NoticeNotitia
col. 943–944page 1 of 6
PG 40:943Ανήρ τὰ μάλιστα φιλάνθρωπος, καὶ θεοφιλής εἰς ἄγαν, ὡς προειδέναι τὰ ἐσόμενα, καὶ θείοις ἀγγέλοις ὁμιλῶν πολλάκις.PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV.
Sil
dormitione sanctæ et venerabilis Paulæ.
quo multorum incisa illius morte refrigeria suspirarem, ac-·
cepi libros, etc. Et mox: Itaque quin diu tacueram,
et dolorem meum silentio devoraveram,
accilo notario, ut erant de Ægyptiaca in Græcam linguam
versa, nostro sermone dictavi, ut - bono, ut aiunt,
auspicio longum silentium rumperem, reddens me
pristinis studiis, et sanctæ feminæ refrigerans animam, quæ monasteriorum semper amore flagravit.
II. Versio Regulæ Hieronymo vindicatur, simulque
operis integritas astruitur
cætera humanissimus, Deoque admodum charus; pristini decoris amittit. Unde et ego mærens super
adeo ut futura prænosceret, et cum angelis frequenter colloqueretur (a): Ανήρ τὰ μάλιστα φιλάνθρωπος, καὶ θεοφιλής εἰς ἄγαν, ὡς προειδέναι τὰ
ἐσόμενα, καὶ θείοις ἀγγέλοις ὁμιλῶν πολλάκις. lline
Pachomii nomen cum apud vetustos scriptores,
tum in fastis ecclesiasticis, sive Græcis sive Latinis, summis laudibus celebratum invenias. Magnus
quidem Athanasius, teste Hieronymo (b), quasi ad
tulissimum communionis portum Romam confugiens,
Vitam beati Antonii adhuc tunc viventis, monasteriorumque in Thebaide Pachomii Disciplinam, primus in Urbem invexit. Factumque proinde, ait vir
doctus (c), ut Romana tum primum Ecclesia in
monastici instituti amorem fuerit accensa. Hinc
monasteria multa per Italiam excitata, et institutum hujusmodi exinde per Occidentein manavit in
dies latins. Supremum diem obiit sanctissimus abbas anno 348 (d); ejusque gesta admiranda descripsit quidam monachus Tabennensis ætate suppar, quæ apud Bollandianos videas (e).
11. Vir apostolicæ gratiæ, Regulam Ægyptiace perscripsit. Eam Græce redditam Latinis litteris tradidit Hieronymus. Quo anno versionem suam confecerit sancius doctor.
Pachomius, inquit Gennadius (ſ), vir tam in docendo quam in signa faciendo, apostolicæ gratiæ,
scripsit Regulam utrique gencri monachorum aptam,
quam angelo dictante perceperat. Quod quidem multo
ante tradiderant Heraclides Palladius (h), Sozomenus (i), et longe post Nicephorus (j). Hanc
autem sancti Pachomii Regulam Ægyptiaco primum
sermone conscriptain, deinde Græce redditam, in
Latium transtulit sanctus Hieronymus, rogatu hominis Dei Silvani presbyteri; qui propterea Leontium presbyterum et cæteros cum eo fratres ad
sanctum Doctorem in Palæstinam direxerat, quo
Græci exemplaris interpretationem coram peterent,
flagitarent, urgerent. Tantis itaque viris imperantibus, ne dicam rogantibus, morem gessit sanclus
Pater, ut ipsemet in Præfatione ad versionem suam
scribit: ubi etiam tempus indicat quo manum operi
admovit. Currebat scilicet annus 404, quo sancta
Paula supremum diem obiisse comperitur, vii Kalendas Februarias, tertia Sabbati post solis accubitum, Honorio Augusto vi et Aristeneto coss., ut in
ejus Epitaphio tradit idem Hieronymus (k). Sic igitur Doctor maximus in modo laudata Præfatione:
Quamvis acutus gladius et levigatus, si diu in vagina
conditus fuerit, sordescit rubigine et splendorem
Sozom. ist. eccl. lib. 111, c. 14.
(b) Hieron. epist. 127, al. 16, ad Princip. virgin.,
$5, p. 918.
(c) Montfauc. Vit. S. Athan. ad ann. 341, § 40,
pag. 36.
(d) Tillem. Mém. tom. VII, pag. 691, not. 35, sur
S. Pacome.
(e) Bolland. Act. SS. Janii tom. III, pagg. 25, *
(f) Gennad. De vir. illust. cap. 7.
Hæc autem Hieronymiana propterea in medium
adduximus, ut Guilielmo Caveo (l) allisque obviam
iremus, qui dum Hieronymum Pachomianæ Regulæ
interpretem agnoscere abnuunt, ejusdem quoque
Regulæ sinceritatem in discrimen vocare videntur:
Nimirum, inquiunt, si hanc Regulam transtulisset
Hieronymus, Pachomium euimvero inter scriptores
ecclesiasticns retulisset, vel saltem inter suasmet
versiones banc itidem recensuisset sanctus Pater.
At qui sic arguunt eruditi viri, non adverterunt Catalogum suum confecisse Hieronymum anno demum
392, qui propterea neque inter suos Viros illustres
Pachomium, neque suas inter versiones beatissimi
illius abbatis Regulæ translationem referre potuit,
cujus scilicet Græcum exemplar duodecim tantum
post annos Latine vertendum recepit.
Ad hæc Tillemontius, licet admittat sancti Pachomii Regulam interpretatum fuisse Hieronymum;
Monita tamen quæ Regulæ Pachomianæ subduntur,
ab eodem Ilieronymo Latine fuisse reddita, sibi
persuadere haud potest (m), propterea scilicet quod
locus in illis occurrat his verbis expressus (n):
Odiamus ergo mundum, et omnia quæ in eo sunt;
odiamus etiam omnem requiem corporalem. Quibus
recitatis: Num, inquit, adeo parum Latine locutum fuisse Hieronymum existimemus? Annon ipse
potius scripsisset oderimus? Verum præter quain
quod Monita illa in Collectione Regularum sancti
Benedicti Anianensis, qui unus Hieronymianam Pachomianorum operum interpretationem nobis servavit, medium locum tenent inter Pachomii Regulam
et ejus Epistolas, quarum interpres indubius habetur idem Hieronymus; ipsemet sanctus Doctor
palam profitetur simplicitatem Ægyptii sermonis
se fuisse imitatum, ne viros apostolicos et tolos graliæ spiritualis, sermo rhetoricus immutaret. Quid
quod ipsummet Doctorem maximum in sanctarum
(g) Heracl. Parad. cap. 19.
