ulrumque discrimina quæ aliquando apparent. Ea diligentiæ Millesii tribui possunt: nola enim res est, quando unus post alium recenset eumdem codicem, multa ab primo vel prætermissa vel male lecta observari ab altero. Quod si duo sunt codices, saltem unus ex altero, aut ab eodem exemplari ambo descripti sunt. Cum Casaubonus et Millesius minutissimas quasque horum exemplarium varietates adnotarini, apparet eos optíma manu descriptos fuisse, nam paucis scripturæ viliis scalent. Bonam ubique scripturam repræsentant, pauca habent assumenta, tantum scholion aliquod interdum e mar gine in textum irrepsisse videtur. Emendatiores sæpe vulgatis lectiones repræsentant, quas, uti correctiones suspectans, vulgo neglexi. Roma misit ad me R. P. D. Philippus Raffier collectas a se summa industria varietates codicum duorum Ollobonianæ bibliotheca, qui ex Altaempsiana in illam transivere. Continent Catecheses omnes et Epistolam ad Constantium. Primus, qui notatus est R. IV, vetusins et membranaceus est, et multas habet insignes ab editis varietates: propter prima folia detrita variantes Procatechesis et prima catechesis extundi non potuere. Alter chartaceus et recens est, nihil fere ab edi is discrepans; hujus varietates collegit, quando alter deficiebat. tertio codice in quo fragmentum invenit præfatus Paler secunde catecheseos, misit ad me lectiones nonnullas. bibliotheca excellentissimi Eccles æ principis D. ducis de Coislin, Metensis episcopi, quam ab avo cancellario Seguerio hæreditate sibi transmissam possidet, habui membrana ceum codicem notatum num. 227, olim 101, undecimi circiter sæculi, qui Enclistræ in Cypro fuit: mutilus est initio foliis aliquot; quapropter deest Procatechesis, et media pars catechesis primæ: quædam etiam desunt folia quibus cutechesis 17 pnis el calech. 18 initia continentur. Postrema catechesis mystagogicæ titulum solum repræsentat, in eoque desinit. Multis scripturæ vitiis scatet; vocales et diphthongos ejusdem apud recentiores Græcos soni passim confundit et miscel; in accentuum, spirituum, et interpunctionum positione multa peccat; in catechesis secunde scriptione ab editis insigniter discrepat; catechesis decimæ sexta initio grandi assumento infartum est, quo continetur luculentum de processione Spi ritus sancti a Filio testimonium a S. Thoma Latine citatum. Eo codice me maximopere adjutum fateor: inde multæ magni momenti emendationes. Catecheses quartam, sextum, octavam, nonam, decimam, quintam decimam, oclavam decimam, et quinque mystagogi cas continet codex Mesmianus, editus a Guill Morelio an. 1564, de qua editione satis diximus præfat. num. 7. Hujus editionis exemplar in San-Genovefanu bibliotheca asservatum mecum communicaverunt eruditi singularique mihi amicitia conjuncti bibliothecæ præfecti; in quo ad marginem adnotata sunt variantes ex veteri aliquo codice lectiones, una cum aliquibus emendationibus. Ad calcem suppleta est catechesis decima lacuna, el ascripta Cyrilli ad Constantium epistola, aliunde quam ab editis libris; et in utroque præterea notatæ sunt ex veteri codice variantes cum hac nota TP. Fuit ille liber D. du Fresne, qui cas notas ab aliquo docto viro ascriptas testatur. Utebatur doctus ille vir duplici manuscripto, quorum al¦erum indicat hac nota ms. alterum ista. Exstant quædam varietates lectionum nulla nota designatæ, quas aut ejus emendationes el conjecturas suspicor, aut potius ex cod. quem nota ms. signal profectas crediderim. Geno vefanum simpliciter appello codicem qui notam yo non habet; qui habet, Genovefanum velerem. Catecheses quartam, sextam, octavam, nonam, decimam, quintam decimam, sextum decimam, octavam decimam contu tit Millesius cum chartaceo codice bibliotheca Bodl. quem manu Græci cujusdam, sed haud ante trecentos annos descri plum censet. Easdem quoque catechcses, excepta sexta decima, contuli cum codice Colbertina D. comitis de Seignelay bibliotheca, chartaceo el recenti, num. 4863 notato. Uterque ille codex in omnibus pene cum Moreliana editione consentit. Eadem in Colbertino et Bodl. catechesis decima lacuna quæ in Mesmiano. Allero usi sumus codice Colb., membranaceo. signato 1717, decimi tertii sæculi, diversas Patrum homilias continente, et catechesim decimum tertiam exhibente sub nomine Cyrilliane in Crucem et Parasceven homiliæ. Catecheses XII, XIII, XIV, XV, comparavi cum codice Reg. bibliothecæ num. 2503; scriptus est in bombycina charla an. 1231, quam anni notam apposuit calligraphus. Procalechesim quoque contuli cum Regio altero codice olim 1260, nunc 1824, qui S. Basilii opera complectens, sub ejus nomine procatechesin continet. Catechesim nonam præterea contuli cum codicibus duobus RR. PP. Basilianorum, in quibus sub nomine homiliæ S. Ba silii, De eo quod incomprehensibilis sit Deus, continetur. Horum unum descripsit R. P. D. Bernardus de Montfaucon cum Roma versarctur, additis alterius libri varietatibus. Homiliam in paralyticum expendimus ad exemplar cod. Bodl. a Millesio datum, et ad Reg. codicem not. 2030. Epi stolam ad Constantíum, præter memoratos codices, contuli cum editione Grelseri. De cæteris opusculis el fragmentis co du ibusque, ex quibus eruta, vel quibuscum collata, dicimus in Admonitione singulis præfixa. De vita et rebus gestis S. Cyrilli Hierosolymitani. Cyrilli eadem ætate ptures. Quibus ex monumentis nostri Vita colligitur. 4. Dicturus de S. Cyrilli Hierosolymitani vita et rebus gestis, rem aggredior difficilis operæ nec con temnendi laboris: obscuræ nimirum historiæ la tentia vestigia persequi, diversas auctorum narra tiones conciliare, contrarias expendere, falsas re futare, veris robur asserere, incertos rumores a certis relationibus, inimicorum calumnias a vere gestis rebus secernere; in bis dissertatio præsens tota versabitur. Quamobrem ne exspectet lector ut historiæ in morem, directe et continue fluat oratio; sed uti inter aspera et salebrosa viam sibi ægre faciens, ad finem usque jactabitur. 2. Ac primus quidem labor, ne diversorum co gnominum gesta in unum conferantur. Cum enim plures fuerint celebrati in Ecclesia diversis ætati bus Cyrilli, Gortinensis, Alexandrinus, Scythopo litanus, etc., quos ne quis cum Hierosolymitano confundat nullus metus est; tum vero eadem, qua ille vixit ætate, plures exstitisse constat nominis ejusdem, qui sunt ab auctore Catecheseon diligen tissime secernendi. In primis distinguendus est, si

ranı. Cum legissent Bollandistæ in publico quodam Instrumento, ad se Interamna in Italia misso, Pe trum Antonium Nardum, Interamnensem civem et cathedralis ecclesiæ priorem, anno 1474 commenta rios rerum gestarum cum aliorum sanctorum, tum B. Cyrilli civis Interamnensis episcopi Hierusalem, injuria temporum oblitteratos et fere omni parte ob litos, sua diligentia e! impensa per totum ſere orbem quæsitos, memoriæ posteritatis tradendos curavisse; quo immatura morte sublato, Petrum Franciscum nepotem ea edidisse; statim codicem sibi Interamna mitti rogaverunt. Sed mortuis iis in quorum potestate dictus codex tunc ſuit, responsum est quovis adhibito studio nihil potuisse reperiri. Hæc Bollandistæ ad diem 18 Martii, num. 40. Mirum sane et ad illum diem inauditum quod Cyrillus Hierosolymitanus In teramnensis [III] civis fuisse dicatur: ac vel ex illa sola re, quam parum commentariorum illorum do lenda sit nobis jactura, satis declaratur. j Epiphanio æquali et ejusdem provinciæ auctori cre- lendam ejus Vitæ, si quidem ab eo scripta sit, jactu dimus a Cyrillo alio competitore suo, et sedis ejusdem post Cyrilli nostri exauctorationem inva sore; quanquam non desunt qui Epiphanium pu tent Cyrillum cumdem in duos male distraxisse, quæ res a nobis suo loco (cap. 8, n. 48) diligentius indagahitur. Alium memorat idem Epiphanius hæ resi exxiit, n. 57, Cyrillum seniorem, Kupíλhov toŪ YÉpovtos, quem ab Eutychio Eleutheropolitano per petuo Cyrilli nostri inimico in Cæsariensis Eccle siæ sede collocatum refert, pulso inde Philumeno, quem Cyrillus noster ei sedi præfecerat, qui qui dem Cyrillus senior non ita multo pošt loco motus est, ejusque in locum constituit Cyrillus Gelasium sororis suæ filium, Cur ille Cyrillus senior appel letur, num propter Cyrillum alium juniorem, nescire me fateor. Ac valde suspicarer eumdim esse cum Hierosolymitanæ sedis invasore, qui ab Eutychio utrique Ecclesiæ Cæsariensi et Hierosolymitanæ, cum ab altera exclusus esset, impositus sit. S. Ba silius epist. 187, pag. 202, Cyrilli cujusdam epi- 4. Res igitur gestas S. Cyrilli ex ejus scriptis, et scopi vel Satalorum vel prope Satala in Armenia ex historiæ generalis auctoribus colligi necesse est. meminit, qui cum ab inimicis calumniam passus Sed de se Cyrillus scripsit pauca; omniaque cjus, esset, Satalensem populum a sua [II] communione quæ habemus scripta, episcopatus illius initio ter refugere dolens vidit, deprehensa a Basilio calum- minantur. Inter æquales Cyrillo scriptores, non sa nia, de qua auctores ipsi confessi sunt. Idem vide- tis convenit; aliqui monstrosa prorsus et incredi tar Cyrillus esse, de quo Basilius in altera epistola bilia nacrant. Recentioribus Græcis, qui in Me loquitur, epist. 58, pag. 86, cujus in locum cum næis et Synaxariis, aliisque monumentis plura de Anthimus alterum episcopum, nempe Faustum, eo referunt, auctoritatis satis non est, ut quidquam ordinasset, tota seditionibus oppleta est Armenia. ex solo eorum testimonio affirmare liceat. Itaque In epistola Liberii papæ ad complures Asiæ epi-singula diligenter excutienda, qua in re conjectura scopos, qui ad ipsum delegarant, apud Socratem et opinioni sæpius quam certe asseverationi locus lib. ¡v Hist. cap. 12, Cyrilli nomen reperitur in in scriptione secundo loco ascriptum. Fueritne ille aliquis ex commemoratis superius Armeniæ et Sy riæ Cyrillis incertum; num idem sit cum Hieroso lymitano, hujus dissertationis cap. 12 et num. 70 indagabimus. Hieronymus anno 379 vel etiam 380, in Syriæ eremo a diversis Meletii et Paulini, ac Vi talis factionibus vexatus, Cyrillo cuidam episcopo conscriptam se fidem dedisse testatur. Noster tum Jerosolymis, longe a deserto Chalcidis, in quo comi morabatur Hieronymus, agebat. Alius itaque ab ipso est Hieronymianus ille Cyrillus, incertæ in Sy ria, ut videtur, sedis episcopus. 3. S. Cyrilli Hierosolymitani Vitam nullus æqualis auctor scripsit, nullus quod quidem sciam posterio rum temporum Græculus. Cum asservari diceretur in Messanensi monachorum Basiliensium biblio theca scripta a Metaphraste Cyrilli Hierosolymitani Vita, bibliothecæ custodem per litteras rogavi ut mihi exemplar transcribi et a me edendum trans mitti curaret; qui cum diligentissime forulos bi bliothecæ perlustrasset, ac nibil penitus reperisset, significavit mibi perhumaniter falso me indicio usum. Ex iis quæ de Cyrillo Metaphrastes in Vita S. Athanasii refert, colligimus, non admodum do Epiph. hær. Lxvi, n. 20. erit. De ortu, patria, genere, monastico instituto, et primis studiis S. Cyrilli. 5. Quo anno in lucem prodierit Cyrillus nulli auctores declarant; ex variis tamen conjecturis æstimari potest eum circiter annum 315 natum esse. Primo enim anno 347 vel 348, quo catecheses di cebat, presbyter erat, nec novus presbyter, ut in ferius probamus cap. 3, num. 12. Si Cyrillum sup ponamus an. 345 creatum presbyterum anno ætatis tricesimo, quæ legitima et vulgaris suscipiendi pre sbyterii ætas erat, habebimus annum nativitatis ejusdem Christi 345. Quod autem dicimus Cyrillum catecheses anno ætatis xxxII aut xxx habuisse, id primo optime consentit S. Hieronymo, scribenti in Catalog. script. eccles. illum catecheses in adole scentia composuisse. Adolescens enim S. doctori erat vir xxxiii annorum, et supra. Ipse proœmio in Abdiam, se in adolescentia sua Abdiam allegorice interpretatum esse narrat, idque se puerum lusisse, tum vero annos natus erat circiter triginta duos. Prologo in Danielem ait se adolescentulum. Hebrai cam linguam addidicisse, cum esset tamen annos natus xxxIII, aut xxxiv. Secundo. Cyrillus ordina

tus est a Macario diaconus, ut infra videbimus postquam enim virgines sui instituti excellentiæ (cap. 3, n. 40), nec id fieri potuit serius anno 334, qui Macarii vitæ extremus fuit. Diaconum vero non censemus factum annos natum minus viginti vel novemdecim. Tertio de veteri sanctorum locorum statu, antequam ea Constantini et Helenæ pietate purgarentur et exornarentur, sic loquitur Cyrillus quasi ea ante præsentes reparationes conspexisset. Cat. 12, n. 20, Bethlehem locum ante paucos an nos fuisse silvestrem observat. Cat. 14, n. 5, ait in loco, in quo Christus crucifixus est, prius hor tum fuisse, cujus adhuc vestigia et reliquiæ mane rent; num. 9, monet ante sepulcri exornationem a Constantino factam, speluncam fuisse sancto sé pulcro pro vestibulo, quæ Constantini jussu erasa sit. Porro sancta loca post annum 326 purgari et ornari cœperunt. Qui ergo ea vidisset et oculis lu strasset, ut veterem statum posset post multos an nos depingere; ea non in infantia, sed jam adultus et duodennis saltem conspexisse dicendus est. Non igitur serius anno 315 in lucem prodivisse Cyril lum existimamus. 6. [IV] Quæ ejus patria fuerit, a nullo pariter est proditum. Ex iis quæ modo diximus, patet eum Hierosolymis enutritum et educatum ab infantia. Multa habet in catechesibus in quo suam et Hiero solymitanorum aliorum fortunam laudat, quod omnia apud se mysteria peracta sint; quod videant ipsi et contrectent quæ cæteri audiunt tantum et credunt. At in his non magnopere nitor, quæ ab eo licet alibi nato, cum Hierosolymis versaretur, per inde dici potuerunt. Ad parentes quod attinet, dici tur in Menæis Cyrillum piis et orthodoxam fidem profitentibus parentibus natum: id quod maxime probabile est, cum nullibi se aliquando aut numina falsa coluisse, aut in secta ab Ecclesia separata vi xisse, et agnita veritate ad meliores partes transiisse significet; imo quasi pietati innutritus semper lo quatur. Cat. 7, n. 16, de honore parentibus refe rendo dum verba facit, videtur se iis adjungere qui parentes adhuc superstites et Christianam pietatem colentes habeat. Sororem habuit matrem Gelasii, quem Acacio mortuo Cyrillus Cæsariensem in Pa læstina episcopum fecit; hunc auctores ecclesiastici magnis propter doctrinam et pietatem præconiis passim celebrant; quæ laus in Cyrillum avunculum viri patronum, consiliarium, et forte educatorem refunditur. 7. Qua ætate baptizatus sit Cyrillus, nescimus. Græci in Synaxario Claromontensi superius a nobis exscripto, Cyrillum tradunt monachum primo et ascetam fuisse. Fuit sane apud eum magna mona sticæ vitæ laus et commendatio: hujus instituti su blimitatem ac certantem cum angelis excellentiam sæpius celebrat, præsertim cat. 4, n. 24, et cat. 12, n. 33 et 34. In his autem catechesis duodecimæ Locis se monachorum ordini videtur adjungere; Lev. xxvi, 12; 1 Cor. vi, 16. admonuit, idem observare monachorum ordinem jubet, subjungitque num. 33: Non enim privamur viri integritatis dignitate. Se autem ex proposito perpetuæ castitati addictum perspicue declarat, cum his verbis cat. 12, n. 1: Puritatis alumni et cu stitatis discipuli, Deum ex virgine natum plenis ca stitate labiis celebremus; tum istis num. 34: Omnes autem (quod de monachis et virginibus manifeste dictum) castitatis cursum Dei gratia curramus... ut Dominus de nobis dicat tum viris integritatem ser vantibus, tum feminis coronatis: ‹ Inhabitabo in il lis. Quod si monachus fuit, cum junior ad or dines sacros promotus sit, non in desertis locis, nec forte in coenobiis, sed domi, asceticæ vitæ la bores, quos non uno describit loco, videtur tole rasse; ac μováˇwv potius quam monachus exsti tisse. Nam monachos nunquam, monazontas autem sæpe commemorat; qui cum in urbe degerent, ad ecclesiam una cum aliis conveniebant, separato in loco residentes. florum se statui, perpetuæ conti nentiæ, et laboriosis pœnitentiæ operibus, seces suique addicto, non obscure accenset in citato cat. 12 loco. 8. Præclare actam Cyrilli juventutem ex ordini bus in prima ætate susceptis colligere possumus. Quam diligenter doctrinam ecclesiasticam addidi cerit, fidem faciunt opera in quibus [V] ea et ro bustissime asseritur et planissime explicatur. Sa cras litteras eum diurna et nocturna manu versasse penitusque animo hausisse, probat facilis et prom ptus illarum usus. Extemporaliter enim dicens, non solum multa cumulat ad probationem sui argu menti Scripturarum testimonia, sed tota ejus oratio ex sacris textibus sive transcriptis, sive per állu siones indicatis et veluti obiter tactis, intexta est. Hebraicæ linguæ notitiam vel nullam habuit vel levissimam argumento sint inter alia multa duæ Hebraicorum nominum interpretationes a re prorsus alienæ, quas ab aliis forte Cyrillus acceperat. Pro cat. n. 14, ait Samuelem significare exaudientis Dei salutem; cat. 13, n. 27, dicit Bosor apud He bræos ignominiam sonare. At ecclesiasticos inter pretes diligenter legerat, ita ut in uno sæpe loco varias interpretationes referat. Nec vero proprium Scripturæ sensum attribuere solet, sed quem com muniter ascribebant interpretes. Ecclesiasticos di sceptatores studiose legit, et non raro laudat, uti Clementem Romanum, Irenæum, etc. Historiæ ec clesiastica rudis non fuit, et multa de hæreticis ex optimis fontibus sumpta commemorat. Ipsos hære ticorum, ac præsertim Manichæorum libros, solli cite conquisitos, studiose se legisse ait cat. 6, n. 34, dum horrenda de iis et monstrosa narrantibus fidem adhibere detrectat. Eo se in studio versatum addit propter auditorum utilitatem, ut quæ fugien da essent vitia fidelibus tutius indicaret: quod ar

gumento esse potest, in id studii tantum postea natum ab illo collatum repudiare, si modo sibi vel quam factus est presbyter, et catecheseon officium suscepit, incubuisse. 9. Præcipuam Cyrillus in sanctioribus studiis operam posuit, ut tamen humaniorum litterarum cursum non omnino prætermisisse videatur. Gram maticæ artis et oratoriæ tametsi non perfecte gna rus fuit, at prorsus imperitum et inexpertum di cere non licet. Quanquam in electione et constru ctione verborum parum artificiosus, diserte tamen el perlucide sensa exprimere, apposite orationem partiri, et quod oratoris maximum est, vi ratio num persuadere noverat. Nulla, vel pauca, ex ora torum et poetarum sententiis ornamenta depromit; ethnicorum tamen mythologiæ non se ignarum prodit, dum paganos ex suis ipsorum fabulis re fellit cat. 4, n. 6; cat. 6, n. 10 et 11; cat. 12, 11. 27, et aliquândo. Nec minus dialecticæ recte institutæ præceptis utebatur, nam accuratis sæpe et in utram que partem ferientibus ratiociniis et aliquando ex intima metaphysica depromptis, docte gentiles et hæreticos confutat. Vid. cat. 6, n. 12, 13; cat. 18, n. 1, 2, 3, 4; cat. 14, n. 15, 16, etc. Physicam quo que attigerat: mundi enim structuram, neglecta Hebræorum et multorum suæ ætatis ecclesiastico rum auctorum cœlum et terram ordinandi ratione, ex philosophorum placitis describit cat. 6, n. 3; cat. 16, n. 22. Historiæ naturalis partem non con temnendam catechesi nonæ inseruit, nec medico rum artem neglexerat, qui de humani corporis fa brica non semel apposite loquitur, cat. 4, n. ca. 9, n. 15, etc. Cyrillus a Macario, ut quidem videtur, diaconus; a Mazimo vero presbyter ordinatur, habendisque catechesibus et plebi erudiendæ præficitur. Qua fide et sedulitate catechistæ munus impleverit. lent constare, debebant. Quod si a Macario diaco natus ordinem suscepit Cyrillus, serius id anno 534 vel inchoante 535 contingere non potuit: cum Maximum Macarii successorem anno 335 in conci lio Tyrio adversus Athanasium coacto sedisse vi deamus apud Ruf. lib. 1 Hist. eccl., cap. 17, et So zomenum lib. 11, cap. 25. Tum Cyrillus ætatis an nos habebat viginti vel circiter. Cur juveni gravis simum in Ecclesia munus commissum a sanctissi mo præsule sit, nulla alia causa præter eximiam honestissimi castissimique adolescentis virtutem fingi potest. 11. Macario, cujus temporibus loca sacra expur gata Helenæ matris et filii Constantini pietate, et ornata sunt, successit S. Maximus: quo præsule, anno 335, jam perfecta Sanctæ Resurrectionis ec clesia, numeroso episcoporum concilio Hierosoly mam convocato dedicata est. Ab eo præsule Cyril lum presbyterum creatum fuisse, teste Hieronymo commemoravimus num. præcedenti. Quo vero præ cise anno ea facta sit ordinatio divinare non pos sumus. Duo tamen nobis affirmare liceat: 1° Cyril lum anno 347, vel 348, quo, eas quas habemus, catecheses dixit, presbyterum exstitisse; 2° novin tunc presbyterum non fuisse, sed aliquot saltem ante annis eo honore auctum. Ac primum quidem probatu difficile non est. Sunt qui ad id vincendum eo trahant quod habet cat. 23, n. 2, de sacræ ac tionis initio loquens: Vidisti diaconum aquam ab luendis manibus tradentem sacerdoti et circumstan tibus Dei altare presbyteris; quorum numero se ac censere videtur sequentibus verbis: Nequaquam vero ad extergendas [VII] corporis sordes dabal; non propterea sane. Neque enim sordido corpore ini tio ecclesiam ingressi eramus. Quod tamen non de presbyteris solum, sed et de audientibus omnibus dici potuit. At se ipsum significare videtur presby teri nomiue Procat. n. 13, dum illuminandos mo mens, ut suæ ad baptismum præparationis tempora vanas nihilque ad se pertinentes sollicitudines omit terent, vetat eos scitari quid fecerit imperator, quid episcopus, quid presbyter. Quem enim in ea, quam modo vidimus, presbyterorum turba singularem presbyterum recenset, nisi eum qui illuminandorum institutioni, eorumdemque profectui indagando præ positus, ipsos speciatim respiciebat? Sed episcopi et presbyteri nomina hic sine articulo posita, facile possunt per enallagem numeri de quovis episcopo ac presbytero indefinite intelligi. Efficacius igitur presbyteratus Cyrilli, quando catecheses dicebat, argumentum ex hac ipsa functione desumitur: quæ cum in universa fere Ecclesia episcopi propria esset, ac Jerosolymis ab ipso Cyrilli successore exerce I retur, ut ipse testatur apud Hieronymum epist. 61, nunc 58, a S. Maximo, non potuit nisi presbytero committi. Adde Cyrillum præter catecheseon cu ram, etiam homilias in synaxi eodem tempore pro nuntiandi officium habuisse: ut etiam supersit ho 10. Quos ordinum gradus pertransierit Cyrillus antequam ad diaconatum perveniret, nulla monu menta prodiderunt. Diaconum a S. Macario ordina tum esse nulla certa ratio, sed probabilis conjectura persuadet. Narrat Hieronymus in chronico ad an. 349, Maximo Hierosolymorum episcopo mor tão, Acacium et cæteros Arianos episcopos Cyrillo, qui a Maximo fuisset presbyter ordinatus, ejus ur bis episcopatum hac lege obtulisse, ut ordinatio nem Maximi repudiaret; Cyrillum conditione ac cepta diaconum in Ecclesia ministrasse, eamque ob impietatem sacerdotii mercede pensatum. Fabulæ hujus ab inimicis Cyrilli excogitatæ, idoneisque testimoniis confutate, falsitatem capite quinto de monstrabimus; nihil tamen prohibet quominus veri aliquid, quod ad calumniam Cyrilli non pertineat, in ea contineatur: nempe Cyrillum a Maximo pre sbyterum tantummodo, diaconum vero ab alio, ni mirum a Macario factum. Nam si diaconatum a Maximo recepisset, ji qui ordinationem sacerdotii a Maximo profectam horrebant, eadem lege diaco

