DE LXX INTERPR. LIBER. MONITUM. Opusculum sequens est Epiphanii de LXX Interpretibus, καὶ τῶν παρερμηνευσάντων, quod ad litteram significat, de iis, qui perperam interpretati sunt, sive, de iis, qui interpretando, Scripturam adulterarunt. Estque Epitome eorum quæ Epiphanius libro De ponderibus et mensuris de variis interpretibus narrat; ac non semel a narratione illa fusiore differt. Utrum autem ab ipso Epiphanio hac Epitome concinnata fuerit, an ab alio, non ita facile est statuere. Ut ut vero sit, prodit hoc opusculum ex duobus codicibus, Regio ncmpe 1807, et Vaticano, qui ambo decimo seculo, et eadem, ut videtur, manu descripti sunt. S. EPIPHANII DE LXX INTERPRETIBUS LIBER (MONTFAUCON. Proleg. ad Origenis Hexapls, p. 77.) ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ Ο' ΕΡΜΗ- SANCTI EPIPHANII, DE SEPTUAGINTA INΝΕΥΤΩΝ, ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΥΣΑΝΤΩΝ. TERPRETIBUS, ET DE HIS QUI PRAVE INTERPRETATI SUNT. Ptolemæus secundus cognomine Philadelphus, bibliothecas cuin parasset Alexandriæ in Bruchio, ut vocant, quæ est urbis regio, eas curandas tradidit Demetrio cuidam Phalereo, præcepitque, ut libros poetarum aliorumque scriptorum undequaque colligeret. Cum autem libros ad quinquaginta quatuor millia comparasset, tunc misit rex ad Jerosolymitanos epistolam, et mensam totam anream pondo talentorum centum, pro mensa a sacro Jerosolymorum loco sublata, rogans mandari sibi totam Hebræorum Scripturam. Mox illi cum gaudio libros Hebraicis aureis litteris conscriptos Πτολεμαῖος ὁ δεύτερος ὁ ἐπικληθείς Φιλάδελφος, βιβλιοθήκας καταστήσας ἐπὶ τῆς πόλεως ᾿Αλεξαν δρείας ἐν τῷ ἀρχείῳ (1. Βρουχίῳ) καλουμένῳ· κλίμα δέ ἐστι τῆς αὐτῆς πόλεως· ἐνεχείρισε Δημητρίῳ τινὶ Φαληρεῖ τὴν αὐτὴν βιβλιοθήκην, συντάξας συναγα γεῖν τὰς πανταχοῦ βίβλους ποιητῶν τε καὶ λογογρά φων. Συναγομένων δὲ τῶν βιβλίων έως μυριάδων ε' καὶ δ' χιλιάδων, τότε ἀποστέλλει ὁ βασιλεὺς πρὸς τοὺς ἐν Ἱεροσολύμοις ἐπιστολὴν καὶ τράπεζαν χρυ την ταλάντων ρ' (al. φ') διάχρυσον οὖσαν, ἀντὶ τῆς τραπέζης τῆς ληφθείσης ἀπὸ τοῦ ἁγίου τόπου τῶν Ἱεροσολύμων, αίτησάμενος ἀποσταλῆναι αὐτῷ πάσαν Γραφὴν τῶν Ἑβραίων. Οἱ δὲ μετὰ χαρᾶς ἀμελ- miserunt, videlicet viginti et unum, qui apud illos λητί χρυσέοις γράμμασιν Εβραϊκοῖς τὰς βίβλους μεταγραψάμενοι ἀπέστειλαν· κα' μὲν οὖσας, κβ' δὲ παρ' αὐτοῖς ἀριθμουμένας τὰς ἐνδιαθέτους· οβ' δὲ τὰς ἀποκρύφους. Ο δὲ βασιλεὺς κομισάμενος καὶ ἐντυ χών, καὶ μὴ δυνάμενος ἀναγνῶναι, δευτέραν αὐτοῖς ἐπιστολὴν γράψαι ηναγκάσθη, ὥστε ἀποσταλῆναι αὐτῷ ἑρμηνευτὰς, τοὺς δυναμένους αὐτῷ ἐκφράσαι εἰς τὴν Ἑλληνικὴν διάλεκτον τὰ τῆς Ἑβραΐδος. Τότε τους