Part IPars Prima
col. 75–76page 14 of 211
PG 5:75Πολύκαρπος δὲ τούτων αὐτῶν μέμνηται ἐν τῇ φερο μένῃ αὐτοῦ πρὸς Φιλιππησίους επιστολῇ. Τὰς ἐπιστολὰς Ἰγνατίου, τὰς πεμφθείσας ἡμῖν ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἄλλας ὅσας εἴχομεν παρ' ἡμῖν, ἐπέμψαμεν ὑμῖν, καθὼς ἐνετείλασθε, αἵτινες ὑποτεταγμέναι εἰε!VINDICIARUM PARS PRIMA
Qua argumenta pro S. Ignatii epistolis e veterum testimoniis afferuntur, et a Dallai
exceptionibus vindicantur.
CAPUT PRIMUM.
Argumenta pro S. Ignatii epistolis sunt vel externa
vel interna. Externa a testimoniis, interna ab ipsis
epistolis.
miterque colligemus. Idoneos autem testes putamus
scriptores ecclesiasticos veteres, qui antequam hæc
in Ecclesia orta, aut postquam aliquibus oriri visa
est, controversia, sententiain suam, ut se obtulit
occasio, sine ulla dubitatione aut hæsitatione protulerunt. Hos ego testes incorruptos 'adducam atque
integros: ex horum scriptis indubitatis, aut ab importuna dubitatione vindicatis, testimonia proferam; idque ea modestia præstabimus, ut nullius ve
terum famæ detrahatur, nullius nomini injuria fiat,
sua cuique auctoritas, qualis et quanta in Ecclesia
Dei hactenus fuit illibata conservetur; ea fide, ut
neminem obtorto collo ad judicium ferendum trahamus, omnia plane et nude repræsenteinus, prout
in eorum scriptis reperiuntur. Cum igitur Ignatii
epistolæ decimo quinto sæculo jamjam exeunte erutæ et impressæ primum conspicerentur, et varia
hominum judicia postmodum expertæ sint; ita veterum testimonia adducam atque disponam, ut om
ni, ab ipso quo scriptæ sunt tempore, sæculo, us
que ad eam ætatem qua impressæ prodierunt, a
viris maximis agnitas et approbatas ostendam.
Ut probemus, aut persuasum habeamus, epistolas
basce, de quibus dicimus, quæ nunc in omnium
manibus sunt, et Ignatii præ se nomen ferunt, revera ab illo Antiochenæ Ecclesiæ antistite, apostolorum discipulo et sanctissimo martyre, circa initium secundi sæculi fuisse conscriptas, non aliud
quidquam a nobis, qui hac ætate vivimus, aut requiri aut exspectari potest, quam ut ex idoneis
testimoniis eorum, quibus in rebus hujusmodi par
est credere, id fideliter firmiterque colligamus; et
epistolas ipsas tanto auctore dignas, et temporis
rerumque circumstantiis apprime congruas ostendamus. Ad auctoritatem enim Ignatianorum, aut
aliorum quorumcunque veterum scriptorum asserendam confirmandamque duo tantum argumentorum genera afferri possunt, externa, scilicet, vel
interna; quorum priora ex testimoniis, posteriora
e scriptis ipsis petuntur. Quamobrem dissertatione
nostram in duas partes dispescendam duximus;
quarum quidem prima testimonia proferet, eademque
ab adversarii objectionibus vindicabit; et quæ ab
ipso testimonia afferri videantur, quæque sub specie
argumenti negantis disputantur, refutabit: secunda
epistolas ipsas considerabit, easque ostendet et ævo
Ignatiano rerumque circumstantiis apprime congruas, et ex ipsa materia atque scriptione martyre
et episcopo Antiochensi dignas; argumentisque
omnibus, vel ex rebus, vel ex verbis, ab adversario
ductis, respondebit, plenissimeque satisfaciet.
Quod si tam multa Veterum testimonia, tamque
apposita pro his epistolis afferre poterimus, quam
quæ in aliis hujusmodi scriptis stabiliendis, et extra omnem controversiam ponendis acceptari ab
omnibus solent; ac simul etiam epistolas ipsas taies esse ostenderimus, ut eo ipso viro dignæ videantur, cui a veteribus tribuuntur, nihilque in iis omnino contineri, quod auctorem S. Ignatio vel minus
antiquum vel minus pium, aut prudentem postulet, si
hæc ita tractaverimus, ut summæ testium auctoritati
rei ipsius dignitas suffragetur, nihil in hoc disputandi
genere ulterius requiri posse confidimus. Neque aliqua ratio assignari poterit, quare ullum antiqui scriptoris opus pro legitimo habeatur, si hæc a nobis rite
probata repudientur.
Ut primi generis argumento epistolas de quibus
agitur ab Ignatio martyre conscriptas fuisse demonstretur, ex idoneis testimoniis eorum, quibus
in rebus hujusmodi par est credere, id fideliter firCAPUT II.
Testimonia pro S. Ignatii epistolis. Quæ ita dispo -
nuntur ut nullum sæculum suis testimoniis careat,
a secundo, quo primum natæ, ad decimum quintum, quo impressæ sunt episto.3.
Intra paucos post initium secundi sæculi annos
natas esse has epistolas assero: duos igitur ej
dem ævi scriptores nobilissimos, S. Polycarpum es
S. Irenæum testes cito. S. Polycarpus S. Joannis
apostoli discipulus, ab eo Smyrnæ episcopus ordinatus, totius Asiæ princeps, S. Ignatio nostro perfamiliaris fuit; cujus martyr ipse in epistolis neminit, cui earum etiam unam privatim misit. Hunc
autem harum epistolarum mentionem fecisse diserte tradit Eusebius Hist. Eccl. 1. 111, c. 37: Kaló
Πολύκαρπος δὲ τούτων αὐτῶν μέμνηται ἐν τῇ φερο
μένῃ αὐτοῦ πρὸς Φιλιππησίους επιστολῇ. Hoc est,
interprete Valesio: Sed et Polycarpus in sua ad
Philippenses epistola earumdem meminit epistolarum.
Ita Eusebius, cum jam septem S. Ignatii epistolas
enumerasset, et descripsisset. Meminit quidem S.
Ignatii sæpius in Epistola sua ad Philippenses S.
Polycarpus nostræ autem assertioni hæc præcipue
verba testimonium præbent, quæ ipse Eusebius ex
ejus epistola tunc temporis cum omnibus esset notissima, et in Asiæ conventu legeretur, descripit.
Τὰς ἐπιστολὰς Ἰγνατίου, τὰς πεμφθείσας ἡμῖν ὑπ'
αὐτοῦ καὶ ἄλλας ὅσας εἴχομεν παρ' ἡμῖν, ἐπέμψαμεν
ὑμῖν, καθὼς ἐνετείλασθε, αἵτινες ὑποτεταγμέναι εἰε!
col. 77–78page 15 of 211
PG 5:77τίου μνήμην πεποίηται, μαρτυρίαις αὖθις καὶ ἀπὸ τῶν τούτοις γραφέντων κεχρημένος. 56: Οἶδε δὲ αὐτοῦ τὸ μαρτύριον ὁ Εἰρηναῖος, καὶ τῶν ἐπιστολῶν αὐτοῦ μνημονεύει λέγων οὕτως· Ὡς εἶπέ τις τῶν ἡμετέρων διὰ τὴν πρὸς Θεὸν μαρτυρίαν κατακριθεὶς πρὸς θηρία, ὅτι· Σιτός εἰμι Θεοῦ, καὶ δι' οδόντων θηρίων ἀλήθομαι, ἵνα καθαρὸς ἄρτος Σῖτός είμι τοῦ Θεοῦ καὶ δι' ὀδόντων θηρίων ἀλήθομαι, ἵνα καθαρὸς ἄρτος Θεοῦ εὑρεθώ. ἑαυτῷ ἐπεσπάσατο τὸ θηρίον προσβιασά αὐτὰ δὲ ἄκοντα μὴ θέλῃ ἐγὼ προσβιάσομαι, ρηται δὲ τῶν παλαιῶν τινι καὶ ἕτερος λόγος, ὅτι ὑπὲρ τοῦ λαβεῖν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου τὴν παρθενίαν τῆς Μαρίας ἡ τοῦ Ἰωσὴφ ἐπενοήθηPARS I.
tỷ émiovodi taúry. Quæ in veteri ejusdem epistolæ tarios, quos se legisse testatur S. Hieronymus, anversione ita etiamnum Latine legimus: Epistolas
sane Ignatii, quæ transmissæ sunt vobis (pro nobis) ab
eo, et alias quantascunque apud nos habuimus, transmisimus vobis, secundum quod mandastis; quæ sunt
subjectæ huic Epistolæ. Alter hujus sæculi testis, S.
Irenæus, Polycarpi discipulus, et apostolicorum
temporum vir; quem harum epistolarum meminisse non semel testatur Eusebius. Ut Eccl. Hist. 1.
v, c. 8: "Etı xal Tovotívov toù µáptupos xal 'Iyvaτίου μνήμην πεποίηται, μαρτυρίαις αὖθις καὶ ἀπὸ
τῶν τούτοις γραφέντων κεχρημένος. Præterea Justini martyris et Ignatii mentionem facit, ex eorum
scriptis testimonia proferens. Quot quidem ex S.
Ignatio testimonia protulerit S. Irenæus, scire nunc
non licet, quod multa illius opera jam perierint.
Unum expresse notavit Eusebius Hist. Eccl. l. 11,
c. 56: Οἶδε δὲ αὐτοῦ τὸ μαρτύριον ὁ Εἰρηναῖος, καὶ
τῶν ἐπιστολῶν αὐτοῦ μνημονεύει λέγων οὕτως· Ὡς
εἶπέ τις τῶν ἡμετέρων διὰ τὴν πρὸς Θεὸν μαρτυρίαν
κατακριθεὶς πρὸς θηρία, ὅτι· Σιτός εἰμι Θεοῦ, καὶ
δι' οδόντων θηρίων ἀλήθομαι, ἵνα καθαρὸς ἄρτος
ɛʊpɛðu̸. Hoc est, interprete Ruffino: Scit autem
♫ Irenæus martyrium ejus, et mentionem facit scriplorum (pro epistolarum) ejus per hæc verba: Sicut
dixit, inquit, quidam ex nostris pro martyrio Christi
damnatus ad bestias; ‹ Frumentum, ego sum Dei;
bestiarum dentibus molor et subigor, ut panis
mundus efficiar Christo. › Hæc autem verba ab Eusebio
Græce excerpta, postquam Græca S. Irenæi exemplaria perierunt, in veteri Latina versione adhuc
reperiuntur, 1. 1, c. 28: Quemadmodum quidam
de nostris dixit, propter martyrium in Deum adju -
dicatus ad bestias, & quoniam frumentum sum
Christi, et per dentes bestiarum molor ul mundus paxis inveniar. Eademque in S. Ignatii Epistola ad
Romanos exstant: Σῖτός είμι τοῦ Θεοῦ καὶ δι'
ὀδόντων θηρίων ἀλήθομαι, ἵνα καθαρὸς ἄρτος
Θεοῦ εὑρεθώ.
Luculentissimis hisce testimoniis tres conjecturas subjungendas putavi, ex eoden sæculo petitas quæ si eruditis placeant, bene est; mibi
certe placent, ut conjecturæ, scilicet, neque alio
nomine propono. Smyrnensis Ecclesiæ epistola, licet in martyrio S. Polycarpi celebrando potissimum
versetur, tamen et Germanici exitum breviter doscribit, qui, velut alter Ignatius, mishμw; εopiopaymas, gloriose pugnavit ad bestias. Cum enim
proconsul eum ab animi proposito retrahere conaretur, ἑαυτῷ ἐπεσπάσατο τὸ θηρίον προσβιασάµsvoç, inquiunt, feram ad se altruxit, vi adigens.
Quibus verbis existimo Ecclesiam Smyrnensem ad
epistolam S. Ignatii omnino respexisse, et in simili
proposito eodem vocabulo uti voluisse. Ita enim ille
ad Romanos, de feris quibus objiciendus fuit: Kav
αὐτὰ δὲ ἄκοντα μὴ θέλῃ ἐγὼ προσβιάσομαι, quod si
forte ipsa recusabunt, ego eas vi adigam. S.TheophiJus, sextus Antiochensis Ecclesiæ episcopus, post S.
Ignatium quartus, scripsit in S. Matthæum Commentequam suos in eumdem evangelistam scriberet.
Sub hujus Theophili nomine etiamnum exstant in
S. Matthæum Commentarii, sed Latine tantum, in
quibus ad illa verba: Cum esset desponsata maler
ejus Maria Joseph, Matth. 1, 18, hæc legimus: Quare non ex simplici virgine, sed ex desponsata concipitur Christus? Primo, ut per generationem Joseph
origo Muriæ monstraretur; secundo, ne lapidaretur a
Judæis ut adultera. Tertio, ut in Ægyptum haberet
solatium viri. Quarto, ut partus ejus falleret diubolum, putantem Jesum de uxorata, non de virgine natum. Si hæc Theophili sint, sine dubio quartam rationem ex epistola S. Ignatii hausit. Nam cum S.
Hieronymus, qui se Theophili commentarios legisse
professus est, quatuor has rationes expressisset,
quartam in hunc modum protulit: Martyr Ignatius
eliam quartam addidit causam, cur a desponsata conceptus sit, ut partus, inquiens, ejus celaretur diabo.
lo, dum eum putat non de virgine, sed de uxore generatum. Quis enim non videt, si hæc Hicronymus ex
Theophilo transcripsit, eum pro more suo indicare
voluisse S. Theophilum hæc ab Ignatio decessore
suo habuisse. Ignatius enim ipse non hanc quartam
causam addidit, neque ullam causam protulit, cur a
desponsata conceptus fuerit Christus: sed tantum
dixit virginitatem Mariæ diabolum latuisse; hanc
autem sententiam Ignatii tanquam causam addidit
Theophilus, atque adeo causam hanc attribuit Igna -
tio Hieronymus, quod eum illius sententiæ auctorem agnosceret. Certe hæc Hieronymus ex suo penu
non sumpsit, sed a veteri commentatore hausit;
uno, scilicet, ex illis, quos ipse in Præfatione nominat, quem alium quam Theophilum fuisse non puto.
Nam S Basilius, oratione in Natali Christi habita, eumdeni sine dubio auctorem respiciens, ait: Elρηται δὲ τῶν παλαιῶν τινι καὶ ἕτερος λόγος, ὅτι
ὑπὲρ τοῦ λαβεῖν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου
τὴν παρθενίαν τῆς Μαρίας ἡ τοῦ Ἰωσὴφ ἐπενοήθη
protela. Cum enim tres causas attulisset, quartam sic adjungit: Alia autem ratio a veterum quodam prolata est, quod ut principem hujus sæculi lateret virginitas Mariæ, desponsatio Josephi est excogitata. Non igitur Theodorus fuit, non Apollinarius, non Didymus; hi enim omnes S. Basilio synchroni fuere, sed vel Hippolytus, vel Origenes, vel
Theophilus, quod potius reor. Utcunque sit, scriptor
ille qui a S. Basilio antiquus dicebatur, haud injuria a nobis secundo sæculo vindicatur.
Porro Peregrinus, sive Proteus, ex ethnico Christianus, ex Christiano Cynicus, igni se tradidit valde senex; de quo Eusebius in Chronico ad quintum
Marci, Apud Pisas Peregrinus philosophus rogo.
quem ex lignis composuerat, incenso seipsum superinjecit. Cum enim vilissimus homuncio insana quadam gloriæ cupiditate flagraret, ita se gessit, ut eam
quam posset, maximam sibi conciliaret, Excogitavit autem id quod nulli unquam philosopho in mentem venit epistolas jamjam moriturus ad insignes
col. 79–80page 16 of 211
PG 5:79ἔλαβεν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου ἡ παρθε Ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται. ὅτι δέξαιτ' ἂν ἀποθανεῖν ὡς δόξαν σαις σχεδὸν ταῖς ἐνδόξοις πόλεσιν ἐπιστολὰς διαπέμψαι αὐτὸν, διαθήκας τινὰς, καὶ παραινέσεις, καὶ νό μους, καί τινας ἐπὶ τούτων πρεσβευτὰς τῶν ἑται ρων ἐχειροτόνησε, νεκραγγέλους και νερτεροδρόμους σβευτήν, χειροτονῆσαι διάκονον εἰς τὸ πρεσβεῦσαι ἐκεῖ Θεοῦ πρεσβείαν νερτεροδρόμους, με χειροτονῆσαί τινα, ὃς δυνήσεται θεο ἡμᾶς ἱερολόγων καὶ θειότερον εἶναι τὸ τοῦ ἔρωτος ὄνομα τοῦ τῆς ἀγάπης· γράφει δὲ καὶ ὁ θεῖος Ἰγνάτιος· Ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται. ὥσπερ οὖν ἀμέλει τοῦ Ἰγνατίου ἐν αἷς κατελέξαμεν ἐπιστολαῖς, καὶ τοῦ Κλήμεντος ἐν τῇ ἀνωμολογηPROLEGOMENA.
decimo Severi anno, tertio sæculo jam ineunte, Cotecheseon opus aggressus, adhue juvenis Homilias in
S. Lucam scripsit quas interpretatus est S. Hieronymus. Homilia autem sexta hæc legimus: Eleganter in cujusdam martyris epistola scriptum reperi;
Ignatium dico, episcopum Antiochiæ post Petrum secundum, qui în persecutione Romæ pugnavit ad bestias: ‹ Principem sæculi hujus latuit virginitas Hariæ. › Ita nunc legimus in Epistola ad Ephesios,
ἔλαβεν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου ἡ παρθε
rla Maplaç. Vetus Interpres: Latuit printipem sæ
culi hujus virginitas Maria. Idem Origenes natu
grandior Commentarios in Canticum scripsit, in quorum Prologo hæc legimus: Denique memintmus aliquem sanctorum dixisse, Ignatium nomine, de Christo: Meus autem amor crucifixus est, › nec reprehendi eum pro hoc dignum judico. Ilæc antem
verba in Epistola ad Romanos adbuc reperiuntur,
Ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται. Vetus Interpres: Heum
desiderium crucifixum est.
maxime civitâtes, et viros quosdam velut legatos tritus, locupletissimus nobis testis est. Is enito unmisit; ut igitur igne Herculem aut Empedoclemn, ita
epistolis, et legatis S. Ignatium nostrum de industria imitatum esse nebulonem sentio, et hujus conjectura rationem minime incertam reddo. Christianam religionem sub Adriano professus erat Peregrinus, et non mediocrem inter Christianos.auctoritatem sibi comparaverat, unde in vincula conjectus factus est confessor nobilis, et ad eum sublevandum quamplurimi, etiam of Ev Tédet, presbyteri,
episcopique, undique convolabant. Martyrium igitur
subire maxime velle videbatur, et proconsul Syriæ,
cum intelligeret ὅτι δέξαιτ' ἂν ἀποθανεῖν ὡς δόξαν
kml toúty knilínot, quod mori cuperet, ut inde famam posteris relinqueret, eum pœnæ subduxit et car·
cere liberavit. Et quidem postea gloriosus hic confessor ex Ecclesia ejectus est; sed dum illa sub Syriæ proconsule passus est, non potuit eum latere S.
Ignatii fama, cujus reliquiæ tanta cum veneratione
Antiochiæ conservatæ sunt; et cum tot ex Asia ad
eum in carcere dètentum confluerent, sine dubio
Ignatii omnia sæpissime commemorabantur. Plåcuit itaque ineptissimo viro, ab Ecclesía ejecto, et a
philosophis recepto, mori quidem tanquam philoso
phum, ſamam autem eodem modo acquirere, quo
acquisivisse Ignatium putavit; epistolas ante mortem ad civitates nobilissimas exarando, et tales omnino viros instituendo, quales illum sæpius postu--
Jasse noverat. Ioc vero a Luciano disertissimis verbis descriptum est in Peregrino suo: Þaol dè náσαις σχεδὸν ταῖς ἐνδόξοις πόλεσιν ἐπιστολὰς διαπέμψαι αὐτὸν, διαθήκας τινὰς, καὶ παραινέσεις, καὶ νό
μους, καί τινας ἐπὶ τούτων πρεσβευτὰς τῶν ἑται
ρων ἐχειροτόνησε, νεκραγγέλους και νερτεροδρόμους
*pocaɣopeúsaç. Aiunt autem eum ad omnes ſere præclaras civitates epistolas misisse, monita quædam,
exhortationes, alque leges: et ex sociis suis de his legatos ordinavit, a mortuis nuntios, et ab inferis cursores appellans.
Habemus hic epistolas a jamjam morituro ad insigniores civitates missas, cum exhortationibus:
quod fecit S. Ignatius, neque ante Peregrinum præter eum, opinor, quisquam: habemus viros ex sociis suis institutos tanquam legatos: scilicet, ExELPOtóvņoe mpeobeutás, plane ut apud Ignatium nostrum epistola ad Smyrnæos, XELPOTOVña εopеσβευτήν, et ad Magnesianos, χειροτονῆσαι διάκονον
εἰς τὸ πρεσβεῦσαι ἐκεῖ Θεοῦ πρεσβείαν· labemus eos
legatos a Peregrino appellatos νερτεροδρόμους, με
apud Ignatium, χειροτονῆσαί τινα, ὃς δυνήσεται θεο
Spóµos xadeľobat. Si huic conjecturæ locus sit, bas
epistolas quas defendimus probe novit Peregrinus,
qui ante martyrium Ignatii natus, post medium sæculi secundi flammis se dedit.
Tertii quidem sæculi scriptores ecclesiasticos,
præsertim Græcos, quibus maxime tum rotus fuit
S. Ignatius, habemus sane superstites perpaucissimos; quorum præcipuus Origenes, eodem quo scripsit Ignatius ævo nætus, et rebus theologicis innuQuarti sæculi, sane florentissimi, ut multo plu
res ecclesiasticos scriptores, ita et Ignatianorum
testes habemus. Eorum primus mihi quidem vide
tur ille, quisquis est, qui Dionysius Areopagita
vulgo nominatur; non longe enim ab initio hujus
ævi eum scripsisse sentio. Ille autem libro De divinis nominibus, de amore disputans, et Origenein
sequens, ita loquitur: Kaftor 05 TIGI TŵV x26'
ἡμᾶς ἱερολόγων καὶ θειότερον εἶναι τὸ τοῦ ἔρωτος
ὄνομα τοῦ τῆς ἀγάπης· γράφει δὲ καὶ ὁ θεῖος Ἰγνά
τιος· Ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται. Visum est aliqui
bus nostræ ætatis sacris scriptoribus amoris quam
charitatis nomen divinius esse. Scribit autem et dirinus Ignatius: ‹ Amor meus crucifixus est. › Hujus
autem viri longe doctissimi, si initio hujus sæculi
revera scripserit, ut arbitramur, luculentissimum
testimonium est; quisquis autem fuerit, sive hu
jus, sive sequentis ævi scriptor, varia de hoe ipso
loco hominum judicia Ignatianorum auctoritatem,
ut deinceps ostendemus, plurimum eonfirmabunt.
Secundus hujus ævi testis est Eusebius Cæsariensis episcopus, qui multos Origenis discipulos
vidit. Is autem cum singulos nominatim recensere
non posset, qui primis apostolicæ successionis temporibus antistites, aut evangelistæ fuerant, eorum
duntaxat nomina recensere statuit, quorum monumentis apostolicæ doctrinæ traditio ad sua usque
tempora ferebatur. Hist. eccles., 1. 11, c. 37, 38:
ὥσπερ οὖν ἀμέλει τοῦ Ἰγνατίου ἐν αἷς κατελέξαμεν
ἐπιστολαῖς, καὶ τοῦ Κλήμεντος ἐν τῇ ἀνωμολογη
vη mapà mãow. Quod factum est in epistolis Ignatii quas recensuimus, et Clementis illa ab omnibus recepta. Eusebius igitur, unam Clementis, plures
Ignatii epistolas proponebat, ut antiquissima apostolicæ successionis scripta, et apostolorum do.
ctrinæ traditionem continentia. Illæ autem epistolæ,
quas tantopere laudavit Eusebius, ipsissimæ suns
quas nos habemus, et defendimus. Tradit enim
col. 81–82page 17 of 211
PG 5:81ἐπίδειξιν τῶν εἰρημένων, κατά λέξιν· 'Από Συρίας μέχρι Ρώμης θηριομα ὁ μετὰ τοὺς ἀποστόλους ἐν ᾿Αντιοχείᾳ κατασταθεὶς ἐπίσκοπος, καὶ μάρτυς τοῦ Χριστοῦ γενόμενος, γρά φων περὶ τοῦ Κυρίου εἴρηκεν· Εἰς ἰατρός ἐστι σας κικὸς καὶ πνευματικός, γενητὸς καὶ ἀγένητος, ἐν ἀνθρώπῳ Θεός, ἐν θανάτῳ ζωὴ ἀληθινὴ, καὶ ἐκ Μαρίας καὶ ἐκ Θεοῦ. Ὁ μακάριος Ιγνάτιος όρο θῶς ἔγραψε, γενητὸν αὐτὸν λέγων διὰ τὴν σάρκα, ὁ γὰρ Χριστὸς σὰρξ ἐγένετο· ἀγένητον δὲ, ὅτι μὴ τῶν ποιημάτων καὶ γενητῶν ἐστιν, ἀλλὰ Υἱὸς ἐκ Πατρός. Ακούσας γὰρ ὅτι οὗτος αὐτὸν τῆς τιμωρίας ὁ τρό πος μένει, Εγώ των θηρίων ἐκείνων ὀναίμην, ἔλεγε· τοιοῦτοι γὰρ οἱ ἐρῶντες· ὅπερ ἂν πάσχωσιν ὑπὲρ τῶν ἐρωμένων μεθ᾿ ἡδονῆς δέχονται. 645: Διὰ τοῦτό τις τῶν ἀρχαίων, Ἰγνάτιος δὲ ὄνομα αὐτῷ, οὗτος ἱερωσύνῃ καὶ μαρτυρίῳ διαπρέ μας, επιστέλλων τινὶ ἱερεῖ ἔλεγε, Μηδὲν ἄνευ γνώ μης σου γινέσθω· μηδὲ σὺ ἄνευ γνώμης Θεοῦ τιPARS I.
Dist. cccles., 1. 111, c. 36, Ignatium per Asiam sub adhuc Arimini synodus hæreret, hoc est, circa anaccuratissima satellitum custodia ductum, singularum civitatum quas ingressus est ecclesias sermonibus et cohortationibus confirmasse, atque inprirnis monuisse, ut ab hæresibus caverent tum primum exortis. et invalescentibus; hortatumque esse,
ut apostolorum traditioni tenaciter adhærerent,
quain, cautelæ gratia, etiam scriptis mandare necessarium duxit. Quare cum Smyrnæ esset, inquit, quatuor epistolas scripsit, ad Ephesios, Maguesianos, Trallianos, Romanos; a Troade tres,
ad Philadelphenses, ad Smyrnæos, et privatim ad
Polycarpum. Hæc omnia diligentissime ex ipsis epistolis, ut opinor, observavit Eusebius; epistolam
enim ad Ephesios Smyrnæ scriptam fuisse ipsa testatur: Unanimis vobiscum ego, et quem misistis in
Dei honorem in Smyrnam, unde et scribo vobis. Ad
Magnesios Salutant vos Ephesii a Smyrna, unde et
scribo vobis. Ad Trallianos: Saluto vos a Smyrna.
Ad Romanos: Scribo autem vobis hac a Smyrna.
Tres reliquas epistolas Troade scriptas fuisse, ex
ipsis pariter patet. Ad Philadelphenses: Salutat
vos charitas multorum, qui in Troade, unde et scribo
vobis per Burrum. Ad Smyrnæos: Salutat vos charitas fratrum, qui in Troade, unde et scribo vobis per
Burrum. Ad Polycarpum: Quia igitur omnibus eç -
clesiis non potui scribere, propter repente navigare
me a Troade in Neapolim, ut voluntas præcipit,
s:ribes aliis ecclesiis. Observat Eusebius, Ignatium
in epistola ad Ephesios Onesimi ipsorum pastoris
meminisse, in epistola ad Magnesios Damam episcopum nominasse, in epistola ad Trallianos Polybii antistitis mentionem fecisse; quos omnes earundem Ecclesiarum, episcopos nostræ epistolæ
agnoscunt. Dicit eum Polycarpo Antiochenæ Ecclesiæ gregem commendasse, rogasseque ut omni cura
et diligentia illum fovere vellet, quod in epistola ad
eum data pluribus narratur. Pergit ulterius, et eiç
ἐπίδειξιν τῶν εἰρημένων, ex epistola ad Romanos
bene longam pot excerpit, ut ipse loquitur,
κατά λέξιν· 'Από Συρίας μέχρι Ρώμης θηριομαyw, etc., quæ versioni nostræ Latinæ prorsus conveniunt, adeo ut hæc accuratior sit Eusebianorum
translatio, quam vel Hieronymiana vel Ruminiana.
Aliam etiam ex Epistola ad Smyrnaos sententiam
transcripsit, quæ in nostris codicibus totidem verbis exstat. Denique ad confirmandam superiorem
de his narrationem, Polycarpi et Irenæi testimonia
profert, de quibus ante diximus, et postea dicendum erit. llæc sunt ab Eusebio adeo diligenter lucalenteque exposita, ut Dallæus ipse dixerit: Fatemur Eusebium illas epistolas agnoscere, et pro vere
Ignatianis habere: neque dissimulamus eas, de quibus ille verba facit, has ipsas fuisse videri, qua
hodie nominibus circumferuntur, quales eas reverendissimus Usserius Latine; eruditissimus Vossius Græce, ez libris ille Anglicanis, hic Mediceis ediderunt.
Eusebio succedit Athanasius, vere magnus, qui
la epistola de synodis Arimini et Seleuciæ, dum
his
num Christi 360 scripta, hoc nobis illustre tesitmonium præbet. De synodis, p. 922: 'lyvatioÇ OY,
ὁ μετὰ τοὺς ἀποστόλους ἐν ᾿Αντιοχείᾳ κατασταθεὶς
ἐπίσκοπος, καὶ μάρτυς τοῦ Χριστοῦ γενόμενος, γρά
φων περὶ τοῦ Κυρίου εἴρηκεν· Εἰς ἰατρός ἐστι σας·
κικὸς καὶ πνευματικός, γενητὸς καὶ ἀγένητος,
ἐν ἀνθρώπῳ Θεός, ἐν θανάτῳ ζωὴ ἀληθινὴ, καὶ
ἐκ Μαρίας καὶ ἐκ Θεοῦ. Ignatius igitur qui, post
apostolos, Antiochiæ episcopus constitutus est, et martyr Christi fuit,, scribens de Domino dixit: «Unus
medicus est, carnalis et spiritualis, factus et non
factus, in homine Deus, in morte vita vera, et ex Maria et ex Deo. Hæc enim verba ex Epistola ad Ephesios sunt transcripta, quam scripsisse non larvatuin aliquem Ignatiun, sed verum illum, apostolorum successorem, et martyrem testatur S. Athanasius. Idem paulo post: Ὁ μακάριος Ιγνάτιος όρο
θῶς ἔγραψε, γενητὸν αὐτὸν λέγων διὰ τὴν σάρκα, ὁ
γὰρ Χριστὸς σὰρξ ἐγένετο· ἀγένητον δὲ, ὅτι μὴ τῶν
ποιημάτων καὶ γενητῶν ἐστιν, ἀλλὰ Υἱὸς ἐκ Πατρός.
Recte scripsit beatus Ignatius, factum eum dicens ob
carnem; Christus enim caro factus est; non factum
autem, quod non sit ex creaturis, et iis quæ facia
sunt, sed Filius e Patre.
Huic etiam sæculo S. Joannes Chrysostomus
ascribendus est: presbyter enim ordinatus Antiochiæ anno 386, Constantinopoli episcopus consecratus est anno 398. Dum autem Antiochiæ esset,
præclaram in S. Ignatii martyrium orationem
habuit, in qua verba ejus, quæ sunt in Epistola ad
Romanos adducit. Tom. V, orat. 70, pag. 504:
Ακούσας γὰρ ὅτι οὗτος αὐτὸν τῆς τιμωρίας ὁ τρό
πος μένει, Εγώ των θηρίων ἐκείνων ὀναίμην,
ἔλεγε· τοιοῦτοι γὰρ οἱ ἐρῶντες· ὅπερ ἂν πάσχωσιν
ὑπὲρ τῶν ἐρωμένων μεθ᾿ ἡδονῆς δέχονται. Cum
enim audivisset, quod hic eum supplicii modus maneret, ‹ Utinam ego illis bestiis fruar, › inquiebat. Tales enim sunt qui amant; quidquid pro iis quos amant
patiantur, cum voluptate ferunt. Idem rursus in ora
tione ipsi antiquitus attribula, Quod unus Veteris et
Novi Testamenti legislator sit, hæc habet, tom. VI,
pag. 645: Διὰ τοῦτό τις τῶν ἀρχαίων, Ἰγνάτιος δὲ
ὄνομα αὐτῷ, οὗτος ἱερωσύνῃ καὶ μαρτυρίῳ διαπρέ
μας, επιστέλλων τινὶ ἱερεῖ ἔλεγε, Μηδὲν ἄνευ γνώ
μης σου γινέσθω· μηδὲ σὺ ἄνευ γνώμης Θεοῦ τι
parte. Propterea quidam ex antiquis, nomine
Ignatius, sacerdotio et martyrio clarus, in epistola
ad sacerdotem quemdam dixit: Nihil sine sententia
tua fiat; neque tu sine sententia Dei quidquam facias. Quæ totidem verbis in epistola ad Polycarpum etiamnum exstant.
Eidem ævo tribuenda sunt testimonia S. Hiero.
nymi, qui anno 14 imperatoris Theodosii, circa
annum Domini 393, Catalogum scriptorum ecclesiasticorum se composuisse testatur, in quo Cuialogo hæc habet: Ignatius, Antiochenæ Ecclesiæ tertius, post Petrum apostolum episcopus, commovente
versecutionem Trajano damnatus ad bestias, Roman
col. 83–84page 18 of 211
PG 5:83Τοῦ ἁγίου Ἰγνατίῳ ἐπισκόπου Αντιοχείας καὶ μάρτυρος ἐκ τῆς πρὸς Σμυρναίους Ρωμαίους) Επιστολής. Πεπληροφορημέν νους ἀληθῶς εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν, ὄντα ἐκ γέν νους Δαβίδ κατὰ σάρκα, Υἱοῦ Θεοῦ κατὰ θεότητα καὶ δύναμιν, γεγεννημένον ἀληθῶς ἐκ Παρθένου, βεβαπτισμένον ὑπὸ Ἰωάννου ἵνα πληρωθῇ πᾶσα δικαιοσύνη ὑπ' αὐτοῦ, ἀληθῶς ὑπὸ Ποντίου Πι ι πιος, ρ. 1027: Καὶ οἱ τούτων πρεσβύτεροι Ἰγνάτιος, καὶ Πολύκαρπος, καὶ Εἰρηναῖος, καὶ Ἰουστῖνος, καὶ Ἱππόλυτος, ὧν οἱ πλείους οὐκ ἀρχιερέων προλάμπουσι μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν μαρτύρων διακοσμοῦσι χορόν. 966: Ταῦτα δὲ ἡμῖν παρέδοσαν οὐ μόνον οἱ ἀπόστολοι και προφῆται, ἀλλὰ καὶ οἱ τὰ τούτων ήρμηνευκότες συγγράμματα, Ιγνάτιος, Εὐα στάθιος, ᾿Αθανάσιος, Βασίλειος, Γρηγόριος, Ἰωάν νης, καὶ οἱ ἄλλοι τῆς οἰκουμένης φωστήρες. Επιδείξω δέ σοι τὸν πανεύφημον τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλον, καὶ τὸ ἐκείνου περὶ τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως φρόνημα, ἵνα γνῷς τίνα περὶ τῆς ληφθείσης ἐδόξασε φύσεως ἀκήκοας δὲ πάντως Ιγνάτιον ἐκεῖνον, ὃς διὰ τῆς τοῦ μεγάλου Πέτρου δεξιᾶς τῆς ἀρχιερωσύνης τὴν χάριν ἐδέξατο, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν Αντιοχέων ιθύνας τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον ἀνεδήσατο. λάτου καὶ 'Ηρώδου τετράρχου καθηλωμένον ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί. αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς Ἐπιστολῆς. Τί γὰρ ὠφελεῖ, εἴπερ με ἐπαινεῖ τις, τὸν δὲ Κύριόν μου βλασφημεῖ, μὴ ὁμολογῶν αὐτὸν σαρκοφόρον· ὁ δὲ τοῦτο μὴ λέγων τελείως αὐτὸν ήρνηται ὡς νεκροφόρον. δι Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς Ἐπιστολῆς. Εἰ γὰρ τῷ δοκεῖν ταῦτα ἐπράχθη ὑπὸ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, κἀγὼ τῷ δοκεῖν δέδεμαι· τί δὲ καὶ ἐμαυτὸν ἔκδοτον δέδωκα τῷ θανάτῳ, πρὸς πῦρ, πρὸς μάχαιραν, πρὸς θηρία, ἀλλ' ὁ ἐγγὺς μακαίρας, ἐγγὺς Θεοῦ· μόνον ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἰς τὸ συμπαθεῖν αὐτῷ πάντα ὑπομένω, αὐτοῦ με ἐνδυναμοῦντος τοῦ τελείου ἀνθρώπου, ὅντινες ἀγνοοῦντες ἀρνοῦνται ῥήσεις, Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς πρὸς Ἐφεσίους Επιστολῆς. Ο γὰρ Θεὸς ἡμῶν η σοῦς Χριστὸς ἐκυοφορήθη ὑπὸ Μαρίας κατ' οίκο νομίαν Θεοῦ, ἐκ σπέρματος μὲν Δαβίδ, ἐκ Πνεύ ματος δὲ ἁγίου, ὃς ἐγεννήθη, καὶ ἐβαπτίσθη, ἵνα τὸ θνητὸν ἡμῶν καθαρισθῇ.pta natura quid senserit. Audivisti enim prorsus
Ignatium illum, qui de Petri dextera pontificatus
gratiam suscepit, et post administratam Ecclesiam
Antiochenam martyrii coronam adeptus est. Cum
tam honorificam auctoris mentionem fecisset, ex
epistolis ejus testimonia subjicit: Τοῦ ἁγίου Ιγνατίω ἐπισκόπου Αντιοχείας καὶ μάρτυρος ἐκ τῆς
πρὸς Σμυρναίους (ita legendum, non Ρωμαίους)
Επιστολής. S. Ignatii, episcopi Antiocheni et mar
tyris ex Epistola ad Smyrnaos. Πεπληροφορημέν
νους ἀληθῶς εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν, ὄντα ἐκ γέν
νους Δαβίδ κατὰ σάρκα, Υἱοῦ Θεοῦ κατὰ θεότητα
καὶ δύναμιν, γεγεννημένον ἀληθῶς ἐκ Παρθένου,
βεβαπτισμένον ὑπὸ Ἰωάννου ἵνα πληρωθῇ πᾶσα
vinctus mittitur. Cumque navigans Smyrnam venis- vina incarnatione sententiam, ut cognoscas de susceset ubi Polycarpus auditor Joannis episcopus erat,
scripsit unam epistolam ad Ephesios, alteram ad Maynesianos, tertiam ad Trallenses, quartam ad Romanos: et inde egrediens scripsit ad Philippeos, et ad
Smyrnaos, et proprie ad Polycarpum, commendant
illi Antiochensem Ecclesiam, et reliqua Eusebiana
fere omnia, tacito Eusebii nomine, transcripsit, adeoque sua fecit. Imo libello Adversus Helvidium,
quem ante Catalogum scripsit, circa annum, ut opinor 383, ad fontem veritatis provocans, Ignatium
tanquam veterum scriptorum principem nominat.
Nunquid non possum tibi totam veterum scriptorum
seriem commovere, Ignatium, Polycarpum, Irenæum,
Justinum martyrem, multosque alios apostolicos et
eloquentes viros, qui adversus Hebionem, et Theodo- δικαιοσύνη ὑπ' αὐτοῦ, ἀληθῶς ὑπὸ Ποντίου Πι
tum Byzantium, et Valentinum hæc eadem sentientes plena sapientiæ volumina conscripserunt? Idem
in S. Matthæum: Ignatius etiam quartam addidit
causam cur a desponsata conceptus sit, e ut partus,
inquiens, ejus celaretur diabolo.» Et quid de scriplis Ignatii nostri senserit, etiam cum erravit, ostendit, Adv. Pelagianos I. ι: Ignatius, vir apostolicus et martyr, scribit audacter: ‹ Elegit Dominus
apostolos, qui super omnes homines peccatores erant,»
Verba enim non sunt Ignatii, sed Barnabæ, in cujus Epistola etiamnum exstant.
Quinti seculi primus testis est B. Theodoretus
épiscopus Cyri, qui et tertio et quarto generali concilio interfuit. Ille autem, cum testes ecelesiasticæ
doctrinæ posteriores enumerasset, hæc de vetustissimis addidit, epist. ad monachos Constantinopolitaπιος, ρ. 1027: Καὶ οἱ τούτων πρεσβύτεροι Ἰγνάτιος,
καὶ Πολύκαρπος, καὶ Εἰρηναῖος, καὶ Ἰουστῖνος, καὶ
Ἱππόλυτος, ὧν οἱ πλείους οὐκ ἀρχιερέων προλαμπουσι μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν μαρτύρων διακοσμοῦσι
χορόν. Atque his antiquiores, Ignatius, et Polycarpus,
et Irenaus, et Justinus, et Hippolytus, quorum plerique
non modo inter pontifices prælucent, sed martyrum
etiam chorum exornant. Idem Epist. ad Florentium
Patricium, pag. 966: Ταῦτα δὲ ἡμῖν παρέδοσαν οὐ
μόνον οἱ ἀπόστολοι και προφῆται, ἀλλὰ καὶ οἱ τὰ
τούτων ήρμηνευκότες συγγράμματα, Ιγνάτιος, Εὐα
στάθιος, ᾿Αθανάσιος, Βασίλειος, Γρηγόριος, Ἰωάν
νης, καὶ οἱ ἄλλοι τῆς οἰκουμένης φωστήρες. Hac
nobis tradidere non apostoli modo et prophetæ, verum etiam ii, qui horum libros interpretati sunt,
Ignatius, Eustathius, Athanasius,Basilius, Gregorius,
Joannes, et reliqua orbis lumina. Ignatii autem testimonia adversus hæreticum producturus, Dial.
Immutab. sic de ipso præfatur: Επιδείξω δέ σοι
τὸν πανεύφημον τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλον, καὶ τὸ
ἐκείνου περὶ τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως φρόνημα,
ἵνα γνῷς τίνα περὶ τῆς ληφθείσης ἐδόξασε φύσεως·
ἀκήκοας δὲ πάντως Ιγνάτιον ἐκεῖνον, ὃς διὰ τῆς τοῦ
μεγάλου Πέτρου δεξιᾶς τῆς ἀρχιερωσύνης τὴν χάριν
ἐδέξατο, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν Αντιοχέων ιθύνας τὸν
τοῦ μαρτυρίου στέφανον ἀνεδήσατο. Ostendam autem
*ibi celeberrinium Ecclesiæ doctorem, et illius de diλάτου καὶ 'Ηρώδου τετράρχου καθηλωμένον ὑπὲρ
ἡμῶν σαρκί. Plane cumulateque persuasos de Domina
nostro, qui est ex genere David secundum carnem, el
Filius Dei secundum divinitatem et potentiam, qui vere
natus est ex Virgine, baptizatus a Joanne ut omnis ab
ipso justitia impleretur; vere sub Pontio Pilato el
Herode tetrarcha pro nobis in carne crucifixus. Toū
αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς Ἐπιστολῆς. Εjusdem ex eadem
Epistola: Τί γὰρ ὠφελεῖ, εἴπερ με ἐπαινεῖ τις, τὸν
δὲ Κύριόν μου βλασφημεῖ, μὴ ὁμολογῶν αὐτὸν
σαρκοφόρον· ὁ δὲ τοῦτο μὴ λέγων τελείως αὐτὸν
ήρνηται ὡς νεκροφόρον. Quid autem prodest, δι
quis me laudet, Dominum autem meum blasphemel,
non confitens eum carnem gestare? Quod qui non
profitetur, plane ipsum negat, ut cadaver circumferentem. Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς Ἐπιστολῆς. Εjus
dem ex eadem Epistola: Εἰ γὰρ τῷ δοκεῖν ταῦτα
ἐπράχθη ὑπὸ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, κἀγὼ τῷ δοκεῖν
δέδεμαι· τί δὲ καὶ ἐμαυτὸν ἔκδοτον δέδωκα τῷ
θανάτῳ, πρὸς πῦρ, πρὸς μάχαιραν, πρὸς θηρία,
ἀλλ' ὁ ἐγγὺς μακαίρας, ἐγγὺς Θεοῦ· μόνον ἐν τῷ
ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἰς τὸ συμπαθεῖν αὐτῷ
πάντα ὑπομένω, αὐτοῦ με ἐνδυναμοῦντος τοῦ
τελείου ἀνθρώπου, ὅντινες ἀγνοοῦντες ἀρνοῦνται
Si enim opinione tantum hæc a Domino nostro gesta
sunt, ego quoque opinione vinctus sum. Cur autem
et meipsum morti tradidi, ad ignem, ad gladium,
ad bestias? Verum qui vicinus gladio, vicinus Deo;
solum in nomine Jesu Christi, ut passionum ejus
socius fiam, omnia sustineo, ipso me corroborante,
homine perfecto, quem aliqui ignorantes neganı.
Has tres ῥήσεις, ab illo ante annos fere mille et
ducentos excerptas, in eadem Epistola ad Smyrnæos
etiamnum legimus. Pergit B. Theodoretus: Τοῦ
αὐτοῦ ἐκ τῆς πρὸς Ἐφεσίους Επιστολῆς. Εjusdem
ex Epistola ad Ephesios. Ο γὰρ Θεὸς ἡμῶν 1ησοῦς Χριστὸς ἐκυοφορήθη ὑπὸ Μαρίας κατ' οίκονομίαν Θεοῦ, ἐκ σπέρματος μὲν Δαβίδ, ἐκ Πνεύ
ματος δὲ ἁγίου, ὃς ἐγεννήθη, καὶ ἐβαπτίσθη, ἵνα
τὸ θνητὸν ἡμῶν καθαρισθῇ. Deus noster Jesus
Christus in Mariæ utero gestatus est, secundum Dei
dispensasionem, ex semine quidem David, sed ex
Sviritu sancto: qui natus est et bautizatus, ut mur-
col. 85–86page 19 of 211
PG 5:85Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς καὶ προσφορὰς οὐκ ἀποδέχονται, διὰ τὸ μὴ όμο Επιστολῆς. "Ετι οι κατ' ἄνδρα κοινῇ πάντες ἐν τῇ χάριτι ἐξ ὀνόματος συνέρχεσθε ἐν μιᾷ πίστει, καὶ ἐνὶ Ἰησοῦ Χριστῷ, κατὰ σάρκα ἐκ γένους Δαβίδ, τῷ Υἱῷ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ. Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς Ἐπιστολῆς. Εἰς ιατρός ἐστι σαρκικὸς καὶ πνευματικός, γεννητὸς ἐξ ἀγεννήτου, ἐν ἀνθρώπῳ Θεὸς, ἐν θανάτῳ ζωὴ ἀληθινὴ, καὶ ἐκ Μα ρίας καὶ ἐκ Θεοῦ, πρῶτον παθητὸς, καὶ τότε ἀπαθὴς, Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Κύριος ἡμῶν. Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς πρὸς Τραλλιανούς Ἐπιστολῆς. Κωφώθητε ούν, ὅταν χωρὶς Ἰησοῦ Χριστοῦ ὑμῖν λαλῇ τις, τοῦ ἐκ γένους Δαβίδ, τοῦ ἐκ Μαρίας, ὃς ἀληθῶς ἐγεννήθη, ἔφαγέ τε καὶ ἔπιεν ἀληθῶς, ἐδιώχθη ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, ἐσταυρώθη καὶ ἀπέθανε, βλεπόντων τῶν ἐπιγείων, καὶ ἐπουρανίων, καὶ καταχθονίων. μ. 86: Τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου ἐπισκόπου Αντιοχείας καὶ μάρτυρας ἐκ τῆς πρὸς Σμυρναίους Επιστολῆς. Εγὼ γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν σαρκὶ αὐτὸν οἶδα καὶ πιστεύω ὄντα· καὶ ὅτε πρὸς τοὺς περὶ Πέτρον ἦλθεν, ἔφη αὐτοῖς· Λά βετε, ψηλαφήσατέ με, καὶ ἴδετε ὅτι οὐκ εἰμὶ δαι μόνιον ἀσώματον, καὶ εὐθὺς αὐτοῦ ἥψαντο, καὶ ἐπίστευσαν. Του αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς Ἐπιστολῆς. Μετὰ δὲ τὴν ἀνάστασιν καὶ συνέφαγs. καὶ συνέπιεν αὐτοῖς, ὡς σαρκικῶς καὶ πνευματικῶς ἡνωμένος τῷ Πατρί. 154: Τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου ἐπισκό του Αντιοχείας καὶ μάρτυρος, ἐκ τῆς πρὸς Σμυρναίους Επιστολῆς. Ευχαριστίας λογεῖν τὴν εὐχαριστίαν σάρκα εἶναι τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὴν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιών ἡμῶν παθοῦσαν, ἣν χρηστότητι ὁ Πατήρ ἡγει ρεν. ἄνδρας ἀσήμους ἢ ἀμφιβόλους, τηλαυγές πρόσωπονJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
ŋ
talitas nostra purgaretur. Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς καὶ προσφορὰς οὐκ ἀποδέχονται, διὰ τὸ μὴ όμο
Επιστολῆς. Εjusdem ex eadem Epistola. "Ετι οι
κατ' ἄνδρα κοινῇ πάντες ἐν τῇ χάριτι ἐξ ὀνόματος συνέρχεσθε ἐν μιᾷ πίστει, καὶ ἐνὶ Ἰησοῦ
Χριστῷ, κατὰ σάρκα ἐκ γένους Δαβίδ, τῷ Υἱῷ
τοῦ ἀνθρώπου, καὶ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ. Siquidem singuli omnes universe in gratia nominatim convenitis
in una fide et in uno Jesu Christo, secuidam carnem ex genere David, Filio hominis, et Filio Dei.
Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς Ἐπιστολῆς. Ejusdem ex
eadem Epistola. Εἰς ιατρός ἐστι σαρκικὸς καὶ
πνευματικός, γεννητὸς ἐξ ἀγεννήτου, ἐν ἀνθρώ·
πῳ Θεὸς, ἐν θανάτῳ ζωὴ ἀληθινὴ, καὶ ἐκ Μαρίας καὶ ἐκ Θεοῦ, πρῶτον παθητὸς, καὶ τότε
ἀπαθὴς, Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Κύριος ἡμῶν. Unus
est medicus carnalis et spiritalis, genitus ex ingenito,
in komine Deus, in morte vita vera, et ex Maria
et ex Deo, primum patibilis, et tunc impatibilis, Jesus
Christus Dominus noster. Et hæ tres sententiæ in
eadem ad Ephesios Epistola adhuc reperiuntur.
Pergit porro B. Theodoretus: Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς πρὸς
Τραλλιανούς Ἐπιστολῆς. Ejusdem ex Epistola ad
Trallianos. Κωφώθητε ούν, ὅταν χωρὶς Ἰησοῦ
Χριστοῦ ὑμῖν λαλῇ τις, τοῦ ἐκ γένους Δαβίδ, τοῦ
ἐκ Μαρίας, ὃς ἀληθῶς ἐγεννήθη, ἔφαγέ τε καὶ
ἔπιεν ἀληθῶς, ἐδιώχθη ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου,
ἐσταυρώθη καὶ ἀπέθανε, βλεπόντων τῶν ἐπιγεί
ων, καὶ ἐπουρανίων, καὶ καταχθονίων. Obturale aures vestras quando quispiam vobis loquitur sine
Jesu Christo, qui est et genere David, qui ex Maria,
qui vere natus est, vere comedit et bibit, qui sub Ponțio Pilato passus est, crucifixus et mortuus, videntibus caelestibus, terrestribus et inferis. Hæc omnia
uno loco ex tribus S. Ignatii epistolis B. Theodoretus adversus sui temporis hæreticos excerpsit atque congessit. Idem alibi rursus, Dialog. Inconfus.
μ. 86: Τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου ἐπισκόπου Αντιοχείας
καὶ μάρτυρας ἐκ τῆς πρὸς Σμυρναίους Επιστολῆς.
S. Ignatii Antiocheni episcopi et martyris ex Epistola
ad Smynigos. Εγὼ γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν
ἐν σαρκὶ αὐτὸν οἶδα καὶ πιστεύω ὄντα· καὶ ὅτε
πρὸς τοὺς περὶ Πέτρον ἦλθεν, ἔφη αὐτοῖς· Λάβετε, ψηλαφήσατέ με, καὶ ἴδετε ὅτι οὐκ εἰμὶ δαιμόνιον ἀσώματον, καὶ εὐθὺς αὐτοῦ ἥψαντο, καὶ
ἐπίστευσαν. Ego enim post resurrectionem, ipsum
in carne scio et credo esse; et quando ad eos qui
cum Petro erant, venit, dixit eis: Accipite, palpate,
me, et videle, quia non sum demonium incorporeum.
Et statim ipsum tetigerunt et crediderunt. Του
αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς Ἐπιστολῆς. Εjusdem ex eadem
Epistola. Μετὰ δὲ τὴν ἀνάστασιν καὶ συνέφαγs.
καὶ συνέπιεν αὐτοῖς, ὡς σαρκικῶς καὶ πνευμα
τικῶς ἡνωμένος τῷ Πατρί. Ρost resurrectionem
autem una cum eis et comedit et bibit, tanquam.
carnaliter et spiritualiter unitus Patri. Et rursus,
Dial. impatib., p. 154: Τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου ἐπισκό
του Αντιοχείας καὶ μάρτυρος, ἐκ τῆς πρὸς Σμυρ
ναίους Επιστολῆς. S. Ignatii episcopi Antiocheni
el martyris, ex Epistola ad Smyrnaos. Ευχαριστίας
λογεῖν τὴν εὐχαριστίαν σάρκα εἶναι τοῦ Σωτῆρος
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὴν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιών
ἡμῶν παθοῦσαν, ἣν χρηστότητι ὁ Πατήρ ἡγειρεν. Eucharistias et oblationes non admittunt,
quod non confteantur eucharistiam carnem esse
Salvatoris nostri Jesu Christi, quæ pro peccatis nostris passa est, quam Puter benignitate sua suscitavit.
Secundus hujus sæculi testis est Gelasius, qui
circa annum 492, pontifex Romanus creatus, circa
496 defunctus est. Is enim in fine libri De duabus
naturis in Christo jam tandem a pontificiis agniti
et recepti, catholicorum testimonia magistrorum
subjiciens, a nostro pariter ac B. Theodoretus ore
ditur. Ignatii episcopi et martyris Antiocheni ex
Epistola ad Ephesios. Unus medicus est, carnalis
et spiritualis, factus et non factus, in homine Deus,
in morte vita æterna, ex Maria et ex Deo, primum
passibilis et impassibilis, Dominus noster Jesus Christus. Et post pauca: «Singuli, inquit, viri communiter omnes ex gratia ex nomine convenite in
unam fidem, et in uno Jesu Christo, secundumt
carnem ex genere David, Filio hominis, et Filio
Dei.
Observandum autem est, duos hujus ævi testes
Theodoretum et Gelasium, tantummodo pro seipsis
loqui, sed totius quinti seculi judicium nobis repræsentare; auctoritatem, scilicet, Ignatianorum
tunc temporis inter omnes tum catholicos tum
hæreticos ratam et fixam fuisse. Nam ut ex Socrate
et Sozomeno, Theodoreto et Leontio aliisque constat; hæretici qui ad finem ævi quarti antiquorum
Patrum consensui acquiescere recusarunt, quinto
statim et sequentibus, eos Patres tanquam arbitros
admiserunt, qui ante divisionem, sive exortum
cujuslibet hæreseos scripserant: unde tales catalogi, quales apud Theodoretum et Gelasium reperiuntur, confecti sunt. De qua re postea erit nobis
disserendum latius. In his igitur Theodoreti dialogis orthodoxus sententiam promit catholicorum,
ut Eranistes hæreticorum illius ævi. Cum autem
orthodoxus ex Scripturis copiosius disputassel
quærit Eranistes, quid antiqui Ecclesiæ. doctores
senserint, celebres, scilicet, et indubitati; negat
enim se recepturum ἄνδρας ἀσήμους ἢ ἀμφιβόλους,
obscuros aut ambiguos. Interrogat igitur orthodo
zus, an Athanasium, Gregorium, Ambrosium, Fla
vianum, Joannem Chrysostomumn. pro talibus. bar
beat; admittit hos omnes et ipsorum testimonia
Eranistes; tum vero Ignatium, Irenæum, Hippolytum et Methodium, aliosque se producturum asserit; valde cupienti mihi etiam hæc testimonia propones, inquit hæreticorum nomine Eranistes. Atque
ita demum prolixum satis catalogum antiquorum
Patrum texit orthodoxus ex parte catholicorum,
et tanquam τηλαυγές πρόσωπον septem longiusculas
sententias ex tribus Ignatii nostri epistolis excerplas reliquis præponit. Adversus bac testimon
col. 87–88page 20 of 211
PG 5:87φόρος δὲ Ἰγνάτιος καὶ μάρτυς, Σμυρναίοις ἐπιστέλο Δοξάζω 'Ιησοῦν Χριστὸν Πάντα υπομένω, αὐτοῦ μὲ ἐνδυναμοῦντος τοῦ τελείου ανθρώπου γενομένου. τοῦ γενομένου ἔκ τε τῶν εὐαγγελικῶν φωνῶν, καὶ ἐκ τῶν ἀποστολικῶν, καὶ δὴ καὶ ἐκ τῶν μακα ρίων πατέρων ἡμῶν, Ἰγνατίου τοῦ θεοφόρου, Ἰου λίου, καὶ ᾿Αθανασίου καὶ Γρηγορείων καὶ Βασιλείου. ὁ θεοφόρος Ιγνάτιος τρία λαθεῖν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου, τὴν παρθενίαν Μαρίας, τὴν σύλληψιν τοῦ Κυρίου, καὶ τὴν σταύρωσιν. 3: Εγένοντο δὲ ἐν τοῖς χρόνοις τοῖς ἀπὸ τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ μέχρι τῆς βασιλείας Κων σταντίνου διδάσκαλοι καὶ πατέρες ο δε· Ιγνάτιος ὁ Θεοφόρος, Εἰρηναῖος, Ἰουστῖνος φιλόσοφος καὶ μάρ τυς, Κλήμης καὶ Ἱππόλυτος ἐπίσκοποι Ῥώμης, Διονύσιος ὁ Αρεοπαγίτης, Μεθόδιος ἐπίσκοπος Πα τάρων, Γρηγόριος ὁ θαυματουργός, Πέτρος ὁ ᾿Αλεξανδρείας ἐπίσκοπος καὶ μάρτυς. Τούτους ἅπαντας αἱ μετ' αὐτοὺς γενόμεναι αἱρέσεις Τότε καὶ Ἰγνάτιος ὁ θεσπέσιος επειδή γε, ὡς ἐβούλετο, τάφον τὰς τῶν θηρίων ἐσχηκώς γαστέρας ἐν τῷ τῆς Ῥώμης ἀμφιθεάτρῳ.ne hiscere quidem se potuisse fatetur Eranistes. devorationem mei, et deprecabor ue forte (ut in
Unde liquet et orthodoxum et Eranistem, hoc
est tum catholicos tuin hæreticos illius ævi, epistolas Ignatii, quas defendimus, pro veris et indubitatis episcopi Antiocheni scriptis habuisse.
Sexti sæculi primus testis S. Ephræmius, ex
comite orientis patriarcha Theopolitanus, ut loquitur Photius, id est Antiochenus; cui episcopatui circa annum 529 admotus est. Hic enim in
libro De Sacris Antiochiæ legibus, (ut loquitur iuterpres Photianus) de articuli Græci usu adversus
Severianos disputans, primo S. Scripturæ, dein
SS. Patrum testimoniis utitur et inter eos, ut fieri
solebat, S. Ignatium primum nominat; Kał 6 0ɛoφόρος δὲ Ἰγνάτιος καὶ μάρτυς, Σμυρναίοις ἐπιστέλο
2wv, ¿poiwę xéxpηtal tŷ &popy. Etiam Ignatius,
vir divinus et martyr, epistolam ad Smyrnæos scribens, similiter articulo utitur, Photius, Biblioth.
num. 228. Loca quæ ex ea Epistola excerpserat
S. Ephræmius, omisit epitomator Photius; erant
autem hæc, ut arbitror: Δοξάζω 'Ιησοῦν Χριστὸν
zor Osòr, glorifico Jesum Christum Deum; et:
Πάντα υπομένω, αὐτοῦ μὲ ἐνδυναμοῦντος τοῦ
τελείου ανθρώπου γενομένου. Omnia sustineo,
ipso me fortificante qui perfectus homo factus est.
Licet enim articulus τοῦ ad γενομένου potius refe
ratur, quam àvpúrou, alium tamen in hac epistola locum, opinor, respicere non potuit. Sed
et idem S. Ephremius, in epistola ad Zenobium
quendam scholasticum et Acephalum, probavit
articulos naturis Christi adhibitos non inferre divisionem unitatis, ἔκ τε τῶν εὐαγγελικῶν φωνῶν,
καὶ ἐκ τῶν ἀποστολικῶν, καὶ δὴ καὶ ἐκ τῶν μακαxal xal
ρίων πατέρων ἡμῶν, Ἰγνατίου τοῦ θεοφόρου, Ἰουλίου, καὶ ᾿Αθανασίου καὶ Γρηγορείων καὶ Βασιλείου.
Tum ex evangelicis, tum ex apostolicis verbis, atque
etiam ex beatis Patribus nostris, Ignatio Deiſero,
Julio, Athanasio, Gregoriis et Basillo. Photius
ibidem.
nonnullis fecerunt) timeant attingere corpus meum;
quinimo si cunctabuntur, ego vim faciam, ego me
ingeram. Date, quæso, veniam; ego novi quid expediat
mihi; nunc incipio esse Christi discipulus. Facessal
invidia vel humani affectus, vel nequitiæ spiritualis,
ut Jesum Christum merear adipisci. Ignes, cruces,
bestiæ, dispersiones ossium, discerptionesque membrorum, ac totius corporis pœnæ, et omnia in me
unum supplicia diaboli arte quæsita compleantur,
dummodo Jesum Christum merear adipisci.» Christianus non mediocris sed perfectus, sacerdos non
vilis sed summus, martyr non segnis sed præcipuus,
dixit, ‹ Nunc incipio esse Christi discipulus. ›
Tertius hujus sæculi testis est Jobius monachus,
qui adversus Severum scripsit. Is enim in opere
De incarnatione, cujus excerpta nobis Photius tradidit, Biblioth. num. 222, hæc habuit: nol yap
ὁ θεοφόρος Ιγνάτιος τρία λαθεῖν τὸν ἄρχοντα τοῦ
αἰῶνος τούτου, τὴν παρθενίαν Μαρίας, τὴν σύλλη
ψιν τοῦ Κυρίου, καὶ τὴν σταύρωσιν. Nam tria divinus Ignatius sæculi hujus principem latuisse commemorat, virginitatem Mariæ, conceptionem Domini,
et crucifixionem. Quibus verbis ea quæ in Epistola
ad Ephesios reperiuntur expressit.
Quartus ejusdem sæculi testis ad finem jam
vergentis est Leontius Byzantinus, 1. De sectis,
act. 3: Εγένοντο δὲ ἐν τοῖς χρόνοις τοῖς ἀπὸ τῆς
γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ μέχρι τῆς βασιλείας Κων
σταντίνου διδάσκαλοι καὶ πατέρες ο δε· Ιγνάτιος ὁ
Θεοφόρος, Εἰρηναῖος, Ἰουστῖνος φιλόσοφος καὶ μάρ
τυς, Κλήμης καὶ Ἱππόλυτος ἐπίσκοποι Ῥώμης,
Διονύσιος ὁ Αρεοπαγίτης, Μεθόδιος ἐπίσκοπος Παllaτάρων, Γρηγόριος ὁ θαυματουργός, Πέτρος ὁ ᾿Αλεξ
ανδρείας ἐπίσκοπος καὶ μάρτυς. Ceterum tempor
bus illis, quæ a Christi Nativitate usque ad imperium
Constantini numerantur, hi doctores et Patres exsli,
terunt: Ignatius Theophorus, Irenæus, Justinus philosophus et martyr, Clemens et Hippolytus episcopi Romani, Dionysius Areopagita, Methodius episcopus
Patarensis, Gregorius miraculorum effector, Petrus
Alexandrinus episcopus et martyr. Doctorem autem et
Patrem Ignatium Theophorum nominat propter doctrifiam apostolicam, quam ejus Epistolæ contineSecundus hujus ævi testis est Gildas Badonicus
ex Britannia nostra, qui anno 564 epistolam scripsit De excidio Britanniæ, in qua hæc habet: Quis
vestrum, ut S. martyr Ignatius, Antiochiæ urbis
episcopus, post admirabiles in Christo actus, ob
testimonium ejus, leonum molis Komæ confractus b bant, quæ toties adversus hæreticos laudabantur.
est? Cujus verba, cum ad passionem duceretur,
audientes (si quando vultus vestri rubore suffusi
sunt) non solum in comparatione ejus vos non putabitis sacerdotes, sed ne mediocres quidem Christianos
esse. Ait enim in Epistola, quam ad Romanam Ecclesiam misit: ‹ Syria usque Romam cum bestiis
terra marique depugno, die et nocte connexus et
colligatus decem leopardis, militibus dico, ad custodiam datis, qui ex beneficiis nostris sæviores
fiunt. Sed ego eorum nequitiis magis erudior; nec
tamen in hoc justificatus sum. O salutares bestias,
qua preparantur mihi! Quando venient? quando
emittentur? quundo eis frui licebit carnibus meis?
Guas ego exopto acriores parari, et invitato ad
Τούτους ἅπαντας αἱ μετ' αὐτοὺς γενόμεναι αἱρέσεις
déxovtar. Hos omnes (inquit) secutæ deinceps hæreses
recipiunt. Proponebant igitur Ignatii epistolas Catholici, tanquam doctoris et Patris scripta: recipiebant
hæretici omnes post ipsum exorti. Ab omnibus igie
tur agnoscebantur epistolæ, quas defendimus, tum
catholicis tum hæreticis. Hoc adeo disertum est
de sexti sæculi sententia testimonium, ut necesse
non sit Joannem Rhetorem laudare, qui sub Mauritio scripsit: Τότε καὶ Ἰγνάτιος ὁ θεσπέσιος επειδή
γε, ὡς ἐβούλετο, τάφον τὰς τῶν θηρίων ἐσχηκώς
γαστέρας ἐν τῷ τῆς Ῥώμης ἀμφιθεάτρῳ. Tane
etiam Ignatius divinus, postquam, yt ipse voluit, in
amphitheatro Romano, ferarum venires vro sepulcro
col. 89–90page 21 of 211
PG 5:89Μορφὴν δούλου ἡμφιεσμένον, ἵνα λάθῃ Θεὸς ῶν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου, Ὁ τὸν ἐπίσκοπον τιμῶν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τιμᾶται· ὁ λάθρα ἐπισκόπου τι πράσσων τῷ διαβόλῳ λατρεύει. ᾿Αναγκαῖον δέ ἐστιν ὑποτάσσεσθαι καὶ τῷ πρεσβυτερίῳ, ὡς ἀποστόλοις Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς ἐλπίδας ἡμῶν, κατὰ πάντα τρόπον πᾶσιν ἀρέσκειν· οὐ γὰρ βρωμάτων καὶ πομάτων εἰσὶν διάκονοι, ἀλλὰ Ἐκκλησίας Θεοῦ ὑπηρέται· δέον οὖν ἐστιν αὐτοὺς φυλάσσεσθαι τὰ ἐγκλήματα ὡς προ ὁμοίως πάντες εντρεπέσθωσαν τους διακόνους ὡς Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ τὸν ἐπίσκοπον ὡς τὸν πατέρα, τοὺς δὲ πρεσβυτέρους ὡς συνέδριον Θεοῦ, καὶ ὡς δεσμὸν ἀποστόλων· χωρίς τούτων Ἐκκλησία οὐ καλεῖται. Οδηγόν τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου επισκόπου ᾿Αντιοχείας, Εάσατε μιμητὴν γε νέσθαι τοῦ πάθους τοῦ Θεοῦ μου. Ο θεοφόρος Ἰγνάτιος ἐπιστέλλει, λέγων· Τῷ ἐπισκόπῳ προσέχετε, ἵνα καὶ ὁ Θεὸς ὑμῖν. ᾿Αντίψυχον ἐγὼ τῷ ὑποτασσομένῳ τῶν ὑποτασσομένων, ἐπισκόπῳ, πρεσβυτέροις τε καὶ διακόνοις· μετ' αὐτῶν μοι τὸ μέρος γένοιτο . Καὶ αὖθις· Μάρτυς μοι, ἐν ᾧ δέδε και, ὅτι ἀπὸ σαρκὸς ἀνθρωπίνης οὐκ ἔγνων· τὸ δὲ Πνεῦμα ἐκήρυσσεν λέγον τάδε· Χωρὶς τοῦ ἐπι σκόπου μηδὲν ποιεῖτε.: « Χρὴ οὖν ἄνευ τοῦ ἐπισκόπου μηδὲν πράσσειν ἡμᾶς. Ὅπου γὰρ ἂν φανῇ ἐπίσκοπος, ἐκεῖ τὸ πλῆ θος ήτω· ὥσπερ ὅπου ἂν ὀνομασθῇ Χριστὸς Ἰησοῦς, ἐκεῖ ἡ καθολική Εκκλησία επισυνάγεται. Οὐκ ἐξὸν οὖν ἐστιν χωρὶς τοῦ ἐπισκόπου οὔτε βαδίζειν (1. βαπτίζειν οὔτε ἀγάπην ποιεῖν· ἀλλ᾽ 8 ἂν ἐκεῖνος δοκιμάσῃ, τοῦτο καὶ τῷ Θεῷ ἀρεστόν. Τεκμήριον δὲ τὸ μὴ προσκεῖσθαι· Γράφει δέ τισι, τουτέστι Ρωμαίοις, ἀλλ᾽ ἁπλῶς· Γράφει δὲ καὶ ὁ θεῖος Ιγνάτιος.J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
habnisset, etc. Licet illud, ut voluit; ad epistolam, pen facere; sed quod ille probaverit, hoc et Deo acquam scripsit Ignatius ad Romanos, haud dubie
referatur; aut Anastasium priorem, Antiochiæ
patriarcham, libro De rectis veritatis dogmatibus,
in Bibliotheca collegii nostri Cantabrigiæ ms. quem
in exsilio sub Justino scripsit, ubi libris omnibus
destitutus, de Christo ex Ignatio nostro locutus
est, ut potuit, cum epistolas ad manum non haberel: Μορφὴν δούλου ἡμφιεσμένον, ἵνα λάθῃ Θεὸς
ῶν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου, forma servi indulum, ut Deus exsistens lateret principem hujus
seculi.
ceplum, ex eadem. Ὁ τὸν ἐπίσκοπον τιμῶν ὑπὸ τοῦ
Θεοῦ τιμᾶται· ὁ λάθρα ἐπισκόπου τι πράσσων τῷ
διαβόλῳ λατρεύει. Qui episcopum honorat, a Deo ho
noratur; qui clam episcopo aliquid facit, diabolum
colit, ex eadem. ᾿Αναγκαῖον δέ ἐστιν ὑποτάσσεσθαι
καὶ τῷ πρεσβυτερίῳ, ὡς ἀποστόλοις Ἰησοῦ Χριστοῦ,
τῆς ἐλπίδας ἡμῶν, κατὰ πάντα τρόπον πᾶσιν
ἀρέσκειν· οὐ γὰρ βρωμάτων καὶ πομάτων εἰσὶν
διάκονοι, ἀλλὰ Ἐκκλησίας Θεοῦ ὑπηρέται· δέον οὖν
ἐστιν αὐτοὺς φυλάσσεσθαι τὰ ἐγκλήματα ὡς προ
ὁμοίως πάντες εντρεπέσθωσαν τους διακόνους ὡς
Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ τὸν ἐπίσκοπον ὡς τὸν πατέρα,
τοὺς δὲ πρεσβυτέρους ὡς συνέδριον Θεοῦ, καὶ ὡς
δεσμὸν ἀποστόλων· χωρίς τούτων Ἐκκλησία οὐ
καλεῖται. Necesse igitur est (non, episcopo subjecti
ut sint etiam presbyteri, ut et apostoli Jesu Christo,
uti pessime transtulit Tilmannus, sed) subjici etiam
presbyterio, ut apostolis Jesu Christi, qui est spes
nostra..... omri modo omnibus placere: Non enim
sunt esculentorum et poculentorum ministri, sed
Ecclesiæ Dei servi. Oportet igitur eos vitare crimina
verinde ac ignem. Similiter et omnes revereantur
diaconos, ut Jesum Christum, et episcopum ut patrem, presbyteros autem ut concilium Dei, et vinculum apostolorum. Sine his Ecclesia non vocatur; ex
eadem. Lacuna autem apud Antiochum facile suppletur ex Ignatio.
Non longe ab initio septimi sæculi alius Anastasius monachus, Sinaita, et catholicorum et hæreticorum ejusdem ævi in agnoscendo Ignatio nostro
consensum innuit, Libro enim quem Οδηγόν nominavit, inter testimonia quæ tunc temporis Theodosiani et Gaianitæ ex Patribus adducebant, hoc
τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου επισκόπου ᾿Αντιοχείας, S. Ignatii episcopi Antiochia, habet: Εάσατε μιμητὴν γενέσθαι τοῦ πάθους τοῦ Θεοῦ μου. Sinite me imilari
passionem Dei mei, ex epistola, scilicet, ad Romanos. Ejusdem sæculi secundus testis, et quide'a
locupletissimus, est Antiochus sub Heraclio monachus Palæstinus, qui ad Eustathium scripsit circa
annum 620, eique homilias suas dedicavit. Quarum
124 quæ agit De veneratione sacerdotibus prostanda, hæc nobis e S. Ignatio decerpta tradit: Ο
θεοφόρος Ἰγνάτιος ἐπιστέλλει, λέγων· Τῷ ἐπισκόπῳ
προσέχετε, ἵνα καὶ ὁ Θεὸς ὑμῖν. ᾿Αντίψυχον ἐγὼ
τῷ ὑποτασσομένῳ (lege τῶν ὑποτασσομένων, ne cum
Tilmanno interprete ita reddas, recreor in episcopo
qui mihi subrogatus est), ἐπισκόπῳ, πρεσβυτέροις
τε καὶ διακόνοις· μετ' αὐτῶν μοι τὸ μέρος γένοιτο
Eyeur èr Bew. Ignatius Theophorus per epistolam
dicit: ‹ Episcopo attendite, ut et Deus vobis. Anima
mea pro tis, qui episcopo, presbyteris, et diaconis
morem gerunt: cum illis portionem habere mihi in
Deo contingat. Hæc autem in Epistola ad Polycarpum exstant. Καὶ αὖθις· Μάρτυς μοι, ἐν ᾧ δέδε
και, ὅτι ἀπὸ σαρκὸς ἀνθρωπίνης οὐκ ἔγνων· τὸ
δὲ Πνεῦμα ἐκήρυσσεν λέγον τάδε· Χωρὶς τοῦ ἐπισκόπου μηδὲν ποιεῖτε. Εt rursus: «Testis mihi,
in quo vinctus sum, quod ex carne humana non noverim, Spiritus autem prædicavit, hæc dicens: Sine dictum esse videatur, verba illa: Amor meus cruepiscopo nihil facite. Quæ totidem syllabis in Epistola ad Philadelphenses leguntur. Χρὴ οὖν ἄνευ
τοῦ ἐπισκόπου μηδὲν πράσσειν ἡμᾶς. Oportet igitur
nos nihil sine episcopo facere, ex Epistola ad Trallianos. Ὅπου γὰρ ἂν φανῇ ἐπίσκοπος, ἐκεῖ τὸ πλῆθος ήτω· ὥσπερ ὅπου ἂν ὀνομασθῇ Χριστὸς Ἰησοῦς,
ἐκεῖ ἡ καθολική Εκκλησία επισυνάγεται. Ubi enim
conspicietur adesse episcopus, ibi multitudo sit: ut
abi nominatur Christus Jesus, ibi catholica Ecclesia
cogitur, ex Epistola ad Smyrnæos. Οὐκ ἐξὸν οὖν
ἐστιν χωρὶς τοῦ ἐπισκόπου οὔτε βαδίζειν (1. βαπτίζειν ex ms. Oxoniensi) οὔτε ἀγάπην ποιεῖν· ἀλλ᾽ 8
ἂν ἐκεῖνος δοκιμάσῃ, τοῦτο καὶ τῷ Θεῷ ἀρεστόν.
Non igitur licet sine episcopo vel baptizare, vel agaCirca medium hujus ævi præcipue claruit Maximus abbas, confessor et martyr, qui Epistolam að
Romanos agnoscit, eamque statim ante martyrium
scriptam confitetur; licet ea sententia de scriptis
Ignatii a tola Ecclesia recepta ipsius sententia de
Areopagiticis plane repugnaret, eumque ad miras
angustias, et effugia tanto viro prorsus indigna
redigeret. Nunc enim Ignatium martyrem facit ante
Domitianum quod si verum esset, objectio Dio
nysianis facta prorsus evanesceret. Sed cum omnes
scirent eum sub Trajano martyrium subiisse, agno
sceretque ipse scriptas fuisse sub Onesimo, Timo
thei successore, cum Dionysiana Timotheo dedicata
sint: respondit, ut potuit, primo, verba Ignatii non
fuisse ab ipso Dionysio scripta, sed ab aliquo sludioso postea inserta; secundo, quia hoe gratis
cifixus est, sæpius fuisse ab Ignatio tum in sermone tum in scriptis usurpata hariolatur, Dionysiumque non ad has epistolas, sed ad alia scripla
respexisse, et rationem qualem qualem addit.
Τεκμήριον δὲ τὸ μὴ προσκεῖσθαι· Γράφει δέ τισι,
τουτέστι Ρωμαίοις, ἀλλ᾽ ἁπλῶς· Γράφει δὲ καὶ ὁ
θεῖος Ιγνάτιος. Hujus rei indicium esse, quod apud
Dionysium non addantur illi, ad quos scribit Ignatius, scilicet Romani; sed simpliciter dictum sit:
Scribit autem divinus Ignatius. Aperte igitur testatur Maximus, etiam cum ea confessione nimium
premeretur, S. Ignatium epistolas quas habemus
sub Onesimo scripsisse, et verba illa: Amor meus
crucifixus est, in Epistola ad Romanos genuina
col. 91–92page 22 of 211
PG 5:91Τέλειοι ὄντες τέλεια φρονεῖτε, θέ λουσιν γὰρ ὑμῖν εὐπράττειν Θεὸς ἕτοιμος εἰς τὸ τῆς τοῦ θεοφόρου Ιγνατίου ἐπιστολῆς ἡ βίβλος; ὁ μὲν γὰρ Διονύσιος τοῖς τῶν ἀποστόλων ἐνήκμασε χρόνοις, Ἰγνάτιος δὲ ἐπὶ Τραϊανοῦ τὸν διὰ μαρτυρίου ἤθλησεν ἀγῶνα, ὃς καὶ πρὸ βραχὺ τῆς τελευ τῆς ταύτην ἐπιστολὴν, ἧς ἡ βίβλος μνημονεύει, Ουδέν ἐστιν ἄμεινον εἰρήνης, ἐν ᾗ πᾶς ὁ πόλεμος ἐν ἁγνείᾳ μένειν εἰς τιμὴν τῆς σαρκὸς τοῦ Κυρίου, ἐν ἀκαυχησίᾳ μενέτω, καὶ ἐὰν γνωσθῇ πλέον τοῦ ἐπισκόπου, ἔφθαρται· πρέπει δὲ τοῖς γαμοῦσι καὶ ταῖς γαμουμέναις μετὰ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου τὴν ἔνωσιν ποιεῖσθαι, ἵνα ὁ γάμος ᾗ κατὰ Θεὸν, καὶ μὴ κατ' [αἰσχρὰν] ἐπιθυμίαν. Στῆκε ὡς ἄκμων τυπτόμενος· μεγάλου ἀθλητοῦ ἐστι δέρεσθαι καὶ νικᾶν μάλιστα δὲ ἕνεκεν Θεοῦ πάντα ἡμᾶς ὑπομένειν δεῖ, ἵνα καὶ αὐτὸς ἡμᾶς ὑπομείνῃ. ἀλλήλων ἐν πραύτητι, ὡς ὁ Θεὸς μεθ᾿ ἡμῶν διὰ παν ᾗ καταλύεται ὁ ἄρχων τοῦ αἰῶνος τούτου [ διάδοPROLEGOMENA.
fuisse scripta. Idem in Locis communibus hæc ex quidquam eorum quæ ad Ecclesiam attinent, citra
Ignatio excerpit: Τέλειοι ὄντες τέλεια φρονεῖτε, θέλουσιν γὰρ ὑμῖν εὐπράττειν Θεὸς ἕτοιμος εἰς τὸ
Tapéɣev. Qui perfecti estis perfecta sapite; votentibus enim vobis bene agere Deus paratus est præbere, ex Epistola ad Smyrnæos.
Huic adjungo Theodorum presbyterum, Photio
in primo codice Bibliothecæ suæ memoratum, quoniam eum fuisse Theodorum Raithu Maximi synchronum suspicor: qui librum singularem ex professo composuit, quo ostendere conatus est, licet
infeliciter sine dubio, ut et Maximus, germanum
esse 8. Dionysii Areopagitæ opus, et argumentis
in contrarium allatis prout potuit respondit, quorum unum, teste Photio, hoc erat: Пwç µ¼µental
τῆς τοῦ θεοφόρου Ιγνατίου ἐπιστολῆς ἡ βίβλος; ὁ
μὲν γὰρ Διονύσιος τοῖς τῶν ἀποστόλων ἐνήκμασε
χρόνοις, Ἰγνάτιος δὲ ἐπὶ Τραϊανοῦ τὸν διὰ μαρτυρίου ἤθλησεν ἀγῶνα, ὃς καὶ πρὸ βραχὺ τῆς τελευ
τῆς ταύτην ἐπιστολὴν, ἧς ἡ βίβλος μνημονεύει,
Ypaqeɩ. Quomodo divini Ignatii epistolam liber ilte
citat? Dionysius enim apostolorum temporibus floruit, Ignatius autem sub Trajano martyrii certamen
· certavit, et paulo ante mortem hanc epistolam quam
liber ille citat, conscripsit.
Hæc autem e Maximo et Theodoro deprompta
non sunt duorum tantum hominum nuda testimonia, sed ejusdem sæculi communia suffragia.
Cum enim priori ævo hæretici auctoritatem Dionysii urgerent, quæ quidem nunc a catholicis rejiceretur, nunc reciperetur; hoc demum sæculo inter
ipsos catholicos acriter disputatum est, an ea opera
essent ipsi Areopagitæ tribuenda? Qui negabant,
hoc inter alia argumento utebantur, auctorem libri
De divinis nominibus citasse epistolam Ignatii ad
Romanos, hanc autem epistolam sub Trajano, paulo
ante mortem martyris, scriptam fuisse': eum igitur
qui hanc citavit, non fuisse Areopagitam, qui cum
apostolis vixit et sub Domitiano mortuus est. Qui
asserebant, fatebantur Ignatii epistolam paulo ante
mortem ad Romanos scriptam fuisse, et ad incitas
redacti, mira effugia comminiscebantur. Omnes igitur
catholici, tum qui Dionysium rejiciebant, tum qui
recipiebant, Ignatii nostri epistolas ut indubitatas
agnoscebant.
Octavi sæculi primus testis est Joannes Damascenus, qui circa aunum 740 in Syria floruit. Hic
autem cum SS. Patrum insignes sententias in libros Parallelorum congessit, complures ex Ignatio
nostro transcripsit. Cardinalis Caraffa codicem
Græcum cum Jacobo Billio communicavit, quem
ille in hunc modum transtulit, l. 1, c. 9: Volentibus nobis bene agere, Deus ad largiendum promplus est, ex Epistola ad Smyrnæos, c. 18. Pace nihil
est præstantius, in qua bellum omne aboletur, ex
Epistola ad Ephesios, l. 11, c. 15. Facile omnes ut
episcopum sequamini, quemadmodum Christus Patrem; presbyterorum chorum, ut apostolos; diaconos
autem vereamini non secus ac Dei mandatum. Nemo
episcopi auctoritatem faciat. Ea firma eucharistia
esse censeatur, que ab episcopis fit. Ubi episcopus
apparuerit, illic vulgus sit: quemadmodum ubi est
Christus, illic etiam catholica Ecclesia est. Citra
episcopum nec baptizare, nec synaxim facere licet;
sed quod ille probaverit, hoc Deo quoque gratum est.
Qui episcopum honore afficit, is a Deo honoratur. Qui
clam episcopo aliquid facit, hic diaboli cultor est;
ex Epistola ad Smyrnæos. Ibidem: Omnes perfer,
ut te quoque Christus: omnibus in charitate hære.
Precibus sine ulla intermissione stude. Probos discipulos si amaveris, nihil gratiæ tibi habendum erit.
Itaque in hoc potius incumbe, ut morum facilitate
atque clementia contumaces subjicias. Non omne
vulnus eodem emplastro curandum est. Febrium accessiones perfusionibus seda. Propterea carne simul
et spiritu constas, ut quæ oculis tibi subjiciuntur
corrigas; quæ autem aspectum tuum fugiunt pelas
ut tibi detegantur, quo nihil omnino prætermillas;
ex Epistola ad Polycarpum, c. 35: Cum in rebus
divinis firmus ac robustus fuero, tum vehementius
timeam oportet, absque iis caveam, qui me incassum
instant. Qui enim me laudant, flagro me afficiunt;
ex epistola ad Trallianos, 1. m, c. 30. Mansuetudine
opus habeo, per quam princeps hujus sæculi diabolus
evertitur; ex eadem, c. 94. Nemo vestrum adversus
proximum quidquam habeat. Ne occasionem gentibus
detis, ne paucorum stultorum culpa fiat, ut multitudo sancta ac divina quadam virtute prædita maledicis impetatur; ex eadem.
Huic adjungo Antonium, Damasceni, ut videtur,
discipulum, qui in Melissa nostrum crebro citat.
Ουδέν ἐστιν ἄμεινον εἰρήνης, ἐν ᾗ πᾶς ὁ πόλεμος
xatahúɛtal. Nihil est pace melius, qua omne bellum
dirimitur; ex Epistola ad Ephesios. El tɩg dúvatal
ἐν ἁγνείᾳ μένειν εἰς τιμὴν τῆς σαρκὸς τοῦ Κυρίου,
ἐν ἀκαυχησίᾳ μενέτω, καὶ ἐὰν γνωσθῇ πλέον τοῦ
ἐπισκόπου, ἔφθαρται· πρέπει δὲ τοῖς γαμοῦσι καὶ
ταῖς γαμουμέναις μετὰ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου τὴν
ἔνωσιν ποιεῖσθαι, ἵνα ὁ γάμος ᾗ κατὰ Θεὸν, καὶ μὴ
κατ' [αἰσχρὰν] ἐπιθυμίαν. Si quis in castitate msnere potest ad honorem carnis Domini, sine jactantis
pergat. Et si videri vult plus episcopo, corruptus est.
Decet autem ducentes et ductas cum sententia episcopi unionem facere, ut nuptiæ fiant secundum Dominum, et non secundum [turpem] cupiditatem; ex
Epistola ad Polycarpum. Etxe ws xp -
Στῆκε ὡς ἄκμων τυπτό
μενος· μεγάλου ἀθλητοῦ ἐστι δέρεσθαι καὶ νικᾶν·
μάλιστα δὲ ἕνεκεν Θεοῦ πάντα ἡμᾶς ὑπομένειν δεῖ,
ἵνα καὶ αὐτὸς ἡμᾶς ὑπομείνῃ. Stato quasi incus
dum cœderis: generosi est athletæ cædi et vincere:
maxime propter Deum nobis omnia patienda suni,
ut ipse nos patiatur; ex eadem. Maxpołujɛite µst"
ἀλλήλων ἐν πραύτητι, ὡς ὁ Θεὸς μεθ᾿ ἡμῶν διὰ παν
róç. Patienter alii alios cum mansuetudine patimini,
ut nos semper Deus; ex eadem. Xph{w пpaÛtytos, ÈJ
ᾗ καταλύεται ὁ ἄρχων τοῦ αἰῶνος τούτου [ διάδο
295]. Clementia egeo, qua evertitur princeps hujus
col. 93–94page 23 of 211
PG 5:93Οἱ δοῦλοι μὴ ἐράτωσαν ἀπὸ κοινοῦ ἐλευθεροῦσθαι, ἀλλ᾽ εἰς δόξαν Θεοῦ πλέον δουλευέτωσαν, ἵνα κρείττονος ἐλευθερίας ἀπὸ Θεοῦ τύχωσιν. Σπουδάσατε μὴ ἀντιτάσσεσθαι τῷ ἐπισκόπῳ, ἵνα ἦτε Θεῷ ὑποτασσόμενοι, καὶ ὅσον βλέπετε σιγώντα τὸν ἐπίσκοπον, πλέον αὐτὸν φο δεῖσθε, πάντα γὰρ ἂν πέμπει ὁ οἰκοδεσπότης εἰς ἰδίαν οἰκονομίαν, οὕτως δεῖ ἡμᾶς αὐτὸν δέχεσθαι ὡς αὐτὸν τὸν πέμποντα· τὸν οὖν ἐπίσκοπον ὡς αὐτὸν τὸν Κύριον δεῖ προσβλέπειν. Πάντας βάσταζε ως σε ὁ Κύριος, πάντων ἀνέχου ἐν ἀγάπῃ αἰτοῦ σύνεσιν πλείονα ἧς ἔχεις. Πάντων τὰς νόσους βάσταζε· ὅπου γὰρ πλείων κόπος, πολὺ τὸ κέρδος. Οπερ οὖν εἴρηται κατὰ τὸ τρίτον κεφάλαιον, ἔκ τε τῶν εὐαγγελικῶν φωνῶν, καὶ ἐκ τῶν ἀποστολικῶν, καὶ δὴ καὶ ἐκ τῶν μακαρίων πατέρων ἡμῶν, Ιγνατίου τοῦ θεοφόρου, καὶ Ἰουλίου, καὶ ᾿Αθαν νασίου, και Γρηγορείων, καὶ Βασιλείου, διελέγχει τοὺς δυσσεβεῖς ὡς ἡ τῶν ἄρθρων χρῆσις (πάντες γὰρ οὗτοι τούτοις ἐχρήσαντο) οὐδεμίαν τομὴν ἢ διαί ρεσιν ἐπινοεῖ τῆς ἑνώσεως. ὁ Λογοθέτης, "Ως φησί που ἅγιος ἀνὴρ, Ιγνάτιος ὄνομα αὐτῷ· Καὶ ἔλαβε τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου ἡ παρθενία Μαρίας, καὶ ὁ τόπος αὐτῆς, ὁμοίως καὶ ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ, τρία μυστήρια φρικτά, ἅτινα ἐν ἡσυχίᾳ Θεοῦ ἐπράχθη. Οι Γράφει δὲ ὁ θεῖος Ιγνάτιος· ῾Ο ἐμὸς Έρως ἐσταύρωται, Τοῦτο γὰρ τὸ ῥητὸν ὁ θεοφόρος Ιγνάτιος, μέλλων ἐν Ῥώμῃ μαρτυρικῶς ἀθλήσειν, καὶ τοῖς λέουσι βορὰ κατὰ τὴν τοῦ τυράννου Τραϊανού πρόσταξιν παραβληθήσεσθαι, περὶ τὸ τῆς αὐτοῦ τυραννείας ἔννατον ἔτος κατὰ τῶν εὐσε βεστάτων Χριστιανῶν διωγμὸν ἐγείραντος, Ρω μαίας επιστέλλων γέγραφε. τέλειοι ὄντες τέλεια φρο νείτε, Φέρει γοῦν τὸν Σολομῶνα μάρτυρα, καὶ τὸν μέγαν Ἰγνάτιον,J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
seculi diabolus]; ex Epistola ad Trallianos. Οἱ persecutionem excitaverat, in epistola ad Romanos
δοῦλοι μὴ ἐράτωσαν ἀπὸ κοινοῦ ἐλευθεροῦσθαι, ἀλλ᾽
εἰς δόξαν Θεοῦ πλέον δουλευέτωσαν, ἵνα κρείττονος
ἐλευθερίας ἀπὸ Θεοῦ τύχωσιν. Servi non desiderent
a communi liberi fieri; sed in gloriam Dei plus serviant, ut meliori libertate a Deo potiantur; ex Epistola ad Polycarpum. Σπουδάσατε μὴ ἀντιτάσσεσθαι
τῷ ἐπισκόπῳ, ἵνα ἦτε Θεῷ ὑποτασσόμενοι, καὶ ὅσον
βλέπετε σιγώντα τὸν ἐπίσκοπον, πλέον αὐτὸν φο
δεῖσθε, πάντα γὰρ ἂν πέμπει ὁ οἰκοδεσπότης εἰς
ἰδίαν οἰκονομίαν, οὕτως δεῖ ἡμᾶς αὐτὸν δέχεσθαι ὡς
αὐτὸν τὸν πέμποντα· τὸν οὖν ἐπίσκοπον ὡς αὐτὸν
τὸν Κύριον δεῖ προσβλέπειν. Date operam ne resistalis episcopo, ut sitis Deo subjecti: et quo magis
tacitum videritis episcopum, tanto magis eum metnite. Quemcunque enim mittit paterfamilias ut rei
domesticæ præsit, sic decet nos excipere, ut ipsum qui
mittit. Episcopum igitur tanquam Dominum ipsum
oportet suspicere; ex Epistola ad Ephesios. Πάντας
βάσταζε ως σε ὁ Κύριος, πάντων ἀνέχου ἐν ἀγάπῃ·
αἰτοῦ σύνεσιν πλείονα ἧς ἔχεις. Πάντων τὰς νόσους
βάσταζε· ὅπου γὰρ πλείων κόπος, πολὺ τὸ κέρδος.
Omnes ferio, ut te Dominus; omnes sustine in charitate. Postula prudentiam majorem ea quam habes.
Omnium morbos porta; ubi enim plus laboris, ibi
lucri multum; ex Epistola ad Polycarpum.
scripsit. Ita ille quidem simul et Ignatium et Dionysium defendens, quem, ut Ignatii epistolam vide
ret, non ante finem imperii Trajani obiisse valt.
contra Photius eodem sæculo, dum argumenta repetit, quibus Theodorus presbyter respondit, interque ea illud de Ignatii Epistola ad Romanos paulo
ante martyrium scripta, simul et defensionem Dionysii infirmam esse indicat, et epistolam eam ab
ipso Ignatio, paulo ante martyrium, scriptam fuisse
confirmal, codice primo. Idemque codice 228 dum
patriarcha Ephræmii sententiam suis verbis recitat: Οπερ οὖν εἴρηται κατὰ τὸ τρίτον κεφάλαιον,
ἔκ τε τῶν εὐαγγελικῶν φωνῶν, καὶ ἐκ τῶν ἀποστο
λικῶν, καὶ δὴ καὶ ἐκ τῶν μακαρίων πατέρων ἡμῶν,
Ιγνατίου τοῦ θεοφόρου, καὶ Ἰουλίου, καὶ ᾿Αθαν
νασίου, και Γρηγορείων, καὶ Βασιλείου, διελέγχει
τοὺς δυσσεβεῖς ὡς ἡ τῶν ἄρθρων χρῆσις (πάντες
γὰρ οὗτοι τούτοις ἐχρήσαντο) οὐδεμίαν τομὴν ἢ διαί
ρεσιν ἐπινοεῖ τῆς ἑνώσεως. Quod igitur tertio capite
dictum tum ex scriptis evangelicis apostolicisque,
tum ex beatis Patribus nostris, Ignatio deifero, Julio, Athanasio, Gregoriis et Basilio, convincit impios,
quod articulorum usus (omnes enim hi illis usi sunt)
nullam sectionem aut divisionem unitatis subindicat,
satis ostendit se epistolas illas Ignatii pro veris et
genuinis habuisse.
Nono sæculo assigno Andream Hierosolymitanum, Cretensium archiepiscopum, qui Homilia in Sub initio decimi sæculi Simeon ὁ Λογοθέτης,
Nativitatem B. Virginis secunda, apud Oxonienses qui dictus est Metaphrastes, martyrium S. Ignatji
mss. hac habet: "Ως φησί που ἅγιος ἀνὴρ, Ιγνάτιος – longa oratione exornavit, Epistolam ad Romanos
ὄνομα αὐτῷ· Καὶ ἔλαβε τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος " eidem intexuit, Irenæi etiam et Polycarpi testimo
τούτου ἡ παρθενία Μαρίας, καὶ ὁ τόπος αὐτῆς,
ὁμοίως καὶ ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ, τρία μυστή
ρια φρικτά, ἅτινα ἐν ἡσυχίᾳ Θεοῦ ἐπράχθη. Οι
ait sanctus vir, cui nomen Ignatius: «Principem
hujus sæculi latuit virginitatis Mariæ, et partus
ejus, similiter et mors Christi, tria tremenda mysteria, quæ in silentio Dei facta sunt; › ex Epistola ad
Ephesios.
Freculphus Lexoviensis, qui circa A. C. 840
scripsit, omnia quæ a S. Hieronymo de epistolis
S. Ignatii in Catalogo scripta sunt, in historiam
suam transtulit, et tacito ejus nomine pro suis
baberi voluit. Michael Syngelus, qui aliquando destinabatur patriarcha Constantinopolitanus, et Nicephori successor, in Encomio Dionysii Areopagitæ,
ad illa verba: Γράφει δὲ ὁ θεῖος Ιγνάτιος· ῾Ο ἐμὸς
Έρως ἐσταύρωται, Scribit autem divinus Ignatius:
• Amor meus crucifixus est, hæc habet: Τοῦτο γὰρ
τὸ ῥητὸν ὁ θεοφόρος Ιγνάτιος, μέλλων ἐν Ῥώμῃ μαρτυρικῶς ἀθλήσειν, καὶ τοῖς λέουσι βορὰ κατὰ τὴν τοῦ
τυράννου Τραϊανού πρόσταξιν παραβληθήσεσθαι, περὶ
τὸ τῆς αὐτοῦ τυραννείας ἔννατον ἔτος κατὰ τῶν εὐσε
βεστάτων Χριστιανῶν διωγμὸν ἐγείραντος, Ρω
μαίας επιστέλλων γέγραφε. Ηanc enim sententiam
deifer Ignatius, cum jam Roma martyrium subiturus, et tanquam esca leonibus projiciendus esset, secundum Trajani tyranni decretum, qui circa. annum
tyrannidis suæ nonum adversus piissimos Christianos
nia protulit.
Undecimo sæculo asignandum puto auctorem
Locorum communium mss. in Bibliotheca Oxoniensi, qui sententiam illam, τέλειοι ὄντες τέλεια φρονείτε, ex Epistola ad Smyrnæos citat. Circa medium
hujus sæculi Gervinus abbas, inter XXXVI volumina
in Bibliotheca abbatiæ Centulensis, primo loco ponendas curavit epistolas Ignatii, ut ostendit Chronici Centulensis Auctor lib. iv, cap. 32.
Duodecimo sæculo vixit Honorius Augustodunensis, qui in lib. De luminaribus Ecclesiæ hæc habet Ignatius, Antiochenæ Ecclesiæ post Petrum
apostolum tertius episcopus, scripsit Ecclesiæ Ephesiorum epistolam, alteram ad Magnesianos, tertiam
ad Trallenses, quartam ad Romanos, deinde ad
Philadelphios, et Smyrnaos. Hic passus est sub
Trajano.
Sub initio decimi tertii sæculi Nicetas Choniates
eadem protulit in Thesauro, quæ antea sub Anastasii Sinaitæ nomine produximus. Georgius autem
Pachymeres ad Dionysium Areopagitan, Φέρει γοῦν
τὸν Σολομῶνα μάρτυρα, καὶ τὸν μέγαν Ἰγνάτιον,
Epistolæ igitur ad Romanos auctorem, quem citat
Dionysius, magnum Ignatium appellat. Robertus
autem Lincolniensis episcopus, vir sui temporis
doctissimus, Commentariorum in Dionysii Ecclesiasticam hierarchiam cap. 3, hæc ex Epistola ad
Smyrnæos profert: Est enim eucharistia, secundum
col. 95–96page 24 of 211
PG 5:95θνητὸν ἡμῶν καθαρισθῇ, σεως, τὸν Θεὸν Λόγον, τὸν μονογενῆ Υιόν. ούτοις μάρτυσιν ἀντιτείνειν παραπληξίας ἐσχάτης.8. IGNATIUS. PROLEGOMENA.
beatum Ignatium, caro Salvatoris nostri Jesu Christi Filium Dei creatoris mundi, dicetque quod est ittic
pro peccatis nostris passa, quam benignitate Pater
resuscitavit. Et ad librum De divinis nominibus,
cap. 4, tradit Ignatium ita vehementer dilexisse,
quod optavit etiam tradi malis punitionibus diaboli,
ut ipso frueretur; ex Epistola ad Romanos.
Decimi quarti sæculi testis est Nicephorus Callistus, 'qui ex. veteribus Ecclesiasticæ Historiæ scriptoribus plurima congessit, omnia quæ ab Eusebio
de Ignatii epistolis scripta sunt in historiam suam
transtulit, lib. 111, cap. 19. Auctor Memorialis historiarum, libri in Bibliotheca Cantabrigiensi ms.:
Beatus autem Dionysius, in scientia tam profundus,
adducit quasi pro auctoritate, de B. Ignatio dicens
in lib. De divinis nominibus: Amor meus crucifixus est. Idem etiam adducit loca S. Polycarpi
et S. Irenæi, verbaque etiam ex Epistola ad Romanos ab Eusebio transcripta Macarius Chrysocephalus inter codices Barocianos Oxonii ms. in magna
Alphabeto, sive Catena, quam in ea Lucæ quæ non
sunt in Matthæo scripsit, apposito nomine Ignatii
hæc inseruit: Eyɛvvhon yàp xal ¿hantoon va to
θνητὸν ἡμῶν καθαρισθῇ, natus est enim et baptizatus
ut mortale nostrum purificaretur. Gulielmus Wodeford Anglus, ex academia Oxoniensi theologiæ doctor, contra Trialogum Wiclefi hæc Ignatii laudat,
Considerate qualiter Anthropomorphi a communione
et oratione sanctorum recedunt, propterea quod non
habent confiteri eucharistiam carnem esse Salvatoris;
ex Epistola ad Ephesios. Denique Joannes Tissington, etiam Anglus, in Confessione contra Wiclefum, in Bibliotheca Usseriana ms.: Considerate
qualiter [Anthropomorphi] a communione et oratione
sanctorum recedunt, propter non confiteri eucharistiam carnem esse Salvatoris, quam Pater sua benignitate resuscitavit. Contradicentes huic dono˚ perscrutantes. Decens est a talibus recedere, et nec communiter nec seorsim cum eis loqui, ex eodem
loco.
filius alius, et substituet eum loco ejus, de quo raticinati sunt prophetæ, quemque prædicarunt discipuli, palatium est diaboli. › Ex quibus duobus locis
apparet, Jacobitam illum istam Ignatii editionem
habuisse, quam nos ex Medicea codice habemus.
Citat quidem Epistolam ad Antiochenos, quæ inter
spurias fuit; verba autem priora ex Epistola ad
Smyrnæos non interpolata, sed genuina prorsus
sunt deprompta. Neque enim ea babet quæ ab interpolatore sunt inserta, rdv rpwrótoxov náons xɩL
σεως, τὸν Θεὸν Λόγον, τὸν μονογενῆ Υιόν. Usus igitur est Jacobita ille editione tertia, qua genuinæ et
hactenus integræ Ignatii epistolæ continebantur cum
aliquot etiam fictis, qualem Damascenus et Artonius usurpabant; adeoque testatur, epistolas Ignatii
genuinas non tantum a Græcis et Latinis, sed
etiam ab Arabibus, non tantum catholicis, sed et
hæreticis receptas fuisse.
CAPUT III.
Argumenta pro S. Ignatio, partim a testibus, partim
a testimoniis petita. testium numero, antiquitaie
el serie. testimoniorum tum generali, tum particulari indicatione.
Cum tot omnium sæculorum testimonia adduxerimus, nihil ulterius, quod ad argumentum externum attinet, desiderari posse videatur; to yàp totούτοις μάρτυσιν ἀντιτείνειν παραπληξίας ἐσχάτης.
Tot enim et tantis testibus refragari extremæ dementiæ est, ut loquitur Theodoretus dialogo 1. Et
tamen repertus est Blondellus, qui in Præfatione
rotunde dixerit: Sed plenam illis ipsis quas confi..
ctas putamus epistolis fidem habuere Patres! Quid
tum? Ain vero, quid tum? Tum certe habemus argumentum a testimoniis petitum de scripto viri
apostolici ecclesiastico locupletissimum firmissimumque, et quale nunquam adhuc quemquam fefellit; neque si cætera respondeant, quæ in argumento interno afferemus, fallere potuisse putandum
est. Hoc ut dilucidius appareat, ex ante dictis nonnulla observabimus, et quam ea vim ad fidem faciendam habeant, tum ex testibus ipsis, tum ex
ipsorum testimoniis perpendemus.
testibus non unum sumimus argumentum. Ut
Præter hæc veterum testimonia suo quæque sæculo assignata, aut ex Græcis aut Latinis scriptoribus producta, est et aliud ex Arabico depromplum; cujus cum nec auctor satis certo, nec ætas
mihi hactenus innotuit, illud postremo loco adjungendum putavi, quemadmodum a viro docto Ber- a numero incipiamus, sunt illi sane quamplurimi;
nardo Oxoniensi e codice ms. D. Thevenoti, qui
numero octavus est in Catalogo Verlanii, exscriptum, mihique communicatum est. Ita igitur Ibn
Zorha Jacobita (si bene meminit amicus noster),
libri sui Adversus Eutychen cap. 4': Dicit Ignatius
patriarcha Antiochensis tertius a Petro apostolo in
epistola sua ad Smyrnenses, dicit (inquam): Et
vos etiam estote persuasi in Domino nostro Jesu
Christo, qui ex semine Davidis prophetæ quoad
çorpus, at Filius Dei in veritate ejus, natus ex Maria virgine, et baptizatus a Joanne, et crucifixus
propter nos sub præfectura Pontii Pilati.» Et dicit
etiam in Epistola sua ad Antiochenses: ‹ Qui credit
xunc in Christo, et non in oblatione sua (esse eum)
neque ulla scripta tam brevia tot fautores et testes,
tot excerptores laudatoresque adhuc uspiam nacta
sunt. Est enim vel una S. Clementis epistola ad
Corinthios scripta his septem S. Ignatii haud paulo
prolixior; præsertim si folium illud ms. excisum
consideremus, quod octo ad minimum paginas, ut
nunc Clemens editus est, exæquat. Et quamvis Dal
leus de numero testium provocet ad testimonia
Ignatio ab Usserio, Clementi a Junio præfixa; observandum illi prius fuit, ab Armachano partem
longe maximam esse prætermissam, a Junio quamplurimos esse adductos, qui nullum epistolæ testimonium perhibent, quales sunt S. Paulus, Ignatii
interpolator, Optatus, Ruffinus, Augustinus, Eucle-
col. 97–98page 25 of 211
PG 5:97καὶ ἐπαλλήλους γενομένας ἡμῖν συμφορὰς καὶ παρ ἡ μία γνησία, Κορινθίοις φέρεται ὡς ἀπὸ τῆς Ῥω μαίων Εκκλησίας γραφεῖσα, στάσεως ἐν Κορίνθω συμβάσης τότε, ώς μαρτυρεί Ηγήσιππος, ἥτις καὶ ἐκκλησιάζεται. λούμενον τὰ τῆς Κορινθίων κεκίνητο στάσεως, ἀξιό χρεως μάρτυς ὁ Ηγήσιππος,J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. - PARS Ì.
rius, Ivo Carnotensis, Zonaras, Hugo de S. Victore, garis æræ annum: stantibus enim Hierosolymis
et Albertus Stadensis; qui omnes Clementem quidem aliquo, epistolain nullo modo nominant. Sunt
autem lestes nostri, qui epistolis ipsis, quas defendim us, suffragantur, oppido multi; et si perpendam tis quam pauca veterum ecclesiasticorum scripto rum opera nunc exstant, quam multo plura perer unt aut adhuc cum blattis et tineis certant, non
✔ssumus non hanc testium nubem satis amplam
putare, et ex his quos adduximus, eorum numerum, quos adducere non possumus aut negleximus,
infinitum pene æstimare. Et hæc omnino premenda
erant adversus Dallæum, qui Hammondum ne quatuor quidem Patres ex omni secundi, tertii et quarti
sæculi copia nominare potuisse tam falso pronuntiavit.
eam exaratam esse non dubitant; cui sententiæ
etiam illa in initio Epistolæ verba, Ať alpvidious
καὶ ἐπαλλήλους γενομένας ἡμῖν συμφορὰς καὶ παρ
μw, ut aliquando, Deo volente, ex antiquissimo illo ms. legendum ostendemus, suffragari
videantur. Jam quis primum huic epistolæ testimonium perhibuit? Non illi quos præfixit Junius,
Ignatius et Justinus, neuter enim verus est; sed
Dionysius, quem non nominavit, Corinthiorum
episcopus, epistola ad Romanos, Soteri episcopo
nuncupata. At Soter præfuisse dicitur Ecclesiæ Ro.
manæ ab a. D. 178 ad 179, inquit Blondellus. Ante
igitur a. 178 scriptam fuisse Dionysii epistolam
non apparel. Quare plures quam centum anni sun'
elapsi, antequam quisquam, quod novimus, S. Clementis Epistolæ testimonium perhibuit. contra
qui primum Ignatianis testimonium perhibet est
S. Polycarpus, S. Ignatio non tantum synchronus,
sed et familiaris, qui ipsi Smyrnæ aderat, cum
quatuor epistolas inde mitteret, qui unam ad se
datam, ad Smyrnæos suos aliam Troade recepit,
qui intra paucos menses septem collegit, edidit, et
suæ subjunctas Philippensibus misit. Secundus pro
'Clementina testis forte afferri poterat Hegesippus:
de ea enim quædam commemoravit, sed quæ ignorare nos voluit Eusebius. Anastasius quidem Bibliothecarius (ut hunc Junii Catalogo testem addam)
in Historia ecclesiastica hæc de S. Clemente refert:
Hujus epistola fertur ad Corinthios missa, quam
tota recipit, ut Hegesippus testatur, Ecclesia. Sed
hoc Hegesippi testimonium nullibi exstat, et Anastasius Georgium Syncellum hic male transtulit.
Syncellus enim (alius Junii Catalogo testis addendus) de S. Clemente ita loquitur: Toutou moh,
ἡ μία γνησία, Κορινθίοις φέρεται ὡς ἀπὸ τῆς Ῥωμαίων Εκκλησίας γραφεῖσα, στάσεως ἐν Κορίνθω
συμβάσης τότε, ώς μαρτυρεί Ηγήσιππος, ἥτις καὶ
ἐκκλησιάζεται. Sed et in horum verborum inter
pretatione Jacobus Goar, qui Syncellum tam infeliciter transtulit, non minus quam Anastasius erravit. Germanam ejus ad Corinthios epistolam, quasi
a Romana Ecclesia, tumultus cujusdam Corinthi
exorti occasione, scriptam ab Ecclesia vulgo recipi.
el coram publice legi, auctor est Hegesippus. Ita
ille tu auten verte: Hujus epistola, quæ unica
genuina est, ad Corinthios fertur, tanquam ab Ecclesia Romana scripta, seditione tunc temporis, ut
testatur Hegesippus, Corinthi orta; quæ etiam ab
Ecclesia recipitur, hæc enim Syncelli nihil aliud
sunt quam epitome capitis 16, libri in Historiæ
Eusebianæ, cujus verba sunt, xal õti xatá tdv dnλούμενον τὰ τῆς Κορινθίων κεκίνητο στάσεως, ἀξιό
χρεως μάρτυς ὁ Ηγήσιππος, porro supradicti Clem
mentis tempore seditionem inter Corinthios esse
commotam, luculentissimus testis est Hegesippus.
Auctoritate igitur Hegesippi utitur in hunc tautummodo finem eo loci Eusebius, ut ostendat, sub
pontificatu Clementis seditionem Corinthi ortam
Secundo, si animum ad seriem temporum referamus, et ab ipsa ætate qua primum scripte perhibentur epistolæ, ad eam qua primum impressæ,
et erumpentibus Ecclesiæ discordiis, in dubium
sunt vocatæ, testes nostros ita dispositos esse observemus, ut cum primus ipsi S. Ignatio, primo
secundus familiaris fuerit, tum nemo fere reliquorum sit, qui non a sequenti aut nosci aut videri
potuerit, cum in unoquoque fere sæculo nun: binos, nunc trinos, nunc quaternos numeraverimus,
plurimum certe etiam hoc ad sententiam nostram
confirmandanı valet. Ab hac enim testium serie
nullibi interrupta pro certo haberi debet aut neminem unquam hoc ipsum quod illi constanter
docuerant negasse, neminem de auctoritate S.
Ignatii dubitasse, aut si quis unquam id fecerit,
ejus sententiam ab aliis semper pro nihilo habitam.
Quocunque enim tempore aliquem aliter sensisse
quis velit (qualem tamen ego neminem agnosco}
ejus importunam dubitationem et ea quæ præcesserunt improbabilem reddent, et ea quæ sequuntur
testimonia, nullius apud alios ponderis aut auctoritatis fuisse probabunt. Cum igitur nostri asserant,
testimonia quæ afferuntur pro Ignatianis, paria
esse iis, quæ pro epistolis Clementis aut Polycarpi
adduci solent aut possunt, ego autem multo ampliora illustrioraque; Dallæus, qui antiquissima
frustra negat, hanc comparationem nullo modo
admittit, et nimis dilute adversus eam integris sæculis pugnat. Videamus igitur an hoc ab eo jure
fiat; et quoniam de Polycarpo prudens silet, de
Clemente solo lis erit. Testimonia in hac re ea sane
optima sunt, quæ ad ipsam scripti ætatem proxime
pertingunt; hoc ab utroque nostrum admittitur.
Scriptoribus secundi sæculi non minus auctoritatis
tribuunt Patres tertii sæculi, quam scriptoribus
primi Patres secundi. In assignando sæculo fallax
esse potest argumentum; non igitur integris sæculis eminus, sed annis cominus pugnemus. Scripta
est epistola, quæ sub S. Clementis nomine circumfertur, ante annum Domini septuagesimum sextum,
Latente Blondello; ut alii existimant, sub initio } –
Derii Vespasiani, id est circa septuagesimum vul
tà
col. 99–100page 26 of 211
PG 5:99μεγάλα ὠφεληθῆναι δυνήσεσθε. Περιέχουσι γὰρ πίστιν, καὶ ὑπομονὴν, καὶ πᾶσαν οἰκοδομὴν τὴν εἰς τὸν Κύριον ἀνήκουσαν, γὰρ ὅλον πίστις καὶ ἀγάπη, ὧν οὐδὲν προκέκριται δεὶς πίστιν ἐπαγγελλόμενος ἁμαρτάνει Πάντα ὁμοῦ καλά ἐστιν, ἐὰν ἐν ἀγάπῃ Πάντα ὑπομένω, αὐτοῦ Η πίστις ὡς περικεφαλαία, ἡ ἀγάπη ὡς δόρυ, ἡ ὑπομονὴ ὡς πανοπλία. λίθοι ναοῦ Πατρὸς ἡτοιμασμένοι εἰς οἰκοδομὴν Θεοῦ Ἐγὼ δὲ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν σαρκί αὐτὸν οἶδα καὶ πιστεύω ὄντα; Υδωρ δὲ ζῶν ἀλλόμενον ἐν ἐμοὶ ἔσωθέν μοι λέγει· Δεῦρο πρὸς πάντα ὑπομένοντες αὐτοῦ τεύξεσθε Μάλιστα δὲ ἕνεκα Θεοῦ πάντα ὑπομένειν ἡμᾶς δεῖ,esse; neque aliud quidquam voluit Syncellus. Ter- lva xal avròç hµ µ; sæpe etiam suam' extius pro Clementina testis est Irenæus, itidem et
pro Ignatianis; sed Irenæus pluribus quam triginta, imo pene quadraginta annis ab illius quam
a nostrarum scriptione remotior fuit. Quartus pro
Clemente Romano testis est Clemens Alexandrinus,
qui post mortem Commodi scripsit, centum et viginti ad minimum annis postquam edita credituar
epistola Clementina. At a martyrio Ignatii tot
anni non effluxerant, cum Origenes Clementis dis-
· cipulus, luculentissimum illi testimonium præbuit, Homiliis in Lucam, quas scripsit juvenis,
Ceste Hieronymo, ante virilem ætatem, hoc est sub
Severo vel Caracalla, cum esset 20 pene annis
editioni Ignatianæ ætate propinquior, quam fuerat
Clementinæ, cum scriberet Clemens Alexandrinus.
Et jam quis non videt, seriem testium ab ipso initio
per tot sæcula deductam ad fidem faciendam plurimum valere?
Testimonia ipsa quod attinet, sive ea generatim et
universe dicta sunt, sive particulatim, et distincte;
omnia certe epistolis hisce, quas defendendas
suscepimus, inprimis congruunt, easque vel eo nomine minime suspectas reddunt. S. Polycarpus, qui
primo hanc epistolarum auvaywyty edidit, hoc eas
admodum honorifico elogio insignivit, et Philippensium Ecclesiæ magnopere commendavit: 'EE TV,
inquiens, μεγάλα ὠφεληθῆναι δυνήσεσθε. Περιέχουσι
γὰρ πίστιν, καὶ ὑπομονὴν, καὶ πᾶσαν οἰκοδομὴν τὴν εἰς
τὸν Κύριον ἀνήκουσαν, ut habetur Græce apud Εusebium, et in veteri Latina versione: Ex quibus
magnus vobis erit profectus. Continent enim fidem,
patientiam, et omnem ædificationem ad Dominum
nostrum pertinentem. Tria itaque S. Pater præcipue notavit, quæ in epistolis Ignatianis quas Philippensibus misit maxime eminerent; hæc autem
singula in iis, quas nunc habemus, potissimum
elucent. Nam sive fidem in seipsa spectes, eam
Ignatius miris effert laudibus; ad Smyrnæos: T
γὰρ ὅλον πίστις καὶ ἀγάπη, ὧν οὐδὲν προκέκριται·
ad Ephesios: 'H & mistic Spŵv ávaɣwyevę
Suwv, voce eleganti, et Lexicographis ignota; oùδεὶς πίστιν ἐπαγγελλόμενος ἁμαρτάνει ad Philadelphenses: Πάντα ὁμοῦ καλά ἐστιν, ἐὰν ἐν ἀγάπῃ
primit, ut ad Smyrnaos: Πάντα ὑπομένω, αὐτοῦ
pe ¿vduvaμoūvtos, et gratiam ipsam patientis,
maxime deprædicat: Η πίστις ὡς περικεφαλαία, ἡ
ἀγάπη ὡς δόρυ, ἡ ὑπομονὴ ὡς πανοπλία. Ad ædificationem denique faciunt exhortationes comminationesque omnes quibus tam frequenter et
crebro utitur, ad omne Christianum officium, ad
omnes pietatis partes ubique impellens ut fierent
λίθοι ναοῦ Πατρὸς ἡτοιμασμένοι εἰς οἰκοδομὴν Θεοῦ
Пarpos, quemadmodum ipse ad Ephesios loquitur.
Quo etiam pertinent illa quæ toties de concordia,
unitate, et obedientia episcopis et presbyterio præstanda, usque ad invidiam inculcat; quibus etiam
suos ab heterodoxis eadem opera revocat, eorumque fabulis, quæ quæstiones præstant magis quam
ædificationem Dei quæ in fide est. Hæc de testimonio S. Polycarpi, ex quo patet, quarta cum
ratione asseramus, illius ætate epistolas quas defendimus exstitisse. Eusebius etiam duos generales epistolarum characteras notat, de traditione
apostolica, et hæresibus ævi Ignatiani, quibus nostræ optime respondent; quod hic monendum tantum duxi, nec ulterius urgendum; quod Eusebium
epistolas nostras vidisse atque descripsisse vel ipsi
adversarii fateantur.
Nec tantum testimonia quæ Ignatiana generatin et universe describunt, epistolis hisce apprime
congruunt, sed et ea quæ particulatim a testibus
productis ex Ignatio sunt excerpta et in ipsorum
libros sub ejus nomine transcripta, in codice nostro totidem fere verbis reperiuntur; ut ex accurata collatione singulorum testimoniorum quæ attulimus cum Mediceo codice planissime apparebit.
Cum autem omnes sententiæ a veteribus particulatim transcriptæ, antequam aliæ epistolæ confictæ,
aut hæ ipsæ interpolatæ sunt, ex nostro codice
desumptæ appareant; cùmque postea nullum testimonium vel ex fictis, vel ex assumentis catalogo
nostro adhibuerimus, eosque testes tantummodo
citaverimus, qui antiquis, veris, et puris epistolis
utebantur; non potest non hæc testium indeficiens
successio summam epistolis nostris fidem, quod
ad externum argumentum attinet, conciliare. Illi
mɩotɛúɛtɛ* sive fidei habitum in auctore respicias, enim ipsi, qui de germanitate septem epistolarum
vivis adeo coloribus ubique depictus est, ut Owenus nostras in eo suavem fidei spiritum agnoscat.
Inde illa: Ἐγὼ δὲ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν σαρκί
αὐτὸν οἶδα καὶ πιστεύω ὄντα (ad Smyrn.); Υδωρ δὲ
ζῶν ἀλλόμενον ἐν ἐμοὶ ἔσωθέν μοι λέγει· Δεῦρο πρὸς
Tov Пlarépa (ad Rom.). Sive lidem pro objecto sumas, multi in his epistolis articuli fidei breviter
explicantur, de Deo, de duabus in Christo naturis, de vita, et morte, et resurrectione Christi, ad
quos antiqui Patres toties appellarunt. Ad patientiam et tolerantiam Christianam sæpissime alios
impellit, ut Smyrnæos: 'Apelбn úµīv Oɛdę, di' öv
πάντα ὑπομένοντες αὐτοῦ τεύξεσθε· ut Polycarpum:
Μάλιστα δὲ ἕνεκα Θεοῦ πάντα ὑπομένειν ἡμᾶς δεῖ,
ab Eusebio memoratarum dubitabant, banc potissimum rationein afferebant, quod verba Athanasii,
Theodoreti aliorumque veterum in iisdem, prout
tunc etiam Græce, sed interpolatæ, exstabant, non
comparerent; ut ex iis constat, quæ in Proæmnio
latius disseruntur. At qui Catalogum testium a nobis confectum inspiciet, omnia testimonia a veteribus excerpta in epistolis nostris, ab omni assumento liberis, iisdem fere verbis diserte contineri
reperiet. Neque vero ullum de industria prætermisimus, præter unicum illud S. Hieronymi, I.
11, Adversus Pelagianos: Ignatius vir apostolicus
et martyr scribit'audacter: ‹ Elegit Dominus apostolos, qui super omnes homines peccatores erant.»
col. 101–102page 27 of 211
Constat enim eum in hac sententia citanda me- At de Ignatii epistolis neutrum horum dici pame
moriam fefelisse, et Ignatium pro Barnaba po- illa quæ adduximus testimonia et quæ postea di
suisse; in cujus epistola quam nunc habemus, ea cenda sunt clare evincunt; nam alto silentio con
verba exstant; et ex quo Origenes ante Hierony- demnari non possunt, quæ ab initio receptæ atque
mum eadem produxerat. Posuit itaque Hieronymus summopere laudatæ sunt; et an S. Ignatii revera
Ignatium pro Barnaba, ut alibi Clemens Alexan- genuinæ essent, nemo veterum, nemo recentio
drinus Barnabam pro Clemente. Cum igitur omnia
rum dubitasse se diserte dixit: nemo spurias et
testimonia priorum sæculorum, ex S. Ignatio par
commentitias fuisse suspicatus est, antequam primo
ticulatim excerpta, inde libris veterum Patrum,
aliquæ Latine sunt impressæ veteribus prorsus in
tanquam tot flores, sparsa; cumque post has epi
cognitæ, aliæ etiam Latine tantum primo, dein
stolas corruptas aliasque confictas, tot tamen etiam
Græce, sed cum aliis junctæ, quæ recentioribus
ex puris adducta, in his epistolis totidem fere
tantum Græcis agnitæ sunt, illæque ipsæ, a vete
verbis compareant, jure ac merito easdem eidem ribus probatæ, nonnisi multis assumentis conta
S. Ignatio, cui illi omnes tribuerunt, ascribendas minatæ apparerent. Cum igitur jam tandem anti
contendimus.
quissimæ Ignatii epistolæ a sequioribus sint discri
minatæ atque disjunctæ, ab assumentis atque cor
ruptelis liberatæ, nitorique pristino restitutæ, si
mulque cumulatissimis uniuscujusque sæculi te
stimoniis confirmatæ, neque quisquam veterum
appareat, qui de earum suppositione quidquam
hariolatus sit; nulla ratio vel excogitari potest,
oh quam earum veneranda antiquitas et auctoritas
debita in dubium sit revocanda; aut si ulla exco
gitari possit, ea ex ipsa epistolarum materia elici
debet, quam in sequenti dissertatione ab omni
suspicione liberabimus: hac interim justissima
præsumptione contenti, tot vetustissimos doctissi
mosque Patres cum sequacibus in Ignatianis non
errasse, qui tanto consensu in nullo alio celebri
et antiquo ecclesiastico scripto nos fefellisse ha
ctenus deprehensi sunt.
Denique hinc etiam argumentum ad asserendas
S. Ignatio has epistolas non leve elicimus, quod
nulla vetustiorum temporum ætatem præ se ferentia
jam scripta exstent; de quorum veris auctoribus
aut hoc aut priore sæculo ulla cum ratione duhi
tatum est, quin aut a veteribus non fuerint omnino
agnita, aut si forte ab aliquibus agnita sint, de
iisdem tamen in Ecclesia Dei ab aliis aut dubita
tum aut disputatum fuerit. S. Clementis epistolam
secundam non ejusdem auctoris esse cum prima
volunt viri docti, licet utraque in Canonibus apo
stolicis pariter probetur, et ab Epiphanio aliisque
agnoscatur. At hoc primo indicavit Eusebius, dein
Hieronymus et Photius. Dionysii Areopagita libros
male tanto viro ascriptos, et sub ejus nomine fi
clos jam plurimi contendunt, atque inter eos ma
xime Dallæus. Sed hos ipsos prius, ob testimonio
rum defectum, rejecit cum suis Hypatius; et post
eum multi, etiam ob materiam, Areopagitæ esse
negarunt, ut ostendunt Maximus et Theodorus,
qui eosdem infeliciter defendere conati sunt.
Hermæ Pastorem universi hac ætate fere condem
nant; idem multi Origenis ævo, ipso teste, fece
runt, ut et Tertulliani; et si verum esset, quod
Latini postea tradiderunt, librum eum a Pii pon
tificis fratre scriptum fuisse, esset sine controversia
supposititius. Prochori libellus De vita S. Joannis
haud immerito rejicitur, ut et Historia apostolica
Abdiæ Babylonii, quem post Hegesippum scripsisse
observat Gerardus Vossius, addere potuit et post
Ruffinum, nam verba Hegesippi apud Abdiam ex
Ruffini translatione sunt transcripta. Sed de utro
que altum apud veteres silen'ium. Passio S. An
dreæ a presbyteris et diaconis Ecclesiarum Achaiæ,
at volunt, scripta adhuc controvertitur, sed tam
antiqui maximeque venerandi monumenti, si ve
rum esset, nemo veterum meminit, neque ante fi
nem octavi sæculi a quopiam memoratur. Reliqua
etiam quæ vetustatem summam præ se ferunt
scripta, et hoc, vel præcedente sæculo, viris do
etis spuria videntur; vel alto atque diuturno vete
rua, silentio damnantur, vel a veterum aliquibus,
diu ante nostra tempora, rejecta, aut saltem in
dubium vocata sunt.
Argumentum adversariorum a testimoniis adversus
Ignatiana expungitur. Stichometriam non esse Ni
cephori patriarchæ. Et Nicephorum et Anastasium
Ignatii epistolas admisisse. Stichometric auctorem
non condemnare Ignatii epistolas. Defensio respon
sionis Hammondi. Non probari suppositionem ex
nudo titulo apocryphorum. Non ex reliquis quicum
Ignatio numerantur. De Hermæ Pastore veteris
Ecclesie judicium. Consensus Nicephori et Gelusi
frustra obtenditur. Decretum sub Gelasii nomine
editum ipsius esse non videtur. Defensio Usserii
ab objectionibus Dallai vindicatur. Responsio no
stra illis Hammondi et Usserii superaddita. In
Stichometria sub Ignatii nomine non epistolas, sed
Adaxhy intelligi. De indiculis: itemque de didasca
liis, et Constitutionibus apostolicis brevis disser
tutio.
Ut hoc externum argumentum a testimoniis pe
titum vim eam qua pollet obtineat, et illibatum
conservetur, haud meliori methodo uti me posse
sentio, quam si ea omnia, quæ adversarius ad ip
sum labefactandum excogitavit, porro examinanda
proponam. Observo autem ea ad tria capita com
mode reduci, et in hunc ordinem luculenter redigi
posse. Primo, ille etiam testimonia adducit, quibus
suam de suppositione epistolarum sententiain con
firmet. Secundo, testes nostros, ab Hammondo
prius adductos, vetustissimos præcipue, rejicit; aut
invalidum plane eorum testimonium reddere sigilla
tim conatur. Tertio, argumentum a testimonio ne
gativum fabricatus est, qua probare nititur, nemi
col. 103–104page 28 of 211
PG 5:103Στιχομετρίας ἀδέσποτον στιχομετρίανPROLEGOMENA.
nem epistolarum quas defendimus, per ducentos pares habeas. Sed ecce auctores hi, quotquot sunt,
post Ignatii mortem annos meminisse, et inde concludit, ab Ignatio non fuisse conscriptas.
Incipio a testibus ab adversario contra nostrorum
aciem miro modo productis, vel potius subductis.
Illos enim, non tam ad constituendam sententiam,
quam ad depellendam invidiam adduxisse se fatetur· in eum. scilicet, finem, ut probet Salmasium
et Blondellum non fuisse primos, qui has epistolas
confictas putarent. Quisquis enim auctor Stichometriæ, quam adducit, fuit, diu ante Salmasium et
Blondellum vixit. Opponit igitur Stichometriam
Hammondo, prorsus inconcinne. Hujus vero, inquit, Στιχομετρίας auctoritas cur non tanti apud nos
esse debeut, quanti suam viri doctissimi esse cupiunt,
non video. At si qua sit illius Stichometriæ auctoritas, ea non Hammondo, sed Patribus opponenda
fuit, ab Hammondo contra Salmasium et Blondellum productis, Polycarpo, Irenæo, Origeni, vel saltem Eusebio. Athanasio, Basilio, Chrysostomo, Hieronymo, Theodoreto, Gelasio, aliisque: non enim
quæritur, an Stichometriæ auctoritati præferenda
sit auctoritas Hammondi, sed utri potius credendum
sit, Salmasio sola Stichometria armato, an Hammondo SS. Patrum, et omnium sæculorum testimoniis stipato. Nimis igitur subdole hoc testimonium
adducit Dallæus, ad depellendam invidiam tantum,
quo postea ad confirmandam sententiam suam sæpissime utitur: et quam infirmum sit cum probe
conscius esset, ita omnino proposuit, ut nescias,
utrum pro argumento haberi voluerit, necne. Si
titulum capitis quarti, quinti, et reliquorum inspiciamus, argumentum est primum; si caput quintum spectemus, nullum est; ibi enim primum aliud,
a silentio scriptorum ecclesiasticorum ante Eusebium ducitur. Semper tamen postea argumentum
hoc, sive primum, sive nullum, maximi facit, et
ubique fere inculcat. Ac revera si hoc argumentum, sive primum, sive nullum, illi eripiatur, reliqua plane, quæ nos spectant, nulla erunt.
omnia Ignatii scripta ad apocrypha relegarunt. Pro
unico scriptore, nescio quo, auctores nescio quot
Syncello præfixos; et ubi nudum Ignatii nomen
scriptum est, omnia ejus scripta legi vult vir doctissimus.
Ut autem majorem Stichometriæ suæ jamjam
producendæ auctoritatem conciliet, gravem querelam prius instituit, quod tam immerito viri docti de
Salmasii fide dubitaverint, quem editio Nicephori
Parisina ab omni suspicione liberavit. Quinam autem sunt ex nostris partibus viri docti, qui de Salmasii fide tam immerito dubitarunt? Certe Usserius Stichometriam, quam Georgii Syncelli et Theophanis operi præfixam in antiquissimo exemplari
se invenisse narrat cl. Salmasius, non diversam
esse ab ea, quam inter Petri Pithæi opuscula Græce
et Latine habemus editam, existimare se professus
est. Quod non est hominis Salmasii fidem elevantis, sed potius confirmantis, et sua conjectura suffulcientis; quam non minus quam Salmasii fidem
Editio Parisina postea confirmavit. Hammondas
etiam de auctoritate Stichometriæ nullam sibi cum
Salmasio litem fore professus est, illamque a Walone laudatam ab Indiculo a Pithæc edito non procul abesse recte colligi, vel ex titulo Georgii asseruit. Non igitur de fide Salmasii Hammondus magis
quam Usserius dubitavit: ἀδέσποτον στιχομετρίαν
eam vocat meritissime, quia ipsam ita Salmasius
produxerat, neque ei ullum auctorem assignaverat.
Produxerat eam ex ms. codice, tanquam sibi soli
viso, nulla auctoris Stichometriæ mentione facta;
de tenebris igitur conqueritur Hammondus baud
immerito; vix enim credibile fuit, voluisse quemquam Stichometriam in mss. latitantem, et incerti
tituli, testem citare, cum eadem in maxima luce,
et sub speciosissimo titulo, non tantum auctoris,
sed etiam interpretis poneretur. Ediderat enim eam
Græce ad Eusebii sui calcem Josephus Scaliger,
Chronologiæ Nicephori patriarchæ Constantinopolitani suffixam: ediderat eamdem sub ipsius Nicephori nomine ex veteri codice Carpensi Petrus Pithæus, cum Anastasii Nicephoro supparis Latina
interpretatione, quam nos postea inter Criticos saAudiamus igitur adversarii testes non sine pompa
productos. Ecce auctores habemus, inquit, et multis ante nos sæculis denatos, et ab omni contra hierarchiam suspicione semotos, qui omnia Ignatii
scripta rotunde ac sine ulla hæsitatione ad apocry- cros edendam curavimus. Monuerat Joannes Seldepha relegarunt in Stichometria Georgio Syncello in
libro antiquissimo præfixa. Quæso te, vir doctissime,
quot auctores habes in illa Stichometria Syncello
præfixa? ostendas numerum, edic nomina. An ita
numeras, quemadmodum ille apud Plautum?
Quot erunt? Ego, et Menæchmus, et Parasitus.
Jam isti sunt derem: nam Parasitus
Octo hominum officio ſungitur.
Stichometria, quam vis Syncello præfixam, aut
nullum certum auctorem habet, aut unicum certe.
An Nicephorum tuum, si modo is sit, cum Ignatio
tuo epistolico bicorporem, aut tricorporem facis?
Certe in multo plures dividi oportet istum incerti
laris homuncionem, ut testes nostris vel numero
nus, libro De successione in pontificatum Hebræo.
rum, Nicephori Chronographiam ms. exstare in Bibliotheca Londinensi collegii Sionensis, cui hanc
etiam Stichometriam suffixam esse testamur. Non
potuit itaque non mirari Hammondus, si hæc tam
publice nota ex nescio qua officina produceret Sal:
masius.
Interim de Stichometriæ auctoritate litem non
movit Salmasio vir doctus: suspicionem tantum
parenthesi inseruit; quæ quidem post splendidam
illam editionem Parisinam hæret altius: et consultius omnino fecisset Dallæus, si eam nunquam
nominasset, aut saltem in ea triumphare adeo visus non fuisset. Ita enim loquitur: Viri docti ErtI
col. 105–106page 29 of 211
PG 5:105Στιχομετρία, ἀδέσπο ἐκκρίτων καὶ μακαρίων Πατέρων τά τε δόγματα καὶ πονήματα ἀσπάζομαι, ὡς διδασκαλίαν ἀνεπίληπτον καὶ σωτηρίας θεμέλιον· καὶ οὓς ἡ καθολική ἐκκλησίᾳ προσίεται ἀποδέχομαι, καὶ οὓς ἀποτρέπεται ἀπ εκκρίτους μακαρίους Καὶ ὅσα τῆς Νέας εἰσὶν ἀπόκρυφα Περίοδος Πέτρου στίχων βαν. Περίοδος Ιωάννου στίχων γχ'. Περίοδος Θωμά, στίχων αχ. Εὐαγγέλιον κατὰ Θωμᾶν, στίχων απ. Διδαχὴ ἀποστόλων, στίχων σ'. Κλήμεντος 16 στίχων βχ. Ἰγνατίου, Πολυκάρπου, Ποιμένος καὶ Ερμθ.J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. - PARS I.
popetplar ȧdžonotov vocant. Editio Nicephoro vindi- dem subjungit, sed Nicephor: esse non affirmat;
cat, amplissimo viro, primæ in oriente sedis antistiti,
scriptori gravissimo atque eloquentissimo, et liberalissimis Photii laudibus ornato. Hujus enim ipsius Nicephori est illa Στιχομετρία, non alterius cujusquam
recentioris: idque solide et fuse demonstrat eruditissimus Goar; quem adeat, si quis adhuc dubitet. Non
jam de Salmasii, sed Dallai fide quæritur. Quid enim?
an eruditissimus Goar hoc solide demonstrat? neutiquam: an fuse? nequaquam: an omnino demonstrat?
nullo modo: an id nude dicit, aut affirmat? minime
gentium. Imo vero id dicit, quod est Dallæi assertioni
plane contrarium; ad prima enim verba Etixoμεrplaç hæc diserte adnotat: Canonicus sacrorum librorum laterculus, ad Chronographiam nihil spectans,
librarii mȧpspyov judicatur. Teste igitur eruditissimo
Goar, Stichometria a Salmasio producta, Hammondo
objecta, a Dallæo defensa, non est Nicephori patriarchæ opus, sed librarii nάpepyov. Fidem igitur in
Dallao requirimus, Salmasii non tantum fidem sed
et modestiam laudamus, qui Stichometriam ἀδέσποTov tradidit, Nicephori nomen non apposuit, ad
Scaligeri et Pithæi editiones nos non ablegavit, quod
eam Nicephoro minime tribuendam putaret.
Sed post eruditissimi Goar infelix testimonium:
En tibi, inquit, majorem omni exceptione testem,
Anastasium Bibliothecarium, hominem noni sæculi,
Nicephori supparem. Is enim in præfatione Historia
ecclesiasticæ: Huic sane, inquit, operi ratum duxi
B. Nicephori Constantinopolitani episcopi Chronographiam præponere. Quæritur de Stichometria,
respondet Dallæus de Chronographia, ad quam illa
nullo modo spectat. Hujus autem Chronographiæ
pars ultima est, inquit, illa a nobis laudata Stichometria, eamque editio Anastasii exhibet in calce Historie. At quomodo, quæso, Stichometria pars est
Chronographiæ, quæ ab ea toto cœlo distat? Assuta est illi quidem in codicibus Græcis, sed non
magis ipsa pars est Chronographiæ, quam Chronographia pars est Stichometriæ. Apud Anastasium
autem ne quidem Chronographiæ est adjuncta, sed
In calce Historiæ Anastasianæ, patriarcharum indiculo subjuncta. Anastasius de Nicephori Chronologia loquitur, quam operi suo proposuisse (vel præposuisse) se dixit. Quid hoc ad Stichometriam, quam
operi suo non præposuit Anastasius, quam in calce
editio exhibet? Ideo Chronographiam præposuisse
se dixit Anastasius, ut Joannes diaconus, qui ecclesiasticam Historiam scripturus erat, ex ea posset
aliquantula carpere; quid autem confert Stichometria ad ecclesiasticam Historiam? Scripsisse igitur
Nicephorum Stichometriam Anastasius testis non est.
Rei hujus veritas satis innotescit ex ipsa farragine, quæ Georgio Syncello subjuncta est, et ex
quinque partibus distinctis constat, Chronologia
brevi, Genealogia, Indiculo regum el sacerdotum, Indiculo patriarcharum, et Stichometria. Anastasius
tantum Chronographiam brevem ab Adamo ad Theophilum Nicephoro tribuit: Genealogiam huic quiPATROL GR. V.
eamque duo mss. vetustissimi Græci Oxoniensis
atque Londinensis non agnoscunt. Indiculum regum et sacerdotum Anastasius cum sequentibus post
Historiam suam sine nomine Nicephori posuit, quem
ms. Oxoniensis non habet; Stichometriam denique
Indiculo patriarcharum, nulla Nicephori mentione
facta, subjungit; eamque Stichometriam ms. Oxoniensis non agnoscit. In tota igitur hac farragine nihil
unquam a quopiam Nicephoro tributum est, præter
Chronologiam ab Adamo ad Theophilum: de qua tamen adhuc haud immerito dubitari potest, quidquid
Goar, quem doctissimum appellat Dallæus, dixerit.
Ad rem ipsam quod attinet, asserimus neque Nicephorum patriarcham, neque Anastasium Bibliothecarium, ne Stichometriæ quidem auctorem, quisquis est, unquam tradidisse epistolas Igna:if, quas
nos defendimus, fuisse supposititias. Nicephori
effatum est in epistola ad Leonem papanı Romanum de receptis SS. Patrum operibus: NávrwY TWY
ἐκκρίτων καὶ μακαρίων Πατέρων τά τε δόγματα καὶ
xal
πονήματα ἀσπάζομαι, ὡς διδασκαλίαν ἀνεπίληπτον
καὶ σωτηρίας θεμέλιον· καὶ οὓς ἡ καθολική Εκκλησία προσίεται ἀποδέχομαι, καὶ οὓς ἀποτρέπεται ἀπ
mostpέyoμat. Omnium electorum beatorumque Patrum dogmata et opuscula, ut quæ ab omni reprefiensione alienam doctrinam salutisque ſundamentum
contineant, amplector; et quoscunque Ecclesia catholica recipit, recipio, quoscunque illa aversatur, reficio. At Ignatium inter Exxpitous xal µaxaplovs
εκκρίτους μακαρίους
Harépas numeratum, et epistolas ejus, tanquam
opuscula irreprehensibilem doctrinam continentia,
ab Ecclesia catholica per aliquot ante Nicephorum
sæcula receptas fuisse, jam ante ostendimus. S.
Ignatii igitur epistolas recepit et amplexus est Nicephorus. Præterea, Nicephorum scimus Dionysiana
pro veris Areopagitæ operibus habuisse, ex disputatione cum Leone Armeno; idem sensisse certum
est Anastasium ex ipsius præfatione ad Dionysiana. At Dionysius S. Ignatii epistolam tam diserte
laudat, ut qui verum Dionysium fuisse sensit, aliter
de Ignatio sentire non potuerit; neque quemquani
novimus qui Areopagitam defendit, quin idem licet
ad angustias redactus, etiam S. Ignatium admiserit.
Auctorem etiam Stichomeiriæ, quisquis est, negamus S. Ignatii epistolas quas defendimus supposititias pronuntiasse. Ejus quidem verba hæc
sunt, prout in editione Parisina exhibentur:
Καὶ ὅσα τῆς Νέας εἰσὶν ἀπόκρυφα
Περίοδος Πέτρου στίχων βαν.
Περίοδος Ιωάννου στίχων γχ'.
Περίοδος Θωμά, στίχων αχ.
Εὐαγγέλιον κατὰ Θωμᾶν, στίχων απ.
Διδαχὴ ἀποστόλων, στίχων σ'.
Κλήμεντος 16 στίχων βχ.
Ἰγνατίου, Πολυκάρπου, Ποιμένος καὶ Ερμθ.
Quæ ad calcem Anastasii Historia ita Latine redduntur:
Et quæ Novi sunt apocrypha.
Itinerarium Petri, versus 2, 800.
Itinerarium Joannis, versus 2, 500.
col. 107–108page 30 of 211
PG 5:107κίβδηλον αυί ψευδεπίγραφον, απροσδιονυσον.· Itinerarium Thomæ, versus 1, 600.
Evangelium secundum Thomanı, versus 1, 300.
Doctrina apostolorum, versus 200.
Clementis (*), versus 2, 600.
Ignatii et Polycarpi.
Ex his nego ullo modo probari posse epistolas
S. Ignatii Eusebio visas ab auctore Stichometriæ
pro supposititiis habitas fuisse. Nudum enim hic
Ignatii nomen ponitur, neque vel de epistolis, vel
de suppositione quidquam affirmatur. Ut autem id
quod volunt, probent adversarii, necesse est ut in
hunc modum disputent: Quidquid ab auctore
Stichometria ad apocrypha refertur, id ipsius sententia est supposititium. Epistolæ Ignatii ab auctore Stichometriæ ad apocrypha referuntur. Epistolæ igitur Ignatii sunt ex sententia auctoris StiPROLEGOMENA.
ædificationem Ecclesiæ pertinentem epistolam composuit, quæ inter apocryphas Scripturas legitur.
Barnabæ enim epistolam fuisse tradit; non ipsì
suppositam, aut spuriam; ad ædificationem Ecclesiæ pertinuisse asserit; non itaque hæreticam
putavit; lectam tamen inter apocryphas scripturas
docet, nec ab Ecclesia repudiatam innuit. Idem in
epistola 110: Exigitis enim ut librum Chaldæo sermone conscriptum ad Latinum stylum traham, li»
brum utique Tobiæ, quem Hebræi de catalogo divinarum Scripturarum secantes his quæ hagiographa
(lege apocrypha) memorant, manciparunt. Emendationem hanc cum multa alia, tum verba sequentia
satis confirmant: Arguunt enim nos Hebræorum sludia, et imputant nobis contra suum canonem Latinis
chometric supposititiæ. Hujus syllogismi Hammondo
Nostro majorem propositionem negare, Usserio de mimori visum est distinguere. Ego neutram ulla ratione
probari posse contendo, et utramque pariter negandam censeo, ut ne vel umbra argumenti relinquatur.
Primo enim rectissime Hammondus noster hæc
Salmasio reposuit: Non ita vocis istius, ànóxpvya,
significatio accipienda est, ut ɛtatim spurium aut
κίβδηλον αυί ψευδεπίγραφον, sequioris avi figmentum sit, quidquid ubivis inter apocrypha repositum
inveniatur. Nihil hoc effato verius est. Fatetur Dallæus, non esse eam hujus nominis ex etymi sui ratione vim; vult tamen ex usu ecclesiastico, ut qui
liber apocryphus dicitur is fere aliquo istorum vitiorum laboret. Fere, inquit, hoc est aliquando, vel
plerumque, quod nec Hammondo contradicit, nec
quidquam probat. Affirmat apocrypha opponi apud
veteres scriptores libris et divinis et ecclesiasticis,
hoc est, omnibus libris apud Ecclesiam notis et probatis, apud aliquos, scilicet, et aliquando (neminem enim nominat præter Tertullianum atque Ge-
·lasium), quod omnino nihil probat. Quæritur an
· semper ex usu ecclesiastico ita sumatur, ut oppouatur omnibus libris ab Ecclesia quoquo modo receptis? Quæritur an quoties aliquod scriptum dicitur Veteris vel Novi Testamenti apocryphum, id
statim omnibus ecclesiasticis opponatur, et a tota
Ecclesia pro spurio et hæretico rejiciatur? Auctor
Stichometriæ ita loquitur: Hæ sunt divinæ Scripturæ, quæ recipiuntur ab Ecclesia et canonizantur. Et quæ sunt apocrypha, Veteris Testamenti. Et
quæ Novi sunt apocrypha. Hic nulla mentio librorum ecclesiasticorum, puta Cypriani, Basilii, Chrysostomi, a quorum consortio Ignatius et Polycarpus ablegarentur; sed Veteris tantum et Novi Te-
·stamenti ut a Scripturæ canone rejicerentur. Ut S.
Hieronymus epistola 106: Hic prologus Scripturarum, quasi galeatum principium omnibus libris,
quos de Hebræo vertimus in Latinum, convenire potest: ut scire valeamus quidquid extra hos est, inter
apocrypha esse ponendum. Qui etiam eodem modo
Joqui censendus in Catalogo Barnabas unam ad
(*) De significatione litterarum 26 quæ in Græco
textu exstant, vide infra-col. 109, C, et col. 128, B.
auribus ista transferre. Et rursus epistola 141:
Apud Hebræos liber Judith inter hagiographa (lege
iterum apocrypha) legitur, cujus auctoritas ad roboranda illa, quæ in contentionem veniunt minus idonea judicatur. Chaldæo tamen sermone conscriptus
inter historias computatur. Quare ex voce nuda apo·
crypha, nihil aliud recte infertur, ubi de libris ca
nonicis agitur, quam scriptum aliquod esse a canone S. Scripturæ removendum. Extra igitur canonem Novi Testamenti certissime ponitur Ignatius;
neque quidquam aliud ex vi verborum Stichometria
per necessariam consequentiam colligi potest.
Quare quod ex Gelasii decreto arripit Dallæus,
plane est απροσδιονυσον. Ille enim utriusque Testamenti canonem tradit, nullis omnino apocryphis
additis; imo Veteris Testamenti apocryphis nonnullis in canonem receptis, aliis cum apocryphis
Novi in ultimum caput rejectis, et inter hæretica
scripta positis. Unde duo facta sunt, primum, ut
apocrypha inelioris notæ ad Vetus Testamentum
pertinentia, sine ulla distinctione, pro canonicis
haberentur (quæ labes adhuc canoni Romano adhærescit); secundum, ut reliqua Veteris et omnia
Novi Testamenti apocrypha cum scriptis hæreticis,
fictitiis atque damnatis contra Veterum Patrum
sententiam confunderentur. Iniquissime igitur postulatur, ut ex hoc decreto sub nomine Gelasii
edito Stichometriam interpretemur: cum in Stichometria, Novi Testamenti apocrypha dicantur, in decreto tantum apocrypha, sine ulla restrictione; in
illa post scriptores canonicos, in hoc post omnes
catholicos; in illa canonicis, in hoc omnibus scriptoribus ab Ecclesia probatis opponantur.
Quod autem ex nudo titulo frustra probare conatus est Salmasius, id ex natura librorum qui simul cum Ignatio inter apocryphos numerantur
præstare voluit Dallæus. Ita enim videtur disputare: Omnes libri qui ab auctore Stichometria inter
apocryphos numerantur, ab eo tanquam hæretici
aut ficti a publica Ecclesiæ luce removentur: ergo
et epistolæ Ignatii. Sed respondeo primo, nullam
esse necessitatem consequentiæ. Non enim leve
Nota obiter, numeros versuum in Anastasiana versione non semper Græco textui consonare. Ed. Patr.
col. 109–110page 31 of 211
PG 5:109Στρωματ. Θείως τοίνυν ἡ δύναμις ἡ τῷ Ἑρμῇ κατὰ ἀποκάλυψιν λα λοῦσα· Τὰ δράματα, φησί, καὶ τὰ ἀποκαλύμματα 1. νι: Καὶ καλῶς εἴρηται τῷ Ποιμένι, Κατέβησαν χρὴ τολμήσαντα καὶ ἀπό τινος φερομένης μὲν ἐν τῇ 8: Οὐ μόνον δὲ οἶδεν, ἀλλὰ καὶ ἀποδέχεται τὴν τοῦ Ποιμένος γραφήν, λέγων· Καλῶς οὖν εἶπεν ἡ Γραφή ή λέγουσα Πρώτον πάντων πίστευσον ὅτι εἰς ἐστιν ὁ Θεὸς ὁ τὰ πάντα κτίσας καὶ κατ Ἐκκλησίᾳ γραφῆς, οὐ παρὰ πᾶσι δὲ ὁμολογουμένης εἶναι θείας, τὸ τοιοῦτο παραμυθήσασθαι, ληφθείη ἂν τὸ ἀπὸ τοῦ Ποιμένος. Διὰ τοῦτο ἡμεῖς καὶ τὸ ἐν τῷ ἀπό τινων καταφρονουμένῳ βιβλίῳ, τῷ Ποιμένι, περὶ τοῦ προστάσσεσθαι τὸν Ἑρμῆν δύο γράψαι βιβλία, καὶ μετὰ ταῦτα αὐτὸν ἀναγγέλλειν τοῖς πρεσβυτέροις τῆς ἐκκλησίας & μεμάθηκεν ἀπὸ τοῦ Πνεύματος, οὕτω διηPARS I.
semper discrimen habitum est inter eos libros, qui apricaç, xxl dñs. Non tantum novit (Ireapocryphi dicebantur. Et quamvis una eademque, næus) sed et recipit Pastoris scripturam, dicens
*яo eodemque nomine, sive elogio, de omnibus lata (lib. tv, c. 37, secundum interpretem veterem):
sit sententia, nihil tamen unum atque idem de om- • Bene ergo Scriptura dicit: Primo omnium crede
nibus asseritur, nisi quod omnes a sacro canone quoniam unus est Deus, qui omnia constituit et conremoventur. Fieri itaque potuit, ut unus aliquis
summavit, et fecit ex eo quod non erat, ut essent
reliquis melior fuerit, quamvis inter EOTEOTOUS omnia, omnium capax, et qui a nemine capiatur. ›
numeratus nun sit. Respondeo secundo, probari Quæ verba exstant Hermæ 1. 11, mandato 1, toties
nullo modo posse auctorem Stichometriæ reliquos
tum a Catholicis tum ab hæreticis citata. Clemens
omnes pro hæreticis aut fictis habuisse, et a puAlexandrinus Irenæo vypovos, Hermæ frequenblica Ecclesiæ luce removere voluisse. Nam primo, tius, quam cujuspiam scriptoris ecclesiastici auNicephorus, inquit, epistolam Polycarpi inter apoctoritate utitur, eumque sæpius explicat et inter
crypha nullius apud se pretii censet. Inter apocrypretatur. Sententiam ejus de libro ipso vel ex his
pha quidem numerat, sed cujus pretii apud se fuelocis colligere possumus. Στρωματ. 1. 1: Θείως
rit, nullo modo indicat. At nemo unquam Polycarpi
τοίνυν ἡ δύναμις ἡ τῷ Ἑρμῇ κατὰ ἀποκάλυψιν λαepistolam aut pro hæretica aut pro ficta habuisse
λοῦσα· Τὰ δράματα, φησί, καὶ τὰ ἀποκαλύμματαdeprehenditur; Nicephorus itaque Dallæi sine ullo
Divine ergo potestas illa quæ Hermæ loquitur in refundamento pro tali habuisse dicitur; et iniquisvelatione, ‹ Visiones, inquit, et revelationes, etc.;
1. νι: Καὶ καλῶς εἴρηται τῷ Ποιμένι, Κατέβησαν
sime accusatur, ac si voluerit eam epistolam, quæ
tam diu in Asiæ conventu lecta fuerat, a publica
ovr µet' avtŵr (ita legendum) ɛlç rò üdwp. Et præomnium Ecclesiarum luce removere. Secundo, Atclare dictum est a Pastore: ‹ Descenderunt ergo
Saxh ¿nostól.wv, versuum 200, inter apocrypha
cum eis (non, eorum, ut male interpres) in aquam. ›
numeratur. An igitur eam tanquam pessimæ notæ
Origenes, Clementis discipulus, Hermæ testimonio
scriptum, ab Ecclesia penitus eliminandam censuit
creberrime utitur, et tum suum tum aliorum ju….
Stichometria auctor? Quodnam hujus censuræ indicium de libris ejus sæpe exprimit. Auctorem
dicium, quæ ratio excogitari potest? Ab illis quæ ab
agnoscit Hermam illum, cujus in Epistola ad Rohæreticis conficta sunt, separat hoc opus Eusebius.
manos mentio fit, et opus ipsum in Commentariis
Magnus Athanasius in epistola ĉoptastixỹ numerat
ad eum locum magnopere laudat. Puto tamen, inquit, quod Hermas iste sit scriptor libelli illius qui
inter eos libros, quos SS. Patres prælegi voluerunt
catechumenis, ut inde pietatis rationem cognoscePastor appellatur. Quæ scriptura valde mihi utilis
videtur, et, ut puto, divinitus inspirata. Homil. in
Lucam, 35 Legimus (si tamen cui placet hujusmods
scripturam recipere) justitiæ et iniquitatis angelos
super Abrahæ salute et interitu disceptantes; dum
utræque turmæ suo eum volunt cœtui vindicare.
Quod si cui displicet, transeat ad volumen, quod titulo Pastoris scribitur, et inveniet cunctis hominibus
duos adesse angelos. Tomo xiv, in Matthæum: El ¿¿
rent.
Tertio, quænam fuerint illa Clementina, quæ in
hoc Indiculo memorantur, nou docet Dallæus: vocat quidem Libros Clementis 32. Sed quinam fuerint libri 32 qui Clementi, præter eos qui in Indiculo
superius memorantur, attribui solerent, ne fando
quisquam adhuc audivit. Quid igitur si pro
legamus (A enim et sæpe in mss. confunduntur), et duas Clementis epistolas intelligamus? χρὴ τολμήσαντα καὶ ἀπό τινος φερομένης μὲν ἐν τῇ
lanc enim et versus 2,600 illis satis bene quadrabunt (nam utramque simul sumptam cum jam integræ essent, æquasse Evangelium secundum Lucam, cui totidem plane versus ascribuntur, quivis
concedet), et genuinum Clementis opus Ignatianis
adjunctum habebimus, quod ea pariter a suppo
sitionis crimine liberabit. Quinto, quod Hermas cum
Ignatianis nominetur, negari non posse volunt,
quin Nicephorus eadem habuerit pro falsis, adeoque
fctis et spuriis. Imo vero hoc negari idque jure
optimo potest, si vetustissimorum doctissimorumque
in Ecclesia scriptorum sententiæ animadvertantur,
quos secutum fuisse auctorem Stichometriæ par est
credere.
Quæ fuerit S. Irænei de Hermæ libro sententia,
ab Eusebio observatum est, Hist. eccles. 1. v, c.
8: Οὐ μόνον δὲ οἶδεν, ἀλλὰ καὶ ἀποδέχεται τὴν τοῦ
Ποιμένος γραφήν, λέγων· Καλῶς οὖν εἶπεν ἡ
Γραφή ή λέγουσα Πρώτον πάντων πίστευσον
ὅτι εἰς ἐστιν ὁ Θεὸς ὁ τὰ πάντα κτίσας καὶ κατἘκκλησίᾳ γραφῆς, οὐ παρὰ πᾶσι δὲ ὁμολογουμένης
εἶναι θείας, τὸ τοιοῦτο παραμυθήσασθαι, ληφθείη ἂν
τὸ ἀπὸ τοῦ Ποιμένος. Sin audendum sit istud emollire ex quadam scriptura, quæ in Ecclesia circumfertur, sed non ab omnibus pro divina habetur, adhibeatur illud ex libro Pastoris. Пlɛpl àpxŵr, lib. 1v:
Διὰ τοῦτο ἡμεῖς καὶ τὸ ἐν τῷ ἀπό τινων καταφρο
νουμένῳ βιβλίῳ, τῷ Ποιμένι, περὶ τοῦ προστάσσε
σθαι τὸν Ἑρμῆν δύο γράψαι βιβλία, καὶ μετὰ ταῦτα
αὐτὸν ἀναγγέλλειν τοῖς πρεσβυτέροις τῆς Ἐκκλη
σίας & μεμάθηκεν ἀπὸ τοῦ Πνεύματος, οὕτω διηyouμɛða. Propterea nos illud in Pastore, libro qui
ab aliquibus contemnitur, de dato Hermæ præcepto,
ut duos libros scriberet, ipseque postea senioribus
Ecclesiæ annuntiaret quæ a Spiritu didicerat, ita interpretamur. Homilia 8, in Numeros: Quod autem
dies peccati in annum pœnæ repuletur, non solum in
hoc libro, in quo nihil omnino est quod dubitari possit, ostenditur, sed et in libello Pastoris, si cui tamen scriptura illa recipienda videtur, similia designantur. Eusebius, Hist. eccl. 1. 111, c. 3: 'Enel ¿è
col. 111–112page 32 of 211
PG 5:111ὁ αὐτὸς Απόστολος ἐν ταῖς ἐπὶ τέλει προσρήσεσι ὴς οὖν ἅπασαν τὴν διαγωγὴν ἐν οἴκῳ κακίας ἔχει δια τῆς πρὸς Ρωμαίους μνήμην πεποίηται μετὰ τῶν ἄλλων καὶ Ἑρμα, οὗ φασιν ὑπάρχειν τὸ τοῦ ποιμένος βιβλίον· ἰστέον ὡς καὶ τοῦτο πρὸς μὲν τινων ἀντιλέλεκται, δι᾽ οἷς οὐκ ἂν ἐν ὁμολογουμένοις τι θείη· ὑφ' ἑτέρων δὲ ἀναγκαιότατον οἷς μάλιστα δεῖ στοιχειώσεως εἰσαγωγικῆς κέκριται· ὅθεν ἤδη καὶ ἐν Εκκλησίαις ἴσμεν αὐτὸ δεδημοσιευμένον, καὶ τῶν παλαιοτάτων δὲ συγγραφέων κεχρημένους τινὰς αὐτῷ κατείληφα. λελυμένος, κατὰ τοὺς ἔξω τῆς οἰκοδομῆς λίθους, οἱ οὐχ ἁρμόζουσι τῇ οἰκοδομῇ τοῦ πύργου κατὰ τὸν Ποι μένα. 4: Τελεσιουργίαν δὲ ἀγγέλων λέγει ὡς ἐπὶ τοῦ Δανιὴλ καὶ τοῦ ἀγγέλου τοῦ ἑρμηνεύσαντος αὐτῷ, καὶ περὶ τοῦ Ποιμένος τὸν Ἑρμᾶν τε λειώσαντος, ὡς ἐκεῖ ἀνέγνωμεν ἐν τῷ Ποιμένι. Εορταστικῇ, καὶ ἕτερα βιβλία τούτων ἔξω θεν, οὐ κανονιζόμενα μεν, τετυπωμένα δὲ παρὰ τῶν Πατέρων ἀναγινώσκεσθαι τοῖς ἄρτι προσερχομένοις καὶ βουλομένοις κατηχεῖσθαι τὸν τῆς εὐσεβείας λό γον Σοφία Σολομῶντος, καὶ Σοφία Σιράχ, καὶ Εσθήρ, καὶ 'Ιουδίθ, καὶ Τοβίας, καὶ Διδαχὴ καλουμένη τῶν ἀποστόλων, καὶ ὁ Ποιμήν. "Η φησι διὰ μὲν Μωσέως· Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν· διὰ δὲ τῆς ὠφελιμωτάτης βίβλου τοῦ Ποιμένος Πρῶτον πάν των πίστευσον ὅτι εἰς ἐστιν ὁ Θεὸς ὁ τὰ πάντα κτίσας καὶ καταρτίσας καὶ ποιήσας ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι. Εἰ Ἐν δὲ τῷ Ποι μένι γέγραπται (ἐπειδὰν καὶ τοῦτο, καίτοι μὴ ὂν ἐκ τοῦ κανόνος, προφέρουσι)· ι Πρώτον πάντων πίστευσον. Ο άσε Καὶ ὅτι διὰ τῶν ἀγγέλων αἱ ψυχαί χειραγωγοῦνται αἱ ζωὴν ἀγγελικὴν ἐπιτηδεύουσαι, οὕτω ἐν τῷ Ποιμένι ἀνέγνωμεν.PROLEGOMENA.
ὁ αὐτὸς Απόστολος ἐν ταῖς ἐπὶ τέλει προσρήσεσι 6ὴς οὖν ἅπασαν τὴν διαγωγὴν ἐν οἴκῳ κακίας ἔχει δια
τῆς πρὸς Ρωμαίους μνήμην πεποίηται μετὰ τῶν
ἄλλων καὶ Ἑρμα, οὗ φασιν ὑπάρχειν τὸ τοῦ Ποιμέ
νος βιβλίον· ἰστέον ὡς καὶ τοῦτο πρὸς μὲν τινων
ἀντιλέλεκται, δι᾽ οἷς οὐκ ἂν ἐν ὁμολογουμένοις τι
θείη· ὑφ' ἑτέρων δὲ ἀναγκαιότατον οἷς μάλιστα δεῖ
στοιχειώσεως εἰσαγωγικῆς κέκριται· ὅθεν ἤδη καὶ ἐν
Εκκλησίαις ἴσμεν αὐτὸ δεδημοσιευμένον, καὶ τῶν
παλαιοτάτων δὲ συγγραφέων κεχρημένους τινὰς
αὐτῷ κατείληφα. Quoniam vero idem Apostolus in
salutationibus ad finem Epistolæ ad Romanos inter
alios mentionem fecit Hermæ, cujus esse aiunt librum Pastoris; sciendum est, etiam huic a quibusdam contradici, propter quos inter receptæ auctoritatis libros poni non potest. Ab aliis vero maxime
necessarius judicatur, iis præsertim qui elementaria
institutione indigent. Unde etiam in Ecclesiis eum
publicatum scimus; et ipse quosdam ex vetustissimis
scriptoribus ipsius testimonio usos esse deprehendi.
λελυμένος, κατὰ τοὺς ἔξω τῆς οἰκοδομῆς λίθους, οἱ οὐχ
ἁρμόζουσι τῇ οἰκοδομῇ τοῦ πύργου κατὰ τὸν Ποιμένα. Tota igitur impii conversatio in domo praritatis est, cum sit dissolutus non aliter quam lapides
extra ædificium, qui ædificandæ turri plane inepti
sunt, juxta Pastorem. Ruffinus, Didymi discipulus,
qui in Ecclesia Græca plurimum versatus est, Expositione in Symbolum apostolorum, cum canonem
S. Scripturae prius tradidisset, addit: Sciendum
tamen est quod et alii libri sunt, qui non canonici,
sed ecclesiastici a majoribus appellati sunt, ut est
Sapientia Salomonis, et alia Sapientia quæ dicitur
filii Sirach. Ejusdem ordinis est libellus Tubiæ e: Judith, et Machabæorum libri. In Novo vero Testamento libellus qui dicitur Pastoris, sive Hermatis,
qui appellatur Duæ viæ, vel judicium secundum Petrum: quæ omnia legi quidem in Ecclesiis voluerunt,
non tamen proferri ad auctoritatem ex his fidei confirmandam. S. Hieronymus, qui inter Gracos consenuit, in Catalogo hæc habet: Hernam cujus
apostolus Paulus ad Romanos scribens meminit, as
serunt auctorem esse libri qui appellatur Pastor, es
apud quasdam Græcia Ecclesias etiam publice legi
tur. Revera utilis liber, multique de eo scriptorum
veterum usurpaverunt testimonia; sed apud Latinos
pene ignotus est. Idem epistola 106, sive Prologo
galeato Igitur Sapientia quæ vulgo Salomonis inscribitur, et Jesu filii Sirach liber, et Judith et Tobias et Pastor non sunt in cañone. JoanCassianus, sancti Chrysostomi discipulus, collat. viii, capit. 17: Jam quod unicuique
nostrum duo cohæreant angeli, id est bonus et malus, Scriptura testatur. De bonis quidem Salvator,
etc., de utrisque vero liber Pastoris plenissime
docet. Et collat. xit, cap. 12: Adjacere autem ho
mini in quamlibet partem arbitrii libertatem, etiam
liber ille qui dicitur Pastoris apertissime docet. Maximus in Scholiis ad Dionysii librum De divinis nominibus, cap. 4: Τελεσιουργίαν δὲ ἀγγέλων λέγει
ὡς ἐπὶ τοῦ Δανιὴλ καὶ τοῦ ἀγγέλου τοῦ ἑρμηνεύσαν
τος αὐτῷ, καὶ περὶ τοῦ Ποιμένος τὸν Ἑρμᾶν τε
λειώσαντος, ὡς ἐκεῖ ἀνέγνωμεν ἐν τῷ Ποιμένι. Porro
perfectionis efficientiam angelorum vocat, ut de Danes
S. Athanasius, Eusebio synchronus, in epistola
Εορταστικῇ, cum libros S. Scripturæ canonicus recitasset, monuit esse καὶ ἕτερα βιβλία τούτων ἔξω
θεν, οὐ κανονιζόμενα μεν, τετυπωμένα δὲ παρὰ τῶν
Πατέρων ἀναγινώσκεσθαι τοῖς ἄρτι προσερχομένοις
καὶ βουλομένοις κατηχεῖσθαι τὸν τῆς εὐσεβείας λόγον Σοφία Σολομῶντος, καὶ Σοφία Σιράχ, καὶ
Εσθήρ, καὶ 'Ιουδίθ, καὶ Τοβίας, καὶ Διδαχὴ καλουμένη τῶν ἀποστόλων, καὶ ὁ Ποιμήν. Εtiam alios
tibros extra hos, non canone quidem probatos, sed
Patrum auctoritate illis qui pietatis elementis imbuendi essent propositos, quales sunt: Sapientia
Solomonis, Sapientia Sirach, Esther, Judith, Tobias,
Doctrina apostolorum, et Pastor. Hæc quidem tune
Ecclesiæ sententia; quid autem de Pastore judicaverit, aliunde patet. Nam et epistola de Nicæna
synodo verbis Hermæ ipsius utitur, et lib. De Incarnatione Verbi probat omnia ex nihilo facta per Verbum: "Η φησι διὰ μὲν Μωσέως· Ἐν ἀρχῇ ἐποίη
σεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν· διὰ δὲ τῆς
ὠφελιμωτάτης βίβλου τοῦ Ποιμένος Πρῶτον πάν
των πίστευσον ὅτι εἰς ἐστιν ὁ Θεὸς ὁ τὰ πάντα
κτίσας καὶ καταρτίσας καὶ ποιήσας ἐκ τοῦ μὴ
ὄντος εἰς τὸ εἶναι. Quatenus loquitur per Mosen
·quidem: ‹ In principio fecit Deus cœlum et terram: ›
per utilissimum autem Pastoris librum: ‹ Primum niele et angelo ipsi interpretante, et de Pastore Her-
‘omnium crede unum esse Deum, qui condidit omnia
el absolvit, fecitque ut ex non ente essent.» Quem
Hermæ locum ante, ad eamdem rem demonstrandam, produxerat Origenes tomo t in Joannem. Εἰ
cum eumdem etiam producerent Ariani, Athanasius epistola pro Nicaena synodo: Ἐν δὲ τῷ Ποι
μένι γέγραπται (ἐπειδὰν καὶ τοῦτο, καίτοι μὴ ὂν
ἐκ τοῦ κανόνος, προφέρουσι)· ι Πρώτον πάντων
πίστευσον.» 1n Pastore quoque scriptum habetur
(quoniam et hoc, quamvis ex canone non sit, allegant): «Primum omnium crede,» etc.
Quid Didymus Athanasio synchronus de Herma
senserit, quamvis ejus omnia fere opera perierint,
colligere licet ex Catena in Jobum, ubi ait: Ο άσεmam perficiente, ut ibi legimus in Pastore. Et paulo
post: Καὶ ὅτι διὰ τῶν ἀγγέλων αἱ ψυχαί χειραγω
γοῦνται αἱ ζωὴν ἀγγελικὴν ἐπιτηδεύουσαι, οὕτω ἐν
τῷ Ποιμένι ἀνέγνωμεν. Εt quod animæ vitam angelicam instituentes ab angelis manuducuntur, ita in
Pastore legimus.
Cum hæc fuerit tam antiqua, tam constans eorum qui in Græca Ecclesia floruerunt de libro Pastoris sententia; cum auctorem prodant Hermam a
S. Paulo nominatum, cum librum ipsum in aliquibus ecclesiis publice lectum, ad institutionem ca
techumenorum a Patribus commendatum memorent, cum ipsi aut sacrum et divinum, aut serto
utilissimum·librum pronuntient, et ideo tantum in
col. 113–114page 33 of 211
canone non ponendum, quod de eo aliqui dubita- nis Apocalypsin, quos tamen agnoscit libros a ple
runt, an credibile est Nicephorum aut alium quem- risque ecclesiasticis agnitos, qui apocryphos pessi
vis Ecclesiæ Græcæ alumnum, eumdem ut falsum mæ notæ oůdè ¿v v600‹ ponendos voluit, Hist. 1. ur,
et fictum, ut pessimæ notæ apocryphum jugulare, c. 25. Et ipse Tertullianus ita videtur seipsum ex
et ab omni Ecclesiæ luce removere voluisse? Et plicare; nam statim addit: At ego ejus Pas toris
tamen Dallæus pro certo habet Nicephorum suum, scripturas haurio, qui non potest frangi, hoc est
his omnibus prætermissis sive damnatis, senten- vere canonicas. Nec non eodem libro: Et utique
tiam Tertulliani atque Gelasii secutum esse.
receptior apud Ecclesias Epistola Barnabæ apocrypho
Pastore machorum; epistola autem Barnabæ Ter
tulliano alia non est quam illa S.-Pauli ad Hebræos.
Quod si aliquid aliud intellexit, et per falsam et
adulteram scripturam, Hermæ librum tanquam
pessimæ notæ apocryphum ab omnibus Ecclesiis
fuisse eliminatum voluerit, non magis id verum est
quam cum eam solam machos amare ait: et con
trarium plane demonstrant Irenæi, Clementis et Ori
genis testimonia. Nullo igitur modo credendum est
auctorem Stichometriæ a recepta Græcorum Patrum
sententia recessisse, et auctoritate Tertulliani hæ
retici permotum, Hermæ Pastorem pro pessimæ
notæ apocrypho haberi voluisse.
Tertullianus aliquando catholicus, aliquando hæ
reticus, et alia catholici, alia hæretici de Pastore
sententia fuit. Librum De oratione adhuc catholicus
scripsit, in quo dum ritus quosdam in oratione
usurpatos, tanquam affectatos et coactos, et cu
riosi potius quam rationalis officii perstringit, hæc
habet: Idem quod assignata oratione assidendi mos
est quibusdam, non perspicio rationem; nisi si Iler
mas ille, cujus scriptura fere Pastor inscribitur,
transacta oratione non super lectum assedisset, verum
aliud quid fecisset, id quoque ad observationem vin
dicaremus. Utique non. Simpliciter enim et nunc
positum est: ‹ Cum adorassem, et assedissem super
lectum, › ad ordinem narrationis, non ad instar di
sciplinæ. Alioquin nusquam erit adorandum nisi ubi
fuerit lectus. Imo contra Scripturam fecerit, si quis
in cathedra aut subsellio sederet. Nempe ritus qui
dam a Christianis quibusdam Tertullianei ævi ob
servatus, statim finita oratione sedendi; quem ille
tanquam superstitiosum, irreligiosum, et gentili
ritui affinem reprehendit. Ritum autem ipsum ex
loco quodam Pastoris male intellecto ortum esse
putat. Quod clare ostendit, quanto tum in pretio
liber ille Hermæ fuit, ut ex eo ritus in Ecclesiæ
disciplinam transfundetur. Ipse autem, ut solet,
acute respondeus, non rejicit libri auctoritatem,
sed admittit, et verba ejus ita interpretatur, ut
ostendat tantum ordinem narrationis observandum
esse, nec ullam inde disciplinæ rationem erui posse.
Ita Tertullianus adhuc catholicus, ut observavit S.
Hilarius in Matthæum, canone 5: Quanquam et Ter
tullianus hinc (De oratione) volumen aptissimum
scripserit, sed consequens error hominis detraxit scri
plis probabilibus auctoritatem. Sed in libro De pu
dicitia, ubi purus pulus Montanista est, contraque
catholicos tanquam psychicos disputat, et illa quæ
ipse in libro De pœnitentia ante docuerat, damnat,
aliter quidem loquitur. Sed cederem tibi, si scriptu
ra Pastoris, quæ sola machos amat, divino Instru
mento meruisset incidi: sinon ab omni concilio Eccle
siarum, etiam vestrarum, inter apocrypha et falsa
judicaretur, adultera et ipsa, et inde patrona socio
tam, a qua et alias initiaris. In his Tertulliani am
pullis jam catholicorum omnium hostis facti, et
Hermam pro doctrina catholica accusantis, fortasse
nibil aliud contineri putandum est, quam Pastorem
Hermæ non fuisse ex judicio Ecclesiæ librum ca
nonicum, sed potius inter apocryphos, id est non
canonicos numeratum; ut Eusebius tv tois vó
bus posuit Pastorem, quem ipse utilissimum li
brum pronuntiavit, et Barnabæ-Enistolam et Joan
Ad Gelasium autem quod attinet, cum Dallæus
utriusque censoris Romani et Constantinopolitani,
et quidem utriusque summam in Ecclesia dignita
tem suo sæculo gerentis, concordem planeque ejusdem
generis censuram fuisse tradat, suave omnino som
nium est. Quis enim credat auctorem Stichometria
Græcos Patres in judicio de Herina deseruisse, ut
Gelasio consentiret; eorumdemque sententiam de
Ignatio postposuisse, ut Gelasio contradiceret? Vult
enim adversarius Nicephorum suum epistolas Igna
tii tanquam fictas inter apocrypha numerasse, quas
Gelasius ipse, scripto plane genuino ipsi martyri
ascripsit, ut ex testimoniis nostris patet. Imo quis
Nicephorum Gelasii sententiam in decreto secutum
esse affirmabit, qui illud ipsum decretum noverit a
nemine unquam vel inter Latinos fuisse agnitum
ante aliquot annos post Nicephori mortem? Nice
phorus patriarcha e vivis excessit circa annum
Christi 828: primi autem, opinor, qui decreti Gela
siani meminisse deprehenduntur, sunt Lupus Fer
rariensis, Hincmarus et Nicolaus papa primus, cir
ca idem quidem tempus omnes; sed et ex iis qui
primo loco decreţi mentionem fecit, post annum
840 scripsit. Mentio quidem bujus opusculi in
Chronico Centulensi a Dacherio edito, ubi inter alios
bibliothecæ illius abbatiæ libros legitur: Gelasii
papæ de libris recipiendis et non recipiendis, lib. 111,
c. 3. Iste autem catalogus confectus esse dicitur
anno 834, triennio postquam Nicephorus defunclus
est. Ne autem duorum patriarcharum consensu
nimium viri doctissimi triumphet oratio, quemad
modum uni superius larvam detraximus, ita et al
teri jam detrahamus..
Decretum quidem exstat de libris canonicis eccle
siasticis et apocryphis, quod magna virorum hu
jus ævi doctorum conspiratione Gelasio I pontifici
Romano tribuitur. Sed mss. codices multorum sæ
culorum in assignando auctore plurimum variant.
col. 115–116page 34 of 211
dem habemus concilium sub Gelasio primum, et
pro Actis concilii hoc decretum.
Vetustissimus codex collectionis Dionysianæ, quem codicibus mss. omnia illustrabuntur. Atque ita tan
beneficio Dacherii vidit Baluzius, decretum hoc
Damaso papæ ascribit, et Baronius ad annum Chri
sti 69, ex concilio Romano sub Damaso, quod con
tinet Cresconiana collectio, partem hujus decreti
citat. Ex qua obiter observo verba illa: Sancta ta
men Romana Ecclesia nonnullis synodicis constitutis
cæteris Ecclesiis prælata est, sed et evangelica voce
D. Salvatoris nostri primatum obtinuit, levi muta
tione, sed gravi errore in hæc jam esse mutata
Sancta tamen Romana Ecclesia nullis synodis con
stitutis cæteris Ecclesiis prælata est, sed evangelica
voce Domini et Salvatoris nostri primatum obtinuit.
Codex Ecclesiæ Urgellensis, teste Baluzio, et Juren
sis pervetustus, teste Chifletio, idem tribuunt Hor
misdæ. Alii Gelasium auctorem agnoscunt, ut et
uoster, qui in bibliotheca collegii SS. Trinitatis
Cantabrigiæ asservatur, quem olim Lanfrancus ur
chiepiscopus Cantuariensis de Beccensi cœnobio in
Anglicam terram deferri ſecit, ut ipse loquitur. Inde
colligunt viri docti primo Gelasium, dein vero
Hormisdam idem decretum edidisse. Ad Damasuin
enim referri nullo modo potest. Quamvis Baluzius
Damasum primum de hujusmodi libris publice sta
tuisse: dein vero Gelasium Damasi decretum reno
vasse, illudque auxisse eorum auctorum nominibus
qui post Damasum vixere, et idem quoque de Hor
misda dici posse, atque hæc omnia ex titulis libro
rum mss. elici posse hariolatur. Cum autem tale
quidpiam neque de Damaso, neque de Gelasio, ne
que de Hormisda vetus Ecclesiæ historia doceat,
illud potius ex mss. eficiendum puto, incertum pla
ne fuisse a quo pontifice, imo a quo auctore hoc
decretum conditum sit.
Refert quidem Gratianus decretum hoc scriptum
fuisse a Gelasio in concilio LXx episcoporum, ut
nunc Gratianus editur: nam in vetustissimis
mss. illa de concilio desiderantur. Sed ms. noster
Gratiano et Ivone antiquior, hunc titulum præfert
Decreta Gelasii papæ de recipiendis et non recipiendis
libris. Quæ scripta sunt ab eo cum Lxx eruditissi
mis episcopis. Videturque hic titulus fuisse antiquis
simus, tum quod apud Burchardum ita concipitur,
tum quod maxime illis convenit quæ apud Lupum
Ferrariensem, epist. 128, legimus: Quoniam docet
Gelasius cum LXX episcopis, viris eruditissimis,
qui scriptores essent vel non essent recipiendi. Aliqui
autem mss. codices addiderunt concilio huic etiam
suos consules, celebratumque tradiderunt Asterio
et Præsidio coss. Inde Baronius in Annalibus refert
congregatum Romæ concilium LXX episcoporum
tertio Gelasiani pontificatus anno, Domini vero 494;
cum tamen nullum ejus in Historia ecclesiastica ex
stet monumentum aut vestigium. Baronium secu
tus cst in editione conciliorum Binius, et Philippus
Labbeus, in Historia omnium Conciliorum synopsi.
494, Romanum 1 concilium sub Gelasio, quo a
lxx episcopis libri sacri et authentici ab apocryphis
sunt discreti, Asterio atque Præsidio consulibus. Ex
Sed eo anno, aut sub illis consulibus conditum
fuisse hoc decretum plane incredibile est. Neque
enim diu post Collectionem decretorum pontificum
collegit et edidit Dionysius Exiguus, et decreta Ge
lasii papæ nobis exhibet, inter quæ illud de qno dis
putatur, minime comparet. Illa tamen decreta mo
net Dionysius sub iisdem consulibus condita fuisse.
Hæc enim ad eorum decretorum finem legimus
Datum v Idus Martiarum, Asterio et Præsidio VV.
CC. coss. Quisquamne autem credet Dionysium, no
minis Gelasiani adeo studiosum, inter decreta iis
consulibus edita, hoc tam celebre omittere voluisse,
quo Gelasius depingitur, distinguens separansque,
quasi os Domini, mundum ab immundo, et secer
nens pretiosum a vili, ut loquitur Baronius? Præ
terea res ipsa clamitat eum titulum ex collectione
Dionysii fuisse huic decreto falso præfixum. In co
enim legimus: Item venerabilis viri Sedulii Pa
schale opus, quod heroicis descripsit versibus, insigni
laude præferimus. Quibus verbis auctor decreti ce
lebre et notissimum poema, tanqnam catholicum
suis Romanis commendare voluit. At opus Paschale
Sedulii iis consulibus notum non fuit; nam Asterio
demum exconsule divulgatum est. Unde factum
est ut Gennadius Sedulii non meminerit: quod mi
rantur illi qui finem libro De scriptoribus ecclesia
sticis eodem anno impositum a Gennadio non ob
servant. Adnotatio illa, quæ in veteri Aldi Manutii
editione Paschali carmini adnexa est, hoe satis in
dicat: Hoc opusculum non a Sedulio auctore edi
tum est, sed a Turcio Rufo Asterio V. C. exconsule
ordinario atque patricio, qui id inter scripta Sedulii
invenit. Idemque confirmat ipsius Asterii exconsu
lis ad Macedonium epigramma, eidem operi in duo
bus vetustis mss. testibus Sirmundo atque Usserio
præfixum.
Sume, sacer meritis, veracia dicta poelæ,
Qua sine figmenti condita sunt vitio;
Quo caret alma fides, quo sancti gratia Christi,
Per quam justus ait talia Sedulius.
Asteriique tui semper meminisse jubeto,
Cujus ope et cura edita sunt populis.
Quem quamvis summi celebrent per sæcula fasti,
Plus tamen ad meritum est, si viget ore tuo.
Cum igitur Asterius consn] fuisset, cum nomen
ejus in Fastis esset, tunc primum edidit Paschale
opus Sedulii; non potuit igitur a Gelasio anne Christi
494, Asterio et Præsidio coss. tantopere celebrari.
Vidit hæc acutissimus Usserius, et Binium perstrin
gens quod Romanam Lxx episcoporum synodum
ad eum annum absque ullo veterum vel codicum
vel auctorum testimonio retulisset, ipse ad bien
nium pontificatus Gelasiani adhuc reliquum confu
git. Cum, inquit, post biennium e vita excesserit pon
tifex Gelasius, intra illud temporis spatium putan
dum est et Sedulii nuper defuncti Paschale carmen
col. 117–118page 35 of 211
J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
ab Asterio recensilum atque Macedonio adhuc super- cibus simpliciter legatur: Post propheticas et evan
stili denuo oblatum, et Romanum illad LXX episco
porum sub Gelasio habitum fuisse concilium, qui nu
perrime divulgato operi præclarum dederunt testi
monium. Et certe ita putandum esset, si certo con
staret a Gelasio et synodo ejus hoc decretum edi
tum fuisse; at hoc non magis posteriori, quam
priori biennio competit; nam ecce, anno proximo
sive hujus biennii primo, sub Viatore consule alia
synodus a Gelasio Romæ congregata est episcopo
rum non lxx quidem, sed Lv. Hujus synodi Acta
exstant; nec in iis ullum hujusĉe decreti vestigium
apparet. Postremo Gelasii anno synodus nulla,
quantum novimus, coacta est; ut a synodo aliqua
Gelasiana editum fuisse hoc decretum plane incre
dibile sit. Nicolaus quidem de Cusa De concordia
catholica, lib. 11, c. 11, hæc ex concilio Toletano,
tempore Sysevandi regis celebrato, cap 17, citat
Apocalypsis librum multorum conciliorum auctori
tas, et synodica SS. Romanorum præsulum decreta
Joannis evangelista esse describunt, et inter divi
nos libros constituendum decreverunt, et inde colligit,
approbationem librorum, quæ Gelasio papæ ascri
bitur, fuisse synodicam. Sed hoc si aliunde non
constet, certe hinc constare non potest. Gelasii
enim non meminit, et alii pontifices Romani cano
nem ediderant, quo liber Apocalypseos reciperetur
et decretum hoc illius concilii tempore exstare po
tuit, vel sub Gelasii vel sub alterius pontificis no
mine, nam concilium illud celebratum est pluribus
quam 140 annis post mortem Gelasii, sc. a. D. 633
non 582, ut voluit Cusanus. Illo autem ævo cano,
nem Scripturarum sub nomine Gelasii papæ exsti
tisse non est verisimile. Nicolaus enim papa, in
epistola ad archiepiscopos et episcopos per Gallias
constitutos, canonis Innocentii tantum meminit,
non autem Gelasii, quamvis in eadem epistola de
creti Gelasiani meminerit. Sed responsuri sunt isti,
inquit, qui non ad obediendum potius quam ad re
sistendum sunt parati, aientes, quod inter canones
inveniatur capitulum S. papæ Innocentii; cujus au
cloritate doceatur a nobis utrumque Testamentum
esse recipiendum, quanquam in ipsis paternis cano
nibus nullum eorum ex toto contineatur insertum.
Quibus verbis uti patet canoni concilii Laodiceni,
ut apud Latinos habebatur, libros S. Scripturæ non
fuisse additos, aut Apocalypsin inter eos numera
tam non fuisse: ita etiam cosdem in decreto hoc
Gelasii non fuisse numeratos constare videtur. Certe
Ivo Carnotensis in decreto ordinem librorum S. Scri
pturæ, sine nomine Gelasii., posuit, parte quarta,
capite 61, aliisque interpositis, cap. 63, demum
Gelasii decretum recitat cap. 64, et codex Juren
s.s, quem edidit Chifletius, in Jormisdæ decretali
ordinem librorum S. Scripturæ præmittit; sed de
creti verba immutat, ut ad ordinem respiciat. Ita
enim ex illo codice legimus: Post has omnes pro
pheticas et evangelicas atque apostolicas, quas supe
ríus deprompsimus, Scripturas. Cum in aliis codi
gelicas atque apostolicas Scripturas. Verba igitur
illa, has omnes, et, quas superius deprompsimus, pa
lam inserta sunt, ut ordinem cum decreto conjun
gerent. Quod et postea rursus factum est: nam
pro illis, regulariter suscepimus, substituit, regula
riter superius enumeravimus. Nec igitur in synodo,
nec unquam Gelasium papam hoc decretum edidisse
verisimile est.
Nam primo auctor decreti male de Eusebio sensit,
unde illa: Historia Eusebii Pamphili apocrypha;
ostendit autem et ipse, quare apocrypham nomina
vit, nempe quia in primo narrationis suæ libro te
puit, id est male de natura Christi scripsit: nume
ravit itaque Eusebium inter Arianos. At verus Ge
lasius aliter de Eusebio sensit; ipsum in catholico
rum Patrum numero posuit; illius testimonia ad
confirmandam Ecclesiæ de duabus naturis Christi´
doctrinam adhibet. Auctor igitur decreti verus Ge
lasius esse non videtur. Neque illa Chifletii conci
liatio admittenda est, quod Historiæ ecclesiasticæ
libros tantum dicat in decreto non esse squequa
que renuendos; ipse enim pariter se explicat, propter
rerum tamen singularium scientiam, quæ ad instru
ctionem pertinent, scilicet, renuendos non esse
usquequaque; ad confirmationem autem doctrinæ
catholicæ, præsertim de natura Christi, cum et ipse
erraverit in hac ipsa re, et Origenem tantopere lau
daverit, adhibendam esse auctoritatem Eusebii ex
quocunque libro depromptam nunquam putaviť
auctor decreti.
Præterea in hoc decreto hanc censuram legimus,
Liber qui appellatur Canones apostolorum apocry.
phus, quam Gelasio papæ tribuendam minime esse
multa suadent. Nam Dionysius Exiguus, qui tanto
pere Gelasium admiratus est, post tam gravem ejuɛ
censuram, nunquam Canones apostolorum inter
pretari, et reliquis canonibus præfigere voluisset
nunquam in præfatione operis sui, his verbis usus
fuisset: In principio itaque Canones, qui dicun
tur apostolorum, de Græco transtulimus; quibus quia
plurimi consensum non præbuere facilem, hoc ipsum
vestram noluimus ignorare sanctitatem; quamvis
postea quædam constituta pontificum ex ipsis cano.
nibus assumpta esse videantur. An tam leni cen
sura ipse perstrinxisset, an tantummodo plurimos
consensum non præbuisse facilem, id est, alique
modo de eorum auctoritate dubitasse dixisset, si
ante paucos annos pontificem Romanum in con
cilio eas numerasse inter illa scripta, quæ catholicis
vitanda sunt, et quæ nullatenus recipit catholica et
apostolica Romana Ecclesia novisset? An de hac
dubitatione Stepbanum Salonitanum episcopum
monendum duxisset, ne, scilicet, hoc ipsum igno
raret, qui quid a Gelasio in concilio decretum fuit,
ignorare non potuit? An denique postea constituta
pontificum ex illis canonibus assumpta fuisse notas
set, si cos tam recenti pontificis constituto trans
fixos atque jugulatos cognovisset? Certe Dionysus
col. 119–120page 36 of 211
PG 5:119ρείσθω καὶ αὐτὸς καὶ ὁ χειροτονήσας,PROLEGOMENA.
translatione sua efficere nunquam potuisset, ut hi Petro. Gelasius, epistola ad episcopos per Lucaniam
canones ab Ecclesia Romana reciperentur, si ab
ipso Gelasio fuissent nuperrime rejecti. At receptos
statim fuisse ostendit Cassiodorus Divin. lect., cap.
23, qui de Dionysio et collectione ejus ita loquitur: Petitus a Stephano episcopo Salonitano ex Græcis exemplaribus canones ecclesiasticos moribus suis,
ut erat planus et disertus, magna eloquentiæ luce
composuit, quos hodie usu celeberrimo Ecclesia Romana complectitur. Verum autem esse quod Cassiodorus asseruit, patet ex epistola Joannis Il pontificis Romani paulo ante ad Cæsarium Arelatensem
data, in qua Contumeliosum Regensem episcopum,
auctoritate canonum ex collectione Dionysii Exigui
excerptorum, ab episcopatu suspendit, et canones
apostolicos ad eam rem diserte adhibet. Ea CanoRibus apostolorum capitulo xxv: Episcopus, presby -
ter, aut diaconus qui in fornicatione aut perjurio
çaptus est, deponatur, non tamen communione privetur; dicit enim Scriptura: ‹ Non vindicabit Dominus bis in id ipsum. › Ex canonibus supra scriptis
capitulo xxix, quod officium pristinum damnati pro
criminibus usurpare non debeant: Si quis episcopus,
presbyter, aut diaconus, depositus juste super certis
çriminibus, ausus fuerit attrectare ministerium duḍum sibi commissum, hic ab Ecclesia penitus abscindatur. › Fuerunt igitur tempore Joannis II pontificis et Cassiodori, canones apostolici in Romana
Ecclesia receptissimi, quod fieri potuisse nemo
concedet, si vel a Gelasio, vel Hormisda fuissent
tam publice rejecti.
constitutos, cap. 21, ut in nostro ms. reperitur:
Quos vero constiterit indignos meritis sacram mercalos esse pretio dignitatem, convictos oportet arceri, non sine periculo facinus tale perpetrantis (ita
ms, non perpetrantes), quia dantem pariter accipientemque damnatio Simonis, quam sacra lectio lestatur, involvit. Respondet Dallæus De pseudapostol.
1. 11, c. 4: Gelasii locus nullum omnino canonem
Saudat, neque apostolicum neque ecclesiasticum.
Tantum Simonis damnationem memorat, quam
sacra, inquit, lectio, Actuum scilicet apostolicorum,
ut notum est, testatur. Canonem quidem non laudal
Gelasius, id est, non expresse dicit, ea quæ præcipit in aliquo canone contineri: nec id voluit Dionysius, cum doceret aliqua pontificum constituta
ex canonibus qui dicuntur apostolorum fuisse assumpta; neque enim aliquis pontificum Ronianorum ante Dionysii ætatem in suis constitutis canones apostolorum nominasse deprehenditur. Sed id
tantum nos cum Dionysio volumus, hoc Gelasü
constitutum ex illo canone assumptum esse. Neque
mentio sacræ lectionis impedit quominus hæc asseramus; ad Actus enim apostolicos nos tantuin ideo
refert, ut sciamus quænam fuerit damnatio Simonis; quod autem illa damnatio pertineat tum ad
Simoniace promotum, tum ad promoventem, omnino ad illum apostolicum canonem pertinet, xaðalρείσθω καὶ αὐτὸς καὶ ὁ χειροτονήσας, hoc est, arcetur dans pariter accipiensque, ut loquitur Gelasius.
Canon apostolicus 22 est: Si quis abscidit seipsum,
id est, si quis amputavit sibi virilia, non fiut clericus,
quia suus homicida est, et Dei conditionis inimicus,
etc.; Gelasius autem epistola eadem, cap. 14: De
iis autem qui seipsos abscindunt, paterni canones evidenter sequenda posuerunt; quorum tenorem suffciat indidisse: dicunt enim, talia perpetrantes, mox
ut agniti fuerint, a munere clericali debere eos secludi. Quod modis omnibus custodire nos convenit, quia
fas esse nulli suppeditat, præter illa quidquam quæ
memorabilis decrevit forma censere. Respondet Dallæus, hæc in Nicæno canone contineri, quod nenio
negat, el paternos canones, potius ad Nicænos Patres quam apostolos referri debere. At nos ad
apostolos non referimus, sed ad Nicænos et Nicænis
longe antiquiores Patres. Ut Dionysius Exiguus se
ideo tum conciliorum, tum eos, qui apostolorum
dicti sunt canones, in Latinum sermonem translulisse profitetur, ut sancti præsules paternis muniantur regulis. Et Cæsarius post acceptam epistolam
Joannis papæ II, qua canones apostolici duo continebantur, subjungit Ecce manifestissime constat,
quia secundum quod et titulį antiquorum Patrum a
S. Joanne papa transmissi, et 318 episcoporum sententia, sed et canones Gallicani continere videntur, elc,
Mirari enim satis non possum, qua ratione duclus Dallæus seipsum Dionysio directe et ex diamegro opponeret. Ille in Ecclesia Græca enutritus, ubi
maxime valebant Canones apostolici, in Romana diu
versatus, ubi ţum non erant adeo recepti, in decrețis pontificum evolvendis multum desudans, observavit, ex canonibus illis aliqua pontificum constituta, Romanorum scilicet, assumpta fuisse. Dallæus
econtra De pseudepigraphis apost., lib. 111, cap. 3:
Ego vero putaverim-non ex canonum collectione sua
decreta pontifices, sed ex pontificum constitutis suos
canones assumpsisse primum eorum collectorem.
Respexit sine dubio Dionysius Innocentii, Leonis
et Gelasii epistolas, quibus nonnulla ex 50 canonibus apostolicis repræsentantur; at si Dallæus putaverit, aut hos 50 canones, aut eorum aliquos ex illis
epistolis, aut cujusvis Romani pontificis decreto assumptos fuisse, fugit eum omnino ratio, et Dionysio
verissima tradenti perquam importune illud opposuit, quod aperte falsum est.
Præterea non pauca sunt, quæ me movent ut credam ipsum Gelasium canones, qui dicuntur apostolorum, et admisisse, et in suis epistolis decretalibus usum ipsis fuisse. Tricesimus inter illos canon est: Si quis episcopus, aut presbyter, aut diaçonus per pecunias hanc obtinuerit dignitatem, dejiçiatur et ipse et ordinator ejus, et a communione
modie omnibus abscindatur, sicut Simon Magus a
Præterea et hæc et alia quæ habet Gelasius, ita
in Nicænis canonibus continentur, ut iidem Nicæni
canones agnoscant eadem in prioribus canonibus
præcepta fuisse, quos scimus inter canones, qui
col. 121–122page 37 of 211
PG 5:121ὑπὸ βαρβάρων ἢ δεσποτῶν εὐνουχίσθησαν, [καὶ] εύ ρίσχοιντο ἄλλως άξιοι, τοὺς τοιούτους εἰς κλῆρον προσ παρὰ ἐκκλησιαστικούς θεσμούς καὶ τοὺς και νόνας τῶν ἁγίων ἀποστόλων, Η σὴ σύνεσις ἤγουν τάς τε ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν ἀποστολικὸν κανόνα καὶ τῆς Ἐκκλησίας φυλάττειν ἔγνωκε· Τια ἱπν, τῷ μήτε τὸν ἀποστολικὸν κανόνα τοῦτο συγ'
PARS 1.
in codice Gelasii fuit 15. Cum igitur Dəllæus quinquaginta tantum canones sub apostolorum nomine
ævo Gelasiano exstitisse velit, cum ex illis tot a
Patribus, a conciliis, a Romanis pontificibus fuerint
diserte laudati, aliqui etiam ab ipso Gelasio agniti
atque probati, cum reliqui ejusdem plane generis
sint et in eodem cum his adeo receptis atque probatis codice repræsentati, cur Librum qui appellatur
Canones apostolorum apocryphum ita appellaret, ut
inter illa quæ ab hæreticis sive schismaticis conscripla sunt, numeraret, ut nullatenus a catholica et
apostolica Romana Ecclesia receptum indicaret, et a
catholicis vitandum pronuntiaret, ratio nulla vel excogitari potest.
dicuntur apostolorum numeratos fuisse. Primus refert Theodoretus Hist. eccl. l. 1, c. 3. Hic autem
quidem Nicæni concilii canon eadem continet, quæ
nos ex Gelasio descripsimus; sed et idem ostendit
canouem ante in Ecclesia latum fuisse: El tɩves
ὑπὸ βαρβάρων ἢ δεσποτῶν εὐνουχίσθησαν, [καὶ] εύ
ρίσχοιντο ἄλλως άξιοι, τοὺς τοιούτους εἰς κλῆρον προσletal ¿ xavúv. Quod nihil aliud est, quam quod
canon apostolicus 21 præcipit: Eunuchus, si per
insidias hominum factus est, vel si in persecutione
ejus virilia amputata sunt, vel si ita natus est, et
est dignus, efficiatur episcopus. Fatetur Dallæus libri supra nominati cap. 4, ‹ fuisse jam ante Nicænæ
synodi tempora aliquam in Ecclesia regulam, ex
qua bæc ita administrarentur, eam regulam ab
ipsis apostolis ita diserte constitutam
vel a
Clemente litteris mandatam, et in istam syllogen, quam Turrianus defendit, relatam negat.»
Nego et ego ab apostolis constitutam, a Clemente
scriptam; accipio, quod largitur, ante Nicænam
synodum exstitisse, asseroque cam in illam syllogen canonum, qui dicebantur apostolorum relatam
fuisse. Eamdeın fere rationem esse cæterorum, quæ
ex Nicæna synodo colligit Turrianus, fatetur etiam
Dallæus. Sic igitur cum citavit illud quod in canonibas 15, 16, 9 et 10 concilii Nicæni continetur, et
ab iisdem ad veteres seu ecclesiasticos canones ibi -
dem refertur, eodem opere laudasse librum canonum, qui apostolici dicebantur, omnino putandus
et, quia eo libro isti veteres canones continebantur. Præterea quid scripserint Innocentius et Leo,
antecessores sui, nescire Gelasius non potuit, qui
quamplurima ex canonibus illis in sua constituta
transtulerant. Et hi quidem veteres canones, et
ecclesiastici in conciliis dicti, ab aliis diu ante
Gelasium diserte apostolici dicebantur. Ut in concilio Ephesino Act. Antiochenus episcopus notatur,
quod παρὰ ἐκκλησιαστικούς θεσμούς καὶ τοὺς και
νόνας τῶν ἁγίων ἀποστόλων, contra leges ecclesiasti
cas,
Hæc, opinor, adeo a mente Gelasii abhorrere videbantur, ut hæc ipsa verba e decreto eradenda ac
penitus tollenda judicaverint nonnulli. Nam in ms.
nostro ante sexcentos fere annos exarato non comparent et Hincmarus ducentis adhuc senior in suo
codice sine dubio non invenit. Ita enim ipse Opusc.
c. 24: Sed et beatus Gelasius in catalogo, qui libri ab
Ecclesia recipiantur, de his apostolorum canonibus
penitus tacuit, sed nec inter apocrypha eos misit.
