(Galland. Velerum Patrum Biblioth., tom. VII, Proleg. p. ix, et p. 337.) impetu facto invadentes, eam cuidam Lucio Ario manitæ diripiendam tradidere. Quo quidem tem pore, paulo post scilicet quam fuerat electus, lit teras synodicas ad Damasumi Romanum pontificem dedit, quibus et ordinationem suam ei significabat ex more, et Arianorum persecutiones quibus vexa batur, narrabat. His porro litteris respondens Da masus, consolatorias simul et communicatorias liſteras per quemdam diaconum urbis Romæ misit ad Petrum, vixi ypáµµata. Id vero ex ejusdem Petri epistola encyclica de his quæ Alexandriæ gesta sunt au ctore Lucio, inferius posita, satis compertum habe mus (!). 1. Magno Athanasio vita functo æræ vulgaris anno collocatus, cum Ariani Alexandrinam Ecclesiam 372, ex Baronii sententia (a), quam sequitur Renau dotius (b) et strenue propugnat Fontaninus (c), Petrus hujus nominis II sedem Alexandrinam ob tinuit. De anno tamen Athanasii emortuali, deque Petri ejus successoris ordinatione, baud equidem ignoro secus censuisse viros doctissimos, Nori sium (d), Pagium (e), Tillemontium (f) et Montfau conium (g), annum statuentes 373:quorum sane sen tentia confirmatur non minimum anonymi aucto ritate, non ita pridem evulgati; qui res Athanasia nas diligenter persecutus (h), sanctum illum docto rem consulatus Valentiniani et Valentis tv, Pachom v, id est, quinto Nonas Maias, dormiisse tradit. Et paulo post sub finem, ad rem nostram potissi mum, hæc subdit: Defuncto autem Athanasio v Pachom mensis, ante diem v dormitionis suæ ordi marit (seu potius designavit) Petrum episcopum de antiquis presbyteris, qui in omnibus eum secutus ges sit episcoputum. 11. Verum his missis, dignus plane habitus fuit Petrus qui Athanasium exciperet: cujus nimirum, Basilio teste (i), fuerat alumnus et longa consuetu dine usus, adeo ut, inquit Theodoritus (k), beatum illum pontificem et præsentem domi et absentem foris comitatus, varia cum illo pericula pro fidei causa subierit: quem propterea ipsemet Athanasius jamjam moriturus suffragio suo designavit sibi successorem, ejusque electionem cuncti tam sacerdotalis ordinis viri, quam magistratus et honorati comprobarunt. Vix dum autem fuerat Petrus in pontificali cathedra (a) Baron., ad ann. 372, § LXIII. (b) Renaud., Hist. patriarch. Alex., pag. 93 seq. (c) Fontan., Dissert, de ann.emort. S. Athan., ad calc. Hist. litter. Aquil., pag. 445 seqq. (d) Noris., Cens. contr. Joan. Gainer., (e) Pagi, ad ann. 372, § ix. pag. 45. (f) Tillem., eccl., tom. VIII, pag. 251 et 719, not. CVI. (g) Montfauc., Vit. S. Athan., pag. 88, 11. 2. (k) Vid. nostr. Bibl. PP. tom. V, pag. 225. III. Porro autem, si fides Socrati (m) ac Sozo meno (n), in carcerem conjicitur ab Arianis Ale xandrinus noster antistes: qua de re tamen, silen tibus Theodorito atque in primis Rufino, qui tum in Ægypto degebat, jure fortasse cum Tillemontio quis dubitet. Illud potius existimandum videtur, Petrum dum Arianorum persecutio fervebat, in urbe Alexandrina delituisse, Athanasii nimirum de cessoris sui exemplum imitatum, quo gregem sibi commissum foveret confirmaretque; ubi et illam egregiam epistolam paulo ante memoratam scri pserit, qua Lucii pseudo-episcopi Ariani ejusque sequacium tyrannidem accurate describit. Hanc autem epistolam, ut ex Socrate intelligimus (p), ad omnes ubique ecclesias direxit: eamque Theo doritus historiæ suæ intexuit (q); unde pro insti tuti nostri ratione desumptam, infra exhibemus. IV. Interea dum Alexandriæ ab Arianis miscen (i) Basil., epist. 131, tom. III, pag. 225 no viss. edit. (k) Theod., Hist. eccl., lib. iv, cap. 20. Petr. Alex., Epist. encycl., § vi, infr., col. 1275. (m) Socrat., Hist. eccl., lib. iv, cap. 21. (n) Sozom., lib. VI, cap. 19. (o) Tillem., Mém. eccl., tom. VI, pag. 582, 585 et 794, not. XCI, sur les Ariens. (p) Socrat., Hist. eccl., lib. iv, cap. 22. Theodor., lib. iv, cap. 22.