(h) Pallad. Hist. Laus. cap. 38.
(i) Sozom. Hist. eccl. lib. in, cap. 14.
(j) Niceph. Hist. eccl. lib. ix, cap. 14.
(k) Hieron. epist. 108, al. 27, § 34, pag. 719.
Cav. Hist. litter. tom. 1, p. 208.
(m) Tillem. Mém. tom. VII, pag. 685, not. 15
sur S. Pacome.
(n) Pachom. Opp. infra col. 947.
(o) Hieron. in Præfat. ad Pachom, sub lin.
col. 945–946page 2 of 6
PG 40:945Οἷον, ἁπλουστέρους μὲν ἰῶτα ἀποκαλοῦντας, σκου λιοὺς δὲ ζ ἢ ξ, καὶ ἄλλους ἄλλως, καθὼς ἐκλαμβάνειν εὐστόχως ἐστὶ πρὸς τὸ σχῆμα τοῦ γράμματος τὴν προαίρεσιν τοῦ τάγματος.S. PACHOMI TABENNENSIS ABBATIS PRÆCEPTA, ETC.
Scripturarum interpretatione codem ferme loquendi betum speciale, signis quibusdam et symbolis abscongenere Latinis auribus minus probato quandoque ditos sensus involvens; quas nos Epistolas ita,
usum fuisse novimus? Ut autem cætera omittamus,
ex unius verbi odisse usu nonnulla proferamus exempla. Comperimus itaque Hieronymum in sacris Bibliis vertendis aut recensendis (a) usurpasse voces
odientis Exod. xxIII, 5; odientes, II Reg. xix, 6;
odibunt Prov. 1, 22; odiet, Luc. xvi, 3: quæ sane
Latinissimæ baud sunt, ut verbo utar Hieronymiano (b). Nimirum subinde profitetur sanctus Doctor,
se non omnia sermonis vitia declinasse, quamvis ea
probe novisset. Non enim, inquit (c), curæ nobis
est vilare sermonum vitia, sed Scripturæ sanciæ ob·
scuritatem quibuscunque verbis disserere. Et alibi (d):
Scio, ait, hæc molesta esse lectori: sed·
mihi suf-
ficit sic loqui, ut intelligar; ut de Scripturis dispu.
tans, Scripturarum imiter simplicitatem. Atque iterum in eamdem sententiam hæc habet (e): In ecclesiasticis rebus non quærenda verba, sed sensus;
id est, panibus est vila sustentanda, non siliquis.
Itaque sive spectes versionis exempla Hieronymiana
modo allata, sive hac ipsa de re placita ejusdem
sancti Doctoris; utrinque arbitror equidem satis
esse compertum, neque improbandum verbum odiamus in Monitis Pachomianis, neque propterea eorum
versio Hieronymo abjudicanda. Sed ad propositum
redeamus.
IV. De Pachomii Epistolis ejusque Alphabeto mystico, ex Gennadio et Sozomeno.
Scripsit præterea Pachomius, ex Gennadio (f), ad
collegas præpositura sua Epistolas, in quibus Alphabetum mysticis tectum sacramentis, velut humanæ consuetudinis excedens intelligentiam, clausit.
Sed Gennadio hæc scribenti præiverat ipse interpres
Hieronymus, sic inquiens (g): Aiunt autem Thebai,
quod Pachomio - angelus linguæ mysticæ scientiam
dederit, ut scriberent sibi et loquerentur per Alpha-
(a) Hieron. Divin. Bibl. pagg. 87, 387 940
1518, Opp. tom. 1, edit. BB. Paris. 1693.
Id. epist. 58, al. 13, ad Paulin., § 9, pag.
324, tom. 1, edit. Veron.
(c) ld. lib. xi, Comm. in Ezech. xL, tom. V,
pag. 472, edit. Veron.
apud Ægyptios Græcosque leguntur, in nostram linguam vertimus, eadem, ut reperimus, elementa ponentes. His gemina refert Sozomenus (h): Dicunt, inquit, divinum angelum Pachomio apparentem monuisse ut juniores monachos colligeret et una cum
illis versaretur: — præterea, ut universa congregatio
in viginti quatuor classes divideretur, eæque ex Græ -
corum liueris cognomentum acciperent: cognomen
vero ipsi aptaretur pro vita ac moribus singulorum.
Verbi gratia simpliciores iota appellarentur; versuti
vel E, et sic de aliis, prout institutum cujusque
classis figura alicujus litteræ aple exprimere licet
Οἷον, ἁπλουστέρους μὲν ἰῶτα ἀποκαλοῦντας, σκου
λιοὺς δὲ ζ ἢ ξ, καὶ ἄλλους ἄλλως, καθὼς ἐκλαμβάνειν εὐστόχως ἐστὶ πρὸς τὸ σχῆμα τοῦ γράμματος
τὴν προαίρεσιν τοῦ τάγματος. Hinc fortasse lux aliqua Epistolis Pachomianis accedet.
V. In adornanda Pachomianorum scriptorum editione studium adhibitum.
Porro editionem nostram exegimus ad primam
Holstenianam Codicis Regularum S. Benedicti Anianensis abbatis, quæ Romæ prodiit anno 1661. Hæc
enim multo est emendatior Parisiensi, anno 1663
evulgata, ut ex nostris subjectis animadversionibus
constat. Doctissimi editoris notas quæ ad calcem
exstant, easque præsertim quas post editionem
suam ex duobus codicibus mss. Vaticano et Cassinensi exprompsit Holstenius, suis quibusque locis
aptavimus. Neque Vallarsii adnotationes præterjimus, quas V. C. ad Pachomiana litterarum monumenta in secundo Hieronymianorum operum volumine apposuit. Præcepta demum adjecimus ejusdem
sancti Pachomii, ex ms. codice Florentino a Bollandianis in lucem emissa (i); quibus præterea eruditissimi interpretis observationes subdidimus.
(d) Hieron. epist. 31. al. 38, ad Damas., § 14, p.166.
(e) Id. epist. 21, al. 145, § 42, pag. 86.
(f) Gennad. De vir. illustr. cap. 7.
Hieron. in Præfat. ad Pachom, sub fin.
Sozom. Hist. eccl. lib. 1, cap. 14.
Act. SS. Maii tom. III, pagg. 62°, 346.
VITA S. PACHOMII
ABBATIS TABENNENSIS.
Vide Patrologiæ Latinæ tom. LXXIII, col. 227.
REGULA S. PACHOMII
S. HIERONYMO INTERPRETE.
Exstat inter Opera S. Hieronymi, Patrologiæ Lat. tom. XXIII, col. 62.