tum presbyter est creatus, qui an. 347 vel 348, adhuc in adolescentia erat, si credimus Hierony mo. milia ejus in paralyticum, vivente et præsente epi- canone 11. Nec multo ante annum a nobis assigna scopo, qui postea concionaturus erat, dicta. At prædicandi ordinarium in ecclesia munus solis erat presbyteris illo tempore attributum. Ne quis autem dicat catecheses a Cyrillo postquam factus fuit epi scopus peroratas, obstant gravissimæ rationes, qui bus in sequenti dissertatione cap. 2, num. 10 et 11, et cap. 5, n. 31, probamus eas anno 548, ut serius pronuntiatas, viventibus duobus imperatoribus Con stantio et Constante. At episcopus Cyrillus non ſuit nisi post Constantis necem. 12. Alterum probandum superest, Cyrillum ali quot antequam catecheses nostras diceret annis, jam presbyterum fuisse. Primo enim, quis credat presbytero adolescenti, qualem Hieronymus Cyril- _ lum depingit, statim ab ordinatione sua Maximum confessorem gravissimum, præcipuum officii sui mu nus concredidisse, priusquam experimentum aliquod sui dedisset in ordinariis homiliis? Cyrillum itaque censeo simplici prædicandi munere aliquot annis functum, antequam el catecheseon cura præterea imponeretur. Secundo, nec primas, istas quas ha bemus, a Cyrillo dictas catecheses putem. Ut enim omittam, quod cat. 6, n. 21, quæ de 'Manetis hi storia dicturus erat; ea jam a se, iis quos ad bapti smum instituebat præcedentibus annis dicta signi ficare videtur, annotatio catechesibus post earum indicen in mss. præfixa et a nobis ante procate chesin edita declarat, Cyrillum non has solas cate cheses, sed singulis annis similes dixisse; istas auc tem a studiosis viris ex ore dicentis scripto exce ptas. Verisimile est studiosos illos, non quas pri mum dixit Cyrillus statim scripsisse: sed præceden tium admiratione et fructu admonitos, istas anno aliquo subsequente, scripto ad posteritatis memo riam conservare voluisse. Tertio, ita [VIII] in toto catechescon corpore loquitur quasi ex auctoritate summa, quasi solus auditorum institutionis et pro fectus curam sustinens, quasi in hoc genere dicendi subactus et exercitatus. Nullibi suæ recentis ordi nationis meminit, vel juventutis veniam deprecatur; quod vir modestissimus non videtur prætermissu rus faisse. Meliorum se ipso magistrorum, qui ea quæ dixisset sublimius et perfectius cogitarent, me minit cat. 18, n. 32, antiquiores vero et seniores non dicit. Quarto tandem, inter Cyrillianam homi liam in paralyticum ejusdemque catecheses, ea styli discrepantia deprehenditur, quæ homiliam a juvene et immaturo nec satis in arte dicendi exercitato profectam significet; catecheses vero a robustiori maturiorique ingenio. Quæ cum ita sint, licet presse ac circumspecte annum ordinationis Cyril lianæ definire non possimus, conjicimus tamen eum anuo 344 vel 345, non serius presbyterum factum esse; annis tribus vel quatuor antequam suas cate cheses pronuntiaret: eumque tum annos natum tri ginta vel circiter; quæ communis et legitima pre sbyteralis ordinationis ætas erat, ut patet ex con cilii Neocæsariensis his fere temporibus celebrati 13. Non simpliciter et vulgariter Cyrillum pre sbyterum fecit suus episcopus. Hunc, postea sal tem, cæteris collegis præposuit, ita ut vel solus, vel omnium postremus, quod dignitatis erat, ante epi scopum diceret. Id patet ex homilia in paralyticum in fine num. 20. Citius enim abrumpit orationem, ne prolixitas ejus subsequenti Patris concioni im pedimentum aliquod afferret. Se in singulis sy naxibus Dominica die orationem habuisse satis de clarat, cum in una Quadragesima duarum Domi nica die habitarum concionum meminerit; alterius cat. 10, n. 14, alterius cat. 14, n. 24. Plura etiam commemorat a se non ita pridem pro suggestu tractata et exposita, quorum facile poterant audi tores recordari. Vid. cat. 12, n. 28; cat. 13, n. 9. Habitarum ab aliis concionum non meminit; nec propterea tamen cæteros presbyteros mutos man sisse putem. Nam eum morem, qui în plurimis Orientis saltem Ecclesiis servabatur, ut presbyteri unus post alium concionarentur et ultimus omnium episcopus, etiam Hierosolymæ retentum significare videtur his verbis Procat. num. 4, quibus admirari jubens præsentis ecclesiasticì conventus ordi nem el compositionem, simul recenset didaoxaliaç áxolovßlav, docendi ordinem el seriem; quod vix aliud præter subsequentes ex ordine conciones designare potest. Ex commissa tamen catecheseon et bapti zandorum cura ad episcopum proprie pertinente, nec facile aliis commendata, una cum frequenti et assiduo in synaxibus concionaudi munere, optime colligitur, Cyrillum a sancto præsulė presbytero rum principem, et quasi majorem ac generalem, uti dicimus, vicarium constitutum: qualis postea fuit Antiochiæ sub Meletio Joannes Chrysostomus, et Hippone sub Valerio Augustinus. Intimam illam Maximi in Cyrillo [IX] fiduciam, dubitare non licet ex reciproco Cyrilli in Maximum affectu, obsequio, observantia, fidelitate, sententiarum unanimitate et concordi voluntate profectam, nutritam et cor roboratam. 14. Quam de Cyrillo spem conceperat S. Maxi mus, non fefellit dignissimus presbyter. Non erat levis catechiste functio, inter alia præsertim præ sbyteratus munia, in occupatissima civitate. Totum ejus rei laborem Cyrillo resignasse videtur episco pus, cum de illo Cyrillus nullibi loquatur. Admit tendorum qui se offerebant, et inscribendorum eo rumdem nominum curam se solum habuisse signi ficat Procat. num. 4, cum se ad permittendum uni cuique ingressum janitoris vice fungi ait. Erant au tem plures qui erudiendi accedebant; non enim ex Hierosolymitana urbe solum, sed ex pagis et urbibus etiam episcopalibus habuisse videtur auditores; qui deinde vel ab episcopis vel a presbyteris vel a dia conis baptizandi erant; quos idcirco monet cat. 17,

num. 35, eamdem esse semper baptismi vim et gra- stidio consulit, ac catecheseon prolixitatem excu⭑ tiam, quicunque tandem ex illis præfatis ritum sa crum administrent. Singuloruin voluntates explo randæ erant, ne quis vel doloso animo, vel prava alia animi inductione accederet: tum profectus in dagandi, quod se sollicite examinaturum ait his verbis Procat. n. 15: Videbo studium uniuscujusque viri, videbo uniuscujusque ſeminæ pietatem. Ad hæc accedentium confessiones audiendæ, quæ omnia prorsus anteactæ vitæ peccata sunma fide expri mère debebant, cat. 1, num. 5, sed præcipuus in di cendo labor. Præter ordinarias in synaxibus homi lias, tres aut quatuor singulis hebdomadibus habe bat catecheses; quarum multæ prolixæ, et sermo nem in noctem traxisse videntur. sat, quod sæpe facit, suo ipse labori non parcebat; imo ad patienter et perseveranter audiendum quod ad ipsorum utilitatem pertinebat, vehementer hor tatur. Vid. Procat. num. 10, cat. 17, num. 20. Suum ea in re ipsis exemplum proponebat cat. 4, n. 20; nam si doctores, inquit, non minimum deputant lu cri sibi accedere quod hæc addiscas, tu qui addiscis non debes libenter multitudinem rerum quæ dicuntur excipere? Alibi, nimirum cat. 43, n. 22, ex ipsa in sanctis locis commoratione, eorumdemque conspe etu, animos eorum ad sustinendam orationis de tro pæis Domini prolixitatem excitat et roborat. Tantus ipsi baptizandorum respectus et cura, ut etiam in homitiis Dominica die ad totam plebem habitis, illos speciatim respiceret, et ad eorum institutionem ora tionem suam accommodaret, quod testatur cat. 14, n. 24. Utinam catechistæ nostri illam Cyrilli rudes instituendi plenam roboris et succi rationem seque rentur, non tai supina regnaret nostræ religionis ignoratio! Quæ fuerit Cyrilli et S. Maximi, Ecclesiæque Jero solymitana, de dis ¿diis Ecclesiam eo tempore con turbantibus sententia. 16. Quo tempore Cyrillus diaconi et presbyteri gradu in Ecclesia ministrabat, gravibus illa procel lis jactabatur; quas ipse deplorat, et ut proximi Antichristi adventus prænuntias spectat, cat. 15, n. 7, 9 et 18. Episcopi adversum episcopos, clerici contra clericos, populi in populos tanto animorum fervore debacchabantur, ut ad sanguinem usque ea dissidia prosilirent; ibid. n. 7. Nimirum Ario et se‐ quacibus in Nicæna synodo damnatis et Ecclesia ejectis, Eusebius uterque Cæsariensis, ac præser tim Nicomediensis, una cum aliis factionis ejusdem cum Arii et personæ et dogmatibus tecte, imo et satis aperte faverent; Athanasium, Eustathium, cæte rosque fervidos consubstantialitatis defensores ar tibus omnibus oppugnare, et sedibus dejicere ten tarunt. Hinc atroces jactatæ adversus eos calumniæ, quibus dum plus æquo faciles ab imperatoribus, alioqui piis, aures accommodantur, ipsis assentienti bus ac jubentibus, depositione, exsilio, variisque 15. Hæc omnia admirabili diligentia et alacritate perfunctus Cyrillus. Præcipuam in Dei auxilio po Buit fiduciam, cujus opem sibi auditorum precibus sæpe accersiri postulat. Vid, cat. 12, n. 4; cat. 13, n. 8. Tum ecclesiasticam doctrinam totam animo coinplexus, eam in tot quot oportuit catecheses di visam, per totam Quadragesimam indefesse audito rum animis instillavit, cat. 18, n. 32, omni argu mentorum genere probatam; et contra omnes Ec clesiæ hostes, gentiles, Samaritas, Judæos, hære ticos, propriis adversus unosquosque argumentis roboratam; quod et Procat. num. 10 facturum re cepit, et diligentissime exsecutus est. Cogitanti quemadmodum securius et altius singula nostra religionis dogmata in auditorum animis imprime rentur, succurrit ut generalem prius et compendio sam omnium fidei capitum expositionem præmit teret in cat. 4, qua notione præparatus auditorum animus singula post hac suo ordine proprie explican da facilius intelligeret. Et hæc una catechesis quasi perfunctorie et præparationis tantum gratia, a Cy rillo dicta, plura complectitur, quam omnes fere Patrum, quibus symboli traditionem et expositio sem absolvunt, conciones. Hujus instituti, quod ejus successor sequebatur, auctor videtur Cyrillus, cat. 4, n. 3. Maximum illi studium auditores ad versum hæreticorum, eorum præsertim qui illis et locis et temporibus grassabantur (X), dolos et frau des armare. Propterea diligenter eorum historiam et prava dogmata describit; nec timebat os et lin- pœnis sanctiores [XI] vexantur episcopi. Inde in ur guam recensitis eorum blasphemis et impuris sive dogmatis, sive factis commaculare; tantum, ne ea rum rerum ignari auditores eorum mendaciis et blandiloquentia caperentur. Vide cat. 16, n. 5; cat. 6, num. 13 et 34. Cumque omnium maxime Mani chæi periculum crearent, hos majori opera et om nibus locis oppugnat. Non erudiendis et instituen dis solum auditoribus officium suum finiri existi mabat; sed et ad pugnandum et ultro lacessendum hostes Ecclesiæ et ad prædicandum aliis quod didi cºraul, eos præparare sui muneris arbitrabatur. Vid. cat. 3, n. 13; cat. 12, n. 27 et 38; cat. 13, num. 22 et 57; cat. 14, num. 15; cat. 15, num. 26; cat. 18, num. 10 et 11. Dum autem auditorum tædio et fa bibus seditiones, dum novi in sedes charorum po pulis episcoporum armata vi intruduntur; aut ve teres principum favore vel conciliorum auctoritate, sedes pristinas pulsis intrusis repetunt. Sed nus quam majori cum piorum offensione se prodidit il lud episcopale dissidium, quam cum convocato, amborum imperatorum Occidentis et Orientis con sensu, Sardicensi concilio, episcoporum divortium factum est; et major pars, Catholicorum videlicet, Sardicæ remanserunt; Eusebiani tumultuaria ſuga se Philippopolim recepere, privatum consessum ce lebraturi. Ambo concilia sese mutuis anathematis percellunt, datisque synodicis ad universos orbis episcopos litteris sese gravissimis criminatioņibus

onerant. Sardicenses Philippopolitanos Arianæ do- Ecclesiæ communione fruebantur. Sabellianos quo ctrinæ, Philippopolitani Sardicenses Sabellianæ factarum cædium utrique alteros insimulant. Auxit præterea et fovit ea Ecclesiæ dissidia duplex ea tem pestate, quæ ut plurimum verbi duntaxat fuit, sed animos tamen diverse movit controversia; nimirum de consubstantiali et tribus hypostasibus. que ea ætate vel nullos omnino vel paucos novimus, qui privatam sectam constituerent ab Ecclesia di visam, Sabelliique nomine gloriarentur. Non alios ergo Filio paternitatem in Ecclesia prædicare dicit, quam vel Marcellum et Photinum certos Cyrilli sen tentia hæreticos; sed quorum alter a Catholicis sus tentabatur, alter Sirmiensis episcopus ad annum usque 351 mənsit; vel tandem totam oppositorum Eusebianis episcoporum, et consubstantialitatem ad versus eos propugnantium turbam. Postremum hoc suaderi potest eo catechesis 11, n. 17, loco ubi duas oppositas Sabellianorum et Arianorum hæreses rejiciens, de prima ait: Deus verus est Filius, ha bens in se ipso Patrem, non in Patrem mutatus, nec 17. Quid in his controversiis Cyrillo animi fuerit, quasve partes secutus sit, pretium operæ est dili gentius inquirere. Hinc enim scriptis ejus non mi nima lux affulgebit, et probabiles de ejus conse quentibus temporibus sententiis et gestis conjecturæ ducentur. Tuin de Eusebianæ partis dolis, tum de Athanasianæ causæ justitia non satis edoctus, neu tri parti quam alteri addictior, et in utraque fra terni odii et fotæ hæreseos suspicionem adhærere Benim Pater hominem induit, sed Filius; dicatur enim existimans, jubebat auditores eo scandalo mininie perturbari, hæc in antecessum a Christo, tanquam proximi Antichristi adventus signa, prænuntiata fuisse monens. Sic enim loquitur cat. 45, num. 7 Si audieris quod episcopi adversum episcopos, et cle rici contra clericos, et populi in populos ad sangui nem usque grassantur, ne perturberis; prædictum enim ante fuit. Inferius: Si in apostolis deprehensa est proditio, miraris si in episcopis quoque fraternum odium reperiatur. Monet ne magistrorum exemplum et auctoritatem ea in re sequantur; quod ad se ip sum etiam, si similia faceret, extendit. Neque etiam si ego qui te doceo peream, tu mecum una pereas; ſas enim est auditorem magistro meliorem fieri. Schi smata hæc populorum et Ecclesiarum ab variis et contrariis hæresibus quas utrique foverent, nata existimabat. Cat. 17, num. 33, commemorans illud sancti Spiritus vaticinium, quod in novissimis tem poribus discedent quidam a fide ³, id factum observat mon in antecedentibus solum temporibus, sed et in presentibus schismatis videri, cum diversus et mul tis modis varius esset hæreticorum error. Cat. vero 13, n. 9, generalem a fide defectionem, sive apo stasiam, quam Paulus Antichristi adventui præviam olim eventuram dixit, jam adesse monet. Nunc vero, inquit, defectio est: defecerunt enim homines a recta fide. Et alii quidem Filio paternitatem prædicant, alii vero Christum ex non exstantibus ad esse perdu clum dicere audent. Et prius quidem conspicui erunt hæretici, nunc autem tectis hæreticis plenu est Eccle sia. Quod tectos [XII] et in Ecclesia latentes ait, quos supra commemoravit hæreticos; argumento est eum de professis et publicis Sabellianis, Aria nisve non loqui, sed de contrariis Eusebianorum et diversæ partis episcoporum factionibus. Nam Ariani hæresim palam et aperte profitentes, separatosque ab Ecclesia conventus tenentes eo tempore pauci, Nicænique concilii anathemate ab Ecclesia ejecti. occultum licet apud Eusebianos patrocinium reperi rent, ab omuibus tamen derelicti exosique videban tur. Eusebianos igitur hic solos notat, qui adhuc * 1 Tim. iv, 1. libere veritas. Quos hic se formidare Sabellianos ne gat? Ulline sub Constantio Cyrillo timendi fuere? An Marcellum Ancyratem solum et sequaces intel ligit? nec ii magis formidabiles. Præterea tectis hæ reticis vel Filium creaturam docentibus, vel Filio paternitatem prædicantibus plenam Ecclesiam ait. Atqui Marcelliani Ecclesiam non replebant, nisi eos a quibus adjuvabatur et sustentabatur Marcellus, una conjunxeris. Palam igitur est eum consubstan tialis defensores, quorum numerus et auctoritas erat magna, respicere. 18. Ad eam Sabellianæ hæresis, quam in illis ve. in aliqua eorum parte suspicabatur, formidinem re voco, quod consubstantialis voce non est in cate chesibus usus, quanquam eam nullibi reprehendit. Similiter nec unius nec trium hypostaseon mentio nem in explicanda Trinitate adhibet; quasi utrum que prava utentium interpretatione suspectum. Namı incognita Cyrillo fuisse, quæ circa consubstantialem et tres hypostases Ecclesiam conturbabant dissidia, verisimile non reor. Quod autem in duabus illis Eusebianorum, et diversæ partis episcoporum fa ctionibus, ut ipse censebat, et fraternum odium, et hæresis suspicionem hærere existimavit; non id eum de omnibus et singulis qui eas partes secta bantur, episcopis sensisse crediderim, sed tantum de ducibus et principibus. Quamvis enim occultis hæreticis repletam Ecclesiam dicat cat. 15, num. 9, observare tamen nos jubet cat. 16, num. 22, non apud exteras tantum nationes, sed et in Romano imperio qua late patet, episcopos, presbyteros, dia conos, etc., a Spiritu sancto variis virtutum et do norum muneribus ditatos; et cat. 18, num. 27, flo rentem post persecutiones Ecclesiæ statum depingit. Aut ergo multos existimavit nullas in schismate et hæresi [XIII] partes habere, seseque in illis conten tionibus medios tenuisse; aut multos etiam in di versis partibus vere Catholicos et pios arbitrabatur. Certe cum occulti tantum ii essent hæretici, exte riorem cum utrisque Ecclesiæ societatem retinebat. 19. Peroptaremus sane ut Athanasii et conjun