tur omnia, Petrus ex ea urbe digressus, anno, ut coactam fuisse illam synodum qua de agimus, plu videtur insequente 373, Romam conscenso navigio ad Damasum papam perrexit. Ibi vero, ut cum Gregorio Nazianzeno loquar (a), ‹ cum tragœ·liam oriens vidit, occidens quoque deflevit: cui hujusce immanitatis signa fugitivus antistes publice spe ctanda proposuit. Nam pro cadaveribus cruentas vestes ecclesiæ Romanæ protulit, ac per tacitam accusationem omnium lacrymas movit: ut cala mitatis magnitudinem in oculis et aspectu defigeret, atque auxilium nancisceretur, quemadmodum etiam eum nactum illud esse novimus. Porro fuisse Petrum Romæ commoratum usque ad ineunteni annum 378, inde compertum fit, quod eo ipso anuo Romanæ synodo interfuit sub Damaso celebratæ adversus Apollinarem, ut in epistola synodica idem Damasus scribit. Sub initium autem hujusce anni (a) Greg. Naz., orat. xx, Opp., tom. I, pag. 418. (b) Coutant., Epist. Rom. pontif., pag. 491, § 1v. (c) Socrat., Hist. eccl., lib. iv, cap. 37. (d) Id., ibid., cap. 38. ribus demonstrat eruditus Coutantius (b) ad quem lectores remittimus. Mox vero a celebrato Romano concilio, Alexandriam rediisse Petrus videtur, et quidem cum litteris Damasi, teste Socrate (c), qui bus ille tum consubstantialis fidem, tum Petri or dinationem confirmabat. Quo item ex historico in telligimus, præsulem nostrum Alexandrinum ad suam sedem ante fuisse reversum, quam Valens imperator Antiochia discedens Constantinopolim ad bellum Gothicum proficisceretur. Atqui eodem anno 378 periit Valens, v Idus Augusti, ut tradunt idem Socrates (d) et Idacius in Fastis. De reliquis autem Petri gestis Baronium consulas velim præ cæteris (e), ac Tillemontium (f). Postquam demum sedisset annos vili, supremum diem clausit exeunte anno 380, vel, ut maxime, ineunte 381 (g). (e) Baron., ad an. 380, § xvi. Tillem., Mém. eccl., tom. VI, pag. 620. (g). Id., ibid., pag. 801, not. ci, sur les Ariens. DE HIS QUÆ ALEXANDRIÆ GESTA SUNT AUCTORE LUCIO. Apud Theodoritum, list. eccles. lib. iv, cap. 22. 1. Provinciæ rector Palladius, secta gentilis et si mulacrorum cultor assiduus, qui ad bellum Christo inferendum sæpius sese exercuerat, collecta multi tudine supėrius memorata, impetum in Ecclesiam fecit, perinde ac si ad subigendos barbaros prope raret. Tunc vero teterrima facinora perpetrata sunt. Quæ cum ego duntaxat referre vellem, tantuin mihi dolorem attulit eorum recordatio, ut ingentem la crymarum copiam effuderim. Atque in eo statu man sissem diutissime, nisi divina cogitatione dolorem meum compressissem. Ingressa enim turba in ec clesiam quam vocant Theonæ, loco verborum gra vium, laudes idolorum canebant: pro lectione sa crarum Scripturarum, plausus manuum indecoros, et fractas cum obscenitate voces usurpabant; ejus modi denique contumelias adversus virgines Christi, quas nec lingua proferre sustinet; nam et turpis est ipsa prolatio. Certe ex cordatis hominibus quis quis hæc solummodo audivit, statim obturavit au res, et surdus esse potius optavit quam illorum obscenitatem auribus suis audire. Sed utinam ver bis contenti bactenus deliquissent, nec verborum Codex Regius habet, Codex Savilii scriptum habet, àsébetav. Epiphanius tainen Scho ləsticus vulgatam lectionem tuetur.

