PG 44Gregory of Nyssa
Testimonies of the Ancients
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 45–46page 1 of 5
PG 44:45Γρηγόριος Νύσσης ἐπίσκοπος, ἀδελφὸς Βασιλείου τοῦ Καισαρείας, πρὸ ὀλίγων ἐνιαυτῶν ἐμοὶ καὶ Γρη γορίῳ τῷ Ναζιανζηνῷ κατὰ Εὐνομίου ἀνέγνω λό γους, ὅστις καὶ ἄλλα πολλὰ γεγραφέναι καὶ γράφειν λέγεται. δ.. Ἐκ τοῦ Σωκράτους Ιστ. ἐκκλησ. βιβλ. Δ'; κεφ. κε'. Ἐγένοντο δὲ ἀδελφοὶ Βασιλείου, Πέτρος καὶ Γρη γύριος· ἀλλὰ Πέτρος μὲν τὸν μονήρη βίον Βασιλείου ἐζήλωσε· Γρηγόριος δὲ τὸ διδασκαλικὸν τοῦ λόγου, ὃς καὶ τὴν πονηθεῖσαν Βασιλείῳ ἐξαήμερον, ἅτε δὴ και ταλειφθεῖσαν, προσανεπλήρωσε μετά θάνατον τοῦ ἀδελφοῦ, καὶ ἐπιτάφιον εἰς Μελέτιον τὸν ᾿Αντιοχείας ἐπίσκοπον ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει διεξῆλθε. Φέ ρονται δὲ αὐτοῦ καὶ ἄλλοι λόγοι διάφοροι. Θεοδώρητος, Βιβλ. Δ', κεφ. κη'. Ἐν ἐπισκόποις, ἀλλὰ καὶ τὰ [τοῦ] τούτων νοήματα. ἐν μὲν οὖν ἀσκηταῖς καὶ τῆς ἀρετῆς φροντισταῖς οὗ τοι κατ' ἐκεῖνον διέλαμπον τὸν καιρόν. Γρηγόριος ἑκάτερος, δ τε Ναζιανζοῦ, καὶ ὁ Νύσσης· ὁ μὲν ἀδελφὸς, ὁ δὲ σύσκηνός τε καὶ συνεργὸς τοῦ μεγάλου Βασιλείου τυγχάνων. Οὗτοι μὲν οὖν ἐν Καππαδοκίᾳ τῆς εὐσεβείας ὑπερμαχοῦντες ηρίστευον· συνηρίστευε δὲ αὐτοῖς καὶ Πέτρος, γεννήτορας μὲν Βασιλείῳ καὶ Γρηγορίῳ τοὺς αὐτοὺς ἐσχηκώς, τῆς δὲ θύραθε παιδείας οὐ μετειληφώς σὺν ἐκείνοις, τὰς δὲ τοῦ βίου μαρμαρυγὰς ἀφιείς. Ἐκ τῶν τοῦ Φωτίου. Ανεγνώσθη Γρηγορίου Νύσσης ὁμοίως ὑπὲρ Βασι λείου Κατ' Εύνομίου, τὴν μὲν φράσιν εἴ τις ἄλλος ῥητόρων, λαμπρός, καὶ ἡδονῆς ὠσὶν ἀποστάζων. Οὐ μέν τοι καθεξῆς οὐδ᾽ αὐτὸς τὴν Εὐνομίου γραφὴν ἐπελέγχει. Διὸ καὶ συντομώτερός ἐστι Θεοδώρου, Σωφρονίου δὲ πλατύτερος. Πλεονάζει μὲν γὰρ τοῖς ἐνθυμήμασι καὶ τοῖς παραδείγμασιν. Εστι δὲ, ἀδεκάστως εἰπεῖν, ὡς ὅσον ὑπερβάλλει κάλλει τε καὶ λαμ πρότητι καὶ τῷ ἡδυτάτῳ Θεόδωρον· τοσοῦτον τὸ πλῆ. θος τῶν ἐπιχειρημάτων καὶ τὸ γόνιμον εἰς τὸ προ έχειν ἐκβιάζεται.