etorum eidem episcoporum, qui se pro catholica conc. Philipp. apud Hil. fragm. 3, n. 25, ɔpuå ſide tuenda discriminı dedere, causani magis per spectam; Eusebianorumque dolos, fraudes et ca lomnias perfectius ac penitus comprehensas ha buisset; nec utrosque, et calumniatores Ecclesiæ fidem oppugnantes, et calumniam passos sanctæ Trinitatis defensores, uno ordine et loco habuisset. Non multo post eum ab errore liberatum videbimus. Interim multa ad sublevandas ejus suspiciones, Judiciumque excusandum non desunt. Primum, nec illud sane parum est, quod cum cæteri fere in Oriente et Syria, Eusebianorum in Athanasium et socios calumniis suffragarentur, eorumque causam adjuvarent; Cyrillus in eis et fraternum odium, et gravissimæ hæresis patrocinium, et suspicatus eumdem Hilar. lib. x De Trin., n. 5, et Socratem lib. 1 Hist. eccles., cap. 25. Nec deerat accusationi color et locus. Videbant primo Marcellum Ancyra num in eadem causa cum Athanasio conjunctum, Catholicorum favore et gratia sustentatum, eorum conciliis iterum ac semel absolutum, cum Euse bianorum concilils damnatus esset. Atqui Marcel lum Orientales in gravissimis erroribus deprehen disse se non dubitabant: eumque Cyrillus pro certo et indubitato hæretico habuit, Sabellismi et pejoris etiam erroris reo, cat. 15, n. 27. Hæc porro Mar celli defensio Catholicorum apud Orientales existi mationi dudum nocuit, ut intelligimus ex epist. Basil. 10, qua præsidium illud hæresis Marcelliana sit et deprehenderit. Eusebiani sub catholicis in confirmationem appellat; et ep. 52, idque præci speciem professionibus delitescebant; quæ ad ex pugnandam hæresim revera invalidiores, et ipsæ ad hæresim si quis vellet non ægre flectendæ, ni hil tamen nisi verum el catholicum sonabant; nec hæresim palam aperuere nisi post aliquot annos, sive in Mediolanensi concilio an. 353, sive potius in Sirmiensi an. 357. Catholicos non directe propter divinitatem Christi propugnatam, sed aut accusa tionibus variis ad mores spectantibus, aut imposita Sabel¦ismi criminatione oppugnabant. Multos etiam e sanctis episcopos, simulato orthodoxæ doctrinæ aut recti ordinis studio, in suas partes pertraxerant dolorum et fraudis ignaros, ut etiam confessorem S. Maximum Hierosolymitanum episcopum; non enim omnes qui Arianis illis conciliis intererant, fraudis principum et factionis socii. Haud tamen se et Eusebianorum artibus, et imperatoris banc causain sustentantis auctoritate moveri passus est Cyrillus, ut eorum se societati et causæ addiceret; sed in eis hæresis Arianæ patrocinium subodoratus est, et inimicum in fratres animum exhorruit. Se cundo, quod in adversæ partis episcopis eadem suspecta habuit, id temporum confusioni et cala mitati tribuendum. Tam atroces in eos et tanta Educia jactatæ ingerebantur calumniæ, ut prorsus innocentes eos arbitrari difficile videretur. Nondum puum fuit Philippopolitanorum, cur Sardicenses Sabellismi accusarent fundamentum, apud Hil. frag. 3, n. 23. Præterea, licet consubstantialis defensores nihil vulgo nisi catholicam doctrinam tuerentur, suspiciosa nihilominus Orientalibus vox erat, sive propter perversum ejus olim in ore Pauli Samo satensis usum, quapropter in concilio Antiocheno damnata ferebatur; sive propter nonnullos, quos Hilarius de synodis num. 67, confitebatur ea voce ita uti, ut homousion impie magis quam pie præ dicare viderentur. Accedebat tandem trium hyposta seon dissidium. Qui cum Athanasio conjuncti erant episcopi, unam vulgo hypostasim et tres personas admittebant; quod quidem Orientales passim nihil a Sabelliana confusione differre criminabantur. Quanquam autem Athanasius diu post hæc tempora in concilio Alexandrino on. 362 auditis utrorum que rationibus et fidei expositione, hanc verbi con troversiam esse deprehendisset et notasset; dudum tamen mansit altercatio cum animorum fervore conjuncta: Basiliusque tantus vir, non hanc nomi nis et vocabuli, sed nullatenus contemnendam, et ad pietatis scopum pertinentem disputationem ar bitrabatur, quæ schismati Antiocheno occasionem ministrasset, epist. 349, p. 345. Unius hypostasis assertione Sabellismum instaurari censebat epist. 64, pag. 100, unam hypostasim a Sabellio dictam aiebat epist. 349, p. 345, et a Marcello Ancyrano erant editæ eximiæ illæ ab Athanasio apologiæ, Arianorum historiæ, orationes contra ipsos, quibus de tota Eusebianæ causæ iniquitate edocemur, epist. 74, p. 126. Quapropter epist. 525, pag. 320, Christi confessorum innocentia demonstratur, Atha nasii et sociorum fides luculente explicatur et defenditur: quæ nisi nobis adessent auxilia, haud ita forte certum nobis esset quid de Arianis conciliis sanctorumque accusationibus nos sentire oporteret. Contra, viderat Cyrillus, siquidem post Sardicense concilium dicebat, utriusque concilii Sardicensis et Philippopolitani repugnantes et reciprocarum accusationum plenas litteras, quibus piorum ani mos, qui rem penitus non noverant, [XIV] adversus utrosque offendi par erat. Tertio, Catholici passim ab Eusebianis uti Sabelliani infamabantur: hác accusatione dejectus Antiochena Ecclesia Eustathius. Eam in omnes alios intentatam videmus in epist. laudat Epiphanium quod scripsisset necessarium esse tres hypostases confiteri. Quod si ea Basilio venia datur, quanto æquius Cyrillo debetur, qui longe ante scripsit? quanquam ipse trium hyposta seon pronuntiatione abstinuit, Arianismum forte in hac professione suspectans. Si post Sardicense con cilium catecheses dixit, videre potuerat expositio nem fidei, quæ ad calcem synodicæ hujus concilii epistolæ cum ea continenter habetur apud Theodo retum lib. 11 Hist., cap. 8, et ab nonnullis concilii Patribus, reclamantibus cæteris, profecta existima tur. In ea post vehementem trium ac separatarum hypostaseon [XV] refutationem, hanc se catholicam fidem ac traditionem accepisse aiunt, unam esse

dicia, quæ solum exsecutioni mandanda erant, Nihil simile de Maximo, haud ita Arianis inviso, cujus judicium aliquod saltem instruendum erat. Nec ullis satis certis monumentis constat Arianos sævitiam in alios a supra dictis episcopos exercuisse ante an. 351 et victoriam de Magnentio reporta tam, post quam se Constantius Arianis magis ad dixit. Cum enim Socrates loco citato et Sozomen. lib. iv, cap. 2, nonnullas alias statim post obitum Constantis episcoporum catholicorum dejectiones assignet, ibi tam multa adversus rectam ordinatio nem temporum peccant, ut nihil certi possit ex sola eorum auctoritate constitui. Mihi vero persuasum est, Maximum ab Acacio neque anno 349 neque þus, vel potius quorum ex altero cæteri qui similia Plura exstabant vetera in ipsos Eusebianorum ju scripsere, sententiam suam sumpserunt) tempore multum antecedit Hieronymus, gravitate autem et ecclesiasticarum Syriæ rerum peritia Theodoretus. Ad haec Hieronymus, in eodem loco Cyrillo parum favorabilis, et inimicorum ejus maledicta tran scribit, qui hanc quoque depositionis Maximi cir cumstantiam non omisissent. Quod illegitimam Maximi deturbationem narrant, et ordinationis Cyril lianæ arbitros et dominos faciunt Acacium et Patrophilum longe superiori ac graviori Patrum concilii CP. auctoritate refelluntur, qui Cyrillum canonice ab episcopis provinciæ olim ordinatum fuisse testantur. Nec hujusmodi tempus erat, quo Acacius et Patrophilus sive in concilio servata [XIX] exterius juris forma, sive vi aperta, atque impera- 550 depositum fuisse, vel deponi potuisse. 24. Quo anno vitam vel episcopatum clauserit Maximus, non satis definite affirmare possumus, quin Cyrilliani episcopatus initia primum assigna verimus. [XX] Cyrillus non serius an. 351 initio Hierosolymorum episcopus fuit. Eodem enim anno, mense Maio, die septima, epistolam ad Constantium dedit, ut idoneis argumentis probavimus in admo nit. prævia ad hanc epistolam, num. 10. Nec etiam multo ante ordinatus erat, has enim primas esse litterarum ac sermonum suorum primitias, decla rare videtur his verbis, num. 1: Primas hasce ex Hierosolymis ad te, Deo dilecte imperator, littera rum primitias mitto; et num. 7: Has tibi nosiro rum sermonum, Deo dilectissime imperator, offero primitias; hus ex Hierosolymis primas tibi eloquor voces. Quæ tamen non nimium urgenda, quasi pri mas omnino hasce litteras a consecratione sua de disset aut voces pronuntiasset; nec aliud forte signi ficant, nisi has esse primas a se ad imperatorem con scriptas litteras. Non ibi notam facit Augusto ordina tionem suam, nec verbo quidem recens acceptæ consecrationis meminit. Facile tamen in omnium fere judicio acquiesco, qui hanc epistolam initio Cyrilliani episcopatus datam pronuntiant. Sed nulla mihi videor ratione prohiberi, quominus il lum mensibus aliquot vel anno etiam integro antį cipem. Quare consecratum illum an. 350 credi derim, quando pax Ecclesiæ constabat. Jam de extremo Maximi anno agendum. Si Socratem, So zomenum, aliosque, qui depositionem Maximi cum Cyrilli ordinatione conjungunt, audiverimus, Maxi mum nonnisi an. 551 vel 352, vita vel episcopatų cessisse, consequens erit. Sed horum a nobis jam explosa num. superiore sententia est. Hieronymus in Chronico ubi tempora digerit, Maximum an. 349 mortuum facit. Cui nihil certius ac fundatius op poni potest; sub extrema anni 349 tempora deces sisse illum oportet, aut potius anni sequentis initio, qui anno 349 concilium transeunte Athanasio cele braverat. toris favore, Maximum expugnare possint. Omnes, uti vidimus, ex Athanasio sup. num. 20 et 21, Pa læstinæ episcopi, duobus vel tribus, hoc est Acacio et Patrophilo exceptis, se in concilio, omisso Aca cio metropolita suo, ad Maximum adjungentes, synodicis Sardicensis concilii litteris subscripse rant; quibus Acacius ipse non episcopatu solum abdicatus, sed et ipsa fidelium communione pri vandus decernebatur, apud Athan. Apolog. cont. Așian. num. 49, pag. 167. An ipsi transitu mox ad Acacium facto, cum eo in depositionem Maximi conspirassent? et quam ob causam? Eam nimirumı quæ ipsis cum eo communis erat, in qua propriæ conscientiæ stimulis satisfecerant, dum Athanasii damnationem, cui vi et metu erant assensi, retra ctarunt. Aliosne Acacius ex Syria acciverat suæ sententiæ episcopos? sed quo jure facere poterat? Præterea horum qui. Athanasio infensi erant, quæ esset an. 349 et usque ad mortem Constantis sen tentia ac qui rerum status, his verbis aperit Atha nasius Hist. Arian. num. 25: Ex aliis quidam ad Athanasii conspectum affecti pudore sunt; nonnulli foram se sistere non ausi, sese abdebant; alii pœni tentia ducti, quæ adversus [eum] episcopum sub scripserant, retractabant. Sed vi aperta grassatus est Acacius. Parum favorabilia interciderant tem pora; ipse pronuntiata adversum se concilii Sardi censis sententia depositionis et excommunicationis, infamis aut suspectus saltem. Reconciliato Constan ti erga Athanasium et Catholicos animo, ac lega tione Sardicensis concilii lenito, exsules passim re vocabantur episcopi. Ipsi Ariani paulo ante Stepha num Antiochenum, propter structas ipso conscio catholicis præsulibus insidias, deponere per impe ratorem coacti. Is rerum status an. 349. Revera Constante anni sequentis initio e vivis sublato, non diu postea recruduit persecutio, auctore Socrate lib. 11, cap. 26, Marcellus Ancyra, et Paulus Con stantinopoli eodem anno Constantii auctoritate pulsi. Sed alia erat apud Arianos Marcelli et Pauli, alia 6. Maximi causa: illi diuturni et perpetui Ariano rum hostes, sæpe ab ipsis suis Ecclesiis dejecti, et cædium, quas ipsi Ariani perpetrarant, accusati. 25. Sedem aliquandiu vacasse idem testis est Hieronymus, dum ait Maximo mortuo, Acacium et cæteros episcopos Arianos Cyrillo episcopatum pro

fatendum erit illegitimam hanc provincialibus epi scopis ordinationem visam esse; cum ea neglecta canonice, ut modo videbimus, ordinarint Cyrillum Tumque nihil adversus Ecclesiæ statuta peccave rit Cyrillus, si cum unus esset legitimus episcopus Heraclium, qui se dicebat episcopum, non vi, ut fa tetur Hieronymus, sed suasione et piis artibus pre sbyteri gradu contentum esse perfecerit. Nicæna synodus, can. 8 Novatianos episcopos ad Ecclesiam redeuntes solum presbyterorum honorem habere jusserat, nisi episcopo placuisset, quod omnino ejus in arbitrio et potestate ponit, iis etiam episco patus nomen permittere. misisse, si ordinationem Maximi repudiasset: Cyril- amatum et cæteris prælatum novissent? Tertio, si lumque conditione accepta diaconun administra- Heraclium a Maximo sibi substitutum concedimus, visse, et ob eam impietatem sacerdotii mercede pensatum. Hujos fabulæ falsitatem non multo post idoneis, ut videtur, argumentis refellemus. Nihil tamen vetat aliquam sedis vacationem admitti, si quæ fundamentum aliquod occasionemque calum niæ præstiterit; sed nullus alius præter Hieronymum vacationis ejus meminit: quæ quidem optime cum Maximi mortis et Cyrillianæ ordinationis tempori bus conciliatur. Quæ vacationis diuturnæ causa, incompertum. Possumus in ea quam Hieronymus innuit acquiescere. Nempe Acacium metropolitam cum Patrophilo aliisque fortassis moras nexuisse, dum idoneum suis consiliis, atque ad arbitrium sui versatilem episcopum quærunt, et quomodo sedi Hierosolymitanæ possint imponere laborant. Præ terea omnes provinciales episcopi, non ita pridem concilii Sardicensis decretis subscribendo, se ab Acacii communione avulserant. Ille contra super bum erigebat caput, nec sua jura violari patiebatur. Dum illa componitur dissensio, tempus interfluxit. Hæc conjectura. 27. Tandem ad ipsam pervenimus Cyrilli ordi nationem, quam sic refert in Chronico æqualis au ctor et omni reverentia dignus Hieronymus, quem tamen incautius inimicorum Cyrilli maledicta tran scripsisse remur. Post quem, Maximum, Ecclesiam Ariani iņvudunt; id est, Cyrillus, Eutychius; rut sum Cyrillus, Irenæus; tertio Cyrillus, Hilarius; quarto Cyrillus. Quorum Cyrillus, cum a Maximo fuisset presbyter ordinatus, et post mortem ejus ita ei ab Acacio episcopo Cæsariensi et cæteris episcopis [XXII] Arianis episcopatus permitteretur, si ordina tionem Maximi repudiasset; diaconus in Ecclesia administravit: ob quam impietatem sacerdotii mer cede pensatus, Heraclium, etc. Leviora Rufinus, sed simile quidpiam insinuans, eadem cum Hieronymo, ut videtur, scribere veritus, lib. 1 Hist. eccl., c. 22, ait: Hierosolymis Cyrillus post Maximum, sacerdo tio confusa jam ordinatione suscepto, aliquando in fide, sæpius in communione variabat. Quam autem ordinationis confusionem narrat, sic intelligo: Cy rillum eo tempore ordinatum episcopum, quo Aria norum factione passim ordinationum episcopaliom ordo et tranquillitas perturbabatur; hujusque con fusionis partem aliquam in Cyrillianam ordinatio nem pervenisse. De illa vero Cyrilli fidei et com munionis variatione alias. Illos omitto qui Acacii et Patrophili factione pulsum Maximum et Cyrillum institutum scribunt, quorum falsamı, quantum ad expulsionem Maximi, sententiam ostendimus (num. 23). Hic porro ostendendum suscipimus, nec Aca cium nec Patrophilum Cyrillianæ ordinationis ar bitros exstitisse, nec Cyrillum sese ut episcopatum ab eis promereretur de presbyteri gradu dejecisse; sed ab episcopis provinciæ canonice et de more ordinatum esse. [XXI] 26. Hic etiam discutiendum quod Hiero nymus in allegato jam sæpe Chronico de Maximo narrat: nimirum eum morientem, Heraclium in suum locum substituisse; quem Cyrillus episcopus factus varia fraude sollicitans de episcopo in pre söylerum regradaverit. Hæ S. Hieronymi voces non designatum simpliciter et indicatum, quod primis illis Ecclesiæ temporibus inusitatum non erat, sed consecratum et ordinatum a Maximo successorem significant quod uti liberæ plebis et cleri ele ctioni, provincialium episcoporum et metropolitæ præsertim legitimis electionem firmandi et electum consecrandi juribus inimicum, ab Ecclesiæ con suetudine semper alienum fuit et ante annos se ptem concilii Antiocheni canone 23 damnatum. Rem itaque illam ab inimicis Cyrilli in ejus odium con fictam puto. Primo enim de S. Maximo temere credi non debet factum ecclesiastico mori contra rium. Quod enim Ecclesiæ suæ præsentiebat ab Arianis impendens periculum? Tranquillis Ecclesiæ rebus moriebatur, compressis Arianis, revocatis somma gratulatione in suas sedes catholicis, sepa ratis ab Ariana factione atque sibi et catholicæ parti recens´devinctis, omnibus, si unum et alte rum excipias, provincialibus episcopis. Secundo, si successorem sibi suum sufficere e re Ecclesiæ cre Jebat, quem alium Cyrillo præponere potuit, cui a multis jam annis totam sui episcopatus sarcinam crediderat? Quem præoptasse dicitur Heraclium, idem sine dubio est, quem postea ab Arianis oppo situm Cyrillo, et ejus loco substitutum apud Socra tem, Sozomenum, Nicephorum legimus. An Ma simus Ecclesiæ suæ cavens, eum ipsi custodem præfecisset, quem Ariani dignum suæ impietatis in strumentum repererint; aut Ariani ipsi hominem adhibuissent, quem ab Maximo capitali inimico ad 28. Primo enim illis omnibus seriptoribus oppo nimus longe superiorem Patrum concilii Constan tinopolitani ecumenici nauctoritatem, qui in epi stola ad Damasum et Occidentales ecclesiasticarum Orientis rerum statum exponentes ita de Cyrillo lo quuntur apud Theodoret. lib. v Hist., cap. 9 Hierosolymitanæ autem Ecclesiæ, quæ mater est om nium Ecclesiarum, reverendissimum Deoque dilectis simum Cyrillum episcopum esse indicamus: qui et

potest, nec necesse est; cum eodem loco fateatur intra Orientem episcopos, tametsi diversæ fidei exsisterent, indifferentem tamen communionem ha buisse. Cum nimirum Catholici, episcopos Aria nismi suspicione laborantes et sub catholicis in speciem professionibus delitescentes, legitimo ju dicio convincere et ejicere non possent, necessa riam cum illis communionem retinebant: id quod sufficit, ut ab Acacio Cyrillus legitime potuerit or dinationem recipere. 31. Cyrilliani episcopatus initia singulari Hiero solymis portento consignata sunt Nimirum die Maii septima an. 351 circa horam diei tertiam, hoc est nonam nostram matutinam, magna crux ex horas visa super montem Golgotha, ad Olivarum usque montem se extendens. Continuo totus po pulus civitatis, omnis ætatis, sexus, conditionis, non indigetes tantum, sed et exteri, Christiani et gentiles ad ecclesiam accurrere, uno animo et uno tanquam ex ore Christum laudantes, ac religionis ejus veritatem cœlesti viso comprobatam non du bitantes. Cyrillus ipse signi oculatus testis redditis primum Deo gratiis, signum hoc per litteras statim Constantio significandum existimavit, ratus impe ratorem in religionis Christiane amore per illud magis ac magis confirmatum iri; et novam ad de bellandos hostes ex hoc divini erga se amoris et curæ signo, fiduciam et alacritatem concepturum. Epistolam ſausta precatione concludit, quæ laudis in modum informata, Constantium tacite et officii et veræ fidei admonet. Multa circa hujus ostenti et Cyrillianæ epistolæ veritatem, circa annum et diem quo visa erux, et diversas quæ ab aliis auctoribus referuntur circumstantias disputari solent: de qui bus cum in admonitione prævia in epistolam ad Constantium satis nos dixisse existimemus, eo le, ctorem ejusmodi rerum curiosum remittendum ju dicamus. nus earumdem partium studiosus non rejecerit. non paucis mutuæ communionis testimoniis refelli 30. Illud tandem Cyrillianæ ordinationi objici tur, quod sibi omnino ab Acacio, pravæ seu potius versatilis ac nullius fidei homine, nuper Sardicen sis concilii anathemate perculso manus imponi per miserit. Primo ordinatum illum ab Acacio esse, non ita certa, res est ut in dubium vocari non possit, solidioraque hujus assertionis fundamenta postulari. Nam sola Hieronymi, Socratis ac Sozomeni, Theo phanis ac similium auctoritate nititur, quorum in narranda Cyrilli ordinatione suspectam omnino fi dem probavimus. Unum id constat, ab episcopis provinciæ canonice ordinatum esse Cyrillum. His tamen auctoribus assentire possumus Acacium ex metropolitico jure ordinationis administrum exsti Lisse; idque superstructarum in Cyrillum calumnia-Blace, solis radios splendore superans, complures rum fundamentum exstitisse: sed quamobrem in Cyrillo fraudi esse debeat non video. Nondum ea designaverat Acacius quæ æternam nomini ejus in famiam accersivere. In concilio Seleuciensi anno 359 et Constantinopolitano anni sequentis Ariano rum princeps factus, mirum in modum in Catho licos et semi-Arianos sæviit, orbemque totum jussa Ariminensis formulæ subscriptione, labe infecit. Post hæc tamen scelera sanctos Meletium Antio chenum et Pelagium Laodicenum, Athanasium An cyranum S. Basilii epist. 53 et 66, encomiis cele brem, aliosque, pulsis episcopis bonis, extra pro priam provinciam ordinavit. Quanto Cyrilli causa favorabilior, quem secundum canones ab provin ciæ metropolita ordinari oportebat? Quod ab con cilio Sardicensi exauctoratus fuerat Acacius, locum Don habuit. Episcopatum ipse et communionem ecclesiasticam constanter tenuit, nullo in sui lo cum [XXV] subrogato. Nempe cum conciliorum Sardicensis et Philippopolitani Patres, principes adversæ partis mutuis anathematis perculissent, de rei exsecutione non admodum solliciti sunt visi. Sardicenses legatis ad Constantium missis Euphrata Coloniensi et Vincentio Capuano, id tantum postu Lavere, ut quos synodus a culpa abesse judicarat episcopos, imperator ad suas Ecclesias redire per mitteret, quando ipse ejecisset: Athan. Hist. Arian., a. 20. De aliis vero in loca Theodori, Acacii, Ur sacii et Valentis, depositione et excommunicatione Balctatorum substituendis, ne verbum quidem. Atha Bašius Acacium semper uti toleratum ab Ecclesia episcopum spectavit, De syn. n. 13, Basiliumque Ancyranum una cum aliis in concilio Sardicensi ex communicatum, ut fratrem habet, vivo licet Mar cello, ibid. n. 41. Sed neque Eusebiani Julium Romanum, Protogenem Sardicensem, Osium, Gau dentiam Ariminensem, Maximum Trevirensem quos vicissim eadem pœna damnarant, pro veris epi scopis habere desierunt. Nam quod Socrates ait, līb. 11, cap. 42, ruptam fuisse post concilium Sar dicense Orientis cum Occidente communionem, id Cyrill. epist. ad Constant., n. 4, 5. Qualis in episcopatu fuerit Cyrillus: dissidia ejus cum Acacio Cæsariensi; et mutuæ utriusque ac cusationes. 32. Admodum pauca de Cyrilli episcopatu conser vavit historia. Eum omnia sublimis ejus officii mu nia strenue adimplevisse certo æstimare possumus tum ex laboribus quos adhuc presbyter perfunctus, auxisse potius in episcopatu quam minuisse censen dus est, tum ex florenti Hierosolymitanæ Ecclesiæ ejus temporibus statu. Quam enim multi illic essent sancti, quo in honore pietas, conjicere licet ex iis quæ Basilius in epist. 4 ad monachumi lapsum ait, pag. 12; eum nempe cum Basilio ipso circa an. 357 Hierosolymam ivisse; illic multos sanctos oscu latum; multos etiam manus ejus uti sancias altre classe et confovisse, genibus ipsius provolutus.

