Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1045–1046page 1 of 4
PG 42:1045τοῦ δεῖν ἰδίᾳ πρῶτον μετὰ τὰς ὁμιλίας τῶν ἐπι σκόπων, καὶ τῶν κατηχουμένων εὐχὴν ἐπιτελεῖσθαι, καὶ μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς κατηχουμένους, τῶν ἐν μετανοίᾳ τὴν εὐχὴν γίνεσθαι, καὶ τούτων προσελθόν των ὑπὸ χεῖρα, καὶ ὑποχωρησάντων, οὕτως τὰς εὐ χὰς τῶν πιστῶν γίνεσθαι τρεῖς. Όσαι γὰρ Ἐκκλησίαι τῆς καθολικῆς. Περὶ τοῦ μὴ τὰ ἅγια εἰς λόγον εὐλογιών κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα εἰς ἑτέρας παροικίας διαπέμπεσθαι.
DE CHOREPISCOPIS.
can. 78 Pœnitentes, qui in infirmitate viaticum ticipationem impetraverint; Cyprianus insuper
Eucharistiæ acceperint, non se credant absolutos
sine manus impositione, si supervizerint. In Constit.
apost. 1. 11, cap. 41, †xsipodesia pœnitentibus ¿vtl
To loúσμatos esse dicitur. At vero manus impositio propria te ontwoɛw; fuisse videtur. Quo
in gradu pœnitentes sub episcopi manus subibant:
unde tñs únontwσews vocabulum deductum. Atque
hoc ante postremam absolutionem ac reconciliationem sæpius factitabant. In Laodic. can. 19, ubi
liturgiarum celebrandarum forma præscribitur, nept
τοῦ δεῖν ἰδίᾳ πρῶτον μετὰ τὰς ὁμιλίας τῶν ἐπι
σκόπων, καὶ τῶν κατηχουμένων εὐχὴν ἐπιτελεῖσθαι,
καὶ μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς κατηχουμένους, τῶν ἐν
μετανοίᾳ τὴν εὐχὴν γίνεσθαι, καὶ τούτων προσελθόντων ὑπὸ χεῖρα, καὶ ὑποχωρησάντων, οὕτως τὰς εὐχὰς τῶν πιστῶν γίνεσθαι τρεῖς. Agathense conc
can. 15: Pœnitentes tempore, quo pœnitentiam petunt, impositionem manuum et cilicium super capul
a sacerdote, sicut ubique constitutum est, consequantur. Item Carthag. iv, can. 80.; Omni tempore
jejunii manus pœnitentibus a sacerdotibus imponatur.
Itaque cum ab inontwoɛt ad quartum ordinem
ac postremum migrarent, probabile est per impositionem manuum sacramentalem illis absolutionem impertitam fuisse. Neque enim, quod sciam,
antiqui canones post σúσtaci pœnitentibus impositam esse significant, sed eam impositionem cum
Kontwoɛi conjungunt. Quæ conjectura si cui forsitan placuerit, ad nonnulla Patrum loca transferri
accommodarique poterit, in quibus pœnitentia sine
communione certis peccatoribus concessa legitur. Ut
cum Innocentius papa scribit, olim iis, qui reconciliationem sub extremum tempus vitæ postulabant,
negata communione, concessam esse pœnitentiam:
nam pœnitentiæ nomine sacramentalis absolutio
potest intelligi, quam citra Dominici corporis parepist. 11: Ante actam, inquit, pænitentiam, ante exhomologesin gravissimi alque extremi delicti factam
ante manum ab episcopo et clero in pœnitentiam impositam. Ibi pœnitentia pro absolutione usurpari
videtur, ut et alibi passim, quoties de reconciliatione loquens iis verbis utitur: manu in pœnitentiam imposite. Quocirca in fine dлontógɛwę fortean manus in pœnitentiam imposita fuit,
hoc est absolutio reconciliatioque data pœnitentibus, sic ut tantisper a mysteriis abstinerent.
