J. B. COTELERII JUDICIUM. blattis et tineis absumendi relinquerentur; hi enim, non suæ quidquam gloriæ adimerent, si serenissi– mi principis exemplum æmularentur. Atque hic ejus ardor magis eluxit, postquam, ut mibi relatum est, Laurentianæ suæ præfecit Joannem Baptistam Donium, virum nobilem, dignissimum Petri Victorii successorem, nec ipsum modo litteratissimum, sed ea præditum prudentia, ut nemo judicio majori ad ea sacrária sit admissurus quemquam. Post tantum imperii tanti principem, majori etiam dignissimum, tacere non debeo beneficia viri summi Paganini Gandentii, qui favore suo, eo me apud principem suum loco collocavit, ut quam diutissime bibliotheca hac bono, et meo, et publico, frui liceret. Sed de ejus erga me viri meritis, dabitur, spero, commodius posthac loquendi tempus. Nune hæc attingere satis putavi, ut, licet me debitis non absolvam, beneficiis tamen non videar indignus. Nec video cur ulterius te detineam, lector. Occurrunt animo et alia, nec ab instituto aliena: sed aliis iis dabitur convenientior locus. Vale igitur, pluraque in dies a me exspecta. J. B. B. COTELERII JUDICIUM DE EPISTOLIS S. IGNATII. (Patres apostolici, ed. Amstelod. 1724, t. II, p. 9.) Nisi officii mei ratio flagitaret, ut in campum de- qui Eusebium transcribunt) quæ ab aliis memoscenderem, tuiturus vel impugnaturus Ignatianas Epistolas, libenter abstinerem me celebri bello litterario, quod sciam profligatum fuisse, dein redintegratum, et ad quod conficiendum adhuc accingere se armis audiam duos fortes bellatores, unum hic in Gallia, alterum in orbe Britanno, adversus nuperum hostem, veteranum militem, pugnaeem, doctis disertisque dictis certantem et maledictis, peritum ad hæc cauponari bellum et belligerare, qui hoc stratagemate utendum putavit, ut, quia in. verum Ignatium abunde non suppetebant jacula, falsam prælio involveret, quo imbellem vincendo, invictum etiam vicisse videretur. Sed jam pugna danda est. Rem paucis verbis, una ratiocinatione concludo. Sanctum Ignatium epistolas scripsisse diserte testatur ejus familiaris beatus Polycarpus has vero quas per virum clarissimum Isaacum Vossium e codice Florentino primum editas legimus, easdem esse puras putas Ignatii ostendunt relata in testimoniis veterum loca Irenæi, 'Origenis, Eusebii, Athanasii, Hieronymi, Theodoreti, cæterorumque: nam reperiuntur in illa editione. Quid clarius? quid certius? Contra hæc et contra nostrum Ignatium exceptiones adversariorum multæ sunt, multæ objectioDes, generales aliæ, aliæ particulares. His ad local singula, cum necesse judicabimus, occurremus: illarum præcipuas expendamus. In duas classes distribui possunt: aut enim petuntur ex antiquorum silentio, aut e stylo epistolarum. Aiunt itaque: Quot e primis Patribus mentionem facere poterant ac debebant Ignatianarum epistolarum, nec fecerunt ante Eusebium? Polycarpi siquidem, Irenæi, Origenis testimonia suspecta habentur, vel nihil probant. Retorqueo ego ad hunc modum: Quot ecclesiasticorum operum primus ac sæpe unus meminit Eusebius (neque enim in numerum veniunt rari poterant, et vero pari ratione debebant? Eane omnia supposititia dicent? Nequaquam puto. Quænam vero sunt quæ opponunt locis Polycarpi, Irenæi et Origenis? Ecce illa: Nicephorus patriarcha CP. in Indice apocryphorum Novi Testamenti, scripta Ignatii et Polycarpi apocrypha judicat. Anastasius Bibliothecarius eadem habet in Indice quem Historiæ suæ Ecclesiasticæ præfixit, quæ nisi eadem cum Nicephoro de his epistolis sensisset, non videtur fuisse sine aliqua censura vel animadversione dimissurus. Verum auctor bujus laterculi non amandat ad apocrypha epistolas Ignatii et Polycarpi, amandat Ignatii et Polycarpi nonnihil. Illud autem nonnihil cur non potius exponemus de doctrina Ignatii et de doctrina Polycarpi, libris pseudepigraphis? Certe Tyvariou dibaxty ut apocrypham recensitam habes illo ms. indiculo, quem Anastasii Quæstionibus subjunctum citat doctissimus Usserius, de Ignatii epistolis, cap. 1, el Tyvariou bidaσκαλίαν cum Πολυκάρπου διδασκαλίᾳ, indiculo iis dem Quæstionibus adjuncto, bibliothecæ Regiæ volumine 1789, qui a me supra positus fuit in meis notis. Ignatii vero Polycarpique epistolas in apocrypha relatas nullibi videmus. Ut omittam Liturgiam Ignatii, de qua eodem loco Usserius, ac ejusdem martyris aliquid de re fidei et canonibus, in catalogo Hebedjesu, num. 18, videtur enim diversum esse ab epistolis Chaldaicis sive Syriacis illius, ab Usserio in cap. 4 memoratis. Et vero (occasione sese offerente monebo id) objectum indicem seu canonem Scripturarum, ad tempora Nicephori Constantinopolitani et Anastasii Bibliothecarii nequaquam pertinere, facile mecum intelliget, qui consideraverit nono æræ Christianæ sæculo Ecclesias Græcam et Romanam non dubitasse de tot sacræ Scripturæ libris, quot in dubium eo in lerculo revocantur. Quare vel Nicephoro pa-