petulantiam factis ipsis superassent! Nam convicia Codex Regius, Nescio, quid sibi voluerit Sirmundus, hunc locum ita vertens: Strepitum inso lextem de naribus, velut e scalebra, ut ita dicam funden'es. Nec melius Christophorsonus, qui sic vertit: Velut ex aquæductu, ut ita dicam, erumpen tem. Pessime vero Epiphanius Scholasticus inter pretatus est hoc modo: Et ut ita dicam, fœtorem veluti de quodam cuniculo profundentes. Magis pla cet interpretatio Camerarii, qui sic vertit: Obsce nos per nares sonos, clarum et quasi, ut ita dicum de aquæ fistulis jaculantes: enim proprie sunt tubi, seu salientes, ex quibus aqua in subje clum canalem effunditur. Ρostrema vox deest in cunctis exemplaribus, tam manuscriptis, quam impressis: primumque a Genevensibus typographis addita est ex conjectura Christophorsoni, quam confirmat Epiphanius Scholasticus. Sirmundus ta men cum cam e Græco textu expunxisset, in ver sione sua retinuit. Scribendum puto, Codex Regius et Savili scriptumn habent, Quo modo etiam edidit Jacobus Sirmundus. Cinædum ntelligit. Sic enim cinædos designare Græci solent. Certe Polybius lib. iv, pag. 273, Babyrlam quem dam cinædum ita describit Sic quantacunque sint, tolerabilia sunt iis in quibus Christi sapientia et divina mandata resident. Isti vero, utpote vasa iræ ad exitium præparata, expanso naso turpem sonum per nares edentes, et tubis, ut ita dicam, ac fistulis procul emittentes, sanctarum Christi virginum vestem disciderunt; quarum con tinentia, sanctorum angelorum similitudinem ex primebat. Easque nudas, sicut natæ fuerant, per totam urbem traduxerunt, petulanter iis illudentes, prout ipsis libitum erat. Erantque omnia prorsus crudelia atque inaudita. Quod si quis ob hæc mise ratione captus eos cohibere, ac verbis éos admonere voluisset, vulneratus abibat. Sed, o rem calamito sam! multæ virgines per vim stupratæ sunt. Multæ dum fustibus capita verberarentur, manserunt ex animes. Ac ne corpora quidem sepultura mandari permittebantur. Plurima certe corpora magno cum parentum dolore, bactenus reperiri non possunt. II. Sed quid persequor parva ac levia, si cum majoribus comparentur? Quid his immoror, ac non potius ad ea quæ urgent contendo? In quibus admi rabimini, sat scio, clementiam Domini, et nobiscum attoniti diu manebitis ac stupentes, quod universa non obruerit. Etenim quæ neque facta sunt neque audita in diebus patrum nostrorum, ut ait Scri plura, ea in ipso allari impii perpetrarunt. Nam velut in pulpito scenæ petulantis, puerum, qui vi rilem sexum ejuraverat et mulierem affectabat, ocu los stibio depictos atque inunctos habentem, et vul tum fuco rubentem, sicut ipsorum simulacra habere solent, muliebri habitu in ipso sancto altari ubi adventum sancti Spiritus invocamus, saltare fece enim legendus est locus ile, quem Casaubonus non intellexit. Hunc locum feliciter mihi videor restituisse hoc modo, Proprium olim erat cinedorum, oculos stibio delinire, quod Græci dicunt uno verbo. Græci enim dicunt, et Hesychius in Lexico Ion. in Omphale Quare hoc loco scribi potest, ut legitur in editione Basiliensi. In Regio codice J. Pini hæc vox deest, nec habetur in versione Epiphanii Schola stici. Potior tamen mihi videtur Basiliensis editio nis scriptura. Alludit enim Petrus ad cap. iv Je remiæ, ubi propheta sic dicit Nihil itaque mutandum est hoc loco, sed locus ita vertendus: Oculos, ut ait Scriptura, stibio inunctos habentem, et vultum fuco rubentem, sicut ipsorum simulacra, etc. Et prio ribus quidem verbis alludit Petrus ad locum Jere miæ, ut jam dixi: posterioribus autem alludit ad cap. xiii Sapientiæ, ubi Salomon ita dicit de simu lacris gentilium ligneis, quæ vetus inter pres ita vertit: perliniens rubrica, etc. Ego vero minium mallem vertere. Sic enim Latini vocabant, quod Græci teste Plinio, lib. xxxv, ubi etiam testatur Romanos solitos esse miniare simulacra deorum suorum. Porro vox deest in cod. Regio, ubi mox pro

