PACHYMERÆ PARAPHRASIS IN EPP. S. DIONYSII. NOTÆ. temporis, ubi fueris revocatus, in faciem mutuo fruemur alloquio: id quod, sicuti edoctus divina revelatione, præsagio futurum. Intra siquidem brevissimum tempus ab exsilio revocabere. Circa enim postremum imperii Domitiani annum in Patmon relegatus est, mota in Christianos per hunc Domitianum persecutione. At interim sub istius regis exitum, divinam illam promeretur videre Apocalypsin. Sub hæc Nerva ad imperium asciscitur: qui mox imperio inauguratus, ab exsilio revocat universos. Et hoc quidem tempore sanctus hic Joannes, qui et theologus, rediit Ephesum. Operæ autem pretium fuerit nosse, quia ejusmodi in insulam relegatio apud Romanos, imaginem quamdam repræsentabat capitalis supplicii, eaque dicebatur deportatio. Regis autem intererat, non alterius item cujusvis principum insulam nominatim præscribere damnato. Sanctissimus igitur Joannes apostolus, evangelista, theologorumque eximius deportatus fuit, sive in insulam relegatus. PETRI LANSSELII NOTÆ AD PARAPHRASIM PACHYMERÆ IN EPISTOLAS S. DIONYSII, In quibus sanctus Maximus et Pachymeres committuntur, interpretatioque Latina recensetur. EPISTOLA I. 292 Φησί τις τῶν παλαιῶν. Intelligit S. Maximum, apud quem verbotenus ista invenies. Συντάγματι. Maxim.: Κεφαλαίω ς'. "H oixerir. S. Maxim. bene i instir, ita enim liber Philonis indigitatur. Quare ibi corriges Tilm., vertentem familiaribus pro supplicibus. S. Max.: Πρὸ ὀλίγου του τέλους τοῦ βιβλίου τούτου ἀνάγνωθι τὰ τοῦ αὐτοῦ Φίλωνος, id est Paulo ante finem libri hujus legito verba Philonis. Nota tamen nullibi in S. Maximo exstare illa Philonis verba. Quare dubito num Pachym. inde transcripserit: posterior vero S. Maxim. exscriptor brevitatis studio illa omiserit. Pachym. post verba Philonis præmittit verbis S. Max. aliquam paraphrasim postea avrolɛɛl illum affert: sed omisit καὶ ἐν τῷ Περὶ τῆς μυστικῆς θεολογίας xɛpadalw a', et in cap. 1 De mystica theologia. ὑπονοίαις δηλουμένης. Philo: φύσεως αποκε κρυμμένης ἐν ὑπονοίαις δηλουμένης: et post roµlčovoir nullam interpunctionem posuit, quæ Tilmannus ita vertebat: Quandoquidem symbola quæ alioqui interpretationis esse videntur omnibus confessæ atque conspicuæ, ea censent arcane cujusdam et reconditioris esse naturæ, ut quæ sola allegoriarum luce debeant illustrari. Philonis interpres latinus Gelenius Quoniam sub apertis verbis latere credunt secreta naturæ explicanda probabilibus. Interpres Gall. Parce qu'ils croient que la parole n'est que le signe de la nature qui y est cachée, la représentant et déclarant par conjectures probables. Verto: Quandoquidem litteras interpretationis conspicuæ censent esse symbola, seu signa arcanæ cujusdam et reconditioris naturæ conjecturis probabilibus explicandæ. Quare sic clare ordino: ¿ɛid rà, scilicet γράμματα (de quibus jam actum) τ. ρ. ε. ν. σύμβολα φ. απ. ἐ. ὑπ. δηλ. Lectio igitur Philonis est Attica, ideo concisa et integranda; probatur vero versio, quia dicitur illos uti sacris Scripturis eas allegorice explicando, eo quod putent illas litteras seu verba tantum esse symbola latentium mysteriorum. Explicationi meæ astipulatur ipse Pachym. dum dicit: Α' δὲ ἐξηγήσεις τῶν ἱερῶν γραμμάτων γίνονται αὐτοῖς δι᾽ ὑπονοιῶν ἐν ἀλληγορίαις, x. v. 2., atque dum paulo ante dicebat 18taç àлoλειπόμενοι; apud Philonen melius ιδέας ἀπέλει nor, quia o præcedens hoc vult. Tilm. integrum locum ita distinguebat et vertebat: Ot rollà urnμεῖα τῆς ἐν τοῖς ἀλληγορουμένοις ἰδέας ἀπέλειπου οἷς καθάπερ τισὶν ἀρχετύποις χρώμενοι μι μοῦνται τῆς προαιρέσεως τρόπον. Multa siquidem monimenta ejusmodi formulæ in eruendis allegoriis observandæ, viri illi ad posteros transmittunt: quibus isti quasi archetypis usi proxime effingunt, imi. tanturque sui propositi modum. Verto: Qui multa monimenta formulæ in eruendis allegoriis observandæ reliquerunt, quibus quasi primariis exemplaribus utentes, imitantur propositi seu studii rationem. Gelenius mutile reddidit; omisit enim olç xaðȧлɛp τισὶν ἀρχετύποις χρώμενοι. Patet igitur Tilmannum membra orationis confudisse, quod лpcaipεσɛwç referendum fuit ad majores, non ad posteros. Πλεονάζει δέ... περὶ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν. Tilmannus Eorum enim qui a solitaria singularique mansione cognomentum sortiti sunt, monachi in Ægypto per unumquodque territorium numerus est celeberrimus, et omnium maxime circa Alexandriam. Interpreti imposuit vocis μονών παραγραφή; scribendum enim fuerat rouwr: de quibus vide Strabonem. Vertendum itaque est: Abundat vero in Egypto in singulis regionibus vocatis nomis, et maxime circa Alexandriam. Error patet conferenti et connectenti καθ' ἕκαστον cum μονών, statim enim solecismus apparebit, ut omittam familiare essa scriptoribus de Ægypti divisione, meminisse voμῶν, sicque hunc locum αὐτολεξεί habes apud Philonem, si excipias quod μαρίας pro μαρείας, et Evxalpov pro sunalpwc ponatur, et pro ér éxáστη δὲ οἰκίᾳ ἐστὶν οἴκημα ἱερὸν ὁ καλεῖται σεμνεῖον, nal poraσrnpior, apud Philonem scribatur exdory δὲ οἰκία ἐστὶν οἴκημα, quæ lectio admittenda videtur per illam enim insinuatur, singulos monachos habuisse in ædibus suis locum orationibus et meditationibus destinatum, ne putentur sub dio vixisse, sed varias ædiculas in quarum una fabrilia tractarent, in altera dormirent, in tertia orarent, habuisse. Præterea præcessit al de oiniai, et patet ex sequentibus ἐπειδὴ σύμβολα τὰ τῆς ῥητῆς ἐρ μηνείας νομίζουσιν ἀποκεκρυμμένης φύσεως ἐν Kal μɛr' liya. Nota in Philone nihil intercedere προαιρέσεως τρόπον ει ὥστε οὐ θεωροῦσι,

quare vel Pachymeres alio exemplari usus vel hæc defenda. Καὶ παρ' ἑκάτερα... ἐπίτασιν. Tilm.: Οιτοris se acclinans quemadmodum remissionem malitiæ dicimus et intentionem. Verto: Et utrinque habet tanquam vitia remissionem et intentionem: sequitur enim Erðɛr, scilicet ex remissione nascitur peccatum cognitionis quod dicitur ignorantia; éxɛißer, scilicet ex intentione, oritur aliud peccatum cognitionis quod dicit rɛptroia. Ex versione Tilm. ponendum esset ante xaxlaç, articulum tñç, et addendum λέγομεν, vel potius scribendum ή και xlu. Τὴν περίνοιαν... λέγοιτ' ἄν. Tilm.: Vafritiem atque malitiam quæ multa utique, etc. Verto: Curiositatem sciendi quæ multa, etc. Καὶ αἱ πολλαὶ περίνοιαι τὴν πονηρίαν. Tilm.: Sed et multiplex excogitatio malitiæ unam conciliat improbitatem sive malitiam. Verto: Et multæ curiositates vafritiem; quia ostenditur gradatio quæ in ista versione perit. Dicitur enim quod sicut multæ ignorantiæ pariunt stultitiam, sic multæ curioșițates vafritiem. Quemadmodum igitur stultitia crassior est cognitionis privatio quam ignoratio, sic nornpla gravior scientiæ intentio inordinata quam curiositas. EPISTOLA II. 293 Erdexáry nɛzalaly. S. Maxim.:Kɛpalai is', cap. 15, sed corrige ta', quia ibi habentur. In S. Maximo adde post ἀγαθότης (ἀγαθότηToç) quia sensus et Pachymeres id exigunt. finem in hunc scribens modum. Verto: Sub finem dicens. Nam in illa non sunt verba S. Dionysii, sed tantum mentem ejus complectuntur: et verborum argumentum. 