Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
Contents of the first volume of the first...Τάδε ἔνεστιν ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ τοῦ πρώτου…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 42:779Τάδε ἔνεστιν ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ τοῦ πρώτου βιβλίου τοῦ κατὰ τῶν [εἴκοσι] αἱρέσεων ἐλέγχου, [ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις κ] οὕτως· Πρῶτον μὲν αἱ τῶν αἱρέσεων πασῶν μητέρες τε καὶ πρωτότυποι ὀνομασίαι, ἐξ ὧν μητέρων πέντε αἱ ἄλλαι ἐφύησαν, καὶ εἰσὶν αὗται αἱ πρῶται τέσσαρες· [α.] Πρώτη Βαρβαρισμός, ἥτις καθ’ ἑαυτήν ἐστι, διαρκέσασα ἀφ’ ἡμερῶν τοῦ Ἀδὰμ ἐπὶ δέκα γενεαῖς ἕως τοῦ Νῶε. Βαρβαρισμὸς δὲ κέκληται ἀπὸ τοῦ μὴ τοὺς τότε ἀνθρώπους ἀρχηγόν τινα ἔχειν ἢ μίαν συμφωνίαν, ἀλλ’ ὅτι πᾶς τις ἑαυτῷ ἐστοίχει καὶ νόμος ἑαυτῷ κατὰ τὴν προτίμησιν τοῦ ἰδίου βουλήματος ἐγίνετο. [β.] Δευτέρα Σκυθισμός, ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τοῦ Νῶε καὶ μετέπειτα ἄχρι τῆς τοῦ πύργου οἰκοδομῆς καὶ Βαβυλῶνος καὶ μετὰ τὸν τοῦ πύργου χρόνον ἐπὶ ὀλίγοις ἔτεσι τουτέστιν ἕως Φαλὲκ καὶ Ῥαγαῦ· οἵτινες ἐπὶ τὸ τῆς Εὐρώπης κλίμα νενευκότες τῷ τῆς Σκυθίας μέρει καὶ τοῖς αὐτῶν ἔθνεσι προσεκρίθησαν ἀπὸ τῆς τοῦ Θάρρα ἡλικίας καὶ ἐπέκεινα, ἐξ οὗπερ οἱ Θρᾷκες γεγόνασι.
PG 42:835[γ.] Τρίτη Ἑλληνισμός, ἀπὸ τῶν χρόνων τοῦ Σεροὺχ ἐναρξάμενος διά τοι τῆς εἰδωλολατρείας καὶ ὡς ἐστοίχουν τὸ τηνικαῦτα ἕκαστος κατά τινα δεισιδαιμονίαν ἐπὶ τὸ μᾶλλον πολιτικώτερον καὶ ἐπὶ ἔθη καὶ θεσμούς. εἰδώλων μέντοι γε ἐναρξαμένων τάττεσθαι, τὰ τῶν ἀνθρώπων γένη οἷς τότε στοιχήσαντες ἐθεοποίουν, διὰ μὲν χρωμάτων διαγράφοντες τὴν ἀρχὴν καὶ ἀπεικονίζοντες τοὺς πάλαι παρ’ αὐτοῖς τετιμημένους ἢ τυράννους ἢ γόητας ἤ τινάς τι δράσαντας ἐν βίῳ μνήμης δοκοῦν ἄξιον, δι’ ἀλκῆς τε ἢ σωμάτων εὐρωστίας · ἔπειτα δὲ ἀπὸ τῶν χρόνων τοῦ Θάρρα πατρὸς Ἀβραὰμ καὶ δι’ ἀγαλμάτων τὴν πλάνην τῆς εἰδωλολατρείας εἰσηγησάμενοι, τοὺς ἑαυτῶν προπάτορας δι’ ἀπεικονισμῶν τετιμηκότες καὶ τοὺς πρὸ αὐτῶν τετελευτηκότας τεχνησάμενοι ἐκ κεραμικῆς ἐπιστήμης τὸ πρῶτον, ἔπειτα δι’ ἑκάστης τέχνης μιμησάμενοι, οἰκοδόμοι μὲν λίθον ξέσαντες, ἀργυροκόποι δὲ καὶ χρυσοχόοι διὰ τῆς ἰδίας ὕλης τεκτηνάμενοι, οὕτω καὶ τέκτονες καὶ οἱ καθεξῆς·
Γορθηνοί. * Καταφργαστών. Ο προει Καὶ ἔστι τὰ ἐν τῇ πάσῃ πραγματείᾳ διὰ τῶν ρημένων τριῶν βιβλίων, πρώτου καὶ δευτέρου καὶ τρίτου, ἅτινα τρία βιβλία εἰς ἑπτὰ τόμους διείλο μεν· ἐν δὲ ἑκάστῳ τόμῳ ἀριθμός τις αἱρέσεων και σχισμάτων ἔγκειται· ὁμοῦ δὲ πᾶσαί εἰσιν ἐγδοή κοντα· ὧν αἱ ὀνομασίαι καὶ αἱ προφάσεις (5) αὗται· Βαρβαρισμός, Σκυθισμός, Ελληνισμός, Ἰουδαϊσμός, Σαμαρειτισμός. Ἐκ τούτων αἱ καθεξῆς, πρὸ μὲν τῆς ἐπιδημίας Χριστοῦ, ἀπὸ δὲ τοῦ Βαρβαρισμού καὶ τῆς Σκυθικῆς δεισιδαιμονίας καὶ τοῦ Ἑλλην: σμοῦ καὶ τῶν λοιπῶν φύσασαι αὗται· Πυθαγόρειοι, εἴτουν Περιπατητικοί, Πλατωνικοί, Στωϊκοί, Ἐπισ κούρειοι. Εἶτα ἡ Σαμαρειτικὴ οὖσα αἵρεσις ἡ ἐκ τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ· καὶ ταύτης τέσσαρα έθνη, Γοργο θηνοί ', Σεξουαῖοι, Δοσίθεοι, Εσσηνοί. Εἶτα ὁ αὐτὸς προειρημένος Ἰουδαϊσμὸς ἀπὸ τοῦ Ἀβραὰμ τὸν χει ρακτῆρα εἰληφώς, καὶ διὰ τοῦ δοθέντος νόμου τη Μωϋσῃ πλατυνθείς, καὶ ἀπὸ τοῦ Ἰούδα τοῦ υἱοῦ Ἰακὼβ τοῦ καὶ Ἰσραὴλ, διὰ Δαβὶδ τοῦ βασιλεύσαν τος αὐτῶν ἐκ τῆς τούτου φυλῆς, τὸ ἐπώνυμον τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ κληρωθείς. Καὶ ἀπ' αὐτοῦ τε νῦν τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ ἑπτὰ αἱρέσεις αὗται· Γραμματέων, 42- ρισαίων, Σαδδουκαίων, Ημεροβαπτιστῶν, Οσσαίων, Νασσαραίων, Ηρωδιανών. Ἐκ τούτων τῶν αἱρέσεων καὶ μετέπειτα κατὰ διαδύ χὴν τῶν χρόνων ἐπεφάνη ἡ σωτήριος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ οἰκονομία, ήγουν ἡ ἔνσαρκος αὐτοῦ παρουσία καὶ εὐαγγελικὴ διδασκαλία τε καὶ κήρυγμα βασιλείας· ἥτις μόνη ἐστὶ πηγὴ σωτηρίας καὶ πίστις ἀληθείας τῆς καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας. Ἐκ δὲ ταύτης περιεκλάσθησάν τε καὶ ἐσχίσθησαν όνομα μόνον Χριστοῦ ἔχουσαι, ἀλλ' οὐχὶ τὴν πίστιν. Εἰσὶ δὲ αὗται· Σιμωνιανοί, Μενανδρια νοί, Σατορνιλιανοί, Βασιλιδιανοί, Νικολαῖται, Για στικοὶ οἱ καὶ Στρατιωτικοί, οἱ αὐτοὶ δὲ Φιβιωνεται, παρὰ δέ τισι Κουδδιανοὶ καλούμενοι καὶ Βαρβαρία νοί, παρ' ἄλλοις δὲ Σωκρατῖται, παρ' ἑτέροις Ζακχαίοι· Καρποκρατῖται, Κηρίνθιανοὶ οἱ καὶ Μη ρινθιανοί, Ναζαραίοι, Εβιωναῖοι, Οὐαλεντίνοι, Σε κουνδιανοί, οἷς συνάπτονται Ἐπιφάνιος καὶ Ἰσίδω ρος · Πτολεμαῖοι, Μαρούσιοι, Κολορβάσιοι, Ήρα- κλεωνῖται, αφῖται, Καϊανοί, Σηθιανοί, Αρχοντικού, Κερδωνιανοὶ, Μαρκίωνες, Λουκιανισταί, Απελλήία- Σευηριανοί, Τατιανοί, Εγκρατῖται, κατὰ Φρύ γας τῶν καὶ Μοντανιστῶν καὶ Τασκεδρουγιτών Πεπουζιανοὶ οἱ καὶ Πρισκιλλιανοὶ καὶ Κυντιλιανοί, οἷς συνάπτονται Αρτοτυρῖται, Τεσσαρεσκαιδεκατί ται οἱ τὸ Πάσχα μίαν ἡμέραν τοῦ ἔτους ποιοῦντες· ἄλλοι οἱ τὸ Εὐαγγέλιον καὶ τὴν Ἀποκάλυψιν Ἰωάννου μὴ δεχόμενοι· Αδαμιανοί, Σαμψαῖοι οἱ καὶ Ἐρκεσαῖοι, Θεοδοτιανοί, Μελχισεδεκιανοί, Βαρ δησιανισταί, Νοητιανοὶ, Οὐαλήσιοι, Καθαροὶ εἰ καὶ Ναυάτοι, Αγγελικοί, Αποστολικοὶ οἱ καὶ Ἀπὸ τακτικοί, Σαβελλιανοί, Ωριγένειοι οἱ καὶ αἰσχρ . Αλογοι. Ελκεσαῖοι. σ S. EPIPHANII Quæ quidem omnia hoc in opere comprehensa A tribus libris explicantur, primo et secundo ac tertio. lidem porro libri in septem tomos distributi sunt, quorum singuli certum hæreseon ac schisma- tum numerum continent : quæ simul collecta Lxxx conficiunt. Quorum appellationes hæ sunt ac dogmata : Barbarismus, Scythisimus, Hellenismus, Judaismus, Samaritismus? Ab iis deinceps reliquæ sectæ profluxerunt. Nam ante Christi Salvatoris adventum, e Barbara et Scythica ac Græca super- stitione ac cæteris id genus istæ prodierunt : Py- thagorici, sive Peripatetici, Platonici, Stoici et Epicu- rei. Tum Samaritana secla, quæ ex Judaica pullu- lavit; ea porro quatuor in factiones abiit, Gorthe- norum, Sebucorum, Dositheorum et Essenorum. Sequitur Judaismus, qui propriam ab Abrahamo figuram ac notam accepit, deinde per Moysis le- gem collatatus, ab Juda Jacobi filio, qui Israel ap- pellatus est, et per Davidem, populi istius ex eadem illa tribu regem, Judaismi appellationem obtinuit. Ab hoc septem hæ prodierunt hæreses, Scribarum, Pharisæorum, Sadducæorum, Hemerobaptistarum, Ossæorum, Nassaræorum, Herodianorum. B Secundum has sectas successione temporujn Domini nostri Jesu Christi incarnatio toti orbi salutaris illuxit, et cum hac Evangelii doctrina et cœlestis regni prædicatio; qui quidem unicus est fous salutis et catholicæ apostolicæque Ecclesiæ C vera fides. A qua insequentes omnes sectæ, quæ solum Christi nomen, non fidem praferunt, ampu- talæ sunt et avulsæ. Quae sunt, Simoniani, Menam driani, Saturniliani, Basilidiani, Nicolaitæ, Gnostici qui et Stratiotici et Phibionitæ, ab aliis vero Coddiani appellantur ac Borboriani, apud alios Socratita, apud quosdam Zacchæi : Carpocra- titæ, Cerinthiani qui et Merinthiani, Nazaræi, Ebionæi, Valentini, Secundiani, quibus accedit Epiphanes et Isidorus : Ptolemai, Marcosii, Co- lorbasii, Heracleonitæ, Ophite, Caiani, Sethiani, Archontici, Cerdoniani, Marciones, Lucianistæ, Apelleiani, Severiani, Taliani, Encratitæ, Phry- gastæ qui et Montanistæ et Tascodrugia, Pepu- ziami qui et Priscilliani ac Quintiliani. Quibus D adjiciuntur Artotyritæ, Tessarescædecatitæ qui Paschalis celebritati unam quotannis diem prafi- niunt; Alogi, qui Evangelium et Apocalypsin Joan- nis rejiciunt; Adamiani, Sampsæi, qui et Helces:ei, Theodotiani, Melchisedeciani, Bardesianistæ, Noe- Liani, Valesii, Cathari, qui et Novaliani, Angelici, Apostolici qui et Apotactici, Sabelliani, Orige- mist foeditatis auctores, Origenistæ al Origene qui etiam Adamantius appellatur: Pauli Samosa- tensis, Manichæi qui et Acoanite, Hieracitæ, Mele- Scr. Leg. Cor. Latine dici debent potius quam dogmata. Confer et num. laudatæ mox S. Epiphanii Epistola ad vo, Cor. Acacium et Paulum, quam epistolam iisdem fere verbis expressam et hoc in loco Epiphanius idem nobis exhibuit. (5) Α' προφάσεις, causa, occasiones, praetextus
PG 42:837[Αἰγύπτιοι δὲ ὁμοῦ καὶ Βαβυλώνιοι καὶ Φρύγες καὶ Φοίνικες ταύτης τῆς θρῃσκείας πρῶτοι εἰσηγηταὶ γεγόνασιν, ἀγαλματοποιίας τε καὶ μυστηρίων, ἀφ’ ὧν τὰ πλεῖστα εἰς Ἕλληνας μετηνέχθη ἀπὸ τῆς Κέκροπος ἡλικίας καὶ καθεξῆς], μετέπειτα δὲ καὶ ὑστέρῳ πολὺ τοὺς περὶ Κρόνον καὶ Ῥέαν, Δία τε καὶ Ἀπόλλωνα καὶ τοὺς καθεξῆς θεοὺς ἀναγορεύσαντες. Ἕλληνες δὲ κέκληνται ἀπὸ Ἕλληνός τινος ἀνδρὸς τῶν ἐν τῇ Ἑλλάδι κατῳκηκότων καὶ τὴν προσωνυμίαν τῇ χώρᾳ παρεχομένου, ὡς δὲ ἕτεροί φασιν ἀπὸ τῆς ἐλαίας τῆς ἐν Ἀθήναις βλαστησάσης. Ἴωνες δὲ τούτων ἀρχηγοὶ γεγόνασιν, ὡς ἔχει ἡ ἀκρίβεια, ἀπὸ τοῦ Ἰωυάν , ἑνὸς ἀνδρὸς τῶν τὸν πύργον οἰκοδομησάντων, ὅτε αἱ γλῶσσαι διεμερίσθησαν τῶν ἀνθρώπων, δι’ ἣν αἰτίαν καὶ Μέροπες πάντες κέκληνται διὰ τὴν μεμερισμένην φωνήν. ὕστερον δὲ ὁ Ἑλληνισμὸς εἰς αἱρέσεις κατέστη κατωτέρω τῷ χρόνῳ, φημὶ δὲ Πυθαγορείων καὶ Στωϊκῶν καὶ Πλατωνικῶν καὶ Ἐπικουρείων καὶ λοιπῶν.
πουλ, Ωριγένειοι οἱ καὶ τοῦ ᾿Αδαμαντίου· Παύλου τοῦ Σαμωσατέως, Μανιχαίοι οἱ καὶ ᾿Ακωανῖται, Ιν ρακῖται, Μελετιανοὶ οἱ κατ' Αἴγυπτον σχίσμα ὄντες, Αρειανοὶ οἱ καὶ ᾿Αρειομανῖται, Αὐδιανῶν τὸ σχίσμα, Φωτεινιανοί, Μαρκελλιανοί, Ημιάρειοι, Πνεύματο μάχοι οἱ τὸ ἅγιον Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ βλασφημοῦντες· Αεριανοί, Αετιανοὶ οἱ καὶ ᾿Ανόμοιοι, οἷς συνάπτε ται Ανόμοιος '. Διμοιρῖται οἱ μὴ τελείαν τὴν Χριστοῦ ἐνανθρώπησιν ὁμολογοῦντες, οἱ καὶ ᾿Απολιναρῖται · εἰ καὶ τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν ἀειπάρθενον λέγοντες μετὰ τὸν Σωτῆρα γεγεννηκέναι τῷ Ἰωσὴφ συνῆφ- θαι, οὔστινας ἐκαλέσαμεν ᾿Αντιδικο μαριανίτας· καὶ οἱ εἰς ὄνομα τῆς αὐτῆς Μαρίας τῆς Θεοτόκου κολλυρίδα προσφέροντες, οι καλοῦνται Κολλυριδιανοί - Μασ- σαλιανοί, οἷς συνάπτονται Μαρτυριανοί, οἱ ἀπὸ τῶν Ελλήνων καὶ Εὐφημῖται καὶ Σατιανοί. Επανιὼν δὲ αὖθις, καὶ διελών ταύτας κατὰ βι βλίον, ὑποδείξω ἐν ταύτῃ τῇ ἀνακεφαλαιώσει, πόσαι τούτων τῶν ὀγδοήκοντα αἱρέσεων ἐν τῷ πρώτῳ βι- Ελίῳ καὶ καθεξῆς ἐν τῷ δευτέρῳ ἕως τοῦ τρίτου· ἀλλὰ καὶ καθ᾿ ἕκαστον τῶν ἑπτὰ τόμων τῶν ἐν τρισὶ βιβλίοις συντεταγμένων, πόσαι εἰσὶν ἐν ἑαυτῷ ' χω ρισθεῖσαι αἱρέσεις. Καὶ ἔστιν οὕτως· Ἐν μὲν τῷ πρώτῳ βιβλίω τόμοι τρεῖς, αἱρέσεις τεσσαράκοντα ἐξ, σὺν ταῖς ὀνομασίαις τούτων, φημὶ δὲ Βαρδα- ρισμὸν, καὶ Σκυθισμὸν, καὶ Ἑλληνισμόν, καὶ Ἰου δαϊσμὸν, καὶ Σαμαρειτισμόν. Ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ βι- βλίῳ τόμοι δύο, αἱρέσεις είκοσι τρεῖς. Ἐν δὲ τῷ τρίτῳ βιβλίῳ τόμοι δύο, αἱρέσεις ἕνδεκα. Ἐν τῷ οὖν πρώτῳ βιβλίῳ, πρώτῳ τόμῳ, αἱρέσεις κ', αί εἰσιν απός· Βαρβαρισμός, Σκυθισμός, Ελληνισμός, Ιου- δαϊσμός. Ελλήνων διαφοραί, Πυθαγόρειοι, ήγουν οἱ Περιπατητικοί, Πλατωνικοί, Στωϊκοί, Επικούρειοι. Σαμαρειτική αίρεσις ἡ οὖσα ἐκ τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ. Σαμαρειτῶν ἔθνη τέσσαρα οὕτως· Γοραινοί *, Σε- Γουαῖοι, Εσσηνοί, Δοσίθεοι. Ἰουδαίων αἱρέσεις ζ' οὕτως· Γραμματείς, Φαρισαΐοι, Σαδδουκαίοι, Ημε ροβαπτισταί, Όσσαῖοι, Νασαραίοι, Ηρωδιανοί. Έν δὲ τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ πρώτου βιβλίου ὡσαύτως αἱρέσει; ιγ' οὕτως· Σιμωνιανοί, Μενανδριανοί, Σα- τορνιλιανοί, Βασιλιδιανοί, Νικολαῖται, Γνωστικοὶ οἱ καὶ Στρατιωτικοί, καὶ φιδιωνῖται οἱ αὐτοὶ παρὰ δέ τισι Σεκουνδιανοι, παρὰ δὲ ἄλλοις Σωκρατίται, παρά δὲ ἑτέροις Ζακχαίοι καλούμενοι Καρποκρατιανοί, Κηρίνθιανοὶ οἱ καὶ Μηρινθιανοί, Ναζαραίοι, Εβιω- ναῖοι, Οὐαλεντίνοι, Σεκουνδιανοι, οἷς συνάπτονται Επιφάνιος καὶ Ἰσίδωρος · Πτολεμαῖοι. Ἐν δὲ τῷ τρίτῳ τόμῳ τοῦ αὐτοῦ πρώτου βιβλίου αἱρέσεις ιγ' οὕτως· Μαρκώσιοι, Κολορβάσιοι, Ἡρακλεωνῖται, Οφῖται, Καϊανοί, Σηθιανοί, Αρχοντικοί, Κερδονια- νοι, Μαρκίωνες, Λουκιανισταί, Απελλη ανοί, Σευη- ριανοί, Τατιανοί · αὕτη ἡ ἀνακεφαλαίωσις τοῦ πρώ- του βιβλίου τῶν τριῶν τόμων. Τοῦ δὲ δευτέρου βιο βλίου τόμοι δύο. Καὶ ἐν μὲν τῷ πρώτῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου, τετάρτῳ δὲ ὄντι κατὰ τὴν ἀπαρχῆς τοῦ ἀριθμοῦ ἀκολουθίαν, αἱρέσεις τη' οὕτως· Ἐγκρατί- ται, κατὰ Φρύγας οἱ καὶ Μοντανισταὶ καὶ Τασκο- Ευνόμιος. " μετὰ τό, ο Σατανιανοί. * ἑκάστῳ. * Γορθηνοί. ANACEPHALÆOSIS. A liani qui in Ægypto schisma confarunt : Ariani B C D qal of Ariomanita, Audianorum secta, Photiniani, Marcelliani, Semiariani, Pneumatomachi qui în sanctum Dei Spiritum contumeliosi sunt; Aerian), Actiani qui et Anomæi, quibus adjungitur Euno- mius; Diınæritæ qui perfectam Christi incarna- tionem minime confitentur, qui et Apollinaristæ nominantur. Tum qui Mariam semper virginem, postquam Salvatorem genuit, cum Josepho con- suevisse dicunt, quos Antidicomarianitas appella- mus. Item qui in nomen ejusdem Mariæ collyridem offerunt, et Collyridiani vocantur. Massaliani, ad quos adjunguntur Martyriani, qui e gentilium secta et Euphemitæ ac Satanici. Nune repetita narratione et in singulos libros distributis hæresibus, hoc in brevi compendio de- clarabo, quotnam ex illis Lxxx hæresibus in priore libro, quot in secundo ac tertio contineantur; tum in reliquis omnibus cæterorum librorum tomis, quot unicuique hæreses attributæ sunt. Harum itaque omnium series est ejusmodi: In primo libro tomi tres sunt, haereses xLvi suis nominibus XLVI conceptæ : Barbarismus videlicet ac Scythi- smus, Hellenismus, Judaismus ac Samaritismus. In secundo libro tomi duo sunt, hæreses xxIII. In tertio libro tomi duo, hæreses x1. In prioris itaque libri tomo primo hæreses x sunt: Bar- barismus, Scythismus, Græcismus, Judaismus. Græcorum porro discrimina ista sunt : Pythagorei, sive Peripatetici, Platonici, Stoici, Epicurei. Sa- maritica hæresis quæ a Judaismo manavit : Sama- ritani quatuor in partes tribuuntur, Gorthenos, Sebuæos, Essenos, Dositheos. Judæorum hæreses septem Scribæ, Pharisæi, Sadducæi, Hemerc- baptiste, Ossi, Nasari, Herodiani. In secundo tomo libri primi hæreses xIII sunt : Simoniani, Menandriani, Saturniliani, Basilidiani, Nicolaitæ, Gnostici qui et Stratiotici ac Phibionitæ, ab aliis vero Secundiani, ab aliis Socratitæ, ab aliis Zac- chæi dicuntur : Carpocratitæ, Cerinthiani qui et Merinthiani, Nazarai, Ebionæi, Valentini, Secun- diani, quibus accedunt Epiphanes et Isidorus : Ptolemai. In tertio autem tomo prioris libri hære- ses itidem xii sunt : Marcosii, Colorbasii, Mera- cleonitæ, Ophitæ, Caiani, Sethiani, Archontici, Cerdoniani, Marciones, Lucianista, Appelleiani, Severiani, Tatiani. Hæc est summa tomorum trium primi libri. Secundi vero libri tomi duo sunt, cujus in priore Lomo (qui quartus est, si tomos deinceps ab initio numeres) læreses Full conti- nentur hoc modo: Encratita, Cataphryges qui et Montanistæ ac Tascodrugitæ, Pepuziani qui et Quintiliani, quibus adjunguntur Artolyrilæ; Tessa - rescædecalitæ qui Pascha in eamdem anni diem conjiciunt: Alogi qui et Evangelium et Apocalypsin • Cor. Cor. Cor. Cor. F.
θεοσεβείας δὲ χαρακτὴρ ὑπῆρχεν ἅμα καὶ ὁ κατὰ φύσιν νόμος, πολιτευόμενος ἀπὸ τούτων τῶν ἐθνῶν, ἑαυτὸν ἀφορίζων ἀπὸ τῆς τοῦ κόσμου καταβολῆς καὶ δεῦρο, μέσος τυγχάνων Βαρβαρισμοῦ καὶ Σκυθισμοῦ καὶ Ἑλληνισμοῦ, ἕως ὅτου συνήφθη τῇ τοῦ Ἀβραὰμ θεοσεβείᾳ. [δ.] Καὶ μετέπειτα Ἰουδαϊσμός, ἀπὸ τῶν χρόνων Ἀβραὰμ τὸν χαρακτῆρα διὰ περιτομῆς εἰληφὼς καὶ ἐν Μωυσῇ, ἑβδόμῳ ἀπὸ Ἀβραάμ, διὰ τοῦ δι’ αὐτοῦ δοθέντος νόμου ὑπὸ τοῦ θεοῦ πλατυνθείς, ἀπὸ δὲ τοῦ Ἰούδα, τετάρτου υἱοῦ τοῦ Ἰακὼβ τοῦ ἐπικληθέντος Ἰσραήλ, διὰ Δαυὶδ τοῦ πρώτου βασιλεύσαντος ἀπὸ τῆς τοῦ αὐτοῦ Ἰούδα φυλῆς τὸ τέλειον τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ ὄνομα κεκληρωμένος. σαφῶς γὰρ περὶ τούτων τῶν τεσσάρων αἱρέσεων ὁ ἀπόστολος ἐπιτιμῶν ἔφη «ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ οὐ βάρβαρος, οὐ Σκύθης, οὐχ Ἕλλην, οὐκ Ἰουδαῖος, ἀλλὰ καινὴ κτίσις». Ἑλλήνων διαφοραί· [ε.] Πυθαγόρειοι εἴτ’ οὖν Περιπατητικοί· τὴν μονάδα καὶ τὴν πρόνοιαν καὶ τὸ κωλύειν θύεσθαι τοῖς δῆθεν θεοῖς Πυθαγόρας ἐδογμάτισεν, ἐμψύχων τε μὴ μεταλαμβάνειν, ἀπὸ οἴνου δὲ ἐγκρατεύεσθαι. διώριζεν δὲ ἅμα τὰ ἀπὸ σελήνης [καὶ] ἄνω ἀθάνατα λέγων, τὰ δὲ ὑποκάτω θνητά·
πουλ, Ωριγένειοι οἱ καὶ τοῦ ᾿Αδαμαντίου· Παύλου τοῦ Σαμωσατέως, Μανιχαίοι οἱ καὶ ᾿Ακωανῖται, Ιν ρακῖται, Μελετιανοὶ οἱ κατ' Αἴγυπτον σχίσμα ὄντες, Αρειανοὶ οἱ καὶ ᾿Αρειομανῖται, Αὐδιανῶν τὸ σχίσμα, Φωτεινιανοί, Μαρκελλιανοί, Ημιάρειοι, Πνεύματο μάχοι οἱ τὸ ἅγιον Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ βλασφημοῦντες· Αεριανοί, Αετιανοὶ οἱ καὶ ᾿Ανόμοιοι, οἷς συνάπτε ται Ανόμοιος '. Διμοιρῖται οἱ μὴ τελείαν τὴν Χριστοῦ ἐνανθρώπησιν ὁμολογοῦντες, οἱ καὶ ᾿Απολιναρῖται · εἰ καὶ τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν ἀειπάρθενον λέγοντες μετὰ τὸν Σωτῆρα γεγεννηκέναι τῷ Ἰωσὴφ συνῆφ- θαι, οὔστινας ἐκαλέσαμεν ᾿Αντιδικο μαριανίτας· καὶ οἱ εἰς ὄνομα τῆς αὐτῆς Μαρίας τῆς Θεοτόκου κολλυρίδα προσφέροντες, οι καλοῦνται Κολλυριδιανοί - Μασ- σαλιανοί, οἷς συνάπτονται Μαρτυριανοί, οἱ ἀπὸ τῶν Ελλήνων καὶ Εὐφημῖται καὶ Σατιανοί. Επανιὼν δὲ αὖθις, καὶ διελών ταύτας κατὰ βι βλίον, ὑποδείξω ἐν ταύτῃ τῇ ἀνακεφαλαιώσει, πόσαι τούτων τῶν ὀγδοήκοντα αἱρέσεων ἐν τῷ πρώτῳ βι- Ελίῳ καὶ καθεξῆς ἐν τῷ δευτέρῳ ἕως τοῦ τρίτου· ἀλλὰ καὶ καθ᾿ ἕκαστον τῶν ἑπτὰ τόμων τῶν ἐν τρισὶ βιβλίοις συντεταγμένων, πόσαι εἰσὶν ἐν ἑαυτῷ ' χω ρισθεῖσαι αἱρέσεις. Καὶ ἔστιν οὕτως· Ἐν μὲν τῷ πρώτῳ βιβλίω τόμοι τρεῖς, αἱρέσεις τεσσαράκοντα ἐξ, σὺν ταῖς ὀνομασίαις τούτων, φημὶ δὲ Βαρδα- ρισμὸν, καὶ Σκυθισμὸν, καὶ Ἑλληνισμόν, καὶ Ἰου δαϊσμὸν, καὶ Σαμαρειτισμόν. Ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ βι- βλίῳ τόμοι δύο, αἱρέσεις είκοσι τρεῖς. Ἐν δὲ τῷ τρίτῳ βιβλίῳ τόμοι δύο, αἱρέσεις ἕνδεκα. Ἐν τῷ οὖν πρώτῳ βιβλίῳ, πρώτῳ τόμῳ, αἱρέσεις κ', αί εἰσιν απός· Βαρβαρισμός, Σκυθισμός, Ελληνισμός, Ιου- δαϊσμός. Ελλήνων διαφοραί, Πυθαγόρειοι, ήγουν οἱ Περιπατητικοί, Πλατωνικοί, Στωϊκοί, Επικούρειοι. Σαμαρειτική αίρεσις ἡ οὖσα ἐκ τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ. Σαμαρειτῶν ἔθνη τέσσαρα οὕτως· Γοραινοί *, Σε- Γουαῖοι, Εσσηνοί, Δοσίθεοι. Ἰουδαίων αἱρέσεις ζ' οὕτως· Γραμματείς, Φαρισαΐοι, Σαδδουκαίοι, Ημε ροβαπτισταί, Όσσαῖοι, Νασαραίοι, Ηρωδιανοί. Έν δὲ τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ πρώτου βιβλίου ὡσαύτως αἱρέσει; ιγ' οὕτως· Σιμωνιανοί, Μενανδριανοί, Σα- τορνιλιανοί, Βασιλιδιανοί, Νικολαῖται, Γνωστικοὶ οἱ καὶ Στρατιωτικοί, καὶ φιδιωνῖται οἱ αὐτοὶ παρὰ δέ τισι Σεκουνδιανοι, παρὰ δὲ ἄλλοις Σωκρατίται, παρά δὲ ἑτέροις Ζακχαίοι καλούμενοι Καρποκρατιανοί, Κηρίνθιανοὶ οἱ καὶ Μηρινθιανοί, Ναζαραίοι, Εβιω- ναῖοι, Οὐαλεντίνοι, Σεκουνδιανοι, οἷς συνάπτονται Επιφάνιος καὶ Ἰσίδωρος · Πτολεμαῖοι. Ἐν δὲ τῷ τρίτῳ τόμῳ τοῦ αὐτοῦ πρώτου βιβλίου αἱρέσεις ιγ' οὕτως· Μαρκώσιοι, Κολορβάσιοι, Ἡρακλεωνῖται, Οφῖται, Καϊανοί, Σηθιανοί, Αρχοντικοί, Κερδονια- νοι, Μαρκίωνες, Λουκιανισταί, Απελλη ανοί, Σευη- ριανοί, Τατιανοί · αὕτη ἡ ἀνακεφαλαίωσις τοῦ πρώ- του βιβλίου τῶν τριῶν τόμων. Τοῦ δὲ δευτέρου βιο βλίου τόμοι δύο. Καὶ ἐν μὲν τῷ πρώτῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου, τετάρτῳ δὲ ὄντι κατὰ τὴν ἀπαρχῆς τοῦ ἀριθμοῦ ἀκολουθίαν, αἱρέσεις τη' οὕτως· Ἐγκρατί- ται, κατὰ Φρύγας οἱ καὶ Μοντανισταὶ καὶ Τασκο- Ευνόμιος. " μετὰ τό, ο Σατανιανοί. * ἑκάστῳ. * Γορθηνοί. ANACEPHALÆOSIS. A liani qui in Ægypto schisma confarunt : Ariani B C D qal of Ariomanita, Audianorum secta, Photiniani, Marcelliani, Semiariani, Pneumatomachi qui în sanctum Dei Spiritum contumeliosi sunt; Aerian), Actiani qui et Anomæi, quibus adjungitur Euno- mius; Diınæritæ qui perfectam Christi incarna- tionem minime confitentur, qui et Apollinaristæ nominantur. Tum qui Mariam semper virginem, postquam Salvatorem genuit, cum Josepho con- suevisse dicunt, quos Antidicomarianitas appella- mus. Item qui in nomen ejusdem Mariæ collyridem offerunt, et Collyridiani vocantur. Massaliani, ad quos adjunguntur Martyriani, qui e gentilium secta et Euphemitæ ac Satanici. Nune repetita narratione et in singulos libros distributis hæresibus, hoc in brevi compendio de- clarabo, quotnam ex illis Lxxx hæresibus in priore libro, quot in secundo ac tertio contineantur; tum in reliquis omnibus cæterorum librorum tomis, quot unicuique hæreses attributæ sunt. Harum itaque omnium series est ejusmodi: In primo libro tomi tres sunt, haereses xLvi suis nominibus XLVI conceptæ : Barbarismus videlicet ac Scythi- smus, Hellenismus, Judaismus ac Samaritismus. In secundo libro tomi duo sunt, hæreses xxIII. In tertio libro tomi duo, hæreses x1. In prioris itaque libri tomo primo hæreses x sunt: Bar- barismus, Scythismus, Græcismus, Judaismus. Græcorum porro discrimina ista sunt : Pythagorei, sive Peripatetici, Platonici, Stoici, Epicurei. Sa- maritica hæresis quæ a Judaismo manavit : Sama- ritani quatuor in partes tribuuntur, Gorthenos, Sebuæos, Essenos, Dositheos. Judæorum hæreses septem Scribæ, Pharisæi, Sadducæi, Hemerc- baptiste, Ossi, Nasari, Herodiani. In secundo tomo libri primi hæreses xIII sunt : Simoniani, Menandriani, Saturniliani, Basilidiani, Nicolaitæ, Gnostici qui et Stratiotici ac Phibionitæ, ab aliis vero Secundiani, ab aliis Socratitæ, ab aliis Zac- chæi dicuntur : Carpocratitæ, Cerinthiani qui et Merinthiani, Nazarai, Ebionæi, Valentini, Secun- diani, quibus accedunt Epiphanes et Isidorus : Ptolemai. In tertio autem tomo prioris libri hære- ses itidem xii sunt : Marcosii, Colorbasii, Mera- cleonitæ, Ophitæ, Caiani, Sethiani, Archontici, Cerdoniani, Marciones, Lucianista, Appelleiani, Severiani, Tatiani. Hæc est summa tomorum trium primi libri. Secundi vero libri tomi duo sunt, cujus in priore Lomo (qui quartus est, si tomos deinceps ab initio numeres) læreses Full conti- nentur hoc modo: Encratita, Cataphryges qui et Montanistæ ac Tascodrugitæ, Pepuziani qui et Quintiliani, quibus adjunguntur Artolyrilæ; Tessa - rescædecalitæ qui Pascha in eamdem anni diem conjiciunt: Alogi qui et Evangelium et Apocalypsin • Cor. Cor. Cor. Cor. F.
PG 42:839μεταγγισμούς τε ψυχῶν ἀπὸ σωμάτων εἰς σώματα ἄχρι ζῴων καὶ κνωδάλων, σιωπὴν δὲ ἅμα ἀσκεῖν ἐπὶ χρόνον πέντε ἐτῶν ἐδίδασκε. τὸ τελευταῖον δὲ ἑαυτὸν θεὸν ὠνόμασε. 2. Πλατωνικοὶ θεὸν καὶ ὕλην καὶ εἶδος, καὶ τὸν κόσμον γενητὸν καὶ φθαρτὸν ὑπάρχειν, τὴν ψυχὴν δὲ ἀγένητον καὶ ἀθάνατον καὶ θείαν· εἶναι δὲ αὐτῆς τρία μέρη, λογικὸν θυμικὸν καὶ ἐπιθυμητικόν· τὰς δὲ γυναῖκας κοινὰς τοῖς πᾶσι γίνεσθαι καὶ μηδένα μίαν ἔχειν γαμετὴν ἰδίαν, ἀλλὰ τοὺς θέλοντας ταῖς βουλομέναις συνεῖναι· μεταγγισμὸν δὲ ὡσαύτως ψυχῶν εἰς σωμάτων διαφορὰς ἄχρι κνωδάλων, ὁμοῦ δὲ καὶ θεοὺς ἐκ τοῦ ἑνὸς πολλοὺς ἐδογμάτισαν. ζ. Στωϊκοὶ σῶμα τὸ πᾶν δογματίζοντες καὶ τὸν αἰσθητὸν τοῦτον κόσμον θεὸν νομίζοντες, τινὲς δὲ ἐκ τῆς τοῦ πυρὸς οὐσίας τὴν φύσιν ἔχειν αὐτὸν ἀπεφήναντο. καὶ τὸν μὲν θεὸν νοῦν ὁρίζουσι καὶ ὡς ψυχὴν παντὸς τοῦ ὄντος κύτους οὐρανοῦ καὶ γῆς· σῶμα δὲ αὐτοῦ τὸ πᾶν, ὡς ἔφην, καὶ ὀφθαλμοὺς τοὺς φωστῆρας. τὴν δὲ σάρκα πάντων ἀπόλλυσθαι καὶ τὴν ψυχὴν πάντων μεταγγίζεσθαι ἀπὸ σώματος εἰς σῶμα. η.
Α δρουγίται, Πεπουζιανοὶ καὶ Κυντιλιανοί, οἷς συν Β άπτονται Αρτοτυρῖται· Τεσσαρεσκαιδεκατῖται οἱ κ Πάσχα μίαν ἡμέραν τοῦ ἔτους ποιοῦντες· "Αλογοι οἱ τὸ Εὐαγγέλιον καὶ τὴν Ἀποκάλυψιν Ἰωάννου μή δεχόμενοι· Ἀδαμιανοί, Σαμψαῖοι, Κερκεσαίο: ', Θεοδοτιανοί, Μελχισεδεκιανοί, Βαρδησιανισταί, Νοη τιανοί, Ουαλήσιοι. Καθαροί, Αγγελικοί, Αποστο λικοὶ οἱ καὶ Ἀποτακτῖται, Σαβελλιανοί, Ωριγένειος αἰσχροποιοί, Πριγένειοι οἱ τοῦ ᾿Αδάμαντος. Ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ αὐτοῦ δευτέρου βιβλίου, πέμ- πτῳ δὲ ὄντι κατὰ τὸν ἀριθμὸν τὸν προειρημένον, αἱρέσεις ε' οὕτως· Παύλου τοῦ Σαμοσατέως, Μανι χαῖοι οἱ καὶ 'Ακουανίται, Ἱερακίται, Μελετιανοὶ οἱ ἐν τῇ Αἰγύπτῳ πεποιηκότες τὸ σχίσμα, Ἀρειανοί. Αὕτη ἡ τοῦ δευτέρου βιβλίου τῶν τόμων ἀνακεφα- λαίωσις. Ομοίως καὶ ἐν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ εἰσὶ τόμοι δύο· ἐν τῷ μὲν πρώτῳ τόμῳ τοῦ τρίτου βιβλίου, ἔκτῳ δὲ ὄντι κατὰ τὸν ἀριθμὸν, ὃν προείπομεν, αἱ- ρέσεις ζ', οὕτως· Αὐδιανοι, Φωτιανοί *, Μαρκελ λιανοί, Ημιάρειοι, Πνευματομάχοι οἱ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ τὸ ἅγιον βλασφημοῦντες, Μεριανοί, Αέτιοι οἱ καὶ Ἀνόμοιοι. Ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ αὐτοῦ τρίτου βιβλίου, ἑβδόμῳ δὲ ὄντι καθ᾽ ἣν εἴπομεν διαί ρεσιν, αἱρέσεις τέσσαρες οὕτως· Διμοιραῖοι οἱ μὴ τελείαν τὴν τοῦ Χριστοῦ ἐνανθρώπησιν ὁμολογοῦν τες, οἱ καὶ ᾿Απολιναρίται· οἱ καὶ ἁγίαν Μαρίαν τὴν ἀειπάρθενον λέγοντες μετὰ τὸ τὸν Σωτῆρα γεγεννη κέναι, τῷ Ἰωσὴφ συνῆφθαι, οὓς ἐκαλέσαμεν 'Αντι δικομεριανίτας· καὶ οἱ εἰς ὄνομα τῆς αὐτῆς Μαρίας κολλυρίδας προσφέροντες, οἵτινες καλοῦνται Καλλυ ριδιανοί - Μασσαλιανοί· καὶ ἡ περὶ τῆς ὀρθῆς πίστεως καὶ ἀληθείας ἀπολογία μετ᾿ ἐπιτομῆς, ἥτις ἐστὶν ἡ ἁγία καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ Ἐκκλησία. Ελκεσαίοι • Φωτεινιανοί. ' μέχρι Αὕτη ἡ ἀνακεφαλαίωσις καὶ ἐπιγραφὴ τῆς πάσης κατὰ τῶν ὀγδοήκοντα αἱρέσεων πραγματείας, καὶ μιᾶς τῆς ὑπὲρ ἀληθείας ἀπολογίας, τουτέστι της μόνης καθολικῆς Ἐκκλησίας, ἐν τρισὶ μὲν βιβλίοις υποκειμένη συντεταγμένως, ἑπτὰ δὲ τόμοις διαιρε θεῖσα. Ποιησόμεθα δὲ πάλιν ἀνακεφαλαίωσιν ἑτέραν τοῦ πρώτου τόμου τοῦ πρώτου βιβλίου τοῦ κατὰ τῶν εἴκοσιν αἱρέσεων διαλαμβάνοντος. Πρῶτον μὲν γὰρ αἱ τῶν αἱρέσεων πασῶν μητέρες καὶ πρωτότυποι ὀνομασίαι ἐξ ὧν ἄλλαι ἔφυσαν, αὗταί εἰσι· Βαρβαρισμός, ἥτις καθ᾿ ἑαυτήν ἐστι διαρκέσασα ἀφ' ἡμερῶν τοῦ ᾿Αδάμ, ἐπὶ δέκα γενεαῖς ἢ τοῦ Νωε . Βαρβαρισμὸς δὲ κέκληται ἀπὸ τοῦ μὴ τοὺς τότε ἀνθρώπους ἀρχηγόν τινα ἔχειν ἢ μίαν συμφων νίαν· ἀλλ' ὅτι πᾶς τις ἑαυτῷ ἐστοίχει, καὶ νόμος ἑαυτῷ κατὰ τὴν προτίμησιν τοῦ ἰδίου βουλήματος ἐγίνετο. Σκυθισμὸς ἀπὸ τῶν ἡμερῶν Νῶς (6), και μετ έπειτα ἄχρι τῆς τοῦ πύργου οἰκοδομῆς καὶ Βαβυλώ νος, καὶ μετὰ τὸν τοῦ πύργου χρόνον ἐπὶ ὀλίγοι; ἔτεσι, τουτέστιν ἕως Φαλέκ καὶ Ῥαγάδ, οἵτινες ἐπὶ τοῦ Νε. 83.9 S. EPIPHANI! Joannis repudiant : Adamiani, Sampsæi qui et llel- cesai, Theodotiani, Melchisedeciani, Bardesia- nista, Noeliani, Valesii, Cathari, Angelici, Apo- stolici qui etiam Apolactici, Sabelliani, Orige- nistae fceditatis auctores, Origenist ab Origene Adamantio. In secundo autem tomo ejusdem libri secundi ( qui priore illa numerandi ratione quintus est) hæreses quinque sunt: Pauli Samo- satensis, Manichæi qui et Acuanitæ, Hieracite, Meletiani qui in Ægypto schisma fecerunt, Ariani. Atque hæc est tomorum libri secundi summa. Similiter et in tertio libro tomi duo sunt. In primo tomo tertii libri (sexto autem eo quem diximus ordine læreses vi sunt : Audiani, Photiniani, Marcelliani, Semiariani, Pneumatomachi qui Spi- rilui sancto contumeliose detrahunt, Aeriani, Aeliani qui et Anomoi, lioc est Dissimiles, appel- Jantur. In secundo vero tomno ejusdem tertii libri. (septimo autem ex divisione illa, quam diximus) hereses quatuor sunt : Dimmerite, qui non per- fectam Christi incarnationem confitentur, qui etiam Apollinaritæ nominantur : tum qui sanctam Mariam semper virginem, postquam Salvatorem genuit, cum Josepho consuevisse dicunt, quos Antidicomarianitas nominamus : et qui in nomen ejusdem Mariæ collyridas offerunt, qui vocantur Collyridiani : Massaliani. Quibus adjuncta po- stremo est catholica fidei ac veritatis compendiaria defensio, in qua sancta catholica et apostolica Ecclesia consistit. Ejusmodi est sunimia comprehensio ac totius operis adversus octoginta hæreses inscriptio, cum unica ac singulari defensione veritatis, hoc est unius Ecclesiæ atque catholicæ. Quod opus distribu- tum in partes tres, totnos septem complectitur. Nunc aliam deinceps primi tomi prioris libri summam ac compendium instituemus, quo quidem in libro vi- ginti hæreses continentur. In primis enim hæreseon omnium matres ac primariæ appellationes a qui- bus cæteræ dimanarunt, sunt ejusmodi : Barbarismus, qui per seipsum ab Adamo ad de- cem generationes et Noemi tempora perseveravit. Qui Barbarismus propterea dicitur, quod vetustis- simi illi mortalium neque certum aliquem auctorem habebant, nec inter se consentiebant ; sed unus- quisque pro sua voluntate vitam instituebat, ac pro lege suum quisque nutum atque arbitrium sibi proponebat. Scythismus a Noemi temporibus ad usque turris et Babylonis exædificationem, ac post turrim pau- cis adhuc annis obtinuit, hoc est usque ad Phalec et Rhagau, qui ad Europam transeuntes, C D Cor. Cor. F. et sectarum progressio, non hoc solum in loco, sed et alibi, in libro primo Panarii praesertim. Cf. Pe- tavii de ordine illo ac progressione judicium, quod legimus inter illius animadversiones in num. 8. ad Præludium totius Operis (6) Σκυθισμὸς ἀπὸ τῶν ἡμερῶν Νώε. Ordo hic
PG 42:841Ἐπικούρειοι ἄτομα καὶ ἀμερῆ σώματα, ὁμοιομερῆ τε καὶ ἄπειρα τὴν ἀρχὴν εἶναι τῶν πάντων ὑπεστήσαντο καὶ τέλος εἶναι εὐδαιμονίας τὴν ἡδονὴν ἐδογμάτισαν καὶ μήτε θεὸν μήτε πρόνοιαν τὰ πράγματα διοικεῖν. θ. Σαμαρειτισμὸς καὶ οἱ ἀπ’ αὐτοῦ Σαμαρεῖται, ὅς ἐστιν ἀπὸ Ἰουδαϊσμοῦ, πρὸ μὲν τοῦ καταστῆναι αἱρέσεις εἰς Ἕλληνας καὶ πρὸ τοῦ συστῆναι αὐτῶν τὰ δόγματα, μετὰ δὲ τὸ εἶναι Ἑλλήνων τὴν θρῃσκείαν καὶ μέσον τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ τὴν πρόφασιν εἰληφὼς ἀπὸ τῶν χρόνων Ναβουχοδονόσορ καὶ τῆς τῶν Ἰουδαίων αἰχμαλωσίας· μέτοικοι δὲ ὄντες ἀπὸ Ἀσσυρίων εἰς τὴν Ἰουδαίαν καὶ λαβόντες τὴν πεντάτευχον μόνην Μωυσέως, τοῦ βασιλέως αὐτοῖς ἀποστείλαντος ἀπὸ Βαβυλῶνος διὰ ἱερέως Ἔσδρα καλουμένου, τὰ πάντα ἔχοντες ἴσα Ἰουδαίων, πλὴν τοῦ βδελύττεσθαι τὰ ἔθνη καὶ μήτε προσψαύειν τινῶν καὶ πλὴν τοῦ ἀρνεῖσθαι νεκρῶν ἀνάστασιν καὶ τὰς ἄλλας προφητείας τὰς μετὰ Μωυσέα. Σαμαρειτῶν ἔθνη τέσσαρα· ι. Γοροθηνοί, οἱ ἄλλοις καιροῖς τὰς ἑορτὰς ἄγοντες παρὰ τοὺς Σεβουαίους. ια. Σεβουαῖοι, διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν τῶν ἑορτῶν πρὸς τοὺς Γοροθηνοὺς διαφερόμενοι. ιβ.