Verum ne huic conjecturæ nimium confidam,
unum illud facit, quod vetustissimi Patres, in primnisque Cyprianus post exhomologesin extremamque manaum impositionen statim ad mysteriorum
communionem jus labuisse poenitentes non obscure
demonstrant. Sie in epist. 10 ad Clerum: Nam cum
in minoribus peccatis (Cypriani verba sunt) agant
peccatores pænitentiam justo tempore, et secundum
disciplinæ ordinem ad exhomologesin veniant, et per
manus impositionem episcopi et cleri jus communicationis accipiunt, nunc crudo tempore, persecutione
adhuc perseverante, noudum restituţa Ecclesiæ
ipsius pace, ad communicationem admittuntur, et
offertur nomen corum, el vordum exhomologesi facta,
nondum manu eis ab episcopo el clero imposita,
Eucharistia illis datur. Idem repetit epist. 11 ac 12
et sexcentis aliis locis. Ex quibus efficitur, nonnisi
peracta pœnitentia, et sub finem ovorάoswę postremam illam manuum impositionem, qua sacramentalis absolutio continebatur, pœnitentes obtinuisse. Nihil inter pacem et reconciliationem ac
mysteriorum participandorum jus interponendum
videtur et utrumque communionis appellatione
comprehenditur. Hic igitur xxw, deque ea ro
doctorum et antiquitatis ecclesiasticæ consultorum
hominum judicium exspecto.
DE CHOREPISCOPIS.
Ad hær. Lxix, tom. II, col. 201, not. 62.
Όσαι γὰρ Ἐκκλησίαι τῆς καθολικῆς. Singula
rem tunc temporis Alexandriæ morem hunc fuisse,
vel saltern paucis in Ecclesiis usurpatum, ex eo conjicias, quod tam expresse istiusmodi consuetudinis,
tanquam Alexandrinæ Ecclesiæ peculiaris, meminit:
uti nimirum plures in eadem urbe tituli forent, quibus singulis suus attributus esset presbyter, qui
ecclesiasticas functiones illic obiret. Sed alibi tamen
jampridem institutum idem fuerat, velut Romæ, ubi
per titulos distributi presbyteri suos quique populos regebant. Ad eos episcopi Dominicis diebus fermentum, sive benedictum panem in communionis
symbolum mittere consueverant. Innocentius ad
Decentium cap. 5: De fermento vero, quod die Dominico per titulos mittimus, superflue nos consulere
rvlvisti, cum omnes ecclesiæ nostræ intra civitatem
sint constituta: quarum presbyteri, quia die istu propter plebem sibi commissam nobiscum convenire non
possunt, ideo fermentum a nobis confectum per acolythos accipiunt, ul se a nostra communione, maxime
illa die non judicent separatos. Quod a Melchiade
constitutum fuisse liber Pontificalis Damasi tradit,
Laodic. conc. can. 44, eulogiarum istarum meminit: Περὶ τοῦ μὴ τὰ ἅγια εἰς λόγον εὐλογιών
κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα εἰς ἑτέρας παροικίας
διαπέμπεσθαι. Sed de hoc ritu pluribus in Ecclesia
ann. Baronius a. 313. Non dubito majoribus duntaxat in urbibus plures intra pomaria titulos fuisse,
cum intra eadem septa contineri unaque convenire
non possent: adeoque presbyteros singulis ecclesiis
impositos. In minoribus autem ac minus frequenstībus oppidis unam duntaxat ecclesiam exstitisse,
col. 1047–1048page 2 of 4
PG 42:1047φροντίδι, καὶ κηδεμονίᾳ· καθιστἂν δὲ ἀναγνώστας, καὶ υποδιακόνους, καὶ ἐπορκιστές, καὶ τῇ τούτων ἀρκεῖο σθαι προαγωγή, μήτε δὲ πρεσβύτερον, μήτε διάκονον χειροτονεῖν τολμῶν δίχα τοῦ ἐν τῇ πόλει ἐπισκόπου, ᾗ ὑπόκεινται αὐτός τε καὶ ἡ χώρα. Εἰ δὲ τολμήσεις τις παραβῆναι τὰ ὁρισθέντα, καθαιρεῖσθαι αὐτὸν καὶ ἧς μετέχει τιμῆς. Χωρεπίσκοπον δὲ γίνεσθαι ὑπό τῆς πόλεως, ᾗ ὑπόκειται, ἐπισκόπου. κειμένας αὐτοῖς ἐκκλησίας, καὶ τῇ τούτων ἀρκεῖσθαι Παροικία χώραν Θεῶν ἐπισκόπων τε καὶ φυλάκων τοῦ πάγου, οὓς ἔταξε θυσίαις