PROLEGOMENA. triarchæ canon abjudicetur, vel dicatur ab eo magis Dionysius, De divinis nominibus, c. 4, n. 12: гpácollectus quam compositus; per Anastasium vero conversus tantum putetur, non autem etiam creditus. Atque hinc evanescit in auras quidquid magna verborum pompa, ob Nicephorum et Auastasium a viro docto toties jactatur. Ut necesse non sit respondere, quæ tamen non improbabiliter dicentur: aut Polycarpum cum Ignatio fuisse proscriptum, ob syllogen epistolæ Polycarpianæ et epistolarum Ignatianarum tam interpolatarum quam falsarum, aut epistolam Polycarpi et epistolas Ignatii apocryphasesse appellatas, quod, licet innoxiæ, nec pseudepigraphæ, extra canonem omnium ecclesiarum legerentur. Quid enim, quæso, noxii, quid apostolico viro indigni continet Polycarpiana illa? Pergunt adversus epistolam Polycarpi, et affirmant eam pugnantia loqui, Ignatium viventem, Ignatium mortuum: nempe prius per hæc verba c. 13: Et de ipso Ignatio, et de his qui cum eo sunt, quod certius agnoveritis significate. Posterius per ea quæ habentur capite 9, de Ignatio aliisque martyribus, necnon apostolis, quod cuncti post agones suos in loco sibi debito sint apud Deum. Mira profecto avtoyla, si veritate niteretur: at ea plane destituitur. Nam ponatur, quemadmodum sentimus, scripsisse Polycarpum tunc temporis, cum Ignatius martyrium subiisse credebatur, incerti tamen (ut fere fit) rumores ferebantur de iis quæ in morte illius contigerant. Hoc posito, nonne conveniebat ut Polycarpus diceret Ignatium apud Deum locum suum obtinere, simulque peteret edoceri περὶ Ἰγνατίου καὶ περὶ τῶν περὶ αὐτόν, si quid Philippeuses explorati accepissent? Dubium nullum est, nisi fallor. ‹ φει δὲ καὶ ὁ θεῖος Ἰγνάτιος· Ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται. Origeni εἰπεῖν est, quod Dionysio γράφειν. Sed, inquiunt, commentarii illi non sunt Origenis. memoria illorum effluxerat citari eos in fine Philocaliæ. Tu vero, ne tempus teram in agenda re acta, vide quæ a doctissimo clarissimoque viro Petro Daniele Huetio solide de hac controversia disputata sunt Origenianorum lib. 111, p. 248. Lege pariter quæ eodem libro, p. 252, 253, afferuntur pro ejusdem Adamantii Homiliis in Lucam, quas etiam quia sibi incommodant aperta citatione Ignatianæ Epistolæ, rejicere conantur, idque per levicula argumenta, solutu facilia eis qui animum attenderint partim ad Hieronymum interpretem, partim ad juvenem eo tempore Origenem. Videto quoque nos infra in c. 19 Ep. ad Ephes., de Basilio et Hieronymo has homilias legentibus. Hactenus de prætento veterum silentio. Nunc ad stylum epistolarum accedamus. Ignatiana oratio diversæ a nostra sententiæ auctoribus videtur mirum prodigiosumque in modum nova, poetica, turgida, putida, frigida, obscura, plena cacozeliæ et battologiæ, omnino absurda atque simulata, nullatenus apostolica. Longe aliter sentiunt alii, qui plurima in illa antiquitatis ac simplicitatis apostolicæ certissimaque deprehendunt vestigia, nihil vero inconsideratum, nihil fictum, aut non apostoli - cum. Concedamus tamen Ignatii dictionem aliquid habere novitatis, tumoris, obscuritatis. Quid tum } Suus cuique stylus est, sua scribendi ratio. Nonne si hujusmodi argutationum minutiis datur locus, convellentur facile pleraque vetustatis haud dubia monumenta? Nauseant pauci ad quædam Ignatiana, sed cæteris fortior est stomachus. Sane veniam merebatur sanctissimus martyr, quod, inter milites leopardos scribens, unamque spirans martyrii coronam, nequiverit epistolas suas perpolire ac variare. Atque hæc inpræsentiarum sufficere poterunt, breviter dicta pro ratione notarum, donec prodeant eruditorum hominum pro Ignatio exspectatæ dissertationes. Paucos existimo fore qui trium, licet magni merito nominis criticorum, Salmasii, Blondelli, Dallæi, censuram præferant judicio Eusebii, Polycarpo ad Irenæum: «Quemadmodum quidam de nostris dixit, propter martyrium in Deum adjudicatus ad bestias: quoniam frumentum sum Christi, › etc. Dixit, exponunt, locutus est, пои { scripsit. Ego vero, cum verbum dixit ad sermonem et ad scripturam perinde referatur, cumque constet ex Actis et Vita Ignatii, atque ex Hieronymo et Adone, ea verba a fortissimo martyre in agone quoque ipso fuisse pronuntiata, cur apud Irenæum epistolam potius intelligam quam vocem causa est tum auctoritas Eusebii, qui ita accepit, tum Athanasii, Hieronymi, Theodoriti, totiusque antiquod Irenæus non scripserit Onpioµaxwv, cum besliis pugnans, aut quid simile, sed xataxpies mod Onpla, damnatus ad bestias. Origenes prologo Commentariorum in Canticum canticorum: «Denique memini aliqueın sanctorum dixisse, Ignatium nomine, de Christo Meus autem amor crucifixus est.» quitatis, neenon hujusce temporis catholicorum omnium, ac heterodoxorum plurimorum. Dicam autem de numero epistolarum in illam ad Polycarpum; de epistolis vero interpolatis et de subdititiis suo etiam loco disseretur.

