PG 1Clement of Rome, pt. 1
Two Letters to Virgins
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 349–350page 1 of 52

LATINE ET GALLICE VERTIT, DISSERTATIONEM PRO EARUM AUTHENTIA PRÆFIXIT (Lutetiæ Parisiorum, apud Ludovicum Vives, editorem, 1853, in-8. Ex typis Friderici Boutet, Rupellæ.) Loquimur non in doctis humanse sapientiæ verbis, sed in doctrina spiritus. (I Cor. 11, 15.) ILL. AC REV. D. D. J. B. MALOU EPISCOPO BRUGENSI EPISCOPUS RUPELLENSIS AC BANTONENSIS, PONTIFICIO SOLIO ASSISTENS. Prorsus ignorabam ab Amplitudine tua denuo editas fuisse, cum duabus Epistolis ad Co rinthios in Latinum jam dudum conversis, ambas sancti Clementis Epistolas ad Virgines, quas, sæculo præcedenti, Wetstínus Basileensis e Svriaco Latinas fecerat. Hæc cognitio, si ad me citius pervenisset, procul dubio ab hac publicatione me deter ruisset. Quomodo enim imperfectum æstimare licuisset mihi opus quod recentiore publica tione dignum judicaverat tantus ac tam eruditus vir, propter litterarum splendorem ac sa crarum peritiam Scripturarum, cunctis plaudentibus piis ac bonis, ad episcopalem dignita tem evectus? Sed me, labore tandem absoluto, dicere puduit: In vacuum laboravi, sine causa, et vane fortitudinem meam consumpsi. Verumenimvero, eamdem ambo currimus viam, et ad sanctæ Matris Ecclesiæ tendimus glorificationem et triumphum. Nec dubito quin vivaci qua polles oculorum perspicacitate, navos Wetstini translationis permultos animadverteris, etsi illos indicandi non susceperis curam, tot aliis sollicitudinibus intentus: non enim omnia possumus omnes. En igitur, doctissime Præsul, ad te redit, novis vestimentis indutus, apostolicus virgi nitatis præco, dulcis ille Romanus Clemens, beatissimorum Petri et Pauli comes et inter pres, primorum Christianorum delicia, incipientium et perfectorum doctor et magister, Ecclesiæ sedisque Romanæ vertex et decus. Quidni cor meum pandam? Erubuit Pontifex ille noster, dum illum a tenebris ad lucem hæretica manus erueret, noluitque tunc qualis esset apparere. Alter Samuel alteri Sauli di cere visus est: Quare inquietasti me ut suscitarer,... cum Dominus recesserit a te'? Enim Isa. XLIX, 4. I Reg. xxvi, 15, 16.

col. 351–352page 2 of 52

S. CLEMENTIS 1 ROM. PONT. OPERA GENUINA. vero, fidei Catholics hostis gloriam propriam quæsivit, imo Ecclesia humiliationem, dum thesaurum absconditum reseraret. Beati quidem Clementis Epistolas ad Virgines, laudibus extulit; sed, cum simul imma culatam Christi sponsam conviciis impeteret, adversarium Christi se detegit et ministrum Satana, qui transfigurat se in angelum lucis. Non omnes qui extra Ecclesiam sunt, hostili semper spiritu loquuntur. Junius Patricius, Oxoniensis, aliam operam sancti Clementis publicans, in Ecclesiam Romanam non inve hitur; quæ catholice sanctus Clemens semper dicit, nunquam in Catholicos detorquet; his quæ ad pacem restituendam sanctus Clemens profert, ad seditionem discordiamque spargendam nullibi abutitur; in Petram Ecclesiæ immotam inferi portas commovere non tentat. Veniam igitur ab omnibus orthodoxis, præsertim vero a te spero, fidelissime Præsul, si beatum Clementem virgines alloquentem novis producam et dignioribus, dummodo mihi non illudam, ornamentis vestitum, et si sensum verborum ejus a Wetstini interpretatione prorsus alienum, non semel usurpem. Nunc quid in hac publicatione intenderim piis omnibus lectoribus declarare opera pre tium judico, fusius in prævia dissertatione discussurus. Doctus Binius, qui scribebat diu antequam invenirentur Epistolæ sancti Clementis ad Virgines, expresse profitetur eas exstitisse, canonicasque fuisse appellatas, sicut Epistolam primam ad Corinthios, quia jn fidelium cutibus legebantur. Hic ego tantum dicam quod si eas authenticas esse non firmiter tenuissem, imo, si mi nimum etiam dubium de earum genuino auctore in mente remansisset, ab eis vertendis et evulgandis prorsus abstinuissem, vel rationes saltem dubii mei exposuissem. Non eamdem certe securitatem exprimere valeo circa verum sensum ab auctore inten tum: cum enim adhuc desideretur primigenius earum textus Græcus, timendum est sem per ne quandoque erraverit Syriacus interpres. Ut ut sit, non dubito quin Wetstinus, etiam Syriacum vertens, plures ipse addiderit errores: ideoque non semel ab ejus sensi bus exorbitavi. Si recta et congrua fuisset Wetstini interpretatio, nihil fere redarguendum esset in translatione Gallica D. Boistard de Prémagny: ideoque non interpretationem ejus,. sed annotationes carpo. Cum vero nihil absolute certum de fidelitate vel erroribus interpretum affirmari queat, absente textu primitivo, cur et ipse novam interpretationem aggressus sum? Huic quæsito in præviu dissertatione satisfaciam. Dicam tamen plurima sacræ Scripturæ loca a Wetstino aut non fuisse agnita, aut male reddita fuisse: quamvis id creditu difficile videri queat de viro tam diu in sacris litteris versato. Sed, si hac loca agnovit, cur communem etiam apud suos interpretationem abjudicavit? Errores Wetstini aberrationes traductoris Gallici in .duxerunt. Præcipua igitur mihi cura incubuit ut, in hac silva densissima, divinas detegerem sen tentias easque manifestarem. An rectum iter tenuerim, judicet pius ac eruditus lector, in primis textus antecedentes consequentibus jungendo et comparando. Dialectices enim re gulas non ignorabat sanctus Clemens, nec supponi debet contra illas voluisse dis serere. Præterea, ne unum quidem textum novum introduxi, sed semper Wetstini interpretatio oculis meis subjecta est, dum irregulares et contortas ejus locutiones rectitudini naturali restituebam. Nec primus viam hanc ingressus sum: multi enim ante me, in antiquorum anctorum explicatione, audaces, ut sic loquar, conjecturas emiserunt, quæ postea, ab omni bus eruditis, ut veritates inconcussa receptæ sunt. Ego vero rarissime, nec forsan semel, meris innixus sum conjecturis; sed, ut plurimum, pars quædam textus agniti ad notitiam partis, præ confusione verborum ignotæ, me deduxit. Si fere ubique verba Wetstini ab dicaverim, etiam quando ipsius sensui stabam, nedum adversari, potius morem ipsi ge rere, existimavi. Sic enim loquitur in suorum Prolegomenon conclusione: «Conversionis Latinæ vitia et inelegantiam benignus lector condonabit homini in opere novo et satis I Cor. xi, 14.