κοιναῖς γε ἐπίσκοποι, χωρεπί 13: Χωρεπισκόπους μὴ ἐξεῖναι πρεσβυτέρους ἢ διακόνους χειροτονεῖν· ἀλλὰ μηδὲ πρεσβυτέρους πό λεως, χωρὶς τοῦ ἐπιτραπῆναι ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου μετὰ γραμμάτων ἐν ἑτέρα παροικίᾳ. καὶ χειροθεσίαν εἶεν Επισκόπων ειληφότες. ἐπιχώριοι πρεσβύτεροι ΓΗ ἐν κυριακῷ τῆς πόλεως ἀλλὰ μηδὲ ¿λλà μηδὲ πρεσβυτέρους πόλεως, 10: Τοὺς ἐν ταῖς κώμαις, ἢ ταῖς χώραις, ἢ τοὺς καλουμένους χωρεπισκόπους, εἰ καὶ χει ρυθεσίαν εἶεν ἐπισκόπων εἰληφότες, ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ συν όδῳ εἰδέναι τὰ ἑαυτῶν μέτρα, καὶ διοικεῖν τὰς ὑπο τοῖς ἐπιχωρίοις πρεσβυτέροις Οἱ χωρεπίσκοποί εἰσι μὲν εἰς τύπον τῶν ἑβδομήκοντα, ὡς δὲ συλλειτουργοὶ διὰ τὴν σπουδὴν εἰς τοὺς πτωχούς προσφέρουσι τιμώμε επιχώριοι πρεσβύτεροι,
་
~ xal
φροντίδι, καὶ κηδεμονίᾳ· καθιστἂν δὲ ἀναγνώστας, καὶ
υποδιακόνους, καὶ ἐπορκιστές, καὶ τῇ τούτων ἀρκεῖο
σθαι προαγωγή, μήτε δὲ πρεσβύτερον, μήτε διάκονον
χειροτονεῖν τολμῶν δίχα τοῦ ἐν τῇ πόλει ἐπισκόπου,
ᾗ ὑπόκεινται αὐτός τε καὶ ἡ χώρα. Εἰ δὲ τολμήσεις
xal El dè
τις παραβῆναι τὰ ὁρισθέντα, καθαιρεῖσθαι αὐτὸν καὶ
ἧς μετέχει τιμῆς. Χωρεπίσκοπον δὲ γίνεσθαι ὑπό
τῆς πόλεως, ᾗ ὑπόκειται, ἐπισκόπου. Quem canonem
sic Latinus interpres reddidit: Chorepiscopi, tametsi
manus impositionem ab episcopo susceperunt, et ni
episcopi sunt consecrati, tamen placuit sanctæ synodo
eos modum proprium retinere, et gubernare adjacentes sibi civitates, et esse contentos propria sollicitudine et gubernatione, quam susceperunt. Constituere
autem his permittitur lectores, et subdiaconos, atque
exorcistas: quibus sufficiat istorum tantum graduum
licentiam accepisse. Non autem presbyterum, non diaconum audeant ordinare præter conscientiam episcopi civitatis, vel Ecclesiæ, cui adjacens invenitur;
seu ipse, seu regio, in qua præesse dignoscitur, etc.
Chorepiscopus autem ab episcopo civitatis, vel loci,
cui idem adjacet, ordinandus est.
in quam universi confuerent. Cujusmodi Cypri ur- κειμένας αὐτοῖς ἐκκλησίας, καὶ τῇ τούτων ἀρκεῖσθαι
bes erant. Unde quod Alexandrite receptum erat,
velut popularibus suis peregrinum et inusitatum, ad
potavit Epiphanius. Hinc origo pareciarum, quod
vocabulum a rusticanis ecclesiis ad urbicas translatum. Παροικία proprie χώραν omnem regionemque
significat, quæ ab urbe distans ecclesiæ certæ contribuitur, quemadmodum olim Romae singulis vicinis mayo, sive colles constituti fuerunt a Sirvio
Tullio rege, tanquam xpŋoqúyɛta, sive receptus ac
perfugia,, quo se ah ingruenti hoste tutarentur. In
iis collibus ara collocata: Θεῶν ἐπισκόπων τε καὶ
φυλάκων τοῦ πάγου, οὓς ἔταξε θυσίαις κοιναῖς γεpaípety, etc. ait Halicarn. lib. v. Imo vero et pagi
singuli curatores suos habuerunt, quos ènioxÓTOUS
el mɛpiñódov; idem auctor appellat. Quibus Christianorum in agris parœciæ quam simillimæ ſuerunt. Nam et illic ἐπίσκοποι, sive potius χωρεπίaxono olim præfuerunt, quos episcoporum vicarios
Latinæ quædam canonum interpretationes vocant:
aliæ regionarios, seu vicanos, longe quam illæ rectius. Fuit eorum dignitas et potestas presbyteris
simplicibus, ut videtur, amplior, et episcopali suppar; nam et inferiores ordines ab iis collocatos esse
constat. Qua de re obscurus est Ancyrani concilif
can. 13: Χωρεπισκόπους μὴ ἐξεῖναι πρεσβυτέρους ἢ
διακόνους χειροτονεῖν· ἀλλὰ μηδὲ πρεσβυτέρους πό
λεως, χωρὶς τοῦ ἐπιτραπῆναι ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου μετὰ
γραμμάτων ἐν ἑτέρα παροικίᾳ. Velat presbyteros ac
diaconos a chorepiscopis consecrari.