Illa igitur verba: Liber qui appellatur Canones apostolorum apocryphus, in decreto Gelasii Hincmarus
non legebat. Sed hic se criticum ostendit Dallæus;
ultima illa verba mendosa esse pronuntiat, et restituto verbo omisit, pro eo quod in codicibus vulgatis legitur misit, corrigenda, ut ita scripserit Hincmarus, Sed nec inter apocrypha eos omisit. Quam
importunam correctionem ea quæ sequunțur plane
rejiciunt. Quapropter in lectione illorum sequenda
est cautela ab eodem S. Gelasio præmonita: ‹ Cum
hæc, inquit, adCatholicorum manum advenerint, B.
Pauli apostoli præcedat sententia quæ dicit: Omnia
probate, quod bonum est tenete ‘. › Hoc est, quoniam
Gelasius hunc librum canonum nec inter eos qui ab
Ecclesia recipiebantur, nec inter apoćryphos numeravit, et tamen vulgo legeretur; id tandem sequitur,
inter eos esse numerandum, quos ille nec recepit,
nec penitus rejecit, quales erant Actus Silvestri,
scriptura De inventione Dominicæ crucis, et De inventione capitis B. Joannis Baptistæ, de quibus recanones sanctorum apostolorum, ordinationes
provinciæ Cypri ad se trahere conaretur: qui quidem erant 34 et 55 canones ejus libri quem habuit
Gelasius. Cum Eusebius Cæsariensis recusasset
episcopatum Antiochiæ, in hunc modum a Constantino imperatore laudatus est: Η σὴ σύνεσις
ἤγουν τάς τε ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν ἀποστολικὸν gulam ab Hincmaro observatam tradit. Ne Gratiaκανόνα καὶ τῆς Ἐκκλησίας φυλάττειν ἔγνωκε· Τια
prudentia et mandata Dei, et apostolicum canonem,
atque ecclesiasticum custodire statuit: ut ipse refert
de Vila Constantini lib. 111, c. 61. Est autem hic
canon inter eos, qui apostolici dicebantur, decimus
quartos. Alexander episcopus Alexandriæ ante
concilium Nicænum, cum Arium ejusque socios
excommunicasset, epistola ad Alexandrum Constantinopolitanum episcopum data graviter conqueritur, quod ab aliquibus in Ecclesiam reciperenἱπν, τῷ μήτε τὸν ἀποστολικὸν κανόνα τοῦτο συγxwpɛiv, quod apostolicus canon id non permittat, ut
1 Thess. v, 21.
Ꭰ
nus quidem bæc in Gelasii decreto legisse videtur;
nam inter eos qui Canones' apostolorum inter apocrypha numerabant, Gelasii non meminit, dist. 16.
Quod autem dist. 15 nunc ea habentur, nikili esi;
nam Gratiani codici omnia de libris apocryphis po -
stea sunt inserta, nec ad eum quo leguntur locum
pertinent, quo agit de conciliis, ut ipsius titulus indicat; et Glossa summam capitis complectens bæc
tantum habet: Dicit enim Gelasius, quod supradicta
quatuor concilia vult veneràri, et si qua alia fuerunt
a SS. Patribus instituta, et ostendit quæ opuscula
SS. Patrum in Ecclesia recipiantur. Ulterius igitur
col. 123–124page 38 of 211
tisse non apparet. Est quidem libellus, inter Opera
S. Cypriano falso ascripta, De revelatione capetis
Joannis Baptistæ, et si Baronio credendum sit, in
Adnotationibus ad Martyrologium, quarto Kal. Se
ptembris, cujus fidei sit tractatus ille, declaral cen
sura Gelasii, qui sic ea quæ ibi sunt reliquit lecto
ris arbitrio, ut quæ vera vel falsa sint, ante exami
net quam probet. Sed Gelasii censura cujus fidei sit,
tractatus ilte declarare non potuit; scriptus enim
est tractatus ipse post Marcellinum comitem, cujus
Chronicon citat: Chronicon autem Marcellini din
post Gelasii mortem scriptum est. Fertur quidem
Dionysius Exiguus eamdem revelationem ex Græca
Marcelli archimandritæ relatione in linguam Lati
nam transtulisse, ut eam Romani legerent; sed et
Dionysius ille post obitum Gelasii scripsit.
non processit Gratianus. In plurimis etiam mss. rum tales scripturas, sive libros, Gelasii ævo exsti
codicibus decreti Gratianei reliqua non comparent.
Quinetiam in duobus veteribus mss. Panormiæ Ivo
nis ad publicam academiæ nostræ Bibliothecam
pertinentibus, eadem verba desiderantur. Neque
mirum, cum illa pars postrema decreti Gelasiani,
tum in Panormia tum in decreto Burchardi, hoc
titulo gaudeat De notitia librorum apocryphorum,
qui a SS. Patribus æterna damnatione damnati sunt.
Quis enim ferre tum temporis potuit canones apo
stolorum in decreto sub tali titulo comprehensos, si
simul cogitaret, iisdem canonibus Romanam Eccle
siam gubernatam esse? Cum igitur aliquorum ante
Gelasium pontificum, et ipsius etiam Gelasii decreta
ex canonibus apostolicis desumpta sint, cum paulo
post Gelasii mortem, canones illi a tota Romana
Ecclesia recepti sint; decretum illud, quo hi cano
nes æterna damnatione damnati sunt, Gelasio papæ
tribui non potest.
Præterea hæc verba auctorem decreti Gelasio
juniorem omnino demonstrant: Sed et si qua sunt
concilia a SS. Patribus hactenus instituta, post illo
rum. quatuor auctoritatem et custodienda et recipienda
decrevimus. De quatuor generalibus conciliis ante
locatus, de reliquis post ea celebratis agit, mino
remque iis auctoritatem tribuit; quod omnino in
telligi debet de conciliis quæ videbantur esse gene
ralia: aliter nihil diceret. At ætate Gelasii nullum
post Chalcedonense concilium celebratum est, quod
in numero generalium poni potuit. Auctor igitur
hujus decreti omnino post concilium quintum), sive
Constantinopolitanum secundum scripsit. De illo
enim diu dubitanter locuti sunt Latini, nec paris
cum quatuor auctoritatis esse voluerunt. Grego
rius: De illa tamen synodo, qua Constantinopoli
postmudum facta est, quæ a multis quinta nomina
tur, scire vos volo. multis igitur ævo Gregorii,
non ab omnibus quinta dicebatur, et cum idem Gre
gorius de synodi Chalcedonensis auctoritate dixis
set, de quinta hæc statim addidit: Nam synodus quæ
post eam generaliter facta est, idcirco a nobis reci
pitur, quia ejusdem synodi in omnibus sequens teno
rem illius auctoritatem custodit. Isidorus 1. vi Ety
mol., c. 16: Hæ sunt quatuor synodi principales,
fidei doctrinam plenissime prædicantes. Sed et si qua
sunt concilia quæ SS. Patres Spiritu Déi pleni san
xerunt post illorum quatuor auctoritatem, omni ma
nent stabilita vigore. Quis non videt hæc eadem
quasi mente scribi, qua illa in decreto Gelasiano
scribebantur? Nec hæc igitur, nec illa ante quin
tam synodum scripta fuisse putandum est. Cassio
dorus qui post Gelasium, ante vel circa synodum
quintam scripsit, quatuor tantum nominavit, de po
sterioribus nihil omnino addidit.
Denique legimus in decreto Item scriptura de
Inventione Dominicæ crucis, et alia scriptura de in
ventione capitis B. Joannis Baptista novellæ quidem
relationes sunt, et nonnulli eas Catholici legunt. Ve
Decretum docet Marcum evangelistam gloriosum
consummasse martyrium; at hoc neque Eusebius,
neque Hieronymus ante Gelasium tradidit, neque
post eum Isidorus Hispalensis: ut Vita S. Marci, in
qua ejus martyrium describitur, post Isidori, ante
Bedæ et auctoris. decreti tempora scripta esse vi
deatur.
Denique, quod præsens negotium maxime spe
clat, auctor de Ruffino agens ait: Illa sentimus quæ
beatum Hieronymum sentire cognoscimus: el nou SO
lum de Ruffino, sed etiam de universis, quos vir sæ
pius memoratus zelo Dei et fidei religione reprehen
dit. Quæ verba nec concilio, nec pontifici Romano
satis conveniunt; et res aliter omnino se habet.
nemine enim magis dissentit quam ab Hieronymo.
Libros omnes Veteris Testamenti, qui non in He
bræorum canone habebantur, ad apocrypha rotunde
relegavit Hieronymus; eosdem in decreto pariter
cum canonicis sancta et catholica suscipit et hono
rat Ecclesia. Hieronymus libros quos apocryphos
vocat, legi in Ecclesia vult, epist. 145: Sicut Judith
et Tobiæ, et Machabæorum libros legit quidem Eccle
sia, sed eas, inter canonicas Scripturas non recipit
sic et hæc duo volumina(navápetov Jesu filii Sirach.
et Sapientiam Salomonis). legat ad ædificationem
plebis, non ad auctoritatem ecclesiasticorum doyma
tum confirmandam. In decreto omnia quæ apocry
pha appellantur, tanquam a Catholicis vitanda, et
ab Ecclesia eliminanda damnantur. Hoc sensu inter
apocrypha numerantur Opuscula Tertulliani, No
vati, Arnobii, Apollinarii. Aliter plane Hieronymus,
epist. 76: Ego Origenem propter eruditionem sic in
terdum legendum, quomodo Tertullianum, Novatum,
Arnobium, Apollinarium, et nonnullos ecclesiasticos
scriptores Græcos pariter et Latinos, ut bona eorum
colligamus, vilemusque contraria, juxta Apostolum
dicentem: Omnia probate, quod bonum est tenete.»
Quæ verba Apostoli ad aliam plane classem in de
creto trahuntur, ut ante observatum est. Pessimo
sensu in decreto legimus: Liber qui appellatur Pa
storis, apocryphus; quem apud quasdam Græciæ
col. 125–126page 39 of 211
pr
J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
Ecclesias etiam publice legi testatus est, et revera quæ adversarium absolvit, argumento cedit! Qui
utilem librum pronuntiavit Hieronymus. Auctor
decreti, Opuscula Clementis Alexandrini apocrypha.
Hieronymus in Catalogo: Feruntur ejus insignia vo
lumina, plenaque eruditionis et eloquentiæ, tam de
Scripturis divinis, quam de sæcularis litteraturæ in
strumento. Adeo decreti scopus, et quasi peculiaris
tractatio, ab Hieronymi doctrina penitus abhorrent.
Liber Proverbiorum, qui ab hæreticis conscriptus, el
S. Sixti nomine prænotatus est, apocryphus, inquit
ille quem Gelasium esse volunt. At Hieronymus eum
librum docuit non ab hæreticis fuisse conscriptumı,
sed a philosopho Pythagoreo, epist. 66: Librum
Sixti Pythagorei, hominis absque Christo, atque eth
nici, immutato nomine, Xysti martyris et Romana
Ecclesiae episcopi prænotavit.
Cum igitur nec Stichometria patriarchæ Constan
tinopolitano tribuenda sit, nec Decretum Romano
tribui posse videatur, non est ea censuræ auctori
tas, quam voluit Dallæus: cumque tanta sit Sticko
metriæ atque Decreto in apocryphis denotandis dis
crepantia, non est ea censuræ concordia, quam
tradit vir doctissimus: cum denique in ipsa Sticho
metria libri illi tantummodo Novi Testamenti apo
cryphi dicantur, satis apposite Hammondus, si epi
stolas Ignatii in Indiculo denotari concedatur,
Salmasio videtur respondisse: Nihil ab auctoritate
epistolis kisce a nobis tributa ex eo detractum aut
minutum esse, quod sic in apocryphorum numero
repositæ inveniantur. Sic, inquam, id est in Indiculo
librorum, qui in canonem recipiuntur, et qui a ca
none removentur. Quod enim sic in apocryphorum
numero reponitur, canonicis libris solis opponitur.
Ut S. Augustinus De Civitate Dei, l. xv, c. 23
Malta sub nominibus et aliorum prophetarum et re
centiora sub nominibus apostolorum ab hæreticis
proferuntur, quæ omnia sub nominibus apocrypho
rum ab auctoritate canonicorum diligenti examina
tione remota sunt. Nomen igitur apocryphi tantum
ab auctoritate canonicorum scriptum aliquod remo
vebat.
sic virum summum laudat, quomodo vituperat?
Videamus igitur primo quid tandem sit, ob quod
hanc defensionem tanto præconio effert; nempe
quod hinc appareat eos immerito accusatos esse,
qui Ignatiana damnarunt, antequam purior editio
procurata est. At nostri eas non accusarunt, qui
epistolas Eusebio minime memoratas tanquam spu
rias rejecerunt, aut etiam reliquas interpolatas
esse pronuntiabant; sed eos tantum, qui epistolas
illas quæ interpolatæ sunt, antequam interpolaren
tur, fictas fuisse contendebant; aut interpolatas
penitus rejiciebant, tanquam nihil ex iis probari
posset. Quod autem epistolas Ignatii omnem eam
auctoritatem, quam olim obtinuerant plane amisisse,
nulliusque auctoritatis ſuisse ante Nicephorum, ex
Usserio doceat Dallæus; observo eam vocem omnem
non esse ab Armachano usurpatam, sed a Dallao
adjectam; ut et illa, nullius auctoritatis, quæ inde
pariter deducit. Ego aliter Usserium intelligo; et
qui sic interpretantur, fruantur illi excusatione
quam cupiunt, sed interim sciant sententiam eam
qua excusari volunt esse apertissime falsam.
Hanc tamen defensionem ab Usserio ingeniosis
sime et ad causam quam agil appositissime inventam
rejicit vir doctissimus, quod non videatur satis cer
ta. Et satis quidem certum non est, ullas Ignatii
epistolas Stichometriæ auctorem inter apocrypha
numerasse, ut voluit Salmasius; multo minus cer
tum est, inter pessimæ notæ apocrypha reposuisse,
ut vult Dallæus; sed si quis hæc concedat, satis
profecto certum est, eas propter aliarum suppo
sitiones et ipsarum interpolationes, tantam igno
miniam passas esse. Constat enim epistolas Euse
bio visas per multa sæcula summa auctoritate flo
ruisse constat ante nonum sæculum easdem et
interpolationibus fœdatas, et adjectionibus auctas
fuisse; constat alios libros primo integros dein
corruptos inter apocrypha rejici solitos: si igitur
bæ epistolæ nono illo sæculo tanquam omnibusCa
tholicis vitandæ proponerentur, quæ hactenus ab
omnibus tum catholicis tum hæreticis fuerant re
ceptæ, id ob aliam causam, quam ob adjectio
nes corruptelasque fieri non potuisse quis non
Sed multo melius ac modestius, atque sàpientius
'‹ptimus ac doctissimus Usserius Ignatiana sua ab
hoc Nicephori telo defendit, inquit Dallæus. Non
male defendisse ostendimus Hammondum; si multo videt?
melius Usserius, certe optime defendit. Nempe Ar
machanus docuit non mirum esse, si epistolæ Igna
tii, adjectione spuriarum, et interpolationibus a
pristina forma immutatæ in apocryphorum numero
reponerentur: quemadmodum Estheræ liber, licet
ab Hebræis receptus, tamen propter additamenta,
a Melitone Sardensi, et Gregorio Nazianzeno, inter
sacros libros uominatus non est, ab Athanasio
etiam inter nothos nominatim abjectus. Verumta
men si Dallæum bene novi, non est nihili, quod Ar
machani defensionem tantopere probat. Non enim
sine dolo laudat, quam sine ratione rejicit. Lau
dat, ut suos excuset; rejicit, ut argumentum vim
suam retineat. O præclaram Usserii defensionem,
t
Hæc tamen, postquam tantopere laudaverat, ne
gat Dallæus, primo, quia nullus est eorum libro
rum, quos damnat Nicephorus, de quo aliquid si
mile dici possit. Si hoc verum esset, nibil tamen
efficeret, quia non est eadem omnium apocrypho
rum ratio, ut ante ostendimus: sed est aperte fal
sum. Ecce enim in Stichometria legimus Deplodos
Ilétpov, orlywv ßy'. Itinerarium Petri, versus 2,700.
Iloc Itinerarium a Clemente Romano scriptum fuis
se credebant veteres, unde primum inter ȧvethey
µɛvɑ positum est, dein inter apocrypha. Rationem
ipsi reddiderunt, quod ejus libri doctrina ab illa
quæ a Clemente tradita est, multum tandem dis
crepabat. Non quod Clementem eum librum mini
col. 127–128page 40 of 211
PG 5:127Χρῶνται δὲ καὶ ἄλλαις τισι βίβλοις, δῆθεν ταῖς Περιόδοις καλουμέναις Πέτρον ταῖς διὰ Κλήμεντος γραφείσαις, νοθεύσαντες μὲν τὰ ἐν αὐταῖς, ὀλίγα δὲ ἀληθινὰ ἐάσαντες. Ἐπειδὴ δ' ἐν τούτοις τοῖς κανόσιν ἐντέταλται δέχεσθαι ἡμᾶς τὰς τῶν αὐτῶν ἁγίων ἀποστόλων διὰ απαρίθμησιν, διαταγαὶ ὑμῖν τοῖς ἐπισκόποις δι᾿ ἐμοῦ Κλήμεντος ἐν τῶν ἀντιλεγομένων τῶν ἀποκρύφωνPROLEGOMENA.
me scripsisse crederent, sed quod ab hæreticis in- oxtù ß16hlois npornɛqwvýµévai), quos tamen pariter
terpolatum adeoque corruptum putarent. Ita Epiphanius de Ebionis: Χρῶνται δὲ καὶ ἄλλαις τισι
βίβλοις, δῆθεν ταῖς Περιόδοις καλουμέναις Πέτρον
ταῖς διὰ Κλήμεντος γραφείσαις, νοθεύσαντες μὲν τὰ
ἐν αὐταῖς, ὀλίγα δὲ ἀληθινὰ ἐάσαντες. Sunt et alii
libri quibus utuntur, ut Circuitus Petri a Clemente
scripti, quo in libro, paucis veris relictis cætera
supposuerunt. Quod igitur asseritur, nullum esse
eorum librorum, quos damnat Stichometriæ auctor,
de quo aliquid simile dici possit; non est veritati
consentaneum.
recipiendos minime putabant. Necesse itaque erat
ut admonerent constitutiones illas esse rejiciendas;
aliter eadem opera cum canonibus apostolicis confirmatæ fuissent. At constitutiones eas ut primo fictas et supposititias rejicere non potuerunt, nisi
simul canones rejicerent (qui earum tam honorificam mentionem fecerant), quos stabilire voluerant.
Ut igitur canones retinerent, et constitutiones reprolarent, quasi ab apostolis primo dictatas et a
Clemente scriptas (ut canones affirmabant), sed ab
hæreticis postea corruptas eas damnaruut. Hæcque
omnia vera esse ostendit ipsum damnationis proœmium. Ἐπειδὴ δ' ἐν τούτοις τοῖς κανόσιν ἐντέταλται
δέχεσθαι ἡμᾶς τὰς τῶν αὐτῶν ἁγίων ἀποστόλων διὰ
"Klhµevros diarážets. Quoniam autem in his canonibus præceptum nobis est, ut eorumdem sanctorum
apostolorum per Clementem constitutiones suscipere
mus, etc. Non igitur erat cur ab exemplo canonis
concilii Trullani, cum Indiculo perperam collati,
defensionem Usserii, tantopere a se laudatam, rejiceret Dallæus.
Sed quidquid sit, nec auctoris Stichometriæ, nec
interpretis Anastasii testimonia auctoritatem epistolarum S. Ignatii vel tantillum minuunt. Nego
enim illius epistolas in hoc Indiculo vel nominari,
vel innui, vel quovis modo contineri. Ignatii nomen
audio, epistolas non lego: video in Græcis Tyvalov, in Latinis Ignatii, neque amplius quidquam:
volunt Salmasius et Dallæus Ignatii omnia intelligi
Secundo defensionem Usserii rejicit, quod putet
Nicephorum, si Ignatiana, non per se proprie, sed
tantum ob addititia et interpolata damnasset, id
ipsum testari, suumque de libro olim probato judicium diligenter purgare voluisse: idem enim in
Constitutionibus apostolicis fecerunt Trullani Patres. Mirari satis non possum hanc viri doctissimi
iniquissimam postulationem, ut, scilicet, Stichometriæ auctor causam exprimeret, seque diligenter
purgaret, si ob eam causam Ignatiana inter apocrypha relegaret, quam voluit Usserius. Si enim
tam nobile scriptum, et ab omnibus receptum condemnare voluit, cur hanc non minus, quam aliam
quamcunque causam, quam habuisse videatur, resicere potuit? Certissimum est, Ignatii epistolas per
aliquot sæcula ante nonum, quo scripsisse censor
Elle perhibetur, tum ab omnibus Catholicis, tum
etiam hæreticis receptissimas fuisse, et inter scripta
catholica primo loco numeratas. Si igitur has condemnare, simulque debitam majoribus reverentiam
fræstare, et seipsum diligenter purgare voluisset,
eo magis sui judicii causam reddere tenebatur, si
ut prorsus suppositit as et fictas abjiciendas potius,
quam interpolatas et auctas respuendas judicaret;
interpolatas enim et spurias pauci tunc ac moderni, eas autem quas genuinas putamus, et plurimi
et vetustissimi receperant. Sed revera ut quisquam
qui indiculum tantum sive απαρίθμησιν, ut Græci
loquuntur, confecit librorum canonicorum et apocryphorum, de natura librorum quos tantum numerat, disputaret, aut de aliquo peculiari scripto,
cur eo loco poneretur, rationem redderet, hactenus
plane inauditum est. Dispar igitur plane ratio est tanter, nunc aperte et simpliciter rejiciebant. De
canonis Trullaui, et Indiculi, sive Stichometriæ.
Ut, si Patres illius concilii purgare se voluerint,
dem etiam ab auctore hujus Indiculi nobis exspectandum non sit. Sed nec illud verum est quod asserk Dallæus, Patres Trullanos, ideo rejectionis
Constitutionum rationem reddidisse, ut judicium
suum purgarent; aliter enim omnino se res habuit,
quod ignorare Dallæus non potuit. Recepit illud
concilium 85 canones apostolicos, tanquam ab ipsis
apostolis dictatos: videbant in ultimo eorum canonum octo libros Constitutionum confirmari (numerantur enim inter ßáía σɛbásµia xal âyia, adduntur scriptis apostolicis, Novi Testamenti, ai
διαταγαὶ ὑμῖν τοῖς ἐπισκόποις δι᾿ ἐμοῦ Κλήμεντος ἐν
debere. Id vero mihi esse videtur ab omni ratione
alienissimum. Recitat auctor libros Novi Testamenti canonicos, dubios et apocryphos: epistolas.
a S. Ignatio, instante martyrio, scriptas, vel ad
martyrium festinanti suppositas, nec inter canonicas, nec dubias, nec apocryphas scripturas numerari recte potuisse contendo. Scimus a qualibus
viris profecta sunt scripta, quæ in sacrum canonem
recipiebantur, scilicet, vel ab apostolis, S. Matthæo,
S. Joanne, S. Paulo, S. Petro, et fortasse S. Jacobo atque S. Juda, vel ab apostolorum discipulis
atque comitibus, eodem spiritu afflatis, S. Marco
atque S. Luca. De iis quæ sub nomine apostolorum
scripta sunt, aliquando dubitabant, et nunc hæsiiis quæ a discipulis aut comitibus apostolorum, qui
vivis apostolis defuncti sunt, edita fuisse primo.
putabantur, dubitabant an ab eodem spiritu profecla in eumdem canonem cum illis S. Lucæ atque
S. Marci recipi deberent, ut de Clemente, Barnaba,
et Herma primo quæsitum est. Postea etiam aliqua
dicebantur ab ipsis apostolis dictata, et a discipulis
suis ex apostolorum præcepto scripta, et post eo.
rum mortem forte divulgata, de quibus rursum in
Ecclesia dubitatum est; et ex illis τῶν ἀντιλεγομέ
νων et τῶν ἀποκρύφων Indiculi confecti sunt. Illa
igitur scripta, quæ cum primo apparebant, tanquam S. Scripturæ partes accipiebantur, ab aliquibus postea negata, inter dyrtleyóμeva hæserunt,
col. 129–130page 41 of 211
PG 5:129διδαχάς διδασκαλίας διδαχή διδασκαλία ἀποστόλων, διδασκαλία Κλήμεντος, διὰ Κλήμεντος, διδασκαλία Ιγνατίου, διδασκαλία διὰ Ἱππολύτου, ποι τῶν πραγμάτων τὰ μὲν διδασκαλίας δεῖται, τὰ ἐν ταῖς Εκκλησίαις πάσαις διατάσσομαι, εἰ τι, 34: Τὰ δὲ λοιπά, ὡς ἂν ἔλθω, διατάξομαι. Διδαχαὶ τῶν ἀποστόλων, Διδασκαλία Κλήμεντος, Ἰγνατίου Διδασκαλία. Διδαχὴ ἀποστόλων, Κλήμεντος (διδαχή), Ιγνατίου (διδαχή), διδαχή, ἀπὸ κοινοῦ Ἰγνατίου διδασκα διδαχή διδασκαλία Κλήμεντος ενο Κλήμεντος διδαχή διδαχή ει δι διδαχή Κυρίου, διδαχὴ ἀποστόλων, διδασκαλία τοῦ Σωτῆρος, διδασκαλία Παύλου, Διαταγαί, Καθολικὴ διδασκαλία. μὲν οὖν τοῦ γενείου ἐν ταῖς Διατάξεσι τῶν ἀποστόλων φάσκει ὁ θεῖος λόγος καὶ ἡ διδασκαλία. Ακούσατε διδασκαλίαν ἱεράν. καθολικὴ διδασκαλία Ὑμεῖς μὴ ψηφίζετε, ἀλλὰ ποιεῖτε ὅταν οἱ ἀδελφοὶ ὑμῶν οἱ ἐκ περιτομής, μετ' αὐτῶν Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος τὴν ἁγίαν τοῦ Πάσχα ἡμέσPARS I.
quæ ab omnibus a canone rejecta, in apocryphis tici aut male feriati homines, sacris oraculis minumerabantur. Illa vero, quæ ad divinæ Scripturæ
canonem nunquam aspirabant, quæ quamprimum
scripta sunt, diuque postea, non ut canonica, sed
catholica tantum recipiebantur, neque inter &vtidsyouɛva, neque inter apocrypha numerari sæculis
sequentibus potuerunt. Cum igitur epistolæ S. Ignatii post omnium apostolorum mortem, ex occasione
tantum martyrii, et in itinere subito effusæ sint,
cum a Christianis pro scriptis sancti viri atque
martyris tantummodo acceptæ, nec unquam, quod
scimus, in Ecclesia lectæ sint, nescio quomodo cuiquam in mentem venire potuerit, ut eas in numero apocryphorum Novi Testamenti numeraret.
nime contenti, tales διδαχάς et διδασκαλίας commenti sunt. Quæ nulli certo apostolico viro aseribebatur, dicta est διδαχή vel διδασκαλία ἀποστόλων,
quæ ab aliquo apostolorum discipulo scripta putabatur, ejus nomnen præ se ferebat, ut διδασκαλία Κλή
μεντος, vel διὰ Κλήμεντος, quæ omnium hujus generis antiquissima videtur. Ad hujus autem formam
effict:e sunt et aliæ complures diversis sæculis excogitatæ atque evulgata; ut διδασκαλία Ιγνατίου,
de qua diximus, et διδασκαλία διὰ Ἱππολύτου, ποιdum a quopiam observata, quam in codice ms. bibliothecæ Oxoniensis latere testamur. Neque enim
deerant, qui Hippolytum ipsis notum apostolis
prædicarent. Quin et talem doaxhy etiam S. Polycarpo attributam fuisse non dubito. Tales erant
antiquitus evulgatæ, quasi ab apostolis derivatæ dedayal atque diaries. Nam, ut recte S. Chrysostomus, τῶν πραγμάτων τὰ μὲν διδασκαλίας δεῖται, τὰ
¿è ¿nitayñs, aliæ res docentur, aliæ mandantur. Ex
illis didascaliæ, ex his constitutiones prodierunt
sive diatáčcıç ut S. Paulus, I Cor. vi, 17: Obrwę
ἐν ταῖς Εκκλησίαις πάσαις διατάσσομαι, εἰ τι,
el
34: Τὰ δὲ λοιπά, ὡς ἂν ἔλθω, διατάξομαι.
Quid igitur, inquies, facit in Indiculo Ignatii nomen? Facilis et expedita responsio. Non in hoc
tantum, sed et in alio ludiculo nomen Ignatii reperitur; et sane ratio suadet, ob eamdem causam
eumdem in utroque nominari. Indiculus ille ms.
exstat inter libros Baroccianos in Bibliotheca publica Oxonii, de quo monuit Usserius, quemque
Dos vidimus. In illo inter plurima apocrypha numerantur Διδαχαὶ τῶν ἀποστόλων, Διδασκαλία Κλήμεντος, Ἰγνατίου Διδασκαλία. Ut autem aliud est
Siĉasualía vel Aidaxh Clementis, aliud epistola, ita
et Ignatii. Sed eodem modo supplendam et intelligendam Stichometriam nostram censeo: scilicet,
Διδαχὴ ἀποστόλων, Κλήμεντος (διδαχή), Ιγνατίου
(διδαχή), ut illa vox διδαχή, quasi ἀπὸ κοινοῦ subintelligatur, quod scriptoribus omnibus perquam familiare est. Atque ita illud 26 Clementi adjectum
in Græcis, et ab Anastasio prætermissum, nibil
aliud fuerit, quam abbreviatio aliqua vocis dɩdaxh a
librario minime intellecta et male depicta, aut numerus capitulorum, quæ in illa Didascalia continebantur. Ut Coptitarum Didascalia, quam factam
tradunt a duodecim apostolis, cum S. Paulo et Jacobo Hierosolymorum episcopo, continebat 38 capitula, et abbreviatura solemni dicebatur Dask,
quemadmodum ex ms. codice Barocciano constat.
Cum enim in altero indiculo Ἰγνατίου διδασκαMav ad apocrypha videamus relegatam, quid aliud
est quod in nostro ad nomen 'Tyvatio subintelligatur (subintelligi enim aliquid omnino debet),
quam διδαχή; et cum διδασκαλία Κλήμεντος in illo p immutandi interpolandique, ut omnia ipsius ενο
altero Indiculo præcedat eam Ignatii, cur hic etiam
Κλήμεντος διδαχή non recte intelligatur, præsertim
cum præcedat in hoc, ut in altero, Audaxh doctÓÀwv. Tanta est in utroque Indiculo ad hanc interpretationem roborandam conspiratio.
Quin et res ipsa idem omnino docet. Observandum enim est, plures olim exstitisse dixás, sive
&lasxallas, quasi ab apostolis profectas, et vel ab
ipsis scriptas, vel certe viris apostolicis dictatas,
et ab illis sub apostolorum nomine exaratas et Ecclesia commendatlas. Cum enim voces διδαχή ει διSasxalia frequentissime in Novo Testamento occurrerent, ut διδαχή Κυρίου, διδαχὴ ἀποστόλων,
διδασκαλία τοῦ Σωτῆρος, διδασκαλία Παύλου, livreUt hujus observationis nostræ veritas ulterius
innotescat, ex his diversis didascaliis atque constitutionibus, libros octo Constitutionum apostolicarum, quos nunc habemus, confectos atque consarcinatos fuisse, asserere non dubito. Duos hujus
operis titulos reperiri fatentur viri docti, quorum
unus Διαταγαί, alter Καθολικὴ διδασκαλία. Utriusque sæpe in ipsis libris mentio fit, et vetus Epiphanii testimonium hæresi 80 suffragatur: Kal nɛpi
μὲν οὖν τοῦ γενείου ἐν ταῖς Διατάξεσι τῶν ἀποστόλων
φάσκει ὁ θεῖος λόγος καὶ ἡ διδασκαλία. Εt de barba
quidem in Constitutionibus apostolorum loquitur divinus sermo et doctrina. Ita ille, verba citans quæ
nunc reperiuntur lib. 1, cap. 3, cujus librí initio
dictum est: Ακούσατε διδασκαλίαν ἱεράν. Illa autem
καθολικὴ διδασκαλία omnium disdascaliarum collectionem denotare videtur. Hæ autem didascaliæ diversis temporibus, et diversis etiam Ecclesiæ partibus', ubi distinctæ erant traditiones apostolicæ,
scriptæ, occasionem dederunt consarcinatori multa
melius quadrarent: quemadmodum apparet præcipue ex iis, quæ Epiphanius citavit, a nostris nonnunquam discrepantia. Ut in vetustissima diataxi,
quæ Epiphanii ævo exstitit, de celebrando Paschate,
constitutum fuit: Ὑμεῖς μὴ ψηφίζετε, ἀλλὰ ποιεῖτε
ὅταν οἱ ἀδελφοὶ ὑμῶν οἱ ἐκ περιτομής, μετ' αὐτῶν
aµa molɛite. Vos calculis haud utimini, sed eo tempore celebrate quo fratres vestri qui ex circumcisione
prodierunt; cum iis simul Pascha peragite. Videtur
igitur hæc diataxis facta, antequam urbs Hierosolymitana ab Adriano everteretur. Post hanc autem
diataxin, prodiit alibi canon sub apostolorum 1.0·
mine qui nunc septimus habetur: Εἴ τις ἐπίσκοπος,
ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος τὴν ἁγίαν τοῦ Πάσχα ἡμέσ
col. 131–132page 42 of 211
PG 5:131δασκαλία δι' Ιππολύτου, Διαταγαὶ ἀποστόλων, επ ραν πρὸ τῆς ἐαρινής ισημερίας μετὰ Ἰουδαίων ἐπι- Δι ἀδελφοί, τοὺς τῷ τοῦ Χριστοῦ τιμίῳ ἐξηγορασμένους αἷματι, τὰς ἡμέρας τοῦ Πάσχα ἀκριβῶς ποεῖσθαι με τὰ πάσης ἐπιμελείας μετὰ τροπὴν ἰσημερινήν. κατὰ τὸ φερόμενον ἐν στόλων, Διατάξεις ἀποστόλων, Διδασκαλία Κλήμεντος, Διδασκαλία Ιγνατίου, Διδασκαλία δι' Ιππολύτου, καθολική διδασκαλία. Θεοῦ φυτεία ἡ καθολική Εκκλησία, καὶ ἀμπελών αὐτοῦ ἐκλεκτός, ἐστερνισμένοι ἦτε τοῖς σπλάγχνοις. Αἰδεῖσθε δὲ καὶ τὸν ἐπί σκοπον ὑμῶν ὡς Χριστόν, καθ' ὁ ὑμῖν οἱ μακάριοι διε διατάγματα τῶν ἀποστόλων,PROLEGOMENA.
δασκαλία δι' Ιππολύτου, tum Διαταγαὶ ἀποστόλων, επ
quibus liber octavus præcipue constat, deprehendimus.
ραν πρὸ τῆς ἐαρινής ισημερίας μετὰ Ἰουδαίων ἐπι- ms. codice Oxoniensi, quo representantur tum Δι
TELLOɛi, xabαipɛloow. Si quis episcopus, aut presbyter,
aut diaconus sanctum Pascha diem ante veris æquinoctium cum Judæis egerit, a gradu suo dejiciatur.
Hæc cum postea a concilio Nicæno confirmarentur,
constitutionum earum quas nunc habemus consarcinator veterem diataxin immutavit, et ad sua
tempora accommodavit, lib. v, c. 16: Aɛt̃ oùv úµāę,
ἀδελφοί, τοὺς τῷ τοῦ Χριστοῦ τιμίῳ ἐξηγορασμένους
αἷματι, τὰς ἡμέρας τοῦ Πάσχα ἀκριβῶς ποεῖσθαι με
τὰ πάσης ἐπιμελείας μετὰ τροπὴν ἰσημερινήν. Opore
tet igitur vos, fratres, utpote pretioso Christi sanguine redemptos, dies Paschæ accurate et omni diligentia post æquinoctium celebrare. Quibus etiam
tot adversus Judæos addita sunt, ut appareat post
tempora Epiphanii hæc immutata fuisse, et totum
illud caput aliter plane conceptum esse. Unde conjicio octo libros Constitutionum post ævum Epipbanii ex veteribus didascaliis atque diataxiLus
immutatis interpolatisque factos esse; neque enim
ille numerum librorum memorat. In canone quidem
ultimo eorum qui dicuntur apostolorum, octo libri
Constitutionum diserte nominantur; sed illum canonem ita fuisse conceptum ante sextum sæculum,
opinor, non apparet. Septimo quidem sæculo ante
concilium Trullanum Maximus monet Dionysium
factum episcopum Athenis, κατὰ τὸ φερόμενον ἐν
Ł€dóµw ßɩ6diw tŵy & mostolixŵy diataɣµátwy, quod
nunc legimus lib. vit, cap. 48. Auctor Imperfecti
Operis in Matthæum, homilia 53, laudat aliqua ex
libro octavo Canonum apostolorum, quæ nunc reperiuntur lib. vIII, cap. 2 Constitutionum. Et
hunc quidem auctorem Usserius facit non minus
antiquum, quam fuit Epiphanius. Sed sine omni
controversia multo junior fuit. Scripsit Panarium
Epiphanius ante imperium Theodosii imperavit
Theodosius annis sedecim; diu post Theodosium
scripsit auctor Operis imperfecti, ut vel ex his verbis patet homil. 49: Si quis autem auditiones quidem præliorum, fames, et tumultus, et pestilentias
intelligat esse omnia hæc mala spiritualia, quæ facia
sunt tempore Constantini simul et Theodosii usque
nunc. Inter tempora igitur Epiphanii et auctoris
Operis imperfecti, existimo Constitutiones apostolorum ex diversis didascaliis diataxibusque minoribus conflatas ad volumen octo librorum excrevisse,
quod ab illo hæretico avide arreptum, qui spuria
Clementis aliorumque scripta sæpius adducit. Fuerunt igitur ex sententia nostra antiquitus hi libri,
quasi ab apostolis scripti, aut dictati, Audaxh &noστόλων, Διατάξεις ἀποστόλων, Διδασκαλία Κλήμεν
τος, Διδασκαλία Ιγνατίου, Διδασκαλία δι' Ιππολύτου,
Aidaxh Пoluxápov. Ex his omnibus, et aliis fortasse adhuc incognitis conflatæ sunt Atatayal, sive
καθολική διδασκαλία. Εt sane sunt in libris Consti -
tutionum capita quædam, quæ nihil aliud esse videntur quam methodi gratia factæ connexiones
quædam, quibus una alteri didascalia subnecteretur. Quale caput tertium libri octavi esse, ipsi ex
s
Certe inter illas didascalias, quas consarcinator
librorum octo usurpavit, fuisse Aidaoxallav Tyvatlov, quamplurima sunt quæ ut firmissime credam
efficiunt. Qui primum has didascalias finxerunt,
sine dubio eorum scripta ante oculos habuere, quibus figmenta sua tribui voluerunt, ut eos ipsos
quantum possent exprimerent; unde non dubito
Clementis Saxhy ita fuisse compositam, ut epistolas ejus maxime referrent. Ex hac igitur Clementis
Didascalia consarcinatorem ea sumpsisse credibile
est, quæ de phoenice habet et carminibus Sibyllæ
1. v, c. 6, ex epistolis Clementis prius desumpta et
exaggerata. Ex eadem, ni fallor, totius operis
prooemium descripsit; non enim a postremo collectore illud factum puto; quem Epiphanio juniorem
esse sentio, qui sententiam illam ex proœmio citat:
Θεοῦ φυτεία ἡ καθολική Εκκλησία, καὶ ἀμπελών
αὐτοῦ ἐκλεκτός, Ecclesia catholica arbor a Deo sata,
et vinea ejus electa. Clementis autem simiæ ista
ascribo, Eveσtepvioµévoi tòv çóбov aútoŭ, ut alluderet ad illa in Epistola ejus ad Corinthios non satis trita, ἐστερνισμένοι ἦτε τοῖς σπλάγχνοις. Jam
vero tanta est epistolarum Ignatii, præsertim interpolatarum, cum Constitutionibus similitudo, atque
conspiratio, ut eam non tantum Turrianus et Bovius, ad probandam Constitutionum antiquitatem,
sed et Usserius etiam notaverit, ut probaret eundem fuisse Clementis et Ignatii interpolatorem. Et
Turriani quidem atque Bovii sententia merito explosa est. Usserius autem id quod voluit probasse
non videtur, quamvis veritatem pene attigerit. Id
euim mihi maximus ille consensus potius innuit,
Aɩdasxadlav Ignatii Constitutionibus fuisse interspersam, eamque Sɩdaoxallav fuisse ad interpolatas Ignatii epistolas conformatam, vel potius interpolatorem Ignatii e Didascalia ejusdem suas primum lacinias epistolis intexuisse. Quod cum alia
suadent, tum etiam illud in epistola ad Trallianos
ab interpolatore additum: Αἰδεῖσθε δὲ καὶ τὸν ἐπί·
σκοπον ὑμῶν ὡς Χριστόν, καθ' ὁ ὑμῖν οἱ μακάριοι διεTážavto &nóstohol. Veneramini autem et episcopum
vestrum sicut Christum, ut vobis beati apostoli const:-
tuerunt. Cum enim nihil illic in genuina epistola
Ignatii de veneratione episcopo præstanda diceretur, sed de fuga hæreticorum secundum præcepta
apostolica, sive διατάγματα τῶν ἀποστόλων, interpo
lator, occasione hac arrepta, ad illa confugit, quas
in Constitutionibus exstabant, ex Didascalia Igua ti
sine dubio desumpta. Ita in prolixa illa interpo la.
tione, qua viduis eadem præcepta dat, et exem pla
proponit, quæ in Constitutionibus 1. 1, c. 6 et 7,
occurrunt, statim subjungit: Taūta oùx ws &nóotodɔg diaráσoopal. Hæc non ut apostolus constituo,
quod omnes norint hæc in Didascalia apostolorum
nomine fuisse injuncta.
col. 133–134page 43 of 211
PG 5:133Πολύκαρπος ἐν τῇ δηλωθείσῃ πρὸς Φιλιππησίους αὐτ τοῦ γραφῇ φερομένῃ εἰς δεῦρο, κέχρηταί τισι μαρτι ρίαις ἀπὸ τῆς Πέτρου προτέρας ἐπιστολῆς. Ἔστι δὲ ἐπιστολὴ Πολυκάρπου πρὸς Φιλιππησίους γεγραμμένη ικανωτάτη, ἐξ ἧς καὶ τὴν χαρακτῆρα τῆς πίστεως αὐτοῦ, καὶ τὸ κήρυγμα τῆς ἀληθείας οἱ βουλόμενοι καὶ φροντίζοντες τῆς ἑαυ τῶν σωτηρίας δύνανται μαθεῖν.J. PEARSONII VINDICLÆ IGNATIANÆ.
PARS I.
CAPUT V.
Concludo itaque, in Stichometria uobis objecta suæ salutis, possunt discere. Hæc Irenæus, ex conlyvariov nomen inter libros Novi Testamenti apo. stanti cœtuum ab apostolis conditorum traditione
cryphos positum, non denotare Ignatii epistolas, disputans; recte quidem ille, et apposite, ut Dallæus
que inter apocrypha nusquam repertæ, quæ post ipse testatur, de Areopagiticis capite secundo. At
mortem omnium apostolorum scriptæ, quæ ab ipso neque recte, neque apposite disputavit Irenæus, si
in itinere exaratæ, omnem apostolicam auctorita- hæc epistola a Polycarpo scripta non sit, aut ab
tem sæpe de industria amoliuntur; sed Aɩdazhy ei- omnibus tunc temporis non reciperetur. De eadem
dem Ignatio suppositam, quasi ipsi ab apostolis, a epistola Eusebius, qui intra centum post Polycarpi
quibus ordinatus est Antiochiæ episcopus, dictatam, mortem annos natus est, Hist. eccl. 1. iv, cap. 14,
quæ in alio Indiculo inter Novi Testamenti apocry- post productum hoc Irenæi testimonium: 'O µévtoL
pha reperitur. Unde patet, nullum adhuc testem re- Πολύκαρπος ἐν τῇ δηλωθείσῃ πρὸς Φιλιππησίους αὐτ
periri potuisse, qui diceret Epistolas Ignatii fuisse τοῦ γραφῇ φερομένῃ εἰς δεῦρο, κέχρηταί τισι μαρτι
supposititias, aut qui de earum antiquitate, veritate ρίαις ἀπὸ τῆς Πέτρου προτέρας ἐπιστολῆς. Polycarauctoritateque vel dubitare videretur.
pus, scilicet, in antedicta ad Philippenses epistołu,
quæ usque adhuc circumfertur, utitur quibusdam testimoniis ex priori Petri epistola desumptis. Et plurima quidem testimonia ex priori epistola deprompta, ex posteriori nulla, adhuc in hac epistola reperiuntur, quæ cum iis conjuncta, quæ ad Ignatium
pertinentia totidem verbis exscripsit Eusebius, dubitare nos non sinunt, quin eamdem Polycarpi epistolam habeamus, quam habuit Eusebius. Multum
Irenæo, multum Eusebio tribuebant veteres; neque
de scriptore quopiam eorum testimoniis commendato unquam dubitabant. Et si id eorum auctoritatem effecisse nolimus, ut ab omnibus reciperetur
hæc epistola; idem extorsisse publicam in ecclesiis
Asiaticis lectionem diffiteri non possumus. Hieronymus enim in Catalogo hæc de Polycarpo habet:
Scripsit ad Philippenses valde utilem epistolam, quæ
usque hodie in Asiæ conventu legitur. An fieri potuil
ut epistola Polycarpi, qui Joannis apostoli discipulus, et ab eo episcopus ordinatus, totius Asiæ princeps fuit, in tanta luce posita, in conventu ejusdem
Asiæ lecta, ab omnibus non reciperetur? Certe
llieronymus et Theodoretus Polycarpum numerant
inter vetustissimos clarissimosque Ecclesiæ scriptores. Inter autem ejus opera hæc epistola tanquam
præcipua semper numerata est.
Testimonium S. Polycarpi ab exceptionibus vindicatur. Nec fidem ei deesse, nec vim. Auctoritas Epistolæ ad Philippenses ab omnibus recepta est. Aucloritati ejus non derogat Stichometria quæ dicitur Nicephori. Posterior pars epistolæ non minus
genuina quam prior. Testimonium nostrum esse
mendacio inspersum aperta calumnia est. Particula suprema prioribus non contradicit. Vis testimonii defenditur. Nullas alias epistolas Ignatii, quam
cas quas habemus, a Polycarpo intelligi potuisse
ostenditur.
Cum testes ab adversario adducti, nec tales appareant, quales ille voluit, nec id omnino testentur,
quod sententiæ nostræ est contrarium; videamus
an aliquid tale adversus testes nostros dici possit,
an, scilicet, ǹi non sint, quos esse nos dicimus, aut
revera id non testentur, quod nos volumus.
Primum pro Ignatianis S. Polycarpi testimonium
est, quod nostri disertissimum putant: sed vir doetissimus longe aliter sentit; et huic testimonio duo
deesse vult, tum fidem, tum vim. Fidem ei derogat
primo, quod epistolæ Polycarpi non sit apud omnes
recepta auctoritas.
Quamvis hæc responsio, etiamsi vera esset, minime satisfaceret (cum certum sit, tidem plenissime
adhibere debere aliquibus libris, quorum aliquando
apud omnes non fuerit recepta auctoritas, ut ex aliquot epistolis Novi Testamenti patet), eam tamen
assero etiain esse falsam, et ab omni specie veritatis alienaın. Auctoritas enim hujus Epistolæ S. Polycarpi ad Philippenses ab omnibus fuit recepta, illi dicuntur Nicephorus patriarcha et Anastasius
ita, scilicet, ut viri apostolici scriptum ecclesiasticam et orthodoxum judicaretur; neque unquam a
quopiam an tale revera fuerit, dubitatum sit. Nam
primo Irenæus, qui ipsum Polycarpum vidit, lucu.
lentissimum huic epistolæ testimonium præbet, 1. 111
Adversus haereses: Ἔστι δὲ ἐπιστολὴ Πολυκάρπου
πρὸς Φιλιππησίους γεγραμμένη ικανωτάτη, ἐξ ἧς καὶ
τὴν χαρακτῆρα τῆς πίστεως αὐτοῦ, καὶ τὸ κήρυγμα
τῆς ἀληθείας οἱ βουλόμενοι καὶ φροντίζοντες τῆς ἑαυ
τῶν σωτηρίας δύνανται μαθεῖν. Ita Eusebius Hist.
eccl. l. iv, c. 14, vetus Irenæi interpres: Est autem et epistola Polycarpi ad Philippenses scripta
perſectissima, ex qua et characterem fidei ejus, et
prædicationem veritatis, qui volunt, et curam habent
Adversus hanc epistolæ Polycarpianæ auctoritatem, ab omnibus receptam, a nemine certe, quantum novimus, in dubium vocatam, urget vir doclissimus scriptores, et quidem, ut ait, gravissimos,
qui eam apocrypham esse judicabant. Scriptores
Bibliothecarius, quorum neuter ante nonum sectilum scripsit. Sed primo, nos ante ostendimus Nicephorum illum frustra et sine ullo fundamento
tanquam auctorem Stichometriæ allegari, et Anastasium tantummodo illius Stichometriæ interpretem esse. Secundo, si concederetur epistolam Polycarpi ad Philippenses in ea Stichometria intelligi
debere, ne illud quidem auctoritatem ejus omnino
minuerit; tantummodo enim inter apocrypha Novi
Testamenti numeratur, hoc est, a canone SS. Scripturarum removetur; cum autem in Ecclesiis lego
retur, a canonicis libris distincta et inter ecclesiasticos tantum numerata est. Tertio, epistolam hanc
in Stichometria neque nominari, aut intelligi debo-
col. 135–136page 44 of 211
PG 5:135Πολυκάρπου διδαχήν διὰ Ἱππολύτου χήρα, ὅτι θυσιαστήριόν ἐστι Θεοῦ, χήρας σωφρονούσας περὶ τὴν τοῦ Κυρίου πίστιν..... Έχει δὲ καὶ ἐπιστολὰς ὁ αὐτὸς θεῖος Πολύκαρπος πρὸς Φιλιππησίους. Ανεγνώσθη Πολυκάρπου ἐπιστολὴ πρὸς Φιλιππησίους γέμουσα πολλῆς νουθεσίας μετὰ σαφης νείας καὶ ἁπλότητος, κατὰ τὸν ἐκκλησιαστικὸν τῆς ἑρμηνείας τύπον. ἐν τῷ αὐτῷ δὲ βιβλιδαρίῳ ἀνεγνώσθη, Πολύκαρπος Έγραψεν ἐπιστολὴν πρὸς Φιλιππησίους πάνυ θαυμαστήν.PROLEGOMENA.
Polycarpi in Stichometria non videmus. Si ea subintelligatur, inter pessimæ notæ apocrypha tames
camdem numerare portentum putamus. In interprete Stichometriæ judicium requirimus: eam ita
exponere, ul contra mentem omnium sæculorum
loquatur, iniquissimum esse dicimus; et clarissimam certissimamque sententiam, non Ilammondi,
sed Ecclesiæ Asianæ, omniumque quos aliquia Je
epistola dixisse novimus Christianorum, incertis
simæ ficti Nicephori expositioni anteponimus.
Prima hæc velitatio: sed secundo, vir doctissimus cum totam epistolam rejicere se posse non
speraret, in duas partes eam divisit, novo plane
ausu et hactenus iuaudito; superiora epistolæ
omittit, et si quis ea S. Polycarpo ascribere velit,
non renititur; imo posterioribus exceptis nihil in
epistola occurrere concedit, quod vel quemquam offendere, vel Polycarpo indignum censeri debeat;
postremam particulam suggillat, in qua testimonium
ab Eusebio productum exstat. Hanc igitur vult temere et præter auctoris mentem, aliena manu fuisse
assutam. At Eusebii ætate illa etiam postrema particula certissime exstabat; ex epistola Polycarpi ab
Eusebio exscripta fuit. Eusebius nec falli nec fallere potuit: erat enim tota epistola omnibus exposita; erat in Ecclesiis Asiaticis, tunc temporis cum
scriberet Eusebius, publice lecta; novit eam llieronymus, cujus versioni, nisi aliis occupatus, incubuisset, et tamen Eusebiana nunquam accusavit:
de illa igitur particula, quam excerpsit Eusebius,
dubitari non potest, nisi etiam de tota epistola simul, absque ulla ratione, dubitemus.
re, aut ullo modo innui concedo; sed ut Tyvation, phorum hic omnino non agnoscimus. Epistolam
ita et Πολυκάρπου nomini subjiciendam διδαχήν arbitror; nam quamvis in alio Indiculo Polycarpi didascalia non compareat, ut illa Ignatii, ideoque
gratis ficta esse videatur; tamen cum Atdaoxadia
διὰ Ἱππολύτου in nullo Indiculo pariter inveniatur,
quæ tamen in mss. reperitur, et in Constitutionibus quas habemus continetur, vix dubitandum esse
sentio, quin post apostolorum, Clementis et Ignatii dɩdaoxadías, etiam alia Polycarpi intelligi debeat.
Inde illa in veteri didascalia, quæ nunc in Constitutionum lib. 111, cap. 6, legimus: Ivwpičėtw oùv h
χήρα, ὅτι θυσιαστήριόν ἐστι Θεοῦ, Sciat igitur vidua,
quod altare Dei sit, ad ista Polycarpi effcta: Tàç
χήρας σωφρονούσας περὶ τὴν τοῦ Κυρίου πίστιν.....
Yivwaxousas öri ɛial Ouah pov εou. Vetus interpres Viduæ vero pudicæ circa fidem Dei... quia
sunt sacrarium Dei. Hæcque sæpius auctor Constitutionum inculcat. Quarto, neque Nicephorus, neque Anastasius, neque Stichomètriæ auctor, neque
quisquam noni sæculi scriptor receptæ hujus epistolæ auctoritati officere putandus est, quæ et prioribus, et eodem ævo et sequentibus viguit, et a nemine rejecta deprehenditur. Ante Nicephorum Maximus abbas: Έχει δὲ καὶ ἐπιστολὰς ὁ αὐτὸς θεῖος
Πολύκαρπος πρὸς Φιλιππησίους. Venerabilis Beula in
Martyrologio ad vi Kal. Januar. Nicephoro suppar
Photius: Ανεγνώσθη Πολυκάρπου ἐπιστολὴ πρὸς
Φιλιππησίους γέμουσα πολλῆς νουθεσίας μετὰ σαφης
νείας καὶ ἁπλότητος, κατὰ τὸν ἐκκλησιαστικὸν τῆς
ἑρμηνείας τύπον. Legebatur et Polycarpi epistola ad
Philippenses multis referta admonitionibus cum perspicuitate ac simplicitate, ad ecclesiasticam loquendi
formam. Ubi obiter observandum, eo ipso nono sæculo hanc Polycarpi epistolam cum illa Clementis
ad Corinthios fuisse conjunctam (ita nempe Photius,
ἐν τῷ αὐτῷ δὲ βιβλιδαρίῳ ἀνεγνώσθη, in eodem libello
legebatur); iisdem laudibus a Photio fuisse ornatam; eamdem enim perspicuitatem, simplicitatem
et ecclesiasticum characterem utrique tribuit; objectiones aliquas adversus illam Clementis tunc
fuisse factas, adversus banc Polycarpi nullas. Eodem ævo Usuardus, et Ado Viennensis in Martyrologio xv Kal. Januar.: Natalis beatorum martyrum
Rufi et Zosimi, de quorum agone felici S. Polycarpus epistola ad Philippenses scribit. Post hos Symeon Metaphrastes, Actorum S. Ignatii anonymus.
Suidas,verbo Πολύκαρπος Έγραψεν ἐπιστολὴν πρὸς
Φιλιππησίους πάνυ θαυμαστήν. Scripsit epistolam
ad Philippenses prorsus admirandam. Quibus addendi
Georgius Pachymerius, Honorius Augustodunensis,
et Nicephorus Callistus, qui post Nicephorum Constantinopolitanum idem de S. Polycarpi epistola
cum iis, qui ante vixere, protulerunt.
Verum hic Nicephori patriarchæ primarii de hac
epistola judicium Hammondi sententiæ præferre,
nu¡la, inquit, invidia est. At non hic de invidia, sed
de recepta S. Polycarpi auctoritate quæritur. Hamшondum cum Nicephoro non comparamus: Nice -
Sed ex ipsa epistola, quam præ manibus hace
mus, disputat, et primo in ea, inquit, quæ testimo
nium nostrum præcedunt, ut in decentissimam clausulam, desinebat epistola: reliqua autem minime
cohærent, atque ideo expungenda sunt. Verumenimvero unde illi notum est Polycarpi epistolam in ea
verba desiisse? au eam unquam audivit in totius
Asiæ conventu lectam? an unquam vidit Polycarpi
epistolam vel Græce vel Latine, vel ms., vel impressam, quæ in ea verba desineret? minime gentium. Quid igitur? Judicio J. Dallæi ea clausula
erat decentissima; quare non debuit Polycarpus
plura addere: igitur in ea verba desinebat epistola.
Neque enim putandum est Polycarpum plura scribere voluisse, quam permitteret Dallæus! Certe si
hac lege in epistolis veteribus uti liceat, omnes
pene clausulæ, quæ nunc exstant, erunt nobis expungendæ. Nonne versus ultimus capitis decimi
quinti Epistolæ ad Romanos: Deus autem pacis sil
cum omnibus vobis, Amen, decentissima clausula
est, totum igitur caput decimum sextum erit eradendum. Nonne versus ultimus tertii capitis Epistolæ ad Ephesios: Ipsi gloria in Ecclesia, et is
Christo Jesu, in omnes generationes sæculi sæculo
rum, Amen, decentissima clausula est? An igitur
tria reliqua capita pro assutis sunt habenda? Cle-
col. 137–138page 45 of 211
PG 5:13736: Τὰς ἐπιστολὰς Ιγνατίου τὰς πεμφθείσας ἡμῖν ἀπ' αὐτοῦ, καὶ ἄλλας ὅσας εἴ χομεν παρ' ἡμῖν, ἐπέμψαμεν ὑμῖν, καθὼς ἐνετείλασθέ, αἱ τινες ἀποτεταγμέναι εἰσὶ τῇ ἐπιστολῇ ταύτῃ, ἐξ ὧν μεγάλα ὠφεληθῆναι δυνήσεσθε· περι ἔχουσι γὰρ πίστιν καὶ ὑπομονὴν, καὶ πᾶσαν οἰκοδομὴν τὴν εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν ἀνήκουσαν. Ιγνατίου τοῦ θεοφόρου απεσταλκέναι,J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
mens Romanus, epistolæ ad Corinthios pagina 29, ▲ piatis. Continent enim de fide et patientia instructio
Per Jesum Christum, inquit, cui gloria omnis el
magnificentia in sæcula sæculorum. Amen. Nonne
hæc decentissima clausula est? Igitur quadraginta
septem paginæ sunt assutæ. Eamdem clausulam
habemus pag. 41, 50, 57, 59, 66, 75; opus igitur
erit Marcionis machæra, ut hæc et similia rescindantur. Ea quidem, quæ sequuntur testimonium
nostrum, admitti posse ait, licet decentissima illa
clausula præcesserit. At si post decentissimam clausulam aliquid admitti possit, cur non illud dẹ Ignatio? An illa absurde inserta atque infulta dici possunt, quæ post omnes salutares admonitiones ad
fidem, patientiam et ædificationem pertinentes,
speciatim ad ista respondent, quæ ipsi ad quos scribit, litteris suis postulaveraut? Philippenses ad Polycarpum scripserant de mittendis litteris suis Antiochiam, et oraverant etiam ut epistolas S. Ignatii,
quas apud se haberet, ad ipsos mittere dignaretur.
Nonne ad finem epistolæ responsoriæ peropportune
faceret Polycarpus, si illa reponeret, quæ ipsi ab
eo efflagitabant? Cum epistolas Ignatii suæ subjunxisset, an de illis alibi potius quidquam scriberet,
quam ad finem epistolæ suæ, cui earum ouvaywyhy subjunxerat? Nihil his certe aut rei ipsi, aut
mori hominum in conscribendis epistolis couvepientius excogitari potest.
Levia igitur hæc sunt, vel ipso Dallæo judice:
sed et aliud est, inquit, multo gravius, quod hanc
de Ignatianis particulam non auctoris, sed alicujus
alterius esse arguit. Grave quidem hoc, si vera sint,
quæ proximo capite asserit adversarius, locum
nempe, quo Ignatiana nominantur, insigni mendacio
deformen esse, el quæ capite 36 pariter affirmat,
Polycarpi, scilicet, quod affertur testimonium esse
subdititium mendacioque inspersum. Grave quidem
crimen mendacium, præsertim si insigne sit, neque video quomodo excusari possint, qui testimonio utuntur tam gravi crimine insperso. Non negligenter igitur quærendum est ubi, hoc mendacium
inveniri possit: nam certe, ut nunc se res habet,
aut in Polycarpo, aut in Eusebio, aut in impostore
aliquo, aut in testimonium afferente, aut in repudiante mendacium est.
Primo igitur nos qui testimonium proferimus, nos
ipsos ab boc crimine aperte liberabimus. Hæc verba
Græce ex Eusebio sine ullo dolo transcribimus,
Hist. eccl. i. ut, c. 36: Τὰς ἐπιστολὰς Ιγνατίου
τὰς πεμφθείσας ἡμῖν ἀπ' αὐτοῦ, καὶ ἄλλας ὅσας εἴ
χομεν παρ' ἡμῖν, ἐπέμψαμεν ὑμῖν, καθὼς ἐνετείλασθε, αἱ τινες ἀποτεταγμέναι εἰσὶ τῇ ἐπιστολῇ
ταύτῃ, ἐξ ὧν μεγάλα ὠφεληθῆναι δυνήσεσθε· περι
ἔχουσι γὰρ πίστιν καὶ ὑπομονὴν, καὶ πᾶσαν οἰκοδομὴν
τὴν εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν ἀνήκουσαν. Hæc verba quæ
nunc in Eusebio legimus, ab ipso fuisse scripta
non dubitamus: sic enim ea intra annos 85 a Rufino, licet negligenter, versa videmus: Millam vobis
a Ignatii epistolas, et alias si quæ sint, quæ ad nos
transmissæ sunt; ex quibus utilitatem maximam caPATROL. GR. V.
p
nem perfectam secundum Domini præceptum. Eusebium ex epistola Polycarpi, quæ tunc omnium
manibus tenebatur, hæc ipsa verba transcripsisse
credimus; tum quod ipse hoc asserat, tum quod
in veteri vulgata versione epistolæ S. Polycarpi hæc
etiamnum legamus: Epistolas sane Ignatii que
transmissæ sunt vobis (pro nobis) ab eo, et alias, quantascunque apud nos habuimus, transmisimus vobis,
secundum quod mandastis, quæ sunt subjectæ huic
epistolæ: ex quibus magnus vobis erit profectus.
Continent enim fidem, patientiam, et omnem ædificationem ad Dominum nostrum pertinentem; lun
denique quod Photius, qui hanc ipsam epistolam
legit, et tantopere laudavit, idem non obscure testetur, cum ait: Aéyɛɩ & xxl tàę èmotoìàs aútniç
Ιγνατίου τοῦ θεοφόρου απεσταλκέναι, dicit autem
(Polycarpus) se etiam Ignatii theophori epistolas
ipsis transmisisse. Hoc unicum testimonium ex Polycarpi epistola depromimus, quod integerrimum
esse putamus, et cui nulla unquam labes aspersá
est, antequam a nostris pro Ignatianis adducere
tur. Satis igitur nos ipsos a mendacii crimine tutati sumus.
S. Polycarpum ipsi ab omni suspicione liberant,
ideo enim volunt hæc a Polycarpo minime scripta
fuisse, quod ab ejus prudentia atque sanctitate ea
maxime abhorrere arbitrantur. Quid igitur? an
mentitus est Eusebius, et ea nobis tradidit, quæ in
epistola Polycarpi sua ætate minime comparebant?
An ille lectores fallere voluisse putandus est in re
taun aperta et omnibus tunc temporis notissima?
Nonne epistola Polycarpi in conventu Asiæ publice
leeta fuit, cum Historiam suam scribebat Eusebius?
An sententiam bene longam ipse comminisci voluit,
et epistolæ inserere, ad fidem Ignatianis faciendam,
suis derogandam? Hoc etiam nimis crassum putant; neque Polycarpum, neque Eusebium mentitum voluit; sed impostorem nescio quem, quem
ante Eusebium vixisse bariolantur, sed quem in.
vivis unquam, nec ille, nec alius quispiam, fuisse·
præstabit. Ille autem falso et vafre totum nostrumi
testimonium alicui epistolæ Polycarpiauæ exemplari inseruit: et statim aut in impostoris autographum, ant in libellum aliquem ab illo transcriplum incidit, non forte sed certissime, Eusebius;
cum igitur aliud exemplar non videret, et quid in.
Asiæ conventu legeretur ignoraret, in fœdum erro-:
rem delapsus est Ecclesiastica historia Pater. Neque mirum; erat quippe egregius artifex hic impostar; idem enim, neque quisquam aliue fuit, qui
sex vel septem epistolas a se confictas Ignatio subdidit, et hac de quibusdam Ignatii a Polycarpo lil
teris hujus ad Philippenses extremæ epistolæ sublexuit, ratus, quod accidit, lectores hæc de suis epistolis
accepturos. Hujus fallaciis deceptus est Eusebius,
ut videtur, vir minime malus, aut suspicax; in
eumdem errorem induxit omnes eos Patres, qui
dum epistola Polycarpi in conventu Asiæ publice
col. 139–140page 46 of 211
PG 5:139τετελειωμένον. ἧς καὶ τὸ ἀντίγραφον, ὑπετάξαμεν, καὶ περὶ Ἰγνατίου καὶ περὶ τῶν μετ'PROLEGOMENA.
legeretur, vixere, quique epistolam integran et in- dentibus et cum sequentibus congruit, neque inter
corruptam videre nunquam potuerunt. At postquam ea legi desiit, quingentis post Eusebium annis,
omnia hæc vidit Nicephorus, ideoque tam tristem
sententiam de Polycarpi epistola tulit, et inter pessunæ notæ apocrypha numeravit. Proh lepidam
fabulam! Proh suave somnium! Hæc omnia non
tarlum contra nostrum, sed et commune omnium
judicium, imo contra ipsius Dallæi sententiam conficta sunt. Quisquamne credet hominem qui sub
Ignatii nomine Ecclesiæ imponere voluit, antequam
Eusebius scriberet, sub finem tertii aut initium
quarti sæculi, ut id facilius faceret, majoremque
auctoritatem fictis suis mercimoniis conciliaret, S.
Polycarpi epistolam primo corrumpere voluisse;
cum ex illa una te ejus fallacia omnibus aperta
foret, majoremque de Ignatianis ab ipso producendis suspicionem excitare, et seipsum certius prodere non posset? Polycarpi enim hæc epistola omnibus fuit exposita, in ecclesiis Asiaticis publice
lecta; cui si quid novum et hactenus inauditum
adderetur, latere, et non protinus innotescere non
potuit. Fatuus sane impostor, qui hæc tam pueriliter excogitaret fungus Eusebius, qui tam adulterinis mercibus tam facile deciperetur: cæci surdive omnes Patres, qui epistola per Asiam sonante,
hæc non deprehenderunt: unicus, et ille fictus,
Nicephorus hæc omnia, scilicet, detexit, et totam
Polycarpi epistolam ad scombros condemnavit. Sed
an propter hanc interpolationem Nicephorus Polycarpi epistolam condemnavit, cum id verum esse
de epistolis Ignatii non posse pronuntiaverit Dallæus, quod in nullo alio opere idem præstitum sit a
Nicephoro? An ille Nicephorum ob hanc causam
Polycarpi epistolam adeo nobilem, tam diu publice
lectam, et ab omnibus ad suam usque ætatem tantá
cum veneratione susceptam uno verbulo rejecisse
vult, qui idem in Ignatio fieri non potuisse contendit, nisi Stichometriæ auctor id ipsum monuisset,
et diligenter se purgasset? An id Nicephoro suboluisse tam certo definiri potest, quem legisse Polycarpum nondum scimus, cum Photium, qui eamdem sedem post paucos annos tenuit, idem plane
latuit, quem et epistolam et ea verba legisse novimus?
Sed quid auctorem mendacii quærimus, qui nondum mendacium ipsum deprehendimus? Testimonium Polycarpi, inquit, subdititium est, et mendacio
inspersum. Testimonium audivimus, mendacium
non perspicimus. Sed impostor de Ignatio ita loquitur, ut eum quo tempore hæc scripta sunt, adhuc
superesse significet. De ipso, inquit, Ignatio, et de
his qui cum eo snut, quod certius agnoveritis, significate. At epistolæ auctor plane alia loquitur,
apertissime affirmans Ignatium, quo tempore ipse ad
Philippenses scribebat, jam fuisse τετελειωμένον. Ηuc
tandem tota mendacii imputatio redit. Quid autem
næc ad testimonium nostrum, quod nos ex Eusebio
transcripsimus? Optime oerte illud et cum præceeam et ullam aliam epistolæ particulam ulla discrepantia est. Verba quæ producimus ab Eusebio ex
Polycarpi epistola transcripta nec Ignatium lune
temporis in vivis, nec mortuum fuisse significant,
nec vitæ aut necis mentionem ullam faciunt: epistolas tantum primo petitas, dein missas indicant,
quæ Ignatio vel vivente vel mortuo et peti et mitti
potuerunt. Nullum igitur vel minimum mendacii
vestigium in testimonio nostro apparet. Si quid in
sequenti particula minus congruum videatur, illud
non magis nostra verba inficit quam priora. At fatetur Dallæus nihil in prioribus occurrere, quod vel
quemquam offendere, vel Polycarpo indignum censeri
debeat. Idem igitur de nostris omnino dicendum,
aut aliquid in iis verbis ostendendum, quod Polycarpo sit indignum: illud autem nec fit, nec fier
omnino potest. Certe Polycarpo indignum non est,
ut epistolas Ignatii apud se conservaret, ut Philippenses eas ab ipso peterent, aut ut ab iis petitas
mitteret, et suæ epistolæ subjungeret, uti moris
erat; sic enim clerus Romanus ad S. Cyprianum:
Quales litteras in Siciliam quoque miserimus, subjectas habebis: sic synodus adversus Paulum Samosatenum coacta, ad Dionysium Romanæ urbis
episcopum, epistolam Dionysii Alexandrini memorant, ἧς καὶ τὸ ἀντίγραφον, inquiunt, ὑπετάξαμεν,
cujus enam exemplar subjecimus. Euseb. Hist. eccl.,
Tota igitur criminis objectio ad illam tantummodo particulam pertinet, quacum nostrum testi
monium nihil commune habet, quæ si admittatur,
nihil nos juvat; si rejiciatur, nihil nobis officit.
Nostra tunc in epistola Polycarpi vidit Eusebius,
cum tota et integra in conventu Asiæ legeretur
cum Eusebius nec sine summa negligentia et oscitantia falli, nec sine incredibili audacia et impudentia fallere potuit. Hæc particula quingentis post
Eusebium annis in eadem epistola exstabat, ut ex
Photio discimus; an reliquis coæva fuerit plane
nescimus. Sed si demus eam etiam fuisse nostre
testimonio tempore Eusebii subjectam, nondum
tamen vel illam mendacio inspersam esse concedimus. Imo vero quomodo hæc verba: Et de ipso
Ignatio, et de his qui cum eo sunt, quod certius
agnoveritis significate, quæ nihil omnino asserunt,
nihil afſfirmant aut negant, mendacii et quidem insignis rea esse possint, non intelligo. Qui talia
mihi scriberet, eum ne vera quidem dixisse, multo
minus mentitum esse dicerem. Verum, inquies,
quamvis non asserunt, innuunt tamen illud quod
erat veritati contrarium, scilicet, Ignatium superesse, vivere et valere, quem Polycarpus noverat
ante defunctum esse. Sed ne hoc quidem verum
est; particulæ illius auctor non significat, aut ullo
modo innuit Ignatium tune in vivis fuisse. Verba
particulæ in veteri Latina versione: Et de ipso
Ignatio, et de iis qui cum eo sunt (Græce ut
opinor, καὶ περὶ Ἰγνατίου καὶ περὶ τῶν μετ'
col. 141–142page 47 of 211
PG 5:141Πολύκαρπος δὲ τούτων αὐτῶν μέμνηται ἐν τῇ φερο μένῃ αὐτοῦ πρὸς Φιλιππησίους ἐπιστολῇ. Αἰτεῖται ἀναδιδαχθῆναι παρ' αὐτῶν εἰ τι περὶ ἐκείνου διακούσαιεν, Δεξαμένοις τὰ μιμήματα τῆς ἀληθοῦς ἀγάπης, καὶ προπέμψασιν, ὡς ἐπέβαλεν ὑμῖν, τοὺς ἐνειλημένους τοῖς ἁγιοπρεπέσι δεσμοῖς, δεξάμενος δεξαμένοιςPARS I.
Atque hæc de fide; nunc de vi testimonii agendum est. Asserit Eusebius has ipsas epistolas, quas
defendimus, fuisse a Polycarpo memoratas. Kat d
Πολύκαρπος δὲ τούτων αὐτῶν μέμνηται ἐν τῇ φερο
μένῃ αὐτοῦ πρὸς Φιλιππησίους ἐπιστολῇ. Sed et Po
lycarpus in sua ad Philippenses epistola earumdem
meminit epistolarum. Quod Eusebius asserit, nostri pariter affirmant; Dallæus negat. Fatetur quidem testari posse Polycarpum, aliquas scripsisse
epistolas Ignatium, has autem eas fuisse negat; similes aliqua re fuisse largitur, easdem fuisse pernegat. Rationem negationis unicam affert, quod id
clarissime et multifariam a se fuerit demonstratum,
ob nempe Valentinianorum σlyhy, et Patripassianorum hæresin, similiaque quæ fieri non potest ut
epistolæ vere ab Ignatio scriptæ habuerint. Ita alı
argumento a testimoniis petito, ad illud quod ex
materia operis deducitur, desultorie transit, et cumexterno argumento premitur, ad internum confugit. Dicunt nostri Polycarpum testari S. Ignatium
has epistolas scripsisse; respondet, ipse luculentissime negant. Frustra omnino et dictis causa refellendis nostrorum argumentis a veterum auctori -
tate sumptis insudavit, si quoties ea afferuntur, ad
tales demonstrationes recurrat; cum una opera
potius omnia repudiare debuerit. Sed nos demonstrationes ejus omnes quas ubique prædicat, pro-·
xima dissertatione, hoc est, suo loco, objectiunculas,
tantum infirmas, levissimasque conjecturas esse
demonstrabimus, atque interim boc ipsum Polycarpi testimonium defendemus, et extra omnem
contradictionis aleam ponemus.
a) quod certius agnoveritis significate; verba
Photii sunt: Αἰτεῖται ἀναδιδαχθῆναι παρ' αὐτῶν εἰ
τι περὶ ἐκείνου διακούσαιεν, petit ut ab ipsis certior
fiat, si quid de illo inaudierint. Primo autem audire poterant Philippenses aliquid de ignatio vivo,
quod Polycarpus ab illis scire cuperet illo defuncto.
Ignatius, ut referunt illius acta, per Philippenses
pertransivit Macedoniam pedes; a Philippensibus
missi sunt aliqui qui eum, honoris et refrigerationis causa, in itinere deducerent, quod mihi videtur
Polycarpus in initio epistolæ innuisse, his verbis:
Δεξαμένοις τὰ μιμήματα τῆς ἀληθοῦς ἀγάπης, καὶ
προπέμψασιν, ὡς ἐπέβαλεν ὑμῖν, τοὺς ἐνειλημένους
τοῖς ἁγιοπρεπέσι δεσμοῖς, quae quidem verba cum
nec recte legeret, nec omnino intelligeret vetus interpres, ita transtulit: Suscipiens imitabilia verba
dilectionis, quam ostendistis in illis, qui præmissi
sunt viris sanctis decorosis vinculis connexis. Ita
ille, δεξάμενος pro δεξαμένοις legens, atque ideo
reliqua omnia aliorsum trahens; tu vertas: Congavisus sum vobis, qui veræ charitatis exemplaria
excepistis, et deduxistis, ut vestro officio conveniebat,
involutos vinculis, quæ sanctis ornamento sunt.
Halloïxius ç¿¿6adev Sµïv, reddidit, ut vobis Dominus inspiravit; ego potius, ut vestro officio comceniebat, quia hæc multo simpliciora sunt, et hoc
sensu bene Græca. Deducebant igitur ex Philippensibus aliqui Ignatium comitesque per Macedonian,
forte etiam usque Epidamum; unde pseudo-lgnatius, vel potius aliquis alius, qui titulum epistolæ
ad Philippenses præfixit, scriptam eam voluit ab
Epidamno. Hi igitur Philippos ab Ignatio reversi
multa sine dubio de ipso narrabant, multa de comitibus, quæ S. Polycarpum ab ipsis audire voluisse, etiam post martyrium S. Ignatii, par est
credere. Secundo audire poterant Philippenses aliquid de Ignatio mortuo, non minus quam vivo: et
Polycarpus sine dubio scire magis avebat quæ ad
mortem, quam quæ ad vincula Ignatii pertinebant;
quam præclare se in ipso martyrio gesserit, quantum honorem Christianæ religioni attulerit, quid
comites ei in tam præcipiti periculo præstiterint,
quíd passi sint, aut fecerint, an de reliquiis tanti
martyris aliquid conservaverint. Non enim tantum
de Ignatio, sed etiam de Philone et Agathopode
comitibus ejus quærit. Potuit igitur Polycarpus incendi studio audiendi aliquid de Ignatio vivo, quod
nondum audiverat, licet eum jam defunctum esse
non dubitaret; potuit aviditas eum tenere aliqua de
ipso mortuo vivisque comitibus intelligendi, quæ
prius ad Philippenses in Macedonia, quam ad
Smyrnenses in Asia pervenire possent. Non sunt
igitur hæc de eadem re dissentanea, nulla in his
verbis contrarietas aut repugnantia. Quare satis
manifesto nos extremam particulam a mendacii
crimine liberavimus; eum autem, qui tam diserte
testimonium Polycarpi mendacio inspersum, et loSum insigni mendacio deformem dixit, alii qui volunt
el possunt, liberent.
Has, inquit, scripsisse Ignatium non dicit locus
objectus. Quid igitur? an minus idoneum est testimonium, aut eo nomine statim rejiciendum? Quis.
unquam veterum dixit eos libros, quos nunc habemus, fuisse ab illis scriptos, quibus jam tri.
buuntur? An eorum quisquam vidit nostra exemplaria? an scire ullo modo potuit, quid nos hac.
ætate legeremus? Si sic criticen exercere placeat,:
universa veterum testimonia incassum libris nostrisdoctorum virorum industria præfixit: quæ potius,
in posterum eradenda videntur; si enim hæc observatio obtineat, nihili sunt omnia. Verba sunt.
Dallæi: Quod enim aiunt, Ignatiana apud veteres·
ab omni ævo Patres pari cum Clementis et Polycarpi epistolis reverentia semper fuisse, id miror;
iis excidisse qui probe sciunt, xtramque hanc epi-.
stolam ab Irenæo magnis laudibus celebratam fuisse,
et Clementinam proprie a Dionysio Corinthio,lax-.
datam. Sed quare miretur non video, cum probe
sciat, nec S. Irenæum hanc Polycarpi, aut Clementis, nec Dionysium hanc S. Clementis proprie laudasse. S. Irenæi verba sunt: Sub hoc igitur Cle:
mente, dissensione non modica inter eos qui Corinths
essent fratres facta, scripsit quæ est Romæ Ecclesia
potentissimas litteras Corinthiis. Non dicit hanɩ
epistolam, quam nunc habemus, ad Corinthios
tunc fuisse scriptam; non affirmat hanc, ne ullam
col. 143–144page 48 of 211
quidem a Clemente fuisse exaratam. De Polycarpi probatus sit, ut Antiochenæ, id est omnium quae
epistola hæc habet: Est autem et epistola Poly
carpi ad Philippenses scripta perfectissima, ex qua
characterem fidei ejus, et prædicationem veritatis,
qui volunt, et curam habent suæ salutis, possunt
discere. Non affirmat eamdem epistolam eam fuisse
quæ nunc exstat, imo nullum characterem tradit
huic peculiarem. De Clementis epistola Dionysius
Corinthiorum episcopus, ad Soterem Romæ episco
puin hæc scribit: Hodie sacrum diem Dominicum
transegimus, in quo epistolam vestram legimus,
quam quidem perpetuo deinceps legentes perinde ac
priorem illam nobis a Clemente scriptam episto
lam, optimis præceptis ac documentis abundabi
mus. Tradit quidem et ille epistolam quamdam a
Clemente ad Corinthios scriptam fuisse, et in Ec
clesia lectam: non dicit hanc, quam Junius ex co
dice Regio descripsit, eam fuisse: imo qualis illa
fuerit quam Corinthii legebant, nullo modo de
pingit, ut nostram ad illius characterem examinare
possemus. Et tamen hæc Irenæi et Dionysii testi
monia ad Clementinam epistolam statuminandam
magnam vim habere volunt, Polycarpi autem suf
fragium et multo antiquius atque disertius ad
Ignatii epistolas confirmandas plane nullam.
apud gentes erant Ecclesiarum antiquissimæ, ad
hæc, ob civitatis iu sæculo amplitudinem atque
præstantiam, nobilissimæ, præfici meruerit. Quid
ejus postremo martyrium dicam, quo opere nibil
unquam apud nostros excellentius aut præclarius
habitum fuisse scimus? Hujus ergo tanti ac talis
viri, in quo summa omnia erant, si aliæ fuissent,
quam quæ nunc circumferuntur epistolæ, eas jam
ab illis temporibus, sæculisque proxime sequentibus
celeberrimas fuisse necesse est, et post apostolo
rum ipsorum et Clementis si forte scripta longe
nobilissimas. Sed eas præter auctoris meritum,
ipsum insuper tempus, quo datæ esse dicuntur,
supra modum nobilitare debuit. Innuit enim Poly
carpus ab Ignatio in supremis, in martyrii medita
tione, eo ipso tempore scriptas fuisse, quo edita
Antiochiæ apud Trajanum præclarissima Christi
confessione, principis ore ad bestias damnatus,
Romam ad mortem pro Domino oppetendam ab
ducebatur. Cum igitur charorum pietate præser
tim ac virtute præstantium virorum in supremis
editas voces magna cura excipere, servare, cele
brare memoriæque posterorum mandare soleamus,
quo studio a viris illis aut ecclèsiis exceptas esse
par est sanctissimi martyris ad se in ipsa, ut sic
dicam, arena scriptas litteras, quo animorumi məlu
recitatas, qua charitate cum suis, quacunque Chri
sti nomen colebatur, fratribus communicatas,?
Summum ecclesiarum in istas epistolas amorem,
summam colligendarum et servandarum et apud
fratres disseminandarum curəm, summumque stu
dium fuisse satis testatur S. Polycarpus, S. Joan
nis apostoli pariter discipulus, qui ab eo Smyrnæ
episcopus ordinatus, totius Asiæ princeps, ipsi
Ignatio familiaris ait, qui docet se a Philippensi
bus rogatum omnes Ignatii epistolas, quascunque
apud se haberet, collegisse, easque ad ipsos his suis
litteris subjectas mittere. Ex his satis nunc con
stat illas epistolas quas scripsit Ignatius, quas col
legit et edidit Polycarpus, non potuisse non esse
illius, et proximæ deinceps memoriæ Christianis,
præsertim vero litteratis et eruditis, si qui essent,
notissimas. Quid quod hæc ipsa S. Polycarpi epi
stola, qua Ignatiana tantopere prædicabantur, per
tria integra sæcula in conventu Asiæ publice lege
retur, qua summa eorum utilitas inculeabatur,
animique hominum scriptorum fidem antiquam, et
patientiam, et ædificationem continentium cupidi
tate perpetuo accendebantur. Si igitur alia et a
nostra diversa fuit Polycarpi ouvaywyh, si aliæ
epistolæ Ignatii fuerint quas ille collegit, et suis
litteris commendavit, et Philippensibus communi
cavit, quam eæ, quas nos habemus et ante nos ha
buit Eusebius; illæ certe ut viria litteratis præci
pue atque eruditis notissimæ, per omnia illa sæ
cula, præsertim quibus Polycarpi epistola in Asia
ticis ecclesiis sane nobilissimis personabat, inno
tescerent ɔtque agnoscerentur necesse fuit. In tanta
Hæc cum unica sit objectio, quæ proprie vim
testimonii spectat, præter silentium Irenæi, quod
proximo capite examinandum est; cumque ea
tam iniqua ac levis sit, ut omnes vident; superest
ut Polycarpiani suffragii robur latius explicetur,
omniumque oculis clarius exponatur. Primo enim
Polycarpus non tantum testatur scripsisse aliquas
epistolas Ignatium, sed significat ovvaywyhy epi
stolarum ejus tunc temporis Smyrnæ se præ mani
bus habuisse; earumdem exemplar epistolæ suæ
(quam aliunde in ecclesiis Asiaticis publice lectam
scimus) se subjecisse tradit, et Philippensibus mi
sisse, idque ipsorum rogatu; quanti eas ipse æsti
maret optimus judex ostendit, easque Philippensi
bus utilissimas fore profitetur, et fidem, patien
tiam, omnemque ædificationem ad Dominum per
tinenten continere affirmat. Hæc de epistolis quas
ipse collegit et apud se habuit cum testetur Poly
carpus, easdem omnino eum intellexisse, quas nos
habemus, quas ante nos Eusebius, Athanasius,
Theodoretus, aliique habuerunt, et contendo, et
aperte firmiterque probo. Aut enim illæ epistolæ
quas publicavit Polycarpus, hæ ipsæ sunt, quas no
stri defendunt, aut fuerunt aliæ et ab his diversæ.
Sed aliæ, et ab his diversæ non fuerunt. Reliquum
igitur est ut hæ ipsæ fuerint. Epistolas autem quas
publicavit Polycarpus, non fuisse alias, et ab his,
quas nunc habemus, diversas, sic ostendo
S. Ignatium, qui paucis post S. Joaunis apostoli
mortem annis martyrium Romæ fecit, apostolos
ipsum audivisse, et ex his purissimis Christianismni
fontibus doctrinam suam hausisse constat. Huc
accedit eximia viri dignitas, qui non modo aposto
lorum discipulus, sed eorum insuper judicio sic
col. 145–146page 49 of 211
J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. - PARS I.
existimatione cum primo fuerint, tanta cura at Theodoretus, duas Gelasius sententias. laudarunt,
que studio ab ecclesia ad ecclesiam transmissæ,
tam publica, tamque perpetua commemoratione or
natæ atque posteritati commendatæ, non potuerunt
omnino latere, et viris doctis, et apostolicæ tradi
tionis maxime curiosis ignotæ esse. At si omnium
Christianorum per tria sæcula, non tantum post
Ignatii, sed et Polycarpi mortem, libros consula
mus, nullam aliarum, quam quas nos habemus,
Ignatii epistolarum mentionem unquam factam
inveniemus. Alias igitur nunquam fuisse mani
festum est. Clarus, ni fallor, rerum nexus, clara et
indubitabilis consecutio.
omnes ex epistolis nostris, ex alia aliqua ne unam
quidem. Aliæ igitur quam nostræ Ignatii epistolæ
nunquam fuerunt a Polycarpo posteritati commen
datæ. Quare cum ab illo aliquæ fuerint collectæ
publicatæque, ut ex ipsius testimonio patet; aliæ
autem et a nostris diversæ non fuerint, ut ex alto
tot sæculorum silentio manifestum est; restat ut hæ
ipsæ fuerint, quas nostri defendunt, quas Eusebius
vidit, descripsit, defloravit.
Quænam enim, quæso, illæ epistolæ sunt, si hæ
non sint? Quis eas unquam legit? quis oculis usur
pavit? quis vel fando de aliis epistolis ab Ignatio
scriptis, a Polycarpo collectis aliquid audivit? aliis,
inquam, quam quas habemus? An ullo modo veri
simile est, epistolas a tanto martyre exaratas,
tanto editas atque laudatas, epistolæ etiam illi sub
jectas, quæ per tot sæcula publice iccta earum me
moriam perpetuo redintegrabat, statim periisse, et
ab omnium oculis eréptas fuisse? An putabimus
Ignatii ossium reliquias Roma Antiochiam trans
portatas, tantaque veneratione per tot annos ha
bitas; epistolas autem in ipso itinere scriptas, pro
pediem in ventos abiisse? An conjiciemus, impe
rante Antonino, aut Aurelio, hoc est, vivo adhuc et
valente S. Polycarpo, fictas fuisse, has quas habe
mus epistolas, cum Salmasio et Albertino; aut
saltem statim post Clementis Alexandrini mortem,
cum Blondello, quorum ipsum Dallæum pudet? An
autemi tertio sæculo exeunte, aut ineunte quarto,
cum homines undique doctissimi in Ecclesia flore
rent, et bibliothecæ variæ ad veterum Christiano
rum scripta conservanda conderentur, putabimus
alias epistolas earum loco suppositas fuisse, et illis,
quibus Christiani per tot annos consueverant, pe
nitus sublatis successisse? Ecce enim Dallæus, qui
modo impostorem suum Polycarpi epistolæ testi
monium nostrum inseruisse, et ubi antea non ex
staret, infulsisse diserte affirmabat, cum de aucto
ritate epistolæ Polycarpianæ ageretur: nunc cum
de vi testimonii agitur, conversis velis remisque in
omnia alia fertur, non eodem quidem loco, sed
caute provideque capite 26, ubi totum fabulæ suæ
argumentum contexit, aliam nobis scenam aperit.
Vult enim impostorem suum, cum scriptas hinc di
dicissel olim fuisse ab Ignatio aliquas epistolas, eAS
que jam desiderari animadverteret, consilium inde
cepisse suas sub eodem nomine fingendi et edendi.
Quamvis Daæi impostor mirus artifex sit, nec mi
Qui quinque vel sex epistolas nuper Ignatio at
tributas tanquam spuriag et fictas rejiciebant, id se
ideo fecisse profitebantur, quod Eusebii et Hiero
nymi tempore non exstarent: eo autem tempore
non exstitisse inde colligebant, quod nec Eusebius,
nec llieronymus earun meminerit, cum alias sex
septemve, quas nostri defendunt, diligenter memo
rassent, atque descripsissent. Hanc eorum senten
tiam atque rationem et laudat et amplectitur Dal
læus. Nam de Usserio loquens, hæc capite secundo
scribit: Primum ergo sex illas epistolas ad Mariam
Cassobolitam, ad Polycarpum, ad Tarsenses, ad An
tiochenos, ad Heronem, et ad Philippenses, has, in
quam, nondum Eusebii et Hieronymi temporibus ex
stitisse inde validissime probat, quod de iis uterque
iste scriptor nullum verbum facit, qui sex alias su
periores ambo memorant. Cur enim has potius quam
illas, si illas, si utrasque norunt, dixissent? Cur
vero eas eruditissimi ac diligentissimi homines iyno
“arent, si erant, ut nærrat Baronius, a Philippensi
dxs cum sex superiorum ad eos missa a Polycarpo
collectione conjunctæ? Non fuisse, adeoque neque
tum exstitisse inde constat, quod eas Eusebius ne
scierit: nescivisse altum ejus de his silentium arguit.
Si autem hæc validissime probent sive quinque sive
sex illas epistolas tempore Eusebii et flieronymi non
exstitisse, adeoque postea excogitatas et fictas fuis
se; nostrum certe argumentum validissime etiam
probat, alias quam nostras Ignatii epistolas nec eo
dem nec ullo alio antecedente ævo apparuisse; ut de
aliís a Polycarpo collectis, in unum corpus reda
ctis, ad Ecclesias transmissis, et insigni elogio or
natis loqui, plane commentum sapiat. Nemo enim
ante Eusebium, vel flieronymum, vel etiam Theo
doretum, aut Gelasium, nemo ante quinti sæculi ti
nem, quo veteres omnes ecclesiastici et catholici
scriptores, ac in primis S. Ignatius, in controver- nori ingenii acumine præditus, quam ipse, non la
siis fidei tum a catholicis, tum a modernis hæreticis
tanquam arbitri admittebantur, vel virum, vel ec
clesiam aliam nominavit, ad quam Ignatius litteras
dederat; nemo ullam sententiain ex ulla alia epi
stola excerpsit. Ex nostris unam Irenæus, unam
Theophilus, aut antiquus Basilii auctor, ejusdemn
cum Irenæo ævi, duas Origenes, unam pseudo-Dio
nysius, complures Eusebius, unam Athanasius,
duas Chrysostomus, plures Hieronymus, plurimas
men hæc duo idem præstare potuit; non potuit ex
Polycarpi epistola diseere, seriptas fuisse olim ab
Ignatio aliquas epistolas, et idem ea verba, quæ
hoc ipsum indicant, inserere. Si ipse primus ea in
seruit, non igitur in Polycarpi epistola prius fuc
runt; quare inde discere non potuit. An ideo insul
sit, ut non tantum alios, sed et seipsum falleret?
an illa interpolatione non tantum aliis, sed et sibi
persuasit scriptas fuisse aliquas ab Ignatio episto
col. 147–148page 50 of 211
PG 5:147ναται κατακολουθῆσαι τῇ σοφίᾳ τοῦ μακαρίου καὶ ἐν δόξου Παύλου, ὃς γενόμενος ἐν ὑμῖν κατὰ πρόσωπον τῶν τότε ἀνθρώπων, ἐδίδαξεν ἀκριβῶς καὶ βεβαίως τὸν περὶ ἀληθείας λόγον· ὃς καὶ ἀπὼν ὑμῖν ἔγρα ψεν ἐπιστολάς. Οίδα τίς εἰμι, καὶ τίσιν γράφω. Παύλου συμμύσται τοῦ ἡγιασμένου, με μαρ τυρημένου ἀξιομακαρίστου. Οὗ γένοιτό μοι ὑπὸ τὰ ίχνη εὑρεθῆναι, ὅτ᾽ ἂν Θεοῦ ἐπιτύχω· ὃς ἐν πάσῃ ἐπιστολῇ μνημονεύει ὑμῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. πρεσβυτέροις, καὶ διακόνοις ὡς Θεῷ καὶ Χριστῷ, Ομοίως διάκονοι ἄμεμπτοι κατενώπιον αὐτοῦ τῆς δικαιοσύνης ὡς Θεοῦ καὶ Χριστοῦ διάκονοι, καὶ οὐκ ἀνθρώπων. Οι Δεῖ δὲ καὶ τοὺς διακόνους ὄντας μυστηρίων Ἰησοῦ Χριστοῦ κατὰ πάντα τρόπον πᾶσιν ἀρέσκειν· οὐ γὰρ βρωμά των καὶ ποτῶν εἰσὶν διάκονοι, ἀλλ' ἐκκλησίας Θεοί μένους τοῖς ἁγιοπρεπέσι δεσμοῖς, ἅτινά ἐστι διαδήματα τῶν ἀληθῶς ὑπὸ Θεοῦ, καὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἐκλελεγμένων, θεοπρεπεστάτοις δεσμοῖς πάντας ἀσπάζομαι, Εν ᾧ τὰ δεσμὰ περιφέρω τους πνευ ματικοὺς μαργαρίτας. μὴ ἀμελοῦντες χήρας, ἡ ὀρφανοῦ, ἡ πένητος, περὶ ἀγάπης οὐ μέλει αὐτοῖς, οὐ περὶ χήρας, οὐ περὶ ὀρφανοῦ, οὐ περὶ θλιβομένου, χῆραι μὴ ἀμελεί "Ων οὐδὲν λανθάνει ὑμᾶς. οἰκοδομὴν τὴν εἰς τὸν Κύριον ἀνήκουσαν, Ετοιμοί ἐστε εἰς εὐποιΐαν Θεῷ ἀνήκουσαν, εἰ Τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, εἰ: Τὴν διακονίαν τὴν εἰς τὸ κοινὸν ἀνήκουσαν.PROLEGOMENA.
ναται κατακολουθῆσαι τῇ σοφίᾳ τοῦ μακαρίου καὶ ἐν
δόξου Παύλου, ὃς γενόμενος ἐν ὑμῖν κατὰ πρόσωπον
τῶν τότε ἀνθρώπων, ἐδίδαξεν ἀκριβῶς καὶ βεβαίως
τὸν περὶ ἀληθείας λόγον· ὃς καὶ ἀπὼν ὑμῖν ἔγρα
ψεν ἐπιστολάς. Quibus quis non videt eum Ignatium nostrum ad Ephesios, quibuscum pariter conversatus est et ad quos scripserat S. Paulus, imitatum esse ita scribentem: Οίδα τίς εἰμι, καὶ τίσιν
γράφω. Παύλου συμμύσται τοῦ ἡγιασμένου, με μαρ
τυρημένου ἀξιομακαρίστου. Οὗ γένοιτό μοι ὑπὸ τὰ
ίχνη εὑρεθῆναι, ὅτ᾽ ἂν Θεοῦ ἐπιτύχω· ὃς ἐν πάσῃ
ἐπιστολῇ μνημονεύει ὑμῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Monet
Polycarpus, ut Philippenses sint drotagoóplevo
πρεσβυτέροις, καὶ διακόνοις ὡς Θεῷ καὶ Χριστῷ,
quod toties inculcat Ignatius noster. De diaconis:
Ομοίως διάκονοι ἄμεμπτοι κατενώπιον αὐτοῦ τῆς
δικαιοσύνης ὡς Θεοῦ καὶ Χριστοῦ διάκονοι, καὶ οὐκ
ἀνθρώπων. Οι noster ad Trallenses: Δεῖ δὲ καὶ
τοὺς διακόνους ὄντας μυστηρίων Ἰησοῦ Χριστοῦ
κατὰ πάντα τρόπον πᾶσιν ἀρέσκειν· οὐ γὰρ βρωμά
των καὶ ποτῶν εἰσὶν διάκονοι, ἀλλ' ἐκκλησίας Θεοί
las, quod omnes ante eum, scilicet, ignorabant? Paulus: Oute Yap έyw, OUTE &λàoç õµcios åµol di
Sed quid opus est ut impostor hoc ex epistola Polycarpi disceret, aut, ut alii inde haurirent, curaret? Quasi vero quisquam adeo stultus sit, ut neget
rmplissimæ civitatis episcopum, ad hæc apostolorum
discipulum ullas vel scribere potuisse, vel revera
»cripsisse litteras. Verba sunt Dallæi. Quorsum igitur impostorem suum ad Polycarpum remittit, ut
hoc ab eo discat? quorsum eum violentas epistolæ
notissimæ manus inferre cogit, ut alios idem doceat, quod ne stulti quidem negare potuerunt? Sed
si hoc impostor ex Polycarpo didicisset, epistolas
Ignatii ab ipso collectas et posteritati commendatas fuisse, unde eas jam desiderari animadvertit?
unde hoc vir doctissimus didicit? quis collectionem Polycarpi periisse dixit, aut credidit? Nonne
codem tertio sæculo dixerat Origenes: Eleganter in
cujusdam martyris epistola scriptum reperi, Ignatium dico, episcopum Antiochiæ post Petrum secundum, qui in persecutione Romæ pugnavit ad bestias?
An qui Polycarpum legerat, lectamque ejus etiamnum in publicis conventibus epistolam noverat, et
ex eadem Ignatianorum ouvaywyhy tanta cura
Smyrnæ conservatam, in Macedoniam tanta cum
laude transmissam, animadverterat, eodem sæculo
quo Origenes eamdem laudaverat, funditus periisse
putare potuit? Nimis crassa hæc sunt, quam ut a
viris doctis coquantur; nimis invalida, quam ut
argumentum nostrum debilitent, quo non alias
quam nostras a Polycarpo editas epistolas ostendimus.
Idem autem alio, et quidem affirmativo, nec illo
contemnendo argumento, ex ipsis epistolis petito,
non leviter confirmare me posse confido. Non enim
tantum nostras epistolas quamvis generaliter, tamen satis diserte describit, quas fidem, patientiam,
omnemque ædificationem continere testatur, de
qua re paulo fusius ante diximus; sed et speciatim
legationem ad Antiochenos tangit, quæ cum in aliis
tum præcipue in illa ad Polycarpum exstat; imo
ipse Polycarpus in reliquo epistolæ corpore multa
repræsentat, quæ epistolas nostras sæpe respiciunt;
ut eum easdem omnino diligenter legisse, et libenter usum fuisse, quivis perspiciat, ut vix S. Paulum, aut S. Petrum, aut Clementem magis in epistola sua, quam Ignatium nostrum secutus esse videatur. Quippe ex summa veneratione, frequenti
lectione, et recenti memoria tunc cum ad Philippenses scriberet, hæc ejus animo alte insedisse observamus. Statim ab initio, cum de Ignatio ejusque
comitibus loquitur, eos ita describit, toùç évetànμένους τοῖς ἁγιοπρεπέσι δεσμοῖς, ἅτινά ἐστι διαδή
ματα τῶν ἀληθῶς ὑπὸ Θεοῦ, καὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν
ἐκλελεγμένων, iisque verbis duo Ignatii nostri loca
expressit, unum epistolæ ad Smyrnæos: Aɛô¤µÉvos
θεοπρεπεστάτοις δεσμοῖς πάντας ἀσπάζομαι, alterum
ad Ephesios: Εν ᾧ τὰ δεσμὰ περιφέρω τους πνευματικοὺς μαργαρίτας. Εt non multo post ad Philippenses suos, ad quos epistolam scripserat S.
mmpétat. Præcipit Polycarpus Philippensibus, ut
sint μὴ ἀμελοῦντες χήρας, ἡ ὀρφανοῦ, ἡ πένητος,
cum Ignatius ita hæreticos sui ten poris descripsis
set, περὶ ἀγάπης οὐ μέλει αὐτοῖς, οὐ περὶ χήρας, οὐ
περὶ ὀρφανοῦ, οὐ περὶ θλιβομένου, et ipsi Polycarpo hoc præceptum dedisset, χῆραι μὴ ἀμελείofway. Unde illa, quæ nunc Latina tantum legimus, nisi ex Ignatio nostro? Ego autem nihil tale
sensi in vobis, vel audivi, in quibus laboravit beatus
Paulus; qui estis in principio epistolæ ejus: de vobis etenim gloriatur in omnibus ecclesiis. Nihil, inquit Polycarpus ad Philippenses, vos latet: Ignatius
ad Ephesios: "Ων οὐδὲν λανθάνει ὑμᾶς. Εt praeter
alia nonnulla, epistolas Ignatii Polycarpus quasi
ipsius verbis tandem laudat, scilicet, quod contineant οἰκοδομὴν τὴν εἰς τὸν Κύριον ἀνήκουσαν, ut
ille: Ετοιμοί ἐστε εἰς εὐποιΐαν Θεῷ ἀνήκουσαν, εἰ
alibi: Τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, εἰ: Τὴν
διακονίαν τὴν εἰς τὸ κοινὸν ἀνήκουσαν. Hæc ostendunt Polycarpum in his ipsis, quas nos etiam tandem habemus, Ignatii epistolis non indiligenter versatum esse.
Atque hic finem huic disputationi imponere tem
pus esset, nisi Dallæus, ab hoc argumento delapsus, postea, ut solet, novam nobis molestiam
crearel, et, quasi sui oblitus, aliquid fortius, quod
ante omiserat, haberet, controversiam hanc postliminio redintegraret. Capite enim tricesimo sexto:
Hoc certe, inquit, Polycarpi testimonio Latini pro
sex illis Ignatianis epistolis, quas præter Usserianam
collectionem asserunt, non minus speciose utuntur,
quam pro suis sex primis reverendissimus Usserius
et doctissimus Hammondus. Ain vero, non minus
speciose? miror maxime. An speciose, imo an
omnino Polycarpi testimonio in ea re utuntur? uisi
Dallæus hoc diceret, non crederem; imo postquam
dixit, dum mecum perpendo, non credo. Latini
col. 149–150page 51 of 211
piani testimonii cesset in utraque causa auctoritas.
in nos pro doctissimis viris nihilo validior, quam in
viros doctissimos pro Latinis. Quam falsa assertio {
quam iniqua postulatio! tam certe hæc iniqua,
quam illa falsa. Latini hæc nunquam objecere; si
objecissent, noverunt nihil se proficere potuisse,
statim responsum esset, Polycarpi testimonium ad,
illas epistolas quas nec Eusebius, nec Hierony
înus, nec quisquam quinti sæculi memorasset, non
pertinere. Ad nostras autem epistolas nemo eorum,
nostrorum nemo cum ulla ratione dixit Polycar
pum non respexisse. Pro nobis igitur et semper
ſuit, et erit tanti Patris multo validior auctoritas
contra quoscunque, quam pro Latinis contra nos,
qui neque adversus nos, neque quemcunque alium
eam aut adduxerunt, aut adducere potuerunt. Quam
igitur iniqua postulatio est, ut ejus auctoritas in
utraque causa cesset, quæ in altera nunquam obti
nuit; in illə, qua ab omnibus adducitur, oblitterari
nunquam poterit! Auctoritatem igitur Polycarpi
suo loco justissime afferimus, premimus, urgemus;
objectiunculas adversus epistolas illius testimonio
corroboratas suo etiam loco discutiemus, atque dif
flabimus.
enim, ut opinor, illi sunt, qui Ecclesiæ Romanæ ▲ ombes norunt esse falsissima? Nempe ut Polycar
adhærent, quorum pars maxima epistolas, quas
nostri rejiciunt, hactenus recepit. Sed quod illi
Polycarpi testimonio freti id fecerint, nondum di
dici. Audiamus illustrissimum illum cardinalem
Baronium: Quod igitur septem illæ seorsum positæ
haberentur (de nostris loquitur), fuit illa prima colle
ctio facta a Polycarpo, qui non tantum ad se missas,
sed et alias in unum collegit, quæ ad Asiæ nomina
las ecclesias scriptæ fuissent, quas, ut testatur, mi
sit ad Philippenses. Hi vero, iis a Polycarpo acce
plis, quatuor alias volumini addiderunt; tres ni
mirum Philippis apud se datas, ad Antiochenos, ad
Tarsenses, et ad Heronem diaconum, quarum
exempla apud se remansissent; quartam vero ad
seipsos, post recessum Philippis ab eodem Ignatio
scriptam. Vides Latinorum sententiam: collectio
nem septem epistolarum Polycarpo tribuunt, reli
quas ab eo collectas non dicunt; vel Philippis seri
plas, vel ad Philippenses postea missas volunt; et
a Philippensibus novam collectionem factam do
cent; Polycarpi testimonio pro aliis præter septem,
quas solas nostri defendunt, non speciose, non
omnino utuntur. Duas collectiones aperte fatentur,
unam Polycarpi, aliam Philippensium; priorem
illam, posteriorem hanc, appellant; Polycarpi epi
stolam ad Philippenses, haud multos post dies a dis
essione Ignatii Philippi scriptam putant; continere
igitur alias non potuit, quam eas, quas priusquam
ex Asia proficisceretur conscripsit, de quibus solis
agunt Eusebius et Hieronymus, ut illi etiam obser
vant. Pro collectione igitur Philippensium testimo
nio Polycarpi non utuntur, sed sine ullo alio funda
mento, sine Polycarpi aut alterius cujuspiam testi
monio ex ipsis epistolis eam colligunt, quas illi ge
nuinas, nostri fictas fuisse contendunt. Sed in
enarranda fabula sua pergit vir doctissimus. Hi
(Usserius, scilicet, et Hammondus) Latinis objectio
nibus negant, de sex illis aut quinque epistolis loqui
Polycarpum. Imo vero hi nec illud negant, nec ne
gare possunt Latinis objectionibus, quod Latini
nunquam objecerunt. De quinque illis epistolis lo
qui Polycarpum nemo Latinorum dixit. Non hoc
Usserius eorun objectionibus negat, sed plane e
contrario, multis probat, eos nunquam hoc Poly
carpo tribuisse, septem tantum epistolas in Poly
carpi collectione contentas sen per fassos esse,
eamque rationem, cur Eusebius et Hieronymus ea
rum tantum meminerint, assignasse. Hoc Baro
nium iunuisse, hoc Gretserum plane et plene extu
lisse vult, quare illi epistolas basce non comme
moraverint, causam istam fuisse asserentem, quia
non viderant nisi illam epistolarum collectionem quæ
facta fuerat a S. Polycarpo; qui illas duntaxat,
quas B. Ignatius Smyrnæ primum et postea Troade
scripserat, unum in volymen comportavit. Ita Usse
rius disputat, ut probet illas epistolas antiquis fuis
se incognitas.
Quorsum igitur hæc narrare voluit Dallus, quæ
Testimonium S. Irenæi ab objectionibus liberatur.
Frivolum et ineptum est putare illud aliunde quam
ex epistola ad Romanos citatum esse. Inanis est
distinctio inter dixisse, et scripsisse. Nulla Igna
tii apophthegmata a veteribus memorantur. Igno
rasse Irenæum Ignatii epistolas nulla cum ratione
asseritur. Argumentum negativum adversus Irenæi
testimonium nullam vim habet.
Proximum est S. Irenæi, Polycarpi discipuli, te
stimonium, quod appellat vir doctissimus argumen
tum pro Ignatianis secundum. Asserit enim Euse
bius Irenæum harum epistolarum meminisse, cum
diceret: Quemadmodum quidam de nostris dixit,
propter martyrium ad Deum adjudicatus ad bestias,
quoniam frumentum sum Christi, et per dentes be
stiarum molor, ut mundus panis inveniar. › Respon
det vir doctissimus: Ego hæcrerba vere Ignatii fuisse
concedo; sed quid ad epistolas? Rogas? quia sunt
in epistolis, alibi in antiquissimis monumentis nus
quam, ne quidem in modernis, nisi quando ex
Depistolis transcripta. Ne unum quidem Ignatii apo
phthegma a veteribus memoratum est. At Irenæus
non hic facit epistolæ mentionem; sed neque B. Igna
tii mentionem facit. Concedis tamen verba hæc vere
esse Ignatii, cur non et epistolæ? cum in epistola
Ignatii inveniantur, albi nusquam? Neque enim
aut tu, aut nos credamus, nisi quod in ejus epi-'
alia ratio excogitari potest, quare Ignatii verba esse®
stola inveniantur; aiii enim præter Ignatium adju
dicati erant ad bestias. Eusebius crebro probat epi
stolas apostolicas et Evangelia nostra, quod ex iis
testimonia proferant Patres primitivi; quæ fere om
nia vana essent, si hac ratione testimonia metia
mur; raro enim libros aut epistolas vetustissimi
illi scriptores nominabant, ex quibus verba et ser
col. 151–152page 52 of 211
PG 5:151τάχα σύνηθες αὐτῷ εἶναι ἀπόφθεγμα, ὡς καὶ τὸ Θεο φόρος πολλάκις αὐτῷ λεγόμενόν τε καὶ γραφόμε Ὁ ἐμὸς ἔρως εσταύρωται Τεκμήριον δὲ, τὸ μὴ προσκεῖσθαι, γράψει δέ τισι, τουτέστι Ρωμαίοις· ἀλλ᾽ ἁπλῶς, Γράφει θεῖος Ιγνάτιος.PROLEGOMENA.
entias decerpserunt. Recolat Dallæus verba sua de scribi etiam non semel non potuerit. Maximus afDionysio: Quæ citat, cum totidem verbis in epistola
ad Romanos Ignatiana legantur, frivolum et ineptum
est, ea aliunde quam ex hac epistola citata esse kariolari. Cum enim quæ citat Irenæus totidem verbis in epistola ad Romanos Ignatiana legantur, cur
non æque frivolum et ineptum est, ea aliunde quam
ex hac epistola citata esse bariolari?
Sed habet quod reponat ex Parkero vir doctissimus: Nihil aliud scribit Irenæus, nisi hoc istum,
cujus meminit, dixisse. Si saltem hæc eum scripsisse
diceret, colorem, licet falsum et evanidum, aliquem
tamen haberet argumentatio. Sic enim ex aliquo
Ignatii scripto hæc ejus verba Irenæum habuisse legitime concluderes: tametsi illud unde ea sumpsis -
set Ignatii scriptum ne sic quidem conficeres eamdem
illam esse, quam nos hodie habemus ad Romanos
ejus nomine inscriptam epistolam. Duo igitur reponit apud Irenæum legi non scripsisse, sed dixisse,
hoc primum; si legeremus scripsisse, argumentum
tainen nostrum colorem tantum falsum et evanidum
haberet, hoc secundum. posteriori incipio, et
Dallæo Dallæum oppono, pro simili sententia ex
eadem epistola a pseudo-Dionysio producta adversus Maximi effugium fortiter pugnantem. Auctor
Areopagiticorum, quisquis est, produxerat testimonium ex Ignatii epistola ad Romanos; epistolam iljam veteres omnes sub Trajano scriptam paulo ante
martyrium Ignatii crediderunt. Dionysium Areopagitam sub Domitiano mortuum fuisse iidem putarunt. Inde validissimum confectum argumentum
est, verum Dionysium ista scribere non potuisse
præsertim in opere Timotheo dicato. Maximus hac
objectione pressus mira effugia excogitavit, et plane Dallæana. Primo, quod ad rem nostram spectat,
τάχα σύνηθες αὐτῷ εἶναι ἀπόφθεγμα, ὡς καὶ τὸ Θεοφόρος πολλάκις αὐτῷ λεγόμενόν τε καὶ γραφόμε
vov, forte hæc verba: Amor meus crucifixus est,
apophthegma esse Ignatio familiare. Ita ille cum
Dallæo ad apophthegmata recurrit, et multo quidem
adbuc speciosius. Ὁ ἐμὸς ἔρως εσταύρωται perfeclissimam apophthegmatis speciem habet, et viro
sancto per totum vitæ cursum tum in dictis tum in
scriptis familiare esse potuit. Non ad Trajani tempora confugere necesse fuit; etiam sub Domitiano ₺
hoc apophthegma et sæpius dixisse et aliquando
scripsisse poterat Ignatius. Non eadem natura est
Dallaani apophthegmatis apud Irenæum: Frumentum sam Christi et per dentes bestiarum molor, ut
mundus panis Dei inveniar. Quis hoc ab Ignatio diclum per totum vitæ cursum familiariter usurpatum, quis ante condemnationem ad bestias unquam
prolatum, quis in alia quam illa epistola quæ in itinere exərata est, scriptum putet? Et tamen hoc
Dallao apophthegma est, quod ipse alteri negat.
Valeret, inquit, effugium, si hæc Ignatium dixisse
scriberet Dionysianorum auctor: sed plane aliter
cum ait hæc scripsisse, non dixisse, ypáyeɩ dè ó OɛTOS
'Tyvátio quasi vero id quod sæpius dictum est,
firmat, apophthegma illud forte ab Ignatio non semel dictuin, neque semel scriptum fuisse; sive igitur Dionysius dixisse sive scripsisse Ignatium ista
scripserit, perinde erit. Commentum certe Maximi
hoc modo refutari non potest; ut frivola plane sit
hæc distinctio, et Dallæo indigna. Ipse enim in codem opere non dubitat cum Albertino asserere,
pseudo-Dionysium hæc ipsa ab Origene hausisse;
Origenes autem non scribit Ignatium ista scripsisse,
sed dixisse tantum. Verba ejus sunt: Denique me -
minimus aliquem sanctorum dixisse, Ignatium 110mine, de Christo, Meus autem amor crucifixus est.»
Dixisse igitur et scripsisse in hoc negotio plane
idem; neque aut hoc aut illud Maximi commentum
vel juvat, ve! lædit. Omissa plane hac inani distinctione, aut illud, aut nihil, quod apposite observat
Dallæus, Maximum jugulat. Quæ citat, cum totidem
verbis in epistola ad Romanos Ignatiana legantu™,
frivolum et ineptum est, ea aliunde quam ex hac ipsa
epistola citata esse hariolari.
Secundo, Maximus ut ostendat illud esse apophthegma Ignatio tum viva voce tum scripto sæpius
usurpatum, inquit: Τεκμήριον δὲ, τὸ μὴ προσκεί
σθαι, γράψει δέ τισι, τουτέστι Ρωμαίοις· ἀλλ᾽ ἁπλῶς,
páçɛɩ dè ¿ ɛïç Irratioç. Argumento autem est,
Γράφει θεῖος Ιγνάτιος.
de apophthegmate Ignatii locutum esse Dionysium,
quod non adjectum sit, Scribit autem quibusdam, ›
scilicet Romanis, sed simpliciter, ‹ Scribit autem divinus Ignatius.» Ad hæc Daflæus: Quod contra affert
Maximus suum Dionysium simpliciter dicere, Ignatium scribere, non autem quibusdam scribere, quasi
hoc aliud quam scriptam ad Romanos epistolam in!e.
ligi significet, id, inquam, prorsus nullam vim habet;
cum notum sit auctorum sententias et loca sæpe e: a
nostris nunc litteratis citari, multo vero etia.n sæpius
a veteribus citata esse, nullo auctoris certo vel libro
vel capite, unde illa habentur, nominatim edito. Recte hæc quidem et apposite. Nam cum Dallæus
contra nostros disputat, Maximus est; cum adversus Maximum, plane noster est. Dicimus igitur et
nos, si Irenæus dixisset, Ignatium ista scripsisse
quæ protulit, argumentuin nostrum non colorem
tantum falsum et evanidum, sed illius negatio potius nullam prorsus vim haberet; cum notum sit auctorum sententias et loca sæpe et a nostris nunc litteratis citari, multo vero etiam sæpiùs a veteribus
cilala esse,
nullo auctoris certo vel libro, vel capite,
unde illa habentur, nominatim edito. Sic igitur conficimus, præcunte viro doctissimo, ex usu nostrorum nunc litteratorum et multo magis veterum, si
Irenæus dixisset Ignatium ea quæ refert scripsisse,
eadem ab illo ex epistola ad Romanos ejus nomine
inscripta sumpta fuisse.
Ut ad primum revertar, distinctionem illam inter ista duo dixit et scripsit, cum verba ipsa scripla esse sciamus, nullam prorsus vim habere pariter
dico, cum notum sit sententias et loca a veteribus citata esse per verbum hoc dixit non minus, imo sa-
col. 153–154page 53 of 211
PG 5:153κρείττονος ἡμῶν εἴρηται, Τοῦτο πείθουσι τοὺς ἀνοήτους, αὐταῖς λέξεσι λέγοντες οὕτως,: Ιωάννην τὸν μαθητὴν τοῦ Κυρίου διδάσκουσι την πρώτην ὀγδοάδα με μηνυκέ αὐταῖς λέξεσι λέγοντες οὕτως,: φασὶ δὲ οὗ τοι ὡς ἐπὶ τὸ ὑψηλότερον καὶ γνωστικώτερον ἐπε μηνύων, φησὶν ὁ Βαρνάβας, κολλᾶσθαι δεῖν μετὰ τῶν φοβουμένων τὸν Κύριον, Παραθεμένῳ μάρτυν τὸν ἀποστολικον Βαρνάβαν (δ δὲ τῶν ἑβδομήκοντα ἦν, καὶ συνεργὸς τοῦ Παύλου) κατά λέξιν ὧδέ πως λέγοντα. Εἰκότως οὖν ὁ ἀπόστολος Βαρνάβας Αφ' οὗ, φησὶν, ἔλαβον μέρους, Αμέλει μυστικῶς ὁ Βαρνάβας· τ 'Ο δὲ θεὸς ὁ τοῦ παντὸς κόσμου κυριεύων, φησί, δώῃ καὶ ὑμῖν σοφίαν.» ν: κτεινόμενοι τὴν πρώτην τετράδα οὕτως, εἰ: πανυπερ ᾿Αλλὰ καὶ Βαρνάβας, ὁ καὶ αὐτὸς συγκηρύξας τῷ Αποστόλῳ, κατὰ τὴν διακονίαν τῶν ἐθνῶν, τὸν λόγον· ο 'Απλούστερον, φησὶν, ὑμῖν γράφω, ἵνα συνίητε, ο εἶθ' ὑποδες ήδη σαφέστερον γνωστικῆς ὡς δὲ θεοὶ πὰρ Ζηνὶ καθήμενοι ἠγορόωντο, Εχθρὸς γάρ μοι κεῖνος... τάτην τετράδα τούτῳ μόνῳ διηγήσασθαι οὕτως εἰJ. PEARSONI VINDICIÆ IGNATIANÆ. — PARS I.
15$
etiam statua honoratus esse dicitur. Quinque libros
fuisse a Papia conscriptos asserit Irenæus: Sed cum
verba ex illis citat, eodem modo loquitur: Et adjecit dicens: llæc autem credibilia sunt credentibus.
Et, Juda, inquit, proditore non credente, et interrogante, etc. Ita etiam in Proœmio, xabię ônD TOÛ
κρείττονος ἡμῶν εἴρηται, cum elegantem similitudinem ab antiquo scriptore mutuatur. Cum prolixas poets ex Valentinianorum scriptis recitat,
ita prafatur: Τοῦτο πείθουσι τοὺς ἀνοήτους, αὐταῖς
λέξεσι λέγοντες οὕτως, et: Ιωάννην τὸν μαθητὴν τοῦ
Κυρίου διδάσκουσι την πρώτην ὀγδοάδα με μηνυκέ
αὐταῖς λέξεσι λέγοντες οὕτως, etc.: φασὶ δὲ οὗ
τοι ὡς ἐπὶ τὸ ὑψηλότερον καὶ γνωστικώτερον ἐπε
val,
pus quam per verbum alterum, scripsit. Clemens psit: Quippe cum esset sub Claudio Cæsare, a quo
Alexandrinus Stromat. 1. ▼: Moses permisit vesci
iis, quæ habent fissam ungulam et quæ ruminant,
μηνύων, φησὶν ὁ Βαρνάβας, κολλᾶσθαι δεῖν μετὰ
τῶν φοβουμένων τὸν Κύριον, significans, inquit Barnabas, oportere adhærere iis qui timent Dominum,
et cætera bene multa, quæ apud Clementem sequunt,
tur, et nunc in epistola Barnabæ reperiuntur. Lib. 11:
Παραθεμένῳ μάρτυν τὸν ἀποστολικον Βαρνάβαν (δ
δὲ τῶν ἑβδομήκοντα ἦν, καὶ συνεργὸς τοῦ Παύλου)
κατά λέξιν ὧδέ πως λέγοντα. Ubi adducuntur duæ
longiores Shōsięg ex eadem epistola que nunc exstat.
Lib. eodem, Εἰκότως οὖν ὁ ἀπόστολος Βαρνάβας Αφ'
οὗ, φησὶν, ἔλαβον μέρους, et cetera. Ac rursus:
Αμέλει μυστικῶς ὁ Βαρνάβας· τ 'Ο δὲ θεὸς ὁ τοῦ παντὸς
κόσμου κυριεύων, φησί, δώῃ καὶ ὑμῖν σοφίαν.» Εl. ν: κτεινόμενοι τὴν πρώτην τετράδα οὕτως, εἰ: πανυπερ-
᾿Αλλὰ καὶ Βαρνάβας, ὁ καὶ αὐτὸς συγκηρύξας τῷ
Αποστόλῳ, κατὰ τὴν διακονίαν τῶν ἐθνῶν, τὸν
λόγον· ο 'Απλούστερον, φησὶν, ὑμῖν γράφω, ἵνα
συνίητε, ο εἶθ' ὑποδες ήδη σαφέστερον γνωστικῆς
napaòószwę lyvog napatiðéµsvoç héyst. Ita Clemens
Barnabam multa dixisse, nec aliquid scripsisse testatur, cum tamen ca omnia in epistola Barnabæ
attributa exstent, nec ad apophthegmata referri
possunt. Sic Veteres omnes locuti sunt. In eumdem
modum scripsit Eusebius, in quem scripserat Irenæus. Hic: Meminit epistolarum Ignatii Irenæus ita
dicens, id est
scribens; ille: Quidam de nostris
dixit, id est scripsit. Adeo huic phrasi addictus est
Irenæus, ut Scripturam ipsam dicere scribat. Lib.
11, cap. 2: Et hic ergo a Verbo ejus factus est, sicut Scriptura Geneseos dicit. Et de Hermæ Pastore
loquens lib. tv, cap. 37: Bine ergo pronuntiarit Scriplura quæ dicit: ‹ Primo omnium crede quoniam unus
est Deus. Quoties sententiam cujuscunque auctotis producit, non eum scripsisse, sed dixisse ait.
Ita de antiquissimis poetis loquitur: Quæ Hesiodus
ait de Pandora. De quibus Homerus poeta dixit:
ὡς δὲ θεοὶ πὰρ Ζηνὶ καθήμενοι ἠγορόωντο,
et rursus: Accusabit eos Homerus, proprius ipsorum
poeta, ipso dicente hæc:
Εχθρὸς γάρ μοι κεῖνος...
Eodem modo de philosophis, de Anaxagora, Empedocle, Democrito, Platone loquitur, cum non ad
eorum dicta sive apophthegmata, sed scriptas sen- ♪
tentias respicit. Pariter prophetas et apostolos citat:
Propter hoc et Paulus apostolus ait ad Corinthios,
et alibi: Dicebat ad Corinthios. Bene in prophetia
Malachias ait: Tales presbyteros nutrit Ecclesia, de
quibus et propheta ait: Et dabo principes tuos in
pace et episcopos tuos in justitia. Eodem etiam modo, quoties aliquam sententiam ab ecclesiastico viro
scriptam laudat, semper loquitur: Kalŵç ó 'lovcavoc ion, Bene Justinus dixit, quoniam ante Domini adventum nunquam ausus est Satanas blasphemare Deum, nondum sciens suam damnationem.
Alibi: Et bene Justinus in eo libro qui est ad Marcionem ait. Neque dubito quin Justini Apologiam
in animo habuerit, cum ista de Simone Mago scri-
τάτην τετράδα τούτῳ μόνῳ διηγήσασθαι οὕτως εἰ
Toūsav. Imo quotiescunque aliquam sententiam ex
scriptore aliquo Irenæum citasse observavi, semper
eum vocem illam dixit, nunquam autem alteram
scripsit usurpasse animadverti. Nullum omnino locum e contrario adducit Dallæus, unum quidem
Parkerus, sed infelicissime. Nam inquit: Cxm Clemcntem citat, utitur hac voce, scripsit. Sed quomedo,
quæso, utitur? Verba ejus sunt lib, m, cap. 3: Sub
hoc igitur Clemente scripsit quæ est Romæ Ecclesia
potentissimas litteras Corinthiis. Nulla hic sententia
citatur, nullius auctoris testimonium ex ejus scriptis adducitur, ne Clemens quidem tanquam auctor
advocatur, tantum sub Clemente scripta fuisse epistola dicitur, quod ad rem nihil. Frustra igitur objicitur Irenæum quidem testari sententiam hanc
Ignatium dixisse, non autem scripsisse, cum ille
nunquam aliter loquatur quoties verba aliqua e Veterum libris citet. Eamdem igitur vim in sententiis
Veterum recitandis habere debet apud Irenæuin
dixit, quam habet apud alios, plerumque dixit, nonnunquam scripsit. Ut dicere non vereamur cum
Dallæo Quæ citat cum totidem verbis in epistola
ad Romanos Ignatiana legantur, frivolum et ineplum est, ea uliunde quam ex hac Epistola cilala
esse kariolari.
Ille tamen adhuc aliunde vult hæc Ignatii habuisse Irenæum, nempe, ex apophthegmatibus, quæ
vel a Polycarpo, vel ex ipsis martyrii Actis discere
potuit. Epistolas Ignatii ubique legimus, apophthegmata nusquam. Solus Maximus, tali argumento
pressus, quali nunc premitur Dallæus, apophthegmata soinniavit. Polycarpo collectas epistolas
scimus, ab illo disseminata apophthegmata ignoramus in Epistola a Polycarpo edita sententiam
ipsam, quam laudavit Irenæus, invenimus; non
opus est ad famam recurrere, cum in scriptis tenea-
· mus; et quomodocunque postea usurpata sit, ex
epistola haustam non dubitemus. Nulla sunt Ignatii
apophthegmata quæ epistolas præcesserunt: si qua
fuerint postea decantata, ex epistolis desumpta
fuisse et facile intelligitur et satis certo cogno
scitur. Ex Usserio quidem Dallæus et Hieronymum,
col. 155–156page 54 of 211
PG 5:155εὔχομαι τοῖς ὁδοῦσι τῶν θηρίων ἀληθῆναιet Acta etiam aliqua martyrii suæ opinioni favere cum Ruffino adhuc simultates exercuerat, ideoque
intellexit; sed nec illa ad banc rem quidquam fa- in hoc ipso libro inter cæteros tractatores librum a
ciunt. Fateor equidem Hieronymum scripsisse, Pamphilo editum posuit, quod a Ruffino ita fuerat
verba quæ apud Irenæum exstant Ignatium locu- divulgatum; nec Ruffinus ipse aliqua alia tunc contum fuisse, cum rugientes audiret leones, ut in ali- scripserat, quæ ab Hieronymo memorari poterant.
quibus codicibus legimus. Nam in aliis illud cum Hieronymus igitur a nemine deceptus suo Marte
eo loco non apparet. Cumque jam damnatus esset illa Eusebianis addidit. Eodem etiam modo in altero
ad bestius, et ardore patiendi rugientes audiret leo- Apollonio describendo versatus est. Apollonius,
nes, ait. Ex his enim nou tam perspicue Roma inquit, vir disertissimus, scripsit adversus Montanum,
ẹum hæc dixisse, ac in re præsenti, et quasi in Priscillam et Maximillam insigne et longum voluurena ipsa ex mente Hieronymi apparet. Certe illud men, in quo asserit Montanum et insanus vates periisse
et quod in Breviario Romano reperitur, et Græca suspendio; de suspendio enim Moutani iocutns
Sophronii versione confirmatur, alium sensum quidem est Eusebius, sed ejus narrationem alteri
postulare videtur; neque enim Romæ, sed Antio- plane scriptori, et quidem anonymo tribuit, lib. v,
chiæ damnatus est ad bestias; rugientes autem cap. 16, a quo satis aperte Apollonium distinguit
leones tam Smyrnæ quam Romæ audire potuit; cap. 18. Eusebius Apollonium scripsisse dicit Fôtov
nec rem præsentem intelligere videtur Sophronius, σúyypаμμa, Hieronymus illud appellat insigne et lonqui dentibus bestiarum molor, εὔχομαι τοῖς ὁδοῦσι gum volumen, cum ipse, scilicet, ei addidisset tres
τῶν θηρίων ἀληθῆναι transtulit. Sed mentemn alios libros ab anonymo conscriptos. Imo et idem
Heronymi in hac re non moror; quid iste per illa anonymi Opus Rhodoni etiam attribuit. Miltiades,
verba voluerit parum refert, quæ ab eo sine ulla inquit, cujus Rhodon in opere suo, quod adversus
auctoritate dicta sunt. Omnia quæ de Ignatianis Montanum, Priscillam Maximillamque composuit,
habet in Catalogo, ex Eusebio sumpsit: ex illo
recordatur. Cum ille qui Miltiadis meminit, idem
transcripsit sententiam hanc ab Irenæo laudatam. sit qui tradidit Montanum et Maximillam suspenNihil tale Eusebius, nihil Irenæus: de suo illa verba
dio vitam finiisse. Hæc Hieronymus itaque ex suo
quæ tempus denotare videantur aut incaute, aut addidit. Nam quod Gravius pro Rhodone Apollinarhetorice addidit; atque ita quæ ab Eusebio accerium legit, nec errorem tollit, nec Hieronymo conperat minus recte tradidit; quod ei in hoc opere
venit, qui Rhodonem composuisse ait adversum
solemne est. De Apollonio agens cujus martyrium Cataphrygas insigne opus. Ut aliquid de tempore
descripserat Eusebius, euni de suo senatorem facit, notem, quod præsenti rei magis convenit. Hieroinsigne illi volumen attribuit, eumque in Catalogum "nymus in Catalogo, v. Clemens, hæc habet: Exstal
scriptorum ecclesiasticorum refert, imo inter eos
tandem numerat epist. 84, qui in tantum philosophorum doctrinis atque sententiis suos referciunt
libros, ut nescias quid in illis primum admirari
debeas, eruditionem sæculi, an scientiam Scripturarum. Hæc Hieronymus proprio ingenio ex Eusebio
extudit et exaggeravit. Neque enim audiendus Josephus Scaliger, qui eum cum illa scriberet, non
Græcum Eusebii exemplar, sed Ruffini interpretationem Latinam in manibus habuisse asserit; aut
Henricus Valesius, qui eum hæc sine dubio ex
prava Ruffini interpretatione hausisse tradit. Hoc
enim fieri nullo modo potuit, cum tot annis Catalogun scripserit Hieronymus, antequam Eusebium
verterit Ruffinus. Scripsit hæc Hieronymus anno
Theodosii decimo quarto, hoc est, circa A. D. 392,
ut ipse in fine operis testatur: transtulit Historiam
Eusebii Ruffinus post Theodosii mortem,
direpta Italiæ claustra ab Alarico duce Gothorum, ut
ipse in præfatione profitetur. Alaricus autem Italiam non intravit ante A. D. 400. Octo igitur ad
minimum annis Eusebium Latine edidit Ruffinus,
postquam Catalogum suum scripserat Hieronymus.
Male etiam Valesius conjecit Hieronymum, camdem
ob causam, ob quam Eusebius omiserat Methodii
Origeni iniquioris opera, Ruffinum quocum simultates exercuerat in libro De scriptoribus ecclesiasticis
de industria prætermisisse. Nam nec tunc temporis
imo post
Alexandri Hierosolymorum episcopi, qui cum Narcisso postea rexit Ecclesiam, epistola super ordinatione Asclepiadis confessoris ad Antiochenses. Quasi
Alexander aut Hierosolymorum episcopus fuerit
priusquam cum Narcisso Ecclesiam regeret, aul
Epistolam tum scriberet, cum Hierosolymorun. episcopus esset; eam, inquam, epistolam, quam per
Clementem Alexandrinum misisse se significat, qui
ante episcopatum ejus Hierosolymitanum mortuus
videtur esse. Mirum igitur omnino non est, si Hieronymus sententiam Ignatii ab Irenæo citatam ex
Eusebio depromens, in tempore aut occasione erraret. Quinimo de ipso Ignatio non magis accurate
loquitur; cum enim epistolas ab eo Smyrnæ scriptas commemorasset, et inde, inquit egrediens scripsit ad Philadelpheos et ad Smyrnæos,et proprie ad
Polycarpum, commendans illi Antiochensem Ecclesiam. Crederes Ignatium has epistolas vel e Smyrnæ suburbio, vel a primo, aut secundo lapide scripsisse; quod enim quis egrediens fecisse dicitur,
id in ipso egressu vel cum egrederctur peregisse
intelligendus videtur. Sed has epistolas Ignatius, ut
Eusebius, a quo hæc habuit Hieronymus, et epistolæ ipsæ testantur, Troade scripsit, ad quam a
Smyrna aliquot dierum iter fuit; ibique aliquandiu
permansit Ignatius, et de pacatiori Antiochiæ statu
aliquid audivit, priusquam Polycarpo Antiochensem
Ecclesiam commendavit. Non est igitur aut abbre-
col. 157–158page 55 of 211
PG 5:157Τίνας δὲ ἡμῶν ἔγνως στάσιν καὶ πόλεμον ἀγα τώντας; οὐχὶ δὲ καὶ ὑποτασσομένους ἄρχουσιν, ἐν οἷς ἀκίνδυνος ἡ ὑποταγή; Έκραξε σὺν πόθῳ ἐν μέσῳ τῶν κινδύνων· Χριστὸν Ενώνω χαίρων, Χριστῷ συνεσταύρωμαι· ζῶ δὲ, οὐκέτι μὲν ἐγώ, ζῇ δέ, φησὶν, ἐν ἐμοὶ μόνος Χρι ὥστε Θεοῦ ἐπιτυχεῖν,tum esse constat.
PARS I.
viationibus aut exaggerationibus Hieronymi fiden- quod cæteræ Ignatii epistolæ, quas nostri eodem
dum, ubi auctores ipsos habemus, quos illum secu- cum hac volumine a Polycarpo collectas et ordinatas fatentur, Irenæo ignotæ fuerint. Cæteras ei
plane ignotas fuisse hoc argumento capite quinto
probare conatur. Irenæus hæreticos ante se omnes
argumentis ex traditione et testimonio ductis refutat. Sunt autem in epistolis Ignatii loca quamplurima ad illud argumentum luculentissima: hæc
fuse suo more probat. Habuit igitur causam idoneam et pene necessariam ea loca ex epistolis recitandi, vel sane indicandi. At eas ne uno verbo memoravisse, nec omnino nutu significasse deprehenditur:
imo ne unum ex iis pū. Plane ergo eas ignoravit.
Ad Actą martyrii quod attinet, non illa sun: quæ
ætate S. Irenæi exstabant, sed alia plane, sexto
vel septimo sæculo ficta, et fabulosis narrationibus
aucta; quibus Ignatium quasi in amphitheatro
loquentem introducunt, quem ne unum tunc verbum
dixisse antiquissima Acta narrant. Illius igitur
Historiæ conditor sententias Ignatio quasi viva
voce prolatas attribuit, quas ex illius epistolis ¡pse
excerpsit; idque non tantum ex genuinis, sed etiam
ex fictis. Ut illud ab eo coram Trajano dictum narrat: Τίνας δὲ ἡμῶν ἔγνως στάσιν καὶ πόλεμον ἀγατώντας; οὐχὶ δὲ καὶ ὑποτασσομένους ἄρχουσιν, ἐν
οἷς ἀκίνδυνος ἡ ὑποταγή; Velus Interpres: Quem
enim nɔstrum cognovisti bellum meditari? el non
potius subjectos esse principibus, ubi non est periculosa subjectio? Quod est ex Epistola ad Antiochenos
depromptum. Ut etiam Menæa illud referunt:
Έκραξε σὺν πόθῳ ἐν μέσῳ τῶν κινδύνων· Χριστὸν
Ενώνω χαίρων, Χριστῷ συνεσταύρωμαι· ζῶ δὲ,
Quamvis facile et breviter respondeatur celebrem
sententiam ex epistola ad Romanos ab Irenæo adductam esse, idque fuisse ab Eusebio observatum
non semel, et a multis aliis etiam agnitum, nec a
quopiam ante hoc sæculum negatum, a nobis etiam
probatum atque confirmatum; nec Irenæum, qui
banc ad Romanos epistolam novit, cæteras eodem
volumine comprehensas et Polycarpi epistolæ subjectas ignorare potuisse; multa tamen hic reponenda sunt. Cum enim magna diligentia usus sit
vir doctissimus, ut nihil ageret; ego non minori
mihi utendum puto, ut eum nihil egisse omnibus
appareat. Seposita igitur impræsentiarum illa unica
sententia, licet Irenæus loca nulla ad institutum
opportuna ex Ignatio citaverit intimaveritve; tamen non inde sequitur epistolas illi fuisse ignotas:
neque Dallæana argumenta persuadent Irenæum
necessario uti voluisse talibus testimoniis, si ei
cognita fuissent. Imo multo verisimilius est supposito quod Ignatiana ei fuissent cognitissima, ut
nostri affirmant, si scribendi modum ab eo observatum spectemus, a sententiarum excerptione abstinere potius voluisse, quemadmodum revera abstinuisse dicitur.
οὐκέτι μὲν ἐγώ, ζῇ δέ, φησὶν, ἐν ἐμοὶ μόνος Χριorós. Clamavit cum desiderio in mediis periculis:
• Christum gaudens insequor; cum Christo crucifixus
sum; vivo autem jam non ego; vivit vero in me, inquit, solus Christus 1-3, ex interpolata epistola ad
Romanos. Talia non pauca posteriores Actorum
consarcinatores Ignatio attribuunt, quasi ab co in
ipsa veluti arena pronuntiata, quæ ipsi nunquam
fama tanquam martyris apophthegmata acceperant,
sed ex, epistolis, quales suo ævo exstiterunt, desumpserant. Eodem igitur modo hæc martyris sententia, quam Irenæus citavit, in Actis aliquot sæculis postea conscriptis, a consarcinatore Ignatio in
extremo agone tribuitur, non ex ſama, non ex antiquioribus Actis, in quibus non apparet, sed ex
epistola ad Romanos deprompta, et ad rem præsentem applicata; unde postea Symeon Logothetes
buic sentertiæ alia ex eadem epistola superaddidit,
quasi eodem tempore prolata, ὥστε Θεοῦ ἐπιτυχεῖν,
et ourep pw. Cum igitur sententia ab Irenæo citata
in epistola ad Romanos exstet, cùm nulla unquam
vetustissimos scriptores apophthegmatum Ignatii
apud mentio facta sit, et apophthegmatis nomen in hac
re a Maximo ad effugium suum tutandum tam infelici- Eleutheri tempora editum fuisse fibrum tertium
ter excogitatum sit, cum antiquissima martyrii Ignatiani Acta nec hanc necsimilem aliquam sententiam
commemoraverint, posteriora autem Acta sententias ex epistolis tum genulnis, tum interpolátis, tum
etiam fictis excerpserint, quas sanctissimo martyris
ori in ipso agone insererent, frivolum et ineptum est,
eam sententiam ab Irenæo aliunde quam ex hac ipsa
pistola citatam esse hariolari.
Confugit igitur vir doctissimus ad argumentum
megativum, tanquam ad asylum tutissimum, asseritque Irenæum hæc verba nec sumpsisse nec sumere
potuisse ex hac epistola ad Romanos, quod ea Irenæo ignota fuerit; ignotam autem ei hanc fuisse,
1.ª Gal. 11, 19, 20.
Quinque libros adversus hæreses scripsit S. Irenæus sane præclaros, non eodem tempore aut continuo, ut ex præfationibus videtur. Tertium autem
librum scimus sub Eleutheri pontificatu scriptum
fuisse; quem cum 15 annos sedisse scribant veteres, circa quem annum librum eum scripserit Irenæus, nondum compertum est. Circa posteriora
ego non dubito, cum etiam primo, quem ad eum
cui opus suum dedicavit, aliquo ante tempore
missum fuisse ex ipso scimus, Encratitarum hæresim describat, quam primo a Tatiano acceperant.
Tatianum autem ipse affirmat, vivo adhuc Justino, nulla hæretica doctrina infectum fuisse. Post
martyrium Justini ab Ecclesia recessit, et, teste
Epiphanio, in Orientem se contulit, ubi hæresim
partim ex Saturnini et Marcionis placitis, partiın
ex Valentini deliriis, additis etiam de suo aliquibus,
conflavit. Ex eo Encratitæ nati, et in Occidentem
etiam disseminati, sub Marco Antonino innotescere
in Gallia non potuerunt; neque Irenæus nisi sub
col. 159–160page 56 of 211
PG 5:159ἐκ τῆς διαδοχής Μαρκίωνος γνωριμώτατος συγγραφεύς, ἀπὸ ψευδωνύμου γνώσεως ἐξ οὗ κατιδεῖν ἔστιν λαμ πρὰ τεκμήρια τῆς τε τοῦ ἀνδρὸς διανοίας, καὶ ἀπ επιστρεπτικώτατονPROLEGOMENA.
Commodo, et adulto jam Eleutheri pontificatu, eos verunt, et ex diametro pugnant cum iis quæ a Martam graphice depingere potuit. Quinetiam Theodotionis versionem memorat lib. 11, cap. 24, qui
primo ἐκ τῆς διαδοχής Μαρκίωνος erat, e castris
Marcionitarum ad Ebionæos transfugit, et cum
circumcisus esset, linguam Hebræam didicit; versionem Veteris Testamenti tandem elaboravit, et,
teste Epiphanio, sub Commodo imperatore edidit.
Priores igitur tres libros sub Eleuthero quidem
scriptos constat, sed vergente jam ad finem ejus
pontificatu; reliquos aut sub Eleuthero jam exeunte,
aut sub ineunte Victore exaratos patet.
Quare ante Irenæum scripsere viri in Ecclesia
celeberrimi, Barnabas, Clemens, Hermas, Ignatius,
Polycarpus, Papias, Quadratus, Aristides, Agrippa,
Castor, Justinus, Melito, Athenagoras, Theophilus,
Dionysius Corinthiorum, Apollinarius, Hierapolitarum episcopus, et Hegesippus; Irenæus igitur
omnium doctrinarum curiosissimus explorator, ut
eum appellat Tertullianus, scripta horum omnium
optime novit; saltem, Dallæo fatente, sine quo argumenti negativi vis omnino nulla, hoc supponere
jure possumus. At ex his aliquot ab Irenæo nullibi
nominantur; nullæ ex illis 'sententiæ excerpuntur,
et ad testimonium adversus hæreticos ferenduin
adhibentur. Quales sunt Barnabas, Quadratus,
Aristides, Agrippa, Melito, Athenagoras, Theophilus, Dionysius, Hegesippus: numero certe plures
quam qui ab eo nominantur. An hos omnes ideo
Irenæo incognitos fuisse dicent, quod ab illo in
libris quos nunc habemus, cum plures perierint,
non commemorentur? Barnabas, Clementi Alexandrino sæpe citatus et exscriptus, Irenæi Synchrono:
Quadrati et Aristidis apologiæ notissimæ, omnibusque charissimæ, quod Adriano imperatori
oblatæ persecutionem restinxerint. Agrippa Castor
Eusebio γνωριμώτατος συγγραφεύς, Hieronymo vir
valde doctus. Melitionis elegans et declamatorium
ingenium laudavit Tertullianus: Dionysius magnæ
eloquentiæ fuit. Hegesippus vicinus apostolicorum
temporum, teste Hieronymo. Scriptores igitur tam
præclaros ignorare non potuit Irenæus; quare iidem
nec nominati nec ignoti fuere, et perperam plane
infertur, aliquem fuisse Irenæo penitus ignotuin,
quod ab eo in his quos habemus ejus libris non
fuerit nominatus.
Dices fortasse sententias Ignatianas ad Irenæi
argumentum esse idoneas, illorum non item: causam habuisse eum Ignatium nominandi justam
atque necessariam, illos autem commemorandi
nullam. Imo vero nec huic effugio hic locus est.
Sunt in epistola Barnabæ loca quamplurima quæ
hæreticos, contra quos scripsit Irenæus, aperte refellunt. Multa habet quæ Patrem Christi mundi conditorem constituunt; de qua re tam prolixe agit
Irenæus, et pro qua sola Clementis epistolam cita -
vit de Moysis et prophetarum scriptis plurima,
quæ huic sententiæ tanquam fundamento innituntur:
Prophetæ ab ipso habentes donum in illum provhctacione dicebantur; multa quæ ad suam rywaɩv gnəsticumque trahebat Clemens Alexandrinus adversus
illos qui ἀπὸ ψευδωνύμου γνώσεως gnostici dice
bantur. Quadratus Adriano porrexit librum pro religione nostra compositum, ἐξ οὗ κατιδεῖν ἔστιν λαμ
πρὰ τεκμήρια τῆς τε τοῦ ἀνδρὸς διανοίας, καὶ ἀπ
otolixñs ¿płotoplas, ut loquitur Eusebius, librum
valde utilem plenumque rationis et fidei, et apostolico
doctrina dignum, teste Hieronymo. At quidquid
fidei et doctrinæ apostolicæ fuit, id omne ad refu
tandos Irenæanos hæreticos non potuit non esse
utile et idoneum; præsertim cum fuerit ab eo scriptum, qui plurimos a se visos, qui sub Domino variis
in Judæa oppressi calamitatibus sanati fuerant, el
qui a mortuis resurrexerunt, aut saltem sua ætate
superfuisse, testatus est. Quod etiam pariter de
Aristide sentiendum, qui teste Hieronymo, volumen
nostri dogmatis rationem continens eodem tempore
quo et Quadratus Adriano principi dedit. Quod enim
nostri dogmatis rationem continet, fundamenta eorun hæreticorum necessario evertit. Idem etiam de
Apollinario, Asiæ Ilierapolitano episcopo, dicendum,
qui M. Antonino insigne volumen pro fide Christianorum dedit, ut et de Melitone. Theophilus sub
imperatore M. Antonino librum contra Marcionen
composuit; alium contra Hermogenis hæresim inscripsit. Agrippa Castor adversum Basilidis hæretici
volumina, quæ in Evangelium confeceral, fortissime
disseruit. Melito ante libellum supplicem M. Antonino datum multa scripserat de prophetis, de Ecclesia, de fide, de generatione Jesu Christi, de Incarnatione Dei; Athenagoras etiam, præter Apologiam,
de Resurrectione scripserat, quæ omnia ad argumentum Irenæi pertinebant. Denique, ut refert
Eusebius Hist. eccles., 1. iv, c. 21: Iisdem temporibus in Ecclesia floruit Hegesippus, et Dionysius
Corinthiorum episcopus, Pinytus quoque Cretensium
episcopus, Philippus præterea et Apollinaris, ac Melito, Musanus etiam et Modestus, xal èn māsiv Eipηvaios, el postremo, seu post hos oinnes Irenæus.
At, eodem teste, Philippus luculentissimum librum
contra Marcionem composuit, Modestus præ cæteris
errores ejus omnibus spectandos exhibuit; Musanus
librum επιστρεπτικώτατον adversus Eucratitas
primum exortos scripsit; neque tamen horum cojuspiam Irenæus meminit. Hi cum Irenæo non petuerint esse incogniti, et multa in libris suis tunc
editis habuerint, quæ ad argumentum ejus fuerint
idonea, non tamen erant ab eo nominati. Male igitur
ɔ Dallæo tam peremptorie asseritur, auctorem aliquem etiam præclarum fuisse Irenæv penitus ignotum, ideo tantum, quia opportuna occasione ablata
eum minimne nominavit.
Rursus Hermas, Clemens, Polycarpus, Papias,
Justinus, ex multis qui ante ipsum scripsere, pauci
fuerunt ab Irena:o quidem nominati; sed an muita
ex illis loca ad argumentum suum luculenta, quod
de Iguatio postulat vir doctissimus, excerpsit, et in
col. 161–162page 57 of 211
PG 5:161στάμενοι πάλιν πρὸς τοὺς κτίσμα λέγοντας εἶναι τὸν Λόγον, καὶ μὴ θέλοντας αὐτὸν γνήσιον Υἱὸν εἶναι, ἐξ ἀνθρωπίνων παραδειγμάτων υἱοῦ καὶ πατρὸς εἰλή φασι τὰς κατ' αὐτῶν ἀποδείξεις. πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ γνωρίμους,PARS I.
libros suos congessit? minime. Clementis epistolam eadem esset cum ipso sententia, controversia autemu
continere ait traditionem annuntiantem unum Deum
omnipotentem factorem cœli et terræ (neque mirum,
cujus enim catholici scriptoris opus hoc non continet?); sed ne unam quidem ex ea epistola sententiam eo loci affert, aut alibi vel unum µū exprimit.
Polycarpum etiam ibidem laudat, et epistolam ejus
ad Phi'ippenses memorat; sed ne unam quidem
syllabam ex ejus scriptis, vel ad confutandos hæreticos, vel in alium finem adducit. Papiam etiam nominat, et narratiunculam ex eo adducit, non tam
contra hæreticos quam ad Chiliastarum dogma confirmandum, quod illi unus Papias persuaserat, teste
Eusebio lib. 111, ad finem, et Hieronymo in Catalogo. Ex unico Justino, qui sua ætate vixit, duas
sententias protulit, ex Herma unam. tot igitur
scriptoribus, quorum nomina ad nos pervenerunt,
quatuor tantum sententias in tam prolixo tamque
accurato et erudito opere excerpsit, quarum una
ex epistola Ignatii desumpta est. Quare frustra
Dallarus tot sententias ex commentitiis, tot ex interpolatis, tot ex genuinis Ignatii epistolis deprompsit; possumus enim longe plures ex auctoribus et
quidem celeberrimis qui ante Irenæum scripserunt
afferre, quarum nullas ille attigit, etiam ex illis,
quos frenæum novisse certissimaın est.
de verbis tantum. Ad hos posteriorem partem epistolæ dirigit, a pagina 915 incipientem; quam male
interrumpit, pagina sequenti, Latina interpretatio:
Nos vero iterum impeten'es eos, qui Verbum creaturam esse dicunt, nec eum volunt legitimum et naturalem filium esse, ostendimus eos ex humakis exemplis patris et filii adversum se rationes et demonstrationes accipere. Quæ verba et tenorem dissertationis
perturbant, et personas atque res ipsas mire confundunt. Græca ita se habent: Kal aŭtol yoūv ¿vɩστάμενοι πάλιν πρὸς τοὺς κτίσμα λέγοντας εἶναι τὸν
Λόγον, καὶ μὴ θέλοντας αὐτὸν γνήσιον Υἱὸν εἶναι, ἐξ
ἀνθρωπίνων παραδειγμάτων υἱοῦ καὶ πατρὸς εἰλήφασι τὰς κατ' αὐτῶν ἀποδείξεις. Rursus etiam ipsi
(scilicet quos fratres appellaverat) disputantes adversus eos qui Verbum creaturam esse dicunt, nec
proprium Filium esse volunt (scilicet Arianos), CX
humanis exemplis patris et filii, contra eos (Arianos)
demonstrationes sumpserunt. Hi igitur, quibuscum
agit Athanasius, contra Arianos disputabant, eamdem fidem cum Athanasio profitebantur; vocem
autem ¿pooústov nondum admittebant, idque propter reverentiam et honorem erga eos Patres, qui
Paulum Samosatensen condemnaverant. Athanasius ut hunc iis scrupulum evellat, docet non esse
contendendum, si prior synodus óµooústov rejiceret,
posterior commendaret: id enim ex diverso sensu
factum esse. Dein exemplum producit sanctorum
runt. Ignatius, inquit, Dominum tum yavvntov,
tum dy ventov; alii post Ignatium dixerunt, ày tô
ȧyévvηtov 6 Dachp, solus Pater ingenitus. Recte autem et Ignatius, et illi secundum diversum sensum,
cui ipsi cum scriberent attenderunt. Hæc ille. Obsecro igitur tuam fidem, quot loca ex Ignatio Athanasius adversus Arianos produxit? ut tibi videtur,
unum; ut mihi, ne unum quidem. Quod igitur de
Athanasio verum esse scimus, quidni et de Irenæo
dicamus? Quamplurima ex professo contra Arianos
scripsit Athanasius, plura quam ab Irenæo contra
omnes hæreticos scripta habemus. Multa in Ignatio
sunt ad refellendos Arianos satis luculenta, nullam
tamen ex illo sententiam adversns eos adduxit, ne
Ignatium ipsum nominavit; et tamen illum optime
novit, et semel ad dilectos et fratres suos citavit.
Irenæus pariter nihil adversus hæreticos ex Ignatii
epistolis deprompsit; eas tamen optime novit, et
semel obiter citavit.
Sed Athanasium et Bellarminum, Theodoretum
et Gelasium mire conjungit et nostris objicit, qui
tot loca ex Ignatio produxerunt. Tum vero, Obsecro
tuam fidem, inquit, hæc Ignatiana Athanasius et c Patrum, qui ¿yéventov aliter atque aliter accepeTheodoretus contra Arianos et Eutychianos, in quos,
utpote nɔndun: exortos, scripta non sunt, adducerent
lamen et recitarent? Irenæus eadem his ipsis in quos
proprie scripta sunt, Gnosticis, Valentinianis, Docelis non objicerent? Non nunc disputo, contra quos
Ignatiana proprie scripta sint, de qua re fortasse
aliquando et fuse et accurate disserendum erit. Salis est, quod Eusebius nos docuit, et res ipsa testatur eum contra sui temporis hæreticos scripsisse;
satis est, sive contra aliquos, sive contra villos
diserte, ut Clemeus Romanus, scripserit, auctoritatem viri sanctissimi antiquissimique multum valere contra hæreticos quocunque sæculo exortos.
Id dico quod hujus argumenti vim omnem prorsus
alidit et pessundat: poterat Athanasius non pauca
ex nostris Ignatii epistolis proferre loca, quæ Arianam hæresim diserte peterent, cum eas ante illius
hæreseos exortum scriptas fuisse etiam adversarii
omnes fateantur. Varios ille quidem libros adversus Arianos fortissimos que conscripsit, auctoritate
tamen Ignatii nunquam eos premit, nullam ex ejus
scriptis sententiam iis opponit. In epistola quadam,
πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ γνωρίμους, ad familiares, seu
discivulos suos, ut eam indigitat Socrates, disputat
primo contra Arianos, dein cum illis agit, quos
Arianos esse negat, quos omnia alia a Nicæna synodo scripta recipere, præter unicam vocem ¿µocustov testatur, quos ¿yanŋtoús, dilectos appellat,
ad quos tanquam frater ad fratres loquitur, quibus
At Theodoretus plura, recte, sed quid hoc ad
Irenæum? Hic secundo, ille quinto sæculo scripsit.
Nos autem ante doeuimus, circa finem quarti sæculi primum ex longa experientia observatum esse,
bæreses et schismata disputationibus tolli non potuisse; et certissimum remedium fore taç ¿xdósets
twy nalatwy in testimonium adductas. Quod Theodosio et Nectario primus omniumn Sisinnius persuasit. Post igitur severam Theodosii legem contra
hæreticos latam, illi paulo sapientiores facti, admi.
col. 163–164page 58 of 211
PG 5:163τολμηρὸν καὶ ἀναιδὲς ψυχὴ κενῷ ἀέρι θερμαινο τηλαυγές πρόσωπον Ὅτι λίθον τὸν τίμιον σμάραγδον ὄντα, καὶ πολυτίμητον τισιν ύαλος ἐνυβρίζει διὰ τέχνης παρομοιουμένη, ὁπόταν μὴ παρῇ ὁ σθένων δοκιμάσαι καὶ τέχνῃ διελέγξαι τὴν πανούργως γενομένην. Ειδωλοποιὲ Μάρκε, καὶ τερατοσκόπε, Αστρολογικῆς ἔμπειρε καὶ μαγικῆς τέχνης, Δι' ὧν κρατύνεις τῆς πλάνης τὰ διδάγματα, Σημεῖα δεικνύς τοῖς ὑπὸ σοῦ πλανωμένοις, Αποστατικῆς δυνάμεως εγχειρήματα, σοὶ χορηγεῖ σὺς πατὴρ Σατᾶν ἀεὶ Δι' ἀγγελικῆς δυνάμεως Αζαζὴλ ποιεῖν, Έχων σε πρόδρομον ἀντιθέου πανουργίας. ἀντίθεος πανουργία. Σserunt eorum Patrum testimonia, qui ante divisio- τολμηρὸν καὶ ἀναιδὲς ψυχὴ κενῷ ἀέρι θερμαινο
nem ortam scripserant, et celebres in Ecclesia
fuerant. Ante hanc ætatem non videmus ecclesiasticos scriptores catalogos Patrum texentes, el confertas sententias ex eorum scriptis contra hæreticos
promentes. Quinto demum sæculo hoc factum, et a
Theodoreto inter primos; ante illud tempus parcius
et obiter; ætate autem Irenæi id fieri nullo jure
potnit. Hæretici enim, contra quos ille scripsit, vetustioribus catholicis nibil tribuebant; omnia eorum scripta flocci faciebant, libros quamplurimos
apocryphos a suis compositos, suisque tantum notos sub antiquorum nomine proferebant, plurima
etiam evangelistarum et apostolorum scripta respuebant, multaque commenti sunt, contra quæ
nemo veterum quidquam disseruerat. Irenæus ut
hos refutaret, libro primo sententiam eorum aperuit,
secundo rationibus subvertit, tertio Scripturas et
traditionem adhibuit, quod ad eam hæretici aliquando provocarent, quarto ex Veteri Testamento
præcipue disputavit, quinto ex reliquis doctrinis
Domini nostri, et ex apostolicis epistolis, ut ipse in
Præfationibus profitetur. Nunquain se usurum testimoniis veterum adversus eorum sententiam testatur, nunquam ulla loca ad eam rem idonea exscribit, et si quem forte adducit ad traditionem firman -
dam tantum nominat; sententiam quidem Justini
laudat contra Marcionem fervidam et zeli plenam;
at Marcion Justino antiquior fuit, et auctoritas ejus
ad revincendos Marcionitarum errores nihil valebat,
neque in eum finem est adducta. Dispar itaque
omnino ratio Irenæi et Theodoreti: non eadem
utrique mens, aut occasio in scribendo fuit. Frustra igitur et sine ullo fundamento asserit vir doctissimus, cum tot loca ex Ignatio Theodoretus
produxerit, Irenæum etiam non pauciora adducere
debuisse, si Ignatium epistolicum novisset.
µévŋ, pari venustate et elegantia conspicuam. Tu
vero, Dallæe, ex his colligere potes, necessario Irenæum ex epistolis Ignatianis sententias laudare
voluisse, si scivisset? Tu, inquam, qui Usserianas
omnes tristes, salebrosas, rudes et incultas dicis?
Tu, qui orationem tanquam horridam et torrentis
instar per confragosa montium, per abrupta et saxa
et cautes et præcipitia vix enitentis accusas? Tu,
qui magnam sensuum ubique obscuritatem, et vel
nullum vel malignum verborum inter se nexum
observas? Tu, qui prisca Loxiæ Apollinis oracula
vel Sibyllarum folia legere te credis? Sic enim disputas. Irenæus operi suo τηλαυγές πρόσωπον appe
suit, præfationem eleganti quadam veterum alicujus sententia adornavit, et aliam similis venustatis
alibi adhibuit; Ignatiana igitur prorsus ignoravit:
aliter rudem aliquam et incultam, tristem et salebrosam sententiam ad commentarios suos exornandos et illuminandos produxisset. divino quodam sene,
et veritatis præcone versus quosdam
iambicos adversus Marcum hæreticum effusos laudat, quos hic a Scaligero, atque Petavio suis numeris restitutos repræsento:
Verumenimvero, est et aliud, inquit, quo hæc Ignatiana omnia Irenæus plane nescivisse deprehenditur.
Solet enim ille præstantium virorum sc vetustiorum
sententias et phoɛts, sive scriptas, sive viva voce ab
iis prolatas, non nominatis auctoribus afferre ac recitare. Nullas Ignatii suo operi inspersit. Nullas
ergo epistolas scivit. Nullæ ergo tum exstiterunt.
Imo vero si sententias, quas vir doctissimus intelligit, consideremus, etsi multo plures essent,
nemo unquam ideo concluderet, necessario etiam
eum aliquas ex Ignatianis usurpare voluisse.
Primam ab aliquo se præstantiore in præfatione refert venustam sane atque elegantem:
Ὅτι λίθον τὸν τίμιον σμάραγδον ὄντα, καὶ πολυτί
μητόν τισιν ύαλος ἐνυβρίζει διὰ τέχνης παρομοιου
μένη, ὁπόταν μὴ παρῇ ὁ σθένων δοκιμάσαι καὶ τέχνῃ
διελέγξαι τὴν πανούργως γενομένην. Vetus iuterpres: Quomodo lapidem pretiosum smaragdu:n magni prelii apud quosdam vitreum in ejus contumeliam
per arlem assimilatum quoadusque non adest qui
potest probare, et artificium arguere quod subdole
sit factum; et aliam etiam ab eodem ut videtur, öt
Ειδωλοποιὲ Μάρκε, καὶ τερατοσκόπε,
Αστρολογικῆς ἔμπειρε καὶ μαγικῆς τέχνης,
Δι' ὧν κρατύνεις τῆς πλάνης τὰ διδάγματα,
Σημεῖα δεικνύς τοῖς ὑπὸ σοῦ πλανωμένοις,
Αποστατικῆς δυνάμεως εγχειρήματα,
σοὶ χορηγεῖ σὺς πατὴρ Σατᾶν ἀεὶ
Δι' ἀγγελικῆς δυνάμεως Αζαζὴλ ποιεῖν,
Έχων σε πρόδρομον ἀντιθέου πανουργίας.
Quorum restitutio veteri versione maxime confirmatur:
Idolorum fabricator Marce, et portentorum in-
[spector,
Astrologiæ cognitor, et magicæ artis,
Per quas confirmas erroris doctrinas,
Signa ostendens his qui a te seducuntur,
Apostaticæ virtutis operationes,
Quæ tibi præstat tuus pater Satanas
Per angelicam virtutem Azazel facere,
Habens te præcursorem contrarix adversus Deum
[nequitia.
Posteriores Petavius metrice reddens male expressit:
Hæc tu illa Satana fretus auxilio patris,
Azazelisque mira designas ope,
Præcursor illi fraudis in Superos datus.
Hæc enim Marcum Satanæ, aut Azazelis præcursorem faciunt; cum divinus ille senex eum describere voluerit, tanquam Antichristi præcursorem,
quod hic significat ἀντίθεος πανουργία. Jam vero Σ
Ignatianis an aliquid simile petere potuit Irenæus,
si ea novisset? aut quisquam non novisse affirmabit, quia qui versiculos aliunde in Marcum contorsit, nihil illi ex Ignatio aspersit? Cujusdam ante se
de duplici vocabuli Filii acceptione observationem
ad interpretationem S. Scripturæ pertinentem, lib.
1v, cap. 79 affert. Vult enim impios et infideles in
sacris Litteris filios et angelos diaboli dici; veterum
autem alicujus testimonium affert, qui Filium dupliciter intelligi dixit, aut de nato, aut de facto, au
col. 165–166page 59 of 211
PG 5:165τοὺς κατηχήσαντας φαμέν, Αὐτὰρ ἐμοὶ τοκέες μὲν ὅσοι καλὸν ἐξεδίδαξαν, Παῖδες δ' οὓς ἐδίδαξα. απομνημονεύματα 8, καὶ ἀπομνημονευμάτων Αποστολικοῦ τινος πρεσβυτέρου, οὗ τοὔνομα σιωπῇ παρέδωκε, απομνη Μάρκος μὲν ἑρμηνευτής Πέτρου γενόμενος, ὅσα ἐμνη μόνευσεν, ἀκριβῶς ἔγραψεν Ὥστε δὲν ἥμαρτε Μάρκος οὕτως ἔνια γράψας ὡς ἀπεμνη ὡς ἂν οἷός τε ὦ πειράσομαί σοι αὐτὰ ἐκεῖνα ἀπο μνημονεῦσαι ὡς ἐλέγετο. 1, ηκολουθηκώς τις τοῖς πρεσβυτέροις ἔλθοι, τοὺς τῶν πρεσβυτέρων ἀνέκρινον λόγους, τί ᾿Ανδρέας, ἢ τί Πέτρος εἶπεν, ἢ τί Φίλιππος, ἢ τί Θωμᾶς, ἡ Ἰάκω ος, ἢ τί Ιωάννης, ἢ Ματθαῖος, ή τις ἕτερος τῶν τοῦ Κυρίου μαθητῶν, ἅτε Αριστίων καὶ ὁ πρεσβύτερος Ἰωάννης οἱ τοῦ Κυρίου μαθηταὶ λέγουσιν· οὐ γὰρ τὰ ἐκ τῶν βιβλίων τοσοῦτόν με ὠφελεῖν ἀπε λάμβανον, ὅσον τὰ παρὰ ζώσης φωνῆς καὶ μενού καὶ οὕτω, ὁ πρεσβύPARS I.
secundum naturam et conditionem, aut secundum tapos Eleyev. Irenæus, Papia junior, exemplo ejus
doctrinæ magisterium: Qui enim edoctus est
verbo, filius docentis esse dicitur, et ille ejus pater.
Ut postea Clemens Alexandrinus, avrixa marépaç
τοὺς κατηχήσαντας φαμέν, et Gregorius Nazianzenus:
Αὐτὰρ ἐμοὶ τοκέες μὲν ὅσοι καλὸν ἐξεδίδαξαν,
Παῖδες δ' οὓς ἐδίδαξα.
An autem quia e veteribus unum, qui simili modo ante ipsum Scripturas interpretatus est, ne novum sensum illis affixisse videretur, adduxit: ideo
aut aliquid ex Ignatianis citare debuerit, aut ea ipsi
ignota nos concedere debeamus, in quibus talia
nec inveniri nec exspectari potuerunt?
Quod si hæc ad sententiam viri doctissimi confirmandam parum valere videantur, certe reliqua orınino nihil. Sunt enim tantum virorum quorumdam, non scripto sed viva voce prolata testimonia;
quæ recte απομνημονεύματα Eusebius appellat,
lib. v, cap. 8, καὶ ἀπομνημονευμάτων Αποστολικοῦ
τινος πρεσβυτέρου, οὗ τοὔνομα σιωπῇ παρέδωκε,
pypovedet. Ruffinus interpres: Sed et apostolici
cujusdam viri, cujus nomen reticuit, sermonis quasi
memoriter meminit. Sic Marci Evangelium credebant veteres nihil aliud fuisse quam Petri απομνη
μovεúμata. Ita Papias apud Euseb., 1. 11, cap. 39:
Μάρκος μὲν ἑρμηνευτής Πέτρου γενόμενος, ὅσα ἐμνημóvev, ȧxpбç Expatey; et rursus: "note oùμόνευσεν, ἀκριβῶς ἔγραψεν
Ὥστε
δὲν ἥμαρτε Μάρκος οὕτως ἔνια γράψας ὡς ἀπεμνηpóvevoɛ. Ut Cynici cujusdam verba de Peregrino ex
memoria recitare se fideliter profitetur Lucianus, xxì
ὡς ἂν οἷός τε ὦ πειράσομαί σοι αὐτὰ ἐκεῖνα ἀπομνημονεῦσαι ὡς ἐλέγετο. Sic igitur Irenæus lib. 1,
cap 5: Quemadmodum audivi a quodam presbytero,
qui audierat ab his qui apostolos viderant, et ab his
qui didicerant. Ubi diligenter observandum est Irenæum hic plane Papiam fuisse imitatum, a quo
doctrinam mille annorum accepit; sic enim Papias
ea memoriæ mandavit quæ a veteribus hoc niodo
didicerat, ut ipse de se testatur: El &é nov xal mapηκολουθηκώς τις τοῖς πρεσβυτέροις ἔλθοι, τοὺς τῶν
πρεσβυτέρων ἀνέκρινον λόγους, τί ᾿Ανδρέας, ἢ τί
Πέτρος εἶπεν, ἢ τί Φίλιππος, ἢ τί Θωμᾶς, ἡ Ἰάκω
6ος, ἢ τί Ιωάννης, ἢ Ματθαῖος, ή τις ἕτερος τῶν
τοῦ Κυρίου μαθητῶν, ἅτε Αριστίων καὶ ὁ πρεσβύτερος Ἰωάννης οἱ τοῦ Κυρίου μαθηταὶ λέγουσιν· οὐ
γὰρ τὰ ἐκ τῶν βιβλίων τοσοῦτόν με ὠφελεῖν ἀπελάμβανον, ὅσον τὰ παρὰ ζώσης φωνῆς καὶ μενούons. Quod si quis interdum mihi occurrebat qui cum
senioribus versalus fuisset, ex eo curiose sciscitabar
quænam essent seniorum dicta: quid Andreas, quid
Petrus, quid Philippus, quid Thomas, quid Jacobus,
quid Joannes, quid Matthæus, quid cæteri Domini dicipuli dicere soliti essent, quidnam Aristion et Joannes
presbyter discipuli Domini traderent. Neque enim ex
librorum lectione tantam me utilitatem capere posse
existimabam, quantam ex hominum adhuc superstitum viva voce. Quæsivit Papias a senioribus quid illi
ab apostolis aut discipulis audiverant, et quæ ab
Ellis acceperat scripsit, καὶ οὕτω, inquit, ὁ πρεσβύ
nimis permotus, quæsivit pariter a senioribus,
quid illi audiverant ab iis, qui apostolorum discipulos viderant, et cum hæc viva voce prolata sibique tradita scriptis præferret, quæ ab illis acceperat pariter scripsit. Horum igitur seniorum auctoritate et testimonio, ad firmandam traditionem nonnunquam, sæpius ad suas, de annis Christi quos
egit in terris, de illis quos ibidem iterum acturus
est, de mortuorum statu, de bestiæ Apocalypticæ
numero, privatas opiniones stabiliendas utitur. Sed
quid inde sequitur? an illud in primis, Irenæo ignota fuisse Ignatiana omnia, quia nihil ab eo scriptum inter hæc omnia testimonia reperitur? miniine. Ignatium consulere non potuit Irenæus, qu'
illo mortuo natus est. Seniores Irenæo recitant
quid audiveraut; id Ignatius diu ante bestiis obla -
tus facere non potuit. Frustra igitur eum inter seniores illos sua suffragia afferentem quæras. Seniores illi, quid voce viva audiverant, non quid ja
scriptis legerant, narraverunt; frustra igitur etiam
sententiam aliquam ab Ignatio scriptam ab illis exspectes. Ignatius ipse ad bestias condemnatus, et Ecclesias in itinere confirmans, non ut Papias oµixpos
ŵy tòv voũv, quid ab hujus vel illius apostoli, vel
discipuli ore vel ipse vel alii acceperant, in epistols
scripsit: hinc igitur colligi nullo modo potest, ejus
epistolas ab Irenzo laudari debuisse, aut eu nomine
ipsi ignotas fuisse.
Nondum igitur res satis confecta videri debuit,
sed eam multo luculentius ex quodam ejusdem Scriptoris loco probare se posse putat vir doctissimus;
illo, scilicet quo ad Ecclesias duas epistolas memo,
rat, unam Clementis ad Corinthios, alteram Poly·
carpi ad Philippenses. Quare hic rogat, cur, si ei
notus erat noster Ignatius, illius loco tam opportuno
tamque necessario nullus meminerit? Respondeas
non tam pro nobis quam pro seipso jam Irenæits.
Nos enim multo tutiores sumus a Dallæi conjecturis, quam S. Irenæus ab ejusdem censura. Sic igitur ille lib. 111, cap. 3: Traditionem itaque apostolorum in tolo mundo manifestatam, in omni Ecclesia
adest perspicere omnibus qui vera velint audire; et
habemus annumerare eos qui ab apostolis instituti
sunt episcopi in ecclesiis, et successres eorum usque
ad nos, qui nihil tale docuerunt, neque cognoverunt,
quale ab eis deliratur. Traditio igitur secundum
Irenæum erat in omni Ecclesia Romana, Alexandrina, Antiochena, Hierosolymitana, reliquisque, et si
voluisset, poterat numerare omnes episcopos ab
apostolis institutos, quos successores reliquerant,
suum ipsorum locum magisterii tradentes, et eorum
etiam successores. Sed quoniam, inquit, in hoc tali
volumine longum est omnium Ecclesiarum enumerare
successiones; maximæ, et antiquæ, et omnibus cognitæ, a gloriosissimis duobus apostolis Petro et Paulo
Romæ fundatæ et constitutæ Ecclesiæ eam quam habet ab apostous traditionem at annuntiatam hominibus
fidem, ver successiones episcoporum vervenientem us-
col. 167–168page 60 of 211
PG 5:167Περί μοναρχίας εἶδον γάρ σε, παῖς ὢν ἔτι ἐν τῇ κάτω Ασίᾳ παρὰ τῷ Πολυκάρπῳ λαμπρῶς πράτ τοντα ἐν τῇ βασιλικῇ αὐλῇ, καὶ πειρώμενον εὐδοκι τότε σπουδαίως ἤκουον υπομνηματιζόμενος οὐκ ἐν χάρτῃ ἀλλ' ἐν τῇ ἐμῇ καρδίᾳ, καὶ ἀεὶ αὐτὰ ἀναμη8. IGNATIUS. PROLEGOMENA.
que ad nos indicantes, confundimus omnes eos. Tunc eadem cum Romanis prædicasset, quod multos ex
inter alios Romæ episcopos Clementem enumerat, hæreticis, contra quos hi libri exarati sunt, ad caqui et vidit ipsos apostolos et contulit rum eis, cum
adhuc insonantem prædicationem apostolorum et traditionem ante oculos haberet, traditque Romæ Ecclesiam sub hoc Clemente, scripsisse epistolam ad
Corinthios, ad pacem eos congregantem, et reparantem fidem eorum, et annuntiantem quam ab apostolis
receperat traditionem. Meminit igitur Clementis et
epistolæ sub ejus pontificatu scriptæ, quare non et
Ignatii? respondeo quia Ignatius Romæ episcopus
nunquam fuit, sub eo Ecclesia Romana epistolas
scribere non potuit. Statuit autem Irenæus de traditione ad Romanam Ecclesiam pertinente tantum
loqui. Inerter ac flagitiose, dicet Dallæus fortasse.
tholicam fidem Romæ converterit, et Romanæ Ecclesiæ reconciliaverit, quod quid S. Joannes de Cerintho senserit, quid ipse de Marcione, testatus sit.
llorum vero nihil de Ignatio dici potuit. Epistolæ quidem ejus obiter meminit, sed ne pũ ex illa adducit;
ne id quidem dicit eam continere eamdem traditionem quæ in Romana Ecclesia obtinuit. Polycarpum itaque ideo tantum citavit, quod Romæ eadem
cum Romana Ecclesia docuerit, et hæreticis ibidem
restiterit. Nec crat utriusque nominandi par ratio.
Quod addit vir doctissimus, Irenæum in epistola
ad Florinum Polycarpi mentionem fecisse, non autem Ignatii, cujus epistolæ multa contra Florini
Certe ita fecit Irenæus, et cur sic argumentum ad- blasphemiam continent, id omnino vim nullam haversus hæreticos institueret, rationem reddidit, bet. Blasphemia quam tunc temporis tuebatur Floquod propter potentiorem illius Ecclesiæ principali- rinus, ipsi peculiaris fuit, utpote quam hæretici qui
tatem, ejus solius traditio omnes hæreticos conſun- extra Ecclesiain erant, nunquam profiteri ausi sint.
deret. Quæ quidem ratio Irenæum, etsi Ignatii eo Postea quidem, teste Eusebio, descivit ad Valentiloci non meminerit, apud me flagitiosissimi silentii nianos. Epistola autem Irenæi tantummodo pro arcrimine absolvit; viderint Dallæani si adhuc reum gumento habuit, quod Deus non sit auctor maloteneant. At præter Clementem etiam Polycarpi me- rum *, nam licet aller titulus Περί μοναρχίας ostenminit epistolæque ejus ad Philippenses quare igi- dere videatur Florinum duo principia invexissé et
tur non et Ignatii, Polycarpo senioris, cujus epi- Marcionis ac Cerdonis dogmatibus adhæsisse, ut
stolæ illi ad Philippenses erant adjunctæ? Memo- observat doctissimus Valesius; tamen cum Irenæus
randi certe ratio utriusque par erat, Ignatii vero ipse dogmata Florini asserat ab hæreticis nunquam
etiam potior. Priusquam respondeo de Irenæo, fuisse tradita, et Eusebius addat, taútηs ráp to!
quæro pariter de Tertulliano. Concedes, opinor, the yvwµns, oùtos ¿dóxɛi mpoɑontšɛtv, videtur freeum bene novisse, Ignatium fuisse Ecclesiæ. Antio- næus de illa re ta 、um disputasse adversus Florichenæ episcopum et ab apostolis ordinatum,
num An, scilicet, Deus auctor esset malorum. ›
etiamsi epistolas ejus ignorasse putes. Quæro igi- At quam multa, quæso, ad blasphemiam in ea re retur cum Ecclesias apostolicas memorat, De præ- tundendam opportuna epistolæ Ignatii continent?aut
scriptione hæreticorum, cap. 32, cur Ignatii aut Ec- si continerent, unde liceret colligere sententias ex
clesiæ Antiochenæ non meminit? Hoc modo, inquit, iis ad refellendum Florinum excerpere voluisse IreEcclesiæ apostolicæ census suos deferunt; sicut næum? Certe ab exemplo Polycarpi hoc nullo moSmyrnæorum Ecclesia Polycarpum ab Joanne collo- do sequitur. Innuit quidem eum plures epistolas
catum refert, sicut Romanorum Clementem a Petro scripsisse, ne unam ex earum ulla sententiam
ordinatum itidem. Nullam aliam Ecclesiam apostoli- adducit. Ipsum nominat, sed eo loco quo лspɛioµć.
cam nominavit. Quid? nonne novit Ignatium Poly- vws, parce ac leviter cum Florino agit, quo ostencarpo fuisse seniorem? nonne existimavit S. Pe- dit seniores qui cum apostolis versati sunt, nihil
trum fuisse Antiochiæ prius quam Romæ? Quare tale eum docuisse. Eorum aliquibus familiarem
igitur Antiochenam Ecclesiam et episcopum ejus fuisse Florinum noverat; unum ex iis nominat,
Ignatium non commemoravit? Nempe inerter et fla- nempe Polycarpum; eumque præcipue seligit, ob
gitiose fecit certe Irenæum imitatus et secutus multas quas significat rationes. Primo, respectu
est. Quocirca si jam quæras, quare Irenæus Poly- " Florini, qui Polycarpum audierat, sed et cum eo sicarpi meminit, non autem Ignatii; causa in promptu
est; quia traditionem solius Ecclesiæ Romanæ proposuerat, ad quam confirmandam adversus hæreticos, auctoritas Polycarpi plurimum faciebat, Ignatii nihil. Hanc rationem ipse indicat. Is enim, iuquit, est, qui sub Aniceto cum advenisset in Urbem,
multos ex his quos prædiximus hæreticos convertit in
Ecclesium Dei, unam et solam hanc veritatem annuntians ab apostolis percepisse se, quam et Ecclesia
tradidit. Ad confirmandam Romanæ Ecclesiæ traditionem adducit Polycarpum, quem ipse viderat,
quod venerandus ille senex Romæ adesset, quod
Jag 1, 13.
mul frenæus, εἶδον γάρ σε, inquit, παῖς ὢν ἔτι ἐν
τῇ κάτω Ασίᾳ παρὰ τῷ Πολυκάρπῳ λαμπρῶς πράττοντα ἐν τῇ βασιλικῇ αὐλῇ, καὶ πειρώμενον εὐδοκιµɛïv nap' aútÿ. Vidi enim te cum adhuc puer essem in inferiori Asia apud Polycarpum, splendide
agentcm in palatio, et magnopere laborantem ut te
illi approbares. Secundo, respectu sui ipsius, quem
tanquam optimum ejusce rei testem depingit, quod
quæ tunc audivit a Polycarpo, firmius memoriæ adhærerent, quam quæ nuper acciderant. Tauta xal
τότε σπουδαίως ἤκουον υπομνηματιζόμενος οὐκ ἐν
χάρτῃ ἀλλ' ἐν τῇ ἐμῇ καρδίᾳ, καὶ ἀεὶ αὐτὰ ἀναμη
col. 169–170page 61 of 211
PG 5:169ἀβασανίστως Ετος δὲ ἦγεν ὀκτωκαιδέκατον, καθ' ὁ τῆς κατηχήσεως προέστη διδασκαλείου,J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
hoc fieri potuit, si 140 annis post ultimum martyris certamen easdem epistolas vidit, legit, duasque
ex iis sententias exscripsit Origenes? An annis 60,
antequam editæ sunt, eas laudare potuit Adamantius? Hoc unum testimonium quidquid in hoc opere
proprium Dallæo est refellit et expungit. Salmasius
et Albertinus diu ante Origenem natum epistolas
sub Ignatii nomine scriptas fatentur; Blondellus
antequam Origenes scriberet. Solus Dallæus, nish
forte addendus ei sit Bochartus, din post Origenis
mortem omnes scriptas affirmat; et ex sexaginta
sex argumentis plurima ad hanc epocham formavit, quæ hoc solo testimonio firmato concidunt.
puxůpot. Hæc ego tunc studiosius audiebam, non in Ignatium annis in lucem emisisse. Quomodo eniin
charta, sed in corde meo audita describens, eademque apud me repeto et revolvo. Tertio, ratione argumenti quod fortissimum putavit. Audivit enim tunc
Polycarpum, quæ illi fuerat cum S. Joanne et reliquis qui Dominum viderant consuetudo, quænam
ab illis de Christo relata percepera', et quam illa
omnia, quæ ab ¡¡«qui Verbum vitæ conspexerant,
SS. Scripturis consentirent, diligenter observavit:
Quod est ipsissimum argumentum quo toties Irenæus vel ad hæreticos refellendos, vel ad suas sensentias confirmandas utitur. Nihil autem horum de
Ignatio dicere potuit; cum eo nunquam versatus
est Florinus; non vidit eum Irenæus; nunquam disserentem de apostolis aut discipulis Domini audivit, aut in epistolis legit. Rationes igitur satis niultas habuit Irenæus, cur Polycarpum suo more pouus quam Ignatium adversus Florini blasphemiam
testem adduceret.
Quocirca cum notissimam S. Ignatii sententiam
Irenaeus citaverit, quam in epistola ejusdem ad Romauos totidem verbis scriptam reperimus: cuni
Eusebius Irenæum cam ex eadem epistola hausisse
asserat, aliique post eum idem affirment: cum
nulla omnino vis in illa distinctione inter dixit et
scripsit appareat: cum nulla Ignatii apophthegmata
En antiquissimis scriptoribus, aut Actis reperiantur,
in posterioribus autem quæ exstant, ex epistolis
certissime desumpta sint: cum denique nulla ratio
hactenus excogitata sit, quæ reliquas Ignatii episto- Ċ
las ignorasse Irenæum nobis persuadeat; rationes
autem niultæ suppetant, quæ nobis fidem faciant,
nullam Irenæɔ Ignatium citandi occasionem iis locis oblatam fuisse, quibus adversarii justam et necessariam crepant; concludo frivolum et ineptum
esse, Irenæum aliunde quam ex nostra Ignatii epistola ad Romanos sententiam sumpsisse hariolari,
adeoque testimonium Irenæi ad confirmandam
Ignatianorum auctoritatem a nostris recte et apposite afferri.
CAPUT VII.
Testimonia Origenis ab objectionibus vindicantur.
1. Frustranea non sunt, quod errores Dullæi de
alate impostoris sui, et hallucinatione Eusebii
refellunt ac præterea quod argumentum negatirum funditus evertunt. II. Falsa non sunt. Opus
in Canticum canticorum est ipsius Origenis, non
Latim auctoris, sed interpretis, et quidem Ruffini.
Homiliæ in S. Lucam sunt ipsius Origenis, non Lutini auctoris sed interpretis, et quidem Hieronymi.
Tertium a nobis ex Origene deductum est testimonium. lloc primo vir doctissimus dicit esse fru
straneum, secundo falsum. Frustra, inquit, Origenis homilias annis circiter 140 post ultimum
martyris certamen scriptas recitant. Serum enim hoc
et inane Ignatianorum præsidium. Respondeo primo
hoc testimonium non esse frust, aneum; quia duo immanes Dallæi errores vel hoc uno argumento, si alia
deessent, manifestæ falsitatis revincerentur. Prinius
est, impostorem has epistolas nonnisi ducentis post
PATROL. GR. V.
Secunda Dallei falsissima assertio est, Eusebium
esse omnis de Ignatianis erroris fontem; qui hinc
primo exortus, latissime postea effusus, insequentium sæculorum pene omnes Christiani nominis eruditos pervasit. Non frustra igitur Origenem adducimus, qui tanı immanem, ac tantis viris ignominiosum errorem funditus evellit. An enim Eusebius
primum lapsus est, qui Origenem est secutus? An
iile fetum nuper natum et adulterinum excepit,
quem Origenes tam diu ante fovit, exosculatus est?
All cateri Patres Eusebium ἀβασανίστως errantem
secuti sunt, qui eum primo non errasse certissime
sciebant, utpote qui Origenem perpetuo lectitarent?
Si scripsisset Origenes homilias illas 140 annis post
Ignatii mortem, hæc non frustranee, sed opportune
satis ad Dallacanas rationes evertendas observata
essent.
Sed respondeo secundo, Origenis homilias non
tam sero, non denium 140 annis post ultimum martyris certamen, sed diu ante scriptas fuisse. Men.
tio epistolæ Ignatianæ disertissima exstat homiliis
ejus in S. Lucam. Homilias illas scripsit Origenes juvenis adhuc, et ante ætatem virilem. Testis locupletissimus S. Iberonymus, Adamantii assiduus lector,
et cum ista scriberet, admirator. Ita enim ille in præfatione a versionem suam: Fateor itaque in his
Origener tractatibus quasi puerum talis ludere: alia
sunt virilia ejus, et senectutis seria. Neque igitur
senex, neque cum virilis esset ætatis, homilias in S.
Lucani scripsit Origenes, sed adhuc adolescens. Cum
autem decimum octavumi annum ageret, catecheticæ scholæ præfectus est Alexandriæ. Hoc diserte
tradit Eusebius: Ετος δὲ ἦγεν ὀκτωκαιδέκατον,
καθ' ὁ τῆς κατηχήσεως προέστη διδασκαλείου, Hist.
lib. vi, c. 3, cu suffragatur S. Hieronymus. Erat
hic annus Severi undecimus; decimo enim Severi
Origenes decimum septimum ætatis annum egit,
testibus Eusebio et Hieronymo. Septem fere annos
in imperio postea mansit Severus. Sub initio igitur
Caracalla Origenem adhuc puerum, seu adolescentem, scripsisse homilias in S. Lucam par est credere. Jam vero a decimo Trajani, quo epistolas
scripsisse Ignatius perhibetur, ad initium Caracallæ,
vix anni sunt 105. Intra igitur tot annos Ignatii
col. 171–172page 62 of 211
PG 5:171φασὶν, ἀλλ' οὐκ ἔγραψεν αὐτοῦ τὰς συντάξεις Εὐσέ βιος ή Παμφίλου, καὶ μὴν οὐδ᾽ Ωριγένης.Græci quidem, verum Latini potius scriptoris esse
apparet. Primo igitur opus Origenis in Canticum
canticorum, ex cujus prologo testimonium adduximus, negat Origenis esse, negat esse Græci cujuspiam scriptoris, Latini esse contendit. Et in hac
quidem re habet auctores quos sequatur. Primo
loco Erasmum nominat, cujus censuram gravem ac
veram appellat, cum sit levissima falsissimaque.
Huic adjungit Amerbachium et Cocum; potuit et
alios, qui Erasmum ¿haoavlorw; secuti sunt.
epistolis testimonium scripto præbuisse creditur testimonia, non modo Origenis non esse, sed ne
Origenes. Quod ideo observandum fuit, non tantum
ut ostenderem falsa esse quæ Dallæus de intervallo
asserit, sed etiam ut ei argumentum, quo tantopere
delectatur, negativum eriperem. Launoyum doctissimum Sorbonæ theologum de vi argumenti negantis fuse disputantem advocat. Sed Launoyus ipse
ita sententiam suam protulit: Cum nullus omnino
scriptor æqualis vel suppar præstat testimonium,
tunc ex generali silentio, quod ducentorum plus minus annorum æstimari potest, efficax depromitur
argumentum. Ilic autem scriptor nobilissimus Origenes, Ignatio suppar, eodem quo ille scripsit sæculo natus, luculentissimum epistolis ejus præstat
testimonium; et si nemo ante eum Ignatii meminisset, ne sic quidem generale ducentorum annorum
circiter silentium præcessisset, ut inde efficax depromeretur argumentum. Quare si tacuissent S. PoJycarpus, et S. Irenæus, testimonium Origenis secundum rationes Launoyanas satis vim et efficaciam
negantis argumenti retunderet. Unus igitur Origenes, si tanquam testis legitimus admittatur,
sententiam Dallai penitus convellit, et argumenta
quamplurima ab ipso excogitata enervat; non itaque
frustra a nobis advocatur.
Appello veteres etiam inter Christianos criticos.
Cum enim de scriptis Dionysii, Ignatio senioris,
celebris controversia in Ecclesia esset, et de testimoniis ageretur; qui eorum auctorem Areopagitam
verum non esse contendebant, non objiciebant
secundi sæculi silentium; sed hoc tantummodo,
quod Origenes et Eusebius ejus minime meminerint. Ita Maximus, contra quem ita disputabant: Nai,
φασὶν, ἀλλ' οὐκ ἔγραψεν αὐτοῦ τὰς συντάξεις Εὐσέ
βιος ή Παμφίλου, καὶ μὴν οὐδ᾽ Ωριγένης. Imo vero,
inquiunt, opera ejus non descripsit Eusebius Pamphili, neque etiam Origenes. Si frustra eorum testimonia afferrentur, si sera hæc essent et inania Dionysianorum præsidia: cur veteres inter Christianos
critici ea postularunt? Si huic quæstioni respondere pro Dionysio suo potuisset Maximus, quemadmodum respondemus pro Ignatio, ea procul dubio
responsio, Origenem scilicet et Eusebium ejus diserte meminisse, pro frustranea nunquam habita
fuisset. Pro iisdem Areopagiticis Hypatius Ephesinus episcopus B. Cyrilli et B. Athanasii requirebat
testimonia, addiditque: Si autem nullus ex antiquis
recordulus est ea, unde nunc potestis ostendere, quia
illius sint, nescio. Ilabeinus Cyrillo synchronum
Theodoretum; habemus Chrysostomum, Hieronymum, ipsum Athanasium; habemus ex antiquioribus
Eusebium et Origenem, qui ut ab illis non frustra
postulabantur, ita a nobis non frustra afferuntur.
Sed pergit vir doctissimus, et ad utrumque locum
ex Origene adductum simul semelque respondet:
Levis esse ad rem quæ agitur momenti, quod opusculorum, ex quibus allati sunt, dubia sit et incerta
auctoritas. Ita quidem primo paulo lenius: mox,
uti solet, confidentius: Eos libros, unde sunt allata
His oppono Jacobum Merlinum in Origenis operibus maxime versatum, cujus verba de bis homiliis sunt: Si pensiculate ipsam materiam quæ in iis
traditur attenderis, ipsi Origeni attribues. Huic adjungo Genebrardum, qui Origenem postea edidit,
et libris aliquot non ante editis locupletavit. Buic
editorem ultimum addo, qui summa cum diligentia,
doctrina alque judicio in eruendis, edendis, adornandisque ejusdem operibus Græcis versatur, Danielem Huetium: Castigandus, inquit ille, Erasmus,
qui et ipse sentit, et idem ut sentirent Magdeburgenses perfecit, hoc opus esse hominis Latini pulchre
docti et bene diserti. Imo ut sententiam Huetii de
Erasmo suo intelligant Dallæani, hæc ejus verba
sunt: Effrenis profecto, iterum dico, et projecta
Erasmi temeritas veterum Patrum scripta inanibus
suis conjecturis ita permiscentis, ut nisi contraivissent posteriorum theologorum studia, vix certum aliquid de adolescentis Ecclesiæ doctrina statuere possemus. Maxime igitur idoneus auctor Erasmus Dallæo,
qui de usu SS. Patrum in eum moduïn disputat.
Tribus his Origenis editoribus, addo viros doctissimos et Ignatianorum hostes juratissimos, primo
Blondellum, qui in apologia ut probet Origenem
binos tantum sacerdotum et diaconorum, magistri Cle
mentis exemplo, gradus agnovisse, sectione 2, § 13,
testimonium ex secunda hujus operis homilia producit. Non igitur Latinum aliquem, sed ipsum
Origenem, Clementis Alexandrini discipulum, hujus
operis auctorem agnoscit Blondellus. Secundo Albertinum, qui tam præclare contra Halloixium disputavit, De eucharistia lib. 1, c. 1. Ubi hoc ipsum
opus in Canticum canticorum, et hunc ipsum locum, quem inter testimonia adduximus, Origeni
tribuit, et verisimillime colligit, larvatum Dionysium ex ipso Origene sua traduxisse. Origenem
autem verum intelligit, illum nempe, qui nunquaw.
plagii u quoquam fuit insimulatus, cum esset adco
feracis ingenii, ut aliis potius auctor, quam cujusquam imitator aut transcriptor foret. Albertinum
sequitur Dallaæus de libris suppositis Dionysio Areopagitæ lib. 1, c. 17. Merito Albertinus noster, inquit
adversus eumdem Halloixium disputans, indicavil
Dionysium tuum totum hunc locum a tuo Origene
vel esse furatum, vel certe mutuo sumpsisse. Quomodo enim merito id judicaret Albertinus, si scriptor ille nec Origenes esset, nec Græcorum aliquis,
sed Latinus nescio quis? Cum Halloixius, ut Diony-
col. 173–174page 63 of 211
PG 5:173κατ' εθνικούς καθελεῖν ἄς, καθελεῖν ἄς Έρωτα ἀγάπην,J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANĂ. PARS I.
sium suum defenderet, corrupisset, locumqué hunc Græcos) etiam logicen (quam nos rationalem possHex ejus libro exterminandum judicasset; facessere
eum cum morosissima et ineptissima critica sua jubet
Dallæus, et quod in Origene (quem pace tua Dionysio tuo multo doctiorem fuisse virum puto) tolus
hactenus orbis æquo animo tulit, id in Dionysio legi,
Holi, inquit, ferre iniquius. Auctor igitur expositionum in Canticum canticorum, cum contra Dionysium scribit Dallæus, Origenes est, et locum, quem
adduximus, in eodem Origene totus hactenus orbis
æquo animo tulit: quare idem non est, quare contra totum orbem militat Dallæus, cum adversus
Ignatium arma sumit?
Auctores cum auctoribus contulimus; nunc ra·
tiones cum rationibus conferanius. Græcum non
ſuisse vel hinc colligas licebit, inquit Erasmus, quod
in Prologo citat Græcos velut alienos. Cum apud
Græcns, inquit, qui eruditi et sapientes videntur.
Imperite prorsus et inepte. Citat enim Græcos velut
alienos non a lingua, aut gente sua, sed religione.
llic enim Græcos non opponi Latinis, sed Christianis, certum est. Ita enim sequitur: Non ergo mirum
esset, si et apud nos, ubi quanto plures simpliciores,
santo plures et imperitiores videntur. Quæ verba certe
non ad Latinos tantum, sed Christianorum omnium
cœtus pertinent; et præterea Origenem nobis referunt, qui de simplicitate et imperitia ubique fere
loquitur. Neque vero quisquam Græcos frequentius
opponit Christianis, quam Origenes; cujus unum
locum memorandum esse duxi, ut pariter emendem. Dum evolvo commentarios in S. Joannem, in
nupera editione, pag. 211, lego: 'N; Пérpov didáoxovios µh xaðshɛiv &; *pooxuvsiv, sensu plane
nullo. Sed recte Ferrarius verterat, perinde quasi
Petrus docuerit, non oportere nos gentilium more
adorare; ideo Huetius editor ad marginem monet,
legendum κατ' εθνικούς pro καθελεῖν ἄς, sensum
potius, quam verba respiciens, et Ferrarium magis
quam Origenem præ oculis habens. Ipsæ enim litterz pro καθελεῖν ἄς reponendum omnino docent
za' "Ervas, et ita legi moneo in ms. nostro,
Huetiano codice longe præstantiore. Interim certissimum est, Græcos non Latinis, sed Christianis
oppositos eo loco quem indicat Erasmus; et multo
probabilius ex eodem colligit Huctius, auctorem
hujus operis esse Origenem, quod hic non obscuris verbis laudetur Platonis Symposium, ubi nept
“Eputɔ; agit, quem ipsum librum laudat idem Origenes, et locum de Amore, adversus Celsum libro iv.
Adeo infeliciter in hoc argumento versatus est
Erasmus.
Melius aliquanto hanc objectionem urget Raynaudus Jesuita. Latinum se auctor ipse bis profitetur agens de logica in philosophiæ divisione. Illie
enim diserte Latini Græcis opponuntur. Generales
discipline, quibus ad rerum scientiam pervenitur,
tres sunt quas (Græci) ethicam, physicam et theoricen appellaverunt; (nos has dicere possumus moralem, naturalem et inspectivam). Nonnulli sane (apud
mus dicere) quarto in numero posuerunt. Nec tamen
auctor hic se Latinum profitetur. Nam illa quæ
unculis inclusimus, interpretis sunt, non auctoris.
Cum enim Græca, litteris quidem Latinis, verbis
autem Græcis primo reddidisset, ne forte a Latinis
non intelligerentur, aut ne ipse non intellexisse videretur, eadem Latine rursus interpretari voluit,
quod est veteribus interpretibus perquam familiare.
Locum autem ipsum ab Origene scriptum fuisse vel
illud arguit, quod eum Hieronymus ad Ecclesiasten
sequatur, ut, tunc potissimum cum nondum Origenica adeo displicuerant, solebat. De tribus enim
Salomonis libris agens, et eorum ordinem, et argumenta cum Origene observans, ait: Haud procul
ab hoc ordine doctrinarum et philosophi sectatores
suos erudiunt; ut primum ethicam doceant, deinde
physicam interpretentur, et quem in his profecisse
perspexerint, ad theologiam usque perducant. Quem
locum si in animo habuisset Henricus Valesius,
nunquam illam observationem in adnotationibus
ad Eusebium protulisset: Certe in libris Hieronymi
nunquam theologiam dici reperies, sed Græce Oɛo20ylav. Neque si cogitasset Hieronymum in epistola
155, Origenis hunc locum exprimere voluisse, lectionem codicis Memmiani vulgatæ statim prætulisset, aut hanc sine sensu theoricen exhibere dixisset. Verba Hieronymi sunt: Philosophi solent
disputationes suas in physicam, ethicam logicamque
partiri; ita et eloquia divina aut de natura disputare, ut in Genesi et Ecclesiaste; aut de moribus, ut
in Proverbiis, et in omnibus sparsim libris; aut de
logica, pro qua nostri theoricen sibi vindicant, ut
in Cantico canticorum et in Evangeliis. Quæ cum
ex Origene petita quivis intelligat, theoricen eo
loci pati quis non poterit, qui eam ita definiri ab
Origene novit Inspectiva dicitur, qua supergressi
visibilia de divinis aliquid et cœlestibus contemplamur, eaque sola mente intuemur? Hæc igitur omnino
Origenis sunt, et ex eo hausit Hieronymus.
Sed idem, inquit Erasmus, liquet ex interpretatione amoris, charitatis, dilectionis et cupidinis.
Minime vero. Non enim harum quatuor vocum interpretationem tradit auctor, sed ea tantum adhibet
interpres ad exprimenda duo vocabula, quæ auctor inter se confert, Έρωτα scilicet et ἀγάπην,
pura autem aut amorem, aut cupidinem, àɣáñŋy
aut dilectionem, aut charitatem transfert. 'Origenes
quidem Scripturæ loca pro more suo congesserat,
ut áɣámŋy idem ostenderet scriptoribus sacris significare, quod apud alios Epwg. Ad hæc autem loca
explicanda necesse habuit interpres charitati dilectionem addere, quia sæpe verbum ảyanḍy usurpavit auctor, quale in Latinis charitati non respondet. Hæc ex ipso loco satis luculenter apparent. Videtur autem mihi quod divina Scriptura volens cavere ne lapsus aliquis legentibus sub amoris nomine
nasceretur, pro infirmioribus quibusque, eum qui
apud sapientes sæculi, cupido, seu amor dicitur, ho-
col. 175–176page 64 of 211
PG 5:175Επειδὰν τοίνυν σοφία ἐστὶν ἡ λαλοῦσα, ἀγάπησον ὅσον δύνασαι ἐξ ὅλης καρ δίας τε καὶ δυνάμεως, ἐπιθύμησον ὅσον χωρεῖς προστίθημι δὲ θαῤῥῶν τοῖς ῥήμασι τούτοις καὶ τὸ, ἐκ τοῦ β' τόμου τῶν εἰς τὸ ῾Ασμα των οὕτω δὲ μήποτε σκληρύνει Κύριος τὴν καρδίαν Φαραώ,nestiori vocabulo charitatem vel dilectionem nomi- plane se superet Origenes. Tertio nemo unquam
nazse. Verbi gratia ut cum dixit de Isaac: ● Et accepit Rebeccam, et facta est ei uxor, et dilexit
eam *, › ảyanḍv diligere recte vertitur, et åɣám
antiquitus non minus dilectio quam charitas reddebatur. Glossaria vetera: dilectio, ¿yánn' ¿yánn,
dilectio. Tertullianus de agapis veterum Christianorum Cana nostra de nomine rationem sui ostendit: id vocatur quod dilectio apud Græcos. Ut autem charitati dilectionem, ita et amori cupidinem
adjunxit. Glossarium vetus: "Epwę, amor, cupido.