'Apxh Oɛórnvoç. Tilm.: Principatum deitatis. Verto Principium; ex sequentibus enim clarum Deum dici supra Oɛapylar, quia Oɛón divinitas nostra ab illo procedit, et principium sumit. Οὐ μὴν αὐτὸς ὁ Θεός. Tilm.: Nec tamen id quod ipse Deus est, assequimur. Verto: Non vero ipse Deus. "O Tɩ лoτé éσ léyw. Tilm.: Etiam si alicubi visus sit id voluisse dicere. Falsum est S. Dionysium alicubi illud dixisse. Verto itaque etiam quæ præcedunt Nec enim, inquit, secundum subsianliam, divinitatem et bonitatem quid sit dico, verum gratiam bonos, et deos efficientem: Καὶ κατὰ τοῦτον... νοουμένην. Tilm.: Juxta hanc disserendi formam asserit dici Deum transcen dere primariam illam atque eminentissiman originem deitatis et bonitatis, sicque debere intelligi significat. Verto: Et juxta hanc rationem ait dici supra principium divinitatis, et supra principium ista scilicet ratione conceptæ. Quasi dicat: Si divinitatem in sua substantia concipias, non est supra divinitatem in sua substantia; quamvis enim Filius a Patre gignatur, tamen divinitas Filii non est minor divinitate Patris, quia una est. Sed divinitas in substantia est supra divinitatem a creaturis per imitationem quodammodo acquisitam. All' dozerwç Exεt. Tilin.: Sed indetente eam possidet. Verto: Sed sine habitudine seu qualitate habet, quia scilicet Deus simplex et immutabilis. Eлɛl... Aéyetat. Tilm. Nam quando Ἐπεὶ λέγεται.: non vere dii ipsi efficimur, præterquam quod imitari utramque conceditur divini numinis perfectionem: hine qualiscunque ejusmodi imitatio deificatio dicitur. Verto: Quandoquidem enim non bene deificemur, nisi numen divinum imitando, ideo imitatio dicitur. Τοίνυν καὶ μίμησιν μὲν... καὶ ἡ ἀγαθότης. Tilm. Itaque et imitatio et habitus qualescunque res ejusmodi sunt, deitas talis et bonitas. Verto: Ipsæ igitur res deitas et bonitas (scilicet nostræ) sunt îmitatio et bahitus, scilicet gratia. Μετέχοντες δὲ καὶ μιμούμενοι οἱ ἄγγελοι, καὶ τῶν ἀνθρώπων. Tilm.: Proinde utrumque sortiti sunt angeli participatione simul et imitatione, et ii hominum, etc. Verto: Participantes vero et imitantes angeli et ii hominum. Tó d§ Oɛïor, etc. Tilm.: Manet interim di…. vina illa majestas. Verto: Divina vero natura est inimilabilis. Kul aσxɛtor. Tilm. Nullique pro dignitate comprehensibilis. Verto: Et habitibus seu qualitatibus carens; sicut supra doxérwę verti. Ratio est quia imitatio versatur circa accidentia, quare cum Deus accidentibus careat, perfecte exprimi in nobis nequit. Si dicas cum sancto Dionysio angelos carere accidentibus, tunc dicendum est hic agi de imitatione hominum. Quod ad angelos, illis etiam esse Deum inimitabilem, quia imitatio sequitur modum apprehensionis, quare cum illi pro gradu dignitatis, quæ tamen est finita, perfectius Deum apprehendant, etiam perfectius imitantur; sed quia non comprehendunt, ideo etiam est ipsis inimitabilis scilicet in omnibus. Πρὸς σχέσιν Θεοῦ προκόπτει. Tilm.: Αφ captum Dei promoverit. Verto: Ad qualitatem Dei scilicet efficiam promoverit. Nam oxéσis refertur ad ἀγαθότητα, sequitur enim ύπερέχον τὸ θεῖον, τῶν μιμήσεων καὶ τῶν σχέσεων δηλονότι, τῆς θεότητος καὶ ἀγαθότητος; quare σχέσις est habitus quem Deum imitando assequimur, et per quem ei similes efficimur. Ideo dicitur quod quanto magis in ista qualitate proficimus, tanto magis divinitatis immensitatem advertimus. Gall. quoque sen· tentiæ meæ subscripsit. Elxórwç. Tilin.: Jure igitur summæ illi divinitali summaque bonitati astruitur supereminere Deus. Verto ut supra: Jure igitur supra deitatis et bonitatis principium est. Neque enim hic agitur de supremo gradu divinitatis imitatoribus Dei concessibilis; sed tantum dicitur quod supereminet illi divinitatis principio, et bonitatis quod creatura ipsam imitando acquirit, quæ divinitas pro perfectione imitationis augescit. EPISTOLA III. Κρύφιος ἀντὶ τοῦ Θεοῦ ὡς ἀόρατος εἴρη rai. Tilm. Koúzios prò Deo hic ponitur, quemad. modum idem adparos dictus est, invisibilis. Verto partem postremam: Quemadmodum dóparos inrisibilis dictus est, id est sicut dóparos significat Deum, sic κρύφιος, vel potius κρύφιος pro De bic dictum est sicut ἀόρατος. EPISTOLA IV. "Ori nal èn xártwr. Tilm.: Quia ab omni re. Verto: Quod ab omni re, et adsit pro adest, quia refertur ad antevertit dicere. Καὶ πάλιν οὐ μὴ φήσομεν ἐπὶ τούτου. Tilm. An e diverso homo ideo censetur. Verto: Et rursus nunquid de hoc, scilicet Jesu, dicemus. "Οτι συνεῖναι... λέγεται. Tilm.: Quia illi cum hominibus convenit, quod sua providentia rebus prospiciat mortalium, sicut et illi convenit cum cœteris omnibus quæ sunt. Verto: Quod adesse hominibus dicitur, tanquam horum provisor sīcut et alüs omnibus adesse dicitur. 'Er tais pororpaylay. Tilm. In suis cosmographiis. Verto: In chronographiis, seu in libris de temporum serie. Λέγεται γὰρ ὁμωνύμως πᾶσι τοῖς ἐξ αὐτ Tov. Tilm. Dicitur enim æquivoce ipse Deus iis omnibus quæ ab ipso habent ut sint. Verto clarius: Deus enim eodem nomine quo res ab ipso conditæ appellatur. Επειδὴ ἐν πᾶσιν ἐστιν. Quandoquidem in singulis exsistal: hæc desunt in Latino. Οὐχ ὡς αίτιος... λέγεται. Tilm.: Non hoc modo auctor videtur esse hominum, quemadmodum

NOTÆ. secundum totam substantiam homo prædicatur hu- brum est contrarium præcedenti in quo dicebatur mana circumdatus substantia, 1° omnia obscura; Christus sua fecisse οὐ κατά Θεόν: hic dicitur οὐ 2° falsa; quia vere Christus tota humana circuni- κατὰ ἄνθρωπον. datus est substantia; 5° ex S. Max. corrigendus est textus isto modo: Οὐχ ὡς αἴτιος ἀνθρώπων, ἀλλ' ὡς κατὰ τὴν οὐσίαν ὅλην οὐσιωθεὶς ἄν θρωπος λέγεται. Ergo hic, loco δέ, ponendum fue rat da; sic vertendum: Non tunquam auctor seu creator hominum, verum tanquam secundum totam substantiam humana circumdatus carne homo dici videtur. Καὶ ἔχων μὲν εἰπεῖν... τὴν ἀλήθειαν. Tilm.: Ut qui poterat propriam huic quæstioni reddere ra tionem, quia sic prædicatur humana carne vestitus, ut veritatem ipsam carnis nulla ex parte imminuerit, aut corruperit. Verto: Et cum posset propriam hic rationem dixisse, quod tanquam vere humana carne vestitus homo dicatur, neque veritatem corruvisse, scilicet sic respondendo. Verba Græca et sequentia nullum alium admittunt sensum, quia Avunracbai non potest attribui Christo, sed scri bendum fuisset Avunráμeros, quare refertur ad Exwr, scilicet sanctus Dionysius. Τέως δὲ καὶ τοῦτο θέλων... φησίν· 'Ημεις. Tilm. Et hoc sane cum prius instituisset, juxta proportionem mediumque aliorum nominum explicare, nimirum justa causam (hoc enim unicus erat illi scopus) hinc ait nos. Verto: Prius vero volens etiam hic (scilicet nomen) juxta definitionem aliorum nominum (scilicet Christi) explicure, nimirum secundum causam et principia (hoc enim sibi proponit) ait: Nos. Sensus est clarus, si cum immediate præcedenti periodo conferatur. ᾿Αλλὰ ἄνθρωπος... τὸ φιλάνθρωπον. Tilm.: At profecto vero homo erat benignissimus ille kominum amator: hoc enim perspicue indical dictio diayapórtwc, id est excellenter, quod videlicet cæteros anteiret sua præcellenti erga nos charitate. Sensus est intricatus; dubium enim est num velit dictionem diapspórtws afferre tanquam rationem præcedentium: quia periodum finit. Verto: At profecto vere homo ille valde hominum amans; hoc enim est excellenter, nempe omnibus creaturis excellens benevolentia erga homines. Quare hic solum dicitur diaφερόντως idem esse quod alar. 294 Aμéлei... ǎrôрwлoç. Tilm. Denique in exuberantissima opulentia divinæ suæ naturæ vere factus homo. Male separat hæc a præcedentibus: hic enim dicitur ratio præcedentium. Verto: Videlicet in divinitatis opulentia, et vere factus homo. Ratio enim eminentissimæ ipsius substantiæ, potestatis, virtutis, et divinæ naturæ quam habet, opuJentia. Οὔτε κατὰ ἄνθρωπον, τὰ ἀνθρώπινα. Tilm.: Non quatenus homo humana gessit, falsum est. Verto igitur: Non secundum humanam naturamı, id est humanas vires humana gessit, scilicet ambulare super aquam, etc. Κιρναμένων ὥσπερ τῶν