sedem novimus, quæ aſteri episcopo subjecta pare- Pauliniani, ab Epiphanie citra Joannis consensum ret. Secundo, quamvis civilis dispositio metropoles ecclesiasticas regeret, vulgo tamen ea metropolis ænsebatur, ex qua se ad alias urbes prædicatio dif føderat: ex ea legem credendi et vivendi cæteræ sumebant. Cum imperii dispositio Hierosolymam Palæstinæ metropolim esse non sineret, saltem ea Ecclesia, quæ omnibus initium dederat, apostolos que et fidem orbi transmiserat, cæteris quæ ei fi liarum loco erant, subdita esse non debebat. Tertio, peculiaris ejus Ecclesiæ status non parum ad eam rem valet. Ab cæteris Palæstinæ Ecclesiis victu et cultu segregata erat: per annos centum ex solis fere Hebræis constans, ex ea gente episcopos ha bens, circumcisionem et maximam legalium rituum partem retinens: pulsis Hierosolyma Judæis novam formam recepit Ecclesia, ex gentilibus solummodo composita. At etiam multos sibi peculiares ritus, quoad observationem Paschæ retinuit, teste Firmi liano epistola ad Cyprianum; adhucque sub Cy rillo peculiares habebat et a cæterarum Ecclesia rum more distinctas consuetudines, quarum pluri mas suo loco observavimus. Erat autem id moris, ■t Ecclesiæ aliis subjectæ earum ritus vulgo seque rentur. Quæ Alexandriæ disciplina vigebat, ea to tius Ægypti censenda; quæ Antiochiæ, totius Orien tis; quæ Romæ, Occidentis fere universi. Quæ ergo Ecclesia separatis moribus agebat, ea sui juris et soluta a cæterarum dominatu censenda. Quarto, S. Jacobo vivente, quis crediderit Cæsarieusem epi scopum metropolitica in ipsum jura exercere con tendisse? Eo mortuo cladem Hierosolymitanam ex prophetia fugiens Ecclesia se Pellam in Arabiam contulit: nihil tum in eam poterat Cæsariensis. Post suum ad pristinas sedes reditum, an tum primum metropolitano parere incepit, cum haberet S.meonem episcopum non minus spectabilem quam Jacobum ipsum' Tandem cum in novam formam ■utata est, elapsis centum annis, quibus libera fuerat, an putamus Cæsariensem episcopum, novum et decessoribus suis intentatum jus in Ecclesiam omni semper veneratione a Christianis habitam præsumpsisse? Quinto tandem, inusitatum in Ec desia erat ut superior pareret inferiori, Superio rem Cæsariensi episcopo obtinebat Hierosolymitanus ( bonoris et consessus gradum, quem ipsi ex antiqua consuetudine Nicænum concilium conservavit: ab Cæsariensi igitur liber erat. Cum concilium Con siantinopolitanum ejus urbis episcopo secundum in Ecclesia honoris gradum attribuit, simul ab Hera diensis episcopi metropolitæ quondam sui jurisdi ctione absolvit. Id ad exemplum Hierosolymitanæ Ecclesiæ factum credere par est. [XXIX] 35. Huic sententiæ quæ liberam asserit Hierosolymitanam Ecclesiam nihil fere opponi po test præter S. Hieronymi auctoritatem. Is epistola nunc 38, olim 61, de Joanne nostri successore con querens, quod, cum eum inter et Hieronymum ac Epiphanium exorta esset controversia occasione ras, in monasterio quodam, quod iste Hierosolymitanæ diœcesis esse asserebat, isti negabant, ordinati; Joannes utriusque accusationibus circa fidem pul satus, omisso Cæsariensi et Antiocheno episcopis, ad Alexandrinum quærens subsidia confugisset. Sic ait num. 63: Tu qui regulas quæris ecclesiasti cas, et Nicæni concilii canonibus uteris... responde mihi, ad Alexandrinum episcopum Palæstina quid pertinet? Ni fallor, hoc ibi decernitur, ut Palæstinæ metropolis Cæsarea sit, et totius Orientis Antiochia. Aut igitur ad Cæsariensem episcopum referre debue cui sprela communione tua communicare nos noveras; aut, si procul expetendum judicium erat, Antiochiam} potius litteræ dirigendæ. Verum in tota hac epistola tanto animi ſervore atque impetu in Joannem invehitur Hieronymus domesticis injuriis incensus, ut actor controversiæ magis quam æquus hujus dirimendæ arbiter ac judex esse videatur. Alias nata controversia erat de Hierosolymitanæ paræciæ finibus, num Hieronymi ac Pauliniani monasterium ad eam pertineret. Ejus rei judex non Alexandrinus præsul, sed provinciæ metropolita potius assumi debebat. Opponitur quoque quod in provincialibus Palæstinæ conciliis, Cæsariensis me tropolita præsideret. Id patet de concilio in contro versia Paschatis, cujus præsides ab Eusebio dicun tur lib. v, cap. 23, Theophilus Cæsariensis et Nar cissus Hierosolymitanus. At idem cap. 27, eadem recensens Narcissum præponit Theophilo. Diu post Cyrilli tempora, cum Joannes Hierosolymitanus Dispolitano contra Pelagium concilio an. 315 inter fuisset, S. Augustinus acta concilii, ut quidem vide tur secutus lib. 1 contra Julianum, bis capite vide. licet 5, n. 19, et cap. 7, num. 32, Joannem post Eulogium Cæsariensem nominat. Sed nihil illa Cæsariensis in conciliis suæ provinciæ præsidentia adversus Hierosolymitanum concludit, cum ex ante dictis constet Joannem, qui secundo hic loco con tentus erat, suam ab Cæsariensi, imo et ab Autio cheno immunitatem defendisse. Alioqui nihil pror sus ex ipsa præsidentia concludi potest. Nonne in concilio Nicæno ante Alexandrum et Eustathium, illum Antiochiæ, hunc Alexandriæ præsulem, sedit Osius nulla propria sedis dignitate in hunc gradum sublatus? Qui si negatur concilii præses exstitisse, honorem hunc consecutus videtur Eustathius, qui certe Alexandrino inferior erat, Idem Osius Sardi censi quoque concilio præfuit, cum omisso Athana sió qui actor erat, multi adessent metropolitani, quibus ipse inferior concedere debere videbatur. Sed, ut in Palæstinam revertar, cum Cæsariensis solus jurisdictionem in provincia possideret in con ciliis sua auctoritate convocatis et celebratis nemi nem alium præsidere par erat. At in conciliis ge neralibus vel extra [XXX] provinciam, post Hiero solymitanum nulla altercatione sedebat. Sic in An tiocheno contra Paulum Samosatensem concilio, post Helenum Tarsensem concilii, ut apparet, præ

se semper ut episcopum habuit, sive apud Sylva- semi-Arianis sunt propria duntaxat recenseam: În num hospitem, sive in concilio Seleuciensi, in quo cum reliquis episcopis consedit, neque ut e con sessu discederet ulla ratione potuit adduci: eodem que loco habitu3 est, nequidquam fremente el in dignante Acacio, sive a Sylvano et conjunctis epi scopis, sive a Patribus concilii Seleuciencis. Pul 838 Hierosolymis Acaciana vi, Antiochiam perrexit, quam cum pastore orbatam videret, verba sunt Theo doreti lib. 11 Hist., c. 26 (Leontio videlicet mortuo, necdum subrogato ei Eudoxio), prætergressus est, et Tarsum profectus cum admirando Sylvano vixit. Quod cum Acacius rescivisset, litteras scripsit ad Sylvanum, eique depositionem Cyrilli nuntiavit. At ille e: Cyrillum reveritus, et populum reformidans utpote qui Cyrilli concionibus admodum delectaretur, eum ab ecclesiastico ministerio haudquaquam prohi buit. Communionem quoque ac forte consuetudi nem tum fovit cum Basilio Ancyrano et Georgio Laodiceno, quæ ipsi ab Arianis crimini data est, et in concilio Constantinopolitano anni 360, ab eis in causis ejus depositionis allegata; apud Sozomen. lib rv, c. 25. Forte Cyrillus Georgium et Basilium consilio et opera adjuverat, in iis quæ ambo adver sus Eudoxium illo tempore moliti sunt, cum coactum Georgii hortatu Ancyranum concilium Sirmiensem formulam ann. 357, ab Eudoxio in concil. Antio cheno probatam damnavit, et ab auctoribus retra cari procuravit. Vid. Sozom. lib. iv, c. 12 et 13. Erunt contra qui Cyrillum accusent, quod ad semi Arianos confugerit, eorumque societate et commu nione sit usus. Nam tres modo memorati episcopi Sylvanus, Basilius, Georgius, hujus factionis verbo consubstantialis inimicæ principes erant. His est breviter respondendum. concilio Ancyrano ann. 358, circa Pascha, Gallica norum episcoporum qui Sirmiensem ann. 357 im pietatem condemnarant, fidei imperturbatæ incon cussæque fama incitati sunt ut eamdem sub aua themate proscriberent, et ab ipsis auctoribus eam in concilio Sirmiensi ann. 358 ejurari satagerent (Hilar. De synod., n. 3). In proxime citato Sir miensi concilio quatuor Africanos episcopos sibi conjunxere, ex Sozomeno lib. iv, c. 15, tumque fortassis ad Afros et Orientales omnes scripserunt, ut ejicerent a sancta Ecclesia poovatov, dicentes secum sentire et Afros et Orientales omnes: quod testatur Marius Victorinus lib. 1, p. 262, eoque re ferri potest quod de Basilio Ancyrano conquere bantur Acaciani in concilio Constantinopolitano, ann. 360, eum nempe Valentem et Ursacium apud episcopos Africæ datis ad eos litteris insimulasse (Sozom. lib. iv, c. 24). In concilio Seleuciensi, cum sanctus Hilarius eo cum cæteris convenisset, quæsi tum ab eo, ait Sulpicius lib. 11 Hist. sacr., p. 255, quæ esset Gallorum fides: quia tum Arianis prava de iis vulgantibus, suspecti ab Orientalibus habeban tur trionymam solitarii Dei unionem secundum Sa bellium credidisse. Sed, exposita fide sua juxta ea quæ Nicææ erant a Putribus conscripta, Orientalibus perhibuit testimonium. Ita absolutis omnium animis, intra conscientiam communionis, necnon etiam in so cietatem receptus concilioque ascitus est. Post Se leuciense concilium, hujus legati Constantinopoli agentes, Ariminensi's synodi legatis quos prava sen tire nesciebant, impiam Aetii hæresim et occultas Arianorum ne illa damnaretur molitiones denuntia runt; eaque omnia Occidentalibus Ecclesiis nuntian da suggessere, apud Hilar. Fragm. 10, n. 1. Post concilium Constantinopolitanum, anno 360, datis Hilario ad Gallicanos litteris, Arianorum trium phum et suscepta contra fidem consilia significa runt, quibus concilii (✗LVI] Parisiensis episcopi fraternis et honorificentissimis litteris responderunt. Hilar. fragm. 11, n. 1 et 4. Nec Occidentales peni tus ab eorum communione abstinebant: id non so lum ex modo memoratis Hilarii in concilio Seleu ciensi, et Parisiensis concilii exemplis constat, sed et ante Hilarius lib. De synodis, n. 77, quos semi Arianos dicimus, vocal sancios viros Orientales epi scopos n. 78, studiosos apostolicæ atque evangelicæ doctrinæ viros; n. 79, fratres charissimos; n. 80, 88, etc., sanctissimos viros, etc. Athanasius quoque De synod., n. 41, Acacianis refutatis sic ad semi Arianos convertitur: Viros qui alia quidem omnia Nicæ scripta recipiunt, de solo autem consubstan lialis vocabulo ambigunt, non ut inimicos spectari par est; neque enim velut Ariomanitas aut Patrum adversarios homines aggredimur; sed disputamus veluti fratres cum fratribus, qui eadem qua nos sunt sententia, solo nomine in controversiam adducto. Addit infra talem esse Basilium Ancyræ in suis de fde scriptis; quibus, quoad externam saltem et ořis 45. [XLV] Primo quo se reciperet, quem appel laret Cyrillus? Liberius adhuc exsul agebat, sibi ipsi succurrendi impos; atque hoc ipso tempore urbis amore Athanasium et Nicænum concilium tarpi lapsu deserebat. Alexandriæ incubabat lupus, Georgius, pulso per vim Athanasio sedis ejus sce lestus invasor. Antiochia episcopo destituta erat. Veri et sinceri fidei defensores vel in exsiliis pro scripti agebant, vel in latebris occultabantur. Semi Ariani quos dicunt, fervens tum adversus Arianos studium demonstrabant. 2° Semi-Ariani extra Ec elesiæ communionem non erant. Nullo publico Ec elesiæ judicio, quod quidem exsecutioni mandatum fuisset, damnati aut proscripti fuerant. In Oriente, ut vidimus, promiscua communio erat. Omnes fere bujus partis erant, demptis Arianis numero paucis, ut apparet ex concilio Seleuciensi, in quo numero 105 fuerunt ex Hilar. lib. 11 cont. Constant., num. 12. Cum Occidentalibus ipsi communionem nem recusabant. Ut enim omittam cætera commu nionis hujus, quæ semi-Arianorum ab Arianis divi sionem præcesserunt argumenta, ex conciliis Phi lippupolitano, Mediolanensi ann. 349, Sirmiensi ann. 551, Mediolanensi ann. 355, sumpta, et quæ

professionem, adjungendi conjuncti ipsi episcopi. præsens tempus. Sylvanus demum, quem Theodo Tertio itaque, tametsi de occultis hominum sen tentiis nullum judicium institui possit, et ex conse quentibus Eustathii Sebasteni, Georgii Laodiceni, Eleusii Cyziceni, etc., gestis, qui in hæresim aut schisma lapsi sunt, ingens suspicio in eorum hoc tempore fidem aspergatur; tamen ex eorum exte riori professione, quæ nibil a Nicæna nisi verbo tenus dissidebat, recteque intellecta eodem redibat judice Athanasio loco citato, et Hilario, De synodis, n. 72, 74, 77, 89, et ex eorum adversus Arianam impietatem studio, Cyrillus eos uti fratres et secum cadem sentientes spectare poterat, corum commu nionem amplecti, et in rebus afflictis patrocinium quærere. Nec idcirco aut in fide, aut in commu nione variavit, quod ipsi a Rufino objicitur: quos enim Athanasius et Hilarius ut fratres habebant, an ipse pro inimicis habuisset? Neque idcirco con substantialis aut fidem aut vocem rejecit, sicut ne que Hilarius cum eis in concilio Seleuciensi resi dendo, neque Dianæus Cæsariensis in Cappadocia, vel Gregorius Nazianzenus sancti patres in generali Orientis communione remanendo, tametsi ambo postea Ariminensi formulæ subscripserint; neque multi alii in Oriente, ubi neminem his temporibus consubstantialis propugnatorem exstitisse incredi bilis prorsus res est. retus admirandum virum dicere non dubitat, san cti quoque Basilii elogiis honoratur epist. 82, pag. 151; epist. 79, p. 141; epist. 50, p. 78. Elpidius unus e concilii Seleuciensis legatis fuit, qui Occi dentalium adversus Anomacos fidem imploravere; et in eorum qui ad Liberium delegavere ann. 366 munero fuit, et a Basilio epist. 72, p. 118, lauda tur. Vid. epist. 215 et 322. Superest Georgius Lao dicenus, cujus initia et finem non damnare non possumus. At an. 358 fervens adversum Anomœos studium demonstrabat. Eudoxius enim, qui sine ejus et aliorum ad quos electio pertinebat consens su, Antiochenam Ecclesiam occupaverat, cum Aria nam hæresim palam ac detecta fronte prædica ret multos qui sibi adversabantur clericos ab Ecclesia ejecit: qui cum ad Georgium Laodicenum se recepissent, litteras ille cis dedit ad Macedo nium, Basilium et Cecropium Nicomediensem; quibus significat Eudoxium Aetii discipulos ab ipsis infamia multatos, in clerum promovisse, Aetium præ cæteris in deliciis habere; hortatur ut quam maximo numero possint in unum conveniant, et aliorum episcoporum subscriptiones postulent, uti Eudoxius Aetium Ecclesia expellat, promotos in clcrum ejus discipulos dejiciat, et desinat Anomoeos dissimilitudinem prædicantes contraria docentibus anteponere. His Georgii litteris factum, ut Basilius et alii in synodo Ancyrana et postea Sirmiensi, si militudinem substantiæ confirmarent, et impiam Sirmiensem ann. 359 formulam non damnarent solum, sed et ab Ursacio et Valente damnandam procurarent. His temporibus, quæ optima sane in vita hominis alioquin illaudati eluxerunt, Cyrillus consuetudinem cum eo habuit, quam abrupit sane, postquam se ille Acacii partibus reddidit, ante vel paulo post concilium Constantinopolitanum an. 360, ex Epiph. hæres. Lxxin), n. 28. De successoribus Cyrillo diversis temporibus ab Aria na factione dutis, ac potissimum de Eutychio. 47. Cyrillum tantisper Tarsi hospitantem relin quamus, ut Jerosolymam reversi in substitutos ipst successores inquiramus. Cum Cyrillus sæpe de 46. Quarto denique, ii quibuscum communio nem aut societatem hoc tempore retinebat Cyrillus, majorem omnibus fidei ardorem demonstrabant. Quinque maxime ab historicis memorantur, Basi lius Ancyræ, Sylvanus Tarsensis, Elpidius Šatalen. sis, Georgius Laodicenus, Eustathius Sebastenus. De Basilio supra vidimus elogium Athanasii. Is omnium quæ Ancyræ et Sirmii adversum Anomœos gesta sunt actor et incitator ac conscriptor fuit; si inilitudinem Filii cum Patre ad omnia prorsus eum extendisse fidem facit ejus subscriptio formulæ Sir miensis ann. 359, apud Epiph. hæres. Lxxiii, n. 22. Sylvanus Cyrilli hospes in concilio Seleuciensi con firmandæ formulæ Antiochenæ auctor fuit. Inde ad Imperatorem delegatus cum Basilio, [XLVII] Eleu sio, Eustathio, in collatione cum Eudoxio et Acacio coram imperatore habita, princeps disputationis fuit; in qua Anomœos coegit ut multas Arianas positus et Ecclesia pulsus sit [XLVIII] annis 358, blasphemias anathemate ferirent, et consubstantia lem Patri Filium credendum esse probavit, siqui dem Theodoreto fides adhibeatur, lib. 11 Histor., cap. 27. Nec minus in eo conflictu Eleusii et Eusta thii eluxit constantia. Idem Sylvanus cum Eusta thio et Theophilo Castabalensi, multorum aliorum, in quibus est Elpidius, nomine ann. 366 delegati ad Liberium pontificem, declarationem suæ fidei dederunt, in qua Nicænum symbolum amplectun tur, seseque antea tenuisse profitentur, xexpatn xévai xal xpately, apud Socrat. lib. iv, c. 12. Eu stathius postea in hæresim lapsus: sed nihil ad ‹ Soz., lib. iv, c. 12 et 13. 360, 367, quod ultimum exsilium annorum duode cim fuit; diversi quoque ipsi diversis temporibus successores oppositi. In his recensendis non catis concors auctorum sententia. Hic eos omnes uno conspectu repræsentare juvat, ut liberius postea decurrat oratio. Eorum nomina et ordinem secun dum diversos auctores sic habes Ex Hieronymo in Chronico, ad ann. 349. Post Maximum, Cyrillus. Eutychius. Rursum Cyrillus. Irenæus

Tertlo Cyrillus. Hilarius. Quarto Cyrillus. Ex Epiphanio hæres. LXVI, num. 20. Cyrillus. Herennius. Cyrillus alter. Hilarionus. Ex Socrate, lib. 11 Hist., ćap. 45, et Sožom. lib. iv, cap. 30. Cyrillus. Herennius Sozom. Sotr. Arrhenius. lleraclius. Hilarius. Cyrillus Jerosolyma reversus. Ex auctore antiquo catalogi patriarch. in cod. Coisl. 120, pag. 124. Cyrillus annos 15. Heraclius annos 6. Helladius annos 12. Cyrillus annos 35. Nicephorus in Chronographia, p. 410. Cyrillus. Arsenius. Heraclius. Hilatius. Cyrillus ab exsilio redux. Ex Eutychio Alex. Annal. tom. I, p. 483 et 488. Cyrillus. Eraclius Arianus annos 3. Arvis Manichæus annos 5. Harius Arianus annos 4. Cyrillus redux, annos 16. In totum $2. 'ï'beodoretus, lib. v Hist., cap. 40, nullum substi tutorum Cyrillo nominat in indice Hierosolymitá norum episcoporum. Theophanes solum ex illis Hilarionem refert. 48. Hæc conferendo invenias, 1° Eutychium a solo Hieronymo inter Hierosolymitana sedis inva sores numerari; 2° HeHadium pariter a solo au etore catalogi Coisliniani, qui sæculo septimo medio visit; nam Hierosolymitanorum pontificum postre mum recenset Modestum, et Romanorum Hono rium; 3• Heraclium ab Hieronymo et Epiphanio equalibus auctoribus prætermitti; 4° Epiphanium solum esse qui Cyrilluïn alterum a nostro nume set; 5° eumdem esse, qui Hieronymo Irenæus, Epi phanio et Sozomeno Herennius, Socrati Arrhenius, Nicephoro [XLIX] Arsenius dicitur; cujus proprium Bomen Latinum fuisse videtur Herennius, ex quo Græci varia nomina finxerunt; 6° quem Hierony mus, Socrates, Sozomenus, Nicephorus Hilarium oppellant, eum esse qui Epiphanio dicitur Hilario nus, cum forte quem Coislin, auctor Helladium vo cat. Jam de singulis pauca dicamus. Irenæus vel Herennius post concilium Constantinopolitanum, ano. 360, in quo depositus et Hierosolymis pulsus est Cyrillus, ejus sedi videtur impositus; Socrates enim Herennium Cyrillo substitutum memorat, lib. 11, c. 45, postquam gesta non solum anni 360, sed etiam anni 361 retulit. Cum vero Hieronymus Irenæum Cyrillo successisse dicat, postquam iste sedem rursum conscendisset; non ante concilium Seleuciense, quo restitutus est sine dubio Cyrillus, et proxime secutum concilium Constantinopolita num, anno 360, quo est secunda vice depositus et exsulavit, vacuam sedem invadere potuit Heren nius. Sub Juliano Cyrillus Hierosolymam révertit, et Ecclesiam mortuo vel pulso Herenuio administra vit, ad annum usque 367, quo pulsus Ecclesia et urbe ſuit. Tuinque plures nominantur ab auctori bus præfatis Ecclesiæ invasores, Heraclius, Hella dius, Arvis, Cyrillus alter, Hilarionus; quorum Hilarionus, Epiphanio teste hæresi Lxvi, n. 20,Eccle siæ præerat et Arianorum communione infamis erat, ann. 376, quo adversum Manichæos scribebat Epiphanius. Hunc etiam Eutychius Arfanum, anno Valentis septimo institutum, et post quatuor epi scopalus annos mortuúm ait. Heraclium nec Hiero nýmus nec Epiphanius memorant, quoniam annòs forte vel menses paucos sedit. Ex ordine quem ef assignant auctores, eum sedisse colligimus ann. 367, post Cyrilli exsilium sub Valente. Idem est sine du bio quem Hieronymus a Maximo ante mortem súc cessorem sibi substitutum, et a Cyrillo in presby terorum ordinem redactum testatur. Eum Euty chius Arianum fuisse ait, et anno imperii Juliani primo ab Arianis constitutum, tres post annos mor tuum esse. Helladium catalogi Coísliniani medio sæculo septimo scripti, eumdem cum Hilario cen semus, cujus in ordine et loco ponitur; nec mul tum discrepant nomina, ut commutari non ægre potuerint. Qui Arvis ab Eutychio Alexandrino dici tur, facile a nobis ob levem non satis vetusti scri ptoris auctoritatem polest omnino prætermitti. Hunc Eutychius primo Valentis anno constitutum, et Ma nichæum fuisse refert; et post quinque episcopatus annos mortuum. Eum Tillemontius eumdem cum Herennio putat, qui ab Eutychio omittitur. Sed re pugnat locus ipsi post Heraclium assignatus: quan quam accuratum ordinem in hujusmodi rebus noit requirimus in Eutychio; superest Cyrillus alter a no stro diversus, quem, omisso Heraclio, post Herennium Dante Hilarionem ponit Epiphanius. Sunt qui existi ment Cyrillum illum ab Epiphanio male statui quasi a nostro diversum; qui cum post Herennium sub Juliano sedem recuperarit, ut Hieronymus fidem fa cit, ab Epiphanio alium Cyrillum in locum ejus, quem exsulem putabat, excogitatum fuisse. Mihi autem ægre in animum induci potest Epiphanium în vicinia versantem in re tam aperta et inquisitu [L] facili falli potuisse. Non enim post Herennium modico temporis spatio, sed annos quinque totos Ecclesiam occupavit Cyrillus. Nec ignota fuit Epi phanio illa iterata Cyrilli episcopatus administratio, cujus nonnulla nobis eo tempore gesta retulit hæ res. Lxxiji, n. 37. Alterius a nostro Cyrilli, qui ei in sede successerit, meminit etiam Joannes Nicænus