Quod ante eum fecerat Hieronymus, homilia prima,
spirituali cupidine vel amore accendatur. Ilec autem ut auctorem Latinum minime produnt, ita Origenem ipsum potius auctorem fuisse ostendunt,
qui in scriptis illis quæ habemus, Epura in rebus
divinis tam frequenter usurpat: et quem in hac
ipsa re, uti solet, imitatur S. Gregorius Nyssenus,
in Cantica lomilia prima: Επειδὰν τοίνυν σοφία
ἐστὶν ἡ λαλοῦσα, ἀγάπησον ὅσον δύνασαι ἐξ ὅλης καρδίας τε καὶ δυνάμεως, ἐπιθύμησον ὅσον χωρεῖς·
προστίθημι δὲ θαῤῥῶν τοῖς ῥήμασι τούτοις καὶ τὸ,
épάoðŋti. Cum ergo sit qua loquitur sapientia, dilige quantum potes, ex toto corde et totis viribus;
concupisce quantum potes capere: addo autem audacter his quoque verbis: Ama. Plane ut in versione
Hieronymiana homiliæ primæ Origenis, et ut aliquid audentius dicam, spiritali cupidine et umore
accendatur.
Quod autem in nonnullis libris hoc opus in Canticum Hieronymo tribuatur, et a Lombardo el
Thoma, harum rerum imperitissimis, sub nomine
Ambrosii citetur, non inde efficitur, vel hunc vel
illum hujus operis auctorem fuisse, cum neutri
illud competere posse omnes sciant. Sed inde justior suspicio est, esse illud potius ipsius Origenis,
quia Ambrosius et Hieronymus Origenis multa in
Latinum sermonem converterunt.
Nihil igitur valent rationes contra Origenem allatæ; at illæ quas pro co afferemus, sunt validissimæ. Quæcunque enim de opere aliquo Origeni
ascribendo dici possunt, huic in primis competunt.
Neque mirum, cum, ut olim observavit Hierony.
mus, Origenes cum in cæteris libris omnes vicerit,
in Cantico canticorum ipse se vicit. Nam primo, p
character Origenianorum vetus est, pluribus mss.
in collegio S. Petri apud Cantabrigienses præfixus,
cognoscitur Origenis sermo per auctoritatum abundantiam. Nullibi autem manifestior hic character
quam in hoc opere: in quo auctor semper excurrit, et loca S. Scripturæ undecunque adducit, et
ad propositum suum trahit. Secundo, tropologica
ubique sectatur Origenes, notantibus omnibus Christianis, ipso etiam Porphyrio. Tres autem perpetuo
sensus in toto hoc opere persequitur, historicum,
tropologicum, anagogicum; neque aliter exponit
reliqua Scripturæ loca quæ adducit obiter: ut hic
▸ Gen. xxiv, 67.
Loties opera sua prius scripta laudavit, ac Origenes.
Quoties enim Scripturæ locum obiter citat, ad expositiones suas lectorem ablegare solet. Idem in hoc
opere frequenter præstitit; citat enim homilias
suas in Exodum, et Judices semel, in Numeros quater; explicationes in Leviticum, et commentarios
in Novum Testamentum. Quarto, Origeni moris est
propria nomina Hebraica interpretari, et ex eorum
interpretationibus sensus tropologicos expiscari.
Nullibi frequentius quam in his tomis hoc facit. In
prologo inquit, Israel ob divinorum contemplationem nominatus est. Zareth, aliena descensio; Deborah, apis (ut homil. 5 in Judices); Barach, cornscatio (ut eadem hom.), Salomon, pacificus. Homilia
prima, Eden, delicia; secunda, Cedar, nigrede, vel
obscuritas. Hierusalem, visio pacis (ut homilia 21
in Josuam, de Jerusalem frequenter diximus, quod
visio pacis interpretatur). Abdimelech, serrus regum; Mambre, visio; cherubim, plenitudo scientiæ
Dei (ut in Ezechielem homilia 2). Engaddi, oculus
tentationis meæ (ut in homilia 2 in Cantic. ab Hieronymo versa): tertia, Bethel, domus Dei. Quisquis
autem mira illa theoremata, quæ ex iis interpretationibus deducit auctor, perpenderit, nemini certe
præterquam Origeni hosce commentarios tribuet.
Quinto, peculiares quædam opiniones Origeni attributæ sunt, præsertim de anima et angelis, a quibus
præcipue Latini abhorrebant. Hæ autem ubique in
hoc opusculo proponuntur. Denique Origenes in tomis suis, ubi ad mysticum sensum explicandum se
applicat, sæpe precibus ad Deum se convertit, ut
gratia Dei illustratus illa magna, ut appellat, mysteria perspiciat. Quod hic sæpius fit. Si igitur libri
materiam, modumque tractandi spectemus, omnia
Origenem solum sapiunt.
Præterea sunt et alia quæ hosce commentarios
non alterius esse quam Origenis omnino convincunt. Homiliæ duæ Adamantii in Canticum canticorum sunt ab Hieronymo fideliter versæ, et papæ
Damaso dedicatæ, atque a Ruffino agnitæ. Earum
autem sententiæ consimiles et germanæ barum
sunt quæ in hoc opere continentur, ut in eadem incude formatum esse utrumque appareat; uti observavit doctissimus Iluetius, qui non pauca loca
congessit, et multo plura congerere potuisset. Sed
omnem scrupulum tollit luculentum Origenis fragmentum, quod Græce etiamnum ad finem Philocaliæ exstat, ἐκ τοῦ β' τόμου τῶν εἰς τὸ ῾Ασμα των
ḍopázwy, ex secundo tomo commentariorum in Canticum canticorum decerptum. Huic enim Græco
fragmento plane respondent Latina quæ habemus
in hujus operis homilia secunda. Licet enim prior
fragmenti pars liberius illic exponatur, posterior
tamen pressius redditur: et in ipsa priori parte
illa fragmenti verba, outw & xal pete oxirpÚVEL
οὕτω δὲ μήποτε σκληρύνει
Κύριος τὴν καρδίαν Φαραώ, ab illo vetere melius
col. 177–178page 65 of 211
PG 5:177τὸ πτῶμα, ἐκεῖ συναχθήσονται οἱ ἀετοί,J. PEARSONI VINDICIÆ IGNATIANÆ. - PARS I.
exponuntur quam a Tarino nupero interprete. Ta- dam fuisse coactum. Transcripserat hunc ipsum
rinus ita vertit: Ita nunquam Dominus cor indural
Pharaonis, quod a mente Adamantii alienum est.
Vetus interpres, secundum hæc ergo fortasse et indurasse dicitur Deus cor Pharaonis. Recte: µhnote
eqim, vox Origeni sæpissime usurpata, non signiLicat nunquam, sed fortasse: sub ea enim loquendi
formula expositiones suas dubitanter proponere
ubique fere solet Adamantius.
Certissimum igitur est illud opus in Canticum,
ex quo sententiam transcripsimus, et testimonium pro Ignatio nostro adhibuimus, esse ipsius
Origenis, non Latini alicujus auctoris. Quod ut
adhuc manifestius appareat, dabo etiam interpretem; quem Ruffinum esse assero, non tantum
conjecturis, quas Huetius amplexus est, permotus,
sed etiam idoneo testimonio suffultus, quod præbet
Cassiodorus, qui centum post Ruffini mortein annis vixit. Is enim, lib. De divin. lect., cap. quinto,
hæc habet: In Cantico canticorum duabus homiliis
expositionem Origenis idem S. Hieronymus, Latinæ
linguæ multiplicator egregius, sua nobis, ut consuerit, probabili translatione prospexit. Quas item Ruffinus, interpres eloquentissimus, adjectis quibusdam
locis, usque ad illud præceptum quod ait: ‹ Capite
nobis vulpes pusillas exterminantes vineas*, › tribus libris latius explicavit. Quamvis enim hæc obscure dicta sint a Cassiodoro, satis tamen hoc ip·
sum opus indicat, quod in illo versiculo: Capite
nobis vulpes pusillas exterminantes vineas, desinit.
Non est igitur quod quis suspicionibus indulgeat,
Erasmi judicio fretus (ut in re consimili de Innocentii epistolis dixit Blondellus), multo minus Amerbachii, bic fluctuantis, nihilque aliud affirmate asserentis, nisi quod et ipsi asserimus. Ita enim ille
præfatione ad tomum septimum Hieronymi: Cæterum de homiliis quatuor in Cantica canticorum an
sint Origenis, necne, nolo in præsentia disputare;
certe multa sunt quæ ea Latini hominis esse, non
Græci comprobent. Illud ausim affirmare, eliamsi
Græci hominis sint, Hieronymum non vertisse. Quod
et nos affirmamus.
locum ex Origene ante eum S. Ambrosius, sola
versione contentus. Sed cum observasset Origenes,
vocem in salutatione prorsus inusitatam esse, eam -
que Hieronymus reddidisset, gratia plenam, duobus, scilicet, vocabulis, quorum neutrum rarum
est, necesse habuit addere, quod Græce dicitur xexapitwµévŋ. Secundo ista objicit ex homilia quinta:
Ego autem sum &λoyos, quod licet Latinus aliter expresserit, tamen proprie transferri potest, absque
sermone vel ratione. Sed et hic tum auctorem Origenem, tum interpretem Hieronymum habemus.
Mutum probat auctor populum Israeliticum, quod
sermonem, id est Christum, rejecissent; idque płuribus Scripturæ locis explicat: quod plane Origenicum est. Citat illa de Moyse, Exod. v, 12: 'Erw
8è ǎloróç ɛlju. Interpres quia nihil tale in Latinis
codicibus scriptum inveniret, sed potius forte, id
quod nunc legimus, cum incircumcisus labiis sim,
ut et Hebræa sonant, et Theodotionis versio, vel
lardi sermonis, ut antiquitus legebatur, necesse pútavit ad Origenem recte capiendum admonere, quod
licet Latinus aliter expresserit illam vocem άdoyos,
tamen proprie transferri potest absque sermone,
sive ratione. Et hoc plane Hieronymianum est, ut
omneз norunt. Ipse certe Hieronymus, ad caput
xliv Ezech.: Et in Exodo locutus est Moyses in
conspectu Domini, dicens: ‹ Ecce filii Israel non
audierunt me, quomodo audiet me Pharao? ego
autem sum tardi sermonis: › pro quo LXX dixere
Erw 88 ǎloróç ɛiµɩ, quod melius habetur in Hcbræo, ego incircumcisus sum labiis. Tertio, ejusdem, inquit, est commatis, quod cadaver a casu nomeu accepisse observat, homil. 16. Ime hæc nullam
cum præcedentibus similitudinem habent, sed sunt
pura translatio, sive nuda Græcorum verborum
redditio. Explicat co loco versiculum 34 cap. 11
Evang. secundumi S. Lucam. (où oŭto; xɛitat ei;
Ad primum Origenis testimonium refellendum
usus est auctoritate Erasmi vir doctissimus, ad secundum elevandum suo quidem Marte, nec minus
infeliciter progreditur. Primo homiliarum triginta
novem in Lucam auctorem vult esse Latinum: quod
et per se mirum, et ante hunc diem, opinor, inauditam est. Latinorum natalium indicia quæ deprehendit hæc sunt. Primo, observat, inquit, gratia
plenam, Græce xexapitwμtvny dici. Sed quis, quæso,
observat? auctor, an interpres? Neutrum dicit, satis
caute: sed homilia obserrat, quod mire dictum,
atque inde concludit, auctorem non Græcum, sed
Latinum fuisse. Ego aperte dico S. Hieronymum
homiliæ interpretem hoc obiter observasse, et necessitate quadam ad taleın observationem inserenCapt. 11, 15. 7 Matth. xxiv, 28.
wow: Ecce hic positus est in ruinam, Origenes
more suo; et tandem huic applicat locum S. Matthæi Et de hac ruina dicitur: “Ozov ràp έàr Ñ
τὸ πτῶμα, ἐκεῖ συναχθήσονται οἱ ἀετοί, ubicunque
fuerit cadaver, ibi congregabuntur aquila '. Quod
ne coactum nimis videatur, addidit, newpa yàp ảnd
πtwoɛw; Léyɛtal, cadaver quippe a casu nomen accepit. Quale aliquid apud Hippolytum legas libello
de Antichristo. Quarto, ejusdem commatis esse vult
illud ex hom. 22, quod Græcus sermo hoc, quod est
converti in lapides, significantius sonat ¿mo05obat. Sed totus ille tractatus de suscitandis filiis
Abrahæ ex lapidibus plane Origenicus est; et hæc
verba, quæ parenthesi includi debent, manifeste ab
interprete Hieronymo sunt inserta Quinto, notat
judicem apud Græcos cum articulo positum, qui
singularitatis significator est, et mox discrimen no•
minis vel cum articulo vel absque articulo positi dicit
apud Græcos magis intelligi homil. 35. Sed facilis
col. 179–180page 66 of 211
PG 5:179πρὸς τὸν Κριτήν ἕως οὗ καὶ τὸ ἔσχατον λεπτὸν ἀποδῷς, Αιμιλίους τε λόγους καὶ ἐπίκλοπον ἦθος ἐπ' αὐτοὺς κάτθετο, Οἱ δὲ θεοὶ πὰρ Ζηνὶ καθήμενοι ἠγορόωντο Χρυσέῳ ἐν δαπέδῳ. Ἡμεῖς μέντοι γε τρεῖς ὑποστάσεις πειθόμενοι τυγ χάνειν, τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεύ καὶ τὸν ΥἱόνPROLEGOMENA.
responsio: auctor homiliæ notat judicem cum ar- Subaoth primum cœlum manifestat. Eodem modo
ticulo positum; interpres addit, apud Græcos, quia et Jacob..... sicut secundum Latinitatem Dominus
apud Latinos Hнon ponitur articulus. Exponit hic virtutum et pater omnium. [:ec sane Latini homiOrigenes versiculum 58, cap. xit Evangelii secunduin mis, non auctoris, sed interpretis. Irenæus enin
Lucam. Observat 'ǎpxovta dici sine articulo, Latine non scripsit; ejus tamen hæc omnia sunt
πρὸς τὸν Κριτήν
pos tov Kpitty cum articulo: inde colligit prin- præterea quæ interpres addidit.
cipem esse unum angelorum, qui multi sunt,
judicem esse illum unicum, Jesum Christum. Hoc
plane Origenicuın est. Nemo enim toties vim articuli urget ac Adamantius. Hieronymus cum videret hominem Latinæ tantum linguæ peritum hæc
capere non potuisse, notavit hoc apud Græcos magis
intelligi. Postremo, inquit, in eadem homilia monet
quadrantem, sive minutum Græce tenue dici posse.
Recte. Habemus autem et hic auctorem Origenem,
interpretem Hieronymum. Origenes dum explicat
ea verba, ἕως οὗ καὶ τὸ ἔσχατον λεπτὸν ἀποδῷς, 1udit, ut solet,'in voce dentov, et ostendit peccatum
esse vel pingue et crassum, vel tenue et subtile.
Vidit Hieronymus hæc a Latinis intelligi non potuisse vel per quadrantem, vel minutum, monuitque
id quod minutum dicitur, Græce tenue dici posse,
unde quæ sequuntur tandem intelligi possunt.
Hæc, inquit, auctorem Græce scripsisse negant,
qua lingua notum est Origenem omnia sua composuisse. Imo vero auctorem Græce scripsisse non negant, sed tantummodo interpretem ex Græcis in
Latina transtulisse, et, ubi opus esset, versionis
suæ rationem reddidisse, quo nihil apud antiquos
interpretes familiarius fuit, ostendunt. Bellarminus
tractatum quintum, adeoque reliquos in Matthæum
putavit esse Latini auctoris: sed non firma mihi
videtur ejus ratio, inquit Labbeus. Et erat certe
infirmissima, ut nunc apparet ex commentario ab
Huetio Græce edito. Et digna sunt Huetii verba
quæ a talibus hypercriticis observentur: Quamvis
hoc Bellarmini judicium palam refellat codicis Græci
lectio, ea tamen si careremus, non plus valeret illud
adversus hunc Adamantii librum, quam adversus
reliquos, quos veterum interpretum studio Latine
redditos legimus in iis siquidem frequenter ejusmodi occurrunt additamenta interpretum suæ linguæ
hominibus gratificantium. Neque hæc de Origenianis
tantum vera sunt. Apud Latinum Irenæum legimaus: Ennææ, id est cogitationi. Hermes, sicut
Græco sermone exprimitur, Αιμιλίους τε λόγους
καὶ ἐπίκλοπον ἦθος ἐπ' αὐτοὺς κάτθετο, ut hoc ipso
Latino sermone dicamus, fraudulentiæ sive seductionis verba, et subinvolantes mores indidit eorum
sensibus ad seducendum stultos hominum, ut credant figmentis. Mater enim, hoc est Leto, occulte
commovit eos; unde et Leto nuncupata est, secundum Græci sermonis significantiam. Rursus: Homerus poeta dixit: Οἱ δὲ θεοὶ πὰρ Ζηνὶ καθήμενοι
ἠγορόωντο Χρυσέῳ ἐν δαπέδῳ. Quod Latine interpretabimur, dii autem apud Jovem considentes
tractabant in aureo loco. Atque iterum: Similiter
et Sabaoth per a quidem Græcam in syllaba novissima scribitur; per O autem Græcam ut puta
Sed sive Græcus, sive Latinus fuerit hic homiliarum auctor, Origenes, Dallæo judice, esse non
potuit. Nam ab ipso Origenis genio, more ac sensu
quædam sunt in eodem opere aliena. Quæ hactenus
vidimus sunt plane Origeniana, quænam igitur
sunt quæ Adamantio competere non possunt?
Primo, homilia 23: Spiritus S. dicitur tertia persona
a Patre et Filio. Qui sic distinctus personæ in divinis
usus ab Origene alienus est. At hoc ipso loco auctor ita loquitur ut alium quam Origenem eum
fuisse non credas. Dicit aliquos per inordinatamı
charitatea dicere Paulum sedere a dextris, Marcionem a sinistris Salvatoris, et per advocatum,
Spiritum veritatis, intelligere apostolum Paulum:
Quod quidem, inquit, in Ecclesia patimur. Plerique
enim dum plus nos diligunt quam meremur, hæc
jactant et loquuntur, sermones nostros doctrinamque
laudantes, quæ conscientia nostra non recipit. Alii
vero tractatus nostros calumniantes ea sentire nos
criminantur, quæ nunquam sensisse nos novimus.
Quæ de seipso Origenem scripsisse quis non videt?
Sed obiter appellat Spiritum S. tertiam personam
a Patre et Filio; an autem Origenes ita loqui non
potuit? Latini Patres indotasiv personam transtulerunt. Tres autem in divinis út semper
agnovit Origenes. Ipse secundo tomo in Joannem:
Ἡμεῖς μέντοι γε τρεῖς ὑποστάσεις πειθόμενοι τυγχάνειν, τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεύ
pa (ita legi in ms. nostro; et agnoscit Huetius
illa verba καὶ τὸν Υἱόν in editione sua per typographi incuriam esse prætermissa); Ferrarius interpres Nos autem qui tres personas, Patrem et Filium atque Spiritum S. esse credimus. Plurima
sunt in Latinis Origenis de Trinitate personarum,
sed suspecta ea Huetio facit fluxa Ruffini interpretis fides. Et quidem ubi de unitate Trinitatis, aut
æqualitate personarum agitur, merito diffidendum
est interpreti; de Trinitate autem tantummodo
loquenti, ratio nulla est cur diffidamus. In sexto
tomo in Joannem etiamnum legimus poσxuv
Tpiáda, adorandam Trinitatem: idque ante observaverat S. Basilius 1.1 De Spiritu S. cap. 29. Nibil
enim certius est quam Origenem tres personas in
divinis agnovisse, et contra eos disputasse qui
unam úñóσtaðɩv asserebant; quod si eas substantia
distinctas et inæquales docuit, eo ipso magis certum est. Ut autem distinctionem ita etiam et ordinem tradidit, qui 1. v adversus Celsum non veritus
est dicere Christum deútepov Oɛ6v, secundum Deum;
et quem tradit Hieronymus ad Avitum, in 1. 1 Nɛpl
ȧpxŵr docuisse, Filium quoque minorem Patre, co
quod secundus ab illo sit, et Spiritum S. inferiorem
Filio in sanctis quibusque versari, Imo eadem
col. 181–182page 67 of 211
PG 5:181αὐτολεξεί, ταις φρονοῦντες, εἰ τὰ πάντα ἴσα Σαμαρείταις φυ προσίεσθαι παραδέχεPARS I.
epistola Hieronymus, de Adamantio: Tertium di- lentissimus, Joannes Lightfoot, in canonicatu
guitate et honore, post Patrem et Filium, asserit
Spiritum S. Satis igitur principiis Origenis consentaneum est Spiritum S. asserere tertiam personam
a Pátre et Filio. Secundo, objicit personas longos
sermones inter se serentes, contra morein Origenis,
qualis, inquit, illa est Christi cum tentatore collocutio: Respondeo tibi, o versipellis et nequam, qui
me tentare non metuis, et cætera. Cætera autem
hæc tantummodo sunt, alius est panis sermo Dei,
qui vivificat hominem. Proli longos sermones! proh
prolixam collocutionem! Sed prolixior angeli custodis ad principem angelum oratio; imo infelix
Vallæus qui adversarium, a principe hujus sæculi
missum, quærentem occasionem insidiarum, si
Eliensi collega noster, ad Evangelium S. Joannis
cap. iv, vers. 15, ubi mulier Samaritana Messiam
nominat. Præterea et juvenis, et ad populum b;ec
scripsit Origenes; non igitur tunc fortasse nolaverat, aut certe non necesse habuit sententiam
Sadducæorum peculiarem notare: observat enim
Sadducæos tantum portionem Judæorum fuisse.
Utcunque totus hic tractatus ipsum Origenem sɔpit; ac præcipue prima illa sententia: Qui erunt
sicut angeli, utique angeli erunt. Imo hæc ipsa
quæstio, quam molestam vocat homiliæ auctor
(scilicet, ubi scriptum est, quia neque nubent
neque nubentur 10?»), non est alterius quam Origenis. Eamdem enim ipse proponit in commentariis
hanc sententiam in Scripturis non quidem αὐτολεξεί,
ipsis verbis, sed ¿v τpoñodoylą, tropologice contineri, atque hinc mire contendens tropologicam
Scripturæ expositionem esse prorsus necessariam,
quod ei, qui hanc non admittit, vel locum corruptum pronuntiare, vel Christo, quasi verum non
dixerit, haud credere, vel ad libros apocryphos
confugere, necesse sit. Ostendit hanc quæstionem
ex verbis Christi apud Matthæum atque Marcum, non
autem ex illis apud Lucam oriri. Et quidem in homilia
in Lucam, omittit verba Lucæ, eorumque loco substi
tuit verba Matthæi, ut hanc quæstionem introducat.
quo modo nos subvertere queat, angelum custodem Bad Matthæum, eamque operose solvit, ostendens
facit. Totus iste locus tam pure est Origenicus, ut
his me immorari pudeat. Tertio, cum Origenes ipse
solos libros legis admisisse Sadducæos doceat,
homilia 39, loca ex Isaia et Psalmis citans, addit:
Quæ omnia corporaliter intelligentibus Sadducæis
qui erant portio Judæorum, dicit Salvator: Nescitis
Scripturas, neque virtutem Dei ³. › Sed non dicit
hic Origenes id quod contrarium est cuipiam quod
alibi docuit; non enim affirmat Sadducæos prophetas in canonem Scripturarum recepisse. Hoc
tantum dicit, Sadducæos male intellexisse prophetas; potuerunt autem et intelligere, et etiam male,
ea quæ pro sacris Scripturis non habuere. Sadducæi quidem Samaritas secuti sunt, õµota Expapelταις φρονοῦντες, εἰ τὰ πάντα ἴσα Σαμαρείταις φυToy, ut loquitur Epiphanius. Et rejecisse
quidem eos Pharisæorum auteρwσELS ex Josepho
patet. Sed et DVD prophetas et hagiographos in traditiones quis ferat numerari? Inter pres
quidem Origenis, quem affert Dallæus, dicit eos
sacras Scripturas extra libros Mosaicos non legere,
sed Græca negant tantum poslɛsbat vel napadéуsπροσίεσθαι παραδέχεcbat, scilicet, in controversiis fidei determinandis
admittere. Hoc enim fundamento usi sunt, nullum
articulum fidei admittendum esse, qui non ex libris Mosaicis probari posset. Reliquos autem Scripluræ libros ipsi legebant, et ita interpretabantur,
ut fundamento suo contradicere non viderentur.
Multæ eorum interpretationes a Rabbinis afferuntur. Ut Abenezra ad caput Danielis x11, 31,
1237 supientes e Sudducæis cæcos vocat, quod
WP acciperent de Mecca. Eosdem pariter deridet, quod locum Levitici male exponerent, NTITY
צדקים
ex libro Ezræ. Idem reprehendit Japhethum
Ben Eli Sadducæum, ut videtur, quod ultima Daet resurges ותעמד לגרלך לקץ הימים nielis verlia
in sorte tua in fine dierum, absurda interpretatione illudere conaretur, nempe, si forte tunc in
vivis fueris. Et Talmudistæ disputationes sæpe
referunt, in quibus Sadducæi et Samaritæ respondent ad loca ex prophetis et hagiographis adducta,
et nuper adnotavit vir rerum Talmudicarum cal-
**Matth. xx11, 29.
13. 10 Matth. XII,
2 Dan. XII,
Firmiora nobis pro Origene argumenta et pro
interprete Hieronymo adversus Latinum auctoreın
suppetunt. S. Hieronymus in Catalogo inter opera
a se edita, in Lucam homilias triginta novem recitat; homilias autem ipse nunquam scripsit. In
prologo ad Paulam et Eustochium ostendit se eas
ex Origene transtulisse his verbis: Quamobrem
petistis, ut, contemptis istiusmodi nugis, saltem triginta et novem Adamantii nostri in Lucam homilias,
sicut in Græco habentur, interpreter. Molestam rem
et tormento similem, alieno, ut ait Tullius, stomacho,
et non suo scribere: quam tamen idcirco nunc faciam, quia sublimiora non poscitis. Hunc autem
ipsius Hieronymi prologum fuisse certum est, quia
totum in suam invectivam transcripsit Ruffinus,
et satis severe exagitavit. Imo, quod huic liti finem
imponere debet, nec ulla ingenii vi evitari potest,
idem Ruffinus, vivente adhuc Hieronymo ac responsa meditante, quid in hoc ipso opere infide
transtulerit ostendit aut innuit. Verba ejus sunt:
Secutus sum quod te videram in homiliis secundum
Lucæ Evangelium fecisse, ubi de Filio Dei in Græco
non recte inveneras præterieris, in illo loco ubi dicit:
‹ Magnificat anima mea Dominum, exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo ", › nosti quia de
anima, sicubi illa quæ solent dici non præterieris;
sed ea adhuc etiam ex te additis etiam assertionibus
lucidius scripseris, ut in illo loco: Ecce ut facta
est vox salutationis tuæ in auribus meis, exsultavit
infans in utero meo ¹, ubi dicis quod non erat
25. " Luc. 1, 46. 1º Luc. 1, 44.
col. 183–184page 68 of 211
PG 5:183Περὶ ἀρχῶν.'
PROLEGOMENA.
hoc principium substantiæ ejus, de tuo addidisti,
atque naturæ. Hæc et mille alia his similia in interpretationibus tuis, sive in his ipsis homiliis, sive in
Jeremia, vel in Isaiu, maxima autem in Ezechiele
subtraxisti.
Queritur igitur Ruffinus in his ipsis homiliis
quædam quæ in Græcis erant. Origenis, ab Hieronymo fuisse subtracta, quædam mutata, quædam
quæ in Græcis non erant addita: loca ipsa
notavit ut, cum Græca exstarent, facile perspicerentur: unum etiam recitavit ex ipsa versione,
qui etiamnum homilia quarta exstat, ubi adhuc
legimus: Ecce enim, ait Elizabeth, ut facta est
salutatio tua in aures meas, exsultavit in gaudio
infans in utero meo. › Adhuc in matris utero eral,
et jam Spiritum S. acceperat. Non enim illud principium erat substantiæ ejus atque naturæ. Hæc
verba ex Hieronymiana Origenis versione recitat
GuYXpovos Ruffinus, quæ ex Origene transtulit,
quæ a seipso addidit interpres, notat, scilicet, illa
verba, atque naturæ. Nos et quæ Origenis sunt, et
quæ interpretis etiamnum habemus. Certissimum
igitur est has homilias esse Origenis, et ab Hieronymo versas; nec potest esse quidquam in rebus
hujusmodi hoc argumento efficacius.
Cum hæc tum de auctore, tum de interprele
adeo perspicua sint, Blondellus tamen non veritus
est, harum in Lucam homiliarum interpreten Ruffinum dicere; et in levissimis notis suis ad epistolam clarissimi Vossii asserit ejus esse probare, homiliam sextam, ex qua nostrum petitur testimonium, non Ruffini, somnia sua Origeni affingentis,
sed Origenis ipsius esse. At nos hoc ipsum cumulatissime probavimus, ut appareat hæc esse non Ruffini somnia, sed Blondelli. Quid enim? An Ruffini
interpretatio esse potest, quam S. Hieronymus a
semetipso factam non semel testatur, et quam diu
edidit, antequam Ruffinus vel unum verbului es
Origene in sermonem Latinum transtulerat? An
Ruffini esse potest, quam Ruffinus ipse Hieronymo
tribuit, et in Invectiva sua adeo exagitat? Fateor equidem Ruſſinum ad finem pene vitæ suæ interpretationes suas sub Hieronymi nomine edidisse.
Sed hoc de homiliis in Lucam dici non potest,
quia et ipse Hieronymus eos agnoscit, et sub numero septuaginta homiliarum a se versarum ponit,
et prologus Hieronymi Invectivæ Ruſſini insertus legitur, quam Ruffinus tum scripsit, cui nullanı Origenis homiliam attigisset, cum librumПlɛçì ápzār
tantummodo transtulisset, ipso fatente Ilieronymo.
Ita enim ille apologia prima: Ego per tot annos lam
multa convertens nunquam scandalo fui: tu ad primúm el solum opus, ignotus prius, temeritate factus
es nobilis. Et rursus secunda: Vis Origenem in Latinum vertere? habes multas homilias ejus et tomos in
quibus moralis tractatur locus, et Scripturarum panduntur obscura: hæc interpretare, hæc rogantibus
tribue. Quid primus labor tuus incipit ab infamia?
Antequam igitur quidquam scripsisset Ruffinus,
editæ sunt homiliæ Origenis in Lucam interprete
Hieronymo; eædem in Invectiva Ruffini sugillatæ
sunt, antequam Ruffinus quidquam Origenis præter
Jibruni Пɛpi àpxŵr in Latinum transtulisset.
Ad majorem tamen confirmationem hæc ulterius
addi possunt, Hieronymum ultra 70 libellos Origenis, quos homiliticos appellavit, transtulisse in Latinum, ut refert Ruffinus in præfatione ad libros
Περὶ ἀρχῶν. Faletur hoc Hieronymus ipse apologia
prima. Septuaginta libros ejus, ut meus necessarius
criminatur, in Latinum verteram, et multa de tomis.
Nunquam de opere meo fuit quæstio; nunquam Roma
commota est. Notat Ruffinus in invectiva homilias
in Lucam, in Isaiam, Jeremiam atque Ezechielem.
Hieronymus ipse testatur 14 tantum in Jeremiam
et totidem in Ezechielem se transtulisse. Verba
ejus sunt in prologo ad Ezechielem: Itaque post
quatuordecim homilias in Jeremiam, quas jampridem confuso ordine interpretatus sum, et has quatuordecim in Ezechielem per intervalla dictavi; et in
Catalogo: In Jeremiam et in Ezechielem homilias
Origenis viginti octo, quas de Græco in Latinum
verti. Homiliæ au em in Isaiam tantummodo novem sunt; quibus si addas duas in Canticum, adhuc tantum sunt triginta novem. Ultra igitur libellos 70 ab Hieronymo versos invenire nunquam poteris, nisi illis triginta novem homilias in Lucam
Ruffino memoratas adnumeres, ut et ille numeravit. Quare Erasmum suum male hic deserit Dalleus,
qui in indice Operum Hieronymi has ipsas homilias inter yvŋoɩa, id est ea, quæ vere sunt Hieronymi, seu, de quibus nulla dubitatio sit, quin ab
Hieronymo sint edita, numerat, his verbis: Homiliæ in Lucam triginta novem ab Hieronymo translatæ. In præfatione numerus est omissus. Sic autem
refertur hic locus a Ruffino invectivæ suæ libro sccundo, saltem triginta novem Adamantii nostri in
Lucam homilias, sicut in Græco habentur,interpretor.
Et tamen Dallæus ad hoc Blondelli somnium confugere tandem coactus est. Nam cum liquere dixisset harum homiliarum alium fuisse auctorem quam
Origenem, id tamen viris eruditis persuaderi minime potuisse putaret, statim addidit, ne hunc illud
afferam, quod satis constat Origenis quæ Latine tantum exstant, a Ruffino et aliis interpretibus ita fuisse
interpolata, ut ex iis vix certo possit intelligi quid
vere sit Origenicum. Cum certum sit non Ruflinum,
sed Hieronymum harum homiliarum esse interpretem; si vero Hieronymum inter alios interpretes ponat, qui Origenem tam fœde interpolarunt, manifesta est calumnia. Habemus novemdecim homilias
Origenis in Jeremiam Græce; habemus earum duodecim ex interpretatione Hieronymi Latine; hæc
autem interpretatio tam bene Græcis respondet, ut
aliam addere Huetius necessarium non putarit,
adeoque eas ediderit, interprete Hieronymo. Quænam autem ex iis ita interpolatæ sunt, utquid sil
Origenicum intelligi non possit? Idem omuino de homiliis in Lucam sentiendum, in quibus nihil addi-
col. 185–186page 69 of 211
PG 5:185ἀξιόπιστος διὰ πολυπει γενεὰν ἑκάστην διὰ συγγραμμάτων τὸν θεῖον ἐπρέσβευσαν λόγον, Έρμαιον τῶν τὰ τοιαῦτα ἐπιψευδομένων τοῖς βιβλίοις, καὶ θησαυρὸν ἕτοιμον τοῖς καπήλοις αὐτῶν,J. PEARSONI VINDICLE IGNATIANÆ. PARS I.
tum observavit Ruffinus præter ista atque naturæ. desumitur, esse apocryphum; apocryphus autem
Sartum igitur tectum est illud ex bomilià sexta cum sit, non est ab Eusebio conscriptus, sed, uti
testimonium pro Ignatio.
disputare solet, spurius, et ab aliquo impostore
confictus. Sic enim Gelasius episcopus Romanus,
in concilio, scilicet, Historia Eusebii Pamphili apocrypha. Sed quam ridiculum hoc argumentum hic
fuisset, vidit ipse, et abstinuit. Videamus igitur, an
hoc quod urget de Eusebii hallucinatione, eo quod
omisit de suppositione, aut felicius aut verisimilius sit.
Commentariorum in Canticum canticorum fatemur interpretem fuisse Ruffinum; neque tamen
in illis concedimus quid sit Origenicum intelligi non
posse. Ipsius enim Dallæi regula est ultimo capite
explicata, illa in Origenicis a Ruffino interpretatis
suspecta esse debere, quæ a notis vel auctoris ipsius,
vel ejus quo vixit sæculi placitis atque moribus abludunt; et si quæ iis congruere aliunde constel¦, ea
vero fns esse pro auctoris genuinis agnoscere. Et ex
hac ipsa regula ea quæ Origenes affert pro amore,
in commentariis in Cantica pro ipsius genuinis
agnoscimus, quia ab ipsius placitis non abludunt:
et testimonium Ignatii pariter genuinum pronuntiamus, quia ex homilia in Lucam eum ejusdem
martyris testimonium adhibuisse novimus.
Et fuit quidem olim cum Dallæus ipse hæc Origenis testimonia pro Ignatio reciperet atque amplecteretur, cum suis Catonibus contentus esset,
nec adhuc in illud somnium, quod nuper evulgavit,
incidisset. Nam De jejuniis et Quadragesima, lib. 11,
cap. 4: Ex Ignatii epistolis, inquit, nonnulla citant
veteres tertii quartique sæculi scriptores, Origenes,
Eusebius, Athanasius, Hieronymus, Theodoretus,
Gelasius Romanus. Si Origenes tertii sæculi, et quidem non fum adulti scriptor, nonnulla ex Ignatii
epistolis citavit, fatente Dallæo, quam iniquum, ino
quam ridiculum est, impostorem quærere, qui ad
finem tertii aut initium quarti eas primum finxerit
aut publicaverit.
CAPUT VIII.
Eusebii auctoritas defenditur. Impostori Dallæano
non obstetricatus est. Recte Polycarpi et Irenæi
testimonia_applicavit. Origenis testimonia non
ignoravit. S. Athanasius ab Eusebio non est delusas. Neque Ignatium eo modo, quo Salmasius et
Blondellas, citavit. Hammondus frustra el immerito suggillatur.
Quid in historiographis inveniri Eusebio laudabilius potest? aiebat olim Pelagius secundus papa.
Ille Gelasio Cyziceno pilarestatos, veritatis amantissimus, et à¦ionistózatos, fide dignissimus, audit.
Ille magno Basilio dicitur ἀξιόπιστος διὰ πολυπει
plav, ideo maxime fide dignus, quia diuturna experientia in negotiis Ecclesiæ vetustissimisque monumentis versatissimus fuit.
Inter alia quæ in Historia ecclesiastica com..
plexus est, propositum ei fuit, qui libri ab antiquis
scripti fuerant enarrare, öσot, ut ipse loquitur, xatà
γενεὰν ἑκάστην διὰ συγγραμμάτων τὸν θεῖον ἐπρέσβευσαν λόγον, quotcunque quoque saculo scriptis
suis theologiam excoluerant. Antequam hoc opus
aggrederetur erat ad illum perficiendum maxime
idoneus paratissimusque. Plurima jam ante volu·
mina perscripserat, quibus ostendit variam lectionem, et in omni Græca litteratura maximam peri
tiam, ut qui jam esset, teste Sozomeno, noluμaćσtatos Totwp, tanta rerum omnium scientia instructus ad historiam conscribendam animum appulit. Diu antehac cum Pamphilo familiarissime
vixerat, qui præclaram ecclesiasticorum scriptorum bibliothecam instruxerat: huic quotidie inter -
fuit, hanc assidue versavit, hujus librorum omnium
indiculum confecit. Usus est etiam bibliotheca Hierosolymitana, quam illius urbis episcopus Alexander
exstrui curaverat; in qua præter reliqua, etiam epistolæ, quas viri ecclesiastici in tractandis Ecclesiæ
negotiis ad se invicem dederant, conservabantur.
Ita denique libris scriptis deditus erat, adeoque leliciter in iis versatus, ut imperator Constantinus
Constantinopoli Cæsaream scriberet, cique potissimum in mandatis daret, ut quinquaginta S. Scripturæ codices in membranis artificiosissime scribi
curaret, et ad Urbem regiam inde mitteret.
Hactenus a nobis allata testimonia vel spuria, vel
minus recte intellecta, et ad epistolas confirmandas
detorta queritur vir doctissimus: quod sequitur
Eusebii, has responsiones non patitur. Sunt ab eo
dicta adeo clara atque perspicua, adeo ab omnibus
recepta; epistolæ quas nos habemus, tam certis
indiciis apparent eædem omnino esse quas habuit
Eusebius, ut ejus testimonium (quod ad priora
duo Polycarpi atque Irenæi etiam extenditur) nec
pro spurio, nec pro male applicato haberi possit.
Quo igitur nunc se vertit Dallæus? ad id, quod
unum restabat, confugit: scilicet, Eusebium deceptum fuisse; bono viro ab impostore illusum
esse; errasse hominem cætera diligentissimum,
quod humanum est, et in eumdem errorem auctoritate sua, quam habuit in litteris maximam, primo
Athanasium, dein totum orbem induxisse.
Miror equidem ei in mentem non venisse, etiam
in hoc negotio eo argumento uti, cui sæpe alibi inhæret: nempe librum Eusebii, unde testimonium
Jam vero an verisimile est veteranum librorum
helluonem, inter membranas chartasque veteres vitam terentem, tot antiquorum volumina quotidie
aut describentem, aut deflorantem, tam facile impostoris arti expositum fuisse, et adulterino fetui
obstetricatum esse? An tantum virum putare possumus Έρμαιον τῶν τὰ τοιαῦτα ἐπιψευδομένων τοῖς
βιβλίοις, καὶ θησαυρὸν ἕτοιμον τοῖς καπήλοις αὐτῶν,
lucrum eorum qui falsos titulos libris imponere, cl
thesaurum illis præparatum qui eosdem venundare
solerent, ut de indocto suo loquitur Lucianus? Nihilne in membranis, nihil in scriptione, quod novitatem operis detegeret, reperire potuit vir in rebus
col. 187–188page 70 of 211
PG 5:187τῷ διαβεβρῶσθαι καὶ διακεκόφθαι αὐτὰ τεκμαιρόμενος, καὶ συμβούλους τους σέας περὶ τὴν ἐξέτασιν παραλαμβάνων, 26, καὶ τὰ μὲν εἰς ἡμετέραν ἐλθόντα γνῶσιν τοῦ Εἰρηναίου τοσαῦτα,vocati sunt, testimonium ejus non habent. Ostende.
mihi lapsum Eusebii in aliquo alio opere, ut de hoc
credam!
bujusmodi exercitatissimus sagacissimusque? Quid- verit. Libri qui nunc in dubium vocantur, aut olim
ni aliquam antiquitatem epistolarum ex ipso libro
deprehenderit, vel eo modo quo imperitissimi solent, τῷ διαβεβρῶσθαι καὶ διακεκόφθαι αὐτὰ τεκμαι
ρόμενος, καὶ συμβούλους τους σέας περὶ τὴν ἐξέτα
σιν παραλαμβάνων, indicium sumens quod comesæ
et contritæ essent,et tineas ad eam rem explorandam
in consilium adhibens. Ducentis post Ignatium annis epistolas prodiisse, imo cum jam de Constantini vel patris ejus Christianismo fama sparsa esset, scriptas primum fuisse vuit Dallæus. Erat autem tunc temporis plures quam 40 annos natus
Eusebius. Nonne credinius eum, cum forte in talem
epistolarum codicem incideret, ad primum earum
intuitum, cohorruisse, quas nec in Pamphili Cæsareæ, nec Alexandri Hierosolymis bibliotheca vidisset, et de quibus ne fando quidem ante hoc tempus
fuisse eas in aliorum manibus audivisset? Optime
certe ille jam quadragenarius novit, quam libri
scripti ætatem ferrent; quot modis novitas proderetur, non ignoravit. Nullo igitur modo verisimile
est, Eusebio vigilanti tam facile simul et tam fœde
impositum fuisse. Quod si prima facie impostura
ei non suboluisset, tamen cum tam diligenter epistolas evolverit, cum singula episcoporum nomina
numeraverit, cum notaverit omnia itineris momenta, cum traditionem apostolicæ doctrinæ ob.
servaverit, cum hæreses refutatas animadverterit,
cum tot ex illis sententias exscripserit, cum in nullo
unquam auctore examinando parem diligentiam
adhibuerit; an fieri posse putamus, ut, si tot sint
in iis scripta quæ fidem temporum manifeste convellunt, quæ a sermone apostolico et virorum apostolicorum plane dissentiunt, quæ a modestia, doctrina, veracitate, prudentia martyris longe abhorrent, quæ per se absurda, affectata, inepta et putida sint, hæc omnia Eusebius statim concoqueret,
pro vere Ignatianis arriperet, et æternitati consecraret?
Credat Judæus Apella.
(HORAT., Sat. I, v, 105.)
Sed vir doctissimus observat alia apud Eusebium
sphalmata esse, hoc nequaquam leviora, quorum tamen meminisse nolit; ut hinc, scilicet, credamus
bonum illum virum tam facile ac tam turpiter decipi ac labi potuisse. Verum prudens, opinor, hæc
sphalmata silentio suppressit, quod ad rem omnino
non facerent. Si auctorem ullum veterem nominare
posset, quem Eusebius agnovit, et cujus auctoritatem testimoniis aliorum confirmatum ivit, qui
postea fictor detectus est, aut vel in dubium vocatus: aliquid quidem diceret, quod eum a temeritatis et inverecundiæ crimine, ut ipse loquitur, liberares. Ego vero Eusebium tanta diligentia tantoque
judicio in examinandis Christianorum primævæ
antiquitatis scriptis, in quibus traditionem apostolicam contineri arbitratus est, usum fuisse contendo, ut nemo unquam de ejus fide aut de scri-
¡tis, quæ ille pro indubitatis habuit, postea dubitaDiligentiam autem et attentionem Eusebii requirunt
adversarii in testimonio Irenæi afferendo; ego vero
eam laudandam puto, quod auream sententiam, in
Ignatii epistola exstantem, apud Irenæum invenerit,
observaverit, notaverit, applicaverit. Sed vana et
inani specie delusus epistolas Irenæum quoque vidisse, et quidem etiam (quod sane crassius est et inexcusabilius) memorasse imaginatus est. Unde autem hoc apparet cætera diligentissimum oeulatissimumque ita fuisse delusun? Vidit Eusebius multa
Irenæi scripta, quæ jam perierunt, quæ et ipse commemorat lib. v, cap. 26, et καὶ τὰ μὲν εἰς ἡμετέραν
ἐλθόντα γνῶσιν τοῦ Εἰρηναίου τοσαῦτα, atque hac
sunt quæ ex Irenæi scriptis ad nostram notitiam
pervenerunt, inquit. Ex his vidisse eum Ignatii epi·
stolas certior fieri potuit; imo ex illa ipsa sententia,
quam adduxit, vidisse novit, quia eam ex ejus epistola transcripserat Irenæus. Nam quod apud eum
dixisse tantum martyrem, non autem scripsisse legamus, plane nihili est: nos enim ante ostendimus
nunquam aliter frenæum de sententiis scriptis locutum esse. At habuit ex Actis Ignatiani martyris.
Ita certe Parkerus: Collegerat quis forte dicta Ignatii ante tempus Eusebii, eaque in formam epistolarum redegit. Sed antiquissima Acta quæ tunc exstiterunt, nec eam neque similem aliquam sententiam
martyris exhibent. Posteriora omnia diu post Irenæum, diu post Eusebium conscripta sunt: et eorum interpolatores sententias quas habent, ex epistolis transcripserunt, ut nos ante ostendimus. Hæc
igitur sæpius iterata nihil proficiunt.
Secundo objicitur similis ejus in Polycarpo oscitantia, quod non altenderit duo illa, quæ ex ejus
epistola recitavit, loca aperte inter se pugnare. Profecto si hæc vera essent, si Eusebius recitaret duo
loca aperte inter se pugnantia, eamque repugnantiam, quæ tam aperta esset, minime animadverteret, quomodo excusari posset non video. Et tamen
venia diguiorem hanc in Polycarpo oscitantiam illa
quæ in Irenæo ſuit, fatetur Dallæus. Quare, amabo?
nempe quia novit ea quæ objecit esse falsissima:
neque Eusebium, sed nos oscitare putavit, cum
ista scriberet. Quisquis illa loca, quæ ex epistola
Polycarpi recitavit Eusebius, perlegerit, nullam
inter ea pugnam, nullam vel contradictionis umbram esse confitebitur. Sed ad calcem loci poste -
rioris, inquit, aliquid tale reperitur. Verum ea quæ
sunt ad calcem non recitavit Eusebius: falso igitur
asseritur, loca quæ recitavit inter se pugnare: et
si ulla pugna esset, pugnaret locus quem recitavit
cum eo quem non recitavit, et cujus solus Photius
meminit, pluribus quam quingentis post Eusebiutca
annis: neque tamen ulla inter Eusebiana et Pho→
tiana pugna est, ut nos fuse probavimus. Certe sa
bic oscitaverit Eusebius, oscitayit et tota Ecclesia
col. 189–190page 71 of 211
PG 5:189πίο: Εἰ δὲ, τοῦ Ωριγένους φιλοπόνως περὶ τὸ βι βλίον τοῦτο σπουδάσαντος, καὶ ἡμεῖς γραφῇ παρα δοῦναι τὸν πόνον ἡμῶν προεθυμήθημεν, ἐγκαλείτωJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
Asiatica, quæ totam epistolam quam citavit Eusebius, per tot sæcula publice legebat.
Levia hæc sunt præ iis quæ sequuntur. Hic euim
error unius Eusebii totam Ecclesiam Christi occu
pavit, infecit! Primo Athanasius eum hausit, qui
egregium quemdam locum, et suæ causæ utilis-imum
in epistolis nactus Ignatii, eum nomine laudavit,
sed ille deceptus est; nihil quidem peccavit (học
largitur vir doctissimus), sed ab Eusebio ostentala
auctoritate delusus est. Tum vero hinc ab Athanasio,
illinc ab Eusebio factum est ut pauci deinceps fue·
rint qui ea falsa esse existimarent. Tota hæc con
jecturarum, suspicionumque congeries nullo negotio
dimatur. Qua enim fiducia Athanasius ab Eusebio
delusus fuisse dicitur, qui Polycarpum et Ireuæum
non minus quam Eusebius legerat? Cur Athanasio
non minus quam Eusebio, imponere potuerunt Polycarpus et Irenæus, si illud revera testati non
sint quod nostri eos testatos esse dicunt? An ille
Eusebio diligentior aut in rebus hujusmodi perspicacior fuit? Imo quomodo Eusebius Ignatiana ex
tenebris in lucem Athanasio induxerat, qui eadem
in Origene ante legerat? Asseritur ab Albertino
atque etiam Dallæo, pseudo-Dionysium Ignatiana
sua ab Origene hausisse; cur non ab eodem epi -
stolas has ab Ignatio scriptas fuisse didicerat
Athanasius? cur non ab illo vetere scriptore, a quo
sua Ignatiana sumpserat Basilius, Athanasio syn
chronus? Hæc omnia legisse Athanasium nemo dubitat: Eusebii autem Historiam ecclesiasticam aut
diligenter evolvisse, aut omnino, cum ista scriberet, vidisse non constat. Scriptam eam fuisse po→
stremis Eusebii temporibus, circa annum 330 vult
Dallæus. Ante eum annum a Meletianis et Eusebianis apud Constantinúm vexatus, et ab Alexandria
Constantinopolin evocatus est. Post eum annum statim de calice fracto et Arsenio occiso accusatur:
proximo, Dalmatio, qui ei Antiochiæ judex datus
est, causam suam probare coactus, in exquirendo
Arsenio occupatus est. Tum vero concilium Cæsaree indictum, quo pervenire ideo recusavit,
quia idem Eusebius, qui non diu anle Historiam
ediderat, ejus loci episcopus esset: mox Tyri in
concilio adesse coactus, sub judice inter alios etiam
Eusebio nostro, ibidemque condemnatus, inde elapsus, confugit Constantinopolim, ubi statim sentenOptime igitur novit Eusebius, loca hæc Polycarpi
et Irenæi indubitatum Ignatianis epistolis testimonium præbere neque alia adhibere voluit, licet
sine omni dubio plura potuisset. Post enim animo
conceptam hanc opinionem, quorsum alios posteriores nominaret? cur præter solitum morem in re
minime controversa testes congereret atque condensaret? Infirmum igitur argumentum est quod hic
adversus Origenis testimonia nectit Dallæus. De
Origene nullum verbum fecit. Quorsum enim de
Origene verba faceret, cum antiquissimos illos
Polycarpum et Irenæum nominasset? Sed si quid
ille ad hoc quod agit utile dixisset, hic non erat
omissurus, quo nemo unquam studiosius Origenis
libros legit. Legit quidem et perquam studiose; sex
etiam libros apologeticos edidit, magnam etiam
partem libri sexti Historiæ ecclesiasticæ in illius
rebus enarrandis consumpsit: ejus libros sæpe ad
bistoriam ipsius Hlustrandam advocat, et quid de
libris S. Scripturæ senserit, quam de apostolis
traditionem acceperat enarrat. eum tamen nunquam testem adhibuit ad nllum apostolicorum virorum scriptum confirmandum. Quare autem non
in Ignatio eum omitteret, quem in omnibus aliis
omisit. Leges quas ipse ad discernendos dijudicandosque veterum libros fixerat, hic plane penitusque observavit; àpxalous, scilicet, xɛxpŋµévous,
Polycarpum et Irenæum nominavit. Sarta itaque
¡ecta est Eusebii diligentia, salva prudentia atque
judicium: nullus bic error, nulla oscitatio, nulla
hallucinatio, quas Dallæus sine ullo fundamento
tam liberaliter Historiæ ecclesiasticæ Patri tribuit.
Nullo denique modo testimoniis ex Origene produetis præjudicat Eusebii silentinm. Aliunde enim
satis certo novimus utrumque hoc opus esse vere
Origenicum. Commentarios in Canticum canticorum
scripsisse testatur S. Gregorius Nyssenus in prouπίο: Εἰ δὲ, τοῦ Ωριγένους φιλοπόνως περὶ τὸ βιβλίον τοῦτο σπουδάσαντος, καὶ ἡμεῖς γραφῇ παραδοῦναι τὸν πόνον ἡμῶν προεθυμήθημεν, ἐγκαλείτω
pròelę. Quod si cum Origenes plurimum laboris et
studii in hunc libellum contulerit, nos quoque quod
a nobis est elaboratum litteris mandare lubenter sta- tiam relegationis accepit, et in Gallias exsul missus
tuerimus, nemo nos accuset. Hoc opus quod habemus, eorum partem esse extra omnem controversiam ponunt, et Nysseni expositio consona, et res
ipsa, et fragmentum Græce in Philocalia conservatum, et Cassiodori de Ruffino interprete testimonium. Pariter homilias in S. Luca scripsisse
Origenem certum est, quod et eas ipse laudet
tomis in Matthæum et Joannem, et testetur Hieronymus að Pauluin et Eustochium. Quamobrem petislis, ut, contemptis istiusmodi nugis, saltem triginta
et novem Adamantii nostri in Lucam homilius, sicut
in Græco habentur, interpreter. Ipse autem hoc se fecisse asserit; habemus Origenis homilias ex interpretatione Hieronymi, sicut in Græco habebantur.
est. Restitutus quidemn Alexandriam pergit, ubi
tamen diu securus non fuit; sed hæreticorum domi
æstu agitatus pontificem Romanum appellat, et novis criminationibus onustus Romam proficiscitur.
Mox in synodo Antiochena depositus est, eique
suffectus Gregorius. In Occidente igitur per complures annos subsistit, ubi Eusebianorum aut fama
aut cura nulla. Serdicensi synodo interfuit, a qua suæ
sedi restitutus, Alexandriam tamen reverti vix
diu postea ausus est: primo Naissum, dein Aquileiam, rursum Gallias, postea Antiochiam petivit.
Postquam illuc pervenerat, omniaque in Ecclesia
præclare disposuerat, edictum pro damnatione ejus
a Constantio exiit: et mox Syriani exercitu Ale
col. 191–192page 72 of 211
PG 5:191ἀποστόλους ἐν Αντιοχείᾳ κατασταθεὶς ἐπίσκοπος, καὶ μάρτυς τοῦ Χριστοῦ γενόμενος, γράφων περ. τοῦ Κυρίου εἴρηκεν. α σοφίαν τοῦ Θεοῦ ἀγέννητον ἓν εἶναι τὸ ἀγέννητον ἓν τὸ ἀγέννητον ὁ Πατήρ. τους εναντίως διακείμεθα, ἔστω καὶ πρὸς συνόδους Εἰ δὲ τὴν ἐν Χριστῷ πίστιν αὐτῶν για νώσκοντες πεπείσμεθα ὅτι καὶ ὁ μακάριος Ιγνάτιος8. IGNATIUS. PROLEGOMENA.
xandriæ oppressus fuga elapsus est, et introducto recte scripsisse, tum etiam et alios, qui ipsi conGeorgio, in eremum secessit: ubi diu versatus et ab
hostium oculis penitus ereptus, multa conscripsit,
illa præsertim, in quibus S. Ignatium laudavit. Quis
jam dubitabit Athanasium aut in Historia Eusebii
multum fuisse versatum, antequam ista scriberet,
aut ex illius auctoritate dilectis suis fratribus Ignatium commendare voluisse? Ego quidem non dubito, quin, cum S. Ignatium citavit, non ex auctoritate Eusebii, quæ sentio quam fuerit apud eum
exigua, sed pro sua singulari sapientia, id pronuntiarerit, quod ipsa tunc apertissima res reique
ratio i'li persuasit.
Tandem vero persentisco, quare non peccasse
Athanasium largiatur Dallæus: autumat enim eum
tantummodo nomen quod epistolæ præferebant et
apud adversarios receptum erat, retinuisse: eo scilicet modo, quo Salmasius et Blondellus Ignatii
nomine usi sunt, et epistolas citarunt; quas tamen
fictas, spurias, supposititias et ineptas putabant:
proinde Ignatio nostro clypeum non obtendisse,
nullam epistolis ejus auctoritatem tribuisse. Mira
quidem hæc sunt, et quæ a nemine, ut opinor,
Ignatianis vel infensissimo, ferri possunt. Quidquid
ille de SS. Patribus senserit, non certe in hac re
S. Athanasius ad eum modum, quo Salmasius et
Blondellus, loquitur. Verba ex epistola ejus producturus, ita præfatur: Tyvátios oŰV 6 xatà toùs
ἀποστόλους ἐν Αντιοχείᾳ κατασταθεὶς ἐπίσκοπος,
καὶ μάρτυς τοῦ Χριστοῦ γενόμενος, γράφων περ.
τοῦ Κυρίου εἴρηκεν. Ignatius igitur post apostolos
Antiochiæ constitutus episcopus, et martyr Christi
factus, scribens de Domino dixit.
xal
α
traria statuisse verbotenus videantur, quidni et
Nicænam synodum, et illam quæ Paulum condemnavit, admittamus? Ut illi aliter &yévvntov, ila
hæ aliter dµnoústov acceperunt. Nihil unquam dici
potuit aut de vero et indubitato auctore epistolæ
confidentius, aut de ipso Ignatio honorificentius:
nihil quod susceptam ac defensam a nostris Ignatianorum contra dissentientes auctoritatem firmins
stabilire possit; quod illa doctissimi Hammondi, ul
Dallæo videtur, sane magrifica, ut mihi, et vera et
modesta, plane significant. Post Eusebium, inquit,
Athanasius Magnus suum etiam Ignatio nostro clypeum obtendit. Ego nihil in his verbis magnificung
reperio, nisi forte quod Athanasium testem citans
eum Magnum vocat, qui titulus illi semper ascriptus nunc nimis honorificus videtur; aut quod
Ignatium nostrum appellat, quem tamen illi suum
esse nolunt. Nam quod Athanasius, si revera magnus sit, Ignatio nostro, si noster dici possit quem
nos defendimus, testimonium suum offerat et quasi
clypeum obtendat adversus hodiernos Ignatii hostes,
negari non potest. Clypeum suum obtendisse vult
etiam vir doctissimus, sed veritati, non Ignatio;
sed contra Arianorum tela, non contra hostes Ignatii. At quomodo veritati tunc obtendere potuit, si
nunc Ignatianis, quando in dubium vocantur, non
obtendat? Veritas Christi impostorum ope non indiget: neque epistolicus Ignatius el pro clypeo
esse potuit, nisi et ille verus esset, apostolicus scilicet, et episcopus, et martyr, ut eum Athanasius
describit. Quod autein clypeo hoc usum vult contra
Arianorum tela, plane falsum est. Sæpius adversus
Arianos disputat de voce ¿yévvηtos, nunquam autem in ea re testimonio Iguatii utitur. Et oratione
contra Arianos secunda, docet eos eam vocem ǝb
ethnicis hausisse, et opponit illis Asterium suum,
Arianæ hæreseos defensorem (non autem Ignatiuın)
qui σοφίαν τοῦ Θεοῦ ἀγέννητον dixerat, quamvis
idem etiam ἓν εἶναι τὸ ἀγέννητον asseruisset. Εt in
epistola de synodi Nicænæ decreto, contra alia Arii
dogmata Origenem, utrumque Dionysium et Theogncstum citat; Ignatium neque adversus ista, neque in disputatione de voce ayέvvntos, de qua ſuse
Asserit igitur eum cujus sententiam fratribus communicaturus esset, non impostorem, non vulgarem
aliquem, aut e trivio scriptorem, sed virum apostolicum, et quod majus aliquid est, Antiochenæ, hoc
est, amplissimæ Ecclesiæ episcopum, et quod maximam est, martyrem Christi fuisse. In illa quam
ex Ignatio adducit sententia, Christus dicitur
¿yévvŋtog, sed alios post Ignatium aliter locutos
esse ostendit, ἓν τὸ ἀγέννητον ὁ Πατήρ. Tum vero
quantæ auctoritatis Ignatius apud se fuerit, quantæ
apud fratres suos et dilectos esse debuerit apertissime demonstrat. Ei µàv o5v, inquit, xal mpdę tɔú- agit, omnino nominat. Ad fratres tantum et dilectos,
τους εναντίως διακείμεθα, ἔστω καὶ πρὸς συνόδους
huly páx. Si igitur et his adversemur, sit nobis
etiam adversus synodos pugna. Si horum sententias
non recipiamus, si de earum auctoritate aut veritate dubitemus, si tantis Patribus refragemur,
adversus etiam synodos arma sumamus, vel illam
quæ Paulum Samosatenum, vel hanc etiam, quæ
Arium condemnavit, respuamus, conculcemus.
laud enim renuo: neque major mihi est, aut vobis
esse debet, harum synodorum quam eomim Patrum
auctoritas. Εἰ δὲ τὴν ἐν Χριστῷ πίστιν αὐτῶν για
νώσκοντες πεπείσμεθα ὅτι καὶ ὁ μακάριος Ιγνάτιος
ópłwç typays. Si autem eorum in Christo fidem cognoscentes, persuasum habemus tum beutum Ignatium
et eidem cum ipso doctrinæ de natura Christi consentientes, auctoritate Ignatii utitur: neque tanquam scriptoris alioqui dubii, sed et apud eos, ad
quos scripserat, recepti, et ab ipso modis omnibus
ornati, neque cum ista scriberet, a quopiam in
dubium vocati. Quorsum igitur hic Salınasium et
Blondellum advocat, quasi pari modo Ignatium
epistolicum citassent, quem spurium et suppositi –
tium crediderunt? Imo quare etiam simul Hammondum, tanquam tristem et severum, et joculari
animadversione, imo joco tam diluto atque longe pe -
tito utentem suggillat? Quid vero est quod Hammondum, virum sane optimum doctissimumque, tam
tristem et severum fuisse arguit? quis ille, amato,
col. 193–194page 73 of 211
PG 5:193Βίος: Ανὴρ δέ τις ἅγιος εἶπέτι δοκοῦν εἶναι τολμηρὸν, πλὴν ἀλλ' ὅμως ἐφθέγξατο· τί δὴ τοῦτό ἐστιν; οὐδὲ καρτυρίου αἷμα ταύτην δύνασθαι ἐξαλείφειν τὴν ὧν ἀποθνήσκειν μέλλων ἐφθέγξατο, ἀποθνήσκειν μέλ ὅτι οὗτος αὐτὸν τῆς τιμωρίας ὁ τρόπος μένει, «Εγώ τῶν θηρίων ἐκείνων ὀναίμην, ο Ελεγε.J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIAN.E. PARS 1.
jocus tam dilutus tamque longe petitus? Nempe ȧpaptiav Eqnee: Vir quidam sanctus id dixit, quod
putavit Salmasium, qui tam varie de Ignatio locu…
tus est, mentem mutasse; quod qui Salmasium
novit non facile credet. Quid igitur? annon Claudius
Sarravius senator Parisiensis, novit Salmasium?
Ronne ejus omnia admiratus est, et præcipue illud
opus de primatu papæ, cui hoc elogium inscripsit:
Si pergas istis machinis Urbem concutere, brevi
RUET ALTO CULMINE ROMA? Et tamen summus hic
Salmasii anticus atque fautor, non veritus est istius
Veneris carpere sandalium. Non placet, inquit, quod
ea in apparatu culpes, quæ in ipso opere laudas. De
Ignatianis epistolis intelligo, quas in apparatu, qui
prior legitur, merito tñ; vođɛía; revincis, et tamen
carum auctoritate sæpiuscule uteris, quasi essent legitimæ, nec titulus auctorem mentiretur. Saltem de
ista tua sententiæ mutatione aliquid significasses.
Judicent jam eruditi an Hammondus, an Sarravius
mollius carpserit istius Veneris sandalium: interim Hammondum absolvunt Athanasius et Sarravius. Nullus impostor Eusebium delusit, nullus Eusębius Athanasium.
CAPUT IX.
Testimonia S. Chrysostomi ab objectionibus vindicantur. Primum in panegyrico ex epistola ad Romanos. Chrysostomus epistolas Ignatii nec ignoravit,
nec contempsit. Sententiam non ex Actis, sed ex
epistola excerpsit. Cyprianus a Chrysostomolaudatus. Secundum ex epistola ad Polycarpum. Oratio,
quod unus sit V. et N. Testamenti auctor, Chrysostomo ascribitur. Conjecturis Savilii et Usserii
respondetur.
Duo testimonia e S Chrysostomo eduximus, licet
Dallaus Ilammondum laudet, quod hunc testem
omiserit; et in eo maxime triumphet, quod in præclara oratione, quam de martyrio S. Ignatii habuit,
epistolarum ejus nullam mentionem fecerit; indeque colligat, aut eum illas ignorasse, quod verisimile non est; aut contempsisse, quod potius amplectitur, adeoque Ignatii vere esse non putasse. Nos
autem disertissimam sententiam adduximus, quam
Chrysostomus in illa ipsa oratione ex epistola ad
Romanos transcripsit; neque igitur eam ignoravil,
neque contempsit; imo pro vere Ignatiana habuit,
aliter nunquam in panegyri verba ejus recitasset. Negat vir doctissimus transcripsisse ex epistola, ex Actis putat habuisse. Cogor itaque sæpius
reponere, Acta quæ exstabant ætate Chrysostomi,
illam sententiam minime memorasse: posteriora
autem, post ejus mortem composita, Ignatii dicta
ex epistolis hausisse. Aliunde igitur quam ex epistola, quam tunc exstitisse tum alibi, tum præcipue
Antiochiæ omnes fatentur, hæc verba hausisse ChrySostomum, hartolari, frivolum et ineptum est. Non
dicit quidem orator ille summus eum scripsisse:
lantum ¿pł¿yĘato, locutus est, ait: plane ut alias
solet. Ita homilia undecima in epistolam ad EpheΒίος: Ανὴρ δέ τις ἅγιος εἶπέτι δοκοῦν εἶναι τολμηρὸν,
πλὴν ἀλλ' ὅμως ἐφθέγξατο· τί δὴ τοῦτό ἐστιν; οὐδὲ
καρτυρίου αἷμα ταύτην δύνασθαι ἐξαλείφειν τὴν
с
videtur audux esse; tumen locutus est: quid jam hoc
est? ne martyrii quidem sanguinem peccatum hoc
schismatis eluere posse dixit. Quamvis autem neminem nominet, quamvis ter dixisse eum, nunqua m
autem scripsisse ista asserat, non tamen dubitandum
esse sentio, quin S. Cyprianum intellexerit, et libellum de unitate Ecclesiæ respexerit, in quo ista de
schismaticis legimus: Tales etiam si occisi in confessione nominis fuerint, macula ista nec sanguine
eluitur. Inexpiabilis et gravis culpa discordia nec
passione purgatur. Hoc est quod Chrysostomus
toàµnpòv appellat, quod Cyprianus pluribus tamen
probat, et ad ejus exemplum etiam ibidem Chrysostomus ipse fusius persequitur.
Sed ex Chrysostomo certi sumus, inquit Dall:rus,
hæc Romæ Ignatium ad Romanos præsentes dixisse.
Parum ergo est probabile eadem jam ante eumdem
Smyrna consistentem ad Romanos scripsisse. Unde
autem ex Chrysostomo certi simus Ignatium ea
verba Romæ, aut ad Romanos præsentes protulisse,
ego non intelligo. Non enim dicit eum Romæ tum
fuisse, non innuit Romanos præsentes esse, cum
ista proferret sanctissimus martyr. Id tantum asserit,
eum generose et cum voluptate mortem oppetiisse,
et ¿oµévwg, cui lubentia quadam vidisse bestias.
Sed móðav toūto nov; unde hoc, inquit, apparet?
Ac si diceret, unde hoc cognovimus? ex Actis ejus
nihil tale colligere possumus: illi qui eum comitati
sunt qualiter se gesserit in theatro non enarraverunt, a quorum consortio subductus est cum ſestinatione in amphitheatrum, deinde confestim projectus
bestiis. Unde igitur hoc apparet? ȧnd tŵv prµátv
ὧν ἀποθνήσκειν μέλλων ἐφθέγξατο, ab illis verbis qua
cum futurum esset ut moreretur, locutus est. Quando
autem illud erat? diu enim erat ἀποθνήσκειν μέλ
Awv. Audiamus porro Chrysostomum: 'Axoúsaç yap
ὅτι οὗτος αὐτὸν τῆς τιμωρίας ὁ τρόπος μένει, «Εγώ
τῶν θηρίων ἐκείνων ὀναίμην, ο Ελεγε. Cum audivisset,
quod hic supplicii modus eum maneret: Utinam
ego illis bestiis fruar, › inquiebat. An primum
Romæ audivit se hestiis objectum iri? an Romanis
præsentibus hæc necessario locutus est? Certe a
Trajano Antiochiæ ad bestias condemnatus est; ab
illo tempore novit quod mortis genus ipsi subeundum esset: post illud tempus dixit: ‹ Utinam ego
illis bestiis, ad quas condemnatus sum, fruar; › id
nos eum Smyrnæ dixisse et scripsisse credimus ad
Romanos quidem, sed absentes; Romæ autem eadem
verba pronuntiasse (quamvis id quoque fieri potuisse nemo diffitebitur) nec Chrysostomus, nec
ante eum quisquam dixit. Et si cuiquam tunc ea
verba recitavit, certe fidelibus Romæ ex epistola
quam ad eos scripserat, eadem iterum in memoriam revocavit; ita enim antiquissima ejus Acta:
Quibusdam autem et annuntiavit silere, ſerventibus et
dicentibus quietare plebem ac non expetere perdere
justum. Quos confestim spiritu cognoscens, et omnes
salutans, petensque ab ipsis veram charitatem, plu-
col. 195–196page 74 of 211
PG 5:195ὀναίμην, έλεγε. Τοιοῦτοι γὰρ οἱ ἐρῶντες ὅπερ ἂν πά γράφω ἐρῶν τοῦ ἀποθανεῖν, ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται. ὑπερορῶσαν ἁπάντων, καὶ τῷ θείῳ ζέουσαν ἔρωτι, καὶ τὰ μὴ βλεπόμενα ὁρωμένων προτιμήσασαν,prasen (καθάπερ ἤλιός τις ἐξ ἀνα τολῆς ἀνίσχων καὶ πρὸς τὴν δύσιν τρέχων, τὸν ἐπίσκοπον Συρίας κατηξίωσεν ὁ Θεὸς εὑρεθῆναι πορευθῆναι) εἰς δύσιν, ἀπὸ ἀνατολῆς μεταπεμψάμενος, Οὗτος δὲ εἰς τὰ τῆς δύσεως ἀπελθὼν μέρη, φαιδρότερον ἐκεῖθεν ἀνέτειλε, καλὸν τὸ δῦναι ἀπὸ κόσμου προς Θεόν, ἵνα εἰς αὐτὸν ἀνατείλω. καὶ ῥητῶν καὶ ἀποῤῥήτων αὐτοῖς κοινωνήσαντα, μακροτέρους διαύλους τοῦ δρόμου, τῶν ἐκκλησιῶν συγκρότησιν, κατὰ τὴν ὁδὸν περὶ τῶν κατορθωμάτων, τοῦ λόγου, ὅτι παλαιᾶς καὶ νέας Διαθήκης εἷς ὁ νομοθέτης. Καὶ εἰς τὸ ἔνδυμα τοῦ ἱερέως καὶ περὶ μετανοίας. ἀναμφιβόλως ἀμφιβαλraque iis quæ in epistola disputans, et suadens non ad auditores facerent. Itaque apostolorum consorinvidere festinaħti ad Dominum. Forte igitur inter
reliqua quæ Romam Smyrna scripserat etiam hanc
sententiam iteravit; ita nihil Dallæo vel ex Chrysostomo certum, vel aliunde probabile est.
tium, et episcopatum commemorat, ut amplitudinem urbis, et antiquitatem Ecclesiæ Autiochenæ
extolleret; martyrium autem eleganter describit, ut
vehementius populum ad reliquiarum venerationem
accenderet. Epistolas, ut rem omnibus cognitam,
nec panegyrico dicendi generi convenientem omittit.
Gregorius Thaumaturgus panegyricum coram Origene habuit; scripta ejus non laudat, ne nominat
quidem; imo ne scripsisse eum quidquam indical.
Epistolæ S. Cypriani semper fuere celeberrimæ; eas
aliquoties laudat S. Augustinus: at cum in Natali
ejus sermones aliquot institueret, nunquam eas
commemoravit; laudat ubi disputat, ne meminit
quidem ubi panegyristen agit, ubi tanquam episconon tanquam scriptorem elegantissimum repræsentat. Hæc satis putavit ad memoriam præsentis loci,
festivitatem solemnissimi diei, propositionem saluberrimi exempli. Pariter S. Chrysostomus in panegyrico
epistolas non commeniorat, quamvis iis utatur, ad
easque frequenter respiciat; in alia tamen oratione,
epistolam ad sacerdotem quemdam, Polycarpum
scilicet, citat. Exstat autem ea oratio in tonio VI
cujus titulus est: Quod unus Veteris et Novi
Testamenti legislator sit, ex qua testimonium Chry -
sostomi secundum produximus.
Nos autem multo certiores sumus sententiam
illam Ignatii ex ejus epistola a Chrysostomo desumptam esse. Id enim ex verbis sequentibus satis
liquido apparet: 'Erw zur Onplwr, inquit, &xɛlrwr
ὀναίμην, έλεγε. Τοιοῦτοι γὰρ οἱ ἐρῶντες ὅπερ ἂν πάoxwσiv utp twv spµ µÐ³ñs déxovtat. Utinam ego illis bestiis fruar, ait. Tales enim amatores
quidquid patiuntur pro amatis cum voluptate suscipiunt. Alludit eniin manifeste ad præclara illa verba
in cadem epist. ab omnibus decantata, wv yap ut
yàp
γράφω ἐρῶν τοῦ ἀποθανεῖν, ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται. pum misericordissimum et martyrem fidelissimum,
Imo vero per totam eam orationem ubi de Ignatio loquitur, ad hanc præcipue, sed et ad alias collineavit.
Cum animam ejus adeo laudat tanquam tapów
ὑπερορῶσαν ἁπάντων, καὶ τῷ θείῳ ζέουσαν ἔρωτι, καὶ
τὰ μὴ βλεπόμενα ὁρωμένων προτιμήσασαν,prasenµh ßlemóµeva twνópшµévшvпρоτɩµfoaσav,præsentia omnia contemnentem, et divino amore flagrantem,
et ea quæ videntur, iis quæ non videntur præferentem,
diserte respicit epistolam ad Romanos, in qua liæc
tria capita præcipue, et ardenter, et fuse tractantur.
Cuu eum soli comparat (καθάπερ ἤλιός τις ἐξ ἀνα
τολῆς ἀνίσχων καὶ πρὸς τὴν δύσιν τρέχων, tanquam
sol aliquis ab oriente surgens et ad occidentem decurrens), sine dubio hæc epistolæ verba in animo
habuit, τὸν ἐπίσκοπον Συρίας κατηξίωσεν ὁ Θεὸς
εὑρεθῆναι (vel πορευθῆναι) εἰς δύσιν, ἀπὸ ἀνατολῆς
μεταπεμψάμενος, episcopum Syria dignatus est Deus,
xt in occidentem pergeret, ab oriente eum accersens;
et cum illa paulo post addit: Οὗτος δὲ εἰς τὰ τῆς
δύσεως ἀπελθὼν μέρη, φαιδρότερον ἐκεῖθεν ἀνέτειλε,
muito adhuc apertius ad illa quæ apud Ignatium
sequuntur, allusit, καλὸν τὸ δῦναι ἀπὸ κόσμου προς
Θεόν, ἵνα εἰς αὐτὸν ἀνατείλω. Cum eum cum aposto
lis versatum esse asserit, καὶ ῥητῶν καὶ ἀποῤῥήτων
αὐτοῖς κοινωνήσαντα, non tantum effabilium sed et
arcanorum participem, non potest non respicere ea
quæ ad Trallenses scribit Ignatius de cœlestibus,
de angelis et principatibus, quæ nunc tantopere
displicent. Cum denique iter ejus quod confecit
enarrat, μακροτέρους διαύλους τοῦ δρόμου, et, τῶν
ἐκκλησιῶν συγκρότησιν, civitatesque κατὰ τὴν ὁδὸν
Guveρexovsaç memorans, illud ex epistolis plane persequitur, quod Magdeburgensibus adeo displicebat.
Vel ex ipsa igitur Ignatii panegyrico certum est S.
Chrysostomuni epistolas ejus optime novisse, magnique æstimasse, et ex earum una celebrem sententiam excerpsisse.
Sed epistolas non nominavit, cum propriarum
martyris laudum inopia laboraret. Imo vero orator
ille consummatissimus optime novit quæ panegyricam orationem maxime ornarent, itaque epistolas
omisit, cætera prosecutus est. Orationem instituit
περὶ τῶν κατορθωμάτων, de rebus praclare ab Ignatio
gestis, ut non semel profitetur; de iis quæ maxime
Quid de illa oratione senserit vir doctissimus
haud satis certo scio; non dubito tamen quin illa
nobis repositurus esset, si viveret, quæ scripsit venerandus senex Usserius; cum Usserianis sæpissime usus sit. Ille autein orationem eam S. Chrysostomo abjudicat, ut epistolam Ignatii ad Polycarpum inter fictitias numerare posset. Sed illins opinioni in hac re non accedo. Potior mihi auctoritas
Photii, de veterum scriptis optimi judicis, qui Bibliothecæ suæ codice 277, cum ex aliis tum ex hac
oratione plurima excerpsit. Ex τοῦ λόγου, ὅτι παλαιᾶς
καὶ νέας Διαθήκης εἷς ὁ νομοθέτης. Καὶ εἰς τὸ ἔνδυμα
τοῦ ἱερέως καὶ περὶ μετανοίας. Qui titulus hujus
orationis totidem verbis nunc exstat. Et verba quæ
quidem plurima inde collegit, etiamnum in hac
oratione, quamvis haud satis sana, apparent. Certissimum igitur est eam Photium vidisse et pro vere
Chrysostomiana habuisse. Sed D. Savilius Etonensis
collegii (cui ego litterarum primitias debeo), et patriæ nostræ decus, paulo aliter sensit. Neque vero
tanti est apud me auctoritas Photii, inquit, qui alia
quædam non optimæ notæ recepit, ut inter yvnoias
ἀναμφιβόλως adnumerandam hanc orationem censeam. Satis hæc quidem caute; auctoritas Photii
eum permovit ut orationem ne quidem inter ἀμφιβαλ
λ6μeva locaret, non tamen ei persuasit ut inter gemuinas sine controversia adnumeraret. Quod si
habuisset testimonia illo Photii antiquiora, forte
etiam inter genuinas numerasset. Ante centum
autem fere annos Adrianus papa I hanc ipsain orationem in epistola ad Carolum regem sub nomine
S. Joannis Chrysostomi citavit; et ante cum Epi-
col. 197–198page 75 of 211
PG 5:197Πάντα οὖν τὰ ὑπὸ τὴν ἀνατολὴν ὑπὸ τῶν Σαρακηνῶν κατὰ τὸν αὐτὸν ἐπορθείτο χρόνον. ἀφανίσῃ, καὶ βαρβάρους σβέσῃ. Τῆς Χριστοῦ βασιλείας τὸ Εὐαγγέλιον κηρύττουσι [μεν] προφῆται), καὶ βεβαρβάρωτο ἡ πόλις ὑπὸ τῶν πολλῶν μυριάδων, Εγὼ καὶ τὴν κηρόχυτον γραφὴν ἠγάπησα εὐσεβείας πεπληρωμένην· εἶδον ἐν εἰκόνι ἄγγελον ἐλαύνοντα νέφη βαρβάρων, εἶδον πατούμενα βαρβάρων φύλα, καὶ τὸν Δαβὶδ ἀληθεύοντα, Κύριε ἐν τῇ πόλει σου τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ἐξουδενώσεις. Οἶδα, τοῦτον πρώην γυμνάσας τὸν λόγον, ἀλλ' ἐπαναλαμβάνω πρὸς ὑπόμνησιν. μόντες τὴν Θράκην ἤδη καὶ τὰ προάστεια επόρθουν λὴν μὴ εἶναι γυμνὴν, ἀλλὰ κεκαλυμμένην, ἵνα μάθης τί καὶ μεταξὺ τούτων οἱ κώδωνες, ἵνα μάθῃς τί καί?J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
pbañius diaconus adversus Gregorium episcopum ceni defecerunt, si vera narrent Socrates et SozoNeocæsarea. Ante hunc, ut in secunda synodo Ni - menus: Πάντα οὖν τὰ ὑπὸ τὴν ἀνατολὴν ὑπὸ τῶν
cena legimus, Theodosius venerabilis prases S. An- Σαρακηνῶν κατὰ τὸν αὐτὸν ἐπορθείτο χρόνον. Cuncta
dreæ apud Nesium, libellum ejusdem B. Patris igitur versus orientem loca a Saracenis eodem temJoannis Chrysostomi attulit, quem in manibus acce- pore vastabantur. Nonne hæc opportuna satis et justa
ptum Antonius monachus legit. Beatæ recordatio- oratori causa fuit, ut populum ad pœnitentiam hornis Patris nostri Joannis Chrysostomi oratio: Quod taretur, eaque Deum permoverent, Iva modépous
Veteris et Novi Testamenti unus sit legislator, et in ἀφανίσῃ, καὶ βαρβάρους σβέσῃ. Sed et cum jam
vestimentum pontificis; cujus initium est, Evangelium Constantinopoleos episcopus creatus fuisset, Gaina
regni Christi prophetæ quidem annuntiant (plane barbari tyrannis erupit, qui Gothorum universam
ut nunc Græca sonant: Τῆς Χριστοῦ βασιλείας τὸ gentem e sedibus suis accivit, et Romanos omnes
Εὐαγγέλιον κηρύττουσι [μεν] προφῆται), et paulo multitudine barbaroruin terruit, quos etiam in ipsam
post: Ego et ex cera fusilem picturam pietate ple- urbem Constantinopolim induxit, καὶ βεβαρβάρωτο
nam amavi. Vidi enim angelum in imagine barba- ἡ πόλις ὑπὸ τῶν πολλῶν μυριάδων, ut loquitur Sororum nubes propulsantem; vidi barbarorum co- crates. Tunc fuisse traditur illa angelorum visio,
hortes conculcatas, et Davidem vere dicentem:
quæ barbarorum conatus repressit: unde fortasse
Domine, in civitate tua imaginem eorum ad nihilum exponi potest ypaph xpóxutos, quæ hac ipsa orarediges ". Quæ nos in eadem oratione ita Græce tione proponitur. Non erat igitur, cur hanc unam
legimus: Εγὼ καὶ τὴν κηρόχυτον γραφὴν ἠγάπησα Savilianarum rationum recitaret Armachanus.
εὐσεβείας πεπληρωμένην· εἶδον ἐν εἰκόνι ἄγγελον
ἐλαύνοντα νέφη βαρβάρων, εἶδον πατούμενα βαρβάρων φύλα, καὶ τὸν Δαβὶδ ἀληθεύοντα, Κύριε ἐν τῇ
πόλει σου τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ἐξουδενώσεις. Paucissimæ sane S. Chrysostomi orationes sunt, pro quibus tot ac tam vetusta testimonia afferri possunt.
Quod ad stylum attinet, et dicendi characterem,
non facile hic aliquid et simul certo definiri potest;
quoniam oratio ipsa non est satis integra, sed pluribus in locis corrupta, neque enim aliunde venustas Chrysostoniana mihi deesse videtur. De alle-C
goriis cur querantur non habent, illis enim tum
tantum adeo frequenter utitur, cum id argumentum
postulat, scilicet, cum de vestimentis sacerdotum
agit. Quod objiciant idem de unico legislatore argumentum in germanis ejus scriptis sæpius egregie
Tuvasov, hic autem vix idque frigide attingi; id
potius orationem Chrysostomo vindicat, quam abjudicat; una enim tantum ex tribus partibus huic
argumento in hoc libello impenditur, et auctor ipse
monet de hac re se prius disseruisse, et ea quæ
prius dicta erant tantummodo in memoriam nunc
revocare: Οἶδα, inquit, τοῦτον πρώην γυμνάσας τὸν
λόγον, ἀλλ' ἐπαναλαμβάνω πρὸς ὑπόμνησιν. Quod
denique scriptam velint orationem hanc imminentibus exitio orientalis imperii barbaris nationibus, quod
in tempora Chrysostomi vix quadrare potest: id omnino vim nullam habet. Non pauca a Chrysostomo
diacono scripta sunt, nonnulla etiam ab Anagnoste.
Tunc autem Valens imperator fuit Antiochiæ, unde
accersitus Constantinopolim pergit, ubi populum
consternatum reperit, ol yàp ßápɓapot xaτadpaμόντες τὴν Θράκην ἤδη καὶ τὰ προάστεια επόρθουν
Kwvstativou nohews: num barbari, qui jam
Thraciam depopulati fuerant, ipsa quoque Constantiropɔleos suburbana vastabant; cumque iis congressus Valens periit, Socrates lib. IV, c. 38. Post discessum etiam Valentis ab Antiochia statim Sara-
» Psal. lxx11, 20.
Cum autem reverendus senex Usserius adhuc
etiam conjecturis suis indulserit, et dubitaverit an
ab auctore orationis, an ab interpolatore ca quæ
protulimus dicta sint, hæc a nobis multo severius
examinanda sunt. In Romana, inquit, cardinalis
Sirleti et Basiliensi Jo. Jacobi Beureri editione ista
non habentur. Hæc enim non sunt duo exemplaria,
sed unum tantum; Sirleti enim Græca cum Latinis
Beureri Basileæ edita sunt sine ope alterius codicis et Beurerus ipse conqueritur exemplar illud
Romanum fuisse mendose et negligenter descriptum
et alicubi lacunis hians. Lacunas illas D. Savilius
ex Cæsareo codice supplevit. Nulla itaque hic de interpolatore justa suspicio. In Romano codice aliquot
pagellas deesse notavit D. Savilius; idque manifesto ex ipso loco deprehenditur. Ita enim apud Sirletum et Beurerum legebatur: Kɛɛúɛɩ oùν thу xɛyaλὴν μὴ εἶναι γυμνὴν, ἀλλὰ κεκαλυμμένην, ἵνα μάθης
τί καὶ μεταξὺ τούτων οἱ κώδωνες, id est jubet caput
minime esse nudum sed coopertum, ut scias quid
etiam inter hæc tintinnabula. Quis autem non videt
posteriora hujus sententiæ a prioribus toto cœlo distare? Quis non statim persentiscit aliquot pagellas
deesse inter ἵνα μάθῃς et τί καί? quod veteribus
mss. perquam familiare est. Ubi enim librarius ¡1.-
cidit in codicem ex quo una vel plures paginæ for:
te excise sunt, aut non animadvertens, aut nihil
curans, omnia eodem tenore solet describere: idque non in eodem opere tantummodo, sed etiam in
diversis eodem volumine comprehensis sæpe factum
est, ubi finis unius, initium autem alterius ab
exemplari describendo prius excisum est. Hoc in
epistolis Polycarpi et Barnabæ viri docti jampridem
deprehenderunt: hoc ipse in mss. Thomæ magistri, et Theodori poenitentialis observavi, qui apud
nostros Cantabrigienses asservantur. Cum igitur
editio D. Savilii tam clare atque perspicue omuia
suppleat, ut prior pars sententiæ tam inconditæ iis
col. 199–200page 76 of 211
PG 5:199κεφαλὴν μὴ εἶναι γυμνὴν, ἀλλὰ κεκαλυμμένην, ἵνα μάθῃ ἡ κεφαλὴ τοῦ λαοῦ, ὅτι κεφαλὴν ἔχει, ἄνθη δέ εἰσιν ἱερέως συντυχία, ὁμιλία, ἦθος ἀγαθὸν, λόγος χρηστὸς, πίστις, δόξα, ἀλήθεια, δικαιοσύνη, καὶ μεταξὺ τούτων οἱ κώδωνες, ἡ συμφωνία τῶν καλῶν ἔργων, κελεύει καὶ τὴν κεφαλὴν προσ φορὰν καὶ περὶ ἁμαρτίας, Ποῦ Εὐόδιος, ἡ εὐοδία τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων διάδοχος; ποῦ Ἰγνάτιος, τὸ τοῦ Θεοῦ οἰκητήριον; ποῦ ὁ Διονύσιος, τὸ πετεινὸν τοῦPROLEGOMENA.
jungatur, quæ proprie sequuntur, xe o thy sententiæ quam refutat. Sed ut verissimam sentenκεφαλὴν μὴ εἶναι γυμνὴν, ἀλλὰ κεκαλυμμένην, ἵνα
μάθῃ ἡ κεφαλὴ τοῦ λαοῦ, ὅτι κεφαλὴν ἔχει, et posterior pars ejusdem sententiæ iis subjungatur, quæ
proprie præcedunt, ἄνθη δέ εἰσιν ἱερέως συντυχία,
ὁμιλία, ἦθος ἀγαθὸν, λόγος χρηστὸς, πίστις, δόξα,
ἀλήθεια, δικαιοσύνη, καὶ μεταξὺ τούτων οἱ κώδωνες,
ἡ συμφωνία τῶν καλῶν ἔργων, quivis perspiciat, non
aliquam interpolationem infultam, sed justam atque necessariam suppletionem factam fuisse ex codice Cæsareo. Quæ quidem etiam exstat in codice
Barocciano 131, p. 178 Oxonii, sub nomine ctiami tcu
Xpvonotóµov, et a Photio confirmatur, qui in excerptis agnoscit ea quæ nunc reperiuntur in supplemento. Præterea exstat hæc oratio in alio codice
Barocciano, nempe 186, fol. 26, ubi multo major
est lacuna, quam illa quæ fuit in editione Romana.
Ita enim ibi legimus, κελεύει καὶ τὴν κεφαλὴν προσφορὰν καὶ περὶ ἁμαρτίας, adeo ut desiderentur
omnia a pagina 645, lin. 14, usque ad paginam 646,
lin. 35 editionis Savilianæ. Vana est igitur de interpolatore conjectura; testimonium nostrum, ab.
ipso hujus orationis auctore prolatum est; epistola ad Polycarpum non ab impostore, sed S. Ignatio
scripta est.
CAPUT X.
Pseudo-Dionysii ætas eruitur. Dallæi sententia proponitur et refutatur. Plurimi catholici verum
Areopagitam eum fuisse crediderunt ante a. D.
630. Auctor, quisquis est, libros suos edidit diu
ante a. D. 520. Multis probatur eum quarto sæculo vixisse. Denique probabile est eum scripsisse
postremis Eusebii temporibus.
警
tiam esse fateor, quam de Dionysio hypoboliman
defendit; negoque ullo pacto fieri potuisse, ut Dionysius Areopagita ea scripserit, quæ sub ejus nomine feruntur: ita quæ de origine opinionis contrariæ et ætate fictoris asserit Dallæus, illa prorsus a veritate abhorrere sentio. Quæ ab aliis
accepit argumenta recte et pro suo more non minus
fortiter quain fuse explicat: ea vero in quibus
Blondellum suum secutus est, aut quæ ipse excogitavit, nihil solidi continere existimo. Tradit enim
neminem ex Catholicis ante annum Domini 630,
Areopagiticorum auctorem verum esse Dionysium
aut affirmasse aut credidisse: hoc primum. Vult
etiam auctorem, quisquis sit, vel quimo præcipiti
sæculo, vel etiam incunte sexto vixisse; neque ante
annum Domini circiter 520, fetus hos suos Dionysio immani fraude suppositos edidisse: hoc secundum. Neutrum autem horum cum ulla veritatis aut
probabilitatis specie asseritur. Ut hæc omnibus appareant, et methodo quadam certa ad veram pseudo-Dionysii ætatem eruendam procedam, ab illis
incipiendum puto, quæ sunt novissima, ostendendumque, quinam Catholici ante a. D. 630 Dionysium
Areopagitam verum auctorem eorum quæ illi tribuebantur, fuisse et credebant et affirmabant.
Primo itaque Leontius, libro De sectis, agnoscit
Dionysium Areopagitam, eumque inter Patres autiquissimos nominat, alibique eum ætatis apostolorum fuisse notat, et librum De divinis nominibus
citat, ut Dallæus ipse fatetur. Utrobique igitur eumdem Areopagitam tanquam verum et non fictitium
agnovit. At constat, inquit, eum de sectis non ante
a. D. 591 scripsisse. Quidni? quia Eulogii meminit,
quasi tunc temporis Alexandrini episcopi. Recte.
Eulogius autem mortuus est a. D. 608. Neque hoc
nego. Eulogiani autem episcopatus annos Nicephorus
CP. putat non 27 (quod perperam legitur apud Baronium), sed 17. Ergo ante a. D. 591 non fuit episcopus. Ita quidem Nicephorus Parisiis a Goar editus;
sed Baronius Anastasium secutus est, qui NicephoTum transtulit, antequam codex ille scriptus est,
quem Goar repræsentat. Consentiunt codici Anastasiano codices duo Græci antiqui, Oxoniensis alHactenus eorum Patrum testimonia defendimus,
quibus litem movit adversarius, quosque vel id
quod volumus minime testatos esse, vel, si hoc
dici nullo modo posset, deceptos et delusos esse
pronuntiavit. Quoniam vero Dionysium etiam tanquam testem citavimus, quem Dallæus ipse sententiam ab Ignatiɔ in epistola ad Romanos scriptam
commemorasse non tantum fatetur, sed et vehementer alibi contendit, id unum nunc restat, ut
ætatem a nobis illi assignatam tueamur, et inter
testes Eusebio coævos, si res ipsa patiatur, numeremus. Historiam ecclesiasticam postremis Eusebii temporibus scriptam volunt: iisdem et Diony- que Londinensis, iisque suffragatur Theophanes.
siana ego edita existimo, postremis nempe Eusebii
temporibus.
Quam alte superioribus sæculis inhæserit de
Areopagiticis magna existimatio, quantoque consensu atque veneratione scripta Dionysio vulgo
attributa, tanquam genuinus antiquissimi illius
apostolorum discipuli fetus, recepta sint, nemo nescit. Sed hos libros eam ætatem non ferre, et Dionysio Areopagitæ tribui non posse, sciunt jam tandem, et fatentur, opinor, ex canni parte eruditi. Illam
enimvero sententiam, a viris quamplurimis ante
explosam, nuper Dallæus penitus prostravit atque
contrivit; et ne actum tantum ageret, multa de suo
penu addidit, præcipue de ætate fictoris, et origine
Anastasius ex Theophane, secundo imperii Tiberii
anno Alexandriæ antistes habetur Ecclesiæ Eulogius,
Diu itaque ante a. D. 591 potuit librum illum De
sectis scribere Leontius. Et necesse est ut fateantur omnes, ante annum 608, quo mortuus est Eulogius, eum fuisse scriptum, hoc est pluribus quam
20 annis ante annum 630, ut ego autem arbitror,
pluribus quam quadraginta. Eadem certe tempestatė
Joannes patriarcha Constantinopolitanus in homilia de pseudo-prophetis Areopagitam agnoscit, his
verbis: Ποῦ Εὐόδιος, ἡ εὐοδία τῆς Ἐκκλησίας καὶ
τῶν ἁγίων ἀποστόλων διάδοχος; ποῦ Ἰγνάτιος, τὸ τοῦ
Θεοῦ οἰκητήριον; ποῦ ὁ Διονύσιος, τὸ πετεινὸν τοῦ
oùpavou; Hæc quidem homilia male ab aliquibus
col. 201–202page 77 of 211
PG 5:201δὲ τούτου μαθητής, ὁ σοφὸς Διονύσιος, τὰ αὐτὰ καὶ τοῖς αὐτοῖς μικρού διαμαρτύρεται βήμασι, καὶ μάλι στά γε ἐν τοῖς περὶ τοῦ τελείου καὶ ἑνός ταῦτα ὁ μέγας φησὶ Διονύσιος, καὶ τὰ ἑξῆς, τὴν τῷ μακαρίῳ Διονυσίῳ διωρισμένην ἀγγελικὴν δηλοί, τὸ ἐκ τῶν πρώτων ἀεὶ εἰς τὰ δεύτερα τὴν γνῶσιν τῶν πρακτέων ἐν οὐρανοῖς μετοχετεύεσθαι, κατὰ τὸν μέγαν Διονύσιον, Ανεγνώσθη βιβλίον τοῦ αὐτοῦ ἐν ἁγίος Εφραιμίου, δς τῶν ἱερῶν τῆς ᾿Αντιοχείας θεσμῶν ἡγεῖτο, ἐν λόγοις τέσσαρσιν, τῶν ἱερῶν τῆς ᾿Αντιοχείας θεσμῶν ἡγεῖτο 229: Οτι, φησὶν, ἓν πρόσωπον, τους ἐστι μίαν ὑπόστασιν τοῦ Λόγου σεσαρκωμένην κηρύττομεν· ἐπειδὴ καὶ ἁπλοῦς Ἰησοῦς συνετέθη, κατὰ τὴν ἐν ἁγίοις Αρεοπαγίτην Διονύσιον. Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς καθ' ὑπόστασιν ἑνώσεως δικαίως παρὰ τῆς εὐ σεβείας τὸ σύνθετον λέγεται· σύνθετον δὲ οὐσίαν οὐ δεὶς εἰπεῖν ἐτόλμησε πλὴν ᾿Απολλιναρίου. ἁγίοις Επίσκοπος Σκυθοπόλεως, ὃς καὶ ὑπὲρ τῆς ἐν Καλχηδόνι συνόδου σοφῶς τε καὶ θεοφρόνως ἐσπού ὁ Βασίλειος πρεσβύτερος, ὡς αὐτός φησί, τῆς κατ' Αντιόχειαν Εκκλησίας, ἀρχιερατεύοντος μὲν τῶν ἐκεῖσε Φλαβιανοῦ, Ῥωμαίων δὲ Αναστασίου βασιJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
Joanni Chrysostomo attributa fuit; eamque potius Jobias monachus videatur, qui Dionysium AreopaJoanni Nesteutæ tribuendam putat Usserius: neque dubito quin recte. Nam ea quæ continet, et
patriarcham sapiunt, et Mauritii ætatem præferunt
qua tot hæreses pullulabant; et libera illa atque
severa objurgatio episcoporum, quod veatri dediti
essent, et quod splendidioribus vestibus uterentur,
illi in primis Nesteutæ convenit, qui se inediis macerabat, nec monachalem habitum unquam exuebat.
gitam magni fecit; nam cum S. Pauli testimonium
forte adduxisset, statim subjunxit: Kał 6 yvfjoins
δὲ τούτου μαθητής, ὁ σοφὸς Διονύσιος, τὰ αὐτὰ καὶ
τοῖς αὐτοῖς μικρού διαμαρτύρεται βήμασι, καὶ μάλι
στά γε ἐν τοῖς περὶ τοῦ τελείου καὶ ἑνός: Hujusque
germanus discipulus, sapiens ille Dionysius, eadem
et iisdem propemodum testatur verbis, maxime ubi
de perfecto atque uno agit, hoc est, in extremo capite libri De divinis nominibus; quod tamen a Suida, qui hujus libri partes bis enumerat, utrobique
omittitur.
Andreas Cæsareensis episcopus, vir gravis et catholicus, consentientibus Bellarmino et Usserio,
circa annum quingentesimum scripsit: certe neminem citat qui fuerit S. Cyrillo junior, nec ipse Hypatio junior videtur. IHe autem in Apocalypsin capite 10, de senis alis quatuor animalium agens,
ταῦτα ὁ μέγας φησὶ Διονύσιος, καὶ τὰ ἑξῆς, hæc ait,
magnus Dionysius, etc. Et capite 18, docet septem
angelos a primo ansam vaticinandi accepisse, xatà
τὴν τῷ μακαρίῳ Διονυσίῳ διωρισμένην ἀγγελικὴν
ɛúrağĺzv, secundum angelicum ordinem a beato Dionysio distributum. Et rursus capite 45, phialas observans a quatuor animalibus septem angelis datas,
δηλοί, inquit, τὸ ἐκ τῶν πρώτων ἀεὶ εἰς τὰ δεύτερα
τὴν γνῶσιν τῶν πρακτέων ἐν οὐρανοῖς μετοχετεύεσθαι,
κατὰ τὸν μέγαν Διονύσιον, significat agendorum notitiam in calis a primis ad secunda derivari, secundum magnum Dionysium. Hæc autem clare ostendunt catholicos nonnullos, non tantum ante a. D.
630, sed et per totum sextum sæculum Areopagitica magni æstimasse. Hoc autem prius deinonstrato,
multo facilius alterum probabitur, scilicet auctorem
Areopagiticorum diu ante annum 520 ea edidisse.
Vix enim cuiquam credibile videbitur, tot vires
eruditos prima libri tam inusitati specie fuisse delusos.
Imo diu ante Leontium et Joannem Nesteutam
Dionysium Areopagitam agnovit Ephraemius patriarcha Antiochenus, in libri cujusdam tertio tractatu, qui apologiam concilii Chalcedonensis continebat. Ubi necessario lectorem monendum duxi,
librum eum non fuisse de sacris Antiochiæ legibus
inscriptum, ut pessimus Photii interpres indicavit,
dum hac verba: Ανεγνώσθη βιβλίον τοῦ αὐτοῦ ἐν
ἁγίος Εφραιμίου, δς τῶν ἱερῶν τῆς ᾿Αντιοχείας
θεσμῶν ἡγεῖτο, ἐν λόγοις τέσσαρσιν, ila transtulit:
Legi ejusdem sancti alterum librum qui de sacris
Antiochia legibus narrat, libris quatuor, cum illa
verba τῶν ἱερῶν τῆς ᾿Αντιοχείας θεσμῶν ἡγεῖτο wihil aliud indicent quam eum fuisse Antiochiæ episcopum. In illa igitur apologia Ephraemius, teste
Photio codice 229: Οτι, φησὶν, ἓν πρόσωπον, τουςἐστι μίαν ὑπόστασιν τοῦ Λόγου σεσαρκωμένην κηρύττομεν· ἐπειδὴ καὶ ἁπλοῦς Ἰησοῦς συνετέθη, κατὰ
τὴν ἐν ἁγίοις Αρεοπαγίτην Διονύσιον. Καὶ ἐπὶ μὲν
τῆς καθ' ὑπόστασιν ἑνώσεως δικαίως παρὰ τῆς εὐ- c
σεβείας τὸ σύνθετον λέγεται· σύνθετον δὲ οὐσίαν οὐ
δεὶς εἰπεῖν ἐτόλμησε πλὴν ᾿Απολλιναρίου. Quæ ineptissimus interpres ita vertit: Asserit unam, inquit,
personam, hoc est Verbi incarnati hypostasin pronuntiamus. Quandoquidem simplice:n ponit Jesum
D. Dionysius Areopagita; et de hypostatica quidem
unione, juste contra pietatem compositum dicitur;
compositum vero dicere nemo audeat præter Apollinarium. Tu ita vertas: Unam, inquit, personam,
hoc est, unam Verbi hypostasin, incarnatam prædicamus: quoniam et simplex Jesus componebatur,
secundum S. Areopagitam Dionysium. Etenim de
unione secundum hypostasin, juste ab ipsa pietate
compositum dicitur; substantiam autem compositam
nemo dicere ausus est, præter Apollinarium. Hic
autem Ephraemius patriarcha Antiochenus factus
est circa idem tempus, quo Justinianus imperium
adeptus est, nt testatur Theophanes, hoc est, antequam Areopagita in manibus Severianorum hæreticorum coram Hypatio apparuit, circa a. D. 526,
et scripsit antequam secundo productus est ab Acephalis circa a. 560; nam ipse Ephraemius ante annam 543 mortuus est. Unde duo Dallæi effata statim concidant, omnes, scilicet ejusdem ævi catholicos, idem cum Hypatio Ephesino archiepiscopo
sensisse, et ad annum Domini 553, et ultra etiam,
mansisse apud catholicos veram lypatii de affìctis
Dionysio libris sententiam. Cui hoc etiam non immerito addi potest, quod illius etiam sæculi fuisse
PATROL. GR. V.
Anastasius Bibliothecarius in epistola ad regem
Carolum de Areopagiticis data, de editione Dionysii a se promulgata ita loquitur: Ipsorum autem
scholiorum sive paratheseon quæcunque in calce sui
signum vivificæ crucis habent a B. Maximo confessore et monacho inventa narrantur. Cætera vero sancti Joannis Scythopolitani (ita recte legitur in ms.
Oxoniensi, non Sycɔpolitani, ut alii corrupte legunt) antistitis esse feruntur. Joannes igitur Scythopolitanus scholia in libros Dionysii scripsit, de
quo hac habet Sophronius Hierosolymitanus p³triarcha, apud Photium codice 231; Twávvn; Ó Ev
ἁγίοις Επίσκοπος Σκυθοπόλεως, ὃς καὶ ὑπὲρ τῆς ἐν
Καλχηδόνι συνόδου σοφῶς τε καὶ θεοφρόνως ἐσπού -
Sage, S. Joannes Scythopolitanus antistes qui sapienter et pie pro synodo Chalcedonensi scripsit.
Contra hunc scripsit Basilius Cilix. Hy & cos
ὁ Βασίλειος πρεσβύτερος, ὡς αὐτός φησί, τῆς κατ'
Αντιόχειαν Εκκλησίας, ἀρχιερατεύοντος μὲν τῶν
ἐκεῖσε Φλαβιανοῦ, Ῥωμαίων δὲ Αναστασίου βασι
Aɛvovτos Fuit autem hic Basilius presbyter, ut
col. 203–204page 78 of 211
PG 5:203λαβῶς τοῖς τῶν πατέρων πόνοις προσέχειν· ἀλλὰ μὴ πρὸς διαβολὴν ἀντὶ τοῦ εὐγνωμονεῖν ἑτοίμους εἶναι. Οδηγός Ο γοῦν μέγας Διονύσιος, ὁ ᾿Αλεξανδρείας Επίσκοπος, ὁ ἀπὸ ῥητόρων, ἐν τοῖς σχο λίοις οἷς πεποίηκεν εἰς τὸν μακάριον συνώνυμον αὐτοῦ Διονύσιον, οὕτω λέγει. Ολην ἑνότητα οἱ μὲν ἔλα δον τὴν ἁπλῆν καὶ ἀμερῆ τῶν ὄντων αἰτίαν, πρὸς ἣν τὰ πάντα ἀπέστραπται ὡς ἐν αὐτῇ συνιστάμενα· οἱ δὲ, τὴν τοῦ παντὸς ἁρμονίαν ἐξ ἑτεροφυῶν τῶν στοιχείων συγκεκραμένην. Ο γοῦν μέγας Διονύσιος, ὁ ᾿Αλεξανδρείας Ἐπίσκοπος, ὁ ἀπὸ ῥητόρων, ἐν τοῖς σχολίοις οἷς πεποίηκεν εἰς τὸν μακάριον Διονύσιον τὸν συνώνυ Ιστέον δὲ ὥς τινες τῶν ἔξω σοφῶν, καὶ μάλιστα Πρόκλος, θεωρήμασι πολλάκις τοῦ μακαρίου Διονυσίου κέχρηται, καὶ αὐταῖς δὲ ξηραῖς ταῖς λέξεσιPROLEGOMENA.
ipse ait, Antiochenæ Ecclesiæ, quo tempore Flavia- Alexandrinum rhetorem, ut Anastasius et Chonianus ibi erat patriarcha et Anastasius Romæ imperator, ut refert Photius codice 107. Scripsit itaque
Basilius ille adversus Joannem Scythopolitanum
ante annum imperii Anastasiani 21, quo anno Flavianus exsilium passus est, teste Theophane. Vel
igitur ante sextum sæculum, vel eo jam ineunte
scripsit Joannes Scythopolitanus. Qui autem scho·
lia in auctorem scribunt, eum pro veteri aliquo
habent, diu itaque ante sextum sæculum libri Dionysii editi sunt.
tes, sed, magnum Dionysium illum Alexandriæ ex
rhetoribus episcopum dixisse eum vult. His probris
atque convitiis, ut solet, sanctissimum doctissìmumque Maximum lacerat, Maximum illum, quem
in magna fuisse apud catholicos eruditionis et sanctitatis opinione ipse confessus est: 'Expñv oùv ɛùλαβῶς τοῖς τῶν πατέρων πόνοις προσέχειν· ἀλλὰ μὴ
πρὸς διαβολὴν ἀντὶ τοῦ εὐγνωμονεῖν ἑτοίμους εἶναι.
Oportet autem Patrum laboribus reverenter allen·
dere, neque ad calumniandum potius, quam ad bene
de illis sentiendum promptos esse, ut sapienter dixit
Eulogius patriarcha Alexandrinus. At certe Choniatem pervertere Maximus non potuit, qui tot sæ -
culis post ipsum vixit, et vetustiorum verba mulavit. Anastasium vetustiorem ipso non pervertit, sed
ejus verba fideliter recitavit. Ipse enim Anastasius
Dionysium illum non simpliciter Dionysium rheto
rem Alexandrinum, ut falso docet Dallæus, sed mugnum Dionysium Alexandrinum ex rhetoribus episcopum appellavit. Verba ejus sunt in opere quod inscribitur Οδηγός Ο γοῦν μέγας Διονύσιος, ὁ ᾿Αλεξανδρείας Επίσκοπος, ὁ ἀπὸ ῥητόρων, ἐν τοῖς σχο
λίοις οἷς πεποίηκεν εἰς τὸν μακάριον συνώνυμον
αὐτοῦ Διονύσιον, οὕτω λέγει. Hæc fidelissime tran
scripsit Maximus, ne verbulo quidem addito, aut
detracto, aut immutato; ut ex utroque loco a nobis
fideliter ex ipsis auctoribus descripto, liquido apparet. Unde simul et Maximus a calumniis Dallai
liberatur, et Dionysius scholiastes Areopagiticorum
adversus Halloixii conjecturas ostenditur. Si enim,
inquit ille, Areopagitam intellexisset, potius, ut fert
scriptorum consuetudo, sic locutus fuisset, in notis
quas scripsit in hunc ipsum Dionysium; agebat
enim tum de Dionysio Areopagita. At Maximus non
suis verbis loquitur, sed alienis et ex Anastasio
transcriptis (Anastasius autem de Dionysio Areopagita non agebat), ideoque Joannes Cyparissiotus,
dec. 8, cap. 10, Areopagitæ locum citans, ubi vocem àyévvntos usurpat, Maximi, ut solet, expositionem transcribit, illa vero Dionysii Alexandrini
non ex Maximo, sed ex beato Anastasio affert. Et
Anastasius igitur et Maximus testantur, Dionysium
quemdam rhetorem scholia in Dionysium, vulgo
Areopagitam dictum, scripsisse: verba ejusdem
nonnulla ex eo citant ipsi, plura Joannes Cyparis -
siotus; illi etiam ambo eum episcopum Alexandrinum vocant: qui, quamvis nobilis ille tertii sæculi
episcopus esse non potuit, fuit tamen satis vetustus
auctor, et antiquitatem Dionysii hujus, in quem
scholia tanquam in veterem auctorem scripsit, satis demonstrat.
Maximus etiam indicat plures ante se in Dionysium commentarios scripsisse, ac variis interpretationibus illustrasse; ut ad caput undecimum libri
De Divinis nominibus: Ολην ἑνότητα οἱ μὲν ἔλαδον τὴν ἁπλῆν καὶ ἀμερῆ τῶν ὄντων αἰτίαν, πρὸς
ἣν τὰ πάντα ἀπέστραπται ὡς ἐν αὐτῇ συνιστάμεtá
να· οἱ δὲ, τὴν τοῦ παντὸς ἁρμονίαν ἐξ ἑτεροφυῶν
τῶν στοιχείων συγκεκραμένην. Per totam unitatem
alii quidem intellexerunt simplicem et individuam
rerum causam, ad quam omnia conversa sunt, utpole in ipsa consistentia; alii vero harmoniam universi ex elementis diversæ naturæ commistam. Et in
ipsis Maximi commentariis diversæ sæpe expositiones sunt, a diversis sine dubio scholiastis primum profecta; inter hos autem varios scholiastas
unui præcipue honoris causa nominat, sine controversia vetustum, ad caput quintum Cælestis hierarchia: Ο γοῦν μέγας Διονύσιος, ὁ ᾿Αλεξανδρείας
Ἐπίσκοπος, ὁ ἀπὸ ῥητόρων, ἐν τοῖς σχολίοις οἷς
πεποίηκεν εἰς τὸν μακάριον Διονύσιον τὸν συνώνυ
μov, outw heyet. Magnus igitur Dionysius, Alexandriæ episcopus, e rhetoribus, in scholiis quæ in beatum Dionysium sibi cognominem fecit, ita dicit. Et
Joannes Cyparissiotus, decade 1, cap. 1, cum semtentiam Dionysianam ex epistola ad Titum adduxisset, addit: Hoc dictum S. Maximus, et Dionysius Alexandrinus adnotarunt. Et cum aliam sententiam ex eadem epistola, decade 2, cap. 2, citasset Alter vero, inquit, Dionysius hæc edisserens
ait, eos qui apertam theologiam et velis nudam audierunt; typos cogitatione sua formare, qui ad intelligentiam auditores adjuvent. Unde satis certum
est, Dionysium Alexandrinum in Areopagitam schoJia scripsisse, non in Corinthiorum episcopum,
quod tam inficete commentatus est Halloixius. Hunc
quidem Dionysium, quem Ex própw indigitat
Maximus, haud credo fuisse Alexandrinum episcopum, quia in illius sedis episcoporum indiculo neminem ante Maximum reperio isto nomine insignitum, præter unum illum tertii sæculi, quem optimum oratorem quidem fuisse agnosco, sed in Areopagitica, quæ tunc temporis exstare non potuerunt, scholia scripsisse non puto. Nec tamen Dallæi
solita libertas hic placet, qui Maximum volentem
deceptum esse dicit, cæco animi sui studio obsequentem; qui versutiam ejus notat; qui vetustiorum
mentom pervertere eum asserit; qui quo somnium
suun: aliis persuaderet, non simpliciter Dionysium
Præterea Suidas in collectaneis ex veteri aliquo
scriptore hæc tradit: Ιστέον δὲ ὥς τινες τῶν ἔξω
σοφῶν, καὶ μάλιστα Πρόκλος, θεωρήμασι πολλάκις
τοῦ μακαρίου Διονυσίου κέχρηται, καὶ αὐταῖς δὲ
ξηραῖς ταῖς λέξεσι: Sciendum autem aliquos ex
gentilium sapientibus, ac præsertim Proclum B. Dionysii theorematibus_ usum, atque adeo etiam nerit
col. 205–206page 79 of 211
PG 5:205σοροπηγός λατόμος, Σοροποιός, σοροπηγός, σοροπήγιον, σορός· καλοῖτο δ᾽ ἂν αὕτη καὶ πύελος, καὶ κιβωτὴς, καὶ ληνός. Αι Ταῦτα διεξελθόντος Ἰουβεναλίου, οἱ κρατοῦντες τὴν ἁγίαν ἐκείνην ἐδέοντο πέμπειν σορὸν μετὰ τῶν ἱε μῶν ἐκείνων ἀμφίων.PARS I.
theca, et σοροπηγός non est λατόμος, qui sepulcra
Judæorum ritu ex petris excidit, sed qui tales arculas compingit et conficit. Vetus Glossariuin Σopós, arca funebris. Julius Pollux lib. vii, cap. 33:
Σοροποιός, σοροπηγός, σοροπήγιον, σορός· καλοῖτο
δ᾽ ἂν αὕτη καὶ πύελος, καὶ κιβωτὴς, καὶ ληνός. Αι·
cam igitur funebrem, et fascias aut vestes sepulcrales Constantinopolim Hierosolymis misit patriar
cha Juvenalis, postquam Pulcheriæ tum ex traditione, tum ex testimonio Dionysii eas ad S. Virginem pertinuisse persuasisset. Hæc igitur cum nibil
valitura perspiceret Dallæus, respondit secundo.
Historicos solere homines ea dicentes inducere, non
quæ vere uc certo dixerunt, sed quæ illos ipsi dicere
potuisse putant. Quæ quideni responsio si in rebus
hujusmodi admittatur, tollitur omnis fere ratio ve
terum testimonia admittendi. Quoties enim auctor
aliquis scriptorem alium inducit alterius scripta citantem, nulla ei satis certa fides adhiberi poterit;
quia non id eum vere dixisse aut citasse, sed tantummodo id ex sententia referentis eum dicere pctuisse colligi possit. Interim notissimum est, Nicephoro solemne esse non sua aliis affingere, sed
aliena sua facere, et ex veteribus historicis suam
Historiam compilare, illorum etiam verbis res gestas tradere, ut ex iis qui adhuc exstant, clare perspicitur; unde sæpe fit ut veteres ecclesiastici historici ex eo vel illustrentur, vel etiam emendentur;
idemque illum in aliis qui perierunt, fecisse prorsus
credibile est, et hanc ipsam historiam ex Theodoro
lectore exscripsisse. Hæc autem si vera sint, quis non
concedet Dionysii scripta quarto sæculo exstitisse?
ipsis dictionibus. Quæ verba etiam in Proœmiis rus. Est autem copós nihil aliud quam tuculus vel
Maximi et Georgii Pachymeræ inveniuntur. Scripsit autem Proclus sub Leone Thrace, circa medium quinti sæculi. Eo igitur antiquior fuit PseudoDionysius. Et Joannes Morinus De sacris ordinatioribus: Saltem igitur, inquit, librorum istorum scriplio initio quinti sæculi, et ante concilii Chalcedonensis celebrationem assignanda est; nec ulla ratione
probabili ad inferius ævum devolvi potest. Ut et
Joannes Launoius: Ut ego dicam breviter quod
sentio, a tempore Ephesine synodi primæ vixisse
mihi videtur. Nec ab his dissentit Vossius Hist. Pelagianæ, 1. vii, thesi 4: Dionysius cognomento Areopagita, quem ut credam Theodosii Junioris tempo -
rībus vixisse, verisimilibus adducor conjecturis. Huc
usque veterum testimoniis, et doctissimorum viroram suffragiis ad initium quinti sæculi provecti
sumus, quo ad quartum jam facilius via sternitur.
Michael Glycas in Historia commemorat ea quæ
facta sunt ab apostolis in obdormitione S. virginis
Mariæ, ex Dionysio hoc præcipue atque Juvenale
Hierosolymitano patriarcha. Nicephorus autem Callistus illud de Juvenale latius persequitur l. xv,
c. 14. Docet Pulcheriam Augustam illum, cum ad
celebrandam synodum Chalcedonem venisset, percontatam esse, an S. Virginis corpus apud Palæstinos inveniretur? Respondit ille tum ex traditione,
Lum ex Dionysio, quid de sepultura Virginis moverit. Erat igitur Dionysii liber De divinis nominibus
satis notus, unde sua hausit Juvenalis. Respondet
vallæus primo: Verba ex nostris Dionysianis descripta Nicephorus videtur ipse potius de suo adjecisse ad Juvenalis narrationem confirmandam, quam
ea Juvenali tribuisse. Imo vero Nicephorus aperte
testatur, Juvenalem ipsum hoc Dionysii testimonio
usum esse, eumque hæc citantem inducit. Post
enim verborum Dionysii recitationem statim addit:
Ταῦτα διεξελθόντος Ἰουβεναλίου, οἱ κρατοῦντες τὴν
ἁγίαν ἐκείνην ἐδέοντο πέμπειν σορὸν μετὰ τῶν ἱεμῶν ἐκείνων ἀμφίων. Hæc cum Juvenalis perorasset principes eum rogarunt, ut sanctum eum loculum
zna cum sacris vestibus mitteret. Quæ quidem verba
paulo accuratius observanda sunt, quod hic figmentum notaverit Albertinus, quod etiam Baronius
confessus est; qui observat sepulcrum Dei Genitricis in petra excisum esse, et instar sepulcri Dominici nativi lapidis cohærentia loco immobiliter inhærere. Unde miratur, quomodo illud Constantinopolin dicitur fuisse translatum. Indeque Albertinus
mire triumphans ait: Æque sane verum, narrationem supra memoratam Juvenalis esse, ac verum est,
sepulcrum Virginis ab illo Constantinopolim missum.
Cum potius animadvertendum esset, Baronium sua
ex Latino Nicephoro sumpsisse, et de sepulcro
Constantinopolim misso inde somniasse; Nicephorum autem tantummodo chy aopòv, el tà äµçız.
illuc transmissa memorasse; &µpia autem etiam
ivtápia náprava sepulcrales fascias appellat. Solo
autem nomine tñs σopoù in hac re utitur Nicephooi
Certe Erasmus, tomo V, De compendio perveniendi
ad veram theologiam, putat Dionysium hunc fuisse
S. Augustino seniorem. Tametsi, inquit, D. Aurelius Augustinus accurate simul et copiose quatuor
libris, quibus titulum fecit De doctrina Christiana,
super hoc propemodum argumento disserit. Et ante
hunc, opinor, Dionysius quidam in opere quod inscripsit De divinis nominibus; rursus in libello cui
titulum fecit De mystica theologia. An Dallæus noverit hanc fuisse Erasmi sententiam, nescio: eam
certe levissima conjectura ductus oppugnat, capite
22. Cum enim et Dionysius et S. Augustinus de
susceptoribus pariter egissent, et ad objectionem
de verbis pro infante in baptismo prolatis respondissent Non immerito, inquit Dallæus, hunc suspicor Augustino, quocum unus ista tractut, haudquaquam vetustiorem fuisse. Imo vere plane immerito exorta est hæc suspicio. Qualis enim hæc ratiocinatio est? Dionysius et Augustinus vetustio r
esse non potest. Certe si hæc ratio valeat contra
Erasmum, valebit etiam contra Dallæum: ergo
Augustinus Dionysio vetustior esse non potest.
Eum.enim Dallæus statuit toto sæculo Dionysio.
vetustiorem. Valeret quidem aliquid, si praxis, Ecclesiæ, de qua ab utroque disputatum est, S. Augustino antiquior non fuisset; sed morem eum diu
col. 207–208page 80 of 211
PG 5:207Τάς τε τῶν ἀγγέλων χοροστασίας παραδραμεῖν, καὶ τοὺς αὐτῶν ταξιάρχας μετ' αὐτῶν καταλιπεῖν, ὑπεραναβῆναι δὲ καὶ θρόνων τὴν φαιδρότητα, καὶ τὴν ἔντιμον τῶν κυριοτήτων ὑπερ οχὴν, τήν τε τῶν ἀρχῶν ἡγεμονίαν, καὶ τὴν τῶν ἐξουσιῶν περιφάνειαν· ἔτι δὲ καὶ τὸ κραταιὸν τῶν θείων δυνάμεων, τό τε διορατικὸν τῆς τῶν πολυομμάτων χερουβὶμ καθαρότητος, καὶ τῶν ἐξαπτερύγων σεραφίμ τὴν κατὰ πᾶν μέρος ἀκώλυτον κίνησιν.PROLEGOMENA,
ante viguisse certum est, idque Bonifacius in ipsa leuciensis, Hieronymo synchronus, oratione 39,
illa Augustini epistola 23, his verbis clare signifieat: Ad istas ergo quæstiones peto breviter respondere digneris, ita ut non mihi de consuetudine præscribas, sed rationem reddas. Cum igitur ætate Augustini vetus fuerit hæc consuetudo, potuit vel
Dionysius, vel quivis alius, Augustino multo antiquior, de eadem re disserere. Hactenus igitur sarta
tecta est Erasmi sententia.
Ego vero non tantum ante Augustinum, sed et
ante Hieronymum scripsisse Dionysium puto: et
eodem fundamento utor pro antiquitate ejus, quo
Dallæus pro novitate demonstranda utitur, nempe
verbis Petavii Primus Dionysius novem angelorum
ordines et gradus distincte ac definite posuit; et:
Non temere apud antiquiorem aliquem (de sæculis
quærendum est) novenarium hunc ordinum numerum invenias, cum nondum exstarent scripta Diony-
-sii, a quo primum ille proditus est. Hæc ille, et quidem verissime, judice Dallæo. Ille autem Dionysius
a quo novenarius ordinum invisibilium numerus
primum proditus est, certe ante Hieronymum vixit,
illum enim scimus eumdem numerum prodidisse.
Exstant sub ejus nomine in Psalmos commentarii,
in quibus ad psalmum cxu, hæc legimus: Collocavit Deus Pater Filium in cœlestibus in dextera sua;
et dominatur super principes, id est, super novem
ordines angelorum, secundum illud: Princeps militiæ, vel princeps virtutum ego sum. Et insuper sanctos et in sua membra collocavit cum ipsis novem ordinibus angelorum. Sed non est hoc opus Hierony- ~
mi, inquiunt: et quidem totum ejus esse non videtur: quàmplurima tamen in eo contenta vere Hieronymiana esse, negare nemo potest: et quare hæc
ipsa ei denegentur rationem nullam video. Nam
quod memorabilem Hieronymi locum ex commentariis in epistolam ad Ephesios adducit Petavius,
illud plane nibili est: sunt enim illi ipsi commentarii nihil aliud ferme, quam ex veterum scriptis
excerpta, ut fatetur ipse Hieronymus: et locus
ipse qui adducitur, videtur esse plane Origenicus.
Neque illud me movet, quod septem ordines enumeret lib. 1, contra Jovinianum, quem juvenis
scripsit; tametsi inde colligat Petavius, satis inconsequenter, Nondum Hieronymo constitisse de ordinum numero et appellatione. Satis enim Hieronymo
constabat de novenario ordinum numero et appellatione, cum scripsit apologiam adversus Ruffinum
secundam, in qua Origenis hæretica rhetorice depingit In restitutione omnium, quando indulgentia
principalis venerit, cherubim et seraphim, thronos,
principatus, dominationes, virtutes, potestates, archangelos, angelos, diabolum, dæmones, animus omnium hominum, tam Christianorum quam Judæorum el gentilium unius conditionis et mensuræ fore.
Novenarium igitur ordinum numerum distincte expressit llieronymus, quem Dionysius primum prodidit: erat itaque Dionysius Hieronymo antiquior.
Neque hoc mirum videri debct, cum Basilius Seeosdem novem ordines, tanquam suo tempore notissimos, enumeret: Τάς τε τῶν ἀγγέλων χοροστα
σίας παραδραμεῖν, καὶ τοὺς αὐτῶν ταξιάρχας μετ'
αὐτῶν καταλιπεῖν, ὑπεραναβῆναι δὲ καὶ θρόνων τὴν
φαιδρότητα, καὶ τὴν ἔντιμον τῶν κυριοτήτων ὑπερ
οχὴν, τήν τε τῶν ἀρχῶν ἡγεμονίαν, καὶ τὴν τῶν
ἐξουσιῶν περιφάνειαν· ἔτι δὲ καὶ τὸ κραταιὸν τῶν
θείων δυνάμεων, τό τε διορατικὸν τῆς τῶν πολυομ
μάτων χερουβὶμ καθαρότητος, καὶ τῶν ἐξαπτερύγων
σεραφίμ τὴν κατὰ πᾶν μέρος ἀκώλυτον κίνησιν.
Choros angelorum percurram, et eorum ordinum
principes (archangelos nempe) relinquam; evekar
supra thronorum splendorem, honoratam dominationum celsitudinem, principatuum ducatum, polestatumque claritatem; præterea supra potentiam divinarum virtutum, supra perspicaciam cherubinorum puritatis, et seraphinorum sex alarum motionem quaquaversus expeditam.
Præterea non tantum Laurentius Valla indicat
fuisse suæ ætatis viros doctissimos, qui judicaverini hos libros esse Apollinaris, sed etiam ex veteribus nonnulli, qui Areopagitæ fuisse pernegabant,
aut Apollinari aut Didymo ascribebant; et reve
rendus Usserius eosdem non dubitabat tribuere aut
Apollinari, aut certe synchrono Dionysio cuidamı,
illi, nempe, ad quem Apollinaris scripsit, de quo
legimus in collatione coram Hypatio sub Justiniano
habita: Nam et beati Julii famosam illam epistolum
manifeste Apollinaris ostendimus fuisse scriptam ad
Dionysium. Ab Apollinare quidem scripta Areopagitica non puto, cujus libelli nunc Athanasio, nunc
Julio papæ, nunc Gregorio Thaumaturgo ab hæreticis ascribebantur, teste Leontio Neapolitano episcopo; tum quod fragmentis ejus quæ supersunt,
similia non sint; tum quod dogmatibus ejus minime consentanea sint, quod sæpe observat Maximus. Neque vero Didymo ascribenda arbitror, qui
cam Origenista esset, ea scripsisse minime putandus. Tantum inde colligo verisimillimum esse,
ætate auctorem vixisse, qua Apollinaris et Didymnas
florebant, hoc est quarto sæculo.
Quid quod ab aliis etiam observatum est, Gregorium Nazianzenum, qui ante finem quarti sæculi
mortuus est, hujus Dionysii quamplurima usorpasse? Haud pauca sane loca Billius in observationibus ex Nazianzeno congessit, et cum Dionysianis
contulit. Unum etiam Dallæus ipse satis apposite
observavit; et ego quamplurima apud me in eamdem rem observata habeo. Sed quæritur, inquit,
uter ab utro sit mutuatus. Et ego quidem Dionysium
a Gregorio ea minime mutuatum esse credo; quia
scriptor ille ab aliis omnibus ecclesiasticis scriptoribus plane diversus est, et sui tantum similis. Omnia ferme ad Neotericam Platonistarum scholam
conformavit, et a verbis et a notionibus sanctorum
Patrum maxime abhorruit. Quisquis totam operis
ejus compagem, admirandam sententiarum ex philosophia petitarum rotunditatem, et verborum in
col. 209–210page 81 of 211
PG 5:209Οὕτω μὲν οὖν τὰ ἅγια τῶν ἁγίων, & καὶ τοῖς Σεραφίμ συγκαλύπτεται· καὶ δοξάζεται τρισὶν ἁγιασμοῖς εἰς μίαν συνιοῦσι κυριότητα καὶ θεότητα, ὃ καὶ ἄλλῳ τινὶ τῶν πρὸ ἡμῶν πεφιλοσόφηται κάλλιστά τε καὶ ὑψηλότατα. τινὰ τῶν πρὸ τις καθ᾿ ἡμᾶς, ἡμᾶς φιλολόγων τις. τὸ καθ' ἡμᾶς, ἐπὶ τῶν ἡμετέρων χρόνων πρὸ ἡμῶν πρὺ ἡμετέρων χρόνων, Καθὼς ἤδη τινὲς τῶν πρὸ ἡμῶν τὸ Σολομώντειον ἐξει λήφασιν. 28: Τὸ ἕτοιμον εἰς ἐξουσίαν άρ γὸν εἰς ἐπιθυμίαν, ὥς τις ἔφη τῶν πρὸ ἡμῶν ἡμῶν ὡς ἰσχυρὰ τέθειται. λότατα πεφιλοσόφηται, τὸν λόγον, σοφώτερον τὴν διάνοιανJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
VIA
eadem incude formatorum perpetuam scaturiginem ▲ corum aliqua refert, semper, opinor, silentio supobservat, nunquam ex Gregorio, aut alio quocunque Christiano eum sua hausisse autumabit. Qui
autem Nazianzeni orationes omnibus native rhetoricæ coloribus depictaɛ, et optimo dicendi genere
præcipue triumphantes legerit, quoties ad obscuriora quædam et magis philosophica deflectit, facile eum aliunde notiones eas derivasse, et quam
potuit lucidissime tradidisse fatebitur. Et has quidem nonnunquam ex antiquis philosophis, sæpius
autem ex Dionysio mutuatum esse credimus. Contra Dallæus duobus argumentis, Dionysium ex Nazianzeno sua mutuatum esse contendit: quorum
pria um manifesta principii petitione laborat, et levissimam conjecturam ab ipso excogitatam pro fundamento habet. At vero, inquit, cum claris certisque
argumentis supra sit a nobis demonstratum, Areopagitica nonnisi post quintum sæculum fuisse edita
ac cognita, stultum et absurdum est, Gregorium a.
D. 589 mortuum hos libros pervolutasse, qui centum
et amplius post ejus mortem annis erant nascituri.
Certe si Dallæo credimus, 130 anni post obitum
Gregorii elapsi sunt, priusquam Areopagitica ederentur; sed hoc ab eo tantum dictum, nusquam
demonstratum est. Qui enim variarum lectionum
in codice Dionysiano numerum ætate Maximi observaverit; qui varios scholiastas, quos ante Maximum in eumdem notas conscripsisse apparet; qui
Joannis Scythopolitani ætatem certam, et Dionysii
Alexandrini incertam, ideoque, ut credibile esi,
multo longius ab illa Maximi remotam; qui sanctorum Patrum sexti sæculi de vero Areopagita, et
aliorum de Magno et beato Dionysio sententiam;
qui reliqua quæ de quinto sæculo adduximus; qui
denique mss. codicum, quos alii memorant, et quem
mibi vir earum rerum, dum viveret, callentissimus
mibique charissimus non minoris antiquitatis, quam
sitSeptuaginta Interpretum in bibliotheca regis n0stri codex, esse asseruit, vetustatem noverit; nunquam hæc de sexti sæculi editione dicta pro demonstratis, sed tantummodo pro mera ex conjectura
alque præconcepta opinione prolatis habebit. Nulla
ilaque hic ineluctabilis temporum ratio nobis officit.
Secundo inquit: Cur Gregorius, si ista a Dionysio
esset mutualus, auctorem ingrato silentio dissimularet? Cur non ejus nomen ederet apud omnes venerabile? Respondeo primo, nomen ejus ætate Gregorii non adeo venerabile fuisse; Nazianzenum eum
pro vero Areopagita non agnovisse; auctorem eo
quo scripsit sæculo pro viro quidem magno, sed
sua sub alieno nomine edente acceptum fuisse.
Respondeo secundo, Nazianzenusa scriptores ec.
lesiasticos nominare non solere, si forte eorum
sententias adducat. Saltem ego, dum illius opera
pervolutavi, neminem ab eo ex catholicis ita nominatum aulınadverti. Orphea quidem, Homerum et
Hesiodum, Pythagoram, Herodotum, Pindarum et
Platonem, Aquilam etiam atque Syminachum nominat; Christianorum scriptorum nomina, quoties
primit. Ingratum hoc silentium ego non appello:
utatur, per me licet, eo dicendi genere quod ipsi
maximopere placebat, summus orator. Certe non
magis erga Dionysium quam erga reliquos ingratus
ſuit. Eum enim pro more suo non semel tacito nomine, ut mihi videtur, significavit. Tum enim oratione 38 in Theophania. tum etiam 42 in Pascha
hæc verba habet: Οὕτω μὲν οὖν τὰ ἅγια τῶν ἁγίων,
& καὶ τοῖς Σεραφίμ συγκαλύπτεται· καὶ δοξάζεται
τρισὶν ἁγιασμοῖς εἰς μίαν συνιοῦσι κυριότητα καὶ
θεότητα, ὃ καὶ ἄλλῳ τινὶ τῶν πρὸ ἡμῶν πεφιλοσό
φηται κάλλιστά τε καὶ ὑψηλότατα. Sic nimirum Sa
cla sanctorum quæ etiam a seraphinis obteguntur ac
tribus sanctificationibus celebrantur, in unam dominationem et Deitatem coeuntibus, quemadmodum et
alius quidam ante nos pulcherrime et sublimissime
philosophatus est. Hunc alium quemdam Dionysium
significare, vir in lingua Græca summus Guillelmus
Budæus observavit: quamvis S. Athanasium hic
subintelligi notaverit Elias Cretensis. Sed quominus hæc de Athanasio intelligam, duo potissimum
vetant, tum temporis ratio, tum genus scriptionis.
Hunc enim primo Gregorius vocat τινὰ τῶν πρὸ
†pwv, hoc est quemdam qui ante ipsum vixit; quo
loquendi genere uti solent Græci scriptores, cum
hominem intelligunt antequam ipsi nati sint, aut
saltem memoria pollerent, mortuum. Nazianzenus
antem maximam vitæ partem cum Athanasio simul
consumpsit: has ipsas orationes Constantinopoli
dixisse videtur ante septennium post Athanasii
mortem; scripsit autem, cum de statis solemnibus
agant, forte etiam antequam Athanasius decessit.
Qui autem eadem ætate vixit, licet ante eum qui
scribit, et antequam scribat, jam defunctus sit, dici
solet Grace τις καθ᾿ ἡμᾶς, quidam qui nostra @lale
vixit, ut ipse loquitur oratione 36: 'Qs twy xa0'
ἡμᾶς φιλολόγων τις. Græce euim τὸ καθ' ἡμᾶς, et
ἐπὶ τῶν ἡμετέρων χρόνων idem sonant;τὸ πρὸ ἡμῶν
igitur proprie idem quod πρὺ ἡμετέρων χρόνων,
unte ælalem nostram. Ita Gregorius ipse orat. 44:
Καθὼς ἤδη τινὲς τῶν πρὸ ἡμῶν τὸ Σολομώντειον ἐξει
λήφασιν. Orat. 28: Τὸ ἕτοιμον εἰς ἐξουσίαν άρ
γὸν εἰς ἐπιθυμίαν, ὥς τις ἔφη τῶν πρὸ ἡμῶν· et
orat. 36: Toútwv oúdév paɲɛv, el xai tioi tŵV πp)
ἡμῶν ὡς ἰσχυρὰ τέθειται. Aliquem igitur Nazianzenus
indicat, quem ipse præ ætate non novit: quod de
Athanasio dici non potest. Secundo, illa verba fŋλότατα πεφιλοσόφηται, indicare videntur aliquem,
qui locutione quadam grandi atque sublimi eam rem
prosecutus sit: id vero Athanasio nunquam tribuere voluit Nazianzenus, cujus styli simplicitatem
ipse optime novit, cujus orationis sublimitatem in
panegyrico nunquam laudavit, quem tantum cordy
τὸν λόγον, σοφώτερον τὴν διάνοιαν dixit. Neutrum
igitur Athanasio, ambo Dionysio conveniunt; quem
postremis Eusebii temporibus scripsisse nostra fert
sententia. Certe quod mihi maxıme verisimile vide….
batur dixi: et rem totam doctiorum judicio submitto.
col. 211–212page 82 of 211
PG 5:211ὧν οὐδὲν οὐδαμῶς ἐν συγγράμματι τῶν κατὰ διαδοχὰς Εκκλησιαστικῶν τις ἀνὴρ εἰς μνήμην ἀγα Τῶν οὐδ' ὅλως μνήμη τις παρὰ τοῖς παλαιοῖς φέρεται· οὐδὲ γὰρ καθαρὸν τῆς ᾿Απο στολικῆς ὀρθοδοξίας αποσώζει τὸν χαρακτήρα. (κο Οὐ μὴν ἔθ᾽ ὁμοίως τῇ προτέρᾳ καὶ ταύτην γνώριμον ἐπιστάμεθα, ὅτι μηδὲ τοὺς ἀρχαίους αὐτῇ κεχρημένους ίσμεν.CAPUT XI.
Argumentum negativum refutatur. Non rejicitur
quod negativum sit, sed quod in hac re vim nullam
habeat. Argumentum a testimoniis affirmativum
a negativum destruit. Intra annos circiter 200 quot
auctores Ignatianis_testimonium præbent. Ignatiana non fuerunt Alexandrinis incognita. Eutychii narratio excutitur. Plures episcopos in Ægypto fuisse ante Demetrium probatur. De Ethiopica Ecclesiæ origine et episcopis fuse disputatur.
Ad argumentum de Jonensibus et Boiariis respondetur; et de Hieronymo atque Epiphanio. Ignota
fuisse Tertulliano Ignatiana demonstrari non potest; ut neque Caio, neque Clementi Alexandrino,
neque Origeni, neque Julio Africano, neque Lactantio, neque Dionysio Alexandrino. Argumenti
collectio responsionum collectione expungitur.
Cum in priori Vindiciarum parte de omnibus quæ
ad externum argumentum a testimoniis petitum
pertinent, disputare mihi constitutum sit, jamque
singulos testes ad Ignatiana confirmanda adductos
ab adversarii objectionibus liberaverim; necesse
est ut eadem opera argumentum illud, quod omninm simul testinioniorum vim enervatum it, examinem, et formidandam alti ac diuturni silentii nubem dispergam. Ecce enim Dallæus argumentum
fabricatus est et exposuit, quod unum sibi satis
esse confitetur; adeo ut reliqua omnia ideo tantum
afferat, ut iis satisfaciat, qui huic non argumento,
sed argumentandi generi diffidunt. Hoc igitur fuse
quinque integris capitibus, a quinto incipiens, prosequitur. Primum, inquit, et quidem adversus universas istas epistolas commune argumentum a scriplorum ecclesiasticorum silentio ducitur, qui ante
Eusebium apud nos floruerunt.
Non nunc de vi argumenti a testimonio negativi,
sive a silentio scriptorum petéti disputo; non nego
aliquod hujusmodi aliquando etiam de suppositione
alicujus scripti valere: imo libenter non tantum
concedo, sed et contendo tali argumento nixum
monnunquam Eusebium ipsum, quem sequimur,
aliquorum librorum auctoritatem respuisse; ut Andreæ et Joannis et aliorum apostolorum Actus repudiabat, ὧν οὐδὲν οὐδαμῶς ἐν συγγράμματι τῶν κατὰ
διαδοχὰς Εκκλησιαστικῶν τις ἀνὴρ εἰς μνήμην ἀγαyɛïv hɛiwoe. Quos nullus unquam qui continuata ab
apostolis successione in Ecclesia docuit, in scriptis
PROLEGOMENA.
que
2+2
atque explorato tantummodo habet, unde ab aliis
postea receptus est. Certum autem est Eusebium
nec ullum librum inter canonicos, nec inter ecclesiasticos pro indubitate vero recepisse, quem scriptorum ecclesiasticorum ante se silentio præteritum et velerum testimoniis penitus destitutuım
animadvertit; neque pro indubitate falso rejecisse
atque condemnasse, nisi præter testimoniorum defectum aliquid in libri materia vitiosum deprehenderit, ut in Petri et Apionis dialogis sub nomine
Clementis publicatis: Τῶν οὐδ' ὅλως μνήμη τις παρὰ
τοῖς παλαιοῖς φέρεται· οὐδὲ γὰρ καθαρὸν τῆς ᾿Απο
στολικῆς ὀρθοδοξίας αποσώζει τὸν χαρακτήρα. (κο
rum apud antiquos nulla omnino exstat mentio: neenim sincera rectæ fidei ab apostolis traditæ nota
in illis expressa reperitur. Argumentum igitur a
testimonio negativum non absolute subterfugimus;
sed ubi vim aliquam bɔbet, libenter admittimus,
imo et urgemus. In epistolis Ignatio ascriptis, sed
nec ab Eusebio, nec ab Hieronymo memoratis admittimus; et cum nemo per quatuor sæcula post
Ignatii mortem earum meminerit, omnino rejicimus. In epistolis prorsus ante hoc sæculum inauditis, ac ne nunc quidem exstantibus, sed solummodo ad eludendum S. Polycarpi testimonium excogitatis etiam urgemus; et cum nulli unquam
sæculo cognitæ fuerint, pro figmento habemus. Idex.
denique negans argumentum, si forte offeratur,
primo discutimus; discussum, si nullam in se vim
habere nobis videatur, negamus; et negationis rationem reddimus.
Ego vero, inquit vir doctissimus, non neguverir
quædam esse kujusmodi, in quibus perperam hoc ergumenti genus adhibeas. Et ego affirmare non dubitaverim, causam nostram ejusmodi esse, ut in ea
rite adhiberi minime possit. Si enim unquam argumentum a testimonio negativum nihil valeat, id
tum præcipue fit, cum datur argumentum a testimonio affirmativum, quod illi plane contrarium
asserit et evincit. Contra enim affirmationem testium
omni fide dignorum, nullaque falsitatis aut imbecillitatis suspicione laborantium, nihil valet aliorum
negatio, multo minus silentium. Hoc quidem casu
argumentum negans seipsum negat; fundatur enim
suis commemorare dignatus est. Hist. eccl. I. II. c. in generali silentio: at cum vel plures vel etiam
25. Clementis etiam epistołam secundam reiecit,
hanc unicam rationem reddens: Οὐ μὴν ἔθ᾽ ὁμοίως
τῇ προτέρᾳ καὶ ταύτην γνώριμον ἐπιστάμεθα, ὅτι
μηδὲ τοὺς ἀρχαίους αὐτῇ κεχρημένους ίσμεν. Verum
hanc non perinde receptam alque approbatam fuisse
pro certo habemus, quandoquidem vetustiores ejus testimonio nequaquam usos esse comperimus, l. III, c.
38. Ubi diligenter observandum est, discrimen in
his ipsis libris dijudicandis ab Eusebio adhibitum;
priores prorsus et penitus condemnat, non tantum
ob testimoniorum defectum, sed et ob materiam
apostolicis scriptis minime consentaneam, et plane
hæreticam; posteriorem autem, quod vetustiorum
testimoniis destitutus esset, pro non adeo recepto
'
unus loquitur, generale silentium non est. Qui vim
ejus maxime defendunt, tunc tantum efficax esse
fatentur, cum nullus omnino scriptor æqualis vel
suppar præstat testimonium; ubi autem vel plures
vel etiam unus testatur, dici non potest nullum omnino testimonium præstare. Causa igitur nostra hoc
argumentum minime admittit. Non enim tantum
Eusebium, qui intra ducentos post obitum Ignatii
annos vixit, floruit, et presbyter fuit, locupletissimum testem habemus, sed et ante eum etiam ab
ipsa sanctissimi martyris passione complures. S.
Polycarpus has ipsas epistolas, non alias aut diversas, eodem quo scriptæ sunt anno collegit, edidit,
posteritati commendavit, ut fuse probatum est.
col. 213–214page 83 of 211
J. PEARSONI VINDICIÆ IGNATIANÆ. _ PARS I.
el usurpatum fuit, id omnino non esset. Cum au
tem jam liquido appareat, nullum in præsenti me
gotio argumento neganti locum esse; illud unum.
ut voluit Dallæus, nunc restat, ut negemus Igna
tiana viris et Ecclesiis celeberrimis fuisse ignota,
et conjecturis ejus respondeamus, quibus fretus
ea asseruit, quæ ipse certissime ignoravit. Et ab
Irenæo quidem orditur, de quo copiose disputat;
sed ea omnia suo loco refutavimus. Ab Irenæo au
tem transit ad Ecclesiam Alexandrinam.
Sed
neque
Philo et Agathopus, B. Ignatii ex Syria comites, efficere non potest, ut quod ab aliis visum, lectum
in Actis proximo anno editis, ut vidctur, epistolam
ad Romanos commemorant. S. Irenæus non aliunde
quam ex cadem epistola insignem sententiam tran
scripsit. S. Theophilus, Antiochiæ episcopus, aut
certe vetus auctor S. Basilio dictus, ejusdem sæ
culi, aliam etiam sententiam ex epistola ad Ephe
sios mutuatus est. Tertio sæculo Origenes eamdem
cɔmmemoravit juvenis adhuc, et aliam ex epistola
ad Romanos idem senex excerpsit, ac utrobique
Ignatium nominavit. Non igitur altum in Ecclesia,
non diuturnum silentium fuit. Epistolæ S. Ignatii
ab ipso earum ortu et notæ et illustres fuerunt,
postquam genuino martyris fetui, non Eusebius,
sed S. Polycarpus obstetricatus est. Ex quo ejus
epistola ad Philippenses data in publico Asiæ con
ventu personabat, Ignatiana tantopere commendata
latere nullo modo potuerunt. Nullum igitur hic
silentium; nullum negantis argumenti fundamentum.
Summa argumenti a viro doctissimo producti
hæc est. Si veræ essent hæ Ignatii epistolæ, eæ
fuissent viris eruditis, Justino in primis, et Irenæo,
et Clementi Alexandrino, et Tertulliano, et aliis
ejusdem census atque ævi scriptoribus cognitis
simæ. Sed viris illis eruditissimis cognitæ non fue
runt. Ergo Ignatii epistolæ veræ non sunt. Tum
vero pro concesso sumit, nos illud unum negaturos,
ignotas scilicet fuisse viris illis has epistolas. Al
nos duo hic negamus, primum, si Justinus forte,
aut Clemens, aut Tertullianus, aut hi omnes Ignatii
epistolas ignorassent, Polycarpus autem, Philo,
Agathopus, Theophilus, Irenæus, Origenes, illis
antiquiores aut eorum synchroni novissent; nullo
modo sequitur, has epistolas Ignatii veras non
fuisse consequentia igitur tantum est probabilis,
non necessaria. Secundo loco negamus ignotas
fuisse illis viris has epistolas, idque ob duas ratio
nes, tum quod probari nunquam posse putamus,
eos revera ignorasse, tum quod meliori jure nos
colligimus, eos potius optime novisse. Ille enin
epistolæ, quæ Polycarpo, Philoni, Agathopi, Theo
philo, Irenæo et Origeni notæ fuerunt, Justino,
Clementi, Tertulliano aliisque ejusdem census atque
ævi scriptoribus non videntur incognitæ, fuisse.
Sel Ignatii epistolæ illis, ut fuse ostendimus, notæ
fuerunt. Ergo et his. Et si in horum operibus quæ
nunc exstant, mentio harum epistolarum nulla
facta est, fieri tamen potest ut in illis quæ peri
erunt, qualia fuisse quamplurima scimus, Ignatiana
commemorata sint, quemadmodum ab iis quos no
minavimus commemorantur. Quod si neque in
editis, neque in deperditis illi Ignatiana memoras
sent, ne sic quidem ullo modo sequitur, eos penitus
alla ignoravisse quæ alii noverunt. Neque enim
eorum cuipiam in animo fuit, omnes scriptores
ecclesiasticos aut etiam maxime præcellentes no
minare. Si denique hi eas forte, aut horum aliquis
ignoravit, aut non vidit, aut in sua bibliotheca non
kabuit, illius tamen vel etiam plurium ignoratio
Alexandrinis, inquit capite 7, notiorem
quam Irenæo et Asianis fuisse epistolicum Ignatium
satis ex quadam singulari illius Ecclesiæ traditione
constat. Et sane constet Ignatium nostrum Alexan
drinis non fuisse notiorem quam Irenæo et Asianis;
notior enim Alexandrinis aut aliis quibuscunque
esse non potuit, cum illis fuerit notissimus. Pro
Athanasio loquitur sententia quam excerpsit; pro
Asianis epistola Polycarpi per tot sæcula apud ipsos
lecta. Sed est hæc doctrina, inquit, ob Ignatio in
culcata, non aliter quam ab uno episcopo presbyteris
præsidente regi posse ac debere singulas Christi Ec
clesias. De singulis nihil dixit Ignatius, et potest in
ea voce aliquid latere; sed si recte intelligatur, ea
certe Ignatii doctrina fuit, et, ut opinor, apostolo
rum discipulo et episcopo dignissima. An autem
hæc doctrina Alexandrinis erat incognita, ut inde
etiam Ignatium iis penitus ignotum fuisse colliga1
mus? Nihil minus. In nulla unquam Ecclesia magis
recepta et observata est hæc doctrina quam in
Alexandrina. Nulla sunt certiora, aut magis apud
omnes in confesso monumenta, quam quæ de Ec
clesia Alexandrina prodita sunt. Unde vir maximus,
Hugo Grotius, qui putavit, ab initio Ecclesias com
muni presbyterorum, qui iidem omnes et episcopi,
ut ait, Paulo Clementique dicuntur, consilio fuisse
gubernatas, in ea sententia fuit, quod exsors epi
scoporum auctoritas Ecclesiæ consuetudine, post
Marci mortem Alexandriæ, atque eo exemplo alibi
introduci cœperit, ut ipse testatur epistola 162.
Certe S. Marcum Alexandriæ constituisse Eccle
siam omnes scribunt, episcopatum ibi habuisse
Hieronymus præfatione in Matthæum; ordinasse
episcopum nomine Anianum vel Ananiam, eodem
consensu tradunt: adjunxisse Aniano ut episcopo
certum presbyterorum et diaconorum numeruin
pariter referunt. Ipse Eutychius patriarcha Alexan
drinus, cujus originibus adversus Ignatium utuntur,
non aliter narrat: Credidit ab eo. tempore Ananias
in Christum, unde baptizavit eum Narcus, et Alexan
driæ patriarcham constituit. Fuitque is patriarcha
rum qui Alexandriæ præfecti sunt primus. Constituit
autem evangelista Marcus una cum Anania putriar
cha duodecim presbyteros, qui nempe cum patriarcha
manerent. Velus Marci Historiæ auctor, beatus Mar
cus Anizanum ibidem ordinavit episcopum, et tres
presbyteros, et septem diaconos. Ecce ipsissimaın
faciem Ecclesiæ Ignatiana! Ananias enim idem
col. 215–216page 84 of 211
PG 5:215τὴν αὐθεντίαν τῆς εὐ Η αγγελικής διαδοχής Ἐγὼ δὲ βούλομαι, καὶ ἀνάγκη μοι θεία, νόμον ἡγεῖσθαι πᾶν ὅ τι ἂν ἐκεῖνος ὁ θρόνος θεσπίσῃ. ποι οἱ κατὰ τὰ πέρατα ορισθέντες ἐν Ἰησοῦ Χριστοῦ γνώμῃ εἰσίν. Ἐπεὶ καὶ αἱ ἐνταῦθακατὰ τὴν Ἐκκλησίαν προκοπαὶ ἐπισκόπων, πρεσου τέρων, διακόνων, μιμήματα, οίμαι, ἀγγελικῆς δόξης, κἀκείνης τῆς οἰκονομίας τυγχάνουσι. ρίαι δὲ ὅσαι ὑποθῆκαι εἰς πρόσωπα ἐκλεκτά διατείνουσαι ἐγγεγράφαται ταῖς βίβλοις ταῖς ἁγίαις· αἱ μὲν πρεσβυτέροις, αἱ δὲ ἐπισκόποις, αἱ δὲ διακόνοις, ἄλλαι χήραις. τὴν τοῦ ᾿Αποστόλου περὶ τῶν ἐκκλησιαστικών πραγ Οὐδένα γὰρ τῶν ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας ὑπερPROLEGOMENA.
Alexandriæ fuit quod Ignatius Antiochiæ, quod Po- teris et diaconis in sacra Scriptura data esse: Molycarpus Smyrnæ. Potestatem in presbyteros habuisse
negari non potest, cum vel ipsum, vel successores
ejus etiam ii qui eos volunt a presbyteris ordinatos,
cum ea auctoritate describant. Etiam S. Hieronymus epistola ad Evagrium: Nam et Alexandriæ,
· inquit, a Marco evangelista usque ad Meraclum et
Dionysium episcopos presbyleri semper unum ex se
electum in excelsiori gradu collocatum episcopum
nominabant, quomodo si exercitus imperatorem faciat. Ananiæ itaque successores, singulares Alexandriæ episcopi, usque ad Heraclam vel Demetrium
in excelsiori gradu, quam presbyteri sui, fuerunt:
et quidem cum auctoritate et potestate in presbyteros, ut imperator in milites. Ita agnovit in Theophilo Alexandrino episcopo τὴν αὐθεντίαν τῆς εὐ
Η αγγελικής διαδοχής Synesius ipse episcopus, id est
summam auctoritatem et exsortem, non ea ætate
acquisitam, sed ab ipsa successione Marci evangetistæ derivatam, epist. 66; ideoque eum ita alloquitur: Ἐγὼ δὲ βούλομαι, καὶ ἀνάγκη μοι θεία, νόμον
ἡγεῖσθαι πᾶν ὅ τι ἂν ἐκεῖνος ὁ θρόνος θεσπίσῃ. Ego autem
volo, et necessitas mihi divina incumbit, legem existimare mihi præscriptam quidquid ab illa cathedra
ranquam divinitus indicatum fuerit, epist. 67. Quando
igitur Ignatius epistolas scripsit, eadem forma regiminis ecclesiastiei Alexandriæ fuit, quæ erat'Antiochiæ,
et quam in aliis civitatibus fuisse testantur epistolæ.
Imo vero ante Heraclam, eadem doctrina quæ
ab Ignatio prodita est in Ecclesia Alexandrina tanquam ab initio tradita conservabatur. Hoc est illius
martyris effætum, unde reliqua pendent: Oi èrioxoποι οἱ κατὰ τὰ πέρατα ορισθέντες ἐν Ἰησοῦ Χριστοῦ
γνώμῃ εἰσίν. Εpiscopi per terrarum oras constituti
ex Christi sunt sententia, id est ex voluntate Christi apostolis cognita et ab iis tradita ordinati.
Quibus nihil aliud intelligi potest quam episcopatum fuisse ab apostolis ex voluntate Christi institutum. Id autem Clemens Alexandrinus, a Pantano
sine controversia edoctus, populares suos diu ante
Heraclæ episcopatum docuit: Ἐπεὶ καὶ αἱ ἐνταῦθα
κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν προκοπαὶ ἐπισκόπων, πρεσου
τέρων, διακόνων, μιμήματα, οίμαι, ἀγγελικῆς δόξης,
κἀκείνης τῆς οἰκονομίας τυγχάνουσι. Quoniam et hic
in Ecclesia progressiones episcoporum, presbytero- V
rum el diaconorum, imitationes, ut arbitror, sunt
gloriæ angelicæ et illius dispensationis, Stromat.
1. vi. Ex usu, inquit Blondellus, natam distributionem adınittebat. Accipiamus quod dat: ex usu erant
bi tres gradus sive progressiones sacrorum ordinum in Ecclesia illa, scilicet in qua Clemens scripsit et presbyter fuit. Fuerunt igitur in Ægypto ex
usu episcopi, presbyteri, diaconi, cum Clemens
scripsit, quod Dallæi argumentum prorsus elidit,
ut postea ostendemus. Sed eamdem tamen, inquit
Blondellus, divinitus per apostolum institutam pleno
ore negabat Hoc ego effatum tain falsum esse affirmo quam quod falsissimum est. Nam ipse alibi
diserte scrib.t, diversa præcepta episcopis, presbyρίαι δὲ ὅσαι ὑποθῆκαι εἰς πρόσωπα ἐκλεκτά διατείνουσαι ἐγγεγράφαται ταῖς βίβλοις ταῖς ἁγίαις· αἱ
μὲν πρεσβυτέροις, αἱ δὲ ἐπισκόποις, αἱ δὲ διακόνοις,
ἄλλαι χήραις. Οuamplurima autem præcepta que
ad electas personas pertinent, in sanctis libris seripta
sunt: hæc quidem presbyteris, atia vero episeopis,
alia diaconis, alia autem viduis, Pædagog. t. ns,
c. 12. Agnoscit igitur Clemens, Alexandrinæ Ecclesiæ presbyter, Pantæni auditor, qui post ejus moTtem Alexandriæ ecclesiasticam scholam tenuit, et xatrxhoɛwv magister ſuit, teste Hieronymo, non tantum tres gradus, sive пpoxonis episcoporum,
presbyterorum et diaconorum in Ecclesia ex usu
receptos, sed et usum illum ex apostolica institutione derivatum. Quatuor enim genera personarum
in Scripturis electa agnoscit; non minus distinguit
præcepta quæ dantur episcopis, ab iis quæ injunguntur presbyteris, quam ea qua: diaconis, ab iis
quæ viduis præcipiuntur. At distinctæ sunt personæ, aut officia, quibus diversa præcepta demandantur. Agnovit igitur Clemens Alexandrinus eam
sacrorum ordinum distributionem, cujus uSUID
agnoscit Blondellus, divinitus per apostolos fuisse
institutam. Hæc Clemens ex Pantæni schola, ex
Clementis eadem Origenes. Sic enim ille juvenis
adhuc homil. 13 in S. Lucam: Si audacter expedit
loqui Scripturarum sensum sequenti, per singulas
Ecclesias bini sunt episcopi, alius visibilis, ulius invisibilis, ille visui carnis, hic sensui patens. Et rursus: Ego puto inveniri simul posse et angelum et
kominem bones Ecclesiæ episcopos, et quodammodo
unius operis esse participes. Quod cum ita sit, petamus omnipotentem Deum, ut angeli et homines Ecclesiarum episcopi adjumento sint nobis, et sciamus
quoniam utrique pro nobis a Domino judicentur.
Quæ certe pura puta sunt Origenica, ut de auctore harum homiliarum dubitari non possit. Hæc
autem ex sensu Scripturarum habuit Origenes, ut
ipse profitetur ex illarum igitur doctrina agnoscit
in singulis ecclesiis unum hominem visibileın episcopum. Idem homilia 17: Sicut enim ab ecclesiasticis dignitatibus non solum fornicatio, sed et nupliæ repellunt; neque enim episcopus, nec presbyter,
nec diaconus, nec vidua possunt esse digami; sic forsilan et de cœlu primitivorum immaculatorumque
Ecclesiæ, quæ non habet maculam neque rugam,
ejicietur digamus; non quo in æternum mittatur incendium, sed quo partem non habeat in regno Dei.
Quis autem non statim videt hæc etiam esse vere
Origenica? His autem Origenes, quod ad ecclesiasticas dignitates attinet, Clementem præceptorem
suum sequitur, et tanquam quatuor diversas euumerat uni quidem in hac re præcepto apostolico,
sed separatim tradito, subjectas. Ita ipse in commentariis ad Matthæum difficultatem quæsiti xatà
τὴν τοῦ ᾿Αποστόλου περὶ τῶν ἐκκλησιαστικών πραγ
µáτwv voµoðɛolav solvere conatur. Quam hoc modo
proμοί: Οὐδένα γὰρ τῶν ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας ὑπερ
propomt
col. 217–218page 85 of 211
PG 5:217οχήν τινα παρὰ τοὺς πολλοὺς ὡς ἐν συμβόλοις πια φότα βούλεται ὁ Παῦλος δευτέρου πεπειρᾶσθαι γάμου. χαρακτηριστι Καὶ δῆλον ὅτι ἐν τῷ χαρακτηριστικῷ Μήποτε ἐπεὶ σύμβολόν ἐστι καὶ ὁ ἐπίσκοπος τῶν καλουμένων ἐπισκόπων διαγράφων ὁ Παῦλος καὶ ὁ πρεσβύτερος, καὶ ὁ διάκονος ἀληθινῶν κατὰ ὁποῖον εἶναι χρὴ τὸν ἐπίσκοπον, ἔταξε καὶ τὸν διδά τὰ ὀνόματα ταῦτα πραγμάτων, ἐβουλήθη αὐτοῦ; σκαλον, λέγων δεῖν αὐτὸν εἶναι δυνατὸν καὶ τοὺς ἀν συμβολικώς μονογάμους καταστῆσαι. τιλέγοντας ἐλέγχειν, ἵνα τοὺς ματαιολόγους καὶ φρεναπάτας επιστομίζῃ διὰ τῆς ἐν αὐτῷ σοφίας· καὶ ὥσπερ μονόγαμον μᾶλλον διγάμου αἱρεῖται εἰς ἐπι ὑπεροχὰς Περὶ τῶν ὀφειλῶν, Χωρὶς δὲ τούτων καθολικωτέρων ὄντων, ἔστι τις χήρας προνοουμένης ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας ὀφειλὴ, καὶ ἑτέρα διακόνου, καὶ ἄλλη πρεσβυτέρου, καὶ ἐπισκόπου δὲ ὀφειλὴ βαρυτάτη ἐστὶν ἀπαιτουμένη ὑπὸ τοῦ τῆς ὅλης Ἐκκλησίας Σωτῆρος, καὶ ἐκδικουμένη εἰ μὴ ἀποδιδτο. Πλεῖον ἐγὼ ἀπαιτοῦμαι παρὰ τὸν διάκονον, πλεῖον ὁ διάκονος παρὰ τὸν λαϊκὸν, ὁ δὲ τὴν πάν των ἡμῶν ἐγκεχειρισμένος ἀρχὴν αὐτὴν τὴν Ἐκ κλησιαστικὴν ἐπὶ πλεῖον ἔτι πλεῖον ἀπαι τείται. Ο σκοπήν· καὶ ἀνεπίληπτον ἐπιλήπτου, καὶ νηφάλιον τοῦ μὴ τοιούτου, καὶ σώφρονα τοῦ μὴ σώφρονος, καὶ κόσμιον παρὰ τὸν κἂν ἐπ' ὀλίγον ἀκόσμιον· οὕτω θέλει τὸν προηγουμένως εἰς ἐπισκοπὴν κατασταθησόμενον εἶναι διδακτικὸν καὶ δυνατὸν πρὸς τὸ τοὺς ἀντιλέγοντας επιστομίζειν. Γενναίων δ', οἶμαι, καὶ ἐχόντων τὰ χαρακτηρίζοντα τὸν ἐπίσκοπον πάντα ἔργον ἦν προτρέψασθαι τοὺς καὶ δυναμένους καὶ πειθομένους τῇ προτροπὴ, καὶ διὰ τοῦ παρέχειν ἐκ τοῦ κοινοῦ αὐτοῖς καὶ ἄλλους ἐπὶ τοῦτο παρακαλεῖν. χαρακτηρίζοντα τὸν ἐπίσκοπον τὰ χαρακτηρίζοντα τὴν ἁγίαν χήραν,PARS I.
J. PEARSONI VINDICIÆ IGNATIANÆ.
οχήν τινα παρὰ τοὺς πολλοὺς ὡς ἐν συμβόλοις ἀνελ-presbyteros ordinatus est, hoc est episωμας, πια
φότα βούλεται ὁ Παῦλος δευτέρου πεπειρᾶσθαι γάμου. jori adhuc debito obstrictus est. Quæ verba pessimo
Ez iis enim qui Ecclesiæ nomen dederunt, neminem consilio dissimulavit Blondellus in apologia, cum
qui dignitatem aliquam præ multis quası in symbo- ipse noverit omnia sua consectaria e prioribus verlis fuerit consecutus, Paulus secundas nuptias exper- bis male deducta, his ipsis apertissime refutari.
tum fuisse vult. Tum vero ut ostendat omnem Eccle- Idem lib. iis contra Celsum episcopi χαρακτηριστι
siæ dignitatem huic legi subjectam esse, de singulis xòv tradit, illudque non ex humana institutione,
Jistincte agit, probatque primo de episcopis, secundo
aut ex Ecclesiæ consuetudine, sed ex apostolicis
de diaconis, tertio de viduis, quarto de presbyteris, præceptis describit, et argumento e Scriptura dedusingulis e S. Paulo locis productis. Dein in ipsa so- cto opponit: Καὶ δῆλον ὅτι ἐν τῷ χαρακτηριστικῷ
lutione: Μήποτε ἐπεὶ σύμβολόν ἐστι καὶ ὁ ἐπίσκοπος
τῶν καλουμένων ἐπισκόπων διαγράφων ὁ Παῦλος
καὶ ὁ πρεσβύτερος, καὶ ὁ διάκονος ἀληθινῶν κατὰ
ὁποῖον εἶναι χρὴ τὸν ἐπίσκοπον, ἔταξε καὶ τὸν διδάτὰ ὀνόματα ταῦτα πραγμάτων, ἐβουλήθη αὐτοῦ;
σκαλον, λέγων δεῖν αὐτὸν εἶναι δυνατὸν καὶ τοὺς ἀνσυμβολικώς μονογάμους καταστῆσαι. Annon quan τιλέγοντας ἐλέγχειν, ἵνα τοὺς ματαιολόγους καὶ φρεν
doquidem symbolum est et episcopus, et presbyter, απάτας επιστομίζῃ διὰ τῆς ἐν αὐτῷ σοφίας· καὶ
et diaconus verarum secundum hæc nomina rerum, ὥσπερ μονόγαμον μᾶλλον διγάμου αἱρεῖται εἰς ἐπιvoluerit illos symbolice monogamos constituere? Hos
igitur tres distincts gradus, sive ὑπεροχὰς et dignilates ecclesiasticas Origenes ex ipso sacro codice derivat, et cum Clemente tot distincta officia distinctis
etiam apostolicis præceptis regulata agnoscit. Ut
in optimo de oratione libro nondum edito, sed ab
Huetio propediem edendo, Περὶ τῶν ὀφειλῶν, seu
De debitis in Oratione Dominica agens, postquam
de generalibus omnium Christianorum officiis, ut
Clementinus ille pædagogus disseruisset, hæc addit:
Χωρὶς δὲ τούτων καθολικωτέρων ὄντων, ἔστι τις
χήρας προνοουμένης ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας ὀφειλὴ, καὶ
ἑτέρα διακόνου, καὶ ἄλλη πρεσβυτέρου, καὶ ἐπισκό
που δὲ ὀφειλὴ βαρυτάτη ἐστὶν ἀπαιτουμένη ὑπὸ τοῦ
τῆς ὅλης Ἐκκλησίας Σωτῆρος, καὶ ἐκδικουμένη εἰ
μὴ ἀποδιδτο. Prater autem hac universaliora est
quoddam vidua, cujus curam gerit Ecclesia, debitum,
et aliud diaconi, et aliud presbyteri, episcopi autem
præterea debitum est a totius Ecclesice Salvatore exactum, et si non reddatur, vindicatum. Ut ipse
etiam homilia quinta in Ezechielem: Pro modo
graduum unusquisque torquebitur. Majorem pœnam
habet qui Ecclesiæ præsidet et delinquit (id est episcopus). Annon magis misericordiam promeretur ad
comparationem fidelis catechumenus? Non magis venia dignus est laicus, si ad diaconum conferatur?
Et rursus comparatione presbyteri diaconus veniam
plus meretur? Plane ut idem, homilia 11 in Jere.
miam: Πλεῖον ἐγὼ ἀπαιτοῦμαι παρὰ τὸν διάκονον,
πλεῖον ὁ διάκονος παρὰ τὸν λαϊκὸν, ὁ δὲ τὴν πάντων ἡμῶν ἐγκεχειρισμένος ἀρχὴν αὐτὴν τὴν Ἐκκλησιαστικὴν ἐπὶ πλεῖον (vel ἔτι πλεῖον ἀπαιτείται. Hoc est, interpretante Hieronymo, plus a me
exigitur quam a diacono; plus a diacono quam a
laico. Qui vero totius Ecclesiæ arcem obtinet, pro
omni Ecclesia reddet rationem. Origenes presbyter
fuit, ideoque ait: Plus a me exigitur quam a diacom
ro, quod presbyteratus gradus esset diaconatu superior; plus a diacono quam a laico, quia laicus, secundum illius sententiam, nullam in Ecclesia dignitatem obtinet; at, inquit, ille qui ad principatum supra
Bos omnes, tum laicos, tum diaconos, tum etiam
* 1 Tim. 111, 2. 18 Luc. x11, 42.
Ο
σκοπήν· καὶ ἀνεπίληπτον ἐπιλήπτου, καὶ νηφάλιον
τοῦ μὴ τοιούτου, καὶ σώφρονα τοῦ μὴ σώφρονος, καὶ
κόσμιον παρὰ τὸν κἂν ἐπ' ὀλίγον ἀκόσμιον· οὕτω θέλει
τὸν προηγουμένως εἰς ἐπισκοπὴν κατασταθησόμενον
εἶναι διδακτικὸν καὶ δυνατὸν πρὸς τὸ τοὺς ἀντιλέγοντας
επιστομίζειν. Εt manifestum est quod in ipso characte
Et
ristico eorum qui episcopi (apud nos) vocantur, Paulus describens qualem virum oporteat esse episcopum,
posuit et doctorem, inquiens eum oportere esse potentem contradicentes redarguere, ut vaniloquis et
seductoribus obturet os per propriam sapientiam.
Et quemadmodum unius uxoris virum iteranti matrimonium præfert in electione ad episcopatum, irreprehensibilem reprehensibili, sobrium longe dissimili,
temperantem intemperanti, compositis moribus ornutum vel parum incomposito; ita vult eum qui antece·
denter ad episcopatum promovendus est, habere do
cendi facultatem, et potentem esse ad obstruendum oɛ
contradictoribus. Et quidem episcopi characteristicum alibi notat Origenes, ut in commentariis ac
Matthæum: Γενναίων δ', οἶμαι, καὶ ἐχόντων τὰ χαρακτηρίζοντα τὸν ἐπίσκοπον πάντα ἔργον ἦν προτρέ
ψασθαι τοὺς καὶ δυναμένους καὶ πειθομένους τῇ προτρο
πῇ, καὶ διὰ τοῦ παρέχειν ἐκ τοῦ κοινοῦ αὐτοῖς καὶ ἄλλους
ἐπὶ τοῦτο παρακαλεῖν. Nobilium autem, opinor, et
eorum qui omnia episcopum intime constituentia atque describentia possident opus esset, eos adhortari
quibus facultas suppetit, quique adhortationi oblemperant, ipsisque res vitæ necessarias e communi sub.
ministrando alios ad idem quoque impellere. Et in
iisdem commentariis: Propter quod et definiens
quales debeant esse episcopi, sic dicit: non litigiosi,
non percussores, sed niansueti, ornati " et quæcunque inter fideles et sapientes servos inveniuntur et
dispensatores quos constituit Dominus super ſamiliam suanı, sicut dicit Lucas ".Erant igitur tà
χαρακτηρίζοντα τὸν ἐπίσκοπον secundum Origenen,
plane quemadmodum τὰ χαρακτηρίζοντα τὴν ἁγίαν
χήραν, ut ipse loquitur in S. Joannem, omnia ex
præceptis Dominicis vel apostolicis delineata. Et
memorabilis omnino locus est eodem libro, quo
Ecclesias Christianorum ex adverso cum Ecclesiis
col. 219–220page 86 of 211
PG 5:219Εκκλησία & στιανισμῷ μέγα φρονοῦντας"· καὶ μάλιστα ἐπὴν τύχῃ πατράσιν ἐπαυχεῖν, καὶ προγόνοις προεδρίας ήξιωμέν νοις ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐπισκοπικοῦ θρόνου, ἢ πρεσβυτερίου τιμῆς, ἢ διακονίας εἰς τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὁ ἡγούμενος, ὡς 5 δια Ὁ δὲ ἡγούμενος, οὕτω δὲ οι μαι ὀνομάζειν τὸν καλούμενον ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις ἐπί σκοπον, ὡς ὁ τοῖς ὑπηρετουμένοις διακονούμενος. καὶ ταῦτα μὲν ὁ τοῦ Θεοῦ διδάσκει ἡμᾶς λόγος, 390: Καὶ μὴ θαυμάσῃς εἰ ἀνάγειν σε δεῖ τὸ, εἰ ἁγίων πόδας ἔνιψεν, ὅπου κελεύονται αἱ ἀνάλογο τοῖς πρεσβυτέροις πρεσβύτιδες εἶναι καὶ καλοδιδάσκαλοι. "Ορα δὲ εἰ μὴ καὶ ἐργῶδές ἐστι τὸ πάνθ' όντιν οὖν μαθητευόμενον τῷ Χριστῷ θέλοντα τὴν λέγουσαν ἐντολὴν, καὶ ὑμεῖς ὀφείλετε ἀλλήλων νίπτειν τοὺς πόδας, ὡς ὀφειλόμενον ἔργον ἐθέλειν ποιεῖν τὸ νίψαι τους σωματικοὺς καὶ αἰσθητους πόδας τῶν ἀδελφῶν, ὥστε τοὺς ἐν ἐποιπποτοῦν ὑποθέσει βίου τυγχάνοντας πιστοὺς τοῦτο ποιεῖν, εἴτε ἐν ἐκκλησιαστικῇ δοκοῦντας εἶναι ὑπεροχῇ ἐπισκόπους καὶ πρεσβυτέρους, εἴτε καὶ ἐν ἄλλοις κοσμικοῖς τισιν ἀξιώμασιν· ὥστε μετὰ τοῦτο καὶ τὸν Δεσπότην ήκει μὲν γὰρ τοῦ Θεοῦ φέρ' εἰπεῖν ἡ ᾿Αθήνῃσι, πραετά τις καὶ εὐσταθὴς ἅτε Θεῷ ἀρέσκειν τῷ ἐπὶ πᾶσι βουλομένη· ἡ δ' Αθηναίων Ἐκκλησία στασιώδης καὶ οὐδαμῶς παραβαλλομένη τῇ ἐκεῖ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ· τὸ δ᾽ αὐτὸ ἐρεῖς πε ρὶ ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Κορίνθῳ, καὶ τῆς ἐκκλησίας τοῦ δήμου Κορινθίων· καὶ φέρ' ει πεῖν περὶ Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν ᾿Αλεξαν Εμείᾳ, καὶ ἐκκλησίας τοῦ ᾿Αλεξανδρέων δήμου. βουλήν Εκ κλησίας Θεοῦ βουλῇ τῇ καθ᾿ ἑκάστην πόλιν συνεξετάζων, βουλευτάς βουλευταῖς βουλευ τα Οὕτω δὲ καὶ ἄρχοντα Εκκλησίας ἑκάστης πόλεως ἄρχοντι τῶν ἐν τῇ πόλει συγκριτέον. λευταὶ ἄρχων Εκκλησίας Οὐ μιμητέον τῷ ἄρχοντι τῆς Ἐκκλησίας τὸν ἄρχοντα τῶν ἐθνῶν. Οὕτω δὲ καὶ γονεῖς πάντας τοὺς ἀνεπιλήπτους ἐπι σκόπους καὶ τοὺς ἀνεγκλήτους πρεσβυτέρους λαμβάνει τις ἀνθ' ὧν καταλέλοιπε δύο. Για Αγὼν δέ ἐστι καὶ καθ ελεῖν οἴημα διὰ τὸ ἐκ πατέρων διατετράφθαι ἐν Χρι.PROLEGOMEΝΑ.
scu concionibus gentilium conrponit: Εκκλησία & στιανισμῷ μέγα φρονοῦντας"· καὶ μάλιστα ἐπὴν τύχῃ
πατράσιν ἐπαυχεῖν, καὶ προγόνοις προεδρίας ήξιωμέν
νοις ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐπισκοπικοῦ θρόνου, ἢ πρεσβυτερίου τιμῆς, ἢ διακονίας εἰς τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ. Con
tentione autem opus est ad deprimendam eorum arro
gantiam, qui quod a parentibus in Christianismo
educati sunt, de se magnifice sentiunt, et præsertim si
parentibus et proavis efferantur, qui episcopalis in
Ecclesia sedis prærogativum jus, vel presbyterii dignitalem tenuerint, vel diaconi officio erga populum
Dei functi sint. His enim sua ætate plurimos fuisse
innuit, quorum proavi ab episcopis educati sunt;
episcopi autem illi sane fuerant S. Ignatio coævi, si
non et apostolis. Quare in iisdem commentariis
illud S. Luce exponens: Καὶ ὁ ἡγούμενος, ὡς 5 δια
xovwv, tanquam præceptum Christi ipsius de officio.
episcopi interpretatur: Ὁ δὲ ἡγούμενος, οὕτω δὲ οι
μαι ὀνομάζειν τὸν καλούμενον ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις ἐπί
σκοπον, ὡς ὁ τοῖς ὑπηρετουμένοις διακονούμενος.
Princeps vero (sic autem appellure existimo qui in
Ecclesiis episcopus vocatur) tanquam qui ministran.
tibus ministrat, καὶ ταῦτα μὲν ὁ τοῦ Θεοῦ διδάσκει
ἡμᾶς λόγος, atque hæc quidem docet nos Dei verbum.
Nam ut postea observat: Peccat in Deum quicunque
episcopus qui non quasi conservis servus ministrat,
sed quasi dominus. Idem in Ezechielem homilia 16:
Qui vero religionem penitus aversantur, in tantum ut
non curent de episcopo, de presbyteris, de diaconibus,
de fratribus, sed cum omni procacitate delinquunt, similes fiunt meretrici cum fiducia prostitute. Et in
Isaiam homilia 6: Ergo hoc dicit, ut episcopus miltens aquam in pelvim et exutus vestibus suis, et præcinctus linteo me extendente lavet pedes meos? Siquidem vos, inquit, debetis invicem lavare pedes
vestros ". Si hoc est quod dicitur, nemo vestrum
mandatum servabit. Nemo enim quibuscunque venientibus assumens linteum diaconus vel presbyter, sive
episcopus lavat pedes. Sed si intelligas ea qua scri
pta sunt, qui vere beati sunt episcopi servientes Ecclesiæ mittunt aquam de Scripturis in pelvim animæ,
et tentant pedum discipulorum sordes lavare, et eluere, et projicere. Et sic custodiunt episcopi mandatum
sequentes Jesum. Sic et presbyteri. Quibus consentiunt ea quæ in commentariis in Joannem legimus,
D´in ms. nostro fidelius quam in editis repræsentata
p. 390: Καὶ μὴ θαυμάσῃς εἰ ἀνάγειν σε δεῖ τὸ, εἰ
ἁγίων πόδας ἔνιψεν, ὅπου κελεύονται αἱ ἀνάλογο:
τοῖς πρεσβυτέροις πρεσβύτιδες εἶναι καὶ καλοδιδάσ
καλοι. "Ορα δὲ εἰ μὴ καὶ ἐργῶδές ἐστι τὸ πάνθ' όντιν·
οὖν μαθητευόμενον τῷ Χριστῷ θέλοντα τὴν λέγουσαν ἐντολὴν, καὶ ὑμεῖς ὀφείλετε ἀλλήλων νίπτειν
τοὺς πόδας, ὡς ὀφειλόμενον ἔργον ἐθέλειν ποιεῖν τὸ
νίψαι τους σωματικοὺς καὶ αἰσθητους πόδας τῶν
ἀδελφῶν, ὥστε τοὺς ἐν ἐποιπποτοῦν ὑποθέσει βίου
τυγχάνοντας πιστοὺς τοῦτο ποιεῖν, εἴτε ἐν ἐκκλη
σιαστικῇ δοκοῦντας εἶναι ὑπεροχῇ ἐπισκόπους καὶ
πρεσβυτέρους, εἴτε καὶ ἐν ἄλλοις κοσμικοῖς τισιν
ἀξιώμασιν· ὥστε μετὰ τοῦτο καὶ τὸν Δεσπότην ήκει
μὲν γὰρ τοῦ Θεοῦ φέρ' εἰπεῖν ἡ ᾿Αθήνῃσι, πραετά τις
καὶ εὐσταθὴς (ut de Polycarpo S. Ignatius) ἅτε Θεῷ
ἀρέσκειν τῷ ἐπὶ πᾶσι βουλομένη· ἡ δ' Αθηναίων
Ἐκκλησία στασιώδης καὶ οὐδαμῶς παραβαλλομένη
τῇ ἐκεῖ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ· τὸ δ᾽ αὐτὸ ἐρεῖς περὶ ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Κορίνθῳ, καὶ
τῆς ἐκκλησίας τοῦ δήμου Κορινθίων· καὶ φέρ' ει
πεῖν περὶ Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν ᾿Αλεξαν
Εμείᾳ, καὶ ἐκκλησίας τοῦ ᾿Αλεξανδρέων δήμου.
Nam Ecclesia Dei, verbi gratia, quæ Athenis est,
mansueta est et probe composita, quippe quæ Deo, qui
est super omnia, se approbare cupiat; Atheniensium
antem concio seditiosa, nec ullo modo cum Ecclesia
Dei quæ ibidem est, conferenda. Idem etiam dicas
de Ecclesia Dei quæ est Corinthi, et ecclesia, sive
concione, populi Corinthiorum; et, verbi gratia, de
Ecclesia Dei quæ est Alexandriæ, et concione populi Alexandrini. Memorat itaque Origenes exempli
gratia tres Ecclesias Græcis notissimas, Atheniensem, Corinthiacam, Alexandrinam. Ostendit in his
civitatibus populum gentilium nullo modo cum populo Christiano esse conferendum. Inde progreditur ad dignitates ecclesiasticas, easque componit
cum magistratu senatuque gentilium, βουλήν Εκ
κλησίας Θεοῦ βουλῇ τῇ καθ᾿ ἑκάστην πόλιν συνεξετά
ζων, senatum Ecclesia Dei senatui in qualibet civitale constituto comparans, et βουλευτάς Christianos
βουλευταῖς gentilium opponens. Hi aulem βουλευτα Christiani sane fuerunt presbyteri. Post hos
igitur ascendit ad principem seu summum in unaquaque civitate magistratum: Οὕτω δὲ καὶ ἄρχοντα
Εκκλησίας ἑκάστης πόλεως ἄρχοντι τῶν ἐν τῇ πόλει
συγκριτέον. Eodem modo princeps Ecclesia uniuscujusque civitatis cum summo eorum qui in civitate sunt
magistratu conferendus est. Ut autem presbyteri ẞovλευταὶ sunt, ita ἄρχων Εκκλησίας episcopus est,
ut ipse in commentariis ad Matthæum: Οὐ μιμητέον
τῷ ἄρχοντι τῆς Ἐκκλησίας τὸν ἄρχοντα τῶν ἐθνῶν.
Idque cum Athenis, Corinthi et Alexandriæ, tum in
unaquaque civitate, teste Origene, obtinuit. Idem
etiam homilia 20 in Lucam: Si Jesus Filius Dei
subjicitur Joseph et Mariæ, ego non subjiciar episcopo, qui mihi a Deo ordinatus est pater? non subjiciar presbytero, qui mihi Domini dignatione præpositus est? Ita ille adhuc juvenis, nondum presbyter
factus. Agnoscit autem in Ecclesia Alexandrina episcopum a Deo ipso tanquam patrem ordinatum, non
minus quam presbyterum Domini dignatione præpositum. Unde in commentariis ad Matthæum ait:
Οὕτω δὲ καὶ γονεῖς πάντας τοὺς ἀνεπιλήπτους ἐπισκόπους καὶ τοὺς ἀνεγκλήτους πρεσβυτέρους λαμβάνει
τις ἀνθ' ὧν καταλέλοιπε δύο. Για irreprehensibiles
episcopos omnes et presbyteros inculpatos in parcntes
assumit quispiam pro duobus illis quos deseruit.
Quin etiam vetustatem dignitatemque episcopalis
orlinis paulo post depingit: Αγὼν δέ ἐστι καὶ καθελεῖν οἴημα διὰ τὸ ἐκ πατέρων διατετράφθαι ἐν Χρι.
** Joan. xiii, 11.
col. 221–222page 87 of 211
PG 5:221ἐπὶ τὸ νίπτειν τοὺς πόδας τοῦ πιστεύοντος δούλου, καὶ τοὺς γονεῖς τοῦ υἱοῦ· ὅπερ ἔθος ἦν, οὐ γίνεται δὲ νῦν, ἢ εἰς ὑπερβολὴν σπανιώτατα, καὶ παρὰ τοῖς πάνυ ἁπλουστέροις καὶ ἀγροικοτέροις γίνεται. Τὸ δ' ὅμοιον ἐρεῖς καὶ ἐπὶ τοῦ ὀρεγομένου ἐπισκοπῆς διὰ τὴν παρὰ ἀνθρώποις δόξαν, ἢ τὴν ἀπὸ ἀνθρώπων κολακείαν, ἢ τὸν ἀπὸ τῶν προσιόντων λόγῳ πορισμὸν διδόντων προφάσει τῆς εὐσεβείας. Ὁ γοῦν τοιοῦτος ἐπίσκοπος οὐ καλοῦ ἔργου ἐπιθυμεῖ οὐδὲ δύναται εἶναι ἀνεπίληπτος, οὐδὲ νηφάλιος, οὐδὲ σώφρων, μεθύων ὑπὸ δόξης, καὶ ἀκολάστως αὐτῆς ἐμφορούμενος· τὸ δὲ αὐτὸ καὶ περὶ πρεσβυτέρων καὶ διακόνων ἐρεῖς. καὶ τῆς Ἐκκλησίας τὴν τάξιν πολυπραγμονεῖν, τὴν ἐν νόμῳ προανατύπωσιν καταθαυμάσειεν ἂν εἰκότως Επισκόποις μὲν γὰρ, ἅτε δὴ τότε καθηγεῖσθαι λα χοῦσιν, καὶ μὲν τοῖς ἐπὶ τὴν μείω διέπουσι τάξιν, πρεσβυτέροις δέ φημι, πεπίστευται τὸ θυσιαστήριον καὶ τὰ ἔσω τοῦ καταπετάσματος, οἷς ἂν πρέποι καὶ λέγεσθαι, Καὶ φυλάξουσι τὴν ἱερατείαν αὐτῶν δια κόνοις γε μὲν τὸ, Φυλάξουσι τὰς φυλακὰς τῆς σκη ζομένους ἐν πρεσβυτερείῳ, τὸν τὴν πάντων ἡμῶν ἐγκεχειρισμένον ἀρχήν ἐπισκοπικόν θρόνον οι πρεσβυτερείου τιμήνPARS I.
ἐπὶ τὸ νίπτειν τοὺς πόδας τοῦ πιστεύοντος δούλου, cerdotali ordine gloriantur, secundum ordinem suum
καὶ τοὺς γονεῖς τοῦ υἱοῦ· ὅπερ ἔθος ἦν, οὐ γίνεται
δὲ νῦν, ἢ εἰς ὑπερβολὴν σπανιώτατα, καὶ παρὰ τοῖς
πάνυ ἁπλουστέροις καὶ ἀγροικοτέροις γίνεται. Nec
mireris si tibi exponendum sit anagogico sensu hoc
dictum, Si sanctorum pedes lavit, ubi jubentur illæ
quæ presbyteris analogæ sunt presbytides honesta docere. Vide vero annon etiam laboriosum fit cuilibet
discipulo Christi, volenti implere mandatum dicens:
Et vos debetis alii aliorum lavare pedes, si velit
corporales ac sensibiles fratrum pedes lavare, ut fideles in quovis vitæ genere existentes hoc faciant, sive
qui videntur esse in sublimitate ecclesiastica episcopi
et presbyteri, sive in quibusdam aliis mundanis dignitatibus; adeo ut hanc ob causam Dominus quoque
veniat ad lavandos pedes servi credentis, et parentes
filii: quod in more positum erat; sed nunc non fit vel
supra modum rarissime et apud admodum simplices ac
rusticiores fit. Et ea etiam quæ tomo xi in Matthæum
scripta sunt: Τὸ δ' ὅμοιον ἐρεῖς καὶ ἐπὶ τοῦ ὀρεγομένου
ἐπισκοπῆς διὰ τὴν παρὰ ἀνθρώποις δόξαν, ἢ τὴν ἀπὸ
ἀνθρώπων κολακείαν, ἢ τὸν ἀπὸ τῶν προσιόντων
λόγῳ πορισμὸν διδόντων προφάσει τῆς εὐσεβείας. Ὁ
γοῦν τοιοῦτος ἐπίσκοπος οὐ καλοῦ ἔργου ἐπιθυμεῖ
où
οὐδὲ δύναται εἶναι ἀνεπίληπτος, οὐδὲ νηφάλιος,
οὐδὲ σώφρων, μεθύων ὑπὸ δόξης, καὶ ἀκολάστως
αὐτῆς ἐμφορούμενος· τὸ δὲ αὐτὸ καὶ περὶ πρεσβυτέρων καὶ διακόνων ἐρεῖς. Similiter autem dices de
eo qui episcopatum desiderat, ut gloriam apud homines consequatur, vel hominum assentationem caplet,
vel quæstum ab eis accipiat, qui sermonem fidei amplectentes pietatis causa dant. Talis igitur episcopus
bonum opus non desiderat, neque potest esse irreprehensibilis, neque sobrius, neque prudens ", utpote
qui gloria ebrius sit, et intemperanter ea fuerit ingurgilatus. Idem quoque de presbyteris et diaconis dices.
Hæc vel ex Græcis, vel ab Hieronymo satis fideliter versis producta quibus et illa quæ Ruffinus
interpretatus est etiam consentanea sunt. Ut ex
homilia in Numeros secunda, quam tandem a Ruffino versam
esse constat, ex prologo in Emerici
Bigotii codice reperto et ab Henrico Valesio ad
Eusebium edito, qui etiam in bibliotheca collegii
nostri SS. Trinitatis exstat ms. Et titulus quidem
ita se habet: Incipit prologus.
rum ad Ursacium.
incedunt el agunt omnia quæ illo ordine digna sunt?
(sed ut in ms. nostro, quæ in illo ordine dignum
est?) Similiter autem et diaconi putas secundum
ordinem ministerii sui incedunt? Et unde est quod
sæpe audimus blasphemare homines et dicere. Ecce
qualis episcopus, aut qualis presbyter, vel qualis
diaconus! Nonne hæc dicuntur, ubi vel sacerdos vel
minister Dei visus fuerit in aliquo contra ordinem
suum venire, et aliquid contra sacerdotalem vel Leviticum ordinem gerere? Verum enimvero Origenes,
si Blondello credendum sit, atut tria in clero capitum genera, consuetudini ecclesiarum favens, admittere passim videatur; hic tamen, binos tantum sacerdotum et diaconorum, magistri Clementis exemplo, gradus agnoscit. Ego vero, et apud Clementem
magistrum, sic etiam apud Origenem discipulum
tres gradus invenio, unum diaconi in ordine ministerii, duos, episcopi scilicet, et presbyteri, in
ordine sacerdotii, ut et ipse se explicat, et plenius
B. Cyrillus Alexandrinae Ecclesiæ patriarcha lib. xhu
De adoratione in spiritu et veritate: El dé τiç ëdoito
καὶ τῆς Ἐκκλησίας τὴν τάξιν πολυπραγμονεῖν, τὴν
ἐν νόμῳ προανατύπωσιν καταθαυμάσειεν ἂν εἰκότως
Επισκόποις μὲν γὰρ, ἅτε δὴ τότε καθηγεῖσθαι λα
χοῦσιν, καὶ μὲν τοῖς ἐπὶ τὴν μείω διέπουσι τάξιν,
xal
πρεσβυτέροις δέ φημι, πεπίστευται τὸ θυσιαστήριον
καὶ τὰ ἔσω τοῦ καταπετάσματος, οἷς ἂν πρέποι καὶ
λέγεσθαι, Καὶ φυλάξουσι τὴν ἱερατείαν αὐτῶν διακόνοις γε μὲν τὸ, Φυλάξουσι τὰς φυλακὰς τῆς σκηCrnc. Quod si quis velit etiam Ecclesiæ ordinem perquirere, illam quæ in lege est præfigurationem jure
admirabitur. Episcopis enim, ac si tunc principatum
sortiti essent, atque etiam iis qui inferiorem gradum
gerunt, presbyteris inquam, concreditum est altare
et quæ sunt intra velum, quibus etiam dici convenit:
Et custodient sacerdotium suum; diaconis vero
illud: Custodient custodias tabernaculi. Ex Ruffini
etiam versione Origenis Commentarii in Cantica
canticorum habentur. In homilia autem, ut nunc
vocatur, secunda ista legimus: Vidit et sedem puerorum ejus, (de regina Saba et Salomone loquitur)
ecclesiasticum, puto, ordinem dicit, qui in episcopatus vel presbyterii sedibus habetur. Vidit et ordinationes vel stationes ministrorum ejus, diaconorum,
ut mihi videtur, ordinem memorat astantium divino
ministerio. Et paulo post: Hæc ergo omnia ubi
vidit in domo regis pacifici, imo Christi. Ita tres
ordines in Ecclesia Christi sub Veteri Testamento
præfiguratos docet. Duos tantum Blondellus vidit,
quod sedes tum presbyteris tum episcopis tribuantur. De qua re alibi. Interim Origenis sententia de
diverso gradu eorum, qui in cathedris populo præsidebant, satis aperta est ex iis quæ homilia x in
Jeremiam protuli, ubi seipsum numerat inter xaðɛζομένους ἐν πρεσβυτερείῳ, et tamen agnoscit τὸν τὴν
πάντων ἡμῶν ἐγκεχειρισμένον ἀρχήν alibique distin
guit inter ἐπισκοπικόν θρόνον οι πρεσβυτερείου τιμήν
NumeroReliqua enim manifeste sunt erasa, ob Ruffini
nomen, ut videtur. Prima epistolæ sententia, ular
verbis tibi, frater, beati martyris, bene admones,
Donate charissime, S. Cyprianum certe intelligit,
cujus illa verba sunt in initio secundæ epistolæ:
Bene admones, Donate charissime. Reliqua in ms.
nostro cum Bigotianis prorsus conveniunt, nisi
quod pro breve saltim legatur brevi saltu, et pro
hæc perurgente, multo rectius, hæc perurgente te;
Ursacium enim alloquitur, ut bene observavit Hueius. Ex versione igitur Ruffini hæc Origenis hasentur: Putasne qui sacerdotio funguntur, et in sa17 ] Tim. II,
col. 223–224page 88 of 211
PG 5:223τοῦ τοσούτου ὕψους ἀνάβασιν, 1, 104; τὸ τῆς ἐπισκοπῆς καὶ ὄνομα καὶ πράγμα θεῖον ἐν καὶ κρεῖττον πάσης πολιτείας τε καὶ ἀξίας, 11, ἑκάστῃ πόλει ἄλλο σύστημα πατρίδος, κτισθεν λόγῳ Θεοῦ ἐπιστάμενοι, τοὺς δυνατούς λόγῳ καὶ βίῳ ὑγιεῖ χρωμένους ἄρχειν ἐπὶ τὸ ἄρχειν ἐκκλησιῶν παρακα σύστημα ἐν ἑκάστῃ πόλει κτισθὲν λόγῳ Θεοῦ ἄλλο, συστήματι πατρίδος Προτρέπει δ' ἡμᾶς Κέλσος καὶ ἐπὶ τὸ ἄρχειν τῆς πατρίδος. εἰ ἄρχουσιν οἱ καλῶς ἄρχοντες ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ὑπὸ τῆς κατὰ Θεὸν πατρίδος, λέγω δὲ, τῆς Ἐκκλησίας ἐκλεγόμενοι· ἄρχουσι κατὰ τὰ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ προτε8. IGNATIUS.
PROLEGOMENA.
chronum, eumdem ordinem ex typis legalibus, ex
dictis Salvatoris, ex præceptis apostolicis deduxisse, nec unquam cum presbyteratu confudisse,
sed episcopos, presbyteros, diaconos semper cum
Ignatio numerasse. Ut postea Isidorus Pelusiota,
presbyter Ægyptius, episcopum túrov ToÛ Xprσtou appellat lib. 1, epist. 136, episcopatum sty
τοῦ τοσούτου ὕψους ἀνάβασιν, lib. 1, epist. 104; et
τὸ τῆς ἐπισκοπῆς καὶ ὄνομα καὶ πράγμα θεῖον ἐν
καὶ κρεῖττον πάσης πολιτείας τε καὶ ἀξίας, lib. 11,
epist. 125, et nomen et rem ipsam divinam agno.
scit, prout a presbyteratu distinguitur: agit er.im
de episcopatu, quem Hierax presbyter recusavit.
Hæc igitur doctrina de institutione apostolica episcoporum ex mente Christi, de gradu a presbyteratu
distincto, illoque eminentiore, deque obedientia
ipsis tanquam Patribus a Christo constitutis ab
omnibus præstanda, a S. Ignatio ad quorumdam
hominum fastidium usque repetita et inculcata, in
Alexandrina Ecclesia fuit receptissima, in schola
catechetica eximia quidem illa et maxime memorabili ab initio proposita, a Clemente parcius, ab
Origene ad eorumdem hominum fortasse fastidium
repetita et inculcata; forma etiam regiminis ab
Ignatio in Asiaticis ecclesiis toties decantata fuit
omnibus numeris Alexandriæ repræsentata Imo
non tantum Ignatiana Ecclesiæ forma ab Origene,
celeberrimo Alexandrinorum magistro, ubique
tŷnquam vetustissima et a proavis deducta celebratur; sed et Ignatii epistolæ ab ipso expresse sunt
citatæ, ut late ostendimus. Fieri itaque non potest,
ut argumentum aliquod formetur, quod Ignatium
epistolicum Alexandrinis incognitum fuisse usque
ad Eusebii tempora demonstret.
Sed Salmasıus id in Origene vidit, quod videre non ipso apostolo derivasse; Origenem Demetrii synpotuit Blondellus, quo probet unum tantum episcopi et presbyteri gradum ab illo, ut et a Clemente, proditum: Unum enim, inquit, gornua
agnoscit, hoc est, collegium hominum vita spectatorum et doctrina, a quɔ singulæ ecclesiæ gubernabantur. Ut sententiam Origenis de hoc uno systemate
gubernatorio ostendat, locum hunc ex lib. vi
Contra Celsum infelicissime adducit: 'Huels &£ £v
ἑκάστῃ πόλει ἄλλο σύστημα πατρίδος, κτισθεν λόγῳ
Θεοῦ ἐπιστάμενοι, τοὺς δυνατούς λόγῳ καὶ βίῳ ὑγιεῖ
χρωμένους ἄρχειν ἐπὶ τὸ ἄρχειν ἐκκλησιῶν παρακαZouμev. Quem ita ad suum propositum primo interpretatur: Nos vero in singulis civitatibus aliud corpus, sive collegium patriæ verbo Dei institutum novimus doctrina et vita sana utentium atque ad regendum idoneorum, quos invitamus ad præfecturam
ecclesiarum capessendam. Dein observat, per illud
σύστημα ἐν ἑκάστῃ πόλει κτισθὲν λόγῳ Θεοῦ palam
esse eum intelligere presbyterium cujusque civitatis a Deo per apostolos institutum. Imo vero
palam est hæc omnia esse contorta, et misere coacta: non enim simpliciter oúornua dixit Origenes,
nou collegium hominum vita spectatorum et doctrina,
a quo singulæ ecclesiæ gubernabantur, ut inde presbyterium eruatur; sed σvorŋua natpldos, et qui
dem ἄλλο, id est συστήματι πατρίδος apud gentiles
in eadem civitate oppositum. Προτρέπει δ' ἡμᾶς
Κέλσος καὶ ἐπὶ τὸ ἄρχειν τῆς πατρίδος. Quin ad
magistratus in patria gerendos hortatur nos Celsus:
respondet Origenes, Christianos aliud systema
patriæ agnoscere, et in illo systemate magistratus
creare; plane ut alibi loquitur de Ecclesiis Dei,
et ecclesiis populi in eadem civitate, de qua re
supra. Salmasius nullam mentionem facit patriæ,
sed convertit in systema virorum vita spectatorum
et doctrina, plane contra mentem Origenis, et verborum constructionem. Tu ita vertas: Nos vero
in unaquaque civitate aliud systema sive cœtum patriæ verbo Dei institutum cognoscentes, polentes sermone et vita sana utentes ad præfecturam eccleɛiarum adhortamur. Prius quidem &pxɛty cum manifeste mapéλxot, in interpretatione omisi. Sic
autem omnia clara sunt, et per illud žλào σústŋµ¤
natρldog nihil aliud intelligi potest, quam coetus
Ecclesiæ gentilium cœtibus oppositus. Quod et
verba quæ mox sequuntur manifeste probant: Kal
εἰ ἄρχουσιν οἱ καλῶς ἄρχοντες ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ὑπὸ
τῆς κατὰ Θεὸν πατρίδος, λέγω δὲ, τῆς Ἐκκλησίας
ἐκλεγόμενοι· ἄρχουσι κατὰ τὰ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ προτεtayµéva. Ac si, qui bene dræsunt Ecclesiæ, a patria
secundum Deum, hoc est Ecclesia, electi præsint,
juxta præscripta Dei regunt. Idemque maxime confirmant quæ ex eodem Opere Contra Celsum de
Ecclesia Dei, et ecclesia populi in eadem civitate
ante adduximus.