φύσεων..... τῆς ovµyviaç. Tilm.: Dominum constitisse naturis veluti contemperalis, sic nimirum vocabulis concordi naturarum fædere in sese utrovis recurrentibus. Verto Sicut naturis commistis, unitis, sic videlicet etiam appellationibus mutuo quoque recurrentibus ratione conjunctionis naturarum. Quasi dicat: Sicut in Christo duæ naturæ in eadem subsistentia uniebantur, sic appellationes utriusque erant communes, et quæ homini tribuebantur, etiam Deo conveniebant v. g. sicut dicebatur pati, esurire, sic Deus pati, esurire propter communionem idiomatum; et sicut Deus omnipotens, creator, sic Christus homo, omnipotens, creator. Οὕτω καὶ ἐκ τοῦ ἐναντίου τὰ αὐτὰ, οὐ γὰρ xarà ar@pwxor. Tilm.: Ad eumdem modum, quæ cum his e regione pugnant. Verto: Ad eumdem modum, eadem scilicet opera, a contrario, non enim secundum humanæ naturæ vires. Hoc igitur memHic pone sequentia quæ desunt in Pachymere: μηδεὶς εἰς μωρολογίαν τραπείς λεγέτω, ὅτι θεανδρίτην τὸν Κύριον Ἰησοῦν φησίν· οὐ γὰρ θεανδριτικὴν εἶπεν ἀπὸ τοῦ θεανδρίτης σχηματίσας, ἀλλὰ θεανδρικὴν ἐνέργειαν, olcr Θεοῦ καὶ ἀνδρὸς συμπεπλεγμένην ἐνέργειαν. Verto Nullus in stultiloquium conversus dicat quod θεανδρίτην Dominum Jesum vocet; non enim θέανδριτικήν dixit a θεανδρίτης formans, verum θεανδρικὴν ἐνέργειαν, quasi Dei et hominis commistum operationem. Ενήργησε γὰρ παῖδα ιάσατο. Tilm.: Nam quando Centurionis filium absens restituit sanitati, hoc perfecit quasi Deus, non etiam homo. Verto: Operatus enim est, et quasi Deus solum, quando absens filium centurionis sanavit; reliquum superfluum. Τὴν θεαρχικὴν εἰπὼν τὰ θαύματα. Tilm.: Cum dixit primariam, scilicet illam Dei operationem per quam suspicienda signa edebat. 1° Sanctus Dionysius tantum habet Beardpinr, quare hic etiam scribendum fuit; 2° 0ɛapxix, aliter usurpatur ut supra in Oɛapxia probatum est; 3° agitur de actione quæ procedit 295 a virtute divina et humana, quare Oɛardpinnr est divinam-humanam. Οὐκ ἂν διαλυμανθείη καθόλου ἡ ἀλήθεια. Tilm.: Neque enim sugillari aut prorsus opprimi debuit veritas. A. Hinc probatur mea correctio in àvµývaðaɩ THу áλbelav supra in hoc capite. 2. Verto: Neque ullo modo corrupta fuisset veritas. Quasi dicat: Etsi Deus diceretur homo, quia hominum creator, sicut dicitur sol, quia solis creator, nihil contra veritatem peccaretur. EPISTOLA V. Πρώτῳ βιβλίφ. Scribe κεφαλαίῳ, quia unicus est liber. El yàp xal yw; v. Tilm.: Etiam si lux sit. Verto Nam etiam si lux sit. Αὐτὸ τὸ γίνεσθαί τινα... μετὰ πάντα. Talm.. Nimirum hoc ut fiant quædam vim visivam cognitivamque excedentia, et neque ea perspicere possis neque nosse. Porro hoc solum contingit nosse, quia post omnia. Verto: Nimirum aliquem esse supra visionem et cognitionem, et neque videre, neque cognoscere quod post omnia, etc. Quasi dical: Sicut Moyses videns Deum, invisibilis aliis erat, et sciebat Deum a se non perfecte videri, sic ille dicitur Deum videre, qui sublimia in Deo contemplatur, et tamen scit necdum Deum a se videri. Ex versione alia sequeretur, considerationem rei miraculosæ esse visionem Dei, quia illa superat vim visivam cognitivamque. Τὸ δὲ ὑπὲρ πάντα... ῥηθέντος τοῦ λόγου. Tim. Illud autem supra omnia dixit pro post omnia, declarans interim ipsam rerum omnium sensilium simulque intellectilium pervasionem viam esse compendiariam ad parandam nobis cognitionem rationis inductæ. Verto: Pro únèp návra, super omnia, dixit petà návta, post omnia, declarans sensilium simulque intellectilium omnium transcensionem sermone ad nostræ cognitionis captum accommodato prolato: id est, sic loquitur ut nobis se accommodel. Οὕτω γὰρ ἀνάγεται. Tilm.: Sic enim cogni tio ejusmodi simul atque universa transmisit ad Deum, sustollitur primum. Verto: Sic enim cognitio, scilicet nostra, simul atque universa transcendit ad Deum sustollitur. Præcessit Hµɛrépa, quare commode ἐξακουστέον quandoquidem lumen ferat. "Otε youν TOUTOU TIG EIWßeln. Tilm.: Cum igitur quispiam se illo dignum præstiterit. Verto; Cum igitur quis dignus habitus fuerit. Ωσανεί ταύτης..... εἰδέτω. Tilm.: Quasi vere

omnes norint absque prævia demonstratione, quia Deus ipse incomprehensibilis est. Cæterum scito. Verto: Tanquam hac cognitione communi exsistente, el omnibus nulla prævia demonstratione scientibus quod Deus est incomprehensibilis: verum sciat. Debuit poni comma post ἀνεξερεύνητος, εἰ κοινῆς cum reliquis genitivis, reddenda per ablativos absolutos. Κοινῆς opponitur præcedenti ὑπὲρ νόησιν. Τῶν ἀξιωθέντων γνώσεως θείας. Tilm.: Qui se præstiterunt dignos divina hac cognitione. Verto, ut supra: Qui digni habiti sunt; quia multi assumuntur nullis præviis meritis, et revelatio est sæpissime donum gratis datum. EPISTOLA VI. Καὶ πλάνην ἐμποιοῦν τῷ ὀρθῷ λογισμῷ ἄλλως τε καὶ τοὺς λόγους ἐν κρίσει ποιούμενος καὶ εἰδώς. Tilm.: Erroremque instillaret animis auditorum prætextu rectæ ratiocinationis: sermones texit severitatis admodum plenos ut qui perspicue nosset. Verto: Et errorem indere rectæ ratiocinationi, aliaque ratione sermones cum judicio instituens et sciens. Ex contextu patet hæc referenda ad S. Dionysium, non ad Sopatrum, quia post periodum sequitur dɩà touto Καὶ ὅπερ ἐγκαλεῖ πρὸς ἐκείνους, αὐτὸς πείostat. Tilm. Ipse pateretur quod aliis vitio vertit, et improbat. Verto: Et quod in aliis reprehendit, ipse credet. Πείσεται est a πείθομαι, accipitur pas sive sicut apud Homerum. Probatur ex fine capitis. Ἐξ ὧν ἐλέγχει ἐκείνους αὐτὸς περιπίπτων xal plaopnuwv. Tilm.: Ut qui amarulentius cum illis expostulet ipse in pudendum prolapsus errorem, cum interim alios exsecraretur et incesseret maledictis. S. Dionysius nullibi Sopatrum dicit lapsum. Verto igitur: In ea de quibus illos arguit delapsus, et male de Deo sentiens; quasi dicat: Cave ne tu aliquando a Deo propter arrogantiam derelictus in istos errores, de quibus alios carpis, inci- c das et impie de Deo sentias. Origo erroris est quod præcedentem sententiam male ceperit. Τότε γοῦν προηγουμένως μὲν τὸν τῆς ἀληθείας ἐκτίθεσθαι χρὴ λόγον καὶ ἐκριβωμένως, (S. Max. διδασκαλικῶς τὸν τῆς ἀληθείας ἐκτίθεσθαι λόγον γκριβωμένως·) μετέπειτα δὲ καὶ τῇ ἀντιῤῥήσει κατὰ τῆς τῶν ἀσεβῶν ἐπαναστάσεως χρῆσθαι. Tilm.: Tune sane vel in primis convenit verbum veritatis expromere omni cum diligentia. Ad hæc contradictione etiamnum adversus insolescentem impiorum rebellionem utendum fuerit. Verto: Tunc sane vel in primis, veritatis ratio expromenda omni cum diligentia, postea vero, vel secundario, refutatione etiam adversus impiorum oppugnationem utendum. Θέλει γοῦν ἀναλογίζεσθαι... καὶ νικᾷ. Tilm.: Vult itaque ut hic cum adversus eos texit sermones qui quadantenus nostræ fidei adversantur, si quando contingat victoria. In Græcis sic construendum, θέλει γοῦν ἀναλογίζεσθαι ὡς ὅτε δὴ καὶ νικᾷ. Verto: Vult itaque ut quando superior evadit qui adversus aliquo modo contrarios disputat, secum cogitet. Vel servando verborum ordinem verto: Debet itaque qui contra quadantenus adversarios disputat cogitare quod quando victoria contingit. EPISTOLA VII. Εν τρίτῳ τῶν Κατὰ τῆς ψευδωνύμου γνώ oswc. Tilm. In tertio asserit adversus falsi nominis scientiam. Verto: in tertio eorum quos adversus falsi nominis scientiam scripsit alteri. Καίτοι γε ἅμα... ἐκλείψει. Tilm.: Eliamsi cum D. Dionysio non pauca, sed et cum primis digna admiratione una perspexisset ea præsertim quæ Domino a cruce pendente 296 contigerunt per solare illud deliquium. Verto: Etiamsi cum B. Dionysio non pauca illa et admiratione digna conspexisset, quæ Domino a cruce pendente