καινοτομίαν nominum nostra salus, sed in sana divinitatis, in διαφεύγειν. Οὐ γὰρ ἐν τῇ ἐφευρέσει τῶν προσηγο quam credimus, confessione. ριῶν ἡ σωτηρία ἡμῶν, ἀλλ' ἐν τῇ ὑγιεῖ περὶ τῆς θεότητος εἰς ἦν πεπιστεύκαμεν ὁμολογία. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΟϚ'. EPISTOLA CLXXVI. Amphilochium invitat Basilius ad diem festum S. Eupsychii, rogatque ut tribus diebus ante ipsum diem festum adveniat Αμφιλοχίῳ, ἐπισκόπῳ Ικονίου. Παράσχοι ὁ ἅγιος Θεὸς ἐῤῥωμένῳ σοι τὸ σῶμα, καὶ ἀπὸ πάσης ἀσχολίας ἀνειμένῳ, καὶ πάντα πράττοντι κατὰ νοῦν, τὴν ἐπιστολὴν ἡμῶν ταύτην εἰς χεῖρας ἐλθεῖν, ἵνα μὴ ἄπρακτος ἡμῶν ἡ παράκλησις γένηται, ἣν παρακαλοῦμεν νῦν ἐπιφανῆναι σε ἡμῶν τῇ πόλει, ἐπὶ τῷ σεμνοτέραν γενέσθαι τὴν πανήγυριν, ἣν δι' ἔτους ἄγειν ἐπὶ τοῖς μάρτυσιν ἔθος ἐστὶν ἡμῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ. Πέπειτο γάρ, τιμιώτατε μοι καὶ ποθεινότατε ὡς ἀληθῶς, ὅτι πολλῶν εἰς πεῖραν ἐλθὼν ὁ παρ' ἡμῖν λαός, τῆς οὐδενὸς οὕτως ἀντέχεται ἐπιτυχίας, ὡς τῆς σῆς παρουσίας· τοιοῦ τον κέντρον ἀγάπης ἐκ τῆς μικρᾶς ἐκείνης συντυχίας ἐναφῆκας. Ινα οὖν καὶ ὁ Κύριος δοξασθῇ, καὶ λαοὶ εὐφρανθῶσι, καὶ τιμηθῶσι μάρτυρες, καὶ ἡμεῖς οἱ γέροντες τῆς ὀφειλομένης ἡμῖν παρὰ τέκνου γνησίου τύχωμεν θεραπείας, καταξίωσον ἀόκνως μέχρις ἡμῶν διαβῆναι, καὶ προλαβεῖν τὰς ἡμέρας τῆς συνόδου· ὥστε ἐπὶ σχολῆς ἡμᾶς ἀλλήλοις συγγενέσθαι, καὶ συμπαρακληθῆναι διὰ τῆς κοινωνίας τῶν πνευματικῶν χαρισμάτων. Ἔστι δὲ ἡ ἡμέρα τῇ πέμπτῃ τοῦ Σεπτεμβρίου. Διὸ παρακαλοῦμεν πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἐπιστῆναι, ἵνα καὶ τοῦ πτωχοτροφείου τὴν μνήμην μεγάλην ποιήσῃς τῇ παρουσίᾳ. Εῤῥωμένος καὶ εύθυμος ἐν Κυρίῳ ὑπερευχόμενός μου διαφυλαχθείης μοι καὶ τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ χάριτι τοῦ Κυρίου. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΟΖ'. Amphilochio, episcopo Iconii. Faxit Deus sanctus, ut tibi corpore valenti, et omnibus negotiis soluto, et omnia ex sententia gerenti hæc epistola nostra in manus veniat; ut inanis et irrita non sit nostra adhortatio, qua te rogamus, ut nunc in civitatem nostram advenias, quo conventus, quem quotannis agere in honorem martyrum mos est Ecclesia nostra, illustrior fiat. Nam persuasum sit tibi, vir mili colendissime et vere quam desideratissime, populum nostrum, cum multos expertus sit, nullius præsentiam ita desiderare, ut tuam, tantum ei amoris aculeum brevi illo congressu immjsisti. Ut igitur et Domino gloria tribuatur, et populi latitia, et honore martyres afficiantur, ac nos senes debita nobis a filio germano consequamur obsequia, ne dedigneris ad nos usque impiger accedere, atque conventus dies prævertere; ut otiose mutuum inter nos colloquium habeamus, nosque invicem donorum spiritualium communicatione consolemur. Præstitutus porro dies est Septembris quintus. Quamobrem, quæso, tribus diebus tempus illud anticipato, ut et memoriam ptochotrophii præsentia tua insignem efficias. Sanus, lætusque in Domino, et pro me deprecans serveris mihi et Eoclesiæ Dei per gratiam Domini. EPISTOLA CLXXVII". Commendat Basilius Eusebium, qui calumniis appetitus gravissimum judicium sustinebat tempore molestissimo. Σωφρονίῳ μαγίστρω Καταλέγειν μὲν πάντας τοὺς δι' ἡμᾶς εὐερ γετηθέντας παρὰ τῆς σῆς μεγαλονοίας οὐ ῥᾴδιον· οὕτω πολλοὺς μὲν σύνισμεν ἑαυτοῖς εὐπεποιηκόσι διὰ τῆς μεγάλης σου χειρὸς, ἣν ὁ Κύριος ἡμῖν σύμμαχον ἐπὶ τῶν μεγίστων καιρῶν ἐχαρίσατο· δικαιόSophronio magistro. Recensere omnes, qui propter mc beneficiis a tua magnanimitate affecti sunt, non facile est; adeo multis conscius mihi sum me bene fecisse per magnam tuam manum, quam mihi Dominus gravissimis temporibus adiutricem largitus est. Παρ' ἡμῖν. Editi παρ' ἡμῶν contra veterum tum venisset, ptochotrophio nihil honoris ex illius codicum fidem. Τῇ πέμπτῃ. Νolui immutare hunc contextum, quia sic reperitur in utroque Coisl., Med. utroque, Reg., Vat. et utroque Bigot. Nisi quod in nonnullis legitur τοῦ Σεπτεμβρίου μηνὸς τῇ πέμπτη. Non exstat hæc epistola in codice Hartano. Legitur in editis τῇ ε'. Sed tamen legendum videtur τῇ ἑβδο μπ die septima Septembris. Hoc enim die memoria S. Eupsychii martyris apud Græcos celebratur: idque Basilius ipse testatur in epistola 100, consentientibus tribus vetustissimis codicibus, et utroque Regio, Coisl. secundo, Vat. ac Bigol. altero. Τὴν μνήμην. Existimat Tillemontius Amphilochium sic invitari, ut dum in plochotrophio diversatur, locus ex ejus præsentia memorabilis fieret. Sed quid necesse fuit éum tribus ante diem festum diebus advenire? Num si ad diem: præstipraesentia accessisset? Itaque τὴν μνήμην interpretor, ecclesiam in plochotrophio exstructam, de qua Basilius loquitur, in epist. 94. Nemo nescit Ecclesias, in quibus martyrum reliquiæ asservabantur, memorias dici solere. Porro Amphilochius, si tribus ante festum diebus venisset, non dubium est, quin plochotrophio exceptus (ibi enim excipiebantur insignes persona), mysteria in ecclesia illius loci celebrasset. Quamobrem rogat Basilius tempus tribus diebus anticipet, ut non solum S. Eupsychii diem festum obeat, sed et memoriam plochotrophii præsentia sua insignem efficiat. Δι' ἡμᾶς. Ita Coisl. primus; quæ scriptura magis placet quam vulgata δι' ἡμῶν, per me. Alias CCCXCIV. Scripta anno 374. Alias CCCXXXIV. Scripta anno 374

Omnium autem dignissimus est qui juvetur, is τατος δὲ πάντων καὶ ὁ νῦν προσαγόμενος διὰ τοῦ quem nunc tibi per litteras 264 meas sisto, coJendissimus frater noster Eusebius, absurda appetitus calumnia, quam propulsare solius tuæ est probitatis. Quapropter rogo, ut et juris habens rationem, et ad humanam conditionem respiciens, et consueta in me beneficia conferens, huic viro omnium loco sis, eumque una cum veritate adjuves. Nam præsidii non parum in jure positum habet; quod quidem, nisi tempus præsens læserit, facile erit clare et ineluctabiliter demonstrare. EPISTOLA CLXXVIII. γράμματος ἡμῶν τυγχάνει ὁ αἰδεσιμώτατος ἀδελφὸς Εὐσέβιος, παραλόγῳ συκοφαντία περι πεσών, ἣν ἀποσκεδάσαι μόνης ἐστὶ τῆς σῆς ὀρθό τητος. Διὸ παρακαλοῦμεν, καὶ τῷ δικαίῳ χαριζόμε νον, καὶ πρὸς τὸ ἀνθρώπινον ἀφορῶντα, καὶ ἡμῖν τὰς συνήθεις παρεχόμενον χάριτας, ἀντὶ πάντων γενέσθαι τῷ ἀνδρὶ, καὶ προστῆναι αὐτοῦ μετὰ τῆς ἀληθείας. Εχει γὰρ οὐ μικρὰν συμμαχίαν τὴν ἀπὸ τοῦ δικαίου· ἦν, εἰ μὴ ὁ παρών καιρὸς καταβλάψειε, πάνυ ῥᾴδιον σαφῶς καὶ ἀναντιρρήτως ἐπιδειχθή σεσθαι ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΟΗ. Commendat Basilius eumdem Eusebium, ac rogat, ne quia multi in atrocissimis sceleribus deprehensi, in eum hæc suspicio redundet Aburgio. Scio me tuæ dignitati multos sæpenumero commendasse, et gravissimis temporibus non parum afflictis profuisse. Sed nullum antea missum a me ad tuam præstantiam memini, qui mihi charior foret, aut qui de rebus majoris momenti decertaret, quam desideratissimus filius Eusebius, qui nunc tibi has a me litteras reddit. Qui quidem quali implicatus sit negotio, ipse, si modo tempus idoneum nanciscatur, gravitati tuæ narrabit. Quæ autem a me dici par est, hæc sunt: non committendum esse ut viri causa detorqueatur; aut quia multi in atrocissimis sceleribus deprehensi sunt, in eum hæc multorum suspicio redundet; sed judicium ei concedendum esse, et in illius vitam inquirendum. Ita enim facillime calumnia manifesta fiet, ac vir ille justissimum patrocinium nactus, perpetuus erit beneficii a tua humanitate accepti præco. EPISTOLA CLXXIX". Αβουργίῳ. Πολλοὺς οἶδα πολλάκις συστήσας τῇ τιμιότητί σου, καὶ γενόμενος ἐπὶ μεγίστων καιρῶν χρήσιμος ἱκανῶς τοῖς καταπονουμένοις. Οὐ μὴν τιμιώτερόν γε ἐμοὶ, οὐδ' ὑπὲρ μειζόνων ἀγωνιζόμενον οἶδα πρότερον παραπέμψας τῇ κοσμιότητί σου τοῦ ποθεινοτάτου υἱοῦ Εὐσεβίου, τοῦ νῦν τὴν ἐπιστολὴν ταύτην έγχει ρίζοντός σοι παρ' ἡμῶν. Ὅς ποταπῷ μὲν συμπέ πλεκται πράγματι, αὐτὸς, ἂν τύχοι τινὸς καιρού, διηγήσεται σου τῇ σεμνότητι· ὁ δὲ παρ᾽ ἡμῶν λεχθῆναι προσῆκε, ταῦτά ἐστι· μὴ παρασυρῆναι τὸν ἄνδρα, μηδὲ τῷ πολλοὺς πεφηνέναι τοὺς ἐπὶ ταῖς χαλεπωτάταις πράξεσιν ἐπλωκότας, καὶ αὐτόν τι τῆς τῶν πολλῶν ὑπονοίας παραπολαῦσαι· ἀλλὰ τυχεῖν δικαστηρίου, καὶ εἰς ἐξέτασιν αὐτοῦ τὸν βίον ἀχθῆναι. Ῥᾷστα γὰρ οὕτω καὶ ἡ συκοφαντία φανερά γενήσεται, καὶ ὁ ἀνὴρ τυχῶν τῆς δικαιο τάτης προστασίας κήρυξ ἔσται διηνεκής τῶν ὑπηρ γμένων αὐτῷ παρὰ τῆς σῆς ἡμερότητος. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΟΒ'. Commendat Basilius hominem gravi calumnia in judicium vocutum. Arinthæo. Libertati amicum te esse et perhumanum satis nos docent et generosa indoles, et quod te communem omnibus præbes. Quapropter Adenter deprecatorem me præbeo pro viro ex longa quidem majorum serie claro, sed per se majori honore ac reverentia digno ob insitam morum suavitatem; ut meo rogatu opem illi feras, judicium sustinenti leve illud quidem et contemnendum, si veritas spe- • Alias CCCLX. Scripta anno 574. Alias CCCLXXX. Scripta anno 374. Τυγχάνει. Sic mss. octo. Editi τυγχάνειν. Αδελφός. Ante hanc vocem editi apponunt ἡμῶν, quod deest in tribus vetustissimis codicibus. Επιδειχθήσεσθαι. Ita Harl. codex, cui favent sex alii, in quibus legitur επιδειχθήσεται. Ειιεἰ ἐπιδειχθῆναι. Ἐπὶ ταῖς χαλεπωτάταις. Indicat Basilius horribilem illam tragoediam, quæ sub Valente acta est, cum deprehensi fuissent qui de illius successore per sortes inquisierant. Tunc omnium fere ordinum multitudo, quam nominatim recensere est arduum, inquit Ammianus, in plagas calumniarum Αρινθαίῳ. Καὶ φιλελεύθερόν σε εἶναι καὶ φιλάνθρωπον τό τε τῆς φύσεως εὐγενὲς καὶ τὸ πρὸς πάντας κοινωνικών ἱκανῶς ἡμᾶς ἐκδιδάσκει. Διὸ θαῤῥούντως πρεσβεύομεν ὑπὲρ ἀνδρὸς λαμπροῦ μὲν ἄνωθεν καὶ ἐκ προγόνων πλείονος δὲ δι᾽ ἑαυτὸν τιμῆς καὶ αἰδοῦς ἀξίου διὰ τὴν ἐνυπάρχουσαν αὐτῷ τῶν τρό των ἡμερότητα· ὥστε σε παρακληθέντα ὑφ᾽ ἡμῶν παραστῆναι αὐτῷ ἀγωνιζομένῳ δίκην, τῆς μὲν ἀλη conjecta, percussorum dexteras fatigavit, tormentis et plumbo et verberibus ante debilitata: sumptumque est de quibusdam sine spiramento vel mora supplicium, dum quaritur an sumi deberet: et ut peca - dum ubique trucidatio cernebatur. Rerum crudeliter gestarum seriem et modos accurate describit idem scriptor lib. xxix, c. 1 et 2. Merito ergo metu: Dat Basilius, ne his calumniis implicatus Eusebius parum haberet in sua innocentia præsidii. Θαρρούντως. Tres recentiores codices θα ροῦντες. Καὶ ἐκ προγόνων. Conjunctio addita ca Coisl. primno el Harl.

EPISTOLARUM CLASSIS 11. EPIST. CLXXXI. θείας ένεκεν ευκαταφρόνητον, ἐναγώνιον δὲ ctetur, sed alioqui difficile et molestum ob callἄλλως διὰ τὸ τῆς συκοφαντίας βαρύ. Μεγάλη γὰρ ἂν γένοιτο αὐτῷ ῥοπὴ πρὸς σωτηρίαν, εἰ καταξιώσειάς τι βήμα φιλάνθρωπον ὑπὲρ αὐτοῦ προέσθαι προηγουμένως μὲν τῷ δικαίῳ χαριζόμενος, ἔπειτα καὶ ἡμῖν τοῖς ἐξαιρέτοις σου τὴν συνήθη τιμὴν καὶ χάριν καὶ ἐν τούτῳ χαριζόμενος. η mniæ vehementiam. Multum enim illi accedet ad salutem momenti, si quid benigne pro co dicere digneris, in primis id juri deferens: deinde etiam et nobis summis tuis amicis, consuetum honorem et officium in hoc quoque tribuens. 265 EPISTOLA CLXXX*. Sophronio Basilius commendat Eumathium nobilem et disertum virum gravissima calamitate afflictum. Σωφρονίῳ μαγίστρο, Εὐμαθίου ἕνεκεν. Ανδρὶ ἀξιολόγῳ περιτυχών περιστάσει οὐκ ἀν εκτῇ κεχρημένῳ, ἔπαθον τὴν ψυχήν. Τί γὰρ οὐκ ἔμελλον, ἄνθρωπος ῶν, ἀνθρώπῳ ἐλευθέρῳ παρ' ἀξίαν ἐμπεπλεγμένῳ πράγμασι συναλγεῖν; Καὶ βουλευσάμενος πῶς ἂν γενοίμην αὐτῷ χρήσιμος, μίαν εὗρον λύσιν τῆς κατεχούσης αὐτὸν δυσχερείας, εἰ τῇ σῇ κοσμιότητι ποιήσαιμι γνώριμον. Σὰν οὖν τὸ ἐφεξῆς, τὴν σαυτοῦ σπουδήν, ἣν εἰς πολλοὺς ἐφ' ἡμῖν μάρτυσιν ἐπιδέδειξαι, καὶ αὐτῷ παρασχέσθαι. Τὸ δὲ πρᾶγμα γνωρίσει ἡ ἐπιδοθεῖσα παρ' αὐτ τοῦ δέησις τοῖς βασιλεῦσιν, ἦν καὶ λαβεῖν εἰς χεῖρας, καὶ συμπρᾶξαι τῷ ἀνδρὶ τὰ δυνατά παρακλήθητι. Καὶ γὰρ Χριστιανῷ χαρίζῃ καὶ εὐγενεῖ, καὶ ἀπὸ λόγου πολλοῦ τὸ αἰδέσιμον ἐπαγομένῳ. Ἐὰν δὲ προσθῶμεν, ὅτι καὶ ἡμεῖς μεγάλην διὰ τῆς εἰς αὐτὸν εὐποιίας ὑποδεχόμεθα χάριν, πάντως, κάν μι κρὸν ἢ ἄλλως τὸ ἡμέτερον, ἀλλὰ τῆς σῆς σεμνότη της ἀεὶ ἐν λόγῳ ποιεῖσθαι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ἀνεχομένης, οὐ μικρὸν φανεῖται τὸ χαρισθὲν ἡμῖν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΠΑ'. Sophronio magistro, in Eumathii gratiam. In egregium virum cum incidissem calamitate intolerabili amictum, anum invasit dolor. Quanolo enim potuissem, cum sim homo, homunis ingenui praeter meritum negotiis implicati dolore non moveri? Mecum autem reputans quomodo ei prodesse possem, unam inveni molestiæ illum detinentis solutionem, si cum tuæ dignitati notum facerem. Jam autem tuum est, idem studium, quod in multos, nobis testibus, ostendisti, huic quoque exhibere. Rem autem cognitam faciet supplex libellus ab co imperatoribus tra lilus: quem velim et in manus sumas, et pro virili adsis homini. Certe enim in Christianum beneficus eris, et nobilem, et ob multam doctrinam venerandum. Quod si addiderim te conferendo in eum beneficio magnam apud nos quoque inire gratiam, certe quamvis res meæ parvi sint pretii, tua tamen gravitate earum semper rationem habere non dedignante, non parvum videbitur quod mihi gratum fiet. EPISTOLA CLXXXI“. Rogat Otreium Basilius ut sese invicem consolentur; iste quidem quæ Samosatis perferentur, ad Basilium scribendo: Basilius vero, quæ ex Thracia didicerit, ei nuntiando. 'Οτρηίφ Μελητίνης. Otreio Meletines. Οἶδα, ὅτι καὶ τῆς σῆς εὐλαβείας τοσοῦτον ἅπτεκαι ο χωρισμός τοῦ θεοφιλεστάτου ἐπισκόπου Εὐσεβίου, ὅσον καὶ ἡμῶν αὐτῶν. Ἐπεὶ οὖν ἀμφότεροι χρήζομεν παρακλήσεως, ἀλλήλοις γενώμεθα παρα μυθία. Καὶ σύ τε ἡμῖν ἐπέστελλε τὰ ἐκ Σαμοσάτων, ἡμεῖς τε ἅπερ ἂν μάθωμεν ἀπὸ τῆς Θράκης, ἀπαγ γελοῦμεν. Φέρει γὰρ ἐμοὶ μὲν τὸ γινώσκειν τοῦ λαοῦ τὴν ἔνστασιν οὐ μικρὰν ῥαστώνην ἐκ τῶν παρόντων λυπηρών, τῇ δὲ τῇ χρηστότητι τὸ διδάσκε σθαι ἐν οἷς ἐστιν ὁ κοινὸς ἡμῶν πατήρ. Αμέλει καὶ νῦν οὐ γράμμασι σημαίνειν ἔχομεν· ἀλλ᾽ αὐτὸν παρεστήσαμέν σοι τὸν ἀκριβῶς εἰδότα, καὶ ἀπαγγέλ. λοντα ἐν οἷς αὐτὸν κατέλιπε, καὶ ὅπως καὶ φέροντα τὰ συμπίπτοντα. Εύχου τοίνυν καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα ὁ Κύριος ταχείαν ἀπαγάγῃ τῶν δεινῶν τούτων τὴν λύσιν. Haud ignoro tuam pietatem separatione ac exsilio Eusebii episcopi religiosissimi tam moveri, quam memetipsum. Cum itaque uterque indigeamus consolatione, simus alter alteri solatio. Et tu scribe nobis quæ Samosatis ad te perferentur, et ego quæ ex Thracia didicero, nuntiabo. Nam nec nihi, populi constantiam cognoscere, parvam affert ex præsentibus molestiis allevationem, nec tibi, de communis patris nostri rebus edoceri. Nunc sane non possumus hæc perscribere: sed tibi sistimus, qui ea accurate novit, et narrabit quo in statu ipsum reliquerit, et quo animo ærumnas perferentem. Precare igitur et pro ipso et pro me, ut Dominus quam celerrime ab his nos angustiis liberet. "Ενεκεν. Ita sex miss. Editi ἕνεκα. Προέσθαι. Ita miss. sex. Editi προΐεσθαι. Βουλευσάμενος. Editi addunt οὖν, quod abest a novem mss. Εφ' ἡμῖν. Sic Med. et Coisl. 1, melius quam alii et editi ὑφ᾽ ἡμῖν. Χαρίζῃ. Ita Coisl. primus cum quatuor aliis et Harl. secunda manu. Eiliti χαρίζει. Υποδεχόμεθα, Ita niss. sex. Coisl. prinus ἀποδεχόμεθα. Editi αποδεξόμεθα. τῆς σῆς σεμνότητος. Sic tres vetustissimi codices, et paulo nost ανεχομένης. Quæ quidem scriptura, cum per se nihil habeat vitii et tanta auctoritate nitatur, visa est præferenda vulgatæ tỷ σῇ σεμνότητι... ἀνεχομένῃ. Videntur ita scripsisse librarii, ut scriptura clarior fieret, quamvis non esset obscura. Απαγγέλλοντα. Coisl. secundus et Reg. secundus απαγγελοῦντα. Καὶ φέροντα. lla tres vetustissimi codices cum aliis quatuor. Vulgata scriptura çépoito nullo prorsus in codice ms. legitur. Alias CCCXXXIII. Scripta anno 574. Alias CCCXVI. Scripta anno 574.

EPISTOLA CLXXXII. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΠΒ. Gratulatur de præliis pro fide; precatur ut perseverantia donetur a Domino Presbyteris Samosatensibus. Quantum doleo orbatam considerans Ecclesiam, tantum vos beatos prædico, ad talem perductos certaminis mensuram: quam 266 quidem det vobis Dominus patienter decurrere, ut et fidelis dispensationis et generosæ constantiæ, quam pro Christi nomine ostendistis, mercedem magnam consequamini. EPISTOLA CLXXXIII. Τοῖς πρεσβυτέροις Σαμοσάτων Ὅσον λυπούμεθα ἐνθυμούμενοι τὴν ἐρημίαν τῆς Ἐκκλησίας, τοσοῦτον μακαρίζομεν ὑμᾶς, εἰς τοῦτο φθάσαντας τὸ μέτρον τῆς ἀθλήσεως, ὁ παράσχοι ὑμῖν ὁ Κύριος μακροθύμως παρελθεῖν, ἵνα καὶ τῆς πιστῆς οἰκονομίας, καὶ τῆς γενναίας ενστάσεως, ἣν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ ἐπεδείξασθε, τὸν μέγαν μισθὸν ὑποδέξησθε. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΗΓ. Laudat Basilius Samosatensium labores et pro fide prælia: hortatur ad perseverantiam ac rogal ut ad se scribant. Samosatorum sénatui. Cuni considero tentationem per totum jam orbem esse diffusam, ac maximas Syriæ urbes eadem àc vos mala expertas; nullibi tamen adeo spectatum, β ac bonis operibus clarum senatum esse, ut nunc Tester ob bonorum operum studium fama celebratur: parum abest quin gratias etiam habeam bis quæ Deus fieri permisit. Nisi enim evenisset illa calam anitas, probatio vestra non inclaruisset. Quare videtur, quod caminus est auro, id esse virtutis cultoribus, tolerata pro spe in Deum afflictatio. Ergo agite, o admirandi, date operam, ut jam exantlatis laboribus alios deinceps dignos adjiciatis, ac fundamento amplo videamini imponere coronidem illustriorem, et circumstetis ecclesiæ pastorem, ubi Dominus ei dederit in suo conspici throno, alii aliud pro Dei Ecclesia gestum narrantes, in illa autem magna Domini die, unusquisque pro laborum ratione a Deo magnificentissimo mercedem recepturi. Quod si memineritis nostri, et ad nos, quoties in-· tegrum erit, detis litteras; æqua sane facietis, par pari referentes, et simul nos voluptate allicietis non levi, vocis vestræ nobis jucundissimæ manifesta per litteras signa mittentes. G Πολιτευομένοις Σαμοσάτων Οταν ἀπίδω, ὅτι ὁ μὲν πειρασμός κατα πάσης ἤδη κέχυται τῆς οἰκουμένης, καὶ αἱ μέγισται τῶν ἐπὶ Συρίας πόλεων τῶν ἴσων ὑμῖν πεπείρανται παθημάτων, οὐ πανταχοῦ δὲ οὕτω δόκιμον καὶ διαπρεπὲς ἐπ' ἀγαθοῖς ἔργοις τὸ βουλευτήριον, ὡς τὸ ὑμέτερον νῦν ἐπὶ τῇ σπουδῇ τῶν ἀγαθῶν ἔργων διαβεβόηται· εγγύς εἰμι καὶ χάριν ἔχειν τοῖς οἰκονομη θεῖσιν Εἰ γὰρ μὴ ἐγεγόνει ἡ θλίψις αὕτη, οὐκ ἂν ὑμῶν διεφάνη τὸ δόκιμον. "Ωστε ἔοικεν, ὅπερ ἐστὶ κάμινος χρυσῷ, τοῦτο εἶναι ἡ ὑπὲρ τῆς εἰς Θεὸν ἐλπίδος θλίψις τοῖς ἀντιποιουμένοις τινὸς ἀρε τῆς. "Αγε οὖν, ὦ θαυμάσιοι, ὅπως τοῖς προπεπονη μένοις ἄξια επαγάγητε τὰ ἑπόμενα, καὶ φανῆτε μεγάλῃ κρηπίδι ἀξιολογωτέραν ἐπιτιθέντες τὴν κατ ρυφήν καὶ περίστητε μὲν τὸν ποιμένα τῆς ἐκκλησίας, ὅταν δῷ ὁ Κύριος αὐτὸν ἐπὶ τῶν ἰδίων φανῆναι θρόνων, ἄλλος ἄλλο τι τῶν ὑπὲρ τῆς Ἐκε κλησίας τοῦ Θεοῦ πεπολιτευμένων ἡμῖν διηγούμενοι, ἐν δὲ τῇ μεγάλῃ τοῦ Κυρίου ἡμέρᾳ ἕκαστος κατά τὴν ἀναλογίαν τῶν πεπονημένων παρὰ τοῦ μεγάλο δώρου Θεοῦ δεχόμενοι τὴν ἀντίδοσιν. Ἡμῶν δὲ μετ μνημένοι, καὶ ἐπιστέλλοντες οσάκις ἂν ᾖ δυνατόν, δίκαιά τε ποιήσετε τοῖς ἴσοις ἡμᾶς ἀμειβόμενοι, καὶ ἅμα οὐ μικρῶς ἡμᾶς εὐφρανεῖτε, τῆς ἡδίστης ἡμῖν φωνῆς ὑμῶν ἐναργή σύμβολα διὰ τῶν γραμμάτων διαπεμπόμενοι. Alias CCLXVI. Scripta anno 574. Alias CCXCIV. Scripta anno 374. Τοῖς πρεσβυτέροις Σαμοσάτων. Sic legitur hic titulus in tribus vetustissimis codicibus et ad marginen in Claromontano. Occurrit iterum hæc epistola in codice Medicæo, ac secundo loco inscribitur Παυλίνῳ πρεσβυτέρω. Sic etiam habent Reg. uterque, Coisl. secundus et Parisiensis. Codex Claromontanus Παυλίνῳ πρεσβυτέρῳ ἐν ἐξορίᾳ ὄντι, Paulino presbytero exsulanti. Editi Παυλίνῳ πρεσούτῃ, Paulino seni. Appositam in contextu lectio. nem confirmat ipsa epistola non unum tantummodo alloquens, sed omnes generatinı Samosatenses presbyteros, quorum in persecutione enituit, absente Euselio, constantia. Υμῖν. Coisl. primus et Medicæus utroque loco ἡμῖν. Πολιτευομένοις Σαμοσάτων. Editi et Reg. secundus ac Coisl. secundus addunt ἀγαπητική προσφώνησις, amica salutatio; sed hæc desunt in aliis mss. Τῶν ἴσων ὑμῖν. Editi et nonnulli mss. τῶν ἴσων ἡμῖν. Εχειν τοῖς οἰκονομηθεῖσιν. Nititur hæc scriptura solo codice Medicão; sed prorsus necessaria videtur esse, ut dignam habeamus Basilio sententiam. Nam si legamus cum editis et aliis miss. χάριν ἔχειν ἐπὶ τοῖς οἰκονομηθεῖσιν. sensus erit: Parum abfuit quin gratias agerem Deo ob ea quæ vobis evenire permisit. At quomodo Basilius parum abfuisse dicit, quin faceret quod præscriptum est, ut Deo in omnibus gratiæ agantur? Multo ergo dignior Basilio sententia: Parum abfuit quin gratias haberem iis quæ vobis evenerunt. In eamdemn sententiam loquitur Basilius in libro De Spiritu sancto cap. 6, p. 10, cum ait se inimicis gratias acturuin ob eorum convicia, nisi de ipsorum exitio doleret. Sic etiam Machabæorum mater apud Gregorium Nazianzenuin orat. 22, p. 405, ait se tyranno pene gratias agere. Κορυφήν. Reg. secundus et Coisl. secundus ac Paris. κορωνίδες. Paulo post iidem ἐὰν δῷ. Ἐπὶ τῶν ἰδίων, etc. Ita Harl. cum tribus aliis. Editi ἐπὶ τὸν ἴδιον φανῆναι θρόνον.

EPISTOLARUM'CLASSIS II. EPIST. CLXXXVI. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΕΑ'. EPISTOLA CLXXXIV'. Eustathium rogat Basilius ut quamvis in defendenda Ecclesia occupatus sit ad se tamen scribat, quoties polerit, seque idem facturum promittit. Ευσταθίῳ, ἐπισκόπῳ Ιμμεριας Οἶδα, ὅτι στυγνοποιὸν πρᾶγμα ἡ ὀρφανία, καὶ πολυάσχολον, διὰ τὸ ἐρημίαν ἐπάγειν τῶν προεστών των. Οθεν λογίζομαι καὶ τὴν σὴν εὐλάβειαν ἐπιστυγνάζουσαν τοῖς συμβεβηκόσι μὴ ἐπιστέλλειν ἡμῖν, καὶ ὁμοῦ ἐν πλείονι εἶναι νῦν ἀσχολίᾳ, περιτρέ χειν τὰ τοῦ Χριστοῦ ποίμνια, διὰ τὴν πανταχόθεν τῶν ἐχθρῶν ἐπανάστασιν. ᾿Αλλ' ἐπειδὴ πάσης λύπης παρηγορία ἡ πρὸς τοὺς ὁμοψύχους ἐστὶν ὁμι λία, καταξίου, ὁσάκις ἂν δυνατόν σοι, ἐπιστέλλειν ἡμῖν, καὶ αὐτός τε ἀναπαύεσθαι ἐν τῷ φθέγγεσθαι πρὸς ἡμᾶς, καὶ ἡμᾶς παρηγορεῖν ἐν τῷ μεταδι δόναι ἡμῖν τῶν σεαυτοῦ ῥημάτων. Τοῦτο δὲ καὶ ἡμεῖς σπουδάσομεν ποιῆσαι, ὁσάκις ἂν ἡμῖν ἐνδιδῷ τὰ πράγματα. Εὔχου δὲ καὶ αὐτὸς καὶ πᾶσαν τὴν ἀδελφότητα παρακάλεσον σπουδαίως δυσωπεῖν τὸν Κύριον, ἵνα δείξῃ ποτὲ ἡμῖν λύσιν τῆς περιεχούσης ἡμᾶς κατηφείας. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΠΕ Eustatno, Mimmeria episcopo. Scio rem permolestam esse orbitatem ac negotiosam, eo quod solitudinem a praepositis inducat. Unde arbitror tuam quoque pietatem de iis quæ acciderunt ingemiscentem ad me non scribere, et simul nunc pluribus negotiis occupari, ac circumcursare Christi ovilia, ob hostium undelibet insurgentium impetum. Sed quia omnis maroris sola tium est cum unanimis colloquium, fac, quoties poteris, ad me scribas, ac nobiscum colloquendo et ipse acquiescas, et nos verbis tuis impertiendo consoleris. 267 Idem et ego facere studebo, quoties mihi per negotia licuerit. Tute autem et ipse precare ac fratres omnes hortare, Dominum ut sedulo exorent, ut tandem a circumstante nos tristitia liberet. EPISTOLA CLXXXV**. Rogal Theodotum Basilius re oblatas scribendi occasiones omittat: precatur ut sibi eum videre contingat. Θεοδότῳ, Επισκόπῳ Βεροίας. Οἶδα, ὅτι, εἰ καὶ μὴ ἐπιστέλλεις ἡμῖν, ἀλλ᾽ ἐν τῇ καρδίᾳ σου ὑπάρχει ἡ μνήμη ἡμῶν. Καὶ τοῦτο τεκμαίρομαι, οὐχ ὅτι αὐτὸς ἄξιός είμι μνήμης τι νός δεξιᾶς, ἀλλ' ὅτι ἡ σὴ ψυχὴ πλουτεῖ ἐν τῇ τῆς ἀγάπης περιουσίᾳ. Πλὴν ἀλλ' ὅσον δυνατόν σοι, ταῖς παρεμπιπτούσαις προφάσεσι κέχρησο εἰς τὸ ἐπιστέλλειν ἡμῖν, ἵνα καὶ ἡμεῖς μᾶλλον εὐψυχῶμεν μαν θάνοντες τὰ περὶ ὑμῶν, καὶ ἀφορμὴν λαμβάνωμεν εἰς τὸ καὶ αὐτοὶ σημαίνειν ὑμῖν τὰ ἡμέτερα. Οὗτος γάρ ἐστιν ὁ τρόπος τῆς ὁμιλίας τοῖς τοσοῦτον διεζευγμένοις (30, τῷ σώματι, ὁ δι' ἐπιστολῶν, οὗ μὴ ἀποστερῶμεν ἀλλήλους, καθόσον ἂν ἐνδιδῷ τὰ πράγματα. Παράσχοι δὲ ὁ Κύριος καὶ τὴν κατ' ἐφθαλμοὺς ἡμῖν συντυχίαν, ἵνα καὶ τὴν ἀγάπην αὐξήσω μεν, καὶ τὴν εἰς τὸν Δεσπότην ἡμῶν εὐχαριστίαν πλεονάσωμεν, ἐπὶ μείζοσι ταῖς παρ' αὐτοῦ δωρεαίς. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΙΓ. Theodoto, episcopo Berœœ. Quanquam ad nos non scribis, scio tamen nostri memoriam tuo pectori insidere. Hoc autem conjicio, non quod ipse officiosa ulla recordatione dignus sim, sed quod anima tua charitatis copia ditescat. Sed tamen, quantum in te erit, occasionibus occurrentibus utere ad mittendas nobis litteras; ut et nos meliore animo simus vestrarum rerum facti certiores, et ipsi etiam occasionem nostrarum vobis significandarum accipiamus. Nam hic colloquendi modus est his qui corpore adeo disjuncti sunt, per litteras videlicet; quo quidem nos invicem non defraudemus, quantum per negotia licuerit. Largiatur autem Dominus, ut coram etiam inter nos congreet Domino diamur; quo et augeamus charitatem nostro gratiarum actionem ob majora ab eo accepta dona multiplicemus. EPISTOLA CLXXXVI***. Festive gratulatur præsidi Basilius, quod eum crambe aceto condita pristino vigori restituerit. Αντιπάτρῳ ἡγεμόνι. Ως καλὴ ἡ φιλοσοφία, τά τε ἄλλα, καὶ ὅτι οὐδὲ Ιατρεύεσθαι πολυτελῶς τοῖς τροφίμοις αὐτῆς ἐπιτρέπει· ἀλλὰ τὸ αὐτὸ καὶ ὄψον ἐστὶ παρ' αὐτῇ, καὶ πρὸς ὑγίειαν ἀρκεῖ. Τὰς γάρ τοι ορέξεις αποκα μούσας, ὡς ἐπυθόμην, κράμβοις ἐν ὄξει ταριχευθεί σαις ἀνεκαλέσω· ἂς ἐγὼ πρότερον μὲν ἐδυσχέραινον καὶ διὰ τὴν παροιμίαν, καὶ ὅτι ὑπόμνημα ἦσαν τῆς συντρόφου πενίας· νῦν δέ μοι δοκῶ καὶ ἐμαυτὸν 1 Ιμμερίας. Coisl. secundus et Reg. secundus Εμέρεως. Deest ea vox in codice Harlæano. Περιτρέχειν. Coisl. primus et Med. περιέπειν. Legendum περιτρέχειν τε. Διεζευγμένοις. Sic tres vetustissimi codices cuin pluribus aliis. Edni διαζευγνυμένοις. η Antipatro præsidi. Quam pulchra est philosophia, cum ob alia, tum quia suis alumnis ne curari quidem magnis sumptibus sinit, sed eadem res apud ipsam et opsonium est, et ad sanitaten sufficit! Nam, appetentiam ciborum jam lassam, ut audivi, crambe aceto condita revocasti: quam ego prius quidem agre ferebam, tum ob proverbium, tum quia comitem paupertatem mihi in memoriam revocabat. Nunc vero mihi Πρὸς ὑγίειαν. Med. et alii nonnulli πρὸς ὑγείαν. Alias CCCVI. Scripta anno 374. * Alias CCCX. Scripta circa an. 374 Alias CCXIII. Scripta circa an. 374.

€93 68$ videor et sententiam mutare, et proverbium ridere, & μεταπείσειν καὶ τῆς παροιμίας καταγελάσεσθαι, videns tam eximiam juventutis nutricem, quæ nostrum præsidem pristino vigori restituit. Nec quidquam jam præ illa æstimabo: non modo Homeri lotum, sed ne illam quidem ambrosiam, quæcunque tandem fuerit, quæ caelestes exsatiabat. EPISTOLA CLXXXVII*. Antipater Basilio. ὁρῶν αὐτὴν οὕτως ἀγαθὴν κουροτρόφον, ἢ τὸν ἄρο χοντα ἡμῶν εἰς ἀκμὴν ἐπανήγαγε. Καὶ οὐδὲν εἶναι τοῦ λοιποῦ κατ' αὐτὴν ἡγήσομαι, οὐχ ὅπως τὸν Ομηρικὸν λωτόν, ἀλλ᾽ οὐδὲ τὴν ἀμβροσίαν ἐκείνην, ἥτις ποτ' ἄρα ἦν, ἡ τοὺς Ὀλυμπίους χορτάζουσα. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΙΖ'. Respondet præses peraculæ Basilii epistolæ. Bis crambe mors, ait invidum proverbium. Ego vero qui sape petii, semel moriar: omnino vero, etiamsi non petiissem. Quod si omnino: ne te pigeat comedere suave obsonium, frustra a proverbio vituperatum. 268 EPISTOLA CLXXXVIII" CANONICA PRIMA. Αντίπατρος Βασιλειῳ. Δὶς κράμβη θάνατος, ἡ βάσκανός φησι παροιμία. Ἐγὼ δὲ, πολλάκις αιτήσας, ἅπαξ ἀποθανοῦμαι ο πάντως δὲ καὶ μὴ αἰτήσας. Εἰ δὲ πάντως, μὴ κατα ὀκνει ἐσθίειν ὄψον ἡδυ, μάτην ὑπὸ τῆς παροιμίας λοιδορηθέν.. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΟΗ. ΚΑΝΟΝΙΚΗ Δ΄. Respondet Basilius pluribus Amphilochii quæstionibus ad canones pertinentibus, ac nonnulla Scripturæ loca ejusdem episcopi rogatu explicat. Amphilochio de canonibus. Stulto interroganti, inquit, sapientia reputabitur. Sapientis autem, ut videtur, interrogatio etiam stultum sapientem elicit: quod Dei gratia accidit nobis, quoties laboriosæ tuæ animæ litteras accipimus. Etenim doctiores quam eramus, ac prudentiores fimus ex ipsa interrogatione, multa quæ ignorabamus ediscentes; ac nobis magistri loco est respondendi cura. Certe et nunc cum de interrogatis tuis nunquam hactenus sollicite cogibassem, coactus sun diligenter attendere, et si quid a senioribus audieram, recordari, et cognata iis quæ didiceram, per me ipse ratiocinari. Canon I. Quod igitur ad Catharos pertinet, et prius dictum est, et recte admonuisti uniuscujusque regionis morem sequi oportere: quod ii, qui tune de illis statuerunt, in varias de ipsorum baptismate sententias abierint. Pepuzenorum autem baptisma nullam mihi habere rationem videtur, et miratus sum quomodo hoc Dionysium, hominem canonum Prov. XVII, 28. • Alias CCXIV. Scripta circa an. 274. Alias I. Scripta anno 574. Μεταπείσειν. Sic mss. summo consensu. Editi μεταπεσεῖν. Επερωτήσαντι. Εditi addunt σοφίαν, Interroganti sapientiam sapientia reputabitur. Quæ quidem vox a recentioribus librariis videtur addita fuisse. Deest enim in tribus Coislinianis codicibus, et in quatuor Begiis. Deest etiam in codice Alexandrino et pluribus aliis sacræ Scripturæ codicibus. Περὶ τὸ ἀποκρίνεσθαι. Nonnulli codices ἀποκρίνασθαι. Unus περὶ τοῦ. Legitur περὶ τὸ ἀκρι βές in Coisliniano vetustiore et duobus aliis. Illud autem ex verbis Basilii colligi non debet, eum hactenus in canonibus parum fuisse versatum. Nam ab initio episcopatus multa de matrimonio, de ordinationibus clericorum et eorum singularitate statuerat, ut patet ex epistolis ad Diodorum, ad chorepiscopos, ad episcopos sibi subditos, et ad PareΑμφιλοχίῳ περὶ κανόνων. Ανοήτῳ, φησίν, ἐπερωτήσαντι σοφία λογι σθήσεται. Σοφοῦ δὲ, ὡς ἔοικεν, επερώτημα καὶ τὸν ἀνόητον σοφίζει· ὅπερ τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι συμβαίνει ἡμῖν. ὁσάκις ἂν δεξώμεθά σου τῆς φιλοπόνου ψυχῆς τὰ γράμματα. Επιστατικώτεροι γὰρ ἐαυ τῶν καὶ ἐμφρονέστεροι γινόμεθα ἀπ' αὐτῆς τῆς ἐρωτήσεως, πολλά, ὧν οὐκ ἐπιστάμεθα, διδασκό μενοι· καὶ γίνεται ἡμῶν διδάσκαλος ἡ περὶ τὸ ἀπο κρίνεσθαι μέριμνα. Αμέλει καὶ νῦν, οὐδέποτε λαβόντες ἐν φροντίδι τὰ ἐπερωτήματά σου, ήναγ κάσθημεν ἐπισκέψασθαι ἀκριβῶς, καὶ εἴ τέ τι ἡκούσαμεν παρὰ τῶν πρεσβυτέρων, ἀναμνησθῆναι, καὶ τὰ συγγενῆ ὧν ἐδιδάχθημεν, παρ' ἑαυτῶν ἐπιλογίσασθαι. Α'. Τὸ μὲν οὖν περὶ τοὺς Καθαρούς ζήτημα καὶ είρηται πρότερον, καὶ καλῶς ἀπεμνημόνευσας, ὅτι δεῖ τῷ ἔθει τῶν καθ᾿ ἑκάστην χώραν ἔπεσθαι, διὰ τὸ διαφόρως ενεχθῆναι περὶ τοῦ βαπτίσματος αὐτῶν τοὺς τότε περὶ τούτων διαλαβόντας· τὸ δὲ τῶν Πεπουζηνῶν οὐδένα μοι λόγον ἔχειν δοκεῖ· καὶ ἐθαύμασα πῶς κανονικὸν ὄντα τὸν Διονύσιον παρgorium. Scripserat etiam ad clericos Antiochenos de jurejurando, ut ipse testatur can. 18. Sed cum latissime pateat hæc materia, non mirum si vel doctissimis semper novi aliquid occurrit. Idem de se fatetur Innocentius papa in epist. ad Exsuperium. Mihi quoque ipsi, inquit, de collatione decilitas accedit, dum perscrutatis rationibus ad propositum respondere compellor: eoque fit ut aliquid semper ad. discat, qui postulatur ut doceat. Ενεχθῆναι. Ita mss. summo consensu. Editi ἐνδιενεχθῆναι. Τον Διονύσιον. Editi τὸν μέγαν Διονύσιον. Sed deest hoc loco in nostris sexdecim codicibus hæc honorifica appellatio, quæ tamen postea eidem Dionysio in hoc ipso canone tribuitur, consentientibus libris veteribus et editis. Duo autem in hoc Basilii testimonio observanda. 1° Pugna) aperte Basilius cum Hieronymo, qui in libro De scriptoribus ecclesiasticis testatur Dionysium idem ac Cy-

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLXXXVIII. spiciendum putavere, quod nihil a fide recedit; unde alias quidem hæreses, alia schismata, alias parasynagogas appellarunt. Hæreses quidem eos, qui penitus resecti sunt, et in ipsa fide abalienati schismata vero, eos, qui propter ecclesiasticas quasdam causas et quæstiones inter utramque par tein non insanabiles dissident; parasynagogas au tem, conventus illos qui ab immorigeris presbyte ris aut episcopis et a populis 269 disciplinæ expertibus liunt. Velut si quis in delicto deprebensus, a ministerio arceatur, nec se canonibus summittat, sed sibi principatum et ministerium vindicet, ac nonnulli una cum eo, relicta catholica Ecclesia, discedant; hoc dicitur parasynagoga. Ecclesia sunt, dissentire. Hæreses autem, velut Manichæorum, et Valentinianorum, et Marcionistaruin, et horum ipsorum Pepuzenorum; statim enim de ipsa in Deum ſide dissensio est. Visum est ergo antiquis hæreticorum quidem baptisma penitus reἦλθεν. Ἐκεῖνο γὰρ ἔκρινον οἱ παλαιοὶ δέχεσθαι peritum, fugerit. Antiqui enim illud baptisma suβάπτισμα, τὸ μηδὲν τῆς πίστεως παρεκ αίνον ὅθεν τὰς μὲν αἱρέσεις ὠνόμασαν, τὰ δὲ σχίσματα τὰς δὲ παρασυναγωγάς. Αἱρέσεις μὲν τοὺς παντελῶς ἀπεῤῥηγμένους, καὶ κατ' αὐτὴν τὴν πίστιν ἀπηλλοτριωμένους· σχίσματα δὲ τοὺς δι' αἰτίας τινὰς ἐκε κλησιαστικὰς καὶ ζητήματα ἰάσιμα πρὸς ἀλλήλους διενεχθέντας· παρασυναγωγὰς δὲ τὰς συνάξεις τὰς παρὰ τῶν ἀνυποτάκτων πρεσβυτέρων ἢ ἐπισκόπων καὶ παρὰ τῶν ἀπαιδεύτων λαῶν γινομένας. Οἷον εἰ τις, ἐν πταίσματι ἐξετασθεὶς, ἐπεσχέθη τῆς λειτουργίας, καὶ μὴ ὑπέκυψε τοῖς κανόσιν, ἀλλ᾽ ἑαυτῷ ἐξεδίκησε τὴν προεδρίαν καὶ τὴν λειτουργίαν, καὶ συναπῆλθον τούτῳ τινὲς καταλιπόντες τὴν καθολικὴν Ἐκκλησίαν, παρασυναγωγὴ τὸ τοιοῦτο. Σχίσμα δὲ τὸ περὶ τῆς μετανοίας διαφόρως ἔχειν πρὸς τοὺς ἀπὸ β Schisma autem est, de poenitentia ab iis qui ex τῆς Ἐκκλησίας. Αἱρέσεις δὲ, οἷον ἡ τῶν Μανιχαίων, καὶ Οὐαλεντίνων, καὶ Μαρκιονιστῶν, καὶ αὐτῶν τού των τῶν Πεπουζηνῶν· εὐθὺς γὰρ περὶ αὐτῆς τῆς εἰς Θεὸν πίστεώς ἐστιν ἡ διαφορά. Εδοξε τοίνυν τοῖς ἐξ ἀρχῆς τὸ μὲν τῶν αἱρετικῶν παντελῶς prianum de baptismo sensisse. Videtur hac in re inajor auctoritas Basilio attribuenda quam Hieronymo. Plus operæ insumpserat Basilius in ea re examinanda. Præterea cum illius testimonio congruit tota Dionysii agendi ratio, qui deprecatorem se pro Asiaticis et Afris interposuit: nedum in eadem ac illi causa versaretur. Quin etiam suam ac decessorum suorum sententiam satis declaravit, cum hominem impio et blasphemiæ pleno baptismo apud hæreticos initiatum, sed jamdudum sine ba. plismo ab antecessoribus suis receptum, ante non ausus est baptizare, quam Xystum episcopum Romanum consuluisset, Euseb. Hist. 1. vit, c. 9. 2º Etsi testatur Basilius non rejectum a Dionysio fuisse baptisma Pepuzenorum; non tamen videtur existimasse magnum illum virum eadem indulgentia in alios hæreticos usum fuisse. Miratur enim cur tam liberaliter egerit cum Pepuzenis utpote hæreticis; quod profecto mirum ei visum non fuisset, si ipsos etiam Marcionitas et Valentinianos ab eo sine baptismo receptos credidisset. Quamobrem Basilii sententia paulo restrictius accipienda, quam vulgo accipitur. Constat illius de Pepuzenis sine baptismo receptis testimonium, atque ex hoc testimonio illud etiam colligi potest, quodlibet baptismia, modo ritus legitimus non deesset, ratum a Dionysio habitum fuisse. Sed Basilius ipse de solis Pepuzenis loquitur, et in hoc ipso canone magni Dionysii erratum (sic enim appellat) in eo manifestum et ante oculos positum esse declarat, quod discesserit a sancita priscis canonibus regula, ut aliter hæretici, aliter schismatici recipiantur. Credebat ergo opinatam illam regulam in aliis hæresibus a Dionysio observatam fuisse. Τὸ μηδὲν τῆς πίστεως παρεκβαῖνον. His verbis Basilius, qui nihil a fide recedit, baptisma intelligit, quod ab hominibus nihil in fidem peccantibus extra Ecclesiam datur. Nam in toto hoc canone non quærit, utrum observata necne fuerit præscripta a Christo forma: sed eam rem, ut minime controversam prætermittens, baptismi rejiciendi aut probandi regulam repetit ex sana aut hæretica doctrina. Hinc illa bæresum, schismatum et parasynagogarum distinctio, ex qua profecto dignosci non possit, utrum observati necne fuerint legitimi ritus. Hinc etiam Basilius hæreticorum baptisma, etsi a fide recedit, interdum tamen ratum esse patitur, si ita postulet publica utilitas. At profecto nunquam tanta usus esset indulgentia, si baptisma a fide recedere aut non recedere existimasset, prout præscripta a Christo forma violatur ant servatur. Denique sancit can. 47 baptizandos Encratitas, quamvis dicant, In Patrem et Filium et Spiritum sanctum baptizati sumus. Rejiciebat ergo illud baptisma non ob violatos baptizandi ritus, sed quia Encratitæ, ut ibidem testatur, Deum auclorem malorum existimabant, itidem ut Marcion et aliæ hæreses. Tà 8 σzlopara. Sic plerique mss. Editi τὰς δέ. Nonnulli codices habent τὰς δὲ παρασυν αγωγάς. Toic Edoxñç. Quosnam hic antiquos intelligit Basilius? An Firmilianuin, an ejus antecessores, an successores? Non loquitur de Firmiliano; ejus enim sententiam non parum ab ista discrepantem infra exponit. Si de successoribus loquitur, nihil erit ambigui, nihil non accurate dictum. Nain cum Firmilianus nullo discrimine habuisset bapti - sma sive in hæresi, sive in schismate, sive in parasynagogis datum, ut patet ex ejus epistola ad Cyprianum et ex hoc ipso canone; de illius severitate aliquid postea limatum, et ca inducta distinctio quam Basilius commemorat. Sed videtur Basi. lius episcopos Firmiliano antiquiores designare. Hæc enim verba tois ¿§ άoxñs satis apte eos indicant, qui de baptismo primi pertractarunt. Præterea miratur Basilius, quod Dionysius, qui æqualis fuit Firmiliani, ab hac distinctione discesserit in recipiendo Pepuzenorum baptismo. Jam tum ergo illam viguisse credebat. Hæc autem sancti doctoris opinio cum sua sponte non verisimilis est, tum ab ipso Firmiliano refellitur, qui sententiam suam a majoribus accepisse se testatur. Nec meminimus, inquit in epistola inter Cyprianicas 75, p. 149 novæ edit., hoc apud nos aliquando cœpisse, cum semper istic observatum sit, ut non nisi unam Dei Ecclesiam nossemus, et sanctum buptisma non nisi sanctæ Ecclesia computaremus. Credebat ergo Firmilianus ignotam majoribus suis fuisse distinctionem hæreticorum et schismaticorum in baptismate: longe aliter visum Basilio. Unde patet summos illos viros, Firmilianum et Basilium, errasse, dum suam uterque opinionem justo longius repetit, alter ab ipsis apostolis, alter a temporibus ante Firmilianum elapsis.

ficere; schismaticorum vero, ut adhuc ex Eccle- ἀθετῆσαι, τὸ δὲ τῶν ἀποσχισάντων ως ἔτι ἐκ sia exsistentium, admittere; eos tandem qui sunt in parasynagogis, justa pœnitentia et animadversione emendatos rursus Ecclesiæ conjungere; adeo ut sæpe et ii qui in gradu collocati una cum rebellibus abierant, postquam pœnitentiam egerint, in eumdem ordinem admittantur. Pepuzeni ergo sunt aperte hæretici: nam in Spiritum sanctum blaspremaverunt, Montano et Priscilla Paracleti ap. pellationem nefarie impudenterque attribuentes. Igitur, sive quia hominibus divinitatem attribuunt, condemnandi sunt: sive quia Spiritum sanctum aliciunt injuria, dum eum comparant cum homini bus, sic etiam sunt æternæ condemnationi obnoxii, quod condonari non possit blasphemia in Spiritum sanctum. Qua igitur ratione eorum baptisma admittatur, cum in Patrem et Filium et Montanum aut Priscillam baptizent? non enim baptizati sunt qui in ea, quæ nobis tradita non sunt, baptizati fuere. Quare, etsi hoc Dionysium magnum latuit, servanda nobis non est imitatio erroris. Hoc enim quam absurdum sit, sua sponte perspicuum est, ac omnibus evidens, qui vel leviter ratiocinari possunt. Cathari sunt et ipsi ex iis qui sunt abscissi. Caeterum antiquis visum est, Cypriano 270 dico, et nostro Firmiliano, hos omnes uni calculo subjicere, Catharos, et Encratitas, et Hydroparastatas; propterea quod principium quidem separationis per schisma factum fuerat: qui autem ab Ecclesia se separaverant, non habebant amplius in se gratiam c Αποσχισάντων. Ita plerique mss. Editi ἀποσχισθέντων. Coisl. primus ἀποσχίστων. Quod autem addit Basilius, ui adhuc ex Ecclesia exsistentium, non idcirco addit quod schismaticos in Ecclesiæ membris numeraret. Illius verba si quis in deteriorem partem rapiat, facilis et expedita responsio. Nam sub fnem hujus canonis de Eucratitis ipsis, id est, de hæreticis Incarnationem et Dei singularitatem negantibus, ait sibi non jam integrum esse eos qui huic sectæ conjuncti sunt ab Ecclesia separare, quia duos eorum episcopos sine baptismo ac sine nova ordinatione receperat. Nemo autem suspicabitur Basilium ejusmodi hæreticos ab Ecclesia alienissimos non judicasse. Quare quidquid schismaticis tribuit, in sola baptismi societate positum est. Nam cum Cyprianus et Firmilianus schismaticos et hæreticos ita ab Ecclesia distractos crederent, ut nihil prorsus ad eos ex fontibus Ecclesiæ perflueret; Basilius huic sententiæ non assentitur, et in schismaticis quia fidem Ecclesiæ retinent, vestigium quoddam agnoscit necessitudinis et societatis cum Ecclesia, ita ut valida sacramentorum administratio ab Ecclesia ad illos permanare possit. Hinc sibi integruin negat detestandos hæreticos ab Ecclesia separare, quorum baptisma ratum habuerat. Idem docent duo præstantissimi unitatis defensores, Optatus et Augustinus. Quod enim scissum est, inquit Oplatus lib. ut, n. 9, ex parte divisum est. non ex toto: cum constel merito, quia nobis et vobis ecclesiastica una est conversatio, et si hominum litigant mentes, non litigant sacramenta. Vid. lib. iv, n. 2. Sic etiam Augustinus lib. 1 De baptismo, n. 3: Itaque isli (hæretici et schismatici) in quibusdam rebus nobiscum sunt: in quibus autem nobiscum non sunt, ut veniendo accipiant, vel redeundo recipiant, adhortamur. Vid. lib. 11, n. 26. Sic ex Basilio hæretici nobiscum τῆς Ἐκκλησίας ὄντων, παραδέξασθαι· τοὺς δὲ ἐν ταῖς παρασυναγωγαίς, μετανοίᾳ ἀξιολόγῳ καὶ ἐπι στροφή βελτιωθέντας, συνάπτεσθαι πάλιν τῇ Ἐκ κλησίᾳ, ὥστε πολλάκις καὶ τοὺς ἐν βαθμῷ, συναπελ θόντας τοῖς ἀνυποτάκτοις, ἐπειδὰν μεταμελη θῶσιν, εἰς τὴν αὐτὴν παραδέχεσθαι τάξιν. Οἱ τοίνυν Πεπουζηνοί προδήλως εἰσὶν αἱρετικοί· εἰς γὰρ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐβλασφήμησαν, Μοντανῷ καὶ Πριο σκίλλῃ τὴν τοῦ Παρακλήτου προσηγορίαν ἀθεμίτως καὶ ἀναισχύντως ἐπιφημίσαντες. Είτε οὖν ὡς ἀν θρώπους θεοποιοῦντες, κατάκριτοι· εἴτε ὡς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τῇ πρὸς ἀνθρώπους συγκρίσει καθώ υβρίζοντες καὶ οὕτω τῇ αἰωνίῳ καταδίκη ὑπεύθυνοι, διὰ τὸ ἀσυγχώρητον εἶναι τὴν εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημίαν. Τίνα οὖν λόγον ἔχει τὸ τούτων βάπτισμα εγκριθῆναι τῶν βαπτιζόντων εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ Μοντανὸν ἢ Πρίσκιλλαν; οὐ γὰρ ἐβαπτίσθησαν οἱ εἰς τὰ μὴ παραδεδομένα ἡμῖν βαπτισθέντες. Ὥστε, εἰ καὶ τὸν μέγαν Διονύ στον τοῦτο παρέλαβεν, ἀλλ' ἡμῖν οὐ φυλακτέον τὴν μίμησιν τοῦ σφάλματος. Τὸ γὰρ ἄτοπον αὐτόθεν πρόδηλον, καὶ πᾶσιν ἐναργές, οἷς τι καὶ μικρὸν τοῦ λογίζεσθαι μέτεστιν. Οἱ Καθαροὶ καὶ αὐτοὶ τῶν απεσχισμένων εἰσί. Πλὴν ἀλλ᾽ ἔδοξε τοῖς ἀρχαίοις, τοῖς περὶ Κυπριανὸν λέγω καὶ Φιρμιλιανὸν τὸν ἡμέ τερον, τούτους πάντας μια ψήφῳ ὑποβαλεῖν, Καθα ρούς, καὶ Ἐγκρατίτας, καὶ Υδροπαραστάτας - διότι ἡ μὲν ἀρχὴ τοῦ χωρισμοῦ διὰ σχίσματος γέ γονεν· οἱ δὲ τῆς Ἐκκλησίας ἀποστάντες οὐκέτι sunt quoad baptisma. Ἐπειδάν. Editi addunt δέ, sed hac vocula deest in omnibus mss. Καθυβρίζοντες. Ita omnes mss. Editi καθ υβρίσαντες. Μοντανὸν ἢ Πρίσκιλλαν. Nonnulli mss. codices καὶ Πρίσκιλλαν. Non ait Basilius Pepuzenos in baptizando Montanum aut Priscillam nominatim appellasse: sed Pepuzenorum baptisma rejicit, quia aperte sunt hæretici; et cum eos Montano crederet Spiritus sancti nomen deferre, inde concludit eos dum baptizant in nomine Spiritus sancti, Montanum intelligere. Simili ratione rejicit Cyprianus baptisma Marcionis in epist. ad Jubaianum, p. 131 nova edit. Nunquid, inquit, hanc Trinitatem Marcion tenet? Nunquid eumdem asserit, quem et nos Patrem creatorem? Nunquid eumdem novit Filium Christum de Maria virgine natum? Firmilianus negat Cataphrygas in eumdem ac Catholicos Christum baptizare, quia si quæramus quem Christum prædicent, respondebunt eum se pra'dicare qui miserit Spiritum per Montanum et Priscillam locutum, p. 145 ejusdem edit. Quemadmodum ex bis Cypriani et Firmiliani testimoniis non sequitur hæreticos aliis ac catholicos in baptizando verbis usos fuisse; ita nec de Montanistis id Basilius testari credendus est. Υδροπαραστάτας. Editi addunt ἀποταχτί τας, sed hac desunt in nostris omnibus codicibus, et apud Balsamonem ac Zonaram. Ibidem editi dɩ' 8 ή. Melius plerique codices quos secuti sumnus. Paulo post sex mss. ἐφ' ἑαυτούς. Sic etiam velustissima canonum collectio Joannis patriarchæ Constantinopolitani, quæ asservatur in bibliotheca Coisliniana. Sed alii codices cum editis consentiunt.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLXXXVIII. ἔσχον τὴν χάριν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐφ' ἑαυτοῖς· Spiritus sancti: defecerat enim communicatio, inἐπέλιπε γὰρ ἡ μετάδοσις τῷ διακοπῆναι τὴν ἀκολου θίαν. Οἱ μὲν γὰρ πρῶτοι ἀναχωρήσαντες παρὰ τῶν πατέρων ἔσχον τὰς χειροτονίας, καὶ διὰ τῆς ἐπιθέ σεως τῶν χειρῶν αὐτῶν εἶχον τὸ χάρισμα τὸ πνευ ματικόν· οἱ δὲ ἀποῤῥαγέντες, λαϊκοὶ γενόμενοι, οὔτε τοῦ βαπτίζειν, οὔτε τοῦ χειροτονεῖν εἶχον τὴν ἐξουσίαν, οὐκέτι δυνάμενοι χάριν Πνεύματος ἁγίου ἑτέροις παρέχειν, ἧς αὐτοὶ ἐκπεπτώκασι. Διὸ, ὡς παρὰ λαϊκῶν βαπτιζομένους τοὺς παρ' αὐτῶν, ἐκέ λευσαν ἐρχομένους ἐπὶ τὴν Ἐκκλησίαν τῷ ἀληθινῷ βαπτίσματι τῷ τῆς Ἐκκλησίας ἀνακαθαίρεσθαι. Ἐπειδὴ δὲ ὅλως ἔδοξέ τισι τῶν κατὰ τὴν Ἀσίαν οἰκονομίας ἕνεκα τῶν πολλῶν δεχθῆναι αὐτῶν τὸ βάπτισμα, ἔστω δεκτόν. Τὸ δὲ τῶν Ἐγκρατιτῶν κακούργημα νοῆσαι ἡμᾶς δεῖ, ὅτι, ἵν᾽ αὐτοὺς ἀπροσδέκτους ποιήσωσι τῇ Ἐκκλησίᾳ, ἐπεχείρησαν λοιπὸν ἰδίῳ προκαταλαμβάνειν βαπτίσματι· ὅθεν καὶ τὴν συνήθειαν τὴν ἑαυτῶν παρεχάραξαν. Νομίζω τοίνυν, ὅτι, ἐπειδὴ οὐδέν ἐστι περὶ αὐτῶν φανερῶς διηγορευμένον, ἡμᾶς προσῆκεν ἀθετεῖν αὐτῶν τὸ βάπτισμα· κἄν τις ᾗ παρ' αὐτῶν εἰληφὼς, προσιόντα τῇ Ἐκκλησίᾳ βαπτίζειν. (Ἐὰν μέντοι μέλλοι τῇ καθόλου οἰκονομίᾳ ἐμπόδιον ἔσεσθαι τοῦτο, πάλιν τῷ ἔθει χρηστέον, καὶ τοῖς οἰκονομήσασι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς Πατράσιν ἀκολουθητέον. Υφορῶμαι γὰρ μήποτε, ὡς βουλόμεθα ὀκνηροὺς αὐτοὺς περὶ τὸ βαπτίζειν ποιῆσαι, ἐμποδίσωμεν τοῖς σωζομένοις διὰ τὸ τῆς προσ τάσεως αυστηρόν.) Εἰ δὲ ἐκεῖνοι φυλάσσουσι τὸ ἡμέτερον βάπτισμα, τοῦτο ἡμᾶς μὴ δυσωπείτω. Οὐ γὰρ ἀντιδιδόναι αὐτοῖς ὑπεύθυνοι χάριν ἐσμὲν, ἀλλὰ δουλεύειν ἀκριβείᾳ κανόνων. Παντὶ δὲ λόγῳ τυπω θήτω, τοὺς ἀπὸ τοῦ βαπτισμοῦ ἐκείνων προσερχομένους χρίεσθαι ἐπὶ τῶν πιστῶν δηλονότι, καὶ οὕτω προσιέναι τοῖς μυστηρίοις. Οἶδα δὲ, ὅτι τοὺς ἀδελφοὺς τοὺς περὶ Ἰζοῖν καὶ Σατορνίνον, ἀπ' ἐκείνης ὄντας τῆς τάξεως, προσεδεξάμεθα εἰς τὴν καθέδραν τῶν ἐπισκόπων. Ὥστε τοὺς τῷ Τῶν Ἐγκρατιτῶν. Hoc Encratitarum facinore non corrupta essentialis baptismi forma, sed novæ quædam adjectæ cæremoniæ. Nam in canone 47 sic eos loquentes inducit, In Patrem et Filium et Spiritum baptizati sumus. Hinc eorum baptisma ratum habet, si qua inciderit magni momenti causa. Quod autem ait hoc facinus eos incipere, ut V reditum sibi in Ecclesiam intercludant, videtur id prima specie in eam sententiam accipiendum, quasi Encratita baptisma suum ea mente immutassent, ut Catholicos ad illud rejiciendum incitarent, sicque plures in secta contineret odium et fuga novi baptismatis. Abhorrebat enim ab omnium animis iteratus baptismus, ut pluribus exemplis probat Augustinus, lib. v De baptismo, n. 6. Videtur ergo prima specie Encratitis, ea, quam dixi, exstitisse causa, cur baptismum_immutarent. Atque ita hunc locum interpretatur Tillemontius, tom. IV, p. 628. Sic etiam illius exemplo interpretatus sum in Præf. novæ Cypriani operum editioni premissa cap. 4, p. 12. Sed huic interpretationi non convenit cum his quæ addit Basilius. Vereri euim se significat ne Catholici, dum Encratitas ab hac baptismi immutatione deterrere volunt, nimium restricti sint et severi in eorum baptismo rejicienterrupta continuatione. Qui enim primi recesserant, ordinationem a patribus habebant, et per manuum eorum impositionem habebant donum spirituale; qui autem resecti sunt, laici effecti, nec baptizandi, nec ordinandi habebant potestatem, ut qui non possent amplius Spiritus sancti gratiam aliis præbere, a qua ipsi exciderant. Quare eos, qui ab ipsorum partibus stabant, tanquam a laicis baptizatos, jusserunt vero Ecclesiæ baptismale ad Ecclesiam venientes expurgari. Sed quoniam nonnullis Asiaticis omnino visum est eorum baptisma, pluribus consulendi causa, suscipiendum esse, suscipiatur. Encratitarum autem facinus oportet nos intelligere. Nimirum, ut reditum sibi in Ecclesiam intercludant, aggressi sunt deinceps proprio baptismate præoccupare: unde et suam ipsorum consuetudinem violarunt. Existimo itaque, quoniam nihil de illis aperte dictum est, eorum baptisma a nobis rejiciendum esse; ac si quis ab eis acceperit, accedentem ad Ecclesian baptizandum. Quod si hoc generali ceconomis impedimento erit, rursus consuetudine utendum est, et sequi oportet Patres, qui quæ ad nos pertinent, dispensaverunt. Vereor enim, ne, dum eos volumus ad baptizandum tardos facere, impedimento propter sententiæ severitatem simus iis qui salvantur.) Quod si illi nostrum baptismum servant, hoc nos non moveat. Neque enim debemus par pari referre, sed accuratae canonum observationi servire. Omni autem ratione statuatur, ut ii qui ab illorum baptismo veniunt, ungantur coram fidelibus videlicet, et ita demum ad mysteria accedant. Scio autem, fratres, Izoinum, et Saturninum, qui erant ex illorum ordine, in episcoporum cathedram a nobis esse susceptos. Quare eos qui illorum ordini conjuncti sunt, non possumus amplius ab Ecclesia separare: qui scilicet comdo. Sperabant ergo Catholici tardiores ad ejusmodi baptisma Encratitas futuros, si illud Catholici ratum habere nollent; nedum ipsi Encratita baptismatis immutationem eo consilio induxerint, ut ejusmodi baptisma a Catholicis rejiceretur. Quamobrem hæc verba, ut reditum sibi in Ecclesiam intercludant, non consilium et propositum Encratitarum designant, sed incommodum quod ex eorum facinore consequebatur; velut si dicamus aliqueni scelus admittere, ut æternam sibi damnationem accersat. Μέλλοι. Sic plerique mss. Editi μέλλῃ. Ἀπὸ τοῦ βαπτισμοῦ ἐκείνων. Sic emenda vimus ope duorum codicum Regiorum, nempe 2509 et 2508, quod legebatur in editis ἐπὶ τῷ βαπτισμῷ ἐκείνῳ. Quidam codices ἐπὶ τῷ βαπτισμῷ ἐκείνῳ Alii cum editis consentiunt, nisi quod habent εκεί. νων. lbidem edili ὑπὸ τῶν πιστῶν. Omnes mss. ul in textu. Τζοΐν. Cum magna sit hac in voce codicum mss. varietas, sequi maluimus tres codices optimæ notæ, nempe duos Regios et Coigliniapum primum. His favent plures alii in quibus legitur, ζώην, νεί Ἰζωίον. vel Τζόην. Alii habent Ζωϊον. Pauci cum editis Zoty.

minionis cum ipsis quasi canonem quemdam, epi- τάγματι ἐκείνων συνημμένους οὐκέτι δυνάμεθα scopos suscipiendo, ediderimus. 271 II. Quæ de industria fetum corrupit, cædis poenas luit. De formato autem aut informi subtilius non inquirimus. Hic enim non id modo quod nasciturum erat, vindicatur, sed etiam illa ipsa, quæ sibi insidias paravit, quoniam ut plurimum intereunt in ejusmodi inceptis mulieres. Huc autem accedit et fetus interitus, cædes altera, saltem si consilii eorum qui hæc audent, ratio habeatur. Oportet autem non ad obitum usque penitentiam earum extendere, sed decem quidem annorum mensuram accipiant; definiatur autem curatio non tempore, sed poenitentia modo. III. Diaconus post diaconatum fornicatus, diaconatu ejicietur quidem, sed in laicorum detrusus locum, a communione non arcebitur. Quoniam antiquus est canon, ut ii qui gradu exciderunt, huic soli penæ generi subjiciantur, antiquis, opinor, secutis legem illam, Non vindicabis bis in idipsum: atque etiam propter aliam causam; quod qui in ordine sunt laico, si a loco fidelium ejiciantur, rursus in eurn, ex quo ceciderunt, locum recipiuntur; diaconus vero semel habet semper mansuram pœnain depositionis. Quoniam igitur diaconatus ei non restituitur, in ea sola muleta steterunt. Atque haec quidem sunt quæ ex constitutionibus habentur. In omnibus autem verior medicina est recessus a peccato. Quare qui propter carnis voluplatem gratiam abjecit, is si carnem conterendo et in omnem, secundum continentiæ præscripta, servitutem redigendo secedat a voluptatibus, a quibus victus et prostratus est, plenum nobis suæ curationis specimen dabit. Itaque scire nos utraque oportet, et quæ sunt summi juris, et quæ sunt consuetudinis: sequi autem in iis quæ summum jus non admittunt, formam traditam. of Nabum 1, 9. Εκείνων. Ita mss. plerique. Editi ἐκείνῳ. 150) Γεννηθησόμενον. llic locus sic legitur in pluribus moss codicibus: γενησόμενον, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ ἑαυτῷ ἐπιβουλεύσας. Δέχεσθαι μὲν τὸ μέτρον. Consentiunt hoc luco codices mss. Unde miror in editis legi μετὰ τὸ μέτρον, post mensuram decem annorum eas oportet recipere. Αρχαιός ἐστι κανών. Respicit, ni fallor, ad canonem 25 apostolorum, ad quen Balsamon et Zonaras observant nonnulla esse peccata, quibus excommunicatio, non solum depositio infligitur; velut si quis pecunia, vel magistratus potentia sacerdotium assequatur, ut sancitur cap. 29 et 30. Συντριμμοῦ τῆς σαρκός. Duo veteres libri συντριμμοῦ τῆς καρδίας, per contritionem cordis. Constat auteni hic canon duabus partibus. Prima diaconis excommunicationis et graduum pœnitentiæ molestiam eximit. Altera veram et in omnibus servandam præscribit medicinam, quæ est recessus a peccato, nec diaconos ab exhibendo curationis suæ specimine immunes relinquit. Unde colligitur clericis lapsis non statim concessum fuisse corpus διακρίνειν ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας, οἷον κανόνα τινὰ τῆς πρὸς αὐτοὺς κοινωνίας ἐκθέμενοι διὰ τῆς τῶν ἐπισκόπων παραδοχῆς. Β'. Φθείρασα κατ' ἐπιτήδευσιν, φόνου δίκην υπέχει. ᾿Ακριβολογία δὲ ἐκμεμορφωμένου καὶ ἀνεξεικονιστου παρ' ἡμῖν οὐκ ἔστιν. Ἐνταῦθα γὰρ ἐκδικεῖται οὐ μόνον τὸ γεννηθησόμενον ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ ἑαυτῇ ἐπιβουλεύσασα· διότι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐναπο θνήσκουσι ταῖς τοιαύταις ἐπιχειρήσεσιν αἱ γυναῖ κες. Πρόσεστι δὲ τούτῳ καὶ ἡ φθορὰ τοῦ ἐμβρύου, ἕτερος φόνος. κατά γε τὴν ἐπίνοιαν τῶν ταῦτα τολμώντων. Δεῖ μέντοι μὴ μέχρι τῆς ἐξόδου παρατείνειν αὐτῶν τὴν ἐξομολόγησιν, ἀλλὰ δέχεσθαι μὲν τὸ μέσ τρον τῶν δέκα ἐτῶν· ὁρίζειν δὲ μὴ χρόνῳ, ἀλλὰ τρόπῳ τῆς μετανοίας τὴν θεραπείαν. Γ'. Διάκονος, μετὰ τὴν διακονίαν πορνεύσας, ἀπό βλητος μὲν τῆς διακονίας ἔσται· εἰς δὲ τὸν τῶν λαϊκῶν ἀπωσθεὶς τόπον, τῆς κοινωνίας οὐκ εἰρχθήσεται. Διότι ἀρχαῖος ἐστι κανών τοὺς ἀπὸ βαθμοῦ πεπτωκότας τούτῳ μόνῳ τῷ τρόπῳ τῆς κολάσεως ὑποβάλλεσθαι· ἀκολουθησάντων, ὡς οἶμαι, τῶν ἐξ ἀρχῆς τῷ νόμῳ ἐκείνῳ τῷ, Οὐκ ἐκδικήσεις δὶς ἐπὶ τὸ αὐτό· καὶ δι' ἑτέραν δὲ αἰτίαν· ὅτι οἱ μὲν ἐν τῷ λαϊκῷ ὄντες τάγματι, ἐκβεβλημένοι τοῦ τόπου τῶν πιστῶν, πάλιν εἰς τὸν ἀφ᾽ οὗ ἐξέπεσον τόπον ἀναλαμβάνονται· ὁ δὲ διάκονος ἅπαξ ἔχει διαρκὴ τὴν δίκην τῆς καθαιρέσεως. Ὡς οὖν οὐκ ἀπο διδομένης αὐτῷ τῆς διακονίας, ἐπὶ ταύτης ἔστησαν μόνης τῆς ἐκδικήσεως. Ταῦτα μὲν οὖν τὰ ἐκ τῶν τύπων. Καθόλου δὲ ἀληθέστερόν ἐστιν ίαμα ἡ τῆς ἁμαρτίας ἀναχώρησις. Ὥστε ὁ διὰ σαρκὸς ἡδονὴν ἀθετήσας τὴν χάριν, διὰ τοῦ συντριμμοῦ τῆς σαρκὸς καὶ πάσης δουλαγωγίας τῆς κατ' ἐγκράτειαν ἀποστὰς τῶν ἡδονῶν, ὑφ' ὧν κατεστράφη, τελείαν ἡμῖν παρέξει τῆς ἰατρεύσεως αὐτοῦ τὴν ἀπόδειξιν. Αμφότερα τοίνυν εἰδέναι ἡμᾶς δεῖ, καὶ τὰ τῆς ἀκρι βείας καὶ τὰ τῆς συνηθείας· ἔπεσθαι δὲ ἐπὶ τῶν μὴ καταδεξαμένων τὴν ἀκρότητα τῷ παραδοθέντι τύπω. Domini, sed eorum conversionem propatam aliquandiu fuisse, quamvis depositionis pœnæ excommunicatio non adderetur. Sic etiam Basilius, can. 1, testatur clericos, qui cum rebellibus abierant, rédeuntes sæpe in eodem ordine recipi, sed postquam pænitentiam egerint, non illam quidem publicam, sed eam quæ in vitiorum emendatione et legitimis conversi cordis significationibus posita est. Late patet hæc observatio in canonibus Basilii; eadem. que adbibita ratio in iis curandis et sanandis, qui quamvis inter poenitentes non amandarentur, sed cum fidelibus consisterent, non tamen idcirco ad Eucharistiam accedebant. Hinc iis qui in bello occiderunt auctor est Basilius, ut a communione per tres annos abstineant, can. 13. Eamdem ponamn imponit iis qui adversus latrones armia sumpserunt, can. 55. Furi sponte confesso locum inter alios fideles relinquit; ita tamen ut annum unum communione careat. Eum autem qui usuras aceipit, ad sacerdotium admitti patitur, sed si voluerit injustum lucrum in pauperes insumere, et deinceps ab avaritiæ morbo liberari.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLXXXVIII. Δ'. Περὶ τριγάμων καὶ πολυγάμων τὸν αὐτὸν ὥρισαν κανόνα. ἦν καὶ ἐπὶ τῶν διγάμων, ἀναλόγως· ἐνιαυτὸν μὲν γὰρ ἐπὶ τῶν διγάμων, ἄλλοι δὲ δύο ἔτη. Τοὺς δὲ τριγάμους ἐν τρισὶ καὶ τέταρσι πολλάκις έτεσιν ἀφορίζουσιν. Ονομάζουσι δὲ τὸ τοιοῦτον οὐκ ἔτι γάμον, ἀλλὰ πολυγαμίαν, μᾶλλον δὲ πορνείαν κεκολασμένην. Διὸ καὶ ὁ Κύριος τῇ Σαμαρείτιδι πέντε ἄνδρας διαμειψάση, Ὃν νῦν, φησὶν, ἔγεις, οὐκ ἔστι σου ἀνήρ· ὡς οὐκέτι ἀξίων ὄντων τῶν ὑπερεκπεσόντων του μέτρου τῆς διγαμίας τῷ τοῦ ἀνδρὸς ἢ τῆς γυναικὸς καλεῖσθαι προςρήματι. Συνήθειαν δὲ κατελάβομεν ἐπὶ τῶν τριγάμων πεντ ταετίας ἀφορισμόν· οὐκ ἀπὸ κανόνων ἀλλ' ἀπὸ τῆς τῶν προειληφότων ἀκολουθίας. Δεῖ δὲ μὴ πάντη αὐτοὺς ἀπείργειν τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλ᾽ ἀκροάσεως αὐτοὺς ἀξιοῦν ἐν δύο που ἔτεσιν ἢ τρισί· καὶ μετὰ ταῦτα ἐπιτρέπειν συστήκειν μὲν, τῆς δὲ κοινωνίας τοῦ ἀγαθοῦ ἀπέχεσθαι, καὶ οὕτως ἐπιδειξαμένους καρπόν τινα μετανοίας ἀποκαθιστῶν τῷ τόπῳ τῆς κοινωνίας. Ε΄. Τοὺς δὲ ἐπὶ ἐξόδῳ μετανοοῦντας τῶν αἱρετι κῶν δέχεσθαι χρή· δέχεσθαι δὲ δηλονότι οὐκ ἀκρίτως, ἀλλὰ δοκιμάζοντας εἰ ἀληθινὴν ἐπιδείκνυνται μετάνοιαν, καὶ εἰ τοὺς καρποὺς ἔχουσι μαρτυροῦντας τῇ πρὸς τὸ σωθῆναι σπουδῇ. Γ'. Τῶν κανονικών τας πορνείας εἰς γάμον μὴ καταλογίζεσθαι, ἀλλὰ παντὶ τρόπῳ διασπᾶν αὐτῶν τὴν συνάφειαν. Τοῦτο γὰρ καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ πρός ἀσφάλειαν λυσιτελές, καὶ τοῖς αἱρετικοῖς οὐ δώσει καθ᾿ ἡμῶν λαβήν, ὡς διὰ τὴν τοῦ ἁμαρτάνειν ἄδειαν ἐπισπωμένων πρὸς ἑαυτούς. Ζ΄. Αῤῥενοφθόροι καὶ ζωοφθόροι, καὶ φονεῖς, καὶ φαρμακοὶ, καὶ μοιχοί, καὶ εἰδωλολάτραι τῆς αὐτῆς καταδίκης εἰσὶν ἠξιωμένο:. Ὥστε ὅν ἔχεις ἐπὶ τῶν ἄλλων τύπον, καὶ ἐπὶ τούτων φύλαξον. Τοὺς δὲ ἐν τριάκοντα έτεσι μετανοήσαντας ἐπὶ τῇ ἀκαθαρσία, * Joan. IV, 18. "άρισαν. sic miss. summo consensu. Editi ὡρίσαμεν. Ἀπὸ κανόνων. Plures codices niss. ἀπὸ κανόνος. Ibidem post vocem ἀκολουθίας legitur in uno codice Regio et in uno Coisliano recentiore Hot τοῖς προλαβοῦσιν ἀκολουθοῦντες πατράσι, scilicet eos qui præcesserunt patres sequendo. Sed hæc explicandi causa ad marginem apposita, in contextum postea irrepsisse perspicuum est. Τοὺς καρπούς. Statuit synodus Eliberitana, can. 39, ut gentilibus, si vita eorum honesta fuerit, baptismus in fine concedatur. Sed non puto Basilium in eamdem sententiam de hæreticis loqui. Fructus enim in hæreticis redeuntibus intelligendi sunt, non anteacla vila, sed prasens hæresis detestatio, veritatis amor, ac sincerus omnibus Ecclesiæ documentis assensus. Porro non mirum si Basilius redeuntes hæreticos non sine examine in exitu recipi jubeat; cum de Catholicis ipsis sanciat synodus Nicana, can. 15, ut quisquis communionem petat in exitu, eum episcopus μετὰ δοκιμασίας, cum examine impertiat oblatione. 37) Τῶν κανονικών. Clericos sive eos qui in canone recensentur bac voce designari hactenus existimarunt Basilii interpretes, ac ipsi etiam Zonaras et Balsamon. Sed ut canonicas sive sacras IV. De trigamis et polygamis definiere eumdem canonem, quem et de digamis, servata proportione: annum videlicet in digamis, alii vero duos annos. Trigamos autem tribus, et sæpe quatuor annis segregant. Id autem non amplius conjugium, sed poIygamiam appellant, vel potius moderatam forni cationem. Quapropter et Dominus Samaritanæ, quæ maritos quinque per vices habuerat, Quem nunc, inquit, habes, maritus non est: quippe quod ii qui digamie mensura exciderunt, digni non sint qui vel mariti vel uxoris nomine appellentur. Jam vero consuetudine accepimus in trigamis quinquennii segregationem, non a canonibus, sed eos qui praecesserunt sequendo. Oportet 272 autem eos non omnino arcere ab Ecclesia, sed auditione dignari duobus vel tribus annis: ac posthac ipsis permittere, ut consistant quidem, absti neant vero a boni communione, et sic, exhibito penitentiæ aliquo fructu, communionis loco restituere. V. Hæreticos in exitu pœnitentiam agentes recipere oportet. Recipere autem, non sine judicio, sed examinantes an veram pœnitentiam ostendant, fructusque habeant, qui salutis studium testifi centur. VI. Canonicarum stupra pro matrimonio non reputentur, sed earum conjunctio omnino divellatur. Hoc enim et Ecclesi ad securitaten est utile, et hæreticis non dabit adversus nos ansam, quasi per peccandi libertatem ad nos attrahamus. VII. Masculorum et animalium corruptores, et homicidæ, et venefici, et adulteri, et idololatræ, eadem condemnatione digni habentur. Quare quam in aliis habes formam, in iis quoque serva. li autem qui triginta annos pœnitentiam egerunt provirgines interpreter, plurimus rationum momentis adducor 1 Basilius hoc nomine clericos appellare non solet, sed sacras virgines, ut perspici potest ex epistolis 52 et 173; 2o prescriptum Basilii non convenit in clericos, quorum nonnullis, nempe lectoribus et aliis ejusmodi venia dabatur ineundi matrimonii, quamvis in canone recenserentur; 3. prohibet Basilius ejusmodi stupra quæ honesto matrimoni nomine prætexi solebant. At id non quadrat in clericos, quorum aliis, ut jam dixi, non inconcessum erat matrimonium, alios vero matrimonium post ordinationem inire nulla prorsus Ecclesia patiebatur, aut certe matrimonii pretium erat depositio. Contra virginibus nubentibus non longior poena pluribus in locis imponebatur, quam digamis, ut perspicitur ex canone 18, ubi Basilius hanc consuetudinem abrogat, ac virginum matrimonia instar adulterii existimat. Εν τριάκοντα ἔτεσι. Manifestum est in hoc triginta annorum numero erratum, quamvis omnes libri veteres cum editis consentiant. Quomodo enim triginta annorum pœnitentia ejusmodi peccato imprudenter commisso imposita fuisset, quod qui seientes et volentes admiserant, per annos tantum quindecim a communione arcebantur, ut patet ex canonibus 58, 62, 63? Deinde vero testatur Basi-

pter Immunditiam, quam in ignorantia fecerunt, ἣν ἐν ἀγνοίᾳ ἔπραξαν, οὐδ' ἀμφιβάλλειν ἡμᾶς προσ quin recipiendi sint, ne dubitare quidem nos oportet. Nam eos venia dignos efficit et ignoratio, et spontanea confessio, et temporis tanta diuturnitas. Fere enim totam hominis ætatem Satanæ traditi sunt, ut discant non gerere se turpiter. Quamobrem jube eos absque dilatione suscipi, maxime si lacrymas habent, quæ tuam clementiam flectant, et vitain ostendunt commiseratione dignam. VIII. Qui ob iracundiam securi adversus uxorem suam usus est, est homicida. Recte autem me admonuisti, et uti tuam sapientiam decuit, ut fu sius de his dicerem, propterea quod multa in voluntariis et involuntariis discrimina. Est enim involuntarium omnino, et longe a consilio ejus qui incepit, remotum, dum lapis jacitur in canem aut arborem, hominem attingere. Propositum enim fuit bestiam propulsare aut fructum excutere: sed ictum fortuito subiit qui transiens occurrit, quare hoc involuntarium est. Et illud quoque involuntarium est, si quis volens aliquem castigare, loro vel virga non dura eum percutiat, moriatur autem qui percussus est. Propositum enim hic consideratur, 273 quia peccantem corrigere voluit, non interimere. Recensetur et illud inter involuntaria, cum quis in pugna aliquem ligno vel manu repellens, non parce in præcipuas partes ictum torquet, ut eum lædat, non ut omnino interficiat. Sed hoc quidem accedit ad voluntarium. Qui enim ejusmodi instrumento ad se defendendum usus est, vel qui non parce ictum inflixit, liquet eum ideo homini non pepercisse, quod ira victus fuerit. Sic et qui gravi ligno, et qui lapide majore, quam pro viribus humanis, usus est, in involuntariis numeratur, ut qui aliud voluerit, aliud fecerit. Nam præ ira ictum talem intulit, ut etiam percussum interficeret; quamquam forte in animo habebat eum conterere, non autem omnino interimere. Qui autem ense vel quavis re simili¸ usus est, nullam habet excusationem: et maximne, qui securim jaculatus est. Manifestum est enim illum manu non percussisse, ita ut ictum ad arbitrium moderari posset: sed jaculatus est, ita ut et gravitate ferri et acie et motu e longinquo, ictus necessario lethalis fieret. Rursus autem omnino est voluntarium, ac nullam habens dubitationem, quod fit a latronibus, et in bellicis incursionibus. Hi enim propter pecunias lius eos fere hominis ætatem Satanæ traditos fuisse. At las hominis (γενεά) sæpe annorum viginti spatio existimatur: velut cum ait Dionysius Alexandrinus apud Eusebium, lib. vi. cap. 21, Israelitas in deserto fuisse duabus ætatibus. Ipse Basilius in epistola 201, quæ scripta est anno 375, Neocæsarienses incusat quod sibi jam totam fere hominis ætatem succenseant; quos tamen non ita pridem amicos habuerat, ac anno 368, Musonii morte amictos litteris amicissimis cousolatus fuerat. Sæculum apud Latinos non semper stricte sumitur; velut cum ait Hieronymus in epist. 27 ad Marcellam, in Christi verbis explicandis ver tanta & ἧκεν εἰς τὸ παραδέξασθαι. "Η τε γὰρ ἄγνοια συγγνώ μης ἀξίους αὐτοὺς ποιεῖ, καὶ τὸ ἑκούσιον τῆς ἐξαγορεύσεως, καὶ ἡ παράτασις ἐν τοσούτῳ χρόνῳ γεν νομένη. Σχεδὸν γὰρ ὅλην γενεὰν ἀνθρώπου παρεδό θησαν τῷ Σατανᾷ, ἵνα παιδευθῶσι μὴ ἀσχημονεῖν. Ὥστε κέλευσον αὐτοὺς ἤδη ἀνυπερθέτως δεχθῆναι, μάλιστα εἰ καὶ δάκρυα ἔχουσι δυσωποῦντά σου τὴν εὐσπλαγχνίαν, καὶ βίον ἐπιδείκνυνται ἄξιον συμπαθείας. Η΄. Ὁ ἀξίνῃ παρὰ τὸν θυμὸν κατὰ τῆς ἑαυτοῦ γαμετῆς χρησάμενος φονεύς ἐστι. Καλώς δέ με ὑπέμνησας καὶ ἀξίως τῆς σεαυτοῦ συνέσεως εἰπεῖν περὶ τούτων πλατύτερον· διότι πολλαὶ ἐν τοῖς ἐκου σίοις καὶ ἀκουσίοις διαφοραί. 'Ακούσιον μὲν γάρ έστι παντελῶς καὶ πόρρω τοῦ κατάρξαντος τὸ, ἀκον τίσαντα λίθον ἐπὶ κύνα ἢ δένδρον, ἀνθρώπου τυχεῖν. Ἡ μὲν γὰρ ὁρμὴ ἦν τὸ θηρίον ἀμύνασθαι, ἢ τὸν καρπὸν κατασείσαι· ὑπέβη δὲ αὐτομάτως τῇ πληγῇ κατὰ πάροδον ὁ παραπεσών· ὥστε τὸ τοιοῦτον ό ἀκούσιον. Ακούσιον μέντοι καὶ εἴ τις βουλόμενος ἐπιστρέψαι τινὰ, ἱμάντι ἡ ῥάβδῳ μὴ σκληρᾷ τύπτοι, ἀποθάνῃ δὲ ὁ τυπτόμενος. Η γὰρ πρόθεσις ἐνταῦθα σκοπεῖται, ὅτι βελτιῶσαι ἡβούλετο τὸν ἁμαρτάνοντα, οὐκ ἀνελεῖν. Ἐν τοῖς ἀκουσίοις ἐστὶ κἀκεῖνο τό, αμυνόμενόν τινα ἐν μάχῃ ξύλῳ ἢ χειρὶ, ἀφειδῶς ἐπὶ τὰ καίρια τὴν πληγὴν ἐνεγκεῖν, ὥστε κακῶσαι αὐτὸν, οὐχ ὥστε παντελῶς ἀνελεῖν. Ἀλλὰ τοῦτο ήδη προσεγ γίζει τῷ ἑκουσίῳ. Ο γὰρ τοσούτῳ χρησάμενος όρο γάνῳ πρὸς ἄμυναν, ἢ ὁ μὴ πεφεισμένως τὴν πληγὴν επαγαγών, δῆλός ἐστι, διὰ τὸ κεκρατῆσθαι ὑπὸ τοῦ πάθους, ἀφειδῶν τοῦ ἀνθρώπου. Ομοίως καὶ ὁ ξύλῳ βαρεῖ, καὶ ὁ λίθῳ μείζονι τῆς δυνάμεως τῆς ἀνθρω πίνης χρησάμενος, τοῖς ἀκουσίοις ἐναριθμεῖται, ἄλλο μέν τι προελόμενος, ἄλλο δέ τι ποιήσας. Ὑπὸ γὰρ τοῦ θυμοῦ τοιαύτην ἤνεγκε τὴν πληγὴν, ὥστε ἀνελεῖν τὸν πληγέντα· καίτοι ή σπουδὴ ἦν αὐτῷ συντρίψαι τυχόν, οὐχὶ δὲ καὶ παντελῶς θανατῶσαι. Ο μέντοι ξίφει χρησάμενος, ἢ τινιοῦν τοιούτῳ, οὐδε μίαν ἔχει παραίτησιν· καὶ μάλιστα ὁ τὴν ἀξίνην άκοντίσας. Καὶ γὰρ οὐδὲ ἀπὸ χειρὸς φαίνεται πλήξας, ὥστε τὸ μέτρον τῆς πληγῆς ἐπ' αὐτῷ εἶναι, ἀλλ᾽ ἠκόντισεν, ὥστε καὶ τῷ βάρει τοῦ σιδήρου, καὶ τῇ ἀκμῇ, καὶ τῇ διὰ πλείστου φορᾷ, ὀλεθρίαν ἀναγκαίως τὴν πληγὴν γενέσθαι. Εκούσιον δὲ πάλιν παντελῶς, καὶ οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἔχον, οἷόν ἐστι τὸ τῶν λῃστῶν καὶ τὸ τῶν πολεμικῶν ἐφόδων. Οὗτοι μὲν γὰρ διὰ χρήματα ἀναιροῦσι, τὸν ἔλεγχον ἀπο jam sæcula tantorum ingenia sudasse: vel cum auclor libri De rebaptismate in Cyprianum tacito nomine invehitur, quod adversus prisca consulta post tot sæculorum tantam seriem nunc primum repente sine ratione insurgat, p. 357. De hoc ergo triginta annorum numero non paucos deducendos esse crediderim. 'Ακοντίσαντα. Sic plerique mas. Editi ἀκοντίζοντα. Κἀκεῖνο. Εditi addunt ομοίως, quod deest in omnibus mss. Αλλο μέν τι, etc. Sic plerique mss. codices. Editi ἄλλο μέν τοι, et paulo post ἄλλα δὲ ποιήσας.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLXXXVIII. φεύγοντες· οἵ τε ἐν τοῖς πολέμοις ἐπὶ φόνους ἔρχον- interimunt, caventes ne convincantur: et qui in ται, οὔτε φοβῆσαι, οὔτε σωφρονίσαι, ἀλλ᾽ ἀνελεῖν τοὺς ἐναντιουμένους ἐκ τοῦ φανεροῦ προαιρούμενοι. Καὶ μέντοι, κἂν δι᾿ ἄλλην τινὰ αἰτίαν περίερ γον φάρμακόν τις ἐγκεράσῃ, ἀνέλῃ δὲ, ἑκούσιον τιθέμεθα τὸ τοιοῦτον· οἷον ποιοῦσιν αἱ γυναῖκες πολ λάκις, ἐπαοιδαῖς τισι καὶ καταδέσμοις πρὸς τὸ ἑαυ τῶν φίλτρον ἐπάγεσθαί τινας πειρώμεναι, καὶ προσδιδοῦσαι αὐτοῖς φάρμακα, σκότωσιν ἐμποιοῦντα ταῖς διανοίαις. Αἱ τοιαῦται τοίνυν ἀνελοῦσαι, εἰ καὶ ἄλλο προελόμεναι, ἄλλο ἐποίησαν, ὅμως διὰ τὸ περίεργον καὶ ἀπηγορευμένον τῆς ἐπιτηδεύσεως ἐν τοῖς ἑκουσίως φονεύουσι καταλογίζονται. Καὶ αἱ τοίνυν τὰ ἀμβλωθρίδια διδοῦσαι φάρμακα φονεύτρια! εἰσι καὶ αὐται, καὶ αἱ δεχόμεναι τὰ ἐμβρυοκτόνα δηλητήρια. Ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Θ. Ἡ δὲ τοῦ Κυρίου ἀπόφασις, κατὰ μὲν τὴν τῆς ἐννοίας ἀκολουθίαν, ἐξ ἴσου καὶ ἀνδράσι καὶ γυναιξὶν ἁρμόζει, περὶ τοῦ μὴ ἐξεῖναι γάμου ἐξίστασθαι, παρ εκτός λόγου πορνείας. Ἡ δὲ συνήθεια οὐχ οὕτως ἔχει· ἀλλ' ἐπὶ μὲν τῶν γυναικῶν πολλὴν εὑρίσκομεν ἀκριβολογίαν, τοῦ μὲν Ἀποστόλου λέγοντος· Ότι ὁ κολλώμενος τῇ πόρνῃ, ἐν σῶμά ἐστι· τοῦ δὲ Ἱερεμίου· Οτι, ἐὰν γένηται γινὴ ἀνδρὶ ἑτέρῳ, οὐκ επιστρέψει πρὸς τὸν ἄνδρα αὐτῆς, ἀλλὰ μιαινο μένη μιανθήσεται· καὶ πάλιν· 'Ο ἔχων μοιχαλίδα ἄφρων καὶ ἀσεβής. Ἡ δὲ συνήθεια καὶ μοιχεύοντας ἄνδρας καὶ ἐν πορνείαις όντας κατέχεσθαι ὑπὸ γυναι κῶν προστάσσει. Ὥστε ἡ τῷ ἀφειμένῳ ἀνδρὶ συνοικοῦσα οὐκ οἶδα εἰ δύναται μοιχαλὶς χρηματίζειν Τὸ γὰρ ἔγκλημα ἐνταῦθα τῆς ἀπολυσάσης τὸν ἄνδρα ἅπτεται, κατὰ ποίαν αἰτίαν ἀπέστη τοῦ γάμου. Είτε καὶ τυπτομένη, μὴ φέρουσα τὰς πληγάς, ὑπομένειν ἐχρῆν μᾶλλον ἢ διαζευχθῆναι τοῦ συνοικοῦντος· εἴτε τὴν εἰς τὰ χρήματα ζημίαν μὴ φέρουσα, οὐδὲ αὕτη ἡ πρόφασις ἀξιόλογος. Εἰ δὲ διὰ τὸ ἐν πορνείᾳ αὐτὸν ζῆν, οὐκ ἔχομεν τοῦτο ἐν τῇ συν ηθείᾳ τῇ ἐκκλησιαστικῇ τὸ παρατήρημα· ἀλλὰ καὶ ἀπίστου ἀνδρὸς χωρίζεσθαι οὐ προσετάχθη γυνή, ἀλλὰ παραμένειν, διὰ τὸ ἄδηλον τῆς ἐκβάσεως. Τι γὰρ οἶδας, γύναι, εἰ τὸν ἄνδρα σώσεις; Ὥστε ἡ καταλιπούσα, μοιχαλίς, εἰ ἐπ' ἄλλον ἦλθεν ἄνδρα. Ο δὲ καταλειφθεὶς συγγνωστός ἐστι, καὶ ἡ συνοικοῦσα τῷ τοιούτῳ οὐ κατακρίνεται. Εἰ μέντοι ὁ ἀνὴρ, ἀπο bellis ad cadem feruntur, his nec terrere, nec castigare, sed adversarios interficere aperte propositum est. Atque etiamsi quis propter aliquam aliam causam curiosum pharmacum miscuerit, et interfecerit, id pro voluntario ducimus; ut sæpe faciunt mulieres, quæ quibusdam incantationibus et amuletis ad sui amorem aliquos attrahere conantur, dantque eis pharmaca mentibus tenebras offundentia. Hæ ergo, si interfecerint, etiamsi aliud volentes, aliud fecerint, tamen propter curiosum et prohibitum opus inter voluntarios homicidas reputantur. Itaque et quæ præbent pharmaca abortum cientia, sunt et ipsæ homicidæ, sicut et quæ venena ſetum necantia accipiunt. Hæc quidem buc Busque. & IX. Æque viris et mulierious convenit secundum sententiæ consecutionem quod a Domino pronuntiatum est, non licere a matrimonio discedere, nisi ob fornicationem. Consuetudo autem non ita se habet, sed mulieribus quidem multa accurate observari deprehendimus, cum Apostolus quidem dicat, Quod qui adhæret meretrici, μt unum corpus”; Jeremias vero, Quod si fuerit mulier cum alio viro, non reverletur ad virum suum, sed pullula polluetur ": et iterum, Qui habet adulteram, stul tus est et impius s. Consuetudo autem etiam adulteros viros et in fornicationibus versantes jubet a mulieribus retineri. Quare quæ una cum viro dimisso habitat, nescio an possit adultera appellari. Crimen enim hic attingit mulierem, quæ 274 virum dimisit, quanam de causa a conjugio discesserit. Sive enim percussa plagas non ferat, ferre satins erat quam a conjuge separari: sive damnum in pecuniis non ferat, ne hæc quidem justa excusatio sin autem, quoniam ipse vivit in fornicatione, non habemus hanc in ecclesiastica consuetudine observationem, imo vero ab infideli viro non jussa est mulier separari, sed propter eventum incertum remanere. Quid enim scis, mulier, an virum salvum sis factura **? Quare, quæ reliquit, est adultera, si ad alium virum accessit. Qui autem relictus est, dignus est venia, et quæ una cum eo habitat, non condemnatur. Sed si vir, qui ab uxore στὰς τῆς γυναικός, ἐπ' ἄλλην ἦλθε, καὶ αὐτὸς μοιχὸς, discessit, accessit ad aliam, est et ipse adulter, "I Cor. vi,16. το Jerem. 111, 1. 81 Prov. xviii, 22. Τοὺς ἐναντιουμένους. Editi αὐτοὺς ἐναντιουμένους. Melius in plerisque mss. quos seculi sumus. Χρηματίζειν. Ila fere omnes mss. Editi χρησ ματίσαι. ((4) Κατὰ ποίαν αιτίαν. Sequitur in hoc canone Basilius Romanas leges, quas tamen fatetur cum Evangelio minus consentire. Lex Constantini jubet in repudio mittendo a femina hæc sola crimina inquiri, si homicidam, vel medicamentarium, vel sepulcrorum dissolutorem maritum suum esse probaserit. At eadem lege viris conceditur, ut adulteras uxores dimittant. Aliud discrimen hoc in canone uxores inter et maritos ponitur, quod uxor injuste dimizsa, si ab alio ducatur, adulterii notam non 83 1 Cor. vi, 16. effugiat; dimissus autem injuste maritus nec adulter sit, si aliam ducat, nec quæ ab eo ducitur, adultera. Cæterum Basilius ante episcopatum eodem jure uxorem ac maritum esse censebat. Nam in Moralibus, reg. 73, p. 308, statuit virum ab uxore, aut uxorem a viro non debere separari, nisi quis deprehendatur in adulterio. Utrique pariter interd:eit novis nuptiis, sive repudient, sive repudientur. Μὴ φέρουσα. Sic mss. plerique omnes. Editi μὴ φέρει. Προσετάχθη. Sic mss. plerique omnes. Editi προσετάγη..

quia facit ut ipsa adulterium committat; et quæ διότι ποιεῖ αὐτὴν μοιχευθῆναι· καὶ ἡ συνοικοῦσα una cum ipso habitat, est adultera, quia alienum αὐτῷ, μοιχαλίς, διότι ἀλλότριον ἄνδρα πρὸς ἑαυτὴν virum ad se traduxit. μετέστησεν. X. Qui jurant se ordinationem non accepturos, ejurantes, ne cogantur pejerare. Etsi eniun videtur aliquis esse canon, qui ejusmodi hominibus concedat; experientia tamen cognovimus eos qui peje· rarunt, felices exitus non habere. Consideranda autem sunt, et species jurisjurandi, et verba, et animus quo juraverunt, et sigillatim quæ verbis addita fuerunt, adeo ut si nulla prorsus sit rei leniendæ ratio, tales omnino dimittendi sint. Quod autem attinet ad Severi negotium, videlicet ad presbyterum ab ipso ordinatum, videtur mihi res temperamentum ejusmodi habere, si idem et tibi videatur. Agrum illum Mestiz subjectum, cui ille vir addictus fuit, jube Vasodis subesse. Sic enim nec pejerabit ille a loco non recedens, nec Longinus, secum habens Cyriacum, in causa erit cur deserta sit ecclesia, neque animam suam per otium damnabit. Neque nos aliquid præter canones efficere videbimur, accommodatione utentes in Cyriacum, qui cum se Mindanis permansurum jurasset, tamen translationem suscepit. Reditus enim erit ju risjurandi observatio. 275 ŒEconomiæ autem a Karár. Videtur hunc canonem secutus esse S. Athanasius, cum Dracontium, qui juraverat se abiturum, si ordinaretur episcopus, ac ordinatus fugerat, ad suscipiendam Ecclesiæ curam, nulla babita jurisjurandi ratione, hortatus est. Karà Zevñpor. Perobscurus hic canon videtur sic explicari posse. Longinus presbyter erat in agro Mestiæ subjecto. Sed cum is depositus esset ob aliquod delictum, ac forte honorein sacerdotii retineret, ut nonnunquam fiebat, Severus episcopus in ejus locum transtulit Cyriacum, quem antea Mindanis ordinaverat, ac jurare coegeral se Mindanis mansurum. Nihil hac in re statui posse videbatur, quod non in magnam aliquam diflicultatem incurreret. Nam si in agro Mestiæ subjecto Cyriacus remaneret, perjurii culpam sustinebat. Si rediret Mindana, ager Mestiæ subjectus presbytero carebat, atque hujus incommodi culpa redundabat in caput Longini, qui ob delictum depositus fuerat. Quid igitur Basilius? Utrique occurrit incommodo; jubet agrum, qui Mestiæ subjectus erat, Vasodis subjici, id est loco, cui subjecta erant Mindana. Hoc ex remedio duo consequebatur Basilius, ut et ager ille presbytero non careret, et Cyriacus ibi remanens, Mindana tamen redire censeretur, cum jam hic locus eidem ac Mindana chorepiscopo pareret. Mnorɛla. Sic quatuor mss. Editi Moix. Coisl. primus Mystia. Nonnulli miss. Mex. Paulo post editi Oùaσádos, plerique mss, ut in textu. Пapopxnoɛt. Sic miss. plerique. Editi napορχίσει. Διὰ τῆς ἀργίας καταδικάσει. His vocibus rite explicatis, totus canon qui valde obscurus est, Allustrabitur. Balsamon et Zonaras tenebras offundunt, dum Longinum illum existimant hominem potentem fuisse, qui se vastaturum Ecclesiam minabatur, nisi in agro suo retineret Cyriacum presbyterum. At illud, dia tñs apylas, neque per olium animam suam condemnabit, depositum fuisse probat Longinum agri Mestiæ subjecti presbyterum. Id enim senat apyla apud Basilium. Sic can. 69: Lector si cum sua sponsa ante matrimonium cominerΙ. Οἱ ὀμνύοντες μὴ καταδέχεσθαι τὴν χειροτονίαν, ἐξομνύμενοι, μὴ ἀναγκαζέσθωσαν ἐπιορκεῖν. Εἰ γὰρ καὶ δοκεῖ τις εἶναι κανών ὁ συγχωρῶν τοῖς τοιούτοις· ἀλλὰ πείρᾳ ἐγνώκαμεν, ὅτι οὐκ εὐοδοῦντα: οἱ παρορκήσαντες. Σκοπεῖν δὲ δεῖ καὶ τὸ εἶδος τοῦ ὅρκου, καὶ τὰ ῥήματα, καὶ τὴν διάθεσιν ἀφ' ής όμως tà xal μύκασι, καὶ τὰς κατὰ λεπτὸν ἐν τοῖς βήμασι προσθή κας· ὡς, ἐὰν μηδεμία ή μηδαμόθεν παραμυθία, χρή παντελῶς ἐξν τους τοιούτους. Τὸ μέντοι κατὰ Σευή μου πράγμα, ἤτοι τὸν ὑπὸ τούτου χειροτονη θέντα πρεσβύτερον, τοιαύτην τινά μοι δοκεῖ παρα μυθίαν ἔχειν, εἰ καί σοι συνδοκεῖ. Τὸν ἀγρὸν ἐκεῖνον τὸν ὑποκείμενον τῇ Μηστεία ᾧ ἐπεκηρύχθη ὁ ἄνθρωπος, κέλευσον Οὐασόδοις ὑποτελεῖν. Οὕτω γὰρ κἀκεῖνος οὐ παρορκήσει μὴ ἀναχωρῶν τοῦ τόπου καὶ ὁ Λογγίνος, ἔχων τὸν Κυριακὸν μεθ᾿ ἑαυτοῦ, οὐκ ἐρημώσει τὴν ἐκκλησίαν, οὐδὲ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν διὰ τῆς ἀργίας καταδικάσει Καὶ ἡμεῖς δόξομεν μὴ παρὰ κανόνας ποιείν τι, συμπεριφερόμενοι τῷ Κυριακῷ, ὁμόσαντι μὲν συμπαραμένειν Μινδανος καταδεξαμένῳ δὲ τὴν μετάθεσιν. Ἡ γὰρ ἐπάνοδος φυλακὴ ἔσται τοῦ ὅρκου. Τὸ δὲ εἶξαι αὐτὸν τῇ οἰκόν cium habuerit, ἐνιαυτὸν ἀργήσας, postquam anno otiatus fuerit, ad legendum suscipietur. Paregorio in epist. 55 sic minas intentat, nisi mulierem dimittal subintroductam: Τελευτήσεις ἀργῶν, καὶ δώσεις τῷ Κυρίῳ λόγον τῆς σεαυτοῦ ἀργίας. Morieris otiosus et rationem Domino reddes otii tui. In canone 13 Apostol. ápria est depositionis poena. Eodem sensu apud Epiphanium, hæres. 73, cap. ultimo usurpatur verbum apysiv. Erat ergo dejectus sacerdotio Longinus ob aliquod delictum, quod multo gravius visuin fuisset, si recedente Cyriaco, nenio alius regendæ Ecclesiæ idoneus occurrisset. Huic incommodo ut medeatur Basilius, rem tractat ita prudenter, ut nec Cyriacus perjurii reus sit, nec Longini peccato quidam veluti cumulus ob desertam et viduam ecclesiam addatur. Mirdaroiç. Erant ergo Mindana Vasodis subjecta, id est ehorepiscopo Vasodis sedenti; siquidem Basilius agrum Mestiæ subjectum Vasodis subjici jubet, ut Cyriacus ex agro, in quem trauslatus fuerat, non discedens, redire tainen Mindana censeatur. Ex quo etiam colligi potest vel Cyriacum non stricte jurasse Mindanis se mansurum, sed paulo latius de tota regione, quæ sub eodem erat ac Mindana chorepiscopo, jusjurandum concepisse; vel Basilium, ut in re difficili ac molesta, benignam interpretationem adhibuisse. Sed prior sententia magis arridet, quia summa erat Basilii in jurisju - randi observatione religio. Exemplum satis simile occurrit apud S. Augustinum, qui rem paulo aliter ac Basilius temperavit. Nam cuni Timotheus quidam Severo episcopo jurasset nunquam se ab eo recessurum, isque postea ordinatus alibi diaconus, nec redire posse videretur ad Severum ob susceptam ordinationem, nec ubi ordinatus fuerat re:nanere ob religionem jurisjurandi; censuit Augustinus una cum Alypio et Samsucio non futurum perjurii reum Timotheum, si non per ipsum, sed per Severum fieret, ut ab eo discederet; quandoquidem de sua Timotheus, non de Severi voluntate juraverat, nec vicissim Severus sese jurejurando obstrinxerat. Aug., epist. 62 et 63.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLX X X VIII. νομίᾳ εἰς ἐπιορκίαν αὐτῷ οὐ λογισθήσεται, διὰ τὸ μὴ dispensationi si cesserit, id e perjurii loco non προσκεῖσθαι τῷ ὅρκῳ, μηδὲ πρὸς βραχὺ ἀναχωρήσειν Μινδάνων, ἀλλὰ παραμενεῖν εἰς τὸ ἐφεξῆς. Σευήρῳ δὲ, προφασιζομένῳ τὴν λήθην, ἡμεῖς συγχωρήσομεν, εἰπόντες, ὅτι τῶν κρυπτῶν γνώστης οὐ περιόψεται τὴν ἑαυτοῦ Ἐκκλησίαν ὑπὸ τοιούτου λυμαι νομένην· ποιοῦντος μὲν ἀκανονίστως τὸ ἐξ ἀρχῆς, ὅρκῳ δὲ καταδεσμοῦντος παρὰ τὰ Εὐαγγέλια· παρορ κεῖν δὲ διδάσκοντος δι᾿ ὧν μετετέθη, ψευδομένου δὲ νῦν δι' ὧν τὴν λήθην σχηματίζεται. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἐσμὲν καρδιῶν κριταί, ἀλλ᾽ ἐξ ὧν ἀκούομεν κρίνομεν· δῶμεν τῷ Κυρίῳ τὴν ἐκδίκησιν, αὐτοὶ δὲ ἀδιακρίτως αὐτὸν δεξώμεθα, συγγνώμην δόντες ἀν θρωπίνῳ πάθει, τῇ λήθη. ΙΑ'. Ο δὲ τὸν ἀκούσιον ποιήσας φόνον αρκουντως 13 ἐξεπλήρωσε τὴν δίκην ἐν τοῖς ἔνδεκα έτεσι. Δῆλον γὰρ, ὅτι ἐπὶ τῶν πληγέντων τὰ Μωϋσέως παρατηρήσομεν· καὶ τὸν κατακλιθέντα μὲν ἐπὶ τῶν πληγῶν ἄς ἔλαβε, βαδίσαντα δὲ πάλιν ἐπὶ τῇ ῥάβδω αὐτοῦ, οὐ λογισόμεθα περονεῦσθαι. Εἰ δὲ καὶ οὐκ ἐξανέστη μετὰ τὰς πληγές, ἀλλ᾽ οὖν τῷ μὴ προ ελέσθαι αὐτὸν ἀνελεῖν ὁ τυπτήσας φονευτής μὲν, ἀλλ' ἀκούσιος διὰ τὴν πρόθεσιν. ΙΒ'. Τοὺς διγάμους παντελῶς ὁ κανὼν τῆς ὑπὸ ηρεσίας ἀπέκλεισε. ΙΙ. Τοὺς ἐν πολέμοις φόνους οι πατέρες ἡμῶν ἐν τοῖς φόνοις οὐκ ἐλογίσαντο· ἐμοὶ δοκεῖν, συγγνώμην δόντες τοῖς ὑπὲρ σωφροσύνης καὶ εὐσεβείας ἀμυνομένοις. Τάχα δὲ καλῶς ἔχει συμβουλεύειν, ὡς τὰς χεῖρας μὴ καθαρούς, τριῶν ἐτῶν τῆς κοινωνίας μόνης ἀπέχεσθαι. ΙΔ'. Ο τόκους λαμβάνων ἐὰν καταδέξηται τὸ ἄδικον κέρδος εἰς πτωχοὺς ἀναλῶσαι, καὶ τοῦ λοιποῦ τοῦ νοσήματος τῆς φιλοχρηματίας ἀπαλλαγῆναι, δεκτός ἐστιν εἰς ἱερωσύνην. ΙΕ΄. Θαυμάζω δέ του, την γραμματικὴν ἀκρίβειαν ἐπὶ τῆς Γραφῆς ἀπαιτοῦντος, καὶ λογιζομένου, ὅτι ἠναγκασμένη ἐστὶν ἡ λέξις τῆς ἑρμηνείας τὸ αὐτῆς εὔσημον ἐκδιδούσης, οὐ τὸ κυρίως ὑπὸ τῆς Ἑβραῖτῆς φωνῆς σημαινόμενον μετατιθείσης. Ἐπεὶ δὲ δεῖ μὴ ἀργῶς παρελθεῖν τὸ ὑπ' ἀνδρὸς ζητητικού κινηδὲν πρόβλημα, τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ καὶ οἱ ἰχθύες Αναχωρησειν. Sic plerique mss. Editi άναχωρήσαι. Νῦν δι' ὧν. Primam voculam, quæ deerat in editis, agnoscunt plerique mss. codices. Τριῶν ἐτῶν. Mulla observant in hoc loco Basilii canonum interpretes Balsamion, Zonaras_et Alexius Aristenus: 1° Consilium dari a sancto Pare, non legem imponi, nec militum conscientiam ei pollutam videri, sed manus non puras; 2° objecisse hunc canonem episcopos imperatori Phocæ, cum eos qui in bello ceciderant inter martyres reterri vellet; 3° hunc canonem non fuisse observa- .um, utpote minus appositum ad publicam utilitaem, ac præterea minus consentaneum Athanasii sententiæ, qui in epistola ad Amum, adversarios in bello occidere, et legibus vermissum et laude dignum isse pronuntiat. Τέκους λαμβάνων. Εx his patet ejusmodi PATROL. GR. XXXII. imputabitur, quippe quia jurijurando adjectum non est ne paululum quidem Mindanis recessurum, sed deinceps permansurun. Nos autem Severo oblivionem causanti sic ignoscemus, ut eum moneamus, occultorum cognitorem suam ipsius Ecclesiam non passurum ab ejusmodi homine labefactari: qui præter canones ab initio fecit, ac jurejurando contra Evangelia astringit, et perjurium transferendo edocet, ac postremo, dum oblivionem simulat, mentitur. Sed quoniam cordium judices non sumus, sed ex iis quæ audimus, judicamus, denus Domino vindictam, eunique citra examen suspiciamus, humano vitio, oblivioni scilicet, ignoscentes. XI. Qui autem involuntariam cadem fecit, undecim annorum spatio abunde judicio satisfecit. Nam dubio procul, erga eos qui percussi sunt, Moysis prescripta observabimus, ac eum qui decubuit quidem post acceptas plagas, sed iterum baculo suo innixus ambulavit, non censebimus occisum fuisse. Sin autem non surrexit post plagas, quia tamen non voluit occidere is qui perculit, homicida quidem est, sed involuntarius propter propositum. XII. Canon omnino digamos a ministerio exclusit. XIII. Cædes in bellis factas patres nostri pro cædibus non habuere; iis, ut mihi videtur, qui pro pudicitia ac pietate pugnant, ignoscentes. Fortasse tamen recte suadebitur, ut ipsi, cum manus eorum puræ non sint, per tres annos a sola communione abstineant. XIV. Qui usuras accipit, si voluerit injustum lucrum in pauperes insumere, et deinceps ab avaritiæ morbo liberari, ad sacerdotium admitti potest. XV. Miror sane quod grammaticam in scriptura diligentiam requiras, ac dictionem coactam esse putes illius interpretationis, quæ suum ipsius significatum commode exprimit, neque id transfert, quod propric Hebraica voce significatur. Sed quia segniter non prætereunda quæstio, quæ a viro quærendi studioso proposita est: aves cali, et pisces peccatum non in insignibus poenitentiæ gradibus, sed inter consistentes expiatum fuisse. Alioqui ad situm in sacerdotium non reliquisset Basilius. Atque ex hac lenitate illud etiam colligi possit, canonem 17 Nicænum, qui clericos usuram exigentes deponi jubet, non sine benigna interpretatione in Cappadocia observatum fuisse. Videntur enim Græci canonem 44 apostolorum sequi maluisse quam Nicænum; siquidem in canone decimo Trullano, itidem ut in canone pseudoapostolico, sanciunt, ut epiacopus, presbyter, vel diaconus, qui usuras vel qua dicuntur centesimas accipit, vel cesset vel deponatur. Conjici ergo possit Basilium ejusmodi peccato, quod in laicis leniter punit, non gravissimam pœnam in clericis statim irrogasse. Illius autem lenitatem inde repetit Balsamon, quod fenus civilium legum auctoritate comprobaretur.

S. BASILII MAGNL maris 88 etiam in mundi creatione eamdem sortiti τῆς θαλάσσης καὶ ἐν τῇ κοσμοποιία τὴν αὐτὴν ἔλαsunt generationem.Nam genera utraque ex aquis producta sunt. Causa autem, quod utrisque eadem est proprietas. Hi enim in mari natant, illæ vero in aere. Itaque eam ob causam communiter eorum facta mentio. Hoc autem loquendi genus, quod ad pisces quidem attinet, non convenienter redditum est: at quod ad omnia in aquis degentia, 276 valde eliam proprie. Nam aves coli sunt homini subje ctæ, itemque maris pisces, et non ipsi solum, sed omnia etiam, quæ mariuin semitas perambulant. Non enim si quid est aquatile, continuo piscis èst, ut sunt cebacea, balenæ, et zvgenæ, et delphines, et phoca, ad hæc et equi, et canes, et serra, ct gladii, et boves marini; si vis autem, et urticæ, et pectines, et omnia testacca, quorum nullum est piscis, et omnia quæ semilas mariumn perambulant: quare tria sunt genera, aves coli, pisces maris, et quæcunque aquatilia quidem sunt, sed a piscibus distincta, semitas marium ipsa quoque perambulant. XVI. Neeman autem non magnus apud Dominum, sed apud dominum suum ", hoc est, unus erat ex iis qui magna pollebant auctoritate apud regem Syrorum. Itaque animum diligenter attende ad Scripturam, et quæstionis sua sponte occurret solutio. EPISTOLA CLXXXIX*. χον γένεσιν. Ἐκ τῶν ὑδάτων γὰρ ἐξήχθη ἀμφότερα τὰ γένη. Τὸ δὲ αἴτιον, ὅτι ταυτόν ἐστιν ἑκατέροις ἰδίωμα. Τὰ μὲν γὰρ διανήχεται τὸ ὕδωρ, τὰ δὲ ἐπινήχεται τῷ ἀέρι. Διὰ τοῦτο μὲν οὖν κοινῇ αὐτῶν ἐπεμνήσθη. Τὸ δὲ σχῆμα τοῦ λόγου ὡς μὲν πρὸς τοὺς ἰχθύας ἀκαταλλήλως ἀποδοθέν ὡς δὲ πρὸς πάντα τὰ ἐν ὕδασι διαιτώμενα καὶ πάνυ οἰκείως. Τὰ γὰρ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ ὑποτέτακται τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ οἱ ἰχθύες τῆς θαλάσσης· καὶ οὐκ αὐτοὶ μόνον, ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ διαπορευόμενα τρίβους θαλασσ σῶν. Οὐ γὰρ εἴ τι ἄνυδρον, καὶ ἰχθύς ἐστιν, ὡς τὰ κητώδη, φάλαιναι καὶ ζύγαιναι, καὶ δελφίνες, καὶ φῶκαι, καὶ προσέτι ἵπποι, καὶ κύνες, καὶ προνες, καὶ ξιφίαι, καὶ οἱ θαλάσσιοι βοῦς· εἰ δὲ βούλει, καὶ ἀκαλῆφαι, καὶ κτένες, καὶ τὰ ὀστρακόρινα πάντα, ὧν οὐδέν ἐστιν ἰχθὺς, καὶ πάντα & διαπο ρεύεται τρίβους θαλασσών ὡς εἶναι τρία τὰ γένη, πετεινὰ οὐρανοῦ, ἰχθύας θαλάσσης, καὶ ὅσα τῶν ἐνύδρων τοῖς ἰχθύσιν ἀντιστελλόμενα διαπορεύον ται καὶ αὐτὰ τὰς τρίβους θαλασσών. 1Ϛ'. Ὁ δὲ Νεεμάν οὐχὶ μέγας παρὰ Κυρίῳ, ἀλλὰ παρ' αὐτῷ κυρίῳ αὐτοῦ· τουτέστι, τῶν παρα δυναστευόντων ἦν τῷ βασιλεῖ τῶν Σύρων. Πρόσεχε οὖν ἀκριβῶς τῇ Γραφῇ, καὶ αὐτόθεν εὑρήσεις τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Laudat Eustathium Basilius, quod sibi dolorem abstersisset in gravissimis inimicorum injuriis, nunc hoc, nunc illud, munc tres deos, nunc Sabellii errorem affingentium. His criminibus depulsi, novitatem objiciebant, eo quod unam divinitatem admitteret in tribus personis. Fatetur Basilius de postremo crimine: et cum illi unam in tribus divinitatem rejicerent, ut excluderent Spiritum sanctum, demonstrat eum ut in baptismo, ita in aliis etiam Patri et Filio adjungi debere; el cumeidivina nomina tribuantur, Dei nomen non esse denegandum, quod etiam simulacris et dæmoniis tributum. Cum autem objicerent hac voce naturam designari, probat in tribus personis, ut unam operationem, ita unam esse naturam. Eustathio archiatro. 1. Omnibus quidem vobis, qui artem medicam tractatis, humanitas disciplina est. Ac mibi videtur, qui omnibus rebus, quæ quidem in vita studio habentur, scientiam vestram anteponit, decenter judicare, nec aberrare a recto; siquidem pretiosissima omnium rerum vita fugienda est et molesta, nisi illam liceat cum sanitate conjunctam habere; vestra autem ars conciliatrix est sanitatis. Sed in te præsertim scientia suis est absoluta numeris, ac majores tibi ipse constituis humanitatis terminos. non corporibus definiens artis beneficium, sed et animi morbo̟rum suscipiens curationem, Hæc au- ** Psal. viii, 9.» IV Reg. v, 1. Alias LXXX. Scripta anno 574 exeunte, aut ineunte 375. Αποδοθέν. Sic omnes mss. Editi απεδόθη. dlatrat. Ita quinque melioris, notæ codices, quibus favent plures alii, in quibus legitur φάλλαιναι. Editi βάλαιναι et ζύγεναι. Mss. ζυγαἶναι. Paulo post editi βόες, mss. βοῦς. Θαλασσῶν. Consentiunt in hac voce mss. codices. Editi θαλάσσης. Νεεμάν. Sic inss. codices plerique, nonnulli Ναιμάν. Editi Νααμάν. ᾿Αρχιάτρῳ. Sic, pro eo quod erat in editis Ευσταθίῳ ἀρχιάτρῳ. 1. Ἔστι μὲν καὶ πᾶσιν ὑμῖν τοῖς τὴν ἰατρικὴν μετα ιοῦσι φιλανθρωπία τὸ ἐπιτήδευμα. Καί μοι δοκεῖ τῶν κατὰ τὸν βίον σπουδαζομένων ἁπάντων ὁ τὴν ὑμετέραν προτιθεὶς ἐπιστήμην ἐπιτυχεῖν ἂν της πρεπούσης κρίσεως, καὶ μὴ διαμαρτείν τοῦ προσ ήκοντος· εἴπερ τὸ πάντων προτιμότατον, ἡ ζωὴ φευκτόν ἐστι καὶ ἐπώδυνον, ἐὰν μὴ μεθ' ὑγείας ἐξῃ ταύτην ἔχειν· ὑγείας δὲ χορηγὸς ἡ ὑμετέρα τέχνη. Αλλά σοι διαφερόντως περιδέξιος ἐστιν ἡ ἐπιστήμη, καὶ μείζονας ποιεῖς σεαυτῷ τῆς φιλαν θρωπίας τοὺς ὅρους, οὐ μέχρι τῶν σωμάτων περ ριορίζων τὴν ἐκ τῆς τέχνης χάριν, ἀλλὰ καὶ τῶν p, ιατρῷ, posuimus, ut in epist. 151. Legitur hæc epi stola inter opera S. Gregorii Nysseni tom. Ill, p. 6. In ora Regii cujusdam codicis num. 2896 b.ec legun leguntur: Ιστέον, ὅτι τὴν ἐπιστολὴν ταύτην τοῦ Νύσο σης εἶναι λέγουσί τινες. Εοικε δὲ, ὅσον ἀπὸ τοῦ χαι ρακτῆρος τῆς γραφής - Sciendum est hanc epistolam Nysseni esse nonnullos dicere; idque verisimile esi, quantum ex scribendi ratione perspicitur. Τοῦ προσήκοντος. Vat., Coisl. secundus et dno Regii τοῦ πρέποντος. Medicus consentit cum editis. In Harlano autein et Coisliniano primo non į reperitur hæc epistola.

€85 EPISTOLARUM CLASSIS 11 EPIST. CLXXXIX. ψυχικών αρρωστημάτων ἐπινοῶν τὴν διόρθωσιν. tem diro non solum famam plurimorum sequus, sed mea etiam edoctus experientia, cum in al.is multis rebus, tuin maxime nunc in hac inimicorum mostrorum non enarrabili ma!itia, quam in nostrara vitam mali fluenti more effusam solerter dissipasti: cum gravem illam cordis nostri inflammat onem infusis consolationis verbis excussisti. Ego enim ad alternantem inimicorum nostrorum variumque contra nos conatum respiciens, tacere existimabam oportere, ac inflicta mala silentio perferre, neque contradicere hominibus mendacio armatis, malo illo jaculo, quod et per ipsam veritatem non raro cuspidem adigit. Τu vero recte 277 fecisti, quod hortatus es, ut ne veritatem proderem, sed redar guerem sycophantas, ne plures lædantur, prosperos 2. Visi sunt igitur mihi simile quiddam facere Esopi fabule, qui sine ulla prorsus causa odium in nos susceperunt. Quemadmodum enim ille fingit, crimina quædam agno lupum inferre, verecundantem videlicet sine justa causa eum, qui prius nihil læsisset, occidere videri; sed cum agnus omnem ex calumnia illatam criminationem facile diluisset, non idcirco lupum de impetu quidquam remittere, sed jure quidem vinci, dentibus vero vincere: ita qui odium nostri veluti præclarum quiddam studio habuere, cum forte erubescerent, si sine causa odisse viderentur, causas contra uos et criminationes fingunt, nec in ullo eorum quæ dictitant, constanter insistunt, sed modo hanc. paulo post illam, et rursus aliam suæ in nos inimicitiæ causam Ταῦτα δὲ λέγω, οὐ μόνον ταῖς τῶν πολλῶν φήμες Επόμενος, ἀλλὰ καὶ τῇ κατ' ἐμαυτὸν διδαχθεὶς πείρα, ἐν πολλοῖς τε ἄλλοις, καὶ διαφερόντως νῦν ἐν τῇ τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν ἀνεκδιηγήτῳ κακίᾳ· ἣν ρεύματος πονη ροῦ δίκην κατὰ τῆς ζωῆς ἡμῶν ἐπιῤῥυεῖσαν εὐμηχάνως διέχεας, τὴν βαρείαν ταύτην φλεγμονὴν τῆς καρδίας ἡμῶν τῇ ἐπαντλήσει τῶν παρηγορικῶν λόγων διαφορήσας. Ἐγὼ γὰρ πρὸς τὴν ἐπάλληλον τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν καὶ ποικίλην καθ᾿ ἡμῶν ἐπι χείρησιν ἀποβλέπων, σιωπὴν ᾤμην δεῖν, καὶ δέ χεσθαι καθ᾽ ἡσυχίαν τὰ ἐπαγόμενα, μηδὲ ἀντα ερεῖν τοῖς καθωπλισμένοις τῷ ψεύδει, τῷ πονηρῷ τούτῳ ὅπλῳ, τῷ καὶ διὰ τῆς ἀληθείας πολλάκις τὴν ἀκμὴν εἰσωθοῦντι. Σὺ δὲ, καλῶς ποιῶν, μὴ κατα προδιδόναι τὴν ἀλήθειαν ἐνεκελεύου ἀλλὰ δι- mendacio contra veritatem successus habente. ελέγχειν τοὺς συκοφάντας, ὡς ἂν μὴ πολλοὶ παραβλαβεῖεν, κατευημεροῦντος τῆς ἀληθείας τοῦ ψεύδους· 2. Ἔδοξαν οὖν μοι παραπλήσιόν τι ποιεῖν τῷ Αἰ σωπείῳ μύθῳ οἱ τὸ ἀπροφάσιστον καθ᾿ ἡμῶν ἀναλαβόντες μίσος. Ὡς γὰρ ἐκεῖνος ἐγκλήματά τινα τῷ ἀρνίῳ τὸν λύκον προφέρειν ἐποίησεν, αἰσχυνόμενον δῆθεν τὸ δοκεῖν ἄνευ δικαίας προφάσεως ἀναιρεῖν τὸν μηδὲν προλυπήσαντα· τοῦ δὲ ἀρνὸς πᾶσαν τὴν ἐκ συκοφαντίας ἐπαγομένην αἰτίαν εὐχερῶς διαλύοντος, μηδὲν μᾶλλον ὑφίεσθαι τῆς ὁρμῆς τὸν λύκον, ἀλλὰ τοῖς μὲν δικαίοις ἡττᾶσθαι, τοῖς δὲ ὁδοῦσι νικῶν· οὕτως οἷς τὸ καθ' ἡμῶν μέσος ὥς τι τῶν ἀγαθῶν ἐσπουδάσθη, ἐρυθριῶντες τάχα τὸ δοκεῖν ἄνευ αἰτίας μισεῖν, αἰτίας πλάττουσι καθ' ἡμῶν καὶ ἐγκλήματα, καὶ οὐδενὶ τῶν λεγομένων μέχρι παντὸς ἐπιμένουσιν· ἀλλὰ νῦν μὲν τοῦτο, μετ' ὀλίγον δὲ ἄλλο, καὶ αὖθις ἕτερον τῆς καθ' ἡμῶν δυσμενείας τὸ αἴτιον λέγουσι. Βέβηκε δὲ αὐτοῖς ἐπ᾽ οὐδενὸς ἡ και κία· ἀλλ᾽ ὅταν τούτου τοῦ ἐγκλήματος ἀποσεισθῶσιν, ἑτέρῳ προσφύονται, καὶ ἀπ' ἐκείνου πάλιν καταλαμβάνουσιν ἕτερον· κἂν πάντα διαλυθῇ τὰ ἐγκλήματα, τοῦ μισεῖν οὐκ ἀφίστανται. Τρεῖς θεοὺς πρεσβεύεσθαι παρ' ἡμῶν αἰτιῶνται, καὶ περιηχοῦσι τὰς ἀκοὰς τῶν πολλῶν, καὶ πιθανῶς κατασκευάζοντες τὴν διαβολὴν ταύτην οὐ παύονται. Αλλ' ὑπερμάχεται ἡμῶν ἡ ἀλήθεια, καὶ ἐν κοινῷ πρὸς πάντας, και ἰδίᾳ πρὸς τοὺς ἐντυγχάνοντας, δεικνύντων ἡμῶν, ὅτι ἀνατεθεμάτισται παρ' ἡμῶν πᾶς ὁ τρεῖς λέγων θεοὺς, καὶ οὐδὲ Χριστιανὸς εἶναι κρίνεται. Αλλ' ὅταν τοῦτο ἀκούσωσι, πρόχειρος αὐτοῖς καθ' ἡμῶν ὁ Σαβέλλιος, καὶ ἡ ἐξ ἐκείνου νόσος ἐπιθρυλλεῖται τῷ ἡμετέρῳ λόγῳ. Πάλιν καὶ πρὸς τοῦτο ἡμεῖς τὸ σύνηθες ὅπλον τὴν ἀλήθειαν προβαλλόμεθα· δεικνύν τες, ὅτι ἐπίσης τῷ Ἰουδαϊσμῷ καὶ τὴν τοιαύτην από ρεσιν φρίττομεν. 3. Τί οὖν; ἄρα μετὰ τοσαύτας έγχειρήσεις ἀπο καμόντες ἡσύχασαν; Οὐκ ἔστι ταῦτα Αλλά Ἐπιῤῥνεῖσαν. Ita Vat. cum tribus aliis et Nyss. ac editione Hagan. Legitur ἐπιῤῥέουσα, in Parisiensi, et ἀποῤῥνεῖσαν in Basileensi. Εγώ γάρ. lia Med. cum tribus alis et Nyss. Editi Εγώ δέ. Vide Addenda. Ενεκελεύου. Ita mss. sex. Editi ένεκέ λεύες. Nyss. ένεκελεύσω. Τοῦ δὲ ἀρνός. Leve discrimen inter hanc assignant. Nulla autem in re consistit eorum malitia; sed postquam hac criminatione depulsi fuerint, ad aliam adhaerescunt, et rursus ab ista ad aliam confugiunt; nec, si omnia dissoluta fuerint crimi na, odisse desistunt. Tres deos a nobis prædicari causantur, atque hac eorum criminatione aures vulgi circumsonant, neque hanc calumniam subtiliter struere desinunt. Sed pugnat pro nobis veritas, cum et publice omnibus, et privatim accedentibus demonstremus, anathematizari a 10bis quisquis tres deos dicit, ac ne Christianum quidem judicari. Sed ubi hoc audiverint, in pronptu illis contra nos Sabellius: et illius morbum doctrina nostra rumor afingit. Rursus his quoque consuela arma, veritaten opponimus; demonstrantes æque ac Judaismum hanc nos hæresim perhor rescere. 5. Quia igitur? num post tantos conatus defessi quieverunt? Nequaquam. Sed novitatem nobis obji scripturam et vulgatam τοῦ δὲ ἀρνίου, sed eam sequi maluimus quam quinque veteres libri com mendant, et editio Haganoensis. Nyssenus τοῦ δὲ αργος προς θεούς. Τρεις θεούς. De hoc trium deorum errore vide Not. ad epist. 131. Αποκαμόντες. Ita Med. et tres au. Edi ἀποκάμνοντες. Vide Addenda.

*087 ut ciunt, qui nos sic incusant quod tres hypostases καινοτομίαν ἡμῖν προφέρουσιν, ούτωσὶ τὸ ἔγκλημα ›coufiteamur: criminantur quod unam bonitatem et unam potentiam et unam divinitatem dicamus. Neque id extra veritatem: dicimus enim. Sed eriminando objiciunt, non sic suam habere consuetudinem, nee Scripturam assentiri. Quid igitur ad hoc quoque nos? Non putamus æquum esse, vigentem apud ipsos consuetudinem, rectæ doctrinæ legem et normam ducamus. Etenim si valet ad rectæ doctrinæ demonstrationem consuetudo, licet et nobis profecto usitatum apud nos morem opponere. Quod si hunc illi rejiciunt, neque nobis prorsus illos sequi necesse. Itaque Suriplura divinitus inspirata nobis sit arbitra; et apud quos inventa fuerint dogmata divinis verbis consona, ad eos accedet omnino veritatis suffragium. Quodnam igitur crimen est? Duo enim simul in accusatione nobis illata objecerunt; unum, quod dividamus hypostases; alterum, quod nullum ex nominibus quæ 278 Deo conveniunt, pluraliter nuneremus, sed unam, ut dictum est, bonitatem et potentiam, et divinitatem, et quæcunque talia sunt, singulariter enuntiemus. Quod quidem attinet ad divisionem hypostasewn, ab ea miuime alieni fuerint, qui essentiarum diversitatem in divina decernunt natura. Non enim par est, ut qui tres dicunt essentias, non etiam tres lypostases dicant. Itaque hoc solum crimini datur, quod quæ de divina natura dicuntur nomina, singulariter pronuntiemus. καθ᾿ ἡμῶν συντιθέντες τρεῖς ὑποστάσεις ὁμολογούν των μίαν ἀγαθότητα, καὶ μίαν δύναμιν, καὶ μίαν θεότητα λέγειν ἡμᾶς αἰτιῶνται. Καὶ οὐκ ἔξω τοῦτό φασι τῆς ἀληθείας· λέγομεν γάρ. Αλλ' ἐγκαλοῦντες τοῦτο προφέρουσιν, ὅτι ἡ συνήθεια αὐτῶν τοῦτο οὐκ ἔχει, καὶ ἡ Γραφὴ οὐ συντίθεται. Τί οὖν καὶ πρὸς τοῦτο ἡμεῖς; Οὐ νομίζομεν δίκαιον εἶναι τὴν παρ' αὐτοῖς ἐπικρατοῦσαν συνήθειαν νόμον καὶ κανόνα τοῦ ὀρθοῦ ποιεῖσθαι λόγου. Εἰ γὰρ ἰσχυρόν ἐστιν εἰς ἀπόδειξιν ὀρθότητος ή συνήθεια, ἔξεστι καὶ ἡμῖν πάντως ἀντιπροβάλλεσθαι τὴν παρ' ἡμῖν ἐπικρατοῦσαν συνήθειαν. Εἰ δὲ παραγράφονται ταύτην ἐκεῖνοι, οὐδὲ ἡμῖν πάντως ἀκολουθητέον ἐκείνοις. Οὐκοῦν ἡ θεόπνευστος ἡμῖν διαιτησάτω Γραφή· καὶ παρ᾽ οἷς ἂν εὑρεθῇ τὰ δόγματα συνῳδὰ τοῖς θείοις λόγοις, ἐπὶ τούτους ἥξει πάντως τῆς ἀληθείας ἡ ψῆ φος. Τί οὖν ἐστι τὸ ἔγκλημα; Δύο γὰρ κατὰ ταυτὸν ἐν τῇ κατηγορίᾳ τῇ καθ' ἡμῶν προενήνεκται· ἓν μὲν τὸ διαιρεῖν τὰς ὑποστάσεις· ἕτερον δὲ τὸ μηκέτι μηδὲν τῶν θεοπρεπῶν ὀνομάτων πληθυντικῶς ἀρι· θμεῖν, ἀλλὰ μίαν, καθώς προείρηται, τὴν ἀγαθότητα, καὶ τὴν δύναμιν, καὶ τὴν θεότητα, καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα μοναδικῶς ἐξαγγέλλειν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν διαίρεσιν τῶν ὑποστάσεων οὐκ ἂν ἔχοιεν ἀλλο τρίως οἱ τὴν ἑτερότητα τῶν οὐσιῶν ἐπὶ τῆς θείας δογματίζοντες φύσεως. Οὐ γὰρ εἰκός ἐστι τοὺς τρεῖς λέγοντας ουσίας μὴ καὶ τρεῖς ὑποστάσεις λέγειν. Οὐκοῦν τοῦτο μόνον ἐστὶν ἐν ἐγκλήματι, τὸ τὰ ἐπιΟ λεγόμενα τῇ θείᾳ φύσει ὀνόματα μοναδικῶς καταγγέλλειν. 4. Sed prompta nobis adversus hoc et manifesta ratio. Qui enim condemnat eos qui unam dicunt divinitatem, necessario aut multas dicenti, aut nullam assentietur. Non enim potest aliud quidquam, præter id quod dictum est, excogitari. Sed nec multas dici divinitus inspirata patitur doctrina, quæ sicubi meminit divinitatis, singulariter eam commemorat, nempe: In ipso habitat omnis plenitudo divinitatis ss; et alibi: Invisibilia enim ipsius a creatione mundi, per ea quæ facta sunt, intellecta conspiciuntur, tum sempiterna ejus virtus, tum divinitas". Si igitur in multitudinem extendere numerum divinitatum, illorum solum est, qui errore multitudinis deorum laborant: omuino autem divinitatem negare, atheorum fuerit; qua ratione incusamur, quod unam confiteamur divinitatem? Sed apertius orationis suæ nudant propositum: Patri quidem convenire, ut Deus sit, ac Filium similiter divinitatis nomine honorari assentientes; Spiritum vero, qui una cum Patre et Filio numeratur, diviss Colos. 11, 9. se Rom. 1, 20. Ομολογούντων. In uno ex Regiis codicibus ὁμολογοῦντας, et paulo post in Medico λέγοντας ἡμᾶς. Οὐδὲ ἡμῖν. Primam vocem addidimus ex sex miss. et Nysseno. Paulo post editi ἐπὶ τούτοις ἥξει πάντως ἡ θεία τῆς. Sex mss. et Nyssenus ut 4. Αλλ' έτοιμος ἡμῖν πρὸς τοῦτο καὶ σαφὴς ὁ λόγος. Ο γὰρ καταγινώσκων τῶν μίαν λεγόντων θεότητα ἐξ ἀνάγκης τῷ πολλὰς λέγοντι, ἢ τῷ μηδεμίαν συν θήσεται. Οὐ γάρ ἐστι δυνατὸν ἕτερόν τι παρὰ τὸ εἰρημένον ἐπινοῆσαι. Αλλ' οὔτε πολλὰς λέγειν ἡ θεόπνευστος συγχωρεί διδασκαλία, εἴπου καὶ μέσ μνηται, μοναχῶς τῆς θεότητος μνημονεύουσα, ὅτι Εν αὐτῷ κατοικεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότη τος· καὶ ἑτέρωθι· Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτί σεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται, * τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης. Εἰ οὖν εἰς πλῆθος ἐκτείνειν τὸν ἀριθμὸν τῶν θεοτήτων, μόνον τῶν τὴν πολύθεον πλάνην νενοσηκότων ἐστί· τὸ δὲ καθόλου ἀρνεῖσθαι τὴν θεότητα τῶν ἀθέων ἂν εἴη τίς λόγος ἐστὶν ὁ διαβάλλων ἡμᾶς ἐπὶ τῷ μίαν ὁμο λογεῖν τὴν θεότητα; Αλλ᾽ ἐκκαλύπτουσι φανερώτε ρον τὸν τοῦ λόγου σκοπόν· ἐπὶ μὲν τοῦ Πατρὸς και ταδέχεσθαι τὸν Θεὸν εἶναι, καὶ τὸν Υἱὸν ὡσαύτως τιμᾶσθαι τῷ τῆς θεότητος ὀνόματι συντιθέμενοι· τὸ δὲ Πνεῦμα, Πατρὶ καὶ Υἱῷ συναριθμούμενον, in textu. Τῇ θείᾳ. Editi ἐν τῇ θείᾳ, sed deest præpositio in sex nostris mss. Μοναχῶς τῆς θεότητος. lta sex mss. et vetustæ cditiones_ac Greg. Nyss. Editio Paris. της θεότητος μοναδικῶς αὐτῆς.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLXXXIX. GOG μηκέτι καὶ τῇ τῆς θεότητος ἐννοίᾳ συμπαραλαμβά- nitatis notione minime comprehendi, sed a Patre νεσθαι· ἀλλ᾽ ἐκ Πατρὸς μέχρι τοῦ Υἱοῦ ἱσταμένην τὴν τῆς θεότητος δύναμιν, ἀποκρίνειν τῆς θεϊκῆς δόξης τὴν φύσιν τοῦ Πνεύματος. Οὐκοῦν ἀπολογη τέον καὶ ἡμῖν, ὡς ἂν οἷοί τε ώμεν, διὰ βραχέων και πρὸς ταύτην τὴν ἔννοιαν. 5. Τίς οὖν ὁ ἡμέτερος λόγος; Παραδιδοὺς ὁ Κύ ριος τὴν σωτήριον πίστιν τοῖς μαθητευομένοις τῷ λόγῳ, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ συνάπτει καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τὸ δὲ συνημμένον ἅπαξ διὰ πάντων φαμὲν τὴν συνάφειαν ἔχειν. Οὐ γὰρ, ἐν τινὶ συντεταγμέ νον, ἐν ἑτέροις ἀποσχοινίζεται. Αλλ' ἐν τῇ ζωοποιῷ δυνάμει, καθ' ἣν ἐκ τοῦ φθαρτοῦ βίου εἰς ἀθανασίαν ἡ φύσις ἡμῶν μετασκευάζεται, συμπαραληφθεῖσα ἡ τοῦ Πνεύματος δύναμις Πατρὶ καὶ Υἱῷ, καὶ ἐν πολλοῖς ἑτέροις, οἷον ἐν τῇ κατὰ τὸ ἀγαθὸν ἐννοίᾳ, καὶ τὸ ἅγιόν τε καὶ ἀΐδιον, σαρὸν, εὐθὲς, ἡγεμονικόν, δυνατόν, καὶ πανταχοῦ δηλονότι τὸ ἀχώριστον ἔχει ἐν πᾶσι τοῖς πρὸς τὸ κρεῖττον ὑπειλημμένοις ὀνόμασιν Οὐκοῦν ἡγούμεθα καλῶς ἔχειν τὸ ἐν το σαύταις ἐννοίαις ὑψηλαῖς τε καὶ θεοπρεπέσι συναπτό μενον Πατρὶ καὶ Υἱῷ ἐν οὐδενὶ διακεκρίσθαι νομίζειν. Οὐδὲ γὰρ οἴδαμέν τινα τῶν περὶ τὴν θείαν φύσιν ἐπινοουμένων ὀνομάτων τὴν κατὰ τὸ κρεῖττον καὶ τὸ χεῖρον διαφοράν ὡς εὐαγές είναι οἴεσθαι τὴν ἐν τοῖς καταδεεστέροις τῶν ὀνομάτων κοινωνίαν συγχωροῦντας τῷ Πνεύματι, τῶν ὑπεραιρόντων κρίνειν ἀνάξιον. Πάντα γὰρ τὰ θεοπρεπῆ νοήματά τε καὶ ὀνόματα ομοτίμως έχει πρὸς ἄλληλα, τῷ μηδὲν περὶ τὴν τοῦ ὑποκειμένου διαφωνεῖν σημασίαν. Οὐ γὰρ ἐπ' ἄλλο τι ὑποκείμενον χειραγωγεῖ τὴν διάνοιαν τοῦ ἀγαθοῦ ἡ προσηγορία, ἐφ᾿ ἕτερον δὲ ἡ τοῦ σου τοῦ, καὶ τοῦ δυνατοῦ, καὶ τοῦ δικαίου· ἀλλ᾽ ὅσαπερ ἂν εἴπῃς ὀνόματα, ἓν διὰ πάντων ἐστὶ τὸ σημαινόμενον. Κἂν Θεὸν εἴπῃς, τὸν αὐτὸν ἐνεδείξω ὂν διὰ τῶν λοιπῶν ὀνομάτων ἐνόησας. Εἰ δὲ πάντα τὰ ὀνό ματα τῇ θείᾳ φύσει επιλεγόμενα ἰσοδυναμεῖ ἀλλήλοις κατὰ τὴν τοῦ ὑποκειμένου ἔνδειξιν, ἄλλα κατὰ ἄλλην ἔμφασιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ τὴν διάνοιαν ἡμῶν ὁδηγοῦντα· τίς ὁ λόγος τὴν ἐν τοῖς ἄλλοις ὀνόμασι κοινω νίαν, πρὸς Πατέρα τε καὶ Υἱὸν συγχωροῦντα τῷ Πνεύματι, μόνης ἀποσχοινίζειν αὐτὸ τῆς θεότητος; ἀνάγκη γὰρ πᾶσα ἢ καὶ ἐν τούτῳ διδόναι τὴν κοι νωνίαν, ἢ μηδὲ τὴν ἐν τοῖς λοιποῖς συγχωρεῖν. Εἰ γὰρ ἐν ἐκείνοις ἄξιον, οὐδὲ ἐν τούτῳ πάντως ἀνάξιον. Εἰ δὲ μικρότερον, κατὰ τὸν ἐκείνων λόγον, ἐστὶν ἢ ὥστε τοῦ τῆς θεότητος ὀνόματος πρὸς Πατέρα τε καὶ Υἱὸν τὴν κοινωνίαν χωρῆσαι, οὐδὲ ἄλλου τινὸς τῶν θεοπρεπῶν ὀνομάτων μετέχειν ἄξιον Καταμανθανόμενα γὰρ καὶ συγκρινόμενα πρὸς ἄλ ληλα τὰ ὀνόματα διὰ τῆς ἑκάστοις ενθεωρουμέ Vide Addenda. Ονόμασιν. Editi addunt καὶ τὴν συνάφειαν Sed live desunt in Med. et Coisl. secundo ac Reg. secundo et Nyss. In tribus aliis codicibus legitur antum τὴν συνάφειαν sine conjunctione. 47) Ὡς εὐαγές. Sic Med. et tres Regii. Sic rtiam legitur apud Gregorium Nyss. Editiones Basilii, excepta laganoensi, ὡς έναγές, ut nefus duΔιαφωνείν. Ita mss. quatuor. Sic etiam Gread Filium usque terminata divinitatis potentia, naturam Spiritus a divina gloria secerni. Disserendum igitur et nobis, ut poterimus, breviter, contra hanc quoque sententiam. omnia 5. Quæ est igitur nostra ratio? Tradens Dominus salutarem fidem iis, qui in doctrina instituuntur, Patri ac Filio conjungit et Spiritum sanctum. Quod autem semel conjunctum est, id per conjunctum esse dicimus. Non enim in aliquo conjunctum, in aliis sejungitur. Sed in potentia vivifica, per quam ex corruptibili vita ad immortalitatem natura nostra transfertur, potentia Spiritus una cum Patre et Filio assumpta. et in multis aliis, velut in notione Loni, et sancti, et æterni, sapientis, recti, principalis, potentis, etiam ubique inseparabilis est, videlicet in omnibus nominibus præstantiorem intelligentiam habentibus. Quapro - pter id rectum esse arbitramur, ut, qui in tot sublimibus Deoque competentibus notionibus conjungitur Patri et Filio, eum nulla in re separari existimemus. Neque enim novimus ullam nominum, quæ circa divinam naturamı intelliguntur, secundum melius ac deterius differentiam, ut pium esse existimemus, nominum inferiorum communionem concedentes Spiritui, præstantioribus indignum judicare. Omnia namque Deo competentia tum cogilata, tum 279 nonina sunt inter se ejusdem dignitatis, eo quod nihil circa subjecti significationem habeant discriminis. Non enim mentis cogitationem ad aliud quoddam subjectum perducit boni appellatio, et ad aliud, sapientis, potentis, et justi: sed quæcunque protuleris nonina, unum prorsus omnia significant. Quod si dixeris Deum, eumdem significasti, quem per reliqua nomina intellexisti. Quod si omnia quæ de divina natura dicuntur, nomina, idem inter se, ad subjecti designationem valent, alia pro alia rei considerand ratione mentem nostram ad idem deducentia; quæ ratio est, aliorum nominum communionem Spiritui cum Patre et Filio concedentem, a sola illum arcere divinitate? nam necesse est omnino, aut communionem in hoc etiam dare, aut nec in reliquis deferre. Etenim si in illis dignus, profecto neque in hoc indignus. Quod si niuor est, ut isti diclitant, quam ut divinitatis nomen cum Patre et Filio commune habeat; neque dignus erit, qui ullius alius ex nominibus Deo competentibus particeps sit. Considerata enim et comparata inter se nomina per eam notionem, quam in singulis speculamur, gorius Nyssenus. Editiones vetust Basilii διαφέ ρειν. Basileensis secunda et Paris. διαφέρειν "Αλλα κατά. Unus ex Regiis ἀλλ᾽ οὐ κατά. Οὐδὲ ἐν τούτῳ. Medicus cum tribus aliis οὐδὲ ἐν τούτοις. "Αξιον. Editi ἦν ἄξιον. Deest vocula in quinque mss. et apud Greg. Nyss. 'Εκάστοις ἐνθεωρουμένης. Ita mss. quinque, pro eo quod erat in editis ἐν ἑκάστοις θεωρού μένης.

69% invenientur Dei appellatione non inferiora. Ejus νης εμφάσεως, εὑρεθήσεται μηδὲν τῆς τοῦ Θεοῦ rei argumentum est, quod hoc nomine multa etiam ex inferioribus vocantur; imo Scriptura divina non parca est hujus equivoca appellationis, ne in alsurdis quidem et repugnantibus rebus, velut cuni simulacra Dei appellatione designat. Dii enim, inquit, qui cœlum et terram non fecerunt, tollantur, et subler terram conjiciantur; item: Omnes, inquit, dii gentium dæmonia". Et pythonissa cum incantationibus suis Sauli animas evocaret, de iis animabus quæ requirebantur, deos vidisse se dixit s. Quin et ipse Balaam, cum augur quidam essel el rates, et per manum, ut ait Scriptura, valicinia ferret, et damonum doctrinam per auguralem curiositatem sibi ipse comparasset, Deum consuluisse memoratur a Scriptura “. Ác multa ejusmodi licet ex Scripturis divinis colligentem demonstrare, hoc nomén supra reliquas appellationes, quæ Deo dignæ sunt, nihil habere præcipui: quandoquidem ipsum, ut dictum est, etiam de rebus absurdis et repugnantibus æquivoce usurpatum invenimus. Al sancti nomen, et incorrupti, et recti, et boni, nusquam communicatum cum rebus indignis a Scriptura edocti sumus. Igitur si nomina, quæ præcipuo modo de sola divina natura pie usurpantur, Spiritui sancto cum Patre et Filio commiunia esse non negaut; quæ jam ratio est, illud solum contendere, non communicari, quod, secundum æquivocum quemdam usum, et dæmoniis et simulacris impertiri demonstratum est? 280 6. Sed aiunt naturam hac appellatione demonstrari, communem autem non esse cum Patre et Filio Spiritus naturani, ac proinde nec in hoc nomine communionis eum esse participem. Ostendant igitur, quibus rebus diversitatem naturæ agnoverint. Si enim posset ipsa per se natura divina cerni, et quid ei proprium, quid alienum ex manifestis rebus inveniri; same opus nobis non esset verbis aut signis aliis ad rei quæsitæ intelligentiam. Sed quoniam illa quidem sublimior est, quam ut a quærentibus possit intelligi, ex quibusdam autem conjecturis de rebus cognitionem nostram fugientibus ratiocinamur; necesse prorsus est ex operationibus nos manu duci ad divinæ naturæ investigationem. Itaque si viderimus inter se differre operationes, quæ a Patre et Filio et Spiritu sancto fiunt, naturas eliam, quæ eperantur, inter 87 Jer. x, 11. ** Psal. xcv, 5. 69 1 Reg. xxvi, Τῷ Σαούλ, Sic emendamus ope codicis Me dicei, quod prave in editis legebatur τὸν Σαούλ, demulcens Saulem. Videtur hunc locum admodumi negligenter legisse Scultetus, dum putat animam Samuelis hoc loco evocatam dici. Unde concludit 1 hanc sententiam pugnare cum iis quæ leguntur in commentario in Isaiam n. 218, ubi sic legitur: 'H ἐγγαστρίμυθος τῷ Σαούλ διὰ τῶν δαιμόνων ἀνήγ γειλε την μέλλουσαν ἧτταν. Δαίμονες γὰρ ἦσαν οἱ κατασχηματίζοντες ἑαυτοὺς εἰς τὸ τοῦ Σαμουὴλ πρόσωπον. Ventriloqua Sauli per damones enuntiavit γι προσηγορίας ἔλαττον ἔχοντα. Τεκμήριον δὲ, ὅτι τούτῳ μὲν τῷ ὀνόματι πολλὰ καὶ τῶν καταδεεστέρων έπονο μάζεται· μᾶλλον δὲ οὐ φείδεται ἡ θεία Γραφὴ τῆς ὁμωνυμίας ταύτης, οὐδὲ ἐπὶ τῶν ἀπεμφαινόντων πραγμάτων, ὡς ὅταν τὰ εἴδωλα τῇ τοῦ Θεοῦ προσ ηγορία κατονομάζῃ. Θεοί γάρ, φησίν, οἱ οὐκ ἐποίησ σαν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, ἀρθήτωσαν, καὶ ὑποκάτω τῆς γῆς βληθήτωσαν· καὶ, Πάντες, φησίν, οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν δαιμόνια. Καὶ ἡ ἐγγαστρί μυθος, ἐν ταῖς μαγγανείαις αὐτῆς ψυχαγωγοῦσα τῷ Σαούλ τὰς ἐπιζητουμένας ψυχάς, θεούς έως ρακέναι φησίν. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ Βαλαάμ οἰωνιστής τις ὧν καὶ μάντις, καὶ διὰ χειρὸς τὰ μαντεία φέρων, καθώς φησιν ἡ Γραφὴ, καὶ τὴν ἐκ δαιμόνων διδασκα λίαν διὰ τῆς οἰωνιστικῆς περιεργίας ἑαυτῷ κατορθώσας, παρά Θεοῦ συμβουλεύεσθαι ὑπὸ τῆς Γραφῆς ἱστορεῖται. Καὶ πολλὰ τοιαῦτά ἐστι συλλεξάμενον ἐκ τῶν θείων παραθέσθαι Γραφῶν· ὅτι τὸ ὄνομα τοῦτο οὐδὲν ὑπὲρ τὰς λοιπὰς τὰς θεοπρεπείς προσηγορίας πρωτεύει, ὅτε, καθὼς εἴρηται, καὶ ἐπὶ τῶν ἀπεμφαινόντων ὁμωνύμως λεγόμενον εὑρίσκομεν. Τὸ δὲ τοῦ ἁγίου ὄνομα, καὶ τοῦ ἀφθάρτου, καὶ τοῦ εὐθέος, καὶ τοῦ ἀγαθοῦ, οὐδαμοῦ κοινοποιούμενον πρὸς τὰ μὴ δέοντα παρὰ τῆς Γραφῆς ἐδιδάχθημεν. Οὐκοῦν, εἰ ἐν τοῖς ἐξαιρέτως ἐπὶ μόνης τῆς θείας φύσεως εὐσεβῶς λεγομένοις ὀνόμασι κοινωνεῖν τὸ ἅγιον Πνεῦμα πρὸς τὸν Υἱὸν καὶ τὸν Πατέρα οὐκ ἀντιλέγουσι, τίς ὁ λόγος, τούτῳ μόνῳ κατασκευάζειν ἀκοινώνητον εἶναι, οὗ μετέχειν ἐδείχθη, κατά τινα ὁμώνυμον χρῆσιν καὶ τὰ δαιμόνια καὶ τὰ εἴδωλα; 6. ᾿Αλλὰ λέγουσι φύσεως ενδεικτικὴν εἶναι τὴν προσηγορίαν ταύτην· ἀκοινώνητον δὲ εἶναι προς Πατέρα καὶ Υἱὸν τὴν τοῦ Πνεύματος φύσιν, καὶ διὰ τοῦτο μηδὲ τῆς κατὰ τὸ ὄνομα τοῦτο κοινωνίας μετ έχειν. Οὐκοῦν δειξάτωσαν, διὰ τίνων τὸ τῆς φύσεως παρηλλαγμένον ἐπέγνωσαν. Εἰ μὲν γὰρ ἦν δυνατὸν αὐτὴν ἐφ' ἑαυτῆς τὴν θείαν φύσιν θεωρηθῆναι, καὶ τό τε οἰκείως ἔχον καὶ τὸ ἀλλοτρίως διὰ τῶν φαινο μένων εὑρεῖν, οὐκ ἂν πάντως ἐδεήθημεν λόγων ἢ τεκμηρίων ἑτέρων πρὸς τὴν τοῦ ζητουμένου κατά ληψιν· ἐπειδὴ δὲ ἡ μὲν ὑψηλοτέρα τῆς τῶν ζητουμέ νων ἐστὶ κατανοήσεως, ἐκ δὲ τεκμηρίων τινῶν περὶ τῶν διαφευγόντων τὴν γνῶσιν 15) ἡμῶν λογιζόμεθα· ἀνάγκη πᾶσα διὰ τῶν ἐνεργειῶν ἡμᾶς χειραγωγεί σθαι πρὸς τὴν τῆς θείας φύσεως ἔρευναν. Οὐκοῦν, ἐὰν ἴδωμεν διαφερούσας ἀλλήλων τὰς ἐνεργείας τὰς παρὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύ 15. ** Num. xx, 19 seqq. turam cladem. Erant enim dæmones qui induerant Samuelis personam. Ilæc profecto non pugnant cum his quæ in hac epistola leguntur. Nam Basilius non solumi non dicit animam Samuelis vere apparuisse; sed etiam non obscure indicat dæmones sub animarum specie evocatos fuisse. Probat enim hoc loco Déi nomen in Scriptura ipsis etiam interdum tribui dæmoniis: atque in hunc usum adlibet pythonissæ testimonium, quæ evocatas animas deos appellavit. Τὴν γνῶσιν. Ita nass. sex. Editi μνήμην.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CLXXXIX. conjiciemus. Neque enim feri potest, ut quæ naturæ ratione discrepant, in forma operationum inter se consentiant: nec ignis refrigescit, nec glacies calefacit; sed cum naturarum differentia simul etiam inter se discrepant quæ ab illis fiunt operationes. Si autem unam intellexerimus. et Patris et Filii et Spiritus sancti operationem, nihil in ulla re differentem aut variantem; necesse est ex operationis identitate unitatem colligi naturæ. ματος ενεργουμένας, διαφόρους εἶναι καὶ τὰς ἑνερ- se differentes esse, ex operationum diversitate γούσας φύσεις ἐκ τῆς ἑτερότητος τῶν ἐνεργειῶν στοχασόμεθα Οὐδὲ γὰρ ἐνδέχεται τὰ διεστῶτα κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον πρὸς τὸ τῶν ἐνεργειῶν εἶδος ἀλλήλοις συνενεχθῆναι· ούτε ψύχει τὸ πῦρ, ούτε θερμαίνει ὁ κρύσταλλος· ἀλλὰ τῇ τῶν φύσεων διαφορά συνδιαχωρίζονται ἀπ' ἀλλήλων καὶ αἱ παρά τούτων ενέργειαι. Ἐὰν δὲ μίαν νοήσωμεν τὴν Ενέργειαν Πατρός τε καὶ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος ἁγίου, ἐν μηδενὶ διαφέρουσαν τι ἢ παραλλάττουσαν· ἀνάγκη τῇ ταυτότητι τῆς ἐνεργείας τὸ ἡνωμένον τῆς φύσεως συλλογίζεσθαι. 7. Sanctificat, et vivificat, et illuminat, et consolatur, et omnia ejusmodi pariter facit Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Nec quisquam præcipue 7. Αγιάζει, καὶ ζωοποιεῖ, καὶ φωτίζει, καὶ παρακαλεῖ, καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα, ὁμοίως ὁ Πατήρ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Καὶ μηδεὶς κατ' ἐξαίρετον ἀπονεμέτω τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ Πνεύματος τὴν tribuat Spiritui sancto potestatem sanctificandi, ἁγιαστικὴν ἐξουσίαν, ἀκούσας τοῦ Σωτῆρος ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ περὶ τῶν μαθητῶν πρὸς τὸν Πατέρα λέγοντος Πάτερ, ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου. Ὡσαύτως δὲ καὶ τὰ ἄλλα πάντα κατὰ τὸ ἴσον ἐνεργεῖται τοῖς ἀξίοις παρὰ τοῦ Πατρός τε καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος· πᾶσα χάρις καὶ δύναμις, ἡ ὁδηγία, ἡ ζωή, ἡ παράκλησις, ἡ πρὸς τὸ ἀθάνατον μεταβολή, ἡ εἰς ἐλευθερίαν μετάστασις, καὶ εἴ τι ἄλλο ἐστὶν ἀγαθόν, ὦ μέχρις ἡμῶν καταβαίνει. Η δὲ ὑπὲρ ἡμᾶς οἰκονομία, ἔν τε τῇ νοητῇ κτίσει καὶ τῇ απ σθητῇ, εἴ τι χρὴ διὰ τῶν γινωσκομένων ἡμῖν καὶ περὶ τῶν ὑπερκειμένων στοχάζεσθαι, οὐδὲ αὐτὴ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ενεργείας καὶ δυνάμεως Εξω καθέστηκεν, ἑκάστου κατὰ τὴν ἰδίαν ἀξίαν τε καὶ χρείαν τῆς ὠφελείας μεταλαμβάνοντος. Εἰ γὰρ καὶ ἄδηλος τῇ αἰσθήσει τῇ ἡμετέρᾳ ἡ περὶ τῶν ἄνω τῆς ἡμετέρας φύσεως διάταξις τε καὶ διοίκησις, ὅμως ἐκ τῆς ἀκολουθίας εὐλογώτερον ἄν τις σύνθοιτο διὰ τῶν ἡμῖν γνωρίμων ἐνεργὸν εἶναι καὶ ἐπ' ἐκείνων τὴν τοῦ Πνεύματος δύναμιν, ἢ ἀπεξενῶσθαι τῆς ἐν τοῖς ὑπερκειμένοις οἰκονομίας. Ὁ μὲν γὰρ ἐκεῖνο λέγων ψιλὴν καὶ ἀκατάσκευον τὴν βλασφημίαν προ βάλλεται οὐδενὶ λογισμῷ κατασκευάζων την ἀτοπίαν· ὁ δὲ συντιθέμενος καὶ τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς μετά Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τῇ δυνάμει τοῦ Πνεύματος οίκονομεῖσθαι, ἐναργεῖ τεκμηρίῳ τῷ κατὰ τὴν ἰδίαν ζωὴν επερειδόμενος περὶ τούτων διισχυρίζεται. Οὐκοῦν ἡ τῆς ἐνεργείας ταυτότης ἐπὶ Πατρός τε καὶ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος ἁγίου δείκνυσι σαφῶς τὸ τῆς φύσεως p litudinem. Quare etiamsi divinitatis nomen natuἀπαράλλακτον. Ωστε, κἂν φύσιν σημαίνῃ τὸ τῆς θεότητος όνομα, κυρίως καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι τὴν προσηγορίαν ἐφαρμόζεσθαι ταύτην ἡ τῆς οὐσίας κοινότης συντίθεται. 1 Joan. xvi, 17. Στοχασόμεθα. Sic emendavimnus ex Greg. Vyss. quod erat in editionibus Basilii στοχαζό. εθα. Vide Addenda. Ἐὰν δὲ μίαν νοήσωμεν τήν. Sic Medicans odex cum tribus aliis et Greg. Editi Ιδόντες οὖν 9) Ημῶν. Editi addunt τῶν ἀνθρώπων, quod cust in Medico et quatuor aliis et Greg. Nyss. ' cum audiat Salvatorem in Evangelio de discipulis dicentem Patri: Pater, sanctifica eos in nomine tuo ". Similiter autem et reliqua omnia ex æquo peraguntur in iis qui digni sunt, a Patre et Filio, et Spiritu sancto: omnis gratia et virtus, ductus, vita, consolatio, ad immortalitatem transmutatio, transitus ad libertatem, et si quid aliud boni, quod ad nos usque pertingat. ŒEconomia itidem, quæ supra nos est, sive ad spiritualem sive ad sensibilem creaturam spectet, si ex iis quæ cognoscimus, etiam de iis quæ supra nos sunt conjiciendum, ne ipsa quidem citra Spiritus sancti operationem ac virtutem constituit, unoquoque pro propria dignitate et usu beneficium accipiente. Etsi enim obscura est sensui nostro eorum, quæ supra naturam nostram sunt, ordinatio et gubernatio, tamen æquius quis ex consecutione colligat per ea quæ nobis nota sunt, Spiritus virtutem in illis etiam esse efficacem, quam esse a rerum supernarum gubernatione abalienatam. Qui enim illud dicit, nudam et inconcinnam blasphemiam profert, nulla ratione absurdum commentum confirmans: qui vero confitetur ea etiam quæ supra nos sunt, cum Patre et Filio virtute Spiritus 281 regi, claro indicio ex sua ipsius vita ducto innixus, de his affirmat. Itaque operationis identitas in Patre et Filio et Spiritu sancto perspicue ostendit absolutissimam naturæ simi- \ ram iudicet, proprie tamen appellationem illam sancto quoque Spiritui aptari, essentiæ communio. demonstrat. lidem editi ἡμᾶς. Quinque mss. et Greg. Nyss. ut in textu. Τοῦ ἁγίου. Ita mss. sex et Greg. Nyss. Editi τοῦ παναγίου. Διάταξις. Sic emendat editio Greg. Nyss. quod legebatur in editionibus Basilii διάλεξις. Προβάλλεται. Ita codices niss. et Greg. Nyss. Editi προσβάλλεται.

