PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. S. ORSIESII DE SEX COGITATIONIBUS SANCTORUM LIBELLUS. De Domino cogitare debemus, ut delectemur in illo sperare, ad eum recordare, ut beatus David: Sæculi homines consolantur se omnium dolorum, pergunt et considerant agnos, et equis equitant, auruin et argentum pensant, hominibus tradunt: Ego autem memor ſui Dei, et delectatus sum, el nie omnium adversitatum consolabor “. nudabit eam. Coelum et terra transibunt; et revelabit Dominus faciem ejus, id est, aperiet terram et procedent mortui de sepulcris suis, et omnia opera hominum proferentur in publicum. Omines ex æquo stabunt ante tribunal Christi. Nihil opertum, quod non revelabitur; nec occultum, quod non scietur **. Tamen peccata quæ ante emendantur, sciendo in judicio abscondet. In illa die magnam iram Dei nullus impiorum evadet; ideo recordari ante debemus, quod beatus David dicit: Jucundus homo in die judicii, qui miseretur et commodat; insuper disponit quotidie sermones suos in judicio, quod in æternum non commovebitur *. De passione Christi, ut sustineamus pro illo, assklue cogitando atque recolendo quod omnipotens Dominus ac æternus Dei Filius descendit de alta cœlorum altitudine in humanum corpus, in quo sancto corpore sursum in crucem elevatus est; revocavit eo omnia superna regna ad pacem nostram; fudit pretiosum sanguinem in terram; eo nobis terrestribus sursum viain fecit, ut feremus angelorum cives. De hora transitus, ut simus parati. Omnis vita hominis, omnis sapientia, ineditatio est mortis, de qua uno die omnes sapientes trepidabunt De die judicii, ut rationem reddamus. Magnus est ille dies ad cogitandum, et memoriæ dignus; in qua die Dominus franget creaturam, quam in principio creavit. Ecce Dominus dissipabit terram, et ** Psal. Lxxvi, 4. 81 Matth. x, 26. 83 Psal. cx1, Ms. cogitandum atque recolendum. Ms. in quo sanctorum cor sursum in cruce elevatur. De inferno, ut timeamus terribile, quod Isaias dixit: Vermis eorum non moritur, et ignis corum non exstinguitur ". Vermis, id est, conscientia, quod sciunt, quod meriti omnia mala sustinent. De vita æterna, ut desideremus, ubi gaudium et lætitiam tenebunt sancti, et fugiet dolor et metus. De his sex cogitationibus vincit anima justi inimi - cum, et his custoditur sæpe et assidue cogitare de Domino et recolere, et super omnia diligere, ut post sæculum in æternum eum cum angelis et archangelis et cum omnibus sanctis diligere valeamus, per eum qui vivit et regnat in sæcula sæculorum. Amen. 6. 8³ Isa. LXVI, 14. Ms. Vita hominis sapientiam mediam esse mortem, de quo uno die omnes sapientes trepida - bunt. ANNO DOMINI CCCXLVIJ S. SERAPION · THMUITANUS EPISCOPUS NOTITIA (GALLAND., Vet. Patr. Biblioth., t. V, Proleg. p. 1x.) I. Serapion Egyptius, vir admirabili vitæ sanctimo- habuit Serapionem magnus Antonius abbas: nia et dicendi copia præditus, teste Sozomeno (a), ἀνὴρ ἐς τὰ μάλιστα τὸν βίον θεσπέσιος καὶ λέγειν deɩvó;, prius monasticæ disciplinæ cultor, quin et multorum exstitit monachorum †yoúµɛvo;, quam ad Ecclesiam Thmuitanam regendam evocaretur, ut scribit sanctus Athanasius (b). Multo in pretio Sozom. Hist. eccles. lib. IV, cap. 9. (b) Athan. Epist ad Dracont., § 7, Opp. tom. 1, pag. 267. (o) siquidem visiones suas enarrare consueveral, moriens melotem unam reliquit (c). Ejus item amicitia familiariter utebatur idem Athanasius, qui et ipsi quinque inscripsit epistolas, ubi ejus laudes passiın celebrat ac merita extollit. Sub Constantio principe Ariano etiam in confes- (c) Id. in Vit. S. Anton. §§ 82, 91, tom. I, part. 11, pag. 856, 861.

S. SERAPION. NOTITIA. sione inc.ylus fuit Serapion, inquit Hieronymus (a): simolque lauræ seu Ecclesiæ Alexandrinæ regimine qui nimirum unus fuerit ex iis Patribus Sardicensis concilii anno 347 coacti, qui Athanasii causam adversus Arñános defendendam suscepere; adeoque unus ex iis orthodoxis præsulibus, qui urgente in primis Georgio Ecclesiæ Alexandrinæ invasore, in exsilium acti fuisse noscuntur. Quo autem anno supremum diem clauserit Serapion, haud plane compertum habemus. Illud certum exploratumque ex Epiphanio Seleuciensi concilio anno 359 celebrato interfuisse Ptolemæum episcopum Thmueos Augustonices sen Augustanices, ut propterea sub Constantio principe ante illud concilium, id est ante annum 359, e vita excessisse Serapionem staquerit Valesius (c). In aliam tamen sententiam abiit Tillemontius (d), qui multo serius ejus mortem contigisse decernit. 11. Serapionem confessorem inter eos Ecclesiæ doctores recenset sanctus Hieronymus (e), qui philosophorum doctrinis atque sententiis in tantum suos resarciunt libros, ut nescias, inquit, quid in illis primum admirari debeas, eruditionem sæculi, an scientiam Scripturarum. Et alibi (ſ): Serapion, ait, Thmueus episcopus ob elegantiam ingenii cognomen Scholastici, id est, viri litteris ac doctrina præstantis, meruit. Quibus equidem doctoris maximi verbis in eam demum sententiam adducor, ut fidem adhibendam esse censeam Philippo Sidetæ, qui Serapionem post Theognostum scholæ præfuisse Alexandrinæ testatur (g). Ad quem locum Dodwellus observat (^), hujusmodi Philippi testimonium ex eo confirmari posse, quod Epiphanius in Arii exortu complures Alexandria Ecclesias presbyteris Alexandrinis concreditas nominet (i), easque inter Serapionis etiam Ecclesiam enumeret, quam is nimirum tunc temporis administrabat, ut proinde inter clericos Ecclesiæ Alexandrinæ jam antea cooptatus, ibidem exinde in munere catechetico Theognosto successerit. Hæc autem ita componi posse duxerim rum lis quæ superius de Serapionis monachatu ex Atbanasio in medium adduxi, ut primo quidem ille ad catechetæ munus obeundum in Alexandrina schola fuerit assumptus sæculo in desinente, sive iv ineunte; post Theognostum scilicet, qui circa annum 282, Caro imperante, claruisse existimatur, ut alibi vidimus (j): deinde vero, catechetæ munere, Hieron. De vir. illustr., cap. 99. Epiph. Hær. LXXIII, § 26. (c) Vales. not. ad Socrat. lib. iv, cap. 23. Tillem. Mém. eccl. tom. VIII, pag. 45. (e) Hieron. epist. 70, al. 84, ad Magnum orát., nuin. 4, Opp. tom. I, pag. 427. (ld. lib. De vir. illustr., cap. 99. (g) Phil. Sid. serm. 24, apud Dodw. in append. ad dissert. Iren. pag. 488. (i) Epiph. Hær. Lxix, § 2. (h) Dodw. 1. c. pag. 512. (j) Prolegom. ad tom. III Bibl. PP., cap. 49, § 2, pag. 50. abdicato, cœnobiticam vivendi formam fuerit amplexus, quo nimirum turbas ab Ario in Ecclesia excitatas declinaret: unde ab Athanasio deinceps evocatus, ad Ecclesiam Thmuitanam regendam ab ipso fuerit evectus post Caium, qui eidem Ecclesiæ præfuit, quique synodo Nicenæ interfuisse comperitur. III. Porro ex iis quæ litteris consignavit Serapion, unus adversus Manichæos liber superat, quem egregium appellat Hieronymus (k). Idemque opus laudat quoque Photius in Epitome de Manichæis repullulantibus ubi scriptorem nostrum inter claros illius ævi antistites refert, Cyrillum scilicet, Epiphanium, Titum Bostrensem Alexandrumque Lycopolitanum, qui adversus Manem ejusque sequaces stylum strinxere, ut advertit cl. Lequienius (m). Hic autem Photio dicitur auctor, Σαραπίων ὁ τῆς μows et alibi (n) Espantov. Sic et ipsum subinde appellat promiscue magnus Athanasius. Sed nihil refert: vox enim Σépanic unde nomen deductum, inquit Montfauconius scribitur etiam Zápanis apud Clementem Alexandrinum (p) item apud Origenem et alibi passim apud scriptores. Neque hic prætermittendum aureum plane Serapionis dictum, quod ex Evagrio recitat Socrates (r): Thmuitarum Ecclesiæ angelus Serapio, inquit, dicebat, mentem quidem spiritalis scientiæ haustu plene purgari; partes autem animæ ira effervescentes, charitate sanari: pravas vero cupiditates quæ in animum influunt, coerceri abstinentir. "Elɛɣɛ &è ¿ τῆς Θμουϊτῶν Ἐκκλησίας ἄγγελος Σαραπίων, ὅτι ὁ νοῦς μὲν πεποκὼς πνευματικὴν γνῶσιν τελείως καθαίρεται· ἀγάπη δὲ τὰ φλεγμαίνοντα μόρια τοῦ θυ μοῦ θεραπεύει· πονηρὰς δὲ ἐπιθυμίας ἐπιῤῥεούσας foto typátra. Quam quidem sancti Patris sententiam propterea descripsimus, quod in ejus opere superstite nuspiam occurrat. Verum si sapiens hujusmodi effatum, Serapione plane dignissimum, in ejus libro adversus Manichæos hodie non exstat; in eo certe alia complura se legisse profitetur Sixtus Senensis, quæ frustra nunc requiras, ut proinde multo auctius hujusce operis exemplar, quam quo in præsentiarum fruimur sive Græce sive Latine, ipse habuisse videatur; eo in primis nomine quod illud Serapionis opus ingens ac nobilissimum vocet (s), quanquam hære (*) Hieron. lib. De vir. illustr., cap. 99. Phot. Epit. de Man., apud Montfauc., Bibl. Coist., pag. 354. (m) Lequien. Or. Christ., tom. II, pag. 540. (#) Phot. Bibl. cod. Lxxxv, pag. 203. Montfauc. ad Opp. Athan. tom. 1, part. 11, pag. 690, not. Clem. Alex. Strom. lib. 1, pag. 322. Origen. contra Cels. lib. v, pag. 254. (r) Socrat. Hist. eccl. lib. iv, cap. 23. (s) Sixt. Sen, Bibl. sanct. lib. iv, pag. 299, edit. Paris. 1610.

PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. verba de rationum pondere ac operis præstantia contra Manichæos, cujus principium est: + Dissolvit Basnagius accipere malit (a). Loca tantummodo errorem veritas, in quo sic ait: Quando enim excitamus ex ejusdem Sixti Senensis Bibliotheca sancta (b); ea siquidem nunc excutere haud vacat. In quibus tamen referendis ipsum errasse, atque ab alio scriptore illa esse se mutuatum censet laudatus Basnagius (c). De iis interim Fabricium (d), sed in primis Huetium (e) consulere haud otiosum fuerit. IV. Jam superest, ut de Serapionis edito pauca dicamus. Illud itaque primo ineunte sæculo superiore vulgavit Henricus Canisius (ſ) ex versione Francisci Turriani: unde postea in variis Patrum Bibliothecis excusum. Græca vero haud ita pridem edidit in suo Thesauro Canisiano Basnagius ex mis. codice Holsteniano bibliothecæ Joannex Ham. burgensis, cujus apographum D. Joanni Friderico Wincklero acceptum refert. Atque hanc editionem recognitam, nonnullisque observationibus instructam et capitum distinctione atque argumentis adauctam typis consigna vimus. Hic vero unum addere juverit, quod nobis opus recensentibus excidit. Recitat nimirum Facundus Hermianensis (h) locum ex Serapionis libro excerptum (i), quem perperam sancto Athanasio ascribit. Ipsum audiamus: Scripsit etiam (Athanasius) librum (a) Basnag. ad Thes. Canis. tom. I, pag. 37, S (b) Sixt. Sen. Bibl. sanct. lib. 11, pag. 86 et 115, et lib. v, pag. 381. Basnag. 1. c. (d) Fabric. Cod. apocr. N. T. tom. I, pag. 3, et tom. II, pag. 965 seq. hominem Jesum video, intelligo qualis est: quando autem modum contemplor, admiror neque agnosco: mulatio quippe admirationem præstat. Et essentia quidem mutale non sunt: manet enim corpus, non alterum effectum: neque enim corpus in incorporeum versum est; neque anima, altera per essentiam exslitit, sed manentibus essentiis, studia non munserunt. Nequaquam enim essentialia sunt studia: nam wanerent cum essentiis, et non auferrentur. Et hæc quidem Facundus. Ad quem locum accipe doctissimi Sirmondi censuram, auctoris verbis subjectam: Librum contra Manichæos. Tituli hujus, inquit, vel exordii, nullus hodie liber exstal Athanasii. Congruit autem et titulus et exordium, libro Serapionis Thmueos episcopi adversus Manichæos; in eoque sunt verba quæ recitat Facundus, et tribuit Atkanasio. Sed levior in auctoris nomine fraus fuerit, quam in nomine Jesu, quod hic perperam verbis illis Întextum est, nec legitur apud Serapionem: qui de i s hominibus agit, qui a pravis moribus ad meliora sludia convertuntur:quod de Christo Domino cogitare impium est. Quare Facundo imposuit, qui hunc ei locum suggessit. Huc usque V. Ç. Sed de his bactenus. (e) Huet. Origen. lib. 11, quæst. 3, § 27, pag. 62. (f) Canis. Antiq. lect. tom. V, pag. 1 seqq. (g) Basnag. Thes. Canis. tom. 1, pag. 43 seqq. (h) Facund. Herin. lib. xi, cap. 2, pag. 759. (i) Serap. lib. adv. Manich., cap. 17 et 18, pag. 57. S. SERAPIONIS EPISCOPI THMUEOS LIBER ADVERSUS MANICHÆOS. CAP. I. Veritas errorem vincit. Solvit errorem veritas et exstinguit fallaciam, et Ἐπιλύει τὴν πλάνην ἡ ἀλήθεια καὶ ἀναιρεῖ τὴν omnis mendacii ortum intercipit ac prohibet. Ob- ἀπάτην, καὶ πᾶν ψεῦδος προελθεῖν οὐκ ἐᾷ. Ικετεύxal secremus igitur Dominum Jesum qui est veritas, ut σωμεν τὸν Κύριον Ἰησοῦν, ἀλήθειαν ὄντα, ἐκλάμψαι illuminet mentem nostram, ut neque fallacia men- τὴν διάνοιαν ἡμῶν, ἵνα μήτε τὴν διάνοιαν ἀναιρῆσαι tem capere possit nec error vincere; neque si ce- ἀπάτη δυνηθῇ, ἢ κρατῆσαι πλάνη ἰσχύσῃ· μήτε perit aut vicerit, Grmam et stabilem victoriam ob ᾑρηκυῖα καὶ κεκρατηκυῖα ἔμμονον τὴν κράτησιν ἔχῃ. thy tineat. Solummodo enim si apparuerit, et radios Μόνον γὰρ φανεῖς καὶ τὰς ἀκτίνας τῆς ἀληθείας έαυ veritatis suæ emiserit, fallaciam quidem inductam τοῦ ἐκλάμψας, ἀποσκεδάσει μὲν τὴν γενομένην ἀπά dissipabit, mentem vero extra errorem conservabit. την, ἀνεξαπάτητον δὲ διατηρήσει τὴν διάνοιαν. Δύο Ipse enim clamat: Ego sum via, veritas el vila ‘. τὸς γὰρ βου· Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ Ipse præcipit Attendite a falsis prophetis, qui ve- ἡ ζωή· αὐτὸς παραγγέλλει Προσέχετε ἑαυτοῖς ἀπὸ nium ad vos in vestimentis ovium, intus autem sunt τῶν ψευδοπροφητῶν, οἵτινες ἔρχονται πρὸς ὑμᾶς lupi rapaces ³. Quia enim illorum modus frauduἐν ἐνδύμασι προβάτων, ἔσωθεν δέ εἰσι λύκοι ἄρ lentus erat et mores simulati, non celavit eos Ve- παγές. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκείνων πεφενακισμένος ἦν ὁ ritas, sed nudavit; non permittens, ut quod in τρόπος, καὶ πεπλασμένον τὸ ἦθος, οὐκ ἐσιώπησεν ἡ jmente latet, ab eo quod extrinsecus fictum et si- ᾿Αλήθεια, ἀλλ' ἐγύμνωσε τὸ ἀφανὲς τῆς διανοίας και mulatum est tegatur: ut ipsa fallacia deprehensa * Joan. xiv. 6. • Matth. v. λύπτεσθαι ὑπὸ τοῦ πεπλασμένου καὶ ἐσχηματισμό

S. SERAPIONIS LIBER ADV. MANICHÆOS. νου μὴ ἐπιτρέψασα, ἵνα κατάφωρος γενομένη αὐτῶν ἡ iudirma fiat in eorum argumentis ita ut neminem ἡ ἀπάτη ἀσθενὴς γένηται ἐν ταῖς ἐπιχειρήσεσι, μη- irretire queal. ξένα συλλαμβάνειν δυναμένη. CAP. II. Varii gradus errorum. Ἔστι μὲν οὖν ἡ κακία πολυειδὴς καὶ πολυσχιδής κατά διαφόρους ἡπλωμένη τὰς ἐπιχειρήσεις, ἔνια τῶν ἑαυτῆς μερῶν βλαπτικώτερα καὶ ἀναιρετικώτετα ἔχουσα. Διὰ τοῦτο οὐδὲ τὰ ἥττονα σιωπητέον, οὐδὲ τῶν μειζόνων ἀφεκτέον, εἰδότας τοῦτο, ὅτι τὰ μὲν ἐλάττονα μόρια τῆς κακίας βραχυτέρας ποιεῖται τὰς βλάβας, τὰ δὲ μείζονα μεγάλας· ὁ γὰρ μείζοσι σφα λεὶς μείζον καὶ τιμωρεῖται· καὶ ὁ ὑπὸ μείζονος ἀπα τηθεὶς μείζονα καὶ κολάζεται... ται γὰρ αἱ ἀπάται.. δὲ καὶ τὰ πλη... καὶ σταθμίζω.. δικά... τίμα... εἰ... Est igitur malitia multiformis et multipartita, in varias argumentationes fusa, cujus partes quædam nocentiores sunt et magis mortifera. Quamobrem neque minora tacenda sunt, neque majoribus parcendum, cum scianus minores quid partes vitii minora damna parere, majores vero magna. Qui enim in gravioribus labitur, gravioribus pœnis punitur; et qui a majore deceptus est, majus suppli cium sustinet. Ponderantur enim fallaciæ, pondlerantur etiam peccata; et qui ponderatur, pro gravitate ponderis supplicium reportat; neque quidquam qui judicat, non ponderatum relinquit. Quin etiam uniuscujusque qui fefellit fallaciam, et facilitatem ejus qui deceptus est demensus, poenam decernit. Quocirca studendum est, ut ne minima quidem fallacia capiamur: siquidem niniuna fallac a instar scintillæ, nacta materiam assensionem animæ, incendium magnæ flammæ efficit; multi enim, principio ex parvo errore crepto, in pelagus erroris dilapsi et effusi sunt. ἀστάθμητον ἐᾷ, ἀλλὰ καὶ τὴν ἑκάστου τοῦ ἡπατηκότος ἀπάτην, καὶ τοῦ ἠπατημένου τὴν εὐκολίαν με τρήσας ὁρίζει τὴν τιμωρίαν. Σπουδαστέον οὖν, μήτε τῷ βραχυτάτῳ αἱρεῖσθαι· καὶ γὰρ ἡ βραχυτάτη ἀπάτη σπινθῆρος δίκην ύλην παραλαβοῦσα τὴν συγκατάθεσιν τῆς ψυχῆς ἐξάπτει, καὶ μεγάλην φλόγα κατασκευάζει· πολλοὶ γὰρ ἐξ ἐλίγης ἀπάτης ἀρξάμενοι εἰς πέλαγος ἀπάτης ἐξεχύθησαν. CAP. III. Manicheismus error delerrimus. Διὰ τοῦτο φροντιστέον, μήτε τῇ βραχυτάτῃ ἀπάτῃ αἱρεῖσθαι, τειχίον τῇ ψυχῇ κάλλιστον οἰκοδομοῦντας· ἵνα μήτε τῷ μείζονι αἱρεθῶμεν· ὁ γὰρ περὶ τὰ βραχύτατα σφαλείς πταίσει ποτὲ καὶ περὶ τὰ μείζονα, καὶ ὁ μηδὲν τῶν μικρῶν αἱρεθείς... αναν... τὸν τὴν ἀσφάλειαν και... μείζονα σχήσει· ἐπεί... λύκοι πολλοὶ κώδια... ἠμφιεσμένο.... οὖσα... ημη· μή σι... υ ταῖς... Idcirco curandum est, ut ne minimo quidem errore labi contingat; pulcherrimo animæ propugnaculo adificato, ne majore capiamur. Qui euim in parvis labitur errore, labetur aliquando in inajoribus; et qui non est seductus a parvis, erit ita contra majora munitus et tutus, ut ei resisti non possit. Quia igitur si multi lupi pelles ovium induti, gregem invaderent, non sileret pastor, sed gladium vibraret, ut in tuto gregem collocaret, nudans et patefaciens conatum ferarum. Ecce multi sunt qui exierunt, et hic atque illic errant, pro pellibus oviuin nomen Christi induti; qui se quiden dicunt quod non sunt; quod autem sunt, dici nolunt; sed suam improbitatem amictu nominis tegunt; qui commune quidem habent nomen, student vero ut nomen Christi funditus deleant; qui contra Jesum militant, et Jesum invocant. Hæc est difcillima omnium improbitas, nomine Christi appellari, et Christum oppugnare. Etenim quia non potuit perversitas contra Deumn bellum gerere, usa est nomine, ut usu nominis opinionem imprudentibus injiciat, ut quasi Christi familiaris hic et illic, ut libet, eos qui in Salvatorem crediderunt, perdat. Sic Valentinus exivit, sic Marcion, sic Sitianus, μάχαιραν σειέτω, ἀσφάλειαν μνωμένη τῇ ποίμνῃ, γυμνοῦσα δὲ καὶ τὴν ἐπιχείρησιν τῶν θηρίων· ἰδοὺ γὰρ πολλοὶ μέν εἰσιν οἱ προελθόντες, καὶ ὧδε κἀκεῖ πλάξονται, ἀντὶ κωδίων τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ περιβεβλημένοι, καὶ λεγόμενοι μὲν ὁ μὴ εἰσὶν, ὄντες δὲ δ λέγεσθαι οὐκ ἀνέχονται· ἀλλὰ τὴν οἰκείαν πονηρίαν καλύπτοντες τῷ σχήματι τοῦ ὀνόματος, καὶ κοινωνοῦντες μὲν τῷ ὀνόματι, ἄρδην δὲ διαφθεῖραι τὸ ὄνο μα τοῦ Χριστοῦ ἐσπουδακότες, κατὰ μὲν τοῦ Ἰησοῦ στρατευόμενοι, Ἰησοῦν δὲ ἐπικεκλημένοι· αὕτη γάρ ἐστιν ἡ χαλεπωτάτη πονηρία, ὅτι λέγονται τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, Χριστῷ πολεμοῦντες· ἐπεὶ γὰρ ἡτόνη σεν ή πονηρία πολεμεῖν πρὸς Θεὸν, κέχρηται τῷ ὀνό ματι, ἵνα τῇ χρήσει τοῦ ὀνόματος οἴησιν εμποιήσασα τοῖς ἄφροσιν, ὡς οἰκεία τοῦ Χριστοῦ, ὧδε κἀκεῖ, ὡς βούλεται, λυμάνηται τοὺς τῷ Σωτῆρι πεπιστευκότας· ὧδε μὲν Οὐαλεντίνος προῆλθεν ὧδε δὲ Μαρκίων· ὧδε * Ezech. xvi, 52. aliunde vero etiam Phanius. Postrema abortio ¡mprobitatis, quæ omnes aliorum improbitates extenuavit et majore improbitate aliorum improbita es in secundis posuit, furor Manichæi est; et in prophetis scriptum est: Propter nimiam negligentiam Hierusalem justificata est ex te Sodoma ³. Multæ