re, tum de iis qui in crimen vocabantur episcopis causam, tum reorum aliorum qui ad partes Acacii ultro citroque agitata essent. concilium dimissum cst. 54. Quarta die cum omnes iterum convenissent, de tide tota exstitit controversia, nihilo feliciore quam pridie exitu. Primum, cum Acacius, in præ cedentis diei disputationem pergens diceret, semel mutata Nicæni concilii fide nihil obstare quominus nova post tam multas fidei formula constituatur respondit Eleusius non convenisse concilium ut addisceret quæ non addidicisset, neque ut fidem acciperet quam non habuisset, sed fidern Patrum illud sequi, e qua ad mortem usque non discederet. Antiocheni in Eucæniis concilii formulam intellige bat quo sane Acacii argumentum parum [LVI] feliciter retundebatur. Altera exorta est contentio circa Acacianorum formulam pridie prælectam. Cum quæreretur quo sensu Filium Patri similem assererent, respondit Acacius non secundum sub stantiam sed secundum voluntatem duntaxat. Cujus responsionis impiissimum sensum, ex cujusdam ejus factionis episcopi sententia sibi præcedentibus diebus aperta, refert Hilarius cont. Const., num. 14. Opposita Acacio ab adversariis propria senten tia est, qui sive in litteris ad Macedonium, sive in libro a se conscripto, Filium fassus erat, cum aliis rebus omnibus, tum etiam substantia similem. Quibus ridicule respondit Acacius, neminem un quam ex his quæ scripsisset judicatum Cum vero semi-Arianis objecissent, ut apparet, Acaciani, Sirmiensem ejusdem anni formulam a Basilio et Marco Arethusio conscriptam, qua substantiæ no men ab iis paulo ante sublatum erat, respondit Eleusius quidquid Basilius vel Marcus seorsim egissent, ac quidquid privatim sibi mutuo objice rent Acacius et adversæ partis homines, et recte ne an secus haberent editæ ab utrisque formulæ, nihil id concilii interesse; sed in fidei confessione Antiochena omnino acquiescendum esse. Cui sen tentiæ cum sui omnes, of oùy aŭto návres, applau sissent, nec certi quidquam inter oppositarum fa ctionum episcopos statui potuisset, surgens Leonas concilium dimisit. 55. Postridie, nimirum prima Octobris die, ro gatus quæstor ut ad concilium ex more accederet, negavit se adfuturum: missum enim se esse ab imperatore ut concilio concordi interesset. Quando antem nonnulli dissentiant, inquit, adesse non pos sum. Abite igitur, et in ecclesia nugas agite. Hæc ille favens Acacianis, quos in ejus ædibus offende runt qui ad eum invitandum deputati fuerant. Ejus voces avide arreptæ ab Acacianis, ut quod ipsi optabant a concilio discederent At partis adversæ præsules in ecclesiam de more convenerunt; ac nonnihil temporis interfluxit cum alii Acacianos ci Larent ad judicandam tum Cyrilli Hierosolymitani Soz., lib. 1, cap. 22. Ibid. confugissent; alii modo postularent ut certi epi scopi in ædibus Leonæ convenirent; modo sibi ab imperatore in mandatis datum dicerent, ut de aliis judicarent Acaciani vero neque eamdem fidem cum aliis confiteri, neque objectis sibi criminibus respondere, nec ad examinandum Cyrilli negotium accedere sustinebant, quem ipsi deposuissent. Cum itaque sæpius accersiti non comparerent, tandem I concilium sententiam dixit, qua primum omnium Acacium cum Georgio Alexandrino, Eudoxio An tiocheno, Patrophilo Scythopolitano aliisque non nullis deponunt; alios vero, in quibus Eutychius, tandiu propriæ Ecclesiæ communione contentos esse jubent, donec legitima satisfactione ab illatis sese criminibus purgaverint. Cyrillum restitutum esse a concilio, quamvis historici sileant, dubitari non potest. Eum Hieronymus in Chronico redditum suæ Ecclesiæ refert, antequam Herennius eo iterum pulso ejus sedi imponeretur. Herennil vero intru sionem non possumus nisi [LVII] post concilium Constantinopolitanuni anni sequentis collocare. Igi tur ante illud concilium Hierosolymam reverterat Cyrillus, auctoritate Seleuciensis concilii dubio procul fretus. Etiamsi nullum ejus concilii in fa vorem Cyrilli decretum proprie exstitisset, ipsa tamen Acacii depositio, quæ ad Cyrilli accusationes præcipue concessa videtur, pro Cyrillianæ causa absolutione et ejusdem redintegratione haberi po terat. Sed certum est Cyrillum Acacii judicio inter fuisse, et una cum cæteris in ipsum sententiam twisse; nam querebatur ad imperatorem Acacius, quod eo assessore et consiliario Seleucienses judicare et de aliis sententiam ferre aggressi fuissent, apud Theodor. lib. 11 Hist., cap. 27. Ex quibus conjectu ram ducimus concilium Cyrilli causam primum examinasse, eumque innocentem comprobatum ad consessum admisisse, et consiliorum omnium ac judiciorum, quæ in Acacium aliosve lata sunt, par ticipem fecisse. Acacius imperatoris animum adversus Cyrilium ac cendit, qui a concilio Constantinopolitano an. 360 iterum deponitur, et in exsilium mittitur. 56. Selcuciense concilium decem ad imperato rem episcopos ipsius jussu delegavit, qui de rebus a se gestis referrent, quibus nonnulli alii se ad junxisse videntur; cæteri domum rediere, et Cy rillus Hierosolyma reversus suæ iterum Ecclesiæ gubernacula capessivit Acacianæ vero factionis principes Seleuciæ depositi, ad aulam ipsi quoque profecti sunt Constantinopolim; ac Seleuciensibus legatis citius appulsi, primum quidem eos qui in palatio plurimum poterant partim secum in dogma tibus sua sponte consentientes, partim orationis lenocinio in suam sententiam adductos, partim mu Soc., lib. 11, cap. 40. Soz. lib. iv, cap, 23.

»eribus ex opibus Ecclesiæ redemptos sibi devinxere, ▲ ctis omnibus aliis probant (Soz., lib. 1v, cap. 24), ut hoc pacto imperatoris auribus sese facilius in sinuarent Tum Acacius Seleucienses probris omnibus coram imperatore oneravit, improborum hominum cœtum appellans, ad perniciem et exi tium Ecclesiarum collectum. Sed nulla re magis ejus animum adversum illos commovit, quam cum di eret eos consiliorum ac judiciorum participem habuisse Cyrillum Hierosolymitanum, qui vestem aureis filis contextam, a Constantino patre ad usum baptismi datam vendidisset mimo, qui ea inter sal tandum amictus corruisset, et spiritum exhalasset, indignum eos tali consiliorum participe et consorte usos. Mitto quæ interim contigere, priorum concilii Ariminensis legatorum prævaricationem die Octobris decima, dum apud Nicen urbem Thracie omnia Arimini fortiter gesta in irritum deducunt, et novam formulam ad eliminandam substantiæ vocem scri bunt, quæ Ariminum missa ab omnibus pene episcopis deplorabili casu subscripta est: disputa tionem geminam coram imperatore; primam Se leuciensium legatorum, postquain in urbem regiam advenere cum Acacio et Eudoxio, in qua impias Aetii voces eum damnare coegerunt et consubstan tialis etiam vocabulum fortiter, Theodoreto teste lib. 11, cap. 27, propugnavere: [LVIII—LIX] alte ram Basilii Ancyrani cum Aetio, in qua victus iste ex Soz. lib. iv, cap. 23, et in exsilium missus est ex Theodoreti loco citato; posteriorum concilii Ari minensis legatorum conjunctionem cum Acacianis initam, nequidquam se interponentibus Seleucien sibus legatis qui eos ad defendendam fidem horta bantur: denique Seleuciensium ipsorum, dolis ad versariorum et minis imperatoris succumbentium, coactam Ariminensis formulæ subscriptionem, ex tremo anni 559 die: hæc, inquam, omnia ut ad Cyrilli historiam extranea prætermitto indicasse contentus, quoniam concilio Constantinopolitano de quo jam agendum, occasionem dedere. 57. Acacio enim parum erat, quod prostratis in Occidente Catholicis omnibus, ex adversantibus sibi Orientis episcopis decem solummodo Seleu cienses legatos subegisset; nisi eadem a cæteris exprimeret, et suas contra adversæ partis principes injurias ulcisceretur. Concilium itaque an. 360 ini tio celebrant, accersitis ex Bithynia episcopis, qui bus etiam alii accesserunt. Episcoporum numerus non satis constat, cum alii quinquaginta, alii se ptuaginta duos, alii ad quingentos numerent, Ad erant omnes Arianorum principes; totiusque con cilii dux et interpres Acacius, qui teste Philostor gio lib. v, cap. 12. Acta synodi, quæ non pauca fuere, unus digessit ac disposuit; isque, ut citatus Philostorgius observat, quamvis ab Eudoxio di versa sentiret, eadem sentire simulabat in odium Cyrilli a Basilio Ancyrano et adversa parte susten tati. In hoc concilio Ariminensem formulam reje Theodoret., lib. 1, cap. 27. et toto orbe cum imperatoris mandato sub pœna exsilii subscribendam mittunt (Soz., lib. iv, cap. 26). Hujus subscriptionem exegerunt, tum ab semi Arianis, quos ad sententiam suam induxere pro missa quam non præstiterunt dissimilitudinis dam natione (Soz., lib. vi, cap. 7), tum etiam ab iis qui dissimilitudinem substantiæ prædicabant, ex Philostorg. lib. 1v, cap. 12. Tum etiam Aetium dia conatu abdicant et Ecclesia excludunt, et in epi scopos quosdam qui ejus damnationi subscribere noluerant, sententiam excommunicationis decer nunt, nisi intra sex meuses definitioni concilii as sentiantur (Theodor., lib. 11, cap. 28). Inde ad ul ciscendum Seleuciense concilium accedentes, omnes pene semi-Arianæ factionis principes, cum præ sentes, tum absentes, variis ex causis deponunt Basilium, Eleusium, Sylvanum, etc., et Cyrillum no strum, cui hæc duo tantum imputarunt ex Sozom. lib. v, cap. 25, quod communicasset cum Elpidio et Eustathio, qui decreta concilii Melitinensis, cui Cyrillus ipse interfuerat, abrogare studuerant; et quod post suam depositionem in Palæstina factam, communionem iniisset cum Georgio Laodiceno et Basilio Ancyrano. Quam insulsæ et injustæ essent hæ accusationes supra diximus; de prima cap. 6, num. 39; de secunda cap. 7, n. 44. Ac manifesta erat hujus judicii, quo absens et inauditus dam natus fuerat Cyrillus, iniquitas. Nec cæterorum æquior condemnatio. Nam, ut ait Naz. orat. 21, pag. 387, in eorum vitam nulla servata lege inquisitum est, mercede redempti [LX] calumniatores, et ab eis testimonia pretio compacto vendita. Quos vero deposuerunt, eos etiam ab imperatore exsilio mul. tari curarunt, ex Philostorg. lib. v, cap. 1, eosque Parisiense concilium in sua ad Orientales epistola (Hilar., fragm. x1, num. 4) indignissime exsulare queritur. Quonam autem Cyrillus relegatus sit, nulli bistorici prodiderunt. 58. Depositi præsules sententiæ adversum se latæ non concessere, synodum eam appellantes syn odum prævaricatorum, quos nec pro episcopis haberi volebant, utpote pravæ hæresis assertores. Litteras, ex Basil. ep. 73, adversus Eudoxium et totam ipsius factionem dederunt ad omnes Eccle sias, ut eorum communionem fugerent tanquam animarum pestem: contestantes se idcirco judicio, quo ab eis damnati fuerant stare non posse, quod ab hæreticis decretum esset, ab hominibus, quos ut idem refert epist. 182, pag. 157, negabant Spi ritus sancti participes esse, ac per gratiam Dei Ec clesias gubernare, quippe qui humanæ potentiæ favore et inanis gloriæ desiderio gubernationes ra puerant. Talesne litteras suo nomine dederit Cy rillus incertum: sed id omnibus exauctoratis in commune tribuit Basilius. Qui vero Constantinopoli versabantur, per S. Hilarium litteras ad nostrates

episcopos transmiserunt, quibus eis impia Aetii Ecclesias revertendi facultatem concessit an. 361 dogmata denuntiantes, suamque condemnationem significantes, rogabant ne pro episcopis agnosce. rent eos, qui in sua loca fuerant substituti (Hil., fragm. xi, num. 4). Eis benevolentissime respon de unt Gallicani episcopi in Parisiensi concilio an. 360 congregati, per epistolain, quæ fragmentum est S. Hilarij 11, communionem cum ipsis amplius stringentes, contestantesque pro apostatis se habi turos, qui in loca fratrum indignissime exsulan tium substituti essent, ibid. n. 4. Hæc epistola proprie data est ad eos qui Constantinopoli per Hilarium Gallicanos convenerunt. Verum cum in scripta sit, dilectissimis et beatissimis consacerdo tibus episcopis Orientalibus omnibus per diversas provincias in Christo manentibus, ad unumquemque Seleuciensium præsulum in concilio Constantino politano depositorum pertinere dicenda est; atque omnium sane, qui in eadem causa erant nomine data erat epistola, cui Gallicani respondent. Philo storgius notat lib. v, cap. 1, dejectos præsules cum in exsilium ducerentur, subscriptiones suas, quibus Ariminensis concilii fidem confirmaverant, revocasse alque hos quidem consubstantialem, illos vero similis substantiæ Filium iterum prædicasse. Sed nullam Cyrillas subscriptionem retractandam habuit: id que ex depositione sua lucrum fecisse videtur, ut a communi et generali omnium pene Romani im perii episcoporum in subscribenda Ariminensi for mula peccato immunis fuerit. Nam cum cæteri in eadem causa constituti, subscriptiones illas da muarent, ad quas Constantinopoli et dolis et vi compulsi erant; quomodo Cyrillus ultro ac sponte ci decreto subscripsisset, quod e concilio, in quo fuerat damnatus injuste, proficiscebatur? in locum depositorum episcoporum, divina providentia multi dejectis etiam meliores [LXI] substituti. Horum plurimam partem constituit Acacius; a quo in Cy rilli locum subrogatum Herennium fuisse dubitare vix licet. Cyrillus sub Juliano Hierosolymam redit. Irritos fore Judæorum in templo instaurando conatus præ dicit. 59. Ecclesia trahere ruinam in Oriente videba tur, triumphantibus Arianis, et nova in dies ad fi dei catholicæ subversionem molientibus, pulsis ac de sede dejectis quotquot eorum audaciæ resiste baut episcopis, innumeris partim vi, partim fraude, Nicænæ fidei condemnationi subscribentibus, cum longus ejus labores miseratus Deus Constantium sustulit, 3 Novemb. die an. 361, et Juliani succes soris prava adversus Ecclesiam voluntate, ad in dəɛrandam omnibus in locis orthodoxam fidem, was est. Ille enim statiın atque ad imperium eve ctus est, Ecclesiam intestinis dissidiis distrahere ac dissipare cogitans, omnibus quotquot religionis causa sub Constantio exsularant, sive Catholicis, sive Arianis aut alioqui hæreticis, liberam ad suas (Sozom., lib. v, cap. 5): quo factum ut Catholici sedes amissas recuperantes, pristinam in eis revo carint ſidem. Cyrillus quoque una cum cæteris re diit, ut tradunt Menæa, et firmat historia: ibique toto Juliani et Joviani tempore, ac Valentis initiis, pacifice degit usque ad an. 367. Quid de Herennio actum, mortuusne hoc tempore an pulsus fuerit, ignoratur. Cyrillum statim a reddita exsulibus li bertate Hierosolymam repetisse probabile est: quod si ita est, dicendum eum non multo post Antio chiam ivisse; unde sub extremum anni 362 tempus Hierosolymam reverterit; tum enim fidei ejus cre didit ac Hierosolyma abducendum tradidit Mele tius juvenem quemdam Daphnitici flaminis filium, sui patris atque imperatoris iram fugientem. Is ad fidem Christianam diaconissæ cujusdam opera con versus, cum sese ad eam recepisset atque a Mele tio occultatus in superiori cubiculo fuisset, a patre detectus est et abductus domum: ac verberibus cæsus, candentibusque veruculis pedes, manus ac dorsum inustus, in cubiculo, claustris exterius ad ditis, inclusus gemebat; donec, absente patre, qui Daphnen redierat, omnia patris idola contrivit; et iram patris metuens Christum Dominum enixe ro gavit, ut sibi laboranti opem ferret, contritisque claustris ipsi fores aperiret. Continuo cecidere re pagula, apertisque januis ad diaconissam cucurrit; quæ illum muliebri habitu in blasterna collocatum ad Meletium rursus deduxit. Quem Meletius Cyrillo tradidit, quicum in Palæstinam ipsa nocte profe ctus est. Post mortem Juliani, patrem adolescens ad veram religionem traduxit. lloc Theodoretus refert lib. 1, cap. 14, sibi juveni ab ipso flaminis filio jam sene narrata. Cyrillus juvenem, qui non dum baptizatus erat, eruditum sine dubio sacro fonte lustravit. Hæc contigere dum Julianus Antio chiæ moraretur. Nam quo die juvenis primum se ad [LXII] diaconissam recepit, Daphnitico epulo præsente imperatore cum patre et fratre interfue rat; cumque ædituus esset templi, cibos ex more lustralibus aquis asperserat. Julianus porro An tiochiam venit mense Julio: et cum Daphniticum templum de cœlo tactum an. 362, Octobris 22 die incensum sit, ante id tempus eam historiam con tigisse necesse est. Ex ea discimus Cyrillum et communione et amicitia cum S. Meletio conjun ctum fuisse: quod quidem Paulinianis partibus doluit indeque Hieronymi et Rufini adversus ipsum maledicta. Juliani gratia usi quoque e præ sulibus concilii Seleuciensis multi a concilio Con stantinopolitano dejecti et relegati; conventusque in aliquot urbibus celebrarunt, in quibus damnatis Acacianis et Ariminensi formula, in Antiochena acquiescebant: mediamque se viam tenere gloria bantur, inter Aetianos dissimilitudinis professores; et Occidentales sub consubstantialitatis prætextu di vinarum hypostaseon proprietatem confundentes (Sozom., lib. v, cap. 44). Hinc nati Macedoniani,

Ci Cyrillus vero imperterritus mansit, ac diligenti con- mus præviam irreparabili templi ruinæ ejusdemn sideratione habita, vel ex illis quæ in Danielis pro phe:ia de temporibus legerat, vel quæ in Evangeliis Dominus prædixerat, persistebat nullo genere fieri posse ut ibi a Judæis lapis super lapidem poneretur. Cyrillo certum erat templum Judaicum nonnisi sub finem mundi ab Antichristo reparandum, imo su perfutura ad illud usque tempus, quo Christi pro phetia de lapide super lapidem non mansuro tan dem perfecte compleretur, veteris ædificii vestigia. I docuerat cat. xv, num. 15; Antichristi autem plurimas in eodem loco designaverat notas, quas in Julianum cadere non posse observaverat. Decem simul juxta Danielem, ut quidem putabat, Roma norum imperatores diversis forte in locis uno tamen eodemque tempore exsurrecturi erant; tres ab An tichristo humiliandi, septem reliqui ab ipso subji ciendi, cat. xv, n. 12. Nihil hujusmodi in Romano imperio et Juliani initiis deprehensum. Idola odio babiturus erat Antichristus, ibid. num. 15, sum mum autem idolorum studium præferri a Juliano videbat. Alias mitto Antichristi notas, nimirum sese Christum dicere, prosapiam sibi ex David accerse re, ibid. n. 15, quæ omnia Juliano alienissima. Non igitur ille Antichristus, a quo solo templum instaurandum arbitrabatur. Unde autem haberet templum ante finem mundi et Antichristi tempora reparari nullo hominum conatu posse, id ex ejus doctrina diligentius indagandum. Rufinus ait id eum ex Danielis et Christi vaticiniis collegisse. Exstat in Daniele, cap. 1x, vers. 26 et 27, diserta secundum Vulgatam prophetia: Post hebdomades sexaginta duas occidetur Christus... et civitatem et sanciua rium dissipabil populus cum duce venturo; et finis ejus vastitas, et post finem belli statuta desolatio. Et erit in templo abominatio desolationis, et usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio. Hæc, inquam, diserta: post mortem Christi dissipabitur a Romanis civitas, et templum sive sanctuarium per abominationem desolationis prius profanatum: et usque ad finem mundi perseveratura est illa civita tis et templi desolatio; cum neque civitatem ad propriam rempublicam neque templum ad usus Ju daicæ religionis unquam reparare potuerint. At Cyrillus Danielem legebat ex Theodotionis versione, quæ paulo diversa est. Pro his enim verbis, occi detur Christus, habetur peribit unctio: cætera pa rum discrepant, nam pro his verbis, et finis ejus rastilas, et, post finem belli statuta desolatio, legi tor: Concidentur sicut in diluvio, el usque ad finem belli abbreviați ordine, internecionibus: unde Chry sostom., hom. 3 adv. Jud. primi [LXV] tomi 56, pag. 354, nov. edit., tom. I, num. 10, pag. 644, ex hac prophetia concludit ad mundi finem usque du raturam Judæorum postremam sub Romanis capti ritatem; et in argumentum sumit quod irriti fue rint eorum et sub Adriano et sub Constantino sese in libertatem asserendi conatus, et sub Juliano cœ litus impedita templi instauratio. Verum Chrysosto profanationem, per abominationem desolationis fa ctam agnoscebat sub Romanis, statua in templo collocata. Cyrillus contra ipsum Antichristum exi stimabat esse prædictam illam a Daniele desolatio nis abominationem, cat. xv, num. 9 et 15. Quam obrem perseveraturam illam templi desolationem non omnino poterat ante Antichristum ex Daniele ponere, nisi duplicem admitteret, quod ego credo, abominationem desolationis; primam sub Romanis in templo Judaico, alteram Antichristum ipsum in reparato a se templo sedentem, ut prima desolatio ad secundam usque constanter perseveraret. Aliuď exstat Danielis vaticinium, cap. x), vers. 34, quod Hieronymus hunc locum commentans, a nonnullis explicatum refert de præsenti eventu. Sic legitur Et cum infirmati fuerint sublevabuntur auxilio par vulo, et adjungentur ad eos multi in offensionibus. Quæ quidem non male ad rem nostram accommo dari possunt. Cum enim contriti essent Judæi, Ju lianus eis opem quamdam obtulit; sed quæ nihil fere esset. Tum plurimi gentilium ad eos adjuncti, sed ita ut ipsi cum eis offensi caderent. 62. Christi autem vaticinium, quo adductus, te ste Rufino, Cyrillus confirmavit irritos Judæoruin conatus fore, exstat in tribus Evangeliis consigna tum. Non relinquetur lapis super lapidem qui non destruatur. Prophetiam hanc jam adimpletam fuis se, cum templum a Romanis subversum fuisset, as serebat cat. x, n. 11. Idem tamen cat. xv, n. 15, eani perfecte non adimplendam dixit nisi sub finem mundi, proxime ad Antichristi tempora qui illico esset adfuturus. Nihil mirari debemus, quod duplex uni prophetiæ diverso tempore assignetur exsecutio. Idem epist. ad Constant., n. 6, de apparituro ex Christi prædictione lucido in cœlis crucis signo do cet; sed ut alterum Christi prophetiæ, post ruinam templi sub Vespasiano, in fine mundi assignaret eventum, fecit templi ruinæ prædictio conjuncta in Evangeliis cum novissimis temporibus, et cum An tichristi signis, ut Cyrillus intelligebat cat. xv, n. 5, 6, 7, 8, ac potissimum cum abominatione desola tionis, quam non opinabatur aliam esse ab Anti christo ipso, qui templum esset instauraturus ut in eo se populorum adorationi, Dei loco proponeret, cat. xv, n. 9 et 15. Mansuras ergo ad tempus illud veteris templi ruinas, et inefficaces aliorum ad illud instaurandum conatus putabat; donec semel im pleri cœpta Christi vaticinatio plenum atque inte grum effectum habuisset. Hunc autem duntaxat proxime Autichristi tempora erat habitura; nullum vero proximi Antichristi signum spectabatur. Igitur timendum non erat, ne vel Julianus novum templi ædificium ad Judaicæ religionis usus excitaret, [LXVI] quod Antichristo servatum; vel Judæi ve teris ædificii lapides omnes eruerent, quod instanto solum Antichristi adventu, nondum proximo futu rum erat. Hæc quidem Cyrillo secundum doctrinam a se olim in catechesibus expositam et cogitanda et