col. 353–354page 3 of 52

molesto parum exercitato, et amicorum etiam consiliis, licet undique expetitis, destituto. Quosdam etiam qui in textum 'Syriacum irrepserunt errores..., etiam me non monente, facile corriget. Prima hujus loci verba Wetstini modestiam commendant; posteriora qua non intel lexerit aut neglexerit, confitentur. Modestiam lauda; tenebrosis locis, quantum in me est, lucem affero; negligentiam, si qua fuerit, reparare conor. Nonne sic Wetstini votis ob tempero? Omnem fere sermonem suum sanctus Clemens e fontibus sacris desumpsit. Nullis ergo laboribus parcens, eosdem fontes assidue adivi, quos, ut jam dictum est, Wetstinus ne suspicatus quidem fuisse videtur. Unde textus deprompti fuerint, fere nbique notavi, saltem quando phrasis satis integra apparuit: non enim vocabulum quodlibet sacrum in dicari debuit, ne innumeræ forent note. Versionem adoptavi, non Septuaginta Interpretum aut alterius cujusvis traductoris; sed Vulgatæ, etsi nondum tempore sancti Clementis existeret. Imo, in ceteris locis, quando libera mihi poterat esse verborum idem significan tium electio, prætuli fere semper voces a Vulgata consecratas. Lector attentus et prudens, modo primitivæ Ecclesiae tantisper calleat spiritum, move bitur has legendo Epistolas, extrins is quas præbent authenticitatis probationibus, sen tietque quam insulsæ viroque gravi indigne sint cavillationes D. de Prémagns. Sine fuco aut ambitiosis ornamentis sanctum Pontificem, spiritu apostolico plenum, locutum fuisse, nemo partium studio alienus, inficiabitur. Hinc doctus Junius Patricius jam odoratus fue rat authenticitatem primæ sancti Clementis Epistolæ ad Corinthios. Monita quæ virginibus dantur, a Scripturis sacris, ut jam dixi, sed præsertim a scriptis apostolorum et evangelistarum, eruuntur. Ad eosdem quandoque revertitur sensus pius Pontifex tam ardens est ejus desiderium virginibus suis inspirandi amorem virtutum et vitiorum horrorem! Oblique perstringit Christianos hypocritas, qui carnales sensus sub vestimento pietatis occultabant; præcipue vero perfidos hæreticos qui jam tune Eccle siam lacerabant, quosque pagani sæpius confundebant cum veris Christi discipulis. His temporibus, quemadmodum hodie, castitati se devovebant duplicis generis personæ primo, qui ad ministerium sacrum vocabantur; deinde qui in sæculo remanentes, homines vel feminæ, ad perfectionem evangelicam tendebant. Prioribus sanctus Clemens comme morat vocationis sublimitatem, ne degeneri conversatione illam deprimant. Et, quoniam humilitas custos est vitæ angelicæ quam ducere debent præsertim Christi ministri, sanctus Pontifex superbiam, quocunque se vertat et abscondat, persequitur, ejusque latebras de tegit in prædicatione, exorcismis, cæterisque actibus etiam sanctissimis. Cum autem præ sumptio ac temeritas plurimos in perditionem induxerint, cautiones suggerit quibus pe riculum devitetur. Utrisque, id est clericis et virginibus in sæculo degentibus, ut sanctum timorem animis eorum incutiat, lapsum exhibet quarumdam columnarum quæ inconcussæ et immote credi poterant. Eis tamen animum addit, memorans gratias protectionemque a celo præparatas animabus cantis ac prudentibus. Wetstinus, qui certe laudari meretur quod sancti Clementis epistolas non depravaverit absona elegantia quæ sensum earum intervertere potuisset, negligentiam interdum eas de decorantem admisit, quæ multum nocere debuit ipsarum auctoritati. Adeo parum curavit conjungere auctoris sui cogitationes, ut eas potius disjungere studuisse videatur. Nihil tamen facilius erat quam phraseos regularis constructio. Venia mihi concedatur si laborem viribus forte meis superiorem assumpserim. Homo nymus filius Patrem honorare voluit. Præterea sæpius clare exprimit beatus Clemens sa cramentorum Ecclesiæ usum, præsertim divinæ Eucharistia, sacraque exomologesis pec catorum; intemeratam extollit virginitatem beatissimæ Mariæ, quæ cœli Dominum gremio suo gestare meruit. Pectori meo dulcis erat reproductio hujus antiquæ fidei Romanæ quæ semper eadem fuit, est et erit. Sanctum Clementem amare debet Gallia, quæ ab ipso suscepit. plures antistites suos, generososque martyres. Nemo autem eum plus diligere ac venerari

col. 355–356page 4 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. debet quam episcopus qui claro ejus nomine insignitur, quique successor est sancti hujus Entropii, episcopi et martyris, quem ad evangelizandos Santones beatus Clemens ipse miserat Latine Galliceque hunc librum edidi; non enim pro solis popularibus meis scribebam, sed pro omnibus etiam extraneis quibus hæc lectio prodesse poterat. Cæterum necessarium erat opponere translationi confusæ Wetstini textum clarum et lucidum. Utinam ædifica tione et sanctificatione omnium lectorum Deus Optimus Maximus adimpleat cordis mei desideria! Epistola hæc, Antistes optime, longior apparebit quibusdam, præsertim longiore disser tatione eam subsequente. Aliud, spero, judicium erit, momentum hujus libri ponde rantis. Si quid in hoc opere, vel in aliis publicationibus meis, minus exactum vel orthodoxum, contra voluntatem, mihi elapsum fuerit, hoc totum subjicio correctioni sanctae Matris Ec clesiæ Romanæ, sacrique illius Verticis, quibus spondeo ac juro omnimodam ac sinceram, intimo ex corde, fidelitatem et obedientiam. Qui mihi inspiravit ut hoc opus tibi dedicarem, Præsul ornatissime, Deus, omnium fons bonorum, spiritui tuo indesinenter adsit, teque diu Ecclesiæ decus, fidelium lumen ani marum, et Præsulum exemplar, incolumem servet. Tuus in Christo et Maria addictissimus servus, Scribebam Rupella, die octava Nativitatis B. M. V. 1852. In qua expenditur earum authenticitas et refelluntur objectiones que huic oppo nuntur. Diu desideravi et quæsivi duas sancti Clementis Romani Epistolas ad Virgines, quæ sæculo præcedenti, divina favente Providentia, inventa fuerant. Prorsus firmatum est quod persenseram, quando in possessionem meam ambæ iste Epistolæ perve nerunt, easque attente consideravi. Insuper sola Wetstini, qui has e Syriaco in Latinum verterat, negligentia sufficere mihi visa est, ut lector respue ret scriptum adeo inconditum etiamsi enim vel minime attenderetur ruditati, ne dicam imperitiæ, Latinitatis, rarissime, ut jam dixi, textus Scri plura interpres animadvertit et agnovit; nec forsan minus raro auctoris sui plene sensum attigit. Inde factum est ut sæpius inintelligibilis aut barbarus prodiret lius sancti Clementis la bor. Noveram quidem acriter impugnatam fuisse a pseudo-reformatis earum authenticitatem, quæ. etiam quibusdam Catholicis anceps et dubia visa fuerat. Cum autem certe scirem in his reperiri quæ perfecie congruebant testimoniis sancti Hieronymi et sancti Epiphanii, suspicabar a discipulis Lutheri et Calvini bæc antiquitatis monumenta fuisse re probata præcipue ex odio virginitatis, et a quibus dam catholicis ideo non fuisse admissa quod hæc a suspectis manibus oblata non satis mature pon derassent Exhorrui, fateor, hanc difficultatum silvam ingre diendo: nec deerant rationes quibus ab his extri candis dumis removerer. Hic enim labor exigi non potest ab episcopo mille aliis gravibus curis in