8. Sed ignoro quo pacto ad naturæ significationem nomen divinitatis trahant, qui nihil non confingunt quasi non audierint ex Scriptura, id quod a natura est institutione et electione non comparari. Moses enim deus institutus est Ægypliorum, cum is, qui oraculum edebat, ita ad ipsum locutus: Deum te dedi Pharaoni ". Appellalio igitur notam potestatis cujusdam, sive inspectricis sive operatricis, præ se fert. At natura divina, in omnibus quæ excogitantur nominibus, ipsa, ut est, manet inexplicabilis; quæ nostra est doctrina. Cum enim beneficum, judicein, et bonum, et justum et reliqua alia ejusdem generis didicimus, operationum edocti sumus differentiam: sed operantis naturam nihilo magis ex operationum notione cognoscere possumus. Si quis enim definitionem reddat uniuscujusque illorum nominum, et ipsius natura, circa quam nomina, non eamdem utrorumque reddet definitionem. Quorum autem definitio alia, horum etiam natura diversa. Igitur aliud quidem est essentia, ad quam exprimendam nondum vox ulla inventa est: alia vero nominum ipsius significatio, quæ ex operatione aliqua aut dignitate imponuntur. Itaque nullum esse in operationibus discrimen ex nominum communione comperimus: at naturæ diversitatem nulo argumento claro deprehendimnus: siquidemn, ut dictum est, operationum identitas naturæ communionem significat. Sive igitur nomen est operationis divinitas; ut unam Patris et Filii et Spiritus sancti operationem, ita divinitatem unam esse dicimus: sive divinitatis nomen, quæ est multorum opinio, naturam indicat; quia nulla invenitur in natura diversitas, non immerito unius divinitatis esse sanctam Trinitatem definimus. 33 Exod. vul, 1. Χειροτονητή. Ita mss. septem. Editiones Basilii et Greg. Nyss. χειροτονία, excepta Maga noensi et Basileensi prima, quæ consentiunt cum codicibus mss. Similiter Basilius in epist. 8, num. 11, demonstrat immerito Dei titulum Pneumatomachos deferre nolle Spiritui sancto; siquidem Dei nomen ex operatione, nempe ex eo quod posuerit omnia, vel spectet omnia, deducitur. Si quis autem hanc epistolam, in qua diserte Spiritus sanctus appellatur Deus, idcirco Gregorio Nysseno adjudicet potius quam Basilio, quia Basilius Dei appellamone, cum de Spiritu sancto loqueretur, parcius creditur usus fuisse; hæc certe ratio levissima videri debet. Etsi enim Basilius in una aliqua oratione, nempe anno 371, cum adessent malevoli exploratores, hac voce magnis de causis abstinuit, non idcirco aliis temporibus pariter abstinuisse credendus est. Nam sape, ut testatur Gregorius Nazianzenus orat. 20, pag. 365, Deum Spiritum e superiore loco prædicabat, ubi per tempus licebat, et privatim interrogantibus libenter confitebatur: Ἐπεὶ ὅτι γε παντὸς μᾶλλον ᾔδει τὸ Πνεῦμα Θεὸν, δῆλον μὲν ἐξ ὧν καὶ δημοσίᾳ τοῦτο πολλάκις ἐκήρυ 8. Αλλ' οὐκ οἶδα ὅπως ἐπὶ τὴν τῆς φύσεως ἔνδει ξιν τὴν προσηγορίαν τῆς θεότητος φέρουσιν, οἱ πάντα κατασκευάζοντες, ὥσπερ οὐκ ἀκηκοότες παρὰ τῆς Γραφῆς, ὅτι χειροτονητή φύσις οὐ γίνεται. Μωϋσῆς δὲ τῶν Αἰγυπτίων ἐχειροτονήθη θεός, οὕτω πρὸς αὐτὸν εἰπόντος τοῦ χρηματίζοντος, ὅτι θείν σε δέδωκα τῷ Φαραώ Οὐκοῦν ἐξουσίας τινός, εἴτε ἐποπτικῆς εἴτε ἐνεργητικῆς, ἔνδειξιν ή προσηγο ρία φέρει. Ἡ δὲ θεία φύσις ἐν πᾶσι τοῖς ἐπινοου μένοις ὀνόμασι, καθό ἐστι, μένει ἀσήμαντος, ὡς ὁ ἡμέτερος λόγος. Εὐεργέτην γάρ, καὶ κριτὴν, ἀγαθόν τε καὶ δίκαιον, καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα μαθόντες ἐνεργειῶν διαφορὰς ἐδιδάχθημεν· τοῦ δὲ ἐνεργοῦντος τὴν φύσιν οὐδὲν μᾶλλον διὰ τῆς τῶν ἐνεργειῶν και τανοήσεως ἐπιγνῶναι δυνάμεθα. Ὅταν γὰρ ἀποδι δῷ τις λόγον ἑκάστου τε τούτων τῶν ὀνομάτων καὶ αὐτῆς τῆς φύσεως περὶ ἦν τὰ ὀνόματα, οὐ τὸν αὐτὸν ἀμφοτέρων ἀποδώσει λόγον. ἂν δὲ ὁ λόγος ἕτερος, τούτων καὶ ἡ φύσις διάφορος. Οὐκοῦν ἄλλο μέν τί ἐστιν ἡ οὐσία, ἧς οὔπω λόγος μηνυτής ἐξευρέθη· ἑτέρα δὲ τῶν περὶ αὐτὴν ὀνομάτων ἡ σημασία, ἐξ ἐνεργείας τινὸς ἢ ἀξίας ὀνομαζομένων. Τὸ μὲν οὖν ἐν ταῖς ἐνεργείαις μηδεμίαν εἶναι διαφορὰν ἐκ τῆς τῶν ὀνομάτων κοινωνίας ευρίσκομεν· τῆς δὲ κατά τὴν φύσιν παραλλαγῆς οὐδεμίαν καταλαμβάνομεν ἐναργῆ τὴν ἀπόδειξιν· καθὼς εἴρηται, τῆς τῶν ἐνερ γειῶν ταυτότητος τὸ κοινὸν τῆς φύσεως ὑποσημαί νούσης Είτε οὖν ἐνεργείας όνομα ή θεότης, ὡς μίαν ἐνέργειαν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύ ματος, οὕτω μίαν φαμὲν εἶναι τὴν θεότητα - εἴτε, κατὰ τὰς τῶν πολλῶν δόξας, φύσεως ένδει κτικόν ἐστι τὸ τῆς θεότητος ὄνομα· διὰ τὸ μηδεμίαν εὑρίσκειν ἐν τῇ φύσει παραλλαγήν, οὐκ ἀπεικότως μιᾶς θεότητος τὴν ἁγίας Τριάδα διορ ζόμεθα. ξεν, εί ποτε καιρὸς ἦν, καὶ ἰδίᾳ τοῖς ἐρωτῶσι προς θύμως ἀνωμολόγησε. In libro De Spiritu sancto probat cap. 21, Spiritum esse Dominum ex variis Seripluræ testimoniis; Deum etiam vocari in Scripturis sic ibidem docet: Τί δὲ, ὁ θεόπνευστον τὴν Γραφὴν ὀνομάζων, διὰ τῆς ἐπιπνοίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος συγγραφεῖσαν, μὴ τοῖς τοῦ καθυβρίζοντος καὶ κατασμικρύνοντος αὐτὸ προσρήμασι κέχρηται; Quid, qui Scripturam divinitus inspiratam appellat, eo quod afflatu Spiritus scripta sit, num contumeliosis et Spiritum attenuantibus verbis utitur? Τῷ Φαραώ. Legitur του Φαραώ in duobus codicibus, nempe Coisl. secundo et uno ex Regiis. Μαθόντες. Codex Mediceus μανθάνοντες. Λόγος. Deest ea vox in uno ex Regiis codi cibus. Υποσημαινούσης. Codex Medicus έπισημαινούσης. Την θεότητα. Legitur καὶ τὴν θεότητα in tribus codicibus non antiquissimis. Sic etiam pauio post in Regio secundo et uno ex Regiis εἴτε και κατὰ τὰς τῶν πολλῶν.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXC. 282 EPISTOLA CXC. Amphilochium admonet Basilius de ratione et modo episcopatus in Ecclesia Isaurorum restituendi. Tum narrat se cum· Georgio collocutum esse et ad Valerium scripsisse, ut Amphilochius mandaverat. Breviter etium de rebus Nyssenis el ae inimicorum molitionibus. Philonis de manna sententiam, et Scripturæ de curribus Pharaonis testimonium exponit: et acceptas a Sympio conmunionis lilleras commemoral. Αμφιλοχίῳ, ἐπισκόπῳ Ικονίου. 1. Αξίως τῆς σεαυτοῦ ἐμμελείας καὶ σπου δῆς, ἧς ἀεὶ ἐπαινέτης εἰμὶ ἐγώ, ἐμερίμνησας τὰ περὶ τῆς Ἐκκλησίας Ισαύρων "Οτι μὲν οὖν τῷ παντὶ λυσιτελέστερον ἦν εἰς πλείονας ἐπισκόπους καταδιαιρεθῆναι τὴν μέριμναν, αὐτόθεν εἶναι δῆλον καὶ τῷ τυχόντι νομίζω· οὐδὲ γὰρ τὴν σὴν σύνεσιν τοῦτο ἔλαβεν, ἀλλ' ὡς ἔχει καὶ ἐπεσημήνω καλῶς, καὶ ἐγνώρισας ἡμῖν· ἐπεὶ δὲ οὐκ εὔκολον εὑρεῖν ἄνδρας ἀξίους, μήπου έως βουλόμεθα τὸ ἐκ τοῦ πλήθους ἀξιόπιστον ἔχειν, καὶ ὑπὸ πλειόνων ἀκρι βέστερον ποιεῖν τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ οἰκονομεῖ σθαι, λάθωμεν διὰ τὸ τῶν καλουμένων ἀδόκιμον εἰς εὐτέλειαν τὸν λόγον καταβαλόντες, ἀδιαφορίας μελέτην τοῖς λαοῖς ἐμποιεῖν; Οἶδας γὰρ καὶ αὐτὸς, ὅτι ὁποῖοι δ᾽ ἂν ὦσιν οἱ προεστῶτες, τοιαῦτα ὡς ἐπὶ τὸ πολύ καὶ τὰ ἤθη τῶν ἀρχομένων γίνεσθαι εἴωθεν. Ὥστε τάχα βέλτιον ἕνα τινὰ δόκιμον, εἴπερ καὶ τοῦτο ῥᾴδιον, προβαλέσθαι τῆς πόλεως προστά την, καὶ ἐπιτρέψαι τῷ ἐκείνου κινδύνῳ οἰκονομεῖσθαι τὰ καθ' ἕκαστον· μόνον ἐὰν ᾖ τις δοῦλος Θεοῦ, ἐρω γάτης ἀνεπαίσχυντος, μὴ σκοπῶν τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν, ἵνα σωθῶσιν· ὅς, ἐὰν εἰδῇ ἑαυτὸν μικρότερον πρὸς τὴν φροντίδα, προσλήψεται εργά τὰς εἰς τὸν θερισμόν. Ἐὰν οὖν εὕρωμεν τοιοῦτον, ὁμολογῶ πολλῶν ἀντάξιον εἶναι τὸν ἕνα, καὶ ταῖς Εκκλησίαις λυσιτελέστερον, καὶ ἡμῖν δὲ ἀκινδυνότερον, οὕτως οἰκονομῆσαι τῶν ψυχῶν τὴν ἐπιμέ λειαν. Ἐὰν δὲ τοῦτο μὴ ῥᾴδιον ᾖ σπουδή γενέσθω ἡμῖν πρότερον ταῖς μικροπολιτείαις ἤτοι μικροκωμίαις ταῖς ἐκ παλαιοῦ ἐπισκόπων θρόνον ἐχούσαις δοῦναι τοὺς προϊσταμένους· καὶ τότε τὸν τῆς πόλεως ἀναστήσομεν μήποτε εμπόδιον ἡμῖν πρὸς τὴν μετὰ ταῦτα οἰκονομίαν γένηται ὁ προβαλ λόμενος καὶ εὐθὺς ἀρξώμεθα ἡμεῖς τοῖς οἴκοι πολεμεῖν, διὰ τὸ πλειόνων βούλεσθαι ἄρχειν· καὶ μὴ καταδέχηται τὰς χειροτονίας τῶν ἐπισκόπων. Ἐὰν Τῆς σεαυτοῦ. Editio secunda Parisiensis el nonnulli inss. τῆς ἑαυτοῦ. Ισαύρων. Hoc negotium diu protractuna est; nam Basilius anno 375 in Pisidiam profectus, ut episcopos, cum Amphilochio hæc de causa congregatos, consilio ac sententia sua juvarel. Ipse testatur in epist. 216, venisse se in Pisidiam, ut cum episcopis illius provinciæ ea constitueret, quæ ad fratres Isauria spectant, τὰ κατὰ τοὺς ἐν τῇ Ισαυρίᾳ ἀδελφούς. Existimat Tillemontius non de Isauriæ provincia hic agi, sed tantum de civitate, quæ Isaurus dicebatur. Unde varias in conjecturas fertur: vel enim legendum esse putal ἐν τῇ Ἰσαύρα, vel Isauriæ nomine hanc civitatem vocatam fuisse, ut in Testamento S Gregorii Nazianzeni appellatur vel denique Amphilochium hanc urbem in Isauria provincia collocare, quamvis attributa aliæ provinciæ esset: quemadmodum etiam Iconium in Pisidia collocat. Libenter amplecterer doctissimi van opinionem, nisi me deterrerent hæc epistolæ Amphilochio, episcopo Iconii. 1. Prout dignum erat tua concinnitate ac diligentia, cujus semper ego laudator, curasti res Ecclesiæ Isaurorum. Illud autem universis utilius esse, ut in plures episcopos dividatur sollicitudo, sua sponte manifestum cuique esse arbitror. Neque enim tuam hoc prudentiam latet: sed quomodo res se habeat et recte observasti, et nobis significasti. Sed quia non facile est reperire qui digni sint, annon forte, dum volumus ex multitudine auctoritatem habere, ac perficere, ut Dei Ecclesia a pluribus accuratius gubernetur; imprudentes doctrinam ob eorum, qui vocati fue rint, indignitatem in contemplum adducentes, indifferentiæ populos assuefaciemus? Nam et ipse nosti, quales sint qui præsuut, tales plerumque et eorum qui parent mores esse solere. Quamobrem forte satius esset unum aliquem probatum et spectatum, si et id facile fieri potest, præficere civitati, eique committere singula suo ipsius periculo dispensanda tantum Dei servus sit, operarius non prave pudens, non suis, sed multorum allentus commodis, ut salutem adipiscantur: qui si se ipse noverit imparem sollicitudini, adjunget sibi operarios ad messem. Si quem ergo ejusmodi inveniamus, fateor multorum instar unum esse, ac Ecclesiis utilius esse et nobis tutius, sic animarum curam dispensare. Quod si id non facile, demus primum operam, ut parvis civitatibus sive parvis pagis jam olim episcopalem sedem habentibus demus præpositos; ac tum demum civitatis restituemus episcopum, ne forte nobis ad futuram deinceps @conomniam obstet, qui ordinatus fuerit, ac statim incipiamus bello domestico laborare, dum pluribus præesse vuit, nec consentit ordinationi episcoporum. Quod si hoc grave fuerit, nec per tempus liceat, id tua prudentia faciendum verba, ut Isaurorum episcopo suus circumscribatur circulus, eo quod nonnullos vicinos ordinet. Ex his enim perspicitur non de solo urbis episcopo, non de vicinis tantum episcopis, quos ille ordinabat, sed de pluribus aliis deliberationem fuisse. Ἐπεὶ δέ. Sic Reg. secundus et Coisl. seendus. Claromontanus ἐπειδὴ δέ. Editi ἐπειδή. Μήπου. Εditi μήπω, quod emendavinus oμο Coisl. primi. Ἐπὶ τὸ πολύ. Nonnulli codices recentiores ἐπὶ πολύ. 'Ράδιον η). Sic emendavimus ope Reg. secundi et Coisl. secundi quod prave in editis legeDatur ῥᾴδιον, ἡ σπουδή. Vide Addenda. Αναστήσομεν. Coisl. prints ἀναστήσωμεν. Ο προβαλλόμενος. Duo mss. ὁ προβείλη μένος. Mox Coisl. secundus et Reg. secundus τοὺς οἴχο:. Ibidem malim καταδέχεσθαι. " Alines CCCCVI Scripta ammo 371.

curct, ut circumscribatur Isaurorum episcopo δὲ τοῦτο βαρύ ᾖ, καὶ ὁ χρόνος μὴ ἐπιτρέπῃ, ἐκεῖνε suus circulus, eo quod vicinos quosdam ordinet. Reliquum autem 283 nobis reservatum erit, ut reliquis omnibus episcopos demus, quos maxime idoneos ipsi judicaverimus multo examine præmisso. 2. Georgium, ut pietas tua jussit, percontati sumus: respondit autem ea quæ tua etiam religio retulit; sed de his rebus necesse est quieto animo simus, curam domus in Dominum projicientes. Confido enim Deo sancto, daturum illum intelligentiam, ut alio modo liberemur a necessitalibus, et vacuam molestiis vitam consequamur. Hoc certe si visum non fuerit, ipse digneris ad me commentarium mittere, de qua oporteat dignitate curam impendere, ut hoc beneficium a potentioribus quibusque amicis aggrediamur exposcere, sive gratis, sive etiam modico pretio, prout Dominus nobis faverit. Scripsi, ut præcepisti, ad fratrem Valerium. Res Nyssenæ eo in statu sunt, in quo erant a te relicta, et ope tuarum precum cedunt in melius. Eorum autem, qui tunc a nobis abscissi sunt, alii quidem ad aulam se contulerunt, alii vero remanent, inde exspectantes rumorem. Potest autem Dominus tum horum spem frustrari, tum illorum reditum irritum reddere. 3. Manna Philo explicans ait, velut ex traditione quadam Judaica edoctus, illius qualitatem esse ejusmodi, ut pro comedentis desiderio mutaretur; ac per se quidem esse tanquam milium melli incocium; nunc autem panis, nunc carnis vicem ex plere carnis autem, vel volatilium vel terrestrium animalium: modo etiam olerum saporem referre, idque pro uniuscujusque desiderio piscium itidem, adeo ut proprietas qualitatis uniuscujusque Τῷ 'Ισαύρων. Ita Reg. secundus et Coisl. secundus. Editi τῷ Ἰσαύρῳ. Videtur Amphilochius hoc Basilii consilium secutus esse, id est, Isaurorum episcopo suum circuluin circumscripsisse, ac sibi jus episcopatus in aliis civitatibus restituendi retinuisse. Nam cum Macedonius præcipuæ civitati præesset, ut perspicitur ex initio epistolæ tertiæ canonica; cumque alia superessent oppida episcopo destituta; Basilius, qui unum aliquem e suo clero promiserat, nec eum morbo debilitatum et imparem episcopalibus muniis factum mittere poterat, auctor est Amphilochio in eadem epistola canonica, ut a iquem ex recens baptizatis, sive Macedonio videatur, sive non, episcopum constituat. Κυριωτέρους. Quamvis ita habeant omnes miss. codices, vix tamen dubium quin legendum sit x.zipiwtépovs, atque hanc lectioneni in interpretando secutus sum. Δώσει σὺν ἡμῖν. Nullus ex his verbis sensus eruetur, nisi legamus δώσει σύνεσιν. Ibidem editi πρὸς τῷ, quod emendavimus ope Coisl. secundi. Paulo post vocem Κύριος addidimus ex codice Medicao. Videtur autem illa dignitas, quam se amici alicujus causa peliturum promittit Basilius, non administratio aliqua fuisse, sed tantum codi cillaria dignitas. Hoc enim consilio hanc dignitateın σπουδασάτω ἡ σὴ σύνεσις, τοῦ ποιῆσαι περιγράψαι τῷ Ἰσαύρων τὸν ἴδιον κύκλον, διὰ τὸ χειροτο νῆσαι αὐτὸν προσοίκους τινάς. Τὸ δὲ ἐφεξῆς ἡμῖν ὑπάρξει τεταμιευμένον, εἰς τὸ κατὰ τὸν προσήκοντα καιρὸν δοῦναι πᾶσι τοῖς λοιποῖς ἐπισκόπους, οὓς ἂν κυριωτέρους εἶναι κρίνωμεν αὐτοὶ, διὰ πολλῆς ἐξετάσεως δοκιμάσαντες. 2. Ἠρωτήσαμεν Γεώργιον, ὡς ἐκέλευσεν ἡ θεοσέ ή Γειά σου, καὶ εἶπεν & καὶ ἡ σὴ εὐλάβεια ἀνήνεγκεν. ἐφ' οἷς ἀνάγκη ἡμᾶς τὴν ἡσυχίαν ἄγειν, ἐπιῤῥίψαν. τας ἐπὶ Κύριον τὴν μέριμναν τοῦ οἴκου. Πιστεύω γὰρ τῷ ἁγίῳ Θεῷ, ὅτι δώσει σὺν ἡμῖν πρὸς τὰ ἑτέρῳ τρόπῳ ἐξελέσθαι τῶν ἀναγκῶν, καὶ ἡμῖν ἄλυ πον τὴν ζωὴν προξενῆσαι. Ἐὰν οὖν οὐ δοκῇ (52 τοῦτο, αὐτὸς καταξίωσον ὑπομνηστικόν μου ἀπο στείλαι, περὶ τίνος χρὴ ἀξιώματος σπουδὴν εἰσενέγκασθαι, ἵνα ἀρξώμεθα αἰτεῖν ἕκαστον τῶν ἐν δυνά μει φίλων τὴν χάριν ταύτην, εἴτε προῖκα, εἴτε και μετρίου τιμήματος, ὡς ἂν ἡμᾶς Κύριος εὐοδώσῃ. Ἐπέστειλα τῷ ἀδελφῷ Ουαλερίῳ ὡς προσέταξας. Τὰ Νύσσης πράγματα όμοιά ἐστι τοῖς παρὰ τῆς σῆς θεοσεβείας καταλειφθεῖσι καὶ προκό πτει ἐπὶ τὸ βέλτιον τῇ συνεργίᾳ τῶν σῶν προσευχῶν. Οἱ μέντοι τότε ἀποῤῥαγέντες ἡμῶν, οἱ μὲν ἀπῆλθον ἐπὶ τὸ στρατόπεδον, οἱ δὲ μένουσι, την ἐκεῖθεν ἀναμένοντες φήμην. Δυνατὸς δὲ ὁ Κύριος καὶ τούτων ματαιώσαι τὰς ἐλπίδας, κἀκείνοις ἄπραστον τὴν ἐπάνοδον ποιῆσαι. 3. Τὸ μάννα ὁ Φίλων ἑρμηνεύων ἔφη, ὥσπερ ἐκ παραδόσεώς τινος Ἰουδαϊκῆς δεδιδαγμένος, τοιαύτην αὐτοῦ εἶναι τὴν ποιότητα, ὥστε κατὰ τὴν φαντασίαν τοῦ ἐσθίοντος μετακίρνασθαι· καὶ εἶναι μὲν καθ' ἑαυ τὸ οἱονεὶ κέγχρον ἐψημένον ἐν μέλιτι, παρέχειν δὲ νῦν μὲν ἄρτου, νῦν δὲ κρέως· καὶ κρέως τοιούδε, ή πετεινοῦ ἢ χερσαίου· νῦν δὲ λαχάνου, καὶ λαχάνου τοῦ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν ἑκάστου· καὶ ἰχθύος, ὡς τὸ ἰδίωμα τῆς καθ᾽ ἕκαστον γένος ποιότητος ἀκριβῶς petere statuerat, ut amici domus magnum aliquod incommodum effugeret. Porro in hunc usum impetrari solebant codicilli, ut curia, vel saltem duumviratus et civitatis cura vitarentur. Pretio autem impetratos non modo nulla immunitas, sed etiam multa sequebatur, ut perspicitur ex Cod. Theod. lib. vi, tit. 22. Sic enim habet fex secunda imperatoris Constantii: Ab honoribus mercandis per® suffragia, vel qualibet ambitione quærendis, ceria mulia prohibuit: cui addimus, ut quicunque fugientes obsequia curiarum, umbras et nomina affectaverint dignitatúm, tricenas libras argenti inferre cogantur, manente illa præterita inlatione auri, qua perpetua lege constricti sunt. Unde mitor Basilium ab hac via tentanda non omnino alienum fuisse. Sed forte hæ leges non admodum accurate servabantur sub Valente. "Αλυπον. Sic ope codicum mss. emendavimus. Male in editis ἄλυτον. Οὐ δοκῇ. Coisl. secundus δοκεῖ. Ουαλερίῳ. Coisl. secundus Ού αλλερίῳ. Καταλειφθείσι. Coisl. prinius καταληφθείσι, in eo statu, in quo erant a te inventa. Vide Addenda. 156) Εψημένον. Nonnulli codices Ενημένην

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXCI. ἐν τῇ γεύσει τοῦ ἐσθίοντος διασώζεσθαι. "Αρματα speciei in comedentis gustu omnino servaretur. ἀναβάτας τριστάτας ἔχοντα οίδεν ή Γραφή, διὰ τὸ τῶν λοιπῶν ἁρμάτων δύο εἶναι τοὺς ἐπιβάτας, τόν τε ἡνίοχον καὶ τὸν ὁπλίτην· τὰ δὲ τοῦ Φαραὼ δύο μὲν εἶχε τοὺς πολεμοῦντας, ἕνα δὲ τὸν τὰς ἡνίας τῶν ἵππων ἔχοντα. Σύμπιος ἡμῖν ἐπέστειλε θεραπευτικὴν ἐπιστολὴν καὶ κοινωνικήν, ᾧ ἡμεῖς ἀντιγράψαντες ἐπέμψαμεν τῇ εὐλαβείᾳ σου τα γράμματα, ἵνα ἄγαν ἐγκρίνας κελεύσῃς αὐτῷ ἀποστα λῆναι, δηλονότι μετά προσθήκης καὶ τῶν γραμμάτων. Εῤῥωμένος, εύθυμος ἐν Κυρίῳ, ὑπερευχόμενος μου χαρισθείης μοι καὶ τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ τῇ τοῦ ᾿Αγίου φιλανθρωπία. Currus qui sessores tres haberent, agnovit Scriptura, siquidem reliquorum curruum sessores duo erant, auriga et miles armatus: Pharaonis autem currus bellatores duos habebant, et unum equorum habenas tenentem. Scripsit mihi Sympius epistolam officii et communionis causa, cui ego rescribens, litteras meas ad tuam pietatem misi, ut diligenter probatas ad illum jubeus transmitti, additis videlicet et tuis ipsius litteris. Valens, in Domino hilaris, pro me precans, serveris mibi et Dei Ecclesia, per sancti misericordiam. 284 EPISTOLA CXCI. Gratia♣agil Basilius cuidam episcopo, qui.prior scripseral; eumque hortatur, ut ipse ugente cum vicinis episcopis locus et tempus synodi indicentur, ad pristiam communionem, quam variœ suspiciones interruperant, tandem aliquando inter remolas Ecclesias instaurandam. Αμφιλοχία ἐπισκόπῳ Ἰκονίου. Εντυχόντες τοῖς γράμμασι τῆς εὐλαβείας σου, πολλὴν τῷ Θεῷ τὴν χάριν ἔσχομεν, ὅτι ἀρχαίας ἀγάπης ἴχνη εύρομεν ἐν τοῖς ῥήμασι τῆς ἐπιστολῆς· ὅς γε οὐκ ἔπαθες τὸ τῶν πολλῶν, οὐδὲ φιλονείκως ἔσχες πρὸς τὸ μὴ καὶ αὐτὸς κατάρξαι τῆς ἀγαπητι κῆς ὁμιλίας· ἀλλ' ὡς πεπαιδευμένος τὸ ἐκ ταπεινο φροσύνης μεγαλείον περιγινόμενον τοῖς ἁγίοις, οὕτως εἴλου διὰ τῶν δευτερείων ἔμπροσθεν ἡμῶν ἀποφαν· θῆναι. Καὶ γὰρ οὗτος νόμος τῆς ἐν Χριστιανοῖς νίκης, καὶ ὁ ἔλαττον ἔχειν καταδεξάμενος στεφα νοῦται. Ἵνα οὖν μὴ ἀπολειφθῶμεν τοῦ ἀγαθοῦ ζήλου, ἰδοὺ καὶ αὐτοὶ ἀντιφθεγγόμεθά σου τὴν σεμνότητα, καὶ δείκνυμεν τὴν προαίρεσιν ἡμῶν, ὅτι, Θεοῦ χάριτι τῆς κατὰ τὴν πίστιν συμφωνίας έῤῥωμένης ἡμῖν οὐδὲν ἕτερόν ἐστι τὸ ἐμποδίζον πρὸς τὸ εἶναι ἡμᾶς ἓν σῶμα καὶ ἐν πνεῦμα, καθὼς ἐκλήθημεν ἐν μιᾷ ἐλπίδι διὰ τῆς κλήσεως. Τῆς οὖν σῆς ἐστιν ἀγάπης τῇ ἀγαθῇ ἀρχῇ καὶ τὰ ἐφεξῆς ἀποδοῦναι, συστα τεῖν μὲν περὶ σεαυτὸν τοὺς ὁμοψύχους, δηλῶσαι δὲ καὶ χρόνον καὶ τόπον τῆς συντυχίας, ἵνα οὕτω, τῇ 'Αμφιλοχίῳ. Codices omnes, editi et mss., hanc epistolam inscribunt Amphilochin: sed luce clarius est ad eum scriptam non fuisse: nec diflicile est conjicere ad illum episcopum datam fuisse, de quo mentio facta in epistola præcedenti. Suspicatur Tillemontius hanc epistolam scriptɔm esse ad aliquem ex Lyciæ episcopis, de quibus agit Basilius in epistola 218. Cum enim audiisset hos episcopos ab Arianis alienos esse, et ipsius commumionem amplecti velle; scripsit Amphilochio, cumque hortatus est, ut illorum animos periclitaretur. Inde conjicit Tillemontius aliquem ex illis episcopis, accepta Amphilochii epistola, ad Basilium scripsisse. Sed tempus non quadrat. Cum enim verisimillimum sit hanc epistolam in præcedenti indicari et designari; cumque epistola 218, in qua de episcopis Lyciæ agitur, auno 375 scripta sit post reditum ex Ponto: necesse est hoc loco aliud negotium, ac alios, quan Lycia, episcopos intelligere. Deinde vero, ut observat idem doctissimus scriptor, videtur episcopus, cui scribit Basilius, metropolitanus fuisse; siquidem rogat Basilius ut unanimies suos consociet, ac locum et tempus conveniendi designet. At episcopus Myiæ, qui Lyciæ metropolitanus erat, non recensetur inter eos Amphilochio, episcopo Iconii. Lectis litteris pietatis tuæ, plurimas Deo gratias egi, quod antiquæ charitatis vestigia invenirent in verbis epistolæ; siquidem non quo plerique morbo laborasti, neque illud pertinaciter tenuisti, ne ipse inceptor esses amici colloquii: sed ut edoctus quam magnifica ex humilitate merces sanctis eveniat, ita elegisti secundas tenendo, prior me inveniri. Hæc enim lex est Christianæ victoria, et qui minus habere non recusat, coronatur. Ne igitur desimus bono studio, ecce et nos gravitatem tuam resalutanus, et quid nobis sit sententiæ de monstramus: nempe firmato inter nos, Dei gratia, in fide consensu, nihil esse quod impediat, quominus sinus unum corpus et unus spiritus, sicut vocati sumus in una spe per vocationem. Itaque charitatis tuæ est, bono initio et quæ consequuntur adjicere, unanimnes tuos tecum conjungere, ac tempus et locum congressus indicare, ut sic, Del gratia nos invicem excipientes, ad priscam dilectionis formam Ecclesias gubernemus; fratres ex qui Basilii communionem appetebant: sed tribus ejusdem urbis presbyteris hæð laus tribuitur, quod argumento est episcopum male audiisse. Longe ergo probabilior alia Tillemontii conjectura, hanc epistolam inscribi Sympio, de quo in epist. præ. cedenti, sive Symposio Seleuciae episcopo, qui concilio Constantinopolitano interfuit anno 581. Hæc sententia confirmatur ex epist. 204, in qua Basilius Isauros enumerat inter suos communicatores. Porro nemo non videt facile fuisse librariis in his Sympii et Symposii vocibus errare. Quæcunque autem statuatur opinio, facile perspicitur gravissimum esse in titulo epistolæ erratumi. Neque enim de reconciliatione Basilius agere potuit cum Amphilochio, cum inter utrumque semper exstiterit arctissima conjunctio. Huir. Quamvis in quatuor veteribus libris legatur ὑμῖν, magis tamen arridet scriptura codi cum Coisl. primi et Med. qui cum editis consentiunt. In Harlæano autem non exstat hæc epistola. Paulo post idem Coisl. primus ελπίδι τῆς πίστεως Medicus ελπίδι τῆς κλήσεως. Συστατείν. Codices tres non antiquissimi συντάττειν. Alias CCCXCVul. Scripta anno 574.

70% utraque par le venientes tanquam propria membra τοῦ Θεοῦ χάριτι ἀπολαβόντες ἀλλήλους, τῷ ἀρχαία suscipiendo, tanquam ad amicos mittendo, et rursus tanquam ab amicis excipiendo. Hæc enim erat olim Ecclesiæ gloria, ut ab orbis termino ad terminum brevibus tesseris, veluti viatico instructi fratres ex unaquaque Ecclesia patres ac fratres omnes invenirent; quod ipsum cum aliis nunc hostis Ecclesiarum Christi de nobis prædatus est, ac singulis civitatibus circumscribimur, et unusquisque proximum suspectum habemus. Et 285 quid aliud dicam, nisi charitatem nostram refrixisse, qua sola Dominus noster suos discipulos dixit, veluti propria nota, dignosci? Ac prius quidem, si videbitur, ipsi vos ipsos mutuo cognoscite, ut sciamus quibuscum nobis futura sit consensio. Atque hoc pacto consensu uno locum aliquem utrisque commodum, tempusque itineri faciendo idoneum eligentes,. alii ad alios convolabimus, nosque in via diriget Dominus. Valeas, lætusque sis ac preceris pro me, mihique Sancti benignitate doneris. EPISTOLA CXCII. εἴδει τῆς ἀγάπης τὰς Ἐκκλησίας οἰκονομήσωμεν· τοὺς παρ' ἑκατέρου μέρους βαδίζοντας τῶν ἀδελφῶν ὡς ίδια μέλη προσιέμενοι, προπέμποντες ὡς ἐπὶ οἰκείους, καὶ ὑποδεχόμενοι πάλιν ὡς παρ' οι κείων. Τοῦτο γὰρ ἦν ποτε τῆς Ἐκκλησίας τὸ καύ χημα, ὅτι ἀπὸ τῶν περάτων τῆς οἰκουμένης ἐπὶ τὸ πέρατα μικροῖς συμβόλοις ἐφοδιαζόμενοι οἱ ἑξ ἑκάστης Εκκλησίας ἀδελφοὶ πάντας πατέρας καὶ ἀδελφοὺς εὕρισκον· ὅ νῦν μετὰ τῶν ἄλλων ἀφῄρηται ἡμῶν ὁ ἐχθρὸς τῶν Ἐκκλησιῶν τοῦ Χριστοῦ, καὶ κατὰ πόλεις περιγεγράμμεθα, καὶ ἕκαστος δι᾿ ὑπὸ οψίας ἔχομεν τὸν πλησίον. Καὶ τί γὰρ ἄλλο, ἢ ἐξύ ξαμεν τὴν ἀγάπην, ἀφ᾿ ἧς μόνης τοὺς ἑαυτοῦ μα θητὰς ὁ Κύριος ἡμῶν εἶπε χαρακτηρίζεσθαι; Καὶ εἰ δοκεῖ, πρότερον αὐτοὶ μετ᾿ ἀλλήλων γνωρίσατε ἑαυτοὺς, ἵνα γνῶμεν πρὸς τίνας ἡμῖν ἔσται ἡ συμφωνία. Καὶ οὕτως ἐκ κοινῆς συγκαταθέσεως τόπον τινὰ τοῖς ἀμφοτέροις ανεπαχθῆ, καὶ χρόνον ταῖς ὁδοιπορίαις πρέποντα ἐκλεξάμενοι, δραμούμεθα παρ' ἀλλήλοις, καὶ ὁ Κύριος ἡμᾶς κατευοδώσει. Έξωμένος καὶ εὔθυμος εἴης, ὑπερευχόμενος μου, καὶ χαρισθείης μοι τῇ τοῦ 'Αγίου φιλανθρωπία. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΒ'. Cum Sophronius petenti aliquid Basilio ita annuisset, ut seipse duplex beneficium accepisse diceret, nempe (keras Basilii et occasionem bene de eo merendi, Basilius gratias agit in hac epistola, sibique rem eo gratiorem fuisse significal, quod a Sopuronio proficisceretur. Sophronio magistro. Si ipse duplex accepisti beneficium, quemad-C modum mihi immensa quadam bene faciendi voluntate scripsisti, unum, quod acceperis litteras, ziterum, quod tuam meo usui operam navaveris; quantam existimandum est me habere gratiam, qui et litteras suavissime tuæ vocis legi, et id quod Alias CCCXXIX. Scripta anno 374. Υποδεχόμενοι. Ita septem mss. Editi απο δεχόμενοι. Συμβόλοις. Sic Coisl. primus et Med Editi συμβολαίοις. Ad auctoritatem vetustissimorum codicum accedit ipsius Basilii testimonium, qui eadem voce utitur in loco simillimo ex epistola 203, in qua sic loquitur: Ἡμεῖς δὲ, ἐκείνων ὄντες τῶν πατέρων, οἱ ἐνομοθέτησαν διὰ μικρών χαρακτήρων τὰ τῆς ἐπιμιξίας σύμβολα ἀπὸ περάτων τῆς γῆς εἰς πέρατα περιφέρεσθαι, καὶ πάντας πᾶσι πολίτας καὶ οἰκείους εἶναι, νῦν ἀποτέμνομεν ἑαυτοὺς τῆς οἰκουμένης, καὶ οὔτε ἐπαισχυνόμεθα τῇ μονώσει, οὔτε ζημίαν φέρειν τὸν διασπασμὸν τῆς ὁμονοίας τι θέμεθα, οὔτε φρίσσομεν, ὅτι εἰς ἡμᾶς φθάνει ἡ φου βερὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν προφητεία, εἰπόντος, etc.: Nos autem, qui flii sumus illorum patrum, qui legem tulerunt, ut brevibus notis commercii signa a terminis orbis terrarum usque ad terminos circumferrentur, ac omnes omnibus cives et propinqui 'essent, nunc abscindimus nosmetipsos ab orbe terrarum, neque nos pudet solitudinis, nec damnum ferre dissolutionem concordiæ ducimus; neque horrescimus, quod ad nos pervenerit terribilis Domini nostri prophetia dicentis, etc. Sæpe alias Basilius lueluosa tempora deplorat. Sed tamen cum dissolutionem concordiæ in allato testimonio describit, vet, cum ait infra in hac epistola, singulis civitatibus circumscribimur, non de se ipso loquitur, sed aliorum mala deflet, ut sua propria. Quanto enim studio arserit fovende cum omnibus communionis, Σωφρονίῳ μαγίστρω. Εἰ αὐτὸς διπλὴν ἔλαβες χάριν, ὡς αὐτὸς τῇ ἀντ υπερβλήτῳ προθυμίᾳ περὶ τὰ ἀγαθὰ ἔργα ἐπέστειλας ἡμῖν, μίαν μὲν τῷ δέξασθαι γράμματα, δευτέραν δὲ τῷ ὑπουργῆσαι τῇ χρείᾳ ἡμῶν· πόσην τινά χρή νομίζειν ἡμᾶς ἔχειν τὴν χάριν, γράμμασί τε τῆς ήδίστης φωνῆς ἐντυχόντας, καὶ τὴν ἐπιζητηθεῖσαν perspici potest, tum ex laetitia, quam ei littera ab Ecclesiis remotis scriptæ afferebant, tum ex iis quæ scripsit et gessit, ut maritimos episcopos, Neocasarienses, Lyciæ Ecclesias sibi charitate devinciret. Testatur in epistola 204, secum conunicare Pisidas, Lycaones, Isauros, Phryges, Arme - nos Neocaesariensibus vicinos, Macedones, Acheos, Illyrios, Gallos, Hispanos, totam simul Italiam, Siculos, Airos, et quidquid saui in Ægypto et Syria supererat. Τοῖς ἀμφοτέροις. Ita Coisl. primus et Med. Edili τὸν ἀμφοτέροις. Paulo post editi παρ' ἀλλήλους. Uterque Coisl. et plures alii ut in textu. Utrum l effectum perducta fuerint, quæ hic proponuntur a Basilio, nullo cognoscimus monumento. Semel eam in Pisidiam, nempe anno 375, venisse et cum Amphilochio ac vicinis episcopis consiliatum esse scimus. Sed ante hoc teinpus jam Isauros inter communicatores suos enumeraverat in epist. 201, quo conjicimus Basilium, etiamsi cum his episcopis non convenerit, pacem cum illis et communionem per litteras redintegrasse. Præterquamquo.1 nulla necessitas erat conveniendi, cum tota res per litteras confici posset; forte congressum ann tempestas et Basilii morbi interpellarunt. ev Τοῦ ἁγίου. Editi addunt Θεοῦ. Sed ea vox deest in codicibus Med. et Coisl, utroque et tribus aliis. Τῷ δέξασθαι. Legitur τo in utroque Coisl. el Reg. secundo, et paulo post τὸ ὑπουργῆσαι

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXCIV. χρείαν τοσούτῳ τάχει πληρωθεῖσαν ὁρῶντας! Ωστε, expeteban tam celeriter confectum vidi! Itaque ἡδέως δεξάμενοι τὸ ἀποσταλέν διὰ τὴν οἰκείαν αὐτοῦ φύσιν, πολλῷ ἥδιον αὐτὸ προσηκάμεθα τῷ σὲ εἶναι τὸν τῆς κατασκευῆς αὐτοῦ προεστῶτα. Παράσχοι δὲ ἡμῖν ὁ Κύριος ἰδεῖν σε ἐν τάχει, ὥστε ἀπὸ γλώττης ὁμολογῆσαι τὴν χάριν, καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν ἐν σοὶ καλῶν ἀπολαῦσαι. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΗΓ'. id quod missum est sua sponte pergratum fuit: sed longe libentius hoc ipsum eo nomine suscepi, quod tu rei illius conficiendæ exstiteris dux et auctur. Det autem nobis Dominus te cito videre, ut lingua gratias referamus, omnibusque simul bonis tuis periruamur. EPISTOLA CXCII. Peracule Basilius sese cum gruibus comparat. Quominus se ad solitudinem Meletii conferret, tum negotiorum exteriorum occupationibus detentus fuerat, tum vehementibus ac continuis febribus, quæ illum ita debilitaverunt, ut aranea infir mior videretur. Venturum se ad Meletium promittit verno tempore, si Dei ope ex hoc morbo evaserit. Μελετίῳ ἀρχιάτρῳ Meletio archiatro. Nobis ne quantum quidem gruibus licet hiemis incommoda effugere; sed quantum quidem ad fuἩμῖν οὐδ᾽ ὅσον ταῖς γεράνοις ὑπάρχει τὰ δυσχερῆ τοῦ χειμῶνος διαφυγεῖν· ἀλλ᾽ ἕνεκα μὲν τοῦ προϊδέσθαι τὸ μέλλον, οὐδὲν ἴσως τῶν γεράνων χεί- β turi prenotionem attinet, nihil forte deteriores ρους ἐσμέν· τῷ δὲ κατὰ τὸν βίον αὐτεξουσίῳ τοσοῦτον τῶν ὀρνίθων ἀπολιμπανόμεθα, ὅσον καὶ τοῦ πέτεσθαι δύνασθαι, μικροῦ δεῖν. Πρῶτον μὲν γάρ με ἀσχολίαι τινὲς τῶν κατὰ τὸν βίον πραγμάτ των ἐπέσχον ἔπειτα δὲ πυρετοί συνεχεῖς καὶ λάβροι οὕτω μου τὸ σῶμα κατεδαπάνησαν, ὥστε ἐφάνη τι καὶ ἐμοῦ λεπτότερον, αὐτὸς ἐγὼ ἐμαυτοῦ· εἶτα τεταρταίων προσβολαὶ πρὸς πλεῖον ἢ εἴκοσι διαρκέσασαι κύκλους. Νυνὶ δὲ, ὅτε δοκῶ τῶν πυρε τῶν ἀπηλλάχθαι, οὕτως ὑπὸ τῆς ἀδυναμίας διάκει μαι, ὥστε μηδὲν ἐν τούτῳ ἀποδεῖν ἀραχνίου. "Οθεν μοι πᾶσα μὲν ὁδὸς ἄβατος, πᾶσα δὲ πνεύματος προσβολή πλείονα φέρει τὸν κίνδυνον ἢ αἱ τρικυμίαι τοῖς πλέουσιν. ᾿Ανάγκη τοίνυν ὑπὸ δωματίῳ κεκρύ φθαι, καὶ ἀναμένειν τὸ ἔαρ, εάνπερ διαρκέσαι πρὸς αὐτὸ δυνηθῶμεν, ἀλλὰ μὴ προδιαμάρτοιμεν ὑπὸ τοῦ κακοῦ τοῦ τοῖς σπλάγχνοις ἐνιδρυμένου. Ἐὰν δὲ διασώσῃ ἡμᾶς ὁ Κύριος τῇ μεγάλῃ αὐτοῦ χειρί, ἀσμενέστατα μὲν τὴν ἐσχατιὰν ὑμῶν καταληψόμεθα· ἀσμενέστατα δὲ σὲ τὴν φίλην ἡμῖν κεφαλὴν περι πτυξόμεθα. Μόνον εὔχου πρὸς τὸ συμφέρον τῇ ψυχῇ τὴν ζωὴν ἡμῶν οἰκονομεῖσθαι. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΔ'. gruibus sumus; quod vero ad vitæ libertaten spe ctat, tanto fere ab avibus distamus, quanto a vo landi facultate. Primum quidem occupationes me nonnullæ negotiorum exteriorum detinuerunt deinde continuæ ac vehementes febres corpus meum usque adeo consumpserunt, ut visum sit ali quid etiam me tenuius, ego videlicet meipso. Præ terea quartanarum accessus ultra viginti 286 vices perstiterunt. Nunc autem cum a febribus liber esse videor, ita sum debilis, ut nihil in hoc ab ara nea differam. Unde mihi omne iter impervium, et quilibet auræ impulsus periculosior, quam fluctus decumani navigantibus. Necesse est ergo domi latitare, et tempus vernum exspectare, si mode eo usque perdurare possim, nec prius spe exci dam ob morbum visceribus insidentem. Quod si me Dominus magna sua inanu servaverit, libentis sime me conferam ad vestram solitudinem: liben tissime te charum mihi caput amplectar. Tantum roga, ut de mea vita, prout animæ meæ conducit, statuatur. EPISTOLA CXCIV**. Zvili litteris respondet Basilius, hortatur ut sæpe scribat. Morbi sui magnitudinem exprimi non posse dicit; sed vires o Deo exspectal ad patienter ſerendum. Ζωίλῳ. Οἷα ποιεῖς, ὦ θαυμάσιε, προλαμβάνων ἡμᾶς εἰς Zoilo Quid agis, vir egregle, prævertens me humilitatis τὸ τῆς ταπεινώσεως μέτρον; ὅς γε, τοιοῦτος ὢν τὴν modo? qui cum tanta sis ornatus eruditione, ac παίδευσιν, καὶ οὕτως εἰδὼς ἐπιστέλλειν, ὡς δηλοί τὰ γράμματα, ὅμως ἀξιοῖς, ὡς ἐπὶ τολμηροτέρα Τὸ ἀποσταλέν. Manifesta est necessitudo hujus epistole cum centesima nonagesima. Promiseral Basilius se apud potentiores amicos acturum, si ita Amphilochio videretur, et dignitatem aliquam petiturum, ut amici domus magnum aliquod incommodum effugeret. Observavimus hanc dignitatem non in aliqua administratione, sed in codicillis positain fuisse. Quod ergo tam celeriter confectum misit Sophronius magister officiorum, nihil aliud videtur esse, quam codicillaria aliqua dignitas. Id autem pretio impetratum fuisse, nec Sophronii liberalitas patitur suspicari, nec scriptæ ab eo ad Basilium perhonorifice litteræ. Αρχιάτρῳ. Medicaus codex et duo alii recentiores ἀρχιήτρῳ. Regius primus et Bigol. scribendi adeo peritus, ut litteræ demonstrant, tamen postulas, ut in audaciore quodam conatu Ιατρῷ. Ημίν. Coisl. primus et Harl. Ημῖν δέ. Χείρους. Hanc vocem addidimus ex septem mss. Ἐπέσχον. Ita tres vetustissimi codices. Editi κατέσχον. Paulo post iidem codices cum tribus aliis οὕτω μου. Editi οὕτως μου. Προδιαμάρτοιμεν. Non rnale Vaticanus codex et ad marginen Claromontanus προδιαρπασθώ μεν, nisi prius abripiar morbo visceribus insidente. Nihil tamen mutandum duximus, quia vulgata scriplura nec sua sponte vitiosa est, et pluribus antiquis codicibus nititur. Alias CCCLXIX. Scripta anno 375. · Alias CCCLXVIII. Scripta auno 575.

et meritis tuis majore, veniam tibi a nobis dari. τινὶ ἐγχειρήσει καὶ ὑπερβαινούσῃ σου τὴν ἀξίαν, Verum prætermissa hac ironia, scribe nobis ad omnem occasionem. Sive enim eloquentiæ non sumi expers, eloquentis viri litteras libentissime legam: sive quantum sit charitatis bonum, e Scriptura didici, maximo prorsus in pretio est hominis me diligentis colloquium. Utinam autem perscribas quæ tibi precor bona, corporis valetudinem, ac donus totius prosperitatem L. Jam quod ad res nostras spectat, scito cas solito non esse tolerabiliores. Satis autem erit hoc dicere, ut tibi corporis nostri infirmitas demonstretur. Nam morbi nunc detinentis magnitudinem, nec verbis demonstrare facile, nec re persuadere: siquidem iis quæ noveras, majus quidpiam a nobis ad infirmitatem inventum est. Jam Dei boni opus est vires mili sufficere, ut patienter feram inflictas corporis ad nostram utilitatem plagas ab eo qui bene nobis facit Deo. EPISTOLA CXCV'. συγγνώμης παρ' ἡμῶν τυγχάνειν. ᾿Αλλὰ, τῆς εἰρω νείας ταύτης ἀφέμενος, ἐπίστελλε ἡμῖν διὰ πάσης προφάσεως. Είτε γὰρ ἡμῖν λόγων μέτεστιν, ήδιστα λογίου ἀνδρὸς γράμμασιν ἐντευξόμεθα εἴτε καὶ τὸ τῆς ἀγάπης καλὸν ὅσον ἐστί, παρὰ τῆς Γραφῆς πεπαιδεύμεθα, τοῦ παντὸς ἀξίαν τιθέμεθα ἀνδρὸς ἀγαπῶντος ἡμᾶς ὁμιλίαν. Εἴη δέ σε γράφειν & είδ χόμεθά σοι ἀγαθὰ, ὑγείαν σώματος, καὶ εὐθηνίαν οἴκου παντός! Τὰ δὲ ἡμέτερα μηδὲν ἀνεκτότερα για νωσκε τῆς συνηθείας εἶναι. ᾿Αρκεῖ δὲ τοσοῦτον εἰπεῖν, καὶ ἐνδείξασθαί σοι τοῦ σώματος ἡμῶν τὴν ἀσθένειαν. Τὴν γὰρ νῦν κατέχουσαν ἡμᾶς εἰς τὸ ἀρε ῥωστεῖν ὑπερβολὴν, οὔτε λόγῳ ἐνδείξασθαι ῥᾴδιον, οὔτε ἔργῳ πεισθῆναι· εἴπερ ἐκείνων, ὧν αὐτὸς ᾔδεις, εὑρέθη τι πλεῖον παρ' ἡμῶν εἰς ἀῤῥωστίαν. Θεοῦ δὲ τοῦ ἀγαθοῦ ἔργον δοῦναι ἡμῖν δύναμιν, πρὸς τὸ ἐν ὑπομονῇ φέρειν τὰς ἐπὶ συμφέροντι ἡμῖν ἐπε αγομένας εἰς τὸ σῶμα πληγὰς παρὰ τοῦ εὐεργετοῦντος ἡμᾶς Κυρίου. ΕΠΙΣΤΟΛΗ PE. Rationem reddit Basilius cur raro scribat: ad postulandum a Deo reditum episcoporum hortatur. Euphronio, episcopo Colonia armenia. Propterea quod longe dissita est a viis publicis Colonia, quam tibi Dominus gubernandam credidit, etiamsi sæpe cæteris minoris Armeniæ fratribus scribam, agre tamen ad tuam pietatem litteras mitto, neminem sperans futurum, qui illas eo usque perferat. Cum autem nunc sperem aut te adfuturum, aut epistolam ab episcopis quibus scribo, esse 287 ad te transmittendam; et tuæ scribo pietati, et te per litteras saluto; cum te certiorem faciens videri me adhuc in terra versari; tum adhortans, pro me ut preceris, ut ærumnas ac calamitates minuat Dominus, et vehemens illud doloris pondus, nunc cordibus nostris incumbentis, veluti nubem quamdam, a nobis submoveat. Hoc autem continget, si celerem det reditum religiosissimis episcopis, qui nunc dispersi sunt, pœnas pro pietate pendentes. EPISTOLA CXCVI“. Ευφρονίῳ, ἐπισκόπῳ Κολωνείας Αρμενίας. Διὰ τὸ μακρὰν ἀπῳκίσθαι τῶν ὁδευομένων τόπων τὴν Κολώνειαν, ἣν ὁ Κύριος ἔδωκεν ὑπὸ σοὶ διεθύ νεσθαι, πολλάκις κἂν τοῖς ἄλλοις ἀδελφοῖς ἐπιστέλ λωμεν τοῖς κατὰ τὴν μικρὰν Αρμενίαν, ὀκνηρῶς πέμπομεν γράμματα πρὸς τὴν εὐλάβειάν σου, μης δένα ἐλπίζοντες εἶναι τὸν μέχρις εκείνων διακομί ζοντα. Ἀλλὰ νῦν ἢ αὐτόν σε παρέσεσθαι προσδοκώντες, ἢ διαπεμφθήσεσθαι τὴν ἐπιστολὴν παρὰ τῶν ἐπισκόπων οἷς ἐπεστείλαμεν, καὶ γράφομεν τῇ δύο λαβείς σου, καὶ προσαγορευομέν σε διὰ τοῦ γράμ ματος, ὁμοῦ μὲν σημαίνοντες, ὅτι δοκοῦμεν ἔτι εἶναι ὑπὲρ τῆς γῆς, ὁμοῦ δὲ παρακαλοῦντες προσ εύχεσθαι ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα ὁ Κύριος ἐλαττώσῃ τὰς θλίψεις, καὶ τὸ πολὺ τοῦτο βάρος τῆς ὀδύνης τῆς νῦν ἐπικειμένης ταῖς καρδίαις ἡμῶν, οἷόν τι νέφος, ἀφ᾿ ἡμῶν ἀπαγάγῃ. Εσται δὲ τοῦτο ἐὰν ταχεῖαν δῷ τὴν ἐπάνοδον τοῖς θεοφιλεστάτοις ἐπισκόποις, ο νῦν εἰσιν ἐν τῇ διασπορᾷ, δίκας διδόντες ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας.. Basilius Aburgio gratulatur summos honores, ac prosperum incepti exitum precatur, seque gravissimis morbis debilitaium significat. Aburgio Prosilire te instar stellarum, modo in hac, modo in illa barbarorum regione apparentem, nunc quidem annonam militibus subministrantem, nunc vero imperatori in splendido apparatu Alias CCCXII. Scripta anno 575. * Alias CCCLIX. Scripta anno 375. 'Εντευξόμεθα. Sic mss. codices et prima editio Parisiensis. Legitur in secunda εντευξοίμεθα. Στρατιωτικά παρέχοντα. Sic liarl. et ulcr Αβουργίῳ. Διάττειν σε ως τοὺς ἀστέρας, άλλοτε και άλλε μέρος τῆς βαρβαρικῆς ἀνίσχοντα, νῦν μὲν σιτηρέ σια στρατιωτικά παρέχοντα νῦν δὲ βασιλεῖ φαινόμενον μετὰ λαμπροῦ τοῦ σχήματος, ἡ τῶν que Coisl. cum Reg. secundo. Editi τῷ στρατιω τικῷ. Sepe in provincias extra ordinem mitteba tur qui annonain militarem expedirent et diligentius curarent,ut docet Gothofredus ad lib. vut cod. Theod. Munus ejusinodi Aburgio commissum gratulatur Basilius

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXCVII. ἀγαθῶν ἄγγελος φήμη ἀγγέλλουσα ἡμῖν οὐ astantem, nuntia bonorum fama nobis narrare now διαλείπει. Εὐχόμεθα δὲ τῷ Θεῷ, κατὰ λόγον σοι προϊοῦσαν τὴν ἐπιχείρησιν, ἐπὶ μέγα σε προελ θεῖν, καὶ φανῆναι ποτε τῇ πατρίδι ἕως ἑσμὲν ὑπὲρ γῆς, καὶ τὴν ἀέρα τοῦτον ἀνέλκομεν Τοσοῦτον γὰρ μέτεστιν ἡμῖν τοῦ βίου, ὅσον ἀναπνεῖν μόνον. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΙΖ cessal. Deum autem precor, ut, incepto tibi pro meritis succedente, ad magnum quiddam eveliaris et tandem aliquando conspiciaris in patria, dum in terris versor atque hunc aerem duco. In hoc enim tantum vitæ particeps sum, quod respiro. EPISTOLA CXCVD*. Ambrosius missis clericis Basilium rogaverat, ut sibi corpus beati Dionysii Mediolanensis redderetur. esponael ejus litteris Basilins, mirabilem gratulatur electionem, hortatur ad Patrum sequenda vestigia, narratque accurate, quomodo corpus beati Dionysii a fidelibus, qui illud custodiebunt, impetratum fuerit, ac veras esse illius reliquius asseveras, et certissimis argumentis confirmai. Αμβροσίῳ, ἐπισκόπῳ Μεδιολάνων. 1. Μεγάλαι ἀεὶ καὶ πολλαὶ τοῦ Δεσπότου ἡμῶν αἱ Ambrosio, episcopo Mediolanensi. 1. Magna semper et multa Domini nostri dona, δωρεαὶ, καὶ οὔτε τὸ μέγεθος αὐτῶν μετρητόν, οὔτε nec eorum magnitudinem metiri, aut multitudiτὸ πλῆθος ἀριθμητόν. Μία δὲ τῶν μεγίστων δωρεῶν ἐστι τοῖς εὐαισθήτως δεχομένοις τας χάριτας καὶ ἡ παροῦσα αὕτη, ὅτι πλεῖστον ἡμᾶς τῇ θέσει τοῦ τόπου διηρημένους ἔδωκεν ἀλλήλοις συνάπτεσθαι διὰ τῆς ἐν τοῖς γράμμασι προσφωνήσεως. Καὶ γνώσεως τρόπον διττὸν ἡμῖν ἐχαρίσατο· ἕνα μὲν διὰ τῆς συντυχίας, ἕτερον δὲ τὸν διὰ τῆς τοῦ γράμματος ὁμιλίας. Ἐπεὶ οὖν ἐγνωρίσαμέν σε δι' ὧν ἐφθέγξω καὶ ἐγνωρίσαμεν, οὐ τὴν σωματικὸν χαρακτῆρα ταῖς μνήμαις ἡμῶν ἐντυπωσάμενοι, ἀλλὰ τοῦ ἔσω ἀν θρώπου τὸ κάλλος τῇ ποικιλίᾳ τῶν λόγων καταμαθόντες, ὅτι ἕκαστος ἡμῶν ἐκ τοῦ περισσεύματος της καρδίας λαλεῖ· ἐδοξάσαμεν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τὸν καθ' ἑκάστην γενεὰν ἐκλεγόμενον τοὺς αὐτῷ εὐαρεστοῦντας· δς πρότερον μὲν ἐκ τῶν ποιμνίων τῶν προβά- G των ήγειρεν άρχοντα τῷ λαῷ αὐτοῦ· καὶ τὸν Ἀμώς ἐκ τοῦ αἰπολίου ἐνδυναμώσας διὰ τοῦ Πνεύματος, ὕψωσεν εἰς προφήτην· νῦν δὲ ἄνδρα ἐκ τῆς βασι λευούσης πόλεως, ἀρχὴν ὅλου Εθνους πεπιστευμένον, ὑψηλὸν τῷ φρονήματι, γένους λαμπρότητι, περιφα νείς βίου, λόγων δυνάμει, πᾶσι τοῖς κατὰ τὸν βίον περίβλεπτον, εἵλκυσεν εἰς τὴν τῶν ποιμνίων τοῦ Χριστοῦ ἐπιμέλειαν. Ος, πάντα ρίψας τὰ τοῦ βίου πλεονεκτήματα, καὶ ἡγησάμενος αὐτὰ ζημίαν Ένα Χριστὸν κερδήσῃ τοὺς οἴακας δέξασθαι ἐπι ετράπη της μεγάλης καὶ περιβοήτου νηὸς ἐπὶ τῇ εἰς Θεὸν πίστει, τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας. "Αγε τοίνυν, ὦ Θεοῦ ἄνθρωπε, ἐπειδὴ οὐ παρ' ἀνθρώπων παρο έλαδες ἢ ἐδιδάχθης τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ, ἀλλ' αὐτός σε ὁ Κύριος ἀπὸ τῶν κριτῶν τῆς γῆς ἐπὶ τὴν καθέδραν τῶν ἀποστόλων μετέθηκεν, es Matth. xi, 34. Αγγέλλουσα ἡμῖν. Duo vetustissin codi ces Coisl. et Med. ἀγγέλλουσα ὑμᾶς. Κατὰ λόγον. Mallet Combefisius κατὰ νοῦν. Sed inutilis illius conjectura. Quemadmoduin enim dicitur παράλογος συμφορά, calamitas inopinata, ut est apud Plutarchum initio libri De consolatione; cur non etiam dicatur inceptum aliquod κατὰ λόγον succedere, cum exspectationi et meritis re spondet? 'Ανέλκομεν. Ita mss. sex, pro eo quod erat in editis έλκομεν. Ὅτι πλεῖστον. Ita mss. et antiquæ editiones. Editio Parisiensis ὅτι πλεῖον. Πᾶσι τοῖς. Ita Harl. uterque Reg. et uternem fas est numerare. Unum autem ex maximis donis, illud etiam est his qui non sine sensu beneficia suscipiunt, quod nunc longissime nobis locorum intervallo distantibus dedit inter nos conjungi per litterarum allocutionem. Ac cognoscendi quidem modum duplicem nobis inipertivit: unum per congressum, alterum vero per litterarum colloquium. Quoniam igitur cognovimus te ex his quæ locutus es: cognovimus auten, non corporis guram memoriæ nostræ imprimentes, sed hominis interni pulchritudinem ex sermonum varietate perspicientes, siquidem unusquisque nostrum ex abundantia cordis loquitur"; glorificavimus Deum nostrum qui singulis ætatibus eligit eos qui ipsi placent, ac prius quidem ex ovium grege suscitavit principem populo suo, et Amos ex caprili corroboratum a Spiritu in prophetam evexit; nunc autem virum ex regia urbe, gentis totius rectoren, 288 animo sublimem, gneris claritate, opum splendore, dicendi facultate omnibus in sæculo degentibus conspicuum, ad gregis Christi curam pertraxit. Qui projiciens omnia sæculi ornamenta, eaque damnum existimans ut Christum lucrifaciat, commissa gubernacula suscepit magna et ob fidem in Deum celeberrimæ navis, Christi Ecclesiæ. Age igitur, o hono Dei, quandoquidem non ab homi nibus accepisti aut edoctus es Evangelium Christi, sed ipse te Dominus ex terræ judicibus ad cathe· dram apostolorum transtulit: certa bonum certa - men: infirmitates popúli cura, si quem forte Arianæ insaniæ labes attigit: renova vetera Patrum que Coisl. Editi πράγμασι τοῖς. Editio Il:gan. ἔργοις τοῖς, rebus in saculo gestis. Κερδήσῃ. Harlæanus codex cum Mediceo κερδήσῃς, et mox επετράπης. Ibidem deest δέξασθαι in utroque Regio et Coisl. secundo, quod qui dem elegantius videtur abesse, nec tamen delevi, quia non omnino vitiosum est et in aliis antiquioribus codicibus legitur. Mox vitiose in utroque Regio et Coisl. secundo τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία. Ἐπὶ τὴν καθέδραν. Sic tres vetustissimi codices. Editi ἐπὶ τὴν προεδρίαν. Legitur vulgata scriptura ad oram codicis Harl. • Alias LV. Scripta anno 375.

vestigia, et dilectionis erga nos fundamento, quad ἀγωνίζον τὸν καλὸν ἀγῶνα, διόρθωσαι τὰ ἀρρωστή a te jactum est, da operam ut superstruɔs frequentia salutationum. Sic enim poterimus vicini inter nos esse spiritu etiamsi habitatione terrestri plurimum sejungamur. ματα τοῦ λαοῦ, εἴ τινος ἄρα τὸ πάθος τῆς ᾿Αρειανῆς μανίας ἥψατο· ἀνανέωσαι τὰ ἀρχαῖα τῶν Πατέρων ίχνη, καὶ τῆς πρὸς ἡμᾶς ἀγάπης ὂν κατεβάλου θεμέλιον ἐποικοδομεῖν σπούδαζε τῇ συνεχείᾳ τῶν προσρήσεων. Οὕτω γὰρ δυνησόμεθα ἐγγὺς ἀλλήλων εἶναι τῷ πνεύματι, εἰ καὶ τῇ οἰκήσει τῇ ἐπὶ τῆς γῆς παμπληθὲς ἀπῳκίσμεθα. 2. Ἡ δὲ περὶ τὸν μακαριώτατον Διονύσιον τὸν ἐπίσκοπον φιλοτιμία σου καὶ σπουδὴ πᾶσάν σοι μαρ τυρεῖ ἀγάπην πρὸς τὸν Κύριον, τιμὴν εἰς τοὺς προς λαβόντας, σπουδὴν περὶ τὴν πίστιν. Ἡ γὰρ πρὸς τοὺς εὔνους τῶν ὁμοδούλων διάθεσις τὴν ἀναφορὰν ἐπὶ τὸν Δεσπότην ἔχει, ᾧ δεδουλεύκασι· καὶ ὁ τοὺς διὰ πίστιν ήθληκότας τιμῶν δηλός ἐστι τὸν ἴσον 2. Tuus autem in beatissimum Dionysium episcopum ardor animi omnem de te erga Domitum amorem, reverentiam in antecessores, et studium fidei testatur. Animi enim erga fideles conservos affectio refertur ad Dominum, cui servierunt; et quisquis eos, qui pro fide decertarunt, honorat, eodem se fidei ardore accendi ostendit; ita ut una et eadem aclio multiplicis virtutis testimonium ζῆλον ἔχων τῆς πίστεως· ὥστε μία αὕτη πράξις habeat. Notum autem facimus tuæ in Christo charitati, optimos fratres, qui a tua pietate ad boni operis ministerium electi fuerunt, primum quidem toti clero laudem conciliasse morum suorum concinnitate; siquidem sua ipsorum modestia communem omnium gravitatem indicabant; deinde vero omni studio ac diligentia usos hiemem imperviam non reformidasse, ac omni constantia fidelibus beati corporis custodibus persuasisse, ut ipsis suæ ipsorum vitæ præsidium concederent. Noveris autem, nunquam futurum fuisse, ut principatus aut hominum potestates vim hominibus illis afferre possent; nisi horum fratrum animi firmitas eos flexisset ut cederent. Contulit autem plurimum ad optatam rem conficiendam et charissimi ac religiosissimi filii nostri Therasii compresbyteri præsentia, qui laboribus itineris sponte susceptis, vehementiorem fidelium illius loci impetum compressit, et cum reluctantes oratione sua flexisset, coram presbyteris, diaconis, multisque aliis Deum timentibus sublatas cum debita reverentia reliquias fratribus servavit: quas vos tanto cum gaudio suscipite, quanto cum mœrore prosecuti sunt illarum custodes. Nemo dubitet, nemo 289 ambigat: hic ille est invictus athleta. Ossa illa novit Dominus, quæ una cum beata anima dimicarunt. Hæc cum ipsa coronabit in justa illa remunerationis ipsius die, uti scriptum est: Oportet nos stare ante tribunal Christi, ut referat unusquisque secundum ea quæ per corpus egit “. Una arca erat, quæ venerandum illud corpus excepit: nullus prope ipsum jacuit; insigne fuit sepulcrum; martyris honor ei delatus. Christiani, qui ipsum hospitio exceperant, tunc et suis nanibus deposuerunt, et nunc extulerunt. Hi fleverunt quidem tanquain patre et patrono orbati: * Rom. κιν, 10; 11 Cor. v, 10. Ἀρειανῆς. Sic tres vetustissimi codices cum Regio primo. Editi 'Αρειανικῆς. Κατεβάλου. Ita mss. codices. Editi κατο εξάλλου. Ibidem editi τοῦτον θεμέλιον. Prima vo melius abest a codicibus Harl. et Med. Ἡ δὲ περὶ τὸν μακαριώτατον. Ante hæc πολλῆς ἀρετῆς ἔχει τὴν μαρτυρίαν. Γνωρίζομεν δέ σου τῇ ἐν Χριστῷ ἀγάπῃ, ὅτι οἱ σπουδαιότατοι ἀδελφοὶ, οἱ παρὰ τῆς εὐλαβείας σου εἰς τὴν τοῦ ἀγαθοῦ ἔργου διακονίαν προτιμηθέντες, πρώτον μὲν παντὶ τῷ κλήρῳ ἔπαινον ἤνεγκαν διὰ τῆς ἐμπ μελείας τῶν τρόπων· ἐν γὰρ τῇ καθ᾿ ἑαυτοὺς εὐν σχημοσύνῃ τὸ κοινὸν πάντων εὐσταθὲς κατεμήνυον· ἔπειτα, πάσῃ σπουδῇ καὶ ἐμμελείᾳ χρησάμενοι, κατετόλμησαν μὲν χειμῶνος ἀβάτου, ἔπεισαν δὲ μετὰ πάσης εὐτονίας τοὺς πιστοὺς φύλακας του μα καρίου σώματος τὰ φυλακτήρια τῆς ἑαυτῶν ζωῆς παραχωρήσαι τούτοις. Καὶ γίνωσκε, ὅτι οὔτε ἀρχαί, οὔτε δυναστείαι ἀνθρώπων ἐξίσχυσαν ἄν ποτε βιάσασθαι τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους· εἰ μὴ τὸ εὔτονον τῆς προαιρέσεως τῶν ἀδελφῶν τούτων ἐξεδυσώπησεν αὐτοὺς πρὸς τὴν συγχώρησιν. Συνήργησε δὲ μάλιστα πρὸς τὸ καταπραχθῆναι τὰ σπουδαζόμενα καὶ ἡ παρουσία του ποθεινοτάτου καὶ εὐλαβεστάτου υἱοῦ ἡμῶν Θηρασίου του συμπρεσβυτέρου, ὅς, αυτ θαιρέτως τὸν κόπον τῆς ὁδοιπορίας ὑποδεξάμενος, ἔπαυσε μὲν τὸ σφοδρὸν τῆς ὁρμῆς τῶν ἐκεῖ πιστών, λόγῳ δὲ συμπείσας τοὺς ἀντεχομένους, ἐπὶ πρεσβυ τέρων καὶ διακόνων καὶ ἄλλων πολλῶν τῶν φοβονμένων τὸν Κύριον μετὰ τῆς πρεπούσης εὐλαβείας ἀνελόμενος τὰ λείψανα, συνδιέσωσε τοῖς ἀδελφοῖς· ἃ μετὰ τοσαύτης χαρᾶς ὑποδέξασθε, μεθ' ὅσης λύο πης προέπεμψαν οι φυλάσσοντες. Μηδείς διακρινέ σθω· μηδεὶς ἀμφιβαλλέτω· οὗτός ἐστιν ἐκεῖνος ὁ αήττητος ἀθλητής. Ταῦτα γνωρίζει τὰ ὀστᾶ ἡ Κύριος, τὰ συνδιαθλήσαντα τῇ μακαρίᾳ ψυχῇ. Ταῦτα μετ' αὐτῆς στεφανώσει ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἀνταποδό σεω; αὐτοῦ τῇ δικαίᾳ, κατὰ τὸ γεγραμμένον· ὅτι δεῖ ἡμᾶς παραστῆναι τῷ βήματι τοῦ Χριστοῦ, ἵνα κομίσηται ἕκαστος πρὸς ὁ ἔπραξε διὰ τοῦ σώματος. Μία λάρναξ ἦν ἡ ὑποδεξαμένη τὸ τίμιον ἐκεῖνο σῶ μα· οὐδεὶς ὁ πλησίον αὐτοῦ κατακείμενος· ἐπίσημος verba desinit epistola Basilii in omnibus editis et mss. codicibus, excepto Harlæano codice, qui insignem hanc partem, qua translationis S. Dionysit historia narratur, percommode nobis. suppediLavil.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXCVIII. consolationi præferentes. Pii ergo, qui tradiderunt; diligentes, qui susceperunt. Nusquam mendacium; nusquam dolus; testamur nos; extra calumniam sit apud vos veritas. ἡ ταφή· μάρτυρος η τιμή. Χριστιανοί, οἱ ξενίσαν- sed tamen prosecuti sunt, gaudium vestrum sua τες, καὶ ταῖς Ιδίαις χερσὶ κατέθεντο τότε, καὶ ἀνείλοντο νῦν. Οὗτοι ἔκλαυσαν μὲν ὡς πατέρος καὶ προστάτου στερούμενοι· προέπεμψαν δὲ, τὴν ὑμετέραν χαρὰν τῆς ἰδίας παρακλήσεως προτιμοτέραν θέμενοι. Οἱ παραδόντες τοίνυν εὐλαβεῖς· οἱ ὑποδεξάμενοι ἀκριβεῖς. Οὐδαμοῦ ψεῦδος· οὐδαμοῦ δόλος· μαρτυροῦμεν ἡμεῖς· ἀσυκοφάντητος ἔστω παρ' ὑμῶν ἡ ἀλήθεια. ΕΠΙΣΤΟΛΗ PLH. EPISTOLA CXCVIII. Cur non sape scripserit, excusat hiemem, et clericorum suorum alienum a peregrinando animum. Scribit tandem per fratrem rure accersitum, quocum dimittit Eusebium lectorem, quem properantem ad Eusebium retinuerat. Nihil dicit de iis quæ novata sunt in Oriente, quia hæc fratres nuntiabuni. Ita se ægrotare significat, ut vivendi spem abjecerit. Εὐσεβίῳ ἐπισκόπῳ Σαμοσάτων. 1. Μετὰ τὴν ἐπιστολὴν, τὴν διὰ τῶν ὀφφικιαλίων Eusebio, episcopo Samosatorum. 1. Post epistolam, quam officiales ad me detuleκομισθεῖσαν ἡμῖν, μίαν ἄλλην ἐδεξάμην μετὰ ταῦ- runt, unam aliam postea accepi ad me missami. τα πρὸς ἡμᾶς ἀποσταλεῖσαν. Αὐτοὶ δὲ ἐπεστείλαμὲν οὐ πολλὰς μὲν, διὰ τὸ μηδὲ ἐπιτυχεῖν τῶν πρὸς ὑμᾶς ἀφικνουμένων, πλὴν πλείους τῶν τεσσάρων, ἐν αἷς καὶ τὰς ἀπὸ Σαμοσάτων κομισθείσας ἡμῖν ἐπὶ τοῖς πρώτοις γράμμασι τῆς σῆς θεοσεβείας ἐσφραγισμένας διεπεμψάμεθα τῷ αἰδεσιμωτάτῳ ἀδελφῷ Λεοντίῳ τῷ ἐξισωτῇ τῆς Νικαίας, παρακαλέσαντες δι' ἐκείνου τῷ φροντίζοντι τῆς οἰκίας τοῦ αἰδεσιμω τάτου ἀδελφοῦ Σωφρονίου ἀποκομισθῆναι, ὥστε ἐκεῖνον ἐπιμεληθῆναι τῆς πρὸς ὑμᾶς διακομιδής Ἐπεὶ οὖν πολλὰς διαβαίνουσι χεῖρας αἱ ἐπιστολαί, εἰκὸς τὴν παρὰ ἕνα ἀσχολίαν ἡ ῥαθυμίαν αἰτίαν γενέσθαι τοῦ μὴ ὑποδέχεσθαι τὴν σὴν εὐλάβειαν. Ωστε συγγνώμην έχε, παρακαλοῦμεν, τῇ σπάνει τῶν γραμμάτων. Τὸ δὲ, ὅτι, ἀποστεῖλαί τινα δέον G ἐξ ἡμῶν αὐτῶν, οὐκ ἐποιήσαμεν, τοῦτο αὐτὸς μὲν τῇ σεαυτοῦ συνέσει ὀρθῶς ἐπεζήτησας καὶ καθ ἡψω ἡμῶν· γίνωσκε δὲ τὸν παρ' ἡμῖν χειμῶνα τοσοῦτον γεγενῆσθαι, ὥστε πάσας μὲν ὁδοὺς ἐγκλεισθῆναι μέχρι τῶν ἡμερῶν τοῦ Πάσχα, μηδένα δὲ ἡμᾶς ἔχειν τὸν εὐθαρσῶς πρὸς τὰ τῆς ὁδοῦ δυσχερή διακείμενον. Καὶ γὰρ, εἰ καὶ πολυάνθρωπόν πως εἶναι δοκεῖ τὸ ἱερατεῖον ἡμῶν, ἀλλὰ ἀνθρώπων άμελετήτως ἐχόντων πρὸς τὰς ὁδοιπορίας, διὰ τὸ μήτε ἐμπορεύεσθαι, μήτε τὴν ἔξω διατριβὴν αἱρεῖσθαι, τὰς δὲ ἑδραίας τῶν τεχνῶν μεταχειρίζεσθαι τοὺς πολλούς, ἐκεῖθεν ἔχοντας τὴν ἀφορμὴν τοῦ ἐφημέ ρου βίου. Αὐτίκα καὶ τὸν ἀδελφὸν τοῦτον, ὃν Ευσεβίῳ. Satis absurde in tribus recentioribus codicibus, nempe Reg. secundo, Coisl. secudo et Paris., bic titulus apponitur. Τῷ αὐτῷ ὄντι ἐν ἐξορίᾳ καθ' 8 μὴ δυνηθῇ τινας τῶν πρεσβυτέρων πρὸς αὐτὸν στείλαι. Εidem exsulanti, cur non poluerit ad eum quosdam ex presbyteris mittere. Codex Parisiensis habet πρὸς αὐτούς, ad ipsos. Perspicuum est Basilium non de presbyteris loqui, sed de clericis inferioribus, quos episcopi solebant ad hoc munus litterarum perferendarum adhibere. Presbyteri vero non mittebantur, nisi aliquid majoris rei tractandum esset, velut cum Athanasius Petrum misit ad Basilium, Petrum presbyterum Basilius ad maritimos episcopos; vel cum Dorotheus et Sanctissimus ab Orientalibus in Occidentem missi. Οφφικιαλίων. Hec nomine generatim dem siguantur omnium dignitatum sive civilium, sive PATROL. GR. XXXII. Ego autem scripsi, non multas quidem, eo quod nactus non sim qui ad vos proficiscerentur, sed tamen plus quatuor, in quibus et eas, quæ ad me Samosatis post priores pietatis tuæ epistolas delatæ fuerant, obsignatas misimus colendissimo fratri Leontio Nicææ peræquatori, adhortantes, ut illius opera colendissimi fratris Sophronii domus procuratori darentur, ita ut ille ad te perferendas curaret. Cum igitur per multas transeant manus epistolæ, verisimile est unius alicujus negotiis aut segniti fieri, ut pietas tua eas non recipiat. Quare veniam da, rogamus, litterarum paucitati. Quod autem, cum aliquem mittere oporteret ex nobis ipsis, minime fecimus; id recte pro tua prudentia requisivisti, nosque reprehendisti. Noveris tamen tantam apud nos fuisse hiemem, ut viæ omnes usque ad dies Paschæ fuerint interclusæ, nec quemquam haberemus, qui sibi ad itineris incommoda fideret. Quanquam enim etiam hominum numero ingens quodammodo videtur esse clerus noster; at hominum ad itinera inexercitatorum, eo quod neque mercaturam faciant, neque libenter extra patriam 290 morentur: sed sedentarias artes exerceant plerique, unde victum sibi quotidianum comparant. Quinetiam ecce hoc fratre, quem nunc ad tuam pietatem misimus, rure accersito, littera - rum ad tuam pietatem ministro usi sumus, ut et res nostras clare tibi exponat, et tuas nobis perpalatinarum, sive militarium apparitores. Hic auDiem præsidis Cappadocia officiales non crediderim interpretandos (his enim causa non erat, cur in Thraciam irent, ubi exsulabat Eusebius), sed eos potius officiales, qui in provincias mittebantur tam ad necessitates publicas, quam privatas, non sine consensu principis officii, ut legimus in libro sexto cod. Theod. tit. 28, leg. 1 et 3. Τῆς πρὸς ὑμᾶς. Ita mss. summo consensu. Editi τῆς πρὸς ἡμᾶς. Paulo post ex iisdem veteribus libris πολλάς addidimus, legimusque ὑποδέχεσθαι, pro eo quod erat in editis αποδέχεσθαι. Ἐπεζήτησας. Ita mss. sex. Editi επεξήτησας. Ἐφημέρου. Sic Coisl. primus, Harl. et multi alii. Editi ἐφ' ἡμέραν. Alias CCLXili. Scripta amo 373

spicue ac cito, Deo largiente, referat. Εt desidera- νῦν ἀπεστείλαμεν πρὸς τὴν εὐλάβειαν σου, ἐκ τῆς tissimum fratrem Eusebium lectorem, jampridem ad tuam pietatem proficisci gestientem, retinuimus, aerem temperatum exspectantes. Ac nunc quidem non mediocriter sollicitus sum, ne insuela peregrinatio aliquid ei afferal novi incommodi, et morbi causam præbeat corpori ad ægrolandum proclivi. χώρας μεταστειλάμενοι, εχρησάμεθα αὐτῷ διακόνῳ τῶν πρὸς τὴν σὴν ὁσιότητα γραμμάτων, ἵνα καὶ τὰ ἡμέτερα σαφῶς διαγγείλῃ, καὶ τὰ αὐτόθεν ἡμῖν ἐναργῶς καὶ ταχέως τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι διακο μίσῃ. Καὶ τὸν ποθεινότατον ἀδελφὸν Εὐσέβιον τὸν ἀναγνώστην πάλαι ἐπειγόμενον πρὸς τὴν σὴν θεοσέβειαν επέσχομεν, τὸ τῶν ἀέρων εὐκραὲς ἀναμένοντες. Καὶ νῦν μέντοι ἐν φροντίδι οὐ τῇ τυχούσῃ εἰμὶ, μήποτε αὐτῷ τὸ περὶ τὰς ὁδοιπορίας ἄηθες ξενισμὸν ἐμποιήσῃ, καὶ ἀῤῥωστίας αἰτίαν ἀσθένειαν. 2. Quæ porro in Oriente novata, supervacaneum litteris significare, cum fratres ipsi accurate possint per se ipsi narrare. Scias autem, venerandum mihi caput, me, cum bæc scriberem, ita male affectum fuisse, ut jam me omnes vivendi spes reliquerint. Etenim ne numerari quidem potest eorum quæ mihi ingruerunt multitudo, et quanta infirmitas, febriumque acerbitas, et mala habitudo; nisi quod hoc unum ex omnibus colligitur, impletum jam mihi esse tempus commorationis in hac infelici et æruminosa vita. EPISTOLA CXCIX* Canonica secunda. παράσχῃ τῷ σώματι εὐαφόρμως ἔχοντι· πρὸς τὴν 2. Τὰ μέντοι καινοτομηθέντα περὶ τὴν ἀνατολὴν περιττὸν ἡμᾶς ἐστι διὰ γραμμάτων σημαίνειν, απο τῶν τῶν ἀδελφῶν ἀκριβῶς δυναμένων ἀφ' ἑαυτῶν διαγγεῖλαι. Γίνωσκε δὲ, τιμιωτάτη μοι κεφαλή, ὅτι, ἡνίκα ταῦτα ἐπέστελλον, οὕτω διεκείμην φαύλως, ὥστε πάσας με λοιπὸν τοῦ ζῆν τὰς ἐλπίδας ἐπιλελοιπέναι. Καὶ γὰρ οὐδὲ ἐξαριθμήσασθαι δυνα τὸν τῶν ἐπιγινομένων μοι συμπτωμάτων τὸ πλή θος, καὶ τὴν ἀσθένειαν, καὶ τὸ μέγεθος τῶν πυρε τῶν, καὶ τὴν κακοήθειαν ὁποῖα πλὴν ὅτι ἐκ πάντων ἓν τὸ συναγόμενον, πληρῶσαι ἡμᾶς λοιπὸν τὸν χρόνον τῆς παροικίας τοῦ δυστήνου τούτου καὶ Οδυνηροῦ βίου. ΕΠΙΣΤΟΛΗ Ρηθ. Κανονικὴ 6. Pluribus Amphilochii quæstionibus ad canones spectantibus respondet Rasilius, ac multa explicat et confirmal, quæ in prima epistola canonica statuerat, de matrimonio, de virginibus lapsis, de haptismo hæreticorum. Hæc autem responsa non statim missa sunt ac scripta, propterea quod moram attulerunt Basilii morbus ac ministrorum penuria. Amphilochio de canonibus. Cum pridem ad propositas nobis a tua pietate quæstiones respondissem; non misi scriptum, partim quidem longo et periculoso morbo detentus, partim vero propter penuriam ministrorum. Pauci enim apud nos, et viæ periti, et parati ad ejusmodi ministeria. Quare, cognitis morarum causis, ignosce nobis. Admirati autem sumus tuum discendi studium, simul et humilitatem, quod et discere non graveris, cum docendi locus tibi commissus sit, et a nobis discere, quibus nihil est magni ad scientiam. Sed tamen quia non gravaris ob timorem Dei rem facere, quam alius haud facile faciat, oportet ut et nos tuæ alacritati ac bono studio opem etiam ultra vires ſeramus. XVII. Interrogasti nos de Bianore presbytero, an in clerum admitti possit, propter jusjurandum. Ego autem me jam communem aliquam regulam de omnibus qui una cum eo juraverant, Antiochenis clericis edidisse memini; ut ipsi a publicis quidem conventibus abstineant, privatim 291 vero Alias Il. Scripta anno 375. 'Οποῖα, Editi ὁποίαν, repugnantibus mss. vetustissimis et aliis recentioribus. Προταθείσας. Ita octo saltem mss. Editi προτεθείσας. Deest initium hujus epistolae in pluribus mss. usque ad hæc verba Ἠρώτησας ἡμᾶς. Ιδίᾳ δὲ ἐνεργεῖν. Sæpe vituperantur apud sanctos Patres, qui sacra in privatis ædibus šive 'Αμφιλοχίῳ περὶ κανόνων. Πάλαι πρὸς τὰς παρὰ τῆς εὐλαβείας σου προτα θείσας ἡμῖν ἐρωτήσεις ἀποκρινάμενος, οὐκ ἀπὸ έστειλα τὸ γράμμα, τοῦτο μὲν ὑπὸ τῆς ἀρρωστίας τῆς μακρᾶς καὶ ἐπικινδύνου ἀσχοληθείς, τοῦτο δὲ ὑπὸ τῆς ἀπορίας τῶν διακονουμένων. Ολίγοι γὰρ παρ' ἡμῖν καὶ ὁδοῦ ἔμπειροι, καὶ παρεσκευασμένοι πρὸς τὰς τοιαύτας ὑπηρεσίας. Ωστε, μαθὼν τὰς αἰτίας τῆς βραδυτήτος, δὸς ἡμῖν τὴν συγγνώμην. Έθαν μάσαμεν δέ σου τὴν φιλομάθειαν ὁμοῦ καὶ τὴν τα πεινοφροσύνην· ὅτι καὶ μαθεῖν καταδέχῃ, τὴν τοῦ διδάσκειν τάξιν πεπιστευμένος, καὶ μανθάνειν παρ' ἡμῶν, οἷς οὐθὲν μέγα πρόσεστι πρὸς γνῶσιν. Αλλ' ὅμως, ἐπειδὴ καταδέχῃ διὰ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ ποιεῖν πρᾶγμα οὐ ῥᾳδίως παρ' ἑτέρου γινόμενον, Ο χρὴ καὶ ἡμᾶς τῇ προθυμία σου καὶ τῇ ἀγαθῇ σπουδή συναίρεσθαι καὶ ὑπὲρ δύναμιν. ΙΖ'. Ηρώτησας ἡμᾶς περὶ Βιάνορος τοῦ πρεσβυτέρου, εἰ δεκτός ἐστιν εἰς τὸν κλῆρον, διὰ τὸν ὅρκον. Ἐγὼ δὲ ἤδη τινὰ κοινὸν ὄρον περὶ πάντων ὁμοῦ τῶν μετ' αὐτοῦ ὁμωμοκότων τοῖς κατ' Αντιόχειαν κλη ρικοῖς οἶδα ἐκτεθεικώς· ὥστε τῶν μὲν δημοσίων αὐτοὺς ἀπέχεσθαι συλλόγων, ἰδίᾳ δὲ ἐνεργεῖν τὰ domesticis oratoriis celebrant. Hinc Irenæus, lib. Iv, cap. 26, oportere ait eos, qui absistunt a principali successione et quocunque loco colligunt, suspeclos habere, vel quasi hæreticos et male sententiæ, velquasi scindentes et elatos et sibi placentes; aut rursus ut hypocritas quæstus gratia et vanæ gloriæ hoc operantes. Basilius, in psalm. xxvn, n. 3: Non igitur ex ira sanctam hanc aulam adorare oportet, sed intre