runt volubili motu, nac et illac manus jactantem ac gesticulantem; ipsi immoderate ridentes, vocesque nefandas emittentes. Quin etiam istud ad lasciviam spectare arbitrati, et præterita decora potius esse quam impia existimantes, quemdam ex suo numero notissimæ turpitudinis, qui una cum veste pudorem simul exuerat, nudum, sicut natus erat, in ecclesiæ solio collocantes, concionatorem infamem adversus Christum salutarunt. Nam divinorum verborum loco turpitudinem proferebat: pro gravibus verbis petu lantiam; pro pietate impietatem; pro continentia scor tationem, adulterium, masculam venerem, furtum, escam ac potum, vitæ hominum utilia esse docens. III. Quæ cum ita fierent, atque ego ecclesia excessis sem (quomodo enim non abiissem, cum milites in cursionem facerent, plebs pecuniis conducta esset ad tumultuandum, nummi erogarentur, multitudo gentilium magnis pollicitationibus illecta adesset?) successor noster mittitur, qui episcopatum velut sæcularem quendam magistratum pretio coemeral, Lucius quidam, lupi prorsus improbitatem et actus studens æmulari: non in orthodoxorum episcoporuin synodo; non suffragio legitimorum clericorum, non postulatione plebis electus, sicut ecclesiastica leges requirunt. Erant una cum illo (neque enim simplex ejus ingressus esse potuit ) non episcopi aliqui, non presbyteri ac diaconi, non populi mul titudo, non illum præcedebant monachi, hymnos e Scripturis depromptos canentes; sed Euzoius, qui alim quidem cum diaconus esset Alexandriæ nostræ, in sancta et magna synodo Nicaena simul cum Ario depositus est nunc vero Antiochenam Ecclesiam præsulatu suo devastat. Simul etiam comes largi tionum comitatensium, Magnus nomine, immensam militum multitudinem secum ducens; qui in omni impietate semper antesignanus esse cognoscitur. Qui cumn Juliani temporibus ecclesiam Berylensium incendisset, quæ civitas est Phœnices non ignobilis, principatu felicis memoriæ Joviani, eam propriis sumptibus instaurare coactus est: parumque parumque abfuit, quin capite plecteretur, nisi multorum ambitu ac suffragio, imperatoris clementiam meruisset. IV. Hinc igitur considerare debet zelus vester (quem quidem hortor vos, ut excitetis ad ea quæ gesta sunt vindicanda), quæ et quanta patrata sint scelera adversus Ecclesiam Dei, cum tantus in nos tyrannus supra memoratus insurrexisset. Nam con tinuo ille a vestra pietate, et ab omnibus ubique Legendum videtur Codex Regius, et Basiliensis editio habent, Thesauri principis, qui vulgo sacræ largitiones dicebantur. Alii erant per singulas dioceses, quibus præerant comites. Alii erant in comitatu una cum ipso prin cipe, qui comitatenses largitiones dicebantur. His præerat comes largitionum comitatensium. Erant autem omnes isti comites sub dispositione viri il lustris comitis sacrarum largitionum, ut docet no titia utriusque imperii. Hic comes largitionum co mitatensium officiales sub se habebat, qui largitio nales comitatenses dicebantur, quorum mentio fit in lege 7 Cod. Theod. De diversis officiis: De largitionalibus comitatensibus, et officialibus ratio nalis rerum privatarum custodiri vræcepimus, etc. Sic enim scribendus est locus ille, qui vulgo cor ruptus est. Codex Regius,

tem justa de causa ipsi infensam introivit. Neque enini solum, sicut detestandus ille in Psalmis insi piens, dicit: Non est vere Deus Christus; sed etiam studiis atque institutis et ipse corruptus est, et alios corrupit, gaudens blaspheiniis quæ adver sus Christum jactantur ab iis, qui creaturam ado rant potius. quam Creatorem. Annon enim ika est, cum sceleratus ille affinia et proxima sentiens gentilibus, recentem Deum colere audeat? Nam in conspectu ejus has laudes acclamabant: Bene adve misti, episcope, qui Filium negas: Serapis te dili gens huc adduxit; patrium simulacrum suum desi gnantes. Statim namque, ne momento quidem tem poris interjecto, supradictus Magnus impietatis ejus individuus comes, acerbus satelles et crudelissimus satrapa, collecta multitudine eorum qui sub ipsius cura ductuque erant, presbyteros ac diaconos 10 vemdecim numero comprehendit, ex quibus non nulli octogesimum annum excesserant: et quasi in detestando quodam facinore et legibus Romanis con trario deprehensi fuissent, constituto publico judi cio, ipse Christianarum de virtute legum ignarus, avitam fidem, ab apostolis continua serie per Pa tres nobis traditam, prodere eos coegit: clemen tissimo Augusto Valenti gratissimum id fore asse verans. Assentiatis, miseri, clamabat, assentiatis dogmati Arianorum. Quamvis enim vera sit religio quam colitis, ignoscet tamen vobis Deus: quippe qui non vestra sponte, sed necessitate compulsi id feceritis. Nam necessitati quidem excusatio semper relinquitur: liberam autem voluntatem sequitur uc cusatio. Has igitur rationes præ oculis vestris ba bentes, omni cunctatione abjecta, alacres accedite ad subscribendum dogmati Ariano, quod nunc di sertis verbis prædicat Lucius. Ac pro certo babete, vos, si quidem parueritis, pecunias et opes atque honores ab imperatoribus consecuturos: si vero renuatis, carcerem, tormenta, quæstiones, flagra et cruciatus vos esse subituros; et pecuniis ac pos