Poterant itaque subdiaconos ac minores clericos ordinare, et vero presbyteros ac diaconos, si
ab episcopo fieret potestas. Quare amplius quiddam
erant quam presbyteri, et, si verum quærimus, episcopi erant, cum ab alio, quam ab episcopo ordinari
sacerdotes ac diaconi saltem nequeant. Sic enim
argumentari licet: Cum in secundo apostolicorum
canonum præscriptum sit, ut ab uno episcopo
presbyter, et diaconus, ac reliqui clerici ordinentur,
chorepiscopi autem subdiaconos inferioresque cateros per sese, presbyteros ac diaconos, permitente
episcopo, consecrare potuerint, necesse est illos episcopos fuisse. Atque hoc perspicue canon Antiochenus significat, cum ait: El καὶ χειροθεσίαν εἶεν
Επισκόπων ειληφότες. Quod Dionysius Exiguus ita
vertit: Quamvis manus impositionem episcoporum
perceperint, et ut episcopi consecrati sint. Sed et
Neocæsariense concilium can. 43, cum prohibuissel, ne ἐπιχώριοι πρεσβύτεροι (quos presbyteros ΓΗris interpretatur Dionysius: alia canonum editio
conregionales) ἐν κυριακῷ τῆς πόλεως coram epiSed obscurissima sunt quæ subjunxit: ἀλλὰ μηδὲ
□peoбutépous, quorum duplex potest esse sensus.
Aut enim eamdem urbanis presbyteris potestatem adimit: quod otiosum et ineptum videtur. Quis enim
presbyteros a presbyteris ordinatos unquam audiit,
aut ejus rei potestatem illis ab episcopo per litteras
esse factam? quod canon excipere videtur. Vel
certe chorepiscopos prohibet urbicos presbyteros
ordinare sine episcopi consensione ac litteris, idque in aliena parœcia; atque ita Balsamo: quod
ne ipsum quidem probatur; nam si presbyteros
aut diaconos penitus ordinare vetitum est, quid
attinet de urbanis presbyteris nominatim meminisse? Mendosum igitur esse Græcum canonem
oportet: cujus sententiam ita Latina editio concipit: scopo, vel urbis presbytero oblationem facerent et
Vicariis episcoporum, quos Græci chorepiscopos vocant, non licere vel presbyteros, vel diaconos ordinare: sed nec presbyteris civitatis, sine episcopi præcepto, amplius aliquid imperare; nec sine auctoritate
litterarum ejus in unaquaque parochia aliquid agere.
Quod si in Græco canone verba illa expunxeris: ¿λλà
μηδὲ πρεσβυτέρους πόλεως, sensus erit aptissimus,
quo interdictum chorepiscopis est presbyterorum ac
diaconorum ordinatione, nisi id per episcopos licuerit.
Quod cum Antiochenæ synodi decreto geminum est,
que can. 10 ita sanxit: Τοὺς ἐν ταῖς κώμαις, ἢ ταῖς
χώραις, ἢ τοὺς καλουμένους χωρεπισκόπους, εἰ καὶ χει·
ρυθεσίαν εἶεν ἐπισκόπων εἰληφότες, ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ συν
όδῳ εἰδέναι τὰ ἑαυτῶν μέτρα, καὶ διοικεῖν τὰς ὑποsacris operarentur, codem canone, secundum Latimas editiones, vel sequenti, ut Græci codices habent,
chorepiscopis id permittit, quod τοῖς ἐπιχωρίοις
πρεσβυτέροις negaverat. Οἱ χωρεπίσκοποί εἰσι μὲν
εἰς τύπον τῶν ἑβδομήκοντα, ὡς δὲ συλλειτουργοὶ διὰ
τὴν σπουδὴν εἰς τοὺς πτωχούς προσφέρουσι τιμώμε
vot. Non igitur presbyteri simplices erant: alioqui
nihil aliud essent, quam επιχώριοι πρεσβύτεροι,
cum ouλdeltoupyol nominantur, quæ vox ut plurimum episcoporum collegas significat, ad eam dignitatem pertinuisse videntur. Sane in subscriptionibus
conciliorum nonnunquam episcopis accensentur chorepiscopi, ut in Ephesina synodo p. 322, Cæsarins
chorepiscopus, et Neocæsariensi, Stephanus chor-
col. 1049–1050page 3 of 4
PG 42:1049Εἴ τις ἐπίσκοπος ἐπὶ χρήμασι χειροτονίαν ποιήσαιτο, χωρεπίσκοπον, ἢ πρεσβυτέρους, ἢ διακόνους, χειροθεσίαν εἶεν ἐπισκόπων εἰληφότες. ροθεσία ἐπισκόπων Χωρεπίσκοπον δὲ γίνεσθαι ὑπὸ τοῦ τῆς πόλεως ᾗ ὑπόκειται ἐπισκόπου ἐν μιᾷ ἑκάστῃ τῶν ἐπαρχιῶν τὸ κῦρος ἔχειν τὸν τῆς μητροπόλεως, καὶ αὐτὸν καθιστῶν πάντας τοὺς ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἐπαρχίαν ἐπισκόπους.