τὸ τῆς Εὐρώπης κλίμα ανανευκότες ', τῷ τῆς Σχυ- βίας μέρει καὶ τοῖς αὐτῶν ἔθνεσι προσεκλίθησαν, ἀπὸ τῆς τοῦ θάρα ηλικίας καὶ ἐπέκεινα, ἐξ ούπερ ο! Θρᾷκες γεγόνασιν. Ἑλληνισμὸς πρὸ ἓξ χρόνων ' τοῦ Σερούχ αρξά μενος, διὰ τὸ τῆς εἰδωλολατρείας, καὶ ὡς ἑστοίχουν τὸ τηνικαῦτα ἔκαστος κατά τινα δεισιδαιμονίαν ἐπὶ τὸ μᾶλλον πολιτικώτερον, καὶ ἐπὶ ἔθη καὶ θεσμούς εἰδώλων, μέντοι γε ἐναρξάμενα τάττεσθαι τὰ τῶν ἀνθρώπων γένη, οἷς τότε στοιχήσαντες ἐθεοποιοῦντο, διὰ μὲν χρωμάτων διαγράφοντες τὴν ἀρχὴν, καὶ ἀπεικονίζοντες τοὺς πάλαι παρ' αὐτοῖς τετιμημένους, ἢ τυράννους ἢ γόητας, τι δράσαντας ἐν τῷ βίῳ μνήμης ἄξιον, δι' ἀλκῆς τε ἢ σωμάτων ευρωστίας. Έπειτα δὲ ἀπὸ τῶν χρόνων του Θάμα πατρὸς ᾿Αβραὰμ καὶ δι' ἀγαλμάτων αὐτῶν τὴν πλάνην είν δωλολατρείας εἰσηγησάμενοι, τοὺς ἑαυτῶν προπά τορας δι' ἀπεικονισμῶν τετιμηκότες, καὶ πρὸ αὐτῶν τετελευτηκότας τεχνησάμενοι ἐκ κεραμεικῆς ἐπι· στήμης τὸ πρῶτον, ἔπειτα δι᾿ ἑκάστης τέχνης μια μησάμενοι, οἰκοδόμοι μὲν λίθον ξύσαντες, ἀργυρο- κόποι δὲ καὶ χρυσοχόοι διὰ τῆς ἰδίας ύλης τεκτη- νάμενοι, οὕτω καὶ τέκτονες καὶ οἱ καθεξής. Αἰγύπτιοι δὲ καὶ Βαβυλώνιοι, ὁμοῦ καὶ Φρύγες καὶ Φοίνικες ταύτης τῆς θρησκείας πρῶτοι εἰσηγηταὶ γεγόνασιν, ἀγαλματοποιΐας τε καὶ μυντηρίων ', ἀφ᾽ ὧν τὰ πλεῖστα εἰς Ελληνας μετηνέχθη, ἀπὸ τῆς Κέκροπος ἡλικίας τε καὶ χρόνων καὶ καθεξῆς. Μετέπειτα δὲ καὶ ὑστέρῳ πολὺ τοὺς περὶ Κρόνον καὶ Ῥέαν, Δία τε καὶ 'Απόλλωνα καὶ τοὺς καθεξῆς θεοὺς ἀναγο ρεύσαντες. Έλληνες κέκληνται ἀπὸ Ελληνος (7) ανδρός τι νος τῶν ἐν τῇ Ἑλλάδι κατῳκηκότων, καὶ τὴν προσωνυμίαν τῇ χώρα παρελομένου *· ὡς δὲ ἕτεροί φασιν, ἀπὸ τῆς ἐλαίας τῆς ἐν ᾿Αθήναις βλαστη σάσης. Ιωνες δὲ τούτων ἀρχηγοί γεγένηνται, ὡς ἔχει ἡ ἀκρίβεια ἀπὸ τοῦ Ἴωνος υἱοῦ ἀνδρὸς ἑνὸς τῶν τὸν πύργον οἰκοδομησάντων· δι᾿ ἣν αἰτίαν καὶ Μέροπες κέκληνται διὰ τὴν μεμερισμένην φωνήν. ὕστερον δὲ ὁ Ἑλληνισμὸς εἰς αἱρέσεις κατεστάθη κατωτέρω τῶν χρόνων, φημὶ δὲ Πυθαγορείων καὶ Στωϊκῶν καὶ Πλατωνικῶν καὶ Ἐπικουρείων καὶ λοιπῶν· θεοσεβείας δὲ ὁ χαρακτὴρ ὑπῆρχεν ἅμα, ὁ κατὰ φύσιν νόμος πολιτευόμενος, ἀπὸ τούτων τῶν ἐθνῶν ἑαυτὸν ἀφορίζων ἀπὸ τῆς κόσμου καταβολής, καὶ δεῦρο μέσος τυγχάνων Βαρβαρισμού και Σχυ- θισμοῦ καὶ Ἑλληνισμοῦ ἕως ὅτου συνήφθη τῇ τοῦ ᾿Αβραὰμ θεοσεβείς. Καὶ μετέπειτα Ἰουδαϊσμὸς ἀπὸ τῶν χρόνων Αβραὰμ τὸν χαρακτῆρα εἰληφώς, καὶ ἐν Μωϋσῃ, ἐβδόμῳ ἀπὸ ᾿Αβραάμ, διὰ τοῦ δοθέντος νόμου ὑπὸ Θεοῦ πλατυνθείς· ἀπὸ δὲ τοῦ Ἰούδα, τε- τάρτου υἱοῦ Ἰακώβ τοῦ καὶ Ἰσραὴλ, διὰ Δαβὶδ τοῦ πρώτου βασιλεύσαντος ἀπὸ τῆς τοῦ αὐτοῦ Ἰούδα (8) • νενευκότες. * ἐκ χρόνων. μένου. παρέχο * ἀμοντηρίων, μυστηρίων. ANACEPIIALÆOSIS. A in Scythian ac nationes ejusnodi penetrarunt au Thare temporibus et ultra: a quo Thraces oriundi sunt. B Hellenismus cœpit a Scruchi temporibus. Unde idolorum cultus initium habuit. Cumque tunc temporis falsa quisque superstitione duceretur, deinceps civiliorem ad usum et ad certas leges simulacrorumque ritus homines sese transtule- runt. Quorum ex præscripto sibi deos finxerunt. Ac primum eos quos in honore quondam babuis- sent, sive tyrannos aut præstigiatores, qui memu- rabile quiddam in vita fecerant, ac fortitudinis et roboris illustre specimen ediderant, depingere co- loribus et assimilare solebant. Postea vero ab Thare patris Abrahami tempore simulacris ac statuis eumdem errorem idololatriæ propagarunt. Quippe majores suɔs simulacris honestantes, ac mortuos primum ex arte figlina statuis eflinxe- runt; tum ad omnes artes imitandi pervenit îndu- stria : nam et architecti sectis lapidibus, argentarii et aurifices necnon et fabri sua quisque materia, at reliqui deinceps effigies moliti sunt. Primi omniuni gyptii ac Babylonii, necnon et Phryges ac Pho nices superstitiosi cultus et simulacrorum ac myɛ steriorum auctores exstiterunt. A quibus pleraque sunt ad Græcos translata: jam tum ab ætate Ce³ cropis et deinceps. Postea vero longo demum in+ tervallo Saturnum, Rheam, Jovem, Apollinem at C reliquos deos celebrare coeperunt. . D For. Leg. Græci nomen ab Hellene viro quodam sortiti sunt, qui in Græcia degens ei regioni appellatio* nem indidit. Sunt qui ab elæa, boc est, oliva, quæ Athenis exorta est, nuncupatos esse velint. Hujus generis auctores ac conditores lones fuerunt, ut ex accuratiore historia constat : qui ab lone quo - dam appellati sunt;unius eorum filio, qui turrim exstruxerunt : quam ob causam Meropes appellati suut, ab divisione linguarum. Postea vero recen- tioribus temporibus Græca superstitio certas in hæreses ac sectas abiit : utputa Pythagoreorum, Stoicorum, Platonicorum, Epicureorum, etc. E0- dem porro tempore propria forma ac nota veræ pietatis et religionis exstitit una cum lege natura, quæ ab origine mundi sese ab illis nationibus perpetuo segregavit, ad hanc usque diem inter Barbaram, Scythicam Græcamque supersti- tionem interjecta, donec cum Abrahami pietate coaluit. Tum vero Judaismus ab Abrahami tempo- ribus propriam formam adeptus, ac per Moysem ab Abrahamo septimum, ac legem a Deo traditam am- pli@catus, et ab Juda quarto Jacobi filio qui et * Cor. Reg. cor. circiter aunis vivebat ante Christum natum. PATROL GR. XLII. stituimus. (7) Ἀπὸ Ελληνος. Deucalionis alii, qui 1570 (3) Vocem Ἰούδα, quæ de eo loco exciderat, rel
PG 42:843Ἐσσηνοί, μηδ’ ὁποτέροις ἐναντιούμενοι, τοῖς δὲ παρατυγχάνουσι συνεορτάζοντες ἀδιαφόρως. ιγ. Δοσίθεοι, τοῖς αὐτοῖς ἔθεσιν οἷς καὶ Σαμαρεῖται ἐμπολιτευόμενοι, περιτομῇ τε καὶ σαββάτῳ καὶ τοῖς ἄλλοις, χρώμενοί τε τῇ πεντατεύχῳ, περιττότερον δὲ τῶν ἄλλων φυλάττοντες τὸ ἀπέχεσθαι ἐμψύχων καὶ ἐν νηστείαις δὲ συνεχέστατα βιοῦντες. ἔχουσι δὲ καὶ παρθενίαν τινὲς αὐτῶν, ἐγκρατεύονται δὲ ἄλλοι. πιστεύουσι δὲ νεκρῶν ἀνάστασιν, ὅπερ ξένον ἐστὶ Σαμαρείταις. Ἰουδαίων αἱρέσεις ἑπτά· ιδ. Γραμματεῖς, οἵτινες νομικοὶ μὲν ἦσαν καὶ δευτερωταὶ παραδόσεων τῶν παρ’ αὐτοῖς πρεσβυτέρων, τῇ περιττοτέρᾳ ἐθελοθρῃσκείᾳ ἔθη φυλάττοντες ἃ οὐ διὰ τοῦ νόμου μεμαθήκασιν, ἀλλ’ ἑαυτοῖς ἐτύπωσαν, σεβάσματα δικαιώματος τῆς νομοθεσίας. ιε. Φαρισαῖοι, ἑρμηνευόμενοι ἀφωρισμένοι, οἱ τὸ ἀκρότατον βιοῦντες καὶ δῆθεν τῶν ἄλλων δοκιμώτεροι·
αἶος· Α φυλῆς τὸ τέλος κεκληρωμένος. Ἑλλήνων δὲ διαφοραί σ εὐδαιμονίας. " γρ. μετά. Πυθαγόρειοι, * Περιπατητικοί (9), την μονάδα καὶ τὴν πρόνοιαν, καὶ τὸ κωλύειν θύεσθαι θεοῖς δογμα τίζοντες, ἐμψύχων μὴ μεταλαμβάνειν, ἀπὸ οἴνου δὲ ἐγκρατεύεσθαι· διώριζον δὲ ἅμα ἀπὸ σελήνης καὶ ἄνω ἀθάνατα λέγοντες, τὰ δὲ ὑποκάτω θνητά· μετο αγγισμούς δὲ ψυχῶν ἀπὸ σωμάτων εἰς σώματα ἄχρι ζώων καὶ κνωδάλων. Σιωπῶν δὲ ὁ τούτων δι- δάσκαλος Πυθαγόρας ἑαυτὸν θεὸν ὠνόμασε. Πλατωνικοὶ δὲ Θεὸν καὶ ὕλην καὶ εἶδος καὶ τὸν κόσμον γενητὸν καὶ φθαρτὸν ὑπάρχειν, τὴν δὲ ψυ χὴν ἀγέννητον καὶ ἀθάνατον καὶ θείαν· εἶναι δὲ αὐ τῆς τρία μέρη, λογικὸν, θυμικὸν καὶ ἐπιθυμητικόν. Τὰς δὲ γυναῖκας κοινὰς τοῖς πᾶσι γίνεσθαι, καὶ μηδένα μίαν ἔχειν γαμετὴν ἰδίαν, ἀλλ' αὐτοὺς θέλον τας ταῖς βουλομέναις (10) συνείναι. Μεταγγισμὸν δὲ ὡσαύτως ψυχῶν εἰς σωμάτων διαφορὰς ἄχρι κνωδά λων. Ομοίως δὲ καὶ θεοὺς ἐκ τοῦ ἑνὸς πολλοὺς καὶ αὐτοὶ ἐδογμάτισαν. Στωϊκοί, σῶμα τὸ πᾶν δογματίζοντες, καὶ τὸν αἰσθητὸν τοῦτον κόσμον Θεὸν νομίζοντες· τινὲς ἐκ τῆς τοῦ πυρὸς οὐσίας τὴν φύσιν αὐτῶν ὁρίζουσι. Καὶ τὸν μὲν Θεὸν νοῦν δογματίζουσι, καὶ ὡς ψυχὴν παντὸς τοῦ ὄντος αύτους οὐρανοῦ καὶ γῆς, σῶμα δὲ αὐτοῦ τὸ πᾶν, ὡς ἔφην, καὶ ὀφθαλμοὺς τοὺς φωστήρας. Τὴν δὲ σάρκα πάντων ἀπόλλυσθαι, καὶ τὴν ψυχήν πάντων μεταγγίζεσθαι ἀπὸ σώματος εἰς σῶμα. Επικούρειοι άτομα καὶ ἀμερῆ σώματα καὶ ὁμοιο μερῆ τε καὶ ἄπειρα τὴν ἀρχὴν εἶναι τῶν πάντων ὑπεστήσαντο· καὶ τέλος εὐδαίμονας τὴν ἡδονὴν ἐδογμάτισαν, καὶ μήτε θεὸν μήτε πρόνοιαν τὰ πάντε διοικεῖν. Σαμαρειτισμὸς, καὶ οἱ ἀπ' αὐτοῦ Σαμαρείται. Ος ἐστιν ἀπὸ Ἰουδαϊσμού, πρὸ μὲν τοῦ καταστῆναι αἱ- ρέσεις εἰς Ελληνας, καὶ πρὸ τοῦ συστῆναι αὐτῶν τὰ δόγματα, μετὰ δὲ τοῦ εἶναι Ἑλλήνων τὴν θρη σκείαν, καὶ μέρος τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ τὴν πρόφασιν εἰληφὼς ἀπὸ τῶν χρόνων Ναβουχοδονόσορ καὶ τῆς τῶν Ἰουδαίων αἰχμαλωσίας. Μέτοικοι δὲ ὄντες ἀπὸ Ασσυρίων εἰς τὴν Ἰουδαίαν, καὶ λαβόντες τὴν Πεν- τάτευχον μόνην Μωϋσέως, τοῦ βασιλέως αὐτοῖς ἀπο- στείλαντος ἀπὸ Βαβυλῶνος, διὰ ἱερέως Εσδρα και λουμένου. Τὰ πάντα ἔχοντες ἴσα Ιουδαίων, πλὴν τοῦ βδελύττεσθαι τὰ ἔθνη, καὶ μήτε προσψαύειν τινῶν, καὶ πλὴν τοῦ ἀρνεῖσθαι νεκρῶν ἀνάστασιν, καὶ τὰς αὐτοὺς θέλοντας, ταῖς βουλομέναις. S. EPIPHANII 81% Israel nominatus est, per Davidem, qui primus e tribu Juda regnum assecutus est, perfectum Ju- daismi nomen obtinuit. Græcorum porro ista sunt discrimina : Pythagorci, sive Peripatetici monadem et provi- dentiam asscruerunt; diis sacrificare, animatis resei ac vino uti prohibuerunt. lidem quæ ab luna sursum patent, immortalia; quæ inferiora sunt, mortalia dicebant; animas e corporibus in alia corpora etiam animalium ac bestiarum transfundi. Horum magister Pythagoras silentii rigidus obser- vator deum se nominavit. Platonici Deum et materiam ac formam consti- Cuerunt, mundum genitum ac corruptioni obnoxium; animam ingenitam et immortalem ac divinam ar- bitrati sunt : hujus tres esse partes, unam ratione præditam, alterain qua irascimur, tertiam qua con- cupiscimus. Communes omnibus mulieres essc vo- luit; nemo ut unam privatam haberet uxorem : sed ut quilibet volentes cum quibuslihet quas vel- lent, conjungerentur. lidem animarum in varia corpora etiam bestiarum transitus affirmabant; deosque denique complures ab uno esse pro ductos. B Stoici corpus universum esse definiunt, et aspe- ctablem hunc nudum Deum esse statuunt. Non- nulli etiam ex igne naturam illorum constare de- fendunt. Deum quippe mentem esse putant, ac va- stissimæ totius molis cœli et terræ veluti animam; cujus corpus, ut dixi, totum hoc sit universum, oculi vero sidera. Omnium interire carnem, et animam a corpore transire in corpus sibi per- suadent. Epicurei atomos et individua corpora similibus constantia partibus et infinita, rerum omnium principium esse docuerunt, et finem felicitatis in voluptate posuerunt; Deum ac providentiam ab rerum administratione sustulerunt. Samaritismus et Samaritæ. Hujus ab Ju- daismo origo deducitur, quæ sectarum apud Græ- cos divortiis et earum decretis ac dogmatis anti- quior est; nam e sinu ipso Judaismi prodiit cirća Nabuchodonosori et Judaicæ captivitatis tempora. Primi sectæ conditores ex Assyriis in Judæam transportati quinque duntaxat Moysis libros acce- perunt, quos per sacerdotem, qui vocabatur Esdras, rex ad illos Babylone miserat. Omnia habent cum Judæis communia, si hoc unum excipias, quod gentes abominentur, neque quemquam contingere velint, quodque mortuorum resurrectionem ac cæ- teras post Moysen prophetias rejiciunt. Samarita- · For. bene Pythagoreos cum Peripateticis confundit Epi- phanius, qui neque ætate, neque doctrinis inter se consentiunt. terpretatione deserit hic Thomasius ; Epiphanii tamen sensa omnino non reddit Latine, ni suspi- D ceris librarii errore et oscitantia Thomasii verba esse vitiata. Sensus ergo Epiphanii est, ut qui vellent, non cum quibuslibet vellent, conjungerentur; sed cum quibuslibet vo- lentibus, assentientibus ; cum illis, quæ vellent, (9) Πυθαγόρειοι, ἢ Περιπατητικοί. Non satis (10) Ταῖς βουλομέναις. Petavium in Latina in-
PG 42:845παρ’ οἷς καὶ νεκρῶν ἀνάστασις ὡς καὶ παρὰ τοῖς Γραμματεῦσι καὶ ἡ περὶ ἀγγέλων καὶ πνεύματος ἁγίου, ὅτι ἔστι, συγκατάθεσις, πολιτεία τε διάφορος, ἐγκράτεια ἕως χρόνου καὶ παρθενία, νηστεία δὲ δὶς τοῦ σαββάτου, ξεστῶν καθαρισμοὶ καὶ πινάκων καὶ ποτηρίων, ὡς καὶ παρὰ τοῖς Γραμματεῦσι, ἀποδεκατώσεις καὶ ἀπαρχαὶ καὶ ἐνδελεχὴς εὐχὴ καὶ σχήματα ἐθελοθρῃσκευτικὰ τῆς ἐνδυμενίας διά τοι τῆς ἀμπεχόνης καὶ τῶν δαλματικῶν ἤγουν κολοβιώνων καὶ τοῦ πλατυσμοῦ τῶν φυλακτηρίων τουτέστι σημάτων τῆς πορφύρας καὶ κρασπέδων καὶ ῥοί̈σκων ἐπὶ τὰ πτερύγια τῆς ἀμπεχόνης, ἅτινα ταῦτα ἐτύγχανε σημεῖα τῆς παρ’ αὐτοῖς ἕως καιροῦ ἐγκρατείας· οἳ καὶ παρεισέφερον γένεσιν καὶ εἱμαρμένην. ι. Σαδδουκαῖοι, ἑρμηνευόμενοι δικαιότατοι, οἳ ἐκ γένους μὲν ἦσαν Σαμαρειτῶν ὁμοῦ δὲ καὶ ἱερέως Σαδδοὺκ ὀνόματι, νεκρῶν μὲν ἀνάστασιν ἀρνούμενοι καὶ μὴ παραδεχόμενοι ἄγγελον μήτε πνεῦμα, τὰ δὲ λοιπὰ πάντα ὄντες Ἰουδαῖοι. ιζ. Ἡμεροβαπτισταί· οὗτοι μὲν κατὰ πάντα Ἰουδαῖοι ἦσαν, ἔφασκον δὲ μηδένα ζωῆς τυγχάνειν αἰωνίου, εἰ μή τι ἂν καθ’ ἑκάστην βαπτίζοιτο. ιη. Ὀσσηνοί, οἳ δὴ ἰταμώτατοι ἑρμηνεύονται.
άλλας προφητείας μετὰ Μωϋσέως '. Σαμαρειτών – Εθνη τέσσαρα, Γοροθηνοί (11), οἱ ἄλλοις καιροῖς τὰς ἑορτὰς ἄγοντες παρὰ τοὺς Σεβουσίους. Σε βουαῖοι διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν τῶν ἑορτῶν πρὸς τοὺς Γορθη- νοὺς διαφερόμενοι. Εσσηνοί, μηδ' ὁποτέραις έναν τιούμενοι, ταῖς δὲ παρατυγχάνουσιν ἑορτάζοντες ἀδιαφόρως. Δοσίθεοι τοῖς αὐτοῖς ἔθεσιν, οἷς καὶ Σα- μαρεῖται ἐμπολιτευόμενοι, περιτομῇ τε καὶ Σαββάτῳ καὶ τοῖς ἄλλοις χρώμενοι τῇ τε Πεντατεύχῳ, περις- σότερόν τε τῶν ἄλλων φυλάττοντες τὸ ἀπέχεσθαι ἐμ- ψύχων, ἐν νηστείαις συνεχέστατα βιοῦντες. Εχουσι δὲ καὶ παρθενίαν τινὲς αὐτῶν, ἐγκρατεύονται δὲ ἄλλοι. Πιστεύουσι δὲ νεκρῶν ἀνάστασιν, ὅπερ ξένον ἐστὶ Σαμαρείταις. Ἰουδαίων αἱρέσεις ἑπτά· Γραμματεῖς, οἵτινες Β νομικοὶ μὲν ἦσαν, καὶ Δευτερωταὶ παραδόσεων τῶν παρ' αὐτοῖς πρεσβυτέρων, τῇ περιττοτέρᾳ ἐθελοθρη- σκείᾳ ἔθη φυλάττοντες, ἃ οὐ διὰ τοῦ νόμου μεμαθή κασιν, ἀλλ᾽ ἑαυτοῖς ἐτύπωσαν σεβάσματα δικαιότητι τῆς νομοθεσίας. . Φαρισαῖο:, ἑρμηνευόμενοι Αφωρισμένοι, οἱ τὸ ἀκρότατον βιοῦντες, καὶ δῆθεν τῶν ἄλλων δοκιμώτε- ροι. Παρ' οἷς καὶ νεκρῶν ἀνάστασις, ὡς καὶ παρὰ τοῖς Γραμματεῦσι, καὶ ἡ περὶ ἀγγέλου * τοῦ Πνεύ ματος ἁγίου, ὅτι ἔστι συγκατάθεσις. Πολιτεία διά- φορος, ἐγκράτεια ἕως χρόνου, καὶ παρθενία νηστεία τε διὰ τοῦ Σαββάτου, ξεστῶν καθαρισμοὶ καὶ πινά- κων καὶ ποτηρίων, ὡς καὶ οἱ Γραμματεῖς, ἀποδεκά τωσίς τε καὶ ἀπαρχαὶ καὶ ἐνδελεχής εὐχὴ καὶ σχή- ματα εθελοθρησκητικά τῆς ἐνδυμενείας διά τοι τῆς ἀμπεχόνης, καὶ τῶν δαλματικῶν ἤγουν κολοβίων, καὶ τοῦ πλατυσμοῦ τῶν φυλακτηρίων, τουτέστι σημά- των τῆς πορφύρας, καὶ κρασπέδων καὶ ῥοίσκων ἐπὶ τὰ πτερύγια τῆς ἀμπεχόνης, ἅτινα ταῦτα ἐτύγχανε σημεῖα τῆς παρ' αὐτοῖς ἄχρι καιροῦ ἐγκρατείας· οἱ καὶ παρεισέφερον γένεσιν καὶ ειμαρμένην. Σαδδουκαίοι, οἱ ἑρμηνευόμενοι Δικαιότατοι, οἳ καὶ ἐκ γένους μὲν ἦσαν Σαμαρειτῶν, ὁμοῦ δὲ καὶ ἱερέως Σαδούκ, νεκρῶν μὲν ἀνάστασιν ἀρνούμενοι, καὶ μὴ παραδεχόμενοι ἄγγελον μηδὲ πνεῦμα, τὰ δὲ λοιπὰ πάντα ὄντες Ἰουδαῖοι. Ημεροβαπτισταί, οἱ μὲν κατὰ πάντα Ἰουδαῖοι ἦσαν, ἔφασκον δὲ μηδένα ζωῆς αἰωνίου τυγχάνειν, εἰ μή τι ἂν καθ' ἑκάστην βαπτίζοιτο. Οσσηνοί, οἱ δὴ Ιταμώτατοι ερμηνεύονται. Ησαν δὲ οὗτοι κατὰ πάντα τὸν νόμον τελοῦντες, ἐχρῶντο δὲ καὶ Γραφαῖς ἑτέραις μετὰ τὸν νόμον· τοὺς δὲ πλείους τῶν μετέπειτα προφητῶν ἀπεβάλλοντο. Νασσαραίοι, οἱ ἑρμηνευόμενοι ᾿Αφηνιασταί, οἱ Μωυσήν. ' ᾿Αγγέλου, καί. ANACEPHALÆOSIS. norum est factio divisa in partes quatuor. Prini Cor. Fur. Hente Petavio in Animadversione ad hanc Sama- tilatoruna sectatur; et quidem bene, æquiun magis sunt Gortheni, qui festos dies aliis, quam Sebuæi, temporibus indicunt. Alii Sebuæi, qui ob camdent festorum dierum occasionem a Gorthenis dissent- ciunt. Tertii sunt Esseni, qui neutri parti repu- guant, sed cum iis, in quos inciderint, sine ullo discrimine festa peragunt. Postremi sunt Dosithei; qui iisden, quibus Samaritani, institutis utuntur; circumcisionem et Sabbatum ac cætera, itidemque Pentateuchum adhibent. Præcipue vero ac præ re- liquis omnibus sibi ab animatis temperant, ac per petuo fere jejunant. Sunt inter illos qui virginita- tem colunt, alii continentiam. Resurrecturos esse mortuos credunt, quod a Samaritanorum dogmate abhorret. Judæorum sectæ numero vii, ac primo Scribæ, legis periti et traditionum quas a senioribus ac perant et Deulroses vocabant, observatores fuere; ac ritus omnes superstitiosius cæteris ac diligen- tius tenuerunt, quos non e lege didicerant, sed sibimeţipsis tanquam justitiæ legis singulares cul- tus ac cæremonias indixerant. Pharisæi, quos Segregatos interpretari possis, qui sanctissimam vitae rationem professi, probitate cæteris antecellere videbantur. Mortuorum apud illos resurrectio ut et apud Scribas defenditur. Iidem angelum ac Spiritum sanctum esse non ne- gant. Vitæ eximium institutum prae se ferunt, con- tinentiam certum ad tempus ac virginitatem quo- que suscipiunt, bis hebdomada quaque jejunare; Curceos ac discos et pocula sapius eluere, ut et Scribæ, soliti : ad hac decimas et primi- tias offerre, assidue precari, certos cultus ac sul- perstitiosa vestimentorum genera curiosius alle- ctare, cujusmodi sunt dalmaticæ sive colobia, et latiora quædam phylacteria, hoc est segmenta purpurea, et fimbriæ ac malògranata ad vestium oras appensa, quæ ipsorum temporariæ continen- tiæ signa præferebant. lidem postremo geneses ac fatum introducebant. D Sadducæis ab exactissima justitia nomen est. Qui e Samaritanorum genere a sacerdote quodam Sadoc ortum habuerunt. Mortuorum resurrectio- nem damnant, angelum ac spiritum ſunditus ne- gant, caetera Judæorum similes. Hemerobaptiste nihil ab Judæis præterquam boc uno discreparunt, quod neminem æternæ vitæ com- potem esse posse dicerent, nisi quotidie se la- varel. Osseni, quorumi nomen Procacissimos significat. Qui ex præscripto legis omnia faciebant; sed alias præterea Scripturas adhibebant, et ex posterioribus prophetis plerosque rejiciebant. Nassaræos, Contumaces interpretari possis, qui ac benignum lectorem exigit, quam accuratum et severum. Confer que eodem in loco habet vir doctus. (11) Γοροθηνοί, etc. Ea Epiphanii partitio, mo-
PG 42:847ἦσαν δὲ οὗτοι τὰ πάντα κατὰ νόμον τελοῦντες, ἐχρῶντο δὲ καὶ γραφαῖς ἑτέραις μετὰ τὸν νόμον, τοὺς δὲ πλείους τῶν μετέπειτα προφητῶν ἀπεβάλλοντο. ιθ. Νασαραῖοι, ἑρμηνευόμενοι ἀφηνιασταί, οἳ πᾶσαν σαρκοφαγίαν ἀπαγορεύουσιν, ἐμψύχων οὐδ’ ὅλως μεταλαμβάνουσιν, ἄχρι δὲ Μωυσέως καὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ τοῖς ἐν τῇ πεντατεύχῳ ἁγίοις ὀνόμασι πατριαρχῶν κεχρημένοι τε καὶ πιστεύοντες, φημὶ δὲ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ καὶ τῶν ἀνωτάτω καὶ αὐτοῦ Μωυσέως καὶ Ἀαρὼν καὶ Ἰησοῦ. τὰς δὲ τῆς πεντατεύχου γραφὰς οὐκ εἶναι Μωυσέως δογματίζουσιν, ἄλλας δὲ παρ’ αὐτὰς ἔχειν διαβεβαιοῦνται. κ. Ἡρῳδιανοί, οἳ Ἰουδαῖοι μὲν ἦσαν κατὰ πάντα, Ἡρῴδην δὲ Χριστὸν προσεδόκων καὶ τούτῳ τὸ τοῦ Χριστοῦ ἀπεδίδοσαν γέρας καὶ ὄνομα. Οὗτος ὁ πρῶτος τόμος, περιέχων κατὰ πασῶν τῶν εἴκοσι τούτων αἱρέσεων· ἐν αὐτῷ δὲ καὶ ἡ περὶ τῆς Χριστοῦ ἐνδημίας ὑπόθεσις καὶ ἡ τῆς ἀληθείας ὁμολογία.
S. EPIPHANII Α πᾶσαν σαρκοφαγίαν ἀπαγορεύουσιν, ἐμψύχων δὲ οὐδ' λέγω δή. Μος συνειλήφθαι ἀπενεχθέντα. ' ὅλως μεταλαμβάνουσιν. Αχρι δὲ Μωϋσέως καὶ Ἰη- σοῦ τοῦ Ναυῆ τοῖς ἐν τῇ Πεντατεύχῳ ἁγίοις ὀνόμασι πατριαρχῶν κεχρημένοι τε καὶ πιστεύοντες, φημὶ δὲ ᾿Αβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼν καὶ τῶν ἀνωτάτω, καὶ αὐτοῦ Μωϋσέως καὶ ᾿Απρὼν καὶ Ἰησοῦ. Τὰς δὲ τῆς Πεντατεύχου Γραφὰς οὐκ εἶναι Μωϋσέως δογματίζουσιν, ἄλλας δὲ παρὰ ταύτας ἔχειν διαβε- βαιοῦνται. Ηρωδιανοί, οἱ Ἰουδαῖοι μὲν ἦσαν κατὰ πάντα, Ηρώδην δὲ Χριστὸν προσεδόκων, καὶ τούτῳ περὶ τοῦ Χριστοῦ ἐπεδίδουν γέρα καὶ ὄνομα. Οὗτος πρῶτος τόμος περιέχων κατὰ πασῶν τῶν εἴκοσιν αἱρέσεων· ἐν αὐτῷ δὲ καὶ ἡ περὶ τῆς Χριστοῦ ἐνδημίας ὑπόθεσις, καὶ ἡ τῆς ἀληθείας ὁμολογία, ἡ μία καὶ μόνη οὖσα τοῦ Θεοῦ ἀληθὴς πίστις. Καὶ ἕως μὲν ὧδε ἡ τῶν πρό Χριστοῦ εἴκοσιν απο ρέσεων ἀντιλογία, καὶ περὶ πίστεως καὶ περὶ τῆς ἐνσάρκου τοῦ Χριστοῦ παρουσίας. . Εὐθὺς ἐπεδήμησε κατὰ πόδας ἡ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἔνσαρκος παρουσία ', ήτις κατέλαβε (πρὸς) τὰς προειρημένας ἑπτὰ αἱρέσεις ἐν (δὲ Ἱερο σολύμοις, ἔσβεσε δὲ ταύτας ἡ αὐτοῦ δύναμις καὶ διε σκέδασε. Λοιπὸν δὲ ἀπὸ τῆς αὐτοῦ ἐπιδημίας, μετά τὸ εὐαγγελισθῆναι Μαριὰμ ἐν Ναζαρέτ, καὶ συνε:- ληφθέναι τὸν Λόγον τὸν ὄντα ἀπ᾿ οὐρανοῦ ἐκ κόλπων πατρῴων γεγεννημένον ἀχρόνως καὶ ἀνάρχως, ἐλθόντα δὲ ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν Θεὸν Λόγον ὄντα, ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ἀληθινῶς γεγεννημένον, ὁμοούσιον δντα τῷ Πατρὶ, καὶ οὐδὲν παρὰ τὸν Πατέρα ηλλοιωμένον, ἀλλ᾽ ἄτρεπτον ὄντα καὶ ἀναλλοίωτον ἀπαθῆ τε ὅλως, συμπάσχοντα δὲ τῷ ἡμετέρῳ γένει, καὶ ἐλθόντα ἐπ' οὐρανοῦ, ἐγκυμονηθέντα οὐκ ἀπὸ σπέρματος ἀνδρὸς, ἀλλ' ἀπὸ Πνεύματος ἁγίου, ἀληθινῶς σῶμα ἀπὸ Μα- ρίας ἐσχηκότα, ἀναπλάσαντα ἑαυτῷ τὴν σάρκα ἀπὸ τῆς μήτρας τῆς ἁγίας, ψυχὴν τὴν ἀνθρωπίνην εἰλη- φότα καὶ νοῦν καὶ πᾶν εἴ τί ἐστιν ἄνθρωπος, εἰς ἑαυ τὸν τῇ ἑαυτοῦ θεότητι συνενώσαντα, γεγεννημένον τε ἐν Βηθλεέμ, περιτμηθέντα, προσενεχθέντα ἐν Ἱερο σολύμοις, εναγκαλισθέντα ὑπὸ Συμεών, ἀνθομολογη θέντα ὑπὸ ᾿Αννης τῆς τοῦ Φανουήλ προφήτιδος, λει- φθέντα • εἰς Ναζαρέτ, ἐλθόντα τῷ ἑξῆς ἐνιαυτῷ ὀφθῆναι ἐνώπιον Κυρίου, γενόμενόν τε ἐν Βηθλεέμ διὰ τὴν συγγένειαν ὑπὸ τῆς μητρός βασταζόμενον, αὖθις πάλιν εἰς Ναζαρέτ ἀπαρθέντα, καὶ κατὰ δευτέ ραν περίοδον ἐνιαυτῶν εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα εληλυθότα βασταζόμενον ὑπὸ τῆς ἰδίας μητρός· ἐν Βηθλεὲμ ἐν οἰκίᾳ κατελθόντα σὺν τῇ ἰδίᾳ μητρὶ καὶ Ἰωσὴφ γέ- ροντι ὄντι (12), σὺν τῇ Μαριάμ δὲ ὄντι· κἀκεῖσε τῷ δευτέρῳ ἔτει (15) τῆς αὐτοῦ γεννήσεως κατοπτευ αἱ μετέπειτα πᾶσαι γεγόνασιν αἱρέσεις· carnis usu prorsus interdicunt : ab animatis abs- tinent, patriarchas omnes qui in Pentateucho ad Moysis et Jesu filii Nave tempora continentur, asciscunt et iis fidem adhibent : cujusmodi sunt Abraham et Isaac et Jacob iisque superiores omnes, necnon et Moyses ipse cum Aarone atque Jesu, Cæterum Pentateuchi volumina Moysis esse non putant, et alia ab iis diversa penes se esse jactitant. Herodiani cum Judæos in omnibus sese præsta- rent, Herodem Christum esse profitebantur, eique Christi dignitatem ac nomen aflingebant. Primus iste tomus est qui hæreses xx continet : et in eodem de incarnatione Christi ac veritatis professione quæ una et sola est Dei vera fides, postremo loco disseritur. Hactenus itaque xx illarum hærescon quæ Chri- stum antecesserunt confutatio ac fidei et incar- nationis Christi declarata ratio est. B Sed e vestigio Christi Jesu Domini nostri adventus in carne consecutus est, qui et villas hæreses Hierosolymis offendit, et easdem sua vi dissipavit et exstinxit. Quamobrem reliquæ omnes hæreses adventu illo posteriores fuerunt : nimirum postquam Maria virgo Nazareti a Gabriele cœlestem nuntium accepit, ac Verbum illud con- ceptum est, quod colitus e paterno sina prodiit, ante tempus atque initium omne productum, et extremis temporibus venit Deus Verbum exsistens, a Deo Patre revera genitus ejusdemque cum illo C substantiæ, nec ulla re a Patre mutatus, sed vicis- situdinis ac mutationis et affectionis omnis expers et citra ullam animi commotionem. Qui cum ge- neris nostri misertus foret, descendit e cœlo, ac Le Spiritu sancto, non e virili semine conceptus, verun torpus e Maria suscepit, cum e sancto ejus utero carnem sibi finxisset, humanamque animam et mentem induisset; ac quidquid omnino homo est, præter peccatum, secum ac cum divinitate sua copulasset. Inde Bethlehem in lucem editus, atque circumcisus, Ilierosolymis oblatus est; ibi- que a Symeone inter brachia susceptus, et ab Anna Phanuelis filia prophetissa prædicatus, Nazaretum deportatus est. Tum anno sequenti se coram Deo representavit, atque inde Bethlehemum propter " generis propinquitatem a matre delatus est. Sed rursum Nazaretum rediens, anno altero vertente, Ilierosolymam, gestante matre, perductus est. Beth- lehemi porro cum ad ædes quasdam cum`matre ac Josepho divertisset, qui jam grandis natu cum Eadem lib. Panarii leguntur. • Supplendum leg. Scr. phanio dici Josephum Virginis Mariæ sponsum. disdem omnino verbis de illo loquitur et in Panario de incarnatione Christi Domini agens, num. 1; in heresi 51, num. 10, ipsum octogenarium facit. biennio a sui nativitate magos excepisse Christum D ex lib. I, Dominum; quam non solum hic insinuat, sed et in locis supra indicatis, quibus adde num. 10, Hares. 73. illam fortasse concessit in opinionem, quod præconcepta Matthæi narratione de Herode, qui iratus mandavit necari infantes, qui biennium nondum excesserant, juxta tempus quod exquisierat a magis (Matth. 11, 16); temporum rationes negli (12) Γέροντι δντι. Animadverte senem ab Epi- (15) Τῷ δευτέρῳ ἔτει. Ea Epiphanii epinio est,
Contents of this second volumeΤάδε ἔνεστι καὶ ἐν τούτῳ τῷ δευτέρῳ τόμῳ…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 42:849Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τούτῳ τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ πρώτου βιβλίου, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις δεκατρεῖς οὕτως· κα. Σιμωνιανοί, οἱ ἀπὸ Σίμωνος τοῦ μάγου τοῦ ἐπὶ Πέτρου τοῦ ἀποστόλου, κώμης Γιτθῶν τῆς Σαμαρείας.
θέντα, δώρα λαβόντα, καὶ ἐν αὐτῇ νυκτὶ ὑπ' ἀγγέλου τῷ Ἰωσὴφ χρηματίσαντος εἰς Αἴγυπτον παραληφθέντα καὶ κατεληλυθότα ἐκεῖθεν πάλιν, διὰ δύο ἐτῶν ἀνελη- λυθότα, τελευτήσαντος τοῦ Ἡρώδου, Αρχελάου δὲ διαδεξαμένου. Τῷ γὰρ τριακοστῷ (1.1) τρίτῳ Ηρώδου, τεσσαρα κοστῷ δὲ δευτέρῳ Αυγούστου του βασιλέως γεννᾶται ὁ Σωτὴρ ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας. Κάτεισι δὲ εἰς Αἴγυπτον τῷ τριακοστῷ πέμπτῳ (14) Ἡρώδου· ἄν- εισι δὲ ἀπ' Αιγύπτου μετὰ τὴν Ηρώδου τελευτήν. Δι' ὧν ἐπὶ τριάκοντα ἑπτὰ ἔτεσι τῆς αὐτῆς τοῦ Ηρώ- δου ἀρχῆς ἦν ὁ παῖς τεσσάρων ἐτῶν (16), ὅτε Ηρώ- Της τριακοστὸν ἕβδομον πληρώσας κατέστρεψε τον μίον. ᾿Αρχέλαος δὲ ἐννέα ἔτη βασιλεύει. Ὡς ἐξιών: Ἰωσὴφ ἅμα τῇ Μαρίᾳ καὶ τῷ παιδίῳ, ἀκούσας τὸν Αρχέλαον βασιλεύειν, ἀνεχώρησεν εἰς τὰ μέρη τῆς Γαλιλαίας, καὶ κατῴκησεν εἰς Ναζαρέτ. Αρχέλαος δὲ γεννᾷ τὸν Ἡρώδην τον νεώτερον, καὶ βασιλεύει Ηρώδης τῷ ἐννάτῳ ἔτει τῆς τοῦ πατρὸς βασιλείας Αρχελάου κατὰ διαδοχήν. Καὶ γέγονε λογιζόμενα δεκατρία έτη (17) τῇ ἐνσάρκῳ Χριστοῦ παρουσία. Ὀκτωκαιδεκάτῳ δὲ ἔτει Ηρώδου τοῦ ἐπικληθέντος Αγρίππα, ήρξατο ὁ Ἰησοῦς τοῦ κηρύγματος, καὶ τὸ βάπτισμα τὸ ἀπὸ Ἰωάννου τότε λαμβάνει, καὶ κηρύσσει ἐνιαυτὸν δεκτὸν, ὑπ᾽ οὐδενὸς ἀντιλεγόμενος, οὔτε ὑπὸ Ἰουδαίων, οὔτε ὑπὸ Ἑλλήνων, οὔτε ὑπὸ Σαμαρειτῶν, οὔτε ὑπό τινος ἑτέρου. Επειτα ἀντιλεγόμενος ἐκήρυξ ξεν ἐνιαυτὸν δεκτόν· καὶ γέγονεν ἐννεακαίδεκα ἔτη τῷ αὐτῷ Ἡρώδῃ, τῷ δὲ Σωτῆρι τριακοστόν δεύτερον. Ἐν δὲ τῷ εἰκοστῷ ἔτει Ηρώδου τοῦ Τετράρχου και λουμένου, γίνεται τὸ σωτήριον πάθος καὶ ἡ ἀπάθεια, γεῦσίς τε θανάτου ἄχρι σταυροῦ, πάσχοντος ἐν ἁλη- θείᾳ, ἀπαθοῦς δὲ μένοντος ἐν θεότητι. Χριστοῦ γὰρ παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί, φησὶν ἡ θεία Γραφή καὶ πάλιν· θανατωθεὶς μὲν σαρκί, ζωοποιηθεὶς δὲ πνεύματι, καὶ τὰ ἑξῆς. Σταυροῦται, θάπτεται, κατα έρχεται εἰς τὰ καταχθόνια ἐν θεότητι καὶ ἐν ψυχῇ, Β Σις, οὗ ἐν ἀρχῇ τῆς βασιλείας εξιών. " Α ' ANACEPHALEOSIS. . A Maria dlegebat, secundo al nativitate anno con- ventus, ac muneribus ornatus est. Eadem vero nocte cum Josephus per somnium ab angelo esset admonitus, in Ægyptum transfertur. Unde rursus post bienniumi, mortuo jam Herode ac succedente Archelao, revertitur. Siquidem anno Herodis xxx, Augusti XLII Bethlehemi in Judæa Salvator nascitur. Tum flero- dis xxxv in Ægyptum profectus est. Eodem Herode mortuo, ab Ægypto rediit. Quare necesse est, xxxvı Herodis anno quartum ætatis suæ puerulum egisse, cum Herodes, inquam, septem ac triginta confectis annis vivendi Guem habuit. Post hunc Archelaus novem annis regnavit : quo regnum ineunte, Josephus ex Ægypto cumn Maria ac puero digressus, ubi Archelaum regnare didicit, in parles Galilææ secessit, ac tum Nazareti consedit. Cæ- terum Archelaus Herodem juniorem genuit; qui nono Archelai patris anno in regnum successit. Idemque annus a Nativitale Christi xui numeran- dus est. Octavo decimo anno Ilerodis Agrippæ, Jesus Christus promulgare divinum verbum aggres- sus est, ac tum a Joanne baptismum accipit, et anuum illum acceptum in ea præconii functione consumtit, nullo neque Judzorum, neque gentilium, neque Samaritanorum, neque alterius generis re- pugnante. Secundo præconii coelestis anno quam plurimos obtrectatores habuit; qui quidem Herodis ejusdem Christi xxx11 exstitit. Demum xs tetrarchæ Herodis anno Christus Dominus ob hu- mani generis salutem passus, atque eodem tem- pore nihil passus est; tum cum morteni deguslans ad ipsum etiam crucis supplicium, passus est in veritate, cum interim nihil ipsa divinitate pate retur. Christo enim (ait Scriptura) pro nobis in carne passo³. Rursumque, Mortificatus carne, vivi- ficatus autem spiritu*, et quæ sequuntur. In cruce suspenditur, sepelitur; ad inferos cum divinitate C " - Melius lib. 1, magis. Petr. IV, 1. * Petr. 1, 18. gens, non satis adverterit, cum illo biennio nou bene aptati posse tempus nativitatis Jesu cum tem- pore mortis Herodis; nec quæ ab evangelistis di · cuntur cum iis, quæ in Judeorum Antiquitatibus D habet Josephus Hebræus. Matthæus laudato in loco biennium ut admittamus, non exigit. Et quanquam in hujusmodi chronologicis inquisitionibus certi nil habeamus, verisimilior tamen apparel altera opinio, quæ et apud viros doctos communior, qua dicimus non multis a nativitate diebus Christum Bethlehemi fuisse a magis adoratum. Cui opinioni nec Matthæus repugnat, imo suffragari videtur initio illius secundi capitis magorum adventum il- lico subjungens narrationi nativitatis, atque aiens : Cum ergo natus esset Jesus in Bethlehem Judæ, in diebus Herodis regis, ecce magi ab Oriente venerunt Jerosolymam. sebio, tum in Chronicis, tum in quinto lib. i list. eccl. capite, sentiebat Epiphanius At accurata magis temporum ratio illa esse videtur, quæ Nata- lem diem Christi Domini statuit in anno xxxiv le- rodis post depulsum Antigonuin regnantis, qui sane recidit in anuum imperii Augusti non XLII, sed XL ante Dionysianam vulgatam æram v. Qua de re ob discrepantes inter se veterum sententias, ob difficultatem componendi inter sese tempora diver- sa, intricatissima et salebris undique obsita, in- numeri propemodum scripsere, qui consuli pos · sunt, et eos inter postremus profecto non est, nec insuper habendus, quem sape laudavimus, Pela- vius et in suis De doctrina temporum libris et in iis quae ad Epiphanii haeresim scripsit. opinionem, quam paulo superius minus verisimilem dicebam. tuus creditur Herodes anno a Christi Nativitate nondum adamussim expleto. Nec Herodes ab An- tigoni morte xxxvii regnavit annos. supra indicabam, ad eoruni rationem et locus iste Epiphanii revocetur necesse est. Quod et præstan- dum videtur circa annos Baptismi et Passionis Christi Domini.De quibus annis constat non minorem esse controversiam quam de tempore Nativitatis. (14) Τριακοστῷ τρίτῳ. Ita cum Carsariensi Eu- (15) Τῷ τριακοστῷ πέμπτῳ. Juxta Epiphanii (16) Τεσσάρων ἐτῶν. Fortasse ninus vere. Mor- (17) Δεκατρία έτη. Si probari contingat, quæ
οὗτος ἀπὸ Σαμαρειτῶν ὡρμᾶτο, Χριστοῦ δὲ ὑπέδυ ὄνομα μόνον. ἐδίδαξε δὲ αἰσχροποιίαν, τὴν μίξιν μολυσμοῦ γυναικῶν ἀδιάφορον· σωμάτων δὲ ἀποβάλλεται τὴν ἀνάστασιν καὶ τὸν κόσμον μὴ εἶναι θεοῦ φάσκει. εἰκόνα δὲ ἑαυτοῦ ὡς Διὸς καὶ τῆς σὺν αὐτῷ πόρνης, ὀνόματι Ἑλένης, Ἀθηνᾶς τύπον τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς παρεδίδου εἰς προσκύνησιν. ἔλεγεν δὲ ἑαυτὸν Σαμαρείταις μὲν τὸν πατέρα, Ἰουδαίοις δὲ τὸν Χριστόν. κβ. Μενανδριανοί, οἱ ἀπὸ τούτου τοῦ Σίμωνος διὰ Μενάνδρου τινὸς ἐναρξάμενοι, διαφερόμενοι δὲ πρὸς τοὺς Σιμωνιανοὺς κατά τι· ὃς ἀπὸ ἀγγέλων ἔλεγε τὸν κόσμον γεγενῆσθαι. κγ. Σατορνιλιανοί, οἱ κατὰ τὴν Συρίαν τὴν τῶν Σιμωνιανῶν κρατύναντες αἰσχρολογίαν, ἕτερα δὲ παρὰ τοὺς Σιμωνιανοὺς εἰς ἔκπληξιν περισσοτέραν κηρύσσοντες, ἀπὸ δὲ Σατορνίλου τὴν ἀρχὴν ἐσχηκότες, ὃς καὶ αὐτὸς κατὰ Μένανδρον ὑπὸ ἀγγέλων τὸν κόσμον γεγενῆσθαι ἔφασκεν, μόνων δὲ ἑπτά, παρὰ τὴν τοῦ ἄνω πατρὸς γνώμην. κδ. Βασιλειδιανοί, τῆς αὐτῆς αἰσχρουργίας τελεσταί, ἀπὸ Βασιλείδου τοῦ ἅμα Σατορνίλῳ τοῖς Σιμωνιανοῖς καὶ Μενανδριανοῖς μεμαθητευμένου, τὰ ὅμοια μὲν φρονοῦντος, κατά τι δὲ διαφερομένου.
θέντα, δώρα λαβόντα, καὶ ἐν αὐτῇ νυκτὶ ὑπ' ἀγγέλου τῷ Ἰωσὴφ χρηματίσαντος εἰς Αἴγυπτον παραληφθέντα καὶ κατεληλυθότα ἐκεῖθεν πάλιν, διὰ δύο ἐτῶν ἀνελη- λυθότα, τελευτήσαντος τοῦ Ἡρώδου, Αρχελάου δὲ διαδεξαμένου. Τῷ γὰρ τριακοστῷ (1.1) τρίτῳ Ηρώδου, τεσσαρα κοστῷ δὲ δευτέρῳ Αυγούστου του βασιλέως γεννᾶται ὁ Σωτὴρ ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας. Κάτεισι δὲ εἰς Αἴγυπτον τῷ τριακοστῷ πέμπτῳ (14) Ἡρώδου· ἄν- εισι δὲ ἀπ' Αιγύπτου μετὰ τὴν Ηρώδου τελευτήν. Δι' ὧν ἐπὶ τριάκοντα ἑπτὰ ἔτεσι τῆς αὐτῆς τοῦ Ηρώ- δου ἀρχῆς ἦν ὁ παῖς τεσσάρων ἐτῶν (16), ὅτε Ηρώ- Της τριακοστὸν ἕβδομον πληρώσας κατέστρεψε τον μίον. ᾿Αρχέλαος δὲ ἐννέα ἔτη βασιλεύει. Ὡς ἐξιών: Ἰωσὴφ ἅμα τῇ Μαρίᾳ καὶ τῷ παιδίῳ, ἀκούσας τὸν Αρχέλαον βασιλεύειν, ἀνεχώρησεν εἰς τὰ μέρη τῆς Γαλιλαίας, καὶ κατῴκησεν εἰς Ναζαρέτ. Αρχέλαος δὲ γεννᾷ τὸν Ἡρώδην τον νεώτερον, καὶ βασιλεύει Ηρώδης τῷ ἐννάτῳ ἔτει τῆς τοῦ πατρὸς βασιλείας Αρχελάου κατὰ διαδοχήν. Καὶ γέγονε λογιζόμενα δεκατρία έτη (17) τῇ ἐνσάρκῳ Χριστοῦ παρουσία. Ὀκτωκαιδεκάτῳ δὲ ἔτει Ηρώδου τοῦ ἐπικληθέντος Αγρίππα, ήρξατο ὁ Ἰησοῦς τοῦ κηρύγματος, καὶ τὸ βάπτισμα τὸ ἀπὸ Ἰωάννου τότε λαμβάνει, καὶ κηρύσσει ἐνιαυτὸν δεκτὸν, ὑπ᾽ οὐδενὸς ἀντιλεγόμενος, οὔτε ὑπὸ Ἰουδαίων, οὔτε ὑπὸ Ἑλλήνων, οὔτε ὑπὸ Σαμαρειτῶν, οὔτε ὑπό τινος ἑτέρου. Επειτα ἀντιλεγόμενος ἐκήρυξ ξεν ἐνιαυτὸν δεκτόν· καὶ γέγονεν ἐννεακαίδεκα ἔτη τῷ αὐτῷ Ἡρώδῃ, τῷ δὲ Σωτῆρι τριακοστόν δεύτερον. Ἐν δὲ τῷ εἰκοστῷ ἔτει Ηρώδου τοῦ Τετράρχου και λουμένου, γίνεται τὸ σωτήριον πάθος καὶ ἡ ἀπάθεια, γεῦσίς τε θανάτου ἄχρι σταυροῦ, πάσχοντος ἐν ἁλη- θείᾳ, ἀπαθοῦς δὲ μένοντος ἐν θεότητι. Χριστοῦ γὰρ παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί, φησὶν ἡ θεία Γραφή καὶ πάλιν· θανατωθεὶς μὲν σαρκί, ζωοποιηθεὶς δὲ πνεύματι, καὶ τὰ ἑξῆς. Σταυροῦται, θάπτεται, κατα έρχεται εἰς τὰ καταχθόνια ἐν θεότητι καὶ ἐν ψυχῇ, Β Σις, οὗ ἐν ἀρχῇ τῆς βασιλείας εξιών. " Α ' ANACEPHALEOSIS. . A Maria dlegebat, secundo al nativitate anno con- ventus, ac muneribus ornatus est. Eadem vero nocte cum Josephus per somnium ab angelo esset admonitus, in Ægyptum transfertur. Unde rursus post bienniumi, mortuo jam Herode ac succedente Archelao, revertitur. Siquidem anno Herodis xxx, Augusti XLII Bethlehemi in Judæa Salvator nascitur. Tum flero- dis xxxv in Ægyptum profectus est. Eodem Herode mortuo, ab Ægypto rediit. Quare necesse est, xxxvı Herodis anno quartum ætatis suæ puerulum egisse, cum Herodes, inquam, septem ac triginta confectis annis vivendi Guem habuit. Post hunc Archelaus novem annis regnavit : quo regnum ineunte, Josephus ex Ægypto cumn Maria ac puero digressus, ubi Archelaum regnare didicit, in parles Galilææ secessit, ac tum Nazareti consedit. Cæ- terum Archelaus Herodem juniorem genuit; qui nono Archelai patris anno in regnum successit. Idemque annus a Nativitale Christi xui numeran- dus est. Octavo decimo anno Ilerodis Agrippæ, Jesus Christus promulgare divinum verbum aggres- sus est, ac tum a Joanne baptismum accipit, et anuum illum acceptum in ea præconii functione consumtit, nullo neque Judzorum, neque gentilium, neque Samaritanorum, neque alterius generis re- pugnante. Secundo præconii coelestis anno quam plurimos obtrectatores habuit; qui quidem Herodis ejusdem Christi xxx11 exstitit. Demum xs tetrarchæ Herodis anno Christus Dominus ob hu- mani generis salutem passus, atque eodem tem- pore nihil passus est; tum cum morteni deguslans ad ipsum etiam crucis supplicium, passus est in veritate, cum interim nihil ipsa divinitate pate retur. Christo enim (ait Scriptura) pro nobis in carne passo³. Rursumque, Mortificatus carne, vivi- ficatus autem spiritu*, et quæ sequuntur. In cruce suspenditur, sepelitur; ad inferos cum divinitate C " - Melius lib. 1, magis. Petr. IV, 1. * Petr. 1, 18. gens, non satis adverterit, cum illo biennio nou bene aptati posse tempus nativitatis Jesu cum tem- pore mortis Herodis; nec quæ ab evangelistis di · cuntur cum iis, quæ in Judeorum Antiquitatibus D habet Josephus Hebræus. Matthæus laudato in loco biennium ut admittamus, non exigit. Et quanquam in hujusmodi chronologicis inquisitionibus certi nil habeamus, verisimilior tamen apparel altera opinio, quæ et apud viros doctos communior, qua dicimus non multis a nativitate diebus Christum Bethlehemi fuisse a magis adoratum. Cui opinioni nec Matthæus repugnat, imo suffragari videtur initio illius secundi capitis magorum adventum il- lico subjungens narrationi nativitatis, atque aiens : Cum ergo natus esset Jesus in Bethlehem Judæ, in diebus Herodis regis, ecce magi ab Oriente venerunt Jerosolymam. sebio, tum in Chronicis, tum in quinto lib. i list. eccl. capite, sentiebat Epiphanius At accurata magis temporum ratio illa esse videtur, quæ Nata- lem diem Christi Domini statuit in anno xxxiv le- rodis post depulsum Antigonuin regnantis, qui sane recidit in anuum imperii Augusti non XLII, sed XL ante Dionysianam vulgatam æram v. Qua de re ob discrepantes inter se veterum sententias, ob difficultatem componendi inter sese tempora diver- sa, intricatissima et salebris undique obsita, in- numeri propemodum scripsere, qui consuli pos · sunt, et eos inter postremus profecto non est, nec insuper habendus, quem sape laudavimus, Pela- vius et in suis De doctrina temporum libris et in iis quae ad Epiphanii haeresim scripsit. opinionem, quam paulo superius minus verisimilem dicebam. tuus creditur Herodes anno a Christi Nativitate nondum adamussim expleto. Nec Herodes ab An- tigoni morte xxxvii regnavit annos. supra indicabam, ad eoruni rationem et locus iste Epiphanii revocetur necesse est. Quod et præstan- dum videtur circa annos Baptismi et Passionis Christi Domini.De quibus annis constat non minorem esse controversiam quam de tempore Nativitatis. (14) Τριακοστῷ τρίτῳ. Ita cum Carsariensi Eu- (15) Τῷ τριακοστῷ πέμπτῳ. Juxta Epiphanii (16) Τεσσάρων ἐτῶν. Fortasse ninus vere. Mor- (17) Δεκατρία έτη. Si probari contingat, quæ
PG 42:851λέγει δὲ τριακοσίους ἑξήκοντα πέντε οὐρανοὺς εἶναι καὶ τούτοις ὀνόματα ἀγγελικὰ ἐκτίθησιν. διὸ καὶ τὸν ἐνιαυτὸν τοσούτων ἡμερῶν εἶναι, καὶ τὸ Ἀβρασὰξ ὄνομα τῆς αὐτῆς ψήφου εἶναι καὶ εἶναι τξε. καὶ εἶναι τοῦτο τὸ ἅγιον ὄνομά φησιν. κε. Νικολαῖ̈ται, ἀπὸ Νικολάου τοῦ ἐπὶ ταῖς χήραις ὑπὸ τῶν ἀποστόλων ταχθέντος, ὃς διὰ ζῆλον τῆς ἰδίας γαμετῆς τὴν αἰσχρουργίαν ἅμα τοῖς ἄλλοις ἐπιτελεῖν τοὺς αὐτοῦ μαθητὰς ἐδίδαξεν, καὶ περὶ τοῦ Καυλακαῦ καὶ Προυνίκου καὶ ἄλλων βαρβαρικῶν ὀνομάτων εἰσηγησάμενος. κ. Γνωστικοί, τὰς αὐτὰς αἱρέσεις διαδεξάμενοι, πλέον δὲ αὐτῶν πάντων τὴν αἰσχρότητα ἐμμανῶς ἐργαζόμενοι, ἐν Αἰγύπτῳ δὲ Στρατιωτικοὶ καλούμενοι καὶ Φιβιωνῖται, ἐν δὲ τοῖς ἀνωτερικοῖς μέρεσι Σεκουνδιανοί, ἐν ἄλλοις μέρεσι Σωκρατῖται, παρὰ δὲ ἑτέροις Ζακχαῖοι· ἄλλοι δὲ Κοδδιανοὺς αὐτοὺς λέγουσιν, ἄλλοι δὲ Βορβορίτας αὐτοὺς καλοῦσιν. οὗτοι [τὴν] Βαρβηλὼ τὴν καὶ Βαρβηρὼ αὐχοῦσιν. κζ. Καρποκρατιανοί, ἀπὸ Καρποκράτους τινὸς τῶν ἐν τῇ Ἀσίᾳ, ὃς ἐδίδασκε πᾶσαν αἰσχρουργίαν ἐκτελεῖν καὶ πᾶν ἐπιτήδευμα ἁμαρτίας.