PATRES ÆGYPTII SÆCUli iv. quidem paulo ante opiniones absurda et falsæ ex- δὲ Σιτιανός ἄλλοθεν δὲ καὶ ὁ Φάνιος τελευ stiterunt, quæ cum magnitudine pravæ opinionis ταῖον δὲ ἔκτρωμα τῆς πονηρίας, πάσας τὰς ἄλλας που Manichæorum comparatæ, moderata sunt, cum sint νηρίας ελαττώσασα, καὶ μείζονι πονηρίᾳ τὰς τῶν alioqui in pelagus inundantis pravitatis demersa. ἄλλων πονηρίας δευτέρας ἀποδείξασα, ἡ τοῦ Μανι. χαίου προῆλθε μανία· καὶ ἐν μὲν τοῖς προφητικοῖς γέγραπται· Διὰ τὸ πάνυ ἠμεληκέναι την Ιερουσαλὴμ, εδικαιώθη Σόδομα ἐκ σοῦ. ῎Αρτι δὲ πολλαὶ καὶ ἄτοποι δόξαι πεπλανημέναι οὖσαι τῷ μεγέθει τῆς τῶν Μανιχαίων κακοδοξίας, συμμεμέτρηνται πελάγει κακίας κατακεκλυσμέναι. CAP. IV. Quanam sit peccati natura. Et ut non leviter absurda refellere aggrediamur, et nominibus eorum tantum usi videamur sine conclusione argumenti, quæ est απόδειξις, ad eorum accusationes accedere, age, conferamus nos ad rationem demonstrantem, ut illorum errðres solvamus, et veritatem in medium producamus. Est igitur vitium expers substantiæ, et non per se exsistens; actio potius quam essentia sive substantia; et actio ex electione proficiscens eorum in quibus electio ægrotat; atque actio, quæ accidit quidem, facile vero ab iis qui ægrotaverunt abscedit. Sin vero accidisset quidem, sed non abscedleret, dici posset non esse quidem per se vitium, neque posse tamen substantiam esse unquam absque vitio. Quod si accidit electio, facile autem separatur, ut rursus quod vitio subjectum erat, purum reddatur, neque vitii signa ac vestigia habeat; erit vitium neque per se nihil, neque aliquid quod per se ss esse queat, neque quod semper sit; sed potius deletur, et dum deletur, convincitur non posse per se esse, et quandoque non fuisse, quin potius paulo ante ex electionis invaletudine prodiisse. Καὶ ἵνα μὴ ὡς ἔτυχεν ἐπιχειρῶμεν τοῖς ἀτόποις, μήτε μόνα τὰ ὀνόματα αὐτῶν λέγοντες δόξωμεν δίχα ἀποδείξεως ἐπὶ τὰς αἰτίας αὐτῶν χωρεῖν, φέρε ἐπὶ τὸν ἀποδεικτικὸν χωρήσωμεν λόγον, ἵνα καὶ τὰς ἐκείνων πλάνας λύσωμεν, καὶ τὴν ἀλήθειαν εἰς μέσ τον προαγάγωμεν. Ἔστι μὲν οὖν ἡ κακία ανούσιας καὶ ἀνυπόστατος· πρᾶξις μᾶλλον ἢ οὐσία οὖσα, καὶ πρᾶξις ἐκ προαιρέσεως συμβαίνουσα περὶ τοὺς νενο σηκότας την προαίρεσιν· καὶ πρᾶξις συμβεβηκυία μὲν, ῥᾳδίως δὲ χωριζομένη ἀπὸ τῶν νενοσηκότων. Εἰ δὲ συμβεβήκει μὲν, οὐκ ἔτι δ' ἐχωρίζετο, ἦν εἰδ πεῖν, ὅτι καθ᾿ ἑαυτὴν μὲν οὐκ ἔστι κακία, οὐδέποτε δὲ δύναται οὐσία ἄνευ κακίας εἶναι. Εἰ δὲ ἐκ συμβεβηκότος τὴν προαίρεσιν ἔσχε, ῥᾳδίως χωρίζεται, ὡς πάλιν τὸ ὑποκείμενον καθαρὸν ἀποδοθῆναι, καὶ μήτε σημεία κακίας ἔχειν, ἔσται ἡ κακία, οὔτε καθ' ἑαυ τὴν οὐδὲν, οὔτε εἶναι δυναμένη, οὔτε ἀεὶ οὖσα: ἀλλ' ἀφανιζομένη καὶ ἐλεγχομένη τῷ ἀφανισμῷ, καὶ μὴ εἶναι δυναμένη· οὐκ οὖσα δήποτε, ἀλλ' ἔναγχος ἐκ προαιρέσεως νοσησάσης προελθοῦσα. Cap. V. Substantia corporis et animæ non est mala. Quod autem non reperiatur anima secundum substantiam mala sic natura facta, neque corpus per se substantia malum, testantur rationes et actiones. Etenim si temperantia virtus est, corpus vero substantia malum; non posset reperiri corpus temperans, ne corpus quod substantia turpe et vitiosum est, corpus virtutis efficiatur. Cum enim corpus se temperat, corpus virtutis factum est, et corpus virtutis est; et quia corpus virtutis est, potest esse templum. Si enim omne corpus libidini deditum esset, et non posset reperiri in corporibus temperantia, potuissemus attribuere substantiæ corporum substantiale malum. Sin vero usque en processerunt corpora, et tantopere honorata sunt ac fantam temperantiam induerunt, ut domus fiant auctoris et Σιτιανός. Cl. Wesselingius in Probabil. lib. sing. cap. 28, pag. 216, recte conjecisse videtur hic legendum Τατιανός, quem plurima errorum semina olim sevisse compertum est. Neque enim (quod alii existimarunt) Serapion hoc loco Scythianum indigitavit, sectæ Manichaicæ conditorem, cum nimirum S. Pater postremum impietatis abortum, Maniciteismum fuisse scribat. Ο Φάνιος. υφιανοί legendum censet laudalus Wesselingius, I. c., pag. 248, que quidem vox 'cum ὁ Φάνιος litteris pene congruit. De Ophianis hæreticis qui Tertulliano ac Epiphanio dicuntur Ὅτι δὲ οὐκ ἔστι καθ᾿ ἑαυτὴν ἰδεῖν ψυχὴν οὐσιώδη κακὴν, οὕτω πεφυκυίαν καὶ οὖσαν, οὔτε σῶμα καθ' ἑαυτὸ οὐσιῶδες κακὸν, μαρτυροῦσιν οἱ λόγοι καὶ αἱ πράξεις. Εἰ γὰρ ἡ σωφροσύνη μὲν ἀρετή ἐστι, τὸ δὲ σῶ μα οὐσιῶδες κακὸν, οὐκ ἂν οἴόντε ἦν σῶμα σώφρον εὐ ρεθῆναι· ἵνα μὴ σῶμα, οὐσίᾳ ὂν αἰσχρὸν, σῶμα ἀρετῆς γένηται· ὅταν γὰρ σωφρονῇ τὸ σῶμα, σῶμα γέγονεν ἀρε τῆς καὶ σῶμά ἐστιν ἀρετῆς δύναται εἶναι καὶ ναός. Εἰ μὲν οὖν ἅπαν σῶμα πορνικὸν ἦν, καὶ ἀμήχανον ἦν ἐν σώμασιν εὑρεθῆναι σωφροσύνην, τῇ οὐσίᾳ τῶν σω μάτων τὸ οὐσιῶδες κακὸν ἀποδοῦναι ἂν ἡδυνάμεθα. Εἰ δὲ ἐπὶ τοσοῦτον προῆλθε τὰ σώματα, καὶ οὕτως τετίμηται, καὶ τοσαύτην ἡμφίεσται σωφροσύνην, ὡς οἰκίαν εἶναι τοῦ πεποιηκότος, ὡς ταμεῖον εἶναι τοῦ Κυρίου, ὡς ἐνδημεῖν Πατέρα καὶ Υἱὸν, καὶ τὴν οἰκη. Ophitæ, verba facit Clemens Alexandrinus Stromal. lib. vet, pag. 765. Vel si mavis, cum eodem viro erudito legas ὁ Ἐπιφάνης quem Carpocratis filium multa inter Christianos innovasse docet idem Clemnens lib. 111, pag. 514. Utraque sane conjectura probabilior illa esse videtur, qua Marcianum, celeapud Eusebium Docetarum primipilarem, Serapioni restituendum Basnagius existimavit. Hic interpres legisse videtur in suo exemplari, καὶ ὅτι σῶμά ἐστιν ἀρετῆς· quæ librarius ob antecedentia negligenter omiserit.

3. SERAPIONIS LIBER ADV. MANICHÆOS.. " σιν τῶν σωμάτων ἀποδέχεσθαι· πῶς οὐκ ἄτοπος και conclave Domini, ut Pater et Filius ad ea veniant, γελοῖος ἐκείνων ὁ λόγος; et in eis habitare velint *, quomodo non est absurdúm et ridiculum quod aiunt? Scripturis probatur. CAP. VI. Idque ex Ἰδοὺ γὰρ ὅταν μὲν Παῦλος πῆ μὲν λέγει· Οὐκ οἴδατε ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν ἁγίου Πνεύματός ἐστιν; ὁ δὲ Θεὸς διὰ τοῦ προφή του ἐπαγγέλληται· Ενοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπατήσω, καὶ ἔσομαι αὐτῶν Θεός· καὶ πείθει την διάνοιαν, καὶ τοῖς σώμασι μαρτυρεῖ· καὶ τὸ μὲν οὐ σιῶδες ἐξωθεῖ, τῇ δὲ μελέτῃ τὸ πρᾶγμα ἀποδίδωσιν· ὅταν γὰρ ἡ μελέτη τὸ ἐπιτήδειον τῆς πολιτείας ἀπο δῷ, τότε ἡ τοιαύτη κατασκευὴ ἐν τοῖς σώμασιν ἀπο δέδοται, ὡς δύνασθαι καὶ τὰ σώματα ὑπηρετεῖν τῷ Πνεύματι, ὑπηρετεῖν δὲ καὶ τῷ λόγῳ. Πῶς οὖν δύνα ται ἡ γλῶσσα ὑπηρετεῖν τοῖς νενοημένοις; Εἰ γὰρ τῇ οὐσίᾳ ἡ γλῶσσα κακὴ, ἀγαθὸς δὲ ὁ νοῦς, πῶς δύο ναται κοινωνεῖν τοῖς ἄκροωμένοις εἰς φῶς τὰ νοήμα τα διὰ τῆς ἑρμηνείας προεξάγουσα; ὡς γὰρ ἐκ πορ νείας οὐ γεννᾶται σωφροσύνη, οὕτως οὐχ οἷόν τέ ἐστιν ἀπὸ τοῦ οὐσιώδους κακοῦ γνήσιόν τι προελθεῖν· ὅταν οὖν ἔκαστον τῶν μελῶν ἐπισκέπτῃ, τὴν ἀκοὴν, τὰς ὄψεις, τὴν γλῶτταν, τὰ ἄλλα μέλη, καὶ ἴδῃς αὐτὰ όργανα τῶν μαθημάτων γιγνόμενα, τότε τὸ μὲν σῶμα ἀποδέξῃ, καὶ οὐ μέμψῃ, καὶ ὄψει αὐτὰ ποιήματα και θαρά· βδελύξῃ δὲ τὸν ἀπατεῶνα τῆς ἀληθείας ἐχθρόν. CAP. VII. Manichaica sententia Εἰ δὲ ἔνια μὲν τῶν σωμάτων ἀεὶ ἐσωφρόνει, οὐδέ ποτε ἐῤῥαθυμηκότα, ἔνια δὲ ἀεὶ ἐῤῥᾳθύμει, οὐδὲν μόριον σωφροσύνης ἀσπασάμενα· ἦν εἰπεῖν, ὅτι ἐν τοῖς σώμασι γεγένηται μερισμὸς, καὶ ἔνια μὲν οὕ πω ἔνια δὲ οὕτω πέφυκε· καὶ ἠσθένει μὲν ἐν τούτῳ ὁ λόγος αὐτῶν· οὐκέτι γὰρ καθ᾿ ὅλων σωμά των ἐγίγνετο αὐτοῖς ὁ λόγος, εἴγε τοιαύτῃ ὑποθέσει ἐχρῶντο. 'Αλλ' ἐγίνετο πάλιν εὔκολος ὁ ἔλεγχος, ὅτι Πῶς οἷόν τε ἦν τῶν σωμάτων τὴν αὐτὴν ἐχόντων οὐ σίαν, δύο φύσεις ἐναντίας ἀπὸ τῆς αὐτῆς οὐσίας ὑπο στῆναι, καὶ τὴν αὐτὴν οὐσίαν διαιρεθῆναι εἰς φύσεις δύο, ἵνα τὸ μὲν ἐν μέρος ἀεὶ κακόν, τὸ δὲ ἕτερον ἀεὶ καλὸν, καὶ ἵνα ἑαυτῶν ἀνεπίδεκτα ᾗ ἑαυτοῖς μαχόμενα, ἑαυτὰ ἀναιροῦντα, ἐν ταῖς γυμνασίαις ἑαυτὰ ἐνδιαφθείροντα, τῆς αὐτῆς οὐσίας οὐδέποτε ἑαυτῇ μαχομένης καὶ ἑαυτὴν ἀναιρούσης; Καὶ τῶν τοιούτων ζητήσεων γινομένων, ύθλος καὶ μωρία πάλιν φα νήσεται αὐτῶν ἡ πρότασις. Ecce enim Paulus alicubi ait: An nescitis quod corpora vestra templum sint Spiritus sancti habitantis in vobis? Deus autem per prophetam promittit, inquiens: Habitabo in eis, et inambulabo, et ero ipsorum Deus*. Hæc Scriptura et menti suadet, et corporibus attestatur, et substantiale malum expellit; studium vero actionis rem efficit: cum enim idoneam vitam etaptam reddit, tunc talis fabrica in corporibus redditur, ut possint corpora Spiritui sancto deservire, deservire item rationi. Quomodo igitur potest lingua cogitatis inservire? Si enim lingua mala est, mens autem bona, quomodo potest societatem cum cogitatis habere, notiones in lucem interpretatione proferens? Sicut enim ex libidine non gignitur temperantia, sic fieri non potest ut ex malo secundum substantiam aliquid honestum proficiscatur. Cum igitur singula inenibra consideraveris, auditum, aspectum, linguam, alia membra, et videris fəcta esse instrumenta præceptorum, quæ didicimus, tunc corpus quidem laudabis, et non vituperabis, videbisque facta ipsa esse pora ac mundą; exsecraberis autem fraudulentum veritatis inimicum. de corpore, nugatoria et fatua. Quod si quæ partes corporis semper essent temperantes, nunquam in pigritia; aliæ vero semper pigrantes, nullam partem temperantiæ amplectentes: dici posset, divisionem esse in corporibus, et partes quasdam sic natura factas esse, quasdam vero aliter, essetque in hoc ratio eorum infirma: non enim jam de totis corporibus eorum disputatio esset, si tali hypothesi uterentur. Sed facile rursus sic redarguuntur: Quomodo enim possunt corporum ejusdem substantiæ, duæ contrariæ naturæ ab eadem substantia subsistere, eademque substantia in naturas duas dividi, ut hæc pars sit semper mala, altera vero semper bona; et ut se recipere non possint, secum pugnent, a se intereant, in usu atque exercitatione se interimant, cum alioqui substantia nunquam secum pugnet, seque tollat? Si talia inquirantur, rursus ipsorum quæstio nugatoria et fatua apparebit. persequitur aucior. CAP. Vill. Idem argumen'sn Εἰ δὲ τὰ μὲν σώματα οὐχ οὕτως ἐστὶν, οὐδὲ τὰ μὲν ἀεὶ ἐστι σώφρονα, τὰ δὲ ἀεὶ ῥᾴθυμα· ἀλλὰ δέος μὲν ἔστι περὶ τῶν σωφρόνων, μήποτε ῥαθυμήσωσι... ἡρέ θη, καὶ πάθει ἐπιθυμίας συμπέποται. Ελπὶς δὲ καὶ περὶ τῶν λάγνων καὶ ἀκολάστων σωμάτων, ἐπεὶ πολ λὰ τῶν ἤδη ῥαθυμησάντων σωμάτων, τοσοῦτον εἰς σωφροσύνην ἐπιδέδωκεν, ὡς μηδὲ σημεῖα τῆς παλαιᾶς ἀκολασίας ἔχειν, ὡς διὰ βελτίωσιν καὶ ἐπίδοσιν πλείο να, πάσης ῥυτίδος καὶ σπίλου τοῦ παλαιοῦ ἀπολελύSin vero non sic sunt corpora, nec alia quidem semper sunt in virtute temperantiæ, alia vero semper in pigritia; sed metus est de temperantibus, ne quando propter negligentiam temperare pigrentur: multa enim jam corpora ob virtutem tempe. rantiæ clara, capta sunt, et ea æstus libidinis absorbuit. Sed rursus spes est de impudicis et libidinosis corporibus: siquidem multa jam quæ in pigritia et ignavia fuerunt, tantos progressus in * Joan. Σιν, 23. 1 Cor. 11, 16. Lev. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. Τῇ οὐσίᾳ. Hæc non expressit interpres. Legit interpres: καὶ ἔνια μὲν οὕτω, ἔνια δὲ οὕτω πέφυκε. EDIT. PATROL. PATROL, GR. XL.

PATRES EGYPTII SECULI 17. καὶ αἱ πόρναι προάγουσιν ὑμᾶς εἰς τὴν βασι λείαν τῶν οὐρανῶν· ὅταν λέγῃ Παῦλος· Πίστει Ραάβ ἡ πόρνη οὐ συναπώλετο τοῖς ἀπειθήσασι· ποίας οὐσίας ἦν τὰ σώματα, ἢ φύσεως; Εἰ μὲν γὰρ τῆς ἀγαθῆς, πῶς ἐῤῥαθυμει; Εἰ δὲ τῆς φαύλης, πῶς ἐσω φρόνησεν; Εἰ δὲ ἐκ ῥᾳθυμίας ἐπὶ σωφροσύνην μετα έστη, καὶ ποτὲ μὲν ἦν ῥᾴθυμα, ποτὲ δὲ ἐσωφρόνησε, καὶ ἠδυνήθη ῥᾳθυμεῖν, καὶ ἠδυνήθη σωφρονεῖν, καὶ μαρτυροῦσιν αἱ μεταβολαί· λέλυται ἡ φύσις· ὤφθη ή προαίρεσις· καὶ οὐκ ἔστι τὸ σῶμα οὐσιῶδες κακὸν, μᾶλλον δὲ ὑπηρετοῦν τῇ προαιρέσει, καὶ δοῦλον προαιρέσεως, οὐ φύσεως ὑπάρχον, καὶ τοῦτο ἐσόμενον, ὅπερ ἡ προαίρεσις ἀποδίδωσιν. continentia fecerunt, ut neque signa veteris incon- σθαι· ὅταν οὖν λέγῃ τὸ Εὐαγγέλιον, ὅτι οἱ τελῶναι tinentiæ retineant, et ab omni ruga et macula vetere propter reditum ad melioreın vitam liberata sint. Cum igitur ait Evangeliuin, quod, Publicani el meretrices præcedunt vos in regnum cœlorum '; et cum Paulus: Fide Rahab meretrix non periil cum incredulis *; cujus substantiæ vel naturæ erant corpora? Si enim bonæ, quomodo fuerunt pigra? Si mala, quomodo temperata? Si vero a pigritia ad temperantiam translata sunt, et aliquando quidem fuerunt pigra, quandoque vero temperata: el potuerunt pigrari, et potuerunt temperare, id quod testantur mutationes: soluta est natura; ostensa est electio, et non est corpus substantia malum; quin potius electioni deserviens, et minister electionis, et non naturæ, idque futurum, quod electio dederit ut sit. Cap. IX. Corpus sequitur motus animæ. Cum enim mens, disciplinis susceptis, amore disciplinarum teneri cœpit, tune corpus a motibus qui illiciunt et provocant, solutum et expeditum, tranquillitatem magni facit, et quin actionibus deserviat, non repugnat. Cum vero desidia et mollities animum illicit, et tanquam dissolutio et mollitia mentis exsistit; tunc perturbatio corpori ascribitur, et nihil aliud inter utrumque intermedium ceruitur; estque verum quod scriptum est: Ecce posui coram te mortem et vitam; elige quod vis *: at quod justum est, qui elegerit ad utendum, de eo ratio in judicio ab eo reposcatur; et non coactus ad aliquid, excuset vim et necessitatem in eo quod egit; neque sic natus, extra querelam et culpam sit, quia naturæ repugnare non potuit. Cumque utrumque in potestate habeat, et ad eligendum dominus sit, judicii proprii rationem reddit, et se defen lat: quod enim elegit, volens elegit: idcirco de voluptario judicium subit, qui voluntate sua se ad actionem rerum applicavit. Si hæc hon ita sunt, frustra sancti coronabuntur; frustra mali cruciabuntur, si actionis causa non ascribitur facientibus. CAP. X. Manichæi male Quid igitur Manichæos movit ad inferendum corporibus accusationes et vituperationes, quos tum quæ scripta sunt, tum quæ a priscis dicta, abunde accusant? Temperantia enim quæ in actione posita est, testimonium tribuit corpori temperanti. Scriplura autem, quæ clamat: Exhibete corpora vestra hostiam viventem, Deo placentem 1, satis argumentum concludit; non enim Deus quod non est suum approbat et amplectitur; neque quod ab alio fictum et simulatum est, requirit, ne qui alios de violentia accusat, ipse violentus exsistat; et ne quid desideret, quasi ipse facere non possit. Si enim vult id quod honoratum est, ut corpora sint in virtute temperantiæ, quomodo non fecit quod volebat? Sin vero fecit quidem non ipse, sed sic sunt natura facla ut essent mala; quomodo naturam commutavit, ut non amplius haberent naturam propriam, Οταν γὰρ γνώμη μαθήματα παραλαβοῦσα, εἰς Έρωτα τῶν μαθημάτων ἔλθῃ, τότε καὶ τὸ σῶμα τῶν ερεθιστικῶν κινημάτων ἀπολελυμένον εὐστάθειαν τιμᾷ, καὶ τῇ τῶν πράξεων ὑπηρεσίᾳ οὐ μάχεται· ὅταν δὲ ἀμελετησίας καὶ χαυνότητος ἐρεθιζούσης τὴν διάνοιαν, οἷον ἔκλυσις καὶ χαυνότης γένηται τῆς γνώμης, τότε τῷ σώματι τὸ πάθος ἐπιγράφεται, καὶ φαίνεται μεθόδιον ἑκατέρου, οὐδὲν ἕτερον ἄν· καὶ ἀληθές ἐστι τὸ γεγραμμένον· Ἰδοὺ ἔθηκα ἐνώπιόν σου τὸν θάνατον καὶ τὴν ζωήν· ἔκλεξαι 8 θέλεις ἵνα τὴν αἵρεσιν λαβὼν ὁ πράττων δικαίαν, καὶ τὴν κρίσιν ἀπαιτῆται, καὶ μὴ πρός τι βεβιασμένος, ἀπολογίαν τὴν βίαν καὶ τὴν ἀνάγκην τῶν πραγμάτων ἔχῃ, μηδὲ οὕτω πεφυκώς ἄμεμπτος τῇ φύσει μάχε σθαι μὴ δυνάμενος· καὶ τὴν αἵρεσιν ἑκατέρου ἔχων, κύριος ὢν ἐν ταῖς ἐπικρίσεσι, τῆς οἰκείας κρίσεως τὰς εὐθύνας καὶ τὰς ἀπολογίας ἀπαιτῆται· ὁ γὰρ εἴλετο, ἑκὼν εἵλετο· καὶ διὰ τοῦτο ὑπέρ τε τῶν ἔχου σίων κρίνεται, αἱρέσει ἰδίᾳ τοῖς πράγμασιν ἐπιβαλ λόμενος· εἰ δὲ μή γε, μάτην καὶ οἱ ἅγιοι ἐστεφανοῦν το μάτην καὶ οἱ κακοὶ ἐστρεβλοῦντο, εἰ μὴ τοῖς πράττουσιν ἡ τῆς πράξεως αἰτία επεγράφετο. ratiocinantur de corpore. Πόθεν οὖν κεκινημένοι Μανιχαίοι διαβολὰς κατὰ τῶν σωμάτων ἐπηνέγκαντο, ἐκ τῶν γεγραμμένων καὶ ἐκ τῶν παλαιῶν λογίων κατηγορούμενοι; Ἡ γὰρ σωφροσύνη πράξις οὖσα, μαρτυρεῖ περὶ τοῦ σώφρο νος σώματος. Τὰ δὲ λόγια βοῶντα καὶ λέγοντα, Πα ραστήσατε τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν, δύο ἀρεστον τῷ Θεῷ, ἱκανὴν τὴν ἀπόδειξιν ποιεῖται· οὐδὲ γὰρ τὸ μὴ ἑαυτοῦ δέχεται ὁ Θεὸς, οὐδὲ τὸ ὑπ᾽ ἄλλου πεπλασμένον ἀπαιτεῖ, ἵνα μὴ βίαν ἄλλοις ἐγκαλῶν, αὐτὸς βίαιος γένηται· καὶ ἵνα μὴ ἕτερον ἐπιθυμῇ, ὡς αὐτὸς ποιῆσαι μὴ δυνάμενος· εἰ γὰρ τίμιόν ἐστι καὶ βούλεται σωφρονεῖν τὰ σώματα, πῶς οὐκ ἐποίει δ ἠβούλετο; εἰ δὲ πεποίηκε μὲν οὐκ αὐτὸς, οὕτω δὲ πέτ φυκεν, ἵνα πονηρὰ ᾖ, πῶς τὴν φύσιν ήμειψεν, ὥστε μηκέτι τὴν ἰδίαν ἔχειν, μήτε εἶναι πονηρὰ, εἶναι δὲ σεμνά; Εἰ δὲ δύναται φύσις αμειφθῆναι, πῶς ἔτι φύσις ἐστὶν ἀλλαττομένη, καὶ τὸ ἐναντίον ἑαυτῇ για 1. Rom. xit, 1. * Matth. xxi, 31. * Hebr. st, 31. • Jerem. xxi, 8; Eccli. xv, 18.

