PG 40Isaias Abbas
Saint Isaiah the Abbot
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.

NoticeNotitia

col. 1103–1104page 1 of 56
PG 40:1103βίβλους θεοπνεύ ἐξ ἐξ, καὶ ἐκδῷ ἑαυτὸν εἰς μεγάλους κόπους καὶ ἐνα τολὰς, ἐκτὸς τῆς ὁδοῦ αὐτοῦ, πάντες οἱ κόποι αὐτοῦ

OrationsOrationes

col. 1105–1106page 2 of 56
Oratio I
PG 40:1105Δένδρον ποτιζόμενον καθ' ἡμέραν, πότε ξηραίνεται αὐτοῦ ἡ ῥίζα εἰς τὸ μὴ καρποφορή

Oration IIOratio II

col. 1107–1108page 3 of 56

ne resideat, neque odium, neque invidia adversus tem, ut omnes immunditias concupiscamus. Est proximum. If. Unum in ore promptum, aliud in animo clau sum ne habeatis. Deus enim non irridetur, sed omnia tam occulta quam manifesta perspicit. Co gitationes et afflictiones et suspiciones vestras nolite abscondere, sed eas abbati vestro cunctas indicate; et quod ab ipso auditis, id cum fide percipite. Ca vete, ne mandata mea negligatis, quando mecum vivere decrevistis. Si enim ea servaveritis, ego pro vobis Deo rationem reddam; sin ea non servaveri tis, a vobis et de negligentia vestra, et de inertia mea ratio repetetur. Qui mandata mea custodierit, tam in occulto, quam in manifesto, Dominus Deus custodiet ipsum ab omni malo, et proteget eum in omni tentatione tam occulta, quam manifesta. Ilor tor vos, fratres mei, ut consideretis, cur e mundo recesseritis. Salutis vestræ curam agite, ne renun tiatio vestra inanis sit; et in conspectu Dei et san ctorum ejus, qui propter ipsum mundo renuntia verunt afflictique sunt, erubescatis. In eo virtutem sitam existimate, si a contentionibus temperetis, si res adversas æquo animo patiamini, si humilitatem excolatis, si omnibus in rebus voluntatem propriam abnegetis, si justitiæ vestræ minime conſidatis; sed peccata vestra semper ante oculos habeatis. Recrea tjo, mihi credite, et relaxatio, et inanis gloria om nem monachi fructum excutiunt. De mente secundum naturam. animi a'mulatio naturæ congruens, sine qua non li cet in Deum progredi. Idcirco æmulamini, inquit Apostolus, dona præstantiora*. Divina hæc æmulatie deflexit e statu naturali, nt mutuis nos æmulationi bus et invidia et mendaciis oppugnemus. II. Est mentis ira a naturæ ratione minime aliena, sine qua castitas homini non constat, hoc est, nisi adversus semina quæ ab inimico in nos sparguntur, irascamur: quemadmodum Phinees ▾ filius Eleazar, ejusmodi ira commotus hominem simul cum femina confodit, et ira Domini a populo suo recessit. Hæc nobis ira eo conversa est, ut proximis nostris de rehus quibuslibet stultis et inutilibus irascamur. Est odium animi secundum naturam, quo Elias inventos omnes turpitudinis prophetas interfecit "*. Eodem et Samuel in Agag regem Amalec exarsit *. Sine hoc in adversarium odio, animi gloria non declara tur. Verum hoc nobis odium contra naturam con versum est, et ideo proximum odimus atque despi cimus, et virtutes omnes insectamur. Est animi elatio in hostes minime naturæ contraria, quam Job cum invenisset, inimicis suis convicium fecit: Ho mines, inquiens, sordidi et abjecti atque indigentes omni bono, quos indignos existimavi ponere cum ca nibus gregis mei. Hæc nos animi sublimitas defeci! adversus inimicos, et humiliati sumus inimicis no stris, cum proximis autem superbe contendimus, et nos præ illis justos existimamus. Qua quidem superbia Deus nobis inimicus efficitur. Ejusmodi animi affectiones cum homine creatæ sunt, quas ille, cum ex arbore vetita comedisset, in turpia vi tia commutavit. Hæc nos, fratres charissimi, ex animis nostris deleamus, et colamus ea quæ nobis in sancto corpore suo Dominus noster Jesus Christus ostendit. Sanctus ille est, et in sanctis habitat. At tendamus nobis ipsis et operam demus, ut Deo pro viribus placeamus, bonis operibus incumbentes. Omnia studia et curas nostras ponderemus, ad re ctamque naturæ rationem ac normain redigamus, ut inveniamus misericordiam in die tentationis quæ orbi imininet universo 10. Dei benignitate seniper indigemus, quæ infirmitati nostræ ferat auxilium et liberet nos ab inimicis nostris: quoniam ejus est potentia, et auxilium et imperium in sæcula sæcu I. Nolo vos ignorare, fratres, Deum, cum in principio hominem fecisset, eum sensibus integris et naturæ congruentibus in paradiso collocasse. Verum postea quam audivit illum a quo deceptus fuit, omnes ejus sensus in habitum naturæ contra rium conversi sunt, et ipse e gloria sua dejectus est. At Dominus noster magna impulsus charitate misericordiam suam erga genus humanum declara vit. Verbum enim caro, id est perfectus homo fa ctum est, omnibus in rebus nobis simile, excepto peccato, ut per sanctum corpus suum nos in pristinum naturæ statum revocaret. Homini enim ostendens misericordiam suam, reduxit eum in pa radisum. Sic eniır. eos qui ejus sequi vestigia, et mandatis quæ nobis dedit obedire volunt, excita vit, ut eos vincere valeant, qui nos e gloria nostra dejecerunt. Tradidit etiam nobis sanctam Dei co lendi rationem legemque puram, ut in illum naturæ statum homo revertatur in quo fuerat a Deo con stitutus. Proinde qui vult illuc redire, is omnis car nis suæ amputat voluntates, ut mentem suam in statum pristinum redigat. Est desiderium naturæ conveniens, sine quo nec charitas in Deum consistit. Idcirco Daniel vocatus est vir desideriorum ". De siderium hoc inimicus in fœdain mutavit cupidita Gal. vi, 7. * Hebr. IV, 15. * Dall. IX, * 1 Reg. xv, 33. • Job xxx, 1, 2. lorum. Amen. Ad fratres juniores institutio. 1. Humilitas in primis est necessaria, quod in omni sermone dicendum est. Humilitate enim omnes adversarii artes superantur. Omnia quæ tibi agenda sunt diligenter expende, ut in verbis tuis constans inveniaris. Serva gravitatem in vultu; erga hospites utere mansuctudine, ut Dei timor tecum habitet. Si cum fratribus iter susceperis, ita te confirma, ul I Cor. XII, 51. 7 Num. xxv, 7, 8. 10 Luc. xx1, 26. 7. Il Reg.

Oration IIIOratio III

col. 1109–1110page 4 of 56

taceas. In itinere mens in varias partes ne distra- enim rationibus studio pietatis adolescentia proficit. batur, sed tecum ipse meditare, aut Deo funde preces in corde tuo. Ubicunque diverteris, arrogan tiam vita, et omnibus in rebus modestum ac vere cundum te præbe. Ad id quod tibi appositum fue rit, sic manum extendito, tanquam edere coactus sis. Si junior es, ne audeas corpori alterius manum adhibere. Quo in loco tibi est dormiendum, pallio te atque alium ne cooperueris. Antequam te cubi tum conferas, multas funde preces in corde tuo. Si de via fessus oleo paululum ungi volueris pro pter itineris laborem, pedes tuos tantum sie ungi permitte, ut eos retegi verearis. Totum vero cor pus ungi ne permiseris, nisi necessitas aut morbus impellat. Si ad te in cella tua commorantem frater peregrinus accesserit, idem illi officium exbibeto, oleoque pedes ejus inungito, ac dicito charitatis gratia Frater, suscipe parum olei, et corpus tuum cura. Quod si cum quiete noluerit accipere, mole stus illi ne esto. At si senex erit exercitatus, coge ipsum, ut totum se ungi permittat. Si ad mensam cum fratribus junioribus discubueris, ne dixeris animo tuo, Comede: sed peccata tua tibi in mentem revoca, ne comedas cum voluptate. Manum tuam ante te solum protende. Si quid autem ante alium positum est, ad id manum injicias cave. Pallium contegat pedes tuos. Genua tua sint inter se con juncta. Sin hospites fuerint qui vescuntur, hilari vultu necessaria illis subininistra. Et cum edere de sierint, dic illis iterum, ac tertio: Comedite adhuc, obsecro vos, pauxillum. Inter vescendum oculos tuos in proximum ne conjeceris, neve respexeris huc et illuc, neque verba stulta protuleris. Ad nihil quod vel's manum extende, nisi prius dicas: Bene dicite. Cum aquam bibis, guttur tuum ne sinas sonum edere, ut solent homines vulgares. Si in fra trum consessu pituita fuerit molesta tibi, eam in eorum conspectu ne projice, sed foras egredere, ibique te expurga. Nec corpus tuum expone, ut ab bominibus videatur. Si oscitandi te cupiditas inva serit, os clausum contine, et abs te fugiet. Ne ape rueris os tuum ut rideas: est enim id animi solu tioris. Si proximi tui aut vestem, aut zonai, aut cucullam, aut aliud quidpiam videris, id ne con cupiscas. Neque similia tibi ipse conficiens, tuæ in dulgeas cupiditati. Si librum tibi ipse compegeris, in eo ne labores exornando; est enim vitium.pue rile. II. Si aliqua in re erraveris, mendacio ne tegas errorem tuum, sed pœnitentiam agens veniam pete, et error tibi remittetur. Si quis te durius compel larit, ne extollas adversus illum cor tuum, sed operam da, ut illi satisfacias ante quam animus tuus indignetur: ira enim ex studio provenit. Si ali qua in re vel jure, vel injuria ab aliquo reprehen sus fueris, ne perturberis, sed pœnitentiam age, Ignosce, inquiens, mihi; non amplius faciam. His Ex studio. An ex odio? Cum aliquid manibus tuis operaris, in timore Dei diligentiam adhibe, ne, si negligens sis, ignorantia pecces. Cum opus aliquod discis, magistrum con sule, et ne erubesce sæpius illum orare, ut pro cha ritate videat, rectene illud se habeat, necne. Si te in opere occupatum vocaverit frater tuus, sedulo vide quid velit; et opere tuo intermisso, illum ad juva. Cum e mensa surgis, in cellam tuain ingre dere, et precibus incumbe, nec cum illis conside qui tibi non prosunt. Quod si de Deo senes collo quantur, abbatem tuum roga, utrum tibi audiendum sit, an eundum ad cellam; et quod ille dixerit, facito. Si te aliquo miserit, roga, ut te diverti velit; et quæ tibi mandata det, diligenter animad verte, ne plus minusve facias. Quæ foris audive ris, ea revertens nemini dixeris. Si aures tuas cu stodieris, lingua tua non peccabit. Si rem aliquam vis, et eam is cum quo habitas, nollet, remitte illi voluntatem tuam, ne contentio oboriatur, neve fra ter tuus tristitia afficiatur. II. Hospitio susceptus a fratre tuo, ne quid illi, ut peregrinus, præcipias, neu velis ipse præesse. In eorum sermones quibuscum habitas, ne te ut so ciuni et parem intrudas. Si quid tibi commiserint quod ipse nolis, pugna cum voluntate tua quoad ipsam superes, ne affligas eos, et modestiam amit tas tuam, et quietam ipsorum consuetudinein per turbes. Si frater quocum habitas, aliquid sibi ut prospicias, abs te petierit; quod possis, id facito cum timore Dei. Si quod opus faciendum est, om nes qui simul vivitis, manum admovete; nemo cor pori suo parcat, ne aliorum conseientia perturbetur. Cum mane surgis, quotidie prins quam ad opus te conferas, quæ Dei sunt meditare. Cum seu spor. tula, seu vas, seu quid aliud faciendum est, id im pigre cum diligentia facito. Si quid est quod lucrum afferat, fratrem adhibe socium, et ne invideas. Si opus est aliquod parvum, et unus alteri dixerit Recede, frater, operare, ego solus hoc faciam; pare qui enim paret, is magnus est. Si ad te frater pere grinus accedit, læta ipsum facie saluta atque coin plectere, et quam gestat sarcinam, cum gaudio ipse suscipe. Et in ejus discessu rursum idem facito. Salutatio autem tua sit cum mansuetudine et ti more Dei, ne offendatur. Cave ne illum de rebus inutilibus interroges, sed eum ad orationem invita. Et postea quam sederit, quomodo se habeat quære, et nihil amplius, sed libellum ei aliquem legendum præbe. Sin fessus fuerit de via, fac ut quiescat, et pedes ejus lava. Si verba protulerit non convenien tia, mone ipsum cum charitate: Ignosce, inquiens, mihi; infirmus sum, et isthæc ferre non possum. Si pauper est, et sordida habet vestimenta, ea tu ablue. Si vagus est et circulator, et aliquos apud te fide les habes, eum in conspectum eorum ne adducito, sed misericordiam in illum ostendito cum Dei cha

col. 1111–1112page 5 of 56

ritate. Sin frater, et propter Deum quærit apud cibum capturus, intelligis ibidem mulierem adfutu te hospitari, ne avertas faciem tuam ab eo, sed cum lætitia illum suscipe, et cum fidelibus qui apud te diverterunt, admitte. Si mendicus est, vacuum abs te ne dimiseris, sed benedictionem quain tibi Deus dedit aliquid impertire, ut declares ea quæ habes, non esse tua, sed dona Dei. Si frater apud te ali quid deposuerit, illud ne aperias, nisi ipse adsit. Si pretiosum aliquid inest, dic ei ut id reponat in manu tua. IV. Si peregre proficiscens diverteris apud ali quem, et ille domo egrediatur, et te solum relin quat, oculos tuos ne sustuleris, ut, quæ ibi sunt, vasa et supellectilem aspicias. Fenestram aut ar cam aut librum aperias, cave. Illumi autem egre dientem ora, et si aliquid tibi operis commiserit, id facito diligenter. Incognita ne laudaris. Quæ audi veris, ea nunquam certa atque perspecta ne affirma veris. Neminem propter habitum contemne. Si vel aquam hauris, vel aliud quidpiam usui necessarium agis, ne sis negligens, sed a Deo te conspici recor dare. Si in cella tua vacas precationi, cave id facias negligenter, ne, dum vis Deum honorare, eum ad iracundiam provoces; sed sta in timore Dei: ne te ipsum ad parietem inclines; ne ita statuas pedes tuos, ut in uno stes, et alterum tollas, ut stulti faciunt. Cor tuum ita confirma, ne ambules in vo luntate tua, ut sacrificium tuum Deo sit gratum. Si psallitis inter vos, preces quisque suas persolvat. Si peregrinus aliquis adest, rogate illum cum cha ritate, ut eo ipse munere fungatur, idque illi iterum ac tertio dicite sine contentione. In hora sacrificii resiste cogitationibus, ut sensus tuos continens in amore Dei, mysteriis dignus efficiaris, et Dominus tuas curet ægritudines. Cave, ne corpus tuum in sordibus abjectum relinquens ab inani gloria sedu caris. Qui junior est, corpus in omni negligat de formitate; id enim illi prodest. Qui junior est, nun quam pulchrum induat vestimentum, nisi prius ad virilem ætatem pervenerit: hac enim eget ille me dicina. Ad tertium usque cyathum, si id valetudinis ratio postulat, vinum bibat. Dentes in risu nunquam aperiat. Faciem humi præ verecundia demissam teneat. Iturus cubitum zona sua præcinctus sit. Sic assuescal manus, ne intro ferantur. Multa enim habet corpus vitia, quæ perficit animus. In itinere tantum, non autem in cella sandalium ferat. Cum ambulat, manus ad zonam inter se conjunctas com ponat, neque illas concutiat, ut solent homines so latiores. Si cum majoribus iter facit, ne præcedat omnino. Si is qui major est, consistit, et cum aliquo loquitur, tu ne contemne, aut conside, sed tandiu sta, quoad ille quid tibi agendum sit, dicat. Si in civitatem aut vicum proficisceris, oculi tui deorsum aspiciant, ne bostes tibi in cella suscites. Peregre proficiscens ne dormias in cujusquam domo, ubi cor peccati periculum reformidet. Si aliquo in loco 11 Rom. x11, 7. ram, ne consideas ullo modo. Satius enim est, ut eum qui te invitavit, offendas, quam ut occulte cor tuum committat adulterium. Ne vestes quidem mu lierum, si fieri potest, aspicias. Si te mulier iter facientem salutaverit, responde illi in corde tuo, sed oculos humni defixos tene. Si cum seniore iter facis, sarcinam, si quæ ferenda est, ne sinas illum omnino gestare. Sin æquales estis, eam ambo vi cissim gestate, ita tamen, ut semper onustus præ cedat. Quid in itinere observandum. f. Si, cum iter facitis, est aliquis inter vos ¡m bocillior, sinite illum præire, ut si sedere velit, possit. Sin iterum contingit, cum juniores sitis, vobis primum ad mensam discumbendum sit, vel manus ad patinam admovenda, semel id facite, ne si ante horam accesseritis, perturbemini. Verum siquis nunc primus ingreditur, alius alias primus ingrediatur. Si de cogitationibus tuis senem inter rogas, et eum ad ea quæ dixeris custodienda fide lem esse cognoveris, animum illi tuum libere pa tefacito. Si fratris tui peccatum audiveris, id ne mini communicaris; est enim mors tua. Si de cogitationibus quibus oppugnaris, aliqui colloquan tur, eos ne cures audire, ne tibi bellum excitetur. Orationi frequenter incumbe; nam animæ tuæ lux est oratio. Quotidie quæ peccaveris, cogita; etenim si pro peccatis tuis deprecaberis, Deus ea tibi con donabit. Si quis coram te loquitur adversus fratrem suum, cave taceas præ pudore, aut illi assentiaris, ne pecces adversus Deum: sed cum humilitate dic, Ignosce mihi, frater, infelix ego sum; et hæc quæ loqueris mea sunt, et ea ferre non possum. Si fra ter te læserit, et aliquis de illo coram te male dixe rit, cor tuum custodi, ne malitia in eo renovetur; et peccatoruin tuorum in Dei conspectu reminiscere, ut ignoscat tibi. Ne malum pro malo tribuas pro ximo tuo 1. Si cum fratribus ignotis teque minori bus iter facis, eos ut majores honora. Quod si ad amicum tuum diverteris, eos tibi omnibus in rebas antepone, ut et in mensa prius discumbant, et prius cibis manus admoveant, ne propter te suscepti ſuisse videantur, sed contra potius, eos honorans, ostende te propter illos misericordiam accepisse. Si cum fratre te in viam dederis, et amicus tibi fue rit invisendus, causam aperi fratri tuo, et dic illi tantisper ut sedeat. Quod si te amicus, ut comedas, coegerit, cave ne quid os tuum ingrediatur prios quam advoces fratrem tuum, ut simul quiescat et recreetur. II. Si cum pluribus fratribus iter ingressus fueris, et pudore delinearis, quo minus eos tecum ducas ad amicum tuum, quia multi sint, cave, ne con temnas eos, et clam relictis illis discedas aut com. edassed eos, quid tibi agendum sit, consule, et

Oration IVOratio IV

col. 1113–1114page 6 of 56

vacas exercitationi, ea cor tuum ne innitatur atque confidat, sed cogitationi tuæ dicas, Deus per cor poris afflictionem audiet miseriam meam. Si quis te affecerit contumelia, ne respondeas illi, sed ta citus tecum ipse considera, an vera sint quæ audis; et si vera sunt, pœnitentiam age, et Deus misere bitur tui. Si cum fratribus iter faciens, aliquem inter eos nactus fueris, quem in Deo diligas, ne liberins cum illo cæteris videntibus colloquaris, ne forte sit inter ipsos intirmus quispiam qui zelo mo riatur; et tu peccatum ejus sustipeas, quoniam ei peccandi occasionem obtulisti. Cum ad aliquos di vertis, ne exspectes, ut ab illis cum gaudio susci piaris; at si te susceperint, Deo gratias agas. Si te in cella quieti vacantem morbus invaserit, ne con cidas animo, sed age gratias Deo. Si cor senseris consternatum, dic illi: Nonne morbus hic levior tibi est quam gehenna, in quam, nisi te patienter constanterque geris, introibis? atque ita conquiescet. Si apud fratres diverteris, et eorum aliquis dixerit Hic ego quietem non reperio, habitare tecum volo; tu id ei ne permiseris, ne reliquis sis offendiculo. Sin dixerit Ob rem occultam moritur anima mea, ei da locams, ut inde abeat; sed apud te manere ne permittas. quod ipsi dixerint, age. In via autem ne tibi ipse misericors est enim in hominum infirmitate. Sl parcas, servilia respuens ministeria. Peregre profi ciscens, si apud fratrem divertere volueris, et ille hospitio te suscipere recusarit, et is postea vel in via tibi obvius fuerit, vel ad te diverterit impru dens, eum benignius humaniusque tractato. Si quem tibi acceperis detraxisse, et aliquo in loco congre diamini, vel ad te ipse diverterit, hilarem et beni gnum illi pro viribus vultum ostende, neque illa, si audivisti, commemorans quære, cur ita locutus sit: nam ut in Proverbiis scriptum est: Qui me mor est injuriarum, iniquus est ". Si fratres estis, et peregre proficiscentes ad fratrem pauperem di vertitis, ne affligatis cum rebus necessariis, sed eas vobis emite, ut ei quoque satis sint, hospitioque ac tecto contenti estote quod invenistis. Si senes aliquos tibi notos inviseris, et tecum fuerint alii senibus ignoti, ne colloquaris tu cum senibus in conspectu ipsorum, sed sinas eos loqui. Si fratres tecum habitant, eoruin curam gere diligenter, sciens te pro ipsis Deo rationem redditurum. Si propter Deum aliquem in locum secesseris, ne commer cium ineas cum incolis illius loci, neve cum illis sermones conferas; satius enim forte sit tibi cum illis esse qui sanguine tibi conjuncti sunt. Si in montem ascenderis, ut fratres in monasteriis invi sas, apud quem diverteris maneas, neque ad alium discedas, nisi prius roges cum, utrum velit an non. Quod si noluerit, ne relinquas illum, nisi cum tibi est abeundum. Si cellam in qua degas, acceperis, multos tibi amicos ne asciveris, unus tibi sit satis propter infirmitatem, et successus tui fructum ne ainillas. III. Si pauperi benefeceris, ne voces illum ad opus, ne beneficium perdas quod in eum contulisti. Si in monasterium tibi ignotum introieris, ubi tibi manere permittetur; ibi mane neque aliam in cel lam ingredere, nisi accersaris. Si propinquos reli quisti, ut propter Deum in solitudine degeres, eo rum te desiderio capi ne permiseris. Si te in cella commorantem patris aut matris commiseratio sti mulaverit, aut fratris sororisve recordatio, aut mi sericordia filiorum, aut uxoris desiderium; tibi ante oculos pone extremum vitæ diem atque judicii, in quo tibi eorum nemo laturus est auxilium, et eos te reliquisse minime pœnitebit. Si in cella tua se dens memineris alicujus a quo fueris affectus inju ria, surge, et ex toto corde tuo Deum, ut illi igno scal, deprecare, et ultionis abs te fugiet cogitatio. Si ad percipiendam mysteriorum communionem accedis, omnes tuas cogitationes observa, ne in judicium eam percipias. Si noctu consuetudinis imaginatione tentaris, custodi cor tuum, ne inter diu consideret, qualis ea corporum fuerit imagina tio, atque ita ea cogitatione coinquineris, Deuinque provoces ad indignationem, sed supplex ante illum procumbe in toto corde tuo, et auxiliabitur tibi 18 Prov. XII, 16. IV. Cum in cella tia quietem et silentium colis, in cibo modum aliquem serva, ut corpus habeat quæ necessaria sunt, et ibi in divino cultu possit inservire. Nihil autem, seu bonum seu malum sit, comede cum delectatione et gustus voluptate. Si necessitas coget, fratres aut cœnobium invisas, cor pori tuo nihil quod ei jucundum sit tribuas ad saturitatem, ut libentius ad cellulam revertatur, nec te prodat. Si dæmones suaserint animo tuo ut te supra vires exerceas tuas, eos ne audieris: solent enim hominem ad ea quæ præstare non potest, in citare, ut in manus eorum incidat, et ipsi gaudeant. Semel in die comede, et corpori quod ei necessa rium est tribue, ut in exercitio tuo pio durare queas. Vigiliæ prudenter vaca, nec quietem necessariam cor pori nega, sed cum mansuetudine et considerate pie tatis studium complectere, ne nimia vigilia animus perturbetur et e stadio fugiat. Noctis dimidium pio satis est exercitio, dimidium alterum corporis quieti concedatur. Binas antequam cubitum eas, orando, psallendoque horas consume. Postea quiesce, et cum te Dominus excitaverit, precationibus diligenter incumbe. Si corpus tuum pigrum videris, illi dicito Vis ad breve tempus torpere, et mox projici in tenebras exteriores? Si te paululum excitabis, ro bur et vires advenient. Ne ineas cum illis homini bus amicitiam, qui tibi sunt aliorum etiam hominum familiaritatem conciliaturi, ne tibi nimia celebritas detrimentum afferat. Si in monasterio es, et ser vui habes, in quem imperium exerceas, habitum afficis contumelia; sin euin ut fratrem diligis, in

col. 1115–1116page 7 of 56

PATRES EGYPT|| SÆCUli iv. Deum peccas nisi eum manumittis, ut liber disce- cogitationes suas tegit, seu malæ, seu bonæ sint, dat. Quo 1 si velit monachus fieri, ipse viderit; tu quidem ne permiseris ut tecum maneat, id enim non expedit animæ tuæ. V. Si in loco celebri corpus tuum amigis, et id circo te homines æmulantur et honorant, eum re linque, et alio proficiscere, ne labor tuus inanis efficiatur. Quod si inanem gloriam subegisti, ne attendas quid homines dicant aut faciant, sed omnia refer ad Dei munificentiam. Si mundo renuntiasti, tibi nihil omnino reserva. Si te vagandi cupidi tas invaserit, corpus in opere manuum tuarum allige vehementius, ut in cellula tua cum man suetudine conquiescas, et comedas panem tuum. Si ut opera tua vendas, ad urbem proficisceris, ne de pretio contendas, ut solent homines sæculares, sed ea vende cum simplicitate, ne cellæ tuæ fru ctum amittaș. Si cogit necessitas ut aliquid emas aliquando, eme sine contentione; ne dicas: Non emam, nisi tanţi; sed da quod petitur, si habes; si non habes, cuin silentio discede. Quod si te cogitatio sti mulaverit, dicito: Omnino jam factus sum sicut omnes sancti, qui tentati fuerunt in paupertate, donec eorum propositum fidele Deus invenit, et eduxit eos in latitudinem. Si apud te frater aliquid de posuerit, et eo tibi sit opus, illud nisi prius fratrem rogaveris, ne contingito. Si te aliquo proficiscentem oraverit frater, sibi ut aliquid emas, si tibi id emere potes, eme et illi. Sin autem cum aliis vivis, id præter eorum sententiam ne feceris, ne tuos offendas contubernales. Si qua necessitate coactus in patriam proficisceris, custodi te ab his qui san guine tibi conjuncti sunt, ne liberius cum ipsis ver seris, sermonemve conferas. Si quid tibi frater commodaverit, ne illud negligas, sed integrum ce leriter reddas. Si instrumentum est aliquod operi necessarium, simul ac opus confeceris, redde. Quod si abs te fuerit confractum aut corruptum, refice, aut aliud melius restitue. Si quid commoda veris, aut mutuo dederis fratri tuo pauperi, quod ille nequeat reddere, ne affligas eum, acerbeve exigas, seu pecunia, seu vestis, seu quid aliud sit, quod ei dedisti. gaudium percipiunt. Cave diligenter, cum ad com munionem accedis, ne quid malitiæ habeas cum fratre tuo; sic enim te ipsum decipis. Si verba Scri pturæ tibi patefiunt, ut ea possis ad allegoriam transferre, id facito. Sed cave, ne litteram destruas, neve sensui tuo magis credas, quani sanctæ Scriptu ræ; id enim superbiæ est argumentum. Si frater tuus verbis deceptus bæreticorum, a recta fide per imprudentiam discesserit, ad eamque rursus resi piscens revertatur, eum tu ne despexeris; ignoran tia enim aberravit. Cave, ne defendendæ quidem fidei causa cum bæreticis colloquaris, ne forte ser mones ipsorum animo tuo virus infundant. Si li brum inveneris qui esse dicatur hæreticorum, cave ne illum legas, ne veneno mortifero cor tuum im pleat, sed in ea doctrina quam in Ecclesia sancta didicisti, ita persiste, ut ei nihil addas, nihil de trahas. Abhorre a falsi nominis scientia, quæ sanz doctrinæ, ut inquit Apostolus ", adversatur. Si ju nior es el corpus tuum nondum in servitutem rede gisti, audis autem eximias patrum virtutes, ad illas ne ita contendas, ut eas te in otio et quiete conse qui posse confidas. Nisi enim illas colueris, non as sequeris. Quod si colueris, sponte ad te ipsæ re nient. VII. Ab inertia fuge, quantum potes; hæc enim monachi fructum disperdit. Si cum animi perturba tionibus et vitiis pugnas, ne defice, sed te ipsum prosterne coram Deo: Non possum, inquiens in toto corde tuo, per me resistere; tu mibi misero, Do mine, fer auxilium: et superabis. Si tibi in cellula commoranti semina turpitudinis in corde tuo sparsa fuerint, totis viribus contende, ne coalescant, atque imperent tibi. Considera Deum esse præsentem, cujus oculis pateant ea quæ in corde loqueris. Sie igitur animam tuam alloquere: Si tui similes eru bescis peccatores, metuisque ne videant flagitia tua, quanto magis Deum vereri debes, cui sunt omnia manifesta? Ex hac consideratione timor Dei in anima excitatur; cui si innitaris, adversus pertur bationes iminobilis permanebis. Scriptum est enim Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion: non commovebitur in æternum, qui habitat in Hierusa VI. Si aliquem in locum ad habitandum te con tuleris, et cellam acceperis, et ædificando sumptum lem ". Si in exercitatione ita resistis tentationi, ut feceris, eamque postea reliqueris, et post aliquod tempus revertens in ea fratrem habitantem invene ris, ne expellas eum, sed aliam tibi cellam quæras, ne in Deum pecces. Quod si sponte sua velit disce dere, innocens eris. Quæ autem in cella tua reli quisti, si forte ab eo consumpta sunt, ne requiras. Si a cella tua migraveris, quæ în ea sunt usui ne cessaria, ne tecum exportato, sed fratri pauperi relinquito; et Deus tibi ubicunque vixeris, provide bit. Cogitationes quæ te oppugnant, omnes seniori patefacere ne erubescas, si vis levationis solatium invenire: dæmones enim non nisi ex homine qui 1ª I Tim. v1, 20; 1, 10. ** Psal. cxxiv, 1, 2. ne frangi debilitarique videatur ac retrocedere, triumphet cor tuum, aut extollatur; dæmones enim fugientes insidias struunt, et prælium priori pericu losius parant, post civitatem copias in insidiis lo cant, jubentque, ne prodeant, nisi cum eos fugien tes cor tuum persequens insolescat; tum vero con surgant, ut anima infelix circumventa nullum per fugium habeat. Perfugium igitur et propugnaculum tuum sit, ut in toto corde tuo supplex ad Deum accedas, et opem ejus implores, et liberabit te ex omnibus impugnationibus inimici. Si Deum preca ris ut te liberet a tentatione, et non exaudiris, ne

col. 1117–1118page 8 of 56

despondeas animum; novit euim magis quam tu, Enamor fluvios Chuzam; et sunt illic usque ad præ quid expediat tibi. Ne dixeris igitur: Hoc mihi da, aut aufer illud a me; sed ita precare: Domine Jesu Christe, adjuva me; ne sinas me peccare adversus te. recta via deflexi, ne permittas me sequi vo luntatem meam; ne patiaris me perire in peccatis meis; miserere creaturæ, ne despicias me, quia infirmus sum; ne derelinquas me, quoniam ad te confugi ¹º: medere animæ meæ, quia peccavi tibi ¹º. In conspectu tuo sunt omnes qui tribulant me ". El non est ad quem confugiam, nisi ad te, Domine. Salva me, quæso, Domine, per misericordiam tuam. Confundantur omnes et erubescunt, qui insurgunt adversus me, qui quærunt animam meamt, ut perdunt illam 18. Tu, Domine, potes omnia, et per le est gloria Deo et Patri, et Spiritui sancto in sæcula sæculorum. Amen. Tunc conscientia tua clam lo quetur in corde tuo, et causam aperiet, quamobrem te non exaudiat Deus. Tuum igitur jam erit quod ülla dixerit, id non negligere, sed facere diligenter. Fieri enim non potest, si Deum homo audit, quin Deus hominem exaudiat. Neque enim est procul ab homine. Sed voluntates nostræ ei contrariæ non permittunt ut ille nos audiat. Nemo te decipiat. Quemadmodum enim sine semine et aqua non potest ager ex se fructum ferre: sic homo sine afflictione atque humilitate ferre fructum non valet. sentem diem. Tunc misit Assyriorum rex e populis suis, qui habitaret in terra Israel, et suum sibi quis que sculptile confecit, et adoravit illud, et ecce illic sunt usque ad hodiernum diem ". Ilæc Ephraim contigerunt, quia oppressit adversarium suum, et judicium conculcavit. IX. Considerate, charissimi, quid eis acciderit qui voluntatibus suis malis indulserunt, et propriam conscientiam conculcarunt. Ne æmulemur eos, di lectissimi, sed omnes potius sanctos imitemur, qui ad mortem usque peccato non obtemperarunt, sed sanctæ suæ conscientiæ paruerunt, et regai cœlestis hæreditatem acceperunt. Eorum enim quisque ætate sua perfectus fuit charitate. Et nomina ipso Brum nulla unquam delebit oblivio. Figuram dilecti Jacob suscipiamus, qui parentibus suis secundum Deum in omnibus obedivit. Qui, accepta benedictione, voluit in Mesopotamiam proficisci, ut sibi filios illic procrearet. Neque enim filios gignere voluit ex filiabus Chananæorum, qui cum parentibus suis contenderant. Tunc suscepto baculo et olei lenti cula, venit in locum Bethel, quod significat domum Dei, et ibi dormivit, viditque noctu secundum quie tem figuram scala de cœlo in terram usque pertin gentis, et angelos Dei per eam ascendentes ac de scendentes; Dominus autem et scale innitebatur ". Hæc figura demonstrat illi qui Deo incipit inservire, in principio quidem virtutum speciem apparere, quas nisi diligenter excoluerit, ad Deum non pote rit pervenire. Surrexit autem Jacob, et fœdus cum Deo percussit, ut esset servus ejus, et confirmavit eum Deus, Ego, inquiens, ero tecum et le custo diam ". Tunc in Mesopotamiam profectus, ut ibi uxorem duceret, cum Rachel vidisset filiam avunculi sui, dilexit eam, et septem annos servivit propter il lam. Quanquam non prius ei data fuit, quam Liam uxorem acciperet. Et Rachel erat sterilis. Mesopo tamia nomen ex eo sortita est, quod sit inter duos fluvios sita, nempe inter Tigrim et Euphratem. Prior labitur e regione Assyriorum, alter initium non habet, sed dicitur fluens in latitudine. Tigris est discretio, Euphrates autem humilitas. Lia cor poris laborum typum gerit; Rachel autem veræ con templationis. Hæc homini contingunt in Mesopota mia commoranti, ut cum discretione labores corpo reos suscipiat, quibus hostes Assyrios vincat, et cum humilitate ad veram contemplationem perve niat. VIII. In Dei timore, fratres charissimi, manea mus, et virtutes excolentes nullum conscientiæ no stræ˝ offendiculum præbeamus, sed nobismet ipsis attendamus in timore Dei, donec ipsa quoque nobis cum libera sit, atque ita conjuncta, ut nobis dein ceps custos sit, ostendatque a quibus caveamus. Quod si ei parere noluerimus, nos derelinquet ac deseret, et incidemus in manus inimicorum nostro rum, qui nostri postea non miserebuntur, quem admodum docnit nos Dominus Esto, inquiens, cum adversario tuo consentiens, dum es in via cum eo, ne forte tradat te adversarius judici, et judex tradal te ministro, et in carcerem mittaris. Amen dico tibi, non exibis inde, donec reddas novissimum qua drantem “. Adversaria dicitur conscientia, quoniam homini cupienti facere carnis voluntatem, adversa tur. Quæ quidem adversaria, nisi cum ea homo con sentiat, tradit eum inimicis ipsius. Idcirco Oseas commiserans Ephraim, dicebat: Oppressit adversa rium suum, et conculcavit judicium. Quæsivit Egy ptum, et vi ductus est ad Assyrios *0. Ægyptum quærit, qui carnis vult facere voluntatem. Vi autem ducitur ad Assyrios, cum vel volens, vel invitus ini micis servit. Operam demus, fratres charissimi, ne in manus voluntatis nostræ secundum carnem inci damus, ne captivos nos in Assyriam ducat; nos au tem acerba illa verba audiamus: Venit rex Assy riorum in terram Israel, et captivos duxit Ephraim el Israel in Assyrios; el posuit eos juxta Eleam et 18 Psal. XL, X. Cæterum Rachel filios non genuit, antequam pareret Lia, et Jacob ipse serviret. Ex quo intelli gimus hominem, nisi prius labores in excolendis virtutibus protulerit, non posse ad veræ perfectio nis libertatem aspirare. Uxores erant ambæ quidem Jacob, sed ille magis Rachel quam Liam diligebat; quoniam Lia lippis erat oculis, Rachel decora facie "Psal. CXLII, 9. 5. 17 Psal. Lxviii, 21. 18 Psal. XXXIX, 15. 19 Mauh. v, 25, 28. ** Osee 1), 11.» IV Reg. xvii, 0, 24, 25. 1 Gen. xxvIII, 1 sqq. 23 ibid. 15.