DE CHOREPISCOPIS,
episcopus Cappadociæ. In Antiocheno vero canone 8 ostenditur. Primum quod ab uno episcopo ordilart
chorepiscopis concessum, ut pacificas litteras tribuere possint.
Postremo Leo papa epist. 8º de üsdem ille agens:
Nam quamvis, inquit, cum episcopis plurima illis
ministeriorum communis sit dispensatio, quædam
tamen auctoritate veteris legis, quædam rovella, et
ecclesiasticis regulis sibi prohibita noverint, sicut
presbyterorum et diaconorum, aut virginum consecratio; sicut constitutio altaris, ac benedictio, vel unctio,
etc. Quanquam hac eadem Epistola Leo chorepiscopos in presbyterorum ordinem redigit, cum ita
loquitur: Chorepiscopos (qui juxta canones Neocæsarienses, sive secundum aliorum decreta Patrum iidem
sunt, qui et presbyteri) vel presbyteros destinarent.
Nisi forte hæc, quæ parenthesi clauduntur, ab
otioso aliquo ad marginem ascripta postea in contextum irrepserint: quod verum puto. Nam etsi
canone Neocæsariensis synodi 43 chorepiscopos ad
exemplum Septuaginta constitutos esse decretum
sit, tamen differre plurimum a presbyteris, iisque
antecellere docuit canon idem, quem supra commemoravimus. Exstat inter pontificum Decretales
epistola Damasi V, de chorepiscopis, in qua vehementer ordinem illum exagitat, negatque funditus,
a presbyteris ulla ex parte discrepare. Sed multa
sunt, quæ suspectam illius epistolæ fidem nou obesæ maris hominibus reddant; nam ut de stylo ipso
scribendique genere nihil hic dicam, nonne falsissimum est, quod ibidem refertur, chorepiscopos tam
a Romana sede, quam a totius orbis episcopis abrogatos ac ministerio prohibitos fuisse? Vel unius
Leonis epistola, quam proxime citavimus, argumento esse potest, non modo non antiquatos a
Romano pontifice chorepiscopos, sed ascitos esse
ac certa disciplina constrictos: cum suis se finibus
continere jubentur, nec ea quæ pontificum propria
sunt usurpare munera. Quamvis, inquit, cum episcopis plurima illis ministeriorum communis est dispensatio. Quod ad reliquos spectat totius orbis episcopos, a quibus prohibitos esse dicit; tantum
abest, ut id verum sit, ut in œcumenica synodo
Chalcedonensi inter clericos recenseantur can. 2:
Εἴ τις ἐπίσκοπος ἐπὶ χρήμασι χειροτονίαν ποιήσαιτο,
El
etc., xal Xɛipotovñosiev ènì xphμaciv inloxonov,
χωρεπίσκοπον, ἢ πρεσβυτέρους, ἢ διακόνους, etc., et
in Ephesina, uti diximus, inter episcopos subscripserit Cæsarius chorepiscopus. Quin etiam in Capitul.
Caroli imper. cap. 9 de chorepiscopis ex Antiochena
et Ancyrana synodo decretum inseritur, ut appareat
etiam tum in Galliis fuisse chorepiscopos. Nam
et ad Gallicanos episcopos Leo papa de iisdem
scripserat.