col. 357–358page 5 of 52

saecula, ipsius scripta fidelibus legerentur. Eo pu rior aqua manat quo fonti propinquior est. Nemo vero nescit fidem ac vivendi formam cordi' sancti Clementis instillatas fuisse ab ipsis apostolis Pe tro et Paulo quorum discipulus erat. Horum mores sanctissimos coram intuitus est, cæterisque intuen dos ac imitandos proposuit dignus profecto qui ab ipso Petro in successorem eligeretur: ejus quippe scientia, vita, martyrium satis probarunt a cœlo inspiratam fuisse tam eximiam electio nem. tento. Præterea sciebam sectarios nen æquiores sed et defunctus adhuc locutus est, dum, per plura futuros esse erga elucubrationem meam, postquam ejusdem generis fetum a sodali editum tam dire lacesserint. Expendebam quoque modicum, qui sperari posset, hujus opusculi fructum fratres enim nostri errantes, hoc edito libello, non minus quam antea virginitati infensi erunt, etiamsi luce elarius probaretur authenticas esse sancti Clemen tis Epistolas ad Virgines. Non siquidem huic pon tifici felicior obtingere sors potest geam divo Paulo cujus erat discipulus. Catholici hoc novo argu mento non indigent ut doctrinam sanctæ matris Ecclesiæ commendatam habeant. Tandem, aiebam, si Deo placuerit emendari et explicatum prodire opus istud, lucem ac voluntatem, ut perficiatur, inspirabit uni ex tot piis doctoribus qui insudant Lodie in eruendis et evulgandis tot veterum Patrum thesauris absconditis. Seinper tamen perseveravit in me motus interior quo ad hunc laborem urgebar. An ille motus su pernaturalis fuerit nec affirmare, nec negare au deo. Dicam solummodo quod per plures annos cun etantem sanctus Clemens intus arguere me videba tur; quasi fidejussorem et adjutorem operis offerens sese: ut quemadmodum ipse virginitatem laudibus exornaverat, cautisque monitis eam præmunierat, sic ego Epistolarum suarum authenticitatem contra oblocutores naviter firmarem: qui enim aperit os mutorum, etiam, quando vult, loquacissimos et audacissimos mulos efficit. Quare diutius hæsitassem, cum hujus libelli, per tot sæcula absconditi, publicatio ad majorem Dei gloriam et ad sanctæ matris Ecclesiæ honorem vergere nata esset? Certe si sola eloquentia in scriptis antiquis quæ revetur, in oblivione relinqui potuissent sancti Cle mentis Epistolæ quas publicamus: libri namque superabundantes politioris litteraturæ et eximia poeseos undequaque ad nos pervenerunt. Et utinam periissent tot opera plena fœditatibus et immun ditiis vitium eleganter insinuantibus! Utinam, e contra, conservati fuissent, eorum loco, innu meri sanctorum Patrum thesauri injuria tem porum amissi, coelestemque sapientiam spi rantes! Verum, has inter divitias, tanti nullæ æstimari debent quanti virorum apostolicorum scripta quæ prima Christianorum vestigia nobis detegunt, præ cipue autem si ex his ad nos reboet quædam echo remota pontificiæ vocis quæ penitus exstincta cre debatur. Quis, porro, sonus, post apostolorum vo cem, clarior nobis vel charior esse potest quam vox sancti Clementis quæ toties in fideliumi conti bus aures attentas implevit, pectora sancta còm movit! Non modo namque ipse vivens prædicavit, Quale fait illius meritum cujus prædestinatio gloriosa ab ipso beato Paulo prædicta est! Quem certatim laudibus efferunt maximis Ignatius An tiochenus, Irenæus Lugdunensis, Clemens Alexan drinus, Origenes, Eusebius, Athanasius, Cyrillus Hierosolymitanus, Optatus Milevitanus, Epipha nius, Basilius, Hieronymus, 'Rufinus, Augustinus, Encherius Lugdunensis, innumerique alii!. Non sole sancti Clementis ad Virgines Epistolæ temporum injuriam subierant, plurima alia tanti pontificis scripta amissa sunt, et quæ supersunt, aut mutila aut corrupta ad nos transmissa sunt. Dominus autem qui custodit ossa Sanctorum suo rum, eaque, cum sibi placet, revelat, scripta etiam eorum quandoque, per quemlibet, etiamsi Ecclesiæ catholicæ extraneum, manifestat.. Sic, anno 1633, doctissimus Junius Patricius, Oxoniensis, edidit Græce Latineque primam ejus dem sancti Clementis Epistolam ad Corinthios, ex antiquissimo manuscripto Alexandrino. Sic, fere diebus nostris, Joannes Jacobus Wetstinus, e pro testantium etiam grege, Syriace ac Latine edidit, Lugduni Batavorum, duas alias sancti Clementis ad Virgines Epistolas, quas ex antiquo manuscripto Syriaco Novi Testamenti, Alepo, ab imperatore Turcarum misso, eruit. Litteras sancti Clementis ad Corinthios vocat sanctus Irenæus potentissimas. Primam ad eos Epistolam sanctus Hieronymus testatur specialius esse valde utilem. Hæc videtur, ait, characteri Epistolæ, quæ sub Pauli nomine ad Hebræos fertur, convenire. Idem sanctus doctor dubitat de au thenticitate posterioris epistolæ sancti Clementis ad Corinthios. De ambabus Epistolis quas hodie, post Wetsti num, publicamus, locutus est sanctus Hieronymus, lib. 1 contra Jovinianum, dicens: Hi sunt eunu chi quos castravit non necessitas, sed voluntas, propter regnum coelorum. Ad hos et Clemens suc cessor apostoli Petri scripsit epistolas; omnemque pene sermonem suum de virginitatis puritate con texuit: et deinceps multi apostolici, et martyres, et Sap. x, 21. Hebr. x1, 4. Psal. XXXIII, 21. 1. 1, c 3. De script, eccl., c. 15.

col. 359–360page 6 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. illustres tam sanctitate quam eloquentia viri, quos las ad Corinthios. Patet etiam Graes seriptum fuisse ex propriis scriptis nusse perfacile est.) De iisdem Epistolis sic loquitur sanctus Epipha nius Ipse Clemens illos per omnia refutat in his quas scripsit epistolis circularibus quæ in san ctis Ecclesiis leguntur... Virginitatem Clemens edo cuit; isti repudiant. Ille etiam Davidem et Samso nem omnesque prophetas commendat; Ebionite de testantur. archetypum duarum Epistolarum ad Virgines: ver sio quippe Syriaca plura conservavit vocabula qua mere Græca sunt Tempore quo sanctus pontifex scripsit, nulla probabiliter existebat adhuc sacra rum Scripturarum versio Latina, saltem amiben tica et inde conjici potest cur Græce potius qu Latine sanctus Clemens opera sua scripserit: eas enim, ut plurimum, ex verbis sacris sermo-. nem suum texuerit, multo commodius et securius citare poterat translationem Græcam quæ in mani bus omnium erat, quam sententias in Latinam vertere linguam. Utitur ergo jugiter versione Græca Veteris Testamenti, etiam quando ab Hebraica le ctione recedit. Quod certe magnam denotat antiqui Hæc verba, certissime adeo clare designant epistolas quas de Virginitate scripsit sanctus Cle. mens, ut de earum existentia dubitari nequeat. Enimvero, sanctus Clemens, juxta beatum Hiero nymum, omnium virorum apostolicorum martyrum que sanctitate ac eloquentia illustrium qui hocce thema tractandum susceperunt, antesignanus est. tatem istarum Epistolarum. Vetustatem etiam ar Imo de iisdem Epistolis testatur sanctus Epipha nins eas. adhuc suo tempore, in Ecclesiis lectas fuisse. Quædam insuper narrat quæ in his Episto lis, et nusquam alibi, sanctus Clemens tractat: vi delicet, quæ attinent, hac in re, ad Davidem, Samsonem et prophetas. Lambertus Gruterus Venradius, qui duo fere sæ. cula ante Wetstinum scribebat, expresse ponit has Epistolas inter sancti Clementis scripta que desi derantur. Idem sentit Baronius, cui Rondininus consentire videtur. Abbas Gratianus, qui nuper de Græco in Italicam Linguam traduxit primam Epistolam sancti Clemen. tis ad Corinthios, super hæc verba quæ num. 38 hujus Epistolæ reperiantur: Qui carne castus est, ne insolescat, sciens alium esse qui ei continentiam donas: ait: Quidam sentiunt hunc locum desi gnari a sancto Epiphanio et a sancto Hieronymo, quando asserunt sanctum Clementem de virginitate disseruisse: sed quamvis expresse ibi mentio fiat de castitate et continentia, cum hæc raptim tantum dicantur, videtur probabilius de his materiis ex tensivo mode, et ex professo tractatum fuisse in quodam ex capitulis sancti Clementis quæ casu per ierunt. Firmatur hæc conjectura ratiocinio et non ambigua assertione prædictorum sanctorum.> Non sic profecto locutus fuisset honorabilis iste scriptor, si ad eum pervenisset notitia inventionis Epistolarum quas denuo in lucem edimus, post Wetstinum et D. de Prémagny. Præterea, non tan tum capitula quædam indicant sancti Epiphanius et Hieronymus, sed Epistolas integras. Veniamus nunc ad probationes intrinsecas. Prima eruitur ex lingua primigenia. Quamvis sanctus Clemens esset Roma nus, nulla memorantur ipsius scripta quæ Latino sermone evulgaverit. Græce scripsit ambas Episto Epiph. contra Ebionitas, bæres. 30, n. 15. Exemplo sint istæ voces: Eucharistia, asetia, kindymos, praxis, schema, taxis, diatheke, agon, autolexei, philadelphia, philoxenia, philargyria, phi toproteia, paraiteistai, etc. Opus Recognitionum quod ab antiquis sancto guit narratio lotionis pedum quæ, temporibus apo stolicis, a provectæ ætatis mulieribus adbuc perage batur, et quæ, ni fallor, ubique cessavit post dies apostolicorum virorum. Nemo mirari debet quod sanctus Glemens initio et fine barum Epistolarum vocetur Discipulus Petri apostoli, cum potius beati Pauli discipulus censeatur: Origenes enim, sancti Clementis ætati tam vicinus, sic ipse loquitur în Philocalia: Clemens Romanus, Petri apostoli di scipulus. Si qua præterea fides quibusdam Recogni tionum narrationibus concedatur, nullum disci pulum vel comitem magis assiduum ac unanimem habuit beatus Petrus quam sanctum Clementem. Quid autem incredibile, imo quid non maxime pro babile quod sanctus Clemens, qui Romanus erat et Christianus, Romæ sancto Petro adhæserit, ipsius que discipulus fuerit diu antequam sanctus Paulus Romam veniret? Certum est sanctum Clementem Romæ nalum fulsse patre Fausto quem Faustikianum plerique nominant, matre vero Mathidia. parentibus Athe nas, ubi tunc maxime dorebant studia, ad discen dam philosophiam missus est: brevique tempore scientiæ princeps fuit existimatus. Cum autem opi nionum varietas ancipitem illum efficeret quamnam sententiam amplecteretur de sublimioribus religionis quæstionibus, in manus Principis apostolorum inci disse fertur, et ab ipso in comitem itinerum assump tus, sic sub tali magistro profecit, ut, eodem jubente, prædicationis munus nonnunquam impleret. Magnum deinde Paulum audivit, eumdemque aliquandiu comitatus est cui ita se probavit, ut ab ipso inter præcipuos et sanctissimos Evangelii collaboratores fuerit numeratus. Imo, probati scriptores, ut san ctus Hieronymus, probabiliter putant a sancto Paulo sanctum Clementem fuisse adbibitum ut in Philoc. c. 23. Philipp. iv, 3. Clementi tribuitur, fuse narrat relationes sancti Clementis cum sancto Petro. Græco in Latinum versum est a Rudno. Omnes confitentur ab hære ticis corruptum fuisse librum hunc cæteroqui subliga philosophia plenum.