col. 1119–1120page 9 of 56

repellit assidua cum Deo familiaritas, quam temperan tia gignit, temperantiam porro corporis afflictio parit. llis rationibus Israel liberatur. Et tunc homo gratias agit Deo: Ego, inquiens,infirmus sum et imbecillus,sed tu adjutor meus a generatione in generationem. Talis fuit et magnus propheta Elias, qui omnes turpita dinis prophetas sibi adversantes delere non potait prius quam duodecim lapidibus altare construeret, et lignis congestis aquam infunderet, et sanctum sacrificium imponeret 2. Et ignis divinus consum psit altare, et quæ super altari erant posita. Tune fiduciam sumpsit contra adversarios suos, et cum eos ad internecionem usque delevisset, gratias egit Deo: Tu, înquiens, in his omnibus es. Scriptum est enim eum inter genua sua faciem posuisse. Nisi enim mens diligenter inter sensus suos sit consti tuta, et sobria castaque vigilet assidue, æternam non assequitur felicitatem, quæ hanc illi gloriam affert. Et si minister Eliæ prospiciat, et nullum ex septem vitiis consurgere videat, tunc cernit parvam nubem instar hominis ex mari aquam afferentem quod Spiritum sanctum significat in animo nostro conquiescentem. In hoc enim sita est felicitas, ut nostra virtutis studia integra atque perpetua sint, et ne revertamur ad ea, quorum veniam impetravi mus. Si enim labores ac studia nostra Deo fuerint accepta, adversarii nostri non poterunt consistere. Cum enim viderint voluntati ipsorum a nobis non obtemperari, tunc per se dissolventur. Invocale, inquit, nomina deorum vestrorum, et ego invocabo numen Domini Dei mei; et quicunque audiverit in igne, is erit Dominus Deus ". Quamvis animis nostris dæmones suggerant tentationes, eas tamen nobis invitis ad exitum perducere nequeunt. Omnes illi quidem vires conferunt suas; sed eos non audit homo Dei, quoniam ab illis abhorret cor ipsius, quo in Dei voluntate requiescit. Invocate, inquit, no mina deorum vestrorum, et ego invocabo nomen Dei mei. Quod illi frustra fecerunt. et venusta aspectu “. Prioris uxoris oculi lippi signi- conaturque ad pristina peccata reducere: sed illam ficant hominem dum in corporis laboribus occupa tur, nondum veram contemplationem intueri. In termittendi sunt igitur. Quamvis enim paulum ces saverint, dabitur tamen ad illos reditus. Præbebit enim viro suo Lia Zelpham ancillam, atque ita rur sum liberos tollet; vocabitque nomen filii, Aser, quod est divitiæ. Porro cum parere desierit Lia, tunc Deus recordabitur Rachel. Cum igitur labores corporis sensus edomuerint, et a perturbationibus liberaverint, tunc vera contemplatio aperit animo gloriam. Ac tametsi filii Liæ Jacob erant auxilio, tamen maxime omnium Joseph diligebat. Id est, quamvis corporis labores ab inimico hominem de fendant, tamen vera contemplatio conjungit illum cum Deo. Posteaquam vidit Joseph, reverti voluit ad parentes suos, cum utique sibi cum natum aspe xisset, qui rex foret inter fratres suos. Cum autem dicit torrentem Jacob omnes suas copias trajecisse, soluinque remansisse, et benedictionis gaudium percepisse, dicente Domino: Non erit tibi nomen Jacob, sed Israel **, Jacob appellatus est, quoniam supplantavit, quoad benedictione dignos effectus est, et sensus suos servavit, qui erant in manu inimici. Posteaquam igitur liberati sunt, vocatus est Israel, hoc est mens Deum videns. Etenim cum eo pervenerit mens, ut Divinitatis gloriam videat, metuitur ab inimico. Quamvis igitur veniat in oc cursum ejus Esau cum acerbitate, humilitas Jacob exstinguit malitiam ipsius, nec ab co amplius oppu gnatur. Quod si adhuc sæviat inimicus, projicit in conspectu Dei. Et cum ille magnam videat gloriam quam accepit, ei vim afferre non potest. Deus enim illi opitulatur, sicut scriptum est: Revertere in ter ram generationis tuæ, et ero tecum ". Postea venit in Salem, et emit ibi agrum, et ædificavit altare Deo. Salem est pax. Cum enim homo bellum eva serit, in quo defendit eum Deus, venit ad pacem, et duodecim lapidibus altare constituit, et offert super illo ex laboribus servitutis quam in Mesopo tamia servivit, in possessione quam possedit in terra promissionis. XI. Talis fuit et dilectus Deo Moses, cum eduxit populum ex Ægypto, eumque de manu Pharaonis liberavit, trajecitque Rubrum mare et omnium hostium suorum mortem conspexit, et misit Josue ut perderet Amalec. Ipse vero in montis vertice constitit; et manus ejus ab Aaron et Or sustine bantur, ne ex crucis specie in qua erant consti tutæ, deciderent. Et reversus est Josue cum gaudio, deleto Amalec. Tunc super monte duodecim lapi dibus altare construxit, et monti nomen imposuit, Dominus refugium meum ª, quia manu occulta pugna vit Deus cum Amalec. Amalec significat acediam. Si enim cœperit homo ex voluntatibus suis effugere, et ad Deum confugerit, acedia in primis cum invadit, seqq. Gen. xxix,17. * ibid. 24. XII. Hæc ad utilitatem nostram scripta sunt, at sequamur eorum vestigia, qui virtutum studio ad felicitatem contenderunt. Confugiebant illi ad auxi lium Dei, in eoque spes suas omnes collocabant, ni hil viribus propriis confidentés. Et divina protectio fuit eis in civitatem munitam. Sciebant enim se sine Dei præsidio nihil posse. Dicebant cuni humilitate illa Davidis verba: Nisi Dominus ædificaverit do mum, in vanum laboraverunt qui ædificant eam. Nısı Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam 30. Si enim viderit Deus animum sibi omnino esse subjectum, neque in alio spem habere, confirmat eum, dicens: Ne timeus, fili mi Jacob; puer Israel, ne timeas, quoniam liberavi te, et vocari nomen tuum; meus es tu. Et si per aquam trans ieris, tecum sum, et fluvii te non intercludent. Et & 18 Gen. XXXII, 28. 26 Gen. xxx1, 3. 27 Exod. xv11, 45. ** Psal. cxxvi, 1, 2. 18 III Reg. xvi. 40

Oration VOratio V

col. 1121–1122page 10 of 56

teque tua incolæ fructum percipiant. Infirmi enim propter cordis imbecillitatem facile offenduntur, quia non perspiciunt peccata sua. per ignem transieris, non combureris: flamma enim ter aut facias aut dicas, ut ex modestia taciturnita non exuret te: quia ego Dominus Deus tuus Sanctus Israel, salvans te ". Hanc vocem animus si audierit, audet adversus inimicos. Quis est, inquiens, oppu gnator meus? appropinquet mihi. Ecce Deus adju tor meus: quis mihi nocebit? Ecce vos omnes sicut vestimentum inveterascetis, et tanquum vellera a ti nea corrodemini”. Utinam inveniat nos Deus cuin illis, qui humilitate sunt præditi, et ab ea servan tur incolumes ab omnibus jaculis inimici, per gra tiɔm Dei, cujus est potentia, et gloria, et imperium in sæcula sæculorum! Amen. Quæ observanda sunt iis qui simul in pace habitare cupiunt. 1. Si simul iter feceritis, attendite, si quis inter vos sit imbecillior, et ejus rationem habete, si vel paulum sedere velit, aut aliquid ante præscri ptam horam gustare. Si ad opus facienduin proficisci mini, sibi quisque attendat, non autem fratri suo. Ne quis alterum docere audeat, aut ei quidquam præcipere. Si intra cellam opus aliquod facitis, per. mittite, ut quisque faciat arbitratu suo. Sin aliquis dixerit Obsecro vos, me ut doceatis, neque enim scio; qui inter vos peritus est, ne reluctetor, aut scire ne neget. Hæc enim non est humilitas secun dum Deum. Si videris fratrem tuum opus aliquod facientem, ne dixeris eum errare, aut nihil agere. Quod si ipse te rogaverit, ut se doceas, tu vero id non feceris, sed tacueris, ostendis in te non esse Dei charitatem, sed nequitiam. Si frater tuus edulia haud ita bene coxerit, ne dixeris eum male coxisse; id enim mors est animæ tuæ: sed considera, quam molestum et grave tibi fuisset, si quis in te ea verba pronuntiasset, et quiesces. Inter psallendum si quis in aliquo verbo erraverit, ne statim eum corrigas alque perturbes. Sed si verbum præterierit, ne sit tibi curæ. Sin rogaverit, ut corrigas, amanter id fa cito. Si quid in mensa fuerit, a quo fratrum aliquis abhorreat, ne dicat eo se vesci non posse, sed ad mortem usque sibi ipse vim afferat, et Deus illum consolabitur. Si opus aliquod simul facitis, et ali quis vestrum animo pusillo desistendum ab illo sua serit, eum ne reprehendatis, sed pariter gaudete. Si fratres aliqui ad vos diverterint, eos de rebus inutilibus ne interrogetis, alioquin apud vos relin quent servitutem. Quod si quispiam ex illis sibi temperare nequiverit, quo minus alicui vestrum di cat aliquid inutile et perniciosum; is qui illud audi verit, reliquis fratribus ne aperiat rem, ne venenum mortiferum animos eorum interimat. Si te peregre proficisci necessitas coegerit, ne perconteris quid quam, quod tibi prodesse nequeat, ut ad cellulam tuam incolumis revertare. Quod si vel invitus ali quid ejusmodi audiveris, in domum reversus ne fratribus nuntiaris. Si hospes in aliena regione ver saris, quemcunque in locum veneris, nihil arrogan ª¹ Isa. XLIII, 1.5. 3ª Isa, L 8, 9. * Matth. vi, 4 6, 1. Divinum auxilium et spes, mansuetudo et bona conscientia, et propriæ voluntatis omnibus in rebus abnegatio, sunt humilitatis indicia. Arrogantia vero, et contentio, et sui ipsius existimatio, fratrisque despectio, et cum quis eo propter se afflicto ac per turbato, dicit: Quid ad me? Quid mihi negotii cum illo est? hæc omnia cordis duritiam declarant. Si to opus faciente, frater in cellam tuam ingrediatur, cave ne animum tuum ea occupet cogitatio, ut te plus quam illum laborasse putes. Si cum fratre im becilliore opus facis, ne contendas, ut plus quam ille fecisse videare. Si commune aliquod opus efficitis, sic in illud totis viribus incumbe, ut quid tu, quid frater tuus in hebdomada laboraverit, scire non cures; ineptum est enimi id quærere. Si ad opus fa ciendum cum fratribus proficisceris, ne cupias, ut sciant te omnium maxime laborasse: opus enim quod homo facit in occulto, perspicit Deus”. Si quid tibi frater responderit acerbins, id cum læti tia suscipe. Si enim recto Dei judicio cogitationes tuas examinaris, te peccasse animadvertes. Si cum fratribus habitas, et animus te stimulat, ut restri ctius vivas; dic animo tuo: Frater hic infirmus est dominus meus. Quod si temperantius omnino vivere decrevisti, cellulam tibi selige separatim, et noli fratrem tuum infirmum aſſigere. Si frater aliquis peregrinus quem vitio aliquo laborare acceperiis, apud vos diverterit, ne exploretis eum verbis, nisi vitium ejus sese apparuerit, sed cavete, ne quid faciatis quod si frater rescierit, affligatur. Si qua re tibi opus est, ne succenseas fratri tuo, quod eam tibi sponte non commodarit; sed cum fiducia et simplicitate roga illum, ut rem tibi necessariam tri buat. Hæc enim in corde est castitas sancta; nam si id illi non patefeceris, sed in corde tuo cut mur mure succensueris, judicium tibi ipse constituis, Si inter vos inciderit sermo de aliquo Scriptura loco, cui locus ille notus est, is eum fratri suo mo deste benigneque declaret. Ea namique Scripturæ maxima cognitio est, ut te humilem præbeas fratri tuo. Considera judicium illud, ad quod sistendus es, et operam da, ne mutus ibi deprehendaris, nec ul lam in illa hora formidanda defensionem inve nias. III. Quæ mundi sunt, ne curiosius inquiratis; ne latrinis similes sitis, ad quas homines accedunt, ut ventris onera deponant, atque ita fetore sunt ple næ. Sed estote potius templa et altaria Dei in san clitate, ubi mane et vesperi thymiama adoleatur. Nunquam altare hoc sit sine thymiamate. Semper estote in conspectu Dei obsecrantes cum, et gratias agentes cum simplicitate et sinceritate, ut a vobis accipiat Deus ea quæ calliditati et sapientiæ dæmɔ

col. 1123–1124page 11 of 56

niacæ, et curiositati, et nimio amori sui ipsins fratribus quibuscum vixisti. Ne audieris inimicum cordisque malitiæ sunt contraria. His enim qui sunt obstricti, frustra laborant, et finis eorum interitus; qui vero Deum timet, et conscientiam audit, ab his omnibus abhorrebit. At paterfamilias abest, miser homo domum constructam habet super voluntate sua, et loquitur quæ non vult in se ipso, quoniam non habet cor in potestate sua, sed in manu inimici. Si ad opus exire vultis, unus alterum ne despiciat, neque relinquat fratrem suum, ut in cella a con scientia stimuletur. Sed eum amanter sic alloquatur Vis ut exeamus? Quod si fratrem suum eo tempore minus quietum aspexerit, aut corpore invalidum, ne contendat tunc esse discedendum, sed paulu lum differat, et cum charitate ad cellulam reverta tur. Cavete, ne ulla in re fratribus vestris adverse mini, ne eos perturbetis. Si quis cum patre aut fratre suo habitat spirituali, nullum cum externis commercium habeat: hæc enim est pax et subje ctio. Si cum patre aut fratre tuo habitas, ne ineas clain amicitiam cum aliquo, neque occulte litteras ad aliquem scribas, quod eos quibuscum vivis, velis ignorare; alioquin et te ipsum et illos perdes. Si cum superiore te habitas, noli clam et eò inscio pauperi benefacere. Noli post factum petere consi lium, sed de iis quæ te in præsentia stimulant con sule; sive de migratione cogitas, sive opus discere cupis aut intermittere, aut cum aliquibus discedere, audacter consilium pete, antequam rem ipsam ag grediare. Aperi ægritudinem animi tui, aut corpo ris morbos, aut eorum causas, atque ita aperi, non ut integer, sed ut vulneratus videare, si vis vulne ris medicamentum accipere. Quod si cogitationes tuas patefacis, ne simules, neve rem unam pro alia dicas, aut tanquam de alio consulas, sed veritatem prome, atque ita te ipsum para, ut quæ tibi dicen tur, efficias; alioqui non senes quos consulis, sed te ipsum decipies. IV. Si a senibus consilium petis adversus tenta tionum impugnationes, ne audias eos, qui tibi plura quam senes inlus loquuntur. Sed Deum ora, ut le cuin facial misericordiam suam, senesque moneal, ut tibi, quæ ipsi grata sunt, consulant. Tum quæ tibi senes dixerint, facito, et Deus te consolabitur. Si cum fratribus habitas, et quietem non invenis, vel propter opera, vel propter vincula; vel quia onus ferre non potes, vel propter acediam, vel quia jugum sustinere non vales, vel quia facere volunta tem tuam non potes, vel quia suppetunt res neces sariæ,vel quia se veriore te disciplina cupis adstrin gere et vehementius castigare, seu quavis alia de causa te animus movet ut egrediaris, cave ne te mere id facias, neu juguin excutias, et exeas cum tristitia, aut occulte fugias cum afflictione, in memor fraternitatis, cum offensio intercedit, et malitiæ ve lamen obtendas, sed potius pacis et tranquillitatis tempus observa, ut animus tuus, ubicunque fueris, conquiescat. Tibi ipsi culpam ascribe, non autem 84 Matth. vi, 4, 6, 18. suadentem, ut simules te a fratribus affectum inja ria a quibus beneficium accepisti, quo fugias infa miam et eorum ignominia contegas tuam, atque ita servus inimici fias ubicunque vixeris. Si te aliquo contuleris ad habitandum, haud ita cito cellaın in colendam tibi ipse constituas, nisi prius loci naturas consideres, ne forte illic offendiculum reperias, vel propter sollicitudinem, vel propter cujuspiam conspectum, vel propter gloriam, vel propter laboris magnitudinem, vel propter offensionem amicorum, quanquam si sapiens fueris, paucis diebus omnia cognosces, unde tibi aut mors, aut vita sit proven tura. V. Si fratri cellam tuam dies aliquot ad habitan dum concesseris, noli eum tibi subditum existimare. Si cellam alterius ipse diebus aliquot ad habitan dum acceperis, nihil in ea diruas, aut ædifices sine ejus licentia qui eam tibi commodavit. Si cum ali quo vel habitas vel peregre proficisceris, et ab eo mandatum aceipis; cave propter Deum, ne con temnas, neve aut clam aut palam ab ipso mandato recedas. Si tibi ipse in cellula tua præscripsisti, ut vel statuta aliqua hora comedas, vel a cibo aliquo abstineas, cave ne cum peregre proficisceris, in mensa cuipiam dicas: Ignosce mihi, hoc ego cibo non vescor. Sic enim vanitas tua labores tuos in manus inimicorum tuorum excuteret. Dominus enim jubet, ut in occulto hæc faciamus, quod Pater no ster nobis reddat in manifesto ". Qui opera sua di ligit, ea servet, ne pereant. Si in eodem vivitis con tubernio, et cum opus aliquod intus, aut foris fa citis, frater tuus vocat te; ne dixeris: Paulisper exspecta, dum opus absolvam, sed statim obtempe ra. Cum opus aliquod simul facitis, si erratum ali cujus animadverteris, ne illud ad alios deferas, aut in ore tuo sit, ut fratribus dicat; id enim est mors animæ tuæ. Si tecum fratres habitaverint, cum la borando sunt fessi, ante solidam edendi horam, fac ut cibum capiant, et quiescant. Dei judicio utere, non autem tuo. Quidquid agis, Deum tibi ante ocu los propone. Si aliquo ad habitandum concesseris, vel solus, vel cum illis qui erant illic ante le, et videris ibi artificem, aut opera quæ detrimentum afferant, aut monacho minus convenientia, ne pate feceris os tuum ad reprehendendum; sed si quie tem non invenis, alio proficlscere, et linguam co hibe, ne maledicas; id enim tibi mors est. Si infir mus es, et ad vitia proclivis, ne permittas ut cogi tationes suas pravas tibi tanquain fideli quispiam communicet; ea enim res animæ tuæ est pernicio sa. Si inter vos oriatur sermo qui risum moveat, cavele ne vocem vestram sinatis exaudiri; ibi enim solutior est risus ubi non est disciplina, nec timor Dei, nec interior animi custodia. VI. Quoniam ira divina in diebus nostris invasit orbem terrarum, nolite terreri, si quid horrendum audiveritis; sed ita vobiscum considerate: Quid

Oration VIOratio VI

col. 1125–1126page 12 of 56

sunt hæc, si cum illis conferantur in quæ propter obstinateque contendit sic illa esse intelligenda, is peccata nostra, nisi resipuerimus, incidemus? Di ligite inter vos propter Deum. Si hæc in simplici tate servaveritis, cum gaudio pervenietis ad requiem Filii Dei sin ab his recesseritis, frustra hic labo rabitis; et cum e corpore exibitis, ad supplicium æternum, ut Scripturæ testantur, rapiemini. Ob hæc enim quæ commemoravimus, venit Dominus noster Jesus Christus. Verum cordis nostri duritia nos excæcat, quia nostræ obsequimur voluntati, eamque præponimus ipsi Deo. Neque enim eum dili gimus, sed nostras voluptates. Et hæc vobis coactus sum scribere, quia priora non fuerunt satis. Diligite igitur inter vos, et nolite in cordibus vestris incir cumcisis permanere. Pauculos istos vitæ dies recte transigite cum humilitate, et pace, et patientia, pro priam amputantes voluntatem in charitate. Quod si hæc non observatis, sed est inter vos zelus, et lis, et contentio, et superbia, et indignatio, et suspicio, et inobedientia; male tempus consumitis, et sine dubio in æterna supplicia, cum hinc discesseritis, incurretis. Diligite igitur fratres vestros in chari tate sancta, et linguam vestrain custodite, ne te mere verba pronuntiet, quibus nos offendatis.Potest autem Dominus Deus noster gratiam nobis elargiri, ut bona opera facientes misericordiam ejus conse quamur cum omnibus sanctis qui ei placuerunt quoniam ipsius est gloria, et honor, adoratio nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. Qui honestam quietem amplecti volunt, eos esse cu riosos non oportere, neque omissa peccatorum suo rum consideratione, tempus in rebus inutilibus consumere. 1. Qui cum curiositate scrutatur Scripturas, ini micitias invenit et coutentionem; at qui luget pec cata sua, pacem reperit et tranquillitatem. Mona chus qui residet in cella sua, et, posthabita pecca forum suorum consideratione, curiosus est in scrutanda Scriptura, in errore versatur. Quisquis antequain se ipsum possideat, quæstiunculis vacal, quod sic aut sic loquatur Scriptura, is curiositatis vitio laborat. Qui autem vigilat, ne a peccatis ca piatur, is se supplicem assidue projicit in conspectu Dei. Qui similitudinem in Deo quærit, maledicit Deo. Qui Deum venerari studet, in timore ejus sanctitatem amplectitur. Qui Dei verba custodit et servat, is Deum cognoscit. Quæ Dei sublimia sunt ne quæsieris, dum ejus auxilium imploras, ut veniat et servet te a peccato. Dei munera sponte veniunt, si locum purum castumque repererint. Qui pro pria nititur cognitione, et suam sequitur volunta tem, is in se fovet inimicitias, et ab en spiritu esse non potest, qui cordis parit compunctionem. Qui videt verba Scripturæ, et servat ea proprio sensu gloriam Dei et divitias ejus ignorat. Qui autem ea sic inspicit, ut dicat: Non novi, homo enim sum; et dat gloriam Deo, in eo Dei divitiæ inhabitant. Cogitationes tuas noli quibuslibet aperire, sed pa tribus tantum tuis, ne tristitiam contrabas in corde tuo. Os tuum custodi, ut proximus tuus in honore sit apud te. Erudi linguam tuam in Dei sermonibus, et mendacium fugiet a te. Humanæ gloriæ cupiditas mendacium parit. At humilitatis studium Dei timo rem in corde majorem efficit. Eorum qui in mundo gloria sunt insignes, amicitiam noli concupiscere, ne Dei gloriam exstinguas in corde tuo. Si quis detrahit fratri suo, et eum calumniatur, et mali tiam ostendit, ei ne patefacias aures tuas, ne te ca quæ nolis, comprehendant. 11. Simplicitas et humilis de se opinio cor inte grum et purum a malo conservat. Qui callide ambulat cum fratre suo, animi tristitiam non eſſu giet. Qui unum in corde, aliud in lingua promptum habet, sacrificia ejus sunt vana. Cum ejusmodi hominibus noli versari, ne veneno ipsorum con spergare. Cum probis et sanctis hominibus ambula, ut eorum probitatis et sanctitatis particeps fias. Odium in animo serves adversus neminem, alioquin labores tuos irritos inanesque reddes. Cor tuom erga omnes sit integrum atque benevolum, ut Dei pacem in te reperias. Quemadmodum virus in to tum illius corpus diffunditur, qui morsus est a scor pione, et ad cor usque pertransit; sic quein odium occupat, veneno perfunditur, et animus ejus ab eo vulneratur. Quisquis igitur studet, ne labores et opera sua celeriter pereant, in scorpionem a se procul avertet, id est odium atque improbitatem. qua quidem peste liberet nos benignitas Domini nostri Jesu Christi, cujus est gloria et adoratio in sæcula sæculorum. Amen. De virtutibus. I. Tres sunt virtutes quæ menti semper pro spiciunt, eique sunt necessariæ; impetus secundum naturam, et fortitudo, et diligentia. Tres sunt vir tutes, quas si mens secum viderit, se proxime ad felicitatem credit accessisse: unum ab alio discer mere, omnia ante tempus prævidere, et nullis ex ternis rebus commoveri. Tres sunt virtutes, quæ menti lucem præbent assidue: non nosse cujuscun que hominis malitiam, et benefacere iis a quibus affecti sumus injuria, et ſerre quæcunque accidunt sine perturbatione. Hæ tres virtutes, tres alias pa riunt se ipsis majores: non nosse hominis mali tiam, benevolentiam gignit; benefacere illis a quibus aflicimur injuria, pacem generat; ferre sine pertur batione quæcunque accidunt, parit mansuetudinem. Tres sunt virtutes· humilitas. Græcum loci hujus textum habes infra inter Capitula ejusdem abbatis Isaiæ a Possino evulgata, scilicet cap. 1-4.

Oration VIIOratio VII

col. 1127–1128page 13 of 56

Quatuor sunt virtutes, quæ sanctam animam red- Ecce qui studuerunt animas suas liberare, volunta dunt taciturnitas, observatio mandatorum, pau pertas et humilitas. Quatuor hisce virtutibus mens semper indiget: Deo assidue supplicare, sese pro sternere in conspectu Dei, neminem judicare, sur dum esse adversus obstrepentes perturbationes. Quatuor animam virtutes muniunt, et ab hostium terrore faciunt respirare: misericordia, mansue tudo, longanimitas et injuriarum oblivio. Quatuor virtutes adolescentiam adjuvant apud Deum: assi dua meditatio, et diligentia, et vigilantia, et humilis de se existimatio. Quatuor sunt quæ animum con taminant: versari in civitate, nec oculos custodire, mulierum uti familiaritate, eorum qui in mundo gloriosi sunt amicitiam sequi, et illorum) qui san guine nobis conjuncti sunt, diligere consuetudinem. Quatuor sunt, quibus in corpore libido concitatur somnus usque ad satietatem, ciborum copia, face tiarum urbanitas, et deliciæ vestimentorum. Qua tuor sunt, quæ menti tenebras offundunt: odium, proximi, et contemptus, et æmulatio, atque suspi cio. Quatuor sunt quibus anima deserta redditur transitus de loco in locum, negotiorum occupatio, rerun terrenarum amor et avaritia. Quatuor sunt quibus ad iracundiam incitamur: cum non asse quimur concupita, cum propriam amplectimur voluntatem, cum docendi munus accipimus, et nos prudentes existimamus. Tria sunt, quæ virtutes omnes conservant, sed paratu sunt difficilia: cordis compunctio, luctus propter peccata, et assidua mortis meditatio. Tria sunt quæ animæ dominan tur, antequam ad magnam mensuram perveniat, et hæc in mente non sinunt habitare virtutes: capti vitas, pigritia et oblivio. Pugnat enim cum bomine oblivio, et conatur opprimere omnes ejus bonas cogitationes, atque ita malorum omnium affert oc casionem, el quotidie destruit ea quæ ab homine ædificantur. tes proprias circumcidentes, oves ejus sanctæ ad sacrificium facti sunt. Et cum apparuerit in gloria divinitatis suæ, vocabit eos ad dexteram suani Venite, inquiens, benedicti Patris mei, possidete pa ratum vobis regnum a constitutione mundi. Esurici enim, et dedistis mihi manducare ", el quæ sequu» tur. Ecce qui animas suas in boc brevi vitæ curri culo perdunt, quomodo eas inveniunt in tempore necessitatis, et præmia longe majora percipient, quam exspectarant. Qui autem propriis voluntatibus indulgentes, servant animas suas in hoc sæculo peccatis obnoxio, seque divitiarum suarum vanitate defendunt, neque observant mandata Dei, sed per petuo se in hoc sæculo victuros putant; in die judicii, cæcitatis suæ turpitudinem agnoscent, el fient lædi maledicti, et formidandam exaudient judicis sententiam dicentis: Discedite a me, male dicti, in ignem æternum, paralum diabolo et angelis ejus. Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare **, et reliqua. Tunc os illis obstruetur, et quod re spondeant, non habebunt. Nam et si dixerint: Do mine, quando te vidimus esurientem, et non ministra vimus tībì “? ita refellentur: Qui bene fecit uni ez his qui in me credunt, mihi fecit". 11. Cernis opera novi hominis et veteris. Qui diligit animam suam, ne perdat eam, servat ea quæ sunt hominis novi. At qui in hoc exiguo vitæ spatio requiem quærit, ea quæ sunt veteris hominis am plectitur, sed perdit animam suam. Nam Dominus noster Jesus Christus novum in corpore suo homi jem ostendens, dicebat: Qui amat animum suam, perdet eam; qui autem perdiderit eam propter me, inveniet illam ***. Ipse enim est Dominus pacis, et per ipsum medius inimicitiæ paries dirutus est *8 et: Non veni, inquit, mittere paceni, sed gladium **; et rursum: Veni mittere ignem in terram, et quid volo nisi ut accendatur "7? Hic est ignis ille divini tatis ejus, qui in animis eorum qui sanctam ipsius doctrinam secuti sunt, exarsit. Tunc invenerunt gladium spiritus, et omnes carnis voluptates ampù tarunt. Et postea dedit eis gaudium, dicens: Pa cem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis *. *** Matth. x, 59. 38 Ephes, 1, 14. 40 ibid. 41. sqq. * ibid. 44. Matth. x, III. Exploremus singuli rosmetipsos, charissimi, et consideremus, utrum mandata ejus pro viribus observaverimus, necne. Debitores enim sumus omnes, ut ea pro viribus observemus, parvus pro ex guitate sua, et magnus pro sua magnitudine. Et enim qui in gazophylacium munera conferebant, erant divites: attamen duobus viduæ minutis ma gis gavisus est Dominus, qui animi nostri proposi tum intuetur *. Nullum in cordibus nostris inertia locum inveniat, ne invidia nos separet a Deo. Sed ministeria nostra pro viribus exsequamur. Quem admodum enim misericordiam suam in archisynagogi filiam ostendir, eam in vitam revocans; et sicut mi sertus est illius mulieris, quæ sanguinis fluxum pa tiebatur, quæque antequam Christum cognosceret omnes facultates suas in medicos consumpserat; et quemadmodum curavit puerum centurionis, qui in se crediderat; et quemadmodum Chananæam mise ratus est in ejus filiæ curatione, et Lazarum amicum suum in vitam revocavit: sic unicum pauperis viduæ filium lacrymis ejus commotus suscitavit: et quem admodum Mariam quæ pedes ejus unguento unxit, et lacrymis abstersit, non est aspernatus: ita nec peccatricem pedes suos unguento ungentem cou tempsit. Et quemadmodum Petrum et Joannem e navicula ipsorum vocavit, Sequimini, inquiens, me"; sic et Matthæuni in telonio sedentem vocavit. Et quemadmodum lavit pedes discipulorum, sic lavit et Judam sine ullo discrimine. Et quemadmodum super apostolos venit Spiritus Paracletus, sic et super Cornelium venit. Et quemadmodum propter Paulumn 39 Matth 88 Joan. xiv, 27. * Matth ibid. 45. 37 Luc. xii, 49. ** Marc, xii, 41-45; Luc. xx1, 1-3.

Oration VIIIOratio VIII

col. 1129–1130page 14 of 56

Ananiæ opera usus est Damasci: Quoniam, inquiens, tanquam equum sine rectore oberrantem, quem qui vas electionis est mihi "; sic in Samaria propter eunuchum Æthiopem usus est opera Philippi. Nulla enim in conspectu ejus est acceptio personarum, nulla inter parvum et magnum, nulla inter pau perem et divitem differentia. Animi propositum respicit, et ûdem erga se et mandatorum suorum observationem, et dilectionem erga omnes. Hoc est enim animi signum et nota, cum e corpore disces serit. In hoc, inquit, cognoscent omnes vos meos esse discipulos, si dilectionem habueritis inter vos **. IV. Hanc dilectionis notam quibus impressam viderint adversarii, ab illis cum timore discedent at omnes angelorum cœtus illis congratulabuntur. Touis igitur viribus operam demus, fratres charis simi, ut eam consequamur, ne adversarii nostri nos expugnent. Non potest, inquit Dominus, civitas abscondi supra montem posita. Quo de monte lo quitur, nisi de sermone suo, cum ait: Qui diligit me, mandala mea servabit **? In hoc studium dili genter incumbamus, ut ejus sermonem servemus. Et labores nostri erunt veluti civitas fortis ac mu nita, quæ nos, quoad ipsi occurremus, custodiet ab omnibus inimicis nostris. Hac enim fiducia si eri mus muniti, omnes inimici ejus per montein ser monis ipsius dissipabuntur. Hoc ex monte lapis sine manibus excisus statuam ex auro et argento, et ære, ac ferro conflatam confregit. Induite vos, inquit Apostolus, armaturam Dei, ut possitis stare adver sus insidias diaboli. Quoniam non est nobis collu ctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes el polestales, adversus mundi rectores te nebrarum sæculi hujus, contra spiritualia nequitiæ in calestibus. Quatuor hos principatus indicat qua druplex illa statua, quam lapis, hoc est, Dei verbum confregit, ut scriptum est *, et in montem magnuin evasit, et terram implevit universam. In montem hunc fugiamus, fratres charissimi, ut sit nobis perfugiuin servetque nos a quatuor istis improbis dominatio nibus, percipiamusque etiam nos gaudium cum om nibus sanctis ejus, qui ad eum congregantur ex quatuor terminis terræ. Pro suis enim quisque operibus propriam audiet beatitudinem. Porro san etuin ejus nonien potens est, si nobiscum sit, ut corroboret nos ad opus ipsius, nec sinat nos decipi ab inimico, sed custodiat nos alque muniat, ut pos simus quæcunque nobis acciderint, sustinere, mise ricordiamque reperire cum illis qui digni facti sunt ut vera beatitudine fruerentur. Ipsi Deo Patri, et Filio, et Spiritui sancto gloria, et honor, et ad oratio, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. Beati Isaiæ abbatis apophthegmala. 1. Video me aliquando, inquit abbas Isaias, invenit insidet ei, ac rursus dimissum ab illo, allus apprehendit atque conscendit. Alias autem similis sum, inquit, homini, quem inimici comprehensum ac vinctum in cœni lacum conjecerunt. Qui si cla maverit ad dominum suum, verberatur ab eis, ut taceat. Item similis, inquit, sum passeri, cujus pes laqueo vinctus sit; qui dum solutum se existimans volatu extollitur, laqueo retinetur. Nemo enim est, qui non ad extremum usque spiritum aliqua pre matur sollicitudine, Idem, si quid, inquit, alicui mutuo dedisti, nec illud repetis, Jesu naturam imi taris; si repetis, naturam Adæ; sin fenus exigis, perversum ejusdem morem. Si quis te reprehendit propter rem aliquam quam vel fecisti vel non fecisti si taces, Jesu te similem præbes; sin respondes Quid, inquiens, feci? non amplius ei similis es. At si par pari refers, es omnino dissimilis. Si tuum aufers sacrificium cum bumilitate, tanquam sis indignus, gratum est apud Deum; quod si extollaris in corde tuo, et recorderis alterius dormientis aut negligen tis, tuus inanis est labor. Dicere solitus erat, hu militatem neo linguam habere, qua de aliquo lan quain negligente, aut superbo loqueretur; neque oculos, quibus aliorum errata perspiceret; nequo aures, quibus ea que animæ suæ non prodessent, audiret; nihil denique habere negotii, nisi cum peccatis suis. Illi enim cum omnibus pacem esse, non amicitiæ gratia, sed propter mandatum Dei. Quod si quis sine humilitate, vel jejuniis incum bat, vel sese vehementer affligat, vel mandata co netur observare; ejus inanes esse labores. Si quis, inquit, instrumentuin possidet, et illud quo tem pore necessarium est, non inveniat, frustra possi det. Talis est, qui se timere Deum asserit; et cum tempus adest, ut Dei timorem ostendat, quo vel ab iracundia, arrogantia, vel ambitione, aut alio vitio cohibeatur, Dei timorem non reperit, bujus omnia studia sunt inania. II. Dominus noster Jesus Christus non prius in crucem ascendit, quam omnes humanas curaret in firmitates, ut quo cousilio humanitatem imbuerat, declararet. Antequam enim ipse veniret in carne, homo erat cæcus, et mutus, et surdus, et paralyti cus, et leprosus, et claudus, et in omnibus vitiis naturæ contrariis mortuus: at postea quam, bu mana pro nobis peregrinatione suscepta, misericor diam suam ostendit, mortuum suscitavit, claudum fecit ambulare, et cæcum aspicere, et mutum lo qui, et surdum audire, et novun hominem consti tuit, ab omni liberum infirmitate. Porro in crucem sublatus duos secum latrones assumpsit, quorum is qui a dextris ipsius erat, laudabat eum, ac pre cabatur Memento, inquiens, mei, Domine, cum veneris in regnum tuum “. Alter autem, qui a si Joan. xiv, 23.» Ephes. vi, 11, 42. 8. Dan. Act. 1x, 15. * Joan. xíí, 35. * Matth. v, 15. ** Luc. xxiii, 42. Video me.... conscendit. Hic locus Græce exstat infra cap. 5, ex iis quæ vulgavit Possinus.

col. 1131–1132page 15 of 56

nistris erat, eum maledictis insectabatur. Mens peccata lugeas tua, Deique auxilium ac misericor antequam e negligentia resipiscat, cum inimico diam implores. est at si Dominus noster Jesus Christus illam e negligentia suscitarit, eique dederit ut omnia queat dijudicare, tum poterit in crucem ascen IV. Quod autem attinet ad docendos proximos mandata Dei, unde, inquit, ego scire possum me Deo gratum esse, ut hoc aut illud alteri faciendum dere. Quod si inimico calumniante ad negligentiam præscribere audeam, cum adhuc ipse defleam pec redierit, fiet id quod de duobus latronibus dictum est, quos Dominus noster Jesus Christus a mutua benevolentia separavit, quorum unus blasphemabat eum, alter autem ita precatus est, ut meruerit audire: Hodie mecum eris in paradiso". Hic est ille latro qui paradisum etiam furatus est, et comedit de ligno vitæ. III. Idem rursus de sancta communione dicebat, ejus esse munus, ut nos conjungat atque uniat cum Deo. Quod cum ita sit: Ubi est, inquit, ista conjunctio? ab ira aut æmulatione, aut odio, aut ambitione, aut inani gloria, aut aliis vitiis superati longe absumus a Den. Idem: Cum oramus, inquit, et aliqua ex perturbationibus ejusmodi viget in cor de nostro, inanis est noster labor, et minime gratus ipsi Deo. Cur igitur, respondit quidam e senibus, eo tempore non inhabenter respondit: Cum pluit super terram in qua semen est, germinat: quod si non habeat semen, non germinat. Studeat igitur quisque mala semina ejicere de corde suo, ne exoriantur. Deus hominem vult omnibus in rebus esse similem sui. Ideo venit in mundum et passus est, ut naturam hominis pravam immutaret, et vo luntates nostras abscinderet, et falsam cognitionem quæ nostros animos occupat, expelleret. Cetera enim animalia naturam propriam conservarunt; homo vero mutavit naturam suam. Quamobrem quemadmodum jumenta homini subjecta sunt, sic quisque debet esse subjectus proximo suo propter Deum. Idcirco enim Dominus venit. Vide, quanto jumenta præstent hominibus, qui scientia sua in nituntur. Si ad naturam meam redire voluero, quemadmodum jumenta patent alienæ voluntati; sic mihi faciendum erit, non solum cum familiari bus, sed etiam cum adversariis meis. Hæc est enim voluntas Dei. Qui cellulæ suæ quiete vult frui, ab inimico non superari, ab hominum recedat con suetudine, ne quemquam vituperet aut laudet aut beatum putet, neve justitiam suam prædicet aut quempiam offendat, sed sibi ipse attendat, nec ini mici aculeum cogitationis relinquat in corde suo. Noli mentem tuam ignorantibus aperire, nec vo luntatem tuam imprudentibus patefacere. Nosce te ipsum, et quæ tibi perniciosa sunt, cave. Qui pro pria confisus justitia voluntatem amplectitur suam, nec hostis insidias effugere potest, nec quietem invenire, nec quæ sibi desunt intelligere, nec cum e corpore discedit, misericordiam assequi. Hæc rerum omnium summa, ut spes tuas omnes in Deo positas habeas, ad eumque toto corde ac viribus tuis confugias, et erga omnes misericors sis, atque 8 Luc. xx111, 43. *** Locus mutilus, et cata mea? Qui enim aliquando lapsus est, lugere debet, nec tutus est, antequam se veniam novit impetrasse. Homo quidem peccat; Deus autem miseretur. Cor tuum securum esse non potest, priusquam accedas ad judicium Dei. Quod si cupis intelligere, utrum tibi peccata condonata sint, illud magnum est argumentum, si nihil ex illis amplius est reliquum in corde tuo. At si vivunt adhuc, et memoria commoventur, neque 'tu id admodum cu ras, malum est signum. Luge igitur, et dole ac contremisce, donec a Deo misericordiam impe tres. Si quis a te doceři vult, nec tamen facit ea quæ studiose illi præcipis, sed subinde revertitur iden flagitans, declina ab eo. Docet omnes Deas qui audire volunt. Quis docuit Cain et Abel, ut hoc facerent, ab eo abstinerent, cum lex adhuc scripta non esset? Frustra discendo laborat ho mo, qui Deum magistrum non habet. Si quis verba pronuntiat inutilia, audire noli, ne perdat ani mam tuam. Quod si ea re offenditur, ne sit tibi curæ. Dic: Animus meus hæc ferre non potest, omitte ea, obsecro; neque enim major ego sum primo illo homine, quem manibus suis formavit Deus, et pravis colloquiis corruptus est. Fuge igi tur, et noli audire; sed ita fuge, ut quæ dicuntur, penitus obliviscare: nam si quid memoria tua resi dere permiseris, illud dæmones minime negligent, sed occident animam tuam. V. Idem Quantum, inquit, video, lucrum, et honor, et otium ad mortem ušque hominem oppu‐ gnant. Qui alios docendi sibi munus arrogal, lædit animam suam, et dum proximum corrigere profi tetur atque ejus domum ædificare, sibi ipse ruinam atque interitum struit. Cave ne peccando coinqui nes innocentiam quam in baptismate accepisti. Etenim sive pecces în corpus tuum, sive te furto ob. stringas, sive cupidius aliquid intuearis, sive clam quidpiam degustes, timens ne te aliquis aspiciat, sive quid elegantius aut pretiosius occulte possi deas, Dei Filium afficis contumelia. Tantine sunt hæc, quidam inquit, o Pater! Cui ille respondit Quemadmodum qui defosso pariete pecuniam subri puit, a diabolo deceptus est; sic et is qui hoc facit; nam qui illum vicit, vincit et hunc; et qui parvis in rebus vincitur, in magnis etiam superatur. Si quis, inquit, virtutes magnas fecerit et curationes, et omnem scientiam habuerit et mortuos suscita verit, et afflixerit corpus suum, viderit autem ali quem in peccatis omnibus versantem, eumque de spexerit, ea nihil ei proderunt, quia Christi mem