J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PROCEMIUM. JOANNIS PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. (COTELERIUS, Patres apost. II, 252, ed. Amste’od. 1724 ) DOMINO SUMME REVERENDO D. GILBERTO ARCHIEPISCOPO CANTUARIENSI, TOTIUS ANGLIÆ PRIMATI. Lum Anastasius Antiochenus ad Gregorium Magnum scripsisset, et S. Ignatii clausulam epistolæ suc subjunxisset, eamdem suæ etiam Gregorius subtexuit, et hanc rationem reddidit, quia non tantum vester est, sed et noster. Ita Occidentis et Orientis patriarchæ pro sanctissimo illo præsule et martyre inter se contendebant. Alii hujus seculi mores, aliæ concertationes: et docti et indocti, et domi et foris, pretiosissimas illius martyris reliquias convellunt. Ad sedem igitur vestram archiepiscopalem confugit ipse archiepiscopus, et hoc unum efflugitat, ne pro impostore habeatur. Tu, cui apud nos sub rege maximo summa in negotio religionis et cura el potestas, singulari Dei providentia, meritissimo commissa est, qui Ecclesiam nostram adversus exulceratos hominum animos, et luctuosissimorum temporum vitio enatas inimicitias prudentiæ incredibilis auctoritate tueris, tam præclarum pristine simplicitatis cum in doctrina catholica tum in disciplina ecclesiastica monumentum ab ingeniis maleferialis ventilari, epistolas in vinculis inter ferocientium militum manus et carcerum angustias animo præsentissimo exaratas tanquam invenustas rejici, hæresium tum primo exortarum et nunc demum repullulantium schismatumque certissimum remedium exstirpari, faciem denique Ecclesiæ primitive clarissime repræsentatam deturpari et obliterari nunquam patieris. Quid felicissimos eruditissimi primatis Armachani conatus: quid conspirantem originalis Græci codicis a doctissimo Vossio peropportune procuratam editionem: quid Hammondi viri optims consummatissimique theologi lucubrationes commemorem? Non enim dubito quin horum omnium labores, maximo Ecclesice emolumento susceptos, diu ante probaveris magnoque acerrimi judicii prudentiæque tuæ pondere stabiliveris. Cum autem hæc omnia ad severum nimis examen vocala sint; quæ hoc qualicunque opere reponenda duxit, si non eodem judicio probare, tamen eo quo ipsum soles candore recipere ut non dedigneris, humillime petit Paternitati tuæ devotissimus Joannes PEARSON. Quæcunque ad controversiam hoc opere tracta apostolos institutum est; νεωτερικήν vero τάξιν, tam recte intelligendam conferant, in Proœmio jam satis perspicue et copiose exposita sunt, ut alia præfatione uti supervacaneum plane videatur. Unicum tamen est de quo te, Lector benevole, inprimis monendum duxi. Putarunt hactenus nostri, S. Ignatii epistolas antiquitati episcopatus luculentissimum testimonium præbuisse. Nescio tamen quo pacto effectum est, ut ex hoc uno scriptore, et quidem defæcato, satis firmum argumentum pro novitate ordinis episcopalis duci posse existiment nonnulli, illudque in scholis theologicis usurpent. Ecce enim, inter theses in academia Salmuriensi sub præsidio Ludovici Cappelli de episcopi et presbyteri discrimine disputatas, novum argumentum in hunc modum conficitur: Auctor Epistolæ ad Magnesios primo, xpeσбutépiov, hoc est collegiam presbyterorum, et Ecclesiæ per illud administrationem atque regimen, vocat Xpiotov váuov, quia ex institutione et voluntate Christi per novellam institutionem vocat, eam quæ suo tempore episcopum presbyteris præponebat. Certum est autem eum scripsisse post Valentini hæretici tempus, qui Romam venit sub Hygino papa, circa annum a Christo nato 144. Ita fit manifestum novam constitutionem de episcopi in presbyięros prærogativa et auctoritate factam esse post centesimum et quinquagesimum a Christi resurrectione, et Spiritus sancti missione in apostolos, annum. Hoc argumentum Dallæus prætermisit, vel quod ei nullam vim inesse putaret, vel quod scriptorem epistolarum impostorem non probaret, sed supponeret; vel quod suæ hypothesi minime conveniret, qui impostorem suum vel sub finem tertii, vel sub initium quarti sæculi vixisse putavit; quo tempore nemo, qui non insanivisset, episcopatumi novellam insti tutionem vocasset. Nos ab illo prætermissum hic discutiendum putavimus; ne quis postea tam ineplum Ignatio sensum affingat, aut ex illo tam fal-

PROLEGOMENA. Ignatii notavit, Latine non reddidit: Salmasius omnium primus verphy táv, contra Ignatia num loquendi morem, contra manifestum totius contextus sensum, contra mentem scriptoris alibi satis explicatam, novam institutionem vel novum ordinem reddidit. Ad hanc translationem confirmandam locum Ignatii misere detorsît; et cum nostrum locutionem S. Pauli maxime secutum esse novisset, illum etiam perperam et coacte interpretatus est. In Epistola Pauli, inquit, ad Timotheum II, cap. 11, 22, νεωτερικαὶ ἐπιθυμίαι non sunt juveniles cupiditates, sed novæ, vel novarum rerum, ut alibi nos explicabimus. Idcirco u: hoc argumentum prorsus explodatur, primo, lector benevole, S. Pauli locus, quem secutum hic ut alibi nostrum esse non injusta suspicio est, explicabitur; secundo, Ignatii verba nude et aperte exponentur, et ab importunis adversariorum glossis vindicabuntur. sum et Ecclesiæ perniciosum dogma dedueat. sed juventutem episcopi denotat. Blondellus verba Si enim concederetur et auctorem epistolæ ad Magnesios impostorem fuisse, et