col. 361–362page 7 of 52

terpretaretur Epistolam ad Hebræos nuncupatam clesiam occasione hujus publicationis. Credenduin Clementique dictatam. Idem quidam conjectant de est tunc ab illo præfocatatu fuisse conscientiæ pro secunda beati Petri Epistola. priæ vocem intus contra ipsum reclamantem; sed talis est sæpius conditio eorum qui se tyrannica hæresis jugo manciparunt, ut non credant sibi li cere unius veritatis prædicationem, quin simul læ dant columnam et firmamentum veritatis Decebat vero talem virum de virginitate ejusque custodia scribere, quem testantur antiqui auctores per omnem vitam in pura sanclaque virginitate per mansisse Permisit deraum Dominus at pretio sus ille thesaurus landiu desideratus a sectatore pseudo-reformationis et inveniretur, et agnoscere tur, et defenderetur. Ne autein talis inventio in ful mentum veniat catholicæ doctrinæ, inde occasionem sumit inventor declamandi contra Ecclesiam, quia, in his Epistolis nibil reperitur, ut ait ille, de hier archia, nihil de monachatu et coenobiis, nihil de terminis et formulis loquendi per concilia inventis et sancitis, a quibus vix se abstinuisset sæculorum sequentium scriptor. > Studio sectæ suæ abreptus et obcæcatus, Wetsti nus non animadvertit se, tali declamatione, infen sum præbere monumentis etiam quibus ipse sin cera aç immota veneratione adhæret. Agnoscit certe, cum omnibus eruditis, authenticitatem primæ Epi stolæ sancti Clementis ad Corinthios quam invenit ac evulgavit Junius Patricius Anglicanus. In multis porro hujus Epistolæ locis, hierarchia clare memo ratur, sed nullibi forsan splendidius quam n. 40, de quo exscribere juvat verba quæ sequuntur < Summo sacerdoti sua munia tributa sunt, et sa cerdotibus locus proprius assignatus est, et levitis sua munia incumbunt. Homo laicus præceptis laicis constringitur. Unice ut hierarchiam agnoscerent et veneraren tur scripta Tuerat hæc Epistola ad Cerinthios, qui monitis sancti Clementis obedientes, ad submissio mem et pacem reversi sunt. De monachatu et cœno biis verum est sanctum Clementem nec locutum fuisse, nec loqui potuisse, cum tempore suo ista non existerent; sed virgines docet pius pontifex, ut inter sæculares in eadem vivant perfectione quæ a monachis postea et coenobitis observata est. Nec diffiteor etiam bis in Epistolis non reperiri formu las loquendi conciliorum. Hinc ego quoque authen ticitatem harum Epistolarum facile concludam, modo his sanctissimis cœtibus nihil detrahatur. Gratum animum unice exprimere voluissen erga Wetstinum pro beneficio quod Ecclesiæ et erudi tioni præstitit has publicando sancti Clementis Epi stolas; sed dolorem simul cohibere non licet, quod gratis tam injustum se exhibuerit erga sanctam Ec S. Iren. Adv. hær., L 111, c. 5. Hoc testimonium invenitur in quibusdam exemplaribus Epistolæ S. Ignatii martyris ad Phil adelphenses. Ibique alludit sanctus præsul Antioch nus consilio a Bancto Clemente ad Virgines dato imitandi Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum. Si vitiatus fuerit iste sancti Ignatii locus, cum in Igitur Wetstinus satis insulse invehitur in Ro manam Ecclesiam, dicens huic displicere discipli nam in Epistolis sancti Clementis traditam: ideo que has ab Ecclesia semotas per lot sæcula-la tuisse: «Solent enim, ait, qui in Ecclesia domi nantur, non, quod præ se ferunt, mores suos et opi niones ad doctrinam olim traditam conformare, sed doctrinam veterem ad mores et opiniones sui tem poris inflectere; et ubi nimis manifestus est dis sensus, aut vi agere, aut flammis libros abolere.... Minime tamen decebat ut ab his qui se traditionum veterum tenacissimos esse gloriantur, repudiaretur Clemens noster qui vidit beatos apostolos, et cum illis conversatus fuit, et adhuc in auribus prædica tionem apostolorum, et traditionem præ oculis ha beat. Has injurias protulisse non contentus, addit Wetstinus Clericos non pati se privari familiari tale cum mulieribus; feminas dominari in Ecclesias, ita ut desacerdotali gradu favor judicet feminarum; præsules Ecclesiæ has Clementis Epistolas, in qui bus victus tam tenuis commendatur, et ne umbra quidem auctoritatis reperitur, contempsisse atque abjecisse, cum hodie vel infimi ordinis clericus ad dignitatem suam pertinere judicet, ut et lautiori cibo vescatur, et in spiritualibus, personam-apo stoli vel prophetæ sibi sumat. Tandem, vix sperat Wetstinus bas Epistolas authenticas agnosci ab his quorum mores non sunt, ut ait, harun doctrinæ conformes. Minoribus expensis poterat Wetstinus famam zelantis reformati sibi conquirere, quamvis dubitem num reipsa acquisiverit. Quot namque persecutio es, apud suos, subiit propter Epistolarum istarum publicationem! Ipsi, nedum in patrocinium authen ticitatis quam vindicabat, faverent declamationibus ejus contra Ecclesiam et clerum catholicum, in de clamatorem ipsum debacchati sunt. Imo fere inter solos Catholicos Epistolarum authenticitas defenso res et advocatos invenit. Hic memorabo tantum Diarium eruditorum, mensis Jun. vol. XI, 1758, p. 446. Diarium istud fatetur harum Epistolarum in ventionem esse maximi momenti; Commentaria Tri pluribus exemplaribus existat ejusmodi interpolatio, que probabiliter anterior est amissioni nostrarum Epistolarum, credendum est ab eisdem Epistolis mutualam fuisse invitationem imitandi tres sanctis siniæ Trinitatis personas: quod certe novum e grave præbet authenticitatis argumentum.