EJUSDEM
Præcepta et Instituta, Præcepta et judicia, Præcepta et leges, Monita, Epistolæ
et verba mystica.
Vide tomo citato, col. 77-88, ex interpretatione S. Hieronymi.
Other Precepts by the SameAlia ejusdem praecepta
col. 947–948page 3 of 6
Regula et præcepta ejusdem (tantum memorantur)Vita S. Pachomii, abbatis Tebennensis (memoratur tantum)Alia ejusdem præcepta
PG 40:947ΕΚ ΤΩΝ ΕΝΤΟΛΩΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΧΟΥΜΙΟΥ. ΧΙΜ. Αὕτη ἡ ἀρχὴ τῶν οἰκοδομῶν Α΄. Ὅτε ἂν ἀκούσεις τῆς φωνῆς προσκαλουμένης σε εἰς τὴν σύναξιν, πόρευσον μελετῶν ἄχρι τῆς θύ ρας τῆς συνάξεως εἰς τὸ προσεύχεσθαι. Β'. Μηδεὶς περιβλέψηται τοὺς ἀδελφοὺς εὐχομέν νους. Γ'. Εάν τις γελάσῃ ἢ λαλήσῃ ἐν τῇ συνάξει ἐπιτιμίαν λαμβάνει ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου. Δ'. Ἡμέρας ὁ ἀπολειπόμενος εἰς τὴν σύναξιν, ἐπι τιμίαν λαμβάνει· νυκτὸς δὲ ὁ ἀπολειπόμενος τριῶν εὐχῶν, ὡσαύτως ἐπιτιμίαν λαμβάνει. Ε΄. Μηδεὶς ἐξείτω τῆς συνάξεως, τῶν ἀδελφῶν εὐ χομένων, ἄνευ τοῦ ἐρωτῆσαι. Γ'. Τῆς συνάξεως ἀπολυόμενοι, μελετήσατε ἄχρι τῆς μονῆς. Ζ΄. Μηδεὶς ἔστω κεκαλυμμένος τὴν κεφαλὴν περί τὴν μελέτην. Η΄. Μηδεὶς περιβλέψεται τοὺς ἀδελφοὺς ἐσθίοντας, οὐδὲ μὴ ἐκτενεῖ χεῖρα πρὸς τοῦ μειζοτέρου. Θ'. Εἰ δέ τις προπετεία φερόμενος λαλήσῃ καὶ γελάσῃ ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐστιάσεως, ἐπιτιμίαν λαμβάνει. Ι΄. Ὁ στερῶν τῆς εὐχῆς τοῦ φαγεῖν ἐπιτιμίαν λαμ βάνει, ἢ νηστικῶς ὑποστρέφει. ΙΑ΄. Χρεία τις ἐὰν γένηται ἐπὶ τῆς τραπέζης, οὐ μὴ λαλήσεις, ἀλλὰ κρούσεις. ΙΒ'. Ἐξιὼν δὲ τῆς ἐστιάσεως, οὐ μὴ πολυλογή της. ΙΓ΄. Μηδεὶς τὴν κεφαλὴν παραλλάξει ἐσθίων, παρά την παρασκευὴν τῆς τραπέζης καὶ τῶν ἀδελφῶν τὰ βρώματα. ΙΔ΄. Τῷ ἀσθενοῦντι ἀδελφῷ ὁ ἀββὰς τὴν χρείαν ἀποπληρώσῃ, ἐκζητήσας τὰ τῆς χρείας εἰς τὸν τό πον τῶν νοσερῶν. ΙΕ΄. Μηδεὶς ἐστιάσει νοσερὸς ἐν ᾧ πάντες οἱ ἀδελ φοὶ ἐσθίουσιν, ἀλλὰ ἰδίᾳ ποιήσουσιν αὐτὸν φαγεῖν, μὴ παρορῶντες δοῦναι κατὰ τὴν χρείαν.PATRES EGYPTI SÆCULI IV.
ΕΚ ΤΩΝ ΕΝΤΟΛΩΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΧΟΥΜΙΟΥ.
PRÆCEPTA
SANCTI PACHOMII (¹).
(Ex codice ms. Florentino, interprete Daniele Gardono Soc. Jesu, ap. Galland.,
tom. IV, pag. 735.),
Hoc est principium ſundationum:
I. Quando audieris sonum appellantem te ad ec
clesiam, vadę meditabundus usque ad januam ecclesia, ad hoc ut ores.
II. Nemo orantes fratres circumspiciat.
IH. Si quis riserit aut locutus fuerit in ecclesia,
pœnitentiam suscipiat ante altare.
IV. Qui de die ad ecclesiam venire neglexerit,
pœnitentiam accipiat; qui autem noctu a trina precatione abfuerit poenitentiam similiter acci
pial.
V. Nemo exeat ecclesia quo tempore fratres
orant, non petita facultate.
VI. Ab ecclesia dimissi, meditemini usque dum
monasterium fueritis ingressi.
VII. Nemo, dum meditationi vacatur, caput habeat coopertum.
VIII. Nemo fratres comedentes circumspiciat, neque ad meliora manum extendat.
IX. Si quis immodestiæ vitio abreptus, in loco
comestionis riserit aut loculus fuerit, poenitentiam
accipiat.
X. Qui preces persolvere neglexerit, dum comedit pœnitentiam faciat, aut jejunus revertatur.
XI. Si qua re inter comedendum opus fuerit, non
loqueris, sed pulsabis.
ne.
XIĮ. meusa revertens, ne muito utaris sermoΧΙΜ. Nemo, dum comedit, caput huc illuc ad
Αὕτη ἡ ἀρχὴ τῶν οἰκοδομῶν·
Α΄. Ὅτε ἂν ἀκούσεις τῆς φωνῆς προσκαλουμένης
σε εἰς τὴν σύναξιν, πόρευσον μελετῶν ἄχρι τῆς θύρας τῆς συνάξεως εἰς τὸ προσεύχεσθαι.
Β'. Μηδεὶς περιβλέψηται τοὺς ἀδελφοὺς εὐχομέν
νους.
Γ'. Εάν τις γελάσῃ ἢ λαλήσῃ ἐν τῇ συνάξει
ἐπιτιμίαν λαμβάνει ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου.
Δ'. Ἡμέρας ὁ ἀπολειπόμενος εἰς τὴν σύναξιν, ἐπι
τιμίαν λαμβάνει· νυκτὸς δὲ ὁ ἀπολειπόμενος τριῶν
εὐχῶν, ὡσαύτως ἐπιτιμίαν λαμβάνει.