episcopatum noveliam institutionem vocasse, nullo modo manifestum esset constitutionem de episcopi auctoritate post annum a Christi resurrectione 150 factam fuisse. Nam primo, si impostor esset, non necesse esset ut de suo tempore loqueretur; fingendum enim sibi sumpsisse dicendus esset veterem et apostolicum virum, ab apostolis ordinatum episcopum, et paulo post S. Joannis apostoli obitum martyrio coronatum. Quod si impostorem bene ageret, ad eam ætatem omnia referre debuit; et ad illud sæculum hæc ipsa eum non retulisse, probari nullo modo potest. Nihil igitur aliud ex duplici illa concessione sequitur, quam quod ex impostoris sententia episcopatus, ut presbyteratu superior est, tunc novella institutio fuerit, cum sanctus Ignatius ad martyrium per Asiam duceretur. Hoc autem factum est intra 75 annos post resurrectionem Christi, intra 8 post mortem S. Joannis apostoli; ut episcopatus et novella institutio dici, et tamen apostolicus esse potuerit. Sub Antonino vel Aurelio vixisse impostorem suum vult Salmasius, unde pro more suo concludit: Eo sæculo palam est, VEWTEρικὴν illam τάξιν cpiscopi supra presbyteros introductam esse, ut ex hac epistola sole clarius diluce!. At, si impostor ille sub hoc vel illo imperatore vixerit, palam non est, vewtepixhy táv nunc fuisse introductam; fieri enim potuisse, ut Ignatii simius c martyrem ipsum repræsentaret, ad eam ætatem qua Ignatius vixit, et Damas adhuc juvenis Magnesiorum episcopus ſuit, respiceret, omnes vident: unde sequitur eam novellam institutionem primo saeculo introduci potuisse. Et revera constitutionem auctoritatis episcopalis ad annum 150 post Christi resurrectionein, hoc est, ad vulgaris æræ annum 183 referre, ex ætate impostoris, ab omni ratione alienum est, cum illi qui eum impostorem esse volunt, de ejus ætate convenire nunquam potuerint. Circa medium secundi sæculi epistolam ad Magnesios scriptam fuisse sensit Albertinus; paulo posterius forte Salmasius. At si novella eo tempore institutio fuit, institutio tamen fuit, et quidem ante illud tempus facta; quomodo igitur dici potuit vertere placeat, ab omnibus semper juvenili ætati hæc constitutio post annum facta 182? Blondellus Ignatius oбoλtualov post Clementis Alexandrini obitum, hoc est, post initium tertii sæculi; Dallæus, aut circa finem tertii, aut initium quarti; Bochartus, sub imperio Constantini, scripsisse statuit; nemo autem sanus diceret, ea ætate episcopatum novellam institutionem fuisse. Sed neutrum concedeudum est: non primum, quia auctor epistolae ad Magnesios, ut et sex reliquarumn, non impostor, sed verus Ignatius, Antiochiæ episcopus fuit, ut toto hoc opere probatum est; non secundum, quia scriptor ille, quisquis fuit, episcopatum novellam institutionem nunquam vocavit. Illa enim vox vɛwtepixh non novitatem episcopatus, Néov nunc juvenem, nunc novum significare omnes norunt. Glossarium Vetus:véos &@pwon, juvenis, νέος οἶκος, ἡ ἕτερόν τι, novus, novellus; a νέος Vewτepos pariter vel junior, vel recentior; aut etiam juvenis. Hesychius, vεwtεpov, où provov durpitius, νεώτερον, μόνον συγκριτικῶς, ἀλλὰ καὶ νέον 'Αττικοί. Vetus Glossarium, junior, vewtepos, juvenis, vewrepos. Et in Excerptis, juvenis, νεώτερος, ο νεώτερος νox possessiva νεωτερικός, juvenilis. Glossarium Græco-Latinum ventspixó, : vewtepixά;, juvenilis: Latino-Græcum, juvenilis, vEWTEPIXÓS; juvenile, νεωτερικόν. Νεωτερικός igitur a νεώτερος juvenilis, non rerum novarum cupidus, qui Græce vawteptorixos dicitur, a verbo veurepitev. Unde νεωτεριστικός νεωτερίζειν. inter vitiosa et vituperanda oratoris aut demagogi epitheta hæc enumerantur a Julio Polluce, лapaτρέπων, νεωτερίζων, νεωτεριστής, νεωτεριστικός. Επ igitur loco, ubi hoc Timotheo Apostolus præceplum dat: Τὰς δὲ νεωτερικὰς ἐπιθυμίας φεύγε, νεω τερικὰς ἐπιθυμίας non novas, sed juveniles cupiditates reddi debere, omnibus recte interpretandi rationibus probabimus. Nam primo, sive rem ipsam quæ vetatur spectes, sive personam cui præceptum datur respicias, utrique hæc interpretatio imprimis convenit. Nam reipsa èmɩðvµlat, sive cupiditates, sive libidines, sive desideria, sive appetitus vel appetentias Eo præcipue tributa sunt. Aristoteles, Rhetoricorum lib. ul, cap. 11: Οἱ μὲν οὖν νέοι τὰ ἔθη εἰσὶν ἐπιOuдntixof. Ac rursus: Ebuetáбolo: de xal άfíxopo! θυμητικοί. Εὐμετάβολοι δὲ καὶ ἀψίκορο npò; knɩðvµlas. Idem, Topicorum lib. uì, c. 2: Mã)- λον γὰρ οἱ νέοι τῶν πρεσβυτέρων ὑπὸ τῶν ἐπιθυμιών ¿voxàoūvtai. Inde Varro in Tithono apud Nonium: Quam dereliquit multicupida juvenilitas. S. Basilius: Κοῦφον ἡ νεότης καὶ εὐκίνητον πρὸς τὰ φαῦλα, ἐπιθυμίαι δυσκάθεκτοι. Quas ὁρμὰς δυσκαθέκτους appellavit Philo Judæus. S. Chrysostomus, pos Bvµðv καὶ πρὸς ἐπιθυμίας εὐέμπτωτος μᾶλλον ἐστιν ὁ νέος. Quis igitur cum mouμlas vetitas cernat, iisque vocem vɛwtɛpixás adjunctam animadvertat, non statim eas juveniles esse judicabit? Est enim veartspt1