Ex his perspicuum est Clementem Alexandrinum
ex Schola Pantæui, ante Demetrium episcopum,
episcopatus gradum presbyteratu superiorcm ab
Sed id satis constat, inquit vir doctissimus, er
quadam singulari illius Ecclesiæ traditione plane
penitusque adversante; eamque traditionem postea
usum vocat. Mirum quidem si aliquis usus, isque
peculiaris, demonstraret omnia quæ ab Ignatio
scripta perhibentur, fuisse illis omnibus prorsus
incognita, apud quos usus ille forte obtinuit. Quid
mihi profers unius urbis consuetudinem? aiebat olim
Hieronymus: præsertim si cogitemus consuetudinem, sive usum illum ex eorum sententia qui eum
tradiderunt, diu ante Ignatium, ab ipsa Alexandrinæ Ecclesiæ fundatione usurpatum, quam ad
evangelistam celeberrimum, et S. Petri comitem
referebant. Poterant sane Alexandrini et Ignatii
scripta recipere, et peculiarem aliquem usum apud
ipsos ab initio obtinente, licet illis forte adversantem, retinere. Idque facere eos voluisse vel inde
credibile est, quod usus ille peculiaris dicitur,
adeoque aliarum omnium ecclesiarum consuetudini
adversans. Quare enim ex sola Ignatii sententia
sibi patefacta, eum relinquerent, quem adversus
traditionem omnium ecclesiarum hactenus retinuerant? Aut si vis tanta auctoritati Ignatia:æ tribuenda esse videatur, multo rectius ex usu tali, si
col. 225–226page 89 of 211
PG 5:225ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ μὴ χρονίζειν μετὰ τελευτὴν ἐπισκόπου τους καθισταμένους, ἀλλ᾽ ἅμα γίνεσθαι εἰρήνης ἕνεκα, τοῦ μὴ παρατριβάς γίνεσθαι ἐν τοῖς λαοῖς, τῶν μὲν τόνδε θελόντων, τῶν δὲ τόνδε. ὅτι δὲ πᾶν τὸ πλῆθος καὶ πᾶς ὁ λαὸς τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, ὥσπερ ἐκ μιᾶς ψυχῆς καὶ σώματος συνεληλυθότες ἀνεβόων, ἔκραζον, αἱ τοῦντες ᾿Αθανάσιον ἐπίσκοπον τῇ Ἐκκλησίᾳ.།
PARS I.
quis unquam fuit, concludi poterit, Ignatium illum Dionysian in more illo comprehendi voluit Hieronyepistolicum Alexandrinis fuisse cognitum, quia non
diu postquam epistolæ jis videntur evulgatæ, usus
ille eviluit, imo evanuit; nam, teste Hieronymo,
duravit tantummodo ad Heraclam, qui, vivo Origene et scribente, primo apud Alexandrinos Ignatianorum teste, factus est episcopus, et Dionysium,
qui Origeni maxime favebat.
Sed videamus tandem qualis ille usus fuerit, quomodo Ignatio adversans; quali consequentia Ignatianorum ignoratio inde sequatur, et quid illa ad
generale silentium ante Eusebium faciat, cui innititur
negans argumentum. Usus ille peculiaris secundum
Hieronymum epist. 85, ubi contra eos disputat,
qui diaconos presbyteris anteferebant, hic est:
Nam et Alexandriæ a Marco evangelista, usque ad
Heraclam et Dionysium episcopos, presbyteri semper
unum ex se electum in excelsiori gradu collocatum
episcopum nominabant; quomodo si exercitus imperatorem faciat, aut diaconi eligant de se, quem industrium noverint, et archidiaconum vocent. Secundum
autem Eutychium hujusinodi est: Constituit evangelista Marcus una cum Anania patriarcha duodecim presbyteros, qui nempe cum patriarcha manerent,
adeo ut cum vacaret patriarchatus, unum e 12 presbyteris eligerent, cujus capiti reliqui undecim manus
imponentes ipsi benedicerent, et patriarcham crearent, deinde virum aliquem insignem eligerent, quem
secum presbyterum constituerent, loco ejus qui factus
est patriarcha, ut ita semper exstarent duodecim
Neque desiit Alexandriæ institutum hoc de presbyteris, ut scilicet patriarchas crearent ex presbyteris
12, usque ad tempora Alexandri patriarchæ Alexandrini, qui fuit ex numero illo cccxvi. Hos vult
Dallæus in summa rei consentire, de tempore leviter discrepare. Quod enim institutum, inquit, lieronymus ad Dionysium, i. e. ad a. D. 264, durusse
dicit, id Eutychius ad Alexandrum, i. e. ad a. D.
circiter 308, perseverasse vult.
mus, inquit ille; ultimus igitur secundum eum
morem factus est episcopus Demetrius, anno Commodi 10, Domini 190. Quocirca Hieronymus et
Eutychius non leviter de tempore discrepare dicendi sunt. Itaque ut hanc duorum testium dissonantiam tolleret, miram distinctionem excogitavit
Seldenus, et cum uterque de facto, sive de usu
tantummodo loquatur, et historice rem nude narrat, Alter de facto, inquit, loquitur simul ac jure
loci simplici, antequam ulla omnino usus aut ſacti
mutatio ibi introduceretur; alter de jure simplici et
instituti mutatione. 0 præclaram atque subtilem
distinctionem, et qualem fortasse diversis Justinianei juris periochis adaptare poteris: his autem
historicis narratiunculis nunquam quadrare ostenderis! Priorem partem Hieronymo assignat; eum
vult tum de facto, tum de jure loci simplici disserere, cum ille, nulla omnino de jure facta mentione, de facto tantummodo loquatur, illudque tam
breviter tamque obscure tradat, ut vix quid voluerit intelligas. Presbyteri unum ex se electum in
excelsiori gradu collocatum episcopum nominabant;
quo jure, quave injuria hoc factum sit, Hieronymus
non dicit; imo quid aliud fecerint, quam quod
episcopum nominarint, non docet. Vult quidem
Seldenus ex verbis Hieronymi colligi debere patriarcham a presbyteris electum et ordinatum fuisse,
cum Hieronymus neutrum doceat. Dicit quidem
episcopum ex presbyteris electum, a presbyteris,
non docet; potuit autem ex presbyteris ab aliis
eligi, vel a populo, vel ab episcopis aliis; et sane
videntur ab antiquissimis temporibus a populo eligi
Alexandriæ episcopi. Idque ex antiqua consuetudine ab Epiphanio observata colligi meliore jure
potest; cujus hæc verba sunt hæresi 69: "E005 ôè
ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ μὴ χρονίζειν μετὰ τελευτὴν ἐπισκό
που τους καθισταμένους, ἀλλ᾽ ἅμα γίνεσθαι εἰρήνης
ἕνεκα, τοῦ μὴ παρατριβάς γίνεσθαι ἐν τοῖς λαοῖς, τῶν
μὲν τόνδε θελόντων, τῶν δὲ τόνδε. Alexandriæ autem
consuetudo est, ut post episcopi mortem successor
non diutius differatur, sed subinde, pacis tuendæ
gratia, subrogetur, ne aliis hunc, aliis illum postulantibus, in populo jurgia et contentiones exsisterent.
Verum mihi non adeo levis discrepantia videtur: cum enim Hieronymus morem eum usque ad
Heraclam et Dionysium durasse dicit, aut durationem tanquam incertam tradit, aut certe indicat
Heraclam fuisse ultimum qui priori, Dionysium
autem primum qui alio more factus est episcopus. ▷
Heraclas, secundum Eusebium, undecimo Alexandri
anno creatus est episcopus Alexandrinus, hoc est,
A. D. 232. At Eutychius Alexandrum patriarcham
vetuisse tradit, ne deinceps patriarcham presbyteri
crearent; primus igitur qui alio more factus est
Alexandriæ episcopus, secundum Eutychium, fuit
Alexandri successor Athanasius, qui A. D. 326, post
concilium Nicænum creatus est. Inter igitur creationem Heraclæ, qui ultimus a presbyteris factus
est, auctore Hieronymo, et consecrationem Athanasii
qui primus ab episcopis consecratus est, auctore
Eutychio, anni ferme centum sunt. Imo majorem
discrepantiam hic agnoscit Seldenus, primus hujus
argumenti architectus: Nec enim Heraclam nec
Hæc autem consuetudo supponit populum Alexandriæ, ut in aliis ecclesiis, suas in eligendo episcopo antiquitus partes habuisse. Certe Eusebiani,
qui creationem S. Athanasii abrogare voluerunt,
defectum popularis electionis objiciebant, et episcopi Ægypti, in synodo congregati, epistola ad
omnes Ecclesiæ catholicæ episcopos scripta contrarium magna animi contentione asseruerunt et
testati sunt, ὅτι δὲ πᾶν τὸ πλῆθος καὶ πᾶς ὁ λαὸς
τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, ὥσπερ ἐκ μιᾶς ψυχῆς
καὶ σώματος συνεληλυθότες ἀνεβόων, ἔκραζον, αἱ
τοῦντες ᾿Αθανάσιον ἐπίσκοπον τῇ Ἐκκλησίᾳ. Quod
omnis multitudo, omnisque populus catholicæ Ecclesiæ, tanquam ex una anima et corpore congregati
clamoribus vociferationibusque postularunt Athana-
col. 227–228page 90 of 211
PG 5:227Οὕτω μὲν οὖν καὶ διὰ ταῦτα, ψήφῳ τοῦ λαοῦ παντὸς, οὐ κατὰ τὸν ὕστερον νική σαντα πονηρόν, οὐδὲ φονικῶς τε καὶ τυραννικῶς, ἀλλ' ἀποστολικῶς τε καὶ πνευματικῶς ἐπὶ τὸν Μάρ που θρόνον ἀνάγεται. 69: Οσαι γὰρ ἐκκλησίαι τῆς καθ ολικῆς Ἐκκλησίας ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ ὑπὸ ἕνα ἀρχι επίσκοπον οὖσαι, καὶ κατ' ἰδίαν ταύταις ἐπιτεταγμένοι εἰσίν πρεσβύτεροι, διὰ τὰς ἐκκλησιαστικὰς χρείας Αλεξανδρείᾳ ἔθος, καθάπερ καὶ νῦν, ἑνὸς ὄντος τοῦ κατὰ πάντων ἐπισκόπου, πρεσβυτέρους ἰδίᾳ τὰς έχε κλησίας κατέχειν, καὶ τὸν ἐν αὐταῖς λαόν συνάγειν. Επίσκοπος χειροτονείσθω ὑπὸ ἐπισκόPROLEGOMENA.
factum esse, conjectura plane est omni verisimilitodine destituta. Nam, etiamsi ordinationem patriarchalem, cum in Ægypto plures episcopi essent, sive
episcopis factam esse credet nemo, quis tamen præstabit, Hieronymo notum fuisse, ante Demetrii tempora nullum in Ægypto præter unicum Alexandrinum exstitisse episcopum? Eutychius omnium primus hoc prodidisse deprehenditur, a quo Hiero
nymus idem discere non potuit. Imo quis credet
Hieronymum, si hoc novisset, vel si fando aliquando
audivisset, id ab Evagrio celare voluisse in hoc
argumento, quod magis ad exornandam presbyterii
dignitatem multo fecisset? Neque igitur Hieronymus de rei jure quidquam scripsit, neque de facto
tempus tam scrupulose limitavit, sed tantummodo
veterem quamdam traditionem, quam a nescio quo
acceperat, satis obscure descripsit, et ad retundendam diaconorum quorumdam Romanæ Ecclesiæ
insolentiam usurpavit.
sium Ecclesiæ episcopum duri; quod neque hi ne- Heracleani, tot numero instituti sunt, sine episcopis
que illi fecissent, si populi suffragia in eligendo
episcopo antiquitus locum nullum habuissent. Imo
Gregorius Nazianzenus orat. 21 hanc electionem
non prioribus, sed posterioribus opponit, eamque
apostolicam appellat. Οὕτω μὲν οὖν καὶ διὰ ταῦτα,
ψήφῳ τοῦ λαοῦ παντὸς, οὐ κατὰ τὸν ὕστερον νική
σαντα πονηρόν, οὐδὲ φονικῶς τε καὶ τυραννικῶς,
ἀλλ' ἀποστολικῶς τε καὶ πνευματικῶς ἐπὶ τὸν Μάρ
που θρόνον ἀνάγεται. Sic igitur, atque ob eas causas, totius populi suffragiis, non autem secundum
pravum exemplum quod postea inolevit, neque per
vim ac cædem, sed apostolico et spirituali modo ad
Maṛci thronum evehitur. Cum igitur totus populus
electioni episcopi se insereret, et civitas amplissima esset, et maximo Christianorum numero
abundaret, et præterea presbyteri suos ibi distinctos cœtus sive Ecclesias baberent (observante
Epiphanio, har. 69: Οσαι γὰρ ἐκκλησίαι τῆς καθ
ολικῆς Ἐκκλησίας ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ ὑπὸ ἕνα ἀρχι
επίσκοπον οὖσαι, καὶ κατ' ἰδίαν ταύταις ἐπιτεταγμέ
νοι εἰσίν πρεσβύτεροι, διὰ τὰς ἐκκλησιαστικὰς χρείας
tű)v oixytópwv. Etenim quotquot Alexandriæ catholicæ communionis Ecclesiæ sunt, uni archiepiscopo
subjectæ, suus cuique præpositus est presbyter, propter ecclesiasticas habituntium necessitates; notante
etiam Sozomeno, lib. 1, cap. 15: Elvaɩ yàp èv
Αλεξανδρείᾳ ἔθος, καθάπερ καὶ νῦν, ἑνὸς ὄντος τοῦ
κατὰ πάντων ἐπισκόπου, πρεσβυτέρους ἰδίᾳ τὰς έχε
κλησίας κατέχειν, καὶ τὸν ἐν αὐταῖς λαόν συνάγειν.
Hunc enim morem esse Alexandriæ, qui etiamnum
manel, ul, cum unus episcopus omnibus præsit, presbyteri separatim ecclesias obtineant, et populum ad
illas convenire solitum colligant); ideoque apud populum suum magnam quisque auctoritatem obtineret, electiones subito factas esse putandum est,
ne mora tumultibus factionibusque occasionem
præberet. Indeque natum morem illum Alexandrinis certe peculiarem par est credere, quem memorat Liberatus in Breviario: Consuetudo quidem
est Alexandriæ, illum qui defuncto succedit, excubias super defuncti corpus agere, manumque dexteram ejus capiti suo imponere, et sepulto manibus
suis accipere collo suo B. Marci pallium, et tunc
legitime sedere. Erat igitur Alexandriæ magua in
eligendo episcopo, pacis gratia, festinatio, et insolita præ honore S. Marci, in creando cæremonia.
Sed Hieronymus neque modum in electione, quod
ad suffragia attinet, neque cæremonias in creatione
adhibitas, neque jus ullum præ cæteris presbyterio
datum aut concessum commemorat, nisi quod ex
ipsis de facto usque ad Heraclam episcopus eligeretur, et ab ipsis promulgaretur.
Nam quod Seldenus comminiscitur Hieronymum
securum de tempore Heraclam antevertente, quoniam
cognovit nullum in Ægypto ante tempora Demetrii episcopum fuisse, ad citeriora descendere noluisse tempora: quia vix forsan credi potuisset ordinationem vatriarchalem, postquam episcopi, saltem
Neque magis Eutychianæ narrationi alterum distinctionis membrum respondet; Eutychius enim
non de jure disputat, sed de facto, de more scilicet,
atque duratione et exspiratione ejus, quam attribuit edicto Alexandri patriarchæ. Neque desiit, inqait, mos ille presbyterorum Alexandriæ constituendi
patriarcham ex iis duodecim presbyteris usque ad
tempus Alexandri. Male autem docet Seldenus Eutychium decretum Alexandro tribuere, quod a Nicæno
concilio factum est, canone quarto; Eutychius
enim tradit Alexandrum, non tantum instituisse
creationem patriarche per episcopos, sed etiam
electionem ex aliis quam Alexandrinis presbyteris,
de qua re nihil habet canon ille Nicænus: neque
recte conjicit, canonem illum ex voto Alexandri,
aut more illo Alexandrino ortum habuisse; minime
enim dubitandum est quin primus canon, qui dicitur apostolicus, diu ante illum canonem Nicænum
conditus sit: Επίσκοπος χειροτονείσθω ὑπὸ ἐπισκό
Twy dúo pluv. Nemo enim, postquam Nicæni Patres tres episcopos ad ordinationem postulassent,
duos sufficere dixisset. Quid quod pars decreti ab
Alexandro facti, nec ad canonem Nicænum ullo
modo pertinens, maxime notanda sit, quod videatur
restringere morem antiquum de eligendo patriarcha non ad electionem a presbyteris, sed ex presbyteris factam, de qua ad verba Hieronymi diximus.
Antiquum enim morem desiisse tradit, eo quod Alexander decrevit ut, vacante patriarckalu, eligerent
ex quacunque tandem regione, sive ex duodecim illis
presbyteris, sive aliis virum aliquem eximium, perspectæ probitatis, eumque patriarcham crearent. Electio
igitur viri cujuspiam eximii, perspectæ probitatis
antiquum morem evacuavit; quo spectasse videntur illa pseudo-Ambrosii in cap. 4 ad Ephesios:
Denique apud Egyptum presbyteri consignant, si
præsens non sit episcopus. Sed quia cœperunt sequentes presbyteri indigni inveniri ad vrimatus tenen◄
col. 229–230page 91 of 211
PG 5:229δὲ ᾿Αλεξανδρέων ᾿Αννιανὸς πρῶτος ἀπὸ ὑπὸ Μάρκου εὐαγγελιστοῦ κεχειροτόνηται· δεύτερος δὲ ᾿Αβίλλιος ὑπὸ Λουκᾶ καὶ αὐτοῦ εὐαγγελιστοῦ.PARS I.
dos, immutata est ratio, prospiciente concilio, ut non Quid præter electionem presbyteri Alexandriæ
ordo, sed meritum crearet episcopum multorum sacerdotum judicio constitutum, ne indignus temere uSUTpåret, et esset multis scandalum.
Sel quæcunque sit inter Hieronymum et Eutychium discrepantia, ex summa rei ita disputat vir
doctissimus: Ignatius negut sine episcopo quidquam
faciendum. Apud Alexandriam presbyteri, sine episcopo, non tantum presbyterum, sed etiam, quod
maximum, patriarcham faciunt. Nescivit ergo Alexandria contrarium usum esse vere apostolicum.
Ignatium ergo epistolicum notum non habuit.
Respondeo primo, Hammondum nostrum disser.
3, cap. 10, huic ipsi argumento a Blondello ex Eutychii Annalibus desumpto non paucis respondisse,
ad quæ nihil hic reponit Dallæus. Quam silentii
causam habuerit, nescio; diligentiam saltem ejus
solitam hic desideramus. Respondeo secundo, usum
hunc Alexandrinum, qualis qualis fuit, non esse
disciplinæ Ignatianæ adeo contrarium, et ex diametro oppositum, ut inde ignoratio Ignatii epistolici
colligi possit. Obtinuit enim in vacatione sedis, et
ad electionem aut promotionem tantum pectat: at
de vacatione sedis, de electione, aut promotione
episcopi nihil scripsit Ignatius. Alloquitur populum
Christianum, eumque ad obedientiam episcopis suis
sibi præpositis præstandam hortatur, et nihil in
ecclesiasticis negotiis sine illis agendum monet;
quid, episcopo defuncto, faciendum sit, minime docet. Alloquitur eos ad quos scribit de episcopis viventibus, non de mortuis, de suis, non de alienis.
Seipsum satis explicat Epistola ad Smyrnenses:
Nullus sine episcopo aliquid operetur eorum quæ
conveniunt ad Ecclesiam, verbi gratia, illa firma demum eucharistia reputetur, quæ sub ipso est, vel
quam utique ipse concesserit. Non licitum est sine
episcopo neque baptizare, neque agapen facere; hoc
est, officia divina non sunt in Ecclesia peragenda
sine episcopo, aut ejus concessione. Ita Polycarpum
episcopum monet, ut nihil sine sententia ejus fiat.
Ut autem hæc admonitio Polycarpo data spectare
non potuit ad ea, quæ ipso mortuo in successore
coustituendo peragenda essent, ita nec reliquæ. Si
extendantur verba Ignatii ultra suum propositum
etiam ad episcopos alienos, quos ille tamen nunquam respexit, illud, nihil sine episcopo faciendum,
nou potest applicari ad electionem futuri episcopi;
id enim in vetustissimis ecclesiis nunquam factuni
est, ut non sine episcopo episcopum eligere tenerentur. An id dixisse Ignatius epistolicus putandus
est: Sine episcopo neminem episcopum eligite?
Quod ad electionem igitur attinet, certissimum est,
eam per presbyteros vel ex presbyteris factam sine
episcopo, non fuisse consilio Ignatiano contrariam.
Ubicunque facta est sive per presbyteros, vel plebem, sive ex presbyteris, sive ex aliis, sine epi
scopo omnino fieri potuit. Usus igitur hic Ecclesiæ
Alexandrinæ in eligendo episcopo dici non potest
disciplinæ ab Iguatio tradite contrarius.
episcopo contulerint, incertum est: In excelsiori
gradu collocatum episcopum nominabant, inquit
Hieronymus. Ex tam generalibus verbis quid præter electionem determinate factum sit intelligi non
potest. Eutychius addit, eosdem capiti ejus manus
imposuisse, benedixisse, et patriarcham creasse.
Sed Eutychium ex more sui sæculi locutum
fuisse, dubitari non potest. Patriarchæ enim primævis Ecclesiæ Alexandrinæ temporibus nulli inter Christianos fuere. Idem tum de impositione
· manuum, tum de benedictione sentit Salinasius in
Apparatu Puto, inquit, Eutychium ad suam ætatem respexisse, qua jum ab Alexandri usque patriarche et Nicæni concilii temporibus episcopi impositione manuum consecrabantur, et similiter existimasse quando presbyteri eligebant episcopum hoc
evdem ritu usos esse. Diserte tamen Hieronymus sine
consecratione, hoc est sine manuum impositione, episcopum de se elegisse narrat. Quidquid igitur dixerit Hieronymus de electione, quidquid Eutychius
ex eadem traditione, ut volunt, de impositione
manuum addita, quam ex sui sæculi more tantummodo excogitavit, et presbyteris perperam affixit;
fieri potest ut alia traditio etiam vera sit, quæ etiam
tum, cum ex presbyteris electos fuisse volunt Hieronyinus et Eutychius, episcopos Alexandrinos ab
aliis ordinatos fuisse perhibet. Libro enim Constitutionum apostolicarum VII, cap. 48, legimus: Tis
δὲ ᾿Αλεξανδρέων ᾿Αννιανὸς πρῶτος ἀπὸ (vel ὑπὸ
Μάρκου εὐαγγελιστοῦ κεχειροτόνηται· δεύτερος δὲ
᾿Αβίλλιος ὑπὸ Λουκᾶ καὶ αὐτοῦ εὐαγγελιστοῦ. Ales
xandrinæ Ecclesiæ primus Anianus a Marco evangelista ordinatus est; secundus autem Abilius a Luca
itidem evangelista. Quarto Domitiani anno, in Chronico Hieronymi, Abilius, ut ipse vult, ex presbyleris electus, secundum Græcorum traditionem a S.
Luca ordinatus est. Abilio (quem Melium appellare
videtur auctor Vitæ S. Marci anonymus, non tantum quia in manu exaratis codicibus ß et µ eadem
fere figura pingere mos fuit, ut notat Blondellus, sed
etiam quod î et t ex affinitate pronuntiationis sæpe
in mss. promiscue usurpentur: neque Latinus Legendarius ex Abilio Melium fecit, sed, opinor, ab
antiquioribus ita scriptum invenit; certe Severus
ex antiquiorum monumentis eum Melianum vocat,
quem alii Abilium, Eutychius Philetium) successit
Cerdon, ad cujus ordinationem ut et aliorum post
eum, et ante Demetrium, episcopi ex ea regione accesserunt, ut tradit Severus, qui Arabice Vitas patriarcharum Alexandrinorum scripsit, apud Ecchellensem. Nondum igitur patet, presbyteros Alexandriæ patriarcham fecisse, quod maximum est, ut
inquit Dallæus: multo minus patet, presbyteros
presbyterum fecisse, quod sine Hieronymi, sine Eutychii, sine cujuspiam auctoritate tradit. Seldenus
quidem ex eo Hieronymi loco palam esse vult, legitimam olim presbyteris Alexandrinis ordinandi tum
episcopum Alexandrinum, tum presbyteros saltem
col. 231–232page 92 of 211
PG 5:23119: Αμέλει Σκύθαι πολλαὶ πόλεις ὄντες ένα μὲν ἔχει καὶ πόλεις καὶ κώμας καὶ φρούρια μητρόπολις δέ ἐστι Τόμις, πόλις μεγάλη καὶ εὐδαίμων.... Εἰσέτι δὲ καὶ νῦν ἔθος παλαιὸν ἐνθάδε κρατεῖ τοῦ παντὸς ἔθνους ἕνα τὰς ἐκκλησίας ἐπισκοπεῖν. Παin Ecclesia Alexandrina facultatem habitam esse; et castella; metropolim autem habet Tomes, urbem
sed quomodo inde colligi possit, non docet. Certe magnam et opulentam. Vetus autem illic conHieronymus de ordinatione presbyteri non omnino suetudo etiamnum manet, ut totius gentis ecclesias
loquitur, hoc est, de presbytero per ordinationem unus tantum regat episcopus. Ilæc Sozomenus refert
facto, imo neque de ordinatione cujuspiam per pre- ad ea tempora, quibus Vetranio Tomorum episcosbyterum facta eo loci intelligi potest, quia verba pus ſuit, qui Nicænæ synodi doctrinam amplectebaquæ proxime sequuntur, et periocham claudunt, tur. Plures autem ecclesiæ in Scythia tunc fuisse
hæc sunt: Quid enim ſacit, excepta ordinatione, epi- videntur, quam fuerunt in Ægypto ante Demetrium.
scopus, quod presbyter non facit? Ad quodcunque Nam quicunque cogitaverit, quam superstitionibus
enim tempus hæc verba referantur, si de ordina- gentilibus ea gens dedita fuerit, quot Judæorum
tione per presbyterum facta locutus fuisset, hic lo- millia Christianæ religioni infensa illic habitaverint,
cum habere non possent.
quantam seditionem illi sub Trajano in Libya, Ægypto et Alexandria, Cyrene et Thebaide, teste Eusebio, excitaverint, quamque tota Libya tunc, interfectis cultoribus, desolata sit, ut nisi postea Adrianus
imperator collectas illuc aliunde colonias deduxisset,
vacua penitus terra, abraso habitatore mansısset, ut
refert Orosius, facile consentiet, plures in provincia
Scythiæ Christianos fuisse sub Valente, quam fuerant ante tempora Demetrii in Ægyptiaca diœcesi.
Cum enim Valens Vetranionem episcopum in exsilium abduci jussisset, ab instituto destitit, ne tola
illa provincia episcopo subjecta defectionem moliretur. Huic Vetranioni, opinor, successit Theotimus, Scythiæ Tomorum episcopus, qui in morem
dialogorum et veteris eloquentiæ breves commaticosque tractatus edidit, aliaque scripsit, ut loquitur
Hieronymus in Catalogo. Hic autem S. ChrysostomO
maxime favit, et Epiphanio adversatus est, quod
Origenis scripta condemnaret, cujus libros ipse studiose defendit; unde colligimus cum, illa præsertim ætate, Ignatium nescire non potuisse, licet
tantæ provinciæ unicus episcopus præesset.
Cum igitur usus ille de electione et promotione
episcopi Alexandrini, qualis qualis fuerit, (neque
enim ordinationem Salmasius, neque electionem
admittit Blondellus) nulli effato Ignatiano directe
opponatur, et supponat etiam eamdem regiminis
formam Alexandriæ ab initio semper floruisse, quam
requirit et laudat Ignatius; cumque durante hoc
usu, sub tempora Demetrii, Origenes, Alexandriæ
scholæ celeberrimus catechista, Ignatii epistolas noverit citaveritque; ex hoc ritu colligi nullo modo
potest, Ignatium epistolicum toti Alexandrinæ Ecclesiæ penitus ignotum fuisse.
Sed et aliud quiddam, inquit Dallæus, non minus
mirabile docet Eutychius, nempe annis a Marco ad
Demetrium præterpropter 120, nullum totum Ægyvtiam Ecclesiam episcopum præter unum Alexandrinum habuisse. Unde sic disputat: Ignatius necessarium esse definit, nihil absque episcopo operari. At
omne ministerium ecclesiasticum absque episcopo in
omnibus Ægypti, excepta Alexandria, civitatibus
ad A. D. 190 peractum est. Ægyptiaca igitur Ecclesia Ignatium epistolicum non novil.
Respondeo primo, mirabile quidem est quod docet Eutychius, sed si verum etiam esset, non inde
sequeretur, totam Ægyptiacam Ecclesiam Ignatii
epistolas ignorasse. Omnes enim Ecclesiæ Ægypliacæ, sive aliquem episcopum habuerint, sive nulJum, subjectæ erant episcopo Alexandrino; neque
hoc negat Eutychius. Ignatius quidem asserit, illud
demum ministerium ecclesiasticum recte peragi,
quod vel sub ipso episcopo fit, vel quod ipse concesserit. At hoc fieri potuit in Ægyptiacis ecclesiis episcopo Alexandrino subjectis, quæ nullo alio
episcopo gauderent. Hinc igitur ignoratio Ignatianorum non sequitur. Scytharum episcopus interSuit concilio Nicæno, Euseb. De vita Constantini lib.
7, cum Ignatiana essent notissima. Unus autem in tota Scythia episcopus fuit. Sozomenus lib.
vu, c. 19: Αμέλει Σκύθαι πολλαὶ πόλεις ὄντες ένα
TÁVTES Ènloxomov Exovat. Certe in provincia Scythiæ, quamvis multæ urbes sint, unus est omnium episcopus. Et lib. vi, cap. 21: Touto to Elvos Follàs
μὲν ἔχει καὶ πόλεις καὶ κώμας καὶ φρούρια μητρόπολις δέ ἐστι Τόμις, πόλις μεγάλη καὶ εὐδαίμων....
Εἰσέτι δὲ καὶ νῦν ἔθος παλαιὸν ἐνθάδε κρατεῖ τοῦ
παντὸς ἔθνους ἕνα τὰς ἐκκλησίας ἐπισκοπεῖν. Πα
provincia Scytharum multas urbes et vicos continet
IN,
Respondeo secundo, historiolam illam de tribus
episcopis a Demetrio primum in Ægypto factis minime fide dignam esse, sive auctorem, sive rem
ipsam spectes. Primus mirabilis hujus narrationis
auctor est Eutychius, patriarcha quidem Alexandrinus, sed nimis ab originibus illius Ecclesiæ remotus, utpote decimi sæculi scriptor: Melchitarum
quidem episcopus, sed que multo major fuit Alexandriæ eodem tempore Jacobitarum episcopus
Macarius, et cui etiam cum populo suo, Melchitis,
inquam, quibus præfuit, maxima simultas fuit. Ita
enim de boc. Eutychio loquitur Elmacinus. Hujus
tempore multa fuerunt dissidia, et continuum odium
inter ipsum et populum ejus. Quod etiam testatur
Ebn Abi Osaibeaæ in Vita Eutychii. Ut autem majorem huic Arabico scriptori fidem conciliet Seldenus, Mihi sane, inquit, Eutychius in hisce est velali Beda plane Egyptius, et rursus: Annales ejus
ipsis Ecclesiæ Alexandrinæ archivis plurima debere
nullus dubito. Satis quidem magnifice de Eutychio
et Annalibus ejus hæc dicta sunt; sed sine ulla veritatis specie. Arabs enim ille non tantum Beda nostro longe junior fuit, et ab originibns Ecclesiæ
remotior (utpote qui natus sit A. D. 876, cuni 11atalis Bedæ dies ad A. D. 673 referatur, ut annis
pluribus quam 200 roster superior avvareat); sel
col. 233–234page 93 of 211
PG 5:233"Αβγαρος τοπάρχης Εδέσσης. περὶ τὴν τῆς Δακίας πόλιν περὶ τὴν τῆς Ῥαφίας πόλινJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
etiam ad antiquitates Ecclesiæ suæ eruendas atque scopum Rohensem, Thaddæum episcopum Massiexplicandas multo imparatior et ineptior erat. De
archivis autem Alexandriæ, quibus Annales tot
debere putat, prorsus incredibile est. Libri omnes
bibliothecæ Alexandrinæ, capta a Meslemiis urbe,
statim perierunt. Jussit Amrus Ebno'l As dispergi
eos per balnea Alexandriæ atque illis calefaciendis,
comburi: ita spatio semestri consumpti sunt, ultradit Gregorius Abulfaraius. Audi quid factum fuerit,
inquit ille, et mirare. Imo magis mirari oporteret,
si post annos ferme 200 paucorum Melchitarum
episcopus origines Ecclesiæ Alexandrinæ ibi inveniret. Certe tam negligenter Alexandrinæ Ecclesiæ
historiam pertexuit, ut non magis hujus quam alterias cujuspiam monumenta ipsi cognita fuisse
appareat. Marcum evangelistam tradit nono Claudii
anno Alexandriam venisse, primo Neronis ibidem
martyrio coronatum esse; et tamen idem refert,
tempore Neronis Petrum scripsisse Evangelium
Marci, dictante Marco, in urbe Roma. Hæc non ex
Alexandriæ archivis, sed diversis scriptoribus, qui
contraria tradiderunt, sine judicio hausit. Conciliare hæc quidem voluit Seldenus, sed frustra. Non
solum autem tempore Neronis, sed anno ejusdem
primo, necesse est ut vellet noster Evangelium hoc
scriptum, quod palam est ex iis quæ infra habet de
exitu tum Petri tum Marci eodem in anno. Si enim
supponatur Evangelium Marci scriptum fuisse primo Neronis anno, reliqua tamen consistere non
possunt. Eo enim anno quo mortuus est Marcus
Alexandriæ non potuit Romæ dictare Evangelium;
neque enim Eutychius, neque quisquam alius docet Marcum Ægypto ad Petrum commigrasse Romam: neque id factum docere potuit Eutychius
primo Neronis anno, cum ipse tradat Petrum occisum esse anno 22, post passionem Domini, hoc
est, ante imperium Neronis. Hæc autem omnia
sunt dojotata. Patriarcharum nomina, et mira
quidem sæpe, prodit Eutychius: annos etiam enumerat, res gestas minime commemorat. Cum ad
Demetrium pervenit, quod ante dixerat, repetit:
Primus ille patriarcharum episcopos in Ægypti ditione ordinavit; ut et de Heracla: Ejus tempore
appeilatus est patriarcha Alexandrinus Baba, id est
arus.
nensem et Theodoretum episcopum Ancyrensein,
quos coram imperatore atque patriarcha comparuisse docet; per Thaddæum Massinensem Theodorum Mopsuestenum intelligens, et Theodoretum
pro Cyrensi Ancyrensem appellans. Solum enim
Ibam recte nominat Rohensem, hoc est Edessenum.
Roha enim et "Eōsσσa eadem civitas. Unde Abulpharaio Abgar rex Rohæ, qui apud Eusebium dicitur "Αβγαρος τοπάρχης Εδέσσης. Erat autem Abgarus, sive Abgarus commune nomen Osdroenæ regulorum, quorum regia Edessæ fuit, ut testatur
Procopius. Idem tradit Antonium inter Rohanı et
Haranum occisum esse, ut in Eusebii Chronico legimus: Antonius interficitur inter Edessam et Carras. Ita Rohæ, hoc est Edessæ Constantium Helenam invenisse refert Eutychius. Quod si observas,
set Seldenus, nunquam in Eutychianis suis dixisset: Ubinam hæc Rhoa, ego me nescire fateor, nunquam ad 'Paplav Phœniciæ urbem confugisset,
nunquam inde Drepanum in Bithynia deduxisset,
nunquam verba Cedreni περὶ τὴν τῆς Δακίας πόλιν in
περὶ τὴν τῆς Ῥαφίας πόλιν commutassel, totamque
Helenæ historiam per se satis incertam tot conjo‐
cturis emendationibusque incertiorem reddidisset.
Quatuor itaque viros in historia ecclesiastica notissimos coram Justiniano comparuisse tradit Eutychius, qui omnes diu ante mortui fuerant: quorum omnium antiquissimus erat Origenes, non episcopus Manbagensis, sed presbyter et catechista
"Alexandrinus, ipse Adamantius, quem Demetrius
Ægypto fugavit, idque ope trium Eutychianorum
episcoporum, ut Seldenus hariolatur. Sed qualis
illi de Demetrio fides adhibenda est, qui Origenem
nescivit? Hic autem Demetrius ut tres episcopos in
Ægypti ditione ordinavit, ita ad tres episcopos extra Ægyptum scripsit. Eo tempore, inquit, scripsit
Demetrius patriarcha Alexandrinus ad Gabium episcopum Hierosolymitanum, Maximum patriarcham
Antiochenum et Victorem patriarcham Romanum,
de ratione computi Paschalis et jejunii Christianorum, et quomodo a Paschate Judæorum deducatur.
At Gabium ipse tradit 17 Aurelii anno Hierosolymis episcopum creatum tres tantum annos sedisse:
aut igitur sub fine imperii Aurelii, aut sub initio
statim Commodi scripta est hæc epistola. Quo
tempore, nec Demetrius Alexandriæ præfuit, sed
Julianus, nec Victor Romæ, sed Eleutherus. Certe
cum epistolæ ex oriente ad Victorem de celebrando
Paschate missæ sunt, Narcissus Hierosolymorum
episcopus fuit; inter Gaianum autem, quem Gabium appellat Eutychius, et Narcissum, novem patriarchæ Hierosolymis sederunt. Neque vero ulla
exstat memoria scriptæ ad Victorem a Demetrio
epistolæ; episcopi tantum Palestinæ indicant Alexandrinos secum in die Paschatis observando consentire, idque patere ex litteris ad se invicem missis, nulla Demetrii mentione facta. Quæ dixit igitur de Demetrio Eutychius, ex archivis Ecclesia
Quid autem in Ecclesia tunc temporis factum
est, quomodo Origenes illic agitatus, nou omnino
docet: ut videatur Adamantium illum plane ignorasse. Neque hæc conjectura mera est; ipse enim
de quinto concilio agens, hæc scribit: Fuit etiam
tempore Justiniani Origenes episcopus Manbagensis,
qui metempsychosin asseruit, resurrectionem negans.
At hic ipse, quem episcopum Manbagensem vocat,
alius non erat quam Origenes Adamantius, notissimus ille scholæ Alexandrinæ præfectus et Demetrii
synchronus. Eum tamen, si Eutychio huic credimus, Justinianus imperator Constantinopolim accersivit, et Eutychius patriarcha ConstantinopoliLanus excommunicavit. Addidit autem illi tres in
itinere et excommunicatione comites, Ibam epiPATROL. GR. V.
col. 235–236page 94 of 211
Alexandrinæ non habuit; videamus an certiora de ipse ille patriarcha Adriano dictus de episcopo
Alexandro, sub quo veterem consuetudinem de
siisse ait, tradat: Alexander, inquit, Achillam socium
suum, qui ante ipsum patriarcha fuerat, de gradu
patriarchali dejecit, quia, Ario recepto, contra Pe.
tri Alexandrini mandatum fecerat. Cum ipse antea
narrasset, Achillam, postquam sex annos sederat,
mortuum fuisse. Quomodo igitur ad finem concilii
Nicæni, Alexander eum de gradu patriarchali deji
cere potuit? Decepit eum, ut opinor, nominis sini
litudo. Erat enim Achillas quidam presbyter, Ario
consentiens, quem simul cum Ario excommunica
vit Alexander. Non est igitur adeo fide dignus Eu
tychius, ut ei aut soli, aut primo hujus historiæ
conditori credamus.
Respondeo tertio, plane incredibile esse, ut nul
lus fuerit in tota Ægypto episcopus præter solum
Alexandrinum, ante Demetrii patriarchatum; et
assertionem contrariam ex 'optimis historiæ monu
mentis demonstrari posse. Scripta est epistola ab
Adriano imperatore ad Servianum consulem circa
a. D. 132 sexaginta ferme annis antequam factus
est patriarcha Demetrius: non enim ille episcopus
factus est a. D. 175, ut immani prochronismo do
cet Salmasius in Apparatu; sed anno Commodi de
cimo, ut refert Eusebius in Chronico, circa a. D.
190. Hanc Latine scriptam Phlegon libertus ejus
conservavit, et Flavius Vopiscus ex eo transcri
psit, ut ipse refert in Vita Saturnini. Hujus episto
læ verba sunt: Ægyptum, quam mihi laudabas,
Serviane charissime, totam didici levem, pendulam,
et ad omnia famæ momenta volitantem. Illi qui Sera
pin colunt, Christiani sunt: et devoti sunt Serapi qui
se Christi episcopos dicunt. Nemo illic archisynago
gus Judæorum, nemo Samaritis, nemo Christianorum
presbyter, non mathematicus, non aruspex, non aliptes.
Ipse ille patriarcha cum Ægyptum venerit, ab aliis Se
rapidem adorare, ab aliis cogitur Christum. Habemus
bic patriarcham, Christi episcopos, et Christiano
rum presbyteros. Et patriarcham quidem non tan
tum Casaubonus, sed et Salmasius pro episcope
Alexandrino habet. En episcopum, inquit ille, Ale
xandrinum Adriani temporibus patriarcham dictum?
Non igitur tam recens est patriarchæ nomen in Ec
clesia Christiana, quam quidam videri volunt, qui
bus placet nec Nicæni primi concilii ætas, tanto post
Adrianum intervallo, usitatum illud inter Christia
nos fuisse pro eo qui toti diœcesi præerat, et diœce
seos exarchus dicebatur. Quos alibi refellam; el sa
fis hic locus confutat. Quomodo præstiterit postea
id quod hoc loco promittit, aliis disquirendum re
linquo. Certe libro De primatu papæ, cap. 4, no
men patriarchæ adhuc retinet, de exarcho diœce
seos aliter, opinor, sentit. Si quis patriarcha tum
vocatus est, ut de episcopo Alexandrino constat,
quem Adriani imperatoris ævo sic appellatum epi
stola ejus ostendit in Saturnini Vita a Flavio Vopisco
posita, non eam per illud tempus habuisse significa
tionem certum est, quam habuit postea. Mihi vero,
Alexandrino intelligi debere nullo modo videtur.
Non tantum quia titulus ille nulli episcopo ea æta
te, aut sequenti sæculo tributus esse appareat: sel
et quod ea quæ de patriarcha narrat Adrianus, epi
scopo Alexandrino minime conveniant. Cum, in
quit, Ægyptum venerit; loquitur igitur de eo qui
Alexandriæ habitare non solebat, sed aliquando
tantum Ægyptum adire, utpote qui in alia aliqua
regione viveret. Cum forte Ægyptum peteret, coa
ctus est non tantum Serapidem, sed et Christum
colere; ab utriusque igitur cultu erat alienus. Mi
ror itaque cuiquam in mentem venire potuisse,
hæc de episcopo Alexandrino dicta fuisse; quasi
ille Ægyptum aliquando tantum peteret, et cum ibı
esset, Christum colere cogeretur; præsertim cum
utrumque Judæorum patriarchæ ea ætate notissi
mo tam probe conveniat. Judæorum patriarchau.
intelligo, qui in Palæstina vivebat, non qui Alexan
driæ constitutus fuit, ut putabant Petitus et Petrus
a Marca. De quo loquitur Origenes Пept ȧpxwv, I.
1v, c. 1: Dicunt permanere adhuc principem ex go
nere Judæ, istum, videlicet, qui est gentis eorum
princeps, quem nominant patriarcham. Loquitur de
re ipsi, cum Alexandrinus esset, non incomperta;
et patriarcham non huic aut illi regioni præposi
tum, sed totius gentis principem describit. Hic igi
tur si forte Ægyptum veniret, et Serapidem et
Christum colere cogebatur. Patriarcha igitur Adria
ni cum archisynagogis Judæorum procul dubio nu
merandus est. Christi autem episcopi, et Christia
norum presbyteri ad Ecclesiam Ægyptiacam perti
nebant. Et recte inter sparsos ad jus Justinianeum
flores observat Hugo Grotius: Episcopos Christia
nos a presbyteris distinguit Adrianus imperator, in
epistola quæ est apud Vopiscum Saturnino. Au
enim de illis ita loqueretur Adrianus, si presbyteri
soli in Ægypto tunc temporis fuissent, episcopi
nulli? Mirum subterfugium est quo utitur Seldenus
Non tam de episcopis, quam de eis qui se episcopos
ibi dixere, loquitur Adrianus; quasi qui se episco
pos dixere, episcopi non essent. Non eos accusat,
quod nomen simularent, aut fictum sibi sumerent;
sed quod religionem proderent, quod Serapin cole
rent, qui se non simpliciter episcopos, sed Christi
episcopos dicerent, adeoque Christianæ religionis
curam sibi primo loco vindicarent; quod cum alia
rum Ecclesiarum episcopi ad sacrificandum diis
gentilium cogi nullo modo possent, illi ob insitam
genti levitatem Serapim adorarent. De episcopis
igitur loquitur Adrianus: Neque autem hinc sequi
tur, episcopum ibi fuisse tunc aliquem præter pa
triarcham alium, qua episcopi nomen aut dignitas
presbyteri nomine superius habitum, aut ab eo diver
sum, inquit ille. Quasi vero Adrianus cognoverit il
lud arcanum, quod isti tantopere venditant, ali
quando eisdem vocari episcopos et presbyteros
quasi ille apostolorum consuetudinem sequeretur,
et aliter eas voces acceperit ac vulgo homines tum
col. 237–238page 95 of 211
PG 5:237'Αλλ' όγε Δημήτριος ἅμα τισὶν ἐπισκόποις Αι γυπτίοις καὶ τῆς ἱερωσύνης ἀπεκήρυξεν,; καταστρατευσαμένου διὰ τῶν καινῶν αὐτοῦ γραμ μάτων, καὶ ἀληθῶς ἐχθρῶν τῷ Εὐαγγελίῳ, καὶ πάντας τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ ἀνέμους καθ' ἡμῶν ἐγεί νης Λεωνίδην είχε πατέρα ἐπίσκοπον καὶ μάρτυρα. Σύνοδος ἀθροίζε καὶ ἐπισκόπων και τινων πρεσβυτέρων κατὰ ὈριPARS I.
locuti sunt. Certe Adrianus episcopos a presbyteris solet, hæc mire ad rem suam accommodavit. Nain
aperte distinguit, eosdemque superiores facit. Primo loco Christi episcopos nominat, et cuin Christianos, tum etiam illos, quasi, scilicet, Christianorum principes, Serapi devotos esse dicit: postea
presbyteros nominat, eosque quasi inferiores, aut
inter aruspices et aliptas numerat, aut aruspices et
aliptas facit; quæ omnia distinctionem manifestam et imparitatem sonant, episcopique nomen
non tantum a nomiue presbyteri distinctum, sed et
superius habitum ostendunt.
in Addendis ad pag. 199, 1. vi]) Apologiæ suæ:
Ascribe, inquit, Origenem presbyterorum decreto
pulsum refert Photius cod. 297. Tot quidem codices
Photius non habet; sed hæc, sine controversia,
verba respexit quæ pag. 297 habentur: 'H & [Σúv
odos] Ingletal, synodus decretum facit, inquit Eusebius apud Photium, synodus episcoporum, cui
interfuerunt aliquot presbyteri. Hoc autem decretum syuodi, cui præsidebat Demetrius, et in qua
tot sedebant episcopi, simpliciter decretum presby-.
terorum dici quis ferat? Si tres episcopi tantum
cum Demetrio convenissent, aut Eusebius, aut Painphilus synodum appellasset episcoporum? nonne
aliquid ex ea paucitate episcoporum ad defensionem Origenis traxisset Eusebius? Cum posteriorem
quemdam conventum describit, qui sacerdotio Origenem privavit, quod prius in synodo factum non
est: 'Αλλ' όγε Δημήτριος ἅμα τισὶν ἐπισκόποις Αι
γυπτίοις καὶ τῆς ἱερωσύνης ἀπεκήρυξεν, inquit;
nonne minorem numerum episcoporum in deposi·
tionem ejus consensisse innuit? et an pauciorum
quam trium episcoporum subscriptiones accepisset
Demetrius? Si tam pauci in Origenem consensissent,
iique a Demetrio tanquam auxiliarii noviter instituti,
sine dubio Origenes ipse de abrogata veteri consuetudine, de auctoritate paucorum novitiorumqus
episcoporum disputasset: ille autem de novis non
episcopis, sed litteris, de multitudine, non de pau-...
citate eorum, qui cum Demetrio in se conspiraverant, conquestus est: Toū £xôpoù mixpórata hpwv
καταστρατευσαμένου διὰ τῶν καινῶν αὐτοῦ γραμμάτων, καὶ ἀληθῶς ἐχθρῶν τῷ Εὐαγγελίῳ, καὶ
πάντας τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ ἀνέμους καθ' ἡμῶν ἐγεί
pavtos. Inimico adversus nos acerbissime pugnante,
per suas novas litteras revera Evangelio inimicas.
omnesque Ægypti ventos adversus nos concitante, ut
ipse de Demetrio loquitur, in præfatione tomi sexti
in Joannem. Si denique tres tantum episcopi in
Ægypto Demetrio auxiliati essent, an synodorum
illarum decretis consensisset universus orbis, excepta Palæstina, Arabia, Phoenicia et Achaia, quod
testatur S. Hieronymus? Non est igitur dubium,
quin episcopos ex Ægypto plurimos in Origenem
Ut omittam ea quæ de episcopatu Ægyptiaco, quo
ante epistolam Adriani excidit Valentinus, et parœciis, quibus præfectus Eusebio dicitur Demetrius,
tradiderunt Hammondus et Thorndicius, certum est
neque Græcis neque Latinis notam fuisse traditionem illam de episcopis in Ægypto a Demetrio primum factis. Exstat Evaristi nomine epistola ad
omnes per Ægyptum fratres, hoc est episcopos;
largimur quidem, hanc epistolam Evaristi non esse;
sed ut et adversarii largiantur necesse est, auctorem epistolæ plures episcopos Evaristi ætate in
Egypto fuisse opinatum esse. Leonidem, Origenis
Patrem sub initio Demetrii fuisse crediderunt nonnulli. Ita certe Suidas ex veterum aliquo: 'Optyéνης Λεωνίδην είχε πατέρα ἐπίσκοπον καὶ μάρτυρα.
Idem etiam testatur Chronographus Joel, de Severo
imperatore agens: 'Exp' ou Aswvions inlaxonos
xal matho plyévous tμaptúpnaɛ. Licet enim Leonidem nunquam episcopum fuisse crediderim, is
tamen certe, quisquis fuit, qui primum illum episcopum tradidit, credidit episcopos fuisse in Ægypto ante triumviratum Dionysianum. Notat enim
Seldenus Demetrium, summum Origenis adversarium, tres sibi, procul dubio velut auxiliarios episcopos instituisse; hæc igitur institutio ad postrema
Demetrii pertinet; diu enim Origeni amicissimus
fuit, teste Eusebio lib. vi, c. 8. Tres itaque instituit
Demetrius episcopos auxiliarios, ut eorum scilicet
ope adjutus, majore auctoritatis pondere Origenem
in synodo opprimeret: neque enim quisquam synodum nationalem unquam audivit coactam sine
episcopis. At si Demetrius tribus tantum auxiliariis
episcopis, iisque contra antiquissimam Alexandrinæ
Ecclesiæ, imo totius Ægyptiacæ consuetudinem or- concitaverit Demetrius; quem idcirco falso tres
dinatis, stipatus atque communitus adversus Origenem synodicam sententiam protulisset; an id
Origenes ipse, an Eusebius, acerrimus ejus hyperaspista, tacuisset? Demetrius synodo coacta decreto
sancivit, Origenem Alexandria pellendum esse, ut
in Apologia Eusebii proditum est. Ex illa his verbis rem narrat Photius cod. 118: Σύνοδος ἀθροίζεκαὶ ἐπισκόπων και τινων πρεσβυτέρων κατὰ Ὀριyévouç, quæ minus recte ab Huetio exhibentur:
Synodus prior episcopis aliquot el presbyteris confata; non enim hoc Græca volunt, sed: Synodum
episcoporum, et aliquot etiam presbyterorum indicat,
quod aliud est; episcopos, scilicet, fuisse plures,
aliquos autem et presbyteros. Blondellus vero, ut
tantum constituisse tradit, nullo auctore, Eutychius; eosque in hunc ipsum finem constitutos ut
Origenem pellerent, nulla cum ratione statuit Seldenus.
Præterea constat ex epistola Alexandri Alexandriæ episcopi, ante concilium Nicænum pene centum episcopos Ægypti consensisse in condemnationem Arii et aliquorum etiam episcoporum. Constat
etiam, Lunquam fieri mentionem pauciorum in illa
diœcesi episcoporum prioribus temporibus. Verisimillimum igitur est, non multo pauciores olim
fuisse. Ut ad ea tempora propius accedamus, quæ
Eutychius indigitat: Dionysius qui Heraclæ successit quinto imperatoris Philippi, sex annis ante Ori-
col. 239–240page 96 of 211
PG 5:239ἐν Πενταπόλει τῆς ἄνω Λιβύης τηνικαῦτά τινες τῶν ἐπισκόπων ἐφρόνησαν τὰ Σαβελλίου, πάτριον εἶναι καὶ ἀπο στολικὸν Ἐρυθρίτιδας εἶναι καὶ ταύτας τὰς ἐκκλη Παλαίβισκα καὶ Ὕδρας εἰς τὴν ἀρχαίαν τάξιν ετάχθησαν, καὶ πρὸς τὸ Ερυθρὸν πολλοί τῶν ἀδελφῶν εὐθυμοῦνται. μέχρι νῦν, ἔνθα πρὸ πολλοῦ τοῦτο ἐπεπόλαζε τὸ πανταχοῦ θαυματουργῶν, καὶ τὰς Χριστοῦ Εκκλησίας κατακοσμών χειροτονίαις ἐπισκόπων καὶ τῶν Ἐν Κυρήνῃ τε καὶ Πενταπόλει πολλὰ καὶ ἄπειρα έργα σάμενος, καὶ ἐκκλησίας ἀνοικοδομήσας, κλήρους τε καὶ ἐπισκόπους καὶ τἄλλα προσηκόντως διενεργήσεις εἰς τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν πάλιν ἐπάνεισιν. ἐγὼ τὸν κανόνα καὶ τὸν τύπον παρὰ τοῦ μακαρίου πάπα ἡμῶν Ἡρακλα παρέλαβον.genis mortem, cui et maxime favit, nihil de Deme- tem pro se episcopum Alexandriæ Anianum: aliis
trii aut Heraclæ auxiliariis dixit; de variis episcopis
loquitur, non tanquam novis, sed ut alii de suis
solent in propriis diœcesibus. Scripsit ad Cononem
Hermopolitanum episcopum, ad Hieracem episcopum Ægyptiacum, ad Ammonem Berenices episcopum, ad Basilidem Pentapolitanum episcopum, et
alios. Sub illius pontificatu ἐν Πενταπόλει τῆς ἄνω
&vw
Λιβύης τηνικαῦτά τινες τῶν ἐπισκόπων ἐφρόνησαν
τὰ Σαβελλίου, quidam episcoporum in Pentapoli
Sabellir sententiam amplectebantur, quidam autem
orthodoxi eum coram Dionysio Romano accusabant: erant igitur tunc temporis in Pentapoli episcopi complures, neque pauciores, opinor, quam
ibidem circa Alexandri tempora exstiterunt. Nam
cum postea Palæbisca et Hydrax, vici Pentapolis,
sibi proprios episcopos fieri curassent, ab omnibus
Synesio renuntiatum est πάτριον εἶναι καὶ ἀποστολικὸν Ἐρυθρίτιδας εἶναι καὶ ταύτας τὰς ἐκκληʊlaç, ex patria et apostolica ordinatione Erythro
contributas esse has Ecclesias, Erythræi igitur episcopi jurisdictionem secundum morem Ecclesiæ
Egyptiacæ ad apostolica tempora referebant. Et
Siderius Palebiscæ episcopus, nemini succedens,
sive successore mortuus est; nam decreto Theophili
episcopi Alexandrini: Παλαίβισκα καὶ Ὕδρας εἰς
τὴν ἀρχαίαν τάξιν ετάχθησαν, καὶ πρὸς τὸ Ερυθρὸν
aveλhoongav, Palæbisca et Hydrax in antiquum or-
‘dinem rodactæ, et Erythro contributæ. Idem etiam
Dionysius narrat, Chæremonem episcopum Nili,
Snepyhpwv extrema senectute, mota persecutione
in Arabiam cum conjuge sua secessisse; quem credibile est sedem eam tenuisse antequam Demetrius
auxiliarios adversus Origenem sibi adjunxit. Imo
duos libros De promissionibus scripsit commotus
libro Nepotis Egyptii episcopi, qui Chiliastarum
doctrinam promulgaverat, et jampridem mortuus
fuerat. Nepos hic reliquit Psalmodiam, μéxpt vuv,
inquit Dionysius apud Euseb. 1. VII, c. 25, mollo!
πολλοί
τῶν ἀδελφῶν εὐθυμοῦνται. Illud autem μέχρι νῦν,
usque ad hoc tempus, non modici temporis intervalJum notat. Idem rursus: Cum in Arsinoitica præfectura essem, ἔνθα πρὸ πολλοῦ τοῦτο ἐπεπόλαζε τὸ
byua, in qua jampridem increbuit hæc opinio: ubi
illud neò noddoù, sive jampridem, non potest intelligi de sententia nuper orta, sed vetusta et inveterata, quæ tamen relicto a Nepote libro nitebatur.
Diu itaque mortuus est Nepos episcopus tñs AlYuntou ante pontificatum Dionysii, episcopus autem
factus diu ante Demetrii auxiliarios.
quoque Ecclesiis longe lateque episcopos, presbyteros,
diaconos dederat. In Synaxario Græco S. Marcus describitur πανταχοῦ θαυματουργῶν, καὶ τὰς Χριστοῦ
Εκκλησίας κατακοσμών χειροτονίαις ἐπισκόπων καὶ τῶν
2017 x27 pixiv. Nicephorus Callistus lib.
xànpixŵv. it, c. 45:
Ἐν Κυρήνῃ τε καὶ Πενταπόλει πολλὰ καὶ ἄπειρα έργασάμενος, καὶ ἐκκλησίας ἀνοικοδομήσας, κλήρους τε
καὶ ἐπισκόπους καὶ τἄλλα προσηκόντως διενεργήσεις
εἰς τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν πάλιν ἐπάνεισιν. Hæc Greci.
Vita S. Marci ex antiquissimo codice ante 100
annos descripta: Beatus autem Marcus Anizanum
Alexandriæ ordinavit episcopum, et tres presbyteros,
id est Melium, Sabinum et Cerdonem, et septem diaconos, et alios undecim ad ecclesiasticum ministerium
В
pertinentes. Et Pentapolim pergit……
pergit..... et ordinans
episcopos per regiones illas et clericos, iterum Alexandriam venil. Rabanus Maurus eadem cum Metaphraste tradit, ut et Notkerus, et Alfricus Cantuariensis episcopus, et Ordericus Vitalis. Inter Arabas
Martyrologium Melchitarum: Aliquandiu moratus
est Marcus in urbe Cyrene Cyrenæorum, indeque
Alexandriam quæ apud Pharum est, perrexit: dein
in Barcam profectus est, multaque edidit miracula,
et Christi ecclesias exornavit, constituens eis episcopos, atque his inferiores sacerdotes. Et Severus De
Vitis patriarcharum Alexandrinorum: Ipse vero
discedens Pentapolin perrexit, mansitque ibi annos
duos, annuntians et ordinans episcopus, presbyleros,
et diaconos in omnibus ejus provinciis. Ut videre est
apud Ecchellensem. Nullum igitur Eutychianæ traditionis fundamentum est.
Denique traditio illa, de tribus episcopis a Demetrio primo in Egypto factis, omnibus Græcis
atque Latinis ignota fuit: traditio autem illi contraria, de episcopis a S. Marco in Ægyptiaca dicecesi institutis et Græcis et Latinis, atque Arabibus
nota fuit. Simeon Metaphrastes de S. Marco: Constituit et confirmavit ecclesias per Libyum, Marmaricum, Ammoniacam, Pentapolim, Alexandriam, locaque quæ Bucolicæ dicebantur..... Ordinaverat auRespondeo quarto, ne Eutychium quidem ipsum
hanc historiolam tanquam traditionem a majoribus
acceptam referre, sed velut quæstionis Criticæ aut
Philologicæ, apud Arabas sui temporis agitatæ, solutionem in honorem Ecclesiæ suæ factam. Arabes
enim putabant, aut putari voluerunt, nomen papæ,
sua ætate pontifici Romano peculiariter attributum,
primo fuisse Alexandrinis episcopis datum, et 1
populo Ægyptiaco usurpatum, et ab illis ad Romanos pontifices devolutum, ut tradunt Georgius Homaidius et Abubacrus Habbasides apud Ecchellensem. Cum igitur a Græcis eruditi intelligerent, eum
titulum primo patriarcharum Alexandrinorum Heraclæ attributum fuisse, a Dionysio, scilicet (quem
scriptorem vocat Eutychius; nullius enim Alexandrini episcopi ante eum scripta exstabant), qui in
epistola ad Philemonem hæc tradiderat: Toštov
ἐγὼ τὸν κανόνα καὶ τὸν τύπον παρὰ τοῦ μακαρίου
πάπα ἡμῶν Ἡρακλα παρέλαβον. Hanc edo regulam
ac formam a beato papa nostro Heracla accepi; cum
hæc, inquam, a Græcis accepissent, rationem excogitarunt, quare hic Heraclæ potissimum titulus attribueretur; et cum voceni ñázav ad rázmov inclinare viderent, neque enim deerant Græculi qui
etiam illuc traherent, miram hanc historiam excogitarunt, qua non sub Demetrii tempore, sed Heraclæ, populum illud discrimen inter episcopos Ægypti
col. 241–242page 97 of 211
PG 5:241ρίῳ πάπᾳ ἐπισκόπῳ ἡμῶν ᾿Αλεξάνδρῳ οἱ πρεσβύτεροι καὶ οἱ διάκονοι ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Η πίστις ἡμῶν ἡ ἐκ προγόνων, ἦν καὶ ἀπὸ σοῦ μεμαθήκαμεν, μακάριε πάπα, ἐστὶν αὕτη. ὡς καὶ σὺ αὐτὸς, μακάριε λέγεται παρὰ Συρακουσίοις ὁ πατὴρ πάπας. 'Αλλοι δὲ, ὅτι παρὰ Συρακουσίοις πάπας δ πατήρ.: Οὕτω λέγεται παρὰ Συρακουσίοις ὁ πατὴρ, πᾶς. πáñαç Οὐδὲ τί μιν παῖδες ποτὶ γούνασι παππάζουσιν. Παππάζουσι, πάππα φω παππάζοιεν, παρακαλοίεν. ζοίνης, οἱ κατ' Ιταλίαν, Παξοί, νῆσοι κατ' Ιταλίαν, Συνέβαλον τοῖς τῶν Ἀχαιῶν σκάφεσι περὶ τοὺς κατ λουμένους Παξούς, τὰς καλουμένας Παξούς. παππάζοιεν, παρακαλοῖεν, παπάζοιεν, πατέρα καλοίεν. Ἡνίκ᾽ ἂν αἰτίζητ' ἄρτον πάπαν με καλοῦσαι. ñα Παπία δὲ, πάτερ. Πάππα, προσφώνησις φιλοφρο πάππα καὶ τὸ ἄππα οὐ ψιλῶς πατὴρ, ἀλλὰ πρὸς πατέρα σεπτική φωνή, Ἡ δὲ μάλ' ἄγχι στᾶσα φίλον πατέρα προσέειπεJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS I.
auper institutos, et Alexandrinum patriarcham ani- chare; alloquitur enim pov naτépa. Hesych.: Пáлл,
madvertisse ostendant, ut postea vulgarem episcopum
abba, patriarcham papam, id est avum appellarent,
quoniam ipsi episcopi patriarcham abbam vocarent.
Hæc vera esse vel inde primo perspicitur, quod
Eutychius non perpetuam narrationem texat, aut
historiam de institutione episcoporum electioni
presbyterorum immediate subjungat, sed quæstionem obiter inserat, quare patriarcha Alexandrinus
dictus sit papa? Quam quidem quæstionem dissimulat Seldenus, ut tanquam partem prioris historiæ posteriorem inducat. Ita enim Eutychium loquentem repræsentat: Is etiam (nempe Alexander)
petiit ab eis, ne patriarcha Alexandrinus papa vocitaretur, quod significat avum. Ita vertit petiit ab
cis, et ex alio codice dixit vel mandatum dedit eis,
ac si decreverit Alexander, ne posthac patriarcha
Alexandrinus papa diceretur. Cum ipse Alexander eo
ipso nomine a suis vulgo indigitaretur. Inscriptio
epistolæ apud Athanasium libro De synodis: Maxaρίῳ πάπᾳ ἐπισκόπῳ ἡμῶν ᾿Αλεξάνδρῳ οἱ πρεσβύτεροι καὶ οἱ διάκονοι ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Prima epistolæ
sententia: Η πίστις ἡμῶν ἡ ἐκ προγόνων, ἦν καὶ
ἀπὸ σοῦ μεμαθήκαμεν, μακάριε πάπα, ἐστὶν αὕτη.
El in corpore epistola, ὡς καὶ σὺ αὐτὸς, μακάριε
a. Athanasius Alexandri successor Alexandrum
papam vocavit, et ipse ab Ischyra, Arsenio, Constantio nás vocatus est. Sed hanc versionem
satis exagitavit Ecchellensis. Doctissimus Pocockius
noster ita reddit: Quod autem quærunt [nonnulli],
quare patriarcha Alexandrinus vocetur papa? (cujus
nominis significatus est avus) [sciendum est]. Ut igitar illi quæstioni responderet Eutychius, illa de
tribus a Demetrio, viginti ab Heracla factis episcopis inaudita tradit, ut solent iHi, qui de vocabulorum originibus disputant. Omnia autem quæ
tradit et futilia, et falsa et absurda sunt. Statuit
enim abba sive ñáñav significare avum, titulum
illum patriarchæ datum, cum alius reliquis episcopis competeret; idque primo Alexandriæ, ut
postea, scilicet, Romano pontifici attribueretur. Ut
igitur hæc fabula penitus explodatur, ostendam
primo vocem ráлav, quæ Heraclæ tributa est, nunquam significasse avum. Vocem hanc Syracusanam
esse volunt Grammatici nonnulli. Suidas: Outw &
λέγεται παρὰ Συρακουσίοις ὁ πατὴρ πάπας. Εustathius: 'Αλλοι δὲ, ὅτι παρὰ Συρακουσίοις πάπας δ
πατήρ. Aliter Εtymologus: Οὕτω λέγεται παρὰ
Συρακουσίοις ὁ πατὴρ, πᾶς. Quod quidem verum
esse potest, alterum non item. Nam vox πáñαç ipsis
Syracusis longe antiquior est. Syracuse enim ab
Archia conditæ sunt vel sub Clidico, ut Eusebius,
vel potius sub Eschylo Atheniensium rege, ut
Marmor Arundellianum; hæc autem vox sub Diogneto ab Homero usurpata est, de Nausicaa,
Odyss., Z,
pospívnois maidds mpdę narépa. Primæva igitur
significatio toŭ лáñaç, vel poetice rázzaç, est
pater. Idem etiam verbum naлñášɛɩv inde deductum usurpat Iliad., E;
Οὐδὲ τί μιν παῖδες ποτὶ γούνασι παππάζουσιν.
Ubi vetus Scholiastes: Παππάζουσι, πάππα φω
vous, marépa xahoūσt. Hesychius post V. Пaĝolvns,
habet παππάζοιεν, παρακαλοίεν. Sed utrumque
locum obiter emaculandum censui, qui post nuperos
editores adhuc in mendo jacet. Primo igitur Пaζοίνης, οἱ κατ' Ιταλίαν, manifeste corrupta sunt,
et series litterarum pro ¢ postulat. Sic igitur
Παξοί, νῆσοι κατ' Ιταλίαν,
legas: Пakol, vñjoo: xat' Itallav, Paxæ, insula
prope Italiam. De quibus Plinius l. iv, c. 12: Circa
eam aliquot, sed ad Italiam vergens Thorones, ad
Leucadiam Paxæ duæ, quinque M. discretæ a Corcyra. De quibus etiam Polybius intelligendus 1. 11:
Συνέβαλον τοῖς τῶν Ἀχαιῶν σκάφεσι περὶ τοὺς κατ
λουμένους Παξούς, vel forte, τὰς καλουμένας Παξούς.
Secundo pro παππάζοιεν, παρακαλοῖεν, legendum
quivis statim videt, παπάζοιεν, πατέρα καλοίεν. Ita
apud Aristophanem, optimum linguæ Atticæ interpretem, Trygaus filias alloquitur, in Pace:
Ἡνίκ᾽ ἂν αἰτίζητ' ἄρτον πάπαν με καλοῦσαι.
Cum panem petitis papam me vocantes.
Quem locum respiciens Hesychius: Пáñaç, ñαrpds Snoxópioµa. Et ita filiæ Trygæum alloquuntur:
*Nñañía. Ita rursus et in Vespis, ubi Scholiastes:
Пazla &, zdrap. Erat igitur hæc liberorum ab ipsa
Παπία δὲ, πάτερ.
linguæ Græcæ origine blanda appellatio patri data.
Posteriores Græci eamdem appellationem etiam
illis tribuerunt, quos quasi patrum loco habemus.
Scholiastes Homeri: Πάππα, προσφώνησις φιλοφροvntix VECTέpov πpòs πpeσбútapov. Juniores senioribus tanquam filii parentibus titulum hunc tribuebant; et uhi ætati dignitas aliqua accessit, titulus venerationis habebatur.Τὸ πάππα καὶ τὸ ἄππα οὐ ψιλῶς
& math, ȧd modę marépa GETTI Qwv, Suidas.
πατὴρ, ἀλλὰ πρὸς πατέρα σεπτική φωνή,
Sub bac venerationis nota máñaç a Græcis, papa a
Latinis, primævis Ecclesiæ temporibus tribuebatur
episcopis, quos loco spiritualium patrum habuerunt. Nulla hic avi, nulla patris patrum notio.
Hoc autem secundo apparet, quod titulus ille eodem
ævo quo de Heracla usurpatus est, aliis episcopis
quam patriarchis communis erat. Clerus Romanus
ad clerum Carthaginensem: Didicimus secessisse
benedictum pupam Cyprianum a Clementio subdiacono. lidem in titulo epistolæ ad ipsum scriptæ:
Cypriano papæ presbyteri et diaconi Rome consistentes S.Ita Romæ, ita in Africa locuti sunt: Universi confessores Cypriano papæ S. Hieronymus aliquando Theophilum episcopum. Alexandrinum
papam appellat, ut in Apologia adversus Ruffinum,
Ἡ δὲ μάλ' ἄγχι στᾶσα φίλον πατέρα προσέειπε· Ergo et epistola papa Theophili et Epiphanii et alioПlázza plu̸'.
Ubi vocis interpretatio certissima est, Pater
rum episcoporum te petunt, te lacerant; et paulo
post Lectis nuper papa Theophili epistolis,
col. 243–244page 98 of 211
Iterumque: Nunc primum a papa Theophilo didicisse apud Æthiopas intemeratam ad sua usque tempora
impietates ejus. Et in epistola ad ipsum data: Ad- permansisse? nihil horum. Id unum asserunt, supe
nitere ergo, papa amantissime atque beatissime. Non
riori sæculo nullos fuisse in Ecclesia Ethiopica epi
quod hunc titulum Alexandrino episcopo peculia- scopos, abunam unum ab Alexandrino patriarcha
rem crederet; Anastasium enim simul cum Theo- electum et creatum. Demus igitur id verum esse,
philo nominans, illum, non hunc, papam vocat: quod eorum testimonio confirmatur, etiamsi illis
Quid faciunt epistolæ Theophili episcopi, quid papæ
longe plures contrarium plane doceant, atque inter
Anastasii, in toto orbe hæreticum persequentes? Imo
eos ipse Salmasius. An inde sequitur traditionem
in epistola ad Theophilum data Anastasium papam Eutychianam in Ægypto revera ab initio obtinuisse,
appellat, Ex dispensatione Dei factum puto, ut eo
et omnem Ignatianis epistolis fidem abrogandam esse?
in tempore tu quoque ad Anastasium papam scriberes.
Nulli fuerunt in Ethiopia episcopi præter unum
Alios etiam eodem nomine indigitat: Ne me mittas ad
abunam sæculo xvi. Ergo nulli erant in tota Ægy
sex millia librorum ejus, quos legisse beatum pupam
ptiaca diœcesi primo vel secundo sæculo usque ad
Epiphanium criminaris; et rursus: Erupit aliquando
a. D. 190 episcopi præter Alexandrinum patriar
contra papam Epiphanium, Apologia secunda. In cham; ideoque epistolæ Ignatii confictæ sunt. Non
proœmio Commentariorum in Jonam, Cæterum probat aut admittit, opinor, hanc consequentiam
non ignoramus, Chromati papa venerabilis. In epi
vir doctissimus. Reliqua enim omnia quæ enumera
stola ad Augustinum: Incolumem et mei memorem
vimus, ad Eutychianam traditionem firmandam,
te Christi Domini clementia tueatur, domine vene
plura autem ad Ignatium epistolicum rejiciendum
rande et beatissime papa. Ita reliqui ejusdem ævi
necessaria sunt: quæ adhuc nullo testimonio con
nomen papæ cuilibet episcopo tribuebant. Tertio, firmantur, imo quæ nullo confirmari possunt.
usitatum hunc titulum etiam ante Dionysium et
Heraclam docet nos Tertullianus lib. De pudicitia
cap, 13, qui de episcopo Romano hæc habet: In
eum hominis exitum, quantum poles, misericordiæ
illecebris bonus pastor, et benedictus papa concionaris.
Cum igitur vox papa nunquam significet avum, sed
omnibus episcopis semper tributa sit, et prius qui
dem episcopo Romano quam Alexandrino, inania
sunt omnia ob quæ hanc historiam excogitarunt
Arabes; falsa etiam et historia ad horum tantum
confirmationem tradita.
Excussimus traditionem Egyptiacam, quam nos
nunquan) natam fuisse contendimus, et ab Arabi
bus tantummodo fictam; ecce autem etiam redivi
vam et ad hunc usque diem superstitem! Eutychia
nam traditionem firmat idem institutum, inquit
Dallæus, in antiquissima et nobilissima Ecclesiæ
Egyptiaca traduce, Ethiopica Christianitate, ad hæc
usque tempora servatum. In omni enim Æthiopica Ec
clesia unus est jam ab antiquis temporibus episcopus,
abuna, ut vocant, id est patriarcha, qui etiam hodie
ab Alexandrino patriarcha consecratur et mittitur.
Antiqua autein tempora quæ sint, postea ostendit;
ait in Æthiopiæ pariter ac Ægypti amplissimis et
Christianissimis civitatibus nullos ad a. D. 190
episcopos, abunam tantum fuisse Æthiopicum ut et
patriarcham Alexandrinum.
Quæro autem unde hæc omnia pro compertis
habcat vir doctissimus. Testes quatuor adducit,
Alphonsum Mindesium, Nicolaum Godignum, Joan
nem a Sanctis, Franciscum Alvarem, ruperos scri
ptores omnes, Jesuitas aut Dominicanos. Quid
autem illi testantur? an Christianitatein EÆthiopi
cam ab initio fuisse Ecclesiæ Ægyptiacæ tradu
cem? an ab antiquo usque ad a. D. 190, fuisse in
Æthiopia patriarcham aut abunam cum presbyteris
quamplurimis, episcopo autem nullo? an hanc regi
minis formam ab Ægyptiis fuisse derivatam, et
Primo enim Christianitas Æthiopica ab initio
non videtur fuisse Ecclesiæ Ægyptiaca tradux. Nam,
teste Irenæo, 1. 111, c. 12, Spado reginæ Æthiopum
missus est in regiones Ethiopia prædicaturus hoc
quod ipse crediderat. Idem testatur Euseb. 1. 11, c. §,
et S. Hieron. in LIII Isaiæ, et S. Cyril. catech. 17.
Unde et Ethiopes ipsi a Philippo apostolo se ad
fidem conversos profitentur. Volunt etiam nonnulli
S. Thomam Æthiopibus Evangelium prædicasse,
alii S. Matthæum, ut Socr. 1. 1, c. 19, Ruffinus l. x.
c. 9. Utcunque sit, sunt enim primæ evangeliez
promulgationis vestigia ut apud alias gentes a Gra
cis longe dissitas, ita et apud Æthiopas valde ob
scura, nemo tamen veterum dixit Æthiopas primo
vel secundo sæculo religionem Christianam ab
Egyptiis didicisse; quod erat ad Eutychianam
traditionem firmandam imprimis probatu necessa
rium. Et mirum est, quot et quàlia hæc de Ignatio
conjectura Dallæum docuit, quæ antea prorsus
ignoravit. Ita enim ipse de Pseudep. apost. I. 1,
c. 2 Sed Ethiopas quidem mittamus, quorum non
nisi recentissima novimus, antiqua plane ignoramus.
Fatemur quidem, quidquid ab Eunucho, aut
Thoma, aut Matthæo factum est in illis regionibus,
Æthiopas aliquando Christianam religionem ab
Ægyptiis hausisse, quod multa demonstrant. Quæ
ritur tantum de tempore, cujus cognitio erat ad
hoc argumentum plane necessaria. Nam nisi probe
tur Æthiopas abunam habuisse ab episcopo Alexan
drino creatum, qui eam Ecclesiam cum presbyteris
sine alio episcopo rexerit, ante Demetrii tempora,
Eutychiana traditio nullo modo confirmabitur. Quæ
autem Dallæus affert, ut Æthiopicum Christiani
smum ab Ægypto propagatum esse demonstret,
hæc tantummodo sunt: Abuna, scilicet, ab Alexan
drino patriarcha peti ordinarique solitus, et vetus
Dioscori schisma cui gens tota ad hodiernum diem
adhæret, synodi Chalcedonensis et Leonis Romani
col. 245–246page 99 of 211
PG 5:245Αξουμίτης, ἀρσενικῶς, μητρόπολις Αιθιόπων. θάλασσα Ινδική ᾿Απὸ δὲ ταύτης εἰς αὐτὴν τὴν μητρόπολιν τὸν Ἀξωμίτην λεγόμενον ἄλλων ἡμερῶν πέντε. Ἡ δὲ Αξουμα πόλις ἐστὶ μεγίστη, καὶ οἷον μητρός πολις τῆς ὅλης Αιθιοπίας. μάλιστα ἐν τῇ ἀντιπέρας ἠπείρῳ Αἰθίοπες οἰκοῦσιν. οἱ Αὐξωμεῖται ἐπικαλοῦνται, ὅτι δὴ αὐτοῖς τὰ βασί λειά ἐστιν ἐν Αὐξώμιδι πόλει. Φρουμέντιον τὸν ἐπίσκοπον τῆς ᾿Αξούμεως ἐκεῖθεν μέντοι ἐνδοτέρω Ινδίαν ἢν προσοικεί βαρβάρων Εθνη πολλὰ διαφόροις χρώμενα γλώσσαις οὐδέπω πρὸ τῶν Κωνσταντίνου χρόνων ὁ τοῦ Χριστιανισμοῦ λόγοςPARS I.
episcopi memoriam abominans. Hæc autem nec ad & abduceretur (inquit Athanasius in Apologia), in qua
a. D. 190, nec ad Eusebii tempora pertingunt;
ideoque ad rem præsentem nihil omnino faciunt.
Arabes quidem Æthiopicæ Ecclesiæ primordia ad
Constantinum ferme referunt. Abulfaraius notat a
tempore Constantini religionem Christianam se
exeruisse, donec eam amplecterentur pleræque
earum quæ Romanis vicinæ sunt gentes, nec non
quotquot incolebant Coptæ aliis et Nigritæ omnigeni ex Æthiopibus, Nubiis cæterisque. Geographo Nubiensi memorantur Nigri, qui vocantur
Albanin et dicuntur esse Græci, religionemque Chrislianam profiteri a diebus Coptitarum ante exortam
Mustemannorum sectam; verum deficiunt a fide
Christianorum, sunt enim Jacobitæ. At Constantini
ætate plures quam centum fuerunt in Ægypto episcopi; et eodem tempore Eusebius Ignatii epistolas omnibus ecclesiis perhonorifice commendavit.
Imo vero videtur etiam ætate ipsius Athanasii,
qui epistolas Ignatii et novit et recepit, et primum
incognita vel nulla fuisse, et dein vel ortum habuisse, vel se recuperasse Ecclesia Ægyptiaca.
Idque patet ex historia quam narrat Ruffinus de
Frumentio, quem. in Indiam cum Meropio profectum esse tradit. Etsi enim Ruffinus ita historiam
pertexat, quasi in Indiam ulteriorem et orientalem
Frumentius perrexisset; constat tamen Indiam
eam fuisse Ægypto proximiorem, et Æthiopia
partem. Indi enim Ethiopes antiquitus appellabantur, ut apud Virgilium de Nilo 18:
Usque coloratis amnis devexus ab Indis.
Ad hanc autem Indiam Frumentium primo pervenisse constat: ex illa Alexandriam rediit, in
eamdem rursus etiam missus est, et ab Athanasio
ordinatus episcopus Axumeos. Erat autem Axumis Æthiopum metropolis. Stephanus De urbibus:
Αξουμίτης, ἀρσενικῶς, μητρόπολις Αιθιόπων. Apud
Arrianum in Periplo maris Erythræi (quod Procopio
Gazensi θάλασσα Ινδική vocatur): ᾿Απὸ δὲ ταύτης
εἰς αὐτὴν τὴν μητρόπολιν τὸν Ἀξωμίτην λεγόμενον
ἄλλων ἡμερῶν πέντε. Nonnosus apud Photium:
Ἡ δὲ Αξουμα πόλις ἐστὶ μεγίστη, καὶ οἷον μητρός
πολις τῆς ὅλης Αιθιοπίας. Et clarius adhuc Procopius Persicorum lib. 1: 'Oppitwy de xatavtixpù
μάλιστα ἐν τῇ ἀντιπέρας ἠπείρῳ Αἰθίοπες οἰκοῦσιν.
οἱ Αὐξωμεῖται ἐπικαλοῦνται, ὅτι δὴ αὐτοῖς τὰ βασίλειά ἐστιν ἐν Αὐξώμιδι πόλει. Erat igitur Axumis
metropolis Æthiopiæ, et in ea Ethiopum regia,
posita fuit. Ad hanc igitur Axumin, et hanc Indiam,
quæ pars est Æthiopiæ Ægypte proxima; non ad
Indiam intra Gangem, aut ad Axumin illam, quam
ad latus orientale Indi fluvii constituit Ptolemæus,
Frumentium missum fuisse a S. Athanasio credendum est: tum quod epistolam Constantius ad Aizanan el Sazanan ejus loci tyrannos scripsit, wore
Φρουμέντιον τὸν ἐπίσκοπον τῆς ᾿Αξούμεως ἐκεῖθεν
¿¿ñvaí, ut Frumentius episcopus. Axumeos inde
"Georg. IV, 293.
tyrannos eos fratres vocat, iisque paria cum Romanis jura impertit; cum nulli imperatorum Romanorum fœderati ultra Gangem essent: tum etiam
quod idem Constantius legem fecerit in hæc verba
quæ rem ipsam mire illustrat: Nullus ad gentem
Auxumitarum et Homeritas ire præceptus, ultra
annui temporis spatia debet Alexandriæ de cælero
demorari. Erant igitur hi Aůžouμitat xaloúμɛvo: AlOlores, ut loquitur Philostorgius, Homeritis adjuncti, imperio Romano contermini, Romanorum
fœderati, tempore Constantii. Ad illos igitur sæpe
missi sunt legati qui Alexandriam primo petebant,
inde in Æthiopiam profecti, ex Æthiopia Alexandriam reversi sunt, ad quos spectat illa constitutio.
Hæc occasio eos ad fidem Christianam sub primis
imperatoribus Christianis convertendi.
Jam vero ante hunc Frumentium in hac India sive
inter Æthiopas Axumitas nulla Christianæ religionis vestigia apparebant. Ita omnino intelligendus Socrates in præfatione ad hanc historiam: Thy
μέντοι ἐνδοτέρω Ινδίαν ἢν προσοικεί βαρβάρων Εθνη
πολλὰ διαφόροις χρώμενα γλώσσαις οὐδέπω πρὸ τῶν
Κωνσταντίνου χρόνων ὁ τοῦ Χριστιανισμοῦ λόγος
¿qútičev. Interior autem India, quam gentes accolunt plurimæ, diversis utentes linguis, ante Constantini tempora nondum Christi fide fuerat illustrata. Idem etiam ex ipsa historia innotescit. Frumentius enim ipse cum primum ad Indiam illam,
sive Ethiopiam pervenerat, et mira Dei providentia
maximæ apud regem auctoritatis esset, neminemque inter Ethiopias Christianum invenerit, requirere sollicitius cœpit si qui inter negotiatores Romanos Christiani essent, iisque potestatem dedit, ut
conventicula per loca singula facerent, ad quæ Romano ritu orationis causa confluerent. Quo peracto,
reversus et Alexandriam veniens, quid a se factum
sit docet; et a S. Athanasio in concilio sacerdotum
primo designatus, dein ordinatus est episcopus
Axumeos. Qui cum episcopali auctoritate ornatus
perrexisset ad hanc Indiam, tanta ei data esse a Deo
virtutum gratia dicitur, ut signa per eum apostolica
ferent, et infinitus numerus barbarorum converteretur ad fidem. Ex quo in Indiæ partibus, et populi Christianorum, et ecclesiæ factæ sunt, et sacerdotium cepit, ut testatur Rufinus Hist. eccl. 1. x,
cap. 9. Cui suffragantur Socrates, Sozomenus,
Theodoretus et Nicephorus.
'
Ubi nunc ille abunas Æthiopicus, ille patriarcha
sine episcopis, in amplissimis et Christianissimis
civitatibus, usque ad a. D. 190? Ubi illi ab
aliarum gentium commercio remoti, adeo antiqui
ritus tenaces, ut cum Ægyptii, gens levis et pendula,
sub Demetrio et Heracla episcopos, scilicet, admitterent, traditum ab Alexandrinis morem optima fide
servaverint, et uno abuna contenti plures episcopos admittere nunquam voluerint? Ex quibus hæc
historiæ monumentis eruta: ex quibus Ecclesiæ an-
col. 247–248page 100 of 211
PG 5:247νον ἔφθασα τῆς Ἰνδικῆς πρὸ ἐτῶν ὀλίγων μετὰ τοῦ μακαρίου Μωϋσέως τοῦ ἐπισκόπου των Αδουλη "Αδουλις, πόλις Αιθιόπων, θιόπων ὑπακούοντες, Αἰγυπτίοις δὲ όμοροι, èπ σκοπον καὶ κληρικούς, έπι σκόπους καὶ κληρικούς,nalibus desumpta sunt, Græcis, Latinis, Arabibus non habet patriarchæ honorem et potestatem. Plures
pariter ignota? Prima facies Ecclesiæ, primum sacerdotium, primus episcopus in metropoli Æthiopiæ, cum jam Athanasius in Ægypto non sine centum episcopis præsideret, et ipse Ignatii epistolas
diserte agnosceret atque prædicaret.
Philostorgius, aut ignorans, aut potius dissimulans hanc historiam, Theophilum sub Constantino
ad Axumitas Æthiopas missum tradit: Nicephorus
hoc ad Constantii et Georgii episcopi Alexandrini
tempora refert. Et omnino episcopus ille Arianus,
post Frumentium aut revocatum aut mortuum,
Ethiopiam perrexisse putandus est. Post quos quin
plures in Æthiopia episcopi floruerint, dubitari non
potest. Legimus enim apud Palladium, quem ex
bibliotheca Regia nuper edidit cl. Edoardus Bis-
„æus eques auratus: 'Eyw dè elç tà ȧxpwthpia µóνον ἔφθασα τῆς Ἰνδικῆς πρὸ ἐτῶν ὀλίγων μετὰ τοῦ
μακαρίου Μωϋσέως τοῦ ἐπισκόπου των Αδουληvwv. Ego ad primas tantum Indiæ oras paucos ante
annos cum beato Mose Adulenorum episcopo penetravi. Erat autem Adule, vel Adulis, urbs Æthiopiæ.
Steph. "Adoulis, móds Aliónwy, et Procopius Per-
: "Αδουλις, πόλις Αιθιόπων,
sicorum lib. 1: 'Ev móde Altów 'Adolid. In
Vita S. Chrysostomi a Palladio scripta mentio fit
Palladii Blemmyorum episcopi. Blemmyes autem
sunt Æthiopes. Strabo lib. xvII: Bλéµµves 6è AlGŁÓπwy ÚTaxoÚOVTES, Alɣuntiois & popor, de qui
θιόπων ὑπακούοντες, Αἰγυπτίοις δὲ όμοροι,
bus Plinius lib. v, cap. 8. Neque vero adhuc multum crevit in Æthiopia religio Christiana. Sed Justinianei imperii anno 16, Adadus Auxumitarum rex,
factus est Christianus, et ab imperatore accepit èπσκοπον καὶ κληρικούς, ut refert Theophanes, έπισκόπους καὶ κληρικούς, ut narrat Cedrenus, et tota
ea gens Christo nomen dedit. Ab eo tempore, ut arbitror, Christianisius radices apud Æthiopas egit,
quo liberius adhuc de Chalcedonensi concilio loquebantur homines, præsertim in Ægypto. Sub imperio autem Theophili, in Ethiopia episcopus fuit
nomine Jacobus, quem cum rex forte in bellum profectus esset, uxor regis in exsilium misit, el substituerunt in locum ejus episcopum alium. Sed et pluvia
iis data non fuit, et percussi sunt pestilentia, ita u:
regnum magnum sentiret damnum. Episcopus autem
in Ægyptum venit. Atque ut rex e bello reversus fuit,
uxorem suam objurgavit, et misit ad patriarcham veniam ab eo petens, eumque rogans uti remitteret episcopum. Id quod fecit; et receperunt eum cum gaudio magno, ut refert Elmacinus. Post hæc tempora,
ut opinor, conditi sunt canones Arabici concil.i Nicæni; quos edidit Turrianus, quique ad posteriorem Ecclesiæ statum, et consuetudines diu post
concilium Nicænum natas temperati sunt. Eorum
autem capite 36 statutum est: Ut non possint
Ethiopes creare nec eligere patriarcham; sed potius
eorum prælatus sub potestate ejus sit, qui tenet sedem
Alexandriæ. Sit tamen apud eos loco patriarchæ, et
appelletur catholicus: non tamen jus habeat consti
tuendi archiepiscopos, ut habet patriarcha; siquidem
sine controversia in Æthiopica Ecclesia episcopi
fuere, cum hic canon primo conditus est. Jus patriarchæ denegabatur creandi archiepiscopos sive
metropolitanos, tales, nimirum, qui sua auctoritate
episcopos crearent; unde ipsi jus creandi episcopos concessum esse supponitur. Et quoniam ea
ætate plures sub se episcopatus haberet, catholici
nomen obtinuit, qui vulgo abuna vocatur. Salmasium hic appello, qui De primatu papæ cap. 14, bær
habet: Succrescente, ut probabile est, Christianorum
in Æthiopia numero, ubi plures habere cœpit ea provincia episcopos, unus omnibus metropolitanus impositus, qui propter multitudinem episcoporum sibi subjectorum et ditionis amplitudinem catholici et patriarchæ nomen habuit, quamvis alteri patriarchæ
subesset.
Si deficiat historia, ipsius Ecclesiæ monumenta,
cujuscunque talis sint, satis manifesto ostendunt
complures in ea provincia episcopos fuisse. Liturgia Æthiopum Romæ impressa: Memor esto om
nium archiepiscoporum nostrorum, episcoporum, presbyterorum atque diaconorum, qui viam nobis indigitant verbi orthodoxi. In aliis liturgiis et missalibus,
quæ habet vir doctissimus Castellus noster quamplurimæ preces sunt, quibus populus in hæc verba orat:
Pro patribus nostris episcopis, pro fratribus nostris
sacerdotibus, pro. adjutoribus nostris presbyteris.
Cum igitur ex tenui illa quam de Æthiopica Ecclesia habemus notitia aliquorum episcoporum nomina supersint; cum constet ex Arabico canone
jus creandi metropolitanos tantum proprie dictos
Æthiopibus concessum non esse; cum liturgiæ
Ægyptiacæ antiquis retro temporibus populum pro
episcopis suis orare quotidie docuerint; non diu est
ex quo Æthiopes abuna uno sine episcopis fuerint
contenti, si modo illud verum sit, quod Jesuitæ et
Dominicani, contra aliorum testimonia, referunt.
Cum ante Justiniani tempora tam pauci fuerint in
Ethiopia Christiani, ante Constantinum vel nuki,
vel certe Ægyptiis plane incogniti; cum qui primus
erat eorum, saltem ab Ægypto, apostolus Frumentius, ab Athanasio, plurimis quam centum in
Ægypto episcopatum tenentibus, et missus et ordinatus sit; palam est, Æthiopicæ Ecclesiæ hodiernum statum, qualis qualis sit, ad antiquissimam
Ægyptiacæ Ecclesiæ traditionem, si quæ talis unquam fuerit, confirmandam nihil omnino valere.
Cum denique argumentum negans fundetur in silentio omnium ante Eusebium, ante quem Æthiopum Christianorum nulla fama est, aut perquam
incerta; cum Athanasius, qui post Eusebium Ignatiana memoravit, primum ex Ægypto episcopum in
Æthiopiam miserit; cum Dallæus ipse fateatur
Æthiopas recipere Constitutiones Clementinas,
tanquam ab ipsis apostolis dictatas, in quibus plura
de episcopis quam in Ignatianis continentur, nihil
hinc ad auctoritatem epistolarum S. Ignatii imminuendam formari ullo modo potcst.
col. 249–250page 101 of 211
PG 5:249ρικοὶ τῶν πτωχείων καὶ μοναστηρίων καὶ μαρτυριῶν ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῶν ἐν ἑκάστῃ πόλει ἐπισκόπων, κατὰ τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων παράδοσιν δια μενέτωσαν, καὶ μὴ κατ' αυθάδειαν ἀφηνιάτωσαν τοῦJ. PEARSONH VINDICIÆ IGNATIANÆ.
PARS I.
fuisse ignotam, inquit Dallæus. Certe non sequitur
reliquis Scotis qui episcopis parebant, Ignatium
notum, neque monachis Jonensibus, quod abbatico juri episcopi subjecti essent, ignotum fuisse.
Potuit hoc fieri utraque parte Ignatium sciente, potuit utraque ignorante. Si ideo Ignatium ignorasse
censendi sunt, certe et Chalcedonense concilium
ignorabant, cujus eanon octavus omnes monasteriorum clericos episcopo vult esse subjectos. Oi xλŋρικοὶ τῶν πτωχείων καὶ μοναστηρίων καὶ μαρτυ
ρίων ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῶν ἐν ἑκάστῃ πόλει ἐπισκό
πων, κατὰ τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων παράδοσιν δια
μενέτωσαν, καὶ μὴ κατ' αυθάδειαν ἀφηνιάτωσαν τοῦ
lôlov inoxónov. Clerici ptochiorum, monasteriorum
el martyriorum sub potestate episcoporum qui sunt in
unaquaque civitate, secundum SS. Patrum traditionem, permaneant, nec per præsumptionem a suo episcopo recedant.
Hactenus de traditione Alexandrina ab Æthiopi- ▲ Ignatii auctoritatem vi sæculo Scotis Christianis
bus confirmata, ut volunt, quæ aliquam argumenti
speciem habuisset, si ea omnia vera fuissent, quæ
attulerunt. Illud autem quod sequitur, si verum esse
concedatur, nescio quam vim habere possit ad Ignatium epistolicum rejiciendum, aut quid conferat ad
silentium scriptorum ante Eusebium. Quomodo
enim illud quod octavo sæculo factum est, probabit scriptum istud 11 et sæculo non exstitisse,
quod iv, v, vi et vii, receptum et approbatum est?
Scilicet, circa a. D. 736, in Germanica Boioariorum gente Christi fides viguit, et presbyteri fuerunt, cum tamen nulli apud eos essent episcopi. Unde
hquet, ne iis quidem temporibus Ignatii epistolici
auctoritatem Christianis per Germaniam notam fuisse.
Primo, quænam hæc consequentia est? Boioarii in
Germania nescierunt: ergo Christiani per Germaniam. An nulli erant Christiani per Germaniam præter Boioarios? An alii omnes ignorabant quidquid
Boivariis ignotum fuit? An ideo auctoritatem Ignatii
ignorasse dicendi sunt qui episcopos habuerunt, quod
alii non habuisse dicantur? Secundo, unde liquet
Christi fidem inter Boioarios viguisse cum episcopos
non haberent? Scilicet, ex Gregorii Ill epistola
ad Bonifacium hoc apparet, inquit, nec hoc tantum,
Sed Vivilonem nescio quem ipse Gregorius a se in
cum ordinem consecratum ad eos misit. At Gregerius non dicit Vivilouem fuisse primum eorum episcopum, nec se eum misisse ait, sed ordinasse tantum. Missus est enim Vivilo ad Gregorium, idque ac
Boivariis, ut ordinaretur episcopus; illi igitur tum
noverant se sine episcopo vivere non debere. Quod
an ab Ignatio acceperint, illi viderint qui neminem
alium eam necessitatem docuisse putant. Vivilo
etiam ipse ideo missus esse traditur, quia prior
episcopus esset defunctus. Et epistola Gregorii exstat cum titulo: Dilectissimis nobis episcopis in provincia Boioariæ et Allemanniæ constitutis Wigoni,
Luidoni, Rodulfo, Virilo seu Addæ, Gregorius papa.
Ut nec primus, nec solus tunc temporis Vivilo Boioariorum episcopus fuisse videatur; et cum Bonifacius Germanorum apostolus dicatur, tempus illud
ostendi non potest, quo apud Boioarios fides Christi sub presbyteris sine episcopo viguerit.
Alterius plane generis est quod e Scotia petit argumentum. Ibi enim episcopos singulares in ecclesiis fuisse negari non potest ad formam regiminis
Ignatiani. Nam, ut Beda testatur: Abbas quidam
presbyter fuit, cujus juri et omnis provincia et ipsi
eliam episcopi subjecti erant. Ita quidem Beda, sed
omissa sunt verba notatu digna, ordine inusitato.
Agnovit Seldenus ordinem inusitatum a Beda observatum: Sed qui, inquit, ex more ibi vetustissimo
sæculorumque illic anteriorum disciplina receptus sit.
Sed quis apud Jonenses presbyteros mos fuit Bedæ
ævo antiquissimus, aut quot fuerunt illa anteriora
sœcula? Certe ab obitu Columbæ, qui monasterium
condidit, ad ortum Bedæ, qui hæc scripsit, anni
tantum numerantur 76. Quid autem hinc sequitur?
Si demus Jonenses Ignatium epistolicum ignorasse, prius ostendere oportuit, quid illi noverint,
quanı illud objiceret, quod ignorabant. Antea quidem in hunc modum disputabat: Si scripsisset
Ignatius epistolas, eæ fuissent Justino, Irenæo, Clementi Alexandrino et Tertulliano cognitæ. Nam hi
viri erant, totius antiquitatis litterariæ maxime vero
Christianæ studiosissimi, iidem atque acutissimi indagatores. An idem de Scotis Christianis septimi
sæculi judicandum est? Num Jonenses monachi
antiquitatis studiosissimi atque acutissimi et dectissimi indagatores fuisse perhibentur? Imo vero
an adhuc amplius, Jonenses illi in discutiendis veterum Græcorum monumentis adeo emuuctæ naris critici fuere, ut Eusebii, uti volunt, error qui Athanasium, Hieronymum, Theodoretum et
Gelasium fefellit, iis potissimum suboleret? Hoc
enim necessario dicendum est de testimonio septimi sæculi, ut vim aliquam habere videatur; tunc
enim auctoritas epistolarum Ignatii inter Catholicos atque etiam hæreticos erat receptissima.
Postquam Boioariorum et Jonensium meininisset
vir doctissimus, et ab argumento suo, quod a silentio scriptorum ante Eusebium petebatur, longius
aberrasset, adjunxit Hieronymi et Epiphanii testimonia: illum ideo adduxit, quia presbyteratus cum
episcopatu, ut ait, lootoµlav probabąt; hunc, quia
eam sententiam ut hæresin in Aerio damnabat: testes duos in Ignatium jam diu receptum egregie conspirantes. S. Hieronymus sæpe S. Ignatii meminit,
quid scripserit vir apostolicus et martyr observat,
Eusebiana transcribit et approbat quid igitur ille
adversus Ignatii epistolas? Sollicitor putare, inquit,
vel nondum in iis ista tam multa fuisse, quæ hodie de
episcopatus necessitate el præ presbyteratu excellentia isthic legimus, vel certe existimasse Hieronymum,
quantalibet fuerit martyris auctoritas, non tamen satis eam valere, ut rem disertis Scripturæ vocibus confirmatam convellere posset aut deberet. Quid autem
si vir doctissimus revera putaret id quod putare
col. 251–252page 102 of 211
sollicitatur? quid si verum esset quod putet? an inde ▲ parens. Et: Virum honorabilem, fratrem meum,
sequitur epistolas illas omnes esse tertio sæculo fi
ctas atque suppositas? Si parem cum Scripturis au
ctoritatem non habeant, aut una vel altera senten
tia de necessitate et excellentia episcopatus in exem
plari Hieronymiano non haberetur, quæ in nostris
apparet, an statim sequitur, omnes fuisse commen
titias? præsertim cum S. Hieronymus eas quas ipse
habuit veras et genuinas putavit. Fatetur vir doctis
simus, eas epistolas quas nunc habemus, easdem
omnino esse quas habuit Eusebius, et post eum
Athanasius atque Theodoretus. Qua ergo ratione
ductus dubitare potest de exemplari solius Hiero
nymi, qui post Eusebium et Athanasium, ante Theo
doretum vixit? Non tam multa, scilicet, de eu re in
Ignatio vidit Hieronymus: quasi, si pauciora de ea
dem re dixisset Ignatius, fidem Dei omnem abro
gasset Hieronymus. Anne auctoritas illa tantum va
lida est, quæ sententiis idem plane sonantibus sæpe
repetitis constat? Quot sententiæ in Ignatio oblite
randæ sunt, ut episcopatus et presbyteratus loo11
ula ab illo condemnari non putetur, et doctrina,
quam tanquam Hieronymianam repræsentant adver
sarii, Ignatianæ minime contraria videatur! Sed
revera Hieronymi sententia, si una atque simplex
sit, et recte explicetur, Ignatii sententiæ minime con
traria est; contrarietas enim quæ obtenditur, origi
▲em tantum spectat, de qua nihil Ignatius. Cætera
vero quæ habet Hieronymus sane quamplurima de
episcopatus a presbyteratu distinctione et præex
cellentia, ac necessitate antiquitateque utriusque in
Ecclesia Dei, et Aerii dogma jugulant, et Ignatianis
plane conformia sunt; quæ toties imitatur et sequi
tur, ut quin omnia viderit, quæ nos in genuinis
epistolis videmus, dubitari, certe ut pauciora, af
firmari non possit. Nam in epistola ad Nepotia
num: Esto, inquit, subjectus pontifici tuo, et quasi
animæ parentem suscipe, vel suspice. Exhortatio hæc
non Aeriana, sed Ignatiana est. Nepotianus enim
presbyter erat. Ita de illo Hieronymus epist. 3: Fit
clericus, et per solitos gradus presbyter ordinatur.
Presbyterum igitur subjectum episcopo suo esse
debere monet Hieronymus, et quidem tanquam fi
lium parenti. Semper enim episcopum presbyteri
patrem agnoscit. Epistola 62 ad Theophilum: Non
sumus tam inflati cordis, ut ignoremus quid debea
tur sacerdotibus Christi. Qui enim eos recipit, non
tam eos recipit, quam illum cujus episcopi sunt. Sed
contenti sint honore suo: Patres se sciant esse, non
dominos. De Heliodoro Nepotiani episcopo ita loqui
tur: Quanto magis tu et avunculus et episcopus, hoc
est et in carne, et in spiritu pater, doles abesse vi
scera tua, et quasi a te divulsa suspiras. Ad Nepo
tianum epist. 3: Gloria patris est filius sapiens ";
Gaudeat episcopus judicio suo, cum tales Christo ele
gerit sacerdotes. Ita ipse S. Augustinum compellat
Vale mihi amice charissime, ætate fili, dignitate
20 Lev. xx, 9. "Hebr. xi, 17.
Prov. x, 1.
filium dignationis tuæ, Orosium presbyterum et sui
merito et te jubente suscepi. Quæ cum ita sint, illa
in suspecto opere in psalmum xliv Hieronymo vix
abjudicari possunt: Fuerunt, o Ecclesia, apostoli
patres tui, quia ipsi te genuerunt. Nunc autem quia
illi recesserunt a mundo, habes pro his episcopes
filios, qui a te creati sunt: sunt enim et hi patres
tui, quia ab ipsis reģeris. Hæe autem subjectio Hie
ronymiana nihil aliud est quam Snaxoh vel STO
Tay Ignatiana. Secundo, Hieronymus sæpissime
tres gradus sive ordines in Ecclesia, episcopatuın,
presbyteratum et diaconatum agnoscit, non minus
quam Ignatius. Dialogo adversus Luciferianos
triginta cubitis incipiens et usque ad unum cubitum
paulatim decrescens arca construitur: similiter et
Ecclesia multis gradibus consistens ad extremum dia
conis, presbyteris episcopisque finitur. Ita ille: Arcœ
sacramenta cum Ecclesia componens. Commentario
in Micheæ cap. VII: Nolite credere in ducibus, non
in episcopo, non in presbytero, non in diacono, non
in qualibet hominum dignitate. Non hoc dico, quod
istiusmodi gradibus in Ecclesia non debeatis esse
subjecti. Quicunque enim maledixerit patri aut ma
tri, morte morietur 10; et Apostolus docet præpositis
in Ecclesia obediendum". Sed quod aliud sit hono
rare duces, aliud spem habere in ducibus. Honoremus
episcopum, presbytero deferamus, assurgamus dia
cono, et tamen non speremus in eis. Apologia prima
adversus Ruffinum: Sciat multum interesse de ange
lis et Seraphim et Cherubim dicere dæmones et ho
mines fieri, quod affirmat Origenes, et ipsos inter se
angelos diversa officiorum genera esse sortitos, quod
Ecclesiæ non repugnat. Quomodo et inter homines
ordo dignitatum ex laboris varietate diversus est
cum episcopus, et presbyter, et omnis ecclesiasticus
gradus habeat ordinem suum, et tamen omnes homi
nes sunt. Epistola 27 quæ est ad Eustochium: Aderant
Hierosolymarum et aliarum urbium episcopi, et sa
cerdotum inferioris gradus, ac levitarum innumera
bilis multitudo. Dicent Hieronymum de diversis gra
dibus aut ordinibus loqui secundum usum sæculi
sui idem et ego de Ignatio affirmo. Et quidem Hie
ronymus eosdem gradus refert ad tempora aposto
lica: ut nirum non sit Ignatium, post omnium apo
stolorum mortem, ita locutum esse. Epistola prima
ad Heliodorum: «Qui episcopatum desiderat, bonum
opus desideral”. › Scimus ista: sed junge quod se
quitur: Oportet autem hujusmodi irreprehensibilem
esse, etc. Et cæteris quæ de eo sequuntur explici–
tis, non minorem in tertio gradu adhibuit diligentiam,
dicens: «Diaconos similiter pudicos *. › Lib. 1 adver
sus Jovinianum: Cernis igitur quod episcopus, pre
sbyter et diaconus non ideo sint beati, quia episcopi,
vel presbyteri sint, aut diaconi; sed si virtutes ha
buerint nominum suorum et officiorum. Alioqui si
diaconus sanctior episcopo suo fuerit, non ex eo quod
I Tim. I, 1.
23 Ibid.. 2. Ibid.. 8.
col. 253–254page 103 of 211
PG 5:253οὓς χαναίας καλοῦσι,'
J. PEARSONH VINDICIA IGNATIANÆ,
PARS I.
ordinum distinctionem a temporibus apostolicis,
imo ab ipsis apostolis arcessit Hieronymus. In ipsa
enim ad Evagrium epistola, quam adversarii tantopere sollicitant, fræc habet: Ut sciamus traditiones
apostolicas sumptas de Veteri Testamenso, quod
Aaron et filii ejus atque levitæ in templo fuerunt,
hoc sibi episcopi, presbyteri et diaconi vindicent in
Ecclesia. Ubi primo aperta distinctio ordinum:alius
enim ordo Aaronis, sive summi sacerdotis, qui per
excellentiam TDT 6 iɛpsùç, vel etiam W
127 WN77 7D7
vel 7, 8 ¿vapaбáyηv poš
ayopevover on paver & &pxupé, ut loquitur
Josephus; alius filiorum Aaronis, seu secundariorum sacerdotum, οὓς χαναίας καλοῦσι, simpliciter
-40 כהנים הדיוטים vel cum diminutione כהנים
inferior gradu est, apud Christum deterior erit; aut dogmate maxime abhorrentia. Denique banc ipsam
Stephanus diaconus, qui primus martyrio coronatus
est, minor ficturus est in regno cætorum multis episcopis, et Timotheo ac Tito, quos ut subjicere non
´audeo, ita nec anteponere. Idem episcopatum tan.
quam summum in Ecclesia ordinem maximi facit,
episcopo commissam esse Ecclesiam docet, eique
principatum attribuit. Epistola tertia ad Nepotianum: Sciat episcopus, cui commissa est Ecclesia,
quem dispensationi pauperum curæque præficiat.
Epistola ad Theophilum, de Joanne episcopo Hierosolymitano Aut, quasi pontifex, cunctis æqualiter
imperet: aut, quasi imitator Apostoli, universorum
saluti ex æquo serviat. Commentario in Isaiam, cap.
LI: Ponam, inquit, principes tuos in pacem, et episcopos tuæ in justitiam”; sin quo Scripturæ sanciæ
admiranda majestas, quod principes futuros Ecclesic episcopos nominavit. In Catalogo scriptorum ecclesiasticorum: Polycarpus, Joannis apostoli discipulus, et ab eo Smyrnæ episcopus ordinatus, totius
Asiæ princeps fuit. Commentario in Isaiam cap. 111:
Sed et ad nostros principes referri potest, si atterant
subjectam sibi plebem, et pauperes delinquentes publice
arguant atque confundant, divitibus autem majora peccantibus ne nutum quidem facere audeant,
etc. Et eap. v: Abutamur hoc testimonio adversum
principes Ecclesiæ, qui de mane consurgunt ad seetandam siceram, et bibendum usque ad vesperam,
etc. Commentario in Titum cap. 1: Non enim Apostolus Ecclesiæ principem formans vetat esse pugilem €
et pancratiasten; quæ postea explicat lib. 1 adversus Jovinianum, Neque enim pugilem describit sermo
apostolicus, sed pontificem instituit. Epist. 3: Prudenterque Ennius: ‹ Plebs, inquit, in hoc regi antestat loco; licet lacrymare plebi, regi honeste non
licet. Ut regi, sic episcopo; imo minus episcopo,
quam regi. Quæ cum Hieronymo adeo sint familiaria,
etiam illa quæ in psalmum XLIV sub ejus nomine
legimus prætereunda non videntur: Constituit Christus sanctos suos super omnes populos. In nomine
enim Dei dilatatum est Evangelium in omnibus finibus mundi, in quibus principes Ecclesiæ, id est episcopi constituti sunt. Præterea Hieronymus necessitatem horum graduum in Ecclesia, et quidem episcopatus, non minus quam Ignatius tuetur. Ita enim
ille in Dialogo adversus Luciferianos: Ecclesia non
est, quæ non habet sacerdotes. Quos autem voluerit
sacerdotes, ipse satis indicat, de Hilario loquens:
Episcopos et presbyteros non habente; idemque ex
verbis sequentibus apparet. Sed, omissis paucis hominibus, qui ipsi sibi et laici sunt et episcopi, ausculta quid de omni Ecclesia sentiendum sit. Quod ex
eodem libro imprimis comprobatur: Ecclesiæ salus
in summi sacerdotis dignitate pendet; cui si non
essors quædam, et ab hominibus eminens detur pote·
stas, tot in Ecclesia efficientur schismata, quot sacerdotes. Quæ pura puta sunt Ignatiana, et ab Acrii
» Isa.
cerdotes idiotæ, vel xarà µépos; alius denique
levitarum: quorum diversa officia et dignitates in
Scriptura referuntur. Aaroni autem, seu summo
sacerdoti episcopum, sacerdotibus secundariis presbyteros, levitis diaconos in Ecclesia respondere
asserit Hieronymus. Secundo, hujus ordinum distinctionis antiquitatem auctoritatemque depingit,
ex apostolico enim traditione natam ad sua tempora
derivatam docet. Blondellus in Apologia ad hæc
nullam ´observationem adhibet, elucidationem in
sexta illius operis sectione promittit, cum tres tantum sectiones ediderit. Sed quid að hæc respondere
potuerit, satis perspicitur ex iis, quæ in Prolegomenis ad Pseudo-Isidorum scripsit, misera et inſelicia et homine vel docto vel probo prorsus indigna.
Sic enim Turrianum disputantem inducit. Si fui:
differentia inter Aaronis filios et levitas, sunt autem tales episcopi et presbyteri, ſuit semper distixctio eorum. Atqui verum prius, teste Hieron. epist. ad
Evagrium. Tum vero responsionem suam subjungit:
Atqui non sunt tales episcopi et presbyteri; sed episcopi (in quibus Hieronymo, imo apostolo auctore
presbyteri continentur) et diaconi. Ergo fallitur Turrianus. Duabus partibus hæc responsio constat,
negativa una, affirmativa altera. Episcopi et presbyteri non sunt Aaronis filii et levitæ: hæc prima.
Episcopi et diaconi sunt Aaronis filii et levitæ, hæc
secunda. Sed quid hæc, amabo, ad verba Hiero.
nymi? An Turrianus adeo insanivit, ut diceret episcopos et presbyteros tales esse, quales fuerunt
Aaronis filii et levitæ? minime vero. Ille nobiscum
sic disputavit, pro Epistolis decretalibus lib. v: Hieronymus in Epistola ad Evagrium ita scribit::Quod
Auron et filii ejus, atque levitæ in templo fuerunt,
hoc sibi episcopi, presbyteri et diaconi in Ecclesia
vindicent.•Quis autem dicat non fuisse in templo differentiam inter summum sacerdotem Aaron, et filios
ejus minores sacerdotes? Quod si fuit semper, fuit
igitur semper, auctore Hieronymo, differentia in Ecclesta inter episcopos et presbyteros. Hæc sunt Turriani verba, quæ misere detorsit Blondellus, ut illis
°
col. 255–256page 104 of 211
PG 5:255τέρῳ αὐτοῦ λόγῳ καὶ τοῖς ἄλλοις διήλεγξε περιττο αξιόπι Ὁρῶντες ὅτι ἄλλοι πεπονήκασι, φημὶ δὲ Κλήμης, καὶ Εἰρηναῖος, καὶ Ἱππόλυτος, καὶ ἄλλοι πλείους, οι θαυμαστῶς αὐτῶν πεποίηνταιdrinus, Philippus episcopus Cretensis, Musanus,
Modestus, Rhodon, Miltiades, Apollonius, Serapion,
Theophilus Cæsareensis, etc. Hi aliique sane quamplurimi multa ad argumentum Epiphanii opportunissima scripsere, quorum nullius ille meminit;
Demo tamen eum hos omnes, aliosque quos præteriit, aut ignorasse, aut contempsisse dicet. Meminit quidem epistolarum Clementis Romani, sed
obiter tantum, non ut ullam ex iis sententiam ad
hæresim aliquam refellendam transcriberet, sed ut
adulteratum ab hæreticis fuisse librum illum ostenderet, qui sub Clementis nomine Periodus Petri
vocabatur. Verba etiam quædam ex epistola ad Corinthios citat, non contra hæreticos, sed tantum ut
probet Clementem (episcopatum primo repudiasse.
Contra omnes hæreticos sui temporis scripserat
Justinus: eum tamen semel tantum nominat Epiphanius, nec in alium finem, quam ut Tatianumi
hæreticum illi synchronum fuisse ostendat. Irenæum aliquoties citat, ut labori suo parceret, et
hæreticorum historiam ex illo transcriberet: at sententias aliquas ex eodem ad hæreticorum dogmata
confutanda nunquam adducit. Imo, ut ipse observat, Irenæus primo libro hæreticos recenset, reliquis refutat: axpórata dè aútoùę žv tý khñs devτέρῳ αὐτοῦ λόγῳ καὶ τοῖς ἄλλοις διήλεγξε περιττο
répws, quæ negligentius a Petavio versa sic refinge:
Eos autem in proximo seu secundo libro accuratissime, et in reliquis ex superabundanti refutavit.
primo tamen libro, utpote historico tantum, excerpta protulit Epiphanius, ad secundum semel respexit, reliquos nunquam attigit; ne unum quidem ex
iis testimonium adversus hæreticos adduxit, Clementem Alexandrinum et Eusebium nominat, sed
tantummodo tanquam fide dignos testes historiæ
quæ de S. Jacobo narratur.
responsionem saltem aliquam reponere videretur. lito, Caius, Dionysius Corinthius, Dionysius Alexan
Disputat Turrianus de Aarone seu summo sacerdote,
et filiis ejus seu minoribus sacerdotibus; eorum
loco substituit Blondellus, in argumento Turriani,
Aaronis filios et levitas; ac tunc respondet, non
esse tales episcopos et presbyteros; quod nemo
unquam dixit. At nos dicimus, secundum Hieronymum, episcopum respondere Aaroni, presbyteros
Aaronis filiis, diaconos levitis. Et cum episcopus
vindicare debeat in Ecclesia id quod Aaron fuit in
templo, distinctionem ordinis asserere, præeminentiam dignitatis assumere, subjectionem a presbyteris postulare ex apostolica traditione tenetur.
Alibi eamdem comparationem iustituit Hieronymus,
nulla levitarum aut diaconorum facta mentione.
Epist. ad Nepotianum, Quod Aaron et filios ejus,
hoc episcopum, et presbyteros esse noverimus. Uhi
clare episcopus singularis summo sacerdoti, presbyteri minoribus sacerdotibus conferuntur. Hoc
Hieronymo solenine est. Ita ipse de seipso jam presbytero epist. 99: Omnium pene judicio dignus
summo sacerdotio decernebar, hoc est episcopatu.
Epist. 61, adversus Joannem Hierosolymitanum:
Nisi me honor sacerdotii, et veneratio nominis refrenaret, et scirem illud Apostoli: Nesciebam, fratres, quia pontifex est; scriptum est enim: Principi
populi tui non maledices 't,qua vociferatione et indignatione verborum de tua narratione conquererer!
licet ipse nominis tui extenues dignitatem, cum pa.
trem pene omnium episcoporum et opere et sermone
despicias. Quo præcipue spectant ea quæ ante adduximus, Ecclesiæ salus in summi sacerdotis dignitate
pendet. Cum igitur Hieronymus de distinctione episcopatus a presbyteratu, de ejusdem etiam præeminentia atque potestate, de necessitate porro et antiquitate tam copiose disseruerit; nulla rationis specie aut Aeriano dogmati consensisse, aut confertas
Ignatii sententias minime vidisse putari potest.
Hieronymo Epiphanium mire conjungit, ex quo
duo potissimum observat, primo, eum Ignatianorum
non meminisse; secundo, quædam posuisse cum
Ignatianis apertissime pugnantia. Propter hæc duo
unum ex tribus sequi ait, vel Epiphanium senteutias de episcopatu non vidisse, utpote ab interpolatore postea insertas; vel epistolas nescivisse; vel
tanquam fictas contempsisse; quod verisimilius
putat. Et primo quidem fateor, Epiphanium Ignatii
in libris De hæresibus nunquam meminisse; at eum
nec ignorasse inde sequitur, nec contempsisse; neque
si ignoraverit, tot illo ævo et optime scientibus et
summe prædicantibus, sententiam nostram ullo
modo lædit, aut negantis argumenti speciem ullam
habet. Ignorasse non sequitur, quia quamplurimos
auctores laudatissimos et ad rem suam accommodatissimos non laudavit, quos tamen eum ignorasse
verisimile non est. Quales fuere Papias, Hegesippus,
Theophilus, Athenagoras, Pantænus, Agrippa, Me18° Act. XXIII, 5.
Quidni autem et in Ignatianis æque ei αξιόπι
GTO erat Eusebius? Clementem hunc etiam adversus gentilium deos, nec aliter citat. Prolixam porro
S. Methodii disputationem adducit adversus Origenem De resurrectione, aut ut labori suo parceret,
aut ut invidiam declinaret. Eo enim tempore Orige¬
nis nomen florebat in mundo, ut loquitur Hieronymus. S. Athanasii quidem integram epistolam ad
Epictetum transcripsit; sed ut Dimoritarum hæresin luculentius describeret, simulque caveret, ne
illis dogmata affingere ipse videretur. Paulini etiam
professionem fidei adjunxit, ut eorum Historiam
melius illustraret. Eusebium Vercellensem se Scythopoli vidisse forte commemorat. Quid ipse de iis,
qui ante eum contra hæreses scripserant, senserit,
cui usui essent sibi in opere suo condendo, duobus potissimum locis ostendit. Ut hæresi Valentini:
Ὁρῶντες ὅτι ἄλλοι πεπονήκασι, φημὶ δὲ Κλήμης,
καὶ Εἰρηναῖος, καὶ Ἱππόλυτος, καὶ ἄλλοι πλείους, οι
xal Daupasting thy xat' autŵy memoiŋvtat àvatpoθαυμαστῶς αὐτῶν πεποίηνται
col. 257–258page 105 of 211
PG 5:257πήν, οὐ πάνυ τι τῷ καμάτῳ προσθεῖναι, ὡς προετ πον, ἠθελήσαμεν, ἱκανωθέντες τοῖς προειρημένοις Ηδη δὲ ἀνδράσι μεγάλοις θαυμαστῶς κατ' αὐτοῦ ἀν τιρρήσεις τοῦ ἐλέγχου πεποίηνται· Αρχελάῳ μὲν τῷ ἐπισκόπῳ, ὡς προείρηται, Ωριγένει δὲ, ὡς ἀκήκοα, Εὐσεβίῳ δὲ τῷ Καισαρείας, καὶ Εὐσεβίῳ τῷ Ἐμέσης, Σεραπίωνι τῷ Θμούεως, Αθανασίῳ τῷ ᾿Αλεξανδρείας, Γεωργίῳ τῷ Λαοδικείας, Απολλιναρίῳ τῷ Λαοδικείας, Τίτῳ, καὶ πολλοῖς τῶν κατ' αὐτοῦ. Οὐδὲν δὲ λυπήσει καὶ ἀπὸ τῆς ἡμῶν πτωχείας ὀλίγα εἰς αἰσχύνην τοῦ ἐλεεινοῦ ἀνθρώπου εἰπεῖν. πλη ρώματα οικονομίας Οὐκ οἶδεν ὁ τὴν ἀκολουθίαν τῆς ἀληθείας ἀγνοήσας, καὶ ἱστορίαις βαθυτάταις μὴ ἐντυχών, ὅτι νέου ὄντος τοῦ κηρύγματος πρὸς τὰ ὑποπίπτοντα έγραφεν ὁ ἅγιος 'Απόστολος. κατ' ἐκεῖνο καιροῦ ἦσαν οἱ τόποι, καὶ γὰρ ἕκαστον πρά γμα οὐκ ἀπ' ἀρχῆς τὰ πάντα ἔσχεν· ἀλλὰ προβαίνου τος τοῦ χρόνου τὰ πρὸς τελείωσιν τῶν χρεῶν κατηρPARS I.
πήν, οὐ πάνυ τι τῷ καμάτῳ προσθεῖναι, ὡς προετ- non tantum Aerii argumenta leviter ac molli brachio
πον, ἠθελήσαμεν, ἱκανωθέντες τοῖς προειρημένοις
¿vôpási. Cum alios quoque videamus hunc laborem
Suscepisse, Clementem dico, et Irenæum, et Hippolytum
et alios complures, qui præclare eorum dogmata refutarunt, multum laboris, ut ante dixi, superaddere noluimus, prædictis viris contenti. Et hæresi Manichæorum:
Ηδη δὲ ἀνδράσι μεγάλοις θαυμαστῶς κατ' αὐτοῦ ἀντιρρήσεις τοῦ ἐλέγχου πεποίηνται· Αρχελάῳ μὲν τῷ
ἐπισκόπῳ, ὡς προείρηται, Ωριγένει δὲ, ὡς ἀκήκοα,
Εὐσεβίῳ δὲ τῷ Καισαρείας, καὶ Εὐσεβίῳ τῷ Ἐμέσης,
Σεραπίωνι τῷ Θμούεως, Αθανασίῳ τῷ ᾿Αλεξανδρείας,
Γεωργίῳ τῷ Λαοδικείας, Απολλιναρίῳ τῷ Λαοδικείας,
Τίτῳ, καὶ πολλοῖς τῶν κατ' αὐτοῦ. Οὐδὲν δὲ λυπήσει
καὶ ἀπὸ τῆς ἡμῶν πτωχείας ὀλίγα εἰς αἰσχύνην τοῦ
ἐλεεινοῦ ἀνθρώπου εἰπεῖν. Jampridem vero admirabiles ad illius refutandos errores lucubrationes editæ
sunt: velut ab Archelao episcopo, ut antea dictum
est, Origene, ut accepimus, Eusebio Cæsareensi et altero Emeseno, Serapione Thmuensi, Athanasio
Alexandrino, Georgio Laodiceno, Apollinario Laodiceno, Tito, multisque qui adversus i!lum scripserunt.
Non erit tamen molestum, si pauca pro inopia nostra, ad augendam infelicis homuncionis infamiam,
dicamus. Plures his scriptores catholicos, opinor,
non nominavit Epiphanius in libris De hæresibus,
prolixis sane et elaboratis; infinitos igitur pene
omisit, et ex illis quos nominavit, ne unam quidem
sententiam adduxit, qua argumenta sua confirmaret, aut hæretici cujuspiam dogma refelleret.
Audiamus igitur quid de Epiphanio observet vir
doctissimus, quid ex observatione colligat. Epiphanius, inquit, nullus Ignatianorum meminit, quibus nihil in tota antiquitate adversus Aerii opinienem disertius. Ergo vel epistolæ sunt postea interpolatæ, vel eas nescivit, vel contempsit. Nihil horum.
Nihil enim ex tota antiquitate unquam attulit Epiphanius ad ullam hæresim refellendam; nunquam
auctoritate veterum usus est ad ullum hæreticum
opprimendum. Licet igitur hæ ipsæ epistolæ, ut
eas nunc habemus, Epiphanii ævo exstiterint (quod
certissime cognoscitur, et id negare non potest Dallæus, qui cum Salmasio, Blondello et Albertino
easdem esse quas Eusebius et Athanasius habuerunt, fatetur) si eas optime noverit et maximi fecerit, et ad manum etiam cum scriberet habuerit; incredibile tamen est eum voluisse vel unam sententiam ex iis adversus Aerium adducere, qui aliud in
toto illo opere institutum habuit, et in nulla unquam
disputatione adversus ullum hæreticum, ad illius
argumenta retundenda, vel unam sententiam ex
veterum aliquo adduxit. Quorsum igitur qui reliquos omnes præteriit, Ignatium solum laudaret?
Secunda observatio ex Epiphanio petita multo
minus válet. Quædam, inquit in disputatione adversus Aerii dogma, ponit cum Ignatianis apertissime
pugnantia, imo totidem monstra ex Ignatii epistolici
hierarchicis legibus: quibus epistolarum xupiaç 86Eac liquido evertit Epiphanius. Si hæc vera sint,
solvit, sed et imprudenter causam suam prodidit.
Verum aliter plane se res habet. Distinguenda sunt
tempora, et Ecclesiæ status, quod accurate observat Epiphanius, et omnia statim plane convenient;
nulla inter Ignatium et Epiphanium dissidii vola
vel vestigium apparebit. De ætate S. Pauli agit Epiphanius, de sua Ignatius. Ille de ecclesiis particula
ribus nondum omnibus numeris absolutis, et πληρώματα οικονομίας adhuc recepturis, hic de jan
plene constitutis, et ultima apostolorum manu ef
formatis atque stabilitis. Ita ille de Aerio loquitur:
Οὐκ οἶδεν ὁ τὴν ἀκολουθίαν τῆς ἀληθείας ἀγνοήσας,
καὶ ἱστορίαις βαθυτάταις μὴ ἐντυχών, ὅτι νέου ὄντος
τοῦ κηρύγματος πρὸς τὰ ὑποπίπτοντα έγραφεν ὁ ἅγιος
'Απόστολος. Veritatis ille seriem ignorans, nec in reconditioribus historiis versatus non intelligit sanctum
Apostolum, cum recens esset Evangelii prædicatio,
pro re nata scripsisse. Scilicet, ut occasio ex circumstantiis illius temporis se obtulit, sua scripta temperavit Apostolus. In aliquibus locis tunc temporis
erat episcopus cum diaconis, nondum ibidem constitutis presbyteris, ob paucitatem fidelium; in aliis
erant presbyteri cum diaconis, nondum ibidem constituto episccpo, quod quisquam ea functione dignus adhuc haud reperiretur. Ilæc ex reconditioribus historiis hauserat Epiphanius, quas non conspexisse ipsi videbatur Aerius. Oŭtw, inquit, κατ'
ἐκεῖνο καιροῦ ἦσαν οἱ τόποι, καὶ γὰρ ἕκαστον πρά
γμα οὐκ ἀπ' ἀρχῆς τὰ πάντα ἔσχεν· ἀλλὰ προβαίνου
τος τοῦ χρόνου τὰ πρὸς τελείωσιν τῶν χρεῶν κατηρ
tlɛto. Ita per illud tempus istiusmodi locorum
status exstitit; etenim unaquæque res non ab initio
omnibus numeris absoluta fuit; sed procedente demum tempore, ea quæ ad perfectionem omnium necessitatum pertinent, constituta sunt. Quod late ex
Veteri Testamento probat, et sic intelligenda Apostoli verba asserit, et hoc uno fundamento posito,
ruere omnes Aerii objectiones concludit, et nos pariter omnem contrarietatem, et cum Ignatianis ¿vav
tropavɛtav eodem tolli putamus.
Examinato septimo capite, sequitur octavum
cum hoc titulo: Ignota Tertulliano fuisse Ignatiana
demonstratur quinque argumentis. Sed quintum telum fatetur Usserianum Ignatium non ferire; quatuor itaque tantummodo nobis restant repellenda.
Primo, docet id Tertullianus quod Ignatianæ doctrinæ est contrarium. Ergo eum nescivit. Adversus
enim apostolicum virum et martyrem sibi notum
nunquam quidquam docuisset. Mira hæc consequentia de quolibet scriptore, de Tertulliano maxime miranda. Nunquamne ut quisquam aliquid docuerit, quod esset viris apostolicis aut martyribus
notis adversans? An viri apostolici et martyres majoris unquam auctoritatis fuere, quam ipsi apostoli
et evangelista? Illorum certe doctrinæ nonnulli aliquando contradixere; non Scripturarumn inscii, aut
earum auctoritatis contemptores, sed vel inadvertentia ducti, vel præjudicio aliquo ahrepti. An Ter-
col. 259–260page 106 of 211
PG 5:259καὶ ἰδικῶς κατὰ τῆς καθόλου Εκ κλησίας βίβλον συντάττει· οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ περὶ Σωφροσύνης ἕτερον σύγγραμμα καταλείπει, καὶ περὶ Μονογαμίας ἕτερον.PROLEGOMENA.
tullianus adeo subacti judicii, adeo sedati ingenii ▲ Tertullianus, nisi quod et Ignatius. Cum autemi
fuit ut nulli unquam viro in Ecclesia celebri contradiceret, cum ipse ab Ecclesia recesserit, et adversus
eam quamplurima acerbe et petulanter scripserit?
Præterea, vel ipsis judicibus adversariis, hæc consequentia non est necessaria. De aliis enim, Tertulliano junioribus, quos Ignatie contraria docuisse
vult, ita disputat Dalleus, ut illi vel ignoraverint,
vel ista quibus contraria docuerint in Ignatio non
viderint, vel epistolas tanquam fictas contempserint.
Si autem hæc de aliis dici possint, cur ron et de
Tertulliano? Certe Salmasius, Blondellus, et Albertinus banc consequentiam potius admitierent, qui
epistolas diu ante ævum Tertulliani fictas putarunt;
et si Dallæus non admittat, in disputatione sua
principium petit, dum ex Tertulliano sic probet epistolas non exstitisse, cum argumentum nihil valeat,
nisi quis concedat easdem post Tertulliani tempora
fuisse suppositas. Si enim ante Tertullianum fuerunt fictæ, et potuit ille cognoscere, et debuit conteinnere.
Ignatius addat, xwpię toútwv, sine episcopis, presby
teris et diaconis Ecclesia non vocatur, eadem notione sine dubio locutus est Tertullianus, saltem adhuc in Ecclesia catholica manens. Nam cumi de
ecclesiis apostolicis loquitur, hæc habet: Habemus
et Joannis alumnas ecclesias. Nam etsi Apocalypsin
Marcion respual, ordo tamen episcoporumi ad originem recensus in Joannem stabit auctorem. Et De
præscriptione hæreticorum, cap. 32: Edant ergo
origines ecclesiarum suarum; evolvant ordinem episcoporum suorum, ila per successiones ad initia decurrentem, ut primus ille episcopus aliquem ex apostolis vel apostolicis viris, qui tamen cum apostolis
perseveraverit, habuerit auctorem et antecessorem.
Hoc enim modo Ecclesiæ apostolicæ census suos deferunt: sicut Smyrnæorum Ecclesia Polycarpum ab
Joanne collocatum refert; sicut Romanorum Clemeutem a Petro ordinatum itidem. Perinde utique
et cætera eshibent, quos ab apostolis in episcopatum
constitutos apostolici seminis traduces habeant. Cum
igitur proprie et catholice de Ecclesia loquitur,
ostendit se idem omnino sentire quod sentiebat
Ignatius, eam sine episcopo integram esse non
posse. De vocabulo quidem Ecclesiæ ita sæpe loquitur, ut et hæreticis tribuat; quos in Ecclesia
proprie dicta esse nec ipse, nec quisquam alius
agnovit. Faciunt, inquit, favos et vespa; faciunt ec.
clesias et Marcionistæ; sed quam inique illud nomen
iis attribuatur docet: Habet quidem illa ecclesias,
sed suas tam posteras quam adulteras; quarum sí
censunt requiras, facilius apostaticum invenias quam
apostolicum. De Ecclesia etiam mystice loquitur lib.
De pudicitia, cap. 21: Nam et Ecclesia proprie et
principaliter ipse est spiritus, in quo est trimitas
unius divinitatis, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Illam Ecclesiam congregat, quam Dominus in
tribus posuit. Atque ita exinde eliam numerus omnis
qui in hanc fidem conspiraverit, Ecclesia ab auctore
et consecratore censetur. Et ideo Ecclesia quidem delicla donabit, sed Ecclesia Spiritus per spiritalem
hominem, non Ecclesia numerus episcoporum. Cum
igitur Tertullianus nunc Ecclesiæ vocabulum pro
prie sumat, pro tali, scilicet, qualem apostoli conSed interim videamus quidnam illud Tertulliani
decretum sit, quod Ignatianum adeo aperte refigit
et proculcat. Nempe: Ubi tres, Ecclesia est, licet
laici. Hæc Tertullianus. At Ignatius, xwpłę toÚtwv, id est sine episcopis, presbyteris et diaconis
txxòŋola où xaλɛitat. Quæro primo, ubi hæc a Tertulliano scribuntur? Respondetur, libro De exhorlatione castitatis. At S. Augustinus Tertullianum factum hæreticum docet secundas nuptias, contra doctrinam apostolicam, tanquam stupra damnare,
quod in eo opere facit. Qui autem contra doctrinam apostolicam scripsit, licet S. Pauli epistolas
nosset, nonne et contra Ignatianam scribere potuit,
licet ejus epistolas haud ignoraverit? Hunc ipsum
librum Nicephorus memorat tanquam adversus Ecclesiam scriptum, καὶ ἰδικῶς κατὰ τῆς καθόλου Εκκλησίας βίβλον συντάττει· οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ περὶ
Σωφροσύνης ἕτερον σύγγραμμα καταλείπει, καὶ περὶ
Μονογαμίας ἕτερον. Cumn igitur contra Ecclesiam
catholicam scriberet, hæc habuit: Ubi tres, Ecclesia est, licet laici. Pariter et de fuga in persecutione,
jam adultior Montanista in hunc modum loquitur:
Non potes discurrere per singulos? sit tibi et in tribus Ecclesia. Hæc ille ex Montanistarum disciplina; stituerunt, nunc improprie, et in alia notione, ut
contra quam ipse catholicus scripsit: Hodie presbyter, qui cras laicus: nam et laicis sacerdotalia injungunt. Aliter de hac ipsa re locutus est dum catholicus fuit: Ubi tres, id est Pater et Filius et Spiritus sanctus, ibi Ecclesia quæ trium corpus est.
Quidquid autem de illo loco senserit: Ubi duo vel
tres in nomine meo congregantur, ego in medio eorum
sum ", de præsentia Christi id accepit, quæ aliquo
sensu Ecclesiam facere videtur, etsi Christus id non
dixerit. Ita ipse alibi, In uno et altero Ecclesia est,
Ecclesia vero Christus. Quod adeo non repugnat
Ignatio, ut ipse etiam dixerit: Ubi est Christus Jesus, illic catholica Ecclesia. Nihil itaque adhue dixit
27 Matth. xvIII,
cum spiritum esse dicit, cum idem nomen hæreticorum conventibus tribuit, aut tribus laicis, quos
ipse sacerdotes vocat sensu aliquo, (tam enim verum est ex Tertulliani sententia, quod tres laici
sunt tres sacerdotes, quam quod ubi tres laici, Ecclesia est) cum, inquam, tam improprie de Ecclesia loquatur, illud decretum Ignatiano minime contrarium est, cum Ignatius de Ecclesia proprie et
integre accepta loquatur, eodem modo quo alibi
Tertullianus, quo S. Cyprianus, qui Tertullianum
magistrum vocavit: Illi sunt Ecclesia, plebs sacerdoti adunata, et pastori suo grex adhærens. Unde
scire debes episcopum in Ecclesia esse, et Ecelesiam in
col. 261–262page 107 of 211
episcopo, et si qui cum episcopo non sunt, in Eccle- ▲ Marcionitas notat, qui Christum phantasma dice
sia non esse, epist. 69; eodem quo Optatus pariter rent; idque probat ex Joanne apostolo. At Ignatius
Africanus Ecclesia certa quædam membra habet, eorum doctrinam perstringit: eum igitur Joanni
episcopos, presbyteros, diaconos et turbam fidelium; testem addidisset Tertullianus, si hominem nossel.
eodem quo Victor Vitensis etiam Africanus: Qui- Quasi vero Ignatii testimonio opus esset ad eam
bus autem persequar fluminibus lacrymarum, quando rem, cujus testem apostolum habuit. Imo vero non
episcopos, presbyteros, diaconos, et alia Ecclesiæ tantum opus non erat ut euin adhiberet; sed et
membra ad exsilium eremi destinavit.
absurde fecisset, si adhibuisset. Primos enim au
ctores ejus sententiæ notat, et eorum antiquitatem
probat; ostendit eos adeo præcoquos, ut ætate apo
stolorum exstiterint; id vero ut confirmet, aposto
lum ipsum testem adducit, qui eos Antichristos
pronuntiavit negantes Christum in carne venisse.
Jam vero quam absurdum fuisset Ignatii testimo
nium adjicere, qui a. D. 107 scripsisse perhibetur,
et phantasticos damnasse. An ex illius epistolis li
quere potuit, tam præcoquos Marcionitas fuisse, ut
antequam S. Joannes epistolam scripsit, eos exsti
tisse compertum sit? An quod Ignatius morti vic
nus moneret Christianos, ut sibi caverent ab iis,
qui falsam doctrinam in Ecclesia spargere tunc
temporis conabantur, inde concludere potuit Ter
tullianus, eos eadem tot annis ante docuisse? Sea
neque hic, inquit, neque uspiam in toto contra Mar
cionem opere Ignatii meminit, cujus tam multæ le
guntur adversus Marcionica figmenta sententiæ. Non
meminit quidem Iguatii, qui nullius meminit; in
toto contra Marcionem opere nec unum quidem ec
clesiasticum scriptorem citat; Scripturis, traditione,
rationibus pugnat et quidem Ignatianis, nec ex
Ignatio nominatim sententiam aliquam, nec ex alio
quopiam describit. Si Ignatius epistolas ideo non
scripsisse dicendus est; omnes etiam libri qui ali
quid præclare contra Marcionicam hæresim conti
nere reperiuntur, spurii et commentitii censendi
sunt. Tertullianus non tantum in hoc, sed in toto
quod exstat opere, nullam unquam sententiam ex'
ullo scriptore ecclesiastico totidem verbis nominę
citato excerpsit. Barnabam nominat, sed ut aucto
rem epistolæ ad Hebræos, quæ nunc S. Pauli cre
ditur. Hermiam citat, quem nunc ut authenticum
admittit, nunc ut apocryphum despuit. Clementem
laudat ut Romæ episcopum, non ut epistolæ scri
ptorem. Christianos aliquot ad gentes, πpòs "Elλn
Secundo, colligit Ignatium nostrum Tertulliano
fuisse ignotum, quia cum non solum antecessores
suos, sed ipsorum etiam hæresiarcharum contempo
rales nominatim recenseat, Ignatium ne nominavit
quidem; videamus quam recte. Tertullianus scri
bens adversus Valentinianos, observat primo eorum
originem in Valentino, ejus sequaces notat, Colar
basum, Ptolemæum, lleracleonem, Secundum, Mar
cum et Theotimum, qui quamvis Valentiniani di
cerentur, multum tamen a Valentino discrepabant.
Statuit igitur primo cum principalibus agere, non
cum ducibus, ut loquitur, passivorum discipulorum;
secundo, lectoribus persuadere conatur se non
finxisse materias, hoc est, dogmata illis attribuisse
quæ ipsi non propalabant; quod ea non solum an
tecessores sui, sed ipsorum hæresiarcharum contem
porales instructissimis voluminibus et protulerunt et
reluderunt. Deinde eos nominat, qui illa instructis
sima volumina scripsere, quibus omnes illas hære
ticas opiniones exposuerunt atque refutarunt, quos
ipse ut in hoc scribendi gencre assequatur optat.
Horum primus Justinus philosophus et martyr, qui
non tantum contra Marcionem insignia volumina,
sed et alium librum contra omnes hæreses scripsit,
ut testatur Hieronymus in Catalogo. Secundus est
Miltiades ecclesiarum sophista, quem, codem Hie
ronymo teste, scimus scripsisse adversus Monta
num volumen præcipuum. Tertius est Irenæus, cu
jus instructissimum volumen advergus Valentinia
nos exstat. Quartus, quem Proculum nominat, quis
sit ambigitur, quæ scripserit, opinor, ignoratur.
Jam vero an æquum postulat vir doctissimus, cum
requirit, ut Ignatius hoc loco inter hos quatuor vi
ros memoretur, aut penitus Tertulliano ignotus ju
dicetur? An Ignatius instructissimum aliquod ad
versus hæreticos volumen scripsit? an ille eorum
nomina, ætates et opinionum portenta exploravit, vas, Opuscula condidisse, dicit, neminem nominat.
in apertum produxit? an perversorum dogmatum
insaniam aut rationibus, aut Scripturæ testimoniis
retudit? an ea ætate vixit, qua Justinus, aut Miltia
des, aut Irenæus, qui hic hæresiarcharum contem
poranei nominantur? an ea vel copia vel elegantia
scripsit, ut eum in opere isto Tertullianus optaret
assequi? Nihil horum in Ignatio reperimus, quæ
omnia in illis spectabantur, quos nominavit Ter
tullianus, et propter quæ eos omnino nominavit.
Absonum est igitur Ignatium inter illos quærere,
iniquum flagitare; Tertullianum affirmare ideo eum
penitus ignorasse, quod eo loci non nominaverit,
ab omni ratione alienum est.
Tertio, Tertullianus fuisse præcoquos et abortivos
Cujusdam hæc verba recitare videtur: Quoniam
quidem desponsata est Maria, idcirco et ab angelo,
et ab apostolo mulierem pronuntiatam: desponsata
enim quodammodo nupta; sed an scripta fuerint,
non docet, et ipsa affert tantum ut refutet. Justi
num, Irenæum, Miltiadem, Proculum semel nomi
nat, quos et se sequi professus est. Præter hos ille,
qui quamplurimos_hæreticos, ducentos pene ethni
cos laudat, neminem ex scriptoribus ecclesiasticis
nominare dignatus est; et ex eorum quos nominat
scriptis ne una quidem sententia ad refutandos hæ
reticos, aut doctrinam aliquam Christianam cor
firmandam, tanquam testimonio, aut sub specie
auctoritatis utitur. Silentium igitur Tertulliani nihil
col. 263–264page 108 of 211
ad Ignatii epistolici auctoritatem imminuendam valet. ducere, idoneum confirmandi de proximo jure disci
Quarto, Ignatium nostrum non tantum Tertul
tiano, sed et catholicis ejusdem ævi ignotum fuisse
aliunde deprehendit. Scilicet, catholici lapsos,
etiam machos, per pœnitentiam in Ecclesiam admit
tebant. Tertullianus, Montani sectator, lib. De pudi
citia, catholicos oppugnat. Ignatius docet pœnitentes
esse suscipiendos. Ergo nec Tertulliano, nec catho
licis notus fuit. Ain vero, ergo nec Tertulliano, nec
catholicis notus fuit, vel quod idem est, et Tertul
liano et catholicis ignotus fuit? idque hinc depre
hendi putas? Utrumque certe non sequitur. Pro
alterutro quidem species aliqua argumenti est, pro
utroque nulla. Liber quidem De pudicitia ita scri
ptus est, ut plerumque primo Psychicorum, id est
catholicorum objecta, dein Tertulliani Montanistæ
responsiones contineat. Objecta autem illa vel om
nia et sola fuerunt, quæ catholici hæreticis oppo
nebant, et ad quæ a Tertulliano responsionem ex
spectabant atque postulabant; quod si factum pu
temus, tum Tertullianus censeri non potest Igna
tium ideo ignorasse, quia eum non nominabat;
neque enim pro se nominare potuit, neque adversus
se nominare debuit, nisi eos tantum, quorum au
ctoritas ei objiciebatur. Vel objecta hæc Tertullia
nus sibi ipsi fecit, cum delectu et pro arbitrio, et
non ex præscripto catholicorum, quod verisimilli
mum est; et tum inde colligi nullo modo potest,
cmnibus illius ævi catholicis ignotum fuisse Igna
tium nostrum, quod Tertullianus eum non nomi
naverit, qui objecta non ab illis accepit, neque om
nia quæ illi objicere aut possent aut solerent tra
otavit, sed ipse sibi prout ipsi visum est objecit, quo
facilius solveret. Male igitur vir doctissimus et Ter
tulliano et catholicis hoc argumento Ignatium no
strum ignotum fuisse colligit. At quædam de eccle
siasticis scriptoribus adduxerunt vel catholici, vel
Tertullianus pro catholica sententia; hoc saltem
negari videtur non posse. Cur non igitur Ignatium
inter ecclesiasticos scriptores nominarunt, nisi
quod eum non noverunt? Respondeo, si ullus om
nino ut ecclesiasticus scriptor in illo opere fuerit
testis productus, unus tantum fuit, scilicet, Iler
mas qui tamen non ut ecclesiasticus, sed ut ca
nonicus scriptor produci videtur, ad cujus auctori
tatem imminuendam Tertullianus respondet, quod
ejus scriptura divino instrumento non meruisset in
cidi; quod nemo unquam respondisset de auctore,
qui a nemine pro canonico haberetur, aut qui sim
pliciter ut ecclesiasticus tantummodo proponeretur.
Præterea Tertullianus diserte cavet in hoc ipso
opere, ne quisquam, præter scriptores canonicos,
eam litem disceptet. Nam non tantum ad Hermæ
Pastorem, cum picto pastore in calice collatum
respondet At ego ejus Pastoris scripturas haurio,
qui non potest frangi, sed et cum pro sua sententia
Barnabam laudat, et Hermæ præfert, id non sine
præfatione facit: Volo tamen ex redundantia ali
eujus etiam comitis apostolorum testimonium super
plinam magistrorum. Ita auctoritatem ejus diminuit,
quem ipse producit: et hoc etiam fecit cum non
Barnabæ ipsius epistolam citaret, sed eam quæ
scripta est ad Hebræos, quæ nunc in canone est,
et S. Pauli Epistola creditur. Imo vero quorsum
catholici Tertulliano, vel ipse sibi objiceret testi
monium scriptoris ab Ecclesia tantum probati, qui
totam ipsam Ecclesiam sprevit ac despuit? Sed re
vera Ignatiana talia non erant, ut a catholicis in
hac causa recte et apposite adhiberentur; nequo
enim quæstionem spectabant, quæ tunc agitabatur,
neque ad catholicorum sententiam confirmandam
nisi obtorto collo adduci potuerunt, aut cum scri
ptura Hermæ conjungi, quæ sola machos amat, ut
loquitur Tertullianus. Quæstio enim erat, an Chri
stiani, ob crimen mochiæ ejecti per poenitentiam
recipi in Ecclesiam deberent. Ignatius autem nihil
de mœchis habet, nihil de iis, qui dum intra eccle
siam sunt, aut illud, aut aliud quodvis grave cri
men perpetrant. Ille ad unitatem ecclesiasticam
hortatur Philadelphenses, et ad consensum cum
episcopo suo: Quotquot enim Dei sunt et Jesn
Christi, inquit, isti cum eo sunt: et quotquot utique
pœnitentes veniunt in unitatem Ecclesiæ, isti Dei
erunt. Ac rursus post pauca: Ubi divisio est e' ira,
Deus non habitat. Omnibus igitur pœnitentibus di
mittit Deus, si pœniteant in unitatem Dei, et conci
lium episcopi. Hæc Ignatius noster de hæreticis et
schismaticis loquitur ad unitatem Ecclesiæ et con
cilium episcopi redeuntibus. Omnia quæ utramque
sententiam antecedunt aut sequuntur, hoc verissi
mum esse evincunt. Nihil ille de mœchis, nihil de
sicariis, de idololatris nihil. Þɛúyɛtɛ µɛpioµòv xał
xaxodidasxallas, inquit, et hoc argumentum late
persequitur. Schismaticis et hæreticis persistenti
bus æternum supplicium minatur, resipiscentibus
receptionem suadet et salutem spondet, quibus re
ceptio in Ecclesiam negata nunquam fuit. Imo gra
vissima peccata extra Ecclesiam ɔ schismaticis aut
hæreticis perpetrata, etiam Montan:stis judicibus,
receptionem in Ecclesiam pœnitentibus non præclu
debant. Cui enim dubium est, ait Tertullianus hoc ipso
De pudicitia libro, hæreticum institutione deceptum,
cognito postmodum casu, et pœnitentia expiato, et ve
niam consequi, et in Ecclesiam redigi? Hæc igitur
Ignatiana ad eam quæstionem non spectabant, nec a
catholicis usurpari in ea re poterant; quod igitur
Ignatius noster in co libro non nominetur, nec cum
catholicis, nec Tertulliano ignotum fuisse ostendit. Ita
conjecturis ex Tertulliani silentio małe natis, toti
que capitioctavo, quod ad nos spectat, responsum est.
Proximus, cui ignotus fuisse dicitur Ignatius
noster, est Caius quidam, ut videtur, cujus scripta
omnia perierunt. Si libri ejus exstarent, forte ex iis
aliquid certi haberemus, quo hæc conjectura liquido
refelli posset. Nunc cum fragmentum quoddam
tantummodo apud Eusebium exstet, idque sine no
mine, cui argumentum innititur; multo nobis dif
col. 265–266page 109 of 211
PG 5:265"Ην δ' ἂν τυχὸν πιθανὸν τὸ λεγόμενον, εἰ μὴ πρῶτον μὲν ἀντέπιπτον αὐτοῖς αἱ θεῖαι Γραφαί· καὶ ἀδελφῶν δέ τινων ἐστὶ γράμματα πρεσβύτερα τῶν Βίκτορος χρόνων, ἃ ἐκεῖνοι πρὸς τὰ ἔθνη ὑπὲρ τῆς ἀληθείας, καὶ πρὸς τὰς τότε αἱρέσεις ἔγραψαν λέγω δὲ Ἰουστίνου καὶ Μιλτιάδου, καὶ Τατιανοῦ, καὶ Κλήμεντος, καὶ ἑτέρων πλειόνων, ἐν οἷς ἅπασι θεολογεῖται ὁ Χριστός. Τὰ γὰρ Εἰρηναίου τε καὶ Μελίτω νας καὶ τῶν λοιπῶν τίς ἀγνοεῖ βιβλία, Θεὸν καὶ ἄν Κλήμης, ὁ ἀπόστολος, ὁ ἀπόστολος Βαρνάβας, θείως ἡ δύναμις ἡ τῷ Ἑρμα κατ' ἀποκάλυψιν λαλοῦσα.PARS I.
quod dicitur credibile videretur, nisi eis refragarentur primum quidem divinæ Scripturæ, deinde fratrum quorumdam scripta Victoris ætate antiquiora,
quæ illi adversus gentes pro veritate, et contra sui
temporis hæreticos scripserunt. Justinum intelligo, et
Miltiadem, et Tatianum, ac Clementem, aliosque
quamplurimos, in quorum omnibus libris Christus ut
Deus repræsentatur. Nam Irenæi quidem, et Helitonis, et reliquorum scripta quis est qui ignoret, quæ
Christum Deum simul atque hominem prædicant?
Quibus verbis videtis eum proferre velle quorumdam fratrum scripta, tempus assignare ante Victoris ætatem, auctores certi generis indigitare, eos,
nempe, qui adversus gentes et hæreticos sui temporis ex professo scripsere. Observare potestis aliorum complurium nomina de industria ab ipso fuisse
omissa, eorum præcipue, qui maxime erant noti.
Causam igitur Caius non assignavit, ob quam Iguatium nominaret; cur autem eum omitteret, optimam
et opportunissimam prodidit. Nullum igitur ex silentio hujus fragmenti Ignatio nostro periculum.
Acilior hæc provincia redditur, sed et conjectura Opwnov xatayyélλovta tòv Xp⋅ge”; Ac fortasse id
simul multo debilior. Si sæpiuscule Caius ille in
libris suis Iguatium nostrum nominasset, quod ab
illo fieri potuisse nemo certe, præter Dallæum, negare potest (vixit enim tertio sæculo, postquam
fictæ dicuntur Ignatii epistolæ Salmasio, et Albertino); nihil tamen id nos juvat, ad quos illi non pervenerunt. Ex inutituto auctoris, et modo scribendi
nibil reponere licebit, quod de Irenæo, Tertulliano,
Epiphanio fecimus. Ad argumentum igitur e fragmiento productum ex solo fragmento respondere
possumus. Illud autem sic se habet: Artemon docebat Christum esse purum el nudum hominem, Igna
lius contrarium docuit. Recte. Qui Artemonem sequebantur, asserebant doctrinam suam esse antiquam, usque ad Victorem durasse, a Zephyrino esse
mulatam. Caius producit econtra eos qui ante Zephyrinum scripsere, qui Christum et Deum et hominem prædicarunt. Inter eos Ignatium non nominat;
ergo cum ignorabat. Ut Caium ideo ignorasse Ignatium constet, quia eum non nominavit, necesse est
ut etiam constet eum omnes, quos idem scripsisse
uorit, nominasse. Id vero constare non potest; erant
enim quamplurimi qui ante Zephyrinum scripsere,
et Christum, Deum et hominem dixere, quos neque
Caius nominat, neque ignorasse censendus est.
Imo certum est Caium aliquorum testimonia omisisse quæ cognovit, et, quod rem nostram propius
spectat, ideo nonnulla præteriisse, quod ea oinni
bus nota putaret, in quorum numero merito sane
Ignatius ponendus est omnium notissimus; fatente
etiam viro doctissimo, si epistolas illas scripsit,
cas non potuisse non omnibus esse cognitissimas,
sine qua assertione argumentum negans nullius
esset ponderis. Præterea, certi generis scriptores
incertus ille auctor statuit producere, non autem
alios, in quo genere S. Ignatius minime recensebatur, eos, scilicet, qui adversus gentes scripserunt,
et ex professo adversus hæreticos. Videmus igitur
illius institutum atque propositum fuisse tales
auctores producere, qualis Ignatius non fuit; tales
omittere, qualis Ignatius omnino fuit. Ex silentio
igitur Caii non potest inferri ignoratio Ignatii. Ilæc
omnia in verbis ab Eusebio laudatis reperiuntur.
Cum enim dicerent Artemonici antiquiores omnes,
etiam apostolos, eorum doctrinam tradidisse, eamque in Ecclesia custoditam fuisse usque ad Victoris
episcopatum, et sub Zephyrino pontifice demum
esse adulteratam; contra hæc sic Caius ille, qui
sub Zephyrino, vel non multo post scripsisse putaur: "Ην δ' ἂν τυχὸν πιθανὸν τὸ λεγόμενον, εἰ μὴ
πρῶτον μὲν ἀντέπιπτον αὐτοῖς αἱ θεῖαι Γραφαί· καὶ
ἀδελφῶν δέ τινων ἐστὶ γράμματα πρεσβύτερα τῶν
Βίκτορος χρόνων, ἃ ἐκεῖνοι πρὸς τὰ ἔθνη ὑπὲρ τῆς
ἀληθείας, καὶ πρὸς τὰς τότε αἱρέσεις ἔγραψαν λέγω
δὲ Ἰουστίνου καὶ Μιλτιάδου, καὶ Τατιανοῦ, καὶ Κλήμεντος, καὶ ἑτέρων πλειόνων, ἐν οἷς ἅπασι θεολο
γεῖται ὁ Χριστός. Τὰ γὰρ Εἰρηναίου τε καὶ Μελίτω
νας καὶ τῶν λοιπῶν τίς ἀγνοεῖ βιβλία, Θεὸν καὶ ἄνPATROL. GR. V.
Idem judicandum de Clemente Alexandrino, inquit. Imo vero de Clementis Alexandrini silentio
wihil liquido affìrmari, nihil inde certo concludi potest. Quamplurima enim ejus scripta perierunt, ut
'Yzotvzwσɛwr libri vi, De paschute lib. 1, De jejunio disputatio, De obtrectatione lib. 1, De canonibus ecclesiasticis et adversus Judaizantes lib. t.
Utrum Ignatii in illis vel eorum aliquo meminerit,
necne, nemo certo affirmare potest. In Admonitione
ad gentes, in tribus Pædagogi libris, in tractatibus
duobus, quorum nunc unus, nunc alter locum octavi libri Stromateon occupabat, qui jam tandem
anibo exstant, nullum omnino scriptorem Christianum nominat Clemens. At in libris Stromateon
plurimos gentiles et Christianos nominat, Ignatium
nunquam. Plurimos quidem gentiles nominat, sed
quid hoc ad Ignatium? non paucos etiam hæreticos citat, sed nec inter eos Ignatius requirendus
est. Christianos, hoc est catholicos non plurimos,
sed paucissimos nominat, tres certe tantum, si
modo et illi catholici omnes sint, Barnabam, Clenientem, Hermam, omnes certe tanquam S. Paulo
coævos, et tanquam sacros potius quam ecclesiasticus scriptores. Κλήμης, inquit, ὁ ἀπόστολος, ὁ
ἀπόστολος Βαρνάβας, θείως ἡ δύναμις ἡ τῷ Ἑρμα
κατ' ἀποκάλυψιν λαλοῦσα. Scriptorem catholicum
secundi ævi ne unum quidem nominat: si Ignatium prætereat, præterit et Polycarpum, et Papiam,
et Quadratum, et Aristidem, et Justinum, et Meli⚫
tonem, et Athenagorain, et Dionysium, et Hippolytum, et Hegesippum, et Irenæum; quos omnes eum
ignoravisse non puto, magis quam magistrum suum
Pantanum. Sed mirum est, inquit, qui vel ex una
Clementis ad Corinthios epistola tria quatuorre loca in
Stromateon opere descripsit; nihil in tam multis Ignatii, ne sententiam quidem unam reperisse quam nolaret.
Cur non et Barnabam etiam producit, qui sæpius
པ
col. 267–268page 110 of 211
PG 5:267τὸν δυνατὸν γνῶσιν ἐξειπείν, τύπον τινὰ τοῦ Γνωστικοῦ ὑπογρά+
PROLEGOMENA.
in co opere laudatur? cur non et Hermam, qui produceret, quo refelleret et refutaret, quo aperti
adhuc frequentius adducitur? Quicunque Clementis
Stromateas probe novit, nunquam mirabitur ab eo
Ignatium esse præteritum, tres reliquos toties citatos. Instituit illic gnosticum suum, non vulgaribus theologiæ principiis imbutum, sed ultra aliorum Christianorum sortem elevatum, et ut magister
Origenis mystica quæque et anagogica ubique sectatur; qualia in Barnabæ epistola, et Hermæ Pastore plurima occurrunt, in simplicissimis et monitorum tantummodo salubrium plenis Ignatii epistolis
non reperiuntur. Sed dices, etiam Clementis epistola simplicitatem apostolicam spirat: ex illa vero
tria quatuorve loca affert. Ita sane. Sed Clemens
Alexandrinus etiam in illa aliquid non simplex et
vulgare animadvertit, sed yvwoɩv tɛdɛiotépav præ
se ferens, quod ex illa non semel excerpit. Observat Clementem Romanum differentias eorum qui
sunt probati in Ecclesia, describere, et inter eos
ponere τὸν δυνατὸν γνῶσιν ἐξειπείν, eum igitur locum bis citat, tum in primo libro, tum in sexto.
Observat eum τύπον τινὰ τοῦ Γνωστικοῦ ὑπογρά
qɛty, formam quamdam Gnostici describere, ad quam
omnes pene epistolæ partes miro modo refert libro
quarto. Notat et mundos ejus post oceanum, quos
cum Platonicis confert. Talia apud Ignatium nostrum invenire non erat. Silentium igitur Alexandrini non indicat Ignatiana non ſuisse, sed ad
informandum Guosticum, ad mysticam, et anagogicam, tropologicamque doctrinam illustrandam, aut
philosophiam excolendam minime idonea.
mendacii et falsi testimonii reos teneret? Verum si
hoc non fecisset, suam ipse traditionem ad harum
normam correxisset. Ante dixerat opportunum kune
locum esse Ignatiana nostra commemorandi, nunc,
si commemorasset, sententiam suam correxisset;
at eam aliter corrigere non potuit, nisi totam oblitteraszet atque expunxisset. Hoccine autem huic
loco opportunum esse potuit, quod totum everteret
et expungeret? Hæc omnia meræ sunt conjectura,
et quidem infelicissimæ, nec Ignatii epistolis, nec
proposito Clementis ullo modo convenientes. Clemens non omnes hæreses respexit, sed aliquas tautum, sua ætate maxime conspicuas et scriptis etiam
ubique tunc temporis celebres, quibus maxime catholici vexabantur, cum antiquiores aliæ jam pene
evanuissent. Harum initia aliquo modo indicat,
Ecclesia posteriores ostendit, nec tam quidem antiquas quam ipsi jactitabant. Quod enim Basilides
Glauciam magistrum suum assereret, quem disci
puli ejus Petri interpretem fuisse affirmabant; quod
Valentiniani ad Theodadi, tanquain S. Pauli discipulum hæreseos suæ originem referrent; hæc omnis
quasi non satis certa rejecit, et quæ harum hæreseon antiquitatem minime probarent. Aliter satis
novit omnium eruditissimus Clemens, non tantum
sub Trajano ante Adrianum, non tantum sub tempore martyrii Ignatiani, ut ipse Ignatius indicat, sed
eliam ævo apostolorum hæreticos aliquos exstitisse, ut et historia ecclesiastica, et ipsæ etiam S.
Scripturæ testantur. Iniquissimum igitur est hoe
loco postulare, ut Clemens Ignatium nostrum, si
scivisset, citaret; ab omni ratione alienissimum,
ignoravisse eum, quod non citaverit, concludere.
Sed certum et definitum nobis locum indicat
Stromateon opere 1. vII, p. 764, quo sine dubio
Ignatii nomen posuisset Clemens, si epistolas ejus
unquam vidisset. Mira quidem hæc perspicacia,
et scribendi moris apud veteres accurata observatio, quæ quo quisque loco quemlibet se antiquiorem nominare debuerit, indicare potuit. Ubi tradit
hæreticorum seclas Adriani demum Augusti temporibus coalescere cœpisse, opportunus erat locus Ignatiana nostra commemorandi. Quid vero, an aliquid in
suam sententiam ex Ignatianis trahere potuit? An
Ignatius illi idoneus testis fuit, ex quo probaret
hæreticos non nisi sub Adriani imperio cœpisse,
cum ipse ante Adrianum sub medio Trajani imperio passus sit? Non hoc vult vir doctissimus; ad
sententiam suam confirmandam non potuit Clemens Ignatium nominare, debuit ad refellendam.
Duram profecto legem scriptoribus antiquis figit,
qui necessitatem iis imponit citandi clarissimos
Ecclesiæ antistites contra suam sententiam. Neque
hoc vult vir doctissimus; quid igitur? Ignatianas
epistolas traditioni suæ apertissime repugnantes si
scivisset, aliquid certe fecisset, quod non fecit; quid
autem hoc est? vel eas refutasset; imo vero hoc
nunquam fecisset. Quisquamne veterum Christianorum eam de antiquioribus Patribus et episcopis
de apostolorum discipulis et martyribus opinionem,
de seipso eam præsumptionem habuit, ut eos ideo
Verumenin vero eadem est, inquit, et alterius
cujusdam Clementis sententiæ ratio. Ille enim statuil
Christum unum tantum annum in terris prædicasse;
at Ignatius noster diserte scribit Dominum tribas
post baptismum annis prædicavisse evangelium.
Imo vero noster Ignatius hæc nunquam scripsit.
Quæ enim recitat Dallæus ex epistola ad Trallianos pagina 76, eodem quidem loco apud Usserium
inveniuntur; sed tota pagina miniata est, et ea
verba non ad auctorem, sed interpolatorem epistolæ
referenda sunt, et ad nos non spectant, qui epistolam ad Trallianos quidem, sed ab omnibus assumentis liberam, defendimus. Et tamen hoc unicum
argumentum affert, quo probet Ignatium et Origeni,
et Julio Africano, et Lactantio ignotum fuisse.
Ejusdem farinæ sunt quæ de Paulo conjugato, et de
resurrectione Christi babet: quæ adversus Ignatium Baronii, non autem nostrum sunt allata. Nihil
tamen aliud affert, ut probet Ignatium etiam Dionysio
Alexandrino fuisse ignotum. Quod ad eos igitur
spectat, expungenda plane ex titulo capitis magna
illa nomina Origenis, Julii Africani, Lactantii, Dionysii Alexandrini, et ipsius etiam Hieronymi. Niha
certe hactenus adductum est, quo probetur aut verisimile reddatur Ignatium nostrum Clementi
Part IIPars Secunda
col. 269–270page 111 of 211
J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ, – PARS II.
Alexandrino· fuisse ignotum: et nos meliori jure Bonoariis aut Ioneusidus, quorum ignoratio etiam
ei notum fuisse contendimus. Nullo enim modo
verisimile est eum quem Origenes discipulus etiam
juvenis tam bene novit (ut ostendimus) Clementem
magistrum ignorasse.
probata si esset, nullam neganti argumento vim
adderet. Quare nos multo meliori jure sic disputa
mus. Cum Polycarpus Ignatii discipulus, cum Philo
et Agathopus ejusdem comites, cum Irenæus Poly
carpi discipulus, eum Theophilus Ignatii in sede
Antiochena aliquando successor, aut ejusdem ævi
aliquis, cum denique Origenes, discipulus Clemen
tis, Ignatii epistolarum diserte meminerint, aut að
eas aperte respexerint; cum ii omnes, qui ignorasse
perhibentur, nullam nobis eam ipsis ignorantiam
tribuendi satis justam causam præbuerint; argu
mentum a silentio negative ductum nihil omniyo
valere pronuntiamus, et ab iis qui noverunt, reli
quos non ignorasse, aut si aliqui ex iis forte igno
Hæc cum e Clemente adduxisset, tandem argu
mentum a testimonio negativum, a silentio, scilicet
scriptorum ante Eusebii tempora ductum, varium
quidem illud, et miscellaneum, et prolixum con
cludit; quo Ignatianas epistolas omnibus ante Eu
sébium ignotas se probasse putat, ideoque nullas
fuisse. Id autem eum de nemine probasse ostendi;
non de Irenæo, non de Alexandrinis, aut Æthio
pibus, non de Tertulliano, aut Caio, aut Clemente
Alexandrino: multo minus de Origene, Julio Afri
cano, Dionysio Alexandrino, aut Lactantio, pro raverint, argumentum inde fieri non posse conclu
quorum ignorantia nihil ex nostris epistolis addu
xit; non de Epiphanio aut Hieronymo, non de
dimus.
Qua argumenta pro Ignatii epistolis ex ipsis educta afferuntur, et Dallæi objectiones
refelluntur,
atque textura, auctoritati testium pari suffragio
conjuncta, plenissimam fidem extorqueat, et omnem
dubitandi ansam præcidat. Ubi enim non tantum
testes omni exceptione majores, quos nec fallere
voluisse, nec facile falli potuisse putandum est,
adhibentur; sed et res ipsa, cui testimonium per
hibent, talis esse apparet, ut eos falsos fuisse nihil
suadeat; nec cum prudentia quisquam dubitare,
nec sine pervicacia refragari potest.
Argumenta pro Ignatianis ex ipsis epistolis ducta
afferuntur. S. Ignatius circa a D. 107 scripsit.
Illi ætati materia epistolarun 'n genere speciala
apprime convenit. Impostorum. scripta solent sui
sæculi mores redolere. Nihil in his epistolis poste
riora spectat tempora. Episcopos in Asia fuisse
certum est, cum S. Ignatius ad martyrium duce
retur. Epistolarum auctor ita episcopos et presby
teros describit, ut quæ de iis dicit, illi ætati, non
autem posteriori conveniat. Duæ hæreses Ignatii
tempore maxime valebant, una quæ Christum pu
tative hominem, alia quæ nudum hominem asse
rebat. Has duas et solas perstringit Ignatius, et
Christum simpliciter Beoloyɛl. Apostolicæ doctrinæ
traditio in epistolis, traditiones non scriptæ, po
Herioribus sæculis memoratæ minime continentur.
Mulla præterea in iisdem traduntur quæ non
aliam quam Ignatii ætatem sapiunt. Nihil certius
scriptum aliquod suppositionis convincit, quam
violatio temporum. Varia hujus rei exempla.
Ficta plerumque opera ex temporum ratione se
prodere. Epistolæ Socraticorum ab Allatio editæ
inde falsitatis convincuntur. Dallæi confàsa rerum Romam tractum, si quid scripserit in itinere satis
tractatio reprehenditur.
Quoniam argumenta nostra pro scriptis vere
Ignatianis in externa et interna divisimus; externa
autem a testimoniis petita priori dissertatione late
prosecuti sumus, ab objectionibus vindicavimus,
testesque in contrarium allatos plane expunximus;
interna nunc proponimus, ex epistolis ipsis ducta,
quæ easdem clare ostendant auctori suo a SS. Pa
tribus constanter assignato apprime congruere,
præscripti temporis antiquitatem optime ferre, tanti
viri, et apostolici, et episcopi, et martyris tum pie
tati, tum zelo, tum prudentiæ, tum itineri, tum vincu
lis, tum concussionibus, tum refrigerationibus plene
respondere; adeo ut ipsarum epistolarum materia
Ut autem opus epistolicum apostolico viro recte
competere ostendatur, supponendum in primis
Ignatium quemdam, ab apostelis ordinatum Antio
chensis Ecclesiæ episcopum, per triginta minimum
annos eam sedem tenuisse, ut Georgius Syncellus,
et Chronographia Nicephoro attributa in veteribus
mss.·quibus consonus est Anastasius, testantur;
tandem ab imperatore Trajano, in expeditione Par
thica, ad bestias condemnatum, et ab Antiochia
molesto partim Smyrnæ, partim Troade, et quidem
decimo imperii Trajani, vulgaris æræ Christianæ
septimo post centesimum anno, anno Christi vero,
ut ego quidem existimo, 113 epistolas scripsisse.
Dicimus itaque has epistolas, quas habuit Eusebius,
et nos nunc habemus, si penitissime inspiciantur,
si acumine vel maxime critico discutiantur, si ma
teria et modus scriptionis exactissime trutinentur,
et auctori, et tempori, et occasioni optime respon«
dere; nec homini veritatis studioso vel minimam
de fictore aliquo cogitandi ansam præbere, et Dal
læano impostori post ducentos annos in scenam
producto prorsus repugnare.
Joannes Launoyus Parisiensis theologus, veterum
col. 271–272page 112 of 211
PG 5:271᾿Απὸ τοῦ ἁγίου Τιμοθέου μέχρι νῦν εἰκοσιεπτὰ ἐπίσκοποι ἐγένοντο πάντες ἐν Ἐφέσῳ Ἐπειδὴ γὰρ τοῦ τυράννου τελευτήσαντος ἀπὸ τῆς Πάτμου τῆς νήσου μετῆλθεν ἐπὶ τὴν Ἔφεσον, ἀπῄει παρακαλούμενος καὶ ἐπὶ τὰ πλησιόχωρα τῶν ἐθνῶν, ὅπου μὲν ἐπισκόπους καταστήσον, ὅπου δὲ ὅλας Εκ κλησίας ἁρμόσων, ὅπου δὲ κλήρῳ ἕνα γέ τινα κλη ρώσων τῶν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος σημαινομένων.martyris mortem exortum respicerent, quæ hærosim nullam earum quæ postea pullularunt perstringerent, quæ doctrinam nullam a mente apostolicorum virorum alienam docerent, quæ nihil ex Platonica schola, quam alii statim amplexi sunt adducerent, quæ simplicitatem primitivam in rebus
omnibus conservarent, quæ tanto viro et martyri
ubique responderent, tantorumque S. Spiritus donorum specimina vivis coloribus depingerent. Recte
Dallæus cap. 10: «Difficile est etiam peritissimum
ac callidissimum impostorem its sibi undequaque
cavere, ut non ei aliquid imprudenti excidat, quod
dolum prodat. Jam vero clare et aperte assero,
nihil in his epistolis Eusebio cognitis apparere,
quod eam ætatem quam Dallæus innuit, vel eam
etiam quam Blondellus, aut quam Salmasius indicat, sapiat, aut quoquo modo redoleat. Nihil hic.
de hæresibus tunc temporis subortis, nihil de mo
ribus aut institutis Christianorum tum valde mutatis, nihil de novis ritibus post Ignatii mortem
primum usurpatis, nihil de usu Ecclesiæ qui post
Ignatii mortem primulum obtinebat, quibus se prodidit fictus Dionysius: omnia potius ab his plane
diversa, proximis ætati apostolica temporibus maxime conformia, et ab impostoris sæculo haud parum abhorrentia repræsentantur.
scriptorum censor acerrimns, in judicio de libris diciis proderent, quæ ritum nullum Ecclesiæ pust
Dionysii Areopagitæ, de antiquissimorum Patrum
genio apposite observavit. «Qui hoc tempore scribunt, in tribus potissimum scriptorum generibus
elaborandis insudant. Alii pro Christianis apologias
componunt, quibus religionis novæ sinceritatem
interpretentur, vel profitentium innocentiam probent, vel principum animos a vexationibus abducant. Alii scribunt epistolas, quibus Christianos in
accepta fide corroborent, vel eeclesiarum præpositos salutaribus documentis instruant, vel Christianæ
doctrinæ utilitatem et terrenarum rerum contemptum doceant, vel ad subeunda pro Christo tormenta inducant, vel quæ jam ipsi pertulerint sine
fuco exponant. Alii denique commentarios edunt,
quibus Christianam fidem propugnent, et ei contrarias, quæ tunc oriebantur, hæreses refellant. Hæc
est conditio, hic genius sæculi in quo vixit Dionysius Areopagita: hæc occupatio scriptorum, qui
suis operibus nascentis Ecclesiæ pondera sustentarunt. Hæc a Launoyo recte observata ut PseudoDionysium aperte refellunt, ita S. Ignatium haud
parum juvant, ostendunt enim epistolas sub illius
nomine posteris traditas secundum illius sæculi
genium fuisse conscriptas. Nemo enim non videt
in illis Christianos in accepta fide corroborari, adversus schismata et hæreses tunc exortas muniri;
ecclesiarum præpositos salutaribus documentis instrui, aut ob constantiam in tuenda veritate laudari,
et tanquam pietatis exempla populo proponi; rerum
denique præsentium contemptum doceri, futurarum
prospectum et exspectationem urgeri et martyrii
coronam modis omnibus amplificari. Hæc conditio,
hic genius sæculi, quo vixit S. Ignatius, in his
epistolis maxime relucet; earum igitur materia in
genere spectata auctori a veteribus assignato apprime respondet.
de
●
De episcopis quidem Asiæ multa loquitur Ignatius, quos ibi tunc fuisse constat: nam S. Joannes,
novissimus omnium scripsit Evangelium, rogatus
ab Asiæ episcopis, ut ex veteri traditione loquitur Hieronymus. De eorum uno idem in Catalogo:
⚫ Polycarpus Joannis apostoli discipulus, et ab eo
Smyrnæ episcopus ordinatus, totius Asiæ princeps
ſuit, › quod diu ante eum testati sunt secundi sæculi scriptores duo præclarissimi, Irenæus et Polycrates. De alio legimus in Chalcedonensis synodi
actione undecima: ᾿Απὸ τοῦ ἁγίου Τιμοθέου μέχρι
νῦν εἰκοσιεπτὰ ἐπίσκοποι ἐγένοντο πάντες ἐν Ἐφέσῳ
¿xespotový nav. ‹ sancto Timotheo usque nunc
viginti septem episcopi facti; omnes in Epheso
sunt ordinati. › In quo numero fuisse Onesimum,
cujus meminit Ignatius, non est cur dubitetur.
Ignatius ipse se episcopum Syriæ appellat; sed et
Ut autem ad magis particularia descendam, et
ostendam ea quæ in his epistolis continentur, talia
esse, qualia ab impostore, præsertim Dallæano, minime conficta esse appareat: non alio utar dispntationis fundamento, quam quo non semel utitur
Dallæus. Hujus, inquit, impostoris in his adornandis Ignatioque subdendis epistolis consilium idem,
quod aliorum plerorumque ejusdem farinæ artifi- ab Hieronymo Antiochenæ Ecclesiæ tertius post
cum fuisse videtur. Ita ille de suo cap. 38;
aliis cap. 4: ‹ Plerique eo potissimum consilio sua
figmenta sub aliorum nomine edunt, ut res sui sæculi novas falso antiquitatis nomine constituant ac
confirment. Imo hoc toti horum homuncionum
generi adeo competere arbitratus est, ut non veritus
sit dicere: «Miros nobis narras impostores, qui
imposturam quidem faciunt, cæterum ob quem eain
faciunt, fructum nullum ex ea percipere satagunt. ›
(De pseudo-apostolicis l. 11, c. 15.) Et revera incredipile plane est, ut impostor, qui sub finem tertii aut
{nitium quarti sæculi vixerit, epistolas scriberet,
et S. Ignatio subderet, quæ ævum illud impostoris
nullo modo redolerent, quæ imposturam uullis inPetrum apostolum episcopus agnoscitur, ut et ab
aliis. De episcopis diu ante Ignatii martyrium a S.
Joanne institutis ex veteri traditione loquitur Clemens Alexandrinus apud Eusebium 1. m, c. 23:
Ἐπειδὴ γὰρ τοῦ τυράννου τελευτήσαντος ἀπὸ τῆς
Πάτμου τῆς νήσου μετῆλθεν ἐπὶ τὴν Ἔφεσον, ἀπῄει
παρακαλούμενος καὶ ἐπὶ τὰ πλησιόχωρα τῶν ἐθνῶν,
ὅπου μὲν ἐπισκόπους καταστήσον, ὅπου δὲ ὅλας Εκκλησίας ἁρμόσων, ὅπου δὲ κλήρῳ ἕνα γέ τινα κλη
ρώσων τῶν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος σημαινομένων. 112
recte hunc locum ex tribus mss. codicibus restituit
doctissimus Valesius: Cum enim ex insula Pathmo
Ephesum rediisset, Joannes, ad finitimas quoque
provincias rogatus se contulit, partim ut episcopos
col. 273–274page 113 of 211
PG 5:273ἀρχιερέας, ἱερέας, ἄρχοντας, Θεοπρεπέστατον εἰ ἀξιονόμαστον, εἰ τοῦ Θεοῦ ἄξιον πρεσβυτέριον εἰς τόπον συνεδρίου τῶν ἀποστό πλοκον πνευματικὸν στέφανον πρεσβυτερίου ἀπερισπάστῳ διανοίᾳ δοκήσει δὲ φανῆναι τὸν Κύριον εἰς ἀνθρώπους Ενθα γὰρ τὸν Χριστὸν ἐκ παρατριβής ψιλόν ἄνθρω τον ἐκήρυττεν ὁ Ἐδίων καὶ ὁ Κήρινθος, καὶ οἱ ἀμφ' αὐτοὺς, φημὶ δὲ ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ.J. PEARSQNİI VINDICLÆ IGNATIANÆ.— PARS NI.
constitueret, partim ut Ecclesias integras forma- ▲ sus, cui hæc elogia a quopiam tribuebantur. Si
ret, partim ut homines sibi a Spiritu indicatos in
clerum seponeret.» Unde coacta illa Walonis Messalini interpretatio concidit, qui episcopis hic plures, presbyteros in urbe, xàñpov Eva, unum presbyterum, sive chorepiscopum in pago, mire interpretatur. Ex horum episcoporum successione disputat adversus hæreticos Tertullianus, contra Murcionem 1. 1ỵ, c. 5: Habemus et Joannis alumnas
Ecclesias. Nam etsi Apocalypsin ejus Marcion respuit, ordo tamen episcoporum ad originem recensus
in Joannem stabit auctorem. › Ut reliqua on:ittam,
nullus unquam scriptor Christianus et catholicus
dixit pauciores ordines sive gradus, quam tres in
Ecclesia fuisse secundo sæculo, aut ulla ejus
parte; quo quidem sæculo Ignatius scripsit. Nullo
modo igitur verisimile est pauciores tunc exstitisse. Si quisquam id dixisse putandus esset, inter
illos certe reperiretur, qui episcopi et presbyteri
nomina in əpostulorum scriptis confusa esse existimabant. At hi ipsi omnes tunc cum nomina confusa esse crediderunt, aut saltem ante secundum
sæculum, dixerunt ordines sive gradus fuisse distinctos, ut suo loco demonstrabo. Sine controversia igitur pono episcopos in Asia tunc fuisse,
cum Ignatius ad martyrium festinaret. Jam vero
ita episcopos sui temporis describit epistolarum
auctor, ita semper de iis loquitur, ut dubitari non
possit, quin omnia ab eo dicta illa ipsa tempora
respiciant, Nam nudum nomen officii seu ordinis
ponit, nullum illis insolentiorem titulum attribuit;
non ἀρχιερέας, aut ἱερέας, non ἄρχοντας, ut posteri
solebant, appellat. Nulla apud eum de cathedris
mentio, nulla de ordinatione, aut electione, aut
successione. Nulla hic episcopalis alicujus sedis
prærogativa depingitur; nulla ad ecclesiam aliquam præ aliis appellatio memoratur; nulla obedientia, nisi ea quæ necessaria est ad vitanda
schismata et Ecclesiæ unitatem conservandam, præcipitur. Presbyteros interim non deprimit, quos
semper episcopis adjungit; eorum dignitaten et
auctoritatem prædicat, ac studiosissime tuetur:
Θεοπρεπέστατον εἰ ἀξιονόμαστον, εἰ τοῦ Θεοῦ ἄξιον
πρεσβυτέριον vocat, εἰς τόπον συνεδρίου τῶν ἀποστό
Awy collocat, vóμov 'Iŋσoû Xplotov indigitat, à§tó–
πλοκον πνευματικὸν στέφανον πρεσβυτερίου celebrat,
ut eis obediant Christiani ἀπερισπάστῳ διανοίᾳ suadet. Unde Walo Messalinus: • Quo primum tempore cœptus est episcopatus superstrui ac superponi presbyteratui scriptum illud prodiisse, id argumento est, quod ita episcopatum extollit, ut
presbyteros non deprimat. Suam enim illis dignitatem conservat, quam in prima Ecclesia obtinuerunt, dum illis tanquam apostolis ipsis honorem
esse habendum pronuntiat, et locum apostolorum
tenere affirmat. At labente tertio sæculo, aut ineunte quarto, presbyteratus auctoritas, etiam ſatentibus adversariis, valde erat imminuta. Nullus
erat tunc in orbe Christiano presbyterorum consesomnia illius ætatis scripta percurramus, mihil tamı
honorifice de eo ordine dictum reperiemus. Non
igitur eam ætatem hæc sapiunt; et deliraret plane,
imo insaniret impostor, qui ad tyrannidem episcoporum confirmandam (ut voluit post Socinum Dallæus), hæc excogitaret, et simul presbyterorum
auctoritatem, jam diu diminutam atque collapsam,
restituere et redintegrare conaretur. Ignatius officia
ecclesiastica unde et simpliciter suis functionibus
et uominibus distinguit, tres tantum sacros ordines
agnoscit, unicuique suum honorem atque dignitatem tribuit, nulli derogat ut alteri inserviat, omnibus obedientiam præstandam esse a populo mouet,
idque in eum tantum finem, ut schisma evitetur et
unitas conservetur.
Secundo observat Eusebius Ignatium munire
potissimum ecclesias adversus sua ætate pullulantes
et late grassantes hæreses; quod cum sit per se
verisimile (quid enim ea admonitione opportunius,
aut viro apostolico dignius fuit?), ex his epistolis
verissimum esse comperimus. Duæ potissimum
hæreses de natura Christi ea tempestate obtinebant,
ut veritati catholicæ ita et sibi ipsis prorsus contrariæ: quarum altera Docetarum fuit, a Simonianis
ortorum, humanæ naturæ veritatem in Christo
destruentium; altera Ebionitarum, divinam prorsus
naturam et æternam generationem denegantium,
legisque cæremonias urgentium. Has primi sæculi
hæreses antiqui scriptores agnoscunt; Ignatianu
с
ævo nimium viguisse omnes fatentur. Unde Theodoretus ita Hareticarum fabularum libros partitus
est, ut primus eos qui alterum creatorem coufinxerunt, δοκήσει δὲ φανῆναι τὸν Κύριον εἰς ἀνθρώπους
Eqarav, secundus autem illos qui &‹àdv āvôpwrov
tòv Kúpiov πpoonyópɛvsav, complecteretur. De prioribus Hieronymus adversus Luciferianos. ‹ Apostolis adhuc in sæculo superstitibus, apud Judæam
Christi sanguine recenti, phantasma Domini corpus asserebatur.» De secundis idem in Catalogo:
‹ Joannes apostolus novissimus omnium scripsit
Evangelium, rogatus ab Asiæ episcopis adversus
Cerinthum aliosque hæreticos, et maxime tunc
Ebionitarum dogma consurgens, qui asserunt Christum ante Mariam non fuisse.» Quas etiam in Asia
maxime viguisse observat Epiphanius hæresi 51:
Ενθα γὰρ τὸν Χριστὸν ἐκ παρατριβής ψιλόν ἄνθρω
τον ἐκήρυττεν ὁ Ἐδίων καὶ ὁ Κήρινθος, καὶ οἱ ἀμφ'
αὐτοὺς, φημὶ δὲ ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ. Ignatius cum a schismaticis et hæreticis semper cavendum esse doceat,
has præcipue hæreses petit, illas frequenter, sedulo et aperte ferit: priorem Docetarum, a discipulis Menandri tunc temporis disseminatam, atque,
ut credibile est, a Saturnilo apud Antiochiam jam
tum defensam, epistola ad Smyrnæos atque Trallesios jugulat alteram ab Ebione profectam lateque.
per Orientem sparsam epistola ad Polycarpum, ad
Ephesios, Magnesianos et Philadelphenes refellit.
Præter has duas hæreses nullam omnino attingit;
col. 275–276page 114 of 211
PG 5:275ὅσοι καὶ ᾠδαὶ ἀδελφῶν ἀπαρχῆς ὑπὸ πιστῶν γρα φεῖσαι τὸν Λόγον τοῦ Θεοῦ τὸν Χριστὸν ὑμνοῦσι σοῦν Χριστὸν τὸν Θεόν,: Ὑποδεξάμενοι ὡς δια κόνους Χριστοῦ Θεοῦ,: Εν Θεῷ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ,: γὰρ θεὸς ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς ἐκυοφορήθη ὑπὸ Μαρίας, Κατὰ πίστιν καὶ ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ Αποστολικῆς διδασκαλίας ἀνανεοῦσα τὴν πίστιν αὐτῶν, καὶ τὴν νεωστὶ ἀπὸ τῶν ἀποστόλων παράδοσιν ειλήφει, «ΓΕ Ότι ἀρχιερέα καὶ προστάτην τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐξονομάζων, οὐδὲ τὰς Αδελφοί, οὕτως δεῖ ἡμᾶς φρονεῖν περὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡς περὶ Θεοῦ, « προέτρεπεν, ἀπρὶξ ἔχεσθαι τῆς τῶν ἀποστόλων παραδόσεως.PROLEGOMENA.
quidquid in his epistolis de particulari aliqua bæ- virum apostolicum doctrinam evangelicam, quam ab
retica doctrina scriptum est, ad earum unamı referri et potest et debet. Hæc igitur omnia et fidei,
et doctrinæ, et tempori S. Ignatii optime conveniunt. Erat certe Ignatius inter eos, qui Christum
you, ut catholici illius ætatis faciebant.
Nam qui religionem nostram deseruerant, referente
Plinio, affirmabant hanc fuisse summam vel culpæ
suæ, vel erroris, quod essent soliti stato die ante
¡ucem convenire, carmenque Christo, quasi Deo,
dicere secum invicem. › Ut recte observavit vetns
ille auctor apud Eusebium 1. v, c. 28: Talpol dis
ὅσοι καὶ ᾠδαὶ ἀδελφῶν ἀπαρχῆς ὑπὸ πιστῶν γρα
φεῖσαι τὸν Λόγον τοῦ Θεοῦ τὸν Χριστὸν ὑμνοῦσι
BenλoyoūvteÇ. Psalmi et cantica fratrum, quæcunque ab initio a fidelibus conscripta sunt, Christum Verbum Dei concelebrant, divinitatem ei tribuendo. Ita quidem Ignatius simpliciter Christum
Deum appellat, ut Epist. ad Smyrnæos: Aoεáw Inσοῦν Χριστὸν τὸν Θεόν, et: Ὑποδεξάμενοι ὡς δια
κόνους Χριστοῦ Θεοῦ, ad Polycarpum: Εν Θεῷ ἡμῶν
Ἰησοῦ Χριστῷ, ad Ephesios: U γὰρ θεὸς ἡμῶν Ἰησοῦς
ὁ Χριστὸς ἐκυοφορήθη ὑπὸ Μαρίας, ad Romanos:
Κατὰ πίστιν καὶ ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ
"
apostolis quoquo modo acceperat, epistolis suis repræsentasse, et Ecclesias ut illi adhærerent, impense
rogasse: seipsum enim satis explicat Eusebius, dum
profitetur se eos tantummodo commemoraturum,
in quorum monumentis Αποστολικῆς διδασκαλίας
napádoσiç çépetal, ‹ ut, verbi gratia, Ignatii et
Clementis; > prorsus uti loquitur Irenæus de Clementis epistola, quam misit Ecclesia Romana ad
Corinthios, ἀνανεοῦσα τὴν πίστιν αὐτῶν, καὶ τὴν
νεωστὶ ἀπὸ τῶν ἀποστόλων παράδοσιν ειλήφει, «ΓΕ
parans fidem eorum, et quani in recenti ab apostolis receperant traditionem., Ut igitur Clementis
epistola promptuarium non est traditionum non
scriptarum, ita nec Ignatii. Nullas ille traditiones
non scriptas, quas sive vere, sive falso apostolicas
vocant, nobis in genuinis epistolis commendavit.
Nihil de festis, nihil de statis jejuniorum temporibus, nihil de more Paschatis celebrandi, nihil de
Pentecostes aut Sabbati observatione, nihil denique
de quocunque ritu, cujus antiquitas in controversiam venire potest, tradit. Talia quidem quamplurima tum in interpolationibus, tum in fictis epistolis reperiuntur: neque quisquam jure aflirmare
potest aut credere, impostorem tertii sæculi ab
omnibus hujusmodi ritibus sua ætate usurpatis
abstinere voluisse. Nulli igitur ævo nisi Ignatiano
hæc convenire videantur.
Quarto charismatum meminit tunc in Ecclesia
maxime florentium, et Spiritus sancti ad se nonnunquam loquentis, quod posteriores facere non
solent. Parcissime utitur testimoniis S. Scripturæ.
Paulinas quidem epistolas ubique imitatur, quæ
a principio in ecclesiis omnibus fuere receptissimæ; Evangelia parcius citat, quæ serius recipiebantur et a spuriis distinguebantur; quæque
secundi sæculi jam adulti et tertii scriptores
frequentissime usurpabant. Ipsum scriptionis genus non minimum est ejusdem ævi indicium. Nihil
in his epistolis extraneum, nihil ex eruditione
gentilium profectum; omnia doctrinam pure evangelicam, et simplicitatem viri apostolici redolent.
Qui postea scripsere, doctorum apud gentes sententias usurpare, et eorum nonnunquam etiam dowv. Post autem receptam in Ecclesia doctrinam
Platonicam, tum secundi tum tertii sæculi scriptores non soliti sunt adeo simpliciter Christum tòv
Ocov ubique prædicare, ut hæc plane Ignatianam
ætatem sapiant. Objiciebat aliquando Photius Clementi Romano: Ότι ἀρχιερέα καὶ προστάτην τὸν
Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐξονομάζων, οὐδὲ τὰς
compenɛiç xal üfŋlorépaç áóñxe nept autou pwvác;
• Quod summum sacerdotein præsidemque Dominum nostrum Jesum Christum appellans, ne illas
quidem Deo convenientes et sublimiores de eo
voces pronuntiaverit.» Et secundæ ejus epistolæ
minus receptæ hoc adminiculum adhibet, quod ¿v
*pX Xplody toy by poon, in ipso initio
Christum Deum prædicet. › Prima enim illius Epistola verba sunt: Αδελφοί, οὕτως δεῖ ἡμᾶς φρονεῖν
περὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡς περὶ Θεοῦ, «Fratres, ita
oportet nos de Christo sentire, ut de Deo. Primis
Itaque Ecclesiæ temporibus hanc appellationem
maxime convenientem putavit optimus censor Photius; ea autem toties ab Ignatio repetita, nec gmata Christianæ religioni immiscere solebant: id
cum ullis posteriorum limitationibus prolata, sed
pude et simpliciter ubique prædicata maximam
venerandæ illius antiquitatis et simplicitatis speciem exhibet.
Tertio Eusebius Ignatii epistolas tanta cum diligentia descripsit, quod ipsi visæ sint traditionem
apostolicam conservare, προέτρεπεν, inquit, ἀπρὶξ
ἔχεσθαι τῆς τῶν ἀποστόλων παραδόσεως. Hoc autem
intelligendum monemus, ut ipsi veteres voluerunt,
non ut nuperi scriptores intelligunt; quasi Ignatius
scriptis mandare in animo habuerit traditiones ab
apostolis acceptas, quas illi scripto minime consignassent; quod cardinalem Baronium, et alios adeo
fefellit. Nihil aliud voluit Eusebius, quam Ignatium
autem ex ea rerum scientia, qua, antequam Christiani fierent, præditi fuerant, præstiterunt, ut
Tertullianus observat. Ignatius diu jam episcopus
fuerat, et Christianam religionem tum primum
susceperat, cum perpauci ex gentibus docti Christiani facti sunt; in eo igitur perspicimus animam
pure Christianam, non scholis formatam, non
bibliothecis exercitatam, non academiis et porticibus
Atticis pastam., Si gentem et ecclesiam spectes
cui præfuit, viro apud Syros tot annos morato,
si non et apud eosdem nato educatoque, maxime
convenit plurium epithetorum congestio, ut et longissimarum S. Pauli præfationum imitatio. Martyren ab ipso imperatore Romano condemnatum,
col. 277–278page 115 of 211
PG 5:277τελὴς λελιθωμένης ἐστὶν οὐσίας είδωλον. Εκ κυμάτων γὰρ αὖθις αὖ γαλήν όρω, Σαννυρίων δ' ἐν Γέλωτι Ο βατίδες, ὦ γλαύκων κάρα. Καὶ αὐτὴ δὲ ἡ παλαιὰ ἑαυτῆς διαφέρει, καὶ γὰρ οἱ ἐν Ἀττικῇ πρῶτον συστησάμενοι τὸ ἐπιτήδευμα τῆς κωμῳδίας (ἦσαν δὲ οἱ περὶ Σαννυρίωνα) καὶ τὰ πρόσωπα εἰσῆγον ἀτάκτως, καὶ μόνος ἦν γέλως τὸ κατασκευαζόμενον., 13: Περὶ δὲ Μελήτου αὐτὸς ὁ Σαννυρίων ἐν Γέλωτι λέγει οὕτως, Μέλητον τὸν ἀπὸ Ληναίου νε χρόν. γέλως οὐκ εὖ τῶν χρόνων ἁπτό Εὔπολιν τὸν τῆς ἀρχαίας " κἀγὼ κομιδή νέος ὢν ὅτι ἐντε τύχηκα, τοὺς πρῶτον συστησαμένους τὸ ἐπιτή τὴν κωμῳδίαν ηὑρῆσθαί φασιν ἐπενόησεν Σισαρίων [. Σουσαρίων] ὁ Ικαριεύς. οὖν Σουσαρίων τις τῆς ἐμμέτρου κωμῳδίας ἀρχηγὸς ἐγένετο, οὗ τὰ μὲν δράματα λήθη κατενεμήθησαν.J. PEARSONI! VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
a metropoli Syriæ Antiochia ad orbis dominam in xit. Origenes igitur Plotini condiscipulus Adamanviaculis circumductum, factum angelis et hominibus spectaculum, maxime decuerunt ardor ille,
a¡que desiderium pro Christiana religione patiendi,
·morasque omnes atque obstacula removendi fortis
et constans cupido; quæ cum in aliis, tum in ilļa
præsertim ad Romanos epistola verbis pio fervore
plenissimis expressit.
Concedendum quidem est nihil certius aut solidius scriptum aliquod, aut narrationem spuriam
probare, quam fidem temporum violatam. Tradit
Laertius Anaxagoram philosophum viso Mausoli
sepulcro hanc sententiam protulisse: Tapos mokuτελὴς λελιθωμένης ἐστὶν οὐσίας είδωλον. Non credo.
Anaxagoras enim ille olymp. LXXXVIII mortuus est;
tius noster esse non potuit. Susarionem et Sannyrionem eumdem poetam fuisse volunt nonnulli, et
præcipue Seldenus ad Marmora Arundelliana. Ego
autem ut credam animum inducere non possum,
cum ratio temporum repugnet. Nam Susario Icariensis primus comœdiæ inventor apud Athenienses fuit, testibus Clemente Alexandrino, Diomede
scholastico, et veteri auctore in proœmiis Aristophani prælixis. Ante autem Pisistrati tyrannidem
Susarionem hunc comoediam invenisse ex ipso
marinore Arundelliano constat. At Sannyrio, teste
Suida V. Atoxañs, tum Diocli tum Philyllio synıchronus fuit et revera vixit ætate Aristophanis.
Certe post editam Euripidis tragediam Orestem
tum apud Euripidis, tuin Aristophanis Scholiasten,
quibus exagitat Hegelochum, Euripidis oroxpithy,
qui Orestem agens versiculum illum,
Εκ κυμάτων γὰρ αὖθις αὖ γαλήν όρω,
male pronuntiaverat. Plures igitur quam 140 anni
inter Susarionem, primum comœdiæ apud Athenienses inventorem, et Sannyrionem, veteris comœdiæ scriptorem, intercesserunt. Susario igitur
et Sannyrio idem poeta esse non potuit. Et miror
Isaacum Casaubonum ita decipi potuisse, ut ista
scriberet ad Athenæi lib. vi, cap. 9: ‹ Non memini
laudari alibi in his libris vetustissimum poetam
Sannyrionem nisi hic ubi scribitur: Σαννυρίων
δ' ἐν Γέλωτι Ο βατίδες, ὦ γλαύκων κάρα. Antiqua
comœdiæ poeta hic fuit antiquissimus, de quo,
et ista ejus comœdia, legitur in Aristophanis Scholiis: Καὶ αὐτὴ δὲ ἡ παλαιὰ ἑαυτῆς διαφέρει, καὶ γὰρ
οἱ ἐν Ἀττικῇ πρῶτον συστησάμενοι τὸ ἐπιτήδευμα
τῆς κωμῳδίας (ἦσαν δὲ οἱ περὶ Σαννυρίωνα) καὶ τὰ
πρόσωπα εἰσῆγον ἀτάκτως, καὶ μόνος ἦν γέλως τὸ
κατασκευαζόμενον., Nain primo alibi Athenæus
Sannyrionis meminit, et ejusdem etiani fabulæ, 1.
III, c. 13: Περὶ δὲ Μελήτου αὐτὸς ὁ Σαννυρίων ἐν
Γέλωτι λέγει οὕτως, Μέλητον τὸν ἀπὸ Ληναίου νε
χρόν. Dein in verbis Scholiasta putat vocem γέλως
Sannyrionis fabulam denotare, cum nihil aliud
hic significet quam risum simpliciter, quem tanMausoli autem sepulcrum ante olymp. cvi con- scripsit: exstant enim ejus versus ex ipsius Danae
ditum non est. Aut igitur hæc verba philosophus
ille nunquam dixit, aut alia certe occasione dixit;
Mausoleum enim nunquam vidit: quod ab illustratoribus Laertii nondum, opinor, observatum
est. Ita quidem Stesimbrotum sugillat Plutarchus
in Vita Themistoclis, quod eum tradiderit Anaxagora discipulum fuisse, οὐκ εὖ τῶν χρόνων ἁπτό
ɲɛvoç. Ita de morte Eupolidis historicorum consensum diligentia Eratosthenis refutatum esse observat Cieero ad Atticum, lib. vt, epist. 1: «Quis
enim non dixit Εὔπολιν τὸν τῆς ἀρχαίας ab Alcibiade navigante in Siciliam dejectum esse in mare?