contigerunt per illud solare deliquium. Videtur enim ex altera visione etiam alia miracula præter hæc quæ tempore passionis contigerunt, vidisse. Εἰ ἄρα ἄξιοί εἰσι θαυμασμοῦ τῆς ὀρθῆς κρίσ Gews Evexa. Tilm.: Si certe ad rectitudinis lineam dignos exhibeant ac suspiciendos morum ornamentis. Verto Si nimirum digni sunt admiratione propter rectum judicium. Non enim hic agitur de moribus, et multi sunt orthodoxi, moribus pessimis: sed de veritate secundum se examinanda, non vero ex comparatione cum erroribus æstimanda; quia multi bene sentiunt in aliorum erroribus refutandis, sed ipsi alios habent errores. Οὐ μήν γε πάσης τῆς ἀληθείας ἀπατηλὸν εἴSwhov. Tilm.: At vero totius veritatis subdolam. Verto clarius: Nequaquam vero totius veritatis subdolam, scilicet imaginem tenet. Hæc où µhy yeπ. t. Å, parenthesi includo, quare illa xai Iswg xatéxel, etc. vertantur: et fortasse alicujus particulæ veritatis (nequaquam vero universæ veritatis) imaginem subdolam tenet. Θαυμάσιον· δὲ καὶ τὸ εἴδωλον. Tilm.: Admi rabilis prorsus ejusmodi idoli acceptio. Verto: Admirabile vero etiam eldwhov, seu imago, scilicet particulæ veritatis. Προσχροῦσαν μὲν τῷ ἀληθεῖ. Tilm.: Ubi enim primum veritati mendacium illiserit. Verto: Ubi enim in veritate impegerit. Πάντως αὐτὸ προσκρούσει, καὶ αὐτὸ πεσεῖtai. Tilm. Necesse prorsus mox allisam veritati præcipitem ruere. Verto: Prorsus ipsa corruet. Continua enim est pugna, seu illam infert falsitas, sustinet vero veritas, et sustinendo vincit, quia falsitatis acies tanquam a chalybe obtunditur. Ὅτι δῆθεν τοῖς πατρίοις θεοῖς ἐμνησικάκησα. Tilm. Quod eorum refricem, et tanquam renovem memoriam quæ vernaculi isti et gentiles dii, scilicet per omne genus flagitiorum effusi designarunt. Verto strictius: Quia videlicet erga patrios deos ob antiquam injuriam malevolo fui animo. Καὶ ἡ φιλοσοφία γνῶσις τῶν ἔντων ἐστὶν ᾗ Bvta. Tilm. Est enim philosophia rerum conditarum cognitio quæ res ipsæ nos. Verto: Et philosopbia sic cognitio entium quatenus exsistunt. Male igitur distinxit etiam sequentia, quare omnia verto: Οportebat sane subrigi ipsum, siquidem verus sit philosophus, et philosophia sit cognitio entium quatenus exsistunt, ad entium auctorem Deum utentem entium cognitione, quam ipse quidem philosophiam vocat. Sic igitur ab oportebat usque ad at Paulus omnia corriges. Τουτέστι τῆς ἐμφαινομένης τῷ ἐναρμονίῳ xal TeTayμĖVŲ the xtlσews. Tilm.: Per creaturam videlicet tanquam in speculo Deum ipsum exprimentem concinna atque decenti sua compositione simul et ordine. Verto: Hoc est per sapientiam concinna et decenti creaturæ compositione simul et ordine manifeste apparentem. Φήσας γὰρ ἐλέγχει τοῦτον, etc. Tilm.: Dixit enim Pater quia per hoc ad ejus cognitionem æquum fuerat ut pertingeret, qui nimirum Deus universitati rerum certos fixosque limites præscribit; cujus, inquam, imperio sol et luna in hoc dispositi sunt, ut diem finiant suo excursu, totumque permeent coeli ambitum. Arguit interim hunc. Ex mala distinctione mala versio. Verto: Dicens enim æquuin esse ex hoc cognovisse Deum universo leges ponere, quia sol et luna terminis diei, scilicet naturalis constitutis currunt, et simul cum universo coelorum orbe circumvolvuntur. Arguit hunc. Dicit igitur solemet lunam præter proprium motum,ettam moveri motu primi mobilis, quod in philosophia nolum. S. Max.: Ταῦτα ἡρμηνεύσαμεν κατά 'Απολλο pávný tòv déyovta µn où to fill xal tòv oùpavòy ἑστάναι τότε, ἐπεὶ ἐν τῇ πρὸ ταύτης προγραφῇ, τὸ ȧxpiбè poεiphxaμev. "Desunt in Pachym. Posteriorem partem non capio, quia nullibi antea de hac re egit, nisi in c. 4 De divinis nominibus. Verto: Hæc

NOTÆ. explicui secundum Apollophanem dicentem cœlum quod præeminet eximiumque est in Dei imitatione minime tunc una cuni coelo constitisse, alioqui antea in præcedenti commentario veritatem accurate diximus. S. Max.: λβ' γὰρ ὡρῶν γέγονε τὸ ἀπὸ ἀνατολής. Corrige ex Pach. λβ' γὰρ ὡ. γ. δέκα ἀπὸ ἀνατ. et καὶ δώδεκα μέχρι, clarius ex eodem erit κά κεῖθεν δώδεκα μέχρι. S. Max. ex Pachym. sic corrige aut saltem explana: Ἐπὶ τὸν ἰσημερινὸν τῷ μετοπώρῳ, scribe, μετοπωρινόν, vel potius ἐν τῷ μετοπώρῳ κατάβασιν νοτίαν ἀπὸ τοῦ ἰσημερινοῦ adde τοιούτου, εἰς ἀπὸ τοῦ τοιούτου ἐσημ. καὶ ἀπ' αὐτοῦ πάλιν ἀνάβασιν να τίαν ἐπὶ τὸν ἰσημερινόν. Scribe καὶ ἀπὸ τοῦ χειμε ρινοῦ τροπικοῦ πάλιν ἀνάβασιν νοτίαν ἐπὶ τὸν ἐαρινόν. Adde ex S. Μax. καὶ τοῦ προσθεἶναι αὐτοῦ. Verto: Et apponendo aúrou, et post µoipa toū xpioù, adde πλήρει μὴ ἐχούσῃ λεπτά. Δι' ἡμερῶν τξε', καὶ τεταρτημόριον. Tilm.: Per dies videlicet 365, asteriscum hunc posuit quia in ipsius exemplari erat xal &p". Ego puto per illud signum notari quartam partem, scilicet diei, hoc est 6 horas, quia & significat 4; sic scribo dµp" ut per d significentur 4, et per µp” µépη i. quarta pars, scilicet diei. Aid The Teens Twy purposúvшY TO Tρiπdαalou anualvovat. Tilm. Per mysticam cæremoniam triplicati solis suis etiamnum commentariis declarant. Verto Per ritus quos propter inemoriam triplicati solis observant significant. S. Max. aliter capit, nam refert ad S. Dionysium; dicit enim illum extensionem istius diei per vocem pindaslov significasse. Ἔδει δὲ πάλιν... συνέβη. Scribendum est ἀπολιπούσαν εἰ ὑπονοστήσαι. Tilm: Oportebat autem illam rursus inferiori sibique proprio loco restitui, ut ordo illi connaturalis asservaretur: hinc contigit ut sole rursus relicto abierit deorsum. Verto: Oportebat autem illam in proprium locum reverti, ut ordo illi connaturalis asservaretur; hinc contigit ut sole rursus relicto redierit, scilicet ad suum locum. Καὶ ἤδη ἀρξαμένης... φωτίζεσθαι. 297 Tilm.: Cum jam coepisset inferiori sedi suæ restitui, conveniebat hanc ipsam occiduam partem disci primum deserente luna, ut qua esset parte orientem assecuta secundum illam in primis fraterno lumine perfunderetur. Illa va usque ad exɛlvo parenthesi includenda. Verto: Cum jam cœpisset reverti, conveniebat ipsa occiduam partem disci primo deserente (ut orientalem partem occuparet) ut illa scilicet occidua pars etiam primo illuminaretur. Nota agi hic de eclipsi solis, quando scilicet luna interposita inter nos et solem, illius lumen nobis aufert: ergo, inquit, illa pars quæ prius ab illa deseritur, prius lumen suum difundit, quare cum prius occiduam partem reliquerit, illa eliam prius orientali lumen suum nobis communicavit. Clarius cognosces ex S. Max. Scholiis. Post writebat, adde ex S. Ματ. μέμνηται μὲν καὶ Φλέγων ὁ Ἑλληνικὸς χρονογράφος ἐν τρισκαιδεκάτῳ Χρονογραφιῶν ἐν τῇ στ Ολυμπιάδι, τῆς ἐκλείψεως ταύτης, παρὰ τὸ εἰωθὸς αὐτὴν λέγων γενέσθαι· οὐ μὴν τὸν τρόπον ἀνέγραψε καὶ ᾿Αφρικανὸς ὁ ἡμέτερος ἐν πέμπτω Χρονογραφιῶν, καὶ Εὐσέβιος ὁ Παμφίλου ἐν ταῖς αὐταῖς μέ μνηται τῆς αὐτῆς ἐκλείψεως. Ταῦτα ἐγὼ πρὸς αὐτὸν κατ' ἐπιστολὴν μὴ foxúvwv tov loyov. Tilm.: Hæc ergo ad ipsum usque perferri velim, ad epistolam ne verbum quidem adjiciens. Verto: Hæc ego ad ipsum secundum epistolæ rationem sermonem minime producens, id est breviter prout epistolæ convenit. EPISTOLA VIII. Το προῦχον καὶ ἐξαίρετον τῆς θεομιμησίας ἀνακηρύττουσιν τὴν πραότητα. Tilm.: In primis exsuperantem ejus atque eximiam celebrant mansuetudinem, divinæ clementiæ æmulam. Verto: mansuetudinem, scilicet extollunt. Quasi dicat: Nulla re melius Dei imitationem exprimi quam mansuetudine. Sic etiam S. Max. interpretatur. Enappnatáčeτo Mav pαéws. Tilm.: Magna licet usus libertate, clementer tamen ac placide respondit. Verto: Libertate utebatur valde placide, Moyses enim hæc Dee, non adversariis dicebat. 