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXCIX. τῶν πρεσβυτέρων. Τὸ αυτὸ δὲ τοῦτο καὶ πρὸς τὴν munia obeant presbyterorum. id ipsum autem ἑαυτοῦ ὑπηρεσίαν ἄδειαν αὐτῷ παρέχει· διότι οὐκ ἐν Ἀντιοχείᾳ ἐστὶν ἡ ἱερωσύνη, ἀλλ᾽ ἐν Ἰκονίῳ ἦν, ὡς αὐτὸς ἐπέστειλας ἡμῖν, τῆς Ἀντιοχείας εἰς οἴκησιν ἀντηλλάξατο. Ἔστιν οὖν δεκτὸς ἐκεῖνος ὁ ἀνὴρ, ἀπαιτούμενος παρὰ τῆς εὐλαβείας σου μεταμέλεσθαι ἐπὶ τῇ εὐκολίᾳ τοῦ ὅρκου, ὃν ἐπὶ τοῦ ἀπί στου ἀνδρὸς ἐξωμόσατο, βαστάσαι τὴν ἐν ὄχλησιν τοῦ μικροῦ ἐκείνου κινδύνου μὴ δυνηθείς. ΙΗ. Περὶ τῶν ἐκπεσουσῶν παρθένων τῶν καθομολογησαμένων τὸν ἐν σεμνότητι βίον τῷ Κυρίῳ, εἶτα, διὰ τὸ ὑποπεσεῖν τοῖς πάθεσι τῆς σαρκὸς, ἀθετουσῶν τὰς ἑαυτῶν συνθήκας, οἱ μὲν πατέρες ἡμῶν, ἁπλῶς καὶ πράως συμπεριφερόμενοι ταῖς ἀσθε νείαις τῶν κατολισθαινόντων, ἐνομοθέτησαν δεκτάς εἶναι μετὰ τὸν ἐνιαυτὸν καθ' ομοιότητα τῶν διγάμων διαταξάμενοι· ἐμοὶ δὲ δοκεῖ, ἐπειδὴ τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι προϊοῦσα ἡ Ἐκκλησία, κραταιοτέρα γίνεται, καὶ πληθύνεται νῦν τὸ τάγμα τῶν παρθένων προσέχειν ἀκριβῶς τῷ τε κατ' ἔννοιαν φαινομένῳ πράγματι καὶ τῇ τῆς Γραφῆς διανοίᾳ, ἣν δυνατὸν ἐξευρεῖν ἀπὸ τοῦ ἀκολούθου. Χηρεία γὰρ παρθενίας ἐλάττων· οὐκοῦν καὶ τὸ τῶν χηρῶν ἁμάρτ τημα πολλῷ δεύτερόν ἐστι τοῦ τῶν παρθένων. Ιδω μεν τοίνυν τί γέγραπται Τιμοθέω παρὰ τοῦ Παύλου Νεωτέρας δὲ χήρας παραιτοῦ. Ὅταν γὰρ κατα στρηνιάσωσι τοῦ Χριστοῦ, γαμεῖν θέλουσιν, ἔχουσαι κρίμα, ὅτι τὴν πρώτην πίστιν ἠθέτησαν. * ] Tim. v, 11, 12. ipsam, etc. Similia habet Eusebius in cumdem psalmum p. 313. Sic etiam Cyrillus Alexandrinus in libro adversus Anthropomorphitas, cap. 12, et in libro decimo De adorat., p. 356. Sed his in locis perspicuum est hæreticorum aut schismaticorum synagogas notari, vel quas vocat Basilius, can. 1. maρασυναγωγάς, sive illicitos conventus a presbyteris aut episcopis rebellibus habitos, aut a populis disciplinæ expertibus. At interdum graves causæ suberant, cur sacra in privatis ædibus impermissa non essent. Ipsa persecutio necessitatem hujus rei sæpe afferebat, cum catholici episcoporum hæreticorum communionem fugerent, ut Sebastia contigit; vel etiam, ut in pluribus aliis locis ecclesiarum aditu prohiberentur. Minime ergo mirum, si presbyteris Antiochenis eam sacerdotii perfunctionem Basilius reliquit, quæ et ad jurisjurandi religionem et ad temporum molestias accommodata videbatur. Synodus Laodicena vetat, can. 58, in domibus fieri oblationem ab episcopis vel presbyteris. Canon 31 Trullanus id clericis non Interdicit, modo accedat episcopi consensus. Non inusitata fuisse ejusmodi sacra in domesticis oratoriis confirmat canon Basilii 27. ubi vetatur, ne presbyter illicitis nuptiis implicatus privatim aut publice sacerdotii munere fungatur. Eustathius Sebastenus Ancyræ cum Arianis in domibus communicavit, ut ex pluribus Basilii epistolis discimus, cum apertam ab eis communionem impetrare non posset. Απίστου ανδρός. Videtur infidelis ille vir, unus aliquis fuisse ex potentioribus Arianis, ejusque furor idcirco in presbyteros Antiochenos incitatus, quod hi Ecclesiam absente Meletio regerent, ac maximam civium partem in illius fide et communione continerent. Ejusmodi enim jusjurandum nemo extorquere potuit, nisi qui potestatem cum etiam ei muneris sui peragendi præbet libertatein, quod non sit Antiochiae sacerdotium, sed Iconii: quam urbem, ut ipse ad nos scripsisti, Antiochia ad habitandum permutavit. Ergo vir ille suscipi potest; postulante ab eo pietate tua, ut pœnitentiam agat, ob facilem et promptum ad jusjurandum animum, quod coram infideli viro juravit, molestiam ferre exigui illius periculi non valens. XVIII. De lapsis virginibus, quæ vitam castam professæ Domnino, deinde carnis libidinibus victæ, pacta sua irrita faciunt, patres quidem nostri, cum simpliciter ac leniter sese ad eorum qui labuntur infirmitatem accommodarent, censuerunt ipsas post aunum admitti posse, de illis ad similitudinem digamorum dijudicantes. Verum mihi quidem videtur, quoniam Dei dono progrediens Ecclesia fit fortior, ac nunc multiplicatur ordo virginum, diligenter considerandam esse et rem ipsam, prout consideranti manifesta est, et Scripturæ sententiam quæ ex consecutione inveniri potest. Viduitas enim virginitate inferior; ergo et viduarum delictum longe minus quam virginum. Videamus ergo quid ad Timotheum a Paulo scriptum sit: Juniores autem viduas devita. Postquam enim lascivierunt adversus Christum, nubere volant, habentes condemnationem, quod primam fdem irritam fecerunt ". Itaque si vidua summa improbitate conjunctam haberet, et in abstrahendis a sacerdotio catholicis presbyteris magnum quiddam sibi proponeret: quod quidem, nisi Ariano, convenit nemini. Neque etiam jusjurandum ab aliis extorsit, quam a Meletii presbyteris. Nam præterquam quod Paulini partes persecutio non videtur attigisse, certe parum profuisset aliquos ei presbyteros auferre, cum per se ipse parvam ecclesiam regeret, et alios presbyteros creare posset. At si idem commissum fuisset in eos qui absente S. Meletio gubernacula tenebant, magnus lupis aditus ad gregem discerpendum patuisset. Præterea, cum iidem presbyteri Basilium consuluerint, id argumento est eos S. Meletio allxos fuisse. Nemo enim Meletio amicior erat quam Basilius, nemo in defendenda illius causa constantior. Longe errat Aristenus, cum presbyteros illos sua sponte et ulciscendæ alicujus injuriæ causa existimat jurasse. Non enim lenitatem in Bianore requirit Basilius, sed constantiam: eumque magis indicat periculo territum, quam ob acceptam injuriam iratum fuisse. Arlŵç. Quamvis quatuor codices optimæ notæ habeant analws, clementer, non tamen videtur vulgata lectio mutanda, cui multo plures codices favent, inter quos nonnulli perantiqui. Legitur in nonnullis aliis ȧndoïxw;. Μετὰ τὸν ἐνιαυτόν. Respicere videtur ad canonem decimum nonum synodi Ancyranæ, in quo virginibus promissa violantibus pœna digamorum decernitur. Το τάγμα τῶν παρθένων. Idem testatur S. Gregorius Nyssenus in libro De virginitate cap. 24, hujus vitæ decus sua ætate, si unquam alias, maxime florere, et ad summam perfectionem paulatim crescendo perductum esse,

judicio suajicitur gravissino, ut quæ fidem in Εἰ τοίνυν χώρα κρίματι ὑπόκειται βαρυτάτῳ, ὡς τὴν Christum irritain fecerit, quid nobis putandum de virgine, quæ sponsa est Christi, et sacrum vas Domino dedicatum? Magnum quidem est peccatum, vel ancillam [clandestinis matrimoniis sese dantem, stupro domum implere, et deteriore vita injuriam possessori facere: longe aulem gravius est sponsam fieri adulteram, ac suæ cum sponso conjunctioni dedecus ferentem, impudicis voluptatibus se dedere. Proinde vidua quidem, ut corrupta ancilla, condemnatur; virgo vero adulteræ judicio 292 subjicitur. Quemadmodum igitur eum qui cum aliena est muliere, adulterum nominamus, non prius admittentes ad communioneni, quam a peccato cessaverit: ita profecto et de eo qui virginem habet statuemus. Illud autem nunc in antecessum statuere nobis necesse est, virginem vocari, quæ se sua sponte obtulit Domino, ac nuntium nuptiis remisit, et sanctimoniæ institutum amplexa est. Professiones autem ab eo tempore admittimus, quo ætas rationis complementum habuerit. Neque enim pueriles voces omnino ratas in ejusmodi rebus habere convenitsed quæ supra sexdecim vel septemdecim annos nala, ratiocinationum suarum arbitra, diu examinata ac probata, deinceps perseveravit, et ut admittatur constanter rogaverit, tum demum inter virgines referenda, ejusque rata habenda professio, ac illius violatio inexorabiliter punienda. Multas enim parentes adducunt et fratres et propinquorum nonnulli ante ætatem, non sua sponte ad calibem vitam incitatas, sed ut sibi ipsi aliquod in vita commodum provideant. Tales non-facile admittenda, donec aperte ipsarum perscrutati fuerimus sententiam. XIX. Virorum autem professiones non novimus, præterquam si qui se ipsi monachorum ordini ascripserint qui quidem tacite vitam calibemn videntur suscepisse. Verumtamen in illis quoque illud opinor præmitti oportere, ut ipsi interrogentur, accipiaturque eorumn professio clara ac perspicua: ut, cum se ad libidinosam et voluptariam vitam converterint, eorum qui fornicantur punitioni subjiciantur. " XX. Quæcunque mulieres, cum essent in hæresi, virginitatem professa sunt, sed postea matrimonium praetulerunt, non arbitror eas condemnari oportere. Quæcunque enim dicit lex, iis qui in lege sunt dicit ". Quæ autem jugum Christi nondum subierunt, eæ nec Domini leges agnoscunt. Quare sunt in Ecclesiam recipiendæ; cum omnibus etiam horum remissionem habentes ex fide 66 Rom. 111, 19. Τὰς δὲ ὁμολογίας... συμπλήρωσιν. Ita codices mss. summo consensu. Editi Τὴν δὲ ὁμολογίαν... ἐμπλήρωσιν. Hoc Basilii decretum de professionis ætate citatur in canone quadragesimo synodi in Trullo, et decem et septem anni, quos Basilius requirit, ad decem rediguntur. εἰς Χριστὸν ἀθετήσασα πίστιν, τί χρὴ λογίζεσθαι ἡμᾶς περὶ τῆς παρθένου, ἥτις νύμφη ἐστὶ τοῦ Χριστοῦ, καὶ σκεῦος ἱερὸν ἀνατεθὲν τῷ Δεσπότῃ; Μέγα μὲν ἁμάρτημα καὶ δούλην λαθραίοις γάμοις ἑαυτὴν ἐπιδιδοῦσαν φθορᾶς ἀναπλῆσαι τὸν οἶκον, καὶ καθα υβρίζειν διὰ τοῦ πονηροῦ βίου τὸν κεκτημένον· πολλῷ δὲ δή που χαλεπώτερον τὴν νύμφην μοιχαλίδα γενέσθαι, καὶ τὴν πρὸς τὸν νυμφίον ἕνωσιν ἀτιμάσασαν, ἡδοναῖς ἀκολάστοις ἑαυτὴν ἐπιδοῦναι. Οὐκοῦν ἡ μὲν χήρα, ὡς δούλη διεφθαρμένη, καταδικάζεται· ἡ δὲ παρθένος τῷ κρίματι τῆς μοιχαλίδος υπόκειται. Ὥσπερ οὖν τὸν ἀλλοτρία γυναικὶ συνιόντα μοιχὸν ὀνομάζομεν, οὐ πρότερον παραδεξάμενοι εἰς κοινω νίαν, πρὶν ἢ παύσασθαι τῆς ἁμαρτίας· οὕτω δηλονότι καὶ ἐπὶ τοῦ τὴν παρθένον ἔχοντος διατεθησόμεθα. Ἐκεῖνο δὲ νῦν προδιομολογεῖσθαι ἡμῖν ἀναγκαῖον, ὅτι παρθένος ὀνομάζεται ἡ ἑκουσίως ἑαυτὴν προσαγαγοῦσα τῷ Κυρίῳ, καὶ ἀποταξαμένη τῷ γάμῳ, καὶ τὸν ἐν ἁγιασμῷ βίον προτιμήσασα. Τὰς δὲ ὁμο λογίας τότε ἐγκρίνομεν, ἀφ' οὗπερ ἂν ἡ ἡλικία τὴν τοῦ λόγου συμπλήρωσιν ἔχῃ. Οὐδὲ γὰρ τὰς παιδικὰς φωνὰς πάντως κυρίας ἐπὶ τῶν τοιούτων ἡγεῖ σθαι προσῆκεν, ἀλλὰ τὴν ὑπὲρ τὰ δέκα ἓξ ἢ δέκα καὶ ἑπτὰ γενομένην ἔτη, κυρίαν οὖσαν τῶν λογισμών, ἀνακριθεῖσαν ἐπὶ πλεῖον, εἶτα παραμείνασαν, καὶ λιπαροῦσαν διὰ ἱκεσιῶν πρὸς τὸ παραδεχθῆναι, τότε ἐγκαταλέγεσθαι χρὴ ταῖς παρθένοις, καὶ τὴν ὁμολο γίαν τῆς τοιαύτης κυροῦν, καὶ τὴν ἀθέτησιν αὐτῆς ἀπαραιτήτως κολάζειν. Πολλὰς γὰρ γονείς προσάγουσι καὶ ἀδελφοὶ, καὶ τῶν προσηκόντων τινὲς πρὸ τῆς ἡλικίας, οὐκ οἴκοθεν ὁρμηθείσας πρὸς ἀγα μίαν, ἀλλά τι βιωτικὸν ἑαυτοῖς διοικούμενοι. Ας οὐ ῥᾳδίως προσδέχεσθαι δεῖ, ἕως ἂν φανερῶς τὴν ἰδίαν αὐτῶν ἐρευνήσωμεν γνώμην. ΙΘ'. Ανδρῶν δὲ ὁμολογίας οὐκ ἔγνωμεν, πλὴν εἰ μή τινες ἑαυτοὺς τῷ τάγματι τῶν μοναζόντων ἐγκατο ηρίθμησαν· οἱ κατὰ τὸ σιωπώμενον δοκοῦσι παρα δεδέχθαι τὴν ἀγαμίαν. Πλὴν καὶ ἐπ' ἐκείνων ἐκεῖνο ἡγοῦμαι προηγεῖσθαι προσήκειν έρωτᾶσθαι αὐτοὺς, καὶ λαμβάνεσθαι τὴν παρ' αὐτῶν ὁμολογίαν ἐναργῆ, ὥστε, ἐπειδὰν μετατίθενται πρὸς τὸν φιλό σαρκον καὶ ἡδονικὸν βίον, ὑπάγειν αὐτοὺς τῷ τῶν πορνευόντων ἐπιτιμίῳ. Κ'. Οσαι γυναῖκες, ἐν αἱρέσει οὖσαι, παρθενίαν ώμολόγησαν, εἶτα μετὰ ταῦτα γάμον ἀνθείλοντο, οὐχ ἡγοῦμαι χρῆναι καταδικάζεσθαι ταύτας. Όσα γὰρ ὁ νόμος λέγει, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ λαλεῖ. Δἱ δὲ μήπω ὑπελθοῦσαι τὸν ζυγὸν τοῦ Χριστοῦ οὐδὲ τὴν νομο θεσίαν ἐπιγινώσκουσι τοῦ Δεσπότου. Ωστε δεκταί εἰσι τῇ Ἐκκλησία, μετὰ πάντων καὶ τὴν ἐπὶ τούτοις ἄφεσιν ἔχουσαι ἐκ τῆς πίστεως τῆς εἰς Χριστόν. Προσήκειν. Editi et nonnu. codices mss. προσήκεν. Sed in pluribus et antiquioribus legitur προσήκειν. Εχουσαι. Sic mss. summo consensu. Editi ἔχουσιν

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXCIX. Καὶ καθόλου τὰ ἐν τῷ κατηχουμένῳ βίῳ γενόμενα in Christum. Ac omnino quæ in catechumenica εἰς εὐθύνας οὐκ ἄγεται. Τούτους δὲ δηλονότι ἄνευ βαπτίσματος ἡ Ἐκκλησία οὐ παραδέχεται. Ὥστε Αναγκαιότατον ἐπὶ τούτοις τὰ πρεσβεῖα τῆς γενέσεως. vita facta sunt, in judicium non vocantur. Tales autem videlicet sine baptismate Ecclesia non recipit. Quare generationis jura sunt in ipsis maxim necessaria. XXI. Si vir una cum uxore habitans, posteɔ matrimonio non contentus, in fornicationem inci derit; fornicatoren eum judicamus, ipsumque longius producimus in impositis poenis: sed tamen canonem non habemus, qui eum adulterii crimini subjicial, si in solutam a matrimonio 293 pec calum commissum sit: proptereaquod adultera quidem, inquit, Polluta polluetur et ad virum suum non revertetur 67, et, Qui adulteram detinet, stultus est et impius 68: sed qui fornicatus est, ΚΑ'. Εἰ ἀνὴρ γυναικὶ συνοικῶν, ἐπειδὰν, μὴ ἀρκεσθεὶς τῷ γάμῳ, εἰς πορνείαν ἐκπέσῃ, πόρνε κρίνομεν τὸν τοιοῦτον· καὶ πλεῖον αὐτὸν παρατείνο μεν ἐν τοῖς ἐπιτιμίοις· οὐ μέντοι ἔχομεν κανόνα, τῷ τῆς μοιχείας αὐτὸν ὑπαγαγεῖν ἐγκλήματι, ἐὰν εἰς ἐλευθέραν γάμου ἡ ἁμαρτία γένηται· διότι ἡ μοιχαλίς μὲν, Μιαινομένη, φησί, μιανθήσεται, καὶ οὐκ ἀναστρέψει πρὸς τὸν ἄνδρα αὐτῆς· καὶ Ὁ κατ έχων μοιχαλίδα ἄφρων καὶ ἀσεβής· ὁ μέντοι πορο νεύσας οὐκ ἀποκλεισθήσεται τῆς πρὸς γυναῖκα ἑαυτοῦ συνοικήσεως. Ὥστε ἡ μὲν γυνὴ ἀπὸ πορνείας επαν- uon excludetur quominus cum uxore habitet. ιόντα τὸν ἄνδρα αὐτῆς παραδέξεται, ὁ δὲ ἀνὴρ τὴν μιανθεῖσαν τῶν οἴκων ἑαυτοῦ ἀποπέμψει. Καὶ τούτων δὲ ὁ λόγος οὐ ῥᾴδιος· ἡ δὲ συνήθεια οὕτω κεκράτηκε ΚΒ'. Τοὺς ἐξ ἁρπαγῆς ἔχοντας γυναῖκας, εἰ μὲν ἄλλοις προμεμνηστευμένας εἶεν ἀφῃρημένοι, οὐ πρότερον χρὴ παραδέχεσθαι, πρὶν ἢ ἀφελέσθαι αὐτῶν, καὶ ἐπ' ἐξουσίᾳ τῶν ἐξ ἀρχῆς μνηστευσαμένων ποιῆσαι, εἴτε βούλοιντο λαβεῖν αὐτὰς, εἴτε ἀποστῆ ναι· εἰ δὲ σχολάζουσαν τις λάβοι, ἀφαιρεῖσθαι μὲν δεῖ, καὶ τοῖς οἰκείοις ἀποκαθιστῶν, ἐπιτρέπειν δὲ τῇ γνώμη τῶν οἰκείων, εἴτε γονεῖς εἶεν, εἴτε ἀδελφοί, εἴτε οίτινεσοῦν προεστῶτες τῆς κόρης· κἂν μὲν ἔλωνται αὐτῷ παραδοῦναι, ἵστασθαι τὸ συνοικέσιον • ἐὰν δὲ ἀνανεύσωσι μή βιάζεσθαι. Τὸν μέντοι 67 Jerem. fit, 1. 8 Prov. XVIII, 22. Γενόμενα. Male Angli in Pandectis et alii interpretes reddunt, quæ in catechumenica vita fiunt. Non enim dicit Basilius ea non puniri quæ in hoc statu peccantur, sed tantum peccata ante baptismum commissa baptismo expiari, nec jam esse judicio ecclesiastico obnoxia. Hinc observat Zonaras non pugnare hunc canonem cum canone quinto Neocæsariensi, in quo pœnæ catechumenis peccantibus decernuntur. Αναγκαιότατον. Legitur in Regio quodam codice αναγκαιότατα. Εἰ ἀνήρ. Deest conjunctio in duobus recenLioribus codicibus. Legitur Ἐὰν ἀνήρ in antiquissima collectione canonum Coisliniana et in Pandectis. Commodius sane est conjunctionem tollere, coque consilio videtur in codicibus modo citatis deleta. Sed tamen plus tribuendum tot aliis codicibus. Ὑπαγαγεῖν. Consentiunt in hac voce mss. codices. Editi ὑπάγειν. Supra vidimus, can. 9, Basilium in iis quæ ad repudium attinent, duo virum inter et mulierem discrimina ponere. Hic autem tertium adjicit, ac virum quidem in ipso matrimonio, si cum soluta et libera peccaverit, adulterii nomine non condemnat, sed fornicationis: uxorem autem in eodem peccato certissimam adulteram declarat. Ὁ δὲ ἀνὴρ ἀποπέμψει. Νon solus Basilius hanc consuetudinem secutus. Auctor Constitutionum apostolicarum sic loquitur lib. vs, cap. 14: Ο κατέχων τὴν παραφθαρεῖσαν φύσεως θεσμοῦ πα ράνομος· ἐπείπερ ὁ κατέχων μοιχαλίδα ἄφρων καὶ ἀσεβής. Απότε με γὰρ αὐτήν, φησίν, ἀπὸ τῶν παρο Quare uxor quidem a fornicatione revertentem virum suum excipiet: vir vero pollutam e suis ædibus ejiciet. Atque horum quidem ratio non facilis, sed consuetudo sic invaluit. XXII. Qui ex raptu mulieres habent, siquidem aliis jam desponsas abripuerint, ante admittendi non sunt, quam ab eis ablatæ sint et corum quibus ab initio desponsæ erant, potestati redditæ, utrum eas velint accipere, an desistere. Si quis autem vacantem acceperit, auferre quidem oportet, suisque restituere, et ipsorum voluntati permit - tere, sive sint parentes, sive fratres, sive quivis alii puellæ moderatores: ac si ei quidem tradere velint, oportet matrimonium constituere: sin autem renuerint, nequaquam vim inferre. Eum κῶν σου. Οὐ γάρ ἐστι βοηθός, ἀλλ' ἐπίβουλος, πρὸς ἄλλον ἀποκλίνασα τὴν διάνοιαν. Qui corruptam reli net, naturæ legem violat: quandoquidem qui retinet adulteram, stultus est et impius. Abscinde enim eam, inquit, a carnibus tuis. Nam adjutriz non est, sed insidiatrix, quæ mentem ad alium declinarit. Canon 8 Neocæsariensis laicis, quorum uxores adulterii convictæ, aditum ad ministerium ecclesiasticum claudit; clericis depositionis poenam irrogat, si adulteram nolint dimittere. Canon 65 Eliberitanus sic habet: Si cujus clerici uxor fuerit mæchata, et scierit eum maritus suus mœchari, et non eam statim projecerit, nec in fine accipial communionem. Hernias lib. i, c. 2, adulteram ejici jubet, sed tamen poenitentem recipi. S. Augustinus adalterium legitimam esse dimittendi causam pronuntiat, sed non necessariam, lib. ut De adulter. nuptiis, cap. 5, n. 13. Επ' ἐξουσίᾳ. Unus codex Reg. ἐπ' ἐξουσίας. Ανανεύσωσι. Sic veteres libri summo consensu. Editi ανανεύωσι. Mirari autem subit cur quos leges civiles capitali supplicio puniebant, nec rapto sinebant perfrui, ut videre est cod. Theodos., lib. ix, tit. 25, iis Basilius tam leves ponas irrogel, nec a matrimonio excludat, si parentum virginis consensus accedat, ut videre est in canone 22. Sed credo sanctum doctorem ea mente leniter egisse, ne quibus ipsa fuga impunitatem et licentiam dare poterat, hi et matrimonii desperatione et gravioris pœnæ metu in scelere obdurescerent. Hinc de sacrarum virginum raptu non loquitur, sed de iis tantum), quorum peccato matrimonium mederi poterat.

autem qui ex stupro, sive.atenti sive violento, ἡ ἐκ διαφθορᾶς εἴτε λαθραίας εἴτε βιαιοτέρας γυναῖκα uxorem habet, necesse est fornicationis pœnam agnoscere. Est autem in quatuor annis præfinita fornicantibus pœna. Oportet eos anno primo a precibus expelli, et flere ad fores ecclesiæ: secundo ad auditionem admitti, tertio ad pœnitentiam: quarto add standum una cum populo, abstinentes ab oblatione; deinde eis permitti boni communionem. XXIII. De iis autem qui duas sorores uxores ducunt, vel de eis quæ duobus fratribus nubunt, a nobis edita est epistola, cujus misimus exemplar tuæ pietati. Qui autem sui fratris uxorem acceperit, non prius admittetur, quam ab ea recesserit. XXIV. Viduam, quæ in viduarum numerum relala est, hoc est, quæ ab Ecclesia alitur, judicavit Apostolus nubentem contemni debere". Viro autem viduo lex imposita non est, sed tali sufficit pœna digamorum. Porro vidua sexaginta annos nata, si rursus una cum viro habitare voluerit, boni communione non dignabitur, donec ab impuritatis vitio destiterit. Sed si ante sexaginta annos eam ‘ascripserimus, nostra est, non mulieris culpa. XXV. Qui a se stupratam pro uxore detinet, stupri quidem pœnam subibit, sed ei licebit eam uxorem habere. 294 XXVI. Fornicatio matrimonium non est, sed ne matrimonii quidem initium. Quare si feri ( potest, ut qui per fornicationem conjuncti sunt, separentur, id quidem optimum est. Sin autem eis omnino placeat conjugium, fornicationis quidem pœnam agnoscant; sed minime separentur, ne quid deterius accidat. ἔχοντα ἀνάγκη τὸ τῆς πορνείας ἐπιγνῶναι ἐπιτίμιον. Ἔστι δὲ ἐν τέσσαρσιν ἔτεσιν ὡρισμένη τοῖς πορνεύουσιν ἡ ἐπιτίμησις. Χρὴ τῷ πρώτῳ ἐκβάλλεσθαι τῶν προσευχῶν, καὶ προσκλαίειν αὐτοὺς τῇ θύρα τῆς ἐκκλησίας· τῷ δευτέρω δεχθῆναι εἰς ἀκρόασιν· τῷ τρίτῳ εἰς μετάνοιαν· τῷ τετάρτῳ εἰς σύστασιν μετὰ τοῦ λαοῦ, ἀπεχομένους τῆς προσφορᾶς· εἶτα αὐτοὺς ἐπιτρέπεσθαι τὴν κοινωνίαν τοῦ ἀγαθοῦ. ΚΓ'. Περὶ δὲ τῶν δύο ἀδελφὰς γαμούντων, ἢ ἀδελ φοῖς δυσὶ γαμουμένων, ἐπιστολίδιον ἡμῖν ἐκπεφώ νηται, οὗ τὸ ἀντίγραφον ἀπεστείλαμέν σου τῇ εὐλαβείς. Ὁ δὲ ἀδελφοῦ ἰδίου γυναῖκα λαβὼν οὐ πρό τερον δεχθήσεται πρὶν ἀποστῆναι αὐτῆς. ΚΔ'. Χήραν, τὴν καταλεγεῖσαν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν χηρῶν, τουτέστι, τὴν διακονουμένην ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας, ἔκρινεν ὁ ᾿Απόστολος γαμουμένην παρορᾶσθαι. ᾿Ανδρὶ δὲ χηρεύσαντι οὐδεὶς ἐπίκειται νόμος, ἀλλ' ἱκανὸν τῷ τοιούτῳ τὸ τῶν διγάμων ἐπιτί μιον. Η μέντοι χήρα, εξηκονταετής γεγονυία, ἐὰν ἔληται πάλιν ἀνδρὶ συνοικεῖν, οὐ καταξιωθήσεται τῆς τοῦ ἀγαθοῦ κοινωνίας, ἕως ἂν τοῦ πάθους τῆς ἀκαθαρσίας παύσηται. Ἐὰν μέντοι πρὸ ἑξήκοντα ἐτῶν ἀριθμήσωμεν αὐτὴν, ἡμέτερον τὸ ἔγκλημα, οὐ τοῦ γυναίου. ΚΕ'. ῾Ο τὴν διεφθαρμένην ὑφ' ἑαυτοῦ εἰς γυναῖκα κατέχων τὸ μὲν ἐπὶ τῇ φθορᾷ ἐπιτίμιον ὑποστήσεται, τὴν δὲ γυναῖκα ἔχειν συγχωρηθήσεται. Κα'. Η πορνεία γάμος οὐκ ἔστιν· ἀλλ' οὐδὲ γά μου ἀρχή. Ὥστε, ἐὰν ᾗ δυνατὸν τοὺς κατὰ πορνεία συναπτομένους χωρίζεσθαι, τοῦτο κράτιστον. Ἐὰν δὲ στέργωσιν ἐκ παντὸς τρόπου τὸ συνοικέσιον, τὸ μὲν τῆς πορνείας ἐπιτίμιον γνωριζέτωσαν· ἀφιέσθω σαν δὲ, ἵνα μὴ χεῖρόν τι γένηται. ΚΖ'. Περὶ τοῦ πρεσβυτέρου, τοῦ κατ' ἄγνοιαν ἀθέσμῳ γάμῳ περιπαρέντος, ὥρισα & ἐχρῆν· καθέδρας μὲν μετέχειν, τῶν δὲ λοιπῶν ἐνεργειῶν ἀπέχεσθαι. Αρκετόν γὰρ τῷ τοιούτῳ ἡ συγγνώμη. Εὐλογεῖν δὲ ἕτερον, τὸν τὰ οἰκεία τημελεῖν ὀφείλοντα τραύματα, ἀνακόλουθον. Εὐλογία γὰρ ἁγιασμοῦ μετά δοσίς ἐστιν. Ὁ δὲ τοῦτο μὴ ἔχων, διὰ τὸ ἐκ τῆς ἀγνοίας παράπτωμα πῶς ἑτέρῳ μεταδώσει; Μήτε τοίνυν δημοσίᾳ μήτε ἰδίᾳ εὐλογείτω, μήτε τὸ σῶμα XXVII. De presbytero, qui insciens illicitis nupliis implicatus est, statui quæ oportebat, cathedræ quidem participem esse, sed a reliquis maniis abstinere. Nam satis est ejusmodi homini venia. Ut autem alium benedicat, qui propria curare debet vulnera, minime consentaneum. Benedictio enim sanctificationis communicatio est. Quam qui non habet, proptereaquod insciens lapsus est, quomodo aliis impertiet? Itaque nec publice nec privatim benedicat, nec corpus Christi τοῦ Χριστοῦ κατανεμέτω ἑτέροις, μήτε τι άλλο λει distribuat aliis, nec quodvis aliud sacrum munus obeat, sed, honorifica sede contentus, rogel cum lacrymis Dominum, ut sibi ignorantiæ peccatum remittatur. " I Tim. v, 11, 12. Εἶτα αὐτούς. Flures codices non antiquissimi εἶτα αὐτοῖς. Απεστείλαμεν. Sic codices miss. pro eo quod erat in editis απέστειλα. Epistolium, de quo hic Basilius, est epistola 160. Διακονουμένην. In hac voce interpretanda secutus sum Zonaram. Minus commode alii interpretes, quæ ab Ecclesia in diaconatum suscepta est. illud autem παροράσθα: idem esse monent interpretes ac contemni, nec jam Ecclesiæ sumptibus susτουργείτω, ἀλλὰ ἀρκούμενος τῇ προεδρία προσ κλαιέτω τῷ Κυρίῳ, συγχωρηθῆναι αὐτῷ τὸ ἐκ τῆς ἀγνοίας ἀνόμημα. tentari. Αριθμήσωμεν. Sic plerique codices mss. Editi ἀριθμήσομεν. Αθέσμω γάμω..ulicitas nuptias interpretatur Balsamon, si quis ducat eam, cujus vel ipse tutor est, vel ipsius pater, vel monialem, vel consanguineam. Zonaras consanguineam vel monialem intelligit, Alexius Aristenus viduam, aut insanam, aut e scenicis, aut Deo consecratam. Προσκλαιέτω. Addunt editi et tres recen-

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXCIS. ΚΗ'. Ἐκείνό γε μήν γελοῖόν μοι κατεφάνη, τὸ 1 εύξασθαί τινα ὑείων ἀπέχεσθαι κρεῶν. "Ωστε κατ αξίωσον διδάσκειν(91) αὐτοὺς τῶν ἀπαιδεύτων προσευ χῶν καὶ ἐπαγγελῶν ἀπέχεσθαι· τὴν μέντοι χρῆσιν ἀδιάφορον εἶναι συγχώρησον. Οὐδὲν γὰρ κτίσμα Θεοῦ ἀπόβλητον μετ᾿ εὐχαριστίας λαμβανόμενον. "Ωστε ή εὐχὴ καταγέλαστος, οὐχ ἡ ἀποχὴ ἀναγκαία. ΚΘ'. "Αρχοντας μέντοι ομνύειν, ἐπὶ τὸ κακοποιεῖν τοὺς ἀρχομένους, καὶ πάνυ θεραπεύεσθαι προσἧκε Θεραπεία δὲ τούτων διττή· μία μέν, μή ὀμνύειν αὐτοὺς διδάσκεσθαι προχείρως· ἑτέρα δέ, μὴ ἐπιμένειν ἐν ταῖς πονηραῖς κρίσεσιν. Ωστε, ὅρκῳ προληφθείς τις εἰς κακοποιίαν ἑτέρου, τὴν μὲν ἐπὶ τῇ προπετείᾳ τοῦ ὅρκου μετάνοιαν ἐπιδεικνύσθω, μὴ μέντοι προσχήματι εὐλαβείας τὴν πονηρίαν ἑαυτοῦ βεβαιούτω. Οὐδὲ γὰρ Ηρώδῃ συνήνεγκεν ενορχή σαντι, ὅς, ἵνα μὴ ἐπιορκήσῃ δῆθεν, φονεὺς ἐγένετο τοῦ προφήτου. "Απαξ δὲ ὁ ὅρκος ἀπηγόρευται· πολλῷ δὲ δήπου εἰκὸς τὸν ἐπὶ κακῷ γινόμενον κατακεκρισθαι. Ὥστε μεταφρονεῖν τὸν ὀμνύοντα χρή, οὐχὶ σπουδάζειν βεβαιοῦν ἑαυτοῦ τὸ ἀνόσιον. Ἐξέτασον γὰρ πλατύτερον τὴν ἀτοπίαν. Εἴ τις ὁμόσειεν ἐνεξορύξειν τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ ἀδελφοῦ, εἰ καλὸν τὸ τοιοῦτον εἰς ἔργον ἀγαγεῖν αὐτῷ; εἴ τις φονεύσειν; εἴ τις ὅλως δι' ὅρκου ἐντολήν τινα παραβήσε - σθαι; Ώμοσα γὰρ καὶ ἔστησα, οὐχὶ τὴν ἁμαρτίαν, ἀλλὰ τοῦ φυλάξασθαι τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Ὥσπερ δὲ τὴν ἐντολὴν ἀμεταθέτοις κρίμασι προσῆκε βεβαιοῦσθαι, οὕτω τὴν ἁμαρτίαν παντοίως καθήκει ἀκυροῦσθαι καὶ ἀφανίζεσθαι. Α'. Περὶ τῶν ἁρπαζόντων κανόνα μὲν παλαιὸν εὐκ ἔχομεν, ἰδίαν δὲ γνώμην ἐποιησάμεθα· τρία Έτη καὶ αὐτοὺς καὶ τοὺς συναρπάζοντας αὐτοῖς ἔξω τῶν εὐχῶν γίνεσθαι. Τὸ δὲ μὴ βιαίως γινόμε τον ἀνεύθυνόν ἐστιν, ὅταν μὴ φθορὰ ᾗ μηδὲ κλαπή ἡγουμένη τοῦ πράγματος. Αὐτεξουσία δὲ ἡ χήρα, καὶ ἐπ' αὐτῇ τὸ ἀκολουθῆσαι. Ὥστε τῶν σχημάτων ἡμῖν οὐ φροντιστέον. XXVIII. Illud quidem mihi visum est ridiculum, vovere aliquem se a suillis carnibus abstenturum. Quamobrem dignare eos docere, ut ab ineptis votis et promissis abstineant; sed usum nihilominus indifferentem esse sine. Nulla enim Dei creatura, quæ cum gratiarum actione percipitur, rejicienda est 70. Quare volum est ridiculum, abstimentia non necessaria. XXIX. Quod homines potestate præditi jurant, se male iis quibus præsunt facturos, illud et masime curatum oportet. Medela autem eorum est duplex: una quidem, ut doceantur non facile jurare, altera vero, ne in malis consiliis persistant. Idcirco qui jurejurando ad alterius maleftcium præoccupatus est, is suæ in jurando temeritatis pœnitentiam ostendat, non autem per causam pietatis improbitatem suam confirmet. Neque enim Herodi jusjurandum observasse profuit, qui videlicet, ne pejeraret, prophetam occidit *. Omnino quidem jusjurandum prohibitum est 79: sed multo magis consentaneum est, ut quod ad malum interponitur, condemnetur. Quare is qui juravit, sententiam mutare debet, non id studio labere ut proprium nefas confirmet. Fac enim latius consideres absurditatem. Si quis juret effossurum se oculos fratris, an præclarum est ejusmodi jusjurandum ad opus perducere? si quis se interfe cturum? si quis omnino mandatum aliquod transgressurum? Juravi enim et statui, non peccatum patrare, sed servare judicia justitiæ tuæ ". Quemadmodum enim præceptum immutabilibus consiliis confirmandum est, ita peccatum omnino infirmare et delere convenit. 19 Matth. v, το { Tim. 1, 4. * Matth. χιν, 10. diores niss. ἑτέροις και, etc., feat coram aliis et com ram Deo; sicque legitur apud Balsamonem et Zonaram. Sed haec desunt in omnibus aliis codicibus mss. et in concilio Trullano, ubi hic canon Basilii est inter canones concilii vicesimus sextus. Præterea repugnat ut Basilius eidem presbytero et honorent cathedræ conservet, et ad januas ecclesiæ dere præscribat. Διδάσκειν. Ita plerique mss. Editi διδάξαι. Προσῆκε. Sic legitur in omnibus mss. Editi προσήκει. Ομόσειεν. Editi ομόσει, et paulo post ἄγειν. Codices inss. vix ullo dissentiente habent ut in textu posuimus. Τρία έτη. Tres annos extra preces decernit, ac proinde quartus addetur inter consistentes. Nam supra, can: 22, quatuor annos decernit, ut fornicatoribus. Tres autem illos extr: preces annos, inter audientes traduci existimant Zonaras et Balsamon inter substratos Aristenus. Zonaræ et Balsamonis sententia inde firmari possit, quod duo XXX. De iis qui rapiunt, canonem quidem antiquum non habemus, sed propriam sententiam 295 proferimus, ut et ipsi et qui una cum ipsis rapiunt, tribus annis sint extra preces. Quod autem violenter non fit, pœnæ nulli obnoxium est, si nec stuprum nec furtum rem præcesserit. Est autem vidua sui juris, et sequendi potestas penes ipsam est. Quare simulationum ac prætextuum cura nulla nobis habenda est. 18 Psal. cxvili, 106. precum genera in his Basilii canonibus distinDiorum preces. Nam, can. 75, de eo qui cum sua guuntur. Aliæ enim sunt filelium, aliæ substrasorore pollutus est decernit, ut postquam tres annos inter flentes traduxerit, postea alio triennio ad solam auditionem admittatur, ac Scripturis doctrinaque auditis ejiciatur, nec dignus habeatur oratione. Vide canones 56 et 82. Expelli a precibus idem est in canone 22, ac inter flentes amandari. Si tamen poenæ raptoribus eædem imponantur ac fornicatoribus, ut fatetur Aristenus, non video cur quatuor anni non eodem modo in utroque peccato disponantur. Nam fornicatores per triennium excluduntur in canone 22 a precibus fidelium, ita ut primo anno inter flentes sint, secundo inter audientes, tertio inter substratos, quarto consistant cum fidelibus. Γινόμενον. Piures codices mss. γενόμεvov. Quod autem de vidua statuit hoc loco Kasilius, id clarius ipse explanat can. 53.

ΛΑ'. Η, ἀναχωρήσαντος τοῦ ἀνδρὸς, καὶ ἀφα νοῦς ὄντος, πρὸ τοῦ πεισθῆναι περὶ τοῦ θανάτου απο τοῦ, ἑτέρῳ συνοικήσασα μοιχάται. XXXI. Cujus vir discessit, nec comparet, ea antequam de ejus morte certior facta sit, una cum alio habitans mœchatur. AXXII. Peccatum ad mortem peccantes clerici, de gradu dejiciuntur, a laicorum autem communione 10n arcentur. Non enim vindicabis bis in idipsum 7b. XXXIII. Mulier quæ in via peperit, et fetus sui curam non suscepit, cædis crimini subjiciatur. XXXIV. Mulieres adulterio pollutas, et ob pietatem confitentes, aut quoquomodo convictas publicari patres nostri noluerunt, ne causam mortis præbeamus convictis; consistere autem illas sine communione jusserunt, donec impleatur tempus penitentia. XXXV. In marito ab uxore derelicto consideranda derelictionis causa: ac si eam præter rationem secessisse constiterit, ille quidem dignus venia, hæc vero mulcta. Venia autem ei, ut Ecclesiæ communi cel, dabitur. XXXVI. Militum uxores, quæ maritis suis non comparentibus, nupserunt, rationi eidem subjiciuntur, cui et illæ, quæ ob peregrinationem maritorum, reditum non exspectavere: sed tamen res nonnullam hic veniam admittit, quod major sit mortis suspicio. XXXVII. Qui aliena sibi ablata uxorem duxit, in prima quidem adulterii crimen sustinebit, in secunda vero reus non agetur. XXXVIII. Puellæ, quæ præter patris sententiam secuta sunt, fornicantur: reconciliatis autem parentibus videtur res remedium accipere; non tamen statim in communionem restituuntur, sed triennio punientur. XXXIX. Quæ vivit cum adultero, adultera est omni tempore. XL. Quæ præter heri sententiam se viro tradit, fornicata est; quæ vero postea matrimonio libero το Nah. 1, 9. ῾Η ἀναχωρήσαντος. Synodi in Trullo uonagesimus tertius canon continet hunc canonem cum tricesimo sexto et quadragesimo sexto. ΛΒ'. Οἱ τὴν πρὸς θάνατον ἁμαρτίαν ἁμαρτά νοντες κληρικοὶ τοῦ βαθμοῦ κατάγονται, τῆς κοινω νίας δὲ τῶν λαϊκῶν οὐκ ἐξείργονται. Οὐ γὰρ ἐκδική σεις δὶς ἐπὶ τὸ αὐτό. ΑΓ'. Η γυνή, ἡ διὰ τῆς ὁδοῦ κυήσασα, καὶ ἀμε λήσασα τοῦ κυήματος, τῷ τοῦ φόνου εγκλήματι ύπου κείσθω. ΛΔ'. Τὰς μοιχευθείσας γυναῖκας καὶ ἐξαγορευού σας δι᾿ εὐλάβειαν, ἢ ὁπωσοῦν ἐλεγχομένας, δημοσ σιεύειν οὐκ ἐκέλευσαν οἱ πατέρες ἡμῶν, ἵνα μὴ θα νάτου αἰτίαν παράσχωμεν ελεγχθείσαις· ἵστασθαι δὲ αὐτὰς ἄνευ κοινωνίας προσέταξαν, μέχρι τοῦ συμπληροῦσθαι τὸν χρόνον τῆς μετανοίας. Τὴν πρὸς θάνατον. Peccato ad mortem sive mortali sape veteres eamdem ac nos hodie adjungimus, sæpe aliam notionein subjiciunt. Sic ipse Basilius in cap. ¡v Isaiæ, n. 157, p. 475, peccata ad mortem vocat, quæ post acceptam cognitionem voluntarie admittuntur, ac ea opponit peccatis ignorantie. At in eodem Commentario, n. 166, p. 497, peccata ad mortem vocat quæcunque in infernum deducunt. Quænam ergo ad mortem peccata in hoc canone 39 intelligit? Id perspici potest ex canonibus 69 et 70. Ibi enim clericorum peccatis, quæ non gravissima quidem, sed tamen more talia erant, et necessario confitenda, leviores panas inflixit, quam peccato ad mortem in canone 52. Videtur ergo hanc vocem paulo strictius in hoc canone 32 usurpasse, neque omnia peccata, quæcunque a Deo separant, sed graviora tantuni designasse. Eodem sensu synodus Eliberitana vetat can. 32 apud presbyterum, si quis gravi lapsu in ΛΕ'. Ἐπὶ δὲ τοῦ καταλειφθέντος ἀνδρὸς ὑπὸ τῆς γυναικὸς χρή σκοπεῖν τὴν αἰτίαν τῆς ἐγκαταλείψεως· κἂν φανῇ αλόγως ἀναχωρήσασα, ὁ μὲν συγγνώμης ἐστὶν ἄξιος, ἡ δὲ ἐπιτιμίου. Ἡ δὲ συγγνώμη τούτῳ πρὸς τὸ κοινωνεῖν τῇ Ἐκκλησίᾳ δοθήσεται. ΑΓ'. Στρατιώτιδες, αἱ τῶν ἀνδρῶν ἀφανῶν ὄντων γαμηθεῖσαι, τῷ αὐτῷ ὑπόκεινται λόγῳ, ᾧπερ ἂν καὶ αἱ διὰ τὴν ἀποδημίαν τῶν ἀνδρῶν μὴ ἀναμείνασαι τὴν ἐπάνοδον· πλὴν ἔχει τινὰ συγγνώμην τὸ πρᾶγμα ἐνταῦθα, διὰ τὸ μᾶλλον πρὸς θάνατον εἶναι τὴν ὑπό νοιαν. ΛΖ΄. Μετὰ τὸ ἀφαιρεθῆναι τὴν ἀλλοτρίαν ὁ γαμή σας, ἐπὶ μὲν τῇ πρώτῃ μοιχείαν ἐγκληθήσεται· ἐπὶ δὲ τῇ δευτέρᾳ ἀνεύθυνος ἔσται. ΛΗ'. Αἱ χόραι, αἱ παρὰ γνώμην πατρὸς ἀκολου θήσασαι, πορνεύουσι διαλλαγέντων δὲ τῶν γονέων, δοκεῖ θεραπείαν λαμβάνειν τὸ γεγονός· οὐκ εὐθὺς δὲ εἰς τὴν κοινωνίαν ἀποκαθίστανται, ἀλλ' ἐπιτιμη θήσονται τρία έτη ΑΘ'. Ἡ τῷ μοιχῷ συζῶσα μοιχαλίς ἐστι πάντα τὸν χρόνον Μ'. Ἡ παρὰ γνώμην τοῦ δεσπότου ἀνδρὶ ἑαυτὴν ἐκδιδοῦσα επόρνευσεν· ἡ δὲ μετὰ ταῦτα τεπαλ ruinam mortis inciderit, agere pœnitentiam debere, sed potius apud episcopum. Diaconus detectus in crimine mortis ante ordinationem commisso, penitentiæ subjichur can. 76 ejusdem synodi. Επιτιμηθήσονται τρία έτη. Zonaras, Bal samon et Aristenus hunc canonem accipiunt non de raptis virginibus, sed de iis quæ præter patris sententiam nubunt. Illis autem communioneni post tres annos reddi existimant Balsamon et Zonaras. At Aristenus ait: τριετίαν ὑποπιπτέτω, triennio substernatur. Valde dubito an non præter tres annos substrationis alius inter consistentes præscriptus fuerit. Sic enim supra tres aunos irrogat raptoribus, quibus tamen canone 22 itidem ut fornicato ribus quatuor annos imposuerat. Πάντα τὸν χρόνον. Sic mss. summo consensu. Sic etiam Zonaras, Balsamon et Alexius Aristenus. Editi pro his vocibus habent παντὶ τρόπῳ. Εκδιδούσα. Sic mss. quatuor, iique melieris nota. Editi εκδοῦσα. Paulo post legitur in uno codice πεπαρότσιασμένη.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CXCIX. ῥησιασμένῳ γάμῳ χρησαμένη ἐγήματα. Ὥστε 296 usa est, nupsit. Quare illud quidem fornicaἐκεῖνο μὲν πορνεία, τοῦτο δὲ γάμος. Αἱ γὰρ συνθῆ καὶ τῶν ὑπεξουσίων οὐδὲν ἔχουσι βέβαιον. ΜΑ'. Ἡ ἐν τῇ χηρείᾳ ἑαυτῆς ἐξουσίαν ἔχουσα ἀνδρὶ συνοικεῖν ἀνέγκλητος, εἰ μηδείς ἐστιν ὁ διαστῶν τὸ συνοικέσιον· τοῦ Ἀποστόλου εἰπόντος Ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ ὁ ἀνὴρ, ἐλευθέρα ἐστὶν, ᾧ θέλει, γαμηθῆναι· μόνον ἐν Κυρίῳ. ΜΒ. Οἱ ἄνευ τῶν κρατούντων γάμοι πορνείαί εἰ σιν. Οὔτε οὖν πατρὸς ζῶντος, οὔτε δεσπότου, οἱ συνιόντες ἀνεύθυνοί εἰσιν· ὡς, ἐὰν επινεύσωσιν οἱ κύριοι τὴν συνοίκησιν, τότε λαμβάνει τὸ τοῦ γά μου βέβαιον. tio est: hoc vero matrimonium. Nam pacta eorum, qui sunt in alterius potestate, nihil habent firmi. XLI. Quæ in viduitate habet sui potestatem, una cum viro habitare potest sine reprehensione, si nemo est qui conjugium divellat, cum Apostolus dicat: Si mortuus sit marilus, libera est ut nubal cui velit; tantum in Domino 7. XLII. Matrimonia sine iis qui potestatem habent, fornicationes sunt. Neque ergo vivente patre, neque hero, qui conveniunt extra reprehensionem sunt, quemadmodum si annuant cohabitationi, quos penes hujus rei est arbitrium, tunc firmilatem conjugii accipit cohabitatio. XLIII. Qui mortis ictum dedit proximo, est hoΜΓ. Ὃς θανάτου πληγήν τῷ πλησίον ἔδωκε, φονεύς ἐστιν· εἴτε ἦρξε τῆς πληγῆς, εἴτε ἡμύ- micida, sive percutere incepit, sive ullus est. νατο. ΜΔ'. Η διάκονος ἡ τῷ Ελληνι συμπορνεύσασα δεκτή ἐστιν εἰς μετάνοιαν εἰς δὲ τὴν προσφορὰν δεχθήσεται τῷ ἑβδόμῳ ἔτει, δηλονότι, ἐν ἁγνείᾳ ζῶσα. Ὁ δὲ μετὰ τὴν πίστιν Ἕλλην πάλιν τῇ ἱεροσυλίᾳ προσιών, ἐπὶ τὸν ἔμετον ὑποστρέφει. Ἡμεῖς δὲ τῆς διακόνου τὸ σῶμα, ὡς καθιερωμένον, οὐκέτι ἐπιτρέπομεν ἐν χρήσει είναι σαρκική. ΜΕ'. Εάν τις, τὸ ὄνομα λαβὼν τοῦ Χριστια νισμοῦ, ἐνυβρίζῃ τὸν Χριστὸν, οὐδὲν ὄφελος αὐτῷ ἀπὸ τῆς προσηγορίας. ΜϚ'. Ἡ δὲ τῷ καταλειφθέντι πρὸς καιρὸν παρά τῆς γυναικὸς κατὰ ἄγνοιαν γημαμένη, εἶτα ἀφ εθεῖσα, διὰ τὸ ἐπανελθεῖν πρὸς αὐτὸν τὴν προτέραν, ἐπόρνευσε μὲν, ἐν ἀγνοίᾳ δέ. Γάμου οὖν οὐκ εἰρχθήσεται. Κάλλιον δέ, ἐὰν μείνῃ οὕτως. ΜΖ'. Ἐγκρατῖται και σακκοφόροι, καὶ ἀποτακτῖται τῷ αὐτῷ ὑπόκεινται λόγῳ, ᾧ καὶ Ναυα78 I Cor. vII, 39. Ὡς ἐάν. Codex Regius 3027 ὥστε ἐάν. Legitur in Pandectis ἕως ἂν. Εἰς μετάνοιar. Hanc scripturam eruimus ex codice Regio 3027 antiquo et in membranis scripto. Eam confirmat Alexius Aristenus, qui Basilii voces hoc verbo commutal, ὑποπιπτέτω, sit inter substratos. Legitur in omnibus aliis codicibus mss. δεκτή ἐστιν εἰς τὴν κοινωνίαν, recipienda est in communionem. Sic habent Balsamon et Zonaras qui lapsam diaconissam ad communionem precum admitti existimant, eique, itidem ut ¡clericis lapsis, non aliam quam depositionis poenam imponi. Legitur in editionibus S. Basilii οὐ δεκτή ἐστιν, etc, non recipienda in communionem. Scriptura quam sequimur, præter auctoritatem codicis ms. et Aristeni, nititur etiam manifesto argumento. Nam communio apud Basilium non idem valet ac precum communio; et cum Basilius lapsæ diaconissæ Eucharistiam non concedat nisi anno septimo, quomodo videri possit eadem in illam indulgentia uti ac in clericos, quibus nihil pœnarum imponit, præter depositionem? Melius multo Alexius Aristenus duplicem pœnam huic diaconissæ irrogari observal, depositionem et penitentiam. Εάν τις τὸ ὄνομα. Satis apposite ad hanc sententiam Basilius in Commentario in Isaiam pag. 425, n. 64: Nemo se ipse seducat, inquit, inanibus his verbis: tametsi peccator sum, at certe sum XLIV. Diaconissa quæ cum Græco fornicata est, ad pœnitentiam admittenda est: ad oblationem vero admittetur anno septimo, si videlicet in eastitate vitam agat. Græcus autem qui post fidem receptam rursus ad sacrilegium accedit, ad vomitum revertitur. Nos porro diaconissæ corpus, utpote consecratum, non amplius permittimus in usu esse carnali. XLV. Si quis, accepto nomine Christianismi, Christum contumelia allicit, nihil ei prodest appellalio. XLVI. Quæ viro ad tempus ab uxore derelicto insciens nupsit, ac deinde dimissa est, quod prior ad ipsum reversa sit, fornicata quidem est, sed imprudens. matrimonio ergo non arcebitur, sed melius est si sic permaneat. XLVII. Encratitæ, et Saccophori et Apotactitæ non subjiciuntur eidem rationi, cui et Novatiani, Christianus non igitur incidam in gehennam, ubi idololatræ. Ipsum Christiani nomen erit mihi adjumento, etiamsi præcepta Christi violaverim. Vide Reg. 7 Moral., pag. 240. Πρός καιρόν. Hic canon inter Trullanos est nonagesimus tertius. Diligenter autem observandum est illud, ad tempus. Nam si penitus ille vir dimissus et repudiatus fuisset ab uxore, mulierem illam non condemnasset S. Pater. Sic ením statuit can. 9. Sed cum matrimonium minime dissolutum censeret, quia prima uxor ad tempus tantum discesserat; secundam uxorem in fornicationis peccatum inscientem et imprudentem incidisse pronuntiat. In hac interpretatione consentiunt Balsamon, Zonaras et Aristenus. Εγκρατῖται, etc. Quemadmodum has seclas Basilius hoc loco Marcionitis, veluti quoddam germen, ascribit, ita a Theodosio Manichæis ascribuntur, Cod. Theod. tom. VI, p. 121. Cum enim duo principia admitterent impiæ illæ sectæ, itidem ut Marcionitæ et Manichæi, minime mirum si nunc ad illos referuntur. Saccophori in cod. Theodosiano vocantur etiam Hydroparastatæ. Τῷ αὐτῷ. Sanando hujus loci vulneri nec codices niss. conducunt, nec Balsamon, Zonaras et Aristenus. Quinetiam Dasilium adeo lippis oculis legerunt Zonaras et Aristenus, ut Novatianos in hoc canone Marcionistarum germen appellari vu-

quia de illis editus canon, etsi varius; quæ autem τιανοί, ὅτι περὶ μὲν εκείνων κανών έξεφωνήθη, εξ ad istos pertinent, silentio sunt prætermissa. Nos autem una ratione tales rebaptizamus. Quod si apud vos prohibita est rebaptizatio, sicut et apud Romanos, economiæ 297 alicujus gratia, nostra tamen ratio vim obtineat. Quoniam enim veluti germen Marcionitarum est eorum hæresis, ut qui nuptias abhorreant, et vinum aversentur, ac dicant Dei creaturam inquinatam esse, idcirco ipsos in Ecclesiam non admittimus, nisi in nostrum baptisma fuerint baptizati. Etenim ne dicant: In Patrem et Filium et Spiritum sanctum baptizati sumus; qui videlicet Deum esse malorum effectorem existimant, exemplo Marcionis et reliquarum hæresum. Quam. obrem, si hoc placuerit, oportet episcopos plures in unum convenire, et ila demum canonem edere, ut et is qui agit, periculo careat, et qui respondet, in dando ejusmodi quæstionibus responso auctoritatem habeat. XLVII. Quæ a marito relicta est, mea quidem sententia, manere debet. Si enim Dominus dixit, Si quis relinquat uxorem, excepta fornicationis causa, facit eam mochari 16; ex eo quod eam adulteram vocel, praclusit ei conjunctionem cum alio. Quomodo enim possit vir quidem esse reus, ut adulterii causa. mulier vero inculpata, quæ adultera a Domino ob conjunctionem cum alio appellata est? XLIX. Stupra quæ per vim inferuntur, non sint accusationi obnoxia. Quare etiam serva, si vis ei a proprio hero illata sit, libera est a culpa. L. Triganiæ lex non est. Quare lege matrimonium tertium, non contrahitur. Ac talia quidem, ut Ecclesiæ inquinamenta, habemus. Sed condemnationibus publicis non subjicimus ut soluta fornicatione magis eligenda. 78 Matth. v, 32. tent. Luce clarius est legendum esse οὐ τῷ αὐτῷ. id quod in interpretando sum secutus. Vulgata lectio ferri non potest. Quomodo enim dicere potuisset Basilius Encratitas, Saccophoros et Apotactitas eidem subjici rationi, cai et Novatianos, quia magnum inter utrosque discrimen, ac de Noratianis canon editus fuit licet varius, de aliis vero nequaquam? Confirmatur have emendandi ratio ex canone primo, ubi Basilius Novatianorum baptisma ratum habet, quoniam nonnullis Asiaticis omnino visum est, pluribus consulendi causa suscipiendum esse: rejicit vero Encratitarum, quoniam nihil de illis aperte dictum est. Improbabile ergo prorsus est, quibus causis adductus fuit Basilius in canone primo, ut baptisma Novatianorum ratum haberet, Encratitarum autem rejiceret, iisdem illum adduci in canone 47, ut utrumque baptisma rejiciat. Αναβαπτίζομεν. Dicebat S. Cyprianus hære ticus non rebaptizari, sed baptizari, epist. 71 et 73. Unde Adelphius a Thasvalte in concilio Carthaginensi: Sine causa quidam, inquit, falso et invidioso verbo impugnant veritatem, ut rebaptizare nos dicant, quando Ecclesia hæreticos non rebaptise:, sed baptizet, p. 334 novæ edit. Cum Basilio καὶ διάφορος· τὰ δὲ κατὰ τούτους ἀποσεσιώπηται. Ἡμεῖς μέντοι ἑνὶ λόγῳ ἀναβαπτίζομεν τους τοιούτους. Εἰ δὲ παρ' ὑμῖν ἀπηγόρευται τὸ τοῦ ἀναβα πτισμοῦ, ὥσπερ οὖν καὶ παρὰ Ῥωμαίοις, οίκονομίας τινὸς ἕνεκα· ἀλλ' ὁ ἡμέτερος λόγος ἰσχὺν ἐχέτω. Οτι ἐπειδὴ, ὥσπερ Μαρκιωνιστῶν ἐστιν ἀποβλάστημα ἡ κατ' αὐτοὺς αἵρεσις, βδελυσσομένων τὸν γάμον, καὶ ἀποστρεφομένων τὸν οἶνον, καὶ τὴν κτί σιν τοῦ Θεοῦ μεμιασμένην είναι λεγόντων, οὐ δεχό μεθα αὐτοὺς εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, ἐὰν μὴ βαπτισθώ σιν εἰς τὸ ἡμέτερον βάπτισμα. Μὴ γὰρ λεγέτωσαν ὅτι Εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα έβαπτίσθημεν, οἵ γε, κακῶν ποιητὴν ὑποτιθέμενοι τὸν Θεόν, ἐφαμίλλως τῷ Μαρκίωνι καὶ ταῖς λοιπαῖς αἱ ρέσεσιν. Ὥστε, ἐὰν ἀρέσῃ τοῦτο, δεῖ πλείονας ἐπι σκόπους ἐν ταυτῷ γενέσθαι, καὶ οὕτως ἐκθέσθαι τὸν κανόνα, ἵνα καὶ τῷ ποιήσαντι τὸ ἀκίνδυνον ᾖ, καὶ ὁ ἀποκρινόμενος τὸ ἀξιόπιστον ἔχῃ ἐν τῇ περὶ τῶν τοιούτων ἀποκρίσει. ΜΗ'. Ἡ δὲ ἐγκαταλειφθεῖσα παρὰ τοῦ ἀνδρός, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, μένειν ὀφείλει. Εἰ γὰρ ὁ Κύριος εἶπεν, ὅτι Ἐάν τις καταλίπῃ γυναῖκα ἐκ τὰς λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτὴν μοιχᾶσθαι· ἐκ τοῦ μοιχαλίδα αὐτὴν ὀνομάσαι, ἀπέκλεισεν αὐτὴν τῆς πρὸς ἕτερον κοινωνίας. Πῶς γὰρ δύναται ὁ μὲν ἀνὴρ ὑπεύθυνος εἶναι, ὡς μοιχείας αἴτιος, ἡ δὲ γυνή ἀνέγκλητος εἶναι, ή μοιχαλίς παρὰ τοῦ Κυρίου διδ τὴν πρὸς ἕτερον ἄνδρα κοινωνίαν προσαγορευ θεῖσα, ΜΘ'. Αἱ πρὸς ἀνάγκην γενόμεναι φθοραὶ ἀνεύ θυνοι ἔστωσαν. Ὥστε καὶ ἡ δούλη, εἰ ἐβιάσθη παρ τοῦ οἰκείου δεσπότου, ἀνεύθυνός ἐστιν. Ν'. Τριγαμίας νόμος οὐκ ἔστιν. Ὥστε νόμῳ γάμος τρίτος οὐκ ἄγεται. Τὰ μέντοι τοιαῦτα ὡς φυ πάσματα τῆς Ἐκκλησίας ὁρῶμεν· δημοσίαις δὲ καταδίκαις οὐχ ὑποβάλλομεν, ὡς τῆς ἀνειμένης πορνείας αἱρετώτερα. consentit canon 19 Nicænus, in quo statuitur eos. qui ex Paulianis ad Ecclesiam catholicam confugiunt, rebaptizari debere. Μένειν. Editi ἄγαμος μένειν, sed prima vo in nullo reperitur nis. codice, nec necessaria est. Πρὸς ἀνάγκην. Zonaras stupro per vim itlato sic veniam concedi existimat, ut diaconissa, si hanc contumeliam passa sit, deponatur. Probat opinionem suam ex canone 28 Basilii et ex primo Ancyrano. Sed tamen magnum videtur esse discrimen inter diaconissam, quæ nullum prorsus peccato consensu!!! præbuit, et presbyterum qui illegitimis nuptiis imprudens implicatus est, ut in cauone 28 Basilii legitur; aut sacrificavit, et postea reluctatus est, ut refertur in canone primo Ancyrabo. Καταδίκαις. Mirari subit cur id Basilius publice condemnari neget, quod in can. 4 ab Eucharistia quinquennium excludi decernit. Sed observandum est trigamos, etsi annis quinque ab Eucharistia removerentur, non tamen in flentium aut substratorum locum, velut in graviori peccato, amandatos fuisse. Erant enim hi duo ordines ad paritentis notam maxime insignes, ita ut sub-

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CC. ΕΠΙΣΤΟΛΗ Σ'. EPISTOLA CC. Basilius morbis et negotiis detentus nihil Amphilochio per totain hiemem scripserat, sed oblata occasione scribitper Meletium hortatur ut sibi solutionem e corpore precetur, et Ecclesiæ suæ, sive se vivo, sive ad Dominum translaio, curam suscipiat. Meletium et Melitium ei commendat, eumque invitat ad memoriam S. Eupsychii. Amphilochio, Iconii episcopo. Morbi me ex morbis excipiunt, et occupationes tum ex negotiis ecclesiasticis ortæ, tum ab iis qui Ecclesiis nocent, exhibitæ, per totam hiemem et usque ad hujus epistolæ tempus detinuerunt. Quare nec quemquam mittere, nec pietatem tuam invisere, integrum nobis fuit. Conjicio autem et reliquas tuas res similiter se habere; non quoad valuudinem dico, absit; det enim Dominus sanitatem corpori tuo continuam ad exsequenda ipsius 298 mandata: sed quod sollicitudo Ecclesiarum te quoque simili modo districtum teneat. Et nunc eram aliquem missurus hac ipsa de causa, ut de rerum tuarum statu certior fierem. At ubi desideratissimus filius Meletius, qui milites recens collectos deducit, Αμφιλοχίῳ, ἐπισκόπῳ Ικονίου. Ημᾶς ἀρρωστίαι ἐξ ἀῤῥωστιῶν τε διαδέχονται, καὶ ἀσχολίαι ἐκκλησιαστικῶν τε ὁμοῦ πραγμάτων καὶ τῶν ταῖς Ἐκκλησίαις ἐπηρεαζόντων συνέσχον παρὰ πάντα τὸν χειμῶνα, καὶ τὸν μέχρι ταύτης της επιστολῆς χρόνον. Διὸ οὔτε ἀποστεῖλαί τινα, οὔτε ἐπισκέψασθαι τὴν εὐλάβειαν σου δυνατὸν ἡμῖν ἐγένετο. Εικάζομεν δὲ καὶ τὰ σὰ τοιαῦτα ἕτερα εἶναι· οὐ κατὰ τὴν ἀῤῥωστίαν λέγω, μὴ γένοιτο· παράσχοι γὰρ ὁ Κύριος ὑγείαν τῷ σώματί σου διαρκὴ πρὸς ὑπηρεσίαν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ· ἀλλ' ὅτι ἡ μέριμνα τῶν Ἐκκλησιῶν καὶ σοὶ τὸν αὐτὸν ἐμβάλλει περισπα σμόν. Καὶ νῦν ἔμελλόν τινα ἀποστέλλειν αὐτοῦ τούτου ἕνεκεν, ὥστε γνωρίσαι ἡμῖν τὰ περὶ τῆς διαθέσεώς σου. Ἐπεὶ δὲ ὁ ποθεινότατος υἱὸς Μελέτιος, παραπέμπων τοὺς νεολέκτους, υπέμνησεν ἡμᾶς, ὅτι εἴη " copiam esse indicavit, ut te ipsius opera salutaren, σε δι' αὐτοῦ προσειπεῖν, ἐδεξάμεθα τὴν ὑπόθεσιν τῶν γραμμάτων ἄσμενοι, καὶ τῷ διακόνῳ τῶν ἐπιστολῶν ἐπεδράμομεν, ἀνδρὶ ἐξαρκοῦντι καὶ ἀντ᾽ ἐπιστολῆς εἶναι, διά τε τὸ τοῦ τρόπου φιλάληθες, καὶ διὰ τὸ μηδὲν ἀγνοεῖν τῶν καθ᾿ ἡμᾶς. Δι' οὗ παρακα λοῦμεν τὴν εὐλάβειαν σου προηγουμένως εὔχεσθαι ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα δῷ Κύριος ἐμοὶ μὲν ἀπαλλαγὴν τοῦ φορτικοῦ τούτου σώματος, ταῖς δὲ Ἐκκλησίαις αὐτοῦ τὴν εἰρήνην, σοὶ δὲ ἡσυχίαν καὶ ἄδειαν τοῦ, ἐπειδὰν καυῇ τὰ κατὰ τὴν Λυκαονίαν ἀποστολικῶς, ὡς επήρξω, ἐπισκέπτεσθαι καὶ τὰ ὧδε, κἄν τε ἐνδημώ μὲν τῇ σαρκὶ, κἂν ἀποδημῆσαι ἤδη πρὸς τὸν Κύριον ἐπιταχθῶμεν, ἵνα αὐτὸς, ὡς ἰδίων, ὅπερ οὖν καὶ ἔστιν, ἀντέχῃ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς τόπων, και στηρίζης μὲν τὰ σαθρά, ἐπεγείρης δὲ τὰ νωθρά, πάντα δὲ τῇ χάριτι τοῦ Πνεύματος, τοῦ ὄντος ἐν σοὶ, μετακοσμήσῃς πρὸς τὸ εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ. Τοὺς δὲ τιμιωτάτους υἱοὺς ἡμῶν Μελέτιον καὶ Μελίτιον οὓς πόρρωθεν οἶδας καὶ ἑαυτοῦ κρίνεις, ἶχε ἐν παρα καταθήκῃ, εὐχόμενος ὑπὲρ αὐτῶν. Αὐταρκες γὰρ stratorum locus proprie vocetur penitentia can. 22, ubi Basilius jubet raptores primo anno flere, secundo ad auditionem odmitti, tertio ad pœnitentiam. At obscurior erat inter consistentes pœnitentia; mulierum adulterarum vita in periculum non veniebat, si in hoc ordine pœnitentiam agerent: nee usura et alia ejusmodi peccata, quæ inter consistentes expiata fuerant, aditum ad sacerdotium, Basilii judicio, præcludebant. Non immerito ergo Basilius publice trigamos condemnari negat, quos can. non inter flentes aut substratos rejecerat, sed duobus aut tribus annis audire, ac postea jus serat consistere. Vide canonem 80, ubi de trigamis longe severius statuit. Balsamon et Zonaras trigamiam publice non condemnari idem esse putant ас non dissolvi; sed veriorem, mea quidem sententia, Aristenus hanc causam affert, quod cum flentibus non collocarentur. Επηρεαζόντων. Eadem utitur excusatione in epist. 203 ad episcopos maritimos, ubi sua cum iis, qui doctrinam veritatis impugnant, certamina commemorat. Videtur autem in utraque epistola libenter amplexus sum scribendi occasionem, et ad ministrum litterarum accurri, virum qui possis etiam epistolæ esse loco, tum propter animum veri aniantem, tuin quod nihil rerum nostrarum ignoret. Per hunc tuam pietatem adhortamur, in primis ut pro mẹ preceris, ut concedat Dominus mābī quidem solutionem ex hoc importuno corpore, suis. autem Ecclesiis pacem, tibi vero quietem et facultatein, postquam more apostolico, ut cœpisti, res Lycaoniæ composueris, etiam huc nostra invisendi, sive in carne versemur, sive jam ad Dominum migrare jussi fuerimus, ut ipse tanquam tuarum, quod sane verum est, curam suscipias nostrarum regionum: ac infirma constabilias, languida excites, et omnia Spiritus, qui in te est, gratia in id quod Domino placitum fuerit, transınutes. Cæterum valde honorandos filios nostros Meletium et Melitium, quos jamdudum nosti, quosque tuos esse judicas, commendatos habe, ac pro ipsis precare. Hoc enim ipsis satis erit ad omnem securitatem. Quare et nou solum exhibita ab hæreticis nunquam quiescentibus negotia indicare, sed etiam operam quam in scribendo ad eos refellendos libro De Spiritu sancto impendebat. Επισκέψασθαι. Hunc locum corruperunt qui in editis post hanc vocem addiderunt τινὰ πρὸς τήν. Haec enim desunt in novem mss. Τῷ διακόνῳ. Dubitat Tillemontius utrum litterarum minister intelligi debeat is qui fert litteras, an qui scribit. At liquet Meletium hic designari, eumque non alio quam perferendæ Basilii epistolae munere perfunctum. Praeterea διάκονος, sive minister litterarum, apud Basilium dici solet is qui eas perfert, ut perspici potest ex pluribus locis, quæ longum sit annumerare. Διαθῇ. Multi codices non tamen antiquissimi διαθῇς. lidem infra μετακομίσῃς πρὸς τό Καὶ Μελίτιον. Legitur Μελέτιον καὶ Με λίτιον in omnibus fere melioris nota codicibus, Harl., Med., Coisl. utroque et uno ex Regiis. lbidem nonnulli veteres libri ἔχε ἐν παραθήκῃ. Alias CCCXCVII, scripta anno 375.