Ε΄. Μηδεὶς ἐξείτω τῆς συνάξεως, τῶν ἀδελφῶν εὐχομένων, ἄνευ τοῦ ἐρωτῆσαι.
Γ'. Τῆς συνάξεως ἀπολυόμενοι, μελετήσατε ἄχρι τῆς
μονῆς.
Ζ΄. Μηδεὶς ἔστω κεκαλυμμένος τὴν κεφαλὴν περί
τὴν μελέτην.
Η΄. Μηδεὶς περιβλέψεται τοὺς ἀδελφοὺς ἐσθίοντας,
οὐδὲ μὴ ἐκτενεῖ χεῖρα πρὸς τοῦ μειζοτέρου.
Θ'. Εἰ δέ τις προπετεία φερόμενος λαλήσῃ καὶ
γελάσῃ ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐστιάσεως, ἐπιτιμίαν λαμβάνει.
Ι΄. Ὁ στερῶν τῆς εὐχῆς τοῦ φαγεῖν ἐπιτιμίαν λαμβάνει, ἢ νηστικῶς ὑποστρέφει.
ΙΑ΄. Χρεία τις ἐὰν γένηται ἐπὶ τῆς τραπέζης, οὐ
μὴ λαλήσεις, ἀλλὰ κρούσεις.
ΙΒ'. Ἐξιὼν δὲ τῆς ἐστιάσεως, οὐ μὴ πολυλογή
της.
ΙΓ΄. Μηδεὶς τὴν κεφαλὴν παραλλάξει ἐσθίων, παρά
mensae apparatum aut cibos fratruun curiosius in- G την παρασκευὴν τῆς τραπέζης καὶ τῶν ἀδελφῶν τὰ
spiciendos vertat.
XIV. Fratri ægrotanti necessaria procuret abbas,
requirens ea pro loco infirmorum.
XV. Nemo, cum agrotat, ex iis comedat aul
bibat vasis e quibus fratres reliqui, sed seorsim
comedere jubebitur, subministratis omnino necessariis.
Desumpta sunt hæc Præcepta Pachomiana ex
Maio, Bollandiano, tom. III, pag. 346 seq. et pag. 62,
sub finem. Quæ vero subjiciuntur adnotationes, ipsummet interpretem agnoscunt auctorem.
In prolixioribus Regulis ab Hieronymo Latine
10dditis num. 10 additur causa discriminis, quoβρώματα.
ΙΔ΄. Τῷ ἀσθενοῦντι ἀδελφῷ ὁ ἀββὰς τὴν χρείαν
ἀποπληρώσῃ, ἐκζητήσας τὰ τῆς χρείας εἰς τὸν τό
πον τῶν νοσερῶν.
ΙΕ΄. Μηδεὶς ἐστιάσει νοσερὸς ἐν ᾧ πάντες οἱ ἀδελ
φοὶ ἐσθίουσιν, ἀλλὰ ἰδίᾳ ποιήσουσιν αὐτὸν φαγεῖν, μὴ
παρορῶντες δοῦναι κατὰ τὴν χρείαν.
niam nocte corporis infirmitati plus aliquid conceditur: videturque agi non de iis qui a synaxi diurna
seu nocturna omnino abfuerint, sed qui tantillum
serius venerint post unam aut tres orationes, eas
scilicet quæ velut præparatoriæ sunt ad consuetį
officii canonem.
col. 949–950page 4 of 6
PG 40:94915. Εάν τις προσέλθῃ τῇ μονῇ, ἐλθὼν γενέσθαι ἀποτακτικός, παραδώσουσιν αὐτῷ τὴν εὐχὴν τοῦ Εὐ αγγελίου, καὶ ψαλμούς διδάξουσιν· μενέτω δὲ πρὸς τὴν θύραν δοκιμαζόμενος, καὶ διδάξουσιν αὐτὸν πά σας τὰς επιστήμας τῶν ἀδελφῶν. Μετὰ ταῦτα ἐκδύ σουσιν αὐτὸν τὰ κοσμικὰ ἱμάτια, καὶ ἐνδύσουσιν αὐτ τὸν τὸ σχῆμα τὸ ἀποτακτικόν. ΙΖ΄. "Α ἀποδύεται ἱμάτια ἢ ἄλλο τι εἶδος, δώσει αὐτὰ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῆς κοινωνίας, ὑπὸ τὴν γνώ μην τοῦ Πατρὸς τῆς μονῆς. ΙΗ'. Ἐὰν γένηται, τινὰς ἀνθρώπους εἰς τὴν μονὴν εἰσελθεῖν, εἰ μὲν κληρικοὺς ἢ μοναχοὺς ὄντας, οὕτως αὐτοὺς ὑποδέξονται· τοὺς μὲν πόδας αὐτῶν ὑπονίψου σιν, κατὰ τὴν ἐντολὴν τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ τὴν φιλο ξενίαν εἰς αὐτοὺς ποιήσουσιν· ὁμοίως κοσμικούς κατά αχθέντας εἰς τὴν μονὴν, καὶ πρὸς αὐτοὺς τὴν φιλο ξενίαν δεόντως ποιήσουσιν. 18. Μηδεὶς ἐσθιέτω ἐν τῷ πνευματικῷ οἴκῳ, ἀλλὰ μᾶλλον ἐν κυριακῷ ἢ ἐν μοναστηρίῳ τῆς αὐτῆς πί στεως. Κ'. Ἐὰν παρασκευάζωσιν αὐτοῖς φαγεῖν, οὐ μὴ γεύσωνται ἐψημένου γεύματος, ούτε γάρος, οὔτε οἶνον πώσωσιν. ΚΑ'. Μηδεὶς ἀποσταλῇ μόνος εἰς πράγμα, ἀλλὰ δύο συνοδεύσωσιν. ΚΒ. Μηδεὶς ὑπολειπέσθω, ἐὰν εἰς ἐργασίαν κλη θῶσιν οἱ ἀδελφοί· οὐ μὴ ζητήσωσιν ποῦ μέλλουσιν ἐκβαίνειν· ὁ γὰρ ἡγούμενος, ὥσπερ οι προαξῆται, αὐτῶν προπορεύεται. ΚΓ'. Μηδεὶς ἐργαζομένων περὶ τὰς ύλας λαλήσῃ, ἀλλὰ μελετήσωσιν, ἢ ἡσυχάσωσιν, ΚΔ'. Μηδείς καθεσθῇ εἰς ἐργασίαν, χωρὶς τοῦ προσταχθῆναι. ΚΕ'. Μηδεὶς ἀπὸ τοῦ κήπου λάβῃ ἀφ' ἑαυτοῦ λά χανον, χωρὶς τοῦ κηπούρου. ούτ Κα. Μηδεὶς φάγῃ σταφυλὴν ἐν τοῖς ἀδελφοῖς, οὐ δὲ στάχυν· καὶ ἀπὸ τῶν καρπῶν τῶν ἐν τοῖς ἀγροῖς μηδεὶς φάγῃ πρὸ τοῦ δοθῆναι τοῖς ἀδελφοῖς πᾶσιν. ΚΖ'. Ἐὰν εὕρωσιν καρποὺς ὑποκάτω τῶν φυτῶν, οὐ φάγωσιν ἀπ' αὐτῶν, ἀλλὰ ἀναλέξαντες παραθήσουσιν εἰς τὰς ρίζας τῶν φυτῶν, καὶ ὁ προσταχθείς ἀναλέγῃ αὐτά. 'Απο τακτικός 5 γὰρ ἡγεμόνος προαξῆται αὐ τῶν προπορεύεσθαι, Προαξῆται προάγω, πραξις, προαξήτης, προαξινῆται,S. PACHOMII TABENNENSIS ABBATIS PRÆCEPTA.