'Αγαθοειδεῖς ἀνακηρύττονται. Tilm.: Ejusmodi benignitatis conformes mire laudantur. Periodum integram novam facit, sunt tamen ista verba epitheta præcedentium. Verto: Benigni prædicantur, scilicet Jacob, Joseph, Abel. Nam ista omnia & µèv ὡς ἄπλαστος usque ἀγαθοειδείς exclusive, sunt parenthesi includenda, sic in Latino, ab ille quidem, usque profectus est, inclusive. Οὔτε προποιεῖν τὰ κατά. Tilm.: Vel admisisse aliquando. Scribe, poσTOLEľ, sicut etiam TρоGETɩvosiv, sic enim D. Dionysius. Verto: Neque mala simulate_fingere. Τὰ μὴ ὄντα......, καὶ συνοχέα. Tilm.: Quæ prius non erant, fecit ut essent. Eo hoc dicitur Patri quod conserventur, et in vigore sibi indultæ essentiæ perdurent. Hunc reputate animis vestris esse eum qui condidit et continet. Verto: Quæ prius non erant fecit ut essent, hoc est ut perdurent conservat, sic ut idem sit et conditor et conservator. Videtur referre TouTéσti ad sanctum Dionysium per Patri, id est a Patre: hoc tamen dici nequit, quia Pachym. seipsum explicat, non Patrem videtur legisse olectat pro wote, etiam. Ego vero arbitror aliam adhibendam dispunctionem, atque aliquid έξωθεν adducendum, nempe ante τουτέστιν. Καὶ πάντα αὐτὰ πρὸς τὸ εἶναι παράγειν, τουτέστι διακρατεῖν πρὸς διαμονήν. Nam ποιεῖν non est διακρα Teiv πpos diaμovhy, seu creare non est conservare: porro napáyɛiv significare conservare, antea probatum est; nam si res aliqua creata crescat in perfectione, censetur ejus esse conservari, non creari. Παρακαλεῖ γὰρ μὴ ἀπαξιωθῆναι παρ' ἐκεί νων τῶν θρυπτομένων καὶ ἀλαζονευομένων. Tilm.: Hortatur enim oratque ne sic indigne ab eis deseratur, qui toti diffluunt deliciis, insuper insolescunt supra modum. Henricus Stephanus in Opúπtoμal, vult θρυπτομένων non referri ad ἦθος κατακεκλασμένον, sed dici θρύπτεσθαι eum qui illud facit quasi voluptati suæ indulgentem, atque adeo voluptatem capientem ex aliorum ægritudine ob eam quam patiuntur repulsam, et in sequenti loco pro owpatixQ reponit te pupμévw. Quod ad primum attinet, certum est illum idem dicere cum S. Max. et Pachymere, qui alterum ad verbum descripsit; in quo enim diferunt? Λέγεται ἡ λέξις καὶ ἐπὶ τῶν ἐρωμέ νων, οι, τὴν πρὸς τοὺς ἐρῶντας ἀναβαλλόμενοι συν τυχίαν, τοιούτῳ τῷ σωματικῷ, τουτέστι κατακεκλαquievw, xexpital 50st. Tilm. vertebat: Proinde dictuin hoc in eos pertendere videtur, qui cum impendio amentur, inopina qualibet nec sperata rerum mutatione erga amicos cunctatiores facti, isto utuntur corporali, hoc est præfracto more amantium. Verto: Usurpatur hæc dictio puntouévwv, de iis qui impendio amantur, qui fruitionem deliciarum quas ab amatoribus sperant de die in diem differentes, isto utuntur corporeo, hoc est præfracto, et molli gestu corporis. Quo scilicet simulant se alienos, cum interim maxime velint, quare cum hoc sit, faire de l'enchery, inique Henricus Stephanus reprehendit S. Max., ut omiltam, non posse fieri, amaium θρύπτεσθαι, nisi κεκλασμένῳ utatur ἤθει; bene igitur Opuntoμévwv explicuit S. Max.; owμarixi retinendum: sic enim etiam habet Pachym. et cinædvrum mollities apparet in externo, id est corporali gestu. Καὶ θεραπεύσειν ἐπαγγέλλεται. Tilm.: Scque pollicetur illorum votis obsecuturum. Verto: Etiam potius promittit curaturum (scilicet vulnera anima). Vide notas in textum. S. Max. post Ιππόλυτος addit, καὶ οἱ τὰ Ώρι

γένους δὲ δογματίζοντες τὰ αὐτὰ φρονοῦσι· περιφὺς sed tamen haudquaquam rationi dissentanea noc δὲ ἀντὶ τοῦ περιπλακείς, desunt in Pachym. Verto: indecora. Et qui sententiam Origenis sectantur idem sentiunt, περιφύς, idem quod complexus. Post μετανοοῦντα, S. Μar. habet sequentia: Δοκεί δέ μοι Δημόφιλος πρεσβύτερον ὑβρικέναι· τοὺς γὰρ ἱερέας πρεσβυτέρους είωθε καλεῖν, ὡς ἐν τῷ Περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱεραρχίας διετράνωσε. Καὶ ἐνταῦθα δὲ μετὰ βραχέα ὑποκατιὼν τὸ εἰρημέ νον μοι συνίστησι, καθ' ὑπέρβατον δὲ ἡ σύνταξις ὕβριζες τὸν ἱερέα δικαιώσαντα, τὸ καὶ τὸν ἀσεβῆ ἐλεητὸν ὑπάρχειν, ήγουν ἐλέους ἄξιον. Verto: Vide tur mihi Demophilus presbyterum injuria affecisse. Sacerdotes enim presbyteros vocare solet, sicut 298 in libro De ecclesiastica hierarchia declaravit, et hic post pauca meum dictum confirmat, Constructio vero est secundum hyperbaton: injuria affecisti sacerdotem juste pronuntiantem impium esse ελεητόν,hoc est misericordia dignum. S. Max.: Συνέστειλας ἀντὶ τοῦ ἐταπείνωσας καὶ ἐσμίκρυνας, ἢ οὐ τοῦτο, ἀλλὰ συνέστειλας ἀντὶ τοῦ συνῆξας, ὡς εἴρηται, οἱονεὶ ἐπῆρας. Verto: Συνέστειλας, pro, viliora et contemptibilia effecisti; aut non hoc, sed (συνέστειλας) pro contraxisti sic ut dictum est, videlicet sustulisti. Δι' αὐτῶν ἐκδιδάσκου παρὰ τῶν ἱερέων. Tilm.: Quare ab ipsis inservitur sacerdotibus. Verto: Per ipsos (scilicet diaconos) docebaris a sacer dotibus; sic clare explicatur per illa S. Max.:: Σημείω ται ὅτι οἱ τὰ θεῖα ζητοῦντες παρὰ πρεσβυτέρων μα θεῖν οὐ δι' ἑαυτῶν τοῦτο πράττειν ὀφείλουσι, κἂν ὑπάρχωσι μοναχοί, ἀλλὰ διὰ μέσων διακόνων, καὶ τοῦτο ὅταν ἁρμόδιος παρῇ καιρός. Nota quod divina a sacerdotibus doceri cupientes, non debeant per se ipsos (etsi sint monachi) procurare: sed opera diaconorum, et hoc tempore opportuno. Καθ' ὑπέρβατον γὰρ……….. ἐκδιδάσκου. Tilm.: Ejusmodi coordinatio in suas quæque dispertiens classes inducitur sancto per transgressionem ab ipsis videlicet sacerdotibus erudire. Verto: Constructio enim verborum est καθ' ὑπέρβατον, seu secundum trajectionem, ab ipsis (scilicet sacerdotibus) erudire. Vocat hyperbaion quia inter αὐτῶν εἰ ἐκδιδάσκου, multa intercedunt; quare illa transi lienda ut hæc conjungantur. ᾿Αλλὰ πρὸς τάξιν καὶ ἐπίγνωσιν ἑαυτῶν. Tilm.: Hoc est, fit ut suum quisque agnoscat ordinem. Verto Verum propter ordinem et cognitionem sui ipsorum, est enim eadem periodus. Μᾶλλον γὰρ τῷ λαῷ πλησιάζουσιν ἡ ταῖς ἱε ρατικαῖς τάξεσι. Tilm.: Propius autem quam populus sacratis ordinibus propinquat. Verto: Magis enim accedit ad populi ordinein, id est laicum, quam ad sacros ordines. Clarum est ex ipso S. Dionysiu quem videsis, et sequentia. Καὶ τοῦτο οὐκ ἀπεικότως λέγει, ἀλλ᾽ ὅτι οἱ μὲν ἱερωμένοι. Tilm.: Nec id abs re. Qui enim sacris initiati sunt. Verto: Atque hoc non abs re dicit, eo quod sacris quidem initiati, quasi dicat, ra tio quare monachus magis accedit ad populi ordinem quam ad sacrum, est quia eodem loco cum populo in templo collocatur. Καὶ ἐπ' ἄλλῃ ἀταξίᾳ καὶ ἀναισχυντία.Notamque objiciens impudentiæ. Verto: Illum perstringens propter aliam quoque ordinis transgressionem, et impudentiam. Οὐκ ἐπὶ συστάσει. Tilm.: Non quidem ciendæ seditionis ullius gratia. Verto: Non ad confirmationem seu ad ædificationem, scilicet audientium; quia sequitur ἀλλ᾽ ἐπὶ καταστροφῇ. Τὸν ὑπὲρ τὴν ἀξίαν... πρέποντα. Tilm.: Adversus illum qui præter sui ordinis dignitatem talia sit molitus. At rectæ rationi haudquaquam dissentanea videri bæc poterunt nec indecora, perperam distinctum est. Verto: Adversus illum qui præter sui ordinis dignitatem aliqua quidem molitur, Οἱ δαίμονες ἀληθῶς ἔλεγον θεολογοῦντες τὸν Ἰησοῦν. Tilm.: Damnones illi consentanea veritati theologicæ prædicabant, nempe Jesum. Verto: Demones vere loquebantur, Jesum Deum esse dicentes. "Ορα καὶ ἀπὸ τοῦ παλαιοῦ νόμου. Tilm.: Dem mum vide ut testimonio antiquæ legis suam sententiam communicat. Verto: Vide etiam ex antiqua lege scilicet sententiam meam probari. Sunt verba S. Dionysii ad Demophilum, non Pachymere ad lectorem, quare etiam sequentia male versa καὶ τὰ ἑξῆς διοριζομένου. Tilm.: Quæ proxime sequuntur expla nantis sunt, sive delinientis. Vertendum