Non minus falsum est, quod illic supposititius Damasus affirmat, non licuisse chorepiscopis subdiaconos ordinare, contra Antiocheni concilii canonem,
et Leonis epistolam, qui presbyterorum duntaxat,
2c diaconorum consecrationem adimit. Atenim episcopos illos non fuisse etiam rationibus ibidem
solerent, cum a Patribus edictum sit, ut qui ab uno
vel a duobus sunt ordinati episcopis, nec nominentur episcopi. Deinde quod ecclesiasticæ sanctiones
prohibeant in villa, vel in castello, aut in exiguo
aliquo oppidulo episcopum consecrare. At, inquit,
chorepiscopus est viltanus episcopus. Igitur contra
canonum auctoritatem est chorepiscoporum institutio. Sed quod ad chorepiscoporum ordinationem
attinet, fuerintne ab uno duntaxat, cujus in diœcesi erant, episcopo consecrati, an a pluribus, nihil in omni antiquitatis memoria satis expressum
nobis occurrit. Quod si Damaso illi credimus, non
solum episcopi tum erant, sed a pluribus etiam episcopis ordinabantur. Quod ex Antiocheni canonis
verbis aflirmat, quoniam ita scriptum est: El xat
χειροθεσίαν εἶεν ἐπισκόπων εἰληφότες. Videtur, inquit, mini quod tunc non ab uno, sed a pluribus ordinabantur, quia nullatenus diceret episcoporum, si ab
uno fieret talium ordinatio, cum episcoporum pluraliter dictum sit. Sed genitivum illum intoxónwv aliter Latini interpretes acceperunt, ut nimiruın yɛLροθεσία ἐπισκόπων non illa manuum impositio sit,
quam plures episcopi faciunt, sed qua funt episcopi. Quare si verum est, quod epistola ista-narrat,
non ab uno tantum consecrati fuerint chorepiscopi.
Verum perturbate admodum ac perplexe loquitur,
cum eosdem, quos episcopos fuisse tunc asseruerat, nescio quo pacto subinde neget episcopos fuisse.
Sed Antiocheni canonis auctoritas opponitur, cujus
ea clausula est: Χωρεπίσκοπον δὲ γίνεσθαι ὑπὸ τοῦ
τῆς πόλεως ᾗ ὑπόκειται ἐπισκόπου· Chorepiscopus
autem ab episcopo civitatis vel loci, cui idem adjacet, ordinandus est. Hinc illæ lacrymæ. Atqui cum
ab episcopo, cui subjectus est, ordinari jubet, non
alios excludit, qui una manus imponant, sed hoc
solum præcipit, ut ordinationis præses ac moderator ille sit, cujus in ditione versatur, ut ejus hortatu invitatuque adhibeantur alii, ut eodem inconsulto, ut injussu denique chorepiscopus non fiat.
Quam hujus canonis esse sententiam declarat Balsamo, cum ait, chorepiscoporum hac appendice
refrenatam arrogantiam, qui, propriis contemptis
episcopis, a metropolitano, vel patriarcha ordinari
sese vellent, quo minus in suorum potestate forent.
Ideo constitutum, ut ab episcopo suo consecrarentur. Etenim simillimum quiddam videtur ac cuin
dicitur, a metropolitano provinciales omnes episcopos ordinari; ex veteri canone, qui in Chalcedon.
concilio, Actor, 13, pag. 389, ita concipitur: "Qote
ἐν μιᾷ ἑκάστῃ τῶν ἐπαρχιῶν τὸ κῦρος ἔχειν τὸν τῆς
μητροπόλεως, καὶ αὐτὸν καθιστῶν πάντας τοὺς ὑπὸ
xal únd.
τὴν αὐτὴν ἐπαρχίαν ἐπισκόπους. Ut in unaquaque
provincia jus ac potestatem metropolitanus habeat,
idemque cunctos, qui in eadem provincia sunt, episcopos ordinet. Sic ejusdem concilii Actor. 16 cuma.