συνόντας τῇ οσιότητί σου, καὶ πάντα τὸν κλῆρον, καὶ τὸν λαὸν τὸν ὑπὸ σοῦ ποιμαινόμενον, καὶ τοὺς θεοφιλεστάτους ἀδελφοὺς ἡμῶν καὶ συλλειτουρ γοὺς προσειπεῖν παρ' ἡμῶν καταξίωσον. Τῆς μνήμῆς τοῦ μακαριωτάτου μάρτυρος Ευτυχίου μέμνησο, καὶ μὴ ἀναμείνης δευτέραν ὑπόμνησιν, μηδὲ ἐμπρόθεσμον σπουδάσῃς ποιήσασθαι τὴν ἀπάντησιν, ἀλλὰ προλαβεῖν καὶ εὐφρᾶναι ἡμᾶς, ἐὰν ἄρα ἔτι ὦμεν ἐπὶ τῆς γῆς. Εως τότε ἐῤῥωμένος ἐν Κυρίῳ, ὑπερ eos qui una cum tua sanctitate sunt, et clerum & αὐτοῖς τοῦτο πρὸς πᾶσαν ἀσφάλειαν. Ὥστε καὶ τοὺς omnem, populumque qui a te pascitur, et religiosissimos fratres nostros ac comministros dignare nostro nomine salutare. Memoriæ beatissimi martyris Eupsychii memineris, nec exspectes ut moneam te iterum: neque des operam ut ad ipsum præstitutum diem accedas: sed ut hunc prævenias, nosque exhilares, si modo adhuc in terra, versemur. Interim valens in Domino, ac pro nobis oraus, ser - veris nobis et Dei Ecclesiis sancti gratia. ευχόμενος ἡμῶν, διαφυλαχθείης ἡμῖν καὶ ταῖς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαις χάριτι τοῦ ἁγίου. EPISTOLACCI. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΑ'. Pluribus de causis congredi cum Amphilochio_cupiebat Basilius; sed cum utrumque morbus detinuisset, veniam petit Basilius ac vicissim concedil. Amphilochio, Iconii episcopo Multis de causis cupio tecum congredi, ut et te consiliario utar de rebus quæ in manibus sunt, ac omnino ut te longo videns intervallo solatium aliquod habeam absentiæ. Sed cum eadem utrumque distinuerint, tum quæ tibi incidit infirmitas, tuin mea illa vetustior ægrotatio, quæ nondum abscessit; veniam utrique, si placet, uterque demus, ut per nosmetipsos culpam invicem dimittamus. Αμφιλοχίῳ, ἐπισκόπῳ ικονιου. Πολλῶν ἕνεκεν ἐπιθυμῶ συντυχεῖν σοι, ἵνα καὶ συμβούλῳ χρήσωμαι περὶ τῶν ἐν χερσὶ πραγμάτων, καὶ ὅλως, ἵνα διὰ μακροῦ θεασάμενός σε, ἔχω παρα μυθίαν τινὰ τῆς ἀπολείψεως. Ἐπειδὴ δὲ τὰ αὐτὸ ἀμφοτέρους ἐπέσχεν, ἥ τε ὑμῖν συμβᾶσα ἀσθένεια, καὶ ἡ παλαιοτέρα ἡμῶν ἀρρωστία, μήπω ἀπολεί ψασα, ἀμφοτέροις δῶμεν συγγνώμην, εἰ βούλει, ἀμφότεροι· ὥστε δι' ἑαυτῶν ἀλλήλους ἀφεῖναι τοῦ ἐγκλήματος. 299 EPISTOLA CCI. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΒ'. Basilius morbi reliquiis detentus Amphilochium rogat, ut synodus differatur in paucos dies: aut, si urgent negotia, ipse lunquam præsens numéretur. Amphilochio, Iconii episcopo. Et alias quidem pro magno ducerem cum gravitate tua congredi, sed nunc maxime, cum talis sit conveniendi causa. Sed quia reliquiæ morbi mei tales sunt, ut ne minimum quidem mihi motum permittant, quippe qui, postquam curru ad martyres usque profectus sum, rursus fere in cumdem reciderim morbum; ideo veniam mihi a vobis dari necesse est. Quod si fieri potest ut res in paucos dies differatur, et adero vobiscum, Deo largiente, et sollicitudines parliar. Sin autem urgent negotia, peragite, Deo adjuvante, quae in manibus sunt: me autem inter vos tanquam præscntem, et eorum, quæ præclare gerentur, socium annumerate. Sanus et in Domino le Αμφιλοχίῳ, ἐπισκόπῳ Ικονίου. Καὶ ἄλλως μέν μοι πολλοῦ ἄξιον τὸ συντυγχάνειν τῇ σεμνότητί σου, νῦν δὲ καὶ μάλιστα, ὅτε τοιοῦτόν ἐστι τὸ συνάγον ἡμᾶς πράγμα. Αλλ' ἐπειδὴ τὰ λεί ψανα τῆς ἀῤῥωστίας μου τοιαῦτα, ὡς μηδὲ τὴν βρα χυτάτην μοι κίνησιν συγχωρεῖν, ὅς γε, ἵνα τὴν μέχρι τῶν μαρτύρων ὁδὸν ὀχήματι πορευθῶ, πάλιν μικροῦ πρὸς τὴν αὐτὴν ὑπέστρεψα νόσον, ἀνάγκη συγγνώμης τυχεῖν παρ᾽ ὑμῶν. Κἂν μὲν ᾗ δυνατὸν ὑπερτεθῆναι τὸ πρᾶγμα ὀλίγαις ὕστερον ἡμέραις, καὶ συνέσομαι ὑμῖν τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι, καὶ κοινωνήσω τῶν φροντίδων. Ἐὰν δὲ ἐπείγῃ τὰ σπουδαζόμενα, πράξατε μὲν τῇ τοῦ Θεοῦ συνεργίᾳ τὰ ἐν χερσί· συναριθμήσατε δέ με ἑαυτοῖς, ὡς παρόντα, καὶ τῶν καλῶς γινομένων συνεφαπτόμενον. Εῤῥωμένος καὶ tus, et pro ne orans serveris Dei Ecclesiæ, san- εύθυμος ἐν Κυρίῳ, ὑπερευχόμενός μου, φυλαχθείης cli gratia. • Alias CCII. Scripta anno 375. Alias CCCXCVI. Scripta anno 375. 'Αδελφοὺς ἡμῶν. Pro his vocibus legitur ἐπισκόπους in codice Claromontano. Revera episcopos designat Basilius; sed hæc scriptura e márgine videtur in textum irrepsisse. Υπερευχόμενος. Hanc vocem, que deerat in editis, reperimus in octo niss. codicibus. Επιθυμώ. Vat. ἐπεθύμουν. Μέχρι τῶν μαρτύρων. Conjicit Tillemontius Basilium curru vectum fuisse ad Memoriam S. Eupsychii. Sed non quadrant tempora. Scripta enim τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία χάριτι τοῦ ἁγίου. hæc epistola est multo ante mensem Septembrem, quo mense dies festus S. Eupsychii recolebatur. Multæ aliæ erant martyrum Memoriæ prope Cæsaream, velut S. Julitta et S. Gordii, tom. II, p. 34 et 141. Neutrum tamen a Basilio designari puto; quia utriusque anniversarius dies mense Januario redibat. Sed minime dubium quin plures alios babuerit Cæsarea. Nam Gregorius Nyssenus in epistola de iis qui adeunt Hierosolyma, declarat plura propemodum esse altaria in Cappadocia, quam in toto terrarum orbe, tom. III, P. 633.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCIII. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤ'. EPISTOLA CCIII. Basilium cum episcopis maritimis congredi cupientem multa detinuere: exspectantem dum Cappadociam ab hæreticis vexatam inviserent, aut scriberent, spes fefellit. Prior itaque scribit; seque ait paratum esse accusatoribus coram eis respondere, ac sese eorum judicio committere. Sed rogat ne se indicta causa condemnent, nec aliorum communione videantur sibi non indigere, cum nihil hac cogitatione alienum magis sit ab unitate et ecclesiasticis institutis. Postulat ul vel ad se veniant, vel locum congressus indicent, nec sibi necessitatem afferant doloris, quem hactenus corde pressit, aliis Ecclesiis significandi. Hæc solus quidem scripsit, sed aliðrum Cappadocum hortatu per fratrem Petrum presbyterum misil. Τοῖς παραλιώταις ἐπισκόποις. 1. Εγένετό μοι πολλὴ ὁρμὴ τῆς συντυχίας ὑμῶν, καὶ ἀεί τι ἐπεγένετο κώλυμα, ἐμποδίζον μου τῇ προθυμία. Η γὰρ ἡ τοῦ σώματος ἀσθένεια συνεπόδισέ με (ὴν οὐκ ἀγνοεῖτε πάντως, ὅση μοι πάρεστιν ἐκ τῆς πρώτης ηλικίας μέχρι τοῦ γήρως τούτου, συντραφεῖσά μοι, καὶ παιδεύουσά με, κατὰ τὴν δικαίαν κρίσιν τοῦ πάντα ἐν σοφίᾳ οἰκονομοῦντος Θεοῦ), ἢ αἱ τῶν ᾿Εκκλησιῶν ἐπιμέλειαι, ἢ οἱ πρὸς τοὺς ἐπανισταμένους τῷ λόγῳ τῆς ἀληθείας ἀγῶνες. Διὸ μέχρι τοῦ παρόντος ἐν θλίψει πολλῇ καὶ λύπῃ διάγω, συνειδώς, ὅτι τὸ καθ᾽ ὑμᾶς ἐλλέλειπταί μοι. Ἐγὼ γὰρ ἀκούσας παρὰ τοῦ Θεοῦ τοῦ διὰ τοῦτο τὴν διὰ σαρκὸς ἐπιδη - μίαν καταδεξαμένου, ἵνα καὶ τοῖς ὑποδείγμασι τῶν πρακτέων ρυθμίσῃ τὸν βίον ἡμῶν, καὶ διὰ τῆς ἰδίας ρωνῆς ἀναγγείλῃ ἡμῖν τὸ Εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας, " ότι Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες, ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγαπᾶτε ἀλλήλους καὶ ὅτι ἐξιτήριον δῶρον τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς, μέλλων συμπλη ροῦν τὴν ἐν σαρκὶ οἰκονομίαν, τὴν ἑαυτοῦ εἰρήνην ὁ Κύριος κατέλιπεν εἰπών· Εἰρήνην ἀφίημι ὑμῖν, εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν οὐ δύναμαι πεῖσαι ἐμαυτὸν, ὅτι ἄνευ τῆς ἐν ἀλλήλοις ἀγάπης καὶ ἄνευ τοῦ, τὸ εἰς ἐμὲ ἦχον εἰρηνεύειν πρὸς πάν τας, δύναμαι ἄξιος κληθῆνα: δοῦλος Ἰησοῦ Χριστοῦ. Πολὺν μὲν γὰρ ἀνέμεινα χρόνον, εἴποτε καὶ παρὰ τῆς ὑμετέρας ἀγάπης γένηταί τις πρὸς ἡμᾶς ἐπίσκέψις. Οὐ γὰρ ἀγνοεῖτε, ὅτι, δημοσίᾳ προκείμενο: πᾶσιν, ὥσπερ οἱ ἐν τῇ θαλάσσῃ προβεβλημένοι σκύπελοι, ἡμεῖς τὸν θυμὸν τῶν αἱρετικῶν κυμάτων ὑποδεχόμεθα, καὶ περὶ ἡμᾶς ῥηγνύμενοι τὰ κατα όπιν ἡμῶν οὐκ ἐπικλύζουσι. Τὸ δὲ, ἡμεῖς, ὅταν εἴπω, οὐκ εἰς τὴν ἀνθρωπίνην ἀναφέρω δύναμιν, ἀλλ' εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ χάριν, τοῦ ἐν τῇ ἀσθενείᾳ τῶν ἀνθρώ των τὸ δυνατὸν ἑαυτοῦ δεικνύντος, καθά φησιν ὁ 7 Joan. xil, 35. 18 Joan. Σιν, 27. Ἐπεγένετο. Ila mss. septem. Editi ἐγένετο. Paulo post Harl. et Med. συνεπόδισέ με. Editi ἐνεπόδισε μοι. Ibidem Vat. et Reg. priinus τὴν προθυμίαν. Ἐὰν ἀγαπᾶτε αλλήλους. Ita tres vetustissimi codices, Harl. prima manu, Med. et Coisl. primus, qui ad marginem habet vulgatam lectionem eadem manu, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις. Habent etiam έχητε duo alii mss. Εditi έχετε. Εξιτήριον δώρον. Gregorius Nazianzenus orat. 14, p. 223, Christus hinc discedens, inquit, pacem reliquit nobis, ὥσπερ ἄλλο τι εξιτήριον, veluti aliud quoddam extremum munus. Ideo autem hoc testimonium Gregorii attuli, quia appositum videtur ad emendandum quod supra legitur in libro De Spiritu sancto, cap. 29, n. 73, nempe Athenogenem reliquisse hymnum discipulis suis ὥσπερ τι άλεξητήριον, tanquam aliquod amuletum. Satius videtur Maritimis episcopis 4. Inerat mihi magnum desiderium vestri congressus, sed semper aliquid supervenit impedimenti, meæ obstans cupiditati. Vel enim me corporis infirmitas constrinxit (quam prorsus non ignoratis, quanta mihi adsit, a prima ætate ad hanc usque senectutem enutrita mecum, meque castigans secundum justum Dei judicium, qui omnia in sapientia moderatur), vel Ecclesiarum sollicitudines, vel cum iis, qui doctrinam veritatis impugnant, certamina. Quocirca in hunc usque diem in multa amictione tristitiaque dego, eo quod mihi conscius sim vestra mihi deesse. Ego enim cum audiverim a Deo, qui eam ob causam carnem assumere voluit, ut et exemplis rerum agendarum dirigeret vitam nostram, et propria voce annuntiaret nobis Evangelium regni: cum, inquam, ex €0 audiverim: In hoc cognoscent omnes, quod discipuli mei estis, si diligatis invicem”, cumque extremum munus discipulis suis, suam 300 in carne dispensationem absoluturus, pacem suam Dominus reliquerit, dicens: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis 78; mihi ipse persuadere non queo, me sine mutua charitate, et nisi, quantum in ne est, pacem cum omnibus habeam, dignum posse Jesu Christi servum vocari, Longo enim exspe ctavi tempore, an et vestra nos aliquando charitas visitaret. Non enim ignoratis, nos palam omnibus propositos, veluti scopulos in mari prominentes, furorem fluctuum hæreticorum excipere: eosque dum circa nos franguntur, ea quæ retro nos sunt, non alluere. Illud autem, nos, cum dico, non ad humanas refero vires, sed ad Dei gratiam, qui in hominum imbecillitate potentiam suam declarat, quemadmodum ait propheta ex persona Domini legere, ut in quatuor mss., ὥσπερ ἄλλο τι ἐξιτή ριον. Υμῖν. Hanc vocem addidimus ex sex vete ribus libris. Ibidem editi τῆς πρὸς ἀλλήλους. Quatuor mss. τῆς εἰς ἀλλήλους. Tres vetustissimni ut in textu. Ανευ τοῦ, τὸ εἰς ἐμὲ ἧκον. Emendavimus ope duorum codicum, Harl. et Med., quod prave in aliis et editis legebatur, ἄνευ τοῦ εἰς ἐμὲ ἥκαντος. Paulo post etsi satis commode Reg. secundus et Coisl. secundus habent ἀξίως κληθῆναι, non tamen mutavimus scripturam aliorum miss. et editorum, quæ vitiosa non videtur. Ρηγνύμενοι. Ita laganoensis editio et Basueensis prima et sex mss. Editiones aliæ ρηγνύμενα. Alias LXXVII. Scripta anno 375.

dicens: An me non tinebilis, qui arenam mari ter- προφήτης ἐκ προσώπου Κυρίου λέγων· Η ἐμὲ οὐ minum posui”? nam omnium infirmissima ac vilissima re, arena, ingens ac grave pelagus constrinxit Omnipotens. Quoniam igitur et res nostræ sic se habent; par erat a vestra charitate aliquos ex germanis fratribus continenter mitti, qui ɲos allictos inviserent, et amicas litteras ad nos venire crebrius, quæ partim studium nostrum confirmarent, partim vero, si qua in re offendimus, corrigerent. Non enim negamus nos innumeris erratis obnoxios esse, cum homines simus et in carne vivamus. 2. Sed quia superiori tempore, vel minus videntes quid deceret, non praestitistis quæ nobis debebantur, fratres in primis colendi, vel nonnullorum in nos calumniis præoccupati dignos non judicastis, quos ex charitate inviseretis; ecce nunc priores scribimus ac illata nobis crimina, profitemur paratos esse, coram vobis diluere; modo tantum adducantur qui nobis injuriam faciunt, ut contra nos adversa fronte coram vestra pietate prodeant. Nam et nos convicti peccatum nostrum agnoscemus: et vobis postquam convicti fuerimus, venia erit apud Dominum, quod vos ex nostra peccatorum communione subtraxeritis: et qui convicerint, mercedem habebunt, ut qui occultam nostram malitiam patefecerint. Sed si antequam convincamur, nos condemnetis; nos quidem nihil lædemur, nisi quod rei omnium nobis pretiosissimæ, charitatis vobiscum intercedentis, jacturam faciemus vos vero et hoc idem pati, si nos non habeatis, et cum 301 Evangelio videbimini pugnare dicenti: Nunquid lex nostra judicat hominem, nisi prius audierit, et cognoverit quid facat 80? Et qui in nos calumnias elfundit, eorum quæ dicit argumenta non proferens, comperietur sibi ipse nomen pravum asciscere ex illegitimo verborum usu. Calumniantem enim quomodo vocare convenit, nisi ei cognomen, quod ex ipsa re profitetur, imponendo? Neque igitur is qui nobis conviciatur, diabolus sit, sed accusator: imo vero so Joan. vil, το Jer. V, Πάντων. Deest in Vat. et duobus aliis. Paulo post editi τοιοῦτό τι. Uterque Coisl. et Harl. et uterque Reg. ut in textu. Πρὸς ἡμᾶς. Editi addunt ἐπιτρέψασθαι. Duo mss. ἐπιτρέψατε. Sel multo commodius hoc verbum deest in Harlano, Medicao et duobus aliis. Επανορθούμενα. Ita Harl., Med. et Coisl. primus. Editi διορθούμενα. Παρελίπετε. Sic Harl. et Coisl. primus cum tribus aliis. Editi παραλείπεται. Ibidem Coisl. primus et alii nonnulli τὰ ὀφειλόμενα ὑμῖν. Sed præferenda videtur aliorum mss. et editorum scriptura. Ἔχειν. lta miss. octo. Editi ἔχοντες. Ibidem editi μόνως εάν. Harl., Coisl. primus et alii nonnulli ut in textu. Τῶν ἁμαρτωλῶν. Harl. τῶν ἁμαρτιῶν. φοβηθήσεσθε, τὸν τιθέντα ἄμμον ὅριον τῇ θα λάσσῃ; τῷ γὰρ ἀσθενεστάτω πάντων καὶ εὐχα ταφρονήτῳ πράγματι, τῇ ψάμμῳ, τὴν μεγάλην καὶ βαρείαν θάλασσαν ἐπέδησεν ὁ δυνατός. Ἐπεὶ οὖν τοιοῦτόν τί ἐστι καὶ τὸ καθ᾿ ἡμᾶς, ἀκόλουθον ἦν παρὰ τῆς ὑμετέρας ἀγάπης καὶ τῶν γνησίων τινὰς ἀποστέλλεσθαι συνεχῶς εἰς ἐπίσκεψιν ἡμῶν τῶν κατ ταπονουμένων, καὶ γράμματα ἀγαπητικά φοιτάν πρὸς ἡμᾶς συνεχέστερον, τοῦτο μὲν στηρίζοντα ἡμῶν τὴν προθυμίαν, τοῦτο δὲ, καὶ εἴ τι σφαλλόμεθα, επανορθούμενα Οὐκ ἀρνούμεθα γὰρ μυρίοις σφάλμασιν ὑποκεῖσθαι, ἄνθρωποι ὄντες καὶ ἐν σαρκί ζώντες. 2. Αλλ' ἐπειδὴ τὸν πρὸ τούτου χρόνον, ἢ διὰ τὸ μὴ συνιδεῖν τὸ πρέπον, παρελίπετε τὰ ὀφειλόμενα ἡμῖν, ἀδελφοὶ τιμιώτατοι, ἢ διὰ τὸ προληφθῆναι παρά τινων εἰς τὰς καθ᾿ ἡμῶν διαβολάς, οὐκ ἐνομία σατε ἡμᾶς ἀξίους εἶναι ἀγαπητικῆς ἐπισκέψεως· ἰδοὺ νῦν καὶ κατάρχομεν τοῦ γράμματος αὐτοὶ, καὶ τὰς ἐπιφερομένας ἡμῖν αἰτίας ὁμολογοῦμεν ἑτοίμως ἔχειν ὑφ' ὑμῶν ἀποδύσασθαι· μόνον ἐὰν καταδέ χωνται οἱ ὑβρίζοντες ἡμᾶς, ἀντιπρόσωποι ἡμῖν ἐπὶ τῆς ὑμετέρας εὐλαβείας καταστῆναι. Ἐλεγχθέντες μὲν γὰρ καὶ ἡμεῖς τὴν ἁμαρτίαν ἡμῶν ἐπιγνωσί μεθα· καὶ ὑμεῖς μετὰ τοὺς ἐλέγχους συγγνώμην ἕξετε παρὰ τῷ Κυρίῳ, ἐκ τῆς τῶν ἁμαρτωλῶν ἡμῶν κοινωνίας ἑαυτοὺς ὑποστέλλοντες· καὶ οἱ ἐλέγ ξαντες, μισθὸν ἕξουσιν, ὡς τὴν κεκρυμμένην ἡμῶν κακίαν δημοσιεύσαντες. Ἐὰν δὲ πρὸ τῶν ἐλέγχων καταδικάζητε ἡμᾶς, ἡμεῖς μὲν οὐδὲν ἐσόμεθα ήδι κημένοι, ἐκτὸς τοῦ ζημιωθῆναι τὸ πάντων ἡμῖν τι μιώτατον κτῆμα τὴν πρὸς ὑμᾶς ἀγάπην Ὑμεῖς δὲ, καὶ τοῦτο αὐτὸ πείσεσθαι ἡμᾶς οὐκ ἔχοντες, καὶ τῷ Εὐαγγελίω δόξετε μάχεσθαι τῷ εἰπόντι· Μὴ ὀνόμος ἡμῶν κρίνει τὸν ἄνθρωπον, ἐὰν μὴ ἀκούσῃ πρῶτον, καὶ γνῷ τί ποιεῖ; Ὁ δὲ καταχέων ἡμῶν τὰς λοιδορίας, τὸν δὲ τῶν λεγομένων ἔλεγχον μὴ επάγων, φανήσεται πονηρὰν ἑαυτῷ προσηγορίαν ἐπενεγκών, ἐκ τῆς ἀτόπου τῶν λόγων χρήσεως. Τὸν γὰρ διαβάλλοντα πῶς ἄλλως προσῆκεν ὀνομάζειν, ἢ οὐχὶ ἦν ἐξ αὐτοῦ τοῦ πράγματος ἐπιτηδεύει προσ ηγορίαν αὐτῷ τιθεμένους; Μήτε οὖν ὁ λοιδορών Τὴν πρὸς ὑμᾶς ἀγάπην. Combefisius prenuntiat plane legendum πρὸς ἡμᾶς. Sed nihil prorsus mutandum. His enim verbis, τὴν πρὸς ὑμᾶς ἀγάπην, designat Basilius claritatem sibi cua maritimis episcopis intercedentem. Simili sensu legimus in epist. 245, τὴν πρὸς σὲ ἀγάπην, amicitiam mihi tecum intercedentem. Unde etiam illud Plutarchi in libro Περὶ πολυφιλίας, Τὸ σφόδρα φι λεῖν καὶ φιλεῖσθαι πρὸς πολλοὺς οὐκ ἔστιν, vehemer ter diligere ac diligi inter multos non contingit, Πείσεσθαι. Sic cum Harl. Vat. et Coisl. primo legimus, referendo ad verbum quod sequitur, nempe δόξετε. Εditi πείσεσθε. Paulo post Med. et Coisl. primus ὁ νόμος ὑμῶν. Legitur ἡμῶν in Harlæano codice. Quatuor alii mss. ὁ νόμος κρίνει.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCin. admonens in charitate, et ad emendationem arguens; neque vos conviciorum auditores sitis, sed argumentorum judices: neque nos incurati relinquamur, nostro nobis non indicato delicto. ἡμᾶς διάβολος ἔστω, ἀλλὰ κατήγορος· μᾶλλον δὲ neque accusatoris accipiat nomen, sed frater sit μηδὲ τὸ τοῦ κατηγόρου δεχέσθω ὄνομα, ἀλλ' ἀδελφὸς ἔστω ἐν ἀγάπῃ νουθετῶν, καὶ ἐπὶ διορθώσει ἐπάγων τὸν ἔλεγχον· μήτε ὑμεῖς λοιδοριῶν γένησθε ἀκροαται, ἀλλ' ἐλέγχων δοκιμασταί· μήτε ἡμεῖς ἀνιάτρευτοι καταλειφθῶμεν, μὴ φανερουμένης ἡμῖν τῆς ἁμαρτίας ἡμῶν. 3. Μὴ γὰρ ἐκεῖνος ὑμᾶς ὁ λογισμός κατεχέτω, ὅτι οἱ τὴν παραλίαν οἰκοῦντες ἔξω ἐσμὲν τοῦ πάθους τῶν πολλῶν, καὶ οὐδὲν τῆς παρ᾽ ἑτέρων ἐπικουρίας δεόμεθα· ὥστε τίς ἡμῖν χρεία τῆς πρὸς ἑτέρους κοινωνίας; Ὁ γὰρ Κύριος τὰς μὲν νήσους τῆς ἠπείρου διὰ θαλάσσης διέστησε, τοὺς δὲ νησιώτας τοῖς ἡπειρώταις διὰ τῆς ἀγάπης συνέδησεν. Οὐδὲν ἡ μᾶς χωρίζει ἀπ' ἀλλήλων, ἀδελφοὶ, ἐὰν μὴ τῇ προαιρέσει τὸν χω ρισμὸν ὑποστῶμεν. Εἰς ἡμῶν Κύριος, μία πίστις, έλπὶς ἡ αὐτή. Εἴτε κεφαλὴν ἑαυτοὺς τῆς καθόλου Ἐκκλησίας λογίζεσθε, οὐ δύναται ἡ κεφαλὴ εἰπεῖν τοῖς ποσὶ, Χρείαν ὑμῶν οὐκ ἔχω· εἴτε καὶ ἐν ἄλλῃ τάξει τῶν ἐκκλησιαστικῶν μελῶν ἑαυτοὺς τάσσετε, οὐ δύνασθε λέγειν τοῖς ἐν τῷ αὐτῷ σώματι κατατεταγμένοις ἡμῖν τὸ, Χρείαν ὑμῶν οὐκ ἔχομεν. Αἵ τε γὰρ χεῖρες ἀλλήλων δέονται, καὶ οἱ πόδες ἀλλήλους στηρίζουσι, καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ ἐν τῇ συμφωνίᾳ τὸ ἐναργὲς τῆς καταλήψεως ἔχουσιν. Ἡμεῖς μὲν γὰρ ὁμολογοῦμεν τὸ ἑαυτῶν ἀσθενές· καὶ ἐπιζητοῦμεν τὴν σύμπνοιαν ὑμῶν. Οἴδαμεν γὰρ, ὅτι, κἂν μὴ παρ ἤτε τῷ σώματι, τῇ διὰ τῶν εὐχῶν βοηθείᾳ μέγα παρέξετε ἡμῖν ἐν τοῖς ἀναγκαιοτάτοις καιροίς όφελος. Ὑμᾶς δὲ οὐκ ἔστιν οὔτε παρὰ ἀνθρώποις εὐπρεπές, οὔτε τῷ Θεῷ εὐάρεστον ταῖς τοιαύταις κεχρῆσθαι φωναῖς, αἷς οὐδὲ τὰ ἔθνη κέχρηνται τὰ μὴ εἰδότα τὸν Θεόν. Ἀλλὰ κἀκεῖνα ἀκούομεν, κἂν εἰς πάντα αὐτάρκη τὴν χώραν νέμωνται, τῆς γοῦν τῶν μελλόν των ἕνεκεν ἀδηλίας τὴν πρὸς ἀλλήλους συμμαχίαν ἀσπάζεσθαι, καὶ τὴν ἐπιμιξίαν ὡς ἔχουσάν τι κέρδος μεταδιώκειν. Ἡμεῖς δὲ, ἐκείνων ὄντες τῶν πατέρων, οἱ ἐνομοθέτησαν διὰ μικρῶν χαρακτήρων τὰ τῆς κοι νωνίας σύμβολα ἀπὸ περάτων τῆς γῆς εἰς πέρατα περιφέρεσθαι, καὶ πάντας πᾶσι πολίτας καὶ οἰκείους εἶναι, νῦν ἀποτέμνομεν ἑαυτοὺς τῆς οἰκουμένης, καὶ οὔτε ἐπαισχυνόμεθα τῇ μονώσει, οὔτε ζημίαν φέρειν τὸν διασπασμὸν τῆς ὁμονοίας τιθέμεθα· οὔτε φρίστο μεν, ὅτι εἰς ἡμᾶς φθάνει ἡ φοβερὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν 5. Non enim vos illa cogitatio delineat: Nos qui maritima loca incolimus, extra multorum malum sumus, nec aliorum indigemus auxilio: quamobrem quid nobis opus est cum aliis communio? Dominus enim insulas quidem a continente per mare divisit: insularum vero incolas per charitatem cum incolis continentis junxit. Nihil nos ab invicem, fratres, separat, nisi animi proposito dissociemur. Unus nobis est Dominus, una fides spes eadem. Sive caput vosipsos universæ Ecclesiæ existimatis, non potest caput dicere pedibus: Non est mihi opus vobis. Sive vos in alio membrorum ecclesiasticorum ordine reponitis, nobis in eodem corpore constitutis non potestis dicere: Vestri non indigemus ". Nam et manus altera alterius eget, et pes alter alterum firmat, et oculi per concordiam clare ac perspicue vident. Nos enim nostram ipsorum imbecillitatem confitemur, ac conspirationem vestram exposcimus. Novimus enim fore, ut etiamsi corpore non adsitis, precum subsidio non parum nobis emolumenti, teinpori - bus maxime necessariis, afferatis. Vos antem nec coram hominibus decorum est, nec Deo placitum ejusmodi uti vocibus, quibus ne gentes quidem utuntur, quæ Deum ignorant. Quin et illas audimus, etiamsi omnibus abundantem regionem incolant, saltem ob incertumn futurorum eventum, fc dus inter se libenter inire, ac commercium tanquam alicui rei utile persequi. Nos autem ex illis orti patribus, qui legem tulerunt, ut brevibus notis communionis signa a terminis orbis terrarum usque ad terminos circumferrentur, atque omnes omnibus cives et propinqui essent: nunc nos ipsi abscindimus ab orbe terrarum, nec nos pudet solitudinis: nec damnum ferre distractionem concordiæ ducimus: neque horremus, quod ad nos pervenerit formidanda prophetia Domini nostri, προφητεία, εἰπόντος, ὅτι Διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν qui dixit: Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet ἀνομίαν, ψυγήσεται ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν. 4. Μὴ ταῦτα, ἀδελφοὶ τιμιώτατοι, μὴ ἀνάσχησθε τοῦτο ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῖς παρελθοῦσι παρακαλέ σατε ἡμᾶς γράμμασιν εἰρηνικοῖς καὶ ἀγαπητικαῖς προσφωνήσεσιν, οἱονεὶ πραείᾳ τινὶ ἐπαφῇ τὸ τῆς καρδίας ἡμῶν ἕλκος, ὃ ἐκ τῆς παρελθούσης ἀμελείας ἐνεποιήσατε ἡμῖν, παραμυθούμενοι. Καὶ εἴτε αὐτοὶ charitas multorum s. 4. Nolite, fratres reverendissimi, nolite hoc ferre, sed nos potius de præteritis consolemini, pacificis litteris et amicis salutationibus, veluti 302 leni quodam contactu, pectoris nostri vulnus, quod nobis per præteritam incuriam fecistis, demulcentes. Ac sive ipsi vultis ad nos accedere, es Matth. xxiv, • Ephes. 17, 5. 8 J Cor. XII, 14-21. Γένησθε. Harl. et Med. γίνεσθε. Τὰς μὲν νήσους τῆς. Ita sex mss. Editi τὰς νήσους μὲν ἀπὸ τῆς. Κατατεταγμένοις. Ita mss. septem. Editi τεταγμένοις. Ibidem Harl. et Med. οὐκ ἔχω. Κοινωνίας. Ita Harl., Med. et Coisl. primus, qui tamen habet in margine επιμιξίας, ut editi. Τοῦτο. Hanc vocem apposuimus ex mss. septem, pro eo quod erat in editis ταῦτα. Deest primum ταῦτα in duobus codicibus non antiquissinis, nempe Regio primo et Coisl. secundo.

νῆσαι τὰ ἀῤῥωστήματα ἡμῶν, εἰ ὄντως τοιαῦτό ἐστιν οἷα ἀκούετε ἢ ταῖς ἐκ τοῦ ψεύδους προσ θήκαις βαρύτερα ὑμῖν ἀπαγγέλλεται τὰ ἁμαρτήματο ἡμῶν, γενέσθω καὶ τοῦτο· ἕτοιμοι ἡμεῖς ὑπτία:; χερσὶ τὴν παρουσίαν ὑμῶν ὑποδέξασθαι, καὶ προθεῖ. ναι ἑαυτοὺς εἰς ἀκριβῆ βάσανον· μόνον ἀγάπη ἡγεί. σθω τῶν γινομένων· εἴτε καὶ βούλεσθε παρ' ἑαυτοῖς ὑποδεῖξαί τινα τόπον, ἐν ᾧ γενόμενοι, καὶ ὑμῖν τὸ ὀφειλόμενον τῆς ἐπισκέψεως χρέος ἀπο πληρώσομεν, καὶ ἑαυτῶν τὴν ἐνδεχομένην πεῖραν παρέξομεν, ὥστε καὶ τὰ προλαβόντα ἱάσασθαι, καὶ τοῦ λοιποῦ μηδεμίαν διαβολαῖς χώραν καταλιπεῖν· καὶ τοῦτο γενέσθω. Πάντως γάρ, εἰ καὶ ἀσθενῆ περιφέρομεν σάρκα, ἀλλ᾽ ἕως ἀναπνέωμεν ὑπεύθυνοί ἐσμεν μηδὲν ἐλλιμπάνειν τῶν εἰς οἰκοδομὴν τῶν Ἐκκλησιῶν τοῦ Χριστοῦ. Μὴ οὖν παραλογίσησθε ἡμῶν τὴν παράκλησιν ταύτην, μὴ εἰς ἀνάγκην ἡμᾶς ἀγάγητε, καὶ πρὸς ἄλλους έξει πεῖν τὴν ὀδύνην ἡμῶν. Μέχρι γὰρ νῦν, γινώσκετε, ἀδελφοί, ἐν ἑαυτοῖς τὴν λύπην στέγομεν, αἰσχυνόμε νοι τοῖς πόρρωθεν ἡμῶν κοινωνικοῖς τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀλλοτρίωσιν ὑμῶν διαγγεῖλαι· ἵνα μὴ κἀκείνους θλίψωμεν, καὶ χαρὰν τοῖς μισοῦσιν ἡμᾶς ἐμποιήσω μεν. Ταῦτα μόνος ἐπέστειλα νῦν γνώμῃ δὲ τῶν ἐν Καππαδοκία πάντων ἀδελφῶν ἔπεμψα οἳ καὶ παρεκάλεσάν με, μὴ τῷ τυχόντι χρήσασθαι διακόνῳ τοῦ γράμματος, ἀλλ' ἀνδρὶ, ὃς δυνήσεται ὅτα διὰ τῆς ἐπιστολῆς παρήκαμεν, φοβούμενοι μὴ εἰς ἀμετρίαν πολλὴν τὸν λόγον ἐκβάλωμεν, ταῦτα διὰ τῆς ἑαυτοῦ συνέσεως, ἣν ἔχει ἐκ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, ἀναπληρῶσαι. Λέγομεν δὲ τὸν ποθεινότατον ἡμῖν καὶ et per vos ipsi morbes nostros perscrutari, utrum βούλεσθε πρὸς ἡμᾶς ἀπαντῆσαι, καὶ δι᾿ ἑαυτῶν έρευ vere tales sint, quales auditis, an ex mendacii additamentis graviora vobis peccata nostra nuntientur, etiam id fat. Parali sumus supinis manibus advenientes vos excipere, nosque ipsi ad diligens examen offerre; tantummodo iis quæ fient, praeal charitas. Sive vultis apud vos aliquem locum designare, in quo et debitum vobis visitationis officium persolvamus; et nos ipsi, quantum fieri potest, probandos exhibeamus, ut et præterita sanentur, et deinceps nullus calumniæ locus relinquatur; et hoc fiat. Omnino enim, quanquam nfirmam circumferimus carnem, tamen quandiu respirabimus, nihil debemus eorum omittere, quæ ad ædificationem Ecclesiarum Christi pertinent. (taque hanc nostram obtestationem ne eludatis, neque nos eo necessitatis adducatis, ut et aliis dolorem nostrum aperiamus. Nam hactenus, quod quidem vos non lateat, fratres, mœstitiam in nobis ipsis premimus; cum pudeat remotioribus nostris communicatoribus, vestram a nobis alienationem declarare, ne et illos affligamus, et gaudium his qui nos oderunt, aderamus. Nunc solus hæc scripsi; sed de consilio omnium in Cappadocia fratrum misi, qui et me rogarunt ut ne quovis uterer ministro litterarum, sed idoneo viro, qui quæcunque omisimus in epistola, ne longius sermo protraheretur, sua ipsius prudentia, quam ex Dei gratia habet, expleat. Dicimus autem optatissimum nobis ac religiosissimum fratrem Petrum compresbyterum, quem el excipite in charitate, atque ad nos cum pace dimittite, ut nobis bonorum nuntius sit. εὐλαβέστατον ἀδελφὸν Πέτρον τὸν συμπρεσβύτερον, ἂν καὶ δέξασθε ἐν ἀγάπη καὶ προπέμψατε πρὸς ἡμᾶς εἰρηνικῶς, ἵνα γένηται ἡμῖν ἀγαθῶν ἄγγελος. EPISTOLA CCIV*. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΔ'. Queritur Basilius apud presbyteros Neocæsarienses, ac per eos apud totam civitatem, quod cum sibi tot ac tantæ cum illis necessitudines intercedant, absentem se condemnnent et oderint, ac calumniis in vitam suam et fidem instructis aures probeant. Declarat se non tam sua, quam illorum causa ad defensionem aggredi. Postulat ut si sanabilia sunt sua percata, admoneatur; sin aulem insanabilia, publice ab adversario prodeunte arguatur. Quod spectat ad fidem, rogat ut idoneis instructi sint præsidiis, qui de suis scriptis judicium ferent; ea tamen libenter illorum judicio commiúil. Fidem suam defendit et ex puerili institutione accepta ab avia Macrina; et ex perpetuo Arianæ hæresis odio, ex quu si quos redeuntes suscepit, fidem Nicænam confitentes recepit, idque comprobante beatissimo Athanasio. His addit suam cum plurimis Ecclesiis, quas recenset, communionem: unde demonstrat ab illarum Ecclesiarum communione discessuros, si a sua discedant, ac roqut ne se cogmt apud has Ecclesias dolorem hactenus corde pressum depromere, sed potius mominerint untiquæ inter Ecclesiani Căsariensem et Neocæsariensem{conjunctionis. Ad Neocæsarienses. 1. Mullo tempore siluimus inter nos, fratres omni honore dignissimi nobis ac charissimi, nou secus ac qui ad iram concitati 303 sunt. Quis autem ita iratus et implacabilis injuriæ auctori, ut ortam ex odio iracundiam per totam fere hominis Alias LXXV. Scripta anno 375. Οἷα ακούετε. Ila mss. septem. Editi & ἀκούετε, Ηγείσθω. Ita tres vetustssimi codices. Editi προηγείσθω. Paulo post editi καὶ ἡμῖν τό. Ser rss. ut in textu. Ibidem leginius γενόμενοι et infra γενέσθω, quia sic habent plerique mas. Διαβολαῖς. Sic tres vetustissimi codices cum duobus aliis. Editi διαβολής. Αναπνέωμεν. Ita Harl. et Coisl. primus. Τοῖς Νεοκαισαρεῦσιν 1. Πολὺν χρόνον ἀπεσιωπήσαμεν πρὸς ἀλλήλους, ἀδελφοὶ τιμιώτατοι ἡμῖν καὶ περιπόθητοι, ὥσπερ οἱ πρὸς ὀργὴν διαναστάντες. Καίτοι τίς οὕτω βαρύ μηνις καὶ δυσδιάλλακτος τῷ λελυπηκότι, ώστε ὅλῃ σχεδὸν ἀνθρώπου γενεᾷ τὴν ἐκ τοῦ μίσους ὀργὴν Nonnulli alii αναπνέομεν. Editi ἂν πνέωμεν. Επεμψα. lla Harl. et Med. multo melius quam editi έγραψα. Τοῖς Νεοκαισαρεύσιν. Scripta est hæc epr stola presbyteris Neocæsariensibus, per quos ait infra, n. 2, se totam civitatem alloqui. Eamdem epistolam indicat in epist. 207, cum ait se antea toti scripsisse presbyterio, nec responsum acce pisse.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCIS. συμπαρεκτεῖναι; Ο περὶ ἡμᾶς ἔστιν ἰδεῖν γινόμε- ætatem extendat? Quod tamen videre est usu noνον (46-47), ούδεμιᾶς τοῦ διεζευχθαι δικαίας ἀφορμῆς ὑπαρχούσης, οὐκοῦν ἴσα γε ἴσμεν αὐτοί· ἀλλὰ τὸ έναντίον, πολλῶν καὶ μεγάλων πρὸς τὴν ἄκραν ἡμῖν φιλίαν καὶ ἔνωσιν ἐνυπαρχόντων τὸ ἐξ ἀρχῆς· ἑνὸς μὲν τοῦ μεγίστου καὶ πρώτου, τῆς ἐντολῆς τοῦ Κυρίου διαμῥήδην εἰπόντος, ὅτι Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες, ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγαπᾶτε ἀλλήλους· καὶ πάλιν τοῦ ᾿Αποστόλου σαφῶς τὸ τῆς ἀγάπης καλὸν παριστῶντος ἡμῖν, τοῦτο μὲν ἐν οἷς ἀποφαίνεται πλήρωμα νόμου εἶναι τὴν ἀγάπην, τοῦτο δὲ ὅταν προτίθησι πάντων ὁμοῦ τῶν μεγάλων τὸ τῆς ἀγάπης καλὸν, ἐν οἷς φησιν· Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν, ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον. Καὶ ἐὰν ἔχω προσητείαν, καὶ εἰδῶ τὰ μυστήρια πάντα, καὶ πᾶσαν τὴν γνῶσιν, καὶ ἔχω πᾶσαν τὴν πίστιν ὥστε ὄρη μεθιστᾷν ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν εἰμι. Κἂν ψωμίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου, καὶ παραδῶ τὸ σῶμά μου ἵνα καυθῇ, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφελοῦμαι· οὐχ ὡς δυναμένου ποτὲ τῶν ἀπηριθμημένων ἑκάστου δίχα τῆς ἀγάπης ἐνεργηθῆναι, ἀλλὰ βουλομένου τοῦ ἁγίου, ὡς αὐτὸς εἶπε, τῷ καθ᾿ ὑπερβολὴν τρόπῳ τὴν κατὰ πάντων ὑπεροχήν προσμαρτυρῆσαι τῇ ἐντολῇ. bis evenisse quamvis nulla sit justa disjunctionis causa, quod quidem sciamus; sed contra, multa et magna ad summam nobis amicitiam et conjunctionem exstiterint ab initio: unum quidem, illudque maximum et primum, Domini preceptum diserte dicentis: In hoc cognoscent omnes, quod discipuli mei estis, si vos mutuo diligilis. Quod quidem claritatis bonum rursus Apostolus perspicue nobis exponit, modo quidem, cum pronuntiat complementum legis esse charitatem, modo vero, cum charitatis bonum omnibus simul magnis bonis praefert, dum ait: Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum æs sonans, ut cymbalum tinniens. Et si habeam prophetiam, et noverim mysteria omnia, et omnem scientiam: et si habeam fidem omnem, ita ut montes transferam, charitatem aulem non habeam, nihil sum. Et si insumam in alimoniam omnes facultates, meas et tradam corpus meum ut comburatur, charitatem autem non habeam, nihil utilitatis capio non quod possint aliquando singula, quæ enumerata sunt, sine dilectione perfici: sed quod Sanctus voluerit, ut ipse dixit, adhibita hyperbola figura, præstantiam omnia superanten huic mandalo tribuere. 2. Allerum huc accedit, quod, si quid magni affert ad conjunctionem, etiam iisdem uti magistris, iidem nobis sint ac vobis magistri mysteriorum Dei, et patres spirituales, qui initio Ecclesiam vestram fundarunt: Gregorium dico summum illum virum, et quotquot post eum sedi apud vos episcopali succedentes, alius post alium, veluti stellæ quædam exorientes, iisdem vestigiis instite - runt, adeo ut nemini obscura reliquerint cœlestis instituti monumenta. Quod si et corporeæ necessitudines contemnendæ non sunt, sed multum etiam ad firmam conjunctionem vitæque societatem con ducunt, hæc quoque nobis jura vobiscum intercedunt. Quare ergo, o urbium ornatissima (per vos enim urbem totam alloquor), nullæ istinc mansuetæ litteræ, nulla vox optabilis, sed apertæ sunt aures vestræ, his qui calumniari conantur? unde eo plus ingemiscere debeo, quo magis video 2. Δεύτερον δὲ, ὅτι, εἴ τι μέγα συμβάλλεται πρὸς συνάφειαν καὶ τὸ τῶν αὐτῶν μετασχεῖν διδασκάλων, οἱ αὐτοὶ ὑμῖν τέ εἰσι καὶ ἡμῖν διδάσκαλοί τε τῶν μυστηρίων τοῦ Θεοῦ, καὶ πατέρες πνευματικοί, οἱ c ἐξ ἀρχῆς τὴν Ἐκκλησίαν τὴν ὑμετέραν θεμελιώσαν- - ες· Γρηγόριον λέγω τὸν πάνυ, καὶ ὅσοι ἐφεξῆς ἐκείνῳ τῆς παρ' ὑμῖν ἐπισκοπῆς τὸν θρόνον διαδεξάμενος, ἄλλος ἐπ' ἄλλῳ, ὥσπερ τινὲς ἀστέρες επανατέλλοντες, κατὰ τῶν αὐτῶν ἰχνῶν ἐπέβησαν, ὥστε διάγνωστα καταλιπεῖν τῆς κατ' οὐρανὸν πολιτείας τὰ σημεῖα τοῖς βουλομένοις. Εἰ δὲ καὶ αἱ σωματι καὶ οἰκειότητες οὐκ ἀπόβλητοι, ἀλλὰ καὶ μέγα συμβαλλόμεναι πρὸς ἀῤῥαγή συνάφειαν καὶ κοινωνίαν βίου· καὶ ταῦτα ἡμῖν ὑπῆρξε πρὸς ὑμᾶς τὰ δίκαια. Τίνος οὖν ἕνεκεν, ὦ σεμνοτάτη πόλεων (δι' ὑμῶν γὰρ τῇ πόλει πάσῃ διαλέγομαι), οὐ γράμμα ήμερον αὐτόθεν, οὐ φωνὴ δεξιά, ἀλλ᾽ ἤνοικται μὲν ὑμῶν τὰ ὦτα τοῖς διαβάλλειν ἐπιχειροῦσιν; ὥστε τοσοῦτον πλέον στενάζειν ὀφείλω, ὅσῳπερ ἂν ad exitum perduci quod intendunt: siquidem * Joan. xm, 35. 81 Cor. xiii, 1-3. (46-47) Γινόμενον. lla tres vetustissimi codices cum pluribus aliis. Editi γενόμενον. Μεθιστάν. Sic uterque Coisl., Harl. et Med. Editi μεθιστάνειν. Paulo post Harl. et Coisl. secundus κἂν παραδώ. Non longe Med. et Coisl. priτους μυστηρίων τοῦ Χριστοῦ. Τῆς παρ' ὑμῖν. lla Coisl. primus et Harl. cum aliis nonnullis. Editi τῆς παρ' ὑμῶν. Κατ' οὐρανόν. Sic miss. sex pro eo quod eral in editis κατ' αὐτῶν. Ibidem editio Hagan. et Basileensis prinia et septem miss. δύσγνωστα κατα λιπεῖν, obscura calestis instituti monumenta. Quod erratum miror in tot codices irrepsisse. Cæterum PATROL. GR. XXXII. recte emendatum est in editionibus recentioribus, quas secuti sumus. Καὶ μέγα. Ita sex mss. Editi καὶ μεγάλα. Paulo post editi ὑμῖν ὑπῆρξε πρὸς ἡμᾶς. lidem mss. ut in textu. Ημερον. Quamvis hanc scripturam solus codex Reg. secundus suppeditet, eam tamen adsciscere in textum non dubitavi, tum quia illud, γράμμα ὑμέτερον, quod habent editi, idem prorsus sonat ac γράμμα αὐτόθεν, tum quia favent Harl. et uterque Coisl. in quibus legitur γράμμα ἡμέτερον. Ibidem vocula μεν addita ex septem rnss. Idem Reg. codex non multo post τοσούτῳ πλέον.

calumniæ opus auctorem manifestum habet: qui, μᾶλλον ἴδω τὸ σπουδαζόμενον· ἐπειδὴ τὸ τῆς διαβο cum ex multis malefactis notus sit, tamen hac maxime nequitia dignoscitur, ita ut nomen ei factum fuerit peccatum. Sed tamen ferte meam dicendi libertatem: utramque aurem meis sycophantis aperientes, omnia animo citra examen recipitis, nec quisquam 304 est qui mendacium a veritate severnat. Quis unquam malarum criminationum penuria laboravit, solus contendens? quis mentiens convictus, absente eo qui calumniis appetitur? quænam oratio non probabilis audientibus, si maledicus asseveret rem ita se habere, is autem cui maledicitur, nec adsit, nec contumelias audiat? Nonne et ipsa sæculi consuetudo hæc vos edocet, eum, qui æquus et communis auditor futurus est, non debere totum abduci a præoccupante, sed et defensionem exspectare ejus, qui reus agitur, ut sic ex collatione utriusque sermonis, veritas elucescat? Justum judicium ju- : præceptum est unum ex maxime necessariis ad salutem. dicate 86 5. Atque haec dico, non oblitus verborum Apostoli, qui fugiens humana judicia, totam suam vitam illius judicii, quod decipi non potest, exa· mini reservabat, ubi ait: Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die s. Sed tamen quia aures vestras falsæ criminationes præoccuparunt, ac calumniis petita est vita nostra, petita etiam nostra in Deum fides; haud ignorans tres simul personas a calumniature lædi: nocet enim et ei quem calumniatur, et iis quos alloquitur, et sibi ipse: de meo equidem damno lacuissem, probe sciatis, non quod vestram existimationem contemnam (quomodo enim qui, ne eam amittam, hæc scribo et nunc contendo?), sed quod videan ex tribus qui læduntur, eum qui minus læditur, me esse. Ego enim vestri jacturam facio, vobis veritas eripitur; et qui horum auctor est, me quidem a vobis sejungit, ipse vero se a DoAmino abalicnat: fieri enim non potest ut quis Deo, velita patrando, conjungatur. Vestra igitur causa magis quam mea loquor, et ut vos damino intolerabili eximam. Quod enim majus cuiquam malum accidat, quam si rem omnium pretiosissimam amittat veritatem? 4. Quid igitur dico, fratres? Non peccati experteni me esse, nec vitam mean refertam non esse innumeris delictis. Nain me ipse novi, nec cesso lacrymas ob peccata perfundere, si forte possim 86 Joan. vii, 24. A7 1 Cor. iv. 3. Φυλοκρινών. Ita tres vetustissimi codices, nisi quod in Med. legitur φυλλοκρινών. Editi φιλοκρινῶν. Scriptura codicum mss. confirmatur ex libro De Spiritu sancto c. 29, p. 75, et epist. 237. Γενήσεσθαι. Med. et Coisl. primus γενέσθαι. Τῆς παρ' ὑμῖν. Ita tres vetustissimi codices λῆς ἔργον φανερὸν ἔχει τὸν καθηγούμενον· ὅς, ἀπὸ πολλῶν ὑπάρχων ἀδικημάτων γνώριμος, ἀπὸ ταύ της μάλιστα τῆς πονηρίας χαρακτηρίζεται, ὥστε καὶ ὄνομα αὐτῷ γενέσθαι τὴν ἁμαρτίαν. Πλὴν ἀλλ' ὑμεῖς ἀνάσχεσθέ μου τῆς παῤῥησίας· ἀμφοτέρας τὰς ἀκοὰς τοῖς διαβάλλουσιν ἡμᾶς ἀναπετάσαντες, πάντα ἀνεξετάστως ταῖς ψυχαῖς παραδέχεσθε· καὶ οὐδεὶς ὁ τοῦ ἀληθοῦς τὸ ψεῦδος φυλοκρινών Τίς ηπόρησε ποτε πονηρῶν ἐγκλημάτων μόνος ἀγωνιζόμενος; τίς ἡλέγχθη ψευδόμενος, μὴ παρόντος τοῦ συκοφαντουμένου; ποῖον ῥῆμα οὐκ ἔστι πιθανὸν τοῖς ἀκούουσιν, ἐὰν ὁ μὲν λοίδορος διατείνηται, ἢ μὴν οὕτως ἔχειν, ὁ δὲ λοιδορούμενος μήτε παρῇ, μήτε ἐπακούῃ τῶν βλασ φημιῶν; Οὐδὲ αὐτὴ ἡ τοῦ βίου συνήθεια παιδεύει ὑμᾶς πρὸς ταῦτα, ὅτι δεῖ τὸν μέλλοντα ἴσον καὶ κοι νὸν ἀκροατὴν γενήσεσθαι μὴ ὅλον ἀπάγεσθαι παρὰ τοῦ προλαβόντος, ἀλλ᾽ ἀναμένειν καὶ τὴν ἀπο λογίαν τοῦ ἐναγομένου, ἵν' οὕτως ἐκ τῆς παραθέσεως, ἑκατέρων τῶν λόγων διαδειχθῇ ἡ ἀλήθεια; Κρίμα δίκαιον κρίνατε· πρόσταγμά ἐστιν ἐν τῶν ἀναγκαιοτάτων εἰς σωτηρίαν. 5. Καὶ ταῦτα λέγω, οὐκ ἐπιλελησμένος τῶν ἀποστολικῶν ῥημάτων, ὅτι, φεύγων ἐκεῖνος τὰ ἀνθρώ πινα κριτήρια, ὅλον ἑαυτοῦ τὸν βίον ταῖς εὐθύναις τοῦ ἀνεξαπατήτου δικαστηρίου έταμιεύετο ἐν οἷς φησιν· Ἐμοὶ δὲ εἰς ἐλάχιστόν ἐστιν ἵνα ὑπ᾽ ὑμῶν ἀνακριθῶ, ἢ ὑπὸ ἀνθρωπίνης ἡμέρας. Αλλ' ὅμως ἐπειδὴ προλαβοῦσαι διαβολαί ψευδεῖς κατέσχον ὑμῶν τὰς ἀκοὰς, καὶ διαβέβληται μὲν ἡμῶν ὁ βίος, διαβέβληται δὲ ἡ περὶ τὸν Θεὸν ἡμῶν πίστις, εἰδὼς, ὅτι τρισὶν ὁμοῦ προσώποις τὴν βλάβην προστρίβεται ὁ διαβάλλων· τόν τε γὰρ συκοφαντούμενον ἀδικεῖ, καὶ πρὸς οὓς ὁ λόγος ἐστὶν αὐτῷ, καὶ ἑαυτόν· τῆς μὲν ἐμαυτοῦ βλάβης κἂν ἀπεσιώπησα, εὖ ἴστε, οὐ καταφρονῶν τῆς παρ' ὑμῖν υπολήψεως, (πῶς γὰρ ὅ; γε, ἵνα μὴ ταύτην ζημιωθώ, ταῦτα ἐπιστέλλω καὶ ἀγωνίζομαι νῦν;) ἀλλ' ὁρῶν, ὅτι ἐν τρισὶ τοῖς βλα πτομένοις ὁ τὰ ἐλάττονα ζημιούμενος, εἰμὶ ἐγώ. Εγώ μὲν γὰρ ὑμᾶς ἀποστερούμαι, ὑμεῖς δὲ τὴν ἀλήθειαν ἀφαιρεῖσθε· καὶ ὁ τούτων αἴτιος ἐμὲ μὲν ὑμῶν διίστησιν, ἑαυτὸν δὲ ἀλλοτριοῖ τοῦ Κυρίου· διότι οὐκ ἔστι Θεῷ ἐκ τῶν ἀπηγορευμένων οἰκειωθῆναι. Ὑμῶν οὖν μᾶλλον ἔνεκεν ἢ ἐμαυτοῦ ποιοῦμαι τοὺς λόγους, καὶ τοῦ ὑμᾶς ἐξελέσθαι βλάβης οὐκ ἀνεκτῆς. Τί γὰρ ἂν καὶ μεῖζον πάθοι κακόν τις τὸ τιμιώτατον τῶν ὄντων ζημιωθεὶς, τὴν ἀλήθειαν; 4. Τί οὖν φημι, ἀδελφοί; Οὐχ ὅτι ἀναμάρτητός τις ἐγώ, οὔθ' ὅτι ὁ βίος ὁ ἐμὸς οὐχὶ πλήρης ἐστὶ μυρίων ελαττωμάτων· οἶδα γὰρ ἐμαυτὸν, καὶ οὐ διαλείπω γε στάζων τὸ δάκρυον ὑπὲρ τῶν ἁμαρτημάτ et Reg. prinus. Editi τῆς παρ' ὑμῶν. Mox editio 2 Paris. εἰμί. Ἐγὼ μὲν γάρ. Aliæ et mss. ut in textil. Πάθοι. Ita tres vetustissimi mss. et alii nonnulli. Editi πάθῃ, excepta tamen editione Hagan.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCIV. effugere. Sed hoc dico: is qui nostra judicat, si purum quidem habere se oculum affirmat, festucas in nostris oculis investiget. Confitemur enim nos plurima bene valentium cura indigere. Quod si hoc non dixerit et certe tanto minus dicet, quanto purior fuerit (siquidem proprium est perfectorum sese non efferre; alioquin omnino obnoxii arrogantiæ Pharisæi essent, qui sese justificans publicanum condemnabat), mecum quærat medicum; nec ante tempus judicet, donec veniat Dominus, qui revelabit occulta tenebrarum, et deleget consilia cordium 8. Meminerit autem et illius, qui dixit: Nolite judicare ut non judicemini: item, Nolite condemnare, ut non condemnemini". Omnino 305 autem, fratres, siquidem sanabilia sunt nostra delicta; cur morem non gerit doctori Ecclesiarum dicenti, Arque, increpa, obsecra 1? Sin autem insanabilis nostra iniquitas, cur contra non stat adversa fronte et evulgans nostra delicta, liberat a pernicie, quam inferimus, Ecclesias? Itaque ne fe ratis prolatum intra dentes contra nos convicium. Id enim vel una aliqua ex pistrino ancilla fecerit; in hoc supra modum enituerit unus aliquis ex hominibus abjectissimis, quorum lingua ad omne exacuta convicium. Sed sunt episcopi: vocentur ad audiendum. Est clerus in unaquaque Dei parœcia congregentur spectatissimi. Libere loquatur qui volet, ut quod fiet probatio sit, non convicium. Oculis subjiciatur occulta mea improbitas: oderit autem ne tunc quidem, sed admoneat ut fratrem. Æquum est ut misericordiam hominibus beatis et peccati expertibus nos peccatores πιοveamus, magis quam indignationem. των, εἴ πως δυνηθείην εξιλάσασθαί μου τὸν Θεὸν, Deum meum placare, et supplicium intentatum καὶ διαφυγεῖν τὴν ἀπειληθεῖσαν κόλασιν· ἀλλ᾽ ὅτι ὁ τὰ ἡμέτερα κρίνων, εἰ μὲν καθαρὸν ἔχειν διαβεβαιοῦται τὸν ὀφθαλμόν, καρφολογείτω ἡμῶν τὸ ὄμμα Ομολογοῦμεν γὰρ δεῖσθαι πολλῆς τῆς ἐκ τῶν ὑγιαινόντων ἐπιμελείας· εἰ δὲ τοῦτο μὲν οὐκ ἂν εἴποι, καὶ τοσούτῳ γε πλέον οὐκ ἐρεῖ, ὅσῳπερ ἂν μᾶλλον ᾗ καθαρὸς (διότι ἴδιον τῶν τελείων τὸ μὴ ἑαυτοὺς ὑπερ αίρειν· ἐπεὶ πάντως ὑπόδικοι τῇ ἀλαζονείᾳ τοῦ Φαρισαίου γενήσονται, ὅς, ἑαυτὸν δικαιῶν, κατέκρινε τὸν τελώνην), μετ' ἐμοῦ ζητείτω τὸν ἰατρὸν, καὶ μὴ πρὸ καιροῦ κρινέτω, ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ Κύριος, ὃς ἀποκαλύψει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους, καὶ φανερώσει τὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν. Μεμνήσθω δὲ καὶ τοῦ εἰπόντος· Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε· καὶ, Μὴ καταδικάζετε, ἵνα μὴ καταδικασθῆτε. Ολως δὲ, ἀδελφοί, εἰ μὲν ἰάσιμα β ἡμῶν ἐστι τὰ πλημμελήματα, τί οὐχὶ πείθεται τῷ διδασκάλῳ τῶν Ἐκκλησιῶν λέγοντι· Ἔλεγξον, ἐπιτίμησον, παρακάλεσον;. Εἰ δὲ ἀνίατος ἡμῶν ἡ ἀνομία, τί οὐχὶ εἰς πρόσωπον ἡμῖν ἀντικαθίσταται, καὶ δημοσιεύσας ἡμῶν τὰ ἀνομήματα, ελευθεροὶ τῆς παρ' ἡμῶν βλάβης τὰς Ἐκκλησίας; Μὴ τοίνυν ἀνά σχησθε τῆς ὑπ' οδόντα λαλουμένης καθ' ἡμῶν λοιδο ρίας. Τοῦτο γὰρ κἂν παιδίσκη μία τῶν ἐκ μύλωνος ποιήσειε, κἂν τῶν ἀγοραίων τις μεθ' ὑπερβολής ἐπιδείξαιτο, οἷς ἡ γλῶσσα πρὸς πᾶσαν ἡκόνηται λοιδορίαν. 'Αλλ᾽ εἰσὶν ἐπίσκοποι· κληθῶσιν εἰς ἀκρόασιν. Ἔστι κλῆρος κατὰ πᾶσαν τοῦ Θεοῦ παρακίαν· συναχθήτωσαν οἱ δοκιμώτατοι. Λεγέτω μετά παῤῥησίας ὁ βουλόμενος, ἵνα ἔλεγχος ᾖ τὸ γινόμενον, καὶ μὴ λοιδορία. Υπ' όψιν ἀγέτω τὰ λανθάνοντά μου τῆς πονηρίας· μισείτω δὲ μηδὲ τότε, ἀλλὰ νουθε τείτω ὡς ἀδελφόν. Ἐλεεῖσθαί που δικαιότεροί εσμεν παρὰ τῶν μακαρίων ἀνδρῶν καὶ ἀναμαρτήτων οἱ ἁμαρτωλοὶ ἡμεῖς μᾶλλον ἢ χαλεπαίνεσθαι. 5. Quod si circa fidem error est, ostendatur nobis scriptum: rursus æquum et commune judicium sedeat. Legatur crimen. Expendatur an non magis accusantis ignoratione crimen esse videatur, quam scriptum sua sponte condemnandum sit. Multa enim ex his quæ præclare se habent, talia esse non videntur hominibus accuratum mentis judicium non habentibus. Nam et æqualis ponderis moles non videntur esse æquales, si lances inter se æquilibres non sint. Ipsum etiam mel 5. Εἰ δὲ περὶ πίστιν τὸ σφάλμα, δειχθήτω ἡμῖν ἡ συγγραφή πάλιν ἴσον καὶ κοινὸν κριτήριον καθισάτω. Αναγνωσθήτω τὸ ἔγκλημα. Δοκιμασθήτω, εἰ μὴ ἀγνοίᾳ τοῦ ἐγκαλοῦντος ἔγκλημα εἶναι δοκεῖ μᾶλλον, ἢ τῇ ἑαυτοῦ φύσει κατεγνωσμένον ἐστὶ τὸ γράμμα. Πολλὰ γὰρ τῶν καλῶν οὐ δοκεῖ εἶναι τοιαῦτα τοῖς τὸ κριτήριον τῆς διανοίας οὐκ ἀκριβές κεκτη μένοις. Ἐπεὶ καὶ τὰ ἰσοβαρἢ τῶν ἔγκων οὐκ ἴσα εἶναι δοκεῖ, ὅταν μὴ ἀποῤῥόπως ἔχωσι πρὸς ἀλλήλας αἱ πλάστιγγες. Καὶ τὸ μέλι ἤδη πικρόν τισι κατεφάνη, τὴν γευστικὴν αἴσθησιν ὑπὸ τοῦ πάθους διεφθαρμέ νοις. ᾿Αλλὰ καὶ ὀφθαλμὸς οὐχ ὑγιῶς ἔχων πολλά μὲν τῶν ὄντων οὐκ εἶδε, πολλὰ δὲ τῶν οὐκ ὄντων ὑπέθετο. Καὶ τοίνυν καὶ ἐπὶ τῆς τῶν λόγων δυνάμεως τὸ ἴσον ὁρῶ πολλάκις γινόμενον, ὅταν της τῶν • 1 Cor. 17, 5. so Matth. vult, 1. * Luc. νι, 37. Ημῶν τὸ ὄμμα. Coisl. primus et Med. habent ἡμῖν. Paulo post editi καθαρὸς αὐτός. Omnes mss. ut in textu. Μετ᾿ ἐμοῦ. Sic libri veteres, pro eo quod erat in editis μήτ' ἐμοῦ. Paulo post editi κριθῆτε καὶ τοῦ. Deest articulus in omnibus mss. Πείθεται. Sic Med. et Harl. cum tribus aliis. Editi πείθεσθε. Confirmatur hæc scriptura, tum ex nonnullis visum est amarum, quorum gustus morbo corruptus. Sed et oculus non sanus multa eorum quæ sunt non videt, et multa quæ non sunt comminiscitur. Atque etiam in judicio de scriptis ferendo idem plerumque video fieri, cum eorum, οι 11 Tim. 15, 2. his quæ sequuntur, tum etiam ex aliis ad Neocæsarienses epistolis, in quibus Basilius odii et dissensionis causas in eorum episcopum videtur potissimum conferre. Sed ea de re uberius agemus in Vita S. Basilii. Οι ἁμαρτωλοί. Sic mss. sex. Editi εἰ ἁμαρ τωλοί.

qui scripserunt, facultate judex inferior est. Nam συγγραψαμένων ἕξεως ὁ κριτὴς ἀπολιμπάνηται. Δεῖ iisdem fere præsidiis instructos esse oportet, et qui de scriptis judicat, et qui scribit. Nisi forte de agriculture operibus non potest judicare qui non est agricola; et quid dissonum consonumve in musicis modis non dignoscet musicæ non peritus: statim vero sermonum erit judex, quicunque voluerit; qui tamen nec præceptorem suum polest ostendere, nec tempus quo didicit, nec quidquam omnino majus minusve de litteris audivit. Jam vero ego novi et in Spiritus oraculis non licere cuilibet examen aggredi verborum; sed ei, qui Spiritum habet discernendi; quemadmodum docuit nos Apostolus, qui in donorum divisionibus dixit: Huic quidem per Spiritum datur sermo sapientiæ, alii vero sermo scientiæ secundum eumdem Spiritum: alii fides in eodem Spiritu: ali operationes virtutum: alii prophetia, alii discretiones spirituum”. Quare si nostra quidem spiritualia sunt, ostendat se habere donum discretionis spiritualium, qui nostra judicare vult. Sin autem, ut ipse conviciatur, a 306 sapientia hujus inundi proficiscuntur; ostendat peritum sese mundi sapientiæ, et tunc ei suffragia judicii committemus. Nec quisquam putet hæc ad fugiendas probationes a me excogitari. Permitto enim vobis, fratres optatissimi, ut eorum, de quibus accusor, examen penes vos sit. An usque adeo tardo estis ingenio, ut omnibus patronis indigeatis ad veritatem inveniendam? Sed si per se minime controversa vobis videantur, persuadete nugatoribus, ut contentionis studium dimittant. Si vero non nihil videtur esse ambigui, interrogate nos per aliquos internuntios, qui nostra ministrare fideliter possint: aut etiamı scriptas, si ita videbitur, exposcite a nobis explanationes. Omnino autem omni modo curate, ut ne ista citra examen relinquatis. Nostræ autem fidei quæ possit illustrior esse probatio, quam quod educati sumus sub avia beata muliere, ex vobis orta? Macrinam dico celeberri-. mnam illam, a qua edocti sumus beatissimi Gregorii verba, quæcunque usque ad ipsam nemoriæ con- • 1 Cor. xn, 8-10. Οὐ δυνατός. Harl. et duo alii ἀδύνατος. Ο βουλόμενος ἔσται. Ita mss.sex. Editi ἔσεται. λογίοις τοῦ Πνεύματος. Ila mss. et vetuste editiones. Basileensis secunda et Paris. hag bent λόγοις Πνεύματος ἁγίου. Πνεύματι. Addunt editi ἄλλῳ δὲ χαρίσματα ἱαμάτων ἐν τῷ αὐτῷ Πνεύματι. Sed hac desunt in omnibus nostris miss. Τοῦ κόσμου. Editi addunt τούτου quod deest in sex nostris mss. Non difficile est ex hoc loco perspicere, episcopum illum Neocæsariensem, qui Basilio tantuin molestiæ exhibuit, indoctum honiinem fuisse. Atque id confirmatur ex epistola 207, n: 1, ubi eum Basilius ait lingua perstrepere, et cavillationibus suis verisimilitudinis colorem illinere non posse. ק γὰρ σχεδὸν ἐκ τῆς αὐτῆς παρασκευῆς ὡρμῆσθαι τόν τα κρίνοντα τους λόγους καὶ τὸν συγγράφοντα. Η τὰ μὲν γεωργίας Εργα οὐ δυνατός έστι κρίνειν ὅ γε μὴ γεωργικὸς, καὶ τὸ ἐκμελές τε καὶ ἐμμελὲς τῶν κατὰ μουσικὴν ῥυθμῶν οὐ διαγνώσεται ὁ μὴ τὴν ἐπιστήμην ἔχων τῆς μουσικῆς· λόγων δὲ κριτής εὐθὺς ὁ βουλόμενος ἔσται (1.21, ὁ μήτε διδάσκαλον ἔχων ἑαυτοῦ δεικνύναι, οὔτε χρόνον ἐν ᾧ μεμάθηκεν, οὔτε ὅλως ἐπαΐων τι μικρὸν ἢ μεῖζον τῶν περὶ λόγους. Ἐγὼ δὲ ὁρῶ, ὅτι καὶ ἐν τοῖς λογίοις τοῦ Πνεύ ματος οὐ παντὶ ἐξῆν ἐπιβάλλειν τῇ ἐξετάσει τῶν εἰρημένων, ἀλλὰ τῷ ἔχοντι τὸ Πνεῦμα τῆς δια κρίσεως, καθὼς ἐδίδαξεν ἡμᾶς ὁ ᾿Απόστολος, ἐν ταῖς διαιρέσεσι τῶν χαρισμάτων εἰπών· ῇ μὲν γὰρ διὰ τοῦ Πνεύματος δίδοται λόγος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως, κατὰ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα· ἑτέρῳ δὲ πίστις ἐν τῷ αὐτῷ Πνεύματι ἄλλῳ δε ένεργήματα δυνάμεων ' ἄλλῳ προφητεία, άλλῳ δια κρίσεις πνευμάτων. Ωστε εἰ μὲν πνευματικὰ τὰ ἡμέτερα, δεικνύτω ἑαυτὸν ἔχοντα τὸ χάρισμα τῆς διακρίσεως τῶν πνευματικῶν ὁ τὰ ἡμέτερα κρίνειν βουλόμενος· εἰ δὲ, ὡς αὐτὸς λοιδορεῖ, ἀπὸ τῆς σου φίας ἐστὶ τοῦ κόσμου τούτου, δειξάτω ἑαυτὸν ἔμπει ρον τῆς σοφίας του κόσμου καὶ τότε αὐτῷ τὰς ψήφους τῆς κρίσεως ἐπιτρέψομεν. Καὶ μηδεὶς αἰέσθω ταῦτα πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἐλέγχων ἐπινοεῖσθαι παρ' ἡμῶν. ὑμῖν γὰρ ἐπιτρέπω, ποθεινότατοι ἀδελφοί, ἐφ' ἑαυτῶν ποιήσασθαι τῶν ἐγκαλουμένων ἡμῖν τὴν ἐξέτασιν. Οὕτως ἐστὲ βραδεῖς τὴν διάνοιαν, ὥστε πάντων δεῖσθαι τῶν συνηγόρων, πρὸς τὴν τοῦ ἀληθοῦς εὕρεσιν; Ἀλλ᾽ ἐὰν μὲν ἀναντίῤῥητα ὑμῖν φανῇ ἐφ' ἑαυτῶν, πείσατε τοὺς ἐρεσχελοῦντας ἀφο έσθαι πάσης φιλονεικίας· ἐὰν δέ τι δοκεῖ καὶ ἀμφίβολον ἔχειν, ἐρωτήσατε ἡμᾶς διά τινων μεσιτῶν, δυναμένων πιστῶς διακονήσασθαι τὰ ἡμέτερα· ἢ καὶ ἐγγράφους, εἰ δοκεῖ, ἀπαιτήσατε ἡμᾶς τὰς ἀποδεί ξεις. Πάντως δὲ παντί τρόπῳ σπουδάσατε μὴ ἀνεξ ἐταστα ταῦτα καταλιπεῖν. 6. Πίστεως δὲ τῆς ἡμετέρας τίς ἂν καὶ γένοιτο ἐναργεστέρα ἀπόδειξις ἢ ὅτι τραφέντες ἡμεῖς ὑπὸ τίτθῃ μακαρίᾳ γυναικί, παρ' ὑμῶν ὡρμημένῃ; Μακρίναν λέγω τὴν περιβόητον, παρ' ἧς ἐδιδάχθημεν τὰ τοῦ μακαριωτάτου Γρηγορίου βήματα, όσα προς Πάντων δεῖσθαι. Editio Basileensis secunda et Parisiensis πάντως δεῖσθαι, ut omnino patronis indigeatis. Etsi hæc scriptura videtur prima specie satis commode posita, tamen longe præferenda est ea quam in textum recepimus. Nititur enim auctaritate sex codicum mss., Harl., Med., Coisl. utrius que et utriusque Regii, et editionum Hagan, ac Basileensis primæ. Præterea melius conducit proposito Basilii, qui peracute declarat absurde factu ros Neocæsarienses. si per se ipsi dijudicare nolint, quasi omnes patroni et ejusmodi judicium essent advocandi. Δοκεῖ. Sic tres vetustissimi codices. Editi δοκῇ, excepta tamen editione Haganoensi. Καὶ γένοιτο. Conjunctio addita ex sex mss.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCIV. αὐτὴν ἀκολουθία μνήμης διασωθέντα αὐτή τε ἐφύ- tinuatione conservata cum ipsa custodiebat, Luma λασσε, καὶ ἡμᾶς ἔτι νηπίους ὄντας ἔπλαττε καὶ ἐμόρφου τοῖς τῆς εὐσεβείας δόγμασιν. Ἐπειδὴ δὲ καὶ αὐτοὶ τὴν τοῦ φρονεῖν δύναμιν ἀπελάβομεν, τοῦ λόγου ἡμῖν διὰ τῆς ἡλικίας συμπληρωθέντος, πολλὴν ἐπελθόντες γῆν τε καὶ θάλασσαν, εἴ τινας εὕρομεν τῷ παραδοθέντι κανόνι τῆς εὐσεβείας στοιχούντας, τούτους καὶ πατέρας επεγραψάμεθα, καὶ ὁδηγούς τῶν ψυχῶν ἡμῶν εἰς τὴν πρὸς Θεὸν πορείαν ἐποιησάμεθα. Καὶ μέχρι γε τῆς ὥρας ταύτης, χάριτι τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς κλήσει ἁγίᾳ εἰς τὴν ἑαυτοῦ ἐπίγνω σιν, οὐδένα οίδαμεν λόγον ἐχθρὸν τῆς ὑγιαινούσης διδασκαλίας ταῖς καρδίαις παραδεξάμενοι· οὐδὲ μου λυνθέντες ποτὲ τὰς ψυχὰς τῇ δυσωνύμῳ τῶν Ἀρειανῶν βλασφημία. Αλλ' εἴ τινάς ποτε ώρμημένους ἐξ ἐκείνου τοῦ διδασκάλου εἰς κοινωνίαν προσελαθόμεθα, ἐπικρυπτομένους τὴν ἐν τῷ βάθει νόσον, καὶ ῥήματα λαλοῦντας εὐσεβῆ, ἢ τοῖς γε παρ' ἡμῶν λεγομένοις μὴ ἀντιτείνοντας, οὕτω προσηκάμεθα, οὔτε πᾶσαν ἑαυτοῖς τὴν κατ' αὐτοὺς κρίσιν ἐπιτρέψαντες, ἀλλὰ ταῖς προεξενεχθείσαις περὶ αὐτῶν ψήφοις παρά τῶν Πατέρων ἡμῶν ἀκολουθήσαντες. Ἐγὼ γὰρ δε ξάμενος γράμματα τοῦ μακαριωτάτου Πατρός ᾿Αθανασίου τοῦ τῆς ᾿Αλεξανδρείας ἐπισκόπου, ἃ καὶ ἔχω ἐν ταῖς χερσὶ, καὶ προβάλλομαι τοῖς ἐπιζη τοῦσιν, ἐν οἷς φανερῶς διηγόρευσαν, εἴ τις ἐκ τῆς τῶν ᾿Αρειανῶν αἱρέσεως βούλοιτο μετατίθεσθαι, ὁμολογῶν τὴν ἐν Νικαία πίστιν τοῦτον προσίε σθαι, μηδὲν διακρινομένους ἐπ' αὐτῷ· καὶ τούτου τοῦ δόγματος κοινωνούς μοι παρεχομένου τούς τε τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς ᾿Αχαΐας ἐπισκόπους ἅπαντας· νομίζων ἀναγκαῖον εἶναι ἀκολουθεῖν ἀνδρὶ τοσούτῳ διὰ τὸ ἀξιόπιστον τῶν νομοθετησάντων, ὁμοῦ δὲ καὶ ἐπιθυμῶν τὸν τῆς εἰρηνοποιίας μισθὸν ὑποδέξασθαι, τῇ μερίδι τῶν κοινωνικῶν. nos adhuc infantes fingebat et informabat pietatis dogmatibus. Postquam autem et nos sapiendi ſacultatem accepimus, ratione in nobis per ætatem completa, multum telluris ac pelagi peragrantes, si quos invenimus secundum traditam pietatis regulam ambulantes, eos et patrum loco habuimus, et duces animarum nostrarum, in via quæ ad Deum ducit, secuti sumus. Atque ad hanc usque horam, gratias illius, qui nos vocavit vocatione sancta ad sui cognitionem, nec sermonem ullum scimus sanæ doctrinæ inimicum in corda nostra intrasse; nec animas nostras infami Arianorum blasphemia contaminatas unquam fuisse. Sed si quos aliquando ab illo magistro profectos in communionen admisinus, morbum intimo corde occultantes, et pia verba loquentes, aut certe iis quæ a nobis dicebantur, non repugnantes, ila suscepimus; cum non omne de talibus judicium nobis ipsis permitteremus, sed sententiam, quæ prius lata de illis fuerat a Patribus nostris, sequereniur. Ego enim cum accepissem litteras beatissimi Patris Athanasii Alexandriæ episcopi, quas et in manibus habeo, et ostendo exposcentibus, in quibus clare pronuntiavit, si quis ex Arianorum hæresi voluerit transferri Nicænam fidem confitens, eum admittendum esse, nec esse in eo recipiendo haesitandum; cumque ille mihi hujus decreti socios citasset, tum Macedoniæ, tum Achaiæ episcopos omnes; ratus 307 necesse esse tantum virum sequi ob eorum, qui legen tulerant, auctoritatem, simulque cupiens pacificationis mercedem consequi, fidem iilam confitentes ascribebam numero communicatorum τοὺς ταύτην ὁμολογοῦντας τὴν πίστιν ἐγκατέτασσον 7. Justius est autem res nostras judicari, non ex uno aut altero non recte in veritate ambulantibus, sed ex multitudine episcoporum, qui nobis in toto terrarum orbe per Domini gratiam conjuncti sunt. Interrogentur autem Pisidæ, Lycaones, Isauri, Phryges utrique, Armeniorum quidqnid vobis est vicinum, Macedones, Achæi, Illyrii, Galli, Hispani, Italia tola, Siculi, Afri, Ægypti pars sana, quidquid est reliqui in Syria: qui et ad nos litteras 7. Δικαιότερον δὲ τὰ καθ᾿ ἡμᾶς κρίνεσθαι μὴ ἐξ ἑνὸς ἢ δευτέρου τῶν μὴ ὀρθοποδούντων πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ἀλλ' ἐκ τοῦ πλήθους τῶν κατὰ τὴν οἰκου μένην ἐπισκόπων συνημμένων ἡμῖν χάριτι τοῦ Κυ μίου. Ἐξετασθῶσι δὲ Πισίδαι, Λυκάονες, Ἰσαῦροι, Φρύγες ἑκάτεροι, ᾿Αρμενίων ὅσον ὑμῖν ἐστι πρόσοικον, Μακεδόνες, Αχαιοί, Ιλλύριοι, Γάλλοι, Ισπα νοὶ Ιταλία σύμπασα, Σικελιώται, Αφροι. Αἰγύ που τὸ ὑγιαῖνον, τῆς Συρίας ὁπόσον λείψανον· οἵτι νες πέμπουσί τε πρὸς ἡμᾶς γράμματα, καὶ πάλιν mittunt, et rursus a nobis accipiunt. Ex quibus δέχονται παρ' ἡμῶν. ἂν ἔστιν ὑμῖν ἔκ τε τῶν ἐκεῖθεν φερομένων γραμμάτων μαθεῖν καὶ ἐκ τῶν ἐντεῦ θεν πάλιν ἀντιπεμπομένων αὐτοῖς διδαχθῆναι, ὅτι σύμψυχοι πάντες ἐσμέν, τὸ ἓν φρονοῦντες. Ωστε Οὔτε... κατ' αυτούς. Ita niss. sex. Editi οὐ... κατὰ τοὺς τοιούτους. Ibidem Coisl. primus προσενεχθείσαις. Γράμματα. Editio Paris. addit παρά, sed præpositio deest in septem mss. et antiquioribus editionibus. Quod autem de Athanasii sententia testatur Basilius, id confirmatur cum ab ipso Athanasio, qui in epist. ad Rufianum non solum in Ægypto, sed etiam in Græcia, in Hispania et Gallia et ubique idem episcopis placuisse declarat; tum etiam a Liberio papa, qui in epist. 13 Ægyptios omnes et Achivos ejusdem sententiæ testes citat. litteris, tum quæ illinc afferuntur, tum quæ rursus vice versa hinc ad ipsos mittuntur, discere vobis licet nos omnes esse unanimes, idemque sentire. Quapropter communionem nostram qui refugit, Sed mirum est cur Occidentalium testimonium aut Athanasius in epistola ad Basilium prætermiserit, vel ipse Basilius hac in epistola prætermittat. Causam investigare conabimur in Vila S. Basilii. Τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν. Ita uiss. sex. Editi τῶν ἐν Νικαίᾳ τὴν πίστιν. Ισπανοί. Legitur Σπάνοι in codicibus Harl., Val. Coisl. secundo et utroque Regio. Inter las provincias non recenset Basilius Ciliciam et Galatiam, quia his in regionibus grassabatur hæresis, neque etiam Asiæ diœcesim, quam Basilio valde suspectam fuisse perspicimus ex epist. 218.

sinceritas vestra noverit eum sese a tuta Ecclesia ὁ τὴν πρὸς ἡμᾶς κοινωνίαν ἀποδιδράσκων μή λανθα νέτω ὑμῶν τὴν ἀκρίβειαν, πάσης ἑαυτὸν τῆς Ἐκκλη σίας ἀποῤῥηγούς Περιβλέψασθε ἀδελφοί, πρὸς τίνας ἐστὶν ὑμῖν ἡ κοινωνία· ἐπειδὰν παρ' ἡμῶν μὴ δεχθῆτε, τίς λοιπὸν ὑμᾶς ἐπιγνώσεται; Μὴ ἀγάγητε ἡμᾶς εἰς ἀνάγκην σκυθρωπόν τι βουλεύσασθαι περὶ τῆς φιλτάτης ἡμῖν Ἐκκλησίας. Με ποιήσητέ με, ἃ νῦν ἐν τῇ καρδίᾳ κρύπτω τῇ ἐμαυ τοῦ, κατ' ἐμαυτὸν στενάζων καὶ ἐδυρόμενος τοῦ και μοῦ τὴν κακότητα, ὅτι, αἰτίας οὐκ οὔσης, αἱ μέγιστα: τῶν Ἐκκλησιῶν, καὶ ἐκ παλαιοῦ πρὸς ἀλλήλας ἀδελφῶν τάξιν ἐπέχουσαι αὗται νῦν διεστήκασι· μή με ποιήσητε ταῦτα πρὸς πάντας ἐμοῦ τοὺς κοινωνι κοὺς ἀποδύρασθαι. Μὴ ἐκβιάσησθέ με ἀφεῖναι ρήματα, ἃ μέχρι τοῦ νῦν τῷ ἐκ τοῦ λογισμοῦ χαλινῷ separare. Circumspicite, fratres, quibuseum vobis sit communio: si eam a nobis non suscipiatis, quis jam vos agniturus est? Nos eo necessitatis ne perducatis, ut triste quidpiam de charissina nobis Ecclesia statuamus. Ne committatis, ut quæ nunc corde premo, mecum ingemiscens, et deplorans Juctuosum tempus, quo citra ullam causam Ecclesiæ maximæ, et jam olim inter se fraternis animis conjunctæ, nunc dissident; ne committatis, inquam, ut hæc apud omnes simul communicatores deplorem. Ne cogatis me voces promere, quas hactenus rationis freno occultatas apud me contineo. Satius est nos e medio tolli et Ecclesias inter se consentire, quam propter pueriles nostras simultates tantum mali populis Dei inferri. Percontamini κεκρυμμένα ἔχω παρ' ἐμαυτῷ. Βέλτιόν ἐστιν ἡμᾶς Patres vestros, et annuntiabunt vobis, parœcias, etsi locorum situ videbantur inter se divisa, at animo unum fuisse, unoque consilio solitas gubernari. Frequentissime populus miscebatur; frequentissime e clero alii ad alios veniebant; ipsis_vero pastoribus tantum inerat mutui amoris, ut uterque altero in iis, quæ ad Dominum attinent, magistro ac duce uteretur. ἐν ποδῶν γενέσθαι, τὰς δὲ Ἐκκλησίας ὁμονοεῖν πρὸς ἀλλήλας, ἢ διὰ τὰς μειρακιώδεις ἡμῶν μικροψυχίας κακὸν τοσοῦτον ἐπάγεσθαι τοῖς λαοῖς τοῦ Θεοῦ. Ἐρω τήσατε τοὺς Πατέρας ὑμῶν, καὶ ἀναγγελοῦσιν ὑμῖν, ὅτι, εἰ καὶ τῇ θέσει τοῦ τόπου διῃρῆσθαι ἐδόκουν αἱ παροικίαι ἀλλὰ τῷ γε φρονήματι ἐν ἦσαν, καὶ μιᾷ γνώμῃ ἐκυβερνῶντο. Συνεχεῖς μὲν τοῦ λαοῦ αἱ ἐπιμιξίαι· συνεχεῖς δὲ τοῦ κλήρου ἐπιδημίαι· αὐτοῖς δὲ τοῖς ποιμέσι τοσοῦτον περιήν τῆς πρὸς ἀλλήλους ἀγάπης, ὥστε ἑκάτερον αὐτῶν διδα σκάλῳ τῷ ἑτέρῳ καὶ ἡγεμόνι χρῆσθαι εἰς τὰ πρὸς Κύριον. 308 EPISTOLA CCV'. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΕ. Elpidium rogat, misso iterum Meletio presbytero, ut, eo agente cum episcopis maritimis, locus el tempus ad concordiam stabiliendam constituantur. Elpidio episcopo. Rursus dilectum et compresbyterum Meletium impulimus, ut tuæ dilectioni nostram salutationem perferat. Cui quanquam omnino statueram parcere ob infirmitatem, quam sponte sibi ipse ascivit, redigens carnem in servitutem ob Evangelium Christi; tamen cum mihi ipsi decorum esse existiinans salutare te per ejusmodi viros, qui, quæcunque litteras effugerint, per se valeant supplere, et veluti loco epistolæ vivæ esse et scribenti et epistolam recipienti: tum etiam ipsius desiderium explens, quo semper tuam præstantiam prosequitur, ex quo bonorum quibus præditus es, periculum fecit; ipsum etiam nunc ut ad te proficiscatur exoravi, ac per eum et visitationis solvimus debitum, et rogamus ut pro nobis ac pro Ecclesia Alias CCCXXII. Scripta anno 375. Απορρηγνύς. Vetus est apud ecclesiasticos scriptores effatum, eum schismatis crimen incurrere, qui alium praeter fas et jura excommunicat. Sed tamen ejusmodi schismatici non idcirco ab exteriore Ecclesiae communione discedebant. At Basilius loquitur de hac exteriore communione, eaque carituros declarat, qui a sua discesserint. Quod quidem non accuratissime dictum videretur, nisi præcipue de Neocæsariensibus dictum esset. Nam Paulinus Antiochenus carebat communione Basilii, nec tamen Ecclesiarum Occidentalium communionem amiserat. At Neocæsarienses si in injuria Basilio facienda perstitissent, eumque coegissent apud communicatores suos querelas deΕλπιδίῳ ἐπισκόπῳ. Πάλιν ἡμεῖς τὸν ἀγαπητὸν καὶ συμπρεσβύτερον Μελέτιον ἐκινήσαμεν, ἐπὶ τὴν σὴν ἀγάπην προσηγο ρίας ἡμῶν διακομίζοντα. Οἱ εἰ καὶ πάνυ ἐγνώκειμεν φείδεσθαι διὰ τὴν ἀσθένειαν, ἣν ἑκουσίως ἑαυτῷ επηγάγετο, δουλαγωγῶν τὴν σάρκα διὰ τὸ Εὐαγγέ λιον τοῦ Χριστοῦ, ὅμως καὶ ἡμῖν αὐτοῖς πρέπον εἶναι κρίναντες διὰ τοιούτων προσφθέγγεσθαι σε, τῶν δυναμένων ὅσα διαφεύγει τὸ γράμμα παρ' ἑαυτῶν ῥᾳδίως ἀναπληρῶσαι, καὶ οἱονεὶ ἀντ᾿ ἐπιστολῆς ἐμψύχου γενέσθαι τῷ τε γράφοντι καὶ τῷ δεχομένῳ· καὶ τὸν αὐτοῦ δὲ πόθον ἀναπληροῦντες, ὃν ἔχει ἀεὶ περὶ τὴν σὴν τελειότητα, ἀφ᾽ οὗ εἰς πεῖραν ἀφίκετο τῶν ἐν σοὶ καλῶν· καὶ νῦν αὐτὸν ἐλθεῖν ὡς σὲ ἐδυσωπήσαμεν, δι' οὗ καὶ τὸ τῆς ἐπι ) σκέψεως ἀποπληροῦμεν χρέος, καὶ παρακαλοῦμεν ferre, non dubium quin omnes illius causæ favissent, et justissima in Neocæsarienses indignatione exarsissent. Περιβλέψασθε. Editi addunt οὖν, quæ vo cula deest in omnibus nostris mss. Επέχουσαι. Coisl. primus κατέχουσαι. Αἱ παροικίαι. Εditiones Basileensis secunda et Parisiensis addunt καὶ Ἐκκλησίαι, sed repugnant septem mss. et antiquiores editiones. Vide Addenda. Κρίναντες. Sic multi codices niss. Sed recentiores habent κρίνοντες. 'Ελθεῖν ὡς σέ. Hæc desunt in codicibus Med. et Harl.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCVI. προσεύχεσθαί σε ὑπὲρ ἡμῶν καὶ τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Dei preceris, ut Dominus det nobis ab injuria Θεοῦ· ἵνα δῷ ἡμῖν ὁ Κύριος ἤρεμον καὶ ἡσύχιον βίον διάγειν, τῆς ἐκ τῶν ἐχθρῶν τοῦ Εὐαγγελίου ἐπηρείας ἀπαλλαγέντας Εἰ δὲ καὶ τῇ σῇ συνέσει ἀκόλουθον καὶ ἀναγκαῖον καταφαίνεται εἰς ταυτὸν ἡμᾶς ἀλλήλους ἐλθεῖν, καὶ συντυχεῖν καὶ τοῖς λοιποῖς τιμιωτάτοις ἀδελφοῖς τοῖς τὴν παραλίαν κατοικοῦσιν ἐπισκόποις, αὐτὸς καὶ ἡμῖν ἀπόδειξον τόπον καὶ καιρὸν καθ᾽ ὅν ἔσται τοῦτο, καὶ τοῖς ἀδελφοῖς ἐπίστει λον, ἵνα, ἐπὶ ὡρισμένοις καταλιπόντες ἕκαστος τὴν ἐν χερσὶν ἀσχολίαν, δυνηθῶμέν τι τῶν εἰς οἰκοδομὴν τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ ποιῆσαι, καὶ ἀνελεῖν μὲν τὰς ἐξ ὑπονοιῶν νῦν ἡμῖν πρὸς ἀλλήλους ἐγγινομένας λύπας, κυρῶσαι δὲ τὴν ἀγάπην, ἧς ἄνευ ἀτελῆ εἶναι πάσης ἐντολῆς ἐργασίαν αὐτὸς ἡμῖν ὁ Κύριος διωρίσατο. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤ'. inimicorum Evangelii liberatis tranquillam ac quietam vitam agere. Quod si et tuæ prudentiæ consentaneum et necessarium videbitur, ut in unum veniamus, congrediamurque, etiam cum reliquis reverendissimis fratribus maritimarum civitatum episcopis, ipse eliam uobis designa locum et tempus, quo hæc fient, et scribe fratribus, ut præstituto tempore relinquentes unusquisque ea quæ in manibus negotia, possimus aliquid ad ædificationem Ecclesiæ navare, ac tollere insitas nobis nunc ex suspicionibus inter nos molestias, ac charitatem firmare, sine qua mancam et imperfectam esse cujusvis præcepti observationem ipse nobis Domi nus declaravit. EPISTOLA CCVI Elpidio episcopo consolatoria. Consolatur Elpidium, nepotis morte afflictum, ac, speratum congressum ne dolor interpellet, hortatur. Ἐλπιδίῳ ἐπισκέπῳ παραμυθητική. Νῦν μάλιστα τῆς τοῦ σώματος ἀσθενείας αἰσθά νομαι, ὅτε ὁρῶν μοι τοσοῦτον ἐμποδίζουσαν τῇ τῆς ψυχῆς ὠφελείᾳ. Εἰ γάρ μοι κατὰ νοῦν εχώρει τὰ πράγματα, οὐκ ἂν δι' ἐπιστολῶν, οὐδὲ διὰ μέσων ἀνθρώπων προσεφθεγγόμην ὑμᾶς· ἀλλ' αὐτὸς ἂν δι' ἐμαυτοῦ καὶ τὸ τῆς ἀγάπης ἀπεπλήρουν χρέος, καὶ ἐγγύθεν ἀπέλαυον τοῦ πνευματικοῦ κέρδους. Νῦν δὲ οὕτω διάκειμαι, ὡς ἀγαπητῶς καὶ τὰς τῆς πατρίδος κινήσεις ὑφίστασθαι, ὡς ἀναγκαίως ποιούμεθα ἐπισκεπτόμενοιτ ὰς κατὰ τὴν χώραν ἡμῶν παροικίας. Αλλά παράσχοι ὁ Κύριος καὶ ὑμῖν ἰσχὺν καὶ προθυμίαν, καὶ ἐμοὶ πρὸς τῇ σπουδῇ ἣν ἔχω νῦν. καὶ δύναμιν, ὥστε, καθώς παρεκάλεσα ὑμᾶς, πραγματεύσασθαι ἡμῖν τὴν ἀπόλαυσιν, γενομένοις ἐπὶ τῆς Κομανικῆς ἐνορίας. Φοβοῦμαι δὲ περὶ τῆς σῆς κοσμιότητος, μήπου σοι ἐμπόδιον γένηται ἡ περὶ τῶν οἰκείων λύπη. Καὶ γὰρ ἔμαθον, ὅτι σε ἔθλιψε παιδίου τελευτή· οὗ την στέρησιν, ὡς μὲν πάππῳ, λυπηρὰν εἰκὸς εἶναι, ὡς δὲ ἀνδρὶ πρὸς τοσοῦτον ήδη διαβεβηκότι τῆς ἀρετῆς, καὶ ἐπισταμένῳ τῶν ἀνθρωπίνων τὴν φύσιν ἐκ τῆς κατὰ τὸν χρόνον ἐμπειρίας, καὶ ἐκ τῆς πνευματικῆς διδασκαλίας, ἀκόλουθον μὴ πάντη δύσφορον εἶναι τῶν οἰκειοτάτων τὸν χωρι σμόν. Καὶ γὰρ οὐ τὰ αὐτὰ ἀπαιτεῖ ἡμᾶς τε καὶ τοὺς τυχόντας τῶν ἀνθρώπων ὁ Κύριος. Οἱ μὲν γὰρ συνηθείᾳ ζῶσιν· ἡμεῖς δὲ κανόνι τῆς πολιτείας τῇ ἐντολῇ τοῦ Κυρίου κεχρήμεθα, καὶ τοῖς προλαβοῦσι Δῷ. Nonnulli mss. δῴη. Απαλλαγέντας. Ita Med. et Harl. quæ quidein scriptura Basilio usitata et familiaris, sed a recentioribus librariis videtur fuisse mutata in ἀπαλλαγεῖσιν, ut habent editi. Ελπιδίῳ ἐπισκόπῳ. Hunc titulumn sic reposuinius, quia in tribus antiquissimis codicibus legitur: Τῷ αὐτῷ παραμυθητική· Eidem conolatoria. Præcedit autem in his codicibus epistola 205 ad eumdem Elpidium. Deest episcopi vox in editis. At in codicibus Vat. et Reg. primo legitur tantum: Παραμυθητική, omisso Elpidii nomine. In codice Regio secundo legitur ἑτέρῳ ὁμοία ἐπὶ ἐκγόνου ἀποβολή, et in codice Parisiensis Ecclesiæ: ΠαραμυθηNunc maxime corporis infirmitatem sentio, cum eam video mihi tantopere obstare animæ utilitati. Si enim mihi res succederent ex sententia, non vos per litteras, neque per internuntios alloquerer, sed ipse per me et charitatis exsolverem debitum, et cominus perfruerer spirituali emolumento. Nune autem ita me habeo, ut præclare mecum agi putem. si vel in patria motus sustinere possim, quos mib necesse est nostræ paræciæ pagos visitanti susa pere. Sed et vobis Dominus robur et alacritaten et mihi prater studium, quod nunc 309 habeo largiatur et vires, ut, quemadmodum vos rogavi fiat mihi copia vobis fruendi, cum in fines Coma· nicos venero. Metuo auten tuæ dignitati, ne te do mesticus dolor interpellet. Didici namque aflictum te fuisse filioli interitu: cujus jacturam, ut avo, molestanı quidem esse par est; sed ut viro tantos jam in virtute progressus adepto, et perspectamn habenti rerum humanarum naturam tum ex temporis experientia, tum ex spirituali doctrina, con sentaneum est intolerabilem non esse propinquissimorum disjunctionem. Non enim idem a nobis Dominus exposcit, quod a quibuslibet hominibus. Hi enim vivunt ex consuetudine nobis autem vivendi regula, Domini præceptum ac præterita beatorum virorum exempla, quorum magnitudo animi adversis temporibus maxime declarata est. τική τιν: ἐπὶ ἐκγόνου ἀποβολῇ· Cuidam consolatoria ob mortem nepolis. Præter auctoritatem vetustissimorum codicum, tanta est necessitudo huic epistolæ cum præcedenti, ut dubium esse non possit, quin ad Elpidium episcopum scripta sit. Κατὰ νοῦν. Harl. κατὰ σοῦν. Πνευματικοῦ. Editi addunt τούτου quod deest in sex inss. Πρὸς τῇ σπουδῇ. Ita tres vetustissimi codices cum pluribus aliis. Editi πρὸς τὴν σπουδήν. Paulo post iidem edili πραγματεύσασθαι ὑμῖν. Νο ven mss. ἡμῖν Subinde sex mss. μή που σοι. Editi μή πως σοί. Alias CECXLVIII. Scripta anno 375.