15. Εάν τις προσέλθῃ τῇ μονῇ, ἐλθὼν γενέσθαι
ἀποτακτικός, παραδώσουσιν αὐτῷ τὴν εὐχὴν τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ ψαλμούς διδάξουσιν· μενέτω δὲ πρὸς
τὴν θύραν δοκιμαζόμενος, καὶ διδάξουσιν αὐτὸν πά
σας τὰς επιστήμας τῶν ἀδελφῶν. Μετὰ ταῦτα ἐκδύσουσιν αὐτὸν τὰ κοσμικὰ ἱμάτια, καὶ ἐνδύσουσιν αὐτ
τὸν τὸ σχῆμα τὸ ἀποτακτικόν.
ΙΖ΄. "Α ἀποδύεται ἱμάτια ἢ ἄλλο τι εἶδος, δώσει
αὐτὰ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῆς κοινωνίας, ὑπὸ τὴν γνώμην τοῦ Πατρὸς τῆς μονῆς.
ΙΗ'. Ἐὰν γένηται, τινὰς ἀνθρώπους εἰς τὴν μονὴν
εἰσελθεῖν, εἰ μὲν κληρικοὺς ἢ μοναχοὺς ὄντας, οὕτως
αὐτοὺς ὑποδέξονται· τοὺς μὲν πόδας αὐτῶν ὑπονίψου
σιν, κατὰ τὴν ἐντολὴν τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ τὴν φιλο
ξενίαν εἰς αὐτοὺς ποιήσουσιν· ὁμοίως κοσμικούς κατά
αχθέντας εἰς τὴν μονὴν, καὶ πρὸς αὐτοὺς τὴν φιλοξενίαν δεόντως ποιήσουσιν.
18. Μηδεὶς ἐσθιέτω ἐν τῷ πνευματικῷ οἴκῳ, ἀλλὰ
μᾶλλον ἐν κυριακῷ ἢ ἐν μοναστηρίῳ τῆς αὐτῆς πίστεως.
Κ'. Ἐὰν παρασκευάζωσιν αὐτοῖς φαγεῖν, οὐ μὴ
γεύσωνται ἐψημένου γεύματος, ούτε γάρος, οὔτε οἶνον
πώσωσιν.
ΚΑ'. Μηδεὶς ἀποσταλῇ μόνος εἰς πράγμα, ἀλλὰ
δύο συνοδεύσωσιν.
ΚΒ. Μηδεὶς ὑπολειπέσθω, ἐὰν εἰς ἐργασίαν κλη
θῶσιν οἱ ἀδελφοί· οὐ μὴ ζητήσωσιν ποῦ μέλλουσιν
ἐκβαίνειν· ὁ γὰρ ἡγούμενος, ὥσπερ οι προαξῆται,
αὐτῶν προπορεύεται.
ΚΓ'. Μηδεὶς ἐργαζομένων περὶ τὰς ύλας λαλήσῃ,
ἀλλὰ μελετήσωσιν, ἢ ἡσυχάσωσιν,
ΚΔ'. Μηδείς καθεσθῇ εἰς ἐργασίαν, χωρὶς τοῦ
προσταχθῆναι.
· ΚΕ'. Μηδεὶς ἀπὸ τοῦ κήπου λάβῃ ἀφ' ἑαυτοῦ λάχανον, χωρὶς τοῦ κηπούρου.
ούτ
Κα. Μηδεὶς φάγῃ σταφυλὴν ἐν τοῖς ἀδελφοῖς, οὐδὲ στάχυν· καὶ ἀπὸ τῶν καρπῶν τῶν ἐν τοῖς ἀγροῖς
μηδεὶς φάγῃ πρὸ τοῦ δοθῆναι τοῖς ἀδελφοῖς πᾶσιν.
ΚΖ'. Ἐὰν εὕρωσιν καρποὺς ὑποκάτω τῶν φυτῶν,
οὐ φάγωσιν ἀπ' αὐτῶν, ἀλλὰ ἀναλέξαντες παραθήσουσιν εἰς τὰς ρίζας τῶν φυτῶν, καὶ ὁ προσταχθείς
ἀναλέγῃ αὐτά.
Nota est distinctio magni et parvi habitus; et
utriusque conferendi ritum posteriori tempore ordinatum habes apud Goar in Euchologio. Parvus dabatur novitiis; magnus post expletum probationis
tempus monachis, ut nos loqueremur, professis. 'Αποτακτικός autem, id est renuntians, hic intelligitur
novilius.
Postremum hoc addi videtur propter monasteria Arianorum vel Origenistarum: quæ non potuerunt iis temporibus defuisse, maxime si monasterium intelligas in prima ac propria significatione,
in quo unus aliquis solitarius degit: vel duo tantum simul aut paulo plures. Quæ autem spiritualis,
quæ dominica domus dicatur, non facile est divinatu fortassis dominica dicitur hospitium seu diversorium publicum ad Domini, puta Casaris, jus pertinens; spiritualis autem locus aliquis deliciosus,
liberum aerem undique admittens, nec satis clausus
bonestati.
XVI. Si quis ad monasterium accesserit volens
Beri novitius, precationem ei evangelicam porrigent, et psalmos docebunt. Maneat porro ad monasterii fores, ibique probetur; quidquid autem alii
norunt fratres, istic et ipse addiscat. Quo facto,
sæcularibus eum vestibus exuent, et novitiorum habitu vestient.