est: Heliqua definiente, scilicet lege. ῾Ο ἀσεβής μόσχον θύων, ὡς ὁ ἀποκτείνων κύνα λογίζεται. Tilm.: Qui impius cum sit immolat bovem, talen reputat hunc quasi qui occiderit canem. Verlo clarius: Impius immolans vitulum, tanquam occidens canem reputatur. Σιρὰχ ὁ θαυμάσιος. Tilm.: Admirabilis filius Sirach. Verto: Admirabilis ille Sirach. S. Max. addit εἰκότως οὖν οὐδ' αἱ νοηταί δυο νάμεις. Verto: Ergo etiam probabiliter neque spirituales virtutes, scilicet sunt in loco, id est ex distantia aut vicinitate locali non debet dignitatum spiritualium gradus æstimari. S. Max. addit: Εχεις δὲ τοῦτο καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς. Πλατέως δὲ διαγυμνάζει Ωριγένης ἐν τῷ ι' τῶν εἰς τοὺς Ἱερεμίου Θρήνους. Verto: Hoc quoque in sequentibus habes: fuse vero explicat Origenes in lib. 1x Commentariorum,in lamentationes Jeremia. S. Max. addit: Ἐν δὲ τοῖς τῶν ἀποστόλων διαδόχοις παρὰ τῶν ὁμοταγῶν, ἡ ἐπιτίμησις. Verlo: Successores vero apostolorum ab iis qui ejusdem cum illis sunt ordinis corripi possunt. to: "Η τελεσθῇς. Tilm.: Quam sacris iniliere. Ver : Aut perficiaris, sic enim omnes D. Dionysii inter preles. S. Mar. addit: Σημείωσαι δὲ ὅτι τάχα ἐν παροικίᾳ τοῦτο τοῦ μεγάλου Διονυσίου ἡμαρτήθη, καὶ ὅτι τὸν Δημόφιλον αὐτὸς μοναχὸν τῆς Ἐκκλη σίας ἔταξεν. Verto: Nota vero quod fortasse hoc peccatum commissum fuerit in ditione S. Dionysii Magni, et quod ipse Demophilum monachum, Ecclesiæ ordinarit. Καὶ δικαιοί... καὶ τῆς τιμωρίας. Τilm.: Uique propria in alium sententia perfruatur, addixit vide ficet tenebris, atque ultrici supplicio. Verto, et jure decernit ut propriis fruatur videlicet caligine, (carceris) et supplicio. S. Max. contrario modo expli καὶ: Τουτέστι τῆς οἰκείας φιλανθρωπίας καὶ μὴ τοῦ σκότους καὶ τιμωρίας, hoc est, propria humanitate et non tenebris neque supplicio. Δηλονότι ποία χάριτι διακονεῖσθαι. S. Max.: Αλλ᾽ ἴσως τοῦτο εἶπε δεικνὺς ποία χάριτι διακονεί σθαι ἐξελέγησαν. Verto: Sed fortassis hoc dixit, ostendens quali gratiæ inservire electi fuerint. Et post εδοξάσθη addit S. Ματ.: Ἱεροθέτην δὲ καλεῖ τὸν ἅγιον ἀπόστολον Παῦλον, ὡς χειροτονήσαντα αὐτῷ τὴν ἀρχιερωσύνην τῆς Ἐκκλησίας τῶν ᾿Αθηνῶν, καθώς ἐν ταῖς ἱεραῖς τῶν ἀποστόλων γέγραπται Διαταγαίς. Verto: Sacrum institutorem vocat sanctum Paulum apostolum a quo episcopus Ecclesia 999 Athe niensium ordinatus est, sicut in sacris apostolorum Constitutionibus scriptum est, et in explicatione κόῤῥη, addit ἄλλοι δὲ μέρος τι τῆς κεφαλῆς, alii vero partem aliquam capitis. Βέλτιον δὲ κόῤῥην, ὡς ἔφην, τὸν κρόταφον λέγειν. "Ομηρος μέντοι κόρσην αὐτὴν καλεῖ· παροξυτονεῖται δὲ ἡ κόρδη. Εἰς τὸν κρόταφον οὖν ἔτυψεν ὁ Δημόφιλος τὸν μετανοοῦντα. Verto: Ne lius vero κόῤῥην, sicut dixi, tempus capitis dicere. Homerus quidem ipsam κόρσην vocat. Notatur vero acuto in penultima; Demophilus igitur percussit poenitentem in tempore capitis. Παρὰ τὸ ἀβούλητον τῶν εὐεργετουμένων. Tilm.: Per incogitantiam eorum in quos collata est bene-

PACHYMERÆ PARAPHRASIS IN EPP. S. DIONYSII. NOTÆ. ficentia. Verto: Per incogitantiam eorum in quos confertur beneficentia: quia si collata fuit, falsum est conferentem non fecisse quod volebat: ergo dicitur de illo qui parato beneficio sua negligentia privatur, et ideo sibi officit. Μυστήριον γοῦν εἶχον καὶ τὸν γάμον. Tilm.: Quiddam enim in se mysterii occultioris continere credebantur ejusmodi preces nuptiarum præambulæ. Verto: Ergo etiam nuptias pro sacramento habebant, et prapone ex S. Max., καὶ τοῦτο ἐκ πολλῶν κωμῳ δίας ποιητῶν δεικνύναι δυνατόν. Verto: Et hoc ex multis comicis probari posset. S. Max. addit: Ως Κρατίνος δηλαδὴ ἐν Πυλαίᾳ δράματι· μάλιστα γὰρ τὰ μυστήριά τινος τῶν ψευδωνύμων αὐτῶν θεῶν τέλη καὶ τελετὰς ἐκάλουν, ὡς τελειούσας καὶ εἰς τὸ τέλειον ἀγούσας τοὺς τελου μένους. Verto: Sicut Cratinus in dramate Πυλαία. Maxime enim mysteria alicujus falsorum ipsorum deorum τέλη οι τελετάς vocabant, tanquam perf. cientes, et ad perfectionem adducentes eos qui inidarentur. Τῆς μητρὸς τῶν θεῶν αὐτῶν. Addit S. Max.: μᾶλλον δὲ δαιμόνων, ώς φησι Δημόφιλος ἐν τῷ Περὶ τῶν παρ' ἀρχαίοις θυσιῶν καὶ ἑορτῶν. Verto: Ροtias vero dæmonum, sicut dicit Demophilus in libro De antiquorum victimis, et festis. Διεγερθεὶς εἰς θείους ὕμνους. Addit S. Max.: Σημείωσαι ὅτι ἡ ἀποστολικὴ παράδοσις τοὺς νυκτε ρινοὺς τῶν ψαλμωδιῶν κανόνας παρέδωκεν. Νota apostolorum traditionem nocturnas psalmodiarum regulas tradidisse. ᾿Απὸ τοῦ πρήθω το καίω. S. Max., Πρηστήρ ἐστι ελικοειδής κίνησις ἄνωθεν κάτω ἀέρος διαπύρου. Καίει δὲ τοιοῦτον, ὅθεν καὶ παρὰ τὸ πιμπρᾷν λέγεται. Verto: Prester est tortilis motio aeris igniti ex loco sublimiori ad inferiorem. Talis vero res comburit; ideo a πιμπρᾷν, id est incendere, nomen habet. Περὶ τῶν ὑπογαργαλιζόντων καὶ διὰ παντὸς εἰς τὸ ἀχανὲς ἐμβάλλειν μηχανωμένων. Tilm.: De ejusmodi spectris pavorem incutientibus, ac omnibus modis miseros molientibus deturbare in hiulcam illam voraginem. Verto: De demulcentibus, omnique ratione in hiulcam illam voraginem miseros detūrbare molientibus. S. Max., Έξω ταραχῆς. Τὸ οὐ ἀρνητικὸν μόριον πρὸς τὸ ἔξω ταραχής συντακτέον, ἵνα ἡ τὸ ὅλον τοιοῦτον· Διανίσταται, οὐδὲ τῶν ὑπνων πολλῶν ὄντων, διὰ τὸ ἐγκόπτεσθαι αὐτοὺς, ἀπολαύσας, οὐδὲ ἔξω τα ραχῆς ὑπάρχων, διὰ τὸ καὶ τοὺς ὕπνους ἐγκόπτε-. σθαι. Verto: Particula οὐ negativa conjungenda est cum έξω ταραχῆς, ut integra sententia talis reddatur surgit, neque diuturno somno propter ipsius interruptionem fruitus, neque liber a perturbatione exsistens propter somni interruptionem. EPISTOLA IX. Φησὶ Γρηγόριος. Addit S. Max.: Ἐν τῷ πρώτῳ Περί Υιον λόγῳ, καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ Εἰρηνικῷ. 11 prima De Filio oratione, et in secunda de Pace. Τὰ γὰρ ἐκτὸς τῆς τοιαύτης ἱεροπλαστίας, όποσης, etc. Tilm.: Hæc enim externa insignia, eth. giationis alioqui sacrosanctæ quanta, quamque multa, etc. Verto: Quæ enim sine tali sacra fictione, quæ in symbolica theologia explicatur, capiuntur, quanta, quanque multa, etc. S. Max., ἤτοι τὰ προχείρως ἐκ τῆς λέξεως ὑπαγορευόμενα, quibus verbis confirmat meam versionem. Εκφάνσεων διὰ τὸ ἐν σχήματι ἀνθρώπου ὀφθῆναι. Τim.: In enarrativis insinuationibus et hac gratia factum, ut se exhibuerit in forma hominis conspicuum, etc. Verto: De apparitionibus, propterea quod se exhibuerit in forma hominis conspicuum, etc. Noία ἐπὶ ἐκφάνσεων, sicut antea ἐπὶ δωρεῶν προνοιῶν, vertendum esse (de) quasi dicat, fit sermo de donis. Φύλαρχος. S. Max. addit: 'Ομοίως δὲ καὶ βάναυ σός ἐστι πᾶς τεχνίτης διὰ πυρὸς ἐργαζόμενος. Verto: PATROL. GR. IV. Similiter ßávauso; dicitur omnis artifex qui in opere igne utitur. Τί δὲ περὶ τῶν πολυειδῶν καὶ λοξῶν τῆς ἁμαρ τίας τῶν ἐπαγγελιών σοφισμάτων; Tilm.: Quid p inde commemorem multiformia obliqua, sive frustratoria promissionum peccati? Verto: Quid vero de multiformibus, et obliquis argutiis frustrationis promissionum. Αμαρτίας δὲ ἐπαγγελθέντα. Tilm.: Peccali vero nomine calamitates intelligit frustratorie (ut apparet) intentatas peccantibus, quod in nonnullis prophetarum oraculis promptum sit agnoscere, nimirum non omnia promissa, aut prænuntiata videri sortita esse exitum promissioni respondentem. Verto: Αμαρτίας vero frustrationes promissionum dicit, quia promptum est videri, promissa exitum promissioni respondentem minime accepisse. Ex sequentibus, ubi quod coplouara sint explicabitur, σοφίσματα patebit. Καὶ τῆς εἰς Χριστὸν ἀναγωγής πεπλήρωται. Tilm. Sed et ad Christum mystica atque arcana prælusione nos provehebat. Verto: Et per respectum ad Christum completa fuerunt; quia scilicet Christus ex Jacob descendens omnium fuit Dominus. Αμα δὲ καὶ ὅτι πόῤῥω τοῦ ἐνιαίου ὅσα ἄν τις καὶ εἴποι λέγει. Tilm.: Tam vero quia longius a sin gulari quæcunque unus aliquid dixerit: dicit nihilominus. Verto: Tum vero quia longius ab illo singulari sunt quæcunque aliquis symbola dixerit, multiplicata dicit. In Græcis est brevilas Autica, subauditur enim πληθύνεσθαι; in Latinis male distinxil, ut sequentia probant. idso Καὶ πρὸς πολλὰ... καὶ ἀμέριστον. Tilm.: Et ad multiplices formas sermones etiam ipsi partialiter referuntur. Nam propterea hæc, quæ et fiunt et dicuntur, singulare quiddam sunt, et individuum. Verto Et pro multitudine formarum (quæ Deo attribuuntur) sermones etiam ipsi dividuntur (et multiplicantur); illud vero propter quod hæc et dicuntur singulare est, et individum. 