Redarguit Eratosthenes, affert enim quas ille post
id tempus fabulas docuerit., Narrat Holstenius
Porphyrium, cum prima litterarum ac sapientiæ
fundamenta percepisset, puerum ferme adhuc Origenis fama excitum Alexandriam ad doctrinam ejus
percipiendam profectum fuisse. Non credo; licet
hoc ex Eusebio et Vincentio Lirinense Porphyrii
auctoritate se ostendisse putet. Vincentius quidem
idem tradit, sed ex male acceptis Porphyrii apud
Eusebium verbis, quæ eum Alexandriam ad videndom Origenem profectum esse minime docent;
tantum enim ait: " κἀγὼ κομιδή νέος ὢν ὅτι ἐντετύχηκα, «quem ego juvenis adhuc conveni.» Certe
Alexandriæ Origenis nostri discipulus esse non
potuit Porphyrius, qui in finibus Tyri anno Alexandri Severi decimo natus est; eodem autem
anno Origenes Alexandria pulsus est. Scribunt tummodo spectabant primi comœdiarum editores,
præterea veteres Origenem quemdam fuisse Plotini
coudiscipulum, et simul cum maximo illo philosopho audivisse Ammonium per undecim ferme annos Alexandriæ. Hunc Origenem nostrum fuisse
volunt eruditi, et præcipue Holstenius. Non credo;
tempora enim non minus quam alia repugnant.
Plotinus non vidit Alexandriam ante annum undecimum Alexandri Mammææ, ut testatur in ejus Vita
Porphyrius, et paulo post Ammonio præceptori se
tradidit, cum jam Origenes noster Alexandriam
relinquere coactus esset, quo nunquam postea reversus est. Non igitur ille Alexandriæ fuit, cum
Motinus Amonium audivit, multo minus cum
Plotinus simul et Ammonio et Origeni suo valedi6
quos vocat τοὺς πρῶτον συστησαμένους τὸ ἐπιτή
va xuydlas. Denique non vidit mendum
latere in nomine; nam pro Σavvupieva legendum
esse Σousapiwva certum est: ut paulo post in alio
argumento legimus, τὴν κωμῳδίαν ηὑρῆσθαί φασιν
Und Loveaplwvoç. Diomedes Grammaticus: ‹ Poetæ
primi comici fuerunt Susarion, Mullus et Magnes. ›
Clemens Alexandrinus Stromat. lib. 1: Kwpodiav
ἐπενόησεν Σισαρίων [1. Σουσαρίων] ὁ Ικαριεύς.
Diomedes Scholasticus in bibliothecæ Regiæ ms. in
Expositione Grammaticæ Dionysii Thracis: ПpwtoV
οὖν Σουσαρίων τις τῆς ἐμμέτρου κωμῳδίας ἀρχηγὸς
ἐγένετο, οὗ τὰ μὲν δράματα λήθη κατενεμήθησαν.
In vetustissimo marmore Arundelliano: 'Ap' nú
col. 279–280page 116 of 211
PG 5:279ἐν ᾿Αθήναις κωμῳδία πρῶτον ἐτέθη ἐπὶ σανίσι τῶν Ικαρίτων εὑρόντος Σουσαρίωνος. τραγῳδίας εὕρεσις ἐν Ἰκαρίῳ τῆς Ἀττικῆς εὑρέθη. Θέσπις, Ικαρίου, πόλεως Αττικῆς, τραγικός. Ακούετε λέξεως· Σουσαρίων τάδε λέγει, Υἱὸς Φιλίνου γεγαρόθου Τριποδίσκος. γεγαρόθου Τριποδίσκος Μεγαρόθεν Τριποδίσκιος, τὸ ἐθνικὸν βορμίσκιος, ὡς τριποδίσκιος, δωρί σκιος, ὡς δορμίσκιος, βορμίσκιος. Τριποδίσκος, καὶ Τριποδίσκοι κώμη τῆς Μεγαρίδος, Ο πολίτης Τριποδίσκιος. Σικελιώτιν τράπεζαν, Αφ' οὗ [μετανῆλθον οἱ μετ]ὰ Κύρου ἀναβάν Ο τες, καὶ Σωκράτης φιλόσοφ[ος ἐτ] ελεύτησε βι]οὺς) ἔτη ἑβδομήκοντα, ἔτει ρλζ', ἄρχοντος] ᾿Αθήνησι Λά ἀναβέβηκε σὺν Κύρῳ ἐπὶ ἄρχοντος Ξεναινέτου, ἑνὶ προτέρῳ ἔτει τῆς Σωκράτους τελευτῆς, Αναγνοὺς ὁ Γοργίας τὸν Πλάτωνος διάλογον πρὸς τοὺς παρόντας εἶπεν, ὅτι οὐδὲν τούτων οὔτε εἶπεν, οὔτε ήκουσε παρὰ Πλαἐν ᾿Αθήναις κωμῳδία πρῶτον ἐτέθη ἐπὶ σανίσι τῶν tunc non fuerit, qui Athenis recta in Asiam ante
Ικαρίτων εὑρόντος Σουσαρίωνος. In Icario enim mortem Socratis profectus est, nec nisi pest
Attica populo inventani fuisse tradunt tum comœ⚫
diam tum tragœdiam veteres. Athenæus lib. 11,
cap. 3: 'And µéôηs xal † the xwpwôlaç xal † th
τραγῳδίας εὕρεσις ἐν Ἰκαρίῳ τῆς Ἀττικῆς εὑρέθη.
Unde apud Suidam: Θέσπις, Ικαρίου, πόλεως
Αττικῆς, τραγικός. Apud Icarienses igitur Susarion comediam invenit, unde eum Clemens Icariensem vocat; non quod in eo pago natus esset,
aut ex Attica oriundus; natus enim est in agro
proximo Megarensi, ut ipse de se testatur in
iambis qui etiamnum apud Diomedem Scholasticum supersunt, et in hunc modum corrupte in ms.
leguntur:
Ακούετε λέξεως· Σουσαρίων τάδε λέγει,
Υἱὸς Φιλίνου γεγαρόθου Τριποδίσκος.
Sed pro γεγαρόθου Τριποδίσκος legendumn procul
dubio Μεγαρόθεν Τριποδίσκιος, ut metri ratio postulat. Est autem Tpiñod!oxio; vox gentilis. Stephabus, τὸ ἐθνικὸν βορμίσκιος, ὡς τριποδίσκιος, δωρίaxios, lege doploxtos. Ut ipse alibi, tò ¿0vixdy &wpiσκιος, ὡς δορμίσκιος, lege vicissim, βορμίσκιος. Unde
autem Tρimobixtos clare docet idem Stephanus:
Τριποδίσκος, καὶ Τριποδίσκοι κώμη τῆς Μεγαρίδος,
Ο πολίτης Τριποδίσκιος. Tripodiscus igitur in agro
Megarensi pagus est; in quo qui natus est TpinoBloxtos dicebatur. Sic igitur Susarionis iambos
interpretor:
Audite dictum: Susarion hæc ait,
Filius Philini, e Megaride Tripodiscius
Ut autem Origenem Plotini condiscipulum Adamautium nostrum, et Sannyrionem comicum Susarionem comœdiæ inventorem fuisse temporum
ratio non admittit; ita si quid in epistolis fidem
temporum revera pulsaret, Ignatium epistolicum
non fuisse apostolicum illum libenter concederem.
sexennium in eam urbem venit. Et dum huic epistolæ Xenophon respondet, Platonis scripta sæpius
suggillat, quod poetas non admiserit eum perstringit, cum ipse se talem in libris praestiterit; ime
sententiam ex epistola Platonis ad Dionysium Siciliæ tyrannum carpit; quæ omnia diu post Socratis mortem evulgata sunt. Ita Xenophontis simius, cum vidisset in genuina illius epistola, cujus
fragmentum apud Eusebium exstat, perstringi Platonem ob Σικελιώτιν τράπεζαν, ipse etiam ea skggillavit quæ ad Siciliam spectabant; sed dum epistolam statim post mortem Socratis scriptam fingit,
et temporum rationem violat, et seipsum prodit.
Præterea, Aristippus ad filiam suam epistolam 27
mittit, cum jam Siciliæ tyrannum ipse reliquisset,
et jam in Lipara insula morti vicinus esset, filiamque monet ut Athenas proficiscatur, et cum Myrto
et Xantippe sanctam vitam colat; quasi tot annis
post necem Socratis illæ duæ uxores in eadem
«lomo viverent, et feminas philosophice instituerent; cum Myrto, si unquam Socratis uxor fuerit,
ante ipsum mortua sit. Allatius quidem 16 ad minus
annos post Lachetis magistratum vixisse Socratem
vult, sed contra omnium veterum sententiam. Demetrius Phalereus satis idoneus auctor apud Laertium, Diodorus Siculus, Aristides, quibus consentit
antiquus ille in Marmore Arundelliano chronograplus, Αφ' οὗ [μετανῆλθον οἱ μετ]ὰ Κύρου ἀναβάν
Ο τες, καὶ Σωκράτης φιλόσοφ[ος ἐτ] ελεύτησε βι]οὺς)
ἔτη ἑβδομήκοντα, ἔτει ρλζ', ἄρχοντος] ᾿Αθήνησι Λά
Xntos. Optime certe ille sub eodem archonte ponit
reditum eorum qui cum Cyro ascenderunt, et mortem Socratis. Xenophon enim, quo duce illi redierunt, ἀναβέβηκε σὺν Κύρῳ ἐπὶ ἄρχοντος Ξεναινέτου,
ἑνὶ προτέρῳ ἔτει τῆς Σωκράτους τελευτῆς, ascendit
cum Cyro sub archonte Xenæneto, anno uno ante
Socratis mortem, ut ex veterum aliquo refert
Laertius. Nihil igitur in historia videtur esse certius, quam illa omnium in re notissima sententia,
Socratem sub archonte Lachete mortuum esse. Et
fundamentum quo nititur Allatius, quod apud Płatonem Socrates in Dialogis aliquoties de iis rebus
loquatur, quæ diu post Lachetis magistratum contigerunt, infirmissimum est. Veritas enim chronologica ex Platonis Dialogis sumenda won est. Scitum est illud Macrobii Saturnal. lib. 1, cap. 1:
• Annos coeuntium mitti in digitos, exemplo Platonis nobis suffragante, non convenit. Eos certe
Plato quasi colloquia habentes introducit, qui nUBquam collocuti; et ea nonnullos sæpe loquentes
repræsentat, de quibus illi nunquam cogitarunt, et
quæ scire minime potuerunt. Αναγνοὺς ὁ Γοργίας
τὸν Πλάτωνος διάλογον πρὸς τοὺς παρόντας εἶπεν,
ὅτι οὐδὲν τούτων οὔτε εἶπεν, οὔτε ήκουσε παρὰ Πλα
twvoç. ● Gorgias cum Platonis dialogum legisset,
iis qui aderant dixit, quod nihil horum aut ipse
dixerit, aut a Platone audiverit. Idem de Phadone tradit Athenæus; etiam de Socrate Laertius:
Verum ut nihil certius scriptum aliquod spurium esse probat, quam fides temporum violata;
ita opera auctori alicui ascripta, sed posteriori aliquo sæculo a fictore conscripta, fere semper hac
ipsa ratione se produnt, et ex violatione temporum
suppositionis convincuntur. Edidit Leo Allatius
Socraticorum epistolas, quas ab illis ipsis viris,
quorum nomina præferunt, conscriptas fuisse dialogo satis prolixo vehementer contendit, sed frustra; temporum enim ratio minime patitur. Ad
unicum argumentum inde ductum de oratione Polycratis in judicio Socratis habita, cujus epistola 14
mentionem facit, ita respondet ut de anno quo
Socrates mortuus est, veteribus omnibus litem
moveat, nec tamen hilum proficiat. Omnia enim in
ea epistola et sequenti ita concepta sunt, ut nulla
temporis ratio habeatur, adeoque cuncta ficta esse
dilucide appareat. Euclides et Terpsion queruntur
Xenophontem, cum Socrates moreretur, non Athemis, sed Lacedæmone fuisse; cum ille Lacedæmone
col. 281–282page 117 of 211
PG 5:281Φασὶ δὲ καὶ Σωκράτην ἀκούσαντα τὸν Λύσιν ἀναγινώσκοντος Πλάτωνος, Ηράκλεις, εἰπεῖν, ὡς πολλά μου κατεψεύδεθ' ὁ νεανίσκος, οὐκ ὀλίγα γὰρ ὧν οὐκ εἴρηκε Σωκράτης γέγραφεν ανήρ.J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANÆ.
PARS IL
Φασὶ δὲ καὶ Σωκράτην ἀκούσαντα τὸν Λύσιν ἀναγι- Vindiciarum parte, necessitas incumbit, sed et
νώσκοντος Πλάτωνος, Ηράκλεις, εἰπεῖν, ὡς πολλά
μου κατεψεύδεθ' ὁ νεανίσκος, οὐκ ὀλίγα γὰρ ὧν οὐκ
εἴρηκε Σωκράτης γέγραφεν ανήρ. Ferunt etiam
Socratem cum Platonem Lysim recitantem audisset, proh Hercules! exclamavisse, quam multa de me
adolescentulus mentitus est? Non pauca enim ex
bis quæ Socrates nunquam dixit, vir ille litteris
mandavit. › Cum igitur Socrates aliquando in
dialogo Platonis introducitur de iis rebus disserens,
quæ post magistratum Lachetis contigerunt, non
potest inde colligi Socratem ea ætate in vivis fuisse,
sed Platonem post mortem Socratis dialogum scripsisse, illique quos ipse voluit sermones tribuisse.
Omnes igitur Socraticorum epistolas ab Allatio
editas, cum aliunde, tum ex temporum ratione,
non ab iis quibus tribuuntur scriptas, sed ab aliquo
philologo coufictas fuisse constat.
Quare cum scripta sub alienis nominibus edita,
ac præsertim epistolæ, hoc modo prodere se soleant, non minimo argumento est, Ignatii nostri
epistolas genuinas esse, quod nihil in illis reperiri
possit, quod aliam seu posteriorem ætatem sapiat,
quod post 10 Trajani annum scriptas fuisse evincat. Dallæus epistolas ipsas accuratissime inspiciens, et diligentissime rimans, › nihil adhuc huJus generis, ut mox ostendemus, offendit. Quod si
hic circumspectator cum emissitiis oculis tale nihil
invenire potuit, metuendum non erit ne ab alio
postea id fiat. Quibus ad sententiam nostram confirmandam prælibatis, ad ea aliquid reponendum
est, quibus probare nititur vir doctissimus, epistolas Ignatii Eusebio cognitas, et tot sæculis approbatas, nec ætati qua scriptæ, nec viri a quo editæ
esse dicuntur, ingenio et moribus congruere.
Sed priusquam ad argumenta adversariorum
ventilanda me accingam, non possum non observare Dallæum, qui Ignatium epistolicum in ipso
operis sui limine quasi Geryonem depinxit, in disputando bicorporeum plane, vel tricorporeum apparere, et argumenta sua tum contra Eusebianas
veteres epistolas, tum contra commentitias, et ipsas
etiam interpolationes fabricari atque dirigere; adeoque non tantum adversus Usserium et Hammonduni, sed et contra Baronium, Halloixium aliosque
ex Latinis militare, nunc his, nunc illis alapam
impingere. Hoc autem tam perplexe facit, ut et
lectorum oculis nebulam obtendat, et sententiæ
nostræ sæpe insidias struat; dum Eusebianas,
quas nostri genuinas esse contendunt, non aliis
armis dejicere conatur, quam iis quibus interpolationes rejiciunt, et novas et commentitias epistolas respuunt. Profitetur ipse se hoc Ignatianarum epistolarum negotium simul semelque totum
tractare › velle, quod nos et ægre ferimus, et
winime fieri debuisse contendimus. Hæc enim rerum confusa tractatio non tantum mihi negotium
facessit cui perpetua distinguendi et genuina a
spuriis discriminandi, hac præsertim posteriori
lectori, qui sibi fucuni fieri nolit, nimiam sollicitudinem creat, qui minus attente singula consideret, et rerum differentias semper observare aut
non velit, aut non possit, manifestam præjudicii
occasionem ministrat. Fatemur nos libentissimne
multa in spuriis epistolis, multa in interpolationibus et temporum fidem pulsare, et sancti Ignatii
moribus repugnare, et dictionem ejus minime
referre. Neque aliter fieri potuisse putamus: imo
inde argumentum ducimus satis apertum et efficax, quod, cụm fictor aliarum epistolarum, et interpolator verarum uterque veri Ignatii simius, et
pro suo módulo archetypum caute repræsentans,
tam facile atque manifeste imposturæ teneatur,
tam sæpe tempora confundat, tam aliena a martyris
moribus tradat, auctor Eusebianarum vel eo ipso
verus Ignatius appareat, quod tempora nunquam
confundat, quod nihil ab Ignatio alienum doceat.
CAPUT II.
Argumentum Dallæi a tempore ductum refellitur.
Ignatius nullum hæreticum nominavit. Cleobius,
sive Cleobulus, primi sæculi hæreticus. Insignis
S. Hieronymi locus fuse explicatur, et ab importunis Dallai conjecturis defenditur. Ignatius non
scripsit contra Theodotum, sed hæresim ejus in
Ebione damnavit.
Ut ea quæ vir doctissimus adversus epistolas
Eusebio cognitas ex ipsis observavit, nullam omnino ad earum auctoritatem imminuendam vim habere ostendam, eodem ordine quo ille perscripsit
singulatim omnia persequar. Incipit autem ab argumento a tempore ducto, et capite 10 affirmat
‹non pauca passim occurrere quæ statam alique
immotam temporum fidem, certissimum veritatis
xpith piov, graviter pulsant ac convellunt. Ego
vero e contrario assero, in fictis et interpolatis
quamplurima, sed neque passim neque non pauca
istiusmodi, imo plane ac prorsus nulla in epistolis
quas nostri defendunt, reperiri. Sed ‹ earum auctor
de multis hæreticis atque hæresibus post martyris
demum mortem exortis, passim loquitur. › Ita ille.
Nos autem cum Eusebio antiquitatum ecclesiasticarum peritissimo fatemur, Ignatium aliquas bæreses perstrinxisse, sed eas tantummodo, quæ tunc
temporis, cum ille scripsit, et antequam martyrium
passus est, exortæ fuerant; idque verissimum esse
contendimus. Rursum, • quosdam, inquit, ejus
commatis nominat diserte, et quos non nominat,
eorum tamen dogmata ita plane ac perspicue interdum exponit, ut quos intelligat dubitari non possit. Nos utrumque libere et aperte falsum esso
dicimus: et hucusque assertionum uuda contentio
est; ait ille, nos negamus.
Priorem ordinem unico hoc argumento probare
nititur: Epistolarum auctor ‹ Basilidis, Theodoti
et Cleobuli edit nomina in epistola ad Trallianos.
At hos tres post Ignatii martyrium erupisse certo
constat. › De hæreticorum horum ætate nunc DON
disputo, de Basilíde postea acturus; illud tantum
col. 283–284page 118 of 211
PG 5:283Τὰ δὲ ὀνόματα αὐτῶν ὄντα ἄπιστα οὐκ ἔδοξέ μοι ἐγγράψαι· ἀλλὰ μηδὲ γένοιτό μοι αὐτῶν μνη μονεύειν μέχρις οὗ μετανοήσωσιν. ὁ δημιουργὸς τῆς θεσπεσίας τῆς πικροτάτης ἀνεφύησαν ρίζης Κλεοβανοί Κλεοβιανοί ] Δοσιθεανοί, Γορθηνοί, Μασβόθεοι, Ἀδριανισταὶ, Εὐτυχηταί, Κανισταί. 1, πόλεις καὶ κῶμαι καὶ τῶν Σίμωνος καὶ τῶν Μενάνδρου, καὶ Κλεοβίου, καὶ Δοσιθέου, καὶ Γορθέου, καὶ Αδριανοῦ, καὶ Σατορνίλου, καὶ Βασιλίδου, καὶ Ἰσι δώρου, καὶ Καρποκράτους, καὶ Ἐπιφάνους, καὶ τῶν ἄλλων ἀπαξαπλῶς τῶν τοιούτων ζιζανίων ἀπηλλαγ Αφ᾽ ὧν Σίμων, ὅθεν Σιμωνιανοί, καὶ Κλεόβιος, ὅθεν Κλεοβιανοί, καὶ Δοσί θεος, ὅθεν Δοσιθεανο!. περὶ Κήρινθον καὶ Ἐβίωνα ψιλὸν τὸν ἄνθρωπον κατα ἔσχον, καὶ Μήρινθον, καὶ Κλεόβιον είτουν Κλεόβουλον,inpræsentiarum moneo, quod huic argumento re- mentio, nihil, ut opinor, cogit. Imo vero cogit
fellendo abunde sufficiat, auctorem epistolarum
hæreticorum neminem nominare voluisse, ab eorum
omnium nomenclatura de industria abstinuisse.
Ita enim ipse loquitur de hæreticis ad Smyrnæos
scribens: Τὰ δὲ ὀνόματα αὐτῶν ὄντα ἄπιστα οὐκ
ἔδοξέ μοι ἐγγράψαι· ἀλλὰ μηδὲ γένοιτό μοι αὐτῶν μνημονεύειν μέχρις οὗ μετανοήσωσιν. Vetus interpres:
• Nomina autem ipsorum exsistentia infidelia non
visum est mihi inscribere: sed neque fiat mihi
ipsorum recordari usque quo poeniteant. Quod
animi propositum religiose in reliquis etiam epistolis conservavit, adeo ut nullius unquam hæretici hominis nomen ediderit. Auctor certe epistola ad Trallianos, ὁ δημιουργὸς τῆς θεσπεσίας
moros, ut loquitur Synesius, Basiliden, Theodotum aut Cleobulum nunquam nominavit, sed
interpolator; ‹ omnis autem interpolatio posterior
credenda est, ut loquitur Tertullianus. Eorum
nomina in laciniis illius epistolæ inter miniata
reperiuntur; in codice Florentino, et Latino interprete sincero non apparent; ad Baronium fortasse
et Halloixium, ad nos non omnino pertinent.
Atque hæc ad 10 caput responsio sufficere posset,
nisi cum illa verba ex ‹ suo Ignatii simio › ad Trallianos adducit: Fugite etiam ipsius nequissimi nepotes, Theodotum et Cleobulum, › occasionem arriperet Usserium etiam et Hammondum suggillandi.
‹ Cl‹ obulum, inquit, istum sua obscuritas ita tegit,
ut argui non possit. › Imo vero adeo perspicuum est
Cleobulum illum inter vetustissimos hæreticos a
SS. Patribus esse recensitum, ut si eum nominasset ipse auctor epistolæ ad Trallianos, nulla inde ei
de antiquitate lis moveri posset. Cleobulus enim,
sive Cleobius, Simonis discipulus fuit; unde Cleobiani cum Dositheanis et Gorthenis aliisque antiquissimis hæreticis numerati sunt. B. Theodoretus
Hæret. b. lib. 1, cap. 1, de Simonianis: 'Ex tños
τῆς πικροτάτης ἀνεφύησαν ρίζης Κλεοβανοί [lege
Κλεοβιανοί ] Δοσιθεανοί, Γορθηνοί, Μασβόθεοι, Αδριανισταί, Εὐτυχηταί, Κανισταί. Εt lib. xt, c. 1, ubi
testatur Deum zizaniorum magnanı partem in triticum convertisse, hæc habet: Kal µaprypoñσi xai
πόλεις καὶ κῶμαι καὶ τῶν Σίμωνος καὶ τῶν Μενάν
δρου, καὶ Κλεοβίου, καὶ Δοσιθέου, καὶ Γορθέου, καὶ
Αδριανοῦ, καὶ Σατορνίλου, καὶ Βασιλίδου, καὶ Ἰσι
δώρου, καὶ Καρποκράτους, καὶ Ἐπιφάνους, καὶ τῶν
ἄλλων ἀπαξαπλῶς τῶν τοιούτων ζιζανίων ἀπηλλαγµévat. Auctor Imperfecti operis in Matthæum, homil.
48: Venerunt enim Dositheus et Simon et Cleonis
[lege Cleobius] Hæc illi ex antiquissimo rerum
ecclesiasticarum scriptore Hegesippo, apud Eusebium lib. iv, c. 22, qui Cleobium hunc in prima
hæreticorum classe collocat: Αφ᾽ ὧν Σίμων, ὅθεν
Σιμωνιανοί, καὶ Κλεόβιος, ὅθεν Κλεοβιανοί, καὶ Δοσί
θεος, ὅθεν Δοσιθεανο!. Cleobius igitur Simoni synchronus ipso Ignatio martyre antiquior fuit. Sed ut
hunc Cleobulum eumdem, inquit, cum Cleobio illo
fuisse putemus, cujus fit aliquoties apud scriptores
illustris locus Epiphanii hæresi 51: "Evdev xal oi
περὶ Κήρινθον καὶ Ἐβίωνα ψιλὸν τὸν ἄνθρωπον κατα
ἔσχον, καὶ Μήρινθον, καὶ Κλεόβιον είτουν Κλεόβουλον,
id est, et Cleobium sive Cleobulum.» Hæc enim satis
aperte ostendunt eumdem hæreticum ab aliis Cleobium,ab aliis Cleobulum nominari solitum, ut eumdem
hæreticum alii Saturnilum,alii Saturninum vocabant.
Hunc autem Cleobium, sive Cleobulum cum Ebione et
Cerintho Christum nudum hominem prædicasse
docet Epiphanius: et eamdem hæresim Theodotum
docuisse noscitur, cui Cleobulum adjungit interpolator. Sua igitur Cleobulum obscuritas non tegit.
De Theodoto autem miniato, qui ad nos nihil,
miras nobis difficultates creat et turbas concitat.
Nam quod eum ad a. D. 194 refert, quid ad nos,
qui interpolatorem aliquot post sæculis natum putamus? Quod clamat Usserium eo ducere, ut
Theodadem pro Theodoto, præter omnium codicum
Græcorum Latinorumque fidem, reponamus, › magnam viro integerrimo injuriam facit. Usserius certe
interpolatoris defensionem non suscepit, quem ipse
primus detexit et confixit; neque quidquam contra
codicum fidem fecit, sed pro singulari qua uti solebat diligentia, codicem Baliolensem, non Theodotum, sed Theododum habere indicavit, quod commune aliquid cum ɛoðáðɩ habere tantummodo
monuit. Iniquissimæ igitur sunt vociferationes et
calumniæ, quibus virum accuratissimum) onerat.
Sed ‹movet» virum doctissimum «Hieronymi locus
contra Helvidium disputantis, diserte Ignatium
inter apostolicos scriptores primum recensentis qui
adversus Ebionem, et Theodotum Byzantium, et
Valentinum scripserunt. › Caute hæc primum, et
indefinite: movet hominem, sed quo, non ostendit;
ut quid putet non addit; quid inde colligat, nos latere
voluit. An movet ut Ignatium inter apostolicos scr.-
ptores non numeres cum Hieronymus ipse eum
'
diserte inter eosdem numeret? An movet ut existimes
interpolatorem nomen prodidisse Theodoti Ignatio
junioris, quod nemo nostrum negat? An movet
Hieronymus ut hoc putes, qui interpolatorem,
utpote se multo juniorem nunquam vidit? Utcunque
sit, undecunque aut quocunque moveatur Dallæus,
et Usserius et Hammondus vapulat. Prior, quod
‹ videatur Hieronymum capere non de epistolis, sed
de alio aliquo Ignatii opere quod illius ævo exstiterit, nostro desideretur. At Usserius de tali opere
nihil tantummodo ait, id quod verissimum esse
omnes concedent: «Si Theodoti Coriarii in aliquo
opere nomen Ignatii præferente facta fuerit mentio,
manifesta evdoɣpaçlaç ex ipsa temporum convincatur ratione. Non asseruit tale opus Hieronymi
ætate exstitisse, non alios Ignatio libros affinxit
Usserius, ut frustranea plane sit tota hæc adversus
eum instituta disputatio. Et cum errores Theodoti
in his epistolis apertissime refutari ait, ne id quidem quisquam negat. Nulli autem alii errores Theodoti in illis refutantur, nisi qui ad Ebionæos perti-
col. 285–286page 119 of 211
PG 5:2852: Καὶ Εἰρηναῖος, οὗ καὶ πρόσθεν εμνήσθημεν, ἀποστολικὸς δὲ καὶ οὗτος ἀνήρ, « 5: Εἰρηναίου τοῦ τὴν Ἑσπέραν φω τίσαντος ἀνδρὸς ἀποστολικοῦ παραθήσομαι μαρ τῶν ἀποστόλων διάδοχος, 29, ἐγγὺς ἀποστόλων γενόμενος, ἀρχαῖος ἀποστο πρώτης τῶν ἀποστόλων γενόμενος διαδοχής, ὁ πιστὸς καὶ ἀποστολικὸς ἀνήρ,J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANE. PARS II.
nebant, et Ebionem simul cum Theodoto nominat qui diu post eorum mortem exortus est, sub Victore
Hieronymus: nec in hoc capite de hæresi quæritur,
sed de hæretico, quem ab Ignatio nominatum aut
refutatum negamus. Hæresis Theodoti in Ebione
et Cerintho refutata est, Theodotus ipse in genuinis epistolis intactus est.
episcopo Romano, id est circa a. D. 200, quo tempore incredibile est quemquam corum vixisse, qui
apostolos viderant, omnes ante a. D. 100 mortuos. ›
Ubi primo apostolicos viros habet pro iis tantum
qui apostolos viderant, quod est a mente Hieronymi prorsus alienum. Cum enim Justinum et
Irenæum aliosque apostolicos advocat, eos ipsos sine
dubio pro apostolicis habuit: at neque Irenæus, neque Justinus apostolum ullum vidit. Ita etiam et
alii loquuntur, ut Theodoretus Hæret. fub. lib. 1,
c. 2: Καὶ Εἰρηναῖος, οὗ καὶ πρόσθεν εμνήσθημεν,
ἀποστολικὸς δὲ καὶ οὗτος ἀνήρ, «et Irenæus, cujus
supra meminimus, vir idem quoque apostolicus: ›
et rursus cap. 5: Εἰρηναίου τοῦ τὴν Ἑσπέραν φω
τίσαντος ἀνδρὸς ἀποστολικοῦ παραθήσομαι μαρ
Tuplay, Irenæi viri apostolici, qui Occidentem
illustravit, proferam testimonium. > At Irenæus
aliquot annis post a. D. 200, mortuus est, ut nec
S. Joannem viderit ante a. D. 100 defunctum. Non
igitur ideo Theodoretus Irenæum virum apostoli -
cum appellavit, quod apostolum aliquem in terris
viderit, sed quod esset, ut ipse alibi cum Epiphanio
loquitur, τῶν ἀποστόλων διάδοχος, ut S. Basilius de
Spiritu sancto cap. 29, ἐγγὺς ἀποστόλων γενόμενος,
ut S. Augustinus, non longe a temporibus apostolorum. Vocat cum quidem Hieronymus, ut hic, vinumM
apostelicum, ita alibi, virum apostolicorum temporum, non quod ipsos apostolos viderit, sed aposto➡
lorum discipulos. Ita enim loquitur epistola 19·
Irenæus vir apostolicorum temporum, et Papiæ,
auditoris evangelista Joannis, discipulus. Ita
Ilegesippus Photio dicitur apxalos avhp xal ánoσtoἀρχαῖος ἀποστο
Aixó, cod. 232, qui Eusebio perhibetur in THE
πρώτης τῶν ἀποστόλων γενόμενος διαδοχής, et sub
Eleutherio scripsisse noscitur. Revera antiquis apostolici dicebantur duplici ratione, tum ætatis respeetu, tum doctrinæ; respectu ætatis etiam ii dicebantur apostolici, qui cum apostolis vixerint, licet
ab corum doctrina dissentirent, ut Tertullianus loquitur adversus Hermogenem c. 1: Nec ipse apostolicus Hermogenes in regula perseveravit; › illi
autem præcipue, qui doctrinam ab apostolis receperunt, et in ea perstiterunt, ut idem De præscript.
hæret. cap. 32: Ut primus ille episcopus aliquem
ex apostolis, vel apostolicis viris, qui tamen cum -
apostolis perseveraverit, habuerit auctorem et antecessorem; › et paulo post: ‹ Ipsa doctrina eorum
cum apostolica comparata, ex diversitate et contrarietate sua neque apostoli alicujus auctoris esse,
neque apostolici: quia sicut apostoli non diversa
inter se docuissent, ita et apostolici non contraria
apostolis docuissent.» Respectu doctrinæ, illi etiam
apostolici dicebantur, qui apostolorum fide maximo
floruerunt, licet apostolos ipsos non audiverint,
quales erant, forte Papias, Hegesippus certe et
Irenæus: unde apud S. Athanasium hæretico simpliciter opponitur cords xal drosolids avhip,
ὁ πιστὸς καὶ ἀποστολικὸς ἀνήρ,
quacunque ætate vixerit, tom. I, pag. 275, ut eadem
Hammondus vero confitetur non necesse esse
ut Ignatius adversus Valentinum aut Theodotum
volumina nova scripsisse dicatur. > Recte hæc ille
quidem, non ut Usserio contradiceret, qui illud
necesse esse nunquam dixit, sed ut Hieronymum interpretaretur, cujus verba non conjuncte, sed divisim intelligenda esse censuit: idque rectissime
observatum esse liquet, si de scriptis non tantum
adversus hæreses, sed et ipsos hæreticos intelligatur.
Neque enim Polycarpus contra Valentinum, neque
Justinus, vel Irenæus, quantum scimus, contra
Theodotum, expresse scripsit; certe quatuor
illos omnes apostolicos viros adversus tres illos
bæreticos discrte non scripsisse constat; et inde
recte colligitur ad Hieronymi mentem satis esse ea
quæ Ignatius in epistolis contra Ebionem et Gnosticos scripsit, etiamsi nihil adversus Valentinum et
Theodotum scripserint. Ita quidem sensit Hammondus; ‹ille vero fallitur, inquit Dallæus, et rationem
statim reddit, nam nisi Ignatius contra Theodotum
scripsisse intelligatur, liquido falsum erit quod ait
Hieronymus. › Mira hæc assertio; sed et ratione
sua quali quali nón caret. «Nemo enim apostolicus
contra eum scripsit, non Polycarpus, ac ne Irenæus
quidem aut Justinus, aut quisquaın 'ejusdem census
alius, ut plane necesse sit ad Ignatium referri quæ de
Theodoto dicit Hieronymus. Sed et mihi pariter
disputare licet. Nemo apostolicus contra Theodotum scripsit, non Ignatius martyr, non Justinus, aut
Irenæus, ut necesse sit ad Polycarpum referri quæ
dicit Hieronymus. Ita de Justino, ita de Irenæo. Ut
hæc omnia recte intelligantur, et disputationis Dallæanæ imbecillitas appareat, locus Hieronymi omnino recitandus est, quem ille caute prætermisit.
Verba ejus adversus Helvidium hæc sunt: «Nunquid non possum tibi totam veterum scriptorum
seriem commovere, Ignatium, Polycarpum, Irenæum,
Justinum martyrem, multosque alios apostolicos et
eloquentes viros qui adversus Ebionem et Theodotum Byzantinum [et Valentinum] hæc eadem sentientes plena sapientiæ volumina conscripserunt? quæ si
legisses aliquando, plus saperes.» Non tantum quatuor enumerat Hieronymus, sed et ‹ multos alios
apostolicos et eloquentes viros adjicit, imo < totam
veterum scriptorum seriem advocat, quorum si
unus aliquis adversus Theodotum expresse scripserit, non necesse est, ut id Ignatium fecisse putaverit Hieronymus, magis quanı Polycarpum, aut
Justinum, aut Irenæum, quorum neminem id fecisse fatetur vir doctissimus. Sed et huic etiam
objectioni aliquatenus occurrit. Quomodo, inquit, vel Polycarpus, vel Justinus, vel apostolicorum quisquam contra Theodotum scribere poterant
་
col. 287–288page 120 of 211
PG 5:287τῆς φάλαγγος ἦρξεν Εδίων, «PROLEGOMENA.
utenim habeamus- falsum Ignatium, necesse est ut
falsum habeamus Hieronymum. Ne verus sit Ignatius, falsus est Dallão Polycarpus, falsus Origenes,
falsus Eusebius, falsus denique et Hieronymus. Sed
quare falsum esse confitetur? ‹ Quod hunc suum
Ignatium, diu post apostolos et apostolicos viros
natum, apostolicis hominibus connumeravit.» Unde
tam crassus error doctissimo et in Ecclesiæ monumentis versatissimo Patri insedit! ex præcepto. de
Ignatianis errore ab Eusebii lectione hausto. At neque Eusebium errasse constat, neque Hieronymus
solum Eusebium secutus est. Legit Polycarpum
atque Irenæum, quos Eusebius sequebatur, quosque ipse apostolicos appellat; legit Theophilum,
cujus sententiam ex Ignatio decerptam auctori suo
reddidit; lègit Origenem, qui non semel Ignatium
epistolicum ut apostolicum laudat, imo opus Origenis ipse interpretatus est, in quo idem diserte Ignatius citatur; legit Athanasium, Basilium, alios qui
Eusebii errores sequi non solebant; neminem legit
aut novit, cui epistolæ. Ignatii essent vel levissime
suspectæ. Si falsus fuerit Hieronymus, error ejus
toti orbi communis iniquissime Eusebio tribuitur;
præsertim cum constet Hieronymum hæc adversus
Helvidium scripsisse, diu antequam sua de Ignatio
in Catalogo ex Eusebio transcripsit.
fuerit inter viros apostolicos distinctio quæ inter 4 atque ideo falsum fuisse Hieronymum confitetur;
ecclesias apostolicas fuit. Aliæ enim ecclesiæ apostolicæ dicebantur, quod ab apostolis ipsis, aut
apostolicis viris fundatæ sint, aliæ quod cum postea
exortæ sint, cum illis apostolicis in doctrina convenirent. Tertullianus De præscript. hæret, cap. 20:
◄ Apostoli ecclesias apud unámquamque civitatem
condiderunt, a quibus traducem fidei et semina doctrinæ cæteræ exinde ecclesiæ mutuatæ sunt, et
quotidie mutuantur ut ecclesiæ fiant; ac per hoc et
ipsæ apostolicæ deputantur, ut soboles apostolicarum ecclesiarum. › Idem cap. 32: Hoc molo ec.
clesiæ apostolicæ census suos deferunt, sicut Smyrnæorum Ecclesia Polycarpum a Joanne collocatum
refert, sicut Romanorum Clementem a Petro ordinatum itidem; perinde utique et cæteræ exhibent
quos ab apostolis in episcopatum constitutos apostolici seminis traduces habent.» Et paulo post:
‹ Ad hanc itaque formam probabuntur ab illis Ecclesiis, quæ licet nullum ex apostolis vel apostolicis
auctorem suum proferant, ut multo posteriores,
tamen in eadem fide conspirantes non minus apostolicæ deputantur pro consanguinitate doctrinæ. ▸
Ut igitur ecclesias apostolicas, quæ post apostolorum tempora exortæ sunt, ita et viros apostolicos
nominabant, qui apostolos nunquam viderunt: et
quod ad Hieronymum spectat, mirum non est,
eum ita locutum esse, si verba Ruſìni in secunda
Invectiva perpendamus: Si tu Origenem, quem
alterum post apostolos dicis, recte facis imitari,
quid concidis eum, qui secutus est, Didymum; queni
nihilominus et prophetam nominas, et apostolicum
virum designas? > et paulo post: «Quem apostolicum virum sensuum nomine designas. › Quamvis
Igitur neque Ignatins aut Polycarpus, qui apostolos
viderant, neque Justinus aut Irenæus, qui alia ratione dicti sunt apostolici, id non fecerint; tamen
inter alios multos apostolicos et eloquentes viros
poterat aliquis Theodotum expresse refutare, quod
ad mentem Hieronymi satis est, si de hæretico ipso
refutato loquatur; unde quod de Theodoto dicit,
necerit apertissime falsum, nec de Ignatio suniendum.
Jam vero sibi ipsi Hieronymum tam mire interpretanti objicit, hoc Ignatio non competere (ut scilicet contra Theodotum scriberet) annis fere 100
ante mortuo quam Theodoti hæresis nosci cœpisset,
sibique hæc objicienti respondet, hoc martyri quidem Ignatio non convenire, de nostro epistolico
verum esse, oumque hoc loco ab Hieronymo intellectum esse. At si Hieronymus hoc loco intellexit Ignatium epistolicum, certe intellexit martyrem; neminem
enim alium novit ille epistolicum,quam apostolicum et
martyrem. Hoc ipso loco non tantum inter apostolicos
numerat, sed et dum veterum seriem recitat, primo
loco Ignatium, non tantum ante Irenæum et Justinum, sed et ante Polycarpum ponit. Idem igitur
Hieronymo, ut et nobis, et epistolicus, et apostolicus,
et martyr Ignatius. Neque hæc negare potuit vir
doctissimus qui hanc distinctiunculam excogitavit;
Sed sive vere, sive falso hoc loco Hieronymun
epistolas Ignatio ascripsisse velit, an in aliis Theodotum ita refutari vidit, ut inde commentitium fuisse
Ignatium facile colligere potuisset? Ita quidem sentit vir doctissimus, sed levissima conjectura percitus, ratione nulla ductus. Non enim Theodoti nomen ibi legisse, ubi nos legimus, putat Hieronymum;
insertum illud epistolæ ad Trallianos ab interpolatore, diu post ætatem Hieronymi, non diffitetur, aut
saltem diu post librum illum odversus Helvidium, qui
sub Damaso scriptus est: nihil in illa epistola, cui
nomen postea Theodoti insertum est, illius hæretici
errores perstringit. Sed et alia, et illa adversus
Theodotum disertissima legerat, quæ ex epistolis
ad Ephesios et Magnesios descripsit Dallæus, inde
igitur colligere debuit Hieronymus verum Ignatium
non fuisse, qui post Theodotum scripserit. Imo vero
hoc argumento tam infirmo, tam nullo, iniquissime
sanctus Pater falsitatis postulatur, cum ea quæ ante
ex epistolis ad Ephesios et Magnesianos descripsit
Dallæus capite 9, Artemonis blasphemiam splendide
confutare ipse dixerit. Et revera tam contra Artemonem quam contra Theodotum scripsit Ignatius
noster, id est, si personas hæreticorum spectes, contra neutrum; si hæresim ipsam utrique communem,
contra sententiam utriusque, et ideo aliquo vero
sensu contra utrumque. Hæresis enim eadem Ignatii ævo exstitit ab Ebione profecta, et ab ipsius discipulis, et Nazaræis, atque Cerintho defensa, a
Theodoto et Artemone postea resuscitata. Taútyg &t
τῆς φάλαγγος ἦρξεν Εδίων, «Hujus autem catervæ princeps fuit Ebion,» ut loquitur Theodoretus.
col. 289–290page 121 of 211
PG 5:289τον Σατορνιλός τις ἀνέστη, καὶ αὐτὸς ἐκεῖθεν τὰς ἀφορμάς, ἀπὸ Μενάνδρου φημί, καὶ τῶν πρώην λα μὴ πεπονθέναι, ἀλλὰ δοκήσει μόνον,J. PEARSONH VINDICLE IGNATIANE.
PARS II.
Si igitur Hieronymus in Ignatio nostro non pauca Theodotus, compertum non est: postquam autem a
contra Theodoti hæresim disertissima notasset, non
potuisset nisi ineptissime inde colligere, auctorem
epistolarum post Theodotum vixisse; quia ipse
optime novit quæcunque contra Theodoti hæresim
ex illis epistolis observare potuit, ea omnia adver.
sus Ebionem dici potuisse: at scribere aliquis potuit adversus Ebionem, licet post Theodotum non
vixerit. Ut alibi igitur Ebionem et Photinum conjangit, tanquam eadem sententia apostolica perculsos, ita hic Ebionem et Theodotum, tanquam ab
iisdem Patribus refutatos.
Victore excommunicatus est, viris apostolicis notus
esse potuit; apostoliai enim dicebantur, qui apostolica doctrina imbuti sunt, etiam qui proxima
post apostolos ætate Hati sunt. Certe Irenæo notus
esse potuit, imo ignotus ei esse non potuit, qui sub
Victore maxime floruit, et post Victorem mortuus
est, et tamen a SS. Patribus vir apostolicus dictus
est, et quidem ab ipso Hieronymo. Ita enim ille, ad
Isaiæ cap. 64: De quibus diligentissime vir apostolicus scribit Irenæus, episcopus Lugdunensis, et
martyr. ›
Capite 11 ad secundum ordinem bæreticorum
progreditur, asseritque Ignatium nostrum alios
etiam post veri Ignatii mortem exortos hæreticos
tetigisse, licet non nominatos. Respondeo primo
generatim scripsisse Ignatium (quod observat verissime Eusebius) adversus hæreses suo tempore
grassantes, et ut ab iis caverent, ecclesias omnes,
ad quas martyrio proximus epistolas exaravit, opportune admodum admonuisse atque præmunivisse.
Eædem autem hæreses, quæ illius ætate in Syria
vel ecclesiis finitimis exortæ sunt, sub aliorum nominibus in iisdem vel aliis terrarum oris, sæculis
sequentibus, repullularunt. Ea igitur quæ ab Ignatio contra sui temporis Heterodidascalos scripta
sunt, ad sententiam alicujus hæretici qui diu post
martyris passionem natus sit, refutandam opportunissima esse potuerunt; non quod auctor epistolarum ipsum hæreticum posteriorem noverit, sed
quod eumdem errorem, quem posterior secutus est,
in priori condemnaverit. Qua unica observatione
præmissa, facile particularia objecta refelluntur.
Frustra igitur in hoc argumento nec sine summa
injuria notat acerbissimus Patrum censor, «interdum Hieronymum naturali quadam ingenii vehementia abript, et quædam non satis accurate expensa effundere, cum nibil in hac re appareat quod
eum videatur abripere, aut quoquo modo commovere; nihil ab eo dictum sit, quod non sit veritati
consentanenm; nihil quod ejusdem sententiæ aliis
locis patefactæ contrarium sit. Quod si hæc observatio de vehementia ingenii Hieronymiani admitti
aliquando debeat, tunc potiore jure usurpari potest,
cum adversus diaconos Ecclesiæ Romanæ lacessitus scribit, cum ut eorum dignitatem imminuat tam
multa de presbyteratus auctoritate congerit, cum, ut
eam stabiliat, æqualem pene ipsi episcopali potestati statuere censetur: quæ interpretatio sententiæ Hieronymianæ eum maxime inconstantem, et
suis scriptis contraria effundentem repræsentat. Si c
unquam igitur, in hac ipsa controversia de distinctione sacrorum ordinum, liceret dicere Hieronymum naturali quadam ingenii vehementia abripi,
et quædam non satis accurate expensa effundere:
quæ responsio si et satis congrua et valida reputetur; non erit opus quidquam addere ad convellendum sententiæ Blondellianæ fundamentum. Cum autem hanc acerbissimam censuram de abreptione
Hieronymi veram esse contendit, quod hic scribat,
multos apostolicos viros adversus Theodotum Byzantinum scripsisse, cum temporum ratio evincat
nulli apostolico notum esse potuisse Theodotum,
fugit eum omnino ratio. Non enim multos tantum
apostolicos viros, sed et eloquentes dixit Hieronymus, ut lib. 1 adversus Jovinianum; ‹ Ad hos et Cle- scripsisse; quia eadem fuit hæresis Menandrianoniens snecessor apostoli, cujus Paulus apostolus
meminit, scribit epistolas, omnemque pene sermonem suum de virginitatis puritate contexuit; et
deinceps multi apostolici et martyres et illustres
tam sanctitate quam eloquentia viri, quos ex propriis scriptis nosse perfacile est; › neque contra
Theodotum solummodo scripsisse ait, sed contra
Ebionem (nam de Valentino silent mss. quamplurimi
atque inter eos Cantabrigienses duo) non minus
quam Theodotum; neque tam eorum personas quan
sententiam respexisse censendus est, qui in eadem
consentiebant; neque denique veram est, nulli
apostolico notum esse potuisse Theodotum. Quam
dia enim ante Victorem hæresin suam prodidit
Duo Saturnini dogmata respexisse Ignatium epistolicum vult, unum de matrimonio, alterum de Jesu
putativo, ideoque post ea 2 Saturnino publicata
vixisse, et Ignatium martyrem esse non posse. Sed
Saturnini dogma de matrimonio in genuinis epistolis non habetur; ex assumentis, quæ repudiamus,
depromitur. Alterum de Jesu putativo, a Saturnino
primo proditum non est. Etiamsi igitur auctor epistolarum contra hanc hæresim, quam tuebatur Saturninus, scripserit, non inde tamen sequitur cum
vel Saturninum novisse, vel contra, vel post eum
rum, quorum quamplurimi Saturnino seniores
erant. Imo ipse Saturninus a Menandro hausit. Iɲenæus lib. 1, c. 22: ‹ Saturninus quidem similiter
ut Menander, etc.» Epiphanius diserte: Mɛtà toÛτον Σατορνιλός τις ἀνέστη, καὶ αὐτὸς ἐκεῖθεν τὰς
ἀφορμάς, ἀπὸ Μενάνδρου φημί, καὶ τῶν πρώην λα
6v. Menandriani autem et Simoniani omnes Christum putative hominem fuisse, et putative tantum
passum docebant; a Simone, scilicet, edocti,
qui Judæis, seipsum Filium esse dixit, nabóra &♪
μὴ πεπονθέναι, ἀλλὰ δοκήσει μόνον, ut idem refert
Epiphanius. Menander autem multos, teste Justino
martyre, Antiochiæ seduxit, quos ignorare Ignatius noster non potuit. Imo ex Antiochia fuit ipse
col. 291–292page 122 of 211
PG 5:291Θεός ἐστιν ὁ φανερώσας ἑαυτὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, ὅς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος άΐδιος, οὐκ ἀπὸ σι Εἷς Θεός ἐστιν ὁ παντοκράτωρ, ὁ φανερώσας ἑαυτὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ αὐ τοῦ, ὅς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος οὐ ῥητὸς, ἀλλ᾽ οὐσιώδης· οὐ γάρ ἐστι λαλιᾶς ἐνάρθρου φώνημα, ἀλλ' ἐνεργείας τοὺς Εβιωναίους, Πῶς δύνανται σωθῆναι, εἰ μὴ δ Θεὸς ἦν ὁ τὴν σωτηρίαν αὐτῶν ἐπὶ γῆς ἐργασάμενος ἢ πῶς ἄνθρωπος χωρήσει εἰς Θεὸν, εἰ μὴ ὁ Θεὸς ἔχωPROLEGOMENA.
Saturninus, teste Irenæo, de cujus ætate, ubi opus vindicandam, quod quæ primo scripserat, directe
fuerit, latius disseremus.
hæresim ſerirent Ebionis et Cerinthi, aliorumque soipso antiquiorum, aut sua ætate, post omnium apostolorum mortem, eamdem liberius disseminanMox duos ex epistola ad Philippenses locos adducit, manifeste, ut ait, pulsantes Praxeam, præter
eos quos antea adduxerat: erant autem etiam ii ex¨tium.
eadem epistola, aut illa ad Tarsenses. Nos autem
neutram defendimus, utramque manifestissime commentitiam profitemur.
CAPUT III.
Argumentum a Valentini Sige ductum proponitur.
Introductoria Dallæi conjecturæ refelluntur. De
varia lectione frustra ambigitur. Interpolatoris prudentia perperam advocatur. Mala fides Petavio immerito ascribitur. Irenæi silentium Eusebii silentio expungitur.
Denique Theodotum Coriarium iterum adducit,
ac si epistolarum auctor eum etiam novisset, quod
etiam in Usserianis illius blasphemia refutata sit.
Et quidem blasphemiam, quam Theodotus defendit,
Ignatium Usserianum refutasse concedo; Theodotum novisse rursus pernego. Dallæus ipse dubitanter hæc proponit: «Si vera sunt, inquit, quæ
Caius, sive alius apud Eusebium scriptor vetustissi- dem temporum violare manifeste volunt; in quo
་
Leviora hæc quidem sunt, et omnibus, opinor,
videntur; sed major nobis capite 12 difficultas oritur ex loco, quem ad Valentinum spectare, et fiSalmasius et Blondellus, ante Dallæum, desudarunt.
Exstat ille quidem in epistola ad Magnesianos, et
in codice Mediceo in hunc modum concipitur: Elç
Θεός ἐστιν ὁ φανερώσας ἑαυτὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ
Υἱοῦ αὐτοῦ, ὅς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος άΐδιος, οὐκ ἀπὸ σιrhs posλwv. Interpres Usserianus Unus Deus
est, qui manifestavit seipsum per Jesum Christum
Filium ipsius, qui est ipsius Verbum æternum, non
a silentio progrediens.» Interpolatoris autem paraphrasis ita se habet: Εἷς Θεός ἐστιν ὁ παντοκράτωρ,
ὁ φανερώσας ἑαυτὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ αὐ
τοῦ, ὅς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος οὐ ῥητὸς, ἀλλ᾽ οὐσιώδης· οὐ
γάρ ἐστι λαλιᾶς ἐνάρθρου φώνημα, ἀλλ' ἐνεργείας
Deus omnipotens, qui manifestavit seipsum per Jesum Christum Filium suum, qui est Verbum ipsius,
nou prolativum, scilicet, sed substantiale; non locutio articulatæ vocis, sed operatio Deitatis, substantia, scilicet, genita. ›
mus dicit, Theodotum, scilicet, primum asseruisse Christum fuisse nudum hominem; ipse enim
optime novit hæc, si stricte sumantur, vera non
esse; novit alios quamplurimos diu ante Theodotum, nor. paucos etiam ante Ignatium, eamdem hæresim promulgasse, quorum catalogus apud Epiphanium legitur. Sed scriptorem illum antiquissimum vocat; dabimus igitur illi σuyxpovov Tertullianum, ‹ Cerinthus Christum hominem tantummodo sine deitate contendit.» Et rursus: ‹ Poterit
hæc opinio Ebioni convenire, qui nudum hominem
constituit Jesum. › Hæc ille libro De carne Christi.
Dabimus Caio antiquiorem Irenæum, qui lib. 1, c.
25, de Cerintho hæc habet: «Jesum autem subje-Oɛixňs ovola yevvnth. Interpres vulgatus: ‹ Unus est
cit non ex Virgine natum (impossibile enim hoc ei
visum est), ſuisse autem eum Joseph et Mariæ filium, similiter ut reliqui omnes homines.» Idem
capite sequenti: «Qui autem dicuntur Ebionæi,
consentiunt quidem mundum a Deo factum; ea autem quæ sunt erga Dominum, non similiter [lego
consimiliter] ut Cerinthus et Carpocrates opinantur. Ne autem emendationi nostræ inniti nimium
videamur, idem lib. 1v, c. 58: 'Avaxpivel 8è xal
τοὺς Εβιωναίους, Πῶς δύνανται σωθῆναι, εἰ μὴ δ
Θεὸς ἦν ὁ τὴν σωτηρίαν αὐτῶν ἐπὶ γῆς ἐργασάμενος
ἢ πῶς ἄνθρωπος χωρήσει εἰς Θεὸν, εἰ μὴ ὁ Θεὸς ἔχω
phôŋ eiç ǎvôpwñov. Vetus interpres: ‹ Judicabit autem et Ebionitas, quomodo possunt salvari, nisi
Deus est, qui salutem eorum super terram operatus lineas et verbis et syllabis et litteris, maxime diest? Et quemadmodum homo transiet in Deum, si
non Deus in hominem? Non autem Ebion tantum
diu ante Ignatii martyrium vixit, sed et Cerinthus,
qui S. Joanni notus fuit. Quod si interpolator illustrare et amplificare studens ea quæ adversus
Ebionitas et Cerinthi discipulos scripta sunt, ad
Theodotum eamdem hæresim resuscitantem referenda censuit; an igitur putavit Theodotum primo epistolarum scriptori notum fuisse? Illud omnino non
sequitur; multa enim ipse inseruit, quæ ad ætatem
primi scriptoris referre nullo modo potuit. Quod
si ita existimasset planus ille, ad nos nihil; satis
enim est ad tuendam primi scriptoris antiquitatem
et ab impostoris illius jam tandem ficta opinione
De his verbis quid judicet dicere voluit vir doctissimus antequam argumentum ipsum explicare
ac tueri aggrederetur; sed pro judicio suo inanissimam conjecturam protulit. Nemo, inquit, tantam
inter Ignatianos codices diversitatem casu accidisse
censebit: › sine dubio nemo. Quisquamne tam fungus est, ut putet, ab antiquariorum, alias pro
aliis litteras aut voces scribentium, negligentia vel
errore simplici, › ex tribus vocabulis duas integras
versas natas esse? Quisquamne tain fatuus, ut in
his præsertim epistolis, quibus interpolator, non
tantum sententias aliquot, sed et integras aliquando
paginas inseruit, cum insignem aliquam diversitatem animadverterit, de antiquariorum negligentia
aut errore cogitet? Quorsum, quæso, hæc cautio?
Nempe, si hoc casu non accidit, nemo negabit
consulto, et ob aliquam rationem ab interpolatore
mutatum fuisse hunc scriptoris sermonem. › Imo
vero licet casu non acciderit, ita tamen consulto
factum esse, ut ratio aliqua peculiaris interpolatorem ad ea potissimum verba mutanda impulerit,
non sequitur: ipsa generalis interpolandi paraphrasticeque omnia pene exponendi ratio, ut alibi, etiam
col. 293–294page 123 of 211
PG 5:293πρεπεστάτου θείου καὶ ποθεινοῦ, διαφυγόντες Θεοῦ τευξόμεθα, διαφεύξεσθε; συγχρᾶσθαι, καταφρονεῖν; κατὰ δύναμιν, μετὰ γνώμην; μια οὐ πρὸς σάρκα ὁ Λόγος, ἀλλὰ πρὸς Θεόν, οὐ πρὸς ἄνθρωπον, ἀλλὰ πρὸς Θεὸν ἔχει τὴν ἀναφο-. ράν; κατὰ μηδεμίαν ὑπόκρισιν, κατὰ μηδὲν σὲ τῷ ἀντιλέγειν; ἕκαστος εἰς τὸν ἴδιον τόπον, ἕκαστος τῶν ᾑρημένων εἰς τὸν τόπον τοῦ εὑρεθέν Ος πρὸ αἰώνων παρὰ Πατρὶ ἦν, καὶ ἐν τέλει ἐφάνη, "Ος πρὸ αἰώνων παρὰ τῷ Πατρὶ γεννηθείς, ἦν Λόγος Θεός, μονογενής Υιός καὶ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ὁ αὐτὸς διαμένει. Τῆς γὰρ βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔστι τέλος, φησὶ Δανιήλ ΟJ. PEARSONII VINDICLE IGNATIANÆ. PARS IL
et hic sufficit. Ex omnibus interpolationibus nulla Christiani facti sunt, viderunt Turrianus et Leibius
casu facta est: sed qui singularum rationem aliquam peculiarem reddiderit magnus certe Apollo
erit. Mutat impostor ille pro libitu omnia: nunc
phrases obscuriores plane omittit, nunc aliis planioribus exprimit, nunc planissimas aliter refert, nunc
Scripturæ loca interserit, nunc sui temporis consuetudines infercit, nunc suas sententias aliquando
longiores phoɛ Ignatio supponit; ita Ignatiana
omnia illustrare et amplificare studens sua fecit.
In hac ipsa epistola ad Magnesianos libidini suæ
tantopere indulsit, ut vix tres aut quatuor versus
invenias, in quibus nihil immutavit: ut mirum non
sit, si omnino frustra causæ aliquæ præsertim subtiles harum immutationum quærantur. Pro Osoπρεπεστάτου scribit θείου καὶ ποθεινοῦ, cum tamen
eam vocem alibi retinuerit; pro διαφυγόντες Θεοῦ
τευξόμεθα, habet tantum διαφεύξεσθε; pro συγχρᾶ
σθαι, καταφρονεῖν; pro κατὰ δύναμιν, μετὰ γνώμην;
μια οὐ πρὸς σάρκα ὁ Λόγος, ἀλλὰ πρὸς Θεόν, scribit
οὐ πρὸς ἄνθρωπον, ἀλλὰ πρὸς Θεὸν ἔχει τὴν ἀναφο-.
ράν; pro κατὰ μηδεμίαν ὑπόκρισιν, κατὰ μηδὲν
σὲ τῷ ἀντιλέγειν; pro ἕκαστος εἰς τὸν ἴδιον τόπον,
ἕκαστος τῶν ᾑρημένων εἰς τὸν τόπον τοῦ εὑρεθέν
TOS; totum denique locum de duobus nummis ita
interpolavit, ut ne duo quidem Ignatii vocabula
apud eum simul reperiantur. Quænam autém horum
aliorumque ejusdem farinæ quamplurimorum ratio
reddi potest, nisi quod melius se scribere potuisse
putavit planus ille, quam scripserat Ignatius.
Vedelius, Usserius et Dallæus? An ille veritus est
ne obliqua aliqua verba, ad Valentinum forte ex
ejus sententia spectantia, Ignatii omnes epistolas
suspectas redderent; qui Theodoti nomen in epistola ad Trallianos exprimendum putavit, quem tanı
diu post Valentinum vixisse omnes norunt? Rec‹-
lantur verba quæ Dallæus ipse paulo ante, ad finem
pene prioris capitis, ex sua sententia scripsit. Hæc
et alia velut in Theodotum dicta ipse epistolarum
interpolator accepisse eo noscitur, quod locum ad
Trallesios hunc: ‹ Fugite malas propagines generantes fructum mortiferum, › illustrare et amplificare de more studens, eoque hic addens ipsorum
hæreticorum nomina quos in epistolis quas interpolabat notatos et refutatos esse putabat, Theodotuin inter hos diserte ediderit. Interpolator igitur,
si hæc ad Valentinum spectasse cogitasset, non ea
delevisset ne auctorem proderent, sed pro more
suo, vel ipso judice Dallæo, Valentini nomen edidisset. Qui enim hæreticorum nomine, quos iu
epistolis quas interpolabat notatos fuisse putabat,
addere voluerat; quare Theodotum insereret, Valentinum omitteret, cum Theodotus Valentino multo
junior esset, multoque manifestius ætatem scriptoris proderet? Sed nihil ille tale cogitasse censendus
est; neque rationes excogitandæ, aut providentia
Dei, nescio quapropter, huc advocanda; pro more
suo interpolator, omnia illustrare et amplificare
studens, hæc immutavit; plane ut in hac ipsa epi.
stola paulo ante pro his verbis: Ος πρὸ αἰώνων
παρὰ Πατρὶ ἦν, καὶ ἐν τέλει ἐφάνη,: qui ante sacula apud Patrem erat, et in fine apparuit, › hæc
paraphrastice substituit: "Ος πρὸ αἰώνων παρὰ τῷ
Πατρὶ γεννηθείς, ἦν Λόγος Θεός, μονογενής Υιός
καὶ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ὁ αὐτὸς διαμένει. Τῆς
γὰρ βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔστι τέλος, φησὶ Δανιήλ
¿ πpochens. • Qui ante sæcula genitus est a Patre,
Deus Verbum, unigenitus Filius: et in consummatione sæculorum ipse permanet: regni enim ejus
non erit finis, inquit Daniel propheta. Ut igitur
in his, ita in illis nulla lectionis diversitas, neque
tamen ulla immutationis manifesta causa: sed priora
auctoris verba sunt, posteriora paraphrastæ, qui
pro more suo breviter a martyre dicta longiori
pot explicatius et ornatius tradere se potuisse
judicavit. Ignatium non admittimus, interpolatorem,
sive Arianus fuerit, sive non, omnino repudiamus,
pariterque inanissimam esse hanc conjecturam pronuntiamus.
Sed cur hæc potissimum mutanda existimaverit
interpolator, in promptu est viro doctissimo ratio
201) obscura. ‹ Is enim veritus est ne ista si legerentur, epistolas non Ignatii, sed alterius recentioris esse proderent. Ο præclarum interpolatoris
ingenium! o emunctam narem! o subactum judicium! Quod Origenes, quod Eusebius, quod Dionysius et ipse planus, quod Athanasius, Hieronymus,
Theodoretus, Gelasius videre non potuerunt, ille
statim odoratus est, has scilicet epistolas Ignatii
martyris esse non posse, a recentiore aliquo impostore ficlas esse, sua ope indigere, ut pro vere
Ignatianis habeantur. Quomodo autem hæc deprehendisse putatur? ‹ Vidit istaın Verbi, scilicet, a
Sige emanationem Valentinum Ignatio recentiorem
olere; eo delendam putavit, ne personati Ignatii
drama proderet. Callidum sane et importune prudentem virum hæc arguunt; sed videndum omnino
an eû interpolatori competant. Quid enim? an ille
cavit ne aliquid in illa epistola reperiretur, quod
ætatem Valentivi sapere videretur, qui omnes fere
epistolas ita transmutavit, ut sui temporis more
modoque loquerentur, et tria post Valentinum sæeula saperent? An ille metuit ne ætatem Ignatii
epistolici proderet, qui ista eum ad Philadelphenos
scribentem repræsentat: ‹ Presbyteri, diaconi et
reliquus clerus, una cum populo universo, militibus,
magistratibus et Cæsare, ipsi episcopo obediant, >
quæ scripta non fuisse antequam Romani Cæsares
›
Aliis etiam utitur conjecturis ad hoc argumentum introductoriis, iisque nihilo melioribus. Vult
enim Petavium novi aliquid esse in Usseriana
editione secum sensisse, quod auctorem Ignatio
recentiorem arguat; idque patere ex ejus effugio
quo illa de Sige verba a Valentini sensu abducere
conatus est. › Talesne vero sibi testes adjungit? ex
tali argumento secum consentientes, et ex nostri
suos facit! Si idem cum Dallæo revera sensit Peta-
col. 295–296page 124 of 211
PG 5:295ὅς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος άΐδιος, σθαι τὸν μονογενῆ δίδωσι, κατὰ χρείαν καὶ ἐπὶ χαιροῦ προελθόντα, πάλιν δὲ εἰς τὸν ὅθεν ἐξῆλθεν επαναστρέψαντα, οὔτε πρὸ τῆς ἐξόδου εἶναι, ούτε μετὰ τὴν ἐπάνοδον ύφεστάναι, ἡσυχία τις, ἐν τῷ Θεῷ τοῦ Λόγου ὄντος, τότε ὁ Λόγος προελθὼν ἐγίνετο τοῦ κόσμου & καὶ πρότερον ένδον νοητώς όνο τερον ἔνδον νοητῶς ἑτοιμάζων αὐτόν ἀπὸ σιγῆς προελθών8. IGNATIUS.
PROLEGOMENA.
vius, ut ille suspicatur, et Sigen Valentinianam ut probet contra immotam temporum filem auctoanimo probavit, verbis negavit; is certe quem sibi
adjungit, quem alibi ‹vere et generose de Ignatianis
locutum asserit, quem postquam Vossianam et Usserianam Ignatii editionem vidit, pro sua singulari
doctrina proque solemni quadam sua generositate
veram statim et animadvertisse et professum esse
dicit, › et mendax et subdolus, et minime generosns
aut verax ut fuerit necesse est. Si ulla homini fides
est, in hac causa noster est Petavius; si nulla, illorum est. Sed ego de fide Petavii dubitandum esse
minime censeo. Si ille Medicei codicis epistolas non
minus fictas putavit quam vulgares, cur has postea
semper repudiavit, illas admisit, earumque auctoritate sæpe usus est? cur se in his rejiciendis ingenuum,
in illis recipiendis mendacem præstitit? Certe illud,"
quod mirificum effugium appellat Dallæus, virum
præstantissimum tam fœdæ tergiversationis non convincit. Nam et ego Petavii sensum de simplici silentio verum esse puto; et tametsi ad Sigen hæreticorum verba auctoris referantur, ut alii volunt,
nihil inde novi in epistolis esse, nihil quod auctorem Ignatio juniorem arguat, cum nostris sentio,
idque me firmissime demonstraturum confido.
rem dogma hæreticum post mortem Ignatii ortum
exposuisse: ut ille, inquam, perinde esse scriberet
sive auctor Valentinum respexerit, sive non, mihi
quidem mirum videtur. Nemo unquam hoc dixisset,
qui putaverit se valide probare potuisse et respe‐
xisse auctorem ad Valentinum et Ignatium martyrem præ ætate non potuisse scribere contra Valentinum. Unde ego colligo virum doctissimum huic
argumento sive Salmasiano, sive Blondelliano maxime diffidere, suoque negativo potissimum niti.
Hæc autem fluctuatio utrumque simul destruit. Nam
si auctor Valentinum non respexit, sed aliud plane
in animo habuit, et nihil aliud quam simplex silentium voluit, perit argumentum internum, ex ipsa
epistola ductum: et si auctor hoc tantum voluit,
certe eum Irenæus recte intelligere potuit; quod si
ita intellexit, nunquam verba Ignatii contra ipsius
mentem adversus Valentinum urgere voluisset,
adeoque cadit argumentum externum a defectu testimonii depromptum. Neque vero magis probatur
epistolam hanc Irenæi ætate non exstitisse, ex eo
quod Irenæus verba hæc minime citavit adversus
Valentinum, quam nec quarto sæculo eamdem in
hominum manibus fuisse, quod ea verba non laudaverint Eusebius', Athanasius, Basilius adversus
Marcellum, ad cujus hæresim refutandam verba illa
ὅς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος άΐδιος, erant opportunissima.
Marcellus enim docuit Christum fuisse &:λby Adyov,
minimeque æternum, ut orientales episcopi asserebant: aliquando, scilicet, Verbum non fuisse, et
ne nunc quidem esse asseruit. Ita sententiam ejas
exponit S. Basilius epistola 52: "0s Adyov µèv εipñσθαι τὸν μονογενῆ δίδωσι, κατὰ χρείαν καὶ ἐπὶ
χαιροῦ προελθόντα, πάλιν δὲ εἰς τὸν ὅθεν ἐξῆλθεν
επαναστρέψαντα, οὔτε πρὸ τῆς ἐξόδου εἶναι, ούτε
μετὰ τὴν ἐπάνοδον ύφεστάναι, Qui unigenitum quidem Verbum dici concedit, secundum usum et in
tempore progrediens, rursum autem ad illum a quo
exivit revertens, neque ante exitum esse, neque
post reditum subsistere.» Imo vero Marcellus ipse
ita se exprimit apud Eusebium, quasi fuerit ante
omnem rerum productionem, ἡσυχία τις, ἐν τῷ
Θεῷ τοῦ Λόγου ὄντος, «silentium quoddam, Verlo
Din Deo exsistente, cum autem mundus creandus
esset, τότε ὁ Λόγος προελθὼν ἐγίνετο τοῦ κόσμου
months, tune Verbum progrediens fiebat mandi
conditor. Ubi obiter moneo verba quæ apud Eusebium sequuntur, & καὶ πρότερον ένδον νοητώς όνοµá¿wv aútóv; et ita redduntur, «quod prius intus
intellectualiter residens * ipse fuit, › duplici emendatione opus habere, et sic primo legi, ¿ xal πpó.
τερον ἔνδον νοητῶς ἑτοιμάζων αὐτόν (ut in lib.
De eccl. theolog. c. 8, et lib. 11, c. 3, leguntur), et
in hunc modum verti dehere, ‹ qui etiam ante intus intellectualiter præparavit eum. › Quid ad hæc
Marcelli refellenda aptius, quam Ignatii illud, oùx
ἀπὸ σιγῆς προελθών; quod tamen veteres ili Eusebius, Athanasius, Basilius, quibus Ignatius noster
Nec tamen adhuc ad argumentum ipsum accedit
´priusquam illud annotet, quod ipsius argumentum
supervacaneum esse et nullius usus ostendit. Observat enim hæc epistolæ verba ad Valentini
dogma adeo apta atque apposita esse, ut, etiamsi
mens auctoris alio, dum ea scriberet, respexisset,
fieri tamen non potuerit quin ea Irenæus, si nosset,
arriperet, et contra Valentini expositum a se somnium alicubi usurparet. At constat Irenæum eorum nunquam meminisse. › Non ita disputavit Salmnasius, non Albertinus, qui scriptas fuisse has
epistolas ante Irenai libros ultro fatebantur, neque
eas Irenæo incognitas fuisse ve. somniabant, Satis
illi norunt, et nos abunde probavimus, nullo modo
sentiendum esse Irenæum hæc verba, si optime
novisset, si ad manum, cum scriberet, habuisset,
contra Valentinum usurpare voluisse. Cum igitur
vir doctissimus inde concludit: ‹ Ergo undecunque
hæc verba sumpta sint, et quicunque sit eorum de
cætero sensus, illa tamen evidens nobis argumentum ministrant ad demonstrandam harum epistolarum novitatem ac suppositionem: > id quod est
iniquissimum postulat. Itane vero, quicunque sit
horum verborum sensus, sive auctor respexerit
Valentinum sive non, æque evidens erit argumentum pro novitate epistolarum, idque sensu Dallæano? Nostro fortasse sensu æque evidens esse potest,
id est nullo modo evidens. Nos forte recte asserere
possumus, sive respexerit auctor Valentini hæresim,
sive non, perinde esse; neutrum enim ad convellendain epistolarum antiquitatem, quod scimus,
quidquam valet. At ut ille, qui verba hæc adversus
Valentinum scripta fuisse contendit, qui ideo ab
Ignatio scribi non potuisse asserit, quia Valentinus
Ignatio junior fuit, qui argumentum ipsum producit
col. 297–298page 125 of 211
PG 5:29719: "Α δὲ Μάρκελλος ἐτόλμα ὑποτίθεσθαι, πάλαι μὲν λέγων εἶναι τὸν Θεὸν, καὶ τινὰ ἡσυχίαν ἅμα τῷ Θεῷ ὑπογράφων ἑαυτῷ, κατ' αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν τῶν ἀθέων αἱρεσιωτῶν ἀρχηγὸν, ὃς τὰ ἄθεα δογματίζων ἀπεφαίνετο λέγων, "Ην Θεὸς καὶ σιγή, μετὰ δὲ τὴν σιγὴν καὶ τὴν ἡσυχίαν προςλ θεῖν τὸν Λόγον τοῦ Θεοῦ ἐν ἀρχῇ τῆς κοσμοποιΐας δραστικῇ ἐνεργείᾳ. οὐκ ἀπὸ σιγῆς προελθών Λόγου ἀϊδίου. λόγον σιγὴν Ἐκ σιγῆς ἀπὸ σιγῆς Εἰ οὖν οἱ ἐν παλαιοῖς πράγμασιν ἀναστραφέντες, εἰς καινότητα ἐλπίδος ήλυθον. « προφῆται κατὰ Χριστὸν Ἰησοῦν ἔζησαν. « Οἱ γὰρ θειότατοι οὐδ᾽ ὁμοίως καὶ οὗτοι προϋπάρχειν αὐτὸν Θεὸν λό γον ὄντα καὶ σοφίαν ὁμολογοῦσιν, ιPARS II.
tam probe cognitus est, minime usurparunt. Et ex adversariorum sententia confecta erit: assere
quidem Eusebius hanc Marcelli sententiam cum illa
veteri Gnosticorum comparat, nec tamen Ignatiana
illa, quæ ipse optime noverat, Marcello objicit. Ita
enim loquitur lib. u, c. 19: "Α δὲ Μάρκελλος ἐτόλμα
ὑποτίθεσθαι, πάλαι μὲν λέγων εἶναι τὸν Θεὸν, καὶ
τινὰ ἡσυχίαν ἅμα τῷ Θεῷ ὑπογράφων ἑαυτῷ, κατ'
αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν τῶν ἀθέων αἱρεσιωτῶν ἀρχηγὸν,
ὃς τὰ ἄθεα δογματίζων ἀπεφαίνετο λέγων, "Ην Θεὸς
καὶ σιγή, μετὰ δὲ τὴν σιγὴν καὶ τὴν ἡσυχίαν προςλθεῖν τὸν Λόγον τοῦ Θεοῦ ἐν ἀρχῇ τῆς κοσμοποιΐας
δραστικῇ ἐνεργείᾳ. Quæ autem supponere ausus
est Marcellus, dicens olim quidem fuisse Deuin, et
quietem quamdam simul cum Deo describens (secundum ipsum illum impiorum hæreticorum ducem,
qui impia dogmatizans definivit inquiens, Erat
Veus et silentium), post silentium autem et quietem
processisse Verbum Dei in principio creationis
mundi efficaci operatione. > Cum igitur Eusebius
Marcellum perstrinxerit, quod Verbum post silentium prodiisse dixerit, et simul etiam observaverit
hæc a Gnosticis hausta esse, apud quos primo erant
Deus et silentium; cum idem certissime etiam noverit hæc quæ nunc apud Ignatium legimus, nec
tamen adversus Marcelli hæresim usurparit loeo
satis opportuno, quis non videt sine ullo fundamento asseri Ignatiana Irenæi sæculo non exstitisse, quod ea ille adversus Valentini somnia non
usurparit?
Quocirca levi antecedentium conjecturarum veľ.-
tatione dimata, ad argumentum ipsum a Valentino
ductum accedo; utque illud nullam vim ad elevandam Ignatii auctoritatem, imo ne speciem quidem
ullam aut verisimilitudinem continere ostendamı,
quatuor propositionibus rem omnem complectar,
quibus et veritatem luculenter exponam, et omnibus
adversariorum objectionibus manifestissime occurram. Assero igitur primo clarissime patere auctorem epistolæ ad Magnesios nullam aliam hæresim
verbis ex ea prolatis respexisse, quam eam quæ fuit
Ignatii ævo cognitissima, Ebionitarum scilicet et
Nazaræorum. Cum autem adversarii adeo asseveranter contendant, hæc epistolæ verba ad Valentini
commentum respicere, ejusque peculiare delirium
feapse ferire: assero secundo verba ipsa, ut sunt
ab auctore epistolæ prolata, ad Valentinum omnino
non spectare, nec sine violenta detorsione ad ejus
hæresim exponendam refutandamque applicari posse.
Si quis tamen adhuc sine ratione Valentini dogma
respicere hæc verba potuisse velit, ne quidquam
contra antiquitatem epistolæ hæc iniqua conjectura
valere videatur: assero tertio illam ipsam hæresim,
quatenus his verbis feriri putatur, Valentino fuisse
antiquiorem, et a vetustioribus gnosticis ipsi Ignatio coævis certissime derivatam. Quod si quis etiam
adhuc præfractius tueri velit, auctorem epistolæ his
verbis Valentinum ipsum respexisse, nec Sigen
prioribus hæreticis cognitam fuisse post tot veterum aperta testimonia concedat: nec sic quidem res
PATROL. GR. V.
enim quarto, nullo argumento satis firmo probari
posse ipsos Valentini peculiares errores fuisse Ignatio martyri prorsus incognitos.
CAPUT IV.
Prima assertio, verba illa οὐκ ἀπὸ σιγῆς προελθών
hæresin Ebionitarum ferire, probatur ex antecedentibus et consequentibus. Explicatio tantum sunt
Λόγου ἀϊδίου. Oppositio inter λόγον et σιγὴν frequentissima. Pelavii expositio defenditur. Objectio
de frigida locutione rejicitur. Similes veterum Patrum explicationes afferuntur. Geminus S. Augustini locus vindicatur, et altero Fulgentii firmatur. Locutionem inanem non esse. Vox poelεiv
Petaviano sensui non repugnat, Ἐκ σιγῆς vel ἀπὸ
σιγῆς non male reddi post silentiumn.
Illud autem quod primo loco asserendum putavi,
auctorem epistolæ ad Magnesios verbis ex ea prolatis hæresin Ebionitarum, neque ullam aliam respexisse, luculentissime probatur. Duæ enim conjunctivæ particulæ, una initio hujusce sententiæ,
altera principio sequentis inserta, satis manifeste
ostendunt quo tota sententia referenda sit, et ad
quid auctor epistolæ, cum ea scriberet, collinearit.
Particula yap ostendit hanc ipsam sententiam prioris rationem continere; et sequentis particula cov
ostendit eam ex hac sequi debere. At et antecedens
sententia et sequentes Ebionem diserte feriunt;
ego et hæc quæ prioris rationem explicat, et posterioribus occasionem præbet. Antecedens bæc est:
• Si enim usque nunc secundum Judaismum vivimus, confitemur gratiam non recepisse. › De Ebionæis Irenæus lib. 1, c. 26: Circumciduntur et perseverant in bis consuetudinibus, quæ sunt secundum legem, et Judaico charactere uti. › Idem testantur post Irenæum omnes: antecedens igitur
sententia Ebionem diserte ferit. Quæ autem sequuntur: Εἰ οὖν οἱ ἐν παλαιοῖς πράγμασιν ἀναστραφέν
τες, εἰς καινότητα ἐλπίδος ήλυθον. «Si igitur in ve
teribus rebus conversati in novitatem spei venerunt, › et cætera eodem plane tendunt, ut a Judaismo, nempe, recedant qui Christianismum amplectuntur: quæ omnia directe adversus Ebionem
et sequaces militant. Hæc ipsa sententia ab argumento incipit, quo uti veteres adversus Ebionitas
προφῆται κατὰ Χριστὸν Ἰησοῦν ἔζησαν. «Divinissimilesque hæreticos solebant: Οἱ γὰρ θειότατοι
simi enim prophetæ secundum Christum Jesum
vixerunt; › et ut demonstret eos gratia Christi inlebant, manifestasse se per Filium suum dicit, «qui
spiratos hoc fecisse, eumdem Deum, quem illi coest æternum ejus Verbum, › contra eumden Ebionem, qui eum nudum hominem esse asserebat,
æternum negabat. Non tantum enim illi qui ex viro
et ſemina Christum prædicabant, sed et ii etiam
qui eum ex Virgine natum agnoscebant, où µýv
οὐδ᾽ ὁμοίως καὶ οὗτοι προϋπάρχειν αὐτὸν Θεὸν λό
γον ὄντα καὶ σοφίαν ὁμολογοῦσιν, ι præexstitisse eum
ut Deum Verbum et Sapientiam minime confiteban -
tur, › ut testatur Eusebius lib. ш, c. 27. Ita omnia
(envellendæ Ebionis hæresi apprime conveniunt,
col. 299–300page 126 of 211
PG 5:299ὅς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος άΐδιος, ὅς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος ἀϊ Σχηματίζει δὲ φορτικῶς, καὶ τὰ πολλὰ γίνεται ψυχρός. ἀκούων μόνον λόγον νομίσῃ τοιοῦτον εἶναι οἷός ἐστιν ὁ τῶν ἀνθρώπων, ἀνυπόστατος, ἀλλ' ἀκούων ὅτι Υιός ἐστι γινώσκῃ τοῦτον εἶναι ζῶντα Λόγον καὶ ἐνούσιον τὸ ἐχεμυθεῖν. ἐχέμυθος, ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν λόγον, ἤτοι κρατῶν τὸν λό στέγειν. σιγή στέρξις λόγου, στέξις, στέγειν θύσω καὶ σιγὴν, ὡς τοπάροιθε λόγον. 14 - Οἱ τοῦ λόγου τοσαύτης εσμέν σιγῆς μετ Τοῦτο ἦν ὁ ᾐνίττετο ἡ Ζαχαρίου σιωπὴ ἀναμένουσα τὸν πρόδρομον τοῦ Χριστοῦ καρπὸν, ἵνα τῆς ἀληθείας τὸ φῶς ὁ Λόγος τῶν προφητικῶν αἰνιγμάτων τὴν μυ στικὴν ἀπολύσηται σιωπὴν Εὐαγγέλιον γενόμενος. λόγος σιγής,PROLEGOMENA.
neque alio possunt spectare, nis. vim verbis mani- est ea esse ex tota Ignatiana perioche certissinia;
festam inferamus.
Cum autem Christum dixerat Verbum æternum,
ὅς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος άΐδιος, id breviter explicat iis
verbis, oux and syns poεlow, Verbum, inquam,
æternum, non a silentio proveniens, › ut verbum
seu sermo omnis qui æternus non est. Hæc enim
adjectio nihil aliud est quam exegesis sive explicatio æternitatis Verbi, eaque plane naturalis et obvia, et sine ullo respectu ad aliam aliquam peculiarem hæresin maxime propria, reddens veram notionem æterni Verbi, et ab alio verbo non æterno
recte distinguens. Hic est omnium hominum vulgaris de verbo conceptus, ut quod silentium respiciat. Ita apud Virgilium Juno 1ª:`
et Dallaus ipse illa verba, ὅς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος ἀϊStoc, affert tanquam adversus Artemonem et Theodotum disertissima, qui Ebionis hæresin amplectebantur de interpretatione simplici eorum verbo
rum, ɔúx áñò siyñs пpoɛà¤ŵv, quid senserit Dallæus,
probe scio ex iis quæ contra Petavium disputavit.
Ille enim perspicacissimi ingenii Jesuita hunc uti
haud paulo commodiorem et faciliorem sensum secutus est. Verbum, inquit, sive sermonem Ignatius asserit esse Jesum Christum Dei Filium, non
qualis est creatus et humanus sermo, qui in tempore incipit et in tempore desinit; non enim est
æternus. Hoc unum, nec aliud quidquam voluit
Ignatius. Hanc autem Petavii explicationem DalBlæus frigidam et inanem argutiam vocat. Ego in ea
nihil frigidum, nihil inane, ne quidquam quidem
argutum video; omnia potius plana, perspicua, apposita, et cominuni Græcorum sermoni maxime
conformia videntur. Sed primo, inquit, «quam frigidum est, Magnesianos monere, Filium Dei verbum
esse ipsius, non tamen ejusinodi ut post silentium
prodierit. Jam criticum agit Dal!æus, sed infeliciter. Quid enim, si hoo frigidum sit, ergo Ignatianum
esse non potest? An necesse est ut sanctissimus
martyr melius scripserit, quam clari inter Græcos
oratores, in quorum orationibus multa frigide dicta
notarunt critici veteres? De Isocrate summo viro
Dionysius Halycarnasseus: Σχηματίζει δὲ φορτικῶς,
καὶ τὰ πολλὰ γίνεται ψυχρός. Imo Isocratis imitatores frigidos esse observat, ex quibus nominat Timæum, Platonem et Sosigenem. Longinus Timæum
pariter et Platonem nominat, quibus etiam Xenophontem adjungit. Non igitur martyris auctoritatem imminuit, si forte aliquid frigide dixerit; diu
ante eum summi in Græcia viri frigide multa scripsisse notati sunt. Sed nondum video, quare hæc
locutio adeo frigida existimetur: Imo vero,
inquit, quasi sit quisquam adeo fatuus, at quem
audit esse Jesum Christum Dei Filium, eumdem
putare possit a silentio esse ortum?» Astute hac
quidem, omittit enim id quod in hac re est preci
puum Verbum scilicet, sive sermonem. Quamvis
Dei Filius dicatur, dum tamen verbum idem, sive
sermo dicitur, facile talis conceptus in animo 20dientium formatur, vel objectio potius. Verum quidem est Ignatium, dum vult Christum Verbum
æternum ostendere, recte eum Filium etiam nominare: hoc enim frigidum non est, sed necessarium.
Ita judicavit magnus Athanasius, Ignatii sui optimus interpres, lib. De synodis: "Iva µh nádiv tis
ἀκούων μόνον λόγον νομίσῃ τοιοῦτον εἶναι οἷός ἐστιν
ὁ τῶν ἀνθρώπων, ἀνυπόστατος, ἀλλ' ἀκούων ὅτι Υιός
ἐστι γινώσκῃ τοῦτον εἶναι ζῶντα Λόγον καὶ ἐνούσιον
coplav. Ac ne quis audiens sermonem tantum
existimet talem esse, qualis est hominum, 'subsistentia carens, sed audiens quod Filius sit, sciat
hunc esse vivum sermonem et substantialem sapien
Quid me alta silentia cogis
Rumpere, et obductum verbis vulgare dolorem?
Ubi Servius, Silentia autem rumpere, ‹ loqui proprie
dictum. Ex silentio ergo exit, seu prorumpit verbum. Huic autem to rumpere silentium contrarium
apud Graecos est τὸ ἐχεμυθεῖν. Hesychius: Εχέμυ
θος, ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν λόγον, ἤτοι κρατῶν τὸν λό
Yoy swл. Et rursus: 'Exeμvely, ownḍy, loyous
στέγειν. Unde Ammonio dicitur σιγή στέρξις λόγου,
ubi sentio potius legendum στέξις, στέγειν enim
Adyov eo sensu dicunt Græci, non σtépyɛɩv, ut opinor. Inde styñs et Adyou antithesis omnibus familiaris, ut Nazianzenus carmine 12 ad episcopos:
θύσω καὶ σιγὴν, ὡς τοπάροιθε λόγον.
Et orat 14 - Οἱ τοῦ λόγου τοσαύτης εσμέν σιγῆς μετ
otol. Cum igitur verbum sive sermonem communiter sumptum ita concipere soleamus, ut eum silentium semper præcedat; auctor autem epistolæ
jam dixisset Verbum quod Christus est, esse æternum; æternum autem esse non potes: quod ab aliquo alio præceditur: vere et opportune cum Christum Verbum appellat, non tale intelligi debere admonet, quale ex silentio proveniat.» Silentium
autem sive oɩyń, sive ɩwah dicatur, perinde est.
Ut Clemens Alexandrinus, Admonitione ad Gentes:
Τοῦτο ἦν ὁ ᾐνίττετο ἡ Ζαχαρίου σιωπὴ ἀναμένουσα
τὸν πρόδρομον τοῦ Χριστοῦ καρπὸν, ἵνα τῆς ἀληθείας
τὸ φῶς ὁ Λόγος τῶν προφητικῶν αἰνιγμάτων τὴν μυστικὴν ἀπολύσηται σιωπὴν Εὐαγγέλιον γενόμενος.
< lloc erat quod subindicabat Zachariæ silentium,
fructum Christi præcursorem præstolans, ut lux veritatis Verbum propheticorum ænigmatum mysticum solveret silentium Evangelium factum., Spectatur igitur λόγος communiter tanquam σιγής, sive
awans ȧnólvais, præcedentis, scilicet, silentii solutio. Recte igitur admonet Ignatius noster, Christum, cum Abyos dicitur, æternum tamen esse, adeoque talem non esse, qualis ex præcedente silentio prorumpit. Hæc est assertionis nostræ ratio breviter
explicata.
Quid de iis quæ de hæresi Ebionis diximus, sentiant viri docti, nescio; nondum enim, ut opinor, hæc a quopiam dicta sunt; mihi tamen satis
Eneid. x, 63.
col. 301–302page 127 of 211
PG 5:301αόμενοι προφοράν πατρικὴν οἱονεὶ ἐν συλλαβαῖς κει μένην εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τός ἐστιν ὁ προφορικὸς, σοφία δὲ καὶ χρηστότης φα γος, θεῖος, ὡς ἂν μή τις αὐτὸν τῷ παρὰ ἀνθρώποις ὅμοιον εἶναι φήσειε, μὴ λόγον αἰσθητὸν ἔχειν ὑπὸ γλώττης ἐξηχούμενον, Θεοῦ μονογενής εἷς ἐστιν Υἱὸς, πρὸ πάντων τῶν αἰώ νων Θεός Λόγος· Λόγος οὐ προφορητικὸς εἰς ἀέρα διαχεόμενος, οὔτε λόγοις ἀνυποστάτοις ἐξομοιούμενος. λόγῳ καὶ ποίῳ πνεύματι; οὔτε γὰρ ῥῆμα ὁ Λόγος, οὔτε ἄσθμα τὸ Πνεῦμα.J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ.- PARS II.
50%
tiam, etc. Maximus Taurinensis: Ne verbum ‹ Quænam est illa generatio, qua In principio ernt
ipsum non substantiam veritatis, sed prolativum
loquentiз Dei putares esse sermonem, dicitur Filius. Et tamen multi fuerunt, neque isti fatui,
qui Christum et Filium Dei credebant, et Verbum,
nec tamen verbum æternum, adeoque ex silentio
profectum; unde Tertullianus negavit Deum esse
sermonalem a principio, et primo tacite cogitasse,
et disposuisse secum quæ per sermonem mox erat
dicturus, et Origenes in Joannem multos sua ætate
exstitisse docet, qui tanquam perspicuum illud admittebant, Filium Dei esse Verbum nuncupatum,
αόμενοι προφοράν πατρικὴν οἱονεὶ ἐν συλλαβαῖς κειμένην εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, existimantes prolationem paternam quasi in syllabis jacentem esse Filium
Dei, neque ullam ei substantiam aut subsistentiam
tribuentes. Si quoties ita Verbi notio traditur et explicatur, ut simul a talibus conceptibus liberetur,
frigida sit locutio; frigent certe omnia SS. Patrum
scripta, frigent omnes theologorum expositiones.
Universi enim sollicite curant ne, cum Christus
Verbum dicitur, tale verbum mente concipiamus,
quale ex ore humano provenire soleat, aut quovis
modo æternum non sit. Clemens Alexandrinus, Siromal. v: '0 yàp toū Harpòs tŵv öλwv Aóyos oùx oùτός ἐστιν ὁ προφορικὸς, σοφία δὲ καὶ χρηστότης φα
VEPUTάTY TO εou. Eusebius, De eccles. theolog.,
lib. 1, c. 20, notat Joannem dixisse Oɛòç Fv ¿ Aóγος, non autem θεῖος, ὡς ἂν μή τις αὐτὸν τῷ παρὰ
ἀνθρώποις ὅμοιον εἶναι φήσειε, alibique notat Deum
μὴ λόγον αἰσθητὸν ἔχειν ὑπὸ γλώττης ἐξηχούμενον, G
xaì dik npopopãç dvntois wolv ¿Ęaxovóμevov. S. Cyrillus Hierosolymitanus quasi Ignatii· Paraphrasten, ut alibi, ageret, catech. 4: Ilsteve Öti évdS
Θεοῦ μονογενής εἷς ἐστιν Υἱὸς, πρὸ πάντων τῶν αἰώ
νων Θεός Λόγος· Λόγος οὐ προφορητικὸς εἰς ἀέρα
διαχεόμενος, οὔτε λόγοις ἀνυποστάτοις ἐξομοιούμενος.
Gravissimus scriptor Gregorius Nyssenus: Holop
λόγῳ καὶ ποίῳ πνεύματι; οὔτε γὰρ ῥῆμα ὁ Λόγος,
οὔτε ἄσθμα τὸ Πνεῦμα. Novalianus, lib. De Trinitate: ‹ Sermo Filius natus est qui non in sono percussi aeris, aut tono coactæ de visceribus vocis accipitur; sed in substantia prolatæ a Deo virtutis
agnoscitur. › S. Hilarius, De Trin., 1. vn: Unigenitus Deus et Verbum est; sed innascibilis Pater
»unquam omnino sine Verbo est. Non quod prolatio vocis natura sit Filii, sed ex Deo Deus cum veritate nativitatis subsistens. Vigilius Tapsensis cum
ad ista Psalmi: ‹ Verbo Domini cœli firmati sunt, ›
asseruisset Verbum eo loco esse Filium Patris, statim addidit: «Ubi ait: Verbo Domini, non sonum
vocis inconsubstantivum esse accipias, quam si validus quis emisit de montibus, solet reboare echo. ›
Hoc discrimen inter Verbum divinum et humanum prosecutus est S. Augustinus, cujus locum
ex sermone De Nativitate Domini adduxit Petavius ad hanc rem maxime accommodatum, et cum
explicatione loci Iguatiani prorsus conspirantem.
** Joan. 1, 1.
Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus eral
verbum”? › vel quod est hoc Verbum, quod dictarus antea non silebat; quo dicto, non siluit qui dicebat? quod est Verbum sine tempore, per quod facta.
sunt tempora? Verbum, quod labia nullius aperuit
coeptum, clausitve finitum?» Cui geminum adjungo
B. Fulgentii locum, ad Trasimundum lib. III, c. 18:
‹ Fuit infans Verbum secundum carnem, et ſandi
non habuit facultatem: sed idem Verbum nullo unquam potuit coerceri silentio, quia ipse est Patris
sempiterna locutio. Uterque autem æternitatem
Verbi Dei clare explicat, et a verbo humano, quod
ex neutra parte æternum est, distinguit, utpote
quod a silentio incipiat, et in silentium desinat.
Quid ad hæc vir doctissimus? Primo in S. Augusti -
num, qui solus a Petavio laudatus est, involat,
eumque acerbissime objurgat, quod argutias captet,
et in iis pene totus sit, nec miratur quod aliquid
hujusmodi luserit. Equius hoc in S. Augustino fe-
>
rendum, quod haud mitius cæteros Patres tractare
soleat. Sed qualis qualis scriptor illi videatur Augustinus, id certe fecit, quod ante eum Ignatius
epistolicus Verbum divinum ab humano distinxit,
quod non perinde a silentio incipiat; nec in ea notione, ut ab Ignatio exprimitur, quidquam est argu
tum. Respondet secundo: ‹ld non dicit Augustinus, quod noster.» Mirum hoc quidem: plane enim
idem dicit. Noster: Verbum quod non prodit a
silentio; › ille: Quod est hoc Verbunı, quod dicturus antea non silebat?» Quid dici potuit similius?
De eodem Verbo loquitur, et idem de eodem asserit. At S. Augustinus Verbum solum et scorsum, a
notione personæ præcisum, considerat;» ergo id non
dicit quod Ignatius. Mirum hoc effugium et aperte
falsum. Loquitur Augustinus non minus de Verbo
personaliter sumpto, quam Ignatius. Ita enim incipit: «Quænam est illa generatio, qua in principio
erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus
erat Verbum? loquitur de æterna generatione Filii,
qui sane est Persona; loquitur de Verbo, quod erat
in principio, quod erat apud Deum, quod erat
Deus; quod sane est Persona: loquitur de Verbo
sine tempore, id est æterno, per quod facta sunt
tempora; quod sine dubio est Persona; loquitur
omnino de eo Verbo quod S. Joannes in initio
Evangelii sui descripsit, quod personam esse nemo
catholicus negat. Et Augustinus igitur et Fulgentius eodem prorsus modo locuti sunt, quo nos lgnatium locutum esse contendimus.
De frigido et arguto diximus; de inani nunc dicendum. Supervacaneus enim, inquit, est sensus,
quem Petavius his verbis affingit. Hominis enim
verbum essc eo satis negarat, quod Dei Verbum esse
dixerat. At cum Dei Verbum esse dixerat, non illud
satis negarat, quod postea cum negare asserit Petavius, ejusmodi, scilicet, sermonem illum Dei esse,
• qualis est creatus et humanus sermo. Aliud
▸
col. 303–304page 128 of 211
PG 5:303εβλήθη, προβαλεῖν καὶ αὐτὸν Λόγον καὶ Ζωήν, Βυθὸν ἀρχὴν τῶν πάντων, συμπροσε Ελῆσθαι δὲ αὐτῷ ᾿Αλήθειαν.: Αἰσθόμενον δὲ τὸν μονογενῆ τοῦτον, Ἐκ δὴ τοῦ Λόγου καὶ τῆς Ζωῆς προβεβλῆσθαι κατὰ συζυγίαν ᾿Ανθρωπον καὶ Ἐκκλησίαν. Πρὸς δὲ τοὺς τὴν περὶ αἰώνων ἀναπλάσαντας ἐν συζυγίαις μυθολογίαν καὶ οἰομένους ὑπὸ Νοῦ καὶ Αληθείας προβεβλῆσθαι Λόγον καὶ Ζωὴν, οὐκ ἀπίθανον καὶ ταῦτα ἀπορῆσαι. θητὴς τοῦ Κυρίου βουλόμενος εἰπεῖν τὴν τῶν ὅλων γένεσιν καθ᾿ ἣν τὰ πάντα προέβαλλεν ὁ Πατήρ, ἀρχήν τινα ὑποτίθεται τὸ πρῶτον γεννηθὲν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾧ πάντα ὁ Πατὴρ προέβαλε σπερματικῶς ὑπὸ δὲ τούτου φησὶ τὸν Λόγον προβεβλῆσθαι. προβαλέσθαι ἀναδείξαι, προβεβλῆσθαι ἀπὸ σιγῆς προελθών, ἐκ σιγῆς προβεβλημένος ἀφ' ἑνὸς Πατρὸς προελθεῖν. «enim est Verlum Dei esse, et non hominis, aliud εβλήθη, προβαλεῖν καὶ αὐτὸν Λόγον καὶ Ζωήν, et
verbum illud Dei humano simile omnino esse, quod
© de Verbo Dei plurimi hæretici asserebant. Dixit
⠀ Ignatius Dei verbum esse æternum, quod ut explicaret, et contra hæreticos qui æternitatem Verbi
Dei pernegabant defenderet, monuit Verbum illud
Dei non ex silentio ortum › esse, ut solent hominum
verba, hoc est, non esse verbo hominis simile,
neque ex verbo humano de ejus exsistentia recte
judicari posse. Nihil igitur his verbis dixit, quod
ante dixerat. At satis perspicue id ante dixerat,
cum verbum Dei æternum dixisset.» Certe si quis
his legibus veterum scripta examinare velit, Báttos
omnes faciet. Nonne omnes aliquando seipsos explicant, et idem sæpe aliis verbis dicunt? Nonne
objectionibus, quæ oriri possunt aut solent, sape
occurrunt, et, ut hoc faciant, eamdem sententiam
verbis aliis proferunt? Plurimi in Vetere et Novo
Testamento pleonasmi per synonyma opposita et
negantia a viris eruditis observati sunt: qui tamen
non frigidi aut supervacanei putantur; sed emphaticl.
Sed tandem ipsa epistolæ elocutio ad Pctavianum sensum inepta atque absona est et inusitata. ›
Mira hæc objectio a Dallæo, qui omnes hujus auctoris epistolas tales elocutiones, ineptas, absonas
et inusitatas continere alibi ait. At si nostrum Valentianam Sigen significasse admiseris, tota oratio et perspicua, et gravis, et necessaria, et clara
etiam et legitima erit; hoc est, Dallæo fatente,
Ignatianis dissimillima. Ut igitur auctor sui similis
sit, ut hæc oratio reliquis congruat, ut hæc elocutio
cæteris non repugnet, eam de Valentini hæresi
exponere non possumus. Illud potius Dallæum
dicere oportuit, Expositio Petavii reddit omuia clara
et perspicua, Salmasii omnia turbata atque absona
et magis ad auctoris hujus morem geniumque accommodata et vel ob eam rationem Salmasiana
expositio Petavianæ præferenda est. Nec hæc ludens dico, sed serio et ex animo; non dubito
enim quin mox ostensurus sim expositionem illam,
quæ Valentinianam Sigen huc advocat, esse plane
absonam; et orationem eam, 26yo; oùx and styñs
pov, eo sensu acceptam, nec esse claram,
nec legitimam, nec Gnosticis, nec nostris familiarem.
Jam vero ut ex ipsis verbis sensum quem vult
exsculpat, observat cum Gnosticos ad suorum
Eonum emissiones, tum nostros ad Filii et Spiritus
sancti emanationes significandas uti voce poɛɛv.
Fortasse. Sed hinc nullo modo sequitur, aut aliter
eam vocem usurpari non posse, aut hoc loco in
eum modum accipi debere. Vox qua maxime usi
sunt in hac re Valentiniani alia plane erat, nempe
poбáɛobat, unde toties a SS. Patribus exagitantur. Ita Irenæus sententiam Valentinianorum accurate referens lib. 1, cap. 1, tradit mpoбálλeoða: tòv
Βυθὸν ἀρχὴν τῶν πάντων, Nun, scilicet, συμπροσε
Ελῆσθαι δὲ αὐτῷ ᾿Αλήθειαν. Εt rursus: Αἰσθόμενον
δὲ τὸν μονογενῆ τοῦτον,
by μovoyev toutov, nempe Nun, to
mox: Ἐκ δὴ τοῦ Λόγου καὶ τῆς Ζωῆς προβεβλῆσθαι
κατὰ συζυγίαν ᾿Ανθρωπον καὶ Ἐκκλησίαν. Εa voce
semper de onibus utitur. Eamdem et Origenes de
Valentinianis agens usurpat tom. 111 in Joannem:
Πρὸς δὲ τοὺς τὴν περὶ αἰώνων ἀναπλάσαντας ἐν
συζυγίαις μυθολογίαν καὶ οἰομένους ὑπὸ Νοῦ καὶ
Αληθείας προβεβλῆσθαι Λόγον καὶ Ζωὴν, οὐκ ἀπίθανον καὶ ταῦτα ἀπορῆσαι. Atque hæc est onum
genealogia xarà tǹv пpoɓoλ½v, ut loquitur Irenæus.
Neque aliter Valentinianus ille, cujus ipsissima
verba transcribit Irenæus, loquitur: Twaving & Ha.
θητὴς τοῦ Κυρίου βουλόμενος εἰπεῖν τὴν τῶν ὅλων
γένεσιν καθ᾿ ἣν τὰ πάντα προέβαλλεν ὁ Πατήρ,
ἀρχήν τινα ὑποτίθεται τὸ πρῶτον γεννηθὲν ὑπὸ τοῦ
Θεοῦ, ἐν ᾧ πάντα ὁ Πατὴρ προέβαλε σπερματικῶς·
ὑπὸ δὲ τούτου φησὶ τὸν Λόγον προβεβλῆσθαι. Valen
tinianus quidem alter, cujus verba recitat Epiphawius, pro προβαλέσθαι semper usurpat ἀναδείξαι,
poɛλetv nunquam. Licet igitur Irenæus ipse, de
productione rerum materialium agens, voce □pozàBɛiv utatur, et Marci sententiam referens tetradem
ex tetrade, decadem ex ogdoade, et Æones ex tetrade, et Ptolemæi discrepantem opinionem depingens, Nun et Alethiam tanquam imagines affectuum
Patris Thelematis et EnnϾ ita prodiisse dicat, et ea
vox etiam in Clementis Alexandrini Anatolicis reperiatur; tamen cum Valentiniani ipsi aliter locuti
sint, cum Irenæus accurate referens Valentinianorum errores, dum singulorum Eonum generaLiones enumerat, προβεβλῆσθαι tam coustanter
usurpet, cum SS. Patres tam sæpе лpoбold; Valentinianis objiciant; si auctor epistol:e Valentinianos
directe ferire et eorum more loqui voluisset, non
ἀπὸ σιγῆς προελθών, sed potius ἐκ σιγῆς προβε
βλημένος dixisset.
Quod autem nostros ad emanationem Filii a
Patre significandam usos esse você πpoɛàbɛīv observet,
ad rem omnino non facit; imo quod ex
Ignatio trostro adducit, multo minus, cum dicat
Christum Jesum ἀφ' ἑνὸς Πατρὸς προελθεῖν. «Uuum
idemque, inquit, utroque loco verbum est, quod
interpres Usserianus vetustissimus in priori exire,
in posteriori progredi reddidit. Hactenus vere.
Ergo noster Filium exire tam
a silentio negat,
quam a Patre ait. Quænam, amabo, hæc est consequentia? An qui dicit Filium a Patre exire, non
autem dicit progredi, et Verbum non a silentio
progredi, non autem non exire, is Filium exire tam
a silentio negat quam a Patre ait? Nullo modo.
Argumentum itaque ab interpretatione ductum
prorsus est frustraneum, imo plane nullum. Sed
potuit interpres tam exire in posteriore loco reddere, quam priore. Potuit quidem; sed et tam progredi potuit in priore loco reddere, quam poste.
riore, si contra animi sui sensum redderet. Verum
fidissimus interpres latæ significationis vocem ita
reddidit, quemadmodum loco quem interpretatus
mpo-est, optime quadrare senticbat. Dicit igitur Filium
col. 305–306page 129 of 211
PG 5:305προελθείν τοῦ ἐξελθεῖν ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐξῆλθον, ἀφ' ἑνὸς Πατρὸς προελθόντα, τὸ ἐξελθεῖν. Οὐδὲ γὰρ ἀπ' ἐμαυτοῦ ἐλήλυθα, ἀλλ' ἐκεῖνός με ἀπέστειλε. ίια: Τὸν ἀφ' ἑνὸς Πατρὸς προελθόντα, καὶ εἰς ἕνα ὄντα καὶ χωρήσοντα. 28: Ἐξῆλθον παρὰ τοῦ Πατρός, καὶ ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον· πάλιν ἀφίημι τον κόσμον καὶ πορεύομαι πρὸς Πατέρα. προελθεῖν προελ θεῖν Οὐ γὰρ προφορικὸν λόγον τὸν ἅμα τῷ προελθεῖν λυόμενον τῷ Θεῷ περιάπτειν θέμις. Ει οἷα λόγον σημαντικόν τινος ἢ προστακτικὸν προελθεῖν τοῦ Θεοῦ φάσκει. α Το προελθεῖν Ἐκ τοῦ κατ' ὀλίγον εἰς τὴν αἰσθητικὴν καὶ μεταβατικήν φύσιν προῆλθεν, Αι τὸ κατ' ὀλίγον Τὸ δ' ἐκ τινος γίνεσθαί τι, καὶ μὴ τόδε γίνεσθαί τι, μᾶλλον μὲν λέγεται ἐπὶ τῶν μὴ ὑπομενόντων, οίον ἐξ ἀμούσου μουσικὸν γίνεσθαι, ἐξ ἀνθρώπου δ' ού, Ει 8: Ἐκ γὰρ στερήσεως, ὅ ἐστι, καθ᾿ αὐτὸ μὴ ἶν, οὐκ ἐνυπάρχοντος γίνεται τι. μετὰ σιγήν, εἰ ἐκ σιγῆς μετὰ τὴν σιγὴν προελθεῖν τὸν λόγον, Ιλ. Καύματος ἐξ ἀνέμοιο δυσαέος όρνυμένοιο. Ἡ ἐξ ἀντὶ τῆς μετά. Ει Ἡ δὲ ἐξ πρόθεσις οὐ μόνον ἐνταῦθα είληπται ἀντὶ τῆς μετὰ προθέσεως, ἀλλὰ καὶ ἀλλα χοῦ, οἷον· πιόμεν' ἐκ βοτάνης, ἤτοι, μετὰ τὴν βοσκήν, καὶ, ἐκ νυκτῶν δ' ἄνεμοι χαλεποί, ήτοι, μετὰ τὰς νύχτας. Ιλ. Ν: Πιόμεν' ἐκ βοτάνης, Εκ βοτάνης, ἀντὶ τοῦ, μετὰ τὴν βοτάνην καὶ νομήν. Ει: Αντὶ τοῦ, μετὰ βάσκησιν, καί ἐστι, φασὶν, ὅμοιον τῷ, ἐξ ἀρίστου παρέσομαι, ἀντὶ τοῦ, μεθ᾽ ὁ ἀριστήσω. αιθέρος ἐκ δίης, μετὰ τὴν αἰθρίαν κατάστασιν ἐκ σιγῆς, ἀπὸ σιγῆς, ᾿Απὸ δ' αὐτοῦ θωρήσσοντο. ἀπὸ δ' αὐτοῦ, ἀπὸ δὲ τούτου χρόνου, μετέπειτα. ῞Οτι καθάπερ ἀλλαχοῦ ἡ ἐκ πρόθεσις ἀντὶ τῆς μετὰ λαμβάνεται, οὕτως ἐνταῦθα ἡ ἀπό. Απόδρομον μετ' ἐπάνοδον. ἀπό εἰ ἐκ μετάJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
exire a Patre, negat a silentio progredi: neque
secundum catholicos emanationem æternam intellexit, neque de probole Valentiniana vel somniavit. Aliquando Græci προελθείν ita usurpant, ut
vim τοῦ ἐξελθεῖν ex appositis habere sentiatur. Cum
igitur Christus dixisset, ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐξῆλθον,
Joan. viii, 42, idem signifcare voluisse putandus
est Ignatius, cum scribit ἀφ' ἑνὸς Πατρὸς προελθόντα, quodl interpres vertit, «ab uno Patre exeuntem. Certe ut emanationem a Patre iis verbis
denotet Ignatius, nulla ratio cogit. Novimus quid
Theodorus Beza ad illum Joannis locum scripserit:
• Loquitur Cbristus, meo quidem judicio, de adventu in carnem, non de æterna generatione, cui
improprie quoque tribueretur τὸ ἐξελθεῖν.» Et ratio
manifesta eruitur ex verbis proxime sequentibus:
Οὐδὲ γὰρ ἀπ' ἐμαυτοῦ ἐλήλυθα, ἀλλ' ἐκεῖνός με
ἀπέστειλε. Si autem apostolus en loco de aterna Filii
generatione locutus non est, multo minus Ignatius,
qui ita de adventu ejus loquitur, ut etiam de redίια: Τὸν ἀφ' ἑνὸς Πατρὸς προελθόντα, καὶ εἰς ἕνα
ὄντα καὶ χωρήσοντα. • Ab uno Patre exeuntem, et
in unum exsistentem et reversurum: ut illud exprimat Joan. xvi, 28: Ἐξῆλθον παρὰ τοῦ Πατρός,
καὶ ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον· πάλιν ἀφίημι τον
κόσμον καὶ πορεύομαι πρὸς Πατέρα. Εgivi a Patre
et veni in mundum; iterum relinquo mundum, et
vado ad Patrem. Neque igitur, cum Filium a Patre
exire dicit auctor epistolæ, de æterna generatione
cogitavit; neque cum Verbum a silentio prodire
negavit, de emissione Valentini somniavit. Certe
cx unica voce προελθεῖν nihil tale expiscari licet;
quæ cum latissimæ significationis sit, ex aliis verbis quibus adjungitur, ejus propria vis eruenda est:
pec ullo modo contendere possumus eodem plane
sensu eam accipi debere, cum ad Deum Patrem de
Filio, et cum ad silentium de Verbo refertur. Præsertim cum sciamus illud ipsum vocabulum προελθεῖν a Græcis attribui solere verbo etiam prolativo,
quod substantialis seu personalis generationis capax non est, ut legimus apud Joannem Philoponum
De mundi creatione lib. vi, cap, 4: Οὐ γὰρ προφο
ρικὸν λόγον τὸν ἅμα τῷ προελθεῖν λυόμενον τῷ Θεῷ
περιάπτειν θέμις. Ει Marcellus apud Eusebium,
Christum οἷα λόγον σημαντικόν τινος ἢ προστακτικὸν
προελθεῖν τοῦ Θεοῦ φάσκει.
α
Meræ bæ sunt logomachiæ; quare tandem fortius argumentum stringere videtur. Signant enim,
inquit, hæc verba id, ex quo quid exivit, ejus quod
ex eo exivit, vel locum, vel causam, vel principium
(ut scholæ loquuntur) constitutivum fuisse.» Subtilis hæc quidem, sed mira disputatio. Non quæro
quodnam illud sit principium constitutivum, quod
causa non sit, ut hic tertii membri locum occupet.
Certe scholæ ita non loquuntur. Illud quæro, an
Το προελθεῖν usurpari non possit, nisi de aliquo,
quod ex loco vel causa exit? Ἐκ τοῦ κατ' ὀλίγον εἰς
τὴν αἰσθητικὴν καὶ μεταβατικήν φύσιν προῆλθεν,
inguit Nemesius. Αι τὸ κατ' ὀλίγον neque locus est,
neque causa, neque principium constitutivum. lo
generatione ipsa, de qua loqui nostrum volunt, ex
principio privativo potius aliquid fieri dicitur, quam
ex constitutivo. Ita Aristoteles, Physic. lib. 1, cap. 7:
Τὸ δ' ἐκ τινος γίνεσθαί τι, καὶ μὴ τόδε γίνεσθαί τι,
μᾶλλον μὲν λέγεται ἐπὶ τῶν μὴ ὑπομενόντων, οίον
ἐξ ἀμούσου μουσικὸν γίνεσθαι, ἐξ ἀνθρώπου δ' ού,
Ει
cap. 8: Ἐκ γὰρ στερήσεως, ὅ ἐστι, καθ᾿ αὐτὸ μὴ
ἶν, οὐκ ἐνυπάρχοντος γίνεται τι. Ex privativo igitur
principio satis proprie aliud fieri aut prodire dicitur; et de rerum ortu ita sape loquimur. Quis
enim non dicit lucem ex tenebris oriri vel prodire?
Neque si Petavius eam phrasin ita explicandam
putavit, Verbum non esse ejusmodi, ut ex silentio,
vel post silentium prodierit, adeo exagitandus fuit,
quasi μετὰ σιγήν, εἰ ἐκ σιγῆς tam late differrent,
cum Eusebius in hac ipsa re hæc duo idem valere
clarissime ostendat. Accusat enim Marcellum quod
docuerit μετὰ τὴν σιγὴν προελθεῖν τὸν λόγον, et ol
eam sententiam gnosticæ hæresi eum addictum
pronuntiat. Notant Grammatici ex aliquando pro
post usurpari, ut apud Virgilium, ex illo tempore
pro post illud tempus, et apud Ciceronem, ex eo
die et ex consulatu, et ex hoc tempore. Quod et
Graecis familiare est. Ut ad illa Homeri Ιλ.:
Καύματος ἐξ ἀνέμοιο δυσαέος όρνυμένοιο.
Notat Scholiastes vetus: Ἡ ἐξ ἀντὶ τῆς μετά. Ει
Eustathius: Ἡ δὲ ἐξ πρόθεσις οὐ μόνον ἐνταῦθα
είληπται ἀντὶ τῆς μετὰ προθέσεως, ἀλλὰ καὶ ἀλλα
χοῦ, οἷον· πιόμεν' ἐκ βοτάνης, ἤτοι, μετὰ τὴν βοσκήν,
καὶ, ἐκ νυκτῶν δ' ἄνεμοι χαλεποί, ήτοι, μετὰ τὰς
νύχτας. Sic ad illa Ιλ. Ν: Πιόμεν' ἐκ βοτάνης,
Schol. V.: Εκ βοτάνης, ἀντὶ τοῦ, μετὰ τὴν βοτάνην
καὶ νομήν. Ει Eustathius: Αντὶ τοῦ, μετὰ βάσκησιν,
καί ἐστι, φασὶν, ὅμοιον τῷ, ἐξ ἀρίστου παρέσομαι, ἀντὶ
τοῦ, μεθ᾽ ὁ ἀριστήσω. Ita alibi, αιθέρος ἐκ δίης, μετὰ
τὴν αἰθρίαν κατάστασιν interpretatur idem Scholiastes. Neque tamen auctor epistolæ dixit ἐκ σιγῆς,
sed ἀπὸ σιγῆς, quod, secundum loquendi modum
Græcis familiarem, Latine e post silentium» reddi
potest. Ut apud Homerum legimus: ᾿Απὸ δ' αὐτοῦ
θωρήσσοντο. Ubi Scholiastes vetus, ἀπὸ δ' αὐτοῦ,
ἀπὸ δὲ τούτου χρόνου, μετέπειτα. Εt Eustathius:
῞Οτι καθάπερ ἀλλαχοῦ ἡ ἐκ πρόθεσις ἀντὶ τῆς μετὰ
λαμβάνεται, οὕτως ἐνταῦθα ἡ ἀπό. Inde Hesychius
Απόδρομον interpretatur μετ' ἐπάνοδον. Nihil igitur
trilius est apud Græcos, quam ut ἀπό εἰ ἐκ pro
μετά· apud Latinos, quam ut ab et ex pro post
accipiantur. Et qui e silentio vel post silentium
prodire verbum negat, mihi omnium hominum sermonem negare videtur.
Nos igitur et auctoris mentem, et veteris interpretis versionem defendendam onmino putamus;
quanı planam, simplicem, propriam et perspicuam,
non frigidam, aut argutam, aut inanem esse sentimus; eamque solam ad auctoris mentem recte expris
mendam, et ad Ebionitarum errorem, quem tue
temporis in animo cum scriberet auctor habuit, ca-
col. 307–308page 130 of 211
PG 5:307οὖν προπάτορα γινώσκεσθαι μόνῳ λέγουσι τῷ ἐξ αὐτοῦ γεγονότι μονογενεῖ, τουτέστι τῷ Νῷ, τοῖς δὲ λοιποῖς πᾶσιν ἀόρατον καὶ ἀκατάληπτον ὑπάρχειν. οὐκ ἀπὸ σιγῆς προελθών, τὸν Λόγον ἀπὸ Σιγῆς προελθεῖν.»PROLEGOMENA.
stigandum, et ad Magnesios, ne istam hæresin reci- stant, et in quibus quis on a Sige emissus sit, et
perent, præmuniendos plurimum valere contendi -
mus. Manet itaque inconcussa hactenus assertio
prima, auctorem epistolæ ad Magnesios nullam
aliam hæresin verbis ex ea prolatis quam veterem
illam Ebionitarum tot modis in eadem epistola descriptam respexisse: quæ cum ætate Ignatii martyris nimium viguerit, quod adversus eam scriptum
est, fidem temporum putsare non potest.
CAPUT V.
Assertio secunda, verba illa'ad Valentinum omnino
non spectare. Valentiniani nunquam dixerunt Sigen peperisse Logum. In schola Valentini solus
Nus ex Bytho et Sige, ideo Monogenes uppellatus.
Logus autem, quod a Bytho et Sige non esset, in
deminorationem natus, et Æon cæcus fuit. Genealogia Eonum a Blondello perperam repræsentata.
Fragmentum Valentiniani apud Epiphanium explicatur. Locus Cyrilli Hierosolymitani discutitur.
Dallai distinctio de mediata et immediata eductione exploditur. Verba Ignatii cum placitis Valentini male componuntur. Argumentis Dallæi omnibus
particulatim respondetur. Genuina Ignatianorum
explicatio redditur. Adversariorum expositio detorta
ostenditur.
ex quo Æone emissus sit Logus, diserte docetur.
Unum ex his apud Irenæum, alterum apud Epiphanium exstat: in priore Logus est ex Arche, id est
Nu, seu Monogene, et Aletheia; in posteriore, aut
ex iisdem, mediantibus Anthropo et Ecclesia, aut
ex Anthropo et Ecclesia in neutro ex Bytho et
Sige emissus esse dicitur. Secundo, sententia Valentinianorum prolixe exponitur ab Irenæo lib. 1,
cap. 4, et Valentini ipsius præcipue cap. 5, sed
nullibi Irenæus meminit Logi a Sige prolati; non
post eum Tertullianus, non Epiphanius, aut Philastrius, Augustinus, Theodoretus, non eorum quisquam qui de industria Valentini delirium exposuerunt. Præterea hoc dictum nunquam a Valentinianis vel inde patet, quia dici in schola Valentini non
potuit. Ex ejus enim doctrina Æon a Sige emissus
intra primam quadrigam, quam primordialem tetractyn et autenthicam nominabant, continebatur,
a qua Logus exclusus est. Æon autem ille ex Bytho
et Sige prognatus, virtute suæ generationis communicavit cum Patre supremo: illi Bythus cognitus fuit, reliquis non item. Ita Irenæus: Tòv µèv
οὖν προπάτορα γινώσκεσθαι μόνῳ λέγουσι τῷ ἐξ
αὐτοῦ γεγονότι μονογενεῖ, τουτέστι τῷ Νῷ, τοῖς δὲ
λοιποῖς πᾶσιν ἀόρατον καὶ ἀκατάληπτον ὑπάρχειν.
• Et propatorem quidem eorum cognitum soli dicunt ei, qui ex eo natus est Monogeni, hoc est No:
reliquis vero omnibus invisibilem et incomprehensibilem esse. › Nus igitur Monogenes, sive unigenitus dictus est, quod ille solus ex Bytho et Sige
natus est. Unde Tertullianus Nouv vocat illum VaJentini Monogenem ex patre Bytho et matre Sige:
et quamvis excipiat contra nomen Monogenis, illud
tamen facit non respectu Logi, aut alterius post
Logum Eonis, sed Aletheiæ tantum, quæ ex iisdem
parentibus orta est. Ita et ipse, inquit, Pater dicitur et initium omnium, et proprie Monogenes. Atqui
non proprie, quia non solus agnoscitur; nam cum
illo processit et femina veritas. Monogenes, quia
prior genitus, quanto congruentius Protogenes vocaretur? Respectu Aletheiæ, scilicet quæ post eum,
sed ex iisdem Bytho et Sige processit; ratione autem ad reliquos Æones habita proprie Monogenes
Stabilita prima assertione, sequitur assertio secunda, scilicet verba ipsa οὐκ ἀπὸ σιγῆς προελθών,
ut sunt ab auctore epistolæ ad Magnesios prolata,
ad Valentinum omnino non spectare, nec sine violenta detorsione ad ejus hæresin exponendam et
oppugnandam applicari posse. Si enim Valentini
delirium de emissione Logi, auctor epistolæ ferire
voluisset, et tribus tantum verbis id facere cogitasset, iisque negative positis, et obiter adductis, dum
contra alios et maxime oppositos hæreticos disputare, contra quos eadem verba non minus quam
adversus Valentinum facerent; fieri omnino non
potuit, nisi illud ipsum diserte negaret, quod Valentinus clare ac totidem verbis asseruerat. Sententia enim negativa nihil aliud ferire potest,
nisi oppositam affirmationem; ut, si quis neget id quod
ille nunquam affirmavit, ejus negatio Valentinum
directe non feriat. Hæc adeo certa sunt, ut hic
ipsum Dallæum habeamus confitentem. ‹ Ego vero,
inquit, respondeo plane necesse esse ut is, ad quem
scriptor respexerit, quisquis ille de cætero sit,
hoc certe docuerit: τὸν Λόγον ἀπὸ Σιγῆς προελθεῖν.»
Quid neget Ignatius perspicuum est ex eo quod af- dicebatur, quod solus iHe, reliquorum autem nemo,
firmat; affirmat Adyov esse &ôtov, contra Ebionitas, negat and σyns poεliv. Si Valentini delirium in animo habuit notare et refellere, oportet
certe a Valentino dictum et assertum esse, Adyov &TÒ
Zyns poɛɛiv. Hoc autem unquam diserte docuisse Valentinum nego. Si fragmenta omnia Valentinianorum excutias, si expositiones omnes eorum sententiæ evolvas, si objecta a SS. Patribus,
Valentini hæresin ex professo et fuse exponentibus,
singula percurras, nunquam hoc vel ab ipsis hæreticis scriptum, vel apud illos Patres expositum aut
objectum reperies.
Nam primo non reperitur talis genealogia in iis
fragmentis Valentinianorum, quæ etiamnum exex Bytho et Sige natus esset. Quin etiam hoc itti
Monogeni adeo proprium et peculiare fuit, ut illi
præ omnibus aliis Æonibus exinde maxima privi.
legia accesserint. Bythus ili soli, quod ab ipso
natus esset, notus fuit. Logus, utpote qui ab ipso
non emissus est, ut nec a Sige, Propatora non cognovit, ideo quia ab ipso natus non est: quapropter
cæcus on dictus est, qualis a Sige emitti Bythi
ou non potuit. Irenæus, lib. 11, cap. 48: ‹ Similiter autem rursus et de Logo tertiam prolationein
ei a Patre donans, unde et ignorat magnitudinem
ejus. Tertullianus, cap. 9: Sed et hoc exceptio
personarum est, quod solus ille Nus ex omnibus
immensi Patris fruitur notione, gaudens et exsul-
col. 309–310page 131 of 211
PG 5:309Βυθόν προπάτορα Σιγής Νοῦν Πατέρα ᾿Αλήθειαν Νοῦν Πατέρα Σιγή λόγον καὶ ζωὴν 80 βίβλον Καὶ ταῦτα μὲν ἀπὸ μέρους τῶν βιβλίων αὐτῶν παραθέντα ἕως ὧδέ μοι εἰρήσθω, γεῖσα ἀναδείκνυσι Πατέρα τῆς ᾿Αληθείας, ο άνθρωπον Μετὰ τοῦτο δὲ ἡ Σιγὴ φυσικὴν ἑνότητα φωτός προενεγκαμένη σὺν τῷ ἀνθρώπῳ (ἦν δ᾽ αὐταῖς ἡ συνέλευσις τὸ θέ λειν) καὶ ἀναδείκνυσι τὴν Ἀλήθειαν. τοῦτο ἡ ᾿Αλήθεια μητρικὴν προενεγκαμένη προυνει κίαν ἐθήλυνε τὸν Πατέρα ἑαυτῆς εἰς ἑαυτὴν, καὶ συνήεσαν ἑαυτοῖς ἀφθάρτῳ μίξει καὶ ἀγηράτῳ ἀκηράτῳ ]συγκράσει, καὶ ἀναδείκνυσι τετράδα πνευ ματικὴν ἀῤῥενόθηλυν, ἀντίτυπον τῆς προούσης τε ἥτις ἦν Βυθός, Σιγή, Πατήρ, ᾿Αλήθεια· αὕτη δὲ ἡ ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ τῆς Σιγῆς τετράς, Ανθρωπος, Εκο κλησία, Λόγος, Ζωή. ΛόγονJ. PEARSONI VINDICIÆ IGNATIANÆ. - BARS II.
tans, illis utique mœrentibus. › Qui a Bytho et Sige
emissus est, ipsi Bytho similis et æqualis fuit:
Logus autem minime, qui fuit in deminorationem
emissus. Tertullianus, cap. 7: ‹ Suscipit illa statinı
et prægnans efficitur et parit utique silentio Sige;
et quem parit, Nus est, simillimum Patri et parem
per omnia. › Irenæus, lib. 11, cap. 24: ‹ Eum qui est
a Nu Propatoris (ita lego) ipsorum emissus Sermo
iu deminorationem emissum dicunt. Nun enim perfectum a perfecto Bytho progeneratum jam non potuisse eam quæ ex eo est emissionem facere perfectam, sed obcæcatam circa agnitionem et magnitudinem Patris, et Salvatorem symbolum mysterii
hujus ostendisse in eo qui a nativitate cæcus fuit. ›
Hæc igitur sunt in Valentini schola certissima
dogmata. Nun, quia a Bytho et Sige emissus est,
Bythum plenissime cognovisse, illique æqualem et
parem esse Bythum autem et Sigen alios Æonas
progenerare noluisse, ideoque Nun Monogenem diclum fuisse. Ut autem alii Æones emitterentur,
Nun etiam Archen et Patrem factum. Logum auum, qui ab eo progeneratus est, in deminorationem
generari, eo quod ex Bytho et Sige emissus non
asset, ideoque Bythum prorsus ignorare, et Æonem
cæcum dici. Patet itaque in scholia Valentini Logum a Bytho vel Sige emissum dici non potuisse.
Blondellus, ut hæc evitaret, miram nobis Æonum
genealogiam pertexit, et Valentinianorum sententiam hoc modo effictam exprimit: «Supremum illi
Eonem somniantes Βυθόν a se et προπάτορα dictum,
qui ex Σιγής complexu geminam prolem Nοῦν seu
Πατέρα et ᾿Αλήθειαν suscepisset; rursus Nοῦν seu
Πατέρα Σιγή matri commistum λόγον καὶ ζωὴν 80Huisse fingebant. Hæc igitur eorum genealogia, ex
Blondelli sententia:
Bythus-Sige.
Л
Nus Veritas
Nus Sige
Sermo, Vita.
Aliam fatetur exposuisse Patres; hanc autem accepisse se ait ex fragmento libri Valentinianorum,
quod ab Epiphanio Panario suo insertum est. Hæc
ille in præfatione ad Apologiam. In notis autem ad
epistolam Isaaci Vossii asserit librum eum esse
ipsius Valentini, et secundum eum Adyov a Nu et
Sige immediate processisse. Sed primo liber ille
Valentino ipsi sine ullo fundamento ascribitur. Nam
Epiphanius contra Valentinianos disputans et fragmentum hujus libri recitans, eum vocal thy aútŵV
βίβλον non ejus, sed eorum librum, alicujus scilicet Valentiniani, non ipsius Valentini; et ad finem
fragmenti addit: Καὶ ταῦτα μὲν ἀπὸ μέρους τῶν
βιβλίων αὐτῶν παραθέντα ἕως ὧδέ μοι εἰρήσθω, et
hæc quidem ex parte librorum eorum inserta huc
usque mihi dicta sunto, › Imo falsissimo ipsi Valentino assignari certum est. Ejus enim propria sententia ab Irenæ refertur, quæ ab hujus libri delirio
multum discrepat; et Valentini discipulos tum a
«
magistro, tum a seipsis sæpe dissensisse omnes norunt. Secundo, Æonum genealogia, quam Blondellus repræsentat, in eo fragmento minime continetur, sed plane alia, nempe:
Bythus Sige
Pater
Pater-Sige
Veritas
Pater Veritas
Homo, EcclesiaSermo, Vita.
Blondellus quidem verba quædam ex eo fragmento
ad suam genealogiam firmandam recitat, sed admodum dolose: ea enim omittit, quæ ad rem maxime
faciunt; nostra autem ex ipsis fragmenti verbis sic
dilucide colligitur. Valentinianus ille primo Bythum
et Sigen describens, inquit: Kal auth autŵ µLLγεῖσα ἀναδείκνυσι Πατέρα τῆς ᾿Αληθείας, ο Et hæc illi
commista parit Patrem veritatis. Prima igitur
emissio est qua Pater veritatis ex Bytho et Sige ge.
neratur, quem et άνθρωπον vocabant. Μετὰ τοῦτο
δὲ ἡ Σιγὴ φυσικὴν ἑνότητα φωτός προενεγκαμένη
σὺν τῷ ἀνθρώπῳ (ἦν δ᾽ αὐταῖς ἡ συνέλευσις τὸ θέ
λειν) καὶ ἀναδείκνυσι τὴν Ἀλήθειαν. Postea autem
Sige naturalem unitatem lucis proferens cum homine (erat autem illis velle congressus), parit etiam
Veritatem. Secunda igitur emissio est.qua Veritas
τοῦτο ἡ ᾿Αλήθεια μητρικὴν προενεγκαμένη προυνει
ex Patre, seu homine, et Sige generatur. Mɛtà
κίαν ἐθήλυνε τὸν Πατέρα ἑαυτῆς εἰς ἑαυτὴν, καὶ
συνήεσαν ἑαυτοῖς ἀφθάρτῳ μίξει καὶ ἀγηράτῳ [lego
ἀκηράτῳ ]συγκράσει, καὶ ἀναδείκνυσι τετράδα πνευματικὴν ἀῤῥενόθηλυν, ἀντίτυπον τῆς προούσης τε
pados. Postea Veritas maternam proferens lasciviam, effeminavit Patrem suum ad seipsam, et
congressi sunt invicem incorrupta mistione, et immortali coitu, et parit tetradem spiritualem prioris
tetradis repræsentativam. › Tertia igitur emissio
est, qua secunda tetras (Homo et Ecclesia, Sermo
et Vita), ex Patre et Veritate generata est. Hæc est
genealogia Eonum primæ ogdoadis in fragmento
libri Valentinianorum apud Epiphanium descripta;
ex quo novam plane et hactenus inauditam Blondellus fecit, quam nec in eo fragmento, nec alibi
reperias. Hanc autem ipse commentus est, ut Adyov
suum ex Sige immediate produceret; quod omnibus
Valentinianorum genealogiis repugnat. Et sententiam suam firmare videtur ex verbis quæ sequuntur,
ἥτις ἦν Βυθός, Σιγή, Πατήρ, ᾿Αλήθεια· αὕτη δὲ ἡ ἐκ
Hy
τοῦ Πατρὸς καὶ τῆς Σιγῆς τετράς, Ανθρωπος, Εκο
κλησία, Λόγος, Ζωή. Sed si hæc verba aliquid probarent, Λόγον a Sige non immediate productam
docerent; sunt enim tantummodo priorum explicatio; in prioribus autem secunda tetras non imme.
diate a Sige, sed a Veritate producitur: hæc igitur
ad sententiam Blondelli nihil omnino faciunt. Sed
ut in illo fragmento multa corrupta sunt, ita hiç
col. 311–312page 132 of 211
PG 5:311λόγον ἀπὸ Σιγῆς προελθεῖν. δὲ ἡ ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ τῆς Σιγῆς ᾿Αλήθειαν Σιγῆς Αληθείας, υἱ 6: Εγέννησε Σιγήν, καὶ ἀπὸ Σιγῆς ἐτεχνη "Οτι ὁ Βυθὸς ἐγέννησε Σιγὴν, καὶ ἀπὸ τῆς Σιγῆς ἐτεκνοποίει Λόγου, τοῦ παρ' Έλλησιν Διός· οὗτος χείρων τοῦ τῇ ἀδελφῇ μιγνυμένου· τέκνον γὰρ εἶναι τοῦ Βυθοῦ ἐλέγετο ἡ ποίει Λόγον་
Logon ex Sige emissum admittebant. Bythus hic
ex Sige tanquam ex filia sua generat liberos: al si
Valentinianus quispiam dicat Nun seu Patrem ex
Sige Æonem aliquem procreasse, id factum non
ex filia, sed ex matre docebant. Logo igitur Cyrilli
infelicissime usus est Blondellus; et satis adhuc
manifestum est a Valentino nunquam dictum fuisse
λόγον ἀπὸ Σιγῆς προελθεῖν.
etiam locus mihi sanus non videtur; nam vel aveŋ Nun velint Logon genuisse; nunquam tamen eum
δὲ ἡ ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ τῆς Σιγῆς ᾿Αλήθειαν immer
diate præcedentem spectat, quæ secundum hunc
Valentinianum ex Patre et Sige prognata est, et
tunc aliquid ante sequentem vocem teτpás deest;
vel pro Σιγῆς omnino legendum est Αληθείας, υἱ
hæc præcedentibus conveniant. Frustra etiam huc
advocat Blondellus corrupta illa verba Cyrilli in
catechesi 6: Εγέννησε Σιγήν, καὶ ἀπὸ Σιγῆς ἐτεχνηTolet Adyov. Locus ille adhuc in mendo cubat, nec
ab interprete intellectus est. "Οτι ὁ Βυθὸς ἐγέννησε
Σιγὴν, καὶ ἀπὸ τῆς Σιγῆς ἐτεκνοποίει Λόγου, τοῦ
παρ' Έλλησιν Διός· οὗτος χείρων τοῦ τῇ ἀδελφῇ
μιγνυμένου· τέκνον γὰρ εἶναι τοῦ Βυθοῦ ἐλέγετο ἡ
Eɩwn. Ita Græca verba edita et distincta sunt, quæ
Joannes Grodecius sic interpretatus est: Quod
Bythos, id est profundum, genuerit Sigen, id est
Silentium, et de Sige procrearit Logon, qui Jupiter sit
gentilibus, et deterior ac inferior eo qui cum sorore
sit mistus. Sige enim Bythi filia dicebatur. › Mira
hic tradit interpres de Logo Valentiniano qui sit
Jupiter gentilibus. Legit enimvero in ms. suo vocem Adyov, sed corrupte exaratam, quare et a prioribus et a sequentibus in Græcis distinxit, in Latinis
autem utrique sententiæ conjunxit, cum &TeXVOποίει componit, ac si scriptum esset Λόγον (quemadmodum in ms. Oxoniensi egitur) cum tou Aids
conjungit, ac si eodem casu legeretur, atque ita
omnia confundit. Si Adyov quidem legamus, sensus
verborum hic perspicuus est: ‹ Bythus genuit Sigen,
et e Sige generavit Logum. Jove gentilium hic pejor
est, qui cum sorore mistus est. Filia enim Bythi
dicebatur Siope. Sed illa vox Adyov quæ hunc locum adeo turbavit omnino necessaria non est, sive
priora, sive posteriora verba respicias. Posterioribus non competit, quod Grodecius voluit. Cyrillus
enim non Logon, sed Bythum Jovi comparat. Prioribus neque Adyov competit, neque Adyov necessarium est; nam TexvoToLeiv, liberos procreare, quicunque tandem illi sint, satis ad hujus loci scnsum
exprimendum valet. Docet enim Cyrillus Jovem
sorori mistum fuisse, Bythum ex filia sua procreasse liberos: quod turpius est. Quamvis mibi
etiamnum maxime arrideat, quod olim mihi ipsi
in mentem venit, legendum scilicet esse non Aóyou
"el Abyov, sed 2óywy toũ Alós, ad modum, vel simiBitudinem Jovis, ea ratione qua Jupiter procreavit
liberos, ut 26yw adverbialiter sumatur, neque ad
Eonem Valentinianum omnino spectet. Certe si
Adyov admittamus, Cyrillum dogmata Valentini mirifice confundere dicendum est; neque excusatio
Blondelli quidquam valet, quasi Bythum seu Propatorem cum Nu seu Patre Valentinianos confudisse
statuat. Nam si supponas hic Patrem, seu Nun, pro
Bytho et Propatore sumi debere, omnia adhuc erunt
a schola Valentini prorsus aliena. Bythus hic dicitur genuisse Sigen, at Sigen a Nu generatam fuisse,
nemo unquam Valentinianorum somniavit. Bythus
dicitur ex Sige genuisse Logon. Valentiniani licet
Exposita sententia, rationibusque nostris adversus Blondelli astutias defensis, videamus quid
Dallæum moverit ut aliter sentiret: Ipsa hæc verba
in Valentinum ferri, ejusque delirium ferire, non
est, inquit, ut opinor, obscurius.» Primum quam
timide, nt copinor, › et, ‹ non obscurius!, Imo
vero certissime obscurius, et, ut opinor, absurdius;
quod ex viri doctissimi probatione patebit luculentius. Ex Irenæo quidem fabulosam Valentini divinitatem exponit, eademque Tertullianum, Epiphanium et alios traderc asserit. Hæc nunc non excutio;
sed num Irenæus, vel alius quisquam in enarranda
Valentini divinitate tradit Sigen peperisse Logon,
aut Logon non dicit ab alia quam Sige. fuisse emissum? Hoc non dicit, quod omnino dicere debuit, si
aliquid quod ad suam sententiam confirmandam
valeret, afferre vellet. Sed ejus loco hoc tantum
dixit: ‹ Quorum nemo est qui non a Sige eductum
a Valentino Logon, vel immediate ut a matre filiam,
vel certe mediate ut ab avia nepotem commemoret.» Imo vero hæc in hac re distinctio de mediata et immediata eductione est vel ab ipso, vel a
Blondello excogitata; neque talis eductio ab ullo
istorum Patrum est exposita; nemo eorum vel
mediate vel immediate Logon vel ex Sige vel ex
alio Æone eductum fuisse dixit. Hæc distinguendi
subtilitas et Valentini et Patrum ævo longe inferior
esse cognoscitur; nec ibi adhiberi debuit, ubi de
nuda eorum sententia quæritur. Præterea quorsum
hæc distinctio in duo membra, ut sit Logus vel
filius Siges, vel nepos? An quisquam eorum quos
commemorat, Logon Siges filium nominat, aut ex
Sige immediate educit, ut Dallæus eum recte Siges
filium vocare possit? Dixit quidem Irenæus Adyov
Ylby μovoyεvous, Verbum Unigeniti Filium, > Siges
filium non dixit. Ipse Irenæum adducit ut ostendat ex
Sige prodiisse Nun, Nun autem et suam Aletheiam
emisisse Logon, et eadem Tertullianum et Epiphanium docuisse asserit. Si autem hæc vera sint, tum
eorum nemo Logon a Sige immediate ut a matre filium eductum commemorat. Et tamen cum ista tam
infeliciter dixisset, ac si res jam confecta esset, inquit: ‹ Hæc nobis delibasse satis est, ut quivis
intelligat de hac Valentini matæologia cogitasse
epistolæ ad Magnesianos scriptorem. › Cogitavit,
scilicet, ille antiquus scriptor prius de mediata et
immediata eductione Æonum; vidit secundum Valentini sententiain a viris eadem scribentibus Logon
e Sige vel ut matre, vel ut avia eductum, ideoque
simpliciter negat Verbum ex silentio prodiisse. Hæc
col. 313–314page 133 of 211
PG 5:313οὗτος, Ἰησοῦς εἷς, ὁ μέγας ἀρχιερεὺς Θεοῦ τε ἑνὸς τοῦ αὐτοῦ καὶ Πατρός, Προβάλλονται διὰ τούτων τὸν Ἰησοῦν, ἦν καὶ Σωτῆρα προσαγορεύουσι καὶ Χριστὸν Λόγον. Ἰησοῦν, ἂν καὶ Σωτῆρα προσαγορευθῆναι καὶ Χριστὸν καὶ Λόγον πατρωνυμικῶς, καὶ πάντα, ο Λόγῳ οὐκ ἀπὸ ΣιγῆςPARS II.
rationis Dallæanæ summa, quam absona, quam Nemone id asserere potuit qui ejus deliria non audetorta quis non videt?
Hactenus Valentini sententiam exposuit, nunc
auctoris verba cum ejus placitis componit, ut eum
de Valentino, cum scriberet, cogitasse probet. Primo
hoc exinde colligit, quod ǝit ‹ Deum esse unum, › Mira
hæc probatio. Nonne causam satis justam habuit
auctor epistolarum, ut Deum unum diceret, qui
sæpe Christum Deum esse dixit? Nonne omnes
catholici ante Valentinum Deum esse unum sæpe
affirmarunt? Si quisquis dixit unum esse Deum de
Valentino cogitavit, nemo ante Valentinum catholice scripsit. Sed nondum etiam liquet Valentinum
Dei unitatem negasse. Nam cum Irenæus ejus et
sequacium omnium deliria exposuisset, hæc babet,
lib. 1, cap. 19: «Omnes enim fere quotquot sunt
hæreses Deum quidem unum dicunt, sed per sententiam mala immutant.» Et rursus lib. iv, cap. 58:
‹ Judicabit autem et eos qui sunt a Valentino
omnes, quia lingua quidem confitentur unum Deum
Patrem, et ex hoc omnia; ipsum autem qui fecerit
omnia, defectionis sive labis fructum esse dicit. ›
Aperte igitur professus est Valentinus unum esse
Deam, et licet Tertullianus eum tot deos quot
Eonas fecisse rhetorice pronuntiet, ipse tamen
Eonas Valentini nihil aliud fuisse quam sensus et
motus; et in personales substantias a Ptolemæo
mutatos esse asserit. Præterea epistolæ auctor hoc
ipso loco unitate Dei expresse adversus Ebionæos
utitur, contra quos ex professo disputans. docet
prophetas secundum Christum vixisse, et ideo persecutionem passos esse, dum ejus gratia imbuti
essent, ut omnes agnoscerent quod unus Deus
est qui manifestavit seipsum per Jesum Christum
Filium ipsius. Secundo, addit unum Deum, ›
inquit, seipsum manifestasse per Jesum. An hoc
dicere non potuit nisi de Valentino cogitasset?
Quænam ratio cogit hic nos ad illius deliria confugere? Nonne hæc satis perspicua sunt et ad Ebionæos confutandos idonea, si Valentinus nunquam
exstitisset? Nonne per se satis recte dicta sunt,
licet nullum omnino hæreticum perstringerent?
Quemadmodum Clemens Alexandrinus Admonitione ad gentes locutus est de Christo Logo: 'Atdio;
οὗτος, Ἰησοῦς εἷς, ὁ μέγας ἀρχιερεὺς Θεοῦ τε ἑνὸς
τοῦ αὐτοῦ καὶ Πατρός, quibus verbis ipsam Ignatii
epistolam in animo habens usus esse videatur? Non
puto virum doctissimum id velle, ut aliter hæc intelligi non possint, nisi ut Valentinum feriant: hoc
tantum, opinor, vult, bæc verba· omnes cjus
nugas disjicere. › Sed quis ei vel hoc concedet?
An qui dicit Deum unum se per Christum manifestasse satis omnia Valentini dogmata confutavit?
Nonne idem potius dicit quod dixit Valentinus,
qui ideo emissum Christum docuit, ut innominabilem et incomprehensibilem Patrem, quem unum
Deum professus est, declararet? Tertio, docet auctor
Jesum Christum esse Dei illius qui se manifestavit
Filium. Ergone Valentinum necessario respexit?
diverat? At hoc cum Valentini fabulis non consentit. Recte: atque hinc fortasse colligere possumus, auctorem epistolæ non fuisse Valentinianum:
nec aliud quidquam inde sequitur. Quarto, ‹ addit
Christum Dei Filium esse ejus Adyov.» Ilinc recto
fortasse colligatur auctorem nostrum post S. Joan -
nem evangelistam scripsisse, post Valentinum neutiquam. ‹ Jesum quidem et Christum a Verbo Valentinus divisit. Sed an hæc omnia simul dicere,
est Valentinum refutare? An eumdem Jesum et
Christum et Adyov nominare est illius impium delirium disjicere? Non puto. Nam et ipsi Valentiniani
eumdem et Jesum et Christum et Adyov nominabant. Hoc diserte tradit Theodoretus, lib. 1, cap. 7:
Προβάλλονται διὰ τούτων τὸν Ἰησοῦν, ἦν καὶ Σωτῆρα
προσαγορεύουσι καὶ Χριστὸν Λόγον. • Jesum inde
produxerunt, quem et Servatorem appellant, et
Christum Verbum. › Ipse etiam Irenæus tradit
nobis perfectum fructum Ἰησοῦν, ἂν καὶ Σωτῆρα
προσαγορευθῆναι καὶ Χριστὸν καὶ Λόγον πατρωνυμικῶς, καὶ πάντα, ο Jesum, quem et Salvatorem
vocari et Christum et Logon patronymice, et omnia. ›
Quinto, ‹ Adyov sermonem æternum dixit. › Nempo
catholice secutus est Apostolum, Ecclesiæ vocem
edidit, et adversus Ebionem usurpavit. Si Valentinus æternum esse non credidit, ante eum Ebion
æternum esse negavit. Quorsum igitur Valentinus
huc advocatur, cum ad manum sit Ebion, contra
quem auctor epistolæ ex professo disputat? Sexto,
• de vero Dei Λόγῳ postremo subjicit οὐκ ἀπὸ Σιγῆς
pov. Recte, sic enim exegetice dicit, quod
›
ante dixerat, cum eum Adyov ¿t̃ôtov pronuntiasset.
Ita Apostolum explicat, Ebionem refutat, Magnesianos præmunit; ac si diceret: Verbum hoc quod
de Christo dicitur, æternum est, non temporale,
quale ex silentio oriri solet, nec nisi post silentium
prodire; quod adversus Ebionem ejusque sequaces
semper urgendum est; non ac si diceret: • Adyov
hunc nihil habere cum Valentiniano Abyų commune, quem impostor a Sige exire fingebat. Neque
enim hic de Valentino agitur, sed de Ebione; importune igitur ille hoc loco advocatur: neque impostor ille unquam dixit Adyov a Sige emissum esse,
sed ex Monogene, Bylli et Siges filio unigenito.
Dallæus ipse sententiam ejus ex Irenæo delineavit,
reliquosque eum sequi ait: nulla ibi Logi e Sige
progeneratio; nulia itaque hic ad Valentinum allusio. Et sex argumenta ex una sententia mire couflata ne unius quidem vim habent.
Quare hoc loco satis jam vexato atque detorto,
ea tandem recolit, quæ proxima paulo ante periocha
de Christo auctor epistolæ dixerat, ut eo loco bæresim Valentini refutatam inveniat, in quo Ignatius
de nulla hæresi disputat, sed tantum Magnesianos
monet, ut a schismate caveant, et Christianam
veritatem arcte amplexentur, quam particulatim
explicat, dein argumento ab unitate Dei et Christi
ducto exornat: quod et per se satis proprium esh
col. 315–316page 134 of 211
PG 5:31512: Διὸ ἀφ' ἑνὸς ἐγενήθησαν, 1 Πάντα ὑπὲρ πάντων εἰς ἕν, καὶ ὑπὲρ ἑνὸς τοῦ προπάτορος. ἐμὲ, ὑφ᾽ ἕνα ταχθησόμενοι Θεὸν, καὶ τὸν ἕνα Λόγον Τα θαύματος μυστικοῦ! εἷς μὲν "Ω ὁ τῶν ὅλων Πατήρ· εἷς δὲ καὶ τῶν ὅλων Λόγος· καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν καὶ τὸ αὐτὸ πανταχοῦ. Μία δὲ μόνη γίνεται μήτηρ Παρθένος· Ἐκκλησίαν ἐμοὶ φίλον αὐτὴν καλεῖν. • Ο Σπεύσωμεν εἰς μίαν ἀγάπην συναχθῆναι οι πολλοὶ κατὰ τὴν τῆς μοναδικῆς οὐσίας ἕνωσιν· ἀνα λόγως ἑνότητα διώκωμεν τὴν ἀγαθὴν ἐκζητοῦντες μονάδα. Ἡ δὲ ἐκ πολλῶν ἕνωσις ἐκ πολυφωνίας καὶ διασπορᾶς ἁρμονίαν λαβοῦσα θεϊκὴν μία γίνεται συμ φωνία, ἑνὶ χορευτῇ καὶ διδασκάλῳ τῷ λόγῳ ἑπομένη, ἐπ' αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν ἀναπαυομένη, Αββά λέγουσα, τὸν δὲ Νοῦν τοῦτον καὶ Μονογενῆ καλοῦσι καὶ Λόγος, ὃν μεγάλῳ Πατρὶ συνυμνώ ΝέοςPrima tetras ex ipsis Valentinianorum libris desumpta apud Epiphanium hæc est, Bulbs, Σy,
Hathe, 'Alf, ubi ex Patre et Veritate generatur
Logos. Exivit igitur Logos secundum Valentinianos
non a Sige, sed a Patre. Quare si auctor epistolæ
illos hæreticos in animo habuisset, nunquam negasset quod illi non affirmarunt; nunquam dixisset
quod illi dixerunt.
Sed si Valentinum non feriat, cum exire a Patre
scribit, ad eum certe collineat, quod ex uno Patre
exire dicat. Minime vero; non enim docuit Valentinus Logon ex pluribus patribus exiisse. ‹ At,
inquit, non dixit ab uno patre Nu, sed et a matre
Aletheia. Præclarum enimvero argumentum! An
eo minus erat ex uno Patre, quod esset etiam ex
matre? De posteritate Abrahami Apostolus llebr. xı,
12: Διὸ ἀφ' ἑνὸς ἐγενήθησαν, Propter quod et ab
uno orti sunt. Non igitur habuerunt matrem qui ab
Abrahamo descenderant? aut quia ab uno orti sunt,
avum aut aviam habere non potuerunt? Nazianzenus orat. 1 De Adamo: Πάντα ὑπὲρ πάντων εἰς ἕν,
καὶ ὑπὲρ ἑνὸς τοῦ προπάτορος. Frat, scilicet Adamus, unus ille propator humani generis, quamvis
Eva etiam fuerit mater omnium viventium. Tanr
malis avibus hoc loco usus vir doctissimus progreditur tamen, et postrema etiam verba [Jesum Christum in unum, Patrem scilicet, exsistere et reversum esse] non alio quam in fictitium Valentini
Christum destinata statuit.» At postrema sententiæ
verba eumdem sine dubio spectant, quem ejusdem
sententiæ priora; eumdem auctor intelligit a Patre
exeuntem et ad Patrem revertentem. Prioribus
vult Dallæus Valentini Logon ſeriri, posterioribus
ejusdem Christum; cum in Schola Valentini Logos
et Christus sint prorsus et plane distincti. Non
igitur utrumque, imo neutrum ferit. Utcunque sit,
ferri non potest, ut nos ad Valentini Logon et
Christum rejiciat, et simul hæc ab auctore epistolæ
juxta S. Joannem scripta pronuntiet. Quid enim
opus est ut Valentinum respiceret, qui de S. Joannis mente exprimenda cogitavit? Imo quid hoc ad
generationem Logi, quod agit de Incarnatione sive
adventu in mundum? ut superius eum locum exet vetustissimis scriptoribus familiare. Ita Clementis dicitur, et initium omnium, et proprie Monogenes.>
Alexandrini Admonitione ad gentes repræsentat
Christum Logon innumerabiles populos ad unitatem
Ecclesiæ in hunc modum convocantem, "H×ɛte we
ἐμὲ, ὑφ᾽ ἕνα ταχθησόμενοι Θεὸν, καὶ τὸν ἕνα Λόγον
Toū soū. Ita Pædagog. lib. 1, unitatem Ecclesiæ
mirifice depingit: Τα θαύματος μυστικοῦ! εἷς μὲν
"Ω
ὁ τῶν ὅλων Πατήρ· εἷς δὲ καὶ τῶν ὅλων Λόγος· καὶ
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν καὶ τὸ αὐτὸ πανταχοῦ. Μία
δὲ μόνη γίνεται μήτηρ Παρθένος· Ἐκκλησίαν ἐμοὶ
φίλον αὐτὴν καλεῖν. • Ο miraculum mysticum!
Unus quidem universorum Pater; unum autem et
universorum Verbum; et Spiritus sanctus unus ac
idem ubique. Una autem sola est mater virgo: mihi
autem placet eam vocare Ecclesiam. › Et gentes
etiam invitat ad hanc unitatem, tanquam unitati
divinæ conformem et ad illam tandem perducentem: Σπεύσωμεν εἰς μίαν ἀγάπην συναχθῆναι οι
πολλοὶ κατὰ τὴν τῆς μοναδικῆς οὐσίας ἕνωσιν· ἀναλόγως ἑνότητα διώκωμεν τὴν ἀγαθὴν ἐκζητοῦντες
μονάδα. Ἡ δὲ ἐκ πολλῶν ἕνωσις ἐκ πολυφωνίας καὶ
διασπορᾶς ἁρμονίαν λαβοῦσα θεϊκὴν μία γίνεται συμ
φωνία, ἑνὶ χορευτῇ καὶ διδασκάλῳ τῷ λόγῳ ἑπομένη,
ἐπ' αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν ἀναπαυομένη, Αββά λέγουσα,
6 Mathp. Festinemus ut in unam dilectionem
multi cogamur, secundum monadicæ essentiæ unionem; analogice unionem persequamur bonain exquirentes unitatem. Quæ est autem ex multis unio
ex vocum multitudine et dispersione divinam capiens harmoniam unus fit concentus, unum chori
ducem sequens et magistrum Verbum, in ipsa acquiescens veritate, dicens: Abba Pater. › Hæc
igitur de uno Deo Patre, et uno Christo Logo doctrina, semper habita est per se satis ad unitatem
ecclesiasticam premendam idonea. Non aliter bic
Ignatius: ‹ Omnes, inquit, in unum templum concurrite, ut in unum altare, in unum Jesum Christum, ab uno Patre exeuntem, et in unum exsistentem et revertentem. llic Logon Valentini respexisse
auctorem vult Dallæus, cum tamen de Verbo nihil
dicat; conjungere itaque cum reliquis satis ab hoc
loco disjunctis et in alio argumento occupatis
coactus est, ut aliquid ex utroque exculpat. Negat
exire a Sige, dicit exire a Patre: ergo Valentinum
ferit. Quo nihil dici potuit infelicius. Si enim sic ponendum esse docui.
auctor Valentinum respicit, non eum impugnat,
sed sequitur; non ejus deliria refutasse, sed potius amplexus esse videatur. Negat enim quod negavit, dicit quod dixit Valentinus. Negat auctor
epistolæ Adyov exire a Sige Bythi conjuge? Negat
et Valentinus, qui eum cæcum Æona depinxit,
qualis ex Sige Bythi conjuge exire non potuit; et
cum in deminorationem emissus esset, eum ex aliis
Eonibus, Monogene et Aletheia necessario eduxit.
Dicit auctor Adyov exire a Patre? Dixit et Valentinus; ex Monogene enim emissum tradit, Mono·
genes autem Valentino proprie Pater est. Ita Irenæus, τὸν δὲ Νοῦν τοῦτον καὶ Μονογενῆ καλοῦσι καὶ
Harpa. Tertullianus de Nu: Ita et ipse Pater
Atque hæc quidem omnia sunt quæ vir doctissimus attulit ut ostenderet auctorem nostrum, dum
hæc scriberet, Valentinum ejusque fabulas in animo habuisse; quorum nihil est quod assensum cogat, vel ipso, opinor, judice; ut ego autem sentio,
nihil quod quemquam vel leviter moveat, qui nou
eodem modo Ignatii epistolas legerit, quo Scripturas olim legebat Valentinus, ut omnia, scilicet, ad
suum sensum trahat, et in proprium eharacterem
convertat. Quod si cui liberet facere, quam proclive esset catholicum quemvis Patrem in Valentinianum convertere! Exempli gratia sumo sua vissimos Synesii hymnos; in quibus hæc lego et quidem de Logo: Λόγος, ὃν μεγάλῳ Πατρὶ συνυμνώ Νέος
col. 317–318page 135 of 211
PG 5:317ἄῤῥητον, Νοῦν λόγον νόμαστον, ἧς τὸ μέν τι καλεῖσθαι ἄῤῥητον, τὸ δὲ σιγήν. Πρῶτος πρώτος Προθορών ρίζας, Ρίζα δὲ πάντων Τῶν μετὰ κλεινὰν Τὰν σὰν των Πατέρα πάντων τῶν μετ' αὐτὸν ἐσομένων. Μάκαρ, ὅστις μετὰ μοίρας Επιβὰς Νόου κελεύθων, λόμενος Προσιδεῖν αἴγλαν ᾿Ακάμαντι Βυθῷ Αμαρυσ προπάτορα, αἰωνοτόκον, θῆλυ καὶ ἄῤῥεν. Απ τρία, τρία ἔν· μὴ τὴν τετρακτὺν τῇς τὴν Πυθαγόρου, ἢ τὴν ὀγδοάδα, καὶ τριακάδα. Σίγα τὰ νέρθεν, καὶ τὰ σιγῆς ἄξια. πρώτην καὶ ἀρχέγονον Πυθαγορικὴν τε ; οὐδὲν γὰρ εἰρήνης ἴσον καὶ συμφωνίας, ἐν ὁμονοίᾳ Θεοῦ σπουδάζετε πάντα πράσο ἔστω ἐν ὑμῖν ὅ δυνήσεται ὑμᾶς μερίσαι, « Εἷς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός, πανταχοῦ τὸ ἔν καὶ εἰς τέθεικεν, εἰς συμφωνίαν συνάπ των τὴν Ἐκκλησίαν Οταν ἐπί τι μεῖζον παρακαλῇ ὁ μακάριος Παῦ λος, συνετὸς ὢν σφόδρα καὶ πνευματικὸς, ἀπὸ τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς ποιεῖται τὴν παράκλησιν. Μὴ πλανᾶσθε ταῖς ἑτεροδοξίαις, καταμάθετε καὶ τοὺς ἑτεροδοξοῦντας· ἑτερόδοξοι μηδὲ μυθεύμασι παλαιοῖς ἀνωφεPARS II.
ápßhrow Tixtes de Пaτpó¿. ‹ Verbum, quod magno ▲ Apostolo inculcatam, tot encomiis a SS. Patribus
Cum Patre cano, Mens ineffabilis Gignit te Patris. ›
Vides hæc omnia esse ex Valentini schola. Habemus
Patrem ἄῤῥητον, Νοῦν et λόγον tres prinos Æonas
masculos. Valentinus ipse ita definivit dváda àvoνόμαστον, ἧς τὸ μέν τι καλεῖσθαι ἄῤῥητον, τὸ δὲ
ayhy. "Apontos itaque idem qui Bythus, ex Bytho
σιγήν.
Nus, ex Nu Logus. Purus putus itaque Valentinianus erit Synesius. Nam et quæ sequuntur ex eadem
officina esse videntur: Πρῶτος πρώτος Προθορών
ρίζας, Ρίζα δὲ πάντων Τῶν μετὰ κλεινὰν Τὰν σὰν
yévvav. ‹ Primus ex prima Prognatus radice; Radix
autem omnium, Quæ condita sunt post inclytum
Tuum ortum. › Primam enim tetrada píľav rŵv náv
των appellabant, el Logum ex illa eductum Πατέρα
πάντων τῶν μετ' αὐτὸν ἐσομένων. Αpud eumdem lego:
Μάκαρ, ὅστις μετὰ μοίρας Επιβὰς Νόου κελεύθων,
Buðòv eldev Oɛoवnñ. ‹ Beatus, qui post fata Ingressus Mentis vias, Kythum vidit divina refulgentem luce. Vides ut statuat summam beatitudinem
in visione Bythi, eaque patefacta per Nun. Quod et
iterum exprimere in hunc modum videtur: 'Eл:6aλλόμενος Προσιδεῖν αἴγλαν ᾿Ακάμαντι Βυθῷ Αμαρυσcoµévav. ‹ Dum tentat Intueri splendorem Indefesso Bytho Fulgentem.» Deum certe Patrem vocat
προπάτορα, et αἰωνοτόκον, et θῆλυ καὶ ἄῤῥεν. Απ
ipsi Valentiniani aliter loquerentur? Eodem argumento probari posset Lucianum in Philopatri Valentinum perstrinxisse, ubi deridet doctrinam Trinitatis. Ita enim Critias: Oùx olda yàp 8 héyɛis, ¿v
τρία, τρία ἔν· μὴ τὴν τετρακτὺν τῇς τὴν Πυθαγό
† xal
ρου, ἢ τὴν ὀγδοάδα, καὶ τριακάδα. Cui respondet
Triephon: Σίγα τὰ νέρθεν, καὶ τὰ σιγῆς ἄξια. Quis
enim nescit Tetradem et Octonationem, et triginta
Fones Valentinianorum, qui etiam, teste Irenæo,
Tetradem πρώτην καὶ ἀρχέγονον Πυθαγορικὴν τεpaxtúy nominahant? Quid quod Triephon statim
respondens dicat hæc silentio esse digna, ut sæpe
etiam in hac re Patres loquuntur? Scilicet, si verba,
a Valentino secundum proprium characterem usurpata, quoties apud alios scriptores leguntur, eodem
sensu apud eos accipiantur; quemcunque volumus
aut hostem, aut amicum Valentini faciamus. Ut illi
Ignatium, ita ego Lucianum hostem, amicum autem
Synesium feci. Pari jure utrumque factum est, hoc
est, nullo.
Ut autein liquido appareat has omines viri doctissimi explicationes et ad Valentini deliria allusiones non esse omnino vel necessarias vel opportunas,
sed potius a mente et scopo auctoris prorsus alienas, imo commenta esse, quæ totam Ignatianæ
orationis seriem alio violenter detorquent; locum
ipsum integrum proponemus, et explicatione simplicissima et ad rem quam volumus maxime accommodata ab importunis glossis vindicabimus. Prior
perioche nihil aliud est quam vehemens exhortatio
ad unitatem ecclesiasticam, toties ab ipso, toties ab
·Cap. IV,
3-6. * Joan. xvi, 28.
ornatam; οὐδὲν γὰρ εἰρήνης ἴσον καὶ συμφωνίας,
ut loquitur Chrysostomus. Sic igitur affatur Magnesios Ignatius, ἐν ὁμονοίᾳ Θεοῦ σπουδάζετε πάντα πράσο
œeɩy, ‹in concordia Dei studete omnia operari,, µŋòèv
ἔστω ἐν ὑμῖν ὅ δυνήσεται ὑμᾶς μερίσαι, «nihil sit
in vobis quod possit vos partiri. Uniamini episcopo
et præsidentibus. Ut Dominus sine Patre nihil fecit, › ǹvwµévos ŵv, ‹ unitus exsistens, neque per
seipsum, neque per apostolos; sic neque vos sine
episcopo et presbyteris aliquid operamini.» Sit, inquit, ènì td aúrd ‹ una ratio, una deprecatio, mens
una, una spes. Rationem statim reddit et eam
quidem apostolicam: Εἷς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός,
‹ Unus Jesus Christus est, quo melius nihil est.
Ut S. Paulus Ephesios *** cohortans ut servent ‹ unitatem spiritus in vinculo pacis, Vocati estis în una
spe; unus Dominus, una fides, unum baptisma,
unus Deus, et Pater omnium, πανταχοῦ τὸ ἔν καὶ εἰς
τέθεικεν, inquit Theodoretus, εἰς συμφωνίαν συνάπ
των τὴν Ἐκκλησίαν: ita etiam et Ignatius idem ar
gumentum prosequitur. ‹ Omnes igitur ut in unum
templum convenite (quibus verbis primitivam Ecclesiæ unitatem in Actibus apostolorum descriptam
repræsentare videtur), in unum altare, in unum Jesum Christum, › quem, quoniam iterum proponit,
latius describit, ab uno Patre excuntem et in unum
exsistentem, et revertentem.,S. Paulo S. Joannem
adjungens, apud quem Christus ipse ait: Exivi a
Patre, et veni in hunc mundum; iterum relinquo
mundum, et vado ad Patrem ". Ab unitate igitur
Christi et Dei Patris cum Apostolo argumentum ducit Ignatius ad commendandam unitatem ecclesiasticam. Nam, ut optime observavit S. Chrysostomus, Οταν ἐπί τι μεῖζον παρακαλῇ ὁ μακάριος Παῦ
λος, συνετὸς ὢν σφόδρα καὶ πνευματικὸς, ἀπὸ τῶν
ἐν τοῖς οὐρανοῖς ποιεῖται τὴν παράκλησιν. • Bealus
Paulus, admodum prudens ac spiritualis, cum ad
aliquid præstantius hortatur, ab iis quæ in cœlis
sunt exhortationem promit. › Quare, cum tota hæc
perioche nihil aliud sit quam exhortatio ad unitatem, eaque verbis et sensibus evangelicis et apostolicis expressa; cum ab unitate Christi et Dei Patris
in hac ipsa re argumentum ducere solemne sit;
Ꭰ
importuna plane est de longe petita hæreticorum
dogmatum expositione aut refutatione cogitatio; et
animi auctoris ad suam hypothesim maxime attenti violenta distractio.
Altera vero quæ sequitur perioche, et quidem
satis prolixa, tota quanta est ad hæresim evitandam
comparata est. Μὴ πλανᾶσθε ταῖς ἑτεροδοξίαις, ut
epistola ad Smyrnaos, καταμάθετε καὶ τοὺς έτεροδοξούντας· unde Origeni ἑτερόδοξοι vox adeo familiaris, quam male transtulit Hieronymus. Quales
autem hi heterodoxi sive hæretici fuerint, contra
quorum dogmata Magnesianos præmunit, statim
his verbis docet, μηδὲ μυθεύμασι παλαιοῖς ἀνωφε
col. 319–320page 136 of 211
PG 5:319παλαιά ανωφελή ἐν παλαιοῖς πράγμασιν ἀναστραφέντας, ὅτι οὐ χρὴ βαπτισμοῖς χρῆσθαι καὶ ἔθεσιν ἀνωφελέσιν, Μηδὲ μύθοις ἐνέχετε καὶ γενεαλογίαις ἀπεράντοις, καὶ Ἰουδαϊκοῖς τύφοις, « δεῖν πάντως αὐτοῖς τῆς νομικῆς θρησκείας, ὡς μὴ ἂν διὰ μόνης τῆς εἰς τὸν Χριστὸν πίστεως καὶ τοῦ κατ' αὐτὴν βίου σωθησομένοις. οὗτος μὲν οὖν ὁ Ἐβίων καὶ αὐτὸς ἐν τῇ Ἀσίᾳ εἶχε τὸ κήρυγμα. Θεός ἐστιν ὁ φανερώσας ἑαυτὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ. κατὰ ἐκλογὴν Υἱὸν Θεοῦ κληθέντα, κουσιν οὐκ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς γεγενῆσθαι, ἔθ' ὁμοίως καὶ οὗτοι προϋπάρχειν αὐτὸν Θεὸν λόγον ὄντα καὶ σοφίαν ὁμολογοῦντες τῇ τῶν προτέρων πε μάλιστα ὅτε καὶ τὴν σωματικὴν περὶ τὸν νόμον κα τρείαν ὁμοίως ἐκείνοις περιέπειν ἐσπούδαζον, « ελέγχει αὐτοὺς κατὰ πάντα τρό πον, λέγων, ὅτι ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν Λόγος, οὐκ ἀπὸ σιγῆς προελθών,PROLEGOMENA.
Xésiv ožstv• non quod auctor, quia post Clementem
Alexandrinum scripsit, ut Blondellus voluit, commenta Valentinianorum antiqua sive vetusta vocaret; pugnat hoc enim cum omnibus istius ævi scriptis quæ hæreticorum dogmata semper tanquam nova
exagitant; sed instituta Judaica cum fabulis commista, quæ tanquam παλαιά et ανωφελή saepe ab
apostolo traducuntur. Ita ipse paulo post veteres Judeos ἐν παλαιοῖς πράγμασιν ἀναστραφέντας, in veteri
bus rebus conversatos esse dicit; ita Epiphanius contra Ebionem disputat, ὅτι οὐ χρὴ βαπτισμοῖς χρῆσθαι
καὶ ἔθεσιν ἀνωφελέσιν, e quod non oporteat lavacris
uti et consuetudinibus inutilibus. › Quis autem unquam Valentinianorum fabulas tantum diceret ‹ ¡nutiles, de quibus Irenæus: ‹ Super omnes est blasphema regula ipsorum. Licet enim philosopho
rum doctrinam, ex qua suam aliquatenus derivarunt, alicubi veterem et inutilem vocet, eorum tamen mateologiam et tanquam novam, et tanquam
blasphemam condemnat. Ideoque interpolator, sive
paraphrastes, sensum secutus, auctoris mentem his
verbis expressit: Μηδὲ μύθοις ἐνέχετε καὶ γενεαλογίαις ἀπεράντοις, καὶ Ἰουδαϊκοῖς τύφοις, «neque
intendatis fabulis, et genealogiis interminatis, et
Judaicis inflationibus, locum S. Pauli respiciens
að Timotheum “, cui etiam addidit illa ad Corinthios Vetera enim transierunt, et ecce facta sunt
omnia nova ". Nullam certe aliam hujus loci expositionem patitur ratio ipsa exhortationis quæ immediate subjungitur: «Si enim usque nunc secundum Judaismum vivimus, confitemur gratiam non
recepisse.» Nisi enim priora de Judaismo intelligantur, hæc plane erunt ridicula. Quorsum, quæso,
hæc, nisi illis fabulis vetustis et inutilibus ad Judaicum vitæ characterem Christianos revocarent hæretici illi, contra quos disputat? At. nihil tale docut Valentini schola; qui tam abjecte de Demiurgo scripsit, ad legem Mosaicam discipulos nunquam revocavit. Ebionæi hoc urgebant, qui Christum ipsum Judaicis ritibus obedientem fuisse observabant, et illius exemplo Christianos omnes ad
eosdem ritus observandos obligare voluerunt. Hi
enim docuerunt δεῖν πάντως αὐτοῖς τῆς νομικῆς
θρησκείας, ὡς μὴ ἂν διὰ μόνης τῆς εἰς τὸν Χριστὸν
πίστεως καὶ τοῦ κατ' αὐτὴν βίου σωθησομένοις. • Lee
gis observationem sibi omnino necessariam ducebant, quasi per solam in Christum fidem vitamque
ex ea fide traductam salutem consequi non valerent. Euseb., lib. 11, cap. 27. Ut ab his igitur caveant, Magnesianos monet Ignatius; quippe Ebion
in Asia suum dogma disseminaverat, tradente Epiphanio, οὗτος μὲν οὖν ὁ Ἐβίων καὶ αὐτὸς ἐν τῇ Ἀσίᾳ
εἶχε τὸ κήρυγμα. Contra los igitur judaizantes et
proprie et fuse disputat. ‹ Divinissimi enim prophetæ, inquit, secundum Christum Jesum vixerunt;
propter hoc et persecutionem passi sunt inspirati a
gratia ipsius. >
21 | Tīm. 1, 4.
38 II Cor. v,
17. 33 Cap. 1, v. 1.
Unde firmissime colligitur, adeo ut ne quidem
ab incredulis ipsis hæreticis negari possit, &u c;
Θεός ἐστιν ὁ φανερώσας ἑαυτὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ.
quod Deus quem illi coluerunt, unus et idem sit, qui
se per Jesum Christum revelavit, cujus illi gratia repleti erant: Jesum, inquam, Christum Filium suum,
non talem, qualem illi docent (Aitóv, vel xoɩvóv
vel lov &vpwnov, hominem nudum, simplicem,
aut vulgaren, κατὰ ἐκλογὴν Υἱὸν Θεοῦ κληθέντα,
secundum electionem Filium Dei vocatum, ¿y qásκουσιν οὐκ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς γεγενῆσθαι, quem dicunt
non a Deo Patre genitum), sed ös totiv aútοú
Aoyos &toros, qui ipsius Dei Verbum est æternum, secundum illud S. Joannis ": In principio
erat Verbum,Verbum, inquam, tamen æternum, A¿-
yos oux and ayns poеwv. Neque enim vulgare
aliquod verbum est, quale est hominis scilicet, aut
cujuslibet creaturæ, quòd ex silentio prodire solet,
adeoque aliquid præcedens agnoscere, sed Verbum
Dei Deoque coæternum. Hæc autem directe Ebionæos feriebant, quorum etiam illi qui cæteris meliores esse videbantur, qui Christum ex Virgine et
Spiritu sancto genitum esse non negabant, où μèr
ἔθ' ὁμοίως καὶ οὗτοι προϋπάρχειν αὐτὸν Θεὸν λόγον
ὄντα καὶ σοφίαν ὁμολογοῦντες τῇ τῶν προτέρων πε
piɛtpérovo dvorɛ6ɛią, ‹ nihilominus cum Christum,
utpote Deum Verbum et sapientiam, ante omnia substitisse minime fateantur, adeoque sanctissimos
prophetas illius gratia inspiratos fuisse negent, «in
eamdem cum prioribus impietatem delapsi sunt; ›
μάλιστα ὅτε καὶ τὴν σωματικὴν περὶ τὸν νόμον κα
τρείαν ὁμοίως ἐκείνοις περιέπειν ἐσπούδαζον, «præsertim cum corporales legis Mosaicæ cæremonias
perinde ac illi accurate custodiant, › ut docet Eusebius. Quare ab Epiphanio etiam observatum est,
quod S. Joannes, ελέγχει αὐτοὺς κατὰ πάντα τρό
πον, λέγων, ὅτι ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν
πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν Λόγος, refutat Ebionæos omnibus modis, dicens, quod in principio eral
Verbum et Verbum erat apud Deum; et Deus erat Verbum. Certe si Joannes illis, etiam Ignatius bis
verbis Ebionæos refutat; neque id clarius patere
potest quam ex iis, quæ immediate et eosdem aperte feriunt. Si igitur, inquit, illi divinissimi prophetæ in veteribus rebus conversati in novitatem
spei venerunt, non sabbatizantes, sed secundum
Dominicam vitam viventes, etc., quomodo nos poterimus vivere sine illo, cujus et prophetæ discipuli exsistentes spiritu ipsum ut doctorem exspectabant? › Cum igitur hæc omnia quæ in hac perioche continentur tam directe Ebionem feriant, cum
ne minima quidem sententiola otiosa sit aut alio
spectans, sed cuncta confertim et conglobatim hæreticum eum petant et jugulent; nullus omnino
deliriis Valentinianis locus esse potest. Unde havd
injuria nobis posita videtur assertio secunda,
Nec
verba ipsa οὐκ ἀπὸ σιγῆς προελθών, nor alia vil
col. 321–322page 137 of 211
PG 5:321ἀπὸ ποίων τὰς προφάσεις εἴληφε, τοῦ νοῦν λαβὼν, καὶ ἀπὸ τῶν σὺν αὐτῷ καὶ πρὸ αὐτοῦ τῆς ἀληθείας ἐκπεπτωκότων τὴν ὑπόνοιαν κτησάμενος. νον καὶ τὴν αὐτοῦ διδασκαλίαν, τὴν ἀπὸ τῆς μεγάλης ταύτης γνωστικῆς ἐπαγγελίας ὑπάρχουσαν. « Ἐπὶ τὴν τῶν Οὐαλεντίνων αἵρεσιν διέξειμι, τῶν δὴ καὶ Γνωστικῶν ἑαυτοῖς ἐπιθέντων Καὶ πάντες Γνωστικοὺς ἑαυτοὺς ἐκάλουν, Οὐαλεντινός τε, φημὶ, καὶ οἱ πρὸ αὐτοῦ Γνωστικοί. Εἰς πολλοὺς γὰρ οὗτος τὴν ἑαυτοῦ ὀνειροπολίαν ἐπισπείρας, Γνωστικὸν ἑαυτὸν τούτων, πασῶν τῶν αἱρέσεων ὁ Βαλεντίνος λαβὼν ἀφορμὸς τοὺς ἀπε ράντους συνέθηκε μύθους, «J. PEARSONI VINDICIÆ IGNATIANÆ.
PARS II.
his duabus periochis contenta, ad Valentinum om- ex his secunda emissione hominis et Ecclesiæ ipsi
nino spectare, adeoque ea sine violenta verborum
detorsione ad illius hæresin exponendam aut refutandam applicari non posse.
CAPUT VI.
Assertio tertia, hæresin hanc Valentino fuisse antiquiorem, et a veteribus Gnosticis acceptam. Idem
asseritur ab Irenao, Tertulliano, Epiphanio el
Theodoreto. Ostenditur Bythum et Sigen inter
Gnosticorum veterum combinationes fuisse, contra
Blondellum. Probatur eosdem et Nun et Aletheian
ex Bytho et Sige eduxisse, ex Nu vero vel Anthropo Logon, contra Dallæum. Tria Dallæi argumenta in contrarium adducta refelluntur.
patres eorum, falso cognominati Gnostici, impugnant adversus invicem, sua propria indicantes, et
malos fures semetipsos convincentes.» Quercbantur igitur Gnostici Valentinianos tanquam fures
sua subripuisse, et quidem fures eo pejores, quod
male in proprium characterem ea transtulissent.
Post Irenæum statim Tertullianus de Valentino:
• Cujusdam veteris opinionis semen nactus Colarbaso viam delineavit. Ad quem sensum intelligenda videntur illa quæ lib. De anima, cap. 18,
habet Relucentne jam hæretica semina Gnosticorum et Valentinianorum? > Epiphanius etiam,
cum quatuor sibi de Valentino dicenda proposuisset, unde venit, quando vixit, quæ ejus doctrina, xal
ἀπὸ ποίων τὰς προφάσεις εἴληφε, • et a quibus argumenta sumpsit, eorum ultimum his verbis expressit: Kat autòs thy voμov moiŋaiv el; tòviauτοῦ νοῦν λαβὼν, καὶ ἀπὸ τῶν σὺν αὐτῷ καὶ πρὸ αὐτοῦ
τῆς ἀληθείας ἐκπεπτωκότων τὴν ὑπόνοιαν κτησάμενος.
• Ipse etiam ethnicam poesin animo suo concipiens, et ab iis qui cum ipso et ante ipsum a veritate lapsi sunt, sententiam mutuatus, etc. Qui
autem illi hæretici fuerint, a quibus deliria sua Valentinus hausit, idem ostendit: Þŋµl ôè Ovadevtiνον καὶ τὴν αὐτοῦ διδασκαλίαν, τὴν ἀπὸ τῆς μεγάλης
ταύτης γνωστικῆς ἐπαγγελίας ὑπάρχουσαν. «Valentinum intelligo et illius doctrinam, quæ a speciosa
illa Gnosticorum professione prodiit. › Licet enim
Epiphanius alpeσtápy Valentinum appellet, doctrinam tamen suam eum a Gnosticis hausisse tradit, idcoque eorum nomen sibi et suis imposuisse
saepius observat. Ἐπὶ τὴν τῶν Οὐαλεντίνων αἵρεσιν
διέξειμι, τῶν δὴ καὶ Γνωστικῶν ἑαυτοῖς ἐπιθέντων
youz. Ad hæresin Valentinianorum transco, qui
Gnosticorum nomen sibi imposuerunt.» Et paulo
post: Καὶ πάντες Γνωστικοὺς ἑαυτοὺς ἐκάλουν,
Οὐαλεντινός τε, φημὶ, καὶ οἱ πρὸ αὐτοῦ Γνωστικοί.
Et omnes Gnosticos semet appellabant, et Valeutinus, inquam, et qui illum præcesserunt Gnostici. >
Et rursus de eodem: Εἰς πολλοὺς γὰρ οὗτος τὴν
ἑαυτοῦ ὀνειροπολίαν ἐπισπείρας, Γνωστικὸν ἑαυτὸν
xaλésas. Hic enim ad multos sua somnia spargens, Gnosticum seipsum appellans, etc. Post
Epiphanium Theodoretus cum hæreses Simonis,
".Menandri, Saturnili, Basilidis, Carpocratis, Prodicique explicatas dedisset, èx toutwv, inquit, Taowy
τούτων, πασῶν
τῶν αἱρέσεων ὁ Βαλεντίνος λαβὼν ἀφορμὸς τοὺς ἀπεράντους συνέθηκε μύθους, «ex his omnibus here
sibus Valentinus accipiens materiam interminabiles fabulas composuit. ›
Quamvis exposita comprobataque assertione secunda adversariorum argumento satisfecisse mihi
videar, tertiam tamen adjungendam putavi. Licet
enim mihi persuasissimum sit auctorem epistolarum aut Valentinum ipsum, aut hæresin ejus nunquam diserte respexisse, idque putem a me esse
satis aperte demonstratum, tamen ne quis in animis eorum, qui Salmasii, Blondelli et Dallæi rationibus hactenus assueti sunt, scrupulus hæreat, et
ne nostros etiam Usserium, Vossium et Hammondum deserere videar, quorum responsiones firmissimas esse credo, eas resumiere atque confirmare
statui: adeo ut, si quis adhuc sit qui existimat
auctorem ad hæresin quam amplexus est Valentinus, coilineasse, ne hoc quidem quidquam valeat
ad violationem temporum ostendendam, vel auctoritatem epistolarum ullo modo elevandam. Assero
enim tertio hanc ipsam hæresin Valentino fuisse
antiquiorem, et a vetustioribus Gnosticis derivatam; camque præ ætate respicere potuisse S. Ignatium martyrem, quatenus fuit ab antiquioribus
Gnosticis prolata, et antequam in Valentini characterem fuit transformata, ut necesse non sit ad Valentinum hic recurrere. Nam et ipse Dallæus: ‹ Si
quis, inquit, sit Valentino vetustior, qui hoc ita
posuerit, fatebor ad hoc, ut horum quæ attulimus
epistolæ verborum rectus aliquis et legitimus constituatur sensus, nulla nos necessitate cogi ad Valentini hæresin recurrere. ›
llanc igitur assertionem luculentissimis veterum
qui de hac hæresi disseruerunt testimoniis probatam dabo; nemo enim eorum est qui Valentinum
veterem opinionem resuscitasse non diserte tradat.
Irenæus lib. 1, cap. 5: «Qui enim est primus, ab
ca quæ dicitur gnostica hæresis, antiquas in suum
characterem doctrinas transferens, Valentinus, sic
diffinivit. › Antiquæ igitur doctrinæ fuerunt, quas
in characterem suum Valentinus transtulit. Idem
lib. 11, cap. 18: ‹ Hæc autem quæ diximus de Senзus (id est toù Nou) emissione, similiter et adversus
eos qui a Basilide sunt, aptata sunt: et adversus
reliquos Gnosticos, a quibus et hi initia emissionum accipientes convicti sunt in primo libro. >
Generationem igitur tou Nou, et emissionum aliarum
initia a Basilide et reliquis Gnosticis accepit ValenMinus. Idem codem capite: De ea autem quæ est
Cum aliqua ex his testimonia in Appendice Ignatiana citasset Usserius noster, epistola ad eum seripta ab Hammondo edita hæc reposuit Blondellus:
‹ Irenæi nostri, quo præcipue niteris, locus, quod
nunquam negavi, docet Valentinum aliorum exem
plo ovčvyias suas effinxisse. › Blondellum sequitur
Dallæus Illud ego quidem ex hoc Irenæi loco et
aliis Theodoreti et Epiphanii similibus locis legitime confici et colligi concedo, ipsam rerum silvam
col. 323–324page 138 of 211
PG 5:323Κατ' αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν τῶν ἀθέων αἱρεσιωτῶν ἀρχη γόν, ὃς τὰ ἄθεα δογματίζων ἀπεφαίνετο λέγων, "Ην Θεὸς τελείων τελειότεροι φανῶσιν ὄντες, καὶ γνωστικώνPROLEGOMENA.
fatetur Blondellus? ubi illa silva et materia, ex qua
sua ille composuit, docente Dallæo? aut quid
Gnosticis hausit, si ipsius character combinationes
omnes totamque matæologiam protulit?
atque materiam, ex qua Valentinus sua composuit, illæ syzygiæ, quas aliorum exemplo eum effinxisse
jam apud vetustiores partim Gnosticos hæreticos,
partim etiam poetas aut philosophos ethnicos fuisse. Habemus igitur hoc ab illis concessum, Vǝlentinum aliorum exemplo syzygias effinxisse, ipsamque rerum silvam atque materiam a vetustioribus Gnosticis hausisse. Potuit itaque Ignatius
verus ad eam hæresin alludere, quam postea amplexus esse dicitur Valentinus, si silvam et materiam ejus spectes; ea enim hæreseos materia ætate
Ignatii a vetustioribus Gnosticis promulgata fuerat.
Atque hactenus consentimus. In illa autem silva,
inter vetustiorum syzygias reperiri potuerunt Æones illi, quos respexisse volunt epistolæ auctorem,
Sige scilicet et Logos.
Sed relicta concertatione sententiam nostram
confirmabo, ostendamque primo, adversus Blondellum, primam Valentini combinationem, Bythi
scilicet et Siges, fuisse a vetustioribus Gnosticis
haustam; secundo, adversus Dallæum, Logon etiam
fuisse a Nu productum, qui a Sige emissus est, secundum Gnosticos vetustiores: Irenæus in præfatione libri secundi argumentum libri primi repetens profitetur se Valentinianorum eorumque qui
Simone sunt Gnosticorum doctrinas exposuisse; in
hoc autem promittit se eversurum omnem eorum
regulam. Quod ut fiat, oportet, inquit, absconditas ipsorum conjugationes per manifestarum conjugationum indicium et eversionem Bythum dissolvere., Bythus igitur tam ad veterum Gnosticorum
quam ad Valentinianorum regulam pertinebat. Titulus 32 capitis lib. 1 hic est: «Quæ sint Gnosticoruin genera, et quæ secundum eos sententiæ; > certe
de Simonianis ibi agere Irenæum satis ex priore
capite patet. Alii autem, inquit, rursus portentosa loquuntur: esse quoddam primum lumen in
virtute Bythi beatum, et incorruptibile et interminatum. Hos autem Simonianos Valentino vetustiores ſuisse satis indicant verba capitis sequentis:
CA talibus matribus, et patribus et proavis eos qui
a Valentino sunt, sicut ipsæ sententiæ et regulæ
ostendunt eos, necesse fuit manifeste arguere. ▸
Hoc autem et alio Irenæi loco lib. 1, c. 19, clare
comprobatur Cum sit igitur adversus omnes hæreses detectio atque convictio varia et multifaria,
et nobis propositum est, omnibus iis secundum ipsorum characterem contradicere, necessarium arbitrati sumus prius referre fontem et radicem eorum,
ut sublimissimum eorum Bythum cognoscens intelligas arborem de qua defluxerunt tales fructus. Fuit
igitur in fonte et radice doctrinæ Gnosticæ Bythus.
Fuit autem Sige aut Bytho coæva, aut fortasse nomen ejus illo Bythi antiquius; ipsi certe Simoni aderat
Ennœa, quæ et Sige, et quidem ab initio Sige appellaSed excipit Blondellus: Alios Valentino priores
Profundi et Silentii combinationem induxisse non
modo tecum (ita Usserium alloquitur), non affirmat
Irenæus, sed mecum, si quid capio, ex professo
negat, cum proprium Valentini characterem combinationem illam protulisse refert. Dallæus paulo
aliter hanc rem tractat, et in eo argumenti vim
collocat, quod nemo ante Valentinum Verbum e
Sige eduxerit. Sed quocunque modo responsiones
suas efformant, elabi non possunt. Cum asserit
Blondellus Irenæum ex professo negare, › Gnosticos veteres Profundi et Silentii combinationem
induxisse, cum proprium Valentini characterem
combinationem illam protulisse refert; id omnino
alfirmat, quod ex eo Irenæi loco, quem adducit,
exsculpi non potest. An qui dicit: «Qui enim est
primus, ab ea quæ dicitur Gnostica hæresis, antiquas in snum characterem doctrinas transferens
Valentinus sic diffinivit, dualitatem quamdam innominabilem, cujus quidem aliquid vocari inenarrabile, aliud autem Sigen,» negat Gnosticos veteres Profundi et Silentii combinationem induxisse?
aut illud affirmat, unde ea negatio sequatur, scilicet proprium Valentini characteren combinationem illam Profundi et Silentii protulisse? Ego nec
priorem negationem, nec posteriorem affirmationem in verbis Irenæi reperio; imo ne nomen Profundi, sive Bythi inter Æonum nomina eo loci invenio, visi postquam triginta Æones jam enumerati
essent; quod nunquam certe fecisset Irenæus, si ta, ut ostendit Eusebius De eccl. theologia, l. 11, c. 9:
nomen Bythi a Valentino primitus inventum et illius
characteri peculiare fuisset. Miror equidem talem
virum, qualem fuisse Blondellum volunt, tam secure tamque supine adversus Armachanum disputasse. Asserit Irenæus Valentinum antiquas Gnosticorum doctrinas in suum characterem transtulisse; non autem eam solam, sed et reliquas breviter
percurrit, totamque Valentini matæologiam summatim perstringit. Si igitur eo loci Irenæus negat
veteres Gnosticos primam combinationem induxisse,
idem pariter de omnibus dicendum erit. At si nulla
ex illis combinationibus a veteribus accepta sit, ubi
erunt illæ antiquæ doctrinæ, quas in suum characterem transtulisse Valentinum tradit Irenæus? ubi
Κατ' αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν τῶν ἀθέων αἱρεσιωτῶν ἀρχη
γόν, ὃς τὰ ἄθεα δογματίζων ἀπεφαίνετο λέγων, "Ην Θεὸς
xał Złyń. ‹ Secundum illum impiorum hæreticorum
principem, qui impia dogmatizans pronuntiavit dicens Erat Deus et Sige.» Et de prima syzygia Bythi et Siges, tanquam ab omnibus veteribus Gnosticis, non Valentinianis tantum, agnita loquitur
Irenæus lib. 1, cap. 5. Nam cum novam quamdam
archegonon octonationem ab aliquibus Valentini
discipulis excogitatam notasset, has volunt, inquit, virtutes fuisse ante Bythum et Sigen, Eva
τελείων τελειότεροι φανῶσιν ὄντες, καὶ γνωστικών
yvwσtixwrɛpol, vetus interpres pro sua in Græcis
imperitia, ‹ut perfectorum perfectiores appareant,
col. 325–326page 139 of 211
PG 5:325"Ο ληρολόγοι σοφισταί, Ηνίκα Σίμωνες μὲν καὶ Μαρκίωνες, Οὐαλεντίνοί τε τινες καὶ Βασιλεῖδαι καὶ Κέρδωνες, Κήρινθοί τε καὶ Καρποκράτεις καὶ πᾶσα ἡ περὶ ἐκείνους φλυαρία τε καὶ τερατεία ἐπὶ πλεῖστον τὸν τῶν ὅλων Θεὸν τεμόντες, καὶ ὑπὲρ τοῦ ᾿Αγαθοῦ τῷ δημιουργῷ πολεμήσαντες ἔπειτα κατεπόθησαν τῷ ἑαυτῶν Βυθῷ καὶ τῇ Σιγῇ γνωστικώτεροι τῆς μὲν αὐτῶν καλουμένων Γνωστικῶν, καὶ τῶν κατ' Οὐαλεντῖνον ὑπάρχων αἱρέσεως, ἕτερα παρὰ τοὺς αὐτοῦ διδασκάλους υποτιθέμε τῷ Θεῷ τῷ παρ' αὐτοῖς Βυθῷ καλουμένῳ ἐπενόησε Ἰού του, φεῦ φεῦ,PARS II.
lentium › transtulit fidelis sed imperitus interpres,
ac si scriptum fuisset Græce dià Σtyñs, cum verisimillimum sit scriptum fuisse ab Irenæo did thy ΣiYhv, id est propter Sigen; ut loquitur Tertulliantis:
• Sed intercessit mater Sige, illa scilicet, quæ et
ipsis hæreticis suis tacere præscribit. ›
et Gnosticorum magis Gnostici viri. › Et statim dito continere per silentium. › Certe illud ‹ per siexclamat: "Ο ληρολόγοι σοφισταί, vel, ut in Latinis
legimus 0 pepones, sophiste vituperabiles, et
non viri.» Respondet ad hunc locum ab Hammondo olim adductum Dallæus, et Gnosticos hic restringit ad Valentinum et similes Axionico discipulos, si regulas magistri integras nullis auctariis
interpolatas custodiebant:» quare autem ad hos
restringat, rationem nullam affert.
Luculentissimum denique testimonium est quod
nobis præbet Gregorius Nazianzenus oratione 23:
Ηνίκα Σίμωνες μὲν καὶ Μαρκίωνες, Οὐαλεντίνοί τε
τινες καὶ Βασιλεῖδαι καὶ Κέρδωνες, Κήρινθοί τε καὶ
Καρποκράτεις καὶ πᾶσα ἡ περὶ ἐκείνους φλυαρία τε
καὶ τερατεία ἐπὶ πλεῖστον τὸν τῶν ὅλων Θεὸν τεμόντες, καὶ ὑπὲρ τοῦ ᾿Αγαθοῦ τῷ δημιουργῷ πολεμήσαντες ἔπειτα κατεπόθησαν τῷ ἑαυτῶν Βυθῷ καὶ τῇ Σιγῇ
Fateor equidem Valentinum et similes Axionico
discipulos seipsos appellasse Gnosticos; sed quare
hi soli hoc loco sub nomine generali perfectorun
et Gnosticorum intelligi debeant, aut quomodo recte possint, non video. Valentinus unicus fuit, et
hujusmodi discipuli qui eum per omnia sequerentur, nec aliquid inventis ejus adderent, Irenæi æta- napadolévеs wonе v. Cum Simones et Marte, admodum pauci fuerunt: Tertulliani certe ævo
solus ex iis Axionicus remansit. Quam ignava igitur
esset hæc exprobratio, quod paucis quibusdam et
particularibus Gnosticis videri vellent perfectiores
et magis Gnostici! Præsertim cum objectio in Secundianos, et Ptolemaicos, et Marcosios ac reliquos
omnes, quotquot aliquid Valentini doctrinæ addidere, quadraret; illi enim omnes magistro suo et
talibus discipulis sapientiores et γνωστικώτεροι videri voluerunt. Quare igitur Irenæus his qui aliam
octonationem excogitarunt, illud exprobrat? Quare
statim in exclamationem illam erumpit, si paucis
tantum quibusdam sapientiores se venditarent? Imo
vero hæc archegonos octonatio non tantum a Valentino et Axionico similibus discipulis, sed et a
combinationibus reliquorum, qui ex schola Valentini prodeuntes ab eo in multis recesserunt, et a
doctrinis omnium vetustiorum Gnosticorum discrepabat, et eo genere fictionis universas longe superabat. Voluerunt igitur illi qui hæc excogitarunt,
omnibus omnino ante se Gnosticis sapientiores videri idque cum indignatione quadam et irrisione
exprimere voluit Irenæus. In eamdem sententiam
interpretor quæ Epiphanius de Ptolemæo tradit,
qui τῆς μὲν αὐτῶν καλουμένων Γνωστικῶν, καὶ τῶν
κατ' Οὐαλεντῖνον ὑπάρχων αἱρέσεως, cum et Guosticorum et Valentinianorum hæresin amplecteretur, ἕτερα παρὰ τοὺς αὐτοῦ διδασκάλους υποτιθέμε-
×ç, alia præter ea quæ a magistris, sive Gnosticis, enim tanta admiratione dignum non fuisset, si Vasive Valentinianis, acceperat fingens, dúo autúyous
τῷ Θεῷ τῷ παρ' αὐτοῖς Βυθῷ καλουμένῳ ἐπενόησε
xai ixapicato, duas conjuges Deo, quem illi, tum
Gnostici tum Valentiniani, Bythum vocabant, attribuebat.» Hoc quippe doctrinæ Gnosticorum veterum et Valentinianorum adjecit Ptolemæus; quod
cum isti unam tantum conjugem Bytho suo,
Ennoeam scilicet aut Sigen, affinxissent, ille etiam
Thelema seu Voluntatem eidem connubio junxit.
Neque vero ego dubito quin- Basilides Gnosticus
ante Valentinum in prima sua combinatione Sigen
habuerit, et "Evvota suam Et vocaverit. Ille
uim docuit, teste Ireneo lib. 1, c. 23, ‹ non oportert omnino ipsorum mysteria effari, sed in absconciones, et Valentini et Basilidæ et Cerdones, Cerin -
thi etiam et Carpocrates, et omnes eorum nugæ et
præstigiæ, posteaquam rerum omnium Deum perdiuturno tempore secuissent, bellumque pro Bono
adversus Creatorem gessissent, suomet, ut æquuni
erat, Profundo absorptæ ac Silentio traditæ fuerunt. Ad quem locum Elias Cretensis hæc adnotat: Ac Simoniani quidem octonarium numerum,
ob Æones eos quos colebant, honore prosequebantur. Nugabantur enim Bythum cum sua Sige congressum Mentem et Veritatem genuisse, etc.» Et
Nicetas ad orationem 44: ‹ Simoniani quidem ocionarium, propter octo illos magistri sui Æones, honori habebánt. Etenim ex Bythi cum Sige congressu
Mentem ac Veritatem procreatas esse fabulatus est,
atque ita primos parentes, ut jam dictum est, Bythum et Sigen confinxit. Bythum igitur et Sigen
inter Eones suos habuisse veteres illos ante Valentinum Gnosticos, dixere quamplurimi; non habuisse, ante Blondellum, opinor, nemo dixit. Et
quidem non tantum primas syzygias a vetustioribus hæreticis accepisse Valentinum, sed et earuin etiam nomina continuasse vel illud suadet,
quod cum novas illis nomenclaturas addidisset
Epiphanes, Monoteta et Henoteta, Monada et
Hen, statim exclamet Irenaeus, Ἰού του, φεῦ φεῦ,
rationem reddens, ‹ quoniam ipse nomina posuit
figmento, quæ a nemine altero posita sunt. Hoc
lentinus paulo ante Epiphanem eidem Tetradi
nova prorsus nomina et ante inaudita imposuisset.
Secundo, Logon etiam fuisse inter fictitia velerum Gnosticorum numina, et per syzygias aliquas
a Sige ad eum perventum esse, ut in schola Valentini, pariter probabimus: quod satis est ad sententiam nostram adversus Dallæi objectiones confirmandam. Neque enim Gnostici illi, neque Valentinus ipse diserte unquam dixit Logon e Sige emnissum esse. Basilides inter Gnosticos fuit Valentino
vetustior, at ille de Logo pariter ac Valentinus
sensit. Theodoretus Hæret. fab. lib. v, c. 11, cum
Valentini de Verbo sententiam recitasset, hæc ad-
col. 327–328page 140 of 211
PG 5:327Βασιλείδης δὲ ὡσαύτως ἄλλον τὸν Μονογενῆ, καὶ ἄλλον τον Λόγον, καὶ ἑτέραν εἴρηκε την Σοφίαν. τοῦPROLEGOMENA.