col. 47–48page 2 of 5
PG 44:47Ανεγνώσθη ἑτέρα πραγματεία τοῦ αὐτοῦ Γρηγορίου Νύσσης, περὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως· ἐν ᾗ λο γικώτερον Ευνομίῳ συμπλακείς, κατὰ κράτος αἱρεῖ, πάντα σαθρώσας τῆς δυσσεβείας αὐτοῦ τὰ ὀχυρώματα. Τὸ δὲ κάλλος τοῦ λόγου, καὶ ἡ σύγκρατος λαμπρότης, γλυκύτητι κανταῦθα, διαπρεπῶς ἐπι δείκνυται. Ἐκ τῶν Σουίδα. Γρηγόριος Νύσσης ἐπίσκοπος, ἀδελφὸς Βασιλείου τοῦ Καισαρέως· ἀνὴρ καὶ αὐτὸς ἑλλογιμώτατος καὶ πάσης ὑπάρχων παιδείας ἀνάπλεως· προσκείμενος δὲ μᾶλλον τοῖς τῇ ῥητορικῇ χαίρουσι. Καὶ γοῦν αὐτ δόκιμος ἐν ταύτῃ γεγένηται, καὶ λαμπρός, εἴ τις άλ λος τῶν πάλαι ταύτῃ γεγενημένων· οὗτος συνέταξε κατ' Ευνομίου λόγον ἐξαίρετον, καὶ τεῦχος θαυμαστὸν εἰς τὴν τοῦ ἀνθρώπου κατασκευήν· ἄλλως τε πυκνὰς καὶ συνεχεῖς ὁμιλίας, εἰς τε τὰ ᾄσματα τῶν ᾀσμάτων, καὶ εἰς τὸν Εκκλησιαστής· καὶ πρὸς τὴν ἀδελφὴν Μακρίναν, μακρόν τινα καὶ περικαλλή περὶ ψυχῆς συνέθηκε λόγον· ἄλλα τε πολλὰ γεγρα φήκει· καὶ πολυθαύμαστον ἔπαινον τοῦ πρώτου τῶν μαρτύρων Στεφάνου, καὶ βίον δὲ συνέταξε Γρηγορίου τοῦ ἐν θαύμασι διαλάμψαντος. Οὗτος ἦν ἀδελφὸς τοῦ μεγάλου Βασιλείου λαμπρός ἐν λόγοις καὶ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως ζηλωτής. Διά τοι τοῦτο καὶ τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ προέστη, καὶ μετὰ τῶν συγκροτούντων τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει δευτέραν σύνοδον κατὰ τῶν δυσσεβῶν αἱρέσεων ενα ισταμένων ἐλθὼν ὑπέρμαχος εὑρέθη τοὺς ἐναντίους λόγων δυνάμει καὶ γραφικαῖς ἀποδείξεσι τροπωσάμενος. Διὰ γὰρ πάσης ἐλθὼν ἰδέας λόγων καὶ ἀρετῆς εὐδοκιμήσει τὸ κράτος ἐδέξατο. Καὶ φθάσας ἐν γήρει καλῷ ἐκοιμήθη, καὶ πρὸς Κύριον ἐξεδήμησεν. Ην δὲ κατὰ τὸν τοῦ σώματος τύπον κατὰ πάντα τῷ ἀδελφῷ Βασιλείῳ προτεοικώς, πλὴν τοῦ πολιοῦ τε καὶ χαριεστάτου ἐπὶ βραχύ. (α) Ἡ τοῦ δόγματος Εὐνομίου ἔκθεσις, Σίγα, μιαρὲ καὶ ψυχὴν καὶ
col. 49–50page 3 of 5
PG 44:49ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ κατὰ δικαίαν κρίσιν φήσαντος ὁμολογεῖν ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ καὶ πατρός. ῥητικὸς πρὸς τὸν Εὐνομίου τοῦ δυσσεβοῦς δεύτερον λόγον· Τὰ μὲν δὴ πρῶτα τῶν πρὸς Εὐνόμιον ἀγώνων.
