PG 5:979ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΓΝΑΤΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΦΟΡΟΥ.S. IGNATII
MAPTYPION
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΟΣ
ΙΓΝΑΤΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΦΟΡΟΥ
MARTYRIUM
SANCTI HIEROMARTYRIS IGNATII THEOPHORI
(HereLs, Patr. apost., ed. 5, Tubing 1847, in-8.)
1. Ignatii cura pastoralis et martyrii desiderium.
"Αρτι διαδεξαμένου τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν Τραϊα
Cum non ita pridem imperium Romanorum excepisset Trajanus, Ignatius, apostoli Joannis disci- νοῦ Ιγνάτιος, ὁ τοῦ ἀποστόλου Ιωάννου μαθη
pulus, vir erat in omnibus apostolicus, et Ecclesiam
Antiochenorum summa cura regebat, cum veteres
procellas multarum sub Domitiano persecutionum
#gre præteriisset; quippe qui instar boni gubernatoris gubernaculo precum ac jejunii, et assiduitate ducendi, et perpetua contentione spiritus, temnpestati contraria restitit; veritus, ne quem timidiurum aut simpliciorum amitteret. Quamobrem gaudebat quidem Ecclesiæ tranquillitate, quiescente
ad breve tempus persecutione; dolebat autem animo, quod nondum veram erga Christum charitatem, neque perfectum discipuli ordinem esset assecutus. Reputabat enim animo, confessione, quæ
per martyrium fit, fore, ut ipse similior fieret Christo. Unde paucis annis adhuc in Ecclesia moratus,
et divinae instar lucernæ " intellectum cujusque
interpretatione [divinarum] Scripturarum illustrans,
votorum suorum compos factus est.
τῆς, ἀνὴρ ἦν τοῖς πᾶσιν ἀποστολικὸς, καὶ ἐκυ
βέρνα τὴν Ἐκκλησίαν Αντιοχέων ἐπιμελῶς, τους
πάλαι χειμῶνας μόλις παραγαγὼν τῶν πολλῶν ἐπὶ
Δομετιανοῦ διωγμῶν, καθάπερ κυβερνήτης ἀγαθὸς,
τῷ οἴακι τῆς προσευχῆς καὶ τῆς νηστείας, καὶ τῇ
συνεχείᾳ τῆς διδασκαλίας, τῷ τόνῳ τῷ πνευματι
κῷ πρὸς τὴν ζάλην τὴν ἀντικειμένην ἀντεῖχεν·
δεδοικώς, μή τινα τῶν ὀλιγοψύχων ἢ ἀκεραιοτέρων
ἀποβάλῃ. Τοιγαροῦν ηὐφραίνετο μὲν ἐπὶ τῷ τῆς Ἐκκλησίας ἀσαλεύτῳ, λωφήσαντος πρὸς ὀλίγον τοῦ
διωγμοῦ· ήσχαλλεν δὲ καθ' ἑαυτὸν, ὡς μήπω τῆς δι
τως εἰς Χριστὸν ἀγάπης ἐφαψάμενος, μηδὲ τῆς τε
λείας τοῦ μαθητοῦ τάξεως. Ἐνενόει γὰρ τὴν διὰ
μαρτυρίου γινομένην ὁμολογίαν πλεῖον αὐτὸν προσ
οικειοῦσαν τῷ Κυρίῳ. Οθεν ἔτεσιν ὀλίγοις ἔτι πα
ραμένων τῇ Ἐκκλησίᾳ, καὶ λύχνου δίκην θεϊκοῦ τὴν
ἑκάστου φωτίζων διάνοιαν διὰ τῆς τῶν [θείων (91)]
Γραφῶν ἐξηγήσεως, ἐπετύγχανεν τῶν κατ᾿ εὐχήν.
II. Ignatius a Trajano condemnatur.
Posthæc enim Trajanus, nono imperii sui anno
victoria de Scythis et Dacis aliisque multis gentibus
so Joan. v, 35.
Syriacam versionem capitum hujus martyrii
1-4 incl. nuperrime Curetonus e codice ms. Musei
Londinensis typis vulgavit. Codex hic, paucos ante
annos e bibliotheca Claudii Jacobi Rich, legati Britannici in urbe Bagdad, Londinum delatus, etiam
fragmentum Epistolæ S. Ignatii ad Romanos continet. Versio autem martyrii Syriaca non ubique ad
verbum textui Græco codicis Colbertini respondet,
cum Syrus nonnunquam Græca male intellexerit,
sæpissime autem paraphrasi sit usus. Cæterum
onines variæ lectiones, inde ortæ, nullius sunt ponderis.
Τραϊανοῦ γὰρ μετὰ ταῦτα ἐννάτῳ ἔτει τῆς αὐτοῦ
βασιλείας επαρθέντος ἐπὶ τῇ νίκῃ τῇ κατὰ Σχι
I. e. a. 98 p. Ch. n.
Lege cum veteri versione Latina, ab Usserio
edita, ἐν pro ἦν, particula καί, quæ sequitur, deleta. SMITH.
Ms. τῷ πνεύματι, male. Legendum aut τοῦ
πνεύματος, aut τῷ πνευματικῷ. Posterior emendatio
præferenda est; nam uterque vetus interpres Latinus habet: c spirituali.» Clerico placet τῷ ἐντόνῳ
πνεύματι, ο firmo et constanti; Smithio, πάνω
πνευματικῷ. Jac.
Neuter interpres Latinus θείων agnoscit Jac
I. e. a. 107 p. Ch. Vet. interpres babet •
PG 5:983Ἄρτι διαδεξαμένου τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν Τραϊανοῦ Ἰγνά-τιος, ὁ τοῦ ἀποστόλου Ἰωάννου μαθητής, ἀνὴρ ἦν ἐν τοῖς πᾶσιν ἀποστολικός, καὶ ἐκυβέρνα τὴν ἐκκλησίαν Ἀντιοχέων ἐπιμελῶς, τοὺς πάλαι χειμῶνας μόλις παραγαγὼν τῶν πολλῶν ἐπὶ Δομετια-νοῦ διωγμῶν, καθάπερ κυβερνήτης ἀγαθὸς τῷ οἴακι τῆς προσευ-χῆς καὶ τῆς νηστείας, τῇ συνεχείᾳ τῆς διδασκαλίας, τῷ τόνῳ τῷ πνευματικῷ πρὸς τὴν ζάλην τῆς ἀντικειμένης ἀντεῖχεν δυνάμεως, δεδοικώς, μή τινα τῶν ὀλιγοψύχων ἢ ἀκεραιοτέρων ἀποβάλῃ. τοιγαροῦν ηὐφραίνετο μὲν ἐπὶ τῷ τῆς ἐκκλησίας ἀσαλεύτῳ, λωφήσαντος πρὸς ὀλίγον τοῦ διωγμοῦ, ἤσχαλλεν δὲ καθ’ ἑαυτὸν ὡς μήπω τῆς ὄντως εἰς Χριστὸν ἀγάπης ἐφαψάμενος μηδὲ τῆς τελείας τοῦ μαθητοῦ τάξεως. ἐνενόει γὰρ τὴν διὰ μαρτυρίου γενομένην ὁμολογίαν πλέον αὐτὸν προσοικειοῦσαν τῷ κυρίῳ. ὅθεν ἔτεσιν ὀλίγοις ἔτι παραμένων τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ λύχνου δίκην θεϊ-κοῦ τὴν ἑκάστου φωτίζων διάνοιαν διὰ τῆς τῶν θείων γραφῶν ἐξηγήσεως, ἐπετύγχανεν τῶν κατ’ εὐχήν.S. IGNATH
III. S. Ignatius Smyrnam navigal.
Μετὰ πολλῆς τοίνυν προθυμίας καὶ χαρᾶς, ἐπιθυμία τοῦ πάθους, κατελθὼν ἀπὸ ᾿Αντιοχείας εἰς τὴν
Σελεύκειαν, ἐκεῖθεν είχετο τοῦ πλούς· καὶ προσχών
μετὰ πολὺν κάματον τῇ Σμυρναίων πόλει συν
πολλῇ χαρᾷ καταβὰς τῆς νηός, ἔσπευδε τὸν ἅγιον
Πολύκαρπον, τὸν Σμυρναίων ἐπίσκοπον, τὸν συνακροά
τὴν, θεάσασθαι· ἐγεγόνει σαν γὰρ πάλαι μαθηταὶ τοῦ
ἁγίων ἀποστόλου Ἰωάννου. Παρ' ᾧ καταχθείς, καὶ
πνευματικῶν αὐτῷ κοινωνήσας χαρισμάτων, καὶ τοῖς
δεσμοῖς ἐγκαυχώμενος, παρεκάλει συναθλεῖν τῇ αὐτ
τοῦ προθέσει μάλιστα μεν κοινῇ πᾶσαν Ἐκκλη
σίαν (ἐδεξιοῦντο γὰρ τὸν ἅγιον διὰ τῶν ἐπισκόπων
καὶ πρεσβυτέρων καὶ διακόνων αἱ τῆς ᾿Ασίας πόλεις
καὶ Ἐκκλησίαι, πάντων επειγομένων πρὸς αὐτὸν, εἰ
πως μέρος χαρίσματος λάβως: πνευματικοῦ) εξαι
Cum: malta ergo alacritate et lætitia, patiendi
cupiditate, Antiochia Seleuciam descendit, et illinc
navi vectus est; cumque post multos labores ad
Smyrnensium urbem appulisset, multa cum lætitia
e navi descendit, ac sanctum Polycarpum, Smyrnensium episcopum, quondam condiscipulum suum,
videre festinavit: fuerant enim olim sancti apostoli
Joannis discipuli. Apud quem diversatus, cum eum
spiritualium charismatum participem fecisset, suis
etiam vinculis esset gloriatus, orabat eum, ut vel
let propositum ipsius adjuvare; et maxime quidem
loc rogabat totam Ecclesiam (exceperant enim sauctum illum virum civitates atque Ecclesiæ Asiæ per
episcopos et presbyteros et diaconds, cum omnes ad
cum festinarent, si forte partem charismatis spiritualis ab eo acciperent 3); ac præ cæteris sanctum ρέτως δὲ τὸν ἅγιον Πολύκαρπον, ἵνα, διὰ τῶν θηρίων
Polycarpum, ut citius per feras, inconspicuus in
mundo factus, coram Christo compareret.
θάττον ἀφανὴς τῷ κόσμῳ γενόμενος, ἐμφανισθῇ τῷ
προσώπῳ τοῦ Χριστοῦ.
IV. Ignatius scribit Ecclesis, præsertim Romana.
Atque hæc sic dicebat et sic contestabatur, usque
adeo extendens amorem in Christum, ut per pulchram confessionem et studium eorum, qui pro ejus
certamine simul Deum orabant, cœlum esset acce
pturus, utque Ecclesiis, quæ ipsi per rectores suos
occurrerant, mercedem redderet, gratias agens lit -
teris ad eas missis, e quibus gratia spiritualis cum
votis et adhortationibus stillabat. Cum ergo omnes
erga se benevole affectos cerneret, veritus est, ne
fratrum charitas studium eundi ad Deum inci«leret, dum pulchra ipsi esset aperta martyrii janua.
Quæ ad Ecclesiam Romanorum scripsit subjecta
sunt.
Καὶ ταῦτα οὕτως ἔλεγεν, καὶ οὕτως διεμαρτύρατο,
τοσοῦτον ἐπεκτείνων τὴν πρὸς Χριστὸν ἀγάπην, ὡς
οὐρανοῦ μέλλων ἐπιλαμβάνεσθαι διὰ τῆς καλῆς
ὁμολογίας καὶ τῆς τῶν συνευχομένων ὑπὲρ τῆς ἀθλή
σκως σπουδῆς, ἀποδοῦναι δὲ τὸν μισθὸν ταῖς Ἐκκλησ
σαις ταῖς ὑπαντησάσαις αὐτῷ διὰ τῶν ἡγουμένων,
γραμμάτων εὐχαριστῶν έκπεμφθέντων πρὸς α
τές, πνευματικὴν μετ᾿ εὐχῆς καὶ παραινέσεως ἀπο
σταζόντων χάριν Τοιγαροῦν τοὺς πάντας ὁρῶν
εὐνοϊκῶς διακειμένους περὶ αὐτὸν, φοβηθείς, μή ποτε
ἡ τῆς ἀδελφότητας στοργὴ τὴν πρὸς Κύριον αὐτοῦ
σπουδήν ἐκκόψῃ, καλῆς ἀνεῳχθείσης αὐτῷ θύρας τοῦ
μαρτυρίου, οἷα πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν ἐπιστέλλει Ῥω
μαίων, ὑποτέτακται.
Legitur hic Epistola S. Ignatii ac Romanos. Vide supra col. 685.
V. Ignatius a Smyma Romam ducitur.
Καταρτίσας τοίνυν, ὡς ἠβούλετο, τοὺς ἐν Ῥώμη
τῶν ἀδελφῶν ἄκοντας διὰ τῆς ἐπιστολῆς οὕτως
ἀναχθεὶς ἀπὸ τῆς Σμύρνης (κατεπείγετο γὰρ ὑπὸ τῶν
στρατιωτῶν ὁ Χριστοφόρος φθάσαι τὰς φιλοτι
μίας ἐν τῇ μεγάλῃ Ῥώμῃ, ἵνα ἐπ᾿ ὄψεσι τοῦ δή
μου Ρωμαίων θηρσὶν ἀγρίοις παραδοθείς, τοῦ στο
φάνου τῆς ἀθλήσεως ἐπιτύχῃ) προσέσχε τῇ Τρωάδι.
Εἶτα ἐκεῖθεν καταχθεὶς ἐπὶ τὴν Νεάπολιν, διὰ φι
Postquam ergo, ut volebat, epistola sua repugnantes fratres Romanos composuisset, a Smyrna
solvens (urgebatur enim a militibus Christophorus,
ut ad publica spectacula magnæ Romæ properaret,
quo præ oculis populi Romani feris bestiis traditus
coronam certaminis consequeretur) appulit Troaden. Deinde illine Neapolin ductus, per Philippos
peragravit Macedoniam et ad eam Epiri partem,
quæ ad Epidamnum sita est, in maritimis locis navi λίππων παρώδευεν Μακεδονίαν καὶ περὶ τὴν
ss Rom.
Cfr. Ign. ad Rom. c. 5.
1. e. precibus a Deo petere, ut Ignatium gloria
martyrii donaret,eique constantiam præberet. CLERC.
Ita Toupius et Jacobsonus. Ms. μέλλειν.
Lege εὐχαριστικών. GRAB., εὐχαρίτων. Τουν.
Similem fere locutionem babes in Ep. ad Magn.
c. 14, δροσισθῆναι.
1. e. componere animos aliter sentientium,
eusque ad id probandum, quod ipse cupiebat, adducere. CLER.
Cfr. Ign. ad Eph. c. 9.
I. e. ludi, magno sumptu a candidatis magistratuum exhiberi soliti. SMITH.
Adde πεζῇ, ut legebat vet. int. SMITH. Cfr.
Act. xνι, 11, 12. Ignatius via Egnatia, Thessalonicam cum Dyrrachio (Epidamno ) jungenti usus est.
Cfr. Tafel, Epistola gratulatoria ad universitatem
Gotting. 1837, pp. 5, 15, et Dissert. de via Egnatia
Tubing. 1841, p. 16 sqq.
15. περὶ και.
PG 5:986Τραϊανοῦ γὰρ μετὰ ταῦτα ἐννάτῳ ἔτει τῆς αὐτοῦ βασι-λείας ἐπαρθέντος ἐπὶ τῇ νίκῃ τῇ κατὰ Σκυθῶν καὶ Δακῶν καὶ ἑτέρων πολλῶν καὶ διαφόρων ἐθνῶν, καὶ νομίσαντος ἔτι λείπειν αὐτῷ πρὸς πᾶσαν ὑποταγὴν τὸ τῶν Χριστιανῶν θεοσεβὲς σύστημα, εἰ μὴ τὴν τῶν δαιμόνων ἕλοιντο λατρείαν μετὰ πάντων ὑπεις-ιέναι τῶν ἐθνῶν, διωγμὸν ἀπειλήσας, πάντας τοὺς θεοσεβῶς ζῶντας ἢ θύειν ἢ τελευτᾶν κατηνάγκαζεν. τότε τοίνυν φο-βηθεὶς ὑπὲρ τῆς Ἀντιοχέων ἐκκλησίας ὁ γενναῖος τοῦ Χριστοῦ στρατιώτης ἑκουσίως ἤγετο πρὸς Τραϊανόν, διάγοντα μὲν κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν κατὰ τὴν Ἀντιόχειαν, σπουδάζοντα δὲ ἐπὶ Ἀρμενίαν καὶ Πάρθους. ὡς δὲ κατὰ πρόσωπον ἔστη τοῦ βα-σιλέως Τραϊανοῦ, Τραϊανὸς εἶπεν· Τίς εἶ, κακόδαιμον, τὰς ἡμε-τέρας σπουδάζων διατάξεις ὑπερβαίνειν μετὰ τοῦ καὶ ἑτέρους ἀνα-πείθειν, ἵνα κακῶς ἀπόλωνται; Ἰγνάτιος εἶπεν· Οὐδεὶς θεοφόρον ἀποκαλεῖ κακοδαίμονα· ἀφεστήκασι γὰρ μακρὰν ἀπὸ τῶν δούλων τοῦ θεοῦ τὰ δαιμόνια. εἰ δέ, ὅτι τούτοις ἐπαχθής εἰμι, κακόν με πρὸς τοὺς δαίμονας ἀποκαλεῖ, συνομολογῶ· Χριστὸν γὰρ ἔχων ἐπουράνιον βασιλέα τὰς τούτων καταλύω ἐπιβουλάς. Τραϊανὸς εἶπεν· Καὶ τίς ἐστιν θεοφόρος; Ἰγνάτιος ἀπεκρίνατο· Ὁ Χριστὸν ἔχων ἐν στέρνοις. Τραϊανὸς εἶπεν· Ἡμεῖς οὖν σοι δοκοῦμεν κατὰ νοῦν μὴ ἔχειν θεούς, οἷς καὶ χρώμεθα συμμάχοις πρὸς τοὺς πολε-μίους; Ἰγνάτιος εἶπεν· Τὰ δαιμόνια τῶν ἐθνῶν θεοὺς προσαγο-ρεύεις πλανώμενος· εἷς γὰρ ἔστιν θεός, ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς , καὶ εἷς Χριστὸς Ἰησοῦς, ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ μονογενής, οὗ τῆς φιλίας ὀναίμην. Τραϊανὸς εἶπεν· Τὸν σταυρωθέντα λέγεις ἐπὶ Πον-τίου Πιλάτου; Ἰγνάτιος εἶπεν· Τὸν ἀνασταυρώσαντα τὴν ἁμαρτίαν μετὰ τοῦ ταύτης εὑρετοῦ καὶ πᾶσαν καταδικάσαντα δαιμονικὴν κακίαν ὑπὸ τοὺς πόδας τῶν αὐτὸν ἐν καρδίᾳ φορούντων. Τραϊ-ανὸς εἶπεν· Σὺ οὖν ἐν ἑαυτῷ περιφέρεις τὸν Χριστόν; Ἰγνάτιος εἶπεν· Ναί· γέγραπται γάρ· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπερι-πατήσω . Τραϊανὸς ἀπεφήνατο· Ἰγνάτιον προσετάξαμεν, τὸν ἐν ἑαυτῷ λέγοντα περιφέρειν τὸν ἐσταυρωμένον, δέσμιον ὑπὸ στρατιωτῶν γενόμενον ἄγεσθαι παρὰ τὴν μεγάλην Ῥώμην, βρῶμα γενησόμενον θηρίων εἰς ὄψιν καὶ εἰς τέρψιν τοῦ δήμου. ταύτης ὁ ἅγιος μάρτυς ἐπακούσας τῆς ἀποφάσεως μετὰ χαρᾶς ἐβόησεν· Εὐχαριστῶ σοι, δέσποτα, ὅτι με τελείᾳ τῇ πρός σε ἀγάπῃ τιμῆσαι κατηξίωσας, τῷ ἀποστόλῳ σου Παύλῳ δεσμοῖς συνδήσας σιδηροῖς. ταῦτα εἰπὼν καὶ μετ’ εὐφροσύνης περιθέμενος τὰ δεσμά, ἐπευξά-μενος πρότερον τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ ταύτην παραθέμενος μετὰ δα-κρύων τῷ κυρίῳ, ὥσπερ κριὸς ἐπίσημος ἀγέλης καλῆς ἡγούμενος, ὑπὸ θηριώδους στρατιωτικῆς δεινότητος ἡρπάζετο, θηρίοις αἱμοβό-ροις ἐπὶ τὴν Ῥώμην ἀπαχθησόμενος πρὸς βοράν.