Hæc cum a nobis adeo firme probata sint, nihil
aliud restat, nisi ut argumentis viri doctissimi, quibus contrarium probare nititur, respondeamus. Primum autem in hanc formam satis commodam com.
pegit Nemo ante Valentinum docuit alium esse
Deum præter Creatorem; omnes qui Bythum et Sigen induxerunt, docuerunt alium esse Deum præter
Creatorem: ergo, qui Bython et Sigen inducerent
ante Valentinum nulli fuerunt. Hujus syllogismi minorem admitto; concedo omnes qui hos Æones prædicabant, Demiurgum sive Creatorem alium præter
summum et æternum Deum agnovisse, adeoque
alium Deum præter Creatorem docuisse. Majorem
autem nego et aperte falsam esse pronuntio. Ante
enim Valentinum multi negabant Deum summum
creasse mundum, adeoque præter Creatorem alium
Deum esse docuerunt. Ante Valentinum Basilides,
de quo ita Tertullianus: ‹ In ultimis quidem ange.
lis et qui hunc fecerunt mundum novissimum ponit Judæorum Deum, id est Deum legis et prophetarum, quem Deum negat, sed angelum dicit. Aute
Basilidem Saturninus, angelos fecisse mundum et
Judæorum Deum unum ex angelis esse dixit. Hi igitur duo discipuli Menandri alium docuerunt Deum
præter Creatorem. Ante Saturninum Cerinthus non
a primo Deo factum esse mundum docuit, sed a
virtute quadam valde separata et distante ab ca
principalitate quæ est super universa, et ignorante
eum qui est super omnia Deum. Hæc autem fuit
ipsissima opinio Valentinianorum, qui idem de Demiurgo suo prodiderunt. Sed quid singulos hæreti -
cos nomino? Omnes Gnostici idem docuerunt, non
minus qu̟ain Valentinus. Irenæus lib. v, c. 26: ‹ Qui
ergo blasphemant Demiurgum, vel ipsis verbis et
manifeste, quemadmodum qui a Marcione sunt, vel
secundum eversionem sententiæ, quemadmodum
qui a Valentino sunt et omnes qui falso dicuntur
esse Gnostici. Idem lib. 11, c. 56: ‹ Et nullum
alium omnium esse Deum, sed solam esse omnipotentis appellationem, et adversus eos qui sunt a
Marcione, et Simone et Menandro, et quicunque alii
qui similiter dividant eam quæ secundum nos est
conditionem a Patre, similiter erit ad eos adapta·
tum. Idem lib. 1v, c. 14: llic autem est fabricaS. IGNATIUS.
dit: Βασιλείδης δὲ ὡσαύτως ἄλλον τὸν Μονογενῆ, καὶ
ἄλλον τον Λόγον, καὶ ἑτέραν εἴρηκε την Σοφίαν. «Basilides quoque similiter alium Unigenitum, aliud
Verbum, et aliam dixit esse Sapientiam. › Ideo autem Monogenem et Verbum similiter distinxit, quia
Verbum ex Monogene similiter eduxit. Ita Irenæus
de Basilide lib. 1, c. 23: Ostendit Nun primo ab
innato natum Patre, ab hoc autem natum Logon. ›
In schola igitur Gnosticorum veterum Logus ex Nu,
Nus a Bytho, plane ut in schola Valentini. At Basilides et illi Gnostici inter quos ipse fuit, neque
Bython neque Nun sine outúyous suis Æonem ullum procreasse docuerunt. Basilides enim Menandri discipulus fuit, qui syzygiam Patris incogniti
et EnnϾ tradidit; ejusque sententiam Basilides
non concidit, sed in immensum extendit. Quare
cum Irenæus adversus Valentinianorum ‹ primum
ordinem emissionis, quo emissum aiunt de Bytho et
bujus Ennea Nun et Alethian,» lib. 11, c. 16, disputare aggressus esset, capite 18 ita concludit:
• Hæc autem quæ dicta sunt de Sensus (id est, τοῦ
Nou) emissione, similiter et adversus eos qui a Basilide sunt, aptata sunt, et adversus reliquos Guosticos, a quibus et hi initia emissionum accipientes
convicti sunt in primo libro.» Illa autem initia emissionum, quæ a prioribus Gnosticis derivarunt Valentiniani, quæ fuerint porro quærendum est. Elias
Cretensis primam Valentini octonationem ab iis
deductam asserit; de Simonianis enim agens, inquit: ‹ Ac generis principes Æones, Bythuin et Sigen fingebant, ab his autem secundos Mentem et
Veritatem, ab his tertios Sermonem et Vitam, ab
his denique quartos Hominem et Ecclesiam. > Eadem tradit et Nicetas; uterque sane asserit Valentinum primam Ogdoada a Simonianis accepisse, decada autem et duodecada de suo addidisse; quod
etiam ex Irenæo confirmatur. Ille enim cum emissionem tov Aóyou ordine refutasset, et ad emissionem Hominis et Ecclesiæ, qui primæ Ogdoadis postremi Eones fuere, pervenisset, lib. 11, c. 18, notat Valentinianorum parentes, vetustiores Gnosticos
furti male facti eos accusasse. De ca autem quæ
est ex his secunda emissione Hominis et Ecclesiæ
ipsi patres eorum, falso cognominati Gnostici, impugnant adversus invicem sua propria indicantes, tor cœli et terræ, quemadmodum ex sermonibus
et malos fures semetipsos convincentes aptabiles
esse magis emissiones dicentes uti verisimile ex
Homine Verbum, sed non ex Verbo Hominem emissum, et esse Hominem Verbo anteriorem, et hunc
esse qui est super omnia Deus. › Gnostici igitur
fuerunt Valentinianorum parentes; ab illis bi prinas tres syzygias aperte sumpserunt, sive furati
sunt; neque hæc male ferebant Gnostici; sed mali
furti eos accusabant, quod syzygiam Hominis et
Ecclesiæ post illam Verbi et Vitæ posuerint; unde
post Valentinum multi ejus discipuli a Gnosticis admoniti magistri sui ordinem immutarunt, et Hominem et Ecclesiam ante Verbum et Vitam posuerunt,
atque ita Logon a Sige longius semoverunt.
ejus ostenditur, et non is qui a Marcione, vel a Valentino, aut a Basilide, aut a Carpocrate, aut Simone, aut reliquis falso cognomine Gnosticis adinventus est falsus Pater. Qui locus Irenæi Gnosticos cum Simone conjungens (quos alibi nunc Simonis nunc Menandri discipulos vocat) non tantum id
quod volumus probat, sed et ostendit eos qui gno·
stica peste apostolica tempora maculata fuisse docuerunt, non suis conjecturis, sed veterum auctoritate niti. Et utrumque confirmatur ab eodem Irenæo lib. 1, c. 11: Hanc fidem annuntians Joannes Domini discipulus, volens per Evangelii annun -
tiationem auferre eum qui a Cerintho inseminatus
crat hominibus errorem, et multo prius ab his qui
col. 329–330page 141 of 211
PG 5:329Γ. Αποσπασθέν, ᾿Απόσπασις, 'Ανέστη πάλιν Θεόδοτός τις ἀπόσπασμα ὑπάρχων ἐκ τῆς προειρημένης αλό γου αἱρέσεως,: Ἐκ τούτου οἱ Νοητιανοὶ ἀπόσπα θοῦ τῷ δημιουργῷ πολεμήσαντες, καταγγέλλοντες, καὶ λέγοντες μὴ ἐκ Θεοῦ γεγενῆσθαι τὸν κόσμον, ἀλλὰ ὑπὸ ἀρχῶν καὶ ἐξουσιῶν,J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
dicuntur Nicolaitæ, qui sunt vulsio ejus quæ falso no dicit quod nemo ante eum affirmavit, cujusque
cognominatur scientia; ut confunderet eos et suaderet eos, quoniam unus Deus qui omnia fecit per
Verbum suum, et non quemadmodum illi dicunt, alterum quidem fabricatorem, alium autem Patrem
Domini.» Si enim Cerinthus antequam S. Joannes
Evangelium scripserit, Fabricatorem, id est, Demiurgum alium a Patre Domini; si multo prius
idem docuerint Nicolaitæ; si Nicolaitæ Gnosticorum
vulsio fuerint (hoc est 'Ambonaσua, ut puto; Glos.
Γ. Αποσπασθέν, avulsum. ᾿Απόσπασις, avulsus; ut
sæpe loquitur Epiphanius, 'Avtorn máli ɛódós
'Ανέστη πάλιν Θεόδοτός
τις ἀπόσπασμα ὑπάρχων ἐκ τῆς προειρημένης αλό
γου αἱρέσεως, et: Ἐκ τούτου οἱ Νοητιανοὶ ἀπόσπα
oµa övteç aútoù), utrumque sequitur, et ante Valentinum aliquos docuisse alium esse Deum præter
Creatorem, et Gnosticos apostolica tempora contaminasse. Quales erant Simon et Cerinthus Nazianzeno, tòv tŵv Kλwv Oedv teµóvtes, xal únèp toū ¿yaθοῦ τῷ δημιουργῷ πολεμήσαντες, ut ostendimus;
quales Hymenæus et Philetus Epiphanio,
καταγγέλλοντες, «alium Deum annuntiantes,» καὶ
λέγοντες μὴ ἐκ Θεοῦ γεγενῆσθαι τὸν κόσμον, ἀλλὰ
ὑπὸ ἀρχῶν καὶ ἐξουσιῶν, «et dicerites mundum non
a Deo esse factum, sed a principatibus ac potestatibus. › Posthæc adeo aperta testimonia quis credet neminem ante Valentinum docuisse alium esse
Deum præter Creatorem? præsertim cum ad eam
propositionem confirmandam nihil aliud attulerit vir
doctissimus, nisi illa verba, ‹ Si Tertullianum audi-
ov edy
mus. At Tertulliani verba contra veterum consensum premenda non sunt; neque dicendum, Valentinum et Marcionem solos et primos hæc docuisse, ex solius Tertulliani auctoritate, qui alibi
primum Marcionem hæc asseruisse ait, cum tamen
ipse Cerdonem Marcionis magistrum agnoscat.
‹ Habuit, inquit, et Cerdonem quemdam informalorem scandali hujus. › Cum enim Valentiniani et
Marcionita Tertulliani ævo maxime celebres hæretici fuerint, quoties de hæresibus disputat, ad eos
ſere collineat, et Valentinum ac Marcionem quasi
principes ferit; quamvis et ipse præcoquos et abortivos Marcionitas sub apostolis agnoscat, Docetas
scilicet; poterat autem et alios cum veteribus agnoscere Demiurgum a Deo dividentes, qui non minus erant Marcionitæ præcoqui.
Secundum Dallæi argumentum est: ‹ Hæretici
Valentino vetustiores omnes se ipsi negabunt Logon
Siges vel filium vel nepotem induxisse. › Fortasse.
Nos quidem fatemur, imo probamus neque Gnosticorum veterum, neque Valentinianorum quemquam
Logon Siges filium induxisse, idque observatu dignum ostendimus ad sententiam Dallæi refellendam.
Sed neque de nepotibus Siges aut Gnostici illi aut
Valentiniani quidquam philosophati sunt. Cum autem addit, eam lauream Valentini esse, qui ex
omnibus hæresiarchis illam Æonum ogdoadem
princeps instituerit, in qua ex Bytho et Sige per
Nun et Alethian Logos cum Zoe prodit; id omuiPATROL. GR. V.
contrarium´ multi asseruerunt. Attulimus eorum
testimonia, qui diserte docuerunt primam ogduada
a veteribus Gnosticis proditam fuisse, decada et
duodecada a Valentino additas. Ostendimus ex Irenæo Nun et Alethian ex Bytho et Sige prodiisse secundum veteres Gnosticos; Valentinianos fuisse
fures, et quidem ideo malos, non quod'hanc tetrada ab illis acceperint, sed quod secundam to.
trada male tradiderint, quod ex Logo et Zoe Hominem et Ecclesiam eduxerint. Ad sua confirmanda
nihil aliud adducit vir doctissimus, quam quod in
omnibus ab Irenæo recitatis hæreticorum Valentino
vetustiorum Theogoniis non appareat Logi e Sige
emissio; ita ad id quod affirmat stabiliendum nihil
omnino adducit, ad id quod negat nihil aliud affert
quam Irenæi in contexendis genealogiis silentium.
Et quidem si Irenæus nullibi id indicasset, quod
nos affirmamus, si genealogias omnium hæreticorum integre cum omnibus Æonibus eorumque omnibus nominibus repræsentasset, aliquid roboris
huic argumento inesset, ad fidem aliorum Irenæo
posteriorum in hac re elevandam. Cum autem non
tantum Irenæus ipse multa dicat, quæ ad eorum
sententiam, qui primam Octonationem Valentini a
Gnosticis sumptam tradidere, confirmandanı spectant, ut ostendimus; cum integras omnium genealogias Irenæus non repræsentaverit, ut jam ostendemus, nullum prorsus huic argumento vim inesse quilibet fatebitur. Si enim integræ non fuerint
genealogiae singularium hæreticorum ab Irenæo
propositæ, si alibi ipse hæreticis attribuat quæ in
genealogiis eorum non inveniuntur, si similiter in
iis etiam qui Valentinum secuti sunt sententiis describendis multa omittantur, quæ illis tribuenda esse
nemo diffitebitur, si bæc omnia necessario ex ipsa
ratione scribendi, quam ille amplexus est, sequantur; nulla cum ratione ea omnia nomina cuipiam
deneganda erunt, quæ in ejus genealogiis apud Ire.
næum non apparent. Ut autem ratio scribendi a'
lenão observata,» Dallæo minime perpensa patefiat; observo viri doctissimi verba: Primum caput ad Valentinum pertinere ostendit et præfixus
ei titulus, et ipsa operis præfatio. >
Imo vero et præfatio et titulus et capitis ipsius tota
series ostendit, ad ipsius discipulos illud pertinere,
quos ab illo in quamplurimis descivisse omnes no…
tarunt. In ipsa Præfatione aperte profitetur, cum
legisset Commentarios ipsorum, quemadmodum ipsi
dicunt, Valentini discipulorum, quibusdam auteni
ipsorum et congressus › fuisset, eorum velle se sententiam exponere, præsertim Ptolemaicorum, quod
primo capite facit. Neque enim cum Valentino congressus unquam est; neque ejus Commentarios, sed
Ptolemæi eo capite explicat. Titulus capitis ita se
habet: Narratio omnis argumenti Valentini discipulorum. Caput ipsum ita incipit, Aéyovat yap,
dicunt enim, ad postrema Præfationis verba
respiciens, ind The Exelvwv miðavodoɣlaç ovons
col. 331–332page 142 of 211
PG 5:331λεγομένης Γνωστικῆς αἱρέσεως τὰς ἀρχαίας εἰς ἴδιον χαρακτήρα διδασκαλίας μεθαρμόσας οὕτως ἐξηροφό τοιαύτης, Ὁ μὲν γὰρ πρώτος ἀπὸ τῆς ᾿Ακριβῶς, καὶ τὴν πρώτην εμήνυσε τετράδα, Πατέρα εἰπὼν καὶ Χάριν, καὶ τὸν Μονογενῆ καὶ ᾿Αλήθειαν. ὑποστατὰς Δικαιοσύνην τε καὶ τὴν θυγατέρα αὐτῆς τὴν Εἰρήνην ὑπολαμβάνει ἐν Ογδοάδι μένειν διατε ἀπὸ τῆς λεγομένης Γνω Γνωστικῆς αἱρέσεως 2 μεθαρμόσας Ιδωμεν νῦν καὶ τὴν τούτων ἄστατον γνώ μην δύο που καὶ τριῶν ὄντων, ὡς περὶ τοῦ αὐτοῦ οὐ τὰ αὐτὰ λέγουσιν, ἀλλὰ τοῖς πράγμασι καὶ τοῖς ἐν μασιν ἐναντία ἀποφαίνουσι. «λεγομένης Γνωστικῆς αἱρέσεως τὰς ἀρχαίας εἰς ἴδιον
χαρακτήρα διδασκαλίας μεθαρμόσας οὕτως ἐξηροφό
pŋoɛv. Duo hinc ad sententiam suam confirmandam
affert, unum a dispositione vocis puros, alterum
ab expositione vocabuli pelapµósas, infirmum
utrumque et coactum. Priora sententiæ verba ita
interpretatur, ut Irenæi mens sit, Valentinum ex
illa Gnosticorum hæresi primum fuisse, qui ex veteribus doctrinis, ad suam formam translatis et
aptatis, quod subjicit dogma tradiderit.› Hoc autem
ut faciat quasi Irenæi verba hæc adducit. Valentinum ex Gnostica hæresi primum sic definivisse, ›
perperam et dolose. Tum vero Petavium, interpretem satis eruditum, et tunc temporis certe, cum
Usseriana nondum prodiissent, effugia minime cogitantem, sugillat. Petavii interpretatio hæc est:
τοιαύτης, t ab illorum suadela quæ est talis. Primo jam ulterius detortis: Ὁ μὲν γὰρ πρώτος ἀπὸ τῆς
igitur capite Irenæus in animo habuit Valentinianorum scholam fuse depingere, et summam eorum
doctrinæ cum omnibus ipsorum Æonibus et Æonum
nominibus, reliquisque quæ ad eorum hæresin pertinebant, simul et sub uno quasi aspectu ponere;
postea vero et Gnosticorum, a quibus sua hauserunt, et Valentini ipsius, et illius discipulorum singulares sententias breviter exponere, quod opus non
esset singula attingere, et quæ antea dixerat repetere. Neque igitur omnes eorum genealogias singulatim enumerat, neque omnia Æonum nomiua recitat. Quare capite demum quinto de Valentino ipso
agit, ut postea de reliquis separatim, ut eorum differentias notet, et origines observet; non autem,
ut vult Dallæus, duobus locis omnem Valentini
matæologiam exponit. His recte observatis, quis
non statim intelligit in singularibus et Gnosticorum,
et Valentini, et discipulorum ejus genealogiis requiri aut exspectari non debere omnes eorum
onas, aut eorum nomina? Inter Æonas Basilidis
Valentino senioris numeratur Ennœa; eam autem
Sigen non nominasse Basilidem quis inde colligat,
quod Irenæus hoc non affirmat, cum Ptolemaici,
Valentini discipuli, in ipsorum sententiæ descriptione
solam Ennam etiam habuisse deprehendantur,
quos tamen Valentini Sigen respuisse nemo affirmabit? Certe quam Ennœam solam ibi Ptolemaici vocant, eamdem etiam Charin appellasse Ptolemæum
certum aliunde est; ipse enim in fragmento quod
etiamnum apud Irenæum exstat, de S. Joanne loquens, ᾿Ακριβῶς, inquit, καὶ τὴν πρώτην εμήνυσε
τετράδα, Πατέρα εἰπὼν καὶ Χάριν, καὶ τὸν Μονογενῆ
καὶ ᾿Αλήθειαν. • Diligenter igitur ostendit primam
quaternationem, Patrem dicens et Charin, et Monogenem, et Veritatem. In ipsa Genealogia Valentini, capite quinto, primo loco ponitur Æon primus
sub solo nomine 'Appŕrov, quem postea quidem,
sed obiter, Bußóv, non "Apentov nominat. Basilidis
genealogiam integram non nominat Irenæus: nam
teste Cl. Alexandrino Stromat. lib. IV, Bastletons.
ὑποστατὰς Δικαιοσύνην τε καὶ τὴν θυγατέρα αὐτῆς
τὴν Εἰρήνην ὑπολαμβάνει ἐν Ογδοάδι μένειν διατε
tayµévaç. ‹ Basilides autem tum Justitiam, tum filiani ejus Pacem quasi subsistentes putat in ogdoade manere dispositas; quas apud Irenæum frustra
quæras. Ex imperfectis igitur et decurtatis apud
Irenæum veterum Gnosticorum genealogiis negativum argumentum recte formari non potest. Præsertim cum in illa Basilidis et Ennœam, sive Sigen,
Logon etiam diserte habeamus descriptos. In syzygiis Simonis fuit pwvh, quam discipuli ejus post
editum S. Joannis Evangelium verterunt in Adyov,
et eos secutus est Basilides. Nam quod Basilidem
velit Dallæus ante mortem Ignatii hæresin suam non
divulgasse, eam sententiam proximo capite refutabimus.
Tertium illi argumentum ex verbis Irenæi (lib. 1,
c. 5) prius a Blondello vexatis; et ad illius meutein
Etenim qui a Gnosticorum hæresi deprompta quædam initia primus peculiaris ad sectæ formam transtulit Valentinus ita detinit. Quid in hac interpretatione vir doctissimus reprehendit? Frustra,
inquit, Petavius verba illa ἀπὸ τῆς λεγομένης Γνω
σrns alpesews cum verbo μɛlappóσas conjungens,
sic interpretatur, ut velit Valentinum intelligi illas
doctrinas ex Gnosticorum hæresi deprompsisse?>
Quid vero? an aliter Irenæum interpretari potuit,
quam ut illæ doctrinæ antiquæ, quas in suum characterem, sive peculiaris sectæ formam transtulit
Valentinus, a schola veterum Gnosticorum depromptæ sint? An veteres illæ doctrinæ alibi quam apu¿
Gnosticos exstabant? Dallæus ipse ipsam rerum
silvam atque materiam, ex qua Valentinus sua composuit, apud vetustiores Gnosticos fuisse concedit.
Illa autem rerum silva atque materia an aliquid aliud
fuerunt, quam antiquæ doctrinæ? aut aliunde illas
transtulit Valentinus, quam ex illa hæresi in qua
exstabant? Nihil hic innovavit Petavius, sed idem
omnino voluit, quod omnes ante eum interpretes,
Billius, Cornarius, Vetus, voluerunt, quod Irenæus,
Tertullianus, Epiphanius, Theodoretus docuerant.
Certe cum Dallæus, ut ea verba and tñ; dɛyopėvas
Γνωστικῆς αἱρέσεως 2 voce μεθαρμόσας scparet
atque disjungat, eadem cum voce mpwτos conjungit, et primum immediate post ea verba, ‹ ex
Gnostica bæresi, ponit, ut suæ hypothesi inserviat, omnia plane confundit. Nam illa vox putos,
ex mente Irenæi, non ad hæresin Gnosticam, sed
alio refertur: ad priorem scilicet sententiam, non
sequentem. Ιδωμεν νῦν καὶ τὴν τούτων ἄστατον γνώ
μην δύο που καὶ τριῶν ὄντων, ὡς περὶ τοῦ αὐτοῦ οὐ
τὰ αὐτὰ λέγουσιν, ἀλλὰ τοῖς πράγμασι καὶ τοῖς ἐν
μασιν ἐναντία ἀποφαίνουσι. «Videamus nunc et hom
rum, (quorum doctrinam primo capite dederat explicatam), inconstantem sententiam, cum sint duo
vel tres, quemadmodum de eisdem non eadem dicunt; sed et nominibus et rebus contraria respondent. Ouèv yap πpwτos, Qui enim primus, ▸
(ut satis fideliter reddidit vetus interpres) ex paucis
illis, scilicet duobus vel tribus, quorum sententiam
col. 333–334page 143 of 211
PG 5:333τῶν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ κειμένων εἰς τοῦτον τὸν χαρα κτῆρα μεθαρμόζουσιν. 1: Καὶ ἓν ἕκαστον τῶν εἰρημένων ἄραντες ἀπὸ τῆς ἀληθείας καὶ καταχρησάμενοι τοῖς ὀνόμασιν εἰς τὴν ἰδίαν ὑπόθεσιν μετήνεγναν. «Ει θισμα τῆς Οὐαλεντίνου σχολῆς Εληροφόρησε. ἐξηροφόρησεν, τετράδος ταύτης καρποφορεῖσθαι,J. PEARSONI VINDICIÆ IGNATIANÆ.
- PARS II.
›
Marci idem hæc tradit, lib. 1. c. 17: "Evia 6è xał
τῶν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ κειμένων εἰς τοῦτον τὸν χαρακτῆρα μεθαρμόζουσιν. • Quaedam autem eorum quae
in Evangelio posita sunt, in hunc characterem
transfigurant; non ut Evangelium emendarent, aut
›
verba ejus mutarent, sed ut suæ doctrinæ verba
evangelica insererent. Idem de Valentinianis etiam
aliis verbis docet, cap. 1: Καὶ ἓν ἕκαστον τῶν εἰρημέ
νων ἄραντες ἀπὸ τῆς ἀληθείας καὶ καταχρησάμενοι
τοῖς ὀνόμασιν εἰς τὴν ἰδίαν ὑπόθεσιν μετήνεγναν. «Ει
unumquodque eorum quæ dicta sunt (in principio
Evangelii S. Joannis) auferentes a veritate, et abutentes nominibus in suam argumentationem transtulerunt. › Enimvero assertio tertia argumentis
nostris satis confirmata, et ab objectionibus Blondellianis atque Dallaanis liberata, manet hactenus
inconcussa, hanc ipsam hæresin, quam volunt auctorem epistolæ ad Magnesianos respexisse, Valentino antiquiorem fuisse, et a vetustioribus Gnosticis
derivatam; saltem quatenus in eorum Gnosticorum
syzygia prima fuerit Sige, in inferiori autem syzygia
Logos; quod tam valet ad ea verba oux and Σcyn
□роɛλbú, ex eorum mente interpretanda, quam
propria Valentini hæresis.
CAPUT VII.
primo capite complexus est, Valentinus, nimirum, sed ut iis sententiam suam illustrarent. De discipulis
(nam de Valentinianis et præcipue Ptolemaicis co.
capite agere instituerat, quorum sententiam àñάVθισμα τῆς Οὐαλεντίνου σχολῆς appellat) a Gnostica
hæresi antiquas in proprium characterem doctrinas
transferens, outw; Enpocópnos. Corrupta vox, inquit Petavius, in qua divinationem experiri non
vacat. Pro ea igitur legit Hammondus ecópŋev,
Isaacus Vossius leviori mutatione Εληροφόρησε. Sed
Billius putat veterem interpretem legisse Eon. Ego
potius existimo veterem interpretem eam quam ipse
legit vocem minime intellexisse, ideoque omisisse,
quod id salvo sensu fieri potuisse putavit. Vetustissimam igitur lectionem sentio fuisse ἐξηροφόρησεν,
et fortasse ab ipso Irenæo profectam; nam Eŋpopopsiv idem significare potest quod aliquid enarrare
Enpai; AdĘɛotv, ut Græci loquuntur. Utcunque sit,
Valentinus hic nominatur ut eorum primus, quorum
sententiam Irenæus tradiderat: asseritur eum antiquas doctrinas ex hæresi Gnostica in suum characterem transtulisse; ejusque character statim breviter explicatur, in quo aliqua ex Gnosticis hausta
reperiuntur. Tandem clare perspicitur quam infirmum sit Dallæi argumentum ex voce repτos deductum. «Si hæc, inquit, Valentinus ex Gnosticis primus
definivit, certe nullus ante eum Gnosticus sic definiverat. Logon adeo ex Sige fructificatum (quod unum
est ex illis sic a Valentino definitis) nemo ante eum
Gnosticus deliraverat. › Nititur enim interpretatione, quæ sententiam Irenæi mire confundit, et ab
ejus mente prorsus aliena est: et statuit ‹ Logon
ex Sige fructificatum esse unum ex illis a Valentino definitis, cum Valentinus non dicat Logon ex
Sige, sed ex prima tetrade fructificatum, › èx tĪS
τετράδος ταύτης καρποφορεῖσθαι, idque non quod
a Sige, sed quod ab Alethia emissus esset, quæ in
ealem tetrade post Sigen fuit. Non autem hæc ita
intelligimus, ut nulla alia doctrina in Valentini charactere contineretur, præter antiquas illas a Gnosticis baustas, aut illius hæresis nihil Gnosticæ
hæresi addiderit. Fabula triginta Æonum illi propria fuit, decada et duodecada, opinor, adjecit.
Primam ogdoada ipse non excogitavit, sed a veteribus accepit, ordinem tantum secundæ tetradis mutavit; in quo aliqui ipsius discipuli eum secuti non
sunt. In illa ogdoade erant et Sige, et Logus, et
utrobique ex illa tetrade in qua fuit Sige, eductus
est Logus, non autem a Sige, sed ab Alethia, quæ
in cadem tetrade, sed secunda duade fuit. Nulla alia
hic immutatio apparet; neque ea vis vocis µɛðappboa; est, ut omnia Æonum veterum nomina a
Valentino mutarentur, et syzygiæ omnes in meliorem formam redigerentur. Nam µɛðaðµóɛɩ sæpe
simpliciter transferre, aut adaptare significat,
non semper, mutare, › multo minus in melius
‹ corrigere, › scilicet, aut emendare. Basilidiani
mathematicorum theoremata accipientes in suum
characterem doctrinæ transtulerunt, ut refert
Irenæus lib. 1, c. 23, non ut ea emendarent, opinor,
Quarta assertio proponitur, probari certo non posse
ipsos Valentini errores Ignatio fuisse penitus incognitos. Fieri potuisse ut Ignatius cognosceret,
probatur ex ætate Valentini cum illa S. Polycarpi
comparata. Valentinum post Anicetum vixisse negatur. Locus Tertulliani excutitur. Blondelli argumento
respondetur. Antiquitas Valentinianæ hæreseos ex
velorum monumentis eruitur. De ætate Busilidis
cum Dallao disputatur. Eum hæresin suam docuisse ante Adriani imperium ostenditur. Testimoniis a Dullæo adductis fuse respondetur.
Si quis tamen nec his acquiescat, et Valentinum
ipsum ab auctore epistolæ petitum velit, ne sic quidem res secundum sententiam adversariorum erit
confecta; adhuc enim restat quarta assertio, scilicet Probari certo non posse, ipsius Valentini
errores Ignatio martyri fuisse penitus incognitos.
Hæresis Valentini a veteribus satis exposita est; vita
ejus et historia magis incerta. Ex iis profecto veterum monumentis quæ supersunt, certo colligi nou
potest, tam sero Valentinum vixisse, aut in eam
hæresin prolapsum esse, ut ejus doctrina S. Ignatio
innotescere nullo modo potuerit. Quod si Valentini
ipsius delirium a S. martyre ante mortem nullo
anodo cognosci potuisse probare non possit, perit
argumentum a violatione temporis ductum, cujus
vim in eo tantum collocant, quod putent se firmiter
demonstrare posse Valentinum diu post S. martyris
mortem suæ hæreseos fundamenta jecisse.
Ego autem Ignatium Valentini sententiam cognoscere potuisse sic colligo. Si Polycarpi doctrina et
Ignatio, et S. Joanni, et aliis etiam apostolis cognita
fuerit, Valentini etiam doctrina saltem ab Ignatio
cognosci potuit. At Polycarpi doctrina et Ignatio,
et S. Joanni, et aliis apostolis qui ante Joaunera
col. 335–336page 144 of 211
PG 5:335Πολύκαρπος δὲ οὐ μόνον ὑπὸ ἀποστόλων μαθητευθείς καὶ συναναστραφεὶς πολλοῖς τοῖς τὸν Χριστὸν ἑωρακόσιν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἀποστόλων κατασταθεὶς εἰς τὴν Ασίαν ἐν τῇ ἐν Σμύρνῃ Εκκλησίᾳ ἐπίσκοπος, ἂν καὶ ἡμεῖς ἑωράκαμεν ἐν τῇ πρώτῃ ἡμῶν ἡλικίᾳ· ἐπὶ πολὺ γὰρ παρέμεινε, καὶ πάνυ γηραλέος, ἐνδόξως καὶ εἰς Ρώμην ἐπὶ Ὑγίνου, ήκμασε δ' ἐπὶ Πίου, καὶ παρ έμεινεν ἕως ανικήτου. ἐν Ῥώμῃ ἀνελθὼν κεκήρυχε, κίωνος καὶ αὐτὸς ἐπὶ Ὑγίνου, ὃς ἦν ἔννατος ἐπί σκοπος, εἰς τὴν Ἐκκλησίαν ἐλθὼν καὶ ἐξομολογούμενος, οὕτως διετέλεσε· ποτὲ μὲν λαθροδιδασκαλῶν, ποτὲ δὲ ἐξομολογούμενος, ποτὲ δὲ ἐλεγχόμενος ἐφ' οἷς ἐδίδασκε κακῶς, καὶ ἀφιστάμενος τῆς τῶν ἀδελPROLEGOMENA.
mortui sunt, cognita fuit: a Joanne enim et aliis agit. Si Valentinus sub codem episcopo vixisset,
apostolis episcopus ordinatus est, ut diserte tradit
Ireneæus Polycarpi discipulus, lib. 11, c. 3: Kal
Πολύκαρπος δὲ οὐ μόνον ὑπὸ ἀποστόλων μαθητευθείς
καὶ συναναστραφεὶς πολλοῖς τοῖς τὸν Χριστὸν ἑωρακοσιν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἀποστόλων κατασταθεὶς εἰς τὴν
Ασίαν ἐν τῇ ἐν Σμύρνῃ Εκκλησίᾳ ἐπίσκοπος, ἂν καὶ
ἡμεῖς ἑωράκαμεν ἐν τῇ πρώτῃ ἡμῶν ἡλικίᾳ· ἐπὶ
πολὺ γὰρ παρέμεινε, καὶ πάνυ γηραλέος, ἐνδόξως καὶ
Èmiyavéstata paptvphoas ¿¿ñˆôɛ to ẞlov. Vetus
Irenæi interpres Et Polycarpus autem non solum ab apostolis edoctus, et conversatus cum multis ex iis, qui Dominum nostrum viderunt, sed etiam
ab apostolis in Asia in ea quæ est Smyrnis Ecclesia
constitutus episcopus, quem et nos vidimus in prima
nostra ætate; multum enim perseveravit, et valde
senex gloriosissime et nobilissime martyrium faciens
exivit de hac vita. Erat itaque Polycarpus a S.
Joanne et aliis apostolis episcopus ordinatus; quibus certe illius doctrina cognita tunc temporis fuit,
aliter eum episcopum nunquam ordinassent. Jain
vero si demus Polycarpum a. D. 82 episcopum factum fuisse, ut Blondellus ipse docet; 25 annis
cognita fuit Polycarpi doctrina, antequam ad martyrium festinaret Ignatius. Ab Ignatio itaque cognosci potuisse doctrinam Valentini nemo negabit, si
modo Valentinus vivente adhuc Polycarpo mortuus
sit. At ante Polycarpum mortuum esse Valentinum,
extra omnem controversiam pono. Ita enim de illo
Irenæus, lib. 111, c. 4: Oůaλevtīvos µèv yàp
ev
εἰς Ρώμην ἐπὶ Ὑγίνου, ήκμασε δ' ἐπὶ Πίου, καὶ παρ
έμεινεν ἕως ανικήτου. Vetus interpres: «Valentinus enim venit Romam sub Hygino, increvit vero
sub Pio, et prorogavit tempus usque ad Anicetum. ›
Illud autem Tapéμeive, quod hic interpres vertit
‹ prorogavit tempus,» in verbis autem nuper allatis
de Polycarpo perseveravit, › omnino indicat quandiu vixerit. Ad tempora igitur Aniceti pervenit Valentinus, neque diutius vixit; sed sub Aniceto Romam venit Polycarpus, eodem Irenæo teste, et aliquot postquam Roma reversus esset annos in Asia
peregit, priusquam martyrium passus est. Cum
igitur per 25 annos, antequam scriberet Ignatius,
omnibus cognita sit doctrina Polycarpi, si temporum rationem in genere tantum spectemus; potuit
et doctrina Valentini, qui ante Polycarpum mortuus
est, Ignatio tune cum scriberet esse perspecta. Et
si quis id quod contrarium est asserat, et in eo arguinenti fundamentum pouat; huic sane incumbit
illa proferre, quæ Valentini ætatem adeo Ignatii ævo
inferiorem fuisse demonstrent, ut quid hæreticus
ille doceret sanctissimus martyr ad vitæ exitum jam
Sestinans scire nullo modo potuerit.
Quare vir doctissimus ut suæ hypothesi inserviat, vitam Valentini post Anicetum et Soterem
usque ad Eleutherii episcopatum prorogat, sine
ulla omnino verisimilitudine. Irenæus enim sub
Eleutherio tertium librum scripsit, in quo de Valentini ætate et recentiori origine hæresiarcharum
sab quo ille scripsit, id non monuisset diligentissimus scriptor? aut dicere potuisset, ‹ad Anicetum
tantum perdurasse, si post Anicetum et Soterem
sub Eleutherio vixisset? Fieri hæc certe non pos
sunt. Sed Dallæus Tertulliani testimonio fretus hoc
docuit. Ego vero Tertullianum, qui omnia pene ad
hanc rem pertinentia ab Irenæo mutuatus est, id
voluisse haud credo; aut si id voluerit, plane deceptum fuisse scio. Ita enim ille De præscr. hæret.
cap. 30: Ubi tunc Marcion, Ponticus naucierus,
Stoicæ studiosus? Ubi Valentinus, Platonicæ sectator? Nam constat illos neque adeo olim fuisse,
Antonini fere principatu, et in catholicæ primo doctrinam credidisse apud Ecclesiam Romanensem,
sub episcopatu Eleutherii benedicti, donec ob inquietam semper eorum curiositatem, quam fratres
quoque vitabant, semel et iterum ejecti, Marcion
quidem cum ducentis sestertiis quæ Ecclesiæ intulerat, novissime in perpetuum discidium relegati
venena doctrinarum suarum disseminaverunt. › Si
ita Tertullianum intelligamus, ut tum Valentinus,
tum Marcion simul Romæ sub eodem episcopo, el
quidem Eleutherio, in catholicæ doctrinam crediderint et sæpius ejecti fuerint, illud certe eum dicere volumus, quod ferri omnino non potest. Quod
ad Valentinum attinet, ἐν Ῥώμῃ ἀνελθὼν κεκήρυχε,
ubi etiam putabatur partem aliquam pietatis et
veræ fidei habuisse, ut tradit Epiphanius; sed
quod semel atque iterum ex Ecclesia Romana ejectus fuerit, veterum nemo docuit. Quæ hic de iterata ejectione et perpetuo discidio a Tertulliano
commemorantur, non Valentino, sed Cerdoni ab
Irenæo tribuuntur, lib. I, cap. 4. Postquam enim
de Valentino brevissime egisset verbis jam citatis,
de Cerdone hæc adjunxit: Képôwv dè ¿ πpò Mapκίωνος καὶ αὐτὸς ἐπὶ Ὑγίνου, ὃς ἦν ἔννατος ἐπίσκοπος, εἰς τὴν Ἐκκλησίαν ἐλθὼν καὶ ἐξομολογού
μενος, οὕτως διετέλεσε· ποτὲ μὲν λαθροδιδασκαλῶν,
ποτὲ δὲ ἐξομολογούμενος, ποτὲ δὲ ἐλεγχόμενος ἐφ'
οἷς ἐδίδασκε κακῶς, καὶ ἀφιστάμενος τῆς τῶν ἀδελ
pwv ouvodias. Vetus interpres: ‹ Cerdon autem,
qui ante Marcionem, et hic sub Hygino, qui fuit
octavus episcopus, sæpe in ecclesiam veniens, et
exomologesin faciens sic consummavit, modo quiden latenter docens, modo vero exomologesin faciens, modo vero ab aliquibus traductus in his quæ
docebat male et abstentus est a religiosorum hominum conventu. Hæc Irenæi verba Tertullianus
manifeste respexit, quibus ea quæ de illo, quem
Marcioni adjunxit, scribit, diserte Cerdoni, non
Valentino tribuuntur. Res igitur ipsa Valentino
baud competit, multo minus tempus illud, quo
hæc ab eo facta volunt, episcopatus, scilicet Eleutherii. Quisquamne in Annalibus ecclesiasticis adeo
hospes est, ut credat hæc de Valentino vera esse?
An ille sub Eleutherio semel iterumque ejectus est,
qui ab Irenæo ætatem ejus sollicite tradente, usque
ad Anicetum permansisse dicitur, eoque ipso satis
col. 337–338page 145 of 211
PG 5:337Ἐπὶ τούτου Ἰουστίνος ὁ φιλόσοφος κατὰ πασῶν αἱρέσεων ἡνδρίζετο. ο ἀθέους καὶ ἀσεβεῖς, Καί εἰσιν αὐτῶν, οἱ μέν τινες καλούμενοι Μαρκιανοί, οἱ δὲ Οὐαλεντινιανοί, οἱ δὲ Βασιλιδιανοί, οἱ δὲ Σατορνιλιανοί, καὶ ἄλλοι ἄλλῳ ὀνόματι, ἀπὸ τοῦ ἀρχηγέτου τῆς γνώμης ἕκαστος ὀνομαζόμενος. Ωσαύτως δὲ καὶ Οὐαλεντίνον Θεοδάδι ἀκηκοέναι φέρουσι, γνώριμος δὲ οὗτος ἐγε νὴν Ῥώμης ἐπίσκοπον Οὐαλεντίνος ἰδίας αἱρέσεως εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς Ῥώμης εγνωρίζετο. Ἔστι δὲ ἡμῖν καὶ σύνταγμα κατὰ πασῶν τῶν γεγενημένων αἱρέσεων συντεταJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
eo imperatore scribens ait: Ἐπὶ τούτου Ἰουστίνος
ὁ φιλόσοφος κατὰ πασῶν αἱρέσεων ἡνδρίζετο. ο Sul
hoc Justinus philosophus contra omnes hæreses
viriliter se gessit. › In eo igitur libro scripsit contra Valentinianos Justinus, ut testatur Tertullianus;
ergo ante annum 144 non tantum refutari potuit,
sed et ipse refutatus est et discipuli ejus. Ergo ante
eum annum hæreticus agnitus est, et diu quidem
ante. Nam Justinus martyr in Dialogo cum Tryphone Judæo, sub initio Antonini Pii scripto, discipulorum Valentini tanquam hæreticorum meminit,
quos vocat ἀθέους καὶ ἀσεβεῖς, et quibuscum ca
tholicos communionem nullam habuisse testatur.
Καί εἰσιν αὐτῶν, inquit, οἱ μέν τινες καλούμενοι
novítatis convinci putatur? An ille in catholicæ tandum est, præsertim si Cedreno credamus, qui de
doctrinam Romæ credidit sub episcopatu Eleutherii? an ille tum demum in perpetuum discidium
relegatus venenum doctrinæ suæ disseminavit,
contra cujus libros hæreticos, et tot ejus discipulorum commentarios sub eodem episcopo scripsit
Irenæus? qui etiam diserte distinguit Valentinum
ab iis, qui ætate sua hæresin eam docuerunt, ipso
statim libri primi initio? An Valentinus ipse sectæ
pater sub Eleutherio in catholicæ doctrinam credidit, cum contra Valentinianos scripserit Justinus
martyr, ipso fatente Tertulliano, capite 5? Scripsit
autem ille ante Eleutherium, ante Soterem, imo
ante Anicetum, ut nunc Aniceti tempora a chronologis ex Eusebio disponuntur. Vera igitur hæc esse
non possunt neque de Valentino, neque de Cerdone, Μαρκιανοί, οἱ δὲ Οὐαλεντινιανοί, οἱ δὲ Βασιλιδιανοί,
ne quidem de Marcione, quem tanquam manifestæ
bæreseos convictum, et primogenitum Satanæ sub
Aniceto aut ante fugiebat S. Polycarpus, cujus
discipulum Apellem jam valde senem Rhodon Tatiani discipulus, Irenæo synchronus, allocutus est,
aliorumque discipulorum discipulos descripsit
Apage igitur illa ex Tertulliani loco somnia, Sub
initio pontificatus Aniceti mortuus est Valentinus:
et ex hac parte firmum est argumentum nostrum;
de initio vitæ aut hæreseos tantum quæri potest.
οἱ δὲ Σατορνιλιανοί, καὶ ἄλλοι ἄλλῳ ὀνόματι, ἀπὸ
τοῦ ἀρχηγέτου τῆς γνώμης ἕκαστος ὀνομαζόμενος.
Et sunt eorum quidam qui vocantur Marcionitæ,
quidam vero Valentiniani, Basilidiani, Saturniliani,
a principe sententiæ quisque nomen obtinens.,
Diu itaque ante agnitus est Valentinus tanquam
blasphemæ hæreseos princeps et ab Ecclesia ejectus. Non autem nunc quæritur, quando Valentinus
tanquam hæresiarcha Romæ agnitus, sed quando
primum in hæresin lapsus est, quando prima sententiæ suæ rudimenta protulit.
Originem Valentini obscuram fuisse observat
Epiphanius, quod non minimum vetustatis indicium
est. In Ægypto primum hæresin suam efformasse,
eamque veneno suo infecisse tradit; quo tempore
hoc factum est, harrare non potuit. Eodem tendit
historia, quam narrat Tertullianus: Speraverat
episcopatum Valentinus, quia et ingenio poterat et
eloquio; sed alium ex martyrii prærogativa loci
potitum indignatus, de Ecclesia authenticæ regulæ
abrupit, ad expugnandam conversus veritatem. ›
Hoc enim in Ægypto factum par est credere,
quando autem factum est nec ille narrat. Admodum
autem antiquum fuisse Valentinum primo Valentiniani ipsi asserebant, dein Veterum monumenta
recte observata persuadent. Clemens Alexandrinus
Stromat. lib. vu: Ωσαύτως δὲ καὶ Οὐαλεντίνον
Θεοδάδι ἀκηκοέναι φέρουσι, γνώριμος δὲ οὗτος ἐγε
Blondellus, qui in temporum supputatione ultra
modum, et ubi opus non est, accuratus esse solet,
hac ratiocinatione contentus est: «Valentinus non
ante annum a martyrio Ignatii vel 40 vel 36 hæreticus agnitus est. Ergo ante eum annum refutari a
quoquam non potuit. Sed unde illi innotuit Valentinum non ante annum a martyrio Ignatii 40
vel 36 hæreticum agnitum fuisse? Quia, scilicet,
Valentinus ante annum 144 hæreticus agnitus non
est. Ita enim Eusebius ad eum annum in Chronico:
‹ Valentinus bæreticus agnoscitur, et permanet
usque ad Anicetum. › Ita quidem Eusebius, sed
non idem dicit quod Blondellus, ante hunc annum
eum hæreticum agnitum non fuisse. Imo vero idem
Eusebius Blondellum clare refellit. Nam in Græcis
ad annum Antonini Pii tertium habet, xarà 'Yyıcıνὴν Ῥώμης ἐπίσκοπον Οὐαλεντίνος ἰδίας αἱρέσεως
εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς Ῥώμης εγνωρίζετο. • Sub Hygino Romæ episcopo Valentinus propriæ hæreseos yóvɛɩ Haúhov. ‹ Similiter autem Valentinum quoconditor Romæ agnitus est. Agnitus est igitur
Valentinus tanquam hæresiarcha sub Hygino anno
141 secundum Eusebium. Eo scilicet anno Romæ
agnitus est, secundum calculum Eusebianum; alibi
ante, imo ante annum 144 ita agnitus est, ut etiam
refutatus sit, quod fieri non potuisse asserit Blondellus. Eusebius in Chronico, ad annum 142:
Justinus philosophus librum pro nostra religione
conscriptum Antonino reddidit. › In eo ipso libro
Justinus hæc scribit: Ἔστι δὲ ἡμῖν καὶ σύνταγμα
κατὰ πασῶν τῶν γεγενημένων αἱρέσεων συντετα
Yuevov; Est autem nobis liber contra hæreses et
sectas omnes compositus. › Eum autem librum
scriptum fuisse sub fine imperii Adriani vix dubi-
que ferunt audivisse Theodadem; erat autem hic
Pauli discipulus. Si hæc vera sint, de antiquitate
Valentini dubitari amplius non potest. Suspicor
quidem eos, qui hæc tradiderunt, fuisse Valentinianos qui licet in ea re vix falli potuerint, fallere
tamen certe potuerunt. Cum tamen a nobis refelli
non possint, videamus an quod illi tradidere, cum
iis conæreat, quæ a catholicis prodita sunt. Irenæus
Præfatione lib. 1v: «li, inquit, qui ante nos fuerunt, et quidem multo nobis meliores, non tamen
satis potuerunt contradicere his qui sunt a Valentino, quia ignorabant regulam ipsorum.» Loquitur
de iis, qui ante ætatem suam vixerunt, eosque ait
non satis potuisse Valentinianos confutare, licet
col. 339–340page 146 of 211
PG 5:339ἐγγὺς τῶν ἀποστόλων γενόμενος, σος καὶ Μαρκιωνιστῶν προϊσταμένων Μαρκίωνα. δὲ παρειλήφαμεν Κέλσους γεγονέναι Επικουρείους· πῆς λειτουργία, τὸν μὲν πρότερον κατὰ Νέρωνα, τοῦτον δὲ κατὰ Αδριανὸν, καὶ κατωτέρω. « Τρύφων, φησί, καλοῦμαι· εἰμὶ δὲ Ἑβραῖος ἐκ περι τομῆς, φυγὼν τὸν νῦν πόλεμον, ἐν τῇ Ἑλλάδι καὶ τà Μαρκίωνα δέ τινα Ποντικόν, ὃς καὶ νῦν ἔτι ἐστὶ διδάσκων τους πειθομένους. γεγενημένον Ἰουδαϊκὸν πόλεμον διαπρέποντα ἐν τῇ ἐπισκο Κέρδων δὲ ὁ πρὸ Μαρκίωνος, «PROLEGOMENA.
viri essent præstantissimi. Irenæus autem non longe scripsisse, sed vixisse tantum. Verum non diu post
a temporibus apostolorum fuit, ut loquitur Augustinus, ἐγγὺς τῶν ἀποστόλων γενόμενος, ut Basi¹ius; prope igitur apostolica tempora fuere Valenținiani, et cum apostolicis viris conversatus est
pse Valentinus Idem multo adhuc firmius et certius colligi potest ex ætate Marcionis, si hæc satis
firma non videantur. Marcionem quidem Irenæus
tradit sub Aniceto invaluisse, qui sub Antonino
Pio Ecclesiæ Romanæ præfuit; unde eum Antoninianum. Marcionem appellat Tertullianus lib. v et
lib. 1 De quo tamen constat, Antoninianus hæreticus est, sub Pio impius. Sed quo primum
tempore in hæresin lapsus est, quoniam apud Irenæum non invenerat, inquirere neglexit. Quoto
quidem anno Antonini majoris de Ponto suo exhalaverit aura canicularis, non curavi investigare.»
Quæ cum tam clare fateatur Tertullianus, miror
Baronium asserentem, ex ejus verbis certum annum initii Marcionis hæresis consignari posse.
Verba quidem apud eum hæc sequuntur: Tiberio autem usque ad Antoninum anni fere 120 et
dimidium anni cum dimidio mensis. Tantumdem
temporis ponunt inter Christum et Marcionem. ›
Sed cum a Christi exitu Tertullianum numerare
velit, id aperte falsum esse ex præcedentibus cognoscitur; cum annum certum denotari docet, septimum, seilicet, Antonini, contra mentem ipsius
Tertullianum explicat, qui ad prima Antonini temipora tantummodo calculum deducit, nec ullius anni
ejus imperii rationem habet. Nam et qui ante Tertullianum scripsere Christiani plures etiam quam
115 annos a 15 Tiberii ad initium Antonini numerabant. Videamus igitur an nos aliquid certius de
origine illius hæretici ex antiquissimis veterum monumentis eruere possimus; nam qui posterioribus
fidunt, nihil hactenus certi invenire potuerunt.
Origenes, contra Celsum lib. v: 'Eµvhoðŋ dè ¿'K¿-
σος καὶ Μαρκιωνιστῶν προϊσταμένων Μαρκίωνα.
Meminit autem Celsus Marcionitarum Marcionis
sectatorum. Antequam igitur scriberet Celsus,
Marcionitæ hæretici erant omnibus non tantum
Christianis, sed etiam gentilibus probe noti. Ætas
autem Celsi istius ita ab Origene describitur: Aúo
δὲ παρειλήφαμεν Κέλσους γεγονέναι Επικουρείους· πῆς λειτουργία, ut loquitur Epiphanius: aut certe
τὸν μὲν πρότερον κατὰ Νέρωνα, τοῦτον δὲ κατὰ
Αδριανὸν, καὶ κατωτέρω. «Duos autem fuisse Celsos Epicureos accepimus: priorem quidem sub
Nerone, hunc autem sub Adriano, et postea. ›
Celsus igitur qui Marcionitarum meminit, sub
Adriano vixit; scripsisse quidem sub Adriano non
constat, quia post Adriani imperium permansit.
Non enim illa probo quæ scripsit Baronius: «Si
Origeni credimus, qui tradit Celsum Epicureum
sub Adriano scripsisse adversus Christianos Commentarios suos, in quibus mentionem facit hæresis
Marcionis necesse est dicere, jam ante Antonini
tempora esse Marcionis hæreses promulgatas. ›
Non enim dixit Origenes Celsum sub Adriano
Adrianum sub imperio Antonini Pii scripsisse eum
verba Origenis omnino innuere videntur: erant antem tunc Marcionis discipuli satis celebres. Certe
Marcionitarum meminit Justinus martyr Dialogo
cum Tryphone Judæo, scripto ut diximus, statim
sub initio Antonini Pii; si Scaligerum audiamus,
sub fine Adriani. Ita enim ille ad Eusebii Chronicon. Belli Judaici tempore scripsit Tryphona
dialogum, hoc est sub Adriano, ut ipse ostendit.
Τρύφων, φησί, καλοῦμαι· εἰμὶ δὲ Ἑβραῖος ἐκ περιτομῆς, φυγὼν τὸν νῦν πόλεμον, ἐν τῇ Ἑλλάδι καὶ
z Kopivôų τà molla diáɣwv. • Trypho, inquit,
vocor: sum autem ex circumcisione Hebræus, ex
nupero bello profugus, atque in Græcia et Corinthi
plurimum degere solitus. › Erant igitur iis temporibus celebres hæretici Marcionis discipuli. De Marcione ipso idem in Apologia prima, quæ in editionibus male pro secunda habetur, ut viri docti adnotarunt: Μαρκίωνα δέ τινα Ποντικόν, ὃς καὶ νῦν ἔτι
ἐστὶ διδάσκων τους πειθομένους. • Marcionem autem quemdam Ponticum, qui etiam adhuc exsistit
docens discipulos suds. › Quo loco indicat Marcionem diu hæresin suam sparsisse, antequam illa
scripserit Justinus. Ea autem scripsit anno quarto
Antonini Pii, ut tradit Eusebius in Chronico; neque posterius eam scripsisse videtur, nam bellum
Barchochebæ, sub Adriano finitum, appellat tov vùy
γεγενημένον Ἰουδαϊκὸν πόλεμον in eadem Apologia.
Quare cum Justinus sub initio fere imperii Autonini majoris, meminerit Marcionis discipulorum, a
communione Ecclesiæ ejectorum, et Marcionem
jam diu bæretica sua dogniata promulgasse enun
tiaverit; quisquamne induci possit ut credat Marcionem paucis post initium Adriani annis hæreticum non fuisse? Non equidem puto vera esse quæ
de Marcione scripsit Philastrius: «Qui devictus
atque fugatus a beato Joanne evangelista et a presbyteris de civitate Ephesi, Romæ hanc hæresin se
minavit: › existimo tamen ea esse illius hæreseos
antiquitatis aliquod argumentum. Et ex his quæ
dicta sunt obiter observo, verisimillimum esse patrem Marcionis ante martyrium Ignatii in Ponto episcopum fuisse, et quidem διαπρέποντα ἐν τῇ ἐπισκο
»
diu ante illa tempora quibus primulum caput extulisse episcopatum decernunt Blondellus et Salmasius. Hæc autem de ætate Marcionis ex antiquissimis veterum monumentis decerpta ad eruendum
Valentini ævum quamplurimum valent. Veteres
enim omnes docent eum fuisse Marcione antiquiorem; quanto autem antiquior fuit, hoc modo, ni fallor, discere aliquatenus poterimus. Nemo
est qui non tradit Cerdonem Marcionis magistrum
fuisse: Κέρδων δὲ ὁ πρὸ Μαρκίωνος, «Cerdon 20tem qui ante Marcionem,, et: «Marcion autem
illi succedens, inquit Irenæus lib. m, cap. 4,
qui et lib. 1 docet Cerdonem sua a Simonianis
hausisse: Ataôɛ§áµevoç dè aŭtòv, inquit, ó Hoveixés
col. 341–342page 147 of 211
PG 5:341Κέρδων τις τούτους τὸν Ἡρακλέωνα διαδέχεται ἐκ τῆς αὐτῶν σχολῆς ὤν. Τελευτῶντος Βασιλείδου Γνωστικοὶ ἐν Αλεξ ανδρείᾳ ἐκλήθησαν ἐν τοῖς χρόνοις Αδριανοῦ.J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS H.
Mapxlwv nuɛŋge to diƐasxahsiov. ⚫ Succedens au- Verba etiam sequentia idem evincunt: Qua temtem ei Marcion Ponticus scholam auxit. › Ita Tertullianus; ita reliqui. Et quidem Valentinum primo
sub Hygino Romam venisse, dein Cerdonem tradit
Irenæus. Inde autem nihil certi de tempore colligi
potest. Nullos enim pontificibus Romanis annos assignat, neque eos cum Romanis imperatoribus
comparat Irenæus. Eusebius quidem in Chronico
primum annum Hygini secundo Antonini Pii tribuit,
Eutychius autem sexto Adriani. Tribus annis sedisse vult Hyginum Eusebius: Annis duodecim
niensibus tribus, diebus sex, auctor vetustissimi
catalogi apud Bucherium. Et vera quidem initia
tum Aniceti, tum Pii, tum Hygini pontificatuum
puto esse hactenus incognita. Ex successione igitur
hæreticorum de initio Valentini potius judicandum,
talis autem a veteribus eorum successio nobis
tradita est; Cerdo successit Heracleoni, ita Epiphanius: Képowy TIS TOUTOUS xal Toy 'Hpaxhéwva
Κέρδων τις τούτους τὸν Ἡρακλέωνα
διαδέχεται ἐκ τῆς αὐτῶν σχολῆς ὤν. • Cerdon quidem bis et Heracleoni succedit, ex eorum schola
existens Heracleon Colarbaso, Colarbasus Ptolemæo, Ptolemæus Epiphani, Epiphanes Secundo,
Secundus Valentino successit. Valentinus igitur, e
cujus schola reliqui prodierunt, non paucis annis
Cerdone superior fuit. Si autem Cerdonem statua-`
mus si non ante, ipso tamen statim initio Adriani
sua deliria disseminasse, quod maxime probabile
reddidimus, nemo negabit etiam Valentinum sua
spargere potuisse ante undecimum annum Trajani;
caque nemo non concedet ab Ignatio ante martyrium potuisse cognosci.
Alio etiam argumento utitur Dallæus • Satur
nilus et Basilides annis pluribus quam 20 post
Ignatii martyrium sua deliria spargere cœperunt.
Valentinus autem post hos duos erupit. › Primo
quidem fateor Valentinum post eos duos erupisse,
sed non magno intervallo. Secundo etiam agnosco
Saturnilum prius suam hæresin docuisse quam Basilidem, quod frivola suspicione ductus Baronius
negavit. Sed interim aperte nego ullo modo probari
posse, Basilidem tot annis post Ignatii mortem sua
deliria spargere cœpisse. Plures quam viginti annos hoc loco nominat, capite autem 10 ad quod
nos remittit, epocham hæreseos Basilidianæ digit,
annos 27 post Ignatii martyrium numerat, et verba
Eusebii in Chronico ad annum Adriani 17 Domini
vero 134 quasi fundum sententiæ laudat. Verba
Eusebii sunt: Basilides hæresiarches in Alexandria commoratur, a quo Gnostici. Sed quam perperam hæc ad initium hæreseos trahuntur; quæ
potius exitum hæretici indicant? Eo quidem anno
Alexandriæ adhuc commorari dicitur, qui post eum
annum nusquam comparuit. Ita Eusebium interpretatus est, qui ea verba e Græco transtulit, Hieronymus. In Catalogo enim, voce ‹ Agrippa, › hæc
habet: ‹ Mortuus est autem Basilides, a quo Gnostici, in Alexandria temporibus Adriani., Quis
autem non videt eum ad Eusebiana alia respicere?
PR
• ›
pestate et Chochebas dux Judaicæ factionis Çbristianos variis suppliciis enecavit. Ad eumdem
enim Adriani annum in Chronico Eusebii hæc verba
prioribus subjunguntur: ‹ Chochebas dux Judaicæ
factionis nolentes sibi Christianos adversum Romanum militem ferre subsidium omnimodis cruciatibus necat. › Eum igitur annum, quem Dallæus
pro sua sententia arripuit, pro nostræ fundamento
pono; et Basilidem anno 17 Adriani, post S. Ignatii martyrium circiter 27 mortuum esse statno.
Dum autem schedas Notarum Joannis Cotelerii in
Constitutiones apostolicas festinanter lustro, video
eum aliter Hieronymum intelligere, et pro mortuus est legere moratus est. Quod ut faceret,
tria virum illum eruditum permoverunt. Primum,
quod locus Catalogi illi apud Chronicon tam apte
quadret secundum, quod in quinque codicibus
scriptum reperisset, moratus est; tertium Cle
mentis Alexandrin) locum spectat. Sed hæc neque
cogunt, neque persuadent, ut vulgatam lectionem
deseramus, aut Basilidem post eum annum vixisse
credamus. Non primum, quia eodem anno et morari potuit Alexandriæ hæreticus ille, et mori;
unum indicare potuit Eusebius, alterum Hieronymus; et cum de ætate Agrippæ Castoris agat in
Catalogo, potius ad mortem Basilidis, contra quem
Agrippa sub Adriano scripsit, respicere putandus
est, quam ad moram; et verisimile est eum ita Eusebium intellexisse, ut usque ad annum in Chronico notatum Basilidem vixisse voluerit, si revera
in Chronico Hieronymus scripserit ‹ commoratur. ›
Nam nec hoc certum est; quoniam eo loci legitur
etian commemoratur: et quamvis Pontacus in
aliquibus mss. ‹ commoratur, legi doceat, (ut in
uno Cantabrigiensi codice scriptum etiam reperi)
idem tamen in pluribus commemoratur › haberi:
innuit: quæ vox si recipiatur, similitudo locorum
perit. Neque secundum quidquam valet; quia et
editiones, et duo apud nostros Cantabrigienses
mss. codices, quos, dum scribo, inspicere licuit,
præferunt mortuus est, et Græca versio sub Sophronii nomine, quinque illis codicibus sine dubio longe
antiquior, hanc vulgatam lectionem repræsentat, et
tuetur. Τελευτῶντος Βασιλείδου Γνωστικοὶ ἐν Αλεξανδρείᾳ ἐκλήθησαν ἐν τοῖς χρόνοις Αδριανοῦ.
Mortuo Basilide Gnostici in Alexandria vocati
sunt temporibus Adriani.» De tertio adversus Dallæum agimus. Sed Dallæus nescit hoc quam verum
sit; certe non videtur cohærere, inquit, cum iis
quæ Clemens tradidit, scilicet, Basilidem pervenisse
ad Antonini Pii ævum. › Sed nec hoc diserte dicit
Clemens in loco illo obscuro, quem mox considerabimus; nee si id dixisset, multum causæ adversariorum accederet; nec enim inde probari posset,
ultra quinquennium post eum annum Basilidem
vixisse. Inde etiam infero, probari nullo modo
posse, post Ignatii mortem hæresin suam in Ægypto
eum sparsisse. Quam sententiam ex Veterum mor
col. 343–344page 148 of 211
PG 5:343μαθητὴν τοῦ Σίμωνος Συρίαν ὁ δὲ κατ' Αίγυπτον συνεστήσαντο θεσμικών αἱρέσεων διδασκαλεῖα. μεταγενεστέρας τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τὰς ἀν θρωπίνας συνηλύσεις, Συμεὼν ὁ τοῦ Κλεωπᾶ καὶ Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος, καὶ Βασιλείδης, καὶ Νικόλαος, καὶ Ἐβιωναῖος οἱ αἱρεσιάρχαι καὶ ἐχθροὶ τῆς ἀληθείας ἐγνωρίζοντο. Οὐαλεντίνος μὲν οὖν οὗτος τῷ χρόνῳ διαδέχεται τοὺς πρὸ αὐτοῦ προτεταγμένους, Βασιλείδην τε καὶ Σατορνίλον, Εβίωνά τε καὶ Κήρινθον καὶ Μήρινθον, καὶ τοὺς ἀμφ' αὐτούς. Οὗτοι γὰρ πάντες ἐν ἑνὶ καιρῷ τῷ βίῳ κακῶς ἐφύη σαν, ὀλίγῳ δὲ πρόσθεν μᾶλλον οἱ περὶ Κήρινθον, καὶ Μήρινθον, καὶ Ἐδίωνα. Καθάπερ ὁ Βασιλείδης, κἂν Γλαυκίαν ἐπιγράφητας διδάσκαλον, ὡς αὐχοῦσιν αὐτοὶ, τὸν Πέτρου ἑρμηνέα. Η μὲν γὰρ τοῦ Κυρίου κατὰ τὴν παρουσίαν διδασκαλία ἀπὸ Αὐγούστου καὶ Τιβερίου Καίσαρος ἀρξαμένη, μεσούντων τοῦ Αὐγούστου χρόνων τε λειοῦται. Αὐγούστου βερίου. Ει μεσούντων τῶν Τιβερίου χρόνων, μεσούντων τῶν Αὐγούστων χρόνον, « 1: Πεντεκαιδεκάτῳ οὖν ἔτει Τιβερίου, καὶ πεντεκαιδεκάτῳ Αὐγούστου οὕτω πληροῦνται τὰ τριάκοντα ἔτη ἕως οὗ ἔπαθεν. στόλων αὐτοῦ μέχρι γε τῆς Παύλου λειτουργίας ἐπὶ Νέρωνος τελειοῦται. τοὺς ᾿Αδριανοῦ τοῦ βασιλέως χρόνους οἱ τὰς αἱρέσειμαθητὴν τοῦ Σίμωνος vocat Justinus martyr.
Utrumque igitur; quod ad temporis rationem spectat, audire potuit et Glauciam et Menandrum, nisi
præmaturus illius Glauciæ obitus alicui jam notus
sit. Mortuus est Simon sub Nerone; sub Vespasiano
igitur floruit Menander, sub Domitiano igitur eredibile est eum audivisse Saturnilum et Basilidem,
sub Trajano suas hæreses efformasse atque prodidisse, scholas etiam seu ecclesias sub Adriano
condidisse. De quibus Eusebius: "Ov 5 µèv peri
Συρίαν ὁ δὲ κατ' Αίγυπτον συνεστήσαντο θεσμικών
αἱρέσεων διδασκαλεῖα. • Quorum ille quidem in Syria,
bic vero apud Ægyptum impiarum hæreseon scholas condidit. Unde probat Clemens Alexandriaus
μεταγενεστέρας τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τὰς ἀν
θρωπίνας συνηλύσεις, & conventus hos humanos
catholica Ecclesia posteriores. >
numentis sic confirmo. Sub imperio Adriani Agrippa fatentur discipulum fuisse Simonis Magi; certe eum
Castor Basilidis luculentam confutationem scripsit, in qua et mentionem fecit 24 librorum ab eo
in Evangelium scriptorum, teste Eusebio, Hist.
lib. v, cap. 7, neque tantum adversus Basilidem,
sed et filium ejus ac discipulum Isidorum scripsit,
teste Theodoreto. Qui sub Adriano tot libros ediderat, filiumque ac discipulum notum etiam scriptorem tunc habuit, eum sub Trajano sua docuisse
par est credere. Joelis igitur chronographus ¡de
Trajano imperatore agens, bæc habet: 'E' ou xal
Συμεὼν ὁ τοῦ Κλεωπᾶ καὶ Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος, καὶ
Βασιλείδης, καὶ Νικόλαος, καὶ Ἐβιωναῖος οἱ αἱρεσιάρ
χαι καὶ ἐχθροὶ τῆς ἀληθείας ἐγνωρίζοντο. • Sub quo
et Simeon Cleopæ filius, et Ignatius Deifer, et Basilides, et Nicolaus, et Ebionæus hæresiarchæ et veritatis hostes agniti sunt. › De eodem imperatore
agens Abulfaraius: Hoc tempore prodiit Antiochiæ quidam nomine Soterinus, sive Saturninus.
Prodiit etiam Basilides. › Neque mirum hos recen -
tiores hæc prodidisse, cum Veteres paria tradiderint. Epiphanius hæresi 31: Οὐαλεντίνος μὲν οὖν
οὗτος τῷ χρόνῳ διαδέχεται τοὺς πρὸ αὐτοῦ προτεταγμένους, Βασιλείδην τε καὶ Σατορνίλον, Εβίωνά τε
καὶ Κήρινθον καὶ Μήρινθον, καὶ τοὺς ἀμφ' αὐτούς.
Οὗτοι γὰρ πάντες ἐν ἑνὶ καιρῷ τῷ βίῳ κακῶς ἐφύησαν, ὀλίγῳ δὲ πρόσθεν μᾶλλον οἱ περὶ Κήρινθον, καὶ
Μήρινθον, καὶ Ἐδίωνα. «Valentinus iste prioribus
illis a me antea commemoratis tempore est posterior, Basilide, nimirum, ac Saturnilo, Ebione, Cerintho ac Merintho eorumque sociis. Siquidem
omnes uno tempore ad humani generis exi1ium profusi sunt: quanquam Cerinthus, ac
Merinthus et Ebion paululum antegressi sunt. >
Non multum temporis igitur intercessit inter Cerinthum hæreticum in Asia agnitum, antequain
S. Joannes Evangelium scripserat, et Basilidem,
teste Epiphanio. Quinetiam ipse Hieronymus Basilidem inter hæreticos apostolicorum temporum numerat, disputans adversus Luciferianos: • Sed quid
de posterioribus adhue loquor? Apostolis adhuc in
sæculo superstitibus, apud Judæam Christi sanguine
recenti phantasma Domini corpus asserebatur. Galatas ad observationem legis traductos Apostolus
iterum parturit. Corinthios resurrectionem carnis
non credentes pluribus argumentis ad verum iter
trahere conatur. Tune Simon Magus et Menander
discipulus ejus Dei se asseruere viruntes; tunc Basilides summum Deum Abraxas cum trecentis sexaginta quinque Æonibus commentatus est. › Si Basilidianis ipsis credamus, habuit Basilides magistrum Glauciam, fuitque ille Glaucias S. Petri interpres. Clemens Alexandrinus, Stromat. lib. VII:
Καθάπερ ὁ Βασιλείδης, κἂν Γλαυκίαν ἐπιγράφητας
xây
διδάσκαλον, ὡς αὐχοῦσιν αὐτοὶ, τὸν Πέτρου ἑρμηνέα.
aŭtol, tòv
Nec hoc statim repudiandum, quod a Basilidianis
dictum sit, quod ei ætati minime repugnat, quam
nostri etiam agnoscunt. Si Glaucias erat interpres
8. Petri, synchronus fuit Menandro, quem omnes
Quamvis hæc a nobis tam perspicue probata sint,
habet tamen Dallæus auctores, ut putat, qui Basilidem hunc, Menandri discipulum, Isidori patrem et
magistrum, sub Adriano primum erupisse, et bæresin suam docere cœpisse tradunt. Ac primo nobis
nominat Clementem Alexandrinum, cujus locum
mire, ut opinor, corruptum aut male intellectum
toties advocant. Eum igitur per partes examinabimus. Η μὲν γὰρ τοῦ Κυρίου κατὰ τὴν παρουσίαν
διδασκαλία ἀπὸ Αὐγούστου καὶ Τιβερίου Καίσαρος
ἀρξαμένη, μεσούντων τοῦ Αὐγούστου χρόνων τελειοῦται. Ubi vox Αὐγούστου posteriore loco recte
poni non potest; neque enim de Augusto ipso in
telligi poterit, post cujus imperii media tempora
Christus natus; neque Tiberio ea vox convenit abi
uterque simul nominatur. Mendum agnoscit Sylburgius et pro Adyovatou legit cum interprete Tiβερίου. Ει quidem salis Græce dicitur μεσούντων
τῶν Τιβερίου χρόνων, «medio Tiberii tempore,
sed dubito an ita loqueretur Clemens, qui 15 quidem Tiberii baptizatum esse Christum agnovit, el
post unum annum passum etiam putavit, sed 22
tantum annos Tiberio assignavit. Cum igitur levior mutatio sufficere posse videatur, forte legendum μεσούντων τῶν Αὐγούστων χρόνον, «Augustis
illis tempus dimidiantibus, vel, utroque imperatore dimidium temporis sibi sumente. Ut ipse loquitur, lib. 1: Πεντεκαιδεκάτῳ οὖν ἔτει Τιβερίου,
καὶ πεντεκαιδεκάτῳ Αὐγούστου οὕτω πληροῦνται τὰ
τριάκοντα ἔτη ἕως οὗ ἔπαθεν. • Quintodecimo ergo
anno Tiberii et quintodecimo Augusti sic implentur
triginta anni usque ad tempus quo passus est Christus. Sed optima correctio a meliori codice exspectanda est. Ego tantum locum eum ut nunc edi.
tus est, in mendo cubare observo. 'H & TŵV ⱭROστόλων αὐτοῦ μέχρι γε τῆς Παύλου λειτουργίας ἐπὶ
Νέρωνος τελειοῦται. «Apostolorum autem ejus doctrina, usque ad Pauli ministerium, sub Nerone consummatur. Hæc de antiquitate doctrinæ Christianæ;
de novitate hæreseon ita loquitur: K&τw dề, nɛpt
τοὺς ᾿Αδριανοῦ τοῦ βασιλέως χρόνους οἱ τὰς αἱρέσει
col. 345–346page 149 of 211
PG 5:345Μαρκίων γὰρ κατὰ τὴν αὐτὴν αὐτοῖς ἡλικίαν γενόμενος ὡς πρεσβύταις νεώτερος συνεγένετο, μεθ' αὐτοῖς αὐτήν γενόμενος νεωτέροις συνεγένετο Θάλης δὲ Φοίνιξ ῶν τὸ γένος καὶ τοῖς Αἰγυπτίων προφήταις συμβεβληκέναι εἴρηται· καθάπερ καὶ ὁ Πυθαγόρας αὐτοῖς γε τούτοις, Χαλδαίων τε καὶ μάγων τοῖς ἀρίστας συνεγένετο. συμβεβληκέναι συγγενέσθαι Ὡς γὰρ φησὶ Κλήμης ὁ Στρωματεὺς ἐπὶ ᾿Αδριανοῦ ὑπῆρχον Σατορνίλος, Βασιλείδης, καὶ Καρποκράτης.. Καὶ μέχρι γε τῆς ᾿Αντωνίνου τοῦ πρεσβυτέρου διέτειναν ἡλικίας, καθάπερ ὁ Βασιλείδης. «Ει Μαρκίων γὰρ, κατὰ τὴν αὐτὴν αὐτοῖς ἡλικίαν γενόμενος ὡς πρεσβύτης νεωτέροις συνεγένετο. Σίμων ἐπ' ὀλίγον κηρύσσοντος τοῦ Πέτρου ὑπή ἐρῶν ἐξ οὗπερ ἑκάστη διδαχὴ καὶ γνώμη ἤρξατο. Αμφω δὲ ἐπὶ Ἀδριανοῦ τοῦ Καίσαρος ἐγένοντο. μὲν κατὰ Συρίαν, ὁ δὲ κατ' Αἴγυπτον συνεστήσαντο θεομισῶν αἱρέσεων διδασκαλεῖα.J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS H.
Isaacus Vossius huic loco tanquam minime sano
medelam adhibuit, et pro illis quæ dedimus, hæc
legit: Μαρκίων γὰρ κατὰ τὴν αὐτὴν αὐτοῖς ἡλικίαν
γενόμενος ὡς πρεσβύταις νεώτερος συνεγένετο, μεθ'
iùs
ŵv Σlµwv. Quæ si recte capio hoc sonant: «Marcion
enim sub eadem ætate cum illis tanquam cum senibus junior versatus est, cum quibus Simon, › etc.
Ita ille, acute quidem, ut solet. Henricus autem
Valesius nihil mutandum putavit, sed µɛð'öv, sive
‹ post quem, › idem valere ait, quod ‹ante quem, ›
et hoc probare nititur in Adnotationibus ad Eusebium. Quæ expositio, an ferri possit, judicent eruditi. Ego non dubito quin Blondellus, qui Clementem hoc loco Valentinum post Marcionem referre
asserit, sola Latina versione deceptus sit; quæ
tamen ipsa id aperte non dicit quod ille voluit. Ego
mentem Clementis ita recte exprimi posse sentio:
. Quod ad Marcionem enim attinet, ille quidem sub
eodem imperio Adriani vixit, sub quo Basilides et
Valentinus, sed cum senex esset, cum illis qui bis
juniores, recentiores seu posteriores sunt, conversatus est hæreticis. Vox enim vɛwrépoɩę cum avtołę conjungi non debet, quasi ipso Marcione illi
juniores aut posteriores fuerint; sensus omnis vocis
autois refertur ad aorty et in voce revóμevos fluiαὐτοῖς αὐτήν γενόμενος
tur; νεωτέροις cum συνεγένετο arcte conjungitur
eosque denotat, cum quibus Marcion tanquam discipulus conversalus est, a quibus suæ hæreseos
principia quædam mutuatus est, qui quidem ipsi
Basilidis et Valentini discipuli fuerunt. Ita vocem
eam alibi usurpat Clemens ut lib. 1: Θάλης δὲ Φοίνιξ
ῶν τὸ γένος καὶ τοῖς Αἰγυπτίων προφήταις συμβεβληκέναι εἴρηται· καθάπερ καὶ ὁ Πυθαγόρας αὐτοῖς
γε τούτοις, Χαλδαίων τε καὶ μάγων τοῖς ἀρίστας
συνεγένετο. Ubi συμβεβληκέναι et συγγενέσθαι idem.
Ita optime Clementi cum veteribus convenit. Nullo
modo igitur ex hoc loco colligitur, aut Valentinum
post Marcionem vixisse, quod voluit Blondellus •
aut Basilidem sua nunquam docuisse ante imperium
Adriani, quod hinc elicere cupiebat Dallæus.
imɩvoĤjoavtes Yɛyóvaσt. ‹ Inferius autem, circa tem- sunt, a Clemente proficisci non potuerunt. Quare
pora Adriani imperatoris, fuerunt illi qui bæreses
excogitarunt. › Non negat quemquam hæreticum
ante Adriani tempora fuisse; hoc enim negari non
potuit. Non dicit eos, de quibus loquitur, sub Adriano
primum sua deliria docuisse, quod adversarii asseruut, nos negamus. Hoctantum dicit, eos qui bæreses
excogitarunt, circa tempora Adriani exstitisse. Ita
veteres ipsi Clementem intellexerunt: hæc enim
Cedrenus ex illis habet: Ὡς γὰρ φησὶ Κλήμης ὁ
Στρωματεὺς ἐπὶ ᾿Αδριανοῦ ὑπῆρχον Σατορνίλος, Βασιλείδης, καὶ Καρποκράτης.. Ut enim ait Clemens
Stromateon auctor, sub Adriano fuerunt Saturnilus, Basilides, et Carpocrates. Addit autem Cleneus: Καὶ μέχρι γε τῆς ᾿Αντωνίνου τοῦ πρεσβυτέ
ρου διέτειναν ἡλικίας, καθάπερ ὁ Βασιλείδης. «Ει
pervenerunt usque ad ætatem Antonini senioris, ›
Pii, scilicet, qui Adriano successit. quibus verbis
patet, ad postrema horum hæreticorum tempora,
non priora respexisse Clementem; ac si dixisset:
flæresiarchæ illi, quorum discipuli etiamnum exstant, inferiores seu juniores erant iis, qui Christianam fidem primo prædicabant; apostolorum
enim doctrina sub Nerone consummata est, hi antem sub Adriano vixerunt, et usque ad Antoninum
Pium duraverunt; apostolis igitur posteriores fuerunt. Ex his tres nominat, Basilidem, Valentinum,
et si forte Marcionem; si forte, inquam, nam illa
verba: Μαρκίων γὰρ, κατὰ τὴν αὐτὴν αὐτοῖς ἡλικίαν
γενόμενος ὡς πρεσβύτης νεωτέροις συνεγένετο.
Marcion enim sub eadem ætate versabatur ut
senex cum junioribus, > ut vulgo exponuntur, sana
esse non possunt, ut nec quæ sequuntur: Mɛ0' ¿v
Σίμων ἐπ' ὀλίγον κηρύσσοντος τοῦ Πέτρου ὑπήxoʊʊɛ, ‹ post quem Simon Petrum audit paululum
prædicantem, ut hodie leguntur et exponuntur.
Quis enim in historia ecclesiastica ferre potest, aut
Marcionem senem ſuisse, cum Basilides et Valentinus juvenes essent, aut Simonem qui S. Petrum
audivit, post Marcionem exstitisse? De Marcione
aliter sensit Epiphanius, ut ostendimus: aliter
etiam veteres locuti sunt. Justinus martyr Valentinianorum et Basilidianorum meminit, dictosque eos
a nominibus hæresiarcharum docet; imo vero: Kal
ɛlsiv úp' †µŵv, inquit, àñò пpoowvvμlaç twv ȧv- habuisse. Theodoretus de Saturnilo et Basilide:
ἐρῶν ἐξ οὗπερ ἑκάστη διδαχὴ καὶ γνώμη ἤρξατο.
‹ Et sunt apud nos qui a nomine eorum virorum,
ex quo doctrina et sententia quælibet incepit, ›
denominati sunt, solum Marcionem memorat quasi
adhuc in vivis cum ipse scriberet, et postquam
contra omnes bæreses scripsisset. An eum tantummodo in vivis tunc fuisse monuisset, si eodem tempore Basilides et Valentinus, non tantum vixissent,
sed etiam juvenes et in florenti adhuc ætate fuissent? Observat Irenæus de ætate hæreticorum
agens Valentinum sub Hygino Romam venisse, Mareionem sub Aniceto postea invaluisse; an ille pu -
tavit Valentinum juniorem fuisse, cum Marcion jam
senex esset? Hæc igitur, saltem ut ab iis exposita
Neque vero reliqui qui de Adriano loquuntur·
quidquam aliud statuunt, quam quod nos etiam,
Basilidem sub ejus imperio fuisse, vel scholam
Αμφω δὲ ἐπὶ Ἀδριανοῦ τοῦ Καίσαρος ἐγένοντο.
Ambo autem Adriani Cæsaris tempore fuerunt.»
Eusebius quidem circa Adriani tempora narrationem de scholis Saturnili et Basilidis instituit: *Ov ¿
μὲν κατὰ Συρίαν, ὁ δὲ κατ' Αἴγυπτον συνεστήσαντο
θεομισῶν αἱρέσεων διδασκαλεῖα. • Quorum ille quidem in Syria, hic vero apud Ægyptum impiæ doctrinæ scholas condidit.» Non tum primum hæresin
docuisse ait, sed quod contrarium prorsus evincit,
a Menandro Simonis successore hæresin accepisse
docet; sub eodem imperatore aliquos ecclesiasticos
viros adversus eos scriptis pugnasse, ac præcipue
Agrippam Castorem contra 24 volumina Basilidis
scripsisse, et Basilidem ipsum, interprete Hiero-
col. 347–348page 150 of 211
PG 5:347συνηλύσεις,; διδασκαλεία,nymo, sub eodem imperatore obiisse. Fateor Va- exsculpi potest. Sed Irenmus Clementis ad Corinlesium ad eum locum hæc notare: Recte Eusebius
'
Basilidis hæresin principatu Adriani erupisse dicit.»
Sed quam recte ita judicavit, ex ratione quam subjungit, patebit: Tunc enim primum hæretici ex
latebris prodire et caput attollere cœperunt, cum
apostolis omnibus jam exstinctis, opportunum sibi
adesse tempus ad evulganda errorum suorum dogmata existimarent. Licet multi hæretici fuerint
sub temporibus apostolicis, ut veteres sæpissime
meinorant, et de iis sæpe disputant; tantum, sublatis omnibus apostolicis, multo liberius sua dogmata promulgabant. Sed an omnes apostoli ante
Adriani imperium sublati non sunt? an eorum
quisquam post S. Joannem superfuit, qui sub initio
Trajani mortuus est? an nullam temporis opportunitatem arripere potuerunt sub toto Trajani imperio, qua sua dogmata viri fervidi et docti et persecutionis æstum minime metuentes exponerent?
Procul dubio per illud ævum doctrinas a Menandro acceptas perpoliebant, scriptis mandabant,
discipulos congregabant, ac demum sub Adriano,
suas συνηλύσεις, ut loquitur Clemens; διδασκαλεία,
ut Eusebius; ecclesias, ut Tertullianus, publice
multis in locis habuere. Tunc igitur viri ecclesiastici quamplurimi iis restiterunt; tunc primum
nonnulli adversus eorum hæresin palam et late
grassantem, et libros ubique volitantes justa volumina conscripserunt. Nihil aliud voluerunt veteres
qui de ætate Adriani locuti sunt.
Qui vero generalius loquuntur de ætate hæreticorum temporibus apostolorum posteriori, multo
minus evincunt Basilidem hæresin suam ante
Adriani tempora minime docuisse. Firmiliani quidem verba sunt in Epistola ad Cyprianum: < Sed
et Valentini et Basilidis tempus manifestum est,
quod et ipsi post apostolos, et post longam ætatem
adversus Ecclesiam Dei sceleratis mendaciis suis
rebellaverint; › ex quibus primum observo Firmi–
lianum putasse tum Basilidem tum Valentinum
Marcione antiquiorem fuisse, adversus Blondelli
sententiam, ut cuilibet locum integrum inspicienti
patebit. Neque quidquam Firmiliani disputatio
contra nostram sententiam de initio hæreseos Basilidianæ facit. De rebellione ejus contra Ecclesiam
agit ille, quam istius ævi hæretici quandiu potuerunt semper evitabant, ut sæpe legimus. De apostolis loquitur eodem modo quo Clemens Alexandrinus de re eadem scribens; ut enim ille doctrinam
apostolicam per S. Paulum sub Nerone consummatam esse dicit, ita per apostolos Petrum et Paulum
intelligit disputans contra traditionem apostolicam
a Stephano pontifice Romano falso, ut ait, productam. Ita se ipsum explicat, dum Stephanus vapulat, ‹ quasi infamans Petrum et Paulum, beatos
apostolos, quasi hoc ipsi tradiderint. Diu igitur
post Petrum et Paulum Basilides adversus Ecclesiam rebellavit ex sententia Firmiliani; quod et
nos fatemur; neque aliud quidpiam ex ea epistola
›
thios epistolam affirmat vetustiorem esse hæreticis
alterum Deum super Demiurgum comminiscentibus,
id est, ut liquet, Gnosticis. Inde, scilicet, apparet,
Basilidem sua dogmata ante Adriani tempora minime propalasse. Nam ea epistola ‹ non multis ante
Ignatii martyrium annis scripta est. Ita ille; sed
Blondellus ipse datam eam epistolam inter a. D.
68 et 76 fatetur; pluribus igitur quam 30 annis
ante Ignatii martyrium scripta est. De hac Irenæi
verba sunt: ‹ Cum sit vetustior his qui nunc falso
docent, et alterum Deum super Demiurgum et factorem horum omnium quæ sunt commentiuntur. ›
Dallæus ea verba, qui nunc falso docent, plane
omisit, ut argumentum aliquam ponderis speciem
haberet; quod nunc epistolæ Clementinæ antiquitas, et Irenæi ipsius verba nihil omnino esse aperte
ostendunt. Sed rursus scribit alibi, omnes istos
hæreticos valde posteriores esse quam episcopos,
quibus apostoli tradiderunt Ecclesias, adeoque et
Ignatio qui horum episcoporum unus fuit. > Hic
ctiam omisit verba quæ sequuntur, et hoc in tertio libro cum omni diligentia manifestavimus. ›
Nihil igitur hoc loco dicit, quod non antea dixerat.
At cum omni diligentia uteretur, nihil de ætate
Basilidis dixit, de qua nunc disputatur. Valentini
quidem meminit inter hæreticos; Liui, Anacleti et
Clementis inter episcopos: quibus omnibus et Valentinum et Basilidem valde posteriores agnoscimus. Nondum igitur probarunt viri doctissimi,
neque probaturuin quemquam puto, Valentinum
adeo sero vixisse, aut in hæresin delapsum esse,
ut ejus errores necessario fuerint S. Ignatio al
martyrium festinanti penitus incogniti.
Tandem, uti spero, argumento a Valentini Sige
deducto abunde responsum est. Quatuor enim assertiones attuli, omnes, ut mihi videtur, certæ et
exploratæ veritatis. Ita tamen comparatæ sunt, ut
si vel una earum versa sit, ea unica omnem argumenti adversariorum vim elidat.
CAPUT VIII.
Ad quatuor ultima pro violatione temporis argumenta respondetur. Auctor epistolarum de Constantini Christianismo nihil suspicatus. Leopardi
vox antiquitatem epistolæ ad Romanos haud imminuit. Figmenta Dallæi de certi cujusdam ordinis
militum appellatione. Leopardi vocem unte Constantini ævum in usu fuisse adversus Bochartum
ostenditur. Receptio pænitentium novitatem epistolarum non probat. De Albaspinæi sententia disputatur. Onesimum, quem Ignatius Epheso præfuisse
ait, mortuum fuisse sub tempore martyrii Ignatiani perperam asseritur. Variæ quorumdam de
Onesimo sententiæ id non evincunt.
Hactenus de hæreticis et hæresibus observata:
sed capite decimo tertio multa alia coacervat, quæ
præter temporum fidem ficta esse putat; quorum
plurima vel fictorem vel interpolatorem feriunt;
qualia sunt quæ de Anacleto, de Nicolaitis, de Cæde ordinibus ecclesiasticis, de virginum collegiis, de Quadragesima, de S. Joanne scribit. Quatuor tamen esse video, quæ auctorem ipsum ferirə
sare,
col. 349–350page 151 of 211
PG 5:349θῆρας αἱμοβόρους εἰ ἀνθρωποδόρους, άλλοτρίας βοτάνης ἀπέχεσθαι, εἰ δ' ὥσπερ τινὲς ἄθεοι ὄντες, τους ἐστιν ἄπιστοι.J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II
videantur, de principibus, de leopardis, de poeni- & sent illi leopardi a quibus ligatum se duci scribit,
tentibus atque de Onesimo.
non intelligerent: quod Ignatius non esset veritus. Į
Quare autem Ignatius vereri non potuit, si alius
quisquam potuerit? Quare non ille cavendum putaret, ne sua verba a Romanis haud recte intelligerentur? Ligatum se decem leopardis dixerat; id autem solebat sæpe fieri cum bestiarii jamjam morituri essent, uti Saturnus in ursum substrictus est,
et apro subligatus, ut in S. Perpetuæ Passione legimus. Cum igitur scripsisset S. Ignatius se decem
leopardis jam illigatum esse, (pardi autem erant
inter θῆρας αἱμοβόρους εἰ ἀνθρωποδόρους, quibus
bestiarii objici solebant, ut apud veteres legimus )
non incommode monere potuit, eos non esse bestias
ipsum statim devoraturas, sed milites ad urbem
Primo, scripsit auctor epistolæ ad Smyrnæos:
Et super coelestia, et gloria angelorum, et principes visibiles et invisibiles si non credant in san·
guinem Christi, et illis judicium erit.»Obiter quidem hunc locum tangit vir doctissimus, et verha
satis mira esse putat; quod ad principes visibiles
attinet, vult hunc scriptorem ideo fortasse ea dixisse, quod ejus ævo aliqua jam erat de Con
stautii vel Constantini ejus filii vel Christianismo
vel ad Christianismum propensione sparsa fama.»
Quam obscura hæc conjectura, quam dubia, quam
incerta! Vel aliquid audivit de Constantii Christianisino, vel Constantini, vel saltem propensione.
Constantius non est augustus factus ante annum Romam ducturos. Verum aliud eum suspicatum
504, et quidem in Gallia; Constantinus non est
Cæsar creatus ante annum 306, et quidem in Britannia. Græcus itaque hic scriptor, si ad corum
aliquem tanquam principem respexit, ante hæc
tempora scribere non potuit. At ipse Dallæus forte
scriptas has epistolas ait labente tertio sæculo,
Blondellus ineunte, Salmasius et Albertinus secundi
med o. Nullo illi de principe Christiano auctorem
epistolarum somniasse crediderunt; multo minus
nos Dallæo credimus, qui tot testimonia pro his epistolis ante quartum sæculum protulimus. Sed nihil
scriptor noster, quisquis est, de imperatoribus
Christianis proprie dixit; &pxovtaç tantum nominavit, qui sunt quilibet magistratus; monuit ne
quem locus, sive dignitas inflet (nam et &pxov
vocabant ecclesiasticos præpositos vetustissimi
scriptores, &pxovtɛç dicuntur principes et magistratus,
inquit Tertullianus), cum nec angeli nec
homines superiores sine fide in Christum salutem
consequi possint. Quæ doctrina cuivis tempori
æque convenit, sive principes Christiani sint, sive
non; nihil ergo hic temporum fidem pulsat, et
suaviter riderent Salmasius, Blondellus et Albertinus, si hæc cuipiam negotium facessere intelligerent.
Secundo, auctor epistolæ ad Romanos cun se
dixisset alligatum decem leopardis, diligenter docet quid hoc sit. Vinctus, inquit, decem leopardis, quod est militaris ordo. Hoc autem, judice
Dallao, ab Ignatii ævo alienum interpretamentum
est. Sed a cujus, quæso, ætate alienum est, se ipsum
et verba sua interpretari? nonne quolibet tempore
hoc
æque
liceat? Dicit sanctissimus martyr, exempio S. Pauli, se cum bestiis pugnare, eas ob feritatem leopardos vocat; seipsum dein interpretatur;
eos, scilicet, quos bestias, quos leopardos appellat,
milites esse ait, quorum custodiæ traditus est.
Quidni hic idem faceret, quod sæpe alibi facit?
Jubet Trallesios άλλοτρίας βοτάνης ἀπέχεσθαι, addit
explicationem, ıç kotiv alpeois. De Docelis lorutus, εἰ δ' ὥσπερ τινὲς ἄθεοι ὄντες, subjungit, τους
ἐστιν ἄπιστοι. Quidni quispiam tam sub imperio
Trajani, quam quavis alia ætate, ita loqueretur?
Nempe, veritus est scriptor, ne Romani quid esesse novit Dallæus. Nam Ignatii ævo omnibus,
præsertim civibus Romanis, nota erat et familiaris
illa militum certi cujusdam ordinis appellatio vulgaris. Itane vero? an leopardus est militis certi
cujusdam ordinis appellatio? an ea omnibu³ Ignatii
ævo nota et familiaris fuit? Profecto hæc observatio
aut ex præclara antiquitatis cognitione proficiscitur, aut egregium commentum est. Unde, quo auctore, hæc nos docet? Neminem laudat; nullius testimonium profert. Ego certe eam leopardi signifcationem nondum invenio. Sub Trajano scripsere
Tacitus, Plinius secundus, Florus; sub Trajano et
Adriano vixit Suetonius. Iisdem temporibus Græce
scripserunt Plutarchus, Arrianus, Ælianus, oinnes
rerum Romanarum satis periti, rei militaris maxime.
An ex illis quisquam prodidit hanc militum certi
cujusdam ordinis appellationem fuisse suo ævo familiarem? non credo. Sed res et rei nomen in usu
esse desiit ante ducentesimum post Ignatii mortem
annum! › Jam igitur certus ille militum ordo evamuerat, et cum ipso ordine nomen etiam exstincturn
fuit? Quis hæc nobis tradidit? quis militiæ Romanæ
reformator fuit? quis ordinem exstirpavit, nomen
oblitteravit? Quomodo illud in usu desierit, quod
in usu nunquam fuit, nondum video. Sed hæc certissima sunt, neque a quopiam neganda: nam
Ignatii simulator Leopardorum quidem nomen ad
antiquitatis speciem retinuit, sed ne ob obscuritatem lectores turbaret, etiam interpretandum putavit, ac se ita nimia diligentia ipse prodidit., Proh
stultam simulatoris calliditatem! proh fatuam astutiam! qui suo indicio quasi sorex hodie periit, quod
acumen Dallæani ingenii prævidere non potuerit: imo
vero Censoris commentum lepidum, et inanem conjecturam, qui ut martyrem faceret impostorem, post tot
sæcula tot antiquitatis larvas et figmenta excogitavit.
Illud vero admiratione dignum est, edidisse hæc
Dallæum triennio postquam Samuelis Bocharti Hierozoicon prodiit, quod ipse in Epistola dedicatoria
‹ doctum, Deus bone, et laboriosum opus › appellat.
Ille enim, ut impostorem quarto sæculo scripsisse
probaret, et quidem ex hoc ipso loco, alio plane
atque contrario usus est argumento, Hierozoici
col. 351–352page 152 of 211
bus antiquiorem eam fuisse agnoscat. Hæc euim
habet in Vita Antonini Getæ: Familiare illi fuit
parte 1, lib. 111, cap. 8: Leopardi vox, inquit, se- Leopardi vocem memorat, ut longe suis tempori
rius usurpari cœpit, nempe Constantini ævo. Pro
inde Ignatii ad Romanos epistola quam circumfe
runt, eo demum sæculo fuisse scriptam vel ex hoc
argumento colligas, quod leopardorum diserte me
minit. › Argumenti consequentia manifesta est. Si
enim leopardi vox sub Constantino usurpari cœpit,
adeoque ante Constantinum usurpata non est; qui
cunque eam vocem usurpavit, vel sub Constantino,
vel post eum scripsit. Post Constantinum scribere
non potuit auctor epistolæ ad Romanos: excerpta
enim ejus epistolæ, in quibus Leopardi vox habe
tur, in Ecclesiastica Eusebii Historia exstant, quæ
sub Constantino edita est. Vult igitur Bochartus
sub Constantino primulum inventam esse vocem
Leopardi; Romanos scriptores eam primo usur
passe; Græcos eam vocem a Romanis postea mu
tuatos esse; simulatorem Ignatii inter Græcos scri
ptores et primum et solum eamdem arripuisse, et
Ignatio supposuisse, atque hanc epistolam emisisse,
antequam Historiæ librum tertium conderet Euse
bius. O miras temporis angustias, quibus miser im
postor includitur! O bardum et stupidum Euse
bium, qui cum diu ante Leopardi vocabulum natus
esset, fictitiis litterarum mercibus tam facile, tam
fuede deceptus est!
Sed videamus quomodo probet cl. Bochartus, eam
vocem Constantini ævo cœpisse usurpari. ‹ Cum
enim, inquit, tribus sæculis post Christum natum
in Romanis scriptoribus nusquam reperiatur, quarto
et exinde passim occurrit. Hæc ex observatione
Gesneri. Verum an ante tempora Trajani in usu
ſuerit ea vox, ad nos non pertinet; quamvis mihi
dubium non sit quin diu ante usurpata sit, non mi
nus quam Camelopardalis, aut Leocrocutta, de qui
bus agit Plinius. Quod ante quartum sæculum apud
scriptores Romanos, quos legerat Bochartus, non
reperiatur, minime probat in usu non fuisse; plu
res enim scriptores eorum temporum perierunt quam
supersunt; aliqui fortasse exstant, quos ille non
legit; aliqui, quos credidit post Constantinum scri
psisse, forte ante eum scripserunt; aliqui qui sub
co meminerunt vocis Leopardi, significare potue
runt eam vocem ipsorum ætate longe antiquiorem
fuisse. Non legit, opinor, Bochartus Passionem SS.
Perpetuæ et Felicitatis primo in lucem ab Holstenio
productam. In illa autem Passione nos legimus
‹ Itaque in commissione spectaculi revocatus leo
pardo expertus, etiam sub pulpito ab urso erat ve
xatus. Saturus autem nihil magis quam ursum abo
minabatur, sed uno morsu leopardi confici se jam
præsumebat. Et postea idem Saturus militem allo
quitur: Ecce prodeo illo, et ad unum morsum
leopardi consumor. Et statim in fine spectaculi leo
pardo ejecto, de uno morsu tanto profusus est san
guine, ut populus revertenti illi secundi baptismatis
testimonium reclamaverit.» Hæc autem Passio scri
pta est annis 100 ante imperium Constantini. Ælius
Spartianus quidem sub Constantino scripsit, sed ita
has quæstiones grammaticis proponere, ut dicerent,
singula animalia quomodo vocem emitterent, velut,
agni balant, porcelli gruniunt, palumbes minur
riunt, ursi sæviunt, leones rugiunt, leopardi rictant,
elephanti barriunt, ranæ coaxant, equi hinniunt,
asini rudunt, tauri mugiunt, casque de veteribus
approbare, vel approbarent. › Spartianus itaque
100 ante Constantinum annis Getam a grammaticis
quæsivisse ostendit, an leopardis conveniret. ri
ctare, et quinam ex veteribus eam vocem leopardis
tribuissent. Satis igitur antiqua vox leopardus.
Glossarium vetus, sub Benedicti nomine editum,
omnino videtur Constantini imperio haud paulo an
tiquius, in quo legimus: Leopardus, nápdalıç. Pom
peius Festus, Bigenera dicuntur animalia ex di
verso genere nata, ut leopardus ex leone et pan
thera. Ipse autem Festus, a Charisio et Macrobio
laudatus, si satis antiquus non sit; certe Verrius
Flaccus, cujus librorum Epitomen scripsit, Augu
sti ætate vixit; et quis hæc illius verba fuisse asse
reret, refelli non posset. Caute igitur hunc locum
Festi prætermisit diligentissimus Bochartus, ubi
ejus afferendi occasionem habuit maxime opportu
nam. Cum enim attulisset quæ veteres dixerunt
‹ de leœnarum cum pardo concubitu, unde novum
monstrum editur, huic, inquit, designando conficta
videtur leopardi vox; > sed nullo testimonio eam
conjecturam firmat, cum ad manum esset hic Festi
locus ad eam rem accommodatissimus. Quinetiam si
vox leopardi conficta primum sit illi monstro desi
gnando, quod videtur Bocharto, 'ante Constantini
ævum sine dubio conficta est; tunc enim pro quo
libet pardo usurpata est, quod ille multis et quidem
recte probat. Trita igitur illa sed catachrestica vo
cis usurpatio primæva et propria posterior sit ne
cesse est. Si igitur a Romanis conficta ea vox sil,
tunc primum imposita fuisse videtur, cum res ipsa
illis nota fuit. Ut Tertullianus de pallio, etsi Græ
cum magis, sed lingua jam penes Latium est; cum
voce vestis intravit. Non dubitandum est igitur
quin vox ex prima rei ipsius cognitione manaverit.
Romani enim vel voces ipsas cum rebus accipie
bant, vel rebus acceptis sua nomina indiderunt.
‹ Camelus, inquit Varro, suo nomine in Latium
venit, ut Alexandria camelopardalis nuper adducta,
quod erat figura ut camelus, maculis ut panthera. ›
Vel igitur qui primum naturam illius monstri ex
leæna et pardo geniti Romanis tradiderunt, sub no
mine leopardi illud describebant, ut Alexandrini
camelopardalin; vel ex descriptione Romani nomen
illud indiderunt, ut vesti, quam introduxerunt
Græci, nomen pallii. Res autem ipsa, seu natura
illius monstri sub Titi imperio Romanis fuit probe
cognita. Plinius enim eam describit Natural, hist.
lib. v, cap. 16. Sive igitur Romani, sive Græci
primo illud nomen excogitarunt, dubium non est
col. 353–354page 153 of 211
PG 5:353Καὶ ἦν ὁ τόπος εὐθὺς πεπληρωμένος φαντασίας λεόντων, ἄρκτων, λεοπαρδάλων ", ταύ ρων καὶ όφεων, ἀσπίδων καὶ σκορπίων καὶ λύκων. μου καὶ ἁγνείας τοῖς αὐτοῖς παραινεῖ· καὶ τοὺς ἐξ οἴας δ' οὖν ἀποπτώσεως ή πλημμελείας, εἴτε μὴν αἱρετικῆς πλάνης επιστρέφοντας δεξιοῦσθαι προσPARS 11.
quin ante Trajani tempora exstiterit, ut eo S. Igna- duritiæ vel censuræ suæ obstinatione ruperunt, ut
tius in Syria versatus, unde Vopisco leopardi
centum Syriaci, etiam de pardis uti potuerit.
Neque etiam verum est, quod Bochartus putat, id
vocabulum apud Græcum scriptorem nusquam alibi
exstare. Apud enim S. Athanasium in Vita S. Antonii haec lego: Καὶ ἦν ὁ τόπος εὐθὺς πεπληρωμέ
νος φαντασίας λεόντων, ἄρκτων, λεοπαρδάλων ", ταύρων καὶ όφεων, ἀσπίδων καὶ σκορπίων καὶ λύκων.
Eratque idem locus subito refertus spectris leonum,
ursarum, leopardorum, taurorum et serpentium,
aspidum et scorpionum et luporum. Satis igitur
vetus est vox leopardi. Interim si Bocharto credimus, Dallæo credendum non est; si Dallæo fidem
habeamus, Bocharto renuntiabimus; tanı male inter illos in Ignatio expugnando convenit. Nos certe
in hac re dum neuter alteri credit, jure optimo
neutri credendum putamus.
Tertio, S. Ignatius in epistola ad Philadelphenses
eos ad unitatem ecclesiasticam tanquam non sibi
tantum sed et aliis utilem atque salutarem hortatur.
Quotquot enim Dei, inquit, sunt et Jesu Christi,
isti cum episcopo sunt; et quotquot utique pœnitentes veniunt in unitatem Ecclesiæ, et isti Dei
erunt.» Ac rursus post pauca: Ubi divisio est et
ira, Deus non habitat. Omnibus igitur pœnitentibus
dimittit Deus, si pœniteant in unitatem Dei et concilium episcopi. › Quid his verius, quid salutarius,
quid antiquius? Sed hoc de suscipiendis ad pœnitentiam lapsis decretum Montanistas et Novatianos aperte pulsat, diu post Ignatium exortos.» An
hoc scribi non potuit ante Novatianos, aut etiam
Montanistas? An nemo illud quod verum est enuntiare potest, antequam ab alio negetur? Hæretici
aut schismatici semper hac ratione convicti sunt,
quod eam veritatem negarent, quæ antea in Ecclesia prædicabatur. Hæc non minus Donatistas pulsant quam Montanistas; ea autem scripta fuisse
adversarii fatentur ante Donatum, quidni et ante
Montanum? Ad firmandum argumentum adducit
auctoritatem Albaspinei, qui ob eamdem causam
canonem quemdam Clementinum negat esse apostolicum, et ante Cyprianum sanciri potuisse. Sed
loquitur Albaspineus de poenitentium, hoc est ipso
interprete, adulterorum, sicariorum et idololatrarum receptione, de qua re in veteri Ecclesia diu
disputatum est. Auctor vero epistolarum de hæreticis et schismaticis loquitur ad unitatem Ecclesiæ
et concilium episcopi redeuntibus, quibus pœnitentibus receptio negata nunquam fuit, ut in priori
parte ostensum est. Sed nec illud verum est, quod
Albaspineus observat. Ante ætatem S. Cypriani
etiam mochi ad pœnitentiam admittebantur. Ita
ipse testatur epistola 52: Et quidam apud antecessores nostros quidem de episcopis in provincia
nestra dandam pacem mœchis non putaverunt, et in
totum pœnitentiæ locum contra adulteria clauserunt; non tamen a coepiscoporum suorum collegio
recesserunt, aut catholicæ Ecclesiæ unitatem vel
quia apud alios adulteris pax dabatur, qui non dabat de Ecclesia separaretur.» Ab episcopis igitur
Africanis per poenitentiam recepti sunt mochi ante
ætatem Cypriani, adeoque ante Novatianos. Idque
ab Ecclesia factum narrat Cyprianus; nullum igitur
tunc temporis in Ecclesia Africana decretum exstitit de adulteris penitus a pœnitentia removendis.
Neque mirum est aliquos tunc temporis etiam episcopos machos penitus excludendos putasse, cum
sciamus Montanistarum erroribus plurimos in Africa,
qui tamen in Ecclesia perstarent, implicitos fuisse.
Sub Zephyrino concedunt decretum fuisse, ut admitterentur ad poenitentiam mochi; illud autem
tanquam novum et inauditum, et priori Ecclesiæ
sententiæ contrarium pronuntiant. Perperam omnino. Tertullianus ipse agnoscit sententiam illam
pontificis Romani paulo antequam librum De pudicitia, jam extra Ecclesiam positus, scriberet, evulgatam fuisse. Audio, inquit, etiam edictum esse
propositum, et quidem peremptorium, pontifex,
scilicet, maximus, quod est episcopus episcoporum,
edicit: Ego et mœchiæ et fornicationis delicta pœnitentia functis dimitto. › Sed eamdem etiam Ecclesiæ catholicæ sententiam fuisse, antequam Zephyrini decretum prodiit, libere fatetur his verbis:
Erit igitur et hic adversus Psychicos titulus, adversus meæ quoque sententiæ retro penes illos societatem, quo magis hoc mihi in notam levitatis
objectent. Psychici, hoc est catholici, et cum catholicis Tertullianus ipse, ante decretum Zephyrini
idem docuerunt. Nihil igitur hic novum aut inauditum in Ecclesiam invectum est, ut putat Albaspineus. Diu ante Zephyrinum Dionysius Corinthiorum episcopus, Soteri Romano synchronus, omnes
per pœnitentiam, ne mochis quidem aut quovis
alio gravissimo crimine oneratis exceptis, susc:-
piendos esse docuit. Nam in epistola ad Amastrianos, teste Euseb. lib. iv, cap. 23: Hold repl yáμου καὶ ἁγνείας τοῖς αὐτοῖς παραινεῖ· καὶ τοὺς ἐξ
οἴας δ' οὖν ἀποπτώσεως ή πλημμελείας, εἴτε μὴν
αἱρετικῆς πλάνης επιστρέφοντας δεξιοῦσθαι προσTάrtet. Multa quoque de nuptiis et de castitate
eis præcipit; et cunctos qui quovis lapsu sive de❤
licto, sive etiam ab hæretico errore revertuntur,
benigne suscipi jubet. En vetus póστayuа, seu
mandatum episcopale, de recipiendis lapsis, mœchis, hæreticis aliisque per poenitentiam conversis.
Neque vero dubito quin hujus generis peccatum
fuerit illud Valentis, de quo S. Polycarpus epistola
ad Philippenses: Nimis contristatus sum pro Valente, qui presbyter factus est aliquando apud vos,
quod sic ignoret is locum qui datus est ei. Moneo
itaque vos ut abstineatis ab omni avaritia („ÀEOVEElaç, ut recte Hammondus) et sitis casti et veraces. De hoc autem Valente ita postea loquitur:
• Valde ergo, fratres, contristor pro illo et conjuge
ejus quibus det Deus pœnitentiam veram. Sobrii
ergo estote et vos in hoc; et non sicut inimicos
col. 355–356page 154 of 211
PG 5:355διδούς μέγα παράδειγμα μετανοίας ἀληθινῆς, ταῦθα τὸν ἄγγελον τῆς μετανοίας προϊέμενος, οὐ μετανοήσει τότε ἡνίκα ἂν καταλιπῇ τὸ σῶμα, οὐδὲ καταισχυνθήσεται τὸν Σωτῆρα προσιόντα μετὰ τῆς αὐτοῦ δόξης καὶ στρατείας ἰδὼν, οὐ δέδια τὸ πῦρ. Μίαν μὲν ἐπιστολὴν τῇ κατὰ Ἔφεσον Ἐκκλησίᾳ γράφει, ποιμένος αὐτῆς μνημονεύων Ονησίμου.PROLEGOMENA.
Metaphrastes Onesimum quemdam martyrem describunt, non tamen dicunt eum fuisse Ephesi episcopum an quia Constitutionum consarcinator refert
Onesimum Berææ episcopum fuisse: an quia Dorotheus et Hippolytus tradunt Gaium Timotheo
Ephesi successisse; an quia Nicephorus docet Onesimum sub Domitiano obiisse; ideo nullus Onesimus Epheso præesse potuit sub undecimo anno
Trajani? An horum quispiam, aut hi omnes aliquid
tradunt quod id evincat? Demus Onesimum martyrem Ephesi non fuisse, sed Berææ; demus Gaium
Onesimum
successisse Timotheo; concedamus
tales existimetis, sed sicut passibilia membra et tiat. Qua ratione, nullus video. An quia Menæa et
errantia eos revocate, ut omnium vestrum corpus
salvetis. Hoc enim agentes, vos ipsos ædificatis. ›
Etiam juvenis ille apud Clementem Alexandrinum,
in homilia De divite, sub Origenis nomine edita,
qui sicarius, imo palpóvos fuerat, restitutus est
Ecclesiæ per poenitentiam ab ipso S. Joanne. Et
Apostolus ipse nobis describitur quasi διδούς μέγα
παράδειγμα μετανοίας ἀληθινῆς, • dans magnum
sinceræ pœnitentiæ exemplum, ut legimus apud
Eusebium lib. III, cap. 23. Quod exemplum Clemens
fusius tractans, et tandem perorans ait: 'O yap ¿vταῦθα τὸν ἄγγελον τῆς μετανοίας προϊέμενος, οὐ
μετανοήσει τότε ἡνίκα ἂν καταλιπῇ τὸ σῶμα, οὐδὲ
καταισχυνθήσεται τὸν Σωτῆρα προσιόντα μετὰ τῆς
αὐτοῦ δόξης καὶ στρατείας ἰδὼν, οὐ δέδια τὸ πῦρ. nibus concessis, verum esse non potest Onesimum
‹ Nam qui modo suscipit angelum pœnitentiæ, eum
tunc non pœnitebit cum de corpore decedit, nec Salvatorem videns advenientem cum gloria sua et exercitu feret ignominiam, neque ignem timebit. Ubi ad
Ilermæ Pastorem aperte alludit, et ostendit nihil in
Ecclesia tunc temporis definitum fuisse de majorum
criminum reis a beneficio pœnitentiæ ecclesiasticæ
penitus excludendis. Certe verba Ignatii, si generaliter acciperentur, satis ætati martyris convenirent;
sì potius de hæreticis intelligantur, cuivis ætati conveniunt.
istum, quem nec illi; nec Nicephorus episcopum
Ephesi nominat, sub Domitiano obiisse: an his omquemdam Gaii successorem Epheso præfuisse cum
Ignatius ad martyrium tractus est? Nonne Nicepborus ipse Onesimum quemdam nominat, qui post sanctum Andream, et Stachyn, episcopus Byzantii fuit,
cui successit Polycarpus? Non hæc auctorem epistolæ
ridicu!um faciunt: quem omnino non tangunt; sed
potius Dallæus Usserium ridiculum reddere conatur,
dum modestiam ejus laudat, qui tanta cum diligentia
hæc testimonia coacervavit, quæ ipsius causam jugularent. Sed satis adhuc a Græcis scriptoribus
tuta illa est, qui Onesimum S. Pauli discipulum
Ephesi episcopum fuisse non tradiderunt. Ad Latinos igitur confugit Dallæus, asseritque Bedam,
Adonem, Notkerum, aliosque afirmare magno omnes
consensu, istum ab Ignatio epistolico memoratum
Onesimum Pauli discipulum fuisse. Ego vero talem
consensum non reperio. Beda nihil habet de Ignatii
Onesimo, nihil Martyrologium Romanum; apud
Usuardum non exstabat ea narratio, sed a Joanne
Molano inserta est, alio charactere et præmissa littera A, per quæ lector facillime advertat ea Usuardi
non esse, sed Adonis, ut Molanus ipse in præfatione
monuit. Jam vero Ado, qui Onesimum S.Pauli Ignatianum facit, non narrat eum sub Domitiano obiisse:
Nicephorus nuperus scriptor, Onesimum sub Domitiano martyrem facit, episcopum Ephesi fuisse
non narrat. Cumque eum solus ille referat ea tempestate martyrium subiisse, non immerito illi fidem
Quarto, Ignatius epistola ad Ephesios: Plurimum enim multitudinem vestram in nomine Dei
suscepi in Onesimo, qui in charitate inenarrabili
est, vester autem in carne episcopus. Teinporum
seriem turbat, inquit vir doctissimus, et loquitur
de homine velut vivente qui jampridem erat mortuus. Sed unde constat eum Onesimum fuisse
mortuum, de quo auctor epistolæ tanquam wivente, et Ephesi episcopo tunc cum scriberet, loquitur?
De Ignatio nostro Eusebius: Μίαν μὲν ἐπιστολὴν
τῇ κατὰ Ἔφεσον Ἐκκλησίᾳ γράφει, ποιμένος αὐτῆς
μνημονεύων Ονησίμου. • Unam quidem epistolam
scripsit ad Ecclesiam Ephesiorum, Onesimi ipsorum pastoris mentionem faciens. Ille igitur qui
antiqua Ecclesiæ monumenta tam assidue rimatus
est, qui, tot veterum episcoporum catalogos tam
diligenter collegit, de morte Onesimi Ephesiorum
episcopi ne minimum quidem suspicatur. Unde igi- denegat Baronius, præsertim si de episcopo Ephetur novit Dallæus Onesimum illum, cujus mentio
in hac epistola facta est, cum Smyrnæ esset Igna
tius, in vivis non fuisse? Hoc unico argumento
fretus, et epistolæ, quam fatetur ante ætatem Eusebii scriptam, et Eusebii ipsius auctoritatem eludere
se posse sperat. Observat ex Usserio, Græcorum
Menæa et Symeonem Metaphrastem non agnoscere
Onesimum martyrem fuisse Ephesi episcopum,
Constitutionum apostolicarum scriptorem affirmare
cum Berææ episcopum fuisse, Dorotheum et Hippolytum asserere Gaium, Timothei in episcopatu
successorem fuisse. Nicephorum denique tradere
Onesimum sub Domitiano obiisse. Ex his auctoribus plane ridiculum epistolarum auctorem pronunsino intelligatur. Nam si ille episcopus Berææ fuit,
non autem Ephesi, ut alii Nicephoro antiquiores
voluere, ad nos non pertinet. Quis enim non videt
Onesimo S. Pauli, episcopo Berææ, temporibus
Domitiani defuncto, Onesimum alium post Timotheum et Gaium Epheso præesse potuisse sub imperio Trajani? Quoniam autem Dallæus notat, Baronium Nicephoro errorem tribuere, ‹ non alia
quam harum epistolarum auctoritate,» quæ adhuc
in controversiam veniunt; et tamen fatetur, ‹ Si
Ignatii vere certoque essent (quod mihi quidem et
verum et certum videtur) earuin potius quam Nicephori esse sequendam fidem; › videamus si non
aliunde absurdum esse videatur Onesimum Ephesi
col. 357–358page 155 of 211
PG 5:357254: Ότι πρῶτον Τιμόθεον ἡ πα ροῦσα συγγραφή φησιν Εφέσου ἐπισκοπῆσαι. «Νο Υἱὸν Θεοῦ κατὰ θέλημα καὶ δύναμιν θεότητα, θέλημα Αληθῶς ὄντα ἐκ γένους Δαβὶδ κατὰ σάρκα, Υἱὸν Θεοῦ κατὰ θέλημα καὶ δύναμιν Θεοῦ γεγενημένον ἀληθῶςJ. PEARSONII VINDICLE IGNATIANÆ. PARS II.
episcopum sub Domitiano martyrium subiisse? Qui
Onesimum Ephesi episcopum fuisse docent, eum vel
Gaio, vel Timotheo successisse volunt: Timotheum
certe primum Ephesinæ Ecclesiæ episcopum agnoscit Eusebius; idem testantur Acta concilii Chalcedonensis, et vetus martyrium S. Timothei, apud
Photium, cod. 254: Ότι πρῶτον Τιμόθεον ἡ πα
ροῦσα συγγραφή φησιν Εφέσου ἐπισκοπῆσαι. «Νο
tandum quod præsens scriptum referat Timotheum
primum Ephesi episcopum fuisse.» Jam vero Timotheum ipse Nicephorus tradit sub Vespasiano mar.
tyrio coronatum fuisse: idem testatur ejusdem
martyrium in Bibliotheca Photii. Persecutio autem
secunda sub Domitiano extremis illius imperatoris
temporibus excitata est. Eusebius ad annum ejus
14: Secundus post Neronem Domitianus Christianos persequitur. Quem locum respiciens Hleronymus in Catalogo, de S. Joanne Quarto decimo
igitur anno, inquit, secundam post Neronem persecutionem, movente Domitiano, in Patmon insulam
relegatus scripsit Apocalypsin. Sub hac persecutione obdormivisse Timotheum credendum est;
brevis autem ea fuit, teste Tertulliano in Apologetico: Tentaverat et Domitianus portio Neronis
de crudelitate; sed qua et homo, facile cœptum repressit, restitutis etiam quos relegaverat;» quod
et apud Eusebium Hegesippus testatur. Jam quis
credet Onesimum, qui si forte in Ephesina Ecclesia
vel ipsi Timotheo, vel ejus successori Gaio episcopus suffectus est, sub eadem persecutione passum
fuisse, et non potius ad undecimum Trajani annum
perdurasse? Nam quod Dallæus ex ordine temporum evincere conatur, nihili est. Non enim 100 aut
90 annorum eum fuisse, cum moreretur, inde conficitur. Putat ille Paulum ad Philemonem scripsissc
anno Domini 56. Sed S. Paulus Romæ, et cum janı
diu in vinculis fuisset, ad Philemonem scripsit, ut
ex ipsa Epistola constat, et Hieronymus et Theodorelus demonstrant. At Romam ante annum Domini
vulgarem 64 vidisse S. Paulum nemo probabit. Ab
anno autem 65 ad annum 107, quo scripsisse Ignatium dicimus, anni tantum sunt 42. Ponamus igitur Onesimum 26 annorum fuisse, cum eum ad
fidem Christianam convertit S. Paulus; nondum
septuagenarius fuisset, cum S. Ignatius Smyrnæ
consisteret. Sive igitur duo fuerint Onesimi ætate
S. Ignatii, unus Berææ, alter Ephesi episcopus, sive
unus tantum isque Ephesinus, nihil hactenus dictum est quod ullo modo probet, nullum Onesimum
Epheso præfuisse, cum Ignatius ad martyrium traheretur.
Cum igitur omnia ad examen vocata sint, quæ.
temporum fidem pulsare videbantur, nihil novi in
his epistolis repertum est; omnia potius Ignatiano
ævo apprime consona apparent.
CAPUT IX.
Aliena a virtutibus S. Ignatii dispunguntur. Nulla
in epistolis ejus hæresis reperitur. Nulla irreveLuc. 1, 35.
rentia erga SS. Litteras. Apocrypha sæpe a vetustissimis scriptoribus citantur. Casauboni duplex
responsio affertur, et utraque pluribus stabilitur.
Epistola S. Ignatii ad Romanos ab objectionibus
Dullai vindicatur. Fortitudo, constantia et magnanimitas martyrum defenduntur; plurimisque Patrum sententiis, et heroum Christianorum exem
plis explicantur; quorum factis consona Ignatiı
verba ostenduntur.
Proxima argumentorum congeries ex iis conflata
et consarcinata est, quæ personæ cui epistolæ tribuuntur vel moribus, vel dignitate, vel ingenio, vel
pietate aliena sunt, aut potius iniquis rerum æstimatoribus videntur. Sed ea plerumque adducit quæ vel ab
interpolatore genuinarum, vel a fictore reliquaruın
epistolarum scripta sunt; quorum mores, dignitatem, ingenium, pietatem nostri non defendunt. In
teto capite 14 nibil aliud ex Ignatio nostro attulit,
nisi illud recoctum • Sine episcopo, presbyteris
et diaconis Ecclesiam non vocari;» quod neque
moribus, neque dignitati, nec ingenio, nec pietati
martyris repugnat, et cui antea responsum dedimus. Caput 15, quantum quantum est de festis,
de sabbato, de jejuniis tractans, ex spuriis totum conflatum est, et Ignatium nostrum non
tangit.
Capite 16, multa quasi hæretica producit, sed ex
spuriis etiam; e nostro unum tantum locum profert, qui ei non satis sanus, videtur; scilicet
Christum fuisse Υἱὸν Θεοῦ κατὰ θέλημα καὶ δύναμιν
Oɛou, Filium Dei secundum voluntatem et potentiam Dei. Hæccine autem ut inter hæretica recenseantur, quæ a B. Theodoreto pro catholica Ecclesiæ sententia contra hæreticos proferuntur? Apud
illum quidem legimus Oɛórŋta, in nostro autem
codice λŋua, ut et in Usseriano interprete ‹ voluntatem. Variam hic lectionem esse et quidem
valde antiquam quis non videt? Quid in suo codice
viderit interpolator, au θεότητα, an θέλημα legerit,
scire nos noluit, adeo omnia immutavit. Utcunque
sit, si Theodoreti lectionem sequantur, et Oɛótnta
auctorem epistolæ scripsisse putemus, cadit objectio Dallæana quæ in voce nua fundatur; ‹ durum enim et vix ferendum, ait, Filium esse a Patre
ab æterno per voluntatem et potentiam Patris; › si
legamus nua, etiam sic eadem objectio ruit; non
enim nostrum loqui de æterna generatione Filii
constat, sed de incarnatione potius, ut et antecedentia et consequentia demonstrant; unde interpolator
ad divinam naturam hæc trahens, verborum ordinem mutare coactus est. Sic autem nos legimus:
Αληθῶς ὄντα ἐκ γένους Δαβὶδ κατὰ σάρκα, Υἱὸν Θεοῦ
κατὰ θέλημα καὶ δύναμιν Θεοῦ γεγενημένον ἀληθῶς
tx Ilapbévov. Usserianus interpres: Vere exsistentem
de genere David secundum carnem, Filium Dei secundum voluntatem et potentiam Dei genitum vere ex
Virgine, › omnino quasi respexerit illa verba angeti
apud evangelistam: Spiritus sanctus superveniet in
1e, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: ideoque et
quod nascetur ex te sanctum vocabitur Filius Dei **ª¸
col. 359–360page 156 of 211
PG 5:359προειρημένοις διὰ βραχέων τὸν Λόγον ἐξήτασα, είν πὼν τὴν δύναμιν ταύτην γεγενῆσθαι ἀπὸ τοῦ Πατρὸς δυνάμει βουλῇ τὸ θέλημα τοῦ να Πατρός, γόνιμον βουλήν, Ἐπὶ παιδὶ χυθείς, λήσει, θελήσει. Υἱὸν ἦν τὸ καθ᾽ Εβραίους Εὐαγγέ λαῖς ἁμαρτίαις διαβληθεῖσα δαιμόνιον ἀσώματον.PROLEGOMENA.
Incarnationem autem Christi factam per voluntatem Sed moderni scriptores SS. Patribus, si Dallæo ita
et potentiam Dei nemo negat. Ex Dei voluntate
Verbum caro factum est, › inquit Tertullianus, De
carne Christi, cap. 19. Imo vero si quis de æterna
generatione Filii, quod necesse non est, hæc accipere voluerit, quare hoc in Ignatio martyre non
ferendum, quod in aliis ferimus? ut in Justino
martyre, cum de Deo Verbo loquitur, Dial. cum
Tryphone: 'Ex toū ánd toũ Hatfds Bedfoɛl yɛyɛvñobat, eo quod ex Patris volitione natus est,» qui ad
eumdem locum postea respiciens, ait: Kal Ev toľę
προειρημένοις διὰ βραχέων τὸν Λόγον ἐξήτασα, είν
πὼν τὴν δύναμιν ταύτην γεγενῆσθαι ἀπὸ τοῦ Πατρὸς
Suváμet xal Bouλ autou. Clementem Alexandriδυνάμει βουλῇ
num ferimus qui Verbum vocavit τὸ θέλημα τοῦ
Пarpós. In Tertulliano ista ferimus: «Quis Deus
in ea natus? Sermo et Spiritus, qui cum Sermone de
Patris voluntate natus est. Ferimus in Synesio: 'Dotνα Πατρός, γόνιμον βουλήν, et, Ἐπὶ παιδὶ χυθείς,
“Iótatı soyḍ, id est, ut Hesychius interpretatur, Bouλήσει, θελήσει. Quidni igitur in Ignatio ferendum Υἱὸν
xatà O¿λnua? si lectionem Theodoreti recipere nolimus, nec de incarnatione eum loqui sinamus,
quorum utrumvis omnem difficultatem tollit.
videatur, sapientiores sunto; certe Isaacus Cassubonus, et nostræ professionis, et summi apud
oinnes eruditos nominis criticus, cum hæc omnia
optime novisset, sic tamen Ignatium defendit:
‹ Nec mirum est virum Dei Ignatium citare obiter
scriptum apocryphum, rejiculum et reprobum.
Nam quot libros ejusdem farinæ laudat Clemens
Alexandrinus? Verissimum nempe est tempore
opus fuisse, ut Ecclesiæ auctoritate rejicerentur
multi libri, qui primis sæculis auctoritatis saltem
ancipitis fuerant.» Observat ipse Blondellus non
tunc repertum esse quemquam, qui cavenda omnia
apocrypha, et grandis esse prudentiæ meminisset,
aurum in luto quærere: quod postea fecit Hieronymus. Sed et diu ante Clementem Alexandrinum
alii id fecerunt. Narrat enim Eusebius Papiam, uti
ejus testimonia pro diversis S. Scripturæ libris, ut
solet, adducit, aliam quoque exposuisse historiam
de muliere, quæ multorum criminum coram Domino accusata est, ἦν τὸ καθ᾽ Εβραίους Εὐαγγέ
Lov nepieɣet, quam Evangelium secundum Hebræos
continet. Excipit Dallæus, Papiam virum fuisse
mediocri ingenio, Eusebii judicio. Si quid autem
Eusebii judicium adversus Papiam valet, quare
pro Ignatio nihil valeret? cum de Papiæ scriptis
judicat Eusebius, ejus sententiam amplectitur vir
doctissimus; cum de epistolis S. Ignatii sententiam
fert, errare, labi, decipi eum libere pronuntiat.
Quænam erit auctoritas judicii ejus in Papiam,
qui tam turpiter lapsus, tam deceptus esse dicitur
in Ignatio? Utcunque sit, non ideo mediocris ingenii aut Papiam, aut quemvis alium dixit Eusebias,
quod testimoniis librorum apocryphorum uteretur:
quemadmodum nec S. Ignatium minoris fecit,
quod verba hæc quasi a Domino dicta protulerit,
cum ipse unde sumpta essent plane ignoraverit.
Excipit secundo sciri non posse, an eadem historia
apud nostros evangelistas exstet. Præclara vero
observatio Eusebii, si dubitari posset, an ea historia, quam tetigit Papias, in nostris evangelistis
exstiterit? Quorsum, quæso, in Evangelio secundum Hebræos inveniri diceret, si in nostris apparuisset? præsertim eo loco, quo testimonia Papiæ
pro nostris libris adducit? Quis nescit in more
positum esse Eusebio, ubi de veteribus scriptoribus agit, quos libros canonicos citant, quos item
apocryphos, recitare? Neque, opinor, unquam illi
in mentem venit, ut ea loca memoraret, quæ tum
in canonicis, tum in apocryphis legerentur. In nostris quidem nunc habetur mulier accusata adulterii; sed illa de qua scripsit Papias, erat ènì naàλαῖς ἁμαρτίαις διαβληθεῖσα • multorum criminum
accusata, et quid præterea de ea muliere aut
a Papia, aut in Evangelio secundum Hebræos scriplum est, prorsus ignoratur. Grotius quidem Historiam in S. Joanne repertam in Nazaræorum
Hebræo fuisse, satis ex Hieronymo constare asserit; sed ex quo Hieronymi libro ista hauserit, ego
Capite 17 desiderat vir doctissimus in auctore
epistolarum eam reverentiam quæ divinis libris debetur; non quod ullam S. Scripturæ partem irreverenter tractet, sed quod ex apocryphis quædam
furetur, eaque pro veris et indubitatis ponat. ›
Irreverentiæ exempla duo ex spuriis, unum ex
nostro proponit ex epistola ad Smyrnæos: Et
quando ad eos qui circa Petrum venit, ait ipsis:
Apprehendite, palpate me, et videte, öt oux elµi
δαιμόνιον ἀσώματον.» Protulerunt hæc verba
Ignatii Eusebius, Hieronymus, Theodoretus; nullam tamen in ullo erga S. litteras irreverentiam
notarunt, nihil in iis verbis sanctissimo martyre
indignum suspicati sunt; nos eorum judicium sequimur. Imo locus S. Hieronymi maxime notandus,
qui Evangelium hoc et S. Ignatium, simul quasi
testes laudat lib. adversus Pelagianos: ‹ In
Evangelio juxta Hebræos, quod Chaldaico quidem.
Syroque sermone, sed Hebraicis litteris scriptum
est, quo utuntur usque hodie Nazareni, secundum
apostolos, sive ut plerique autumant, juxta Matthæum, quod et in Cæsariensi habetur Bibliotheca,
narrat historia, › etc. Ignatius, vir apostolicus et
martyr, scribit audacter: Elegit Dominus apostolos qui super omnes homines peccatores erant. ›
Quibus testimoniis si non uteris ad auctoritatem,
utere saltem ad antiquitatem, quid omnes ecclesiastici viri senserint. Sed illis multo oculatior
est Dallæus. Habuit enim hæc verba ex Evangelio
Hebræo, quod apocryphum est. Fortasse; sed học
ipsum habet Dallæus a S. Hieronymo, et quod
Ignatius ista ex Evangelio Hebræo hauserit, et
quod illud Evangelium sit apocryphum; qui tamen
cum utrumque verum putaret, simul etiam hanc
epistolam ipsi Ignatio tribuere non verebatur.
col. 361–362page 157 of 211
PG 5:361Γραφῆς ξενίζοντα παρεισάγει· ὧν οὐδ᾽ ἡ προτέρα Πλὴν ὅτι ῥητά τινα ὡς ἀπὸ τῆς θείας γάρ· Κολλᾶσθε τοῖς ἁγίοις, ὅτι οἱ κολλώμενοι αὐτοῖς Καὶ πάλιν ἐν ἑτέρῳ τόπῳ λέγει: Μετὰ ἀνδρὸς ἀθώου ἀθῶος ἔσῃ καὶ μετ' ἐκλεκτοῦ ἐκλεκτὸς ἔσῃ, καὶ μετὰ στρεβλοῦ διαστρέψεις. Πόρρω γενέσθω ἀφ' ἡμῶν ἡ Γραφὴ αὕτη ὅπου λέγει Ταλαίπωροι εἰσιν οἱ δίψυχοι οἱ διστάζοντες τὴν ψυχὴν, †оúσ¤µу οἱ λέγοντες, Ταῦτα ἠκούσαμεν ἐπὶ) τῶν πατέρων ἡμῶν, καὶ ἰδοὺ γεγηράκαμεν, καὶ οὐδὲν ἡμῖν τούτων συμβέβηκεν. μὴ διψυχώμεν. Ο ἀνόητοι, συμβάλλετε ἑαυτοὺς ξύλῳ, λά βετε ἄμπελον· πρῶτον μὲν φυλλοῤῥοεῖ, εἶτα βλαστὸς γίνετα:, εἶτα φύλλον, εἶτα ἄνθος, καὶ μετὰ ταῦτα Οὕτω καὶ ὁ λαός μου ἀκαταστασίας καὶ θλίψεις ἔσχεν, ἔπειτα ἀπολήψεται τὰ ἀγαθά. Ὥστε, ἀδελφοί μου, μὴ δι Γίνεσθε δόκιμοι τραπεζίται, Οὕτω, φησίν, οἱ θέλοντές με ἰδεῖν καὶ ἅψασθαί μου τῆς βασιλείας, οφείλουσεPARS I.
Γραφῆς ξενίζοντα παρεισάγει· ὧν οὐδ᾽ ἡ προτέρα
nendum didici. Neque vero quærendum est quo agens ait: Πλὴν ὅτι ῥητά τινα ὡς ἀπὸ τῆς θείας
modo usus est Papias, postquam id sciri non potest; simpliciter observat Eusebius, illum hoc
Evangelio semel usum esse, ut Hegesippum sæpius
aliqua protulisse èx toỹ xa0' 'E6palous EvayysAlou, lib. iv, c. 22. Sed si Papias Ignatio junior
sit et ingenii imbecillioris, Clemens Romanus et
Ignatio antiquior et magni semper habitus, non semel peregrina advocat, quæ unde sumpta sunt nos
non minus nescimus, quam Eusebius unde illud Ignatianum manaverit ignoravit. Nam unde, quæso,
illa verba Moysis sumpta sunt: 'Eyw &t siµl árulę
ánd xúßpaç (ụt.ms., non xúrpaç). Ex Hebraico-codice hæc alicubi erui posse, docte probat Fellus
noster; sed Moysen ea verba usurpasse in S. Scriflaxto navtɛdwç. «Etsi dicta quædam peregrina,
velut e sancta Scriptura subinducit: quibus ne prima
quidem epistola penitus vacat.» Photius itaque observabat nonnulla peregrina, sive apocrypha, sub
sacrarum litterarum nomine in ea Clementis epistola,
quam ipse alibi ¿§toyov appellaverat, et publice lectam agnoverat, contineri. Ac temerarium plane et
periculosum esse de antiquitate aut veritate scripti
alicujus ex apocryphorum citatione dubitare, ostendunt illa Hieronymi in Catalogo: «Judas, frater Jacobi, parvam quidem, quæ de septem catholicis est,
epistolam reliquit. Et quia de libro Henoch, qui apocryphus est, in ea assumit testimonium, a plerisque
ptura non legitur. Unde etiam illa: Téypantat rejicitur. Tamen auctoritatem vetustate jam et usu
γάρ· Κολλᾶσθε τοῖς ἁγίοις, ὅτι οἱ κολλώμενοι αὐτοῖς
¿riasbhoovtal. • Scriptum est enim: Adhærete
sanctis, quia qui illis adhærent sanctificabuntur? ›
Nam quæ sequuntur: Καὶ πάλιν ἐν ἑτέρῳ τόπῳ
λέγει: Μετὰ ἀνδρὸς ἀθώου ἀθῶος ἔσῃ καὶ μετ'
ἐκλεκτοῦ ἐκλεκτὸς ἔσῃ, ut habet codex ms.), καὶ
μετὰ στρεβλοῦ διαστρέψεις. Εt rursus in alio loco
ait: Cum viro innocente innocens eris, et cum electo
electus eris, et cum perverso perverteris, › totidem
verbis in psalmo xvii leguntur. Unde vero et illa:
Πόρρω γενέσθω ἀφ' ἡμῶν ἡ Γραφὴ αὕτη ὅπου λέγει·
Ταλαίπωροι εἰσιν οἱ δίψυχοι οἱ διστάζοντες τὴν ψυχὴν,
of loves, Taurа †оúσ¤µу and (ms. n)
οἱ λέγοντες, Ταῦτα ἠκούσαμεν ἐπὶ)
τῶν πατέρων ἡμῶν, καὶ ἰδοὺ γεγηράκαμεν, καὶ
οὐδὲν ἡμῖν τούτων συμβέβηκεν. «Longe a nobis
absit Scriptura illa, ubi dicit: Miseri sunt qui
animo duplici sunt et inconstanti, qui dicunt:
flæc ætate patrum nostrorum audivimus, et ecce
consenuimus, et nihil horum nobis accidit?, In
secunda Clementis epistola hæc ad mpо
épopηtixòv
Móyov referuntur, et ex occasione vocis talainwpo
præcedentis adducuntur, ut in priori ex præcedente
monit, μὴ διψυχώμεν. Εt si primam epistolam ex
secunda interpretari liceat, etiam verba sequentia
Clementis non erunt, sed ex eodem auctore desumpta. Ο ἀνόητοι, συμβάλλετε ἑαυτοὺς ξύλῳ, λάβετε ἄμπελον· πρῶτον μὲν φυλλοῤῥοεῖ, εἶτα βλαστὸς
γίνετα:, εἶτα φύλλον, εἶτα ἄνθος, καὶ μετὰ ταῦτα
Supak, elta otaquλh napeotηxvĩa. ‹ O fatui, comparate vos arbori, vitim sumite; primum quidem
defrondescit, germen postea pullulat, folium deinde, tum flos, et post hæc uva acerba, denium
uva matura. › Nam in epistola secunda hæc illis
subduntur: Οὕτω καὶ ὁ λαός μου ἀκαταστασίας
καὶ θλίψεις ἔσχεν, ἔπειτα ἀπολήψεται τὰ ἀγαθά.
Ita etiam populus meus seditiones et afflictiones
habuit, postea recipiet ea quæ bona sunt. › Quæ
cum tanquam ex propheta adduxisset, suos statim
verbis suis alloquitur: Ὥστε, ἀδελφοί μου, μὴ δι
Cozuµɛv. ‹ Quare, fratres mei, ne animi duplicis
simus.» Utcunque se res habeat, non nos primi
hæc notavimus; Photius ipse aliqua hujusmodi
observavit codice 126, de secunda enim epistola
PATROL. GR V.
meruit, et inter sanctas Scripturas computatur.
Præterea iterum observandum est, quod de hac
re scripsit Isaacus Casaubonus: • Quinetiam fortasse verius, non ex Evangelio Hebraico Ignatium
illa verba descripsisse, verum traditionem allegasse
non scriptam, quæ postea in litteras fuerit relata,
et Hebraico Evangelio, quod Matthæo tribuebant,
inserta. › Et hoc quidem multo mìbi verisimilius
videtur. Nam licet Hieronymus testimonium illud
ex eo Evangelio petitum esse dixerit, tamen Eusebius unde illud habuerit nescire se professus est,
cum tamen ipse Evangelium secundum Hebræos
optime novisset. Et quidem recte. Nam illa verba
non in eo tantum Evangelio reperiebantur, sed et
in aliis libris, ut in illo, qui Doctrina Petri dicebatur. Origenes Hept apxwv lib. 1: Si vero quis
velit nobis proferre ex illo libello qui Petri Doctrina
appellatur, ubi Salvator videtur ad discipulos dicere, quod non sit dæmonium incorporeum, primo
respondendum est ei, quoniam ille liber inter libros
ecclesiasticos non habetur., Multa sane Christi
dicta in ore vetustissimorum Christianorum fuerunt, quæ in Evangeliis nostris non reperiuntur,
neque in aliís ullis fortasse unquam scripta sunt.
Quale erat illud: Γίνεσθε δόκιμοι τραπεζίται, quod
a multis veterum tanquam Christi mandatum, et
quidem a S. Pauli admonitione distinctum, spe
recitatur; ex nullo tamen apocrypho scripto citatur, nec tamen in nostris codicibus reperitur, nec
a Patribus ex parabolis Christi collectum est, cumi
etiam hæretici illud usurparent, et quidem ante
catholicos, ut constat ex Apelle apud Epiphanium.
Apud Barnabam hæc leguntur: «‹Nihil enim proderit nobis omne tempus vitæ nostræ et fidei, si
non mode [lege odio] iniquum et futuras tentationes habeamus. Sicut dicit Filius Dei: Resistamus
omni iniquitati, et odio habeamus eam.› Hæc autem
a Christo dicta alibi non legimus. Idem hæc quasi
a Domino dicta profert: Οὕτω, φησίν, οἱ θέλοντές
με ἰδεῖν καὶ ἅψασθαί μου τῆς βασιλείας, οφείλουσε
06évteç xai mabóvteç Labely µe. «Sic, inquit, qui
volunt me videre, et attingere regnum meum, debent
compressi et multa passi accipere.» Grotius haue
col. 363–364page 158 of 211
PG 5:363Ελεεῖτε ἵνα ἐλεηθῆτε, ἀφίετε ἵνα ἀφεθῇ ὑμῖν, ὡς ποιεῖτε οὕτω ποιηθήσεται ὑμῖν, ὡς δίδοτε οὕτω δοθήσεται ὑμῖν, ὡς κρίνετε οὕτω κριθήσεται ὑμῖν, ὡς χρηστεύεσθε οὕτω χρηστευθήσεται ὑμῖν, ᾧ μέτρω μετρεῖτε ἐν αὐτῷ μετρηθήσεται ὑμῖν. Ταύτῃ τῇ ἐντολῇ καὶ τοῖς παραγγέλμασι τούτοις στηρίξωμεν εαυτούς. Μνήσθητε τῶν λόγων Ἰησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, εἶπε γάρ' » Οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ· και λὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ἢ ἕνα τῶν ἐκλεκτῶν μου σκανδαλίσαι· κρεῖττον ἦν αὐτῷ περιτεθῆναι μύλον καὶ καταποντισθῆναι εἰς τὴν θάλασσαν, ἢ ἕνα τῶν μικρῶν μου σκανδαλίσαι.PROLEGOMENA.
nificum arctissime custoditum, ad locum destinati
certissimique supplicii jamjam deducendum, dignum Deo, et angelis et hominibus spectaculum
factum: sanctissimum virum ea conditione positum,
tota illa ad Romanos epistola nihil consummatissimo
Christi discipulo indignum scripsisse contendo.
¡psam rationem affert pro Clementis epistolæ anti- periali sententia condemnatum, in manibus carquitate atque veritate, quod dicta quædam usurpat
non scripta, sed ut memoria recenti per manus
tradita. Bis quidem Corinthios ad ipsius Christi
verba revocat, eaque recitat; sed ita ut ex scripto
aliquo codice ea hausisse minime videatur. Obtw
Yap elev, Sic enim dixit, scilicet Dominus
Jesus: Ελεεῖτε ἵνα ἐλεηθῆτε, ἀφίετε ἵνα ἀφεθῇ
ὑμῖν, ὡς ποιεῖτε οὕτω ποιηθήσεται ὑμῖν, ὡς δίδοτε
οὕτω δοθήσεται ὑμῖν, ὡς κρίνετε οὕτω κριθήσεται
ὑμῖν, ὡς χρηστεύεσθε οὕτω χρηστευθήσεται ὑμῖν,
ᾧ μέτρω μετρεῖτε ἐν αὐτῷ μετρηθήσεται ὑμῖν. His
aliqua non dissimilia habentur apud S. Lucam
capite vi. Sed Clementem Lucæ condiscipulum ex
ejus Evangelio hæc descripsisse, mihi in tanto verborum discrimine verisimile non est; neque dubito
quin Clemens cognoverit unamquamque ex illis sententiis a Christo fuisse prolatam; unde statim
addit: Ταύτῃ τῇ ἐντολῇ καὶ τοῖς παραγγέλμασι
τούτοις (ita ms.) στηρίξωμεν εαυτούς. Hoc præcepto et mandatis hisce stabiliamus nos ipsos. >
Et rursus: Μνήσθητε τῶν λόγων Ἰησοῦ τοῦ Κυρίου
ἡμῶν, εἶπε γάρ' «Recordamini verborum Domini nostri Jesu, dixit enim:» Οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ· και
λὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ἢ ἕνα τῶν ἐκλεκτῶν μου
σκανδαλίσαι· κρεῖττον ἦν αὐτῷ περιτεθῆναι μύλον
Hv
καὶ καταποντισθῆναι εἰς τὴν θάλασσαν, ἢ ἕνα τῶν
μικρῶν μου σκανδαλίσαι. Hic aliqua Græce ad
marginem ponenda et Latinæ interpretationi interserenda censuit Patricius Junius, ut hæc magis c
Lucæ loco quadrarent. Cum veritati magis mihi
consonum videatur, ab apostolis ipsis, aut eorum
discipulis hæc accepisse Clementeni. Quidni pariter
et S. Ignatius, qui cum apostolis et eorum discipulis versatus est, præsertim eo tempore quo scriptis Evangeliis uti forte ei jam vincto non licebat,
eamdem historiam, quam narrat S. Lucas, aliis
verbis explicaret?
• Sed adeo præceps, inquit, fertur ut Romanos
vetet suis vel apud Deum precibus, vel apud homines officiis intercedere, quo ea pœna, ad quam
erat damnatus, liberetur. Quid autem, an velis
fortissimum Christianum, imo et ducem, jam a
gentibus captum condemnatumque et in arenam
tractum, reliquos Christianos orare, ut cum Deo
vel hominibus intercedant, quo minus supplicio
afficiatur? An virum unum Christiana pietate im.
butum in tot veteris Ecclesiæ persecutionibus ita se
gessisse, aut si id fecerit, ab Ecclesia celebratum
nosti? ‹ Hoc oral vox martyrum: timore inimici
erue animam meam; non ut me non occidat inimicus, sed ut non timeam occidentem inimicum ›
nt observat S. Augustinus ad psalmum LUI.
Non illud voluit, opinor, vir doctissimus; non
eam pietatem aut modestiam postulat, sed ne ve‐
taret hæc Christianos facere. Verumenimvero quidni
ille vetet, quod nemo expedit? aut quare alii id
nunquam expetebant, nisi quod ipsos minime decere putabant? et quidni alios id petere nolle se
significarent, quod ipsi sine religionis suæ opprobrio petere non possent? Romanis petit Ignatius,
ut sinant eum martyrio jam parato frui, ut Deum
orent quo tanquam grata ei hostia offeratur, ut ipsi
æternam mercedem non invideant nec impediant
eum quo miņus immortalitatem statim consequatur. Hoc impedire diaboli opus esse docet, e: odii
plus habere quam charitatis Christianæ. Hæc samma eorum quæ a suis petit ad bestias damnatus,
vinculis illigatus, ad supplicium raptus, merito
gloriosissimus martyr. Quæ omnia adeo a juvenili
levitate animoque præcipite abhorrent, ut subactæ
et bene fundatæ constantiæ, spiritus zelo Dei ferventis, animi ad futura gaudia anhelantis, ac plerophoria fidei de præmio æterno certissimi manifestissima indicia haberi et possint et debeant. Si
· Capite 18 transit a reverentla divinis libris debita
ad pietatem et modestiam, quas in epistola ad
Romanos violatas esse putat; in illa, inquam,
epistola, quam tot viri in veteri Ecclesia celeberrimi tot tantisque præconiis extulerunt; a qua
Irenæus unam insignem sententiam mutuatus est,
aliam Origenes; ex qua Eusebius, curiosissimus S. Paulus cum vincula tantum prævideret,
martyrologiorum indagator, excerpta bene longa
descripsit, ut iis Historiam ecclesiasticam adornaret, quæ S. Hieronymus etiam exscribenda, et Catalogo virorum illustrium inserenda, duxit; ex
qua S. Chrysostomus tot flosculos collegit, quos
ante reliquias martyris spargeret; ex qua eadem
transcripsit Gildas Badonicus, ut sui temporis
sacerdotibus pudorem suffunderet. Hæccine-epistola
tantopere decantata a pietate et modestia martyris
♫ɔtest esse aliena? Ut omnibus ejus objectionibus
occurram, in quibus triumphare videtur, illud unum
observo, Ignatium tunc cum hæc scripsisse dicitur,
non sui juriz fuisse, sed ad bestias jampridem imAct. XXI,
et adhuc apud suos esset, discipulos eum ab itinere deterrentes objurgavit, dicens: Quid facitis flentes et
affligentes cor meum? si ille rationem hujus objurgationis hanc statim reddidit: Ego enim non solum
alligari, sed et mori in Jerusalem paratus sum,
propter nomen Domini Jesu: si discipuli huic dicto
acquieverunt, dicentes: Domini voluntas fiat”, fidentes, scilicet, passiones ad voluntatem Dei pertinere:
non enim dehortationis consilio, sed dilectionis
retinere tentaverant, ut apostolum desiderantes,
non ut martyrium dissuadentes; quidni S. Ignatius ab ipso imperatore jampridem damnatus, a le
rocientium militum manu ad supplicium tractus,
col. 365–366page 159 of 211
PG 5:365Εγώ δ' οἶμαι ὅτι αἰσθόμενοι οἱ δαί μονες, ὅτι οἱ μὲν νικῶντες καὶ δι' εὐσέβειαν ἀπο θνήσκοντες καθαιροῦσιν αὐτῶν τὴν δυναστείαν· οἱ δὲ διὰ τοὺς πόνους ἡττώμενοι καὶ τὴν θεοσέβειαν ἀρνούμενοι ὑποχείριοι ἐκείνοις γίνονται, ἔσθ' ὅτε προσφιλονεικοῦσι τοῖς παραδιδομένοις Χριστιανοῖς. προσδεξάμενος τὴν ἀπολύτρωσιν, « 2: Μετὰ δακρύων παρεκάλουν τοὺς ἀδελφούς δεόμενοι ἵνα ἐκτενεῖς εὐχαὶ γίνωνται πρὸς τὸ τελειωθῆ ηPARS II.
omnium Romæ Christianorum miserationem cer- tyrum forte epistolas, adeoque verba non habemus;
tissime commoturus, et conspectu sordidato tenerrimos eorum affectus excitaturus, in anteces -
sum eos moneret, ne ipsius cor afligerent, ne mortem sibi exoptatissimam propter nomen Domini
Jesu quovis modo impedirent, sed potius affectus
suos componerent, patienter acquiescerent, dicerentque, Domini voluntas fiat? Si Christus ipse ad
mortem crucis festinans, Petro dicenti: "Thews σOL,
Kúps, dixit Vade post me, Satana"; quidni etiam
Romanos moneret Ignatius, impedire mortem pro
Christi nomine susceptam diaboli potius quam
Christiani hominis opus esse? Ea certe mens erat
Origenis, viri toties martyrii candidati, cujus verba
in Numeros homilia decima hæc sunt: Ideo diaDeus det ut indies plura ejus generis nobis innotescant; rem ipsam tamen tenemus, quod martyres ipsi fervide Deum orǝbant ut martyrio fruerentur, petebant obnixe a fidelibus ut etiam illi
a Deo idem impetrare conarentur; si quos viderent contra postulare et cupere ut martyrium potius evitarent, id constantissime recusabant, et
omnium vota precesque contemnebant. Celerinus
confessor ad Lucianum confessorem inter epistolas
S. Cypriani 21 • Pete ut sim dignus et ego coronari cum numero vestro.» Et rursus: 0 te felicem, suscipe tua vota, quæ semper desiderasti, vel
in terra dormiens: optasti pro nomine illius
in carcerem mitti, quod nunc tibi contingit,
bolus sciens per passionem martyrii remissionem sicut scriptum est: Det tibi Deus secundum cor
fieri peccatoruni, non vult nobis publicas gentilium
persecutiones movere. Scit enim quia si ad reges
et præsides adducamur propter nomen Christi, ad
testimonium Judæis et gentibus, gaudium nobis
et exsultatio fit, quia merces nostra multa in cœlis
est. Hæc non facit inimicus, vel quia gloriæ
nostræ invidet, vel fortassis quia ille qui omnia
prævidet, et prænoscit nos nou esse idoneos ad
martyrium tolerandum.» Aliam etiam rationem
lib. VIII contra Celsum affert, quare diabolus publicas gentilium persecutiones Christianis aliquando
movere nollet, et sententiam suam in hunc modum depromit: Εγώ δ' οἶμαι ὅτι αἰσθόμενοι οἱ δαί
μονες, ὅτι οἱ μὲν νικῶντες καὶ δι' εὐσέβειαν ἀποθνήσκοντες καθαιροῦσιν αὐτῶν τὴν δυναστείαν· οἱ
δὲ διὰ τοὺς πόνους ἡττώμενοι καὶ τὴν θεοσέβειαν
ἀρνούμενοι ὑποχείριοι ἐκείνοις γίνονται, ἔσθ' ὅτε
προσφιλονεικοῦσι τοῖς παραδιδομένοις Χριστιανοῖς.
‹ Equidem opinor dæmonas, ut qui sentiunt noxiam esse potentiæ suæ piorum victoriam, succumbentes autem in hoc certamine fidemque abnegantes
ipsis fieri obnoxios, interdum favere et adlaborare Christianis in judicio. › Eadem S. Augustini
mens fuit, qui hæc de magno martyre Africano
scripsit: «Noverat Cyprianus cum a proconsule
audiret: Consule tibi, quod caro et sanguis
dicebat stolide, hoc diabolum dicere subdole: atque
intuebatur in uno corpore duos, istum oculis, illum fide. Nolebat eum iste mori, nolebat ille coronari. Proinde circa istum placidus, circa eum cautus: huic aperte respondebat, et illum aperte vincebat. Nihil igitur Ignatius sanctissimo martyre
indignum, nihil indecorum a Romanis exigit, où
προσδεξάμενος τὴν ἀπολύτρωσιν, «non acceptata
liberatione. >
Sed talium verborum nullum in omni martyrum
Christianorum copia exemplum exstare meminit
Dallæus. Fortasse. Melius enimvero nobis consultum est, quam ut antiquissimorum martyrum,
quorum sanguinı tantum semper debuit Ecclesia
Christi, monumenta ex unius hominis memoria
peuderent, aut spiritui subjicerentur. Aliorum mar-
* Matth. XV),
tuum. Quod si dixisset S. Ignatius: «Det mihi
Deus secundum cor meum,» quantas hic turbas
excitasset Dallæus! Fecit ille Lucianus confessionem floridam, quæ, si nunc exstaret, non dubito
quin iisdem exceptionibus obnoxia esset; magis
enim decet martyres, ut volunt, confessionem modestam, quam floridamı facere. De S. Felicitate legimus eam prægnantem fuisse apprehensam; quid
igitur, an orat ut sibi, ut innocenti embryoni parcatur? Minime; ‹ cum octo menses suum ventrem
haberet, instante spectaculi die in magno erat luctu, ne propter ventrem differretur, quia non licet
prægnantes pœnæ repræsentari; cupit prius mori,
quam per ipsa gentilium judicia liceret; de passione lætatur, de dilatione queritur. An reliqui fideles luctum hunc tanquam importunum, et ex temoritate aut arrogantia profectum condemnabant?
Minimesed et commartyres graviter contristabantur, ne tam bonam sociam quasi comitem solam in via ejusdem spei relinquerent. Conjuncto
itaque unito gemitu ad Dominum orationem fuderunt ante tertium diem muneris. Statim post orationem dolores invaserunt. Ecce quales orationes
fundebant tunc temporis confessores, quales a Deo
exauditæ sunt! tales, scilicet, quales Ignatius, ut nihil
martyrium impediat, ut nihil festinanti ad præmium
moræ sit. Ita nobiles illi confessores apud Eusebium
lib.v, cap. 2: Μετὰ δακρύων παρεκάλουν τοὺς ἀδελφούς
δεόμενοι ἵνα ἐκτενεῖς εὐχαὶ γίνωνται πρὸς τὸ τελειωθῆ
vai aútoúç. ‹ Profusis lacrymis obsecrabant fratres,
ut continuæ ad Deum preces fierent, quo tandem ipsi
perficerentur. De S. Cypriano Pontius ejus diaconus: Couveniebant interim plures egregii et clarissimi ordinis, sed et sæculi nobilitate generosi,
qui propter amicitiam secessum subinde suaderent;
et ne parum esset nuda suadela, etiam loca in quæ
secederet, offerebant.» Non curo quid adversarii
nostri dixissent, si eo tempore adfuissent: quæro
quid fecerit S. Cyprianus. Ille vero jam mundum
suspensa að cœlum mente neglexerat, nec suadelis
blandientibus annuebat. Fecisset fortasse tunc
etiam, quod a pluribus et fidelibus petebatur; siet
η
col. 367–368page 160 of 211
PG 5:367τί βραδύνεις, φέρε 8 βούλει, « » ταῦτα καὶ ἄλλα πλείονα λέγων θάρσους καὶ χαρᾶς ἀνεπίμπλητο, « Ἴσχυε καὶ ἀνδρίζου, Πολύκαρπε,: Μου ἀλλὰ Βουλομένου γὰρ τοῦ ἀνθυπάτου πείθειν αὐτὸν καὶ λέγειν, λέγοντος, τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ κατοικτείραι, ἑαυτῷ ἐπεσπάσατο τὸ θηρίον προσβιασάμενος, την γενναιότητα τοῦ θεο φιλοῦς καὶ θεοσεβοῦς γένους τῶν Χριστιανῶν κολακεύσω ει προσβιάσομαι, « αὐτοκέλευστον ἱερεῖον, «$67
PROLEGOMENA.
divino imperio juberetur. Nam ut ipse Pontius clesiæ vetustissima epistola repræsentatur Germadocet în priore secessu: «Domino latebram tunc
jubenti paruit. Populus autem fidelis S. Cypriano
ad supplicíam ducto tantum aberant ab orando
Deum ut illi parceretur, aut quovis modo martyrium impediendo, ut simul cum ifto potius mori
cuperent. ‹ Quamvis enim non potuerit evenire
quod optabant vota communia, ut consortio paris
gloriæ simul plebs tota pateretur; quicunque sub
Christi spectantis oculis et sub auribus sacerdotis
ex animo pati voluit, per idoneum voti sui testem
legationis quodammode litteras ad Deum misit.»
S. Hieronymus de Vita Pauli Eremitæ: ‹ Sub De
cio et Valeriano persecutoribus, quo tempore Cornelius Romæ, et Cyprianus Carthagine felici cruore
damnati sunt, multas apud Ægyptum et Thebaida
Ecclesias tempestas sæva populata est. Voti tunc
Christianis erat, pro Christi nomine gladio percuti.
Verum hostis callidus, tarda ad mortem supplicia
conquirens, animas cupiebat jugulare, non corpora; et, ut ipse qui ab eo passus est Cyprianus ait:
Volentibus mori non permittebatur occidi.› Notum
est et illud S. Polycarpi martyris ad proconsulem,
nunc bestias, nunc flammas illi minitantem,
τί βραδύνεις, φέρε 8 βούλει, «Quid autem moras
trahis? afer quod velis,» ταῦτα καὶ ἄλλα πλείονα
λέγων θάρσους καὶ χαρᾶς ἀνεπίμπλητο, «hæc et
plura alia cum diceret, fiducia et lætitia impletus
est,» ut vetustissima ejus Acta testantur. Plura autem illa quæ fortitudine et exsultatione plenus pronuntiavit, qualia, amabo, fuere, si non Ignatianis
similia? si non illi voci consona, quam e cœlo audivit, Ἴσχυε καὶ ἀνδρίζου, Πολύκαρπε, non: Mου
destus esto, 'sed: Fortiter et viriliter age, Polycarpe. › Notissima est etiam illa Romani Cæsareensis diaconi vox Antiochiæ audita, ñoñ µ‰ tò ñŨp,
● ubinam mihi ignis?»
ἀλλὰ
nicus, quasi alter Ignatius, niches on propraxir,
‹ insignis et nobilis bestiarius.» Quid autem judicio
antiquissimæ Ecclesiæ iníonμov, insigne aut nobile
in ejus martyrio breviter descripto invenitur? An
placida et humilis et modesta ejus anima describitur, quam solam admiratur in suo martyre Dallæes?
Nullo modo: sed illud potius, quod ut præceps, quod
ut juvenile, quod ut leve in Ignatio ille condemnat.
Βουλομένου γὰρ τοῦ ἀνθυπάτου πείθειν αὐτὸν καὶ
λέγειν, vel λέγοντος, τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ κατοικτείραι,
ἑαυτῷ ἐπεσπάσατο τὸ θηρίον προσβιασάμενος, et, ut
habet Eusebius, naposúvaç. Cum enim proconsul
flectere eum vellet, diceretque se ætatis ejus misereri, attraxit sibi bestiam vi eam adigens, et stimulans. › Hoc enim fecisse narratur, ut martyrium
acceleraret. Inde autem factum est, ut omnes etiam
ethnici etiam persecutores την γενναιότητα τοῦ θεο
φιλοῦς καὶ θεοσεβοῦς γένους τῶν Χριστιανῶν admi
rarentur. Ille igitur Germanicus, quem ut insignem
et nobilem in primis martyrem proposuit antiqua
et celebris Ecclesia Smyrnensis, cujus ob insigne
facinus ethnici ipst nobilitatem et generositatem
Christianæ gentis admirati sunt, nihil aliud fecit,
nisi quod Ignatius se facturum dixit; imo hoc ſecisse ideo videtur, quod Ignatius dixerat; eadem
enim voce utitur Ecclesia Smyrnensis, unde hane
epistolam ad Romanos dederat Ignatius, ad exprimendum Germanici factum, qua Ignatius ad animi sui ardorem indicandum usus fuerat: ¿yWAPOTбtáσoµat, inquit ille, hic άnecnácato пpOSÓLAsáɲɛvoç. Unde etiam ante monuimus, dubium nen
esse, quin hunc ipsum locum epistolæ ad Romanos
respexerint Smyrnenses, cum ista seriberent. Et observanda sunt verba Martyrologii Romani: Smyrnæ Natalis B. Germaniei martyris, qui cum primævæ ætatis venustate floreret, sub Marco Artonine et Lucio Aurelio per gratiam virtutis Dei metum corporeæ fragilitatis excludens sponte præparatam sibi bestiam damnatus a judice provocavil,
cujus dentibus comminutus vero pani Domino Jesu
Christo pro ipso moriens meruit incorporari: ›
ut hinc etiam Ignatio simillimus martyr repræsentetur. Miror itaque Dallæum scribere potuisse, in
Secunda exceptio ab iis petitur, quæ de se spondere
dicitur Ignatius: scilicet quod se bestias ad necem
suam accelerandam provocaturum scribat, et hoc
etiam sine exemplo. Duo verba sunt quæ illi, mira
videntur, κολακεύσω ει προσβιάσομαι, «blandiar
feris, imo cogam. › ‹ O diras, inquit, et truculentas
voces! imo vero sanctas, et fortes, et omni veneratione accipiendas! non alia anima dignas quam ea Smyrnensium martyrum Actis nihil epistolici seriquæ vitæ suæ pertesa, lucemque, quod poeta ait,
perosa in mortem præceps ruit (instar mancipiorumsæculi desperandorum, ut loquitur Blondellus), Į
imo ea anima dignissimas, quæ præsentis sæculi
omnia contemnit, quæ dissolvi et cum Christo esse
cupit, quæ ad præmia martyrio promissa aspirat,
quæ Christianæ religionis propagationem desiderat, quæ vim et vigorem Spiritus intus habitantis
exprimere conatur,'quæ gentiles et idololatras omnes pudore suffundere, in admirationem abripere,
ad desperationem cogere, aut ad fidem Christianam amplectendam permovere contendit! An exemplum hujus rei quæritur, cum tot pene exstent quot
Acta vel memoriæ martyrum? In Smyrnensis Ecptoris sermoni simile reperiri: quasi Germanici
insigne factum aut nihil sit, aut non·Ignatiano sermoni simile, cum eodem vocabulo exprimatur. Neque tantum bestiis, sed et ipsi judici vim intulerunt martyres, ut Romanus ille ex Palæstina diaconus, sed Antiochiæ, unde Ignatius tractus est,
forte constitutus, ‹ cum multos milites cecidisse
Ecclesiæ invenisset, non est passus dare diabolo
ut exsultaret, sed exsultantem judicem de his qui
ſuerant superati aggreditur vim faciens, regno vero
rapto, et ¦dicit: Non recedes lætus; habet enim
Deus milites qui superari non possunt,» ut tradit
Eusebius, De resurrectione lib. 11. Atque ita prodit αὐτοκέλευστον ἱερεῖον, «victima spentanea,
col. 369–370page 161 of 211
PG 5:369συντόνως ἐπεπήδησεν εἰς τὸ πῦρ καὶ κατα "Ανθρακας υπεστόρετα, οἱ δὲ ὡς ἐπὶ ο πῦρ ἀνῆψα, οἱ δὲ ὡς εἰς πη γὰς ὑδάτων ψυχρῶν ἑαυτοὺς ἔρριψαν, ι πομπῇ χορεύοντες καὶ ἐν λειμῶνι παίζοντες χλοερῷ, οὕτω τὰς τιμωρίας ἕκαστος ήρπαζον, οὐχ ὡς τιμω ρίας ἀλλ' ὡς ἄνθη λαμβάνοντες καρινὰ, καὶ στεφανούμενοι, καὶ τῇ τῆς οἰκείας προθυμίας υπερβολῇ τὰς ἐμὰς προέφθανον τιμωρίας, « Πεπείκασι γὰρ αὐτοὺς οἱ κακοδαίμονες τὸ μὲν ὅλον ἀθάνατοι ἔσεσθαι καὶ βιώσεσθαι τὸν ἀεὶ χρόνον· παρ' δ καὶ καταφρονοῦσι τοῦ θανάτου, καὶ ἑκόντες αὐτοὺς ἐπισ παύονται ἑαυτοὺς μηνύοντες εἰς τὸ ἀναιρείσθαι, τον ἀσπάζεσθαι, οὐχ ὅτι ἑαυτὸν κατήγγελλε φονευ Ταύτῃ τῶν ἄλλων λεγομένων μαρτύρων χωριζόμενος, ᾗ οἱ μὲν ἀφορμὰς παρέχοντες σφισιν αὐτοῖς ἐπιῤῥιπτοῦντες αὐτοῖς τοῖς κινδύνοις, οὐκ οἶδ' ὅπως, εὐπτομεῖν γὰρ δίκαιον, « "Ω δειλοί, εἰ θέλετε ἀπο θνήσκειν, κρημνούς ή βρόχους ἔχετε.J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS IL
ut loquitur auctor orationis secundæ Chrysostomo ▲ autem hæc non tantum vera esse dicunt, sed tanascript. Sed reliqua exempla percenseamus, quibus semper in Ecclesia illa martyrum fortitudo
decantata est, qua instrumenta necis ad suam passionem accelerandam urgebant. In antiquissima
Perpetua passione hæc legimus: Perpetua autem ut aliquid doloris gustaret, inter ossa compuncta exululavit, et errantem gladium tirunculi
gladiatoris ipsa in jugulum suum transtulit.» Dionysius Alexandriæ episcopus Apolloniam virginem
magnopere laudat, quod cum ipsi verberatis maxillis cuncti dentes excussi, flammæque admotæ
essent, συντόνως ἐπεπήδησεν εἰς τὸ πῦρ καὶ κατα
mło̟dexvat, • celeriter in ignem insiliit et conflagravit. › S. Hilarius enarratione in psalmum LIV:
‹ Alii enim in vinculis carcerum gloriantur, alii
casi in verberibus gratulantur, alii potestati irreligiosorum desecanda felicium capitum colla sub.
mittunt; plares in exstructos rogos currunt, et trepidantibus pœnæ ministris ignem saltu devotæ
festinationis insiliunt. › Hunc in martyribus patiendi ardorem optime describit S. Chrysostomus
oratione in Romanum, diabolum ita loquentem introducens: "Ανθρακας υπεστόρετα, οἱ δὲ ὡς ἐπὶ
þóða Etpexov, ‹ prunas substravi, bi autem tanquam
ad rosas currebant, ο πῦρ ἀνῆψα, οἱ δὲ ὡς εἰς πηγὰς ὑδάτων ψυχρῶν ἑαυτοὺς ἔρριψαν, ι ignem accendi, illi autem tanquam in fontes aquarum frigidarum seipsos projiciebant, › xal woneρ tv lepa
πομπῇ χορεύοντες καὶ ἐν λειμῶνι παίζοντες χλοερῷ,
οὕτω τὰς τιμωρίας ἕκαστος ήρπαζον, οὐχ ὡς τιμω
ρίας ἀλλ' ὡς ἄνθη λαμβάνοντες καρινὰ, καὶ στεφα
νούμενοι, καὶ τῇ τῆς οἰκείας προθυμίας υπερβολῇ
τὰς ἐμὰς προέφθανον τιμωρίας, «et tauquam in sacra pompa choreas agentes, et in viridi prato ludentes, ita tormenta quisque arripuit, non tanquam
poenas, sed velut vernos flores accipientes, et coronati, et propriæ alacritatis excessu tormenta mea
præripiebant. ›
G
Neque mirum est aliquos bestias jam paratas ad
ipsorum necem provocasse, aut crudelitatis instrumenta in procinctu posita ad accelerandum martyrium ultro adhibuisse; cum certissime constet, id
quod multo majus est, quamplurimos mortem pro
Christi nomine appetivisse, cum in hostium potestate non essent, seipsos indicasse, hostesque ipsos
ad supplicium infligendum provocasse. De Christianis sui temporis Lucianus in Peregrino: Πεπείκασι
γὰρ αὐτοὺς οἱ κακοδαίμονες τὸ μὲν ὅλον ἀθάνατοι
ἔσεσθαι καὶ βιώσεσθαι τὸν ἀεὶ χρόνον· παρ' δ καὶ
καταφρονοῦσι τοῦ θανάτου, καὶ ἑκόντες αὐτοὺς ἐπισ
kibaow of roddot. Miseri homines a seipsis persuasi, fore se integre immortales, semperque victurës, mortem contemnunt, multique ultro seipsos dedunt. › Tiberianus Palæstinæ præses sub imperio
Trajani de Galileis sive Christianis ita loquitur: où
παύονται ἑαυτοὺς μηνύοντες εἰς τὸ ἀναιρείσθαι, con
cessant ad cædem sese patefacere.» Hæc de antiquissimis martyribus gentiles testantur: Christiani
quam sumnium religionis Christianæ decus prædicant. Justinus martyr fatetur Christianum se
factum esse, quod ei nemo malus videretur 0ávaτον ἀσπάζεσθαι, οὐχ ὅτι ἑαυτὸν κατήγγελλε φονευ
Oŋoduɛvov, nedum ut quisquam seipsum necandum
ultro proderet ac deferret,» quod Christiani tunc
temporis fecerunt. Clemens quidem Alexandrinus
contra Valentinianos disputans reliquosque Gnosticos, qui omnem pro veritate passionem negabant, Gnosticum suum ita instituit, ut non nisi
coactus martyrium subeat, fatetur tamen alios martyres aliter animatos fuisse, Gnosticusque ab illo
eformatus dicitur: Ταύτῃ τῶν ἄλλων λεγομένων
μαρτύρων χωριζόμενος, ᾗ οἱ μὲν ἀφορμὰς παρέχον
τές σφισιν αὐτοῖς ἐπιῤῥιπτοῦντες αὐτοῖς τοῖς κινδύ
νοις, οὐκ οἶδ' ὅπως, εὐπτομεῖν γὰρ δίκαιον, «hac ratione separatus ab aliis qui dicuntur martyres, quod
alii quidem sibi ipsis præbentes occasionem, se, nescio quomodo, in ipsa pericula injiciant (bene enim
loqui par est), sed non ab illis tantum separatur,
qui ultro se obtulerunt, verum etiam ab iis, qui vel
ob metum pœnæ, aut ob spem æterni præmii passi
sunt, quales opinor omnes de quibus legimus martyres fuere; certe ita se in judicio explicare solebant. Tertullianus ad Scapulam cap. 1: Nos quidem nec expavescimus nec pertimescimus ea qua
ab ignorantibus patimur: cum ad hanc sectam utique suscepta conditione ejus pacti venerimus, ut
etiam animas nostras auctoritati in has pugnas accedamus, ea quæ Deus repromittit consequi optantes, et ea quæ diversæ vitæ comminatur pati timentes. Denique cum omni sævitia vestra coucertamus etiam ultro erumpentes magisque damnati
quam absoluti gaudemus. Idem cap. 2: Absit
ut indigne feramus ea nos pati quæ optamus!» Et
cap. 4: ‹ Vide tantum ne hoc ipso quod talia sustinemus, ad hoc solum videamur erumpere, ut hoc
ipsum probemus, nos hæc non timere, sed ultro
vocare. Arius Antonius in Asia cum persequeretur
instanter, omnes illius civitatis Christiani ante tribunalia se manu facta obtulerunt; cum ille, paucis
duci jussis, reliquis ait: "Ω δειλοί, εἰ θέλετε ἀπο
θνήσκειν, κρημνούς ή βρόχους ἔχετε. Hoc si placuerit et hic fieri, quid facies de tantis millibus hominuin tot viris et feminis, omnis sexus, dignitatis,
offerentibus se tibi?, S. Cyprianus, eum marty-,
rium impense laudasset, sic præfationem concludit:
‹ Amplectenda res est et optanda, et omnibus postulationum nostrarum precibus expetenda, ut qui
servi Dei sumus, simus et amici.» Ac rursus ad §--
nem libri: «Quis igitur non omnibus viribus elaborat, ad tantam claritatem pervenire, ut amicus
Dei fiat, ut cum Christo statim gaudeat, ut post
tormenta et supplicia terrena præmia divina percipiat? De nona persecutione Sulpicius: Certatim
gloriosa in certamina ruebatur; multoque avidius,
tum martyria gloriosis mortibus quærebantur, quam:
nunc episcopatus pronis ambitionibus appetuntur.).
col. 371–372page 162 of 211
PG 5:371ζήλῳ θεοσεβείας πρόσ γενναιότατος εἰ καί τις ἄλλος ἀποδέδεικται μάρτυς τῆς ἀληθείας, « πᾶσαν ήλι κίαν ἁπλῶς καὶ φύσιν ἑκατέραν, πηδῶσαν ἐπὶ τὰς ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας σφαγάς, ᾔδει γάρ, ᾔδει σαφῶς ὅτι τοῦτο τολμήσαντος αὐτοῦ, πάντες ἂν ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ τὰς ἑαυτῶν προὔδωκαν ψυχάς. « φησίν, ὡς ἐπὶ κηρίον μέλιτται ἥξουσιν ὡς ἐπὶ μαρ τὸν προαγούσης ἐνθέου δυνάμεως μονονουχί βοώσης διὰ τοῦ γινομένου, ο ἀρετὴν, ἀνδρείαν, γενναιότητα, ζῆλον θεοσεβείας, ἀνδραγαθίαν, παῤῥησίαν, τὸ θάρσος, τὴν τόλμαν, τὴν προθυμότητα, την προαίρεσιν γενναίαν, τὰ ἐγχειρήματα, τὰ ἀνδραγαθήματα, τὰ κατορθώματα Τοῦ Χριστοῦ λέγοντος, ὅτι Ὁ ποιμὴν ὁ και λὸς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβά των, μετὰ πάσης ἀνδρείας αὐτὴν ἀπέδωκεν ὑπὲρ Έπεισεν, ἔπαθεν, καὶ τὴν κεφαλὴν ἀποτμηθεὶς ἱερεῖον τῷ Θεῷ κεχαρισμένον προσήχθη, ζοντες τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον, ι θείῳ κατεκοσμήθησαν μαρτυPROLEGOMENA.
quos ille continuo pro Christi nomine bestiis tradidit devorandos. › Romanus Cæsareensis diaconus,
videns multos sacrificantes, ζήλῳ θεοσεβείας πρόσ
etot, zelo divini cultus ipsum incitante propius
accedit, et contenta voce inclamans eos objurgavit, judici, ut ante diximus, vim fecit, et ob audaciam comprehensus, γενναιότατος εἰ καί τις ἄλλος
ἀποδέδεικται μάρτυς τῆς ἀληθείας, «generoso si
quis alius martyrio, coronatus est. Euseb. 1. 1x,
c. 2. Quinetiam Apphianus fervente persecutione
clam omnibus in eadem domo degentibus et militum
etiam cohorte, Urbani præsidis dextra apprehensa
sacrificium omittere coegit, et gravissimis tormentis sese dedens passus est. Id autem Eusebius, illi
Idem epist. 1 de B. Martino: «Quod si ei Nero- tum in sanguinem piorum desæviret, objurgant:
nianis Decianisque temporibus in illa quæ tunc exstitit dimicare congressione licuisset, testor Deum
cœli atque terræ, sponte equuleum ascendisset, ultro se ignibus intulisset... Si vero gentium Doctoris exemplo gladio deputatus, inter alias, ut sæpe
provenit, victimas duceretur, primus omnium, carnifice compulso, palmam sanguinis occupasset. >
Valerianus Cemeliensis episcopus, homilia De bono
martyrii: ‹ Quis non sapiens contempta hujus
lucis usura, si ita usus venerit, ad martyrium
ambitiose festinet, cum videat ad lucrum vitæ pertinere animæ mortem deputasse? Quare autem non
homo ad tam pretiosum opus devotus occurrat, ac
se in impiorum manus audacter objiciat, quem cœlestis gratia remunerationis exspectat?, S. Chry- familiaris, eum fecisse judicavit, tñc ènì toūt' aůsostomus observabat sub imperio Juliani πᾶσαν ήλικίαν ἁπλῶς καὶ φύσιν ἑκατέραν, πηδῶσαν ἐπὶ τὰς
ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας σφαγάς, omnem ætatem et
utrumque sexum ad mortem pro vera religione subeundam exsilientem. › Hanc rationem reddit, cur
Julianus Apostata apertam contra Christianos persecutionem moliri noluerit, ᾔδει γάρ, ᾔδει σαφῶς
ὅτι τοῦτο τολμήσαντος αὐτοῦ, πάντες ἂν ὑπὲρ τοῦ
Χριστοῦ τὰς ἑαυτῶν προὔδωκαν ψυχάς. «Novit enim,
aperte novit, quod, si hoc auderet ille, omnes pro
Christo animas suas prodidissent. › Пávɩɛs yàp,
φησίν, ὡς ἐπὶ κηρίον μέλιτται ἥξουσιν ὡς ἐπὶ μαρ
Túpiov retóμevoi, Omnes enim, inquit, ut ad favum apes, ad martyrium convolabunt. ›
'
τὸν προαγούσης ἐνθέου δυνάμεως μονονουχί βοώσης
διὰ τοῦ γινομένου, ο divina virtute ad hoc ipsum
impellente, tantum non per hoc facinus clamante;»
qui et Ædesium, idem quod a fratre factum est, facere conatum, eodem modo passum narrat. Longum
esset omnes recensere, quos Eusebius aliique se altro et de industria martyrio obtulisse commemorant.
Sed Christi martyres, inquiunt, mortem exspectant, non accersunt. › Eant igitur, et omnes qui
se passionibus ultro obtulerunt, ex Christi martyrum numero expungant, et tropæa de gentibus
erecta diruant, et unius modestiæ prætextu, omnes
heroicas virtutes obliterent! Aliter antiqui Patres
loquuntur, qui cruciatus et tormenta vel ipsi perpessi sunt, vel alios perpeti viderunt. Non illi modestiam martyrum nobis maxime solent proponere,
sed ἀρετὴν, ἀνδρείαν, γενναιότητα, ζῆλον θεοσεβείας,
ἀνδραγαθίαν, παῤῥησίαν, τὸ θάρσος, τὴν τόλμαν, τὴν
προθυμότητα, την προαίρεσιν γενναίαν, τὰ ἐγχειρήματα, τὰ ἀνδραγαθήματα, τὰ κατορθώματα aliaque
hujusmedi tanquam certissima toυ πveúµATOS TExppia celebrare, quibus hæc epistola referta est.
Hæc autem præcipue in Ignatio laudat Chrysostomus. Τοῦ Χριστοῦ λέγοντος, ὅτι Ὁ ποιμὴν ὁ και
λὸς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβά
των, μετὰ πάσης ἀνδρείας αὐτὴν ἀπέδωκεν ὑπὲρ
tŵv πpo6ázwv. ‹ Cum Christus diceret: Pastor bonus, ponit animam suam pro ovibus”,' cum omni
Neque vero tantum fortia locuti sunt antiquæ Ecclesiæ Christiani, sed et fecere et passi sunt. Celebre inprimis fuit nomen Phocæ martyris, qui cum
lictores forte hospitio accepisset, qui narrabant
missos se ad interficiendum Phocam, promisit die
crastino se Phocam illis ostensurum, et loco ad sepulturam prius præparato astans eis dixit: Ego
ille Phocas. › Illi cum jam hæsitarent, animos cis
ut ipsum interficerent exhortatione addebat, ɛlnev,
Έπεισεν, ἔπαθεν, καὶ τὴν κεφαλὴν ἀποτμηθεὶς ἱερεῖον
τῷ Θεῷ κεχαρισμένον προσήχθη, e dixit, persuasit,
passus est, ac capite truncatus grata Deo hostia oblatus est; › ut loquitur Asterius Amasenus, Epiphanio synchronus. Sub Valeriani persecutione Priscus, Malchus, et Alexander, seipsos invicem insi- fortitudine ipsam pro ovibus tradidit. › Monet quimulabant tanquam ignavos et desides, quod occasione oblata adhuc cessassent, ph oůxì пpoapráζοντες τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον, ι nec martyrii
coronam præripuissent; › quare judicem adorti, ad
bestias condemnati θείῳ κατεκοσμήθησαν μαρτυply divino martyrio coronati sunt, › ut narrat Eusebius lib. VII, c. 12. Unde Martyrologium Romanum quinto Kal. Aprilis: «Cæsareæ in Palæstina natalis SS. martyrum Prisci, Malchi, et Alexandri,
qui in persecutione Valeriani, cum in suburbano
agello supradictæ urbis habitarent, atque in ea cœlestes martyrii proponerentur coronæ; divino fidei
calore succensi, ultro judicem adeuntes, cur tan-
** Joan. x, 11. 37 Luc. xiv, 26.
dem S. Cyprianus epistola 6, confessores humiles,
etʼmodestos, et quietos esse debere; sed intelligit
modestiam erga superiores in Ecclesia: in iis, scilicet, quæ secundum Scripturaram magisterium
ecclesiastica disciplina deposcat. Quamvis nec hic
desunt signa modestiæ manifesta, ut ubi ait: ‹ Nunc
incipio discipulus esse, quod perperam et inconmode dictum pronuntiat censor acerrimus. An vero
quil probe novit Christum ipsum dixisse, Si quis
venit ad me et non odit (animam suam, non potest
meus esse discipulus"; cum jam novit etiam seipsum plene persuasum esse ad vitam pro Christo
deponendam nec terroribus aut blanditiis ab ea vo
col. 373–374page 163 of 211
PG 5:373"Ην γὰρ καὶ ἔστι γνήσιος Χριστοῦ μα θητὴς ἀκολουθῶν τῷ ἀρνίῳ ὅπου ἂν ὑπάγῃ. «J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
luntate dimoveri posse, tum non nisi perperam scri- et tanto viro dignam rationem. Ne cum obdormiero, molestus cuiquam inveniar.» Hanc certe
gravem et tanto viro dignam rationem putabant antiquissimi Christiani, qui Ignatii tempora, et ipsum
etiam martyrem optime novisse censentur. Hæc enim
legimus in vetustissimis ejus Actis: Sicbestiis crudelibus ab impiis apponebatur, ut confestim sancti
martyris Ignatii compleretur desiderium, secundum
quod scriptum est: Desiderium justi acceptabile,
ut sit nulli fratrum gravis per coilectionem reliquiarum, secundum quod præoccupans in epistola
propriam concupiscit fieri fruitionem. ›
Hæc igitur omnia cum pia, legitima, præclara,
martyris cogitatione, consilio et opere satis digna
esse videantur, vereor ne odiosum sit asserere,
hanc epistolam non alia de causa ad Romanos scriptam esse, quam ut has viri glorias videreut et stuperent. Certe si hæc legitima et pia sint, nec impostorem talia exarasse, nec alio animo ea scripsisse sanctissimum martyrem par est credere,
quam ut eadem Romanos pietate imbueret, ad similem terrenarum rerum contemptum permoveret,
ad exspectationem futuræ vitæ erigeret, ad mortem
denique, si Deo ita visum fuerit, pro fide Christian♥
cum summa alacritate oppetendam animaret. In
quibus nihil putidum, nihil odiosum, nihil iuscite,
aut imprudenter scriptum est.
bere potuit Nunc incipio discipulus esse? Annon qui ista Christi verba legerat: Qui non bajulat
crucem suam et venit post me, non potest meus
esse discipulus *, satis commode dicere potuit:
Tunc ero discipulus verus Jesu Christi, quando
neque corpus meum mundus videbit, hoc est,
quando maxime Jesu Christo conformis fuero et
Agnum sequar. Neque enim inde sequitur neminem
Christi discipulum esse, cujus corpus non fuerit vel
bestiarum vel flammarum vi absumptum, quia et
hac insigni et alia ratione dici quis potest
Christi discipulus. Ut vetustissimi Viennenses et
Lugdunenses Christiani, de Vettio Epagatho, qui
tanquam advocatus Christianorum ultro passus est,
loquuntur: "Ην γὰρ καὶ ἔστι γνήσιος Χριστοῦ μα
θητὴς ἀκολουθῶν τῷ ἀρνίῳ ὅπου ἂν ὑπάγῃ. «Fuit
enim et est germanus Christi discipulus sequens
Agaum quocunque ierit.» Eusebius lib. v, cap. 1.
Christus eos vocat amicos, qui voluntatem Dei fa-
«iunt, hoc est qui servi ejus sunt; et tamen S. Cyprianus non ad martyrium exhortatur, ut qui servi
Dei sumus, simus et amici, et omnibus viribus
elaborandum esse docet, ut quis eo modo amicus
bei fiat. Quis. tamen inde colligat neminem, nisi
post tormenta, amicum Dei esse posse? Veteres
illi in Gallicana Ecclesia martyres nobiles in primis, cum ab omnibus fratribus post multa tormenta atque cruciatus nomine martyrum appellarentur,
illud recusabant; imo eos, qui vel sermone vel epistolis ipsos eo titulo honorabant, objurgabant graviter; asserentes Christum solum esse martyrem,
et eos etiam quos ille dignatus est assumi, et quorum exitum ipse obsignavit. Alii tamen non inde
colligebant eos qui fidem Christianam coram gentilibus cum vitæ discrimine professi sunt, et quamplurima tormenta perpessi sunt, etiamsi in tormentis non morerentur, martyres appellandos non esse;
aut catholicos. qui illos epistolis aut sermone salutabant, minus proprie eos salutasse. Tales enim
viros ac tanta pro Christo passos, etiamsi in tormentis non obdormiverint, novimus semper abantiquis et merito martyres appellatos fuisse.
CAPUT X.
Veracitas S. Ignatii defenditur. Quid sit ndoa èmLotol explicatur. Epistolæ S. Pauli ad Ephesios
natura singularis describitur. Vera lectio et auctoris, et interpolatoris asseritur. Auctor epistolarum
non dicit se Christum in curne vidisse. Græci codices omnes, et veterum excerpta olda, non ɛdov
agnoscunt. Ruffinus et librarii textum corrupisse
male dicuntur. Hieronymi auctoritas in vertendis
Græcis tanta non est, ut Græcorum omnium codicum fidem in dubium vocet. Hugonis Grotii explicatio defenditur. Quæ habentur in epistola de
stella magis visa, temere scripta non sunt. Eadem
plurimi in Ecclesia secuti sunt. Christum edisse et
bibisse post resurrectionem non male asseritur.
Capite 19 ad alia procedit a veracitate et rerum
divinarum cognitione aliena; quæ quidem tria sunt,
quorum duo ab interpolatore, unum a nostro profert. Quod e nastro affert hoc est: ‹ Scripsisse eum
falso ad Ephesios Paulum apostolum in omni epiJam vero tertia exceptio plane nihili est: neque
quidquam Ignatio indignum continet. Quod enim stola memoriam eorum facere in Jesu Christo. > An
uptat, ita vorari atque absumi omnes sui corporis
particulas, ut earum nihil ad sepulturam supersit,
ida pietate consummatissimi martyris, et quidem
ipsius. Ignatii minime abhorret. Asserimus ipsum
Ignatium scripsisse: Frumentum sum Dei, et per
dentes bestiarum molor, ut mundus panis inveniar
Christi; › fatetur Dallæus hæc Ignatium dixisse;
laudat Irenæus. tanquam pulcherrimam martyris
sententiam; nihil igitur in ea sententia viro maximo.indignum censeri debet. At quomodo, amabo,
tanquam frumentum per dentes bestiarum moleretur ut panis fieret, nisi omnes corporis particulæ a
bestiis. illis vorarentur? ‹ Audi vero, inquit, gravem
** Ibid. 27.
hæc autem falso scripta sunt? non credo: quomodo.·
probat vir doctissimus? ne uno quidem verbulo.
Siccine decet Christianum, falsitatis antiquissimum
scriptorem insimulare, et accusationis nullam omnino rationem reddere? Fecit hoc ante eum Blondellus, objectionem nuda quæstione proposuit:
An vere de Ephesiis scriptum, Ilaŭdog év másŋ
oppoveúɛt úµõv; › quærit an vere, subindicat falso scriptum; in quo falsitas consistit,
non ostendit. Mentionem fecisse Ephesiorum S.
Paulum extra. dubium est, et quidem in epistola:
illa tamen Ignatiana falsa, ut opinor, existimant,
quod iu omni epistola, id non fecerit; putabant
col. 375–376page 164 of 211
PG 5:375πᾶσα ἐπιστολή, πᾶσα Εἰ γὰρ ἑνὸς καὶ δευτέρου προσευχή τοσαύτην ἰσχὺν ἔχει, πόσῳ μᾶλλον ἢ τε τοῦ ἐπισκό öλ, Πᾶς δ᾽ ἄρα χαλκῷ λάμφ', Κεῖνος δὲ λύπη πᾶς ἐλήλαται κακῇ. Τὸ πᾶς εἶπεν, ἵνα δείξῃ ὡς ὅλος τῆς λύσ να παραστήσωμεν πάντα ἄνθρωπον τέλειον ἐν Χρι στῷ, οὐ πάντα ἁπλῶς ἄνθρωπον, ἐπεὶ οὐδεὶς ἂν ἦν ἄπιστος· οὐδὲ μὴν πάντα τὸν πιστεύοντα τέλειον ἐν Χριστῷ, ἀλλὰ πάντα ἄνθρωπον λέ γει, ὡς εἰπεῖν, ὅλον τὸν ἄνθρωπον, οἷον σώματι καὶ Πολλῆς ἔδει τῷ Παύλῳ σπουδῆς πρὸς ἐπεί Λέγεται δὲ καὶ βαθύτερα τῶν νοημάτων αὐτοῖς ἐμπιστεῦσαι, ἅτε ψυχῇ ἡγνισμένον. «ὃς πάντοτε ἐν ταῖς δεήσεσιν αὐτοῦ μνηPROLEGOMENA.
enim in omni epistola» idem esse quod in om- psit S. Ignatius, S. Paulum in tota epistola memonibus epistolis. › Sed mirum nobis scriptorem repræsentant; sive is Ignatius, sive quis alius fuerit.
Quis enim vel. sub Trajano, vel sub Constantino
sic scriberet? An fictorem suum talem virum fingere potuerunt, qui S. Paulum in omnibus quas
scripsit epistolis Ephesiorum meminisse putaverit,
aut talem sententiam Ignatio tribuere ex industria
voluerit? Sive Latina spectes, ‹ in omni epistola, ›
sive Græca, ¿v násŋ émistolñ, aliud omnino sonant, idem nempe quod in tota epistola. Certe S.
Ignatio πᾶσα ἐπιστολή, est «tota epistola,» ut πᾶσα
'Exxλrola, tota Ecclesia. Ita enim Ephesios ipse
alloquitur: Εἰ γὰρ ἑνὸς καὶ δευτέρου προσευχή
τοσαύτην ἰσχὺν ἔχει, πόσῳ μᾶλλον ἢ τε τοῦ ἐπισκόnov xal náons 'Exxìŋotas. Si enim unius et alterius oratio tantam vim habet, quanto magis illa
episcopi et omnis Ecclesiæ!» Ubi māsa Exxàŋgla est tota Ecclesia › sub episcopo suo congregata. Sic Latini, sic Græci loquuntur. Ita Cicero:
‹ Sanguis per venas in omne corpus diffunditur, ›
id est non in omnia corpora, sed in totum corpus.›
Įdeın: ‹ In học singulare judicium causa omnis includeretur, › id est non omnes causæ, sed ‹tota
causa.» Qui etiam ‹ tota mente,» et «omni animo ›
eadem significatione dixit. Hesychius, Пäç, öλ05,
Exacto. Homerum, ut solet, respiciens, apud quem
utroque sensu ea vox accipitur; nostro autem, ubi
de lectore agit. Πᾶς δ᾽ ἄρα χαλκῷ λάμφ', «totus
ære splendebat, ut de eodem Sophocles:
'
Κεῖνος δὲ λύπη πᾶς ἐλήλαται κακῇ.
Ubi Triclinius: Τὸ πᾶς εἶπεν, ἵνα δείξῃ ὡς ὅλος τῆς λύσ
me yeyove. Dixit xãç, ut ostenderet eum totum
fuisse dolore absorptum. Hincilla loquendi formula
Græcis familiaris, Suidæ observata: "Odog xal mãç. Ut
igitur nãoa ypaqh, veteri interpreti, ‹omnis scriptura,› Theodoro Bezæ, tota scriptura; › ita hicèv máσŋ
Emɩotolñ, ‹ in omni, › hoc est ‹ in tota epistola.» Ut
Clemens Alexandrinus Stromat. lib. v, illa S. Pauli
να παραστήσωμεν πάντα ἄνθρωπον τέλειον ἐν Χριστῷ, interpretatur, οὐ πάντα ἁπλῶς ἄνθρωπον, ἐπεὶ
οὐδεὶς ἂν ἦν ἄπιστος· οὐδὲ μὴν πάντα τὸν πιστεύ
οντα τέλειον ἐν Χριστῷ, ἀλλὰ πάντα ἄνθρωπον λέ
γει, ὡς εἰπεῖν, ὅλον τὸν ἄνθρωπον, οἷον σώματι καὶ
riam eorum facere in Jesu Christo? Hæc a martyre
nou otiose aut frigide, sed vere, imo signanter et
vigilanter dicta sunt. Tota enim epistola ad Ephesios scripta, ipsos Ephesios, eorumque honorem et
curam maxime spectat, et summe honorificam 60rum memoriam ad posteros transmittit. In aliis
epistolis Apostolus eos ad quos scribit, sæpe acriter
objurgat, aut certe haud omnino, vel parce laudat;
vel de rebus ad fidem pertinentibus, aut de quæstionibus decidendis latius disputat. Hic omnibus
modis perpetuo se Ephesiis applicat, illosque tanquam egregios Christianos tractat, Evangelio selutis Brmiter credentes, et spiritu promissionis obsignatos, concives sanctorum et domesticos Dei; pro
iis sæpe ardenter orat, ipsos hortatur, obtestatur,
laudat, omnem ætatem, utrumque sexum sedulo
instruit, suum erga eos singularem affectum ubique
prodit. Πολλῆς ἔδει τῷ Παύλῳ σπουδῆς πρὸς ἐπεί·
vous ypάyovti, inquit S. Chrysostomus, «magno
cum studio ad Ephesios scribit.» Λέγεται δὲ καὶ
βαθύτερα τῶν νοημάτων αὐτοῖς ἐμπιστεῦσαι, ἅτε
†on xatηxnµévots. «Dicitur autem et profundissimos conceptus iis concredidisse, quod jam fuerint
ab ipso instituti,» et cum iis Timotheum reliquisset,
unde eos Пaúdov ovµµústaç vocat Ignatius, quibus,
scilicet ille totum consilium Dei patefecisset. Origenes homilia 15, magnum observat inter Corinthios
et Ephesios discrimen: «Vide quomodo ad Corinthios Paulus loquitur: Lacte vos potavi, non cibo:
necdum enim poteratis; sed neque nunc potestis».
Et quia lacte adhuc indigebant, ea discunt quæ
discere parvuli solent: Bonum est mulierem non
tangere: propter fornicationem autem *, etc. Rursumque instituuntur, ne idolothyta comedant. Ista
omnis doctrina lac parvulorum est, et adhuc infantium in Christo. Quando vero Ephesiis seribitur,
solidum illis præbet cibum. Non auditur quippè
in Epheso fornicatio; non auditur in Epheso idololatria, et esus idolotbytorum.»
Mira sunt quæ hic de interpolatore comminiscitur Dallæus. Ille enim, inquit, quia Ephesiorum
factam in omni epistola a Paulo mentionem reperiebat, pro vobis, nos; pro epistola, orationes sic
ψυχῇ ἡγνισμένον. «Non omnem hominem absolute, substituit, ὃς πάντοτε ἐν ταῖς δεήσεσιν αὐτοῦ μνηquoniam nullus esset infidelis; sed nec omnem qui
credit, perfectum in Christo; sed omnem dicit hominem, perinde ac si diceret, totum hominem, utpote corpore et anima sanctificatum. ›
‹
Vidit hæc præstantissimus Isaacus Vossius, eamdemque interpretationem Blondello objecit. Cui ille
hæc reposuit: An vero Ignatium quisquam adeo
desipuisse crediderit, ut Ephesios ad se totam quam
Paulus scripsit epistolam missam monendos puta -
rit?, Imo vero an ille nos adeo desipere credidit,
ut nullum discrimen animadvertere possemus, inter
ea quæ ipse dicit, totam quam Paulus scripsit epistolam ad Ephesios missam esse, et illa quæ scri-
» Į Cor. 111, 2. 401 Cor. vII, 1.
‹
μovɛɛt fµwv, «qui semper in suis orationibus memor est nostri. › Nam-primo, pro ‹ vobis,» nos non
substituit interpolator. Tria babemus Græca interpolatoris exemplaria; in uno quidem, Augustano
scilicet, legitur huwv, sed corrupte; cum in Nydprucciano et Anglicano legatur dµŵv, ut Vulgatus
interpres legit, qui reddidit vestri. Quin et bane
substitutionem vetustioris scriptoris auctoritas refellit, cum in Mediceo codice legatur Spv, et in
veteri interprete ‹ vestri.» Causa igitur nulla fuit,
cur unius eodicis lectionem contra omnium reliquerum consensum amplecteretur Usserius, aut arriperet Dallæus. Secundo, non constat interpolatorem
col. 377–378page 165 of 211
PG 5:377ἐν πάσῃ ἐπιστολῇ πάντοτε, οἱ ἐν ταῖς δεήσεσι τοῦ οὐ παύομαι εὐχαριστῶν ὑπὲρ ὑμῶν μνείαν ὑμῶν ποιούμενος ἐπὶ τῶν προσευχῶν μου. τὴν ἀνάστασιν ἐν σαρκὶ αὐτὸν οἶδα καὶ πιστεύω Μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν σαρκὶ αὐτὸν οἶδα καὶ πιστεύω όντα. Οἶδα ὅτι ἐντρέπεσθε, οἶδεν γὰρ πόθεν ἔρχετ ται, καὶ τοῦ ὑπάγει,PARS II.
pro epistola, orationes substituisse; nam potius ratur, quod fœdissime interpolata sit.» At nos hæc
videtur ἐν πάσῃ ἐπιστολῇ reddidisse per πάντοτε,
οἱ ἐν ταῖς δεήσεσι addidisse ad explicationem τοῦ
pyŋpoveúɛt, quod videret S. Paulum in orationibus
per totam epistolam sparsis Ephesios Den commendasse in Jesu Christo; vel ad illum versiculum respiceret, οὐ παύομαι εὐχαριστῶν ὑπὲρ ὑμῶν μνείαν ὑμῶν
ποιούμενος ἐπὶ τῶν προσευχῶν μου. • Non cesso
gratias agens pro vobis, memoriam vestri faciens ia
orationibus meis. › Laurentianum codicem defendo,
confusionem utriusque codicis ab Hammondo faetam non probo.
Capite 20 de solo Pauli conjugio agit, et interpolatorem tantum ferit. Caput 24 quatuor objectiones continet, quarum una de Salomone et Josia interpolatoreın, reliquæ auctorem ipsum petunt. De
illo hæc habet: ‹ Homo audacissimus scribere non
dubitavit Christum Dominum a se in carne visum.
Chrysostomus negat Ignatium vidisse Christum.