μέρος σὺν αὐτῷ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, συνενώσας τὸ σῶμα τῇ θεότητι, μηκέτι λυόμενον, μηκέτι πάσχον, μηκέτι ὑπὸ τοῦ θανάτου κυριευόμενον, ὥς φησιν ὁ Απόστολος Θάνατος αὐτοῦ οὐκέτι κυριεύει. Α αἰχμαλωτεύει τὴν αἰχμαλωσίαν, καὶ ἀνίσταται τριή Αὐτὸ τὸ σῶμα ἀληθινῶς, αὐτὴν τὴν σάρκα, αὐτὴν τὴν ψυχὴν, αὐτὰ τὰ πάντα, οὐκ ἄλλο τι παρὰ τὸ ὄν σῶμα, ἀλλ' αὐτὸ ἂν ἐνδυναμώσας καὶ ἑνώσας εἰς μίαν ἑνότητα καὶ εἰς μίαν θεότητα, τὸ σαρκικὸν ἄφθαρτον, τὸ σωματικὸν πνευματικόν, τὸ παχυμερές λεπτομερές, τὸ θνητὸν ἀθάνατον, μὴ ἑωρακὸς ὅλως διαφθοράν, μὴ καταλειφθείσης τῆς ψυχῆς εἰς ᾅδην, μὴ μερισθέντος τοῦ ὀργάνου εἰς ἁμαρτίαν, μὴ χραν θέντος τοῦ νοῦ εἰς τροπήν· ἀλλὰ τὰ ὅλα ἀνθρώπου λαβών, φυλάξας δὲ ὅλα (τὰ) τέλεια, ἐπιδεδωκυίας τῆς θεότητος τῇ ἀληθινῇ ἐνανθρωπήσει, ταῖς χρείαις ταῖς εὐλογίαις κατὰ τὰς σωματικάς τε καὶ ψυχικές, καὶ ἐκ τοῦ ἀνθρωπίνου κεκτημένας τὴν πληροφορίαν, τὰ τῇ πείνῃ καὶ δίψῃ, καὶ κλαυθμῷ τε καὶ ἀθυμία, δάκρυσί τε καὶ ὕπνῳ, καμάτῳ καὶ ἀναπαύσει. Ταῦτα γὰρ οὐχ ἁμαρτίας εἶδος, ἀλλ᾽ ἀνθρωπισμοῦ ἀληθε στάτου, ἀληθείᾳ τῆς θεότητος συνούσης, οὐ τὰ ἀνθρώ κινα πασχούσης, ἀλλὰ τῆς θεότητος συνευδοκούσης εἰς τὰ εὔλογα, καὶ ἐκτὸς ἁμαρτίας καὶ τροπῆς ἀπη γορευμένης ὑπαρχούσης. ᾿Αλλὰ καὶ ἀνέστη, καὶ θυρῶν κεκλεισμένων εἰσῆλθεν, ἵνα τὸ παχυμερές λεπτομερὲς ἀποδείξῃ, αὐτὸ τὸ ὃν σὺν σαρκὶ καὶ ὀστέοις. Μετὰ γὰρ τὸ εἰσελθεῖν ἔδειξε χεῖρας καὶ πόδας καὶ πλευρὰν νενυγμένην, ὀστέα τε καὶ νεύρα καὶ τὰ ἄλλα, ὡς μὴ εἶναι φαντασίαν τὸ ὁρώμενον· πίστεώς τε καὶ ἐλπίδος τῆς ἡμετέρας τὴν ὑπόσχεσιν ἐποιεῖτο δι᾿ ἑαυτοῦ, τὰ ὅλα τελειώσας καὶ συνεσθίων καὶ συναυλιζόμενος οὐ δοκήσει ἀλλ᾽ ἀληθείᾳ· παι δεύων τε ἐδίδαξε βασιλείαν οὐρανῶν, ἐκήρυσσεν ἐν ἀληθείᾳ τὸ μέγα καὶ κορυφαιότατον σημαίνων τοῖς ματ θηταῖς, καὶ λέγων· Μαθητεύσατε τὰ ἔθνη τουτέστι, μεταβάλλετε τὰ ἔθνη ἀπὸ κακίας εἰς τὴν ἀλήθειαν, ἀπὸ αἱρέσεων εἰς μίαν θεότητα" βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, εἰς τὴν Κυριακὴν ὀνομασίαν τῆς Τριάδος, ἁγίαν καὶ βασιλικήν σφραγίδα· ἵνα δείξῃ ἐκ τοῦ ὀνόματος μηδεμίαν ἀλλοίωσιν εἶναι τῆς μιᾶς ἑνότητος. Οπου γὰρ οἱ βαπτιζόμενοι κελεύονται εἰς ὄνομα Πατρός, καὶ ἀσφαλῶς ' ἡ δοξολογία· εἰς ὄνομα Υἱοῦ, οὐκ ἀποδέοντος * ἡ ἐπίκλησις· εἰς ὄνομα ἁγίου Πνεύ ματος, οὐ διῃρημένη ἡ ἕνωσις, οὐδὲ ἀπηλλοτριωμένη τῆς μιᾶς θεότητος. Ανελήφθη εἰς οὐρανοὺς ἐν αὐτῷ τῷ σώματι καὶ τῇ ψυχῇ καὶ τῷ νῷ, συνενώσας εἰς μίαν ἐνότητα καὶ • εὐλόγους χρείας ενότητα ἀσφαλής ἀσφαλής γρ. ἀποδεόντως. S. EPIPHANI sua et anima descendit, captivam ducit capivita- tem, ac tertio die cum sanctissimo suo corpore ad vitam excitatur. Quod quidem corpus neque dissol- vendum ampliùs, nec passurum, nec sub mortis do- minatum postça cessurum, cum sua divinitate con- junxit. Id quod Apostoli testimonio comprobatur : Mors, inquit, non amplius ei dominabitur. B Hoc igitur ipsum vere corpus, carnem ipsam et animam ipsam, ipsa quibus constabat omnia, nou aliud quidquam prater verum corpus, sed ipsum- met illud vi calesti perfudit, et in unum idemque, in unam, inquam, divinitatem consociavit, ut carneum esset incorruptibile, corporeum spiritate, concretum tenue, mortale immortale, quod nulla omnino tabe dissolutum fuerat, anima apud inferos non relicta, cum nec corpus velut instra- mentum aliqua ex parte in peccati obsequium fuisset in pensum, nec niens ulla fuisset in dete- rius mutatione polluta. Sed cum sibi omnia quæ hominis propria sunt ascivisset, eadem integra servavit, quæ veræ illi quam sibi concillaverat, natura ad rationi consentaneos usus divinitas concesserat: usus nimirum illos, qui ut esse penitus passint, partim corporis egent, partim ani- mi atque humanæ mentis adminiculo : cujusmodi sunt fames, sitis, fletus, tristitia, lacrymæ, so- minus, labor ac requies Jæc enim omnia nulla infuscata peccati specie, susceptæ reipsa naturæ hominis argumenta continent : cum qua vere con- sociala divinitas humanum tamen patitur nihil, C tametsi quæ rationi consentanea forent, admiserit, atque ab omni peccato et in pejus ac vetitum mu- tatione procul abfuerit. Ad hæc excitatus a morte Christus occlusis januis ingressus est, uti quod hactenus crassum concretumque fuerat corpus, cadem cum carne ossibusque tenue ac subtile esse monstraret. Statim enim atque introgressus est, manus ac pedes et confossum latus cum ossibus ac nervis ostendit : adeo, quæ tum videbantur, solida erant, nec specie tenus exstabant. Quibus rebus corum omnium quæ fidei et spei nostræ proposita sunt, promissorum per sese veritatem confirmavit, perficiens omnia; neque fcta dun- taxat imagine, sed reipsa cum suis convescens et habitans. Quin eosdem instituit, ac cœleste regnum cum veritate nuntiare docuit : tum cum maximum . D illud longeque præcipuum arcanum discipulis ape- ruit : Docete, inquit, omnes gentes : hoc est, ab improbitate illas ad veritatem, ab sectis variis ad camdem divinitatem traducite, baptizantes eas in namine Patris et Filii et Spiritus sancti : nimirum in Dominica Trinitatis appellatione, quod ipsum sacrosanctum est ac regium signum ; quo vel ipso nomine significaret, nihil esse ab unitate diversum. Cum enim baptizari homines jubet in nomine Pa- tris, firma ac stabilis est gloriæ prædicatio; quod vero additur in nomine Filii, nulla re hunc a pa- terna dignitate deficere appellatio ipsa declarat; postremo iis in verbis, in nomine Spiritus sancti, ṇulla est unitatis divisio, neque ab una divinitate diversitas. Denique eodem cum corpore et anima menteque ad coelos evectus est, omnibus illis in Rom. vi, scripsit. • Lib. 1, leg. * ibid. leg. * ibid. leg. * 9. . Joan.xx, 19, 26. * Matth. xxvΙ, 19. * In Panario, unitatem. * Rectius in lib. ↳
PG 42:853καὶ εἰ μή τις διὰ πάντων, φησί, παρέλθοι καὶ τὸ θέλημα πάντων δαιμόνων καὶ ἀγγέλων ἐκτελέσῃ, οὐ δύναται ὑπερβῆναι εἰς τὸν ἀνώτατον οὐρανὸν οὐδὲ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας παρελθεῖν. ἔλεγε δὲ τὸν Ἰησοῦν ψυχὴν νοερὰν εἰληφέναι, εἰδότα δὲ τὰ ἄνω ἐνταῦθα καταγγέλλειν, καὶ ὡς εἴ τις πράξειεν ὅμοια τῷ Ἰησοῦ, κατ’ αὐτὸν εἶναι. τὸν δὲ νόμον σὺν τῇ τῶν νεκρῶν ἀναστάσει ἀπαγορεύει, ὡς αἱ ἀπὸ Σίμωνος καὶ δεῦρο αἱρέσεις. τούτου γέγονεν ἡ ἐν Ῥώμῃ Μαρκελλίνα. εἰκόνας δὲ ποιήσας ἐν κρυφῇ Ἰησοῦ καὶ Παύλου καὶ Ὁμήρου καὶ Πυθαγόρου ταύταις ἐθυμία καὶ προσεκύνει. κη. Κηρινθιανοί, οἱ καὶ Μηρινθιανοί. οὗτοι οἱ ἀπὸ Κηρίνθου καὶ Μηρίνθου Ἰουδαῖοί τινες περιτομὴν αὐχοῦντες, τὸν δὲ κόσμον ὑπὸ ἀγγέλων γεγενῆσθαι, Ἰησοῦν δὲ κατὰ προκοπὴν Χριστὸν καλεῖσθαι λέγοντες. κθ. Ναζωραῖοι, Χριστὸν ὁμολογοῦντες Ἰησοῦν υἱὸν τοῦ θεοῦ, πάντα δὲ κατὰ νόμον πολιτευόμενοι. λ.
μίαν πνευματικὴν ὑπόστασιν, καὶ ἔνθεον ἀποτελέσας, Δ' ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, πέμψας κήρυκας εἰς ὅλην τὴν οἰκουμένην, Σίμωνα Πέτρον, ᾿Ανδρέαν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην, τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, οὓς πάλαι ἐξελέξατο, Φίλιππον καὶ Βαρ- θολομαῖον, Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰούδαν καὶ Θαδδαῖον, Σίμωνα τὸν Ζηλωτήν, Ιούδαν τε τὸν Ἰσκα- ριώτην και προδότην αὐτοῦ γενόμενον· καὶ ἄλλους εβδομήκοντα δύο, ἐξ ὧν ἦσαν ἑπτὰ οἱ ἐπὶ τῶν χηρῶν (18), Στέφανος, Φίλιππος. Πρόχορος, Νικάνωρ, Τίμων. Παρμενᾶς καὶ Νικόλαος. Πρὸς τούτοις Ματ θέας ὁ ἀντὶ Ἰούδα ἔσχατον συμψηφισθεὶς μετὰ τῶν δώδεκα ἀποστόλων. Μετὰ δὲ τούτων πάντων Μάρκος, Λουκᾶς, Ἰοῦστος. Βαρνάβας καὶ ᾿Απελλής, Ρούφος, Νίγερ καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἑβδομηκονταδύο. Μετὰ τούτους δὲ πάντας καὶ σὺν αὐτοῖς Παῦλον τον Β ἁγιώτατον ἀπόστολον ἐκλεξάμενος διὰ φωνῆς ἰδίας ἀπ᾿ οὐρανοῦ, ἀπόστολον ὁμοῦ καὶ κήρυκα ἐθνῶν καὶ πληρωτὴν ἀποστολικῆς διακονίας ἀπέστειλε. Καὶ εὑρίσκει Λουκᾶν τῶν ἑβδομηκονταδύο ὄντα τῶν ἐσκορ- πισμένων, καὶ ἀκόλουθον αὐτὸν ἔλαβε καὶ συνεργὸν τοῦ Εὐαγγελίου. Οὕτως γοῦν ἐτελέσθη ἡ πᾶσα εὐ αγγελική πραγματεία έως τούτου τοῦ χρόνου. Εσται δέ μοι ὁ λόγος ἕως ὧδε περὶ τῶν εἴκοσιν αἱρέσεων, καὶ τῆς κατὰ ἀκολουθίαν ἐν συντόμῳ εὐαγγελικῆς τοῦ κόσμου φωταγωγίας διὰ τοῦ Χρι- στοῦ καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ γεγεννημένης. Οἷς καὶ ὅμοια συλλέξαι καὶ παραθέσθαι τὰ προθεσπίσματά τε καὶ τὰς προφητείας ἀπὸ νόμου τε καὶ Ψαλμῶν, καὶ τῶν ἄλλων τὰς ἀκολουθίας καὶ ἀγωγάς· ἔνεστιν ἰδεῖν', καὶ τὴν ἀκρίβειαν καταλαβέσθαι, ὡς οὐ νόθος ἀλλ' ἀληθὴς, καὶ προκαταγγελθείσα ἀπὸ πάσης τῆς παλαιᾶς διαθήκης, καὶ ἀναμφίβολος ἐστιν ἡ τοῦ Χριστοῦ παρουσία καὶ εὐαγγελικὴ διδασκαλία. Ινα δὲ μὴ εἰς ὄγκον παρεκτείνω τὴν τῆς συντάξεως πραγματείαν, τούτοις ἀρκεσθήσομαι. Προϊὼν δὲ ἐφεξῆς τὰς μετέπειτα τῷ βίῳ ἐπι φυείσας ἐπὶ κακή προφάσει δόξας ὁμοίως διαγράψω. Α΄. Καὶ ταῦτα γὰρ ἔνεστιν ἐν τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ πρώτου βιβλίου διαλαμβάνοντα περὶ δεκατριών αἱρέσεων, ὧν πρώτη ἡ τοῦ Σίμωνος τοῦ Μάγου, ὃς εὐθὺς μετὰ Χριστὸν ἔτι κηρυσσόντων τῶν ἀποστό λων ἐφάνη, ἀφ' οὗ καὶ Σιμωνιανοὶ ἐκλήθησαν, οἱ τῇ αὐτοῦ αἱρέσει προσκείμενοι. Οὗτος ἐκ Σαμαρείας ὡρματο, κώμης Γιτθῶν, Χριστοῦ δὲ ὑπέδυεν ὄνομα μόνον. Έδειξε δὲ αἰσχροποιΐαν την μίξιν μολυσμοῦ ἀγωγὰς ἔνεστιν ἰδεῖν τε. ANACEPHALÆOSIS. main concurrentibus divinisqne redditis, in Patris dextra consedit, præcones in universuṁ orbem ter- ræ misit, Simonem Petrum et Andream ejus fra- trem, Jacobum et Joannem Zebedai filios, q108 olim delegerat, Philippum et Bartholomæum, Mat- thæum et Thomam, et Judam ac Thaddæum, et Simonem Zeloten et Judam Iscariotem, a quo ille traditus est: item alios LXXII, e quibus vu illi fuere, qui ad viduarum obsequium delecti sunt : Stepha- nus, Philippus, Prochorus, Nicanor, Timon, Par- menas et Nicolaus : et præter hos Matthias, qui loco Judæ inter xii apostolos cooptatus est. Acces- serunt ad illos Marcus, Lucas, Justus. Barnabas, Apelles, Rufus, Niger ac reliqui de Lxxii. Post hos unum conflatis, atque in eamdem spiritnem pers omnes et cum eis sanctissimum Paulum sua de cœlo voce missa apostolum gentium ac præconem, et apostolici ministerii consummatorem instituit, Qui quidem Lucam Animi e LXXu discipulis qui dis- persi fuerant, invenit, eumque comitem et adju- torem Evangelii adhibnit. Hoc modo totum Evangelij negotium ad hoc usque temporis confectum est. Atque hactenus de xx sectis, deque eo, quod ordine consecutum est, et a me paucis explicatum, evangelica scilicet luce, quæ a Christo Domino ejus- que discipulis orbi terrarum illata fuit. Quibus a me dictis consentanca pleraque colligere licet, ac vaticinia et oracula ex lege veteri vel Psalmis aliis- que libris conquirere, et omnium seriem ordinem- C que perscrutari; ex iisque incarnationem Christi Domini perspicue comprobare non supposititiam, sed veram exstitisse, atque in lege veteri nuntiatam, ut de eo nullus sit dubitandi locus relictus. Sed ne hujus operis tractatio in infinitu. excrescat, luis quæ dicta sunt erimus contenti. Ac deinceps opiniones illas, quæ in homimum vitam postea pessimo colore ac specie prolatæ sunt, eadem serie pertexam. HÆRESES TOMI II LIBRI I. D 1. Haec sunt quæ in secundo tomo libri primi continentur, in quo xiii haereses explicantur, quarum prima est Simonis Magi, qui statim post Chri- stum prædicantibus adhuc apostolis emersit, à quo Simoniani illius hæresis´ sectatores appellati sunt. Hic ex Samariæ vico quodam Gitthis oriundus, Christum nomine tenus professus est. Auctor ne- fandæ obscenitatis et inquinatissimi concubitus, • Leviter depravatus hic locus. Cor. Jud præcipuum diaconorum officium, quo viduis præ- sto erant, tangit Epiphanius hoc in loco, de illis non composito, sed obiter agens. Cæterum non ad illud tantum munus ascitos eos fuisse satis declarat S. Lucas Apostolicorum acluum cap. vi, modum atque formain nobis describens qua electi fuere et instituti. Christianæ nimirum plebis scito quodam, probitatis morum documento; oratione, gna Deus deprecatus; apostolorum manuum pu- blica impositione, quæ omnia non solam de viduis curam, sed grande aliquod protendunt. Declarant et Patres traditionis argumento docentes diaconos electos institutosque potissimum fuisse, ut sacer- dotibus sacra facientibus ad altare ministrarent. Notum est S. Cyprianum in Epistola sua ad Roga- tianum, qua olim habebatur in ordine, nunc autem 3, conceptis verbis scripsisse, diaconos puil ascensum Domini in coclos, apostulos sibi consti- tuisse, episcopatus sui et Ecclesiæ ministros. (18) Οἱ ἐπὶ τῶν χηρῶν. Unicum tantum nec il-
Ἐβιωναῖοι, παραπλήσιοι τῶν προειρημένων Κηρινθιανῶν καὶ Ναζωραίων, οἷς συνήφθη κατά τι ἡ τῶν Σαμψαίων τε καὶ Ἑλκεσαίων αἵρεσις, οἳ Χριστόν φασιν ἐκτίσθαι ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα, ἐνδημήσαντα δὲ τὸν Χριστὸν ἐν τῷ Ἀδὰμ πρῶτον καὶ κατὰ καιρὸν ἐκδυόμενον αὐτὸν τὸν Ἀδὰμ καὶ πάλιν ἐνδυόμενον· τοῦτο γάρ φασιν ἐπιτετελεκέναι αὐτὸν ἐν τῇ ἐνσάρκῳ αὐτοῦ παρουσίᾳ. Ἰουδαῖοι δὲ ὄντες εὐαγγελίοις κέχρηνται, σαρκοφαγίαν βδελύττονται, τὸ ὕδωρ δὲ ἀντὶ θεοῦ ἔχουσι, τὸν δὲ Χριστὸν ἄνθρωπον ἐν τῇ ἐνσάρκῳ παρουσίᾳ ἐνδεδύσθαι, ὡς ἔφην. συνεχῶς δὲ βαπτίζονται ἐν τοῖς ὕδασι θέρους τε καὶ χειμῶνος, εἰς ἁγνισμὸν δῆθεν ὥσπερ οἱ Σαμαρεῖται. λα. Οὐαλεντῖνοι, οἳ σαρκὸς μὲν ἀπαγορεύουσιν ἀνάστασιν, παλαιὰν δὲ ἀθετοῦσι διαθήκην καὶ προφήτας ἀναγινώσκοντες μὲν καὶ ὅσα εἰς ὁμοίωσιν δύναται τροπολογεῖσθαι τῆς αὐτῶν αἱρέσεως δεχόμενοι, ἑτέρας δέ τινας μυθολογίας παρεισφέροντες, τριάκοντα αἰώνων ὀνομασίας λέγοντες ἀρρενοθηλείων, ὁμοῦ τε ἐκ τοῦ πατρὸς τῶν ὅλων γεγεννημένων, οὓς καὶ θεοὺς ἡγοῦνται καὶ αἰῶνας. τὸν δὲ Χριστὸν ἀπ’ οὐρανοῦ σῶμα ἐνηνοχέναι καὶ ὡς διὰ σωλῆνος τὴν Μαρίαν διαπεπερακέναι. λβ.
μίαν πνευματικὴν ὑπόστασιν, καὶ ἔνθεον ἀποτελέσας, Δ' ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, πέμψας κήρυκας εἰς ὅλην τὴν οἰκουμένην, Σίμωνα Πέτρον, ᾿Ανδρέαν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην, τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, οὓς πάλαι ἐξελέξατο, Φίλιππον καὶ Βαρ- θολομαῖον, Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰούδαν καὶ Θαδδαῖον, Σίμωνα τὸν Ζηλωτήν, Ιούδαν τε τὸν Ἰσκα- ριώτην και προδότην αὐτοῦ γενόμενον· καὶ ἄλλους εβδομήκοντα δύο, ἐξ ὧν ἦσαν ἑπτὰ οἱ ἐπὶ τῶν χηρῶν (18), Στέφανος, Φίλιππος. Πρόχορος, Νικάνωρ, Τίμων. Παρμενᾶς καὶ Νικόλαος. Πρὸς τούτοις Ματ θέας ὁ ἀντὶ Ἰούδα ἔσχατον συμψηφισθεὶς μετὰ τῶν δώδεκα ἀποστόλων. Μετὰ δὲ τούτων πάντων Μάρκος, Λουκᾶς, Ἰοῦστος. Βαρνάβας καὶ ᾿Απελλής, Ρούφος, Νίγερ καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἑβδομηκονταδύο. Μετὰ τούτους δὲ πάντας καὶ σὺν αὐτοῖς Παῦλον τον Β ἁγιώτατον ἀπόστολον ἐκλεξάμενος διὰ φωνῆς ἰδίας ἀπ᾿ οὐρανοῦ, ἀπόστολον ὁμοῦ καὶ κήρυκα ἐθνῶν καὶ πληρωτὴν ἀποστολικῆς διακονίας ἀπέστειλε. Καὶ εὑρίσκει Λουκᾶν τῶν ἑβδομηκονταδύο ὄντα τῶν ἐσκορ- πισμένων, καὶ ἀκόλουθον αὐτὸν ἔλαβε καὶ συνεργὸν τοῦ Εὐαγγελίου. Οὕτως γοῦν ἐτελέσθη ἡ πᾶσα εὐ αγγελική πραγματεία έως τούτου τοῦ χρόνου. Εσται δέ μοι ὁ λόγος ἕως ὧδε περὶ τῶν εἴκοσιν αἱρέσεων, καὶ τῆς κατὰ ἀκολουθίαν ἐν συντόμῳ εὐαγγελικῆς τοῦ κόσμου φωταγωγίας διὰ τοῦ Χρι- στοῦ καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ γεγεννημένης. Οἷς καὶ ὅμοια συλλέξαι καὶ παραθέσθαι τὰ προθεσπίσματά τε καὶ τὰς προφητείας ἀπὸ νόμου τε καὶ Ψαλμῶν, καὶ τῶν ἄλλων τὰς ἀκολουθίας καὶ ἀγωγάς· ἔνεστιν ἰδεῖν', καὶ τὴν ἀκρίβειαν καταλαβέσθαι, ὡς οὐ νόθος ἀλλ' ἀληθὴς, καὶ προκαταγγελθείσα ἀπὸ πάσης τῆς παλαιᾶς διαθήκης, καὶ ἀναμφίβολος ἐστιν ἡ τοῦ Χριστοῦ παρουσία καὶ εὐαγγελικὴ διδασκαλία. Ινα δὲ μὴ εἰς ὄγκον παρεκτείνω τὴν τῆς συντάξεως πραγματείαν, τούτοις ἀρκεσθήσομαι. Προϊὼν δὲ ἐφεξῆς τὰς μετέπειτα τῷ βίῳ ἐπι φυείσας ἐπὶ κακή προφάσει δόξας ὁμοίως διαγράψω. Α΄. Καὶ ταῦτα γὰρ ἔνεστιν ἐν τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ πρώτου βιβλίου διαλαμβάνοντα περὶ δεκατριών αἱρέσεων, ὧν πρώτη ἡ τοῦ Σίμωνος τοῦ Μάγου, ὃς εὐθὺς μετὰ Χριστὸν ἔτι κηρυσσόντων τῶν ἀποστό λων ἐφάνη, ἀφ' οὗ καὶ Σιμωνιανοὶ ἐκλήθησαν, οἱ τῇ αὐτοῦ αἱρέσει προσκείμενοι. Οὗτος ἐκ Σαμαρείας ὡρματο, κώμης Γιτθῶν, Χριστοῦ δὲ ὑπέδυεν ὄνομα μόνον. Έδειξε δὲ αἰσχροποιΐαν την μίξιν μολυσμοῦ ἀγωγὰς ἔνεστιν ἰδεῖν τε. ANACEPHALÆOSIS. main concurrentibus divinisqne redditis, in Patris dextra consedit, præcones in universuṁ orbem ter- ræ misit, Simonem Petrum et Andream ejus fra- trem, Jacobum et Joannem Zebedai filios, q108 olim delegerat, Philippum et Bartholomæum, Mat- thæum et Thomam, et Judam ac Thaddæum, et Simonem Zeloten et Judam Iscariotem, a quo ille traditus est: item alios LXXII, e quibus vu illi fuere, qui ad viduarum obsequium delecti sunt : Stepha- nus, Philippus, Prochorus, Nicanor, Timon, Par- menas et Nicolaus : et præter hos Matthias, qui loco Judæ inter xii apostolos cooptatus est. Acces- serunt ad illos Marcus, Lucas, Justus. Barnabas, Apelles, Rufus, Niger ac reliqui de Lxxii. Post hos unum conflatis, atque in eamdem spiritnem pers omnes et cum eis sanctissimum Paulum sua de cœlo voce missa apostolum gentium ac præconem, et apostolici ministerii consummatorem instituit, Qui quidem Lucam Animi e LXXu discipulis qui dis- persi fuerant, invenit, eumque comitem et adju- torem Evangelii adhibnit. Hoc modo totum Evangelij negotium ad hoc usque temporis confectum est. Atque hactenus de xx sectis, deque eo, quod ordine consecutum est, et a me paucis explicatum, evangelica scilicet luce, quæ a Christo Domino ejus- que discipulis orbi terrarum illata fuit. Quibus a me dictis consentanca pleraque colligere licet, ac vaticinia et oracula ex lege veteri vel Psalmis aliis- que libris conquirere, et omnium seriem ordinem- C que perscrutari; ex iisque incarnationem Christi Domini perspicue comprobare non supposititiam, sed veram exstitisse, atque in lege veteri nuntiatam, ut de eo nullus sit dubitandi locus relictus. Sed ne hujus operis tractatio in infinitu. excrescat, luis quæ dicta sunt erimus contenti. Ac deinceps opiniones illas, quæ in homimum vitam postea pessimo colore ac specie prolatæ sunt, eadem serie pertexam. HÆRESES TOMI II LIBRI I. D 1. Haec sunt quæ in secundo tomo libri primi continentur, in quo xiii haereses explicantur, quarum prima est Simonis Magi, qui statim post Chri- stum prædicantibus adhuc apostolis emersit, à quo Simoniani illius hæresis´ sectatores appellati sunt. Hic ex Samariæ vico quodam Gitthis oriundus, Christum nomine tenus professus est. Auctor ne- fandæ obscenitatis et inquinatissimi concubitus, • Leviter depravatus hic locus. Cor. Jud præcipuum diaconorum officium, quo viduis præ- sto erant, tangit Epiphanius hoc in loco, de illis non composito, sed obiter agens. Cæterum non ad illud tantum munus ascitos eos fuisse satis declarat S. Lucas Apostolicorum acluum cap. vi, modum atque formain nobis describens qua electi fuere et instituti. Christianæ nimirum plebis scito quodam, probitatis morum documento; oratione, gna Deus deprecatus; apostolorum manuum pu- blica impositione, quæ omnia non solam de viduis curam, sed grande aliquod protendunt. Declarant et Patres traditionis argumento docentes diaconos electos institutosque potissimum fuisse, ut sacer- dotibus sacra facientibus ad altare ministrarent. Notum est S. Cyprianum in Epistola sua ad Roga- tianum, qua olim habebatur in ordine, nunc autem 3, conceptis verbis scripsisse, diaconos puil ascensum Domini in coclos, apostulos sibi consti- tuisse, episcopatus sui et Ecclesiæ ministros. (18) Οἱ ἐπὶ τῶν χηρῶν. Unicum tantum nec il-
PG 42:857Σεκουνδιανοί, οἷς συνάπτονται Ἐπιφάνης καὶ Ἰσίδωρος, ταῖς αὐταῖς κεχρημένοι καὶ οὗτοι συζυγίαις, τὰ ὅμοια Οὐαλεντίνῳ πεφρονηκότες, ἕτερα δὲ παρ’ αὐτὸν ποσῶς διηγούμενοι. προστιθέασι δὲ τὴν αἰσχρουργίαν διδάσκοντες· ἀπαγορεύουσι δὲ καὶ οὗτοι τὴν σάρκα. λγ. Πτολεμαῖοι, μαθηταὶ ὄντες καὶ αὐτοὶ Οὐαλεντίνου, οἷς συνάπτεται ἡ Φλώρα. τὰ αὐτὰ δὲ περὶ τῶν συζυγιῶν καὶ αὐτοὶ λέγουσι καθάπερ Οὐαλεντῖνος καὶ Σεκουνδιανοί· κατά τι δὲ καὶ οὗτοι διαφέρονται. Αὕτη καὶ ἡ τοῦ δευτέρου τόμου τοῦ πρώτου βιβλίου τῶν δεκατριῶν αἱρέσεων ἀνακεφαλαίωσις.
μανῶς ἐργαζόμενοι· ἐν Αἰγύπτῳ δὲ Στρατιωτικοί | καλούμενοι καὶ Φ.βιωνῖται· ἐν δὲ τοῖς ἀνωτερικοῖς μέρεσι, Σεκουνδιανοί· ἐν ἄλλοις δὲ μέρεσι, Σωκρα εἶται· παρὰ δὲ ἑτέροις, Ζακχαίοι· ἄλλοι δὲ Κοδια- τοὺς αὐτοὺς λέγουσι· ἄλλοι δὲ Βορβορίτας αὐτοὺς καλοῦσι. Ζ'. Καρποκρατιανοί, ἀπὸ Καρποκράτους τινός τῶν ἐν τῇ ᾿Ασία (25), ὃς ἐδίδασκε πᾶσαν αἰσχρουργίαν ἐκτελεῖν καὶ πᾶν ἐπιτήδευμα ἁμαρτίας. Καὶ εἰ μή τις διὰ πάντων, φησί, παρέλθῃ, καὶ τὸ θέλημα πάντων δαιμόνων καὶ ἀγγέλων ἐκτελέσει, οὐ δύναται ὑπερ- 6ῆναι εἰς τὸν οὐρανὸν, οὐδὲ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξου σίας παρελθεῖν. Ἔλεγε δὲ τὸν Ἰησοῦν ψυχὴν νοεράν εἰληφέναι, εἰδότα δὲ τὰ ἄνω, καὶ τὰ ἐνταῦθα καταγ γέλλειν· καὶ ὡς εἴ τις πράξειεν ὅμοια τῷ Ἰησοῦ, κατ' αὐτὸν εἶναι. Τὸν δὲ νόμον σὺν τῇ τῶν νεκρῶν Β ἀναστάσει ἀπαγορεύει, ὡς αἱ ἀπὸ Σίμωνος αἱρέσεις. Τούτου γέγονεν ἡ ἐν Ῥώμῃ Μαρκελλίνα. Εἰκόνας δὲ ποιήσας ἐν κρυφῇ Ἰησοῦ καὶ Παύλου, καὶ Ομήρου καὶ Πυθαγόρου, ταύτας ἐθυμία καὶ προσεκύνει. Π. Κηρίνθιανοὶ καὶ Μηρινθιανοί, οἱ ἀπὸ Κηρίνθου καὶ Μηρίνθου (26) Ἰουδαῖοι, οἵτινες περιτομὴν αὐ χοῦσι, καὶ κόσμον ὑπὸ ἀγγέλων γεγεννῆσθαι· τὸν δὲ Ἰησοῦν κατὰ προκοπήν Χριστὸν καλεῖσθαι. Θ'. Ναζωραίοι (27), Ἰησοῦν μὲν ὁμολογοῦντες Υἱὸν Θεοῦ, πάντα δὲ κατὰ νόμον πολιτευόμενοι, Ι. Εβιωναῖοι, παραπλησίως τῶν προειρημένων Κηρινθιανῶν καὶ Ναζωραίων, οἷς συνήφθη κατά τι ἡ τῶν Σαμψαίων τε καὶ Έλκεσαίων αἵρεσις· οἳ τὸν Χριστόν φασιν ἐκτίσθαι ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, ἐνδημήσαντα δὲ ἐν τῷ Ἀδὰμ πρῶτον, καὶ κατὰ καιρὸν ἐνδυόμενον αὐτὸν τὴν Ἀδάμ, καὶ πάλιν ἐκδυόμενον· τοῦτο (γὰρ) φασὶν ἐπιτετελεκέναι αύ- τὸν ἐν τῇ ἐνσάρκῳ αὐτοῦ παρουσίᾳ. Ἰουδαῖοι δὲ ὄντες Εὐαγγελίοις κέχρηνται· σαρκοφαγίαν βδελύττονται· τὸ ὕδωρ δὲ ἀντὶ Θεοῦ ἔχουσι· τὸν δὲ Χριστὸν ἄνθρω τον ἐν τῇ ἐνσάρκῳ παρουσίᾳ ἐνδεδύσθαι, ὡς ἔφην. Συνεχῶς δὲ βαπτίζονται ἐν τοῖς ὕδασι θέρους τε καὶ χειμῶνος εἰς ἁγιασμὸν δῆθεν, ὥσπερ οἱ Σαμαρείται. ΙΑ΄. Ουαλεντινιανοί, οι σάρκα μὲν ἀπαγορεύουσιν εἰς ἀνάστασιν, Παλαιὰν δὲ ἀθετοῦσι Διαθήκην καὶ προφήτας, ἀναγινώσκοντες μὲν, καὶ ὅσα εἰς ὁμοίωσιν δύνανται τροπολογεῖσθαι τῆς αὐτῶν αἱρέσεως, δεχό μενοι· ἑτέρας δέ τινας μυθολογίας παρεισφέροντες, τριάκοντα ἐνιαυτῶν ὀνομασίας φέροντες ἀῤῥενοθη λειῶν ὁμοῦ τε, ἐκ τοῦ πατρὸς τῶν ὅλων γεγεννημέ νους, οὓς καὶ θεοὺς ἡγοῦνται καὶ αἰῶνας. Τὸν δὲ αἰώνων. ANACEPHALÆOSIS. tis vesauia superarunt. Stratiotici, id est, Militares in Ægypto dicuntur et Phibionitæ, in superiore tractu Secundiani, alili Socratitæ, ab aliis Zac- chæi. Sunt qui eos Codianos nominent, quidam Borboritas, sive Lutulentos. VII. Carpocratiani a Carpocrate quodam Asiatico dicti, qui ad omne turpitudinum ac flagitiorum ge- nus discipulos informabat. Quod si quis, aiebat, non omnia percurrerit, neque dæmonum et angelo- rum omnium voluntati satisfecerit, in cœlum evehi minime potest, neque principatus et potestates tran- scendere. Asserebat idem Jesum mente præditam animam sumpsisse, et cœlestium ac terrenorum cognitione præditum hominibus ea nuntiasse: ac si quis eadem quæ Jesus olim, perpetrel, haud eo inferiorem futurum. Demum legem una cum mor- tuorum resurrectione damnabat, quémadmodum et Simoniani caterique omnes, quos hucusque per- censui. Ex hujus grege Marcellina illa Romæ fuit. Atque idem Jesu Paulique necnon et Homeri ac Pythagoræ clanculum imagines fingens, suffitibus cas et adoratione prosecutus est. Cor. ex l. 1, Stromatum lib. nt, et Theodoretus Hæretic. fabul. lib. 1. Carpocratem non Asianum faciunt, sed Egyptium, genere nimirum Alexandrinum. ct Morinthiani sunt appellati; an a Cerintho, qui et VIII. Cerinthiani, sive Merinthiani a Cerintho et Merintho, Judaici generis exstiterunt, qui circum- cisionem præ se ferebant. Mundum ab angelis fa- bricatum, Jesum ad Christi dignitatem per virtutum incrementa pervenisse dixerunt. IX. Nazoræi ita Jesum esse Dei Filium asserue- runt, ut Mosis legem omnino vitæ ad institutum Casciverint. D X. Cerinthianis ac Nazoræis simillimi sunt Ebio- nitæ, quibus cum Sampsæis et Elcesæis aliqua ex parte convenit. Hi Christum in cœlo creatuin, ejusque sanctum Spiritum aflirmant. Illum ipsum in Adamum sese infudisse primo; et certo tempore induisse ipsum Adamum rursumque exuisse, id- que fecisse cum in terras corpore indutus advenit. Ac licet Judæi sint, Evangelium nihilominus adbi- bent. Carnium esum detestantur, aquam pro Deo babcnt. Christum in suo illo, uti diximus, adventu hominem induisse dicunt, Denique aquis se iden- tidem tam hieme quam æstate lavant, ni- mirum sanctitatis conciliandæ sibi gratia, quemad- modum Samaritæ. XI. Valentiniani corporum resurrectionem ne- gant, Vetus Testamentum ac prophetas respuunt : quæ nihilominus legunt ipsi, et si quid est, quod ad illorum hæresin per figuram ac tropum accom- modari possit, id admittunt. Sed certas quasdam fabulas addiderunt, et triginta æonum utriusque sexus vocabula commenti sunt; quos quidem mo- nas ab universorum parente ac conditoŕe productos Merinthus alio nomine vocaretur, an ab alio, qui a Cerintho diversus Merinthus fuerit dictus, ignorare se fatetur Epiphanius num. hæreseos 27. Petavii Animadversionem, quae est ad Fanarii l::- resim 29. (2) Τῶν ἐν τῇ 'Ασίᾳ. Clemens Alexandrinus (26) Οἱ ἀπὸ Κηρίνθου καὶ Μηρίνθου. Cerinthiani (27) Ναζωραίοι. De hac haereticorum secta lege
Contents of the third volume of...Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ τρίτῳ τόμῳ τοῦ…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 42:859Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ τρίτῳ τόμῳ τοῦ πρώτου βιβλίου, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις δεκατρεῖς· λδ. Μαρκώσιοι. Μάρκος τις γεγένηται Κολορβάσου συμφοιτητής, δύο ἀρχὰς καὶ αὐτὸς παρεισάγων. ἀθετεῖ δὲ νεκρῶν ἀνάστασιν, φαντασίας δέ τινας δι’ ἐκπομάτων ἐξ ἐπαοιδῆς εἰς κυάνεον χρῶμα καὶ πορφύρεον μεταβαλὼν μυσταγωγεῖ τὰς ἀπατωμένας γυναῖκας. καὶ αὐτὸς δὲ τῶν εἰκοσιτεσσάρων στοιχείων βούλεται τὰ πάντα ἡγεῖσθαι ὁμοίως Οὐαλεντίνῳ. λε. Κολορβάσιοι.
Χριστὸν ἀπ᾿ οὐρανοῦ σῶμα ἐνηνοχέναι, καὶ ὡς διὰ Β χειν σωλήνος τὴν Μαρίαν πεπερακέναι. Η΄. Σεκουνδιανοι, οἷς συνάπτονται Επιφάνιος καὶ Ἰσίδωρος, ταῖς αὐταῖς κεχρημένοι καὶ οὗτοι συ ζυγίαις, ὅμοια Ουαλεντίνῳ πεφρονηκότες, ἕτερα δὲ παρ' αὐτῶν ποσῶς διηγοῦνται. Προστιθέασι δὲ αἰ- σχρουργίαν διδάσκοντες. Απαγορεύουσι δὲ καὶ οὗτος τὴν σάρκα. ' ΙΓ΄. Πτολεμαῖοι, οἱ μαθηταὶ ὄντες καὶ αὐτοὶ Οὐα- λεντίνου, οἷς συνάπτεται ἡ Φλώρα. Τὰ αὐτὰ τῶν συζυγιῶν καὶ οὗτοι λέγουσι, καθὰ καὶ Οὐαλεντίνος καὶ Σεκουνδιανοί, κατά τι δὲ καὶ οὗτοι διαφέρονται Αὕτη καὶ ἡ τοῦ δευτέρου τόμου του πρώτου βι βλίου τῶν δεκατριῶν αἱρέσεων ἀνακεφαλαίωσις. Ἐν δὲ τῷ τρίτῳ τοῦ αὐτοῦ πρώτου βιβλίου εἰσὶν ἕτεραι αἱρέσεις δεκατρείς αὗται· Α΄. Μαρκώσιοι. Μάρκος τις γεγένηται Κολορδά- σου συμφοιτητής, δύο ἀρχὰς καὶ αὐτὸς παρεισάγων. Αθετεῖ δὲ νεκρῶν ἀνάστασιν. Φαντασίας δέ τινας δι' ἐκπωμάτων ἐξ ἐπαοιδῆς εἰς κυάνεον χρῶμα καὶ πορφύρεον μεταβάλλων, μυσταγωγεῖ τὰς ἀπατωμέ νας γυναίκας. Καὶ αὐτὸς δὲ τῶν εἰκοσιτεσσάρων στοιχείων βούλεται τὰ πάντα ἡγεῖσθαι, ὁμοίως θύα- λεντίνῳ. Β'. Κολορβάσιοι. Καὶ οὗτος ὁ Κολόρβασος ὡσαύτως τὰ αὐτὰ διηγούμενος, κατά τι διαφερόμενος, πρὸς τὰς ἄλλας αἱρέσεις, φημὶ δὲ πρὸς τοὺς περὶ Μάρκον καὶ Οὐαλεντίνον, τὰς προβολὰς δὲ καὶ ὀγδοάδας ἑτέ- ρως ἐδίδαξεν. Γ. Ἡρακλεωνῖται, καὶ αὐτοὶ τῇ τῶν ὀγδοάδων φέρονται μυθολογία, ἑτέρως δὲ παρὰ τὸν Μάρκον καὶ Πτολεμαῖον καὶ Οὐαλεντῖνον καὶ τοὺς ἄλλους. Αλλά καὶ ἐπὶ τῇ κεφαλῇ τῶν παρ' αὐτοῖς τελευτώντων ὁμοίως τῷ Μάρκῳ λυτροῦνται δι' ἐλαίου ἀπὸ βαλσά μου καὶ ὕδατος, ἐπικλήσεις τινὰς Εβραϊκαῖς λέξεσιν ἐπιλέγοντες ἐπὶ τῇ κεφαλῇ τοῦ δῆθεν λυτρουμένου. Δ'. Ὀφεται, οἱ τὸν ὄφιν δοξάζοντες καὶ τοῦτον Χριστὸν ἡγούμενοι, ἔχοντες δὲ τὸ ἑρπετὸν τοῦτο ἐν κίστη τινί. Ε΄. Καῖανοί, ὡσαύτως ἅμα τοῖς πρότερον τὸν νό μον καὶ τὸν λαλήσαντα ἐν νόμῳ ἀθετοῦντες, σαρκός τε ἀνάστασιν ἀρνούμενοι, τὸν Κάϊν δοξάζουσι, λέγον· τες αὐτὸν τῆς ἰσχυροτέρας δυνάμεως. Αμα δὲ καὶ τὸν Ἰούδαν ἐκθειάζουσιν, ὁμοῦ τε καὶ τοὺς περὶ Κορέ καὶ Δαθὰν καὶ ᾿Αβειρών, ἀλλὰ καὶ τοὺς Σοδομίτας. Γ'. Σηθιανοί. Οὗτοι πάλιν τὸν Σηθ δοξάζουσι, φάσ σκοντες αὐτὸν εἶναι ἐκ μεταμελείας τῆς ἄνωθεν μη· τρὸς, συνελθούσης μετὰ τὸν Κάϊν καὶ ᾿Αβελ ἀπο κτανθῆναι, καὶ καθαρὸν σπέρμα τὸν Σηθ ποιήσασα, ἐξ οὗπερ λοιπὸν κατήχθη τὸ πάντων ἀνθρώπων γέ- νος. Καὶ αὐτοὶ δὲ Αρχὰς καὶ Ἐξουσίας καὶ ὅσα οἱ ἄλλοι δογματίζουσι, καὶ αὐτοὶ ἐδογμάτισαν. Ζ'. Αρχοντικοί. Οὗτοι πάλιν εἰς πολλὰς ἀρχὰς τὸ 'ΑΙ. Επιφάνης. αὐτόν. • περί. * πρὸς τῇ τελευτῇ τοὺς παρ' αὐτοῖς τελευτῶντας. * τὸ ὑπὸ Κάϊν τὸν ᾿Αβέλ. S. EPIPHANH $60 asserunt, quos et deos et æonas faciunt. Deinum & Christum e cœlo corpus extulisse, ac per Mariaı traductum esse velut per tubulum existimant. XII. Secundiani, eorumque socii Epiphanes at- que Isidorus eadem inter se paria componentes cum Valentino consentiunt; nonnulla tamen ab iis di- versa ponunt, et ad fœdam insuper libidinem suos instituunt. lidem et incarnationem negant. XIII. Ptolemni, Valentini discipuli fuerunt, cum quibus Flora conjungitur. Par idemque dogma de conjugationibus illis eum Valentino ac Secundianis astruunt, sed in quibusdam tamen discrepant. Hæc est secundi tomi libri primți summa, quæ x{{I hæreses complectitur. HÆRESES TOMI At in lll tomo ejusdem libri : alia hæ conti- nentur hæreses XIII: I. Marcosii. Marcus quidam exstitit Colorbasi condiscipulus. Is duo similiter principia constituit. Mortuorum resurrectionem negabat. Utebatur præ- stigiis ejusmodi, ut certis carminibus poculorum liquorem in cæruleum purpureumque colorem ver- teret, quibus sacris infelices mulierculas initiare solebat. Idem ad elementa perinde ac Valen- tinus universa revocare nititur. niones amplexus est. Sed nonnulla tamen sunt, C in quibus ab aliis hæresibus discrepat, Marci ac Valentini potissimum: siquidem propagationes æonum et ogdoadas alio modo tradidit. III. Heracleonita. Etiam Heracleon com- mentitias ogdoadas retinuit: in quibus explicandis a Marci et Ptolemæi ac Valentini caterorumque opinione discessit. Suos porro sub ipsum vitæ exitum perinde ac Marcus instituit, oleo opobal- sanio et aqua in caput infusis in salutem asse- runt ; unaque voces quasdam Hebraicas in ejus qui expiatur caput insusurrant. IV. Ophitæ. Ili serpentem venerantur ac prædi- cant : eumque esse Christum asserunt. Ob id in quadam cista serpentem asservant. V. Caiani consimiliter ac superiores veterem legenꞌ, et eum qui in ea locutus est, repudiant, resurrectio- nein carnis abnegant, Cainum commendant, quem præstantioris cujusdam virtutis fuisse prædicant. Sed et Judam divinis honoribus afficiunt, necnon et Core et Dathan et Abiron ac Sodomitas. VI. Sethiani. Hi Sethum laudibus efferunt, quem cx supremæ Matris pœnitentia procreatum putant, cum, Caiuo et Abelo interfectis, congressa since- ram stirpem videlicet Sethum protulit; a quo uni- versum genus hominum manavit. Postremo prin- cipia et potestates cateraque, ut alii, omnia sta- tuunt. VII. Archontici. Isti item ad plures principes . D III LIBRI I. ‹ Fur. Deest Lib. 1, Fur. 11. Colorbasii. Colorbasus iste easdem fere ópi-
Καὶ οὗτος ὁ Κολόρβασος ὡσαύτως τὰ αὐτὰ διηγούμενος, κατά τι δὲ διαφερόμενος πρὸς τὰς ἄλλας αἱρέσεις, φημὶ δὲ πρὸς τοὺς περὶ Μάρκον καὶ Οὐαλεντῖνον, τὰς προβολὰς καὶ ὀγδοάδας ἑτέρως ἐδίδαξεν. λ. Ἡρακλεωνῖται καὶ αὐτοὶ τῇ τῶν ὀγδοάδων φέρονται μυθολογίᾳ, ἑτέρως δὲ παρὰ τὸν Μάρκον καὶ Πτολεμαῖον καὶ Οὐαλεντῖνον καὶ τοὺς ἄλλους. ἀλλὰ καὶ πρὸς τῇ τελευτῇ τοὺς παρ’ αὐτοῖς τελευτῶντας ὁμοίως τῷ Μάρκῳ λυτροῦνται δι’ ἐλαίου, ὀποβαλσάμου καὶ ὕδατος, ἐπικλήσεις τινὰς Ἑβραϊκαῖς λέξεσιν ἐπιλέγοντες ἐπὶ τῇ κεφαλῇ τοῦ δῆθεν λυτρουμένου. λζ. Ὀφῖται, οἱ τὸν ὄφιν δοξάζοντες καὶ τοῦτον Χριστὸν ἡγούμενοι, ἔχοντες δὲ φύσει ὄφιν τὸ ἑρπετὸν τοῦτο ἐν κίστῃ τινί. λη. Καϊανοὶ ὡσαύτως ἅμα τοῖς πρότερον τὸν νόμον καὶ τὸν λαλήσαντα ἐν νόμῳ ἀθετοῦντες σαρκός τε ἀνάστασιν ἀρνούμενοι τὸν Κάϊν δοξάζουσι, λέγοντες αὐτὸν τῆς ἰσχυροτέρας εἶναι δυνάμεως. ἅμα δὲ καὶ τὸν Ἰούδαν ἐκθειάζουσιν, ὁμοῦ τε καὶ τοὺς περὶ Κορὲ καὶ Δαθὰν καὶ Ἀβειρών, ἀλλὰ καὶ τοὺς Σοδομίτας. λθ. Σηθιανοί.