dicenda erant. Verum Cyrilli dictum paulo aliter re- [LXVII] quadam invisibi. Hoc autem uno jam ore fert Socrates lib. 111, c. 20, qui ex Rufino hausisse et commutasse videtur. Ait Cyrillum multis astanti bus palam eo tempore prædixisse, futurum brevi ut in templo lapis super lapidem non maneret, sed Salvatoris oraculum penitus compleretur. Quod qui dem Cyrillus suarum catecheseon doctrinam se quens dicere uon potuit, nisi proximum supponen do mundi finem et Antichristi adventum. Nisi, cum videret æquata solo exstantia omnia veteris structu ræ ædificia, et fundamentorum ipsorum maximam partem evulsam, suam illam correxerit, quam re vera ſalsam comprobavit eventus sententiam, ora culum Christi de templo nonnisi in mundi fine et sub Antichristi tempora penitus complendum. At templum ad Judaicæ religionis usus nunquam in staurandum certo affirmare poterat, ex innumeris tum veteris tum novæ legis vaticiniis, quibus æter na antiqui fœderis abrogatio et commutatio, et ad finem usque mundi duratura Judaici populi sine sa cerdotio sacrificioque dispersio portendebatur. Quo fit, ut neque in millenario Christi regno assertam ab Apollinaristis templi et veterum sacrificiorum instaurationem, æquo animo Patres audire potue rint. 63. Cyrilli vaticinium non fefellit eventus. Nam subsequenti nocte quæ ad incipiendum opus jam sola restabat (Rufini verbis, utor lib. 1, c. 38), terræ motus ingens oboritur, et non solum fundamentorum saxa longe lateque jactantur, verum etiam totius loci pene ædificia complanantur. Porticus quoque publicæ, in quibus Judæorum multitudo, quæ operi videbatur insistere, commanebat, ad solum deducta, omnes Judæos qui reperti sunt oppressere. Post quam motus terræ conquievit, qui supererant Ju dæi, cum imperatoris mandatis quibus parere nefas erat pressi, tum complaciti operis perficiendi desi derio stimulati, rursus instare operi. Ac dum denu dare fundamenta, et ædificare apparant, metuendi Nammarum globi, prope fundamenta ex Ammiano, vel ex fundamentis ipsis secundum Chrysostomum, Theodoretum ac Sozomenum, crebris assultibus erumpentes (Ammiani verbis utor lib. xx11 init.), fecere locum exustis aliquoties operantibus inacces omnes referunt ac pro certo haben!, quod eos summa vi a!que contentione ingressum sibi aperire conantes, ignis templo occurrens inhibuit: eosque partim exussit et absumpsit; partim præcipuis corporis par tibus truncatos, vivam columnam divinæ adversum peccatores comminationis et motionis reliquit Nec ibi ultrix flamma constitit Nam in parte alia, cum ad requirendos eos, quos noctu porticuum op presserat ruina, prima luce concurrerent Judæi; ex æde quadam et camera inferiori inter porticus de jectas aditum habente, in qua ferramenta aliaque operi necessaria recondebantur, subito globus qui dam ignis emicuit; qui per medium plateæ decur rens, adustis exanimatisque qui aderant Judæis, ultro citroque ferebatur. Quod quidem iterum, sæ piusque et frequentissime per totam illam diem continuatum Socrates aliud prodigium ignis e cœlo delapsi narrat; qui, cum frequens conve nisset ad spectanda tot monstra Judæorum multitu do, iis præsentibus omnia opificum instrumenta consumpsit, malleos, scalpra, secures, ascias, etc., quo in incendio totus dies insumptus est. Neque hic divinæ iræ demonstratio conquievit, cum tot prodigiis necdum rebellis populi pertinacia frange retur. Eadem enim et proxime insequenti no cte, lux in cœlo stetit crucem in orbem describens, quæ victoriæ adversus impios a Christo reportată tropæum signabat Ea crux, ex Theophane Chro nogr., pag. 44, a Golgotha ad montem usque Oli varum protensa, multo splendidior ea, quæ sub Constantio visa fuerat, apparuit Præterea in omnibus Judæorum vestibus inustæ 'divinitus ac consignat:e cruces, ex Theodoreto, atro colore suf fusæ, quæ nullis lotionibus aboleri potuerunt, tan tæque tenacitatis fuere, ut Nazianzenus miraculi testes et conscios postea contestaretur, uti profer rent vestes suas illas tum crucibus signatas; non uno quidem in loco notatas, ex Theodoreto, sed iis signis repletas. Addit autem Nazianzenus, simul ac quispiam sive nostrorum, sive exterorum hæc nar rabat aut narrantes audiebat, statim hoc miraculum in se ipso vel in vicino suo perspexisșe: adeo ut vel ipse sese stellatum notisque distinctum, vel il sum; adeo ut plurimis fodientium consumptis, cæteri lum ita in vestimentis notatum intueretur; ut om fuga salutem comparare coacti sint. lidem ignes ex Chrysostomo lapides etiam loci illius combussere, ques nimirum terræ quassus nocte non excusserat. Qui tum fugere, ad propinquam quamdam eccle siam perrexerunt, partim orationis causa, partim, ut in ejusmodi rebus accidere solet, eo quod offerebatur ad periculi propulsationem utentes. Quid iis factum referre pergit Nazianzenus. Sunt, inquit, qui eos ne a templo quidem admissos fuisse commemorent; sed cum ad apertas fores accessissent, repente easdem clausas pessuloque obductas offendisse volentia Sozom.. lib. xLv, c. 21. Naz., orat. 4, p. 111. Rufin., lib 1 c. 59. nem textorii artificii elegantiam, ac summa cura elaboratam picturam notæ illæ admirabili varietate superarent. Quod quidem monstrum non Hicroso lymis solum, sed Antiochiæ reliquisque in urbibus evenisse refert; nec in solis sive Judæorum sive Christianorum vestibus, verum etiam in altarium mappis, libris, cæterisque hujusmodi Ecclesiæ or namentis. 64. His omnibus prodigiis deterriti cum Judæi, tum Julianus ipse opus incœptum dimittere coacti sunt. Multos Judæorum et paganorum eɔ tempore Socrat., lib. m, c. 17. Naz., orat. 4, Rulin., c. 39. p. 112.

rosolymis exstrui, in quo reversus a Parthis, episco pos, monachos, omnesque ejus loci sanctos bestiis etiam arte quadam sævioribus factis objiceret, specto retque laniandos. Sed immania illa consilia ante vertit Deus, Juliano, divina clementia, vicesin. sexta Junii ejusdem anni e vivis sublato. veritale agnita ad Christianam religionem accessisse referenti lib. VII, c. 30, fides, amphitheatrum Hie In confesso est. Nazianzenus ait omnes ferme quasi ex signo uno atque una você Christianorum Deum in rocasse, eumque multis laudibus ac precibus placare studuisse. Plurimos etiam non in longius [LXVIII] rem extrahentes, sed eodem ipso tempore, quo hæc acciderunt, ad sacerdotes nostros properavisse; adhi bitisque multis precibus in Ecclesiam admissos, sub limioribus mysteriis imbutos, sacroque baptismale purificatos esse. In ea re dubio procul emicuit Cy rilli nostri charitas et pia sollicitudo; ut cum nulla res ad gloriam Christi illustrior, ita nulla ad coin mendandam Cyrilli in divinis oraculis fidem, atque in amplificanda Dei Ecclesia sedulitatem honorifi centior contingere potuerit. Multos tamen exstitisse Judæos qui increduli et obstinati manserint, testa tur Chrysostomus orat. 45, tom. V, pag. 510. Alii, ut refert Rufinus, cap. 39, qui ignem illum ex æde inferiori per medium plateæ discurrentem et ob vios quosque adurentem viderunt, pavore ingenti et trepidatione deterriti, solum verum Deum Jesum Christum confiteri cogebantur inviti, sed, ut addit Socrates, voluntati ejus non idcirco gesserunt mo rem, sed opinione Judaismi mentibus antecepta omnino tenebantur astricti. Eventus ille tanti ad gloriam Christi et religionis ejus veritatem momen ti, per se incredibilis, tam multis ac diversi gene ris testibus confirmatur, ut si fidem detrectare quis velit, nihil ille certi habere possit in historia. Christianis testimonium ferunt sancti, quorum fi-C ¿ɛm ac perspicacitatem accusare sceleris est. Fa etum eodem, quo contigit, vel sequenti anno refere þat Gregorius Nazianzenus, corum qui conscii et testes fuerant fidem appellans. Chrysostomus qui non in uno sed in pluribus operum suorum locis, eamdem historiam regerit, rem ante annos viginti contigisse refert; nec senibus solum sed et maxi me juvenibus notam et manifestam ait, ac nudata in testimonium fundamenta appellat. Hujus, in quit rei nos omnes testes sumus. Ambrosius idem factum refert epist. 40, scripta anno 388, n. 13; his accedunt Rufinus in Hierosolymitanis locis diu versatus; Theodoretus, qui vixit non procul in Syria; Socrates, qui hæc omnium fama celebrata fuisse, et ad aures Juliani pervenisse memorat; Sozomenus, qui suo tempore fuisse ait, qui hoc ab ipsis spectatoribus audivissent; nec alia quæri oportere testimonia, præter ipsa rudera et imper fecti operis vestigia; ex Arianis Philostorgius lib. 11, num. 9 et 14. Tandem ex paganis Ammianus Marcellinus lib. xxIII, n. 4. Cum vero idem Ammia Bus eventum illud ad eum annum commemoret, quo Julianus tertium consul fuit cum Sallustio, anno 363 illud consignari necesse est. Cyrillo mar tyrii gratiam eripuit mors ejusdein imperatoris paulo post subsecuta. Præceperat enim, si Orosio Orat. 5 adv. Jud., t. I, nov. edit., n. 11. Socrat., lib. 11, cap. 25; Sozom., lib. VI, Cyrilli gesta primis Valentis temporibus. 65. Dulce et jucundum Ecclesiæ, sed diuturnum non fuit Joviani, qui Juliano successit, imperium; is reconciliata Ecclesiis pace, revocatoque Athana sio ac rejectis Arianorum adversus eum supplica tionibus, libertate Nicænæ fidei professoribus red dita, cujus sese sectatorem denuntiabat, omnia in statum optimum reparare satagebat. Nihil de Cy rillo ab historicis illo tempore proditum Nulla ejus mentio in supplici libello a Basilio Ancyrano, Sylvano Tarsensi et quinque aliis a concilio Con stantinopolitano dejectis, et eadem qua Cyrillus in causa versantibus, imperatori oblato; quo rogabant ut et Seleuciensis concilii decreta manerent, et quæ cis contraria facta erant abrogarentur, et Anomæis pulsis, ipsi in ecclesias ab eis invasas, corum loc., inducerentur. De eo etiam siletur in concilio Antio cheno ann. 563, in quo, ducibus Meletio et Euse bio Samosatensi, præsules amplius 25, et ipse etiam Acacius cum Eutychio Eleutheropolitano, aliisque ejusdem provinciæ factioni suæ conjunctis episco pis, Nicænam fidem approbarunt, et vocem consub stantialis eo quod vox illa quæ nonnullis pe regrina videbatur, a Patribus vera errorique non obnoxia interpretatione donata esset; ut significa retur Filium ex substantia Patris genitum, eidem que secundum substantiam similem esse, remoto omnis carnalis generationis vitio. Cyrillus Hieroso lymis agebat pacifice: refertque Socrates lib. 1v, c. 1, ipsum initio Valentis imperii, hoc est an. 364, Ecclesiam Hierosolymitanam tenuisse. 66. Jovianus quippe nocte quæ decimam sextam Februarii diem est insecuta, subita morte prære plus est. Valentinianus delectu militum summanı rerum capessiit 26 mensis ejusdem; unoque post mense, die nimirum Martii 28 consortem ascivit inperii Valentem fratrem; cui, reservato sibi Occi dentis imperio, Orientis provincias regendas com misit. Valens, sive antequam ad imperium perveni ret, hæresi jam Ariana contaminatus et ab Eudoxio baptizatus esset, quæ Socratis existimatio est lib. IV, cap. 1, sive postea tantum, ut refert Theodoretus lib. iv, c. 12, ab Albia Dominica uxore corruptus et ad Arianas partes translatus sit, atque ab Eu doxio baptizatus, ex Hieronymo in Chronico anno Christi 367, ab ipsis tamen imperii primordiis Aria nis commodior, Catholicisque iniquior fuit. Sed post reportatam e Procopio tyranno victoriam an. lidem, ibid.

366, maximeque post susceptum an. 367 ab Eu doxio baptismum, gravissime in Asia primum, deinde Palæstina, post et in aliis imperii partibus Ecclesiam afflixit. Nihil ad Cyrillum attinet Lam psacense semi-Arianorum seu Macedonianorum con cilium, quamvis a conjunctis ante in eadem cum ipso causa episcopis celebratum Hi an. 365, Valentis permissu Lampsacum convenientes, præ missa duorum mensium deliberatione, statuere Acta concilii Constantinopolitani opera ac studio Acacii et EuɗƊxii sancita abroganda esse: explodendam fidei formulam Ariminensem; standum [LXX] in voce similis substantiæ, ad servandam personarum distinctionem necessaria: tenendam in omnibus Ecclesiis professionem Antiochenam in concilio Se leuciensi confirmatam. Decreverunt præterea ut ejecti per nefas ab Anomais episcopi ecclesias suas reciperent; ac si quis adversus aliquem ex illis epi scopis accusationem proponendam haberet, ut ea lis coram episcopis provinciæ et finitimis, æqua lege ac pari accusatoris et accusati periculo diri meretur. Eudoxium deinde et socios in jus citavere pœnitentiæ locum eis offerentes. Qui cum non com paruissent, adversus-Acacium et Eudoxium tan quam jure exauctoratos tulere sententiam. Nulla Cyrilli pars in his decretis fuisse videtur. Quoniam tamen dubitabile est, num aliquid ad illum ex hujus concilii consectariis pertineat, hæc nos oportuit breviter attingere. 67. Acacio Cæsariensi haud duduni post Lampsa cense concilium vita functo ann. 365 exeunte vel 366, Cyrillus uti primarius ac nobilissimus provinciæ episcopus ejus Ecclesiæ curam susci piens, ei sedi Philumenum quemdamı imposuit. Quo vel sponte se ob turbas abdicante vel per contrariam factionem sublato, Eutychius Eleutheropolitanus quem continuas cum Cyrillo exercuisse inimicitias legimus, aut ipsius mortui factio, Cyrillum quem dam seniorem ei Ecclesiæ præfecit. Non tulit injus riam Cyrillus; sed Gelasium sororis suæ filium, vi rum omnibus virtutum et doctrinæ ornamentis in signem, pulso cognomine episcopum constituit. Is diu sedem non tenuit. Nam quo tempore Cyrillus ipse Valentis persecutione exsulavit, anno, ut puta mus, 367, Ariani rerum domini depulso Gelasio Euzoium e suo grege in Cæsariensi sede colloca runt; qui totɔ deinde Valentis imperio Ecclesiam nullo turbante rexit, corruptamque Origenis et Pamphili bibliothecam multo labore in mem 1 ranis instaurare conatus est, ac varios multipli cesque tractatus, quos nosse perfacile erat, edidit; sed ad extremum sub Theodosio principe pulsus est; Gelasiusque in sua sede restitutus, quam ad mortem usque circa an. 595 retinuit. 68. Contigit hoc anno LX pene episcoporum dele gatio Romam, et per legatos suos conjunctio cum Romano pontifice Liberio: quos inter cum unus Cyrillus computetur, quem multi eumdem cum no stro existimant; aliasque eorum principes ejusdem olim causæ societate conjuncti cum Hierosolymi tano Cyrillo fuerint, hujus rei historiam præterire hoc loco non possumus, indagaturi postea aliusne a nostro an idem fuerit Cyrillus ille, cujus nomen inter episcopos, ad quos datæ sunt Liberii litteræ reperitur. Dum Valens bello adversus Procopiuni detinetur, Macedoniani qui anno superiore Lam psaci concilium celebrarant, nihil sibi magnopere timendum existimabant. Verum sublata an. 366, 28 Maii, Procopii tyrannide, metuentes ne Eu dosius imperatorem et, familiares suis partibus conciliaret, suisque adversarios calumniis preme ret, conatus ejus prævertere et Acta concilii Lam psaceni Augusto significare statuerunt: ipsique e [LXXI] Thracia revertenti apud Heracleam obviam funt. Sed imperatorem et aulicos offenderunt jam artibus Eudoxii occupatos. Illos enim primum bor tatus ne ab Eudoxio disjungerentur: cum illi re pugnarent et fraudem in concilio Constantinopoli tano factam, eversaque ibi Seleuciensis concilii de creta objicerent Eudoxio; inflammatus iracundia jussit in exsilium ire, eorumque ecclesias aliis tra di Coucilio deinde Arianorum Nicomediam indicto, præsens ipse, metu exsilii et bonorum confiscationis, invitum et renitentem Èleusium co egit eorum dogmatibus assentiri. Qui pœnitens facti Cyzicum reversus propriam culpam fassus est; et abire volens plebis suæ charitate et amore reten tus. Macedoniani vero reliqui impendentium malorum metu, de civitatibus suis alter ad alterum legatos mittere, significareque sibi necessario con fugiendum, cum ad Valentinianum imperatoris fra trem, tum ad Liberium Romanum pontificem: quo ruin fidem potius amplectendam, quam conjungen dam, uti volebat imperator, cum Eudoxio commu. nionem. Quoniam vero non licebat ipsis in unum convenire, diversis conventibus Smyrnæ, in Pisidia, Pamphylia et Lycia celebratis, tres in Occidentem legatos mittunt, Eustathium Sebastenum, Sylva nun Tarsensem ac Theophilum Castabalensem quibus in mandatis datum, ne cum Liberio de fide contenderent, sed cum Romana Ecclesia commu pionem ineuntes, fidem consubstantialitatis assensu suo comprobarent. His litteras dedere tum ad Va lentinianum imperatorem, quem in Galliis bello contra Sauronatas occupatum legati adire non po tuerunt; tum ad Liberium Romanum pontificem, reliquosque Occidentis episcopos, utpote qui fidem sinceram et firmam ab apostolis tenerent, et præ Socrat., lib. 1v, cap. 2 et 4; Sozom., lib. vı, c. 7. Epiph., hæres. LXXIII, n. 37. Hieron., Catalog., c. 115. Sozom., lib. vi, c. 7 Socrat., lib. iv, c. 6. Socrat., lib. iv, cap. it; Sozom., lib. vı, c. 10.