Oration XOratio X

col. 1133–1134page 16 of 56

bra contemnit, eaque ipse judicat, nec relinquit tiam addixisti, ne sinas ca te afligi cognitione, judicio Dei. V1. Dicebat nos omnes esse tanquam in medici officina, in qua hic oculis, ille manibus, alius fistu la, alius alio morbo laborat: cumque sint quædam vulnera jam curata, tamen nisi a cibis contrariis temperes, recrudescunt; sic qui pœnitentiæ incum bit, cum alium judicat aut contemnit, animæ suæ renovat ægritudinem. Suus igitur cuique curandus est morbus; sua cuique lugenda peccata, non au tem alii despiciendi. Væ illi animæ, quæ non ab horret ab omni peccato! Cum esset populus Israel in Ægypto, abunde edebant et bibebant, sed pre mebantur Pharaonis servitute; at cum Deus illis misit auxilium per Mosem, ut a servitute libera rentur, tunc laboribus afflicti sunt, nec prius Moy ses confisus est, quamvis Pharao variis plagis affi ceretur, quam tempus illud advenit, cum Deus dixit illi: Adhuc una restat plaga, et mox Pharao dimil tet populum meum. Interficiam enim omne primoge nitum. Et dixit Deus ad Mosem: Dices omni plebi, ut postulet vir ab amico suo, et mulier e vicina sua vasa argentea et aurea, veslemque plurimam Dicebat igitur se a senioribus audivisse vasa argen tea, et aurea, ac vestem sensus significare, qui ini mico deserviunt. Quos homo nisi ab inimico extor serit, feceritque ut fructum afferant Deo, ad veram quietem pervenire non potest. Tabernaculum non obumbravit Deus, quoad imperfectum fuit, sed comA esset absolutum, tunc illud obumbravit. Sic et templum nebula non obumbravit, quandiu illi quidquam defuit; at ubi perfectum fuit, oblata sunt holocausta, et odoratus est Deus odorem sua vitatis. Nisi homo ex totis viribus suis et ex tota mente sua Deum dilexerit, eique toto corde con junctus fuerit, super eum Deus non requiescit. Si meus, inquit, antequam sensus domet, velit in cru cem conscendere, provocat iram Dei. Reın enim vi ribus suis majorem aggreditur. Si malæ te cogita tiones coinquinant, tu autem non doles in corde tuo, sed foves ca unde proficiscuntur, veterem Adam imitaris. Si in illud studium incumbis, ut peccatum superes, te ipsum afligens, et omnes re movens occasiones, et Dei opem implorans: Tua, inquiens, Domine, est misericordia, ut liberes me; ego enim sine auxilio tuo manus inimicorum meo rum effugere nequeo; si hæc facis, et diligenter operam das ne offendas eos qui in te secundum Deum erudiunt, Jesu naturam imitaris. Et ipse custo diet te ab omni malo. Quoniam ejus est gloria et imperium in sæcula sæculorum. Amen. Ad eos qui mundo renuntiarunt. I. Si mundo renuntiasti, teque Deo per pœniten ” Exod. x1, 1, 2. ** 1 Joan. v, 16. Cognitione. An cogitatione? Eorum, etc. Græca babes infra 1. c., cap. 6. quasi veterum peccatorum veniam non impetraris. Neque rursum ejus mandata contemnas, et ad ea dem peccata revertaris. Ad mortem usque serva divina mandata, et ea nunquam despice. Cum mu lieribus cibum ne capias, nec tibi cuin junioribus familiaritas intercedat. Eodem in lectulo cum ne mine dormias. Te ipsum quoque dum solus es, dum induis, aut exuis, reverere. Si urget necessitas, ad tertium utrumque vini poculum bibe. Mensuram hanc amicitiæ gratia transilias cave. Eum ne in colas locum, ubi peccando Deum offendisti. Oratio nis studium noli remittere, ne incidas in manus inimicorum tuorum. Psalmorum incumbe medita tioni; ea enim te in innocentia continebit. Corpo ris afflictiones amplectere, et vitia reprimentur. Ne qua in re tibi placeas cave. Peccata tua assi due defle. mendacio abhorre; expellet enim abs te timorem Dei. Cogitationes tuas in omnium con spectu ne retexeris, ne proximo tuo sis offendiculo. Aperi cogitationes tuas patribus tuis, ut gratia Dei te protegat. In opere et labore manus tuas exerce, et timor Dei tecum habitabit. Si fratris tui pecca tum videris non ad mortem ** eum ne despexeris, ne incidas in manus inimici tui. Eorum quæ admisisti memoria ne delectare, ne renoventur in te peccata lua. II. Humilitatem amplectere, et proleget te a pec catis tuis. Noli esse contentiosus, ne omnis in te habitet improbitas. Ne sis apud temetipsum pru dens, ne incidas in manus inimicorum tuorum. Cor tuum inclina, ut libenter obediat Patribus tuis; et gratia Dei habitabit in te. Linguam tuam assuefa cito ut dicat: Da inihi veniam, ignosce mihi; et humilitas ad te veniet. Dum resides in cella tua, his tribus assidue vaca, orationi, meditationi et la bori manuum tuarum. Ita vive, ut si diem agas quotidie ultimum, et non peccabis. Ventri noli indulgere, ne pristina in te peccata renoventur. In omni loco atque opere desidiam vita, ne te inimici vis opprimat. Quæ Dei sunt assidue meditare, et Deus in te requiescet. Quemadmoduín domus extra civitatem diruta, fit locus fetidus: sic anima pigri monachi vitiorum fit domicilium. Orationi cum la crymis incumbe, ut Dei misericordia veterem ho minem peccatis onustum exuat. Labor et pau pertas, et hospitalitas, et afflictio, et silentium pa riunt humilitatem. Humilitas vero veniam impetrat omnium peccatorum. Potest autem Domini et Dei nostri benignitas nos ita corroborare, ut volumta tem ipsius agnoscentes ac facientes, misericordiam inveniamus cum omnibus sanctis qui mandatis ejus obtemperarunt. Amen. Ventri, etc. Græca infra 1. c., cap. 7. Labor, etc. Græca infra 1. c., cap. 8.

Oration XIOratio XI

col. 1135–1136page 17 of 56

Ejusdem argumenti. esse minimum, ostendit humilitatem nobis esse cdai plectendam, ut mansuetudine et patientia nobis omnes homines anteponamus. Rubor in eo verecon diam significat et castitatem, ut nullum in carue Do stra dedecus admittamus. Acris in eo vis indicat odium adversus vitia et mundi vanitates. Quod au tem vis ejus non patet, nisi tractetur et contera tur, demonstrat nihil virtutem prodesse, nisi la bore atque usu et exercitatione actio prodeat et consequatur. Valet etiam ad corpora condienda, ne putrescant aut fœteant. Hoc igitur granulo quod re gno cœlorum est simile, quod Christus est, volunta tes nostras solutas ac mortuas conspergamus, ne putrescant et vermibus scateant. Idcirco enim Do minus Jesus factus est homo, ne solliciti simus, ne Sancto Petro apostolo Deus ostendit, nullum de bere communem aut immundum hominem existi mari”. Cujus mundum est cor, is omnes homines mundos existimat; at qui vitiis cor habet inqui natum, is neminem mundum putat, sed sui similes omnes arbitratur: quod si quis dixerit aliquem esse virum bonum, statim irascitur in corde suo. Cave te igitur ne quempiam aut aperte aut in animo ve stro vituperetis. Quanto se quisque negligentius explorat, tanto se judicat amiciorem Dei. At qui studet se a vitiis et perturbationibus expurgare, eru bescit in cœlum tollere oculos suos in conspectu Dei se enim perspicit ab illo abesse quam longis sime. Homo quidam duos servos habebat, et misit mundi curis distrahamur, sed ipsum pro viribus eos in agrum suum, ut meterent triticum, jussit que, ut septena singuli una die jugera meterent. Alter ipsorum totis viribus operam dedit, ut domini faceret imperata; sed tamen opus explere non po tait, quoniam vires ipsius superabat; alter autem otio se dedit. Ecquis, secum ipse inquiens, tantum opus uno die queat perficere? Jussa igitur negli gens, illa afficiebatur sollicitudine, sed modo dor miens, modo oscitans, modo sese vertens, ut ostium vertitur in cardine suo, diem temnere consumpsit. Cum autem vesper advenisset, ad dominum reversi sunt. Qui cum servi diligentis laborem intellexisset, licet totum ab eo non esset opus perfectum, tamen hominem laudavit; alterum autem, ut inertein ac desidem contemptorem domo sua male multatum extrudi jussit. Nos item in omni opere et afflictione naviter ac totis viribus laboremus; et Deus nos sine dubio suscipiet cum sanctis suis. Debet homo pre ces assidue fundere in conspectu Dei magna cum humilitate cordis et corporis affictione, nec ullo in opere suo sibi placere, nec humanis laudibus extol li, aut vituperationibus deprimi, sed frequenter pec catorum suorum recordari. Sic enim cor ab inimi cis suis requiescet. Nullum verbum acerbum exeat ab ore tuo. Neminem coram laudes, aut usquam vituperes. Omnes animæ fores, id est sensus, dili genter occlude atque custodi, ne per illas aut eva getur, aut mandi verba ad eam perferantur. Beatus qui continenter luget peccata sua. Amen. De grano sinapis. Magnum in exiguo sinapis grano mysterium con tinetur, quemadmodum Patres dixerunt, ideoque ad nostram doctrinam scriptum est: Simile est regnum cœlorum grano sinapis, quod accipiens homo semi navil in agro suo; quod ominium est seminum mini mum; cum autem creverit, majus est omnibus oleri bus; et fit arbor, ita ut volucres cœli veniant, et ha bitent in ramis ejus ". Hæc cum ita se habeant, consentaneum est ut hujus granuli facultates imite mur. Cum enim illud ex omnibus seminibus dicat Act. x, 15. * Matth. xın, 31, 32. imitemur. Ad hujus granuli normam nos explore mus, videamus utrum illi cordis humilitate, animi mansuetudine, charitatis ardore similes simus. Ipse autem Dominus Jesus nos misericordia sua contir met, ut voluntati ejus pareamus, quoniam ejus est gloria et imperium in sæcula sæculorum. Amen. De vino. 1. Vini et naturæ hominis mysterium sic intelli gitur. Debemus cor nostrum integrum cum omni sanctitate servare, si volumus, ut in eo Deus cum lætitia degat. Dolium nisi undique sit pice illitam, et nullas habeat rimas, vinum non potest contine Cre; cor nisi humilitate et castitate muniatur, et nullas habeat vitiorum rimas, Dei non potest esse domicilium. Fieri enim nequit ut Deo quis simui et voluptatibus serviat. Caveamus diligenter ne in cor de nostro sit odium, aut inimicitia: hæc enim ar cent hominem a vera pœnitentia, ut Deo placere non possit. Fervet initio vinum; sic et adolescen tia: paulatim fervorem remittit vinum, tandemqne consistit; sic æstus adolescentiæ tempore sedatur, tandemque constituitur, dum Patrum disciplina eruditur, et eorum præceptis obtemperamus. Non infertur vinum in cellam, nisi prius consistat, non admittitur in aliorum cœtum, cujus non est con stantia variis ante rationibus explorata. Si cura vi „aceis vinum relinquatur, acescit: sic et adolescens Dsi cum illis qui sanguine ei conjuncti sunt, aut certe ab institutis ejus alieni, sinatur versari, disciplinam a Patribus traditam corrumpit et bonos mores. Nisi vinum in locis profundis et subterraneis recouda tur, evanescit: sic adolescentiæ labores omnes sunt vani, nisi in humilitate conserventur. Vinum, quod subinde movetur et gustatur, deterius fit: sic et homo qui studia et actiones suas frequenter osten tat inani gloria, amittit perfectionem. Si dolii os apertum manet, culices ingrediuntur, et vinum corrumpunt: idem accidit in multiloquio, et face tis vanisque sermonibus. Vinum ventis expositum amittit gratiam suam: et superbia pervlis amnem

Oration XIIIOratio XIII

col. 1137–1138page 18 of 56

honrinis fructum. Quiescit vinum in locis penitus ▲ ca Jumbos ejus, et in deserto versabatur: quod ałulitis, et operitur: sic qui virtutem colit, in si kentio conquiescit, et regit labore studia sua. 11. Hæc omnia in vino observantur, ut placeat domino suo; debet hæc omnia quisque custodire, ut placeat Deo. Porro quemadmodum vino non cre ditur, quale sit, nisi hauriatur et degustetur: sic homo non debet sibi ipsi fidere, sed in timore ver sari, donec occurrat Deo, a quo opera ipsius com probentur. Ac quemadmodum si qua in dolio rimula exsistat, defluit vinum, antequam dominus sciat, si uegligens est sic quælibet res quamvis exigua fru. clum excutit hominis negligentis. Studiose igitur, fratres, ab omnibus offensionibus et peccatis cavea mus, ut Deus nobis misericordiam et gratiam suam in judicii die largiatur: quod faciet ille profecto, si pro infirmitatis nostræ viribus mandata ejus obser vaverimus. Cæterum tua est, Domine, potentia, et misericordia, et auxilium, et protectio, et venia, et patientia. Quis enim ego sum in manu malorum, a quibus me liberasti? Ego nibil habeo quod tibi dem. Peccator ego sum, atque indignus omnibus donis tuis. Tu me e manibus inimicorum meorum eri puisti. Tu es Dominus meus, et Deus meus. Tua est gloria, et misericordia, et defensio, et præsidium, et imperium in sæcula sæculorum. Amen. Ad eos qui initiantur et tendunt ad perfectionem. afflictionis est signum ac pœnitentiæ, quæ mundat homineın, ac talem reddit, ut vacet ei in crucem ascendere. Crux autem est futuræ immortalitatis judicium; sed opus est prius, ut ora claudat Pha riseorum et Sadducæorum. Sadducæi Giguram ge runt´infidelitatis et obstinationis; Pharisæi autem malitiæ et simulationis et inanis gloriæ. Scriptum est enim: Et nemo ex illa die ausus est amplius Je sum interroyare". Postea misit Petrum et Joan nem, ut pararent Pascha ". Cum enim mens se ipsam viderit nullis obstrictam vitiis, paratur ad immortalitatem, sensusque suos eodem dirigit, el secum conjunctos habet. Jesus autem oravit, dicens Pater mi, si fieri potest, transeat a me calix iste in hac hora". Quod nobis est documento, ut, cum mens vult in crucem conscendere, multum incum bat orationi et lacrymis, supplexque semper pro sternat se in conspectu Dei, benignitatis ejus opem implorans, ut roboretur et custodiatur, donec re surgat in novitate sancta atque invicta. Crucis enim tempore magnum imminet periculum. Cum autem orat, Petrum et Joannem et Jacobum adhibere so cios debet, id est integram fidem, spem constan tein, et ardentem charitatem. III. Atque hæc quidem gessit, et pertulit dilectus Dominus ac Deus noster Jesus Christus pro nobis, et omnibus in rebus nobis exemplum fuit, ut in quit Apostolus, ut cognoscamus eum, et virtutem ejus, mortique conformemur, ut occurramus ad resur rectionem mortuorum. Fel ipse pro nobis gustavit, ut nos improbam omnem cupiditatem abjiciamus, et os nostrum obstruamus, nec sinamus illam ex eo prodire ac perfici. Gustavit acetum pro nobis, ut nos omnem arrogantiam et perturbationem exstin guamus. Sputis conspersus est pro nobis, ut nos mundi laudes et humanam gloriam aspernemur. Spinea corona caput ejus confixum est pro nobis, ut nos humilitatis corona redimiti, inimici super biam conculcemus. Quod autem verberibus affectus est, Jesus, antequam in crucem ageretur, nobis do cumento est, ut omnes hominum contumelias atque injurias æquo animo feramus. Jam quod vestimenta ejus ductis sortibus inter se diviserint, admone mur, ut rerum caducarum jacturam parvipenda mus, et crucem amplectamur, rapinam bonorum nostrorum, ut Paulus ait“, cum gaudio suscipien tes, quandoquidem meliorem et manentem substan tiam habemus in cœlis. 1. Hæc sunt signa quæ fecit Dominus Jesus, an- resurrectionis ipsius, et participes simus passionum tequam in crucem ascenderet. Euntes, inquit, re nuntiate Joanni quæ audivistis et vidistis: cæci vi dent, claudi ambulant, leprosi mundantur, mortui resurgunt, pauperes evangelizantur. Et beatus est, qui non fuerit scandalizatus in me ". Qui spem suam in hoc mundo sitam habet, cæcus est. Et si hac spe omissa, animum suum ad ea quæ in altera vita exspectantur, intenderit, visum recipit. Claudus est, qui amat hoc sæculum; quod si eo neglecto, Deum diligit carnemque contemnit, recte incedit. Surdus est, qui vanis distractus occupationibus, di vinis rebus minime vacet; quod si relictis omnibus, capessit præcepta Dei, jam audivit. Qui odio, aut invidia, aut æmulatione, aut maledictis proximum suum insectatur, leprosus est; et idcirco, ut olim leprosi, arcendus est ab altari; quod si vitia ejus modi expulerit, mundus erit. Si igitur respiciat cæcus, ambulet claudus, surdus audiat, et leprosus mundetur; homo qui negligentiæ tempore in his vitiis erat mortuus, in vitam revocatur, et fit homo novus; ac deinceps evangelizatur, cum antea pau per sensibus fuerit, virtutum divitiis carens; et hæc renuntiat ei a quo baptizatus est. II. Baptisma est afflictio cum humilitate atque silentio. Joannes enim, ut scriptum est ³, indumen tum habebat ex pilis cameli, zona pellicea erat ciṛ. Hæc omnia debét homo præstare pro viribus suis, alioquin in crucem cum Domino non conscendet. Porro, cum hora sexta crucifixus sit pro salute nostra cum tanta cordis acerbitate, debemus igna viam omnem ac formidinem deponere, donec pec catum intereat, quoniam, ut scriptum est", per cru 7 Luc. vII, 21. 88 Matth. 111, 4. * Matth. xxit, 46. 60 Luc. xx11, 3. “Philipp. 131, 10, 11. ** lleb. x, 34. པ་ Ephes. 11, 16. 61 Matth. xxvI, Marc. XIV,

Oration XIVOratio XIV

col. 1139–1140page 19 of 56

cem interfecit inimicitiam in eo. Nam quod hora voluntatem suam non potest. Non ducet alios, qui compeditus tenetur. Qui in doloribus versatur, non valet quiescere. Non edit cum voluptate, cujus collo injectus est laqueus. Neque amplius cogitat, quo modo alia scelera committat, sed in ļuctu et mærore degit ob illa quibus obstrictus est, et propter quæ merito eruciatur. nona clamavit Jesus voce magna: Deus, Deus meus, quid dereliquisti me *? nostrum esse declarat, postea quam vitia nos acriter affligentes devi cimus, ut tandem cum humilitate clamantes ad Deum, fiduciam sumamus. Quod autem sole obscu rato Dominus emisit spiritum, intellige tunc in te mortuum esse peccatum, cum spes rerum quæ in loc mundo cernuntur, in animo tuo deficit. Et ve lunt templi scissum est a summo usque deorsum ** quod significat, si mens fuerit liberata, interstitium quod inter illam et Deum intercedit, sublatum iri. Petræ scissæ sunt, et monumenta aperta", quoniam per mortem illam nobis adhibitam, omne pondus et cæcitas, et quæcunque premunt animam nostram, confringuntur, et sensus, qui morti fructum fere- Brio et gemitu formidaudi judicii in quo sistendus bant, convalescunt, atque excitantur invicti. In sin done munda et aromatibus involutus est, ut nos post ejus mortem in sanctitate atque immortalitate conquiescamus. Et posuerunt illum in monumento novo, in quo nemo positus fuerat "; el volverunt lapidem magnum ad ostium monumenti ". Cum mens ab omnibus hujus sæculi perturbationibus liberata Sabbatum agit, est in monumento novo, et res novas atque incorruptas meditatur. Ubi corpus est, illuc congregabuntur et aquile 7o. Surrexit in gloria Patris sui, et ascendit in cœlos, sedet in dextera majestatis in excelsis". Nostrum igitur est, Apostolus ait, ut si cum Christo consurreximus, quæ sursum sunt inquiramus, ubi Christus est in gloria Dei sedens. Quæ sursum sunt sapiamus, non quæ super terram. Mortui enim cum Christo sumus qui pro sancto nomine suo faciet nobiscum mise ricordiam suam; nostras enim tulit infirmitates, ut peccata nostra deleret, nosque in sanctorum suorum numero collocaret, qui vivit et regnat in sæcula sæculorum. Amen. Beati Isaia abbatis luctus et lamentatio. I. Me miserum, me miserum, quia nondum a ge hennæ igne sum liber! Qui ad illam homines de trahunt, adhuc in me operantur: et omnia opera ejus moventur in corde meo. Qui me in incendium conantur demergere, agunt adhuc in corde meo, et fructus suos proferre cupiunt. Nondum mihi con stat, quonam hine sim profecturus. Nondum mihi parata est recta via. Nondum plane liberatus sum ab aereis potestatibus, quæ mihi per mala mea opera dominari conantur. Nondum liberatorem meum sus cepi, qui venit ut me ab ipsis vindicaret. Adhuc enim in me viget earum improbitas. Nondum vai deo, quæ mihi apud judicem possit esse fiducia. Nondum exploratum habeo, utrum morte multan dus sim, necne. Nondum ex reorum numero exem ptus sum. Reus qui in carcere vinctus est, non lætatur. Qui ferreis obstrictus est vinculis, facere «» Matth. xxvii, 46. ** ibid. 51. xxiv, 28: Luc. xvii, 37, 71 Heb. 1, 3. II. Qui considerat extrema illa supplicia, quibus afficiendus est propter peccata sua, is animum in cæteris judicandis non habet occupatum: cor ejus stimulat dolor tormentorum; cruciatuum cogitatio non sinit eum curiosum; de cibis non est sollicitus. Non respondet illis a quibus afficitur contumelia; patienti animo fert omnes injurias, seque dignum illis existimat; risus ab eo procul abest; cum suspi est, recordatur; si quid audit, non, animadvertit utrum cum laude dictum sit, an contra; doloris magnitudo ingentem ex oculis ejus copiam expri mit lacrymarum; si ex claris parentibus ortus est, magis etiam dolet, quoniam in judicio tam multis spectantibus videndus est; in populo non conside rat, qui boni, qui mali sint: si una cum ipso alii vincti trahuntur, non attendit illis, nec consultat cum eis quid agendum sit. Onus enim fert quisque suum 13. Dum ad supplicium trahitur, oculos humi defixos tenet; nemo de illo audet verba facere pro pter metum tormentorum. Ea quæ patrarit, quam obrem merito damnatus sit, ipse confitetur. III. Quandiu igitur ebrius ero sine vino, et hæc quæ ante me sunt negligam? Ariditas cordis mei oculos meos exsiccavit. Et sollicitudinis ebrietate caput meum exhaustum est. Animi distractio ad ho ram usque tenebrarum mihi oblivionem adduxit. Corporis necessitas devinxit me; et interitus de via me cogit deflectere. Neque amicum habeo, qui de me loquatur; nec munus est mihi, quod civibus mittam. Fama calamitatum quibus afficior, facit ut me non agnoscant. Si eos imploro, non audiunt me. Vident enim me nondum a doloribus liberum. Cor Ineum consolationem non invenit. Peccatorum enim aculeus sine ulla intermissione me stimulat; et onus iniquitaturo mearum ingravescit. Nec tamen ignis vim plane reformido, quoniam in illum me injectum iri éxploratum non habeo. Clamor in auri bus meis insonat, in propinquo supplicjum esse. Vulnera quæ sanata videbantur, in corpore meo recrudescunt; nec tamen adhuc computruerunt, ut medium requiram. Contego vulnera mea, ne ab ho minibus videantur; et pati nequeo, ut ea medicus curet. Acerba inferre vult medicamenta, sed ego non patior. Bonus est medicus, nec mercedem a me requirit; et ego sum ita piger, ut ad eum graver accedere. Ultro ipse ad me venit, ut mihi medeatur; et invenit me coniedentem quæ vulneribus sunt con traria. Hortatur me, ut deinceps abstineam; et ve 67 ibid. 51, 52. 68 Joan. xrx, 41. “Matth. xxvii, 60.” Matth. 72 Coloss. 111, 1-3. 7³ Gal. vi, 5.

Oration XVOratio XV

col. 1141–1142page 20 of 56

scendi voluptas cor meum decipit. Quoties comedo, confidunt in Domino: non commovebitur in æter Lolies me pœnitet comedisse; sed pœnitentia mea non est vera. Mittit ille mihi quod comedam,ut con valescam; at mala consuetudo ea me suscipere non permittit. In summa,· quid agam, ignoro. Lugete mecum, omnes vos fratres mei, ut Dei auxilium viribus meis majus ad me descendat, ut me regal, et doceat, quoniam ipsius est regnum, et gloria, nunc et semper, et in omnia sæcula sæculorum. Amen. De mundi renuntiatione. 1. Rationibus nostris consulamus, charissimi, quoniam tempus breve est”. Animo vacare non potest qui de corpore sollicitus est. Quemadmodum nemo potest oculum unum in cœlum tollere, et alterum humi defigere; ita mens nequit quæ Dei et quæ mundi sunt simul curare. De iis quæ tibi non prosunt, te adeo fuisse sollicitum erubesces, cum e corpore excesseris. Deum time, qui tuas cogitatio nes intuetur. Quæ coram hominibus facere erubescis, ea et occulte cogitare turpe puta. Ut arbor ex fructu cognoscitur, sic ex cogitatione mens qualis sit, in telligitur. Quandiu peccato pates, ne te liberum pu tes. Qui vera fruitur libertate, is in eorum quæ tur piter admisit, meditatione non immoratur. Ne te igitur liberum existima, donec Dominum provocas ad indignationein. Libertas non advenit, quod ani mus aliquid eorum quæ in mundo sunt, concupiscit. Ea te cura sollicitet, quod resurrecturus sis, et Deo rationem redditurus. Deum time, qui singula quæ fecisti, judicaturus est. Qui tam sollicitus es, si cor pus ægrotat, ut illud cures: cur non studes ut in re surrectione beatum efficiatur? Quotidie, antequam Deo preces effundas, tecum ipse considera quod vitium superaris. Quemadmodum terra sine semine el aqua fructum ferre non potest: sic agere nequit homo pœnitentiam sine humilitate et corporis ami ctione. Aeris circumfusi et spirantis afflatu florent germina el mandatorum observantia floret homo. Quæ quidem observantia ſidei in Deum est argu mentuni. Timor Dei conscientiam integram et tran quillain conservat. Si tibi in cellula commoranti voluptas sensus tuos libidine titillaverit, prinos co gitationis impetus cohibe, ne te corripiant. Deum esse præsentem recordare, cujus oculis vel cordis arcana-sunt manifesta. num, qui habitat in Hierúsalem 7. Qui credit sibi cum e corpore discesserit, judicium esse subeundum, is nulla in re judicat proximum suum. Oportet enim, ut scriptum est 76, omnes nos sisti ante tribunal Christi, ut unusquisque recipiat ex operibus quæ gessit in corpore suo, vel præmium vel supplicium. Qui credit futurum esse sanctorum regnum, cavet ne in parvis aut minimis rebus peccet, ut flat vas electum. Nam simile, iuquit”, es: regnum cœlorum sagenæ missæ in mare, et ex omni genere piscium congreganti; quos cum impleta esset, extrahentes elege runt bonos, el putres abjecerunt. Qui credit corpus. suum in die judicii resurrecturum, debet illud ab omni sorde et macula purum integrumque servare. Reformabit enim, ut scriptum est 78, corpus humi litatis nostræ, ut sit conforme corpori claritatis suæ secundum operationem virtutis suæ. Nihil est in hoc mundo, quod eum in quo Dei charitas habitat, possit ab illa separare. Quis enim, inquit Aposto lus", nos separabit a charitate Dei? tribulatio? an angustia? an fames? an nuditas? an periculum? an persecutio? an gladius? Utinam nos inter illos repe riat Deus, quos nulla res hujus mundi separavit a charitate Christi, ut una cum illis inveniamus mi sericordiam per virtutem Domini nostri Jesu Christi cujus cum Patre ingenito, et Spiritu sancto est glo ria, et imperium, nunc et semper, et in sæcula sæculorum! Amen. Ejusdem argumenti. 1. Difficile videtur in primis, patria relicta, in soli tudinem sese conferre, secumque gerere fidem per fectam et spem, animique constantiam adversus proprias voluntates. Statim enim ejusmodi cogita tiones te circumvenient, et timorem injicient. Quo modo tentationes laturus sis, et asperam pauperta tem, et morbos, si in eos incideris, cum qui te curet aut cognoscat, habeas neminem? Sic autem exploret te bonitas Dei, ut studium tuum, et charitas erga ipsum appareat. Denique cum in cellula tua solus eris, invadent te gravissimæ timoris cogitatio nes. Serval hominem, inquient, non solitudo, sed observatio mandatorum Dei; tibique in memoriam redigent sanguine conjunctos aliquos, et dicent Nonne isti sunt servi Dei? Aeris præterea proponent intemperiem, ut concidat cor tuum, atque animum despondeas. Verum si in te charitas spesque fuerit, malitia nihil proficiet; sed tuus in Deum amor pa tefiet, qui eum magis diligas, quam quietem carnis. Solitudinis afflictio perducit hominem ad spem; spes defendit ab inimicis ex carne. Neque enim temere in solitudinem te contulisti, sed ut te ipsum explorares exerceresque contra adversarios tuos, 7* II Cor. v, 10. 77 Matth. xi, 47, 48. 78 Philipp. 111, 21. 11. Sic igitur animam tuam alloquere: Si vereris, ne te peccantem aspiciant peccatores similes tui, quanto magis Deum vereri debes, qui penitus abdita et occulta contuetur? His verbis Dei timor excitabitur in corde tuo: quem quidem Dei timorem si amplecti volueris, immobilis atque invictus ad versus vitia permanebis. Sicut scriptum est: Qui 741 Cor. vi, 29. 75 Psal. cxxiv, 1. 7 Rom. vir, 35. In Domino. Ad sententiam explendam hæc deesse videntur, sicut mons Sion

Oration XVIOratio XVI

col. 1143–1144page 21 of 56

disceresque suo quemque illorum tempore proster- opere bono poterunt nos amovere, præsertim si co nere, quibus devictis, ad¨ immortalitatis quietem pervenires. 11. Magnum autem ac præclarum existimo inanem gloriam vincere, atque in Dei cogitatione proficere. Qui enim hac improba inanis gloriæ perturbatione tenetur, is procul abest ab ipsa pace, et animum a sanctis alienum habet, et ad malorum suorum ex tremum incidit in superbiæ vitium fallendique solli citudinem. Tu vero, o Christiane, labores cela vir tutesque tuas; el cave ne lingua tua tibi illas subripiat, et tradat inimicis tuis. Qui enim recte agit, et corporis sui vitia infirmitatesque per pœni tentiam abjicit, is animam suam pretiosam consti:uit in conspectu Dei, et gratum illi templum efficitur. Qui vero gloriam hominum diligit, is vitiorum expers esse non potest, sed æmulatio et invidia habitant in eo; is animam suam multis tentationibus exponit, el cor ejus a dæmonibus convulneratur, cum ex plendæ eupiditatis suæ locum non semper inveniat linis autem ejus interitus. Humilibus a Deo peccata reteguntur, ut ea agnoscant, et pœnitentiam agant, expulsisque septem dæmonibus, vera gloria et sanctis virtutibus animam nutriant. Qui sunt ejus modi non curant hominum contumelias. Suorum enim memoria peccatorum tanquam clypeo ab ira cundia ultioneque sese defendunt, patienterque ferant quidquid illis accidit. Quænam illos attingat ignominia, qui sua in conspectu Dei peccata perspi ciunt? Quod si verba proximi tui ferre non poteris, sed volueris illi respondere, bella excitabuntur in corde tuo, quæ tibi molestiam afferent, tum ex iis quæ audieris, tum ex iis quæ fueris locutus. Et beatos existimabis eos qui soli degunt, irritabiturque cor tuum adversus proximos tuos, tanquam sint cha ritatis expertes. Patientiam igitur et charitatem ain plectere; patientia cnim iracundiam vincit, et cha ritas molestiam abstergit. Itaque Deum ora, ut has tibi virtutes largiatur, quibus iracundiæ impetum repellas. Quod si tibi objicientur adhuc, quibus adversus proximum irascaris, irascere adversus dæmonas, cum proximo autem humiliter pacem) re tine. Qui ut pacem colat, dura hominis acerbi ac stulti verba sustinet, is vocabitur filius pacis, ani mæque et corporis, et spiritus pacem possidebit. Quæ quidem tria si in te consenserint, concident ii qui armati sunt adversus legeni mentis, et carnis servitus destruetur, et ipse filius pacis appellabe ris, et habitabit in te Spiritus sanctus, et non discedet. III. Beati qui labores suos pru:lenter considerate que suscipiunt. Eos enim levius ferunt, et dæmo num dolos ac fraudes subterfugiunt, eorum in pri mis qui formidine quadam homines ab omni opere bono quod aggrediuntur, deterrent, et ad ignaviam animum Deo vacantem impellunt, ut eum ab ejus modi avocent studio. Verum si charitas in nobis fuerit et patientia et continentia, ne ab uno quidem 80 Psal. CALII, 10. gitaverimus ignaviam bona ecuncta destruere. Si mundo renuntiasti, caveto a dæmone tristitiam af ferente, ne te per nimiam acerbitatem et afflictio nem impediat quo minus ad magnas virtutes perve nias; quæ in eo sitæ sunt, ut tibi ipse ne placeas, ut æquo animo contumeliam feras, gaudeasque te ad nullum sæculi negotium et munus aptum existi mari. Hæc si operam dederis ut assequare, anima coronam et decus acquires. Neque enim qui mundo renuntiarunt, et paupertatem in aperto tantum com plexi sunt, spiritu pauperes exsistunt; sed qui ma litiæ renuntiant, Deique memoriam semper esuriunt et sitiunt. Neque qui corporis tantum incumbunt af fictioni, ad animi perveniunt tranquillitatem; sej qui vacant homini interiori, et proprias amputant voluntates, ii virtutum coronas accipient. Sta igitur in custodia cordis tui, et sensibus tuis attende, ut memoria tecum ab omnibus mundi cogitationibus conquiescat, neque a latronibus diripiatur. Qui enin cogitationes suas diligenter observant, agno scunt eas quæ cupiunt ingredi et animum coinquina re. Si ardenti studio divinis mandatis incubueris, intelliges eos qui te perturbant, qua occasione tibi terrorem injiciant. Mentem enim perterrefaciunt, el extollatur, et iners fiat. At illi quibus malitia eo rum cognita est, constantes manent in eo loco quem elegerunt, et Domino gratias agunt. Sic enim in rebus adversis se gerunt illi quibus patientia, et longanimitas et charitas cordi est. Desidia vero, et Regligentia, otiique cupiditas ea suadent loca con quirere in quibus laudem et gloriam inveniamus, Ex quo sensus funt imbecilliores, et perturbatio num impetus exsurgit, superbiaque et satietate oc cultam continentiam perdit. IV. Si sensibus tuis vis perfecte mederi, Christi crucem amplectere; in ea enim veram omnium ægritudinum medicinam invenies. Si, te invito, cor tuum extollitur, et ad ea quæ nolis, facienda per trahitur, id ex vetere Adam scito proficisci. Si cor tuum peccatum odit, et abhorret ab iis quæ peccati afferunt occasionem, et tu, prudenter adhibito sup plicio, recedes ab iis quæ te ad peccandum alli ciunt, et ex animo procreatorem tuum orabis, ut tibi ferat auxilium, ut nulla in re ipsum offendas, multisque lacrymis in conspectu ejus prostratus ita precaberis: Tumm est, Domine, misereri. Libera me, Domine. ab inimicis meis. Ego enim sum imbe cillor quam ut sine ope tua possim e manibus eo rum effugere. Si hoc modo supplicaris, diligenter studens, ne illos molestia afficias qui docent te se cundum Deum, id ex natura est novi Adam Jesu Christi. Nisi enim obedientiam, et humilitatem et patientiam amplectare, licet cuncta facias, tan.en ad habitum naturæ contrarium declinabis. Totum igitur cor tuum ad obediendum Deo converte, sic illum obsecrans in veritate: Ad te, Domine, sup plex accedo; doce me facere voluntatem tuam

col. 1145–1146page 22 of 56

ego enim quid mihi expediat, ignoro. Tu, Domine, in regnum tuum ". Amici non sunt igitur amplius pro me pugna adversus inimicos meos; mihi enim ignotæ sunt fraudes ipsorum et doli. Si ex animo ita precatos, ea studueris exsequi quæ novi hominis Jesu naturæ sunt congruentia, is nulla in re te de cipi patietur. Si unum aliquod duntaxat præceptum observas, non curas te ipsum plane, neque illius ser vituti te penitus addixisti. Quemadmodum agellus per se non potest efficere, ut a zizaniis expurgetur et semina bona percipiat, neque fruges bonas simul cum zizaniis ferre, quoniam a zizaniis opprimun tur: ita tu nisi ope divina fueris a carnis voluptati bus expurgatus, non poteris te ipsum a peccato custodire. V. Cave igitur ab iis quæ peccatum generant. Avaritia mater est improba omnium peccatorum. Acedia propriam fovet voluntatem. Voluntas pro pria superbia intumescit, et contemptum gignit. Cor sibi placens mundanæ consuetudinis parit cupi ditatem; inde fit, ut quæ tibi sunt inutilia concu piscas, ut obtrectatoribus aures patefacias, ut nugas aucuperis easque aliis vendites, ut quæ sæculi sunt diligas, ut doceas quæ non didicisti, et quæ abs te non exiguntur: ut lingua tua proximum pungas, ac stimules. Hæc et alia mala permulta consequuntur. Si quis igitur proficit, aut cupit proficere, caveat dili genter ab occasionibus peccatorum, atque ita pec cata comprimet et exstinguet. Qui strenue pugnat, bæc animadvertit, et admonitiones libenter audit; qui vero eas aspernatur, adulatoribus aures patefa cit. Qui corporis timet infirmitatem, ad id quod se cundum naturam est, non perveniet. Qui supplex ad Deum confugit, in eo quietem inveniet. Nisi Ge deon hydrias confregisset, non aspexisset lan padum splendorem 81; itidem homo nisi corpus con tempserit, Divinitatis lumen non intuebitur. Etiam Jahel uxor Haber Cinæi, nisi tulisset 'clavum taber naculi, Sisaræ superbiam non oppressisset "*. Si mens igitur se confirmaverit, decreveritque chari tatem sequi, omnia carnis vitia superabit. Charitas enim patiens est, benigna est ", æmulationem et ar rogantiam vitat; permittit, ut mens ab iis quæ na turæ contraria sunt, opprimatur. Mens autem bo na, caput est animæ atque princeps, nec sinit eam quidquam suscipere, quod sit naturæ contra rium; ostendit enim illi quot injuriis propterea sit affecta. VI. Dominus noster Jesus Christus cum suam er ga genus humanum in cruce misericordiam ostende ret, latrones duos, cum inter ipsos medius esset, separavit. Turbatus est autem is qui a sinistris erat, animadvertens necessitudinem pravam quæ sibi cum altero qui dextris pendebat, intercesserat, esse diremptam. At ipse cum bumilitate et timore in Je sum intuens: Memento, inquit, mei cum veneris nec potest is qui a dextris est, alteri persuadere, ut a malo vitæ proposito recedat. Cæterum illi, qui nondum ad hane humilitatis et charitatis viam per venerunt, identidem cadunt et resurgunt, donec mi sericordia Dei cum illis fiat, sine qua salutem asse qui nequeunt. Quæ cum ita sint, boni latronis fidem atque humilitatem imitemur. Humilitas faciet, ut crucis ignominiam libenter feramus. Qui cruce sua sublata per Christum a malo latrone sejun gitur, agnoscit peccata sua quibus Deum offen dit, eaque confitetur et deflet, et veniam atque mi sericordiam impetrat ab ipso Deo: cui potestas, et gloria nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. De gaudio animæ Deo servientis. I. In primis hortor te in timore Dei, ut ex ejus voluntate perfectus sis, ne labores tui sint inanes, sed Deo grati. Qui enim negotiatur, lucrum facit, ideoque lætatur; nec considerat quos labores per tulerit. Qui duxit uxorem, eam studiose observat at que custodit, et cor ejus in illa conquiescit. Miles pro rege suo pugnans mortem despicit, ut corona donetur. Hæc istius mundi sunt opera, et qui ea fa ciunt gaudent. Quod cum ita sit, quonam gaudio affici debet animus illius qui Dei sese addixit servi tuti, et in eo studio se naviter gerit, cum conside rat angelos sibi ex hac vita discedenti obviamı ven turos, gratulaturosque, quod ex tenebrarum po testatibus fuerit liberatus? Cum enim anima e cor pore egreditur, angeli cum ipsa proficiscuntur. Tunc autem occurrunt illi omnes tenebrarum potestates, exquiruntque, si quid in ea proprium inveniant, ut illam sibi vindicent. Contra vero tum angeli pu gnant, tum multo magis opera quæ ipsa fecit, qui bus ab adversariis oppugnantibus defenditur et cu stoditur, ut eam attingere nequeant. Quod opera bona viceriut, tunc ejus præconium canunt angeli, donec cum lætitia Deo occurrat. Quo quidem tem pore omnium laborum quos in mundo pertulit, obli viscitur. In hoc ergo exiguo vitæ curriculo alacriter laboreinus, et opera nostra ab omni malitia pura at que integra custodiamus, ut e manibus inimicorum nostrorum qui admodum improbi crudelesque sunt, liberemur. II. Beatus ille, in quo nihil eorum inest, quoniam gaudium ejus et krtitia, et quies et corona est im mortalis. Hujus autem mundi divitiæ et voluptates sunt vanæ. Ploremus coram Domino pro viribus, ut ipse pro benignitate suɔ nostri misereatur, nobis que ferat auxilium, quo nos adorientibus inimicis re sistamus. Curam nostri geramus cum severitate, desiderioque feramur in Deum, ut tunc ex improbis inimicorum manibus nos eripiat. Pauperes benigne 81 Jud. VII, 19 sqq. 82 Jud. iv, 21 sqq. 8ª J Cor. x!!I, 4. 8 Luc. XXII, 42. Nisi Gedeon, etc. flæc infra Græce 1. c., cap. 14.