Ut igitur et ipse fortitudinis ac veræ ob sperata τῶν μακαρίων ἀνδρῶν ὑποδείγμασιν, ὧν τὸ μεγα bona animi affectionis exemplum hominibus relinquas, invictum te a dolore ac molestis rebus excelsiorem exhibe, paliens in afflictione, spe letus. Horum itaque nihil speratum nobis congressum impediat. Infantibus namque satis est ætas ut inculpati sint: nos autem debemus præscripta nobis ministeria Domino exhibere, atque in omnibus parati et expediti esse ad Ecclesiarum administrationem, cujus magna præmia fidelibus et prudentibus administris Dominus noster reservavit. λοφυὲς τῆς διανοίας ἐπὶ τῶν περιστατικῶν καιρῶν μάλιστα διεδείκνυτο. Ἵνα οὖν καὶ αὐτὸς ὑπόδειγμα ἀνδρείας καὶ τῆς ἐπὶ τοῖς ἐλπιζομένοις ἀληθινῆς διαθέσεως καταλίπης τῷ βίῳ, δείξον σαυτὸν μὴ καμπτή μενον τῷ πάθει, ἀλλ᾽ ὑψηλότερον ὄντα τῶν λυπηρῶν, τῇ μὲν θλίψει ὑπομένων, τῇ δὲ ἐλπίδι χαίρων Μηδὲν οὖν τούτων γένηται κώλυμα πρὸς τὴν ἐλπιζομένην ἡμῖν συντυχίαν. Τοῖς μὲν γὰρ νηπίοις αὐτάρκης ἡ ἡλικία πρὸς τὸ ἀνέγκλητον· ἡμεῖς δὲ ὑπεύθυνοί ἐσμεν τὰ διατεταγμένα ἡμῖν ὑπηρετεῖν τῷ Δεσπότῃ, καὶ εἰς πάντα εὔθετοι εἶναι τῇ οἰκονομίᾳ τῶν Ἐκκλησιῶν, ἧς μεγάλους τους μισθούς τοῖς πιστοῖς καὶ φρονίμοις οἰκονόμοις ὁ Κύριος ἡμῶν ἑταμιεύσατο. EPISTOLA CVII. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤ'. Cxın Neocasarienses clerici omnes ad unum in odio Basilii cum episcopo suo consentirent; Basi'ius admonet eos, ut ne assententur homini errorem Sabellii inducenti, nere patiantur populum ab eo decipi. Is Basilium fugiebat, argui metuens: somnia fingebat, ut Busilii doctrinam persuaderet esse perniciosam. Causam odii rogatus, non aliam afferebat præter psalmos el cantum ac monasticam vitam: quæ instituti, nondum in Neocæsariensi Ecclesia recepta, vigebant in Cæsariensi. Utrumque illud institutum Basilius et ribi honori esse, et in aliis Ecclesiis vigere demonstral. Objicientibus, hæc non fuisse tempore Gregorii, respondet nec litanias tunc fuisse, nec quidquam fere ex illius institutis apud eos superesse. Unde eos monet ut trabem ex oculis suis ejiciant, ac hæresim vitent; alioquin lacere se non posse in tanta animarum pernicie. Ad clericos Neocæsarienses. Τοῖς κατὰ Νεοκαισάρειαν κληρικοῖς. 1. Η μὲν συμφωνία τοῦ καθ' ἡμῶν μίσους, καὶ τὸ μέχρις ἑνὸς πάντας ἀκολουθῆσαι τῷ προεστῶτι τοῦ καθ᾿ ἡμῶν πολέμου, ἔπειθέ με ὁμοίως ἀποσιωπάν πρὸς ἅπαντας, καὶ μήτε γράμματος φιλικοῦ μήτε τινὸς ὁμιλίας κατάρχειν, ἀλλ' ἐν ἡσυχίᾳ πέττειν τὴν ἐμαυτοῦ λύπην· ἐπειδὴ δὲ χρὴ πρὸς τὰς διαβολὰς μὴ ἀποσιωπᾶν, οὐχ ἵνα διὰ τῆς ἀντιλογίας ἡμᾶς αὐτοὺς ἐκδικῶμεν, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ συγχωρήσωμεν εὐοδωθῆναι τῷ ψεύδει, καὶ τοὺς ἡπατημένους μὴ ἐναφῶμεν τῇ βλάβῃ, ἀναγκαῖον ἐφάνη μοι καὶ τοῦτο προθεῖναι τοῖς πᾶσι, καὶ ἐπιστεῖλαι ὑμῶν τῇ συνέσει, εἰ καὶ, ὅτι πρώην κοινῇ παντὶ τῷ πρεσβυτερίῳ γράψας, οὐδεμιᾶς παρ' ὑμῶν ἀποκρίσεως 4. Consensus in mei odio, et quod omnes ad ɑnum belli nobis illati ducem sequimini, suadeDat mihi, ut erga omnes pariter conticescerem, neque amici scripti, aut ullius colloquii essein inceptor, sed in silentio mororem meum concoquerem. Sed quia calumniæ silentio non prætermittendæ, non ut contradicendo nos ipsi ulciscamur, sed ne mendacium progredi et deceptos lædi patiamur, necessarium visum est hoc etiam omnibus proponere, et prudentiæ vestræ scribere, quamvis cum nuper toti presbyterio communiter seripsissem, nulla me responsione dignati sitis. Nolite assentari, fratres, iis, qui prava dogmata in animos vestros inducunt: neque despicite, dum populus c Αξιώθην Μή κολακεύετε, ὦ ἀδελφοί, τοὺς τὰ Dei, vobis scientibus, 310 per impia dogmata subvertitur. Sabellius Afer et Marcellus Galata, soli ex omnibus ea ausi sunt et docere, et scribere, quæ nunc apud vos, velut sua ipsorum inventa, proferre aggrediuntur populi duces, lingua perstrepentes, sed ne verisimilitudinis quidem colorem his tricis et cavillationibus illinere valentes. Hi fanda atque nefanda in nos concionantur, et omni modo congressum nostrum declinant. Quamobrem? Nonne quia timent ne de pravis suis dogmatibus arguantur? Hi videlicet eo usque impudentiæ contra nos devenere ut et soinnia quædam in nos • Alias LXIII. Scripta anno 375. Κατά Νεοκαισάρειαν. Ita niss. tres vetustissimi cum duobus Regiis et Coisl. secundo. Male in editis κατά Νεοκαισαρείας. Non enim sic loquί solet Basilius. Post ope veterum codicum emendavimus quod minus accurate scriptum erat in editis μέχρις ενός et πεσεῖν τὴν ἐμαυτοῦ λύπην. Ιη duobus tamen recentioribus miss. et in editionibus Hag. et Basil. legitur πέσσειν. Paris. 2 πέπτειν. Πρὸς τὰς διαβολάς μή. Quinque codices Don antiquissimi μήτε πρὸς τὰς διαβολάς. Ne caπονηρὰ δόγματα ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν ἐπάγοντας· μηδὲ καταδέξησθε περιορᾶν ἐν γνώσει ὑμετέρα τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ διὰ τῶν ἀσεβῶν διδαγμάτων καταστρεφό μενον. Σαβέλλιος ὁ Λίβυς καὶ Μάρκελλος ὁ Γαλάτης μόνοι ἐκ πάντων ἐτόλμησαν καὶ διδάξαι ταῦτα καὶ γράψαι, ἅπερ νῦν παρ' ὑμῖν, ὡς ἴδια ἑαυτῶν εὑρέ ματα, ἐπιχειροῦσι προφέρειν οἱ καθηγούμενοι τοῦ λαοῦ, βαμβαίνοντες τῇ γλώσσῃ, καὶ οὐδὲ εἰς πιθανήν κατασκευὴν ἄγειν τὰ σοφίσματα ταῦτα καὶ τοὺς παραλογισμοὺς ἐξαρχοῦντες. Οὗτοι ῥητὰ καὶ ἄῤῥητα καθ᾿ ἡμῶν δημηγοροῦσι, καὶ πάντα τρόπον τὰς συντυχίας ἡμῶν ἐκκλίνουσι. Τίνος ἕνεκεν; Οὐχὶ τὸν lumni quidem silentio prætermittenda. Post nonnulli codices recentiores προσθεῖναι τοῖς πᾶσι. loc eliam omnibus addere. Γράψας... ἠξιώθην. Ita tres vetustissimi codices. Editi γράψαντες... ἠξιώθημεν. Προφέρειν... βαμβαίνοντες. Ita Harl., Mel.. Coisl. uterque cum tribus Regiis. Editi προσφέ ρειν... βομβαίνοντες. "Αγειν. Ita tres vetustissimi codices; quinque alii ἀγαγεῖν. Edliti ἐξαγαγεῖν.

EPISTOLARUM CLASSIS 11. EPIST. CCVII. sam calumniantes: qui etiamsi omnia mensium, quibus folia cadunt, sonuia et visa capitibus suis colligant, nullum nobis probrum poterunt inurere, cum plures sint in unaquaque Ecclesia, qui testimonium dent veritati. · ἐπὶ τοῖς πονηροῖς δόγμασιν ἑαυτῶν ἔλεγχον ὑφ- comminiscantur, doctrinam nostram ut pernicioορώμενος; Οι γε ἐπὶ τοσοῦτον ἡμῶν κατηναισχύντη σαν, ὥστε καὶ ὀνείρους τινὰς ἐφ' ἡμᾶς συμπλάσαι, διαβάλλοντες ἡμῶν τὰς διδασκαλίας, ὡς βλαβεράς , κἂν πάντα τὰ τῶν φυλλοχόων μηνῶν φαντάσμα τα ταῖς ἑαυτῶν κεφαλαῖς ὑποδέξωνται, οὐδεμίαν ἡμῖν βλασφημίαν δυνήσονται προστρίψασθαι, πολλῶν ὄντων τῶν ἐφ' ἑκάστης Ἐκκλησίας μαρτυρούν των τῇ ἀληθείᾳ. 2. Quod si causam rogentur implacabilis illius et inexpiabilis belli, psalmos dicunt, et melodiæ modum a consuetudine, quæ apud vos invaluit, diversum, et quædam ejusmodi, quorum eos par erat pudere. Incusamur autem, quod etiam homines habeamus pietatis cultores, qui nuntium remiserunt mundo et omnibus sæculi curis, quas 2. Κἂν τὴν αἰτίαν ἐρωτηθῶσι τοῦ ἀκηρύκτου τούτου καὶ ἀσπόνδου πολέμου, ψαλμούς λέγουσι καὶ τρόπον μελωδίας τῆς παρ' ὑμῖν κεκρατηκυίας συνηθείας παρηλλαγμένον, καὶ τοιαῦτά τινα, ἐφ' οἷς ἐχρῆν αὐτοὺς ἐγκαλύπτεσθαι. Ἐγκαλούμεθα δὲ, ὅτι καὶ ἀνθρώπους ἔχομεν τῆς εὐσεβείας ἀσκητάς, ἀπο ταξαμένους τῷ κόσμῳ, καὶ πάσαις ταῖς βιωτικαῖς μερίμναις, ἂς ἀκάνθαις παρεικάζει ὁ Κύριος, εἰς spinis comparat Dominus, verbum ad fructum καρποφορίαν ἐλθεῖν τὸν λόγον μὴ συγχωρούσαις. Οἱ τοιοῦτοι τὴν νεκρότητα τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέρουσι· καὶ ἄραντες τὸν ἑαυτῶν σταυρὸν, ἔπονται τῷ Θεῷ. Ἐγὼ δὲ παντὸς ἂν τιμησαίμην τοῦ ἐμαυτοῦ βίου, ἐμὰ εἶναι τὰ ἀδικήματα ταῦτα, καὶ ἔχειν ἄνδρας παρ' ἐμαυτῷ, ὑπ' ἐμοὶ διδασκάλῳ, τὴν ἄσκησιν ταύτην προελομένους. Νῦν δὲ ἐν Αἰ γύπτῳ μὲν ἀκούω τοιαύτην εἶναι ἀνδρῶν ἀρετήν· καὶ τάχα τινὲς καὶ ἐπὶ τῆς Παλαιστίνης τὴν κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον πολιτείαν κατορθοῦσιν. Ακούω δέ τινας καὶ ἐπὶ τῆς Μέσης τῶν ποταμῶν τελείους καὶ μακαρίους ἄνδρας. Ἡμεῖς δὲ παῖδές ἐσμεν πρός γε τὴν τῶν τελείων σύγκρισιν. Εἰ δὲ καὶ γυναῖκες ευαγγελικῶς ζῇν προελόμεναι, παρθενίαν μὲν γάμου προτιμῶσαι, δουλαγωγοῦσαι δὲ τὸ φρόνημα της σαρκὸς, καὶ ἐν πένθει ζῶσαι τῷ μακαριζομένῳ, μακάριας τῆς προαιρέσεως, ὅπου ἂν ὦσι τῆς γῆς. Παρὰ δὲ ἡμῖν μικρὰ ταῦτα, στοιχουμένων ἔτι καὶ εἰσαγομένων πρὸς τὴν εὐσέβειαν. Εἰ δέ τινα ἀκοσμίαν τῷ βίῳ τῶν γυναικῶν ἐπιφέρουσιν, ἀπο λογεῖσθαι μὲν ὑπὲρ αὐτῶν οὐ καταδέχομαι· ἐκεῖνο δὲ ὑμῖν διαμαρτύρομαι, ὅτι 2 μέχρι νῦν ὁ Σατανᾶς ὁ πατὴρ τοῦ ψεύδους εἰπεῖν οὐ κατεδέξατο, ταῦτα αἱ άφοβοι καρδίαι, καὶ τὰ ἀχαλίνωτα στόματα ἀεὶ φθέγγεται ἀδεῶς. Γινώσκειν δὲ ὑμᾶς βού λομαι, ὅτι ἡμεῖς εὐχόμεθα καὶ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν συντάγματα ἔχειν· ὧν τὸ πολίτευμά ἐστιν ἐν οὐρανοῖς, τῶν τὴν σάρκα σταυρωσάντων σὺν τοῖς παθήμασι καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις· οἱ οὐ μεριμνῶσι p de indumentis sunt solliciti, sed minime distracti, περὶ βρωμάτων καὶ ἐνδυμάτων· ἀλλ' ἀπερίσπαστοι ὄντες καὶ εὐπάρεδροι τῷ Κυρίῳ, νυκτὸς καὶ ἡμέρας προσμένουσι ταῖς δεήσεσιν. ἂν τὸ στόμα οὐ λαλεῖ τὰ ἔργα τῶν ἀνθρώπων· ἀλλὰ ψάλλουσιν ὕμνους τῷ Θεῷ ἡμῶν διηνεκώς, εργαζόμενοι ταῖς ἑαυτῶν χερσὶν, ἵνα ἔχωσι μεταδιδόναι τοῖς χρείαν ἔχουσι. Δόγμασιν ἑαυτῶν. Sic tres iidem vetustissimi codices. Editi ἑαυτῶν διδάγμασιν. Ibidem quinque codices non ita vetusti τὸν ἐν τοῖς. "Οντων τῶν, etc. Deest hic articulus in quatuor miss. non antiquissimis. Τῆς παρ' ὑμῖν. Posterior editio Parisiensis et Regii duo codices ac Coisl. secundus et Harl. secunda manu τῆς παρ' ἡμῖν. Ελθεῖν. Ita septem mss. Editi ἀνελθεῖν. Δουλαγωγείσαι. Reg. secundus δουλαγω ferendum pervenire non sinentibus. Ejusmodi homines mortificationem Jesu in corpore circumferunt, et crucem suam portantes, Deum sequuntur. Ego vero tota unea vita mercarer, ut mea essent hæc delicta, haberemque apud me viros, me doctore, hanc pietatis exercitationem profitentes. Nunc autem in Ægypto quidem audio talem esse virorum virtutem: ac fortasse nonnulli et in Palæstina evangelicam vitam excolunt: audio rursus aliquos et in Mesopotamia perfectos ac beatos viros. Nos autem pueri sumus, siquidem cum perfectis comparemur. Quod si et mulieres evangelicum vivendi genus profitentur, virginitatem præſerentes nuptiis, petulantiam carnis redigentes in servituten et in luctu illo degentes qui beatus prædicatur, beatæ sunt ob propositum suum, ubicunque fuerint terrarum. Apud nos autem hæc parva et exilia sunt, ac hominum adhuc elementa discentium, quique introducuntur ad pietatem. Jam si quid dedecoris vitæ mulierum inferunt, eas defendere non libet. Illud tamen vobis testificor, quæ hactenus pater mendacii Satanas dicere non ausus est, ea semper a cordibus metus expertibus et effrenatis linguis audacter efferri. Scire autem vos volo, nos laudi ducere, quod virorum et mulierum coetus habeamus, quorum conversatio in cœlis est: qui suam carnem una cum affectionibus ac cupidilalibus crucifixerunt: 311 qui nec de cibis nec et Domino continenter astantes, noctu diuque perseverant in orationibus. Quorum os non loquitur opera honținum; sed hymnos Deo nostro concinunt continenter, operantes manibus suis, ut habeant unde impertiant indigentibus. γουσι, et paulo post ζῶσι. Sed frustra librariorum aliquis emendare voluit scripturam non vitiosam. Παρὰ δὲ ἡμῖν. Emendavimus ope Harlæani codicis et Medicæi quod minus commode in aliis et in editis legebatur Παρὰ δὲ ἡμῶν. 'Αεί. Deest ea vos in Vaticano, Reg. secundo et Coisl. secundo. Συντάγματα. Ila miss. octo. Editi συστή ματα. Ύμνους. Ita veteres libri sumno consensu.

3. Quod autem spectat ad psalmodiæ criminationem, qua maxime simpliciores territant ii, qui nos calumniantur, illud dicere habeo, recepta nunc instituta omnibus Dei Ecclesiis consona esse et consentientia. De nocte siquidem consurgit apud nos populus ad domum precationis, et in labore, in aflictatione ac jugibus lacrymis confitentes Deo, tandem a precatione surgentes, ad psalmodiam transeunt. Et nunc quidem in duas partes divisi, alternis succinentes psallunt, ac simul et meditationem Scripturarum inde corroborant, et animum attentum et cor evagationis expers sibi ipsi comparant. Postea rursus uni committentes, ut prior canat, reliqui succinunt; et sic posteaquam in psalmodiæ varietate noctem traduxere intermistis precibus, die jam illucescente, omnes simul velut ex uno ore et uno corde psalmum confessionis Domino concinunt, propria sibi unusquisque verba pœnitentiæ facientes. Cæterum horum gratia si nos fugitis, fugietis Ægyptios, fugietis et utrosque Libyes, Thebæos, Palæestinos, Arabes, Phoenices, Syros, et eos qui ad Euphratem habitant, ac omnes uno verbo apud quos vigiliæ precesque et commu - nes psalmodiæ in pretio sunt. 4. Sed hac, inquit, non erant tempore magni Gregorii. Sed neque lilaniæ, quas nunc studio ha - betis. Neque id dico, ut vos redarguam; optarim enim vos omnes in lacrymis et jugi pœnitentia vivere. Nam et nos nihil aliud facimus, nisi quod pro pec catis nostris supplicamus; sed ita tamen, ut non humanis verbis, uti vos, sed oraculis Spiritus Deum nostrum placemus. Hæc autem non fuisse sub admirando Gregorio, quosnam habetis testes, qui quidem nihil ex illius institutis hactenus conserEditi ὕμνον. Mss. tres, nempe Harl. et Coisl. uterque, interpunctionis notam apponunt post διηγε χῶς, quod editi male conjungebant cum εργαζόμενοι. Non enim continuus erat manuum labor, sed continua psalmodia, quam ne ipse quidem labor interpellabat. Paulo post editi ἐν ψαλμῳδίαις. Omnes miss. ut in textu. Non longe iisdem auctoribus mutavimus quod in editis legebatur ἐν θλίψει καὶ ἐν συνοχῇ... ἀναστάντες. Διοικούμενοι. lla octo mss. Editiones Basil. el Paris, διακονούμενοι. Hagan. διακούμενοι. Τὸν τῆς ἐξομολογήσεως ψαλμόν. In uno ex codicibus Regiis ad marginem legitur, τὸ, Δόξα ἐν ὑψίστοις, λέγει. Gloria in altissimis, dicit. Sed hujus scholi non magna auctoritas. Liquet enim psalmum quinquagesimum designari. Φεύξεσθε. Reg. secundus et Coisl. secundus φεύξασθε. Paulo post iidem codices συνεπιτηδεύετε. Mox eliti Ευφράτει. Mss. ut in textu. Λιτανείαι. Hac voce non supplicationes sive processiones designantur, ut in Euchologio Grecorum, sed preces ad pœnitentiam accommodatæ. Hoc enim tantum discriminis ponit Basilius inter Neocæsariensium ritum et Cæsariensium, quod primi humanis verbis, Cæsarienses vero oraculis Spiritus sancti Deum placent. Porro nullum processionis vestigium in illo psalmi confessionis cantandi ritu, qui Casareæ observatur. Μάρτυρας. Ita tres vetustissimi codices, 3. Πρὸς δὲ τὸ ἐπὶ ταῖς ψαλμῳδίαις ἔγκλημα, ᾧ μάλιστα τοὺς ἁπλουστέρους φοβοῦσιν οἱ διαβάλλοντες ἡμᾶς, ἐκεῖνο εἰπεῖν ἔχω· ὅτι τὰ νῦν κεκρατηκότα ἔθη πάσαις ταῖς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαις συνωδά ἐστι καὶ σύμφωνα. Ἐκ νυκτὸς γὰρ ὀρθρίζει παρ' ἡμῖν ὁ λαὸς ἐπὶ τὸν οἶκον τῆς προσευχῆς, καὶ ἐν πόνῳ καὶ θλίψει καὶ συνοχῇ δακρύων ἐξομολογούμενοι τῷ Θεῷ, τελευταῖον ἐξαναστάντες τῶν προσευχῶν, εἰς τὴν ψαλμῳδίαν καθίστανται. Καὶ νῦν μὲν, διχῆ διανεμηθέντες, ἀντιψάλλουσιν ἀλλήλοις, ὁμοῦ μὲν τὴν μελέτην τῶν λογίων ἐντεῦθεν κρατύνοντες, ὁμοῦ δὲ καὶ τὴν προσοχὴν καὶ τὸ ἀμετεώριστον τῶν καρδιῶν ἑαυτοῖς διοικούμενοι ἔπειτα πάλιν ἐπιτρέψαντες ἑνὶ κατάρχειν τοῦ μέλους, οἱ λοιποὶ ὑπηχοῦσι· καὶ οὕτως ἐν τῇ ποικιλίᾳ τῆς ψαλμῳδίας τὴν νύκτα διενεγκόντες, μεταξύ προσευχόμενοι, ἡμέρας ήδη, ὑπολαμπούσης, πάντες κοινῇ, ὡς ἐξ ἑνὸς στόματος καὶ μιᾶς καρδίας, τὸν τῆς ἐξομολογήσεως ψαλμὸν ἀναφέρουσι τῷ Κυρίῳ, ἴδια ἑαυτῶν ἕκαστος τὰ ῥή ματα τῆς μετανοίας ποιούμενοι. Ἐπὶ τούτοις λοιπόν εἰ ἡμᾶς ἀποφεύγετε, φεύξεσθε μὲν Αἰγυπτίους - φεύξεσθε δὲ καὶ Λίβνας ἀμφοτέρους, Θηβαίους, Παλαιστίνους, "Αραβας, Φοίνικας, Σύρους, καὶ τοὺς πρὸς τῷ Εὐφράτῃ κατωκισμένους, καὶ πάντας ἀπαξ απλώς, παρ' οἷς ἀγρυπνίαι καὶ προσευχαὶ, καὶ αἱ κοιναὶ ψαλμῳδίαι τετίμηνται. 4. Αλλ' οὐκ ἦν, φησί, ταῦτα ἐπὶ τοῦ μεγάλου Γρηγορίου. Αλλ' οὐδὲ αἱ λιτανείαι ἂς ὑμεῖς νῦν ἐπιτηδεύετε. Καὶ οὐ κατηγορῶν ὑμῶν λέγω· τυχό μὴν γὰρ πάντας ὑμᾶς ἐν δάκρυσι ζῆν, καὶ μετανοίᾳ διηνεκεῖ. Ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς οὐδὲν ἕτερον ἢ λιτανεύομεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν· πλὴν ὅσον οὐκ ἀνθρω πίνοις βήμασιν, ὥσπερ ὑμεῖς, ἀλλὰ τοῖς λογίοις τοῦ Πνεύματος τὸν Θεὸν ἡμῶν ἐξιλεούμεθα. Οτι δὲ οὐκ ἦν ταῦτα ἐπὶ τοῦ θαυμαστοῦ Γρηγορίου, τίνας έχετε μάρτυρας οἴ γε οὐδὲν τῶν ἐκείνου μέχρι νῦν Harl., Med. et Coisl. primus. Elliti μαρτυρίας. Ibidem editi post hanc vocem addunt εἰπεῖν, sed hoc verbum deest in octo nostris codicibus, ex quibus ibidem addidimus of ye, quæ voculæ deerant in editis. Οὐδὲν τῶν ἐκείνου. Videntur prima specie cum hac epistola pugnare, qua: in libro De Spiritu sancto leguntur cap. 29, n. 74. Ibi docet Basilius tantum esse Gregorii apud Neocæsarienses admirationem, ut non factum aliquod, non dictum, non ritum ullum mysticum, ultra quam ille reliquit, Ecclesia adjecerint. Unde ait evenisse, ut mulla apud illos manca essent et inchoata. Cur ergo in hac epistola nonnulla recens in Ecclesiam inducta commemorat, imo eos negat ex Gregorii institutis quidquam retinere? flæc ut concilientur, observandum est, 1° Quae leguntur in libro De Spiritu sancto accipi de insignibus et præcipuis institutis debere. His nihil addi, nihil detrahi passi sunt Neocæsarienses. Hinc nulla apud eos monasteria, nec liturgia, ut apud alias Ecclesias novis ritibus locupletata. Doctrinæ Gregorii ita erant addicti, ut cuin eorum episcopus Sabellianismum inducere tentaret, Gregorii verbis errorem prætexere cogeretur. Sed tamen in rebus levieris momenti non ita difficiles erant, sed nonnulla ad usus suos adjunxerunt; quales erant litaniæquale est etiam quod narrat Gregorins Nyssenus, oblectamenta quædam a Gregorio con-

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCVIII. διετώσασθε; Γρηγόριος οὐ κατεκαλύπτετο ἐπὶ τῶν vastis? Gregorius non operiebatur 312 in preπροσευχῶν. Πῶς γάρ; ὅ γε τοῦ Ἀποστόλου γνήσιος μαθητὴς τοῦ εἰπόντος· Πᾶς ἀνὴρ προσευχόμενος ἡ προφητεύων κατὰ κεφαλῆς ἔχων καταισχύνει τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ· καὶ, Ανὴρ μὲν οὐκ ὀφείλει κατακαλύπτεσθαι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ εἰκὼν καὶ δόξα Θεοῦ ὑπάρχων. Ἔφευγε τοὺς ὅρκους ἡ καθαρὰ ἐκείνη ψυχή, καὶ ἀξία τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος κοινωνίας, ἀρκουμένη τῷ καὶ καὶ τῷ οὔ, διὰ τὸ πρόσταγμα τοῦ Κυρίου τοῦ εἰπόντος· Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν μὴ ἐμόσαι ὅλως. Οὐκ ἠνείχετο εἰπεῖν τὸν ἑαυτοῦ ἀδελφὸν μωρὸν ἐκεῖνος· ἐφοβεῖτο γὰρ τὴν ἀπειλὴν τοῦ Κυρίου Θυμὸς καὶ ὀργὴ καὶ πικρία ἐκ τοῦ στόματος ἐκείνου οὐκ ἐξεπορεύετο. Λοιδορίαν ἐμίσει ὡς εἰς βασιλείαν οὐρανῶν οὐκ εἰσ άγουσαν. Φθόνος καὶ ὑπερηφάνεια τῆς ἀδόλου ψυχῆς ἐκείνης ἀπελήλατο. Οὐκ ἂν παρέστη τῷ θυσιαστη ρίῳ, πρὶν καταλλαγῆναι τῷ ἀδελφῷ. Ψευδῆ λόγον καὶ τεχνικὸν ἐπὶ διαβολῇ τινων μεμηχανημένον οὔ τως ἐβδελύττετο, ὡς εἰδὼς, ὅτι τὸ ψεῦδος ἐκ' τοῦ διαβόλου γεγένηται, καὶ ὅτι Κύριος ἀπολεῖ πάντας τοὺς λαλοῦντας τὸ ψεῦδος. Τούτων εἰ μηδέν ἐστιν ἐν ὑμῖν, ἀλλὰ καθαρεύετε πάντων· τῷ ὄντι ἐστὲ μα θηταὶ τοῦ μαθητοῦ τῶν ἐντολῶν τοῦ Κυρίου. Εἰ δὲ μὴ, σκοπεῖτε μὴ τὸν κώνωπα διυλίζετε, περὶ μὲν ήχου φωνῆς τοῦ κατὰ τὰς ψαλμωδίας ἀκριβολογού μένοι, τὰς δὲ μεγίστας τῶν ἐντολῶν παραλύοντες. Εἰς τούτους με τοὺς λόγους ἤγαγεν ἡ ἀνάγκη τῆς ἀπολογίας, ἵνα διδαχθῆτε ἐκβάλλειν τὴν δοχὴν τῶν ὀφθαλμῶν ὑμῶν, καὶ τότε ἐξαίρειν τὰ ἀλλότρια χάρτη Πλὴν ἀλλὰ πάντα συγχωρούμεν, εἰ καὶ ὅτι οὐδὲν ἀνεξέταστον παρὰ τῷ Θεῷ. Μόνον ἐῤῥώσθω τὰ προηγούμενα, καὶ τὰς περὶ τὴν πίστιν καινοτομίας κατασιγάσατε. Τὰς ὑποστάσεις μὴ ἀθετεῖτε. Τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ μὴ ἀπαρνείσθε. Τὰς τοῦ Γρηγορίου φωνάς μὴ παρεξηγεῖσθε. Εἰ δὲ μή, ἕως ἂν ἐμπνέωμεν καὶ δυνώμεθα φθέγγεσθαι, ἀμήχανον ἡμᾶς ἐπὶ τοσαύτη λύμη ψυχῶν σιωπήν. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΗ'. cibus. Quomodo enim? qui verus erat Apostoli discipulus dicentis: Omnis vir oruns aut prophetans velato capile, deturpat caput suum ", et Vir quidem non debet velare capul suum, cum sit imago et gloria Dei. Juramenta fugiebat pura illa anima, et digna Spiritus sancti consortio, contenta his vocibus: Ita et Non, propter præceptum Domini, qui dixit; At ego dico vobis, ne jurelis omnino ". Non andebat ille fratrem suum fatuum appellare”; verebatur enim comminationem Domini. Indignatio et ira et acerbitas ex illius ore non proficiscebantur. Convicium odio habebat, ut in regnum cœlorum non perducens. Invidia et arrogantia ab illa doli experte anima facessebant. Non accessisset ad aware, antequam reconciliaretur fratri. Mendacem sermonem et artificiose ad aliquorum calumniam instructum ita abominabatur, ut qui sciret mendacium ex diabolo ortum esse, Dominumque eos omnes qui mendacium loquuntur, perditurum ". Horum si nihil in vobis est, sed puri estis ab omnibus; vere discipuli estis ejus, qui mandatorum Domini discipulus fuit. Sin minus, videte ne culicem coletis, de vocis quidem sono in psalmorum cantu litigantes, mandata vero maxima dissolventes. Ad hos me sermones adduxit necessitas causæ defendendæ, ut discatis trabem ex oculis vestris ejicere, et ita demum festucas alienas extrahere. Verumtamen omnia condonamus; quanquam nihil Gest quod non perscrutetur Dominus. Tantummodo sana sint quæ sunt præcipua, et novitates circa fidem compescite. Hypostases ne evertatis. Nomen Christi ne abnegetis. Gregorii verba ne falso interpretemini. Alioqui dum respirabimus, loquendique erit facultas, fieri non poterit ut in tanta animarum pernicie sileamus. EPISTOLA CCVIII. Eulancium rogat ne se Neocaesariensium causa oderit, qui olim propter se ab aliis odio habebatur. Εὐλαγκίῳ Μακρὸν ἀπεσιώπησας χρόνον, καὶ ταῦτα λαλίστα τος ὢν, καὶ μελέτην τοῦτο καὶ τέχνην ποιησάμενος, ἀεί τι λαλεῖν καὶ σεαυτὸν δεικνύναι διὰ τῶν Eulancio Diu tacuisti, idque cum sis loquacissimus, atque boc exercitationis artisque loco habueris, semper aliquid loqui, et teipsum dicendo ostendere. Sed 7 Psal. v, ** ibid. 22. » | Cor. x1, 4. st ibid. 7. 95 Matth. v, 35. cessa in martyrum Memoriis fuisse, ut eorum, qui Harl. deest tantam illud αὐτοῦ. Videtur hanc Neoa simulacrorum cultu recentes venerant, infirmi- cæsariensium cousuetudinem animo intueri Basilius, tati consuleret; sed ea temporis progressu in spiritualem lætitiam magna ex parte conversa Vit. Greg, p. 574., 2. Neque eliam secum ipse pugnat Basilius, cum Neocasarienses laudat in libro De Spiritu sancto, quod Gregorii instituta arctissime teneant, hic autem vituperat, quod ea omnino reliquerint. Illic enim respicit ad exteriora instituta, hic autem ad virtutum exempla, convicii et iracundiæ fugam, odium jurisjurandi et mendacii. Τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Desunt hæc verba in quinque veteribus libris. In Medicæo autem et cum statuit in Regula morali 56, cap. 7, nec viros tecto capite, nec mulieres detecto, precari debere. Τοῦ Κυρίου. Harl. et Med. τοῦ Θεοῦ. Εὐλαγκίῳ. Addunt Coisl. primus et Med. φιλική προσηγορία, amica salutatio. Harl. Εὐλακκίῳ. Ἀεί τι λαλεῖν. Coisl. primus, Harl. et Pa ris. ἀεί, τὸ λαλεῖν, hoc exercitationis artisque locu semper habueris, loqui etc., id est, dicendi arti semper studueris. Quamvis hæc scriptura non om - nino displiceat, potior tamen videtur vulgata, et • Alias CCLXXXI. Scripla anno 373. mag s

videtur Neoæsarea tui erga me silentii esse causa. λόγων. Αλλ' ἔοικεν ἡ ινεοκαισάρεια αἰτία εἶναί σοι Ac in beneficii quidem loco videmur accipere, quod qui illic sunt nostri non meminerint: siquidem non honorifica, ut referunt qui audierunt, de nobis mentio. Sed tu olim eras ex iis qui nostra causa odio habehantur, non ex iis qui me propter alios Odisse velint. Itaque idem sis; et scribens ubicumque fueris, et nostri, ut par est, nenior, si qua tibi æquitatis cura. Æquum est enim his, qui priores amarunt, parem amorem rependere. 313 EPISTOLA CCIX. τῆς πρὸς ἡμᾶς σιωπῆς. Καὶ ἐοίκαμεν ἀντὶ χάριτος δέχεσθαι τὸ μὴ μνημονεύεσθαι παρὰ τοῖς αὐτοῦ ἐπειδὴ ἡμῖν ἡ μνημη οὐκ ἀγαθή ἐστιν, ὡς ὁ τῶν ἀκουόντων λόγος. Ἀλλὰ σὺ πάλαι τῶν μισουμένων ἦσθα δι' ἡμᾶς, οὐ τῶν δι' ἑτέρους ἡμᾶς μισεῖν ἀνεχομένων. Ο αὐτὸς τοίνυν ἔσο, καὶ ἐπιστέλλων οὗπερ ἂν ᾖς, καὶ μεμνημένος ἡμῶν τὰ εἰκότα, εἴ τί σοι μέλει τοῦ δικαίου. Δίκαιον δήπου τῆς ἀγάπης τοῖς ἴσοις ἀμείβεσθαι τοὺς ὑπάρξαντας. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΘ'. Gratias agit Busilius amico pro se prælia sustinenti; hortatur ut litterarum paucitatem incusare et talia debita pergu exigere. Sine inscriptione defensionis causa. Sortito tibi obtigit, ut mecum molestias partireris et prælia pro me sustineres. Id autem fortis animi demonstrationem habet. Nain qui nostra moderatur Deus, his qui magna ferre possunt certamina, majores probandæ virtutis occasiones præstat. Et tu ergo ad explorationem tuæ in amicitia virtutis, veluti fornacem auro, tuam ipsius vitam proposuisti. Precamur igitur Deum, ut et cateri meliures fiant, et tu similis tui ipse permaneas; nec talia desinas incusare, qualia nunc incusas, litterarum paucitatem instar maximæ injuriæ nobis objiciens. Est enim amici accusatio, ac persta in talibus exigendis debitis: non enim adeo absurdus quidam sum amicitiæ debitor. essel. EPISTOLA CCX". Ad primores Neocasarea. Ανεπίγραφος ἐπὶ ἀπολογίᾳ. Συνεκληρώθης ταῖς λύπαις καὶ τοῖς ὑπὲρ ἡμῶν ἀγῶσι. Τοῦτο δὲ ἀπόδειξιν ἔχει νεανικῆς ψυχῆς. Ο γὰρ τὰ ἡμέτερα οικονομῶν Θεὸς τοῖς τὰ μεγάλω διαφέρειν δυναμένοις ἀγωνίσματα μείζονας ύπο θέσεις εὐδοκιμήσεων προξενεῖ. Καὶ σὺ τοίνυν β σανον τῆς περὶ τοὺς φίλους ἀρετῆς ὥσπερ τὴν κάμινον τῷ χρυσίῳ, τὸν σαυτοῦ βίον προέθηκας. Εὐχόμεθα οὖν τῷ Θεῷ καὶ τοὺς λοιποὺς βελτίους γενέσθαι, καὶ σὲ ὅμοιον ἑαυτῷ διαμεῖναι καὶ τὰ τοιαῦτα ἐγκαλοῦντα μὴ παύσασθαι, οἷα νῦν ἐνεκάλεσας, τὴν τῶν γραμμάτων ἔνδειαν ἀντὶ μεγίστης ἀδικίας ἡμῖν προφέρων. Φίλου γὰρ τὸ ἔγκλημα, καὶ ἀνάμενε τῷ τὰ τοιαῦτα ἀπαιτεῖν ὀφλήματα. εὐ γὰρ οὕτω τις ἄτοπός είμι φιλίας χρήστης ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΙ. Cum Basilio prope Neocæsaream adveniente ortus fuisset tumultus in civitate, ac alii fugerent, alii somniis fictis terrorem spargerent; Basilius causam exponit cur ad hæc loca venerit. Causam tumultus rejicit in ducum invidiam et consilium inducendæ hæresis Sabelliance. Hanc hæresim refellit Basilius, ac promittit se molestum non fore, si errorem negent: sed si perstent in errore, ad alias Ecclesias scripturum. Locum Gregorii explicat, quo isti in epistola ad Anthinum abusi fuerant. Ipsum etiam Meletium, misso uliquo scripto, periclitati fuerant. Neocæsarienses monet ne falsis somniis decipiantur, quæ etiamsi essent Evangelio consentanea, quia tamen charitatem lædunt, iis prorsus supersedendum Τοῖς κατὰ Νεοκαισάρειαν λογιωτάτοις 1. Ολως μὲν οὐδὲν ἐδεόμην τὴν ἐμαυτοῦ γνώμην δημοσιεύειν ὑμῖν, οὐδὲ τὰς αἰτίας λέγειν, δι' ἃς νῦν ἐγὼ ἐπὶ τῶν τόπων εἰμὶ τούτων· καὶ γὰρ οὐδὲ ἄλ λως τῶν φανητιώντων ἐγώ, οὐδὲ τὸ πρᾶγμα τοσού των μαρτύρων ἄξιον· ἀλλ᾽ οἶμαι, οὐχ ο βουλόμεθα ποιοῦμεν, ἀλλ' ἐφ᾽ ἃ προκαλοῦνται ἡμᾶς οἱ καθηγούμενοι. Ἐπεὶ ἔμοιγε τὸ παντελῶς ἀγνοεῖσθαι πλέον ἐσπούδασται ἢ τοῖς φιλοδόξοις τὸ διαφαίνεσθαι. Ἐπεὶ δὲ πάντων, ὡς ἀκούω τῶν κατὰ τὴν ὑμετέραν πόλιν τὰ ὦτα διατεθρύλληται, καὶ εἰσί τινες λογοποιοί, δημιουργοί του ψεύδους, πρὸς αὐτὸ τοῦτο μεμισθωμένοι, οἳ τὰ ἐμὰ ὑμῖν ἐξηγοῦν1. Plane nihil opus erat, ut meum vobis enuntiarem consilium, aut quibus nunc de causis in his sin locis, exponerem. Nam alioqui, neque unus sum ex iis qui publico gaudent, neque res tot testibus digna est. Sed opinor, non quæ volumus facimus, sed ea ad quæ nos provocant vestri duces. Mihi enim omnino ignorari magis studio fuit, quam gloriæ cupidis in luce versari. Sed quia ominium, ut audio, qui in vestra civitate sunt, aures circumsonuerunt, et quidam verborum artifices et mendacii architecti, ad hoc ipsum mercede conducti, res meas vobis enarrant; faciendum minime duxi, ut Alias CCXXVII. Scripta anno 375. Alias LXIV. Scripta anno 375. magis consentanea loquacitati, quam non sine lepore Basilius objicit Eulancio. Similiter in epist. 20 linguam sophista negat silere unquam posse. Τὸ μὴ.... παρὰ τοῖς αὐτοῦ, Sic ope utriusque Coisl. emendavimus quod erat in editis τὸ μνη μονεύεσθαι παρὰ τοῦ αὐτοῦ. Paulo post editi ἀγαθὴ ὁμοίως ἐστὶν ὥσπερ. Sex mss. ut in textu. Δι' ἑτέρους. Ita sex mss. Editi τῶν ἑτέρων. Paulo post mss. septem ἔσο. Editi ἔσῃ. Τῆς... ἀρετῆς. Codex Vaticanus τὴν ἀρετήν. Τῷ τὰ τοιαῦτα. Prima vocula, quam es Coisl. secundo et Reg. secundo eruimus, deerat in editis. Coisl. primus τὸ τὰ τοιαῦτα. Χρήστης. Ita Coisl. uterque, Vat. et Reg. secundus. Vox illa in Medicæo codice corrupta. Editi χρεώστης, quod idem sonat. Τοῖς... λογιωτάτοις. Harl., Coisl. primus et unus ex Regiis πρὸς τοὺς... λογιωτάτους. Duo alii τοῖς αὐτοῖς. Ως ἀκούω. Ita novem mss. Editi ὧν ἀκούω.

EPISTOLARUM CLASS:S 11. EPIST. CCX. habeant. Equidem et quia huic loco assuetus sum ται· οὐκ ᾠήθην δεῖν περιιδεῖν ὑμᾶς γνώμῃ πονηρά vos parvi penderem malo animo sordidaque voce καὶ φωνῇ ῥυπώση διδασκομένους, ἀλλ' αὐτὸς εἰπεῖν edoceri, sed ut mea ipse eloquerer, quomodo se τὰ ἐμαυτοῦ ὅπως ἔχει. Ἐγὼ καὶ διὰ τὴν ἐκ παιδός μοι πρὸς τὸ χωρίον τοῦτο συνήθειαν (ἐνταῦθα γὰρ ἐτράφην παρὰ τῇ ἐμαυτοῦ τίτθῃ [18]), καὶ διὰ τὴν μετὰ ταῦτα ἐπὶ πλεῖστον διατριβήν, ὅτε φεύγων τοὺς πολιτικούς θορύβους, ἐπιτήδειον ἐμφιλοσοφή σαι διὰ τὴν ἐκ τῆς ἐρημίας ἡσυχίαν τὸ χωρίον τοῦτο καταμαθών, πολλῶν ἐτῶν ἐφεξῆς ἐνδιέτριψα χρόνον. καὶ διὰ τὴν νῦν τῶν ἀδελφῶν ἐνοίκησιν, βραχείας ἀναπνοῆς ἐκ τῶν κατεχουσῶν ἡμᾶς ἀσχολιών ἐπιτυχών, ἄσμενος ἦλθον ἐπὶ τὴν ἐσχατιὰν ταύτην· οὐχ ὡς ἑτέροις ἐντεῦθεν πράγματα παρέξων, ἀλλ᾽ ὡς αὐτὸς τὴν ἐμαυτοῦ θεραπεύσων ἐπιθυμίαν. a puero (hic enim apud aviam meam educatus sum), et quia ibi postea perdiu sun commoratus, cum civiles tumultus fugiens, in hoc loco, quem ad philosophandum ob solitudinis quietum idoneum esse cognoveram, aunos plures continuos consumpsi; et quia fratres nunc ibi habitant, brevem a negotiis quibus detineor, respirationem nactus, lubens ad lane solitudinem accessi; non ut inde aliis negotia 314 exhiberem, sed ut meo ipse morem gererem desiderio. 2. Τί οὖν χρὴ πρὸς ὀνείρους καταφεύγειν, καὶ 2. Quid igitur opus est ad somnia confugere, et ὀνειροσκόπους μισθοῦσθαι, καὶ ἐν ταῖς πανδήμοις " somniorum speculatores conducere, et nos in puἐστιάσεσιν ἡμᾶς ποιεῖσθαι παροίνιον διήγημα; Εγώ γὰρ, εἰ καὶ παρ' ἄλλοις τισὶν ἦσαν αἱ διαβολαί, ὑμᾶς ἂν τῆς ἐμαυτοῦ γνώμης μάρτυρας παρεστησάμην. Καὶ νῦν ἀξιῶ αὐτῶν ἕκαστον τῶν παλαιῶν ἐκείνων ἀναμνησθῆναι, ὅτε ἐκάλει μὲν ἡμᾶς ἡ πόλις ἐπὶ τὴν τῶν νέων ἐπιμέλειαν, πρεσβεία δὲ παρῆν τῶν παρ' ὑμῖν ἀνδρῶν οἱ ἐν τέλει· μετὰ δὲ ταῦτα, ὅπως πανδημεί πάντες περιχυθέντες ἡμᾶς, τί μὲν οὐχ διδόντες; τί δὲ οὐχ ὑπισχνούμενοι; ὅμως κατασχεῖν ἡμᾶς οὐκ ἠδυνήθησαν. Πῶς οὖν ὁ τότε καλούμενος οὐχ ὑπακούων, νῦν ἐπεχείρουν ἄκλητος εἰσωθί ζεσθαι πῶς δὲ ὁ τοὺς ἐπαινοῦντάς με καὶ θαυμάζοντας ἀποφεύγων, ἔμελλον ἂν νῦν διώκειν τοὺς διαβάλλοντας; Μὴ οἰηθῆτε, ὦ ἄριστοι· οὐχ οὕτως εἴωνα τὰ ἡμέτερα. Οὔτε γὰρ ἄν τις ἀκυβερνήτου πλοίου σωφρονῶν ἐπιβαίη, οὔτε Ἐκκλησία παραβάλοι, ᾗ τὸν κλύδωνα καὶ τὴν ζάλην αὐτοὶ οἱ ἐπὶ τῶν οἰάκων καθεζόμενοι ἐμποιοῦσι. Πόθεν γὰρ γέγονε θορύβου πλήρης ἡ πόλις, ὅτε οἱ μὲν ἔφευγον, ή οὐδενὸς διώκοντος, οἱ δὲ ὑπεξήεσαν οὐδενὸς ἐπιόντος· χρησμολόγοι δὲ καὶ ὀνειροσκόποι πάν τες ἐμορμολύττοντο; πόθεν ἄλλοθεν ταῦτα; Η οὐχὶ καὶ παιδὶ γνώριμον, ὅτι ἐκ τῶν ἡγουμένων του πλήθους; ὧν τὰς αἰτίας τῆς ἔχθρας ἐμοὶ μὲν οὐκ εὐπρεπές λέγειν, ὑμῖν δὲ συνορᾷν καὶ πάνυ ῥᾴδιον. Ὅταν γὰρ ἡ μὲν πικρία καὶ ἡ διάστασις μηδεμίαν ἔχοι ὑπερβολὴν εἰς χαλεπότητα, ἡ δὲ τῆς αἰτίας ἐξήγησις ἀνυπόστατος παντελῶς καὶ καταγέλαστος ᾖ, δηλόν ἐστι τῆς ψυχῆς τὸ ἀρρώστημα, ἀλλοτρίοις μὲν ἀγαθοῖς ἐπισυμβαῖνον, οἰκεῖον δὲ καὶ πρῶ τον κακὸν ὑπάρχον τῷ κεκτημένῳ. Οἷς καὶ ἄλλο δή τι χάριεν πρόσεστιν. Ἀμυσσόμενοι γὰρ ἐν τῷ βάθει καὶ ὀδυνώμενοι, ἐκλαλῆσαι τὴν συμφορὰν Τίτθῃ. Coisl. primus et unus ex Regiis τήθη, quod idem prorsus significat. Hic autem perspicuum est non nutricem a Basilio designari, sed aviam Macrinam, a qua se educatum fuisse supra dicebat in epist. 204. Θεραπεύσων. Nonnulli codices mss. θεραπεύων. Εισωθίζεσθαι. Sic mss. octo, pro eo quod erat in editis εἰσοικίζεσθαι. Paulo ante editi καὶ οὐχ ὑπακούων. Deest illud xai in codicibus Harl., Med. et tribus aliis et editione Haganoensi: Εδωνα. Harl. et unus ex Regiis έωλα. Paulo blicis conviviis inter pocula fabulam facere? Ego enim si apud alios calumniis peterer, vos meæ sententiæ testes citassem. Et nunc unumquemque vestrum rogo, ut vetera illa in memoriam revocetis, cum nos civitas ad curam juvenum suscipiendam vocaret, ac legatio adesset optinuatum: quomodo etiam postea omnes passim nos circumsteterint, quid non dantes? quid non pollicentes? nec tamnet: detinere nos potuerint. Quomodo igitur qui tunc vocatus morem non gessi, nunc me intrudere aggrederer invocatus? quomodo qui laudantes me atque admirantes fugiebam, nunc calumniantes persequerer? Hoc in animum ne inducatis, o optimi; non ita viles sunt res nostra. Neque enim quisquam, si sapiat, navigium gubernatore destitutum conscendet, neque ad Ecclesiam accedet, in qua tempestatem ac procellam illi ipsi, qui ad clavuin sedent, excitant. Unde enim exstitit tumultu pleną civitas, cum fugerent alii, nemine persequente, ahi clanculum egrederentur, nemine invadente, arioli vero et somniorum interpretes omnes terrorem spargerent? ex qua alia hæc causa? Nonne vel puero compertum ex populi ducibus esse? quorum inimicitiæ causas mihi quidem non decorum dicere, vobis vero intelligere omnino facile est. Quando enim acerbitas et discordia ad extremum sævitiæ cumulum perducuntur, causæ autem expositio inanis prorsus est et ridicula, manifestus est animi morbus, alienis quidem bonis superveniens, seul domesticum ac primum malum ægrotantis. Inest etiam illis aliud lepidum. Dum enim dilacerantur intus, et cruciantur, calamitatem prodere per pudorem non licet. Atque hæc eorum animi labes non post editi παραβάλλοι. Sex mss. ut in textu. Υπεξήεσαν. Harl. et Med. cum uno ex Res giis ἐπεξήεσαν. Πάντες. Εditi πάντας, neminem non terrerent, excepta tamen editione Haganoensi et Basileensi prima. Lectio hæc satis comme' videtur, sed nullo prorsus nititur codice ms "Εχοι. Ita Harl., Med., Coisl. primus, et unus ex Regiis. Tres alii ἔχῃ. Editi έχει. Πρώτον. Ιta octo niss. Editi πρώτως. Paulo post editi καὶ ἄλλο τι. lidem miss. ut in textu.

ex iis solum, quæ adversum nos acta sunt, sed ex ὑπὸ τῆς αἰσχύνης οὐκ ἐπιτρέπονται. Τοῦτο μὲν οὖν reliqua etiam vita perspicitur. Quod si etiam ignota esset, non magnum rebus accederet detrimentum. Certissimam autem causam, cur congressum nostrum fugiendum censeant, ignotam fortasse pluribus vestrum, ego docebo. Audite igitur. οὐκ ἐκ τῶν πρὸς ἡμᾶς μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ λοιποῦ βίου γνώριμόν ἐστι τῆς ψυχῆς αὐτῶν τὴ πάθημα· εἰ δὲ καὶ ἀγνοοῖτο οὐ μεγάλη ζημία τοῖς πράγμασι. Τὴν δὲ ἀληθεστάτην αἰτίαν δι᾿ ἣν φευκτὴν ἡμῶν τὴν συντυχίαν τίθενται, λανθάνουσαν ἴσως τοὺς πολλοὺς ὑμῶν, ἐγὼ διδάξω. Αλλ' ἀκούσατε. 3. Fidei eversio apud vos excogitatur inimica 3. Πίστεως διαστροφὴ παρ' ὑμῖν μελετᾶται, ἐχθρά apostolicis et evangelicis doctrinis, inimica tradi- μὲν τοῖς ἀποστολικοῖς καὶ εὐαγγελικοῖς δόγμασιν, tioni Gregorii vere magni, et eorum, qui ei succes- ἐχθρὰ δὲ τῇ παραδόσει τοῦ μεγάλου ὡς ἀληθῶς serunt usque ad beatum Musonium, cujus profecto Γρηγορίου, καὶ τῶν ἐφεξῆς ἀπ' ἐκείνου μέχρι τοῦ documenta etiamnum in vestris auribus resonant. μακαρίου Μουσωνίου· οὗ τὰ διδάγματα ναυλα ὑμῖν Nam Sabellii malum, olim quidem exortum, sed ἐστιν ἔτι καὶ νῦν δηλονότι. Τὸ γὰρ τοῦ Σαβελλίου traditione magui illius viri exstinctum, conantur κακὸν, πάλαι μὲν κινηθὲν, κατασβεσθὲν δὲ τῇ παnunc isti renovare, qui dum timent ne arguantur, ραδόσει τοῦ μεγάλου ἐπιχειροῦσι νῦν ἀναsomnia in nos fingunt. Vos autem capita illa vino νεοῦσθαι οὗτοι, οἱ φόβῳ τῶν ἐλέγχων τοὺς καθ' ἡμῶν gravata valere jubentes, quæ per crapulam evectus, ὀνείρους πλάττοντες. Αλλ' ὑμεῖς τὰς οἰνοβαρεῖς κει ac 315 deinde exastuans vapor in visa impellit; φαλὰς, ἃς ὁ ἐκ τῆς κραιπάλης ἀναφερόμενος ἀτμός, a nobis qui vigilamus, et ob Dei timorem tacere non εἶτα ἐγκυμαίνων καταφαντάζει, χαίρειν ἀφέν possumus, perniciem vestram audite. Judaismus et τες, παρὰ τῶν ἐγρηγορότων ἡμῶν καὶ διὰ Sabelliana hæresis, sub Christianismi specie in τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον μή δυναμένων ἡσυχάζειν, τὴν evangelicam prædicationem invecta. Qui enim rem βλάβην ὑμῶν ἀκούσατε. Ἰουδαϊσμός ἐστιν ὁ Σαβελunam, personis multiplicem, Patrem et Filium et λισμὸς, ἐν προσχήματι Χριστιανισμοῦ τῷ εὐαγγε Spiritum sanctumn dicit, unamque trium ponit hy- λικῷ κηρύγματι ἐπεισαγόμενος. Ο γὰρ ἐν πραγμα postasim, quid aliud facit, nisi quod Unigeniti sem- πολυπρόσωπον λέγων Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον piternam negat præexsistentiam? Negat autem et Πνεῦμα, καὶ μίαν τῶν τριῶν τὴν ὑπόστασιν ἐκτι dispensatorium ejus ad homines adventum, descen- θέμενος, τί ἄλλο ποιεῖ, ἢ οὐχὶ ἀρνεῖται μὲν τὴν sum ad inferos, resurrectionem, judicium: negat προαιώνιον τοῦ Μονογενοῦς ὑπαρξιν; ἀρνεῖται δὲ etiam proprias Spiritus operationes. Apud vos au- καὶ τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐπιδη tem nunc et audaciora audio tentari, quam ab insulso μίαν, τὴν εἰς ᾅδου κάθοδον, τὴν ἀνάστασιν, τὴν Sabellio. Narrant enim, ut referunt qui audierunt, κρίσιν· ἀρνεῖται δὲ καὶ τὰς ἰδιαζούσας τοῦ Πνεύ contendere eos qui apud vos sapientes sunt, ac dicere ματος ενεργείας. Παρὰ δὲ ὑμῖν νῦν καὶ νεανικώ traditum non esse nomen Unigeniti, sed nomen ad- τερα ἀκούω τολμᾶσθαι τοῦ ματαιόφρονος Σαβελλίου. worsarii; eosque in hoc ketari ac efferri, ut in pro- Λέγουσι γὰρ, ὡς οἱ ἀκηκοότες φασὶ, διατείνε prio invento. Dictum est enim, inquit, Ego veni in σία: τοὺς παρ' ὑμῖν σοφοὺς καὶ λέγειν, ὅτι ὄνομα nomine Patris mei, et non recepistis me: si alius in τοῦ Μονογενοῦς οὐ παραδέδοται, ὄνομα δὲ τοῦ ἀνnomine suo venerit, hunc recipietis s. Et quoniam τικειμένου ἐστί· καὶ ἐπὶ τούτῳ γάννυσθαι μὲν, καὶ dictum est: Docele omnes gentes, baptizantes eos in μέγα φρονεῖν, ὡς ἐπὶ οἰκείῳ εὑρήματι. Εἴρηται γάρ, nomine Patris et Filii et Spiritus sancti». perspi- φησίν· Ἐγὼ ἦλθον ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός euum est, inquiunt, nomen unum esse. Non enim μου, καὶ οὐκ ἐλάβετέ με· ἐὰν ἄλλος ἔλθῃ ἐν dictum est, in nominibus, sed, in nomine. τῷ ἰδίῳ ὀνόματι, ἐκεῖνον λήψεσθε. Καὶ διὰ τὸ εἰρῆσθαι, Μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, δηλόν ἐστι, φασὶν ὅτι ἔν ἐστιν ὄνομα. Οὐ γὰρ εἴρηται, εἰς τὰ ὀνόματα, ἀλλ', εἰς τὸ ὄνομα. 4. Hæc nos sine rubore scripsi vobis, quia con- » Joan. v, 43.» Matth. xxviii, 19. 'Αγνοοῖτο. Sic mss. codices octo. Editio Parisiensis ηγνοεῖτο, Basil. et Hagan. ἀγνοεῖτο. Infra editi ἔναυλά έστι καὶ νῦν ἡμῖν. Septem mss. ut in textu. Τοῦ μεγάλου. Ila tres vetustissimi codices cum duobus Regiis, et editione Haganoensi et Basileensi. Parisiensis_addit Γρηγορίου. Similiter - silius in epist. 146 Eusebium designat, non addito nomine Eusebii. Duo alii codices Regii cum Vaticano et Coisl. secundo κατασβεσθὲν δὲ παρὰ τῶν πατέρων. Εγκυμαίνων. Harl. et unus ex Regiis ἀτμός ἐκμαίνων. Deest etiam εἶτα iu codice Medico. 4. Ταῦτα ἐρυθριῶν ἔγραφον ὑμῖν, ὅτι ἀφ αἷμα 'Huwr. Hanc vocem addidimus ex mss. octo. Πολυπρόσωπον. lla Hagan. editio et Basileensis et octo miss. Editio Parisiensis πολυώνυμον. Infra Basilius hanc haeresim vocat ἀνώνυμον, et no. men Filii ab ea negari declarat. Paulo post editi el Κάλο ποιεῖ, οὐχι. lidem mss. ut in textu. 'Ακηκοότες. Baditio Paris. addit αὐτῶν, quod nec sua sponte necessarium est, et in octo mss. ac in antiquis editionibus deest. Non multo infra iidem edili Εἴρηται γάρ, φασίν. Octo mss. et editio Hagan. ut in textu. Φασίν. Medicæus et unus ex Regiis φησίν.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCX. τῆς ἡμετέρου εἰσὶν οἱ τούτοις ἔνοχοι, καὶ καταστε- sanguinei nostri sunt, qui his implicantur, et de νάζω τῆς ἐμαυτοῦ ψυχῆς, ὅτι ἀναγκάζομαι, ὥσπερ animæ meæ situ ingemisco, quod cogar, velut ii qui contra duos pugnant, doctrinæ ex utraque parte corruptelas argumentis pulsans et evertens, consentaneum veritati robur reddere. Ilinc enim nos dilacerat Anomous: illinc, ut apparet, Sabellius. Verum obsecro vos, ut ne exsecrandis his ac neminem subvertere valentibus sophismatibus animum intendatis: sed sciatis, Christi nomen quod est super omne nomen, hoc ipsum esse, quod Filius Dei vocatur; et secundum Petri dictum, Neque esse aliud nomen sub cœlo datum hominibus, in quo oportent nos salvos fieri '. Quod autein attinet ad illud, Ego veni in nomine Patris mei, sciendum est eum, cum Patrem profiteretur sui ipsius principium ac causam, hæc dixisse. Quod si dictum est: Funtes baptizate in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, non idcirco putandum est nomen unum nobis fuisse traditum. Quemadmodum enim qui dicit, Paulus et Silvanus et Timotheus, tria quidem pronuntiavit nomina, sed ea inter se per et syllabam colligavit, sic qui dicit nomen Patris et Filii et Spiritus sancti, tria dicens, connexuit ipsa per conjunctionem, unicuique nomini proprium subesse significatuni 318 docens; nam res ipsas significant nomina. Res alltem propriam exsistentiam ac per se perfectam habere, nemo vel parum intelligens dubitat. Nam Patris et Filii et Spiritus sancti natura quidem eadem et divinitas una: nomina vero diversa, circumscriptas et absolutas notiones nobis exhibentia. οἱ πρὸς δύο πυκτεύοντες, τὰς ἐφ' ἑκάτερα τοῦ λότου παρατροπάς κρούων τοῖς ἐλέγχοις, καὶ καταβάλλων, τὴν προσήκουσαν ἰσχὺν ἀποδιδόναι τῇ ἀλη θείς. Ἐντεῦθεν γὰρ ὁ ᾿Ανόμοιος ἡμᾶς σπαράσσει· ἑτέρωθεν δὲ, ὡς ἔοικεν, ὁ Σαβέλλιος. Αλλ' ὑμᾶς παρακαλῶ, τοῖς βδελυροῖς τούτοις καὶ μηδένα πα ρατρέψαι δυναμένοις σοφίσματι μή προσέχειν τὸν νοῦν· εἰδέναι δὲ, ὅτι ἔστι τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ τὸ ὑπὲρ τῶν ὄνομα, αὐτὸ τὸ καλεῖσθαι αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ κατὰ τὸν Πέτρου λόγον· Οὐδέ ἐστιν ἕτερον δνομα ὑπὸ τὸν οὐρανὸν, τὸ δεδομένον ἐν ἀνθρώποις ἐν ᾧ δεῖ σωθῆναι ἡμᾶς. Πρὸς δὲ τὸ, ὅτι Ἐγὼ ἦλθον ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, ἐκεῖνο εἰδέναι χρὴ, ὅτι, ἀρχὴν ἑαυτοῦ καὶ αἰτίαν ἐπιγραφόμενος τὸν Πατέρα, ταῦτα λέγει. Εἰ δὲ εἴρηται, Πορευθέντες βαπτίζετε εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ παρὰ τοῦτο χρὴ νομίζειν ἐν ἡμῖν όνομα παραδεδόσθαι. Ως γὰρ ὁ εἰπὼν, Παῦλος καὶ Σιλουανὸς καὶ Τιμόθεος, τρία μὲν εἶπεν ὀνόματα, συνέδησε δὲ αὐτὰ ἀλλήλοις διὰ τῆς, καὶ, συλλαβής οὕτως ὁ εἰπὼν ὄνομα Πατρός καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, τρία εἰπὼν, συνέπλεξεν αὐτὰ τῷ συν δέσμῳ, ἑκάστῳ ὀνόματι ἴδιον ὑποβεβλῆσθαι τὸ ση μαινόμενον ἐκδιδάσκων· διότι πραγμάτων ἐστὶ ση μαντικὰ τὰ ὀνόματα. Τὰ δὲ πράγματα ιδιάζουσαν καὶ αὐτοτελῆ τὴν ὕπαρξιν ἔχειν οὐδεὶς τῶν καὶ μι κρὸν μετεχόντων τοῦ φρονεῖν ἀμφιβάλλει. Πατρὸς γὰρ καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος φύσις μὲν ἡ Fieri enim non potest, ut mens, nisi in uniuscujusque proprietatibus sine confusione considerandis versetur, Patri et Filio et Spiritui sancto glorificationem persolvat. Jam si negent se hæc dicere, aut ita docere, propositum sumus assecuti. Quanquanı difficile illis esse video negare, proptereaquod non pauci sunt horum sermonum testes. Sed tamen non spectamus præterita, tantummodo sana sint præsentia. Quod si in iisdem perseveraverint, necesse habebimus et ad alias Ecclesias calamitatem vestram clamitare, ac perficere ut ad vos veniant a pluribus episcopis litteræ, quæ hanc assurgentis impietatis molem perfringant. Vel enim id ad propositum nostrum proderit, vel sane hæc obtestatio nos a culpa in judicio liberabit. αὐτὴ, καὶ θεότης μία· ονόματα δὲ διάφορα, περ ριωρισμένας καὶ ἀπηρτισμένας τὰς ἐννοίας ἡμῖν παριστώντα. Αμήχανον γὰρ, μὴ ἐν τοῖς ἑκάστου Ιδιώματι της διάνοιαν γενομένην ἀσύγχυτον, δυνη βῆναι Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι τὴν δόξε λογίαν ἀποπληρῶται. Ἐὰν μὲν οὖν ἀρνῶνται μὴ λέγειν ταῦτα, μηδὲ διδάσκειν οὕτω, κατώρθωται ἡμῖν τὰ σπουδαζόμενα. Καίτοι χαλεπήν αὐτοῖς οὖσαν ὁρῶ τὴν ἄρνησιν, διὰ τὸ πολλοὺς ἔχειν τῶν λόγων τού των τους μάρτυρας. Πλήν ἀλλ᾽ οὐ σκοποῦμεν τὰ παρελθόντα, τὰ παρόντα μόνον υγιαινέτωσαν. Ἐὰν δὲ τοῖς αὐτοῖς ἐπιμένωσιν, ἀνάγκη καὶ πρὸς ἄλλας Ἐκκλησίας ἐκβοῆσαι ἡμᾶς τὴν καθ' ὑμᾶς συμφοράν, καὶ ποιῆσαι παρὰ πλειόνων ἐπισκόπων γράμματα ὑμῖν ἀφικέσθαι, τὸ μέγεθος τοῦτο τῆς ὑποκατασκευαζομένης ἀσεβείας καταῤῥηγνύντα. Η γὰρ προύργου τι ἔσται εἰς τὴν σπουδήν, ἢ πάντως ἡ παροῦσα διαμαρτυρία ἀφήσει ἡμᾶς τῆς αἰτίας ἐπὶ τοῦ κριτηρίου. 5. Ηδη δὲ καὶ ἐν συντάγμασιν οἰκείοις κατεβάλοντο τοὺς λόγους τούτους· οὔσπερ καὶ ἀπέστειλαν πρώτ 1 Act. IV, 12. Χριστοῦ. Addit editio Paris., Ἰησοῦ, sed deest in octo miss. et antiquis editionibus. Τὸ καλεῖσθαι, etc. Editio Paris. τοῦτο και λεῖσθαι αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, κατὰ τὸν τοῦ, etc. Codices nostri et antiquæ editiones summo consensu ut in textu. Ἐν ἀνθρώποις. Deest præpositio in Med., Harl. et uno ex Regiis. Πνεύματος. Editio Paris. addit καὶ οὐκ εἰς 5. Jam autem et in propriis scriptis injecerunt hos sermones, quos primum quidem miserunt hoτὰ ὀνόματα. Sed repugnant octo codices nostri et vetuslae editiones, in quibus haec desunt. lisdem codicibus freti mutavimus quod infra in editis legebatur ταῦτα ἀλλήλοις et τῷ καὶ συνδέσμῳ. Habent etiam τῷ συνδέσμω, vetustae editiones. Υποκατασκευαζομένης. Ita octo mss. Editi ὑποσκευαζομένης. Paulo post editio Paris. ἐκ τῆς σπουδῆς. lidem codices et editiones vetuste ut in textu.

mini Dei Meletio episcope: deinde acceptis ab ipso τον τῷ ἀνθρώπῳ τοῦ Θεοῦ Μελετίῳ τῷ ἐπισκόπῳ, convenientibus responsis, quemadmodum monstrorum matres pudore suffusæ ob naturæ vitia, ita ipsi quoque turpes suos fœtus in congruentibus tenebris abditos enutriunt. Immisere etiam per epistolam tentamenta quædam unanimi nostro Anthimo Tyanorum episcopo, quasi Gregorius in fidei expositione dixerit Patrem et Filium mentis quidem cogitatione duo esse, sed hypostasi unum. Hoc autem non docendi causa, sed decertandi in dialogo cum Æliano dictum esse, intelligere non potuerunt, qui sibi ipsi ob ingenii subtilitatem beati videntur. Qua in disputatione multa sunt librariorum errata, ut ex ipsis verbis ostendemus, si Deus volet. Deinde vero genti!em erudiens non existimabat accuratius disceptandum esse de verbis; sed nonnihil etiam indoli illius, qui introducebatur, concedendum, ut ne iis qui præcipua sunt, repugnaret. Quapropter et multas illic invenias voces, quæ nunc robur maximum hæreticis præbent, quales sunt creatura et factura, et si quid ejusmodi. Multa autem et de conjunctione cum homine dicta ad divinitatis rationem referunt, qui inscite scripta illa intelligunt, quale est et hoc ipsum, quod ab ipsis decantatur. Est enim probe sciendum, quemadmodum qui essentiæ communionem non confitetur, in errorem καὶ λαβόντες παρ' αὐτοῦ τὰς προσηκούσας ἀποκρί σεις, ὡς αἱ τῶν τεράτων μητέρες ἐπαισχυνόμενα: τοῖς πηρώμασι τῆς φύσεως, οὕτω καὶ αὐτοὶ τὰς απ σχρὰς ἑαυτῶν ὠδῖνας τῷ προσήκοντι σκότῳ κατα κρύψαντες τιθηνοῦνται. Καθῆκεν δέ τινα πεῖραν δι' ἐπιστολῆς καὶ πρὸς τὸν ὁμόψυχον ἡμῶν ᾿Ανθιμον τὸν Τυάνων ἐπίσκοπον· ὡς ἄρα Γρηγορίου εἰπόντος ἐν ἐκθέσει Πίστεως Πατέρα καὶ Υἱὸν ἐπινοίᾳ μὲν εἶναι δύο, ὑποστάσει δὲ ἔν Τοῦτο δὲ ὅτι οὐ δογματ τικῶς εἴρηται, ἀλλ' ἀγωνιστικῶς ἐν τῇ πρὸς Αίλιανὸν διαλέξει, οὐκ ἠδυνήθησαν συνιδεῖν οἱ ἐπὶ λεπτότητι τῶν φρενῶν ἑαυτοὺς μακαρίζοντες. Ἐν ᾗ πολλὰ τῶν ἀπογραψαμένων ἐστὶ σφάλματα, ὡς ἐπ' αὐτῶν τῶν λέξεων δείξομεν ἡμεῖς, ἐὰν ὁ Θεὸς θέλῃ. Ἔπειτα μέντοι τὸν Ἕλληνα πείθων, οὐχ ἡγεῖτο χρῆναι ἀκριβολογεῖσθαι περὶ τὰ ῥήματα· ἀλλ' ἔστιν ὅπη καὶ συνδιδόντα τῷ ἔθει τοῦ ἐναγομέ νου, ὡς ἂν μὴ ἀντιτείνοι πρὸς τὰ καίρια. Διὸ δὲ καὶ πολλὰς ἂν εὔροις ἐκεῖ φωνάς, τὰς νῦν τοῖς αἰ ρετικοῖς μεγίστην ἰσχὺν παρεχομένας· ὡς τὸ κτί σμα, καὶ τὸ ποίημα, καὶ εἴ τι τοιοῦτον. Πολλὰ δὲ καὶ περὶ τῆς πρὸς τὸν ἄνθρωπον συναφείας είρημένα εἰς τὸν περὶ τῆς θεότητος ἀναφέρουσι λόγον, οἱ ἀπαιδεύτως τῶν γεγραμμένων ἀκούοντες· ὁποῖόν ἐστι καὶ τοῦτο, τὸ παρὰ τούτων περιφερόμενον. Εν γὰρ εἰδέναι χρὴ, ὅτι, ὥσπερ ὁ τὸ κοινὸν τῆς οὐσίας μὴ ὁμολογῶν εἰς πολυθεῖαν ἐκπίπτει, οὕτως ὁ τὸ ἰδιάζον τῶν ὑποστάσεων μὴ διδοὺς εἰς τὸν Ἰου multorum deorum incidit, ita qui hypostasewn proprietatem non admittit, in Judaismum ferri. Oportet enim ut mens nostra velut aliquo fulta subjecto, et illius considerans proprietates, ita demum in δαϊσμὸν ὑποφέρεται Δεῖ γὰρ τὴν διάνοιαν ἡμῶν illius, quem 317 desiderat, cognitione versetur. οἱονεὶ ἐπερεισθεῖσαν ὑποκειμένῳ τινὶ, καὶ ἐναργεῖς Si enim paternitatem non intellexerimus, neque αὐτοῦ ἐντυπωσαμένην τοὺς χαρακτῆρας, οὕτως ἐν circa quem hæc proprietas definita sit, adverteriπερινοίᾳ γενέσθαι τοῦ ποθουμένου. Μὴ γὰρ νοήσαν mus; quomodo poterimus Dei Patris notionem acτες τὴν πατρότητα, μηδὲ περὶ ἂν ἀφώρισται τὸ cipere? Non enim satis est personarum numerare ἰδίωμα τοῦτο ἐνθυμηθέντες, πῶς δυνατὸν Θεοῦ Πα differentias: sed unamquamque personam in vera τρὸς ἔννοιαν παραδέξασθαι; Οὐ γὰρ ἐξαρχεί hypostasi exsistere fatendum est. Illud enim hy- διαφοράς προσώπων ἀπαριθμήσασθαι, ἀλλὰ χρή postasi carens personarum commentum ne Sabelἕκαστον πρόσωπον ἐν ὑποστάσει ἀληθινῇ ὑπάρ lius quidem rejecit; quippe cum dicat eumdem χον ὁμολογεῖν. Ἐπεὶ τόν γε ἀνυπόστατον τῶν Deum, cum subjecto unus sit, pro occurrentibus προσώπων ἀναπλασμὸν οὐδὲ ὁ Σαβέλλιος παρητήσατο, subinde occasionibus transformatum, modo ut Pa- εἰπὼν τὸν αὐτὸν Θεὸν, ἕνα τῷ ὑποκειμένῳ ὄντα, trem, modo ut Filium, modo ut Spiritum sanctum πρὸς τὰς ἑκάστοτε παραπιπτούσας χρείας μεταJoqui. Hunc olim exstinctum errorem renovant μορφούμενον, νῦν μὲν ὡς Πατέρα, νῦν δὲ ὡς Υἱόν, nunc hujusce innominatæ hæresis inventores, qui νῦν δὲ ὡς Πνεῦμα ἅγιον διαλέγεσθαι. Ταύτην πάλα. Υποστάσει δὲ ἕν. Credere non possum Gregorium dixisse Patrem et Filium, si simul considerentur, cogitatione duo esse, hypostasi unum. Hæc enim gemella essent hæresi Sabellianæ, quam supra Basilius Gregorii traditione exstinctam docet. Sed his in verbis vel erratum aliquod librariorum, ut placet Basilio, suspicandum est, vel de Patre et Filio separatim sumptis accipi debent. Quo sensu magister Gregorii Origenes dixit de Christo: Τὸ μὲν ὑποκείμενον ἔν ἐστι, ταῖς δὲ ἐπινοίαις τὰ πολλὰ ὀνόματα ἐπὶ διαφόρων. Suppositum quidem unum est, sed cogitatione plura nomina variis rebus imponuntur, Homil. 8 in Jerem. p. 96. Αιλιανόν. Coisl. uterque et duo Regii reλιανόν. Καὶ συνδιδόντα. lla Coisl. primus, Harl. et Med. cum duobus Regiis. Editi καὶ συνδιδόναι. Εὖ γάρ. Εditi addunt καὶ τοῦτο, quæ desunt in octo nostri mss. Υποφέρεται. Ita octo mss. Editi ἀποφέρεται. Νοήσαντες. Coisl. primus cum aliis quatuor νοήσαντας et mox ενθυμηθέντας. Sed tamen vulgatam lectionem mutare nolui, quæ sæpe alias in locis similibus occurrit apud Basilium, ac reperitur in codicibus Harl. et Med. et uno ex Regiis. Habent illi quidem tres codices paulo post πως δύο ναιντ' ἄν. Sed credo inductam a librariis hanc immutationem nimio grammaticæ studio, quemadmodum in aliis quinque codicibus eadem de causa nominativus in accusativum immutatus. Θεοῦ Πατρός. Sic noven niss. pro eo quod erat in editis πρὸς Θεοῦ. Υπάρχον. Sic iidem mss. Editi υπάρχειν. Τῷ ὑποκειμένῳ. Editio Basil. secunda et Paris. τῶν ὑποκειμένων, repugnantibus omnibus niss. et vetustioribus editionibus.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCX. κατασβεσθεῖσαν τὴν πλάνην ἀνανεοῦνται νῦν οἱ τῆς lypostases repudiant, et nomen Filii Dei negant. ἀνωνύμου ταύτης αἱρέσεως ἐφευρεταί· οἱ τὰς Quibus quidem, nisi desinant loqui adversus Deum ὑποστάσεις ἀθετοῦντες, καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ τοῦ iniquitatem ', lugendum est cum iis qui Christum Θεοῦ ἀπαρνούμενοι. Οΰς, ἐὰν μὴ παύσωνται λαλοῦν negant. τες κατὰ τοῦ Θεοῦ ἀδικίαν, οδύρεσθαι χρὴ μετὰ τῶν ἀρνησιχρίστων. 6. Hæc vobis necessario scripsimus, ut damna a pravis documentis impendentia caveatis. Nam revera, si pravæ doctrinæ cum pharmacis exitios.s comparandæ, quemadmodum apud vos somniorum interpretes dicunt, hæc sunt et cicuta et aconitum, et si quod aliud lethale pharmacum. Hæc sunt animarum venena, non nostri sermones, ut temulenta illa cerebellorum involucra clamitant, visis multis ob morbum referta: quos quidem, si saperent, nosse oportebat, intaminatis et ab omni macula expurgatis mentibus propheticum donum illucere. Neque enim speculo sordido possunt imaginum excipi species; neque anima sæcularibus præoccupata curis, et cui carnalis sensus affectio tenebras offundit, illustrationem Spiritus sancti recipere potest. Non enim omne somnium statim prophetia est, ut ait Zacharias: Dominus fecit phantasiam, et pluvium hibernam, quia sermocinantes loculi sunt labores, et somnia falsa loquebantur ³. Hi autem qui secundum Isaiam somniant et dormitare amant in cubili*, illud etiam ignorant, sæpo operationem erroris immitti in flios difidentiæ. Est et spiritus mendax, qui cum in falsis prophetis esset, Achab decepit. Hæc scientes non oportebat adeo superbire, ut sibiipsis prophetiæ donum ascriberent: qui ne auguris quidem Balaam diligentiam assequi deprehenduntur. Is enim a Moabitarum rege, magnis muneribus oblatis, accersitus, adduci non potuit, ut vocem præter Dei voluntatem emitteret, aut Israeli malediceret, cui Dominus non maledicebat. Itaque si præceptis Domini oblata illis per somnum visa consentiunt, contenti sint Evangeliis, quæ somniorum præsidio ad fidem faciendam non indigent. 318 Quod si pacem suan) nobis reliquit Dominus, novumque nobis mandatum dedit, ut diligamus invicem, somnia vero pu gnam ac dissidium et charitatis exstinctionem inducunt; non dent occasionein diabolo ipsoruni 6. Ταῦτα ἀναγκαίως ὑμῖν διεστειλάμεθα, ἵνα τὰς ἀπὸ τῶν πονηρῶν διδαγμάτων βλάβας φυλάξησθε. Γῷ ὄντι γὰρ, εἰ χρὴ τὰς πονηρὰς διδασκαλίας τοῖς Ολεθρίοις φαρμάκοις ἐξομοιοῦν, ὡς οἱ παρ' ὑμῖν ἐνειροσκόποι φασὶ, ταῦτά ἐστι καὶ κώνειον, καὶ ἀκόνιτον, καὶ εἴ τι ἕτερον φάρμακον ἀνδροφόνον. Ταῦτα ψυχῶν δηλητήρια, οὐχ οἱ ἡμέτεροι λόγοι, ἅπερ αἱ οἰνό πληκτοι μήνιγγες ἐκβοῶσι, πολυφάνταστοι οὖσαι διὰ τὸ πάθος· οὓς, εἴπερ ἐσωφρόνουν, ἐχρῆν εἰδέναι, ὅτι ταῖς ἀχράντοις καὶ πάσης κηλίδος κεκαθαρμέναις ψυχαῖς τὸ προφητικὸν ἐναυγάζει χάρισμα. Οὔτε γὰρ κατόπτρῳ ῥυπῶντι δυνατὸν τῶν εἰκόνων δέξασθαι τὰς ἐμφάσεις, οὔτε ψυχὴν ταῖς βιωτικαῖς προειλημμένην μερίμναις, καὶ τοῖς ἐκ τοῦ φρονήματος της σαρκὸς ἐπισκοτουμένην πάθεσι, δυνατὸν ὑποδέξασθαι τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὰς ἐλλάμψεις. Οὐ γὰρ πᾶν ἐνύπνιον εὐθὺς προφητεία, ὥς φησι Ζαχαρίας· Κύριος ἐποίησε φαντασίαν, καὶ ὑετὸν χειμερινόν, διέτι οἱ ἀποφθεγγόμενοι ἐλάλησαν κόπους, καὶ τὰ ἐνύπνια ψευδῆ ἐλάλουν. Οὗτοι δὲ κἀκεῖνο ἀγνοοῦσιν, οἱ κατὰ τὸν Ἡσαΐαν ἐνυπνιαζόμενοι καὶ κοίτην φιλοῦντες νυστάξει, ὅτι πολλάκις ἐνέργεια πλάνης ἀποστέλλεται ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας. Καὶ ἔστι πνεῦμα ψευδές, δ, ἐν τοῖς ψευδοπροφή- α ταις γενόμενον, τὸν ᾿Αχαάβ ἐξηπάτησε. Ταῦτα εἰδότες ἔδει μὴ τοσοῦτον ὑπεραρθῆναι, ὥστε ἑαυτοῖς προφητείαν προσμαρτυρεῖν, οι γε δείκνυνται καὶ τοῦ οἰωνοσκόπου Βαλαὰμ τῆς ἀκριβείας ἀπολει πόμενοι. Ὃς, ὑπὸ τοῦ βασιλέως τῶν Μωαβιτῶν ἐπὶ μεγίσταις δωρεαῖς μετακληθεὶς, οὐκ ἠνέσχετο ἀφεῖναι φωνὴν παρὰ τὸ βούλημα τοῦ Θεοῦ, οὐδὲ ἀράσασθαι τὸν Ἰσραὴλ, ἂν οὐκ ἀρᾶται Κύριος. Εἰ μὲν οὖν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου αἱ κατὰ τὸν ὕπνον αὐτ τῶν φαντασίαι συντρέχουσιν, ἀρκείσθωσαν τοῖς Εὐαγγελίοις, οὐδεμιᾶς βοηθείας ἐκ τῶν ὀνείρων εἰς τὴν ἀξιοπιστίαν προσδεομένοις· εἰ δὲ ὁ μὲν Κύριος τὴν ἑαυτοῦ εἰρήνην ἀφῆκεν ἡμῖν, καὶ ἐντολὴν καινὴν ἔδωκεν ἡμῖν, ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, τὰ δὲ ὀνείρατα μάχην καὶ διάστασιν καὶ ἀγάπης ἀφανισμὸν ὑφ- animas per somnum invadendi, nec suis visionibus ηγεῖται· μὴ διδότωσαν καιρὸν τῷ διαβόλῳ διὰ plus tribuant, quam salutaribus documentis. τοῦ ὕπνου ταῖς ψυχαῖς αὐτῶν ἐπιβαίνειν· μηδὲ κυριώτερα ποιείτωσαν τὰ παρ' ἑαυτῶν φαντάσματα τῶν σωτηρίων διδαγμάτων. Zach. x, 1, 2. • Isa. ΣΞΙΣ, 8. • Psal, LXXIV, 6. xx:, 11 sqq. Τῆς ἀνωνύμου. Videtur Basilius hæresim llam innominatam, sive nomine carentem dicere, quia nomen Filii tollebat, ac traditum negabat. Απερ αἱ οἰνόπληκτοι. Sic omnnes nostri codices, uno excepto, qui habet ὅπερ αἱ οἰνόφλυκτοι. Editi ἀλλ᾽ ἅπερ αἱ οἰνόφλυκτοι. Ψευδοπροφήταις. Coisl. primus et Med. προφήταις. Ταῦτα ε.ο0τες. Coisl. uterque, Med, et unus ex Regiis ταῦτα εἰδότας. Nihil tamen mutandum putavimus, ob eas causas quas modo diximus. PATROL. GR. XXXII. Eples. 11, 2. * III Reg. xx11, 22. * Num. Neque enim repugnat vulgata scriptura stylo Basilii, ac præterea reperitur in Harlæano et aliis codicibus. Ηνέσχετο. Sic plerique codices mss. Editi ἠνείχετο. Paulo post editi ὂν οὐ καταρᾶται, et infra πρὸς τὴν ἀξιοπιστίαν. Codices mas. summo consensu ut in textu. Υφηγείται. Ita novem mss. Editi ἀφηγεῖται. Παρ' ἑαυτῶν. Sic tres vetustissimi codices. Edili παρ' αὐτοῦ.