S. SERAPIONIS LIBER ADV. MANICHÆOS. γνομένη; Τὸ γὰρ δεχόμενον ἀλλαγὰς καὶ μεταβολὰς nec essent mala, sed essent honesta? Si autem poοὐκέτι τοὺς ὄρους τῆς φύσεως δέχεται· ἀμείβεται δὲ τὸ σῶμα καὶ μεταλλάττεται, καὶ ῥαθυμῆσαν σωφρο νεῖ· καὶ βοῶσιν οἱ λόγοι, τὸ, Οὐ πορνεύσεις· βοῶσι τὸ, Οὐ μοιχεύσεις· τὸ ἐγχωροῦν διὰ τῆς παραγγε λίας ἀναιροῦντες· καὶ τὸ δυνάμενον τελειωθῆναι, διὰ τῆς παραινέσεως ἀναστέλλοντες· καὶ σύμμαχον τὸν λόγον τῇ γνώμῃ διδόντες· ἵνα ἡ διάνοια ρέπουσα καὶ τὸ σῶμα πρὸς ἀρετὴν ἐφέλκη. test natura verti ac mutari, quomodo est natura quæ variatur, et in illud transit quod est illi contrarium? Quod enim variationes et mutationes capit, nondum finibus terminisque naturæ continetur. Mutatur autem corpus, et variatur; et quod ſuit in pigritia et ignavia, temperat. Et clamant præcepta: Non fornicaberis; clamant: Non adulterabis; et præcipiendo tollunt facultatem faciendi; et quod perfici poterat, hortando cohibent, et adjungendo rationem ad judicium, ut mens in virtutem propensa, corpus etiam ad virtutem attrahat. Cap. XI. Corpora sanctorum divinitus mirabilia operantur. Αμέλει ἐπὶ τοσοῦτον προῆλθε τὰ σώματα των ἁγίων, ὡς τιμηθῆναι, καὶ μήτε κενὰ γενέσθαι ενερ γείας, μήτε δυνάμεως θείας. Νεκρὸν ἔκειτο τὸ σῶμα τοῦ Ελισσαίου, καὶ κείμενον νεκρόν, ἤγειρε νεκρόν· ἐσόβει τὸν θάνατον, ἐλεύθερον (β) τὸν ἀποθανόντα, εἰς ζῶντας ἔπεμψε τὸν τεθνεῶτα, προεξένει τῷ πεποιημένῳ τὴν ἔγερσιν. Εἰ δὲ Μανιχαῖοι πρὸς αὐτὸν μετ μηνέτες, καὶ τὸ λόγιον διαβάλλουσι, μήτε τὸν νόμον τιμῶντες· κἂν ἐκ τοῦ παραλλήλου δυσωπείσθωσαν, κἂν ἡ σκιὰ Πέτρου την γνώμην ἐκείνων αἰσχυνέτω· σώματος γὰρ ἦν ἡ σκιά, καὶ ἐφαπτωμένη κατὰ τῶν νενοσηκότων σωμάτων, ἀπόλυτα τὰ σώματα τῶν νοσημάτων κατεσκεύαζε. Sane quidem corpora sanctorum tantum in virtule progressa sunt, ut honorata fuerint, et non facta vacua ab operatione et vi divina. Mortuum jacebat corpus Elisæi, et cum jaceret mortuam, suscitavit mortuum 11 ; expulit mortem, liberavit ab obitu, revocavit ad vivos vita defunctum, excitavit a mortuis corpus a Deo factum. Quod si Manichæi contra hoc ſurentes, etiam Scripturam accusant, neque legem honorant; deterreat eos simile exemplum; facial umbra Petri 1, ut ipsos pudeat: umbra enim erat corporis, quæ cum corpora ægrorum inumbrabat, eorum morbos depellebat. CAP. XII. Manichæorum Τοιούτων οὖν ὄντων τῶν ἀποδεικτικών λόγων καὶ τοιαύτης οὔσης ἀποδεικτικῆς πράξεως, πῶς οὐκ ἄτο ποι ἂν εἶεν, φράσει λόγων ἁρμόσαι τὰ ἀνάρμοστα ἐσπουδακότες; Φασὶ γὰρ Μανιχαίοι· — Τὸ σῶμα ἐφο ρέσαμεν τοῦ Σατανᾶ, ἡ δὲ ψυχὴ τοῦ Θεοῦ· καὶ τὸ μὲν σῶμα οὕτω πέφυκε κακὸν, ἐκ κακοῦ προελθόν· ἡ δὲ ψυχὴ πέφυκε καλή, ἐκ καλοῦ ἔχουσα τὴν ἀρχὴν· οὐκοῦν δύο ἀρχαὶ καὶ δύο οὐσίαι· καὶ ἀρχαὶ δύο γε γόνασιν αἰτίαι, καὶ ἡ μὲν σώματος κακοῦ, ἡ δὲ ψυχῆς ἀγαθῆς. ᾿Αγαθὴ οὖν ἡ ψυχὴ, πονηρὸν δὲ τὸ σῶμα. – Καὶ πῶς σῶμα μὲν σωφρονεῖ, πολλάκις δὲ ψυχή βαθυμεῖ; Καὶ πῶς ἑκάτερον ἐν τῇ ἰδίᾳ τάξει οὐ μένει; καὶ γέγονε τὸ ἀνάπαλιν, τὸ μὲν τοῦ διαβόλου τοῦ Θεοῦ, τὸ δὲ τοῦ Θεοῦ τοῦ διαβόλου· καὶ λέλυται ἡ θρυλλουμένη ἔχθρα· καὶ φιλία γέγονε καὶ σπονδή, τοῦ μὲν Θεοῦ τὴν ψυχὴν ἀποπέμποντος τῷ διαβόλῳ, τοῦ δὲ διαβόλου τὸ σῶμα ἀντιπαραπέμποντος τῷ Θεῷ ὑπηρετεῖν; ὑπηρετεῖ γὰρ σωφρονοῦν· τὸ δὲ τοῦ Θεοῦ τῷ διαβόλῳ διακονεῖν· διακονεῖ γὰρ ἀπιστοῦσα, καὶ βλάσφημα φθεγγομένη. Cap. XIII. Ex filii Πῶς οὖν οὐ μέγα καγχάζειν καὶ γελαν κατ' ἐκεί των τοὺς φρονίμους προσήκει, οὕτως ἄτοπον καὶ γελοῖον δόγμα εἰσηγεῖσθαι ἐσπουδακότων; Οτι δὲ και αὐτὸ τὸ λογικὸν ᾑρέθη μὲν ἀφροσύνῃ, δεδύνηται δὲ πάλιν ἀπολιπεῖν τὴν αἱρήσασαν ἀφροσύνην, καὶ δύο ναται ἀπολιπεῖν, αὐτάρκης ἀπόδειξις ἡ τοῦ περι νεωτέρου υἱοῦ, ἡ παρὰ πατρὶ ῥαθυμήσασα. Πατέ ‹‹ ]] Reg. xill, 21. 18 Act. V, 15. 15 Luc. XV, Ελεύθερον. Legisse videtur interpres λευθέρου. Επιτ. ΡATROL. Εφαπτωμένη. Δη εφαπλωμένη, pro έφαπargumenta soluta. Cum tales ergo sint nostræ rationes demonstrat{- væ, et talis sit actio item demonstrativa, quomodo non sint absurdi, qui quæ aplari et colligari non possunt, verbis aptare et colligare student? Aiunt enim Manichæi: Corpus Satanæ gestavimus, anima vero Dei est. Ac corpus quidem sic natura factum est, malum ex malo; anima vero natura facta est bona, ex bono originem trahens. Sunt igitur duo principia, et duæ substantia; et duo principia sunt causa, altera quidem corporis mali, altera vero animm bona. Bona igitur est anima, et corpus malum. — Εt quomodo corpus quidem temperans est, anima vero sæpe pigra? Quomodo utrumque non manet in ordine suo? sed contra pe tius quod erat diaboli, dii Dei; et quod Dei, diaboli; et dissoluta est vulgata inimicitia, et facta amicitia et fœdus, Deo animai dimittente, ut inserviat diabolo; et contra diabolo corpus, ut inser vial Deo? inservit enim Deo, cum est temperans. Hoc autem Dei est, sicut rursus inservit anima diabolo, cum non credit, et loquitur blasphema. prodigi pœnitentia. Quomodo igitur non merito moveat prudentibus risum et cachinnos tam absurdum et ridiculum ipsorum dogma, quod introducere studuerunt? Quod autem ea vis animorum quæ posita est in ratione, capta est vitio intemperantiæ, potuit autem rursus et potest intemperantiam illam qua tenebatur, deserere, satis probat illa de filio adolescentiore " λουμένη? EDIT. PATROL. Sequentia manca sunt. Locus vitiosus.

ΘΗ PATRES EGYPTH SECULI IV. μίαν, ενεβράδυνε τῇ ἀσωτία· οψέ ποτε ἀντελάβετο ἑαυτοῦ, παλινοστεῖ πρὸς τὸν πατέρα καὶ παλινδρο μεῖ ἀφίησι τὰ αἰσχρά· πρὸς ἱκεσίαν χωρεῖ· τυγχάνει συγχωρήσεως· εὔστασις γὰρ μαθημάτων πολυτελής γενομένη, τὸν μὲν ὀδυρμὸν τῆς ἁμαρτίας ἀπήλειψε, πανήγυριν δὲ λογικὴν καὶ θείαν ἀποδέδω apud patrem ignavia. Reliquit patrem, profectus est ρα ἀπολέλοιπεν, εστείλατο τὴν πρὸς τὰ πάθη ἀποδη ad voluptates, commoratus est in luxuria; tandem rediit ad se, revertitur ad patrem, dimiuit turpi Ludinem. Procedit supplex ad preces, consequitur veniam; præcepta enim magni pretii quæ didicit, objecit, quibus detum quem peccatum parit, delevit, et celebritatem lætam rationi consentaneam et divinam pro fletu reddidit. Cap. XIV, Ex Pauli Nescio an Apostolum criminantur, et in apostolis numerant propter nova. Si nova laudant, quid aiunt de eo propter vetera, non enim priora cum posterioribus conveniunt. Lupus erat Paulus, et repertus est pastor; mactabat, et hodie scutum; tanquam propugnator sanguinem gregis fuudere voluit, et ad extremum periculis se objicit, et sanguinem suum profundere studuit. Non enim recens palus, et cuin dolore partus ex utero editus, usque ad tempus sepulturæ in eodem statu perseveravit, sed potius variis mutationibus ac conversionibus usus est. Faustum quidem finem nactus, vitæ vero institutione superiori contraria usus, non erubescit, neque tacel vetera. Laudem vitæ novæ putavit esse, quod ex tanta perversitate egressus, ad tantum culmen virtutis reversus est, et clamat: Propter hoc Jesus Christus venit in mundum, ut peccatores salvos faceret, quorum primus ego sum. Sed ideo misericordiam conseculus sum, ul in me primo ostenderet Jesus omnem patientiam ad informationem illorum, qui credituri sunt illi in vitam æternam “, χεν. apostoli conversione. Οὐκ οἶδα δὲ εἰ καὶ τὸν ᾿Απόστολον διαβάλλουσιν, ἐν τοῖς ἀποστόλοις αὐτὸν ἐγκρίνουσι διὰ τὰ νέα. Ει μὲν γὰρ διὰ τὰ παλαιὰ διαβάλλουσι, τί ἐροῦσι διὰ τὰ νέα; Εἰ δὲ τὰ νέα ἐπαινοῦσι, τί φασι διὰ τὰ παλαιά; οὐ γὰρ συνῳδὰ τὰ πρῶτα τοῖς δευτέρας· λύκος ἦν, καὶ ποιμὴν εὑρέθη· ἀναιρῶν ἦν, καὶ σήμερον ὅπλον· ὡς ὑπερασπιστής, τὰ αἵματα τῆς ἀγέλης εκχέειν προῄρηται, καὶ τὸ τελευταῖον κινδυνεύει, καὶ τὸ αἷμα τὸ ἴδιον ἐκχέειν ἐσπούδασεν. Οὐ γὰρ ἄρτι τεχθεὶς, καὶ τὴν ὠδῖνα τῆς μήτρας παρελθὼν μέχρις ώρας τοῦ μνήματος ὁ αὐτὸς διετέλει· ἀλλὰ κέχρηται πα κίλαις διαλλαγαῖς καὶ μεταβολαῖς· αἴσιον μὲν τὸ τέ λας εὑράμενος, παλιμφήμῳ δὲ χρησάμενος τῇ νέα διαγωγῇ· ἀμέλει, οὐκ ἐρυθριᾷ, οὐ σιωπῇ τὰ παλαιά ἐγκώμιον τοῦ νέου βίου νενόμικεν, ὅτι ἐκ τοσαύτης φαυλότητος παρελθὼν, ἐπὶ τηλικαύτην ἀκρώρειαν τῆς ἀρετῆς ἀνελήλυθε, καὶ βοᾷ· Διὰ τοῦτο Ἰησοῦς Χριστὸς ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον, αμαρτωλούς σε σαι, ὧν πρῶτός εἰμι ἐγώ· ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἡλεή θην, ἵνα ἐνδείξηται ᾿Ιησοῦς ἐν ἐμοὶ τὴν ἅπασαν αὐτοῦ μακροθυμίαν, πρὸς ὑποτύπωσιν τῶν μελ Ο λόντων πιστεύειν. primum peccatores. Cap. XV. Apostoli Cum autem chorum: apostolorum contemplabimur, intelligemus ex peccatoribus et profanis hoininibus fuisse collectum, qui multa olim peceaverant et non sunt amplius errore lapsi; in quibus duo fuerunt, lapsos fuisse, et non jam lapsos esse. Quod si mala natura præditi fuissent, semper peccassent; rursus, si bona natura, nunquam peccassent: si vero in multis lapsi, et cum multa peccata commisissent, eo evaserunt ut non peccarent, et ad vitam ab erroribus liberam devenerunt, constat naturain animæ liberi arbitrii ac voluntatis esse, non ad aliquid natura factam, sed electione mutationes capere; quocunque vult se vertere et redire, quo reditum eligit; et interdum sic degere, interdum sic, ut vult, faciens voluntatem suam normam suarum ἑαυτοῦ, κανόνα τῶν πραγμάτων ἑαυτοῦ ποιούμενος· rerum: norma enim actionis est voluntas facientis. Si autem quæ oderant dilexerunt, et quæ dilexerant oderunt, et non fuit sententia Oxa in odio, sed instar volucris leviter se transfert quo desiderat, ubi est natura? Oportet enim naturam quæ semper odit, semper odio habere quod odit; et quæ semper amat, semper amare quod amavit; et non jam amare quæ odio habuit, neque quæ amavit odio ha16 | Tim. 1, 15, Καὶ παλινδρομεί Ista exciderunt interpreti. Σφαλούτων. Lege σφαλέντων, et infra σφαὍταν δὲ καὶ τὴν χορείαν τῶν ἀποστόλων ίδωμεν, ἐξ ἁμαρτωλῶν αὐτὴν εἰσόμεθα καὶ βεβήλων ἀνθρώ πων, καὶ πολλὰ τὸ παλαιὸν ἑπταικότων, καὶ μηκέτι σφαλεύτων καὶ τὰ δύο ἐσχηκότων, καὶ τὰ πολλὰ ἐσφάλθαι. Εἰ μὲν οὖν φύσεως ἦσαν κακῆς, ἀεὶ ἔπταιον· εἰ δὲ φύσεως καλῆς, οὐδέποτε ἔπταιον· εἰ δὲ πολλὰ σφαλέντες, καὶ μεγάλα ἁμαρτήσαντες, ἐπὶ τὸ μὴ ἁμαρτάνειν ἐληλύθασι, καὶ ἐπὶ τὸ ἀσφαλὲς βε βιωκέναι ἦλθον, δείκνυται ὁ τῆς ψυχῆς ὄρος αὐτεξού σιος ὢν καὶ αὐτοπροαίρετος, μὴ πρός τι πεφυχώς, προαιρέσει δὲ τὴν μεταβολὴν ποιούμενος, καὶ τρεπό μενος ὅπου καὶ βούλεται, καὶ παλινδρομῶν, ὅπου καὶ προαιρεῖται· καὶ πῆ μὲν, οὕτω διάγων, πῆ δὲ, οὕτω καὶ οὕτω διάγων ὡς βούλεται· καὶ τὴν βούλησιν κανὼν γὰρ πράξεως ἡ βούλησις τοῦ ἐργαζομένου τυγ χάνει. Εἰ δὲ & μεμισήκασι, πεφιλήκασι, καὶ ἃ περι λήκασι, μεμισήκασι, καὶ οὐ πέπηγεν ἡ γνώμη ἐν τῷ μίσει, ἀλλὰ πτηνοῦ δίκην κούφως μεθίσταται, όπου καὶ ποθεῖ· ποῦ ἡ φύσις; Δεῖ γὰρ τὴν φύσιν μισοῦσαν, ἀεὶ μισεῖν τὸ μισηθέν, καὶ φιλοῦσαν, ἀεὶ φιλεῖν τὸ φιληθέν· μηκέτι τὰ μεμισημένα φιλεῖν, μηδὲ τὰ πεφιλημένα μισεῖν· ὅπου γὰρ ἀλλάττονται αἱ γνώ λέντες, στο σφαλεύτες, quod verbum est nihili. EpT. PATROLO