Oration XVIIOratio XVII

col. 1147–1148page 23 of 56

tia quæ ex Deo est lætitiam affert, et hominem con firmat in voluntate Dei. Qui autem dicit tibi: Que fugies? pœnitentiam non habes, veniam non inve nies; is ab inimico est, et nihil aliud quærit, nisi ut, abjecta continentia, incidas in desperationem. Tristitia vero quæ ex Deo est, hominem ad despera tiqnem non impellit, sed contra potius eum conso latur, Ne timeas, inquiens; ad Deum revertere, qui benignus et misericors est et novit hominum imbe cillitatem. Malis cogitationibus acriter resiste, es abs te fugient. Timidos enim ignavosque preniunt ac superant, et fidem in Deo non habere coarguunt Qui sibi ipse minime blanditur, quique suam agnoscit imperitiam atque infirmitatem, is BOD cupiditatibus indulget suis, sed divinæ obteinpe rat voluntati. Qui sibi ipse placet, et sententiam suam cæteris anteponit, timorem Dei a se abesse ostendit. complectamur, ut nos ab avaritia liberet. Omnes Multas enim tendit insidias, ut oppprimat te. Fristi fratres nostros pariter diligamus, neminem omnino odio prosequentes, neque ulli malum pro malo redda mus, atque ab æmulatione liberabimur. Pacem cum omnibus, tam parvis, quam magnis habea Hus 8. Omnibus in rebus humilitatem servemus, proximoque cedamus, quamvis injuria aut contume lia affecti, ut a superbia liberi simus. Proximum nostrum, licet vituperemur ab eo, honore pros«qua mur, et a maledicentia erimus alieni. Mundi delicias el dignitates contemnamus, ut ab invidia simus in tegri. Linguam in Dei laudibus et precibus conti neainus, ut mendacium a nobis procul absit. Ani mum et corpus nostrum a libidine arceamus, ut pu ri castique simus. Hæc enim animam, cum e corpo re egreditur, tuentur atque defendunt; et virtutes ei sunt auxilio, si eas possederit. Quis sapiens recuset mortem oppetere, ut a mundi miseriis et peccatis liberetur? Faciamus quod in nobis est, et virtus Domini nostri Jesu Christi nostræ non deerit humi litati. Novit enim hominis infirmitatem, et idcirco concessit illi perfugium pœnitentiæ, quandiu est in corpore, usque ad extremum spiritum. Omnes igitur cogitationes tuas in Deo ſige, ut te custodiat. Nihil in hoc mundo spei ponas, ne te perdat; res enim has omnes terrenas derelinques, et emigrabis. Quid quid autem gesseris propter Deum, id te necessita tis tempore comitabitur. Quæ mundi sunt, odio pro sequere, ut Deum cor tuum videat. Orationi conti menter incumbe, ut animus tuus illustretur. Desi- c diam fuge, ne dolore afficiaris in resurrectione justorum. Linguam tuam custodi, et Dei timorem amplectere. In pauperes benignus esto, ne in sancto rum conspectu confundaris. Ciborum ne indulgeas cupiditati, ne arceat te Amalec. murmurationi bus tempera, ne te serpentes devorent. Noli vinum diligere ad ebrietatem, ne Dei lætitia priveris. Pios homines dilige atque observa, ut per ipsos miseri cordiam consequare. Sanctos homines cole, ut zelus eorum comedat te. III. Regni cœlorum recordare, ut ejus memoria te paulatim alliciat. Gehennam considera, ut ejus opera tibi sint invisa. Quotidie mane cum surgis, cogita, Deo te rerum omnium quas gesseris, ratio nem redditurum, et non peccabis adversus illum, sed ejus timor in te manebit. Para te, ut ei obviam procedas, et ejus voluntati obtemperabis. Eorum in quibus hic deficis, quotidie rationem subducito, et in ipso mortis articulo non affligeris. Videant fra tres tui opera tua bona, et zelus sanctus comedat eos. Explora quotidie, ecquod in te vitium supera ris, nec tibi propterea placeas; nam misericordia et virtus sunt Dei. De fide et probitate tua ne ex tollaris, sed ad ultimum usque vitæ spiritum sta in timore. Ne tibi ipse fidas, quandiu vivis, donec su peres omnes tenebrarum potestates. Vigila, frater, adversus spiritum homini tristitiam afferentem. » Rom. x11, 17. 86 ibid. 18. 871 Tim. iv, 8. IV. Timor Dei custos est animæ, et rationis de fensor adversus inimicos ejus. Qui Dei gloriam quærit, a se fugat immunditiam. Qui prudenter sol licitus est, abscindit cupiditates. Sollicitudo enim, ut scriptum est, veniet ad hominem sapientem; el qui se ipsum extenuat, novit sanitatem. Qui regis sui vicit adversarios, coronatur. Sunt vitia, sunt et virtutes. Quod si nos desidiæ dedimus, deprehendi mur proditores. Labor secundum Deum ad virte tem auxilio est, desidia vitiorum est mater. Eorum qui virtutes capessunt est, ut si ceciderint, non desperent, sed exsurgant. Moderati corporis labores in excolendis virtutibus prosunt. Ex inertia pullu lant vitia. Scienter pugnantium murus est, proxi mum non judicare. Murum hunc diruit, qui vitupe rat proximum. Linguæ moderatio prudentem in dicat hominem. Qui linguæ laxat habenas, se procul a virtute abesse significat. Eleemosyna fiduciam pa rit; qui abhorret ab eleemosyna, virtutis est ex pers. Bonitas mater est castitatis. Animi distractio gignit cupiditates. Cordis asperitas iracundiam pro mit. Animi exercitatio terrenas detestatur occupa tiones. Corporis exercitatio parum utilis est *. Ani mins concidit, cum occupationes diligit: exsurgit autem, dum moderatam quietem amplectitur. Somni satietas in corpore excitat cupiditates. Vigilia mo derata salus est cordis. Somnus immodicus hebetat animum, moderatus autem illum acuit. Qui vigiliæ tempus in nugis consumit, tolerabilius illud jo somno collocaret. Vitiorum omnium comes est do lor. Proximi conscientiam non pungit humilitas. Humana gloria paulatim superbiam parit. Disten tio impedit cognitionem. Ventris continentia vilia domat. Epularum studium immensas excital cupi ditates. Corporis ornatus est animæ interitos. Di viui judicii meditatio animum continet in officio. V. Qui conscientiam conculcat, virtutes excutit e corde suo. Qñi Deum timet, diligens est; qui illum

col. 1149–1150page 24 of 56

animam tuam. Honorem considera quem omnes sancti sunt assecuti, et eorum æmulatio te paula tim ad virtutem alliciet. Dedecus item considera in quod peccatores omnes inciderunt, et custodiet te semper a malis. non timet, amplectitur negligentiam. Qui os suum e corpore discesseris, et nullo tempore negligas custodit prudenterque tacet, cogitationes in Deum tollit. multiloquio desidia prodit et furor. Qui vo luntatem suam proximo submittit, animum virtutis studiosum ostendit; qui vero voluntatem suam am plectitur, præ se fert imperitiam. Dei timor et ta cita meditatio custodit animum a vitiis. Mundi colloquia cordi tenebras offundunt, et a virtutibus deterrent. Rerum amor terrenarum mentem atque animum perturbat; earum vero contemptus quietem affert et tranquillitatem. Qui celat cogitationes suas, mundi gloriam quærit; qui autem cogitationes suas Patribus aperit, fugat eas a se. In domum quæ ſo ribus fenestrisque caret, quilibet serpens ingredi tur: huic similis est homo, qui laborat et non custodit labores tuos. Quemadmodum ærugo ferrum consumit, sie ambitio cor hominis rodit. Quemad modum hedera vitem amplexa, fructum illius de. struit sic inanis gloria hominis labores evertit. Inter virtutes excellit humilitas, et ingluvies præstat inter vitia. Virtutum finis est charitas, et vitiorum extremum est se justum existimare. Quemadmo dum tinea lignum rodendo corrumpit, ita malitia cor hominis invadens animam opprimit. Qui ani mam suam projicit in conspectu Dei, facile perfert hominum contumelias. Qui se ipsum non repre hendit, ab iracundia superatur. Qui cum hominibus mundo deditis versatur sermonesque confert, ani mam suam perturbat et confundit eam, adimens illi fiduciam in oratione. Qui ea quæ mundi sunt diligit, animæ suæ tenebras offundit. Qui autem eɔ quæ mundi sunt, plane contemnit ac despicit, quæ vera sunt bona, cognoscit et percipit. Qui labores libenter sumit, facile vitia domat ac fugat; inertia vero atque ignavia ea gignit et fovet. VII. Quidquid agis, id Patrum tuorum consilio dirige, et tempus omne traduces cum tranquillitate. Attende tibi; cum te cogitatio stimulat, quod fratrem tuum offenderis, ne illam contempseris; sed sup plex ab eo veniam pete, donec eam impetres. Cave ne durus acerbusque sis adversus fratrem tuum; ab inimico enim omnes tentamur. Si cum aliis fratri bus habitas, noli semper illis imperare, sed simul labora, ne mercedem amittas tuam. Si tibi de victu vestituque dæmones sollicitudinem injecerint, aut nimiam inopiam exprobrarint, nihil eis responde, sed te ipsum in toto corde tuo ante Deum prosterne, et ipse te consolabitur. Cave, ne in orationibus tuis negligens sis; ex illis enim lumen ad animam ve nit. Si multa bona opera fecisti, ne glorieris. Quod si mala rursus multa commisisti, cor tuum ne con tabescat desperatione, sed diligenter attendat, ne illis amplius obstringatur. Si libido te premit corpus tuum afſige sine intermissione in conspectu Dei cum humilitate, et quietem invenies. Si te livor invaserit, cogita nos omnes esse Christi membra, proximique tum honorem tum ignominiam esse nobis communem, et liberaberis. Si te gula cibo Crumque cupiditas oppugnat, fœtorem inde prove nientem considera, et conquiesces. Si te obtrectandí fratri vitium adoritur, cogita illud quam abjecti sit animi, invisumque Deo, et recedet a te. Si te su perbia occupat, recordare per illam omnes excuti virtutum fructus, et abs te fugiet. Si te proximi contemptus invadit, cogita Deum traditurum te in manus inimicorum tuorum, et recedet a te. Si cor tuum trahit corporis pulchritudo, quæ sit intus in en fœditas, considera, et requiesces. Si feininæ vo luptas tibi jucunda est aliquid earum quæ jam mortuæ sunt memoria repete, et quietem invenies. VIII. Hæc omnia rationis judicio discutiuntur. Quod quidem judicium assequi sine exercitatione non potes. Primum quies est necessaria: hæc stu Vl. Ne te civilibus negotiis implices, et animus tuus tranquillus erit. Ne confidas viribus tuis, el divinum auxilium aderit tibi. Nullo cum homine inimicitias exercueris, alioquin oratio tua exsecra bilis. Pax tibi cum omnibus sit, ut oratio tua Deo sil grata. Oculos tuos custodi, et cor tuum improba ne conspiciat. Qui mulierem spectat cum voluptate, committit adulterium *. Inimici jacturam ne cu pias audire, ne cor tuum ultione gaudeat. Aures tuas obsera, ne tibi compares inimicos. Opere et dium parit; ex studio humanæ miseriæ cognitio na labore manum exerce, ut pauper panen inveniat inertia enim mors est et interitus animæ. Oratio frequens excutit servitutis jugum. Qui mortem co gitat appropinquare, facile temperat a peccatis. Qui diu se victurum sperat, multis peccatis irretitur. Qui ita vivit tanquam factorum suorum omnium rationem redditurus, auxilio Dei vitam suam servat integram a peccato; qui autem contemnit, Quando, inquiens, erit illa dies? ambulat in via peccato rum. Cogita ubi sis, et quo tibi sit abeundum, cum 88 Matth. v, 28. Si libido, etc. Græca videas infra cap. 9, ex Possinianis. scitur, quæ gignit timorem Dei; ex Dei timore pro venit humilitas; ex humilitate prudentia; ex pru dentia dilectio; dilectio servat animam a perturba tionibus liberam. Tunc hoino quam longe sit a Deo, facile intelligit. Ad hæc virtutum ornamenta qui cupit accedere, humanam omnem abjiciat sollicitu dinem, et se ipsum ad mortem præparet; et quoties orat, consideret quid sit quod separet ipsum a Deo, atque illud vitet, et mundum oderit universum; et Dei benignitas munera hæc illi omnia celeriter Si feminæ vol. Hæc item Græce ibidem exhi bentur.

col. 1151–1152page 25 of 56

largietur. Ad ea vero nemo, mihi crede, aspirabit, servabit: et ego el Pater veniemus, et mansionem qui vino cibisque indulget, et eurum quæ mundi sunt, aliquid amat, sed se ipsum decipit. Quam obrein omnes homines, qui Deum sibi per pœniten tiam conciliare cupiunt, hortor, ut a vino temperent. Vinum enim renovat omnia vitia, et ab anima Dei timorem expellit. Deum ora totis viribus tuis timo rem tibi largiatur, quo possis omnia vitia miseram animam tuam, ut eam in servitutem redigant, op pugnantia superare. Nunquam igitur cesses frater, dum es in corpore, neque tibi ipsi confidas, quamvis interdum te sentias a perturbationibus li berum. Hostes enim nos ad tempus desinunt oppu guare, ut studium remittamus, quo nos imprudentes adoriantur, et infelicem animam nostram tanquam passerem rapiant, et in peccatis gravioribus deli neant, quain erant illa a quibus ut solveretur, antea precabatur. apud eum faciemus 9. Jam ut mundi terrorem ab illis excuteret: In mundo, inquit, afflictionem kahebi lis; sed confidite, ego vici mundum ". Eos vero cor roborans, ne in rebus adversis animum desponde rent, et corda eorum lætitia perfundens: Vos, in quit, estis, qui permansistis mecum in tentationibus meis. Et ego dispono vobis, sicut Pater meus dispo‐ suit mihi regnum, ut edatis et bibatis in mensa mea. Hæc autem non omnibus dixit, sed illis qui secum permanserant in tribulationibus. Quinam illi sunt, qui cum Jesu permanserant in tribulatio nibus, nisi qui constantes sunt in vitiis insectandis donec ea absciderint? Sic autem illos alloquebatur, cum esset ad crucem profecturus. Quamobrem qui vult edere et bibere in mensa Domini, una cum illo crucem conscendat. Crux enim Jesu est omnium cupiditatum, donec eas deleveris, insectatio. XI. Itaque beatus Apostolus qui eas contriverat, audebat dicere: Cum Christo crucifixus sum. Viro autem, jam non ego: vivit autem in me Christus”. In illis igitur qui cupiditates destruxerunt, vivit Christus. Quare filios suos Apostolus commonefa ciens Qui Christi Jesu sunt, inquit, carnem crucifi xerunt cum vitiis et concupiscentiis ‘. Scribens autem ad Timotheum filium suum: Si, inquit, commortui sumus, et convivemus; si sustinemus, et conregnabi mus; si negaverimus, et ille negabit nos*. Quis au tem negat illum, nisi qui voluntatem suam facit secundum carnem, quique contumelia afficit san ctum baptisma? Nam per sanctum nomen ejus data nobis est remissio peccatorum. At hostis noster nos rursum peccato per invidiam obstrinxit. Cu jus malitiam cum ab initio Dominus noster Jesus Christus non ignoret, pœnitentiæ nobis donum ad extremum usque spiritum concessit. Nisi enim hoc pœnitentiæ munus esset, nemo fere salvaretur. Proinde cum sciret Apostolus non deesse, qui pec cent etiam post baptisma: Qui furabatur, inquit, jam non furetur ³. Dum igitur Spiritus sancti signa culum habemus, abolere peccata nostra studeamus, ut misericordiam inveniamus in die illa quæ jam appropinquat. Cito enim aderit Dominus sedens in socio majestatis suæ, el congregabuntur coram illo IX. Maneamus igitur in timore Dei, et virtutes omnes quæ hostium malitiam cohibent, amplecta mur. Virtutes enim non solum a vitiis nos vindi cant, sed animæ coronam parant, antequam e cor pore discedat. Magister noster sanctus Dominus Jūsus hostium nostrorum cognita crudelitate, el ge nus humanum commiseratus: Vigilate, inquit, quia nescitis qua hora fur venturus sit **, ne forte veniat repente, el inveniat vos dormientes. Rursumque do cens suos: Videte, inquit, ne graventur corda vestra crapula et ebrietate, et sollicitudinibus hujus vitæ, et repente superveniat vobis hora”. Cum item sciret nobis esse fortiores adversarios nostros, ut doceret nos, ab ipso vim proficisci, qua muniti eos minime timeremus: Ecce ego vos, inquit, mitto sicut oves in medio luporum ", et præcepit eis, ut nihil accipe rent in via”. Cum enim nibil luporum haberent, non poterant eos lupi devorare. Porro cum incolu mes observato mandato ejus revertissent, gratulatos est eis, gratias agens Deo et Patri pro ipsis. Et cor eorum confirmaus dicebat illis: Videbam Salanam tanquam fulgur e cœlo cadentem. Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et nihil vobis nocebit”. Missio illa fuit cum timorę et observatione. Sed cum expleto mandato reversi es sent, dedit eis potestatem atque auctoritatem. X. Hæc non ad eos solum pertinent, sed ad omnes tribus; et unusquisque ex propria lampade omnes qui mandata ejus observant. Cum enim eos diligeret charitate perfecta: Ne timeas, inquit, pu sille grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis re gnum. Vendite quæ possidetis, et date eleemosynam; et habebitis sacculos qui non velerascunt, thesaurum non deficientem in cœlis ". Cum autem et sermo nem hunc servassent, dixit eis: Pacem meam do robis, pacem meam relinquo vobis ". Et rursum eos cohortans: Qui diligit me, inquit, mandala mea quam in manu tenebit, illustrabitur. Quod si quis oleum non habuerit, lampas ejus exstinguetur, el in tenebras conjicietur: qui lampadem splendidam et ardentem habuerit, in regnum ingredictur. XII. Demus igitur operam, fratres, ut vasa no stra sint oleo plena, quandiu sumus in corpore, quo lampas nostra nobis in regnum ingredientibus præluceat. Præclara lampas atque illustris est anima sancta. Anima enim bonis operibus splendens, in 90 Luc. XXI, 31.» Matth. x, 16.» Luc. 1x, 3. " Luc. x, 18, 19. Joan. xiv, 27. ibid. 23. 7 Joan. xvi, 33. 98 Luc. xx11, 28-30. 11 Tim. 11, 11, 12. Ephes. iv, 28. • Matth. xxv, 31, 32. * Matth. xxiv, 42, 43. ** Luc. x11, 32, 33. 19, 20. ' Gal. v, 24. Nunquam igit. Græca 1. c. cap. 10. Magister noster, etc. Hæc infra Græce cap. 15. Gal. 11,

Oration XVIIIOratio XVIII

col. 1153–1154page 26 of 56

regnum introibit; anima vero malitia coinquinata tuo, tamen corda scrutanti audeas dicere: Dimitte mihi peccata mea. Qui talis est, non orat mente, sed labiis cum ignorantia. Qui enim in veritate orare vult Deum in Spiritu sancto et corde puro, animum suum explorat, antequam ad orandum accedal, utrum odii quidpiam retineat adversus aliquem, an non, ne se ipsum decipiat, cum audiat nemo. Siquidem nec miers ipsa orat, nisi quodam consuetudinis instituto horarias preces persolvendi. Quamobrem si puram vis orationem offerre, prius excute mentem tuam, atque ita constitue, ut si dixeris Miserere mei, ipse quoque precantis te miserearis. Si dixeris: Ignosce mihi, tu item ini micis ignoscas tuis. Si dixeris: Ne reminiscaris delicta mea, nec tu proximi tui delicta recorderis. Si dixeris: Ne memineris peccatorum, quibus me vel volens vel invitus obstrinxi, ipse quoque, quibus sis affectus injuriis, obliviscaris, Ilæc nisi præstite ris, frustra precaris. Neque enim te Deus exaudit, ut omnes Scripturæ testantur. Sic enim in Evan gelio Matthæi præcipit orare: Et dimitte nobis de bila nostra, sicul et nos dimittimus debitoribus nostris. Si enim dimiseritis hominibus peccata eo rum, dimittel et vobis Pater vester cœlestis peccala vestra *. Et in Evangelio Lucæ: Dimittite, inquit, el dimittetur vobisº. Et alibi discipulos precari docens Et dimitte nobis peccata nostra, si quidem el nos dimittimus omni debenti nobis “. in tenebras discedet. Vigilate igitur, fratres, et bonis operibus incumbite, quoniam tempus appro pinquat. Beatus qui strenue se gerit. Matura jam segcs est, et messis adest. Beatus qui fructum suum servavit, quia veuient angeli, et recondent illum in horreo æterno. Væ illis qui zizania sunt, quoniam ignis eos manet! Hæreditas hujus mundi est aurum, et argentum, et domus, et vestimenta quæ quidem omnia peccati materiam præbent; et tamen hinc discedentes ea relinquimus. Dei vero hæreditas est immensa, quam neque oculus vidit, neque auris audivit, neque cor hominis cogitatione comprehendit. Atque hanc elargitur iis qui exiguo boc tempore mandatis suis obtemperant. Hanc pro panc et aqua et vestimentis quæ pauperibus largiti fuerimus, pro humanitate, pro corporis castitate, pro cordis innocentia et reliquis virtutibus accipie mus. Quas quidem virtutes qui colunt, et quietem inveniunt in hoc sæculo, et in honore ac venera tione sunt apud homines; et cum e corpore deces serint, gaudium percipient sempiternum. Qui vero cupiditatibus indulgent suis, nec pœnitentiam agunt, sed voluptate detinentur, et opinionis errore decepti delicias aucupantur, et vitia complectun tur, nec Dei judicium reformidant, crudelesque sunt atque inhumani adversus pauperes, et reliquis se e peccatis obstringunt atque contaminant: isti cum in hoc sæculo confundentur, despectique atque invisi erunt apud homines, tum vero, cum ex hoc mundo migraverint, dedecus eos et ignominia in gebeunam consequetur. Potest auteur Deus dignos nos facere, qui in operibus ejus proficiamus absti neamusque ab omui opere malo, ut servari possimus in tempore tentationis, quæ ventura est super mun dum universum. Neque enim tardat Dominus noster Jesus Christus, sed veniet secum præmia ferens; atque impios quidemt mittet in ignem æternum, piis autein mercedem tribuet, et ingredientur cum ipso in regnuin cœleste, ubi conquiescent in sæcula sæculorum. Amen. De injuriarum oblivione. M. Totam charitatis vim ostendi tibi, ut quod a Deo vis tibi fieri, id prior ipse facias. Et tunc ea mensura quam hominibus exhibuisti, libraberis. Cordis affectionem Deus intuetur, non linguæ verba tantum. Cor igitur tuum ita confirma ut omnes injurias oblivione deleas voluntaria; nihil enim voluntate vehementius est, sive ad mortem sive ad vitam inclinet. Beati igitur qui vitam æter nam diligunt, quia non offendent. In eam curam omni labore et studio est incumbendum, ut oppu gnantes opprimas cogitationes, antequam cor tuum vulnerent. Id assequere, si percata tua semper ante oculos habueris. Hoc enim pacto si quam tibi ab aliquo illatam injuriam intellexeris, facilius ex animo tuo pelles omnem ulciscendi cupiditatem. Quod si proximo tuo perrexeris succendere, ge I. Sanctus Apostolus præcipiebat filiis suis: Do- hennæ timor invadet te; et cum tibi ignosci postu mixus, inquiens, prope est: nihil solliciti sitis, sed in omni oratione et obsecratione, cum gratiarum actione petitiones vestræ innotescant apud Deum. Et pax Dei, que superat omnem sensum, custodial corda vestra et intelligentias vestras *. Et Dominus in Evangelio Dimittite, inquit, omnia peccata debi toribus vestris, ut et vobis dimittat Pater vester pec cala vestra". Verbum Domini terribile ac formi. dandum. Nisi cor tuum videris erga omnes purum, cave petas aliquid a Deo, ne te ipsum afficias igno minia; qui peccator cum sis, et succenseas proximio 1 Cor. 11, 9. 1. Luc. x1, 4. laveris, ita coarguet: Infelix ac miser homo, hunc usque diem te Deus patienter exspectavit, nec pcccata tua patefecit; et tu’palam irasceris fratri tuo, et peccata ejus acerbe persequeris, et speras te a Deo veniam impetraturum? Falleris, mihi crede. Si ¡gitur cor tuuin mite fuerit et facile ad ignoscen dum, apud Deum misericordiam iuvenies; sin dı rum adversus proximum exstiterit et inhumanum, nulla tui habebitur ratio in conspectu Dei. Ignosce mihi. Ego enim egenas plane sum, et peccatis ob strictus. Et hæc scribens confundor in corde meo. Philipp. 1♥. 5-7. ' Matth. vi, 14; Marc. xi, 25 * Matth. vi, 12-14. ' Luc. v,

Oration XIXOratio XIX

col. 1155–1156page 27 of 56

Nisi enim homo ad Filii Dei naturam et exemplum superveniet in le, et virtus Altissimi obumbravit tibı “. se composuerit, imanes sunt omnes labores ejus. Qui seminat, multiplicem fructum exspectat; quod si spes eum fefellerit, dolet quod semina laboresque perdiderit. III. Petrus apostolus cum Romæ esset affligendus cruci, oravit ut capite demisso suspenderetur. Quo quidem mysterio, quæ naturæ contraria sunt, atque homini dominantur, indicavit. Quisquis enim ba ptizatus est, debet omnia naturæ rationique repu gnantia, quibus superatus est Adam et ex gloria in ignominiam æternumque dedecus deturbatus, crucifigere. Forti igitur animo pugnandum est, de spiciendaque omnia quæ apud homines sunt in pretio. Hæc enim sunt illa, quæ filios Adam redi gunt in servitutem: nempe lucrum, honor, otium, gloria, corporis pulchritudo, et cætera his similia quæ nutriunt voluptatem, quam draco in os Evæ conjecit. Quamobrem nos quoque ex malis cogita tionibus quæ nos Dei hostes constituunt, agnosci mus nos esse filios Adam. Beatus qui cum Christo crucifixus est, et mortuus, et sepultus, el re surrexit in novitate vitæ, et sancta Jesu vestigia sequitur; qui pro nobis factus est homo, ut ei per husnilitatem, et paupertatem, et injuriarum igno miniæque tolerantiam similes efficiamur, et de cor pore nihil solliciti, neque malorum insidias veriti, pacem cum omnibus habeamus. Qui, vitiis sublatis, hæc complectitur, is ex Christo est, et filius Dei, et frater Jesu. Faxit Deus, ut nos omnes simus in nu mero electorum ejus, et bonis potiamur sempiter nis in Christo Jesu Doniino nostro, cui gloria et imperium in sæcula sæculorum! Amen. De morbis animi. I. Clamare libet et mihi cum Isaia propheta Patiens fui, sicut parturiens loquar: dissipabo eos, el perdam ". Si te ipsum nosti, si fons in te Quit Spiritus sancti, constat dissipatos et perditos esse inimicos tuos. Non est, inquit Salvator noster, re gnum Dei hic aut illic, sed intra vos ". Sunt qui loquuntur ea quæ regni sunt, nec tamen faciunt; sunt rursus qui ea faciunt, sed minus scienter et considerate; paucissiini vero intra quos sit regnum Dei, ut Salvator ait. Ad hos pervenit Spiritus san ctus: in his impletus est sermo Joannis evangelistæ Potestatem dedit eis filios Dei fieri, iis qui credunt in nomine ejus; qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt ¹³. Isti liberati sunt a dolore qui Evam invasit: In dolore filios paries ". Isti liberati sunt ab acerba sententia, quæ lata fuit in Adam: Male dicta terra in opere tuo 18. Isti sunt qui gratiam acci piunt, quain accepit Maria: Quia Spiritus sanctus 11 Isa. XLII, 13. 17 11 Cor. x, 5. Cor. iv, 6. Quemadmodum enim dolor cepit Evam et semen ejus ad hunc usque diem; sic gaudium cepit Ma riam, et bonos omnes Christianos in perpetuum. Sicut igitur eramus jam filii Evæ, et maledictionem ejus in nos per malas nostras cogitationes agnosce bamus: ita debemus intelligere nos esse filios Dei per bonas Spiritus sancti cogitationes, et Christi passiones, si quidem vere sunt in corpore nostro. Sic enim ab Apostolo scriptum est: Probate vosmel ipsos, utrum Christus in vobis sit, ne forte reprobi si tis 17. Quando enim ferebamus imaginem terreni ¹ª, cognoscebamus nos ejus esse filios ex turpi materia cogitationum in nobis habitantium, quæ morbi sunt animi; qui autem cœlestis gestant imaginem, cogno scunt se Dei filios per Spiritum sanctum in ipsis habitantem. Isaias enim clamat: Ex timore tuo, Domine, in utero concepimus, et parturivimus, et peperimus spiritum salutis in terra ". Et rursus in Ecclesiaste scriptum est: Quemadmodum compin guntur ossa in ventre gerentis, sic est via spiritus”. Nam sicut sancta Virgo gestavit Dei Filium in carne ita qui Spiritus sancti gratiam accipiunt, conci piunt et gestant illum in corde suo, sicut Apostolus ait habitare Christum in interiori homine per fidem in cordibus vestris, radicati et fundati in charitate, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis ". Et rursus: Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus, ut sublimitas sit virtutis Dei, et non ez nobis 1. Si illuc igitur pervenisti, ut eadem imagine ex gloria in gloriam sis transformatus, et impletum est in te illud Apostoli: Et pax Dei exsultet in cor dibus vestris; et: Si in mente vestra est Christys Jesus. Et: Quoniam e tenebris lux effulsit in cor dibus vestris cognitionis Dei ": et si adimpleturn est illud in te Sint lumbi vestri præcincti, et lu cernæ ardentes in manibus vestris: et eritis sicut servi exspectantes dominum suum, donec revertatur a nuptiis **; ne obstruatur os tuum, non habens quod respondeat in medio sanctorum. Et si nosti te, quemadmodum virgines illas, babere oleum in vase tuo, ut sponso obviam procedas, neque excludaris; et si cognoscis spiritum tuum, et animam, et cor pus esse conjuncta sine reprehensione, ut in die Domini nostri Jesu Christi sine macula appareant; et si te non accusat neque arguit conscientia; et si parvulus factus es juxta sermonem Salvatoris di centis: Sinite parvulos venire ad me; talium enim est regnum cœlorum "7 ; vere sponsa ejus facta est anima tua, et Spiritus sanctus in te, nunc etiam dum es in corpore, conquiescit. Quod si non es ejusmodi, dolorem et gemitum acerbum exspecta, quoniam dedecus et ignominia præcedent te in conspectu sanctorum. Quemadmodum virgo quotidie mane 1 Gen. HF, 16. 18 ibid. 17. 16 Luc. 1, 35. "Ephes., 16-18. 26 Luc. XII, 35. 17 Matth. 1 Luc. XVII, 21. 13 Joan. 1, 12, 13. 18 | Cor. xv, 49. 19 Isa. xxvi, 17, 18. 3 Coloss. 1, 45. Rom. VIII. 40. 20 Eccle. x1, 5. 28 11 Cor. iv, 6.

col. 1157–1158page 28 of 56
Oratio IIOratio IIIOratio IVOratio VOratio VIOratio VIIOratio VIIIOratio IXOratio XOratio XIOratio XIIOratio XIIIOratio XIVOratio XVOratio XVIOratio XVIIOratio XVIII
PG 40:1157Η ταπείνωσίς ἐστι, τὸ λογίσασθαι ἑαυτὸν ἁμαρ τωλὸν εἶναι, καὶ μηδὲν καλὸν ποιεῖν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ τὸ δὲ ἔργον τῆς ταπεινώσεώς ἐστιν ἡ σιωπὴ, καὶ τὸ μὴ μετρεῖν ἑαυτὸν ἔν τινι, μηδὲ φιλονεικῆσαι· ἡ ὑποταγή, τὸ βλέμμα ἔχειν χαμαί, τὸ ἔχειν πρὸ ὀφθαλμῶν τὸν ἑαυτοῦ θάνατον, τὸ φυλάξαι ἑαυτὸν ἀπὸ ψεύδους, τὸ μὴ ὁμιλῆσαι ἐν ματαιολογίαις, τὸ μὴ ἀντιλέγειν τῷ μείζονι, τὸ μισῆσαι τὴν ἀνάπαυσιν, τὸ βιάζεσθαι ἑαυτὸν ἐν κόπῳ, τὸ νήφειν. Αδελφέ, μετὰ ἀκριβείας τέλεσαι τὰς ἐντολὰς ταύτας, ἵνα μὴ γένηται ἡ ψυχή σου κατοικητήριον παντὸς πάθους ἀλλὰ νῆφε εἰς ἓν ἕκαστον αὐτῶν, ἵνα μὴ τελέσῃς ὅλον τὸν βίον σου ἄκαρπον. Η ταπείνωσις, κ.