EPISTOLA CCXI. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΙΑ΄. Significat se, lectis Olympii litteris filiisque illius visis, oblitum esse veneni Neocæsariensium: addit se jam litteras dedisse et daturum, si volet Otynıpius. Olympio. Et lectis præstantiæ tuæ litteris, factus sum meipso hilarior ac alacrior, et ubi cum optatissimis tuis filiis sum collocutus, teipsum videre mihi visus sum. Hi, cum afflictam omnino meam animam offendissent, sic alfecerunt, ut obliviscerer veneni, quod apud vos somniorum venditores cauponesque, ut a quibus conducti sunt gratiam ineant, contra nos circumferunt. Epistolas quidem jam nonnullas misi, alias autem in posterum dabimus, si voles. Tantummodo prosint accipientibus. EPISTOLA CCXII". Ολυμπίω. Καὶ τοῖς γράμμασιν ἐντυχὼν τῆς τιμιότητος σου, ἡδίων ἐμαυτοῦ καὶ εὐθυμότερος ἐγενόμην, καὶ τοῖς ποθεινοτάτοις υἱέσιν εἰς ὁμιλίαν ἐλθὼν, αὐτόν σε ἔδοξα καθορᾷν. (?, πάνυ μου τὴν ψυχὴν κεκαχωμένην παραλαβόντες, οὕτω διέθηκαν, ὥστε ἐπιλαθέσθαι με τοῦ παρ' ὑμῖν κωνείου, 8 οἱ ὀνειροπῶ λαι καὶ ὀνειροκάπηλοι, εἰς τὴν τῶν ἐκμίσθωσαμένων αὐτοὺς χάριν, καθ᾿ ἡμῶν περιφέρουσιν. Επιστολὰς δὲ τὰς μὲν ἔπεμψα τὰς δὲ καὶ εἰς ὕστε ρον δώσομεν, ἐὰν ἐθέλῃς. Μόνον εἴη τι όφελος παρ' αὐτῶν τοῖς λαμβάνουσιν ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΙΒ'. Dolorem suum significat quod Dazimone Hilarium non viderit. Injurias inimicorum commemorat ac sua cum Anomæis bella, et cum iis qui medii sibi videntur. Hilarium morbis laborantem ad patientiam hortatur. Hilario. 1. Quid passum me esse putas, aut quo animo fuisse, cum Dazimona veni, ac didici paucis post adventum meum diebus facundiam tuam exiisse? Non enim solum ob illam admirationem, qua te a teneris prosecutus sum, station ab ipsis scholarum exercitationibus colloquium tuun semper plurimi feci, sed etiam quia nihil nunc tanto amore dignum, quam animus veritatis amans, ac recto de rebus judicio præditus, quod quidem apud te servari arbitramur. Nam cæterorum hominum plerosque videmus, ut in equestri cursu, alios quidem istis, alios vero his favendo dividi, ac factionis ducibus acclamare. Te vero, cum et timore et assentatione et ignavo omni affectu excelsior sis, non mirum est oculo sano veritatem speculari. Nam et te intelligo non leviter tangi rebus. Ecclesiarum, quandoquidem et ad me misisti quamdam de bis epistolam, this proximis litteris declarabas; quam quidem quis perferendam acceperit, libenter didicerim, ut hominem de me male meritum cognoscam. Nondum enim tuas ad me his de rebus litteras vidi. 2. Quanti ergo putas empturum me fuisse tuum colloquium, ut tibi aperirem quæ me affligunt (affert enim, ut nosti, vel ipsa narratio aliquid solatii dolentibus), et ad quasita responderem, 319 non Alias CLXX. Scripta anno 575. Alias CCCLXX. Scripta apno 375. Οι πάνυ μου. Deest ultima vocula in duobus vetustissimis codicibus Harl. et Coisl., nec necessaria videtur. Ονειροπώλαι. It: Harl. et Reg. primus. Ilis favent tres alii in quibus legitur ὀνειροπόλαι. Editi ὀνειροπόλοι. Επεμψα. Regius uterque et Coisl. secundus ἔγραψα. Ἐσχηκέναι. Codices multi, sed non vetustissimi, ἔσχειν. Δαζιμώνι. Coisl. prinus τῷ Δεξιμόνι. Vide Addenda. Παρίῳ. 1. Εμὲ δὲ τί οἴει πεπονθέναι, ἢ τίνα γνώμην ἐσχηκέναι ἐπειδὴ ἐπεδήμησα μὲν τῷ Δαζιμῶνι ἔμαθον δὲ ὀλίγαις ὕστερον ἡμέραις τῆς παρουσίας ἡμῶν ἐξεληλυθέναι σου τὴν λογιότητα; Οὐ γὰρ μόνον διὰ τὸ ἐκ παιδὸς θαῦμα ὁ ἔσχον περί σὲ, εὐθὺς ἀπὸ διατριβῶν αὐτῶν ἀεὶ πολλοῦ ἀξίαν ἐθέμην τὴν ὁμιλίαν σου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ μηδὲν οὕτω σπουδαῖον εἶναι νῦν, ὡς φιλαλήθη ψυχὴν, ὑγιες τῶν πραγμάτων τὸ κριτήριον κεκτημένην· ὅπερ ἡγούμεθα παρὰ σοὶ διασώζεσθαι. Καὶ γὰρ τῶν λοιπῶν τοὺς πλείστους ὁρῶμεν, ὥσπερ ἐν ταῖς ἱππο δρομίαις, τοὺς μὲν ὡς τούτους, τοὺς δὲ ὡς ἐκείνους διῃρημένους, καὶ συνεκβοῶντας τοῖς στασιάζουσι. Σὲ δὲ, καὶ φόβου καὶ θεραπείας καὶ παντὸς ἀγεννούς πάθους ὑψηλότερον ὄντα, εἰκὸς ὀφθαλμῷ ὑγιαίνοντι καθορὰν τὴν ἀλήθειαν. Καὶ γὰρ αἰσθάνομαι σου μὴ παρέργως ἔχοντος πρὸς τὰ τῶν Ἐκκλησιῶν, ὅπου γε καὶ πρὸς ἡμᾶς ἔπεμψάς τινα περὶ τούτων ἐπιστολὴν, ὡς ἐν τοῖς ἔναγχος τούτοις ἐδήλους γράμμασιν, ἣν τίς ὁ παραλαβὼν ὥστε διακομίσαι, ἡδέως ἂν μάθοιμι, ὥστε εἰδέναι τὸν ἀδικήσαντα. Οὐ γὰρ ἐνέτυχόν τω γράμμασι σοῖς πρὸς ἡμᾶς περὶ τούτων. 2. Ιἰόσου ποτ' ἂν οὖν οἴει πρίασθαί με τὴν ὁμιλίαν σου, ὑπὲρ τοῦ γνωρίσαι μέ σοι τὰ λυποῦντά με φέρει γὰρ, ὡς οἶσθα καὶ τὸ ἐξειπεῖν ῥᾳστώνην τινὰ τοῖς ὀδυνωμένοις), ἀποκρίνασθαί τε περὶ τῶν ἐπιζη Σπουδαῖον. Legit Combefisius σπάνιον, nihil adeo rarum. Παρέργως. Ita sex mss. Editi περιέργως. Εδήλους. Ita septem. mss. Editi ἐδήλου. Paulo post Medicæus et Coisl. primus ὥστε διακονῆσαι. Σοῖς πρὸς ἡμᾶς. Ita Coisl. et Med. et plures alii. Editi τοῖς πρὸς ἡμᾶς. Paulo post Mediceus cum tribus aliis οὖν οίει. Deerat vocula in editis. Legitur oly in Coisl. secundo et Reg. secundo. Ὡς οἶσθα. Multi collices ώς οίδας. Paulo post Coisl. primus, Med. et alii plures ἀποκρίνασθαι. Editi αποκρίνεσθαι.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCXII. exponens singula, ac edisserens. Animati enim sermones efficaciorem habent persuasionem, nec tam facile quam scripti, impugnari possunt et calumniis appeti. Nihil enim jam cuiquam intentatum relictum est; siquidem ii quibus maxima quæque credideramus, quosque dum inter homines videremus, majus quidpiam esse credebamus, quam ferat humana natura, hi adducti sunt, ut cujusdam scripta, qualiacunque illa sint, tanquam nostra transmitterent, et ob ea invidiam apud fratres crearent, adeo ut nihil jam nostro nomine detestabilius sit apud pios. Nam cum ab initio latere studuerim, haud scio an magis quam quisquam eorum, qui imbecillitatem humanam consideraverunt; nunc quasi contra propositum mihi fuisset omnium hominum fama celebrari, sic ubique terrarum, adddam et marium, decantatus sum. Nam et qui in extremo impietatis termino sese exercent, et impium dissimilitudinis dogma in Ecclesias invehunt, bellum mecum habent. Et qui viam mediam, ut sibi videntur, incedunt, et ab iisdem illis principiis profecti, ratiocinationum consecutioni non subscribunt, eo quod abhorreat a multorum auribus, hi nobis infensi sunt ac conviciis perfundunt, quantum possunt, nec ullas prætermittunt insidias, quamvis Dominus eorum conatus irritos red· diderit. Quomodo hæc molesta non forent? quomodo non acerbam mihi vitam facerent? qui profecto unicum habeo malorum solatium, carnis infirmitatem, quæ mihi persuadet non multum temporis me in hac infelici vita mansurum. Hæc autem hactenus. Te autem in corporis infirmitatibus adhortor, ut constanter et digne Deo, qui nos vocavit, te geras: qui, si nos viderit cum gratiarum actione præsentia suscipere, aut sedabit dolores, uti in Jobo, aut magnis patientiæ coronis remunerabitur in futuro post hanc vitam statu. του μένων· οὐ γράμμασιν ἀψύχοις καταπιστεύσαντα, litteris inanimis committens, sed per me ipse clar ἀλλ' αὐτὸν δι' ἐμαυτοῦ ἐναργώς λέγοντα ἕκαστα, καὶ ἐπεξιόντα. Οἱ γὰρ ἔμψυχοι λόγοι δραστικωτέραν ἔχουσι τὴν πειθώ· πρός σε τὸ εὐεπιχείρητον καὶ πρὸς συκοφαντίαν ευάλωτον οὐκέτι ὅμοιοι τοῖς γεγραμμένοις εἰσί. Καὶ γὰρ οὐδὲν ἀτόλμητον λοιπὸν οὐδενὶ, ὅπου γε καὶ οἱ τὰ μέγιστα παρ' ἡμῶν πιστευθέντες, οὓς ᾐσθανόμεθα, μετὰ τῶν ἀνθρώπων ὁρῶντες, ὡς μεῖζόν τι ὄντας ἢ κατὰ ἄνθρωπον, οὗτοι κατεδέξαντο συγγράμματά τινος τὰ ὁποῖα δήποτε ὡς ἡμέτερα παραπέμπειν· καὶ ἐπ' αὐτοῖς διαβάλλειν ταῖς ἀδελφότησιν, ὡς μηδὲν λοιπὸν τοῦ ἡμετέρου ονόματος φευκτότερον εἶναι τοῖς εὐλαβέσι. Τὸ γὰρ ἀγνοηθῆναι γενόμενος ἐξ ἀρχῆς ἐπιτηδεύσας, ὡς οὐκ οἶδα εἴ τις ἄλλος τῶν ἐπεσκεμμένων τὴν ἀνθρωπίνην ἀσθένειαν νῦν, καθάπερ τὸ ἐναντίον προελόμενος πᾶσιν ἀνθρώπεις γνώριμον ἐμαυτὸν καταστῆσαι, οὕτω πανταχοῦ γῆς, προσθήσω δὲ, ὅτι καὶ θαλάσσης, διατεθρύλλη μαι. Οἱ τε γὰρ τὸν ἔσχατον δρον τῆς ἀσεβείας ἐπι τηδεύοντες, καὶ τὸ ἄθεον τῆς ἀνομοιότητος δόγμα ταῖς Ἐκκλησίαις ἐπάγοντες πρὸς ἐμὲ τὸν πόλεμον ἔχουσιν· οἵ τε τὴν μέσην ἐλαύνοντες, ὡς οίονται, καὶ ἀπὸ μὲν τῶν αὐτῶν ἐκείνων ἀρχῶν ώρμημέ νοι, τῇ δὲ τῶν λογισμῶν ἀκολουθίᾳ μὴ ἐφιέντες διὰ τὸ ὑπεναντίον ταῖς ἀκοαῖς τῶν πολλῶν, ἡμᾶς δυσχε ραίνουσι καὶ πλύνουσι μὲν ταῖς λοιδορίαις, ἐφ' ὅσον δύνανται, οὐδεμιᾶς δὲ ἀπέχονται τῆς ἐπιβουλῆς· εἰ καὶ ὅτι ὁ Κύριος απράκτους αὐτῶν τὰς ἐγχειρήσεις ἐποίησε. Ταῦτα πῶς οὐ λυπηρά; πῶς οὐχὶ ὀδυνηράν μοι τὴν ζωὴν κατασκευάζοντα ός γε μίαν τί θεμαι τῶν κακῶν παραμυθίαν, τὴν ἀσθένειαν τῆς σαρκὸς, ὑφ' ἧς πέπεισμαι μὴ πολὺν χρόνον παρα μένειν τῇ δυστήνῳ ταύτῃ ζωῇ. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Σὲ δὲ ἐπὶ τοῖς πάθεσι τοῦ σώματος παρακαλῶ μεγαλοφυῶς καὶ ἀξίως τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς Θεοῦ διαχεῖσθαι· ὅς, ἐὰν ἴδῃ ἡμᾶς μετ' εὐχαριστίας δεξαμένους τὰ παρόντα, ἢ ἐπανήσει τὰ λυποῦντα, ὡς ἐπὶ τοῦ Ἰώβ, ἢ τοῖς μεγάλοις στεφάνοις τῆς ὑπομονῆς ἀμείψεται ἐν τῇ μετὰ ταύτην τὴν ζωὴν ἡμῶν καταστάσει. 'Ex' avroiç. Ita mss. tres non antiquissimi, Sed profecto hæc scriptura longe præferenda vulgala ἐπ' αὐταῖς. Ἐπάγοντες. Sic niss. omnes, quos quidem viderimus. Editi επαγαγόντες. Εκείνων. Satis commode editi ἀπὸ μὲν τῶν αὐτῶν ἐκείνοις ἀρχῶν, ab iisdem ac illi principiis profecti. Sed in omnibus nostris codicibus legitur ἐκείνων, quod eodem redit. Videtur prima specie Eustathius Sebastenus his verbis designari, qui viam mediam, ut sibi videntur, incedunt. Hunc enim Basilius in epist. 128 medium esse ait, nec quidquam medii hominis statu antiquius habere. Sed tamen, si res attentius consideretur, non Eustathium proprie hoc loco, sed generatim eosdem hæreticos, quos contra liber De Spiritu sancto scriptus est, perspicuum erit notari. Nam medius ille Eustathii status in eo positus erat, quod nec catholicus potentioribus Arianis catholicis videri vellet. Nondum aperte cum Arianis conjunctus, nec negare audebat nec probare quæ ipsi a Basilio proponebantur. At quos hic commemorat Basilius, hi catholicæ doctrinæ bellum apertum indixerant, et quamvis dissimilitudinis impietatem fugere viderentur, iisdem tamen, ac Anomici, principiis stabant. Hoc eis exprobrat Basilius in libro De Spiritu sancto, cap. 2, ubi impias eorum de Filio ac Spiritu sancto nugas ex principiis Aetii deductas esse demonstrat. lidem hæretici non desierunt nefaria Basilii expellendi consilia inire. Eorum convicia in Basilium, insidias et nefarias molitiones, furorem ac bellum inexpiabile, vide in libro De Spiritu sancto, num. Κατασκευάζοντα. Sic Coisl. uterque cum tribus aliis. Editi κατασκευάζονται.

EPISTOLA CCXII. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΙΓ' Gratias agit quod se inter molestias a numerosa hominum multitudine eorumque ductoribus acceptas litteris recreaveril. Implorat illius preces pro miserabili sua vita. Narral se exspectare dum in aulam accersutur: sibique episcopum quemdam, ubi hæc audivit, auctorem fuisse, ut in Mesopotamiam se conferat, ibique coactis episcopis idem sentientibus, imperatorem una cum illis adeat. Rogat quid faciendum sit. Sine inscriptione, viri pii causa. 4. Dominus; qui celerem mihi in aflictionibus opem præstat, ipse tibi allevationis, qua me in præsenti per litteras visitatione 320 recreasti, vicem rependat, vera ac magna spiritus lætitia mercedem ob consolationem humilitatis nostræ adimplens. Eram enim quodammodo male affectus animo, cum in magna hominum multitudine ſerinam quamdam ac rationis omnino expertem populi vidissem socordiam, et ductorum inveteratam vixque emendabilem mali consuetudinem. At ubi vidi litteras, et reconditum in iisdem charitatis thesaurum, agnovi illuxisse nobis in amaritudine viventibus dulce solatium ab eo qui nostra moderatur. Quare sanctitatem tuam resaluto, solita prece orans, ut pro miseranda mea vita precari non cesses, ne forte mundi hujus specie immersus, obliviscar Dei qui egenum e terra erigit *, et aliqua elatus superbia in judicium incidam diaboli': aut neglecta administratione dormiens a Domino deprehendar, aut per noxia opera illam gerens, et conservorum per- - cutiens conscientiam 1, aut etiam cum ebriis immerans, in justo Dei judicio pœnas malis administratoribus intentatas sustineam. Itaque Deum, quaso, in omnibus precibus ores, ut vigilem in omnibus, ne dedecus ac probrum sim nomini Christi, in revelatione arcanorum cordis nostri, in magno illo die adventus Salvatoris nostri Jesu Christi. Ανεπίγραφος, ἐπὶ ἀνδρὶ εὐσεβεῖ. 1. Κύριος ὁ παρασχόμενος μοι ταχεῖαν ἐπὶ ταῖς θλίψεσι τὴν ἀντίληψιν, αὐτός σοι τῆς ἀναπαύσεως, ἣν ἀνέπαυσας ἡμᾶς ἐν τῇ παρούσῃ διὰ τοῦ γράμματος ἐπισκέψει, παράσχοιτο τὴν ἀντίληψιν, τῇ ἀληθινῇ καὶ μεγάλῃ εὐφροσύνῃ τοῦ πνεύματος τὸν ἐπὶ τῇ παρακλήσει μισθὸν τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν ἀποπλη ρῶν. Ἔτυχον γάρ πως τὴν ψυχὴν κεκακωμένος, ἐν πολυανθρώπῳ συλλήψει κτηνώδη τινὰ καὶ παντελῶς ἄλογον τοῦ λαοῦ καταμαθὼν ῥᾳθυμίαν, καὶ τῶν ἀγόντων αὐτοὺς παλαιὰν καὶ δυσδιόρθωτον συνήθειαν του κακοῦ. Ἐπεὶ δὲ εἶδον τὰ γράμματα, καὶ τὸν ἐν αὐ τοῖς τῆς ἀγάπης θησαυρὸν, ἐπέγνων, ὅτι ἐπέλαμψεν ἡμῖν τοῖς ἐν πικρία ζῶσι γλυκεῖαν παραμυθίαν ὁ οἰκονομῶν τὰ ἡμέτερα. Διὸ καὶ ἀντιφθέγγομαί σου τὴν ὁσιότητα παρακαλῶν τὴν συνήθη παράκλη σιν, μὴ διαλιπεῖν σε εὐχόμενον ὑπὲρ τῆς ἐλεεινῆς μου ζωῆς· μήποτε, τῇ φαντασίᾳ τοῦ βίου τούτου καταβαπτισθείς, ἐπιλάθωμαι μὲν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἐγεί ροντος ἀπὸ γῆς πτωχόν, ἔπαρσιν δέ τινα παθὼν, εἰς κρῖμα ἐμπέσω του διαβόλου· ῥαθυμήσας δὲ τῆς οἰκονομίας, καθεύδων ὑπὸ τοῦ Δεσπότου καταληφθώ, ἢ καὶ διὰ τῶν βλαβερῶν ἔργων προστιθεὶς, καὶ τύπτων τὴν συνείδησιν τῶν συνδούλων, ἢ καὶ μετά τῶν μεθυόντων γινόμενος, ἐν τῇ δικαιοκρισία τοῦ Θεοῦ πάθω τὰ τοῖς πονηροῖς τῶν οἰκονόμων Απειλη - μένα. Παρακαλῶ οὖν σε ἐπὶ πάση προσευχῇ δέεσθαι τοῦ Θεοῦ νήφειν ἡμᾶς ἐν πᾶσιν· ἵνα μὴ αἰσχύνη για νώμεθα καὶ ὄνειδος τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ, ἐν τῇ ἀποκαλύψει τῶν κρυπτῶν τῆς καρδίας ἡμῶν, κατὰ τὴν μεγάλην ἡμέραν τῆς ἐπιφανείας τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ 2. Cognosce autem me exspectare, dum per hæreticorum improbitatem ad aulam accersar, obtentu pacis videlicet: et episcopum illum, ubi hæc audivit, mihi scripsisse, ut festinanter me in Mesopotamiam conferam, illicque eos qui idem ac nos sentiunt ac Ecclesias confirmant, in unum cogens, una cum ipsis proficiscar ad imperatorem. Mihi autem forte ne ipsum quidem corpus ad hoc iter hreme sufficiet. Neque hactenus res visa est necessaria, nisi ipse aliquid suaseris. Nam et tuum exspectabo consilium, ut sententia firmetur. Quapropter rogo, ut cito nobis per aliquem ex probis fratribus, quid visum fuerit tuæ perfectioni ac divinitus motæ prudentiæ, significes. 2. Γίνωσκε δέ με ἐν προσδοκίᾳ εἶναι τοῦ κατ' ἐπή ρειαν τῶν αἱρετικῶν ἀνακληθήσεσθαι εἰς τὸ στρα τόπεδον, ἐπὶ προφάσει δὴ τῆς εἰρήνης· καὶ τοῦτο ἀκούσαντα καὶ τὸν ἐπίσκοπον τόνδε ἐπεσταλκέ ναι ἡμῖν σπουδάσα: περὶ τὴν Μεσοποταμίαν γενέσθαι, καὶ τῶν ἐκεῖ τοὺς ὁμοδόξους καὶ ἐπικρατύνοντας τὰ τῶν Ἐκκλησιῶν συναγαγόντα, μετ᾿ αὐτῶν ὁρμή σαι πρὸς τὸν βασιλέα. Ἐμοὶ δὲ τάχα μὲν οὐδὲ τὸ σῶμα αὐτὸ πρὸς τὴν ἐν τῷ χειμῶνι ὁδοιπορίαν ἀρ κέσει· τέως δὲ οὐδὲ ἀναγκαῖον τὸ πρᾶγμα ἐφάνη, πλὴν εἰ μὴ αὐτὸς συμβουλεύσης Αναμενώ γὰρ καὶ τὴν παρὰ τῆς θεοσεβείας σου συμβουλήν, ὥστε κρατυνθῆναι τὴν γνώμην. Διὸ παρακαλῶ θάττον ἡμῖν διά τινος τῶν σπουδαίων ἀδελφῶν τὸ παραστὰν τῇ τελειότητί σου καὶ ἐνθέω συνέσει φανερωθῆναι. •Psal. cxit, 7. 'I Tim. 111, €. 10 | Cor. vult, 12. Alias CCLXII. Scripta anno 375. Τὴν ὁσιότητα. Reg. secundus, Paris. et Coisl. secundus τῇ οσιότητι. Paulo post iidem codices ὑπὲρ εὐχόμενον τῆς. Τοῦ ἐγείροντος. Coisl. primus et Paris. τοῦ ἐγείραντος. Ημῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ita omnes mss. Editi ἡμῶν τῇ τοῦ Χριστοῦ. Ibidem male in editis Γίνωσκε δὲ μή. Mss. nt in textu. Ακούσαντα. Ope Reg. secundi et Coisl. secundi emendavimus quod prave in editis legebatur ἀκούσαντες. Ibidem editi απεσταλκέναι. Coisl. uterque. Reg. secundus, Paris. et Clarom. ut in textu. Episcopus qui bar Basilio scripsit, videtur Meletius fuisse, idque colligitur ex initio epistol. 216. Ἐπικρατύνοντας. Ita mss. sex pro eo quod erat in editis έπικρατοῦντας. Συμβουλεύσης. Coisl. uterque et Reg. secundus συμβουλεύσεις. Sub finem cditi ἐν Θεῷ. Μεlius Coisl. uterque, quos secuti sumus.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCXIV. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΙΔ. EPISTOLA CCXIV. Cum Paulini amici Terentium partibus suis aajungere conarentur, ac litteras Roma allatas circunferrent, monel Basilius He his bitteris et ais ab Athanasio ad Paulinum scriptis moveatur. Paulinum ejusque amicos pro catholicis fratribus hubet: sed Meletii jura defendit; quæstionem de hypostasi, de qua nata dissensio, negat levis esse momenti, uc lundem ogat, ut ad reditum exsulum episcoporum res integra servetur. Τερεντίῳ κόμητι 1. "Οτε ηκούσαμεν την σεμνότητά σου πάλιν ἐκβε βιάσθαι πρὸς τὴν τῶν κοινῶν ἐπιμέλειαν, εὐθὺς μὲν διεταράχθημεν ειρήσεται γὰρ ἀληθές), λογιζόμενοι όπως σοι παρὰ γνώμην ἐστὶν, ἅπαξ ἀφεθέντι τῶν δημοσίων φροντίδων, καὶ σχολάσαντι τῇ ἐπιμελείᾳ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, πάλιν ἀναγκάζεσθαι πρὸς τὰ αὐτὰ ὑποστρέφειν Επειτα εἰς ἔννοιαν ἐλθόντες, ὡς ὅτι τάχα ὁ Κύριος, βουλόμενος τῶν μυρίων ὀδυ νῶν, αἳ νῦν τὰς καθ᾿ ἡμᾶς Ἐκκλησίας συνέχουσι, μίαν ταύτην χαρίσασθαι παραμυθίαν, τὴν σὴν σεμνο πρέπειαν πάλιν ᾠκονόμησεν ἐπὶ τῶν πραγμάτων φανῆναι· καὶ δὴ καὶ εὐθυμότεροι ἦμεν, ὡς μέλλοντες ἔτι γοῦν ἅπαξ, πρὶν ἀπιέναι τῆς ζωῆς ταύτης, συντεύξεσθαι τῇ τιμιότητί σου. 2. ᾿Αλλὰ πάλιν ἡμᾶς ἑτέρα φήμη κατέσχεν, ὡς ἐπὶ τῆς ᾿Αντιοχείας διάγοντος, καὶ τὰ ἐν χερσὶ πράγματα ταῖς μεγάλαις ἀρχαῖς συνδιέποντος. Πρὸς δὲ τῇ φήμῃ ταύτῃ κατέλαβεν ἡμᾶς ἀκοὴ, ὅτι καὶ οἱ τῆς κατὰ Παυλῖνον συντάξεως ἀδελφοὶ διαλέγονται τινα τῇ ὀρθότητί σου περὶ τῆς πρὸς ἡμᾶς ἑνώσεως· ἡμᾶς δὲ λέγω τοὺς τῆς μερίδος τοῦ ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ, Μελετίου, τοῦ ἐπισκόπου. Οὓς καὶ γράμ ματα ἀκούω νῦν τῶν Δυτικῶν περιφέρειν, αὐτοῖς τὴν ἐπισκοπὴν τῆς κατὰ ᾿Αντιόχειαν Ἐκκλησίας ἐπιτρέποντα, παραλογιζόμενα δὲ τὸν θαυμασιώτατον ἐπίσκοπον τῆς ἀληθινῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας Μελέ τιον. Καὶ οὐ θαυμάζω τοῦτο. Οἱ μὲν γὰρ ἀγνοοῦσι παντελῶς τὰ ἐνταῦθα· οἱ δὲ, καὶ δοκοῦντες εἰδέναι, φιλονεικότερον μᾶλλον ἢ ἀληθέστερον αὐτοῖς ἐξ- c ηγοῦνται. Πλὴν ἀλλ' ἐκείνους μὲν οὐδὲν ἀπεικὸς ἢ ἀγνοεῖν τὴν ἀλήθειαν, ἢ καὶ ἀποκρύπτεσθαι τὴν αἰ τίαν, δι' ἣν εἰς τὸ γράφειν Παυλίνω ἦλθεν ὁ μακα ριώτατος ἐπίσκοπος Αθανάσιος. Τὴν δὲ σὴν τελειότητα αὐτοῦ ἔχουσαν τους δυναμένους τὰ μεταξὺ τῶν ἐπισκόπων γενόμενα ἐπὶ τῆς Ἰοδιανοῦ βασιλείας Alias CCCXLIX. Scripta anno 375. Τερεντίῳ κόμητι. Post hanc lectionem alia apponitur in vetustissimis codicibus Coist. et Med. Primus sic habet: γρ. Τερατίνῳ Κω. Teratino domino. Alter γρ. Καὶ Τερεντίνῳ κόμητι, et Terenting comiti. Comitem Orientis vocat codex Claromonlanus. Ὑποστρέφειν. Ita tres vetustissimi codices cum nonnullis aliis. Editi επιστρέφειν. Paulo post multi codices, sed recentiores, ελθόντες, ὅτι τάχα. Καὶ δὴ καί. Postrema vocula deest in codice Harl. et alio quodam. Διαλέγονταί τινα. Deest postrema vox in tribus codicibus non vetustissimis. Γράμματα. Exstant hæ Damasi littere, in Paulinum quidem liberales et prolixæ, cui de Vitali in communionem recipiendo judicium committunt, in Meletium autein parum honorifica, quem notare Damasus videtur, cum eos, qui de Ecclesiis ad Ecclesias migraverunt, a sua communione alienos pronuntiat. Paulo post Harl. et Med. et umus es regiis καὶ θαυμάζω τοῦτο, mirum id mihi videtur. Terentio comiti. 1. Postquam audivimus gravitatem tuam Co actam iterum fuisse communium rerum curam suscipere, statim quidem perturbati sumus (veruu enim dicetur), cum cogitaremus, quam non ex tua sententia accidisset, ut 321 semel publicis curis solutus et otium ad tuam ipsius animam curandam impendens, iterum cogereris ad eadem redire. Deinde ubi in mentem venit, forte Dominum voleutem innumeris doloribus, quibus nunc Ecclesiæ nostræ premuntur, unum hoc concedere solatium, perfecisse ut dignitas tua iterum ad res gerendas prodiret; tum vero et hilariores facti sumus, ut adhuc venturi saltem semel, antequam exeamus ex hac vita, in præstantiæ tuæ congressum. cum 2. At rursus rumor alius ad nos pervenit, versari te Antiochiæ, et quæ in manibus sunt negotia summis potestatibus administrare. Præter hunc rumorem illud etiam accepimus, stantes a Paulino fratres nonnulla tecum disserere de conjunctione nobiscum ineunda, id est, cum iis qui sunt ex parte hominis Dei, Meletii, episcopi. Quos etiam et litteras audio nunc Occidentalium circuïnferre, quæ episcopatum Ecclesiæ Antiochenæ ipsis attribuunt, Meletium autem maxime admirandum veræ Dei Ecclesia episcopum frustrantur. Neque hoc miror. Illi enim res nostras omnino ignorant; isti autem, etsi videntur scire, partium magis quam veritatis studio ipsis narrant. Ceterum verisimile est eos aut veritatem ignorare, aut eliam causam occultare, cur adductus fuerit beatissimus episcopus Athanasius, ut Paulino scriberet. Sed cum ibi habeat præstantia tua, qui res imperante Joviano inter episcopos gestas sedulo enarrare possint, rogo ut ab ipsis edocearis. Verumtamen quia accusamus neminem, imo erga omnes charitatem Τὰ μεταξύ των επισκόπων. Ιd est, inter Athanasium et Meletium. Nam beatissimus μαμα Athanasius, inquit Basilius in epist. 258, cum Alexandriam advenisset, omnino optabat, ut sibi cum eo (Meletio) communio conciliaretur. Sed malitia consiliariorum in aliud tempus. dilata illorum communio: quod utinam non evenisset! Hoc Athanasii cum Meletio communicandi desiderium argumento erat, quid de Meletii, quid de Paulini episcopatu sentiret. Sed tamen cum ejus consilia ad exitum perducta non fuissent, interim oblata Paulino fidei formula, cui Paulinum purgandi sui causa subscripsisse narrat Epiphanius hæres. Lxxvii, n. 20, conmunicavit cum eo Antiochiæ, et Alexandriam redux ad eum scripsit. Existimat Tillemontius tom. VIII, p. 221, Athanasium, antequam Antiochiam veniret, auditis quæ de Paulini fide parum honorifice dicebantur, ad eum scripsisse. At qua de re scripserit Athanasius ad Paulinum, statui non potest: scripsisse autem postquam Antiochia discessit, inde perspicitur, quod Basilius his, quæ Antiochiæ inter episcopos gesta fuerant, adductum fuisse dicit

fabere cupimus, et maxime erga domesticos fidei, ἀκριβῶς διηγήσασθαι, παρακαλοῦμεν ὑπ' αὐτῶν πληgratulamur iis qui litteras Rona acceperunt. Atque etiamsi quod honorificum et magnum ferant illis testimonium, oplamus verum illud esse, et operibus ipsis confirmatum. Non idcirco tamen mihi ipse unquam persuadere possim, ut aut Meletium ignorem, aut Ecclesiæ cui præest obliviscar, aut quæstiones, de quibus ab initio nata dissensio, exiles putem, et parvi ad pietatis propositum miomenti. Ego enim non solum, si quis ob acceptam ab hominibus epistolam efferatur, non idcirco abs - trahi me unquam et subduci patiar: sed neque, si ex ipsis missa sit cœlis, nec sanam ille proditeatur fidei doctrinam, possum illum sanctorum commupionis participem existimare. ροφορηθήναι Πλὴν ἀλλ᾽ ἐπειδὴ οὐδενὸς κατηγο ροῦμεν, πρὸς πάντας δὲ ἔχειν εὐχόμεθα τὴν ἀγάπην, καὶ μάλιστα πρὸς τοὺς οἰκείους τῆς πίτεως, συγ χαίρομεν τοῖς κομισαμένοις τὰ ἀπὸ Ῥώμης γράμματα Κάν τινα σεμνὴν καὶ μεγάλην ἔχῃ αὐτοῖς μαρτυρίαν, εὐχόμεθα ἀληθῆ εἶναι ταύτην, καὶ δι' αὐτῶν τῶν ἔργων βεβαιουμένην. Οὐ μέντοι τούτου γε ένεκεν δυνάμεθά ποτε ἑαυτοὺς πεῖσαι ἢ Μελέτιον ἀγνοῆσαι, ἢ τῆς ὑπ' αὐτὸν Ἐκκλησίας ἐπιλαθέσθαι, ἢ τὰ ζητήματα, ὑπὲρ ὧν ἐξ ἀρχῆς ἡ διάστασις γέγονε, μικρὰ ἡγήσασθαι, καὶ ὀλίγην ἔχειν διαφορὰν νομίσαι πρὸς τὸν τῆς εὐσεβείας σκοπόν. Ἐγὼ γὰρ, οὐχ ὅπως εἰ ἐπιστολήν τις ἀνθρώπων δεξάμενος, ἐπ' αὐτῇ μέγα φρονεῖ, τούτου ἕνεκεν ὑπο σταλῆναί ποτε καταδέξομαι· ἀλλ' οὐδ᾽ ἂν ἐξ αὐτῶν ἤκῃ τῶν οὐρανῶν, μὴ στοιχῇ δὲ τῷ ὑγιαίνοντι λόγῳ τῆς πίστεως, δύναμαι αὐτὸν κοινωνὸν ἡγήσασθαι τῶν ἁγίων. 3. 322 Illud enim cogita, vir admirande, veritatis corruptores, qui Arianum schisma in sanam patrum inducunt fidem, nullam aliam proferre causam, cur pium patrum dogma non recipiunt, præter consubstantialis notionem, quam prave ipsi et ad fidei totius calumniam exponunt, dum Filium a nobis dictitant secundum hypostasim consubstantialem asseverari. His si quam occasionem dederimus, dum ab iis abripimur, qui simplicitate magis quam malitia hæc aut his similia dicunt, nihil impedit quominus iueluctabiles in nos ausus præbeamus, eorumque roboremus bæresim, quibus hæc una exercitatio est, dum in Ecclesia loquuntur, non sua stabilire, sed nostra calumniari. Quænam autem hac calumnia gravior esse possit, et ad multos commovendos aptior, quam si qui ex nobis videantur Patris et Filii et Spiritus sancti unam hypostasim dicere, qui, etiamsi omuino personarum diferentiam aperte doceant: quia tamen hoc ipsum prius usurpatum est a Sabellio, unum quidem bypostasi Deum esse dicente, sed sub diversis personis a Scriptura repræsentari, pro propria occurrentis subinde usus ratione; ac nunc quidem paternas ¡llum sibi accommodare voces, cum hujus personæ adest occasio: nunc vero eas quæ Filium decent, cum ad nostri suscipiendam curam, aut ad alias quasdam œconomicas operationes descendit: nunc tandem Spiritus induere personam, cum tempus proprias hujus personæ voces exposcit; si qui ergo etiam apud nos unum subjecto Patrem et Filium et Spiritum sanctum dicere deprehendantur, tres vero personas perfectas confiteri: quoinodo non apertum Athanasium, ut scriberet Paulino. Præterea non dubium, quin hæc epistola Paulinum episcopuni salutaverit alioqui nihil ei profuisset. At causæ Paulini Athanasius aperte non favit, antequam vewiret Antiochiam. Tunc enim propensior erat in Meletium, ac omnino optabat, ut sibi cum eo communio conciliaretur. Πληροφορηθῆναι. Sic vetustissimi tres mss. et alii duo. Editi διδαχθῆναι. Vide Addenda. 5. Ενθυμήθητι γὰρ, ω θαυμάσιε, ὅτι οἱ παραχαράκται τῆς ἀληθείας, οἱ τὸ Ἀρειανόν σχίσμα της ὑγιεῖ τῶν πατέρων έπεισαγαγόντες πίστει, οὐδε μίαν ἄλλην αἰτίαν προβάλλονται τοῦ μὴ παρα δέχεσθαι τὸ εὐσεβὲς τῶν πατέρων δόγμα, ἢ τὴν τοῦ ὁμοουσίου διάνοιαν, ἣν αὐτοὶ πονηρῶς καὶ ἐπὶ διαβολῇ τῆς ὅλης πίστεως ἐξηγοῦνται, λέγοντες τὸν Υἱὸν κατὰ τὴν ὑπόστασιν ὁμοούσιον λέγεσθαι παρ' ἡμῶν. Οἷς ἐάν τινα δῶμεν ἀφορμὴν, ἐκ τοῦ περιφέρεσθαι τοῖς δι᾿ ἁπλότητα μᾶλλον, ἢ διὰ κακίαν ταῦτα ἢ τὰ τούτοις παραπλήσια λέγουσιν, οὐδὲν κωλύει καὶ ἡμᾶς ἀναντιῤῥήτους μὲν δοῦναι καθ᾿ ἑαυ τῶν τὰς λαβὰς, ἰσχυρὰν δὲ ἐκείνοις κατασκευάσαι τὴν αἵρεσιν, οἷς μία μελέτη ἐστὶν, ἐν τοῖς ἐπὶ τῆς Εκκλησίας λόγοις οὐ τὰ ἑαυτῶν κατασκευάζειν, ἀλλὰ τὰ ἡμέτερα διαβάλλειν. Τίς δ' ἂν γένοιτο τῆς διαβο λῆς ταύτης χαλεπωτέρα, καὶ μᾶλλον δυναμένη τους πολλοὺς διασαλεῦσαι, ἢ εἰ φανείησάν τινες ἐξ ἡμῶν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος μία, ὑπόστασιν λέγοντες, οἶ, κἂν πάνυ τὸ τῶν προσώπων διάφορον ἐναργώς δογματίζωσιν, ἀλλ᾽ οὖν τῷ παρέ τοῦ Σαβελλίου προειλῆφθαι τὸ αὐτὸ τοῦτο λέγοντος· ἕνα μὲν εἶναι τῇ ὑποστάσει τὸν Θεὸν, προσωποποιεῖσθαι δὲ ὑπὸ τῆς Γραφῆς διαφόρως, κατὰ τὸ ἰδίωμα τῆς ὑποκειμένης ἑκάστοτε χρείας· καὶ νῦν μὲν τὰς πατρικὰς ἑαυτῷ περιτιθέναι φωνας, ὅταν τούτου καιρὸς ἢ τοῦ προσώπου· νῦν δὲ τὰς Υἱῷ πρεπούσας, ὅταν πρὸς τὴν ἡμετέραν ἐπιμέλειαν ἢ πρὸς ἄλλας τινὰς οἰκονομικὰς ἐνεργείας ὑποβαίνῃ· νῦν δὲ τὸ τοῦ Πνεύματος υποδύεσθαι προσωπεῖον ὅταν ὁ καιρὸς τὰς ἀπὸ τοῦ τοιούτου προσώπου φωνὰς ἀπαιτῇ· ἐὰν οὖν καὶ παρ' ἡμῖν φανῶσί τινες ἐν Καὶ δι' αὐτῶν. Conjunctio addita ex quinque mss., quorum tres vetustissimi. Ibidem non - nulli mss. ἀληθεύειν αὐτὴν δι' αὐτῶν. Επεισαγαγόντες. Ita tres vetustissimi codices cum uno ex Regiis. Editi επεισάγοντες. Ολης. Deest in quinque nass., non tanen vetustissimis. Η εl. Prima vocula addita ex septem mss. Προσωπεῖον. Quatuor ass. recentiores προτ ωπον.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCXV. τῷ ὑποκειμένῳ Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα et insuperabile videbuntur afferre argumentum, λέγοντες, τρία δὲ πρόσωπα τέλεια ὁμολογοῦν- cur vera sint quæ de nobis dicuntur? τες· πῶς οὐχὶ σαφῆ καὶ ἀναντίῤῥητον δόξουσι παρέχεσθαι τὴν ἀπόδειξιν τοῦ ἀληθῆ εἶναι τὰ λεγόμενα περὶ ἡμῶν; 4. Περὶ δὲ τοῦ, ὅτι ὑπόστασις καὶ οὐσία οὐ ταυτόν ἐστι, καὶ αὐτοὶ, ὡς νομίζω, ὑπεσημήναντο οἱ ἀπὸ τῆς Δύσεως ἀδελφοί, ἐν οἷς τὸ στενὸν τῆς ἑαυτῶν γλώττης ὑφορώμενοι, τὸ τῆς οὐσίας ὄνομα τῇ Ἑλλάδι φωνῇ παραδεδώκασιν· ἵνα, εἴ τις εἴη διαφορὰ τῆς ἐννοίας, σώζοιτο αὐτὴ ἐν τῇ εὐκρινεῖ καὶ ἀσυγχύτῳ διαστάσει τῶν ὀνομάτων. Εἰ δὲ δεῖ καὶ ἡμᾶς τὸ δοκοῦν ἡμῖν ἐν βραχεῖ εἰπεῖν, ἐκεῖνο ἐροῦμεν, ὅτι ἐν ἔχει λόγον τὸ κοινὸν πρὸς τὸ ἴδιον, τοῦτον ἔχει ἡ οὐσία πρὸς τὴν ὑπόστασιν. Εκαστος γὰρ ἡμῶν καὶ τῷ κοινῷ τῆς οὐσίας λόγῳ τοῦ εἶναι μετέχει, καὶ τοῖς περὶ αὐτὸν ἰδιώμασιν ὁ δεῖνά ἐστι καὶ ὁ δεῖνα. Οὕτω κἀκεῖ ὁ μὲν τῆς οὐσίας λόγος κοινός· οἷον ἡ ἀγαθότης, ἡ θεότης ἢ εἴ τι ἄλλο νοοῖτο· ἡ δὲ ὑπόστασις ἐν τῷ ἰδιώματι τῆς πατρότητος, ἢ τῆς υἱότητος, ἢ τῆς ἁγιαστικῆς δυνάμεως θεωρεῖται. Εἰ μὲν οὖν ἀνυπόστατα λέγουσι τὰ πρόσωπα, αὐτόθεν ἔχει ὁ λόγος τὴν ἀτοπίαν· εἰ δὲ ἐν ὑποστάσει εἶναι αὐτὰ ἀληθινῇ συγχωροῦσιν 8 ὁμολογοῦσι, καὶ ἀριθμείτωσαν, ἵνα καὶ ὁ τοῦ ὁμοουσίου λόγος διαφυλαχθῇ ἐν τῇ ἑνότητι τῆς θεότητος, καὶ ἡ τῆς εὐσεβείας ἐπίσ γνωσις, Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, ἐν τῇ ἀπηρτισμένῃ καὶ ὁλοτελεῖ ἑκάστου τῶν ὀνομαζομένων ὑποστάσει κηρύσσηται. Όμως δὲ ἐκεῖνο βούλομαι πεπείσθαι τὴν σεμνότητά σου, ὅτι καὶ σὲ καὶ πάντα τὸν παραπλησίως σοι τῆς ἀληθείας φροντίζοντα, καὶ τοὺς ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἀγωνιζο μένους μὴ ἀτιμάζοντα, ἀναμένειν δεῖ καθηγήσασθαι τῆς συναφείας ταύτης καὶ τῆς εἰρήνης τους προστά τας τῶν Ἐκκλησιῶν, οὓς ἐγὼ στύλους καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας καὶ τῆς Ἐκκλησίας τίθεμαι, καὶ τοσούτῳ πλέον αὐτοὺς αἰδοῦμαι, ὅσῳ ἂν μακρότερον ἐξοικισθῶσιν, ἀντὶ τιμωρίας αὐτοῖς ἐπαγομένου τοῦ χωρισμού. Παρακαλῶ οὖν, φύλαξον ἡμῖν σεαυτὸν ἀπρόληπτον ἵν᾽ ἔχωμεν σοι γοῦν ἐπαναπαύεσθαι, ἐχαρίσατο. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΙΕ. 4. Quod autem hypostasis et essentia idem non sunt, id et ipsi, ut puto, subindicarunt Decidentales fratres, dum linguæ suæ angustias subveriti, essentiæ nomen lingua Græca tradiderunt; ut et, si qua esset sententiæ discrepantia, illa ipsa servaretur in clara et minime confusa nominum diversitate. Quod si et mihi quid sentiam breviter dicendum, illud dicam, quæ ratio est communi cum eo quod proprium, eandem esse essentia cum liypostasi. Nam unusquisque nostrum et `per comimunem essentia rationem esse participat, et per suas proprietates ille et ille exsistit. Ita et illic ratio quidemn essentiæ communis, velut bonitas, divinitas, aut si quid aliud cogitatur: hypostasis vero in proprietate paternitatis, aut Gliationis, aut potentia sanciifcantis perspicitur. Si ergo personas dicunt non subsistere, per se absurda hæc doctrina: sin concedunt illas esse in vera hypostasi, quod fatentur, hoc etiam numerent, ut et consubstantialis radio servetur in unitate divinitatis, et pietatis 323 cognitio, Patris et Filii et Spiritus sancti, in perfecta et integra uniuscujusque eorum, qui nominanειur, hypostasi prædicetur. Illud tamen tuæ dignitati persuasum volo, et te et quisquis simili veritatis cura tangitur, nec eos contemnit qui pro pietate decertant, exspectare debere, dum duces sint et auctores hujus conjunctionis ac pacis præfecti Ecclesiarum, quos ego columnas ac firmamentum veritatis et Ecclesiæ esse pono, et eo magis revereor, quo longius ablegati sunt, inflicto illis exsilio in pœnæ loco. Rogo itaque, serva te nobis ab anticipata opinione liberum, ut in te acquiescere valeamus, quem in omnibus baculum nobis et fulcrum Deus largitus est. ὃν ἐν πᾶσι βακτηρίαν ἡμῖν καὶ ἔρεισμα ὁ Θεὸς EPISTOLA CCXV. Nuntiat Basilius se Terentio protinus scripsisse: dehortatur Dorotheum ab itinere Romam suscipiendo, nisi mari utatur: dubitat an frater Gregorius ejusmodi legationem obire velit, aut ad utiliter obeundam idoneus sit. Δωροθέῳ πρεσβυτέρω. Εὐθὺς ἐπιτυχὼν ἀφορμῆς, ἐπέστειλα τῷ θαυμα σιωτάτῳ ἀνδρὶ Τερεντίῳ τῷ κόμητι· λογισάμενος ἀνυποπτότερον εἶναι τὸ διὰ ξένων αὐτῷ γράφειν περὶ τῶν προκειμένων, καὶ ἅμα βουλόμενος μηδεμίαν ἐγγενέσθαι διατριβὴν τῷ πράγματι τὸν ποθεινότατον ἀδελφὸν ᾿Ακάκιον. Τῷ διαψηφιστῇ τῆς τάξεως τῶν ἐπάρχων ἔδωκα οὖν τὴν ἐπιστολὴν δημοΤέλεια. Deest in codicibus Harl., Med. et uno ex Regiis. Τοῦτον. Εditi et codices vetustissimi τοῦτο. Sed melius recentiores mss. quinque τοῦτον. Θεότης. Pro hac voce legitur in codice Me dicao ἀιδιότης. Ibidem editi καὶ εἴ τι. Μss. summo consensu ut in textu. Συγχωρούσιν. Quidam recentiores codices συγχωρήσουσιν. Όμως. Για omnes nostri veteres libri. Editi Dorotheo presbytero. Statim occasionem nactus, scripsi viro in primis admirando comiti Terentio, minus suspectum esse existimans per ignotos ad eum de propositis rebus scribere, simulque rei moram afferri nolens a charissimo fratre Acacio. Numerario officii præsidis dedi igitur epistolam cursu publico proficiscenti: cui etiam præcepi ut vobis prius litteras ostendeὁμοῦ. Paulo post iidem editi ἂν μένειν. Omnes mss. ut in textu. Σεαυτὸν ἀπρόληπτον. Plures mss. αὐτὸν ἀπρόληπτον. Sic exhibet hunc locum codex Clarumontanus: σεαυτὸν ἀπροσωπόληπτον, ἵνα ἔχωμεν σοι γνησίως ὡς υἱῷ ἐπαναπαύεσθαι. Alias CCL. Scripla anno 375. Εδωκα οὖν. Postremam vocem erni es codice Medicæo. Deest hæc epistola in Harleano et pluribus aliis.

ret. Iter auten Romam nescio quomodo nemo prudentiæ tuæ nuntiaverit hieme omnino confici non posse; cum interjecta a Constantinopoli usque ad fines nostros regio hostibus referta sit. Quod si utendum est mari, erit tempus; modo non recuset navigationem et de ejusmodi rebus legationem religiosissimus episcopus frater Gregorius. Ego enim, nec qui cum ipso proficiscantur video, et ipsum negotiorum ecclesiasticorum prorsus inexpertum cognosco; ac illius quidem congressum benigno ac miti viro venerabilem et in plurimo pretio fore; sed cum elato et sublimi et altius sedenti, quique propterea veritatem humi prædicantes audire non possit, quid rebus communibus prosit viri hujusmodi congressus, cujus mores ab illiterali adulatione alieni? σίῳ δρόμῳ ὁδεύοντι, ᾧ καὶ ἐνετειλάμην πρώτοις ὑμῖν ἐμφανίσαι τὸ γράμμα. Τὴν δὲ ἐπὶ Ῥώμην ὁδὸν οὐκ οἶδα ὅπως οὐδεὶς ἀνήγγειλε τῇ συνέσει ὑμῶν, ὅτι ἐν τῷ χειμῶνι παντελῶς ἐστιν ἄπορος, τῆς μεταξὺ χώρας ἀπὸ Κωνσταντινουπόλεως μέχρι τῶν καθ' ἡμᾶς ὅρων πολεμίων πεπληρωμένης. Εἰ δὲ δεῖ θαλάσσῃ χρήσασθαι, ἔσται καιρός· μόνον ἐὰν καταδέξηται καὶ τὸν πλοῦν, καὶ τὴν ὑπὲρ τῶν τοιού των πραγμάτων πρεσβείαν ὁ θεοφιλέστατος ἐπίσκοπος Γρηγόριος ὁ ἀδελφός. Ἐγὼ μὲν γὰρ οὔτε τοὺς συναπερχομένους αὐτῷ ὁρῶ, καὶ αὐτὸν γινώσκω παντελῶς ἄπειρον ὄντα τῶν κατὰ τὰς Εκκλησ σίας καὶ εὐγνώμονι μὲν ἀνδρὶ αἰδέσιμον αὐτοῦ καὶ πολλοῦ ἀξίαν τὴν συντυχίαν, ὑψηλῷ δὲ καὶ μετ εώρῳ, ἄνω που καθημένῳ, καὶ διὰ τοῦτο ἀκούειν τῶν χαμόθεν αὐτῷ τὴν ἀλήθειαν φθεγγομένων μὴ δυναμένῳ, τί ἂν γένοιτο όφελος τοῖς κοινοῖς παρὰ τῆς τοῦ τοιούτου ἀνδρὸς ὁμιλίας, ὃς ἀλλότριον ἔχει θωπείας ἀνελευθέρου τὸ ἦθος; EPISTOLA CCXVI. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΙΓ'. Narrat Basilius peregrinationes a se susceptas, seque ad Terentium statim post reditum scripsisse, ut eorum fraudes edoceret, qui hunc comitem a Meletio abstrahere, et in partes suas allicere volebaní. Meletio, Antiochia episcopo. Multæ nos et aliæ peregrinationes a patria avocarunt. Nam et in Pisidiam usque venimus, ut cum ejusdem regionis episcopis quæ 324, ad fratres Isauriæ spectant, componeremus. Atque inde nos in Fontum excepit peregrinatio, cum Dazimonem satis perturbasset Eustathius, multosque illic adduxisset, ut se ab Ecclesia nostra abscinderent. Sed et usque ad Petri mei fratris ædes me contuli: quæ cum Neocasarea non longe distent, plurimæ perturbationis Neocæsariensibus causam attulerunt, mihi vero plurimæ contumelia materiam præbuere. Ili enim fugerunt, nemine persequente: nos autem videbamur cupiditate laudum ab ipsis consequendarum etiam invocati nos obtrudere. Postquam autem redivimus, ex imbribus ac molestiis plurima infirmitate collecta, statim nos ab Oriente litteræ exceperunt quibus significabatur, Paulino ab Occidente litteras quasdam, veluti cujusdam principatus tesseram, allatas fuisse, valdeque efferri hujus partis duces et gloriari de litteris; deinde etiam fidem proponere, ac ea conditione paratos esse cum nostra Ecclesia conjungi. Ad hæc mihi et illud nuntiatum Alias CCLXXII. Scripta anno 375. Τῶν κατὰ τὰς Ἐκκλησίας. Ex quatuorcodicibus, in quibus hæc epistola exstat, nempe Med., Coisl. primo, Reg. secundo et Clarom., solus Regins profuit ad emendandam lectionem vulgatam τῶν κατὰ τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ ἄλλαι. Quod ait Basilius se multas et alias peregrinationes suscepisse, id argumento est aliquam ei præter eas, quas jam exegerat, propositam a Meletio fuisse. Unde colligimus episcopum, qui, ut est in epist. 213, Basilio auctor fuerat, ut celeriter Mesopotamiam peteret, ibique coactis idem sentientibus episcopis imperatorem adiret, non alium Meletio fuisse. Quamvis autem Basilius non declaret in hac epistola, quid de Meletii consilio Μελετίῳ, επισκοπῳ Αντιοχείας. Πολλαὶ μὲν ἡμᾶς καὶ ἄλλαι ἀποδημίας τῆς πατρίδος ἀπήγαγον. Καὶ γὰρ μέχρι τῆς Πισιδίας διέβημεν, ὥστε μετὰ τῶν ἐκεῖ ἐπισκόπων τὰ κατὰ τοὺς ἐν τῇ Ἰσαυρίᾳ ἀδελφοὺς τυπῶσαι. Κἀκεῖθεν ἡ ἐπὶ τὸν Πόντον ἡμᾶς διεδέξατο ἀποδημία, ἱκανῶς τὸν Δαζιμῶνα ταράξαντος τοῦ Εὐσταθίου, καὶ πολ λοὺς ἀναπείσαντος τῶν ἐκεῖ ἀποσχισθῆναι τῆς Ἐκ κλησίας ἡμῶν. Ἐγενόμεθα δὲ καὶ μέχρι τοῦ οἰκιδίου Πέτρου τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν, δ, διὰ τὸ προσεγγίζειν τοῖς κατὰ Νεοκαισάρειαν τόποις, πολλῆς μὲν τοῖς ἐκεῖ ταραχῆς παρέσχεν αἰτίαν, πολλῆς δὲ ὕβρεως ἡμῖν ὑπόθεσιν προεξένησεν. Οἱ μὲν γὰρ ἔφευγον, οὐδενὸς διώκοντος· ἡμεῖς δὲ ἐνομιζόμεθα ἐπιθυμία τῶν παρ' αὐτοῖς ἐπαίνων καὶ ἄκλητοι εἰσωθίζεσθαι. Ἐπεὶ δὲ ἐπανήλθομεν, ἐκ τῶν ὄμβρων καὶ τῶν ἀθυ μιῶν πολλὴν ἀῤῥωστίαν συναγαγόντες, εὐθὺς ἡμᾶς ἐκ τῆς Ἀνατολῆς κατέλαβε γράμματα, σημαίνοντα τοῖς περὶ Παυλῖνον ἀπὸ τῆς Δύσεως ἐπιστολάς τινας, ὥσπερ τινὸς ἀρχῆς συνθήματα, κεκομίσθαι, καὶ μέγα φρονεῖν τοὺς στασιαστὰς τοῦ μέρους ἐκείνου, καὶ ἐπαγάλλεσθαι τοῖς γράμμασιν, εἶτα καὶ πίστιν προ τείνεσθαι, καὶ ἐπὶ ταύτῃ ἑτοίμως ἔχειν συνsentiat; non idcirco mutila videri debet. Res enim maximi momenti erat, ac litteris non temere committenda. Hinc Basilius in epist. 213 auctorem consilii non nominat. Quamobrem verisimile est Basilium idem in hac epistola, ac in pluribus aliis et praesertim in epistola 57 ad eumdem Meletium, fe cisse, ut quæ tuto scribi non poterant, ea in arcanis mandatis daret perferenda. 0, διὰ τό. Legit Combefisius ὃς διὰ τό, is quod loca Neocasareæ vicina prope adiit. Sed repugnant mss. ac ipsa historia. Ἐπὶ ταύτῃ. Ea conditione, id est si nihil amplius ab eis exigatur. Nam etsi unam hyposta sim dicebant, banc tamen legem non imponebant aliis. Imno videntur persuadere voluisse totam rem

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCXVII. άπτεσθαι τῇ καθ᾽ ἡμᾶς Ἐκκλησίᾳ. Πρὸς δὲ τούτοις est abduci ab illis in partium suarum studia virum κἀκεῖνο ἡμῖν ἀπηγγέλθη ὅτι ὑπηγάγοντο πρὸς τὴν ὑπὲρ αὐτῶν σπουδὴν τὸν πάντα ἄριστον ἄνδρα, Τερέντιον, ᾧ ταχέως ἐπέστειλα, καθ' όσον ἦν μοι δυνατόν, ἐπέχων αὐτὸν τῆς ὁρμῆς, καὶ διδάσκων τὴν κατ' αὐτοὺς ἀπάτην. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΙΖ' longe praestantissimum, Terentium, cui celeriter scripsi, quantum in me fuit, impetum illius reprim mens, ac fraudes illorum edocens EPISTOLA CCXVII. Redux e Ponto Basilius summum videndi Amphilochii desiderium significat, ac de nonnullis rebus ad Isauros speciantantibus sententiam suam aperit. Tum venit ad canones, el in eo maxime constituendo immoratur, quot quisque armos in variis pœnitentium ordinibus traduceret Αμφιλοχίῳ, περὶ κανόνων. Ἀπὸ ὁδοῦ μακρᾶς ἐπανελθὼν (ἐγενόμην γὰρ μέσ χρι τοῦ Πόντου ἐκκλησιαστικῶν ἕνεκεν χρειῶν καὶ κατ' ἐπίσκεψιν τῶν ἐπιτηδείων), καὶ τὸ σῶμά Amphilochio, de canonibus. Ex longo reversus itinere (abieram enim usque in Pontum negotiorum ecclesiasticorum causa et ut inviserem propinquos), cum et meum corpus μου συντετριμμένον ἐπαναγαγών, καὶ τὴν ψυχὴν confractum retulissem, et animo satis aflictarer, μετρίως κεκακωμένος, ἐπειδὴ τὸ γράμμα τῆς εὐλαβείας σου ἐπὶ χεῖρας ἔλαβον, πάντων ἀθρόως ἐπελαθόμην, καὶ τῆς φωνῆς τῆς πασῶν ἐμοὶ ἡδίστης, καὶ χειρὸς τῆς φιλτάτης ὑποδεξάμενος σύμβολα. *Ος οὖν ἐκ τῶν γραμμάτων οὕτως ἐγενόμην ἡδίων, εἰκάζειν ὀφείλεις πόσου ἀξίαν ποιούμαι την συντυχίαν σου, ἣν οἰκονομήσειεν ὁ ῞Αγιος γενέσθαι, ὅπου ἀνεπαχθὲς ᾖ, καὶ αὐτὸς ἡμᾶς προστ καλέσῃ. Καὶ γὰρ οὐ χαλεπόν μοι, εἰ καταλά βοις τὸν οἶκον τὸν ἐπὶ τῆς Εὐφημιάδος, γενέσθαι ὁμοῦ, τά τε ὧδε όχληρά διαφεύγοντι, καὶ πρὸς τὴν ἀνυπόκριτόν σου ἀγάπην ἐπειγομένῳ. Τάχα δέ μοι καὶ ἄλλως ἀναγκαίαν ποιεῖ τὴν μέχρι Ναζιανζού ὁδὸν ἡ ἀθρόα τοῦ θεοφιλεστάτου Επισκόπου Γρηγορίου ἀναχώρησις, μετὰ ποίας αἰτίας γενομένη, ἀγνοουμένη μέχρι τοῦ νῦν. Ὁ δὲ ἄνθρωπος, περὶ οὗ κἀγὼ ἤμην διαλεχθεὶς τῇ τελειότητί σου, καὶ αὐτὸς νῦν ἤλπισας ἕτοιμον εἶναι, γίνωσκε, ὅτι, μακρὰ ἀρρωστία περιπεσών, καὶ κάμνων λοιπὸν περὶ αὐτὰς τὰς ὄψεις, ἐκ τοῦ παλαιοῦ πάθους καὶ τῆς ἔναγχος αὐτῷ ἐπισυμβάσης νόσου, παντελώς ἄχρηστος πρὸς τὰς τυχούσας ἐνεργείας ἀπέμεινεν. "Αλλος δὲ οὐκ ἔστι παρ' ἡμῖν. Ωστε βέλτιον, εἰ καὶ ἡμῖν ἐπέτρεψαν τὸ πρᾶγμα, ἀλλ᾽ οὖν ἐξ αὐτῶν ἐκείνων τινὰ προβληθῆναι. Καὶ γὰρ ἡγεῖσθαι χρὴ ταῦτα μὲν τῆς ἀνάγκης εἶναι τὰ ῥήματα, τὴν δὲ ψυχὴν αὐτῶν ἐκεῖνο βούλεσθαι, ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ἐπεlevis esse momenti: unde Basilius hanc opinionem refellit in epist. 214. Rem astu tractabant, et idcirco fraudis infra accusantur. Denique perincommodum fore ait Basilius, in epist. 214: Si qui ex nobis, inquit, videantur unam hypostasim dicere. Nou ergo onines id dixissent, sed quidam tantam, nempe Paulinus et qui cum eo erant. Απηγγέλθη. lta Harl. et Coisl. primus, quibus favet codex insignis Ecclesiæ Parisiensis, in quo legitur ἀπηγγέλη. lidem codices et alii nonnulli ὑπηγάγοντο. Editi ἀπηγγέλη, ὅτι ὑπήγαγον. Paulo post editi ἀπέστειλα... επισχών. Ser mss. ut in textu. Του Πόντου. Sic legitur in codicibus, in quibus exstat initium hujus tertiæ epistolæ; deest enim in nonnullis. Editi της Πόντου. Μετρίως. Hanc vocem Tillemontius idem sonare existimat ac mediocriter. Unde colligit molestiis, quæ Basilio a Neocæsariensibus acciderunt, nihil Ponti episcopos addidisse. sed potius gratiam inter eos et Basilium sartam fuisse. Non ubi primum pietatis tuæ litteras in manus sumpsi, omnium statim oblitus sum, et vocis mihi omnium jucundissima, et manus amicissimæ signis acceptis. Cum igitur litteris tuis sim ita recreatus, conjicero debes quanti faciam tuum congressum, quem utinam, Sancto moderante, consequar, ubi nolestum non fuerit, ac nos ipse advocaveris. Neque enim, si ad ædes quæ Euphemiade sunt, accesseris, grave mihi erit in unum venire et molestias hic ingruentes fugienti et ad tuam 325 minime fucatan dilectionem festinanti. Fortasse autem mihi et alioqui necessitaten affert Nazianzum usque proficiscendi repentina religiosissimi episcopi Gregorii discessio, quæ quibus de causis acciderit, hactenus ignoro. Cæterum virum illum, de quo et ego cumn tua præstantia locutus eram, quemque nunc ipse paratum esse speras, scias velim, diuturno morbo correptum, ac de cætero ipsis oculis laborantem, cuni ex veteri morbo, tum ex agritudine, quæ recens ei supervenit, inutilem omnino ad quælibet munia relictum esse. Alius autem non est apud nos. Quare satius est, etiamsi rem arbitrio nostro permiserint, aliquen tamen ex illis ipsis designari. Nam credere par est, hæc quidem necessitatis esse verba, sed eorum animum id velle quod ab initio depoposcerant, ut suorum aliquis præficiatur. Quod si quis sit ex neophytis, sive Macedonio ita videaquadrat hæc sententia cum pluribus Basilii litteris, in quibus acceptum ex Neocæsariensibus conviciis dolorem sic describit, ut mediocris videri non possit. Quamobrem malim cum Combefisio illud μετρίως magni doloris indicium existimare. Saepe ejusmodi vocibus, μετρίως, ἐπιεικῶς, non minui tur res, sed augetur. Quale est illud Gregorii Nazianzeni in orat. 20, p. 327, de ludo Allenis in hospites studiorum causa advenientes ludi solito. Καὶ τὸ πρᾶγμά ἐστιν ἐπιεικῶς ἄτοπον καὶ δαιμόνιον. Atque ea res vehementer absurda et prodigiosa. Μετρίως apud eundem Greg. idem sonat ac abunde. Sic enim initio orat. vi, pag. 137: "Αρ' οὖν ἱκανὰ ταῦτα, καὶ μετρίως ὑμῖν τὸν ἄνδρα ὁ λόγος ἔγραψεν; Αn vero hac sufficiunt, et abunde vobis oratio hunc virum depinxit? "Ος οὖν. Legitur in nonnullis codicibus mss. ὡς οὖν. In alio "Οσον οὖν. Τῇ τελειότητι. Sic mss. plerique. Editi τη τιμιότητι. Alias III. Scripta anno 375.

tur, sive nou, ille ordinetur. Informabis autem ζήτησαν, οἰκεῖον εἶναι τὸν καθηγούμενον. Εἰ δέ ἐστί ipsum ad officium, Domino, qui tibi in omnibus τις τῶν νεοφωτίστων κἂν δοκῇ τῷ Μακεopitulatur, etiam ad id gratiam largiente. δονίῳ, κἂν μὴ, ἐκεῖνος προβληθήτω. Τυπώσεις δὲ αὐτὸν πρὸς τὸ δέον, τοῦ ἐν πᾶσι συνεργοῦντός σου Κυρίου καὶ τὴν εἰς τοῦτο χάριν παρεχο μένου LI. Quod ad clericos attinet, indefinite canones exposuerunt, unam lapsis jubentes pœnam infligi, ejectionem a ministerio: sive in gradu fuerint, sive etiam in ministerio, quod manuum impositione non datur, permaneant. Lil. Quæ fetum in via editum neglexit, si cum servare posset, contempsit, aut peccatum inde celaturam se existimans, aut belluina et inhumana cogitatione utens, tanquam in homicidio judicetur. Sin autem eum fovere non potuit, et propter solitudinem rerumque necessariarum inopiam fetus interiit, matri est ignoscendum. LIII. Vidua ancilla fortasse non multum lapsa est, qua secundas nuptias per raplus speciem elegit. Quamobrem ob id incusanda non est. Non enim prætextus judicantur, sed voluntas. Illam auten, ut perspicuum est, manet digamiæ pena. LIV. Involuntariarum cædium discrimina scio me ante tempus pietati tuæ pro viribus descripsisse, neque his amplius quidquam dicere queo; est autem tuæ prudentiæ, pro casus cujusque 326 ratione pœnas intendere, aut etiam remittere. LV. Qui in latrones ex adverso feruntur, si sint quidem laici, a boni communione arcentur; si vero Τῶν νεοφωτίστων. Miratur Tillemontius, quod auctor sit Basilius, ut neophytus ordinetur, sibique obscuram hujus loci sententiam videri ſatetur. Sed temporum difficultas hujus rei necessitatem attulerat, ut laicus vel etiam neophytus, si modo esset eximius veritatis defensor, præferretur clerico, aut aliqua erroris labe asperso, aut præsidiis ad fidei defensionem necessariis destituto. Quare hæc verba, Quod si quis sit ex neophytis, idem valent ac, si quis sit episcopatui idoneus. Vituperat ejusmodi ordinationes Siricius papa, sed tamen fatetur interdum ob imminentia ab hæreticis pericula necessarias fuisse. Certe etiam illud, inquit in epist. 6, n. 5, non fuit prætermittendum, ut quod semel aut secundo necessitas hæreticorum intulit contra apostolica præcepta, velut lege licitum cepisse præsumi, neophytum vel luicum, qui nullo ecclesiastico functus fuerit officio, inconsiderate vel presbyterum vel diaconum ordinare: quasi meliores apostolis sint, quorum audeant mutare praecepiunt. Παρεχομένου. Hic in editis reponitur totidem verbis canon decimus, cum hoc tamen discrimine, quod in canone decimo habent omnes codices miss. et editi τὰς κατὰ λεπτὸν προσθήκας, hic autem legitur συνθήκας, inita sigillatim pacta. Cum autem minus commode videretur hic canon repeti, cumque nec apud Balsamonem, Zonaram, Aristenum, nec in plerisque codicibus mss. reperiatur ante canone: 51, expungendum duximus. Εἴτε ἐν βαθμῷ. In gradu collocant Balsamon et Zonaras presbyteros, diaconos et subdiaconos: in ministerio autem sine impositione manuum dato lectores, cantores, sacrorum vasorum custodes et alios ejusmodi. Alexius Aristenus presbyteris, diaconis et subdiaconis adjungit cantores et lectores, in inferiore autem ministerio numerat eos qui saΝΑ'. Τὸ κατὰ τοὺς κληρικοὺς ἀδιορίστως οἱ και νόνες ἐξέθεντο, κελεύσαντες μίαν ἐπὶ τοῖς παραπε σοῦσιν ὀρίζεσθαι τιμωρίαν, τὴν ἔκπτωσιν τῆς ὑπο ηρεσίας· εἴτε ἐν βαθμῷ τυγχάνοιεν, εἴτε καὶ ἀχειροθέτῳ ὑπηρεσία, προσκαρτεροίεν. ΝΒ'. Ἡ τοῦ κυήματος κατὰ τὴν ὁδὸν ἀμελήσασα, εἰ μὲν οὖν δυναμένη περισώσασθαι κατεφρόνησεν, ἢ συγκαλύψειν τὴν ἁμαρτίαν ἐντεῦθεν νομίζουσα, ἢ ὅλως θηριώδει καὶ ἀπανθρώπω λογισμῷ χρησ σαμένη, ὡς ἐπὶ φόνῳ κρινέσθω. Εἰ δὲ οὐκ ήδυνήθη περιστείλαι, καὶ δι' ἐρημίαν καὶ ἀπορίαν τῶν ἀναγκαίων διεφθάρη τὸ γεννηθέν συγγνωστὴ ἡ μήτηρ. ΝΓ. Η χήρα δούλη τάχα οὐ μέγα έπταισεν, ἑλομένη δεύτερον γάμον ἐν σχήματι ἁρπαγής. Ὥστε οὐδὲν τούτου ἕνεκεν ἐγκαλεῖσθαι χρή. Οὐ γὰρ τὰ σχήματα κρίνεται, ἀλλ' ἡ προαίρεσις. Δῆλον δὲ, ὅτι τὸ τῆς διγαμίας μένει αὐτὴν ἐπιτίμιον. ΝΔ'. Τὰς τῶν ἀκουσίων φόνων διαφορὰς πρὸ χρόνου οἶδα ἐπιστείλας τῇ θεοσεβείᾳ σου κατὰ τὸ ἐμοὶ δυνατόν· καὶ πλέον ἐκείνων οὐδὲν εἰπεῖν δύναμαι· τῆς δὲ σῆς συνέσεως ἐστὶ κατὰ τὸ ἰδίωμα τῆς πο ριστάσεως ἐπιτείνειν τὰ ἐπιτίμια, ἢ καὶ ὑφεῖναι ΝΕ'. Οἱ τοῖς λῃσταῖς ἀντεπεξιόντες, ἔξω μὲν ὄντες τῆς κοινωνίας είργονται τοῦ ἀγαθοῦ· cra vasa custodiunt, aut qui candelas accendun aut quibus commissa sanctarum altaris forium custodia. Aristeni sententiam confirmant ipsa canonis verba, Sive in ministerio, quod manuum impositione non datur, permaneant. Inde enim patet ulierius non promoveri eos qui in hoc ministerio erant, sed in eo permanere solitos esse: quod de lectoribus et cantoribus dici non potest. Videtur autem huic canoni locum dedisse exorta dubitatio, an ii, quos ejusmodi ministerium a laicis non multum segregabat, eodem jure esse deberent, ac alii clerici, quibus in vitium lapsis sola depositions poena, non publica penitentia iniponebatur. Ευdem jure esse debere pronuntiat Basilius. Ἀχειροθέτῳ. Consentiunt in hac voce optini quique et antiquissimi codices. Editi άχειροτονήτῳ. για το γεννηθέν. Sic mass. coaices et Pandecte. Legitur in uno codice τὸ κυηθέν. Editi τὸ γενηθέν. Hic autem fusius explicat Basilius quod canone 33 edixerat. Η χήρα δούλη. Idem jam statuerat Basilius, cam. 30, de vidua, quæ secundi cupida matrimonii, sed verecundia quadam, ut interpretatur Balsamon, ab eo ineundo deterrita ad raptus simulationem confugit. Quod autem ait idem Balsamon hanc viduam olim quidem ancillam fuisse, sed tacite liberam, domino primis nuptis consen tiente, evasisse, id et Basilii verbis repugnat, qui eam nominatim ancillam vocat, et a Zonara ac Alexio Aristeno refellitur, qui tum demum buic viduæ veniam concedi existimant, si heri consensus accedat. Εξω μὲν ὄντες. Balsamon et Zonaras in Pandectis habent: Ἔξω μὲν ὄντες τῆς Ἐκκλησίας. εἴργονται τῆς κοινωνίας τοῦ ἀγαθοῦ· Si sint quidem extra Ecclesiam, arcentur boni communione. Legen-