300 Claris - simum est ex connexione cum superioribus. Μὴ γὰρ ὑπολαμβάνω μὲν τὰ φαινόμενα ταῦτα τῶν συνθημάτων, οἱονεὶ τῶν συμβολικῶς γινομένων, ἀναπεπλάσθαι ὑπὲρ ἑαυτῶν, τουτέστιν ὑπὲρ τοῦ ὄντως γρ. οὕτως cum S. Max.) νοεῖσθαι αὐτὰ, etc. Tilm.: Non equidem existimo signa ejusmodi conspicua ut quæ figurative adinventa sunt, sui tantum gratia conficta esse: hoc est ut ne ea sic contemplere, quasi in se habeant solum, quod oculis tuis subjicitur, et litteram ipsam nude ac simpliciter prædicen³; quin potius integuntur quidem ipsa, et recta in omnium prospectum proferuntur: idque fit in gratiam arcanæ plurimis, ac prorsus divinæ scientiæ. Verto: Nec enim arbitremur hac signa proposita rerum symbolice exsistentium pro seipsis ficta esse, hoc est ut sic ipsa concipiantur, quemadmo dum signum propositum continet, et nuda littera insinuat, sed præmittuntur, prælucent sapientiæ vulgo indicibili et divinæ. Vide sancti Dionysii textum et S. Max.; imo sequentia id exigunt. Ταύτας γὰρ ἐπιστήμην φησί, δηλοῦντος τοῦ λόγου ὡς ἔστι. Tilm.: El sane dixit esse scientiam verbi declarantis, quod, ete. Verto: Has enim scientiam dicit, sermone declarante quod, etc. Ἱερογραφήθησαν δὲ οὕτως διὰ τοὺς ἀναξίους. Tilni. Porro hanc oportuit ad eum moduin describi, ac sacris inumbrari typis ut ab ea submoverentur indigni. Verto: Porro hæc signa oportuit ad eum modum sacris, etc.; agitur enim de ipsis signis quibus mysteria explicantur. Καὶ ἵνα ἐκείνοις μόνοις.... ἀποσκευαζομένοις. Tilm.: Utque illis revelarentur et solis, qui jam aliquousque perfectį, omnem ab animo rerum sensibilium imaginationem ablegassent. Verto: Ulque illis solis revelentur perfectis, et omnem indecoram super his imaginationem rejicientibus. Ἐν τῷ παραθεωρεῖν.... ἀλλ' ἐν ἁπλαῖς ἐπιο

' etiamnum creaturæ integumentis suis convestite cernuntur, ac veluti in medium expositæ invisibi lium pariter et intelligibilium. Verto: Ipsæ etiamnum creaturæ præponuntur, quasi præjacent invisibilibus et intelligibilibus, id est 301 instar vestium legunt, quare detrahenda sunt, ut in illis Creatorem contemplemur. Vide superiorem locum S. Max. βολαῖς τοῦ νοός. Tilm.: id autem contigit dum mul- πρόκεινται, τῶν ἀοράτων καὶ οτ τῶν. Tilm.. Ipsa tifidam signorum varietatem ne contemplatione quidem dignam ducunt; individuam autem apprehendunt mentis acie veritatem, non ulla evidenti demonstratione, non item ingenii viribus quæsita scientia, sed simplici solum ac nudo mentis conceptu. Verto: Vix observando, quidem leviter, signorum varietatem, unitatem vero comprehendendo, non demonstratione nec ratiocinatione; sed simplici mentis apprehensione. Hic explicatur contemplationis natura, et discrimen inter meditationem et contemplationem, quare illa præcedentia καὶ δυνατῶς ἔχουσι, tantum commate interpungenda, et vertendum, etc., valentibus. Πείθουσα καὶ καταδουμένη.... τὴν ἀλήθειαν. Tilm.: Quod persuadeat confirmetque, et quasi vinculum quoddam aut sigillum alligat jam dictis, ipsam mimirum veritatem. Verte: Quod persuadeat et devinciat, et quasi vinculum quoddam et sigillum dictis apponat veritatem. Sic supra καὶ δεδεμένην ἀλήθειαν τοῖς λεγομένοις, atque ex dictis collectamn veritatem et assertam. Verto: Et colligatam dictis veritatem. Επισκοποῦσι. Tilm.: Sua recen sent oracula. Verto: Contemplantur, nisi legamus ἐπισκώπτουσι, arguunt. S. Max. addit: Οἷον τὰς πεύσεις, ὡς τό· Που *Αβελ ὁ ἀδελφός σου; καὶ τό· Καταβὰς ὄψομαι· καὶ τό· Κύριος ἐξετάζει τὸν δίκαιον καὶ τὸν ἀσεβῆ· άτινα καὶ μέσως ἔχουσι τῶν τε θεῷπρεπόντων καὶ τῶν πάντη έπεμφαίνειν δοκούντων, τουτέστι ὁμοιώσεως θηρίων καὶ ὑλῶν ἀψύχων. Υπερκοσμίως δὲ καὶ τελεσιουργικῶς φησι τὰς λόγῳ καὶ μόνῳ βουλήματι παραδοξο ποιίας. Νόμους δὲ φαινομένους, ὡς ὅταν ἀπολογίας ἀξιοῖ τὴν ἐν ἐρήμῳ βιασθεῖσαν παρθένον, καὶ ὅταν ὅμοια. Αφανεῖς δὲ θεσμούς, οἷον· Τὸν Ἰακὼς ἡγε πησα, τὸν δὲ Ἡσαῦ ἐμίσησα, καὶ ἕτερα τοιαῦτα. Πολυτρόπως δὲ ἔφη ὁ Πατήρ, διότι τὰ μὲν συμβολι κῶς, τὰ δὲ ἀχράντως καὶ ὑπερκοσμίως ἡ Γραφὴ πα ραδέδωκε. Verto: Sicut interrogationes, ut illud: Ubi Abel frater tuus, et illud: Descendens videbo, et illud: Dominus examinat justum et impium, quæ medio modo se habent inter ea quæ Deo conveniunt, et quæ omnino illi disconvenire videntur, hoc est similitudinem ferarum, et rerum inaniniatarum, sublimius, et perfective dicit, miracula solo verbo aut voluntate perpetrata. Leges vero conspicuas, ut quando virginem in deserto violatam excusatione dignatur, et similia. Leges vero obscuras, sicut: Jacob dilexi, Esau vero odio habui, et alia istiusmodi. Variis modis vero dicit Pater, quia Scriptura hæc quidem per signa, illa vero pure, seu sine signis, et sublimius tradidit. Καὶ φωτίζει.... τὴν ἀλήθειαν. Tilm.: Hæc mentem sua irradiatione provehit ad multiplicem ineffabilium sacramentorum cognitionem. Hæ sunt operationes symbolicæ theologiæ in eorum gratiam, qui quadantenus promoverunt: idcirco τελεστική dicitur. Qui Deo vicinius jungi vult, opus habet operosiore assuefactione, atque informatione; quod genus homines vocavit Pater ἀδιδάκτους μυσταγω γίας, id est mysticæ disciplinæ indociles adhuc. At talis quidem dicere liceat dum particeps ellicitur immaculatorum donorum ruditer admodum, multoque labore mysticis ejusmodi cæremoniis edocetur, vitæ in primis sanctimoniam. Et hic quidem mysticæ theologiæ effectus est, sive operatio. Rursus hæc per fidei considerationem persuadet, inducit, promovelque ad complexum veritatis. Verto: El mentem illustrat ad ineffabilia mysteria consideranda; nam per sacrificantes (hæc enim sunt hujus opera, ideo etiam τελεστική dicitur) Deo familiares magis ellicit activa qualitate et formatione (quod etiam ἀδιδάκτους μυσταγωγίας, id est sacrorum initia - tiones, a nemine edoctas vocavit); qui enim dicis causa particeps immaculatorum efficitur donorum, sine præceptore sacra docetur, et ipse actu sanctificatur, propterea et talis quidem mystica theologia operatur, altera vero consideratione fidei persuadet, et ad veritatem adducit. Res adeo clara ut probafionem non exquirat, ut omittam per alteram versionem occultari effectum præstantissimum Ven. Euch. nımirum internas illustrationes quibus ad perfecte vivendum effermatur. Ἵνα τῶν πολλῶν τὰ ἅγια ἀποδιαστέλλωνται. Tilin.: Ut sancta hæc a quam plurimis suppriman tur. Verto: Ut sancta a vulgaribus hominibus distinguantur, separentur. Μὴ ἐχόντων ἐφικνεῖσθαι τῶν νοουμένων, ὧν χάριν τὰ σύμβολα γίνονται. Tilm.: Neutiquam valen tibus eorum assequi intelligentiam: quorum etiam gratia, signa ejusmodi figurativa sunt. Verto: Neutiquam valentibus pertingere ad ea quæ consideranda proponuntur, quorum, scilicet vulgarium, gratia, signa ejusmodi