sessionibus cunctis spoliatos, et patria extorres, in loca aspera atque incommoda deportandos. orthodoxis sape damnatus Lucius, in hanc civita V. Ad hunc modum generosus ille vir, fraude atque illecebris minas suas temperans, hortabatur Col. Reg., Codex Regius, cujus ra riantes lectiones edidit Stephanus, scriptum hic habet, Quo modo etiam edidit Jaco bus Sirmundus, recte procul dubio. Sirmun dus ex eodem codice Regio edidit, Oz6v. Sed nihil opus erat hac emendatione, cum utrumque dici possit. Recentem vero Deum Petrus hic appellat Christum, juxta sensum Arianorum, qui eum creaturam esse dicebant, non autem ab æterno Deum fuisse. Vide quæ sequuntur paulo post in Confessione presbyterorum Ecclesiæ catho licz; ubi leguntur hæc verba simul et cogebat cunctos, ut a pia sententia rece etc. Sic enim legen dum est ex codice Savilii, et ex editione Basiliensi. Augustinus, in psalmum Lxxx, de Ario ita scribit Nescio quis alius in vanitatem accipiens nomen Do mini Dei sui, fecit sibi Christum creaturam, Christum imparem, et inæqualem generanti, Filium Dei di cens, et Filium Dei negans. Et paulo post: Tu au tem aliud nescio quid cogitasti: in corde tuo Deum recentem posuisti. Hilarius in epistola contra Au xentium: Isti nunc Christum novum, etc. Codex Regius, Haec verba Valesius inverso ordine legenda notavit, Codex Regius, Basiliensis editio,

derent. Verum illi pietatis proditionem omni tor mento acerbiorem esse ducentes, uti revera est, illi his verbis coacti responderunt, fraudem ejus pariter ac minas suas virtute animique magni tudine calcantes: Desine tandem, desine his verbis nos terrere. Cessa inanes proferre sermones. Nos enim nec novitium nec recentem colimus Deum licet instar maris fluctuum inaniter spumes, et tanquam vehemens ventus cum fragore irruas, re ctæ ac piæ doctrinæ ad extremum usque spiritum adhæsuri sumus; non potentiæ, non sapientiæ ex pertem, non sine veritate unquam fuisse sentien tes Deum; non eum aliquando fuisse Patrem, ali quando autem non fuisse; juxta impium istum Arianum, Filium temporalem esse credendo, Nam si Filius creatura est, ut aiunt Ariomanitæ, nec consubstantialis Patri: ad nihilum redigetur etiam Pater, cum secundum ipsos Filio non exsistente, Pater aliquando non fuerit. Si vero semper est Pa ter, exsistente scilicet ex ipso vero fetu, et non per deluxum: Deus enim passionis expers est: qui fieri potest, ut non amens sit ac vecors, qui de Filio dicit, Fuit tempus cum non esset, cui cuncta accepto ferre debent quod exsistunt? Hac de causa Patres nostri qui ex toto terrarum orbe Nicæam convenere, a quibus excidentes isti, merito spurii facti sunt, cum perversa Arii opinionem quam nunc junior iste defendit, analleniale dannassent, non alterius quam Patrem, substantiæ Filium esse dixerunt, sicuti nunc cogis nos dicere, sed ex una eademque substantia. Quod pio sensu recte intel ligentes, ex multis divinis vocibus in unum collectis, consubstantialem esse confessi sunt. VI. Hæc et hujusmodi alia cum dixissent, eos multis diebus comes in carcere detinuit, ratus eo se facto a pia sententia illos abducturum. Verum illi, velut in stadio fortissimi athletæ, abjecta omni formidine, rebus a majoribus ea divina mente for titer gestis seipsos communientes, excelsiore ani mo pro pietatis defensione stabant, cruciatus gy mnasium virtutis esse ducentes. Cum igitur ad hunc modum decertarent, et spectaculum, sicut ait bea tus Paulus ', facti essent angelis et hominibus, ac currit tota civitas visura athletas Christi; qui flagra judicis ipsos torquentis tolerantia sua superabant, et tropæa adversus impietatem per patientiam eri gebant, et de Arianis palam triumphabant. Quos hostis ille acerbissimus minis ac fraudibus sub 1 ] Cor. 19, Lege, Hunc locum feliciter mihi vi deor vertisse. Nam cum reliqui interpretes, Epi phanius scilicet, Christophorsonus ac Sirmundus, patre carentes interpretati sint, ego Græcam vocem uno Latino vocabulo expressi, spurios vertens. Atque ita etiam ante nos vertit Joachimus Came rarius hoc modo: Nostri igitur totius orbis patres, a quibus alienati isti spurii sunt. Certe Plutarchus in Quæstionibus Romanis diserte testatur, a Romanis vulgo appellari spurios, vel spurii filios. In manuscripto dice Henrici Savilii, et in Regio J. Pini, et in ed tione Basiliensi legitur, quen admodum legisse videtur Epiphanius Scholasticus. Nos tamen nihil mutare voluimus, propterea quod utrobique idem sensus est. In editione Basiliensi scriptum iuveni, non male. Mallem ta men scribere, vel ut legi Epiphanius.