col. 363–364page 8 of 52

5. CLEMENTIS I ROM, PONT. OPERA GENUINA. soltians, Aug., 1758, p. 2076; Godescard; in Vita. paverat dispoliari flagitaverunt et obtinuerunt anno sancti Clementis; Caillan, in selecta Collectione Pa- 1730? trum etc. Hocce judiciorum discrimen evidenter demons trat quibus displicuerit doctrina in Epistolis nostris tradita, quique illas semper latuisse peropias sent. Risu digna est ratio quam affert de exorcismis in principio Ecclesiæ adhibitis, quosque vult confundi cum cura ægrotorum. Inde etiam ansam sumit accusandi indirecte hodiernos Ecclesiæ ritus, asserendo olim saltem omnem fraudis et impostu ræ suspicionem, omnem sordidi quæstus spem ab fuisse. Quod sentio candide fatebor: nescio utrum sub Infelicioribus auspiciis quam sub patrocinio et tempore Wetstini, hæ pretiosa Epistolæ publicari potuerint. Cælibatus pseudo-reformatis semper odio si quidam reformatus apologiam incunabulis Eccle siæ contaneam in lucem edebat: Lutberum dis cipulus Lutheri pungebat. Quis favor, ex hac parte, sperandus? la proceres cleri catholici, non lacessi-inde ipsi commedum obvenit. Cultus pseudo refor tus, indistinctim calumnias struxerat, ipsis impu tando mores perversos, hypocrisim ac voluntatem comburendi libros quorum doctrina non poterat ad eorum, ut aiebat, pravitatem et nequitiam inflecti.. Maledicta nec in sectam accusatoris net in ipsum accusatorem regeram: quid enim prodessent con vizia? Quid vindicta? Nemo, nisi insaniat, diffiteri potest mille scripta veterum, injuria temporum amissa et oblitterata, revixisse tandem cura et solli citudine præsertim pontificum qui nullis peperce runt expensis, ut hos conquirerent thesauros abs conditos.. Merito omnium risui se exponeret qui immensam comparare auderet cujusvis generis librorum antiquorum multitudinem a clero catho lico detectoruni, cum rarissimis sectariorum invel tionibus. Non sibi consentiunt hostes nostri modo namque accusant Ecclesiæ proceres quod bellum intulerint libris veterum licentioribus, modo ipsis imputant quod, ex industria, moliti fuerint destructionem operum castitatem sanctamque disciplinam docen tium. Quare cleres catholicus insimulatur a Wetstine Dimiæ familiaritatis cum mulieribus, cum inde præcipue pseudo-reformationi displiceat, quod sit continens? Hæc etiam inter se pugnant. Arguit Ec clesiæ præsules et clericos quod contempserint et abjecerint sancti Clementis Epistolas, studio gula et ambitus; unde gradus ecclesiasticos, ut eos cri minatur, usurpant; unde quoque sibi arrogant apo stolorum vel prophetarum qualitates!., Miserum, sane, perfugium hæresis, quæ quos aversatur, sic injuste déhonestat! Speravitne Wetstinus his insa nis accusationibus ora claudere eorum qui, in ipso Lutheranorum grege, eum ut Socinianum pestife rumque novatorem denuntiantes a gradu quem occu Wetstinus, in Ecclesiam catholicam ejusque cle rum invebens, sectæ suæ vestigia secutus est. Igno scamus illl: nesciebat fortassis quid ageret. Nullum mati patroni in collegam primi insurrexerunt. Uti nam hinc potuisset intelligere in solo matris Eccle siæ gremio veritatem cum laude vera dignoque suf fragio defendi ac propugnari! Nec Wetstino a Ca tholicis denegandus est quem ei consectarii dispu tant, meritus honos. Quis porro extraneus partium studiis ipsum non laudabit hæc loquentem? " Erunt forte quibus harum Epistolarum scriptor videbitur et matrimonio esse iniquior, cælibatum vero nimium extollere, quando virginibus sanctis excellentiorem in coelis locum datum iri statuit quam conjugibus sanctis ", et morosius quam vel humanitas, vel sæculi nostri consuetudo fert, omni cum mulieribus familiaritate et commercio interdi cere, aditumque earum et sermonem defugere jube re, ne quid ex contagione incommodi accipiamus, ut verbis Cæsaris utar. < Aliter, fateor, de cælibatu et matrimonio sen tit Clemens quam Lutherus; at nondum probatum est illum male sensisse: si quis enim genium de fraudat, et voluptates etiam licitas spernit, ut eb melius et expeditius doctrinæ Evangelii et curanda Ecclesiæ vacare possit, cur non in altera vita majus a Deo præmium speraret, quam illi qui partem mercedis suse jam in hac vita receperunt? Cæterum, Clemens nec cælibatum jubet, nec nuptias ve tat, ut tum ex ipso loco modo allato patet, tum ex alia ejusdem Epistola scripta adversus 'cos qui matrimonium rejiciunt, quam legisse testatur Dionysius Barsalibi, apud Asseman": nec de cæ libatus præmio quidquam dicit diversum ab iis quæ Paulus docuerat ".> EXPENDUNTUR AC REFELLUNTUR RATIONES QUIBUS D. DE PREMAGNY IN DUBIUM REVOCAT AUTHENTICITATEM Stephanus Franciscus Boistard de Premagny, ho nesta familia, Rothomagi natus, vir magnæ littera Prolegomen., n. 10. Ep. I,. n. 1. "Biblioth. Orient., t. II, p. 155. "I Cor. VII, 9. Quare hic ultimus scriptor nostras Epistolas non adinisit in sua Collections, cum eas authenticas esse non neget? Probabile est aut null earum exemplar in manus ejus pervenire potuisse, aut si quoddam pervenerit, pedem ejus retrogre: um esse ad solum conspectum hirsutæ translationis Wets tini. Eadem de causa, ego ipse plures annos distuli meum laborem, qui utinam adhuc sancto Clements indignus non sit!