Oration XXIOratio XXI

col. 1159–1160page 29 of 56

neque in illud amplius incurramus. In hoc enim ▲ corpus tenebrosum erit “. Itaque nisi mens a mal:tia pœnitentiá consistit. Peccatum vero non unum est, sed multiplex. Totus enin homo vetus peccatumi appellatur. Idcirco: Nescitis, inquit Apostolus, quod qui in stadio currunt omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium "? Quis autem est hic, 'nisi qui constanter et fortiter pugnat? Qui euim, inquit, in agone contendit, ab omnibus abstinet *. Curam igitur nostri geramus, fratres charissimi. In eo autem hæc cura potissimum sita sit, ut sup plices prociamus in conspectu bonitatis Domini nostri Jesu Christi, qui potest nos ex improbis ini micorum nostrorum manibus liberare. fuerit aliena, atque integra, non potest Divinitatis Jucem intueri. Malitia enim tanquam obscurus pa ries menti prætenditur, et animam desertam efficit, ut in Evangelio scriptum est: Nemo lucernam accen dens ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut qui ingrediuntur, lumen videant “. Mundi bojus injustitia modius dicitur, qua dum mens ipsa disti netur, in ea Divinitatis lucerna non potest esse. At si mens super sublimius candelabrum fuerit, tunc Divinitatis lumen in ipsa est; tunc cognoscit eos qui in domo sunt, et quos debet ejicere, et quibuscoin pacem habere. Sic enim docuit eos, quorum mens in divinis mandatis illustrata est: Dico, inquiens, vobis qui auditis: Diligite inimicos restros, beneſa cite iis qui oderunt vos. Orale pro calumniantibus et persequentibus vos. Percutienti te in dextera maxilla, præbe illi et alteram. Et ab eo qui aufert tibi vesti mentum, etiam tunicam noli prohibere. Omni petenti te tribue et volenti mutuare a te, ne avertare: et ab eo qui aufert quæ tua sunt, ne repelas *. 11. Idem abbas, cum ex eo quæreretur, quo modo sit in cella quiescendum, respondit: Is in cella recte quietem et silentium colit, qui supplex ante Deuni prostratus assidue vacat orationi, et totis viribus improbas omnes inimici repellit co gitationes. Id enim est, a mundo procul aufugere. Rursum ex eo cum quæreretur quid esset mundus Mundus est, inquit, animi ad peccata distractio. Mundus est, cum ea quæ naturæ contraria sunt, IV. llæc dixit ad eos qui mundum fugerant. Re sequimur. Mandus est, cum carnis voluptates im- liquerant enim omnia sæculi hujus, et paraverənt plemus. Mundus est, cum arbitramur diu nos in se ipsos, nt Salvatorem suum sequerentur. Ideo hoc sæculo permansuros. Mundus est, cum majo- diligens eos charitate perfecta dicebat eis: Sur rein corporis, quam animæ curam gerimus. Mundus gite, abeamus hinc **. Quo igitur ducit eos, quia est, cum iis quæ caduca sunt gloriamur. Non ex dicit: Surgite, abeamus hinc? Ab hujus sæculi ne me ipso ista confingo, sed Joannes apostolus ita gotiis abducit illos in regnum suum, ut requie loquitur: Nolite diligere mundum, neque ea quæ ex scant. Quamobrem ad ipsos: Ego, inquit, sum mundo sunt. Si quis diligit mundum, non est cha- vitis, et vos palmites. Manete in me, et ego in vo ritas Patris in eo. Quoniam omne quod est in mun- bis. Quemadmodum palmes non potest ferre fru do, concupiscentia carnis est, et concupiscentia ocu- clum, nisi manserit in vite: ita nec vos, nisi in me lorum, et superbia vitæ; quæ non est ex Patre, sed manseritis *. Sic eos alloquitur qui mun Jum reli ex mundo est. Et mundus transit et concupiscentia querunt, quia Spiritus sanctus in illis est et babitat ejus qui autem facit voluntatem Dei, manet in in cordibus eorum. Non relinquam vos orphanos, sed æteruum ". Filioli, ne quis vos seducat. Qui facit veniam ad vos ". Si quis igitur Deum diligit, et justitiam, justus est; qui autem peccatum facit, ex vult eum in se habitare, et se orphanum non de diabolo est: ab initio enim diabolus peccat”. Ami- relinqui, studeat ea quæ Jesus præcepit obser citia enim mundi inimicitia est in Deum "7. Et Petrus vare, et habitabit cum ipso. Neque enim procul a apostolus deterrens filios suos a peccato: Horior, nobis est, neque inter ipsum et nos quidquam in inquit, vos, fratres, tanquam advenas et peregri- tercedit, nisi peccatum. Quamobrem, frater, si dicis nos, ut abstineatis a carnalibus desideriis, quæ mili- te mundo renuntiasse, et ea quæ mundi sunt facere tant adversus animam 18. Et dilectus Dominus noster deprehenderis, non reauntiasti plane, sed te ipsum Jesus, cum sciret mundum afferre nobis peccati decipis. Hoc enim eorum qui mundo renuntiarunt, molestiam, donec illum relinquamus, discipulos judicium tulit: Qui amat, inquiens, animam suam suos confirmavit: Venit, inquiens, princeps mundi hujus, et in me nihil eorum quæ ipsius sunt, inve nit; et rursum: Mundus in maligno positus est 40. Ac de discipulis suis dicebat eos se elegisse de mundo Quomodo e mundo elegit eos, nisi ex omni occupatione peccati? Quisquis igitur vult esse discipulus Jesu, fugit a vitlis; nisi enim ea proje cerit, Dei non potest esse domicilium, neque Divi nitatis dulcedinem degustare. Lucerna enim, inquit, corporis est oculus. Nisi oculus simplex fuerit, tolum perdet eam; qui autem perdiderit animam suam pro pler me, servabit eam **. Quomodo quis perdit ani mam suam, nisi dum omnes carnis voluntates au putat? Et rursum: Qui non tollit crucem suam el sequitur me, non potest mreus esse discipulus "*. Quam dicit ut tollamus crucem, nisi ut mens so sidue vigilet et virtutibus incumbat? cruce non discedit, qui vitia persequitur, donee ea profliget ac superet. Ad eos qui resurgunt: Nisi, inquit, gra num frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ip 36 | Joan. 111, 7, 8. ST Jac. IV. Luc. XI, 47 Joan. xiv, 18. ³ I Cor. ix, 24. 34 ibid. 25. 15 Joan. 11, 15-17. 11, 11.» Joan. xiv, 30. 4 1 Joan. v, 19. * Joan. xv, 19. Linc. 11, 27-30. * Joan. XIV, 31. * Joan. xv, 4, 5. Luc. xiv, 27. 4. 28 1 Petr. Luc. VHI, 16. * Joan. x, 25.

col. 1161–1162page 30 of 56

sum solum manet; si autem mortuum fuerit, mul- Caveat unusquisque, ne vocem illam audiat: Pro tum fructum affert 5º. Eos vero qui ad grani simili- jicite in tenebras exteriores, ibi erit fletus et stridor tudinem moriuntur, consolatur: Qui mihi, inquiens, dentium º¹. ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Et ubi ego sum, illic et minister meus erit "1. Quomodo mi Histrant Jesu, nisi dum mundi vitia odio persequun tur, et observant mandata Dei? quorum observa tione Giduciam sumunt, et dicunt ei: Ecce nos reli quimus omnia, et secuti sumus te: quid ergo erit nobis? quibus ille respondet: Vos qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suæ, sedebitis et vos super sedes judi cantes duodecim tribus Israel. Et quicunque relique rit domos, aut fratres aut sorores, aut patrem aut matrem, aut uxorem aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam æter nam possidebit **. V. Cum sciret dilectus Dominus noster Jesus fieri non posse, ut hominis mens ad crucem accederet, misi ab omni mundi sollicitudine abesset, præcepit, ut omnia relinqueret, quorum occasione avocaretur a cruce. Ideo venienti ad se dicentique, Sequar le Domine, sed permitte, ut prius disponam ea quæ in Como mea sunt, prohibuit: quoniam si ea vidisset cor ejus, iterum ad illa declinasset. Nemo, inquit, mittens manum ad aratrum, el revertens retro, aptus est ad regnum cœlorum ". Jam cum fecisset cœnam filio suo pater, misissetque servos qui vocarent in vitatos, et reruin quas quisque diligebat, cupiditate noluisset venire ", dolore commotus dixit: Si quis venit ad me, et non odit patrem suum el matrem, et torem et filios, et fratres et sorores, atque etiam unimam suam, non potest meus esse discipulus **. Quibus verbis significavit, non posse nos ad regnum quod cupimus, pervenire, nisi prius decreverimus odio persequi ea quæ cor nostrum, ad mundum al liciunt. Porro monens nos, ne fide sola in qua non insint opera, confidamus: Ingressus, inquit, rex ut recumbentes videret, aspexit illic hominem non indutum veste nuptiarum, et jussit eum extrudi in tenebras exteriores 57. Ingrediuntur enim quia sunt nomine Christiani; ejiciuntur autem, quia non ba bent opera nomini congruentia. Sciebat Apostolus neminem, quæ Dei et quæ mundi sunt, simul posse diligere; ideo scripsit ad Timotheum discipulum suum: Nemo militans vitæ negotiis implicatur, ut ei placeat a quo miles electus est. Neque pugil quisquam coronatur, nisi legitime certaverit 5ª. Et confirmans eum, ne labores suos crederet inanes fore, Lubo rantem, inquit, agricolam oportet primum de fructi bus accipere. Et ad Corinthios scribens: Qui siye uxore est, inquit, sollicitus est quæ Domini sunt, quomodo placeat Deo; qui autem cum uxore est, quæ sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est **. VI. Denius igitur operam pro viribus, fratres, ut induamus vestimenta virtutumn, ne foras exturbe mur. Nulla enim erit acceptio personarum apud Deum in illa die. Et qui turpiter flagitioseque vi vunt, ut ait Apostolus, regnum Dei possidere non possunt “. Et quoniam qui ex mortis operibus sus citantur, et vivunt secundum spiritum, a quo accusentur non habent; quisnam sit fructus ipsius spiritus indicat: Fructus, inquiens, spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, longanimitas, bonitas, benignitas, mansuetudo, fides, modestia, continentia, castilas. Adversus hujusmodi non est lex". At amabilis Dominus noster Jesus, osten dens nobis opera in illa die esse patefacienda: Mul ti, inquit, quærent ingredi, et non poterunt. Postea quamı enim paterfamilias surrexerit, et ostium clau serit, pulsantibus respondebit: Nescio vos ". Num possumus dicere Deum quidquam ignorare? Absit I Cur igitur dicitur, Nescio vos? Quia virtutes igno rant illi qui pulsant et dicunt: Domine, Domine, aperi nobis ". Ac de illis quidem qui fidem habenų) et non habent opera, rursum loquitur: Ego sum, inquiens, vitis, et vos palmiles; qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum; qui aulem in me non manet, ejicietur foras, et arescet, et in ignem conjicietur ". Qui autem fructum ferunt bonum, eos purgat Deus, ut plus fructuum ſe rant Quod autem illos non amet qui carnis ob tenperant voluntati, declarat: Non pro mundo, inquiens, royo, sed pro iis quos dedisti mihi, quia tui sunt 68: et ego elegi eos de mundo ": mundus enim quæ sua sunt diligit. Puter, serva illos a ma lo, quia non sunt de mundo". Exploremus nosmel ipsos, fratres, utrum sinus de mundo, necne. Quod si non sumus e mundo, nos a malo serva bit. Sic enim ait: Non pro iis tantum roge, sed et pro illis qui per sermonem ipsorum in me cré dent, ut omnes unum sint, sicut et nos unumi Su mus; et rursum: Ut ubi ego sum, illic sint et ipsi mecum”. VII. Considerate, charissimi, quanta nos qui ia boc mundo certamus, et carnis voluntatem odi mus, charitas amplectatur, siquidem regnaturi su mus cum ipso in infinita sæcula. Contemplans enim magnam illam gloriam Joannes apostolus: Scimus, inquit, quia cum apparuerit, similes ei erimus”, si servaverimus mandata ejus et ea quæ sunt placita in conspectu ejus fecerimus"; et idem rursus Nolite mirari, charissimi, si mundus vos odit. Nos scimus, quia translati sumus de morte ad vitam, quoniam diligimus fratres"; et rursum: Omnis qui 88 Matth. VIII, 21. st Luc. IX, 37 Matth. xx, 11, 13. 58 Tim. 1, 4, 5. Bibid. 6. 60 | Cor. 621 Cor. xv, 50. Galat. v, 22, 23. “Luc. xiii, 24, 25. ** ibid. 2. 68 Joan. XVII, 9. "Joan. xv, 19. 70 Joan, I. 15. 16. 2. 1 Joan. It, 3. 78 | Joan. in, 13. 14. * Joan. x11, 24, 25. 51 ibid. 26. 6 Matth. XIX, 27-29. 85 Lue. xiv, 17 sqq. 5 ibid. 26. VII, 32, 33. 1 Matth. xxv, 50. * Joan. xv, 5, 6. * ibid. 20, 21. 79 ibid. 24. xxv, 11. 7³ | Joan. 111 Matthe

col. 1163–1164page 31 of 56

non facit justitiam, non est ex Deo, et qui non di- gnatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis cum ligit fratrem suum”; et rursum: Qui facit justitiam, ex Dev natus est"; Qui autem peccatum facit, ex diabolo est”; el rursum: Qui ex Deo natus est, pec calum non facit, quia semen ejus in ipso manet et non polest peccare, quoniam ex Deo natus est 1. His testimoniis confirmati ad Dei benignitatem conſu giamus, ut misereatur nostri, viresque tribuat qui bus mundi istius immundi jugum excutiamus. Ne que enim inimicus noster unquam cessat vias omnes persequi, quibus animas nostras depræde tur. Verum Dominus noster Jesus Christus nobis cum est. Ejus verba nobis opitulantur. Horum vir tute, si ea servaverimus, inimicum conteremus. Alioqui quis ei resistere valeat? Petrus apostolus docens hominem operibus servari, Ministrate, in quit, in fide vestra virtutem, in virtute autem scien tiam, in scientia autem abstinentiam, in abstinentia autem patientiam, in patientia autem pietatem, in pietate autem amorem fraternitatis, in amore autem fraternitatis charitatem. Hæc enim si vobis adsint et superent, non vacuos nec sine fructu vos constituent in Domini nostri Jesu Christi cognitione. Cui enim non præste sunt hæc, cæcus est et manu tentans, oblivionem accipiens veterum suorum peccatorum Et Joannes Baptista: Facite, inquit, fructus dignos pœnitentiæ. Jam el securis ad radicem arborum po sita est. Omnis igitur arbor non faciens fructum bo num, exscinditur, et in ignem mittitur 81. Et Domi nus: Ex fructs, inquit, arbor cognoscitur. Nun quid colligunt e spinis uvam, aut e tribulis ficus ³ ³? Et rursum Non omnis qui dicit mihi, Domine, Do mine, intrabit in regnum cœlorum; sed qui facit vo luntatem Patris mei qui in cælis est **; et Jacobus Fides, inquit, sine operibus mortua est. Et dæmonia credunt, et contremiscunt. Sicut enim corpus sine spiritu mortuum est, sic et fides sine operibus mortua est. Apostolus item affirmans filiis suis, fidem operibus indigere, sic eis vehementer præcipit Fornicatio, et omnis immunditia, aut avaritia nce nominetur in vobis, sicut decel sanctos, aut turpitu do, aut stultiloquium, aut scurrilitas quæ ad rem non pertinet: sed magis gratiarum actio. Hoc enim sci tote intelligentes, quod omnis fornicator, aut immun dus, aut avarus, quod est idolorum servitus, non ha bet hæreditatem in regno Christi et Dei”. Et hæc confirmans subjicit: Nemo vos seducat inanibus verbis; propter hæc enim venit ira Dei in filios in obedientiæ. Nolite ergo effici participes eorum. Erațis enim aliquando tenebræ; nunc autem lux in Domi no, ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate et justitia, el veritate, probantes, quid sit beneplacitum Deo; et nolite communicare operi bus infructuosis tenebrarum, magis autem redargui te; et rursum: Omnis amaritudo, et ira, et indi omni malitia™. Imitatores, Inquil, mei estole, sicul el ego Christi. Quicunque enim in Christum bapti zuli estis, Christum induistis”. VIII. Exploremus nos ipsos, fratres, utrum Chri stum induerimus, an non. Agnoscitur Christus per castitatem; castus est enim, et in castis habitat. Quomodo igitur casti sint, nisi desinant ea flagitia facere quæ faciebant? Ea enim est Dei benignitas, ut quacunque hora se converterit homo a peccatis suis, suscipiat eum cum gaudio, et veterum ejas peccatorum obliviscatur, sicut in Evangelio scriptom est de filio juniore”, qui hæreditatis suæ partem prodigus dilapidarat, et ad extremum eo redactos est, ut porcos pasceret, et saturari cuperet porco rum cibo. Denique resipiscens intellexit, nullam inveniri peccatorum satietatem. Quanto enim magis ea committimus, tanto majori eorum accendimur cupiditate. Cum igitur pœnitentiæ stimulus eum atligisset, rem non distulit, sed statim carnis vo luntatem abjiciens, ad patrein suum rediit cum ho militate. Patris enim misericordia confisus, spera vit eum sibi peccata quæ commiserat, non expro braturum. Quamobrem et pater ejus confestim jus sit, illi sanctitatis stolam dari, et arrham paterni amoris. lloc exemplo nos docuit Dominus noster Jesus Christus, nt si volumus ad ipsum reverti, prius porcorum cibum relinquamus, et tunc susci piet nos. Hæc dixit, ne animum despondentes dn bitemus, utrum nos sit exauditurus. Convertamus igitur nos in toto corde, nec peccando defatigemur, et celeriter nos exaudit, ipse enim ait: Petite, et accipietis; quærite, et invenietis; pulsate, el aperie tur vobis”. Si igitur petere ac quærere aut pulsare volumus, discamus quid ab eo uobis petendum sit. Qui media nocte ad amicum suum accessit: Mutue, Inquit, mihi tres panes, quoniam amicus ad me it nit de via”. Cum igitur pulsare pergeret, quod pe tebat, impetravit. 76 [ Joan. 111, 10. 17 | Joan. 11, 29. 78 | Joan. 2ª Matth. x11, 33. * Matth. vi, 16. 8 ibid. 21. * Ephes. iv, 31. - "I Cor. *1, 1. "Gal. m, 27. 8647. Luc. xv, IX. Abjiciamus pigritiam a nobis, fratres, et hanc petendi constantiam imitemur, et quæcunque petie rimus impetrabimus. Misericors enim est, nec magis quidquam cupit quam ut peccator resipiscat et con vertatur. Amen dico vobis, inquit ipse, gaudium est in cœlo super uno peccatore pœnitentiam agente”. Dum ad ejus clementiam confugere possumus, el misericordiæ ipsius divitiis perfrui, resipiscamus in toto corde; dum sumus in corpore, ad illum re vertamur. Exiguum est hujus vitæ curriculum. Quod si fecerinius, gaudium æternum et incredibile com sequemur; sin retro nos converterimus, similes erimus adolescenti illi qui Dominum Jesum interro gavit, quid sibi agendum esset ut salvus fieret. Coi Dominus cum respondisset: Vende omnia quæ ha bes, et da pauperibus, et tolle crucem tuam et se Luc. nt, 8, 9. 111, 8. * ibid. 9. ** II Pet. 1, 5-9. * 88 Jac. 11, 19, 20, 26. * Ephes. v, 3-5. Luc. XV, seqq. * Matth. vii, 7. ibid. 6 11. "Luc. 11, 5

col. 1165–1166page 32 of 56

quere me", ostendens nobis salutem in eo sitam eodem tamen suut firmamento. Et gloria atque ho nor omnium est ipsius Dei in sæcula sæculorum. Amen. esse ut voluntatem nostram abnegemus. His ille au ditis tristis discessit”. Intelligeþat enim grave qui dem esse, dare cuncta pauperibus, sed multo gra vius crucem suam gestare. Facultates enim paupe ribus distribuere virtus est una, quæ tamen etiam in cruce consistit. Crucem vero gestare est omne peccatum destruere, unde et charitas nascitur, sine qua non est crux. Cæterum cum sciret Apostolus viultas esse et haberi virtutes in quibus charitas non est, neque virtutum perfectio: Si linguis homi num, inquit, loquar et angelorum, charitatem autem non habuero, factus sum sicut as sonans aut cymba Lum tinuiens. Et si distribuero omnes facultates méas, et dedero corpus meum, ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest. Charitas pa- В tiens est, benigna est, non æmulatur, non agit per peram, non inflatur, non indecore se gerit, non quæ ril quæ sua sunt, non irritatur, non cogitat malum”, Qui vult igitur in via charitatis incedere, ab omnium hominum, seu boni seu mali sint, sollicitudine re cedit, et Dei desiderium fovet in corde suo. Quod quidem desiderium justam quamdam illi iram gi ºnit, qua propulsat inimicum. Tunc Dei timor nu tritur in eo, et per timorem charitas pateßit. Et qui ejusmodi est, eadem fiducia qua Apostolus, dicit Ego puratus sum non solum vinciri, sed etiam mori pro nomine Domini nostri Jesu Christi *8. Beata est anima illa, quæ ad talem charitatem per venit. De operibus hominis novi. 1. Tria sunt, charissimi, quibus Hebræus ab aliis distinguitur: circumcisio, et Pascha, et Sabbatum. Sic enim in Genesi scriptum est: Infans octo dierum circumcidetur in vobis, tam vernaculus quam empti tius. Qui circumcisus non fuerit, delebitur de populo meo, quia pactum meum irritum fecit. Primus Abraham circumcisus est. Id est signum hominis novi; quod in sancto corpore suo Dominus Jesus admisit. De hoc et Apostolus ait: In quo circumcisi estis circumcisione non munu facta, in exspoliatione corporis carnis, sed in circumcisione Christi, conse pulli ei in baptismo, in quo et surrexistis per fidem operationis Dei; et fursum: Deponite vos secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui cor rumpitur secundum desideria erroris: Renovamini autem spiritum mentis vestræ, et induite novum ho minem qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate, et veritate*; et rursum: Ut moriamini quidem peccato, vivatis autem justitiæ*. Et hæc qui dem de circumcisione: quæ qui non observat, non est circumcisus, nec vere Christianus, quia irritum fecit pactum, quod proprio sanguine sancto suo Do minus Jesus sancivit. 11. Nunc de sancto Paschate dicendum est, de quo sic ait ad Moysem: Hæc est paschatis lex: Omnis alienigena non vescetur ex eo. Omnis servus emplitius non comedet ex eo. Omnem servum emptitium circum cides; et sic comedet ex eo. Quisquis autem non ſue ril circumcisus, ne comedat ex eo. Hoc comedite in una domo. Renes vestros accingetis, el calceamenta vestra habebitis in pedibus vestris, tenentes baculos in manibus". Non editur pascha nisi cum azymis et lactucis agrestibus, et carnibus assatis igni. Non dixit: Accingetis vos super renes vestros, ne quis de cingulo dictum intelligeret. Sed, renes vestros accingetis, ut de castitate et munditia intelligamus. Calceamenta autem significant, ut prompti parati que simus ad omnia fugienda et declinanda, quæ conscientiam pungunt et maculant, mentemque avertunt a propria contemplatione in sanctitate. Per baculum spes indicatur, et fortitudo tendentium ad terram promissionis. Hi sunt qui Sabbatum obser vant. Sanguis agni significat sanguinem Domini Jesu, qui factus homo venit ad nos, ut filios Israel duceret ad promissam cœli hæreditatem. Apparent qui instructi sunt, et signum in anima sua perspicue impressum habent. Hyssopi fasciculus indicat affli ctionem. Jubet enim ut cum lactucis agrestibus, seu herbis amaris comedatur. Expende diligenter, o frater, utrum sis circumcisus, et domus tuæ fores inunxeris agni sanguine immaculati, utruın ab omni 98 Act. XXI, 13.” Joan. xiv, 2. 11 Cor. xv, * 1 Pet. 11, 24. Exod. x 43-48. X. Exeamus e mundo, fratres. Quo in statu si mus, consideremus. Etenim misericors est Domi nus Jesus, et pro cujusque operibus quietem tri buit, magnis pro magnitudine, parvis pro tenuitate ipsorum. Multæ enim sunt, inquit, mansiones apud Patrem meum". Licet enimi unum sit regnum, pro prium tamen in eo quisque locum invenit, et opus suum. Pugnemus, fratres, adversus ignaviam, et le nebrarum velum a nobis excutiamus, quod est ob livio, ut poenitentiæ lucem aspiciamus. Martham et Mariam imitemur, quæ plorant in conspectu Salva toris, ut suscitet fratrem Lazarum, id est animum multis peccatorum vinculis obstrictum. Qui si so Jutus fuerit, tunc Mariæ Marthæque studium exsta bit, et Lazarus sine sollicitudine recumbet cum Jesu, Martha cum kætitia ministerium suum diligen ter exercebit; Maria vero promet alabastrum) un guenti, et unget pedes Domini. Quod in nobis est, fratres, id totis viribus exsequamur; et Deus pro multitudine misericordiæ suæ nobis opitulabitur, Quod si corda nostra haud ita custodivimus, ut pa tres nostri; nunc saltein ea a peccatis custodia mus, speremusque nos item famis tempore apud eum misericordiam inventuros, sicut invenerunt sancti omnes. Quamvis enim alia sit solis gloria, alia lunæ, et stella a stella differat in claritate¹; in 96 ibid. 23. 7] Cor. xIII, 1, 35. 41. Gen. xvII, 12.14. *Coloss. 11, 11, 12. Ephes. iv, 22-21. 7 ibid. 1'. 98 Luc. XVIII, b

Oration XXIIOratio XXII

col. 1167–1168page 33 of 56

terrena cogitatione te removeris, utrum te ipsam Sabbati observationem, hoc est destructionem pec sic instruxeris, ut intrepide in terram promissionis ingrediaris. III. Deinceps de Sabbato dicendum est, quod est ipsorum proprium qui circumcisi sunt, et sanclum Pascha, ut diximus, comederunt, et ab Ægyptiis li berati cos omnes in inari Rubro submersos con spexerunt, et ab acerba eorum servitute quieverunt. Sex diebus, inquit, operaberis. Septima dies Sabba tum est requietiɔnis Domini 8. Qui die Sabbati fuerit operatus, perdetur anima illa. At Dominus noster Jesus verum ipse Sabbatum observavit, docuitque quomodo deberet observari. Cum in Parasceve ascen dit, sed antequam in crucem ascenderet, cuncta pra paravit, tot ignominias et contumelias ferens, non solvens, neque se ipsum recreans ullo modo, quin etiam cum diceret: Sitio, obtulerunt illi spongiam aceto plenam; quo degustato dixit: Consummata sunt omnia: et inclinato capite tradidit spiritum Et deposuerunt eum vere Sabbatum observantem. Quievit enim Dominus Jesus septimo die, et bene dixit ei, quoniam requievit ab omnibus operibus quibus humanas destruxerat infirmitates. Ingre diens enim, ut scribit Apostolus, in requiem suam, ab omnibus operibus suis quievit, quemadmodum et a suis Deus. Hoc verum est Sabbatum, quod qui non observat, non est Christianus. Lugens enim Jeremias super populum Israel: Nolite, inquit, onera gestare in die Sabbati, et ne egrediamini purtas Je rusalem portantes onera in die Subbati ". IV. Heu me miserum, qui hæc sancta mandata non observo, et gravia fero onera in die Sabbati! Quæ sunt ista onera? Ira onus est grave, æmulatio, odium, inanis gloria, obtrectatio, maledicentia, irri tatio, superbia, arrogantia, contentio, amor pro prius, invidia. Hæc animæ sunt. Corporis autem, ingluvles, nimius corporis ornatus et cura, libido, concupiscentia, cordis defectio. Ilæc omnia, et reli qua his similia, repulit a corporibus sanctorum, occidens ca in sancto corpore suo, ut affirmat Apo stolus, per crucem interficiens inimicitias in se ipso ¹³. Quisquis igitur gravia fert onera peccato rum, is Sabbatum violat, nec verus est Israelita, sed se ipsum decipit. Solum enim habet nomen, nec quidquam accipiet a Domino Jesu, quem factis negat, suscitans ea quæ interfecit, et faciens illa quæ sepelivit. Cum igitur venerit Dominus Jesus in gloria sua, solos filios Israel, id est solos vere Christianos, circumcisione non manufacta, sed spiritu circumcisos, quos ex omnibus populis elegit, ducet in regnum suum sempiternum. Cæcitas enim, inquit Apostolus, contigit ex parte populo Israel, do nec omnes ingrediantur nationes; et rursum: Qui cunque hanc regulam secuti fuerint, pax super illos, et super Israel Dei 18. Animadvertis eos esse Israelitas Dei, qui cordis habent circumcisionem et cati. Nam, ut idem ait Apostolus, non qui in ma nifesto Judæus est in carne, ille Judæus est: neque circumcisio quæ cernitur, illa est circumcisio: sed qui in occulto Judæus est, et circumcisio cordis in spiritu, non in littera “. V. Attendamus nobismetipsis, fratres. Quousque frustra laborabimus? quousque nostro parebimus adversario qui in nobis est, et allicit ad vitia, a virtute nos avocans, nec permittit, ut oculos ad perspiciendam divinitatis lucem extollamus? Explo ra te ipsum, infelix, qui baptizatus es in Christum et mortem ejus. Considera qualem ipse pro te mor tem subierit, utrum ejns sequaris vestigia. Ostende mihi mores tuos. Ipse sine peccato est, et se tibi omnibus in rebus exemplum proposuit ad imitan dum. Paupertatem amplexus est; tu autem abborres a paupertate. Non habuit ubi caput reclinaret "; tu certam et commodum quæris domicilium. Ille contumelias pertulit; to eas ferre non vis. Ille ma lam pro malo non reddidit; tu ultionis es cupidos. Ille, dum pateretur, non comminabatur ¹8; tu dum laboras, irasceris. Ille inter ignominias minime tur babatur; tu nulla affectus ignominia perturbaris. Ille benigne ad se peccatores vocabat; tu verbis tuis amicos etiam pungis. Ille injurias æquo animo perferebat; tu nulla injuria provocatus indignaris. Ille mansuetus in eos qui in peccatum inciderant; tu superbus etiam in eos qui te meliores exsistant. Ille semetipsum tradidit pro illis a quibus offenses fuerat, ut eos redimeret; tn eos etiam lædis, qui de te sunt bene meriti. Considera quid tibi ille dederit, et quid tu vicissim illi retribuas. Agnosce illum es ejus operibus, et te ex operibus tuis. Si mortuus es cum ipso, quis facit ista opera, id est ista pec cala? VI. Sancta ipsius mandata diligenter attendamus, dilectissimi, et proprias abnegabimus voluntates. Si diligimus eos qui nos colunt, quid amplius faci mus quam ethnici "? Si pro bene merentibus ora mus, id faciunt et publicani. Si laudantium sermore delectaris, et Judæis idem contingit. Quid igiter amplius facis tu qui peccato mortuus, vivis in Chri sto Jesu? Si eos qui tibi obsequuntur, tantum ainas, quid amplius facis quam peccatores? Nonne et ipsi idem faciunt? Si eos qui te molestia afficiunt, qui non obediunt, qui lacessunt, odio prosequeris; ethnico et tu similis es: pro illis potius tibi pre candum erat, ut eis ignosceretur. Si contumeliis et ignominiis doles; dolent et publicani. Te ipsum excute et expende qui in Christi nomine baptizatus es, utrum hæc sint opera nomini tuo congruentia. Eane in die gloriæ ejus tecum coram illo laturus sis, ut coroneris? Corona dabitur pro illarum victo ria perturbationum, quas olim superavit Rex tuus, se ipsum tibi proponens exemplum. Ipse enim Rex 8 Exod. xx, 8, 9. • Exod. xxx1, 14. 10 Joan. xix, 28-50. 11 Hebr. 1v, 40. * Jer. xvii, 21, 22. ** Ron. XI 25. 15 Gal. vi, 16. 1 Ephes. 1, 14, 16. Petr. 11, 23. 19 Matth. v, 46. 16 Rom. 11, 28, 29. 17 Matth. v, 20.

col. 1169–1170page 34 of 56

regum, et Dominus dominantium, cum illa die se habitant in animo hominis contentiosi et arrogan gentibus omnibus conspiciendum præbebit in ma jestate, secum feret signa sua, nempe cicatrices illas quas pro nobis pertulit. Tu vero nihil eorum simile laturus es in corpore tuo. Quamobrem dicet tibi: Nescio te. Tunc videns omnes sanctos, qui propter nomen ipsius mortem oppetierunt, in eorum conspectu erubescens consiste. Sanctorum omnium vitas perpende, et eos reperies, cum mala pertule runt, ea non rependisse. Sanguis eorum omnium clamat: Vindica nos ex omnibus inhabitantibus terram. Ego vero, qui otium et quietem diligo, quid dicam in illa die quando perspiciam illic prophetas, et apostolos, et martyres, et reliquos sanctos, qui nullum dantes ultionis aut iracundiæ signum, in in juriis tolerandis fortes atque constantes exstite runt? Cum illa dies advenerit, non erit in cujusque potestate quid respondeat; sed unusquisque resurget propriis operibus, sive bonis sive malis, tanquam vestimentis indutus. Opera loquentur ipsa, et in loco cujusque consistent. VII. Beatus qui in eam curam diligenter incum bit, ut exuat opera quæ in gehennam detrahunt, et induat illa quæ perducunt in cœlum. Nam ut Apostolus ait: Et si terrena nostra habitatio hujus tabernaculi dissolvatur, scimus nos habitationem ha bere domum non manufactam in cœlis ". Nihil est tempus vitæ nostræ, et cum venerit hora nostra, ra tio a nobis acriter exigetur. Ne sint igitur animi nostri remissi et dissoluti, sed omni studio ac di ligentia laboremus, suppliciterque ad Dei benigni tatem, ut nos adjuvet, assidue confugiamus. Fra tribus nostris ne irascamur, quod re aut sermone nos læserint. Quod si operarii, et vasa diaboli esse perrexerint, Dei constituentur adversarii, donec dissolvantur, et e stadio fugiant. Omnibus in rebus, fratres charissimi, humilitatem et patientiam am plectimini; et semper in eam cogitationem incum bite, ut propriæ voluntati renuntietis; nam propria voluntas perdit omnes virtutes. Qui cogitationes suas recte disponit ac moderatur, propriam abne gat voluntatem; et mansuetudinem amplectens, tanquam a dracone fugit ab omni discordia et con tentione. Hæc enim totum virtutis ædificium ever tit, et animo tenebras offundit, ut honestatis lucem aspicere nequeat. Ab hoc igitur vitio, quod se vir tutibus insinuat atque implicat, donec eas deleat, declinato. Etenim nec Dominus Jesus prius ascendit in crucem, quan Judam expulisset e medio disci pulorum. Nisi enim homo tetrum hoc vitium ex scindit, non potest proficere secundum Deum; ex eo namque mala cuncta proficiscuntur. Qui hoc vi tio laborat, crucem suam ferre non vult, inanem gloriam sequitur; omnia denique quæ Deus odit, ** || Cor. v, 1. 21 Tit. 1, 2. Interiora. Nullus dubito quin egendum sit, arteriora. Ilic enim respicit auctor ad Philipp. 111, Lis. VIII. Qui peccata sua considerat, facile assequi tur humilitatem. Humilitatis est, propriam volun tatem subjicere proximi voluntati. Cordis mundi tia gratas Deo preces persolvit. Cui propria displi cent vitia, luctui et lacrymis vacat. Charitas non judicat proximum. Patientia non meminit injuria rum. Qui Deum diligit, vindictam non appetit. Qui silentium et quietem colit, quod sibi minus obedia tur non commovetur. Animus paupertatis studiosus, innocens est. Qui propriis sensibus dominatur, in pace degit. Qui mitis est, omnia perfert. Qui mi sericors, facile ignoscit. Propriæ voluntatis abne gatio gignit hæc omnia, et virtute amabili pacis vinculo conjungit. Nihil in omnibus Scripturis perspicio, quod magis ab homine Deus exigat, quam ut omnibus in rebus humiliet se proximo suo, et propriam abneget voluntatem, et Dei semper auzi lium imploret, ut oculos suos excitet a somno obli vionis et ab errore captivitatis. Hominis natura mutabilis est, et ad malum prona; Dei vero est mise reri, et imbecillitatem nostram corroborare; Dei nos ad se convertere; Dei nobis gratiam elargiri, ut ei gratias agamus; Dei nos defendere atque eripere e manibus inimicorum; Dei denique est honor et gloria in sæcula sæculorum. Amen. Contentionem vero quæ pariunt, hæc sunt: multiloquium, et cu riositas, et adulatio, et arrogantia, et linguæ dupli citas. Anima illius in quo sunt hæc, virtutum est expers. Nisi quis magno cum sudore singulis vir tutibus incubuerit, ad quietem Filii Dei non poterit pervenire. Vitam igitur vestram, fratres, ne negli gatis, neque mens vestra in malitiæ operibus tor pescat, ne tempus deficiat ante quam ad Filii Dei quietem aspiretis, quæ in eo sita est, ut omnibus in rebus humilitatem atque innocentiam complecta mini, et neminem oderitis; neque ulli rei Deo in visæ acquiescatis, sed ab omnibus peccatis abhor rentes, cunctis malitiæ operibus mortui sitis. Sic enim Deus qui non mentitur ", aderit nobis, et in firmitatem nostram misericordia sua confirmabit. Amen. De perfectione. 1. Nisi quis fidem in Deum possideat, ut quidam e Patribus ait, et assiduo ejus flagret desiderio, et nemini noceat, nec malum pro malo reddat, ami gatque se, et humilitatem, et castitatem, et huma nitatem colat, mundoque renuntiet, mansuetusque sit et patiens, assiduoque cordis labore Deum pre cetur, et veram charitatem amplectatur, neque ad ea quæ retro sunt, redeat, seu ad interiora conten dat neque bonis operibus et sacrificiis suis 13, ubi legimus, tolę o upoзsv. Vulg. ad ea qua sunt priora.

Oration XXIIIOratio XXIII

col. 1171–1172page 35 of 56

enim illud aggrediatur, debet peccata sua lacrymis abstergere et Dei misericordiam imploret at sibi ignoscal, tantumque roboris et fortitudinis præbeat, ut nunquam amplius in eadem incurrat, aut illum vel cogitatione vel sermone vel factis offendat. Bes tus qui ita se gerit in veritate. Qui vere pœnitentiam agit, in eo non est occupatus, ut proximum judicet. Satis enim sua cuique peccata negotii præbent, nec spatium relinquunt, aliena ut curet. Qui malum pro malo reddit, procul abest a vera pœnitentia. Qui gloriæ captus cupiditate, mundi negotiis implicatur, ex animo non luget peccata sua. Qui nunc aut illum bonum, aut inalum affirmat esse, in corde suo con fundetur. Dum enim ea quæ nostra non sunt volu mus judicare, decipimur, atque ita distrahimur, ut nobis non vacet peccata nostra cognoscere. confisus, divinum quotidie imploret auxilium, salu- aliis mederi studet, præpostere agit. Priusquam tem assequi non potest: tam acres vigilantesque sunt hominis adversarii. Ne contemnas, frater, ne que negligas conscientiam tuam, neque tibi ipse confidag, oninino, quamvis aliquo in pretio apud Deum esse videaris. Undique enim ab adversariis obsidemur. Amictio considerata præteritas delet ne gligentiæ notas. Et sensuum castigatio hostium interiorum vulneribus medetur. Perfecta secundum Deum dilectio occulta hostibus resistit. Occulto sanctitas occultis bellis superatis ad Filii Dei quie tem perducit. Et sanctitas manifesta virtutes servat. Dei cognitio facit, ut ad eum tempore tentationis confugiamus, ejusque muniti præsidio superiores simus. Qui laboribus suis minime confidit, is Dei magis sentit auxilium. Qui ex animo pie Deum quæ rit in veritate, is stat in timore, ne displiceat Deo. Semper enim a conscientia stimulatur, quod aliqua in re defecerit. Ubi autem stimulus, ibi accusatio; ubi accusatio, non est libertas. Quod si deinceps orando animadverterit se nullo malitiæ stimulo pungi, tum verc liber est, et ex voluntate Dei in re quiem sanctam introivit. II. Si bonos fructus perspexeris a nullis inimici zizaniis suffocari, neque tamen, quamvis cum sensi bus amplius non pugnes, hostes malitia sua confisi desinent oppugnare. Et si nubes tabernaculum ob umbravit, neque sol ussit te per diem neque luna per noctem: et inventus in te fuerit omnis appara tus tabernaculi, ut colloces et custodias illud se cundum voluntatem Dei (parta nimirum tibi per Deum est victoria); et ipse tabernaculum obumbra bit, quia ipse est, et ipse præcedit, et parat ubi con stituatur Nisi enim præcipiat ipse quo in loco sit collocandum, non potest consistere, ut ait Scri ptura. Magnum jain est periculum, donec homo se ipsum noverit, et plane sciat in se non esse, ut ab interpellantibus et ad iracundiam impellentibus liberetur. Oportet igitur ut cum timore ad ejus be nignitatem confugiamus, assidueque memoria re petamus ipsius beneficia, et sanctam humilitatem amplectamur, quæ nullo unquam tempore discedat a corde nostro, quæ peccata nostra nobis semper ante oculos proponat, et bona, si quæ in nobis sunt, servet, et ad finem usque tueatur, faciatque ne no bis ipsi confidamus. III. Cæterum qui proximum judicat, et irascitur fratri suo, eumque contemnit ac despicit, aut ira cunde docet, aut cuipiam detrahit, a misericordia qua sancti sunt præditi, alienus est, et ab aliis præstantibus virtutibus. Ejusmodi enim vitia labores hominum perdunt, et fructus bonos excutiunt. Si quis peccata sua lugere se dicit, neque ab illis re cedit, is se ipsum decipit. Qui ad quietem aspirat, neque sollicitus est, ut animi pellat ægritudines, cæcus est, et sanctæ virtutum ædificationis imperi tus. Qui, posthabita peccatorum suorum curatione, IV. Si contumelia affectus indignaris, veram non agis poenitentiam. Si rebus tuis tibi ereptis doles, Dei timor non est in te. Si quod in te aliquis falsa contulerit perturbaris, timor Dei non est in te. Si landes tuas libenter audis, timor Dei non est in te. Si in mutuis sermonibus verba tua volueris prævalere, timor Dei non est in te. Si dolueris quod sermo tuus contemnatur, timor Dei non est in te. llæc enim omnia indicant veterem hominem adhuc vigere, ne que esse qui illum expugnet, verumque et Deo gra tum luctum amplectatur. Aperiendi sunt mentis oculi, ut nos ipsi cognoscamus, seiamusque Dei ini micum constitui, qui propriam sequitur voluntatem. Si custodieris mandata Dei, et ex ipsius voluntaté direxeris opera tua, et animadverteris majestati ejus per te placere non posse, et peccata tua seni per ante oculos habueris, invenies propugnaculum oppositum adversario tuo, qui te conatur per super biam qua tibi justus videaris, expugnare; et ædifi cium quod exstruit pœnitentiæ luctus conservabis. Tunc te tibi notum esse intelliges, et ubi sis, et cor tuum tanquam victoria parta non extolletur. Etenim, nisi homo in judicio constiterit, et sententiam au diverit, et locum suum noverit, scire non potest, utrum Deo placeat, necne. Dolor qui secundum Deum cor pungit, sensus in officio potest continere, et sobrietas mentem integram conservare. Sed homo sibi ipse non debet unquam confidere, imo tandiu sollicitus esse, dum est in corpore. Beati qui suis nunquam operibus fidunt, sed semper pavidi Deo non audent occurrere, et cognita ejus majestate et propria infirmitate, voluntati ejus, ut ipse vult, student obtemperare, atqué ita se ipsos lugent, et cæteros non judicant, sed Deo omnium judici judi cium derelinquunt. V. Cum quis se ipsum Deo totum addixerit, et ex voluntate ejus perfectus decesserit, tunc in libro viventium se scriptum inveniet, et angeli testabun tur eum sinistræ principes evasisse. Tunc inter beatos spiritus consistet. At dum viget bellum, in Farat. Malim imperat. Restitutionem sundet, quod mox sequitur præcipiat.