Χριστὸν ἀπ᾿ οὐρανοῦ σῶμα ἐνηνοχέναι, καὶ ὡς διὰ Β χειν σωλήνος τὴν Μαρίαν πεπερακέναι. Η΄. Σεκουνδιανοι, οἷς συνάπτονται Επιφάνιος καὶ Ἰσίδωρος, ταῖς αὐταῖς κεχρημένοι καὶ οὗτοι συ ζυγίαις, ὅμοια Ουαλεντίνῳ πεφρονηκότες, ἕτερα δὲ παρ' αὐτῶν ποσῶς διηγοῦνται. Προστιθέασι δὲ αἰ- σχρουργίαν διδάσκοντες. Απαγορεύουσι δὲ καὶ οὗτος τὴν σάρκα. ' ΙΓ΄. Πτολεμαῖοι, οἱ μαθηταὶ ὄντες καὶ αὐτοὶ Οὐα- λεντίνου, οἷς συνάπτεται ἡ Φλώρα. Τὰ αὐτὰ τῶν συζυγιῶν καὶ οὗτοι λέγουσι, καθὰ καὶ Οὐαλεντίνος καὶ Σεκουνδιανοί, κατά τι δὲ καὶ οὗτοι διαφέρονται Αὕτη καὶ ἡ τοῦ δευτέρου τόμου του πρώτου βι βλίου τῶν δεκατριῶν αἱρέσεων ἀνακεφαλαίωσις. Ἐν δὲ τῷ τρίτῳ τοῦ αὐτοῦ πρώτου βιβλίου εἰσὶν ἕτεραι αἱρέσεις δεκατρείς αὗται· Α΄. Μαρκώσιοι. Μάρκος τις γεγένηται Κολορδά- σου συμφοιτητής, δύο ἀρχὰς καὶ αὐτὸς παρεισάγων. Αθετεῖ δὲ νεκρῶν ἀνάστασιν. Φαντασίας δέ τινας δι' ἐκπωμάτων ἐξ ἐπαοιδῆς εἰς κυάνεον χρῶμα καὶ πορφύρεον μεταβάλλων, μυσταγωγεῖ τὰς ἀπατωμέ νας γυναίκας. Καὶ αὐτὸς δὲ τῶν εἰκοσιτεσσάρων στοιχείων βούλεται τὰ πάντα ἡγεῖσθαι, ὁμοίως θύα- λεντίνῳ. Β'. Κολορβάσιοι. Καὶ οὗτος ὁ Κολόρβασος ὡσαύτως τὰ αὐτὰ διηγούμενος, κατά τι διαφερόμενος, πρὸς τὰς ἄλλας αἱρέσεις, φημὶ δὲ πρὸς τοὺς περὶ Μάρκον καὶ Οὐαλεντίνον, τὰς προβολὰς δὲ καὶ ὀγδοάδας ἑτέ- ρως ἐδίδαξεν. Γ. Ἡρακλεωνῖται, καὶ αὐτοὶ τῇ τῶν ὀγδοάδων φέρονται μυθολογία, ἑτέρως δὲ παρὰ τὸν Μάρκον καὶ Πτολεμαῖον καὶ Οὐαλεντῖνον καὶ τοὺς ἄλλους. Αλλά καὶ ἐπὶ τῇ κεφαλῇ τῶν παρ' αὐτοῖς τελευτώντων ὁμοίως τῷ Μάρκῳ λυτροῦνται δι' ἐλαίου ἀπὸ βαλσά μου καὶ ὕδατος, ἐπικλήσεις τινὰς Εβραϊκαῖς λέξεσιν ἐπιλέγοντες ἐπὶ τῇ κεφαλῇ τοῦ δῆθεν λυτρουμένου. Δ'. Ὀφεται, οἱ τὸν ὄφιν δοξάζοντες καὶ τοῦτον Χριστὸν ἡγούμενοι, ἔχοντες δὲ τὸ ἑρπετὸν τοῦτο ἐν κίστη τινί. Ε΄. Καῖανοί, ὡσαύτως ἅμα τοῖς πρότερον τὸν νό μον καὶ τὸν λαλήσαντα ἐν νόμῳ ἀθετοῦντες, σαρκός τε ἀνάστασιν ἀρνούμενοι, τὸν Κάϊν δοξάζουσι, λέγον· τες αὐτὸν τῆς ἰσχυροτέρας δυνάμεως. Αμα δὲ καὶ τὸν Ἰούδαν ἐκθειάζουσιν, ὁμοῦ τε καὶ τοὺς περὶ Κορέ καὶ Δαθὰν καὶ ᾿Αβειρών, ἀλλὰ καὶ τοὺς Σοδομίτας. Γ'. Σηθιανοί. Οὗτοι πάλιν τὸν Σηθ δοξάζουσι, φάσ σκοντες αὐτὸν εἶναι ἐκ μεταμελείας τῆς ἄνωθεν μη· τρὸς, συνελθούσης μετὰ τὸν Κάϊν καὶ ᾿Αβελ ἀπο κτανθῆναι, καὶ καθαρὸν σπέρμα τὸν Σηθ ποιήσασα, ἐξ οὗπερ λοιπὸν κατήχθη τὸ πάντων ἀνθρώπων γέ- νος. Καὶ αὐτοὶ δὲ Αρχὰς καὶ Ἐξουσίας καὶ ὅσα οἱ ἄλλοι δογματίζουσι, καὶ αὐτοὶ ἐδογμάτισαν. Ζ'. Αρχοντικοί. Οὗτοι πάλιν εἰς πολλὰς ἀρχὰς τὸ 'ΑΙ. Επιφάνης. αὐτόν. • περί. * πρὸς τῇ τελευτῇ τοὺς παρ' αὐτοῖς τελευτῶντας. * τὸ ὑπὸ Κάϊν τὸν ᾿Αβέλ. S. EPIPHANH $60 asserunt, quos et deos et æonas faciunt. Deinum & Christum e cœlo corpus extulisse, ac per Mariaı traductum esse velut per tubulum existimant. XII. Secundiani, eorumque socii Epiphanes at- que Isidorus eadem inter se paria componentes cum Valentino consentiunt; nonnulla tamen ab iis di- versa ponunt, et ad fœdam insuper libidinem suos instituunt. lidem et incarnationem negant. XIII. Ptolemni, Valentini discipuli fuerunt, cum quibus Flora conjungitur. Par idemque dogma de conjugationibus illis eum Valentino ac Secundianis astruunt, sed in quibusdam tamen discrepant. Hæc est secundi tomi libri primți summa, quæ x{{I hæreses complectitur. HÆRESES TOMI At in lll tomo ejusdem libri : alia hæ conti- nentur hæreses XIII: I. Marcosii. Marcus quidam exstitit Colorbasi condiscipulus. Is duo similiter principia constituit. Mortuorum resurrectionem negabat. Utebatur præ- stigiis ejusmodi, ut certis carminibus poculorum liquorem in cæruleum purpureumque colorem ver- teret, quibus sacris infelices mulierculas initiare solebat. Idem ad elementa perinde ac Valen- tinus universa revocare nititur. niones amplexus est. Sed nonnulla tamen sunt, C in quibus ab aliis hæresibus discrepat, Marci ac Valentini potissimum: siquidem propagationes æonum et ogdoadas alio modo tradidit. III. Heracleonita. Etiam Heracleon com- mentitias ogdoadas retinuit: in quibus explicandis a Marci et Ptolemæi ac Valentini caterorumque opinione discessit. Suos porro sub ipsum vitæ exitum perinde ac Marcus instituit, oleo opobal- sanio et aqua in caput infusis in salutem asse- runt ; unaque voces quasdam Hebraicas in ejus qui expiatur caput insusurrant. IV. Ophitæ. Ili serpentem venerantur ac prædi- cant : eumque esse Christum asserunt. Ob id in quadam cista serpentem asservant. V. Caiani consimiliter ac superiores veterem legenꞌ, et eum qui in ea locutus est, repudiant, resurrectio- nein carnis abnegant, Cainum commendant, quem præstantioris cujusdam virtutis fuisse prædicant. Sed et Judam divinis honoribus afficiunt, necnon et Core et Dathan et Abiron ac Sodomitas. VI. Sethiani. Hi Sethum laudibus efferunt, quem cx supremæ Matris pœnitentia procreatum putant, cum, Caiuo et Abelo interfectis, congressa since- ram stirpem videlicet Sethum protulit; a quo uni- versum genus hominum manavit. Postremo prin- cipia et potestates cateraque, ut alii, omnia sta- tuunt. VII. Archontici. Isti item ad plures principes . D III LIBRI I. ‹ Fur. Deest Lib. 1, Fur. 11. Colorbasii. Colorbasus iste easdem fere ópi-
οὗτοι πάλιν τὸν Σὴθ δοξάζουσι, φάσκοντες αὐτὸν εἶναι ἐκ τῆς ἄνω Μητρός, μεταμεληθείσης ἐφ’ ᾧ τοὺς περὶ τὸν Κάϊν προεβάλετο, εἶτα συνελθούσης μετὰ τὸ τὸν Κάϊν ἀποβληθῆναι καὶ τὸν Ἄβελ ἀποκτανθῆναι τῷ ἄνω Πατρὶ καὶ καθαρὸν σπέρμα τὸν Σὴθ ποιησάσης· ἐξ οὗπερ λοιπὸν κατήχθη τὸ πᾶν τῶν ἀνθρώπων γένος. καὶ αὐτοὶ δὲ ἀρχὰς καὶ ἐξουσίας καὶ ὅσα οἱ ἄλλοι δογματίζουσιν ἐδογμάτισαν. μ. Ἀρχοντικοί. οὗτοι πάλιν εἰς πολλοὺς ἄρχοντας τὸ πᾶν ἀναφέρουσι καὶ τὰ γενόμενα ἐκ τούτων γεγενῆσθαι λέγουσιν· ἁλίσκονται δὲ καὶ ἐπὶ αἰσχρότητί τινι. σαρκὸς δὲ ἀνάστασιν ἀθετοῦσιν καὶ παλαιὰν διαθήκην διαβάλλουσιν. κέχρηνται δὲ καὶ παλαιᾷ καὶ νέᾳ διαθήκῃ, ἑκάστην λέξιν εἰς τὸν ἑαυτῶν νοῦν μεθοδεύοντες. μα. Κερδωνιανοί, οἱ ἀπὸ Κέρδωνος [τοῦ] ἀπὸ Ἡρακλέωνος διαδεξαμένου τὴν μετοχὴν τῆς πλάνης, προσθέντος δὲ τῇ ἀπάτῃ· ὃς ἀπὸ τῆς Συρίας εἰς Ῥώμην μεταναστὰς τὸ κήρυγμα αὐτοῦ ἐξέθετο ἐν χρόνοις Ὑγίνου ἐπισκόπου. δύο δὲ ἀρχὰς κηρύττει οὗτος ἐναντίας ἀλλήλαις, μὴ εἶναι δὲ τὸν Χριστὸν γεννητόν· ὁμοίως τε νεκρῶν ἀνάστασιν ἀθετεῖ καὶ τὴν παλαιὰν διαθήκην. μβ. Μαρκιωνισταί.
Χριστὸν ἀπ᾿ οὐρανοῦ σῶμα ἐνηνοχέναι, καὶ ὡς διὰ Β χειν σωλήνος τὴν Μαρίαν πεπερακέναι. Η΄. Σεκουνδιανοι, οἷς συνάπτονται Επιφάνιος καὶ Ἰσίδωρος, ταῖς αὐταῖς κεχρημένοι καὶ οὗτοι συ ζυγίαις, ὅμοια Ουαλεντίνῳ πεφρονηκότες, ἕτερα δὲ παρ' αὐτῶν ποσῶς διηγοῦνται. Προστιθέασι δὲ αἰ- σχρουργίαν διδάσκοντες. Απαγορεύουσι δὲ καὶ οὗτος τὴν σάρκα. ' ΙΓ΄. Πτολεμαῖοι, οἱ μαθηταὶ ὄντες καὶ αὐτοὶ Οὐα- λεντίνου, οἷς συνάπτεται ἡ Φλώρα. Τὰ αὐτὰ τῶν συζυγιῶν καὶ οὗτοι λέγουσι, καθὰ καὶ Οὐαλεντίνος καὶ Σεκουνδιανοί, κατά τι δὲ καὶ οὗτοι διαφέρονται Αὕτη καὶ ἡ τοῦ δευτέρου τόμου του πρώτου βι βλίου τῶν δεκατριῶν αἱρέσεων ἀνακεφαλαίωσις. Ἐν δὲ τῷ τρίτῳ τοῦ αὐτοῦ πρώτου βιβλίου εἰσὶν ἕτεραι αἱρέσεις δεκατρείς αὗται· Α΄. Μαρκώσιοι. Μάρκος τις γεγένηται Κολορδά- σου συμφοιτητής, δύο ἀρχὰς καὶ αὐτὸς παρεισάγων. Αθετεῖ δὲ νεκρῶν ἀνάστασιν. Φαντασίας δέ τινας δι' ἐκπωμάτων ἐξ ἐπαοιδῆς εἰς κυάνεον χρῶμα καὶ πορφύρεον μεταβάλλων, μυσταγωγεῖ τὰς ἀπατωμέ νας γυναίκας. Καὶ αὐτὸς δὲ τῶν εἰκοσιτεσσάρων στοιχείων βούλεται τὰ πάντα ἡγεῖσθαι, ὁμοίως θύα- λεντίνῳ. Β'. Κολορβάσιοι. Καὶ οὗτος ὁ Κολόρβασος ὡσαύτως τὰ αὐτὰ διηγούμενος, κατά τι διαφερόμενος, πρὸς τὰς ἄλλας αἱρέσεις, φημὶ δὲ πρὸς τοὺς περὶ Μάρκον καὶ Οὐαλεντίνον, τὰς προβολὰς δὲ καὶ ὀγδοάδας ἑτέ- ρως ἐδίδαξεν. Γ. Ἡρακλεωνῖται, καὶ αὐτοὶ τῇ τῶν ὀγδοάδων φέρονται μυθολογία, ἑτέρως δὲ παρὰ τὸν Μάρκον καὶ Πτολεμαῖον καὶ Οὐαλεντῖνον καὶ τοὺς ἄλλους. Αλλά καὶ ἐπὶ τῇ κεφαλῇ τῶν παρ' αὐτοῖς τελευτώντων ὁμοίως τῷ Μάρκῳ λυτροῦνται δι' ἐλαίου ἀπὸ βαλσά μου καὶ ὕδατος, ἐπικλήσεις τινὰς Εβραϊκαῖς λέξεσιν ἐπιλέγοντες ἐπὶ τῇ κεφαλῇ τοῦ δῆθεν λυτρουμένου. Δ'. Ὀφεται, οἱ τὸν ὄφιν δοξάζοντες καὶ τοῦτον Χριστὸν ἡγούμενοι, ἔχοντες δὲ τὸ ἑρπετὸν τοῦτο ἐν κίστη τινί. Ε΄. Καῖανοί, ὡσαύτως ἅμα τοῖς πρότερον τὸν νό μον καὶ τὸν λαλήσαντα ἐν νόμῳ ἀθετοῦντες, σαρκός τε ἀνάστασιν ἀρνούμενοι, τὸν Κάϊν δοξάζουσι, λέγον· τες αὐτὸν τῆς ἰσχυροτέρας δυνάμεως. Αμα δὲ καὶ τὸν Ἰούδαν ἐκθειάζουσιν, ὁμοῦ τε καὶ τοὺς περὶ Κορέ καὶ Δαθὰν καὶ ᾿Αβειρών, ἀλλὰ καὶ τοὺς Σοδομίτας. Γ'. Σηθιανοί. Οὗτοι πάλιν τὸν Σηθ δοξάζουσι, φάσ σκοντες αὐτὸν εἶναι ἐκ μεταμελείας τῆς ἄνωθεν μη· τρὸς, συνελθούσης μετὰ τὸν Κάϊν καὶ ᾿Αβελ ἀπο κτανθῆναι, καὶ καθαρὸν σπέρμα τὸν Σηθ ποιήσασα, ἐξ οὗπερ λοιπὸν κατήχθη τὸ πάντων ἀνθρώπων γέ- νος. Καὶ αὐτοὶ δὲ Αρχὰς καὶ Ἐξουσίας καὶ ὅσα οἱ ἄλλοι δογματίζουσι, καὶ αὐτοὶ ἐδογμάτισαν. Ζ'. Αρχοντικοί. Οὗτοι πάλιν εἰς πολλὰς ἀρχὰς τὸ 'ΑΙ. Επιφάνης. αὐτόν. • περί. * πρὸς τῇ τελευτῇ τοὺς παρ' αὐτοῖς τελευτῶντας. * τὸ ὑπὸ Κάϊν τὸν ᾿Αβέλ. S. EPIPHANH $60 asserunt, quos et deos et æonas faciunt. Deinum & Christum e cœlo corpus extulisse, ac per Mariaı traductum esse velut per tubulum existimant. XII. Secundiani, eorumque socii Epiphanes at- que Isidorus eadem inter se paria componentes cum Valentino consentiunt; nonnulla tamen ab iis di- versa ponunt, et ad fœdam insuper libidinem suos instituunt. lidem et incarnationem negant. XIII. Ptolemni, Valentini discipuli fuerunt, cum quibus Flora conjungitur. Par idemque dogma de conjugationibus illis eum Valentino ac Secundianis astruunt, sed in quibusdam tamen discrepant. Hæc est secundi tomi libri primți summa, quæ x{{I hæreses complectitur. HÆRESES TOMI At in lll tomo ejusdem libri : alia hæ conti- nentur hæreses XIII: I. Marcosii. Marcus quidam exstitit Colorbasi condiscipulus. Is duo similiter principia constituit. Mortuorum resurrectionem negabat. Utebatur præ- stigiis ejusmodi, ut certis carminibus poculorum liquorem in cæruleum purpureumque colorem ver- teret, quibus sacris infelices mulierculas initiare solebat. Idem ad elementa perinde ac Valen- tinus universa revocare nititur. niones amplexus est. Sed nonnulla tamen sunt, C in quibus ab aliis hæresibus discrepat, Marci ac Valentini potissimum: siquidem propagationes æonum et ogdoadas alio modo tradidit. III. Heracleonita. Etiam Heracleon com- mentitias ogdoadas retinuit: in quibus explicandis a Marci et Ptolemæi ac Valentini caterorumque opinione discessit. Suos porro sub ipsum vitæ exitum perinde ac Marcus instituit, oleo opobal- sanio et aqua in caput infusis in salutem asse- runt ; unaque voces quasdam Hebraicas in ejus qui expiatur caput insusurrant. IV. Ophitæ. Ili serpentem venerantur ac prædi- cant : eumque esse Christum asserunt. Ob id in quadam cista serpentem asservant. V. Caiani consimiliter ac superiores veterem legenꞌ, et eum qui in ea locutus est, repudiant, resurrectio- nein carnis abnegant, Cainum commendant, quem præstantioris cujusdam virtutis fuisse prædicant. Sed et Judam divinis honoribus afficiunt, necnon et Core et Dathan et Abiron ac Sodomitas. VI. Sethiani. Hi Sethum laudibus efferunt, quem cx supremæ Matris pœnitentia procreatum putant, cum, Caiuo et Abelo interfectis, congressa since- ram stirpem videlicet Sethum protulit; a quo uni- versum genus hominum manavit. Postremo prin- cipia et potestates cateraque, ut alii, omnia sta- tuunt. VII. Archontici. Isti item ad plures principes . D III LIBRI I. ‹ Fur. Deest Lib. 1, Fur. 11. Colorbasii. Colorbasus iste easdem fere ópi-
PG 42:861Μαρκίων ὁ ἀπὸ Πόντου ὁρμώμενος ἐπισκόπου μὲν ἦν υἱός, φθείρας δὲ παρθένον ἀπέδρα διὰ τὸ ἐξεῶσθαι ὑπὸ τοῦ ἰδίου πατρὸς ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας, ἀνελθών τε εἰς Ῥώμην καὶ αἰτήσας μετάνοιαν τοὺς κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ καὶ μὴ τυχών, ἐπαρθεὶς κατὰ τῆς πίστεως ἐδογμάτισε, τρεῖς ἀρχὰς εἰσηγησάμενος, ἀγαθόν τε καὶ δίκαιον καὶ φαῦλον, εἶναί τε τὴν καινὴν διαθήκην ἀλλοτρίαν τῆς παλαιᾶς καὶ τοῦ ἐν αὐτῇ λαλήσαντος. ἀνάστασιν σαρκὸς ἀθετεῖ, βάπτισμα δίδωσιν οὐ μόνον ἕν, ἀλλὰ καὶ δύο καὶ τρία μετὰ τὸ παραπεσεῖν· ὑπὲρ δὲ τῶν τεθνεώτων κατηχουμένων ἄλλοι παρ’ αὐτοῖς βαπτίζονται. ἀδεῶς δὲ καὶ γυναιξὶν ἐπιτρέπει δῆθεν λουτρὸν διδόναι. μγ. Λουκιανισταί. Λουκιανός τις ἀρχαῖος, οὐχ ὁ νῦν ἐν χρόνοις Κωνσταντίνου γενόμενος, πάντα κατὰ Μαρκίωνα ἐδογμάτισεν, ἕτερα δὲ παρὰ τὸν Μαρκίωνα καὶ αὐτὸς δῆθεν περισσοτέρως δογματίζει. μδ. Ἀπελληϊανοί. καὶ οὗτος ὁ Ἀπελλῆς τὰ ὅμοια Μαρκίωνι καὶ Λουκιανῷ κακίζει τὴν πᾶσαν ποίησιν καὶ τὸν πεποιηκότα. οὐχ ὁμοίως δὲ τούτοις τρεῖς ἀρχὰς εἰσηγήσατο, ἀλλὰ μίαν μὲν ἀρχὴν καὶ ἕνα θεόν, ὄντα ἀνώτατον καὶ ἀκατονόμαστον, αὐτὸν δὲ τὸν ἕνα πεποιηκέναι ἄλλον.
ANACEPHALÆOSIS. τῶν ἀναφέρουσι, καὶ τὰ γενόμενα ἐκ τούτων γεγενῆ. σθαι· ἁλίσκονται δὲ καὶ ἐπὶ αἰσχρότητί τινι. Σαρ- κὸς δὲ ἀνάστασιν ἀθετοῦσι, καὶ Παλαιὰν Διαθήκην μεταβάλλουσι 3, κέχρηνται δὲ Παλαιᾷ καὶ Καινῇ Δια Θήκῃ, ἑκάστην λέξιν εἰς τὸν ἑαυτῶν νοῦν μεθοδεύον ας. Η. Κερδωνιανοί, οἱ ἀπὸ Κέρδωνος τοῦ Ἡρακλέωνος, διαδεξάμενοι * (98) την μετοχήν τῆς πλάνης, ἀπὸ δὲ τῆς Συρίας εἰς Ρώμην (28) μεταναστάντος, καὶ κήρυγμα ἑαυτοῦ ἐκθεμένου ἐν χρόνοις Ρηγίνου Επισκόπου. Δύο δὲ ἀρχὰς κηρύττει οὗτος ἐναντίας, μὴ εἶναι δὲ τὸν Χριστὸν γεννητόν, ὁμοίως τε νεκρῶν ἀνάστασιν ἀθετῶν, καὶ τὴν Παλαιὰν Διαθήκην. Θ. Μαρκιωνισταί. Μαρκίων οὗτος ἐκ Πόντου δρο μώμενος, ἐπισκόπου μὲν ἦν υἱὸς, φθείρας δὲ παρθέ. νον ἀπέδρα, διὰ τὸ ἐξεῖσθαι ὑπὸ τοῦ ἰδίου πατρὸς ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας. Ανελθὼν δὲ ἐν τῇ Ῥώμῃ, καὶ αἰτήσας μετάνοιαν τοὺς κατ' ἐκεῖνο καιροῦ, καὶ μὴ τυχῶν, ἐπαρθεὶς κατὰ τῆς πίστεως, ἐδογμάτισε, τρεῖς ἀρχὰς εἰσηγησάμενος, ἀγαθόν τε καὶ δίκαιον καὶ φαῦλον· εἶναί τε τὴν Καινὴν Διαθήκην ἀλλοτρίαν τῆς Παλαιᾶς καὶ τοῦ ἐν αὐτῇ λαλήσαντος. ᾿Ανάστα σιν σαρκὸς ἀθετεί. Βάπτισμα δίδωσιν οὐ μόνον ἐν, ἀλλὰ καὶ δύο καὶ τρία μετὰ τὴ παραπεσεῖν. Ὑπὲρ δὲ τῶν τεθνεώτων κατηχουμένων ἑτέρους βαπτίζει, ἀδεῶς καὶ γυναιξὶν ἐπιτρέπει λουτρόν διδόναι. ἐν χρόνοις Κωνσταντίνου γενόμενος, πάντα κατά τὸν Μαρκίωνα ἑδογμάτισεν, ἕτερα δὲ παρὰ τὸν Μαρ κίωνα καὶ αὐτὸς δῆθεν περισσότερον δογματίζει. ΙΑ'. Απελληϊανοί. Καὶ οὗτος ὁ Ἀπελλῆς τὰ ὅμοια Μαρκίωνι καὶ Λουκιανῷ δογματίζει, κακίζων τὴν πᾶσαν ποίησιν καὶ τὸν πεποιηκότα. Οὐχ ὁμοίως δὲ τούτοις δογματίζει καὶ τρεῖς ἀρχὰς, ἀλλὰ μίαν ἀρχὴν καὶ ἕνα Θεὸν ὄντα ἀνώτατον καὶ ἀκατονόμαστον, αὐτ τὸν δὲ πεποιηκέναι ἄλλον· καὶ αὐτὸς ὁ γενόμενος που νηρὸς εὑρεθείς, ἐποίησε τῇ ἑαυτοῦ φαυλότητι τὸν κόσμον. ΙΒ΄. Σευηριανοί. Σενηρός τις πάλιν τῷ ᾿Απελλῇ συν- επόμενος, τὸν μὲν οἶνον ἀποβάλλεται, καὶ τὴν ἄμπελον, ἐκ δὲ τοῦ δρακοντοειδοῦς Σατᾶν μυθολογῶν πεφυκέ ναι τὴν γυναῖκα ἀριστερᾶς δυνάμεως ὑπάρχειν (29). Ονομασίας δέ τινας ἀρχόντων, καὶ βιβλία τινὰ ἀπό- κρυφα παρεισάγει, τὰ ὅμοια δὲ ταῖς ἄλλαις σαρκὸς ἀνάστασιν ἀθετεῖ καὶ Παλαιὰν Διαθήκην. ΙΓ΄. Τατιανοί. Τατιανὸς οὗτος συνεβίωσε μὲν Ιου- στίνῳ τῷ Μάρτυρι τῷ ἁγίῳ, μετὰ δὲ τὴν τοῦ μάρτυρος καὶ φιλοσόφου Ιουστίνου τελευτήν, προσεφθάρη τοῖς τοῦ Μαρκίωνος δόγμασι, μαθητευθεὶς τῷ αὐτῷ ἐδογμά- τισε, καὶ πάλιν ἔτερα παρ' ἐκεῖνον. Ελέγετο δὲ ἀπὸ Μεσοποταμίας ὁρμᾶσθαι. Β ν λέγουσιν. διαβάλλουσι. * διαδεξαμένου. • Υγίνου. χειν, Φάσκουσι δὲ καὶ τὴν γυναῖκα εἶναι ἔργον τοῦ Σατανά. A universa referentes, querunque facta sunt, ab illis C orta definiunt. Habent et fœdissiniæ quoddam li- bidinis genus. Carmis resurrectionem respuunt. Vetus Testamentum calumsyriose rejiciunt, quan- quam et hoc et Novo insuper nonnunquam utan- tur : ex quibus singulas voculas callide ad mentem suam accommodant. Vill. Cerdoniani a Cerdone, qui quem ab Hera- cleone errorem hauserat, novis inventis adauxit. Ac cum Romam e Syria profectus esset, Hygini Papæ temporibus sua dogmata disseminavit. Duo porro principia contraria invicem affirmat. Negat Christum esse genitum. Mortuorum resurrectionem et Vetus Testamentum rejicit. IX. Marcionista. Marcio ex Ponto oriundus, episcopo patre natus est : a quo ob virgi- nis stuprum ejectus ex Ecclesia, Romam aufugit. Ubi cum ab iis qui tum Ecclesiæ præerant, pœ- nitentiam frustra postulasset, catholicam fidem oppugnare instituit. Quamobrem tria esse principia dixit, bonum et justum et malum. Novum Tesla - mentum a Vetere et ejusdem auctore alienum esse docuit. Carnis resurrectionem sustulit. Non unuin baptisma duntaxat, sed et duo et tria post deli- ctum indulget. Pro mortuis catechumenis alios baptizat, ac mulieribus conferre baptismum siue ullo discrimine permittit. X. Lucianista. Lucianus hic antiquior, non al- ter ille qui Constantino imperante vixit, in omni- bus Marcionis vestigiis inhæsit, etsi quibusdam adjectis cumulatius aliquid docere studuit. XI. Apelleiani. Apelles similiter atque Marcio et Lycianus quidquid conditum est cum ipso con- ditore vituperat. Non tamen tria ut illi principia, sed unum tantum invexit, itidemque Deum unum ac supremum, et nominis expertem, qui singula- rem alterum procreaverit: qui cum malus evasis- set, mundum sua illa improbitate condidit. XII. Severiani. Severus hic Apellis assecla vi- num ac vitem penitus damnat; quæ ex Salane in forma serpentis et terræ congressu propagata fin- git. Mulierem quoque sinistra virtutis esse dicit. Principum vocabula quædam, et quosdam apocry- phos libros inducit. In mortuorum resurrectione Veterique Testamento refellendo cum aliis bære- sibus consentit. XIII. Tatiani. Tatianus primum cum sancto Justino martyre ac philosopho vixit. Post cujus obitum contagione Marcionis dogmatum afflatus, ejus discipulus fuit; ad eaque quæ cum eo con- muniter tenuit, nova insuper addidit. Ferur.t e Mesopotamia oriundum hunc fuisse. Deest hac re legenda quæ ex Ireneo habet Eusebius . E. lib. iv, capitibus et 11. . * Lib. 1, For. Cor. hoc est, Satana opus esse, ut diserte ait ifem Epiphanius haereseos num. 2, 1. Λουκιανισταί. Λουκιανός τις ἀρχαῖος, οὐχ ὁ νῦν (28) ᾿Απὸ δὲ τῆς Συρίας εἰς 'Ρώμην, κ. τ. λ. De (99) Τὴν γυναῖκα ἀριστερᾶς δυνάμεως υπάρ
καὶ οὗτος ὁ γεγονώς, πονηρὸς εὑρεθείς, ἐποίησεν ἐν τῇ αὑτοῦ φαυλότητι τὸν κόσμον. με. Σευηριανοί. Σευῆρος πάλιν τις τῷ Ἀπελλῇ συνεπόμενος τὸν μὲν οἶνον ἀποβάλλεται καὶ τὴν ἄμπελον, ἔκ τε τοῦ δρακοντοειδοῦς Σατανᾶ καὶ γῆς μυθολογῶν πεφυκέναι, συνελθόντων ἀλλήλοις. τήν τε γυναῖκα παραιτεῖται, φάσκων ἀριστερᾶς δυνάμεως αὐτὴν ὑπάρχειν. ὀνομασίας τέ τινας ἀρχόντων καὶ βίβλους τινὰς ἀποκρύφους παρειςάγει. τὰ ὅμοια δὲ ταῖς ἄλλαις τὴν σαρκὸς ἀνάστασιν ἀθετεῖ καὶ παλαιὰν διαθήκην. μ. Τατιανοί. οὗτος συνήκμασεν Ἰουστίνῳ τῷ μάρτυρι τῷ ἁγίῳ, τῷ καὶ φιλοσόφῳ. μετὰ δὲ τὴν τοῦ μάρτυρος καὶ φιλοσόφου Ἰουστίνου τελευτὴν προσεφθάρη τοῖς τοῦ Μαρκίωνος δόγμασιν μαθητευθεὶς τῷ αὐτῷ, τά τε ἴσα αὐτῷ ἐδογμάτισεν καὶ ἕτερα προσθεὶς παρ’ ἐκεῖνον. ἐλέγετο δὲ ἀπὸ Μεσοποταμίας ὁρμᾶσθαι. Ταῦτα τὰ κεφάλαια τοῦ πρώτου βιβλίου τῶν τριῶν τόμων τοῦ κατὰ τεσσαράκοντα ἓξ αἱρέσεων.
ANACEPHALÆOSIS. τῶν ἀναφέρουσι, καὶ τὰ γενόμενα ἐκ τούτων γεγενῆ. σθαι· ἁλίσκονται δὲ καὶ ἐπὶ αἰσχρότητί τινι. Σαρ- κὸς δὲ ἀνάστασιν ἀθετοῦσι, καὶ Παλαιὰν Διαθήκην μεταβάλλουσι 3, κέχρηνται δὲ Παλαιᾷ καὶ Καινῇ Δια Θήκῃ, ἑκάστην λέξιν εἰς τὸν ἑαυτῶν νοῦν μεθοδεύον ας. Η. Κερδωνιανοί, οἱ ἀπὸ Κέρδωνος τοῦ Ἡρακλέωνος, διαδεξάμενοι * (98) την μετοχήν τῆς πλάνης, ἀπὸ δὲ τῆς Συρίας εἰς Ρώμην (28) μεταναστάντος, καὶ κήρυγμα ἑαυτοῦ ἐκθεμένου ἐν χρόνοις Ρηγίνου Επισκόπου. Δύο δὲ ἀρχὰς κηρύττει οὗτος ἐναντίας, μὴ εἶναι δὲ τὸν Χριστὸν γεννητόν, ὁμοίως τε νεκρῶν ἀνάστασιν ἀθετῶν, καὶ τὴν Παλαιὰν Διαθήκην. Θ. Μαρκιωνισταί. Μαρκίων οὗτος ἐκ Πόντου δρο μώμενος, ἐπισκόπου μὲν ἦν υἱὸς, φθείρας δὲ παρθέ. νον ἀπέδρα, διὰ τὸ ἐξεῖσθαι ὑπὸ τοῦ ἰδίου πατρὸς ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας. Ανελθὼν δὲ ἐν τῇ Ῥώμῃ, καὶ αἰτήσας μετάνοιαν τοὺς κατ' ἐκεῖνο καιροῦ, καὶ μὴ τυχῶν, ἐπαρθεὶς κατὰ τῆς πίστεως, ἐδογμάτισε, τρεῖς ἀρχὰς εἰσηγησάμενος, ἀγαθόν τε καὶ δίκαιον καὶ φαῦλον· εἶναί τε τὴν Καινὴν Διαθήκην ἀλλοτρίαν τῆς Παλαιᾶς καὶ τοῦ ἐν αὐτῇ λαλήσαντος. ᾿Ανάστα σιν σαρκὸς ἀθετεί. Βάπτισμα δίδωσιν οὐ μόνον ἐν, ἀλλὰ καὶ δύο καὶ τρία μετὰ τὴ παραπεσεῖν. Ὑπὲρ δὲ τῶν τεθνεώτων κατηχουμένων ἑτέρους βαπτίζει, ἀδεῶς καὶ γυναιξὶν ἐπιτρέπει λουτρόν διδόναι. ἐν χρόνοις Κωνσταντίνου γενόμενος, πάντα κατά τὸν Μαρκίωνα ἑδογμάτισεν, ἕτερα δὲ παρὰ τὸν Μαρ κίωνα καὶ αὐτὸς δῆθεν περισσότερον δογματίζει. ΙΑ'. Απελληϊανοί. Καὶ οὗτος ὁ Ἀπελλῆς τὰ ὅμοια Μαρκίωνι καὶ Λουκιανῷ δογματίζει, κακίζων τὴν πᾶσαν ποίησιν καὶ τὸν πεποιηκότα. Οὐχ ὁμοίως δὲ τούτοις δογματίζει καὶ τρεῖς ἀρχὰς, ἀλλὰ μίαν ἀρχὴν καὶ ἕνα Θεὸν ὄντα ἀνώτατον καὶ ἀκατονόμαστον, αὐτ τὸν δὲ πεποιηκέναι ἄλλον· καὶ αὐτὸς ὁ γενόμενος που νηρὸς εὑρεθείς, ἐποίησε τῇ ἑαυτοῦ φαυλότητι τὸν κόσμον. ΙΒ΄. Σευηριανοί. Σενηρός τις πάλιν τῷ ᾿Απελλῇ συν- επόμενος, τὸν μὲν οἶνον ἀποβάλλεται, καὶ τὴν ἄμπελον, ἐκ δὲ τοῦ δρακοντοειδοῦς Σατᾶν μυθολογῶν πεφυκέ ναι τὴν γυναῖκα ἀριστερᾶς δυνάμεως ὑπάρχειν (29). Ονομασίας δέ τινας ἀρχόντων, καὶ βιβλία τινὰ ἀπό- κρυφα παρεισάγει, τὰ ὅμοια δὲ ταῖς ἄλλαις σαρκὸς ἀνάστασιν ἀθετεῖ καὶ Παλαιὰν Διαθήκην. ΙΓ΄. Τατιανοί. Τατιανὸς οὗτος συνεβίωσε μὲν Ιου- στίνῳ τῷ Μάρτυρι τῷ ἁγίῳ, μετὰ δὲ τὴν τοῦ μάρτυρος καὶ φιλοσόφου Ιουστίνου τελευτήν, προσεφθάρη τοῖς τοῦ Μαρκίωνος δόγμασι, μαθητευθεὶς τῷ αὐτῷ ἐδογμά- τισε, καὶ πάλιν ἔτερα παρ' ἐκεῖνον. Ελέγετο δὲ ἀπὸ Μεσοποταμίας ὁρμᾶσθαι. Β ν λέγουσιν. διαβάλλουσι. * διαδεξαμένου. • Υγίνου. χειν, Φάσκουσι δὲ καὶ τὴν γυναῖκα εἶναι ἔργον τοῦ Σατανά. A universa referentes, querunque facta sunt, ab illis C orta definiunt. Habent et fœdissiniæ quoddam li- bidinis genus. Carmis resurrectionem respuunt. Vetus Testamentum calumsyriose rejiciunt, quan- quam et hoc et Novo insuper nonnunquam utan- tur : ex quibus singulas voculas callide ad mentem suam accommodant. Vill. Cerdoniani a Cerdone, qui quem ab Hera- cleone errorem hauserat, novis inventis adauxit. Ac cum Romam e Syria profectus esset, Hygini Papæ temporibus sua dogmata disseminavit. Duo porro principia contraria invicem affirmat. Negat Christum esse genitum. Mortuorum resurrectionem et Vetus Testamentum rejicit. IX. Marcionista. Marcio ex Ponto oriundus, episcopo patre natus est : a quo ob virgi- nis stuprum ejectus ex Ecclesia, Romam aufugit. Ubi cum ab iis qui tum Ecclesiæ præerant, pœ- nitentiam frustra postulasset, catholicam fidem oppugnare instituit. Quamobrem tria esse principia dixit, bonum et justum et malum. Novum Tesla - mentum a Vetere et ejusdem auctore alienum esse docuit. Carnis resurrectionem sustulit. Non unuin baptisma duntaxat, sed et duo et tria post deli- ctum indulget. Pro mortuis catechumenis alios baptizat, ac mulieribus conferre baptismum siue ullo discrimine permittit. X. Lucianista. Lucianus hic antiquior, non al- ter ille qui Constantino imperante vixit, in omni- bus Marcionis vestigiis inhæsit, etsi quibusdam adjectis cumulatius aliquid docere studuit. XI. Apelleiani. Apelles similiter atque Marcio et Lycianus quidquid conditum est cum ipso con- ditore vituperat. Non tamen tria ut illi principia, sed unum tantum invexit, itidemque Deum unum ac supremum, et nominis expertem, qui singula- rem alterum procreaverit: qui cum malus evasis- set, mundum sua illa improbitate condidit. XII. Severiani. Severus hic Apellis assecla vi- num ac vitem penitus damnat; quæ ex Salane in forma serpentis et terræ congressu propagata fin- git. Mulierem quoque sinistra virtutis esse dicit. Principum vocabula quædam, et quosdam apocry- phos libros inducit. In mortuorum resurrectione Veterique Testamento refellendo cum aliis bære- sibus consentit. XIII. Tatiani. Tatianus primum cum sancto Justino martyre ac philosopho vixit. Post cujus obitum contagione Marcionis dogmatum afflatus, ejus discipulus fuit; ad eaque quæ cum eo con- muniter tenuit, nova insuper addidit. Ferur.t e Mesopotamia oriundum hunc fuisse. Deest hac re legenda quæ ex Ireneo habet Eusebius . E. lib. iv, capitibus et 11. . * Lib. 1, For. Cor. hoc est, Satana opus esse, ut diserte ait ifem Epiphanius haereseos num. 2, 1. Λουκιανισταί. Λουκιανός τις ἀρχαῖος, οὐχ ὁ νῦν (28) ᾿Απὸ δὲ τῆς Συρίας εἰς 'Ρώμην, κ. τ. λ. De (99) Τὴν γυναῖκα ἀριστερᾶς δυνάμεως υπάρ
Contents of this first volumeΤάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ τούτῳ…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 42:863Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ τούτῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου, τετάρτῳ δὲ ὄντι κατὰ τὴν ἀπ’ ἀρχῆς τῶν τόμων τοῦ ἀριθμοῦ ἀκολουθίαν, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις ιη· μζ.
Αὕτη ἡ ἀνακεφαλαίωσις τοῦ πρώτου βιβλίου τῶν τριῶν τόμων, κατὰ τεσσαράκοντα ἐξ αἱρέσεων. Ἐν δὲ τῷ πρώτῳ τόμῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου, τε τάρτῳ δὲ ὄντι κατὰ τὴν ἀπαρχῆς τῶν τόμων του ἀριθμοῦ ἀκολουθίαν, αἱρέσεις εἰσὶν ιη', οὕτως· Α'. Ἐγκρατῖται. οἱ ἀπόσπασμα τυγχάνοντες τατια- νοῦ, τὸν γάμον ἀποβάλλοντες, τοῦ Σατανᾶ φάσκον- τες τοῦτον εἶναι, πᾶσαν δὲ ἀπαγορεύοντες έμψυχο φαγίαν. Β΄. Καταφρύγας, οἱ δὲ Μοντανισταί, οἵτινες Παλαιὰν καὶ Καινὴν Διαθήκην δέχονται, ἑτέρους δὲ προφήτας παρεισφέρουσι παρὰ τοὺς προφήτας, Μοντανόν τινα Β αὐχοῦντες καὶ Πρίσκιλλαν. Γ. Πεπουζιανοί, οἱ καὶ Κυϊντιλιανοί, οἷς συνάπτον ται 'Αρτοτυρίται (50), ἐκ τούτων μέν εἰσι τῶν κατὰ Φρύγας, ἕτερα δὲ παρ᾽ ἐκείνους δογματίζοντες. Πέ- πουζάν τινα πόλιν ἔρημον αναμέσον Γαλατίας καὶ Καππαδοκίας καὶ Φρυγίας ἐκθειάζοντες, καὶ ταύτην Ἱερουσαλὴμ ἡγούμενοι. Εστι δὲ καὶ ἄλλη Πέπουζα, Γυναιξί τε ἀποδιδόντες τὸ ἄρχειν καὶ ἱερεύειν. Μυοῦν ται δέ τινα παῖδα κατακεντοῦντες (31) νέον. Καὶ δὴ τῇ Κυϊντίλλη ἢ καὶ Πρισκίλλῃ, Χριστὸν ἐκεῖσε ἐν Πεπούζῃ ἀποκεκαλύφθαι ἐν ἰδέᾳ ἀληθείας μυθολο γοῦσι. Κέχρηνται δὲ ὡσαύτως Παλαιᾷ καὶ Καινή Διαθήκη, κατὰ τὸν ἴδιον νοῦν μεταποιοῦντες. Δ'. Τεσσαρεσκαιδεκατίται (32), οἱ μίαν ἡμέραν του ἔτους τὸ Πάσχα ἐκτελοῦντες, ἐν ὁποίᾳ δ' ἂν ἡμέρα εμπέσοι τῆς σελήνης ή τεσσαρεσκαιδεκάτη, ἤτοι ἐν Σαββάτῳ ἢ ἐν Κυριακῇ, ἐκείνην. τε νηστεύοντες, καὶ ἅμα ἀγρυπνοῦντες. Ε'. Αλογοι (35) οἱ ἀφ᾽ ἡμῶν κληθέντες, οἱ τὴ Εὐαγγέλιον Ἰωάννου, καὶ τὸν ἐν αὐτῷ ἄνωθεν ἀπὸ Πατρὸς ἀεὶ Θεὸν Λόγον παρεκβάλλοντες, τὸ κατά Ἰωάννην Εὐαγγέλιον μή δεχόμενα, μηδὲ τὴν Ἀποκά λυψιν. Γ'. 'Αδαμιανοί, παρὰ δέ τισιν Αδάμ ζῶντος (34) και • θηλείας : γυναικός. * τινὸς 'Αδάμ. ἀπὸ τοῦ ἐν τοῖς αὐτῶν μυστηρίοις ἐπιτιθέντας ἄρτον καὶ τυρὸν, καὶ οὕτως ποιεῖν τὰ αὐτῶν μυστήρια. S. EPIPHANII ጸፋ Hæc est summa libri i in tres tomos divisi de A liercsibus XLVI. HÆRESES TOMI I LIBRI II. 1127. In primo vero tomo libri II, qui secun- dum institutum a nobis initio tomorum ordinem quartus est, hæreses continentur xviii, hoc modo : Hi nuptias damnant, quas Satane tribuunt. Ab animatorum omnium usu abstinendum esse sen- tiunt. II. Cataphryges, qui et Montanista, utrumque Testamentum approbant, sed novos prophetas ad receptos et antiquos adjiciunt : ac Montanum quendam et Priscillam prædicant. III. Pepuziani, qui et Quintiliani dicuntur, qui- bus accedunt et Artotyritæ, superioribus quidem illis, hoc est Calaphrygibus annumerandi sunt; sed ab iis tamen diversa nonnulla sentiunt. Ac Pepuzan desertum quoddam oppidum Galatiam in- ter et Cappadociam ac Phrygiam situm divinis honoribus extollunt, eamque Hierosolymam esse dicunt. Est autem et alia Pepuza. Mulieribus sa- cros magistratus ac sacerdotia deferunt. Certis initiantur mysteriis, quibus puerum confodiunt. Fingunt Pepuzæ Christum olim Quintillæ aut Pri- scillae videndum se præbuisse muliebri specie. Vetus ac Novum Testamentum adhibent, ita tamen ut pleraque pro animi libidine commutent. IV. Tessarescædecatitæ, qui stato anni die Pa- C scha celebrant : ut quamcunque in diem xiv lunæ incurrerit, sive Sabbatum sive Dominica fuerit, ea die jejunent ac pervigilia celebrent. V. Alogi a nobis ita nominati, qui Joannis Evan- gelium, ac Logon, hoc est, Verbum Deum a Patre semper genitum cœlitusque demissum, cujus in Evangelio illo mentio fit, repudiant; nec Joannis duntaxat Evangelium, sed et Apocalypsin rejiciunt. VI. Adamiani ab Adamo nescio quo vivente sic For. in Panario, For. ut_ait idem Epiphanius, num.2 læreseos 49, Quod D nimirum in suorum celebratione mysteriorum pa- nem adhibuerint et caseum. infanda parvuli anniculi vulneratione, qua solemni die festo quodam æneis acubus de toto illius cor- pusculo sanguinem exprimebant, ut eo admistione farinæ panem coagmentarent Montanistæ aut Pe- puziani in usum sacrificii sui, et ad Eucharistiam conficiendam, videndus Epiphanius idem num. her. 48. Tantum facinus aperte negabant heretici illi. lisdem vitio dant Cyrillus Ilieros. Catech. 16, Philastrius et Augustinus de hæresibus agentes. Rem in dubio relinquunt alii et præsertim Hieronymus epistola olim in ordine, nunc vero 27. Horumn potius judicio suffragari video de recentioribus Baronium, Tillemontium, Alexandrum, alios. communiter appellati, qui impune in Asiæ Eccle- siis suam principio sequebantur opinionem, rati illam esse profectam ab apostoli Joannis institu- tione. Nec eam dimisere,licet ab ætate Victoris pontifcis summi ingentibus. jactaretur disputatio. num fluctibus. At renuentes deinde Nicæni primi concilii, quod eas diremit disputationes, obtempe rare decretis, ab Ecclesiæ universæ avulsi sinu hæreticorum sunt adepti nomen. quo infra, qui omnium primus palam dicere cœpit Christum merum esse hominein. Vide Eusebium H. E. lib. v, cap. 28. vivente Adamitas fuisse appellatos vult Epipha nius. At Theodorilus Maret. fabul. lib. eus ail originen retulisse suam ab hæretico Prodico, cu- jus mentionem habet et Alexandrinus Clemens Stromat. lib. 1. Si vera Theodoriti opinio, Adamil vocati sunt a primo oninium parente, quod nudus ante peccatum incederet; quod nullas iniverit nu• plias, quas et ipsi dammabant. 1. Encratitae, Taliani quædam velut appendis. (30) Αρτοτυρῖται. Pepuziani ideo sunt appellati, (31) Τινὰ παῖδα κατακεντοῦντες De crudeli et (52) Τεσσαρεσκαιδεκατῖται. Quartodecimani (53) Αλογοι a Theodoto coriario profecti, de (54) Τινός Ἀδὰμ ζῶντος. Ab Adamo quodam
Ἐγκρατῖται, οἱ ἀπόσπασμα τυγχάνοντες Τατιανοῦ, τὸν γάμον ἀποβάλλοντες, τοῦ Σατανᾶ φάσκοντες τοῦτον εἶναι, πᾶσαν δὲ ἀπαγορεύοντες ἐμψυχοφαγίαν. μη. Κατὰ Φρύγας, οἱ καὶ Μοντανισταὶ καὶ Τασκοδρουγῖται, οἵτινες παλαιὰν καὶ νέαν διαθήκην δέχονται, ἑτέρους δὲ προφήτας παρειςφέρουσι μετὰ τοὺς προφήτας, Μοντανόν τινα αὐχοῦντες καὶ Πρίςκιλλαν. μθ. Πεπουζιανοί, οἱ καὶ Κυϊντιλλιανοί, οἷς συνάπτονται Ἀρτοτυρῖται, ἐκ τούτων μέν εἰσι τῶν κατὰ Φρύγας, ἕτερα δὲ παρ’ ἐκείνους δογματίζουσι, Πέπουζάν τινα πόλιν ἔρημον ἀνὰ μέσον Γαλατίας καὶ Καππαδοκίας καὶ Φρυγίας ἐκθειάζοντες καὶ δὴ ταύτην Ἱερουσαλὴμ ἡγούμενοι [ἔστιν δὲ καὶ ἄλλη Πέπουζα], γυναιξί τε ἀποδιδόντες τὸ ἄρχειν τε καὶ ἱερατεύειν. μυοῦνται δέ τινα παῖδα κατακεντῶντες νέον. καὶ δὴ τῇ Κυϊντίλλῃ ἢ καὶ Πρισκίλλῃ Χριστὸν ἐκεῖσε ἐν Πεπούζῃ ἀποκεκαλύφθαι ἐν ἰδέᾳ θηλείας μυθολογοῦσι. κέχρηνται δὲ ὡσαύτως παλαιᾷ καὶ καινῇ διαθήκῃ κατὰ τὸν νοῦν τὸν ἴδιον μεταποιούμενοι. ν.
Αὕτη ἡ ἀνακεφαλαίωσις τοῦ πρώτου βιβλίου τῶν τριῶν τόμων, κατὰ τεσσαράκοντα ἐξ αἱρέσεων. Ἐν δὲ τῷ πρώτῳ τόμῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου, τε τάρτῳ δὲ ὄντι κατὰ τὴν ἀπαρχῆς τῶν τόμων του ἀριθμοῦ ἀκολουθίαν, αἱρέσεις εἰσὶν ιη', οὕτως· Α'. Ἐγκρατῖται. οἱ ἀπόσπασμα τυγχάνοντες τατια- νοῦ, τὸν γάμον ἀποβάλλοντες, τοῦ Σατανᾶ φάσκον- τες τοῦτον εἶναι, πᾶσαν δὲ ἀπαγορεύοντες έμψυχο φαγίαν. Β΄. Καταφρύγας, οἱ δὲ Μοντανισταί, οἵτινες Παλαιὰν καὶ Καινὴν Διαθήκην δέχονται, ἑτέρους δὲ προφήτας παρεισφέρουσι παρὰ τοὺς προφήτας, Μοντανόν τινα Β αὐχοῦντες καὶ Πρίσκιλλαν. Γ. Πεπουζιανοί, οἱ καὶ Κυϊντιλιανοί, οἷς συνάπτον ται 'Αρτοτυρίται (50), ἐκ τούτων μέν εἰσι τῶν κατὰ Φρύγας, ἕτερα δὲ παρ᾽ ἐκείνους δογματίζοντες. Πέ- πουζάν τινα πόλιν ἔρημον αναμέσον Γαλατίας καὶ Καππαδοκίας καὶ Φρυγίας ἐκθειάζοντες, καὶ ταύτην Ἱερουσαλὴμ ἡγούμενοι. Εστι δὲ καὶ ἄλλη Πέπουζα, Γυναιξί τε ἀποδιδόντες τὸ ἄρχειν καὶ ἱερεύειν. Μυοῦν ται δέ τινα παῖδα κατακεντοῦντες (31) νέον. Καὶ δὴ τῇ Κυϊντίλλη ἢ καὶ Πρισκίλλῃ, Χριστὸν ἐκεῖσε ἐν Πεπούζῃ ἀποκεκαλύφθαι ἐν ἰδέᾳ ἀληθείας μυθολο γοῦσι. Κέχρηνται δὲ ὡσαύτως Παλαιᾷ καὶ Καινή Διαθήκη, κατὰ τὸν ἴδιον νοῦν μεταποιοῦντες. Δ'. Τεσσαρεσκαιδεκατίται (32), οἱ μίαν ἡμέραν του ἔτους τὸ Πάσχα ἐκτελοῦντες, ἐν ὁποίᾳ δ' ἂν ἡμέρα εμπέσοι τῆς σελήνης ή τεσσαρεσκαιδεκάτη, ἤτοι ἐν Σαββάτῳ ἢ ἐν Κυριακῇ, ἐκείνην. τε νηστεύοντες, καὶ ἅμα ἀγρυπνοῦντες. Ε'. Αλογοι (35) οἱ ἀφ᾽ ἡμῶν κληθέντες, οἱ τὴ Εὐαγγέλιον Ἰωάννου, καὶ τὸν ἐν αὐτῷ ἄνωθεν ἀπὸ Πατρὸς ἀεὶ Θεὸν Λόγον παρεκβάλλοντες, τὸ κατά Ἰωάννην Εὐαγγέλιον μή δεχόμενα, μηδὲ τὴν Ἀποκά λυψιν. Γ'. 'Αδαμιανοί, παρὰ δέ τισιν Αδάμ ζῶντος (34) και • θηλείας : γυναικός. * τινὸς 'Αδάμ. ἀπὸ τοῦ ἐν τοῖς αὐτῶν μυστηρίοις ἐπιτιθέντας ἄρτον καὶ τυρὸν, καὶ οὕτως ποιεῖν τὰ αὐτῶν μυστήρια. S. EPIPHANII ጸፋ Hæc est summa libri i in tres tomos divisi de A liercsibus XLVI. HÆRESES TOMI I LIBRI II. 1127. In primo vero tomo libri II, qui secun- dum institutum a nobis initio tomorum ordinem quartus est, hæreses continentur xviii, hoc modo : Hi nuptias damnant, quas Satane tribuunt. Ab animatorum omnium usu abstinendum esse sen- tiunt. II. Cataphryges, qui et Montanista, utrumque Testamentum approbant, sed novos prophetas ad receptos et antiquos adjiciunt : ac Montanum quendam et Priscillam prædicant. III. Pepuziani, qui et Quintiliani dicuntur, qui- bus accedunt et Artotyritæ, superioribus quidem illis, hoc est Calaphrygibus annumerandi sunt; sed ab iis tamen diversa nonnulla sentiunt. Ac Pepuzan desertum quoddam oppidum Galatiam in- ter et Cappadociam ac Phrygiam situm divinis honoribus extollunt, eamque Hierosolymam esse dicunt. Est autem et alia Pepuza. Mulieribus sa- cros magistratus ac sacerdotia deferunt. Certis initiantur mysteriis, quibus puerum confodiunt. Fingunt Pepuzæ Christum olim Quintillæ aut Pri- scillae videndum se præbuisse muliebri specie. Vetus ac Novum Testamentum adhibent, ita tamen ut pleraque pro animi libidine commutent. IV. Tessarescædecatitæ, qui stato anni die Pa- C scha celebrant : ut quamcunque in diem xiv lunæ incurrerit, sive Sabbatum sive Dominica fuerit, ea die jejunent ac pervigilia celebrent. V. Alogi a nobis ita nominati, qui Joannis Evan- gelium, ac Logon, hoc est, Verbum Deum a Patre semper genitum cœlitusque demissum, cujus in Evangelio illo mentio fit, repudiant; nec Joannis duntaxat Evangelium, sed et Apocalypsin rejiciunt. VI. Adamiani ab Adamo nescio quo vivente sic For. in Panario, For. ut_ait idem Epiphanius, num.2 læreseos 49, Quod D nimirum in suorum celebratione mysteriorum pa- nem adhibuerint et caseum. infanda parvuli anniculi vulneratione, qua solemni die festo quodam æneis acubus de toto illius cor- pusculo sanguinem exprimebant, ut eo admistione farinæ panem coagmentarent Montanistæ aut Pe- puziani in usum sacrificii sui, et ad Eucharistiam conficiendam, videndus Epiphanius idem num. her. 48. Tantum facinus aperte negabant heretici illi. lisdem vitio dant Cyrillus Ilieros. Catech. 16, Philastrius et Augustinus de hæresibus agentes. Rem in dubio relinquunt alii et præsertim Hieronymus epistola olim in ordine, nunc vero 27. Horumn potius judicio suffragari video de recentioribus Baronium, Tillemontium, Alexandrum, alios. communiter appellati, qui impune in Asiæ Eccle- siis suam principio sequebantur opinionem, rati illam esse profectam ab apostoli Joannis institu- tione. Nec eam dimisere,licet ab ætate Victoris pontifcis summi ingentibus. jactaretur disputatio. num fluctibus. At renuentes deinde Nicæni primi concilii, quod eas diremit disputationes, obtempe rare decretis, ab Ecclesiæ universæ avulsi sinu hæreticorum sunt adepti nomen. quo infra, qui omnium primus palam dicere cœpit Christum merum esse hominein. Vide Eusebium H. E. lib. v, cap. 28. vivente Adamitas fuisse appellatos vult Epipha nius. At Theodorilus Maret. fabul. lib. eus ail originen retulisse suam ab hæretico Prodico, cu- jus mentionem habet et Alexandrinus Clemens Stromat. lib. 1. Si vera Theodoriti opinio, Adamil vocati sunt a primo oninium parente, quod nudus ante peccatum incederet; quod nullas iniverit nu• plias, quas et ipsi dammabant. 1. Encratitae, Taliani quædam velut appendis. (30) Αρτοτυρῖται. Pepuziani ideo sunt appellati, (31) Τινὰ παῖδα κατακεντοῦντες De crudeli et (52) Τεσσαρεσκαιδεκατῖται. Quartodecimani (53) Αλογοι a Theodoto coriario profecti, de (54) Τινός Ἀδὰμ ζῶντος. Ab Adamo quodam
PG 42:865Τεσσαρεσκαιδεκατῖται, οἱ μίαν ἡμέραν τοῦ ἔτους τὸ Πάσχα ἐκτελοῦντες, ἐν ὁποίᾳ δἂν ἡμέρᾳ ἐμπέσῃ ἡ τῆς σελήνης τεσσαρεσκαιδεκάτη, ἤτοι ἐν σαββάτῳ ἤτοι ἐν κυριακῇ, ἐκείνην τε νηστεύοντες καὶ ἅμα ἀγρυπνοῦντες. να. Ἄλογοι, ὑφ’ ἡμῶν κληθέντες, οἱ τὸ εὐαγγέλιον Ἰωάννου καὶ τὸν ἐν αὐτῷ ἄνωθεν ἀπὸ πατρὸς ἀεὶ θεὸν Λόγον παρεκβάλλοντες, τὸ εὐαγγέλιον αὐτὸ δὴ τὸ κατὰ Ἰωάννην μὴ δεχόμενοι μήτε τὴν αὐτοῦ Ἀποκάλυψιν. νβ. Ἀδαμιανοί, παρὰ δέ τισιν Ἀδαμίζοντες καλούμενοι, χλεύης ἢ ἀληθείας μᾶλλον τὸ δόγμα ἔχοντες. γυμνοὶ γὰρ ὡς ἐκ μητρὸς ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνάγονται, καὶ οὕτως τὰς ἀναγνώσεις καὶ εὐχὰς καὶ πᾶν ὁτιοῦν ἐπιτελοῦσι, δῆθεν μονάζοντές τε καὶ ἐγκρατευόμενοι ὄντες καὶ γάμον μὴ δεχόμενοι, τὴν αὐτῶν ἐκκλησίαν παράδεισον ἡγούμενοι. νγ. Σαμψαῖοι, οἱ καὶ Ἐλκεσαῖοι, ἔτι δεῦρο τὴν Ἀραβίαν κατοικοῦντες, καθύπερθεν τῆς νεκρᾶς θαλάσσης κειμένην χώραν· οἵτινες ἀπὸ τοῦ Ἠλξαὶ̈ τινὸς ψευδοπροφήτου ἠπατημένοι, οὗ ἔτι δεῦρο ἐκ τοῦ γένους ὑπῆρχον Μαρθοῦς καὶ Μαρθάνα, γυναῖκες δύο προσκυνούμεναι ὑπὸ τῆς αἱρέσεως ὡς θεαί, παραπλησίως τοῖς Ἐβιωναίοις τὰ πάντα ἔχουσιν. νδ.