col. 51–52page 4 of 5

tudinem per omne opus offundens. Cum ut vulgo vi- munitas et improbitatis refutatio, et ex antecedenti deatur ipsa suæ eloquentiæ vi eorum longe captum excedere; tum ut, quod in ejus sensis atque cogitalis imbecillum est (ut est sane plurimum), hac ipsa obscu ritate et intelligendi difficultate obtegere, sententiæ que celare vitium possit. Videtur vero et logicis in nili argumentis, dum partim alios hoc nomine inſe clatur, partim ipse libentissime iis utitur, tametsi frequenter (cum sero hoc studium arripuerit, neque ad ejus intima penetrarit) in multis sæpe merito er roris notatur. Hæc Photius de genere dicendi Eu nomiano. . Visus est S. Gregorius Nyssenus favere opinioni Origenis et Origenistarum de communi omnium tam dæmonum, quam hominum damnatorum ex inferno liberatione. Sed Nyssenus validum et tam erudi tione, quam sanctitate potentem hyperaspisten re perit S. Germanum, patriarcham Constantinopo litanum; ex cujus pro Gregorio lucubratione hæc excerpta Photius nobis reliquit (a): Legi librum, auctore Germano, qui primum Cyzics ordinatus, post Constantinopolitanus patriarcha fuit, qui liber inscri bitur, Retribuens et legitimus: quod perinde est ac si dixeris: De vera et legitima retributione, quod rependatur hominibus, prout vixerint. Et hæc quidem tituli inscriptio. Contendit vero Gregorium Nyssæ episcopum, ejusque scripta ab Origenis errore esse immunia. Etenim quibus delirium illud placet, dæ monibus et hominibus in æternam pœnam conjectis liberationem inde exspectandam: illi quod virum doctrina singularem, et eloquentia insignem eum agnoscerent, claramque sanctitatis existimationem per omnium ora decantatam viderent, aggressi sunt claris et salutaribus ejus scriptis, obscura et perni ciosa Origeniani somni venena admiscere, virtutique kominis, et doctrinæ celebri hæreticam occulte amen tiam subjicere. Quare partim additamentis falsis, partim rectis argumentis violenter detortis, multa ex irreprehensibilibus ejus monumentis calumniari co nati sunt. Contra quos Germanus pietatis patronus, açulum veritatis gladium stringens, et vulnere pro stratos hostes relinquens victorem superioremque gum constituit, in quem hæretica colluvies insidias struxerat et posuerat. bus locis depravatis, et ex consequentibus conficitur et demonstratur; et ex aliis sexcentis B. Gregorii Nysseni libris, qui orthodoxe et legitime sentiunt, recte excutiens, ut nemo melius in salutares preces et laudes Dei laborem finierit. Libri autem, quos in sidiis excipere hæretici moliti sunt, et quos Ger manus veritatis propugnator primarius a latronum insultu sine noxa servavit, sunt, Dialogus ad Macri nam sororem de anima, et Liber catecheticus, et ille qui De perfecta vita narrationem continet. Hæc pro Nysseno Germanus. Ex quibus evanescit ca lumnia Casauboni, qui in Scholiis ad epistolanı