Epistolarum ergo scriptor manifesti mendacij convincitur. › Hæc argumenti summa. Qua certitudine
dixerit Chrysostomus Christum ab Ignatio martyre
aunquam visum fuisse, ego non quæro. Certe si
epistolarum scriptor 200 post Ignatium annis, ut
vult Dallus, dixerit Christum a se in carne visum,
et homo audacissimus et mendacissimus fuit; quem •
admodum Pseudo-Abdias non sine summa audacia
et aperto mendacio ipsum oculis suis Dominum
vidisse narrat Apostolicæ historiæ lib. vi, cum eodem libro non tantum Hegesippum nominaverit,
sed et ejus verba ex translatione Ruffini transcripserit. Auctor Politia SS. Patrum Metrophanis et
Alexandri»pud Photium codice 256, et homo audacissimus et mendacissimus fuit, si scripserit se
vidisse Constantinum inter ephebos merentem in
Palæstina sub Diocletiano. Verum hoc scriptor ipse
non dixit, sed obscuriorem Photii contractionem
ita transtulit Schottus, cujus interpretationem refellunt eadem Acta plenius a Combefisio nuper
edita; ex quibus constat non scriptorem, sed Maximianum tunc vidisse Constantinum. Illud pariter
et ego assero, auctorem epistolarum, quas defendimus, nunquam scripsisse, Christum a se in carne
visum. Si hæc scripsisset, Salmasius et Blondellus
pro sua in his rebus solertia, id præterire, opinor,
noluissent; sed omnino non scripsit. Auctoris epistolæ verba hæc sunt de Christo: 'Eyù yàp µɛtà
τὴν ἀνάστασιν ἐν σαρκὶ αὐτὸν οἶδα καὶ πιστεύω
Eva. Ita in codice Laurentiano legitur; eadem lectio apud Eusebium invenitur; eamdem repræsen
tat Theodoretus; eamdem retinuerunt Græci codices vulgati, tum Nydpruccianus, tum Tylinganus,
tum Anglicanus, omnes a manu interpolatoris hoc
loco liberi. Sumbius hic igitur et codicum, et excerptorum consensus; quem tamen miris conjecturis labefactare conatur vir doctissimus, qui alibi
exclamare solet, quoties aliqua veterum codicum
lectio sollicitatur.
Primo Editionem Græcam vulgatam nihil mo-
verba omni interpolatione libera ex ea producimus;
scilicet Μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν σαρκὶ αὐτὸν οἶδα καὶ
πιστεύω όντα. Quæcunque igitur interpolata sink
hæc certe sana et integra supersunt, cum codice
Laurentiano, Eusebio, et Theodoreto consentientia.
Secundo, in Eusebio hariolatur vel antiquarios, vel
Ruffinum pro eo rescripsisse olda. ex Eusebii
libris ad Theodoretum, et scriptorem Florentini
codicis dimanasse. O lepidum commentum! Eusebii Historia centum ferme annis priusquam Rußnus
eam in Latinum vertit, in manibus omnium fuerat;
exemplaria per totam Ecclesiam Orientalem ubique
dispersa et magna omnium cum admiratione accepta. An igitur Ruſnus in Ecclesia Latina vocem
unicam in suo codice de industria mutare voluit,
aut correctionem suam in reliqua omnia Orientrs
exemplaria recipiendam fore sperare poluit? Non
adeo demens fuit Ruffinus; præsertim cum jam
acerrimus ejus hostis Hieronymus tot annis ante
hanc versionem catalogum suum edidisset. Non
est itaque justa suspicio, Ruffinum Eusebii Historiam verba immutando corrupisse. De librariis
autem quod conjicit, verba Ignatii ab Eusebio tradita consulto eos animadversa rei absurditate, correxisse, ab omni verisimilitudine abhorret. Quis
enim eos librarios unquam existimabit in commune consuluisse, de scriptis Eusebii judiciuna
tulisse, et de mutatione vocis consensisse? Quis
eos Eusebio ipso, auctore sui temporis maximo sapientiores judicabit, quos omni ævo viros
fuisse bonarum litterarum ignaros, mercede ad
exscribendum tantummodo conductos, viri omnes
docti et in his rebus versati et confitentur et queruntur? Si aliquid in Eusebii codice tentatum fuisset, quis dabit ea correctione Theodoreto impositum fuisse, qui tot alia loca non ex Eusebio, sed
ex ipsis Ignatii epistolis transcripsit? Quis præstabit scriptorem Laurentiani codicis, relicto exemplari suo, aut Eusebii Historiam, aut Theodoreti
disputationes in consilium adhibuisse. Nimis dilutæ sunt hæ conjecture; et æquissima postulatio
est, ut ea pro verbis epistolarum auctoris habeantur, quæ ab omnibus Græcis exemplaribus, et veteribus excerptis agnoscuntur. lis autem verbis non
dicitur id quod a solo Dallæo objectum est, S. Ignatium in carne Christum vidisse. Aliud enim est olda,
aliud elôov vel lõov non scriptum est ɛlbov, quod
est Græcis ‹ vidi, sed olda, quod iisdem semper
est ‹ novi,» vel ‹scio.» Ita harum epistolarum
auctor alibi distinguit. Ad Ephesios: Atwv návtag
suđç xarà àɣányv eľov, per quos vos omnes secundum charitatem vidi.» Ad Magnesios: Oïða örı
où quoioùßɛ, novi quoniam non inflamini,, et:
Οἶδα ὅτι ἐντρέπεσθε, «novi quoniam verecunda»
mini. Ad Philadelphicos, οἶδεν γὰρ πόθεν ἔρχετ
ται, καὶ τοῦ ὑπάγει, «novit enim unde venit, et qua
vadit. Hæc primo pro certis et indubitatis habeo.
Sed disputat Dallæus ex veteri versione, quæ
col. 379–380page 166 of 211
PG 5:379Ἐγὼ δὲ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν Ελευσίνια εποπτεύων. ο διάλεκτον ἀνθρωπίνην ι τοῦντες ἀθετήματα οἶδα εἶδον στρατηγίαν στρατιά, στρατεύειν μάχεσθαι, ἕως τούτου περὶ τούτου γνώμην,verba auctoris ita repræsentat, postresurrectionem Athenas subvertit, pro xabalpet, «lustrat;» qui èrein carne eum vidi.» Verum non quæritur, quid in -
terpres fecerit, sed quid auctor epistolæ scripserit,
et an ita interpres ille auctoris verba reddere debuerit. Simplicitatem et fidem in eo laudem, in lingua
Græca peritiam haud item. Quod errare potuerit in
scriptoris Græci mente explicanda, negare nemo
potest; quod hoc loco erraverit, affirmo. Sed vetustissimo interpreti plane congruit Hieronymus, fateor: verum post Hieronymum dissentit Ruffinus;
quæritur quis mentem auctoris potius attigerit,
Hieronymus, an Ruffinus, Usserianus, an vulgatus
interpres; id est ad vim et significationem vocis
olda omnino redeundum est. Ipse non audet cum
iis contendere qui negant verbum olda pro vidi accipi posse. Sed aut illi cum iis contendendum est, aut
manus dandæ. Cum enim vera lectio jam extra dubium posita sit, nihil aliud in controversia poni
potest, nisi quæ sit vocabuli vera et genuina significatio. Sed et Sophronius, inquit, id ipsum perspicue reddidit:· Ἐγὼ δὲ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν
owµati aútòv eldov. Quid, quæso, est id ipsum quod
Sophronius perspicue reddidit? non illud de quo
quæritur; id enim est, quid auctor epistolæ scripserit; Sophronius autem non transtulit Ignatium, sed
Ignatii interpretem Hieronymum. Si se Ignatio
Scholiasten præbuisset ille quisquis est qui Sophronius dicitur, nunquam olda per sido reddidisset.
Sed cum Hieronymi librum interpretatus est, qui
vidi scripserat, illud per eloov reddidit, per olda recte reddere non potuit. Ut voce ‹ Quadratus, › ¿v
'Elɛvolvɩ yɛvóμevos dixit, Hieronymi Latina, & invisens Eleusinam, respiciens, non autem illa quæ Hieronymus præ oculis habuit, Ελευσίνια εποπτεύων.
>
podážovę ‹ eos qui aliena a Deo gloriæ cupiditate
rapti sunt, textov dvopnin & humanam fraο διάλεκτον ἀνθρωπίνην ι
gilitatem, à diapépovra, differentia, pettone
Tou haλely majora loqui, evenxóvtapxov ‹ quinquagenarium, › πupoçópov + ¡frumentarium, › of ¿ðɛτοῦντες ἀθετήματα «qui spreverunt contemnentes
interpretatus est; qui ex male intellectis Eusebii
Græcis Apollonium senatorem fecit, insigne ei volumen attribuit, ipsumque in Catalogum scriptorum ecclesiasticorum retulit? Ex male, inquam,
intellectis Eusebii Græcis: conjectura enim Josephi Scaligeri omnino repudianda est, qui Hieronymum, cum illa scriberet, non Græcum Eusebii
exemplar, sed Ruffini interpretationem manibus
habuisse asserit. Id enim fieri nullo modo potuit,
cum tot annis Catalogum scripserit Hieronymus,
antequam Eusebii Historiam verteret Ruffinus. Si
in omnibus his locis, aliisque compluribus ‹ is sit
verissimus sensus, quem exhibet Hieronymus, ›
dabimus aut olda significare ‹ vidi, › aut veram lectionem esse slov. Sed cum ille, vel per properantiam, vel per hallucinationem. non minos
hunc locum quam alios innumeros minus recte
reddere potuerit, vera lectio epistolæ Græcæ neque
mutanda contra omnium codicum consensum, neque aliena interpretatione detorquenda est, contra
loquendi modum Græcis familiarissimum. Certe
Freculphus præcellenti Hieronymi eruditione miDime motus, cum ex illo plerumque omnia exscri·
bere soleret, ista tamen in hæe verba mutavit, tom.
II, lib. 11, cap. 11: ‹ Ego vero et post resurrectionem in carne eum fuisse scio, et credo quia scio. ›
Sed sensum ab Hieronymo redditum verissimum
esse contendit vir doctissimus ex ‹ fama de Christo ab Ignatio in carne viso, quæ (unde nisi ex hoc
epistolæ loco propagata sit, dicere vel suspicari
difficillime est, præsertim apud Græcos Latinorum
fere librorum incuriosos. › Demus Græcos Latinorum librorum incuriosos fuisse, nonne Græcum
librum habuerunt, ex quo eum errorem haurire
potuerunt. Quidquid ‹ vidi › apud Hieronymum,
idem sidov apud Sophronium efficere potuit: erat
autem Sophronii versio Græcis sequentium sæculoVerum, utcunque se res habeat, præcellens Hieronymi eruditio dubitare non sinit, quin sit is verissimus sensus, quem ipse exhibet. Absit enim ut
virum tantum nescivisse putem, quid sit toū olda
ab sidor vel éwpana discrimen! Hoc certe unicum
argumentum ad hanc rem appositum; quod tamen
Hieronymi in Græca lingua perspicaciæ, et in vertendo curæ atque diligentiæ tanquam fundamento
innititur. De posteriori audiamus ipsum in præfatione Chronici Eusebiani: «Obsecro, ut quidquid
hoc tumultuarii operis est, amicorum, non judicum rum probe cognita. Suidas eum sæpissime trananimo relegatis præsertim cum et notario, ut scitis, velocissime dictaverim. › Mallem aliorum judicium quam meum de utraque' accipiant eruditi.
‹ Quot et quanta peccavit maximus vir, nunc per
properantiam, nunc per hallucinationem, › observavit Josephus Scaliger. Et quidni ille discrimen
inter οἶδα et εἶδον non animadverteret, qui στρατηγιαν cum στρατιά, στρατεύειν cum μάχεσθαι, ἕως
τούτου cum περὶ τούτου confudit; qui γνώμην, id
est ‹ sententiam,» pro ‹ subsidio, habuit; qui tò
Baσɩdɛsqv, id est affectionem regni, pro regia indole
accepit; qui μstà tŵy &лosów post apostolos;
TŵV >
Exelvou, hoc est ab illo tempore, in hujus
@mulationem reddidit; qui dixit: Epimenides
⚫
scribit et ante Suidam Photius eumdem cognovisse deprehenditur. Ut igitur Hieronymi Latinis,
ita Sophronii versio Græcis fraudi esse potuit. Sed
eam famam ex hoc loco ortam esse verisimile non
est: hic enim traditur, ut illi volunt, Ignatium
post resurrectionem Christum in carne vidisse: at
illa fama nihil tale tradidit, sed Ignatium inter parvulos ad Christum adductos ſuisse ipsius Christi
manibus exceptum. Hæc autem duo sunt plane diversa. Si Ignatius dixisset se vidisse Christum in
carne post resurrectionem, an quisquam inde colligeret, eumdem quasi puerulum, manibus Christi
gestatum fuisse ante ejus mortem? nemo sane.
Aliunde igitur ea famɔ orta est; neque id suspi-
col. 381–382page 167 of 211
PG 5:381πληροφορηθείς. Οίδα γὰρ καὶ πέπεισμαι ὅτι τοῖς ὑπομέν νουσιν ἔσται μισθὸς ἀπὸ τοῦ Σωτῆρος: « Οἶδα καὶ πιστεύω, εἰδὼς πιστεύω, πιστεύων οἶδα. Αὐτὰρ ἐγὼ θυμῷ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα. Οίδα καὶ πέπεισμαι ἐν Κυρίῳ Ἰησοῦ, οἶδα πέπεισμαι Οἶσθα, ἀντὶ τοῦ, γινώσκεις. οἶδα πιστεύω ὄντα οἶδα ἐμαυτὸν ἥττονα ὄντα,PARS II.
38%
cari difficile, sed in promptu est. Ex nomine enim pervacaneum est, sed per utrumque describitur
Ocopópou a posterioribus Græculis conficta est traditio illa, eujus nulla alia vestigia apud antiquiores
exstant. Qui illam fabulam excogitarunt, dicunt
ideo Ignatium Oɛoçópov dictum; sed multo verisimilius est fideo eam fabulam excogitatam fuisse,
quia eum Oɛopópov dictum cognoverant, quod nomen ipsa fabula longe antiquius est: de{qua re
postea erit disserendum latius.
Hæc cum ad fidem Græcorum codicum tuendam
et verum scriptoris sensum a pravis versionibus
vindicandum sufficere possent; ulterius observan -
dum est prudentissimum harum rerum judicem
Hugonem Grotium de hac ipsa controversia ista
ad Matthæi cap. xxviii adnotasse:: Si quis locum
Ignatii cum cura inspiciat, videbit rectam esse „lectionem oda, neque de visus sensu ibi agi, sed de
fide, quam non suo, sed aliorum testimonio confirmat. Rectissime. Adhuc tamen Dallæus loco
inspecto videre sibi visus est multo esse appositiorem Hieronymianum quam Grotianum sensum; idque ob duas rationes, quarum prima a particula
Yap petitur, quam ostendere vult scriptorem verbis sequentibus ejus quod præcedentibus dixerat,
rationem afferre. Dixerat autem Christum vere
mortuum et resuscitatum: cujus rei optimum argumentum, quod ipsum in carne resuscitatum viderit. Imo vero nec particula yάp rationem superioris
assertionis continet, neque visio illa, quam Ignatius poterat obtendere, pro legitimo argumento haberi potuit. Particula Yáp habet aliam particulam
xal adjunctam, quæ ostendit scriptorem ad aliam
sententiam dilabi; sive ad ulteriorem adversariorum confutationem progredi. Asseruerat ante Christum vere passum, et vere seipsum resuscitasse, et
post nudam assertionem suam hæreticos, qui eam
non admittebant, dæmoniacos vocaverat; addit igitur tam severæ objurgationis rationem assertionem
aliam, quam plena fide seipsum amplecti docet,
scilicet, Christum post resurrectionem adhuc in
carne exsistere, ideoque statim plurimis argumentis, ex aliorum testimonio confirmat. Argumentum autem a conspectu Ignatii aut pro levissimo haberi, aut pro nullo potius debuit. Si enim
Apostolus πληροφορηθείς. Quin et alibi conjunctim
expressit, xal TOUTO TETOLOG oida, Philip. 1, 25.
Quem imitatus est S. Athanasius orat. 1 contra
Arianos: Οίδα γὰρ καὶ πέπεισμαι ὅτι τοῖς ὑπομέν
νουσιν ἔσται μισθὸς ἀπὸ τοῦ Σωτῆρος: «Scio enimn
et certum habeo præmium iis qui sustinent retribuendum esse a Salvatore.» Ut idem sit apud nostrum. Οἶδα καὶ πιστεύω, quod εἰδὼς πιστεύω, aut
πιστεύων οἶδα. Nihil enim aliud quam firmitatem et
certitudinem fidei hæc loquuntur: ‹ Sed cum duo diversa verba posuerit, ostendit se Christum in carne
fuisse aliter nosse quam eum in eadem nunc esse. ›
Hic certe omnium in hac re errorum, ut mihi videtur,
fons est. Non aliunde hallucinatum fuisse primo'
Hieronymum, dein interpretem, ac tandem Dallæum
arbitror. Duo significari Dominicæ carnis tempora
voluerunt, post resurrectionem in terris, post ascensionem in cœlis, quæ a mente scriptoris prorsus alieną sunt. Fictum est illud ‹ fuisse, › quod ex
Vairlenio proferunt. Ignatius tantum dixit 5vta
quod cum èv σapxí conjungendum est. Illud unicum est quod hic Ignatius dixit se plena fide amplecti, Christum v capxt övta, adhuc etiam post
resurrectionem in carne exsistentem.» De ascensione nihil hic dixit, nihil probavit. Ridiculum
est scriptorem duo dicere, quorum alterum vidit,
alterum credidit; deinde plura testimonia afferre
pro eo quod viderat; pro eo quod credidit, nullum.
Omnia enim quæ sequuntur tantummodo probant
Christum, dum in terris esset, in carne fuisse; neque
aliunde hoc novit aut credidit Ignatius, nisi ex illis
quæ sequuntur testimoniis. Huc etiam pertinet, quod
putant olda præteriti temporis significationem habere otɛúw præsentis. Hoc autem pariter falsum
est. Verbum enim olda licet forma sit præteriti temporis, apud Græcos, tamen significatione præsens est,
et cum verbo præsentis temporis eadem siguificatione ponitur, ut apud Homerum:
Αὐτὰρ ἐγὼ θυμῷ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα.
Ideoque Latini interpretes verbo præsentis temporis efferunt, ut Matth. vi, 32: Oldɛ ràp & Harno
vuur, Scit enim Pater vester; xxiv, 36: Ovdɛlç
ille jam 80 ferme annis post passionem Domini su- oldɛ, Nemo scit. Glossarium Vetus: Olda, scio,
perstes asseruisset, se adhuc parvulum vidisse
Christum in carne post resurrectionem, quis illud
testimonium ad veritatem humanæ naturæ Christi
quidquam valere concederet? An ea ætatula satis
certo judicare potuit, utrum vere an phantastice
Christus seipsum exhibuerit? Nullum certe Grotiano sensui periculum ex particula yάp. Secundo,
inquit, Si id vellet scriptor, quod ait Grotius,
supervacaneum erit verbum olda. › Fortasse. Fieri
enim potest ut in optimo scriptore aliquando vocabulum redundet. Sed supervacaneum non est, quod
fidei certitudinem et λnpocpoplav adjungit. Dixit
S. Paulus: Olda xal xxеσμai ir Kvply 'Inσov,
Οίδα καὶ πέπεισμαι ἐν Κυρίῳ Ἰησοῦ,
Rota. xiv, 14, ubi neque οἶδα neque πέπεισμαι sunoro, nosco; et aliud Glossarium: Scio, olda. Etymologicon: Οἶσθα, ἀντὶ τοῦ, γινώσκεις. Recte igitur
οἶδα et cum πιστεύω conjungitur, et ad ὄντα refertur, ut ad Xenophontem οἶδα ἐμαυτὸν ἥττονα ὄντα,
recte unicum hic objectum fidei agnoscitur, quod
sequentibus testimoniis confirmatur. Neque vero ea·
minus Ignatium decent, aut ad sensum scriptoris
eruendum magis valent, quod non iisdem prorsus
verbis concipiantur, quæ nunc in Evangeliis leguntur. Ad eam rem probandam, quam scriptor asseruerat, maxime accommodata sunt; at si duplicem
assertionem faciamus, neque unam, neque alteram
probant. Non probant Ignatium Christum post resurrectionem vidisse; non ostendunt Christum post
col. 383–384page 168 of 211
PG 5:383καινότητα, κατάλυσιν? άστρο νεται ἀλλ' ἐν ἡμέρᾳ μέσῃ λάμποντος ἡλίου, ὅπερ οὐκ ἔστι δυνάμεως ἀστέρος, ἀλλ' οὐδὲ σελήνης· ἡ γὰρ τοσοῦτον πάντων υπερέχουσα τῶν ἀστέρων τῆς ἀκτῖνος φανείσης τῆς ἡλιακῆς κρύπτεται καὶ ἀφανίζεται. Οὗτος δὲ τῇ τῆς οἰκείας λαμπρότητος ὑπερ βολῇ, καὶ τὰς ἀκτῖνας ἐνίκησε τὰς ἡλιακας, φανότερος ἐκείνοις φανεὶς καὶ ἐν τοσούτῳ φωτὶ μείζον ἄστρον μέγα καὶ ἐξηλλαγμένον, ὥστε καὶ τῷ μεγέθει καὶ τῷ κάλλει τῆς ὄψεως αὐτοὺς ἀπὸ τῶν γεγραμμένων αὐτῶν « ἑτέρου ὑπὲρ τὸ ἡλιακόν φῶς τὰς ὄψεις περιαστρά ἡγούμενος, καὶ μάγοι προπίπτοντες καὶ δωροφοροῦντες, ἵν' εἰδωλολατρία καταλυθῇ. « ρας, καὶ τὸ φῶς αὐτοῦ ἀνεκλάλητον ἦν· καὶ ξενισμὸν παρεῖχεν ἡ καινότης αὐτοῦ· τὰ δὲ λοιπὰ πάντα ἄστρα ἅμα ἡλίῳ καὶ σελήνη χορὸς ἐγένετο τῷ ἀστέρι· αὐτὸς δὲ ἦν ὑπερβάλλων τὸ φῶς αὐτοῦ ὑπὲρ πάντα. Ταρα χή τ' ἦν, πόθεν ἡ καινότης ἡ ἀνόμοιος αὐτοῖς· ὅθεν öάɛɩ, Διὰ τοῦτο ἀνέτειλε ξέ νος ἀστὴρ καὶ καινὸς καταλύων τὴν παλαιὰν ἀστροθεσίαν, καινῷ φωτὶ οὐ κοσμικῷ λαμπόμενος. αισθόμενοι καταργουμένας τὰς ἐνεργείας αὐτῆς, με Τῆμος, ὅτ' ἀστρολόγοισιν ὁμοῦ πέσε μήδεα τέχνης. Τάχα δὲ καὶ ἀντικειμένης δυνάμεως τῇ ἐπι φανείᾳ τοῦ Κυρίου ἀτονωτέρας λοιπόν γενομένης,ascensionem in carne esse, undecunque igitur ▲ cunque dicta videantur, ad hunc ipsum Ignatii losumpta sunt, secundum sensum Dallæanum nihili
sunt. De apocrypho ante latius disputatum est;
hic igitur concludo auctorem epistolæ nunquam
scripsisse Christum a se in carne visum.
cum respicere quis dubitet, sive visu, sive
καινότητα, sive κατάλυσιν spectet? Nam et άστρο
Oɛola quasi magorum disciplina, a diabolo inventa
Tatiano dicitur. De mira ejus luce reliquarum
stellarum splendorem superante Leo Magnus, bomilia 1 De Nativitate: ‹ In regione orientis stella
novæ claritatis apparuit, quæ illustrior cæteris pulchriorque sideribus facile in se intuentium animos
oculosque converteret.» Maximus, homilia 3: «Quis
enim dubitat ipsam stellam latiori luce et fulgentioribus radiis coruscasse, quæ cœli terræque lumen
humanis oculis ingerebat? Et necesse erat ut stella
hæc a cæteris sideribus orbe clariore distaret, quæ
annuntiabat Christum, cujus nativitas ab universis
mortalibus differebat., S. Chrysostomus, homil. 6,
in Matthæum, de hac stella: Oử yàp tv vʊxt! palνεται ἀλλ' ἐν ἡμέρᾳ μέσῃ λάμποντος ἡλίου, ὅπερ οὐκ
ἔστι δυνάμεως ἀστέρος, ἀλλ' οὐδὲ σελήνης· ἡ γὰρ
τοσοῦτον πάντων υπερέχουσα τῶν ἀστέρων τῆς
ἀκτῖνος φανείσης τῆς ἡλιακῆς κρύπτεται καὶ ἀφανί
ζεται. Οὗτος δὲ τῇ τῆς οἰκείας λαμπρότητος ὑπερ
βολῇ, καὶ τὰς ἀκτῖνας ἐνίκησε τὰς ἡλιακας, φανό
τερος ἐκείνοις φανεὶς καὶ ἐν τοσούτῳ φωτὶ μείζον
λáµчaç. «Non enim de nocte apparet, sed meridie
splendente sole; quam facultatem non modo stella
nulla, sed ne luna quidem sortitur. Illa enim omnes
stellas tantopere superans ortu solis obscuratur et
disparet. Hæc autem nativi splendoris exuberantia
etiam solis radios superabat, illustrior illis apparens, et in tanta luce magis coruscans. › Unde
illud vocat: ἄστρον μέγα καὶ ἐξηλλαγμένον, ὥστε
καὶ τῷ μεγέθει καὶ τῷ κάλλει τῆς ὄψεως αὐτοὺς
inλñ§¤ɩ • ‹ stellam magnam et inusitatam, adeo ut
amplitudine et aspectus claritate magos percelleret. › Hæc autem dixit Chrysostomus, postquam
omnia se ἀπὸ τῶν γεγραμμένων αὐτῶν «ex ipsa
Scriptura dicturum pollicitus esset. Neque mirum
est, Ignatium nobis stellam reliquis omnibus atque
etiam sole ipso splendidiorem repræsentasse, cum
gravis auctor Gregorius Nyssenus in Vita Moysis,
splendorem rubo solari majorem tribuat: ÞwrOS
ἑτέρου ὑπὲρ τὸ ἡλιακόν φῶς τὰς ὄψεις περιαστρά
Yavtog, ‹ alia luce supra lucem solarem circa oculos
Moysis effulgente. De solutione magia Gregorius
Nazianzenus, oratione prima: Aià toūto ȧsche
ἡγούμενος, καὶ μάγοι προπίπτοντες καὶ δωροφο
ροῦντες, ἵν' εἰδωλολατρία καταλυθῇ. «Idcirco stella
præiens, et magi sese prosternentes ac munera
offerentes, ut, scilicet, idololatria dissolveretur. ›
Idem Arcanorum carmine 5, cum novitatem stellæ
notasset:
Quæ habet de stella magis prælucente nullo modo
fictitium Ignatium probant; neque ipse aliquid objicit, nisi quod sint temere scripta; et quod nemo
interpretum ea sit secutus. Verba Ignatii sunt:
'Aothp Ev oúpaví khaµþev Snèp návtas toùs åstéρας, καὶ τὸ φῶς αὐτοῦ ἀνεκλάλητον ἦν· καὶ ξενισμὸν
παρεῖχεν ἡ καινότης αὐτοῦ· τὰ δὲ λοιπὰ πάντα ἄστρα
ἅμα ἡλίῳ καὶ σελήνη χορὸς ἐγένετο τῷ ἀστέρι· αὐτὸς
δὲ ἦν ὑπερβάλλων τὸ φῶς αὐτοῦ ὑπὲρ πάντα. Ταρα
χή τ' ἦν, πόθεν ἡ καινότης ἡ ἀνόμοιος αὐτοῖς· ὅθεν
¿húeto nãoa paysla. Vetus interpres: ‹ Astrum in
cœlo resplenduit super omnia astra, et lumen ipsius
ineffabile erat, et stuporem tribuit novitas ipsius. Reliqua vero omnia astra simul cum sole et luna chorus facti sunt illi astro: ipsum autem erat superferens lumen suum super omnia. Turbatio autem erat
unde novitas quæ dissimilis ipsis; ex qua solvebatur omnis magia. Hæc temere dicta vult Dallæus,
utpote a Scriptura aliena, et ab ipso hujus stellæ
usu abhorrentia, ad domum, scilicet Bethelchem, indicandam, ubi natus erat Christus. Sed quomodo
hæc a Scriptura magis aliena sunt, quam illa, quæ
alii de eadem stella tradiderunt, non video. Neque
illum unum usum quisquam adhuc agnovit ad domum Bethlehem indicandam. Duæ fuerunt illius stellæ öάɛɩ, una in Oriente, altera Hierosolymis.
Usus primæ apparitionis fuit ad magos ex sna terra
ad quærendum Regem Judæorum excitandos; secundæ ad domum indicandam. Multa veteres de
priori loquuntur, quam Scriptura tantummodo indicat, pauca Ignatius: neque hic, neque illi ex
Scriptura ea quæ dicerent sumpserunt, sed quid
ipsi de ea re sentirent libere pronuntiabant. Ubi
est qui natus est Rex Judæorum, inquiunt magi, vi
dimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus
adorare eum ". Quomodo apparuerit in Oriente
stella illa, quomodo magi inde crediderint Regem
Judæorum natum esse, quomodo commoti ad eum
adorandum venerint, ab omnibus quæsitum est.
Suam sententiam prodit Ignatius, stellam illam
maxime inter omnes illustrem fuisse, et ex sua
claritudine magos Hierosolymnas adduxisse. Neque
hæc sententia adeo absurda visa est, ut nemo veterum cam sequeretur, quod miror equidem a Dallæo
dictum. Nihil enim fere in hac sententia scriptum
est, quod non plurimi postea dixerunt. Omnia
fere eadem tanguntur illo uno Clementis Alexandrini loco in Excerptis: Διὰ τοῦτο ἀνέτειλε ξένος ἀστὴρ καὶ καινὸς καταλύων τὴν παλαιὰν
ἀστροθεσίαν, καινῷ φωτὶ οὐ κοσμικῷ λαμπόμενος.
• Propterea orta est peregrina et nova stella,
dissolvens veterem astrologiam, novo et non
mundano lumine coruscans. Quæ verba a quo- αισθόμενοι καταργουμένας τὰς ἐνεργείας αὐτῆς, με
* Matth. 11, 2.
Τῆμος, ὅτ' ἀστρολόγοισιν ὁμοῦ πέσε μήδεα τέχνης.
Et S. Basilius oratione in Christi Nutívitatem, da
magis: Τάχα δὲ καὶ ἀντικειμένης δυνάμεως τῇ ἐπι
φανείᾳ τοῦ Κυρίου ἀτονωτέρας λοιπόν γενομένης,
col. 385–386page 169 of 211
PG 5:385ἀστέρα καινὸν καὶ ἀσυνήθη. θεοσημίαν ἐν οὐρανῷ ἐστοχάσαντο τὸν κατὰ τοῦ άστρου προφητευόμενον ἄνθρωπον ἐπιδεδημηκέναι τῷ βίῳ, καὶ ὡς πάντων δαιμόνων καὶ τῶν ἐν ἔθει αὐτοῖς φανταζομένων καὶ ἐνεργούντων κρείττονα προληπ βόντες προσκυνῆσαι ἠθέλησαν. « Μετὰ τὴν ἀνάστασιν συνέφαγεν αὐτοῖς καὶ συνέ καὶ συνεπίομεν αὐτῷ κατὰ τὸ ἀναστῆναι ἐκ τῶν τατος Πέτρος σαφέστερον εἴρηκεν· Οἵτινες συνε φάγομεν καὶ συνεπίσμεν αὐτῷ μετὰ τὸ ἀναστῆναι αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. Ἐπειδὴ γὰρ τῶν κατὰ τὸν παρόντα βίον ἴδιον τὸ ἐσθίειν, ἀναγκαίως ὁ Κύριος τῆς σαρκὸς τὴν ἀνάστασιν διὰ βρώσεως καὶ πόσεως ἔδειξε τοῖς μὴ νομίζουσιν ἀληθῆ. «PARS II.
tý
yddŋv Búvapiv týɔ texůévti zporejaprúpovv. Hæc ille scribitur apostolos manducasse; scribitur enim
considerans ἀστέρα καινὸν καὶ ἀσυνήθη. Chrysologus
sermone 105: ‹ Si ubi vidit magus humanës perlisse curas, suas defecisse artes, etc. Ac paulo
post: ‹Ergo, fratres, lectione præsenti non est
firmatus error magicus, sed solutus. › Nempe, ut
observat Origenes lib. 1, contra Celsum: Magi lõóvreÇ
θεοσημίαν ἐν οὐρανῷ ἐστοχάσαντο τὸν κατὰ τοῦ
άστρου προφητευόμενον ἄνθρωπον ἐπιδεδημηκέναι τῷ
βίῳ, καὶ ὡς πάντων δαιμόνων καὶ τῶν ἐν ἔθει αὐτοῖς
φανταζομένων καὶ ἐνεργούντων κρείττονα προληπ
βόντες προσκυνῆσαι ἠθέλησαν. «Videntes in coelo
prodigium conjectaverunt eum qui cum stella prænuntiatus est hominem in vitam advenisse, potentiorem esse omnibus dæmoniis et spectris familiaribus, decreverunt eum adorare.» Tertullianus, De
idololatria, cap. 9: ‹ De Christo, scilicet, est mathesis hodie; stellam Christi, non Saturni et Martis
et cujusque ex eodem ordine mortuorum, observat
et prædicat. At enim scientia ista usque ad Evangelium fait concessa, ut Christo edito, nemo exinde
nalivitatem alicujus de cœlo interpretetur. Neque
igitur temere neque absurde ea dixit Ignatius, quæ
tot viri in Ecclesia clari secuti sunt.
›
1 Levia hæc nimis sunt; et tamen illud quod sequitur, ipso fatente Dallæo, levius est. Asserit
enim, inquit, Christum et edisse et bibisse post
resurrectionem. At edisse ex Evangelio constat;
bibisse non constat. › Grave crimen, C. Cæsar.
Quasi vero illud quod ex Evangelio non constat,
si ex Actis apostolorum constet, verum non sit.
Μετὰ τὴν ἀνάστασιν συνέφαγεν αὐτοῖς καὶ συνέ
Ey, Post resurrectionem Christus cum discipulis comedit et bibit, inquit Ignatius. Quid autem S. Petrus Act. x, 41: Otives ouverάyoμey
καὶ συνεπίομεν αὐτῷ κατὰ τὸ ἀναστῆναι ἐκ τῶν
vexpwv.«Qui comedimus et bibimus cum eo, postquam resurrexit a mortuis.» At, inquit, ‹ Lucas scribit apostolos cum Christo postquam
resurrexisset a mortuis, manducavisse et bibisse;
ipsum vero cum eis Christum (quod noster ait)
manducavisse et bibisse nusquam dicit.» Imo vero
si prius, certe et posterius dixit, ouvɛçáyoµev xal
suveníopev aútų, id est Beza interprete, ‹ com -
edimus et bibimus una cum eo,,» non inter nos, sed
‹ una cum eo. In veteri Bezæ codice in Bibliotheca
nostra additum est, xal ouvɛorpáyŋµev, ‹ et conversati sumus. › Erant enim illi testes electi, et
familiarius adhibiti, ut Christus a morte excitatus
iis fieret conspicuus in humana natura et per eos
aliis: ut hoc fieret, ‹ et comederunt et biberunt
una cum eð, › hoc est eo comedente et bibente illi
simul comedebant et bibebant, atque ita post mortem, quemadmodum ante mortem, cum eo familiariter conversati sunt. Si autem ideo dicas eos
non bibisse eam Christo, quia Lucas in Evangelio
non scribit Christum bibisse; dicas neque eos
manducasse cum Christo, quin in Evangelio non
*Act. x, 41.
tantum Christum coram eis edisse. Si id dicere
non possis, quia Lucas in Actibus asserit, quod in
Evangelio non dixerat; idem de altero etiam dicendum erit. Eodem certe modo suvériov auté, quo
ouvéçayov aútų, et in eumdem finem; Christo
autem manducante manducabant, eodem igitur
bibente bibebant. Neutrum Lucas in Evangelio,
utrumque in Actibus affirmat. Ita non tantum
Ignatius, sed et Patrum doctissimi S. Lucam in
Actibus intellexerunt: Hieronymus libro Adversus
errores Joannis Hierosolymitani hæc ex Origene,
opinor, adducit de Christo ‹ Comedit post resurrectionem suam, et bibit, et vestitus apparuit, tangendum se præbuit, ut dubitantibus apostolis fidem
faceret resurrectionis. › B. Theodoretus dialogo 2
notat S. Petrum hoc clarius docuisse: 'O ¿¿ Đɛióτατος Πέτρος σαφέστερον εἴρηκεν· Οἵτινες συνεφάγομεν καὶ συνεπίσμεν αὐτῷ μετὰ τὸ ἀναστῆ
ναι αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. Ἐπειδὴ γὰρ τῶν κατὰ τὸν
παρόντα βίον ἴδιον τὸ ἐσθίειν, ἀναγκαίως ὁ Κύριος
τῆς σαρκὸς τὴν ἀνάστασιν διὰ βρώσεως καὶ πόσεως
ἔδειξε τοῖς μὴ νομίζουσιν ἀληθῆ. «Εt divinissimus
Petrus clarius dixit: Qui comedimus et bibimus
cum eo, postquam resurrexit a mortuis *. Cum
esùm eorum qui in præsenti sunt vita, proprium
sit comedere, necessario Dominus per cibum et
potum carnis resurrectionem de ejus veritate dubitantibus demonstravit.» S. Augustinus epist. 49:
• Sciat sane qui has proposuit quæstiones, Christum post resurrectionem cicatrices, non vulnera,
demonstrasse dubitantibus, propter quos etiam
cibum ac potum sumere voluit, nou semel, sed
sæpius, ne illud non corpus, sed spiritum esse
arbitrarentur, et sibi non solide sed imaginȧliter
apparere.
CAPUT XI.
Docetas nonnullos ab eucharistia abstinuisse par est
credere. Simoniani non statim post mortem Simonis evanuerunt. Non apparel Ignatium dixisse
Romanos fideles facile ipsum a supplicio eripere
potuisse. Neque si dixerit, veracitatem ejus in
dubium vocal. Potuit sibi S. Ignatius scribendi
secundam epistolam ad Ephesios opportunitatem
polliceri. Redemptio a vexatione militum, et facultas liberæ custodiæ, confessoribus ab Ecclesiis
procurari solita, fuse describitur. Modestia martyris tum erga Trallianos, tum erga Polycarpum
defenditur.
Capite 20 duo argumenta persequitur, et utrumque nostrum Ignatium petit. Primum est, quod
tradat hæreticos ab eucharistia abstinuisse. Hoc
autem falsum esse putat: nullos quippe ætate Ignatii hoc fecisse. Qua igitur ætate hoc fecerunt? An
ducentis post Ignatium annis, cum impostor Dallæanus has epistolas finxit? Minime. An ullo alio
ante id tempus ævo? Haudquaquam. Mentitus est
igitur scriptor; quod de Ignatio credi nullo modo,
de impostore facile credi potest. Sed quare fictor
id fingeret, quod nullam emnino verisimilitudinem
col. 387–388page 170 of 211
PG 5:387Πᾶς γὰρ ὃς ἂν μὴ ὁμολογῇ Ἰησοῦν Χρι στὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθέναι, ᾿Αντίχριστός ἐστι· καὶ ἧς ἂν μὴ ὁμολογῇ τὸ μαρτύριον τοῦ σταυροῦ, ἐκ τοῦ δια βόλου ἐστί. Καὶ ὃς ἂν μεθοδεύῃ τὰ λόγια τοῦ Κυρίου πρὸς τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας, καὶ λέγῃ μήτε ἀνάστασιν μήτε κρίσιν εἶναι, οὗτος πρωτότοκός ἐστι τοῦ Σατανᾶ. ς σχεδόν πάντες μὲν Σαμαρεῖς, ὀλίγοι δὲ καὶ ἐν ἄλλοις ἔθνεσιν ὡς τὸν πρῶτον Θεὸν ἐκεῖνον ὁμολογοῦντες ἐκεῖνον καὶ προσκυνοῦσι. Σίμωνα καὶ Μένανδρον ἀπὸ Σαμαρείας, οἳ καὶ μα γικὰς δυνάμεις ποιήσαντες πολλοὺς ἐξηπάτησαν καὶ ὅτι ἀπατωμένους ἔχουσι, Καὶ τοῦ ἐν τῷ ἐμῷ ἔθνει ἀσεβοῦς καὶ πλάνου ἀμφὶ τὸν Σίμωνα τῷ ἑστῶτι, ὃν σέβουσιν, ἐξομοιοῦ τῆς οἰκουμένης οἱ Σιμωνιανοί. « δὲ τοὺς πάντας ἐν τῇ οἰκουμένῃ οὐκ ἔστι Σιμωνιανούς εὑρεῖν τὸν ἀριθμὸν, οἶμαι, τριάκοντα, καὶ τάχα πλείονας εἶπον τῶν ὄντων. Εἰσὶ δὲ περὶ τὴν Παλαιστίνην σφόδρα ελάχιστοι, τῆς δὲ λοιπῆς οἰκουμένης οὐδαμοῦ τὸ ὄνομα αὐτοῦ καθ᾿ ἣν ἠθέλησε δόξαν περὶerant superstites. Valentinianorum igitur hæresim
Irenæus accurate describens operoseque refutans
sæpissime lectores monet, iisdem argumentis vetostiores hæreticos esse refutatos. Mirum igitur non
est, si Docetæ aliqui ab eucharistia abstinerent, et
tamen illius rei nullam Irenæus fecerit mentionem.
haberet, quod neque ævo Ignatii, nec suo compe- attingit. Antiquiorum distinctæ hæreses jam tum
feret? Certe si nulli unquam ab eucharistia abstinuissent, ne fictor quidem id dixisset, aut hujus
inauditi criminis quemquam accusasset. Nullo
modo igitur dubitandum est, quin tales hæretici
fuerint. Sed quinam sunt, inquit? Si quærat,
quærimus et nos, quinam illi hæretici fuerunt, de
quibus loquitur Tertullianus? ‹ Plures nec ecclesias
habent, sine matre, sine sede, orbi ſide, extorres,
sine lare vagantur. › Quando, quæso, illi eucharistiam celebrabant? quæ illis cura viduarum et
orphanorum? Sed ulterius quærit, quinam illi qui
ideo abstinerent ab eucharistia, quod eam negarent
Salvatoris esse carnem pro nobis passam? Respondeo, Docete: illi, scilicet quos describit Ignatius, qui
veritatem humanæ naturæ in Christo impugnabant,
qui passionem ejus, et resurrectionem pernegabant,
a quibus cavendum monet Ignatius, et Evangelio
adhærendum, ‹ in quo passio nobis ostensa est, et
resurrectio perfecta est.» Fatetur Dallæus multos
olim fuisse hæreticos, qui hanc fidei Christianæ
partem negarent, idque esse compertissimum. Sed
quærit rursus: Quis de hæreticis illius temporis
scripserit, eos ab eucharistia abstinuisse? Respondeo, nemo præter Ignatium de istius temporis hæ
reticis hoc diserte affirmavit. Ejusdem tamen ætatis
et anni scriptor, S. Polycarpus, eosdem hæreticos
ferit, fundamentum hujus abstinentiæ indicat, et
reliqua cum Ignatio perstringit. Hæc enim ille de
Docetis: Πᾶς γὰρ ὃς ἂν μὴ ὁμολογῇ Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθέναι, ᾿Αντίχριστός ἐστι· καὶ ἧς
ἂν μὴ ὁμολογῇ τὸ μαρτύριον τοῦ σταυροῦ, ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστί. Καὶ ὃς ἂν μεθοδεύῃ τὰ λόγια τοῦ Κυρίου
πρὸς τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας, καὶ λέγῃ μήτε ἀνάστασιν
μήτε κρίσιν εἶναι, οὗτος πρωτότοκός ἐστι τοῦ Σατανᾶ.
‹ Quisquis enim non confitetur Jesum Christum in
carne venisse, Antichristus est; et qui non confitetur martyrium crucis, ex diabolo est; et qui eloquia
Domini ad proprios affectus trahit, dicitque neque
resurrectionem neque judicium esse, hic primogenitus est Satanæ. › Quibus docet eos qui tunc
veritatem humanæ naturæ in Christo negabant,
mortem ejus pariter negasse, resurrectionemque et
judicium sustulisse. Hos autem docet vanos homines seduxisse; catholicos monet ut eorum corruptelas vitantes, orationibus invigilent, et jejuniis
adhæreant; post quæ notissimum est eucharistiam ea
ætate celebrari solitam esse; hortatur etiam ut visitent
infirmos, viduas, pupillos, pauperesque nullo modo
negligant, qui omnes ex oblationibus et agapis, ubi
eucharistia celebrabatur, sustentari solebant. Quare
idem subindicat Polycarpus, quod clare locutus est
Ignatius. ‹ Sed si verum esset, vel ab Irenæo memoratum, vel ab alio aliquo esset. Dedimus alium,
et quidem maxime idoneum testem S. Polycarpum.
Irenæus autem curiosissimus Valentinianæ hæreseos explorator fuit, omniumque quæ ab ea natæ
sunt accuratissimus indagator: vetustiorum hæreticorum deliria breviter describit, et disciplinam vix
ς
Id tamen docet Irenæus quo hoc ipsum quod volumus indicatur; ex Menandri schola prodiisse ait,
qui asserebant, non esse credendum in eum qui
crucifixus est: quorum hoc effatum erat: «Si quis
confitetur crucifixum, adhuc hic servus est.»Quomodo igitur illi, qui Christum mortuum non putabant, qui fidem in eum qui crucifixus est repudiabant, ad eucharistiam ˚convenirent, quæ instituta
est ad mortis Christi commemorationem? Hepittòs
yàp 6 túmos ávnouεvns the dλnbelas, supervacaneus enim est typus ablata veritate, › ut loquitur
B. Theodoretus. De Simonianis quæ habet adversus
Bellarminum nihil valent. Intelliguntur eo nomine
non tantum ii, qui Simonem colebant, sed et discipuli, qui ex ejus schola prodeuntes ab eo ceperunt
initia, et illius sententiam varie transformabant, et
post ejus interitum sub illius nomine pestilentissimum dogma tradiderunt. Quamvis et illi qui Simonem colebant diu post ejus mortem perdurabant.
De ætate sua Justinus martyr apologia 2: Ka!
σχεδόν πάντες μὲν Σαμαρεῖς, ὀλίγοι δὲ καὶ ἐν ἄλλοις
ἔθνεσιν ὡς τὸν πρῶτον Θεὸν ἐκεῖνον ὁμολογοῦντες
ἐκεῖνον καὶ προσκυνοῦσι. • Ac Samaritani prope
omnes, ex aliis etiam nationibus nonnulli, illum
quasi primum Deum confitentes adorant quoque. ▸
Et in eadem apologia asserit damonas excitasse
Σίμωνα καὶ Μένανδρον ἀπὸ Σαμαρείας, οἳ καὶ μα
γικὰς δυνάμεις ποιήσαντες πολλοὺς ἐξηπάτησαν καὶ
ὅτι ἀπατωμένους ἔχουσι, e qui etiam nunc seductos
possident, › non ut interpres, ‹ quos seducant habent. Unde de seipso ita loquitur in altera apologia: Καὶ τοῦ ἐν τῷ ἐμῷ ἔθνει ἀσεβοῦς καὶ πλάνου
Σlµwviavov Sóyµatos xatɛypóvnoa. ‹ Ego quoque
impium et erroneum in gente mea Simonianum
dogma despexi. › Pariter de sui ævi Simonianis
Clemens Alexandrinus, Stromat. lib. 11:0
ἀμφὶ τὸν Σίμωνα τῷ ἑστῶτι, ὃν σέβουσιν, ἐξομοιοῦ6łai tpónov Boúdovtat. ‹ Simonis autem sectatores
Stanti quem colunt volunt assimilari moribus. ›
Postea Origenes lib. vi contra Celsum: Ovdaµoù
τῆς οἰκουμένης οἱ Σιμωνιανοί. «Nullibi gentium Simoniani.› Ipse tamen ejusdem operis lib. 1: Nuvł
δὲ τοὺς πάντας ἐν τῇ οἰκουμένῃ οὐκ ἔστι Σιμωνιανούς
εὑρεῖν τὸν ἀριθμὸν, οἶμαι, τριάκοντα, καὶ τάχα
πλείονας εἶπον τῶν ὄντων. Εἰσὶ δὲ περὶ τὴν Παλαιστίνην σφόδρα ελάχιστοι, τῆς δὲ λοιπῆς οἰκουμένης
οὐδαμοῦ τὸ ὄνομα αὐτοῦ καθ᾿ ἣν ἠθέλησε δόξαν περὶ
Ɛautou diaoxɛά. ‹ Nunc autem in toto orbe
opinor vix triginta Simonianos reperiri; ac fortasse
ne tot quidem. Sunt enim in Palæstina pauci admodum, in reliquo vero orbe nusquam nomen ejus
est in ea opinione in qua ipse haberi voluit.»
col. 389–390page 171 of 211
PG 5:389Πλάνου μὲν ὄντος αὐτοῦ, μορφὴν δὲ ὀνόμα τὸν σταυρὸν ἐπαισχύνονται, τὸ πάθος χλευάζουσι, τὴν ἀνάστασιν κωμῳδοῦσι. 'Επεὶ δὲ οὖν ἐδέδετο, οἱ Χριστιανοὶ συμφορὰν ποιούμενοι τὸ πρᾶγμα πάντα ἐκίνουν ἐξαρπάσαι πειρώμενοι αὐτόν· εἶτ᾽ ἐπεὶ τοῦτο ἦν ἀδύνατον, ἤ γε ἄλλη θεραπεία πᾶσα οὐ παρέργως, ἀλλὰ σὺν σπουδῇ ἐγίνετο. ηPARS I.
Eusebii ætate exstabant qui ejus hæresim profite- ipsorum potestate non videbant. Fieri etiam potest,
bantur; qui cum Christianos se simulassent, dæmonum tamen cultui se privatim mancipabant, ut
ipse testatur lib. 11, cap. 13. Fuerunt igitur quamplurimi ætate Ignatii Simoniani, qui nefanda quæ.
dam mysteria celebrabant, eucharistiam minime,
qui Simonem quidem colebant, sed sub Christi
nomine: Πλάνου μὲν ὄντος αὐτοῦ, μορφὴν δὲ ὀνόμα
TOS X platou vsuaaμévou, qui tametsi impostor
esset, speciem tamen nominis Christi assumpsit, ›
ut testatur Epiphanius. Quæ cum ita sint, apparet
Simonianos sub Claudio minime exstinctos esse,
Trajani et Ignatianæ passionis temporibus quamplurimos exstitisse, adeoque de illis posse accipi
quæ a scriptore epistolarum de quibusdam sui temporis hæreticis dicta sunt.
De Marcione quæ disserit, qui Christi corpus
phantasticum docuit, et tamen eucharistiam celebravit, ad ætatem Ignatii non spectant; neque quid
Docetæ eo ævo fecerint, ostendunt. Illi enim de
morte Christi multa docuerunt, quæ Marcion nullo
modo sustinuit. Et Tertullianus testatur eo ipso
loco, qui producitur, Marcionem sacramenta propria babuisse. Ignatius autem de Ecclesiæ sacramento sine dubio intelligendus est, a quo et Marcion abstinuit. Denique cum argumentum ab interpolatore petit (a quo nunquam videtur nisi doctior
recedere), qui hæc verba omisisse videatur, quod
minus vera putaret; primo, auctoritatem B. Theodoreti interpolatori opponimus, qui hæc ipsa verba
tanquam pura putà Ignatiana et verissima exscripsit, hæreticis sui temporis objecit, neque veritus
est ne illa verba auctorem epistolarum alium quam
Ignatium episcopum Antiochenum et martyrem
proderent. Secundo, interpolator ipse, qui pro sua
libidine, quæcunque voluit omittere solitus est,
nullo modo ea verba omisisse, quod vera esse non
putaret, putandus est, ut ex his quæ eorum loco
posita sunt apparet: τὸν σταυρὸν ἐπαισχύνονται, τὸ
πάθος χλευάζουσι, τὴν ἀνάστασιν κωμῳδοῦσι. Quis
enim eos eucharistiæ sacramento usos fuisse putet,
qui
ut illud potuerint facere, nec tamen faciendum
putaverint, rationibus ab ipso Ignatio redditis permoti, aut etiam ablata occasione, et inimicorain
furore præventi, cum Ignatius • subductus est
cum festinatione in amphitheatrum, › ut in ejus
Actis legimus. Fieri denique potest, ut illud efficere non potuerint sine vitæ plurium Christianorum
periculo, aut etiam sine peccato. At non peccat qui
id boni non facit, quo majus aliquod bonum facere possit, aut quod facere, sinc peccato non
possit. Non quæro, inquit, quæ qualisque fuerit
illa quæ Romanis a nostro tribuitur potestas. > At
omnino quærendum, imo statuendum erat qualis hæc
potestas fuerit, priusquam pronuntiaret gravissime
eos peccaturos, si illa uti in hac causa nollent; et
utrum talis esset, quæ illis nullo modo subripi posset.
Sed ille hæc toties affirmavit, et tamen falsum est. Quod affirmasse dicitur, falsum esse
nondum probatum est, neque probari ullo modo potest; an toties id dixerit scriptor, jam videndum. Nam primo qui dixit se, ‹ si illi voluerint, et si illi non impedirent, moriturum, non
statim dixit, ‹ mortem ejus, si vellent, nullam futuram. › Diversa hæc plane sunt. Novit S. martyr
gentiles omnes Romanos cupidissime imperatoris
decretum exsecuturos et ipsius morte delectatos
fore. Nisi igitur Romani fideles intercederent, et
martyrium ejus aliquo modo impedire conarentur,
certissima ei mors ut et exoptatissima pro Christo
fuit. Non tamen inde sequitur dixisse eum, nullam
fore mortem, si Christiani voluerint, aut impedire
conarentur hoc enim an efficere possent, dubitare
etiam ille qui hæc dixerat potuit. Novit infideles et
potuisse et voluisse eum interficere; certo igitur
hoc futurum erat, nisi aliquis impediret. Novit se
a Deo ad martyrium vocatum esse; impedire voluisse nemo hominum præter Christianos Romæ
constitutos credendus fuit. Si igitur illi idem quod
illi vellent, aut non impedirent, certissima martyri
mors fuit, sive illi revera impedire potuissent, sive
non. Multi enim Christiani confessores a morte
liberare conati sunt, qui id efficere non potuerunt.
De Peregrino Lucianus: 'Επεὶ δὲ οὖν ἐδέδετο, οἱ
Χριστιανοὶ συμφορὰν ποιούμενοι τὸ πρᾶγμα πάντα
ἐκίνουν ἐξαρπάσαι πειρώμενοι αὐτόν· εἶτ᾽ ἐπεὶ τοῦτο
ἦν ἀδύνατον, ἤ γε ἄλλη θεραπεία πᾶσα οὐ παρέργως,
Hv nãoa
ἀλλὰ σὺν σπουδῇ ἐγίνετο. • Postquam vinctus est,
Christiani suam infelicitatem putantes, omnia movebant illum eripere conati. Mox ubi hoc impossibile fuit, alia omnis cura non perfunctorie, sed
sedulo adhibita est. ›
Christi crucem erubescunt, qui passionem
ejus derident, qui resurrectionem ludos faciunt, qui
infidelem inimicitiam cum invicem habent. › Hæc
sane ille posuit, quod idem his verbis doceri putaret quod ab Ignatio dictum de iis est, qui ab agapis,
ab eucharistia, ab oblationibus abstinebant, et ab
Ecclesia in diaboli castra transvolabant.
Secundum hujus capitis argumentum epistolam
ad Romanos spectat, qua scriptum significat in
eorum potestate fuisse ipsum supplicio liberare.
Fortasse. An igitur inde sequitur Ignatium eam
epistolam non scripsisse? Profecto non capio.
• Quod si ita est, inquit, sequitur Romanos gravissime peccasse: eum enim non liberarunt., Imo
vero non sequitur. Fieri enim potest ut Romani
Christiani illud efficere non potuerint, quod Ignatius putavit eos facere potuisse; gravissime autem
non peccabant, qui illud non fecerunt, quod in
η
Duo igitur loca quæ produxit vir doctissimus, non
id efficiunt quod ille voluit; sed tertius illi videbatur asserere, id ipsis facile fuisse. • Vobis enim,
inquit, facile est id quod vultis facere: > facillimum igitur existimavit epistolæ scriptor Romanis
fidelibus fuisse, Ignatium a sententia imperatoris et
morte liberare. At in illis verbis de morte nihil
col. 391–392page 172 of 211
PG 5:391ἐστιν 8 θέλετε ποιῆσαι· ἐμοὶ δὲ δύσκολόν ἐστι τοῦ Θεοῦ ἐπιτυχεῖν, ἐὰν ὑμεῖς φείσησθέ μου. Για επιτυχεῖν, ἐμοὶ δὲ δύσκολόν ἐστι τοῦ Θεοῦ μὴ ἐπιτυχεῖν, δυσκολαίνειν, ο δύσλοφον, δύσκολον Τοξεύοντες ὑπὲρ τὰ τείχη βιβλίδια προσκείμενα τοῖς ὀϊστοῖς, « 'Ως δύσκολον τὸ γῆρας ἀνθρώποις ἔφυ. ευχερής, εύκολος, εἰ εὐπερίστατον, εὔκολον, ἐὰν-n-de
5. IGNATIUS. PROLEGOMENA.
dictum est, neque ea recte intelligi sine sequen- suspicari non posset, et ex tali suppositione aut
tibus possunt; quæ, si sana sint, ut apud Metaphrasten exstant (in codice enim Laurentiano ea,
quod dolendum est, non habentur) ostendere videntur auctorem epistolæ putasse Romanos fideles
potuisse eum a supplicio liberare: et quare id exi
stimare non potuerit Ignatius, nullam satis gravem
causam video. Aliquot enim Romæ magnæ auctoritatis viros, et in ipsa etiam aula nonnullos tunc
Christianissimum vel aperte professos, vel secreto
amplexos fuisse dubitandum non est; qui, cum ab
Urbe imperator abesset, illud certe non ægre obtinere potuisse putandi sunt, ut si non remitteretur,
saltein differretur sententiæ ab imperatore jam
absente latæ exsecutio. Sed cum in verbis ipsis
reperiatur aliqua discrepantia, non erit aut mihi
molestum, aut cuiquam, uti spero, ingratum, si
sententiam nostram de lectione jampridem dubia
interponam. Verba sic se habent. 'Yuiv yàp ɛüxɛpÉS
ἐστιν 8 θέλετε ποιῆσαι· ἐμοὶ δὲ δύσκολόν ἐστι τοῦ
Θεοῦ ἐπιτυχεῖν, ἐὰν ὑμεῖς φείσησθέ μου. Για Metaphrastes. Codex Augustanus, uh peloŋobé μs, et
vetus interpres non parcitis mihi. Hic particula
negativa in Metaphraste, codice Nydprucciano, et
Vulgato interprete deest in codice Augustano, et
vetere interprete agnoscitur. Si igitur judicium de
lectione ferre liceat, puto particulam negativam admitti debere, sed non eo quo ponitur loco, verum
ante verbum επιτυχεῖν, ut legatur, ἐμοὶ δὲ δύσκολόν
ἐστι τοῦ Θεοῦ μὴ ἐπιτυχεῖν, vel, quod idem est,
anotuɣelv. Quod si cui placeat, verborum sensus
hic erit: Mihi autem durum et molestum est Deo
non potiri. › Ita dúoxokov interpretor, non ut sit
arduum et difficile, sed molestum et grave, åŋdéç,
sive minime placens, unde δυσκολαίνειν, ο 10-
leste ferre, non bene concoquere; › quæ significatio ipsi etymo maxime congruit. Hesychius: AvoxoAalvel, duopopei, quod est ægre vel gravate fert: >
unde eidem Hesychio δύσλοφον, est δύσκολον «dif
ficulter ferendum. › Unde poeta vetus:
suspicione, ne ea potestate in ipso liberando, et
martyrio quod summopere ambiebat, et ad quod
Dei voluntas adeo aperte vocabat, impediendo userentur, libere monere. Quare ut Deo maxime pla
cere studeant eos hortatur; et a Deo esse ut ipse
pro nomine Christi jam martyrium subiret, iis planum facit. ‹ Qui vivit, inquit, et loquitur in me,
intus mihi dicit: Vade ad Patrem. › Neque dubitare
se ostendit quin Christus iis etiam hauc Dei voluntatem patefacere voluerit; quos interim certiores facit, hæc se non secundum carnem, sed
mentem Dei scripsisse. Nihil igitur in epistola ad
Romanos de eorum potestate dictum est, quod a
S. Ignatio scribi non potuit.
Capite 23 interpolationibus, aut spuriis perstrictis, unicum argumentum adversus auctorem ipsum
cuditur; quod ab ea re petitur, quam non a gravitate martyris abhorrere fatetur, sed a judicio et
sapientia, neque ab illis quidem multum, sed nonnibil. Hæc autem judicii et sapientiæ defectus ex
prudentia interpolatoris detegitur perspiciturque.
Ita, scilicet, Dallæo auctor epistolæ ineptus, imprudens sciolus, in quo nihil tale reperire potuerun:
antiquissimi Patres; interpolator autem acutus,
prudens, et, quod mirum est, etiam fortis, cujas
ineptias omnes vident. Sed quid tandem illud est,
quod adeo a judicio et sapientia S. martyris abhorret? Illud nempe quod polliceatur se secundum libellum ad Ephesios missurum. Hoc pruden
tiæ, hoc sapientiæ S. Ignatii officit. Nam in assidua meditatione mortis, et inter leopardorum vexationes hoc polliceri, stultum esset.
Priusquam hæc censura admittatur, videamus
quid promittit, et quomodo. Quod promittit est cú
tepov ßiálídiov, • secundus libellus, › sive epistola,
ẞ16λ(tov, quidem quodvis scriptulum Græcis, ut ex
Plutarcho constat, apud quem in Vita Cimonis describuntur Chii: Τοξεύοντες ὑπὲρ τὰ τείχη βιβλίδια
προσκείμενα τοῖς ὀϊστοῖς, «libellulos sagittis annexos super muros mittentes. › Vocat autem hanc
epistolam quam tunc scripsit, libellum primum,
quod esset cæteris quas scripsit paulo prolixior
(at Hieronymus Augustino, epist. 89: ‹ Tres simul
'Ως δύσκολον τὸ γῆρας ἀνθρώποις ἔφυ.
Senectus enim, ut ait, ‹onus Ætna gravius. ›
Jam si hoc sensu accipiatur dúoxolov, contrario
accipiendum erit Exɛpés, ut apud Hesychium
ευχερής, εύκολος, εἰ εὐπερίστατον, εὔκολον, ut p epistolas, imo libellos, per diaconum Cyprianum
idem sit quod ¿бapés, ‹ leve et placidum, › ut sit
horum verborum sensus,«Vobis quidem id quod cupitis efficere placidum et promptum; mihi autem
Deo non potiri durum, grave et molestum foret. ›
Non igitur apparet auctorem epistolæ dixisse
Romanos fideles facile potuisse Ignatium a morte
liberare, aut eam nullam, si illi vellent, fore. Neque
verisimile est scriptorem id voluisse, quod eos ad
martyrem liberanḍum invitare et excitare videatur,
cum hoc omnibus quæ in ea epistola adeo premit
et persequitur, contrarium sit. Aut si eam potestatem scriptor innuerit, nunquam constabit hanc
Christianis Romæ constitutis adeo non competiisse,
ut S. Ignatius eam animo concipere et veram esse
tuæ dignationis accepi; › et epist. 2: ● Libellum
hunc libello ejus copulato, › de duabus primis
epistolis), promittit se secundum etiam missurum.
Quomodo autem promittit? non absolute, sed sub
conditione non una. Primo, si Deus voluerit, ἐὰν
nu, secundo, si intelligat Ephesios ita se
habere, ut ad ipsos ea quæ meditatus erat, par
esset scribere. Non hæc temeritatem aut insipientiam, sed pietatem et prudentiam sapiunt, si et
materiam, et modum pollicitationis consideres. Sed
conditio, inquies, et affectio martyris impediunt
quo minus etiam sub illis conditionibus promittat:
⚫ assidua scilicet meditatio mortis, et leopardorum
vexationes. › Imo vero nullo modo. Erat enim in illo
col. 393–394page 173 of 211
PG 5:393Εὐσέβιος, ὃν ἐξ ἀρχῆς ὁ Θεὸς ἐνεδυνάμωσε, καὶ παρεσκεύασε τὰς ὑπηρεσίας τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς γενομένων εναγωνίως ἀποπληροῦν. παρίδητε αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ κόπου καὶ τοῦ ἱδρῶτος ὑμῶν πέμψατε αὐτῷ εἰς διατροφὴν αὐτοῦ καὶ εἰς μισθοδοσίαν τῶν στρατιωτῶν, ἵνα ἐλαφρυνθῇ καὶ ἐπιμελείας τύχῃ, ἵν᾽ ὅσον τὸ ἐφ' ὑμῖν μὴ θλίβηται ὁ μακάριος ἀδελφὸς ὑμῶν.. οἱ δ' ἐν τέλει αὐτῶν καὶ συνεκάθευδον ἔνδον μετ' αὐτοῦ διαφθείροντες τοὺς δεσμοφύλακας· εἶτα δείπνα ποικίλα εἰσεκομίζετο, καὶ λόγο: ἱεροὶ αὐτῶν ἐλέγοντο. « Ἀσίᾳ πόλεων ἔστιν ὧν ἧκόν τινες, τῶν Χριστιανῶν στελλόντων ἀπὸ τοῦ κοινοῦ, βοηθήσοντες καὶ ξυναγο Αμήχανον δέ τι τὸ τάχος ἐπιδείκνυνται ἐπειδάν τι τοιοῦτον γένηται δημόσιον, ἐν βραχεῖ γὰρ ἀφειδοῦσι πάντων. Καὶ δὴ καὶ τῷ Περεγρίνῳ πολλὰ τότε ἧκε χρήματα παρ' αὐτῶν ἐπὶ προφάσει τῶν δεσμῶν, καὶ πρόσοδον οὐ μικρὰν ταύτην ἐποιήσατο.– PARS II.
sancto martyre cum zelo Dei et cura ecclesiarum martyribus incertis, ne consuetudinem quærant, ne
conjuncta mortis meditatio; neque aliorum minus
quam suam salutem spectabat. Eadem itaque causa
quæ ut primam epistolam ad Ephesios mitteret, ut
secundam insuper, promitteret, si opus esset, sanclum virum permovebat. Sed inter leopardorum
vexationes hoc sapienter promittere non potuit.
Quidni? an qui unam jam scripserat epistolam in
manibus militum, quos leopardos vocat, alteram
scribere non potuit?
tædeat vitæ, ne nova abstinentiæ disciplina scandalizentur, quam nec ille Pristinus, vester, noa
Christianus martyr, attigerat: quem et facultate
custodiæ liberæ aliquandiu fartum, omnibus balneis,
quasi baptismate melioribus, et omnibus luxuria
secessibus, quasi Ecclesiæ secretioribus, et omnibus
vitæ istius illecebris, quasi æternæ dignioribus,
hoc puto obligatum ne mori vellet.» Idem tamen
Tertullianus Ad martyres cap. 1, de eadem Ecclesiæ consuetudine sedatius loquitur: «Inter carnis
alimenta, benedicti martyres designati, quæ vobis
et domina mater Ecclesia, et singuli fratres, de
epibus suis propriis in carcerem subministrant,
capite aliquid et a nobis quod faciat ad spiritum
quoque educandum. Et cap. 2: Ipsam interim
conversationem sæculi et carceris comparemus, si
non plus in carcere spiritus acquirit, quam caro
amittit imo et quæ justa sunt, caro non amittit,
per curam Ecclesiæ, agapen fratrum. › Hæ Ecclesiæ et fidelium opes diaconis concredebantur, qui
confessores et consilio juvarent, et victu sustentarent, et a custodum iniquitate dato pretio redimerent. Tertulliani ævo S. Perpetua in passione
sua: lbi tunc Tertius et Pomponius benedicti
diaconi, qui nobis ministrabant, constituerunt
præmio ut paucis horis emissi in meliorem locum
carceris refrigeraremus. De vetustissima hac
consuetudine S. Cyprianus epistola 11: «Et credideram quidem presbyteros et diaconos qui illic
præsentes sunt, monere vos et instruere plenissime
circa Evangelii legem, sicut in præteritum semper
sub antecessoribus nostris factum est, ut diaconi
ad carcerem commeantes martyrum desideria consiliis suis et Scripturarum præceptis gubernarent. >
Idem, epistola 5: Quantum ad sumptus suggerendos sive illis qui gloriosa voce Deum confessi in
carcere sunt constituti, sive iis qui pauperes et
indigentes laborant et tamen in Domino perseverant peto nihil desit, cum summa omnis quæ
redacta est, illic sit apud clericos distributa propler ejusmodi casus. › S. Dionysius episcopus
Alexandrinus, apud Eusebium, lib. vi, cap. 11, de
Eusebio diacono: Εὐσέβιος, ὃν ἐξ ἀρχῆς ὁ Θεὸς
ἐνεδυνάμωσε, καὶ παρεσκεύασε τὰς ὑπηρεσίας τῶν
ἐν ταῖς φυλακαῖς γενομένων εναγωνίως ἀποπληροῦν.
‹ Eusebius, quem Deus jam inde ab initio roboravit, impulitque ut confessoribus in custodia positis
ministeria strenue exhiberet.» Auctor Constitutionum apostolicarum, lib. v, cap. 1, de confessore: M
παρίδητε αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ κόπου καὶ τοῦ ἱδρῶτος
ὑμῶν πέμψατε αὐτῷ εἰς διατροφὴν αὐτοῦ καὶ εἰς
μισθοδοσίαν τῶν στρατιωτῶν, ἵνα ἐλαφρυνθῇ καὶ
ἐπιμελείας τύχῃ, ἵν᾽ ὅσον τὸ ἐφ' ὑμῖν μὴ θλίβηται ὁ
μακάριος ἀδελφὸς ὑμῶν.. Ne eum negligatis; quin
potius mittite ei ex labore et sudore vestro ad victum, et ad mercedem militibus solvendam, ut allevietur et curetur; ut quantum in vobis est, beatus
frater vester non prematur. Victor Vitensis de
Ut hæc objectio plene et perspicue solvatur, satis
erit observare, vexationes militum, quorum custodie confessores tradebantur, a Christianis redimi
solitas esse. Et quidem in hunc finem, quo laxius
custodirentur, et liberiore fruerentur carcere, a
fidelibus opes erogabantur, tum ut confessores
ipsos alerent, tum ut custodum iniquitatem largitionibus mitigarent. Antiquissimus locupletissimusque harum rerum testis est inter ethnicos Lucianus
in epistola de morte Peregrini. Postquam enim ille
in carcerem conjectus est, statim viduæ et orphani
ad fores carceris convolabant, οἱ δ' ἐν τέλει αὐτῶν
καὶ συνεκάθευδον ἔνδον μετ' αὐτοῦ διαφθείροντες τοὺς
δεσμοφύλακας· εἶτα δείπνα ποικίλα εἰσεκομίζετο,
καὶ λόγο: ἱεροὶ αὐτῶν ἐλέγοντο. «Magistratus autem
eorum (puta sacris ordinibus initiati, qui &provɛɛ
tam dicebantur) etiam intus cum eo condormiebant,
custodibus corruptis: dein cœnæ variæ introducebantur, et sacri eorum sermones dicebantur. › Ecce
vetutissimum Ecclesiæ morem hic habemus ab
ethnico descriptum; ubi in carcere agapæ celebrabantur, viduæ et orphani alebantur, ritus Christiani
a custodibus redempti sunt. Kal µhy xał twv èv
Ἀσίᾳ πόλεων ἔστιν ὧν ἧκόν τινες, τῶν Χριστιανῶν
στελλόντων ἀπὸ τοῦ κοινοῦ, βοηθήσοντες καὶ ξυναγο
pеúsoves xal napäµ³óµɛvos tòv ävôpa. Aliqui
etiam ex quibusdam Asiæ civitatibus venerunt, e
communi mittentibus Christianis, qui viro opem
ferrent ipsumque defenderent et consolarentur. ›
Et hoc etiam docet factum esse ex more Ecclesiæ
Christianæ. Αμήχανον δέ τι τὸ τάχος ἐπιδείκνυνται
ἐπειδάν τι τοιοῦτον γένηται δημόσιον, ἐν βραχεῖ γὰρ
ἀφειδοῦσι πάντων. «Incredibilem autem quamdam
celeritatem ostendunt, si quid tale publicum conLingat. lllico enim nulli rei parcunt.» Καὶ δὴ καὶ
τῷ Περεγρίνῳ πολλὰ τότε ἧκε χρήματα παρ' αὐτῶν
ἐπὶ προφάσει τῶν δεσμῶν, καὶ πρόσοδον οὐ μικρὰν
ταύτην ἐποιήσατο.. Proinde Peregrino tunc multa
pecuniæ mittebantur, et non exiguum proventum
hunc lucrifecit.» Insignis admodum hic locus
Luciani est, claritatem, curam studiumque Christianorum veterum erga confessores graphice depingens, in re notissinia, quae sub finem imperii
Adriani, in prima hujus philosophi peregrinatione
contigit. Sed Christianos ipsos de re eadem disserentes audiamus. Tertullianus jam adultior Montauista factus lib. De jejuniis catholicorum charitatem
ipso Luciano acerbius et invidiosius sugillat:
‹liane vestrum est in carceribus popinas exhibere
PATROL. Ga. V.
xal
col. 395–396page 174 of 211
PG 5:395πολλά φρονεῖν ἐν Θεῷ, τίῤῥοπον Πέτρον διδάσκαλον τὰς τοποθεσίας τὰς ἀγγελικὰς, καὶ τὰς συστάσεις τὰς ἀρχοντικάς ναι: Αἱ γὰρ κατὰ τὴν ὁδὸν πόλεις συντρέχουσαι πάντοθεν ἔλειφον τὸν ἀθλητὴν, καὶ κατὰ πολλῶν ἐξέπεμπον τῶν ἐφοδίων, εὐχαῖς καὶ πρεσβείαις αὐτῷ Κατὰ πάντα με ἀνέπαυσε Κατὰ πάντα με ἀνέπαυσεν, ὡς καὶ αὐτὸν ὁ Πατὴρ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀναψύξει. ἀνάπαυσις, ἀνάψυξις, οἳ καὶ εὐεργετούμενοι χείρους γίνονται, τος μηδένα φυσιούτω.: Εκδίκες σου τὸν τόπον τῆς ἐπισκοπῆς ἐκδικοῦντες χρῶνται τῷ ῥητῷ. Εἰ τοποθεσια Συστάσεις αρχοντικόςCarthaginensibus in persecutione Africana: Sed menta dividit; quorum due interpolationes aut
populus memoratæ urbis in Domino semper fidelis,
dato munere carcerariis, die ac nocte Christi martyres frequentabat. ›
spuria spectant, duo in nostrum Ignatium diriguntur. Prima modestiæ violatio est, quod supercœlestium scientiam sibi vindicat. › Quasi vero
Christiano viro, et quidem episcopo, et ab apostolis
edocto nulla supercœlestium scientia competeret.
An tà toupávia toties ab Apostolo memorantur,
ut de illis nihil scire, nihil scribere possent Christiani? Mira hæc mihi videntur, et tamen ob haue
unam sententiam ‹ a modestia hic scriptor duplici
nomine discedit. Primo, sibi ea tribuit quæ nemini homini mortali concessa sunt. › Nego, pernego.
Dicit se πολλά φρονεῖν ἐν Θεῷ, 4 multa sapere in
Deo. An hoc nulli mortalium concessum est? au
potius ab omnibus Christianis requisitum non est!
Ad sapientiam in Deo et quidem multam omnes vocantur; ille præsertim, quem S. Chrysostomus ȧvτίῤῥοπον Πέτρον διδάσκαλον appellare non veretur.
Dicit se ea scribere posse, quæ Trallenses non caperent. An hoc nulli mortalium concessum est?
Nondum tanta nobis tunc temporis Trallensium
scientia fuisse apparet. Cum ad Smyrnæos supercœlestium, et visibilium invisibiliumque mentionem
fecisset, statim addit: «Qui capit, capiat.» Postremo, hæc noupávia clarius definit, dum se
τὰς τοποθεσίας τὰς ἀγγελικὰς, καὶ τὰς συστάσεις
τὰς ἀρχοντικάς intelligere posse dicit. Nec tamen
• patet hæc hujusmodi esse, quæ nulli mortales
sciant. Nos forte non recte intelligimus quid epistolæ scriptor per ista verba voluerit, at eum illa
non intellexisse quæ his verbis significare voluit,
nemo certe mortalium novit. Per toлoleslaç Dallæus significari putat, loca in quibus vel singuli
angeli, vel angelorum ordines a Deo in hoc universo
positi sunt. › Sed de hac interpretatione dubitari
non immerito potest. Quamvis enim eam vocem
velut elegantem Cicero usurpaverit; apud Græcos
tamen, ut opinor, raro exstat; et apud Ciceronem
ea significatione sumitur, quæ angelis non competit. Tómo in hoc ipso scriptore pro officio et dignitate sumitur, ut ad Smyrnæos, tóños µŋdéva qutoutw. Velus interpres: «Qualitate nullus infletur, ut recte legerdam monuit Isaacus Vossius;
nam Usserius non recte ‹ qualiter › ex ms. tranHæc cum fuerit vetustissima Ecclesiæ consuetudo, idem etiam in Ignatii vinculis factum constat. Nam S. Chrysostomus in Panegyri hæc obserναι: Αἱ γὰρ κατὰ τὴν ὁδὸν πόλεις συντρέχουσαι
πάντοθεν ἔλειφον τὸν ἀθλητὴν, καὶ κατὰ πολλῶν
ἐξέπεμπον τῶν ἐφοδίων, εὐχαῖς καὶ πρεσβείαις αὐτῷ
ouvaywvičópɛvat. ‹ Civitates enim in itinere concurrentes athletam animabant, et cum copioso viatico dimittebant, orationibus et comitatu illi concertantes. Semper enim agnoscit eam quam habuit ab ecclesiis &vánavotv, idque fere per diaconos ut ad Smyrnæos: Katá návτa ɲɛ àvenaúsate,
et de Burrho: Κατὰ πάντα με ἀνέπαυσε· ad Ephesins de Croco: Κατὰ πάντα με ἀνέπαυσεν, ὡς καὶ
αὐτὸν ὁ Πατὴρ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀναψύξει. Hæc autem
ἀνάπαυσις, sive ἀνάψυξις, fuit illa refrigeratio de
qua veteres loquuntur. Omnibus igitur modis diaconi aliique ab ecclesiis missi Ignatio in itinere
ministrabant; adeoque eum a vexationibus militum, quantum in ipsis erat, præmiis redimebant.
Hinc autem recte intelligitur quod de militibus,
quos leopardos vocat, scribit, οἳ καὶ εὐεργετούμε
νοι χείρους γίνονται, c qui et beneliciis affecti pejores fiunt; scilicet, quo plus pecuniæ a fidelibus
acciperent pro relaxatione vexationis, eo acrius ex
intervailo S. martyrem vexabant, quo majorem pecuniæ vim extorquerent, et Christianos copiosius
emungerent. Quare cum toties Ignatio contingeret
refrigeratio, et ab iniquitate militum redemptio, et,
ut loquitur Tertullianus, ‹ facultas liberæ custodiæ, › facile potuit illas quas habemus epistolas
exarare, quaruin aliquæ non multum longiore quam
unius horæ spatio scribi potuerunt; neque ex iis
ulla tam prolixa est, ut plures quam tres horas
postulet. Certe quamvis longæ epistolæ una nox
sufficit, inquit Hieronymus ad Chromatium. Cur
igitur, qui ad Ephesios hanc epistolam scripsit,
non et aliam, si opus esset, scribendi occasionem opportunitatemque polliceri sibi posset, causain nullam video. Unde tota illa imprudentia et insipientia
in alio libello promittendo prorsus evanescit. Hæc scripsit. Interpolator: Tónos xal àɛiwµa xal noveo lubentius hoc loco commemoravi, et fusius pro-
'secutus sum, ut simul Blondelli quæstioni respon-
'derem. Quo palpo belluinam leopardorum rabiem
'sedare datum est, ut vinctum suum non modo pii
unius aut alterius solatiis frui, sed idem vicinas
undique ecclesias, nullo incendii Christianos orbe
toto depascentis metu aggregari sinerent? › Hæc
enim eadem opera diflantur. Qui enim nostra legerit, et palpum statim videbit, et tot Christianorum concursum factum esse non mirabitur.
Capite 24 ea congerít, quæ in epistolis occurrunt
non satis cum martyris modestia consentanea:
quæ tamen fatetur esse minus elata quam ea quæ
superius audivimus. Hæc autem in quatuor arguτος μηδένα φυσιούτω. Ad Polycarpum: Εκδίκες σου
tòv tómov, ‹ vindica locum tuum, › hoc est officium
et dignitatem quam ut episcopus obtines. Quem
Jocum sine dubio Origenes in animo habuit, cum
in Commentariis ad Matthæum scripsit: 'Emel &
τὸν τόπον τῆς ἐπισκοπῆς ἐκδικοῦντες χρῶνται τῷ
ῥητῷ. Εἰ τοποθεσια eo sensu sumpta ad angelorum
ordines rectius fortasse applicari potest; varia autem eorum officia dignitatesque vetustissimi Christiani agnoscebant. Συστάσεις αρχοντικός reddit
rursum Dallæus ‹ principatuum quasdam stationes
atque acies, › cum oústasis neque stationem neque
aciem significet. De his fusius aliquando fortasse
agemus. Interim fateor, de angelorum natura, of-
col. 397–398page 175 of 211
PG 5:397ἀλλ' ἐμαυτὸν μετρών. νήπιοι, μυστήρια τοῦ Θεοῦ ἐκδιηγουμένων, όπως μηδενὸς λείπῃ, καὶ παντὸς χαρίσματος πε Συνεγένετο τοῖς ἀποστόλοις γνησίως, καὶ πνευματικών ναμάτων ἀπέλαυσεν· ὁποῖον οὖν εἶναι εἰκὸς τὸν συντραφέντα, καὶ πανταχοῦ συγγενόμενον, καὶ ῥητῶν καὶ ἀποῤῥή των αὐτοῖς κοινωνήσαντα, τῆς ἀνατολικῆς διδασκαλίας, Επισκόπῳ Ἐκκλησίας Σμυρναίων, μᾶλλον ἐπεσκοπημένῳ ὑπὸ Θεοῦ Πατρὸς ὑμᾶς φείδομαι· συντονώτερον δυνάμενος γράφειν περὶ τούτου εἰς τοῦτο ᾠήθην ἵνα ὢν κατάκριτος ὡς ἀπόστολος ὑμῖν διατάσσωμαι. καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. «J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
demnatus esset, apostolica quadam auctoritate uteretur. Sed ex amore erga ipsos, et ex suæ condi -
tionis sensu eis parcit. Hold opovw, inquit, ¿
Op, multa sapio in Deo, quamplurima ab apostolis ipsis accepi, quæ vos latent; possem ex eorum
auctoritate vobis præcipere, ἀλλ' ἐμαυτὸν μετρών.
• sed meipsum mensuro.» Hæc duo paulo fusius
persequitur; dein eos hortatur, non suo nomine,
sed per amorem Christi, ut ab hæreticis caveant.
Quorum si priora haud vulgarem in mysteriis Christianæ religionis scientiam indicant, posteriora
certe singularis modestiæ specimen exhibent Objectio autem illa, quæ hæc satis invidiose, dicta
pronuntiat, adeo scriptorem non ferit, ut seipsam
jugulet. Cum profitetur, inquit, ista, quorum
sibi scientiam arrogat, adeo esse excelsa, adeo supra mortalium etiam fidelium captum sublimia, ut
ea a Trallianis suis capi posse desperet. Cujus rationem affert nou admodum officiosam, hanc scilicet, quod isti sint νήπιοι,» parvuli, pueri, infantes. Non video quomodo maguam sibi scientiam
arrogat, qui se supra pueros sapere dicit. Non intelligo quomodo quis illa adeo excelsa esse, et supra omnium mortalium captum sublimia asserat,
quæ tantum ab infantibus capi non posse existimat. Non capio quare pueri Deo digni, dici non
possint, aut mentem inculpatam et inseparabilem
in patientia» non habeant.
fciis, dignitatibus ordinibusque diversis scire se igitur aliquid meditatus erat, ut quoniam jam conaliqua scriptorem epistolæ affirmare quæ Trallenses capere non potuisse putavit; et hoc potius ad
locum S. Pauli ab Usserio indicatum spectat
quam ad illum a Dallæo, ubi non de scientia, se
de religioso cultu angelorum agitur. Quare hoc sentio S. Ignatio probe convenire, et ab eo non immodeste, sed vere dictum esse, et ad ea quæ sequuntur recte accommodari posse. Irenæus charismata
in primitiva Ecclesia commemorans meminit tŵyr
μυστήρια τοῦ Θεοῦ ἐκδιηγουμένων, eorum qui ar
cana Dei mysteria exponebant. Ut Ignatius ad Polycarpum: Ta đề ¿ópara altɛ: Iva col paveрwo
όπως μηδενὸς λείπῃ, καὶ παντὸς χαρίσματος πεprosɛúns. Invisibilia autem petas ut tibi manifestentur, ut nullo deficias, et omni charismate abundes. S. Chrysostomus asserit S. Ignatium arcana
quædam ab apostolis accepisse: Συνεγένετο τοῖς
ἀποστόλοις γνησίως, καὶ πνευματικών ναμάτων
ἀπέλαυσεν· ὁποῖον οὖν εἶναι εἰκὸς τὸν συντραφέντα,
καὶ πανταχοῦ συγγενόμενον, καὶ ῥητῶν καὶ ἀποῤῥήτων αὐτοῖς κοινωνήσαντα, Cum apostolis genuine
conversatus aquis spiritualibus rigatus est. Qualem
idcirco eum fuisse par est, qui cum illis nutritus,
et ubique conversatus, et de dicendis et de arcanis
participavit? Ubi de arcanis autem loquitur, non
dubito quin hunc locum, et huic similes in epistolis respexerit. Præterea in Excerptis Clementis èx
τῆς ἀνατολικῆς διδασκαλίας, ex orientali doctrina,
quæ sane S. Ignatio incognita esse non potuit, nonnulla de angelorum variis officiis et dignitatibus
referuntur. Neque vero quod ea dixerit Trallianos
strangulatura, adeo hæc sublimia esse indicat. Hoc
enim ad eos tanquam infantes dictum est, qui solido
cibo facile strangulantur; quod tralatitium est. Ut
Tertullianus epist. 64, de Origenianis loquitur:
• Ex quo volunt intelligi, nos qui necdum initiati
sumus, debere audire mendacium, ne parvuli atque
lactentes solidioris cibi edulio suffocemur, hoc
est orpayyahwowusa. Et Dallæus ipse capite 29,
dum hæc Ignatii verba recitat, observat in ipsis
aperte expressa Paulinį sensus vestigia. ›
Sed et hoc plane, inquit. intempestivum › erat.
Imo vero et huic loco et tempori maxime congruit.
Sed nec satis modestus censoribus nuperis scriptor videtur, dum Polycarpo, tanquam tyroni
magister scribit, altou súvesty ndalova Is Exels,
• pete prudentiam ampliorem ea quam habes. ›
0 præclarum immodestiæ specimen! Monet eum
ut juniorem senior, ut charum amicus, ut episcopum confessor, et hortatur ad incrementa spiritualium donorum acquirenda, et a Deo omnis boņi
fonte petenda. Monitum plane hoc non immodestum, sed pium inprimis et fidele; quodque veteres qui loca communia tractarunt, sibi diligenter
exscribendum putabant. Neque vero levis suspicio,
hæc fuisse signanter dicta, et aliquid hic innui,
quod valde notatu dignum est. Nam et in Inscriptione Polycarpi scribit: Επισκόπῳ Ἐκκλησίας
Quod ut non videred Dallaus, foeda, ut opinor, sen- Σμυρναίων, μᾶλλον ἐπεσκοπημένῳ ὑπὸ Θεοῦ Πατρὸς
tentiæ præcedentis corruptela, cui tam infeliciter
medelam adhibere conatus est Salmasius, in causa
fuit. Ista duo vocabula čautòy nótɛpov, ab illo toties
vexata et pejora facta, facillime in unum ex interpolatore compinguntur, ut minima mutatione ouvcowe pov legatur. Qua voce restituta, reliqua minimo negotio sanantur. Sic igitur lego: 'Ayanwy
ὑμᾶς φείδομαι· συντονώτερον δυνάμενος γράφειν
περὶ τούτου εἰς τοῦτο ᾠήθην ἵνα ὢν κατάκριτος ὡς
ἀπόστολος ὑμῖν διατάσσωμαι. Significat se in animo
habuisse aliquid ad eos pro episcopo suo Polybio
scribere, quem majorem etiam apud ethnicos reverentiam obtinere, quam apud ipsos, indicat; acrius
** Cap. 11, v. 19.
καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. «Εpiscopo Smyrnæ0rum, magis autem visitato a Deo Patre et Domino
Jesu Christo. › Innuere autem videtur locum Apocalypseos, quo scribitur ad angelum Smyrnæorum
Ecclesiæ: Novi opera tua.» Quæ si observatio recta
sit, non dubitandum erit, quin illi septem angeli
ecclesiarum totidem fuerint proprie dicti episcopi.
CAPUT XII.
Argumenta a dictione petita refelluntur. Vera vocis
Osopopov notio apud antiquos. Ea vox S. Ignatio
dum in vivis esset, tributa est. Sermones Ignatii
cum Trajano habiti explicantur. Martyres a paga
nis, xaxodalμoves, miseri, seu infelices nominati.
Fabula de S. Ignatio puero in ulnis Christi acco-
col. 399–400page 176 of 211
PG 5:399ἀνδρῶν εἰρημένοις. Ως τις τῶν μικρό Ιερέας θεοφόρου θεοφόρος πρόσθεν θεοφόρων εφιλοσόφησεν. Παρὰ θεοφόρων αθλητών τοῦ Χριστοῦ τὴν οὐράνιον τούτων ζωὴν ἐκμεμάθη ἄνθρωπον θεοφόρον, τὸν θεοφόρον δὲ ἄνθρωπον ὡς πολλοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων ειρημένον οὐ παραιτούμεθα Φαμὲν γὰρ ἡμεῖς τὸ μὴ χρῆναι πρός τις νος θεοφόρον ἄνθρωπον ὀνομάζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἵνα μὴ καθ' ἕνα τῶν ἁγίων νοοῖτο. Ὁ δ' αὐτὸς θεοφόρος ἀνὴρ κὰν τῷ δευτέρῳ ἀναθεματισμῷ τὰ αὐ τὰ βοf. Πέντε δὲ καὶ ἑξήκοντα καὶ ἑκατὸν θεοφόρων πατέ ρων παρουσίᾳ καὶ συνδρομῇ ἐκρατύνετο. Ἑβδομήκοντα δὲ καὶ ἑκατὸν θεοφόροις ἀνδράσι τὸν ἀγῶνα ὑποδυομένη.: Τῶν μακαρίων ἐκείνων καὶ ἱερῶν ἀνδρῶν ἡ θεοφόρος καὶ ἁγία παν ήγυρις. Σημείωσαι ὅτι καὶ τὸ τῶν ἁγίων θρόνων τάγμα θεοφόρον εἶπεν, ὡς φέρον ἀναπαυόμενον νοη τῶς τὸν Θεόν. "Ορα οὖν ἐπειδὴ καὶ ὁ μακάριος Βα σίλειος ὁ Καππαδόκης τὴν θεοφόρον εἶπε σάρκα, σκοπητέον πως εἴρηται. Αλλ' ἡ μὲν σὰρξ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου κατ' ουσίαν καὶ καθ᾽ ὑπόστασιν ἤνωται αὐτῷ τῷ Θεῷ λόγῳ· διὸ καὶ σαρκοφορεῖν αὐτὸς λέγεταιπαρὰ τῶν Πατέρων, καὶ σάρκα ἐνδύσασθαι. Τί άτο πον οὖν εἰ καὶ ἡ σὰρξ αὐτοῦ λέγεται θεοφόρος, ὡς φέρουσα τὸν Θεὸν Λόγον καθ᾽ ἕνωσιν ἀδιάστατον, αὐτ τοῦ σὰρξ καὶ λεγομένη καὶ ὑπάρχουσα κυρίως καὶ κατὰ ἀλήθειαν. Οὗτοι δὲ κατὰ χάριν ἔχοντες ἐν ἑαυ τοῖς τὸν Θεὸν ἀῤῥήτῳ τε λόγῳ καὶ ἀνεννοή τῳ διανοία Θεοφόροι καὶ αὐτοὶ διὰ τοῦτο λέγονται. θεοφόρον ἄτο Θεοφόρος θεοφόροι, εἰ ναοφόροι θεοφόρον γίνεσθαι τὸν ἄν θρωπον προσεχῶς ἐνεργούμενον ὑπὸ τοῦ Κυρίου, καὶ καθάπερ σῶμα αὐτοῦ γινόμενον. Ει να: Η οὐκ οἴδατε, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, ὅτι ναός έστε τοῦ Θεοῦ; Θεῖος ἄρα ὁ γνωστικὸς καὶ ἤδη ἅγιος θεος φορῶν καὶ θεοφορούμενος. θεοφόρον θεοφορεῖν. τὸ θεοφό θρωπείου φυράματος ή θεοφόρος σὰρξ συνεπάγη, ε Εδει τὸ Πνεῦμα καὶ τὴν δύναμιν τοῦ Ὑψίστου τὴν θεοφόρον ἐκείνην συστήσασθαι σάρκα. Υπόδημα δὲ τῆς θεότητος ή θεοφόρος σὰρξ, δι' ἧς ἐπέβη τοῖς ἀνθρώποις. Τὸ δεῖν προσκυνεῖν μὴ ἄνθρωπον θεοφόρον, ἀλλὰ Θεὸν σαρκοφόρον· εἰ: Μη σάρκα θεοφόρον, ἀλλὰ Θεὸν ἀνθρω τυφόρον.: Βούλεται γὰρ ἡμῖν ὁ λό γος μὴ ἐξεῖναι διαπιστεῖν τοῖς ὑπὸ τῶν θεοφόρων θεο φόρον σαρκοφορείν, θεοφόρος, θεοφήτηςplo noc titulo longe posterior. Alia_traditio, illi ἀνδρῶν εἰρημένοις. Oratione 37: Ως τις τῶν μικρό
fabula coava, veteribus incognita. Fabulæ ipsius
Anastasius et Metaphrastes primi meminerunt.
Ignatii patriarchæ Constantinopolitani ætate fabulæ natæ videntur. Noster Ignatius presbyteros
Ιερέας non appellat.
Atque hæc quidem hactenus de rebus ipsis, quæ
epistolas, quas defendimus, S. Ignatio episcopo et
martyri aliena manu minime subditas fuisse persuadent. Quæ sequuntur «orationem, et verba ex
quibus oratio contexta est, › spectant. De oratione
in genere disputat, sed nihil aliud asserit, quam,
epistolas duodecim non esse unius ejusdem auctoris, quod ei libentissime concedimus. Cum autem
omnium epistolarum ingenium et ideam critice repraesentat, antiquissimas illas, Eusebio visas, maxime exagitat; earum stylum miris modis infamat ac
deturpat, illius sententia S. Hieronymi minime memor: Scio inter Christianos verborum vitia non
solere reprehendi. ›
Prima dictionis labes quam observat est cognomentum θεοφόρου Ignatii nomini semper adjectum.
At certe si vox θεοφόρος cognomentum sit, stylum
vel dictionem minime lædit; neque quisquam eo
rudius aut incultius scribere dici potest, quod se
vel uno vel pluribus nominibus probat. Sed • hoc
Ignatii nomen Theophorus et apud vetustissimos
omnes est inauditum, et plane fabulosum, et ex fabula ortum. Ergo epistolas alterius alicujus diu post
Ignatium fuisse necesse est.» Hoc igitur argumentam suo loco dimotum est, et ad ea pertinet, quæ
temporum fidem pulsare videantur. Sed salva res
est; et magis certa hujus cognominis antiquitas
quam ut recentis fabulae praetextu rejiciatur, magis
explorata vocabuli notio in veterum scriptis, quam
ut posteriorum ineptiis eludatur.
πρόσθεν θεοφόρων εφιλοσόφησεν. Palladius in Pra
fatione Lausiacae historiæ: Παρὰ θεοφόρων αθλητών
τοῦ Χριστοῦ τὴν οὐράνιον τούτων ζωὴν ἐκμεμάθη
xa. Quintus S. Cyrilli anathematismus ab Anastasio versus: ‹ Si quis audet dicere Christum hominem ἄνθρωπον θεοφόρον, id est hominem Deo
utentem se asportantem [lege sive portantem], et
non Deum esse veraciter dixerit, anathema sit. ›
Et tamen B. Theodoretus, τὸν θεοφόρον δὲ ἄνθρω
πον ὡς πολλοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων ειρημένον οὐ
παραιτούμεθα· «Deiferum hominem, sicut a multis
sanctis Patribus dictus est, non rejicinus.» Cyrillus autem: Φαμὲν γὰρ ἡμεῖς τὸ μὴ χρῆναι πρός τις
νος θεοφόρον ἄνθρωπον ὀνομάζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἵνα
μὴ καθ' ἕνα τῶν ἁγίων νοοῖτο. • Dicimus enim nos non
debere ab aliquo Deiferum hominem nominari Christum, ut ne sicut unus sanctorum intelligatur.
Eulogius apud Photium de S. Cyrillo: Ὁ δ' αὐτὸς
θεοφόρος ἀνὴρ κὰν τῷ δευτέρῳ ἀναθεματισμῷ τὰ αὐ
τὰ βοf. Photius, epistola prima de quinta synodo:
Πέντε δὲ καὶ ἑξήκοντα καὶ ἑκατὸν θεοφόρων πατέρων παρουσίᾳ καὶ συνδρομῇ ἐκρατύνετο. De sexta:
Ἑβδομήκοντα δὲ καὶ ἑκατὸν θεοφόροις ἀνδράσι τὸν
ἀγῶνα ὑποδυομένη. De septima: Τῶν μακαρίων
ἐκείνων καὶ ἱερῶν ἀνδρῶν ἡ θεοφόρος καὶ ἁγία παν
ήγυρις. Frequentissimus igitur hujus vocabuli in
veterum scriptis usus reperitur, cujus explicatio
in Scholiis Maximi ad locum Dionysii citatum fusius
traditur: Σημείωσαι ὅτι καὶ τὸ τῶν ἁγίων θρόνων
τάγμα θεοφόρον εἶπεν, ὡς φέρον ἀναπαυόμενον νοη
τῶς τὸν Θεόν. "Ορα οὖν ἐπειδὴ καὶ ὁ μακάριος Βασίλειος ὁ Καππαδόκης τὴν θεοφόρον εἶπε σάρκα,
σκοπητέον πως εἴρηται. Αλλ' ἡ μὲν σὰρξ αὐτοῦ τοῦ
Κυρίου κατ' ουσίαν καὶ καθ᾽ ὑπόστασιν ἤνωται αὐτῷ
τῷ Θεῷ λόγῳ· διὸ καὶ σαρκοφορεῖν αὐτὸς λέγεται
παρὰ τῶν Πατέρων, καὶ σάρκα ἐνδύσασθαι. Τί άτο
πον οὖν εἰ καὶ ἡ σὰρξ αὐτοῦ λέγεται θεοφόρος, ὡς
φέρουσα τὸν Θεὸν Λόγον καθ᾽ ἕνωσιν ἀδιάστατον, αὐτ
τοῦ σὰρξ καὶ λεγομένη καὶ ὑπάρχουσα κυρίως καὶ
κατὰ ἀλήθειαν. Οὗτοι δὲ κατὰ χάριν ἔχοντες ἐν ἑαυ
τοῖς τὸν Θεὸν ἀῤῥήτῳ τε λόγῳ καὶ ἀνεννοή τῳ διανοία
Θεοφόροι καὶ αὐτοὶ διὰ τοῦτο λέγονται. • Observa
eum sanctorum thronorum ordinen θεοφόρον noἄτο
Θεοφόρος vox est antiquis Ecclesiæ scriptoribus
maxime familiaris; ut huic ipsi scriptori Ephesii
θεοφόροι, εἰ ναοφόροι dicuntur. Ita Clemens Alexandrinus in Excerptis asserit, θεοφόρον γίνεσθαι τὸν ἄν
θρωπον προσεχῶς ἐνεργούμενον ὑπὸ τοῦ Κυρίου, καὶ
καθάπερ σῶμα αὐτοῦ γινόμενον. Ει Stromat., lib.
να: Η οὐκ οἴδατε, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, ὅτι ναός έστε
τοῦ Θεοῦ; Θεῖος ἄρα ὁ γνωστικὸς καὶ ἤδη ἅγιος θεος
φορῶν καὶ θεοφορούμενος. Idem enim est templum
Dei esse, et θεοφόρον esse, vel θεοφορεῖν. Sanctus minare, veluti ferentem intellectualiter residentem
Dionysius, Cœlestis hierarchiæ cap. 7, docet nomen
throni inter ordines angelicos denotare τὸ θεοφό
pov. S. Basilius De Spiritu S., cap. 5: 'Ex toɔ̃ ¿vθρωπείου φυράματος ή θεοφόρος σὰρξ συνεπάγη, ε
homilia in Nalivitatem: Εδει τὸ Πνεῦμα καὶ τὴν
δύναμιν τοῦ Ὑψίστου τὴν θεοφόρον ἐκείνην συστήσασθαι σάρκα. Ac rursus homilia in psalmum Lix:
Υπόδημα δὲ τῆς θεότητος ή θεοφόρος σὰρξ, δι' ἧς
ἐπέβη τοῖς ἀνθρώποις. Gregorius Nazianzenus epistola ad Cledonium 2, de Apollinaristis: Τὸ δεῖν
προσκυνεῖν μὴ ἄνθρωπον θεοφόρον, ἀλλὰ Θεὸν σαρ
κοφόρον· εἰ: Μη σάρκα θεοφόρον, ἀλλὰ Θεὸν ἀνθρωτυφόρον. Oratione tertia: Βούλεται γὰρ ἡμῖν ὁ λό
γος μὴ ἐξεῖναι διαπιστεῖν τοῖς ὑπὸ τῶν θεοφόρων
et
Deum. Quare cum etiamn B. Basilius Cappadox θεο
φόρον carnem dixit, considerandum quomodo illud
dictum sit. Caro autem ipsius Domini secundum
substantiam et secundum subsistentiam unita est
ipsi Deo Verbo: quapropter et σαρκοφορείν, carnem
ferre ipse dicitur a Patribus, et carnem induere.
Quæ igitur absurditas, si etiam caro ejus dicatur
θεοφόρος, tanquam ferens Deum Verburn secundum
unionem inseparabilem; cum ipsius caro et dicatur
et sit proprie et secundum veritatem? Hi autem
per gratiam habentes in seipsis Deum, ineffabili ratione et incogitabili intellectu, etiam ipsi θεοφήτης
propterea dicuntur. ›
Hanc veram vocabuli notionem cum veteres tan-
col. 401–402page 177 of 211
PG 5:401κακόδαιμον. κακοδαίμων οὖν τοῦτο λαμπρόν, ὦ κακοδαίμονες; Φασὶ γοῦν ἤδη τινὰς τῶν ἀπολωλότων διὰ τὴν τοιαύτην πρόφασιν νεανιεύσασθαι, με παραιτουμένους τὸν θάνατον, ἀλλὰ προσλιπαροῦντας, ὅπως ἀκούσωσιν ἐπιπλέον. λαιπώρους, κακοδαίμονας; λοί, καὶ κακοδαίμονες. καὶ τὸ α ἄρθρον, ὡς παρ' Ομήρῳ, δηλοί), ὡς παρ' Ομήρω, "Α δειλοί. θρον, κλητικής πτώσεως, οἷον 'Ο άνθρωπε. καὶ τὸ ὦ, Ομηρος, ὦ δειλήτι κακῶν, "Α δειλοί, τί κακῶν Κ, εἰ ἐμὲ ἐπαινεῖ, τὸν δὲ Κύριόν μου βλασφημεῖ μὴ ὁμο λογῶν αὐτὸν σαρκοφόρον; Ο δὲ τοῦτο μή λέγων τε λείως αὐτὸν ἀπήρνηται ὡς νεκροφόρος· τὰ δὲ ὀνό μετα αὐτῶν ὄντα ἄπιστα οὐκ ἔδοξέ μοι γράψαι. νεκροφόρους ξιωθεὶς γὰρ ονόματος θεοπρεπεστάτου ἐν οἷς περι φέρω δεσμοῖς ᾄδω τὰς Ἐκκλησίας. περιφέρω δεσμοῖς ᾄδω τὰς ἘκκληJ. PEARSONI VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
Ignatius dixit: Scriptum est enim Inhabitabo in
ipsis et inambulabo". Qui locus prophetæ a S.
Cyrillo ad zou ɛocópou explicationem adhibetur.
His verbis et vera antiquitas nominis, et vera notio asseritur. Sed Dallæus Actorum auctorem ‹ diu
post Ignatii tempora › vixisse putat, quod et alia
confirmant, inquit, et inter cætera sermones, quos
cum Trajano a martyre habitos Acta ista præter
omnem veri ac decori speciem fingunt.» Miror equidem cum hæc Ignatii Acta nunquam de industria
refutasse; præsertim cum ea tam illustre epistolæ
ad Romanos testimonium præbeant, quam ille tam
fastidiose rejicit. Quænam illa alia sint nescio, serniones certe neque veri neque decori rationes turbant. Una tantum vox a Trajano usurpata reliquis
omnibus occasionem præbuit; quam nemo dixerit
imperatori minime convenire, qui eam recte intel
lexerit. Mirum fortasse alicui videbitur, Trajanum
sic Ignatium compellasse: «Quis tu es, cacodamon? Sed qui novit quid sit xaxodalµwv, et quomodo Christianos in judicio compellare solebant ethnici, facile sentiet et verum hoc et decorum esse.
Sic Latinus interpres in Passione Andronici: «Maximus dixit: Quid jam habes facere, male dæmon, ›
cum præses ille nihil aliud dixisse videatur, quam
κακόδαιμον. Est autem κακοδαίμων nihil aliud quam
infelix homo. Gloss. Vet. xaxodzíµwy ‹ calamitosus. Ut Dio Chrysostomus qui vixit sub imperio
Trajani Alexandrinos alloquitur oratione 32: Ti
οὖν τοῦτο λαμπρόν, ὦ κακοδαίμονες; • Quid igitur
boc præclari est, o infelices? › Eos autem ita compellat, propter illos qui vitam suam præter rationem projecerunt. Φασὶ γοῦν ἤδη τινὰς τῶν ἀπολω
λότων διὰ τὴν τοιαύτην πρόφασιν νεανιεύσασθαι, με
παραιτουμένους τὸν θάνατον, ἀλλὰ προσλιπαροῦντας,
ὅπως ἀκούσωσιν ἐπιπλέον. • Aiunt igitur jam quos
dam eorum qui perierunt ex tali causa animose se
gessisse, non deprecantes mortem, sed supplicantes, ut diutius audire liceret. Hos duotuɣeis, Taλαιπώρους, κακοδαίμονας appellat; et Christianos
ad martyria festinantes tales omnino putabant, et
miseros ac infelices homines tunc temporis plerumque vocabant. Ut Arrius Antoninus apud Tertullianum in Asia martyres allocutus est: "A dɛthol, id
est, o miseri et infelices homines! > Homeri
Scholiastes, & tot. Hesychius: "A dechot, & del
λοί, καὶ κακοδαίμονες. Unde idem emendandus statim ab initio, καὶ τὸ α ἄρθρον, ὡς παρ' Ομήρῳ,
not. Legendum enim est, xal rò wǎpopov (nempe δηλοί), ὡς παρ' Ομήρω, "Α δειλοί. Nuperi editores monent hic à non esse & popov, sed omnino
voluit Hesychius & apud Homerum pro & articulo positum esse; ipse enim suo loco: Q &pθρον, κλητικής πτώσεως, οἷον 'Ο άνθρωπε. Lege
igitur xal tò &, quemadmodum apud Suidam
legimus, καὶ τὸ ὦ, Ομηρος, ὦ δειλήτι κακῶν, ubi
etiam legendum, "Α δειλοί, τί κακῶν; Odyss. Κ, 451:
to consensu agnoscant, neque an idem S. Ignatio dixit: Tu igitur in teipso Christum· circumfers?
peculiariter attributum sit quisquam dubitet; quæ-
ritur tantum quæ sit antiquitas bujus cognominis,
an fabula vetustius appareat, et Ignatio vivo impositum fuerit; an potius fabula posterius et ex illa
natum. Primo igitur hoc mihi concedi postulo, ut
ante scriptam Eusebii historiam nomen toũ Qɛopópɔu Ignatio attributum sit; si enim postea insertum
esset, epistolarum quas defendimus auctoritatem
minuere non posset, cum illas easdem esse quas
vidit Eusebius, etiam adversarii agnoscant. Imo nomed hoc epistolis coævum fuisse mihi videtur ex
ipsis epistolis colligi non inepte posse. Sic enim ad
Smyrnæos scriptor loquitur: Ti ɣáp μe woedel TIG,
εἰ ἐμὲ ἐπαινεῖ, τὸν δὲ Κύριόν μου βλασφημεῖ μὴ ὁμο
λογῶν αὐτὸν σαρκοφόρον; Ο δὲ τοῦτο μή λέγων τε
λείως αὐτὸν ἀπήρνηται ὡς νεκροφόρος· τὰ δὲ ὀνό
μετα αὐτῶν ὄντα ἄπιστα οὐκ ἔδοξέ μοι γράψαι. • Quid
en³m juvat me quis si me laudat, Dominum autem
meum blasphemat, non confitens eum carniferum?
Qui autem hoc non dicit ipsum perfecte abnegavit, exsistens mortifer. Nominą autem ipsorum
exsistentia infidelia non visum est mihi inscribere. ›
Quis enim non videt Ignatium ad nomen OɛÓpou epistolæ præfixum alludere, quod agnovit sibi
ne quidem a Docetis negatum fuisse? Illorum autem
laudes non acceptabat, dum eum ɛópy vocarent, negarent autem Christum capxopópov, et se
probarent νεκροφόρους· neque eorum nomina recitare volebat. Et in epistola ad Magnesios: Karıξιωθεὶς γὰρ ονόματος θεοπρεπεστάτου ἐν οἷς περιφέρω δεσμοῖς ᾄδω τὰς Ἐκκλησίας. • Dignificatus
enim nomine Deodecentissimo in quibus circumfero vinculis canto Ecclesias.» Ubi viri docti jungunt illud nomen cum v ois, et putant esse vol
Christianum, quasi Christianus non fuerit, antequam in vincula conjectus est; vel confessorem aut
martyrem, cum confessoris nomen adeo antiquum
esse minime videatur; martyrem autem nunquamt
se appellat Ignatius. Et omnino illa verba èv os
περιφέρω δεσμοῖς potius sequentibus ᾄδω τὰς Ἐκκληoiag adjungenda videntur. Quod et ex sententia ab
imperatore lata melius adhuc intelligitur; sub enim
hoc nomine Ozopópov, et ad ejus expositionem relatione habita, in vincula conjectus est, uti in Actis
legimus: ‹ Trajanus sententiavit: Ignatium præcipimus in seipso dicentem circumferre crucifixum,
vinctum a militibus duci in magnam Romam. › Adeo
non sine sarcasmo imperator Ignatium condemnavil. Sed habemus testes Eusebii temporibus longe
antiquiores. Vetustissima enim Acta hæc diserte de
S. Ignatio coram Trajano imperatore constituto
Barrant. ‹ Trajanus dixit: Quis es tu, cacodæmon,
qui nostra præcepta festinas transgredi; et aliis
persuades ut male pereant? Ignatius dixit: Nemo
Theophorum cacodæmonem vocat. › Rursus: ‹ Trajanus dixit: Εt quis est Theophorus? Ignatius
dixit: Qui Christum habet in pectore. Trajanus
* II Cor. vi, 16.
col. 403–404page 178 of 211
PG 5:403"Α δειλοί, πόσ' ίμεν, τι κακῶν ἱμείρετε τούτων κοδαίμονα φάσκειν αὐτὸν κακῷ δαίμονι συνεζευγμέ Ἰγνάτιον. Ιγνατίου τοῦ θεο Ιγνάτιος τρία λαθεῖν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου. Θεοφόρος, καὶ Κλήμης ὁ Στρωματεύς. "Οτι δὲ τρεῖς ἐνιαυτούς κηρύξας τὸ Εὐαγγέλιον ὁ Κύριος ἐπὶ τὸν ἑκούσιον καὶ ζωοποιὸν ἦλθε σταυρὸν, διδάσκει καὶ Ἰγνάτιος ὁ Θεο φόρος καὶ μάρτυς, ὁ Ἰωάννου τοῦ θεολόγου γνήσιος μαθητής γεγονώς, τῆς δὲ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ἁγιωτάτης Εκκλησίας ἐπίσκοπος ὑπὸ τῶν ἀποστόλων καταστα έναντιουμένους τῷ ῥηθέντι Θεοφόρῳ καὶ μάρτυρι. Ὡς καὶ τὸ Θεοφόρος πολλάκις αὐτῷ λεγόμενον τε καὶ γραφόμενον·. Θεοφά Θαυμάζω τὸν ἄνδρα ἐγὼ ὅτι παρὰ τῶν ἁγίων ἐκείνων τὴν ἀρχὴν ταύτην ἐνεχειρίσθη, καὶ αἱ τῶν μακαρίων ἀποστόλων χεῖρες τῆς ἱερᾶς ἐκείνης ήψαντο Ακήκοας δὲ πάντως Ἰγνάτιον ἐκεῖνον, ὃς διὰ τῆς τοῦ μεγάλου Πέτρου δεξιᾶς τῆς ἀρχιερωσύνης τὴν χάρινPROLEGOMENA.
"Α δειλοί, πόσ' ίμεν, τι κακῶν ἱμείρετε τούτων; qui Joannis theologi germanus discipulus fuit, san-
‹
Ad quæ Homeri verba, ‹ quare hæc mala adeo
desideratis? > allusisse videtur Arrius Antoninus.
Sic Maximus præses Probum confessorem affatus
est: Requiesce a vanitate tua: an permanes in
duritia miser? > et: Attende corpus tuum, miser; et Andronicum: «Non sentis tormenta, miser? › et Tarachum: < Miserere jam tui, miser; ›
atque ita sæpius. Non aliter Ammianus Marcellinus: ‹ Poterantque miserandi homines ad crudele
supplicium ducti Christianorum adjumento defendi, ni Georgii odio omnes indiscrete flagrassent. ›
Cum igitur Trajanus ad Ignatium hac compellatione usus esset, & xaxódatμov, ille arrepta hac occasione, gentium daluovas, ut solebant vetustissimi
Christiani, exagitat. Putabant enim ethnici homines
xaxodaípovaç malis geniis seu dæmonibus inservire. Dion Chrysostomus, oratione 23: 'Aváyxn xaκοδαίμονα φάσκειν αὐτὸν κακῷ δαίμονι συνεζευγμέ
vov xal latpɛúovτa. Necesse est eum dicere infelicem, malo genio conjunctum et servientem. ▸
Nam, ut observat Chalcidius, ‹ juxta usurpatam penes Græcos loquendi consuetudinem tam
sancti sunt dæmones, quam polluti et infecti. ›
Ostendit igitur seipsum non malo genio conjunctum,
sed Deo potius, vel ab ipsa appellatione copópou,
quæ ipsi a Christianis attributa est. His observatis
reliqui sermones et personis et rei ipsi, satis consentanei sunt. Fruantur igitur ea antiquitatis opinione quam iis Usserius antiquitatum optimus judex conciliavit. Neque hæc vox ullum iis novitatis
signum imprimit. Epistolæ ipsæ ante Eusebii Historiam ex adversariorum confessione, ex nostra disputatione a Polycarpo editæ huic antiquitati satis
suffragantur. Neque dubito quin ad titulum respexerit sanctus Dionysius cum eum vocavit OɛTOV
Ἰγνάτιον. Succinunt epistolis tres nobiles Græciæ
scriptores, Ephræmius, Jobius et Gobarus. Ephræmius patriarcħa Antiochiæ, et Ignatii ex intervallo
successor inter Patres meminit Ιγνατίου τοῦ θεο
pópou, teste Photio codice 227. Jobius monachus
apud eumdem, codice 222: Pŋol yàp & Oɛopópos
Ιγνάτιος τρία λαθεῖν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου.
Stephanus Gobarus cod. 232: 'Iyvátios µévtol Ó
Θεοφόρος, καὶ Κλήμης ὁ Στρωματεύς. Ad finem
sexti sæculi Leontius Byzantius, sub initio septimi
Antiochus, ut in Testimoniis videre est, idem testantur. Eodem sæculo auctor Chronici Alexandri
ni, cujus testimonium omisimus, quoniam epistolam interpolatam spectat: "Οτι δὲ τρεῖς ἐνιαυτούς
κηρύξας τὸ Εὐαγγέλιον ὁ Κύριος ἐπὶ τὸν ἑκούσιον καὶ
ζωοποιὸν ἦλθε σταυρὸν, διδάσκει καὶ Ἰγνάτιος ὁ Θεο
φόρος καὶ μάρτυς, ὁ Ἰωάννου τοῦ θεολόγου γνήσιος
μαθητής γεγονώς, τῆς δὲ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ἁγιωτάτης
Εκκλησίας ἐπίσκοπος ὑπὸ τῶν ἀποστόλων καταστα
Đɛlç. ‹ Quod autem Dominus, cum per tres annos
Evangelium prædicasset, ad voluntariam et vitalem
crucem venerit, docet Ignatius Deifer et martyr,
Matth. xvi, 3
ctissimæque Ecclesiæ Antiochenæ episcopus ab
apostolis constitutus. Unde paulo post ostendit
eos qui tradebant Christum per qnatuor annos et
aliquot dies prædicasse, vaviouμévous to pηfévri
έναντιουμένους τῷ ῥηθέντι
Θεοφόρῳ καὶ μάρτυρι. Successit his Maximus pr
ximo sæculo, qui huic rei illustre testimonium præbet: Ὡς καὶ τὸ Θεοφόρος πολλάκις αὐτῷ λεγόμενον
τε καὶ γραφόμενον·. ut illud vocabulum Θεοφά
poç sæpe ab eo et dictum et scriptum. Istud enim
scriptum epistolas, dictum autem Acta spectat; et
illud quidem epistolarum titulos, hoc sermones
cum Trajano habitos confirmat. Eodem septimo
sæculo hæc Acta secutum esse Bedam constat, ut
et octavo Adonem. Nec tamen ulla adhuc apparet
istius fabulæ, aut alterius Theophori significationis, vel vola vel vestigium.
Omnium antiquissimi, quos pro sua fabula adducit Dallæus, sunt Anastasius Bibliothecarius, et
Simeon Metaphrastes; quorum posterior Vitas sanctorum non nisi pɔst initium decimi sæculi scripsit;
prior autem vergente ad finem nono octavam synodum Latine edidit. Huic autem inter notulas hæc
aspersit Tradunt Græci, quod parvulus quem
Dominus advocatum statuit in medio dicens: Nisi
conversi fueritis et efficiamini sicut hic parvulus",
etc., iste Ignatius fuit et idcirco hunc Deiferum nuucupent. Unde nec apostoli ausi fuerint ei cum ad
Ecclesiæ præsulatum promoveretur amplius manus
imponere; nimirum, quem ore Dei laudatum et
ipsius tactu sanctificatum cognoverint. › Sed quinam,
amabo, hi Græci fuere, qui tales fabulas de S. Ignatio tradiderunt? non veteres certe, non eorum aliquis.
qui ante Anastasium in Græca Ecclesia scripsere.
S. Chrysostomus Ecclesiæ Antiochenæ presbyter
fabulam utramque aperte refellit, dum Ignatium
Christum nunquam vidisse tradit, et apostolos euni
per impositionem manuum ad ordinem episcopatus
extulisse narrat. Θαυμάζω τὸν ἄνδρα ἐγὼ ὅτι παρὰ τῶν
ἁγίων ἐκείνων τὴν ἀρχὴν ταύτην ἐνεχειρίσθη, καὶ αἱ τῶν
μακαρίων ἀποστόλων χεῖρες τῆς ἱερᾶς ἐκείνης ήψαντο
xɛçalñç. ‹ Virum ego admiror, quod a sanctis illis
principatum hunc obtinuerit, et beatorum aposto
lorum manus sacrum illud caput tetigerint. › Post
S. Chrysostomum B. Theodoretus, in Syria episcopus, qui tot conciones Antiochiæ habuit, dialogo 1:
Ακήκοας δὲ πάντως Ἰγνάτιον ἐκεῖνον, ὃς διὰ τῆς τοῦ
μεγάλου Πέτρου δεξιᾶς τῆς ἀρχιερωσύνης τὴν χάριν
ato. Audivisti prorsus Ignatium illum, qui per
Petri dextram pontificatus gratiam accepit, etc.
Post Theodoretum Felix episcopus Romanus ad
Zenonem de Petro Mongo: «Qui sanctæ Antiochenæ Ecclesiæ indignissime se ingessit, sanctamque sedem pontificatus Ignatii martyris polluit, qui
Petri dextra episcopus ordinatus est. › Neque Græcis
neque Latinis ordinatio Ignatii sine manuum impositione aut quarto, aut quinto sæculo innotuit. Nơn
dubito igitur quin Græci illi qui hæc tradiderunt, ii.
‹
ai
col. 405–406page 179 of 211
PG 5:405Ο νέος οὗτος καὶ μέγας Θεοφόρος Ιγνάτιος· « νέος θεοφόρος τὸ πρῶτον ἔτη ια', μήνας ε', καὶ οι Θεοφόρου Πάντες μὴν οὖν οἱ ἀπὸ τῆς κώμης φιλόκαλοι, πρὸς οὓς εἶχε τὴν συνή θειαν οὕτως αὐτὸν ὁρῶντες ἐκάλουν θεοφιλή. Πολλὰ γὰρ εὑρίσκονται οξύτονα ἅτινα γινό μενα κύρια βαρύνεται, οἷον, ξανθάς, Ξάνθος· πυῤῥὸς, Πύρρος· γλαυκός, Γλαύκος· λευκός, Λεῦχος. Ειγ ἀγαπητός ει ᾿Αγάπητος, νικητής, νικητὴς, ἀνθηρός, "Ανθηρος, Αθηναίοι, Αθήναιος, ΤΙΣΤΗΣ ΑΘΗΝΑΙΟΣ ὀνησιφόρος Πι Ονησίφορος, Χριστοφόρος Χριστόφορος, φαρμακός Φαρμάκος, Δίδυμος δὲ προπερισπᾶν ἀξιοῖ τοὔνομα, ἀλλ᾽ ἡμεῖς οὐχ εὕρομεν οὕτω τὴν Πρωτοτόκος, κούρη, οὐ πρὶν εἰδυῖα τόκοιο. Πρωτοτόκος, πρώτως τε τοκυῖα· τῷ οὖν τόνῳ παροξυτόνως, ἵν' ᾗ ἐνεργητικόν προπαροξυτόνως δὲ δηλοῖ ἡ λέξις τήν πρώτως, τεχθεί ᾿Αγρονόμος, ἐὰν μὲν παροξύνωμεν, ἔστιν ὁ ἐν ἀγροῖς νεμόμενος. Τὰ γὰρ προπαροξυνόμενα χαίρουσιν ἀναλύεσθαι εἰς πάθη. Αγρονόμος, ἐὰν μὲν παροξύνωμεν, ἔσται ὁ ἐν ἀγροῖς νέμων· ἐὰν δὲ προπαροξύνωμεν, ἔσται ὁ ἐν ἀγροῖς νεμομένος. Αγρονόμος, «Αγρόνομος, « νος, ὁ ὑπὸ τοῦ ταύρου ἀναιρεθείς· ταυροκτόνος δὲ παροξυτόνως, ὁ ταῦρον ἀποκτείνας. χωρὶς εἰ μὴ σύνθετον ὑπάρχει ἕνεκα ενεργείας παροξύνεται, οι ΑνPARS II.
fuerint, quibuscum Anastasius Constantinopoli ver- ▲ bula communia in propria nomina conversa accenfatus est, cum octavæ synodo ipse interesset. Lis
enim tunc temporis erat de Ignatio Constantinopolitano patriarcha, et Photio Romanis maxime inviso.
Magnum erat hujus Ignatii nomen, et propter loci
dignitatem quam amiserat, et propter exsilia et
ærumnas quas passus erat, unde novus cocópos
appellatus est. Michael Syncellus in Encomio:
Ο νέος οὗτος καὶ μέγας Θεοφόρος Ιγνάτιος· «Novus
bic et magnus Deifer Ignatius. › Chronologia Nicephoro ascripta in ms. Londinensi: 'Tyvátio ó
νέος θεοφόρος τὸ πρῶτον ἔτη ια', μήνας ε', καὶ
Ewplan Ignatius novus Theophorus primo annos
undecim, menses quinque, et ejectus est. Ad hunc
restituendum maxime intentus fuit episcopus Romanus: Anastasius in ea re, Constantinopolim mis.
sas, plurimum desudavit, et cum Ignatianis versatus, qui Photium dejicere conati sunt, has ab illis
fabulas audivit veteribus Græcis penitus incognitas,
οι Θεοφόρου notioni ab antiquis celebrata prorsus
repugnantes. Ab his eamdem fabulam accepit Simeon Metaphrastes, et inter multas posteris transmisit. Hæc si vera sit fabulæ historia, ut mihi videtur: tot sæculis nomine ɛopópov posterior illa
fuit, ut non ex illa fabula nomen ortum, sed ex nomine male intellecto a Græculis, summæ factioni et
exornando suo patriarchæ deditis efficta fabula
merito reputetur. Temporum igitur ratio hoc nomine
minime violatur.
Mire hujus quæstionis statum proponit et in ejus
solutione triumphat Dallæus: ‹ Quæritur, inquit,
an el qua de causa Ignatius vocatus sit Theophorus. Certe nemo unquam adhuc quæsivit an Ignatius noster dictus sit Theophorus; causam sive rationem nominis aliam antiqui, aliam neoterici reddiderunt; et idcirco quæri potest, a quibus vera
Dominis ratio explicata fuerit: «Qui hoc eum nomine, inquit, donant Græci, Bɛópopov cum tono in secunda syllaba efferunt, atque ita a se suisque ideo
dictum testantur, quod Christus eum adhuc parvulum manu in ulnas susceptum tulisset. › Sed an hi
Græci omnes, qui eum hoc nomine donant? Nonne
auctor epistolarum eum copópov semper vocat accentu in penultima posito? Nonne eodem accentu
Maximus tradit illud vocabulum sæpe ab Ignatio et
dictum et scriptum? Nonne Ephræmius, Gobarus
el Jobius ita loquentes a Photio repræsentantur?
Noune vetustissima Acta Ignatium ipsum sui nominis sensum ita explicantem introducunt? Nonne antiquissini scriptores Græci Bɛopópov eo sensu viris
sanctis tribui sæpe observarunt? Nemo unquam,
opinor, Octyopov tono in secunda syllaba posito
scripsit ante decimum sæculum, hoc est nenio ante
fabulam natam. Ipse Anastasius "Iyvátiov 0ɛopópov,
• Ignatium Deiferum» interpretatur: et Ignatius
Constantinopolitanus véo, Oɛocópos cognominabatur. Primus Metaphrastes accentum transtulit ut
fatulam in scenam speciosius induceret, eumque
reliqui secuti sunt Idque illi facile fuit, cum vocatum soleant mutare. '0 0 ɛocópos fuit epitheton
quod peculiariter adhæsit nomini Ignatii, non quod
ipsius proprium nomen esset aut fieret, sed quod illi
hoc epitheton populus constanter tribueret. Ut de
Antonio tradit S. Athanasius: Πάντες μὴν οὖν οἱ
ἀπὸ τῆς κώμης φιλόκαλοι, πρὸς οὓς εἶχε τὴν συνή
θειαν οὕτως αὐτὸν ὁρῶντες ἐκάλουν θεοφιλή. Omnes
itaque illius viciniæ quorum is consuetudine utebatur, pulchri atque houesti amantes eum his præditum
moribus appellabant coptañ. Qui postea Græculi
tanquam proprium nomen acceperunt, Oɛópopov scripserunt; quod propria nomina retrahere accentus
soleant. Πολλὰ γὰρ εὑρίσκονται οξύτονα ἅτινα γινό
μενα κύρια βαρύνεται, οἷον, ξανθάς, Ξάνθος· πυῤῥὸς,
Πύρρος· γλαυκός, Γλαύκος· λευκός, Λεῦχος. Ita Ειγmologus. Sic ἀγαπητός ει ᾿Αγάπητος, νικητής, Νικήτης, ἀνθηρός, "Ανθηρος, Αθηναίοι, Αθήναιος, quæ
vox quod accentum non haberet in Marmore Arundelliane, tam male a Seldeno accepta est. Nam PONΤΙΣΤΗΣ ΑΘΗΝΑΙΟΣ non est Phrontistes Atheniensis, sed Athenæus, quod nomen est viri, ut ex adjunctis constat. Ita vetus Collectio, 'Afŋvatos, Atheniensis, 'A0vatos, Athenæus, nomen proprium. Sic
ὀνησιφόρος Πι Ονησίφορος, Χριστοφόρος Χριστόφορος,
et eamdem significationem hæc propria nomina
etiam sub accentu alieno retinere putantur. Ita fortassis a φαρμακός Φαρμάκος, ut apud Harpocrationem Didymus seusisse videtur: Δίδυμος δὲ προπερισ
πᾶν ἀξιοῖ τοὔνομα, ἀλλ᾽ ἡμεῖς οὐχ εὕρομεν οὕτω τὴν
xeñow. Græci quidem, postquam accentus inventi
sunt, hoc discrimen in vocibus compositis.observabant; diu ante Homerus seipsum explicare coactus
esse videtur, I. p, 5:
Πρωτοτόκος, κούρη, οὐ πρὶν εἰδυῖα τόκοιο.
Ubi vetus Scholiastes: Πρωτοτόκος, πρώτως τε
τοκυῖα· τῷ οὖν τόνῳ παροξυτόνως, ἵν' ᾗ ἐνεργητικόν·
προπαροξυτόνως δὲ δηλοῖ ἡ λέξις τήν πρώτως, τεχθεί
σav. Ammonius de similibus et differentibus vocabulis cum cura Bonaventura Vulcanii editus, sed ope
manuscriptorum maxime indigens. ᾿Αγρονόμος, ἐὰν
μὲν παροξύνωμεν, ἔστιν ὁ ἐν ἀγροῖς νεμόμενος. Τὰ
γὰρ προπαροξυνόμενα χαίρουσιν ἀναλύεσθαι εἰς πάθη.
Vidit locum mutiluin esse Vulcanius; quem ex ms.
codice in bibliotheca Regis nostri sic supplendum
esse monemus: Αγρονόμος, ἐὰν μὲν παροξύνωμεν,
ἔσται ὁ ἐν ἀγροῖς νέμων· ἐὰν δὲ προπαροξύνωμεν,
ἔσται ὁ ἐν ἀγροῖς νεμομένος. Ut vetus Collectio:
Αγρονόμος, «in agro pascens, Αγρόνομος, «in
agro pastus. Quemadmodum et ista paulo plenius
in eo ms. leguntur, quam in editionibus: TaupóxTOνος, ὁ ὑπὸ τοῦ ταύρου ἀναιρεθείς· ταυροκτόνος δὲ
παροξυτόνως, ὁ ταῦρον ἀποκτείνας. Hæc adeo accurate observabant Græci, ut cum grammaticorum
canon esset, voces hyperdissyllabas in oç in penultima accentum habentes tonum rejicere, semper hac
exceptione uterentur, χωρὶς εἰ μὴ σύνθετον ὑπάρχει
ἕνεκα ενεργείας παροξύνεται, οι Εtymologus, V. Αν
col. 407–408page 180 of 211
PG 5:407Διὸ ζηλώσαντες τὰ μείζονα χαρίσματα οἱ Χριστοφόροι μάρτυρες. « Χριστοφόρος, Χριστόφορος μαρτύρων προσηγορίας μᾶλλον ἴσασιν ἅπαντας ἢ τὰ τῶν φιλτάτων ὀνόματα· καὶ τοῖς παισὶ δὲ τὰς τούτων προσηγορίας ἐπιτιθέναι σπουδάζουσιν, ἀσφάλειαν αὐτ τοῖς καὶ φυλακὴν ἐντεῦθεν μηχανώμενοι. « θεηγόροι καὶ Θεοφόροι καὶ Χριστοφόροι καὶ ἔνθεοι Περὶ τῶν τοῦ λόγου σχημάτων ὄνομα ἕτερον αὐτῷ ἐπιθεὶς, θαυ μάσιον ἐπεκάλεσε, καὶ μάρτυρα χρηματίζειν ἐκέ ἀρχιερέα, κρείσσον ὁ ἀρχιερεὺς,PROLEGOMENA.
sloç, et Kopułałodoç. Hæc de nominibus hujusmodi postea habitus fuisset, qui eo nomine dignus a neadjectivis perpetua Græcorum observatio, ubi paroxytona sunt, significari to Evepyntixóv, ut loquitur Homeri Scholiastes, ubi proparoxytona, denotari
ráðos, ut Ammonius. In propriis nominibus idem
haud observatur, quæ accentum mutant, significatione non mutata. Perperam igitur omnino hanc
Theophori significationem et ex ea fabulam commenti sunt Græculi posteriores. Sic enim Xpistocopos vox veteribus usitata, ut cocópos. Ab Ignatio nostro Ephesii appellantur Xprotopópot. Phileas
scriptor antiquus apud Eusebium lib. x, c. 8, Epistola ad Timuitas: Διὸ ζηλώσαντες τὰ μείζονα
χαρίσματα οἱ Χριστοφόροι μάρτυρες. «Proinde meJiora'charismata consectantes martyres qui Christum
gestabant. Quam significationem proprium nomen
›
Χριστοφόρος, vel etian Χριστόφορος accentu mutato, retinuit: unde et nova fabula orta est.
mine reputabatur; non Thaumasii, opinor, sed
Ammonii nomen liberis suis imposuissent parentes
Christiani. Hinc igitur aut epistolarum scriptorem,
aut Ignatianorum Actorum auctorem diu post Ignatiį
tempora vixisse nullo modo conficitur.
Jam ut institutam de λéet disputationem pertexat, observat, eos quos vetustissimi vel episcopes
vel presbyteros vocant, hunc lɛpéaç seu ‹sacerdotes)
appellare. Ex spuriis aliquot, ex nostris unum locum affert, nempe hæc ex epistola ad Philadelphenses verba: Kalol xal oi iɛpɛïç. Nego hoc loco ispɛi;
vel episcopos vel presbyteros significare; negavit
ante me Hammondus. Walo Messalinus eadem objectione usus, sed ante visum codicem Mediceum.
BlondeHus illo codice inspecto ab hac objectione
prorsus abstinuit, ut et Salmasius. Miror itaque
Dallæum adhuc eidem inhærere, nihilque afferre pro
sententia sua, præter nudam assertionem. Apparet, inquit, lɛplaç loco laudato dici eos qui sunt
presbyteri. Imo vero apparet ieptas eo loco presbyteros non dici: certissimum enim est epistolæ
scriptorem eo loci de ministris Evangelii minime
loqui. Disputat adversus Ebionitas, qui Christianos
ad Mosaicas cæremonias revocabant, et ab Evangelio ad legem provocabant, dicebantque: • Si iu
veteribus non invenio, in Evangelio non credo. ›
Argumento hoc adversus eos utitur: «Boni et s
cerdotes; melius autem princeps sacerdotum cui
credita sunt Sancta sanctorum. › Ita ex lege disputat. Per principem autem sacerdotum intelligendum
esse Christum innuit, non tantum hæc addens,
• cui soli credita sunt occulta Dei, › sed et illa
etiam, & qui ipse est janua Patris, per quam ingrediuntur Abraham, Isaac et Jacob, et prophetæ
et apostoli, et Ecclesia. Summa argumenti hæc
est: Non esse redeundum ab Evangelio ad legem,
sed a lege perveniendum ad Evangelium. Licet
enim præclara fuerit sub lege ministratio sacerdotum, semper tamen iis major erat summus Pontifex,
qui solus intravit in Sancta sanctorum: erat autem illè Christi typus, qui vere summus pontifex
est, per quem et qui ante legem, et qui sub lege,
et qui sub Evangelio, salutem consecuti sunt. ApSed quærit Dallæus, quare alii a Theophoro dicti
non sunt Theophori, ut a Christophoro tot appellati
sunt Christophori, cum nomina martyrum nostri
suis libenter donent? Fateor equidem veteres Christianos martyrum nomina libenter suis donasse.
Observat B. Theodoretus sermone 8: Tàç d≥ tŵv
μαρτύρων προσηγορίας μᾶλλον ἴσασιν ἅπαντας ἢ τὰ
τῶν φιλτάτων ὀνόματα· καὶ τοῖς παισὶ δὲ τὰς τούτων
προσηγορίας ἐπιτιθέναι σπουδάζουσιν, ἀσφάλειαν αὐτ
τοῖς καὶ φυλακὴν ἐντεῦθεν μηχανώμενοι. «Martyrum
autem nomina notiora sunt omnibus quam familiarium. Quin et filiis horum nomina imponere student,
securitatem inde ipsis tutelamque comparantes. ▸
Ratio tamen hujus diversitatis manifesta. Christophorus enim martyris proprium nomen fuit, Theophorus neutiquam. Ille qui sæpe dicebatur copópos,
proprium nomen erat lyvátios. Hoc autem ejus
nomen plurimi sortiti sunt. Non diu post ejus obitum Ignatius quidam dictus est, Celerini, qui ætate
Cypriani confessor fuit, avunculus, et ipse martyr.
Postea Ignatius patriarcha Constantinopolitanus.
Ignatius diaconus, qui Tarasii et Nicephori Vitas
scripsit. Ignatius Xanthopulus cum Callisto, qui a
Symeone Thessalonicensi θεηγόροι καὶ Θεοφόροι καὶ
Χριστοφόροι καὶ ἔνθεοι dicuntur. Alius Ignatius, cui
dedicatur opus Περὶ τῶν τοῦ λόγου σχημάτων
inter mss. Barocianos in bibliotheca Oxoniensi. paret idcirco auctorem epistolæ sub nomine tɛpéwor
Ignatius modernus patriarcha Antiochenus; et ejus.
dem nominis, nisi fallor, in Chronico Cassinensi
Innacius episcopus Monorbinensis. Ut igitur a Christophoro tot Christophori, ita ab Ignatio tanquam
proprio martyris nomine multi dicti sunt Ignatii. Ut
autein ab uno martyre duo nomina apud Græcos de
rivarentur, postulare iniquissimum est. Ammonium
monachum quemdam ab Oreste præfecto Alexandriæ in tormentis trucidatum S. Cyrillus in ecclesia
quadam deponens, ὄνομα ἕτερον αὐτῷ ἐπιθεὶς, θαυμάσιον ἐπεκάλεσε, καὶ μάρτυρα χρηματίζειν ἐκέ
Lɛvɛɛ, ‹ aliud nomen ei imponens, Thaumasium
appellavit, et martyrem vocari jussit, › ut refert Soerates, lib. vii, c. 14. Quod si ille pro vero martyre
sacerdotes sub lege intellexisse, et in hac dispatatione, de presbyteris aut ullis ministris evangeliciș ne cogitasse quidem. Vidit hæc omnia, opinor, vera. esse Dallæus; nam cum paulo post loca
adducat ex spuriis, quibus prebet episcopum dict
ἀρχιερέα, hac verba, κρείσσον ὁ ἀρχιερεὺς, prodens mittit; hac ratione addita, quod • ea tametsi
de episcopo dici videantur, alii de Christo Domino
non absurde interpretentur., Imo vero alii de
Christo Domino el Pontifice summo rectissime interpretantur; neque quisquam de episcopo evangelico nisi absurdissime interpretari potest. Quis
enim unquam episcopum aliquem inter ministros
evangelicos ita efferret, ut eum diceret ‹ essc ja-
col. 409–410page 181 of 211
PG 5:409Απάγγειλον ἡμῖν τίς ἡ θύρα τοῦ Ἰησοῦ τοῦ σταυρωθέντος· ο ἀρχιερεύς ἱερεῖςJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS IK
tuin et sequentium Christiani discrimen illud observabant. Auctor igitur epistolarum tertio vel sequente sæculo scripsit. Non potuit igitur esse Ignatius martyr, qui ipso pene secundi sæculi initio
passus est.
nuam Patris, per quam ingrediuntur Abraham, nesque secundi sæculi scriptores; tertii sæculi tanet Isaac, et Jacob, et prophetæ, et apostoli, et Ecclesia? › Præsertim cum Christus ipse dixerit:
'Eró ɛiju † Oúpa, et illa vox de Christo apostolicis temporibus maxime usurpata sit; unde illa
Judzorum ad Jacobum justum: Απάγγειλον ἡμῖν
τίς ἡ θύρα τοῦ Ἰησοῦ τοῦ σταυρωθέντος· ο Doce
nos quod sit ostium Jesu crucifixi; > ut refert
Hegesippus apud Eusebium lib. 11, c. 23. Quod si
ἀρχιερεύς ibi non sit episcopus, neque ἱερεῖς erunt
presbyteri illos igitur lɛpéaç non minus quam
pontificem prudentius misisset vir doctissimus; tum
quod res ipsa hoc ab eo postulavit, tum ne Hammondum sugillandi, ubi nulla rationis vel species
se offerebat, occasionem arripere videretur.
CAPUT XIII.
Illud autein inprimis observandum est, si quæ
vis huic arguïnento inesse videatur, eam omnem in
suarum partium ruinis ab eo positam esse. Nam
dum auctorem epistolarum secundo sæculo non
scripsisse vult, quod eo toto aliter Christiani omnes
locuti sint; Salmasii et Albertini sententiam
convellit, qui eum medio secundi sæculi tempore
epistolas edidisse docuerunt. Dat etiam Hammondo,
tres sub apostolorum tempore, qui nomina episcopi
et presbyteri promiscue usurpasse dicuntur, tres
ordines seu gradus in Ecclesia exstitisse; quod
Salmasius, Blondellus, aliique adeo ex industria
negant, et suam ex ipsa confusione nominum sententiam maxime defendunt. Novit autem Dallæus,
nisi hoc daret, ex imitatione apostolici sermonis
adversus Ignatii epistolas nullum argumentum formari potuisse. Si enim duo tantum ordines aut
gradus in ministerio ecclesiastico apostolorum tempore exstitissent, quomodo illos imitari potuerunt
in confusione nominum, qui tunc temporis scriberent, cum tres jam tandem essent? Si unus tantum
ordo vel gradus supra diaconatum ab apostolis institutus est, quem nunc episcopatum nunc presbyteratum appellabant ipsi qui eum instituebant
apostoli; an illi qui secundo sæculo scripsere, cum
jam ille ordo in duos distinctus esse dicitur, cum
rem ipsam Ecclesia mutasse putatur, in confusione
nominuni, quorum utrique tum suus ordo respondebat, apostolos imitari debuerunt? Confusio nominum apostolica, secundum eorum suppositioin eo consistebat, quod unico ordini duo nomina indifferenter et promiscue in Novo Testamento
tribuerentur, adeo ut idem homo ob unum et idem
officium, ob unum et eumdem ordinem et dignitatem, nunc episcopus, nunc presbyter vocaretur.
An licite rem ipsam ab apostolis, ut dicitur, institutam communi decreto Ecclesia mutare posse,
non nemo fortasse ambigat; an re mutata vocabula
Argumentum patmarium discutitur. Ejus fundamentum in ruinis presbyteranarum partium poni ostenditur. De distinctis nominibus et officiis trium sacrorum ordinum quatuor assertiones statuuntur.
Assertio. Alios quamplurimos secundi sæculi
scriptores idem discrimen inter vocabula episcopatus et presbyteratus observasse, quod observat
Ignatius noster. Quod probatur testimoniis Actorum Ignatii et Polycarpi, imperatoris Adriani,
Dionysii Corinthiorum episcopi, Lugdunensium
martyrum (quorum testimonium a Blondelli chronologicis objectionibus vindicatur), Hegesippi, Pogeratis, Serapionis, Anonymi apud Eusebium, et
Canonum apostolicorum. Assertio II. Nullum secundi sæculi scriptorem simplici presbytero, in
secundo ministerii ordine constituto, episcopi nomen tribuisse. Ratio manifesta, quare Ignatius €
discrimen illud caste observaret. Assertio III.
Nullum omnino secundi sæculi scriptorem, cum
Fradus enumerat, aut cum de singularibus sui temporis ministris loquitur, nomen presbyteri ei qui
episcopus esset, tribuisse. Loca Papiæ, Irenæi,
Clementis Alexandrini, Polycarpi, Pii el Hermæ
examinantur. Assertio IV. Ea ætate, qua S. Ignatius scripsisse dicitur, tres sacros ordines distinclos in Ecclesia exstitisse. Quod cum aliorum, tum
eliam eorum omnium, qui communionem nominum
in apostolicis scriptis observabant, testimoniis probatur. Dallæi effusa oratio sufflaminatur.
Præmissa levi armatura ad palmarium argumentum a dictione petitum progreditur: quod longe
maximi momenti esse putat, et idcirco toto capite 26
prolixo sane et laborioso late persequitur. Cum
nem,
itaque in bac objectione quasi triumphare videatur, aliter usurpare liceret, dubitari non potest. Imo
accuratius nobis perpendenda est; non quod in ea
vis major quam in cæteris sit (mibi enim omnium
levissima videtur), sed quod cum tanta pompa, nec
minori astutia proferatur. Vis enim argumenti, si
qua sit, breviter in hunc modum tota declarari potest. Auctor epistolarum aliter usurpat nomina
presbyteri et episcopi, quam apostoli et apostolici
viri et eorum discipuli; imo eodem modo usurpat,
quo tertii sæculi et sequentium Christiani. Nam ille
Caste observat nominum discrimen, neque unquam
aliter loquitur. At primo, apostoli hæc duo nomina
pro promiscuis et confusis habent; eosdem nunc
episcopos, nunc presbyteros appellantes; et sermonem apostolicum secuti apostolici omnes, omcum primum rei mutatio facta est, et nominum
etiam mutationem necessario factam fuisse vult
Salmasius Omnia licet advocet arma et artes sophisticæ suæ Petavius, nunquam efficiet, ut post
episcopatum plene ac plane distinctum a presbyteratu, episcopi vocari sustinuerint presbyterorum
nomine. >
Sed ut argumento, quale quale est, et solide et
perspicue respondeatur, assertionibus quibusdam
positis, rem totam explicabimus confirmabimusque. Primo enim, si demus auctorem epistolarum
semper discrimen illud quod innuit Dallæus, in vocabulis episcopatus et presbyterii observasse, neque alfter unquam locutum esse; asserimus tamen,
col. 411–412page 182 of 211
PG 5:411Ο θαυμασιώτατος μάρτυς Πολύκαρπος ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς χρόνοις διδάσκαλος ἀποστολικὸς καὶ προφητικός γινόμενος, ἐπίσκοπός τε τῆς ἐν Σμύρνη Επίσκοπον Ἐκκλησίας πρῶτος τῆς Αθηναίων παροικίας τὴν ἐπισκοπὴν ἐγκεχείριστο, « Φίλιππον ἐπίσκοπον αὐτῶν Ἐπίσκοπον αὐτῶν ὀνόματι Πάλμεν οικίας ἐπίσκοπον παρακαλεί, « τὸν ὑπ' αὐτῷ λαόν, ἐπισκόπῳ τῷ τότε διατετήρηκεν ὁ μακάριος ὑμῶν ἐπίσκοπος Σωτηρ, ἀλλὰ καὶ ἐπηύξησεν. Ὁ δὲ μακάριος ποθεινὸς ὁ τὴν διακονίαν τῆς ἐπισκοπῆς ἐν Λουγδούνο Εἰ γὰρ ᾔδειμεν τόπον τινὶ δικαιοσύνην περιποιεῖσθαι, ὡς πρεσβύτερον Εκκλησίας, ὅπερ ἐστιν ἐπ' αὐτῷ, ἐν πρώτοις ἂν παρεθέμεθα. «alios quamplurimos secundi sæculi scriptores idem bant Deo episcopum eonstituenti, vel diabolo erediscrimen inter vocabula episcopatus et presbyterii
observasse, quod observat Ignatius noster; adeoque falsum esse quod asserit Dallæus et tanquam
argumenti fundamentum ponit, omnes secundi sæculi scriptores promiscue eas voces usurpasse. Secunda assertio sit: Nullum secundi sæculi scriptorem adeo promiscue vocabulis episcopi et presbyteri usum esse, ut simplici presbytero in secundo ministerii gradu constituto unquam episcopi
titulum tribueret. Tertia: Nullum omnino secundi
sæculi scriptorem, cum gradus enumerat, aut cum
de singularibus sui temporis ministris loquitur, nomen presbyteri ei qui episcopus esset tribuisse.
Quarta assertio est: Ea ætate, qua S. Ignatius
epistolas scripsisse dicitur, tres sacros ordines seu
gradus distinctos in Ecclesia fuisse. His autem omnibus positis et comprobatis nemini mirum videbitur, si Ignatius noster tam frequenter, tam caste,
nomina et officia episcopi, presbyteri et diaconi
distinguat. Si enim alii quamplurimi ejusdem sæculi scriptores idem discrimen observabant, cur
non et Ignatius? Si nullus omnino secundi sæculi
scriptor nomen episcopi presbytero tribuerit, merito et Ignatius solos episcopos eo nomine compellabat. Si pauci illi, qui nomen presbyteri episcopo aliquando dabant, aliter semper locuti sint,
cum materia scriptionis Ignatianæ congrueret; epistolarum antiquitas ex ea re in dubium vocari non
derent episcopum proscribenti. Pariter Acta antiquissima S. Polycarpi, sive Smyrnensis Ecclesiæ
epistola: Ο θαυμασιώτατος μάρτυς Πολύκαρπος ἐν
τοῖς καθ' ἡμᾶς χρόνοις διδάσκαλος ἀποστολικὸς καὶ
προφητικός γινόμενος, ἐπίσκοπός τε τῆς ἐν Σμύρνη
xaolixñs Exxλnolaç. Admirandus martyr Polycarpus nostra ætate apostolicus et propheticus doctor, et catholicæ Smyrnensis Ecclesiæ episcopus. ›
Ut igitur Ignatius Polycarpum Επίσκοπον Ἐκκλησίας
Σpvpvaiwv appellat, ita et Smyrnenses; neque unquam eum presbyterum vocant. Sub pontificatu
Soteris episcopi Romani Dionysius Corinthiorum
episcopus Publium et Quadratum Atheniensium episcopos commemoravit; ostendit quomodo Dionysius Areopagita πρῶτος τῆς Αθηναίων παροικίας
τὴν ἐπισκοπὴν ἐγκεχείριστο, «primus Atheniensis
Ecclesiæ episcopatum suscepit. › Scribens ad Gortynensium Ecclesiam Φίλιππον ἐπίσκοπον αὐτῶν
&moderat, Philippum episcopum eorum prædi-
¿modéɣetat, ‹
potest; ille enim modus loquendi quem secutus
est, et tempori et occasioni et ipsius proposito
maxime conveniebat.
cat, ct eam quæ sub ipso erat Ecclesiam; ad
Amastrianos, Ἐπίσκοπον αὐτῶν ὀνόματι Πάλμεν
Úrooŋpalvel‹ Episcopum ipsorum Palmam nominatim appellat; › ad Gnossios: Пlvutov the rapοικίας ἐπίσκοπον παρακαλεί, «Pinytum Ecclesi
episcopum monet; cui rescribit Pinytus exhortans ut solidiore cibo τὸν ὑπ' αὐτῷ λαόν, e plebem
sibi subjectam, alere velit. Epistola denique ab
eodem ad Romanos data est, ἐπισκόπῳ τῷ τότε
Zwept porovouσa, Soteri tunc temporis episcopo nuncupata, › cujus hæc verba: "O où µávov
διατετήρηκεν ὁ μακάριος ὑμῶν ἐπίσκοπος Σωτηρ,
ἀλλὰ καὶ ἐπηύξησεν. • Quem morem beatus episcopus vester Soter non servavit solum, verum
etiam adauxit, ut refert Eusebius, lib. IV, c. 23.
Hæc tunc Dionysii dictio fuit: neque unquam aliter locutus esse deprehenditur. Lugdunenses fratres hoc etiam discrimen caste observant, dum
Pothinum episcopum suum appellant, Irenæum
vero presbyterum, quem omnes Pothino episcopatum Lugduni obtinente ibidem presbyterum fuisse
agnoscunt. De priori in epistola ad Asiæ Phrygiæque Ecclesias ita loquuntur: Ὁ δὲ μακάριος Πόθεινος ὁ τὴν διακονίαν τῆς ἐπισκοπῆς ἐν Λουγδούνο
Prima igitur assertio sit: Alios quamplurimos
secundi sæculi scriptores idem discrimen inter vocabula episcopatus et presbyteratus observasse,
quod observat Ignatius noster; quos nunquam aliter locutos esse deprehendi potest. Vetustissima
S. Ignatii Acta: < Cum multo gaudio descendens
de navi festinabat S. Polycarpum episcopum coauditorem videre.» Et paulo post: «Honorabant
enim sanctum per episcopos, presbyteros et diaconos Asiæ civitates et Ecclesiæ. › Ætate Adriani
distincta fuisse ut officia, ita et vocabula episcopi
et presbyteri, ostendunt verba imperatoris in epi- TETITEμLÉVOS, Beatus autem Pothinus, cui miatola ad Servianum consulem scripta: «Illi qui
Serapin colunt, Christiani sunt; et devoti sunt
Serapi qui se Christi episcopos dicunt. Nemo illic
archisynagogus Judæorum, nemo Samarites, nemo
Christianorum presbyter, non mathematicus, non
aruspex, non aliptes. > Unde postea Romani proconsules et præsides his distinctis titulis secundum
Ecclesiæ consuetudinem in proscriptionibus utebantur. Unde S. Cyprianus docet se fuisse proscriplum, applicito et adjuncto episcopatus sui nomine,
epistola 55. Proscriptionis verba recitat epistola
69: Si quis tenet vel possidet de bonis Cæcilii
Cypriani episcopi Christianorum. > Unde illa colligit optimus præsul: «Ut etiam qui non credenistratio episcopatus concredita est.» De posteriori
in altera ad Eleutherum Romanæ Ecclesiæ episcopum data: Εἰ γὰρ ᾔδειμεν τόπον τινὶ δικαιοσύνην
περιποιεῖσθαι, ὡς πρεσβύτερον Εκκλησίας, ὅπερ ἐστιν
ἐπ' αὐτῷ, ἐν πρώτοις ἂν παρεθέμεθα. «Quod si nobis compertum esset locum cuiquam conferre justitiam, eum tanquam presbyterum Ecclesiæ (hunc
enim gradum obtinet) tibi imprimis commendassemus. Diserte igitur distinguunt Pothinum Eccle
siæ Lugdunensis episcopum, et Irenæum tune temporis ejusdem Ecclesiæ presbyterum; episcopum
etiam Eleutherum patrem vocant, Irenæum tantummodo fratrem, et socium, vel collegam, aut
consortem. Et quidem Eusebius, qui· utriusque
col. 413–414page 183 of 211
PG 5:413δ' αὐτοὶ μάρτυρες καὶ τὸν Εἰρηναῖον, πρεσβύτερον τότ' ὄντα τῆς ἐν Λουγδούνῳ παροικίας, τῷ δηλω θέντι κατὰ Ῥώμην ἐπισκόπῳ συνίστων. « Ταῦτα δὲ ὑμῖν, κύριοί μου ἀδελφοί, τὰ γράμματα ἀπέστειλα διὰ Κλήμεντος τοῦ μακαρίου πρεσβυτέρου, ἀνδρὸς δοκίμου. οἱ δὲ αὐτοὶ ἀναῤῥιπισθέντος τοῦ καθ᾿ ἡμῶν διωγμού, «J. PEARSONI VINDICIÆ IGNATIANÆ.
PARS II.
epistolæ excerpta in Historiam transcripsit, et ad ‹ Ecclesias, › sed ad omartyres, qui apud eos conutramque integram Operi De martyribus inseruit,
aperte testatur Irenæum cum ista ad Eleutherum
scriberentur, presbyterum fuisse, lib. v, c. 4: Oi
δ' αὐτοὶ μάρτυρες καὶ τὸν Εἰρηναῖον, πρεσβύτερον
τότ' ὄντα τῆς ἐν Λουγδούνῳ παροικίας, τῷ δηλωθέντι κατὰ Ῥώμην ἐπισκόπῳ συνίστων. «Sed iidem
martyres Irenæum, qui tunc temporis adhuc presbyter Lugdunensis erat parœciæ, supradicto Romæ
episcopo commendarunt. › Iden testatur Hieronymus in Catalogo: «Irenæus Pothini episcopi, qui
Lugdunensem in Gallia regebat Ecclesiam, presbyter, a martyribus ejusdem loci ob quasdam Ecclesiæ
quæstiones legatus Romam missus, honorificas super nomine suo ad Eleutherutn episcopum perfert
litteras. Postea jam Pothino prope nonagenario ob
Christum martyrio coronato in locum ejus substituitur. Plane martyres Lugdunenses Irenæum
adhuc presbyterum, per quem miserunt epistolam,
Eleuthero commendant, quemadmodum paulo post
Alexander episcopus in vinculis ad Antiochenos
scribens Clementem presbyterum iis commendabat:
Ταῦτα δὲ ὑμῖν, κύριοί μου ἀδελφοί, τὰ γράμματα
ἀπέστειλα διὰ Κλήμεντος τοῦ μακαρίου πρεσβυτέρου,
ἀνδρὸς δοκίμου. •
ávöpòç évapétov xal Soxíμov. Has litteras, domini
fratres, per beatum presbyterum Clementem ad
vos misi, virum virtute præditum et probatum. ›
Eusebius, lib. vi, c. 11.
Contra hæc Eusebii et Hieronymi clarissima testimonia Blondellus statuit, Irenæum sedisse jam
in Lugdunensi cathedra Pothini loco a fratribus
constitutum et colobio episcoporum vestitum, cum
a delegantibus presbyter › vocaretur. Et ut ad suas
partes hæc traherent tum ille tum Salmasius multa
de hac re commenti sunt, et plurima in Eusebio et
Hieronymo observarunt, quæ, ut aiunt, castigatio-
‹
nem mereantur. › Primo, Eusebius martyres ipsos ad
Eleutherum epistolam scripsisse, qua commendant
Irenæum presbyterum, narrat. Eusebius autem ipsam
epistolam vidit, eamque etiam operi De passionibus
marlyrum a se conscripto integram inseruit, ideoque a quibus et quando conscripta est, ignorare non
potuit. Idem testatur et Hieronymus, qui vidit Eusebii De martyribus opuscula. Negant hi a martyribus scriptam esse; Salmasius ab episcopis, Blondellus a fratribus datam hariolatur. Blondellus pro
sua sententia Ruffinum advocat Eusebii interpretem
non satis accuratum. Hunc vult Eusebiana Græca
ita reddidisse ut ab Ecclesiis Galliarum, non a martyribus ea epistola scripta sit. Sed hæc aut ex oscitantia, aut manifesta fraude profecta sunt. Ruffinus
refert ecclesias Galliarum scripsisse, epistolas martyrum, qui apud eos consummati fuerant, proferentes, quas illi in vinculis per Asiam et Phrygiam
fratribus consistentibus scripserant; et Eleuthero
urbis Romæ episcopo, de pace eum Ecclesiæ commonentes; quique etiam Irenæum presbyterum tunc
adbuc Ecclesiæ Lugdunensis, supradicto urbis Romæ
episcopo commendabant. Uba illud quique > non
summati sunt, › aperte referendum est; exprimere
enim voluit id quod scripserat Eusebius, οἱ δὲ αὐτοὶ
μáprupes. Secundo Eusebii et Hieronymi sententiam
clare in Historia descriptam, et ex ipsis rerum
gestarum monumentis deductam, refellere se posse
sperat ex iis quæ ab Eusebio et Hieronymo alibi
scripta sunt, nempe in Chronicis. Ut hoc efficiat,
profert ex Scaligero verba Eusebii Græca, ubi ad
annum Marci Antonini septimum passiones Polycarpi et martyrum Gallicanorum simul referuntur.
Sed in Latinis Hieronymi, verba sic se habent:
‹ Persecutione orta in Asia Polycarpus et Pionius
fecere martyrium, quorum scriptæ quoque passiones
feruntur.
QUARTA PERSECUTIO.
‹ Plurimi in Gallia gloriose ob Christi nomen
interfecti; quorum usque in præsentem diem condita libris certamina perseverant. ›
Liquet ex his verbis, Eusebium celeberrima
martyria sub Marco Antonino facta in hunc unum
locum conjecisse; neque enim per totum Antonini
imperium alterius ullius martyrii meminit. Ubi
igitur quartæ persecutionis mentionem facit, eodem
loco duo insignia martyria, unum in Asia, alterum
in Gallia facta commemorat: non quod eodem anno,
sed sub eadem persecutione, hoc est sub ejusdem
Antonini imperio utrumque contigerit. Hanc Eusebii mentem fuisse palam est; nam in Historia pust
Chronicum canonem scripta, ubi de rebus ipsis
fusius agitur, persecutionem Gallicanam ad decimum
septimum ejusdem Antonini annum refert. Blondellus non tantum unicam hanc persecutionem, sed
eodem anno in Asia inceptam in Gallia finitam esse
statuit, errore gravi atque manifesto. Monet ipse
Eusebius Gallicanos martyria subiisse, σpodpóτspov
ἀναῤῥιπισθέντος τοῦ καθ᾿ ἡμῶν διωγμού, «cum
jam violentius resuscitata et reaccensa esset contra
Christianos persecutio, et quidem in quibusdam
terræ partibus. > Persecutio sub Marco orta per
multos annos duravit, nunc in hac, nunc in illa
provincia grassata, pro furore populi, aut præsidum
crudelitate. Sub Asiæ proconsule Quadrato passus
est Polycarpus episcopus Smyrnæ; sub Servilio
proconsule Sagaris episcopus Laodicea. Durante
hac persecutione, Antonino imperatori Melito
Asianus Sardiensis episcopus Apologeticum pro
Christianis tradidit, › ut Eusebius in Chronico ad
annum ejus decimum. Recte, inquit Valesius ad
Euseb. lib. iv, c. 26, id refertur anno 10 Marci An-·
tonini, anno scilicet post mortem L. Veri. › Idem
autem ad Proœınium libri quinti notat hoc male ab
Eusebio factum; observatque Melitonem Marco
Apologiam dedisse sub finem ejus imperii. Certe
illa quarta persecutio in Asia duravit usque ad illud
tempus quo scripsit Melito, sive ille 10 Marci anno,
sive sub finem imperii ejus Apologiam obtulit, sive,
quod ego verum esse puto, medio inter hæc inter-
'
col. 415–416page 184 of 211
PG 5:415Καίσαρ Μάρκος Αυρήλιος ᾿Αντωνίνος Σεβαστός Αρ μένιος, Αρχιερεὺς μέγιστος, δημαρχικῆς ἐξουσίας τὸ πέμπτον καὶ δέκατον, ὕπατος τὸ τρίτον. ο Ἀλλὰ τὰ μὲν ἐπ' Αντωνίνου τοιαῦτα ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὅπη τις ἐθέλῃ τιθέσθω, » μετίωμεν δὲ ἡμεῖς ἐπὶ τὴν τῶν ἑξῆς ἀκο τὴν τῶν ἑξῆς ἀκολουθίαν, ἐκθέμενοι καὶ τῶν παρ' αὐτοῖς τελειωθέν των μαρτύρων διαφόρους επιστολάς, ἃς ἐν δεσμοίς ἔτι υπάρχοντες τοῖς ἐπ' Ἀσίας καὶ Φρυγίας ἀδελ φοῖς διεχάραξαν Επέμενεν ἡ Ἐκκλησία ἡ Κορινθίων ἐν τῷ ὀρθῷ λόγῳ μέχρι Πρίμου ἐπισκοπεύοντος ἐν Κορίνθῳ. τυρῆσαι Ιάκωβον τὸν δίκαιον πάλιν ὁ ἐκ, θείου αὐτ τοῦ Συμεὼν ὁ τοῦ Κλεωπᾶ καθίσταται ἐπίση υπος.vallo. Mortuo L. Aurelio scripsisse Melitonem liquet,
quod in Apologia ejus non meminit, qui cum Marco
consors in imperio fuerat, sed filii Marci mentionem facit. Fieri autem hoc potuit cum Commodus
jam solus Cæsar esset, mortuo fratre, qui simul
cum eo Cæsar factus est, Pudente et Pollione coss.
Dum igitur Commedus Cæsar esset ante annum
Marci decimum quintum saltem finitum, Melito
Apologiam Marco Aurelio obtulit. Qua Apologia cum
aliis permotus, ut refert Chronici Alexandrini auctor, Marcus Aurelius, de sedanda persecutione ad
Commune Asiæ scripsit: id autem fecit 15 imperi
sui anno, ut ex ipsa inscriptione patet. Autoxpáτwp
Καίσαρ Μάρκος Αυρήλιος ᾿Αντωνίνος Σεβαστός Αρ
μένιος, Αρχιερεὺς μέγιστος, δημαρχικῆς ἐξουσίας
τὸ πέμπτον καὶ δέκατον, ὕπατος τὸ τρίτον. ο Imperator Cæsar M. Antoninus Aug. Armenicus, pontifex maximus, tribunicia potestatis 15, consul 5. ›
Miror equidem Valesium dixisse, hanc epistolam a
Marco scriptam esse canno primo ejus imperii,
cum ipse esset tertium consul. › Licet enim eo anno
tertium consul esset, is tamen 15 tribunicia: potestatis esse non potuit. At tertium consul dicebatur non
tantum eo anno, quo consulatum gessit, sed omnibus sequentibus, nisi alium consulatum iniret. Marcus autem postea consul uon fuit, ideoque per omnes imperii annos tertium consul dictus est, ut in
inscriptione Gruteriana:
IMP. CÆS M. AVREL. ANTONINVS AVG.
GERM. TR. P. XVII. COS. MII.
Quæ igitur in Asia 7 Marci anno persecutio cœpta
est, 15 ejusdem sedata est. In Gallia tamen statim
recruduit, et circa finem anni 17 passus est episcopus Lugduni Pothinus, Rufo et Orphito coss., ut
refert Chronicon Alexandrinum.
Tertio excipit Blondellus, Eusebium tradere persecutionem Gallicanam efferbuisse, ante victoriam
legione fulminatrici Marco partam, quæ 13 imperii
ejus anno contigit. Et quidem Eusebius post persecutionis narrationem illam bistoriam tradit; post
autem persecutionem contigisse non dicit, sed ea
potius quæ contrarium evincunt. Claudit enim persecutionis historiam his verbis: Ἀλλὰ τὰ μὲν ἐπ'
Αντωνίνου τοιαῦτα· «Atque talia sunt quæ sub Antonino contigerunt, › lib. v, cap. 4. Hæc enim quæ
proxime enarraverat, ad postrema illius imperatoris tempora referebat. 'Tuir vere narrationem quant
dam statim interserit de Legione fulminea, quam
velut incertam reliquit: ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὅπη τις
ἐθέλῃ τιθέσθω, «sed de his quisque pro arbitrio suo
slaluat;» μετίωμεν δὲ ἡμεῖς ἐπὶ τὴν τῶν ἑξῆς ἀκοZoublay, ‹nos vero ad historiæ ordinem redeamus.,
Narrationem igitur illam de legione fulminea extra
τὴν τῶν ἑξῆς ἀκολουθίαν, sive historiæ ordinem,,
secundum rerum gestarum consequentiam interseruisse se fatetur. Redit igitur ad finem persecutioBIS, ad mortem Pothini, et successionem Irenæi in
episcopatu Lugdunensi.
PROLEGOMENA.
Quarto persecutionem Gallicanam excitatam esse
ait Blondellus non sub episcopatu Eleutheri, sed
Soteris, qui ad Marci decimum aunum sedit, ut ex
Ecclesiæ Romanæ tabulis observat, quæ aliter annos pontificum quam Eusebius disponunt. Sed hæc
discrepantia nullam in hac re difficultatem creat.
Sive enim Marci 10, ut statuit pseudo-Damasus,
sive 16, ut Eusebius, sedem Romanam primo occupavit Eleutherus, 17 Marci anno Romæ idem episcopus fuit, cum ei Irenæus sub presbyteri nomine
a martyribus commendatus est. Hæc igitur objectio
nehilum quidem proficit, nisi prius probatum sit,
7 Marci persecutionem Gallicanam et excitatam et
finitam esse, et Pothinum eo tempore martyrio coronatum, et Irenæum statim successisse, quæ probari nullo modo posse jam ante ostendimus. Nam
Eusebii Chronicon aliter intelligendum, quod Orosius, Paulus Diaconus, Freculphus aliique secuti
sunt, certissimis argumentis evicimus. Eaque vera
esse vel hinc aperte colligitur. In Chronico Eusebii
ad 11 Marci annum hæc notantur: Pseudo-prophetia, quæ Cataphrygas nominatur, accepit exordium, auctore Montano, et Priscilla, Maximillaque
insanis vatibus. At ante hujus hæreseos exortum
in Galliis martyria, saltem hæc de quibus agimus,
visa non sunt. Ipsi enim martyres Gallicani de controversia ex Montani hæresi orta sententiam suam
protulerunt, ut ex vetustissimis corum monumentis
tradit Eusebius, Hist. L. v, c. 3. Fratres quippe
Gallicani hac dissensione orta judicium suum piotulerunt: ἐκθέμενοι καὶ τῶν παρ' αὐτοῖς τελειωθέν
των μαρτύρων διαφόρους επιστολάς, ἃς ἐν δεσμοίς
ἔτι υπάρχοντες τοῖς ἐπ' Ἀσίας καὶ Φρυγίας ἀδελ
φοῖς διεχάραξαν· «prolatis interfectorum apud se
martyrum varijs epistolis, quas Mli, dum in vinculis adhuc essent, ad fratres in Asia et Phrygia degentes scripserant. Ex vetustissimis igitur Ecclesiæ Gallicanæ monumentis tradit Eusebius et Pothinum a Lugdunensibus episcopum proprie secundum
illum ordinem, quem in Ecclesia tenebat, appellatum esse, et Irenæum etiam presbyterum, cum
adhuc tantum presbyter esset, nec in episcopatu
Pothino successisset. Vidit, opinor, Dallæus hæc
vera esse, ideoque a Blondelliano argumento prorsus abstinuit. Hoc igitur extra controversiam posito
rcliqua persequamur.
Hegesippus sub eodem Eleuthero eamdem appelationem cum Ignatio caste observavit. Plurimos
‹ episcopoз › se adiisse ait, cum Romam proficisceretur, sub Aniceto, cujus tum diaconus erat Eleutherus. Ejus verba sunt: Επέμενεν ἡ Ἐκκλησία ἡ
Κορινθίων ἐν τῷ ὀρθῷ λόγῳ μέχρι Πρίμου επισκο
πεύοντος ἐν Κορίνθῳ. «Corinthiorum Ecclesia in
recta fide permansit usque ad Primum Corinthi episcopum.» Idem de Hierosolymitanis: Metà to µap
τυρῆσαι Ιάκωβον τὸν δίκαιον πάλιν ὁ ἐκ, θείου αὐτ
τοῦ Συμεὼν ὁ τοῦ Κλεωπᾶ καθίσταται ἐπίση υπος.
‹ Post martyrium Jacobi Justi, rursum ex avunculo
col. 417–418page 185 of 211
PG 5:417σθαι αὐτὸν ἐπίσκοπον ὑποφθείρειν. « καὶ ἐπίσκοπος καὶ μάρτυς, καὶ Θρασέας καὶ ἐπί σκοπος καὶ μάρτυς ἀπὸ Εὐμενίας. Τί δὲ δεῖ λέγειν Σάγαριν καὶ ἐπίσκοπον καὶ μάρτυρα; 1 Ἑπτὰ μὲν ἦσαν συγκ γενεῖς μοι ἐπίσκοποι, ἐγὼ δὲ ὄγδοος· « Πέπομφα ὑμῖν καὶ Κλαυδίου Απολλιναρίου τοῦ μακαριωτάτου γενομέ του ἐν Ἱεραπόλει τῆς ᾿Ασίας ἐπισκόπου γράμματα. Λίλιος Πούλιος Ιούλιος ἀπὸ Δεβελτοῦ Κολωνείας τοῦ Θράκης ἐπίσκοπος, τόπον πρεσβυτέρους ἄνδρας δοκί τόπον πρεσβύτεροι ἡ κατὰ τόπονJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIAN.E. PARS II.
ejus Symeon Cleopæ filius episcopus constituitur. cienti videbatur. Presbyterum quidem se vocat
Et statim: "Apxɛtai dè ¿ Oébovðiç did to µh yɛvéσθαι αὐτὸν ἐπίσκοπον ὑποφθείρειν. «Primus Thebu
this, quod episcopus factus non sit, Ecclesiam occulte vitiare aggressus est.» Ita semper episcopos
suo nomine indigitat, nunquam presbyteros vocat,
apostolorum temporibus proximus Hegesippus. Ita
Polycrates Ephesinorum episcopus, in epistola ad
Victorem papam, de episcopis semper Ignatiano
more loquitur: "Etɩ dề xai Ilodúxapros ¿ ¿v Ľµúpvη
καὶ ἐπίσκοπος καὶ μάρτυς, καὶ Θρασέας καὶ ἐπίσκοπος καὶ μάρτυς ἀπὸ Εὐμενίας. Τί δὲ δεῖ λέγειν
Σάγαριν καὶ ἐπίσκοπον καὶ μάρτυρα; 1 Polycarpus
quoque qui apud Smyrnam episcopus et martyr
fuit, itemque Thraseas Eumeniæ episcopus et martyr. Quid Sagarin episcopum eumdemque martyrem
attinet dicere? › Seipsum etiam episcopum vocat
non minus quam Ignatius: Ἑπτὰ μὲν ἦσαν συγκ
γενεῖς μοι ἐπίσκοποι, ἐγὼ δὲ ὄγδοος· «Septem erant
mihi affines episcopi, ego autem octavus.» Ostendit
magnum esse numerum eorum qui sibi aderant
cum ad Victorem scriberet: omnes episcopos vocat,
quod episcopi essent, nec unquam presbyteri nomine utitur. Serapion secundi sæculi scriptor 11
Commodi imperatoris anno Antiochiæ episcopus
ordinatus, epistola ad Caricum et Ponticum his
verbis de Apollinare scripsit: Πέπομφα ὑμῖν καὶ
Κλαυδίου Απολλιναρίου τοῦ μακαριωτάτου γενομέτου ἐν Ἱεραπόλει τῆς ᾿Ασίας ἐπισκόπου γράμματα.
Beatissimi Claudii Apollinaris, Hierapolitanæ urbis in Asia episcopi, litteras ad vos misi. › In bac
autem epistola legebantur variorum episcoporum
subscriptiones, qui nomina cum titulis simul non
verebantur scribere: ut Λίλιος Πούλιος Ιούλιος
ἀπὸ Δεβελτοῦ Κολωνείας τοῦ Θράκης ἐπίσκοπος,
aliique complures: neque episcoporum ullus preshyteri nomine mulctatus deprehenditur.
Præterea Anonymus apud Eusebium l. v, c. 16 in
Excerptis trium librorum quos contra Cataphrygas
scripsit, perpetuo nominibus episcopi et presbyteri
distincte et caste utitur; seipsum presbyterum
fuisse indicat, Zoticum Otrenum compresbyterum
appellat, Ancyranæ Ecclesiæ presbyteros toùç xată
τόπον πρεσβυτέρους vocat, alios autem ἄνδρας δοκίpal mismos, viros probatos vel spectabiles et episcopos, Zoticum nempe Comanensem,
et Julianum Apameum. Mire hæc ad suam causam
a Blondello omissa trahit Dallæus. Anonymus ille
• se quidem, inquit, presbyterum et Zoticum
quemdam Otrenum (sympresbyterum suum vocat,
cum tamen ex iis quæ a se apud Aucyram Galatiæ
gesta narrat, satis appareat eum, adeoque et collegam Zoticum, utrumque in primo sacerdotum ordine fuisse.» Ut quis qui episcopus esset historianı
sui temporis et res ab ipso gestas meniorans, se
presbyterum vocaret, aliumque etiam coepiscopum
suo titulo, ea præsertim ætate qua episcopi summum in Ecclesia principatum sine controversia obtinebant, simul spoliaret, mirum mihi vel inspiAnonymus, Zoticum etiam Otrenui, et Ancyranorum presbyterorum mentionem facit; sed hos OMnes episcopos sive primi ordinis sacerdotes fuisse,
ex ipsa gestorum narratione colligere se posse putavit vir doctissimus, cum tamen ad probandum
aut ipsius anonymi aut Zotici compresbyteri «piscopatum ex historia nihil afferat. Et quidem pro
anonymi ipsius episcopatu quid afferri possit non
video, si verba apud Eusebium spectes; quod si
Ruffinum interpretem consulas, aut, qui eum secttus est, Martyrologii Romani auctorem Martii 10,
erit Apollinaris Hierapolitanus episcopus. Sed errasse Ruffinum constat; non enim Eusebius affirmat
Apollinarem hæc scripsisse, sed alium quemdam
ex eloquentibus viris quos Apollinari adjungit, ut
jampridem a viris doctis Halloixio et Valesio et
observatum et abunde probatum est. De Zotico
quod ait, apertissima fallacia est. Zoticum quidem
compresbyterum suum vocat, sibi in disputatione
cum Montanistis astantem; Zoticum-etiam episcopum vocat; sed ille quem compresbyterum appeltat, Otrenus fuit; ille quem episcopum nominat,
Comanensis. Otrum in Phrygia Salutari, Comena
in Armenia secunda fuit. Otrenus ipsi astare dicitur, cum jam 13 post mortem Maximillæ anni fluxissent; Comanensis examinavit spiritum Maximillæ
dum adhuc viveret et insaniret. Duo igitur apud
anonymum Zotici fuerunt, presbyter Otrenus, et
episcopus Comanensis. Vidit hæc perspicacissimus
H. Valesius et admonuit, distinguendum hic Zoticum Otrenum a Zotico Comanensi; nam Comanensis ille antiquior fuit. › Cur autem illos, qui Ecclesiæ Ancyranæ presbyteri vocantur, episcopos
faciat, miram rationem affert Dallæus: nempe quia
anonymum ‹ rogarant, ut quæ coram ipsis disputaverat, litteris mandare vellet. Illa enim cura,
inquit, proprie ad præpositos primi ordinis pertinet. Papa! Erat Ancyræ anonymus: et ol xarà
τόπον πρεσβύτεροι (ut paulo ante, ἡ κατὰ τόπον
Exxnoia), hoc est, ejus loci, seu Ecclesiæ Ancyranæ presbyteri, › hoc ab eo postulant. An plures
tunc temporis Ancyræ erant episcopi? Minime
certe. An rogare aliquem ut scribat, officium est
episcopi presbyteris minime competens? Non puto.
Si id verum sit, nemo, opinor, Dallæum rogavit ut
disputationem hanc litteris mandaret. Petebant
presbyteri ut contra Montanistas scriberet, idem
diu ante injunxerat episcopus Avircius Marcellus;
ab illis rogatus, ab hoc nitas tres libros
conscripsit sive anonymus, sive Asterius Urbanus:
in quibus et seipsum et Zoticum Otrenum, et An -
cyranæ Ecclesiæ presbyteros nominat, Zoticum
autem Comanensem et Julianum Apameum ‹ episcoporum titulo cohonestat.
Denique quamvis canones apostolici ab apostolis
ipsis scripti non sint, constat tamen, ex ipsis quamplurimos secundo sæculo conditos fuisse. Eos autem distinctionem hanc inter episcopos et presby-
col. 419–420page 186 of 211
PG 5:419τέρους πρεσβύτερονPROLEGOMENA.
teros caste et perpetuo observasse, non est cur necessarium videbatur præcipue inculcabat, ut ab
probem, cum Dallæus hoc nobis libentissime largiatur. Hi canones, inquit, in duos diversos ordines episcoporum et presbyterorum perpetuo dividunt, plurimum inter se et nomine, et jure, et
statu, et auctoritate differentes,, De pseudepigraphis apost. lib. 111, cap. 18. Ex his autem omnibus
abunde patefacta est primæ assertionis veritas,
alios quamplurimos secundi sæculi scriptores idem
discrimen inter vocabula episcopatus et presbyteratus observasse, quod observat Ignatius noster.
Quare quod ad modum loquendi in hac re attinet,
potuit ejusdem ætatis cum his omnibus esse Ignatius epistolicus, quod nos cum Salmasio et Albertino sentimus.
hæreticis et schismaticis caverent, ne illi latius
adhuc serperent. Remedium buic mało maxime opportunum indicabat, ut clero suo omnes adhærerent,
et Christianam unitatem colerent; omnesque cleri
ordines sui loci dignitatem obtinerent. Crebro igitur
ordines sacros distinguit et enumerat, et singulorum
ordinum nonnullos jam suo officio fungentes nom:-
nat; hæc autem recte fieri non potuerunt, nisi et
ordinum nomina distincte enuntiaret. Neque enim
tres ordines bene distinguere, aut cuique sua officia
et dignitates recte assignare potuit, nisi cuique
etiam proprium aliquod nomen affigeret; neque
singulares homines tunc temporis certis ordinibus
distinctos, et officia diversa in eadem ecclesia exsequentes, commendare potuit, nisi sub certi gradus nomine atque charactere. Quis enim tres gradus enumerans, presbyteros, et presbyteros, et
diaconos diceret? quis presbyteros presbyteris subjectos esse debere doceret? quis duos ministros
eodem tempore diversa et distincta officia et opere,
et statu, et dignitate sortitos indiscriminatim presbyteros appellaret? Episcopi nomen toties in Scripturis memoratum tunc non evanuisse constat;
nemini simplici presbytero ea ætate attributum esse
ex omnium scriptorum silentio apparet; erat itaque
primo ordini tunc reservatum et appropriatum; et
absurde locutus esset Ignatius, ipse etiam episcopus, si nomen primo ordini concessum inferiori
tribuisset; et cum presbyteros moneret, ut suo
quique episcopo parerent, ipsos a quibus obedientiam postulabat episcopos, aut illum, cui obedientiam præstandam docebat, presbyterum appellasset. Æque enim absonum videtur, ut quis episcopos episcopo, aut presbyteros presbytero subjectos
esse deberc doceret, et in eo argumentum collocaret, præsertim cum de schismate tractaret, in
qua re notissimum est, Ecclesiæ salutem in summi
sacerdotis, hoc est episcopi, dignitate pendere; cui
si non exsors quædam et ab hominibus eminens
detur potestas, tot in Ecclesia efficientur schismata,
quot sacerdotes, hoc est presbyteri.
Secunda assertio est: Nullum secundi sæculi
scriptorem adeo promiscue vocabulis episcopi et
presbyteri usum esse, ut simplici presbytero in secundo ministerii gradu constituto unquam episcopi
nomen tribueret. lloc adeo aperte verum est, ut illi
ipsi, qui confusioni nominum tantopere inhærent,
et apostolos id fecisse maxime contendunt, ne unum
quidem locum ex omnibus illius sæculi monumentis adhuc afferre potuerint quo quispiam qui presbyter tantum esset, nec presbyteris cum auctoritate præesset, episcopus diceretur. Miror itaque
Dallæum hoc Ignatio epistolico objicere, ut eum
ex secundo sæculo ejiciat, et ad finem tertii aut
quarti initium deprimat; cum omnes ejusdem sæculi scriptores episcopi noinen pari cum discrimine
et reverentia supremo ordini semper tribuant, secundo nunquam. • Episcopum apostoli, inquit,
interdum dicunt qui secundi ordinis est; episto -
larum scriptor nunquam: hoc ubique nomen constantissime pro summi gradus præposito usurpans. Quæ de apostolis dicit, quantum contra
suos faciunt, nunc non discutio; quæ de Ignatio
loquitur, eum non magis feriunt quam omnes
ejusdem ætatis scriptores ab ipso etiam maxime
laudatos; qui quoties episcopum nominant, ubique
illud nomen pro summi gradus præposito usurpant.
Unicum igitur crimen Ignatii nostri restat, quod
eos qui revera episcopi essent, nunquam presbyteros vocarel, cum eo nomine illos indigitarent
ejusdem ætatis scriptores, ut illi volunt, omnes; ut
nos ostendimus, perpauci. Sed et hic optima ratio
reddi potest, quare cum iis potius loqueretur Ignatius, qui presbyteri nomen non minus quam episcopi distincte et proprie usurpabant, quam cum
illis, qui nomen presbyteri aliquando episcopo tribuebant; quia rei ipsi quam tractabat convenientior multo fuit horum distincta quam illorum conſusa istius vocis usurpatio. Confluebant ad eum in
itinere ab ecclesiis Asiæ et episcopi, et presbyteri,
et diaconi complures ordine et munere et nomine
et dignitate distincti; de suarum ecclesiarum statu
eum certiorem faciebant: ad illorum ecclesias epistolas exarabat, sub martyris auctoritate, et summi
in Syria episcopi, monita iis dabat. Quod ei maxime
Sit igitur tertia assertio: Nullum omnino secundi sæculi scriptorem, cum gradus enumerat,
aut cum de singularibus sui temporis ministris
loquitur, nomen presbyteri ei qui episcopus esset
tribuisse. Nonnullos quidem adducit Dallæus tum
Græcos tum Latinos, a quibus primi gradus sacerdotes presbyteri › dicerentur; sed si singulos excutiamus, aut id non dicunt quod ille vult, aut ita
nomen presbyteri usurpant, cum gradus non enumerant, aut de suæ ætatis episcopis nou loquuntur.
Papias, in Fragmentis quæ supersunt, nunc æsσб³τέρους plurali numero, nunc πρεσβύτερον singulari
de unico Joanne usurpat. Cum plurali numero adhibet, non liquet eum vel de hoc vel illo gradu vel
ordine speciatim intelligendum esse; potius ea vox
generali sensu accipienda est, quo ætate majores
col. 421–422page 187 of 211
PG 5:421τὸν πρεσβύτερον πρεσβύτερον ôπ ρος ἔλεγεν: Μάρκος μὲν ἑρμηνευτής Πέτρου γενό μενος ὅσα ἐμνημόνευσεν, ἀκριβῶς ἔγραψεν. οἱ πρὸ Σωτηρος πρεσβύτεροι, οι πρὸ σοῦ πρεσβύτεροι, οἱ πρὸ αὐτοῦ πρεσβύτεροι, οἱ πρὸ ἡμῶν πρεσβύτεροι. лρеσб πρεσβυ Ἐπεὶ καὶ αἱ ἐνταῦθα προκοπαὶ ἐπισκόπων, πρεσβυτέρων, διακόνων μιμήματα, οἶμαι, ἀγγελικής δόξης καθεστῶτα ἐπίσκοπον ἐπισκόπους καταστήσων πρεσβύτερον, πρεσβύτην, Ταῦτα, ἀδελφοί, οὐκ ἐμαυτῷ ἐπι τρέψας γράφω ὑμῖν περὶ τῆς δικαιοσύνης· ἀλλ' ἐπεὶJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
seu antiquiores simpliciter significare solet. Cum Neque enim Irenæus unquam Victorem sibi synenim Papias putaret ex viva voce hominum superstitum plus utilitatis capi potuisse, quam ex librorum lectione; quærebat ex iis qui erant ipso 'seniores, quid illi audiverant ab iis qui illis etiam
ipsis seniores erant; atque ita tandem perveniebat
ad testimonia apostolorum viva voce tradita. Quærebat a discipulis apostolorum, ipse enim nullius
apostoli discipulus fuit. Presbyteros omnes apostolos, omnesque Christi Domini discipulos vocat, de
hoc vel illo ordine ministerii evangelici ab apostolis instituto non omnino agit. Joannem quemdam
ab apostolo distinctum sape τὸν πρεσβύτερον vocabat; sed´fieri potest ut ille secundi ordinis sacerdos
fuerit; certe primi fuisse veterum nemo dixit; nimis autem incerta sunt, quæ in Clementis Constitutionibus, de Joanne a Joanne episcopo facto refe
runtur. Marcum qui volunt ab eo etiam πρεσβύτερον
dictum, verba apud Eusebium ita interpretantes:
Hoc senior Marcus dixit Petri interpres, falluntur. Aliud ea verba sonant. Kal toŭro ôπρος ἔλεγεν: Μάρκος μὲν ἑρμηνευτής Πέτρου γενόμενος ὅσα ἐμνημόνευσεν, ἀκριβῶς ἔγραψεν. Quæ
satis commode a Ruffino versa sunt: ‹ Etiam hoc
(inquit) presbyter narrabat, quod Marcus interpres
fuerit Petri, et quæcunque meminerat ab eo dicta,
conscripserit. > Utcunque sit, Papias nunquam
gradus ecclesiasticos enumerat, nunquam officia
distinguit; nusquam episcoporum, aut diaconorum
mentionem facit; nunquam de episcopo aliquo singulari aut presbytero, qui cum ipse scriberet in
vivis esset loquitur. Idem etiam de Irenæo dicendum; presbyteros generaliter vocat episcopos, sed
aunquam, gradus enumerans, singulares viros,
qui episcopi fuerant, presbyteros appellat; sed
semper amtiquos, quales erant οἱ πρὸ Σωτηρος
πρεσβύτεροι, οι πρὸ σοῦ πρεσβύτεροι, οἱ πρὸ αὐτοῦ
πρεσβύτεροι, οἱ πρὸ ἡμῶν πρεσβύτεροι. Cum autem
de præsente episcopo agit, sub quo ipse scripsit,
proprie et ad modum Ignatii loquitur, lib. í, c. 3:
Fundantes igitur et instituentes beati apostoli
Ecclesiam, Lino episcopatum adıministrandæ Ecclesiæ tradiderunt. Succedit autem ei Anacletus;
post eum tertio ab apostolis episcopatum sortitur
Clemens; et reliquis enumeratis: Cum autem
successisset Aniceto Soter, nunc duodecimo loco
episcopatum ab apostolis habet Eleutherius. › Male
igitur Dallæus ex nescio qua apostolici sermonis
lege postulat, ut S. Ignatius Damam, Onesimum,
et Polybium, non minus quam Irenæus Anicetum,
Pium, Hyginum, Telesphorum, presbyteros, vocacum hi Irenæo antiquiores fuerint, illi Ignatio
coævi, quos necesse ei fuit a presbyteris distinguere. Pejus autem multo Salmasius in Apparatu
‹ nec muneris, nec dignitatis inter episcopum et
presbyterum divisionem Victoris tempore exstitisse >
vel inde probari putavit, quia non solum ipsum,
sed etiam anteriores episcopos Romanos лρеσбπρεσβυcipuv nomine appellatos constat ab Irenæo et aliis.»
chronon presbyterum vocavit, neque dum antèriores presbyteros vocat, episcopos Victoris tempore ecclesias gubernantes presbyteros appellari
solitos ostendit. Clemens Alexandrinus quid de hac
re scripserit videamus. De perfecto suo Christiano,
sive Gnostico locutus, addit: «Hic est revera presbyter Ecclesiæ, et verus diaconus divinæ voluntatis. › At hæc non ita diceret, ‹ si qua apud nostros
dignitas esset presbyteratu superior. Sed quare
non eum diceret presbyterum, licet episcopatus sit
presbyteratu superior, quem diaconum dixit, licet
diaconatu superior sit presbyteratus? Profecto ita
Clemens eum appellavit, cum ipse sciret ac doceret
apud nostros dignitatem fuisse presbyteratu superiorem; nam statim postquam hæc scripserat, ait:
Ἐπεὶ καὶ αἱ ἐνταῦθα προκοπαὶ ἐπισκόπων, πρεσβυτέρων, διακόνων μιμήματα, οἶμαι, ἀγγελικής δόξης
Tuyxávovstv. Secundum Clementem igitur, quemadmodum □poxoxt seu profectus est a diaconatu ad
presbyteratum, ita etiam лpоxoлt seu profectus est
a presbyteratu ad episcopatum: et hos tres ordines
non tantum ordinum angelicorum imitamenta quædam esse putat; sed et ab ipsis apostolis in Ecclesia
institutos, et diversis distinctisque præceptis niunitos credidit, ut ex tertio Pædagogi libro ostendimus. Ubi igitur ordines seu gradus enumerat, utrobique cum Ignatio nostro episcopos, presbyteros
et diaconos proprie et distincte agnoscit. Sed ‹ in
quodam ex ejus Operibus quod apud Eusebium exstat fragmento, quem primo episcopum dixerat,
eumdem paulo post presbyterum dicit. > Fecit hoc
quidem in homilia jam tandem sub Origenis nomine edita, quod miror et Blondellum et Dallæum
latuisse; sed quomodo id fecerit videamus. Hominem illum, quisquis fuit, καθεστῶτα ἐπίσκοπον sub
Joanne apostolo tradit, cum ipse apostolus regiones
illas peragraret, ἐπισκόπους καταστήσων apostolum
ipsum ita eum alloquentem introducit: "Aye &, 8
nioxone, hoc est, sui temporis episcopum eo nomine quasi officio apprime congruente compellantem. Ipse autem Clemens post annos centum, hunc
quem et ipse et apostolus episcopum appellarent,
semel πρεσβύτερον, semel πρεσβύτην, ut apostolum
ipsum tòv yépovta vocat. Nil igitur contra morem
Ignatii fecit. Quinetiam Polycarpum secundum præsentem Ecclesiæ statum apud Philippenses scripsisse
non dubito. Illis quidem præcipit ut subjecti sint
• presbyteris et diaconis sicut Deo et Christo. Sed
quis dabit, episcopum Philippensium tunc in vivis
fuisse? Quis præstabit Philippenses ideo a Polycarpo consilium non emagitasse, quod tunc teinporis episcopo ipsi haud potirentur? Ita enim ipse
eos alloquitur: Ταῦτα, ἀδελφοί, οὐκ ἐμαυτῷ ἐπι
τρέψας γράφω ὑμῖν περὶ τῆς δικαιοσύνης· ἀλλ' ἐπεὶ
Sμɛię poеxaλéσaσbé μe. Hæc autem, fratres, non
meo arbitrio, vobis de justitia scribo, sed quod vos
ad me provocastis. In causa, ut opinor, Valentis
presbyteri, quam judicio Polycarpi permittebant.
›
col. 423–424page 188 of 211
PG 5:423Πολύκαρπος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ πρεσβύτεροι.Hæc igitur cum incerta sint, nibil certi ex sermone
Polycarpi afferri potest. Sed, inquit Dallæus, Polycarpus se, et eos, quorum nomine Philippensibus
scribit, episcopos presbyteros dicit, Polycarpus,
et qui cum eo sunt presbyteri. › Hæc quidem epistolæ ejus inscriptio est, Πολύκαρπος καὶ οἱ σὺν
αὐτῷ πρεσβύτεροι. Sed an ille qui nomen suum
tantum refert, se presbyterum dicit? An cum nemine nisi cum presbytero presbyteri esse potue+
runt? Annon cum episcopo presbyteri esse solebant? Ex his exsculpi nullo modo potest, Polycarpum seipsum presbyterum vocasse: ut neque illad,
eos quos vocat presbyteros quosque sibi adjungit,
episcopos fuisse. Nemo enim dubitat quin in Ecclesia Smyrnensi Polycarpo episcopo adjuncti fuerint presbyteri; cum igitur ad ipsum provocassent
Philippenses, quare alios ex Asia episcopos convocaret, et suo presbyterio contentus non esset,
equidem non video. Et hi quidem quatuor Græci
sunt secundi sæculi scriptores, quos advocat vir
doctissimus; quintum enim anonymum jam ante
expunximus.
Latinorum autem illius memoriæ mirum texit catalogum. Primum Irenæi interpretem refert, quem ita
‹ locutum esseɔ, dicit, «et ex quo quæ fuerunt frenæana pleraque se descripsisse fatetur. Quare enim
aliter loqueretur Irenæi interpres quam locutus est
Irenæus? Aut quid auctoritas interpretis huic rei
confert, nisi quod Irenæum ita scripsisse persuasum habeɔmus, quod nemo negat? Sive secundi
sæculi fuerit interpres ille, sive sequioris alicujus, perinde est; nullam ille vim argumento
addit. Qui putant eum ejusdem cum Irenæo ævi
fuisse, ipsum Irenæum fuisse hariolantur; ita unus
tantum ex auctore et interprete testis conficitur.
Qui existimant ejusdem cum Tertulliano ætatis
esse, ¤ihil aliud afferunt, nisi quod ante S. Augustinum scripsisse videatur; contra quæ multa objici possent, si res ipsa tali defensione indigeret. Irenæi interpreti subjungit Pium Romæ episcopum
cujus epistolam Justo episcopo Viennensi directam
nobis objicit; quam tamen ‹ non ab omni imposturæ suspicione liberam, olim Blondellus judicavit. Ille quidem, quisquis est, de presbyteris qui
ab apostolis educati fuerunt, loquitur, sed jam, cum
scriberet, mortuis: quod ad rem uihil. In eadem
autem epistola de sui temporis clericis Ignatiano
more loquitur, secundi ordinis clericos diserte presbyteros appellat: Salutant te Soter et Eleutherius digni presbyteri. Tunc enim ipse Romæ episcopus fuit; Soter autem et Fleutherius ibidem proprie dicti, si forte, presbyteri. Si forte, inquam;
nam post Pii decessum Eleutherium Aniceti diaconum fuisse testatur Hegesippus. Idem in altera epistola ejusdem farinæ, Verum collegam suum nominat, Justum Viennensem ejus loco constitutum et
colobio episcoporum vestitum agnoscit: ad quem
sic scribit: ‹ Presbyteri et diaconi non ut majorem
sed ut ministrum Christi te observent. > Ac rursus:
В
PROLEGOMENA.
Presbyter pastor titulum condidit.» Accurate
igitur distinctionem ordinum nominumque observavit Pius ille, cum de clero sui temporis loqueretur.
Nec minus infeliciter hunc pro communione nominum attulit Dallæus, quam pro paritate ordinum
Blondellus, quem adeo clare refutavit Hammundus
noster. Hi sunt præclari duo testes secundi sæculi
adversus Ignatium producti; quibus miror eum,
cum tanta inopia premeretur, non addidisse Victoris papæ testimonium a Blondello et Salmasio productum, quod ejusdem plane cum illo Pii farinæ est,
Ex illo enim colligit Blondellus, apostolorum suc
cessores et convictores Ecclesiarum ad Victors
tempora rectores presbyteros fuisse. Sed vidit, opimor, apertum hoc esse mendacium; nemo enim qui
apostolorum convictor fuerat, Victoris ætate Ecclesiam regebat. Planus ille aliter Pium papam loquentem repræsentat: ‹ Presbyteri illi, qui ab apostolis educati neque ad nos pervenerunt, cum quibus simul verbum fidei partiti sumus, a Domino
vocati in cubilibus æternis clausi tenentur. › Sub
Pio igitur episcopatum tenente omnes presbyteri
apostolorum convictores demortui fuerunt, et, ut
ille voluit, ‹ æternis cubilibus clausi. › Post Pium
sedit Anicetus, post Anicetum Soter, post Soterem
Eleutherus, post Eleutherum Victor. An igitur presbyteri illi æternis cubilibus perruptis resurrexerunt,
ut ad tempora Victoris et nescio cujus Desiderii
Viennensis episcopi, ecclesias gubernarent? Ipsius
Blondelli verba sunt, Apologiæ sectione quinta:
• Observaverit igitur lector, Pio sedente (inter annum 146 et 150) mortalitatem explevisse quotquot
Romæ superfuerant apostolorum discipuli. › Pio
autem tanquam fratrem scriptorem adjungit Græcum Hermam Pastorem. Sed illum Pii fratrem. fuisse
quis credet? Supposititii Tertulliani, aut Libri
pontificalis auctoritas tanta non est, ut verum illud
esse credamus, quod Irenæus qui sub Pio rixit,
quod Tertullianus ipse, quod Hieronymus prorsus
ignorasse cognoscuntur. «Eo igitur factum non videtur, ut Hermas ministeria Ecclesiæ a Christo
data obiter alicubi commemorans non alios recenseat quam apostolos et episcopos et dectores et
ministros, id est diaconos.» An quia Pius episcopos ab apostolis educatos presbyteros vocabat, ideo
Hermas presbyteri nomen omisit, presbyteros autem ipsos sub episcopis complexus est? Quænam
hæc ratio est? Sed neque verum est, multo minus
certum, Hermam presbyteros sub episcopis complexum esse; quos sub doctoribus potius complexus est. Ut in passione S. Perpetuæ legimus: ‹ Et
exivimus et vidimus ante fores Optatum episcopum
ad dextram, et Aspasium presbyterum doctorem
ad sinistram. Ut Tertullianus: «Quid ergo si
episcopus, si diaconus, si vidua, si virgo, si doctor,
si etiam martyr lapsus a regula fuerit. Ubi doctorem sine dubio pro presbytero posuit. S. Cyprianus, epistola 24: «Quando cum presbyteris
doctoribus lectores diligenter probaremus. Blon-
>
col. 425–426page 189 of 211
PG 5:425ἐπισκόποις καὶ διακόνοις,: Τί τοῦτο; Μιᾶς πόλεως πολλοὶ ἐπίσκοποι ἦσαν; Οὐδαμῶς· ἀλλὰ τοὺς πρεσβυτέρους οὕτως ἐκάλεσε· τότε γὰρ τέως ἐκοινώνουν τοῖς ὀνόμασι, καὶ διάκονος ὁ ἐπίσκοπος "Οτι γὰρ ἐπίσκοπος ἦν, φησὶ πρὸς αὐτὸν, Χεῖρας ταχέως μηδενὶ ἐπιτίθει. Οπερ οὖν ἔφην, καὶ οἱ πρεσβύτεροι τὸ παλαιὸν ἐκαλοῦντο ἐπίσκοποι, καὶ οἱ ἐπίσκοποι πρεσβύτεροι καὶ διάκονοι τοῦ Χριστοῦ ὅθεν καὶ νῦν πολλοὶ συμπρεσβυτέρῳ ἐπίσκοποι γράφουσι καὶ συνδιακόνῳ, λοιπὸν δὲ τὸ ἰδιάζον ἑκάστῳ ἀπονενέμηται ὄνομα, ὁ ἐπίσκοπος καὶ ὁ πρε Διαλεγόμενος πὼν τίνα μὲν ἔχειν, τίνων δὲ ἀπέχεσθαι χρὴ, καὶ τὸ τῶν πρεσβυτέρων τάγμα ἀφεὶς, εἰς τοὺς διακόνους μετεπήδησε. Τί δήποτε; ὅτι οὐ πολὺ τὸ μέσον αὐτῶν καὶ τῶν ἐπισκόπων, καὶ γὰρ καὶ αὐτοὶ διδασκαλίαν εἰσὶν ἀναδεδεγμένοι καὶ προστασίαν τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἃ περὶ ἐπισκόπων εἶπε, ταῦτα καὶ πρεσβυτέροιςJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
ordines ministrorum in Ecclesia Christi fuisse, episcopos, presbyteros et diaconos. Ostendimus hujus
partis capite primo jam tum in Ecclesiis Asia episcopos exstitisse, cum S. Ignatius ad martyrium festinaret. Diximus neminem unquam scriptorem
Christianum et catholicum dixisse pauciores ordines quam tres exstitisse secundo sæculo, aut ulla
ejus parte, etiam illos omnes qui episcopi et presbyteri nomina in apostolorum scriptis confusa esse
existimabant, aut tunc cum ipsi apostoli scriberent,
aut saltem ante secundum sæculum tres ordines
seu gradus tradidisse; quod hoc loco satis opportuno demonstrandum suscepi. Sunt autem hi ex
veteribus, ut opinor, omnes, aut certe præcipui, S.
dellus quidem affirmat constare apud Hermam, veteres scriptores, ab apostolorum tempore hos tres
doctores ad episcopos præcipue referri, cum episcopatum gessisse dicantur; dolose, ut solet. Verba
llermæ sunt visione 3: ‹ li sunt apostoli et episcopi,
et doctores, et ministri, qui ingressi sunt in clementia
Dei et episcopatum gesserunt, et docuerunt, et
ministraverunt sancte et modeste electis Dei. > His
autem minime doctores docet episcopatum gessisse,
atque ea ratione ad episcopos referri debere, sed tribus distinctis gradibus suorum officiorum actus distincte tribuuntur: nam episcopi episcopatum gesserunt, doctores docuerunt, ministri ministraverunt;
ut similitudine 9 loquitur: Ut quidam doctores
qui caste et sincere prædicaverunt ac docuerunt. >
Hi igitur cum omnes sint secundi sæculi scriptores
quos,pro confusione nominum adducit Dallæus, liquet Chrysostomus, llieronymus, Theodoretus, Ambro.
ne unum quidem, cum gradus enumerat, aut cum
de singularibus sui temporis ministris Evangelii
loquitur, nomen presbyteri ei qui episcopus esset
tribuisse. Et tum ex hac, tum ex priori assertione
patet quam falsum sit quod Dallæus nos docere
voluit: ‹ Hic erat hujus vocis publicus apud nostros
usus hæc Christianorum illius memoriæ hominum institutio ac consuetudo, ut presbyterum
vulgo tam qui esset primarius, quam qui secundarius, et dicerent ipsi et ab aliis dictum inteligerent. › Non ita Ignatii Acta loquuntur, non sermonis Christianorum diligens observator Adrianus,
non Ecclesia Smyrnensis, non martyres Lugdunen
ses, non Hegesippus, non Polycrates, non Serapio,
non anonymnus qui contra Montanistas scripsit, uou
auctor martyrii S. Perpetuæ, non canones qui dicuntur apostolici, ne Hermas quidem. Nullus illius
avi scriptor unuin primarium, alium secundarium
presbyterum tradidit; nullus ita ordines enumeravit ut in primo presbyterum, in secundo rursus
presbyterum locaret; nullus quempiam tunc cum
ipse scriberet superstitem et primi ordinis officio
fungentem presbyterum appellavit.