λούμενοι, χλεύης ἢ ἀληθείας μᾶλλον τὸ δόγμα ἔχον- τες. Γυμνοὶ γὰρ ὡς ἐκ μητρὸς ἄνδρες τε καὶ γυναῖ- κες ἐπιτοαυτὸ συνάγονται, καὶ οὕτως τὰς ἀναγνώ- σεις καὶ τὰς εὐχὰς καὶ πᾶν ὁτιοῦν ἐπιτελοῦσι, δῆθεν μονάζοντες καὶ ἐγκρατευόμενοι ὄντες, καὶ γάμον μή δεχόμενοι, τὴν αὐτῶν Ἐκκλησίαν παράδεισον ἡγού μένοι. Ζ΄. Σαμψαῖοι καὶ Ἑλκεσαῖοι, ἔτι δεῦρο τὴν ᾿Αρα- δίαν κατοικοῦντες, καθύπερθεν τῆς Ἐρυθράς θαλάσ σης κειμένην χώραν. Οἱ τινες ἀπὸ Ελκεσαίου τινὸς ψευδοπροφήτου ήπατημένοι· οὗ ἔτι δεῦρο ἐκ τοῦ γέ νους ὑπῆρχε Μαρθοὺς καὶ Μαρθίνη (35), γυναῖκες δύο προσκυνούμεναι ὑπὸ τῆς αἱρέσεως ὡς θεῖαι, παρα- πλησίως τοῖς Ἐβιωναίοις πάντα ἔχοντες. Η'. Θεοδοτιανοί, ἀπὸ τοῦ Θεοδότου τοῦ σκυτέως τοῦ ἀπὸ Βυζαντίου. Οὗτος ἐν παιδεία Ελληνικῇ γέγονεν ἄκρος, ἅμα δὲ ἄλλοις ὢν ἐν ἡμέραις τοῦ διωγμού (36), μόνος ἐκπεσών, καὶ ἐκείνων μαρτυρη- σάντων. Διὰ τὸ ὀνειδίζεσθαι, ἐπενόησε λέγειν ψιλόν ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν, ἵνα μὴ ὑπὸ ἔγκλημα γένηται Θεὸν ἀρνησάμενος (37), οὕτως ἐδίδαξεν. Θ. Μελχισεδεκιανοὶ (38). Οἱ τὸν Μελχισεδέκ γε- ραίροντες, τινὰ δύναμιν αὐτὸν φάσκοντες, καὶ μὴ ἄνθρωπον ψιλόν, καὶ εἰς τὸ τούτου όνομα πάντα ἀνάγειν τετολμηκότες. σοποταμίας ὡρματο, τὰ πρῶτα μὲν τῆς ἀληθινῆς πίστεως ὑπάρχων καὶ ἐν σοφίᾳ διαπρέπων. Εκκλίνας δὲ τῆς ἀληθείας, παραπλησίως Ουαλεντίνῳ ἐδογμάτισε χωρὶς ἐνίων ὧν διαφέρεται πρὸς Οὐαλεντίνον. . ΙΑ'. Νοητιανοί. Νοητὸς οὗτος ἀπὸ Σμύρνης (39) ὑπῆρχε τῆς Ἀσίας. Ἐφ' ἅρματι δὲ ἐνεχθεὶς σὺν ἄλλοις τρισὶν, Υιοπάτορα (40) τὸν Χριστὸν ἐδίδαξε, τὸν αὐτὸν εἶναι Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα. Εαυτὸν δὲ ἔλεγεν εἶναι Μωϋσέα, καὶ ἑαυτοῦ ἀδελφὸν ἔλεγεν εἶναι τὸν ᾿Ααρών. ΙΒ'. Οὐαλήσιοι. Οὗτοι, καθὼς ὑπειλήφαμεν, οἱ τὴν Βάκαθον κατοικοῦντες, μητροκωμίαν τῆς ᾿Αραβίας τῆς Φιλαδελφίας, οἱ τοὺς παρατυγχάνοντας καὶ ἐπι- ξενομένους παρ' αὐτοῖς εὐνουχίζουσιν· οἱ πλείους δὲ καὶ αὐτῶν εὐνοῦχοί εἰσιν ἀποτετμημένοι. Τινὰ δὲ ἕτερα διδάσκουσιν αἱρέσεων, ἐν τῇ Παλαιᾷ ἀφανί ζοντες τὸν νόμον καὶ τοὺς προφήτας, καί τινας ἑτέ- ρας αἰσχρουργίας παρεισφέροντες. . Ε νεκρᾶς. ἐπάρματι. * έμπλεα ANACEPHALÆOSIS. A dicti, ridiculum potius quam verisimile dogma profitentur. Nudi quippe quales ex utero matri. B C egressi sunt, viri perinde ac mulieres conveniunt, atque ita lectionibus et orationibus ac cæteris re- ligionis officiis funguntur, et videlicet monachorum ac continentium instituta sectantur, nu- ptiasque condemnant; Ecclesiam vero suam para- disum nuncupant. VII. Sampsæi sive Elcesæi ad hanc diem in Arabia degunt, supra Mortuum mare, Elcesæi cu- jusdam pseudoprophetæ discipuli. cujus stirpe Marthus et Marthina feminæ duæ ætate nostra prodierunt, quas dearum instar hæresis ista co- luit. Eadem porro cum Ebionæis omnino sentiunt, VIII. Theodotiani a Theodoto coriario Byzantino dicti, qui Græcis artibus apprine fuit institutus. Hic cum aliis quibusdam in ea quæ tum sæviebat persecutione comprehensus, cum socii ejus omnes martyrium obiissent, solus fidem ejuravit. Ob idque probris appetitus, id excogitavit, ut Christum nu- dum esse hominem assereret, ne crimini sibi istud verteretur,quod ejus divinitatem negasset. IX. Melchisedeciani, Melchisedecum ita vene- rantur, ut virtutem esse quamdam jactitent. non hominem duntaxat, et ad ejus nomen referre uni- versa non dubitent. X. Bardesaniste Bardesanes iste e Mesopota- mia oriundus, sinceram fidem initio complexus est ac sapientia præstitit. Sed a veritate postea recedens, eadem cum Valentino docuit præter pauca quædam, in quibus ab illo discrepat. XI. Noetiani. Noetus hic Smyrnensis ex Asia fuit. Qui in altum sublatus cum aliis tribus, Filio- patrem asserere Christum ausus est, eumdemque Patrem ac Filium et Spiritum sanctum esse profi- teri. Se esse Moysem, et fratrem suum esse Aaro- nem dicebat. XII. Valesii. Hi, quantum suspicor, Bacathi ha- bitant, qui est Arabia Philadelphiensis primarius vicus. lidem accedentes ad sese castrare solent, ac plerique inter illos eunuchi sunt et exsecti. Habent et alia quædam erroris plenissima dogmata: atque inter alia legem ac prophetas rejiciunt, postremno D quasdam ad illa fœditates adjiciunt. L. 1, For. Cor. ex l. 1. mulieribus vide quæ habet Epiphanius in Panario, num. 4, hær. 53. nempe Victoris pontificis ad finem vergente secundo Ecclesiæ sæculo. Lapsus enim in persecutione, justas exprobratio- nes ut elevaret submoveretque, dicebat se Christum purum hominem negavisse, non Deum. Videsis Euseb. H. e. lib. v, capite 28. illo quidem, de quo mox dictum, sed illius disci- pulo qui professione Trapezita dicebatur; quique præceptoris sui blasphemiæ addidit juxta auctorem Appendicis ad Tertulliani librum De præscriptioni- bus, capite ultimo, Melchisedecum Christo esse praestantiorem. Vide Petavium ad hunc Panarii locum. doritus. Verum idem Epiphanius in Panario Noctum fecerat Ephesium. eumdem esse Patrem qui et Filius est. Petavius vocis illius nec sensum assecutus, nec ad Noeti mentem advertens, eandem reddidit hisce verbir, Putri filium asserere Christum ausus est. 1. Βαρδησανισταί. Βαρδησανῆς οὗτος ἐκ τῆς Με (35) Μαρθοὺς καὶ Μαρθίνη. De duabus hisce (36) Εν ἡμέραις τοῦ διωγμού. Temporibus (37) Θεὸν ἀρνησάμενος, quod Deum negasset. (38) Μελχισεδεκιανοί a Theodoto instituti, non (39) ᾿Απὸ Σμύρνης. Smyrnæum facit et Theo- (40) Υἱυπάτορα. Patrem et Filium simul, hoc est,
PG 42:869Θεοδοτιανοί, οἱ ἀπὸ Θεοδότου τοῦ σκυτέως τοῦ ἀπὸ Βυζαντίου. οὗτος ἐν παιδείᾳ Ἑλληνικῇ γέγονεν ἄκρος, ἅμα δὲ ἄλλοις ὢν ἐν ἡμέραις τοῦ τότε διωγμοῦ μόνος ἐκπεσὼν καὶ ἐκείνων μαρτυρησάντων διὰ τὸ ὀνειδίζεσθαι ἐπινοήσας ψιλὸν ἄνθρωπον λέγειν τὸν Χριστόν, ἵνα μὴ ὑπὸ ἔγκλημα γένηται θεὸν ἀρνησάμενος, οὕτως ἐδίδαξεν. νε. Μελχισεδεκιανοί, οἱ τὸν Μελχισεδὲκ γεραίροντες, τινὰ δύναμιν αὐτὸν φάσκοντες καὶ μὴ ἄνθρωπον ψιλὸν καὶ εἰς τὸ τούτου ὄνομα πάντα ἀνάγειν τε καὶ λέγειν τετολμηκότες. ν. Βαρδησιανισταί. Βαρδησιάνης οὗτος ἐκ τῆς Μεσοποταμίας ὡρμᾶτο, τὰ πρῶτα μὲν τῆς ἀληθινῆς πίστεως ὑπάρχων καὶ ἐν σοφίᾳ διαπρέπων, ἐκκλίνας δὲ τῆς ἀληθείας παραπλησίως Οὐαλεντίνῳ ἐδογμάτισε, χωρὶς ἐνίων ὀλίγων [περὶ] ὧν διαφέρεται πρὸς Οὐαλεντῖνον. νζ. Νοητιανοί. Νόητος οὗτος ἀπὸ Σμύρνης ὑπῆρχε τῆς Ἀσίας. ἐπάρματι δὲ ἐνεχθεὶς σὺν ἄλλοις τισὶν υἱοπάτορα τὸν Χριστὸν ἐδίδαξε, τὸν αὐτὸν εἶναι [λέγων] πατέρα καὶ υἱὸν καὶ ἅγιον πνεῦμα. ἑαυτὸν δὲ ἔλεγεν εἶναι Μωυσέα καὶ τὸν αὐτοῦ ἀδελφὸν ἔλεγεν εἶναι τὸν Ἀαρών. νη. Οὐαλήσιοι.
τῆς Αἰγύπτου ἐξηγητοῦ τινος. σαρκὸς ἀνάστασιν άθε- Α τοῦντες, χρώμενοι δὲ Παλαιᾷ καὶ Νέᾳ Διαθήκῃ, ἀπα- γορεύοντες δὲ γάμον παντελῶς, μονάζοντας δὲ καὶ παρθένους καὶ ἐγκρατευομένους δεχόμενοι καὶ χή ρους, λέγοντες τὰ μηδέπω ἐν ἡλικία γενόμενα και δία' βασιλείας δὲ μὴ μετέχειν ἔλεγον τοὺς μὴ ἀθλή- σαντας. Δ'. Μελητιανοὶ, οἱ ἐν Αἰγύπτῳ σχίσμα ὄντες, ἀλλ' οὐχ αἵρεσις, μὴ συνευξάμενοι (44) τοῖς ἐν τῷ διωγμῷ παραπεπτωκόσι, νῦν δὲ Ἀρειανοῖς συναφθέντες. Ε'. 'Αρειανοί, οἱ καὶ 'Αρειομανίται, οἱ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κτίσμα λέγοντες, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτί σμα κτίσματος. Σάρκα μόνον τὸν Σωτήρα Χριστὸν ἀπὸ Μαρίας εἰληφέναι διαβεβαιούμενοι καὶ οὐ ψυχήν. Ἦν δὲ οὗτος ὁ ᾿Αρειος πρεσβύτερος τῆς ᾿Αλεξαν- Β Ορέων Εκκλησίας. Αὕτη ἡ τοῦ δευτέρου βιβλίου του δευτέρου τόμου πέμπτου δὲ ἀπαρχῆς τῆς ἀκολουθίας ὄντος, ἀνακε φαλαίωσις αἱρέσεων πέντε. Ἐν δὲ τῷ πρώτῳ τόμῳ τοῦ τρίτου βιβλίου, Εκτῳ δὲ ὄντι καθ' δν προείπομεν ἀριθμὸν ἑπτά εἰσιν αἱρέ- σεις σὺν τοῖς σχίσμασιν, οὕτως· Α'. Αὐδιανοί, ἀφηνιασμὸς καὶ σχίσμα, οὐ μέν τοι αἵρεσις. Οὗτοι μὲν διαγωγὴν καὶ βίον εὖ τεταγμένον κέκτηνται. Εἰσὶ δὲ κατὰ πάντα τὴν πίστιν ἔχοντες ὡς ἡ καθολική Εκκλησία, μοναστηρίοις " δὲ οἱ πλείους κατοικοῦσι. Κέχρηνται δὲ καὶ ἀποκρύφοις ο πολλοῖς κατακόρως. Οὐ συνεύχονται δὲ ἡμῖν, ψέγον τες τοὺς παρ' ἡμῖν ἐπισκόπους, πλουσίους καλοῦντες, καὶ ἄλλους. Ποιοῦσι δὲ καὶ τὸ Πάσχα ιδιαζόντως, ὅτε Ἰουδαῖοι ποιοῦσιν. Ἔχουσι δὲ ἰδιωτικόν τι καὶ φιλό- νείχον, ξηρότατα τὸ κατ' εἰκόνα ερμηνεύοντες (45). Β'. Φωτεινιανοί». Οὗτος ὁ Φωτεινὸς ἀπὸ Σιρμίου ὑπάρχων, ἔτι καὶ δεῦρο περιών, τὰ ὅμοια Παύλῳ τῷ Σαμοσατεῖ ἐφρόνησε. Καὶ αὐτὸς δὲ ἀπὸ Μαρίας καὶ δεῦρο τὸν Χριστὸν διαβεβαιοῦται. Γ. Μαρκελλιανοί, ἀπὸ Μαρκέλλου (46) τοῦ ἀπὸ Αγκύρας τῆς Γαλατίας. Οὗτος ἐν ἀρχῇ παραπλήσια Σαβελλίῳ φρονήσας, διεφημίσθη. Εἰς ἀπολογίας δὲ μοναστήρια. · γρ. Φωτιανοί οι Φώτιος. ANACEPHALÆOSIS. ctore quodam Leontopoli, quma Agypti oppidum est, oriundo. Qui resurrectionem carnis respuit. Utun- tur illi Veteri ac Novo Testamento. Nuptiis penitus interdicunt. Monachos et virgines et continentes acC viduos admittunt; pueros matura nondum ætate regni celestis participes esse negant, quod nondum certamine perfuncti sunt. IV. Meletiani, scbismatis in Ægypto non interesis locum obtinent. Qui cum illis precum communione conjungi noluerunt, qui in persecutione lapsi sunt, nunc se ad Arianos aggregarunt. V. Ariani, sive Ariomanitæ Dei Filium creaturam esse dicunt, Spiritum vero sanctum creaturæ esse creaturam, Salvatorem nostrum carnem duntaxat a Maria, non animam accepisse confirmant. Fuit hic Arius Ecclesis Alexandrinæ presbyter. î temo libri 11, sive ordine v continentur. Hæc est quinque hæreseon sumía, quæ in hoc HERESES TOMI I LIBRI HI. C At in priore tomo libri tertii, sive ordine sexto, secundumn institutum a nobis ordinem, septem hae- reses continentur cum schismatibus : I. Audianorum proprie schisma ac defectio, non hæresis. Herum bene instituta vivendi ratio est : sed neque quod ad fidem attinet, ab Ecclesia ca- tholica dissentiunt. Habitant majori ex parte in monasteriis. Magna est apud illos apocryphiorum librorum copia. Communes nobiscum orationes non habent, vituperantes episcopos nostros divitesque appellantes, et alios. Quin etiam Pascha privatim eodem quo Judæi tempore celebrant. Est et quid- dam peculiare ipsis, quod defendunt summa con- tentione : quippe illud quod scriptum est ud imagi- nem, durius interpretantur. H. Photiniani. Photinus iste Sirmio oriundus ad hodiernum usque tempus supererat. Qui quidem consimilia Paulo Samosateno sentit : nonnulla sunt tamen in quibus ab eodem dissidet. Idem e Maria Christum initium penitus accepisse putat. Ill. Marcelliani. Horum Marcellus auctor ex- stitit, Ancyræ in Galatia episcopus. Qui cum initio pro D Sabelliano communi fama traductus esset, sed sei- referendo nimirum ad hominis corpus illud Gene- seos, Faciamus hominem ad imaginem et similitu- dinem nostram (Gen. 1, 26). Videndus Epiphanius in Panario. • Corruptus locus. Cor. episcopum a Petro Alexandrino schisinate facto se sejunxisse, quod lapsos in persecutione recipere cum illo renuisset, hic indicat, pluribus in Panario nar- rat Epiphanius. Quod ut minus verum a viris doctis rejicitur, tum ob S. Athanasii in Apologia ut aucto ritatem, ubi schismatis illius originem refert ad odium Meletii in Petrum Alexandrinum, a quo epi- scopali gradu fuerat dejectus ob intolerabile faci- nus a se admissum; persecutione enim supératus, episcopus licet, idolis sacrificaverat: tum etiam ob manifesta falsitatis indicia quæ occurrunt in Mele- tiani schismatis Actis, ex quibus suam illam narra- tionem desumpserat Epiphanius. Porro hac in re omnem esse Athanasio adhibendam fidem clamant rectæ rationis leges omnes. Vide Baronium ad an- num 306, et num. 44, et aliis inde sequentibus. Ecclesiæ celebris, de cujus recta religione dubins hic hæret Epiphanius, postquam non satis certug de eadem se exhibuerat in Panario: Marcellus, in- quam, ille violate sacræ doctrinæ in suspicionem pluribus venit ob ea quæ scripsit adversus nial;e indolis hominem, Asterium patria Cappadocem, professione sophistam, ex idololatra Christianum, in persecutione lapsum et apostatam, denique Aria, num; qui adversarium suum seu Sabellii asseclain scripto traduxerat, (45) Ξηρότατα τὸ κατ' εἰκόνα ἑρμηνεύοντες, (44) Μη συνευξάμενοι, etc. Meletium in Ægypto (46) Από Μαρκέλλου. Marcellus ille in historia
οὗτοι, καθὼς ὑπειλήφαμεν, [οἱ] τὴν Βάκαθον κατοικοῦντες, μητροκωμίαν Ἀραβίας τῆς Φιλαδελφίας, οἱ τοὺς παρατυγχάνοντας καὶ ἐπιξενουμένους παρ’ αὐτοῖς εὐνουχίζοντες· οἱ πλείους δὲ καὶ αὐτῶν εὐνοῦχοι ὑπάρχουσιν ἀποτετμημένοι. τινὰ δὲ ἕτερα διδάσκουσιν αἱρέσεως ἔμπλεα, ἀφανίζοντες [τὰ] τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν καί τινας ἑτέρας αἰσχρουργίας παρεισφέροντες. νθ. Καθαροί, οἱ ἅμα Ναυάτῳ συναφθέντες τῷ Ῥωμαίῳ καὶ τοὺς διγάμους παντελῶς ἀποβαλλόμενοι καὶ μετάνοιαν μὴ δεχόμενοι. ξ. Ἀγγελικοί. οὗτοι παντελῶς ἐξέλιπον· αὐχοῦντες δὲ ἦσαν ἀγγελικὴν ἔχειν τάξιν ἢ διὰ τὸ ἀγγέλους προσκεκλῆσθαι. ξα. Ἀποστολικοί, οἱ καὶ Ἀποτακτικοί, καὶ αὐτοὶ περὶ τὴν Πισιδίαν [οἰκοῦντες], μόνον Ἀποτακτικοὺς δεχόμενοι, καθ’ ἑαυτοὺς δὲ εὐχόμενοι. παραπλησιάζουσι δὲ τοῖς Ἐγκρατίταις, ἄλλα δὲ παρ’ αὐτοὺς φρονοῦσιν. ξβ. Σαβελλιανοί, οἱ τὰ ὅμοια Νοητιανῶν δοξάζοντες, παρὰ τὸ μὴ τὸν πατέρα πεπονθέναι λέγειν. ξγ. Ὠριγενιανοί, τινὸς Ὠριγένους. αἰσχροποιοὶ δὲ οὗτοί εἰσιν, ἀρρητοποιοῦντες καὶ τὰ ἑαυτῶν σώματα φθορᾷ παραδιδόντες. ξδ.
τῆς Αἰγύπτου ἐξηγητοῦ τινος. σαρκὸς ἀνάστασιν άθε- Α τοῦντες, χρώμενοι δὲ Παλαιᾷ καὶ Νέᾳ Διαθήκῃ, ἀπα- γορεύοντες δὲ γάμον παντελῶς, μονάζοντας δὲ καὶ παρθένους καὶ ἐγκρατευομένους δεχόμενοι καὶ χή ρους, λέγοντες τὰ μηδέπω ἐν ἡλικία γενόμενα και δία' βασιλείας δὲ μὴ μετέχειν ἔλεγον τοὺς μὴ ἀθλή- σαντας. Δ'. Μελητιανοὶ, οἱ ἐν Αἰγύπτῳ σχίσμα ὄντες, ἀλλ' οὐχ αἵρεσις, μὴ συνευξάμενοι (44) τοῖς ἐν τῷ διωγμῷ παραπεπτωκόσι, νῦν δὲ Ἀρειανοῖς συναφθέντες. Ε'. 'Αρειανοί, οἱ καὶ 'Αρειομανίται, οἱ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κτίσμα λέγοντες, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτί σμα κτίσματος. Σάρκα μόνον τὸν Σωτήρα Χριστὸν ἀπὸ Μαρίας εἰληφέναι διαβεβαιούμενοι καὶ οὐ ψυχήν. Ἦν δὲ οὗτος ὁ ᾿Αρειος πρεσβύτερος τῆς ᾿Αλεξαν- Β Ορέων Εκκλησίας. Αὕτη ἡ τοῦ δευτέρου βιβλίου του δευτέρου τόμου πέμπτου δὲ ἀπαρχῆς τῆς ἀκολουθίας ὄντος, ἀνακε φαλαίωσις αἱρέσεων πέντε. Ἐν δὲ τῷ πρώτῳ τόμῳ τοῦ τρίτου βιβλίου, Εκτῳ δὲ ὄντι καθ' δν προείπομεν ἀριθμὸν ἑπτά εἰσιν αἱρέ- σεις σὺν τοῖς σχίσμασιν, οὕτως· Α'. Αὐδιανοί, ἀφηνιασμὸς καὶ σχίσμα, οὐ μέν τοι αἵρεσις. Οὗτοι μὲν διαγωγὴν καὶ βίον εὖ τεταγμένον κέκτηνται. Εἰσὶ δὲ κατὰ πάντα τὴν πίστιν ἔχοντες ὡς ἡ καθολική Εκκλησία, μοναστηρίοις " δὲ οἱ πλείους κατοικοῦσι. Κέχρηνται δὲ καὶ ἀποκρύφοις ο πολλοῖς κατακόρως. Οὐ συνεύχονται δὲ ἡμῖν, ψέγον τες τοὺς παρ' ἡμῖν ἐπισκόπους, πλουσίους καλοῦντες, καὶ ἄλλους. Ποιοῦσι δὲ καὶ τὸ Πάσχα ιδιαζόντως, ὅτε Ἰουδαῖοι ποιοῦσιν. Ἔχουσι δὲ ἰδιωτικόν τι καὶ φιλό- νείχον, ξηρότατα τὸ κατ' εἰκόνα ερμηνεύοντες (45). Β'. Φωτεινιανοί». Οὗτος ὁ Φωτεινὸς ἀπὸ Σιρμίου ὑπάρχων, ἔτι καὶ δεῦρο περιών, τὰ ὅμοια Παύλῳ τῷ Σαμοσατεῖ ἐφρόνησε. Καὶ αὐτὸς δὲ ἀπὸ Μαρίας καὶ δεῦρο τὸν Χριστὸν διαβεβαιοῦται. Γ. Μαρκελλιανοί, ἀπὸ Μαρκέλλου (46) τοῦ ἀπὸ Αγκύρας τῆς Γαλατίας. Οὗτος ἐν ἀρχῇ παραπλήσια Σαβελλίῳ φρονήσας, διεφημίσθη. Εἰς ἀπολογίας δὲ μοναστήρια. · γρ. Φωτιανοί οι Φώτιος. ANACEPHALÆOSIS. ctore quodam Leontopoli, quma Agypti oppidum est, oriundo. Qui resurrectionem carnis respuit. Utun- tur illi Veteri ac Novo Testamento. Nuptiis penitus interdicunt. Monachos et virgines et continentes acC viduos admittunt; pueros matura nondum ætate regni celestis participes esse negant, quod nondum certamine perfuncti sunt. IV. Meletiani, scbismatis in Ægypto non interesis locum obtinent. Qui cum illis precum communione conjungi noluerunt, qui in persecutione lapsi sunt, nunc se ad Arianos aggregarunt. V. Ariani, sive Ariomanitæ Dei Filium creaturam esse dicunt, Spiritum vero sanctum creaturæ esse creaturam, Salvatorem nostrum carnem duntaxat a Maria, non animam accepisse confirmant. Fuit hic Arius Ecclesis Alexandrinæ presbyter. î temo libri 11, sive ordine v continentur. Hæc est quinque hæreseon sumía, quæ in hoc HERESES TOMI I LIBRI HI. C At in priore tomo libri tertii, sive ordine sexto, secundumn institutum a nobis ordinem, septem hae- reses continentur cum schismatibus : I. Audianorum proprie schisma ac defectio, non hæresis. Herum bene instituta vivendi ratio est : sed neque quod ad fidem attinet, ab Ecclesia ca- tholica dissentiunt. Habitant majori ex parte in monasteriis. Magna est apud illos apocryphiorum librorum copia. Communes nobiscum orationes non habent, vituperantes episcopos nostros divitesque appellantes, et alios. Quin etiam Pascha privatim eodem quo Judæi tempore celebrant. Est et quid- dam peculiare ipsis, quod defendunt summa con- tentione : quippe illud quod scriptum est ud imagi- nem, durius interpretantur. H. Photiniani. Photinus iste Sirmio oriundus ad hodiernum usque tempus supererat. Qui quidem consimilia Paulo Samosateno sentit : nonnulla sunt tamen in quibus ab eodem dissidet. Idem e Maria Christum initium penitus accepisse putat. Ill. Marcelliani. Horum Marcellus auctor ex- stitit, Ancyræ in Galatia episcopus. Qui cum initio pro D Sabelliano communi fama traductus esset, sed sei- referendo nimirum ad hominis corpus illud Gene- seos, Faciamus hominem ad imaginem et similitu- dinem nostram (Gen. 1, 26). Videndus Epiphanius in Panario. • Corruptus locus. Cor. episcopum a Petro Alexandrino schisinate facto se sejunxisse, quod lapsos in persecutione recipere cum illo renuisset, hic indicat, pluribus in Panario nar- rat Epiphanius. Quod ut minus verum a viris doctis rejicitur, tum ob S. Athanasii in Apologia ut aucto ritatem, ubi schismatis illius originem refert ad odium Meletii in Petrum Alexandrinum, a quo epi- scopali gradu fuerat dejectus ob intolerabile faci- nus a se admissum; persecutione enim supératus, episcopus licet, idolis sacrificaverat: tum etiam ob manifesta falsitatis indicia quæ occurrunt in Mele- tiani schismatis Actis, ex quibus suam illam narra- tionem desumpserat Epiphanius. Porro hac in re omnem esse Athanasio adhibendam fidem clamant rectæ rationis leges omnes. Vide Baronium ad an- num 306, et num. 44, et aliis inde sequentibus. Ecclesiæ celebris, de cujus recta religione dubins hic hæret Epiphanius, postquam non satis certug de eadem se exhibuerat in Panario: Marcellus, in- quam, ille violate sacræ doctrinæ in suspicionem pluribus venit ob ea quæ scripsit adversus nial;e indolis hominem, Asterium patria Cappadocem, professione sophistam, ex idololatra Christianum, in persecutione lapsum et apostatam, denique Aria, num; qui adversarium suum seu Sabellii asseclain scripto traduxerat, (45) Ξηρότατα τὸ κατ' εἰκόνα ἑρμηνεύοντες, (44) Μη συνευξάμενοι, etc. Meletium in Ægypto (46) Από Μαρκέλλου. Marcellus ille in historia
PG 42:873Ὠριγενιανοὶ ἄλλοι, Ὠριγένους τοῦ καὶ Ἀδαμαντίου τοῦ συντάκτου, οἱ τὴν τῶν νεκρῶν ἀνάστασιν ἀποβαλλόμενοι, Χριστὸν δὲ κτίσμα καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα εἰσηγούμενοι, παράδεισόν τε καὶ οὐρανοὺς καὶ τὰ ἄλλα πάντα ἀλληγοροῦντες, Χριστοῦ δὲ τὴν βασιλείαν παυθήσεσθαι ληροῦντες. Αὗται πάλιν αἱ τοῦ δευτέρου βιβλίου, πρώτου δὲ τόμου αἱρέσεις ιη.
Ζ΄. 'Αετιανοί. Οἱ ἀπὸ ᾿Αετίου τοῦ Κίλικος δια- Α κόνου γενομένου ὑπὸ Γεωργίου τοῦ τῶν ᾿Αρειανών ἐπισκόπου τῆς ᾿Αλεξανδρείας, οἱ καὶ ᾿Ανόμοιοι και λούμενοι, παρά τισιν Εὐνομιανοὶ δι' Ευνόμιόν τινα μαθητὴν ᾿Αετίου γενόμενον, καὶ ἔτι περιόντα. Συν αὐτοῖς δὲ ἦν καὶ Εὐδόξιος Αρειανίζων, ἀλλὰ δῆθεν διὰ τὸν πρὸς τὸν βασιλέα Κωνσταντῖνον φόβον, ἀφ- ώρισεν ἑαυτὸν, καὶ μόνος Αέτιος ἐξωρίσθη. Εμεινε μέντοι ὁ Εὐδόξιος ᾿Αρειανίζων, οὐ μέντοι γε κατά τὸν ᾿Αέτιον. Οὗτοι οἱ νόμοιοι καὶ 'Αετιανοὶ παν τάπασι Χριστὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἀπαλλοτριοῦσι Θεοῦ, κτιστὸν αὐτὸν διαβεβαιούμενοι, καὶ οὐδὲ ὁμοιό τητά τινα ἔχειν λέγουσιν. Ἐκ συλλογισμῶν γὰρ Αριστοτελικῶν καὶ γεωμετρικῶν τὸν Θεὸν Πατέρα παριστῶν βούλονται, καὶ Χριστὸν μὴ δύνασθαι εἶναι ἐκ Θεοῦ διὰ τοιοῦτον τρόπον. Οἱ δὲ ἀπ' αὐτοῦ Β Ευνομιανοί καλούμενοι, ἀναβαπτίζουσι πάντας τοὺς πρὸς αὐτοὺς ἐρχομένους, οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ τοὺς ᾿Αρειανῶν. ᾿Αναβαπτίζουσι δὲ κατὰ κεφαλῆς, ἄνω τοὺς πόδας στρέφοντες τῶν βαπτιζομένων, ὡς πολὺς ᾄδεται λόγος. Τὸ δὲ σφαλῆναι τινα ἐν πορνείᾳ ἡ ἑτέρα ἁμαρτίᾳ, οὐδὲν εἶναί φασιν· οὐδὲν γὰρ ζητεί ὁ Θεὸς, ἀλλὰ τὸ εἶναί τινα ἐν τῇ αὐτῶν πίστει μόνον λέγουσιν. Αὗταί εἰσιν ὁμοίως καὶ αἱ τοῦ τρίτου βιβλίου τοῦ πρώτου τόμου, ἔκτου δὲ ὄντος κατὰ τὴν ἀκολουθίαν, αἱρέσεις. Ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ αὐτοῦ τρίτου βι- βλίου, ἑβδόμῳ δὲ ὄντι καθ᾽ ἣν είπομεν διαίρεσιν, ἐν ᾧ καὶ τὸ τέλος πάσης ἐστὶ τῆς πραγματείας, αἱρέ σεις εἰσὶ τέσσαρες, οὕτως· Α΄. Διμοιρίται οἱ καὶ ᾿Απολλιναρῖται, οἱ μὴ τελείαν τὴν τοῦ Χριστοῦ ἐνανθρώπησιν ὁμολογοῦντες· ὧν τινες ὁμοούσιον τῇ θεότητι τὸ σῶμα λέγουσιν. Ετόλο μησαν δέ ποτέ τινες ἐξ αὐτῶν καὶ τοῦτο εἰπεῖν, ὅτι ψυχὴν οὐκ εἴληφεν ὁ Χριστὸς, καὶ τοῦτο ἡρνοῦντο. Τινὲς δὲ διὰ τοῦ ῥητοῦ τὸ, Ὁ λόγος σάρξ ἐγένετο, ἐπερειδόμενοι, ' τὸ ἀπὸ κτιστῆς σαρκὸς, τουτέστι Μαρίας, (τὸ) σάρκα αὐτὸν εἰληφέναι· μόνον φιλο- νείκως * ἔλεγον τὸν Λόγον σάρκα γεγενῆσθαι· ὕστερον διανοούμενοι, οὐκ οἶδα δ' ὅ τι, νοῦν αὐτόν φασι μὴ εἰληφέναι. Β. Αντιδικομαριανῖται, οἱ τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν ἀειπάρθενον μετὰ τὸ τὸν Σωτῆρα γεγεννηκέναι τῷ Ἰωσὴφ συνῆφθαι λέγοντες. Γ. Κολλυριδιανοί, οἱ εἰς ὄνομα τῆς αὐτῆς Μα ρίας ἐν ἡμέρᾳ τοῦ ἔτους τινὶ ἀποτεταγμένῃ κολλυ- ρίδας τινὰς προσφέροντες. Οἷς ἐπεθέμεθα όνομα τῇ πράξει αὐτῶν ἀκόλουθον, Κολλυριδιανούς αὐτοὺς ὀνο μάσαντες. Δ'. Μασσαλιανοί, οὕτως ἑρμηνευόμενοι οἱ Εὐχό μενοι. Συνάπτονται δὲ τούτοις καὶ τῶν ἀπὸ Ἑλλήνων ἐπιτετηδευμένων αἱρέσεων οἱ λεγόμενοι Εὐφημίται καὶ Μαρτυριανοὶ καὶ Σατανιανοί. ήρνοῦντο. * μόνον δὲ φιλ. τὸ κατὰ σάρκα. • ANACEPHALÆOSIS. VII. Aetianí. Hujus hæresis Aetius quidam ins ventor exstitit, genere Cilix, qui a Georgio Aria- norum Alexandriæ episcopo diaconus ordinatus esti Anomaos illos appellant, alii Eunomianos ab Eunomio quodam Aetii discipulo, qui hoc tem- pore superest. Cum eis erat et Eudoxius Ariani dogmatis: sed Constantii imperatoris metu ab illis se segregavit, ac solus Actius relegatus est, quan- quam in Ariano dogmate Eudoxius perseveravit, sed Aetium minime secutus est. Porro Anomiœi sive Actiani Christum et Spiritum sanctum a Deo fun- ditus alienum esse prædicant, quos creatos esse, neque quidquam habere similitudinis asserunt. Quippe syllogismis quibusdam Aristotelicis ac geo- metricis Deum Patrem demonstrare student; iis- demque probare Christum a Deo oriri non posse. HERESES TOMI G Eunomiani vero ab ipso profecti, omnes qui ad se veniunt, iterato baptizant, non catholicos solum sed vel Arianos ipsos, idque eo modo, ut pedibus sursum conversis in capite illos baptizent; quod de illis percrebuit. Fornicationem aut aliud quodlibet peccatum nihil esse dictitant: neque enim Deum aliud quærere, quam ut in ea sola quam ipsi præ- dicauit, fide perseveretur. Hæ sunt hæreses tomi I libri tertii qui instituto ordine sextus est. II LIBRI III. Denique libri uit tomus ll, qui est tomorum ora dine VII, in quo totius operis finis est, hæreses continet IV. Christi incarnationem minime confitentur: quorunt alii consubstantiale divinitati esse corpus affir- mant, alii vero defendere istud etiam ausi sunt, Christum nequaquam animam assumpsisse; idque negare instituerunt. Quidam his Evangelii verbis innisi, Verbum caro factum est : : ex creata carne, hoc est Maria, carnem ab illo susceptam esse negarunt; sed solum Verbum carnem esse factum pertinaciter asseverarunt. Postea vero quam ob causam nescio, mentem illuni non assumpsisse D dixerunt. nem Mariam post editum Salvatorem cum Josepho consuevisse putant. III. Collyridiani, qui in ejusdem Maria noinen stato anni die collyridas quasdam offerunt; quibus consentaneum ex ea re nomen indidimus, dum Collyridianos illos appellavimus. IV. Massaliani, quos interpretari possumus Precantes. His adjunguntur e gentilium sectis, quos Euphemitas et Martyrianos et Satanianos no minant. • Supplenda vox Leg. Paulo etiam ante Joan. 1, 14, PATROL. GA. XLII. 1. Dimmerite qui et Apollinaristæ, qui perfectam 11. Antidicomarianitæ beatam semperque virgi-
Contents of the second volume of...Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ αὐτοῦ δευτέρου βιβλίου, πέμπτῳ δὲ ὄντι κατὰ τὸν προειρημένον ἀριθμόν, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις πέντε οὕτως· ξε. [Παυλιανισταὶ ἀπὸ] Παύλου τοῦ Σαμοσατέως ἐπισκόπου γενομένου Ἀντιοχείας τῆς μεγάλης. οὗτος ἀνύπαρκτον τὸν Χριστὸν ὀλίγου δεῖν διαβεβαιοῦται, λόγον προφορικὸν αὐτὸν σχηματίσας, ἀπὸ δὲ Μαρίας καὶ δεῦρο εἶναι, προκαταγγελτικῶς τὰ περὶ αὐτοῦ ἐν ταῖς θείαις γραφαῖς εἰρημένα ἔχοντα, μὴ προόντα δέ, ἀλλὰ ἀπὸ Μαρίας καὶ δεῦρο διὰ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας [γεγονότα]. ξ. Μανιχαῖοι, οἱ καὶ Ἀκουανῖται, οἱ τοῦ Μάνη μαθηταὶ τοῦ Πέρσου, Χριστὸν σχήματι λέγοντες, ἥλιον δὲ σέβοντες καὶ σελήνην, ἄστροις τε καὶ δυνάμεσι καὶ δαίμοσιν εὐχόμενοι, ἀρχὰς δύο εἰσάγοντες, πονηράν τε καὶ ἀγαθήν, ἀεὶ οὔσας·
Ζ΄. 'Αετιανοί. Οἱ ἀπὸ ᾿Αετίου τοῦ Κίλικος δια- Α κόνου γενομένου ὑπὸ Γεωργίου τοῦ τῶν ᾿Αρειανών ἐπισκόπου τῆς ᾿Αλεξανδρείας, οἱ καὶ ᾿Ανόμοιοι και λούμενοι, παρά τισιν Εὐνομιανοὶ δι' Ευνόμιόν τινα μαθητὴν ᾿Αετίου γενόμενον, καὶ ἔτι περιόντα. Συν αὐτοῖς δὲ ἦν καὶ Εὐδόξιος Αρειανίζων, ἀλλὰ δῆθεν διὰ τὸν πρὸς τὸν βασιλέα Κωνσταντῖνον φόβον, ἀφ- ώρισεν ἑαυτὸν, καὶ μόνος Αέτιος ἐξωρίσθη. Εμεινε μέντοι ὁ Εὐδόξιος ᾿Αρειανίζων, οὐ μέντοι γε κατά τὸν ᾿Αέτιον. Οὗτοι οἱ νόμοιοι καὶ 'Αετιανοὶ παν τάπασι Χριστὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἀπαλλοτριοῦσι Θεοῦ, κτιστὸν αὐτὸν διαβεβαιούμενοι, καὶ οὐδὲ ὁμοιό τητά τινα ἔχειν λέγουσιν. Ἐκ συλλογισμῶν γὰρ Αριστοτελικῶν καὶ γεωμετρικῶν τὸν Θεὸν Πατέρα παριστῶν βούλονται, καὶ Χριστὸν μὴ δύνασθαι εἶναι ἐκ Θεοῦ διὰ τοιοῦτον τρόπον. Οἱ δὲ ἀπ' αὐτοῦ Β Ευνομιανοί καλούμενοι, ἀναβαπτίζουσι πάντας τοὺς πρὸς αὐτοὺς ἐρχομένους, οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ τοὺς ᾿Αρειανῶν. ᾿Αναβαπτίζουσι δὲ κατὰ κεφαλῆς, ἄνω τοὺς πόδας στρέφοντες τῶν βαπτιζομένων, ὡς πολὺς ᾄδεται λόγος. Τὸ δὲ σφαλῆναι τινα ἐν πορνείᾳ ἡ ἑτέρα ἁμαρτίᾳ, οὐδὲν εἶναί φασιν· οὐδὲν γὰρ ζητεί ὁ Θεὸς, ἀλλὰ τὸ εἶναί τινα ἐν τῇ αὐτῶν πίστει μόνον λέγουσιν. Αὗταί εἰσιν ὁμοίως καὶ αἱ τοῦ τρίτου βιβλίου τοῦ πρώτου τόμου, ἔκτου δὲ ὄντος κατὰ τὴν ἀκολουθίαν, αἱρέσεις. Ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ αὐτοῦ τρίτου βι- βλίου, ἑβδόμῳ δὲ ὄντι καθ᾽ ἣν είπομεν διαίρεσιν, ἐν ᾧ καὶ τὸ τέλος πάσης ἐστὶ τῆς πραγματείας, αἱρέ σεις εἰσὶ τέσσαρες, οὕτως· Α΄. Διμοιρίται οἱ καὶ ᾿Απολλιναρῖται, οἱ μὴ τελείαν τὴν τοῦ Χριστοῦ ἐνανθρώπησιν ὁμολογοῦντες· ὧν τινες ὁμοούσιον τῇ θεότητι τὸ σῶμα λέγουσιν. Ετόλο μησαν δέ ποτέ τινες ἐξ αὐτῶν καὶ τοῦτο εἰπεῖν, ὅτι ψυχὴν οὐκ εἴληφεν ὁ Χριστὸς, καὶ τοῦτο ἡρνοῦντο. Τινὲς δὲ διὰ τοῦ ῥητοῦ τὸ, Ὁ λόγος σάρξ ἐγένετο, ἐπερειδόμενοι, ' τὸ ἀπὸ κτιστῆς σαρκὸς, τουτέστι Μαρίας, (τὸ) σάρκα αὐτὸν εἰληφέναι· μόνον φιλο- νείκως * ἔλεγον τὸν Λόγον σάρκα γεγενῆσθαι· ὕστερον διανοούμενοι, οὐκ οἶδα δ' ὅ τι, νοῦν αὐτόν φασι μὴ εἰληφέναι. Β. Αντιδικομαριανῖται, οἱ τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν ἀειπάρθενον μετὰ τὸ τὸν Σωτῆρα γεγεννηκέναι τῷ Ἰωσὴφ συνῆφθαι λέγοντες. Γ. Κολλυριδιανοί, οἱ εἰς ὄνομα τῆς αὐτῆς Μα ρίας ἐν ἡμέρᾳ τοῦ ἔτους τινὶ ἀποτεταγμένῃ κολλυ- ρίδας τινὰς προσφέροντες. Οἷς ἐπεθέμεθα όνομα τῇ πράξει αὐτῶν ἀκόλουθον, Κολλυριδιανούς αὐτοὺς ὀνο μάσαντες. Δ'. Μασσαλιανοί, οὕτως ἑρμηνευόμενοι οἱ Εὐχό μενοι. Συνάπτονται δὲ τούτοις καὶ τῶν ἀπὸ Ἑλλήνων ἐπιτετηδευμένων αἱρέσεων οἱ λεγόμενοι Εὐφημίται καὶ Μαρτυριανοὶ καὶ Σατανιανοί. ήρνοῦντο. * μόνον δὲ φιλ. τὸ κατὰ σάρκα. • ANACEPHALÆOSIS. VII. Aetianí. Hujus hæresis Aetius quidam ins ventor exstitit, genere Cilix, qui a Georgio Aria- norum Alexandriæ episcopo diaconus ordinatus esti Anomaos illos appellant, alii Eunomianos ab Eunomio quodam Aetii discipulo, qui hoc tem- pore superest. Cum eis erat et Eudoxius Ariani dogmatis: sed Constantii imperatoris metu ab illis se segregavit, ac solus Actius relegatus est, quan- quam in Ariano dogmate Eudoxius perseveravit, sed Aetium minime secutus est. Porro Anomiœi sive Actiani Christum et Spiritum sanctum a Deo fun- ditus alienum esse prædicant, quos creatos esse, neque quidquam habere similitudinis asserunt. Quippe syllogismis quibusdam Aristotelicis ac geo- metricis Deum Patrem demonstrare student; iis- demque probare Christum a Deo oriri non posse. HERESES TOMI G Eunomiani vero ab ipso profecti, omnes qui ad se veniunt, iterato baptizant, non catholicos solum sed vel Arianos ipsos, idque eo modo, ut pedibus sursum conversis in capite illos baptizent; quod de illis percrebuit. Fornicationem aut aliud quodlibet peccatum nihil esse dictitant: neque enim Deum aliud quærere, quam ut in ea sola quam ipsi præ- dicauit, fide perseveretur. Hæ sunt hæreses tomi I libri tertii qui instituto ordine sextus est. II LIBRI III. Denique libri uit tomus ll, qui est tomorum ora dine VII, in quo totius operis finis est, hæreses continet IV. Christi incarnationem minime confitentur: quorunt alii consubstantiale divinitati esse corpus affir- mant, alii vero defendere istud etiam ausi sunt, Christum nequaquam animam assumpsisse; idque negare instituerunt. Quidam his Evangelii verbis innisi, Verbum caro factum est : : ex creata carne, hoc est Maria, carnem ab illo susceptam esse negarunt; sed solum Verbum carnem esse factum pertinaciter asseverarunt. Postea vero quam ob causam nescio, mentem illuni non assumpsisse D dixerunt. nem Mariam post editum Salvatorem cum Josepho consuevisse putant. III. Collyridiani, qui in ejusdem Maria noinen stato anni die collyridas quasdam offerunt; quibus consentaneum ex ea re nomen indidimus, dum Collyridianos illos appellavimus. IV. Massaliani, quos interpretari possumus Precantes. His adjunguntur e gentilium sectis, quos Euphemitas et Martyrianos et Satanianos no minant. • Supplenda vox Leg. Paulo etiam ante Joan. 1, 14, PATROL. GA. XLII. 1. Dimmerite qui et Apollinaristæ, qui perfectam 11. Antidicomarianitæ beatam semperque virgi-
Χριστὸν δὲ δοκήσει πεφηνέναι καὶ δοκήσει πεπονθέναι· παλαιὰν διαθήκην βλασφημοῦντες καὶ τὸν ἐν αὐτῇ λαλήσαντα θεόν, κόσμον δὲ οὐ τὸν πάντα, ἀλλὰ μέρος ἐκ θεοῦ γεγενῆσθαι ὁριζόμενοι. ξζ. Ἱερακῖται, οἱ ἀπὸ Ἱέρακος τοῦ Λεοντοπολίτου τῆς Αἰγύπτου, ἐξηγητοῦ τινος, σαρκὸς ἀνάστασιν ἀθετοῦντες, χρώμενοι δὲ παλαιᾷ καὶ νέᾳ διαθήκῃ, καὶ ἀπαγορεύοντες γάμον παντελῶς, μονάζοντας δὲ καὶ παρθένους δεχόμενοι καὶ ἐγκρατευομένους καὶ χήρους. τὰ δὲ μηδέπω ἐν ἡλικίᾳ γεγονότα παιδία βασιλείας μὴ μετέχειν διὰ τὸ μὴ ἠθληκέναι. ξη. Μελιτιανοί, οἱ ἐν Αἰγύπτῳ, σχίσμα ὄντες ἀλλ’ οὐχ αἵρεσις. μὴ συνευξάμενοι τοῖς ἐν τῷ διωγμῷ παραπεπτωκόσι, νῦν δὲ Ἀρειανοῖς συναφθέντες. ξθ. Ἀρειανοί, οἱ καὶ Ἀρειομανῖται, οἱ τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ κτίσμα λέγοντες καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα κτίσματος, σάρκα μόνον τὸν σωτῆρα ἀπὸ Μαρίας εἰληφέναι διαβεβαιούμενοι καὶ οὐχὶ ψυχήν. ἦν δὲ οὗτος ὁ Ἄρειος πρεσβύτερος Ἀλεξάνδρου ἐπισκόπου Ἀλεξανδρείας. Αὕτη καὶ ἡ τοῦ δευτέρου βιβλίου τοῦ δευτέρου τόμου, πέμπτου δὲ ἀπ’ ἀρχῆς τῆς ἀκολουθίας ὄντος ἀνακεφαλαίωσις αἱρέσεων πέντε.
Ζ΄. 'Αετιανοί. Οἱ ἀπὸ ᾿Αετίου τοῦ Κίλικος δια- Α κόνου γενομένου ὑπὸ Γεωργίου τοῦ τῶν ᾿Αρειανών ἐπισκόπου τῆς ᾿Αλεξανδρείας, οἱ καὶ ᾿Ανόμοιοι και λούμενοι, παρά τισιν Εὐνομιανοὶ δι' Ευνόμιόν τινα μαθητὴν ᾿Αετίου γενόμενον, καὶ ἔτι περιόντα. Συν αὐτοῖς δὲ ἦν καὶ Εὐδόξιος Αρειανίζων, ἀλλὰ δῆθεν διὰ τὸν πρὸς τὸν βασιλέα Κωνσταντῖνον φόβον, ἀφ- ώρισεν ἑαυτὸν, καὶ μόνος Αέτιος ἐξωρίσθη. Εμεινε μέντοι ὁ Εὐδόξιος ᾿Αρειανίζων, οὐ μέντοι γε κατά τὸν ᾿Αέτιον. Οὗτοι οἱ νόμοιοι καὶ 'Αετιανοὶ παν τάπασι Χριστὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἀπαλλοτριοῦσι Θεοῦ, κτιστὸν αὐτὸν διαβεβαιούμενοι, καὶ οὐδὲ ὁμοιό τητά τινα ἔχειν λέγουσιν. Ἐκ συλλογισμῶν γὰρ Αριστοτελικῶν καὶ γεωμετρικῶν τὸν Θεὸν Πατέρα παριστῶν βούλονται, καὶ Χριστὸν μὴ δύνασθαι εἶναι ἐκ Θεοῦ διὰ τοιοῦτον τρόπον. Οἱ δὲ ἀπ' αὐτοῦ Β Ευνομιανοί καλούμενοι, ἀναβαπτίζουσι πάντας τοὺς πρὸς αὐτοὺς ἐρχομένους, οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ τοὺς ᾿Αρειανῶν. ᾿Αναβαπτίζουσι δὲ κατὰ κεφαλῆς, ἄνω τοὺς πόδας στρέφοντες τῶν βαπτιζομένων, ὡς πολὺς ᾄδεται λόγος. Τὸ δὲ σφαλῆναι τινα ἐν πορνείᾳ ἡ ἑτέρα ἁμαρτίᾳ, οὐδὲν εἶναί φασιν· οὐδὲν γὰρ ζητεί ὁ Θεὸς, ἀλλὰ τὸ εἶναί τινα ἐν τῇ αὐτῶν πίστει μόνον λέγουσιν. Αὗταί εἰσιν ὁμοίως καὶ αἱ τοῦ τρίτου βιβλίου τοῦ πρώτου τόμου, ἔκτου δὲ ὄντος κατὰ τὴν ἀκολουθίαν, αἱρέσεις. Ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ αὐτοῦ τρίτου βι- βλίου, ἑβδόμῳ δὲ ὄντι καθ᾽ ἣν είπομεν διαίρεσιν, ἐν ᾧ καὶ τὸ τέλος πάσης ἐστὶ τῆς πραγματείας, αἱρέ σεις εἰσὶ τέσσαρες, οὕτως· Α΄. Διμοιρίται οἱ καὶ ᾿Απολλιναρῖται, οἱ μὴ τελείαν τὴν τοῦ Χριστοῦ ἐνανθρώπησιν ὁμολογοῦντες· ὧν τινες ὁμοούσιον τῇ θεότητι τὸ σῶμα λέγουσιν. Ετόλο μησαν δέ ποτέ τινες ἐξ αὐτῶν καὶ τοῦτο εἰπεῖν, ὅτι ψυχὴν οὐκ εἴληφεν ὁ Χριστὸς, καὶ τοῦτο ἡρνοῦντο. Τινὲς δὲ διὰ τοῦ ῥητοῦ τὸ, Ὁ λόγος σάρξ ἐγένετο, ἐπερειδόμενοι, ' τὸ ἀπὸ κτιστῆς σαρκὸς, τουτέστι Μαρίας, (τὸ) σάρκα αὐτὸν εἰληφέναι· μόνον φιλο- νείκως * ἔλεγον τὸν Λόγον σάρκα γεγενῆσθαι· ὕστερον διανοούμενοι, οὐκ οἶδα δ' ὅ τι, νοῦν αὐτόν φασι μὴ εἰληφέναι. Β. Αντιδικομαριανῖται, οἱ τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν ἀειπάρθενον μετὰ τὸ τὸν Σωτῆρα γεγεννηκέναι τῷ Ἰωσὴφ συνῆφθαι λέγοντες. Γ. Κολλυριδιανοί, οἱ εἰς ὄνομα τῆς αὐτῆς Μα ρίας ἐν ἡμέρᾳ τοῦ ἔτους τινὶ ἀποτεταγμένῃ κολλυ- ρίδας τινὰς προσφέροντες. Οἷς ἐπεθέμεθα όνομα τῇ πράξει αὐτῶν ἀκόλουθον, Κολλυριδιανούς αὐτοὺς ὀνο μάσαντες. Δ'. Μασσαλιανοί, οὕτως ἑρμηνευόμενοι οἱ Εὐχό μενοι. Συνάπτονται δὲ τούτοις καὶ τῶν ἀπὸ Ἑλλήνων ἐπιτετηδευμένων αἱρέσεων οἱ λεγόμενοι Εὐφημίται καὶ Μαρτυριανοὶ καὶ Σατανιανοί. ήρνοῦντο. * μόνον δὲ φιλ. τὸ κατὰ σάρκα. • ANACEPHALÆOSIS. VII. Aetianí. Hujus hæresis Aetius quidam ins ventor exstitit, genere Cilix, qui a Georgio Aria- norum Alexandriæ episcopo diaconus ordinatus esti Anomaos illos appellant, alii Eunomianos ab Eunomio quodam Aetii discipulo, qui hoc tem- pore superest. Cum eis erat et Eudoxius Ariani dogmatis: sed Constantii imperatoris metu ab illis se segregavit, ac solus Actius relegatus est, quan- quam in Ariano dogmate Eudoxius perseveravit, sed Aetium minime secutus est. Porro Anomiœi sive Actiani Christum et Spiritum sanctum a Deo fun- ditus alienum esse prædicant, quos creatos esse, neque quidquam habere similitudinis asserunt. Quippe syllogismis quibusdam Aristotelicis ac geo- metricis Deum Patrem demonstrare student; iis- demque probare Christum a Deo oriri non posse. HERESES TOMI G Eunomiani vero ab ipso profecti, omnes qui ad se veniunt, iterato baptizant, non catholicos solum sed vel Arianos ipsos, idque eo modo, ut pedibus sursum conversis in capite illos baptizent; quod de illis percrebuit. Fornicationem aut aliud quodlibet peccatum nihil esse dictitant: neque enim Deum aliud quærere, quam ut in ea sola quam ipsi præ- dicauit, fide perseveretur. Hæ sunt hæreses tomi I libri tertii qui instituto ordine sextus est. II LIBRI III. Denique libri uit tomus ll, qui est tomorum ora dine VII, in quo totius operis finis est, hæreses continet IV. Christi incarnationem minime confitentur: quorunt alii consubstantiale divinitati esse corpus affir- mant, alii vero defendere istud etiam ausi sunt, Christum nequaquam animam assumpsisse; idque negare instituerunt. Quidam his Evangelii verbis innisi, Verbum caro factum est : : ex creata carne, hoc est Maria, carnem ab illo susceptam esse negarunt; sed solum Verbum carnem esse factum pertinaciter asseverarunt. Postea vero quam ob causam nescio, mentem illuni non assumpsisse D dixerunt. nem Mariam post editum Salvatorem cum Josepho consuevisse putant. III. Collyridiani, qui in ejusdem Maria noinen stato anni die collyridas quasdam offerunt; quibus consentaneum ex ea re nomen indidimus, dum Collyridianos illos appellavimus. IV. Massaliani, quos interpretari possumus Precantes. His adjunguntur e gentilium sectis, quos Euphemitas et Martyrianos et Satanianos no minant. • Supplenda vox Leg. Paulo etiam ante Joan. 1, 14, PATROL. GA. XLII. 1. Dimmerite qui et Apollinaristæ, qui perfectam 11. Antidicomarianitæ beatam semperque virgi-
PG 42:877Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ τοῦ τρίτου βιβλίου, ἕκτου δὲ ὄντος τόμου καθ’ ὃν ἀριθμὸν προείπομεν, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις ἑπτὰ σὺν τοῖς σχίσμασιν οὕτως· ο. Αὐδιανῶν ἀφηνιασμὸς καὶ σχίσμα, οὐ μέντοι αἵρεσις. οὗτοι μὲν διαγωγὴν καὶ βίον εὖ τεταγμένον κέκτηνται, εἰσὶ δὲ κατὰ πάντα τὴν πίστιν ἔχοντες ὡς ἡ καθολικὴ ἐκκλησία, μοναστήρια δὲ οἱ πλείους κατοικοῦσι. κέχρηνται δὲ καὶ ἀποκρύφοις πολλοῖς κατακόρως. οὐ συνεύχονται δὲ ἡμῖν, ψέγοντες τοὺς παρ’ ἡμῖν ἐπισκόπους, πλουσίους [αὐτοὺς] ἀποκαλοῦντες καὶ ἄλλους ἄλλως. ποιοῦσι δὲ καὶ τὸ Πάσχα ἰδιαζόντως, ὅτε οἱ Ἰουδαῖοι ποιοῦσιν. ἔχουσι δὲ καὶ ἰδιωτικόν τι καὶ φιλόνεικον ξηρότατα τὸ κατ’ εἰκόνα ἑρμηνεύοντες. οα. Φωτεινιανοί. οὗτος ὁ Φωτεινὸς ἀπὸ Σιρμίου ὑπάρχων ἔτι καὶ δεῦρο περιενόστει, ὃς τὰ αὐτὰ Παύλῳ τῷ Σαμοσατεῖ ἐφρόνησε. κατά τι δὲ πρὸς ἐκεῖνον διαφέρονται, καὶ αὐτοὶ δὲ ἀπὸ Μαρίας καὶ δεῦρο τὸν Χριστὸν διαβεβαιοῦνται. οβ. Μαρκελλιανοὶ [οἱ] ἀπὸ Μαρκέλλου τοῦ ἀπὸ Ἀγκύρας τῆς Γαλατίας. οὗτος ἐν ἀρχῇ παραπλησίως Σαβελλίῳ φρονήσας διεφημίσθη.