XVII. Vestes quas exuerit, aut alia ejus res quæcunque, in potestate erunt communitatis, prout
monasterii Pater statuerit.
XVIII. Si quos homines, seu clericos seu monachos, in monasterium ingredi contigerit, hoc modo
eos excipient. Pedes quidem ipsis lavabunt, quemadmodum in Evangelio præcipitur, et omnia hospitalitatis officia exhibebunt. Similiter si homines sæculares ad monasterium accesserint, eodem officiorum genere èxcipiendi erunt.
XIX. Nemo in domo spirituali comedat, sed
potius in dominica vel in monasterio ejusdem -
fldei
XX. Quando fratribus paratur cibus, nemo ex
eo quidquam degustet, sed neque garum, neque
vinum bibant.
XXI. Nemo solus mittatur ad laborandum, sed
bini semper proficiscantur.
XXII. Quando ad laborandum evocabuntur fratres, nemo ab opere excusetur; non quærant eliam
quo sint egressuri: præcedit enim eos hegumenus,
sicuti praesidem provincia viatores sui.
XXIII. Nemo laborantium inter cædendum ligna
loquatur, sed pii quidquam meditabuntur, servato
silentio.
XXIV. Nemo inter laborandum sedeat, nisi jubeatur.
XXV. Nemo olus ex horto decerpat, non couscia
hortulano.
XXVI. Nemo fratrum uvam aut herbam aut quidquam ex agris sumere audeat, antequam detur singulis.
XXVII. Si forte inter herbas fructus aliquos repererint, illos ne comedant; sed collectos ad plantarum radices deponant, donec is qui curam habet
colligat,
Sic in Regula prolixiori 44: Vinum et liqua -
men absque loco ægrotantium nullus contingat. Di,
citur autem garum a nomine piscis ex quo præstantius ad aliorum ciborum condimentum conficieba,
tur.
Ecgraphum nostrum hoc loco mutilum videtur,
sic enim habebat: 5 γὰρ ἡγεμόνος προαξῆται αὐ
τῶν προπορεύεσθαι, quod supplemus corrigimusque per conjecturam. Προαξῆται autem dici videtur
2 προάγω, prægredior, præcedo, unde πραξις, progressus, et hinc προαξήτης, quod viatorem reddidi:
nam viatores Latinis, teste Festo, dicebantur qui magistratibus apparent, unde et apparitores appellantur.
Si liceret syllabam addere ut fant προαξινῆται,
fascigeros seu securigeros verterem, quales consulibus et proconsulibus aliisque supremis magistratibus Romani jungebant, in publicum progressu¬
ris.
col. 951–952page 5 of 6
PG 40:951παρὰ τῆς κεφαλῆς, κακῶς, ΚΗ'. Μηδείς ἑαυτῷ ἑάται μηδέν. ΚΘ'. Μηδεὶς ἑαυτῷ κτήσηται μηδὲν χωρὶς τῶν δεδομένων παρὰ τῆς κεφαλῆς, παρεκτὸς τοῦ ἐνδύματος· ἅπερ εἰσὶν δύο λευϊτωνάρια καὶ ἡμιτριακόν στρώμα, δέρμα, μηλωτή, σανδάλια, κουκούλλια δύο, ζώνη καὶ ῥάβδος. Λ'. Μηδεὶς ἀπέλθῃ πώποτε χωρίς τοῦ Πατρός. ΛΑ'. Μηδείς κοιμηθῇ ἐκτὸς τοῦ καθισματίου α τοῦ. ΛΒ'. Μηδεὶς ἐξέλθῃ ἔξω τῆς μονῆς χωρὶς τοῦ Πα τρός. ΑΓ'. Μηδεὶς λαλήσῃ πρὸς τὸν πλησίον ἐν τῷ τόπῳ ἐν ᾧ καθεύδη. ΑΔ'. Μηδεὶς ὑποστρώσηται εἰς τὸ καθισμάτιον μη δὲν, εἰ μὴ ψιάθιον. ΛΕ'. Μηδεὶς ὅλον τὸ σῶμα ἀλείψηται χωρὶς νόσου, οὔτε λούσηται ἢ ἀπονίψηται κακῶς. ΑϚ'. Μηδείς λαλήσει πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ ἐν σκοτεία. ΛΖ΄. Μηδεὶς δέξηται τῆς χειρὸς τοῦ ἑτέρου ἢ ἄλο λου είδους αὐτοῦ. ΛΗ'. Είτε στήκων, εἴτε ὁδοιπορῶν μεταξὺ διάστημα ποιήσεις ὡς πήχυν ἕνα· ὡσαύτως καὶ καθήμενος ποιείτω. ΑΘ΄. Μηδεὶς τὴν κεφαλὴν κείρηται χωρὶς τοῦ Πατ τρός. Μ'. Μηδεὶς μηδένα κείρῃ χωρὶς τῆς προστάξεως. ΜΑ'. Μηδεὶς λάβῃ τι είδος παρά τινος ἀδελφοῦ χω ρὶς τῆς γνώμης τοῦ Πατρός. ΜΒ'. Μηδεὶς καθεσθῇ εἰς ὄνον γυμνὸν μετὰ ἄλλων. ΜΓ. Μηδεὶς ἀπέλθῃ εἰς τὰ ἐργαστήρια τῶν χειροτεχνῶν χωρὶς τῆς κεφαλῆς. ΜΔ'. Μηδείς λάβῃ εἶδος ὡς ἐν παραθήκῃ μεχρι τοῦ ἰδίου ἀδελφοῦ. ΜΕ'. Μηδείς λαλήσῃ ἐν τῷ ἀρτοκοπίῳ τῶν ἀδελφῶν τῶν ἀρτοποιούντων, ἀλλὰ μελετήσωσιν ἕως ἂν ἀπο σχῶνται· ἐὰν δὲ χρήζωσίν τινος, οὐ μὴ λαλήσωσιν, ἀλλὰ κρούσωσιν. ΜϚ'. Μηδεὶς ἀποληφθῇ τῶν ἀδελφῶν, ἐὰν κοιμηθῇ ἀδελφὸς, προπέμψαι εἰς τὸ ὄρος. ΜΖ'. Μηδείς πορεύσηται ἔμπροσθεν τοῦ ἡγουμένου. ΜΗ'. Μηδείς πληροποιήσῃ παρὲς τοῦ Πατρὸς, καὶ πᾶν πρόσφατον παρὲς αὐτοῦ. ΜΘ. Μηδεὶς ἀπέλθῃ εἰς τὴν μονὴν τῶν ἀειπαρθένων, εἰς τὸ ἐπισκέψασθαί τινας αὐτῶν, εἰ μὴ μόνοι οἱ προσταχθέντες πρεσβύται, οἱ καὶ διακονοῦντες αὐταῖς. Ν'. Τούτων ὁ ἀμελῶν ἐπιτιμίαν λαμβάνει ὑπὲρ αὐτῶν χωρὶς πάσης ἀντιλογίας, ἵνα κληρονομήσωσιν τὴν αἰώνιον βασιλείαν ἐν Χριστῷ. ᾿Αμήν. Μηδείς πληροποιήσῃ παρέξ τοῦ Πατρὸς, καὶ πᾶν πρόσφατον παρέξ αὐτοῦ. πληροφορέω πληρο ποιέω,PATRES EGYPTI