col. 365–366page 9 of 52

qui eximium fidei suse decus accepit, totum mun dum docens justitiam, et ad Occidentis veniens terminum, et sub præfectis martyrium passus ita e mundo migravit, atque in locum sanctum ab lit, patientiæ magnum exemplar factus. His viris qui divinam vitam duxerunt, aggregata est ingens electorum multitudo, etc. ture, Inter præcipuos moderne philosophiae patro- pidatus esset, præco factus in Oriente et Occidente; nos, quorum amicus erat, versatus, innumera fere opuscula a se composita legit coram Academia Ro thomagensi, cujus membrum erat. Solam vero traductionem Gallicam nostrarum Epistolarum evul gavit, quamvis varia scientiarum penetralia adierit. Catalogus manuscriptorum quæ reliquit non exhibet hominem fidei iniensum. Nec tamen negari potest adnotationes ejus plurimas versioni subjec tas reprehensione dignas esse, ut patebit ex his quæ inodo dicturus sum. 1V. Dubiam esse harum Epistolarum authenticl tatem, inde pronuntiat D. de Premagny quod, juxta ipsum, impossibile sit conjicere quibusnam scriptas Ordinem sequar numerorum quos affixit D. de fuerint. Premagny in suis adnotationibus. I. Vix morabor ut probem contra adnotatorem non nocere Epistolarum authenticitati sanctorum ac beatorum vocabula quibus utitur sanctus Cle mens. Ut ab eo adhiberi potuerint, sufficeret unicus horum verborum usus in Novo Testamento, ubi fre quenter reperiuntur. H. Indirecte et transeunter persiringit apostola tum beati Petri Romæ. Ille auten incursus respon sum non meretur: innumeri quippe libri exstabant, tempore D. de Premagny, et nunc exstant, probantes nullum insulsiorem in mentibus eruditorum rema nere posse dubitationem quam de longa sancti Pe tri Romæ commoratione in hoc enim historiæ fac to unanimes sunt cum tota retro antiquitate doctis simi scriptores, tum inter Catholicos, tum etiam in ter protestantes. III. Miratur quod sancto Paulo titulus Divini Apo atolia contemporaneo tribuatur, isque vocetur Apostolus sine nominis additione, et per antonoma siam. Sed sanctus Clemens in prima Epistola ad Corinthios, quæ authentica ab omnibus agnoscitur, dicit: Sumite Epistolam beati Pauli. Quodnam tantum discrimen est inter divinum et beatum? Nullum profecto. Præterea utrumque vocabulum, tempore sancti Clementis indifferenter usurpabatur. Hinc in Actis martyrii sancti Ignatii Antiocheni, quæ scripta sunt ab ejus discipulis, legitur (n. 9): Ut convenienter el quod dixit divinus Paulus, ipse quoque fieret spectaculum mundo, et angelis et ho minibus. Igitur hac ætate ejusmodi voces adhiberi solebant. Nec mirum quod etiam tunc sanctus Paulus per antonomasiam Apostolus dictus fuerit, cum tam divinitus ad apostolatum fuerit vocatus, ac tanto encomio a sancto Petro fuerit celebrata sapientia talis viri, qui, ut ait sanctus Clemens in prima Epi stola ad Corinthios": Patientiæ præmium obti nuit, cum catenas septies portasset, vapulasset, la ** II Petr. 11, 15, 16. "N. 5. "Apocal. xiv. Hunc catalogum benigne mihi transmisit D. D. Archiepiscopus Rothomagensis cum brevi notitia hujus auctoris. Tanto Præsuli grates rependo debi tas pro isto totque aliis beneficiis mihi præstitis. Hinc didici D. de Premagny inter religionis ample xus ante mortem se projecisse. Obilt 3 Februarii Et tamen magis clara esse non possunt verba qua initio primæ Epistolæ reperiuntur: Omnibus virgi nibus beatis qui constituerunt servare virginitatem propter regnum cælorum. Ad hos solos utriusque sexus virgines scriptas fuisse has Epistolas agno vit sanctus Hieronymus: ita ut animum mire dis tractum habere debuerit D. de Premagny qui su pra dicta verba prius ab ipso Latine transcripta, deinde in nostram linguam verterat, quando dixit conjici non posse quibus ista destinarentur Epi stolæ. Boni pastoris officium implebat sanctus Clemens dum invigilares' perfection eorum qui illustriorem gregis Christi portionem efficiunt. Dilectus discipu lus ipse locum in cælis honoratissimum eis assignat. Postquam enim nuntiavit eos habere nomen Agni Dei et Patris ejus scriptum in frontibus suis, dicit eos cantare ante sedem canticum novum, quod nemo præter illos, cantare potest, additque: Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati: vir gines enim sunt. Hi sequuntur Agnum quocanque ferit. Hi empti sunt ex hominibus primitia Deo et Agno". V. Domino de Premagny, post Wetstinum anim advertere placet, nihil in his Epistolis invenirt dictum de hierarchia et ecclesiastica auctoritate et inde concludere vult dubiain esse earum authen ticitatem. Dixerat vero Wetstinus hanc authentici tatem astrui præcise illo silentio. Wetstino jam responsum dedi, Restat ergo ut respondeam adnota tori ibidem quæstionem nullam fuisse de biemrchia et de auctoritate ecclesiastica. Omnia tempus et lo eum suum habent. VI. Vitiligat quoque D. de Prémagny super vo cabulis Apostoli et Evangelii, quasi hoc tempore usurpari non debuerint. Liceat ibi dicere liten hanc esse summopere ridiculam: postquam enim voces iste, a Christo, ab apostolis et evangelistis adhibitæ fuerint, quis dicere auderet a sancto Cle anno 1767, annis natus 58. Ex historia discimus duos fuisse Romæ præ fectos ultimo Neronis anno. Scribitur qui non quæ, quia Epistola dirigitur ad virgines utriusque sexus.

col. 367–368page 10 of 52

S. CLEMENTIS 1 ROM. PONT. OPERA GENUINA. mente non potuisse adbiberi? Utramque vocem magis favere virginitati beatissimæ Mariæ quans sanctus Clemens in eadem linea usurpat, scribens ad Corinthius primam Epistolam, ut jam dixi, sine controversia authenticam. Apostoli, inquit, n. 42, missi a Domino Jesu Christo, Evangelium prædica runt. ▸ Sed quærit D. de Premagny utrum in versione Syriaca reperiantur ista vocabula: Evangelium, Apostolus? Respondeo id parvi referre, modo sen sus idem exprimatur. Ut autem curiositati ejus sa tisfaciam, dicam in Syriaco exprimi tantum sensum verbi Apostoli, id est missi, et introductum fuisse vocabulum Evangelii. Non cousulit suæ famæ qui has nænias proponit. VII. Qui libidine contradicendi abripitur solem ipsum splendentem negaret, aut ejus existentiam in dubium revocaret. Sic D. de Premagny litem sus citat auctori Epistolarum quia nec præcursorem Domin: Baptistem appellavit, nec dilectum discipu lum Evangelistam. Inde etiam perpendit utrum am bæ nostræ Epistolæ antecedere potuerint publica tionem et cognitionem Evangelii sancti Joannis. Mi sera prorsus discussio! Si enim antecesserint istæ Epistole publicationem Evangelii sancti Joannis, cur eorum antiquitatem impugnat? Sed, procul du bio, adhuc distractus erat legendo et exscribendo has Epistolas pluries enim ibi sanctus Clemens ci tavit Evangelium sancti Joannis. In solo n. 15 se cundae Epistolæ, bis hujus Evangelium adduxit: 1 Mirati sunt quia cum muliere loquebatur 17; 2° Noli me tangere: nondum enim ascendi ad Patrem meum 18. Cum ergo sanctus Clemens citaverit hoe sancti Joannis Evangelium, nonne evidens est illud fuisse ante nostras Epistolas scriptum? Hinc etiam patet præcursorem Domini a sancto Clemente ut Bapti stam fuisse agnitum in primo siquidem capite Evangelii sancti Joannis, sexies beatus præcursor Baptizans appellatur. verba sancti Lucæ. Non facile tamen concipio qui busnam verbis sanctus Lucas clarius exprimere po tuisset Deiparæ virginitatem quam hoc sermone Dixit autem Maria ad Angelum: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? Et respondens ange lus, dixit ei: Spiritus sanctus superveniet in le, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: ideoque et quod nascetur ex te sanctum vocabitur Filius Dei". IX. Miratur etiam adnotator a sancto Clemente adhiberi hæc verba: Dominus noster Jesus Chri tus, Dei Filius. Nunquid igitur insolitæ erant lia voces quæ toties reperiuntur et in Evangelistis et in Epistolis apostolorum? Quod si hæc nondum suf ficiant, remitto adhuc philosophum Rothomagen sem ad Symbolum apostolorum quod Christiani omnes, tempore sancti Clementis, recitabant sicut et nos, dicentes: Et in Jesum Christum Filiums ejus unicum Dominum nostrum. Non libenter legit simultaneam trium personarum enuntiationem a sancto Clemente expressam. Cur vero non æque displicerent ei verba Christi ad app stolos Euntes ergo, docete omnes gentes, baptizan les eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus san cti"? Putatne a discipulis Christi hoc præceptum non fuisse fideliter et quotidie observatum? Num existimat a primis Christianis non efformatum fuisse signum crucis in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti? Audacter dicit usque ad annum 165 tres sanctissimæ Trinitatis personas nunquam fuisse ver bis conjunctas. Fallitur: quotidie enim conjunctre fuerunt in forma baptismatis, et in signo crucis. Imo in scriptis sacris et in traditione hujus tempo ris illas unitas fuisse evidenter patet. Satis enim clare tres sanctissime Trinitatis Personæ expri muntur simul in his beati Pauli verbis ad Corin thios scriptis: Gratia Domini nostri Jesu Christi, et charitas Dei, et communicatio sancti Spiritus, sit cum omnibus vobis "; et ad eosdem ": Confirmat nos in Christo, et unxit nos Deus, et signavit nos, et dedit pignus Spiritus in cordibus nostris. VIII. Jam superius dixi ægre concedi posse san ctuni Clementem strictiori vinculo cum sancto Paulo quam cum sancto Petro ligatum fuisse: com. moratio namque sancti Petri Romæ multo diutur nior, necessitudinem quoque multo arctiorem inter eos producere debuit: quod fatendum esset, etiamsi nihili penderentur tot veterum testimonid quæ sanc- Spiritus, in obedientiam et aspersionem sanguinis Je tum Clementem sancti Petri comitem fuisse evin cunt, et eum ab hoc apostolo consecratum episco pum unanimiter tradunt. Pudet me redarguere quod adnotator tam erro nee profert de vocibus Filii Virginis, quas applicat sanctus Clemens Domino nostro Jesu Christo: quasi titulus Virginis adhibitus nondum fuisset ad de signandam Genitricem Salvatoris. Nunquid D. de Premagny in dubium revocavit authenticitatem Symboll apostolici, in quo dicitur: Natus ex Ma ria virgine? Aut nunquid verba hæc quamdam ob scuritatem involvunt? Addit verba sancti Matthæi 17 Joan. IV, 27. "I Cor. 1, 21. Non minus clare sanctus Petrus divinas personas simul conjunctas enuntiat, dicens: Electis... secun dum præscientiam Dei Patris, in sanctificationem su Christi Æque aperte sanctus Joannes dicit: Tres sunt qui testimonium dant in cœlo: Pater, Verbum e: Spi ritus sanctus; et hi tres unum sunt”. Equidem infidelibus primi Christiani non debe bant revelare imprudenter mysteria religionis no stræ, ne ista ab eis deriderentur, et persecutiones gratis suscitarentur, ideoque Christus dixerat Nolite dare sanctum canibus, neque mittatis marga ritas ante porcos; ne forte conculcent eas pedibus suis, et conversi dirampant vos"; sed adeo frequens erat inter initiatos sanctissimæ Trinitatis invocatio, "Joan. II, 17. 1 Luc. 1, 34, 35. 20 Matth. XXVIII, 19. II Cor. x, 15. 1 Petr. 1, 1, 2. 1 Joan. v. 7. " Matth. vii, 6.