ex it synodi decreto Constantinopolitano archiepiscopo concessum dicitur, ut Pontica, Asianæ, Thra
ciæ diocœscos metropolitani duntaxat ab co contage
col. 1051–1052page 4 of 4
PG 42:1051Χειροτονείσθαι τους μητροπολίτας τῶν προειρημένων διοικήσεων παρὰ τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, ρος τῶν γινομένων δίδοσθαι καθ' ἑκάστην ἐπαρχίαν τῷ μητροπολίτῃ. 57: "Οτι οὐ δεῖ ἐν ταῖς χώμαις, καὶ ἐν ταῖς χώραις καθίστασθαι ἐπισκόπους, ἀλλὰ περιοδευτάς· τοὺς μέντοι προκατασταθέντας μηδὲν πράττειν ἄνευ γνώμης τοῦ ἐν τῇ πόλει. 57: Περιοδευταὶ δέ εἰσιν οἱ σήμερον προβαλλόμενος παρὰ τῶν ἐπισκόπων ἔξαρχοι. Οὗτοι γὰρ περιοδεύουσι, καὶ ἐπιτηροῦσι τὰ ψυχικὰ σφάλματα, καὶ κατ 4, ὁ εὐλαβέστατος πρεσβύτερος, καὶ περιοδευτή; Βαλέντιόν τινα ἐπίρ ῥητὸν ἄνδρα, οὗ πάντες οἱ συγκωμῆται κατεβόησαν ἐγγράφως καὶ ἀγράφως μοιχείαν, καὶ ἀρσενοκοιτίαν, ἐχειροτόνησε πρεσβύτερον, καὶ περιοδευτήν. τὰ πτωχικά χρήματα κλησιῶν, ὧν προίσταντο, προσόδους εἰς πτωχοὺς ἀν αλίσκειν ὤφειλον, καὶ προνοεῖσθαι αὐτῶν. Ότι οἱ ἱερεῖς οὐ δύνανται δέχε σθαι λογισμούς, καὶ ἀφιέναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ ἔχω ρηθῶσι ταῦτα παρὰ τοῦ ἐπισκόπου. ν
crentur: Χειροτονείσθαι τους μητροπολίτας τῶν
προειρημένων διοικήσεων παρὰ τοῦ ἀρχιεπισκόπου
Κωνσταντινουπόλεως, non statim consequens est,
solum archiepiscopum inanus imponere, sed, to Xpos Exsty, ut Nicænus canon iv loquitur: vò & xỹρος τῶν γινομένων δίδοσθαι καθ' ἑκάστην ἐπαρχίαν
τῷ μητροπολίτῃ. Ad eundem itaque modum chorepiscopus a pluribus ordinari potuit, præeunte ac
moderante scilicet episcopo. Alterum quod in illa
Damasi epistola proponitur cautum esse, ne in vicis agrisve constituerentur episcopi, sententiam nostram majorein in modum confirmat. Est enim Laodiceni concilii canon 57: "Οτι οὐ δεῖ ἐν ταῖς χώμαις,
καὶ ἐν ταῖς χώραις καθίστασθαι ἐπισκόπους, ἀλλὰ
περιοδευτάς· τοὺς μέντοι προκατασταθέντας μηδὲν
πράττειν ἄνευ γνώμης τοῦ ἐν τῇ πόλει. Quod non
oporteat in villulis, et in agris episcopos constitui,
sed visitatores. Verumtamen jampridem constituti
wihil faciant præter conscientiam episcopi civitatis.
De chorepiscopis præscribere videtur, quos episcopos agnoscit, sed usurpari id amplius vetat, neque
deinceps iis in locis episcopos eligi. Quam quidem
sanctionem nequaquam observatam fuisse satis ea
demonstrant, quæ ex Antiocheno concilio et alorum Patrum decretis attulimus.
Mihi vero chorepiscoporum origo iisdem ex causis profluxisse videtur, ob quas Alexandriæ Laurarum, sive Ecclesiarum divisiones institutas Epiphanius scribit, itidemque Rome Christiana plebs in
titulos distributa fuit. Cum enim episcopi urbana
plebe regenda pascendaque districti, in agros excurrero, atque`ecclesiastica munera et sacramenta
rusticanis hominibus impendere minus possent,
vicarios codem chorepiscopos allegabant; in quos
magnam juris potestatisque sue partem transferrent, nonnullis scilicet exceptis, ac sibi reservatis,
quorum usus ac functio minus urgeret; quæ ab
Leone et illo Damaso commemorantur. Quamobrem antiquissima esse debet chorepiscoporumi
institutio, adeoque altera illa titulorum in urbibus
divisione vetustior. Siquidem initio unus oppidanis
omnibus par esse poterat episcopus. Hinc est quod
in Neocæs. can. 13 unum duxtaxat urbis xuptaxóv
nominatur, in quo vicanis presbyteris, præsentibus
urbicis, sacris operari non licet. Atque hæc Epiphanii tam accurata de Alexandrinæ Ecclesiæ pluribus
ecclesiis observatio rem net̃ alibi passim, nec olim
usurpatam ac receptam fuisse demonstrat. At in
agris pareciarum ecclesiarumque divortia primilus instituta nemo prudens negaverit. Quibus administrandis ac gubernandis chorepiscopi, tanquam
ruris episcopi, præposiù sunt, cum amplissima
quondam, ut vidimus, facultate, optimaque lege.