assenhuc pium Christianorum corpus deesse ratus, persecutionemque, nisi dæmonum cultum cum omnibus gentibus amplecterentur, minatus, omnes religiose viventes aut sacrificare aut mori cogebat.
Tuna vero pro Antiochena Ecclesia pertimescens
generosus Christi miles, sponte ductus est ad Trajanum, qui eo tempore Antiochiae quidem morabatur, sed contra Armeniam et Parthos ire festinabat.
Ut vero in conspectu Trajani imperatoris stetit
Quis es, inquit, o cacodæmon, qui nostra mandata transgredi eniteris, simulque aliis suades, us
male pereant?, Ignatius respondit: e Nemo Theophorum vocet cacodæmonem; abscesserunt enim
dæmonia a servis Dei. Sin vero, quia iis infestus
sum, me etiam malum in damonas vocas,
tior. Cum enim habeam Christum cœlestem regem,
insidias illorum dissolvo.» Al Trajanus: c Quis
At
est, ait, Theophorus?, Ignatius respondit: 4 Is, qui
habet Christum in pectore. Tum Trajanus: c Αnnon videmur tibi, inquit, et nos in animo gestare
deos nostros, quibus adversus hostes adjutoribus
utimur?, Ignatius respondit: Damnonia gentium
errans vocas deos; est enim unus Deus, qui cœlum
et terram et mare, et omnia quæ sunt in iis, fecit;
et unus Christus Jesus, Filius Dei unigenitus, cujus
regno utinam fruar!» Trajanus dixit: lllum dicis,
qui sub Pontio Pilato crucifixus est? Ignatius
respondit: «Eum, qui in crucem sustulit peccatum
meum cum ejus inventore, et omnem errorem dæmoniacum omnemque malitiam damnans subjecit
pedibus eorum, qui ipsum in corde gerunt.»
Trajanus: Ergo, ait, geris in te crucifixum?»
Ignatius respondit: Imo; scriptum enim est: Habilabo et ambulabo inter eos 8.» Trajanus sententiam tulit: ‹ Ignatium, qui in se ipso circumferre
crucifixum contendit, jussimus in vincula a militibus conjectum abduci Romam magnam, ut sit pastus ferarum ad delectationem populi. Senten
tiam hanc cum sanctus martyr audisset, præ gaudio exclamavit: «Gratias tibi ago, Domine, quia
me perfecta erga te charitate honorare dignatus es,
qui me cum apostolo tuo Paulo in ferrea vincula
conjeceris.» Hæc cum dixisset, et hilari animo vincula suscepisset, cumque prius orasset pro Ecclesia, et eam cum lacrymis Domino commendasset,
instar arietis insignis, qui egregium gregem ducit,
ferina et militari acerbitate correptus est, abducen.
dus Romam ad pastum cruentarum ferarum.
reportata datus, ad subjectionem omnium sibi
3 Levit. xxvi, 12; II Cor. VI, 16.
auno quarto. Grabius corrigit
i. e. a.
ante in ms. male additumn
assumentum est, quod neuter vetus int. Latinus in
codice suo legebat. Jac.
Ignatius sponte se contulit ad Trajanum, ut
eum placaret expositione doctrinæ Christianæ, aut,
si minus eum placare posset, totam iram ejus ipse
exciperet, Ecclesiamque Antiochenam sic metu liDeraret. CLER.
Melius SMITH.
abundat. SMITH
Cfr. Ign. ad Rom. c. 6.
PG 5:990Μετὰ πολλῆς τοίνυν προθυμίας καὶ χαρᾶς, ἐπιθυμίᾳ τοῦ πάθους κατελθὼν ἀπὸ Ἀντιοχείας εἰς τὴν Σελεύκειαν, ἐκεῖθεν εἴχετο τοῦ πλοός· καὶ προσσχὼν μετὰ πολὺν κάματον τῇ Σμυρ-ναίων πόλει, σὺν πολλῇ χαρᾷ καταβὰς τῆς νηὸς ἔσπευδε τὸν ἅγιον Πολύκαρπον, τὸν Σμυρναίων ἐπίσκοπον, τὸν συνακροατήν, θεάσα-σθαι· ἐγεγόνεισαν γὰρ πάλαι μαθηταὶ τοῦς ἀποστόλου Ἰωάν-νου· παρ’ ᾧ καταχθεὶς καὶ πνευματικῶν αὐτῷ κοινωνήσας χαρισμάτων καὶ τοῖς δεσμοῖς ἐγκαυχώμενος, παρεκάλει συναθλεῖν τῇ αὐτοῦ προθέσει, μάλιστα μὲν κοινῇ πᾶσαν ἐκκλησίαν (ἐδεξι-οῦντο γὰρ τὸν ἅγιον διὰ τῶν ἐπισκόπων καὶ πρεσβυτέρων καὶ διακόνων αἱ τῆς Ἀσίας πόλεις καὶ ἐκκλησίαι, πάντων ἐπειγομένων πρὸς αὐτόν, εἴ πως μέρος χαρίσματος λάβωσι πνευματικοῦ), ἐξ-αιρέτως δὲ τὸν ἅγιον Πολύκαρπον, ἵνα διὰ τῶν θηρίων θᾶττον ἀφανὴς τῷ κόσμῳ γενόμενος ἐμφανισθῇ τῷ προσώπῳ τοῦ Χριστοῦ.
PG 5:993Καὶ ταῦτα οὕτως ἔλεγεν, οὕτως διεμαρτύρατο, τοσοῦτον ἐπεκτείνων τὴν περὶ Χριστοῦ ἀγάπην, ὡς οὐρανοῦ μέλλειν ἐπιλαμβάνεσθαι διὰ διὰ τῆς καλῆς ὁμολογίας καὶ τῆς τῶν συνευχομένων ὑπὲρ τῆς ἀθλήσεως σπουδῆς, ἀποδοῦναι δὲ τὸν μισθὸν ταῖς ἐκκλησίαις ταῖς ὑπαντησάσαις αὐτῷ, διὰ τῶν προηγουμένων γραμ-μάτων εὐχαριστῶν ἐπιτεθέντων πρὸς αὐτὰς πνευματικὴν μετ’ εὐχῆς καὶ παραινέσεως ἀποσταζόντων χάριν. τοιγαροῦν τοὺς πάντας ὁρῶν εὐνοϊκῶς διακειμένους περὶ αὐτόν, φοβηθείς, μή ποτε ἡ τῆς ἀδελφότητος στοργὴ τὴν πρὸς κύριον αὐτοῦ σπουδὴν ἐγ-κόψῃ, καλῆς ἀνεῳχθείσης αὐτῷ θύρας τοῦ μαρτυρίου, οἷα πρὸς τὴν ἐκκλησίαν ἐπιστέλλει Ῥωμαίων, ὑποτέτακται.RESCRIPTUM DE CHRISTIANIS.
C. Plinii Secundi, Bithyniæ proprætoris, ad eumdem de eisdem, Relatio
Sclemue est mihi, domine, omnia de quibus du- res annos, non nemo etiam ante viginti quoque;
bite, ad te referre. Quis enim potest melius vel
cunctationem meau regere, vel ignorantiam instruere? Cognitionibus de Christianis interfui nunquam: ideo nescio quid, et quatenus, aut puniri
soleat, aut quæri. Nec mediocriter hæsitavi, sitne
aliquod discrimen ætatum? an quamlibet teneri
nihil a robustioribus differant? deturne poenitentiæ
venia? an ei, qui omnino Christianus fuit, desiisse
non prosit? nomen ipsum, etiamsi flagitiis careat,
an flagitia cohærentia nomini puniantur? Interim in
iis, qui ad me tanquam Christiani deferebantur,
hunc sum secutus modum. Interrogavi ipsos, an
essent Christiani? confitentes iterum ac tertio interrogavi, supplicium minatus: perseverantes duci
jussi. Neque enim dubitabam (qualecunque esset,
quod faterentur) pervicaciam certe et inflexibilem
obstinationem debere puniri.
Fuerunt alii similis amentiæ, quos (quia cives
Romani erant) annotavi in Urbem remittendos:
mox ipso tractatu, ut fieri solet, diffundente se crimine, plures species inciderunt. Propositus est li -
bellus sine auctore, multorum nomina continens,
qui negarent se esse Christianos, aut fuisse, cuin
præeunte me deos appellarent, et imagini tuæ
(quam propter hoc jusseram cum simulacris numinum afferri) thure ac vino supplicarent, præterea maledicerent Christo (quorum nihil cogi posse
dicuntur, qui sunt revera Christiani): dimittendos
putavi. Alii ab indice nominati, esse se Christianos
dixerunt, et mox negaverunt; fuisse quidem, sed
desiisse, quidam ante triennium, quidam ante pluomnes et imaginem tuam deorumque simulacra
venerati șunt, et Christo maledixerunt,
Affirmabant autem hanc fuisse summam vet
culpæ suæ, vel erroris, quod essent soliti stato
die ante lucem convenire, carmenque Christo,
quasi Deo, dicere secum invicem; seque sacramento nou in scelus aliquod obstringere, sed ne
furta, ne latrocinia, ne adulteria committerent, ne
fidem fallerent, ne depositum appellati abnegarent,
quibus peractis, morem sibi discedendi fuisse, rursusque coeundi ad capiendum cibum, promiscuum
tamen et innoxium; quod ipsum facere desiisse,
post edictum meum, quo secundum mandata tua
hetærias esse vetueram. Quo magis necessarium
credidi, ex duabus ancillis, quæ ministræ dicebantur, quid esset veri et per tormenta quærere. Sed
nihil aliud inveni, quam superstitionem pravam et
immodicam ideoque dilata cognitione ad consulendum te docurri.
Visa est enim mihi res digna consultatione, waxime propter periclitantium numerum. Multi enim
omuis ætatis, omnis ordinis, utriusque sexus etiam
vocantur in periculum, et vocabuntur. Neque euim
civitates tantum, sed vicos etiam atque agros superstitionis istius contagio pervagata est, quæ videtur
sisti et corrigi posse. Certe satis constat, prope
jam desolata templa cœpisse celebrari, et sacra solemnia diu intermissa repeti, passimque venire victimas; quarum adhuc rarissimus emptor inveniebatur. Ex quo facile est opinari, quæ turba hominuin emendari possit, si sit pœnitentiæ locus.
Trajani imperatoris, de Christianis, Rescriptum.
Trajanus Plinio S. Actum quem debuisti, mi Secunde, in excutiendis causis eorum, qui Christiani ad te
delati fuerant, secutus es. Neque enim in universum
aliquid, quod quasi certam formam habeat, constitui
potest. Conquirendi non sunt; si deferantur et arguantur, puniendi sunt: ita tamen ut qui negaverit exempli, nec nostri sæculi est.
se Christianum esse, idque reipsa manifestum fecerit (id est supplicando diis nostris), quamvis
suspectus in præteritum fuerit, veniam ex pœnitentia impetret. Sine auctore vero propositi libelli,
nullo crimine locum habere debent. Nam et pessimi
jam mors etiam fuit multorum bonorum conciliatrix; quia hoc, nimirum, decretum mitiorem
effecisset persecutionem, τὸν διωγμόν μετριώτερον,
ut in Trajani bistoria habet Zonaras."
Sub tertio Trajani consulatu, qui in annum æræ
Christianæ incidit centesimum, C. Plinium Kalendis Septembribus consulatum suum honorarium
iniisse, in primorum annorum Trajani tabella chronologica jam indicavimus; quo ipso etiam anno et
die insignem illum panegyricum ad Trajanum ab
ipso fuisse habitum, in ejusdem argumento contirmat Lipsius. Sub quarto tamen Trajani consulatu
factum hoc vult Baronius: qui et anno proximo
Plinium provinciam suscepisse administrandam, atque has ad Trajanum litteras dedisse existimat;
indeque erroris redargui jure posse› Eusebium
sibi videri significat, apud quem positæ eæ fuerint
anno undecimo ejusdem imperatoris, vel decinio potius, ut ex emendatioribus Eusebiani
Chronici codicibus Josephus Scaliger edidit. Videatur ipse Baronius, ad annum Christi 104 (num. 1 et
5), quem æræ Christianæ vulgaris 102 in Chronico
suo recte numerat D. Petavius; licet ad eum historiam hanc non recte referat. Quam infirmis enin
Baroniana, quam ille secutus est, sententia iunixa
fuerit fundamentis, a P. Halloixio pluribus jam
pridem est ostensum, Notat. in Vit. Ignatii, cap. 14,
quæst. 1. USSER.
Plin. lib. x, epist. 97.
PG 5:997Καταρτίσας τοίνυν, ὡς ἠβούλετο, τοὺς ἐν Ῥώμῃ τῶν ἀδελ-φῶν ἄκοντας διὰ τῆς ἐπιστολῆς, οὕτως ἀναχθεὶς ἀπὸ τῆς Σμύρνης (κατηπείγετο γὰρ ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν ὁ χριστοφόρος φθάσαι τὰς φιλοτιμίας ἐν τῇ μεγάλῃ πόλει, ἵνα ἐπ’ ὄψεσι τοῦ δήμου Ῥωμαίων θηρσὶν ἀγρίοις παραβληθεὶς τοῦ στεφάνου τῆς δικαιοσύνης διὰ τῆς τοιαύτης ἀθλήσεως ἐπιτύχῃ) πρόσεσχε τῇ Τρωάδι. εἶτα ἐκεῖθεν καταχθεὶς ἐπὶ τὴν Νεάπολιν, διὰ Φιλίππων παρώδευε Μακεδονίαν πεζῇ καὶ τὴν Ἤπειρον τὴν πρὸς Ἐπιδάμνῳ· ἧς ἐν τοῖς παρα-θαλαττίοις νηὸς ἐπιτυχὼν ἔπλεεν τὸ Ἀδριατικὸν πέλαγος, κἀκεῖ-θεν ἐπιβὰς τοῦ Τυρρηνικοῦ καὶ παραμείβων νήσους τε καὶ πόλεις, ὑποδειχθέντων τῷ ἁγίῳ Ποτιόλων, αὐτὸς μὲν ἐξελθεῖν ἔσπευδεν, κατ’ ἴχνος βαδίζειν θέλων τοῦ ἀποστόλου Παύλου· ὡς δὲ ἐπιπε-σὸν βίαιον πνεῦμα οὐ συνεχώρει, τῆς νηὸς ἐκ πρύμνης ἐπειγομέ-νης, μακαρίσας τὴν ἐν ἐκείνῳ τῷ τόπῳ τῶν ἀδελφῶν ἀγάπην, οὕτω παρέπλει. τοιγαροῦν ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ καὶ νυκτὶ τῆς αὐτῇ οὐρίοις ἀνέμοις προσχρησάμενοι ἡμεῖς μὲν ἄκοντες ἠπειγόμεθα, στένοντες ἐπὶ τῷ ἀφ’ ἡμῶν μέλλοντι χωρισμῷ τοῦ δικαίου γίνε-σθαι· τῷ δὲ κατ’ εὐχὴν ἀπέβαινεν σπεύδοντι θᾶττον ἀναχωρῆσαι τοῦ κόσμου, ἵνα φθάσῃ πρὸς ὃν ἠγάπα κύριον. καταπλεύ-σαντες γοῦν εἰς τοὺς λιμένας Ῥωμαίων, μελλούσης λήγειν τῆς ἀκαθάρτου φιλοτιμίας, οἱ μὲν στρατιῶται ὑπὲρ τῆς βραδυτῆτος ἤσχαλλον, ὁ δὲ ἐπίσκοπος χαίρων κατεπείγουσιν ὑπήκουεν.PROLEGOMENA. 1. DE EPIST. S. POLYCARPI.