quamdam Nysseno ascriptam, et Eustathiæ, Am brosiæ, et Basilissæ inscriptam, criminatur Nys senum in catechetica oratione nævos quosdam con traxisse ex lectione Origenis. Eamdem Origenicam labem ab eodem Nysseno depellit auctor anonymus, qui vitam ejusdem in litteras retulit. Illud tamén monuerim, finem orationis cateche ticæ non esse Gregorii Nysseni. Cum enim Severi mentionem faciat, et opus de distinctione vocabu lorum contra illum promittat, clarum est totum illud nibil aliud, quam aliunde adscitum assumen dum esse, cum Severus Acephalorum antesignanus multis annis demum post Nysseni obitum exstiterit; quod recte etiam observavit Fronto Ducæus noster in Annotationibus ad magnam catecheticam ora tionem. Nonnullis interjectis idem Photius: Ut breviter dicam, omnia sancti hujus patris scripta ab omni bæretica pravitate, et a calumnia, quæ in impieta (em vergit, immunia esse declarat. Hæc porro im (a) Volum. 153. Porro licet tam multi contra impium Eunomium scripserint, paucorum tamen monumenta ævi lon gæva vetustas reliqua nobis fecit; ubi enim So phroniì, Theodori, Didymi, et Apollinarii disputa tiones? Ipse etiam Nyssenus, nimium quantum in tenebris delituit: quem jam olim in lucem vindi care aggressi eramus; verum aliis atque aliis ne gotiis semper incidentibus, desistendum fuit. Sed cessationem meam suppleverunt nuper Parisienses, qui opera Nysseni Græce et Latine duobus tomis ele ganter evulgarunt, additis etiam libris contra Euno mium; sed omisso primo, cujus exemplari editores carebant: quem nunc ex' Bavarico codice publica mus, ut et alia nonnulla, quibus editio Parisiensis caret, ut plene confidam hoc nostrum ad Parisien sem editionem auctarium seu additamentum lecto ribus non ſore ingratum. Quod aliquando contigit iis quibus aurea medio eritas etiam in votis placuerat, Lector æquanime, ut quod exoptabant auctius atque melius faceres Deus, quo modo voti plusquam compos Flaccus ait―

col. 53–54page 5 of 5
PG 44:53μίου λόγου. Φαμὲν τοίνυν, ὅτι ἐν μὲν τοῖς πρὸ τούτου λόγοις εἰπὼν τὴν Σοφίαν ᾠκοδομηκέναι ἑαυτῇ οἶκον, τὴν τῆς σαρκὸς τοῦ Κυρίου κατασκευὴν τῷ λόγῳ αἰνίσε πατρὸς αὐτῆς πραγματείας· ὁ Λόγος πρὸ τῶν αἰώνων ἦν, ἡ τις ἀναστρέψας εἴποι ἢ ταύτην προαιώνιον εἶναι, ἢ ἐν τοῖς ἐσχάτοις γεγενῆσθαι τὸν Λόγον. κατὰ Εὐνομίου τόμου πέμπτου, οὗ ἡ ἀρχή, Περὶ δὲ τῆς Πέτρου τοῦ ἀποστόλου φωνῆς. Οὐκ ἦν ὡς ἔοικε τῷ πάντα σε θέλειν εὐεργετεῖν· Ἡ τῶν Χριστιανῶν πίστις εἰς πάντα ἔθνη ἐκ τοῦ θείου τε καὶ ἀκηράτου ἐστὶν ἡ τοῦ ἔκτισέ με φωνὴ, ἀλλὰ καθὼς εἴρηται ἐκ τοῦ ἀναληφθέντος κατ' καὶ τὸ ἐκ τοῦ ἀκολούθου, 147. Εἰ δὲ ὁ μὲν ἐκ τῆς Μαρίας ἀδελφοῖς διαλέγεται, ὁ δὲ μονογενῆς ἀδελφοὺς οὐκ ἔχει· πῶς γὰρ ἐν ἀδελφοῖς τὸ μονογενές διεσώζετο; καὶ ὁ εἰπών Πνεῦμα ὁ Θεός, ο φησὶ πρὸς τοὺς μαθητὲς ὁ αὐτὸς. Ψηλαφήσατέ με. ζωοποιεῖ τὸν Λάζαρον ἡ ἀνθρωπίνη φύσις, οὔτε
Page scan enlarged

Notebook

Full View