Quam deinde potestatem episcopi constringendam,
ac certis conditionibus temperandam putarunt:
donec episcopali dignitate ae consecratione privati
primum, deinde prorsus abrogati fuerunt. Pro iis
enim mɛplodeutás creari Laodicenum concilium decrevit: quos Latina interpretatio visitatores appellat: circuitores, aut lustratores vocare possis; ut est
in Glossario Vet. Balsamon ad Laodic. can, illum
57: Περιοδευταὶ δέ εἰσιν οἱ σήμερον προβαλλόμενος
παρὰ τῶν ἐπισκόπων ἔξαρχοι. Οὗτοι γὰρ περιοδευ
ουσι, καὶ ἐπιτηροῦσι τὰ ψυχικὰ σφάλματα, καὶ κατ
apilovat tous KITTOUS. In concilio Chalcedon,
Act. 4, ὁ εὐλαβέστατος πρεσβύτερος, καὶ περιοδευτή;
'Al¿§avôpoç. Item Actor, 10 in libello contra Ibum
a clericis Edessenis oblato: Βαλέντιόν τινα ἐπίρ
ῥητὸν ἄνδρα, οὗ πάντες οἱ συγκωμῆται κατεβόησαν
ἐγγράφως καὶ ἀγράφως μοιχείαν, καὶ ἀρσενοκοιτίαν,
ἐχειροτόνησε πρεσβύτερον, καὶ περιοδευτήν. Ili
procuratorem Latinus interpres vertit alibi circuitorem. Fuit igitur repoбevens presbyter, et quidem ty xóuate eborepiscopo substitutus. Casterun
cum ccclesiasticæ opes ac pecuniæ, quæ magna ex
parte in usus pauperum insumebantur, rusticis quoque prædiis continerentur, inde factum arbitror,
ut earum rerum curatio chorepiscopis mandaretur.
Quocirca peculiaris hæc ipsorum functio fuit, ut
Neocæs. canon 13 admonet, ad quem Balsamon
xà xupiaxà xal Twxixà xphate dispensari ab
τὰ πτωχικά χρήματα
illis adnotat. Zonaras quoque: Tàç yàp tŵv 'Exκλησιῶν, ὧν προίσταντο, προσόδους εἰς πτωχοὺς ἀν
αλίσκειν ὤφειλον, καὶ προνοεῖσθαι αὐτῶν. Tum vel
Ad summam chorepiscopi, tñs xúpas, quæ olim
proprie napoixía dicebatur, episcopi, ac rusticanis
Ecelesiis præpositi fuerunt. De quorum institutione
Balsamo ad 14 can. Neocæs. concilii ita disputat:
Episcopos in locum apostolorum xil successisse,
quibus ligandi solvendique potestas est data. Sed
cum ad Evangelii prædicationem cæterasque functiones obeundas apostoli minime sufficerent, adhibitos in consortium certos homines, qui discipuli
Domini vocarentur, qui quidem remittendorum peccatorum potestate carerent. Horum ad similitudinemì ckorepiscopos fuisse suffectos, qui ecclesiasticas pecunias in pauperes dividerent. Unde neque
presbyteros ac diaconos ordinare possunt, neque
peccata remittere, quemadmodum nec Lxx discipuli poterant. Hæc fere Balsamo. Ubi quod remittendorum potestatem peccatorum chorepiscopis
`adimit, ac solis episcopis tribuit, quo sensu dictum
sit paulo post declarat: Ότι οἱ ἱερεῖς οὐ δύνανται δέχεσθαι λογισμούς, καὶ ἀφιέναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ ἔχωρηθῶσι ταῦτα παρὰ τοῦ ἐπισκόπου. Non possunt sacerdotes, ut nec chorepiscopi confessiones excipere,
neque peccata remittere, uisi ab episcopo potestatem
prius impetraverint. Atque hoc de publica poeni
tentium reconciliatione potissimum intelligendum
est, quam ab episcopo tribui canones præscribunt:
velut in Carthag. 111 can. 32: Ut presbyter inconsulto
episcopo, non reconciliet pœnitentem. Leo quoque
pontifex epist. 88 inter ea, quæ soli episcopo concessa, chorepiscopo negata dicit, hoc ipsum recenset: Neque, inquit, publice quidem in missa quemquam pœnitentem reconciliare Quod una cum cæteris
in epistolam suam Damasus ex illa Leonis transtulit.
ν
Continue reading PG 42: De duplici Cyclo et Embolismorum ratione →≣ entire volume