S. SERAPIONIS LIBER ADY. MANICHÆOS. μαι, καὶ τηλικαύται φιλίαι τοιαύτας λαμβάνουσι τὰς bere. Ubi autem sententia moutantur et tot mulationes μεταβολάς, πῶς οὐκ ἂν εἴη ἅμιλλα τὸ πρᾶγμα; caplunt amicitiæ, quid aliud res est quam certamen? CAP. XVI. Substantia eadem ante et post conversionem. Εμισεῖτό ποτε ὁ Ἰησοῦς ὑπὸ τοῦ Παύλου, καὶ πάνυ πεφίληται ὑπὸ τοῦ μεμισηκότος· ἐφιλεῖτο ἡ ληστεία ὑπὸ τοῦ λῃστοῦ, καὶ ἐμισεῖτο ἡ ἀρετή· καὶ τοσοῦτον μετετέθη ή διάνοια, ὡς ὑπερφιλῆσαι τὸ πάνυ μεμισημένον· τοῦτο γὰρ ἰδιόν ἐστι τοῦ εὐαρέτου, φιλῆσαι μὲν τὸ μισηθέν, μισῆσαι δὲ τὸ φιληθέν. Πολλοί νέοι όντες πεφιλήκασι τὰ αἰσχρά, καὶ μεμισήκασι τὰ σεμνά· καὶ σήμερον ἐν γνώσει γεγονότες διακέκριται· διὰ τοῦτο οὐδὲ ἐπιγινώσκονται· διὰ τοῦτο ἡγωνίσαντο ἑαυτοῖς· διὰ τοῦτο οὐδὲ εἰκόνα τὴν παλαιὰν λαμβάνουσι· καίτοι ἄνθρωποι καὶ αὐτοί εἰσιν. Οὐ τοῦ εἶναι ἄνθρωποι ἐπαύσαντο· μενούσης τῆς οὐσίας, οὐ μένουσιν οι τρόποι. Αἱ οὐσίαι οὐ λέλυνται, οἱ δὲ τρόποι καταλέλυνται· ἔστη μὲν ἡ ἑκάστου οὐσία, ἡ τοῦ ἀνθρώπου οὐσία· ἀλλ᾽ οὐκέτι γνω· ρίζω τὸν ἄνθρωπον πόρνος ἦν, καὶ σώφρων γέγο νεν άρπαξ ήν, καὶ τὸν εὐεργετικόν μεμίμηται βίον οὐ τὸν χαρακτῆρα τοῦ προσώπου λέλυκε, μένει ὁ τῆς Όψεως χαρακτήρα οὐ τὴν ὄψιν τῆς φύσεως ἀν ῄρηκεν. CAP. XVII. Modo Ὅταν μὲν τὸν ἄνθρωπον ἴδω, ἐπιγινώσκω οἷός ἐστιν· ὅταν δὲ τὸν τρόπον θεωρήσω, ξενίζομαι· οὐκ ἔτι γνωρίζω· ἡ μεταλλαγὴ τὸν ξενισμὸν δεδώρηται. Καὶ αἱ μὲν οὐσίαι οὐκ ἠλλάγησαν· μένει γὰρ τὸ σῶμα, οὐχ ἕτερον γεγονός· οὔτε γὰρ τὸ σῶμα εἰς τὸ ἀσώματον μετετέθη· οὔτε ἡ ψυχὴ ἑτέρα τῇ οὐσία ὑπῆρξεν· ἀλλὰ μενουσῶν τῶν οὐσιῶν, τὰ ἐπιτηδεύ ματα οὐκ ἔμεινε. Habebatur aliquando Jesus odio a Paulo, et magnopere amatus est ab eo qui oderat. Amabatur latrocinium a latrone, et odio erat virtus; el lantar inutationem mens cepit, ut quod valde oderat, maδuopere amaret. Hoc enim proprium est ejus qui studio virtutis tenetur, amare quidem quod odio prosecutus fuerat, et odio habere quod prosecutus amore. Quin imo adolescentes voluptates adamarunt, et honesta odio habuerunt. Hodie ceruimus eos esse in scientia et cognitione; idcirco nec agnoscuntur; idcirco secum certaverunt; idcirco nec imaginem veterem sumunt: at homines sunt, et iidem sunt. Nom desierunt esse bomines; manente alioqui substantia; non manent mores. Substantia non sunt solutæ, mores sublati sunt. Uniuscujusque sub stantia exstitit hominis substantia; sed non jam bominem agnosco. Erat libidinosus, et factus est pudicus. Letro erat, et vitam benigni et benefa imitatus est. Non figuram persona delevit; permanent lineamenta aspectus; von abstulit aspectum nature. dicta confirmantur. Cum hominem video, agnosco qualis est; cum vero mores contemplor, admiror, non amplius agnosco. Morum translatio admirationem attulit. Substantiæ quidem non sunt mutate; corpus enim in substantia corporis perseverat. Non aliud factum; nec enim corpus in incorporeum translatum est, nec anima alia exstitit secundum substantiam: quia potius manentibus substantiis, non permanserun' studia. CAP. XVIII. Idem argumentum rursus astruitur. Τί οὖν ἐροῦμεν; εἰ μενουσῶν τῶν οὐσιῶν τὰ ἐπιτηδεύματα οὐκ ἔμεινεν, οὐκέτι ουσιώδη τὰ ἐπιτηδεύματα· ἡ γὰρ ἂν καὶ συνέμεινε ταῖς οὐσίαις, καὶ οὐκ ἂν ἀπηλλάττοντο· εἰ δὲ μεμενήκασι μὲν αἱ οὐσίαι, οὐ μεμενήκασι δὲ τὰ ἐπιτηδεύματα, ἀλλ᾿ ὀφθαλμὸς ὁ πάλαι αἱρούμενος τῇ ἡδονῇ ἀντικλεῖδα τὴν σωφροσύνην ἔσχεν· ἡ δὲ γλῶσσα ἡ πάλαι πρό χειρος καὶ πρόβουλος, καὶ τῶν βουλῶν προεπαγομένη, ἄρτι χαλινῷ πείθεται, καὶ ὁμολογεῖ, καὶ τὰ ἀσφαλῆ φθέγγεται· τὸ δὲ σῶμα ἐκδεδιαιτημένον ἄρτι Αρεμεῖ καὶ συνεστάλη, καὶ λοιπὸν σωφρονεῖ· οὐκ ἦν φύσις τοῦ ὀφθαλμοῦ ὄρεξις, οὔτε γλώττης προπέ τεια, ούτε σώματος ἡ ῥαθυμία· οὐ δὲ τοῖς φυσι κοῖς ἐπιστῆναι δεῖ, καὶ ταῦτα μὴ σιωπῆσαι· ὀφθαλμοῦ ἦν τὸ βλέπειν, οὐ τὸ πῶς βλέπειν· καὶ γλώττης ἦν λαλεῖν ἡ γὰρ ποιότης τῶν κινημάτων ἐν τῇ προαιρέσει κεῖται· ἡ δὲ ἁπλὴ καὶ ἀκίνδυνος τῶν πραγμάτων κίνησις τοῖς μέλεσιν ἀποδέδοται· ἀκίνδυ νος οὖν ἡ ἁπλῆ κίνησις· ἄδηλος δὲ ἡ μεταβολή· καὶ γνώμης μὲν καὶ μαθημάτων, ἡγουμένων τῶν ὀμμάτ Τὸ δὲ σῶμα έκδεδ. Vertit Basnagius: corpus luxuriose vivens novissime quiescit: timidum factum est, et postea vivit temperate. Interpres noster pro ἐκδεδιητημένον legisse videtur: έδεδίει, τήμερον. Quid igitur dicemus? si manentibus substantiis non permanserunt studia, non insunt in substantia studia. Si enim in substantia inessent, simul cum substantiis permanerent, et non mutarentur. Quod si substantiæ in natura sua perseveraverunt, non autem perseveraverunt studia, sed potius oculus qui olim voluptate capiebatur, temperantiam pro claustro habuit; lingua quæ olim prompta et præceps fuit et consilia præcurrens, jam freno rationis obtemperat et confitetur, et quæ errore carent, loquitur; corpus vero paulo ante erat in metu, quiescebat; erat contractum, et postea temperate vivit: sequitur naturam oculi non esse appetitum, neque linguæ naturamı petulantiam, neque corporis naturam pigritiam et igna viam. Quod si oportet in naturalibus persistere, et non hæc tacere, oculi erat videre, non quomodo videret; et linguae item loqui, non quomodo loqueretur: qualitas enim motuum posita est in electione. Simplex autem, et non periculosa reruin motio membris attribuitur. Periculo igitur vacat simplex motus; incerta Inde hiulca admodum est interpretatio Latina. Ού. Εἰ legisse videtur interpres 14) Λαλείν. Post hanc vocem, iota etiam legerit interpres: οὐ τὸ πῶς λαλεῖν.

PATRES EGYPTII SÆCULI IV. έκτεινομένη· ῥᾳθυμίας δὲ κρατούσης, αἰσχρὰ καὶ κίβδηλα τὰ πράγματα· οὕτω καὶ σῶμα, οὕτω καὶ πᾶν μέλος τὴν πράξιν τιμᾷ, τὴν πρόθεσιν μιμεῖται. Καλὸν τὸ πεπλασμένον· δύναται γὰρ ὑπηρετῆσαι ἀρετῇ· ἱεροὶ οἱ νόμοι· ἐπιμέλονται γὰρ τῆς μελείας τοῦ πεπλασμένου. Μίξον τῇ πλάσει τὸν νόμον, καὶ ὄψει τὸ πεπλασμένον, ἐοικὸς τῷ πεπλακότι, καὶ με μήσεται τὸν πεπλακότα· εἰ δὲ τὴν πλάσιν ἔχεις, τοὺς δὲ νόμους χαρακτῆρας ὄντας τῆς πλάσεως, οὐκ ἀποδίδως τῷ πεποιημένῳ, κινδυνεύεις κατηγορεῖν διαβολῇ, ὑβρίζειν δοκῶν τὸ πεποιημένον· ὕβριν τῷ πεποιηκότι ἐργάζῃ. vero est mutatio: ac judicium quidem et disciplina των, δεξιὰ καὶ θεία βλέψις, μέχρι τῶν ἀξιωθέντων præceptionum, cum tanquam duces oculis præeunt, reclus et divinus est aspectus, usque ad ea quæ aspectu digna sunt porrectus. Cum vero negligentia dominatur, turpes et fucatæ sunt res. Sic etiam corpus, sic omne membrum actionem honorat, actionem imitatur. Bonum est quod formatum est; potest enim deservire virtuti. Sanctae sunt leges; curant enim ut diligentiam adhibeat quod formatum est. Misce cum formatione legem, et videbis quod formatum est, similitudinem ejus qui formavit habere, imitabiturque eum; sin vero formatus es, sed lineamenta formationis non reddis formato, fere accusas et calumniaris auctorem; et cum videris contumeliosus esse in id quod factum est, contumoliam infers ei qui fecit. Cap. XIX. Mutatis moribus, anima non mutatur. Quandoquidem vero aliqua est animæ substantia, et non est soluta neque solvetur substantia ejus; saepe autem soluti et sublati sunt mores: quid quod solvi potest, tanquam solvi non possit, substantiale esse confteris? Sunt saepenumero animæ captæ quidem imprudentia, postea vero prudentiam amplexa sunt. Εt rursus sepe prudentia illustres, quandoque in imprudentiam ceciderunt. Sæpe audisti: Homo cum in honore esset, non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis 18. Clamavit etiam Paulus: Stulta mundi elegit Deus, ut sapientes confunderet “. Igitur qui erant in stultitia, ad prudentiam devenerunt; et qui erant în prudentia, ad stultitiam et segnities quidem mentem cepit ægritudine prudentiæ captam, disciplina vero mentem insipientem recuperavit, et ejecta ægritudine imprudentiæ propriam valetudinem reddidit. Vitia ergo et virtutes mutationes ceperunt; comparari possunt, et amitti. Habes, et non habes; invenisti, et amisisti; habes quod invenisti, non babes quod amisisti; inter eos qui inveniunt et perdiderunt, numeraris. Aliud est quod invenitur el amittitur; hoc enim est virtus et vitium. Qui vero invenit et perdit, is est qui virtuti et vitio operam dat. Et vitium quidem nihil; proprie enim nihil est: non enim potest per se esse vitium. Actionem vero mollitie affectionis consistentem, et studio consultæ voluntatis intereuntem, sume scilicet ex iis quæ addiscuntur, et ex motibus considera quæ foris sunt; contemplare quæ intus; perspice cogitationes, cum sentis turbidum motum et tumultum quemdam; cum voluptas titillat, cum jam sic in periculo versans, præsentia et præsidio parvæ disciplinæ tranquillitatem et multam constantiam in anima vides; idque fit in eodem, neque multo intervallo temporis, quin potius sæpenumero puncto temporis. Ἐπειδὴ δὲ καὶ τῇ ψυχῇ ἔστι τις ὑπόστασις, καὶ οὐ λέλυται αὐτῆς ἡ ὑπόστασις, οὐδὲ λυθήσεται· πολλάκις δὲ λύονται οι τρόποι, καὶ δύνανται λυθῆναι· τί ὡς μὴ δυνάμενον λυθῆναι τὸ δυνάμενον λυθῆναι, οὐσιῶδες ὁμολογεῖς; Εἰσὶ ψυχαὶ πολλάκις μὲν ἀφρο σύνῃ αἱρεθεῖσαι, ὕστερον δὲ φρονήσεως ήψαντο· καὶ πολλάκις διαπρέπουσαι ἐν φρονήσει· ὕστερόν ποτε εἰς ἀφροσύνην πεπτώκασι. Πολλάκις ήκουσας· Αν θρωπος ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκε· παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις, και ώμοιώθη αὐτοῖς. Εβόησε δὲ καὶ Παῦλος· Τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ Θεός, ἵνα καταισχύνῃ τοὺς σοφούς. Οὐκοῦν, οἱ ἐκ μωρίας ἐπὶ τὴν φρόνησιν ἐληλύθασι, καὶ ἐκ φρονήσεως ἐπὶ τὴν μωρίαν, καὶ ῥαθυμία μὲν την γνώμην εἷλε, νόσῳ φρονήσεως αἱρεθεῖσαν, μέ θησις δὲ γνώμην ἀφραίνουσαν παραλαβοῦσα ἀνεκτή σατο, τὴν νόσον τῆς ἀφροσύνης ἐξώσασα, καὶ τὴν ὑγείαν ἀποδέδωκε κυρίαν. Μεταβέβληνται οὖν αἱ και κίαι καὶ αἱ ἀρεταί· καὶ κτηται, καὶ ἀπόκτητος. Εχεις, οὐκ ἔχεις· εὗρες, καὶ ἀπολώλεκας· ἔχεις, εὗρες· οὐκ ἔχεις, δ ἀπολώλεκας· ἐν τοῖς εὑρίσκου σιν, ἢ ἀπολωλεκόσι κρίνῃ. Ετερον δὲ τὸ εὑρισκόμε νον καὶ τὸ ἀπολλύμενον· καὶ τὸ μὲν, ἡ ἀρετὴ, τὸ δὲ, ὁ ποιῶν· καὶ τὸ μὲν, ἡ κακία, τὸ δὲ, ὁ πράττων· καὶ τὸ μὲν, ἡ κακία, οὐδέν· ἰδίως γὰρ οὐδέν· ὑπό στασιν γὰρ κακίας εὑρεῖν ἀμήχανον· πρᾶξιν δὲ χαι νότητι (sic) φρονήσεως υφιστανομένην, καὶ μελέτῃ προαιρέσεως ἀναιρουμένην, ἀμέλει ἐκ τῶν μαθημάτων λάμβανε, καὶ ἐκ τῶν κινημάτων· ἐπίσκεψαι τὰ ἔξω θεώρει τὰ ἔσω· κατανόησον τὰς διανοίας· ὅταν ὑπο μείνῃς τάραχον, ὅταν θόρυβόν τινα, όταν γαργαλίζη ἡδονῇ, ὅταν ἔτι οὕτω κινδυνεύων ὀλίγου μαθήματος ἐπιστάντος, γαλήνην ἴδῃς ἐν τῇ ψυχῇ καὶ εὐστάθειαν πολλὴν, καὶ ταῦτα ἐν ταυτῷ· μήτε πολλοῦ χρόνου παρεληλυθότος, ἀλλὰ πολλάκις ἐν τῷ ἀκαριαίῳ τοῦ τοιούτου πραττομένου. CAP. XX. Confirmatur eadem doctrina. At sæpe cum anima aliquid turpe appetit, et statim se cohibet et sedationem perturbationis sibi affert, ac continuo quæ ad temperantiam pertinent, ¹ª Psal. xlviii, 13, 21. ¹ I Cor. 1, 27. Τοὺς δὲ νόμους. Sed leges aut virtutes qua sunt characteres formationis, non reddis formalo. Καὶ πολλάκις όρμώσης τῆς ψυχῆς ἐπὶ πάθος αι σχρόν παραχρήμα δὲ συστελλούσης καὶ καθησυχαζούσης, καὶ εὐθὺς τὰ σώφρονα ἀναγινωσκούσης, καὶ Sic reddit Basnagius ista τοὺς 'δὲ νόμους, quae fuge runt interpretem.

S. SERAPIONIS LIBER ADV. MANICHIÆOS. τοῦ τοιούτου πραττομένου, πῶς οὐκ ἔστι θαῦμα λα- legit; cum hoc, inquam, fit, quomodo non est ad- † Φεῖν; πῶς οὐκ ἔστιν εἰπεῖν, ὅτι οὐδὲν ἴδιον αὐτῆς, ἀλλ᾿ ἰδιοποιεῖται ἡ ψυχὴ πρὸς 8 βούλεται ιδιοποιη θεῖσα; καὶ οὐδὲν τῶν αἰσχρῶν καθ' ἑαυτό έστιν, ἀλλ' εἶναι δοκεῖ, ὅτε τῇ ἐννοίᾳ φαντάζεται· οὐκ ἔστιν οὖν καθ᾿ ἑαυτὰ τὰ αἰσχρὰ, ἀλλὰ ταῖς ἀποκλινούσαις καὶ ἀποῤῥετούσαις διανοίαις τὰς συστάσεις δέχεται· ὅθεν καὶ παιδευτηρίων ἐδεήθη, ἀκόνην καὶ λαμπρότητα πρὸς παιδευτηρίων λαμβάνουσα· ὅθεν πολλάκις ἡ αὐτὴ ἑαυτῇ φθέγγεται, ἑαυτὴν διεγείρουσα, ή δι' ἑτέρου διανεσταμένη ἀκούει· Εὐλόγει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον, καὶ πάντα τὰ ἐντός μου τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ· καὶ, Αἴνει ἡ ψυχή μου τον Κύριον. "Η γὰρ οἱ διεγείροντες καὶ διανιστῶντες λόγοι ἔτι ἀνδρειοτέραν αὐτὴν κατεσκεύασαν, ἢ ἐκ τοῦ παραινοῦντος γινόμενοι τὴν στάσιν τὴν τελείαν αὐτῇ χαρίζονται· πολλάκις δὲ καὶ διεγείρει ἑαυτὴν ἐπὶ τὸ αἰσχρὸν, καὶ πρὸς παραίνεσιν ἑαυτῆς χωρεῖ· καὶ ἄλλως τὰ ἄτοπα ἑαυτῇ χαριζομένη, καὶ βοῶσα· Ψυχὴ, ἔχεις ἀγαθὰ κείμενα εἰς ἔτη πολλά· φάγε, πίε, εὐφραίνου. mirandum? quomodo non est dicendum, mihil esse proprium animæ? sed potius proprium ab anima fieri id ad quod se vult applicare, nullamque turpitudinem per se esse, quinimo tunc videri esse,' cum cogitatione fingitur. Non sunt igitur turpia per se; sed cum mens ad ea deflexit, et facta est propensa, tunc consistunt. Unde scholis indiguit anima, a quibus acumen et splendorem caperet. Ex quo fit ut sæpe secum loquatur se ipsam excitans, aut ab alio excitata audit: Benedic, anima mea, Doe mino, et omnia quæ intra me sunt, nomini sancto ej s'', et: Lauda, anima men, Dominum 18. Aut enin rationibus excitata et commota, fortior facta est, aut alterius monita perfectum statum ei tribuunt. Sæpius vero se ad turpitudinem incitat et hortatur, et quæ sunt absurda, sibi concedit, et clamat: Anima, habes bona posita in multos annos; comede, bibe, lælare". CAP. XXI. An duplex anima sit in homine. Καὶ εἰ μὲν αἱ τὰ ἄτοπα ἑαυταῖς παρέχουσαι ψυ χαὶ, ἕτεραι ἦσαν, καὶ καθ᾿ ἑαυτὰς ἦσαν, ἄλλων δὲ τὰ σώφρονα, ἦν εἰπεῖν δύο γένη ψυχῶν· καὶ λέγοντας τοῦτο, πάλιν γελᾷν· καὶ δυσωπεῖν ἔδει τὴν ἄτοπον τῶν Μανιχαίων δόξαν, ὅτι τὴν μανίαν εἰς δύο τέ μνουσι καὶ διαιροῦσι, καὶ τὰ ἑαυτοῖς μαχόμενα φθεγγόμενοι, καὶ μηδὲ τῆς ἀτόπου αὐτῶν δόξης τὴν συμ φωνίαν τιμῶντες. Εἰ δὲ αἱ αὐταί εἰσι, καὶ ἄρτι ἡ τὰ ἄτοπα ἑαυτῇ παραινέσασα παραινέσειέ ποτε ἑαυτῇ τὰ τίμια, καὶ ἡ ἄρτι πρὸς τὰ σεμνὰ ἑαυτὴν διεγείρουσα, ποτὲ πρὸς τὰ αἰσχρὰ ἑαυτὴν ἐκπέμψει· καὶ ἡ ποτὲ σεμνῶν ἀντιποιηθεῖσα, καὶ τιμήσασα τὰ σεμνά, ποτὲ αὐτὰ ἀπολέλοιπεν· αὐθαίρετος ἐκ τῆς μεταβολῆς ἐλεγχθήσεται. Si animæ quæ sibi suggerunt inhonesta, aliæ essent, ac per se essent; aliæ vero, quæ honesta et temperata, dici posset esse duo genera animarum; et rursus eos qui hoc dicerent, rideremus; essetque valde pudendum opinionis Manichæorum, quod insaniam in duo genera dividunt, qui et sibi repugnantia loquuntur, et non tenent cum honore opinionis suæ absurda consensionem. Quod si eadem sunt animæ, et anima quæ paulo ante turpia sibi suadebat, suadebit sibi aliquando honesta; et quæ paulo ante ad honestatem se excitabat, quandoque se in turpitudinem projiciet; et quæ aliquando bonesta amplexa est et honore prosecuta, aliquando illa deseruit, ipsa mutatione convincetur liberæ voluntatis esse. CAP. XXII. Demas, Giezi et Judas Δημᾶς ἦν μετὰ Παύλου, τιμῶν τὴν Παύλου συνουσίαν. Ἡρέθη τῇ τοῦ διαβόλου ἐπιθυμίᾳ· ἡφίει τὴν ἀποστολικὴν συνουσίαν· καὶ φυγάς γενόμενος πρὸς τὴν τοῦ κόσμου δόξαν ἠπείγετο· Δημᾶς γάρ με ἐγκατέλιπον, ἀγαπήσας τὸν νῦν αἰῶνα, καὶ ἐπορεύθη εἰς Θεσσαλονίκην. Ἠκολούθει ποτὲ καὶ Γιεζὴ τῷ Ελισσαίῳ, καὶ εἰς ὑπηρεσίαν ἐμετρεῖτο· καὶ φανείσης εὐκαιρίας χρημάτων ἠφίει μὲν τὰ θεῖα χρήματα δὲ λαβὼν ἀντεπώλει τὴν οἰκείαν γνώμην τῇ εὑρέσει τῶν χρημάτων. Ἰούδας ἐν ἀποστόλοις ὢν ἐφόβησέ ποτε πυρετούς, ἐστρατηλάτησε κατὰ δαιμό νων, εἷς ἦν τῶν λεγόντων, Κύριε, ἰδοὺ καὶ τὰ δαιμόνια ἡμῖν ὑποτάσσεται· καὶ ὁ μάστιγα κατὰ δαιμόνων κινήσας, μικρῷ τροφίῳ αἱρεθείς ήγκι - στρεύετο ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας. Καὶ οὗτοι μὲν τοιοῦτοι, οὐκ ἐκ τῆς τοιαύτης μετουσίας, εἰς τὴν τῶν αἰσχρῶν οὐσίαν μεταβεβηκότες. proditor, in exemp.um propositi. Erat Demas cum Paulo, cum consuetudinem ejus et familiaritatem magni faciebat. Captus est cupiditate diabolica, reliquit consuetudinem Apostoli; et factus fugitivus, ad gloriam sæculi properabat: Demas, inquit, me reliquit, diligens hoc seculum, et " profectus est Thessalonicam. Sequebatur aliquando Giezi Elisæum, et ad inserviendum ei se attempera - bat; at ostensa opportunitate habendi pecunias, dimisit divina, et acceptis nummis, mentem suam vendidit et pecuniis addixit ". Judas e numero apostolorum erat, expellebat aliquando febres, militavit contra dæmones, unus erat ex iis qui aiebant: Domine, ecce dæmonia subjiciuntur nobis”; et qui dæmones verberavit, paulo post hamo cupiditatis captus est. Atque hi quidem tales fuerunt participatione liberæ voluntatis ad res turpes traducti. CAP. XXIII. Petri lapsus et penitentia. Τί δέ φησι περὶ τοῦ Πέτρου ἢ Θωμᾶ; ὅστις ποτὲ s Psal, cis, 1. 18 Psal. cxLv, 2. 10 Luc. xii, 19. Quid de Petro et Thoma dicitur? Erat aliquando * || Tim. ♥, 9. 17 Reg. *, 20 sqq. es Luc.