figurativa sunt. Addit S. Max.: Ὥσπερ ὅταν ἐκ δένδρων τὰς ὑποστάσεις τῆς προσκυνητῆς Τριάδος παρίστησιν ὁ θεῖος ᾿Αθανάσιος, καὶ ἐξ ἄλλων οἱ λοιποὶ ἅγιοι· τί καὶ αὕτη ἡ τοῦ κόσμου δημιουργία τῶν ἀοράτων τοῦ Θεοῦ προβέβληται τρόπον τινὰ συμβόλων τάξιν ἐπέχουσα. Verto: Sicut quando divinus Athanasius proponit per arbores personas adorandæ Trinitatis, et cæteri sancti per alia; quid et ipsa mundi creatio signorum locum sustinens. Καὶ αὐτὰ δὲ τὰ κτίσματα προβέβληνται, οιονεί (a) Hæc ad Scholia S. Maximi spectaut. S. Max.: Τὰ μὲν πολιτικῶς. Τῆς φιλοσοφίας τὸ μὲν ἔστι πρακτικὸν, τὸ δὲ θεωρητικόν· καὶ τοῦ μὲν πρακτικοῦ τὸ μὲν ἔστι κοινὸν, ἢ καὶ πολιτικὸν καλεῖται, οἷον τὸ νομοθετικόν· τὸ δὲ ἴδιον, οἷον τὸ ἠθικόν. Μέσον δὲ πρακτικοῦ, τὸ οἰκονομητικόν. Τοῦ δὲ θεωρητικοῦ τὸ μὲν ὠνόμασται φυσικόν, τὸ ἐν αἰσθητοῖς καὶ μεταβλητοῖς, ὅ καὶ κοσμολογικόν ἐστι· τὸ δὲ ἐποπτι κὸν καὶ θεολογικὸν, τὸ ἐν νοητοῖς καὶ ἀἰδίοις. Ταῦτα νῦν ἐξέθετο ἐν τούτοις. Μέσον δὲ τοῦ θεωρητικοῦ τὸ ἐν ἀϊδίοις καὶ αἰσθητοῖς, ὅπερ ἐστὶν ἀστρονομικὸν καὶ μαθηματικὸν, ὅπερ ἡ μὲν Γραφὴ οὐ λέγει, οἱ δὲ Ἑβραῖοι ἐν τῷ Δευτερονομίῳ ἔχουσι. Verto: Philosophiæ una pars est speculativa, altera practice; practices una pars est communis, quæ politica, seu civilis dicitur, sicut quæ leges præscribit, altera particularis sicut moralis. Medium vero practices est œconomitice, seu rei familiaris administratio, nedium vero speculativa, unum appellatur nalurale, quod sensibilia, et mutabilia spectat, et vocatur etiam cosmologicum, quasi dicat, mundi causas inquirens; alterum inspectivum et theologicum, quod spiritualia et æterna spectat. Hæc nunc exposuit in his. Medium vero speculativæ illud est quod in æternis, et sensibilibus versatur, quod est astronomice, et mathematice, quod quidem Scriptura non dicit, Hebræi vero habent in Deuteronomio. S. Max. addit: Ταῦτα δέ φησι, δεικνὺς ἀναγ καίως τὴν ἀναγωγὴν καὶ ἀλληγορίαν παραλαμβάνε σθαι. Verto: Hæc vero ait, ostendens necessario admittendum anagogicum sensum, et allegori cum. ῾Ιεροπρεπώς διαβαίνειν (α). S. Max.: Δια. βαίνειν γράφεται καὶ διαβάλλειν, ὅ ἐστιν εἰσία· λεῖν, καὶ εἰσελθεῖν εἴσω τε γενέσθαι τοῦ πράγ ματος· οὕτω φησὶ καὶ Διογενιανός. Verto: διαβα vetv scribitur etian διαβάλλει», quod est circuiss εἰ

PACHYMERÆ PARAPHRASIS IN EPP. S. DIONYSII. NOTÆ. priusquam res productæ fuerunt in ideis, seu exemplaribus Dei, hoc est in æternis 302 ipsius cogiiationibus, quas prædefinitiones nominare sanctum Paulum, in libro De divinis nominibus diximus, secundum quas ideas et cogitationes Dei, ea quæ producenda erant præfigurata fuerant, et providentia divina sine principio præexsistebat omni creapenetrasse, atque intra ipsam rem esse, sic loquitur dicentes: Simul Deus, simul omnia: verum quia et eliam Diogenianus. Τὰ ὑπερούσια φῶτα καὶ νοητά. Υπερούσια φῶτα. S. Max.: Καὶ θεῖα τὴν πανάχραντον καὶ παναγίαν Τριάδα φησί, Νοητούς δὲ ἀγγέλους τοὺς ὑπεραναβεβηκότας. Τὴν δὲ διαφορὰν τούτων παρατεθείκαμεν ἐν τῷ Περὶ Θείων ονομάτων τελείως. Verto: Intemeratam et sanctissimam Trinitatem intelligit per substantialia, et intelligibilia lumina, atque divina; per intelligibiles vero angelos intelligit supremos, horum vero differentiam perfecte constituimus in libro De divinis nominibus. 'Αλλ' ὅτι ἀπὸ Θεοῦ εἰσι, καὶ ὑπάρχουσιν, ox, etc. Tilm.: Sed quia a Deo sunt, adsuntque ipsi, non quasi, etc. Verto: Sed quia a Deo sunt, et exsistunt non quasi, id est actiones ad extra prout terminantur in creaturis, non sunt substantia divina, sed aliquid exsistens et agens a Deo productum, ut postea declaratur. Τὸ δὲ καθ' ύπαρξιν... λεχθέν. Tilm.: Illud quoque secundum substantiam, spiritus videlicet, sive eloquium divinum, hoc est ab ipso Deo profectus spiritus, atque dictum verbum. Verto: Illa vero, quæ est secundum exsistentiam inspiratio, et oraculum divinum, hoc est a Deo productum, et dictum. Ivɛūµ¤ esse inspirationem, patet ex sequentibus, sic etiam napi esse vertendum exsistentiam: quia mandata Dei dicuntur habere lumen xað' Υπαρξιν. Φῶς αἱ ὑπερβεβηκυίαι τῶν ἀγγέλων τάξεις. Tilm.:Et ii quidem angelorum ordines lucem istam eminenter excedere, ac penetrare dicuntur. Verto: Lumen etiam sunt supremi angelorum ordines. Καὶ ἀναγωγὸν τῶν ὑποδεεστέρων. Tilm.: Tum provebendi se inferior_ad sublimiorum rerum contemplationem. Verto: Tum provehendi se inferiores ordines ad sublimiorum rerum contemplationem. Σοφία κρατῆρα ἱστᾷ, καὶ τὸ πόμα προχέει· τοῦτο yap tot to approɛt. Tilm.: Sapientia ^inducitur manu appendens craterem, propinansque poculum; hoc enim indicat verbum mpová. Verto: Sapientia craterem tenet, et potionem profundit; hoc enim indicat verium προνάει. Recte scribitur προνάει loco προνοεί, μία S. Max. in indice habet προνάουσα, προχέουσα; nescio cur verterit προχέεις propinas, quandoquidem postea reddiderit póxuais, profusio. Twy deoμevov autñs. Tilm.: Qui se concupiscunt. Verto: Qui ipsius indigent. Post ouvάpxwv povost, vel ut S. Max. πpoеνόει, addit S. Max.: Κατὰ τοὺς ἀφραίνοντας καὶ λέγοντας· Αμα Θεός, ἅμα πάντα· ἀλλ' ὅτι καὶ πρὶν παραχθῆναι τὰ ὄντα ταῖς ἰδέαις, ἤτοι παραδείγμασι τοῦ Θεοῦ, τουτέστιν ἐν ταῖς ἀϊδίοις αὐτοῦ νοήσεσιν, &ς προορισμοὺς ὀνομάζειν τὸν θεῖον Παῦλον ἐν τῷ Περί θείων ὀνομάτων ἔφημεν, καθ᾽ ἃς ἰδέας, καὶ νοήσεις τοῦ Θεοῦ τὰ μέλλοντα παράγεσθαι προετετύπωτο, καὶ ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ ἀνάρχως προϋπήρχε πάσης κτίσεως. Verto: Secundum siullescentes et turæ. Οὐχ ὅτι τῶν ὄντων τυχόν συνάρχων προνοεί· οὐδὲ γάρ ἐστι τῶν ὄντων συνάναρχον (γρ. συνάρ χον, quia præcessit συνάρχων) τῇ ἁγία και δημιουρ Yix, etc. Tilm. Non quod ea quibus contigit ut essent, quæ forte sunt sapientia tanquam sibi coæterna, sua providentia moderetur (neque enim, etc.) Verto Non quod forte simul cum rebus exsistere incipiens illis provideat (neque enim, etc.) patet ex sequentibus. Καὶ τὸ βούλεσθαι παραγαγεῖν τὴν κτίσιν, τὴν ἀπολαύουσαν τῆς προνοητικῆς αὐτοῦ ἀγαθότητος. Tilm.: Velle sibi conciliare creaturam: quæ fruitura aliquando fuerat ipsius providentissima bonitate. Verto: Etiam velle producere creaturam, providenti ipsius bonitate fruituram, patet ex superioribus. Καὶ τὰ δι' ἡμᾶς ἀγαθὰ ἐσομένη. Tilm., Et haec bona omnia propter nos. Verto: Et ad bona omnia quæ propter nos futura; scilicet intermina providentia. Σύνθημα καὶ σύμβολον... διδασκαλίας. Tilm.: Crediderim accipi debere pro composito figurativoque signo. Hoc enim indicat quod inducit argumentum a communi τῆς διαχυτικῆς ἐπιρροής, id est diffusiv inundantiæ sive influxus, liquet sane doctrinam significari per plurima dividua variantem. Verto: Compositum figurativumque signum rursus esse ar bitror (hoc enim subauditur) diffusive influzionis videlicet doctrinæ quæ per plura et dividua instruit, patebit ex collatione utriusque cibi, et accommodatione. EPISTOLA X. Εἶναι ἐτῶν κε', ἄτε, οἶμαι, καὶ ἔτι ἀναγινώσκοντα, ὡς εἶναι τὰ πάντα ἀμφὶ τὰ ι' ἔτη. Tilm.: Annorum fuisse 25, siquidem legisse me arbitror, quod integra beati istius viri ætas ad annos porrecta sit circiter 90. Verto: Annorum fuisse 25. quemadmodum me adhuc legisse arbitror, sic ut omnes anni fuerint 90 circiter. Certum est integram aetatem D. Dionys. excessisse annos 90, quia Syngelus affirmat eum septuaginta omnino annos Christum prædicasse. ἡμᾶς δὲ οὐδὲ τὸ ἐναντίον, τουτέστι τὸ καὶ ποῤῥωτέρω ἀφεστάναι. Tilm: Nos autem ne ulla quidem intemperies adversitatis, hoc est longissimo licet insterstitio a nobis sejungaris. Verto: Hus vero neque contrarium, hoc est, etc. Vide sanctum Dionysium.