averteret; at ille feliciter coeptis ita firmiter hærebat, ut nihil posset eum alio abducere. Eodem circiter tempore emisisse videtur Chryso stomus opusculum illud elegans, quod inscribitur, Comparatio Regis et Monachi (T. 1. c. 387). Hic vero probat eum qui philosophiæ, id est vitæ monastica dat operam, regem vere dici posse; imo rege ditio rem et potentiorem, in bello fortiorem, hominibus demerendis ac beneficio ornaudis aptiorem, in obitu beatiorem. In In spelunca per biennium inclusus manei. montibus et in tabernaculis monachorum Joannes noster per quadriennium asceticam egit vitam (Pal lad. p. 41), in jejuniis, vigiliis, psalmorum cantu, cæterisque ejusmodi exercitiis diem et partem noctis maximam transigens, solo pane et aqua, additis for tasse oleribus vel leguminibus, victitans: neque tam severa disciplina et victus ratione remissior effectus est, imo vero ardentior evasit, et post quatuor ela psos annos in speluncam se solus inelusit. Quid vero istic ageret, non est disquirendum, neque a scripto ribus narratur certum tamen est eum nihil nơm egisse ut carnem domaret et Deo ferventiore junge retur amore. Per biennium autem istic inclusus man. sit, longiores haud dubie facturus moras, nisi adversa valetudine laborans, ex spelunca et ex montibus in urbem redire coactus esset. Illud vero accidisse omnino videtur anno jam vertente 380: ita enim constabit a nobis constituta temporum ratio: si nempe vel vertente anno 374, vel ineunte 375, ad montes et monasteria se contulerit, ibique sex annos aut circi ter transegerit, ut Palladius refert. Annis 380, 381. Redux domum scribit ad Stagirium. Ť. 1. c. 423. — Redux domum et infirmitate corporis taborans inclusus manere cogebatur, advenientium visendi causa amicorum colloquiis animum recreans et ægritudinis incommoda leniens. Paulo post red itum suum, et quidem, si Socrati fides sit, postquam diaconus a Meletio ordinatus fuerat, libros ad Stagi rium a dæmone vexatum, et sibi antea familiarem, scripsit anno 380 vertente, vel 581 ineunte. Quod autem id factum sit cum domi esset, et capitis dolore eorporisque infirmitate detentus egredi non posset, ipse declarat initio primi libri his verbis: Oportuerat nos tibi nunc adesse, atque in ærumnarum tuarum con sortium transire, ac verbis exhortando, opere juvando, cunctaque reliqua pro virili nostra parte inferendo ob sequia, partem aliquam lenire mæroris: quoniam vero et corporis mala valetudo, et invectus in capul nostrum dolor, domi nos manere compulerunt, nobisque tanti lucri ministerium abstulerunt; jam quod reliquam est pro consolatione tua et pro utilitate nostra, hoc ut ſa cultas nostra feres, inducere non negligemus. Hoc initio verba Joannis attulimus, queis Tille montii objectioni respondeamus, qui dicit: Joannes omnia quæ de Stagirio narrabantur, se audisse di cit si vero Antiochiæ fuisset, vidisset ipse, nec so Jum auditu percepisset ab aliis. Unde infert tunc Joannem in solitudine vel in spelunca, non Antio chiæ fuisse. Cui objectioni Joannes a principio aptis sime respondit ut supra: unde.iquet illum domni infirmitate laborantem hæc scripsisse, non autem in spelunca degentem. Stagirius igitur nobili loco natus, a teneris in Chrî stiana fide educatus, principio quidem terrenis rebus addictus erat; sed brevi postea abdicatis facultati bus mundique deliciis, vitam monasticam, invito licet reluctanteque patre, amplexus est. Initio tamen non ita diligenter, ut par fuisset, sed oscitanter et perfunctorie res asceticas tractabat, generisque sti fiducia fretus, monentes se ægre admittebat. Ve ram prospiciente numine, ne post peractum tantarum opum sacrificium, levius præmium Stagirius referret, a dæmone corripitur et exagitatur; ita ut distortas manus vidisses, torvos oculos, oris spumam, horren dam et confusam vocem, corporis tremorem, diutur nam sensus privationem: ac repetitis frequenter vicibus usque adeo vexatur, ut in desperatas sibi mortem consciscendi cogitationes interdum veniret. Hinc moeror et tristitia ingens. Viæ omnes placandi Dei tentantur, nulla proficit: sanctorum preces ad hibentur, nec vexationis finis impetratur. Hic taiment ex tot ærumnis fructus percipitur, ut qui olim oscitanter se gerebat, jam ferventius pia exercitia adiret. Narratu autem Theophili Ephesii, qui et Joannis et Stagirii an:icus erat, evocatur ad tantæ calamita tis solatium Joannes, ipsius amicus: qui cum morbo detentus, donio excedere non valeret, tres hosce libros scripsit, leniendo dolori opportunos: ubi exemplo sanctorum utriusque Testamenti probat Deum vel carissimis sibi viris atrociora ideo immisisse mala, ut majora præmia splendidioresque coronas tribueret. Animula ait calamitatibus afflictum, ferventius Deo divinisque rebus bærere: maculas omnes et vitia hac ratione citius abstergi: ut ipsius Stagirii exemplo comprobari poterat, qui oscitantia, torpore, tumore eliminatis, jam inter ferventiores Christi athletas primas teneret. Exemplumque affert Demophili cu jusdam sibi amicissimi viri, Aristoxeti et aliorum in Xenodochio degentium, qui cum patientia magna diris vexabantur doloribus. Hæc ille fuse et palketiče pro more suo prosequitur, ac cuilibet leniendo mœ rori remedium offert legenti. Joannes vero, qui, cum primum ad Stagirium librum scribere cœpit, ipsum adire non poterat; morbo ut credere est relevatus, ipsum adiit ante quam hosce libros absolveret, ut ipse non semel insinuat. Domi morbo detentus erat, quando plu rimis narrantibus Stagirii calamitatem edidicit, ut ipse ait; verisimileque est ipsum in hos in cidisse morbos, corporis ægritudinem et capitis dolorem, cum in spelunca, ubi biennium transegit, debile corpus maceraret, et animum exercitiis asce ticis perpetuo intentum detineret. Postquam autem vi morbi in urbem et domum suam redire coactus est, necdum a morbo recreatus, hæc de Stagirio plurimtis narrantibus audirit.