Nuni præclarum illud testimonium, quod in Apocalypsi Joannis (11, 8, 11), Angelo Smyrnæ Ecclesiæ tribuitur, ad Polycarpum nostrum sit referendum, jure dubitamus, cum nec annus nativitatis S.
Polycarpi, nec tempus, quo Apocalypsis conscripta
est, nobis plane innotuerit.
‹ Ejus autem animi et corporis dotes, pietatem,
doctrinam, morum gravitatem coram spectatus, graphice depingit Irenæus his verbis Florinum allocutus: Vidi te, cum adhuc puer essem, in inferiore
Asia apud Polycarpum, splendide agentem in palatio,
et magnopere laborantem, ut te illi approbares. Etenim ea quæ tunc temporis gesta sunt, melius memoria
teneo, quam illa quæ nuper acciderunt;... adeo ut
et locum ipsum possim dicere in quo beatus Polycarpus sedens disserebat; processus quoque ejus et ingressus, vitæ totius formam et corporis speciem; sermones denique quos ad populum habebat, et familiarem consuetudinem quæ illi cum Joanne, ut narrabat,
el cum reliquis qui Dominum ipsum vidissent, intercesserat; et qualiter dicta illorum commemorabat;
el quæcunque de Domino ab iisdem audierat. De miraculis quoque illius ac de doctrina, prout ab iis qui
Verbum vitæ ipsi conspexerant, Polycarpus acceperat, eodem prorsus modo referebat, in omnibus cum
Scriptura sacra consentiens. Hactenus Irenæus, qui
et alibi summatim in eamdem sententiam hæc tradit: Sed et Polycarpus... quem nos quoque adhuc
adolescentes vidimus (vixit enim diutissime, et in ultima senectute, summa cum gloria illustre perpessus
martyrium, excessit e vita), ea semper docuit quæ rb
apostolis didicerat, et quæ etiamnum tradit Ecclesia,
et quæ sola sunt vera.
His autem enarratis, paucisque interjectis, illud
quoque refert S. Pater, memoratu dignum: Ipse
enim Polycarpus, inquit, cum ei aliquando Marcion
occurrisset dixissetque, 'Entylvwoxe has respondit,
Ἐπιγινώσκω τὸν πρωτότοκον τοῦ Σατανᾶ.»
Hæc Romæ fiebant. Antonino enim imperante et
Aniceto Ecclesiam gubernante, S. Polycarpus Romam est profectus, ut diversas de celebrando Paschate opiniones componeret. Sed neuter alteri, ut
a more suo discederet, persuadere potuit. In pace
igitur, vinculo charitatis minime rupto, Polycarpus
a S. Aniceto discessit, postquam non paucos, desertis Valentini et Marcionis erroribus, ad Ecclesiam
reduxerat.
Ep. ad Florin. apud Euseb. Hist. eccl. v,
Adv. hær. 111, 3, apud Euseb. Hist. eccl. iv, 14.
Biblioth. veterum Patrum, t. I, Proleg., p.
XC sq.
Stierenius(Ueber das Todesjahr Justin's d. Mart.
in Illgenii Zeitschrift für die hist. Theol. 1842, fasc.
*1, p. 34) conjicit Polycarpum anno 161 martyrio
esse coronatum, quia Eusebius (Hist. eccl. iv, 15)
narrationem de martyrio Polycarpi cum fine capitis
14 arctissime conjungit, ubi de morte Antonini Pii
et de initio imperii Marci Aurelii verba fecerat. Cf.
Tübinger theol. Quartalschrift 1843, p. 144.
Vide Jacobson. edit. Patrum apostol., ed. 11,
t. 1, p. LVIII.
Ep. ad Florin.,apud Euseb. Hist. eccl. v, 20
Apud Euseb. Hist. eccl. IV, 14.
Mortem S. Polycarpi Acta martyrii ejus nobis
tradunt. Quo autem anno`præsul optimus e vita discesserit, inter doctos et rerum chronologicarum
magistros disputatur. Polycarpum anno 147 passum
esse vult Pearsonius, quem sequuntur Dodwellus,
Caveus, Lardnerus et Gallandius Secundum
Baraterium et Stierenium Polycarpi martyrium
referri debet ad annum 161; juxta Norisium et Tillemontium ad annum 166; juxta Scaligerum, Valesium, Gieselerum et Neandrum, ad annum 167;
Baronius denique, Usserius, Nourrius et alii, anno
169 Polycarpum martyrio coronatum fuisse statuunt.
Petitum si audias, Polycarpi passio ad annum 175
pertinet; Basnagius in annum 178 mortem ejus rejicit
II. Neque solum verbo et exemplo gregem suum
instituit pastor optimus, verum etiam scriptis erudivit sacra doctrina refertis, atque viro apostolico
plane dignis. De his hæc habet in epistola modo laudata Irenæus Καὶ ἐκ τῶν ἐπιστολῶν δὲ αὐτοῦ,
ὧν ἐπέστειλεν ἤτοι ταῖς γειτνιώσεις Ἐκκλησίαις, ἐπι
στηρίζων αὐτὰς, ἢ τῶν ἀδελφῶν τισι, νουθετῶν αὐτ
τοὺς καὶ προτρεπόμενος, δύναται φανερωθῆναι. Επ
variis tamen epistolis Polycarpianis ad nos una pervenit, quæ est ad Philippenses; luculentissima scilicet, judice ipso Irenæo ex qua, quicunque salulis suæ curam gerunt, poterunt, si volent, et formam fidei illius, et prædicationem veritatis cognoscere; adeo ut haud mirari subeat, si apud primævos
Christianos tanto in pretio et honore fuerit habita,
ut in sacris eorum cœtibus legi consueverit, quemadmodum ad usque Hieronymi ætatem factitatum fuisse novimus. ›
III. De epistolæ nostræ authentia, a Centuriatoribus Magdeburgensibus, Dallao et aliis in dubium vocata, optime disputavit vir doctissimus Nicolaus le Nourry cujus verba referens, lectoribus grati aliquid facere puto: < Nemo est, inquit,
qui hac in epistola omnes scriptoris apostolici notas
et characteres facile non animadvertat. Ubique enim
verba, stylus, ingenium, aliaque omnia illam a viro
vere apostolico, imo et ab ipsomet Polycarpo scriptam esse aperte produnt.
‹ Neque vero ipsa tantum epistola, sed testes etiam
locupletissimi, omnique exceptione majores, illud
idem firmissime asseverant. Horum agmen ducit
Irenæus, Lugdunensis episcopus, et Polycarpi noCatal. script. eccl. c. 17.
Dallæum maxime secuti sunt Semlerus (ad
Baumgarten., Untersuchung theol. Streit. II, 36 sq.)
et Roster, Bibliothek d. K. Vater 1, 93 sq. Nuperrime
epistolam S. Polycarpi in dubium vocavit Schweglerus, Tubingensis (Das nachapostol. Zeitalter, t. II,
p. 154 sqq.).
Appur. ad Biblioth. max. Patrum, t. I. Præter Nourrium cfr. Pearson. Vindic. Ignat., p. it,
cap. 5 (supra); Mosheim, Comment. de reb. Christ.,
p. 162; Tillemont, Mémoires, II, 327; luig, Diss.
de hæresiarchis apostolicæ ætatis, p. 186 et in Appendice, p. 75 sq.; Lucke, Commentar über d. Briefe
des Evang. Johannes, p. 3, 4; Mohler, Patrolog.,
11, p. 155-163.
PG 5:1000Ἐκεῖθεν γοῦν ἑωθίσαντες ἀπὸ τοῦ καλουμένου Πόρτου (διεπεφήμιστο γὰρ ἤδη τὰ κατὰ τὸν ἅγιον μάρτυρα) συναντῶμεν τοῖς ἀδελφοῖς φόβῳ καὶ χαρᾷ πεπληρωμένοις, χαίρουσι μὲν ἐφ’ οἷς ἠξιοῦντο τῆς τοῦ Θεοφόρου συντυχίας, φοβουμένοις δέ, διότι περ ἐπὶ θάνατον ὁ τοιοῦτος ἤγετο. τισὶ δὲ καὶ παρήγγελλεν ἡσυχάζειν, ζέουσι καὶ λέγουσι καταπαύειν τὸν δῆμον πρὸς τὸ μὴ ἐπιζητεῖν ἀπολέσθαι τὸν δίκαιον· οὓς εὐθὺς γνοὺς τῷ πνεύ-ματι καὶ πάντας κατασπασάμενος, αἰτήσας τε παρ’ αὐτῶν τὴν ἀληθινὴν ἀγάπην, πλείονά τε τῶν ἐν τῇ ἐπιστολῇ διαλεχθεὶς καὶ πείσας μὴ φθονῆσαι τῷ σπεύδοντι παρὰ τὸν κύριον, οὕτω μετὰ γονυκλισίας πάντων τῶν ἀδελφῶν, παρακαλέσας τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ὑπὲρ τῶν ἐκκλησιῶν, ὑπὲρ τῆς τοῦ διωγμοῦ καταπαύσεως, ὑπὲρ τῆς τῶν ἀδελφῶν εἰς ἀλλήλους ἀγάπης, ἐπήχθη μετὰ σπουδῆς εἰς τὸ ἀμφιθέατρον. εἶτα εὐθὺς ἐμβληθεὶς κατὰ τὸ πάλαι πρόσταγμα τοῦ καίσαρος, μελλουσῶν καταπαύειν τῶν φιλοτιμιῶν (ἦν γὰρ ἐπιφανής, ὡς ἐδόκουν, ἡ λεγομένη τῇ Ῥωμαϊκῇ φωνῇ τρισκαιδεκάτη, καθ’ ἣν σπουδαίως συνῄεσαν), οὕτως θηρσὶν ὠμοῖς παρὰ τῶν ἀθέων παρεβάλλετο, ὡς παρ’ αὐτὰ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ἰγνατίου πληροῦσθαι τὴν ἐπιθυμίαν κατὰ τὸ γεγραμμένον· Ἐπι-θυμία δικαίου δεκτή , ἵνα μηδενὶ τῶν ἀδελφῶν ἐπαχθὴς διὰ τῆς συλλογῆς τοῦ λειψάνου γένηται, καθὼς φθάσας ἐν τῇ ἐπιστολῇ τὴν ἰδίαν ἐπεθύμει γενέσθαι τελείωσιν. μόνα γὰρ τὰ τραχύ-τερα τῶν ἁγίων αὐτοῦ λειψάνων περιελείφθη, ἅτινα εἰς τὴν Ἀν-τιόχειαν ἀπεκομίσθη καὶ ἐν ληνῷ κατετέθη, θησαυρὸς ἀτίμητος, ὑπὸ τῆς ἐν τῷ μάρτυρι χάριτος τῇ ἁγίᾳ ἐκκλησίᾳ καταλειφθέντα.
iuventa, per Adriaticum mare navigavit, inde rhenum ingressus, insulas et civitates transiit,
pus gaudens urgentibus parebat.
ostensisque sancto viro Puteolis, ipse quidem egredi cupiebat, cum vellet per vestigia Pauli apostoli
incedere. Cum vero irruens ventus vehementior
id non pateretur, nave a puppi impulsa, beatam
predicavit charitatem fratrum illius loci, et sic
præternavigavit. Igitur uno die et nocte eadem secundis ventis usi abducebamur, nos quidem inviti,
gemnentes ob separationem fusti illius a nobis mox
futuram. At ei ex voto res contingebat, festinanti e
mundo discedere ut ad dilectum Dominum perveniret. Quare cum navigando pervenisset in portus
Romanorum, finisque immundi spectaculi iumineret, milites tarditatem ægre ferebant; at episcoVI. Ignatius Romæ a bestiis devoratur.
* Act. xxvm, 13,14. 34 Prov. x, 24.
Hodie Il Porto prope Ostiam.
Ita monente Smithio restituit Jacobsonus e
codice Parisiensi pro vulgata lectione
Sc. in Epistola sua ad Romanos
Sic loquitur Martyrii scriptor, quia ante aliquot menses sententiam pronuntiarat Trajanus.
CLER.
Sc. ante Kalendas Januarias, ut ex cap. 7
apparet
Illinc ergo abierunt ab eo, qui dicitur Portus
(jam vero sparsa erat sancti martyris fama); obviamus fratribus metu et gaudio repletis, gau.lentibus
quiden, quod congressu Theophori Deus ipsos esset
dignatus, timentibus autem, quod talis vir ad mortem duceretur. Quosdam etiam monuit, ut quiescerent, qui fervebant aiebantque, se populum esse
ɛedaturos, ne virum justum ad necem quæreret.
Qui cum confestim rem spiritu cognovisset et unines salutasset, et ab iis verum amorem pluribus
verbis, quam in epistola, petiisset, iisque persuasisset, ne sibi inviderent ad Dominum festinanti,
nunc, postquam cuncti fratres genua flexissent,
ipseque Filium Dei pro Ecclesiis et pro cessatione
persecutionis et pro mortuo fratrum inter se amore
precatus esset, abductus est confestim in amphi
theatrum. Dein illico in id immissus ex mandato
Caesaris pridem dato, tine spectaculorum imnimente (erat enim solemnis, ut putabant, dies, qui
dicitur Romana lingua tertius decimus, quo studiose convenerant), sic crudelibus feris juxta templum est objectus, ut illico sancti martyris Ignatii
impleretur desiderium, prout scriptum est: Desiderium justi est acceptum; ut nempe nulli fratrum
gravis fieret ob suarum reliquiarum collectionem,
quemadmodum prius in epistola optaverat, suam
consummationem fieri. Sotæ enim duriores sanctarum ejus reliquiarum partes relictæ, et Antiochiam
ablatæ sunt, atque in linteo depositæ, ut thesaurus
Die illo celebrabantur binis dicbus Sigillaria, adjecta Saturnalibus.
Erat amphitheatrum aut Jovi Latiari, aut
Stygio, et Dianæ sacrum; quamobrem mirum non
ast, hic templi mentionem fieri. CLER. Vetus interpres non legit habet eunt: ab impiis,
fortasse legens: sive
SMITH.
Vide Ign. ad Rom. c. 4.
PG 5:1004Ἐγένετο δὲ ταῦτα τῇ πρὸς δεκατριῶν καλανδῶν Ἰαν-νουαρίων, [τουτέστιν Δεκεμβρίῳ εἰκάδι], ὑπατευόντων παρὰ Ῥω-μαίοις Σύρα καὶ Σενεκίωνος τὸ δεύτερον. τούτων αὐτόπται γενόμενοι μετὰ δακρύων κατ’ οἶκόν τε παννυχίσαντες καὶ πολλὰ μετὰ γονυκλισίας καὶ δεήσεως παρακαλέσαντες τὸν κύριον πληρο-φορῆσαι τοὺς ἀσθενεῖς ἡμᾶς ἐπὶ τοῖς προγεγονόσιν, μικρὸν ἀφυπνώσαντες, οἱ μὲν ἐξαίφνης ἐπιστάντα καὶ περιπτυσσόμενον ἡμᾶς ἐβλέπομεν, οἱ δὲ πάλιν ἐπευχόμενον ἡμῖν ἑωρῶμεν τὸν μακάριον Ἰγνάτιον, ἄλλοι δὲ σταζόμενον ὑφ’ ἱδρῶτος ὡς ἐκ καμάτου πολ-λοῦ παραγενόμενον καὶ παρεστῶτα τῷ κυρίῳ. μετὰ πολλῆς τοίνυν χαρᾶς ταῦτα ἰδόντες καὶ συμβαλόντες τὰς ὄψεις τῶν ὀνει-ράτων, ὑμνήσαντες τὸν θεόν, τὸν δοτῆρα τῶν ἀγαθῶν, καὶ μα-καρίσαντες τὸν ἅγιον ἐφανερώσαμεν ὑμῖν καὶ τὴν ἡμέραν καὶ τὸν χρόνον, ἵνα κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ μαρτυρίου συναγόμενοι κοινω-νῶμεν τῷ ἀθλητῇ καὶ γενναίῳ μάρτυρι Χριστοῦ, καταπατήσαντι τὸν διάβολον καὶ τὸν τῆς φιλοχρίστου αὐτοῦ ἐπιθυμίας τελειώ-σαντι δρόμον ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν, δι’ οὗ καὶ μεθ’ οὗ τῷ πατρὶ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ ἁγίῳ πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ἀμήν.
S. IGNATHI
inæsti mabilis, ob martyris gratiam sancta Eccle
siæ relicta.
VII. Ignatius mortuus apparel dormientibus.
Contigerunt vero hæc a. d. xin Kalendas Januarias, hoc est, Decembris vigesima, consulibus apud
Romanos iterum Sura et Senecione. Horum nos
ipsi spectatores facti, cum in lacrymis totam noctem exegissemus, et genibus flexis multaque oratione Dominum, ut nos infirmos de iis, quæ facta
fuerant, certos faceret, essemus precati, ac paululum obdormissemus; alii statim astantem eum
nosque complectentem vidimus, alii rursus pro nobis orantem beatum Ignatium conspeximus, alii
vero sudore stillantem, tanquam a multo labore advenientem, atque astantem Domino. Cum ergo
multo cum gaudio ista vidissemus, et somniorum
visa contulissemus, Deum datorem bonorum laudavimus, sanctum virum beatum prædicavimus,
vobis et diem et tempus significavimus, ut tempore
martyrii ejus convenientes communionem nostram
testificemur cum athleta et generoso martyre Christi, qui conculcavit diabolum, et desiderii sui, ex
amore Christi profecti, cursum explevit, in Christo
Jesu, Domino nostro, per quem et cum quo Patri
sit gloria et potentia cum Spiritu sancto, in sæcula.
Amen.
MARTYRIUM SANCTI IGNATII
EPISCOPI ANTIOCHIE SYRIE
'Ex vetere Interpretatione, in membranis Cottonianis reperta, atque a Jacobo Usserio
primum edita.
(GALLAND., Vet. Patr. Biblioth., I, 299, Venetiis 1765, in-fol.)
CAPUT 1.