XXVIII. Nemo sibi quidquam putet permissum.
XXIX. Nemo rem ullam possideat præter ea quæ
viritim dantur et præter vestimentum; ut sunt,
hina lebitonaria et semitrita florea, pellis, melotes,
sandalia, duo cuculli, zona et baculus
XXX. Nemo sine Patris facultate quoquam abeat.
XXXI. Nemo extra constitutam sibi cellam dormrial.
XXXII. Nemo exeat monasterio absque Patris licentia.
XXXIII. Nemo in eo in quo dormit loco, vicinumı
alloquetur.
XXXIV. Nemo lecto suo quidquam substernet,
misi forte stoream.
XXXV. Nemno, nisi cum ægrotat, totum suum corpus perunget, neque lavabit aut absterget se indecenter.
XXXVI. Nemo in tenebris cum fratre habebit
sermones.
XXXVII. Nemo alterius manum aut aliud quid
apprehendet.
XXXVIII. Sive consistas, sive ambules, cubiti saltem unius spatium intersit; quod, cum sedebis, similiter erit observandum.
XXXIX. Nemo sine Patris licentia caput radat.
XL. Nemo, nisi ad hoc constitutus, caput allerius radat.
XLI. Nemo, non requisito Patre, e rebus allerius
quidquam admittat.
XLII. Nemo asinum nudum cum alio inscendat.
XLIII. Nemo sine superioris venia in opificum officinas ingrediatur.
XLIV. Nemo vel a proprio fratre quidquam accipiat in depositum.
XLV. Nemo in officina fratrum panem pinsentium
loquetur; sed taciti meditabuntur usque dum cessabunt ab opere: si qua re indigeant, non sermone
sed pulsu id significent.
XLVI. Si quis fratrum e vita migraverit, nemo
excusetur ab ejus funere in montem deducendo.
XLVII. Nemo inter eundum præcedat hegumenum.
XLVIII. Nemo perficiat opus aliquod absque Patre,
et ipsi cedant omnes
XLIX. Nemo in virginum monasterio abeat, ut
quampiam illarum visat, nisi qui ad id statuti sunt
seniores, qui necessaria quoque ipsis subministrant.
L. Hæc porro qui neglexerit, absque omni contradictione pœnitentiam suscipiat, ut æterno in cœ-
¡is regno potiantur in Christo. Amen.
Virilim interpretor, quod Græce παρὰ τῆς
κεφαλῆς, quasi in caput seu capitalim.
Grace, κακῶς, male. Ita Regula prolixior 92:
Nemo lavabitur aqua nudo corpore. Quin et cum
abluendæ erant vestes, monet Regula 99: Nemo lavel retractis in altum vestibus plusquam statulum
Cal.
SÆCULI IV.
ΚΗ'. Μηδείς ἑαυτῷ ἑάται μηδέν.
ΚΘ'. Μηδεὶς ἑαυτῷ κτήσηται μηδὲν χωρὶς τῶν
δεδομένων παρὰ τῆς κεφαλῆς, παρεκτὸς τοῦ ἐνδύμα
τος· ἅπερ εἰσὶν δύο λευϊτωνάρια καὶ ἡμιτριακόν
στρώμα, δέρμα, μηλωτή, σανδάλια, κουκούλλια δύο,
ζώνη καὶ ῥάβδος.
Λ'. Μηδεὶς ἀπέλθῃ πώποτε χωρίς τοῦ Πατρός.
ΛΑ'. Μηδείς κοιμηθῇ ἐκτὸς τοῦ καθισματίου α
τοῦ.
ΛΒ'. Μηδεὶς ἐξέλθῃ ἔξω τῆς μονῆς χωρὶς τοῦ Πα
τρός.
ΑΓ'. Μηδεὶς λαλήσῃ πρὸς τὸν πλησίον ἐν τῷ τόπῳ
ἐν ᾧ καθεύδη.
ΑΔ'. Μηδεὶς ὑποστρώσηται εἰς τὸ καθισμάτιον μη
δὲν, εἰ μὴ ψιάθιον.
ΛΕ'. Μηδεὶς ὅλον τὸ σῶμα ἀλείψηται χωρὶς νόσου,
οὔτε λούσηται ἢ ἀπονίψηται κακῶς.
ΑϚ'. Μηδείς λαλήσει πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ ἐν
σκοτεία.
ΛΖ΄. Μηδεὶς δέξηται τῆς χειρὸς τοῦ ἑτέρου ἢ ἄλο
λου είδους αὐτοῦ.
ΛΗ'. Είτε στήκων, εἴτε ὁδοιπορῶν μεταξὺ διάστη
μα ποιήσεις ὡς πήχυν ἕνα· ὡσαύτως καὶ καθήμενος
ποιείτω.
ΑΘ΄. Μηδεὶς τὴν κεφαλὴν κείρηται χωρὶς τοῦ Πατ
τρός.
Μ'. Μηδεὶς μηδένα κείρῃ χωρὶς τῆς προστάξεως.
ΜΑ'. Μηδεὶς λάβῃ τι είδος παρά τινος ἀδελφοῦ χω
ρὶς τῆς γνώμης τοῦ Πατρός.
ΜΒ'. Μηδεὶς καθεσθῇ εἰς ὄνον γυμνὸν μετὰ ἄλλων.
ΜΓ. Μηδεὶς ἀπέλθῃ εἰς τὰ ἐργαστήρια τῶν χειρο
τέχνων χωρὶς τῆς κεφαλῆς.
ΜΔ'. Μηδείς λάβῃ εἶδος ὡς ἐν παραθήκῃ μεχρι τοῦ
ἰδίου ἀδελφοῦ.