tor cæteris religioni prospicere tenerentur: orantes ut dem cum Liberianis tenoris accepere. Non in Sici legatis suis viribus omnibus præsto essent; cum ipsis quid factu optimum esset consultarent, ut sta tus Ecclesiæ in melius restitueretur. li qui litteras illas scripserunt, sunt dubio procul quinquaginta novem illi episcopi, quibus per litteras suas respon det Liberius, omnium nominibus in inscriptione præſixis. Paucorum nota sunt et nomina et sedes. Cyrillus secundo loco recensetur: sitne noster an alius, mox indagabitur. liam solum, sed in alias etiam Occidentis partes,. eos vel simul, vel separatim alium in aliam partem, contendisse credibile est; cum ad Tyanense conci lium attulerint ex Sozom. lib. VI, cap. 12, cum Liberii et Siciliæ episcoporum litteris, alias Italiæ, Africæ et Galliæ præsulum litteras Tyanense illud concilium anno 367 sequente, verno temporė celebratum est: in quo recepti ad communionem legati, datæque ad omnes Ecclesias litteræ ut eos in communionem admitterent, rogato etiam hujus rei et suffragiorum concordiæ in scriptis testimonio. Tarsum quoque concilium indixerunt ad certum diem, ut pax Ecclesiæ et concordia communi con sensu stabiliretur. Concilium illud Tarsense impe ditum est, cum ab imperatore per Eudoxium adver sus Catholicos incenso, tum a pertinacioribus qui busdam Macedonianis episcopis, qui Antiochiæ in Caria ad triginta quatuor congregati, consubstan tialis vocabulum nunquam admittere voluerunt, et in Antiocheno symbolo Seleuciæ confirmato acquie scere se professi sunt. Gravior deinde Valentis per secutio subsecuta est. Is Asiaticorum episcoporum ad Liberium delegationis finis. Nunc inquirendum, sitne Cyrillus noster qui in Liberii litteris secundus appellatur. 69. Legati tres Romam appulsi litteras suas pon tifici obtulere. Ille primuni respuere, quasi oblatas ab Arianæ partis hominibus qui Nicænam fidem abrogassent. Qui cum agnita veritate resipuisse se dicerent, Anomæorum hæresim jampridem rejecis se, et similem quoad omnia Patri Filium confessos, quod nibil a consubstantiali discreparet: jussit eos scripto suam fidem ac sententiam profiteri. Illi dato ad Liberium libello declarant, se ab diversis episco porum conventibus deputatos, tam suo quam dele. gantium nomine Nicænam fidem, in qua verbum cousubstantiale sancte et pie adversus Arianam hæresim positum sit, et tenuisse, et tenere et ad finem usque servaturos. Damnunt etiam Arium et doctrinam ejus cum discipulis et sectatoribus, hæ resesque omnes Sabellii, Patripassianorum, Marcio nistarum, Photinianorum, [LXXII] Marcelliniano rum, Pauli Samosatensis: anathemate feriunt do &trinam omnem Nicæno concilio adversantem, ia primis Ariminensem formulam, cui ex Nice Thra cia apportata Constantinopoli subscripsissent dolis et perjurio subducti; tum subjecta ex integro Nicæni concilii fide, hai:c in extrema epistola clausulam ad jiciunt, quod si quis in posterum adversus ipsos, aut eos a quibus sunt delegati, crimen aliquod intendere voluerit, cum pontificis litteris ad quoscunque pro baverit pontifex orthodoxos episcopos, veniat, et ipsis judicibus secum disceptet; et quodcunque probatum fuerit crimen, in auctorem vindicetur. Hac sponsione obstrictos Liberius in communionem recepit, datisque tum suo, tum Italiæ et Occidentis episcoporum nomine ad delegantes præsules, om mesque Orientis orthodoxos episcopos litteris dimi sit. In iis gratulatur Orientis episcopis, quod tum ex eorum litteris ad se perlatis, tum ex trium lega torum professione intellexcrit eos et secum et cum alis Occidentis episcopis in eadem fide consentire; monitosque cupit, eos omnes episcopos, qui Arimini dulo et injuriis ad subscribendum fuerant compulsi, revocata jam sententia formulam illam impiam ana themate damnasse, et Nicænæ fidei, magno Arianæ doctrinæ odio atque horrore, subscripsisse. Acta hæc Romæ ante 24 Septembris quo die Liberius cbiit, Gratiano et Daglaiſo coss., hoc est an. 366. Revertentes legati in Siciliam proficiscuntur: ubi concilio provinciæ convocato ac fide Nicæni conci lii confirmata, litteras ab Orientis episcopis ejus (23, Sozem., lib. vī, cap. 12. 70. Eum esse mihi omnino persuadere nequeo, plurimis de causis. Primo enim, quid hæc Romava delegatio ad Cyrillum, qui Hierosolymis pacifice agebat, quemque nihil contigerat metus ille, qui delegantes impulit ut [LXXIII in Occidente patroci nium quærerent? Metuebant sibi a concilio Lam psaceno, in quo male multaverant Eudoxium, quem ne injurias suas ulcisceretur una Procopiani belli ratio remorata erat ex Socr. lib. iv, cap. 3. Denun tiaverat eis imperator, ut se cum Eudoxio con jungerent (Soz., lib. vi, cap. 7); quod malum ut averterent, Romæ et apud Valentinianum quæren dum præsidium censuere. Nihil Cyrillo commune in illa Eudoxii offensione, nihil in illis Augusti de conjungenda cum ipso societate mandatis. Se cundo, omnes illi episcopi ad eam Romani imperii partem pertinebant, quam nos Asiam minorem nunc solemus dicere: quorum sedes et notnina novimus, sunt ex Thracia, Lydia, Cilicia, Armenia, Cappa docia, Isauria. Eorum conventus, teste Socrate lib. iv, cap. 10, unde ad Liberium litteras dedere, Smyrnæ, in Pisidia, Isauria, Pamphilia, Lycia, ce lebrati. Hæc distant maxime a Palæstina; nec eo occurrere videtur potuisse Cyrillus, cum raptim et festinanter coacta sint hæc concilia. Nam ita cele riter transacta res est, ut mirum sit tam multis re bus satis temporis suppeditasse. Romam pervenit legatio non serius Septembris mensis initiis: nec decreta est nisi aliquanto tempore post mortem Procopii, quæ extremis Maii diebus contigerat. Nam Procopio in Phrygia debellato, et occiso, Va

depulso Ecclesiam ejus tenuissent; et hoc tempore ab Hilariono occupatam testatur. Hieronymus et Sozomenus Cyrillum post, Valentis mortem, Theodo sio principe, Ecclesiam suam recuperasse tradunt; amiserat igitur sub Valente. Quo autem Valentis anno, non satis constat; sed cum diuturnuni fuerit ejus exsilium, non uno sed pluribus interim ejus sedis invasoribus in historia memoratis; expulsio nem ejus non ad aliud possumus magis opportunum tempus revocare, quam ad annum 567, quo Valens ab Eudoxio baptizatus singulis cujusque pro vinciæ præfectis mandatum dedit, ut abdicati, Con stantii temporibus, episcopi, qui sub Juliano fuis sent in sacerdotia sua restituti, ecclesiis expelleren. tur. Quo quidem mandato Athanasius abiit Alexan dria, multique alii catholici episcopi suis civitati bus ejecti. In his Cyrillum nostrum numerare licet. Ejus sedem toto illo tempore tenuere secundum Socratem, Sozomenum et Nicephorum, Heraclius et Hilarius, qui idem est cum Helladio ab auctore Catalogi Coisliniani post Heraclium nominato secundum Epiphanium, Cyrillus alter a nostro et Hilarionus idem cuin Hilario. Hieronymus post restitutum secundo Cyrillum, unum flilarium qui ei successerit refert. Quo autein migras verit Cyrillus altum in historia silentium; sed eum loca exsilii varia commutasse colligi potest ex concilii Constantinopolitani verbis, in quo Patres dum Cyrillum laudant, aiunt eum plurima variis in locis contra Arianos certamina subiisse: quorum omnium certaminum causas et modos tacuit histo ria. lens fratrem Romam proficiscentem aliquot dierum qui anno 375 scribebat, recenset episcopos qui eo viam comitatus est. Inde ei revertenti, Heracleæ obviam fiunt Lampsaceni concilii legati; quibus male habitis, consultant inter se episcopi, legatis in urbes alter ad alterum missis, de quærendo in Occidente subsidio, tum in privatis conventibus quos in locis maxime dissitis celebrant, de mitten da in Occidentem legatione statuunt. Non potuere in his conventibus nisi finitimi episcopi interesse; nec dissitos episcopos exspectandi tempus fuit, ut Cyrillus e Palæstina in Ciliciam et Isauriam adven taret. Tertio, ne eo Cyrillus adiret prohibebant oc cupationes in Palæstina ei ex Acacii morte natæ. Nam hoc anno duos Cæsareæ creavit episcopos, Philumenum, eoque statim expulso Gelasium. Quar to, illi omnes episcopi Nicænam fidem abrogave rant, quorum litteras ea ratione primo recipere de trectabat Liberius: cui responderunt legati, eos agnita veritate resipuisse. Per illam Nicæni sym boli abrogationem intelligebat Liberius, subscriptio nem confessionis Ariminensis, quam in sua ad eos epistola subscriptam ab eis fraude et perjurio de ceptis ait. Atqui Cyrillum nullibi legimus huic for mulæ subscripsisse; secutumque ejus exsilium an tequam ea per provincias deferretur, eum videtur ab hac subscriptione liberasse. Quanquam fateor verba Liberii ita urgenda non esse, ut nemo eorum ad quos scribit a subscriptione illa liber fuerit; eademque ratione qua Cyrillum, quosdam in conci lio Constantinopolitano absentes depositos, qui in litteris tamen Liberii comprehenduntur, subscriptio ■is hujus immunes agnosci posse, ut Neonam Se leuciensem Quinto, ex gestis concilii Tyanen sis colligitur, episcopos de quibus agimus alienos fuisse a communione eorum præsulum, qui sub Joviano una cum Meletio consubstantialitatem [LXXIV] receperant. Legatos enim eorum atque ipsos ad communionem admisere, utque idem in omnibus ecclesiis fieret per litteras admonuere. At qui Cyrillus jam ante Antiochenum sub Joviano concilium in Meletii et communionem et familiari tatem admissus erat, ut vidimus, cap. II, n. 59. His omnibus argumentis adducor ut alium prorsus a nostro Cyrilfum in Liberii litteris commemorari existimem. Quis ille sit conjicere possumus, non affirmare neque enim Cyrillos omnes qui id æta tis fuerunt novimus. Facile crederein illum esse Cyrillum in Armenia episcopum, de quo Basilius epistolis 58 et 187, si constaret eum fuisse ante hæc tempora ordinatum. Cyrillus sub Valente tertium sede dejectus exsulat. Quis eo exsule Pulæstinæ et in primis Hierosoly mitanæ Ecclesiæ status. 71. Certum est Cyrillum sub Valente exsilio multatum Ecclesiam tertio amisisse. Eoiphanius Soz., lib. v), cap. 12. 72. Quam luctuosa, absente Cyrillo, Palæstinæ et Hierosolymitanæ Ecclesiæ facies fuerit, non tacue runt scriptores. In eam enim influxerunt et Ariani et Apollinaristæ et Pneumatomachŕ, et omnis generis hæretici: eamquelabem domesticæ turbæ consecutæ sunt. Gregorius Nyssenus lib. 11 in Eunom., pag. 315, Palæstinam numerat inter provincias, quæ hæreticam vastationem et grassationem expertæ sunt, pulsis [LXXV] ecclesiarum præsidibus propter fidei defen sionem insignibus. Cæsareæ pulso Gelasio, quem Cy rillus ei Ecclesiæ præfecerat, substitutus ex Ariano rum grege Euzoius. Erant quoque alii ex eadem fa ctione episcopi, ut Gemellinus, Philippus Scythopoli tanus Patrophili successor, et Anastasius Philippi alii que. Qui quidem, ait Epiph. hæres. LXXIII, num. 37, non occulte sed palamet audacter velut omnis bonitatis expertes, non Arii solum decreta docent, sed et suans ipsorum propugnant hæresim, ac veritatis professo res insequuntur; quos non verbis modo nituntur ever tere, sed hostilibus inimicitiis ac bellis lacessunt, et in rectæ fidei sectatores gladiis etiam animadvertunt; nec in una duntaxat provincia, sed in plerisque ne furie bacchati sunt. Hæc ille circa an. 375; addit 1. 38, eos publice prædicare non dubilasse, creatum Ibid.

esse Dei Filium, et creatum Spiritum sanctum, ac versionem ab exsilio, Melania curis et sollicitudi Dei substantia alienum. Idem num. 24, de illis ait Hodie audaciam ac licentiam nacti ac carnis brachio freti, nulla re jam obstante, quorum consilium inie rant aperte illa prædicant. Nullus enim jam pudor illos retardat, neque mandato ullo coerciti simulatio nem quamdam ac speciem præ se ferre coguntur, ne nova quædam et inusitata agere videantur. Apolli mariana etiam hæresis in eadem provincia grassa batur; cum enim post mortem Athanasii, episcopi Egyptii nonnulli in Palæstinam relegati essent, S. Basilius epist. 293, in litteris quas ad eos dedit, di vinam Providentiam laudat, quod in eam provin ciam ad comprimendam Apollinarianoruin hæresim destinati videantur. nibus suis Ecclesiæ reconciliavit, ut cap. seq. dice mus. Apollinarianæ quoque hæresis contagio ea dem laborabat Ecclesia, unde turbæ inter fideles maximæ excitatæ. De iis post Cyrilli reditum maxime inflammatis, eodem capite a nobis agetur; sed ante quam revocaretur ab exsilio, disputationes circa incarnationem ab Apollinaristis dubio procul exorta, solitarios monasterii in monte Olivarum ædificati turbaverant et sciderant. Palladius et Innocentius ex eodem monasterio, Basilium rogarunt ut pacis sequester esse vellet. Qui respondit epistola 184, an. 372, cupere se vehementer arbitrum pacis esse, sed hoc voto non succedente, dolorem quidem ex ea re capere, haud tamen propterea cuiquam ini micum esse posse, cum bonum pacis jam dudum amissum esset. Idem de iis turbis ad Epiphanium scripsit epist. 525, anno 377, aitque Epiphanium fratrum in monte Oliveti dissensionem moleste ex cepisse, ac pacem inter eos conciliari cupivisse; nee porro ignorasse quæ a nonnullis male adinventa turbas ingenerassent. Subdit deinde Palladium et Innocentium scripsisse sibi de addendis ad Nicænam fidem, præter articulnm de Spiritu sancto, capiti bus aliquibus circa incarnationem, quæ neque exa minasset neque recepisset. In causa sine dubio erat eorum minime necessaria subtilitas. Cyrillo qui pacis sequester ex officio esse debebat, absente, Basilius et Epiphanius fuerant in subsidium appel lati. His omnibus malis accedebat Catholicorum in ter ipsos divortium, propter oppositas Paulini et Meletii factiones. Paulinum sequebantur Occiden⚫ tales, quorum multi Hierosolymis monasticam vitam exercebant. H:rc omnia Cyrillo cum ab exsilio re vertit, multum negotii facessivere. Cyrillus ab exsilio post mortem Valentis revertitur; Ecclesiam offendit maxime divisam. 75. Mala hæc omnia sese in desertam a legitimo catholicoque episcopo Hierosolymitanam Ecclesiam propensius effuderunt. Cumque locus magna con Quentium ex omnibus partibus Christianorum fre quentia celebraretur, eo facilius sub episcopis Aria nis, hæreticorum et cujusvis generis pestium pate bat accessui. Dominabatur præsertim bæresis Ariana imperatoris auctoritate adjuta sub Hilariono, quem narrat Epiphanius hæres. 66, num. 20, Arianæ com munionis accusatum fuisse. Nulla communione jun gebatur cum exsulibus propter fidem Ægyptiis Dio esareæ versantibus. Joannem enim Cyrilli succes sorem, qui tum juvenis jam in clerum fuisse ascri ptus videtur, his verbis castigat Hieronymus epist. 38, olim 61: Eo tempore quo totum Orientem, exce pto pepa Athanasio atque Paulino, Arianorum et Eunomianorum hæresis possidebat, quando tu Occi dentalibus et in medio exsilio confessoribus non com municabas; ille (Epiphanium intelligit), vel presbyter monasterii ab Eutychio audiebatur, vel postea epi scopus Cyri a Valente non tangebatur. Sed quo tem pore Epiphanius episcopus factus est, anno nimi rum 367, vix Joannes decennis aut duodennis erat. Quamobrem hæc Jerosolymitanæ Ecclesiæ ab Oc cidentis communione separatio, non potest ad ea tempora extendi, cum Epiphanius adbuc monasterii presbyter esset, et Ecclesiæ clavum teneret Cyrillus. Idem Hieronymus inferius in eadem epistola scisci tari nou volt’utrum [LXXVI] Joannes persecutio nis Valentis tempore crederet, quod postea profite tator, SS. Trinitatem ejusdem substantiæ et co eternam, ejusdem gloriæ et divinitatis esse; num ama ret eos qui talia prædicaverunt; cum quibus esset quando ista dicentes exsilia sustinebant; sed ipsi obji ct, quod Theone presbytero Spiritum sanctum Deum in Ecclesia prædicante, clauserit aures, forasque cum „ais concitus fugerit, ne tantum audiret piaculum. Ex quo tamen colligimus non adeo deditam Arianis Ecclesiam fuisse, quin sanæ et orthodoxæ doctrinæ » Cyrillo traditæ generosos haberet professores; sed erant in eadem Ecclesia Pneumatomachi, quos as Ecclesiæ communione extorres, post Cyrilli re Theod., l. v, c. 1, 2; Socr., l. v, c. 1, 2; Soz., 1. vii, c. 1. 74. Valente Gotthis prope Adrianopolim die 9 Augusti, an. 378, superato et exusto, Gratianus Asia et residua Africæ parte imperio suo adjuncta malis Ecclesiæ a patruo illatis medicaturus, præce pit ut episcopi ab illo religionis causa in exsilium ejecti restituerentur, ecclesiæque illis redderentur, qui Damasi communionem amplecterentur. Vi legis hujus multi revera episcopi rediere. Unum ex illis [LXXVII] Cyrillum fuisse, probat tum id quod af firmat Sozomenus, quo tempore Gratianus Theo dosium consortem ascivit imperii, nimirum 19 Januarii an. 379, Arianos omnes Orientis ecclesias pa triarchales videlicet, Hierosolymitana excepta, etiam⚫ num tenuisse; tum quod Socrates ait, lib. v, c. 3, eodem tempore Cyrillum Hierosolymitanæ Ecclesiæ præfuisse. Quod si præfatus Sozomenus alibi dicat lib. nempe 1v, c. 30, Cyrillum Theodosio demun imperante ad Ecclesiam suam revertisse, ita intelli gendum est, quasi tempus omne, quod ab obitu

qui cum hominibus piam doctrinam prædicantibus minem in Christo constare dieebant, bellum gerit, non ille cum iis pugnut, sed cum eo qui pie ab iis prædicatur. Quarto, inter Gregorium et schismaticos illos videtur fuisse quædam circa in carnationem doctrinæ diversitas. Id patet ex Gre gorii defensione, qua erreres Apollinaristarum ita a se removet, quasi eorum vel schismaticos insimulet, vel ab illis insimulatus fuerit. Nam in epistola ad Eustathiam, qua justos de infelici itineris sui suc cessu dolores expromit, ait pag. 660, se alta voce prædicare Christum Dei virtutem, semper immuta bilem et incorruptibilem (legendum enim aplaptos non de̟paotos), licet in carne corruptibili et muta bili versetur; qui non inquinetur in carne, sed quod inquinatum est purificet; se nec alium Jesum ad nuntiare, nec alterum Christum desiguare; se non, cum B. Virginem Deiparam vocet, etiam Homini peram appellare, quemadmodum eorum nonnuHos facere audivit; se non tres resurrectiones, non mille sanorum ingurgitationes, non Judaicorum sacrifi ciorum ac terrestris Hierosolyma instaurationem, similesque fabulas annuntiare. Quæ quidem dupli œem sensum habere possunt: ut aut Gregorius ab illis schismaticis Apollinarianæ hæresis insimulatus eam a se ableget ac removeat, aut eos ipse tan quam hujus suspicione aspersos tacite notet et sga:. Quod quidem multo mihi probabilius videtur; si enim primum concesserimus, fatendum erit schismotieos illos Apollinarismi odio in contrariam hæresim quæ postea Nestoriana fuit, abductos esse, dum alium et alium Jesum et Christum prædica Pent beatamque Virginem Hominiparam dicerent; »tqui longe postea Gregorius ad Theophilum Alexan drinum contra Apollinarem, pag. 262, dicebat hanc Apollinaristarum catholicæ fidei criminationem esse, quod nonnulli in eatholica Ecclesia duos filios colerent, unum natura, alterum adoptione; se au tem a nemine talia prædicari audivisse. Non ergo ea erat horum schismaticorum doctrina; sed potius Apollinaristæ cum essent, Gregorio, Cyrillo et Ca tholicis oppositam hæresim imputabant. 77. Existimo ergo 4° hos homines Apollinaristas fuisse, quibus optime convenit zelus ille, quo se erga SS. Trinitatem, et promotos Ariana factione episcopos agi jactabant. Nam hujus hæresis au ctores inter fervidos consubstantialis et Athanasia ¤æ causæ defensores habiti, qui Paulini, spreto Meletio, communioni adhæserant. Illa quoque scientiæ affectatio, et aliorum simplicitatis despe etio ab Apollinaristis aliena non est, quorum hære sis multis subtilitatibus constabat. Quod autem B. Virginem contra omnem Catholicorum omnium usam, modo Deiparam, modo Hominiparam ap pellarent: ut id Nestorianæ hæresi oppositum, quæ, modo sibi cohæreat, Deiparæ nomen admittere non potest; ita Apollinaristis [LXXX] optime convenit, qui divinitatem in carnem, qua sela ho Nyss. epist. ad Eustath. p. 656, conversam arbitrabantur. Hos tamen Apollinaristas magis su spicionem hæresis de se sparsisse, quam hæresim palam professos censeo: hos enim Gregorius non occulte et tacite quasi per ironiam fixisset solum modo, sed palam publiceque diffamasset; nec ad pacem prius quam errorem deposuissent, invitas set. Apollinaristarum vero nota versutia est, sub ambiguis professionibus delitescentium, ut in alio rum communionem irreperent, vel obtentam retine rent. Eos quoque mihi persuadeo, cum Hierosoly mitanis Paulinianarum partium Catholicis fuisse conjunctos ad Paulinianos enim mihi pertinere videntur illæ de ordinatione Cyrilli querelæ, iis quæ Rufinus et Hieronymus ab eis dubio procul hausta et accepta narrant, geminæ et simillimæ. Nam Ru finus Cyrillum ait, sacerdotium, confusa jam pro pter Arianorum dominatum ordinatione, suscepisse Hieronymus, de Acacii manu ejus voluntatibus ob secutum mercedis loco banc dignitatem obtinuisse. Nihil propter inflexam schismaticorum pertinaciam promovere potuit Gregorius: quare mærens et tristis, infecta re, domum abire coactus est, lu stratis prius Sanctis locis. Præter eam dissen sionem, gravi morum corruptione deformatum of fendit Ecclesiæ Hierosolymitanæ statum. Nullum impudicitiæ genus erat, quod apud eos non perpe traretur impune. Veneficia, adulteria, invidiæ, cœ des, passim audiebantur. Tanta ibi ad trucidandum proclivitas et furor, ut frigidi lucelli gratia belluino more in sanguinem contribulium mutuo grassaren. tur. Hujus mali causam refundimus, primo in prc» miscuum peregrinorum confluxum; nam inter eos, qui pietatis causa, Loca sancta adibant, vage rum et sceleratorum hominum, ut fieri solet, ad mista colluvies suis urbem malis inficiebat. 2º Ac cedebat diuturna legitimi episcopi, et multorum forte ex optimis ministris absentia: cum Ecclesiæ invasores, suis magis quam Christi rebus intenti, nutantem auctoritatem suam tueri unice studentes, subditorum mores componere negligunt, aut defectu auctoritatis legitimæ forte non valent. Dubitari non potest, Cyrillum reliquo vitæ et episcopatus tempore reformando Ecclesiæ statui diligenter adlaborasse, nec revera tales postea de corruptis Hierosolymæ moribus querimonias legimus. Hieronymusque epist. nunc 49, Paulinum ab itinere Hierosolymitano dehortans, nihil Hierosolynis reprehendit, nisi quod in cæteris magnis urbibus esse solebat curią, videlicet, aula militum, scorta, mimi, scurræ, et omnia quæ solent esse in cæteris urbibus. 78. Post Gregorii Nysseni discessum ponimus Paulinianæ factionis monachorum, qui ab Ecclesin separati degebant, reconciliationem, Rufini et Me laniæ studiis operaque perfectam. Narrat enim Pal ladius Lausiace Histor. c. 118, eorum curis qua dringentos fere monachos Paulinianæ partia Id. epist. De euntib: Jerosol., pag. 653.