Jam vero licet vir doctissimus ex confusione nominum, quam in secundi sæculi scriptoribus observabat, non concludat cum Salmasio duos tantum
ordines sacros in Ecclesia fuisse ævo Ignatiano;
licet praeterea Hammondo det, etiam sub apostolis
tres ordines exstitisse; tamen cum ipse loca apostolica aliter explicare videatur, et argumenti multo major vis esset, si adversarii probare possent
revera tres ordines distinctos Ignatii ævo minime
fuisse, quos epistolarum scriptor tam caste et perpetuo distinguit; ne sententiam Salmasii intactam
relinquere, aut concessioni Dallæanæ nimis fidere
videar, de hac re ulterius disserendum esse putavi.
Sit igitur quarta assertio: Ea ætate qua S. Ignatius epistolas scripsisse dicitur, tres sacros ordines
seu gradus distinctos in Ecclesia fuisse. Hoc ab
Fcclesia Anglicana semper didici, quæ in Ordinalis
sui præfatione ita loquitur: Evidens est omnibus diligenter legentibus sanctam Scripturam et
* 1 Tim. v, 22.
PATROL. GR. V.
siaster, Pelagius, Sedulius, Primasius, Theophylaclus, Ecumenius. Qui omnium primus inter Græcos hanc nominum confusionem nobis tradidit S.
Chrysostomus, ubique ostendit etiam tunc temporis
episcopatum fuisse ordinem a presbyteratu distinctum et superiorem. Ad illa verba Philip. 1, 4: Ebr
ἐπισκόποις καὶ διακόνοις, hæc adnotat: Τί τοῦτο;
Μιᾶς πόλεως πολλοὶ ἐπίσκοποι ἦσαν; Οὐδαμῶς· ἀλλὰ
τοὺς πρεσβυτέρους οὕτως ἐκάλεσε· τότε γὰρ τέως
ἐκοινώνουν τοῖς ὀνόμασι, καὶ διάκονος ὁ ἐπίσκοπος
¿àéyeto. «Quid hoc? Unius urbis multi erant episcopi? Nequaquam; sed presbyteros ita appellavit:
tunc enim adhuc nominibus communicabant, et
episcopus diaconus dicebatur.» Agnovit igitur singulares episcopos in singulis urbibus constitutos,
qui nunc episcopi, nunc presbyteri, nunc diaconi
dicebantur. Talem episcopum Timotheum fuisse
asseruit: "Οτι γὰρ ἐπίσκοπος ἦν, φησὶ πρὸς αὐτὸν,
Χεῖρας ταχέως μηδενὶ ἐπιτίθει. «Quoniam enim episcopus erat, et dicit: Manus cito nemini impone “.,
Rursus quæ ante dixerat recolligens sententiam suam
aperte enuntiat: Οπερ οὖν ἔφην, καὶ οἱ πρεσβύτε
ροι τὸ παλαιὸν ἐκαλοῦντο ἐπίσκοποι, καὶ οἱ ἐπίσκοποι
πρεσβύτεροι καὶ διάκονοι τοῦ Χριστοῦ (ita hæc quæ
in editis confusa sunt, legenda esse ex prioribus
palet), ὅθεν καὶ νῦν πολλοὶ συμπρεσβυτέρῳ ἐπίσκο
ποι γράφουσι καὶ συνδιακόνῳ, λοιπὸν δὲ τὸ ἰδιάζον
ἑκάστῳ ἀπονενέμηται ὄνομα, ὁ ἐπίσκοπος καὶ ὁ πρε
¤óútɛpoc. • Quod igitur dicebam, et presbyteri antiquitus vocabantur episcopi, et episcopi presbyteri
et diaconi Christi (unde etiamnum multi episcopi
scribunt sympresbytero, et syndiacono); postea vero
peculiare unicuique nomen assignatum est, episco
pus et presbyter. › Rursus homilia undecima in
primam ad Timotheum Epistolam: Διαλεγόμενος
nepì ènioxónwv, xal xapaxtŋploa; aŭroùç, xal elπὼν τίνα μὲν ἔχειν, τίνων δὲ ἀπέχεσθαι χρὴ, καὶ τὸ
τῶν πρεσβυτέρων τάγμα ἀφεὶς, εἰς τοὺς διακόνους
μετεπήδησε. Τί δήποτε; ὅτι οὐ πολὺ τὸ μέσον αὐτῶν
καὶ τῶν ἐπισκόπων, καὶ γὰρ καὶ αὐτοὶ διδασκαλίαν
εἰσὶν ἀναδεδεγμένοι καὶ προστασίαν τῆς Ἐκκλησίας·
καὶ ἃ περὶ ἐπισκόπων εἶπε, ταῦτα καὶ πρεσβυτέροις
col. 427–428page 190 of 211
PG 5:427ἀρμόττει· τῇ γὰρ χειροτονία μόνῃ ὑπερβεβλήκασι,: Έπειτα ὤφθη Ἰακώβῳ, ἐμοὶ καὶ τούτῳ μόνον δοκοῦσι πλεονεκτεῖν τοὺς πρεσβυτέρους. δοκεῖ, τῷ ἀδελφῷ τῷ ἑαυτοῦ, αὐτὸς γὰρ αὐτὸν λέγε ται κεχειροτονηκέναι, καὶ ἐπίσκοπον ἐν Ἱεροσολύμοις πεποιηκέναι πρῶτον. « Τὸν δέ γε μακάριον Επαφρόδιτον ἐν αὐτῇ τῇ ἐπιστολῇ ἀπόστολον αὐτῶν κέκληκεν. Σαφῶς τοίνυν ἐδίδαξεν ὡς τὴν ἐπισκοπικὴν οἰκονομίαν αὐτὸς ἐπεπίστευτο ἔχων ἀπο στόλου προσηγορίαν 2, 25: Απόστολον δὲ αὐτὸν κέ κληκεν αὐτῶν, ὡς τὴν ἐπιμέλειαν αὐτῶν ἐμπεπιστευμένον, ὡς εἶναι δῆλον ὅτι ὑπὸ τοῦτον ἐτέλουν οἱ ἐν τῷ προοιμίῳ κληθέντες ἐπίσκοποι, τοῦ πρεσβυτέρου δη λονότι τὴν τάξιν πληροῦντες. « Τοὺς αὐτοὺς ἐκάλουν ποτέ πρεσβυτέρους καὶ ἐπισκόπους· τοὺς δὲ νῦν καλουμέν νους ἐπισκόπους ἀποστόλους ὠνόμαζον· τοῦ δὲ χρόνου προϊόντος, τὸ μὲν τῆς ἀποστολῆς ὄνομα τοῖς ἀληθῶς ἀποστόλοις κατέλιπον· τὴν δὲ τῆς ἐπισκοπῆς προσηγο μίαν τοῖς πάλαι καλουμένοις ἀποστόλοις ἐπέθεσαν· οὐ τω Φιλιππησίων ἀπόστολος ὁ Ἐπαφρόδιτος ἦν· οὕτω Κρητῶν ὁ Τίτος, καὶ ᾿Ασιανῶν ὁ Τιμόθεος ἀπόστολοι οὕτω ἀπὸ τῶν Ἱεροσολύμων τοῖς ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ἔγρα ψαν οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ πρεσβύτεροι. « διάστημα, διαστήματα ὑπερβαίνειν, πλεονεκτεῖν τοὺς πρεσ ευτέρους πάντων μάλιστα κυριώτατον, καὶ ὁ μάλιστα συνέχει τὴν Ἐκκλησίαν, τὸ τῶν χειροτονιῶν, Οὐ περὶ πρε σβυτέρων φησὶν ἐνταῦθα, ἀλλὰ περὶ ἐπισκόπων, οὐ γὰρ δὴ πρεσβύτεροι ἐπίσκοπον ἐχειροτόνουν. « Τοὺς ἐπισκόπους ἐνταῦθά φησι, καθὼς ἀλλαχοῦ ἡμῖν εἴρηται. Διαλεχθεὶς περὶ ἐπισκόπων, περὶ διακόνων, ἀνδρῶν, γυναικῶν, περὶ χηρῶν, περὶ πρεσβυτέρων, περὶ τῶν ἄλλων ἀπάντων, καὶ δείξας ὅσων ἐστιν ἐπίσκοπος κύριος, ὅτε περὶ κρίσεως ἔλεγεν, ἐπήγαγε.ἀρμόττει· τῇ γὰρ χειροτονία μόνῃ ὑπερβεβλήκασι, primam ad Corinth.: Έπειτα ὤφθη Ἰακώβῳ, ἐμοὶ
καὶ τούτῳ μόνον δοκοῦσι πλεονεκτεῖν τοὺς πρεσβυτέρους. • Disserens de episcopis, eorumque characteres describens, dicensque quæ eos tenere et a
quibus abstinere oportet, presbyterorum ordine
omisso, ad diaconos transiliit. Quare? quia inter eos
et episcopos non multum interest. Nam et ipsi docendi munus et præfecturam Ecclesiæ acceperunt:
et ea quæ de episcopis dixit, etiam presbyteris conveniunt; sola enim ordinandi potestate excellunt, et
hac una re videntur presbyteris superiores esse. ›
Unde constat sanctum Chrysostomum existimasse
tunc cum ad Timotheum scripsit sanctus Paulus,
præter diaconos et presbyteros, etiam episcopos in
Ecclesia fuisse, per episcopos eo loco solos primi ordinis ministros intellectos, totum presbyterorum ordinem omissum esse, discrimen inter duos
ordines satis manifestum esse, quod potestas conδοκεῖ, τῷ ἀδελφῷ τῷ ἑαυτοῦ, αὐτὸς γὰρ αὐτὸν λέγε
ται κεχειροτονηκέναι, καὶ ἐπίσκοπον ἐν Ἱεροσολύ
μοις πεποιηκέναι πρῶτον. «Postea apparuit Jacobo,
ut mihi videtur, fratri suo. Ipse enim illum dicitur
ordinasse et primum Hierosolymorum episcopum
fecisse.» Idem sanctum Ignatium nostrum, Antiochenæ Ecclesiæ episcopum a sancto Petro ordinatum agnovit, et ordinationis illius prærogativam
miris modis prædicavit.
B. Theodoretus confusionem nominum agnoscit,
et late explicat, ad Philipp. 1, 1. Sed episcopos etiam
tunc temporis exstitisse et presbyteris superiores
fuisse simul asserit. Docet eo loci per episcopos intelligi presbyteros debere; sed Epaphroditum, qui
tum S. Paulo aderat, et per quem epistolam misit,
Philippensium episcopum fuisse ostendit. Τὸν δέ γε
μακάριον Επαφρόδιτον ἐν αὐτῇ τῇ ἐπιστολῇ ἀπόστο
λον αὐτῶν κέκληκεν. Σαφῶς τοίνυν ἐδίδαξεν ὡς τὴν
ἐπισκοπικὴν οἰκονομίαν αὐτὸς ἐπεπίστευτο ἔχων ἀποστόλου προσηγορίαν: Beatum Epaphroditum in
epistola ipsa apostolum eorum appellavit. Aperte
ergo docuit episcopalem dispensationem ei fuisse
creditam, cum appellationem haberet apostoli.» Et
rursus ad cap. 2, vers. 25: Απόστολον δὲ αὐτὸν κέ
κληκεν αὐτῶν, ὡς τὴν ἐπιμέλειαν αὐτῶν ἐμπεπιστευ
μένον, ὡς εἶναι δῆλον ὅτι ὑπὸ τοῦτον ἐτέλουν οἱ ἐν τῷ
προοιμίῳ κληθέντες ἐπίσκοποι, τοῦ πρεσβυτέρου δη
λονότι τὴν τάξιν πληροῦντες. «Apostolum ipsorum
vocavit, ut cui esset eorum cura concredita. Ut clarum sit sub illo ministrasse eos, qui in Proœmio
vocabantur episcopi, nempe presbyteri ordinem complentes. Sententiam ejus plenius explicatam habemus ad l Tim. cap. ui: Τοὺς αὐτοὺς ἐκάλουν ποτέ
πρεσβυτέρους καὶ ἐπισκόπους· τοὺς δὲ νῦν καλουμέν
νους ἐπισκόπους ἀποστόλους ὠνόμαζον· τοῦ δὲ χρόνου
προϊόντος, τὸ μὲν τῆς ἀποστολῆς ὄνομα τοῖς ἀληθῶς
ἀποστόλοις κατέλιπον· τὴν δὲ τῆς ἐπισκοπῆς προσηγο
μίαν τοῖς πάλαι καλουμένοις ἀποστόλοις ἐπέθεσαν· οὐτω Φιλιππησίων ἀπόστολος ὁ Ἐπαφρόδιτος ἦν· οὕτω
Κρητῶν ὁ Τίτος, καὶ ᾿Ασιανῶν ὁ Τιμόθεος ἀπόστολοι·
οὕτω ἀπὸ τῶν Ἱεροσολύμων τοῖς ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ἔγρα
ψαν οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ πρεσβύτεροι. «Eosdem olim
vocabant presbyteros et episcopos: eos autem qui
nunc vocantur episcopi, apostolos nominabant.
ferendi sacros ordines episcopis competeret, presbyteris semper negata esset. Falsissimum igitur est
quod Blondellus in Apologia ex hoc uno loco pro
suo more expiscari voluit, Chrysostomum interjacens atale sua inter sacerdotes διάστημα, ob oculos habuisse, quos tamen ab origine pares noverat.
Nam alia omnia διαστήματα quæ sua ætate agnoscebantur, prorsus abstulit, sed ab ipsa
origine observavit hoc discrimen, semperque ita
sanctum Paulum interpretatus est, ut impositio
manuum nulli nisi primi ordinis sacerdoti, sive episcopo proprie dicto tunc competeret. In hac re episcopos ὑπερβαίνειν, in hac πλεονεκτεῖν τοὺς πρεσευτέρους dixit: et satis amplum hoc discrimen ipse
judicavit. Nam πάντων μάλιστα κυριώτατον, καὶ ὁ
μάλιστα συνέχει τὴν Ἐκκλησίαν, τὸ τῶν χειροτο
νιῶν, «potestatem ordinandi omnium supremam et
quæ Ecclesiam maxime continet, homilia quinta
ad primam Epist. ad Timotheum pronuntiavit; pares igitur nunquam agnovit. Hoc in explicanda S.
Chrysostomi sententia certum est, ut in nonnullis
locis ubi presbyteri nomen adhibitum est, presbyte
ros omnes excluserit, et episcopos solos intelligendus esse docuerit, ut I Tim. 1, 14: Οὐ περὶ πρεσβυτέρων φησὶν ἐνταῦθα, ἀλλὰ περὶ ἐπισκόπων, οὐ
γὰρ δὴ πρεσβύτεροι ἐπίσκοπον ἐχειροτόνουν. «Non
hic de presbyteris loquitur, sed de episcopis. Neque Procedente autem tempore apostolatus nomen relienim presbyteri episcopum ordinabant. > Et Tit. 1,5:
Τοὺς ἐπισκόπους ἐνταῦθά φησι, καθὼς ἀλλαχοῦ ἡμῖν
εἴρηται. • Episcopos hic intelligit, quemadmodum
a nobis alibi dictum est, nempe ad Philip. 1, 3; homilia quinta ad Timotheum: Διαλεχθεὶς περὶ ἐπισκόπων, περὶ διακόνων, ἀνδρῶν, γυναικῶν, περὶ χηρῶν,
περὶ πρεσβυτέρων, περὶ τῶν ἄλλων ἀπάντων, καὶ δείξας
ὅσων ἐστιν ἐπίσκοπος κύριος, ὅτε περὶ κρίσεως ἔλεγεν,
ἐπήγαγε. Cum disseruisset de episcopis, de diaconis,
lum viris tum feminis, de viduis, de presbyteris, de
aliis omnibus, ostendissetque qualium episcopus
clominus est,ubi de judicio dixerat, subjunxit. Idem
Jacobum fratrem Domini Hierosolymorum episcopum ab initio ordinatum putavit. Homilia 41 in
querunt iis qui vere erant apostoli; episcopatus
autem appellationem iis qui olim appellabantur
apostoli, imposuerunt. Ita Philippensium apostolus
erat Epaphroditus: ita Cretensium Titus, et Asianorum Timotheus apostoli. Ita ab Hierosolymis iis
qui erant Antiochiæ, scripserunt apostoli et presbyteri. › Unde apparet ex sententia B. Theodoreti, tempore apostolorum tres fuisse gradus in Ecclesia:
episcopos, qui tum dicebantur apostoli; presbyteros,
qui nunc episcopi, nunc presbyteri vocabantur, et
diaconos: postea vero, primi ordinis sacerdotes,
nomine apostoli illis qui vere apostoli fuerunt, reservato, proprie et distincte episcopos dictos esse,
et reliquos secundi ordinis sacerdotes presbyteros.
col. 429–430page 191 of 211
PG 5:429ὡς ἐπισκοποῦντας δηλαδὴ καὶ ζειν τοὺς δεομένους, πρεσβύτεροι ἐπίσκοπον ἐχειροτόνουν. « τατος ὁ Τίτος ὢν, ἐπίσκοπός τε τῆς Κρήτης μεγάλης οὔσης δι' αὐτὸ τοῦτο κεχειροτόνητο, καὶ τοσούτων ἐπισκόπων κρίσιν καὶ χειροτονίαν ἐπετράπη.J. PEARSONH VINDICIÆ IGNATIANÆ.
PARS II.
At apostoli nomen primi ordinis sacerdotibus tribui singulis Ecclesiis præesse decrevit. › Ác rursus.
desiit ante martyrium Ignatii. Ergo ex sententia ‹ Nunquid omnes apostoli "? Verum est, quia in Ec
Theodoreti sub Ignatio, et officio et nomine distin- clesia unus est episcopus. › Idem ad I Tim. c. lv:
guebantur episcopi et presbyteri.
• Nunc autem septem diaconos esse oportet, et
aliquantos presbyteros, ut bini sint per ecclesias, et
unus in civitate episcopus.» De Timotheo ita loquitur in Prooemio: ‹ Hunc ergo jam creatum episcopum instruit per epistolam, quomodo deberet Ecclesiam ordinare. › Pariter et de Tito: ‹ Titum
Apostolus consecravit episcopum, et ideo commonet
eum ut sit sollicitus in ecclesiastica ordinatione. ▸
Ex quibus omnibus apparet veterem hunc auctorem, qui ante Chrysostomum et Hieronymum de confusione nominum scripsisse videtur, singulares episcopos apostolorum ævo in civitatibus constitutos
agnovisse. Pelagius, ut videtur, auctor Commentariorum in Epistolas Pauli Hieronymo ascriptorum
in 1 Ep. ad Timoth. c. 1: «Quæritur cur de presbyteris nullam faciat mentionem, sed eos in episcoporum nomine comprehenderit, quia secundus,
imo pene unus est gradus. › Duos igitur gradus,
quamvis non magnopere distantes, sub uno titulo
comprehensos agnovit. Quæ transcripsit Primasius,
qui ad Philippenses notavit: «Episcopos hic nou
solum pontifices, sed et presbyteros intelliginius. ›
Theophylactus certe non existimavit presbyteros
ad Philippenses episcopos esse dictos sed coepiscopos; episcopos autein apostolicis temporibus eos
etiam dictos putavit, ὡς ἐπισκοποῦντας δηλαδὴ καὶ
aútoùs tòv laóv, ‹ quod etiam ipsi populum inspeclarent, › sed suo modulo, wote xabalpei xal qwelζειν τοὺς δεομένους, «ut purgarent et illustrarent,
seu baptizarent eos quos esset necesse. › Nam alia
sacra officia etiam tum episcopis reservavit. Où yàp
πρεσβύτεροι ἐπίσκοπον ἐχειροτόνουν. «Non enim,
inquit, presbyteri episcopum ordinabant. Unde in
Proœmio ad Titum: Tŵv Haúdy ovvóvtwy doxiµúτατος ὁ Τίτος ὢν, ἐπίσκοπός τε τῆς Κρήτης μεγάλης
οὔσης δι' αὐτὸ τοῦτο κεχειροτόνητο, καὶ τοσούτων
ἐπισκόπων κρίσιν καὶ χειροτονίαν ἐπετράπη. • Inter
omnes qui cum Paulo versati sunt, probatissimus
cum esset Titus, episcopus propterea Creta, magnæ
illius insulæ, electus est, totque episcoporum cum
judicium, tum ordinatio ei demandata est. Et quidem de sententia Theophylacti, postquam de Chrysostomo diximus, dubitandum non est.
>
Inter Latinos primus fuisse creditur auctor Commentariorum in epistolas S. Pauli sub nomine S.
Ambrosii editorum, quod se scripsisse sub Damaso
episcopo Romano, hoc est ante a. D. 384 profiteatur, qui episcopi et presbyteri nomina tanquam
synonyma in Scriptura tradiderit. Hic tamen episcopos singulares Ecclesiis præfuisse apostolorum
tempore sæpius docet. Insignis plane locus, quo
illa ad Philippenses, cum episcopis et diaconibus,
explicat. ‹ Hoc est, inquit, cum Paulo et Timotheo,
qui utique episcopi erant, simul et significavit, et
diaconos qui ministrabant ei. Ad plebem enim scribit. Nam si episcopis scriberet, et diaconibus, ad
personas eorum scriberet, et loci ipsius episcopo
acribendum erat, non duobus vel tribus, sicut et ad
Titum et Timotheum.»Neque minus illustris locus
ille est, quo verba ista: Propterea debet mulier potestatem habere supra caput, etiam propter angelos,
1 Cor. cap.xı, vers. 10, explanat. Potestatem ‹ velamen significavit, angelos episcopos dicit, sicut
docetur in Apocalypsi Joannis. Et quia utique homines sunt, quod non corriperent plebem, arguuntur; et quod rectum est in illis laudatur. Mulier
ergo idcirco debet velare caput, quia non est imago
Dei, sed ut ostendatur subjecta. Et quia prævaricatio per illam inchoata est, hoc signi debet habere,
ut in Ecclesia propter reverentiam episcopalem non
habeat caput liberum, sed velamine tectum, nec
habeat potestatem loquendi, quia episcopus personam habet Christi. Quasi ergo ante judicem sic ante
episcopum, quia vicarius Domini est, propter reatus
originem, subjecta debet videri.» Et paulo post:
Quia ab uno Patre sunt omnia, singulos episcopos
"1 Cor. xII, 29. " 1 Cor. 1, 12,
Denique Hieronymus qui post Ambrosiastrum
Romanorum diaconorum fastum non minus acriter
castigavit, et confusioni nominum adeo inhæsit,
ut idem episcopi et presbyteri officium et eumdem
ordinem, duni sancti Petrus et Paulus viverent, credidisse videatur; sine controversia tamen sæpe docuit tres gradus, triaque officia et nomine et potestate distincta, antequam S. Ignatius ad martyrium duceretur, exstitisse. Hæc enim ejus verba
sunt epistola ad Evagrium: ‹ Ut sciamus traditiones
apostolicas sumptas de Veteri Testamento, quo
Aaron et filii ejus atque levitæ in templo fuerunt,
hoc sibi episcopi, presbyteri et diaconi vindicent
in Ecclesia.» Quomodo autem hæc traditio apostolica esse potuit, quomodo ex Veteri Testamento
desumpta, si non apostolorum ævo exstiterint episcopi presbyteris superiores, quemadmodum Aaron
et officio et dignitate filiis superior fuit? Aut qua
ratione hanc mentem Hieronymi fuisse quispiam
negaverit, qui hæc eum diserte scripsisse ad Matthæi
cap. xx¡¡¡, noverit: «Quod fecerunt et apostoli per
singulas provincias presbyteros et episcopos ordinantes. Idem in Commentario ad Titum: ‹ Antequam diaboli instinctu studia in religione fierent,
et diceretur in populis: Ego sum Pauli, ego Apollo,
ego autem Cephas, communi presbyterorum con
silio ecclesiæ gubernabantur: postquam vero unus…
quisque eos quos baptizaverat, suos putavit esse, non
Christi, in toto orbe decretum est, ut unus de presbyteris electus superponeretur cæteris, ad quein
omnis Ecclesiæ cura pertineret, et schismatum semina tollerentur.» Et rursus: ‹ Quod autem postea
unus electus est, in schismatis remedium factum
col. 431–432page 192 of 211
teros agnovisse, qui sciunt rem esse antiquissimam
ut duo hi ordines in Ecclesia fuerint distincti, si
excipiantur apostolica tempora. ›
est: ne unusquisque ad se trahens Christi Ecclesiam ▲ tempora discrimen illud inter episcopos et presby
rumperet. Nam et Alexandriæ a Marco evangelista
usque ad Heraclam et Dionysium episcopos, presby
teri semper unum ex se electum in excelsiori gradu
collocatum episcopum nominabant. › Hæc igitur,
“sine omni controversia, S. Hieronymi sententia
Suit, quod, licet in scriptis apostolicis, præcipue
dum viverent Petrus et Paulus, nullum discrimen
inter eos qui episcopi et presbyteri dicebantur, ipsi
apparuerit, seris tamen apostolorum temporibus,
vel paulo ante obitum Petri et Pauli, vel certe ante
mortem S. Joannis, in toto orbe decretum esset, ut
unus superponeretur cæteris, ad quem omnis Ec
clesiæ cura pertineret, et qui episcopus proprie no
minaretur. Hoc ex apostolica traditione profectum;
hoc propter schismata tempore apostolorum certe
orta introductum docuit; hujus rei Alexandriæ ab
ipso S. Marco luculentissimum exstitisse testimo
nium perhibuit; quod primum singularis episcopa
tus exemplum putavit; et ipsum quidem tum sin
gulare. Nam ex ejus sententia Marcus ‹ mortuus est
octavo Neronis anno, et sepultus Alexandriæ, suc
cedente sibi Aniano, › ut refert in Catalogo. Inde
viros omnes singulares, qui illis temporibus ecclesiis
præfuerunt, semper episcopos proprie appellat. De
Romanis in Catalogo: Clemens quartus post Pe
trum Romæ episcopus: siquidem secundus Linus
fuit et tertius Cletus. › Cujus exsortem potestatem
indicat, ad Isaiæ cap. Liii: ‹ Clemens vir apostolicus,
qui post Petrum Romanam rexit Ecclesiam, scribit
ad Corinthios. › Etlib. 1 adversus Jovinianum: ‹ Ad
hos et Clemens successor apostoli Petri, cujus Pau
lus apostolus meminit, scribit epistolas. > De Hie
rosolymitanis ad Galatas cap. 1: Hic autem
Jacobus episcopus Mierosolymorum primus fuit,
cognomento Justus; vir tantæ sanctitatis et rumoris
in populo, ut fimbriam vestimenti ejus certatim
cuperent attingere. Qui et ipse postea de templo a
Judæis præcipitatus successorem habuit Simeonem
quem et ipsum tradunt pro Domino crucifixum.ɔ De
Antiochenis, in Catalogo: «Ignatius Antiochenæ Ec
clesiæ tertius post Petrum apostolum episcopus. ›
De Asianis: ‹ Joannes apostolus novissimus om
nium scripsit Evangelium rogatus ab Asiæ episco
pis. Et in eodem Catalogo Polycarpus Joannis
apostoli discipulus, et ab eo Smyrnæ episcopus or
dinatus, totius Asiæ princeps fuit.» Et Cum
Ignatius Smyrnam venisset ubi Polycarpus, auditor
Joannis, episcopus fuit.» Omnes igitur illi qui con
fusa episcopi et presbyteri nomina in apostolicis
scriptis tradiderunt, simul etiam docuerunt vel ab
origine, vel viventibus adhuc Petro et Paulo, vel
pate secundi sæculi initium, superstite adhuc S.
Joanne, tres fuisse ordines sacros, seu gradus in
Ecclesia. Quod si hoc ab iis positum est, nemo du
bitabit idem reliquis agnitum fuisse, qui toties in
S. Scriptura episcoporum mentionem fieri vide
runt, nec unquam de confusione nominum cogita
bant. Quare Walo Messalinus, qui eorum sententiam
secimus est, suos nunquam negasse ait antiqua etiam
Quare cum tres ordines sive gradus sacros tunc
cum S. Ignatius epistolas scripsisse dicitur, in
Christianis civitatibus, acpræsertim Asiaticis, exsti
tisse sumnio veterum consensu constet; cum quam
plurimi ejusdem sæculi non aliter quam de tot di
stinctis et officio et nomine gradibus locuti sint;
cum nemo unquam ejusdem ævi quemquam, qui
secundi ordinis esset, episcopum appellaverit; cum
denique pauci illi, qui eos qui episcopi fuerant,
post eorum mortem, et quasi antiquiores, tantum
presbyteros vocaverint, quoties autem ordines enu
merandi, aut de sui temporis ministris evangelicis
loquendi occasio se obtulerat, aliter locuti sunt;
ratio nulla apparet, cur ille, qui eo modo distinctio
nem ordinum in epistolis suis caste et perpetuo ser
vavit, pro vero Ignatio Antiocheno illo et martyre
non habeatur. Non est hoc, non est, ‹ supra suum
sæculum, supra fratres suos venerandos seipsum
efferre. Neque dubito quin verissime asserere pos
sim, Ignatium nostrum tum episcopi de primis, tum
presbyteri vocabulum de secundis Ecclesiæ cujusque
sacerdotibus, pro sui sæculi usu et more, usurpasse,
non tantum in sermone, sed in præceptionibus ae
institutionibus ecclesiasticis bunc morem atque
usum observasse. Et cum sint quædam hominibas
latæ ac propositæ leges, easque sermone imprimis
claro et facili et unicuique audientium obvio ac fa
miliari concipi scribique deceat, nulla in iis voca
bula dubia et obscura misceri, vel hujusmodi deni
que, quorum lectores non statim intelligant eum
ipsum esse quem auctor voluit sensum, hoc maxime
observavit Ignatius noster; nam et omnes tunc no
runt, secundi ordinis sacerdotem a nemine episco
pum vocari solere, ab omnibus presbyterum; primi
autem ordinis sacerdotem ab omnibus episcopum
appellari. Cum igitur auctor epistolarum iis nomi
nibus ad ordinum discrimen indicandum uteretur,
lectores station intellexerunt eum ipsum esse quem
ille voluit sensum; neque eos sedulo monere ae
docere, quo sensu vel episcopi vel presbyteri voca
bulum intelligi voluerit, necesse fuit. Facessat igi
tur hic Dallæus cum turbis et tumultibus quos es
citare conatur. Magnopere commoveri ac contur
bari omnes debuisse putat, qui dictantem audierant
Presbyteri, subditi estote episcopo. Fateor equi
dem, si mores Christianorum secundi illius sæculi
ad nostrorum normam exigere liceret, quampluri
mos etiam tum commoveri voluisse, cum quempiam
dictantem audirent: Presbyteri, subditi estote epi
scopo. › Nihil enim esse quod homines aliquos
(quales illi sint non dicam) magis commoveat, imo
ad arma et fratrum internecionem excitet et impel
lat, quam illud effatum, experientia nimis certa di
dicimus. Cumque ista vidimus, non potuimus non
illa S. Cypriani in memoriam revocare quæ ad
presbyteros et diaconos fratres epist. 10 scripsit
col. 433–434page 193 of 211
PG 5:433τὸ λέγειν αὐτὸν ἐπίσκοπον καὶ πρεσβύτερον ἴσον εἶναι,: Τί ἐστιν ἐπίσκοπος πρὸς πρεσβύτερον; οὐδὲν διαλλάττει οὗτος τούτου. εἶναι τὸν αὐτὸν ἐπίσκοπον, τὸν αὐτὸν πρεσβύτερον,PARS II.
• Quod enim non periculum metuere debemus de hæretici, τὸ λέγειν αὐτὸν ἐπίσκοπον καὶ πρεσβύτερον
effensa Domini, quando aliqui de presbyteris, nec
Evangelii nec loci sui memores, sed neque futurum Domini judicium, neque nunc sibi præpositum episcopum cogitantes, quod nunquam omnino
sub antecessoribus factum est, totum sibi vindicent?
Scimus autem et eosdem non minus commoveri
cum audiunt illud S. Pauli: Omnis anima polestatibus sublimioribus subdita sit ", aut illud S. Petri:
Subditi estote regi quasi præcellenti *; non quod
ignorent quæ potestates sublimiores, aut quis rex
sit, sed quod quæ sit subjectio Christiana, quæ
obedientia ex Evangelii legibus debita, nolint intelligere. Alia secundi sæculi Christianorum mens,
alius animus fuit; ad subjectionem et obedientiam
præstandam paratissimi fuerunt, quibus ea triLuenda esset non ignorabant. Miram igitur illis
orationem substituit Dallæus, eosque per prosopopeiam sic submurmurantes repræsentat: «Quos
vero iste nobis (dicerent) › presbyteros, ‹ et quem
narrat› episcopum? Hæc autem ut illi dicerent,
qui quotidie cum presbyteris et episcopo suo in
unum conveniebant? qui optime norunt presbyteros suos eo nomine censeri tunc solitos, a nemine
autem episcopos dici? Hæc ut dicerent-presbyteri,
qui locum suum non ignorabant, et unum sibi
præpositum agnoscebant quem et episcopum vocabant, sibi illud nomen minime vindicantes? Blon-
ἴσον εἶναι, et: Τί ἐστιν ἐπίσκοπος πρὸς πρεσβύτε
ρον; οὐδὲν διαλλάττει οὗτος τούτου. Hæc sunt Aerianæ hæreseos effata, ante quartum sæculum in
Ecclesia inaudita. Non aliter nos in hac re instituti
sumus, non alio horum vocabulorum seusu imbuti,
quam fuerunt secundi sæculi fideles. Eorum ætate
unum illum qui in cujusque ecclesiæ clero summus
erat, episcopum; cæteros proximi ab hoc gradus
presbyteros non episcopos dictos esse novimus,
et jam ante monstravimus; satis igitur bene eorum
temporum fideles et presbyteri hoc præceptum
S. Ignatii intelligebant, nec ad cavendam offensionem monitore indigebant. Quoniam vero non tantum illius ætatis usum, sed et apostolorum imitationem in confusione nominum urget, scriptoremque epistolarum diversi ab apostolis sermonis
hominem, imo apostolici sermonis correctorem
et emendatorem appellat, ideoque eum charissimum atque observantissimum apostolorum discipulum Ignatium esse negat; operæ pretium me
facturum putavi, si ostenderem porro hæc nihil
ponderis argumento addere, neque quemquam, qui
secundi sæculi et mores et loquendi modum noverit, vel leviter movere posse.
Observandum enim est primo nullum secundi
vel etiam tertii sæculi scriptorem in scriptis apostolicis confusa esse nomina episcopi et presbyteri
observasse. Quod si verum sit, fateri necesse est,
ea re, quam ipsi non viderunt. Verum autem esse
ut credam, multa persuadent. Atque illud imprimis
observatu dignum, inter Græcos Patres primum
S. Chrysostomum, inter Latinos aut Ambrosiastrum, aut Hieronymum diserte tradidisse, confusa
esse nomina episcopi et presbyteri in scriptis apostolicis. Neque enim quemquam nos scimus, neque
viri docti qui a nobis dissentiunt, adhuc quemquam
nominarunt, qui idem ante eos affirmaverit. At hi
vergente jam ad finem quarto sæculo scripsere;
et ante eos scripsit Epiphanius, qui contraria
omnia docuit. Cum enim Aerius ex sermone apostolico docuisset, εἶναι τὸν αὐτὸν ἐπίσκοπον, τὸν
αὐτὸν πρεσβύτερον, hoc ex hæretici ignorantia prodellus ipse fatetur fuisse tunc temporis unum, c eos apostolicum sermonem imitari non potuisse in
quem in ‹ unoquoque cœtu primatus contingebat, ›
eui primæ cathedræ præsidialisque potestatis jus
reservatum est,» qui ‹ collegii primum membrum
et honorarium caput,› qui ‹ presbyterii præpositus
et apxos, et cleri totius caput» fuit, qui ‹ a Domino ipso in Asiaticis Ecclesiis angelus dictus est;
an hunc presbyteri, qui sub illo tanquam sub capite vivebant, recognoscere non potuerunt, cum
eum episcopum appellatum audirent. Certe Ambrosiaster, cujus testimonio innititur Blondelli et Salmasii de primo presbytero sententia, nomina episcopi et presbyteri divisa et distincta fuisse ante
anum Trajani decimum testatur: ‹ Beatis vero
apostolis decedentibus, illi qui post illos ordinati
sunt ut præessent Ecclesiis, illis primis exæquari fectum asserit, qui non observaverat ex antiquis
non poterant, neque miraculorum testimonium
habere, sed in multis aliis inferiores illis esse videbantur grave existimaverunt apostolorum sibi
vindicare nuncupationem. Diviserunt ergo nomina
ipsa, et illis, id est presbyteris nomen reliquerunt:
alii vero episcopi sunt nuncupati, hique et ordinationis præditi potestate, ita ut plenissime iidem
cognoscerent. Atqui et episcopus presbyter est, et
presbyter episcopus. An unum eumdemque hominem hic sibi et subjici et præesse vult?» Qualem
orationem primitivorum fratrum aut presbyterorum nomine promit hic eorum Tertullus! Non hæc
eorum temporum aut hominum sunt, sed Aerii
* Rom. x111, 1. ** 1 Petr. 11, 13.
bistoriis, in aliquibus ecclesiis ab origine ſuisse
presbyteros, nondum constitutis episcopis, in aliquibus episcopos, nondum additis presbyteris: qua
unica observatione tolli putavit promiscuam illamı
nominum usurpationem. Hæc autem contra hæreticum protulit Epiphanius, ut in exponendis apostolis fœde deceptum, et antiquorum monumentorum
ignarum. Credidit itaque Epiphanius veteres Christianos aliter apostolum intellexisse. Nondum igitur illa apostolica nominum confusio in Ecclesia
agnita est, teste Epiphanio. Neque vero illius sententiæ ulla vestigia exstare puto apud scriptores
ecclesiasticos Epiphanio aliquanto antiquiores. Iino-
col. 435–436page 194 of 211
PG 5:435τοῦ ᾿Αποστόλου περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων γὰρ τῶν ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας ὑπεροχήν τινα παρά τοὺς πολλοὺς ὡς ἐν συμβόλοις ἀνειληφότα βούλεται εð Παῦλος δευτέρου πεπειρᾶσθαι γάμου.. μιας γυναικὸς ἄνδρα πάνυ διαδέχεται καν πρεσού τερος ᾖ, κἂν διάκονος, κἂν λαϊκὸς, ἀνεπιλήπτως γάμω χρώμενος, Τοῦτο δὲ, ἐν οἷς Τιμοθέ πρὸς αὐτὸν γράφων νομοθετεί, τυπῶν τῷ λόγῳ τὸν 12: Μυρίαι δὲ ὅσαι ὑποθῆκαι εἰς πρόσωπα' ἐκλεκτά διατείνουσαι, ἐγγεγράφαται ταῖς βίβλοις ταῖς ἁγίαις· αἱ μὲν, πρεσβυτέροις, αἱ δὲ, ἐπισκόποις· αἱ δὲ, διακόνοις ἄλλαι, χήραις.PROLEGOMENA.
Tradit Dallæus Ephesi, unius urbis, plures non
primi, sed seeundi gradus præpositos episcoporum
nomine significari, Act. xx, 28. Veteresque ita
locum interpretatos asserit: nominat Chrysostomum, Theodoretum, Hieronymum, alios, sed his
neminem vetustiorem nominat. Nihil igitur hæc
ad secundi aut tertii sæculi sententiam faciunt.
At Irenæus non putavit eosdem viros eo loci et
episcopos fuisse dictos et presbyteros, et ad unius
urbis ecclesiam pertinuisse. Sic enim ille, lib. in,
cap. 14: ‹ In Mileto enim convocatis episcopis et
presbyteris, qui erant ab Epheso et a reliquis proximis civitatibus.» Convocavit S. Paulus et episcopos et presbyteros, ex sententia Irenæi, et ab
Epheso et ab aliis Asiæ civitatibus; non igitur
unius urbis, aut solos secundi ordinis præpositos
convocavit, aut episcopos appellavit. Hunc quidem
Actorum locum quarto sæculo et sequentibus
laudant, et quasi fundum suæ sententiæ ponunt
Chrysostomus, Hieronymus aliique, de una urbe
præcipue disputantes. Irenæus secundi sæculi scriptor, apostolis apostolicisque multo propior, nihil
tale vel soniniavit. Illa igitur, quam volunt, apostolica nominum episcopi et presbyteri confusio
Irenæo fuit ignota.
secundi et tertii sæculi scriptores contrarium potius præsumo per Ecclesiam, quæ super illum ædificata
statuisse putandi sunt.
omnem gradum ordinis sui de monogamia erat
collocatura. › Iterumque cap. 11: «Qualis es id
matrimonium postulans, quod eis a quibus postulas non licet habere: ab episcopo monogame,
a presbyteris et diaconis ejusdem sacramenti, a viduis quarum sectam recusasti? › Pariter et Origenes observavit secundas nuptias omnibus ordinibus
ecclesiasticis particulatim esse negatas, xati thu
τοῦ ᾿Αποστόλου περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων
voμobɛolav, secundum leges ab Apostolo de rebus ecclesiasticis latas; nullum ordinem in Ecclesia esse,
cui ea lex speciatim præscripta non sit: Oúôćva
γὰρ τῶν ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας ὑπεροχήν τινα παρά
τοὺς πολλοὺς ὡς ἐν συμβόλοις ἀνειληφότα βούλεται
Baudos deutépo εð áμo. Ex iis enim
Παῦλος δευτέρου πεπειρᾶσθαι γάμου..
qui Ecclesiæ nomen dederunt, neminem qui dignitatem aliquam præ multis, quasi in symbolis, fuerit consecutus, Paulus secundas nuptias expertum
fuisse vult. › Ut hoc particulatim de singulis ordinibus verum esse ostendat, pro episcopis citat I
Tim. 1, 2, pro diaconis versiculum 12, pro viduis
I Tim. v, 9, pro presbyteris denique Tit. 1, 5. At
si episcopi sub presbyteris continerentur, satis erat
laudasse Epistolam ad Titum; si presbyteri sub episcopis, contentus esse poterat loco ad Timotheum.
Hæc igitur ad Titum S. Pauli verba tam diligenter
post reliqua laudans, suum cuique ordini distincte
præceptum ab Apostolo datum fuisse innuit, magistrum suum Clementem sequens, ubi plene de
præceptis loquitur, in Pædagogo; et supplens, ubi
minus plene, in Strom. 111: Nal µèv xal tòv T,S
μιας γυναικὸς ἄνδρα πάνυ διαδέχεται καν πρεσούτερος ᾖ, κἂν διάκονος, κἂν λαϊκὸς, ἀνεπιλήπτως
γάμω χρώμενος, et tertii sæculi sententiam repre
sentans. S. Pauli ad Titum verba presbyteris assi
gnat, illa ad Timotheum episcopo reservat, plane
ut post eum Gregorius Nazianzenus in oratione
de laudibus S. Athanasii: Τοῦτο δὲ, ἐν οἷς Τιμοθέ
πρὸς αὐτὸν γράφων νομοθετεί, τυπῶν τῷ λόγῳ τὸν
лions пpoσηóµеvov. Partim, in quibus ad
Timotheum scribens leges fert, eum qui in episcopatu præsideret efformans. >
Multum illi fidunt verbis Apostoli ad Titum,
quasi eadem omnino præcepta data fuerint episcopo et presbytero, adeoque idem illi duo sint.
At Clemens Alexandrinus aliter plane sensit, multa
eaque distincte episcopo et presbytero data præcepta in Scriptura observavit, non minus quam diaconis et viduis. Sic enim ille Pædagogi lib. 111, cap.
12: Μυρίαι δὲ ὅσαι ὑποθῆκαι εἰς πρόσωπα' ἐκλεκτά
διατείνουσαι, ἐγγεγράφαται ταῖς βίβλοις ταῖς ἁγίαις· αἱ
μὲν, πρεσβυτέροις, αἱ δὲ, ἐπισκόποις· αἱ δὲ, διακόνοις·
ἄλλαι, χήραις. • Plurima præcepta quæ ad electas
personas pertinent, in sanctis libris scripta sunt;
hæc quidem presbyteris, alia vero episcopis, alia
diaconis, alia viduis. › Quatuor diversa electarum
personarum genera enumerat; unicuique generi
propria præcepta ascribit; episcopos non minus
a presbyteris, quam presbyteros a diaconis, aut
diaconos a viduis distinguit. Non igitur novit Clenens illam confusionem nominum in præceptis ab
Apostolo datis, quam observare sibi visus est Hieronymus, qui hanc inde conclusionem elicuit:
• Idem est ergo presbyter qui et episcopus. › Dicitur particulatim et distincte ab apostolo de episcopis, presbyteris et diaconis, eos esse oportere
viros unius uxoris. Tertullianus, qui tres ordines
agnovit, unicuique dictum boc intelligit: De ecclesiasticis ordinibus agebatur, quales ordinari
oporteret. Oportebat igitur omnem communis disciplinæ formam sua fronte proponi; edictum quoJammodo futurum universis in præsessione, ›
De monogamia, cap. 12. Et rursus cap. 8: ‹ Petrum
solum invenio maritum per socrum; monogamuin
Non igitur apparet quemquam secundi aut tertii
sæculi Christianum communionem nominum episcopi et presbyteri in scriptis apostolicis observasse. Nam Justinus martyr coυ APOESTŪTOS TĪS
'Exxàŋolas, tanquam singularis et exsortis Ecclesiæ rectoris, et diaconorum quidem meminit; nomen autem episcopi vel presbyteri nullibi in iis
quæ supersunt, scriptis usurpavit. Nimis autem
coactum est, quod a Blondello in Apologia sine
ullo fundamento inde asseritur, binos tantum
Christiani cleri gradus a Justino agnosci. Nou
enim ibi ordines Ecclesiæ enumerat, non de guber -
natione populi agit; celebrationem tantum eucharištiæ solemnem explicat, et quæ in illa administranda episcopi, quæ diaconorum partes essent
exponit. Quod autem partes. episcopi aliquando
col. 437–438page 195 of 211
J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
ab ipso peragerentur, aliquando ab illo presbytero de episcopis quasi de presbyteris est locutus. ▸
demandarentur, ideo □poɛσtŵros generale vocabu
Jum adhibuit; diaconos autem proprie enuntiavit,
quia eorum partes ab ipsis semper peragebantur.
Irenæus locum palmarium aliter omnino intellexit
et exposuit, reliqua S. Scripturæ loca, quæ pro
adversariorum sententia afferuntur, ne quidem teti
git. Clemens Alexandrinus loca de officiis episcopi
et presbyteri ita secundum nomina in Scripturis
distincta intellexit, ut præcepta illa plurima non
minus de episcopis et presbyteris, quam de diaco
nis et vidnis diversa pronuntiarit. Tertullianus et
Origenes distinctionem nominum apud Apostolum
adeo accurate observabant, ut sua omnia ad eam
dirigerent. Non igitur apparet ullum intra 100 et
malto plures annos post S. Ignatii martyrium in
apostolorum scriptis hanc nominum communionem
observasse. Iniquissimum autem est, sermones
secundi sæculi ad normam opinionis quarto demum
sæculo ortæ exigere.
Secuti sunt igitur apostoli morem loquendi a po
pulo Christiano usurpatum, ex sententia Hiero
nymi; ut apostolos imitari in hac re nihil aliad
sit, quam secundum vulgatum in Ecclesia morem
loquendi scribere. Illi igitur maxime imitati apo
stolos sunt, qui secundum suæ ætatis sermonem,
non apostolicæ, scripserunt. Qui Hieronymianam
sententiam nunc exponunt, eamque nobis obji.
ciunt, volunt ex illius mente nullos apostolorum
tempore præter seu supra presbyteros fuisse con
stitutos, tanquam legitimos et distincti ordinis
aut gradus episcopos; postea igitur, cum toto
orbe decretum est, ut unus de presbyteris electus
superponeretur cæteris, ad quem omnis Ecclesiæ
cura pertineret, postulare non possunt ut scri
ptores ecclesiastici, tanta in re ipsa mutatione
facta, communionem nominum retinerent. Ipse
Salmasius in Apparatu: ‹ Ab eo tempore quo ex
uno ordine presbyterali et episcopali duo facti
sunt, nomen presbyteri dari desitum est epi
scopo. Si distinctio nominum simul munerum
que et proinde etiam ordinum inter presbyterum
et episcopum facta est, ut docet Salmasius, non
de imitatione sermonis apostolici, sed de rei muta
tione quærendum est; qua mutata, secundum illius
sententiam, imitatio apostolorum esse non potuit.
Secundo. Nemo eorum omnium qui communia
episcopi et presbyteri nomina in SS. Scripturis
fuisse putabant, in eo sermonis genere apostolos
secutus est, aut alium quemquam secutum esse
dixit. Hic habemus adversarium nobis plane con
sentientem. Epistolarum, inquit, scriptor ‹ duo illa
Bomina plane eodem sensu accipit, quo a tertii
sæculi et sequentium Christianis ad hæc usque
tempora accepta fuisse et scimus et libenter con
cedimus. > At qui communionem horum nominum
in libris apostolicis reperisse se putabant, ante
quartum sæculum non exstiterunt: ad morem
Ignatii igitur locuti sunt; et nec ipsi imitabantur
apostolos in hoc loquendi modo; nec quemquam
corum omnium qui ante se scripserunt, apostolos
ev sensu acceptos imitatum fuisse observabant,
aut neglectæ imitationis accusabant. B. Theodore
tus, qui existimavit apostolos ipsos, eos qui secundi
ordinis essent, nunc presbyteros, nunc episcopos
appellasse, eos autem qui primi ordinis essent,
apostolos dixisse; nec ipse apostolos imitatus est;
neque quemquam scriptorem ecclesiasticum apo
stolicum sermonem secutum esse arbitratus est;
sed omnes apostoli nomen ipsis proprie dictis
apostolis reservasse, episcopi autem nomen primi minum explicandam vel excogitari vel fìngi possint,
ordinis sacerdotibus assignasse perhibuit. S. Chry
sostomus, Theophylactus et Ecumenius eos qui epi
scopi erant, ab apostolis non tantum presbyteros,
sed et diaconos dictos fuisse putabant; neminem
tamen existimabant hunc sermonem apostolicum
secutum esse. Quis enim unquam primi ordinis
præpositum diaconum appellavit? Hieronymus ipse
neminem post apostolos sermonem apostolicum
imitatum esse existimavit, sed unumquemque sui
temporis in loquendo morem spectasse; ne apo
stolos quidem ipsos aliter locutos esse putavit. Ita
enim in Commentario in Epistolam ad Titum lo
quitur: «Quia eosdem episcopos eo tempore quos
et presbyteros appellabant, propterea indifferenter
Quinetiam tertio observandum est nondum con
stare nomina episcopi et presbyteri in apostolicis
scriptis, ubi de officiis ecclesiasticis agitur, syno
nyma esse. Certe argumenta quæ hactenus adducta
sunt, non id credere nos necessario cogunt; et po
tius probabile est talem harum vocum communio..
nem in apostolorum scriptis minime esse admitten
dam. Primo, quia si originem hujus interpretationis
quæramus, primum omnium qui illam ad suam
sententiam confirmandam protulit, Aeriuın hæreti
cum fuisse comperiemus; cujus sententia quampri
mum publicata est, a S. Epiphanio statim explosa
est. Secundo, illi catholici, qui eamdem postea in
terpretationem, sed in alium finem, amplexi sunt,
sive veteres, sive modernos consideres, nunquam
in ea explicanda consentire potuerunt. Si modi om
nes excutiantur, qui ad communionem duorum no
vix unum aut alterum invenies, quem nemo ample
xus est, nullum sane in quo tres, vel duo fortasse
convenerunt, si illos excipias, qui omnia ab aliis
ex professo transcripserunt. Quicunque communio
nem horum duorum nominum mente concipiunt,
necesse est ut aut unum ordinem tantum in eccle
sils apostolorum primum cura et auctoritate fun
datis, aut duos exstitisse supponant. Et quideni
qui hanc communionem nominum tuentur, in di
versas de numero ordinum tunc temporis exsisten
tiuni sententias divisi sunt. Omnes agnoscunt, post
quam Novi Foederis libri exarati sunt, aliquo tem
poris intervallo, duos ordines seu gradus ecclesia
sticos et officio, et dignitate distinctos, sive jure
col. 439–440page 196 of 211
PG 5:43968: Οὐ γάρ ποτε ή Αλεξάνδρεια δύο ἐπισκόπους εἶχεν, ὡς αἱ ἄλλαι ἐκκλησίαι. γὰρ γεγόνασι πρῶτοι Πέτρος καὶ Παῦλος οἱ ἀπόστολοι αὐτοὶ καὶ ἐπίσκοποι. «sive injuria, obtinuisse, quorum superiori episcopi, Hieronymus aliique. At hoc aut verum, aut certum
inferiori presbyteri nomen adhæsit. Qui unum ex
iis tantummodo tum cum sacri libri scriberentur
exstitisse putant, alterum autem postea adjectum;
vel inferiorem ordinem agnoscunt, cui superior
postea superimpositus, vel superiorem, cui inferior
postmodum suffectus est. Hinc emergunt duo modi
communionem nominum explicandi, unus ut nomina episcopi et presbyteri unius ordinis sacerdotibus promiscue tribuerentur, qui inferioris ordinis
sacerdotes, sive presbyteri dicebantur, postquam
superior ordo introductus et superimpositus est;
quam volunt esse sententiam S. Hieronymi, me
haud repugnante; alter, ut eadem nomina unius
ordinis sacerdotibus promiscue tribuerentur, qui
superioris ordinis sacerdotes sive episcopi appellabantur, postquam inferior ordo introductus, el superiori subjunctus est; quam sententiam tanquam
naxime probabilem defendit Hammondus noster,
quo nemo accuratius hæc tractavit. Qui duos ordines et officio et dignitate distinctos sub apostoliš
fuisse, et ab illis institutos non dubitabant, in plures de communione nominum sententias divisi
sunt. Quarum prima hæc fuit, utrique ordini utrum-
‹que nomen cominune ea tempestate fuisse, ut ad
superiorem ordinem promoti nunc episcopi, nunc
presbyteri appellarentur, et pariter in inferiori gradu.
constituti nunc presbyteri, nunc episcopi nominarentur; quæ fuit sententia Chrysostomi et sequaçium. Secunda autem sententia fuit, nomen episcopi & quod in una civitate plures episcopi esse nou poset presbyteri inferioris ordinis sacerdotibus indifferenter et promiscue attributum esse, neutrum autem
Frimi ordinis, seu episcopis; quod tunc temporis
primi ordines sacerdotes apostoli dicerentur: quæ
Suit opinio B. Theodoreti. Præter has fingi possunt
et aliæ duæ, superioris ordinis sacerdotes, nunc
episcopos, nunc presbyteros, inferioris autem tantum presbyteros appellatos esse, quam ut probabilem admittit Hammondus; vel inferioris ordinis
sacerdotes nunc presbyteros, nunc episcopos, superioris vero episcopos tantum vocatos fuisse, quam
amplexus est neino. Cum tanta sit inter omnes, qui
communionem horum nominum in Scripturis se
deprehendisse putabant, dissensio, variæque eorum
sententiæ, quæ tot fere quot homines sunt, conciliari nullo modo possint, magis adhuc probabile
redditur talem communionem nominum revera in
Scripturis non reperiri.
non est. Duas enim in quibusdam civitatibus temporibus apostolorum ecclesias, duos episcopos
fuisse, donec gentiles cum Judæis in unum corpas
coalescerent, probabilissimum ex ipsis scriptis apostolicis facit Hammondus noster. Epiphanius hæresi 68: Οὐ γάρ ποτε ή Αλεξάνδρεια δύο ἐπισκό
πους εἶχεν, ὡς αἱ ἄλλαι ἐκκλησίαι. «Nunquam enim
Alexandria duos episcopos habuit, ut aliæ Ecclesiæ. › Quæ observatio ad apostolica etiam tempora
extendi sine dubio debet: quod Marcus cum solus
ibi prædicaverit, unicum episcopum successorem
reliquit, in aliis autem civitatibus aliquando duo
apostoli Ecclesias congregabant, et loco suo quisque episcopum reliquit. Quod ipse Epiphanius de
Ecclesia Romana, hæresi 27, observat: 'Ev 'Pwµŋ
γὰρ γεγόνασι πρῶτοι Πέτρος καὶ Παῦλος οἱ ἀπόστο
λοι αὐτοὶ καὶ ἐπίσκοποι. «Romæ enimprimi fuerunt
Petrus et Paulus, iidem apostoli et episcopi. Unde
dubitat an etiam cum iis alii duo episcopi essent,
qui eorum vices, cum abessent, supplerent. Hieronymus ipse hanc solutionem prævidit, ideoque in
epistola ad Evagrium, cum Philip. 1, 4, et Act. xx, 28
citasset: Ac ne quis, inquit, contentiose in ung
Ecclesia plures episcopos fuisse contendat, audi et
aliud testimonium, in quo manifestissime comprobatur eumdem esse episcopum et presbyterum. ›
Horum duorum locorum expositionem in Commentario ad Titum in illa unica assertione fundaverat,
Tertio. Rationes ipsæ hujus sententiæ, quas afferunt communionis horum nominum assertores, aut
falsæ, aut incertæ sunt, aut id non efficiunt quod
ipsi volunt. Philipp. 1, 4, legimus: Paulus et Timotheus servus Jesu Christi omnibus sanctis in Christo
Jesu, cum episcopis et diaconis. Hunc locum ‹ de
secundariis sacerdotibus non pauci neque contemnendi tum veteris tum recentis memoriæ interpretes accipiunt, inquit Dallæus. Sed rationem
hanc tantum afferunt veteres, quod in una civitate
untis tantum esset episcopus. Ita S. Chrysostomus,
sent; cum autem id aut verum aut certum non esse
vel ipse perspiceret, vel ab aliis admonitus esset;
alium hic locum adhibuit, quo rem eamdem manifestius probari putavit. Quinetiam si verum esset,
unius civitatis unum tantummodo tunc fuisse episcopum, non tamen inde statim sequeretur vocem
ETOXÓTOLS ad episcopos proprie dictos non pertinere; non enim eos Philippensis ecclesiæ episcopos
vocat aut civitatis, sed tantum eos tunc Philippis
fuisse innuit; scribere autem ad illos potuit, quos
tunc Philippis esse cognoverat, licet aliarum civitatum episcopi essent. Theodoretus igitur aliam
rationem addit, quod eo loci presbyteri nulli nominentur inter episcopos et diaconos: cum igitur
presbyteri diaconis proximi sint, necesse est ut
episcopi pro presbyteris accipiantur. Sed nondum
probari potuit ullos secundi ordinis sacerdotes seu
presbyteros tunc Philippis exstitisse; nulla enim
eorum exstat memoria. Epiphanius autens ex antiquissimis Ecclesiæ monumentis docet apostolos in
aliquibus civitatibus episcopos ordinasse cum suis
diaconis, nullis omnino presbyteris ibidem constitutis. Denique certum non est hæc vel ad episcopos, vel ad presbyteros Philippenses scripta esse;
nam Apostolus nunquam in epistolis vel episcopos,
vel presbyteros, vel diaconos fidelibus subjunxit,
nunquam ad alicujus Ecclesiæ presbyteros scripsit,
quod a veteribus adnotatum est. Ratio autem quanı
afferunt, cur hic ad presbyteros et diaconos scribe,
col. 441–442page 197 of 211
PG 5:441Ἐνταῦθα ζητήσειεν ἄν τις εἰκότως, τί δήποτε οὐδαμοῦ τῷ κλήρῳ γράφων ἀλλαχοῦ, οὐκ ἐν Ρώμη, οὐκ ἐν Κορίνθῳ, οὐκ ἐν Ἐφέσῳ, ἀλλὰ κοινῇ πᾶσι τοῖς ἁγίοις, ἢ τοῖς πιστοῖς, ἢ τοῖς ἡγαπημένοις, ένα ταῦθα τῷ κλήρῳ γράφει; « Οτι αὐτοὶ καὶ ἀπέστειλαν, καὶ ἐκαρποφόρησαν, καὶ αὐτοὶ ἔπεμψαν πρὸς αὐτὸν τὸν Ἐπαφρό σὺν ἐπισκόποις καὶ διακόνοις ρεσιωτῶν μακροτέρους τῶν δρόμων τοὺς διαύλους δρουγγός, μίλια, λεκτίκιον, βούρδων, κάστελλον, βικαρία, τριβούνος, ρήξ, πων καὶ διαστρόφων ονομάτων, τοσοῦτον βόρο ρος, ἀξιομνημόνευτος, ἀξιεπαίνετος, χριστόληπτος, ἀνθρωπομίμος, χρηματολαίλαπες, κακεντρεχής, μεγαλορρημοσύναι. ἀνυστέρη ἀγενεαλόγητος, ἀδιαφθορία, ἀκαταστασία, ἀκατάγνωστος, ἀμετανόητος, ἀνεκδιήγητος, ἀνεξιχνίαστος, ἀνεξερεύνητος, απροσωπολήπτης, ὀξύπεινος, καχέκτης, ἀδικαίαρχοι, ἡμερόλεγδον, νομανδρία, ὑπομεμψιμοίρους, νεόκτι στα, ψευδησιόδειον, φαινοπροσωπεῖν, πειθαναγκην, ἀνηθοποίητον, κοιλιολυσία, απεραντολογία, ἀνεμοφόρητα, ἀναντιφωνησία, φωτογραφία, πεπλογραφία, μουσοπάτακτος, ἀντίεκτον.J. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
ret, incertissima est et invalidissima. S. Chrysosto- doctissimus finxit et omnium primus formavit;
mus: Ἐνταῦθα ζητήσειεν ἄν τις εἰκότως, τί δήποτε
οὐδαμοῦ τῷ κλήρῳ γράφων ἀλλαχοῦ, οὐκ ἐν Ρώμη,
οὐκ ἐν Κορίνθῳ, οὐκ ἐν Ἐφέσῳ, ἀλλὰ κοινῇ πᾶσι
τοῖς ἁγίοις, ἢ τοῖς πιστοῖς, ἢ τοῖς ἡγαπημένοις, ένα
ταῦθα τῷ κλήρῳ γράφει; «Hic jure quis quæral,
quid demum sit, quod cum nunquam ad clerum
alibi scripserit, non ad Romanum, non ad Corinthiacum, non ad Ephesinum, sed communiter ad
omnes sanctos, vel fideles, vel dilectos, hæc ad clerum scribit? › Hæc difficultas est, quam sic tollere
conatur: Οτι αὐτοὶ καὶ ἀπέστειλαν, καὶ ἐκαρποφόxal
ρησαν, καὶ αὐτοὶ ἔπεμψαν πρὸς αὐτὸν τὸν Ἐπαφρόxal aútol
&rov. Quod illi collectas fecerint, et ad ipsum
Epaphroditum miserint. At hoc incertum; imo
potius contrarium certum est; cum apostolus sæpe
agnoscat, in hac re charitatem omnium ad quos
scribit, neque ullam inter fratres, seu Philippesios,
et eorum clerum differentiam, in necessariis ministrandis aut mittendo Epaphrodito observet. Nulla
enimvero causa est satis justa cur hic apostolum
ad clerum scripsisse necessario statuamus, cum
hoc ab eo nunquam alias factum sit; nam verba
illa σὺν ἐπισκόποις καὶ διακόνοις non necessario
cum sanctis qui erant Philippis conjunguntur, sed
cum Paulo et Timotheo conjungi possunt. Atque in
eum modum hæc verba accipit Ambrosiaster, scriptor salis acutus: «Qui sunt Philippis, quibus scribit significat, cum episcopis et diaconibus, hoc est
cum Paulo et Timotheo, qui utique episcopi erant,
simul et significavit et diaconos qui ministrabant
ei. Ad plebem enim scribit. Nam si episcopis scriberet, et loci ipsius episcopo scribendum erat, non
duobus vel tribus, sicut et ad Titum et Timotheum. ¿
llæc cum sint veterum fundamenta quibus communionem nominum apostolicam superstruunt, quæ
nullam omnino certitudinem præ se ferunt, et cum
sint ex praxi et consuetudine inferioris ætatis dedueta, ad prima Ecclesiæ tempora non pertingant;
quis non videt imitationis apostolicæ in usu horum
verborum necessitatem prorsus evanescere? et palmarium argumentum tandem in nihilum aperte redigi, quod etiam illa communione apostolica conessa revera nulla vi pollet?
CAPUT XIV.
Nulla vocabula ostendunt hunc scriptorem diu post
Ignatium rixisse. Voces compositæ imposturam non
olent. Exempla ex Novo Testamento, Clemente
Romano, Cicerone. Poetica non sunt. Si quæ raræ
sint aut novæ, optime Ignatio conveniunt. Numerus vocum ab aεios, exemplo Xenophontis, a
pépw communi omnium usu defenditur. Verborum
immodestia refellitur. Conjectura de fictore rejicitur. Usurpatio vorum svσiç, et adɛir defenditur.
Phrases aliquæ explicantur ac defenduntur.
Capite 27 multa alia hunc scriptorem vocabula
diu post Ignatium vixisse docere posse arbitratur;
ego vero asserendum esse non dubito in scriptoris
sermone nihil omnino contineri, quod ævo Ignatiano minus quam Eusebiano congruat. Ducenti
anni sunt a S. Jgnatio ad scriptorem eum, quem vir
nulla vox est in epistolis, quæ illo temporis inter
vallo nata fuisse, nullius vocis sensus qui tunc ten.•
poris primum erupisse dicatur, nulla loquendi for
mula quæ non S. Ignatii ætatem ferat. Nomen alρεσιωτῶν male exagitat, quod tamen nostri Ignatii
non est; Latina non urget, Hammondi responsioni
acquiescens; et quidem sapienter. Nam et S. Chrysostomus in una epistola 45, in qua tanquam alter
Ignatius μακροτέρους τῶν δρόμων τοὺς διαύλους describit, has ejusmodi voces habet, δρουγγός, μίλια,
λεκτίκιον, βούρδων, κάστελλον, βικαρία, τριβούνος,
ρήξ, quas apud elegantissimum tersissimumque
scriptorem non quæsivit Meursius. Sed movent
eum ‹ nomina varie composita; et mirifica, quibus,
ut ait, epistolæ ad fastidium scatent. › Producit
itaque quamplurima, colligitque tanquam toμby ȧTÓπων καὶ διαστρόφων ονομάτων, aut τοσοῦτον βόρο
6opov ouvɛpavioas, ut loquitur Lucianus. Ut autent
epistolas his scatere ostendat, multa interpolatoris
aut fictoris vocabula iis quæ ab auctore nostro
usurpata sunt, admiscet; qualia sunt: πvevµatogóρος, ἀξιομνημόνευτος, ἀξιεπαίνετος, χριστόληπτος,
ἀνθρωπομίμος, χρηματολαίλαπες, et postea κακεντρεχής, μεγαλορρημοσύναι. Quid quod ἀνυστέρηtoç inter voces mirifice compositas numeretur, et
inter nomina substantiva ¿xauxŋola, quæ nihil aliud
habent quam & σtepηtixó prælixum; cum in Novo
Testamento eadem particula vocibus aliunde etiam
et prius compositis sæpissime addatur, quales sunt
ἀγενεαλόγητος, ἀδιαφθορία, ἀκαταστασία, ἀκατάγνω
στος, ἀμετανόητος, ἀνεκδιήγητος, ἀνεξιχνίαστος,
ἀνεξερεύνητος, απροσωπολήπτης, aliæque quamplurimæ? Quin et inter hæc ßɛbúvηy attulit quasi
grande vocabulum, quod ejusdem formæ est cumi
tritissima voce Sixatosúvy, neque magis grande
quam illud a S. Paulo non semel usurpatum, ¿yaOwouvn. His igitur expunctis numerus decrescit,
reliqua sane ut varie composita sint, non sunt tamen adeo mirifica. Quis enim unquam compositiones in Græca lingua miratus est, quam omnes no…
runt vocibus compositis maxime abundare? Indeque
eam præcipue linguam ob venustatem, elegantiam,
et felicissimam verborum copiam prædicari nemo
Dignorat. Ipse Cicero elegantiarum optimus judex,
et in omni loquendi genere facile primus, cum ad
Atticum scriberet, qui Græca doctrina maxime delectabatur, ex ea lingua has voces selegit, quibus.
epistolas suas exornaret, et viro maximo gratissimas efficeret, ὀξύπεινος, καχέκτης, ἀδικαίαρχοι,
ἡμερόλεγδον, νομανδρία, ὑπομεμψιμοίρους, νεόκτι
στα, ψευδησιόδειον, φαινοπροσωπεῖν, πειθαναγκην,
ἀνηθοποίητον, κοιλιολυσία, απεραντολογία, ανεμοφό
ρητα, ἀναντιφωνησία, φωτογραφία, πεπλογραφία, et
ad Quintum fratrem, μουσοπάτακτος, ἀντίεκτον.
Optimus Hammondus adduxerat ex SS. Luc?,
Paulo, Petro et Joanne voces non minus varie ot
mirifice compositas; sed respondet Dallæus eas esse
paucissimas. Certe Blondellus 27 adduxerat, Ham-
col. 443–444page 198 of 211
PG 5:443'Αξιονό μαστος, ἀξιόθεος, ἀξιομακάριστος, θεομακάριος, θεομακαριστότατος, ἀγιοφόρος, ἀξιεπίτευκτος, πολυ αγάπητος έμετον ἑξέραμα, κύλισμα βορβόρου. ἐγκομβώσασθαι Ὁ μὲν γὰρ μακάριος καὶ κορυφαῖος Πέτρος, οὐδὲν περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν Ἑλληνικῶν ὀνομάτων σπουδάζων, ταύτην τοῖς ἑαυτοῦ παρείληφε γράμμασιν· οὐ γὰρ ἡχώ τινα καὶ τέχνην ῥημάτων, οὐδὲ λε ξιδίων ψόφον καὶ κτύπον... ἀλλὰ ψυχῶν σωτηρίας τοῖς ἀκροαταῖς ἐνθεῖναι φροντίδα ἐτίθετο. ἐγκομβώσασθαι θοποιία, αἱματεκχυσία, αλεκτοροφωνία, ἀλλοτριοεπίσκοπος, ἀνθρωποκτόνος, ἀποκαραδοκία, ἀποσυνάγωγος, ἀργυροκόπος, ἀρσενοκοίτης, δεξιολάδος, δευτερο πρωτος, δικαιοκρισία, εθελοθρησκεία, εὐπερίστατος, καλλιέλαιος, κωμόπολις, μογιλάλος, οινοφλυγία, όλο κληρία, σητόβρωτος, σκωληκόβρωτος, τροποφορέω, φρεναπάτης, ὑπερεκπερισσῶς, ψευδάδελφος, καρποφόρος, καρποφορούμενον, θανατηφόρος, 111, 8, παραδιατριβαί, διαπαρατριβαί, διατριβή, οι παρα τριβή παραδιατριβή δια παρατριβή Διαπαρατριβαί Διαπεριτριβαί, Διαπαρατριβαὶ, ἐνδελεχισμοί, ένα δελέχειαι.: Διαπαρατριβαὶ, ἐνδελέχεται. συν αιχμαλώτους αἰχμάλωτος Αγα θοποιία, ἁγιοπρεπεῖς, ἀδελφοκτονία, ἀμβλυωπῆσαι, ἀναζωπυρησάτω, ἀξιαγαπητός αντοφθαλμεῖ, ἀπροσκόπως, ἀπροσωπολήπτως, αὐτεπαίνετος, αὐτομολοῦντες, δικαιοπραγία, δωδεκάσκηπτρον, έργο παρέκτης, ἑτεροκλινεῖς, ἑτερογνώμων, εὐπρόσδεκτα, θεοστυγία, κοινωφελές, μικρόδουλον, κυοφοροῦσα, λειποτακτεῖν, ματαιοπονία, μεγαλορρημονεῖν, μωμοσκοπηθέν, οἰκουργεῖν, πτεροφυεί, προοδοιπορήσαντες, ριψοκινδύνως, χρησμοδοτεῖσθαι, φυλλοῤῥοεί, φιλαδελφία, πᾶν Ξέναι συνθέσεις ποιητῶν τολμήματα, σαρκοφόρος, θεοφόρος, Χριστοφόρος, ναοφόρος, χριστώνυμος. ψευδόχριστος, ἀντίχριστος, ψευδάδελφος, κατανάθεμα. ει μεγαλόδουλον, θεοχόλωτοι, υποληψείδιον, ἀναπο τευκτότερον, ἀπεκλεγόμενον, ἀπεριπτωτότερον, εἰ Έμοι μὲν, ὦ Σώκρατες, ἢ τούτου τοῦ παιδὸς εἴτε φυτεία, εἴτε παιδοποιίαν χρὴ φάναι. Τοῦτο δὲ οὐ χρὴ νομίζειν, ὅτι μεγάλῃ τῇ φωνῇ χρῆται ὁ Πλάτων, ἀλλ᾽ ἐπειδὰν ὁ Δημόδικος εργατικὸς καὶ γεωργός φαλ νὰς ἀφίησι τῆς τέχνης.mondus 10 tantum, sed addidit, etc., quod plures ratione asseritur. Ne una quidem vox a Dallæo er
Ignatio nostro adducta, apud ullum, opinor, veterem poetam exstat; imo ex iis pleræque ita sunt
composita, ut a poesi plane abhorreant. 'Αξιονό
μαστος, ἀξιόθεος, ἀξιομακάριστος, θεομακάριος,
θεομακαριστότατος, ἀγιοφόρος, ἀξιεπίτευκτος, πολυ
αγάπητος et similia apud quem poetam reperientur? Poetæ enim in compositionibus brevium syl
labarum coitum evitant, adeoque breves in longas
mutant. Cæterum in Novo Testamento non desunt
vocabula poeticæ originis. S. Petrus de cane ad
vomitum redeunte loquens cum έμετον ex LXX dicere potuerit, dixit ἑξέραμα, quod ex versiculo aliquo parcemiaco hausisse videtur, ut et illud κύλισμα
βορβόρου. Idem ἐγκομβώσασθαι dixit; quod verbum
apud poetas solummodo invenire potuit Photius,
Εpicharmum scilicet et Apollodorum Carystium.
Quid autem ille de S. Petro judicaverit, velim intelligant illi qui Ignatium nostrum adeo severe traclant: Ὁ μὲν γὰρ μακάριος καὶ κορυφαῖος Πέτρος,
οὐδὲν περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν Ἑλληνικῶν ὀνομάτων
σπουδάζων, ταύτην τοῖς ἑαυτοῦ παρείληφε γράμμασιν· οὐ γὰρ ἡχώ τινα καὶ τέχνην ῥημάτων, οὐδὲ λεξιδίων ψόφον καὶ κτύπον... ἀλλὰ ψυχῶν σωτηρίας
τοῖς ἀκροαταῖς ἐνθεῖναι φροντίδα ἐτίθετο. • Beatus
enim et coryphæus Petrus, nullum in Græcorum
nominum electione studium ponens, hanc vocem
ἐγκομβώσασθαι suis scriptis inseruit. Non enim echo
aut artificium verborum, neque vocabulorum sonitum, sed animarum salutem auditoribus inserere
curam habuit. ›
ejusdem commatis in Novo Testamento cuilibet
obviæ essent. Quoniam vero de paucitate conqueritur; hæ etiam voces ad cumulum accedant, &yaθοποιία, αἱματεκχυσία, αλεκτοροφωνία, ἀλλοτριοεπίσκοπος, ἀνθρωποκτόνος, ἀποκαραδοκία, ἀποσυνάγω
γος, ἀργυροκόπος, ἀρσενοκοίτης, δεξιολάδος, δευτεροπρωτος, δικαιοκρισία, εθελοθρησκεία, εὐπερίστατος,
καλλιέλαιος, κωμόπολις, μογιλάλος, οινοφλυγία, όλο
κληρία, σητόβρωτος, σκωληκόβρωτος, τροποφορέω,
φρεναπάτης, ὑπερεκπερισσῶς, ψευδάδελφος, καρπο
φόρος, καρποφορούμενον, θανατηφόρος, Jac. 111, 8,
(quam vocem in Ignatio nostro ægre fert Blondellus) παραδιατριβαί, vel διαπαρατριβαί, utroque enim
modo legitur 1 Tim. vi, 5, cum διατριβή, οι παρα
τριβή Græcis satis notæ sint, παραδιατριβή vel δια
παρατριβή non item. Διαπαρατριβαί aulem antiquitus scriptum fuisse non tantum codex vetustissimus
Alexandrinus, et Stephanici omnes, et Chrysostomi et Theodoreti editiones evincunt, sed etiam expositiones ejus vocis quæ nunc apud Hesychium
exstant, et Suidam. Hesychius: Διαπεριτριβαί, lege
ex litterarum serie, Διαπαρατριβαὶ, ἐνδελεχισμοί, ένα
δελέχειαι. Suidas: Διαπαρατριβαὶ, ἐνδελέχεται. Aliunde autem illi non habuerunt quam ex hoc loco S.
Pauli. Quid quod Andronicum et Junium vocet συναιχμαλώτους suos, cum ipse tamen, ut observat
Chrysostomus, αἰχμάλωτος non fuerit? Si hæ voces
varie compositæ illis addantur quas Hammondus,
aut nos ante numeravimus, paucæ non erunt; imo
'quamplurimæ essent, si omnes ex scriptis apostolicis excerperentur. Mirum igitur videri non debet,
si viri apostolici aut iisdem aut similibus compositionibus uterentur; præsertim cum Græcæ linguæ
adeo essent familiares aut eædem aut similes compositiones. Unica illa Clementis Romani epistola, ut
nunc exstat, si loca ex Scripturis excerpta seponas, epistolico opere Ignatii multo brevior, talibus
compositionibus magis scalet. Quales sunt: Αγαθοποιία, ἁγιοπρεπεῖς, ἀδελφοκτονία, ἀμβλυωπῆσαι,
ἀναζωπυρησάτω, ἀξιαγαπητός (quam vocem in Ignato culpant), αντοφθαλμεῖ, ἀπροσκόπως, ἀπροσωπο -
λήπτως, αὐτεπαίνετος, αὐτομολοῦντες, δικαιοπραγία,
δωδεκάσκηπτρον, έργο παρέκτης, ἑτεροκλινεῖς, έτερογνώμων, εὐπρόσδεκτα, θεοστυγία, κοινωφελές, ipsorum doctrina sunt excogitatæ, ut μικρόδουλον,
κυοφοροῦσα, λειποτακτεῖν, ματαιοπονία, μεγαλορρημονεῖν, μωμοσκοπηθέν, οἰκουργεῖν, πτεροφυεί,
προοδοιπορήσαντες, ριψοκινδύνως, χρησμοδοτεῖσθαι,
φυλλοῤῥοεί, φιλαδελφία, et a πᾶν composita quamplurima, de quibus agendum postea. De multitudine vocum varie compositarum frivola plane est
exceptio et criticis nostris indigna, de qualitate
multo magis.
Objicit enim secundo Dallæus vocabula hæc mirifice composita esse poetica, quod aperte falsum
est. Veterum quidem grammaticorum sententia est:
Ξέναι συνθέσεις ποιητῶν τολμήματα, et ad orationis os voces poeticas aliquando usurpatas facere
notarunt critici veteres; sed tales esse Ignatianas nulla
At si poetica non sint, rara tamen sunt et inusitata. Fortasse. Multa quidem vocabula ejusmodi
sunt, ut sub initio Christianismi non potuerint non
esse inusitata, quæ ex religione Christiana originem sumpserunt, ut σαρκοφόρος, θεοφόρος, χριστο
φόρος, ναοφόρος, χριστώνυμος. Talia quamplurima
in Novo Testamento exstant, quæ cum prima apostolorum prædicatione nata sunt, ut ψευδόχριστος,
ἀντίχριστος, ψευδάδελφος, κατανάθεμα. Hoc et in
sectis philosophorum semper observatum est. Zeno plurimis novis verbis usus est; nova enim dicebat. Apud Arianum scriptorem satis castigatum
voces mire compositas invenies, quæ a stoicis ex
ει μεγαλόδουλον, θεοχόλωτοι, υποληψείδιον, ἀναπο
τευκτότερον, ἀπεκλεγόμενον, ἀπεριπτωτότερον, εἰ
similia. Loquitur Ignatius ut Christianus; verba
babet suæ religioni propria, et a gentilibus minime
usurpata; quod illi vitio verti non debet. Demodicus apud Platonem quasi agricola loquitur: Έμοι
μὲν, ὦ Σώκρατες, ἢ τούτου τοῦ παιδὸς εἴτε φυτεία,
εἴτε παιδοποιίαν χρὴ φάναι. Ad quæ verba Dionysius Halicarnasseus critice observat: Τοῦτο δὲ οὐ
χρὴ νομίζειν, ὅτι μεγάλῃ τῇ φωνῇ χρῆται ὁ Πλάτων,
ἀλλ᾽ ἐπειδὰν ὁ Δημόδικος εργατικὸς καὶ γεωργός φαλ
νὰς ἀφίησι τῆς τέχνης. «Non existimare oportet
grandi voce uti Platonem, sed Demodicus, utpote
agricola, verba suæ artis emittit.» Imo et Novi
col. 445–446page 199 of 211
PG 5:445μὴ βαττολογήσητε, τὴν ξένην ταύτην τῆς λέξεως καινοτομίαν ἐξευρηκέναι, έπιούσιος Πρῶ τον οὖν ἐστέον, ὅτι ἡ λέξις ἡ ἐπιούσιος παρ' οὐδενὶ τῶν Ἑλλήνων οὐδὲ τῶν σοφῶν ὠνόμασται, οὐδὲ ἐν τῇ τῶν ἰδιωτῶν συνηθείᾳ τέτριπται, ἀλλ᾽ ἔοικε πεπλάσθαι ὑπὸ τῶν εὐαγγελιστῶν. « ἐπιούσιος περεύεται "Ολως εφευρετής ἐστι καινῶν ὀνο μάτων. ο 'Αγυιάν: Όλως πολλὰ τὰ γλωσσηματικὰ παρ' αὐτῷ. 1 Καὶ γὰρ ἐκεῖνος εἴ περ τις καὶ ἄλλος ερμηνεύων πολιτικῶς ὅμως παρ εμβάλλει πολλάκις γλωσσηματικά. παμμεγέθης, παμμεγεθέστατος, παμπληθὴς, πανάγιος, πανάρετος, παντοκράτωρ, παντοκρατορικὸς, παντοποιητής, παντεπόπτης. χριστοφόρους ναοφόρους. νεκροφόρους ἀξίως τοῦ Θεοῦ ἀξιοθέους φέρω άξιος, Αξιαγάπητος ἀξιοθαύμαστος, Αξιομνημόνευτοσ, ἀξιοπρεπέστατος, ἀξιομακαριστότατος, ἀξιέπαι ἀξιάγα στος, ἀξιάκουστος, ἀξιακρόατος, ἀξιεπαίνετος, ἀξιέ ραστος, ἀξιοβίωτος, ἀξιόεργος, ἀξιοθέατος, ἀξιόκτη της, ἀξιολογώτερος, ἀξιόνικος, ἀξιόπιστος, ἀξιόσκε πτος, ἀξιοσπούδαστος, ἀξιοτέκμαρτος, ἀξιοφίλητος, ἀξιοχρεώτατος. καθαρὸς τοῖς ὀνόμασι, καὶ σαφής, καὶ ἐναργής, « φέρω ἀνθεσφόροι, ἀῤῥηφόροι, δαφνηφόροι, δειπνοφόροι, διονυσιφόροι, διφροφόροι, ἐῤῥηφόροι οι ερσιφόροι, ὀσχοφόροι, θαλλοφόροι, θεσμοφόροι, ιεροφόροι, κανηφόροι, κιστοφό ροι, λικνοφόροι, λουτροφόροι, ναρθηκοφόροι, πεπλη φόροι, πυρφόροι, σκαφηφόροι, σκιροφόροι, στεφανη φόροι, υδριαφόροι, υδροφόροι, φωσφόροι. θεοφόροι, καὶ ναοφόροι, χριστοφόροι, αγνοφόροι, Ελοτελεῖς, καὶ ὁλόκληρον, 1 φιλανθρωπότατος, καὶ φιλομαθέστατος, καὶ φιλοτιμότατος. Καν ὑπὸ Κρίσκεντος τοῦ φιλοψόφου καὶ φιλοκόμπου· οὐ γὰρ φιλόσοφον εἰπεῖν ἄξιον τὸν ἄνδρα. Ως προέφην, οὐ φιλόσοφος ἀλλὰ φιλόδοξος ἀνὴρ δεξ κνυται, ὅς γε μηδὲ τὸ Σωκρατικὸν ἀξιέραστον ὂν τJ. PEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
Fœderis scriptores nova etiam obiter vocabula usur- ▲ rum similitudinem voces eodem modo compositas
passe a veteribus sæpe observatum est. Notat Gregorius Nyssenus S. Matthæum, ubi ait μὴ βαττολογήσητε, τὴν ξένην ταύτην τῆς λέξεως καινοτομίαν
ἐξευρηκέναι, «peregrinam et novam hanc dictionem excogitasse.» Idem de voce έπιούσιος observat
Origenes in libro De oratione nondum edito: Πρῶτον οὖν ἐστέον, ὅτι ἡ λέξις ἡ ἐπιούσιος παρ' οὐδενὶ
τῶν Ἑλλήνων οὐδὲ τῶν σοφῶν ὠνόμασται, οὐδὲ ἐν τῇ
τῶν ἰδιωτῶν συνηθείᾳ τέτριπται, ἀλλ᾽ ἔοικε πεπλάσθαι ὑπὸ τῶν εὐαγγελιστῶν. «Primum igitur sciendum, quod vocabulum ἐπιούσιος apud neminem
Græcorum aut sapientium nominatum, neque in
vulgi sermone communi usitatum est; sed videtur
ab evangelistis confictum esse.» Idem de voce лepπερεύεται veterum judicium fuit. Et quod objicitur
Ignatio nostro, celeberrimis viris scriptoribusque
optimis objectum fuisse legimus. Ita Marcellinus in
Vita Thucydidis: "Ολως εφευρετής ἐστι καινῶν ὀνο
μάτων. ο Per totum inventor est vocum novarum.»
De Xenophonte Suidas, V. 'Αγυιάν: Όλως πολλὰ τὰ
γλωσσηματικὰ παρ' αὐτῷ. Galenus lib. 1 in Hippocratem de articulis, de eodem: Καὶ γὰρ ἐκεῖνος εἴπερ τις καὶ ἄλλος ερμηνεύων πολιτικῶς ὅμως παρ
εμβάλλει πολλάκις γλωσσηματικά. Glossematica
autem sunt rara, inusitata et peregrina.
ad veram sanctitatem ac plane internam excogitavit et usurpavit Ignatius. Quam multa sunt quæ ex
una voce ïðv in unica epistola arcessit Clemens
Romanus! παμμεγέθης, παμμεγεθέστατος, παμπλη
θης, πανάγιος, πανάρετος, παντοκράτωρ, παντοκρα
τορικός, παντοποιητής, παντεπόπτης.
Plura igitur hujusmodi quam unum aut alterumi,
ab optimis scriptoribus et in opere laudabili usurpata fuisse ut concederet Dallæus necesse fuit; sed
sunt illa epistolicis multo, ut ipse judicat, modestiora. Modesta enimvero sunt illa vocabula quæ
alii usurparunt, immodesta quæ scriptor epistolicus. At multa, ut ostendimus, eadem sunt: par
proinde in iis modestia. Quæ ab aliis ante eum
scripta non videntur, certe immodesta non sunt.
Nam illam immodestiam vel in compositione vel in
significatione consistere dicendum est. In compositione immodestus dici non potest epistolarum auctor: cum aut eadem aut plane similis compositio
in aliis iisque optimis scriptoribus observetur. Significatio autem vocum, si quæ forte ab ipso putentur excogitatæ, immodesta censeri non debet, si
res ipsa his nominibus denotata fuerit a sacris scriptoribus tradita. Docet S. Paulus Christum in sanctis habitare: eosdem igitur Ignatius χριστοφό
ρους et eodem sensu appellavit. Tradit idem apostolus corpora sanctorum esse templa Spiritus
sancti **
: quare eosdem noster vocavit ναοφόρους.
Ostendit Apostolus impios, dum vivunt, mortuos
esse: eos ille νεκροφόρους nominal sensu Chri
stiano, cum Græci ea voce libitinarios intellexerint. Monuit S. Paulus Christianos ut viverent ἀξίως
τοῦ Θεοῦ ", eos qui ita vixerant Ignatius ἀξιοθέους
vocat. Quænam, amabo, in bis vocabulis, si rem
ipsam et significationem spectes, immodestia? omnino nulla. Apparet tandem ex his vocabulis tanto -
pere deturpatis poetica esse nulla, immodesta nulla,
rara quidem et inusitata perpaucissima; eamque
accusationem non in auctorem, sed in Christianumi
recidere, qui cum Ignatii novus, et ut loquitur
Tertullianus, hesternus fuit, nova vocabula pepeQuæritur quod tam multa ab uno vocabulo habeat, ut a φέρω et ab άξιος, cum nulla compositio
frequentior et tritior sit apud optimos et vulgares
Gracia scriptores. Αξιαγάπητος Ignatii, sed et
Clementis Romani; ἀξιοθαύμαστος, ἀξιομνημόνευ
τος, ἀξιοπρεπέστατος, ἀξιομακαριστότατος, ἀξιέπαι
vos apud nostrum, sed et apud Xenophontem legun
tur; apud quem et hac praeterea legimus, ἀξιάγαστος, ἀξιάκουστος, ἀξιακρόατος, ἀξιεπαίνετος, ἀξιέραστος, ἀξιοβίωτος, ἀξιόεργος, ἀξιοθέατος, ἀξιόκτη
της, ἀξιολογώτερος, ἀξιόνικος, ἀξιόπιστος, ἀξιόσκε
πτος, ἀξιοσπούδαστος, ἀξιοτέκμαρτος, ἀξιοφίλητος,
ἀξιοχρεώτατος. Xenophon tamen, cujus opera his
vocabulis scatent, a veteribus criticis καθαρὸς τοῖς
ὀνόμασι, καὶ σαφής, καὶ ἐναργής, «purus et pers
picuus › judicatus est: cujus sermonem ipsæ Gratiæ Quintiliano tinxisse videbantur; in quo et ‹ jueunditatem inaffectatam observat. Composita a
φέρω apud Graecos pene infinita sunt, et in omni
rerum genere maxime usitata. Ignatius quæ habet,
fere religionem et Christianorum sanctitatem speetant; eaque compluria composuisse non immerito
censeri debet, quod in gentilium sacris eæ compo·
sitiones frequentissime usurpabantur. In ritibus
corum superstitiosis ubique occurrunt, ἀνθεσφόροι,
ἀῤῥηφόροι, δαφνηφόροι, δειπνοφόροι, διονυσιφόροι,
διφροφόροι, ἐῤῥηφόροι οι ερσιφόροι, ὀσχοφόροι, θαλλοφόροι, θεσμοφόροι, ιεροφόροι, κανηφόροι, κιστοφό
ροι, λικνοφόροι, λουτροφόροι, ναρθηκοφόροι, πεπλη
φόροι, πυρφόροι, σκαφηφόροι, σκιροφόροι, στεφανηφόροι, υδριαφόροι, et υδροφόροι, φωσφόροι. Ad e3:
Ephcs. 111,
17. * 【 Cpr vi, 19, 33 Rom. v, 2.
rit.
Cum de singulis tam male, videamus an de conjunctis melius disputaverit. Quatuor ejus compositonis voces in una sententia observavit, θεοφόροι,
καὶ ναοφόροι, χριστοφόροι, αγνοφόροι, easque nauseam excituras putavit, vir emunctæ naris, ut videtur, quot tot ejusdem compositionis vocabula
simul enuntientur. At duo Apostolus simul posuit
Ελοτελεῖς, καὶ ὁλόκληρον, 1 Thess. v,
tria Xenophon, φιλανθρωπότατος, καὶ φιλομαθέστατος, καὶ
φιλοτιμότατος. Justinus martyr Apologia 1: Καν
ὑπὸ Κρίσκεντος τοῦ φιλοψόφου καὶ φιλοκόμπου· οὐ
γὰρ φιλόσοφον εἰπεῖν ἄξιον τὸν ἄνδρα. Εt statim:
Ως προέφην, οὐ φιλόσοφος ἀλλὰ φιλόδοξος ἀνὴρ δεξ
κνυται, ὅς γε μηδὲ τὸ Σωκρατικὸν ἀξιέραστον ὂν τ
s Col. 3, 10.
col. 447–448page 200 of 211
PG 5:447ἀποσίμωσιν, εἰ κωλύμην, εἰ ἀπ φρονα, καὶ ὁμόψυχον.: Καὶ πτωχοὶ τὸν φιλό πτωχον καὶ τὸν φιλόξενον οι ξένοι, καὶ ἀδελφοὶ τὸν χριστοι, τὸ παραδοξότατον, μᾶλλον δὲ φιλόχριστοι τος, καὶ ἄλλος φιλόμουσος καὶ φιλόσοφος. Οὐ πάντες εἰσὶν ἔπαρχοι, οὐδὲ χιλίαρχοι, οὐδὲ ἑκατόνταρχοι, οὐδὲ πεντηκόνταρχοι. καὶ φιλήδονος, καὶ φιλόδοξος φιλάνθρωπος, ἀλλὰ μό νος ὁ φιλόκαλος. εἰ ᾅδω; ἄρχειν, Δι 'Η φύσις όσαχῶς τῇ θείᾳ παρείλης ται Γραφῇ. φύσις λυθὼς͵ ὡς ναυάγιον ὑποστὰς φύσει σωματικῶς τῆς Ἐγὼ δὲ ἅτινα φύσει ἀναγκαῖον εἶναι ἡγησάμην εἰς τοὐμφανὲς ἐλθεῖν, ταῦθ' ὑπηγόρευσα. 51? Οπότε δὲ οὐ δέχονται φύσει τὰ βιβλία τὰ ἀπὸ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου κεκτ πολυαγάπητον όνομα κέκτησθε φύσει δια θεοφόρους χριστοφόρους, ναοφόρους πραϋπάθειαν, βεβαιοσύνην, ἀκαυχησίαν θεοφόρον, χριστοφόρον πολυαγάπητον οὐ κατὰ χρῆσιν, ἀλλὰ κατὰ φύσιν, καθ᾿ ἕξιν· φυσιοῦται ἡ ἕξις, μεPROLEGOMENA.
aliorum morem. › Ergone Ignatius esse non potuit?
An soli plani et fictores vocabula nove et præter
aliorum morem usurpant? Planus igitur ſuit, non
Thucydides, qui ἀποσίμωσιν, εἰ κωλύμην, εἰ ἀπ
texto
a. Gregorius Nazianzenus: Thy óµózipov, xal óµó- á bus passim usurpata ipse nove usurpat, et præter
φρονα, καὶ ὁμόψυχον. Alibi: Καὶ πτωχοὶ τὸν φιλό
πτωχον καὶ τὸν φιλόξενον οι ξένοι, καὶ ἀδελφοὶ τὸν
piládɛlpov. Rursus: Þóraides äµów xal yıλ
χριστοι, τὸ παραδοξότατον, μᾶλλον δὲ φιλόχριστοι
pidónaides. Quatuor simul Simplicius in Epictetum: "06³ µèv œidföovos Estar õõɛ xal qploxphuaτος, καὶ ἄλλος φιλόμουσος καὶ φιλόσοφος. Clemens
Romanus: Οὐ πάντες εἰσὶν ἔπαρχοι, οὐδὲ χιλίαρχοι,
οὐδὲ ἑκατόνταρχοι, οὐδὲ πεντηκόνταρχοι. Epictetus
ipse apud Stobæum quinque, ovdɛls piloxphpatos
καὶ φιλήδονος, καὶ φιλόδοξος φιλάνθρωπος, ἀλλὰ μό
νος ὁ φιλόκαλος.
Ratio,
non secundum aliorum morem usurpavit.
Quot scriptores Græci sunt, qui aliter voces nonnullas acceperunt quam ab aliis acceptæ sunt? Vix
aliquem inter veteres etiam clarissimos auctores
nominabis, quem non observarunt grammatici pe
culiari aliquo sensu aliqua vocabula usurpasse.
Quænam autem, aut quot illa sunt passim usurpata, quæ noster nove usurpavit? Duo tantum, qúmç,
εἰ ᾅδω; tertium enim ἄρχειν, fictoris est. Δι
qúsiç ut est vox tritissima, ita vario semper significatu apud optimos scriptores sumitur, etiam
Christianos et sacros. Unde anonymi cujusdam
commentariolus conflatus est, qui in Bibliotheca
Vindoboniensi, teste Lambecio, ms. exstat, cum
hoc titulo: 'Η φύσις όσαχῶς τῇ θείᾳ παρείληςται Γραφῇ. Quot modis φύσις in S. Scriptura ecipiatur. Quid, quæso, significat qúsię apud Epiphanium hæresi 31 ubi ait: Elę Kúmpov dè ilŋλυθὼς͵ ὡς ναυάγιον ὑποστὰς φύσει σωματικῶς τῆς
młotawę ŁĘkorŋ; Certe Petavius non vidit, cum ita
vertit Sed ad Cyprum delatus fidei naufragium,
velut corporis fecisset, ibidem passus. Quid paulo
post? Ἐγὼ δὲ ἅτινα φύσει ἀναγκαῖον εἶναι ἡγησά
μην εἰς τοὐμφανὲς ἐλθεῖν, ταῦθ' ὑπηγόρευσα. Petavius enim rursus omisit: Ego vero ea duntaxat
proposui quæ in medium proferri oportere duxi.»
Quid denique hæresi 51? Οπότε δὲ οὐ δέχονται
φύσει τὰ βιβλία τὰ ἀπὸ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου κεκτ
puyμéva. Sed cum universos Joannis libros pro-
‹
prie rejiciant. Ita tandem Petavius, an recte? Sed
Ignatius noster, naturæ ‹ nomine bis abusus est;
sensum ei nescio quem, inquit, abstrusum et a vulgari usu remotum affingens. › Locum ex Epistola
ad Ephesios adducit, in quo, nimirum, ‹ extricando sudant interpretes. › Possem pariter ex S. Paulo
locum adducere, I Cor. xi, 14, de quo non sudant
tantum sed et digladiantur viri doctissimi. Sed non
opus est: apertissima enim fallacia hic utitur Dallaus: πολυαγάπητον όνομα κέκτησθε φύσει δια
Hucusque argumentis nihil promovit vir doctissimus; videamus quid conjecturis possit.
inquit, cur ista tam avide tamque studiose consectatus sit, non est obscura. Nimirum qui magnum
virum simulandum finxit (si ei credamus qui fictorem ipsum finxit), putavit aliquam Ignatianæ magnitudinis speciem præbiturum sermonem ex hujusmodi vel priscis, vel raris vel grandibus, vel audacibus verbis structum. › Præclarum sane commentum
et hariolatore dignum! Quid enim? an Ignatiana
magnitudo ex grandi sermone conflata, et fortitudo
sanctissimi martyris ex verbis audacibus composita
cuipiam videri potuit? An ideo quisquam eum forti
et alacri animo ad ferocissimarum bestiarum ora
properasse putaret, quod Christianos aut θεοφόρους
aut χριστοφόρους, aut ναοφόρους nominasset, quod
πραϋπάθειαν, aut βεβαιοσύνην, aut ἀκαυχησίαν incredibili audacia in epistolis scripserit? Pleraque
hæc quidem a Blondello notata sunt; sed ut putre
fermentum ab Ignatio amoliretur; neque enim adeo
insanivit, ut ad Ignatianæ magnitudinis speciem præbendam hæc excogitata esse diceret. Grandia bæc
non esse vocabula aut audacia supra evicimus; et
frequens plerorumque usus apud scriptores castigatissimos idem testatur. Fictorem autem nescio
quem ea adhibuisse, quod prisca putaret, et ætate
sua rara, omnem stuporem superat. An hæc excogitare fictor vel fungus potuit, ut Ignatius, quem
simulare voluit, unus de cascis videretur? Cum
‹ prisca audio, mihi versantur ante oculos Ulysses
et Neștor, quorum ætas mille fere 200 annis sæculum Ignatianum antecedebat,»ut olim ille. An ñpò xalq, quæ recitat verba nostri quidem sunt, sed in
Xidiwv ¿tŵy diaλéɣerat, ut ait Lucianus? An ‹ duodecim tabulas loquitur, › ut Seneca? ‹ Sordes verboruin, et hians compositio, et inconditi sensus
redolent antiquitatem; › sed quam? non ætatem Trajani. Sed neque prisca illa fictori videri potuerunt.
Aliqua ex illis fortasse nova tunc dici potuerunt,
utpote post Christianismum orta, prisca plane nulla.
Accusavit hæc ipsa prius ut nova, nunc ut prisca
exagitat; neque ex iis quæ nova, vel quæ prisca
videantur ostendit. Fictor sane ut antiqua et inusitata, θεοφόρον, χριστοφόρον et similia Ignatio supponere non potuit, cum scriptores post Ignatium,
ante Eusebium, ea usurpaverint.
‹
eis extricandis non sudant interpretes. Interpolator pro πολυαγάπητον substituit pro suo arbitrio
Toλuñóðŋtov. unde Usserius et Junius, cum veram
lectionem non vidissent, argute nimis de etymologia 'Epestwy disserebant; quæ quidem Isaaco
Vossio merito minus placebant. Quid qúoet &-
xaig esset, neutra pars dubitabat; uterque Latinus interpres natura justa reddidit; adeo omnis ex
vocabulo qúaɩç sudor abstersus est. Ad Trailenses
ea voce iterum utitur, οὐ κατὰ χρῆσιν, ἀλλὰ κατὰ
φύσιν, id est, καθ᾿ ἕξιν· Haun φυσιοῦται ἡ ἕξις, με
нam
loquitur Clemens Alexandrinus. Satis aperte hæc
et eleganter dicta sunt; quæ tamen archaica esse
Sed et quædam verba per se optima et omni- vult censor et mirifica, cum sint plane vulgaria
col. 449–450page 201 of 211
PG 5:449Εὐαγγελίῳ ὡς σαρκὶ Χριστοῦ. ήχω ἐπὶ σὲ ὡς κλέπτης, θὲν ἅπαν καλὸν φύσις καθίσταται, καθάπερ καὶ ἡ ἐν ποτὲ μὲν τὸ ψάλλειν δηλοῖ, ἐνίοτε δὲ τὸ φημίζειν μάρμων μάρχων, μάρκων Πέτρος, ἐπιλύων, ἐπιγινώσκων, ομαίμων πρόμους, Αλέξαρχος Κασσανδρέων ἄρχουσι χαίρειν. Υπωπιάζω μου τὸ σῶμα. σύνῃ μένετε ἐν Ἰησοῦ Χριστῷ σαρκικῶς καὶ πνευματPARS II. '
›
De ‹ nexus verborum mirifica ratione › late disputat vir doctissimus, eamque ‹ ad illam quam › scriptor ‹ assectatur pompam multum facere arbitratur. Videamus autem quænam illa sint quæ adeo pompatice loquitur Ignatius noster. Evangelium dixit
Christi carnem.» Quam pompatice! *poopuyov
Εὐαγγελίῳ ὡς σαρκὶ Χριστοῦ. Non his verbis diserte Evangelium Christi carnem dixit, sed fugiendum monet ad Evangelium tanquam ad carnem
Christi. An Christus se furem dixit, cum hæc locutus, est ήχω ἐπὶ σὲ ὡς κλέπτης, «venio ad te, eo
modoquo fur venire solet?» An lunam sanguinem
dixit S. Joannes, cum illa scripsit, † oɛλývŋ żyćveto wç alµa, ‹ Luna facta est tanquam sanguis?»
An cum Philippenses Polycarpus jubet subjectos
et usitata. In antiquissima Barnabæ epistola: Supra modum exhilaror beatis et præclaris spiritibus
vestris quod sic naturalem gratiam accepistis; › et
tamen statim addit, ‹ quia vere video in vobis infosum spiritum ab honesto fonte Dei. Gregorius
Nazianzenus oratione 13: Xpóviy xal 26yy Bɛbarwθὲν ἅπαν καλὸν φύσις καθίσταται, καθάπερ καὶ ἡ ἐν
huľváyánŋ. «Bonum omne tempore ac ratione
confirmatum in naturam transit, ut et ea quæ in
nobis est charitas. Verbum etiam & cantare,
non vulgari et legitimo, sed poetico sensu posuit
pro celebrare. Duplicem quidem hunc sensum
agnoscunt grammatici, ut Ammonius: Tò & bet
ποτὲ μὲν τὸ ψάλλειν δηλοῖ, ἐνίοτε δὲ τὸ φημίζειν· sed
unain significationem poeticæ, alteram pedestri
orationi competere, nemo, opinor, adhuc monuit. R esse presbyteris et diaconis, wę Oeŵ xal Xpioti,
Et adeo tritus est to pro celebrare, apud
omnis generis scriptores usus, ut exempla in re
tam nota proferre pudeat. Verba inusitata et obscura Dalleus tam frequenter Ignatio nostro objicit, ut credas illum non aliter scripsisse epistolas,
quam olim Alexarchus Cassandri frater scripsit,
cujus epistola apud Athenæum lib. in exstat, quamı
ne Pythium quidem intellexisse critici putabant,
ut Dalleus Ignatianas epistolas prisca Loxiæ Apollinis oracula appellat. Illias epistolæ inscriptio sic
apud Athenæum concipitur: 'Aλ¿Ęapxos ¿ µápµwy
zpóµoiç yabɛlv. Casaubonus observat in ms. pro
μάρμων legi μάρχων, putat μάρκων significare imperatorem, regem; conjecturam firmat verbis Hesychii: Mápxos, Evol. Infelicissime omnia. Neque enim Alexarchus imperator aut rex fuit; neque pápxos Græce mundatum, significat. Illa verba
Hesychii, ut alia compluria, ex veteri lexico transcripta sunt, quo continebantur nomina propria
Novi Testamenti ad Hebraicas origines satis inepte
relata. Inter illa apud Hieronymum, quæ ex Actis
colliguntur, Marcus, mandatum. › Taha sunt,
apud Hesychium, Πέτρος, ἐπιλύων, ἐπιγινώσκων,
apud Hieronymum, ‹ Petrus, agnoscens, › et rursum: ‹ Petrus, agnoscens, sive dissolvens. Apud
quem etiam, ‹ Priscilla, agnoscens, Pyrrhus, dissolvens.» Unde post multa recte concludit: Hæc
omnia Græca nomina vel Latina quam violenter
secundum linguam Hebraicam interpretata sint, Dixwç. Vetus interpres: In omni castitate et temperspicuum esse puto lectori. Non igitur ¿ µáppov, neque¿ µápxwv ad Alexarchum, opinor, pertinet. Sed legendum videtur una voce ¿µalµwv. Data
est epistola, ut observat Athenæus, ad Karogavluv &pxovtas, Cassandrensium magistratus, >
hos vocat ομαίμων πρόμους, «consanguineorum
magistratus, seu præpositos, › sunt enim лpóµ¤
of postures; consanguineos autem appellat Cassandrenses, quod ipse Cassandri regis frater esset,
qui Cassandriam condidit. Inscriptio igitur hæc
sonat Alexarchus consanguineorum magistratibus gaudere, › yabɛty enim idem est quod xalpeiv. Quod vulgari lingua Græca ita exprimitur,
Αλέξαρχος Κασσανδρέων ἄρχουσι χαίρειν.
presbyterum Deum dixit, aut diaconum Christum? Nullo modo. ' similitudinem aliquam
denotat. Ad Evangelium fugit, ac si ad Christum
incarnatum fugeret; in illo enim depingitur
incarnatio, vita, passio Christi. Fidem quidem
carnem Christi, et charitateni sanguinem Christi,
appellat, non singulariter, non mirabiliter, nou
prodigiose; hoc enim nihil aliud est, quam totam
religionis Christianæ vim et efficaciam in fide et
charitate collocare. Hortatur ut episcopo obediant,
quo unio eorum sit carnalis et spiritualis; id est,
ut non tantum corpore in eamdem Ecclesiam conveniant, sed etiam animis atque sententiis unitatem
colant. Monet Polycarpum ut locum suum defendat, hoc est, auctoritatem quam obtinebat in Ecclesia tueatur, omni cura carnali et spirituali; quod
mirum nemini videri debet, qui legit ista S. Pauli:
Υπωπιάζω μου τὸ σῶμα. Μoneri vult mulieres
Christianas, ut maritis contentæ sint carne et spiritu, hoc est, ut non carnaliter tantum, sed neque
animo concupiscant alios viros, ut recte Isaacus
Vossius. In eamdem sententiam locutus Ignatius
noster in epistola ad Ephesios, sed verba truncavit
Dallæus, ut magis obscura viderentur, pévete ¿v
Xplory) sapxizwę xal πvevpatixwç. Ita locum citat,
ut a dolosissimo Blondello laudatum reperit. Sed
integra sententia est: 'Ev náoŋ ȧyvɛlą xal owo̟poσύνῃ μένετε ἐν Ἰησοῦ Χριστῷ σαρκικῶς καὶ πνευματ
perantia maneatis in Jesu Christo, carnaliter et
spiritualiter. › Quid autem aliud his verbis dixit,
quam quod S. Paulus II Cor. vii, 1: Mundemus
nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei? Non igitur
hæc obscura sunt, sed perspicua satis, neque locutionis exempla aliunde quærenda sunt, ubi verba
cum S. Pauli dictione et sententia tam bene conveniunt. Quanquam quid est in his Ignatii locutionibus magis mirum aut obscurum quam in illis
verbis Tertulliani, De cultu ſeminarum 11, cap. 9:
‹ Nos sumus circumcisio omnium, spiritalis et carnalis nam et in spiritu et in carne sæculo circumcidimur? › Non dico Dallæum episcopatus et
col. 451–452page 202 of 211
PG 5:451'Εβουλόμην ἰδεῖν τὰς ἁλύσεις, ἃς δεδοίκασιν μὲν δαίμονες καὶ φρίττουσι, αἰδοῦνται δὲ ἄγγελοι Έπειτα αὐτὸς προὔτεινε τὸν αὐχένα τῷ ξίφει, εντειλάμενος τοῖς τὸ σῶμα αὐτοῦ συλλεξομένοις, τὰς ἀλύσεις καὶ τὰς πέ δας αὐτῷ συνθάψαι, Ιν' ᾗ μοι ταῦτα, φησί, κειμένῳ τοίνυν ὁ μακάριος ἀποσφάττεσθαι ἐκεῖνος, μετὰ τοῦ σιδήρου τὸ σῶμα ταφῆναι ἐπέσκηψε.. σύμβολα συνταφῆναι κελεύει τῷ σώματι. « Καὶ κεῖνται νῦν μετὰ τῆς τέφρας αἱ όγκον Τοὺς ἐνειλημένους ἁγιοπρεπέσιν δεσμοῖς, ἅτινά ἐστι διαδήματα τῶν ἀληθῶς ὑπὸ Θεοῦ καὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἐκλελεγμένων. « Παντός χρυσοῦ λαμπροτέρας αὐτοῖς ἐδείκνυ τὰς χεῖρας, παντὸς διαδήματος βασιλικού. « Καθάπερ τις στέφανον πλέκων χρυσοῦν, εἶτα μαργαρίτας ἐντιθεὶς, τῇ πυκνότητι τῶν λίθων λαμπρότερον ἐργάζεται διάδημα. Ὥστε καὶ τὰ δεσμὰ κόσμον ἐμπρεπῆ περικεῖσθαι αὐτοῖς, ὡς νύμφη κεκοσμημένη ἐν κροσσωτοῖς χρυσοῖς πεποικιλμένοις. τñ¸àλúσEw; » ᾿Αλλὰ τοῦ στεφάνου τούτουPROLEGOMENA.
catena. > Nonne hoc falsum videtur? an quidquam
potest esse corona justitiæ illustrius? aut si quidquam esse possit, an catena? Idem Chrysostomus
de S. Pauli vinculis, quæ sua ætate exstitisse putabat: 'Εβουλόμην ἰδεῖν τὰς ἁλύσεις, ἃς δεδοίκασιν
μὲν δαίμονες καὶ φρίττουσι, αἰδοῦνται δὲ ἄγγελοι
⚫ Vellem videre catenas quas metuebant, ad
quas
contremiscunt dæmones, quas angeli venerantur. ›
Sed in his vinculis optat refugere, prob hominem
audacem proh frigidum sophistam! Imo hæc
viri sunt, et passionem pro Christi nomine
maximi æstimantis, et martyrii certissimum præmium firmissime exspectantis. Quid enim aliud
est in vinculis refugere, quam coram Deo in die
judicii tauquam martyrem pro Christo apparere, el
coram angelis et hominibus passionis testimonia
exhibere? Legimus Babylam S. Ignatii in episcopatu Antiochensi successorem, ut illud ejus volum
sine dubio assequi posset, in mandatis dedisse ut
vincula sua simul cum corpore sepelirentur. Ita
Suidas ex aliquo veteri scriptore: Έπειτα αὐτὸς
προὔτεινε τὸν αὐχένα τῷ ξίφει, εντειλάμενος τοῖς τὸ
σῶμα αὐτοῦ συλλεξομένοις, τὰς ἀλύσεις καὶ τὰς πέ
δας αὐτῷ συνθάψαι, Ιν' ᾗ μοι ταῦτα, φησί, κειμένῳ
×óσµoç. ‹ Tandem ipse Babylas cervicem ensi protendit, cum illis qui collecturi erant, mandasseų,
ut vincula et compedes cum ipso sepelirent, Ut, inquit, hæc mihi jacenti ornamento sint. › Hoc autem verum esse testatur Chrysostomus Antiochenz
Ecclesiæ presbyter Oratione in Babylam: Mew
τοίνυν ὁ μακάριος ἀποσφάττεσθαι ἐκεῖνος, μετὰ τοῦ
σιδήρου τὸ σῶμα ταφῆναι ἐπέσκηψε.. Cum beatus
ille jam trucidandus esset, mandavit ut cum ferro
corpus sepeliretur.» Et rursus: Aỷtà tŵy 50λw
σύμβολα συνταφῆναι κελεύει τῷ σώματι. «Ipsa certaminum symbola cum corpore consepeliri jubet.»
Ac denique: Καὶ κεῖνται νῦν μετὰ τῆς τέφρας αἱ
лédat, ‹ et nunc cum cinere compedes jacent. >
Ita et homilia 9, ad Ephesios. Quin et idem Chry,
sostomus hom. 8, Ignatiano more in hæc verba
prorumpit: 'Eyw tŵv deoµŵv dvalµŋv èxelvwv. ‹ Utinam ego istis vinculis fruar! ›
hierarchiæ odium excæcasse, quo minus hæc vi- ▲ laµnpórepos ó desµóc. «Seď hac corona illustrior
deret; hoc dico, præconceptam de fictore nescio
quo inepto sententiam impedivisse, quo minus men -
tem auctoris exquireret, aut optimum ejus verbis
sensum et tali viro dignum inesse animadverteret.
Sed et vincula sua spirituales margaritas dicit;
hoc ad όγκον pertinet: in iis optat resurgere; hoc
audacius et frigidius est. Ad quid igitur pertinent
illa S. Polycarpi in ipso initio epistolæ ad Philippenses, de eadem plane re, iisdemque vinculis, ut
videtur, et ex imitatione S. Ignatii, ubi martyres
describit: Τοὺς ἐνειλημένους ἁγιοπρεπέσιν δεσμοῖς,
ἅτινά ἐστι διαδήματα τῶν ἀληθῶς ὑπὸ Θεοῦ καὶ τοῦ
Κυρίου ἡμῶν ἐκλελεγμένων. «Inneros vinculis viros
sanctos decorantibus, quæ sunt diademata eorum,
qui a Deo et Domino nostro electi sunt? Quæ
imitatus est S. Chrysostomus, de S. Paulo vincto
disserens: Παντός χρυσοῦ λαμπροτέρας αὐτοῖς ἐδείκνυ
τὰς χεῖρας, παντὸς διαδήματος βασιλικού. «Omni
auro splendidiores ostendit illis manus, omni regio
diademnate.» Ignatium autem imitatus est Polycarpus: nam diademata margaritis maxime ornari
solebant. Chrysostomus oratione in S. Meletium:
Καθάπερ τις στέφανον πλέκων χρυσοῦν, εἶτα μαργαρίτας ἐντιθεὶς, τῇ πυκνότητι τῶν λίθων λαμπρότερον
ἐργάζεται διάδημα.. Ut quispiam coronam auream texens, dein margaritas imponens, condensatis lapidibus splendidius diadema efficit.» Ad
quod pertinent illa Lugdunensis Ecclesiæ de
martyribus suis: Ὥστε καὶ τὰ δεσμὰ κόσμον c
ἐμπρεπῆ περικεῖσθαι αὐτοῖς, ὡς νύμφη κεκοσμημένη ἐν κροσσωτοῖς χρυσοῖς πεποικιλμένοις.
‹ Adeo ut vincula in decorum ipsis ornatum
addita habuisse viderentur, instar sponsæ fimbriis aureis variegatis ornatæ?» Ita S. Cyprianus
epist. 77: ‹ Dicatis Deo hominibus et fidem suam
religiosa virtute testantibus ornamenta sunt ista,
non vincula: nec Christianorum pedes ad infamiam
copulant, sed clarificant ad coronam; › non tempora!em, ut opinor, sed spiritualem et æternam.
Optime respondit Blondello Isaacus Vossius, spirituales nuncupari margaritas, quoniam spiritualen, et vitam æternam promittunt; nam et pretiosæ
margaritæ assimilavit regnum cœlorum Christus
ipse. Sed falsum putat esse Blondellus, cum vincula spiritualia dicuntur; eodem certe modo, quo
falsum est, carcerem esse beatum: et tamen ita
loquitur optimus et tersissimus scriptor S. Cyprianus, epist. ad Seagrium: 10 beatum carcerem,
quem illustravit vestra præsentia! O beatum carcerem, qui homines Dei mittit ad cœlum!, Nonne
carcerem ideo dixit beatum, quia sanctis beatitudinem promittit? De vinculo S. Pauli dixit S. Chrysostomus homil. ad Ephes. Iv: Oåôè τñ¸àλúσEw;
¿xɛlvns paxapuútɛpov, «Nihil illo vinculo beatius. >
Et falsum etiam hoc, si Blondelliano more sententias maximorum virorum discutiamus. Dixit S.
Paulus In reliquo reposita est mihi corona
justitiae.» Chrysostomus: ᾿Αλλὰ τοῦ στεφάνου τούτου
Sed vocat Ephesios lapides templi, relatos in
excelsa, ait, per crucem Christi, quasi per machinam quamdam, Spiritu S. quasi fune utentes, fide
tanquam subvectore. Nova, scilicet, hæc sunt et
absurda. Nova fortasse hæc visa sunt cum ea scriberet Ignatius, cum jam religio Christiana recens videretur; quomodo nunc nova dicantur, quomodo absurda,
non video. Sanctos esse templi Dei lapides quis non
dixit post S. Petrum, I Ep. 11, 5: Et ipsi tanquam lapides vivi superædificamini domus spiritualis? Neque
hoc negat Dallæus; sed novum et absurdum est ut hi
in excelsa referantur per machinam. Certe per
machinam in excelsa ferri lapides novum non est,
sed locis omnibus temporibusque usitatum. Sed
tales lapides quales Ephesii erant, hoc est sanctos,
in excelsa ferri fortasse novum et absurdum vide-
col. 453–454page 203 of 211
PG 5:453Αὕτη τους δεδεμένους, καθάπερ διά τινος μηχανῆς ἕλκει πρὸς τὸν οὐρανὸν, καὶ ὥσπερ χρυσή σειρά εξαρτηθεῖσα ἀνέλκει πρὸς αὐτὸν τὸν Πνεύματι στοιχούντες, τούτῳ τὴν γνῶσιν Αεί συνάγει καὶ συγκολλᾷ τὰ μέλη διὰ ισόψυχος, ἀντίψυ γένοιτό μοι ὑπὸ τὰ ἴχνη εὑρεθῆναι ὅτ' ἂν Θεοῦ ἐπι τύχω, ο Οὗ γένοιτο ἐν τῇ βασιλείᾳ Ἰησοῦ Χρι στοῦ πρὸς τὰ ἴχνη εὑρεθῆναι ἡμᾶς.. Ονήμονος, ἄξιος ὀνήσεως. ο Εσθλός μοι δοκεῖ ἔμμεν' ὀνήμενος, λá601, *Οναιο καὶ σὺ, καὶ ὁ διδοὺς ἐγώ.$53
PARS II.
tur. Certe Chrysostomo non videbatur, qui ad tales ptorem S. Pauli epistolas imitatum esse, Apostoli
nachinas pertinere ipsas catenas sanctorum existimavit. De catena S. Pauli, hom. 8 ad Ephesios
ila scribit: Αὕτη τους δεδεμένους, καθάπερ διά
τινος μηχανῆς ἕλκει πρὸς τὸν οὐρανὸν, καὶ ὥσπερ
χρυσή σειρά εξαρτηθεῖσα ἀνέλκει πρὸς αὐτὸν τὸν
oùpavóv. ‹ Hæc vinctos tanquam per machinam
trabit ad cœlos, et tanquam aureus funis dependens
sursum trahit ad cœlos ipsos.» An autem crux
talis machina dici non potest? Tertullianus Ad nationes lib. 1. c. 18: «Si crucem configendi corporis machinam nullas adbuc ex vobis Regulus pepigit. Nonne hoc cuivis obvium ſuit, qui ea legerat
quæ Christus dixit: Ego si exaltatus fuero e terra,
hoc est, si crucis machinam ascendero, omnia traham ad meipsum, Joan. x11, 32. Quomodo autem
trahit Deus, nisi funiculis Adam, et vinculis charitatis? Sed quinam hi funiculi sunt? Certe Deus
per Spiritum homines ad se trahit. Quid hic igitur
absurdi, quid novi? Nonne melius dicitur Deum nos
per Spiritum, quam nos per Spiritum Dei trahere.
Et tamen Gregorius Nazianzenus non veritus est
clicere: Πνεύματι στοιχούντες, τούτῳ τὴν γνῶσιν
Exxovtec In Spiritu ambulantes, eoque cognitionem trahentes., Dona gratiæ, seu spiritus S. Spiritus sæpe dicuntur: illa autem inter beneficia numerari debent et simul funiculis comparari, quibus
efficacissime ad Deum trahimur. De mirifica salutatione non opus est ut respondeam. Non enim constat posteriorem partem sententiæ ad salutationem
eam pertinere, cum possit etiam ad sequentia referri. Si quis autem eam ad priora potius referre
velit, ne sic quidem absurda videbitur salutatio. Non
enim in nomine tantum Christi, sed et in Christo,
vel in Domino Apostolus salutat; Christus autem
per naturam perque ea quæ in carne egit et passus
est, optime explicatur. Quibus addit év évórn.
Nam ut optime de S. Paulo a Chrysostomo observalum est: Αεί συνάγει καὶ συγκολλᾷ τὰ μέλη διὰ
To assμū. ⚫ Semper conjungit et conglutinat
membra per salutationem. › Neque mira videri
debet in resurrectione facta salutatio, cum vetustissimi Christiani his verbis Christus resurrexit ›
se mutno solerent salutare.
CAPUT XV.
Imitatio Apostoli Ignatiana xaxoydia non est.
Ovaluny vox Græcis familiaris, ita ab Ignatio
aliquoties usurpata, ut a Chrysostomo laudetur.
Censura Arruntii rejicitur. In voce looļuxov nulla
apostoli imitatio. Quid sit ισόψυχος, quid ἀντίψυyou, docetur, ut et neptinua. Phrases aliquot sæpins usurpala defenduntur. Ironiu apostolica ab
Ignatio minime expressa.
Capite 28 probare nititur auctorem epistolarum
postorem fuisse, ex imitatione S. Pauli, quam
xxħdiav vocat; quare autem vir apostolicus et
jartyr imitari S. Paulum, quare qui eum vita, et
porte secutus est, sermone etiam sequi non potue-
, haud video. Fateor equidem epistolarum scrivestigiis presse inhæsisse, quod in cœlis etiam ut
sibi contingeret optavit, epistola ad Ephesios: OT
γένοιτό μοι ὑπὸ τὰ ἴχνη εὑρεθῆναι ὅτ' ἂν Θεοῦ ἐπιUnd öt'
τύχω, ο Cujus fiat mihi sub vestigiis inveniri,
quando Deo fruar. › Quæ verba Ignatii nostri sine
cacozelia imitati sunt Smyrnenses in Martyrio
S. Polycarpi. Οὗ γένοιτο ἐν τῇ βασιλείᾳ Ἰησοῦ Χριστοῦ πρὸς τὰ ἴχνη εὑρεθῆναι ἡμᾶς.. Cujus fiat ad
vestigia ut nos in regno Jesu Christi inveniamur. ›
Agnosco Ignatium nostrum sensum S. Pauli animumque in succum et sanguinem convertisse, eum
in numerato etiam in carcere habuisse, sermone
et mente ubique expressisse; sed et hoc multo magis viro sancto et martyri, qualis ipse apostolus,
quam fictori cuiquam aut impostori convenire arbitror. De modo imitationis tota lis est, an ita scriptor Apostolum imitatus sit, ut Ignatius ille esse
non possit, sed potius se pravæ imitationis studio
imposturæ reum prodiderit. Ego tan bene eum
apostolicas epistolas imitatum esse contendo, u6
merito virum eum apostolicum, cui Apostoli scripta tam intime et medullitus impressa fuerunt, judicemus; tam male, tam absurde, ut inde appareat
eum impostorem fuisse, quod volunt adversarii,
prorsus nego. Assertionis nostræ veritatem ostendet
commentarius, quo omnia S. Ignatii ad suas origines referantur, et cum S. Pauli verbis et sententiis præcipue conferantur; si unquam illius perûciendi et edendi occasio se obtulerit. Conjectures
interim Daliæanas, ut se offerunt, examinabo, ea‐
rumque imbecillitatem prodam.
Primo. Impostorem olet ¿valµrv toties ab eo usurpatum. Semel autem S. Paulus ea voce utitur, et
quidem in Epistola ad Philemonem, ubi de Onesimo agitur. Quare cum Theodorus Bezascitam
Perroti collegæ sui conjecturam › adeo commenda…
verit, qui Paulum hac voce alludere ad ipsum
Onesimi nomen existimavit: › mirum est Iguatium nostrum non tantum in epistola ad Ephesios,
ubi Onesimi eorum episcopi mentionem facit, sed
etiam sæpius alibi ea voce uti. Sed vox illa óvatμny satis apud Græcos semper trita fuit. Apud
Hesychium legitur: Ονήμονος, ἄξιος ὀνήσεως. 5οpingius legendum putat 'Ovhoμos, et Epistolam
citat S. Pauli ad Timotheum. Sed hoc modo veteres
intelligendi non sunt. Quis enim non videt pro
"Ovnovos legendum esse, 'Ovýjevoc, Odyss. B, 33:
Εσθλός μοι δοκεῖ ἔμμεν' ὀνήμενος,
cum explicatio Hesychii, vrativ tautou λá601, apud
veterem Scholiasten eo loco exstet? Ad Onesimum
certe, aut ad S. Pauli locum non semper respiciendum quoties de ea voce agitur. Diu ante Euripides in Oreste:
*Οναιο καὶ σὺ, καὶ ὁ διδοὺς ἐγώ.
Unde Aulus Gellius lib. xiv, cap. 6: "Ovalo où,
inquam, doctissime virorum, tasens THE moduje
col. 455–456page 204 of 211
PG 5:455*Ονασθαι, μὴ μαθεῖν βούλου. *Ονασθαι, ὠφελῆσθαι. Καὐτὴ γὰρ ἐγώ, οὕτως ἀναίμην τῶν τέκνων. Καὐτὴ γὰρ ἔγωγ', οὕτως 'ὀνοίμην τῶν τέκνων, Μισώ τὸν ἄνδρ' ἐκεῖνον, εἰ μὴ μαίνομαι. ἀνοίμην *Αλις δὲ παίδων· τῶν δ' ὄνησιν εὔχομαι Θεοῖς γενέσθαι· σοῦ γὰρ οὐκ ἀνήμεθα. ὀναίμην τινός. σοφίας ἀναίμην, καὶ προσέτι τῶν παιδίων τῶν έμαυ τοῦ, ὡς οὐκ ἂν μὴ φιλτάτῳ σοὶ τυγχάνοντι συνεβούλευσα τι τοιοῦτον, ἔγε ἀπεύχομαι τοῖς ἐχθροῖς τοῖς Φιλοψευδεῖ Καὶ ὁ Εὐκράτης ὥστ πὲρ ἀναμνησθεὶς πρὸς τὴν ὄψιν τῶν υἱέων, Οὕτως ὀναίμην, ἔφη, τούτων, ἐπιβαλὼν αὐτοῖς τὴν χεῖρα, ὡς ἀληθῆ, ὦ Τυχιάδη, πρὸς σὲ ἐρῶ.. Εγώ σου ὀναίμην ἐν Κυρίῳ. « μεγαλοπρεπής, κακοζήλους ζήλωσε τὸν πρῶτον Διονύσιον τὸν Σικελίας τύραννον, Οναίμην ὑμῶν τῆς φιλοχρίστου Ἐγὼ τῶν θηρίων ἐκείνων ὀναίμην, μῶν ὀναίμην ἐκείνων.PROLEGOMENA.
Oslac, non Övaló σov, ut nunc male scribitur. Eu- óvaípŋv, quod ab eo Dallæus mira licentia ‹ sex•
ripides in Hippolytv:
*Ονασθαι, μὴ μαθεῖν βούλου.
Unde Hesychius:
*Ονασθαι, ὠφελῆσθαι.
Suidas V. 'Ovalµŋy, citat hunc versiculum:
Καὐτὴ γὰρ ἐγώ, οὕτως ἀναίμην τῶν τέκνων.
Sed apud Aristophanem, unde transcripsit, legitur
övoiµŋy, Thesmophoriazusis:
Καὐτὴ γὰρ ἔγωγ', οὕτως 'ὀνοίμην τῶν τέκνων,
Μισώ τὸν ἄνδρ' ἐκεῖνον, εἰ μὴ μαίνομαι.
Insa enim ego, ita fruar liberis meis,
Odi virum illum, nisi insanio.
Unde intelligi potest Hesychii locum mutilum
esse, ubi habet "Ovito, &µolwę. Deest enim vox
ἀνοίμην cum explicatione sua.
Sic Admetus apud Euripidem alloquitur Alcestin:
*Αλις δὲ παίδων· τῶν δ' ὄνησιν εὔχομαι
Θεοῖς γενέσθαι· σοῦ γὰρ οὐκ ἀνήμεθα.
Satıs liberorum; horum fruitionem precor
Deos mihi contingere; te enim non amplius fruimur.
Vetus sane et vulgo trita loquendi formula, obrus
ὀναίμην τινός. Synesius accuratissimus veterum
Atticorum imitator epist. 44: Obtw tñs lɛpāç yidoσοφίας ἀναίμην, καὶ προσέτι τῶν παιδίων τῶν έμαυτοῦ, ὡς οὐκ ἂν μὴ φιλτάτῳ σοὶ τυγχάνοντι συνεβού
λευσά τι τοιοῦτον, ἔγε ἀπεύχομαι τοῖς ἐχθροῖς τοῖς
žuolę. Ita sacra philosophia, liberisque meis
insuper fruar, ut tibi non, nisi amicissimus mihi
esses, aliquid ejusmodi fuerim consulturus, quod
inimicis meis deprecor. > De liberis præcipue
rebusque charissimis aut personis hanc loquendi
formulam usurpabant veteres Græci, ut constat ex
Euripide, Aristophane, Synesio, necnon ex Luciano,
qui in Φιλοψευδεῖ hæc habet: Καὶ ὁ Εὐκράτης ὥστ
πὲρ ἀναμνησθεὶς πρὸς τὴν ὄψιν τῶν υἱέων, Οὕτως
ὀναίμην, ἔφη, τούτων, ἐπιβαλὼν αὐτοῖς τὴν χεῖρα, ὡς
ἀληθῆ, ὦ Τυχιάδη, πρὸς σὲ ἐρῶ.. Et Eucrates,
quasi ex conspectu filiorum bæc in memoriam
revocasset: Ita fruar, inquiebat, hisce, illis manum
injiciens, ut vera tibi, o Tychiada, loquor. Receptissima hac loquendi formula usus est S. Paulus
ad Philemonem, eamque quasi Christianitate donavit: Εγώ σου ὀναίμην ἐν Κυρίῳ. «Ego te fruar
in Domino. › In qua locutione ‹ aliud multo intelligitur quam putatur, ut observat Hieronymus.
Ea igitur usus est Ignatius ut satis familiari, atque
insuper a S. Paulo usurpata. Sed quare toties usurpavit, cum S. Paulus semel tantum? Semel utitur
idem apostolus voce draßonoila, Clemeus Romanus
in una epistola quater; semel S. Petrus voceni
μεγαλοπρεπής, in eadem epistola Clemens sexies
usurpavit; toties scilicet, quoties Ignatius noster
centies usurpatum» dixit.
Neque vero censura Arruntii apud Senecam
quidquam dignitati scriptoris nostri derogat. Imitatus ille Sallustium est, et male. Sed primo, mɔle
ante eum scripserat Sallustius ex sententia Seneca,
ideoque non bene fecit Arruntius, qui illa quæ a
Sallustio male dicta sunt adeo studiose secutus est.
Verba sunt Senecæ: Vides autem quid sequatur,
ubi alıcui vitium pro exemplo est. › Ita Helladius
apud Photium notat Euphorionis xaxofou
κακοζήλους
X¿§ɛ:5, non quidem ‹ non imitaudas, › ut interpres,
sed ‹ ex mala affectatione › profectas; nam napeζήλωσε τὸν πρῶτον Διονύσιον τὸν Σικελίας τύραννον,
‹ Dionysium primum Siciliæ tyrannum imitatus
est, › qui multa vocabula xatayέhasta, plane ridicula excogitavit. At optime S. Paulus voce óvalµny
utebatur, optime vulgatum et Græcis familiarem
sermonem religioni Christianæ attemperavit, optime
ostendit quomodo illis qui nobis inaxime chari
sunt, frui oporteat, nempe in Domino, vel ut Igna–
tius noster, ‹ in Deo. › Neque igitur hic S. Paulos
pro Sallustio, nec epistolarum scriptor pro Arruntio haberi debuit. Secundo, si scriptor male S. Paulum imitatus fuisset, nullo modo sequitur eum non
ſuisse virum et pium, et gravem, et omnino talem
qualem S. Ignatium fuisse omnes credunt. Sic euim
Seneca de suo Arruntio: «Hæc igitur et hujusmodi vitia, quæ alicui impressit imitatio, non sunt
indicia luxuriæ, nec animi corrupti. Propria enim
esse debent et ex ipso nata, ex quibus tu æstimes
alicujus affectus. Cavit enim sollicite ne quis
male de virtutibus aut moribus Arruntii judicaret;
quem ipse appellat virum raræ frugalitatis, qui
verus auctor Historiæ de bello Punico ſuit, ex qua
se profecisse fatetur Plinius, quem ut optimum
oratorem Piso in periculo petiit, quem Tacitus
ante Asinium Gallum, et Marcel!um Aserninum
nominavit, quem Augustus de successore sollicitus
non indignum imperio judicavit; qui vir talis inter
Romanos, non qualis impostor Dallæanus, sed
potius qualis sanctus Ignatius apud nostros,
habitus
est. Tertio, qui ita vel Sallustium, vel Arruntium
postea imitatus sit, neminem novimus: scriptorem
autem nostrum tanquam optimum etiam in bac
ipsa re imitati sunt viri maximi. Alexander, episcopus Alexandrinus, epistola ad Alexandrum Constantinopolitanum: Οναίμην ὑμῶν τῆς φιλοχρίστου
uxns. S. Chrysostomus in Oratioue panegyrica
hæc Ignatii verba maxime tanquam præclara laudat: Ἐγὼ τῶν θηρίων ἐκείνων ὀναίμην, et cum ipse
minime fuerit xaxónhos, ea imitari conatus est,
verbis qua paulo ante protulimus, 'Eyo tv des
μῶν ὀναίμην ἐκείνων.
Ut aliud xaxonias exemplum extundat, mult;
comminiscitur. Dixerat Apostolus Timotheun
suum se habere loóyuxov unanimem. (› Ne ho
quidem verum est. Obdéva, inquit S. Paulus, Exc
loóþuxov. An autem qui neminem se habere id
col. 457–458page 205 of 211
PG 5:457Εγώ σε πρεσβεύουσα, κἀντὶ τῆς ἐμῆς Ψυχῆς καταστήσασα φῶς τόδ' εἰσορᾷν, Θνήσκω. Σὺ δ' ἀντιδοῦσα τῆς ἐμῆς τὰ φίλτατα Ψυχῆς ἔσωσας. ψυχον ισόψυχον ὡς ὁ Κύριος τὸν ὑπὲρ ἡμῶν· ὑπὲρ σοῦ τὴν ψυχὴν ἀντι ισόψυ δώσω τὴν ἐμήν. χον, ἀντιδιδόναι αντίψυχος, εἰ ἀντίψυχον.» τὴν ψυχήν αντίψυχον είναι. ιδίαν ψυχὴν ἀντὶ κοινῆς σωτηρίας ἀντικαταλλάσσεσθαι. ἀντίψυχον ἰσόψυχος ἀντί ψυχος ἰσόψυχον αντίψυχον. ισόψυχος ἀντίψυχος ἰσόψυχον 17: Ομοίως καὶ περὶ Τιμο θέου καὶ ἑαυτοῦ γράφων· Οὐδένα γὰρ ἔχω, φησί, Ισόψυχον, ισόψυχον), Οὐδένα γὰρ ἔχω ἰσόψυχον, τουτέστι τῶν ὁμοί. ως μα μεριμνώντων,: 'Αντὶ τοῦ ὁμοίως ἐμοὶ κηδόμενον ὑμῶν καὶ φροντίζοντα. άνθρωπε ισόψυχε ισόψυχος ισόψυχος ἀντίψυχον Αντίψυχον ὑμῶν τὸ πνεῦμά μου, καὶ τὰ δεσμά μου. Κατὰ πάντα σοῦ ἀντίψυχον ἐγὼ, καὶ τὰ δεσμά μου ἠγάπησας. Αντίψυχον ὑμῶν ἐγώ, ἀντίλυτρον. ᾿Αντίψυχον ἐγὼ τῶν ὑποτασσομένων τῷ ἐπισκόπῳ, πρεσβυτέροις, διακόνοις. Τὸν σὸν θάνατον ἑκὼν ὑπομενῶ, γ. ἀντίψυχον Ὑπὲρ πάντας γὰρ ἂν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, εἰκότως τὸν ἑαυτοῦ ναὸν καὶ τὸ σωματικὸν ὄργα τον προσάγων ἀντίψυχον ὑπὲρ πάντων, ἐπλήρου τὸ ὀφειλόμενον ἐν τῷ θανάτῳ. αντίψυχον Αντὶ πάντων τὸν ἑαυτοῦ ναὸν εἰς θάνατον παραδιδοὺς μι: Αντί πάντων αὐτὸν θαγάτῳ παραδιδούς. 91: Οὗτός ἐστιν ἡ πάντων ζωή, καὶ ὁ ὡς πρόβατον ὑπὲρ τῆς πάντων σωτηρίας αντί ψυχον τὸ ἑαυτοῦ σῶμα εἰς θάνατον παραδούς. ἀντίψυχον ἀντίλυτρον, αντί ψυχον. τὸ ἐξαίρετον Λοιπαὶ δὲ καὶ συγγενείς ταύτῃ τῇ θυσίᾳ ἐκχύσεις εἶναί μοι φαίνονται τοῦ τῶν γενναίων μαρ τύρων αἵματος. Καὶ παραδέχεται ταῦθ' οὕτως γεγονέναι οὐκ ἀλόγως πιστεύσας ταῖς ἱστορίαις ὁ πιστὸς Κλήμης ὑπὸ Παύλου μαρτυρούμενος. 4 Ἵνα δὲ καὶ ὑποδείγματα ἐθνῶν ἐνέγκωμενPEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ.
pari
PARS II.
Nam primo ita Alcestis affatur Admetum:
Εγώ σε πρεσβεύουσα, κἀντὶ τῆς ἐμῆς
Ψυχῆς καταστήσασα φῶς τόδ' εἰσορᾷν,
Θνήσκω.
Ego te honore ufficiens, et loco meœ
Vilæ te efficiens luce hac frui,
Morior.
Dein Admetus ita Alcestin alloquitur:
Σὺ δ' ἀντιδοῦσα τῆς ἐμῆς τὰ φίλτατα
Ψυχῆς ἔσωσας.
Tu vero dans ea quæ habuisti ckarissima pro mea
Vita, servasti me.
ψυχον dixit, habere se Timotheum ισόψυχον dixisse ὡς ὁ Κύριος τὸν ὑπὲρ ἡμῶν· ὑπὲρ σοῦ τὴν ψυχὴν ἀντιputandus est? Sed sive habuerit S. Paulus ισόψυ δώσω τὴν ἐμήν. «Tuam mortem libenter sustinebo,
χον, sive non habuerit, quid hoc ad Ignatium episto ut Dominus pro nobis mortem sustinuit: animam
licum? Nempe ille, compositionis forma captus, ad meam pro te vicariam dabo.. Certe ἀντιδιδόναι
idem exemplum formavit αντίψυχος, εἰ ἀντίψυχον.» τὴν ψυχήν idem est ac αντίψυχον είναι. Quod est
An vero ille eam vocem forinavit, quæ antiquissima Lycurgo rhetori ιδίαν ψυχὴν ἀντὶ κοινῆς σωτηρίας
fuit? An ad idem exemplum formata vox, quæ præ- ἀντικαταλλάσσεσθαι. Quale ἀντίψυχον describitur
positionem loco nominis habet? An illud Pauli fuisse Alcestis, uxor Admneti, apud Euripidem, quæ
ἰσόψυχος simpliciter æmulatus est, eum vox ἀντί- viri loco mortem subiit. Quod duobus modis a pocta
ψυχος alterius plane significationis sit? Ut idem
exprimitur.
has duas voces significare ostendat, vult apud
S. Paulum, ἰσόψυχον esse unanimem, et observat
veterem interpreten Ignatii ita reddere αντίψυχον.
Utrumque frustra. Neque enim ισόψυχος apud illum,
neque ἀντίψυχος apud hunc unanimem signilical.
Vetus S. Pauli interpres, c tam auanimem transtulit, quod aliud est, et Beza multo melius,
animo affectum, › qui ‹ putat alios cum Timotheo
comparari,» quod immerito sugillat Heinsius. Sive
enim Timotheo, sive sibi ἰσόψυχον velit S. Paulus,
sive utrique (ut accepisse videtur Clemens Alexandrinus, Strom., lib. 17: Ομοίως καὶ περὶ Τιμο
θέου καὶ ἑαυτοῦ γράφων· Οὐδένα γὰρ ἔχω, φησί,
Ισόψυχον, «Similiter et de Timotheo et seipso
scribeus, Neminem habeo, inquit, ισόψυχον), virum
similiter erga Philippenses affectum, et pari cura
eorum statum prosequentem intelligit, ut sequentia
demonstrant. Recte optimus interpres Chrysostomus: Οὐδένα γὰρ ἔχω ἰσόψυχον, τουτέστι τῶν ὁμοί.
ως μα μεριμνώντων, et rursus: 'Αντὶ τοῦ ὁμοίως
ἐμοὶ κηδόμενον ὑμῶν καὶ φροντίζοντα. Licet igitur
S. Paulus psalmum Lv, 14 respexisse putetur, ubi
vetus interpres, άνθρωπε ισόψυχε reddidit, homo
unanimis, › quem Glossarii auctor secutus. Apostolus tamen, qui Hebræa non minus quam Græca
Bovit, eum Græci vocabuli usum probavit, qui
Hebræo maxime conformis fuit, sc. 1932 «juxta
proportionem meam, secundum comparationem
meam, juxta æstimationem mei, cui notioni
optime respondet hic ισόψυχος • pari animo vel
afectu præditus.. Sed si ισόψυχος pro animi
sumatur, certe apud Ignatium nostrum ἀντίψυχον
ita sumi non debet. Loquitur ille tanquam martyr,
et vitam se eorum loco positurum dicit, unde et
vincula etiam adjicit. Ad Smyrnæos: Αντίψυχον
ὑμῶν τὸ πνεῦμά μου, καὶ τὰ δεσμά μου. Ad Polycrpum: Κατὰ πάντα σοῦ ἀντίψυχον ἐγὼ, καὶ τὰ
δεσμά μου & ἠγάπησας. Priori loco 4 conformem,
posteriori ‹ refrigerium › male reddidit interpres
Usserianus. Ad Ephesios: Αντίψυχον ὑμῶν ἐγώ,
male iterum interpres: Unanimus vobiscum ego.
Cum neutro genere ponatur, aliud aliquid aperte
sonal, ut idem nempe sit quod ἀντίλυτρον. Ita ad
Polycarpum: ᾿Αντίψυχον ἐγὼ τῶν ὑποτασσομένων
τῷ ἐπισκόπῳ, πρεσβυτέροις, διακόνοις. Neutro ge
bere semper usurpat noster, masculino aliquando
interpolator aut fictor. Quid hac voce intelligatur,
optime exprimitur verbis S. Joannis apud Clemenlem Alexandrinum: Τὸν σὸν θάνατον ἑκὼν ὑπομενῶ,
PATROL. GR. γ.
Utroque autem modo ἀντίψυχον aperte describitur. De Christo ipso S. Athanasius lib. De Incarnatione Verbi: Ὑπὲρ πάντας γὰρ ἂν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ,
εἰκότως τὸν ἑαυτοῦ ναὸν καὶ τὸ σωματικὸν ὄργα
τον προσάγων ἀντίψυχον ὑπὲρ πάντων, ἐπλήρου τὸ
ὀφειλόμενον ἐν τῷ θανάτῳ. Cum esset super omnes
Verbum Dei, jure suum templum et corporale instrumentum sistens αντίψυχον pro omnibus, explevit
debitum in morte. Quod aliis verbis post dixit:
Αντὶ πάντων τὸν ἑαυτοῦ ναὸν εἰς θάνατον παραδι
δούς· «pro omnibus templum suum morti dans,
μι et ante: Αντί πάντων αὐτὸν θαγάτῳ παραδιδούς.
Idem rursus pag. 91: Οὗτός ἐστιν ἡ πάντων ζωή,
καὶ ὁ ὡς πρόβατον ὑπὲρ τῆς πάντων σωτηρίας αντίψυχον τὸ ἑαυτοῦ σῶμα εἰς θάνατον παραδούς. • Hic
est omnium vita, qui ụt ovis pro ominium salute
ἀντίψυχον corpus suum in mortem tradidit. • Hoc
igitur est quod Christus dixit, animam se pro
oribus positurum; dedit ut ἀντίλυτρον, ita et αντίψυχον. Hoc autem ut proprie et signanter de Christo
dictum est, ita etiam suo modo de aliis ac præcipue
martyribus usurpari solebat. Certe Origenes, tono nono in Joannem, sacrificii Christi τὸ ἐξαίρετον cousideraus, inquit: Λοιπαὶ δὲ καὶ συγγενείς ταύτῃ τῇ θυσίᾳ
ἐκχύσεις εἶναί μοι φαίνονται τοῦ τῶν γενναίων μαρ
τύρων αἵματος. • Gæteræ aulem et huic cogualg
victimæ effusiones sanguinis generosorum martyrum esse mihi videntur.» Ubi eos comparat iis,
qui inter gentiles pro communi hominum salute
seipsos morti tradiderunt, cum pestilentes morbi
patriam suam invasissent. Καὶ παραδέχεται ταῦθ'
οὕτως γεγονέναι οὐκ ἀλόγως πιστεύσας ταῖς ἱστορίαις
ὁ πιστὸς Κλήμης ὑπὸ Παύλου μαρτυρούμενος. 4 Εt
hæc evenisse admittit non sine causa historiis (non
Scripturis, ut male interpres) credens Clemens fidelis.» Locus Clementis quem respexit Origenes, hic
est: Ἵνα δὲ καὶ ὑποδείγματα ἐθνῶν ἐνέγκωμεν·
col. 459–460page 206 of 211
PG 5:459Πολλοὶ βασιλεῖς καὶ ἡγούμενοι λοιμικοῦ τινος ἐν-: « στάντος καιρού, χρησμοδοτηθέντες παρέδωκαν ἑαυτοὺς εἰς θάνατον ἵνα ῥύσωνται διὰ τοῦ ἑαυτῶν αἵματος τοὺς πολίτας. Εἰ γὰρ τάδε μὲν ὑπὸ Ἑλλήνων οὐ μάτην ιστόρηται, τὰ δὲ καλῶς περὶ τῶν μαρτύρων είρηται, περικαθαρμάτων τοῦ κόσμου γενομένων καὶ πάντων περίφημα λεγομένων διὰ ταῦτα ἀποστόλων, τί ὑποληπτέον καὶ πηλίκον περὶ τοῦ ἀμνοῦ τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦτο θυομένου ἵνα ἄρῃ ἁμαρτίαν, οὐκ ὀλίγων, ἀλλ' ὅλου τοῦ κόσμου, ὑπὲρ οὗ καὶ πέπονθε; ι περί ψημα, περίψημα ἀντίψυχον. Οι περίψημα, περικατάλαγμα, ἀντίλυτρα, αντίψυχα. Καὶ πολλοὶ νοσοκομήσαντες καὶ ῥώσαντες ἑτέρους ἐτελεύτησαν αὐτοὶ, τὸν ἐκείνων θάνατον εἰς ἑαυτοὺς μεταστησάμενοι, καὶ τὸ δημῶδες ῥῆμα, μόνης ἀεὶ δοκοῦν φιλοφροσύνης ἔχεσθαι, ἔργῳ δὴ τότε πληροῦντες, ἀπιόντες αὐτῶν περίφημα. ἀντίψυχον, περίφημα 'Αντί ψυχοι, οὕτω καλοῦνται οἱ Μέμνονος ὄρνιθες αντίψυχοι Πούπλιος δὲ Αφράνιος Ποτίτος, δημότης τε ὢν, καὶ ὑπὸ μωρᾶς κολακείας, οὐ μόνον ἐθελοντής, ἀλλὰ καὶ ἔνορκος, ἄν γε ὁ Γάϊος σωθῇ, τελευτήσειν ὑποσχόμενος, Ατάνιός τέ τις Σεκούνδος, ἱππεύς τε ῶν, καὶ μονομαχήσειν ἐπαγγειλάμενος, ἀντὶ τῶν χρημάτων & ἤλπιζον παρ' αὐτοῦ, ὡς καὶ ἀντίψυχοι οἱ ἀποθανεῖν ἐθελήσαντες, λήψεσθαι, ἀποδοῦναι τὴν ὑπόσχεσιν ἠναγκάσθησαν, ἵνα μὴ ἐπιορκήσωσι. ἀντί ψυχοι) Πλάττεται ἐν τῷ ὕδατι, λαμβάνει δὲ ἀντί ψυχον πνεῦμα. Δύναται πολλάκις μία κερδηθείσα ψυχή μυρίων ὄγκον ἁμαρτημάτων ἀφανίσαι, καὶ γενέσθα ἡμῖν ἀντίψυχον ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. ἰσόψυχον, ἀντίψυχον, κακοζηλία, κακοζηλίαν χρήματα ἀντίψυχα διδό κακοζηλίας ἐλάχιστον τῶν ἀποστόλων, ἐλαχιστότερον πάντων ἁγίων, ἐλάχιστος, ελαχιστότερος ὡς μικρότερος ὑμῶν, ἄξιον καλεῖσθαι λέγεσθαι οὐκ ἱκανὸς καλεῖσθαι Απόστολος. ὅθεν οὐχ ἄξιός είμι καλεῖσθαι, ἧς οὐκ ἄξιάςPROLEGOMENA.
Πολλοὶ βασιλεῖς καὶ ἡγούμενοι λοιμικοῦ τινος ἐν- Suetonius de Caligula: «Ut vero in adversant valeστάντος καιρού, χρησμοδοτηθέντες παρέδωκαν ἑαυτοὺς
εἰς θάνατον ἵνα ῥύσωνται διὰ τοῦ ἑαυτῶν αἵματος
τοὺς πολίτας. «Ut autem exempla gentium in medium proferamus, multi reges et gubernatores,
grassante pestifera lue oraculo moniti, morti seipsos
tradiderunt, ut suo sanguine cives liberarent. >
Hæc obiter adduxi, quod ea nec a Clementis nec
ab Origenis editoribus hactenus observata esse viderim. Progreditur autem Origenes: Εἰ γὰρ τάδε
μὲν ὑπὸ Ἑλλήνων οὐ μάτην ιστόρηται, τὰ δὲ καλῶς
περὶ τῶν μαρτύρων είρηται, περικαθαρμάτων τοῦ
κόσμου γενομένων καὶ πάντων περίφημα λεγομένων
διὰ ταῦτα ἀποστόλων, τί ὑποληπτέον καὶ πηλίκον
περὶ τοῦ ἀμνοῦ τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦτο θυομένου ἵνα
ἄρῃ ἁμαρτίαν, οὐκ ὀλίγων, ἀλλ' ὅλου τοῦ κόσμου, ὑπὲρ
οὗ καὶ πέπονθε; ι Si enim hæc a gentibus haud
frustra historiis mandata sunt, illa autem recte de
martyribus dicta sunt, cum apostoli fuerint mundi
purgamenta et ob hanc causam dicti sint περίψημα, quid et quantum sentiendum est de Agno
Dei, qui ob hanc causam sacrificatus est, ut tolleret
peccatum, non paucorum, sed totius mundi, pro
quo et passus est?, Ubi περίψημα eodem modo
sumit, quo alii ἀντίψυχον. Οι Hesychius, Περίψημα, περικατάλαγμα, ἀντίλυτρα, αντίψυχα. Ita Dionysius Alexandrinus episcopus, de gravi peste:
Καὶ πολλοὶ νοσοκομήσαντες καὶ ῥώσαντες ἑτέρους
ἐτελεύτησαν αὐτοὶ, τὸν ἐκείνων θάνατον εἰς ἑαυτοὺς
μεταστησάμενοι, καὶ τὸ δημῶδες ῥῆμα, μόνης ἀεὶ
δοκοῦν φιλοφροσύνης ἔχεσθαι, ἔργῳ δὴ τότε πληροῦντες,
ἀπιόντες αὐτῶν περίφημα. • Multique qui alios
ægrotantes curaverant, et in pristinam valetudinem
restituerant, ipsi interierunt, mortem illorum in
seipsos transducentes, dictumque illud vulgare,
quod officiosæ duntaxat comitatis hactenus visum
fuerat, reipsa tunc adimplentes cum illorum peripsema facti ex hac vita migrarent.» Non quod
Christiani vulgo a gentilibus hoc nomine vocarentur, ut Valesio placet: illud enim probri esset, cum
hoc benevolentiæ seu comitatis verbum esse dicatur: non quod vulgo ab Alexandrinis tantum usurpatum sit, sed quod vulgatum et populare proverbium fuerit, ut patet ex Suida et Michaele apostolo.
Non magis igitur unaninem se dixit Ignatius, cum enim his, neque similibus vocibus epistolas impleἀντίψυχον, quam cum περίφημα se dixit. Aliud omnino Græcis hæc vox sonat. Certe unanimes non
fuerunt Memnonis aves, de quibus Hesychius: 'Αντίψυχοι, οὕτω καλοῦνται οἱ Μέμνονος ὄρνιθες illa,
scilicet, de quibus Ovidius Metam. lib. xit:
tudinem incidit, pernoctantibus cunctis circa palatium, non defuerunt qui depugnaturos se armis pro
salute ægri, quique capita sua titulo proposito
voverunt.» Hi a Græcis αντίψυχοι dicebantur. Di
lil. LIx: Πούπλιος δὲ Αφράνιος Ποτίτος, δημότης τε
ὢν, καὶ ὑπὸ μωρᾶς κολακείας, οὐ μόνον ἐθελοντής,
ἀλλὰ καὶ ἔνορκος, ἄν γε ὁ Γάϊος σωθῇ, τελευτήσειν
ὑποσχόμενος, Ατάνιός τέ τις Σεκούνδος, ἱππεύς τε
ῶν, καὶ μονομαχήσειν ἐπαγγειλάμενος, ἀντὶ τῶν
χρημάτων & ἤλπιζον παρ' αὐτοῦ, ὡς καὶ ἀντίψυχοι
οἱ ἀποθανεῖν ἐθελήσαντες, λήψεσθαι, ἀποδοῦναι τὴν
ὑπόσχεσιν ἠναγκάσθησαν, ἵνα μὴ ἐπιορκήσωσι.
• P. Afranius Politus, plebeius homo, qui stulta
adulatione inductus, non modo volens, sed etiam
jurejurando se obstrinxerat, vita cessurum si Caius
revalesceret; et Atanius Secundus eques, qui pro
miserat se gladiatoriis ludis depugnaturum, ambe
spe pecuniæ a Caio accipiendæ, quod (ut ἀντί
ψυχοι) vitam pro ejus anima dare voluerint, coac
sunt promissum persolvere, ne perjurii rei essent. -
Ita S. Chrysostomus homilia 6 ad Colossenses.
opponens hominem baptismo renovatum primun
creato: Πλάττεται ἐν τῷ ὕδατι, λαμβάνει δὲ ἀντί
ψυχον πνεῦμα. • Formatur in aqua, accipit autem
pro anima spiritum. › Idem contra Judæos ora
tione: Δύναται πολλάκις μία κερδηθείσα ψυχή
μυρίων ὄγκον ἁμαρτημάτων ἀφανίσαι, καὶ γενέσθα
ἡμῖν ἀντίψυχον ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. • Una anim
lucrifacta potest multorum onus peccatorum tollere,
et nobis in illo die pro expiatione esse.» Aliud
igitur ἰσόψυχον, quod ex LXX Interpretibus sumpsit
S. Paulus: aliud ἀντίψυχον, quod Apostolus nunquam usurpavit, a Græcis autem vulgo usurpatum
est; nulla igitur hic κακοζηλία, ne quidem imitatio. Reliqua quæ ex Apostolo in eamdem ferme sententiam adferuntur, ad κακοζηλίαν nihil, ad locutionem Ignatianam confirmandam aliquid valent.
Tum duo diversa populi de parte feroces
Bella gerunt, rostrisque et aduncis unguibus iras
Exercent, alasque adversaque pectora lassant;
Inferiæque cadunt cineri cognata sepulto
Corpora.
Ita apud Lucianum χρήματα ἀντίψυχα διδό
vat est pecuniam pro anima, id est pro vita redimenda dare. Mos etiam erat apud Romanos, ut
¡aliqui pro salute imperatoris morti se devoverent.
Capite 29, κακοζηλίας argumentum persequitur.
et, si feri possit, infelicius. Dixerat, inquit,
S. Paulus se ἐλάχιστον τῶν ἀποστόλων, et ελαχιστό
τερον πάντων ἁγίων, semel scilicet atque iterum.
Noster pene omnes epistolas his et similibus vocibus replevit. › At hoc aperte falsum est. Neque
vit. His vocibus ἐλάχιστος, et ελαχιστότερος nesquam usus est Ignatius; ne semel quidem ita
loquitur. Simili voce, si et illa similis sit, semel
tantum utitur, ὡς μικρότερος ὑμῶν, epistola ad
Magnesios, eamque voceın non ex S. Paulo, sed
vel S. Matthæo, vel S. Luca haurire potuit. Reliqua
omnia quæ ex Ignatio citat, ad alia apostoli verba,
aut alia etiam loca pertinent, aut ad Paulinæ modestiæ imitationem referri omnino non possunt. O₺x
ἄξιον καλεῖσθαι et λέγεσθαι se dixit, ut Apostolus,
οὐκ ἱκανὸς καλεῖσθαι Απόστολος. Sed multo hic
Dallæus interpolatore sagacior, qui nihil animadvertit hinc Ignatio periculi, ideoque pro, ὅθεν οὐχ
ἄξιός είμι καλεῖσθαι, ista reposuit, ἧς οὐκ ἄξιάς
col. 461–462page 207 of 211
PG 5:461εἰμι καλεῖσθαι ἐπίσκοπος, ἐὰν Θεοῦ ἐπιτύχω. αὐτῶν καὶ ἔκτρωμα, ἀδικῶ, χαρίσασθέ μοι τὴν ἀδικίαν ταύτην. 32: Εἰ ταῦτα δεινὰ γέγονε, παρ ελήλυθε· χαρίσασθέ μοι τὴν ἀδικίαν ταύτην. « πολλῆς βαρύτητος ἔθηκε τὴν ἐπιτίμησιν, καὶ τὸPEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ.
εἰμι καλεῖσθαι ἐπίσκοπος, ut verba Ignatiana magis
Paulinis respondere viderentur. Our w; wv tis, semel
a nostro usurpatum, et quidem in epistola ad Ephe-
(nam illa ex epistola ad Tarsenses et Philippenses adducta ad fictorem spectant), apostoli
nullam imitationem continet; sed potius discipulos
Simonis perstringit, qui dixit elval Tiva tautóy
µéyav, Act. viii, 9, ut ante Theudas λéywv elval
tiva čautóv, Act. v, 35. Mud autem epistola ad
Romanos ténual i elva alio spectat, ad gloriam
nempe ſuturam ex martyrio, ut ex verbis adjunctis
patet, ἐὰν Θεοῦ ἐπιτύχω. Eo quidem loco aperte
Apostolum imitatur, où yáp slµɩ &Ɛios, ŵy Esyaros
αὐτῶν καὶ ἔκτρωμα, sed verba ejus tantum usur
pat, alio sensu de se accipit, qui suæ conditioni
convenientissimus fuit. Apostolus de tempore vocationis loquitur, Christum sibi loxatov, seu postremo loco post omnes apostolos atque etiam fratres apparuisse, se enim extra tempus legitimum
●bortum esse, ideoque nomine Apostoli vix dignum,
quod Ecclesiam persecutus sit. Noster non de vocatione, sed de condemnatione sua loquitur, qua
de populo Antiocheno excisus fuit, et infimus
eorum factus, ab Ecclesia extractus, et ad supplicium ductus neque misericordiam aliam consecutus, quam ut per martyrium Deo frui posset.
De arcanis et de pueris jam ante diximus. Sed
quod illud Apostoli, Donate mihi hanc injuriam,
nostro objiciat, idque tanquam affectatum, et ad
orationis pompam, miror. Gregorius Nazianzenus,
purissimus scriptor, sæpius eadem forma usus est.
Oratione 25: El 8è öti tupavvoúµevos cépw, touto
ἀδικῶ, χαρίσασθέ μοι τὴν ἀδικίαν ταύτην. • Quod
si propterea injuriam facio, quia tyrannide pressus
æquo animo fero, donate mihi hanc injuriam. ›
Merum oratione 32: Εἰ ταῦτα δεινὰ γέγονε, παρελήλυθε· χαρίσασθέ μοι τὴν ἀδικίαν ταύτην. «Si
hæc gravia fuerint, præterierunt, donate mibi hanc
injuriam.» At noster ne hac quidem forma usus
est, aut quidquam illi simile dixit. Ironia est apud
Apostolum, et quidem manifesta (ut et apud Nazianzenum) qua graviter Corinthios objurgat, μerà
πολλῆς βαρύτητος ἔθηκε τὴν ἐπιτίμησιν, καὶ τὸ
coptixutepov, inquit Chrysostomus. Nulla
apud Ignatium beneficii commemoratio, nulla in
juriæ mentio, forte ne condonationis quidem. ZvySiwpoveľte tum ad Trallenses, tum ad Romanos
potias ‹ acquiescite, in meam sententiam concedite, ovɣyvéμovés µot Eσts, ad Romanos præsertim, ovvwpovɛité poi, ph kµmodloŋté pot
cat, ‹ Consentiatis mihi, ne impedimento sitis quominus vivam. › Si quywμoveite vertamus, ignoscite, ne sic quidem Paulino xapleabat respondet
aut illius ironiæ elegantiam exprimit, aut quidquam
eum illo ad Corinthios loco commune habet, multo
minus orationis pompam.
CAPUT XVI.
Ignatius noster Apostolum in inscriptionibus epistolarum imitatur. Quæ apostolicis longiores non
PARS II.
sunt. De inscriptione epistolæ ad Romanos disputatur, et de illa ad Philadelphenses. Aliorum
exempla nostro non officiunt. Conjectura de mala
imitatione ipsius Ignatii ab impostore institula
exploditur. Argumentum a repetitionibus ductum
plane frivolum esse ostenditur.
Capite 30 inscriptiones epistolarum exagitat quasi
longiusculas, et in his xaxolav reprehendit. Imitari Ignatium nostrum S. Pauli inscriptiones, non
minus quam reliquas epistolarum particulas fatec:;
exemplum enim aptius aut præclarius sibi proponere non potuit; sed perverse aut infeliciter id ab
eo factum esse nego. ‹ Apostolus, inquit, semel
atque iterum id fecerat, scriptor noster in omnibus
pene epistolis. > Hoc primo falsum est, et quidem
ex utraque parte. Inter 14 epistolas Paulinas cas
solas fatetur esse longiusculas, quæ scriptæ sunt ad
Romanos et ad Titum. At inscriptio Epistolæ ad
Galatas quinque versículis constans, eam quæ ad
Titum est, potius superat. Neque vero multo brevior prima ad Corinthios: certe longior Ignatiana,
vel ad Sinyrnæos, vel ad Polycarpum, vel ad Magnesios, vel ad Trallesios; æqualis illi ad Ephesios,
quæ fortasse omnium apud nostrum longissima est.
Sed perverse tamen et infeliciter imitatio instituta est; quia inscriptiones omnes, quas nos defendimus, una ad Polycarpum excepta, et laciniosæ et
impeditissimæ sunt, quædam etiam plane prodigiosæ. Ain vero inscriptiones, præter unicam ad
Polycarpum, laciniosas et impeditissimas esse? Certe
inscriptio ad Smyrnæos satis expedita est: ab initio
ad finem æqualiter fluit; nullo modo hiulca aut interrupta est; singula autem optime cohærent. Quocirca non minus ista quam ipsius comes ad Polycarpum, excipienda fuit. Idem dicendum de illa ad
Ephesios, de illa etiam ad Trallesios; neque enim
contra has vel una exceptione utitur vir doctissi
mus. Tres igitur tantummodo supersunt, quibus
quid habet quod objiciat videamus.
Totam illam ad Romanos et Græce et Latine
transcripsit, et Græca quidem uno tantum vocabulo
ou auctiora. Prolixitatem accusat; defendit S.
Paulus, qui epistolæ suæ ad eamdem Ecclesiam inscriptionem præfixit æqualis saltem longitudinis.
Meliora scripsit Apostolus, non breviora. CoacerDvata et spumosa epitheta damnat; excusat gentis
Syrorum in scribendo mos, et familiaris consuetudo, quæ hæc S. Ignatio potius congruere ostendit. Asiaticum loquendi genus reprehendebant eritici veteres; sed nihil aliud exspectabant ab iis
qui in Asia semper vixerunt. Cicero De claris oratoribus: Hinc Asiatici oratores mon contemnendi
quidem nec celeritate nec copia, sed parum pressi
et nimis redundantes. › Si redundantes et tumidæ
videantur inscriptiones Ignatianæ, nemo mirabitur,
qui auctorem ex Asia vel Syria profectum esse novit. Alius quidem character epistolis convenientior
putari solet, sed familiaribus. Ubi ad maximas civitates scribitur, aliquid elatius conceditur. Ita
vetus scriptor nepl épuŋvelaç sub Demetrii Phalerij
col. 463–464page 208 of 211
PG 5:463Ιγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, τῇ ήλεημένῃ ἐν μεγα λειότητι Πατρὸς ὑψίστου καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ μονογενούς Υἱοῦ αὐτοῦ, Εκκλησίᾳ ἡγαπημένῃ καὶ πεφωτισμένῃ ἐν θελήματι τοῦ θελήσαντος τὰ πάντα ἅ ἐστι κατ' ἀγάπην Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ἥτις καὶ προκάθηται ἐν τόπῳ χωρίου Ρωμαίων (εν καὶ ἀσπάζομαι ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ κατά σάρκα καὶ πνεῦμα ἡνωμένην πάσῃ ἐντολῇ αὐτοῦ, πεπληρωμένην χάριτος Θεοῦ), ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Θεῷ χαίρειν. φωμεν, ἔστωσαν τοιαῦται αἱ ἐπιστολαί μικρὸν ἐξηρ μέναι πως. ἡγιασμένῃ, Αγαπημένῃ, ποιήσαντος, θελήσαντος, ἥτις, ἥτις καί, χω ρίου, χορού, μιο ἀξιοεπίτευκτος, ἀξιος πίτακτος, ἀγάπης, ἐν ἀγάπῃ, αὐτοῦ, Πα τρός, ριο ἐν Θεῷ καὶ Κυρίῳ ἡμῶν, ἐν Κυρίῳ Θεῷ μος, χριστόνομος Θεοῦ, Θεοῦ, πίστιν καὶ, καὶ σωτῆρος, πνευματοφόρος, Θεοῦ παντοκράτορος και, πάσης, καὶ ΠατρὶPROLEGOMENA.
in ms. Caiensi præfixus apparet: Martyrium Sancti Ignatii episcopi Antiochiæ, sive epistola XII.
Ipsa autem Acta interpolata sunt, et eo quidem loco
ubi epistola hæc inseritur; ut a perspicacissimo
Armachano observatum est. Atque hæc de codici.
bus Græcis et Latinis. Secundo, si hæc reputemas,
nescio quomodo inscriptioni Metaphraste omnem
locum denegabimus. Ipse professus est se epistolam
hanc ad Romanos news, ad verbum transcripsisse, et scriptis suis inseruisse. An hoc mendacium esse dicemus, præsertim cum contrarium
verum esse nullo modo probare possimus? Demas
Simeonem illum multa falsa scripsisse; at eadema
ab aliis eum accepisse omnino credendum. Scimus
multa quæ scripsit, ab historiæ fide aliena, ab aliis
ante tradita, et vel ore omnium decantata, vel seriplis etiam mandata ſuisse, ut iis nibil ille nisi methodum et ornatum contulerit. Habuit igitur ille
epistolam ad Romanos in Actis Ignatii descriptam,
Acta interpolavit, omnia quæ de martyre aut legeral
aut audiverat, in luculentum ordinem redegit; epistolanı, ut invenerat, totidem verbis transcripsit.
Ita tandem res huc redit, ut merito quærere possimus,
an illa inscriptio quam in Actis Ignatii invenit iaterpres Usserianus; an illa quam in ejusdem Actis
reperit Simeon Metaphrastes. Judicent eruditi; miki
interim neutra nostro indigna videtur. Hæc igitar
erit legitima inscriptio, si Metaphrastæ codicem
sequamur, et ex comparatione cum reliquis, unam
aut alteram manifestam interpolationem tollamus.
Ιγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, τῇ ήλεημένῃ ἐν μεγα
λειότητι Πατρὸς ὑψίστου καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ
μονογενούς Υἱοῦ αὐτοῦ, Εκκλησίᾳ ἡγαπημένῃ καὶ
πεφωτισμένῃ ἐν θελήματι τοῦ θελήσαντος τὰ πάντα
ἅ ἐστι κατ' ἀγάπην Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν,
ἥτις καὶ προκάθηται ἐν τόπῳ χωρίου Ρωμαίων (εν
καὶ ἀσπάζομαι ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ κατά
σάρκα καὶ πνεῦμα ἡνωμένην πάσῃ ἐντολῇ αὐτοῦ,
πεπληρωμένην χάριτος Θεοῦ), ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ
τῷ Θεῷ χαίρειν. Ignatius, qui et Theophorus,
misericordiam consecutæ in majestate Patris altissimi et Jesu Christi solius ejus Filii, Ecclesiæ dileclæ, et illuminatas voluntate volentis omnia quz
sunt secundum dilectionem Jesu Christi Dei nostri,
quæ et præsidet in loco regionis Romanorum (quam
etiam saluto in nomine Jesu Christi, secundum
carnem et spiritum unitam omni mandato ejus,
plenam gratiæ Dei) in Christo Jesu Deo gaudere, ›
nomine. 'Enɛl & xal módɛcí note xal ßaoideñoi ypá- tii cum hac epistola continebat; unde titulus hic
φωμεν, ἔστωσαν τοιαῦται αἱ ἐπιστολαί μικρὸν ἐξηρ
μέναι πως. e Cum autem ad civitates scribimus et
roges, sint tales epistolæ paulo quodammodo elatiores. › Cum igitur hæc epistola ad Romanos scripta sit, et ab homine Asiatico, non mirum si inscriptio et redundans et elata sit. Recolenda etiam
bric sunt quæ de numero epithetorum ante diximus.
Neque de his sententiam Halloixii moror, in
quo
viro judicium non tantum a nostris, sed et a suis,
et a Dallæo maxime, requiritur. Rejicit ille epitheta
tanquam male congesta, quæ cum alibi admittit,
rejiciendi satis gravem causam non habuit. Quod
autem vulgatæ inscriptioni illam Metaphrastæ prætulerit Halloixius, in ea re certe non adeo exagitandus erat, si rem ipsam, non ejus rationes, consideremus. Inscriptio, quam unicam ille vidit, interpolatoris manu et mutata et aucta fuit, neque
pro sincera haberi debuit. Illa autem, quam exhibet
Metaphrastes, si pro genuina haberetur, a nemine
refelli posset. Ideoque hic Halloixio assensus est
Usserius; neque horum sententiam Dallæi argumenta ullo modo labefactant. Primo, inquit, ‹ repugnat omnium librorum fides, et Græcorum et Latinorum, qui istam, quam recitavimus, inscriptionem exhibent. > At omnes hi Græci libri duo tantum
sunt, Nydpruccianus et Augustanus; uterque autem
ab infelici interpolatoris manu. Nam codex Mediceus hic nos destituit, cui hanc epistolam defuisse
et docet et queritur doctissimus Vossius. Quid
quod nec hi duo Græci codices, neque vulgatus interpres Latinus eam exhibet, quam recitavit Dallæus? Hic enim eam hoc loco edidit, quam Isaacus
Vossius ex versione Usseriana confecit, et post
notas ¡in epistolam ad Romanos edi curavit; non
quod in ullo codice ita legeretur, sed quod ita legendam esse ex veteri interprete ipse conjiceret.
Hec autem Usseriani interpretis cum Græcis codicibus hon bene conveniunt. Nonnulla ille aliter in
suo codice legit, ut pro ἡγιασμένῃ, Αγαπημένῃ, pro
ποιήσαντος, θελήσαντος, pro ἥτις, ἥτις καί, pro χωρίου, (ut videtur) χορού, μιο ἀξιοεπίτευκτος, ἀξιος
πίτακτος, pro ἀγάπης, ἐν ἀγάπῃ, pro αὐτοῦ, Πατρός, ριο ἐν Θεῷ καὶ Κυρίῳ ἡμῶν, ἐν Κυρίῳ Θεῷ
Huov, ac denique, ut Dallæo placet, pro xpistóvuμος, χριστόνομος • plura in eo non vidit, ut Θεοῦ, et
rursus Θεοῦ, πίστιν καὶ, καὶ σωτῆρος, πνευματοφό
ρος, Θεοῦ παντοκράτορος και, πάσης, καὶ Πατρὶ
xať. Alia igitur est inscriptio quam vidit Halloixius,
alia quam ex Latino interprete confecit Vossius,
recitavit Dallæus. Solus igitur interpres Usserianus
relictus est, qui inscriptioni a Dallæo recitatæ fidem
faciat; quod quidem per me licet. Nihil enim in ea
invenio, quod S. Ignatio tribui non merito possit.
Ut tamen quod verum esse video dicam: parem
fidem interpres Usserianus in epistola ad Romanos,
ei quam in aliis obtinet, mereri fortasse non videatur. Non enim eam ex simplici editione genuinarum
epistolarum transtulit, sed ex illa, quæ Acta S. IgnaĊ
At epistolæ ad Philadelphienses inscriptio, inquit, etiam quam hæc longior est; quod cuivis vel
utramque simul inspicienti prima facie falsum deprehenditur, nisi interpolatoris inscriptio cum genuiua conferatur. Aliqua ex ea libat, ut et ex altera
ad Smyrnæos (nam illa ad Tarsenses et Heronem əd
nos non pertinent), ut illi videtur, putida, ut mihi,
præclara et apostolica; judicent eruditi. ‹ In aliis
inscriptionibus quædam, inquit, hiulca sunt; › unag
tantum ad Magnesios nominal; quæ cum satis bre
col. 465–466page 209 of 211
PG 5:465ζομαι Εκκλησίαν, αποστολικῷ χαρακτήρι, με διὰ Κλήμεντος παντὶ χαρίσματι, εἰ ἀνυστερή τους παντὸς χαρίσμαPEARSONII VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
vis et a pompa maxime aliena, et ab omnibus vitiis, Philomeliensium non adeo præclaram, sed et præquibus alias onerat, libera sit, tanquam hiulca condemnatur. Quod tamen mirum est interpolatorem
nou perspexisse. quem fictoris sui errata et præcipae elocutionis mala semper corrigentem introducit Dallæus. Neque mirum est, cum similis enallage in constructione apud optimos scriptores sæpe
observetur. Cum post vocem sůloynµévý Ecclesia
sequatur, quamvis alio casu, dubitare nemo potuit,
quin ad eam referenda esset. Si dixisset v honáζομαι Εκκλησίαν, idem dixisset quod fere omnes
aute eum dixerant. Nunc eum intercesserat nomen
Christi, v, pre vt at breviter dixit, quod
idem est.
›
At nemo ex omni Christianismi post apostolos
memoria reperitur, qui hujusmodi inscriptiones
quales istius sunt, suis epistolis præfixit. Fortasse.
Quid autern si nemo post apostolos id fecerit?
Nonne satis est, quod Apostolus ipse idem fecerit?
Habuit S. Paulum S. Ignatius quem sequeretur;
meliorem sequi non potuit. Quod in corpore epistolarum semper facit, cur non et in inscriptionibus
hcret? Cur Ecclesias αποστολικῷ χαρακτήρι, με
ipse profitetur ad Trallesios, non salutaret? Unica
tantum epistola præter apostolicas ad singularem
aliquam Ecclesiam tum scripta reperitur, Clementis scilicet ad Corinthios. An coges Ignatium Clementem imitari, S. Paulum deserere? An Clementem potius quam S. Paulum itineris comitem babuisse putandus est, aut si neutrum habuerit in
scriptis, nonne bunc potius quam illum intimum et
ið animi recessu habuit? Quid quod Clemens ipse
non suo nomine scripsit ad Corinthios, sed Ecclesia Romana διὰ Κλήμεντος ad Ecclesiam Corinthiacam, eamque pessima schismatis peste afflatam?
An exspectaret quisquam ut Ecclesia Romana, tot
encomiis ab Apostolo nuper ornata, summorum apostolorum martyrio modo coronata, Corinthios acerrime objurgatura, inscriptionem Corinthiorum laudibus plenam adhiberet? Alia omnia Ignatio conveniebant. Florentissimas Ecclesias salutat ipse unicus;
vinculis innexus, ad bestias damnatus, quotidiana Ecclesiarum ministratione sustentatus, iisque
multis nominibus devinctus, quid minus scribere
potuit quam quod exemplo S. Pauli scripsit? Polyearpi, Smyrnensium, Lugdunensium, Cypriani etiam
et Firmiliani inscriptiones frustra adducuntur, quos
imitari Ignatius non potuit, utpote quorum epistolas serius scriptas nunquam viderit. At illi, inquies,
Ignatium imitari potuissent; potuerunt quidem, et
si eadem occasio se obtulisset, sub iisdem circumstantiis forte idem fecissent. At S. Polycarpus, neque solus, ut Ignatius, neque ea conditione positus,
neque adeo Philippensibus obstrictus, sed cum
presbyteris et quasi Ecclesiæ suæ nomine, ad Philippenses fere eodem modo quo Clemens ad Corinthios scripsit, ideoque eum potius imitatus est.
Smyrnensium etiam et Lugdunensium epistolæ ab
Ecclesiis missæ sunt, et illa quidem ad Ecclesiam
terea ad omnes catholicos, hæc ad fratres in Asia
et Phrygia ubique constitutos, quibus talia encomia
non conveniebant, præsertim in epistolis quæ nihi!
aliud quam narrationes quasdam de suis rebus
continebant. S. Cypriani et Firmiliani epistolæ ad
personas singulares plerunique, aut de negotio aliquo peculiari, scriptæ sunt: et Ignatii ipsius inscriptio ad unicum Polycarpum satis brevis est
atque concisa. Præterea posterioris ævi epistolæ
similes Ignatianis inscriptiones habere nullo modo
debuerunt. Smyrnæos ille laudat ut heŋpévous Ev
παντὶ χαρίσματι, εἰ ἀνυστερή τους παντὸς χαρίσμα
toc, quæ charismata tunc temporis plurima manifeste in ecclesiis apparebant, paulatim vero defecerunt. Certe multo verisimilius ut S. Ignatius vir
apostolicus revera S. Paulum in inscriptionibus
imitaretur, quam ut impostor, circa finem tertii,
aut initium quarti sæculi, hominem contra communem totius Ecclesiæ consuetudinem ab apostolorum
tempore scribentem fingeret.
de
Sub titulo hujus argumenti ab inscriptionibus
petiti, de scriptis et dictis S. Ignatii dissertationein
mire introducit; sed fictorem suum ostendere, opi.
nor, voluit, non tantum S. Pauli, sed et Ignatii
malum imitatorem, sive simiam fuisse. Primo conjecturam promit, quæ an vera sit, ne ipse, inquit,
perspicere potuit. Si aliqua Ignatius scripsit, ejus
‹
characterem ad vivum exprimere voluit. Sed hoc
an verum sit, explorare ac perspicere non possumus. › Quasi vero dubitare nunc oporteat, an aliqua scripserit Ignatius, de qua re neminem unquam
dubitasse ante hoc infelix sæculum novimus,
cujus scriptis complures omini sæculo locutos esse,
ab ipso quo scripsit anno scimus. Sed aliqua fortasse alia voluit, cum non hæc admittat. At quis
unquam feret fictorem, cui obstetricatus esse dicitur Eusebius, ea Ignatii scripta vidisse, quæ Eusebius ipse non vidit, quæ nemo ante, nemo post eum
oculis usurpavit? Quorsum igitur hæc scribit? scilicet, ut ostendat aliqua Ignatii tenere nos, quæ turpem impostoris imitationem produnt; sed dicta ea
vult a S. martyre, nunquam autein scripta. O præclarum commentum! Legimus apud Origenen dixisse Ignatium: '0 Ɛpwę ó ¿µòg kotzúpwta:. An
unquam Ignatius alibi ea verba dixit, quam in epistola? Annon Origenes, quem epistolas hasce vidisse pro certo evicimus, ex illa ad Romanos hæc
transcripsisse putandus est, cum hanc sententiam
alteri scriptæ adjungat? Apud eumdem Origenem
iterum legimus: ‹ Eleganter in cujusdam martyris
epistola scriptum reperi (Ignatium dico, episcopum
Antiochiæ post Petrum secundum) qui in persecutione pugnavit ad bestias: Principem sæculi hujus
latuit virginitas Mariæ. Nonne hæc sententia scripta
dicitur, et quidem in epistola, atque etiam martyris? Nonne martyr ille diserte Ignatius vocatur,
etiam episcopus Antiochiæ, nonne idem qui pugnavit ad bestias? Nonne hæc præclara sententia, tot
col. 467–468page 210 of 211
PG 5:467τοιοῦτοι γὰρ οἱ ἐρῶντες ὅπερ ἂν πάσχωσιν ὑπὸ τῶν ἐρωμένων μεθ᾿ ἡδονῆς ὁ ἔρως ὁ ἐμὸς ἑσταύρωται κατακριθεὶς πρὸς θηρία θαυμάσῃς, εἰ πολλάκις τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν λέ Τὰ αὐτὰ γράφειν ὑμῖν, ἐμοὶ μὲν οὐκ ὀκνηρόν, ὑμῖν δὲ ἀσφαλές. κοὺς ἐργάτας, βλέπετε τὴν κατατομήν. μην αντίψυχον Καὶ εὔχομαι τοῖς ὁδοῦσι τῶν θηρίων ἀλεσθῆναι, « ἀπὸ τῶν ῥημάτων ὧν ἀποθνήσκειν μέλλων ἐφθέγ αὐτὸν τῆς τιμωρίας ὁ τρόπος μένει, ἐγὼ τῶν θηρίων ἐκείνων δναίμην έλεγε. σει. Διὰ τοῦτο τῶν θηρίων, ἔλεγεν, δναίμην, « ημερώτερα τὰ στόματα ενόμιζεν εἶναι τῆς τοῦ τυ μηνPatribus decantata ex epistola Ignatii nostri ab Ori- dictum se ex epistola Ignatii ad Romanos sumpsisse
gene, et ab illo etiam qui S. Basilio &pxalos ȧvhe
appellatur, descripta est, diu antequam a Dallo
impostor natus esse fingitur?
ex verbis sequentibus, τοιοῦτοι γὰρ οἱ ἐρῶντες
ὅπερ ἂν πάσχωσιν ὑπὸ τῶν ἐρωμένων μεθ᾿ ἡδονῆς
&éxovtas • ‹ Qui euiin sic amant, quidquid ab amasiis patiuntur, cum voluptate accipiunt.» Alludit
enim manifeste ad præclara illa Ignatii verba et ab
omnibus decantata, ὁ ἔρως ὁ ἐμὸς ἑσταύρωται:
‹ Amor meus crucifixus est,› quæ in eadem epistola continentur. Levissima igitur conjectura est
impostarem, quod hæc ab Ignatio dicta non scripta
audivisset, ideo suis epistolis inseruisse, cum Origenes non tantum dicti meminerit, sed et epistolæ,
Hieronymus epistolam diserte nominaverit Chrysostomus aperte innuerit.
Fateor equidem Hieronymum scripsisse, Ignatium verba quæ apud Irenæum exstant, tunc locutum fuisse, cum rugientes audiret leones; sed bac
ab illo dictum sine ulla auctoritate etiam ut fateantur adversarii necesse est. Omnia quæ de Ignatio
habet in Catalogo, ex Eusebii Historia sumpsit; ex
illa transcripsit Hieronymus sententiam hanc ab
Irenæo laudatam; nihil tale Eusebius, nihil Irenæus, apud quem martyr xataxpitals πps Onpla,
• cum jam damnatus esset ad bestias › ea verba locutus esse dicitur; de suo verba cætera addidit
Hieronymus incaute, ut pleraque alia ex Eusebio in ducit, Ignatium scilicet, decere non videtur, quod
illo Catalogo minus recte transcribuntur. Ignatius
enim non Romæ, sed Antiochiæ damnatus est ad
bestias, et post îllam condemnationem cum Smyrnæ
ea verba scripserit, κατακριθεὶς πρὸς θηρία scripsit. Certissimum est Hieronymum epistolarumn
Ignatii meminisse, et illius præcipue epistolæ, quam
ad Pomanos scripsit, in qua nuuc hæc ipsissima
leguntur verba, et ante ejus ætatem legebantur. Nam
'quod de præsenti aλouat molor argutatur, nullam
"
Capite 34 ultimum argumentum et vi et ordine ad-
»
toties eadem repetit. At quidni Ignatium deceat,
quod alii in omni genere scriptores se decere putarunt? Holláxis tò aʊtò ¿pw, inquit Lucianus.
S. Athanasius de incarnatione Verbi Dei: Mh n
θαυμάσῃς, εἰ πολλάκις τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν λέYouɛv: Ne mireris, si sæpius eadem de iisdem
dicimus. Xenophon plures sententias habet in
Historia, quas repetit in Vita Agesilai. Plurima
apud Gregorium Nazianzenum in una oratione habentur, quæ in alia mox repetuntur. Sed hoc nom
decet Ignatium ætatis jam provectæ; 1 quasi semes
repetitionibus minus dediti sint, quam juvenes,
Non decet hominem ‹ apud apostolos educatum; a
quasi non deceat apostolicum, quod decuit Apostolum. Τὰ αὐτὰ γράφειν ὑμῖν, ἐμοὶ μὲν οὐκ ὀκνηρόν,
Tà
ὑμῖν δὲ ἀσφαλές. «Eadem vobis scribere, me qui
dem non piget, vobis autem tutum est, › iɔquit S.
Paulus Philipp. 111, 1.
Quid vero, an hoc est eadem repetere, idem vocabulum aliquoties usurpare? Dixit S. Paulus loco
jam laudato: Bλénete toùg xúvaç, ßhénete toùs xaκοὺς ἐργάτας, βλέπετε τὴν κατατομήν. Non tamen
thy
hoc est, quod ante dixit, tå aůtk ypáqɛɩv. Sed óvaiμην et αντίψυχον e ubique apud hunc occurrunt. ›
Apud hunc autem ubique? Scripsit unus idemque
septem epistolas, ut arbitror; ut tu existimas, sex
tantum impostor tuus. Lego harum quatuor, vox
ávííþuxov in earum nulla occurrit: an igitur ubivim obtinct. Sive enim dixit, sive scripsit, non cum
jam laniaretur, id factum est, sed cum adhuc laniandus esset. Et omnibus in more positum est de
re certe futura præsenti tempore uti. Nec hæc objectio
Hieronymum tangit, qui non molor, sed molar
transtulit; uude Sophronius ita vertit: Καὶ εὔχομαι
τοῖς ὁδοῦσι τῶν θηρίων ἀλεσθῆναι, «et opto ut dentibus bestiarum molar. At illud: ‹ Utinam fruar
bestiis mihi paratis, inquit, ex Chrysostomo certi sumus Romæ Ignatium ad Romanos præsentes dixisse;»
cum Chrysostomus minime narret, eum aut ad Romanos præsentes, aut Romæ ea verba protulisse.
Affirmat Ignatium lubente anima bestias vidisse,
Пev touto &ño; Unde hoc apparet?» inquit,
ἀπὸ τῶν ῥημάτων ὧν ἀποθνήσκειν μέλλων ἐφθέγgato. Ab illis verbis, quæ cum moriturus esset,
locutus est. › At erat ánoůvhoxɛty µ¿wy ab eo tempore, quo ad mortem condemnatus est: neque enim
µéddɛtv rem præsentem, aut statim futuram significat. Iloc rursus probat: 'Axoúcas yup õti outos ɲ que? Lego iterum quatuor, nec occurrit vox óralαὐτὸν τῆς τιμωρίας ὁ τρόπος μένει, ἐγὼ τῶν θηρίων
ἐκείνων δναίμην έλεγε. • Cum enim audivisset
boc eum supplicii genus manere: Utinam ego
istis bestiis fruar? inquiebat. • Audiverat autem
S. Ignatius diu antequam Romam perveniret, hoc
sibi mortis genus paratum fuisse, ad quod Antiochiæ condemnatus fuerat. Et quidem ad sententiam
ab imperatore latam respexisse Chrysostomum paσει. Διὰ τοῦτο τῶν θηρίων, ἔλεγεν, δναίμην, «Propterea, bestiis fruar, dicebat, xal mollý toútwy
ημερώτερα τὰ στόματα ενόμιζεν εἶναι τῆς τοῦ τυ
pávvou yhŵttng. Et multo his mansuetiora bestiarum ora putavit esse, quam linguam tyranni. ›
Præterea S. Chrysostomus satis clare ostendit hoc
μην· neque illa igitur ubique. Cur veritati Lam
aperte contradicis? Objicit et hæc, se minorem esse
aliis, indignum esse, non esse aliquid, non ut apostolum præcipere: quibus suos Smyrnæos, Magnesianos, Trallianos, Romanos, Ephesios, Tarsenses,
Philadelphienses, Antiochenos et Philippenses obtundit. Proh miseros homines, ad quos Ignatius
scripsit! Imo vero illi satis felices; nos potius Dal
læus obtundit, qui sæpius hæc nobis inculcat, quam
suis Ignatius; quique optime novit eumdem scriptorem qui Smyrnæos allocutus est, Tarsenses,
Antiochenos et Philippenses non obtudisse, ne
allocutum quidem per epistolam esse. Se minorem
esse aliis semel tantum dixit, nempe ad Maguesios;
col. 469–470page 211 of 211
PG 5:469κατενάρκησα, Αὐτὸς ἐγὼ οὐ κατενάρκησα ὑμῶν, τίπο: Οὐ καταναρκήσω ὑμῶν. 28: Πάνυ γάρ, ὡς ὁρᾷς, πλείστων κατ εναρχήσαμεν, καίτοιγε προκαλουμένων· οὐ γὰρ ἀχαριστήσομεν· εἰ δὲ καὶ κατεναρκήσαμεν, τῷ φεί δεσθαι μάλλον, ἢ τῷ προσίεσθαι. ἀπὸ τῶν ὅπλων ὅπλα ἀδικίας ὅπλα δικαιοσύνης, ὅπλα τοῦ φωτός ὅπλα δικαιοσύνης, καὶ ὅπλα στρα τίας, ἀναλάβετε την πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ, ἐνδύσασθε τὴν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ, στῆτε περιζωσάμενοι τὴν ὀσφὺν ὑμῶν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ὑποδησάμενοι τοὺς πόδας ἐν ἑτοιμασίᾳ τοῦ Εὐαγγελίου τῆς εἰρήνης. θώραξ δικαιοσύνης, ει περικεφαλαία τοῦ σωτη ρίου, οι μάχαιρα πνεύματος σχέσιν ἀντιτασσόμενος τῇ ἐξουσίᾳ, τῇ τοῦ Θεοῦ διαταγῇ ἀνθέστηκεν. ἀντιτάσσεται, διαταγῇ ἀντιτάσσεται, ὑποτάσσεται, ἐντολῇ ὑποτάσσεται, δια Καὶ γὰρ βέλτιον ταὐτολογίας μέμψιν ὑποστῆναι, ἢ παραλείψαί τι τῶν ὀφειPEARSONI VINDICIÆ IGNATIANÆ. PARS II.
illos igitur ea locutione minime obtudit, nedum re- dem Magnesianos,
liquos: se non esse aliquem, semel tantum, scilicet
ad Ephesios: non ut apostolum præcipere, bis tantum, et quidem ad diversos; sæpius se indignum
vocavit, quæ vox ita posteris placuit, ut omnibus
piis episcopis quasi adhæreret. Adeo rara non sunt
quæ semel dicit, ut ex his quatuor quæ toties inculcari vult, duo semel tantum dixerit. Si hæc a postolicum virum feriant, quid de S. Paulo dicemus?
Vocabulum illi placuit κατενάρκησα, quod qui ante
eum usurpaverit, neminem scimus. Hoc autem,
quod proposita suo optime convenire putaret, non
semel usus est, et quidem ad eosdem, II Cor. x1, 8:
Ov xaterápxnoa oúderóç. Rursus cap. x11, 13:
Αὐτὸς ἐγὼ οὐ κατενάρκησα ὑμῶν, et versiculo proτίπο: Οὐ καταναρκήσω ὑμῶν. Si hæc scripsisset
Ignatius, quas turbas excitasset Dallæus! Nactus
est verbum rarum et insolitum, quod ad orationis
pompam et 8yxov faceret. < Hoc sibi salse et belle
visus est dixisse. › Non igitur sibi temperare potuit,
quin iisdem occineret, eosque conferta repetitione
obtunderet, et ipsa torpedine potentius obstupefaceret. Nec tamen veritus est Gregorius NazianzenuS
idem vocabulum post S. Paulum etiam repetitum
dare oratione 28: Πάνυ γάρ, ὡς ὁρᾷς, πλείστων κατ
εναρχήσαμεν, καίτοιγε προκαλουμένων· οὐ γὰρ
ἀχαριστήσομεν· εἰ δὲ καὶ κατεναρκήσαμεν, τῷ φείδεσθαι μάλλον, ἢ τῷ προσίεσθαι.
є
Enumerat phrases quasdam aut similitudines,
quæ in duabus aut forte tribus epistolis inveniuntur, et hæc toties usurpare Bartoloyɛkv esse putat.
Eadem igitur loquendi formula, aut eadem metaphora in aliqua epistola uti, qua in alia usus fueris,
est Bartoloyla. Severus nimis criticus est Dallæus..
Quid sit Bartoloɣla, non omnes consentiunt; quamcunque acceptionem sequaris, Ignatium nostrum
Partoloɣeiv nunquam efficies. Delectatus videtur S.
Paulus metaphora ἀπὸ τῶν ὅπλων ducta in explicanda doctrina Christiana; scribens itaque ad Romanos ὅπλα ἀδικίας dixit, dein ὅπλα δικαιοσύνης,
mor etiam ὅπλα τοῦ φωτός· rursus scribeus ad Co.
rin!bios, iterum ὅπλα δικαιοσύνης, καὶ ὅπλα στρατίας, ad Ephesios, ἀναλάβετε την πανοπλίαν τοῦ
Θεοῦ, ἐνδύσασθε τὴν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ, quam adeu
particulatim persequitur, ut Sarravium pene obtuderit. Sic enim scripsit ad Salmasium de militia
multa meditantem: ‹ Divinæ militiæ semper studere
oportet. Quod dum facio quando vacal ¿y tỷ toŭ
Oɛoŭ navondía, quam explicat Apostolus epistola
ad Ephesios, plurima occurrunt armaturæ genera,
quibus fateor me nou posse indui, cum ea non satis
intelligam. Clypeum fidei, quia quid esset dixit, facile capio. Sed reliqua, nempe στῆτε περιζωσάμενοι
τὴν ὀσφὺν ὑμῶν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ὑποδησάμενοι τοὺς
πόδας ἐν ἑτοιμασίᾳ τοῦ Εὐαγγελίου τῆς εἰρήνης.
Item θώραξ δικαιοσύνης, ει περικεφαλαία τοῦ σωτηρίου, οι μάχαιρα πνεύματος quam σχέσιν habeant
cum virtutibus Christiani militis, paratus sum discere, si tibi libeat me docere. At idem ad eos470
quasi non satis intellexissent,
bis dixit. › Neque mirum: cum ipse Cicero, epistola ad Marium, cum semel belle dixisset: ‹ Veni
domum, si esset aliqua forma reipublicæ tanquam
in patria ut essem: si nulla, tanquam in exsilio; ›
non sibi temperaverit quin paulo post diceret: Nunc
autem si hæc civitas est, civem esse nie; si non,
exsulem esse. › Nunquam repetitiones frequentiores sunt quam in epistelis, si non iisdem, certe in
diversis. Et quidem ipsi Ciceroni oratorum maximo
olim objiciebant eadem omnia obtrectatores, quæ
nunc Ignatio nostro objicit Dallæus. Ita nimirum
Quintilianus, Ciceronein suorum temporum homines incessere audebant ut tumidiorem, et Asiaticum, et redundantem, et in repetitionibus nimium.
Inter omnes eas sententias quas enumerat bis
vel ter in epistolis usurpatas unam observat absurdam et absonam, ab interpolatore indicatam, qui
cam ferre non potuit, ideoque quoties in eam incidit, vel expunxit, vel mutavit. An omnia absurda
et absona sunt, quæ mutavit interpolator? Infelicissimi igitur mortalium S. Athanasius, S. Theodoretus aliique veteres, qui tot loca ex Ignatio ad sua
scripta exornanda et Ecclesiæ dogmata confirmanda
produxerunt, quorum pleraque, ut absurda scilicet et absona mutavit, obscuravit, aut obliteravit
interpolator, prudentior multo alque sagacior. Ille
omnia pro libitu miscuit, ut ante ostendimus, maxima minima licenter immutavit: illius quisquilias
et errata tanquam oracula Dallæns exosculatur.
Ignatius non ea dixit, quæ nemo locutus est, cum
episcopo aut, diaconis volt, presbyterio vóμov
✗plotou adhibuit: sed S. Paulum imitatus est, qui.
eodem modo diataɣhy usurpavit, Rom. xin, 2: '0ἀντιτασσόμενος τῇ ἐξουσίᾳ, τῇ τοῦ Θεοῦ διαταγῇ
ἀνθέστηκεν. Nam si ille qui magistratui ἀντιτάσ
σεται, Dei διαταγῇ ἀντιτάσσεται, tum ille etiam qui
episcopo ὑποτάσσεται, Dei ἐντολῇ ὑποτάσσεται, δια
cundum sententiam S. Ignatii, hoc est, episcopo
subjicitur qui mandato Dei constitutus est.
Denique observat nostrum plurimis de unitate
conservanda, de abedientia evangelicis præstanda,
de hæreticis et schismaticis fugiendis disserere, eademque in omnibus fere epistolis inculcare. Quod
quidem verum est. Nam ut recte S. Athanasius lib.
De Incarnatione Verbi: Καὶ γὰρ βέλτιον ταυτολο
γίας μέμψιν ὑποστῆναι, ἢ παραλείψαί τι τῶν ὀφει
λóvtwv ypayñval. Melius enim est tautologiæ crimen sustinere, quam aliquid eorum prætermittere
quæ scribi debuerant.» Pullulantibus autem hæ-.
resibus, et post omnium apostolorum mortem libere.
et aperte erumpentibus, schismate etiam late per
Ecclesias grassante, quid sanctissimus martyr opportunius Ecclesias moneret, quam ut ab hac peste
potissimum caverent? Quod autem aptius remedium
ad vitandas hæreses et exstirpanda schismata adbibere potuit, quam ut pastoribus, quos ipse novit
in recta fide stare, unanimiter adhærerent? Eg.)
certe nihil aliud inde colligendum existimo, quamu