PROCEMIUM. - ולא אגש נבא על טליותך xóç vox possessiva, ut grammatici loquuntur, et fuge. Juvenilia desideria et in senibus esse possunt, forma et significatione. Εκεῖνα δέ ἐστι τῷ τύπῳ καὶ si hæc agant, quæ gravitati non conveniant Chriτῷ σημαινομένῳ κτητικά, ὅσα εἰς τὴν γενικὴν τοῦ stianæ: st a juvenibus vinci possunt, si careant 'levi - xputotúrou ávalúovrat, inquit etymologus. Newre- tatem. Sedulius: Juvenilia desideria fuge, id est pixóc autem resolvitur in genitivum ejus vocis a fornicationem; quam rem novam esse nemo dixerit. qua originem duxit, ut idem sit vɛwtepixáç, quod Quarto, veteres Ecclesiæ scriptores secundum hunc νεωτέρων ἐπιθυμίας. Jam vero persona, cui præPaolinum sensuni vocem vɛwtɛpixó; usurpabant, ut ceptum hoc datum est juvenis fuit. Nam 1 Tim. 1V, Eusebius, libro De martyribus Palæstina, cap. 4. 12: Μηδείς σου τῆς νεότητος καταφρονείτω. Nemo ubi describit fortissimum martyrem Apphianum adolescentiam tuam contemnat, vel, ut antiquior nondum viginti annos natum, qui Beryti vixerat: translatio apud Ambrosiastrum, juventutem.Secunda Παράδοξον καὶ εἰπεῖν ὡς ἐν τοιαύτῃ πόλει τῶν νεκ autem Epistola proximo post primam anno scripta τερικῶν ἐπιθυμιῶν ὑπεράνω γενόμενος, καὶ μήθ' ὑπ' est adhuc igitur Timotheus juvenis fuit. Juvenem ἀκμῆς τοῦ σώματος, μήθ' ὑπὸ τῆς τῶν νέων εταιigitar Apostolus monet, ut ¿л:µlaç fugiat, eas ρείας διαφθαρείς τὸν τρόπον, σωφροσύνην ἡσπάζετα. vewtepixás indigitat; sine dubio, nempe, juveniles Incredibile dictu est, quo pacto in tali civitate adointellexit. Secundo, hunc esse horum verborum lescentiæ cupiditatibus superior, nec vigore corporis, sensum liquet ex omnibus veterum translationibus. nec juvenum sodalitio mores suos corrumpi passus, Vetus interpres Latinus, Juvenilia autem desideria modestiam amplexatus est. S. Chrysostomus de fuge, aliique eo antiquiores Latini. Quomodo Syrı seipso adhuc juvene, oratione De sacerdotio prima: Apostolum intellexerint, inter quos versatus est Ἐπειδὰν δὲ ἔδει τὸν μακάριον τὸν τῶν μοναχῶν S. Ignatius, non melius intelligitur, quam ex veteri μεταδιώκειν βίον, καὶ τὴν φιλοσοφίαν τὴν ἀληθῆ, καὶ versione Syriaca, quæ sic hac verba reddidit, οὐκ ἔτι ἡμῖν ὁ ζυγὸς οὗτος ἴσος ἦν, ἀλλ᾽ ἡ μὲν αὐτοῦ πλάστιγξ ἐκουφίζετο μετέωρος, ἐγὼ δ' ἔτι ταῖς τοῦ κόσμου πεπεδημένος ἐπιθυμίαις καθείλκον τὴν ἐμαυτοῦ ψυχὴν, καὶ ἐδιαζόμην κάτω μένειν νεωτερικαῖς αὐτὴν ἐπιβρίθων φαντασίαις. Cum autem oporteret beatam monasticam vitam persequi, veramque philosophiam, nec jam nobis par statera esset, sed illius lanx, utpote levior, sublimis ferretur, ego vero Mundanis cupiditatibus impeditus, meam lancem deorsum traherem, et inferius manere cogerem, juvenilibus eam aggravans cogitationibus. Hic enim pariter vɛwTEPIκὰς φαντασίας usurpavit, ac in expositione loci ad Timotheum, φαντασίας νεωτερικός φεύγε. Αuctor Constitutionum Apostolicarum, lib. 11, 0. 1, ex Didascalia, ut videtur, ea quæ Ignatio tribuebatur, docet episcopam non debere esse minorem natu quam annorum quinquaginta, ὅτι τρύπαῳ τινὶ τὰς νεωτερικὰς ἀταξίας καὶ τὰς ἔξωθεν διαβολὰς ἐκπεφευγὼς ὑπάρχει. Quod ea alas quodammodo jam juveniles petulantias, et eorum qui foris sunt obirectationes effugerit; nisi forte quis dignus sit episcopatu, διὰ τῆς νεότητος ἐν πραότητι καὶ εὐταξία γῆρας ἐπιδεικνύμενος, in juventute mansuete et composite vivendo senectutem ostendens. Pluribus, opinor, modis explicatio vocis povípovs, quæ seniel tantum in Scriptura reperitur, confirmari mon potest cum, si rem ipsam quæ vetatur, si personam cui datum est præceptum, consideres, si interpretes, si commentatores, si vulgatum vocabuli apud veteres usum spectes, omnes in hac una expositione consentiant atque conspirent. Quod si ea vocis hujus acceptio apud Apostolum recipi omnino debeat, plusquam verisimile est, apud Ignatiunı nostrum, quem tum in rebus tum in verbis S. Paulum præcipue imitatum esse et nostri fatentur, et adversarii queruntur, eandem vocein codein sensu accipiendam esse. ΚΟΥΜΠΑΡΑ Ab omnibus cupiditatibus adolescentiæ fuge. Sunt enim, NIT κινήσει ὀρέξεις, vel ἐπιθυμίαι τῆς νεότητος, υἱ Matth. xix, 20 who to ex verytós pov, el 1 Tim. iv, 12: Šeks onu tās većtytos xataypoveitw. Ita utrobique juventutem Timothei respiciens eamdem vocem usurpavit. Non aliter versio Arabica, et Æthiopica. Tertio, veteres omnes tum Græci tum Latini eodem modo hunc locum interpretati sunt. Ambrosiaster, qui sub Damaso scripsit: Juvenilia tu desideria fuge. Juvenilia desideria adversa sunt: sunt enim voluptates mundanæ, quæ omnibus illecebris mancipatæ sunt, ac per hoc a Dei servo fugienda sunt. Sectare vero justitiam, Adem, charitatem, pacem. Hæc sectanda jubet, quæ juvenili ætati devia videntur et aspera. S. Chrysostomus ad locum: Νεωτερικαὶ οὐχ αὗταί εἰσιν αἱ τῆς πορνείας μόνον, ἀλλὰ πάσα ἐπιθυμία ἄτοπος νεωτερική· ἀκουέτωσαν οἱ γεγηρακότες ὅτι οὐ δεῖ τὰ τῶν νεωτέρων ποιεῖν. Juveniles he cupiditates non solius fornicationis sunt, sed omnis cupiditas absurda juvenilis. Audiant senes, quod non oporteat ea facere, quæ sunt juvenum. Hanc interpretationem sequuntur Theophylactus et Ecumenius. Pelagius, ut videtur, in Commentario sub Hieronymi nomine edito. Juvenilia autem desideria fuge. Quia hi ex senioribus esse non possunt. si hæc agant quæ gravitati non conveniunt Christianæ; el a juvenibus vincuntur, si habeant levitatem. B. Theodoretus in Commentario: Tà; &E VEW περικὰς ἐπιθυμίας, τουτέστι, τρυφήν, γέλωτος ἀμε τρίαν, δόξαν κενὴν, καὶ τὰ τούτοις προσόμοια. Hoc est, delicias, risum immoderatum, vanam gloriam, et quæ sunt his similia; quæ quidem non sunt novæ, aut novarum rerum cupiditates, sed juvenilis ætatis comites. Primasius: Juvenilia autem desideria PATROL GR. V.