Cum Trajanus Romanorum suscepit imperium,
Ignatius discipulus sancti Joannis apostoli.et evangelista, vir in omnibus apostolicus, suscepit Ecclesiam Antiochenorum gubernandam; quæ olim a
tempestatibus et persecutionibus agitabatur. Tanquam bonus gubernator, omnes infestationes suis
orationibus repellebat et jejuniis, atque assidua
doctrina et labore spirituali incumbentem tempestatem sua virtute avertebat; timens ne aliquem
Reliquias S. Ignatii ab urbe Roma relatas
omnes ex ordine civitates susceperunt et bumeris
gestaverunt. Præterea Chrysostomi adhuc temporibus reliquiæ S. Ignatii magnopere Antiochiæ colebantur. Cfr. Chrysost. orat. in S. Ignat. c. 5, Opp.
t. II. p. 660, ed. Montf.
I. e. cum ambo conjuncti unacum secundo
consules essent. Primo illi unacum consules erant
anuo Christi 102, et quidem Senecio III, Sura II.
pusillanimum aut infirmum amitteret. Denique lrtabatur de Ecclesiæ immobilitate, cum quiesceret
paululum a persecutione. Considerabat etiam apud
semetipsum, quod nunquam posset ad dilectiones
Dei in plenum pertingere, neque perfectum ordinem
doctrinæ obtinere, nisi per martyrii factam coulessionem Domino appropinquaret. Unde paucis an
nis permanens in Ecclesia, lucerna deifica, singulorum corda illuminare per Scripturarum expositionem precibus assiduis meruit.
Secunda vice ii juncti munere fungebantur anno
Christi 107, et quidem Senecio IV, Sura III. Videatur Pagi Critica ad ann. 102 et 107.
I. e. ut nos certiores faceret, num Ignati
martyrium Deo esset acceptum. CLER.
I. e. ut sancti martyris celebr
mus. Ea Chrysostomi adhuc temporibus esse cele
prata, ex sermone ejus in S. Ignatium perspicimus.
Vide Chrysost. Opp. ed. Montf. t. II, p. 600 sqq.
cum apostolo tuo Paulo ferreis vinculis alligari. ›
Hoc dicens, et cum lætitia suscipiens vincula, et
orans primo pro Ecclesia, et eam cum lacrymis
commendans Domino; sicut aries magnus boni
gregis dux, a ferocissimis militibus ducebatur, cru
delissimis manibus, Romam bestiis ad comestionem.
Tollentes igitur beatum Ignatium, pervenit ad
Seleuciam; unde et navigare habuerunt. Et respi
ciens sanctus Ignatius post multum laborem ad
Smyrnæorum civitatem, cum multo gaudio descen
deus de navi, festinabat sanctum Polycarpum epi
scopum Smyrnæorum coadjutorem suum videre.
Fuerunt autem ambo discipuli Joannis apostoli.
Quem sibi adductum beatus Polycarpus videns, et
spiritualiter ei communicans, et vinculis ejus coex
sultans, rogat eum ire ad propositum suum. Magis
autem communiter omnis Ecclesia rogat eum per
sanctum episcopum Polycarpum, et per sanctos
presbyteros et diaconos. Sed et omnes Ecclesiæ
Asiæ festinabant ad eum, ut participarentur de
spirituali ejus benedictione. Maxime autem et san
clum Polycarpum hortabantur, ut eum animaret,
quo consummatus a bestiis, invisibilis mundo ef
fectus, præsentaretur obtutibus Christi.
Postea vero cum nono anno regni sui Trajanus
remeasset de victoria Scytharum et Dacum et di
versarum gentium; et putaret quod posset suum
imperium amittere, nisi Christianorum piissimum
cultum ad idololatriam inclinaret; omnes Dei culto
res aut sacrificare, aut certe mori compellebat.
Tunc timens pro Ecclesia Antiochenorum fortissi
mus Christi miles Ignatius, ultro perrexit ad Tra
jaaum, transeuntem illo tempore per Antiochiam,
et festinantem ad Armeniam et Parthos. Cumque in
faciem regis Trajani astitisset, Trajanus dixit
‹ Quis es tu, cacodæmon, qui nostra præcepta fe
stinas transgredi, et aliis persuades ut male per
eant? Ignatius dixit: Nemo Theophorum ca
codæmonem vocat; longe enim a servis Dei rece
dunt dæmones. Scio quidem quia molestus eis sum;
propterea me male cacodæmonern vocasti. Confi
teor enim me Christum regem habere; et dissolvo
illorum consilia.» Trajanus dixit: • Et quis est
Theophorus? Ignatius dixit: ‹ Qui Christum ha
bet in pectore. › Trajanus dixit: «Et nos non tibi
videmur habere deos in pectore, quos habemus
auxiliatores contra hostes?, Ignatius dixit: ‹ Et
dæmonia gentium deos existimans, erras. Unus est
enim Deus, qui fecit cœlum et terram, mare et om
nia quæ in eis sunt: et unus unigenitus Jesus
Christus Filius ejus, cujus amicitiam acquisivi. ›
Trajanus dixit: Crucifixum dicis a Pontio Pi
lato?, Ignatius dixit: «Illum qui crucifixit pec- pinquavit. Adductus autem Neapolim, per Philippe
catum, et inventorem ejus; et qui non justificat
idolorum servitorem, sed qui in corde suo hoc sa
pit. Trajanus dixit: Tu ergo in teipso Chri
stum gestas? › Ignatius dixit: «Utique. Scriptum
est enim Habitabo in eis, et inambulabo. › Traja
nus dixit: ‹ Ignatiam censui, dicentem in seipso
coutinere crucifixum, vinctum a militibus perduci
ad magnam urbem Romam, escam bestiis pro avo
catione populi. › Hanc sententiam audiens sanctus
martyr Ignatius, cum gaudio exsultavit, dicens
Gratias tibi ago, Domine, quoniam me perfecte
homorasti in tua dilectione, et dignum me fecisti
Integrum caput 4, cum parte proxime se
quentis, abest a ms. Cottoniano; quæ quidem e
tertio Ignatianarum epistolarum collectore Usserius
supplevit.
Leg. Tyrrhenicum. ›
Alter vetus interpres: • Ostensis sancto
Pocio is, ubi legenduin Puteolis. Hic autem
Cottonianus interpres • Pontiolum episcopum ›
fabricavit, quem et sancto Ignatio obviam exiisse
finxit, Græcorum quæ vertebat Actorum minus recte
percepta sententia. USSER.
Exactior quidem alius vetus interpres.
Reliqua horum Actorum similiter præsti
tissem, nisi interpretis obstitisset axptola, qui in
Et exinde proficiscens, Troja appro
sios transiit Macedoniam pedibus, et Epirum quæ
est juxta Epidamnium secus mare; atque exinde
navim conscendens, navigavit per Adriaticumn pela
gus. Et cum inde ascenderet ad Tyranicum
ostensum est sancto Pontiolo episcopo, quod
ipse transiturus esset. Et obviam ei exiens, festina
bat sequi ejus vestigia tanquam apostoli Pauli. Et
non potuit sequi, spiritu navis proræ incumbente.
Et Ignatius, beatiticans in eo loco fratrem suum in
dilectione ita navigavit. Denique una die et
ea nocte prosperis ventis usi, pervenerunt ad ur
bem Romam
rebus postquam Romam attigisset Ignatius expo
nendis, posthabita eorum qui agoni martyris præ
sentes adfuisse se dixerunt narratione, recentiorem
biographum sequi magis voluit; qui poetica plane
fide longos sermones inter imperatorem et Ignatium
ibidem intercessisse, et varia tormentorum genera,
aute extremum supplicium, pertulisse martyrem
commentus est; cum cruciatuum illorum neque an
tiquiora Acta, neque ipse Metaphrastes mentionem
ullam fecerit; et post Parthicam expeditionem Tra
janum nunquam Romam rediisse, ideoque rebus
istis interesse omnino non potuisse, Roinana nos
doceat historia. USSERIUS, in præfat.
TRAJANI IMP
Tiberiani, Palæstina Primæ præsidis, ad Trajanum imperatorem. de Christianis
Relatio
Imperatori invictissimo, Cæsari divinissimo,
Trajano.
Defatigatus sum puniendo et neci tradendo GaJilæos (qui nobis veniunt sub nomine Christianorum) secundum vestra mandata. Illi vero non cessant ad cædem sese patefacere. Et licet tam adhortationibus, quam minis, multum laboraverim, ut
doginatis illius esse se professores indicare mihi
non auderent; persecutionem tamen passi, non
quiescunt. Quæ igitur imperio vestro visa fuerint,
edicere mihi dignetur majestas vestra.
versan. Hunc itaque errorem vetus Latinus ipsius
interpres in sua versione corrigendum putavit; licet eum Metaphrastes (qui hunc tantum auctorem,
non Eusebium, ob oculos habuit) retinuerit, et
quibusdam, more suo, additis locupletaverit. Εt
Latini quidem interpretis versio ita sese habet
Venerunt Trajano scripta a Plinio Secundo duce,
permoto super multitudine quæ facta fuerat martyrum pro fide interemptorum; in quibus omning
nihil sceleris deprehenderetur admissum, aut aliquid contrarium legibus gestum; praeter hoc solum,
quod ante lucem surgentes causa Dei Christi hymnos canebant. Adulteria vero, vel cætera hujusmodi
crimina, abominabantur; et omnia agebant legibus
convenientia. Trajanus vero, bis auditis, pœnitens
de iis quæ in beatum et sanctum Ignatium ingesserat (erat enim propugnator cæterorum martyCrum), tale decretum proposuit: ut Christianorum
quidem gens non inquireretur; si quis tamen incideret, puniretur. >
Cum Troadem pervenisset Ignatius, Ecclesiæ
suæ Antiochenæ pacem fuisse redditam intellexit
quod hujus Tiberiani Relationis occasione comigisse, ex Joanne Malela Antiocheno et Suida, nota
in Epistolam ad Philadelphenos indicavimus. Suidæ
de Trajano verba hæc sunt
«Hic
aliquas suppliciorum inducias Christianis concessit.
Qui enim illis temporibus magistratus a Komanis
redimebant, ad captandam gratiam imperatorum
qui tunc vivebant, varia supplicia Christianium
fligebant. Quamobrem etiam Tiberianus, qui prima
Palæstinorum genti præerat, ad eum retulit, se in
posterum Christianis occidendis imparem fore, quod
illi ultro ad supplicia seipsos offerrent. Quare Trajanus omnibus imperio suo subjectis simul interdixit, ne suppliciis eos afficerent. Quam tamen indulgentiam ita universalem non fuisse, sed ad Palastinam, Syriam, et eas Orientis partes, in quibus
tunc agebat imperator, magis spectavisse; vel ex
deprecatione illa Ignatii, in amphitheatrum jam producendi, pro persecutionis quietatione, cujus in
Actis martyrii ipsius fit mentio, promptum fuerit
colligere. UssER.
Ignatii martyrio, in Eusebii Chronico, Relationis
hujus commemoratio statim subjungitur; eamque
tum factam, ineditus Actorum ipsius scriptor ita enarrat: (pro
Quam narrationem
cum ille ex Ecclesiastica Eusebii historia (lib. 11,
) mutuatus fuerit (ut ipsa verba inde transcripta evincunt), mirum profecto est, decretum imperatorium, quod ex Tertulliano recte ille propesuerat
in sententiam plane
contrariam ab incerto isto biographo ita fuisse perMetaphrastes vero, tacito Plinii nomine (fortasse
quod depravatum in Actis illis reperisset) ita rem
totam proposuit
«Imperator Trajanus cum de divino Ignatio postea didicisset, et
quam fortiter peregisset certamen martyrii, et quel,
ut ipsc tulerat sententiam, a bestiis fuisset devoratus, et multa etiam audivisset de Christianis qui
erant in regione, quod scilicet, nihil præter leges
facerent, neque rem ullam agerent impiain; sel
diluculo surgentes et Christum adorarent tanquam
Dei Filium, et omnem exercerent abstinentiam in
cibo et in potu, et nihil tangerent ex iis quæ les
prohiberet; cum ille, inquam, hæc audisset, ductus
est pœnitentia eorum quæ facta fuerant; et dicitur
tale decretum proposuisse: ut gens quidem Christianorum exquireretur, et omnibus esset cognita
inventi autem non interficerentur; sed neque magistratus gererent, neque susciperent ullanı reipublicæ
administrationem. Sic non vita solum Ignatii, sed
S. POLYCARPUS MARTYR.
Tertulliani de hoc Trajani Rescripto sententia.
Plinius Secundus, cum provinciam regeret, dam- quirendos ut innocentes, et mandat pain
natis quibusdam Christianis, quibusdam gradu
pulsis, ipsa tamen multitudine perturbatus, quid
de cætero ageret consuluit tunc Trajanum imperatorem allegans, præter obstinationem non sacrificandi, nihil aliud se de sacramentis eorum comperisse, quam coetus antelucanos ad canendam
Christo, ut Deo, et ad confoederandum disciplinam, homicidium, adulterium, fraudem, perfidiam
et cætera scelera prohibentes. Tunc Trajanus rescripsit, hoc genus inquirendos quidem non esse;
oblatos vero puniri oportere.
O sententiam necessitate confusam! Negat inut nocentes. Parcit et sævit: dissimulat et in
advertit. Quid temetipsum censura circumveni!
Si damnas, cur non et inquiris? Si non inquiri,
cur non et absolvis? Latronibus vestigandis për mversas provincias militaris statio sortitur: in res
majestatis et publicos hostes omnis homo miles s
ad socios, ad conscios usque inquisitio extenditur.
Solum Christianum inquiri non licet, offerri lios.
quasi aliud actura esset inquisitiu, quam oblačin
Damnatis ergo oblatum, quem nemo voluit requi
situm; qui, puto, jam non ideo meruit pœnam,
nocens est: sed quia, non requirendus, inventas.
S. POLYCARPUS
MARTYR
SMYRNÆORUM EPISCOPUS
PROLEGOMENA
(HEFELE, Patrum apostolicorum Opera, ed. 3, Tubingæ 1847, in-8°.)
DE EPISTOLA S. POLYCARPI.
I. De patria, genere, loco ac tempore nativitatis
S. Polycarpi nihil compertum habemus. Quæ autem poμévos. Ejus tamen Ecclesiæ episcopatum
de apostolici hujus viri vita ad nos pervenerunt, ea
Gallandius bene congessit Ab apostolis eum
edoctum, et cum multis, qui Dominum viderant,
familiariter versatum esse testatur Irenæus ejus
discipulus, his verbis
Xpiotòv Ewpaxboty. Deinceps Smyrnæorum episcopum ab ipsis familiaribus ac ministris Domini constitutum, post Irenæum 1. c. tradit Eusebius
sic scribens
Bibl. vet. PP., t. I, Proleg., p. LXIII sq.
Adv. hær. 1, 3. Apud Euseb. H, E., 1v 14.
H. E., 1, 36.
Joanne apostolo ipsum accepisse, prodit Tertulia
nus Edant ergo, inquit, origines Ecclesier
suarum; evolvant ordinem episcoporum suorum,
per successiones ab initio decurrentem, ut primusill
episcopus aliquem ex apostolis vel apostolicis riri
qui tamen cum apostolis perseveraverint,
auctorem et antecessorem... sicut "Smyrnæorum El
clesia Polycarpum ab Joanne collocatum refert. Ne
Joan
que aliter sane Hieronymus: Polycarpus,
nis apostoli discipulus, et ab eo Smyrne episcopa
ordinatus.
De præscript., c. 32.
Catal. script, eccl., c. 17.
habuer
S. POLYCARPUS MARTYR.
alienam videri, ut Moynius de ea sic aperte pro
nuntiet: Nunquam potui pedibus nec animo ire is
sententiam celeberrimi Dallæi, qui hanc Polyceri
epistolam tam celebrem, ac ubique terrarum ita
dicatam, suspectam reddere conatus est....
enim video quomodo opus tantum, omnibus ita notan,
vel minimam de se possit excitare suspicionem. Nulum quippe exstat opus cujus certiora animadvertentur veritatis argumenta, quam epistola ad Philipperses; ac si de illa dubitare liceret, nullum esset antiquitatis monumentum cujus fides etiam incerte u
dubia non labasceret. ›
stri discipulus, qui in agnoscendis vel designandis suis ipsis sodalibus, ejusdem sectæ viris¸ a mere ita
magistri sui epistolis falli non poterat. Is enim de
hac Polycarpi epistola hæc memoriæ tradidit
Súvavtai pabɛiv.... Irenæi sententiæ subscripsit
Eusebius. Ac ne quis, de qua Polycarpi epistola loquatur, ullam unquam litem movere posset, ille
plures ex eadem epistola locos, qui in ea etiam nunc
reperiuntur, fideliter transcripsit. Sic autem ille
(epistolarum S.
Ignatii)
(Sequuntur verba Polycarpi ex cap. 9 et 13). Et in
alio libro Eusebius '0 μév tot Пolúxapos tv
(e. g. c.
10). Eusebio accedit Hieronymus, qui eidem epistolæ suum quoque dedit testimonium Polycarpus, Joannis apostoli discipulus, et ab eo Smyrnæ
episcopus ordinatus; totius Asiæ princeps fuit, etc.
Scripsit ad Philippenses valde utilem epistolam, quæ
usque hodie in Asiæ conventu legitur. Ex quibus Ilieronymi verbis discimus, non solum ab illo hanc epistolam Polycarpo ascribi, sed eam insuper, summa
cura in ecclesiis asservatam, ibi maximo fuisse in
pretio.
‹ His autem tribus locupletissimis testibus innumerabiles alios, si quid opus esset, adjungere posseinus, Photium, Maximum, Theodoretum cæteros
que omnes, qui de hac Polycarpi epistola aliquid
deinceps scriptis maudaverunt. Sed cum illorum
quos jam citavimus, diligentia et fide nulla major
desiderari queat, inutili aliorum nominatim appellandorum opera lubenter supersedemus.