PATRES EGYPTII SÆCULI IV. piscator Petrus, et malus erat; non enim erat ex- Ἡ ἁλιεὺς ἦν, καὶ κακὸς ἦν· οὔτε γὰρ ἀναμάρτητος ἦν, pers peccati, homo siquidem erst. Reliquit sagenas et pisces, et relictis omnibus sequebatur, ut solum Jesum haberet; et relictis primis, non desiderio suo frastratus, reperit quod quæsivit, et eo usque progressus est, ut audiret: Tu es Simon filius Jonæ: In vocaberis Cephas”; quod nomen significat Petrum; ut audiret: Tibi dabo claves regni cœlorum”; ul testimonium ei tribueretur: Caro et sanguis non rerelavit tibi, sed Puter meus, qui est in cœlis**. Postea lapsus est in verbo petulanti; et cum ad increpandum processisset, nec ab increpatione fugeret, audivit: Vade post me, Satana; scandalum miki ex, quia non sapis quæ Dei sunt, sed quæ hominum *. Paulo ante claves acceperat, et Pater in eo loquebatur; Petrus pro Simone appellatus; sed pro remuneratione increpationem elegit. Verumtamen facta est lapso medicina, et factus est melior; facta eat increpatio Domini remedium, et neus curationem amplexa est, et magnus ac divinus erat Petrus; et qui lapsum curaverat, nihil damni in eo quod prius dictum est, fecerat. Ut autem Dominus traditus est, et ducebatur ad atrium pontificis, prodidit se, timori succubuit ille fortis Petrus; tremefactus est qui claves acceperat; periculum fuit, ne extra jannam veritatis verum diceret. Periculum fuit, ne se vere faceret anathena, cum munitus est Exinanivit mentem, qui plenus erat; ab una puella victus est, ancillam metuit, non potuit serve resistere. Cecidit formidine consternatus ille in Deum ἄνθρωπος γὰρ ἦν· καὶ κληθεὶς ἡφίει τὰς σαγήνας καὶ τοὺς ἰχθύας, ἠκολούθει δὲ πάντα ἀφεὶς, ἵνα μόνον ἔχῃ τὸν Ἰησοῦν· καὶ τὰ πρῶτα ἀπολιπών, οὐκ ἐστε ρήθη του ποθουμένου· εὗρε γὰρ τὸ ζητηθέν, καὶ ἐπὶ τοσαύτην ἕξιν προελήλυθεν, ὡς ἀκοῦσαι· Σὺ εἶ Σίμων ὁ υἱὸς Ἰωνᾶ· σὺ κληθήσῃ Κηφᾶς, ὁ ἑρμηνεύεται Πέτρος· ὡς ἀκοῦσαι, Δώσω σοι, Πέτρε, τὰς κλεί δας τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν· ὡς μαρτυρηθή - ναι, Σὰρξ καὶ αἷμα οὐκ ἀπεκάλυψέ σοι, ἀλλ' ὁ Πατήρ μου ὁ οὐράνιος. Ύστερον προπετείας βρέθη βήματι· καὶ πρὸς τῇ ἐπιτιμίᾳ γενόμενος, καὶ τὴν ἐπιτιμίαν μὴ φεύγων, ἤκουσεν· Υπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ, σκάνδαλόν μου εἶ, ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων· καὶ ἄρτι μὲν κλεί δας οὐρανῶν ἐδέχετο· Πατὴρ ἐν αὐτῷ ἐφθέγγετο· Πέτρος, ἀντὶ Σίμωνος· ἀντὶ δὲ πράγματος, ρήματος έπιτιμίας ᾑρεῖτο· ἀλλ᾽ ἐθεραπεύθη τὸ πταίσμα τῇ βελτιώσει· καὶ ἡ ἐπιτιμία φάρμακον ἐγίνετο· καὶ ἡ γνώμη τῆς θεραπείας είχετο· καὶ μέγας ἦν καὶ θεῖος, θεραπεύσας μὲν τὸ πταίσμα, μηδὲν δὲ ζημιωθεὶς ἀπὸ τοῦ προῃρημένου· ὡς δὲ ὁ Κύριος παρεδόθη, καὶ ήγετο ἐπὶ τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως, ἠλέγχθη, έδωσε πήθη ὁ εὔτονος Πέτρος· σέσεισται ὁ τὰς κλεῖδας ἔχων ἐκινδύνευσεν ἔξω τῶν θυρῶν τῆς ἀληθείας ἀληθεύειν ἐκένωσε τὴν γνώμην ὁ πεπληρωμένος· ὑπὸ κόρης μιᾶς νενίκηται· παιδίσκην πεφόβηται· ἀντωπῆσαι πρὸς δούλην οὐ δεδύνηται· πέπτωκε τῇ δειλίᾳ ὁ θεοσεβής, ὁ θεοφιλής, ὁ τὰ ἐπιφανῆ γινώσκων, ὁ αὐτὸ όπτης τοῦ Κυρίου. Καὶ ταῦτα λέγω, οὐχ ἵνα κατα ηγορῶ· πείθεται γὰρ ὅτι ταῦτα λαλῶ, ἵνα μὴ συκο φαντηθῇ ἡ ἀλήθεια· ὑπὲρ ἀληθείας φθέγγομαι· καὶ τὸν δοῦλον τῆς ἀληθείας παραφέρω, ἵνα τὸ ψεῦδος μὴ νικήσῃ· τὸν ὑπηρέτην τῆς ἀληθείας προσκομίζω· ἐπειδὴ γὰρ βούλονται φύσεις εἶναι, καὶ μαίνονται εἰς τὸν περὶ φύσεως λόγον, τὸν Πέτρον προσκεκόμε κα, ἵνα φύσις ἐλεγχθῇ· δεικνύουσι γὰρ αἱ πολλαὶ μεταβολαὶ τὸ ἐκ προαιρέσεως αποτελεσμένον· καὶ ἀργήσει ὁ θρύλλος τῆς προαιρέσεως, τὰ βραβεία τῆς κρίσεως τελούσης· προαιρέσει γὰρ ζῶμεν, προαιρέ σει τὸ κατόρθωμα ταμιευόμεθα. pius, ille Deo charus, ille qui illa insignia novit, qui Dominum vidit. Cum hæc dico, non ut eum accusem, dico; confidit enim me hæc dicere, ut veritas calumniam non subeat; pro defensione veritatis loquor; servum veritatis adhibeo, ne mendacium vincat; ministrum veritatis produco, ut quia volunt Manichæi naturas esse in culpa, et in naturæ rationem insaniunt, Petrus a me productus est ut naturam demonstret. Demonstrant enim multæ ejus mutationes ea, quæ libera voluntas effecit; et evanescet ortus rumor, siquidem libera voluntas præmia judicii confcit. Electione enim (id est, ratione et voo luntate) vivimus, electioni reservamus officia. CAP. XXIV. Revelanda sanctorum peccata. Idcirco formido, ne in negligentia simus, si quid laboramus, ut cum non videmur muniti esse, derepente propter negligentiam in interitum cadamus. Propter nos dicit: Castigo corpus meum el in servitutem redigo, ne cum aliis prædicaverim, ipse reprobus efficiar”. Rationem de reprobo metuo; agnosco quod est in electione lubricum et praeceps; diligentia et accuratione proclivitatem præmunio; sepio facilitatem liberæ voluntatis labore meditationis. Atque hæc quidem Petrus et loquitur, et scribit, et gaudet quod et peccata ipsius et virtutes sint explanatio dogmatum. Ob hanc causam peccata sanctoΔιὸ δειλιῶ, μὴ αἱρεθῶμεν· ἀμέλει ἀεί τι πονοῦ μεν, ἵνα μὴ δοκοῦντες Ασφαλίσθαι, αἰφνιδίως δι' ἀμέσ λειαν εἰς ὄλεθρον πέσωμεν. Δι' ἡμᾶς λέγει, Υπο πιάζω μου τὸ σῶμα καὶ δουλαγωγώ, μήποτε ἄλ λοις κηρύξας, αὐτὸς ἀδόκιμος γένωμαι· τὸν περί ἀδικίμου φοβοῦμαι λόγον, τὸ ὀλισθηρὸν τῆς προα:- ρέσεως γινώσκων· ἀσφαλίζομαι τῇ ἐπιμελείᾳ τὸ εξ κολον· τειχίζω τὸ τῆς προαιρέσεως εὐμαρὲς τῷ πόνῳ τῆς μελέτης. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ Πέτρος, καὶ λαλεί, καὶ γράφει, καὶ χαίρει· ἵνα καὶ τὰ πταίσματα απ τοῦ, καὶ τὰ κατορθώματα αὐτοῦ εἰσήγησις τῶν δογμάτων τυγχάνῃ. Διὰ τοῦτο καὶ τὰ τῶν ἁγίων ἀμαρ- » Joan. 1, 42. s Matth. xvi, 19. 28 ibid. 17. ** ibid. 23. " I Cor. ix, Periculum fuit-munitus est. Hæc dosunt ia textu, quæ librarii vel exscriptoris vitio exciderint.

S. SERAPIONIS LIBER ADV. MANICHÆOS. σήματα λελάληται· τί γὰρ ἐλύπει σιωπηθῆναι τὸ rum prodita sunt. Quid enim eis doleret, si eorum pec πταίσμα; τίς ὁ γράφων; οὐ γὰρ οἱ φαῦλοι κατηγό βησαν τῶν καλῶν; οὐ καλοὶ δὲ τὰ τῶν καλῶν πταίσματα ἐξηγήσαντο; ἕτεροι δὲ καὶ τὰ ἑαυτῶν; Παῦ λος τὰ ἑαυτοῦ· Ἰωάννης τὰ Πέτρου· εἶτα Θωμα ἕτερος τὰ ἑτέρου. Εἰ μὲν γὰρ φαῦλοι οἱ κατηγοροῦντες ἦσαν, τῷ μίσει ἐπεκαλοῦμεν· καὶ τὸν φθόνον καὶ τὴν βασκανίαν ἐμεμφόμεθα, ὅτι ἐκ μισούντων τὰ τοιαῦτα προεφέρετο ρήματα. Εἰ δὲ αὐτοὶ τὰ ἑαυτῶν, ἢ καλοὶ τῶν καλῶν εἰρήκασι κατηγορήματα, μᾶλλον δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὸ ἐν τοῖς ἁγίοις λελαληκός καὶ ὁ Κύριος αὐτὸς τὰ τῶν δούλων ἑαυτοῦ ἐξηγήσατο πταίσματα, καὶ οὐ σεσιώπηκε· τὸ αἴτιον ζητοῦμεν· οὐ γὰρ ἵνα διαβληθῶσι λελάληνται· ἐκβεβλήκασι γὰρ διαβολήν· ἀλλ᾽ ἵνα μὴ τῶν ἁμαρτημάτων σιωπηθέντων ἀναμάρτητοι τὴν φύσιν ὑπονοηθῶσιν. Ὑπὲρ ἀλη θείας τοίνυν ὁ λόγος· καὶ πταισμάτων διήγησις ἀλή θειαν εἰσηγείται. CAP. XXV. Nemo Ὢ τοῦ καινοῦ θαύματος! ἐγράφησαν αἱ ἁμαρτίαι τῶν ἁγίων, ἵνα ἡ ἀλήθεια γνωσθῇ· ὅτι ἐκ τῶν ὁμοίων φύντες, καὶ ὁμοίως φύντες, ἀρετῇ τὸ μεῖζον εἰλήφασιν, οὐ φύσει νικήσαντες, ἀλλ' ἀρετῇ διαπρέψαντες. Εἰ δὲ παρὰ τῷ Πέτρῳ καὶ τοῖς ἄλλοις ἀποστόλοις, οὐχ ἡ φύσις, ἀλλ' ἡ προαίρεσις τὸ ὁριστικὸν ἔχει, παρὰ τίσιν εὕρομεν ἀναμάρτητον τὴν φύσιν, ὅπου παρὰ τοῖς ἀποστόλοις οὐχ εὕρομεν; Ποῦ ἰχνεύειν δυνησόμεθα; Μάτην τὰ μὴ ὄντα περιεργαζόμεθα. Ἰδοὺ τὸν Πέτρον ἐρωτῶ· ἰδοὺ τὸν Θωμᾶν ἐξετάζω οὐ τὰ παλαιὰ λαλῶ, οὐ μνημονεύω τοῦ Δαβίδ· καί τοιγε μνημονεύειν ὤφειλον· ἵνα ἀφ᾽ ὧν ἀγνοοῦντες εὔχονται τὰς κατηγορίας λάβωσιν· ἵνα ἀφ᾽ ὧν φιλολο γοῦσι, τὸν ἔλεγχον σχῶσιν. Ἐπειδὴ γὰρ τὰ Εὐαγγέλια μεμελέτηται αὐτοῖς, ἐκ τῶν Εὐαγγελίων προηνέχθη ὁ ἔλεγχος. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἄνομον λαλοῦσι τὸν νόμον, μὴ φιλολογοῦντες· διὰ τοῦτο οὔτε ἐπιστήμην τοῦ Εὐα αγγελίου ἔχουσι, τὴν τῶν Εὐαγγελίων ἀρχὴν μὴ παραλαβόντες· Ἀρχὴ τοῦ Εὐαγγελίου Ἰησοῦ Χριστοῦ· καθώς γέγραπται ἐν Ἰεσαῖς τῷ προφήτῃ· Τὴν ἀρχὴν τῶν μαθημάτων εκβεβλήκασι τῇ ἀρχῇ τῶν τῆς πονηρίας ἱστῶν. cata tacita fuissent? Quis illa scripsit? an mali non accusaverunt bonos? an boni peccata bonorum non narraverunt? alii vero sua? Paulus sua; Joannes Petri peccata, deinde Thomæ, et alius aliorum. Si enim mali accusassent, reprehenderemus odium, et de invidentia atque livore quereremur, quod ista dixerunt qui oderant. Sin vero ipsi sua, aut boni bonorum lapsus prodiderunt, quin potius Spiritus sanctus qui in sanctis locutus est, et ipse Dominus delicta servorum suorum exposuit, et non silentio dissimulavit; causam quærimus. Non enim ea dixerunt, ut criminarentur, criminationem enim ejecerunt et repudiarunt; sed si illorum peccata tacita fuissent, fuisse natura a peccatis alienos suspicio esset. Pro veritate igitur commemorata sunt, et narratio peccatorum veritatem docet et explanat. perfectionem attingil. O rem communem mirabilem! Scripta sunt sanctorum peccata, ut sciatur veritas; quod ex similibus nati et similiter orti, studio virtutis excelluerunt, qui non natura vicerunt, sed virtute claruerunt. Quod si apud Petrum et alios apostolos non natura, sed libera voluntas virtutem definit, apud quosnam naturam peccati expertem invenire possumus, si apud apostolos non potuimus? Ubi indagare poterimus? Frustra et vane quæ non sunt curiose inquirimus. En Petrum interrogo; en Themam excutio; non loquor vetera; non commemoro David, tametsi debeam, ut a quibus optant ignoranles, inde accusationes ferant; ut de quibus libenter disserunt, ab illis redarguantur. Quia enim Evangeliis studuerunt, ex Evangeliis protulimus unde convincantur. Idcirco enim legem sine lege loquuntur, μὴ φιλολογοῦντες; idcirco scientiam Evangeliorun non tenent, qui initium Evangeliorum non susceperunt: Initium Evangelii Jesu Christi; sicut scriptum est in Isaia propheta: Hi principium disciplinarum repudiaverunt facto principio telarum, quæ in malitia ab ipsis texuntur. CAP. XXVI. De sanctorum excellentia. Ο τὴν εὐεργεσίαν αὑτοῦ ἀποκρύπτων ἐν τῇ ψυχῇ, οὗτος ἐὰν εἰσβάλῃ καὶ γένηται ἔνδον, πανηγύρεις θεῖαι καὶ ἱεροπρεπεῖς ἀποτελοῦνται, χωροί λαληθῆναι μὴ δυνάμενοι, θυμηδία σιωπῇ τετιμημένη· εὐθὺς γὰρ ἀνέλκει τὴν διάνοιαν, καὶ πτεροί τὴν ψυχὴν, καὶ μετάρσιον αὐτὴν πρὸς τὰ κρείττονα κατασκευάζει. Αμέλει, ἐάν τις ἐκεῖνον ἴδῃ, οὐκέτι πρὸς ἑαυτὸν βλέψει, ἀλλὰ τῷ θεωρηθέντι κάλλει καταπλήττεται· πάντα ἀκαλλῆ ἡγεῖται. Διὰ τὴν ἐκείνου εὐπρέπειαν βοᾷ. Ματαιότης ματαιότητος, τὰ πάντα ματαιότης βολ· Πάντα ἡγοῦμαι σκύβαλα, ἵνα Χριστὸν κερ δήσω. Ἐὰν δ' ἄρα οὗτος κρούῃ, καὶ βραδύνῃ ἡ διάνοια καὶ ὕπνῳ χρήσηται, καὶ τοῦ βράδους αἰτία γέν νηται, ἀφίησι φωνήν, "Ανοιξόν μοι, ἀδελφή μου, » Kecle. 1, 2. " Philipp. 11, 8. Qui benefcium suum in anima recondit, hic st ingrediatur et intus sit, divini conventus funt in ea et celebritates quæ sanctos decent, et chori qui sermone exprimi non possunt, grato animo et silentio honoratur. Statim enim iste mentem erigit, atque animam reddit aligeram, et sublimem ad meliora eficit. Sane quidem, si quis illum videret, non fana se ipsum aspiceret, sed pulchritudinem quam contemplaretur, obstupesceret; catera omnia foeda duceret. Propter illius decorem clamat: Vanitas vani tatum et omnia vanitas "; Omnia existimo stercora, ut Christum lucrifaciam s. Si vero hic pulset, et mens cunctetur ac somno se dedat, sitque ipse tarditatis causa, emittit vocem: Aperi mihi, soror Τὴν ἀρχ. Locus contextus videtur ex Isa. LIS, 4, 6,

PATRES EGYPT|I SÆCULI IV. sea, sponsa, quonam caput meum impletum est ro- νύμφη, ὅτι ἡ κεφαλή μου ἐνεπλήσθη δρόσου, re, et cincinni mei gullis noclis. Hæc dicit, ut amicitiam declaret, et curam providam significet, et quod ratio exclusa tolerat; et cum foris est, sustinet, et non recedit, donec continua petitione et pulsu seipsam mens aperiat, præbens locum pulsanti. CAP. XXVII. Artes Circumeunt autem praestigiatores, et pseudo-propheta ac pseudo-christi, partim pulsantes, partim fodientes; ac pulsu quidem molliore utentes, el vorum pulsum imitantes, ut similitudine pulsus fortasse niens decepta, tanquam domestico et moto aperiat; qui non recusant parietes labefactare, imo student perfodere, ut aut per fallaciam aut per vim mentes capiant; et vero alios quidem vi, alios præstigiis fraudulentis fefellerunt. Quamobrem sapientes et honesti custodes clavium scientiam cum vigilantia miscent, ut quia vigilant, non perfodiantur parietes; quia sapientes sunt, non fallantur; sapientia enim non præbet locum præstigiis, neque vigilantia perfodientibus. Quocirca honesti et honestæ qui sumus mentes nostras clave custodiamus; scientia quidem fraudem vincentes, vigilia vero nos ipsi a direptione servantes. 30 Cant. v, 2. καὶ οἱ βόστρυχοι μου ψεκάδων νυκτός· ἵνα τὴν φιλίαν δείξῃ, καὶ τὴν κηδεμονίαν σημάνῃ· ὅτι καὶ ἀποκλειόμενος ὁ λόγος ἀνέχεται, καὶ ἔξω ὢν φέρει· καὶ οὐκ ἀφίσταται ἕως ἂν τῇ συνεχείᾳ τῆς αἰτήσεως καὶ τῆς κρούσεως ὑπανοίξει ἑαυτὴν ἡ διάνοια, τόπον τῷ κρούοντι παρέχουσα. pseudo-prophetarum. Περιέρχονται δὲ καὶ οἱ γίητες· καὶ οἱ ψευδοπροφῆται, καὶ οἱ ψευδόχριστοι, πῆ μὲν κρούοντες, πῇ δὲ ὀρύττοντες· καὶ τῷ μὲν κρούσματι απαλωτέρω χρώ μενοι, καὶ μιμούμενοι τὴν ἀληθῆ κροῦσιν, ὡς τάχα τῇ ὁμοιότητι τῆς κρούσεως απατηθεῖσα ἡ διάνοια, ὡς οἰκείῳ καὶ γνωρίμῳ ὑπανοίγῃ· οὐ παραιτούμενοι δὲ οὐδὲ τὸ τοιχωρυχεῖν, ἀλλὰ καὶ διορύττειν ἐσπουδα κότες, ἵνα ἢ ἀπάτῃ ἢ βίᾳ δελεάσωσι τὰς διανοίας· ἀμέλει τοὺς μὲν βία εἷλον, τοὺς δὲ ἀπάτῃ γεγοητεύ κασι. Διὰ τοῦτο οἱ σοφοὶ καὶ σεμνοί κλειδοφύλακες ὄντες, ἐπιστήμην μετὰ τοῦ γρηγόρου κερασάμενοι· διὰ τὸ ἐγρηγορεῖν οὐδέποτε διορύττονται· διὰ δὲ τὴν ἐπιστήμην, οὐδέποτε ἀπατῶνται· ἐπιστήμη μὲν γὰρ τῇ γοητεία, γρηγόρησις δὲ τόπον τοῖς διορύττουσιν οὐ δίδωσι. Τούτου χάριν οἱ σεμνοὶ καὶ σεμναὶ κλειδο φυλακήσωμεν ἑαυτῶν τὰς διανοίας, ἐπιστήμῃ μὲν τὴν ἀπάτην νικώντες, τῇ δὲ γρηγορήσει τὸ ἄσυλον ἑαυ τοῖς μνηστευόμενοι. MONITUM IN SEQUENTEM S. SERAPIONIS EPISTOLAM. (Angelo Mai, Classici auctores, t. V, p. 364.) Sanctum Serapionem, Thmueos in Ægypto episcopum, præter superstitem adversus Manichæos libellum, epistolas etiam utiles ad diversos scripsisse, narrat Hieronymus De vir. ill., cap. 99. Harum cum nulla diem tulerit, una nuper in vetere Vaticano codice, qui olim in monasterio Cryptæ-Ferratæ fuit, mihi sese obtulit, qua librum meum ceu gemmula exorno. Quis enim beati viri, qui Christi confessione inclatuit, Athanasii et Antonii Magni amicitia floruit, a quo postremo etiam meloten supremis tabulis donatam babuit, quem Hieronymus ob elegantiam ingenii cognomen Scholastici meruisse dicit, quis, inquam, breve licet epistolium non libenter legat? Utinam vero codex aliquis emergat alicubi, qui vel amissa Serapionis scripta copiosius restituat, vel saltem ejus adversus Manichæos tractatum, qui in editionibus biat, feliciter expleat! Sancti Serapionis episcopi Thmueos epistola ad Eudoxium episcopum. Ne dolorum causa mœreas, sed fide erga Deum servata lætare; neque animo concidas quia ægrotas, sed esto alacer quia culpa cares. Morbum ærumnosum ne putes, sola enim ærumnosa culpa est; namque ut ægrotent quidem, bonis æque ac malis contingit; peccare autein improborum proprium esse viden.us. Insuper ejus qui ægrotat, commoritur in morte morbus; peccator post funus quoque peccatum suum in sepulcro inveniet. Usque Scriptam apparet hanc epistolam a confessore fidei Serapione ad confessorem æque Odei Eudoxium, qui post rem bene gestam in morbum passionis suæ causa incidisse videtur. Et quidem Arianorum, ut puto, adversus Ecclesiam persecutionem nondum sedatái fuisse, epistolæ Unis innuit. Porro ς τοῦ ἁγίου Σεραπίωνος ἐπισκόπου Θμούεως ἐπι στολὴ πρὸς Εὐδόξιον ἐπίσκοπον. Μὴ ἀθύμει πάσχων, ἀλλ᾽ εὐθύμει πιστεύων καὶ μὴ κατάπιπτε νοσῶν, ἀλλ᾽ εὐτόνει μὴ ἁμαρτά νων· καὶ μὴ νόμιζε χαλεπὴν τὴν νόσον, μόνη γὰρ χαλεπὴ ἡ ἁμαρτία· τὸ μὲν γὰρ ἀσθενῆσαι, κοινὸν καὶ καλῶν καὶ κακῶν ἀνδρῶν, τὸ δὲ ἁμαρτῆσαι ἴδιον τῶν φαύλων ὁρῶμεν· καὶ ὁ μὲν νοσῶν, ἅμα τῷ θα νάτῳ καὶ τὴν νόσον συναποθνήσκουσαν ἔχει, ὁ δὲ ἁμαρτήσας καὶ μετὰ τὸ μνῆμα εὑρήσει ἐκεῖ τὴν ἁμαρτίαν· μέχρι γε τοῦ μνήματος ἵσταται ἡ νόσος, utrum Eudoxius ille sit, Germaniciæ primum, deinde Antiochie, denique CP. episcopus, defuire non ausim, præsertim quia prædictus Eudoxius aliquandiu Arianus fuit. Sed tamen is æque ac Serarion sub Constantio imp. vixit.