esset Paulinianæ tactioni infensior, perficere pote- sanctissimæ Trinitatis unam4 deitatem, et Sancti rant turlæ ab ilia parte in ipsum annis superioribus excitatæ, sparsæque ab eis adversus ejus ordinatio nem calumniæ,de quibus, ut infra dicemus, probabile est eum ad concilium retulisse. Sed cum anno superiore Paulinianos Melaniæ et Rufini interventu sincere ad pacem admisisset, nihil nos cogit ut eum ſervide adversus Paulinum egisse dicamus. causain Spiritus divinitatem prædicarat, Pneumatomachos que paulo antea judicaverat ab Ecclesia alienos nisi resipiscerent. Cum igitur duplicem illam ob contentionem nempe de successore S. Me letio attribuendo, et exceptam facilius abdicatio nem Gregorii, factum sit ut ille concilium (carm. 1, pag. 27), graculorum gregem el vesparum examen, et (carm. †1, pag. 81) magnam ejus episcoporum partem grues et anseres appellaverit; Cyrillum pos sumus ab hoc grege segregare. 81. In locum Gregorii postea ordinatus est Necta rius. Cyrillum etiam probabile est de Ecclesiae Hie rosolymitanæ statu retulisse; commemoratisque ac refutatis adversariorum in suam ordinationem ca lumniis, eam concilio approbasse, ejusque aucto ritate confirmari sategisse. Id satis diserte signifi cat hujus concilii Patrum iterum in concilium anno sequenti congregatorum testimonium, quod infra referemus. Ordinato (LXXXIV] ecclesiarum statu, quædam ad refellendas hæreses et sancien dam ecclesiasticam disciplinam decrevit synodus, quibus facile Cyrillus assensit Confirmata est Nicæna fides, cujus doctrinam Cyrillus in cateche sibus expresserat, ipsa voce consubstantialis jam ab initio sui episcopatus approbata; et in litteris ad Constantium prædicata. Ilæretici pronuntiati non Ariani solum, sed et semi-Ariani, seu Pneu matomachi, jam ab ipso Ecclesia exclusi; Apolli naristæ turbarum adversus Cyrillum auctores; ipsi infensissimi Marcelliani, quorum hæresim jam ante complures annos atque in ipsis initiis debella verat (cat. 15, n. 27), symbolum Nicænum auctum articulis, quorum doctrinam in catechesibus jam docuerat, ac verba ipsa tantum non ex symbolo Hierosolymitano expressa. De cæteris canonibus, quoniam nihil ad Cyrillum pertinent taceo. Conci lio exacto domum cum cæteris reversus est. In reditu autem astitisse videtur Antiochiæ, ordina tioni Flaviani, quam Patres concilii Constantino politani anni sequentis factam affirmant apud Theodoret. lib. v, cap. 9, in concilio ab episcopis provinciæ, et Orientalis diœcesis, summo et unanimi Antiochenæ Ecclesiæ suffragio ac consensu. Una autem ex quindecim Orientis dioecesis provinciis Palæstina erat. Cum vidisset in concilio Constanti nopolitano Patrum pene omnium conspiranteni in attribuendo Meletio successore sententiam, et totius pene Antiochenæ Ecclesiæ ejus rei desiderium, suum etiam suffragium non denegandum judicavit, quidquid de re tota prius in concilio censuisset. 80. Fa concilii adversus optima Gregorii con silla reluctatio, tantum ejus animo doloris injecit, ut a conventibus se subducere, ac de secessu co gitare cœperit. Interim Ægyptii et Macedones advenere, qui Gregorium in locum Maximi a [LXXXIII] Timotheo Alexandrino in pretio habiti, ab Orientalibus in sedem Constantinopolitanaın evectum fuisse inique tulere, et varios adversus banc ejus ordinationem, quasi canonum vindices allegavere prætextus. Aliunde parum Ægyptiis et Macedonibus cum Orientalibus conveniebat. Qua propter Gregorius (carm. 1, pag. 26), id quod jam in soleınni conventu proposuèrat, ut se videlicet abdi caret episcopatu, exsequi decrevit, præsulesque exoravit, ut ad sedandam, quam ipse non excita verat in Ecclesia tempestatem, sese Jonæ exemplo in mare præcipitari paterentur. Conditio a majori episcoporum etiam Orientalium parte excepta cum plausu, stupente et indignante Gregorio (pag. 29, 30), quamvis se onere absolutuin gauderet. Fuere ta men permulti, qui dum ita facile Gregorio postu lata concedi viderent, sibi aures occluserint, abic rintque e consessu, neminem alium in ejus sedem induci patientes. Qui illi fuerint, tacet Gregorius. Cum in hoc concilio non pauci sederent sancti quos Ecclesia in sanctorum tabulas retulit, hos tanquam humanis affectibus minus obnoxios, me lioribus consiliis obsecutos credibile est. Unus aatem ex eis Cyrillus, quem saltem a turba plau dentium de abdicatione Gregorii episcoporum exci pere licet. li enim, ipso teste, fuere, qui vel in Meletii successore designando, cui rei se ille op ponebat, ardentiores erant (carm. 13, pag. 85), vel qui ejus eloquentiæ nonnulla invidentia torque bantur (De episcopis, pag. 502, col. 2), vel virtutem ejus invidis oculis intuebantur (ibid.), vel tandem qui doctrinæ ab ipso de Spiritu sancto prædicatæ iniquiores erant, aut saltem fiduciam et liberta tem qua Spiritum sanctum Deum esse prædicabat, reprehendebant (orat. 32, pag. 519, et carm. 123, pag. 187). At nulla earum rationum ad Cyrillum pertinebat, qui sese Paulinianis Hierosolymæ etiam vivente Meletio reconciliaverat; qui virtutem et Soem in discipulis etiam suis majorem et firmio rem sua et præcipiebat et optabat (cat. 5, n. 12, cat. 15, n. 7), cui adesset eloquentia, etsi Grego riana inferior, at non pœnitenda, qua populos sui studio tenebat astrictos; qui denique longe ante Gregorium in catechesibus non minus diserte et Conc. Constantinopolitanum, can. 1. 82. Eodem anno quo celebratum est concilium Constantinopolitanum, aliud Aquileiæ sub finem anni mense Septembri ab Occidentalibus celebra tum est; qui audito Orientalium decreto ut alius neglecto Paulino in locum Meletii subrogaretur, datis ad imperatorem litteris, apud Ambr. epist. 12, rogaverunt, ut hac super re, generale concilium

Cyrilli obitus, et cultus in universa Ecclesia. Ejus forme descriptio secundum Græcos recentiores. Effigies animi ex ejus gestis ac scriptis expressa. Præcipuæ ejusdem virtutes. Ab imvactis calumniis fides ejus vindicatur. Alexandriæ cogeretur (Amb.,ep. 12. n. 5). Atimpera- Occidente, injustis criminationibus infamatam. tor Theodosius Orientalibus præcepit tantum at Con stantinopolim accederent. Concilium tamen gene rale Romam indictum est. Quod dum exspectatur, Maximus veteribus Petri Alexandrini litteris mu nitus, quas in aliquo Italiæ concilio obtulit, Occi Mentales adversus cum Gregorii, 'tum postea Necta rii in sede Constantinopolitana ordinationem maxi me commovit: hi ad generale concilium, quod Romæ celebrandum erat, causam ejus remittentes, imperatorem per litteras obsecrarunt, ut Romam mitteret Orientales de communibus Ecclesiæ rebus simul deliberaturos (Ambr., epist. 13, n. 6 et 7). Orientales ex Theodosii datis anno superiore man datis Constantinopolim accedunt anno 382 Erant hi, magna pars eorumdem præsulum, qui anno superiore Constantinopoli concilium celebra verant; Cyrillusne eodem accesserit, incertum. Ibi coacti, episcoporum, qui Romæ jam ad celebran dum concilium congregabantur, litteras, quibus ad eam synodum invitabantur, synodicas acci piunt, una cum imperatoris litteris idem jubenti bus. At illi, qui Constantinopolim solum ab impe ratore jam ab auno superiore convenire jussi erant, neque de illa Romana peregrinatione quidquam ante suum in regiam urbem [LXXXV] accessum audierant, ad iter longius imparati, nullaque epi scoporum qui in provinciis remanserant consensione et auctoritate, ad alterius præter Constantinopoli tanum concilii celebrationem muniti, definitique temporis angustiis pressi, synodicas ad Romanum concilium litteras per tres episcopos eo delegatos dedere, quibus absentiam suam, cum ex memora tis modo, tum ex aliis pluribus causis excusant. Tum fidei suæ rationem reddituri, summum ape riunt Nicæni symboli studium, ac compendiariam SS. Trinitatis et Incarnationis mysteriorum expla nationem edunt, ad fusiorem a se factam, tum in Antiocheno an. 379, tum in Constantinopolitano, anni superioris concilio declarationem remittentes. Significant deinde ex Nicæni concilii præcepto apud se ecclesias administrari, et Constantinopoli in concilio generali Nectarium, Antiochiæ; Flavia num in concilio cum ex provincia, tum ex tota Orientis diœcesi coacto canonice ordinatos fuisse. Hierosolymitahæ vero omnium Ecclesiarum matris reverendissimum ac Deo dilectissimum Cyrillum episcopum esse declarant, olim ab episcopis pro vinciæ juxta canonum præscripta ordinatum, mul taque in variis locis contra Arianos certamina expertum. Hæc de canonicis trium præsulum, Con stantinopolitani, Antiocheni et Hierosolymitani or dinationibus tanto studio adjecta; quoniam prima Occidentalibus a Maximo fraude deceptis displice bat; altera ab eisdem contra fœdera et leges atten tata dicebatur; Cyrilli tandem ordinationem nove rant ab inimicis ejus, tam in Oriente quam in Theodoret., lib. v, cap. 8, 9. 83. De Cyrillo post concilium Constantinopoli tanum, an. 382, nihil amplius auditur in histo ria In concilio quod Theodosius an. 583 Con stantinopoli coegit, cui sectarum omnium principes interesse voluit, erant Palæstini, Phoenices, et Syri, qui pro Flaviani Antiocheni partibus adversum Ægyptios, Arabes et Cyprios contentionem susce pere. Unusne ex illis Palæstinis fuerit Cyrillus, incertum. Nec multo post obiit mortem ejus vulgo consignant an. 386; eam Sozomenus, lib. vii, cap. 14, post Rufinum cum Timothei Alexandrini morte conjungit, mortuus autem est Timotheus ex Socrate, lib. v, cap. 12, consulatu Arcadii primo, et Vadonis, qui est annus 385. Cum vero aliunde Hieronymus affirmet Cyrillum octo annis sub Theo dosio principe inconcussum episcopatum tenuisse, non potest ejus obitus citius anno 386 consignari. Cumque Martio mense decesserit, ab extremis, an. 378 temporibus quibus sedem recuperavit, ad Martium usque an. 386 mensem, plenos et inte gros annos octo obtinere non possumus; sed men ses sex saltem deficiunt. Die Martii octava decima mortem ejus consignant [LXXXVI] Græci tum in Menæis, tum in S. Sabæ Typico, quod secuti sunt ii, qui nomen ejus eadem die in Romanum Martyrologium intulerunt. In Synaxario Claromon tano notatur ejus memoria ad undecimam diem Martii, quo die præcipue S. Sophronii festum cele bratur. Sed aliud habetur in eodem libro Cyrilli elogium ad diem 18 Martii qua decessit. In calen dario Syriaco, an. 1624 Romæ excuso, quod ec clesiastico gentis illius officio præfixum est, eadem Martii mensis die mors Cyrilli nostri recolitur. At in Martyrologio Arabico-Ægyptio Roma ad Bollan distas misso, ad 20 diem mensis Martii habetur memoria S. Cyrilli episcopi Jerosolymitani. Mense quoque Martio, sed sine notatione diei habetur elogium Cyrilli in duplici Arabico calendario per antiquo: quorum in uno Cyrilli nomen cum elo gio divini reperit illustrissimus Risius archiepisco pus Damascenus. In altero autem, quod ab Amabili Burzæo Ricomagensi Latine redditum est, quodque priori calendario fere respondet, continentur ora tiones quædam, multorum simul sanctorum com memorationein complexæ, quarum septima Martio mensi subserviens, circa medium habet hæc verba Magnificemus Cyrillum innocentem. Ex his omnibus, quæ Bollandistarum fere diligentiæ debemus, patet Cyrilli memoriam in omnibus ecclesiis. Romana, Græca, Syriaca, Ægyptia, tanquam unius e sanctis celebrari. Qui quidem universalis cultus abunde Socrat., lib. v, cap. 10.

calumnias vivo et mortuo impactas refellit. Cum ▲ suspexit; magnifica sunt quæ de vi exorcismorum, anni 551 initio episcopatum susceperit, fuit epi scopus annos 35 e quibus anni fere sexdecim quibus absens fuit excipiendi¸: quamobrem annos novem decim tantum Ecclesiam præsens rexit. Fuit au tem ejus vita annorum fere septuaginta. 84. Græci in Menæo nonnulla de habitu ejus exteriore narrant, quæ vereor ut ex optimis monu mentis accepta sint. Aiunt enim Cyrillum statura corporis mediocri fuisse, pallidum, promissis capil lis, simo naso; lato ore, seu vultu quadrato, super ciliis in directum crispantibus; canis densisque pilis genas vestientibus, barba'in duas partes sub mentum divisa; adduntque moribus omnibus rusticitatem quamdam prætulisse. Corpore laboris patientissimo fuisse facile crediderim, cum Hierosolymis magnum oous indefesse prædicandi alacriter sustineret. Si qua in illo rusticitas erat, tota vultus atque habi tus erat, cum magna in eo ex ejus catechesibus erga subjectos comitas ac mansuetudo passim effulgeat. 85. Verum potior ejus imago ex ejus scriptis, gestis, ac virtutibus exprimenda. Fuit animo, quan tam conjicimus, excelso et forti, quem præcipue in suscepta cum Acacio contentione prodidit. Nihil enim veritus versutum juxta ac audacem omnia aggredi virum, in aula imperatoris potentissimum, Ecclesiæ suæ jura firmiter intrepideque tutatus est; ab coque injuste depositus et expulsus, majus con cilium civili more, novo ut ferunt exemplo provo cavit; oratusque in concilio Seleuciensi, ut ad postulationem Acacii e consessu ad tempus disce deret, gradu vel minimum cedere constantissime de trectavit. Emicuit etiam ejus fortitudo [LXXXVII] in præficiendo contra Eutychii et Arianorum fa onem Cæsariensi Ecclesiæ episcopo, non uno tantum, sed et altero post depulsionem prioris, violentamque alterius invasionem. Fides illi firma, curiositatis aliena, vacillationis expers, ac inter rita, cat. 5, n. 12. Symbolum traditurus´ monet, ut banc intemeratam intactamque fidem toto vitæ tempore custodiant, neque ulla arte aut vi aliam sibi induci patiantur, etiamsi ipse mutatus alia doceret. Vitandam in divinis rebus curiositatem, n. et nihil ultra id quod in Scripturis Deus revelavit, inquirendum millies repetit. Quam negligenda ra tionis ipsius aut sensuum contra fidei mysteria relutatio, tota catech. 22 et 23 docet; quanta vero în mediis, quæ in Ecclesia nascantur scandalis, constantia et fidelitate persistendum sit, cat. 15, 7. Firma in divinis oraculis fide, et divinarum promissionum exspectatione, negat se iniquissimis Antichristi temporibus de robore et nervis Ecclesiæ diflidere, cat. 15, n. 16, Judæorumque in templo instaurando sub Juliano conatus risit. Ecclesiæ traditionem et decreta uti inviolabilia habuit, et ne latum quidem unguem ab eis recedi posse persua sum babebat. Vid. cat. 4, n. 35, cat. 18, n. 16. Religione summa omnes usus ef ritus Ecclesiæ exorcisatarumque rerum, uti aquæ, olei, chrisma tis, deque habenda in signo crucis, uti ad multa potentissimo fiducia, ac'de sanctarum reliquiarum vi et efficacia passim disserit. Ex illo Ecclesiæ amore natum illud hæreticorum odium, quod ubi que magno studio præcipit et inculcat. Vid. cat. 6, n. 13, 19, 33, 35, cat. 7, n. 1, cat. 16, n. 11. Quam alte animo imbiberat fidem, fortiter data oc casione confessus est. Consubstantialem Trinita tem sui episcopatus initio prædicavit in litteris ad Constantium hujus doctrinæ inimicissimum datis multa variis in locis pro catholica, veritate contra Arianos certamina subiit, triplex exsilium passus; suæque quam cito licuit sese Ecclesiæ reddens, Apollinaristis et schismaticis ita restitit, ut gra vem sibi ab eis vexationem concitarit. 86. Magnus in ejus scriptis passim effulget de Deo sensus magnifica sunt quæ de re ea disserit catechesis sexta initio. Hanc sequebatur vilis illa de se existimatio, demissioque sui, dictis et gestis declarata, in Evangelio et SS. Patribus tantis lau dibus cumulata virtus; ea fit primum, ut parum in nobis ipsis præsidii nobis putemus esse, spem que omnem in Deo collocemus. Hic in Cyrilli scri ptis ubique sensus elucet; in omnibus fere cate chesibus de rebus præcipuis dicturus divinam se gratiam quæ sibi ad recte dicendum necessaria sit, exspectare ait, et auditorum precibus confisum sermonem aggredi. Vid. cat. 12, n. 4, cat. 13. n. 8, cat. 16, n. 1. Nolebat ab auditoribus quidquam sua unius auctoritate excipi ac credi; ac nisi idonea ex Scripturis argumenta producat, æquo animg sibi fidem denegari patitur multis in locis, præser tim cat. 4, n. 17, cat. 12, n. 5, cat. 13, n. 8. Ea dem humilitatis virtus facit, ut quorum ipsi bono rum nos inopės et indignos sentimus, ea non solum aliis non invideamus, sed ut illi habeant peropte mus, et habentibus gratulemur. Cyrillus auditoribus suis dona miraculorum et prophetiæ, [LXXXVIII illis temporibus satis communia, frequenter appre catur, cum ipse prophetiæ dono non se carere so lum, sed et indignum esse profiteatur, cat. 15, n. 4. Non prophetantibus, inquit, nobis; indigni enim sumus. Diffidens sibi monet, ne si ipse mutatus contraria doceret, ipsum sequantur, cat. 5, n. 12, aut si ipse culpæ succumbat, una cum ipso perire velint, cat. 15, n. 7. Neque etiamsi ego qui te doceo peream, tu una mecum pereas. Sed fas est audito rem magistro meliorem fieri, et eum qui novissimuɛ venit, priorem effici. Is demissæ de se opinionis sensus tanto prædicabilior, quod non in tenui ab jectoque ingenio, sed in excelso erectoque, ſorti ac grandi animo versabatur. Quo fit, ut eam quam în persequenda causa sua fortitudinem et constan tiam retinuit, non pertinacia suique ipsius amori, sed officii conservationi ascribere debeamus. Magne ad proniovendum Dei cultum studio æstuabat, ut ´suo labori non parceret; indefessæ tum in sua,

quam ei Deus commiserat Ecclesia, tum in iis ubi substantiali adhærentem. Non credo ili alia de hospitabatur, divini verbi prædicationi insistens. Amorem et beneficentiam ejus in pauperes decla ravit illa in egestate publica, ad sublevandam eo rum inopiam sacræ supellectilis distractio; susci tata ipsi ab inimicis ob eam rem vexatione, et persecutione a Deo coronata. Pacis amans, et tur baru osor, primum Maximo vivente, medium se et nulli parti addictum in ecclesiasticis dissidiis gravissimis habuit: dein consubstantialitatem am plexus, eorum qui fide in tuto posita de voce sola ambigere videbantur, communionem non detrecta vit; Meletioque ab inimicis suis ordinato, cum ille sinceram et orthodoxam fidem professus esset, eum non solum uti episcopum, sed etiam in familiarium numero habuit. Paulinianos quoque monachos, ab illa parte quamvis offensus gravissime, ad pacem sine detrectatione recepit. conciliis tam multis quæ sub Constantio celebrata sunt, pauca sunt om nino quibus ille interfuerit, nulli rei se duceni at que intermedium ingerens. Cuinque in concilio Constantinopolitano multis cum aliis depositus fuisset, illi et statim, et sub Juliano, Joviano, et Valente, multa adversus eos a quibus damnati fue rant, et concilia et conventus celebravere, quorum nulli Cyrillus legitur interfuisse. Multas alias ejus virtutes in ipsius Officio recensent Græci, aientes eum animam suam virtutibus exornasse, mentem corporeis rebus superiorem effecisse; cum mentem haberet divino timore inflammatam, omnem volu platis fomitem in cineres redegisse; lacrymarum imbribus affec!uum flammas exstinxisse, lampadem que suam inexstinctam conservasse; ac denique de sidiæ somnolentia ab palpebris animæ constanter ejecta, in somnum justis convenientem placide obdor mivisse. Quæ omnia sintne communes loci quibus sanctorum omnium ornatur pietas, an ex peculia ribus ejus virtutum characteribus expressa sint, ambigi merito potest. causa fidei variationem imputari, quam propter variationen communionis ipsi temere ascriptam. Sed prius agamus de fide. Dissentire non possunt ejus adversarii prima ejus et extrema episcopatus tempora cum sincera ſide transacta esse, ortho doxamque ejus in catechesibus de Trinitate doctri nam dissertationis tertiæ initiis invicte probabimus ut idem de intermediis temporibus judicetur, nisi obstent diserta in contrarium argumenta, lex æqui justique postulat. Qualem certe num. 84 descri psinus Cyrilli fidem, in eam minime omnium va riationis ac mutationis suspicio cadere potest, cum sese in antecessum judicio ipse suo damnaverit, si fidem mutaret unquam, cat. 5, n. 12. Alias, nul lam aliam legitur Arianam formulam sua subscri ptione approbasse, nisi Antiochenam forte cum aliis in concilio Seleuciensi; at ei forte una sub scripsit Ililarius ibidem præsens, qui saltem in libro De synodis jam probaverat eam nihil nisi ve rum et catholicum continere; nec ad Arianum sensum flecti potest, nisi contortis et alienis pror sus ab obvio et legitimo sensu interpretamentis. Vocem consubstantialis primo suspectam videtur habuisse. Hunc ipsi sine dubio scrupulum excussit Athanasius an. 349; eo sane vocabulo fidem suam de SS. Trinitate professus est ad Constantium seri bens, quod in sua cum Acacio de mutua utriusque fide contentione retinuisse videtur. Nec hujus abdi catio in formula Antiochena continetur, tantum prætermissio ac silentium. Non igitur ei subscri bendo consubstantiali repudium dedit. Ad summum, cum in concilio Seleuciensi idoneorum testium au ctoritate, de vocula solum, non de subjecta ipsi siguificatione ambigeretur; si vocem deseruisse ad præsidium fidei positam peccatum est, non mutatæ fidei sed amissæ constantiæ peccatum est; quod, inimicis fatentibus, pœnitentia diluit, et toleratis gravissimis ab Ariana factione pœnis. 87. Patientiam sancti viri Deus toto ejus episco patus tempore variis probavit modis: ter injustis accusationibus sede dejectus et in exsilium pulsus. In exsiliis suis, saltem in postremo, multa est ab Arianis passus. Domum redux intestinis dissidiis turbatam, et factionibus adversum se [LXXXIX] suscitatis offendit Ecclesiam; ordinationem suam doluit injustis suspicionibus infamari, quas etiam sancti et docti viri, ut Hieronymus et Rufinus, scripto posteritati consignarunt. Tria præcipue in Cyrillo reprehenduntur, ordinatio ejus, variatio in fide, et in communione. Ordinationem ejus Rufinus media temporum confusione factam ait, Hierony, mus vero incredibilibus prorsus circumstantiis præ. ditam refert. Hæc omnia nos ex melioribus aucto ribus et monumentis suo loco dissolvisse speramus. Rufinus ait Cyrillum aliquando in fide, sæpius in communione variasse. Astipulantur fere Socrates et Sozomenus, dum aiunt eum concilio Constantino politano interfuisse, tum ex mutata sententia con 88. Veniamus deinde ad objectam ipsi commu nionis variationem. Primum, cum adhuc vivente Maximo solum presbyter esset, Ecclesiæ suæ et episcopi morem et judicium secutus, communionem cum Athanasio in Tyriensi concilio sede dejecto, nec fovit proprie nec rupit, alienum et inexpertum a turbis ecclesiasticis illius teniporis cum tota Ec clesia sua se habens. Ejus communionem amplexus est synodi Hierosolymitanæ an, 349 tempore. Utrum Acacii de manu ordinationem susceperit, dubitabile est; sed fac ita esse: non continuo cum Athanasio [XC1 communionem rupit; qui cum sedem suam illo tempore nemine turbante obtineret, ad eum sine dubio synodicas et communionis initio episco patus litteras dedit, si jam tum ille mos obtinebat. Fuerat Acacius gravi Sardicensis synodi, quam Ecclesia Hierosolymitana receperat, fulmine per cussus; sed iniquitate temporum factum est, ut'ea sententia effectu careret. Nec Acacii communionem tempore concilii Seleuciensis, cum ille priora multo