ΜΕ'. Μηδείς λαλήσῃ ἐν τῷ ἀρτοκοπίῳ τῶν ἀδελφῶν
τῶν ἀρτοποιούντων, ἀλλὰ μελετήσωσιν ἕως ἂν ἀπο·
σχῶνται· ἐὰν δὲ χρήζωσίν τινος, οὐ μὴ λαλήσωσιν,
ἀλλὰ κρούσωσιν.
ΜϚ'. Μηδεὶς ἀποληφθῇ τῶν ἀδελφῶν, ἐὰν κοίμη
θῇ ἀδελφὸς, προπέμψαι εἰς τὸ ὄρος.
ΜΖ'. Μηδείς πορεύσηται ἔμπροσθεν τοῦ ἡγουμέ
νου.
ΜΗ'. Μηδείς πληροποιήσῃ παρὲς τοῦ Πατρὸς, καὶ
πᾶν πρόσφατον παρὲς αὐτοῦ.
ΜΘ. Μηδεὶς ἀπέλθῃ εἰς τὴν μονὴν τῶν ἀειπαρθέ
νων, εἰς τὸ ἐπισκέψασθαί τινας αὐτῶν, εἰ μὴ μόνοι οἱ
προσταχθέντες πρεσβύται, οἱ καὶ διακονοῦντες αὐταῖς.
Ν'. Τούτων ὁ ἀμελῶν ἐπιτιμίαν λαμβάνει ὑπὲρ
αὐτῶν χωρὶς πάσης ἀντιλογίας, ἵνα κληρονομήσωσιν
τὴν αἰώνιον βασιλείαν ἐν Χριστῷ. ᾿Αμήν.
Græce, Μηδείς πληροποιήσῃ παρέξ τοῦ Πατρὸς,
καὶ πᾶν πρόσφατον παρέξ αὐτοῦ. Quod ut recte Las
Line reddiderimus, vereor; namn sicut πληροφορέω
variam habet significationem: ita et de πληρο
ποιέω, licet melioribus scriptoribus ignoto, cogitare
possumus, habere hic propriam aliquam et nobis
necdum compertam notionem
col. 953–954page 6 of 6
(GALLAND., Velerum Patrum Biblioth., t. IV, Proieg., p. xxvii.)
1. Antonii Mugni gesta strictim proposita.
Antonium genere Egyptium, cognomento Ma
gnum, vitæque monasticæ institutorem, floruisse
sub Constantino et filiis ejus regnantibus, tradit
S. Hieronymus (a). Sub Dionysio autem antistite
Alexandrino ipsum in eremum secessisse atque inde
anachoreticæ vitæ initium dedisse, scribunt Elmaci
ous, Makrisius et alii: quanquam sub Philippo
imperatore illius secessum collocet Abulfaragius,
at observat cl. Renaudotius (b). Quorum tamen
scriptorum placita ex iis reformanda noscuntur,
quæ de Antonio nostro tradit S. Athanasius. Præ
clara enim ejus gesta insigni volumine prosecutus
est magnus ille Alexandrinæ urbis episcopus, tem
poris ordine sedulo ubique servato, ut primus ad
vertit doctissimus Montfauconius (c); sanctitatis
vero non minus, quam Christianæ fidei ac religio
nis studiosissimus vir beatus, supremum diem
obiit ineunte Christi auno 356, ætatis 105.
quis jure putaverit, siquidem, ut ait Augusti
nus (g), bonorum ingeniorum insignis est indoles, in
verbis verum amare, non verba. Quibus veterum
sententiis et illud hac de re præclare dictum a ina
gno Ecclesiæ annalium parente addere haud alie
num a proposito nostro fortasse fuerit (h): Sicut
effossum, ait, informe aurum et rude eo charius esse
solet, quod nihil videatur alterius metalli hubere
commistum: ita tanti confessoris egregia monumen
la, sua ipsius velustale alque simplicitate micantia,
quibus res potius quam verba in pretio esse solent,
gratiora plane erunt atque jucundiora quovis seripto
recentioris auctoris, quibuscunque eloquentiæ phale
ris exornato: quidquid enim obducitur fuco atque
pigmentis, suspectum redditur, pulchriorque enite
scit ipsa sui puritate simplicitas; quæ quod mentiri
nesciat, omne quamvis ad ornatum compositum ve
lamentum abhorrel.
II. Nulla litterarum scientia imbutus, divinas Scri
pturas optime calluisse comperitur beatus abbas.
Neque scriptis suis, neque gentili sapientia, neque
arte quacunque inclaruit Antonius, ut scribit Atha
nasius (d). Verum quamvis nulla scientia littera
rum fuerit imbutus, Scripturas tamen divinas et
memoriter audiendo tenuisse, et prudenter cogitando
intellexisse prædicatur, auctore Augustino (e). Quod
quidem satis luculenter testantur, quæ etiamnum
superant sive ab eo litteris mandata, sive ab aliis
ex ore ejus excepta Christianæ doctrinæ monu
menta; in quibus, ut cum Hieronymo loquar (f),
loquendi simplicitatem excusabit sanctimoniæ magni
tudo. Neque enim reprehendendam in vetustis potis
simum Ecclesiæ Patribus sermonis imperitiam
Ephes. vi, 12.
(a) Hieron. De vir. illustr. cap. 88.
(b) Renaud. Hist. patriarch. Alex. pag. 38.
(c) Montf. in Monit, ad Anton. Vit. Athanas. § 8,
pag. 791.
(d) Athan. in Vit. Anton. § 93, pag. 895.
(e) Aug. De doctr. Christ. in prolog. n. 4.
III. Quænam scripserit S. Pater, exponitur. Et
primo de illius Sermonibus agitur.
Jam vero, ut tanti Patris scripta quæ adhuc su.
persunt, summatim recenseamus, primum sisti
mus ejus Sermones; quos inter principe sane loco
diguus existimandus, quem nobig servavit magnus
Athanasius (i). In eo siquidem suos ascetas sanctus
abbas ad militiam spiritualem informans`, eisdem
monita plane almirabilia suggerit; quibus imbuti,
ad colluctandum adversus principes et polesiales,
adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra
spiritualia nequitia in cælestibus, promptiores
validioresque redderentur. Nimirum, unus Anto
nius præ cæteris, omne genus conflictationum
aerearum expertus, potis erat investigabiles diaboli
versutias detegere, quibus modo clam, modo palam
Hieron. epist. 57, al. 101, ad Pammach. § 12.
Aug. De doctr. Christ. lib. iv, cap. 11.
num. 26.
(h) Baron. ad ann. 356, § 91.
(i) Atban. in Vit. Anton, a num. 16-45, pagg.