PROLEGOMENA. Ut autem hoc dilucidius appareat, locum ipsum, A'ecclesiastica sumatur, non infrequentius tamen ad ut apud nostrum exstat, integrum apponam. Ex co - alia refertur, et quidem ea quæ sacris ordinibus dice Mediceo in Epistola ad Magnesios hæc tran- opponuntur. S. Chrysostomus homil. 5 adversus Juscribimus: Καὶ ὑμῖν δὲ πρέπει μὴ συγχρᾶσθαι τῇ dæos: Οὗτος ὁ ᾿Αβραὰμ ὁ πρόγονος τῶν Λευϊτῶν, ἡλικίᾳ τοῦ ἐπισκόπου, ἀλλὰ κατὰ δύναμιν Θεοῦ Πα τῶν Ἰουδαϊκῶν ἱερέων ἐπὶ τοῦ Μελχισεδέκ, ὃς ἦν τύ τρὸς πᾶσαν ἐντροπὴν αὐτῷ ἀπονέμειν, καθὼς ἔγνων πος τῆς καθ' ἡμᾶς ἱερωσύνης, λαϊκοῦ τάξιν ἐπείχε. καὶ τοὺς ἁγίους πρεσβυτέρους, οὐ προσειληφότας την Hic Abraham progenitor Levitarum, Judaicorum sa φαινομένην νεωτερικὴν τάξιν, ἀλλ' ὡς φρονίμους ἐν cerdotum, sub Melchisedech, qui nostri sacerdotii tyΘεῷ συγχωροῦντας αὐτῷ. Interpres Usserianus: Sed pus erat, laici ordinem, vel locum obtinuit. Idem el vos decet non couti relate episcopi, sed secundum alibi distinguit τῶν ἱερέων τὸ ἀξίωμα, et τὸν ὑποτεvirtutem Dei Patris reverentiam ei tribuere, sicut co- ταγμένον καὶ ἐν τάξει λαϊκῶν ὄντα. Eodem modo gnovi et sanctos presbyteros, non assumentes appa- τάξιν ιδιώτου dixit, et sacerdotes οἰκονόμων τάξιν rentem juniorem ordinem, sed ut prudentes in Dev καὶ ἐπιτρόπων καὶ ἀγοραίων τινῶν ἀντικαταλλαττο concedentes ipsi. Primo igitur hunc interpretem haHévous. Quotcunque modis homines dividi et distribemus consentientem, qui ad ætatem episcopi rebui possunt, in quotcunque classes redigi, ad tot tÁspiciens, veutɛpixhv táčiv, non novellam institutioξεις a Gracis referuntur. Ita legimus τάξιν βασιnem, sed juniorem ordinem vertit. Huic adjungimus λέως, τάξιν πατέρων, τάξιν διδασκάλων, τάξιν ὁμήinterpolatorem sive paraphrasten, qui pro Ignatia- ρων, τάξιν αἰχμαλώτου, τάξιν πενήτων, τάξιν νομο nis sua haec posuit, οὐ πρὸς τὴν φαινομένην ἀφορῶν- θετοῦντος, οι συμβουλεύοντος, τάξιν θεραπαίνης, ει tas veótnta. Vulgatus interpres: Non propter juvensimilia. In qualibet autem civitate semper distincti tutem quæ in eo videtur arbitrantes eum contemnensunt juvenes, viri, senes: et hæ ubique hominum dum. Unde occasionem nactus communem locum secundum ætatem ά. In duas classes vowde prudentia juvenum pro suo instituto latius traτέρων οι πρεσβυτέρων dividunt apostoli populum ctat, et exemplis ex Veteri et Novo Fœdere conûrChristianum in unaquaque Ecclesia, ut I Tim. v, 1: mal. Hos ex veteribus solos Ignatii interpretes ha- Πρεσβυτέρῳ μὴ ἐπιπλήξῃς, ἀλλὰ παρακάλει ὡς παρ µh bemus, qui totius contextus tenore ducti hunc noτέρα, νεωτέρους ὡς ἀδελφούς, πρεσβυτέρας ὡς μητέ bis verborum sensum tradiderunt. Secundo, res ρας, νεωτέρας ὡς ἀδελφάς. Seniorem ne increpato, ipsa clamat, et hanc interpretationem necessario sed obsecra ut patrem, juniores ut fratres, anus ai postulat. Auctor Epistolæ ostendit se vidisse Damatres, juvenculas ut sorores. Ad Titum 11, mam eorum episcopum, et Sotionem ejus diaconum Πρεσβύτας νηφαλίους εἶναι, τοὺς νεωτέρους ὡσαύ laudat, quod episcopo suo, ut oportuit, subjectus Tw². Senes, at sobrii sint, juvenes similiter.. Tážıç esset. Monet igitur populum Magnesianum, ut illi autem νεωτερική, idem est quod νέων vel νεωτέρων, etiam nolint συγχρᾶσθαι, non nimis familiariter cum seu νέου vel νεωτέρον τάξις. Οι cum Plato rempueo agant, aut ipsum contemnant, quod videatur jublicam in γεωργούς οι φύλακας, aliosque divisit, nior ætate, sed ut reverentiam ei exhibeant. Urget Proclus in Timæum illos yɛwpyixǹv táčiv, hane exemplum presbyterorum, quorum duos secum tunc φρουρητικὴν τάξιν appellat, quæ τὸ γεωργικόν, vel habuit, Bassum et Apollonium, quosque novit ei- tò ypoupytixóv recte dicitur. Nihil aliud hic voluit dem episcopo, quamvis juniori, debitam reverenIgnatius, et satis bene vɛwtepixhy táčiv Paraphra tiam præstitisse. Ostendit juventutem ejus esse paistes per væótŋta expressit. voµévηy, innuit eum ætate quidem et conspectu juvenem, moribus autem senem fuisse: obedientiam ei præstandam docet, aut potius in eo Deo ipsi, om… nium episcopo. Nam ut recte observavit S. Chrysostomus, Apostolus, περὶ μὲν ἐπισκόπων διατατ τόμενος οὐδαμοῦ τίθησιν ἐτῶν ἀριθμόν, evo po w pµó, de episcopis præcepta dans nullibi annorum numerum statuit, Orat. in viduam juvenem. Hæc omnia ex ipso contextu enata adeo plana, perspicua, sibique cohærentia sunt; ut nec alium sensum hæc verba aut fundant aut admittant. Neque quidquam habent quod opponant adversarii, nisi quod modum loquendi spectat; qui si inusitatior videatur, eo minus Ignatianus videri non debuit. Newrepixhy táčiv de juventute Damæ episcopi intelligi nolunt, quia táEt ad ætatem referri non potest, ut censet Salmasius. Sed ea vox tam latæ significationis est apud Græcos, ut ad ætatem aut quemlibet humanæ vitæ statum sive conditionem referri possit. Quamvis euim tážɩę sæpe pro ordine sacro, aut ordinatione Jam vero qui hic non ætatem episcopi, sed novitatem ordinis episcopalis denotari volunt, et rem inducunt ab auctoris mente prorsus alienam; et ut id faciant totum contextum mire contorquent. Neque enim ipse Ignatius, neque sanus quisquam sub illius persona, de novitate episcopatus disseruisset, in quo ipse jam consenuerat. Quomodo ille episcopatum novellam institutionem esse diceret, et quidem tot annis, ut illi volunt, post omnium apostolorum mortem introductam, qui ordinis episcopalis institutionem semper Deo et Christo tanquam auctori tribuit? lloc ipso loco laudat Sotionem quod subjectus sit episcopo, we xápit soỹ, tanquam wę gratiæ Dei. Epistola ad Ephesios: oi iníoxomal oi κατὰ πέρατα ὁρισθέντες ἐν Ἰησοῦ Χριστοῦ γνώμη slot. Vetus interpres Ipsi, vel episcopi, secundum terræ fines determinati Jesu Christi sententia sunt. Describit episcopum: ὃν πέμπει οἰκοδεσπότης εἰς idíav olxovoµlav, quem mittit Dominus domus in propriam dispensationem, qui est Christus. Epistola ad