S. SERAPIONIS EPIST. AD MONACH.. μετὰ δὲ τὸ μνῆμα ἐπιβῆναι τῷ τεθνηκότι οὐ δύνα- ad sepulcrum morbus; ulterius enim vexare moται· ἡ δ᾽ ἁμαρτία τοῖς μὲν ζῶσιν ἐμφωλεύει καὶ ἐγκρύπτει, ἐν δὲ τοῖς τεθνηκόσι πλέον ἐξάπτεται, καὶ τὴν ἑαυτῆς φλόγα ἐνδείκνυται, καὶ τὸν ἁμαρτήσαντα τιμωρεῖται. Ταῦτά σοι γεγράφηκα, ποθεινότατε ἀδελφὲ, ἵνα μὴ πάνυ ἀθυμῇς, ἐν Χριστῷ σεαυ τὸν διατηρῶν· τοῦ βίου τὰς συγχύσεις φέρειν δεῖ, καὶ τοὺς θορύβους βαστάζειν προσήκει, καὶ πρὸς τὸ τέλος βλέπειν, καὶ εἰδέναι, ὅτι ὁ Θεὸς ἐπιστατεῖ, καὶ ὀλίγον ἐπανεὶς, πάλιν ἡγεμονεύει· καὶ ὀλίγον συγχω ρῶν, πάλιν προΐσταται, καὶ οὐδέποτε ἡ Ἐκκλησία καταλιμπάνεται· οὐδὲ γὰρ πύλαι ᾅδου κατ ισχύσουσιν αὐτῆς. Τῆς σῆς οὖν ἀρετῆς τὴν διάθε σιν δείκνυε τῷ παντεπόπτῃ Θεῷ, ἵνα δυνηθῇ ἐν πᾶσιν εὐδοκιμεῖν· ἡμεῖς δὲ καλέσαι σε οὐκ ἂν ἐπασχόμεθα, ἵνα μὴ δόξωμεν τῆς πόλεως ἀφιστάν. Cod. αὐτοῦ. Sed prorsus vel βίον scribendum erat vel κόσμου. rientem nequit. Peccatum viventes insidiose veluti ac latenter occupat; verumtamen in morientibus magis accenditur, et suam flammam exserit, reumque punit. Hæc tibi, charissine frater, scripsi, ne mcrori succumbas, sed tamet in Christo confirmes. Vitæ hujus perturbationes atque tumultus fortiter pati oportet, finem ejus spectare, et de Dei providentia cogitare, qui etiamsi parumper videtur remittere, attamen gubernaculum mox resumit, et post brevem veluti dissimulationem, rursus defensor adest, neque unquam Ecclesia ab eo deseritur; etenim portæ inferi adversus eam non prævalebunt. Tuæ igitur virtutis vigorem omnituenti Deo demonstra, ut undique egregius esse videaris. Nos tamen te huc vocare haud passi sumus, ne ex urbe abstrahere videremnar. Cod. καλέσεσαι. MONITUM IN EPISTOLAM AD MONACHOS ALEXANDRINOS (MAI, Spicileg. Rom., IV, p. XLI.) Serapionis episcopi Ægyptii ineditam epistolam ante hos annos impressi in meo Classicorum Anctorum volumine quinto, unam ex iis videlicet quas sanctus Hieronymus De vir. ill. cap. 99, ab illo scriptas narrat. Nunc ecce alteram multo prolixiorem ejusdem epistolam, libri instar, ad monachos Alexandrinos scriptam codex Vat. 439 obtulit, plenam summæ pietatis, cum insigni laudle ac descriptione monasticæ professionis, et cum sanctorum qui circa Antonii Athanasiique tempora floruere virorum commemoratione. Equidem si tam bonum tamque utile scriptum apud me continerem, male de Græcis litteris et de pietate Christiana mererer, nec quisquam miretur, quod in titulo episcopus tantum dicatur hic Serapion, omisso urbis Thmueos vocabulo; hoc enim in nonnullis quoque codicibus operis Serapionis contra Manichæos usuvenire, jam nos monuit in adnotatis ad Hieronymum Fabricius. Reapse antiquissimum esse hunc epistolæ auclorem Serapionem, non aliquem ex homonymis paulo recentioribus, constat ex postremo capitulo, ubi is alloquitur vivéntes monachos, quos dicit cum Amune, Joanne Macarioque versatos, qui partim ante ipsum Magnum Antonium vita excesserunt. Serapion abbas loquitur apud Cassianum collatione u, cap. 41, et tota coll. v. Videtur autem idem, qui Arsenoita Serapion presbyter, et monasteriorum multorum parens, apud Palladium Hist. Laus. cap. 76. ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΩΤΑΤΟΥ ΚΑΙ ΟΣΙΩΤΑΤΟΥ ΣΕΡΑΠΙΩΝΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΜΟΝΑΖΟΝΤΑΣ. BEATISSIMI ET SANCTISSIMI SERAPIONIS EPISCOPI EPISTOLA AÐ MONACHOS. Α΄. Ἀγαπητοὶ, ἐπαινῶ ὑμῶν τὸν πόθον, καὶ μα- I. Laudo, charissimi, vestram devotionem, feli καρίζω τὸν βίον, ὦ μακάριοι Θεῷ μονάζοντες, ὅτι cemque deprædico vestram vitam, o beati in Deo

PATRES EGYPTII SÆCULI IV. monachi, quia communi cum cateris hominibus na- κοινὴν ἔχοντες τὴν φύσιν πᾶσιν ἀνθρώποις, οἱ και tura præditi, non idem propositum habetis, imo magaum quid spectantes, ad coelestes ipsas stationes mentis veluti alas intenditis, ut indidean divium disciplinæ utilitatem baurientes, paribus cuin beatis angelis moribus sitis, quorum vos gloria excipiet, et felicitas exspectat. Etenim cum homines sitis atque ex hominibus orti, humanis nequaquam cogitationibus abducimini; neque quidquid mortali vitæ vidėtur optabile, vestrum erga Deum studiam jmminuere valuit: quippe omnibus vale dicto, unum spectatis scopum, ut Den scilicet placeatis. Itaque boni consilii vestri suscepius labor apud omnes famigeratur. Profecto nec opum copia, nec oblatorum munerum promissiones egregiam hanc vobis devotionem conciliarunt, sed pia fides, οι mens amore succensa, non sine Dei Servatoris gratia et placito. Optabilis hujus sanctique propositi auctor vobis est, dua et perfector Jesus Christus, qui etiam vobis monachis patientiam optimumque finem præstabit, quique se omnibus salvis esse volentibus paratam semitam præbet; quam cum vos ab initio terendam susceperitis, comitem habetis Dominum Servatorem qui ait: Non te dimittam, neque le deseram. II. Itaque præsidio ejus fretis nullum vobis impedimentum præcidere potuit cœleste propositum, non divitiarum cupiditas, non parentum memoria, non propinquorum hæreditates, non fratrum germanorun convictus, non cognatorum affectus, non deliciæ, non balnea, non compotationes, non amicorum occursationes, non mundani honores; verum hæc omnia contemnentes, ipsis actibus clamatis quod Apostolus dixit: Omnia arbitror stercora, ut Christum lucrifaciam ". lucirco et desertum incolitis, et jejuniis, castis exercitationibus, purisque precibus Deum placatis. Nullus omnino jam a vobis rex terrenus timetur, vel princeps, vel judex, aut præses, vel qualibet alia potestas: Justo euim non est posita lex, sed injustis et calcitrantibus, irreligiosis et peccaloribus, parricidis, homicidis, fornicatoribus, masculorum concubitoribus, perjuris, et si quid aliud sanæ doctrinæ adversatur"; etenim principes non sunt terrori bene, sed improbe agentibus. Rursusque ait Scriptura: Vis potestatem minime formidare? recle age, laudemque ab ea reportabis 33: vos igitur merito laude digni, uti econtrario secus agentibus acerbarum pœnarum minæ intenduntur. Hl. Deus vos sibi elegit pretiosum populum, zelatorem bonorum operum ". Vos estis lux mundi, ait Servator”. Certe quorum idem est zelus, idemque opus, eorum etiam laus eadem est, eademque merces. Beati igitur estis, imo beatissimi, ο dilecti Deo monachi. Quis vestram digne laudaverit vitam? Vestra enim diurna nocturnaque opera sunt psalmii, lymui, cantica spiritalia, et digna Deo actiones. Charitas enim, res angelica, vobiscum versatur; pas 3. Philipp. 111, 8. as 1 Tim. 1, 9, 10. νὴν πρόθεσιν, ἀλλὰ γὰρ καὶ μέγα τι φρονήσαντες, πρὸς αὐτὰς οὐρανίους μονὰς τὸν νοῦν ἑαυτῶν ἑπτερώσατε, ἵνα τῶν ἐκεῖσε θείων παιδευμάτων πολυπραγμονήσαντες τὴν ὠφέλειαν, ὁμότροποι τῶν μα καρίων ἀγγέλων εὑρεθῆτε, ὧν ἡ δόξα ὑμᾶς ἐκδέχε ται καὶ μακαριότης περιμένει· ἄνθρωποι γὰρ ὄντες καὶ ἐξ ἀνθρώπων προελθόντες, οὐ τοῖς ἀνθρωπίνοις συγκατηνέχθητε λογισμοίς, οὐδὲ τὰ δοκοῦντα τοῦ βίου ποθεινὰ πράγματα, τοῦ εἰς Θεὸν ὑμῶν πόθου ἐλαττών σαι τὸν τόνον δεδύνηνται· πᾶσι δὲ ἅπαξ ἁπλῶς ἀποταξάμενοι, ένα σκοπὸν ἔχετε τὸ ἀρέσαι Θεῷ. Καὶ τῆς ὑμετέρας εὐδοκιμήσεως ὁ ἀγὼν πᾶσι λελάληται· οὐ χρημάτων ὑμᾶς περιουσία, οὐδὲ προκειμένων δώ ρων ἐπαγγελίαι τὸν ἀγαθὸν ὑμῖν τοῦτον πόθον προ εξένησαν, ἀλλὰ πίστις εὐσεβὴς καὶ διάνοια ερωμένη, Θεοῦ Σωτῆρος μεσιτεύσαντος καὶ εὐδοκήσαντος· τῆς ἀποδεκταίας ταύτης καὶ ἀγαθῆς προαιρέσεως ὁ χορη γὸς γενόμενος καὶ ἀρχηγὸς καὶ τελειωτὴς, ἔστιν Ἰη· σοὺς ὁ Χριστὸς, ὁ καὶ ὑμῖν τοῖς μονάζουσιν ὑπομονὴν καὶ χρηστὸν τέλος διδοὺς, καὶ πᾶσι τοῖς ἐθέλουσι σώ ζεσθαι ἑτοίμη ὁδὸς εὑρισκόμενος· ἥντινα παρὰ τὴν ἀρχὴν προθυμηθέντες ὁδεῦσαι, συνοδοιπόρον έχετε τὸν Σωτήρα Κύριον λέγοντα, Οὐ μή σε ἀνῶ οὐδὲ μή σε εγκαταλείπω. Β΄. Διὰ γὰρ αὐτὸν, ἐμπόδιον οὐδὲν τὴν οὐράνιον ὑμῶν ἐκκόψαι πρόθεσιν δεδύνηται, οὐ χρημάτων πο θος, οὐ μνήμη γονέων, οὐδὲ πρὸς γένους κληρονομίας, οὐδὲ ἀδελφῶν συνουσίαι, οὐ συγγενῶν διαθέσεις, οὐ τρυφαῖ, καὶ λουτρά, καὶ πότοι, οὐ φίλων συντυχίαι, G οὐ κοσμικαὶ δόξαι, ἀλλὰ πάντα μὲν ὑπερφρονήσαν τες, αὐτοῖς ἔργοις βοᾶτε ἀποστολικῷ κεχρημένοι λά Υψ· Πάντα ἡγοῦμαι σκύβαλα, ἵνα Χριστὸν κερδή σω· διὸ καὶ τὴν ἔρημον αὐλίζεσθε, νηστείαις, ἀγνείαις, ἀσκήσεσιν, εὐχαῖς καθαραῖς τὸν Θεὸν λασχόμενοι· οὐθὲν ὑμῖν οὐδὲ πώποτε βασιλεὺς ἐπίγειος φοβερός, οὐκ ἄρχων καὶ δικαστὴς καὶ ἡγούμενος, οὐ δέ τις ἑτέρα ἐξουσία· Δικαίῳ γὰρ νόμος οὐ κεῖται, ἀνόμοις δὲ καὶ ἀνυποτάκτοις, ἀσεβέσι καὶ ἁμαρ τωλοῖς, πατρολψαις καὶ μητρολῴαις, ἀνδροφό νοις, πόρνοις καὶ ἀρσενοκοίταις, επιόρκοις, καὶ εἴ τι ἕτερον τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ ἀντίκει ται· οἱ γὰρ ἄρχοντες οὐκ εἰσὶ φόβος τῶν ἀγαθῶν ἔρ γων, ἀλλὰ τῶν κακῶν· καὶ πάλιν· Θέλεις δὲ μὴ goβεῖσθαι τὴν ἐξουσίαν; τὸ ἀγαθὰν ποίει, καὶ ἕξεις ἔπαινον ἐξ αὐτῆς· ὑμῖν οὖν οἱ ἔπαινοι δικαίως, ὡς καὶ τῶν ἐναντιουμένων ἡ τῶν ἀπειλουμένων τιμωρία πικρά. Γ. Θεὸς ὑμᾶς ἐξελέξατο ἑαυτῷ λαὸν περιούσιον, ζηλωτήν καλῶν ἔργων· Ὑμεῖς ἐστε φῶς τοῦ κό σμου, ὁ Σωτὴρ εἴρηκεν· καὶ ὧν ὁ ζῆλος ὁ αὐτὸς, καὶ τὸ ἔργον τὸ αὐτὴ, καὶ ὁ ἔπαινος ὁ αὐτὸς, καὶ ὁ μι σθὸς ὁ αὐτός· μακάριοι τοίνυν ἐστὲ καὶ τρισμακάριοι, ὦ τιμιώτατοι θεῷ μονάζοντες· τίς ὑμῶν ἐπαξίως ἐπαινέσεις τὴν διαγωγήν; ἔργα γὰρ ὑμῖν ἡμέρας καὶ νυκτὸς ψαλμοὶ καὶ ὕμνοι καὶ ᾠδαὶ πνευματικαὶ καὶ πράξεις Θεῷ πρέπουσαι· ἀνάπη γὰρ ὑμῖν πολιτεύε *‹ Til. 11, 44. 38 Matth. v, 14. s Rom. sunt. 3.

S. SERAPIONIS EPIST. AD MONACH. ται, τὸ τῶν ἀγγέλων χρῆμα· εἰρήνη παρ' ὑμῖν ἐστή- Grma apud vos, quæ est coelorum custos; alieni al ριχται, τῶν οὐρανῶν περίβολος· ἀφιλάργυρος ὑμῖν ὁ τρόπος, ἀεὶ τῇ χρεία φιλούμενοι, ἐν νηστείαις εντο μι, ἐν εὐχαῖς εὐτονώτεροι, ἐν ἀγρυπνίαις ὑμῖν τὸ καθ' ἡμέραν τῇ ἐγρηγορήσει διανύεται· Λαμψάτω το φῶς ὑμῶν, εἶπεν Κύριος· καὶ ὁ εἴρηκε, φαίνεται· μὴ ἀγαπητὸν κόσμον, μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ ὑμεῖς τετηρήκατε μακάριοι τοίνυν ὑμεῖς τῷ Θεῷ, μακάριος δὲ καὶ ὁ κόσμος δι' ὑμᾶς· αἱ ἐρημίας σεμνύνον ται δι' ὑμᾶς, καὶ ἡ οἰκουμένη σώζεται ταῖς ὑμετέραις προσευχαῖς· νετὸς τῇ γῇ καταπέμπεται ταῖς ὑμετέραις ικεσίαις, ἡ γῆ χλοη φορεῖ, καὶ δένδρα καρτοῖς βριθόμενα ἀβλαβῆ τὸν καρπὸν ἀποδίδωσιν· του ταμός (21-99) δὲ ετησίως αὐξανόμενος καὶ ὅλην τὴν Αἴγυπτο, ἀρδεύων, λίμναις τε φιλιούμενος καὶ θαλάτταις πολὺ πλῆθος μεταδιδούς, τῶν ὑμετέρων ἱκεσιῶν γνωρίζει τὴν δύναμιν. Εἰ γὰρ Ηλίας ἄνθρωπος ἦν ὁμοιοπαθής, ὡς γέγραπται, καὶ προσευχῇ τὸν ὑετὸν συνέστειλεν, καὶ πάλιν προσήνεγκεν, καὶ ὁ οὐρανὸς Έβρεξεν, καὶ ἡ γῆ ἐβλάστησε τὸν καρπὸν αὐτῆς, πόσῳ μᾶλλον αἱ ὑμέτεραι πρεσβεῖαι τὰ κατ' εὐχὴν ἡμῖν ἀνοίσει χρήσιμα; Δ'. Μακαρία τοίνυν ἡ ᾿Αλεξανδρέων πόλις ὑμᾶς ἔχουσα πρεσβευτάς· οὐκ ἂν αἱ Σοδόμων πόλεις τε φρωθεῖσαι κατέπεσον, εἰ δέκα δίκαιοι ἐκεῖσε διέτρι βιν· οὐδ᾽ αὖ πάλιν ἕτεραι πόλεις διεστράφησαν εύ μοιροῦσαι τῆς ὑμῶν ἁγιότητος· οἱ φίλοι τοῦ θεοσεβοῦς Ἰὼβ χαλεποὶ ὄντες ἐσώθησαν δι' αὐτὸν, ὡς γέγραπται· Ιωβ δὲ ὁ θεράπων μοι εὔξεται περί ὑμῶν, ὅτι εἰ μὴ πρόσωπον αὐτοῦ λήψομαι, εἰ μὴ γὰρ δι' αὐτὸν, ἀπώλεσα ἂν πάντας ὑμᾶς ἦμαρτεν πάλιν ποτὲ ὁ τῶν Ἰουδαίων λαὸς, ὅτε ὁ τοῦ Θεοῦ θεράπων τὸν νόμον ἐδέξατο ὀλιγωρήσας τοῦ πρέποντος ὁ ἀεὶ ἀσύνετος καὶ ἀπαίδευτος λαὸς παρηνόχλει τῷ ᾿Ααρών λέγων· Ποίησον ἡμῖν θεούς, οι προπορεύσονται ἡμῶν· παραβάντων δὲ αὐτῶν, ὠργίσθη Κύριος αὐτοῖς καί φησιν· Μωυσή, Μωυσῆ, σπεύ σον, κατάβηθι, ὁ γὰρ λαὸς ἡνόμησεν ὁ δὲ κατα βὰς καὶ θεασάμενος τὴν παρανομίαν, ἀπεκρίνατο τῷ Θεῷ λέγων· Εἰ μὲν ἀφῇς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν, ἄφες· εἰ δὲ μή γε, κἀμὲ ἐξάλειψον ἐκ τῆς βίβλου ῆς ἔγραψας. "Ω πόση τοῖς ἁγίοις διάθεσις! ὢ πόσον αἱ ὑμέτεραι εὐχαὶ τὰ κατ᾽ εὐχὴν ἡμῖν ἀνοίσει χρήσιμα, τοῦ Θεοῦ ἐπισπῶσαι τὴν εὐμένειαν! ὦ πόση ἀποκείσεται ὑμῖν ἡ ἀνάπαυσις Θεῷ συναφθῆναι σπουδάζουσιν! ὦ πόσων ἀγαθῶν ἐμπλησθήσεσθε, πα τέρα, καὶ μητέρα, καὶ ἀδελφοὺς καταλείψαντες! Ε. Τῷ ᾽Αβραὰμ πάλαι ὁ Θεὸς ἔλεγεν Εξελθε ἐκ τῆς γῆς σου καὶ ἐκ τῆς συγγενείας σου, καὶ δεῦρο εἰς γῆν ἣν ἂν σοι δείξω· καὶ ὁ μὲν ᾿Αβραὰμ ὑπακούσας ἐξῆλθεν· ὁρῶ δὲ καὶ ὑμᾶς ἁρπάσαντας τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον, ἵνα τῷ ᾽Αβραὰμ ἐξακολουθήσητε, καὶ τῆς εὐλογίας συναπολουθήσητε Ἀγαθὸν ἀνδρι, δι' ἂν ἄρῃ ζυγὸν ἐκ νεότητος αὐτοῦ, καθιεῖται δὲ καταμόνας καὶ σιωπήσεται· τοῦτο ἡ ὑμετέρα ἀνα- "; avaritia mores vestri, qui rebus necessariis contenti estis, in jejuniis constantes, in precibus adhuc conslantiores, in vigiliis experrecti quotidianam vitama peragitis. Luceat luz vestra, dixit Dominus; et quod dixit, apud vos paret; neque vobis mundis aut omnino quæ sunt in mundo Turæ sunt. Beati igitur vos coram Deo, beatus item nundus propter vus. Deserta loca vestri causa venerationi sunt, vestrisque precibus terrarum orbis manet incolumis. Vobis orantibus pluvia in terram demittitur, tellus her bis virescit, arbores pomis onustae iusiolatum fructum suppeditant, flumen quotannis auctum, universam Ægyptum irriguus, stagnis se socians, maribusque aquarum copiam tribuens, vestrarum supplicationum vim declarat. Si enim Elias, vir, uti scriptum est, æque ac alii homines passionibus commotus, prece nihilominus pluviam inhibuit, rursusque prece ab eo oblata, coelo pluit, el suum tellus fructum germinavit ", quauto magis vestra intercessio postulata nobis utilia impetra – bit? IV. Felix igitur urns Alexandria quæ vos babet intercessores! Certe Sodomitarum civita es nequaquam in cineres redactæ fuissent, si decem ibi justi inhabitassent **; neque item aliæ urbes eversæ essent, si vestram apud se manentem sanctitatem hàbuissent. Religiosi Job amici, quanquam distortis moribus, ejus tamen gratia, ut ait Scriptura, servati fuerunt: Job, inquit, servus meus pro vobis orabit, cujus ego faciem reverebor; nisi enim per eum stelisset, utique vos omnes pessum dedissem ". Olim præterea Judaicus populus peccavit, quo tempore Dei servus legem sibi traditam accipiebat; namque officii sui oblitus ille semper insipiens maleque.inoratus populus, importunus Aaroni erat dicens: Fac nobis deos, quos viæ duces sequamur *. Ergo illis peccantibus iratus Dominus ait: Moyse, Moyse, festina descendere, populus enim prævaricatus est llle vero descendens, visa ea perversitate, Deo respondit dicens: Si quidem hoc illis peccatum vis dimillere, utique dimitte; si minus, me quoque de libro quem scripsisti deleto ". Ο quanta est sanctorun benignitas! quantam nobis vestræ preces utilitatem inipetrabunt, Dei benevolentia conciliata! Quanta vos in futurum manet requies, qui Deo conjungi satagitis! Quot bonis replebinini, qui patrem, matrem fratresque deseruistis! V. Abrahamo olim Deus ait: Exi de terra tua ac de cognatione tua, et veni in regionem quam demonstravero tibi *. Et Abraham quidem obtemperans eriit. Vos pariter video Dei voci ultro obsecutos, ut Abrabami imitantes exemplum, ejus æque benedictionibus fruamini. Bonum est homini, cum portaverit jugum ab adolescentia sua; sedebit enim et tacebit. Dictum hoc vestra in eremum secessio inter- » Job XLII, 8. * Matth. v, 14. 87 Jac. v, 17, 18. ** Gen. xviti, 32. is Gen. III, 1. * Thren. 111, 27, 28. ibid. 31, 32. (21-99) Nilus videlicet. ** Exod. xxx11, 1. es ibid. 7.

PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. pretatur. Non vos divitiarum esca illexit, non mu- χώρησις ερμηνεύει· πλοῦτος ὑμᾶς οὐκ ἐδελέασεν, οὐδὲ κάλλη γυναικῶν ἐξηπατήθη, ἀλλ' ὥσπερ ἀσώ ματοι ὄντες τῷ θείῳ φόβῳ τὰς ἐναντίας ἡδονὰς ἐπατήσατε· οὐ προσηλώθητε ταῖς τοῦ κόσμου φροντίσιν, ἀλλ' ὑπεφύγετε τούτων τὸ μάταιον· ἡδὺς ὑμῖν ἐν ἐρτ μία λιτὸς ἄρτος καὶ ἅλας καὶ πότιμον ὕδωρ, ἢ αἱ ἐν πόλει τρυφαὶ καὶ εὐφρασίαι μετὰ μόχθου· Κρείσσον γάρ, φησί, ψωμὸς μεθ᾿ ἡδονῆς ἐν εἰρήνῃ, ἢ οἶκος πολλῶν ἀγαθῶν καὶ ἀδίκων θυμάτων μετὰ μάχης, ἐκ πάλαι ὁ Παροιμιαστής συμβουλεύει· ἐλεύθεροί έστε κατὰ πάντα, ὦ θεοφιλέστατοι Θεῷ μονάζοντες· γυνή ὑμᾶς οὐκ ἐνοχλεῖ περὶ γυναικείου σκεύους· υἱοὶ ἡ θυγατέρες ὑμᾶς οὐ συμπνίγουσι, διαφόρους αιτήσεις ὑμῖν προσφέροντες· οὐ θεράπων ἀποσυλήσας τὸν πλοῦτον φεύγει· οὐ χρημάτων μέριμνα κλέπτει ὑμῶν lierum pulchritudo decepit, sed quasi incorporei adversarias voluptates divino timore conculcavistis, non inbæsistis hujus mundi curis, imo harum vanitatem vitastis. Dulcior vobis in eremo simplex panis cum sale et aquæ potn, quam urbanæ delicia et convivia cum ærumna. Melius esse frustum cibi cum delectatione in pace, quam domum multis bonis iniquisque victimis redundantem, si adsint contentiones, antiquus Proverbiorum auctor censebat ". Vos in summa libertate versamini, o charissimi Deo monachi. Uxor vobis non est molesta propter mundum muliebrem; filii filiæque nequaquam vos vexant, variis postulationibus obtundentes; non servus ablato ære aufugit; non opum sollicitudo somnum eripit. Homini quidem divitiis redundanti, in- τὸν ὕπνον. Τῷ γὰρ ἐμπλησθέντι τοῦ πλουτήσαι, φη quit Ecclesiastes, quieto dormire non licet *. σὶν ὁ Ἐκκλησιαστής, οὐκ ἔστιν ὁ ἀφίων αὐτὸν τοῦ ὑπνῶσαι. VI. Istæ porro sunt mundanæ vitæ dulcedines, hæc ejus optabilia bona; cum aliquis in urbe nubit, negotii initium est rei familiaris dispendium. Gravida est uxor? peperit? natus puer? Urget virum cura, quomodo uxoris placito occurrat. Feminam peperit? angitur vir, de dote cogitans. Masculus in lucem editus? Brevi tempore patris vultus hilarescit; nam paulo post infirmatur puer; calamitosus pater medicos invocare non desinit, multa dat daturusque est, si filius convalescet. Interim mæstus occurrit amicis dicens: Orale, quia puer ægrolal; qui si forte funestum quid patietur, suspendio me perire necesse est. Amici condolent. Deus tamen benignitale sua vitam largitur. Convaluit, evolvitur ex infantia, crescit, fit adultior; magistri varii assuinuntur, et pro ætalis progressu eruditur secundum mundi consuetudinem. Juvenilem ætatem attigit, copulandis nuptiis idoneam. Pater ejus rursus nuptialibus curis occupatur; parata omnia, paratus thalamus, et ecce mors inopina juvenem abripit. Subitus ergo parenti dolor et intolerabilis. Effertur juvenis, hinc luctus et ejulatus; pater ad sepulcrum progrediens gemitum pectore mittens, manibus caput scabens, vultum vellicans et percutiens, lleu! heu continenter clamat. Atque hoc luctu graviter alflictus, periculosum in morbum sape incidit, paulatimque consumptus, mortem deinceps sibi invocal. VII. Discite, o Deo dilectissimi monachi, quantis vos curis Christus expedivit! discite quantas vitastis calamitates! discite quod vitæ genus ingressi estis! Nam vestra conversatio angelica est. Sicuti enim cum mortui resurrexerint, hi neque nubent neque nubentur, sed sicut angeli in cœlo justi degent *7, sic et hanc convictus rationem secuti, fervore vestro rem futuram præoccupastis. Quis ergo vos non beatos deprædicet, qui vitam adeo sollicitudinibus vacuam elegistis? Quis vestram in eremis non amet vitam? Quis tranquillitatem hanc vestram non discuΓ'. Ταῦτα τοῦ βίου τὰ ἡδέα, ταῦτα τοῦ βίου τὰ περισπούδαστα· ὅτ' ἂν γήμῃ τις ἐν πόλει, ἀρχὴ περιστάσεως, ἀναλωμάτων χρεία· ἔγκυος ἡ γυνή; γεγέν νηκεν; ἀπετέχθη τὸ βρέφος; φροντὶς τῷ ἀνδρὶ πῶς τῆς γυναικὸς τελέσει τὰ καταθύμια· θῆλυ τέτοκεν; ὁ ἀνὴρ ἀηδίζεται περὶ προικῶν περισπώμενος· ἄρσεν ἐτέχθη; φαιδρὸν αὐτοῦ πρὸς ὀλίγον τὸ πρόσωπον μετ' οὐ πολὺ τὸ παιδίον νόσῳ συνεσχέθη συμφορά τῷ ἀνδρὶ, οὐ διαλιμπάνει Ιατρούς προσκαλούμενος· πολλὰ δίδωσιν, εἰ τὸ παιδίον σωθήσεται κατηφής προϊὼν τοῖς φίλοις συντυγχάνει, Εὔξασθε, λέγων, ὅτι τὸ παιδίον νοσεῖ· ἐάν τι πάθῃ, ἀγχόνῃ ἐμαυτὸν ἀπολο λύω. Οἱ φίλοι συνέχονται· ὁ δὲ Θεὸς οἰκείᾳ εὐμενείᾳ ζωὴν παρέχει· ὑγίανεν τὸ παιδίον, προέβη, ἐμηκύν θη, ἐγένετο παῖς· διδάσκαλοι τοῦτον διάφοροι παραλαμβάνουσιν, καὶ ὅσον προβαίνει παιδεύεται κατὰ τὸν κόσμον· νέος λοιπὸν ἐγένετο, ἁρμόδιος πρὸς γάμου συνουσίαν· ὁ πατὴρ αὐτοῦ πάλιν περὶ γάμων ἀσχο λεῖται· ἕτοιμα πάντα, ο θάλαμος ἕτοιμος, καὶ ὁ θά νατος ἄφνω τὸν νέον ἀφήρπασεν· συμφορὰ αἰφνίδιος τῷ πατρὶ ἀνηκέστως· ὁ νέος ἐκκομίζεται, στεναγμοί λοιπὸν καὶ ὀλοφυρμοί, περὶ τὸ μνῆμα απερχόμενος οιμωγὰς πέμπων, καὶ ταῖς χερσὶν ψοφῶν τὴν κεφα λὴν, δονούμενος καὶ τύπτων τὸ πρόσωπον, Οίμοι, οι μοι, συνεχῶς ἐπιλέγων· καὶ μάλα δακνόμενος ὑπὲρ τῆς συμφορᾶς, πολλάκις δυσιάτῳ περιπίπτει νόσῳ, καὶ κατὰ βραχὺ δαπανώμενος θάνατον λοιπὸν ἐπικαλεῖται. Ζ'. Μάθετε, ὦ τιμιώτατοι Θεῷ μονάζοντες, πόσων ὑμᾶς περιστάσεων Χριστὸς ἠλευθέρωσεν· μάθετε πό σας συμφορὰς ἐκερδάνατε· γνῶτε οἷον μετέρχεσθε βίον· ἰσάγγελοι ἐστε τῇ πολιτείᾳ· ὥσπερ γὰρ ἐν τῇ ἀναστάσει τῶν νεκρῶν οὔτε γαμούσιν οὔτε γαμίσκον. ται, ἀλλ' ὡς ἄγγελοί εἰσιν ἐν οὐρανῷ οἱ δίκαιοι· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὑμεῖς οὕτω συμβιοτεύοντες, προελά δετε τῷ πόθῳ τὸ ἐσόμενον· τίς τοίνυν οὐκ ἂν ὑμᾶς μακαρίσειεν απερίσπαστον ἑλομένους βίον; τίς οὐκ ἂν ἀποδέξοιτο ὑμῶν τὴν ἐν ἐρήμοις δίαιταν; τίς οὐκ ἂν ὑμῶν ποθήσειε τὴν ἡσυχίαν; βουλευτήρια ἐν πό * Prov. xv. 17. * Eccle: ν, 11. *7 Matth. xx11, 20.

S. SERAPIONIS EPIST. AD MONACH. urbanis disceptationes; quis saltator, aut mimus, aut aulædus ventres implebit? quis turpibus va nisve spectaculis opes absumet? His quoque consultationibus vos propter Dominum alieni estis, quippe publicis aut urbanis ministeriis immunes: neque manus exactoris fores vestras pulsat, ut vecti· fal solvatis; nemo vos in pratorium, ut ft, per trahit, neque carceres calumniis circumventi incolitis, neque ferrea compedle gravamini, grandi erimine, puta de repetundis, pulsati; neque vobis nanus quamlibet aliam ob causam vinciuntur: militum concussiones non patimini, neque apparitorum inhumanas exagitationes: mercaturam non exercetis, ut perjuriis opes cumuletis; satis gnari potiorem esse rem tenuem justi, quam divitias peccatorum λεσιν συγκροτείται, καὶ ζητήσεις περὶ πολιτείας· τις piat? Consilia in civitatibus agitantur, et de rebus ὀρχηστῶν καὶ μιμολόγων καὶ αὐλητῶν ἐμπλήσει γα στέρας; τίς ἀθέσμοις θεωρίαις καὶ ματαίαις κενώσει τὸν πλοῦτον; καὶ τῆς τούτων ερεύνης ὑμεῖς ἐκτός έστε διὰ τὸν Κύριον· δημοσίαις λειτουργίαις ή πολιτικαῖς οὐχ ὑπόκεισθε, οὐδὲ χεὶρ φορολόγου θύραν τινός ὑμῶν κρούει ἵνα τέλος καταδράσητε· οὐδεὶς ὑμᾶς ἐν πραιτωρίῳ ἔλκει, οἷα συμβαίνει, ἀλλ' οὐδὲ δεσμωτήριον οἰκήσετε συκοφαντούμενοι, ἀλλ' οὐδὲ κλοιοὺς οἱ πόδες ὑμῶν δέξονται, συκοφαντούμενοι μεγάλα ἵνα δημόσια χρήματα καταβάλητε· οὐδὲ καλωδίοις αἱ χεῖρες ὑμῶν δεθήσονται δι᾿ ἑτέραν τινὰ περίστασιν στρατιωτῶν διασεισμούς οὐκ οἴδατε, ἀλλ' οὐδὲ ταξεω τῶν ἀπάνθρωπα κωμῴδια· οὐκ ἐμπορίαις μετέρχεσθε, ἵνα ταῖς ἐπιορκίαις πλοῦτον συνάξητε, ἐπιστάμενοι κρεῖσσον ὀλίγον τῷ δικαίῳ ὑπὲρ πλοῦτον ἁμαρτωλῶν πολύν· καθεύδοντας ὑμᾶς δανειστὴς οὐκ ἐξυπνίσειεν, γραμμάτιον ἐπιφέρων, οὐδὲ λιβέλλους καθ᾽ ὑμῶν γράψας ἄρχοντι παρέστησεν· οὐδὲ πλῆθος τόκων ἀπαιτούμενοι ἐστενάξατε· ἀλλ' οὐδὲ θάλατταν δεδοίκατε, μὴ ἀθρόον χειμάσασα ἀπολέσει τὸν φόρτον, καὶ πένης παραχρῆμα ὁ πλούσιος εὑρεθῇ. Η'. Ταῦτα τοῦ βίου τὰ ἐπιτηδεύματα, ταῦτα τοῦ βίου τὰ πράγματα, ταῦτα οἱ γάμῳ συναφθέντες ὑπομένουσιν· ὑμεῖς δὲ ἐν ἐρήμῳ ἀπερίσπαστοι διατελεῖτε, μόνου λαμπρού βίου ἐπιμελούμενοι· ὢ πόσης τιμῆς ὑπεροχὴν ἔχει τὸ ἅγιον καὶ ἱερὸν ὑμῶν σχῆμα! ὢ πόσης εὐωδίας πνευματικῆς πνέει! ὢ πηλίκου τοῦ επαγγέλματος έψηφίσασθε! λόγος οὐδεὶς ἀνυμνῆσαι δύναται! ὦ ἐπάγγελμα οὐρανοῦ ἀπτόμενον! ᾧ ἐπάγγελμα Θεῷ συναπτόμενον! ᾧ ἐπάγγελμα ἀγγέλοις ἐξεικονιζόμενον! ὦ ἐπάγγελμα τὸ κατ' εἰκόνα Θεοῦ σώζον! ᾧ ἐπάγγελμα Θεῷ παρεστηκός! & Επάγγελμα Θεῷ τιμιώτατον! ᾧ ἐπάγγελμα δι' οὗ σώζεται ὁ κόσμος! Ὑμᾶς τις μακαρίζων, δικαίως ἂν λέξειεν, Μακάριοι οἱ ἄμωμοι ἐν ὁδῷ, οἱ πορευόμενοι ἐν νόμῳ Κυρίου· τοῦτον γὰρ τὸν νόμον μελετῶντες ἡμέ ρας καὶ νυκτός, ὡς τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον πα ρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων, ὁ τὸν καρπὸν αὐτ τοῦ δώσει ἐν καιρῷ αὐτοῦ, καὶ τὸ φύλλον αὐτοῦ οὐκ ἀποῤῥυήσεται, καὶ πάντα ὅσα ἂν ποιεῖ κατευοδωθήσεται· οὕτω τοίνυν καρποφοροῦντες λόγῳ καὶ ἔργῳ παῤῥησιαστικώτερον δύνασθε λέγειν Θεῷ Καταβήτω ἀδελφιδός μου εἰς κῆπον αὐτοῦ, καὶ φαγέτω καρπὸν ἀκροδρύων αὐτοῦ· ἕκαστος γὰρ ὑμῶν, ὦ ἀξιοπόθητοι Θεῷ μονάζοντες, κῆπος ἐστε Χριστοῦ παντοδαπών δένδρων εἴδη περιέχων, ταῖς τοῦ νόμου φυλακαῖς καὶ ἐντολαῖς γεωργούμενος· οὐκ ἐστὲ δρυμός ξύλων ἵνα ἄγρια θηρία ἐν ὑμῖν ἐνοικήσῃ, τῶν ἐναντίων δυνάμεων τὸ αἱμοβόρον σύστημα· ἀλλὰ γὰρ κῆπος κεκλεισμένος λίθοις τιμίοις τὴν ἐκ τοῦ νόμου φυλακὴν καὶ ἀσφάλειαν· διὸ οὐκ ἐγένεσθε ζωγρήματα τοῦ διαβόλου, ἀλλ' ἐσαγηνεύθητε τῇ σα γήνῃ τοῦ Χριστοῦ ἐκ τῆς ἁλμυρᾶς τοῦ κόσμου ἀκα ταστασίας. • Ο γάμῳ κοινω.ῶν περὶ πολλὰ μερίζεται τὴν 48 Psal. cxviii, 1. * Psal. 1, 2, 3. so Cant. v, 1. multas. Dormientes vos fenerator non excitat allatis syngraphis, neque oblatis prætori libellis in judicium vos appellat, nec usuras ingentes postulati ingemiscitis; sed neque inare formidatis, ne repente tempestate commotum mercem absorbeat, et pauper subito deprehendatur qui divitiis pollebat. VIII. Aæ sunt mundanæ vitæ sollicitudines, hæc quotidiana negotia, hæc illi sustinent qui conjugio vinciuntur. Vos autem in eremo nullis curis distracti versamini, de vitæ tantum puritate solliciti. Ο quam omni pretio major est vester hic sacrosanctus habitus! quantam redolet suavitatem spiritalem! Quale quantumque promissum exhibuistis, nulla oratio satis celebrare valet. O promissum omni cura liberum! o promissum cœlum ipsum attingens, Deo promissorem copulans, et angelorum similem efficiens! O promissum, quod in homine Dei imaginem conservat, hominemque ad Deum adducit! O promissum coram Deo pretiosissimum! O promissuin denique cujus gratia mundus servatur! Quisquis vestram beatitudinem prædicabit, recte dicet: Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini **. De hac enim lege diu noctuque meditantes, instar arboris eritis plantati secus decursus aquarum, quæ fructum proprium dabit tempore suo, el folium ejus non decidet, et quidquid fecerit, feliciter succedet 4. Sic ergo verbis et opere fructificantes, confidentius dicere Deo potestis: Descendal patruelis meus in hortum suum, manduce¡que fructum juglandium suarum *. Vestrum enim unusquisque, o merito chari Deo monachi, hortus Christi estis omne arborum genus continens, legis præceptorumque custodia excultus. Non estis arborum saltus in quo feræ silvestres inhabitent, adversariarum scilicet potestatum cretus sanguinolentus; sed hortus circumseplus estis pretiosis lapidibus, legis nimirum custodia et præsidio. Quamobrem præda diaboli non fuistis, sed in Christi sagenam ex amara mundi tempestate incidistis. IX. Qui vitam conjugalem sectatur, mentem

PATRES ÆGYPT|| SÆCULI IV. suam ad diversas curas partitur, ut ait Paulus: Qui διάνοιαν, ὡς λέγει Παῦλος· Ὁ δὲ γήμας μεριμνή uxorem duxit, cogital ea quæ sunt mundi, quomodo femina sua placeat, et divisus est ". Vos vero, ο admirabiles Deoque amabiles, ab eo nunquam divulsi, semper id dicitis quod David fervido mentis affectu aiebat: Adhæsit anima mea post te, me vero suscepit dextera tua ss. Non enim agros, aut domos, aut quasvis alias facultates studio vestro prosecuti estis, ut adeplis frueremini; sed neque turpibus cupidinibus, neque maledictis, neque avaritiæ, neque alii cuivis fraudi indulsistis; sed id quod scriptum est egistis: Post Dominum Deum tuum ambulabis, et illi adhærebis 33; eaque verba in rem contulistis: Vade, vende quæ possides, et da pauperibus, et habebis thesaurum in cœlo, venique et sequere me ". Et hujus quidem effuti vis in vobis apparet, cujus tenaces mundo ejusque curis vale dixistis; Deo magnopere confisi qui dixit: Quærite primum regnum Dei et justitiam ejus, el hæc omnia adjicientur vobis **. X. Quamobrem laudibus præconiisque digni estis, qui sic Christo rudem adhuc auditum vestrum subjecistis, ne eum stultis vulgi obtrectationibus obnoxium haberetis. Atque at oculos quoque vestros rectum cernere, minimeque alienæ rei invidere doceretis, ad Deum ipsos curastis dirigere, cum bymnographo David dicentes: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in cœlo; ecce ut oculi servorum ad manus dominorum suorum, ut oculi ancillæ ad manus dominæ suæ, sic oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec nostri misereatur **. Levantes sanclas manus indesinenter rursus ad Deum soletis aspicere cum puris precibus, ne illæ rapinarum, furtorum bellorumve reæ ſlant; pedes autem vestros aut in Dei domuni, aut ad sanctorum Patrum cellas recto cursu procedere docuistis, ne forte ad malitiam currentes in foveas decidant. Nam quod attinet ad odoratus vestri libertatem, sic Deo dicere soletis: In odorem unguenri tui currimus". Didicistis etiam gustum vilibus escis et aquæ potui assuefacere, scilicet ne ventris causa induainini hypocrisi, et quia Adam gulæ maxime causa peccavit. Præter hæc omnia humilem quoque asperamque vestem gestatis, sinceri videlicet devotique moris imaginem. Gratior vobis lodix et storea sine lapsu in culpam, quam molles lectuli cum peccato. Jucundior vobis commemoratio resurrectionis et formidandi judicii, quam tibiæ citharæque et vana cantiones. Optabilior vobis mors beata, quam vita in turpibus deliciis diu protracta. XI. Beati igitur vos, summe honorandi monachi! hoc enim sæpe vobis dici dignum est. Beati estis, τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσει τῇ γυναικὶ, καὶ με μέρισται· αὐτοὶ δὲ, ὦ θαυμάσιοι Θεῷ γλιχόμενοι, ἀχώριστοι αὐτοῦ διατελεῖτε, ἀεὶ λέγοντες τὸ παρά τοῦ Δαβὶδ πόθῳ εἰρημένον· Ἐκολλήθη ἡ ψυχή μου ὀπίσω σου, ἐμοῦ δὲ ἀντελάβετο ἡ δεξιά σου· οὐ γὰρ ὀπίσω ἀγρῶν ἡ οἰκιῶν ἢ ἑτέρας τινός οὐσίας ἐπορεύθητε, ἵνα ταῦτα καταλαβόντες κτή σησθε· ἀλλ' οὐδὲ ὀπίσω ἀλόγου ἐπιθυμίας ή καταλαλιᾶς ἡ φιλαργυρίας ἢ ἑτέρας τινὸς ἀπάτης, ἀλλ' ὡς γέγραπται· Οπίσω Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου πορεύσῃ, καὶ πρὸς αὐτὸν προσκολληθήσῃ· τοῦτα ἀληθείᾳ ὑμεῖς πεποιήκατε· Υπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὺς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θα σαυρὸν ἐν οὐρανῷ, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι· καὶ τοῦ ῥήματος ἡ δύναμις ἐν ὑμῖν φαίνεται, δ οὐ παραδραμόντες παγίως ἀπετάξασθε τῷ κόσμῳ καὶ ταῖς τοῦ κόσμου φροντίσιν, λίαν θαρρήσαντες τῷ εἰπόντι Θεῷ· Ζητεῖτε πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. Ι'. Διὸ ἐπαίνων καὶ μακαρισμῶν ἐστε ἄξιοι, οὗ τως Χριστῷ τὴν ἀπαίδευτον ἀκοὴν ὑποτάξαντες, ἵνα μὴ ματαίαις αὐτὴν καταλαλιαῖς καταδουλώσητε· ἵνα δὲ καὶ τοὺς βλέποντας ὑμῶν ὀφθαλμοὺς ὀρθὰ παιδεύσητε μὴ ἐρᾶν ἀλλοτρίων κτημάτων, πρὸς Θεὸν αὐτοὺς ἀνατείνειν ἐμελετήσατε μετὰ τοῦ ὑμνογρά φου Δαβιδ λέγοντες· Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοικοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ· ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς, οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οικτειρήσῃ ἡμᾶς· ἐπαί ροντες ὁσίας χεῖρας ἀκαταπαύστως πάλιν πρὸς Θεὸν εἰώθατε ενατενίζειν διὰ καθαρῶν προσευχῶν, ἵνα μὴ ἁρπαγῶν καὶ κλοπῶν καὶ πολέμων αἴτιοι γένωνται· τοὺς δὲ πόδας ὑμῶν ἢ εἰς οἶκον Θεοῦ ἢ εἰς μονὰς ἁγίων Πατέρων τροχίαις ὀρθαῖς βαδίζειν ειώθατε, ἵνα μὴ εἰς κακίαν δραμόντες βόθροις ὑποπεσοῦνται· περὶ γὰρ τῆς ἐλευθέρας ὑμῶν ὀσφρήσεως σύνηθες ὑμῖν λέγειν Θεῷ· Εἰς ὀσμὴν μύρου σου δραμού μεθα· μεμαθήκατε γὰρ καὶ τὴν γεῦσιν εὐτελέσι τροφαῖς καὶ ποτῶν ὕδατι ἐθίζειν· ἵνα γὰρ μὴ γα στρὸς χάριν ὑποκρίνησθε πρόσωπα, καὶ ὅτι μάλιστα τῷ ᾿Αδάμ ή παράβασις διὰ γεύσεως γέγονεν· πρὸς δὲ τούτοις ἅπασιν καὶ ἄμφια κέκτησθε ταπεινὰ καὶ τραχέα, τῆς ἀληθείας ἅμα καὶ ἀσκήσεως ἐπιδει κνύντες τὸν τρόπον· ἡδὺς ὑμῖν ψίαθος καὶ σεμνὸν περιβόλαιον δίχα παραπτώματος, ή στρωμναί μαλα καὶ μετὰ ἁμαρτίας· ἡδὺ ὑμῖν τὸ ἀκροᾶσθαι περὶ ἀναστάσεως καὶ φοβερᾶς κρίσεως, ἡ ἀκοῦσαι αὐλῶν καὶ κιθάρας καὶ ᾀσμάτων ματαίων· αἱρετὸς ὑμῖν θάνατος εὐκλεὴς, ἢ ζην τρυφερώς πολύν χρόνον ἀσέμνως. ss 1 Cor. vii, 33. "Psal. LXII, 9. " Deut. x, 20. CXXII, 1, 2.” Cant. 1, 5. ΙΑ'. Μακάριοι τοίνυν ἐστὲ, τιμιώτατοι· τοῦτο γὰρ συνεχῶς ὑμῖν λέγειν ἄξιον· μακάριοι ἐστε τῇ ὁμοου ss Matth. xix,21. ** Matin. vi, 33. ss Psal