col. 369–370page 11 of 52

at auctor Dialogi Philopatris qui sub Trajani im- scipulis suis ut eos ipsi abjicerent, quando dixit perlo scripsit, bac ipsa ratione Christianos derideat, et cuidam fideli dicat: Jura mihi per Deum coeli, et supremum Dominum, per Filium Patris, per Spiri tum qui a Patre procedit, Deum unum in tribus, et trinum in uso. Abstinere debuisset ab omni contentione D. de Premagny occasione alterius textus quem deprom pserat sanctus Basilius ab alio sancti Clementis opere quod periit. En ille textus: Clemens Roma nus antiquior dicit: Vivit Deus, et Dominus Jesus Christus, et Spiritus sanctus ". Credidit sanctus Basilius hæc sancti Clementis verba sufficere ut stabiliretur consubstantialitas Verbi divini, Ariani que refellerentur. Hoe non admittit D. de Premagny. Quis vero hærebit inter affirmantis et negantis au ctoritatem? X. Ægre D. de Premagny videtur suscipere verba quibus Epistolarum auctor incitat ad imita tionem trium divinarum personarum. Remitto hac de re lectorem ad ea quæ subjeci in adnotatione loci hujus. Dæmones ejicite ". Quid mirum igitur si auctor Epistolarum regulas statuat quas sequi debeant exorcista? Quid porro istæ redolent nisi castitatem, mortificationem, humilitatem? Indicat quid sit agendum ut spiritus malignus efficaciter expella tur; sed non ideo fraudis, insimulat eos qui hanc exorcizandi rationem non adhibuerint. Ipse Christus docuit discipulos suos quibusnam armis muniti pravos spiritus debellare deberent; sed fraudis aut mendacii reos esse non pronuntiavit quando ei narrarunt se optato caruisse effectu. Rem sie ex ponit Evangelista: Tunc discipuli accesserunt ad Jesum secreto, et dixerunt: Quare nos non potui mus ejicere illum? Dixit illis Jesus: Propter incre dulitatem vestram, Amen, quippe, dico vobis, si ha bueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic: Transi hinc illuc et transibit, et nihil impos sibile erit vobis. Hoc autem genus non ejicitur nisi per orationem et jejunium *. Cessent ergo philosophi hujus sæculi in sanctis Patribus vituperare quæ in Christo revereri de bent, nisi forte Christo renuntiaverint. Sed res notatu dignissima est, plerosque hæreti cos et philosophos, ad solam commemorationem dæmonum et exorcismorum excandescere et exagi tari quasi ipsi a dæmonibus obsiderentur. XII. Auctorem Epistolarum arguit adnotator quasi narratorem parum veracem eorum quæ ad XI: Juxta adnotatorem multum mutat Epistolarum nostrarum auctoritas ex fraude et hypocrisi quæ exprobrantur quibusdam directoribus. Non major, alt, declamatio- erat tempore Chrysostomi. Sed si inde anceps esset Epistolarum auctoritas, sequere tur dubias quoque judicari posse plerasque sancti Pauli Epistolas in his enim vehementer invehitur. vas electionis contra pseudo-apostolos. Nos vero qui Dominum nostrum pertinebant. Clemens, inquit, tenemus ab initio mendacem ac bomicidam fuisse dæmonem, scimus quoque ab incunabulis Ecclesiæ huic præsto fuisse ministros quorum versutiæ omni tempore revelatæ sunt et fortiter explosæ. Non de fuit Satanæ suppositum in ipsa Christi societate; nec tamen testimonium de illius perfidia ab evan gelistis præstitum, infirmare unquam potuit cætera quæ scripserunt. Occasione possessionum et exorcismorum, infert adnotator in illis abditas fuisse meras fraudes, ab Asia Judæis derivatas. Inde in campuin divertit morborum, præsertim eorum qui convulsiones pa riunt, quibus fideles delusos fuisse asserit, quasi dæmonis operationes in his fingerentur. Post hanc non est diligens relator itineram Christi. Absque dubio enim, plures comitatæ sunt eum mulieres, paulo ante quam vitam consummaret. Non semel hospitatus est ac manducavit in domo Mariæ et Marthaæ; nec semel mulieres effuderunt unguentum super caput et pedes illius,. etc. Nullus est in pauperum scholis puerulus at puellula quæ eamdem ac philosophus Rothomagen sis eruditionem hic produceré non valuisset. Nu quid propterea ausi fuissent docere aut reprehen dere virum apostolicum, summum pontificem et martyrem? Ut autem reclamationes domini de Pre magny alicujus ponderis essent, debuisset citare quædam sancti Clementis verba quæ suis reclama irruptionem, philosophus Rothomagensis ait: «Quo tionibus occasionem æquam dedissent; sed nulla major antiquitas ambabus nostris Epistolis dabitur, eo propius ad originem Christianorum abusus adducentur: quod est incommodum et creditu dif Bicile. Át mihi respondere permittatur: cur mutat ad notator naturam rerum de quibus locutus est Epi stolarum auctor? Ne unum quidem verbum ille protulit de fraudibus aut de fictis morbis, aut de convulsionibus diabolo attributis. Ergo in aerem locutus est D. de Premagny, ejusque opera periit. Certissime Christus (velit, nolit criticus noster) abjecit ipse dæmones, præcepitque apostolis ac di prorsus ejusmodi verba existunt. Dicetur forte non verum, sed pseudo-Clementem hic impeti: admitti potest ejusmodi excusatio, quin admittatur hypo thesis gratuita quam textus sedulo examinatus respuit. Quod autem adnotator tam serena freerit Christum non semel hospitatum fuisse in domo Marthe et Mariæ, verum est quidem de prandits; sed facillime contradici potest quoad pernoctatio mein veteres enim tradidere Christum secedere consuetum in montem et solitudinem quando apo stoli ipsi ad quietem sumendam lectum petebant. Bas. De Spirit. S., c. 29, Mattn. x, 8. "Matth. xvn, 18 ct seq.