actos, impiæ in Christum factioni dediturum se putabat. Faligatus igitur in infligendis quæ subinde excogitabat tormentis, cum universus populus crebro ingemisceret ac lugeret: crudelis iste et ab omni sensu humanitatis alienus, convocatis iterum turbis incompositis et ad tumultuandum assuetis, eos ad judicium, seu potius ad paratam condemnationem, vocat juxta urbis portum, gentilibus ac Judæis multas adversus eos acclamationes magna mercede conductas ex more jactantibus. Cumque ipsi mani festa Arianorum impietati cedere noluissent, uni verso populo ante prætorium lamentante, sen tentiam in eos profert, ut Alexandria excedentes, in urbem Phoenices Heliopolim migrent: in qua ne audire quidem nomen Christi ullus incolarum sus tinet. Sunt enim omnes simulacrorum cultores. Μox cum illos navigium conscendere jussisset, ipse in portu stans (prope enim in publico lavacro sententiam contra eos tulerat), strictum gladium ostentabat, ratus hoc facto se territurum eos, qui ancipiti gladio infestos dæmonas saepius vulnera verant. Sic igitur solvere eos jubet, nullo com meatu instructos, nihil prorsus habentes solatii ad exsilium perferendum: quodque mirandum et in credibile est, spumante mari, ac per hoc, ut arbi tror, indignante, nec sustinente, ut ita dicam, ut per horum virorum susceptionem injusti præcepti socius, ac particeps fieret. Demonstrabat enim bar barum judicis propositum iis quoque, qui illud ignorabant. VII. Vere igitur dici potest: Obstupuit cœlum ob hoc facinus. Ingemuit enim universa civitas, et in hodiernum usque diem luget. Et alii quidem pe clus identidem manibus percutientes, ingentem so nitum edebant. Alii manus simul atque oculos in coelum tollebant, vim contestantes, tantum non ista dicentes: Audi, coelum, auribus percipe terra, quam iniqua sint quæ funt. Denique ejulatu plena erant omnia: næniæ ac lamentationes tola urbe resona bant. Et fluvius quidam lacrymarum, mare ipsum inundatione sua obtegens, cunctis repente effluxit. Itaque cum supra memoratus in littore stans, remi gibus præciperet ut vela panderent: tuue promi scuus ululatus virginum ac mulierum, senum ac juvenum, et lamenta acerbis lacrymis permista In variis lectioni bus, quas ex altero codice Regio collegit Stepha nus, legitur, Quemad modum edidit Jacobus Sirmundus. Paulo post, ubi legitur, Sirmundus ex eodem codice Regio edidit, quod minus probo. Forte, EDIT. Deest in cod. Regio. Primam vocem Sirmun dus in editione sua delevit, ut superfluain. Exstat tamen in omnibus nostris codicibus. Ego levi mu tatione locum ita restituendum puto clamoresque omnium simul juncti fremitum vento rum,qui turbati maris fluctibus allidebantur, longe posset eliam scribi Sic enimn supra locutus est Petrus de Magno comite largitio numn, Gælerum in codice Savili, et in editione Basiliensi scribitur In Regio codice J. Pini ita scriptum in veni, unde quis suspicari possit legendum esse etc. Uι sumatur pro ventis, quos Latini coros vocant, de quibus Plinius in libro

superabant. Dum supradicti hoc modo navigarent Heliopolim, qua in urbe oinnes sunt iiolorum cul tores: ubi studia atque instituta diaboli vigent ad voluptatem tendentia; ubi ferarum horrenda domi cilia: montibus enim undique cingitur caelo ipsi contiguis: omnes posthæc in media urbe publice et privatim singuli gementes et verba lugubria fun dentes, ne flere quidem permissi sunt, vetante id Palladio præfecto urbis Alexandriæ, qui et ipse da monum cultui erat addictissimus. Multi enim ex flentibus rapti, ac prius custodiæ mancipati, deinde verberati, lacerati, torti, ad Plennensia et Pro connesia metalla damnati sunt, viri qui pro Eccle siæ defensione divino zelo incensi pugnaverant. Plerique enim erant monachi, accuratioris ac di strictioris vitæ studio solitudinem incolentes, tres ac viginti numero. Cum quibus paulo post diaconus quoque, qui a charissimo nostro Damaso episcopo urbis Romæ consolatorias simul et communica torias litteras attulerat, manibus post tergum re vinctis, publice a carnificibus ductus est, non secus ac insignis quispiam maleficus; qui cum homici darum tormentis, et adhuc acerbioribus cruciatus fuisset, lapidibus ac plumbatis cervice diu verberata, navigium in mari conscendit, sicut cæteri, divinæ crucis signo frontem suam consignans, omnique cura et solatio destitutus, ad æris metalla datus est quæ sunt in Phenne. VIII. Porro dum judex tenera puerorum corpora adhuc torqueret, quidam juxta ipsa cadavera re manserunt, ne exsequiarum quidem honore iis persoluto; cum parentes, fratres