κακοῖς (5) παρὰ τὸν θεσμὸν τῆς Ἐκκλησίας. Διόπερ ἐπὶ τέλει παντὸς τοῦ λόγου νεάνιδας ἔφην, μὴ ἐχού σας ἀριθμὸν, τάς τε κατὰ τὴν ἰδίαν ἔννοιαν αὐταῖς νεανιζούσας, οὐ μὴν εἰς τὸ ἀγαθὸν, εἰς τὸ τελειοῦν τῆς σοφίας τὰ είδη, φρονήσεώς τε καὶ ἀνδρείας καὶ σωφροσύνης καὶ δικαιοσύνης. Ἐξ ὧν ἄλλαι νεανίζου σαι ἐπὶ τὸ τυραννικώτερον, καὶ ἀπὸ τῆς ἀληθείας ἑαυτὰς ἐκτρέπουσι, ὥστε μὴ εἶναι ἀριθμὸν τούτων. Αύτη δὲ ἡ μία περιστερὰ καὶ ἁγία παρθένος Θεόν ὁμολογεῖ, Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα· Πατέρα τέλειον, Υἱὸν τέλειον, Πνεύμα άγιον τέλειον" ὁμοούσιον τὴν Τριάδα. Ἀλλὰ τὸν Υἱὸν ἐκ Πατρὸς ἀλη θινῶς γεγεννημένον, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα οὐκ ἀλλά τρων Πατρὸς καὶ Υἱοῦ· οὖσαν δὲ ἀεὶ τὴν Τριάδα, καὶ μηδέποτε προσθήκην ἐπιδεχομένην· μὴ ἔχουσαν δέ τι ἐν αὐτῇ ὑποβεβηκός, εἰς μίαν δὲ ἑνότητα καὶ μίαν ἀρχὴν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἀναγομένην. Καὶ ἐκ ταύ- της τῆς Τριάδος Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύ ματος τὰ πάντα ἐκτίσθαι', οὐκ ὄντα ποτέ, οὔτε συν- ὄντα τῷ Θεῷ, οὔτε προϋπάρξαντα, γινόμενα δὲ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι ἀπὸ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ τοῦτον τὸν Πατέρα καὶ Υἱόν καὶ ἅγιον Πνεῦμα τοῖς αὐτοῦ ἁγίοις καταξιώσαντα ἐν ὀπτασίαις φανήναι, καθάπερ ηδύνατο ἕκαστος χω ρεῖν, κατὰ τὸ χάρισμα τῆς αὐτοῦ δυνατῆς θεότητος", ὅπερ ἐχαρίζετο ἑκάστῳ τῶν καταξιουμένων. Πὴ μὲν Πατέρα θεάσασθαι καθὼς ἡδύνατο, ἀκοῦσαι τῆς φω νῆς αὐτοῦ ὡς ἐχώρει· ὡς ἐν στόματι τοῦ Ἡσαΐου ἔλεγεν· Ἰδοὺ συνήσει ὁ παῖς μου ὁ ἀγαπητός τοῦτο φωνὴ Πατρός. Καὶ ὡς ὁ Δανιήλ, Εἶδεν τὸν Παλαιὸν τῶν ἡμερῶν· τοῦτο ὀπτασία τοῦ Πατρός. Ως δὲ ἐν τῷ προφήτῃ πάλιν· Ἐγὼ δράσεις επλή- θυνα, καὶ ἐν χερσὶ προφητῶν ὠμοιώθην· τοῦτο φωνὴ Υἱοῦ. ὡς δὲ ἐν Ἰεζεκιήλ· Καὶ ἔλαβέ με Πνεύ μια Θεοῦ, καὶ ἐξέβαλέ με εἰς τὸ πεδίον· τοῦτο περί τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ πολλὰ ἔστι τοιαῦτα λέ- γειν, ὧν ὀλίγων ἀπὸ μέρους υπομνησθέντες ἐν παρα- δρομῇ εἰς τὸ δεῖξαι τὸν χαρακτῆρα τῆς Ἐκκλησίας, τὰ δύο βήματα παρεθέμεθα, μυρίων ὄντων καὶ ἐπο έκεινα τῶν ὁμοίων τούτοις ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς Παλαιάς τε καὶ Καινῆς Διαθήκης ἐμφερομένων. Καὶ ὅτι αὐτὸς Κύριος ἔπλασε τὸ σῶμα τῷ ᾿Αδάμ, καὶ ἐν έπνευσεν ἐν αὐτῷ πνοὴν ζωῆς, κτίσας αὐτῷ ψυχὴν ζῶσαν. Καὶ ὅτι αὐτὸς δέδωκε τὸν νόμον τῷ Μωϋση ὁ Θεὸς, Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, μία θεό. της. Καὶ ὅτι οἱ προφῆται ὑπὸ τῆς αὐτῆς θεότητος ἀπεστάλησαν. Καὶ ὅτι αὐτὸς ἡμῖν ὁ Θεὸς, ὁ Ἰουδαίων τε καὶ Χριστιανῶν ὧν Θεὸς, Ἰουδαίους τε καλέσας εἰς δικαιοσύνην τοὺς μὴ ἀρνουμένους τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ παρουσίαν. Καὶ πάντας σώζων γρ. κεκτῆσθαι. Τρ. χάρισμα αὐτοῦ διὰ τῆς θεότ. ANACEPHALÆOSIS. B A nec exsecranda illa secta ab Ecclesi consortio segregetur, ut tunc aliquid de illa statuatur. Ex iis qui suapte anctoritate iteruni hoc modo bapti- zant, audio quemdam in Lycia presbyterum esse. Sed et aliis in locis reperiuntur alii, qui singilla- tim ac separati preces obeunt, et reliquorum communionem omnem respuunt. Alii collaria sibi præter Ecclesiæ leges innectunt. Quam ob causamı disputationem omnem hac sententia conclusi, adolescentulas esse nullo numero comprehensas : quæ privato consilio audacter insolenterque se gerunt; non ut boni aliquid consequantur, aut sapientiæ in sese genus aliquod expoliant, puta prudentiæ. fortitudinis, temperantiæ, justitiæ. Quo ex numero tyrannico more quædam efferuntur, atque a veritate deflectunt, nullo ut numero contineri possint. Hæc autem una illa columba sanctaque virgo D c C Ezech. 111, 12, 22. Gen. 11, 7. Deum confitetur Patrem et Filium et Spiritum san- clum : Patrem perfectum, Filium perfectum, per- fectum Spiritum sanctum, consubstantialem Trini- tatem. Sed Filium vere a Patre genitum, et Spiritum sanctum a Patre Filioque non alienum : Trinita- tem, inquam, quæ semper sit, neque ullam acces- sionem capiat, neque quidquam in sese inferius habeat; quæque ad singularem unitatem, unicam- que Dei ac Patris principium referatur. Ab eadem Trinitate Patre et Filio et Spiritu sancto creala esse cuncta, quæ aliquando non exstabant, noque cum Deo erant, nec ante exsistebant, sed e nibilo aliquid esse cœperunt, a Patre et Filio et sancto Spiritu producta ; et hunc ipsum Patrem et Filium et Spiritum sanctum sanctis suis in visio- nibus apparere dignatum esse, quantum capero quisque poterat, secundum donum potentis divini- tatis ipsius, quod unicuique eorum qui digni facti fuerant, impertiit. Ita Patris aspectus unicuique per missus est, quantum vocem illius audire ac prout capere poterat ; ut cum per Isaiam ita loquitur : Ecce intelliget puer meus dilectus : quæ Patris ipsius verba sunt. Sic Daniel: Vidi Antiquum die- rum* : quod visum Patris proprium fuit. Quin etiam apud alium prophetam : Ego, inquit, visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilalus sum*. Ea vox est Filii propria. Apud Ezechielem vero : Et assumpsit me, inquit, Spiritus Dei, et eje- cit me in campum * : quod ad Spiritum sanctumn per tinet. Ejusmodi alia proferri quamplurima possunt; e quibus pauca quædanı obiter proposuimus. Atque ut propriam Ecclesia formam ac notas ostendere- mus, duo triave verba in medium attulimus ex inli- nitis locis, quæ illorum similia in Scripturis ac tam Vetere quam Novo Testamento leguntur. Illud vero¯ insuper Ecclesia profitetur, Dominum ipsum corpus Adamo fabricasse, et inspirasse illi spiritum vitæ, cum viventem ei procrearet animam. Tum Moysi legem tradidisse Deum ipsum Patrem, et Filium et Spiritum sanctum, quæ est uua divinitas. Deinde ab eadem divinitate prophetas esse missos. Ad hæc • Iga. Lir, 13. * Dan. vii, 9. * Ose. xi, 10. cula præter Ecclesiæ leges innectunt. (55) Ἐν κλοιοῖς, etc. In Expositione fidei, citato num. 13, locus iste Latine redditur, Alii collo vin-
PG 42:879εἰς ἀπολογίας δὲ πολλάκις ἐλθὼν καὶ ἐγγράφως ἀπολογησάμενος παρὰ πολλῶν τοῖς αὐτοῖς ἐμμένειν κατηγορήθη. ἴσως δὲ μεταγνοὺς τάχα ἑαυτὸν διωρθώσατο ἢ οἱ αὐτοῦ μαθηταί. ὑπὲρ αὐτοῦ γὰρ καὶ ὑπὲρ τῶν αὐτοῦ μαθητῶν ὀρθόδοξοί τινες μέσως ὑπεραπελογοῦντο. ογ. Ἡμιάρειοι, οἱ Χριστὸν μὲν κτίσμα ὁμολογοῦντες, εἰρωνείᾳ δὲ κτίσμα αὐτὸν φάσκοντες οὐχ ὡς ἓν τῶν κτισμάτων· ἀλλά, φασίν, υἱὸν αὐτὸν λέγομεν, διὰ δὲ τὸ μὴ πάθος προσάψαι τῷ πατρὶ διὰ τοῦ γεγεννηκέναι κτιστὸν αὐτὸν λέγομεν. ὡσαύτως καὶ περὶ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου κτίσμα παντελῶς ὁρίζονται, παρεκβάλλοντες υἱοῦ τὸ ὁμοούσιον, ὁμοιοούσιον δὲ θέλουσι λέγειν. ἄλλοι δὲ ἐξ αὐτῶν καὶ τὸ ὁμοιοούσιον παρεξέβαλον. οδ. Πνευματομάχοι. οὗτοι περὶ μὲν Χριστοῦ καλῶς ἔχουσι, τὸ δὲ πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημοῦσι, κτιστὸν αὐτὸ ὁριζόμενοι καὶ οὐκ ὂν ἐκ τῆς θεότητος, μᾶλλον δὲ καταχρηστικῶς δι’ ἐνέργειαν κεκτίσθαι, ἁγιαστικὴν αὐτὸ δύναμιν φάσκοντες εἶναι μόνον. οε. Ἀεριανοί. οὗτος ὁ Ἀέριος ἀπὸ Πόντου ὡρμᾶτο. ἔτι δὲ δεῦρο περίεστι πειρασμὸς τῷ βίῳ. πρεσβύτερος οὗτος ἦν τοῦ ἐπισκόπου Εὐσταθίου τοῦ ἐν Ἀρειανοῖς διαβληθέντος.
μὴ ἀρνουμένους τὴν ἀλήθειαν τοῦ κηρύγματος τῆς ἀληθείας καὶ εὐαγγελικῆς αὐτοῦ διδασκαλίας. Ήλθε γάρ, ἦλθεν ὁ Μονογενής· καὶ οὕτως ἔχει ἡ μήτηρ ἡμῶν Ἐκκλησία, ὁ λιμὴν ὁ εὔδιος τῆς εἰρήνης, ἡ εὐφρασία ἡ πνέουσα τὸν κύπρον τῆς ἀμπέλου, καὶ βότρυν φέρουσα ἡμῖν τῆς εὐλογίας, καὶ τὸ λυσίπονον ἡμῖν πόμα καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν, αἷμα Χριστοῦ χα- ριζομένη ἄκρατον, ἀληθές. Α τοὺς κατὰ τὴν ἀληθινὴν αὐτοῦ πίστιν βιοῦντας, καὶ Οτι ἀληθινὸς ἐγεννήθη Χριστὸς ἀπὸ Μαρίας τῆς ἀειπαρθένου διὰ Πνεύματος ἁγίου, οὐκ ἀπὸ σπέρματος ἀνδρὸς, ἀλλ' ἀπ' αὐτῆς τῆς ἁγίας Παρθέ νου λαβὼν τὸ σῶμα ἐν ἀληθείᾳ, καὶ οὐκ ἐν δοκήσει, σάρκα ἀληθινῶς, σῶμα ἀληθινῶς, σὺν ὀστέοις καὶ νεύροις καὶ πᾶσι τοῖς ἡμετέροις, μηδὲν ἀφ᾿ ἡμῶν διηλλαγμένος, ἢ μόνον τὸ ἔνδοξον τῆς αὐτοῦ ἁγιότη τος καὶ θεότητος, καὶ σκεύους ἁγιωσύνης, καὶ ἀνα- perfe-μαρτήτως τὰ πάντα τελείως ἔχων, καὶ ἐσχηκώς πληρουμένου τοῦ ρητοῦ. • ψυχὴν ἀνθρωπίνην ἐν ἀληθείᾳ, νοῦν τὸν ἀνθρώπινον ἐν ἀληθείᾳ· οὐχ ὡς ἡμῶν διαβεβαιουμένων τὸν νοῦν εἶναι ὑπόστασιν, καθὼς ἄλλοι λέγουσι. Κατὰ πάντα δὲ μὴ χρανθέντα ἐν ἁμαρτίᾳ, στόμα μὴ ψευσάμενον, χείλη μὴ λαλήσαντα δόλον, καρδίαν μὴ ἐκκλίνασαν εἰς ἐρεθισμὸν, νοῦν μὴ ἐκτραπέντα εἰς ἃ μὴ χρή, σάρκα μὴ τὴν σαρκὸς ἡδονὴν ἐργασαμένην· τέλειος ἄνωθεν Θεός, οὐκ ἐλθὼν κατοικῆσαι ἐν ἀνθρώπῳ, ἀλλ' αὐτὸς ὅλος • ἐνανθρωπήσας, οὐ τραπεὶς τὴν φύσιν, συμπεριειληφὼς δὲ ἅμα τῇ θεότητι τὴν ἰδίαν ἐνανθρώπησιν. Ἐν μήτρα Παρθένου γεγονώς ἐν ἀληθείᾳ, κυοφορηθεὶς τὸν χρόνον, γεννηθεὶς διὰ γεννη- τικῶν πόρων ἀνεπαισχύντως, ἀχράντως, ἀμολύντως ἀνατραφείς, καὶ ἐναγκαλισθεὶς ὑπό τε Συμεῶνος καὶ *Αννης, βασταχθεὶς ὑπὸ Μαρίας, πεζεύσας, οδοιπο ρήσας, παιδίον γεγονώς, ἀνδρωθεὶς τῇ ἡλικίᾳ, τὰ πάντα ἔχων ἐν ἑαυτῷ ἐν τελειότητι, ἐν ἀριθμῷ ἐτῶν λογισθεὶς, ἐν ἀριθμῷ μηνῶν ἐν κοιλίᾳ κυοφορηθείς, γενόμενος ἐκ γυναικός, γενόμενος ὑπὸ νόμον· ἐλθὼν ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην, βαπτισθεὶς ὑπὸ Ἰωάννου, οὐκ ἐπιδεόμενος λουτροῦ· διὰ δὲ τὸ ἀκόλουθον τῆς ἐν νόμῳ ἐνανθρωπήσεως μὴ ταράσσων τὸ δίκαιον, ὅπως πληρωθῇ, ὡς αὐτὸς ἔφη, πᾶσα δικαιοσύνη, ἵνα δείξῃ ὅτι ἀληθινὴν σάρκα ἐνεδύσατο, ἀληθινὴν ἐνανθρώ πησιν. Κατερχόμενος εἰς τὰ ὕδατα, διδοὺς ἤπερ λαμβάνων, παρεχόμενος ήπερ ἐπιδεόμενος, φωτίζων αὐτὰ, ἐνδυναμῶν αὐτὰ εἰς τύπον τῶν μελλόντων ἐν αὐτῷ τελειοῦσθαι· ὅπως οἱ αὐτῷ πεπιστευκότες ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ἔχοντες τὴν πίστιν τῆς ἀληθείας, μάτ θωσιν ὅτι ἀληθινῶς ἐνηνθρώπησεν, ἀληθινῶς ἐξα- πτίσθη· καὶ οὕτως διὰ τῆς αὐτοῦ συγκαταθέσεως καὶ αὐτοὶ ἐρχόμενοι, λάβωσι τῆς αὐτοῦ καταβάσεως τὴν δύναμιν, καὶ φωτισθῶσιν ἀπὸ τῆς αὐτοῦ φωταγω γίας· πληροφορούμενοι τῷ ἐν τῷ Προφήτῃ ῥητῷ ' Εἰς μεταλλαγὴν δυνάμεως, εἰς παροχής σω Το * !ιι 15. " γρ. ἀληθινῶς. * γρ. ὁ Λόγος. ' γύρο 8:9 S. EPIPHANII nolis Deum esse illumn qui Judæorum ac Christia- norum est Deus; qui Judæos ad justitiam eos voca- vit, qui incarnationem ipsam Domini nostri Jesu Christi nequaquam abnegarent : quique omnes sal- vat, qui ex veræ ipsius fidei præscripto vitam insti- tuunt, neque veræ et evangelicæ illius doctrinæ prædicatum ubique dogma respuunt. Venit enim, venit Unigenitus, itaque mater nostra Ecclesia pro- fitetur. Quæ tranquillus pacis portus est : et suavitas quædam cyprum vitis redolens, et botrum nobis mum illud abstergendo mœrori potum, merum giens. benedictionis proferens '; necnon et præsentissi- scilicet ac verum Christi sanguinem quotidie lar- B p C Præterea Christum e Maria semper virgine revera natum esse credit, e Spiritu sancto,non ex virili se- mine, sed ex ipsamet sacrosancta Virgine; ac reipsa corpus, non specie duntaxat accepisse, car- Hem, inquam, veram, corpus verum cum ossibus ac nervis, reliquisque quæ nobis insunt omnibus, nihil ut a nobis ipsis, præterquam excellenti qua- dam sanctitatis ac divinitatis gloria discrepet, tum quod sanctitatis vas sit. Habet autem omnia ctissime citra peccatum. Quare humana revera est anima præditus, huinanaque mente in veritate: non quod mentem hypostasin esse dicamus, ut affirmant alii. Cæterum nulla peccati contagione fœdatus est, nunquam os illius mentitum est, neque labia dolum locuta sunt ³, cor ad irritandum non decli- navit, mens ad ea quæ nefas est, non deflexit; caro nihil eorum quæ ad carnis voluptatem pertinent, admisit. Deus ab æterno perfectus, qui non ut in homine habitaret advenit; sed Verbum ipsum ho- minem induit, non natura mutatum, sed eam quae hominis propria est, cum divinitate complexum. In Virginis utero revera genitus, suoque tempore in utero portatus,ae per genitales meatus in lucem edi- tus sine ulla turpitudine, fœditate vellabe: post hæc educatus atque a Symeone et Anna in ulnis gesta- tus : a Maria portatus, iter postea pedibus confe- cit, peregrinatus est, ad pueritiam pervenit, ætale corroboratus est, humana in se omnia perfecte ha- buit, annorum numero census, mensium numero in it prægnantis utero gestatus, factus ex muliere, fu- clus sub lege s. Deinde ad Jordanem profectus est, ibidemque a Joanne baptizatus, cum lotione nihil opus haberet, sed ut ea, quæ suscepta hominis na- turæ consentanea sunt, servaret, justitiæ legem perturbare noluit, ut impleretur, quemadmodum ipse dicit, oumis justitia *, atque veram a se car- nem veramque hominis naturam susceptam esse monstraret. Igitur ad aquas descendit, ita tamen ut conferret aliquid potius quam acciperet; largire- tur magis quam rei cujuspiam indigeret: quippe easdem illas aquas sua luce collustravit, et ad eo- rum quæ in sese perficienda erant, adumbrandamı imaginem, quamdam vim illis impertiit, ut qui ipsi revera crederent, ac veritatis essent fide præditi, Cant. 1, 13. ' | Petr. 11, 22. Galat. IV, 4. D Matth.
PG 42:881καὶ ἐπειδὴ αὐτὸς Ἀέριος οὐ κατεστάθη ἐπίσκοπος, πολλὰ κατὰ τῆς ἐκκλησίας ἐδογμάτισε, τῇ μὲν πίστει ὢν Ἀρειανὸς τελειότατος, περιττότερον δὲ δογματίζει. μὴ δεῖν φησι προσφέρειν ὑπὲρ τῶν προκεκοιμημένων, νηστεύειν δὲ τετράδα καὶ προσάββατον καὶ τεσσαρακοστὴν καὶ Πάσχα κωλύει· ἀποταξίαν κηρύσσει, σαρκοφαγίαις δὲ παντοίαις κέχρηται καὶ τρυφαῖς ἀδεῶς. εἰ δέ τις τῶν αὐτοῦ βούλοιτο νηστεύειν, μὴ ἐν ἡμέραις τεταγμέναις, φησίν, ἀλλ’ ὅτε βούλεται· οὐ γὰρ εἶ ὑπὸ νόμον. φάσκει δὲ μηδὲν εἶναι διαφορώτερον ἐπίσκοπον πρεσβυτέρου. ο. Ἀετιανοὶ οἱ ἀπὸ Ἀετίου τοῦ Κίλικος, διακόνου γενομένου ὑπὸ Γεωργίου τοῦ τῶν Ἀρειανῶν ἐπισκόπου τῆς Ἀλεξανδρείας, οἱ καὶ Ἀνόμοιοι καλούμενοι, παρά τισι δὲ Εὐνομιανοί, δι’ Εὐνόμιόν τινα μαθητὴν τοῦ Ἀετίου γενόμενον καὶ ἔτι περιόντα. σὺν αὐτοῖς δὲ ἦν καὶ Εὐδόξιος ἀρειανίζων, ἀλλὰ δῆθεν διὰ τὸν πρὸς τὸν βασιλέα Κωνστάντιον φόβον ἀφώρισεν ἑαυτὸν καὶ μόνος Ἀέτιος ἐξωρίσθη. ἔμεινε δὲ Εὐδόξιος ἀρειανίζων, οὐ μέντοι γε κατὰ τὸν Ἀέτιον οὗτοι οἷ Ἀνόμοιοι.
Β τηρίας τῆς δυνάμεως τοῦ ἄρτου ἀπὸ τῆς Ἱε- Α ρουσαλήμ λαμβανομένης, καὶ τῆς ἰσχύος τοῦ ὕδατος. Ἐνταῦθα δὲ ἐν Χριστῷ ἰσχυροποιουμένων τῆς δυνάμεως τοῦ ἄρτου, καὶ τῆς τοῦ ὕδατος ἰσχύος· ἵνα οὐκ ἄρτος ἡμῖν γένηται δύναμις, ἀλλὰ δύναμις ἄρ- του· καὶ βρῶσις μὲν ὁ ἄρτος, ἡ δὲ δύναμις ἐν αὐτῷ εἰς ζωογόνησιν. Καὶ οὐχ ἵνα τὸ ὕδωρ ἡμᾶς καθαρίσῃ μόνον, ἀλλ᾽ ἵνα ἐν τῇ ἰσχύϊ τοῦ ὕδατος διὰ τῆς πίσ στεως καὶ ἐνεργείας, καὶ ἐλπίδος, καὶ μυστηρίων τελειώσεως, καὶ ὀνομασίας τῆς ἁγιαστείας, γένηται ἡμῖν εἰς τελείωσιν σωτηρίας. Ανελθὼν ἀπὸ τοῦ Ἰορδάνου, ἀκούων φωνὴν Πατρὸς εἰς ἀκοὴν παρόντων τῶν μαθητῶν εἰς τὸ ὑποδεῖξαι τίς ὁ μαρτυρούμενος, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν εἴδει περιστερᾶς κατερ χομένου, καθάπερ ἐν πολλαῖς αἱρέσεσιν εἰρήκαμεν ἵνα μὴ συναλοιφή ἡ Τριας νομισθῇ, σχηματιζομένου τοῦ Πνεύματος ἐν ἰδίᾳ ὑποστάσει· ἐπικαθεζομένου δὲ τοῦ Πνεύματος, καὶ ἐρχομένου ἐπ' αὐτὸν, ἵνα ὀρθῇ ὁ μαρτυρούμενος· ἵνα σὰρξ ἡ ἁγία φίλη οὖσα καὶ εὐδοκουμένη, ὑπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύμα τος μαρτυρηθείη· ῖνα ὁ Πατὴρ εὐδοκητὴς ἦν καὶ κήρυξ τῆς τοῦ Υἱοῦ ἐνσάρκου παρουσίας· ἵνα ὁ Υἱὸς ἀληθινὸς ὀφθῇ, καὶ πληρώσῃ τὸ εἰρημένον· Καὶ μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ μετὰ τῶν ἀν- θρώπων συνανεστράφη. ᾿Ανελθὼν ἀπὸ τοῦ Ἰορδά- νου, σαφῶς καὶ ἀληθινῶς ἀπὸ τοῦ διαβόλου πειρα σθεὶς ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ πεινάσας ὕστερον διὰ τὴν ἀκολουθίαν καὶ ἀλήθειαν τῆς ἐνσάρκου παρουσίας καὶ ἐπιλεξάμενος μαθητὰς, καὶ κηρύξας ἀλήθειαν, καὶ ἰασάμενος τὰ πάθη, καθευδήσας, πεινάσας, ὁδοι- πορήτας, θεοσημείας εργασάμενος, νεκροὺς ἐγεί ρας, τυφλοῖς τὸ βλέπειν παρασχών, χωλοὺς καὶ πα- ραλυτικούς ισχυροποιήσας· ὃς ἐκήρυξε τὸ Εὐαγ- γέλιον, τὴν ἀλήθειαν, τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, τὴν αὐτοῦ φιλανθρωπίαν καὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ὁ ὑπὲρ ἡμῶν τὸ πάθος ὑπομείνας ἐν ἀληθείᾳ, ἐν τῇ σαρκὶ καὶ ἐν τῇ τελείᾳ ἐνανθρωπήσει, παθὼν ἐν ἀληθείᾳ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, συνούσης αὐτῷ τῆς θεό- τητος, ἀλλ' οὐ τραπείσης εἰς τὸ πάσχειν, οὔσης δὲ ἀπαθοῦς καὶ ἀτρέπτου. Τῶν δύο ἀκολουθιῶν σαφῶς κατανοουμένων, Χριστοῦ πάσχοντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρ κ', ἀπαθοῦς δὲ μένοντος ἐν θεότητι· οὐ τοῦ ἀνθρώ που κατ' ἰδίαν ὄντος *, ἀλλὰ συνούσης τῆς θεότητος, μὴ πασχούσης δὲ διὰ τὸ ἀκραιφνὲς καὶ ἀσύγκριτον τῆς οὐσίας · πάσχοντος δὲ ἐν σαρκί, καὶ θανατουμέ νου ἐν σαρκί, ζῶντος δὲ ἀεὶ ἐν θεότητι, καὶ ἐγεί ροντος τοὺς νεκρούς· τοῦ σώματος ταφέντος ἐν ἀλη θείᾳ, καὶ ἀψύχου μείναντος τὸ τριήμερον ἄπνου τε καὶ ἀκινήτου, ἐνειληθέντος δὲ διὰ τῆς σινδόνος, και γρ. Θεοῦ σημεία. * καὶ τῆς θεότητος κατ' ἰδίαν. • ANACEPHALÆOSIS. B intelligerent non illum ficte humanam induisse na- turam, neque ficte esse aquis intinctum : eademque et ipsi ratione per eam quam ille præ sese tulerat, accommodationem accedentes, inditam illius descensione vim in sese transferant, ejusdemque luce perfundantur quo propheticum impleatur oraculum: Ad immutandam virtutem conciliandamque salutem ex illa panis virtute, quæ ab Jerusalem accipitur, aquarumque vi. C D Hic enim in Christo panis virtus ac vis aquæ corroboratur, ut non panis ipse sit nobis virtus, sed virtus a pane profecta; ac cibus quidem noster panis est, sed in ipso vitalis quædam virtus conti- netur. Neque id solum actum est, ut nos aqua repur- garet, sed ut aquæ vi, per fidem et actionem et spem, ac mysteriorum initiationem et consecrationis appellationem, perfectam absolutamque saluten nobis ipsis conferret. Ergo Christus ascendit e Jor- dane, vocem Patris audiit, quam et discipuli qui aderant, audierunt 3, ut quis ille foret cui testimo niam illud præberetur, agnoscerent. Tum etiam Spiritus sanctus columbæ specie delapsus est, quemadmodum in multarum hæreseon confutatione diximus. Ac ne Trinitas ipsa in unum redacta confusaque crederetur, Spiritus propria in persona figuram illam induit, et super illum resedit, seque in ipsum insinuavit, ut is cui testimonium illud sufragabatur, conspicuus esset; utque sacrosan- clam illam carnem amnicam esse et placere Deo, Patris ac Spiritus auctoritate constaret, ut Pater complaceat sibi in Filio, et Incarnationis, illius præco esse videatur; ac denique verus ut appare. ret Filius, et illud prophetæ vaticinium expleret : Et post hæc in terra visus est, et cum hominibus con- versatus est. Igitur a Jordane digressus, certo vereque a diabolo in deserto tentatus est; el post jejunium esuriit", ut quod verae carni suscepla consentaneum est exprimeret. Secundum hæc disci- pulos elegit, veritatem prædicavit, agritudines sa- navit, dormiit, esuriit, iter fecit, prodigia patravit, mortuos excitavit, cæcis visum repræsentavit, clau- dis et paralyticis vires restituit : qui Evangelium, veritatem, regnum cœlorum, suam ipsius et Patris et Spiritus sancti bonitatem humanitatemque præ- dicavit. Idem ille porro revera passionem in sua carne et perfecta hominis natura sustinuit, vere in cruce passus est : ita quidem ut in eo divinitas exsiste- ret, sed ad patiendum minime sese conver- teret, sed passionis expers et immutabilis maneret. Qua in re duo illa consentanea certissime intelli- guntur, ut et Christus pro nobis carne sit passus, et passionis expers in divinitate permaneat: non quod hominis natura ac divinitas separatæ a sc invicem exsistant, sed tametsi una cum illa esset divinitas, nihil ob sinceram et incomparabilem na- turam est perpessa. At Christus et in carne pas- sus est, et in carne morte est affectus, cum inte- rim divinitate ipsa viveret ac mortuos excitaret; Adde Matth. Hi, sqq. • Maith. iv, sqq. * Baruch 1,
οἱ καὶ Ἀετιανοί, παντάπασι Χριστὸν καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα ἀπαλλοτριοῦσι θεοῦ, κτιστὸν αὐτὸν διαβεβαιούμενοι, καὶ οὐδὲ ὁμοιότητά τινα ἔχειν λέγουσιν. ἐκ συλλογισμῶν γὰρ καὶ Ἀριστοτελικῶν καὶ γεωμετρικῶν τὸν θεὸν παριστᾶν βούλονται, καὶ Χριστὸν δῆθεν μὴ δύνασθαι εἶναι ἐκ θεοῦ διὰ τοιούτων τρόπων [ὁρίζονται]. οἱ δὲ ἀπ’ αὐτοῦ Εὐνομιανοὶ καλούμενοι ἀναβαπτίζουσι πάντας τοὺς πρὸς αὐτοὺς ἐρχομένους, οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀπὸ Ἀρειανῶν [ἐρχομένους]· βαπτίζουσι δὲ κατὰ κεφαλῆς ἄνω τοὺς πόδας στρέφοντες τῶν βαπτιζομένων, ὡς πολὺς ᾄδεται λόγος. τὸ δὲ σφαλῆναί τινα ἐν πορνείᾳ ἢ ἑτέρᾳ ἁμαρτίᾳ οὐδὲν εἶναί φασιν. οὐδὲν γὰρ ζητεῖ ὁ θεὸς ἀλλὰ τὸ εἶναί τινα ἐν ταύτῃ μόνῃ τῇ αὐτῶν νομιζομένῃ πίστει. Αὗται δέ εἰσιν ὁμοίως καὶ αἱ τοῦ τρίτου βιβλίου τοῦ πρώτου τόμου, ἕκτου δὲ ὄντος κατὰ τὴν ἀκολουθίαν, αἱρέσεις ἑπτά. Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ αὐτοῦ τρίτου βιβλίου, ἑβδόμῳ δὲ ὄντι καθ’ ἣν εἴπομεν τῶν τόμων τοῦ ἀριθμοῦ διαίρεσιν, ὅς ἐστι τόμος ἕβδομος καὶ τέλος τῆς πραγματείας πάσης, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις τέσσαρες· [οζ].
Β τηρίας τῆς δυνάμεως τοῦ ἄρτου ἀπὸ τῆς Ἱε- Α ρουσαλήμ λαμβανομένης, καὶ τῆς ἰσχύος τοῦ ὕδατος. Ἐνταῦθα δὲ ἐν Χριστῷ ἰσχυροποιουμένων τῆς δυνάμεως τοῦ ἄρτου, καὶ τῆς τοῦ ὕδατος ἰσχύος· ἵνα οὐκ ἄρτος ἡμῖν γένηται δύναμις, ἀλλὰ δύναμις ἄρ- του· καὶ βρῶσις μὲν ὁ ἄρτος, ἡ δὲ δύναμις ἐν αὐτῷ εἰς ζωογόνησιν. Καὶ οὐχ ἵνα τὸ ὕδωρ ἡμᾶς καθαρίσῃ μόνον, ἀλλ᾽ ἵνα ἐν τῇ ἰσχύϊ τοῦ ὕδατος διὰ τῆς πίσ στεως καὶ ἐνεργείας, καὶ ἐλπίδος, καὶ μυστηρίων τελειώσεως, καὶ ὀνομασίας τῆς ἁγιαστείας, γένηται ἡμῖν εἰς τελείωσιν σωτηρίας. Ανελθὼν ἀπὸ τοῦ Ἰορδάνου, ἀκούων φωνὴν Πατρὸς εἰς ἀκοὴν παρόντων τῶν μαθητῶν εἰς τὸ ὑποδεῖξαι τίς ὁ μαρτυρούμενος, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν εἴδει περιστερᾶς κατερ χομένου, καθάπερ ἐν πολλαῖς αἱρέσεσιν εἰρήκαμεν ἵνα μὴ συναλοιφή ἡ Τριας νομισθῇ, σχηματιζομένου τοῦ Πνεύματος ἐν ἰδίᾳ ὑποστάσει· ἐπικαθεζομένου δὲ τοῦ Πνεύματος, καὶ ἐρχομένου ἐπ' αὐτὸν, ἵνα ὀρθῇ ὁ μαρτυρούμενος· ἵνα σὰρξ ἡ ἁγία φίλη οὖσα καὶ εὐδοκουμένη, ὑπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύμα τος μαρτυρηθείη· ῖνα ὁ Πατὴρ εὐδοκητὴς ἦν καὶ κήρυξ τῆς τοῦ Υἱοῦ ἐνσάρκου παρουσίας· ἵνα ὁ Υἱὸς ἀληθινὸς ὀφθῇ, καὶ πληρώσῃ τὸ εἰρημένον· Καὶ μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ μετὰ τῶν ἀν- θρώπων συνανεστράφη. ᾿Ανελθὼν ἀπὸ τοῦ Ἰορδά- νου, σαφῶς καὶ ἀληθινῶς ἀπὸ τοῦ διαβόλου πειρα σθεὶς ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ πεινάσας ὕστερον διὰ τὴν ἀκολουθίαν καὶ ἀλήθειαν τῆς ἐνσάρκου παρουσίας καὶ ἐπιλεξάμενος μαθητὰς, καὶ κηρύξας ἀλήθειαν, καὶ ἰασάμενος τὰ πάθη, καθευδήσας, πεινάσας, ὁδοι- πορήτας, θεοσημείας εργασάμενος, νεκροὺς ἐγεί ρας, τυφλοῖς τὸ βλέπειν παρασχών, χωλοὺς καὶ πα- ραλυτικούς ισχυροποιήσας· ὃς ἐκήρυξε τὸ Εὐαγ- γέλιον, τὴν ἀλήθειαν, τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, τὴν αὐτοῦ φιλανθρωπίαν καὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ὁ ὑπὲρ ἡμῶν τὸ πάθος ὑπομείνας ἐν ἀληθείᾳ, ἐν τῇ σαρκὶ καὶ ἐν τῇ τελείᾳ ἐνανθρωπήσει, παθὼν ἐν ἀληθείᾳ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, συνούσης αὐτῷ τῆς θεό- τητος, ἀλλ' οὐ τραπείσης εἰς τὸ πάσχειν, οὔσης δὲ ἀπαθοῦς καὶ ἀτρέπτου. Τῶν δύο ἀκολουθιῶν σαφῶς κατανοουμένων, Χριστοῦ πάσχοντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρ κ', ἀπαθοῦς δὲ μένοντος ἐν θεότητι· οὐ τοῦ ἀνθρώ που κατ' ἰδίαν ὄντος *, ἀλλὰ συνούσης τῆς θεότητος, μὴ πασχούσης δὲ διὰ τὸ ἀκραιφνὲς καὶ ἀσύγκριτον τῆς οὐσίας · πάσχοντος δὲ ἐν σαρκί, καὶ θανατουμέ νου ἐν σαρκί, ζῶντος δὲ ἀεὶ ἐν θεότητι, καὶ ἐγεί ροντος τοὺς νεκρούς· τοῦ σώματος ταφέντος ἐν ἀλη θείᾳ, καὶ ἀψύχου μείναντος τὸ τριήμερον ἄπνου τε καὶ ἀκινήτου, ἐνειληθέντος δὲ διὰ τῆς σινδόνος, και γρ. Θεοῦ σημεία. * καὶ τῆς θεότητος κατ' ἰδίαν. • ANACEPHALÆOSIS. B intelligerent non illum ficte humanam induisse na- turam, neque ficte esse aquis intinctum : eademque et ipsi ratione per eam quam ille præ sese tulerat, accommodationem accedentes, inditam illius descensione vim in sese transferant, ejusdemque luce perfundantur quo propheticum impleatur oraculum: Ad immutandam virtutem conciliandamque salutem ex illa panis virtute, quæ ab Jerusalem accipitur, aquarumque vi. C D Hic enim in Christo panis virtus ac vis aquæ corroboratur, ut non panis ipse sit nobis virtus, sed virtus a pane profecta; ac cibus quidem noster panis est, sed in ipso vitalis quædam virtus conti- netur. Neque id solum actum est, ut nos aqua repur- garet, sed ut aquæ vi, per fidem et actionem et spem, ac mysteriorum initiationem et consecrationis appellationem, perfectam absolutamque saluten nobis ipsis conferret. Ergo Christus ascendit e Jor- dane, vocem Patris audiit, quam et discipuli qui aderant, audierunt 3, ut quis ille foret cui testimo niam illud præberetur, agnoscerent. Tum etiam Spiritus sanctus columbæ specie delapsus est, quemadmodum in multarum hæreseon confutatione diximus. Ac ne Trinitas ipsa in unum redacta confusaque crederetur, Spiritus propria in persona figuram illam induit, et super illum resedit, seque in ipsum insinuavit, ut is cui testimonium illud sufragabatur, conspicuus esset; utque sacrosan- clam illam carnem amnicam esse et placere Deo, Patris ac Spiritus auctoritate constaret, ut Pater complaceat sibi in Filio, et Incarnationis, illius præco esse videatur; ac denique verus ut appare. ret Filius, et illud prophetæ vaticinium expleret : Et post hæc in terra visus est, et cum hominibus con- versatus est. Igitur a Jordane digressus, certo vereque a diabolo in deserto tentatus est; el post jejunium esuriit", ut quod verae carni suscepla consentaneum est exprimeret. Secundum hæc disci- pulos elegit, veritatem prædicavit, agritudines sa- navit, dormiit, esuriit, iter fecit, prodigia patravit, mortuos excitavit, cæcis visum repræsentavit, clau- dis et paralyticis vires restituit : qui Evangelium, veritatem, regnum cœlorum, suam ipsius et Patris et Spiritus sancti bonitatem humanitatemque præ- dicavit. Idem ille porro revera passionem in sua carne et perfecta hominis natura sustinuit, vere in cruce passus est : ita quidem ut in eo divinitas exsiste- ret, sed ad patiendum minime sese conver- teret, sed passionis expers et immutabilis maneret. Qua in re duo illa consentanea certissime intelli- guntur, ut et Christus pro nobis carne sit passus, et passionis expers in divinitate permaneat: non quod hominis natura ac divinitas separatæ a sc invicem exsistant, sed tametsi una cum illa esset divinitas, nihil ob sinceram et incomparabilem na- turam est perpessa. At Christus et in carne pas- sus est, et in carne morte est affectus, cum inte- rim divinitate ipsa viveret ac mortuos excitaret; Adde Matth. Hi, sqq. • Maith. iv, sqq. * Baruch 1,
PG 42:883Διμοιρῖται, οἱ καὶ Ἀπολιναρῖται, οἱ μὴ τελείαν τὴν Χριστοῦ ἐνανθρώπησιν ὁμολογοῦντες· ὧν τινες ὁμοούσιον τὸ σῶμα τῇ θεότητί ποτε ἐτόλμησαν λέγειν, τινὲς δέ ποτε ψυχὴν αὐτὸν εἰληφέναι ἠρνοῦντο, τινὲς δὲ διὰ τοῦ ῥητοῦ τοῦ «ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο» ἐπερειδόμενοι ἠρνοῦντο ἀπὸ κτιστῆς σαρκὸς τουτέστι Μαρίας τὸ κατὰ σάρκα αὐτὸν εἰληφέναι. μόνον δὲ φιλονείκως ἔλεγον τὸν λόγον σάρκα γεγενῆσθαι, εἰς ὕστερον δέ, τί διανοούμενοι οὐκ οἶδα εἰπεῖν, νοῦν αὐτόν φασι μὴ εἰληφέναι. [οη]. Ἀντιδικομαριαμῖται, οἱ τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν ἀειπάρθενον μετὰ τὸ τὸν σωτῆρα γεγεννηκέναι τῷ Ἰωσὴφ συνῆφθαι λέγοντες. [οθ]. Κολλυριδιανοί, οἱ εἰς ὄνομα τῆς αὐτῆς Μαρίας ἐν ἡμέρᾳ τινὶ τοῦ ἔτους ἀποτεταγμένῃ κολλυρίδα τινὰ προσφέροντες, οἷς ἐπεθέμεθα ὄνομα τῇ πράξει αὐτῶν ἀκόλουθον, Κολλυριδιανοὺς αὐτοὺς ὀνομάσαντες. [π]. Μασσαλιανοί, οὕτως [ὀνομαζόμενοι] ἑρμηνευόμενοι συνάπτονται δὲ τούτοις καὶ τῶν ἀπὸ Ἑλλήνων ἐπιτετηδευμένων αἱρέσεων οὗτοι οἱ λεγόμενοι Εὐφημῖται καὶ Μαρτυριανοὶ καὶ Σατανιανοί. Αὕτη καὶ ἡ τοῦ ἑβδόμου τόμου ἀνακεφαλαίωσις καὶ τέλος τῶν τριῶν βιβλίων. ὁμοῦ δὲ αἱ πᾶσαι αἱρέσεις π.
Α τατεθέντος ἐν τῷ μνήματι, συγκλεισθέντος διὰ τοῦ λίθου καὶ σφραγῖδος τῶν ἐπιτεθέντων· οὐχὶ τῆς θεί τητος συγκλεισθείσης (56), οὐ τῆς θεότητος ταφε- σης, συγκατελθούσης δὲ τῇ ψυχῇ τῇ ἁγίᾳ εἰς τὰ και ταχθόνια, ἐλούσης ἐκεῖθεν τὴν τῶν ψυχῶν αἰχμαλω σίαν, κλατάσης κέντρου θανάτου, διαῤῥηξάσης τὰ κλεῖθρα καὶ τοὺς μοχλούς τοὺς ἀδαμαντίνους, καὶ λυσάσης ὠδῖνας θανάτου ' ἐν ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ, ἀνελθού σης σὺν τῇ ψυχῇ, μὴ ἐαθείσης τῆς ψυχῆς εἰς άδην, μηδὲ τῆς σαρκὸς ἑωραχνίας διαφθοράν, ἀναστησάσης αὐτὴν τῆς θεότητος ἀεὶ συνούσης αὐτῇ· ἀναστάντος σὺν αὐτῇ τοῦ Κυρίου Θεοῦ Λόγου καὶ Υἱοῦ Θεοῦ σύν ψυχῇ καὶ σώματι καὶ παντὶ τῷ σκεύει, συνενωθέν- τος αὐτοῦ τοῦ σκεύους εἰς πνεῦμα, αὐτὸ τὸ σῶμα πνευματικὸν ὑπάρξαν, τὸ ποτὲ ἀφῇ ὑποκείμενον, καὶ μάστιξι παραδοθὲν ἑκουσίῳ τῆς θεότητος θελήσ ματι, καὶ πειρασθῆναι ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ συγχωρηθέν, καὶ πείνα προσπελάζειν, καὶ ὕπνῳ καὶ καμάτῳ, λύο πῇ τε καὶ ἀδημονίᾳ. Αὐτὸ τὸ σῶμα τὸ ἅγιον συν ενωθὲν λοιπὸν θεότητι, ἀπαραλείπτως τῆς θεότητος συνηνωμένης τῷ τὰ τοιαῦτα πεπονθότι ἁγίῳ σώματι. Ανέστη γὰρ, καὶ συνήνωσεν αὐτὸ εἰς ἑαυτὸν, εἰς πνεῦμα ", εἰς μίαν ἑνότητα, εἰς μίαν δοξολογίαν, εἰς μίαν ἑαυτοῦ θεότητα. Πέφηνε μὲν γὰρ ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ἐψηλαφήθη ὑπὸ τοῦ Θωμᾶ, καὶ τοῖς ἀποστόλοις συνέφαγε ", καὶ συναυλίσθη (57) μετ' αὐτῶν τεσ σαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας· ἀλλ' εἰσῆλθε θυρῶν κεκλεισμένων, καὶ μετὰ τὸ εἰσελθεῖν ἐδείκνυε νεῦρα καὶ ὀστᾶ, τύπον ἤλων καὶ τύπον λόγχης, ὅτι αὐτὸ ἦν ἀληθῶς τὸ σῶμα. Ὅτι δὲ συν- ήφθη εἰς μίαν θεότητα, μηκέτι προσδοκῶν παθεῖν, μηκέτι ἀποθνήσκων, ὥς φησιν ὁ ἅγιος ᾿Απόστολος Ανέστη Κύριος ", οὐκέτι ἀποθνήσκει, θάνατος αὐτοῦ οὐκέτι κυριεύει. Τὸ παθητὸν ἀπαθὲς ἀεὶ μένον, τὸ θεϊκὸν σὺν σώματι καὶ ψυχῇ καὶ πάσῃ τῇ ἐνανθρωπήσει · αὐτὸς Θεὸς ῶν, ἀνελθὼν δὲ εἰ; οὐρανοὺς, ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς ἐν δόξῃ, οὐκ ἀποθέμενος τὸ ἅγιον σῶμα, ἀλλὰ συνενώσας εἰς πνευματικὸν ἐν τελειότητι μιᾶς θεότητος· ὡς καὶ τὰ ἡμῶν σωματικὰ μέλη, τὰ νῦν σπειρόμενα ψυχικά, ἐγείρονται πνευματικά· τὰ νῦν σπειρόμενα ἐν φθο ρᾷ, ἐγείρονται ἐν ἀφθαρσίᾳ· τὰ νῦν σπειρόμενα ἐν θανάτῳ, ἐγείρονται ἐν ἀθανασίᾳ. Εἰ τοίνυν τὰ ἡμέ τερα οὕτως, πόσῳ γε μᾶλλον ἐκεῖνο τὸ ἅγιον καὶ ἀνεκδιήγητον, καὶ ἀσύγκριτον καὶ ἀκραιφνὲς τῷ Θεῷ συνηνωμένον, τὸ ἓν ὂν λοιπὸν μονοειδές; Ως καὶ ἐν τούτῳ ἐπιμαρτυρεῖ ὁ ᾿Απόστολος, λέγων· Εἰ καὶ ἐγνώκαμεν κατὰ σάρκα Χριστόν, ἀλλὰ νῦν οὐκέτι γινώσκομεν· οὐχ ὅτι διεῖλε τὴν σάρκα ἀπὸ τῆς θεότητος, ἀλλὰ αὐτὴν μένουσαν 16, καὶ Θεῷ συνηνωμένην, μηκέτι δὲ οὖσαν κατὰ σάρκα, ἀλλὰ κατὰ πνεῦμα ἁγιωσύνης, ἐξ ἀναστάσεως γρ. ᾅδου. · γρ. ἐν πνεῦμα. • καὶ συνέπιε. συναλισθέντων γρ. Χριστός. οὖσαν. γρ. κατὰ πνεῦμα, ὥς φησι, κατὰ πνευ. για μέν S. EPIPHANII B corpus vero revera sepultumn, ac triduo auiria carens et spiritu motuque jaceret, obvolutum sin- done, in monimentum depositum, occlusum la- pide ac sigillis obsignatum. Neque vero ipsa est conclusa divinitas aut sepulta, sed cum sanctis- sima ejus anima ad inferos descendit, indidemque captivas animas eripuit; stimulum mortis infre- git'; claustra et adamantinos vectes perrupit *; mortis dolores sua potestate dissolvit : tum una cum anima emersit ad superos. Quæ quidem anima minime apud inferos relicta fuit, neque caro corru- ptionem vidit ª; quam divinitas quæ cum illa con- juncta semper erat, excitavit; tum cuin Dominus ipse Deus ac Verbum, Deique Filius cum anima et corpore, toloque adeo instrumento surrexit : quod delnceps velut in spiritum conflatum, corpus, in- quam, spiritale factum est, quod olim contrectari poterat, et divinitate ipsa sponte permittente, fla- gris expositum fuerat, et Satanæ tentationibus ap. petitum, ac fami, somnno, labori, tristitiæ ac mce- rori obnoxium : illud ipsum sacrosanctum corpus deinceps cum divinitate conjunctum fuit; quæ per- petuo cum illo dum ista pateretur, fuerat conjun- cta. Surrexit enim, ipsumque corpus in unum se‐ cum spiritum, unamque singularitatem ac glo- riam divinitatemque copulavit. Etenim revera post mortem apparuit, et a Thoma contrectatus est; et cum apostolis manducavit et bibit, ac deni- que quadraginta dies totidemque noctes cum illis conversatus est. Ad hæc occlusis foribus ingres- sus, nervos et ossa, clavorumque ac lanceæ ve- stigia monstravit, et verum esse corpus edocuit. Quod autem in unam divinitatem conjunctum nul- Jam amplius passionem vel mortem exspe- elet, his verbis declarat Apostolus : Surrexit Chri- stus; non jam moritur; mors illi ultra non do- nnabitur :. Idemn ergo quod pati poterat, pas- sionis expers mansit, divinitas scilicet cum cor- pore et anima ac tota humanitate conjuncta; Deus ipse per sese. Qui ascendens in cœlum, ad dexte- ram Patris consedit in gloria", non ut corpus de- poneret, sed ut in unius perfectione divinitatis in spiritale conflaret. Quemadmodum hæc ipsa cor- pora nostra, quæ nunc animalia seminantur, spi- ritali quadam conditione resurgunt : quæ, inquam, D cum corruptione seruntur, cum incorruptione sur- gunt : quæ in morte seminantur, cum immortali- tate resurgunt *. Quodsi ejusmodi corpora nostra futura sunt, quanto magis sanctissimum illud Chri- sti corpus, quod nullis verbis explicari, neque cum ulla re comparari potest : illud, inquam, sinceris- simum ac Deo conjunctum, singulare deinceps et 55. c Cor. IV, • Psal. cv, 16, Psal. xv, ; Act. ::, 27. * Rom. vi, 9. * Rom. vii. 34. Cor. xv, sqq. Alia lectio addit, Act. 1, sed ibi legitur. quæ de illa Epiphanii opinione diximus ad Fidei erpositionem num. 17. tato mox in numero Expositionis fidei. 1. Ita ex Panario correctum est. 18 γρ. αὐτόθεος. (56) Οὐχὶ τῆς Θεότητος συγκλεισθείσης. Vide (57) Συναυνίσθη. Eumdem hunc locum vide ci-
PG 42:885ἐν αὐτῷ δὲ τῷ τέλει τοῦ τρίτου βιβλίου, ἑβδόμου δὲ τόμου ἐν ὑστέρῳ ἡ πίστις τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας καὶ ἀπολογία ὑπὲρ ἀληθείας καὶ κήρυγμα τοῦ εὐαγγελίου Χριστοῦ καὶ χαρακτὴρ τῆς καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς ἐκκλησίας τῆς ἀπ’ αἰῶνος οὔσης, κατὰ δὲ διαδοχὴν χρόνων φανερώτατα ἐν τῇ τοῦ Χριστοῦ ἐνσάρκῳ παρουσίᾳ ἀποκαλυφθείσης.