IV. Jam de integritate dicendum. Dallæus,
totam epistolam rejicere se posse non speraret, Eltimam certe ejus partem Polycarpo suppositam contendit, assentiente Moynio. Sed
a) Jam Eusebius (Hist. eccl. 111, 36) posteriorem hanc epistolæ partem citat, atque ex ea (c. 13),
ut ex præcedentibus, quædam Polycarpi verta
transcripsit.
b) Eusebius ut bene Pearsonius docet (23-24),
nee falli, nec fallere potuit. Erat enim tota epistola
omnibus exposita; erat in Ecclesiis Asiaticis tune
temporis, cum scriberet Eusebius, publice lecta;
norat eam Hieronymus, cujus versioni, nisi alūžis
occupatus, incubuisset, et tamen Eusebiana nunquam recusavit. De illa igitur particula quam esscripsit Eusebius, dubitari non potest, nisi etiam de
tota epistola simul absque ulla ratione dubitemus.
Quæ Dallæus ex epistola ipsa contra integritatem
profert, nullius momenti esse, facile perspicies.
a) Decentissimam epistolæ clausulam c. 12 inveniri, reliqua igitur postea adjecta esse, contendit
vir criticus. Sed clausulis ejusmodi ante finem totius epistolæ S. Paulus quoque et Clemens Romanus
usi sunt; cfr. ad Rom. xx, 33; ad Ephes. 111, 21;
I Clem. ad Cor. capp. 20, 38, 45, 50, 58
‹ Constat itaque, hanc epistolam non alium quam
Polycarpum habuisse auctorem. Mirandus ergo Dallæus, qui omnes ingenii sui vires eo intendit, ut
aliquam hujusce epistolæ, quam falsis opinionibus
suis non favere sentiebat, dubitationem, vel saltem
suspicionem quocunque tandem modo injiciat. Nullo
enim alio ad id probandum nititur firmamento, tile hoc argumentum. Si enim verba illa e. 15,
quam Stichometria, quæ in calce Chronographiæ
Nicephori Constantinopolitani adjecta est. Hoc
autem fragmentum a Nicephoro nequaquam scriptum fuisse, eique perperam a Dallæo ascribi, invictis rationum momentis docuerunt Nourrius et Pearsonius
b) Impostor, si Dallæum audias, ita loquitur,
ut Ignatium, quo tempore hæc scripta sunt, adbuc
superesse significet. De ipso, inquit c. 13, Ignatio,
et de his, qui cum eo sunt, quod certius agnoveritis, |
significate. Prioris autem partis auctor (c. 9) aper- |
tissime affirmat, Ignatium jam fuisse mortuum. Fa- |
Præterea Nourrius adjicit, opinionem Dallai
Adv. hær. in, 3. Apud Eusebium Hist. eccl.
Hist. eccl., 111, 36.
Catal. script. eccl., c. 17.
Quisquis auctor sit Stichometriæ, ille non
pronuntiat, epistolas S. Ignatii et Polycarpi esse supmendacii accusata, Græca adhuc exstarent (xz)
nemo
certe contenderet, Ignatium adhuc virum illis significari aut inpui.
V. Epistolam S. Polycarpi paulo post martyrium
S. Ignatii exaratam esse, ex epistola ipsa erudimur, c. 13. Cfr. supra, quæ de tempore mortis S. |
posititias. Nuda enim hic Ignatii et Polycarpi nomina
ponuntur, neque vel de epistolis vel de suppositione
quidquam affirmatur. contextu potius patet, does
hos Patres a canone solum S. Scripturæ arceri.
Vindicia Ignatianæ, p. 1, c. 4 (supra).
Proleg. ad Varia sacra.
(25-24) Vindic. Ignat., p. 11, cap. 3.
PROLEGOMENA. II. DE MARTYRIO S. POLYCARPI.
Ignatii disputavimus (in præfatione ad ejus Epi- ex Andreæ Sehotti apographo Claudius Salmasius
stolas).
VI. Hæc epistola manca habetur in omnibus Græcis codicibus mstis. Ubi autem codices deficiunt,
ibi continenter subnectitur epistola Barnabæ, sed
capite truncato
Totam vero Polycarpi epistolam vetus nobis servavit versio, quam primus 1498 Parisiis, ab ipso
inventam, evulgavit Jacobus Faber Stapulensis.
Græce et Latine primus epistolam in lucem protulit Duaci 1633 Petrus Halloixius, ex apographo
Francisci Turriani, a viro doctissimo Jacobo Sirmondo S. J. ad illum transmisso Post annos
14 Jacobus Usserius aliud nactus exemplar, quod
manu sua descriptuin cum Isaaco Vossio commu
nicaverat, illud contulit cum edito Halloixiano, atque hanc Polycarpianam epistolam cum vetere interprete Londini evulgavit 1647; quam deinde nova
interpretatione adornatam exhibuit Cotelerius.
Anno 1709 prodiit Thomæ Smithii editio præstans,
eamque secutus est Gallandius. Novam denique edi
tionem 1838 et 1840 (edit. 11) adornavit Guilielmus
Jacobsonus, codicibus Vaticano, Parisino et Mediceo-Laurentiano usus.
VII. De Polycarpi doctrina disputaverunt Lumperus Heynsius, Junius ac van Gilse
Moblerus et alii.
DE MARTYRIO S. POLYCARPI.
laris Ecclesiæ, ad quam dirigitur, nomine mutato. ▸
III. Hanc epistolam non continuo post Polycarpi
martyrium, sed aliquanto post tempore a Smyrnæis scriptam fuisse contendit Valesius dicens
1. Inter præclariora ecclesiasticæ antiquitatis borum serie in omnibus retenta, soloque particumonumenta merito recensetur Epistola Ecclesiæ
Smyrnensis de martyrio S. Polycarpi, adeo, ut illam pene integram Eusebius Historiæ suæ necessario inserendam existimaverit Quinimo illustris ejus interpres Valesius eo processit, ut affirmarit Polycarpi ejusque sociorum martyrium
litteris traditum esse omnium primum, Actaque
martyrum nulla exstare antiquiora; nec dubitarit
proinde, quin illa Smyrnensium epistola primo
Coco posita fuerit ab Eusebio, in libro quem inscripsit Molliter tamen
excipiendus vir doctissimus; nondum quippe detecta, quo tempore ille sic sentiebat, Acta martyrii
S. Ignatii sincera. Ita Gallandius
II. Insignis hæc de martyrio S. Polycarpi epistola
rectissime, ut Smithius docet ‹ dici potest
érxúnÂtoç sive encyclica, ut ex inscriptione patet;
utpote ad varias Ecclesias, tam in Asia minori vicinas, quam alibi in aliis provinciis, xarà xárta
tózor transmissa; quæ de iis solis, quæ xarà
Пóvtov, juxta Pontum sitæ erant, male interpretatar Eusebius pro
tózor, cum ad omnes Ecclesias, ubi Christianæ
religionis professio vigebat, per Orientem præcipue
sparsas, debeat propagari et extendi ab ipsis Philadelphensibus quantum in ipsis erat, zoïç iлkxeira ádɛApoiç communicanda eadem verCum Philomelienses de Polycarpi martyrio fama
tantum ac rumore tenus audiissent, litteras dederunt ad Smyrnæorum Ecclesiam, rogante³, ut
cuncta, quæ in beatissimį viri passione gesta fuerant, singillatim perscripta ad ipsos mitterentur.
Quod quidem libentissime præstiterunt Smyrnæi,
scripta ad ipsos epistola, quam in manibus habemus. Id autem subindicant his verbis (c. 20)
tà ɣɛvóµɛva. Sed primo anno post mortem S.
Polycarpi acta hæc conscripta esse inde ex eo apparet, quod primus dies anniversarius hujus martyrii nondum celebratus fuit, ut ex cap. 18 perspicimus.
IV. Epistolam de martyrio Polycarpi, nomine
Ecclesiæ Smyrnensis ab Evaresto conscriptam,
Marcus quidam, seu Martianus ad Philomelienses pertulit Exemplar autem hujus ețistolæ habuit Irenæus, quod Gaius ejus discipulus
descripsit, et post eum Socrates quidam Corinthius,
atque alius, Pionius nomine
V. Epistolæ Smyrnensis Ecclesiæ optimum EuVide Proleg. ad epist. S. Barnabæ, hujusce melii epistolam nostram inscriptam fuisse statuit
Patrol. t. II. EDIT.
Cfr. Proleg. ad S. Barnabam.
Hist. theol. crit. t. I, p. 351-356.
Commentationes de theologia Patrum apost.
morali, p. 60-69, p. 74-84, p. 75-78.
Patrolog. t. I, p. 159–162.
Ibid. not. 1.
Biblioth veterum Patrum 1. c. p. LXXXIX.
Schol. in Ep. Smyrn. Eccl., p. 113.
Non Philadelphensibus, sed fidelibus Philo.
FATROL. GR. V.
Jacobsonus, quem nos secuti sumus. Cfr. quæ infra
d inscriptionem hujus Epistolæ adnotavimus.
Ep. Eccl. Smyrn., c. 20.
Not. 4 ad Euseb. Hist. eccl. iv, 15.
Ita exhibet vetus interpres.
Vide Martyr. Polycarpi, c. 20.
Ibid. c. 22. Acta quædam S. Po,ycarpi spuria, Pionio huic auctori falso tributa, Petrus Halloixius in Vitis Patrum Oriental., t. I, et post eum
Bollandus edidit in Actis Sanctorum, ad diem 26
Januar.
S. POLYCARPI MARTYRIS
sebius præbuit testimonium, qui potiorem ejus false ascribuntur, genuinæ Smyrnæorum epistolæ
partem Historiæ suæ inseruit, hisce verbis
Ev TouTŲ & (tempore) & Holúxapros, peɣlatuv
did toútwv, x. t. Sequuntur verba Epistolæ nostræ.
mala fraude adjunxit. Verbis enim xabwç on Lwow
v xañc Pseudo-Pionius indicat, sequentibus
¿v tŵ xabɛɛñc
(i. e. Actis spuriis adjectis) se declaraturum esse,
quæ Polycarpus per revelationem ipsi manifestaverit.
VII. Epistolam Ecclesiæ Smyrnensis primus
Græce et Latine (sed Græce non integram) edidit
Petrus Halloixius in Vitis Patrum Orient., t. 1
Integram autem eam anno 1647 Londini ex Menologio Græco mss. Barocc. evulgavit Usserius,
Parisiis Cotelerius. Eamdem deinde Actis marly.
rum sinceris Ruinartus intexuit, et Smithius editioni Epp. Ignatii et Polycarpi addidit 1709. Smithium secutus est Gallandius. Novissimam et eleIbidem, postquam Eusebius multa protulit ex ea
epistola, concludit his verbis: Tà µèv ôǹ xarà TÒV
gantissimam editionem et (edit. u)
De martyrio S. Polycarpi Irenæus quoque
verba fecit: (Polycarpus).
Similiter Hieronymus Postea vero, regnante
M. Antonino et L. Aurelio Commodo, quarta post
Neronem persecutione, Smyrnæ, sedente proconsule,
el universo populo in amphitheatro adversus eum
personante, igni traditus est.
VI. Totam Ecclesiæ Smyrnensis epistolam nemo,
quem sciam, in dubium vocavit, ipsique critici rigidissimi laudem ei tribuerunt lis, quæ supra
(n. 1) ex Valesio protulimus, ea addemus, quæ illustrissimus Scaligerus in Animadversionibus suis
Eusebianis (p. 121) effatus est. Hæc sunt, inquit,
vetustissima illa Ecclesiæ martyria, quorum lectione
piorum animus ita afficitur, ut nunquam satur inde
redeat; quod quidem ita esse, unusquisque pro captu
suo et conscientiæ modo sentire potest. Certe ego
nihil unquam in historia ecclesiastica vidi, a cujus
lectione commotior recedam, ut non amplius meus
esse videar.
Oxonii evulgavit Jacobsonus, tribus codicibus,
Barocciano, Parisino et Cæsareo-Vindobonensi usus.
VIII. De doctrina hujus epistolæ cfr. Lumper.,
Hist. theol. crit., t. II, p. 453–459.
IX. Addamus denique quæ Thomas Smithins,
testis autónτns, de Smyrnensi amphitheatro, quo
S. Polycarpus martyr gloriosus obiit, deque ejus
sepulcro enarrat his verbis: ‹ Ad latera, ittquit, alterius portæ arcis, quæ ad orientem est,
adhuc visuntur duæ aquilæ, Romanorum insignia,
largiusculæ et belle quidem delineatæ. Hinc inter
descendendum, amplum amphitheatrum ad Notapeliotem, quo S. Polycarpus martyrio coronatus
est, intravimus, gradibus saxeis a Turcis ad ornandas ædes illinc sublatis. In cujus lateribus duæ
cavernæ, quibus claudebantur leones, sibi invicem
opponuntur. Sepulcrum S. Polycarpi, quod in latere montis adversus Euro-austrum adhuc conservatur, Græci die festo, ipsius memoriæ consecrato,
pro more, qui apud ipsos obtinet, solemniter invisunt. Situm est in quadam ædicula, ecclesiæ
forte sacello, alii, per quam illuc transeundum est,
contigua. In hoc monumento instaurando, si ab
Nostris temporibus præsertim Mohlerus epistolæ impressionibus aeriis, si a Turcis, si a Christiahujus causam egit
Nonnullas lacinias, præsertim fabulam de columba c. 16, Epistolæ nostræ a posterioribus additas esse, contenderunt Heumanus et alii;
non plane, ut videtur, injuste.
Equidem ultimam capitis 22 particulam, quæ de
Pionio loquitur, spuriam censeo et ab illo confectam, qui supposititia ista S. Polycarpi acta, quorum supra mentionem fecimus, quæque Pionio
Adv. Hær. 11, 5. Apud Euseb. Hist. eccles.
JV, 14.
Calal. script. eccl. c. 17.
Vide Tillemont, Mémoires, etc., t. II, p. 341
sqq., edit. Veneta, 1732 et Fabric. Bibl. Gr., edit.
Harles., t. VII, p. 51.
nis Occidentalibus, qui fragmenta marmoris quasi
tot reliquias exinde tollunt, lædatur temereturque; laudabilis illorum collocatur opera, olla fictili quoque illic apposita, in quam quisque fere
præ veneratione, qua erga τòr Mɛɣaloµáprvpa
pro Christo invicta animi præsentia mori sustinentem fertur, illic ductus pauculos aspros conjicit, ut in omne ævum perennet. Hæc Smithius.
Patrolog., t. I, p. 410. Cfr. Neander, Kirch.
Gesch. t. I, p. 759.
Vide not. ad c. 16.
Duæ exstant versiones antiquæ, quarum altera metaphrasis potius quam versio est.
Notit. sept. Asiæ Eccl., p. 164, edit. Oxon.,
1672. Lumper. l. c., t. II, p. 461.
PG 5:981MARTYRIUM.
«
assenhuc pium Christianorum corpus deesse ratus, persecutionemque, nisi dæmonum cultum cum omnibus gentibus amplecterentur, minatus, omnes religiose viventes aut sacrificare aut mori cogebat.
Tuna vero pro Antiochena Ecclesia pertimescens
generosus Christi miles, sponte ductus est ad Trajanum, qui eo tempore Antiochiae quidem morabatur, sed contra Armeniam et Parthos ire festinabat.
Ut vero in conspectu Trajani imperatoris stetit:
Quis es, inquit, o cacodæmon, qui nostra mandata transgredi eniteris, simulque aliis suades, us
male pereant?, Ignatius respondit: e Nemo Theophorum vocet cacodæmonem; abscesserunt enim
dæmonia a servis Dei. Sin vero, quia iis infestus
sum, me etiam malum in damonas vocas,
tior. Cum enim habeam Christum cœlestem regem,
insidias illorum dissolvo.» Al Trajanus: c Quis
At
est, ait, Theophorus?, Ignatius respondit: 4 Is, qui
habet Christum in pectore. Tum Trajanus: c Αnnon videmur tibi, inquit, et nos in animo gestare
deos nostros, quibus adversus hostes adjutoribus
utimur?, Ignatius respondit: Damnonia gentium
errans vocas deos; est enim unus Deus, qui cœlum
et terram et mare, et omnia quæ sunt in iis, fecit;
et unus Christus Jesus, Filius Dei unigenitus, cujus
regno utinam fruar!» Trajanus dixit: lllum dicis,
qui sub Pontio Pilato crucifixus est? Ignatius
respondit: «Eum, qui in crucem sustulit peccatum
meum cum ejus inventore, et omnem errorem dæmoniacum omnemque malitiam damnans subjecit
pedibus eorum, qui ipsum in corde gerunt.» Αι
Trajanus: Ergo, ait, geris in te crucifixum?»
Ignatius respondit: Imo; scriptum enim est: Habilabo et ambulabo inter eos 8.» Trajanus sententiam tulit: ‹ Ignatium, qui in se ipso circumferre
crucifixum contendit, jussimus in vincula a militibus conjectum abduci Romam magnam, ut sit pastus ferarum ad delectationem populi. Senten -
tiam hanc cum sanctus martyr audisset, præ gaudio exclamavit: «Gratias tibi ago, Domine, quia
me perfecta erga te charitate honorare dignatus es,
qui me cum apostolo tuo Paulo in ferrea vincula
conjeceris.» Hæc cum dixisset, et hilari animo vincula suscepisset, cumque prius orasset pro Ecclesia, et eam cum lacrymis Domino commendasset,
instar arietis insignis, qui egregium gregem ducit,
ferina et militari acerbitate correptus est, abducen.
dus Romam ad pastum cruentarum ferarum.