et coguati, Lola denique, ut ita dicam, civitas unum hoc extremum solatium sibi concedi flagitassent. Sed, o summam judicantis, seu potius damnantis immanitatem! qui pro pietate certaverant, cum homicidis non sunt judicati, insepultis corporibus jacentes. Qui strenue depugnaverant, feris ac volucribus laniandi objicie id est, cunctorum clamores, spumantis maris et ventorum fluctibus illisorum strepitum superabant. [Nihil mutatione opus est, modo si legas, pro EDIT.] Basiliensis editio, et cod. Reg. J. Pini, babet, Εt paulo post, ubi legi tur, scriptum habet, ut et codex Savilii. Utrumque tamen dici potest, ut testatur auctor Etymologici. More tuo Athanasio, cum Petrus in ejus locum succes sisset, statim litteras synodicas seu communicato rias scripsit ad Damasumn Romanæ urbis episco pum, quibus et ordinationem suam ei significabat ex more, et persecutiones Arianorum ac gentilium, quibus vexabatur, narrabat. His litteris respondens Damasus litteras communicatorias simul et con solatorias misit ad Petrum per quemdam diaconum urbis Rome, ut testatur Petrus in hac epistola. quo apparet, inter ordinationem Petri ac fugam, satis longum temporis spatium intercessisse. Nec probabilis videtur Baronii sententia, qui ordinatio nem ac fugam Petri in eumdem annum contulit Christi scilicet 37z, quanquam Socrates mortem Athanasii ac Petri ordinationem anno citius refert. Interpretes hæc verba sic construunt, ut referatur ad Nam Camerarius ila vertit Qui magis quam ullus homicida tortus. Nec aliter Christophorsonus, et Sirmundus. Verum si ita construxeris, quomodo ferri poterit hæc locu tio:? Quare magis placet fer sio Epiphanii, qui sic transtulit: et homicidarum verberibus coæquandus. Vox igitur èméxetva transpo nenda est hoc modo, etc. un altero codice Regio, cujus variantes edidit Stephanus, scriptum est una voce, quemadmodum edidit Jacobus Sirmundus. Malim tamen legere De his metallis Eusebius in libro De locis Hebraicis ita scribit Interpre tes vocem interpretati sunt de pueris, qui mortui remanserunt sepulturæ expertes. Malım ta men de officialibus præsidis intelligere, qui custo des appositi erant cadaveribus mortuorum, ne quis ea sepulturæ mandaret.

bantur. Qui casorum patribus compati propter coniscientiam voluerant, perinde ac si grave facinus G Εxod. Forte, Epiphanius Scholasticus hæc verba in interpretatione sua præ termisit. Camerarius autem ita vertit: Sed cum omnino illos conatus erga cunctos sui frustrarentur. Christophorsonus vero sic interpretatur: Atqui cum in eo quod conabantur, ab omnibus se destitutos vide rent. Jacobus autem Sirmiundus Camerarium secu tus ita transtulit: In universum ergo cum omnia frustra conarentur. Ego vero scribendum puto, quam lectionem in versione mea secu tus sum. Id autem optime convenit cum præced tibus. Ait enim Petrus Arianos instar diaboli cir cumeuntes, quæsivisse, quem seducerent ac devo carent. Sed cum ab omnibus repellerentur, in ali admisissent, capite truncabantur. Quæ lex Romana, quæ barbarorum sententia, in eos unquam animad vertit, qui parentibus condoluissent? Quis unquam ex veteribus tam iniquum facinus perpetravit? Jus sit quondam Pharao, ut Hebræorum masculi neca rentur. Sed invidia, ac metus hoc mandatum ei suggesserat. Quanto ea quæ tunc gesta fuerunt, humaniora sunt iis quæ nunc cernimus? Quanto magis optabilia, si optio detur injuriz! Quanto po Liora, si conferatur iniquitas, tametsi vitia a se in vicem sejungi non possint! Incredibilia sunt quæ dicuntur immania et gravia; crudelia et barbara; immitia atque acerba. IX. His tamen oblectabantur, atque exsultabant Ariana dementiæ sectatores. Cumque universa ci vitas lamentaretur: nulla enim erat domus, sicut in Exodo scriptum est ³, in qua non esset mortuus ii tamen, quorum animus in omni scelere exerci tatus nulla iniquitate satiari poterat, nequaquam quievere. Propositum enim suum ad pejora semper acuentes, improbitatis suæ venenum usque ad epi scopos provinciæ protulerunt, satellitem ac mini strum sceleris habentes comitem largitionum, quem supra diximus, Magnum. Et alios quidem curiæ tradiderunt: alios aliis modis pro arbitrio suo ve xarunt: nihil intentatum relinquentes, dum cun etos undiquaque student ad impietatem pertrahere. Omnia enim circumeuntes, quemadmodum parens et auctor hæreseos ipsorum diabolus, quærunt quem devorent. Postremo cum eorum conatus ab omni bus repelleretur, episcopos Ægypti undecim nu mero; viros, qui ab ineunte ætate usque ad senectutem, districtioris vitæ gratia solitudinem incoluerant; qui