οβ' ἑρμηνευτὰς ἐκλεξάμενοι οἱ τῶν Ἑβραίων διδάσκαλοι, καὶ ἄνδρας κατὰ φυλὴν ἀποστέλλουσι κατά τὸν τύπον ὄν ποτε ἐποίησε Μωϋσῆς, ἡνίκα ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος διὰ προστάγματος Κυρίου, ἀκούσας, ὅτι Λάβε μετὰ σεαυτοῦ ἄνδρας ό, καὶ ἀνάβηθι εἰς τὸ ὄρος· ἐκεῖνος δὲ ἔλαβε κατὰ φυλὴν ἕξ, ὁμοῦ οβ'. Οὕτως καὶ οὗτοι ἐποίησαν, καὶ ἀπέστειλαν οβ', οι τινες μετὰ τοῦ βασιλέως κατὰ ζυγὴν ἐν κοιτῶσι λς' συγκαθεύδοντες, εἰς τὸ μὴ συνδοιάσαι μετ' ἀλλήλων, οὕτως διετέλουν. Τοὺς γὰρ προειρημένους οικίσκους ὁ Πτολεμαίος και τασκευάσας, διπλοὺς αὐτοὺς ποιήσας, δύο δύο ἀπὸ έκλεισεν ἀφ' ἑωθεν ἕως ἑσπέρας, καὶ παῖδας δύο ὑπηρετεῖν αὐτοῖς ἅμα ἀπέκλεισεν ἕνεκεν οψοποιίας, μετὰ καὶ ταχυγράφων. Αλλ' οὔτε θυρίδας τοῖς οι- * Εκο. Στην. 12. viginti duo Veteris Testamenti numerantur, et se ptuaginta duo apocryphi. Quos nactus rex eum legere non posset, secundam ipsis epistolam scribere coactus est, rogans mitti sibi interpretes, qui possent eos ex Hebraica in Græcam dialectum vertere. Tunc Hebræorum magistri selectos septuaginta duos interpretes, virosque ex singulis tribubus ad regem miserunt: exemplo Moysis, qui cum Domino jubente ascendit in montem hac audita voce: Sume lecum viros septuaginta, et ascende in montem ', ex singulis tribubus viros sex delegit, videlicet septuaginta duos. Eodem illi modo septuaginta duos miserunt; qui cum jubente rege bini in triginta sex cubiculis dormirent, ne possent mutuo communicare, sic operi incumbebant. Nam prædictas cellulas Ptolemæus duplices construi curavit, binosque includebat a mane usque ad vesperam, cum duobus famulis cibi parandi atque ministrandi gratia, additis etiam notariis qui pariter inclusi erant. Neque fenestras muris fecit, sed a tectis aperuit, quas vocant, anaphotidas. Hoc illi medo a primo ditueulo usque ad vesperam, obscratis foribus, inter-

S. EPIPITANII pretationem ediderunt. Binis vero liber unus tra- κίσκοις ἐκείνοις ἐκ τῶν τοίχων ἐποίησεν, ἀλλ᾽ ἄνωθεν ἐκ τῶν δωμάτων ἀναφωτίδας τὰς καλουμένας ἀνέ ξεν. Οἱ δὲ οὕτως ἀπὸ πρωΐ ἕως ἑσπέρας ὑπὸ κλεῖδα συγκλειόμενοι, οὕτως ἡρμήνευσαν. Εκάστῃ δὲ ζυγῇ βίβλος μία ἐπεδίδοτο, ὡς εἰπεῖν ἡ βίβλος τῆς Γενέ σεως μια ζυγῇ ἡ Εξοδος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ τῇ ἄλλῃ ζυγῇ, Λευϊτικὸν τῇ ἄλλῃ, καὶ τὰ λοιπὰ ὁμοίως· καὶ οὕτω τριάκοντα καὶ ἐξάκις ἑρμηνευθείσα ἡ Γραφή - ὤφθη. Ὅτε δὲ ἐτελειώθησαν αἱ βίβλοι, ἐκάθισεν ὁ βασιλεὺς ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ, καὶ λς' ἀναγνῶστας ἐκάθισαν χαμαιζήλως, ἔχοντες τὰς βίβλους καθ' ἑαυ τῶν, καὶ ἀναγινώσκοντος ἑνὸς οὐχ ευρέθη διαφωνία, ἀλλὰ Θεοῦ θαυμάσιον ἔργον εἰς τὸ γνῶναι ὅτι Πνεύ ματος ἁγίου ἔσχον δωρεάν οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι. Οπου δὲ ἀφείλοντο, ἅπαντες ὁμοῦ ἀφείλοντο, καὶ ὧν μὲν οὐκ ditus fuerat, videlicet pari uni liber Geneseos, pari alteri Exodus filiorum Israel, tertio Leviticus, et reliqui similiter. Sicque Scriptura tricies sexies versa est. Cum autem libri absoluti fuissent, sedit rex in excelso throno, ac lectores triginta sex humi consederunt libros præ manibus habentes: atque uno legente nullum deprehensum est discrimen. ld vero Dei opus erat, ut palam esset viros illos sancti Spiritus munere instructos fuisse. Ubi quidpiam ab illis ademptum fuerat, ab omnibus simul ademptum fuerat: ademptis nihil opus erat, additis secus. Libri itaque illi in Græcam dialectum translati, in prima bibliotheca repositi sunt. Deinde aliam construxit bibliothecam, quam prioris filiam vocabant, olim in Serapio nuncupatam. ἔστι χρεία, ὧν δὲ προσέθηκαν χρεία. Οὕτως αἱ βίβλοι εἰς τὴν ῾Ελληνίδα διάλεκτον μεταβληθεῖται ἀπετέθησαν ἐν τῇ πρώτῃ βιβλιοθήκη. Καὶ ἑτέραν μετ' αὐτὴν θυγατέρα αὐτῆς ἐπικληθεῖσαν, ἄνωθεν ἐν τῷ Σεραπείῳ. Et præteriit tempus Ptolemæi et Cleopatræ. Annis... regnarunt Lagidæ. Deinde sequuntur Romani imperatores. Augustus annis ɩvi imperavit: cujus anno quadragesimo secundo Christus natus est. Tiberius annis xxı: ejus autem anno decimo octavo Dominus crucifixus est. cruce ad excidium Jerusalem anni XL et aliquot dies effluxerunt. Ab Augusto usque ad Adrianum anni sunt cLxxx. Anno autem duodecimo Adriani floruit Aquila: ita ut ab eo tempore quo Lxx Interpretumi versio peracta est usque ad Aquilam interpreten, ac duodecimum c Adriani annum, anni sint ccccxxx, menses quatuor, demptis novem diebus. Adrianus vero Jerosolyniam profectus, cum urben restaurare cuperet, supra memorato Aquila gentili gentilis et ipse usus est. Erat autem Aquila socer imperatoris Sinope in Ponto oriundus, quem Jerosolymorum operibus præfecit, ac nomen proprium imperatoriamque appellationem urbi indidit, Aliamque vocavit, quia ipse Ælius Adrianus appellabatur. Καὶ παρῆλθεν ὁ χρόνος Πτολεμαίου καὶ Κλεοπά τρας, ἔτ... ἐβασιλεύσαντο οἱ Λάγου βασιλεῖς. Εἶτα 'Ρωμαίων βασιλεῖς. Αύγουστος ἔτη νς' οὗτινος τῷ μβ' ἔτει ὁ Χριστὸς ἐγεννήθη. Τιβέριος ἔτη κγ', οὗ τῷ ιη' ἔτει ὁ Κύριος ἐσταυρώθη. Ἀπὸ τοῦ σταυροῦ ἕως τῆς ἐρημώσεως Ἱερουσαλὴμ ἔτη μ' καὶ ἡμέρας τινάς. ᾿Απὸ Αὐγού στου ἕως Αδριανοῦ ἔτη ρπ. ιβ' ἔτει Ἀδριανοῦ ᾿Ακύ λας ἐγνωρίζετο· ὥστε εἶναι ἀπὸ χρόνου τῆς ἑρμη νείας τῶν ομ' ἕως Ακύλα τοῦ ἑρμηνευτοῦ, καὶ ιβ' ἔτους Αδριανοῦ, ἔτη υλ', μῆνας δ' παρ' ἡμέρας θ'. Οὗτος ὁ ᾿Αδριανὸς ἀνελθὼν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ βουλόμενος αὐτὴν κτίσαι, λαβὼν τὸν προειρημένον 'Ακύ λαν ὄντα "Ελληνα, ὡς καὶ αὐτὸς Αδριανός Ελλην ὑπῆρξεν. "Ην δὲ αὐτὸς ὁ ᾿Ακύλας τοῦ μὲν βασιλέως πενθερίδης, ἀπὸ Σινώπης δὲ τοῦ Πόντου ὁρμώμενος, καθίστησιν αὐτὸν ἐκεῖσε ἐν Ἱεροσολύμοις ἐπιστατεῖν τοῖς ἔργοις, ἐπιτεθεικώς τῇ πόλει τὸ ἴδιον ὄνομα, καὶ τοῦ βασιλικοῦ ὀνόματος τὸν χρηματισμόν· ὡς γὰρ έχρημάτιζεν Αίλιος Αδριανός, οὕτως ἐπωνόμασεν Αἰλίαν τὴν πόλιν. Ο τοίνυν Ακύλας διάγων ἐν Ἱεροσολύμοις, καὶ ὁρῶν τοὺς μαθητὰς τῶν ἀποστόλων, ἀνθοῦντας τῇ πίστει, καὶ σημεῖα μεγάλα έργαζομένους ιάσεων καὶ θαυμάτων (ἦσαν γὰρ ὑποστρέψαντες ἀπὸ Πέλλης τῆς πόλεως εἰς αὐτὴν τὴν Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐν αὐτῇ διατ Aquila igitur Jerosolymis degens, apostolorum discipulos videbat, fide florentes, signa magna curationum et prodigiorum operantes (Pella enim reversi erant Jerosolymam, ibique degebant. Siquidem cum urbis a Romanis instaret excidium, moniti ab angelo omnes discipuli, ut ab urbe se- τρίβοντες. Ηνίκα γὰρ ἤμελλεν ἡ πόλις ἁλίσκεσθα cederent, digressi illi Pellam se receperunt, quod oppidum trans Jordanem situm est). Itaque compunctus corde Aquila, Christianismum amplexus: elapsoque tempore Christi sigillum petiit et impetravit: neque tamen mores pristinos quibus, dum gentilis esset, affectus erat, mulavit. Enimvero cum in vana astronomiæ arte institutus esset, ne Christianus quidem effectus, a tali errore abstinebat, sed quotidie genesis suæ positionem observabat. Increpantibus vero magistris et assidue objurgantibus, cum ille pervicaciter repugnans, ac de fato cdisserens, non obtemperaret: ab iis, utpote salutem nunquam consecuturus, ab Ecclesia pellitur. Alle quasi ignominia affectus, vanaque pulsus iraὑπὸ τῶν Ῥωμαίων καὶ ἐρημοῦσθαι, προεχρηματίσθη σαν ὑπὸ ἀγγέλου πάντες οἱ μαθηταὶ μεταστῆναι ἐκ τῆς πόλεως, οἵτινες μετανάσται γενόμενοι, ᾤχησαν ἐν Πέλλᾳ τῇ πόλει πέραν τοῦ Ἰορδάνου), ὁ οὖν ᾿Ακύ λας κατανυγεὶς τὴν διάνοιαν τῷ Χριστιανισμῷ ἐπίσ στευσε· καὶ μετὰ χρόνον αἰτήσας τὴν ἐν Χριστῷ σφραγῖδα, ἐκομίσατο· ἀπὸ δὲ τῆς πρώτης αὐτοῦ ἕξεως, ὅτε τὰ Ἑλλήνων ἐφρόνει, οὐ μετέπεσε. Τὴν γὰρ μα ταίαν ἀστρονομίαν ἀκριβῶς ἐπαιδεύετο· ὃς καὶ Χρι στιανός γενόμενος ἀπὸ τῆς τοιαύτης πλάνης οὐκ ἀπείχετο· ἀλλὰ καθ' ἑκάστην ἡμέραν, ὡς δῆθεν τοῦ αὐτοῦ γενεσειδίου τὸ θέμα κατεσκέπτετο. ᾿Απὸ δὲ τῶν διδασκάλων ἠλέγχετο, οἵτινες ἐπιτιμῶντες αὐτῷ καθ' ἑκάστην οὐδὲν ἄνουν· ἀλλ᾽ ἀντέλεγε περί είμαρμέ