θῶν καὶ Δακῶν καὶ ἑτέρων πολλῶν ἐθνῶν, καὶ νομί- reportata datus, ad subjectionem omnium sibi adσαντος ἔτι λείπειν αὐτῷ πρὸς πᾶσαν ὑποταγὴν τὸ
τῶν Χριστιανῶν θεοσεβές σύστημα, καὶ εἰ μὴ τὴν
τῶν δαιμόνων ἔλοιντο λατρείαν μετὰ πάντων ὑπεισ
ιέναι τῶν ἐθνῶν, διωγμὸν ὑπομένειν ἀπειλήσαντος,
πάντας τοὺς εὐσεβῶς ζῶντας ἢ θύειν ἢ τελευτᾷν
κατηνάγκαζεν. Τότε τοίνυν φοβηθεὶς ὑπὲρ τῆς ᾿Αντιοχέων Εκκλησίας ὁ γενναῖος τοῦ Χριστοῦ στρατιώτης, ἑκουσίως ήγετο πρὸς Τραϊανὸν διάγοντα
μὲν κατ' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν κατὰ τὴν ᾿Αντιόχειαν,
σπουδάζοντα δὲ ἐπὶ ᾿Αρμενίαν καὶ Πάρθους. Ὡς δὲ
κατὰ πρόσωπον ἔστη Τραϊανοῦ τοῦ βασιλέως· «Τίς
εἶ, κακόδαιμον, τὰς ἡμετέρας σπουδάζων διατάξεις
ὑπερβαίνειν, μετὰ τὸ καὶ ἑτέρους ἀναπείθειν, ἵνα
κακῶς ἀπολῶνται;» Ἰγνάτιος εἶπεν· «Οὐδεὶς Θεοφό
ρον ἀποκαλεῖ κακοδαίμονα· ἀφεστήκασι γὰρ ἀπὸ τῶν
δούλων τοῦ Θεοῦ τὰ δαιμόνια. Εἰ δὲ, ὅτι τούτοις ἐπαχθῆς εἰμι, [καὶ (96)] κακόν με πρὸς τοὺς δαίμονες
ἀποκαλεῖς, συνομολογώ. Χριστὸν γὰρ ἔχων ἐπουρά
νιον βασιλέα, τὰς τούτων καταλύω ἐπιβουλάς.»
Τραϊανὸς εἶπεν· «Καὶ τίς ἐστι Θεοφόρος;» Ιγνάτιος
ἀπεκρίνατο· ι Ο Χριστὸν ἔχων ἐν στέρνοις.» Τραϊινὸς εἶπεν· «Ἡμεῖς οὖν σοι δοκοῦμεν κατὰ νοῦν μὴ
ἔχειν θεούς, οἷς καὶ χρώμεθα συμμάχοις πρὸς τοὺς
πολεμίους;» Ἰγνάτιος εἶπεν· «Τὰ δαιμόνια των
ἐθνῶν θεοὺς προσαγορεύεις πλανώμενος· εἷς γὰρ
ἔστιν Θεὸς, ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ
τὴν θάλασσαν, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς· καὶ εἰς Χρι
στὸς Ἰησοῦς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ μονογενής, οὗ τῆ;
βασιλείας αναίμην!, Τραϊανὸς εἶπεν· «Τὸν σταυρω
θέντα λέγεις ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου;» Ἰγνάτιος εἶπεν
• Τὸν ἀνασταυρώσαντα τὴν ἐμὴν ἁμαρτίαν μετὰ τοῦ
ταύτης εὑρετοῦ, καὶ πᾶσαν καταδικάσαντα δαιμονικὴν
πλάνην καὶ κακίαν ὑπὸ τοὺς πόδας τῶν αὐτὸν ἐν
καρδίᾳ φοροῦντων.» Τραϊανὸς εἶπεν· «Σὺ οὖν ἐν
ἑαυτῷ φέρεις τὸν σταυρωθέντα;» Ἰγνάτιος εἶπεν·
«Ναί· γέγραπται γάρ· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ
ἐμπεριπατήσω.» Τραϊανὸς ἀπεφήνατο·. Ιγνάτιον
προσετάξαμεν, τὸν ἐν ἑαυτῷ λέγοντα περιφέρειν τὸν
ἐσταυρωμένον, δέσμιον ὑπὸ στρατιωτῶν γενόμενον
ἄγεσθαι παρὰ τὴν μεγάλην Ρώμην, βρώμα γενησόμενον θηρίων εἰς τέρψιν τοῦ δήμου» Ταύτης δ
ἅγιος μάρτυς ἐπακούσας τῆς ἀποφάσεως, μετὰ χαρᾶς
ἐβόησεν· «Εὐχαριστῶ σοι, Δέσποτα, ὅτι με τελείᾳ
τῇ πρὸς σὲ ἀγάπῃ τιμῆσαι κατηξίωσας, τῷ ἀποστόλῳ,
του Παύλῳ δεσμοῖς συνδήσας σιδηροῖς.» Ταῦτα εἰ
πῶν, καὶ μετ᾿ εὐφροσύνης περιθέμενος τὰ δεσμά,
ἐπευξάμενος πρότερον τῇ Ἐκκλησίᾳ, καὶ ταύτην
παραθέμενος μετὰ δακρύων τῷ Κυρίῳ, ὥσπερ κριός
ἐπίσημος, ἀγέλης καλῆς ἡγούμενος, ὑπὸ θηριώδους στρατιωτικῆς δεινότητος συνηρπάζετο, θηρίας αἱμοβόροις ἐπὶ τὴν Ῥώμην ἀπαχθησόμενος προς βοράν.
3 Levit. xxvi, 12; II Cor. VI, 16.
auno quarto. Grabius corrigit δεκάτῳ ἐννάτῳ
ἔτει, i. e. a. 116.
Ο φόβος ante πάντας in ms. male additumn
assumentum est, quod neuter vetus int. Latinus in
codice suo legebat. Jac.
Ignatius sponte se contulit ad Trajanum, ut
eum placaret expositione doctrinæ Christianæ, aut,
◉
si minus eum placare posset, totam iram ejus ipse
exciperet, Ecclesiamque Antiochenam sic metu liDeraret. CLER.
Melius τοῦ. SMITH.
Καί abundat. SMITH
Cfr. Ign. ad Rom. c. 6.
PG 5:985MARTYRIUM.
Ήπειρον, τὴν πρὸς Ἐπίδαμνον, ἐν τοῖς παραθαλατ- iuventa, per Adriaticum mare navigavit, inde Tyrτίοις νηὸς ἐπιτυχών, ἔπλει τὸ ᾿Αδριατικόν πέλαγος, rhenum ingressus, insulas et civitates transiit,
κἀκεῖθεν ἐπιβὰς τοῦ Τυῤῥηνικοῦ, καὶ παραμείβων
νήσους τε καὶ πόλεις, υποδειχθέντων τῷ ἁγίῳ Ποτιό
λων, αὐτὸς μὲν ἐξελθεῖν ἔσπευδεν, κατ' ίχνος βαδίζειν
ἐθέλων τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Ὡς δὲ ἐπιπεσὸν βίαιον
πνεῦμα οὐ συνεχώρει, τῆς νηὸς ἐκ πρύμνης έπειγομένης, μακαρίσας τὴν ἐν ἐκείνῳ τῷ τόπῳ τῶν ἀδελ
φῶν ἀγάπην, οὕτω παρέπλει. Τοιγαροῦν ἐν μιᾷ ἡμέ
ρᾳ καὶ νυκτὶ τῇ αὐτῇ οὐρίοις ἀνέμοις προσχρησάμενοι, ἡμεῖς μὲν ἄκοντες ἀπηγόμεθα, στένοντες ἐπὶ τῷ
ἀφ' ἡμῶν μέλλοντι χωρισμῷ τοῦ δικαίου γίνεσθαι. Τῷ
δὲ κατ' εὐχὴν ἀπέβαινεν σπεύδοντι θᾶττον ἀναχωρή
σαι τοῦ κόσμου, ἵνα φθάσῃ πρὸς ἂν ἠγάπησεν Κύριον. Καταπλεύσας γοῦν εἰς τοὺς λιμένας Ρωμαίων,
μελλούσης λήγειν τῆς ἀκαθάρτου φιλοτιμίας, οἱ μὲν pus gaudens urgentibus parebat.
στρατιῶται ὑπὲρ τῆς βραδυτήτος ήσχαλλον, ὁ δὲ ἐπίσκοπος χαίρων κατεπείγουσιν ὑπήκουσεν
ostensisque sancto viro Puteolis, ipse quidem egredi cupiebat, cum vellet per vestigia Pauli apostoli
incedere. Cum vero irruens ventus vehementior
id non pateretur, nave a puppi impulsa, beatam
predicavit charitatem fratrum illius loci, et sic
præternavigavit. Igitur uno die et nocte eadem secundis ventis usi abducebamur, nos quidem inviti,
gemnentes ob separationem fusti illius a nobis mox
futuram. At ei ex voto res contingebat, festinanti e
mundo discedere ut ad dilectum Dominum perveniret. Quare cum navigando pervenisset in portus
Romanorum, finisque immundi spectaculi iumineret, milites tarditatem ægre ferebant; at episcoVI. Ignatius Romæ a bestiis devoratur.
"
Ἐκεῖθεν οὖν ἐώσθησαν ἀπὸ τοῦ καλουμένου Πόρο
του (διεπεφήμιστο γὰρ ἤδη τὰ κατὰ τὸν ἅγιον
μάρτυρα)· συναντώμεν τοῖς ἀδελφοῖς φόβῳ καὶ
χαρα πεπληρωμένοις, χαίρουσιν μὲν ἐφ᾽ οἷς ἠξίωντο τῆς τοῦ Θεοφόρου συντυχίας, φοβουμένοις δὲ, διότι
περ ἐπὶ θάνατον ὁ τοιοῦτος ήγετο. Τισὶ δὲ καὶ παρ.
ήγγελλεν ἡσυχάζειν, ζέουσι καὶ λέγουσι καταπαύειν
τὸν δῆμον πρὸς τὸ μὴ ἐπιζητεῖν ἀπολέσθαι τὸν δίκαιον. Ος εὐθὺς γνοὺς τῷ πνεύματι, καὶ πάντας
ἀσπασάμενος, αἰτήσας τε παρ' αὐτῶν τὴν ἀληθινὴν
ἀγάπην, πλείονά τε τῶν ἐν τῇ ἐπιστολῇ διαλεχθεὶς
καὶ πείσας μὴ φθονῆσαι τῷ σπεύδοντι πρὸς τὸν Κύ
ριον, οὕτω μετὰ γονυκλισίας πάντων τῶν ἀδελφῶν,
παρακαλέσας τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν, ὑπὲρ τῆς τοῦ διωγμοῦ καταπαύσεως, ὑπὲρ τῆς
τῶν ἀδελφῶν εἰς ἀλλήλους ἀγάπης, ἀπήχθη μετὰ
σπουδῆς εἰς τὸ ἀμφιθέατρον. Εἶτα εὐθὺς ἐμβληθεὶς
κατὰ τὸ πάλαι πρόσταγμα τοῦ Καίσαρος μελλουσῶν καταπαύειν τῶν φιλοτιμιῶν (ἦν γὰρ ἐπιφα
νῆς, ὡς ἐδόκουν, ἡ λεγομένη τῇ Ῥωμαϊκῇ φωνῇ
τρισκαιδεκάτη καθ᾽ ἣν σπουδαίως συνήεσαν),
οὕτως θηρσὶν ὠμοῖς παρὰ τῷ ναῷ παρεβάλλετο
ὡς παρ' αὐτὰ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ιγνατίου πληροῦσθαι τὴν ἐπιθυμίαν κατὰ τὸ γεγραμμένον· Επιθυμία δικαίου δεκτή· ἵνα μηδενὶ τῶν ἀδελφῶν ἐπα-D
χθῆς διὰ τῆς συλλογῆς τοῦ λειψάνου γένηται, καθὼς
φθάσας ἐν τῇ ἐπιστολῇ τὴν ἰδίαν ἐπεθύμει γενέσθαι
τελείωσιν. Μόνα χὰρ τὰ τραχύτερα τῶν ἁγίων αὐτοῦ
λειψάνων περιελείφθη, ἅτινα εἰς τὴν ᾿Αντιόχειαν
* Act. xxvm, 13,14. 34 Prov. x, 24.
Hodie Il Porto prope Ostiam.
Ita monente Smithio restituit Jacobsonus e
codice Parisiensi pro vulgata lectione σὺν αὐτῷ
μέν.
Sc. in Epistola sua ad Romanos
Sic loquitur Martyrii scriptor, quia ante aliquot menses sententiam pronuntiarat Trajanus.
CLER.
Sc. ante Kalendas Januarias, ut ex cap. 7
apparet: Εγένετο δὲ ταῦτα τῆ πρὸ δεκατριῶν Καλαν
'
Illinc ergo abierunt ab eo, qui dicitur Portus
(jam vero sparsa erat sancti martyris fama); obviamus fratribus metu et gaudio repletis, gau.lentibus
quiden, quod congressu Theophori Deus ipsos esset
dignatus, timentibus autem, quod talis vir ad mortem duceretur. Quosdam etiam monuit, ut quiescerent, qui fervebant aiebantque, se populum esse
ɛedaturos, ne virum justum ad necem quæreret.
Qui cum confestim rem spiritu cognovisset et unines salutasset, et ab iis verum amorem pluribus
verbis, quam in epistola, petiisset, iisque persuasisset, ne sibi inviderent ad Dominum festinanti,
nunc, postquam cuncti fratres genua flexissent,
ipseque Filium Dei pro Ecclesiis et pro cessatione
persecutionis et pro mortuo fratrum inter se amore
precatus esset, abductus est confestim in amphi
theatrum. Dein illico in id immissus ex mandato
Caesaris pridem dato, tine spectaculorum imnimente (erat enim solemnis, ut putabant, dies, qui
dicitur Romana lingua tertius decimus, quo studiose convenerant), sic crudelibus feris juxta templum est objectus, ut illico sancti martyris Ignatii
impleretur desiderium, prout scriptum est: Desiderium justi est acceptum; ut nempe nulli fratrum
gravis fieret ob suarum reliquiarum collectionem,
quemadmodum prius in epistola optaverat, suam
consummationem fieri. Sotæ enim duriores sanctarum ejus reliquiarum partes relictæ, et Antiochiam
ablatæ sunt, atque in linteo depositæ, ut thesaurus
δῶν Ἰαννουαρίων. Die illo celebrabantur binis dicbus Sigillaria, adjecta Saturnalibus.
Erat amphitheatrum aut Jovi Latiari, aut
Stygio, et Dianæ sacrum; quamobrem mirum non
ast, hic templi mentionem fieri. CLER. Vetus interpres non legit τῷ ναῷ, habet eunt: ab impiis,
fortasse legens: παρὰ τῶν ἀνοσίων sive ἀνόμων.
SMITH.
Vide Ign. ad Rom. c. 4.
PG 5:987S. IGNATHI
inæsti mabilis, ob martyris gratiam sancta Eccle- ἀπεκομίσθη, καὶ ἐν λίνῳ κατετέθη, θησαυρός κα
siæ relicta.
μητος, ὑπὸ τῆς ἐν τῷ μάρτυρι χάριτος τῇ ἁγία Επ
κλησίᾳ καταλειφθέντα
VII. Ignatius mortuus apparel dormientibus.
Contigerunt vero hæc a. d. xin Kalendas Januarias, hoc est, Decembris vigesima, consulibus apud
Romanos iterum Sura et Senecione. Horum nos
ipsi spectatores facti, cum in lacrymis totam noctem exegissemus, et genibus flexis multaque oratione Dominum, ut nos infirmos de iis, quæ facta
fuerant, certos faceret, essemus precati, ac paululum obdormissemus; alii statim astantem eum
nosque complectentem vidimus, alii rursus pro nobis orantem beatum Ignatium conspeximus, alii
vero sudore stillantem, tanquam a multo labore advenientem, atque astantem Domino. Cum ergo
multo cum gaudio ista vidissemus, et somniorum
visa contulissemus, Deum datorem bonorum laudavimus, sanctum virum beatum prædicavimus,
vobis et diem et tempus significavimus, ut tempore
martyrii ejus convenientes communionem nostram
testificemur cum athleta et generoso martyre Christi, qui conculcavit diabolum, et desiderii sui, ex
amore Christi profecti, cursum explevit, in Christo
Jesu, Domino nostro, per quem et cum quo Patri
sit gloria et potentia cum Spiritu sancto, in sæcula.
Amen.
Εγένετο δὲ ταῦτα τῇ πρὸ δεκατριών Καλανών
Ιαννουαρίων, τουτέστιν Δεκεμβρίῳ εἰνάδι, ὑπατεν
των παρὰ Ρωμαίοις Σύρα και Σενεκίου τὸ δεύτε
ρον Τούτων αὐτόπται γενόμενοι, μετά δακρύσει
κατ' οίκόν τε παννυχίσαντες, καὶ πολλὰ μετὰ την
κλισίας καὶ δεήσεως παρακαλέσαντες τὸν Κύριο
πληροφορῆσαι τοὺς ἀσθενεῖς ἡμᾶς ἐπὶ τοῖς προς
γονόσιν μικρὸν ἀφυπνώσαντες, οἱ μὲν ἐξαίφν
ἐπιστάντα καὶ περιπτυσσόμενον ἡμᾶς ἐβλέπομεν, ὦ
δὲ πάλιν ἐπευχόμενον ἡμῖν ἑωρῶμεν τὸν μακάριο
Ἰγνάτιον, ἄλλοι δὲ σταζόμενον ὑφ᾽ ἱδρῶτος ὡς ἔχει·
μάτου πολλοῦ παραγενόμενον, καὶ παρεστώτα τ
Κυρίῳ. Μετὰ πολλῆς τοίνυν χαρᾶς ταῦτα ἰδόντες,
καὶ συμβαλόντες τὰς ὄψεις τῶν ὀνειράτων, ὑμνήσων
τες τὸν Θεὸν, τὴν δοτῆρα τῶν ἀγαθῶν, καὶ μαχαρα
σαντες τὸν ἅγιον, ἐφανερώσαμεν ὑμῖν καὶ τὴν ἡμέρες
καὶ τον χρόνον, ἵνα κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ μαρτυρίου
συναγόμενοι κοινωνῶμεν τῷ ἀθλητῇ καὶ γεν
ναίῳ μάρτυρι Χριστοῦ, καταπατήσαντι τὸν διάβολον.
καὶ τὸν τῆς φιλοχρίστου αὐτοῦ ἐπιθυμίας τελευ
σαντι δρόμον, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, δι'
οὗ καὶ μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος 3:1
τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς αἰῶνας. ᾿Αμήν.
MARTYRIUM SANCTI IGNATII
EPISCOPI ANTIOCHIE SYRIE
'Ex vetere Interpretatione, in membranis Cottonianis reperta, atque a Jacobo Usserio
primum edita.