ratione et actu voluptates corpo ris superaverant; qui piam fidem audacter prædi cabant; qui pietatis doctrinam una cum nutricis lacte suxerant; qui victoriam de dæmonibus sæpo retulerant; qui sua virtute pudorem incutiebant adversario; qui denique Arianam hæresim sapien tissima oratione convincebant ac denotabant, mi nistro crudelitatis suæ usi supra memorato Magno, Diocæsaream relegarunt, urbem quæ ab Judæis Domini interfectoribus colitur. Et tamen velut orcus, fratrum morte minime satiati, crudelitatis quot episcopos et clericos iram suam vertisse, et rabiem effudisse. Post hoc verbum integram pe ricopen adjecimus ex variis lectionibus, quas Ro bertus Stephanus ad calcem editionis suæ descri psit ex altero codice Bibliothecæ Regiæ, quæ sic habet, lla certe in suo codice legerat Epiphanius Scholasticus, ut ex versione ejus apparet. Sic enim vertit: Viros pene ab infantia usque ad senectulem eremum incolentes, verboque superantes et actu lībi dinem. Ita quoque edidit Jacobus Sirinundus. Cod. Reg. J. Pini

PETRI II EPISCOPI ALEXANDRINI EPISTOLA AD EPISC. ÆGYPT. suæ monumenta demnentes ac stulti ubique terrarum relinquere ausi sunt, famam ex malefactis consequi studentes. Ecce enim rursus Ecclesiæ catholicæ clericos Antiochiæ degentes, qui una cum piis qui busdam monachis adversus fraudes eorum prote stari decreverant, cum imperatoris aures variis contra illos criminationibus obtudissent, Neocæsa ream Ponti relegari fecerunt. Qui nunc ipsa etiam vita forsitan privati sunt ob locorum asperitatem. Hujusmodi tragœdias tempus illud expertum est silentio quidem et oblivione dignas, sed quæ litteris traditæ sunt, ad reprehensionem eorum qui adver sus unigenitum Filium Dei linguas suas exacuerunt. Qui pestilenti blasphemiæ morbo correpti, non solum in Dominum universorum tela jacere conantur, et adversus pios ejus famulos implacabile bellum susceperunt. sed Elodɛɛáμerou vooor. In manuscripto codice sue codice legerat Epiphanius, ut ex ejus interpre Henrici Savilii scriptum est, tatione colligitur, quæ sic habet: Hi namque rabie quomodo etiam legitur in codice Regio, cujus va- coarmati blasphemiæ. riantes lectiones edidit Stephanus. Ita quoque in EPISTOLÆ AD EPISCOPOS ÆGYPTIOS FIDEI causa exSULES. I. Apud Facundum Hermianensem lib. 1v, cap. 2. Amor, quo circa vos in Christo gaudeo, non per- ipsum episcopum esse, ut per hoc confidentius in misit patienter ferre: imo etiam scribens veluti non scribens sum, et iterum ad scribendum com pellor. Et infra: Consiliatoribus igitur vobis in his quæ incurrunt utor: et quid oportet me facere sic semper perturbatum, Timotheo diffamante se juriet, et paternas leges infringat? Voluit enim me anathematizare, et Basilium Cæsareæ, et Paulinum, et Epiphanium, et Diodorum episcopos, et soli Vi tali communicare. II. Ibid. lib x1, cap. 2. Sine Deo quippe est, et in omnibus reprobus qui non confitetur integrum hominem salvasse adventu suo Salvatorem: et si toturn salvat, totum assum psit, non in adjutorium salvationis, sed ad totius salvationem. Nullus ergo pie se sapere existimans, infidelis magis exsistat. Si vero quærere studet, discat ex epistola quam ad Antiochenos beatæ me moriæ Episcopus Athanasius scribit, ubi omnia di ligenter exponit: quam legere incipientes ortho doxi, et ita sapere et subscripsisse confirmant. III. Ibidem. Jesus Christus heri et hodie, ipse et in sæcula. non est ipse qui enim provectum ætatis suscepit, Heri quidem ante sæcula sempiternitatem signifi cat hodie autem terrenum sæculum: in sæcula vero, post transitum hujus vitæ. Jesus Christus autem, qui juxta hominem salvatoris intelligitur, aliquando infans exsistens, et aliquando vir inci piens quasi annorum xxx, sicut ait Lucas³, non potest ipse esse. IV. Ibidem. Est Spiritus vitæ sanctus cum Patre et Filio in singulis prophetarum per generationes transiens, qui indicat quæ erunt et quæ fuerunt, habens ocu Hebr. x, 8. 'Luc. 111, 23. Timotheo. Apolinaris discipulo, de quo Da masus papa in epistola ad Orientales: Quid est cur abdicationem Timothei a me rursus requiratis, qui etiam hic judicio sedis apostolicæ, Petro quoque Alexandriæ episcopo præsente, abdicatus est una cum magistro suo Apolinare? et in epistola Orientalium los ante et post, hoc est, sicut diximus, scientiam futurorum atque præteritorum, quæ in Salomone narrat ex persona filii hominis ex Maria, et filii ad Rufum Thessalonicensem episcopum in actis synodi Ephesinæ aipetixous. Citatur etiam in Ecloge Anastasii Pole non impius, Apolinarii discipulus,