S. SERAPIONIS EPIST. AD MONACH. σίῳ Τριάδι στρατευσάμενοι· στρατιώτην ιδιώτης qui consubstantiali Trinitati stipendia facitis. Militi ἄνθρωπος οὐκ ἀπατᾷ, ἀλλ' οὐδὲ τὴν ὑμετέραν εὐλά Γειαν οἱ δραπετεύσαντες δαίμονες· Θεὸς γὰρ ὑμῖν δωρεάς διδοὺς ἔλεγεν· Ἰδοὺ δέδωκα ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν τοῦ πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορ πίων, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ, καὶ οὐδὲν ὑμᾶς οὐ μὴ ἀδικήσει· οὐκ ἐστρατεύθητε ἀνθρωπίνῳ βασιλεῖ, ἵνα ἐν πολέμῳ θεάσησθε τὰς τῶν ὁμογενῶν ἀνθρώπων σφαγάς, ἀλλ' ἐστρα τεύθητε τῷ Χριστῷ, ἵνα τῶν δαιμόνων θεάσησθε τὰ πτώματα· οὐδ᾽ ἐκέκτησθε ὅπλα ἐκ χαλκοῦ καὶ σι δήρου, ἵνα τοὺς ὁμοδούλους ἀνέλητε· ἀλλ᾽ ἔκτησθε πίστιν ἰσχυρὰν δι' ἧς ὁ διάβολος καταβάλλεται· οὐδὲ πάλιν ἐστρατεύσασθε ἵνα ἐκχέητε αἷμα ἀνθρώπινον, ἀλλ' ἐστρατεύσασθε Θεῷ ἵνα διηνεκῶς ἐκχέητε τὴν δέησιν ὑμῶν ἐνώπιον αὐτοῦ. Ὄφθαλμοὶ Κυρίου ἐπὶ δικαίους, καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν· δεή θητε οὖν ὑπὲρ τοῦ κόσμου, εὖ μάλα εἰδότες ὡς ἔτι εὐχαῖς δικαίων ὑπακούει, καὶ ὅτι πολὺ ἰσχύει ἡ δέησις δικαίου ἐνεργουμένη· διηνεκώς μέμνησθε ἡμῶν· ὑφ' ὑμῶν ὁ παράδεισος τῆς τρυφῆς εἰσοικι πθήσεται· καὶ ἂς ἀπέκλεισε τοῦ παραδείσου θύρας ἡ τοῦ Ἀδὰμ παράβασις, ταύτας ὁ ὑμέτερος Έρως δ εἰς Θεὸν ἀνοίξει· ὑφ' ὑμῶν γὰρ ὁ οὐρανὸς οἰκισθῆτε, ἵνα τοῖς ἀποστόλοις συναντήσητε, ἵνα προ φήτας ἴδητε, ἵνα τοὺς μάρτυρας θεάσησθε, ἵνα πάνε τας τοὺς δικαίους περιπτύξησθε, ἵνα τοῖς ἀγγέλοις συνδιατρίψητε· ὑμεῖς ἐνθάδε μακάριοι, καὶ μετὰ τὴν ἐνθένδε ζωὴν μακαριώτεροι· ἐκεῖ Ἰωάννην τὸν Βαπτιστὴν ὄψεσθε, τὸν τῆς ὑμετέρας ἀσκήσεως εὑρε τὴν, τὸν ἐν ἐρημία τραφέντα καὶ ἐν ἀσκήσει δια πρέψαντα· ἐκεῖ ὄψεσθε τὸν ἀνδρειότατον Ἰὼβ πολλή περιβεβλημένον δόξῃ, τὸν τῶν ὑμετέρων πόνων έργάτην, καὶ τῆς ὑπομονῆς φίλον· ἐκεῖ ὄψεσθε τὸν προπάτορα ὑμῶν ᾿Αβραὰμ τὸν τῆς ὑμετέρας φιλοξενίας ἐραστὴν γνήσιον γενόμενον· ἐκεῖ ὑμῖν ἀπαν· τήσει πραότατος Δαβὶδ ὁ ἀσκητικώτατος, οὗ ὁ βίος καθ᾿ ἡμέραν ὑμᾶς ἀλείφει· καὶ ἵνα μὴ ἕκαστον τῶν δικαίων ὀνομάζων μακρύνω τὸν λόγον, αὐτὸν τὸν Χριστὸν ὄψεσθε πάντων τῶν ἀγαθῶν τὸ κεφάλαιον, τὸν εἰπόντα ὅτι Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι ΙΒ΄. Τίς τοίνυν μακαριώτερος ἢ εὐδαιμονικώτερος ὑμῶν, ἵνα Θεὸν αὐταῖς ὄψεσιν ἴδητε; μακάριοι ἐστε ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ποθεινότατοι, ὅτε κρινεῖ ὁ Θεὸς judicii, o desiderantissimi, cum Deus de arcanis τὰ κρυπτὰ τῶν ἀνθρώπων· ὅτι τὰ πάντα γυμνα καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ ἐστιν· ὅτι πάντας ἡμᾶς παραστῆναι δεῖ ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ, ἵνα κομίσηται ἕκαστος τὰ διὰ τοῦ σώματος πρὸς ἃ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθὸν εἴτε φαῦλον· τρόμος ὑμᾶς οὐ λήψεται τὸ τηνικαῦτα, ἀλλ' εὐφροσύνη καὶ χαρὰ καὶ στέφανος ἀγαλλιάματος ἐν Πνεύματι ἁγίῳ· ὑμῖν οὐ κρίσις φοβερά, οὐδὲ πῦρ αἰώνιον, οὐδὲ σκώληξ ἀκοίμητος, ἀλλὰ τοῖς ἐναν τίοις καὶ παραβαίνουσι τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ· ὑμεῖς ἀκούσητε τό· Δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, οἱ ἀμέμπτως τὰ Χριστοῦ φρονήσαντες· τῷ δὲ κοινῷ πάντων ἐχθρῷ 88 Luc. x, 19. 58* Psal. xxxm, 16.,™ Jac. 16. privatus homo non illudit; ita nec vestræ pietati perfuge damones. Deus enim gratim suæ munera vobis tribuens ait: Ecce dedi vobis potestatem calcandi serpentes et scorpios, alque universam inimici polentiam, nihilque vobis noxium futurum est R. Nequaquam sub rege homine militatis, ut in bella cædes hominum homogeneorum spectetis; sed Christo militatis, ut dæmones profligatos cernatis: arma ex ære ferroque non habetis, ut conservos vestros interficiatis, sed adepti estis fidem validam qua diabolus prosternitur; neque in militia versamini, ut humanum sanguinem effundatis, sed in Dei militia versamini, ut preces constanter vestras coram ipso fundatis. Oculi Domini super justos et aures ejus ad preces eorum ss. Orate igitur pro mundo, bene conscii, quod Deus bonorum precibus aurem inclinat, et quod justi hominis intercessio plurimum valet ". Semper nostri memineritis. Vos deliciarum paradisum patefacto aditu incoletis; et quas paradisi januas Adami prævaricatio clausit, eas vestra in Deum devotio recludet. Vos coeli stationes occupabitis, ubi apostolis occurredis, prophetas videbitis, martyres mirabimini, justos omnes complectemini, cum angelis versabinini. Vos hic beati, et illic post hanc vitam beatiores. lli Joannen Baptistam videbitis, vestri ascetici instituti inventorem, illum scilicet in eremo nutritum et religiosæ vitæ laude pollentem. Ibi videbitis fortissimum Jobum multa vestitum gloria, labo· rum vestrorum participem et patientiæ perstudiosum. Ibi videbitis progenitorem vestrum Abraham cgregium vestræ erga hospites benignitatis æmulum. Ibi vobis occurret mitissimus et devotis. simus David, cujus vitæ exemplum vestram quotidie pietatem corroborat. Et ne singulos justos nominatim appellans sermonem diutius protraham, Christum ipsum videbitis bonorum omnium caput, qui ait: Beati mundi corde, quoniam hi Deum vide. bunt 60. PATROL. GR. XL. ν, αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται. XII. Quis itaque vobis beatior aut fortunatior, qui Deum ipsum estis visuri? Beati eritis in die hominum judicabit, cujus oculis nuda omnia et patentia sunt. Nainque omnes nos necesse est ante tribunal Christi consistere, ut unusquisque in corpore referal remunerationem, secundum ea quæ egerit sive bona sive perversa ". Tunc vos timor non corripiet, sed hilaritas et gaudium, et corona lætitiæ in sancto Spiritu. Haud vobis erit formidabile ju- «icium, neque æternus ignis, neque veruis vigil, sed jis qui contrario more exstiterunt, et Dei præcepta violaverunt. Vos illa verba audietis: Venite, benedicti a Patre meo, possidete paratum vobis regnum a mundi constitutione 6s, qui Christi iustituta constanter servastis. Communi autem omnium hosti, et hujus asseclis, tremendam illam sententiam in63 11 Cor. v, 60 Matth. v, 8. 62 Matth. xxv, 34.

PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. timablt: Tollatur de medio impius, ne gloriam Do- καὶ τοῖς τούτῳ ἀκολουθήσασι λέξει τὸ φρικώδες mini videat *. Illuc vos abibitis cum lætitia gaudioque, unde exsulant dolor atque tristitia el gemitus, unde honor et gloria et reliqua Dei dona auferri nequeunt. XIII. Enimvero vestra pietas in universo terrarum orbe celebratur. Quænam civitas, audita religiosæ vestræ et apostolicæ vitæ fama, vos spectare non cupit? Quis rex sive præterito sive etiam præsenti tempore sceptra tenens, fando audiens vestros Deo dignos et virtute plenissimos mores, non optavit vos consulere, et summo affectu complecti? Ex vobis exstitit abbas Antonius, summum disciplinæ apicem consecutus, cujus etiam vita scripto commendata apud vos servatur. lemn ex vobis abbas Amun, et abbas Joannes, et abbas Macarius, qui eximia virtute fulserunt, et miracula etiam, atque alía sanctimoniæ suæ documenta hominibus exhibuerunt; et dæmones Deo volente ejicientes, magnosque morborum dolores variasque passiones sanantes, medicæ artis debilem esse virtutem ostenderunt. Medici enim quos morbos nequaquam pellere poterant, eos horum sanctorum precibus validæque fidei pervincendos concedebant, quippe qui artis suæ limites modulumque noverant: quæ cum reges audirent, admirati magnopere Deum laudabant. XIV. Hæc vos me ipso accuratius scitis: vos enim cum prædictis versati estis, necnon patres vestri, Quis ergo laudes vestras digne enarrare valeat? Quis vestrum non comprobet laudetque erga Deum amorem, pietatem, devotionem, temperantiam, fortitudinem, justitiam, patientiam, sapientiam, et cum prudentia simplicitatem? Quid dicam de mansuetudine, silentio, mitibus moribus et pacificis? Quid de sinceritate, simplicitate, tranquillitate, pecunia contemptu, misericordia, eleemosynis, liberalitate, mutua compassione, fraterno amore, erga hospites ac pauperes benignitate, affabilitate, veracitate, concordia secundum Deum, sermone mellifuo ac leni, composito incessu, solitudine, optima fama, orthodoxa mente, et fide in Deum? Quanta vos in virtute versamini! quot vos virtutes circumornant, o Deo charissimi! quot virtutum corona cingimini! quanta est apud vos bonorum operum constantia! Pax eminet inter vos propter vitiorum abstinentiam. Humilitas inter vos præcellit, qui est bonus Domini typus, a quo recedens olim diabolus juste profigatus est. XV. Hæc a me vobis scribi dicique necesse ſuit et apprime conveniens; scriptum est enim: Memoria justorum cum laude ***; et quod justis laudatis, • Isa. 6. Prov. x, (1-46) Intelligitur illa ab Athanasio scripta Magni Antonii Vita. Fuit autem Serapionis nostri coætaneus Athanasius. De Amune Palladius cap. 10, et de abbate ἐκεῖνο ῥῆμα· Αρθήτω ὁ ἀσεβὴς ἵνα μὴ ἴδῃ τὴν δόξαν Κυρίου· ἐκεῖ ὑμεῖς ἀπελεύσεσθε μετ' εύφρο σύνης καὶ χαρᾶς ἔνθα ἀπέδρα οδύνη καὶ λύπη καὶ στεναγμός, ἔνθα τιμὴ καὶ δόξα καὶ χαρίσματα ανα αφαίρεται ΙΓ'. Τὸ γὰρ ἐπιεικὲς ὑμῶν πανταχοῦ τῆς οἰκου μένης όλης διανέμεται· ποία πόλις ἀκούσασα ὑμῶν τὸν ἐνάρετον καὶ ἀποστολικὸν βίον, οὐκ εύχεται ὑμᾶς θεάσασθαι; ποῖος βασιλεὺς τῶν φθασάντων, ἢ καὶ τῶν νυνὶ χρόνων, ἀκούων ὑμῶν τὸν θεοπρεπῆ καὶ ἐνάρετον βίον, οὐκ ηύξατο ὑμᾶς ἱστορῆσαι, καὶ μετὰ πολλοῦ πόθου περιπτύξασθαι; Ἐξ ὑμῶν ἀ660 Ανα τώνιος δι᾿ ἀκρότατον βίον γενόμενος, οὗ καὶ ὁ βίος ἔγγραπτος παρ' ὑμῖν διασώζεται (1-16)· ἔτι τε καὶ ὁ 2663 Αμοῦν, καὶ ἀ660 Ἰωάννης, καὶ ἀββᾶ Μακά ριος οι καθ' ὑπερβολὴν ἐναρέτως διέλαμψαν, οι καὶ σημεῖα καὶ ἑτέρας δυνάμεις τοῖς ἀνθρώποις ἐπω εδείξαντο, κατά βούλησιν Θεοῦ δαιμόνια απελάσαντες, καὶ μεγάλας νοσημάτων ἀλγηδόνας ἰασάμενοι, καὶ ἕτερά τινα πάθη, τῶν ἰατρῶν ἔδειξαν τὴν ἀσθένειαν ὰ γὰρ οὐκ ἠδύναντο πάθη οι ιατροι θεραπεύσαι, ταῦτα ταῖς τούτων ἁγίαις εὐχαῖς καὶ ἰσχυρᾷ πίστες παρεχώρουν, τοῦ ἰᾶσθαι τὸν οἰκεῖον τρόπον ἐπιγινώ σκοντες τοὺς ὅρους· ταῦτα βασιλεῖς ἀκούοντες, λέει ἐθαυμάζοντο Θεὸν ὑμνοῦντες. ΙΔ'. Ταῦτα μᾶλλον ἴστε ἡμῶν ἀκριβῶς· ὑμεῖς γὰρ αὐτοῖς καὶ συνδιατρίψατε καὶ οἱ πατέρες ὑμῶν· τίς τοίνυν ἐπαξίως ἐγκώμια δυνήσεται φράσαι; τίς δὲ οὐκ ἀποδέξεται ἢ ἐπαινέσειεν τὸ φιλόθεον, τὴν ὑπου μονὴν, τὴν σύνεσιν, τὸ ἀκέραιον ὁμοῦ καὶ φρόνιμον; ἀλλὰ τὸ πρᾶον καὶ ἡσύχιον, ἀλλὰ τὸ ἡμερον ἦθος, ἀλλὰ τὸ εἰρηνικόν, ἀλλὰ τὸ ἄπλαστον καὶ ἁπλοῦν, ἀλλὰ τὸ ἀπαθὲς, ἀλλὰ τὸ ἀφυλάργυρον, ἀλλὰ τὸ εὖσπλαχνον, ἀλλὰ τὸ ἐλεημονικὸν, ἀλλὰ τὸ εὐμετάδο τον, ἀλλὰ τὸ συμπαθές, ἀλλὰ τὸ φιλάδελφον καὶ φιλό ξενον, ἀλλὰ τὸ φιλόπτωχον, ἀλλὰ τὸ ὁμιλητὸν, ἀλλὰ τὸ φιλάληθες, ἀλλὰ τὴν εἰς Θεὸν ὁμόνοιαν, ἀλλὰ τὸ μελισταγὲς ὑμῶν ῥῆμα, ἀλλὰ τὸν ἡσύχιον λόγον, ἀλλὰ τὸ εὔτακτον βάδισμα, ἀλλὰ τὴν ἀναχώρησιν, ἀλλὰ τὸ χρηστὸν ὄνομα, ἀλλὰ τὸ ὀρθόδοξον, ἀλλὰ τὴν εἰς Θεὸν πίστιν; Ὢ πόσῃ ἀρετῇ συναναστρέφεσθε! ω πόσαι ἀρεταὶ ὑμᾶς περιστέφουσι, Θεῷ τιμιώτατοι! ἢ ἐκ πόσων ἀρετῶν διάδημα περίκεισθε! ώ πόση παρ' ὑμῖν χρηστῶν ἔργων ευστάθεια! Εἰρήνη παρ' ὑμῖν ἡγεμονεύει τῶν κακῶν ἀποχῇ· ταπεινοφροσύνη παρ' ὑμῖν ἡγεμονεύει, ὁ τοῦ Κυρίου χρηστὸς τύπος, οὗ ἀστοχήσας παρὰ τὴν ἀρχὴν ὁ διάβολος δικαίως καταβέβληται. ΙΕ΄. Ταῦτα δὲ ὑμῖν γράφειν καὶ λέγειν ἀναγκαῖον καὶ πρεπωδέστατον· ἐπειδὴ γέγραπται· Μνήμη δι καίων μετ' ἐγκωμίων· καὶ ὅτι ἐγκωμιαζομένων δια Joanne, cap. 4. Macarium intelligo antiquiorem e tribus hoc nomine claris. Loquitur ergo Serapion de illis sanctis Antonio, etc., tanquam coætaneis.

S. PACHOMIUS TABENNENSIS ABBAS. · ΝΟΤΙΤΙΑ. καίων εὐφρανθήσονται λαοί· ὅτε τοίνυν τις ὑμῶν lælabuntur populi. Quoties ergo quis vestri memniμνημονεύει, πάντως καὶ ἐγκωμίων ἐφάπτεται· διὸ ἀνδρειότατοι, σαφῶς ἐπιγινώσκοντες ὑμῶν τὸ ἀξίωμα καὶ τὴν ἑαυτῶν δόξαν, τελειώσαι ὑμῶν τὸν μισθὸν ἐνισχύσατε, νήφοντες ἐπὶ πλεῖον τῇ τῶν μελλόντων ἐλπίδι· καὶ τὸ τοῦ Δαβὶδ ᾄδοντες· Ανδρίζου, καὶ κραταιούσθω ἡ καρδία σου, καὶ ὑπόμεινον τὸν Κύριον· μηδὲ πώποτε κἂν ἔννοιά τις εμφωλεύῃ τὸ σύνολον, μηδὲ τοῦ τοσούτου χρόνου βραχεῖα τις ῥᾳθυμία τῶν ἀγαθῶν ὑμῶν τῆς ψυχῆς ἐναντίος ἄνεμος πνεύσας σβέσει τὰ λάμποντα φῶτα ὡς φωστῆρες ἐν κόσμῳ φαινόμενοι, ἵνα σὺν τοῖς ἀποστόλοις ἀκούσησθε· Ὑμεῖς ἐστε φῶς τοῦ κόσμου· τοῦ δὲ Ἀπο στόλου λέγοντος· Ὑπομονῆς γὰρ ἔχετε χρείαν, ἵνα τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ποιήσαντες κοσμήσης σθε τὴν ἐπαγγελίαν· μὴ ἀποκάμητε οὖν, τιμιώτατοι, ἀλλὰ τῇ ἀρχῇ τὸ τέλος συνάψατε, καὶ τῷ τέλει τὴν ἀρχὴν συνάψατε. Ο γὰρ ὑπομείνας εἰς τέλος, οὗτος σωθήσεται· γένοιτο δὲ ὑμᾶς καὶ ἡμᾶς μακαρίου καὶ ὁσίου τέλους τυχεῖν ἐντρεφομένους δόγμασι θείοις, ὑπὸ Θεοῦ ἀρχόμενοι καὶ παρ' αὐτοῦ ποιμαινόμενοι· καὶ τὰ εὐκταῖα ἐκεῖνα ῥήματα τῷ Αποστόλῳ κατορθώσαντας μετὰ παρρησίας λέξαι, Τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἀγώνισμαι, τὸν δρόμον τε τέλεκα, τὴν πίστιν τετήρηκα· λοιπὸν ἀπόκειται • μοι ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος, ὃν ἀποδώσει μοι Κύριος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὁ δίκαιος κριτής 64mit, toties ei laudum vestrarum in mentem venit. Itaque, o fortissimi, vestram dignitatem probe scientes vestramque famam, deinceps vestram mercedem cumulare nitimini, futurorum bonorum spe alacrius vigilantes, illudque David cantantes: Forliler age, et roboretur cor tuum, et sustine Dominum "; ne forte aliquando vel unica cogitatio thesaurum universum pessumdet; neque post tantum temporis tractum brevis aliqua negligentia vestrae animæ bona, ceu flans ex adverso ventus ardentem facem exstinguat, qui reapse veluti luminaria in orbe lucetis; ut cum apostolis audiatis: Vos estis lux mundi. Sed et Apostolus ait: Patientia opus est vobis, ut Dei voluntatem complentes, promissionem reportelis ". Ne igitur lassemeni, o desiderantissimni, sed fnem initio jungite, et fini initium: Qui enim sustinuerit usque ad finem, hic salvus erit or. Utinam vero vobis nobisque contingat beatum sanctumque terminum consequi, divino dogmate enutritis, Deo duce et pastore! ut illa desiderabilia Apostoli verba exsequentes dicamus: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fdem servavi; deinceps reposita est mihi jusiitiæ corona, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex *: cui gloria et potentia, Patri videlicet cum Filio sanctoque Spiritu, per sæcula sæculorum. Amen. ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. • Prov. xxix, 2. *** Psal. xxv, 14. Απ κομίσησθε? ** Matth. v, 13. “Hebr. x, 36. 67 Matth. xxiv, 13. "II Tim. ANNO DOMINI CCCXLVIII. S. PACHOMIUS TABENNENSIS ABBAS NOTITIA. (GALLAND., Velerum Patrum Biblioth., ton. IV, Proleg., p. xxix.) 1. Pachomii ortus et vitæ institutum, antequam Chri- Constantini Magni ejusque filiorum temporibus masto nomen daret. Anachoresim primum professus, postmodum Tabennensium monachorum auctor, quo tempore floruit. Celebris ejus memoria. Annus emortualis. Pachomius apud Thebaidem inferioris Ægypti ex parentibus ethnicis ortus, militiæ primum nomen Jedit; postmodum vero ad Christi fidem conversus, (α) Pallad. Hist. Laus. cap. 38. xime claruit. Anachoreticam enim vitam amplexus, deinceps divinitus admonitus, Tabennensium monachorum auctor et institutor exstitisse perhibetur, ut post Palladium (a) scribit Sozomenus (b), evangelicæ perfectionis professor eximius, optimis præceptis institutisque discipulos suos erudivit: Vir (b) Sozom. Hist. eccl. lib. cap.14