(GALLAND., Vet. Patr. Biblioth., I, 299, Venetiis 1765, in-fol.)
CAPUT 1.
Cum Trajanus Romanorum suscepit imperium,
Ignatius discipulus sancti Joannis apostoli.et evangelista, vir in omnibus apostolicus, suscepit Ecclesiam Antiochenorum gubernandam; quæ olim a
tempestatibus et persecutionibus agitabatur. Tanquam bonus gubernator, omnes infestationes suis
orationibus repellebat et jejuniis, atque assidua
doctrina et labore spirituali incumbentem tempestatem sua virtute avertebat; timens ne aliquem
Reliquias S. Ignatii ab urbe Roma relatas
omnes ex ordine civitates susceperunt et bumeris
gestaverunt. Præterea Chrysostomi adhuc temporibus reliquiæ S. Ignatii magnopere Antiochiæ colebantur. Cfr. Chrysost. orat. in S. Ignat. c. 5, Opp.
t. II. p. 660, ed. Montf.
I. e. cum ambo conjuncti unacum secundo
consules essent. Primo illi unacum consules erant
anuo Christi 102, et quidem Senecio III, Sura II.
pusillanimum aut infirmum amitteret. Denique lrtabatur de Ecclesiæ immobilitate, cum quiesceret
paululum a persecutione. Considerabat etiam apud
semetipsum, quod nunquam posset ad dilectiones
Dei in plenum pertingere, neque perfectum ordinem
doctrinæ obtinere, nisi per martyrii factam coulessionem Domino appropinquaret. Unde paucis an
nis permanens in Ecclesia, lucerna deifica, singulorum corda illuminare per Scripturarum expositionem precibus assiduis meruit.
Secunda vice ii juncti munere fungebantur anno
Christi 107, et quidem Senecio IV, Sura III. Videatur Pagi Critica ad ann. 102 et 107.
I. e. ut nos certiores faceret, num Ignati
martyrium Deo esset acceptum. CLER.
I. e. ut τὰ γενέθλια sancti martyris celebr
mus. Ea Chrysostomi adhuc temporibus esse cele
prata, ex sermone ejus in S. Ignatium perspicimus.
Vide Chrysost. Opp. ed. Montf. t. II, p. 600 sqq.
PG 5:991TRAJANI IMP
Tiberiani, Palæstina Primæ præsidis, ad Trajanum imperatorem. de Christianis
Relatio
Imperatori invictissimo, Cæsari divinissimo,
Trajano.
Defatigatus sum puniendo et neci tradendo GaJilæos (qui nobis veniunt sub nomine Christianorum) secundum vestra mandata. Illi vero non cessant ad cædem sese patefacere. Et licet tam adhortationibus, quam minis, multum laboraverim, ut
doginatis illius esse se professores indicare mihi
non auderent; persecutionem tamen passi, non
quiescunt. Quæ igitur imperio vestro visa fuerint,
edicere mihi dignetur majestas vestra.
Αὐτοκράτορι νικητῇ Καίσαρι, θειοτάτῳ Τραϊανῷ.
Απέκαμον τιμωρούμενος καὶ φονεύων τοὺς Γαλιλαίους τοὺς τοῦ δόγματος τῶν λεγομένων Χρι
στιανῶν, κατὰ τὰ ὑμέτερα θεσπίσματα. Καὶ οὐ παύ
ονται ἑαυτοὺς μηνύοντες εἰς τὸ ἀναιρεῖσθαι· ὅθεν
ἑκοπίασα τούτοις παραινῶν, καὶ ἀπειλῶν, μὲ τολμῶν
αὐτοὺς μηνύειν μοι ὑπάρχοντας ἐκ τοῦ προειρημένου
δόγματος· καὶ ἀποδιωκόμενοι οὐ παύονται. Θεσπίσαι
μοι οὖν καταξιώσατε τὰ παριστάμενα τῷ ὑμετέρω
κράτει, τροπαιούχοι.
versan. Hunc itaque errorem vetus Latinus ipsius
interpres in sua versione corrigendum putavit; licet eum Metaphrastes (qui hunc tantum auctorem,
non Eusebium, ob oculos habuit) retinuerit, et
quibusdam, more suo, additis locupletaverit. Εt
Latini quidem interpretis versio ita sese habet:
Venerunt Trajano scripta a Plinio Secundo duce,
permoto super multitudine quæ facta fuerat martyrum pro fide interemptorum; in quibus omning
nihil sceleris deprehenderetur admissum, aut aliquid contrarium legibus gestum; praeter hoc solum,
quod ante lucem surgentes causa Dei Christi hymnos canebant. Adulteria vero, vel cætera hujusmodi
crimina, abominabantur; et omnia agebant legibus
convenientia. Trajanus vero, bis auditis, pœnitens
de iis quæ in beatum et sanctum Ignatium ingesserat (erat enim propugnator cæterorum martyCrum), tale decretum proposuit: ut Christianorum
quidem gens non inquireretur; si quis tamen incideret, puniretur. >
Cum Troadem pervenisset Ignatius, Ecclesiæ
suæ Antiochenæ pacem fuisse redditam intellexit:
quod hujus Tiberiani Relationis occasione comigisse, ex Joanne Malela Antiocheno et Suida, nota
in Epistolam ad Philadelphenos indicavimus. Suidæ
de Trajano verba hæc sunt: Οὗτος τοῖς Χριστιανοῖς
ἀνακωχήν τινα τῆς τιμωρίας παρέσχεν. Οἱ γὰρ και
τὰ καιρὸν ὑπὸ τῶν Ῥωμαίων τὰς ἀρχὰς ὠνούμενοι,
πρὸς θεραπείαν τῶν τότε βασιλέων, διαφόρους ἐπῆ
γον τοῖς χριστιανοῖς κολάσεις. Οθεν καὶ Τιβεριανός,
ἡγεμονεύων τοῦ πρώτου Παλαιστινῶν ἔθνους, ἀνήγαγεν αὐτῷ, λέγων ὡς οὐκ ἐπαρκεῖν λοιπὸν τοὺς χριστιανούς φονεύειν, ἐκείνων αὐτομάτως ἐπεισαγόντων
ἑαυτοὺς τῇ κολάσει. Εντεῦθεν ὁ Τραϊανὸς πᾶσιν ἁμα
τοῖς ὑπ' αὐτὸν ἀπηγόρευε τιμωρεῖσθαι τούτους. «Hic
aliquas suppliciorum inducias Christianis concessit.
Qui enim illis temporibus magistratus a Komanis
redimebant, ad captandam gratiam imperatorum
qui tunc vivebant, varia supplicia Christianium
fligebant. Quamobrem etiam Tiberianus, qui prima
Palæstinorum genti præerat, ad eum retulit, se in
posterum Christianis occidendis imparem fore, quod
illi ultro ad supplicia seipsos offerrent. Quare Trajanus omnibus imperio suo subjectis simul interdixit, ne suppliciis eos afficerent. Quam tamen indulgentiam ita universalem non fuisse, sed ad Palastinam, Syriam, et eas Orientis partes, in quibus
tunc agebat imperator, magis spectavisse; vel ex
deprecatione illa Ignatii, in amphitheatrum jam producendi, pro persecutionis quietatione, cujus in
Actis martyrii ipsius fit mentio, promptum fuerit
colligere. UssER.
Ignatii martyrio, in Eusebii Chronico, Relationis
hujus commemoratio statim subjungitur; eamque
tum factam, ineditus Actorum ipsius scriptor ita enarrat: Ηκει δὲ αὐτῷ γράμματα παρὰ Παιωνίου (pro
Πλινίου) Σεκούνδου ἡγεμόνος, νικηθέντος [σ. κινηθέν,
τος] ἐπὶ τῷ πλήθει των γινομένων μαρτύρων, καὶ ὅπως
ὑπὲρ τῆς πίστεως ἀδίκως ἀνᾑροῦντο, ἅμα δὲ ἐν ταὐτῷ
καὶ μηνύοντος μηδὲν ἀνόσιον μηδὲ παράνομον πράττειν
αὐτοὺς, πλὴν τὸ ἅμα τῇ ἔῳ διεγειρομένους Χριστὸν
τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ προσκυνεῖν· ὑπὲρ τούτου
μόνου δίκην υπέχειν. Τὸ δὲ μοιχεύειν καὶ φονεύειν, καὶ
τὰ συγγενῆ τούτοις ἀθέμιτα πλημμελήματα, καὶ αὐ
τοὺς ἀπαγορεύειν πάντας. Πρὸς ἃ τὸν Τραϊανὸν ἔννοιαν
λαβόντα τὰ [ισ. τῶν] κατὰ τὸν μακάριον Ἰγνάτιον (ἦν
γὰρ πρόμαχος τῶν λοιπῶν μαρτύρων) δόγμα τοιοῦτον
τεθεικέναι· τὸ τῶν Χριστιανῶν φῦλον ἐκζητεῖσθαι
μὲν, εὑρεθὲν δὲ μὴ κολάζεσθαι. Quam narrationem
cum ille ex Ecclesiastica Eusebii historia (lib. 11,
κεφ. λγ' ) mutuatus fuerit (ut ipsa verba inde transcripta evincunt), mirum profecto est, decretum imperatorium, quod ex Tertulliano recte ille propesuerat (τὸ τῶν Χριστιανῶν φύλον μὴ ἐκζητεῖσθαι
μὲν, ἐμπεσὸν δὲ κολάζεσθαι) in sententiam plane
contrariam ab incerto isto biographo ita fuisse perMetaphrastes vero, tacito Plinii nomine (fortasse
quod depravatum in Actis illis reperisset) ita rem
totam proposuit: Βασιλεὺς δὲ Τραϊανός, τὰ κατά
τὸν Θεοφόρον Ιγνάτιον ὕστερον ἐκμαθών, όπως το
γενναίως τὸν τοῦ μαρτυρίου ἆθλον ἀνύσειε, καὶ ὅπως
κατὰ τὸν ἐκείνου ψήφον θηρίων βορὰ γένοιτο· ἀκού
σας δὲ πολλὰ καὶ περὶ τῶν κατὰ χώρας Χριστιανῶν,
ὡς ἄρα οὐδὲν παρὰ τοὺς νόμους πράττοιεν, ἀνόσιον
τε δρῶσιν οὐδὲν, ἀλλ᾽ ἅμα ἔῳ διανιστάμενοι Χριστόν
τε ὡς Υἱὸν Θεοῦ προσκυνοῦσιν, ἐγκράτειάν τε πᾶσαν
ἀσκοῦσιν ἔν τε βρωτῶν ὁμοίως καὶ ποτῶν μεταλήψει,
καὶ ὅσα νόμος ἀπαγορεύει τούτων οὐδενὸς ἅπτονται·
ταῦτα ἐκεῖνον ἀκούσαντα, μετάνοιάν τε εἰσελθεῖν τῶν
ἤδη γεγενημένων, καὶ δόγμα τοιοῦτον ἐκθεῖναι λέγεται· ὥστε τὸ Χριστιανῶν φύλον ἐκζητεῖσθαι μὲν καὶ
γνώριμον πανταχοῦ καθίστασθαι, εὑρισκομένους δὲ
μὴ ἀναιρεῖσθαι μὲν, πλὴν μηδὲ πάλιν ἀρχὰς ἡ δη
μοσίων πραγμάτων ἐγχειρίζεσθαι διοικήσεις. Ούτως
οὐχ ἡ ζωή μόνον Ἰγνατίου, ἤδη δὲ καὶ ἡ τελευτή
πολλῶν πρόξενος ἀγαθῶν κατέστη. «Imperator Trajanus cum de divino Ignatio postea didicisset, et
quam fortiter peregisset certamen martyrii, et quel,
ut ipsc tulerat sententiam, a bestiis fuisset devoratus, et multa etiam audivisset de Christianis qui
erant in regione, quod scilicet, nihil præter leges
facerent, neque rem ullam agerent impiain; sel
diluculo surgentes et Christum adorarent tanquam
Dei Filium, et omnem exercerent abstinentiam in
cibo et in potu, et nihil tangerent ex iis quæ les
prohiberet; cum ille, inquam, hæc audisset, ductus
est pœnitentia eorum quæ facta fuerant; et dicitur
tale decretum proposuisse: ut gens quidem Christianorum exquireretur, et omnibus esset cognita:
inventi autem non interficerentur; sed neque magistratus gererent, neque susciperent ullanı reipublicæ
administrationem. Sic non vita solum Ignatii, sed
PG 5:995S. POLYCARPUS MARTYR.
Tertulliani de hoc Trajani Rescripto sententia.
Plinius Secundus, cum provinciam regeret, dam- quirendos ut innocentes, et mandat pain
natis quibusdam Christianis, quibusdam gradu
pulsis, ipsa tamen multitudine perturbatus, quid
de cætero ageret consuluit tunc Trajanum imperatorem allegans, præter obstinationem non sacrificandi, nihil aliud se de sacramentis eorum comperisse, quam coetus antelucanos ad canendam
Christo, ut Deo, et ad confoederandum disciplinam, homicidium, adulterium, fraudem, perfidiam
et cætera scelera prohibentes. Tunc Trajanus rescripsit, hoc genus inquirendos quidem non esse;
oblatos vero puniri oportere.
O sententiam necessitate confusam! Negat inut nocentes. Parcit et sævit: dissimulat et in
advertit. Quid temetipsum censura circumveni!
Si damnas, cur non et inquiris? Si non inquiri,
cur non et absolvis? Latronibus vestigandis për mversas provincias militaris statio sortitur: in res
majestatis et publicos hostes omnis homo miles s
ad socios, ad conscios usque inquisitio extenditur.
Solum Christianum inquiri non licet, offerri lios.
quasi aliud actura esset inquisitiu, quam oblačin
Damnatis ergo oblatum, quem nemo voluit requi
situm; qui, puto, jam non ideo meruit pœnam,
nocens est: sed quia, non requirendus, inventas.
S. POLYCARPUS
MARTYR
SMYRNÆORUM EPISCOPUS
PROLEGOMENA
(HEFELE, Patrum apostolicorum Opera, ed. 3, Tubingæ 1847, in-8°.)
DE EPISTOLA S. POLYCARPI.
I. De patria, genere, loco ac tempore nativitatis καὶ ὑπηρετῶν τοῦ Κυρίου, τὴν ἐπισκοπὴν ἐγκεχε
S. Polycarpi nihil compertum habemus. Quæ autem poμévos. Ejus tamen Ecclesiæ episcopatum
de apostolici hujus viri vita ad nos pervenerunt, ea
Gallandius bene congessit Ab apostolis eum
edoctum, et cum multis, qui Dominum viderant,
familiariter versatum esse testatur Irenæus ejus
discipulus, his verbis: Καὶ Πολύκαρπος ὑπὸ ἀποστό
λων μαθητευθείς, καὶ συναναστραφεὶς πολλοῖς τοῖς τὸν
Xpiotòv Ewpaxboty. Deinceps Smyrnæorum episcopum ab ipsis familiaribus ac ministris Domini constitutum, post Irenæum 1. c. tradit Eusebius
sic scribens: Τῶν ἀποστόλων ὁμιλητής Πολύκαρπος,
τῆς κατὰ Σμύρναν Εκκλησίας πρὸς τῶν αὐτοπτῶν
Bibl. vet. PP., t. I, Proleg., p. LXIII sq.
Adv. hær. 1, 3. Apud Euseb. H, E., 1v 14.
H. E., 1, 36.
Joanne apostolo ipsum accepisse, prodit Tertulia
nus Edant ergo, inquit, origines Ecclesier
suarum; evolvant ordinem episcoporum suorum,
per successiones ab initio decurrentem, ut primusill
episcopus aliquem ex apostolis vel apostolicis riri
qui tamen cum apostolis perseveraverint,
auctorem et antecessorem... sicut "Smyrnæorum El
clesia Polycarpum ab Joanne collocatum refert. Ne
Joan
que aliter sane Hieronymus: Polycarpus,
nis apostoli discipulus, et ab eo Smyrne episcopa
ordinatus.
De præscript., c. 32.
Catal. script, eccl., c. 17.
habuer
PG 5:999S. POLYCARPUS MARTYR.
alienam videri, ut Moynius de ea sic aperte pro
nuntiet: Nunquam potui pedibus nec animo ire is
sententiam celeberrimi Dallæi, qui hanc Polyceri
epistolam tam celebrem, ac ubique terrarum ita με
dicatam, suspectam reddere conatus est.... Νερα
enim video quomodo opus tantum, omnibus ita notan,
vel minimam de se possit excitare suspicionem. Nulum quippe exstat opus cujus certiora animadvertentur veritatis argumenta, quam epistola ad Philipperses; ac si de illa dubitare liceret, nullum esset antiquitatis monumentum cujus fides etiam incerte u
dubia non labasceret. ›
stri discipulus, qui in agnoscendis vel designandis suis ipsis sodalibus, ejusdem sectæ viris¸ a mere ita
magistri sui epistolis falli non poterat. Is enim de
hac Polycarpi epistola hæc memoriæ tradidit:
Εστι δὲ καὶ ἐπιστολὴ Πολυκάρπου πρὸς Φιλιππησίους
γεγραμμένη, ἱκανωτάτη, ἐξ ἧς καὶ τὸν χαρακτῆρα
τῆς πίστεως αὐτοῦ, καὶ τὸ κήρυγμα τῆς ἀληθείας,
οἱ βουλόμενοι, καὶ φροντίζοντες τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας,
Súvavtai pabɛiv.... Irenæi sententiæ subscripsit
Eusebius. Ac ne quis, de qua Polycarpi epistola loquatur, ullam unquam litem movere posset, ille
plures ex eadem epistola locos, qui in ea etiam nunc
reperiuntur, fideliter transcripsit. Sic autem ille
Καὶ ὁ Πολύκαρπος δὲ τούτων αὐτῶν (epistolarum S.
Ignatii) μέμνηται ἐν τῇ φερομένῃ αὐτοῦ πρὸς Φιλιπ
πησίους ἐπιστολῇ, φάσκων αὐτοῖς ῥήμασι, κ. τ. λ.