PROCEMIUM. Trallianos, "Eppwoßz év 'Iŋooù Xpistý, Snorassó- ostendit, ut episcopo suo, quamvis juvene, familiaμενοι τῷ ἐπισκόπῳ, ὡς τῇ ἐντολῇ, Valete in Jesu riter utantur; tantam ei officio dignitatem attribuit, Christo, subjecti episcopo, ut Dei mandato. Si novi- ut ob personam evilescere non debeat. presbytetatem episcopalis ordinis notare voluisset auctor ris nihil omnino petit: quod eorum officium in Epistolarum, cur non alibi potius id fecit? Si no- hac re sit, ne docet quidem, quod eos satis ad hoc veila hæc institutio fuisset, ea objectio tam in Poly- præstandum promptos et alacres esse novisset. Eobio, Onesimo, et Polycarpo, quam in Dama valuis- rum igitur exemplum plebi proponit, æquissimum set; et consultius multo fecisset, si tunc eam tol- esse judicans, ut illi populus cum omni reverentia lere conatus esset, cum grandior episcopi ætas, cum subjiceretur, cui presbyteri sine ulla excusatione gravitas et spectata viri prudentia aliquam novello parerent. Hoc autem sibi probe cognitum esse proordini auctoritatem conciliarent. Non tam impru- fitetur, qui non tantum Damam episcopum cum Sodentem Ignatium, non tam stultum impostorem tione diacono ejus, sed et Bassum, et Apollonium quis putet, ut populo juventutem episcopi, et pre- presbyteros secum, tunc cum scriberet, habuit; a sbyteris simul novitatem ordinis episcopalis proba- quibus probe intellexit quam episcopo suo presbyre conaretur. Adeo novellæ institutionis mentio ab teri reverentiam exhibuerint: unde per totam Epibujus loci natura et scriptoris instituto prorsus stolam nunquam presbyteros monet ut episcopo suo, aliena est. Quod adhuc luculentius apparebit, si sed populum tantum, ut et episcopo et presbyteris, animadvertamus, quibus curiculis auctoris senten- utpote optime consentientibus, subjecti sint. Nihil tiam subruant, quibus machinis omnia conturbent, igitur a presbyteris petit: ne minima quidem voqui novellam hanc institutionem hactenus inaudi- cula est, quæ ullam speciem talis petitionis aut extam hinc extundere conantur. Primo Salmasius ob- hortationis præ se ferat. Qui rem novam sententiæ servat impostorem suum, Ignatium nostrum, dixisse inferre voluit, novam petitionem excogitavit, sine πρεσβυτέριον esse νόμον Χριστοῦ, quia ex institutio- qua ea inferri nullo modo potuit. Sed Ignatius uniae et voluntate Christi introductum est, Sotionem cam exhortationem ad populum persequitur, quam autem laudasse, quod episcopo subjectus esset, we exemplo presbyterorum premit urgetque, xaßwç, Zápτ Oɛoū, ut gratiæ Dei, quo novam hanc institu- inquit, yvwv, quemadmodum cognovi presbyteros zápiti tionem episcopi presbyteris superponendi Deo etiam animatos esse, ita et vos animati sitis. Nulla igitur placere ortenderet. Sed quis unquam ex eo ostende- arte populum aggreditur Ignatius, multo minus alia ret episcopatum presbyteris primo superimpositum populum, alia presbyteros arte aggreditur, ut vult fuisse gratia Dei, quia presbyterium ex lege Dei Salmasius, quos ex ipsorum conversatione novit præscriptum est, episcopatus illo superior ex voad reverentiam episcopo exhibendam satis sponte luntate hominum introductus, et quidem diu post sua ferri. Adeo misere hunc locum torsit Salmaapostolorum omnium mortem? Aut quis colliget, ex sius, ut ad suam sententiam eum traheret. Neque eo, quod quid gratia Dei factum esse dicitur, idem ex mirum. Totum enim illud ædificium, quod ipse cum voluntate et institutione divina etiam primæva pro- Blondello, de successione proximi presbyteri in lofectum non esse? Salmasium ipsum appello, cujus cum seu primatum decedentis, exstruxerat, hoc uno hæc verba sunt: Quasi vero ea quæ ex institutione testimonio subruitur, et funditus evertitur. Ubi enim Christi manarunt, non etiam Dei gratiam præferant. illa successio primi secundum institutionem presbyEa sine omni dubio scriptoris mens fuit, qui episcoteri in locum defuncti, ubi Damas, ætate junior, palem ordinem, quatenus presbyterio superimposi toti presbyterio præficitur? Unde tanti privilegii tus est, nunc χάριν Θεοῦ, nunc γνώμην Χριστοῦ, usus apparet, cum ipsi presbyteri ei rei tam promnune thy to appellat, adeoque ex gratia Dei, pte consentirent? ex sententia Christi, ex mandato divino institutum fuisse docet. Frustra igitur excogitata est illa distincio inter gratiam et legem Dei evangelicam. Secundo, adhuc manifestius vim loco infert minime ferendam, dum duplicem ex his verbis petitionem proponit, ut de rebus duabus scriptorem agere, de juventute scilicet episcopi et novitate episcopatus doceat. Unam petitionem ad plebem, aliam ad presbyteros dirigit. Petit, inquit, a plebe, ut non nimis ſamiliariter cum episcopo ayat, quod videatur junior; petit a presbyteris, ut sine præjudicio approbandæ et recipiendæ novellæ hujus institutionis, honorem ei deferrent. Ita Epistolam duplici nomine petitoriam proponit, cum ne una quidem hic petitio sit, nedum duæ. Non petit Ignatius quidquam a populo, sed docet quid eos deceat; ὑμῖν δὲ πρέπε:, inquit, μὴ συγ χρῆσθαι τῇ ἡλικίᾳ τοῦ ἐπισκόπου, indecorum esse Miror autem Dionysium Petavium, qui Salmasio adeo adversatus est, eum tamen in hac interpretatione duorum vocabulorum secutum esse, et ad novam conjecturam inde confugisse. Newtepixh táĘt, inquit ille, novitia et recens est ordinatio et institutio. Per illam autem non intellexit institutionem ordinis episcopalis cum Salmasio, sed aliam, quam ipse commentus est; illam nempe, quæ com… moveri et jactari tum cœperat, nonnullis per ambi-, tionem et cupiditatem introducere molientibus; nimirum, ut episcopatus non libera electione ab iis, quorum intererat, sed ex ælàtis vel temporis antecessione, quo in clerum erant assumpti, ut xm dignissimus quisque, sed antiquissimus caperetur. Ita duo magni viri ex diametro oppositi sunt. Ille hane antiquam institutionem putat, hic novitiam ille ab apostolicis temporibus deductam, hic non tam per