DE LXX INTERPR. LIBER. νης διηγούμενος· οἱ δὲ, μὴ δυναμένου αὐτοῦ σωθῆναι, cundia, Christianismum ejurat, acceptaque cir ἐξέωσαν αὐτὸν τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ δὲ ὡς ἡτιμωμένος εἰς ζῆλον μάταιον αἴρεται καὶ τὸν Χριστιανισμὸν ἀναθεματίσας, περιτέμνεται Ἰουδαῖος, καὶ ἐπιπόνως φιλοτιμησάμενος, ἐξέδωκεν ἑαυτὸν μαθεῖν τὴν τῶν Ἑβραίων διάλεκτον, καὶ τὰ αὐτὰ στοιχεῖα, ταύτην δὲ ἀκριβέστατα παιδευθείς, ἑρμηνείαν ἑαυτῷ ἡρμήνευσεν· οὐκ ὀρθῷ λογισμῷ χρησάμενος, ἀλλ' ὅπως διαστρέψῃ τινὰ τῶν ῥητῶν ἐν σκήψει τῆς τῶν οβ' ἑρμηνευτῶν, ἵνα δόξῃ τὰ περὶ Χριστοῦ ταῖς θείαις Γραφαῖς μεμαρτυρημένα ἄλλως ἐκδοῦναι, δι᾿ ἣν εἶχεν αἰδῶ εἰς ἄλογον αὐτοῦ ἀπολογίαν. Καὶ γίνεται αὕτη ἡ ἑρμηνεία τοῦ ᾿Ακύλα δευτέρα μετὰ τοσοῦτον χρόνον, ήγουν υλ' ἔτη. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐν τοῖς χρόνοις Κομόδου Σευήρου Σύμμαχός τις Σαμαρείτης τοῖς παρ' αὐτῶν σοφοῖς (sic), μὴ τιμηθεὶς ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἔθνους, νοσήσας φιλαρχίαν, καὶ ἀγανακτήσας κατὰ τῆς ἰδίας φυλῆς, προσέρχεται Ιουδαίοις καὶ προσηλυτεύει, καὶ περιτέμνεται δευτέραν περιτομήν. "Οσοι γὰρ ἀπὸ Ἰουδαίων Σαμαρείταις προσφεύγουσιν ἀντιπεριτέμνονται· ὡσαύτως καὶ οἱ ἀπὸ Σαμαρειτῶν πρὸς Ἰουδαίους ἐρχόμενοι. ᾿Αλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς περιτομῆς ἀκροβυστοι ἐγίνοντό τινι τέχνῃ Ιατρικῇ διὰ ῥαφῆς καὶ φαρμάκων, καθὼς καὶ ὁ ᾿Απόστολος λέγει Περιτετμημένος τις ἐκλήθη, μὴ ἐπισπάσθω· ἐν ἀκροβυστίᾳ τις ὑπάρχει, μὴ περιτεμνέσθω. Φασὶ δὲ τὴν τοιαύτην κακοδαίμονα πλάνην πρῶτον τὸν Ἡσαῦ εὑρηκέναι. Οὗτος τοίνυν ὁ Σύμ μαχος πρὸς διαστροφὴν τῶν παρὰ Σαμαρείταις έρμηνευτῶν ἑρμηνεύσας, τὴν τρίτην ἐξέδωκεν ἑρμη– νείαν. Μετὰ τοῦτον κατὰ πόδας ἐπὶ Κομόδου βασιλέως τοῦ δευτέρου Θεοδοτίων τις Ποντικὸς ἀπὸ τῆς διαδοχῆς Μαρκίωνος τοῦ αἱρεσιάρχου, τοῦ ἀπὸ αὐτῆς τῆς Σι νώπης ορμώμενος, καὶ αὐτὸς μηνιῶν τῇ αὐτοῦ αἱρέσει, εἰς Ἰουδαϊσμὸν κλίνας καὶ περιτμηθεὶς, καὶ τὴν τῶν Εβραίων φωνὴν καὶ τὰ αὐτῶν στοιχεῖα παιδευ θεὶς, ἰδικῶς καὶ αὐτὸς ἐξέδωκε. Διὸ τὰ πλεῖστα τῶν οβ' συναδόντων ἐξέδωκε, τριβὰς γὰρ αὐτὸς εἶχε τὰς πλείστας ἀπὸ τῆς συνηθείας τῶν οβ' ἑρμηνευτῶν. Περὶ δὲ τῆς ε' καὶ ς' ἐκδόσεως οὐκ ἔχω εἰπεῖν πό θεν, ἢ τίνες οἱ ἑρμηνεύσαντες· ἢ μόνον ὅτι μετὰ τὸν διωγμὸν τοῦ βασιλέως Σευήρου, εὑρέθη ἡ ε' ἐν πίθοις ἐν Ιεριχώ κεκρυμμένη ἐν χρόνοις 'Αντωνίνου, τοῦ υἱοῦ Σευήρου τοῦ Καρακάλλου, μετὰ ἄλλων βιβλίων Ἑβραϊκῶν. Ἐπὶ δὲ ᾿Αλεξάνδρου Μαμέα τοῦ βασιλέως, εύρέθη ἡ δ' ἔκδοσις, καὶ αὕτη ἐν πίθοις κεκρυμμένη ἐν Νικοπόλει πρὸς ἀρχαίους (sic). Ἐπὶ δὲ Δεκίου βασιλέως Ωριγένης εγνωρίζετο, ὅστις Ωριγένης, ὡς καὶ περὶ ἀστερίσκου ἐποίησεν, καθώς προέφημεν, οὕτως καὶ περὶ τοῦ ὀβελοῦ τὴν σημείωσιν ἐποίησε. Τὰς γὰρ ἐξ ἑρμηνείας καὶ τὴν Εβραϊκὴν φωνὴν Ἑβραϊκοῖς λόγοις καὶ βήμασιν αὐ τοῖς ἐν σελίδι μια συντεθεικώς, ἄλλην σελίδα