col. 1173–1174page 36 of 56

timore versatur homo; et si hodie vincit, nescit concidat. Charitas vero nunquam excidit, sed omniu utrum cras victurus sit; ancipiti enim certamine cor est suspensum. At qui jam bravium percepit, tranquillus est, nec metuit, quorsum tres illæ par tes tendant, quæ jam in Deo cum pace conjunctæ sunt, anima nimirum, et corpus, et spiritus, ut ait Apostolus ". Cum enim hæc tria per opera tionem Spiritus sancti unum fuerint, amplius se jungi nequeunt. Christus enim mortuus est, et resur rexil, et amplius non moritur; mors illi ultra non dominabitur”; nam mors ejus salus nobis facta est. Et per mortem ejus peccatum deletum est in per petuum. Et resurrectio ipsius vita facta est creden tibus in enm, ut in Deo vivant, et justitiæ fructum afferant. Ne vicisse te putes, dum pugnas. Militia enim est vita hominis super terram ". Sive vigile mus, sive dormiamus, non cessat nos adversarius ●ppugnare. Qui in stadio pugnat, si prudens est, aate victoriam præconium non canit. Imprudens autem, et si cadit, tamen extollitur, et se victorem existimat. Idcirco Dominus, cum discipulos suos mitteret ad prædicandum: Neminem, inquit, in via salutaveritis; in domum autem cum intraveritis, sa lutate; et si ibi fuerit filius pacis, apud eum ina nete. Et Elisæus ad Giezi, cum emm mitteret: Si occurrerit, inquit, tib'ihomo, ne salutes eum; el si salutaverit te quispiam, ne respondeas illi”. Neque tamen Giezi puerum suscitavit. At cum venisset vir Dei, vidit puerum jacentem in lectulo, et clausit ostium super se, et super illum, et cum singulis sensibus pugnavit, descendensque in domo semel huc atque illuc deambulavit, et cum calefacta esset caro pueri, per voluntatem Spiritus Dei aperti sunt oculi ejus. VI. Quid dicemus nos miseri, qui gloriam mundi diligimus magis quam gloriam Dei? Qui nec quo modo pugnandum sit, aut ad requiem contenden dum, consideramus, nec Dei patientiam intelligimus, qui cum bono fructu sinit zizania crescere; nec priusquam ille creverit perfectusque sit, permittit ut zizania colligantur. Et Giezi itineris cursum con fecit, sed tamen non potuit puerum suscitare, quia dilexit gloriam hominum magis quam gloriam Dei. Beati oculi qui cum humilitate ad Deum respiciunt, et solliciti sunt quomodo curent vulnera sua, et peccata lacrymis abluunt ac veniam deprecantur. Væ illis qui tempus consumunt, putantque se esse sine peccatis, et propriam conculcant conscientiam, nec volunt pœnitentiam agere. Agricola qui semen suum jacit, nisi germinst, queritur quod sumptum et operam perdiderit. Sic et homo licet noverit mysteria omnia, et omnem scientiam "7, et fecerit virtutes multas et curationes, variisque se aflictio nibus affecerit, nisi charitatis fructus aspiciat, magno affici timore debet. Undique enim inimico rum fraudibus, insidiis et dolis oppugnatur, * I Thess. v, 23. 38 ibid. 8, 7. ul sperat, et credit, et sustinet 18. VII. O quam laboriosa est via Dei! Angusta enim est, ut ipse ait, porta, et arcta est via quæ ducit ad vitam, et pauci sunt, qui inveniunt eam ". Nos au tem-inertes et iguavi et voluptatibus dediti, quietem in eo sitam ducimus, quod jugum illius non gesta mus qui dixit: Tollite jugum meum super vos, et discie a me, quia mitis sum et humilis corde, et in venietis requiem animabus vestris. Jugum-enim meum suave est, et onus meum leve 30. Quis sapiens ac ti mens Deum non omnibus viribus contendit, ut divina mandata custodiat, et tamen cum omnia fecerit, se indignum agnoscit, qui Dei nomen invocet? Domi nus noster Jesus Christus propter nos factus est homo, ut ægritudines nostras curaret, ut secundum spiritum, non secundum carnem ambulemus, et Patris voluntatem nobis patefecit. Et discipulis suis dixit: Cum feceritis omnia quæ præcipio vobis, di cite: Servi inutiles sumus; etenim quod debemus ſa cere, fecimus. Si quis viperam aut scorpionem, aut aliquid aliud pestiferum viderit, timore perter ritus fugit: et imprudens atque infelix anima, cum mortifera cernal, non fugit neque recedit, sed au dacter cum illis versatur. Ideo sterilis, et sine fructu tempus omne consumit. De tranquillitate. In virtutum via est lapsus, sunt inimici, est inu‣ tatio, est copia, est mediocritas, est inopia, est moestitia, est gaudium, est animi labor et angustia, est quies, est progressio, est vis. Iter enim agimus, donec ad requiem perveniamus. Tranquillitas au tem ab omnibus est perturbationibus vacua, et nulla re indiget. Est enim in Deo, et Deus in illa. Inimi cos non habet, non lapsuin, nou incredulitatem, non perturbationis laborem, non rei cujusquam cupiditatem. Magnæ denique atque innumerabiles sunt illius dotes. Ab hac procul abest, qui aliqua laborat perturbatione. Hæc est illa charitas, quana nos Dominus Jesus docuit omnibus exhibere. Ad hanc imperiti nonnulli putant se pervenisse, cum adhuc animi morbis divexentur, et corporis immun ditia sordeant, et ab omni virtute sint remotissimi. Ignoscite mihi, quæso per Deum: cui gloria in sæ cula sæculorum. Amen. Ejusdem ad Petrum abbatem discipulum suum. 1. Quod scribis ad me, te velle peccatorum tuo-` rum pœnitentiam agere, si Deus te ab hujus mundi sollicitudine liberaverit, recte dicis. Fieri enim non potest, ut niens sæculi curis obvoluta Deo serviat. Non potestis, inquit Dominus, Deo servire et mam mona". Per mammonam omnia mundi negotia si gnificat. Quæ quidem homo nisi reliquerit, Deo ser vire non potest. Dei servitus requirit, ut dum illuæ 5. 26 IV Reg. v, 29. 37 1 Cor. XIL, "Rom. vi, 9. Matth. vi, 14. Job vi, 1. 25 Luc. x, 4, 30 Matth. x1, 29, 30. Luc. xvi, 10. Matth. vi,

Oration XXVOratio XXV

col. 1175–1176page 37 of 56

destruxit in corpore suo, quæque nos vel intus vel foris coinquinant, liberi simus. Manete, inquit, in me, et ego in vobis **. Vides, frater, quomodo velit nt maneamus in ipso per bona opera, ut ipse in no bis maneat per sanctitatem. colimus, et adoramus, et precamur, et laudamus, trabunt "7. Vult ergo Deus, ut ab omnibus quæ ipse neque malitiam in animo, neque odium, neque in vidiam, neque turpem cupiditatem retineamus. llæc enim omnia miseræ animæ tenebras offundunt, ut Deo caste servire non possit, et illi in abscondito benedicere. Ilæc illam impediunt, quominus occur rat Deo, et cum charitatis dulcedine et cordis suavi tate illum sancte ex animo deprecetur, ut se ipsam illastret. Hæc sunt in causa, quominus proficiat secundum Deum, et omnes amputet perturbationes. Quod quidem assequi non possumus, nisi ab omni bus mundi sollicitudinibus recedamus. Anima eniın foris et in:us oppugnatur. Foris ab hujns sæculi oc cupationibus, ut corpori satisfaciat; intus a propriis ægritudinibus, quæ sunt inimicæ virtutis. Has au tem illa nec videre potest, nec curare, nisi mundi negotiis et curis liberetur. Idcirco Dominus Jesus eos negat suos posse discipulos esse, qui propriæ non renuntiant voluntati 83. Voluntas enim tam in timis, quam externis actionibus dominatur. Et ideo, ne mentem interimat, ut Dominus præcipit, est abneganda. Mens enim occiditur, cum anima mundi negotiis et sollicitudinibus detinetur. Tunc enim ægritudines intus sæviunt et propagantur. Quod si anima Domini Jesu verbis obtemperans, omnes suas abjecerit voluntates, ab omnibus sæculi istius ope ribus abhorrebit. Tunc mens excitata confirmabitur, et omnes a se depellet ægritudines, animamque di ligenter custodiet, ne rursus ad pristina sese con vertens, in manus incidat iniɔnicorum. II. Anima enim similis est adolescentulæ degenti cum viro suo, quæ si forte vir peregre abierit, excusso timore, res domesticas negligit. At illo do mum reverso, sedula ad officium redit, et cum ti more cnucta ex viri voluntate disponit; ipse vero domui suæ consulit omnibus in rebus necessariis. Sic et mens animam observat assidue, et bona opera ex illa tanquam filios gignit et nutrit; atque ita conveniunt, ut cor ununi efficiantur. Anima menti nt mulier viro subjicitur: Nam, ut ait Apostolus, caput mulieris est vir ". Et rursum: Vir, inquit, non debet velare caput; imago enim et gloria Dei est; mulier autem est viri gloria. Non enim est vir ex muliere, sed mulier ex viro. Etenim non est creatus. vir propter mulierem, sed mulier propter virum. Pro plerea mulier debet velare caput, et propter angelos. Verumtamen neque mulier sine viro, neque vir sine muliere, in Domino. Sicut enim mulier ex viro, sic * ei vir ex muliere, omnia autem ex Deo ". Cum igi tur anima menti paret in Domino, tunc Deo preces fundimus in castitate, tunc Deo benedicimus ex corde sancto, tunc illustramur a Deo, tunc veri illi efficimur adoratores, quos Deus requirit. Tales sunt, de quibus ipse ait: Inhabitabo in eis et inam bulabo”. Tunc illud impletur: Si duo vestrum con senserint, quæcunque in nomine meo petierint, impe xv. 4. III. At ego, dicet aliquis, in ipso maneo per baptisma, opera autem perficere nequeo. Audi, fra ter charissime Quisquis baptisma suscipit, illod suscipit ad peccati destructionem. Illi enim conse pulti sumus in mortem, ut inquit Apostolus, ut de struat corpus peccati, hoc est, ut peccato amplius non serviamus ". Simul cum peccato Christus ma nere non potest. Quamobrem si in te Christus ha bitat, peccatum mortuṛm est, spiritus autem per ju stitiam vivit *°. Quæ enim, ut ait Apostolus, sub viro est mulier, ei, dum vivit, alligata est,lege. Quod si vir mortuus fuerit, liberabitur a lege viri. Itaque si vivente viro cum alio fuerit, adultera de clarabitur; at mortuo viro liberabitur n lege, ut non sit adultera, si fuerit cum alio viro ". Si quis igitnr scire cupit utrum in se Christus inhabitet, id ex propriis intelligat cogitationibus. Quandiu enim cordi peccatum imperat, Deus in eo non habitat, neque spiritus ejus in illo requiem invenit. Deus habitat in homine, qui bona facit opera; et homio in Deo, cujus est cor liberum a peccato. Qui ad hæret meretrici, inquit Apostolus, unum cum illa corpus efficitur. Et qui adhæret Domino, unus cum illo spiritus est “ª. Per meretricem intelligitur omne vitium. Si igitur liberata fuerit anima, et evaserit omnia quæ illi in hoc aere adversantur, tunc ma net in Deo et haurit de spiritu ejus, atque ita di ctum illud impletur: Qui adhæret Domino, wuns spiritus est. Et discit quomodo orare debeat, ad orans eum assidue, et adhærens illi sine intermis sione. Itidem ipse manet in ea et requiescit, ape riens et largiens ei honores et munera sua incredi bilia: regeneratur enim ab illo per baptisına el sancti Spiritus inſusionem. IV. Porro, qui natus est ex Deo, ut scriptum est, non peccal, nec tangit eum malus ". Nisi conversi fueritis, inquit ipse, et efficiamini sicut parvuli, nor intrabitis in regnum cœlorum ". Sicut modo geniti infantes, inquit Petrus, rationabile, ac sine dolo lac concupiscite, ut in ipso crescatis **. Quænam sunt infantis opera? Infans si verberetur, plorat. Risu agnoscit arridentes sibi. Affectus contumelia non irascitur. Laudibus non extollitur. Si loco ejus alium venereris, non dolet. Si res illi suas eripias, non turbatur. Si paucis in rebus hæres fuerit instituius, minime curat. Neminem vocat in judicium. Pro fortunis suis non contendit. Neminem odit. Si pau per est, non mæret. Si dives, non superbit. Si mu lierem videt, non concupiscit. Nulla illi neque libido, neque sollicitudo dominatur. Neminem judicat. Ne 7-12. 36 | Cor. vi, 16. 17 Matth. XII, 19. is Joan 1 Cor. vi, 16, 17. " Joan. v, 23 Luc. XIV, 26. * I Cor. x1, 3. 38 ibid. * Rom. v1, 4, 6. ** Rom. vIII, 10. *1 Rom. vit, 2. * Matth. xvitL. 5. 45 I Petr. 11, 2.

col. 1177–1178page 38 of 56

nrini imperat. Invidet nemini. In iis quæ nescit, sese sic affirmantis: Amen, amen dico vobis, nisi conversi non jactitat. Proximi formam aut habitum non de ridet. Non excrcet ullo cum homine inimicitias. Non simulat. Non quærit mundi dignitates. Cumu landis divitiis non incumbit. Non diligit avaritiam. Non est pertinax. Non litigiosus. Non in docen·to ambitiosus. Si exuatur, non est sollicitus. Non tristatur. Propriam non defendit voluntatem. F; mem non metuit. Maleficos et facinorosos homines non timet. Serpentes et feras non formidat. Si bel lum ingruat, non perhorrescit. Tales sunt, de qui bus ait Dominus noster Jesus Christus: Nisi con versi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intra bitis in regnum Dei. fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum Dei. Qualis hæc audiens verba non contre miscat? Aut quis sapiens, et salutis animæ suæ cu pidus non projiciat omnem ex animo suo adversus proximum indignationem? Aut quis metuens incen dium gehennæ, odium non expellat e corde suo, ne e regno deturbetur? Verbum nobis proposuit abbre viatum, Nisi conversi, inquiens, fueritis, et efficia mini sicut parvuli, non intrabitis in regnum cœlorum. Acerba sententia apud illos, qui propriæ indulgent voluntati, mundumque diligunt, nee munus agno scunt Spiritus sancti, qui super quos venerit, facit cos omnium iniquitatum oblivisci, et docet illos quæ sua sunt, pro ira lenitatem, pro inimicitia pacem, pro contentione humilitatem, charitatem pro odio, patientiam pro contumelia. Ejusmodi sunt illi, qui bus contigit regeneratio. V. Cæterum ubi infans paululum creverit, et in eo matitia cœperit habitare, eum Apostolus argnit, Ut jam, inquiens, non simus parvuli fluctuantes, et circumferamur omni vento doctrinæ, in nequitia ho minum, in astutia, ad circumventionem erroris. Ve ritalem autem facientes in charitate, crescamus in illo per‘omnia, qui est caput Christus "; et alibi: Tan quam parvulis, inquit, in Christo, lac vobis potum dedi, non cibum, nondum enim poteratis; sed nec nunc quidem potestis, adhuc enim carnales estis "7; et alio in loco: Quanto, inquit, tempore hæres parvulus es', nihil differt a servo, cum sit dominus omnium; sed sub tutoribus et actoribus est, usque ad præfinitum tempus a patre. Sic et nos cum essemus parvuli, sub elementis mundi eramus servientes 48. Idem rursus Juvenilia, inquit, desideria ſuge ". Docens autem nos, ut ejusmodi infantiam evitemus: Nolite, inquit, pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote; sen sibus autem perfecit eslote ". Parvulorum igitur quos requirit Dominus, opera indicantur ab Apostolo. Porro in illis verbis: Deponentes omnem malitiamı et omnem dolum, et simulationes, el invidias, et om nes detractiones, sicut modo geniti infantes”, etc., intellexisti, frater, qui sit sensus verborum Domini nastri Jesu, cum ait: Amen, amen dico vobis, nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non in trabitis in regnum cælorum. Quæ quidem verba ev majorem terrorem afferunt, quoniam duplici cum affirmatione sunt pronuntiata. Amen enim jurantis est vox. Idcirco Paulus apostolus: Quoniam, inquit, neminem habuit, per quem juraret majorem se, tes, quia vicistis malum ". Vides eos qui malitia juravit per semetipsum: Nisi benedicens benedi cam * V1. Hæc igitur assidne cum timore et tremore diligenter consideremus. Quoties diabolus inimicus noster adversus proximum nos incitaverit, aut quo ties nos aliquis lacessierit, aut contumelia affecerit, aut nobis calumniam struxerit, aut proximus nobis cum contenderit, aut dicto audiens non fuerit; quamobrem acerba nos in eum ira, aut indignatio, aut odium adoriatur, ut animæ tenebras offundat sermonem Domini nobis in memoriam revocemus VII. Studeamus igitur evellere e corde nostro et abolere quæ dixit magnus Apostolus, ut ad parvuli Imensuram veniamus. Qui enim ea circumcidunt atque amputant, hi rursus ad sanctam et magnamı atque perfectam ætatem perveniunt. Etenim cum in faciem ipsorum insufflasset, Accipite, inquit, Spi ritum sanctum **, apparuit eis juxta mare Galilæa, Habetis, inquiens, aliquid quod manduce:ur "? Per Spiritus insufflationem eos se fecisse parvulos si gnificavit. Atqui non erant ætate parvuli. Rursus scriptum est: Ecce ego et parvuli, quos dedit mihi Deus. Quoniam igitur pueri communicaverans carni et sanguini, et ipse pariter factus est particeps eorum, ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis imperium, id est diabolum, atque illos libera ret”. Cujusnam carnis et sanguinis factus est par ticeps ad eoruin similitudinem, nisi illorum, qui malitiam omnem abjecerant, et ad sanctæ pervenerant mensuram infantiæ? Et ipsi rursus fiunt perfecti, ut ait Apostolus, donec occurramus omnes in unitatem fidei Filii Dei, in virum perfectum, ad mensuram æla tis plenitudinis Christi *7; et rursum: Augmentum corporis facite ad a'dificationem ejus in charitate *8. Ad eos qui sunt ejusmodi, loquitur Joannes aposto, lus: Hæc scribo, inquiens, vobis, filioli, quia cogno vistis eum qui est ab initio. Scripsi vobis, adolescen parvuli sunt, fieri pugnatores adversus inimicum? Ejus enim armatura quæ est malitia, sunt exuti. Et iidem patres evadunt, et ad perfectionis mensu ram perveniunt. Quoniam committuntur eis my steria et revelationes, donec sapientiam, et unita tem, et bonitatem, et mansuetudinem, et castitatem assequantur. Hi sunt qui Christuin honorant in cor pore sno. VIII. Quæ cum ita sint, frater, et magna fames terram occupet, omni studio contendamus, ne quid nobis desit; sed bonitatem et fortitudinem atque II Tim. 11, 22. 801 Cor. XIV, 20. 8³ Joan. xx, 22. By Luc. xxiv, 41. 85 Isa. vi, 18. Hebr. 1 * Ephes. iv, 14, 15. 47 | Cor. 111, 2, 3. 51 Petr. 11, 1, 2. us lebr. vi, 13, 14. 87 Ephes. IV, 13. 58 ibid 16. * Gal. iv, 1-3. 39 1 Joan. 11, 41.

col. 1179–1180page 39 of 56

constantiam postulemus, ne bostis invidus nos sit naturæ contrarium. Est enim animæ natura me decipiat, persuadeatque, ut abjecto pudore atque misericordia, flagitia et scelera admittamus. Assi due igitur Deum cum David obsecrantes dicamus Respice, et audi me, Domine Deus meus. Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte; ne quando dicat inimicus meus: Prævalui adversus eum. Quoniam qui tribulant me, si cecidero, gaudebunt **, Si igitur nos adorti fuerint, clamemus, dicentes Deus, quis similis erit tibi? ne laceas, neque com pescaris, Deus. Quoniam ecce inimici tui sonuerunt, el qui oderunt te, extulerunt capu:. Super populum tuum inierunt consilium, et cogitaverunt adversus sancios tuos. Dixerunt: Venite, et disperdamus eos de gente, et non memoretur nomen Israel ultra 61 Quamobrem supplicans Spiritui sancto dicebat Deus meus, pone eos ut rotam, et sicut stipulam ante faciem venti. Imple facies eorum ignominia, et co gnoscant, quia tu es Deus solus ". Ecce quomodo qui ſide muniti sunt, cor summarmant adversus ini micos, et sesc confirmant ad sanctam petram qui Christus est “; et cum animi fortitudine, Circumde derunt, inquiunt, me sicut apes, et exarserunt sicut iynis in spinis; et in nomine Domini, quia ultus sum in cos ". tabilis, et similis ferro, quod, si negligatur, rubigine consumitur, igne autem excoctum purgatur, et quandiu manet in igne, ſit ei simile, nec potest illud quisquam attingere, quoniam ignis est. Itidem ani ma dum versatur et loquitur cum Déo, ignis effici tur; et comburit inimicos suos, qui eam negligen tiæ somno consopitam solent opprimere. Ut ferrum igitur, anima renovatur, sanctaque efficitur, neque amplius ulla in re istius mundi corrumpitur, sed in recta natura sua quam habet a Deo, conquiescit. Quod si a natura sua recesserit, perit. Quemadmo dum enim animalia terrestria, si in aqua demergan tur, intereunt, quoniam sunt e natura terrena; pisces autem in terram extracti. moriuntur, quoniam ex aquæ natura sunt; volucres vero in aere quie scunt, quod si in terram descenderint, timent ne capiantur: sic et anima si a propria natura deßlexe rit, statim interimitur. Quamobrem qui divinis illis muneribus donati sunt, mundi fraudes et dolos re formidant, ejusque fugiunt consuetudinem, ne in laqueos et mortem incidant. XI. Talis anima, ne si velit quidem, potest mun dum diligere. Meminit enim qualis fuerit, autequam, esset in Deo; et quid sibi ex mundo contigerit, et quam male fuerit ab ipso tractata. Quemadmodum enim cum in urbem quam expugnarit reș inimicus ingredietur, cives timore conterriti passis manibus victori se dedunt; at ille statimi dejectis alterius regis imaginibus, legibusque sublatis, imagines suas, et leges novas constituit: quod si cives legiti mo regi clam denuntiarint, ut sibi ferat auxilium, et iratus ille adversus hostem exercitum duxerit,. civesque re intellecta, regi suo portas aperuerint; ingrediens ipse captum hostem interficit, statuasque suas et pristinas leges restituit, regis adversarii statuis et legibus eversis et abrogatis. Tunc incredi bili civitas exsultat gaudio. Rex autem in illa habitat, et sic eam munit, ut nemo possit amplius ea potiri. Et cives suos docet arma tractare, ut nullum me tuant adversarium. Sic etiam anima post susceptum baptisma, a diabolo fuit expugnata, qui eam pro libidine sua evertit atque vastavit, exturbataque veri regis imagine, suam erexit, fecitque ut misera anima sæculi istius curis et sollicitudinibus vacaret, et in omnibus vitiis et peccatis volutaretur. Verum posteaquam sancti magnique regis Jesu Christi be niguitas eam ad pœnitentiam revocavit, læta regi suo fores aperuit. At ille ingressus adversarium ex pulit, et turpein ejus imaginem atque nefarias leges abolevit, animamque in pristinam libertatem vindi cavit; et suam in illa sanctam imaginem instaurans, sanctas ei leges dedit, pugnandique peritiam tradi dit, et sensus illius omnes communivit, ac deinceps in ea uti sua requievit. Fieri enim non potest, ut IX. Proinde si viderimus eos qui nos malitia sua, id est acedia, circumdederunt, aut voluptate ani mam nostram dissolvere, aut ira nos adversus pro ximum, si quid perperam egerit, concitare, aut oculos nostros ad cupiendam corporum pulchritudi nem commovere, aut proximi nostri serinonemi no bis tanquam venenum objicere, aut nos ad aliorum verba carpenda pellicere, aut ad serendas inter fra tres discordias, dicentes, hunc esse bonum, illum vero malum: fraudibus eorum ne succumbamus, sed potius cum David magna animi fortitudine cla memus: Dominus protector vitæ meæ. Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum. Si exsur gat adversus me prælium, in hoc ego sperabo. Unam peții a Domino, hunc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitæ meæ; ut videam læti tiam Domini, et visitem templum sanctum ejus. Quo niam protexit me; et ecce nunc exaltavit capul meum super inimicos meos. Ilæc eorum sunt qui mentern a mortuis excitant, quos Apostolus noctem appellat Non sumus, inquiens, noctis, nec tenebrarum *. Eos vero qui desidiæ dediti se ipsos negligunt, coar guit: Qui dormiunt, inquiens, nocte dormiunt, et qui ebrii sunt, nocte sunt ebrii "; et rursum: Dies Domiri tanquam fur veniet, et non effugient 68 ', quo nian sunt in nocte. Ad illos autem, qui mentem ex citant a vitiis, quæ sunt nox: Induentes, inquit, loricam fidei, et charitatis, et galeam spei salutis “. X. Ab operibus ergo mortuorum vigilemus, et animæ diligenter vacemus, ne quid agamus, quod «Psal. xii, 4, 5. *1 Psal. Lxxx, 2-5 XVI, 1, 3. 1 Thess. v, 6. 67 ibid. 7. ** ibid. 14, 17. 68 ibid. 2, 3. 88 1 Cor. x, 4. 69 ibid. 8. "Psal. cxvii, 12. “Psal.

col. 1181–1182page 40 of 56

ttst anima ingrediatur in requiem Filii Dei, nisi ejus care contra me". Ac docens nos, ne contemnamus imaginem habeat. Quemadmodum enim nullus mer cator nummuin aceipit, in quo regis imago non sit expressa, neque eum nummularius probat, neque rex in suum thesaurum admittit: sic anima, nisi regis magni et Domini nostri Jesu Christi servet imaginem, non probatur ab angelis, neque admit titur ab ipso rege; quin potius audit: Quomodo huc intrasti, non habens imaginem meam? XII. Porro imaginis nota charitas est. In hoc enim, inquit, cognoscent vos meos esse discipulos, si dilexeritis inter vos " At charitas ejus in nobis esse non potest, cum anima ita divisa sit, ut et Deum quærat, et diligat ea quæ mundi sunt. Ete nim quemadmodum volucris unica ala volare non potest, sic anima nequit in Deum progredi, st alte ra parte ad mundum inclinet. Et quemadmodum navis, si quid ei necessarium desit, per mare trans ire non potest: sic anima, si virtus ei aliqua desit, perturbationum pelagus non potest trajicere. Et quemadmodum nautæ si pulchra vestimenta, et chi rothecas, et calceamenta habent muliebria, officio suo fungi et navigare non possunt, quia necesse est ut sint expediti: sic anima improbas spirituum ad versariorum procellas superare non valet, nisi mun di curis et sollicitudinibus sit vacua. Et quemad modum miles cum hostibus principis sui conflictu rus, si arma deficiant, non potest resistere: ita Christi adversariis, id est, vitiis et perturbationi bus homo repugnare non valet, si virtutum armis sit destitutus. Et quemadmodum si pars aliqua muri corruerit, hostes in urbem per illam ingredi poterunt, licet portæ custodiantur: ita si quis ædi ficii spiritualis propugnacula aliqua ex parte per vitium aut flagitium aliquod sinal corruere, licet sensuum portas alioqui diligenter custodiat, tamen adversarius diabolus ingreditur, et evertit omnia. XIII. Neque vero hæc ipse confingo, sed ipsa te statur divina Scriptura: Et dixit Deus Noe: Te so lum in hac generatione vidi justum atque perfe ctum; Abrahæ vero: Ambula, inquit, coram me, el esto perfectus, et ponam pactum meum tecum in sempiternum”; et Isaac benedicens filio suo Jacob, Deus, inquit, meus corroboret te, donec possis facere eos qui dicunt: Quando poterimus eos delere, cum tam multi sint? Non poteris, inquit, delere eos in anno uno, ne forte terra deserta relinquatur, et mul tiplicentur feræ contra te, sed paulatim, donec numero augearis. Et dilatabit Deus terminos suos”. Sepe etiam præcepit illis Deus, Cave, inquiens, ne fœdus ineas cum Chananæis, quos ego sum deleturus a fa cie tua 18. Jam cum Jesus filius Nave Hiericho obsi deret ut illam everteret, Anathema, inquit, consti tues illam, et omnia quæ in ea sunt ". Et cum vel let manum cum hoste conserere, non potuit Israel resistere, sed fugit a facie ejus, propter exiguum anathema, quod surripuerat Achan. Et procidens Josue in faciem suam clamavit in conspectu Dei Vertit, inquiens, Israel terga inimicis suis.**. Et ego quid faciam? Et dixit ei princeps militiæ Domini Quoniam est in te anathema, Israel, non poteris re sistere inimicis tuis ". Et non processit in prælium prius, quam e medio tolleret Achan. Ad hæc vide mus, quomodo Saulem regno spoliaverit Deus, pro pter anathema quod ceperat ex Amalec *. XIV. Quid, quod Deus non audiit Israel, cum Jonathas hastam intinxisset in melle, eumque ad movisset ori suo? Ecclesiastes præterea do cens, quolibet minimo vitio virtutuın aciem fran gi dicebat: Muscæ morientes perdunt suavitatem unguenti. Et Ezechiel: Quacunque, inquit, die justus deflexerit de ria justitiæ suæ, et fecerit iniqui tatem, omnes justitiæ ejus tradentur oblivioni ª³; et Apostolus: Modicum, inquit, fermentum totame massam corrumpit 8. Ananias autem et Sapphira uxor ejus, cum fraudassent de pretio agri mentien tes, repente ceciderunt ante pedes apostolorum, et exspirarunt. Si quis, inquit Jacobus, totam legem servaverit, offenderit autem in uno, factus est omnium reus 88, Admonet nos Deus ut ad se nos con veriamus: In qua die, inquiens per Ezechielem, converterit se impius à via impietatis suæ, et fecerit justitiam et judicium, iniquitatum ejus non recorda bor, sed vita vivet. Quia nolo mortem peccatoris, sed potius ut revertatur, et vivut 89. Dicit Dominus Deus Convertimini, convertentes. Car interit domus Israel”♪ Et Jeremias Convertimini, inquit, ad me, domus omnem voluntatem ejus”. Et in Numeris scriptum Israel, et propitius ero vobis, dicit Dominus”; et est: Omnis qui votum habet super se, se ipsum cu stodial, nec vinum bibat, aut ace:um ex vino, aut quidquid inebriare potest, usque ad acinum uræ”; et in Deuteronomio: Si exieris, inquit, ad pugnam contra adversarios tuos, custodi te ipsum ab omni sermone et opere malo, donec tradatur inimicus tuus in manus tuas. Porro ex his septem gentibus ne minem omnino captivum servabis, ne doceat te pec * Joan. x111, 35. 76 Deut. xx, | Reg. xv, 15 sqq. 4 8qg. 88 Jac. 11, 10. idem rursus: Nunquid qui cecidit, non resurget? el qui aversus est, non revertetur? Quare ergo aver sus est populus iste aversione contentiosa? Apprehen derunt mendacium, et noluerunt reverti ad me, dicit Dominus. Convertimini ad me, et ego converlar ad vos"; et Dominus: Si dimiseritis, inquit, homini bus peccata eorum, dimittet et vobis Pater vester cœlestis peccata vestra. Quod si non dimiseritis, nec 7 Jos. vi, 17. "Gen. VII, 4. " Gen. XVII, 1. 13 Gen. xxvIII, 3. 17 Deut. VII, 22. 78 ibid. 2. Eccle. X, 1. ** Ezech. xxiii, 24. 8³ | Reg. xiv, 57. 89 Ezech. xvii, 21-23, 32. 96 Ezech. XXXIII, Et quemadmodum, etc. Græce infra 1. c., cap. 15. 7 Num. 11, 2, so Jos. VII, 8. 8 Gal. v, 9. Jer. III, 22. 18 Dent. 81 ibid. 13. 87 Act. V, Jer. V,

col. 1183–1184page 41 of 56

Pater vester dimittet vobis”. Si quis vestrum, in- tibi ne qua te malitia sejungat ab ejus chari quit Apostolus, præoccupatus fuerit in aliquo deli cto, vos qui spirituales estis, corripite ejusmodi in spiritu lenitatis"; et Jacobus: Fratres mei, inquit, si quis ex vobis erraverit a veritate, et converterit quis eum, scire debet, quoniam qui converti fecerit peccatorem ab errore viæ suæ, salvabit animam suam a morte, et operiet multitudinem peccatorum. Erce quomodo cuncta Scripturarum testimonia nos com inonent nt nosmetipsos exploremus, ne, dum stu dio virtutis incumbimus, malitiam servemus, aut iram adversus proximum, quæ labores nostros per dat, et Dominus noster Jesus Christus nobis eo tempore non opituletur, cum inimici nostri nos aMixerint. Ilis euim indignatur, cum ait: Servé ne quam, omne debitum dimisi tibi, quoniam rogasli me, nonne oportuit et le misereri conservi tui? Et ira Ins tradidit eum tortoribus, donec redderet omne debitum. Sic faciet Pater meus cœlestis, nisi dimise ritis unusquisque fratri vestro e cordibus vestris”. Explora te ipsum, frater, et quotidie cor tuum ex cute in conspectu Dei, ut intelligas utrum in eo re sideat indignatio, aut odium in fratrem tuum, aut contumelia, aut invidia, aut superbia. Quoniam si ejusmodi veneno infectum fuerit, Deo placere non poterit. Tibi in memoriam redige verba illa Domini Jesu: Nisi dimiserit unusquisque proximo suo ex lolo corde. tate, ne aurum, aut argentum, aut ædes, aut volu ptas, aut odium, aut contumelia, aut acerbius ali quod dictum, aut ullum aliud draconis venenum, quo ille cor nostrum afflaverit. Ne turbemur, sed potius in serpentem æneum aciem intendamus, quem ex sermone Domini Moses fecit. Ligno enim illum affixit in montis vertice, ut quicunque fuisset a sefpentibus morsus, statim in eum respiciens, curaretur. Dominus noster Jesus Christus æneo ser penti assimilatus est. Quandoquidem inimicus est, quem audivit Adam, inimicus constitutus est Dei. At Dominus noster Jesus Christus, perfectus homo factus est in omnibus, excepto peccato, similis Adam propter nos³. Porro serpeus est æneus, quia similis est illi qui Dei erat inimicus; non tamen im probam habet cogitationem, neque venenum, neque malitiam, neque abscondit sese, neque allat, neque spiritum babet inimici. Figuram banc subiit Domi mus noster Jesus Christus, ut venenum illud exstin gueret quod ex ore draconis Adam banserat. Na tura igitur quæ fuerat depravata, in proprium sta tum redacta est. Quid est, inquit Dominus Moysi, quod habes in manu tua? Et dixit: Virgam. Pro jice, inquit, illam in terram. Quæ projecta in ser pentem conversa est. Et fugit Moyses a facie ejus. Et dixit illi Deus: Extende manum tuam, et cau dam ipsius apprehende. Quod illa cum fecisset, in virgam conversus est serpens*. Et dixit Deus: Sume virgam, quæ in serpentem versa est, et fluviume Ægypti percuties in conspectu Pharaonis, et aqua ejus vertetur in sanguinem*. Et rursus eamdem vir gam accipiens: Percute mare Rubrum, et arescel'. Petram item eadem virga percutito, et aquam effun det. XV. Quisquis igitur timet, ne in gehennam in currat, omnem e corde suo malitiam expellat. At tende cordi tuo frater, et vigila. Hostes enim nostri sunt astutissimi, et nunquam dormiunt. Sci to fieri non posse, ut homo, dum male agit, facial bona. Potest tamen sub specie boni mala facere. Idcirco Dominus ad vigilandum nos ſhortabatur Angusta enim est porta, el arcta est via quæ ducit ad ritam, el pauci inveniunt eam. Lata autem et spatiosa est via quæ ducit ad perditionem, et multi sunt qui ingredientur per illam ". Allendite, inquit, a falsis prophetis qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces; a fructibus ipsorum cognoscetis eos”. Quinam sunt fructus isto rum? omuia peccata ad que nos conantur impel Jere. Attamen eos qui Deum ex toto corde diligunt, decipere nequeunt falsi prophete. Quis, inquit Apo stolus, nos separabit a charitate Christi? Tribulatio? an angustia? an ſames? an periculum? an nuditas? an gladins? Certus sum enim quod neque mors, neque vita, neque angeli, neque principatus, neque præsentia, neque futura, neque ulla alia creatura poterit nos separare a charitate Christi". Animadvertis, mi frater, nibil esse in mundo, quod ex toto corde diligentes Deum possit ab ipsius charitate separare. Alende igitur XVI. Cernis, quomodo qui per vestigia Döužni nostri Jesu Christi incedit, posteaquam factus esi inimicus et serpens, in virgam vertitur, et nullus illi resistere potest adversarius? Mysterium hoc ma gnum est. Si igitur draco suum in nos virus effu derit, oculos nostros ad crucifixum intendamus, qui propter nos hæc omnia passus est, neque tamen immutatus est, neque ira commotus in eos a quibus tot injuriis et contumeliis afficiebatur, nihil respon dens, sed ad ænei serpentis similitudinem immobi lis manens. Quamobrem si auxilium ejus implora verimus, ab occultorum serpentium morsibus inte gri permanebimus. In eo situm est robur et præsi dium nostrum. Quemadmodum enim, inquit ipse, Moyses exaltavit serpentem in deserto, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum. non pereat, sed habeat vitam æternam '. - Ut omnis, inquit, qui credit in eum. Necesse est ut ad illum per 06 Matth. VIII, 32-35. 07 Matth. vi, 13, 14. ** Matth. vi, 14, 15. » Gal. vi, 1. 95 Jac. v, 19, 20. ** ibid. 15, 16. "Rom. vii, 35, 38, 39. 1 Num. xx1, 8, 9. * Exod. xiv, 16. Num. xx, ↑ Joan. 1, 44. Allende cordi tuo, etc. Græce infra 1. c., cap. 16. Attende iyitur, etc. Græce infra 1. c., cap. 17. * Hebr. iv, 15. * Exod. 11, 2-4. Exod.