PROLEGOMENA. cos ་ ambitionem introductam, quam a presbyteris, dum sonat. Ita igitur verto, où пporɛidŋçóraç, non coalii nescio qui eam introducere conarentur, repudiatam. Sed talem institutionem aut unquam obtinuisse, aut tunc repudiatam esse neuter probat. Timotheum Ecclesiæ Ephesina, et Damam Magnesianæ juniorem præpositum fuisse fatemur: sed quinam illi fuerint, qui ut antiquitatis ratio præcipue duceretur per ambitum et ſuctionem pugnabant, nondum intelligimus. Nam quod ejusmodi fuisse contentionem illam credat Petavius, quæ a Clemente epistolam ad Corinthios expressit, id sine ullo fundamento dicitur. Illi enim unus et alter si se præteritos esse doluerint, tam juniores quam seniores esse, tam pro merito quam pro ætate pugnare potuerunt. Quicunque autem fuerint, ipse non de episcopatu, sed presbyteratu contendisse fatetur, et conjecturam suam Salmasiana verisimiliorem tantum esse dicit, pro veritate ejus asserenda nihil affert. Sed video unde in tantain incertitudinem, tamque improbabilem conjecturam inciderit vir doctissimus. Verba illa Ignatiana ov npooɛiàŋçótag male cepit. Omnino, inquit, presbyteros repudiasse nec admisisse illud asserit, quodcunque tandem νεωτερικὴν τάξιν appellat. Cum igitur nec juventutem, nec episcopalem ordinem repudiaverint Magnesii, ut ex ipso loco constat; aliud aliquid excogitandum putavit Petavius, quod ab illis repudiatum est, quodque vewTepih τάξις vocari posset. Εt omnes quidem qui νεωτε pixhv táčiv novellam institutionem reddunt, in illa voce προσειληφότας explicanda hærent. Καθώς ἔγνων καὶ τοὺς ἁγίους πρεσβυτέρους, οὐ προσειληφότας τὴν φαινομένην νεωτερικὴν τάξιν, ἀλλ' ὡς φρονίμους ἐν Θεῷ συγχωροῦντας αὐτῷ, sic reddit Salmasius Sicut cognovi presbyteros, non ut accipientes eam, quæ nova apparet, institutionem, sed tanquam prudentes in Deo, cedentes ipsi. Ubi primo xat particulam omittit, ut explicationi suæ inimican, quod ea ostendat scriptorem de eadem re loqui, cum presbyteroruin exemplum proponit, de qua populum menuerat, scilicet, de ætate episcopi aliter enim xatwę xal exponi non possunt. Secundo, voculam at de suo addidit; vidit enim, non accipientes, hic locum habere non posse. Theseos Capellianæ auctor aliter versionem suam temperavit Quomodo censeo sanctos presbyteros; ~ si minus récipiant novellam istam quæ jam est institutionem, saltem tanquam prudentes in Deo cedant episcopo, ut, cum omnia confuderit, nihil dicat. Petavius a versione caute abstinuit, hac observatione contentus, presbyteros τὴν νεωτερικὴν τά Etv repudiasse. Mira hæc sane interpretatio illius, qui profitetur Ignatium iisdem verbis presbyteros plebi proponere imitandos. Sed hi, quid sit □pošɛtàryórag, hoc loco non viderunt. Patricius Junius legit οὐ προειληφότας, non præoccupato animo respi cientes, haud ma.e; sed ut litteram omitteret, opus non erat. Suidas, Προσελήφεσαν, ὑπέλαβον, ἐνδουν. Nihil aliud hic προσειληφότας, quam νοήσαντας gitantes, non considerantes, non respicientes. Ut Paraphrastes, οὐ πρὸς τὴν φαινομένην ἀφορῶντας vɛótyta. Non enim hic Ignatiana miserrime pervertit ille, ut vult Salmasius, sed fideliter et plane explicat. Quare, cum hæc ætatem Damæ Magnesiorum episcopi tantummodo respiciant, cum auctor Epistolarum ubique episcopatum a Christo institutum esse significet, cum Christianos omnes, etiam presbyteros, quos a Deo institutos fuisse docet, ut episcopo pareant constanter moneat, cum omnes qui illi janı ipsis superimposito refragantur, mala conscientia premi, et diabolo inservire ostendat; palam est, hunc locum de novella episcopatus institutione intelligi non posse. Aut si quis sit qui adhuc dubitet, an hæc omnia ad ætatem Damæ referri debeant; eum omnino oportet veurepixhv táv de recenti, non episcopatus seu officii, sed hominis seu episcopi ordinatione interpretari; nisi velit scriptoris instituto aperte contradicere. Fateor enim vocem vɛwtepixhy de re aliqua recenti, seu moderha usurpari posse, et satis quidem origini suæ congrue. Ut de Hierace Epiphanius, hæresi 67: ψαλμοὺς πολλοὺς νεωτερικοὺς ἐπλάσατο. Psalmos complures recentes, seu novitios confinxit. Et qui ita hunc scriptorem intellexerit de ordinatione Damæ recenter facta, doctrinam Ignatianam alib copiose explicatam haud violabit; sed quam congruum huic loco sensum ea interpretatione tribuere possit, ipse viderit. Vox enim illa φαινομένην praeter alia superius adducta mihi postulare videtur, οι νεωτερικὴ τάξις ad ælalem referatur. Denotat enim sine dubio aliquid quod ex conspectu Dama apparebat; ut ostenderet eum vultu juvenem, moribus virum. Quo etiam illa, τόν ἐπίσκοπον τοῦτον tòv ßleñóµevov, quæ statim in eadem periocha sequuntur, spectant. Dum hæc, opere penitus finito, Lector benevole, scribo, pervenerunt ad manus meas, SS. Patrum qui temporibus apostolicis floruerunt Opera, a Joanne Baptista Cotelerio, societatis Sorbonica theologo doctissimo, edita. Quo libro conspecto, hisce temporibus non potui non serio gratulari, quod etiam in Ecclesia Gallicana, libertatibus suis optime usa, theologi ex omni ordine maxime eruditi non tantum pro veris antiquæ Ecclesiæ monumentis strenue concertent, sed et de libris spuriis et supposititiis, qui hactenus mundo imposuerunt, et suavi vetustatis somnio animos hominum deliniverunt, sine omni partium studio judicent; quod post Sirmondum, Petavium, Petrum de Marca, Morinum, Morinum, Launoium, post Valesium, Huetium aliosque complures, etiam Cotelerius candide de his rebus pronuntiet, eruditorum inter nostros virorum diligentiam sæpe probet, eademque cum libertate omnia discutiat. Unde spes est, aliquando fore, ut dogmatibus ecclesiasticis major lux afful geat, controversiæ in scholis gitatæ, pudendo im