νεκρῶν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τοῦ- τον ὁμοῦ Θεὸν ' ἔχουσα, ἀπαθῆ καὶ παθόντα, καὶ ταφέντα καὶ ἀναστάντα καὶ ἀνελθόντα ἐν δόξῃ, ἐρω χόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, ὥς φησιν, ἐν ἀληθείᾳ, Οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος. Καὶ γὰρ καὶ πιστεύει ἡ ἡμῶν" αὕτη ἡ ἁγία Εκ- κλησία, καὶ ὡς αὐτῇ ἀληθῶς κεκήρυκται, ἀληθῶς προστέτακται· ὅτι κοιμηθησόμεθα πάντες, καὶ ἀναστησόμεθα σὺν σώματι τούτῳ, σὺν ψυχῇ ταύτῃ, σὺν παντὶ τῷ ἡμετέρω σκεύει· ἵνα ἕκαστος ἀπολάβη πρὸς ἃ ἔπραξεν. "Οτι γὰρ ἀνάστασις νεκρῶν, καὶ κρίσις αἰώνιος καὶ βασιλεία οὐρανῶν καὶ ἀνάπαυ- " σις τοῖς δικαίοις καὶ κληρονομία πιστῶν καὶ χορὸς μετ᾿ ἀγγέλων, τῶν τετηρηκότων τὴν πίστιν καὶ τὴν ἀγνείαν καὶ τὴν ἐλπίδα καὶ τὰς τοῦ Κυρίου ἐντολὰς, ἀληθῶς ἐστι, καὶ κεκήρυκται καὶ ἡσφάλισται, καὶ πιστεύεται ὅτι οὗτος ἀναστήσονται εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ οὗτοι εἰς κρίσιν αἰώνιον, κατὰ τὸ γεγραμμένον ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις. Οσα γὰρ λέγει ὁ ᾿Απόστολος καὶ πᾶσαι αἱ ἅγιοι Γραφαι, ἀληθῆ τυγχάνει· εἰ καὶ παρὰ τοῖς ἀπιστήσασι καὶ κακῶς νενοηκόσιν ἑτέρως ὑπολαμβάνεται. Ἡμῖν δὲ αὕτη ἡ πίστις καὶ αὕτη ἡ τιμὴ, καὶ αὕτη ἡ μήτηρ ἡμῶν ἡ Ἐκκλησία, διὰ πίστεως σώζουσα (58), καὶ δι' ἐλπίδος κρατυνο μένη καὶ ἀγάπῃ Χριστοῦ, τελειουμένη ἔν τε τῇ ὁμολογία,ἔν τε τοῖς μυστηρίοις, ἔν τε τῇ τοῦ λου- τροῦ καθαρσίῳ δυνάμει· ὅτι ἀπελθόντες βαπτί σατε εἰς ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύ ματος· εἰς ὄνομα δὲ θεϊκῆς Τριάδος, ὀνομασίας μηδεμίαν διαφορὰν ἐχούσης. ᾿Αλλ᾿ ὅτι Θεὸς εἰς ἡμῖν ἐν νόμῳ καὶ ἐν προφήταις καὶ ἐν Εὐαγγελίοις καὶ ἐν ἀποστόλοις (59), ἐν Παλαιᾷ καὶ Καινῇ Διαθήκῃ κεκήρυκται καὶ κατήγγελται καὶ πεπίστευται, Παν τὴρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα· μήτε συναλοιφή τις οὖσα ἡ Θεότης, ἀλλὰ Τριὰς ὄντως τελεία· τέ λειος ὁ Πατήρ, τέλειος ὁ Υἱὸς, τέλειον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, μία θεότης, εἷς Θεός· ᾧ ἡ δόξα, τιμὴ καὶ κράτος νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰών νων. Αμήν. . μεσο ανθρωπον όμου καὶ Θεόν μήτηρ ἡμῶν. ANACEPHALÆOSIS. A uniforme ? Quod quidem Apostolus hac sententia testatur : Et si novimus, inquit, secundum carnem Christum, non jam cognoscimus ³; non quod earnem a divinitate sejunxerit, sed quod exsistat illa qui- dem, ac cum Deo jungatur; verum non amplius secundum carnem, sed secundum spiritum sit, ut ipsemet asserit, secundum spiritum sanctificatio- nia, ex resurrectione mortuorum Domini nostri Jesu Christi. Hunc igitur Ecclesia simul Deum esse profitetur, passionis expertem et passum, qui sepultus sit, resurrexerit, cum gloria cœlum conseen- derit, venturum indidem judicare vivos et mortuos, idque adeo vere uti dictum est : Cujus regni non erit finis ". B Nam et hoc sancta ipsa mater Ecclesia, quod vere sibi prædicatum vereque mandatum est, cre- dit: morituruus unumquemque nostrum ac resur- recturum cum hoc ipso corpore, cum eadem anima, cum toto hoc instrumento, denique ut quilibet me- ritis suis consentanea præmia percipiat . Nam quod mortuorum futura resurrectio sit atque æterna damnatio, coelesteque regnum, et justorum quies ac fidelium haereditas, communisque cum augelis cho- rus iis constitutus qui fidem et castimoniam et spem ac Domini præcepta servarint, verissimum est; idque et prædicatum et certissime comproba- tum et creditum : quoniam hi resurgent in vitam æternam, et isti in judicium aeternum, ut in Evangelio scriptum est. Nam quæcunque vel Apostolus vel sacra omnis Scriptura testatur, vera sunt, licet infideles ac perperam intelligentes aliter existiment. Nobis vero ea demum fides est, is ho- nor ac dignitas: hæc est nostra mater Ecclesia, quæ per fidem servat, spe corroboratur et Christi clarilate, necnon et ejusmodi professione ac my- steriis, baptismique vi ac purgatione perficitur. Euntes, inquit, baptizate in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti : in nomine divinæ Trinitatis, cujus appellatio diversum nihil continet. Si quidemn unus ac singularis Deus et in lege et prophetis, in Evangeliis et apostolis, in Vetere et Novo Testa- mento prædicatus, nuntiatus est ac creditur, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Neque vero confu- sum quiddam ipsa Divinitas est, sed perfecta revera Trinitas est, perfectus Paler, perfectus Filius, per- fectus Spiritus sanctus; una divinitas, unus Deus, cui gloria, honor et imperium nunc et semper et D in sæcula sæculorum. Amen. C Cor. v, 16. • Rom. 1, 4. Cor. v, Thomasio nostro diversa interpretatione donatuin pumero memorata non semel Expositionis fidei. * Luc. 1, 33. U Renoventur hic quæ ad similem locum similem- que ob causam adnotavimus in Expositione fidei, num. 18. 29. Matth. xxvi, 19. (58) Διὰ πίστεως σώζουσα. Vide locum hunc a (59) Εν ἀποστόλοις. Petavius, Αpud apostolos.
PG 42:833
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΙΣ. Επειδήπερ μέλλομεν ὑμῖν τά τε ονόματα τῶν Α αἱρέσεων δηλοῦν, τάς τε παρ' αὐτοῖς ἀθεμίτους πρά- ξεις ἀνακαλύπτειν ὥσπερ ἰοὺς καὶ δηλητήρια ὄντα σὺν αὐτοῖς δὲ ἅμα καὶ ἀντιδότους ἐφαρμόσαι, άλε- ξητηρίους μὲν τῶν δεδηγμένων, προκαταληπτικούς δὲ τῶν μελλόντων εἰς τοῦτο ἐμπίπτειν · Πανάριον (γάρ) σε, ήγουν κιβώτιον ἱατρικὸν (4) τῶν θηριοδή- κτων ερμηνεύσομεν, ὅτιπερ ἐστί τι βιβλίον διὰ τριῶν συγγραφὲν, ἔχον αἱρέσεις ὀγδοήκοντα· αἴτι- νες εἰς θηρίων ἢ ἑρπετῶν αἰνίγματά εἰσι· μία δὲ μετὰ τὰς ὀγδοήκοντα ἡ τῆς ἀληθείας βάσις ἅμα καὶ διδασκαλία σωτήριος πραγματεία, καὶ Χριστοῦ νύμφη ἁγία Ἐκκλησία, οὖσα μὲν ἀπ' αἰῶνος, διὰ δὲ τῆς ἐνσάρκου Χριστοῦ παρουσίας μετὰ τὴν διαδο χὴν τοῦ χρόνου μέρος τῶν προειρημένων αἱρέσεων ἀποκαλυφθεῖσα, καὶ ὑφ᾽ ἡμῶν ἐν ὑπομνήμασι διὰ Β τοῦ κηρύγματος τοῦ Χριστοῦ ταχθεῖσα· καὶ πάλιν μετὰ πάσας τὰς τῶν αἱρέσεων τούτων μοχθηρίας, ὡς ἀναψυχὴν τῶν τὸν κάματον τῶν αἱρέσεων διὰ τῆς ἀναγνώσεως διελθόντων, ὑφ' ὑμῶν μετ' ἐπιτομῆς τοῦ λόγου κατὰ τὴν τῶν ἀποστόλων διδασκαλίαν σαφῶς ἀπαγγελθεῖσαν. Παρακαλεῖτε δὲ πάντες οἱ φιλοκά λοις ο εντυγχάνοντες, τῷ τε προοιμίῳ καὶ ταῖς μετ- έπειτα αἱρέσεσι, καὶ τῇ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ὁμολο- γία τε καὶ διδασκαλίᾳ τῆς ἀληθείας, καὶ πίστει τῆς ἁγίας καθολικῆς Ἐκκλησίας. Γ. μετά. Ο Γ. παρακαλείσθε. * γρ. φιλοκάλους, ανακεφαλαίωσις, που ANACEPHALÆOSIS. S. P. N. EPIPHANII ANACEPHALÆOSIS SIVE EORUM QUE IN PANARIO DICTA SUNT SUMMA COMPREHENSIO. (Ex editione Josephi Mariæ cardinalis Thomasii in Institutionibus theologicis, parte 11, denuo recensente Antonio Francisco Vezzosi C. R. Romæ 1769, in 4.) Quoniam hæreseon omnium nomina de- claranda vobis hoc in libro suscepimus, nec non exsecranda ac nefaria illarum flagitia tanquam) præsentissima quædam venena patefacere volumus; atque his velut antidota quadam opponere, quæ vel iis qui morsu petiti sunt remedio esse possint, vel eos, quibus ne incidant periculum est, præmu- niant ac conservent : Panarium sive arculam me- dicam, ad eorum qui a scrpentibus icti sunt reme- dium, jure opus illud ac librum interpretabimur: qui in tres partes divisus læreses octoginta com- plectitur, quæ serpentum ac reptilium similes sunt. Secundum quas veritatis firmamentum, et saluta- ris doctrina, fideique formula subjecta est, ac Christi sponsa, sancta videlicet Ecclesia declarata. Quæ cum jam tum ab orbe condito esse cceperit, postea tamen per Christi Domini incarnationem temporum successione ante commemoratas omnes hæreses vulgata atque patefacta, eademque a nobis in commentarios ex Christi prædicatione relata : ac rursum post explicatam omnem ista- rum hæreseon improbitatem, ex apostolorum disci- plina accurate ac perspicue brevi quodam est com- pendio subjecta ; uli ea re illorum recreentur ac reficiantur animi, qui hunc hæreseon percurren- darum laborem susceperint. Porro vos omnes ho- nestarum rerum studiosi lectores rogatos volumus, ut et proœemium ipsum, et insequentium hæreseon expositionem, ac veritatis professionem et doctrinam, ac sanctæ et catholicæ Ecclesiæ fidem a no- bis expressam percurrere velitis. . * sed locus parum sincerus. volucro, Panarii, cujus compendium et breviarium veluti quoddam est praesens bis illic aperit Epiphanius. Hisce similia videsis in ea Epistola ad Acacium et Paulum presbyteros, quam Panario præmisisse Epiphanium constat. Cæterum de usurpatione vocis hæreseos in hisce Epiphanii scriptis ; de læresum partitione, ejus- que vitiis; et de ejusdem partitionis discrimine, quod occurrit inter Panarium, et Anacephalæosim, consulendus præ cæteris Petavius sub initium pul- cherrimarum suarum ad Panarium animadver- sionum. (4) Κιβώτιον Ιατρικόν. Αdbibito similitudinis in-
PG 42:855
8. EPIPHANII γυναικῶν ἀδιάφορον. Σωμάτων δὲ ἀπέβαλε την Β . ር ,' ἀδιαφορίαν. " ὅς. ἅγιον ψήφου Λέ- γει δὲ τὴν ὑπεράνω τούτων δύναμιν εἶναι καὶ ἀρχὴν ᾿Αβρασάξ, διὰ τὸ τὴν ψῆφον τοῦ ᾿Αβρασὰξ ἔχειν τριακοσιοστὸν ἐξηκοστὸν πέμπτον αριθμόν. ἀνάστασιν, καὶ τὸν κόσμον μὴ εἶναι Θεοῦ ἔλεγε. Εἰκόνα δὲ ἑαυτοῦ καὶ τῆς σὺν αὐτῷ πόρνης Ελένης ὡσεὶ Διὸς καὶ 'Αθηνᾶς παρεδίδου τοῖς ἑαυτοῦ μαθη· ταῖς εἰς προσκύνησιν. Ἔλεγε δὲ ἑαυτὸν Σαμαρείταις μὲν τὸν Πατέρα, Ἰουδαίοις δὲ τὸν Χριστόν. Β'. Μενανδριανοί, οἱ ἀπὸ Μενάνδρου τινός, οὓς ε διάφερε μὲν κατά τι πρὸς τοὺς Σιμωνιανούς. Από ἀγγέλων δὲ ἔλεγε τὸν κόσμον γεγεννῆσθαι. Γ'. Σατορνιλιανοί, οἱ κατὰ τὴν Συρίαν τὴν τῶν Σιμωνιανών κρατύναντες αισχρουργίαν· ἕτερα δὲ παρὰ τοὺς Σιμωνιανοὺς εἰς ἔκπληξιν περιττοτέραν κηρύττοντες. Ἀπὸ δὲ Σατορνίλου (19) τὴν ἀρχὴν ἐσχηκότες, ὃς καὶ αὐτὸς κατὰ Μένανδρον ὑπὸ ἀγγέ λων τὸν κόσμον γεγεννῆσθαι ἔφασκε, μόνον δὲ ἑπτὰ παρὰ τὴν τοῦ ἄνω Πατρὸς γνώμην. Δ'. Βασιλιδιανοί, τῆς αὐτῆς αἰσχρουργίας τελε- σταὶ, ἀπὸ Βασιλίδου σε ἅμα Σατορνίλῳ, τοῖς Σιμω νιανοῖς καὶ Μενανδριανοῖς με μαθητευμένου· τὰ ὅμοια μὲν φρονοῦντος, κατά τι δὲ διαφερομένου. Λέγει δὲ τριακοσίους ἑξήκοντα πέντε οὐρανοὺς (20) εἶναι, καὶ τούτους ονόματα ἀγγελικὰ ἐκτίθησι· διὸ καὶ τὸν ἐμαυτὸν τοσούτων ἡμερῶν εἶναι. Καὶ τὸ ᾿Αβρασἐξ δνομα τῆς αὐτῆς (21) ψήφου εἶναι, καὶ εἶναι τριακο- σίων ἑξηκονταπέντε, καὶ εἶναι τοῦτο τὸ ἅγιον ὄνομά φησι. Ε'. Νικολαῖται, ἀπὸ Νικολάου (22) τοῦ ἐπὶ ταῖς χήραις ὑπὸ τῶν ἀποστόλων ταχθέντος, * διὰ ζῆλον τῆς ἰδίας γαμετῆς τὴν αἰσχρουργίαν ἅμα τοῖς ἄλ λας ἐπιτελεῖν τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς διδάξας. Καὶ περὶ τοῦ Καυλακαὰκ (25), καὶ Προυνίκου, καὶ ἄλλων βαρβαρικῶν ὀνομάτων εἰσηγησάμενος. Γ. Γνωστικοί (24), τὰς αὐτὰς αἱρέσεις διαδεξά μενοι, πλέον καὶ αὐτοὶ πάντων τὴν αἰσχρότητα ἐμε Πνεῦμα, δνομα ἧς, Καυλαυκαύχ. Προνίκου, preterea promiscuas uxores esse voluit. Corpora A negat resurgere, nec a Deo mundum fabricatum esse statuit. Imaginem porro suam scortique sui no- mine Helenæ, sub Jovis ac Minerva specie discipu- lis adorandam obtrusit. Apud Samaritas pro Deo Patre se venditans, Judæis Christum se esse dicebat. traxerunt, qui certis in rebus a Simonianis dis- crepabat. Mundum vero ab angelis fuisse productum asserebat. . Saturniliani in Syria Simonianorum turpi- tulinem auxerunt : nonnulla quoque ad majoren conciliandum stuporem ad illorum adjecere do- gmata. Horum princeps Saturnilus fuit, qui perinde ac Menander mundi conditores angelos, hoc est septem tantum ex iis facit, idque ipsos præter su- premi Patris sententiam suscepisse statuit. þV. Basilidiani fœditatis ejusdem socii ad Basili- den originem referunt, qui cum Saturnilo, Simo- niapis ac Menandrianis operam dedit: ac tametsi eadem fere sentiat, in quibusdam tamen discrepat. Nam coelos cccLxv esse dicit, quos angelicis noui- pibus afficit; ideoque totidem diebus annum con stare censet. Addit et Abrasax ejusdem computa- tionis nomen esse, quæ cccLxv numerum exprimit ; idque sanctum esse nomen asserit. V. Nicolaite a Nicolao Hlo derivati sunt, cui ab apostolis viduarum cura commissa fuerat. Hic ze- lotypia ob uxorem suam æstuans, cum aliis præ- posteram libidinem excrcere suos docuit. Sed et Caulacaac et Prunicum et alia nomina barbarica in mundum invexit. VI. Harum Gnostici successores hæresum longe oinnes turpitudinis atque exsecrandæ fœdita - In lib. 1, Cor. Lib. 1, Epiphanius et hic et in Panario. Apud alios vete- res et Saturnilus vocatur et Saturninus, quod postremum nomen communiter obtinuit. interpretatur hoc in loco Petavius, quanquam et coelos dixerit non semel in Panario. tulis nomen. Obscura vocis usurpatio ex Panario lucem aliquam desumere potest. Ad hujus enim haereseos, qua est 24, num. habemus : Virtus igitur superior, Basilidis inane commientum, Abra- sax nomine donata, quod barbaro eo nomine velut signo quodam et nota, numerus denotaretur CCCLXV. est communis cum sanctis Irenæo, Hilario, Au- gustino, Philastrio, Cassiano, et aliis, qua dicitur Nicolaitas hæreticos fœdissimos institutorem ha- buisse Nicolaum illum unum de septem diaconi- bus, quos apostoli altaris ministros et viduarum elegere patronos. Constat tamen eam opinionem Incertam fieri, et Nicolaum Ecclesiæ diaconum ab Infami ea labe immunem declarari a Clemente Alexandrino potissimum, cui suffragantur Casa- tiensis Eusebius atque Theodoretus. Consule no- D pro leg. * Deest stræ ætatis scriptores ea de opinione et Patrum dissidio agentes, Baronium, Tillemontium, Natalem Alexandrum. num. 5, legimus De hac voce,ut et de insequenti vide Petavium in Ani madversionibus ad memoratam hæresim 25. illi. qui præ aliis omnibus gravissimum intulere Ecclesiæ damnum: in omnem enim effusi libidi- nem, omnem abjicientes nequitiæ mensuranı, assi- duis se sceleribus polluebant. Eam ob rem nau- scam atque stomachum moventes illis omnibus, qui recti honestique aliquid retinerent, omnium in se odium, iram, indignationem, maledicta provoca- runt. Quæ nebulonibus tantum fœdissimis propria, narrante S. Irenzo, et post illum S. Epiphanio, omnibus communia Christianis putantes idololatra, hos illis similes credebant, a veritatis abhorret ant. præconio ; criminationes iniquas, calumnias, pre- bra, maledicta, dicteria in illos congerebant. Unde iis, qui inter fideles doctrinis ac dignitate polle. bant, occasio enata et necessitas quædam, apologiis veritatem propugnandi, ab impactis falso crimini- bus sanctam purgandi religionem. Videndi ea de re Irenaeus lib. I, cap. ; Eusebius H. E. iils cap. 7; Epiphanius haeresi 27, num. 5. 11. Menandriani a Menandro quodam originem (19) ᾿Απὸ δὲ Σατορνίνου. Satornilum appellat (20) Οὐρανούς. Now cados, sed calestes orbes (21) Τῆς αὐτῆς ψήφου. Petavius, cujusdam vir (22) 'Από Νικολάου, κ. τ. λ. S. Epiphanii opinio (23) Τοῦ Καυλακαάκ. In Panario, læresi 25, (24) Γνωστικοί. Flagitiosissimi videlicet hæretici
PG 42:867
ΙΓ΄. Καθαροί, οἱ ἅμα Ναβάτῳ συναφθέντες τῷ Ῥωμαίῳ. Καὶ τοὺς διγάμους παντελῶς ἀποβαλλόμε νοι, καὶ μετάνοιαν μὴ δεχόμενοι. ΙΔ'. Αγγελικοί. Οὗτοι παντελῶς ἐξέλιπον. Αὐτ χοῦντες δὲ ἦσαν ἀγγελικὴν τάξιν ἔχειν, ἢ διὰ τὸ Αγ- γέλους προσκεκλῆσθαι. ΙΕ΄. Αποστολικο!, οἱ καὶ Ἀποτακτικοὶ, καὶ αὐτοὶ περὶ Πισιδίαν, μόνον ᾿Αποτακτικούς δεχόμενοι, καθ' ἑαυτοῖς δὲ εὐχόμενοι, παραπλησιάζουσι δὲ ταῖς Ἐγ κρατίταις. Αλλας δὲ παρ᾽ αὐτοὺς φρονοῦσιν αἱρέ σεις. της, παρὰ τοῦτο μόνον· λέγουσι γὰρ μὴ πεπονθέναι τὸν Πατέρα (44). ΙΖ'. Οριγενιανοί τινος αριγένους (49), αίσχρο ποιοὶ δὲ οὗτοί εἰσιν, ἀῤῥητοποιοῦντες, καὶ τὰ ἑαυτῶν σώματα φθορά παραδιδόντες. ΙΗ΄. Οριγενιανοὶ ἄλλοι τοῦ καὶ Αδάμαντος τοῦ Συντακτικού, οἱ τὴν τῶν νεκρῶν ἀνάστασιν ἀποβαλ λόμενοι. Χριστὸν δὲ κτίσμα καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα εἰσηγούμενοι, παράδεισαν δὲ καὶ οὐρανοὺς καὶ τὰ ἄλλα πάντα αλληγοροῦντες, καὶ τέλος ἕξειν τὴν Χρι στοῦ βασιλείαν τολμώσι λέγειν. Αὗται πάλιν αἱ δεκαοκτώ αἱρέσεις, καὶ ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου. Νοετιανῶν. Ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ αὐτοῦ βιβλίου, πέμπτῳ δὲ ὄντι κατὰ τὸν προειρημένον ἀριθμὸν, αὗταί εἰσιν αἱ πέντε αἱρέσεις· Α΄. Παύλου Σαμοσατέως, ἐπισκόπου γενομένου Αντιοχείας τῆς μεγάλης. Οὗτος ἀνύπαρκτον τὸν Χρι στὸν ὀλίγου δεῖν διαβεβαιοῦται, Λόγον προφορικών αὐτὸν σχηματίσας, ἀπὸ δὲ Μαρίας καὶ δεῦρο εἶναι. Προκαταγγελτικῶς μὲν τὰ περὶ αὐτοῦ ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς εἰρημένα ἔχοντος, μὴ ὄντος δὲ, ἀλλ᾽ ἀπὸ Μa- ρίας καὶ δεῦρο διὰ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας. Β'. Μανιχαῖοι καὶ 'Ακουανίται (43), οἱ τοῦ Μανή μαθηταὶ τοῦ Πέρσου, Χριστὸν σχήματι λέγοντες, ἥλιόν τε σέβοντες καὶ σελήνην, ἄστροις τε καὶ δυνά- μεσι καὶ δαίμοσιν εὐχόμενοι. Αρχὰς δύο εἰσηγού μενοι, πονηράν τε καὶ ἀγαθήν. Χριστὸν δοκήσει περ φηνέναι, καὶ δοκήσει πεπονθέναι. Παλαιὰν Διαθήκην βλασφημοῦντες καὶ τὸν ἐν αὐτῇ λαλήσαντα Θεόν· κόσμον δὲ οὐ τὸν πάντα, ἀλλὰ μέρος ἐκ Θεοῦ γεγενή- σθαι ὁριζόμενοι. Γ'. Ιερακῖται, οἱ ἀπὸ Ἱέρακος τοῦ Λεοντοπολίτου S. EPIPHANII XII. Cathari Novatum Romanum secuti sunt. A Mi digamos penitus proscribani, pœnitentiam non admittunt. XIV. Angelici. Hi nusquam hodie repe- riuntur. Angelici vero ordinis se esse profteban- tur, idque nomine ipso præferebant. XV. Apostolici, qui et Apotactici sive Renuntia- tores, in Pisidia inveniuntur. Hi solos illos admit- tunt, qui se bonis omnibus abdicaverint. Caeterum Encratitarum similes sunt, etsi diversa quædam ab illis statuunt. XVI. Sabelliani cum Noetianis in omnibus pro- pemodum consentiunt, nisi quod Patrem ipsum negant esse passum. XVII. Origeniani a quodam Origene derivati. Turpissimi isti sunt, ac nefariam et præposterain libidinem exercent, suaque corpora corrumpunt. XVIII. Origeniani alii ab Origene Adamantio Scriptore. Hi mortuorum resurrectionem vegant. Tain Christum quam Spiritum sanctum creatis in rebus numerant, paradisum ac cuelos, cateraque omnia ad allegorias referunt, Christi regnum ter- minandum esse docent. Hactenus tomi primi libri,11 hæreses xviii. B HERESES TOMI II LIBRI II. In secundo vero tomo libri qui tomorum or- dine v est, hæreses v comprehenduntur, hoc or- dine: scopus fuit. Hic propemodum non exsistere Cbri- stum affirmat, atque ejusmodi Verbum esse fingit, quod in prolatione consistit : eumdem porro esse a Maria cwpisse. Ac quæ sacris in Litteris de eo pro- nuntiata sunt, prædicentis esse more dicta, cum ipse nondumn exsisteret, sed a Maria, uti diximus, et ab eo duntaxat tempore quo carne præditus ad- venit, esse cceperit. C Il. Manichæi, quos et Acuanitas vocant, Manis Persæ discipuli, Christum specie tenus profitentur, solem lunamque venerantur. Stellis ac virtutibus et dæmonibus supplicant. Duo principia, bonum ac malum, constituunt. Christum specie temus appa- ruisse, specieque tenus esse passum. Vetus Testa- D mentum eumque, qui in illo locutus est, maledictis onerant. Mundum quidem non universum, sed ejus partem a Deo fabricatam esse statuunt. III. Hieracitæ ab Hierace interprete ac do- Cor. ex 1. 1, falsa exhibens notatur ab Augustino capite 41, De hæresibus. Idem S. Doctor pluribus in locis suorum in Joannem Tractatuum, ut 40, et 71, Sabellianos et Patropassianos vocat, quo nomine apud Roma- nos donari qui apud Ægyptios Sabeliiani diceban - tur, ante Augustinum in libro De synodis scripserat Athanasius. nescire ait Epiphanius, num Origeniani isti ab Ada- mantio Origene nuncupationem acceperint suam, an potius ab altero ejusdem nominis homine. Ab Origene Adamantio inverisimile prorsus declarat insigne discrimen inter mores illius, et istorum im- pudicitias. fuisse Manichaeos ab Acua Veterano quodam, qui erat e Mesopotamia profectus, tradit in Panario ad hunc locum Epiphanius. Aucum Veteranum dici interpretatur Petavius, quod militia defunctus le- gitimam missionem obtinuerit, 15. Σαβελλιανος, οἱ τὰ ὅμοις ἀνοήτως ' δοξάζον 1. Pauli Samosateni, qui Antiochiæ magnæ epi- (41) Μὴ πεπονθέναι τὸν Πατέρα. Locus ista cen (42) Τινὸς 'Ωριγένους. In hæresi 63 Panarii, se (43) 'Ακουανῖται. Εo etiam nomine appellatos
PG 42:871
πολλάκις ἐλθὼν (47), καὶ ἐγγράφως ἀπολογισάμενος, ὁμοούσιον, ὁμοιούσιον, ὁμοιούσιον γρ. αὐτό. παρὰ πολλῶν τοῖς αὐτοῖς ἐμμένειν κατηγορήθη. Ἴσως δὲ μεταγνούς τάχα ἑαυτὸν διωρθώσατο, ἢ οἱ αὐτοῦ μαθηταί. Ὑπὲρ αὐτοῦ γὰρ καὶ ὑπὲρ τῶν αὐτ τοῦ μαθητῶν ὀρθόδοξοι τινες (48) μέσως ὑπεραπο λογοῦνται. Δ΄. Ἡμιάρειοι, οἱ Χριστὸν μὲν ὁμολογοῦντες, εἰ ρωνείᾳ δὲ κτίσμα αὐτὸν φάσκοντες (49), οὐχ ὡς ἕν τῶν κτισμάτων· ἀλλὰ, φασὶν, Υἱὸν αὐτὸν λέγομεν, διὰ δὲ τὸ μὴ πάθος προσάψαι Πατρὶ διὰ τοῦ γεγεν νηκέναι, κτιστὸν αὐτὸν λέγομεν. Καὶ περὶ δὲ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου ὡσαύτως κτίσμα παντελῶς ὁρίο ζονται, παρεκβάλλοντες Υἱοῦ τὸ ὁμοούσιον, όμοιού σιον δὲ θέλουσι λέγειν. "Αλλοι δὲ ἐξ αὐτῶν καὶ τὸ ὁμοιούσιον παρεξέβαλον. Ε΄. Πνευματομάχοι. Οὗτοι περὶ μὲν Χριστοῦ (50) καλῶς ἔχουσι, τὸ δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημοῦσι, κτιστὸν αὐτὸ ὁριζόμενοι, καὶ οὐκ ἂν ἐκ τῆς θεότητος, μᾶλλον δὲ καταχρηστικῶς κατὰ ἰδίαν ἐνέργειαν ἐκτίσθη, ἁγιαστικὴν αὐτοῦ ' δύναμιν φάσκοντες εἶναι μόνον. Γ'. Αεριανοί. Οὗτος ὁ Αέριος ἀπὸ Πόντου ὁρμᾶτο, ἔτι δὲ δεῦρο περίεστι πειρασμὸς τῷ βίῳ. Πρεσβύτερος οὗτος τοῦ ἐπισκόπου Εὐσταθίου, ἐν ᾿Αρειανοῖς δια- βληθέντος, καὶ τοῦ ἐπισκοπεῖν ἐκπεσόντος. Ἐπειδὴ δὲ αὐτὸς Αέριος οὐ κατέστη ἐπίσκοπος ἀντὶ Εὐστα θίου, πολλὰ κατὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐδογμάτισε, τῇ μὲν πίστει ὢν Αρειανός τελειότατος, περιττότερον δὲ δογματίζει. Μὴ δεῖν φησι· προσφέρειν περὶ τῶν κεκοιμημένων, νηστεύειν δὲ τετράδα καὶ προσάββα- τον καὶ Τεσσαρακοστὴν καὶ Πάσχα κωλύει. Απο- ταξίαν δὲ κηρύσσει, σαρκοφαγίαις δὲ παντοίαις κέ χρηται καὶ τρυφαῖς ἀδεῶς. Εἰ δέ τις τῶν αὐτοῦ μαθητῶν βούλοιτο νηστεύειν, μὴ ἐν ἡμέραις τετα- γμέναις, φησὶν, ἀλλ' ὅτε βούλει. Φάσκει δὲ μηδὲν είναι διαφορώτερον ἐπίσκοπον πρεσβυτέρου. Περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς Θεολογίας. ὁμοούσιον, κατ' ουσίαν, ὁμοιούσιον. S. EPIPHANII sum etiam scriptosarpenumero purgasset, a plerisque A tamen creditum est ad easdem ipsum opiniones adhærescere. Fieri potest ut vel ipse mutata sen- tentia meliorem ad mentem sese revocaverit, vel ejus discipuli : nam pro illo ejusque discipulis or- thodoxi quidamn sese defensores interposuerunt. IV. Seniariani, Christumn illi creaturam esse di- cunt, sed cavillando tamen negant cæterarum crea- turarum esse similem : sed Filium, inquiunt, illum dicimus; verum ne ex generatione ipsa ulla in Pa- trem affectio derivetur, eumidem creatum confite- mur. lidem et Spiritum sanctum oninino creaturam esse definiunt. Cumque id est consub- stantialem a Filio repudient, hoc est substantia similem admittunt. Quod ipsum tamen quidam ex illis respuunt. V. Pneumatomachi. De Christo isti non male sentiunt, sed in Spiritum sanctum contumelias ja- ciunt, cum et creatum asseverent, et a divinitate rejiciant : imo vero abusione quadam vocis propter actionem ipsain creatum esse dicant, nec aliud esse quidquam præter vim sanctificandi. Vl. Aeriani. Aerius e Poulo oriundus, hodieque magna humani generis calamitate superest. Fuerat olin Eustathii episcopi qui Ariani erroris insimu- latus ac depositus est, presbyter : qui, quod episco- pus pro Eustathio creatus non esset, multa adversus catholicam Ecclesiam dogmata commentus est: ac quod ad fidem attinet, germanus Arii sectator est; sed amplius quiddam profitetur, oblationes pro mortuis non esse faciendas, jejunia quartæ ferie et feriæ sextæ ac Quadragesima, necnon et Pascha- tis prohibet, rerum omnium renuntiationem præ- dicat, carnium ac deliciarum ad vitam omne genus adhibet. Quod si quis sectatorum suorum jejunare velit, definitis hoc diebus facere prohibet, sed quando libuerit. Episcopum docet nihilo præstan- tiorem esse presbytero. B C tus enim, et episcopatu dejectus anno 336, a Con- stantinopolitano Arianorum concilio, epistolam in- ter cætera dedit ad Julium Romanum pontificem, et rectæ suæ fidei professionem, quam hæresi 72, in Panario refert noster Epiphanius. Romam deinde, ut plenius se purgaret, venit anno 540, et hac in D urbe per annum moratus est et menses aliquot. re- episcopalni innocentiæ et orthodoxiæ causa stitutum fuisse tum ab Julio pontifice, quemadmo- dum ipse ait in Epistola ad Orientales data, numero juxta Petri Coustantii edition. 46; tum a Sardicensi celeberrimo concilio, uti aperte declarant epistolæ illius synodica. Si autem Sabellio, Paulo Samosa- teno, Photino ob errorum necessitudinem quamdam jungitur Marcellus ab Eusebio Cæsariensi, Hilario, Basilio Magno, Sulpicio Severo, Hieronymo, Joanne Chrysostomo, et aliis, qui sunt inter Patres, quique hac in re allegari soleant, quorum numero, et au- ctoritate motus Baronius credidit Marcellum et Ju- lio, et Sardicensibus Patribus imposuisse, admodum verisimile est eos omnes abreptos fuisse judicio unius Eusebii Cæsariensis, qui memorati superius concilii Constantinopolitani mandato duos principio adversus Marcellum scripsit libros, ut ea impeteret quæ ille posuerat in Asterium Cappadocem. Deinde contra Marcellum eumdem vulgavit tres libros alios Hisce porro in quinque libris ut Sabellianismo pollutus exagi- tatur infelix Marcellus. At multorum et quidem gravissimorum virorum opinione, injuria, vel quod falsis vulgi rumoribus adhæserit Eusebius, vel Ária- norum fraudibus, et factionis studio fuerit dece- plus; vel alia quavis, quæ nos luteal, causa a veri- tatis nitore abductus, eos quinque scripserit libros. arianis hoc in loco habet Epiphanius, omnibus carte, qui Semiariani habiti sunt, convenire non possunt. Quæ illorum fuerit sententia non aliunde melius dignosci potest, quam ex Actis Ancyranæ synodi anni 358. Rejiciebant illi vocem utpote que in divinis non reperitur Scripturis; Filium Deo Patri per omnia, et ratione natura, similem dicebant, et verum non est de Christo non male sensisse Pneu- matomachos, sive Macedonianos; erant enim ple rumque Semiariani. Consule Socratem Hist. eccl. (47) Εἰς ἀπολογίας δὲ πολλάκις ελθών. Damna- (48) ᾿Ορθόδοξοι τινες. Constat et absolutum, et (49) Κτίσμα αὐτὸν φάσκοντες. Quæ de Semi- (50) Οὗτοι περὶ μὲν Χριστοῦ, κ. τ. λ. Omnino 1. 1, cap. 15, et Sozomenum lib. iv, cap. 27.
PG 42:875
Αὕτη καὶ ἡ τοῦ ἑβδόμου τόμου ἀνακεφαλαίωσις, καὶ τέλος τῶν τριῶν βιβλίων, ὁμοῦ δὲ πᾶσαι αἱ αἱ ρέσεις ὀγδοήκοντα. Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ τέλει τοῦ τρίτου βιβλίου, ἑβδόμῳ δὲ τόμῳ, ἐν ὑστέρῳ ἡ πίστις τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἀπολογία ὑπὲρ ἀληθείας, καὶ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου Χριστοῦ, καὶ χαρακτήρ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τῆς ἀπ' αἰῶνος οὔσης, κατὰ δὲ διαδοχὴν χρόνων φανερώτατα ἐν τῇ Χριστοῦ ἐνσάρκῳ παρουσίᾳ ἀποκαλυφθείσης. Καὶ πόσα δυνήσεται (51) ὁ νοῦς τῶν ἀνθρώπων συλλέγειν τῶν τοσούτων καὶ μεγάλων όνομαζομένων, καὶ ἐν ταῖς ἐπαινουμέναις δσαι εἰσὶ διαφοραί νεανί δων, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός ! Τῶν μὲν πρὸς ἔπαινον, ἄλλων δὲ μὴ ἐπαινουμένων· (52) τῶν δὲ ἀπ᾿ ἰδίου ναὸς τὰ πρὸς πολιτείαν καὶ ἄσκησιν καὶ θεσμὸν ἑαυ τοῖς συλλεγόντων, ἐν κόμαις τε προόπτως προερχο μένων· ἄλλων δὲ ἁγίων ἀδελφῶν ἐν σάκκῳ καὶ στο δῷ οἴκαδε καθεζομένων· καὶ ἔτι ἄλλων ἐν πολιτείαις καὶ νηστείαις ὑπερβαλλούσαις καὶ καμάτῳ πρὸς Θεόν, ἐν νεανιότητι τῇ πρὸς τὸν Νυμφίον τελείαν συνείδησιν· ἑτέρων δὲ, ὡς προεἶπον, οὐκ ὀρθῶς, ἀλλὰ κατά τινα πρόληψιν νοός, τυραννικῶς παρὰ τὴν ἀλήθειαν νεανιευομένων· ὡς Ζακχαίος (53) μὲν πολ βραχέως τελευτήσας ἐν τῇ ὀρεινῇ τῇ περὶ τὰ Ἱεροσό λυμα, ὃς οὐδενὶ ὅλως συνευχόμενος διετέλεσεν. Αλλά καὶ διὰ τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν τολμηρῶς ἁγίων μυστη ρίων ψαύειν, καὶ ἱερουργίαν λαϊκὸς ὢν ἀφειδῶς ἐπι εχείρει. Ετερος δέ τις, ὅστις ποτὲ ἦν ἀνὴρ ἐκεῖνος, καὶ τῶν δοκούντων ἐν ἀκρότητι βίου πεπολιτευμένος, πρὸς τὴν Αἴγυπτον ἐπὶ τὰ ἐρημικὰ κατοικήσας ἐν μοναστηρίῳ, καὶ ἄλλος πρὸς τῷ Σιναίῳ· οἱ ἀπὸ ὄνει ράτων ἐνεανιεύσαντο, ἐπισκοπῆς δεξάμενοι χειροθε σίαν ', καθῆσθαί τε καὶ τὰ ἐπισκόπων πράττειν καὶ αὐτοὶ ἐπεχείρουν. Ἕτεροι δὲ οὐκ ὀλίγοι ευνουχίζειν ἑαυτοὺς παρὰ τὰ προστεταγμένα δῆθεν νεανιεύματος χάριν ἐτόλμησαν. Ετεροι δὲ δοκοῦντες νεανιεύεσθαι τολμῶσι παρὰ τοὺς ὄντας ", ὡς ἀπὸ ὀρθοδόξων ὁρμώ μενοι, σύλλογον ἑαυτοῖς ἐπισπάσασθαι, ἀλλὰ καὶ ἄνευ ἐπικρίσεως συνόδου οἰκουμενικῆς ἀναβαπτίζειν (54) τοὺς ἐρχομένους πρὸς αὐτοὺς δῆθεν ἀπὸ Ἀρειανῶν· μηδέπω τοῦ πράγματος ἐξ ἐπικρίσεως, ὡς ἔφην, συν όδου τμηθέντος, διὰ τὸ ἀναμίξ τοὺς λαοὺς ὑπάρχειν ἔτι δεῦρο, καὶ πολλοὺς μὲν εἶναι ὀρθοδόξους, κατὰ δὲ ὑπόκρισιν πρὸς τοὺς ἱερατεύοντας συνημμένους, έως ἂν ἀφορισμός γένηται τῆς τοιαύτης βλασφήμου αἱρέ σεως, καὶ τότε κατ' αὐτῆς ὁρισθήσεται. Ἐκ τούτων δὲ τῶν οὕτως ἀναβαπτιζόντων ἀπ᾿ ἰδίου κελεύ σματος, εἰς ἡμετέρας ἀκοὰς ἀφίκτας εἰς ὑπάρ χειν ἐν τῇ τῶν Λυκίων χώρᾳ πρεσβύτερος. Εισι δὲ καὶ ἄλλοι, ὧν ἕκαστος καθ᾿ ἑαυτὸν εἶχεται, καὶ οὐ μετά τινος τό παράπαν. Ετεροι δὲ ἐν Β Γ. κανόνας ὄντας. γρ. τελείᾳ συνειδήσει πληροφορουμένων. ' οὐ δεξάμ. χειροθες. S. EPIPHANII Summa haec est tomi septimi ac trium librorun A finis, colliguntur hæreses Lxxx. Sub finem tertii libri septimique tomi, formula fidei quam Eccle- sia catholica profitetur, subjecta est, ac veritatis defensio, et Evangelii Christi prædicatio; ac denim que catholicæ Ecclesiæ forma, quæ cum ab æterno fuerit, successione temporum post incarnationem Christi evidentissime patefacta est. C Quam multa vero ab humanis ingeniis colligi possunt de iis qui lanti ac tam excellentes haben- tur, et qui ad laudabilium adolescentularum genus aæribi debent,quarum non est numerus! Nam aliæ commendandæ sunt, aliæ vituperatione dignæ; nam nonnulli reperiuntur ', qui ex privato ingenio severam quamdam vitæ disciplinam ac legem si- bimetipsis condiderunt, ac prolixiore coma palam et in omnium oculis procedunt; alii vero sancti fratres in cilicio et cinere domi sese continent ; alii denique asperrimo vivendi instituto, ac duris- simis jejuniis et laboribus Dei causa susceptis, juvenili quadam fortitudine et perfecta erga Spon- sum conscientia, omnibus numeris absolutam vi- tam exprimunt: alii demum, quod paulo ante dixi, non sincere, sed obstinatione quadam animi, velut tyrannice, præter veritatem insolenter efferuntur : ejusmodi Zacchæus ille fuit, qui nuper in montana regione ad Hierosolyma mortuus est; qui cum nemine unquam precandi communione conjungi se passus est: imo vero ex eodem instituto divina mysteria, cum laicus esset, attingere, ac sacrificia celebrare nefario ausu ac temerario est aggressus. Inventus est et alius, quicunque ille tandem fuit, excellenti quodam vitæ genere, qui in Ægypti solitudine in monasterio degebat; item alius ad Sinam montem habitans. Qui ambo nescio quibus somniis eo temeritatis adducti sunt, ut, suscepta ad episcopi functionem manuum impositione, sedere, et episcoporum munus obire non dubita- rint. Alii,et hi quidem non pauci, castrare semet- ipsos contra leges juvenili quadam ferocia ausi sunt. Alii, qui audaciores videntur, ex catholico- rum partibus, privata sibi factione conflata, præter Ecclesiæ consuetudinem, ac citra universalis coll- cilii decretum, eos qui ab Arianis ad suas partes D transeunt, iterum baptizare nihil verentur; cum nondum ea res, ut dixi, universalis synodi judicio decisa sit, quod adhuc populi promiscue ad ho- diernum usque tempus habeantur : inter quos multi quidem sunt catholici, sed ficte ac per si- mulationem cum sacerdotibus sunt conjuncti, do- · F. Cant. vi, 7. * pro non. * F. ad finem usque operis iisdem ferme exarata verbis invenies in Expositione fidei a num. 13, ad inte- grum usque numer. 18. positionis fidei. adnotaviinus ad memoratum nuper num. 13. tet quæ scripsimus ad simillimum locum num. laudati in Expositione fidei. (54) Καὶ πόσα δυνήσεται. Hæc et quæ sequuntur (52) Confer cum istis quæ leguntur num. 13 Ex- (55) Ὡς Ζακχαῖος. Vide quæ de isto Zacchizo (54) Αναβαπτίζειν, etc. Εt hic recolantur opor