col. 1185–1186page 42 of 56

Ndem accedamus. Neque enim æneus serpens vulne- ejus in ore nostro dulcescat. Disciplinæ ipsius ju ṛatos curabat, nisi qui în eum respexissent*. Multi enim increduli, neglecto Dei sermone, a serpenti bus icti moriebantur, ut testatur Apostolus: Et ne tentemus, inquiens, eum, sicut illi tentaverunt, et a serpentibus sunt interfecti. Cernis, frater, hoc item tempore serpentes in eorum cordibus inesse, qui tentare volunt Dominum Jesuin? Quinam sunt isti? Ili nimirum qui mandata ejus requirunt, cum ea wolint observare. Accessit, inquit, ad eum unus e le gisperitis tentans eum, et dicens: Magister, quod est magnum et primum mandatum in lege? Cui respondit Jesus Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, ex tota anima tua, et proximum tuam, sicut te ipsum. In his duobus præceptis universa lex pendet, et prophetæ “. Vides eos qui quærunt et non faciunt, tentatores appellari quoniam æneo serpenti nolunt credere, qui potest eos a pestifero occulti serpentis morsu curare. XVII. Cor igitor tuum confirma, et ne dixeris Quomodo possum ejus mandata servare, cum homo peccator sim? Qui enim confessus fuerit peccata sua sese convertens ad Deum per pœnitentiam, re generabitur. Sicut portavimus imaginem terreni, in quit Apostolus, portemus et imaginem cœlestis". Po testatem, ut vides, dedit homini Deus, ut per pœ nitentiam immutetur, et totus per illam novus efli eiatur. Mater, dum infans est in sinu suo, illum ser vat ab omni malo. Si luget, mammam præbet. Le viter colaphos infligit, ut cum timore lac sugat, nec contumax evadat. Flentem complexu et osculo coll sætatur. Eum ut cor, et viscera propria, diligit et fovet, et ad sugenda ubera invitat. Si aurum in ſanti, aut argentum, aut margarita, aut quidvis aliud ostendatur, aspicit ille quidem, sed in sinum ma tris ſugiens omnia contemnit, ut maminam ejus accipiat. Non arguit eum pater quod nihil agat, quod. se ad bellum non conferat, et pugnet cum adversa riis. Quoniam est parvulus, non potest; pedes ha bet ille quidem, sed illis inniti non valet. Manus ha bet, sed arma nequit tractare. Patienter exspectat mater, ut paulatim crescat. Ubi paululum crevit, si forte cum alio luctari voluit, victusque cecidit, non irasċitur pater, quoniam parvus est. At cum in virum evaserit, ejus apparet virtus et studium, pa tris inimicos persequitur. Tunc illi pater omnia sua committit et credit, quoniam filius est. Quod si post omnes labores quos in eo educando parentes pertulerunt, fames aut pestis aut bellum ingruerit, et ille parentes deserat, neque corum senectuti ve lit consulere, sed cum inimicis illorum amicitiam ineat, tunc amoris obliti, domo filium ingratum eji cinnt, et spoliant hæreditate. XVIII. Et nos igitur, fratres, operam demus, ot in pœnitentiæ præsidie consistamus, sugamusque lac e sanctis ejus uberibus, ut nos ipsa nutriat et foveat. Omnia quæ cernuntur, aspernemur, ut lac gum subeamus, ut nostri curam gerat. Quod gi cum hostibus nostris pugnaverimus, et illi nos ut parvulos afflixerint; ploreinus in sinu ejus, ut illa patrein nostrum ad eos qui nos vexant, ulciscendos exhortetur. Omnem cordis nostri voluntatem am putemus, et nos esse peregrinos uon pigebit, ut nos tanquam Abraham servet atque defendat. Ma nibus ejus nos ut Jacob subjiciamus, ut a patre nostro benedictionem impetremus. Voluntates no stras abnegemus, ut Moyses, qui sub ejus perfugio servatus est adversus illos qui cum interficere cu piebant. Ne contemnamus illam, ne oderit nos sic ut Esau. Sanctitatem ejus custodiamus, ut nos exaltet in terra inimicorum nostrorum. Eam tan quam propugnaculum teneainus, ut Jesus filius Nave, qui puer e tabernaculo non egrediebatur. Inertiæ locum in corde nostro ne relinquamus, ne spoliet nos terræ promissionis hæreditate. Omnibus in rebus humilitatem amplectamur, ut quemad dum Caleb, ingrediamur in terram fluentem lac et mel. Nihil perditionis concupiscamus, ne perea mus, ut Acham. Amemus ejus stimulum conscier tiæ, qui omni hora nos excitet, ut servet nos in tempore tentationis, quemadmodum Rahab. In nu! to cibi genere gulæ indulgeamus, ne perdat nos, ut filios Heli. Servemus nos integros ab omni ini quitate, sicuti Samuel, qui nullo conscientiæ sti inulo pungebatur, quod mali quidpiam fecisset proxi mo suo. Caveamus, ne malum proximo redda mus, ut nos a malo custodiat, quemadmodum Da vid. Ab omni jactantia atque inani gloria tempo remus, ne ejiciat nos a facie patris nostri, ut Ah salom. Humilitatem et gravitatem colamus, ut ha beat nos ultores adversus inimicos patris nostri, quemadmodum Salomonem. Omni in re nos subjici studeamus, membra nostra ab omnibus operibus mortuis cohibentes, ut cor strenuum adversus ini micos nostros obtineamus, sicut Elias Thesbites. Ne simus cupidi voluptatis, ne nos perdat ut Achan. Totis viribus ad mortem usque contendamus, ne sanctam ipsius amittamus hæreditatem, uti Nabut Jezraelita. Obedientes simus patribus nostris spi ritualibus, voluntates nostras omnibus in rebus ab negantes, donec illis subjiciamur, ut ad Elisæi si militudinem, eorum benedictio nobiscum maneat. Ne simus avari neque mendaces, ut hominibus pla ceamus, ne nos perterrefaciat, ut Giezi. Viros pios magis quam nosmetipsos omnibus in rebus diligamus, ut nos quemadmodum Sunamitidem be medicat. Peccatum ad mortem usque odio persequa mur, ut in die necessitatis sicut Susannam nos ad juvet. Varia ciborum genera ne cupiamus, ut illi qui cibum de mensa Nabuchodonosor capiebant. Afflictione gaudeamns, ut Azarias. Ne simus astuti et callidi, sicut Babylonii murmurantes contra fideles. Expleamus ministeria nostra, ut Daniel, * Num. xxı, 8, 9. ' 1 Cor. x, 9. 10 Matth.Exx1, 55-40. 111 Cor. xv,

col. 1187–1188page 43 of 56

corporis ignaviæ non indulgentes, quoniam maluit Domini spiritu ". Nunc autem videmus per specu mori, quam relinquere sacrificia quæ quotidie fa ciebat. Deus enim fortis est, eosque a tentationi bus servat, a quibus diligitur. Improbos autem perdit. Justi vero fides in Deum, feras reddit ut agnos ovium. Benedictus Deus pœnitentiæ, et be nedictus a Deo, qui pœnitentiam diligit, et collum subjicit voluntati ejus, donec desuper regeneretur ex voluntate Dei. XIX. Magna, frater, opus est homini diligentia et judicio et vigilantia, ut omnem suam repudiet voluntatem, et recte incedat in omnibus viis suis, ne aberret, et incidat in manus hostium pœniten tiæ. Qui se justum existimat, illam interficit. Qui judicat peccatores, eain insectatur. Qui despicit ne gligentes, eam dissolvit. De hac in Proverbiis scri plum est: Omnes viæ ejus recta; cibum otiosa non comedit; vestimenta duplicia fecit viro suo; facta est velut navis institoris de longe portans divitias suas. Ex his verbis illam consideremus. Merca tor qui navem onerat, non genus unum mercium in eam conjicit, sed omnia ex quibus se lucraturum sperat. Quod si quain jacturam fecisse viderit, eain non imitatur, sed eos potius quos animadvertit divites evasisse. Incolas, et quos minime invidos arbitratur, rogat quanti unaquæque res emi aut vendi possit. Talis est anima, quæ Deo cum læ titia cupit occurrere. Non una re tantum conten ta est, sed omnia comparat ex quibus lucrum spe ral; ea vero respuit quæ damnum allatura suspi catur. Nunc igitur, mi frater, quando Domini Jesu mercator effectus es, ab illis mercibus cave quæ afferunt detrimentum. Cujusmodi sunt humanɔ gloria, superbia, arrogantia, jactantia, irritatio pro ximi, maledicentia, avaritia, discordia. llæc et his similia Domino Jesu placere non possunt. Te ipsum, frater, considera diligenter, sensus tuos ex pende, ut scias, quisnam ex illis aut Deo aut pec cato fructum ferat: utrum oculi tui rapiantur a voluptate: utrum lingua sit ad petulantiam prona; utrum cor tuum humanæ gloriæ dulcedine capia tur; utrum aures adulatores et maledicos libenter audiant. Hæc omnia menti sunt detrimento; nam in Levitico scriptum est: Sic dicito Aaron: Ne ob tuleris ad altare meum ex animalibus mundis quod Ɗ maculam habeat, ne moriaris ". Aaron mentem si guificat. Et quoniam inimicus cum specie justitiæ miscet malitiam suam, ideo jussit, ut exploraret, antequam offerret, ne moreretur. XX. Diligens hæc exploratio illorum est, qui vere diligunt Dominum Jesuin, et sperant in eum. Horum anima, facta est sponsa virtutibus omnibus exornata, quæ babet speculum suum. Nam, ut in quit Apostolus, Nos omnes revelata facie gloriam Dei veluti speculo referentes, in eamdem imaginem transformamur de claritate in claritatem, tanquam a lum in ænigmate, tunc videbimus ipsum facie ad fa ciem 1. Quamobrem animæ quæ sponsæ illius fiunt, in castitate se ipsas tanquam in speculo contem plantur, ne forte aliqua in vultu macula resideat, qua displiceant sponso suo. Quærit enim ille virgi. nes animas castas, et mundas, nullam habentes maculam. Id quod de Rebecca scriptum est, quod virgo erat pulchra valde 16, nesciens virum. Et Pro pheta: Adducentur, inquit, virgines post eam; prozi mæ ejus adducentur tibi ". Adducentur, habita humanitatis ratione. Proximæ, quia conjungentur ipsi. Sancti enim baptismatis regeneratio renovat eas ab omni vetustate. Et pœnitentia illas sancti ficat, et puras virgines reddit. Totius enim veta statis obliviscuntur. Audi, inquit, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populi tui et do mum patris tui: et concupiscet rex speciem tuam 18. Et suspicient illam omnes virtutes cœlorum, pro pter munditiam, qua eam pœnitentia decoravit, et unum cum ipso corpus illam effecit. Et dicent Quæ est ista, quæ ascendit dealbata inter filias ejus ¹? XXI. Omnibus ergo viribus contendamus, ut paulatim veteris hominis actiones exuamus; cavea mus a rebus omnibus perditionis, donec charitas ejus ad nos veniat, et a, nobis auferat imaginem terreni et sanctam ejus imaginem figat in corde nostro, ut puri et integri ab omni macula eo digni efficiamur. Et, sicut portavimus imaginem terreni, ut inquit Apostolus, portemus et imaginem cœlestis". Quoniam probe novit Apostolus, neminem esse sine peccato, ex quo facta est transgressio; et pœnitentiam esse, quæ hominem ad integram ducit puritatem idcirco nos monet, ut destruamus actionem ejus qui non obedivit, et actionem am plectamur Domini nostri Jesu Christi, obtemperan tes mandatis illius, qui misericordia adductus bo minis servitutem tulit, ut eum in reconditum re duceret paradisum, et sanclas illi suas virtutes omnes largiretur, permitteretque vesci de ligno vitæ, quæ est sermonum ejus cognitio atque obser vatio; quæ in animo fidelium pacein inserit, eos que servat assidue, et arcet aures eorum ab omni sermone draconis improbi, in memoriam,illis redi gens acerbam servitutem in quam per inobedientiam incidimus, cohortansque nos, ut ei semper gratias agamus, qui pretioso sanguine suo nos redemit, delens in cruce chirographum nostræ servitutis ", nosque sibi fratres et amicos ascribens”; qui cum Spiritum suum in charitate super discipulos suOS effudisset, et animos eorum recreasset, Ascendo, inquit, ad Patrem meum et Patrem vestrum, Deum meum et Deum vestrum 12. Volo, Pater, ut ubi ego sum, et ipsi illic sint mecum. Quoniam dilexisti eos, sicut tu dilexisti me”. 1611 Cor. 111, 18. ** | Cor. x111, 12. 18 Gen. xx, " Prov. xxx1, 27, 21, 14. ** Levit. xxii, 18, 20. 17. 17 Psal. XLIV, 15. * ibid. 11, 12. 19 Cant. II, 6. xv, 14, 15; xx, 17. "Joan. xx, 17 Joan. xvII, 23, " 1 Cor. xv, 49. 31 Coloss. 1 14. Jova

col. 1189–1190page 44 of 56

XXI). Cæterum ut ostenderet se non de omnibus habitet Spiritus sanctus. Si me diligitis, inquit Dominus, mandaľa meu serrate. Et ego rogabo Patrem, et mittet vobis paracletum Spiritum veri talis 3. Et Apostolus: Nonne, inquit, cognoscitis, quod Christus Jesus habitat in robis? nisi forte re probi estis ". Vides, quomodo, nisi quis Domini actionem imitetur, reprobus sit et sponsa ejus esse nequeat? Et virgines omnes paraverunt lampades suas, sed quæ non habebant opera bona, rejectæ sunt ". Sagena missa in mare congregavit et in tulit bonos pisces in regnum cœlorum ". Zizania sianul cum tritico creverunt, sed cum messis adve nisset ligata sunt et in ignem projecta ". Palmites qui fructum non tulerunt, in ignein projecti sunt ". Oves simul cum hædis pascebantur; sed oves tan dicere, sed de illis qui proprias amputant volunta tes, et sanctæ ipsius voluntati parent, et omnia mundi hujus commercia a se rejiciunt: Elegi, in quit, eos de mundo, propterea odit eos mundus, quo niam ab eo non sunt ". Qui ea quæ mundi sunt, re liquerant, digni facti sunt, quemadmodum vides, ut Domini Jesu sponsæ sint, et in ejus veritate per maneant. Propter hoc, inquit Apostolus, relinquet homo patrem et matrem, et adhærebit uxori suæ, et erunt duo in carne una. Sacramentum hoc ma gnum est. Ego autem dico in Christo et in Eccle sia. Idem Apostolas gentes dixit esse cohæredes et concorporales et comparticipes promissionis in Christo Jesu per Evangelium ". Qui digni facti sunt, ut sint unum corpus cum ipso. Spiritus san- tum a dextris constiterunt; hædi autein a sini ctus habitat in eis, et ipse suggerit illis omnia, et pro illis ipse sollicitus est. Neque enim vos estis, in quit, qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis 8. Et Apostolus: Quoniam, inquit, nobis revelavit Deus per Spiritum suum: Spiritus enim omnia scrutatur, etiam profunda Dei. Nos enim, inquit, mentem Christi habemus ". Quomodo igitur Christi mente peccatum aliquod cogitemus? Myste rium hoc, frater, animo contemplare. stris”. Is qui seminat seminavit semen suum;. sed illud solum quod cecidit in terram bonam, fructum tulit **. Dedit argentum suum sine simulatione, sed eo tamen gavisus est duplicato ". Vocati fuerant omnes ad nuptias, sed qui non habebat vesten, nuptia rum, jussus est projici in tenebras exteriores ". Omnes se credere profitentur, sed qui bona non habent opera, ejiciuntur foras: Quoniam mulit sunt vocati, pauci vero electi *. XXIV. Exploremus nosmetipsos, fratres, et opera nostra perpendamus, antequam illi sit obviam a nobis prodeundum; ne simus ex eorum numero, qui carnis faciunt voluntatem. Operam demus, ut eas divitias assequamur, quas in illa necessitatis hora sumus inventuri. Eas quæ nobis hic necessario sunt relinquendæ, contemnamus. Consideremus illos qui summo studio caducis istis divitiis cumulandis in cubuerunt, quomodo, illis relictis, in gehennam in ciderint, quia Domini Jesu vestigia sequi neglexe runt, ut dignæ fierent illius sponsæ. Lacrymis igitur coram Deo, et occulto cordis dolore ac gemitu labo remus, ne in dedecus ipsorum incidamus. Etenim si tempestas in mari oriatur, et multa navigia sub mergantur, non dicimus: Quoniam illi perierunt, pereamus et nos. Quin etiam totis viribus conten. dimus, et Deo vota facimus, ut incolumes evadamus. Vere magna, fratres, in hoc vitæ pelago tempestas oborta est. Cohortemur nos ad laborem, et clame XXIII. Omnia genera animalium quæ sunt in terra, cum simili, non cum diverso genere con juncta, generant, sive jumenta sint, sive feræ, sive serpentes, sive volucres. Propterea Deus adduxit omnia ad Adam, ut videret an inveniret quod sibi esset simile ". Et nullum ex omnibus invenit, quoniam ex ejus natura non erat. Tunc accepit Deus unam e costis ejus, et fecit ipsi uxorem', quo niam sumpserat eam e viro suo. Mysterium hoc møgnum est in illis qui fiunt sponsæ Christi, quia sunt ex ejus substantia per regenerationem, et ex sancto illius sunt corpore. Nam, ut Apostolus ait Unum corpus sumus omnes in Christo; singuli au tem alter alterius membra "; et rursum: Quoniam, inquit, membra sumus corporis ejus, ex carnibus ejus et ex ossibus ejus ". Vides quomodo velit ho minem esse in omnibus, quemadmodum Eva ex Adam, et sicut est ipse in omnibus; nam qui brute rum instar sunt rationis expertes, aut sibi vicissim aliquid surripientes ferarum avaritiam imitantur, aut volucrum inconstantiam, aut venenum serpen tium, horum animæ sponsæ Christi esse non possunt, quoniam illi sunt actione dissimiles. Vides, frater, quoníodo velit hominem sibi esse similem, ut anima ejus sit sponsa ipsius. Ex propriis igitur actionibus agnoscit anima cognitiones suas; nam si recte agit, Spiritus sanctus habitat in ea. Actiones bonæ reddunt animam a perturbationibus liberam. Porro fieri non potest ut in ea quæ talis est, non 28 Joan. xv, 19. mus ad Dominum, ne fluctibus obruamur. Nisi de ponamus onera peccatorum, exuamusque nos ab omni sollicitudine, ex hac turbulenta tempestate non possumus evadere. Moyses non prius cecinit canti cum Domino, quam mare trajecisset, vidissetque mortem eorum qui volebant Dei populum in servi tute detinere! Tunc demum dixit: Cantemus Domi no: gloriose enim magnificatus est; equum et ascen sorem projecit in mare“. 28 Ephes. v, 31, 32. Ephes. 111, 6. ³ Rom, x11, 5. 12. 36 Matth. XIII, 47. Matth. xxv, 21, 23. XXV. Si mens igitur animæ sensus a carnis vo * Gen. 18 Matth. x, 20. "1 Cor. 11, 10, 16. 85 II Cor. XIII, Ephes. v, 30. * Joan. xiv, 15-17. 37 ibid. 25 30. 4 Matth. XXII, 11-15. 28 Joan. XV, 6. 8 Matth. xxv, 33. ** ibid. 14. * Exol. xv, 1. Cognitiones. Forte cogitationes. 5. 38 Matth. * Matth. xii, 3-8.

Oration XXVIOratio XXVI

col. 1191–1192page 45 of 56

Juntate servaverit, et contemplationis columna ani- est liber. Amigat igitur sese, donec a Deo miseri mam ab illa separaverit; tunc Deus perspiciens im probitatem perturbationum quæ in animam impetum facientes sensus ipsius in peccatis conantur conti nere, menti assidue supplicanti fert auxilium, et inimicos ejus omnes perdit ac delet. Quemadmodum dixit et Moysi: Quid clamas ad me? præcipe filiis Israel, ut prompti paratique sint. Tu autem virga quæ est in manu tua, percute mare, el arescel". Fidelis est Deus qui nobis etiam opituletur, ut Moysi, eri piatque nos e manibus inimicorum nostrorum, ut illi possimus canere canticum novum, et dicere Cantemus Domino: gloriose enim magnificatus est. Cæterum quomodo poterimus hæc pronuntiare si hostibus nostris pareamus, et voluntate in Ægyptum revertamur, concupiscentes ea quæ olim comede bamus, et clamantes ad Aaron: Fac nobis deos, qui præcedant et reducant nos in Ægyptum **: displicet enim nobis iste cibus spiritualis *7. Potens est Deus mittere Moysen ad nos, qui conteral vitulum conflati Jem, per quem ad iram eum provocamus. Potens est Deus qui nobis largitus est pœnitentiæ donum, nos iterum ad se convertere, et Moysen confirmare, ut pro nobis precetur et dicat: Si quidem dimittis illis peccatum, dimitte; sin minus, dele me de libro viven tium. Corroborabit et Josue in tempore, quo de leantur septem gentes, ut in terram promissionis nos introducat; et Israel accipiat hæreditatem ha bitans in illa commodissime in sæcula sæculorum, Amen. Ipsius Domini nostri Jesu Christi est fortitu do, ipsius est auxilium, ipsius est protectio, ipsius est sapientia, ipsius est custodia. Ipse in nobis est ad gloriam et honorem Dei Patris, et sancti Spiritus ante sæcula sæculorum. Amen. Si hæc intelligis, frater, operam da ut´ea perficias; et Dominus pro teget te in hora tentationis. Amen. cordiam impetret. Qui accusatur a corde suo, non dum misericordiam impetravit. Si vis sequi Domi num nostrum Jesum Christum, serva sermonem ejus. Si veterem hominem vis cum ipso suspendere, ab iis qui a cruce te revocant, debes abhorrere'; et le ipsum assuefacere, ut æquo animo feras, si contem naris; et qui te afficiunt injuria, diligas, et te illis hamilem præbeas, et tuis cupiditatibus domineris, atque oris silentium custodias, neminem judices in corde tuo. Qui quietem et silentium colit, timorem babeat sibi occurrentis Dei. Dei timor non est in illo, qui peccato obtemperat, et eget misericordia Dei. II. lloc grave est quod probitatem in ore, iniqui tatem et malitiam in corde gerimus. Nisi quis ad mortem usque contenderit, ut corpus suum tale reddat quale fuit dilecti Jesu, non occurrit illi cum lætitia, nec ab acerba servitute liberatur. Dicebat: Misə rere, miserere, quoniam decidit anima mea: ¡n quali puritate creata fuit? in qua servitute detine tur? cui vanitati obstricta est? Hortor te dum es in corpore, ne cor tuum liberes. Quemadmodum enim homo agri sui fructus incertos putat, donec eos in horrea sua condiderit: ita quos e corde tuo fructus sis percepturus, incertus es, donec in uari bus spiritum habes". Quemadmodum homo a quo vitio sit oppugnandus, ad extremum usque spiritum scire non potest: ita liberare cor suum nequit, dum spirat, sed assidue Dei auxilium et misericordiam debet implorare. Quæsivi ex eo quid sit humilitas, el quomodo comparetur? Respondit: Humilitas est obedientia, et propriæ voluntatis abnegatio. Humi litas est affligere se, cordis puritatem amplecti, proximi contumelias et injurias libenter ferre. Beatus, inquit, qui novum induit hominem, ante quam Christo occurrat: Caro enim et sanguis, ut ait Apostolus, regnum Dei possidere non possunt **. Idem: Dum zelum, inquit, et contentionem habetis inter vos, nonne carnales estis, et secundum hominėm ambulatis? Ideo, inquit, sic affligimur ab inimicis nostris, quia nostras infirmitates ignoramus, nec considerate luctum amplectimur. Aperiret enim nobis peccata nostra, quæ quidem nobis si plane essent cognita, deteriores nos meretricibus existima remus. Illæ enim palam peccaut, quia ignorant Deum. Nos autem qui Dei cognitionem profitemur, peccato tamen inservimus. Qui sustinet reprehen sionem, et proximo subjicit voluntatem suam no Deus inimicum in medium prodire sinat, se merce narium ostendit. Si enim ingenue ad Domini Jesu pedes sese subjiceret, studeret propriæ voluntati renuntiare, ne ab amabili Domino suo sejungeretur. Qui propriam sequitur voluntatem, ne cum bonis quidem pacem habet, contemptus enim et ira et con AT Num. XXI, ** Exod. xxxu, 31, 32.» Job xxvii, 3. Beati Isaia abbatis dicta, quæ Petrus abbas discipu lus ejus ex illo accepit, et liberis commendavit. 1. Dicebat Pater meus: Fortis esto in his corri gendis quæ indigent correctione. Animi puritas gratas Deo fundit preces. Dei timor et angustia fa cile veniam impetraut peccatorum. Ilominis, qui ultionis est cupidus, sacrificia sunt vana. Hojus temporis noli consilium aut rationem requirere, nec requirenti tibi conſide. Et cos attende qui intra te Joquuntur; et Deum ora, at te doceat quem ex illis debeas audire. Cave ne aliud in lingua, aliud in corde promptum habeas. Qui supplex se prosternit ante Deum, et qui cum humilitate mandata audit, charitatem assequitur. Charitas autem vitia et per turbationes expellit. Qui se quieti et silentio tradit, assidue consideret utrum eos effugerit adversarios qui nos in aere oppugnant, et ab eis liberatus sit. Quandiu enim eorum servituti subjectus est, non * Exod. xiv, 15, 16. ** Exod. xxxi, 4. Cor. xv, 50. 511 Cor. 11, 3. Hortor le implorare. Græca bujus loci habes infra cap. 19, ex iis quæ edidit Posɛinus.

col. 1193–1194page 46 of 56

tentio in ejus corde vigent. Qui se curare negat, ▲ tem et infidelibus nihil est mundum, sed inquinatæ sunt quid aut loquatur aut audiat, cæco similis est, qui tam intus, quam foris lumen non videt. Qui assidue cogitat peccata sua, linguam non habet, qua ullo de homine verba faciat, IH. Quæ mundi sunt, et ipsam etiam corporis quietem odio persequere, quoniam avocant te ab amicitia Dei. Sicut qui habet inimicum, cum illo pugnat, ita nos cum corpore nostro debemus pu guare, neque illi otium aut quietem concedere. Qui Deum amat, cogitationes suas debet expendere, utrum ex corpore sint, necne. Quandiu enim cor poris curis detinetur, non est pura Dei sponsa. In terrogatus a me quid sibi vellet ea precatio, Sanctificetur nomen tuam ": Perfectum est, inquit, quoniam Dei nomen in nobis sanctificari non po test, dum cupiditatibus obtemperamus. Dicebat ex veterum Patrum sententia: Recessum esse corporis fúgam, et mortis meditationem. Ubi non est pax, inquit, ibi nec Deus. Qui ceruit peccata sua, pacem intuetur. Peccata non fugat locus, sed humilitas. David cum in adulterii et homicidii crimen incidis set, unum illud Deo gratum sacrificium invenit, et ideo dixit Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies *³. Contemptus et indignatio mentem perturbant, nec permittunt illi Dei lumen aspicere. Hæc tria in pri mis vitia totis viribus fuge, avaritiam, ambitionem et ignaviam; que si animam occupent, evertunt illam, nec sinunt proficere. Si te in cellula tua con sidentem cupiditas judicandi fratrem invaserit, ex peccatis tuis illud judica, tua quam illius tum plura tum majora esse considerans, et quæ bona in le esse opera arbitraris, ea placere Deo ne putes. Firiniora enim corporis membra pro infirmioribus sunt solli cita, eisque donec convalescant, propter necessitu dinem qua cum illis conjuncta sunt, serviunt. Qui duro sunt corde, nunquam peccasse se existimant. Humiles vero proximi culpam in se transferunt. Su perbus in anino suo sapientem so judicat, et nemi nem unquam offendisse. Is autem in quo est timor Dei, sollicitus est, ne qua sibi virtus desit. Si in cellula tua consederis, et preces tuas in silentio faderis, et cor tuum ad aliquid quod Dei non sit, inclinarit, idque tecum ipse non esse peccatum, sed cogitationem reputaris, considera preces etiam tuas, quas in silentio fundis, non esse veras. Quod si cordis tui sacrificium Deo credis esse acceptum, conclude simplicem item cordis cogitationem cuin malitia conjunctam tibi crimini verti apud Deum. IV. Qui belli tempore auxilium non invenit, pa cem sperare non potest. Is frustra docet, cujus opera sunt doctrinæ contraria. De communione dicebat Hei mihi, hei mihi! Si communico cum inimicis Dei, quæ mihi cum Deo potest esse communio? Nonne in judicium et condemnationem a me susci pitur? Omnia enim munda mundis: coinquinatis au *Tit. 1, 15. ** Matth. vt, 9. Psal. L, 19. eorum et mens el conscientia". Si enim ego sanctus sum, qui sunt isti qui operantur in me? Cum ex illo quasissem, quid esset timor Dei, respondit Timor Dei non est in illo qui paret inimicis ejus. Rursum quæsivi, quem duceret esse servum Dei. Ille Dei servus, inquit, non est existimandus, qui propriis obtemperat cupiditatibus. Cui enim quis imperat, is ejus est dominus. Hei mihi, hei mihi, dicebat, qui non studui me purum et sanctum red dere, ut misericordiam consequi possem! Heu me miserum, qui ut regnarem cum Christo, meos ini micos superare non contendi! Heu me miserum, qui ex nomine tuo appellor, Domine, et servio inimicis tuis! Hei mihi, hei mihi, quia vescor iis quæ Rex meus detestatur, et ideo non medetur mihi! Cum eum ægrotum et morbo valde laborantem inviserem, et incommoda ejus valetudine dolerem: Vix, in quit, ita morbo vexatus, possum illius acerbi tem poris recordari; tantum abest, ut ejus memor essein futnrus, si caro valeret. Cum enim valet, pronior est ad exercendas inimicitias cum Deo. Arbor quæ irri gatur non arescit, sed fructum affert. Calamitates nobis sunt adjumento ad observanda mandata Dei. Hei mihi, bei mihi, qui habeo ante me accusatores! Quomodo potero occurrere Domino meo et sanctis ejus, cum inimici mei mihi ne unum quidem mem brum integrum reliquerint? Quæsivi quid esset homini solitario necessarium. Et respondens: Tria sunt, inquit, illi necessaria, perpetuus timor, assi dua precatio, et continua cordis custodia. Cavere debet homo solitudini et quieti deditus, ne verba audiat inutilia. Hæc enim perdunt labores ipsius. Abbas, inquit, Serapio rogatus a quodam sene, qua lis sibi ipse videretur, respondit mihi: Similis vi deor homini super turre exsistenti, qui nutu̟¸signi ficet accedentibus, ne ad se veniant. Et senex qui simile ipsum interrogaverat, dixit ei: Mihi autem videor homini, qui propugnaculum ædificavit, et ferreis vectibus illud munivit, ut si quis pulset, non audiat, neque intelligat, quis ille sit, aut unde veniat, aut quid velit, neque appareat ei prius quam discedat. Si quis Dominum quærit ex animo, attenditque sibi, nec mundi vinculis illigatur, et cor suum custodit, ut sine offensione possit ante Dei tribunal consistere; is ab eo exauditur atque di ligitur. In dictum illud: ‹ Attende tibi 85, I. Attende tibi diligenter, et magna cum fiducia considera Dominum nostrum Jesum Christum, cum Deus esset et ineffabilem haberet gloriam et maje statem, hominem pro nobis esse factum, seque nobis exemplum proposuisse, ut sequamur vestigia ejus ***. Formam enim servi accipiens, vehementer atque incredibili modo humiliavit semetipsum ", el pauper effectus est, multorumque ignominias et I Pet. 1, 11. *** Tob. IV, 13. * Philipp. 11, 7.

Oration XXVIIOratio XXVII

col. 1195–1196page 47 of 56

contumelias pertulit: et quemadmodum scriptum & Christi, sive in vita, sive in morte, sive in quavis est: Tanquam ovis ad occisionem ductus est, el lan. quam agnus coram tondente se obmutuit, et non ape ruit os suum. In humilitate ejus judicium sublatum est ", et mortem turpissimam pro nobis subiit. Quamobrem et nos propter mandatum ejus et pro peccatis nostris, patienti atque æquo animo ferre debemus, si quis nos vel jure vel injuria lædit aut afficit contumelia. Si quis ad mortem usque perse quitur, tanquam oves nos geramus, non resistentes nec contradicentes, sed potius cum silentio et humi litate pro inimicis orantes. afflictione. Et semper magnas aliquas terribiles ten tationes et aflictiones et calamitates et mortem exspecta, ne te imparatum offendant. VIII. Attende tibi diligenter, ut tanquam ubique præsens sit Deus, nihil facere cogites, quod ejus sit voluntati contrarium. Omnibus in rebus quamvis minimis, seu quid loqui vis, seu agere, seu com aliquo negotii quidpiam contrahere, aut cibum ca pere, aut bibere, aut cubitum ire, aut quidquam ag. gredi, prius considera, utrum id cum Dei volun tate conveniat, et ejus causam confitere, atque ita rem aggredere, ut magna Ubi fiducia sit apud Deum. II. Attende tibi diligenter, et magnum lucrum existima, salutemque animæ tuæ in eo sitam arbi trare, si contumelias et ignominias et oppugnationes propter Dominum patienter feras. Illud cogita, te in re offenderit, et te dolor exstimulet aut indi multo graviora mereri supplicia propter peccata tua. Et beneficii loco numera quod dignus factus sis, qui propter Deum plectaris, ut aliquo saltein modo ex multis afflictionibus et probris Domini tui fœdissima ludibria et cruciatus acerbissimos imite ris. Et quoties afligentium te atque insectantium recordaris, noli conqueri, sed potius ex animo pro illis ora, ut qui tibi maximorum bonorum sint au ctores. III. Attende tibi diligenter, ut tanquam pestem et mortem atque interitum animæ, æternumque supplicium fugias imperii et gloriæ et honoris et laudis cupiditatem. Et cave ne te aliquid esse putes, aut virtute aliqua præditum, aut te aliis vel præ stantiorem, vel etiam parem. Et omne quamvis exi guum carnis desiderium et voluptatem penitus abscinde. Neque cujusquam hominis utere, nisi ne cessitas urgeat, familiaritate, neque corpus alterius attinge, aut quidpiam licet pauxillum sit, comede præter tempus, ne paulatim ex minimis ad dete riora prolabare. IV. Attende. tibi diligenter, ut te vere atque ex animo Christianorum omnium abjectissimum, et peccatorem maximum arbitrere, et animus tuus semper humilis sit, et in mœrore tristitiaque verse tur. Semper ut imperitus indignusque tace, neque unquam omnino, nisi necesse sit, loquere. c IX. Attende tibi diligenter, ut si quis te aliqua gnatio, ne quid præter decus loquaris, sed taceas, donec quiescat cor tuum, ac tum demum benigne fratrem admone, et cohortare. Quod si necesse fuerit fratrem reprehendere, et te ira commolum videris, et non tui juris; cave ne quid omnino lo quaris, ne crescat perturbatio, sed cum et te et illum quietos tranquillosque animadverteris, tum sic eum alloquere, ut non arguere, sed omni cum humilitate commonere proximum videare. X. Attende tibi diligenter, ut singulis horis ali quam tibi vel ex morte, vel ex calamitate, aut magno aliquo periculo tentationem instare non do bites. Et quæ advenerint, forti ac strenuo animo perfer omnia, considerans esse necessarium, ut per multas afflictiones et ærumnas ingrediamur in regnum cœlorum ". XI. Attende tibi diligenter, ut nulla in actione aut sermone aut cogitatione, voluntati aut quieti tuæ servias, sed voluntati Dei, etiamsi magnus pro positus labor videatur. Sic enim tenditur ad re gnum cœlorum. Eam igitur omni humanæ pruden tiæ antepone, et reliquis omnibus hominum consiliis utiliorem existima, Dei Hamque mandatum est æterna vita. Et qui ipsum exquirunt, non minuentur in omni bono **. XII. Attende tibi diligenter, ut in conspectu Dei semper exsistens, nihil ab ullo alio speres, sed ab V. Attende tibi diligenter; ignis ille perpetuus, uno illo omnia cum fide. Si qua re tibi opus est, sempiterna supplicia, et qui illic damnati excru- Deuin precare, ut eam tibi, si velit, concedat. Qaid ciantur, tibi semper ante oculos obversentur, teque ex eorum numero unum potius quam viven tium existima. VI. Attende tibi diligenter et considera, Dominum nostrum Jesum Christum pro nobis mortuum esse et surrexisse, nosque sanguine suo redemisse, ut ípsi tibi non amplius vivas, sed Domino qui pro nobis mortuus est et surrexit ". Cogita igitur, te semper ante oculos ejus versari, et cor tuum ob serva. VII. Attende tibi diligenter, ut prompto semper animo pareas voluntati Dei et Domini nostri Jesu 88 11 Cor. v, 15. ** Act. xiv, 21. 87 Isa. LIII, 7, 8. quid habes, id non aliis, sed Deo acceptum refer, et illi gratias age. Si qua tibi desunt, ea ab homi nibus ne exspectes, neque de ullo conquerere, sed alacri animo et tranquillo cuncta sustineas, tecum ipse ita cogitans: Ego quidem propter peccata mea multis sum dignus afflictionibus: attamen Deus, si velit, potest mei misereri, et quæ sunt usui neces saria, mihi subministrare. lloc animo si fueris, Deus nihil tibi quod expediat, deesse patietur. XIII. Attende tibi diligenter, ut nihil omnino suscipias, nisi quod tibi persuaseris juste partum, a Deo suppeditari. Quæ sunt ejusmodi, ea cum pace «Psal. xxxıtı, 11.

Oration XXVIIIOratio XXVIII

col. 1197–1198page 48 of 56

suscipito: quæ vero ex iniquitate, aut bello aut doctrinain sibi ipse plandit, cum contendit et al fraude aut simulatione profecta perspexeris, ea re jicito et repudiato. Melior exigua pars cum timore Dei, quam ingentes thesauri cum iniquitate *. XIV. Attende tibi diligenter, ut omni studio si lentium colas, quo facilius, Deo adjuvante, ad vir tutem contendas atque proficias. Quod si tempus inciderit, ut necessario loquendum sit, aut præstet loqui quam tacere, tunc os tuum aperiens cum ti more Dei atque tremore, et, capite demisso, inodeste et subniissa voce verba facito. Si cum aliquo con gressus fueris, charitatis gratia pauca loquere, et celeriter tace. Si fueris interrogatus, tantum re sponde, quantum obedientiæ necessitas coget, et non amplius. tercatur, cum propriam defendit voluntatem, cum se bonum et sapientem existimat, cum fratrem suum improbum ac stultum putat ac despicit. II. Isti malitiæ rami crescunt et propagantur in ani ma misera atque infelice, donec eam separent a Deo. Hæc sunt onera illa gravissimə, quibus Adain cervicem subdidit, cum ex ligno vetito comedit. Hæc sunt, quam obrem dictum est: Languores nostros ipse tulit, el do lores nostros ipse portavit **. Hæc sunt quæ Dominus no ster Jesus Christus interfecit in cruce. Ili sunt utres illi veteres, in quos non infunditur vinum novum Hæc sunt illa vincula quibus Lazarus erat oblig:1 tus 3. Isti sunt illi dæmones, quos Christus immisit in gregem porcorum ". Talis est ille vetus bomo, XV. Attende tibi diligenter, ut quemadmodum a quem Apostolus præcipit, ut exuamus; propterea libidine temperas, sic etiam oculorum, et aurium, et tactus cohibeas cupiditatem. Oculos manuum tuarum operibus solum intende, et non rebus aliis, nisi probabilis necessitas id postulabit. Feminas vero aut viros formosos, nisi magna urgente neces sitate, respicias cave. Quæ de aliis dicuntur, ne cures audire. Os tuum, nisi necesse sit, nihil loqua tur omnino. Si hæc utilia esse animadvertis, frater, operam da, ut ea re ipsa perficias, ut in hora ten tationis te Deus protegat ac tueatur. Amen. De malitiæ ramis. 1. De malitiæe ramis dicendum est, ut homo, quid sit vitium, et quid se a Deo separet, intelligat, et ejus auxilium imploret adversus singula vitia, el, divina adjuvante clementia, ea profliget et expellat. Vitia sunt animæ vulnera, quæ sejungunt illam a Deo. Beatus ille, qui a vitiis integer et purus est, quia tanquam ovis ratione prædita gratum Deo sa crificium offeretur, et jucundam illam Domini vo cem exaudiet: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam; intra in gaudium Domini tui ". Qui autem volunt carnis suæ voluntates explere, neque se sanctis pœnitentiæ medicamentis curare, ut mundi sanctique fiant, in hora necessitatis virtutum stola reperientur nudi, es projicientur in tenebras exteriores, ubi diabolus est stola vitiorum indutus, quæ sunt fornicatio, cupiditas, avaritia, detractio, ira, æmulatio, inanis gloria et superbia. Hi sunt malitiæ rami, et aliis similes multi, ut ebrietas, corporis ornatus, animni distractio, inertia, scurrilitas, sermones ridiculi, impudentia, cachinnatio, conscientiæ despectio, di vini judicii negligentia, invidia, mendacium, adu latio, falsum testimonium, falsa scientiæ professio, docendi arrogantia, lucri cupiditas, desperatio, odium proximi, cum se ipsum quis non reprehen dit, cum hominum gloriam diligit, cum delicatas epulas quærit, cum corporis cupiditates amplectitur, cum inconsiderate scandalizatur, cum propter dixit: Caro et sanguis regnum Dei non possidebuntª7; et rursum: Si secundum carnem vixeritis, morie mini “. Istæ sunt illæ spinæ et tribuli, quos terra protulit Adam, posteaquam ejectus est e paradiso. At Christi jugum suave est, el onus leve "; nempe mansuetudo, castitas, lenitas, bonitas, gaudium spiritus, abstinentia ab omnibus vitiis, charitas erga omnes, sancta discretio, fides immobilis, affecko num toleratio, a mundo sejunctio, cupiditas a cor pore discedendi, et occurrendi Domino Jesu Chri sto. Hæc sunt onera illa levia, quæ nos jussit Do minus gestare. Hæc est illa via, ad quam sancti ut pervenirent, tam multos labores pertulerunt. Hæc sunt quæ nemo consequi potest, nisi veterem homi nem exuerit, et liberatus fuerit, et possederit cha ritatem; quæ quidem charitas hominem liberat ab omnibus curis et sollicitudinibus. III. Neque vero fieri potest, ut charitas in nobis babitet, quandiu aliquid mundi diligimus. Non po testis, inquit, mensæ_Dei participes esse, et mensæ dæmoniorum TO; et Isaias: Quis annuntiabit, inquit, vobis locum æternum? Qui ambulat in justitia, et loquitur viam reclam; qui odit iniquitatem et inju stitiam, et excutit manus suas a muneribus; qui aures obturat, ne audiat judicium sangkinis; qui claudu oculos, ut non videat iniquitatem: hic habitabit in excelsa spelunca petræ fortis; panis ei dabitur, el aqua ejus fidelis ". Vide quibus honoribus et præ miis eos Dominus sit affecturus, qui strenue pu gnant in hoc exiguo vitæ curriculo, et per patien tiam atque alictionem mundi sarcinam excutiunt. Cernis quomodo Deus adjuvet labores eorum qui proprias amputant voluntates, et omnes ab illis per turbationes expellat qui cupiditatibus suis divinam voluntatem anteponunt? Qui autem voluntatibus indulgent suis, quamvis spiritu incipiant, tamen quia volunt eas implere, hostibus resistere nequeunt, et in carne desinunt, ac perdunt labores suos. Ita que detestatur eos Jeremias propheta: Maledictus, inquit, qui facit opera Domini negligenter". Vides Prov. xv, 16. " Matth. xxv. 21, 23. ‹³ Isa. Lili, 4. * Matth. 1x, 47. 68 Joan. x1, 44. «Matth. vi, 30-32. "1.Cor. xv, 50. *8 Rom. vi, 13. " Matth. xi, 30. 76 1 Cor. 3, 21. 71 Isa. xxx, 14-16. 7 Jer. XLVIII. 10.