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCXVII. ' κληρικοὶ δὲ ὄντες, τοῦ βαθμοῦ καθαιροῦνται. Πᾶς clerici, a gradu dejiciuntur. Quisquis enim. 111γάρ, φησὶν, ὁ λαβὼν μάχαιραν ἐν μαχαίρᾳ ἀπο- quit, gladium accepit, gladio peribit ". θανεῖται. ΝϚ'. Ὁ ἑκουσίως φονεύσας, μετὰ δὲ τοῦτο μεταμεληθείς, εἴκοσιν ἔτεσιν ἀκοινώνητος ἔσται τοῖς ἁγιάσμασι. Τὰ δὲ εἴκοσιν ἔτη οὕτως οἰκονομηθή σεται ἐπ' αὐτῷ. Ἐν τέσσαρσιν ἔτεσι προσκλαίειν ὀφείλει, ἔξω τῆς θύρας ἑστὼς τοῦ εὐκτηρίου οίκου, καὶ τῶν εἰσιόντων πιστῶν δεόμενος εὐχὴν ὑπὲρ αὐ τοῦ ποιεῖσθαι, ἐξαγορεύων τὴν ἰδίαν παρανομίαν. Μετὰ δὲ τὰ τέσσαρα ἔτη εἰς τοὺς ἀκροωμένους δεν χθήσεται· καὶ ἐν πέντε ἔτεσι μετ' αὐτῶν ἐξελεύ σεται. Ἐν ἑπτὰ ἔτεσι μετὰ τῶν ἐν ὑποπτώσει προσε ευχόμενος εξελεύσεται. Ἐν τέσσαρσι συστήσεται μόνον τοῖς πιστοῖς, προσφορᾶς δὲ οὐ μεταλήψεται. Πληρωθέντων δὲ τούτων μεθέξει τῶν ἁγιασμάτων. ΝΖ'. ῾Ο ἀκουσίως φονεύσας ἐν δέκα έτεσιν ἀκοινώνητος ἔσται τῶν ἁγιασμάτων. Οικονομηθή σεται δὲ τὰ δέκα ἔτη ἐπ' αὐτῷ οὕτω. Δύο μὲν ἔτη προσκλαύσει· τρία δὲ ἔτη ἐν ἀκροωμένοις δια τελέσει, τέσσαρσιν ὑποπίπτων, καὶ ἐνιαυτῷ συστα θήσεται μόνον· καὶ τῷ ἑξῆς εἰς τὰ ἅγια δεχθή σεται. ΝΗ'. Ο μοιχεύσας ἐν ιε' ἔτεσιν ἀκοινώνητος ἔσται τῶν ἁγιασμάτων ἐν τέσσαρσι μὲν προσκλαίων ἔτεσιν, ἐν πέντε δὲ ἀκροώμενος· ἐν τέσσαρσιν ὑπο πίπτων, ἐν δυσὶ συνεστώς ἄνευ κοινωνίας. ΝΘ. Ο πόρνος ἐν ἑπτὰ ἔτεσιν ἀκοινώνητος ἔσται τῶν ἁγιασμάτων· δύο προσκλαίων, καὶ δύο ἀκροώμενος· καὶ δύο ὑποπίπτων, καὶ ἑνὶ συνεστώς μόνον· τῷ ὀγδόῳ δεχθήσεται εἰς τὴν κοινωνίαν. Ξ'. Η παρθενίαν ὁμολογήσατα, καὶ ἐκπεσοῦσα τῆς ἐπαγγελίας, τὸν χρόνον τοῦ ἐπὶ τῆς μοιχείας 11 Matth. xxvΙ, dum pronuntiat Combefisius τῆς Ἐκκλησίας, et delendum τῆς κοινωνίας. Consentit Alexius Aristenus cuin omnibus nostris codicibus inss. et editis. Legitur tamen in uno aut altero codice ἔξω μὲν ὄντες, είργονται τῆς κοινωνίας τοῦ ἀγαθοῦ. Sed hac scriptura eodem redit ac vulgata. Cæterum hanc legein Balsamon variis interpretationibus demitigat, æquo duriorem existimat Zonaras; nihil in ea animadvertit Aristenus, quod aut obscurum aut reprehendendum videatur. LVI. Qui voluntarie interfecit. et postea pani. tentia ductus est, annis viginti sacramentorumi non erit particeps. Viginti autem anni sic in eo dispensabuntur. Annis quatuor fere debet, stang extra fores domus orationis, et ingredientes fideles rogans, ut pro ipso precentur, suamque iniquitatem confitens. Post quatuor autem annos inter audientes recipietur, et quinque annis cum ipsis exibit. Annos septem una cum iis, qui in substra. tione sunt, orans egredietur. Annos quatuor stabit solum cum fidelibus, sed oblationis non erit par. ticeps. His autem expletis particeps erit sacramen torum. LVII. Qui non voluntarie interfecit, per decem annos sacramentorum non erit particeps. Anni autein decem sic in eo dispensabuntur. Duos qui- ‹ dem annos flebit, tres autem annos inter audientes perseverabit, quatuor substratus, et anno uno consistet tantum; et deinceps ad sancta admittetur. LVIII. Qui machatus est, per quindecim annos sacramentorum non erit particeps: quatuor arnis ſlens, quinque audiens, quatuor substratus, per duos consistens sine communione. LIX. Fornicator septein annis sacramentorum noa erit particeps, duobus flens, et duobus audiens, et duobus substratus, et uno consistens tantum: octavo ad communionem admittetur. Προσευχόμενος. Sic mass. summo consensu. Editi, exceptis Pandectis, προσευχομένων. Lenior est Basilius quam synodus Ancyrana quæ voluntariis cædibus communionem in fine vitæ concedit. Εν δέκα έτεσι. Synodus Ancyrana quinque annos imponit huic peccato: septem a patribus impositos testatur. Severior his Basilius: non tamen videtur eadem pœna omnes involuntarias cædes comprehendere, quas canone 8 recensuit, sed eas tantum, quas ibidem ad voluntarium accedere declarat. Τρία δὲ ἔτη. Sic mss. melius quam editi τρία μὲν ἔτη. Τῶν ἁγιασμάτων. Εditi addunt οἰκονομηθήσεται τὰ ιε' ἔτη ἐπ' αὐτῷ οὕτως, quindecim anni sic in eo dispensabuntur. Sed hæc non leguntur nisi in recentioribus nonnullis codicibus. Ἐν ἑπτὰ ἔτεσιν. Laborant Balsamon et Zonaras in hoc canone conciliando cum vicesimo secundo, atque id causæ afferunt, cur in vicesimo LX. Quæ virginitatem professa, a suo promisso lapsa est, peccati adulterii tempus in consecundo quatuor anni, septem in altero decernantur, quod Basilius in vicesimo secundo antiqua Patrum placita sequatur, suani in altero propriam sententiam exponat. Eumdem hunc canonem Alexius Aristenus, ut clarum et perspicuum, negat explicatione indigere. Videbat nimirum doctissimus scriptor duplicem a Basilio distingui forni cationen, leviorem alteram, alteram graviorein. Levior dicitur, quæ inter personas matrimonio solutas committitur: gravior, cum conjugati hominis libido in mulierem solutam erumpit. Priori anni quatuor, septem alteri imponuntur. Manifesta res est ex canone 21, ubi conjugati peccatum cum soluta fornicationem appellat Basilius, ac longioribus pœnis coerceri, non tamen instar adulterii, testatur. In canone autem 77 eum qui legitimam uxorem dimittit, et aliam ducit, adulterum quidem esse ex Domini sententia testatur, sed tamen ex canonibus Patrum annos septem decernit, non quindecim, ut in adulterio cuni aliena uxore commisso. Secum ergo non pugnat cum fornicationi nulic annos quatuor, nunc septem, adulterio nunc septen, nunc quindecim indicit. Eamdem in sententiam videtur accipiendus canon quartus epistolas Sancti Gregorii Nysseni ad Letoium. Nam cum fornicationi novem annos, adulterio decem et octo imponit, gravior illa intelligenda fornicatio, quam conjugatus cuin soluta committit. Hinc illam adulterium videri fatetur his qui accuratius examinant. Τῆς μοιχείας. Haec consentanea sunt canoni 18, in quo decernit Basilius adulteram esse

tinentiæ prescripto complebit. Idem et in iis qui ἁμαρτήματος ἐν τῇ οἰκονομίᾳ τῆς καθ' ἑαυτὴν vitam monasticam professi sunt, et labuntur. LXI. 327 Qui furatus est, siquidem sponte pasnitentia motus, seipsum accusarit, annum a sola sacramentorum communione arcebitur: sin autem convictus fuerit, annos duos. Dividetur autem ei tempus in substrationem et consistentiam; et tunc communione dignus habeatur. LXII. Qui turpitudinem in maribus patravit, tempus illius qui adulterii scelus admisit, ei dispensabitur. LXIII. Qui suam in brutorum concubitu impietatem confitetur, idem tempus in pœnitentia servabil. LXIV. Perjurus annis decem non erit cominunionis particeps: annis duobus flens, tribus audiens, quatuor substratus, uno consistens tantum; et tunc communione dignus habebitur. LXV. Qui praestigias vel veneficium confitetur, is homicidæ tempus in pœnitentia ducet; et cum illo agetur, velut cum eo qui se ipse in hoc peccato prodit. LXVI. Qui sepulcra effodit, annis decem carebit communione: duobus flens, tribus audiens, quatuor substratus, uno consistens: et tunc admittetur. LXVII. Cum sorore coitus, homicidæ tempus in poenitentia explebit. LXVIII. Cognationis in humanis nuptiis prohiVilæ conjunctio, si in peccatis deprehendatur, adulterorum pœnas subibit. LXIX. Lector, si cum sua sponsa ante matrimonium conimercium habuerit, postquam auno cessaverit, ad legendum suscipietur; non tamen ul- ζωῆς πληρώσει. Τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῶν βίον μου ναζόντων ἐπαγγειλαμένων, καὶ ἐκπιπτόντων. ΞΑ'. Ο κλέψας, εἰ μὲν ἀφ' ἑαυτοῦ μεταμεληθείς κατηγορήσειεν ἑαυτοῦ, ἐνιαυτὸν κωλυθήσεται μόνον τῆς κοινωνίας τῶν ἁγιασμάτων· εἰ δὲ ἐλεγχθείη, ἐν δυσὶν ἔτεσι. Μερισθήσεται δὲ αὐτῷ ὁ χρόνος εἰς ὑπόπτωσιν καὶ σύστασιν· καὶ τότε ἀξιούσθω τῆς κοινωνίας. ΞΒ'. Ο τὴν ἀσχημοσύνην ἐν τοῖς ἄῤῥεσιν ἐπιδει κνύμενος τὸν χρόνον τοῦ ἐν τῇ μοιχείᾳ παρανομούν τος οἰκονομηθήσεται. ΞΓ'. Ὁ ἐν ἀλόγοις τὴν ἑαυτοῦ ἀσέβειαν ἐξαγο ρεύων τὸν αὐτὸν νεόνον ἐξομολογούμενος παραφυλάξεται. ' Ο ΞΔ'. Ὁ ἐπίορκος ἐν δέκα ἔτεσιν ἀκοινώνητος ἔσται - δυσὶν ἔτεσι προσκλαίων, τρισὶν ἀκροώμενος, τέσ σαρσιν ὑποπίπτων, ἐνιαυτὸν συνεστὼς μόνον· καὶ τότε τῆς κοινωνίας ἀξιούμενος. ΞΕ'. Ο γοητείαν ἢ φαρμακείαν ἐξαγορεύων τὸν τοῦ φονέως χρόνον ἐξομολογήσεται, οὕτως οίκονομούμενος, ὡς ἐν ἐκείνῳ τῷ ἁμαρτήματι ἑαυτὸν ἐλέγξας. ΕΠ'. Ο τυμβωρύχος ἐν δέκα ἔτεσιν ἀκοινώνητος ἔσται· ἐν δυσὶ προσκλαίων, ἐν γ' ἀκροώμενος, ἐν δ' ὑποπίπτων, ἐνιαυτὸν συνεστώς· καὶ τότε δεχθησό μενος. ΕΖ. 'Αδελφομιξία τὸν τοῦ φονέως χρόνον ἐξομολο γηθήσεται. ΞΗ'. Ἡ τῆς ἀπειρημένης συγγενείας εἰς γάμου ἀνθρώπων σύστασις, εἰ φωραθείη ἐν ἁμαρ τήμασι γεγενημένη, τὰ τῶν μοιχῶν 23) ἐπιτίμια δέξεται. ΣΕ'. ᾿Αναγνώστης, εἰ τῇ ἑαυτοῦ μνηστῇ πρὸ τοῦ γάμου συναλλάξειεν, ἐνιαυτὸν ἀργήσας, εἰς τὸ ἀναγινώσκειν δεχθήσεται, μένων ἀπρόκοπος. Κλεψιγαtenter rapuit, et sponte confessus est, non addicit gradibus poenitentiæ, sed, itidem ut Basilius, inter consistentes curandum censet, can. 6. Mox editi τῷ χρόνῳ. Μss. ut in textu. virginem apsam. Multi alii Patres cum Basilio faciunt. Augustinus, qui rem subtilius persequitur, negat adulterium esse hujusmodi peccatum, sed tamen adulterio gravius fatetur. Quapropter non possum dicere, inquit lib. De bono viduitatis n. 14, a proposito meliore iapsas, si nupserint, feminas, adulteria esse, non conjugia: sed plane non dubitaverim dicere, lapsus et ruinas a castitate sanctiore, quasi legerent Eve×2, reddiderunt undecim. Simile que vovetur Domino, adulteriis esse pejores. Τῆς καθ' ἑαυτὴν ζωῆς. Continentia ejusmodi verbis apud antiquos designari solet; cujus rei satis erit illud exemplum afferre ex Hermæ lib. 11, cap. 4: Qui nubil, non peccat, sed si per se manserit, magnum sibi conquirit honorem apud Dominum. Confirmatur hæc explicatio ex canonibus 18 et 44, quorum in primo Basilius lapsis virginibus, itidem ut adulteris, non prius reddendamcommunionem decernit, quam a peccato recesserint; in altero autem lapsæ cuin Græco diacomissæ communionem post septem annos ea conditione concedit, ut perpetuam castitatem colat. Αξιούσθω. Ita plerique mss. Εditi ἀξιωθήσεται, exceptis Pandectis. Tres anni convicto furi decernuntur in recentissimo codice Coislimiano. S. Gregorius Nyssenus eum qui aliena laΕν ἐκείνῳ. Labbens, Beveregius et Combefisius legunt ἐν ἑκάστῳ, in unoquoque peccato. Ἐν δέκα. Hervetus, Labbeus et Beveregius, erratum ab Hervelo commissum in interpretatione canonum 56 et 66. Ανθρώπων. Hanc vocem quæ deerat in editis, reperimus in plerisque omnibus codicibus niss. Ibidem legitur στάσις in pluribus mss. HaDebant enim editi ὡς ἐν ἁμαρτήμασιν ἀνθρώπων sed deest ὡς in omnibus mss., ἀνθρώπων in velustissimis. Τὰ τῶν μοιχῶν. Hunc canonem sic interpretatur Aristenus: Matrimonium cum propinqua legibus prohibitum, eadem ac adulterium pœna castigatur et cum diversæ sint adulterorum pœnæ; sic etiam pro ratione propinquitatis tota res teniperabitur. Hinc duas sorores ducenti septem anni penitentiæ irrogantur, ut in adulterio cum muliere libera commisso, non quindecim, ut in graviore adulterio.

ખ EPISTOLARUM CLASSIS 11. EPIST. CCXVII. μήσας δὲ ἄνευ μνηστείας, παυθήσεται της υπηρε- tra promovendus. Quod si absque desponsatione σίας. Τὸ αὐτὸ καὶ ὑπηρέτης furtim coierit, cessabit a ministerio. Eadem et ministri ratio. Ο. Διάκονος εν χείλεσι μιανθείς καὶ μέχρι τούτου ἡμαρτηκέναι ὁμολογήσας, τῆς λειτουργίας ἐπισχεθήσεται· τοῦ δὲ μετέχειν τῶν ἁγιασμάτων μετὰ τῶν διακόνων ἀξιωθήσεται. Τὸ δὲ αὐτὸ καὶ πρεσβύτερος. Εἰ δέ τι τούτου πλεῖον φωραθείη τις ἡμαρτηκώς, ἐν οἴῳ ἂν ᾖ βαθμῷ, καθαιρεθήσεται ΟΑ'. Ο συνεγνωκώς ἑκάστῳ τῶν προειρημένων ἁμαρτημάτων, καὶ μὴ ὁμολογήσας, ἀλλ᾽ ἐλεγχθείς, τοῦ τοσούτου χρόνου, εἰς ὃν ἐργάτης τῶν κακῶν ἐπιτετίμηται, καὶ αὐτὸς ἔσται ἐν ἐπιτιμίῳ. ΟΒ'. Ὁ μάντεσιν ἑαυτὸν ἐπιδούς, ή τισι τοιούτοῖς, τὸν χρόνον τοῦ φονέως καὶ αὐτὸς οἰκονομηθήσεται. ΟΓ. Ὁ τὸν Χριστὸν ἀρνησάμενος καὶ παραβὰς τὸ τῆς σωτηρίας μυστήριον, ἐν παντὶ τῷ χρόνῳ τῆς ζωῆς αὐτοῦ προσκλαίειν ὀφείλει, καὶ ἐξομολοKal vänpérns. Balsamon et Zonaras ministri nomine intelligunt subdiaconum: Aristenus vero ejusmodi clericos interpretatur, quibus manus non imponebatur, ἀχειροτονήτους ὑπηρέτας. Minus probabilis videtur Aristeni sententia. Nam qui erant in ejusmodi ministerio, non solebant ulterius promoveri, ut observavimus ad canonem 51. At ministro, de quo agitur in hoc canone, itidem ut lectori, in pœnæ loco imponitur, ut altius nou provehatur. Longe ergo satius, ministri nomine subdiaconum intelligere, ut in epist. 54 ad chorepiscopos. Εν χείλεσι μιανθείς. Balsamon, Zonaras et Aristenus varia commentantur in hunc canonem, sed a mente Basilii multum abludentia. Liquet enim hoc labiorum peccatum, cui remissior pœna infligitur, ipsa actione, quam Basilius minime ignoscendam esse judicat, levius existimari debere. Simili ratione sanctus Pater in cap. vI Isaiæ n. 185, p. 516, labiorum peccata actionibus, ut leviora, opponit, ac prophetæ delicta non ad actionem et operationem erupisse, sed labis tenus constitisse observat. In eodem commentario n. 170, p. 501, impuritatis peccatum variis gradibus constare demonstrat, inter quos enumerat phuata φθοροποιά, verba ad corruptelam αρία, ὁμιλίας paxpás, longas confabulationes, quibus ad stuprum pervenitur. Ex his perspici arbitror peccatum aliquod in hoc canone designari, quod ipsa actione levius sit; nedum ea suspicari liceat, quæ Basilii interpretibus in mentem venerunt. Sed tamen cum dico Basilium in puniendis labiorum peccatis leniorem esse, non quodlibet turpium serinonum genus, non immunda colloquia (quomodo enim presbyteris hoc vitio pollutis honorem cathedræ reliquisset?), sed ejusmodi intelligenda est peccandi voluntas, quæ foras quidem aliquo serinone prodit, sed tamen quominus in actum erumpat, subeunte meliori cogitatione, reprimitur. Quem.. admodum enim peccata, quæ sola cogitatione committuntur, idcirco leviora esse pronuntiat Basilius, comment. in Isaiam n. 115, pag. 459, et n. 243, p. 564, quia repressa est actionis turpitudo; ita hoc loco non quælibet labiorum peccata, non calumnias, non blasphemias, sed ea tantum lenius tractat, quæ adeo gravia non erant, vel etiam ob declinatani actionis turpitudinem, ut patet ex his LXX. Diaconus qui pollutus est in labris, seque eo usque peccasse confessus est, a ministerio amorebitur; sed ei concedetur, ut cum diaconis particeps sit sacramentorum. Idipsum autem presbyter queque. Si quid autem amplius quis peccasse deprehensus fuerit, in quocunque sit gradu, deponetur. 328 LXXI. Qui uniuscujusque prædictorum peccatorum conscius est, nec confessus, sed convictus est, tanto tempore, quanto malorum auctor punitus est, ipse quoque punietur. LXXII. Qui se vatibus vel ejusmodi aliis tradit, ipse quoque homicidæ tempore punietur LXXIII. Qui negavit Christum et salutis mysterium violavit, toto vitæ suæ tempore flere, et poenitentiam agere debet, sic tamen, ut tempore verbis, seque eo usque peccasse confessus est, aliquid indulgentiæ merere videbantur. Kabapenσera. In his canonibus quos de clericorum peccatis edidit Basilius, duo videntur silentio prætermissa. Quæri enim possit 4° Cur suspensionis poenam soli lectori ac ministro, sive subdiacono, imponat, diaconis autem et presbyteris depositionem absque ulla prorsus exceptione infligat, nisi quod eis communionem cuni diaconis et presbyteris relinquit, si peccatum non ita grave fuerit. Erat tamen suspensionis pœna in ipsos presbyteros non inusitata, ut patet ex pluribus apostolicis canonibus, in quibus presbyteri ac ipsi etiam episcopi segregantur, ac postea, si sese non emendaverint, deponuntur. Forte hæc Basilius reliquit episcopo dijudicanda, quemadmodum ejusdem arbitrio permittit in canonibus 74 et 84, ut pœnitentiæ tempus imminuat, si bonus evaserit is qui peccavit. 2º Hæc etiam possit institui quæstio, utrumne in gravissimis quidem criminibus pœnitentiam publicam depositioni adjecerit. Adhibita ratio in canone 3, cur aliquid discriminis clericos inter et laicos ponendum sit, non solum ad gravia peccata, sed etiam ad gravissima pertinet. Ait enim æquum esse ut, cum laici post pœnitentiam in eumdem locum restituantur, clerici vero non restituantur, liberalius et mitius cum clericis agatur. Nolebat ergo clericos lapsos quadruplicem pœnitentiæ gradum percurrere. Sed quemadmodum lapso in fornicationem diacono non statim communionem reddit, sed ejus conversionem et morum emendationem probandam esse censet, ut ad eumdem canonem tertium observavimus, ita dubium esse non potest, quin ad criminis magnitudinem probandi modum et tempus accommodaverit. Eavtór. Eos intelligit qui se vatibus tradunt ad eorum artem ediscendam. Sic enim interpretatur Aristenus. lis autem qui vates consulunt aut in suam domum introducunt, sex anni irrogantur in canone 83.* 'Erzart to yoórw. Basilius, ut ipsius interpretes observant, etsi discedit a vetustiorum Patruin decretis, non tamen ab eorum mente discedit. Illi enim pacem dederunt post aliquot annorum pœnitentiam his qui persecutionis tempore Christum negaverant. At æquum fuit severiora in eos exempla statui, qui tranquillis temporibus hoc scelus admitterent. Digized by Google

quo e vita excedit, sacramento dignus habeatur γεῖσθαι χρεωστεῖ, ἐν τῷ καιρῷ ᾧ ἐκβαίνει τοῦ βίου, ob fidem in Dei clementiam. τοῦ ἁγιάσματος ἀξιούμενος, πίστει τῆς παρὰ Θεοί φιλανθρωπίας. LXXIV. Quod si unusquisque eorum, qui in præanctis peccatis fuere, pœnitentiam agens, bonus evaserit, is cui a Dei benignitate ligandi atque solvendi credita potestas, si clementior fiat, perspecta illius qui peccavit poenitentiæ magnitudine, ad diminuendum poenarum tempus, non erit dignus condemnatione, cum ea quæ est in Scripturis, historia nos doceat, eos qui cum majore labore pœnitentiam agunt, cito Dei misericordiam consequi. LXXV. Qui cum sua ex patre vel ex matre sorore pollutus est, in domum orationis ne permittatur accedere, donec ab iniqua et nefaria actione desistat. Postquam autem in horrendi peccati sensam et animadversionem venerit, triennio feat, stans propter fores domus orationis, et rogans populum ingredientem ad orationem, ut unusquisque misericorditer pro ipso intensas ad Dominum preces fundat. Postea autem alio triennio ad selam auditionem admittatur, et, Scripturis doctrinaque auditis, ejiciatur, nec dignus habeatur oratione. Deinde, si modo illam cum lacrymis exquisierit, et Domino cum cordis contritione et valida bumiliatione supplex prociderit, detur ei substratio per alios tres annos. Et, postquam pœnitentiæ fructus dignos ostenderit, anno decimo in fidelium orationes suscipiatur sine oblatione: et vi annis duobus una cum fidelibus steterit ad orationem, ita demum dignus habeatur boni commusione. LXXVI. Eadem est ratio de iis quoque qui suas nurus accipiunt. 329 LXXVII. Qui relinquit legitime sibi copula-. tam,mulierein, et aliam ducit, ex Domini senten- (28') Τῆς ἐν ταῖς Γραφαῖς. Observat Zonaras sanctum Patrem ad ea, quæ narrantur de Manasse, Ezechia et aliis ejusmodi, digitum intendere. Hanc autem canonis esse sententiam contendit Balsamon, ut episcopi non solum pœnarum tempus immimuant, sed ipsas etiam poenas commutent: in quo quidem sibi nonnullos ait non assentiri. Ipse tamen fatetur magnam esse debere cautionem. Narrat enim cum miles voluntarii homicidii reus a quodam episcopo post breve admodum pœnitentiæ tempus absolutus fuisset tempore Lucæ patriarchæ, synodum jussu imperatoris graviter id ferentis convocatam, de episcopi facto deliberasse. Ac episcopum quidem sese hujus canonis et aliorum similium auctoritate defendisse, sed ad tempus a ministerio remotum fuisse, et militem rursus pœnitentiæ subjectum: pronuntiante synodo licere quidem episcopis canonicas poenas augere et miruere, sed aranearum filis ligare, quæ debent tribus rudentibus alligari, non licere. Καταλιμπάνων. Loquitur S. Pater de viro injuste legitimam uxorem dimittente. Nam si adulterium intercessiset, non jam legitimna uxor esset ex sententia Basilii, qui adulteram ejici jubet, non modo permittit. Atque hoc quidem peccatum hominis legitimam uxorem dimittentis et aliam duceritis, adulterium fatetur esse, si Domini senΟΔ'. Ἐὰν μέντοιγε ἕκαστος τῶν ἐν τοῖς προγεγραμμένοις ἁμαρτήμασι γενομένων σπουδαῖος γέντ ται, ἐξομολογούμενος· ὁ πιστευθεὶς παρὰ τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας λύειν καὶ δεσμεῖν, εἰ φιλανθρω πότερος γένοιτο, τὸ ὑπερβάλλον τῆς ἐξομολογήσεως ὁρῶν τοῦ ἡμαρτηκότος, εἰς τὸ ἐλαττῶσαι τὸν χρόνον τῶν ἐπιτιμίων, οὐκ ἔσται καταγνώσεως ἄξιος· τῆς ἐν ταῖς Γραφαῖς (28)ἱστορίας γνωριζούσης ἡμῖν τοὺς μετὰ μείζονος πόνου ἐξομολογουμένους ταχέως τήν τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν καταλαμβάνειν. ΟΕ'. Ὁ ἀδελφῇ ἰδίᾳ ἐκ πατρὸς ἢ ἐκ μητρὸς συμμιανθεὶς εἰς οἶκον προσευχῆς μὴ ἐπιτρεπέσθω παρεἶναι, ἕως ἂν ἀποστῇ τῆς παρανόμου καὶ ἀθεμίτου πράξεως. Μετὰ δὲ τὸ ἐλθεῖν εἰς συναίσθησιν της φοβερᾶς ἁμαρτίας ἐκείνης, τριετίαν προσκλαιέτω, τῇ θύρᾳ τῶν εὐκτηρίων οίκων παρεστηκώς, καὶ δεόμενος τοῦ λαοῦ εἰσιόντος ἐπὶ τὴν προσευχὴν, ὥστε ἕκαστον μετὰ συμπαθείας ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκτενεῖς ποιεί σθαι πρὸς τὸν Κύριον τὰς δεήσεις. Μετὰ δὲ τοῦτο ἄλλην τριετίαν εἰς ἀκρόασιν μόνην παραδεχθήτω, καὶ ἀκούων τῶν Γραφῶν καὶ τῆς διδασκαλίας έχε βαλλέσθω, καὶ μὴ καταξιούσθω προσευχῆς. Ἔπειτα, εἴπερ μετὰ δακρύων ἐξεζήτησεν αὐτὴν, καὶ προστ έπεσε τῷ Κυρίῳ μετὰ συντριμμοῦ καρδίας καὶ ταπεινώσεως ἰσχυρᾶς, διδόσθω αὐτῷ ἡ ὑπόπτωσης ἐν ἄλλοις τρισὶν ἔτεσι. Καὶ οὕτως, ἐπειδὰν τους καρποὺς τῆς μετανοίας ἀξίους ἐπιδείξηται, τῷ δε κάτῳ ἔτει εἰς τὴν τῶν πιστῶν εὐχὴν δεχθήτω χωρίς προσφορᾶς· καὶ δύο ἔτη συστὰς εἰς τὴν εὐχὴν τοῖς πιστοῖς, οὕτω λοιπόν καταξιούσθω τῆς τοῦ ἀγαθοῦ κοινωνίας. ΟϚ'. Ὁ αὐτὸς τύπος καὶ περὶ τῶν τὰς νύμφας ἑαυτῶν λαμβανόντων. ΟΖ'. 'Ο μέντοι καταλιμπάνων τὴν νομίμως αὐτῷ συναφθεῖσαν γυναῖκα, καὶ ἑτέραν συναγόμενες, tentia spectetur, secus, si canones Patrum. Quamobrem eamdem pœnam imponit ac graviori fornicationi in canone 59, cum hoc tamen levi discrimine quod in canone 59 duo anni inter flenter assignantur, unus vero in hoc septuagesimo septiuιο. Hoc autem matrimonium, quod legitima uxore dimissa contrahitur, etsi Basilius instar adulterii non jubet puniri, minime tamen dubium, quin penitus dissolvendum esse duxerit, nec ante restituerit communionem, quam illegitima uxor esset dimissa. Illud autem difficilius est statuere, quid de matrimonio post ejectam uxorem adulteram contracto senserit. Ratum a Basilio habitum fuisse ejusmodi matrimonium pronuntiat Aristenus. Atque add quidem Basilius conceptis verbis non declarat; sed tamen videtur hac in re a saniori ac meliori sententia discessisse. Nam 1o maritum injuste dimissum ab alio matrimonio non excludit, ut vidianus in canonibus 9 et 35. Porro non videtur jure dimittenti denegasse, quod injuste dimisso concedebat. 2 Cum jubeat uxorem adulteram ejici, vir dubium est quin matrimonium adulterio uxoris dissolutum existimaverit. Præterea dura admodum fuisset mariti, ac multo durior, quam uxoris conditio, si nec adulteram retinere, nec aliam ducere integrum fuisset Diglized by Google

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCXVII. κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου ἀπόφασιν, τῷ τῆς μοιχείας tua adulterii subjicitur judicio. Sed statutum est ὑπόκειται κρίματι. Κεκανόνισται δὲ παρὰ τῶν Πα τέρων ἡμῶν τοὺς τοιούτους ἐνιαυτὸν προσκλαίειν, διετίαν ἐπακροᾶσθαι, τριετίαν ὑποπίπτειν· τῷ δὲ ἑβδόμῳ συνίστασθαι τοῖς πιστοῖς· καὶ οὕτω τῆς προσφορᾶς καταξιοῦσθαι, ἐὰν μετὰ δακρύων μετα νοήσωσιν. ΟΗ'. Ὁ δὲ αὐτὸς τύπος κρατείτω καὶ ἐπὶ τῶν τὰς δύο ἀδελφὰς λαμβανόντων εἰς συνοικέσιον εἰ καὶ κατὰ διαφόρους χρόνους. ΟΘ'. Οἱ δὲ ταῖς μητρυιαῖς ταῖς ἑαυτῶν ἐπιμαινό μενοι τῷ αὐτῷ ὑπόκεινται κανόνι, ᾧ καὶ οἱ ταῖς ἑαυ τῶν ἀδελφαῖς επιμαινόμενοι. Π'. Τὴν δὲ πολυγαμίαν (50') οἱ Πατέρες ἀπεσιώπησαν, ὡς κτηνώδη, καὶ παντελῶς ἀλλοτρίαν τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων. Ἡμῖν δὲ παρίσταται πλέον τι πορ νείας εἶναι τὸ ἁμάρτημα. Διὸ εὔλογον τοὺς τοιούτους ὑποβάλλεσθαι τοῖς κανόσι· δηλονότι ἐνιαυτὸν προσο κλαύσαντας, καὶ ἐν τρισὶν ὑποπεσόντας, οὕτω δε κτοὺς εἶναι ΠΑ' Ἐπειδὴ δὲ πολλοὶ ἐν τῇ τῶν βαρβάρων κατα δρομή παρέβησαν τὴν εἰς Θεὸν πίστιν, ὅρκους έθνι κοὺς ἐπιτελέσαντες, καὶ ἀθεμίτων τινῶν γευσάμενοι, τῶν ἐν τοῖς εἰδώλοις τοῖς μαγικοῖς προσο ενεχθέντων αὐτοῖς, οὗτοι κατὰ τοὺς ἤδη παρὰ τῶν Πατέρων ἡμῶν ἐξενεχθέντας κανόνας οικονομείσθωσαν. Οἱ μὲν γὰρ ἀνάγκην χαλεπὴν ἐκ βασάνων ὑπομείναντες, καὶ μὴ φέροντες τους πόνους, καὶ ἑλκυσθέντες πρὸς τὴν ἄρνησιν, ἐν τρισὶν ἔτεσιν ἀδέκτους εἶναι, καὶ ἐν δυσὶν ἀκροᾶσθαι· καὶ ἐν τρισὶν ὑποπεσόντας, οὕτω δεκτούς γενέσθαι εἰς τὴν κοινωνίαν· οἱ δὲ ἄνευ ἀνάγκης μεγάλης προδόντες τὴν εἰς Θεὸν πίστιν, καὶ ἀψάμενοι τῆς τραπέζης τῶν δαιμονίων, καὶ ὁμόσαντες ὅρκους Ελληνικούς, έκ βάλλεσθαι μὲν ἐν γ' ἔτεσι, καὶ ἐν β' ἀκροᾶσθαι· ἐν Ταῖς ἑαυτῶν ἀδελφαῖς. Prima specie non omnino perspicuum est utrum sorores ex utroque parente intelligat, an tantum ex alterutro. Nam cum in canone 79 eos qui suas nurus accipiunt non severius puniat, quam cui cum sorore ex matre vel ex patre rem habent, forte videri posset idem statuere de iis qui in novercas insaniunt. Sed tamen multo probabilius est eamdem illis ponam iinponi, ac iis qui cum sorore ex utroque parente contaminantur. Non enim distinctione utitur Basilius ut in canone 75; nec mirum si peccatum cum noverca gravius quam cum nuru, ob factam patri injuriam, judicavit. Τὴν δὲ πολυγαμίαν. Polygamiæ nomine Zonaras et Balsamon non trigamiam interpretantur, sed tetragamiam. Trigamiam canonibus et legibus permissam esse, vetitam autem tetraganiam testantur. Unde nihil in hoc canone durius aut justo severius animadvertunt. Videtur idem sentire Aristenus, qui polygamiam, de qua in hoc canone agitur, scelus appellat. Valde mihi arridet hæc interpretatio; demitigat enim hujus canonis asperitatem. Sed tamen magnis illis interpretibus assentiri non possum. Nam ipsam trigamiain polygamiæ nomine notari ait Basilius in canone 4, eamque ex lege contrahi negat in canone 50. Præterea animadver.. lendum est Basilii propositum. Cur enim polygamos in hoc canone octogesimo subjicit canonibus, id est inter flentes pœnitentiam agere jubet, nisi quia eos publicis condemnationibus subjici non soPatrum nostrorum canonibus, ut ii anno fleant, biennio audiant, triennio substernantu., septimo consistant cum fidelibus, et ita oblatione digni habeantur, si cum lacrymis poenitentiam egerint. LXXVIII. Eadem autem forma observetur et in eos qui sorores duas in matrimonium ducunt, etsi diversis temporibus. LXXIX. Qui autem in suas novercas insaniunt, sunt eidem canoni obnoxii, cui et ii, qui insa- »iunt in suas sorores. LXXX. Polygamiam Patres silentio prætermisere, ut belluinam, prorsusque ab hominum genere alienam. Ea autem nobis videtur peccatum esse fornicatione majus. Quapropter consentaneum est eos subjici canonibus, ut scilicet postquam anno fleverint, et tribus substrati fuerint, sic suscipiantur, LXXXI. Quoniam autem multi in barbarorum incursione fidem in Deum violarunt, sacramenta gentilia jurantes, et nefanda quædam gustantes, quæ ipsis in magicis idolorum templis apposita fuere, ii secundum canones jam a Patribus nostris editos dispensentur. Nam qui vim gravem per tormenta sustinuere, nec ferentes labores, ad negationen tracti sunt, tribus annis non recipiantur, et duobus audiant, et ubi annis tribus substrati fuerint, sic ad communionem admittantur. Qui vero sine magna vi fidem in Deum prodiderunt, mensamque attigerunt dæmoniorum, et gentilium sacramenta jurarunt, ejiciantur quidem tribus annis, duobus audiant: ubi vero annis tribus in substratione oraverint, et per 330 alios tres cum lere dixerat in canone 50? At canon ille 50 de trigamis nominatim agit. Videtur ergo ad eosdem referendus octogesimus. Justo sane severior hæc doctrina videbitur: sed ita de trigamis statuisse Basilium minime mirabitur quisquis similia plurium Patrum dicta pensabit, imprimis Gregorii Nazianzeni apud quem in orat. 31 tertia nuptiæ παρανομία, iniquitas dicuntur. Vide Addenda. Οὕτω δεκτοὺς εἶναι. Recipi eos in consistentium locum existimant Balsamon et Zonaras, in ipsam communionem Aristenus, qui quatuor tantuni annos numerat, hanc tamen conditionem addens, ut matrimonium dissolvatur. Confirmari potest Zonaræ et Balsamonis sententia ex canone 4, ubi quinque anni trigamis decernuntur. De hac severitate non videtur detrahere hic canon octogesimus, qui ad intendendas potius quam remittendas trigamorum poenas institutus est. Ειδώλοις. Lego cum Combefisio εἰδωλείοις. Πατέρων ἡμῶν. Ancyramos Patres designat, quorum magna videtur fuisse in Cappadocia et fini timis provinciis auctoritas. Quanquam in hoc tantum eos sequitur, quod eorum exemplo discrimen ponat inter eos, qui tormentis cesserunt, et eos qui facilius superati sunt. Nam Ancyrani Patres multo sunt leniores, ac iis qui solis supplicii aut bonorum direptionis aut exilii minis cesserunt, non longiorem sexenio pœnitentiam imponunt can. 6. Κανόνας. Sic nostri codices mss. Editi voμους καὶ κανόνας.

fidelibus ad orationem steterint, sic admittantur ὑποπτώσει δὲ εὐξαμένους ἐν γ' ἔτεσι, καὶ ἐν ἄλλοις ad boni communionem. LXXXII. De iis etiam qui pejerarunt, si vi quidem atque necessitate juramenta transgressi sunt, pœnis levioribus subjiciuntur, sic ut post sex annos possint suscipi. Sin autem, vi non illata, fi dem suam prodiderunt, ubi duobus annis fleverint et duobus annis audierint, et per quinque oraverint in substratione, et per alios duos sine oblatione ad precationis communionem fuerint admissi, ita demum, digna videlicet pœnitentia ostensa, in corporis Christi communionen resti tuentur. γ' συστάντας τοῖς πιστοῖς εἰς τὴν δέησιν, οὕτω δε κτοὺς εἶναι τῇ τοῦ ἀγαθοῦ κοινωνία. ΠΒ΄. Καὶ περὶ τῶν ἐπιορκησάντων, εἰ μὲν ἐκ βίας καὶ ἀνάγκης παρέβησαν τοὺς ὅρκους, κουφοτέροις ὑπόκεινται ἐπιτιμίοις, ὥστε μετὰ ς' ἔτη εἶναι αὐτοὺς δεκτούς· εἰ δὲ ἄνευ ἀνάγκης προδόντες τὴν ἑαυτῶν πίστιν, ἐν δυσὶν ἔτεσι προσκλαύσαντες, καὶ ἐν δυσὶν ἀκροασάμενοι, καὶ ἐν πέντε ἐν ὑποπτώσει εὐξάμενοι, καὶ ἐν δυσὶν ἄλλοις ἄνευ προσφορᾶς εἰς τὴν κοινωνίαν τῆς προσευχῆς παραδεχθέντες, οὕτω τελευταῖον ἀξιόλογον, δηλαδή, την μετάνοιαν ἐπι δειξάμενοι, ἀποκαταστήσονται εἰς τὴν κοινωνίαν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ. ΠΓ'. Οἱ καταμαντευόμενοι, καὶ ταῖς συνηθείαις LXXXIII. Qui vales consulunt, et consuetudines gentium sequuntur, aut aliquos in suas ædes τῶν ἐθνῶν ἀκολουθοῦντες, ἢ εἰσάγοντές τινας εἰς introducunt ad remediorum inventionem, et expiationem, hi in canonem cadant sexeunii. Postquam anno fleverint, et anno audierint, et annis tribus fuerint substrati, et anno cum fidelibus steterint, sic admittantur. LXXXIV. Hæc autem omnia scribimus, ut fructus probentur pœnitentiæ. Non enim omnino tempore dijudicamus res ejusmodi, sed ad modum panitentia attendimus. Quod si qui difficile avellantur a propriis moribus, carnisque voluptatibus servire malint quam Domino, et vitam secundum Evangelium instituere nolint, nulla est nobis cum illis communis ratio. Nos enim in populo inobsequenti et contradicenti edocti sumus audire: Servans serva animam tuam 1. Ne igitur committamus, ut cum talibus pereamus: sed grave judicium formidantes, et terribilem retributionis Domini diem ob oculos habentes, ne velimus una cum alienis peccatis perire. Si enim nos non erudierunt`terribilia Domini, nec tales plagæ adduxerunt, ut nos a Domino propter nostram iniquitatem derelictos, barbarorumque in manus traditos sentiremus, et populum apud hostes captivum abductum esse, ac dispersioni traditumn, quia hæc audebant qui Christi nomen circumferunt: si non noverunt, neque intellexerunt, propterea venisse in nos iram Del; quæ res nobis cum his communis est? Sed tamen obtestari eos et noctu et interdiu, et publice et privatim debemus; nos autem simul 19 Gen. xix, 17. 'Er zérte. Sic codices melioris notæ. Nonnulli habent ἐν πέμπτῳ, in quinto. Sic videtur le *gisse interpres. Sed hæc scriptura minime probabilis. Vix enim gravius puniretur jusjurandum libere et sponte infractum, quan vi et impressione violatum; nec aliud esset inter utrumque, quam unius anni discrimen. Legitur ἐν πέμπτῳ in Pandectis. Sed Balsamon et Zonaras et Aristenus in suis interpretationibus agnoscunt undecim annos. Præterea decem anni imponuntur perjuris in canone 64, cui quidem canoni aliqua videtur inesse cum hoc octogesimo secundo discrepantia; forte quia in priore nulla statuitur distinctio coacti et voluntarii perjurii. Φαρμακειών. Longe alio sensu usurpatur hoc loco en vox ac in canone 65, in quo venefica ad perniciem inventa designat: hic autem remedia ad τοὺς ἑαυτῶν οἴκους ἐπὶ ἀνευρέσει φαρμακειων καὶ καθάρσει, ὑπὸ τὸν κανόνα πιπτέτωσαν τῆς ἐξαετίας. Ενιαυτὸν προσκλαύσαντες, καὶ ἐνιαυτὸν ἀκροα σάμενοι, καὶ ἐν γ' ἔτεσιν ὑποπίπτοντες, καὶ ἐνιαυτὸν συστάντες τοῖς πιστοῖς, οὕτω δεχθήτωσαν. ΠΔ'. Πάντα δὲ ταῦτα γράφομεν, ὥστε τοὺς καρ ποὺς δοκιμάζεσθαι τῆς μετανοίας. Οὐ γὰρ πάντως τῷ χρόνῳ κρίνομεν τὰ τοιαῦτα, ἀλλὰ τῷ τρόπῳ τῆς μετανοίας προσέχομεν. Ἐὰν δὲ δυσαποσπάστως ἔχωσι τῶν ἰδίων ἐθῶν, καὶ ταῖς ἡδοναῖς τῆς σαρκὸς μᾶλλον δουλεύειν θέλωσιν ἢ τῷ Κυρίῳ, καὶ τὴν κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον ζωὴν μὴ καταδέχωνται, οὐδεὶς ἡμῖν πρὸς αὐτοὺς κοινὸς λόγος. Ἡμεῖς γὰρ ἐν λαῷ ἀπειθεῖ καὶ ἀντιλέγοντι δεδιδάγμεθα ἀκούειν, ὅτι Σώζων σώζε τὴν σεαυτοῦ ψυχήν. Μὴ τοίνυν καταδεξώμεθα συναπόλλυσθαι τοῖς τοιούτοις· ἀλλὰ φοβη θέντες τὸ βαρὺ κρίμα, καὶ τὴν φοβερὰν ἡμέραν τῆς ἀνταποδόσεως τοῦ Κυρίου πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν λαβόν τες, μὴ θελήσωμεν ἁμαρτίαις ἀλλοτρίαις συναπόλη λυσθαι. Εἰ γὰρ μὴ ἐπαίδευσεν ἡμᾶς τὰ φοβερὰ τοῦ Κυρίου, μηδὲ αἱ τηλικαῦται πληγαὶ εἰς αἴσθησιν ἡμᾶς ἤγαγον ὅτι διὰ τὴν ἀνομίαν ἡμῶν ἐγκατέ λιπεν ἡμᾶς ὁ Κύριος, καὶ παρέδωκεν εἰς χεῖρας βαρβάρων, καὶ ἀπήχθη αἰχμάλωτος εἰς τοὺς πολεμίους ὁ λαὸς, καὶ παρεδόθη τῇ διασπορά, διότι ταῦτα ἐτόλμων οἱ τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ περιφέροντες· εἰ μὴ ἔγνωσαν μηδὲ συνῆκαν, ὅτι διὰ ταῦτα ἦλθεν ἐφ' ἡμᾶς ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ· τίς ἡμῖν κοινὸς πρὸς τούτους λόγος; ᾿Αλλὰ διαμαρτύρεσθαι αὐτοῖς καὶ morbos pellendos, ut observant Balsamon et Zonaras. Hinc multo lenior in hoc canone pœnitentia, quam in sexagesimo quinto. Distinctione utitur S. Gregorius Nyssenus in statuenda hujus peccati pœnitentia. Sancit enim canone 3 ut qui se convertunt ad præstigiatores, aut vates, aut eos qui dæmonum opera piacula quædam et malorum avertendorum artem profitentur, hi si fidei negandæ consilio id fecerint, iisdem poenis ac apostata subjiciantur; sin autem gravissimo quodam dolore et damno perculsi, eodem modo puniantur, ac qui tormentis tempore confessionis cesserunt. Ηγαγον. Sic mss. codices melioris nota. Editi ἦγον. Pandectæ cum codicibus mss. consentiunt. Εἰ μὴ ἔγνωσαν. Sic antiquissini codices et Pandecta. Editiones Basilii εἰ μὴ συνέγνωσαν.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCXVIII. quidem optantes eos lucrifacere, et a maligni laqueo eripere; sed si hoc non possumus, studeamus saltem animas nostras ab æterna condemnatione servare. νυκτὸς καὶ ἡμέρας, καὶ δημοσίᾳ καὶ ἰδίᾳ ὀφείλομεν abripi eorum improbitatibus, ne feramus, maxime συναπάγεσθαι δὲ αὐτῶν ταῖς πονηρίαις μὴ καταδεχώμεθα, προσευχόμενοι μάλιστα μὲν κερδῆσαι αὐτ τοὺς καὶ ἐξελέσθαι τῆς παγίδος τοῦ πονηροῦ· ἐὰν δὲ τοῦτο μὴ δυνηθῶμεν, σπουδάσωμεν τὰς γοῦν ἑαυτῶν ψυχὰς τῆς αἰωνίου κατακρίσεως περισώ σασθαι. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΙΗ. 331 EPISTOLA CCXVIII. Basilius, paucis de Eliani negotio el de suo post iter Ponticum morbo præmissis, Amphilochium rogat, ut episco;orum Lycia, quos audierat ab Asianorum kæresi alienos esse, ac suam communionem aniplecti velle, sententium exploret, probo aliquo viro in hanc regionem misso. Αμφιλογίω. ἐπισκόπω Ικονίου. Τὴν μὲν χρείαν, ἧς ἕνεκεν παρεγένετο ὁ ἀδελφὸς Αϊλιανὸς, κατώρθωσεν ἐφ' ἑαυτοῦ, οὐδεμιᾶς παρ' ἡμῶν συνεργίας προσδεηθείς· ἡμῖν δὲ διπλῆν ἔδωκε χάριν, κομίσας τε γράμματα τῆς σῆς θεοσεβείας, καὶ ἀφορμὴν τῶν πρὸς σὲ γραμμάτων ἡμῖν παρασχό μενος. Καὶ προσαγορεύομεν οὖν δι' αὐτοῦ τὴν ἀλη θινήν σου καὶ ἀμίμητον ἀγάπην· καὶ παρακαλοῦμεν προσεύχεσθαι περὶ ἡμῶν, νῦν, εἴπερ ποτέ, τῆς ἐκ τῶν προσευχῶν σου βοηθείας προσδεομένων. Τὸ γὰρ σῶμά μου, ἐκ τῆς ὁδοῦ τῆς ἐπὶ τὸν Πόντον συντριβὲν, ὑπὸ ἀρρωστίας συνέχεται οὐκ ἀνεκτῶς. Ἐκεῖνο δὲ καὶ πάλαι ἐβουλόμην γνώριμον ποιῆσαι τῇ σῇ συν έσει (οὐχ ὡς ὑπ᾽ ἄλλης προηγουμένης αιτίας διακρουσθεὶς ἐξελαθόμην)· νῦν δὲ ὑπομιμνήσκω, ἵνα καταξιώσης ἄνδρα σπουδαῖον πέμψαι εἰς τὴν Λυκίαν, κατασκέψασθαι, τίνες εἰσὶν οἱ τῆς ὀρθῆς πίστεως. Δεῖ γὰρ τάχα μὴ παραφθῆναι αὐτοὺς, εἴπερ ἀληθῆ c ἐστιν ἅ τις τῶν ἐκεῖθεν παραγενομένων πρὸς ἡμᾶς εὐλαβῶν διηγήσατο· ὅτι, πάντη πρὸς τὸ ᾿Ασιανὸν φρόνημα ἀπηλλοτριωμένοι, ἡμᾶς καταδέχονται ἐπι γράφεσθαι κοινωνούς. Εἰ δὲ μέλλει τις ἀπιέναι, ἐπιζητησάτω ἐν Κορυδάλοις ᾿Αλέξανδρον ἀπὸ μοναζόντων ἐπίσκοπον, καὶ ἐν Λιμύρᾳ Διάτιμον, καὶ ἐν Κύροις Τατιανὸν καὶ Πολέμωνα καὶ Μακάριον πρε σβυτέρους, ἐν Πατάροις ἐπίσκοπον Εὔδημον, ἐν Τελμεσῷ Ἰλάριον ἐπίσκοπον, ἐν Φέλῳ Λολλιανόν ἐπίσκοπον. Τούτους καὶ ἔτι πλείους ἀνεγνώρισέ τις ἡμῖν, ὡς ὑγιαίνοντας περὶ τὴν πίστιν· καὶ πολλὴν ἔσχον χάριν τῷ Θεῷ, εἴ τινες ὅλως ἐν τῷ κλίματι τῷ Ἀσιανῷ ἔξω εἰσὶ τῆς βλάβης τῶν αἱρετικῶν· Οὐχ ὡς. Legit Combefisius οὗ ὡς. Cujus rei oblitus eram cespitante memoria ob aliam rem majoris momenti. Sed displicet hæc emendatio, non solum quia nullo nititur vetere libro, sed etiam maxime quia non redolet summam Basilii pietatem, cui nihil antiquius erat pace et unitate Ecclesiarum. Ἐν Κύροις. Codex Claromontanus ἐν Νύ ροις. Sed legendumn ἐν Μύροις. Non Tatianus ille factus est episcopus Myrensis, ac interfuit concilio C. P. Nondum ad hanc dignitatem pervenerat, cum hæc scriberetur epistola; nam ei Basilius non alium quam presbyteri titulum defert, qui ei cum Polemone et Macario communis est. Videtur etiam Diatimus nequaquam Limyræ episcopus fuisse; sed tantum presbyter. Illum enim episcopi nomine non designat Basilius; et presbyteri titulus ad eum, itidem ut ad tres alios, videtur referri. Silentium Basilii de episcopis Limyræ et Myræ argumento est PATROL, GA. ΧΧΧΙΙ. Amphilochio, Iconii episcopo. Illud quidem negotium, cujus causa venerat frater Ælianus, ipse per se confecit, nec ulla nostra ope indiguit. Duplicem autem a nobis iniit gratiam, et quod litteras pietatis tuæ attulit, et quod litterarum ad te occasionem nobis subministravit. Per eum igitur et tuam salutamus genuinam ac non imitabilem charitatem, ac rogamus ut pro nobis preceris, qui nunc, si unquam alias, precum tuarum ope indigemus. Nam meum corpus ex itinere Pontico confractum, morbo afflictatur intolerabili. Illud autem et dudum volebam tuæ prudentiæ notum facere, non quod alia potiore interpellante causa oblitus sim; sed nunc commonefacio, ut virum diligentem digneris in Lyciam mittere, qui veræ fidei quinam sint sectatores exploret. Fortasse enim non sunt negligendi, siquidem vera sunt, quæ unus aliquis ex piis viris illinc ad nos venientibus narravit, eos ab Asianorum sententia prorsus alienos, communionem nostram amplecti velle. Si quis autem iturus est, perquirat Corydalis Alexandrum ex monacho episcopum, Limyræ Diatinum, Cyris Tatianum et Polemona et Macarium presbyteros, Pataris Eudemum episcopum, Telmesi Hilarium episcopum, Pheli Lollianum episcopum. Hos et plures adhuc indicavit mibi aliquis recte de fide sentire: ac gratias Deo habui plurimas, si qui omnino in Asiano tractu extra labem hæreticorum sint. Itaque si fieri potest, interim eos sine litteris exploremus: re autem perspecta, tum demum et litteras dabimus. curaeos male audiisse. Porro non mirum in tanta rerum ecclesiasticarum perturbatione, si ejusmodi presbyterorum communionem appetebat, quorum cum episcopis non communicabat. Sic enim cum presbyteris Tarsensibus, minime vero cum episcopo Tarsensi conjunctus erat: plures in Sebastia presbyterio communicatores habebat, quamvis alı Eustathii communione discessisset, ut patet ex epistolis 113, 114, 237. Paulo ante legitur in codice Vaticano ἀπὸ μοναζόντων καὶ ἐπίσκοπον, monachum et episcopum. Λολλιανόν. Ita Med., Vat. et Clarom. Editi Λουκιανόν. Coisl. primus Λουλιανόν. Scriptura quam sequimur consentit cum subscriptionibus concilii C. P. inter quas legitur Lollianus. Ibidem codex Vaticanus ἐν Φελλῷ. "Εσχεν. Sic veteres libri, pro co quod erat in editis έχον. Alias CCCCIII. Scripta anno 375.

bimusque ut aliquem ex illis ad congressum nostrum advocemus. Cedant autem omnia commode ac prospere Ecclesiæ Iconiensi nobis desideratissimæ. Honorandum omnem clerum et eos qui una cum tua pietate sunt, per le salutamus. Ἐὰν μὲν οὖν ᾗ δυνατόν, τέως ἄνευ γραμμάτων αυτ τοὺς κατασκεψώμεθα πεισθέντες δὲ, λοιπὸν καὶ ἀποστέλλομεν ἐπιστολὴν, καὶ σπουδάζομέν τινα ἐξ αὐτῶν προσκαλέσασθαι εἰς τὴν συντυχίαν ἡμῶν. Γένοιτο δὲ πάντα ἐν καιρῷ περὶ τὴν ποθεινοτάτην ἡμῖν Ἐκκλησίαν τὴν Ικονίου. Πάντα τὸν τίμιον κλῆρον καὶ τοὺς συνόντας τῇ θεοσεβείᾳ σου ἀσπαζόμεθα διὰ σοῦ. 332 EPISTOLA CCXIX. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΙΘ'. Cum Basilius a Theodoro subdiacono didicisset dissensiones in clero Samosatensi exortas esse; etsi sciebat Eusebium ea de re ad illos scripsisse, suum quoque illis dulorem significat, hortaturque ne laudem ex persecutione comparalam dissensionibus amittant. Clero Samosatensi. 1. Qui omnia in pondere et mensura 18 definit nobis Dominus, et tentationes inducit " quæ vires Τῷ Σαμοσατέων κλήρω. 1. Ὁ πάντα μέτρῳ καὶ σταθμῷ ὁρίζων ἡμῖν Κύ ριος, καὶ τοὺς πειρασμούς επάγων μὴ ὑπερβαίνον nostras non superent, sed probat quidem pietatis τας ἡμῶν τὴν δύναμιν, ἀλλὰ δοκιμάζων μὲν διὰ τῆς athletas per afflictionem, nec tamen ultra quam ferre queunt, sinit tentari 18, datque potum in lacrymis in mensura ' iis, qui debent ostendere, an in afflictionibus gratum Deo animum servent; in hac maxime circa vos dispensatione suam benignitatem declaravit, non sinens vobis ab inimicis persecutionem ejusmodi inferri, quæ posset aliquos evertere, aut de fide in Christum commovere. Vos enim cum levibus et quos facile sit superare adversariis conjungens, prænium vobis patientiæ in illis vincendis præparavit. Sed communis ille nostræ vitæ hostis, qui suis artificiis benignitati Dei adversatur, postquam vos vidit validi muri instar assultum extrinsecus contemnere, id, ut audio, excogitavit, ut inter vos mutuæ quædam offensiones et pusilli animi dissidia nascerentur: quæ initio quidem parva, et facile sanabilia, temporis progressu per contentionem aucta in malum prorsus insanabile vergere solent. Quapropter adductus sum ut per hanc epistolam vos adhortarer. Quod si fieri posset, venissem ipse, vosque per me ipse rogassem. Sed quia id tempora non sinunt, hanc vobis epistolam, veluti aliquod supplicantis insigne, prætendimus, ut adhorzationes nostras reveriti, solvatis omnem inter vos contentionem, mihique cito bonum nuntium mittaLis dimissarum inter vos offensionum. περιστάσεως τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς εὐσεβείας, οὐκ ἐῶν δὲ πειρασθῆναι ὑπὲρ ὃ δύνανται ὑπενεγκεῖν, καὶ ποτίζων δάκρυσιν ἐν μέτρῳ τοὺς ὀφείλοντας δι δαχθῆναι εἰ ἐν ταῖς θλίψεσι τὸ πρὸς τὸν Θεὸν εὐχάριστον διασώζουσι μάλιστα ἐπὶ τῆς οἰκονομίας τῆς καθ᾽ ὑμᾶς τὸ ἑαυτοῦ φιλάνθρωπον ἐφανέρωσε, μὴ συγχωρήσας ὑμῖν τὸν παρὰ τῶν ἐχθρῶν διω γμὸν τοιοῦτον ἐπενεχθῆναι, οἷον δύνασθαι περιτρέψαι τινὰς ἢ διασαλεῦσαι ἀπὸ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Κούφοις γὰρ καὶ εὐκαταγωνίστοις ἀντιπάλοις παραζεύξας ὑμᾶς, ἐν τῇ κατ' αὐτῶν νίκῃ τὸ βραβείον ὑμῖν τῆς ὑπομονῆς ηὐτρέπισεν. Αλλ' ὁ κοινὸς ἐχθρὸς τῆς ζωῆς ἡμῶν, ὁ ταῖς ἑαυτοῦ μεθοδείαις ἀντιμαχό μενος τοῦ Θεοῦ τῇ χρηστότητι, ἐπειδὴ εἶδεν ὑμᾶς ὡς τεῖχος κραταιὸν τῆς ἔξωθεν προσβολῆς καταφρονοῦν τας, ἐν ὑμῖν αὐτοῖς, ὡς ἀκούω, ἐπενόησε γενέσθαι τινὰς λύπας πρὸς ἀλλήλους καὶ μικροψυχίας· αἱ παρά μὲν τὴν πρώτην μικραί εἰσι καὶ εὐθεράπευτοι, προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου ὑπὸ φιλονεικίας αὐξανόμε ναι εἰς ἀνίατον παντελῶς ἐκπίπτειν πεφύκασι. Διὸ ὥρμησα πρὸς τὴν διὰ τοῦ γράμματος τοῦδε πα ράκλησιν. Εἰ μὲν ἦν δυνατόν, αὐτὸς ἂν παρεγενόμην, καὶ δι᾿ ἐμαυτοῦ ἱκέτευσα ὑμᾶς· ἐπειδή δὲ τοῦτο οἱ καιροὶ οὐκ ἐπιτρέπουσι, τὴν ἐπιστολὴν ταύτην ἀνθ᾽ ἱκετηρίας ὑμῖν προτείνομεν· ἵνα, αίδε σθέντες ἡμῶν τὰς παρακλήσεις, καταλύσητε πᾶσαν τὴν πρὸς ἀλλήλους φιλονεικίαν καὶ ταχέως μας διαπέμψησθε τὴν ἀγαθὴν ἀγγελίαν, ὅτι ἀφήκατε ἀλλήλοις τὰς μέμψεις. 48 Sap. xr, 21. * Matth. νι, 15. 181 Cor. x, 13. Alias CCLXXX. Scripta anno 375. Κατασκεψώμεθα. Clarom. ἐπισκεψώμεθα. Paulo post legimus cum codicibus Med. et Coisl. Trimo αποστέλλομεν et σπουδάζομεν. Deest haec epistola in Harlæano. Pro hac autem loquendi ratione habebant editi ἀποστελοῦμεν εν σπουδάσου μεν, quod quidem librariis nimium ad grammaticæ leges attentis tribuendum videtur. Scriptura, quam in contextum recepimus, confirmatur simili loco epistolæ 244, n. 5, ubi Basilius Patrophilo significat dubium sibi non esse, quin Eustathii conLumeliosa scripta noverit. Tum addit: Εἰ δ᾽ οὐκ ἦλθεν εἰς σὲ τὰ γράμματα, ἀλλ᾽ ἐγώ σοι ἀποστέλλω· Quod si ad te scripta illa non pervenerunt, at ego ad le mittam. Δάκρυσιν. Editi praemittunt in quae praepo16 Psal. LXXIX, 6. sitio deest in sex mss. Διδαχθῆναι. Duo Regii codices, Vat., Paris. et Coisl. secundus διαδειχθῆναι. Clarom. δειχθῆναι. Nihil mutandum. Illud enim διδαχθῆναι idem valet ac δειχθῆναι, id est, ostendere et docere, ut perspici potest ex epist. 244, n. 3. Αὐξανόμεναι. Med. et Coisl. primus αὐξόμεναι. Εἰ μὲν ἦν... παρεγενόμην και. lta tres ve tustissimi codices et Clarom. Edidi Εἰ μὲν οὖν ἦν... παραγενόμενος δι' ἐμαυτοῦ. Πρὸς ἀλλήλους. Coisl. primus εἰς ἀλλή λους. Paulo post idem codex cum Med. κατακλί θείς. Clarom. υποκλιθείς. ibidem nonnulli codices και... δεξάμενος τά, alii δειξάμενος τά

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCXX. il2. Sciat enim hoc, veum, prudentia vestra, lum magnum esse apud Deum, qui se proximo humiliter submittit, ac citra verecundiam crimina in seipso recipit, etiamsi vera non sint, ut pacem, magnum illud emolumentum, Dei Ecclesiæ conciliet. Sit itaque inter vos certamen bonum, quis prior consequatur, ut flius Dei vocetur, banc sibi dignitatem ob pacem compositam comparans. Scripsit autem et religiosissimus episcopus vobis quæ conveniunt, ac rursus scribet quæ ipsum decent. Verumtamen et nos, eo quod adhuc concessum sit, ut vobis propiores simus, negligere res vestras non possumus. Unde et cum advenisset religiosissimus frater Theodorus subdiaconus, dixissetque Ecclesiam in maestitia esse ac perturbatione, tum valde contriti, 333 et imo cordis dolore perculsi, conticere non potuimus: sed vos adhortati sumus, ut omnem inter vos juris disceptationem projicientes, pacem componatis, ne afferatis laetitiam adversariis, neve hanc Ecclesia gloriationem prodalis, quæ nunc per totum terrarum orbem prædicatur, vos videlicet tanquam anima una et corde uno gubernatos, ita in uno corpore versari. Omnem Dei populum, honoratos et magistratus, et totius cleri cœtum per vestram pietatem salutamus, adhortamurque ut sui ipsorum semper permaneant similes. Nam incremen - tum nullum exposcimus, eo quod accessionem omnem jam ipsi per edita bonorum operum specimina 2. Ἐκεῖνο γὰρ εἰδέναι βούλομαι τὴν σύνεσιν ὑμῶν, ὅτι ἐκεῖνος μέγας παρὰ Θεῷ, ὁ ταπεινοφρόνως υπου κατακλιθείς τῷ πλησίον, καὶ ἀνεπαισχύντως ἐφ' ἑαυτὸν ἀναδεξάμενος τὰ ἐγκλήματα, κἂν μὴ ἀληθῆ ᾖ, ὑπὲρ τοῦ τὸ μέγα όφελος τὴν εἰρήνην χαρίσα σθαι τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ. Γενέσθω οὖν ἐν ὑμῖν ἅμιλλα ἀγαθὴ, τίς πρῶτος καταξιωθῇ υἱὸς Θεοῦ κληθῆναι, διὰ τῆς εἰρηνοποιίας ἑαυτῷ τὸ ἀξίωμα τοῦτο περιποιησάμενος. Ἐπέστειλε δὲ καὶ ὁ θεοφιλέστατος ἐπίσκοπος ὑμῖν τὰ πρέποντα, καὶ ἐπιστε λεῖ πάλιν τὰ ἐπιβάλλοντα αὐτῷ. Πλὴν ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς, διὰ τὸ ἔτι συγκεχωρῆσθαι εγγύτεροι ὑμῶν εἶναι, ἀμελεῖν τῶν καθ᾽ ὑμᾶς οὐ δυνάμεθα. Ὅθεν καὶ παραγενομένου τοῦ εὐλαβεστάτου ἀδελφοῦ Θεοδώρου τοῦ ὑποδιακόνου, καὶ εἰπόντος τὴν Ἐκκλησίαν ἐν λύπῃ εἶναι καὶ ταραχῇ, σφοδρώς συν τριβέντες καὶ βαθείᾳ οδύνῃ τὴν καρδίαν πληγέντες, ἡσυχάσαι οὐκ ἠνειχόμεθα· ἀλλὰ παρεκαλέσαμεν ὑμᾶς, πᾶσαν δικαιολογίαν τὴν πρὸς ἀλλήλους ρίψαν τας, καταπράξασθαι τὴν εἰρήνην, ἵνα μήτε ηδονήν τοῖς ἐναντίοις παράσχησθε, μήτε τὸ καύχημα τῆς Ἐκκλησίας προδῶτε, ὁ νῦν εἰς πᾶσαν τὴν οἰκουμέν την διαβεβόηται, ὅτι οἱ πάντες, ὡς ὑπὸ μιᾶς ψυχῆς καὶ καρδίας οἰκονομούμενοι, ἐν ἑνὶ σώματι οὕτω διάγετε. Πάντα τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ, τούς τε ἐν ἀξιώμασι καὶ δυναστείαις πολιτικαῖς καὶ τοῦ παντὸς κλήρου τὸ πλήρωμα διὰ τῆς ὑμετέρας εὐλαβείας κατασπαζόμεθα, καὶ παρακαλοῦμεν ὁμοίους ἑαυτοῖς διαμεῖναι. Οὐδε μίαν γὰρ προσθήκην ἐπιζητοῦμεν, διὰ τὸ πᾶσαν ὑπερβολὴν προλαβόντας αὐτοὺς διὰ τῆς τῶν ἀγαθῶν excluserint. ἔργων ἐπιδείξεως ἀποκλεῖσαι ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΚ'. EPISTOLA CCXX*. Testatur Basilius clericis Berœensibus, se ad eorum amorem exarsisse, lectis eorum litteris, et ipsorum ac totius populi virtute cognita ex sermone Acucii presbuteri. Pacem illis orat post tot certamina, et ad perseverantiam hortatur. Πρὸς τοὺς ἐν Βεροία Beramis. Magnum Deus præbuit solatium his, qui coram congredi non possunt, colloquium per litteras; ex quo discere est non corpoream effigiem, sed animi ipsius indolem. Unde et nunc, postquam pietatis vestræ litteras accepimus, simul et vos cognovimus, et vestri amorem corde concepimus, non opus habentes longo tempore ad consuetudinem conciliandam. Ex ipsa enim insita litteris sententia Μεγάλην ὁ Κύριος έδωκε παραμυθίαν τοῖς ἀπο λιμπανομένοις τῆς κατ᾿ ὀφθαλμοὺς συντυχίας, την διὰ τοῦ γράμματος ὁμιλίαν, ἐξ ἧς ἔστι μανθάνειν οὐ τὸν σωματικὸν χαρακτῆρα, ἀλλ' αὐτῆς τῆς ψυχῆς τὴν διάθεσιν. Οθεν καὶ νῦν, δεξάμενοι τὰ γράμματα τῆς εὐλαβείας ὑμῶν, ὁμοῦ τε ἐγνωρίσαμεν ὑμᾶς, καὶ τὴν περὶ ὑμᾶς ἀγάπην ταῖς καρδίαις ἡμῶν ἀνελάβομεν, οὐ δεηθέντες χρόνου μακροῦ συνήθειαν ἐμποιοῦντος ἡμῖν. Ἐξ αὐτῆς γὰρ τῆς ἐναποκειμέ- ad amorem pulchritudinis animæ vestræ exarsiνης τοῖς γράμμασι διανοίας εἰς τὸ φίλτρον τοῦ κάλλους τῆς ψυχῆς ὑμῶν ἐξεκαύθημεν. Καὶ γὰρ πρὸς τοῖς ἐπεσταλμένοις, τοιούτοις οὖσιν, ἔτι καὶ ἡ τῶν μεσιτευόντων ἀδελφῶν ἐπιτηδειότης εναργέστερον ἡμῖν ἐδείκνυ τὰ καθ᾽ ὑμᾶς. Ὁ γὰρ ποθεινότατος καὶ εὐλαβέστατος συμπρεσβύτερος ἡμῶν Ἀκάκιος, πλείονα τῶν ἐπεσταλμένων διηγούμενος, καὶ ὑπ' ὄψιν Καὶ ἐπιστελεῖ. Ita tres vetustissimi codices, quibus alii favent, in quibus legitur επιστέλλει. Αν editi admodum mendose καὶ ἐπιστέλλειν ὑμᾶς δεῖ πάλιν, σε υος decet iterum ad eum convenientia scribere. Ετι. Hanc vocem addidimus ex septem mss. Ibidem Coisl. primus ἐγγυτέρω. Πολιτικαῖς. Sic mss. septem. Editi πολιτιmus. Nam præter litteras, quæ quidem tales sunt, adhuc etiam fratrum internuntiorum habilis et apta indoles illustrius vestra nobis expressit. Nam desideratissimus atque religiosissimnus compresbyter Acacius, plura quam scripsistis enarrans, et quotidianum vestrum certamen, strenuamque pro pietate dimicationem ipsis oculis subjiciens, tanκούς. ΄ Αποκλείσαι. Addunt clausulæ loco Έρρωσθε, valete, tres codices, nempe Harl., Coisl. priinus et Clarom. Τὴν περὶ ὑμᾶς. Hæ voces addita sunt ex septem mss. Vaticanus codex τὴν περὶ ὑμῶν. Alias CCXCIX. Scripla anno 375.

tam mihi incussit admirationem, ac tantum accen- άγων τὴν καθημερινὴν ὑμῶν ἄθλησιν, καὶ τὴν εὔτο νον ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἔνστασιν, τοσοῦτον ἡμῖν ἐν εποίησε τὸ θαῦμα, καὶ τοσοῦτον ἤγειρε τὸν πόθον τῆς ἀπολαύσεως τῶν ἐν ὑμῖν καλῶν, ὥστε προσεύχεσθαι ἡμᾶς τῷ Κυρίῳ γενέσθαι ποτὲ καιρὸν καὶ διὰ τῆς οἰκείας πείρας γνωρίσαι τὰ καθ' ὑμᾶς. Καὶ γὰρ ἀπήγγειλεν ἡμῖν οὐ μόνον ὑμῶν τῶν τὴν λειτουργίαν τοῦ θυσιαστηρίου πεπιστευμένων τὴν ἀκρίβειαν, ἀλλὰ καὶ τοῦ δήμου παντὸς τὴν συμφω νίαν, καὶ τῶν καθηγουμένων τῆς πόλεως καὶ προπολιτευομένων αὐτῆς τὸ μεγαλοφυὲς τῶν τρόπων, καὶ τὸ γνήσιον τῆς περὶ Θεὸν διαθέσεως, ώστε μακαρί σαι ἡμᾶς τὴν ἐκ τῶν τοιούτων συμπληρουμένην Εκκλησίαν, καὶ εὔχεσθαι νῦν πλέον δοθῆναι ὑμῖν τὴν πνευματικὴν γαλήνην· ἵνα ἃ νῦν ἐν τῷ καιρῷ τῆς dit desiderium vestris bonis perfruendi, ut Dominum regem, tempus aliquando dari, quo propria etiam experientia rerum vestrarum statum cognoscam. Nuntiavit enim mibi non solum vestram, quibus commissum est altaris ministerium, accuratam agendi rationem, sed populi etiam totius concordiam, et eorum qui civitati præsunt, illiusque res gerunt, magnanimos mores, ac sincerum in Deum amorem; adeo ut beatam prædicem Ecclesiam ex talibus constantem, ac nunc vehementius precer spiritalem vobis tranquillitatem concedi, ut quæ nunc certaminis tempore peregistis, iis tempore quietis fruamini. Solent enim quodammodo quæ in experiendo molesta sunt, voluptatem afferre recordantibus. Jam vero quod ad praesentia ἀθλήσεως ἐπεδείξασθε, τούτων ἐν τῷ τῆς ἀνέσεως attinet, adhortor vos ut ne malis cedatis, neve aniniuin χρόνῳ κομίσησθε τὴν ἀπόλαυσιν. Πέφυκε γάρ πως τὰ ob continentes ærumnas despondeatis. Prope enim δυσχερῆ κατὰ τὴν πεῖραν ἡδονὴν φέρειν τοῖς ὑποcoronæ, et prope Domini auxilium. Cavete elfun- μιμνησκομένοις. Τὸ δὲ νῦν ἔχον παρακαλοῦμεν ὑμᾶς datis quæ jam exantlastis: neve irritum reddatis μὴ ἐκκακεῖν, μηδὲ ἀπαγορεύειν πρὸς τὴν συνέχεια, 334 laborem toto terrarum orbe celebratum. τῶν κακώσεων. Ἐγγὺς γὰρ οἱ στέφανοι, καὶ ἐγγὺς Brevissinius rerum humanarum status: Omnis ἡ ἀντίληψις τοῦ Κυρίου. Μὴ ἐκχέητε τὰ προπεπ0caro fenum, et omnis gloria hominis tanquam flos νημένα ὑμῖν· μὴ ἀχρειώσητε τὸν κόπον τὸν διὰ πά feni. Exaruit fenum, et flos decidit; verbum au- σης τῆς οἰκουμένης βεβοημένον. Ολιγοχρόνιοι τῶν tem Domini manet in æternum "7. Præcepto per- ἀνθρωπίνων πραγμάτων αἱ καταστάσεις· Πᾶσα manenti adhærentes, fluxam rerum speciem sper- σὰρξ χόρτος, καὶ πᾶσα δόξα ἀνθρώπου ὡς namus. Non paucas Ecclesias erexit vestrum ex- ἄνθος χόρτου. Εξηράνθη ὁ χόρτος, καὶ τὸ ἄνθος emplum. Multam nec opinantes vobis comparastis ἐξέπεσε τὸ δὲ ῥῆμα Κυρίου μένει εἰς τὸν mercedem, dum rudiores ad parem æmulationem αἰῶνα. Τῆς διαμενούσης ἐντολῆς ἀντεχόμενοι, τῆς provocastis. Locuples est remunerator, ac potest παρερχομένης φαντασίας καταφρονήσωμεν. Πολλὰς vobis digna largiri certaminum præmia. Ο Εκκλησίας ἀνώρθωσε τὸ καθ᾽ ὑμᾶς ὑπόδειγμα. Πολὺν, κατὰ τὸ λανθάνον, ἑαυτοῖς συνηγάγετε τὸν μισθὸν, δι᾿ ὧν τοὺς ἀπειροτέρους εἰς τὸν ὅμοιον ζῆλον προσεκαλέσασθε. Πλούσιος ὁ μισθαποδότης, δυνάμενος ὑμῖν ἄξια χαρίσασθαι τῶν ἀγώνων τὰ ἔπαθλα. EPISTOLA CCXXI'. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΚΑ'. Significat Basilius plebi Bergensi ad amorem, quo illos fama cognitos prosequebatur, plurimum accessisse ex eorum Liuteris. Laudat eorum constantiam, et verseverantiam illis precatur. Bercatis. Πρὸς τοὺς ἐν Βεροία. Ἔγνωμεν ὑμᾶς προλαβόντες, ποθεινότατοι, ἐκ τῆς ἐκβεβοημένης ὑμῶν εὐλαβείας, καὶ τοῦ στεφά νου τῆς κατὰ Χριστὸν ὁμολογίας. Καὶ ἴσως ἂν τις ὑμῶν φαίη· Καὶ τίς ὁ εἰς τὴν μακρὰν ταῦτα διαπορθμεύσας; Κύριος αὐτὸς, ὃς τοὺς εὐσεβοῦντας Noveramus vos jam antea, desideratissimi, ex celeberrima vestra pietate et ex corona in Christi confessione comparata. Et forsan aliquis vestrum dicturus est: Ecquis hæc in regionem longe dissitam esportavit: Dominus ipse: qui suos cultores instar lucernæ collocans in candelabro, per- εἰς αὐτὸν τρόπῳ λύχνου τιθεὶς ἐπὶ τὴν λυχνίαν, φαίBcit ut toto terrarum orbe eluceant. An non victores athletas celebrare solet palma victoriæ, et artifices operis solertia? Quod si ob hæc et alia ejusmodi immortalis memoria permanet; eos qui pie secundum Christum vivunt, de quibus ipseinet Dominus ait, Glorificantes me glorificabo 18, 17 Isa. XL, 6-8. 18 I Reg, 11, 30. Alias CCXCVIII. Scripta anno 375. "Ηγειρε. Ita sex mss. Editi ἐνήγειρε. Ἐξέπεσε. Deest hoc verbum in codice Medicæo. Τὸ καθ' ὑμᾶς. Male in editione 1 Paris. τὸ καθ' ἡμᾶς. τοῦ στεφάνου. lta octo mss. Editi τους νειν ποιεῖ καθ᾽ ὅλης τῆς οἰκουμένης. Η οὐχὶ τοὺς ἀριστέας τῶν ἀγωνιστῶν ἀνακηρύττειν εἴωθε τὸ τῆς νίκης βραβείον, καὶ τοὺς μηχανικούς 4 τοῦ ἔργου ἐπίνοια; Εἰ δὲ ἐπὶ τούτοις καὶ τοῖς τοιούτοις άληστις ή μνήμη διαμένει, τοὺς κατὰ Χριστὸν εὐσεβοῦντας, περὶ ὧν αὐτός φησιν ὁ Κύριος, Τοὺς στεφάνους. Εἰς τὴν μακράν. Ita Coisl. primus et Harl. prima manu cum pluribus aliis. Editi εἰς γῆν μας κράν. Ibidem Coisl. uterque et unus ex Regiis εἰς τὴν μακρὰν ταύτην, Άληστος. lta mss. sex. Editi ἄληθος.

EPISTOLARUM CLASSIS II. EPIST. CCXXII. reddet, una cum solis radiis explicans fulgurantis eorum gloriæ splendorem? Rursus nobis vestri desiderium majus attulistis litteris ad nos scriptis, et ejusmodi litteris, in quibus præter superiora pro pietate certamina divitem et vividiorem pro vera fide animi constantiam profudistis. De quibus una vobiscum gaudemus, simulque precamur, ut universorum Deus, cujus certamen, cujus pugna et per quem corona, ingeneret animi ardorem, corroboret animam, et opus vestrum ad perfectam apud ipsum approbationem perducat. δοξάζοντάς με δοξάσω, πῶς οὐχὶ γνωρίμους καὶ quomodo non illustres ac omnibus conspicuos διαφανεῖς τοῖς πᾶσι καταστήσει, ταῖς ἀκτῖσι τοῦ ἡλίου συνεφαπλῶν τῆς ἐξαστραπτούσης αὐτῶν λαμπηδόνος τὸ φαιδρόν; Μείζονα δὲ αὖθις ἡμῖν τὸν περὶ ὑμᾶς πόθον ἐνεθήκατε γραμμάτων ἡμᾶς ἀξιώσαντες, καὶ γραμμάτων τοιούτων, ἐν οἷς πρὸς τοῖς προλαβοῦσιν ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας παλαίσμασι πλου σίαν καὶ ἀκμαιοτέραν τὴν ὑπὲρ τῆς ἀληθοῦς πίστεως καρτεροψυχίαν ἐπεδαψιλεύσασθε Εφ' οἷς συνηδόμεθα ὑμῖν, καὶ συνευχόμεθα, ὅπως ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, οὗ ὁ ἀγών, καὶ οὗ τὸ σκάμμα, καὶ δι᾿ οὗ οἱ στέφανοι, προθυμίαν εμποιήσῃ, ῥῶσιν ψυχῆς παράσχῃ, καὶ εἰς τελείαν εὐδοκίμησιν τὴν παρ' αὐτῷ τὸ ἔργον ὑμῶν ἀγάγῃ. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΚΒ'. EPISTOLA CCXXII. Significat Basilius se lectis eorum litteris respirasse ex ærumnis, et cognita eorum adversus hæreticos, quos primi repule runt, constantia ac cleri præeuntis et populi subsequentis consensu, acriorem factum esse ad pugnas, quæ Cappadocia imminent, sustinendas. Hortatur ut in hoc consensu perseverent. Πρὸς Χαλκιδέας. Το γράμμα τῆς εὐλαβείας ὑμῶν τοιοῦτον γέγονεν ἡμῖν ἐν καιρῷ θλίψεως ἐπιφανὲν, ὁποῖον γίνεται πολλάκις ἀγωνισταῖς ἵπποις, ἐν μεσημβρία σταθερά λάβρῳ τῷ ἄσθματι κόνιν σπωμένοις ἐν μέσῳ τῷ σταδίῳ, ὕδωρ τοῖς στόμασι προσχυθέν. Ανεπνεύταμεν γὰρ ἐκ τῆς συνεχείας τῶν πειρασμῶν, καὶ ὁμοῦ τε τοῖς ῥήμασιν ὑμῶν ἐπεῤῥώσθημεν, καὶ τῇ μνήμῃ τῶν καθ' ὑμᾶς ἀγωνισμάτων εὐτονώτεροι γεγόναμεν πρὸς τὸ ἀνενδότως ὑπενεγκεῖν τὸν προ κείμενον ὑμῖν ἀγῶνα. Ο γὰρ ἐμπρησμὸς, ὁ τὰ πολλὰ τῆς ᾿Ανατολῆς ἐπινειμάμενος, υφέρπει ἤδη καὶ τὴν ἡμετέραν καὶ τὰ κύκλῳ πάντα περιφλέξας, ἅπτεσθαι φιλονεικεῖ καὶ τῶν ἐν Καππαδοκίᾳ Exκλησιῶν, ἃς τέως εκίνει πρὸς δάκρυον ὁ ἐκ γειτόνων καπνός. "Απτεσθαι δ' οὖν λοιπὸν καὶ ἡμῶν ἐπείγεται, ἐν ὁ Κύριος ἀποστρέψειε τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ διακόψειε την φλόγα τοῦ πονηροῦ τούτου πυρός! Τίς γὰρ οὕτω δειλὸς καὶ ἄνανδρος, ἢ πρὸς πόνους αθλητικοὺς ἀμελέτητος, ὡς μὴ τοῖς ὑμετέροις υποφωνήμασιν ἐπιῤῥωσθῆναι πρὸς τὸν ἀγῶνα, καὶ εὔχεσθαι μεθ' ὑμῶν στεφανίτης ἀναῤῥηθῆναι; Προλαβόντες γὰρ ἐναπεδύσασθε τῷ τῆς εὐσε βείας σταδίῳ, καὶ πολλὰς μὲν ἀπεκρούσασθε πείρας αἱρετικῶν παλαισμάτων, πολὺν δὲ τὸν καύσωνα τῶν πειρασμῶν ὑπηνέγκατε, οἵ τε κορυφαίοι τῆς Ἐκ κλησίας ὑμεῖς, οἷς ἡ θεραπεία τοῦ θυσιαστηρίου πεπίστευται, καὶ οἱ καθ᾽ ἕνα τοῦ λαοῦ, οἱ δυνατώτεροι Τοῦτο γὰρ καὶ μάλιστα θαυμαστὸν ὑμῶν B. Ad Chalcidenses. Litteræ pietatis vestræ tales nobis afflictionis tempore acciderunt, qualis sape certatoribus equis, ferventissima meridie pulverem vehementi anhelitu in medio stadii attrahentibus, aqua ori infusa. Respiravimus enim ex continuis tentatio nibus, simulque verbis 335 vestris corroborati sumus, et certaminum vestrorum memoria firmio res facti, ut propositum nobis certamen nescio ce dere animo subeamus. Enimvero incendium, quod plerasque Orientis partes devastavit, serpit jam et in nostram regionem, atque iis quæ circa nos sunt incensis, ad ipsas etiam Cappadociæ Ecclesias, quas antea fumus e vicinis locis ad lacrymas commovebat, pertingere conatur. Jam ergo et nos properat attingere: quod Dominus spirite oris sui avertat, et mali illius ignis flammam intercidat! Quis enim tam timidus est et ignavus. aut in laboribus athleticis inexercitatus, ut non vestris acclamationibus ad certamen corroboretur, optetque vobiscum victor renuntiari? Vos enim priores pugnastis in pietatis stadio, ac multa repulistis tentamina hæreticarum pugnarum et ingentem tentationum æstum pertulistis, tum vos Ecclesiæ coryphæi, quibus altaris cura commissa, tum singuli ex plebe et potentiores quique. Hoc enim in vobis et maxime admirandum est, et approbatione omni dignum, quod omnes unus estis in Domino, alii quidem præeuntes ad bonum, alii καὶ πάσης ἀποδοχῆς ἄξιον, ὅτι πάντες εἷς ἐστε ἐν summo consensu sequentes. Unde et superiores 60) Συνεφαπλῶν. Ita mss. octo. Editi συνεφέπτων. Επεδαψιλεύσασθε. Hanc scripturam codicum Medicæi et Coisl. primi prætulimus lectioni. aliorum quatuor codicum, in quibus legitur έπει δαψιλεύεσθε. Εditi επιδαψιλεύεσθε. Ευδοκίμησιν. Medicus codex, Vaticanus et Reg. secundus διευδοκίμησιν. Καὶ τὴν ἡμετέραν. Editi καὶ πρὸς τὴν ἡμε τέραν. Sed præpositio deest in codicibus nostris Harl., Med., utroque Coisl. Vat. et Reg. secundo. Πρὸς πόνους. lta Harl., Coisl. uterque et uterque Regius. Editi πρὸς τόνους. Οι δυνατώτεροι. Legendum καὶ οἱ δυνατώτε ροι. Sic enim in epist. 220 laudat non solum eorum, quibus commissum est altaris ministerium, accuraiam agendi rationem, sed populi etiam totius concordiam, et eorum qui civitati præsunt, illiusque res gerunt, magnanimos mores. Præterea his verbis, singulis ex plebe, designatur tota plebs; quare apponenda conjunctio his quæ sequuntur. Hanc tamen nolui in contextum inserere, quia in nullo vetere libro reperitur. Alias CCXCVII. Scripta anno 375.