ἀντεξέθετο, καὶ Ἑλληνικῶν μὲν γραμμάτων, Εβραϊκών 1 1 Cor. vil, 18. cumcisione, Judaeus efficitur. Tum ille vehementi studio percitus, Hebraicæ linguæ ejusque elementis a‹ldiscendis totum se dedidit, cujus perfectam adeptus notitiam, interpretationem ex affectu suo concinnavit, non recto anime usus; sed ut quædam Scripturæ dicta præter Lxx Interpretum mentem ad alium sensum detorqueret; ut testimonia de Christo in divinis Scripturis expressa alio denecleret, et sibi ignominiæque suæ absurdam apologiam pararet. Hæc porro Aquila interpretatio, quæ est secunda, post memoratum tempus, quadringentos videlicet et triginta annos, edita est. Postea vero tenporibus Commodi Severi, Symmachus quidam Samaritanus, e numero sapientum illius nationis, cum apud gentem suam in honore non haberetur, ambitionis et affectati primatus morbo laborans, contribulibus indignatus suis, ad Judatos proselytus accedit, ac secundo circumciditur. Quotquot enim a Judæis ad Samaritanos confugiunt, denuo circumciduntur, similiterque qui a Samaritanis ad Judæos. Imo etiam hujusmodi transfugæ post circumcisionem, quadam medica arte per suturam, et aliqua remedia præputiati efficiebantur, quemadmodum ait Apostolus: Circumcisus aliquis vocatus est? non adducat præputium: in præputio aliquis est? non circumcidatur '. Narrant autem nefandum hujusmodi errorem ab Esau inventum fuisse. Igitur Symmachus ut Samaritanorum Interpretes everteret, tertiam edidit translationem. Post hunc modico elapso tempore sub Commodo secundo imperatore, Theodotio quidam Ponticus, ex successione Marcionis hæresiarchæ Sinopensis, cum hæresi suæ succenseret, ad Judæos defecit et circumcisus est: alque Hebraica lingua et elementis institutus, propriam et ipse editionem agressus est. Multa Septuaginta Interpretibus consonantia expressit, siquidem a frequenti ipsorum usu is assuętus erat. Quod autem ad Quintam et Sextam editionem pertinet, undenam, et quibusnam auctoribus illæ prodierint dicere nequeo. Illud solum dici potest; post persecutionem Severi, imperante Antonino Caracalla Severi filio, in doliis, cum aliis Hebraicis libris Hierichunte, ubi latebat, repertam fuisse. Sub Alexandro autem Mamææ filio, reperta est Nicopoli ad Actium Sexta editio, quæ et ipsa in doliis latebat. Imperante autem Decio florebat Origenes, qui, ut supra dictum est, quemadmodum asterisco est usus, sic et obeli signum usurpavit. Sex enim interpretationes, et Hebraicam Scripturam Hebraicis verbis et dictionibus in una columna concinnans, alteram huic e latere adjacentem columnam apposuit, Græcis quidem litteris, sed Hebraicis voci