Second witness · khazarzar edition
Anacephalaeosis Sp. 1.162 Τάδε ἔνεστιν ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ τοῦ πρώτου βιβλίου τοῦ κατὰ τῶν εἴκοσι αἱρέσεων ἐλέγχου, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις κ οὕτως· Πρῶτον μὲν αἱ τῶν αἱρέσεων πασῶν μητέρες τε καὶ πρωτότυποι ὀνομασίαι, ἐξ ὧν μητέρων πέντε αἱ ἄλλαι ἐφύησαν, καὶ εἰσὶν αὗται αἱ πρῶται τέσσαρες· α. Πρώτη Βαρβαρισμός, ἥτις καθ' ἑαυτήν ἐστι, διαρκέσασα ἀφ' ἡμερῶν τοῦ Ἀδὰμ ἐπὶ δέκα γενεαῖς ἕως τοῦ Νῶε. Βαρβαρισμὸς δὲ κέκληται ἀπὸ τοῦ μὴ τοὺς τότε ἀνθρώπους ἀρχηγόν τινα ἔχειν ἢ μίαν συμφωνίαν, ἀλλ' ὅτι πᾶς τις ἑαυτῷ ἐστοίχει καὶ νόμος ἑαυτῷ κατὰ τὴν προτίμησιν τοῦ ἰδίου βουλήματος ἐγίνετο. β. Δευτέρα Σκυθισμός, ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τοῦ Νῶε καὶ μετέπειτα ἄχρι τῆς τοῦ πύργου οἰκοδομῆς καὶ Βαβυλῶνος καὶ μετὰ τὸν τοῦ πύργου χρόνον ἐπὶ ὀλίγοις ἔτεσι τουτέστιν ἕως Φαλὲκ καὶ Ῥαγαῦ· οἵτινες ἐπὶ τὸ τῆς Εὐρώπης κλίμα νενευκότες τῷ τῆς Σκυθίας μέρει καὶ τοῖς αὐτῶν ἔθνεσι προσεκρίθησαν ἀπὸ τῆς τοῦ Θάρρα ἡλικίας καὶ ἐπέκεινα, ἐξ οὗπερ οἱ Θρᾷκες γεγόνασι. 1.163 γ. Τρίτη Ἑλληνισμός, ἀπὸ τῶν χρόνων τοῦ Σεροὺχ ἐναρξάμενος διά τοι τῆς εἰδωλολατρείας καὶ ὡς ἐστοίχουν τὸ τηνικαῦτα ἕκαστος κατά τινα δεισιδαιμονίαν ἐπὶ τὸ μᾶλλον πολιτικώτερον καὶ ἐπὶ ἔθη καὶ θεσμούς. εἰδώλων μέντοι γε ἐναρξαμένων τάττεσθαι, τὰ τῶν ἀνθρώπων γένη οἷς τότε στοιχήσαντες * ἐθεοποίουν, διὰ μὲν χρωμάτων διαγράφοντες τὴν ἀρχὴν καὶ ἀπεικονίζοντες τοὺς πάλαι παρ' αὐτοῖς τετιμημένους ἢ τυράννους ἢ γόητας ἤ τινάς τι δράσαντας ἐν βίῳ μνήμης δοκοῦν ἄξιον, δι' ἀλκῆς τε ἢ σωμάτων εὐρωστίας *· ἔπειτα δὲ ἀπὸ τῶν χρόνων τοῦ Θάρρα πατρὸς Ἀβραὰμ καὶ δι' ἀγαλμάτων τὴν πλάνην τῆς εἰδωλολατρείας εἰσηγησάμενοι, τοὺς ἑαυτῶν προπάτορας δι' ἀπεικονισμῶν τετιμηκότες καὶ τοὺς πρὸ αὐτῶν τετελευτηκότας τεχνησάμενοι ἐκ κεραμικῆς ἐπιστήμης τὸ πρῶτον, ἔπειτα δι' ἑκάστης τέχνης μιμησάμενοι, οἰκοδόμοι μὲν λίθον ξέσαντες, ἀργυροκόποι δὲ καὶ χρυσοχόοι διὰ τῆς ἰδίας ὕλης τεκτηνάμενοι, οὕτω καὶ τέκτονες καὶ οἱ καθεξῆς· Αἰγύπτιοι δὲ ὁμοῦ καὶ Βαβυλώνιοι καὶ Φρύγες καὶ Φοίνικες ταύτης τῆς θρῃσκείας πρῶτοι εἰσηγηταὶ γεγόνασιν, ἀγαλματοποιίας τε καὶ μυστηρίων, ἀφ' ὧν τὰ πλεῖστα εἰς Ἕλληνας μετηνέχθη ἀπὸ τῆς Κέκροπος ἡλικίας καὶ 1.164 καθεξῆς, μετέπειτα δὲ καὶ ὑστέρῳ πολὺ τοὺς περὶ Κρόνον καὶ Ῥέαν, Δία τε καὶ Ἀπόλλωνα καὶ τοὺς καθεξῆς θεοὺς ἀναγορεύσαντες. Ἕλληνες δὲ κέκληνται ἀπὸ Ἕλληνός τινος ἀνδρὸς τῶν ἐν τῇ Ἑλλάδι κατῳκηκότων καὶ τὴν προσωνυμίαν τῇ χώρᾳ παρεχομένου, ὡς δὲ ἕτεροί φασιν ἀπὸ τῆς ἐλαίας τῆς ἐν Ἀθήναις βλαστησάσης. Ἴωνες δὲ τούτων ἀρχηγοὶ γεγόνασιν, ὡς ἔχει ἡ ἀκρίβεια, ἀπὸ τοῦ Ἰωυάν *, ἑνὸς ἀνδρὸς τῶν τὸν πύργον οἰκοδομησάντων, ὅτε αἱ γλῶσσαι διεμερίσθησαν τῶν ἀνθρώπων, δι' ἣν αἰτίαν καὶ Μέροπες πάντες κέκληνται διὰ τὴν μεμερισμένην φωνήν. ὕστερον δὲ ὁ Ἑλληνισμὸς εἰς αἱρέσεις κατέστη κατωτέρω τῷ χρόνῳ, φημὶ δὲ Πυθαγορείων καὶ Στωϊκῶν καὶ Πλατωνικῶν καὶ Ἐπικουρείων καὶ λοιπῶν. θεοσεβείας δὲ χαρακτὴρ ὑπῆρχεν ἅμα καὶ ὁ κατὰ φύσιν νόμος, πολιτευόμενος ἀπὸ τούτων τῶν ἐθνῶν, ἑαυτὸν ἀφορίζων ἀπὸ τῆς τοῦ κόσμου καταβολῆς καὶ δεῦρο, μέσος τυγχάνων Βαρβαρισμοῦ καὶ Σκυθισμοῦ καὶ Ἑλληνισμοῦ, ἕως ὅτου συνήφθη τῇ τοῦ Ἀβραὰμ θεοσεβείᾳ. δ. Καὶ μετέπειτα Ἰουδαϊσμός, ἀπὸ τῶν χρόνων Ἀβραὰμ τὸν χαρακτῆρα διὰ περιτομῆς εἰληφὼς καὶ ἐν Μωυσῇ, ἑβδόμῳ ἀπὸ Ἀβραάμ, διὰ τοῦ δι' αὐτοῦ δοθέντος
νόμου ὑπὸ τοῦ θεοῦ πλατυνθείς, ἀπὸ δὲ τοῦ Ἰούδα, τετάρτου υἱοῦ τοῦ Ἰακὼβ τοῦ ἐπικληθέντος Ἰσραήλ,διὰ Δαυὶδ τοῦ πρώτου βασιλεύσαντος ἀπὸ τῆς τοῦ αὐτοῦ Ἰούδα φυλῆς τὸ τέλειον τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ ὄνομα κεκληρωμένος. σαφῶς γὰρ περὶ 1.165 τούτων τῶν τεσσάρων αἱρέσεων ὁ ἀπόστολος ἐπιτιμῶν ἔφη «ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ οὐ βάρβαρος, οὐ Σκύθης, οὐχ Ἕλλην, οὐκ Ἰουδαῖος ἀλλὰ καινὴ κτίσις». Ἑλλήνων διαφοραί· ε. Πυθαγόρειοι εἴτ' οὖν Περιπατητικοί· τὴν μονάδα καὶ τὴν πρόνοιαν καὶ τὸ κωλύειν θύεσθαι τοῖς δῆθεν θεοῖς Πυθαγόρας ἐδογμάτισεν, ἐμψύχων τε μὴ μεταλαμβάνειν, ἀπὸ οἴνου δὲ ἐγκρατεύεσθαι. διώριζεν δὲ ἅμα τὰ ἀπὸ σελήνης καὶ ἄνω ἀθάνατα λέγων, τὰ δὲ ὑποκάτω θνητά· μεταγγισμούς τε ψυχῶν ἀπὸ σωμάτων εἰς σώματα ἄχρι ζῴων καὶ κνωδάλων, σιωπὴν δὲ ἅμα ἀσκεῖν ἐπὶ χρόνον πέντε ἐτῶν ἐδίδασκε. τὸ τελευταῖον δὲ ἑαυτὸν θεὸν ὠνόμασε. ς΄ ϛ. Πλατωνικοὶ θεὸν καὶ ὕλην καὶ εἶδος, καὶ τὸν κόσμον γενητὸν καὶ φθαρτὸν ὑπάρχειν, τὴν ψυχὴν δὲ ἀγένητον καὶ ἀθάνατον καὶ θείαν· εἶναι δὲ αὐτῆς τρία μέρη, λογικὸν θυμικὸν καὶ ἐπιθυμητικόν· τὰς δὲ γυναῖκας κοινὰς τοῖς πᾶσι γίνεσθαι καὶ μηδένα μίαν ἔχειν γαμετὴν ἰδίαν, ἀλλὰ τοὺς θέλοντας ταῖς βουλομέναις συνεῖναι· μεταγγισμὸν δὲ ὡσαύτως ψυχῶν εἰς σωμάτων διαφορὰς ἄχρι κνωδάλων, ὁμοῦ δὲ καὶ θεοὺς ἐκ τοῦ ἑνὸς πολλοὺς ἐδογμάτισαν. ζ. Στωϊκοὶ σῶμα τὸ πᾶν δογματίζοντες καὶ τὸν αἰσθητὸν τοῦτον κόσμον θεὸν νομίζοντες, τινὲς δὲ ἐκ τῆς τοῦ πυρὸς οὐσίας τὴν φύσιν ἔχειν αὐτὸν ἀπεφήναντο. καὶ τὸν μὲν θεὸν νοῦν ὁρίζουσι καὶ 1.166 ὡς ψυχὴν παντὸς τοῦ ὄντος κύτους οὐρανοῦ καὶ γῆς· σῶμα δὲ αὐτοῦ τὸ πᾶν, ὡς ἔφην, καὶ ὀφθαλμοὺς τοὺς φωστῆρας. τὴν δὲ σάρκα πάντων ἀπόλλυσθαι καὶ τὴν ψυχὴν πάντων μεταγγίζεσθαι ἀπὸ σώματος εἰς σῶμα. η. Ἐπικούρειοι ἄτομα καὶ ἀμερῆ σώματα, ὁμοιομερῆ τε καὶ ἄπειρα τὴν ἀρχὴν εἶναι τῶν πάντων ὑπεστήσαντο καὶ τέλος εἶναι εὐδαιμονίας τὴν ἡδονὴν ἐδογμάτισαν καὶ μήτε θεὸν μήτε πρόνοιαν τὰ πράγματα διοικεῖν. θ. Σαμαρειτισμὸς καὶ οἱ ἀπ' αὐτοῦ Σαμαρεῖται, ὅς ἐστιν ἀπὸ Ἰουδαϊσμοῦ, πρὸ μὲν τοῦ καταστῆναι αἱρέσεις εἰς Ἕλληνας καὶ πρὸ τοῦ συστῆναι αὐτῶν τὰ δόγματα, μετὰ δὲ τὸ εἶναι Ἑλλήνων τὴν θρῃσκείαν καὶ μέσον τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ τὴν πρόφασιν εἰληφὼς ἀπὸ τῶν χρόνων Ναβουχοδονόσορ καὶ τῆς τῶν Ἰουδαίων αἰχμαλωσίας· μέτοικοι δὲ ὄντες ἀπὸ Ἀσσυρίων εἰς τὴν Ἰουδαίαν καὶ λαβόντες τὴν πεντάτευχον μόνην Μωυσέως, τοῦ βασιλέως αὐτοῖς ἀποστείλαντος ἀπὸ Βαβυλῶνος διὰ ἱερέως Ἔσδρα καλουμένου, τὰ πάντα ἔχοντες ἴσα Ἰουδαίων, πλὴν τοῦ βδελύττεσθαι τὰ ἔθνη καὶ μήτε προσψαύειν τινῶν καὶ πλὴν τοῦ ἀρνεῖσθαι νεκρῶν ἀνάστασιν καὶ τὰς ἄλλας προφητείας τὰς μετὰ Μωυσέα. Σαμαρειτῶν ἔθνη τέσσαρα· ι. Γοροθηνοί, οἱ ἄλλοις καιροῖς τὰς ἑορτὰς ἄγοντες παρὰ τοὺς Σεβουαίους. ια. Σεβουαῖοι, διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν τῶν ἑορτῶν πρὸς τοὺς Γοροθηνοὺς διαφερόμενοι. ιβ. Ἐσσηνοί, μηδ' ὁποτέροις ἐναντιούμενοι, τοῖς δὲ παρατυγχάνουσι συνεορτάζοντες ἀδιαφόρως. ιγ. Δοσίθεοι, τοῖς αὐτοῖς ἔθεσιν οἷς καὶ Σαμαρεῖται ἐμπολιτευόμενοι, περιτομῇ τε καὶ σαββάτῳ καὶ τοῖς ἄλλοις, χρώμενοί τε τῇ πεντατεύχῳ, περιττότερον δὲ τῶν ἄλλων φυλάττοντες τὸ ἀπέχεσθαι ἐμψύχων καὶ ἐν νηστείαις δὲ συνεχέστατα βιοῦντες. ἔχουσι δὲ 1.167 καὶ παρθενίαν τινὲς αὐτῶν, ἐγκρατεύονται δὲ ἄλλοι. πιστεύουσι δὲ νεκρῶν ἀνάστασιν, ὅπερ ξένον ἐστὶ Σαμαρείταις. Ἰουδαίων αἱρέσεις ἑπτά· ιδ. Γραμματεῖς, οἵτινες νομικοὶ μὲν ἦσαν καὶ δευτερωταὶ παραδόσεων τῶν παρ'
αὐτοῖς πρεσβυτέρων, τῇ περιττοτέρᾳ ἐθελοθρῃσκείᾳ ἔθη φυλάττοντες ἃ οὐ διὰ τοῦ νόμου μεμαθήκασιν, ἀλλ' ἑαυτοῖς ἐτύπωσαν, σεβάσματα δικαιώματος τῆς νομοθεσίας. ιε. Φαρισαῖοι, ἑρμηνευόμενοι ἀφωρισμένοι, οἱ τὸ ἀκρότατον βιοῦντες καὶ δῆθεν τῶν ἄλλων δοκιμώτεροι· παρ' οἷς καὶ νεκρῶν ἀνάστασις ὡς καὶ παρὰ τοῖς Γραμματεῦσι καὶ ἡ περὶ ἀγγέλων καὶ πνεύματος ἁγίου, ὅτι ἔστι, συγκατάθεσις, πολιτεία τε διάφορος, ἐγκράτεια ἕως χρόνου καὶ παρθενία, νηστεία δὲ δὶς τοῦ σαββάτου, ξεστῶν καθαρισμοὶ καὶ πινάκων καὶ ποτηρίων, ὡς καὶ παρὰ τοῖς Γραμματεῦσι, ἀποδεκατώσεις καὶ ἀπαρχαὶ καὶ ἐνδελεχὴς εὐχὴ καὶ σχήματα ἐθελοθρῃσκευτικὰ τῆς ἐνδυμενίας διά τοι τῆς ἀμπεχόνης καὶ τῶν δαλματικῶν ἤγουν κολοβιώνων καὶ τοῦ πλατυσμοῦ τῶν φυλακτηρίων τουτέστι σημάτων τῆς πορφύρας καὶ κρασπέδων καὶ ῥοΐσκων ἐπὶ τὰ πτερύγια τῆς ἀμπεχόνης, ἅτινα ταῦτα ἐτύγχανε σημεῖα τῆς παρ' αὐτοῖς ἕως καιροῦ ἐγκρατείας· οἳ καὶ παρεισέφερον γένεσιν καὶ εἱμαρμένην. ιςϛ. Σαδδουκαῖοι, ἑρμηνευόμενοι δικαιότατοι, οἳ ἐκ γένους μὲν ἦσαν Σαμαρειτῶν ὁμοῦ δὲ καὶ ἱερέως Σαδδοὺκ ὀνόματι, νεκρῶν μὲν ἀνάστασιν ἀρνούμενοι καὶ μὴ παραδεχόμενοι ἄγγελον μήτε πνεῦμα, τὰ δὲ λοιπὰ πάντα ὄντες Ἰουδαῖοι. ιζ. Ἡμεροβαπτισταί· οὗτοι μὲν κατὰ πάντα Ἰουδαῖοι ἦσαν, ἔφασκον δὲ μηδένα ζωῆς τυγχάνειν αἰωνίου, εἰ μή τι ἂν καθ' ἑκάστην βαπτίζοιτο. ιη. Ὀσσηνοί, οἳ δὴ ἰταμώτατοι ἑρμηνεύονται. ἦσαν δὲ οὗτοι τὰ πάντα κατὰ νόμον τελοῦντες, ἐχρῶντο δὲ καὶ γραφαῖς ἑτέραις μετὰ τὸν νόμον, τοὺς δὲ πλείους τῶν μετέπειτα προφητῶν ἀπεβάλλοντο. ιθ. Νασαραῖοι, ἑρμηνευόμενοι ἀφηνιασταί, οἳ πᾶσαν σαρκοφαγίαν ἀπαγορεύουσιν, ἐμψύχων οὐδ' ὅλως μεταλαμβάνουσιν, ἄχρι δὲ Μωυσέως καὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ τοῖς ἐν τῇ πεντατεύχῳ ἁγίοις ὀνόμασι πατριαρχῶν κεχρημένοι τε καὶ πιστεύοντες, φημὶ δὲ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ καὶ τῶν ἀνωτάτω καὶ αὐτοῦ Μωυσέως καὶ Ἀαρὼνκαὶ Ἰησοῦ. τὰς δὲ τῆς πεντατεύχου γραφὰς οὐκ εἶναι Μωυσέως δογματίζουσιν, ἄλλας δὲ παρ' αὐτὰς ἔχειν διαβεβαιοῦνται. κ. Ἡρῳδιανοί, οἳ Ἰουδαῖοι μὲν ἦσαν κατὰ πάντα, Ἡρῴδην δὲ Χριστὸν προσεδόκων καὶ τούτῳ τὸ τοῦ Χριστοῦ ἀπεδίδοσαν γέρας καὶ ὄνομα. Οὗτος ὁ πρῶτος τόμος, περιέχων κατὰ πασῶν τῶν εἴκοσι τούτων αἱρέσεων· ἐν αὐτῷ δὲ καὶ ἡ περὶ τῆς Χριστοῦ ἐνδημίας ὑπόθεσις καὶ ἡ τῆς ἀληθείας ὁμολογία. 1.234 Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τούτῳ τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ πρώτου βιβλίου, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις δεκατρεῖς οὕτως· κα. Σιμωνιανοί, οἱ ἀπὸ Σίμωνος τοῦ μάγου τοῦ ἐπὶ Πέτρου τοῦ ἀποστόλου, κώμης Γιτθῶν τῆς Σαμαρείας. οὗτος ἀπὸ Σαμαρειτῶν ὡρμᾶτο, Χριστοῦ δὲ ὑπέδυ ὄνομα μόνον. ἐδίδαξε δὲ αἰσχροποιίαν, τὴν μίξιν μολυσμοῦ γυναικῶν ἀδιάφορον· σωμάτων δὲ ἀποβάλλεται τὴν ἀνάστασιν καὶ τὸν κόσμον μὴ εἶναι θεοῦ φάσκει. εἰκόνα δὲ ἑαυτοῦ ὡς Διὸς καὶ τῆς σὺν αὐτῷ πόρνης, ὀνόματι Ἑλένης, Ἀθηνᾶς τύπον * τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς παρεδίδου εἰς προσκύνησιν. ἔλεγεν δὲ ἑαυτὸν Σαμαρείταις μὲν τὸν πατέρα, Ἰουδαίοις δὲ τὸν Χριστόν. κβ. Μενανδριανοί, οἱ ἀπὸ τούτου τοῦ Σίμωνος διὰ Μενάνδρου τινὸς ἐναρξάμενοι, διαφερόμενοι δὲ πρὸς τοὺς Σιμωνιανοὺς κατά τι· ὃς ἀπὸ ἀγγέλων ἔλεγε τὸν κόσμον γεγενῆσθαι. κγ. Σατορνιλιανοί, οἱ κατὰ τὴν Συρίαν τὴν τῶν Σιμωνιανῶν κρατύναντες αἰσχρολογίαν, ἕτερα δὲ παρὰ τοὺς Σιμωνιανοὺς εἰς ἔκ 1.235 πληξιν περισσοτέραν κηρύσσοντες, ἀπὸ δὲ Σατορνίλου τὴν ἀρχὴν ἐσχηκότες, ὃς καὶ αὐτὸς κατὰ Μένανδρον ὑπὸ ἀγγέλων τὸν κόσμον γεγενῆσθαι ἔφασκεν, μόνων δὲ ἑπτά, παρὰ τὴν τοῦ ἄνω
πατρὸς γνώμην. κδ. Βασιλειδιανοί, τῆς αὐτῆς αἰσχρουργίας τελεσταί, ἀπὸ Βασιλείδου τοῦ ἅμα Σατορνίλῳ τοῖς Σιμωνιανοῖς καὶ Μενανδριανοῖς μεμαθητευμένου, τὰ ὅμοια μὲν φρονοῦντος, κατά τι δὲ διαφερομένου. λέγει δὲ τριακοσίους ἑξήκοντα πέντε οὐρανοὺς εἶναι καὶ τούτοις ὀνόματα ἀγγελικὰ ἐκτίθησιν. διὸ καὶ τὸν ἐνιαυτὸν τοσούτων ἡμερῶν εἶναι, καὶ τὸ Ἀβρασὰξ ὄνομα τῆς αὐτῆς ψήφου εἶναι καὶ εἶναι τξε. καὶ εἶναι τοῦτο τὸ ἅγιον ὄνομά φησιν. κε. Νικολαῗται, ἀπὸ Νικολάου τοῦ ἐπὶ ταῖς χήραις ὑπὸ τῶν ἀποστόλων ταχθέντος, ὃς διὰ ζῆλον τῆς ἰδίας γαμετῆς τὴν αἰσχρουργίαν ἅμα τοῖς ἄλλοις ἐπιτελεῖν τοὺς αὐτοῦ μαθητὰς ἐδίδαξεν, καὶ περὶ τοῦ Καυλακαῦ καὶ Προυνίκου καὶ ἄλλων βαρβαρικῶν ὀνομάτων εἰσηγησάμενος. κςϛ. Γνωστικοί, τὰς αὐτὰς αἱρέσεις διαδεξάμενοι, πλέον δὲ αὐτῶν πάντων τὴν αἰσχρότητα ἐμμανῶς ἐργαζόμενοι, ἐν Αἰγύπτῳ δὲ Στρατιωτικοὶ καλούμενοι καὶ Φιβιωνῖται, ἐν δὲ τοῖς ἀνωτερικοῖς μέρεσι Σεκουνδιανοί, ἐν ἄλλοις μέρεσι Σωκρατῖται, παρὰ δὲ ἑτέροις Ζακχαῖοι· ἄλλοι δὲ Κοδδιανοὺς αὐτοὺς λέγουσιν, ἄλλοι δὲ Βορβορίτας αὐτοὺς καλοῦσιν. οὗτοι τὴν Βαρβηλὼ τὴν καὶ Βαρβηρὼ αὐχοῦσιν. κζ. Καρποκρατιανοί, ἀπὸ Καρποκράτους τινὸς τῶν ἐν τῇ Ἀσίᾳ, ὃς ἐδίδασκε πᾶσαν αἰσχρουργίαν ἐκτελεῖν καὶ πᾶν ἐπιτήδευμα ἁμαρτίας. καὶ εἰ μή τις διὰ πάντων, φησί, παρέλθοι καὶ τὸ θέλημα πάντων δαιμόνων καὶ ἀγγέλων ἐκτελέσῃ, οὐ δύναται ὑπερβῆναι εἰς τὸν ἀνώτατον οὐρανὸν οὐδὲ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας παρελθεῖν. ἔλεγε δὲ τὸν Ἰησοῦν ψυχὴν νοερὰν εἰληφέναι, εἰδότα δὲ τὰ ἄνω 1.236 ἐνταῦθα καταγγέλλειν, καὶ ὡς εἴ τις πράξειεν ὅμοια τῷ Ἰησοῦ, κατ' αὐτὸν εἶναι. τὸν δὲ νόμον σὺν τῇ τῶν νεκρῶν ἀναστάσει ἀπαγορεύει, ὡς αἱ ἀπὸ Σίμωνος καὶ δεῦρο αἱρέσεις. τούτου γέγονεν ἡ ἐν Ῥώμῃ Μαρκελλίνα. εἰκόνας δὲ ποιήσας ἐν κρυφῇ Ἰησοῦ καὶ Παύλου καὶ Ὁμήρου καὶ Πυθαγόρου ταύταις ἐθυμία καὶ προσεκύνει. κη. Κηρινθιανοί, οἱ καὶ Μηρινθιανοί. οὗτοι οἱ ἀπὸ Κηρίνθου καὶ Μηρίνθου Ἰουδαῖοί τινες περιτομὴν αὐχοῦντες, τὸν δὲ κόσμον ὑπὸ ἀγγέλων γεγενῆσθαι, Ἰησοῦν δὲ κατὰ προκοπὴν Χριστὸν καλεῖσθαι λέγοντες. κθ. Ναζωραῖοι, Χριστὸν ὁμολογοῦντες Ἰησοῦν υἱὸν τοῦ θεοῦ, πάντα δὲ κατὰ νόμον πολιτευόμενοι. λ. Ἐβιωναῖοι, παραπλήσιοι τῶν προειρημένων Κηρινθιανῶν καὶ Ναζωραίων, οἷς συνήφθη κατά τι ἡ τῶν Σαμψαίων τε καὶ Ἑλκεσαίων αἵρεσις, οἳ Χριστόν φασιν ἐκτίσθαι ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα, ἐνδημήσαντα δὲ τὸν Χριστὸν ἐν τῷ Ἀδὰμ πρῶτον καὶ κατὰ καιρὸν ἐκδυόμενον αὐτὸν τὸν Ἀδὰμ καὶ πάλιν ἐνδυόμενον· τοῦτο γάρ φασιν ἐπιτετελεκέναι αὐτὸν ἐν τῇ ἐνσάρκῳ αὐτοῦ παρουσίᾳ. Ἰουδαῖοι δὲ ὄντες εὐαγγελίοις κέχρηνται, σαρκοφαγίαν βδελύττονται, τὸ ὕδωρ δὲ ἀντὶ θεοῦ ἔχουσι, τὸν δὲ Χριστὸν ἄνθρωπον ἐν τῇ ἐνσάρκῳ παρουσίᾳ ἐνδεδύσθαι, ὡς ἔφην. συνεχῶς δὲ βαπτίζονται ἐν τοῖς ὕδασι θέρους τε καὶ χειμῶνος, εἰς ἁγνισμὸν δῆθεν ὥσπερ οἱ Σαμαρεῖται. λα. Οὐαλεντῖνοι, οἳ σαρκὸς μὲν ἀπαγορεύουσιν ἀνάστασιν, παλαιὰν δὲ ἀθετοῦσι διαθήκην καὶ προφήτας ἀναγινώσκοντες μὲν καὶ ὅσα εἰς ὁμοίωσιν δύναται τροπολογεῖσθαι τῆς αὐτῶν αἱρέσεως δεχόμενοι, ἑτέρας δέ τινας μυθολογίας παρεισφέροντες, τριάκοντα αἰώνων ὀνομασίας λέγοντες ἀρρενοθηλείων, ὁμοῦ τε ἐκ τοῦ πατρὸς τῶν ὅλων 1.237 γεγεννημένων, οὓς καὶ θεοὺς ἡγοῦνται καὶ αἰῶνας. τὸν δὲ Χριστὸν ἀπ' οὐρανοῦ σῶμα ἐνηνοχέναι καὶ ὡς διὰ σωλῆνος τὴν Μαρίαν διαπεπερακέναι.
λβ. Σεκουνδιανοί, οἷς συνάπτονται Ἐπιφάνης καὶ Ἰσίδωρος, ταῖς αὐταῖς κεχρημένοι καὶ οὗτοι συζυγίαις, τὰ ὅμοια Οὐαλεντίνῳ πεφρονηκότες, ἕτερα δὲ παρ' αὐτὸν ποσῶς διηγούμενοι. προστιθέασι δὲ τὴν αἰσχρουργίαν διδάσκοντες· ἀπαγορεύουσι δὲ καὶ οὗτοι τὴν σάρκα. λγ. Πτολεμαῖοι, μαθηταὶ ὄντες καὶ αὐτοὶ Οὐαλεντίνου, οἷς συνάπτεται ἡ Φλώρα. τὰ αὐτὰ δὲ περὶ τῶν συζυγιῶν καὶ αὐτοὶ λέγουσι καθάπερ Οὐαλεντῖνος καὶ Σεκουνδιανοί· κατά τι δὲ καὶ οὗτοι διαφέρονται. Αὕτη καὶ ἡ τοῦ δευτέρου τόμου τοῦ πρώτου βιβλίου τῶν δεκατριῶν αἱρέσεων ἀνακεφαλαίωσις. 2. Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ τρίτῳ τόμῳ τοῦ πρώτου βιβλίου, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις δεκατρεῖς· λδ. Μαρκώσιοι. Μάρκος τις γεγένηται Κολορβάσου συμφοιτητής, δύο ἀρχὰς καὶ αὐτὸς παρεισάγων. ἀθετεῖ δὲ νεκρῶν ἀνάστασιν, φαντασίας δέ τινας δι' ἐκπομάτων ἐξ ἐπαοιδῆς εἰς κυάνεον χρῶμα καὶ πορφύρεον † μεταβαλὼν μυσταγωγεῖ τὰς ἀπατωμένας γυναῖκας. καὶ αὐτὸς δὲ τῶν εἰκοσιτεσσάρων στοιχείων βούλεται τὰ πάντα † ἡγεῖσθαι ὁμοίως Οὐαλεντίνῳ. λε. Κολορβάσιοι. Καὶ οὗτος ὁ Κολόρβασος ὡσαύτως τὰ αὐτὰ διηγούμενος, κατά τι δὲ διαφερόμενος πρὸς τὰς ἄλλας αἱρέσεις, φημὶ δὲ πρὸς τοὺς περὶ Μάρκον καὶ Οὐαλεντῖνον, τὰς προβολὰς καὶ ὀγδοάδας ἑτέρως ἐδίδαξεν. λςϛ. Ἡρακλεωνῖται καὶ αὐτοὶ τῇ τῶν ὀγδοάδων φέρονται μυθολογίᾳ, ἑτέρως δὲ παρὰ τὸν Μάρκον καὶ Πτολεμαῖον καὶ Οὐαλεντῖνον καὶ τοὺς ἄλλους. ἀλλὰ καὶ πρὸς τῇ τελευτῇ τοὺς παρ' αὐτοῖς τελευτῶντας ὁμοίως τῷ Μάρκῳ λυτροῦνται δι' ἐλαίου, ὀποβαλσάμου καὶ ὕδατος, ἐπικλήσεις τινὰς Ἑβραϊκαῖς λέξεσιν ἐπιλέγοντες ἐπὶ τῇ κεφαλῇ τοῦ δῆθεν λυτρουμένου. 2. λζ. Ὀφῖται, οἱ τὸν ὄφιν δοξάζοντες καὶ τοῦτον Χριστὸν ἡγούμενοι, ἔχοντες δὲ φύσει ὄφιν τὸ ἑρπετὸν τοῦτο ἐν κίστῃ τινί. λη. Καϊανοὶ ὡσαύτως ἅμα τοῖς πρότερον τὸν νόμον καὶ τὸν λαλήσαντα ἐν νόμῳ ἀθετοῦντες σαρκός τε ἀνάστασιν ἀρνούμενοι τὸν Κάϊν δοξάζουσι, λέγοντες αὐτὸν τῆς ἰσχυροτέρας εἶναι δυνάμεως. ἅμα δὲ καὶ τὸν Ἰούδαν ἐκθειάζουσιν, ὁμοῦ τε καὶ τοὺς περὶ Κορὲ καὶ Δαθὰν καὶ Ἀβειρών, ἀλλὰ καὶ τοὺς Σοδομίτας. λθ. Σηθιανοί. οὗτοι πάλιν τὸν Σὴθ δοξάζουσι, φάσκοντες αὐτὸν εἶναι ἐκ τῆς ἄνω Μητρός, μεταμεληθείσης ἐφ' ᾧ τοὺς περὶ τὸν Κάϊν προεβάλετο, εἶτα συνελθούσης μετὰ τὸ τὸν Κάϊν ἀποβληθῆναι καὶ τὸν Ἄβελ ἀποκτανθῆναι τῷ ἄνω Πατρὶ καὶ καθαρὸν σπέρμα τὸν Σὴθ ποιησάσης· ἐξ οὗπερ λοιπὸν κατήχθη τὸ πᾶν τῶν ἀνθρώπων γένος. καὶ αὐτοὶ δὲ ἀρχὰς καὶ ἐξουσίας καὶ ὅσα οἱ ἄλλοι δογματίζουσιν ἐδογμάτισαν. μ. Ἀρχοντικοί. οὗτοι πάλιν εἰς πολλοὺς ἄρχοντας τὸ πᾶν ἀναφέρουσι καὶ τὰ γενόμενα ἐκ τούτων γεγενῆσθαι λέγουσιν· ἁλίσκονται δὲ καὶ ἐπὶ αἰσχρότητί τινι. σαρκὸς δὲ ἀνάστασιν ἀθετοῦσιν καὶ παλαιὰν διαθήκην διαβάλλουσιν. κέχρηνται δὲ καὶ παλαιᾷ καὶ νέᾳ διαθήκῃ, ἑκάστην λέξιν εἰς τὸν ἑαυτῶν νοῦν μεθοδεύοντες. μα. Κερδωνιανοί, οἱ ἀπὸ Κέρδωνος τοῦ ἀπὸ Ἡρακλέωνος διαδεξαμένου τὴν μετοχὴν τῆς πλάνης, προσθέντος δὲ τῇ ἀπάτῃ· ὃς ἀπὸ τῆς Συρίας εἰς Ῥώμην μεταναστὰς τὸ κήρυγμα αὐτοῦ ἐξέθετο ἐν χρόνοις Ὑγίνου ἐπισκόπου. δύο δὲ ἀρχὰς κηρύττει οὗτος ἐναν 2.3 τίας ἀλλήλαις, μὴ εἶναι δὲ τὸν Χριστὸν γεννητόν· ὁμοίως τε νεκρῶν ἀνάστασιν ἀθετεῖ καὶ τὴν παλαιὰν διαθήκην. μβ. Μαρκιωνισταί. Μαρκίων ὁ ἀπὸ Πόντου ὁρμώμενος ἐπισκόπου μὲν ἦν υἱός,
φθείρας δὲ παρθένον ἀπέδρα διὰ τὸ ἐξεῶσθαι ὑπὸ τοῦ ἰδίου πατρὸς ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας, ἀνελθών τε εἰς Ῥώμην καὶ αἰτήσας μετάνοιαν τοὺς κατ' ἐκεῖνο καιροῦ * καὶ μὴ τυχών, ἐπαρθεὶς κατὰ τῆς πίστεως ἐδογμάτισε, τρεῖς ἀρχὰς εἰσηγησάμενος, ἀγαθόν τε καὶ δίκαιον καὶ φαῦλον, εἶναί τε τὴν καινὴν διαθήκην ἀλλοτρίαν τῆς παλαιᾶς καὶ τοῦ ἐν αὐτῇ λαλήσαντος. ἀνάστασιν σαρκὸς ἀθετεῖ, βάπτισμα δίδωσιν οὐ μόνον ἕν, ἀλλὰ καὶ δύο καὶ τρία μετὰ τὸ παραπεσεῖν· ὑπὲρ δὲ τῶν τεθνεώτων κατηχουμένων ἄλλοι παρ' αὐτοῖς βαπτίζονται. ἀδεῶς δὲ καὶ γυναιξὶν ἐπιτρέπει δῆθεν λουτρὸν διδόναι. μγ. Λουκιανισταί. Λουκιανός τις ἀρχαῖος, οὐχ ὁ νῦν ἐν χρόνοις Κωνσταντίνου γενόμενος, πάντα κατὰ Μαρκίωνα ἐδογμάτισεν, ἕτερα δὲ παρὰ τὸν Μαρκίωνα καὶ αὐτὸς δῆθεν περισσοτέρως δογματίζει. μδ. Ἀπελληϊανοί. καὶ οὗτος ὁ Ἀπελλῆς τὰ ὅμοια Μαρκίωνι καὶ Λουκιανῷ κακίζει τὴν πᾶσαν ποίησιν καὶ τὸν πεποιηκότα. οὐχ ὁμοίως δὲ τούτοις τρεῖς ἀρχὰς εἰσηγήσατο, ἀλλὰ μίαν μὲν ἀρχὴν καὶ ἕνα θεόν, ὄντα ἀνώτατον καὶ ἀκατονόμαστον, αὐτὸν δὲ τὸν ἕνα πεποιηκέναι ἄλλον. καὶ οὗτος ὁ γεγονώς, πονηρὸς εὑρεθείς, ἐποίησεν ἐν τῇ αὑτοῦ φαυλότητι τὸν κόσμον. με. Σευηριανοί. Σευῆρος πάλιν τις τῷ Ἀπελλῇ συνεπόμενος τὸν μὲν οἶνον ἀποβάλλεται καὶ τὴν ἄμπελον, ἔκ τε τοῦ δρακοντοειδοῦς Σατανᾶ καὶ γῆς μυθολογῶν πεφυκέναι, συνελθόντων ἀλλήλοις. τήν 2.4 τε γυναῖκα παραιτεῖται, φάσκων ἀριστερᾶς δυνάμεως αὐτὴν ὑπάρχειν. ὀνομασίας τέ τινας ἀρχόντων καὶ βίβλους τινὰς ἀποκρύφους παρεισάγει. τὰ ὅμοια δὲ ταῖς ἄλλαις τὴν σαρκὸς ἀνάστασιν ἀθετεῖ καὶ παλαιὰν διαθήκην. μςϛ. Τατιανοί. οὗτος συνήκμασεν Ἰουστίνῳ τῷ μάρτυρι τῷ ἁγίῳ, τῷ καὶ φιλοσόφῳ. μετὰ δὲ τὴν τοῦ μάρτυρος καὶ φιλοσόφου Ἰουστίνου τελευτὴν προσεφθάρη τοῖς τοῦ Μαρκίωνος δόγμασιν μαθητευθεὶς τῷ αὐτῷ, τά τε ἴσα αὐτῷ ἐδογμάτισεν καὶ ἕτερα προσθεὶς παρ' ἐκεῖνον. ἐλέγετο δὲ ἀπὸ Μεσοποταμίας ὁρμᾶσθαι. Ταῦτα τὰ κεφάλαια τοῦ πρώτου βιβλίου τῶν τριῶν τόμων τοῦ κατὰ τεσσαράκοντα ἓξ αἱρέσεων. 2.211 Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ τούτῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου, τετάρτῳ δὲ ὄντι κατὰ τὴν ἀπ' ἀρχῆς τῶν τόμων τοῦ ἀριθμοῦ ἀκο λουθίαν, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις ιη· μζ. Ἐγκρατῖται, οἱ ἀπόσπασμα τυγχάνοντες Τατιανοῦ, τὸν γάμον ἀποβάλλοντες, τοῦ Σατανᾶ φάσκοντες τοῦτον εἶναι, πᾶσαν δὲ ἀπαγορεύοντες ἐμψυχοφαγίαν. μη. Κατὰ Φρύγας, οἱ καὶ Μοντανισταὶ καὶ Τασκοδρουγῖται, οἵτινες παλαιὰν καὶ νέαν διαθήκην δέχονται, ἑτέρους δὲ προφήτας παρεισφέρουσι μετὰ τοὺς προφήτας, Μοντανόν τινα αὐχοῦντες καὶ Πρίσκιλλαν. μθ. Πεπουζιανοί, οἱ καὶ Κυϊντιλλιανοί, οἷς συνάπτονται Ἀρτοτυρῖται, ἐκ τούτων μέν εἰσι τῶν κατὰ Φρύγας, ἕτερα δὲ παρ' ἐκείνους δογματίζουσι, Πέπουζάν τινα πόλιν ἔρημον ἀνὰ μέσον Γαλατίας καὶ Καππαδοκίας καὶ Φρυγίας ἐκθειάζοντες καὶ δὴ ταύτην Ἱερουσαλὴμ ἡγούμενοι ἔστιν δὲ καὶ ἄλλη Πέπουζα, γυναιξί τε ἀποδιδόντες τὸ ἄρχειν τε καὶ ἱερατεύειν. μυοῦνται δέ τινα παῖδα κατακεντῶντες νέον. καὶ δὴ τῇ Κυϊντίλλῃ ἢ καὶ Πρισκίλλῃ Χριστὸν ἐκεῖσε ἐν Πεπούζῃ ἀποκεκαλύφθαι ἐν ἰδέᾳ θηλείας μυθολογοῦσι. κέχρηνται δὲ ὡσαύτως παλαιᾷ καὶ καινῇ διαθήκῃ κατὰ τὸν νοῦν τὸν ἴδιον μεταποιούμενοι. ν. Τεσσαρεσκαιδεκατῖται, οἱ μίαν ἡμέραν τοῦ ἔτους τὸ Πάσχα ἐκτελοῦντες, ἐν ὁποίᾳ δἂν ἡμέρᾳ ἐμπέσῃ ἡ τῆς σελήνης τεσσαρεσκαι 2.212 δεκάτη, ἤτοι ἐν σαββάτῳ ἤτοι ἐν κυριακῇ, ἐκείνην τε νηστεύοντες καὶ ἅμα ἀγρυπνοῦντες.
να. Ἄλογοι, ὑφ' ἡμῶν κληθέντες, οἱ τὸ εὐαγγέλιον Ἰωάννου καὶ τὸν ἐν αὐτῷ ἄνωθεν ἀπὸ πατρὸς ἀεὶ θεὸν Λόγον παρεκβάλλοντες, τὸ εὐαγγέλιον αὐτὸ δὴ τὸ κατὰ Ἰωάννην μὴ δεχόμενοι μήτε τὴν αὐτοῦ Ἀποκάλυψιν. νβ. Ἀδαμιανοί, παρὰ δέ τισιν Ἀδαμίζοντες καλούμενοι, χλεύης ἢ ἀληθείας μᾶλλον τὸ δόγμα ἔχοντες. γυμνοὶ γὰρ ὡς ἐκ μητρὸς ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνάγονται, καὶ οὕτως τὰς ἀναγνώσεις καὶ εὐχὰς καὶ πᾶν ὁτιοῦν ἐπιτελοῦσι, δῆθεν μονάζοντές τε καὶ ἐγκρατευόμενοι ὄντες καὶ γάμον μὴ δεχόμενοι, τὴν αὐτῶν ἐκκλησίαν παράδεισον ἡγούμενοι. νγ. Σαμψαῖοι, οἱ καὶ Ἐλκεσαῖοι, ἔτι δεῦρο τὴν Ἀραβίαν κατοικοῦντες, καθύπερθεν τῆς νεκρᾶς θαλάσσης κειμένην χώραν· οἵτινες ἀπὸ τοῦ Ἠλξαῒ τινὸς ψευδοπροφήτου ἠπατημένοι, οὗ ἔτι δεῦρο ἐκ τοῦ γένους ὑπῆρχον Μαρθοῦς καὶ Μαρθάνα, γυναῖκες δύο προσκυνούμεναι ὑπὸ τῆς αἱρέσεως ὡς θεαί, παραπλησίως τοῖς Ἐβιωναίοις τὰ πάντα ἔχουσιν. νδ. Θεοδοτιανοί, οἱ ἀπὸ Θεοδότου τοῦ σκυτέως τοῦ ἀπὸ Βυζαντίου. οὗτος ἐν παιδείᾳ Ἑλληνικῇ γέγονεν ἄκρος, ἅμα δὲ ἄλλοις ὢν ἐν ἡμέραις τοῦ τότε διωγμοῦ μόνος ἐκπεσὼν καὶ ἐκείνων μαρτυρησάντων διὰ τὸ ὀνειδίζεσθαι ἐπινοήσας ψιλὸν ἄνθρωπον λέγειν τὸν Χριστόν, ἵνα μὴ ὑπὸ ἔγκλημα γένηται θεὸν ἀρνησάμενος, οὕτως ἐδίδαξεν. νε. Μελχισεδεκιανοί, οἱ τὸν Μελχισεδὲκ γεραίροντες, τινὰ δύναμιν αὐτὸν φάσκοντες καὶ μὴ ἄνθρωπον ψιλὸν καὶ εἰς τὸ τούτου ὄνομα πάντα ἀνάγειν τε καὶ λέγειν τετολμηκότες. νςϛ. Βαρδησιανισταί. Βαρδησιάνης οὗτος ἐκ τῆς Μεσοποταμίας ὡρμᾶτο, τὰ πρῶτα μὲν τῆς ἀληθινῆς πίστεως ὑπάρχων καὶ ἐν σοφίᾳ 2.213 διαπρέπων, ἐκκλίνας δὲ τῆς ἀληθείας παραπλησίως Οὐαλεντίνῳ ἐδογμάτισε, χωρὶς ἐνίων ὀλίγων περὶ ὧν διαφέρεται πρὸς Οὐαλεντῖνον. νζ. Νοητιανοί. Νόητος οὗτος ἀπὸ Σμύρνης ὑπῆρχε τῆς Ἀσίας. ἐπάρματι δὲ ἐνεχθεὶς σὺν ἄλλοις τισὶν υἱοπάτορα τὸν Χριστὸν ἐδίδαξε, τὸν αὐτὸν εἶναι λέγων πατέρα καὶ υἱὸν καὶ ἅγιον πνεῦμα. ἑαυτὸν δὲ ἔλεγεν εἶναι Μωυσέα καὶ τὸν αὐτοῦ ἀδελφὸν ἔλεγεν εἶναι τὸν Ἀαρών. νη. Οὐαλήσιοι. οὗτοι, καθὼς ὑπειλήφαμεν, οἱ τὴν Βάκαθον κατοικοῦντες, μητροκωμίαν Ἀραβίας τῆς Φιλαδελφίας, οἱ τοὺς παρατυγχάνοντας καὶ ἐπιξενουμένους παρ' αὐτοῖς εὐνουχίζοντες· οἱ πλείους δὲ καὶ αὐτῶν εὐνοῦχοι ὑπάρχουσιν ἀποτετμημένοι. τινὰ δὲ ἕτερα διδάσκουσιν αἱρέσεως ἔμπλεα, ἀφανίζοντες τὰ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν καί τινας ἑτέρας αἰσχρουργίας παρεισφέροντες. νθ. Καθαροί, οἱ ἅμα Ναυάτῳ συναφθέντες τῷ Ῥωμαίῳ καὶ τοὺς διγάμους παντελῶς ἀποβαλλόμενοι καὶ μετάνοιαν μὴ δεχόμενοι. ξ. Ἀγγελικοί. οὗτοι παντελῶς ἐξέλιπον· αὐχοῦντες δὲ ἦσαν ἀγγελικὴν ἔχειν τάξιν ἢ διὰ τὸ ἀγγέλους † προσκεκλῆσθαι. ξα. Ἀποστολικοί, οἱ καὶ Ἀποτακτικοί, καὶ αὐτοὶ περὶ τὴν Πισιδίαν οἰκοῦντες, μόνον Ἀποτακτικοὺς δεχόμενοι, καθ' ἑαυτοὺς δὲ εὐχόμενοι. παραπλησιάζουσι δὲ τοῖς Ἐγκρατίταις, ἄλλα δὲ παρ' αὐτοὺς φρονοῦσιν. ξβ. Σαβελλιανοί, οἱ τὰ ὅμοια Νοητιανῶν δοξάζοντες, παρὰ τὸ μὴ τὸν πατέρα πεπονθέναι λέγειν. ξγ. Ὠριγενιανοί, τινὸς Ὠριγένους. αἰσχροποιοὶ δὲ οὗτοί εἰσιν, ἀρρητοποιοῦντες καὶ τὰ ἑαυτῶν σώματα φθορᾷ παραδιδόντες. 2.214 ξδ. Ὠριγενιανοὶ ἄλλοι, Ὠριγένους τοῦ καὶ Ἀδαμαντίου τοῦ συντάκτου, οἱ τὴν τῶν νεκρῶν ἀνάστασιν ἀποβαλλόμενοι, Χριστὸν δὲ κτίσμα καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα
εἰσηγούμενοι, παράδεισόν τε καὶ οὐρανοὺς καὶ τὰ ἄλλα πάντα ἀλληγοροῦντες, Χριστοῦ δὲ τὴν βασιλείαν παυθήσεσθαι ληροῦντες. Αὗται πάλιν αἱ τοῦ δευτέρου βιβλίου, πρώτου δὲ τόμου αἱρέσεις ιη. 3. Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ αὐτοῦ δευτέρου βιβλίου, πέμπτῳ δὲ ὄντι κατὰ τὸν προειρημένον ἀριθμόν, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις πέντε οὕτως· ξε. Παυλιανισταὶ ἀπὸ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως ἐπισκόπου γενομένου Ἀντιοχείας τῆς μεγάλης. οὗτος ἀνύπαρκτον τὸν Χριστὸν ὀλίγου δεῖν διαβεβαιοῦται, λόγον προφορικὸν αὐτὸν σχηματίσας, ἀπὸ δὲ Μαρίας καὶ δεῦρο εἶναι, προκαταγγελτικῶς τὰ περὶ αὐτοῦ ἐν ταῖς θείαις γραφαῖς εἰρημένα ἔχοντα, μὴ προόντα δέ, ἀλλὰ ἀπὸ Μαρίας καὶ δεῦρο διὰ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας γεγονότα. ξςϛ. Μανιχαῖοι, οἱ καὶ Ἀκουανῖται, οἱ τοῦ Μάνη μαθηταὶ τοῦ Πέρσου, Χριστὸν σχήματι λέγοντες, ἥλιον δὲ σέβοντες καὶ σελήνην, ἄστροις τε καὶ δυνάμεσι καὶ δαίμοσιν εὐχόμενοι, ἀρχὰς δύο εἰσάγοντες, πονηράν τε καὶ ἀγαθήν, ἀεὶ οὔσας· Χριστὸν δὲ δοκήσει πεφηνέναι καὶ δοκήσει πεπονθέναι· παλαιὰν διαθήκην βλασφημοῦντες καὶ τὸν ἐν αὐτῇ λαλήσαντα θεόν, κόσμον δὲ οὐ τὸν πάντα, ἀλλὰ μέρος ἐκ θεοῦ γεγενῆσθαι ὁριζόμενοι. ξζ. Ἱερακῖται, οἱ ἀπὸ Ἱέρακος τοῦ Λεοντοπολίτου τῆς Αἰγύπτου, ἐξηγητοῦ τινος, σαρκὸς ἀνάστασιν ἀθετοῦντες, χρώμενοι δὲ παλαιᾷ καὶ νέᾳ διαθήκῃ, καὶ ἀπαγορεύοντες γάμον παντελῶς, μονάζοντας δὲ καὶ 3. παρθένους δεχόμενοι καὶ ἐγκρατευομένους καὶ χήρους. τὰ δὲ μηδέπω ἐν ἡλικίᾳ γεγονότα παιδία βασιλείας μὴ μετέχειν διὰ τὸ μὴ ἠθληκέναι. ξη. Μελιτιανοί, οἱ ἐν Αἰγύπτῳ, σχίσμα ὄντες ἀλλ' οὐχ αἵρεσις. μὴ συνευξάμενοι τοῖς ἐν τῷ διωγμῷ παραπεπτωκόσι, νῦν δὲ Ἀρειανοῖς συναφθέντες. ξθ. Ἀρειανοί, οἱ καὶ Ἀρειομανῖται, οἱ τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ κτίσμα λέγοντες καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα κτίσματος, σάρκα μόνον τὸν σωτῆρα ἀπὸ Μαρίας εἰληφέναι διαβεβαιούμενοι καὶ οὐχὶ ψυχήν. ἦν δὲ οὗτος ὁ Ἄρειος πρεσβύτερος Ἀλεξάνδρου ἐπισκόπου Ἀλεξανδρείας. Αὕτη καὶ ἡ τοῦ δευτέρου βιβλίου τοῦ δευτέρου τόμου, πέμπτου δὲ ἀπ' ἀρχῆς τῆς ἀκολουθίας ὄντος ἀνακεφαλαίωσις αἱρέσεων πέντε. 3.230 Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ τοῦ τρίτου βιβλίου, ἕκτου δὲ ὄντος τόμου καθ' ὃν ἀριθμὸν προείπομεν, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις ἑπτὰ σὺν τοῖς σχίσμασιν οὕτως· ο. Αὐδιανῶν ἀφηνιασμὸς καὶ σχίσμα, οὐ μέντοι αἵρεσις. οὗτοι μὲν διαγωγὴν καὶ βίον εὖ τεταγμένον κέκτηνται, εἰσὶ δὲ κατὰ πάντα τὴν πίστιν ἔχοντες ὡς ἡ καθολικὴ ἐκκλησία, μοναστήρια δὲ οἱ πλείους κατοικοῦσι. κέχρηνται δὲ καὶ ἀποκρύφοις πολλοῖς κατακόρως. οὐ συνεύχονται δὲ ἡμῖν, ψέγοντες τοὺς παρ' ἡμῖν ἐπισκόπους, πλουσίους αὐτοὺς ἀποκαλοῦντες καὶ ἄλλους ἄλλως. ποιοῦσι δὲ καὶ τὸ Πάσχα ἰδιαζόντως, ὅτε οἱ Ἰουδαῖοι ποιοῦσιν. ἔχουσι δὲ καὶ ἰδιωτικόν τι καὶ φιλόνεικον ξηρότατα τὸ κατ' εἰκόνα ἑρμηνεύοντες. οα. Φωτεινιανοί. οὗτος ὁ Φωτεινὸς ἀπὸ Σιρμίου ὑπάρχων ἔτι καὶ δεῦρο περιενόστει, ὃς τὰ αὐτὰ Παύλῳ τῷ Σαμοσατεῖ ἐφρόνησε. κατά τι δὲ πρὸς ἐκεῖνον διαφέρονται, καὶ αὐτοὶ δὲ ἀπὸ Μαρίας καὶ δεῦρο τὸν Χριστὸν διαβεβαιοῦνται. οβ. Μαρκελλιανοὶ οἱ ἀπὸ Μαρκέλλου τοῦ ἀπὸ Ἀγκύρας τῆς Γαλατίας. οὗτος ἐν ἀρχῇ παραπλησίως Σαβελλίῳ φρονήσας διεφημίσθη. εἰς ἀπολογίας δὲ πολλάκις ἐλθὼν καὶ ἐγγράφως ἀπολογησάμενος παρὰ πολλῶν τοῖς αὐτοῖς ἐμμένειν κατηγορήθη. ἴσως δὲ μεταγνοὺς τάχα ἑαυτὸν διωρθώσατο ἢ οἱ αὐτοῦ μαθηταί. ὑπὲρ αὐτοῦ γὰρ καὶ ὑπὲρ τῶν
αὐτοῦ μαθητῶν ὀρθόδοξοί τινες μέσως ὑπεραπελογοῦντο. ογ. Ἡμιάρειοι, οἱ Χριστὸν μὲν κτίσμα ὁμολογοῦντες, εἰρωνείᾳ δὲ κτίσμα αὐτὸν φάσκοντες οὐχ ὡς ἓν τῶν κτισμάτων· ἀλλά, φασίν, υἱὸν αὐτὸν λέγομεν, διὰ δὲ τὸ μὴ πάθος προσάψαι τῷ πατρὶ διὰ τοῦ 3.231 γεγεννηκέναι κτιστὸν αὐτὸν λέγομεν. ὡσαύτως καὶ περὶ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου κτίσμα παντελῶς ὁρίζονται, παρεκβάλλοντες υἱοῦ τὸ ὁμοούσιον, ὁμοιοούσιον δὲ θέλουσι λέγειν. ἄλλοι δὲ ἐξ αὐτῶν καὶ τὸ ὁμοιοούσιον παρεξέβαλον. οδ. Πνευματομάχοι. οὗτοι περὶ μὲν Χριστοῦ καλῶς ἔχουσι, τὸ δὲ πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημοῦσι, κτιστὸν αὐτὸ ὁριζόμενοι καὶ οὐκ ὂν ἐκ τῆς θεότητος, μᾶλλον δὲ καταχρηστικῶς δι' ἐνέργειαν κεκτίσθαι, ἁγιαστικὴν αὐτὸ δύναμιν φάσκοντες εἶναι μόνον. οε. Ἀεριανοί. οὗτος ὁ Ἀέριος ἀπὸ Πόντου ὡρμᾶτο. ἔτι δὲ δεῦρο περίεστι πειρασμὸς τῷ βίῳ. πρεσβύτερος οὗτος ἦν τοῦ ἐπισκόπου Εὐσταθίου τοῦ ἐν Ἀρειανοῖς διαβληθέντος. καὶ ἐπειδὴ αὐτὸς Ἀέριος οὐ κατεστάθη ἐπίσκοπος, πολλὰ κατὰ τῆς ἐκκλησίας ἐδογμάτισε, τῇ μὲν πίστει ὢν Ἀρειανὸς τελειότατος, περιττότερον δὲ δογματίζει. μὴ δεῖν φησι προσφέρειν ὑπὲρ τῶν προκεκοιμημένων, νηστεύειν δὲ τετράδα καὶ προσάββατον καὶ τεσσαρακοστὴν καὶ Πάσχα κωλύει· ἀποταξίαν κηρύσσει, σαρκοφαγίαις δὲ παντοίαις κέχρηται καὶ τρυφαῖς ἀδεῶς. εἰ δέ τις τῶν αὐτοῦ βούλοιτο νηστεύειν, μὴ ἐν ἡμέραις τεταγμέναις, φησίν, ἀλλ' ὅτε βούλεται· οὐ γὰρ εἶ ὑπὸ νόμον. φάσκει δὲ μηδὲν εἶναι διαφορώτερον ἐπίσκοπον πρεσβυτέρου. οςϛ. Ἀετιανοὶ οἱ ἀπὸ Ἀετίου τοῦ Κίλικος, διακόνου γενομένου ὑπὸ Γεωργίου τοῦ τῶν Ἀρειανῶν ἐπισκόπου τῆς Ἀλεξανδρείας, οἱ καὶ Ἀνομοιοι καλούμενοι, παρά τισι δὲ Εὐνομιανοί, δι' Εὐνόμιόν τινα μαθητὴν τοῦ Ἀετίου γενόμενον καὶ ἔτι περιόντα. σὺν αὐτοῖς δὲ ἦν καὶ Εὐδόξιος ἀρειανίζων, ἀλλὰ δῆθεν διὰ τὸν πρὸς τὸν βασιλέα Κωνστάντιον φόβον 3.232 ἀφώρισεν ἑαυτὸν καὶ μόνος Ἀέτιος ἐξωρίσθη. ἔμεινε δὲ Εὐδόξιος ἀρειανίζων, οὐ μέντοι γε κατὰ τὸν Ἀέτιον οὗτοι οἷ Ἀνόμοιοι. οἱ καὶ Ἀετιανοί,παντάπασι Χριστὸν καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα ἀπαλλοτριοῦσι θεοῦ, κτιστὸν αὐτὸν διαβεβαιούμενοι, καὶ οὐδὲ ὁμοιότητά τινα ἔχειν λέγουσιν. ἐκ συλλογισμῶν γὰρ καὶ Ἀριστοτελικῶν καὶ γεωμετρικῶν τὸν θεὸν παριστᾶν βούλονται, καὶ Χριστὸν δῆθεν μὴ δύνασθαι εἶναι ἐκ θεοῦ διὰ τοιούτων τρόπων ὁρίζονται. οἱ δὲ ἀπ' αὐτοῦ Εὐνομιανοὶ καλούμενοι ἀναβαπτίζουσι πάντας τοὺς πρὸς αὐτοὺς ἐρχομένους, οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀπὸ Ἀρειανῶν ἐρχομένους· βαπτίζουσι δὲ κατὰ κεφαλῆς ἄνω τοὺς πόδας στρέφοντες τῶν βαπτιζομένων, ὡς πολὺς ᾄδεται λόγος. τὸ δὲ σφαλῆναί τινα ἐν πορνείᾳ ἢ ἑτέρᾳ ἁμαρτίᾳ οὐδὲν εἶναί φασιν. οὐδὲν γὰρ ζητεῖ ὁ θεὸς ἀλλὰ τὸ εἶναί τινα ἐν ταύτῃ μόνῃ τῇ αὐτῶν νομιζομένῃ πίστει. Αὗται δέ εἰσιν ὁμοίως καὶ αἱ τοῦ τρίτου βιβλίου τοῦ πρώτου τόμου, ἕκτου δὲ ὄντος κατὰ τὴν ἀκολουθίαν, αἱρέσεις ἑπτά. 3.415 Τάδε ἔνεστι καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ τόμῳ τοῦ αὐτοῦ τρίτου βιβλίου, ἑβδόμῳ δὲ ὄντι καθ' ἣν εἴπομεν τῶν τόμων τοῦ ἀριθμοῦ διαίρεσιν, ὅς ἐστι τόμος ἕβδομος καὶ τέλος τῆς πραγματείας πάσης, ἐν ᾧ εἰσιν αἱρέσεις τέσσαρες· οζ. Διμοιρῖται, οἱ καὶ Ἀπολιναρῖται, οἱ μὴ τελείαν τὴν Χριστοῦ ἐνανθρώπησιν ὁμολογοῦντες· ὧν τινες ὁμοούσιον τὸ σῶμα τῇ θεότητί ποτε ἐτόλμησαν λέγειν, τινὲς δέ ποτε ψυχὴν αὐτὸν εἰληφέναι ἠρνοῦντο, τινὲς δὲ διὰ τοῦ ῥητοῦ τοῦ «ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο» ἐπερειδόμενοι ἠρνοῦντο ἀπὸ κτιστῆς σαρκὸς τουτέστι Μαρίας τὸ κατὰ σάρκα αὐτὸν εἰληφέναι. μόνον δὲ φιλονείκως ἔλεγον τὸν λόγον σάρκα γεγενῆσθαι, εἰς
ὕστερον δέ, τί διανοούμενοι οὐκ οἶδα εἰπεῖν, νοῦν αὐτόν φασι μὴ εἰληφέναι. οη. Ἀντιδικομαριαμῖται, οἱ τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν ἀειπάρθενον μετὰ τὸ τὸν σωτῆρα γεγεννηκέναι τῷ Ἰωσὴφ συνῆφθαι λέγοντες. οθ. Κολλυριδιανοί, οἱ εἰς ὄνομα τῆς αὐτῆς Μαρίας ἐν ἡμέρᾳ τινὶ τοῦ ἔτους ἀποτεταγμένῃ κολλυρίδα τινὰ προσφέροντες, οἷς ἐπεθέμεθα ὄνομα τῇ πράξει αὐτῶν ἀκόλουθον, Κολλυριδιανοὺς αὐτοὺς ὀνομάσαντες. π. Μασσαλιανοί, οὕτως ὀνομαζόμενοι ἑρμηνευόμενοι συνάπτονται δὲ τούτοις καὶ τῶν ἀπὸ Ἑλλήνων ἐπιτετηδευμένων αἱρέσεων οὗτοι οἱ λεγόμενοι Εὐφημῖται καὶ Μαρτυριανοὶ καὶ Σατανιανοί. Αὕτη καὶ ἡ τοῦ ἑβδόμου τόμου ἀνακεφαλαίωσις καὶ τέλος τῶν τριῶν βιβλίων. ὁμοῦ δὲ αἱ πᾶσαι αἱρέσεις π. ἐν αὐτῷ δὲ τῷ τέλει τοῦ τρίτου βιβλίου, ἑβδόμου δὲ τόμου ἐν ὑστέρῳ ἡ πίστις τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας καὶ ἀπολογία ὑπὲρ ἀληθείας καὶ κήρυγμα τοῦ εὐαγγελίου Χριστοῦ καὶ χαρακτὴρ τῆς καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς ἐκκλησίας τῆς ἀπ' αἰῶνος οὔσης, κατὰ δὲ διαδοχὴν χρόνων φανερώτατα ἐν τῇ τοῦ Χριστοῦ ἐνσάρκῳ παρουσίᾳ ἀποκαλυφθείσης.
10
Continue reading PG 42: Appendix Dissertationum: Diatriba de Anno Natali Christi →≣ entire volume