Oration XXIXOratio XXIX

col. 1199–1200page 49 of 56

quomodo Deus eos qui în·servitutem ipsius se de- nem negligimus. Væ nobis, qui pigri tardique sumus dicant, et tamen propriæ voluntati deserviunt, non adjuvet, sed deserat et tradat in manus inimicorum ex quo fit ut loco honoris quem ab hominibus au cupantur, in dedecus et ignominiam incidant, quia hostibus non restiterunt, donec Deus illis ad eos superandos auxilium ferret. Porro, sicut omnes Scripturæ testantur, homo non exauditur a Deo, nisi eum oret ac deprecetur. Quamobrem ad ejus clementiam cum omni studio et lacrymis supplices accedamus, subjiciamusque nos omnibus hominibus propter Dominum, et fratribus nostris ut pruden tioribus nos submittamus, nemini malum pro malo reddentes”, neque male de aliquo cogitantes in corde nostro, sed cor unum simus omnes atque una anima. IV. Quod autem ad ea pertinet quæ sunt cor pori necessaria, nunquam dicamus: Hoc meum est. Cor nostrum assidue custodiamus, observemusque quo sese vertat, ne immundum aut impurum ali quid cogitet. Corpus a repletione coerceamus, ne a nobis proprias exigat cupiditates, sed animæ sub jectum sit, et anima menti, ut flat sponsa pura, et munda ab omni macula, vocelque sponsum suum, Veniat, inquiens, dilectus meus in hortum suum, et comedal fructum pomorum suorum ". In hoc stu dium et curam incumbamus, fratres, ut hac fiducia præditi, audiamus eum dicentem: Ubi ego sum, volo ut elipsi sint, quoniam dilexi eos quemadmodum dilexisti me, Pater. Et tu in me, et ego in eis “ª. Ostendat nobis sancta et ejusdem essentiæ ac sine principio Trinitas misericordiam suam, ut veniam et remissionem inveniamus cum sanctis ejus in die judicii. Quoniam ipsi est gloria et imperium, in sæ cula sæculorum. Amen. Ejusdem lamentationes. 1. Væ nobis, qui in hoc exiguo vitæ spatio vo luptati dediti sumus, qui, ut iniquæ et brevi carnis cupiditati satisfaciamus, nos jucundissimo divinæ gloriæ spectaculo indignos constituimus. Væ nobis, quia corruptio incorruptionem non possidebit”; el mos, incorruptione contempta, corruptionis cupidine furimus et insanimus. Væ nobis, qui carnem no stram, quæ in putredinem est resolvenda et vermium esca futura, in peccatis fovemus et enutrimus, nec igneın in quo sumus perpetuo excruciandi, nec vermem qui nunquam dormit, extimescimus. Væ nobis, quorum corpus immunditiis coinquinatum homines pii colunt et deosculantur, cum tamen si mus sepulcra dealbata”, et mortiferum peccatum redoleamus. Væ nobis, qui per intemperantiam et delicias epularum semen in nobis adaugemus, et id circo ad nefarias corporum mistiones incitamur. Væ nobis, qui mortalitatem cum immortalitate non comparainus, el divinam ac formidandam rectitudi Rom. xi, 17. 7 Cant. V, 7 Matth. vII, 3, 5. ad bona, prompti autem et alacres ad mala. Væ nobis, qui corpus nostrum capax æternæ lucis tene bris addiximus sempiternis. Væ nobis, quia Filios hominis qui est ejusdem essentiæ cum Deo et Patre, pro nobis factus homo non habet apud nos ubi ca put reclinet, cum vulpes, boc est astuti atque im probi spiritus, suas foveas in nobis struxerint”. Væ nobis, quia recti corde animas puras et corpora sua sancta et sine macula sistent ante judicem; nos au tem impuras animas et immunda corpora habentes, æterni supplicii sententiam audiemus. Il. Væ nobis, qui, cum omnium dedecorum et flagitiorum simus studiosi, honorem et gloriam sanctorum flagitamus. Væ nobis, qui, cum dam nati simus et multis peccatis obnoxii, tanquam li beri atque insontes in medio sanctorum et inno centium versamur. Væ nobis, qui, cum simus erro ribus pleni, eos qui nobis multo meliores præstan. tioresque sunt, monemus et instituimus. Væ nobis, qui trabem habentes in oculo, quam minimas fra truin festucas acute cernimus et iracunde volamas excutere, tənquam nihil in nobis sit quod egeat reprehensione”. Væ nobis, quia gravia fratribus onera atque intolerabilia imponimus, cum ea nos tanquam corpore imbecilliores ne digito quidem velimus attingere 8º. Væ nobis, qui, cum divina et monastica ministeria recusemus, alios quæ sint ex colendæ virtutis officia, docere non erubescimus. Væ nobis, qui non solum veterum peccatorum obliviscimur, sed recentia depellere et lacrymis diluere negligimus. Væ nobis, qui, cum Dei auxilio et gratia recte vivendi fundamenta jeceriinus, nuncea quæ carnis sunt, superstruimus. Væ nobis, qui malis cogitationibus ita delectamur, ut peccata quæ de speximus, memoria repetamus. Væ nobis, qui in edendo bibendoque non prævidemus quod nobis e crapula bellum oriatur. Væ nobis, quos diabolus, dum libidinis suggerit cogitata, imparatos et con sentientes offendit. Væ nobis, qui, neglecto divina rum precum et sacræ lectionis studio, in nugis et rebus inutilibus dies nostros consumimus. Væ no bis, quorum adeo cæca sunt corda, ut, dum lugendis peccatis nostris debemus incumbere, inertia atque otio torpescamus. Væ nobis, qui, cum Deus dicat, Anima quæ peccaverit, ipsa morietur *, ejus assidue peccantis nullam curam gerimus. III. Væ nobis, qui corpus nostrum ad peccata proclive ciborum copia et deliciis ad impuras cupi ditates et immundas cogitationes impellimus, et im probi bostis jacula per oculos in cor admittimus, el corporum tactu equi furentes evadimus, neque di gnitatis nostræ, neque æterni supplicii rationem ullam habemus. Væ nobis, qui corporis morbos el dolores tam facile sentimus; in animæ autem ægri tudinibus et vulneribus gravissimis caremus omni 76 1 Cor. xv, 50. " Matth. xx111, 27.” Mattis * Ezech. xvi, 4, 20. 1. 73 Joan. xvii, 24, 23. * Matth. XXIII, 4.

col. 1201–1202page 50 of 56

in hominum conspectu 'peccare metuimus; ante oculos autem occulta cernentis Dei impia agentes et peccantes non contremiscimus. Væ nobis, qui sermones nostros non condimus de sale divino, sed verba inutilia et ab omni religione aliena temere fundimus. Væ nobis, quorum animi compunctionem propter somnum atque desidiam nostram dæmones deprædantur. Væ nobis, qui, cum reliquerimus mundum, homines qui in mundo vivunt, peccatis et vitiis superamus. Væ nobis, qui, cum magnis reprehensionibus indigeamus, eos qui n'inimis ur gentur vitiis, acerbissime castigamus. sensu. Væ nobis, quia princeps animæ pars carni, incorruptisque bonis nos spoliavimus. Væ nobis, qui quæ ancilla est, servit, et pars deterior imperat præstantiori, nempe ambæ concordes atque unani mes procreatori suo serviunt Deo. Væ nobis, in quos peccata malis et immundis cogitationibus de bacchantur, neque nos inter Dei discessum et impu rorum spirituum accessum sinunt discernere. Væ nobis, qui tam stulti sumus atque imprudentes, ut, cum laudes sanctorum aucupemur, opera tamen et actiones eorum nolumus imitari. Væ nobis, qui ne que servorum metum, neque mercenariorum stu dium, neque amorem Gliorum in exquirendis divi nis mandatis exhibemus. Væ nobis, qui, cum pro ineunda hominum gratia nihil aut loqui aut facere recusemus, justitiam negligimus et æquitatem. Væ nobis, quos æternum dedecus nihil movet, et re spectus hominum etiam ad peccandum impellit. Væ nobis, qui, cum e pauperibus et obscuris orti paren tibus simus, nosmetipsos ignoramus; et paupertatis et ignominiæ studium professi, inter opulentos et claros viros numerari contendimus. Væ nobis, qui nunc paupertate coacti temperantiam in mundo complectimur, nunc autem ad abstinentiam vocati, saturitatem ventris et carnis requiem summo stu dio consectamur. Væ nobis, qui, cum angeli ad eos qui Deum timent sese adjungant, et dæmones ad illos qui Deum spernunt et mandata ejus negli gunt, accedant, nos societati dæmonum ascribimus. Væ nobis, qui divitibus et potentibus placere stu demus, pauperes autem et supplices tanquam im portunam turbam aversamur. V. Væ nobis, si Deus nos, antequam emende mur, in judicium adduxerit. Væ nobis, qui, ventris nostri sordes non considerantes, a libidine et super bia superamur. Væ nobis, qui, cum assidue corpora nostra fœdis cogitationibus inquinemus, nos tamen et haberi sanctos volumus et appellari. Væ nobis, qui vanitatibus incumbentes, pugnare cum vitiis obliviscimur. Væ nobis, qui hic sine timore nos peccatis obstringimus, quoniam illic nos ignis æter nus excipiet, et tenebræ exteriores, et vermis qui non dormit, et luctus et stridor dentium, et coram angelis et creaturis omnibus dedecus sempiternum. Væ nobis, quorum animæ confusæ et a pœnitentia alienæ, in resurrectione et horrendo illo gentium omnium judicio, assumptis corporibus suis, cum fletu et stridore dentium in gemitus et luctus et cruciatus conjicientur acerbissimos ac sempiternos. Væ nobis, qui in isto peregrinationis exsilio dele standas oblectationes consectamur, et paradisi de liciarum obliti, contemnimus regnum coelorum. Væ nobis, qui propter crudelitatem stultis virginibus similes sumus, et oleum quo nostræ lampades illu strentur, beneficia in proximum conferentes non emimus. Væ nobis, qui diebus ac noctibus Christo preces persolvimus, dicentes: Domine, Domine *; et ea quæ nobis præcipit, non observamus. Væ mihi, qui lamentationes istas conscribo, neque ul lum veræ pœnitentiæ signum ostendo. Væ illis qui aliis laborant, et sibi ipsis non prosunt. Væ no bis, qui cum assiduos conscientiæ nos reprehenden tis stimulos sentiamus, non erubescimus, nec ra reddituri, IV. Væ nobis, qui non ex virtute bomines, sed ex opinione pendimus. Væ nobis, qui quæ justa bo naque sint, defluimus, et judicamus et docemus; a justis autem et bonis operibus absumus quam lon gissime. Væ nobis, qui terram a lappis et tribulis et spinis cæterisque frugum pestibus diligenter purga mus, animam autem nostram a pravis et immundis cogitationibus, quæ sanctos virtutum fructus excu tiunt ac perdunt, Dei timore purgare contemnimus. Væ nobis, qui tanta sollicitudine tandiu torquemur, ut caducum aliquid percipiamus e terra, in qua su mus hospites ac peregrini; temporis autem illius quo nobis hinc in perpetuum erit necessario demi grandum, nullam omnino curam suscipere digna- tionem actionum nostrarum omnium mur. Væ nobis, qui, cum de onini actione, de omni verbo otioso, de omnibus denique improbis et im puris cogitationibus rationem reddituri simus apud judicein severissimum, tamen tanquam liberi simus futuri, nullis reddendis rationibus obnoxii, totum vitæ nostræ tempus sine ulla hujus rei sollicitudine transigimus. Væ nobis, quia non solum impia multa nefariaque patravimus, verum etiam per increduli tatem Dei promissa sprevimus atque contempsimus. Væ nobis, qui, stulto corruptionis studio capti, cum per Evangelium vitæ possemus assequi incorruptio nem, rerum terrenarum amore insanientes, æternis * Matth. v. 21. Dei judicium formidamus. Væ nobis, qui, cum tur pibus operibus feteamus, laudibus tamen hominum gaudemus. VI. Væ nobis, qui, rebus inanibus occupati, di vini timoris obliviscimur. Væ nobis, quorum mens studio vanitatis obtunditur et hebetatur. Væ nobis,. qui, cum Dei patientia nos toleret et exspectet, non tamen resipiscimus, nec pravas actiones nostras emendamus. Væ nobis, qui peccatorum nostrorum in præsentia non meminimus, quoniam paulo post, cum anima erit corpore exuta, omnia quæ vel co. gitatione vel verbis vel tactis admisimus, magna

col. 1203–1204page 51 of 56

eunduin, at unusquisque nostrum in suo corpore accipiat, prout gessit sive bona sive mala **. Væ 110 bis, qui tenebrosum illud et materia expers incen dium, æternumque atque amarum fletum et strido rem dentium non consideramus. Ablato enim flam mæ splendore Deus in illo igne relinquit mendi vim et obscuritatem, quo magis impii et peccatores excrucientur. cum dolore nobis in memona conscripta perlege- per ignem super maris undas ebullientis est trans mus. Væ uobis, qui cum Apostolus dicat: Qui man ducat panem et bibit calicem Domini indigne, judi cium sibi manducat et bibit, non dijudicans corpus Domini 8, nostris immunditiis coinquinati, ad tre menda et formidanda Dei mysteria, veniam nobis ipsi eorum quæ nocturnis imaginationibus cogi tando fecimus tribuentes, accedimus. Qui enim nec puram habet cogitationem, nec castos oculos, nec corpus incorruptum, nec animam mundam, et assi det Deo, is se multis cum carnis doloribus, tum animi ægritudinibus obnoxium reddit, et mox in eternos cruciatus et immensum dedecus incurret. Me miserum qui bæc acerbe lacrymaus scribo, nec tamen re ipsa pœnitentiam amplector. Hei mihi, qui vera dico, sed bona non facio. Hei mihi, qui bona doceo, sed mala committo. Væ illis qui vo luptatis suavitate deliniti peccant, quoniam ad ex tremum dolore afficientur et ignominia sempiter na. Væ illis qui lugent, sed peccare non desinunt, quoniam utili se luctu spoliant. VII. Væ hominibus qui proximum contumelia afficiunt et ignominia, quoniam a charitatis beatitu dine sunt alieni. Væ invidis, quoniam procul ab sunt a Dei benignitate. Væ illis qui student ho minibus placere, quia Deo placere non possunt. Væ illis qui personas hominum respiciunt, quoniam a Dei veritate deciderunt. Væ superbis, quia sunt ex parte diaboli desertoris. Væ illis qui Deum non timent, quia pluribus peccatis implicabuntur, et in hac atque in alia vita vapulabunt. Væ nobis, qui pulicum, et lendium, et pediculorum, et mu scarum, et culicum, et apum morsus atque aculeos ferre non possumus; ab ingenti autem dracone qui fauces horrendas aperit, ut nos devoret et absor beat, omnibusque pestiferis mortis aculeis vulneret, nec studemus aufugere, nec ullum adversus eum imploramus auxilium. Væ nobis, quos diabolus vo luptatibus, et doloribus, et necessitatibus, et omni bus quæ in mundo sunt, fraudibus decipit; et ta men nos a tot malis nolumus Liberari. Væ nobis, qui, cum multi tot jam annos ab Ecclesia defece riut, et orthodoxam fidem conentur labefactare, tamen nec lacrymas fundimus, neque ullum animi dolorem ostendimus, nec mores ac vitam emenda mus, ut peccata peccatis et incredulitatem inalis operibus cumulantes, acerbissima nobis supplicia in gehenna paremus ac sempiterna. Væ nobis qui post conscriptas lamentationes, et fine mundi jam adventante, nec resipiscimus, neque eorum quæ a nobis in adolescentia commissa sunt pœnitentiam agimus, sed miseræ senectuti majora el graviora in dies imponimus onera peccatorum. Væ nobis, quos, cum variis corporum morbis erubescamus, non pu det miseras animas nostras et corporum flagitiis et peccatis furdissimis ægrotare. Væ nobis, quibus VIII. Hei mihi, misera anima mea, quoniam as siduus dolor et cruciatus cor meum affligit, quia malitia prudentiam immutavit, corruptio vicit in corruptionem, mendacium texit veritatem, mors vita superior fuit; terrena, caduca, brevia cœlesti bus, perpetuis et sempiternis sunt commutata; ab jecta et odio digna, vera Christi charitate et gravi tate dulciora sunt habita ac jucundiora! Error ex animo meo depulit veritatem. Dedecus et ignomi niam pro veris laudibus et gloria sum amplexus. Amaritudinem pro dulcedine degustavi, terræ fuli ginem pro cœlorum regno dilexi. Inimicus ab omıni vera pulchritudine abhorrens cordi meo tenebras offudit, et cognitionis lumen delevit e mente mea. Heu me miserum et infelicem, quem diabolus suis implicitum retibus cepit ac supplantavit, et e tanta sublimitate dejecit. In cursu confractus cecidi. Va ni fuerunt sudores mei. Quis vicem meam non lu geat? Quis me inanibus consumptum laboribus non lamentetur? Quis me in portu naufragium facien tem non misericordia prosequatur? Miseremini mei, miseremini mei, saltem vos, amici mei 85: et be nignum, quique a nullis vincitur malis, Dominum meum Jesum Christum supplices deprecamini, si forte misericordia adductus densissimam diaboli ab omni pulchritudine abhorrentis caliginem excutiat e mente mea, ut quo in luto verser, nee surgere curem, tandem aspiciam, ne forte contractum vitæ meæ tempus omnem mihi spem adimat. Non est do lor supra dolorem meum. Non est plaga similis pla gæ meæ. Non est cruciatus par cruciatui cordis mei Quoniam iniquitates meæ supergressæ sunt capni meum ". Vulnera mea non sunt gladii vulnera, nec mortui mei sunt mortui in bello: sed sagittæ inimici acutæ infixæ sunt mihi 88, et meum interiorem ho minem excæcarunt. Et infixus sum in limo proſun di, et non est substantia ". Timor quem timebam, evenit mihi "; et umbra mortis operuit me". Hei mihi! Considera, anima mea, et vide quæ præsen tia sunt, quam fugacia sint, et quanta cu acer bitate et dolore cito pertranseant, et quanto sint quæ jam adventant atque adsunt, acerbiora. Cogita, anima, e quantis bonis excidas et quanta spe, et quantis mox cruciatibus et suppliciis in perpetuum afficieris. Ante quam igitur super caput tuum lux exstinguatur, supplex ad Dei clementiam accede, æterni fuminis largitorem obsecra et oblestare, ut 83 I Cor. x1, 27-29. 8 Cor. v, 10. 83 Job xix, 21. 86 Psal. xxxvII, 5. 87 Isa. XXI, 2. ** Psal, xxxvII, 3. 89 Psal. Lxviii. 3. **Job 1, 25. * Psal. akili, 20.

col. 1205–1206page 52 of 56
Oratio XXOratio XXIOratio XXIIOratio XXIIIOratio XXIVOratio XXVOratio XXVIOratio XXVIIOratio XXVIII
PG 40:1205ΤΟΥ ΑΒΒΑ ΗΣΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΠΕΡΙ ΑΣΚΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΗΣΥΧΙΑΣ. Α'. Τρεῖς ἀρεταί εἰσιν αἱ προνοοῦσαι τοῦ νοῦ διὰ παντός· ἡ κατὰ φύσιν ὁρμή· ἡ ἀνδρία· καὶ τὸ 20 ΧΥΟΥ. Β'. Τρεῖς εἰσιν ἀρεται, ἃς ἐὰν ἴδῃ ὁ νοῦς μετ' αὐτοῦ, πιστεύει ὅτι ἔφθασεν εἰς τὴν ἀθανασίαν· ἡ διάκρισις, ἢ τὸ ἀφορίσαι ἕκαστον πάθος ἀπ᾿ ἀλλήλων· καὶ τὸ προβλέπειν πάντα πρὸ καιροῦ· καὶ μὴ συμπείθεσθαι μετά τινος λογισμοῦ ἀλλοτρίου. Γ'. Τρεῖς ἀρεταί εἰσιν, αἵτινες χορηγοῦσι φῶς εἰς τὸν νοῦν διὰ παντός· τὸ μὴ εἰδέναι πονηρίαν τινὸς ἀν θρώπου· καὶ τὸ ὑποφέρειν τὰ ὑπερχόμενα αταράχως καὶ τὸ ἀγαθοποιεῖν τοὺς κακοποιοῦντας· αἱ τρεῖς οὖν αὗται γεννῶσιν ἄλλας τρεῖς μείζους αὐτῶν· τὸ μὴ εἰδέναι πονηρίας ἀνθρώπου γεννᾷ τὴν ἀγάπην· καὶ τὸ ὑπενεγκεῖν τὰ ἐπερχόμενα αταράχως, φέρει τὴν πραότητα· καὶ τὸ ἀγαθοποιεῖν τοὺς κακοποιοῦντας φέρει τὴν εἰρήνην. Δ΄. Τέσσαρές εἰσιν ἀρεταὶ, αἱ ἀγνίζουσι τὴν ψυχήν· ἡ σιωπὴ, καὶ τὸ φυλάξαι τὰς ἐντολὰς, καὶ ἡ στενοχωρία, καὶ ἡ ταπεινοφροσύνη. Ε΄. Ὁ αὐτὸς Ησαΐας εἶπεν, ὅτι Ἐγὼ βλέπω ἐμαυτὸν ὡς ἵππον πλανώμενον, μὴ ἔχοντα δεσπότην καὶ ὁ εὑρίσκων αὐτὸν ἐπικαθέζεται ἐν αὐτῷ· καὶ ὅταν ἀπολύσῃ αὐτὸν, ἄλλος αὐτὸν κρατήσας, ἐπικαθέζεται. Τρεῖς ἀρεταί.

68 Precepts or Counsels for Novice MonksPraecepta seu consilia LXVIII posita tironibus in monachatu

col. 1207–1208page 53 of 56
Capitula de religiosa exercitatione et quietePræcepta seu consilia LXVIII posita tironibus in monachatu
PG 40:1207Φύλαξον σεαυτὸν μὴ αἰχμαλωτισθῆναι εἰς Γ'. ει Φύλαξον, κ. τ. λ. Μὴ ἔσο γαστρ. Ο κόπος, κ. τ. λ. Ο ἥμαρτες, ἵνα μὴ ἀνακαινισθῶσιν ἐν σοί· ἀγάπησον τὴν ταπείνωσιν, καὶ αὐτή σε σκεπάσει ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν σου· δὸς τὴν καρδίαν σου εἰς ὑπακοὴν πα τέρων σου· καὶ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ οἰκήσει ἐν σοί· μὴ ἔσῃ παρὰ σεαυτῷ φρόνιμος, ἵνα μὴ ἐμπέσῃς εἰς χεῖ ρας τῶν ἐχθρῶν σου· ἔθισον τὴν γλῶσσάν σου λαλεῖν τὴν συγχώρησιν, καὶ ἡ ταπείνωσις ἐλεύσεται ἐπὶ σέν καθήμενος ἐν τῷ κελλίῳ σου, τῶν τριῶν τούτων φρόντισον συνεχῶς· τοῦ ἐργοχείρου, τῆς μελέτης, καὶ τῆς εὐχῆς· λογίζου δὲ καθ᾿ ἡμέραν, ὅτι τὴν σή μερον ἔχομεν ποιῆσαι εἰς τὸν κόσμον τοῦτον· τὴν δὲ αὔριον, οὐκ οἶδα· καὶ οὐ μὴ ἁμαρτήσεις εἰς Θεόν. Ζ΄. Μὴ ἔσο γαστρίμαργος(25)ἐν βρώσει, ἵνα μὴ ἀνακαινισθῶσιν ἐν σοὶ τὰ πρότερά σου ἁμαρτήματα μὴ ἀκηδιάσῃς ἔν τινι κόπῳ, ἵνα μὴ εἰσπηδήσωσιν ἐν σοὶ αἱ τοῦ ἐχθροῦ ἐνέργειαι· βίαζε σεαυτὸν ἐν τῇ μελέτῃ σου, καὶ ἥξει ἐν σοὶ ἡ ἀνάπαυσις τοῦ Θεοῦ ἐν τάχει· ἀνάγκαζε σεαυτὸν εἰς πολλὰς προσευχὰς μετὰ κλαυθμοῦ, καὶ ἴσως ελεήσει σε ὁ Θεὸς, καὶ ἐκδύσει σε τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον τὸν ἁμαρτάνοντα. Η'. Ο κόπος καὶ ἡ πτωχεία, καὶ ἡ ξενιτεία, καὶ ἡ κακοπάθεια, καὶ ἡ σιωπὴ, τίκτουσι την τα πείνωσιν· καὶ ἡ ταπείνωσις συγχωρεῖ πᾶσαν ἁμαρ τίαν. Θ'. Ἐὰν ἡ πορνεία σε πολεμεῖ, θλίψον σεαυτὸν ἀδιαλείπτως ἐν ἀγρυπνίᾳ, ἐν πείνῃ καὶ δίψῃ, καὶ τα πεινώσει πρὸς πάντας· ἐὰν δὲ κάλλος σώματος ἕλκῃ τὴν καρδίαν σου, ἢ ἡδονὴ γυναικός, μνήσθητι τῆς δυσωδίας τούτων, καὶ ἀναπαύσῃ. Ι. Μὴ θελήσῃς ἀδελφὲ, ἐφ' ὅσον ἧς ἐν τῷ βίῳ τούτῳ, δοῦναι ἀνάπαυσιν τῷ σώματι σου· μηδὲ πιο στεύσῃς σεαυτὸν ἐὰν ἴδῃς ἀναπαυόμενον ἀπὸ τῶν πα θῶν· διότι στέλλουσιν ἑαυτοὺς οἱ δαίμονες πανουργία πρὸς καιρὸν, καὶ ἐὰν ὁ ἄνθρωπος ἀμελήσῃ τῆς ἑαυ τοῦ σωτηρίας, ἄφνω εἰσπηδῶσιν εἰς τὴν ταλαίπωρον ψυχὴν, καὶ ἁρπάζουσιν αὐτὴν ὡς στρουθίον, καὶ ἂν ἐπικρατέστεροι αὐτῆς γένωνται, ἐν παντὶ ἁμαρτήματι ταπεινοῦσιν αὐτὴν ἀνελεημόνως· στῶμεν οὖν ἐν φόβῳ Θεοῦ καὶ φυλάξωμεν αὑτοὺς, ἐπιτελοῦντες τὸ πρακτικὸν ἡμῶν, καὶ φυλάττοντες πάσας τὰς ἀρετὰς αἵτινες κωλύουσι τὴν κακίαν τῶν ἐχθρῶν· ὅτι οἱ κό ποι καὶ οἱ μόχθοι τοῦ βραχέος καιροῦ τούτου, οὐ μόν τον φυλάττουσιν ἡμᾶς ἀπὸ τῶν πονηρῶν, ἀλλὰ καὶ στεφάνους εὐτρεπίζουσι τῇ ψυχῇ, πρὸ τοῦ ἐξελθεῖν ἀπὸ τοῦ σώματος· ὅσοι ἔχομεν τὴν τοῦ ἁγίου βαπτίσματος σφραγίδα, σπουδάσωμεν καταλείψαι ἁμαρο τίας ἡμῶν, ὅπως εὕρωμεν ἔλεος ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως· ἀγωνισώμεθα, ἀγαπητοί, ὅτι ὁ καιρὸς ἤγγικε· μακάριος οὖν ὁ ἔχων τὴν μέριμναν ταύτην ἡμέ ρας πάντοτε καὶ νυκτός. ΙΑ'. Χρὴ τὴν προσβολὴν τοῦ πονηροῦ ἀποτρέπειν ἐκ τῆς καρδίας δι' εὐσεβοῦς ἀντιλογίας τῷ καιρῷ τῆς προσευχῆς, μήποτε εὑρεθῶμεν τοῖς μὲν χείλεσι τῷ θεῷ προσδιαλεγόμενοι, τῇ δὲ καρδίᾳ ἄτοπα λογιζόμενοι.
col. 1209–1210page 54 of 56
PG 40:1209Οὐ γὰρ προσδέχεται ὁ Θεὸς ἀπὸ ἡσυχαστοῦ εὐχὴν θο λώδη καὶ καταφρονητικήν πανταχοῦ γὰρ ἡ Γραφή τὰ τῆς ψυχῆς αἰσθητήρια διαμαρτύρεται φυλάττειν ἐὰν γὰρ ὑποταγῇ τὸ θέλημα τοῦ μοναχοῦ τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ, καὶ κατὰ τὸν νόμον αὐτοῦ κυβερνήτῃ τὰ ὑπήκοα αὐτοῦ, πάσας φημὶ τὰς ψυχικὰς κινήσεις, κατεξαίρετον δὲ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν (ταῦ τα γὰρ ὑπήκοα τῷ λόγῳ)· ἀρετὴν εἰργάσατο, καὶ δι καιοσύνην ἐποίησε· τὴν μὲν ἐπιθυμίαν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ τὰ αὐτοῦ θελήματα· τὸν δὲ θυμὸν κατὰ τοῦ δια βόλου καὶ τῆς ἁμαρτίας· τί οὖν ἐστι τὸ ζητούμενον ἔκτοτε; ἡ κρυπτὴ μελέτη. ΙΒ'. Ἐὰν ἧς ἀνθιστάμενος τῇ ἐχθρᾷ, καὶ ἴδῃς αὐτὴν ἀσθενήσασαν ἀπὸ σοῦ καὶ φυγοῦσαν εἰς τὰ ὀπίσω, μὴ χαρῇ σου ἡ καρδία· ὅτι ἡ κακία τῶν πνευμάτων αὐτῶν ὀπίσω αὐτῶν ἐστιν· ἑτοιμάζουσι γὰρ πόλεμον χείμονα του πρώτου· καὶ ἐῶσιν αὐτὸν ὀπίσω τῆς πό λεως, καὶ ἐντέλλονται μὴ κινηθῆναι· καὶ ἐὰν ἀντι στῆς ἀντιβαίνων αὐτοῖς, φεύγουσιν ἀπὸ προσώπου σου· καὶ ἐὰν ὑψωθῇ ἡ καρδία σου ὅτι ἐδίωξας αὐτοὺς, καὶ καταλήψῃς τὴν πόλιν, οἱ μὲν ἐγείρονται ἐκ τῶν ἐπίσω, οἱ δὲ ἴστανται ἔμπροσθεν, καὶ τύπτουσι τὴν ταλαίπωρον ψυχὴν ἐν μέσῳ αὐτῶν μὴ ἔχουσαν ἔτι καταφυγήν. ΙΓ΄. Ο διδάσκαλος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, εἰδὼς τὴν μεγάλην τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν ἀνελεημοσύνην, καὶ οικτείρων τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων, ἐνετείλατο ἐν στρυφνότητι καρδίας λέγων· «Γίνεσθε ἕτοιμοι ἐν πά σῇ ὥρᾳ· ὅτι οὐκ οἴδατε ἐν ποίᾳ ὥρᾳ ὁ λῃστὴς ἔρχε και· μή ποτε ἔλθῃ καὶ εὕρῃ ἡμᾶς κοιμωμένους· κ καὶ πάλιν λέγει· «Βλέπετε μὴ βαρυνθῶσιν αἱ καρ δίαι ὑμῶν ἐν κραιπάλαις καὶ μέθαις καὶ μερίμναις βιωτικαῖς, καὶ ἐπελεύσεται ὑμῖν ἄφνω ἡ ὥρα.» Στῆθι οὖν ἐπὶ τῆς καρδίας σου προσέχων τὰ αἰσθητήρια σου· καὶ ἐὰν εἰρηνεύσῃ μετὰ σοῦ ἡ μνήμη τοῦ Θεοῦ, καταλαμβάνεις τοὺς λῃστὲς τοὺς ἀποσυλοῦντας αὐτήν· ὁ γὰρ ἀκριβαζόμενος ἐν τοῖς λογισμοῖς, ἐπι γινώσκει τοὺς θέλοντας εἰσελθεῖν καὶ μιᾶναι αὐτόν ταράττουσι γὰρ τὸν νοῦν ὅπως γένηται μετέωρος καὶ ἀργός· οἱ δὲ ἐπιγνόντες τὴν πανουργίαν αὐτῶν ἀτάραχοι μένουσι, δεόμενοι τοῦ Κυρίου. ΙΔ΄. Ἐὰν ἡ καρδία σου ρέμβηται, καὶ οὐκ οἶδας ἄξαι αὐτὴν, ἡ πρᾶξις σου ἐστιν ἢ θέλοντος καὶ μὴ θέλον της, ἕλκει αὐτὴν εἰς τὸ ῥέμβεσθαι· εἰ μὴ γὰρ Γε δεὼν ἔκλασε τὰς ὑδρίας, οὐκ ἂν εἶδε τὸ φῶς τῶν λαμπάδων· οὕτως ἐὰν μὴ ἄνθρωπος καταφρονήσῃ τοῦ σώματος, οὐκ ἂν ἴδῃ τὸ φῶς τῆς θεότητος. ΙΕ'. Ὥσπερ πόλις τετειχισμένη ἔχουσα μικρὸν τοῦ τείχους κατεστραμμένον, ἐὰν θέλωσιν οἱ ἐχθροὶ εἰσο ἐλθεῖν, προσέχουσι τὸ κατεστραμμένον ἵνα δι' αὐτ τοῦ εἰσέλθωσι (κἂν γὰρ οἱ φύλακες παρὰ τὰς πύλας εἰσὶν, οὐ δύνανται ἀντιστῆναι τοῖς ἐχθροῖς, ἐὰν μὴ οἰκοδομηθῇ τὸ κατεστραμμένον)· οὕτως ἀδύνατον τῷ Ο διδάσκ. λ. "Ωσπερ πόλις, κ. τ. λ.

FragmentsFragmenta

col. 1211–1212page 55 of 56
PG 40:1211ἀσκητῇ μοναχῷ ἀντιστῆναι τοῖς ἐχθροῖς αὐτοῦ, κυ ριευομένῳ ὑπὸ πάθους τινὸς, οὐδὲ δύναται φθάσει εἰς μέτρα τελειότητος. 14'. Εξερεύνησον σεαυτὸν, ἀδελφὲ, καθ' ἡμέραν και τανοῶν τὴν καρδίαν σου, τί ἐστιν ἐν αὐτῇ τῶν παθῶν, ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ· καὶ ἀπόρριψον ἀπὸ τῆς καρδίας σου, ἵνα μὴ πρόφασις πονηρὰ ἔλθῃ ἐπὶ σέ· πρόσχες οὖν τῇ καρδίᾳ σου, καὶ γρηγόρει τοῖς ἐχθροῖς σου· καὶ γὰρ πανουργοί εἰσιν ἐν τῇ κακίᾳ αὐτῶν καὶ πείσθητι ἐν τῇ καρδίᾳ σου ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ, ὅτι ἀδύνατον ἀνθρώπῳ ποιοῦντι κακὰ ποιῆσαι καλά. Διὰ τοῦτο ἐδίδαξεν ἡμᾶς ὁ Σωτὴρ ἡμῶν γρηγορεῖν, λέγων· «Στενή ἡ πύλη, καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν· καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εὑρί σκοντες αὐτήν.» ΙΖ΄. Πρόσχες οὖν σεαυτὸν μήπως τι τῆς ἀπωλείας ἀποστήσῃ σε τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ· καὶ κάτεχε την καρδίαν σου· καὶ μὴ ἀκηδιάσῃς λέγων· Πῶς ἔχω αύ τὴν φυλάξαι, ἁμαρτωλὸς ἄνθρωπος ὤν; Ὅταν γὰρ καταλείψῃ ἄνθρωπος τὰς ἁμαρτίας αὐτοῦ καὶ ἐπι στρέψει ἐπὶ τὸν Θεὸν, ἡ μετάνοια αὐτοῦ ἀναγεννά αὐτὸν, καὶ ὅλον καινοποιεῖ αὐτόν. ΙΗ'. Οφείλει ὁ μοναχὸς κατέχειν τὸν τῆς ἀσκήσεως ἀγῶνα, καὶ προσέχειν προσβολὰς τοῦ ἀντιπάλου, και, ὡς κυβερνήτης, τα κύματα διαβιβάζειν, οἰακιζόμενος ὑπὸ τῆς χάριτος, μὴ παρατρεπόμενος τῆς εὐθείας ὁδοῦ, καὶ ἑαυτῷ μόνῳ προσέχειν, καὶ ἐν ἡσυχία προσ ομιλεῖν τῷ Θεῷ ἀῤῥόπῳ λογισμῷ, καὶ ἀπεριέργῳ νοι. 10. Παρακαλῶ σε ἐν ὅσῳ ᾖς ἐν τῷ σώματι, μὴ ἀπολύσῃς σου τὴν καρδίαν· ὥσπερ γὰρ ὁ γεωργὸς οὐ δύναται πεποιθέναι ἐπί τινι καρπῷ αὐτοῦ ἀνερχομένῳ ἐν ἀγρῷ αὐτοῦ· οὐ γὰρ οἶδε τί αὐτῷ ἀποβαίνει, πρὶν ἐγκλεισθῆναι ἐν τοῖς θησαυροῖς αὐτοῦ· οὔ τως ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἔχει ἀπολῦσαι τὴν καρδίαν, ἐφ᾽ ὅσον < ἔχει πνοὴν ἐν τῇ ῥινὶ αὐτοῦ· ἡ καὶ ὥσπερ ἄν θρωπος ἀπαντήσειν ἑαυτὸν ἕως τῆς ἐσχάτης άνα πνοῆς, καὶ μὴ ποιῆσαι ὅλως πάθος, οὐ δύναται· ο τως αὖ δυνατὸν τῷ μοναχῷ ἀπολῦσαι τὴν [καρδίαν] ἑαυτοῦ ἐν ὅσῳ ἔχει ἀναπνοήν· ἀλλὰ χρὴ αὐτὸν πάν τοτε ἀναβουν πρὸς Θεὸν διὰ τὴν βοήθειαν αὐτοῦ καὶ τὸ ἔλεος. Πρόσχες οὖν τῇ καρδίᾳ. Πρόσχες οὖν σεαυτῷ. Σαν, Παρακαλώ, κ. τ. λ. Ἐπεὶ συμπτώματα τὰ αὐτὰ ἁμαρτωλοῖς καὶ δικαίοις συμβαίνει, μὴ πάντας τοὺς περιστατικού Επεὶ συμπτ.
col. 1213–1214page 56 of 56
PG 40:1213ὑποβαλλομένους ἡγούμεθα, καὶ παραλαβούσης πονηρίας ὑπομεμενηκέναι τὰ πονηρά. Οἱ ἑαυτῶν μόνον ἕνεκα πάντα πράττοντες, φιλαυτίαν τὸ μέγιστον τῶν κακῶν ἐπιτηδεύουσιν· ὅ ποιεῖ τὸ ἄμικτον, τὸ ἀκοινώνητον, τὸ ἄφιλον, τὸ ἄδικον, τὸ ἀσεβές. Τὸν γὰρ ἄνθρωπον ἡ φύσις κατεσκεύασεν, οὐχ ὡς τὰ μονωτικὰ θηρία, ἀλλ' ὡς ἀγελαῖα, καὶ σύν νομα, καὶ κοινωνικά· ἵνα μὴ ἑαυτῷ μόνῳ ζῇ, ἀλλὰ καὶ πατρὶ καὶ μητρὶ, καὶ ἀδελφοῖς, καὶ γυναικὶ, καὶ τέκνοις, καὶ ἄλλοις συγγενέσι, καὶ φίλοις καὶ δημό ταις, καὶ φιλέταις, καὶ πατρίδι, καὶ ὁμοφύλοις καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις· ἔτι μέντοι καὶ τοῖς μέρεσι τοῦ παντὸς, καὶ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, καὶ πολὺ πρότερον τῷ Θεῷ καὶ ποιητῇ. Δεῖ γὰρ εἶναι, εἴ γε ὅλως ἐστὶ λα γικός, κοινωνικόν, φιλόκοσμον, φιλόθεον, ἵνα γένη ται καὶ θεοφιλής. Κώμης τῆς ἐμοὶ προσο ηκούσης· — ἔστι τις πολίχνη ἡ γείτων, Ιβωρα και πόλεως 2011 πολίτης, δώρων π.
Page scan enlarged

Notebook

Full View