(Sequuntur verba Polycarpi ex cap. 9 et 13). Et in
alio libro Eusebius '0 μév tot Пolúxapos tv
μέν τοι Πολύκαρπος ἐν
τῇ δηλωθείσῃ πρὸς Φιλιππησίους αὐτοῦ γραφῇ, φερομένῃ εἰς δεῦρο, κέχρηταί τισι μαρτυρίαις ἀπὸ τῆς
Πέτρου προτέρας ἐπιστολῆς (e. g. c. 1, 2, 5, 7, 8,
10). Eusebio accedit Hieronymus, qui eidem epistolæ suum quoque dedit testimonium Polycarpus, Joannis apostoli discipulus, et ab eo Smyrnæ
episcopus ordinatus; totius Asiæ princeps fuit, etc.
Scripsit ad Philippenses valde utilem epistolam, quæ
usque hodie in Asiæ conventu legitur. Ex quibus Ilieronymi verbis discimus, non solum ab illo hanc epistolam Polycarpo ascribi, sed eam insuper, summa
cura in ecclesiis asservatam, ibi maximo fuisse in
pretio.
‹ His autem tribus locupletissimis testibus innumerabiles alios, si quid opus esset, adjungere posseinus, Photium, Maximum, Theodoretum cæteros -
que omnes, qui de hac Polycarpi epistola aliquid
deinceps scriptis maudaverunt. Sed cum illorum
quos jam citavimus, diligentia et fide nulla major
desiderari queat, inutili aliorum nominatim appellandorum opera lubenter supersedemus.
IV. Jam de integritate dicendum. Dallæus,
totam epistolam rejicere se posse non speraret, Eltimam certe ejus partem Polycarpo suppositam contendit, assentiente Moynio. Sed
a) Jam Eusebius (Hist. eccl. 111, 36) posteriorem hanc epistolæ partem citat, atque ex ea (c. 13),
ut ex præcedentibus, quædam Polycarpi verta
transcripsit.
b) Eusebius ut bene Pearsonius docet (23-24),
nee falli, nec fallere potuit. Erat enim tota epistola
omnibus exposita; erat in Ecclesiis Asiaticis tune
temporis, cum scriberet Eusebius, publice lecta;
norat eam Hieronymus, cujus versioni, nisi alūžis
occupatus, incubuisset, et tamen Eusebiana nunquam recusavit. De illa igitur particula quam esscripsit Eusebius, dubitari non potest, nisi etiam de
tota epistola simul absque ulla ratione dubitemus.
Quæ Dallæus ex epistola ipsa contra integritatem
profert, nullius momenti esse, facile perspicies.
a) Decentissimam epistolæ clausulam c. 12 inveniri, reliqua igitur postea adjecta esse, contendit
vir criticus. Sed clausulis ejusmodi ante finem totius epistolæ S. Paulus quoque et Clemens Romanus
usi sunt; cfr. ad Rom. xx, 33; ad Ephes. 111, 21;
I Clem. ad Cor. capp. 20, 38, 45, 50, 58
‹ Constat itaque, hanc epistolam non alium quam
Polycarpum habuisse auctorem. Mirandus ergo Dallæus, qui omnes ingenii sui vires eo intendit, ut
aliquam hujusce epistolæ, quam falsis opinionibus
suis non favere sentiebat, dubitationem, vel saltem
suspicionem quocunque tandem modo injiciat. Nullo
enim alio ad id probandum nititur firmamento, tile hoc argumentum. Si enim verba illa e. 15,
quam Stichometria, quæ in calce Chronographiæ
Nicephori Constantinopolitani adjecta est. Hoc
autem fragmentum a Nicephoro nequaquam scriptum fuisse, eique perperam a Dallæo ascribi, invictis rationum momentis docuerunt Nourrius et Pearsonius
b) Impostor, si Dallæum audias, ita loquitur,
ut Ignatium, quo tempore hæc scripta sunt, adbuc
superesse significet. De ipso, inquit c. 13, Ignatio,
et de his, qui cum eo sunt, quod certius agnoveritis, |
significate. Prioris autem partis auctor (c. 9) aper- |
tissime affirmat, Ignatium jam fuisse mortuum. Fa- |
Præterea Nourrius adjicit, opinionem Dallai
Adv. hær. in, 3. Apud Eusebium Hist. eccl.
Hist. eccl., 111, 36.
Hist. eccl., iv, 14.
Catal. script. eccl., c. 17.
Quisquis auctor sit Stichometriæ, ille non
pronuntiat, epistolas S. Ignatii et Polycarpi esse supmendacii accusata, Græca adhuc exstarent (xz)
περὶ Ἰγνατίου καὶ περὶ τῶν μετ᾿ αὐτοῦ), nemo
certe contenderet, Ignatium adhuc virum illis significari aut inpui.
V. Epistolam S. Polycarpi paulo post martyrium
S. Ignatii exaratam esse, ex epistola ipsa erudimur, c. 13. Cfr. supra, quæ de tempore mortis S. |
posititias. Nuda enim hic Ignatii et Polycarpi nomina
ponuntur, neque vel de epistolis vel de suppositione
quidquam affirmatur. contextu potius patet, does
hos Patres a canone solum S. Scripturæ arceri.
Vindicia Ignatianæ, p. 1, c. 4 (supra).
Proleg. ad Varia sacra.
(25-24) Vindic. Ignat., p. 11, cap. 3.
PG 5:1001PROLEGOMENA. II. DE MARTYRIO S. POLYCARPI.
Ignatii disputavimus (in præfatione ad ejus Epi- ex Andreæ Sehotti apographo Claudius Salmasius
stolas).
VI. Hæc epistola manca habetur in omnibus Græcis codicibus mstis. Ubi autem codices deficiunt,
ibi continenter subnectitur epistola Barnabæ, sed
capite truncato
Totam vero Polycarpi epistolam vetus nobis servavit versio, quam primus 1498 Parisiis, ab ipso
inventam, evulgavit Jacobus Faber Stapulensis.
Græce et Latine primus epistolam in lucem protulit Duaci 1633 Petrus Halloixius, ex apographo
Francisci Turriani, a viro doctissimo Jacobo Sirmondo S. J. ad illum transmisso Post annos
14 Jacobus Usserius aliud nactus exemplar, quod
manu sua descriptuin cum Isaaco Vossio commu -
nicaverat, illud contulit cum edito Halloixiano, atque hanc Polycarpianam epistolam cum vetere interprete Londini evulgavit 1647; quam deinde nova
interpretatione adornatam exhibuit Cotelerius.
Anno 1709 prodiit Thomæ Smithii editio præstans,
eamque secutus est Gallandius. Novam denique edi•
tionem 1838 et 1840 (edit. 11) adornavit Guilielmus
Jacobsonus, codicibus Vaticano, Parisino et Mediceo-Laurentiano usus.
VII. De Polycarpi doctrina disputaverunt Lumperus Heynsius, Junius ac van Gilse
Moblerus et alii.
DE MARTYRIO S. POLYCARPI.
laris Ecclesiæ, ad quam dirigitur, nomine mutato. ▸
III. Hanc epistolam non continuo post Polycarpi
martyrium, sed aliquanto post tempore a Smyrnæis scriptam fuisse contendit Valesius dicens:
1. Inter præclariora ecclesiasticæ antiquitatis borum serie in omnibus retenta, soloque particumonumenta merito recensetur Epistola Ecclesiæ
Smyrnensis de martyrio S. Polycarpi, adeo, ut illam pene integram Eusebius Historiæ suæ necessario inserendam existimaverit Quinimo illustris ejus interpres Valesius eo processit, ut affirmarit Polycarpi ejusque sociorum martyrium
litteris traditum esse omnium primum, Actaque
martyrum nulla exstare antiquiora; nec dubitarit
proinde, quin illa Smyrnensium epistola primo
Coco posita fuerit ab Eusebio, in libro quem inscripsit Αρχαίων μαρτυριών συναγωγή. Molliter tamen
excipiendus vir doctissimus; nondum quippe detecta, quo tempore ille sic sentiebat, Acta martyrii
S. Ignatii sincera. Ita Gallandius
II. Insignis hæc de martyrio S. Polycarpi epistola
rectissime, ut Smithius docet ‹ dici potest
érxúnÂtoç sive encyclica, ut ex inscriptione patet;
utpote ad varias Ecclesias, tam in Asia minori vicinas, quam alibi in aliis provinciis, xarà xárta
tózor transmissa; quæ de iis solis, quæ xarà
Пóvtov, juxta Pontum sitæ erant, male interpretatar Eusebius pro πάσαις ταῖς κατὰ πάντα
tózor, cum ad omnes Ecclesias, ubi Christianæ
religionis professio vigebat, per Orientem præcipue
sparsas, debeat propagari et extendi ab ipsis Philadelphensibus quantum in ipsis erat, zoïç iлkxeira ádɛApoiç communicanda eadem verCum Philomelienses de Polycarpi martyrio fama
tantum ac rumore tenus audiissent, litteras dederunt ad Smyrnæorum Ecclesiam, rogante³, ut
cuncta, quæ in beatissimį viri passione gesta fuerant, singillatim perscripta ad ipsos mitterentur.
Quod quidem libentissime præstiterunt Smyrnæi,
scripta ad ipsos epistola, quam in manibus habemus. Id autem subindicant his verbis (c. 20):
ὑμεῖς μὲν οὖν ἠξιώσατε διὰ πλειόνων δηλωθῆναι ὑμῖν
tà ɣɛvóµɛva. Sed primo anno post mortem S.
Polycarpi acta hæc conscripta esse inde ex eo apparet, quod primus dies anniversarius hujus martyrii nondum celebratus fuit, ut ex cap. 18 perspicimus.
IV. Epistolam de martyrio Polycarpi, nomine
Ecclesiæ Smyrnensis ab Evaresto conscriptam,
Marcus quidam, seu Martianus ad Philomelienses pertulit Exemplar autem hujus ețistolæ habuit Irenæus, quod Gaius ejus discipulus
descripsit, et post eum Socrates quidam Corinthius,
atque alius, Pionius nomine
V. Epistolæ Smyrnensis Ecclesiæ optimum EuVide Proleg. ad epist. S. Barnabæ, hujusce melii epistolam nostram inscriptam fuisse statuit
Patrol. t. II. EDIT.
Cfr. Proleg. ad S. Barnabam.
Hist. theol. crit. t. I, p. 351-356.
Commentationes de theologia Patrum apost.
morali, p. 60-69, p. 74-84, p. 75-78.
Patrolog. t. I, p. 159–162.
Hist. eccl. iv, 15.
Ibid. not. 1.
Biblioth veterum Patrum 1. c. p. LXXXIX.
Schol. in Ep. Smyrn. Eccl., p. 113.
Hist. eccl. iv, 15.
Non Philadelphensibus, sed fidelibus Philo.
FATROL. GR. V.
Jacobsonus, quem nos secuti sumus. Cfr. quæ infra
d inscriptionem hujus Epistolæ adnotavimus.
Ep. Eccl. Smyrn., c. 20.
Not. 4 ad Euseb. Hist. eccl. iv, 15.
Ita exhibet vetus interpres.
Vide Martyr. Polycarpi, c. 20.
Ibid. c. 22. Acta quædam S. Po,ycarpi spuria, Pionio huic auctori falso tributa, Petrus Halloixius in Vitis Patrum Oriental., t. I, et post eum
Bollandus edidit in Actis Sanctorum, ad diem 26
Januar.
PG 5:1003S. POLYCARPI MARTYRIS
100$
sebius præbuit testimonium, qui potiorem ejus false ascribuntur, genuinæ Smyrnæorum epistolæ
partem Historiæ suæ inseruit, hisce verbis
Ev TouTŲ & (tempore) & Holúxapros, peɣlatuv
τούτῳ δὲ Πολύκαρπος, μεγίστων
τὴν ᾿Ασίαν ἀναθορυβησάντων διωγμών, μαρτυρίῳ
τελειοῦται. ᾿Αναγκαιότατον δὲ αὐτοῦ τὸ τέλος, έγ
γράφως ἔτι φερόμενον, ἡγοῦμαι δεῖν μνήμῃ τῆς
ἱστορίας τῆσδε καταθέσθαι. Ἔστι δὲ ἡ γραφὴ ἐκ
προσώπου ἧς αὐτὸς Ἐκκλησίας ἡγεῖτο, ταῖς κατὰ
Πόντον παροικίαις τὰ κατ' αὐτὸν ἀποσημαίνουσα
did toútwv, x. t. λ. Sequuntur verba Epistolæ nostræ.
mala fraude adjunxit. Verbis enim xabwç on Lwow
v τ xañc Pseudo-Pionius indicat, sequentibus
¿v tŵ xabɛɛñc
(i. e. Actis spuriis adjectis) se declaraturum esse,
quæ Polycarpus per revelationem ipsi manifestaverit.
VII. Epistolam Ecclesiæ Smyrnensis primus
Græce et Latine (sed Græce non integram) edidit
Petrus Halloixius in Vitis Patrum Orient., t. 1
Integram autem eam anno 1647 Londini ex Menologio Græco mss. Barocc. evulgavit Usserius,
Parisiis Cotelerius. Eamdem deinde Actis marly.
rum sinceris Ruinartus intexuit, et Smithius editioni Epp. Ignatii et Polycarpi addidit 1709. Smithium secutus est Gallandius. Novissimam et eleIbidem, postquam Eusebius multa protulit ex ea
epistola, concludit his verbis: Tà µèv ôǹ xarà TÒV
θαυμάσιον καὶ ἀποστολικὴν Πολύκαρπον, τοιούτου
κατηξίωτο τέλους, τῶν κατὰ τὴν Σμυρναίων Εκκλησίαν ἀδελφῶν τὴν ἱστορίαν, ἐν ᾗ δεδηλώκαμεν αὐτῶν gantissimam editionem 1858 et 1840 (edit. u)
Ἐπιστολῇ, κατατεθειμένων.
De martyrio S. Polycarpi Irenæus quoque
verba fecit: Ἐπὶ πολὺ γὰρ παρέμεινε (Polycarpus).
καὶ πάνυ γηραλέος, ἐνδόξως καὶ ἐπιφανέστατα μαρτυρήσας, ἐξῆλθε τοῦ βίου.
Similiter Hieronymus Postea vero, regnante
M. Antonino et L. Aurelio Commodo, quarta post
Neronem persecutione, Smyrnæ, sedente proconsule,
el universo populo in amphitheatro adversus eum
personante, igni traditus est.
VI. Totam Ecclesiæ Smyrnensis epistolam nemo,
quem sciam, in dubium vocavit, ipsique critici rigidissimi laudem ei tribuerunt lis, quæ supra
(n. 1) ex Valesio protulimus, ea addemus, quæ illustrissimus Scaligerus in Animadversionibus suis
Eusebianis (p. 121) effatus est. Hæc sunt, inquit,
vetustissima illa Ecclesiæ martyria, quorum lectione
piorum animus ita afficitur, ut nunquam satur inde
redeat; quod quidem ita esse, unusquisque pro captu
suo et conscientiæ modo sentire potest. Certe ego
nihil unquam in historia ecclesiastica vidi, a cujus
lectione commotior recedam, ut non amplius meus
esse videar.
Oxonii evulgavit Jacobsonus, tribus codicibus,
Barocciano, Parisino et Cæsareo-Vindobonensi usus.
VIII. De doctrina hujus epistolæ cfr. Lumper.,
Hist. theol. crit., t. II, p. 453–459.
IX. Addamus denique quæ Thomas Smithins,
testis autónτns, de Smyrnensi amphitheatro, quo
S. Polycarpus martyr gloriosus obiit, deque ejus
sepulcro enarrat his verbis: ‹ Ad latera, ittquit, alterius portæ arcis, quæ ad orientem est,
adhuc visuntur duæ aquilæ, Romanorum insignia,
largiusculæ et belle quidem delineatæ. Hinc inter
descendendum, amplum amphitheatrum ad Notapeliotem, quo S. Polycarpus martyrio coronatus
est, intravimus, gradibus saxeis a Turcis ad ornandas ædes illinc sublatis. In cujus lateribus duæ
cavernæ, quibus claudebantur leones, sibi invicem
opponuntur. Sepulcrum S. Polycarpi, quod in latere montis adversus Euro-austrum adhuc conservatur, Græci die festo, ipsius memoriæ consecrato,
pro more, qui apud ipsos obtinet, solemniter invisunt. Situm est in quadam ædicula, ecclesiæ
forte sacello, alii, per quam illuc transeundum est,
contigua. In hoc monumento instaurando, si ab
Nostris temporibus præsertim Mohlerus epistolæ impressionibus aeriis, si a Turcis, si a Christiahujus causam egit
Nonnullas lacinias, præsertim fabulam de columba c. 16, Epistolæ nostræ a posterioribus additas esse, contenderunt Heumanus et alii;
non plane, ut videtur, injuste.
Equidem ultimam capitis 22 particulam, quæ de
Pionio loquitur, spuriam censeo et ab illo confectam, qui supposititia ista S. Polycarpi acta, quorum supra mentionem fecimus, quæque Pionio
Hist. eccl. iv, 15.
Adv. Hær. 11, 5. Apud Euseb. Hist. eccles.
JV, 14.
Calal. script. eccl. c. 17.
Vide Tillemont, Mémoires, etc., t. II, p. 341
sqq., edit. Veneta, 1732 et Fabric. Bibl. Gr., edit.
Harles., t. VII, p. 51.
nis Occidentalibus, qui fragmenta marmoris quasi
tot reliquias exinde tollunt, lædatur temereturque; laudabilis illorum collocatur opera, olla fictili quoque illic apposita, in quam quisque fere
præ veneratione, qua erga τòr Mɛɣaloµáprvpa
pro Christo invicta animi præsentia mori sustinentem fertur, illic ductus pauculos aspros conjicit, ut in omne ævum perennet. Hæc Smithius.
Patrolog., t. I, p. 410. Cfr. Neander, Kirch.
Gesch. t. I, p. 759.
Vide not. ad c. 16.
Duæ exstant versiones antiquæ, quarum altera metaphrasis potius quam versio est.
Notit. sept. Asiæ Eccl., p. 164, edit. Oxon.,
1672. Lumper. l. c., t. II, p. 461.