col. 371–372page 12 of 52

8. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA, Hac porro traditio optimé congruit bis verbis clum est pro propheta novum cubiculum omnino Evangelil: Exit in monium orare: el erat perno clans in oratione Dei ". En factum pernoctationis. Visue habere consuetudinem? Et egressus, ait iden evangelista de tempore nocturno loquens, ibat, se cundum consuetudinem, in montem Olivarum. Omnes evangeliste signarunt sedulo hunc specia lem locum orationis Christi in monte Olivarum, vocantes illum prædium, vel bortum Gethsemani. In publico, easdem fere relationes Christus habuit cum viris et mulieribus: ad salvandum enim atrumque sexum venerat; sed privatim, eodem modo non se gerebat: ideoque mirantur apostoll quando eum solum vident, quamvis in aperto, cum muliere Samaritana colloquentem. Ex eo quod sanctus Clemens Christi verba re tulerit ad Mariam Magdalenam dicentis: Noli me tangere, concludere vellet adnotator, contra Wet stinum, ab auctore Epistolarum melius cognitum fuisse sancti Joannis Evangelium quam Evangelium sancti Matthæi qui hanc circumstantiam tacet. Hoc ratiocinium philosopue parum convenit: neque enim sanctus Matthæus, neque cæteri evangelista voluerunt, imo velle posuerunt scribere omuia quæ Christus gesserl. Igitur ab hoc silentio nihil omnino concludi potest. Qui enim concluderet do minum de Premagny nihil aliud scripsisse quam versionem Gallicam nostrarum Epistolaruin, cum adjunctis adnotationibus, quia has solum typis mandavit, non satis famæ illius consuleret; proba-C biliter namque opus istud merito inferius est sexaginta aliis opusculis ejus quæ manuscripta re manserunt. XIII. Auctorem Epistolarum accusat D. de Pre magny quasi infideliter narrarit historiam Elisei et Sunamitidis. Sed quæ paucis verbis refert san clus Clemens optime concordant cum rebus relatis in quarto libro Regum, quamvis res minutissimas non fuerit consectatus. Achilleam philosophus no ater estimavit hanc objectionem: Eliseus accepta vit cubiculuni in domo Sunamitidis: ergo non erat hic propheta extraneus emini relationi cum mulie ribus. Ergo auctor Epistolarum falsam induxit hy pothesim. Ergo honorat sanctum Clementem qui bunc non recipit quasi istarum Epistolarum au etorem. Ut funditus ruat bujusmodi argumentatio satis erit adnotare hospitalitatem quam interdum propheta recepit apud Sunamitidem, non fuisse cohabitatio nem, quam prohibet sanctus Clemens. Enimvero domus Sunamitidis una erat ex his opulentis habitationibus quæ plerumque servis abundant. Ipsa declarat se in medio populi sui quasi principem habitare, et nulla re indigere. In Bila domo, quasi transiens habitat Eliseus cum servo suo. Quare enim sub dio pernoctasset? Quamvis autem domus illa' ampla foret vastaque, constru separatum ab ea". Textus Hebraicus expresse desi gnat separationis murum qui edificatus est. Hoe ignoravit D. de Premagny, ideoque insuperabilem judicavit argumentationem suam. Aliunde non exi git sanctus Clemens ut nulla sit mulier in demo quam habitant homines virgines, præsertim quando Iter faciunt, sed ut fugiant contubernia cum mu lieribus, et ut ipsis non ministrent mulieres. Jam dix cubiculum Elisei apud Sunamitidem fuisse separatum; ibi vero ministerium a mulieribus non recipiebat illi enim sufficiebat servus qui semper comitabatur eum. Nævos quærit invenire criticus philosophus in Epistolis nostris ut auctoritatem earum elevet. Grandis igitur, ipsius judicio, nævus est quod qua ter sanctus Clemens Christianos nominaverit, cum vox ista ter lautum in Novo Testamento reperia tur. Perspicacitatem hujus adnotationis judican dam relinquo cuilibet lectori. Si eui tamen non sufficeret hoc responsum, scire debet hoc vocabu lum adeo commune fuisse hac cetate, ut a genti libus passim adhiberetur, sicut patet ex Actis mar tyrii Sancti Ignatii Antiocheni, et ex Epistola Plinii ad Trajanum imperatorem, de Christianis. XIV. Wetstinus allegaverat auctoritatem sancti stolas sancti Clementis ad virgines, in quibus com Epiphanii qui hæreticis ævi sul opponebat Epi memorantur Elias, David, Samson et onines pro ratiocinatio: «Non solum Epiphanius, sicut Hiero phetae. Ad hoc argumentum reduci potest Wetstini virgines scripsit; sed has specialiter Epistolas dis nymus, Epistolas indicat quas sanctus Clemens ad. sancti Clementis nullibi reperitur. In solis enim tinxit enuntiatione textus qui in cæteris operibus Epistolis ad virgines mentio fit de Elia, Davide, Samsone et omnibus propbetis. > Robur hujus ratiocinii quasi non advertens D. de Premagny, sermonem gyroflectit ad inscitiam exempli Samsonis, quasi pessime sanctus Clemens Samsonem huc induxisset. Sed etsi concederetur domino de Premagny Samsonem non debuisse huc introduci, non miuus invicta esset conclusio Wet stini, qui, ex hac prolatione authenticitatem Epi stolarum nostrarum infert. Ut autem, ex hac etiam parte, debilem esse ad notatorem pateat, dico exempla Samsonis et Da vidis mirifice inservire thesi auctoris Epistolarum. Si namque prudentia prophetarum nos cautos esse monet, quorumdam sanctorum virorum casus va lentior adhuc prædicatio est ut nobismetipais dim damus. Nou solum Samsonem et Davidem appellat sanctus Hieronymus in hac materia, sed etiam Salomonem. Omnes norunt hæc sancti doctoris verba ad Nepotianum: Ne sub eodem tecto man sites, nec in præterita castitate condidas. Nec sanctior David, nec Samsone fortior, nec Salo mone potes esse sapientior. > Luc.vi, 12. Luc. xxn, 39. IV Reg. 1, 13. "Ibid., 10.

col. 373–374page 13 of 52

Præterea, peccaverunt quidem Samson et David; futuro, certum incerto. Ministri Romani aliter seu sed in peccatis non perseveraverunt: ideoque san tus Epiphanius Ebionitas arguit quod eos repudia verint cum cæteris prophetis. Quantum ad verbum laudat quo usus est Wet stiuus citando textum sancti Epiphanii, scire de buisset D. de Premagny hac voce, sæpissime, nihil aliud significari quam commemorationem, nec lau dem ab eo semper indicari. XV, Prudenter siluisset adnotator quæ dicere præsumpsit de privatione matrimonii. Vult enim sanctus Paulus ut a nobis absit scurrilitas quæ ad rem non perlinet". Plerique homines nubere vo lunt, quia cælibatum viribus suis superiorem ju dicant. His dicit Apostolus: Melius est nubere quam ari ". Isti vera reprehensibiles forent si pro plerea virginitatem impugnarent, aut eam om aibus impossibilem pronuntiarent doctrinam quippe e diametro contrariam statuit Christus, do cendo non omnes quidem capere verbum istud, sed quibus datum est, et addendo: Qui potest capere, capiat: quæ verba invitant animas generosas et fortes ad virginitatem, propter regnum coelorum. Eamdem invitationem et doctrinam protulit sanctus Paulus, dicens: Volo omnes vos esse sicut meipsum; sed unusquisque proprium donum habet ex Deo alius quidem sic, alius vero sic 3. Nugatur autem D. de Premagny, insinuando ma trimonium potius expiationis quam felicitatis sta tum esse, ideoque plus mereri qui nubit quam qui a nuptiis se abstinet: quasi qui continentiam re spuunt pœnitentiæ meritum intendissent. Nemo quidem negare potest magnas sollicitu dines conjugibus reservari. Ab his præservare cu piebat Apostolus illos quibus dicebat: Volo autem Dos sine sollicitudine esse "; sed certissimum est mortificationem carnis aut spiritus non esse finem eorum qui conjugium eligunt. Et ptinam multo pauciores essent quibus applicari valerent verba Raphaelis archangeli: Audi me, et ostendam tibi qui sunt quibus prævalere potest dæmonium: hi namque qui confugium ita suscipiunt, ut Deum a se et a sua mente excludant, et suæ libidini ita vacent sicut equus et mulus, quibus non est intellectus: ha bet potestatem dæmonium in eos 38. Si attendisset his monitis adnotator, non tam leviter de hae materia locutus fuisset. Cæterum, qui propter regnum coelorum matri monio valedicunt, nullam similitudinem habent cum bac impura philosophorum lue qui nexus con jugales et, ut verbis Apostoli utar, honorabile con nubium fugiunt, ut liberius ac turpius voluptatibus carnis habenas laxent. Væ talibus qui generis hu mani opprobrium sunt! Sic loquitur D. de Premagny: Ministri refor mati (nuptias contrahendo) prætulerunt præsens "Eplies. v, 4. 17. Isa. LVI, 5. ciunt et agunt, a quibusdam sæculis, et a matri monio abstinent. Priora verba orthodoxa non suit; posteriora historice sunt falsa. Sæpe legendo adnotationes domini de Premagny, suspicio mihi oborta est illum fortasse pertinuisse ad sectam protestantium. Errabam: nullum quippe hujus fa miliæ membrum unquam huic hæresi adhæsit. Tantummodo certior factus sum adnotatorem fuisse, ut jam alibi dictum est, socium consuetum philosophorum sæculi præcedentis qui religionem lacessere gloriabantur. In altera editione versionis Gallicæ nostrarum Epistolarum, D. de Premagny id superaddendum judicavit his quæ in priori editione jam dixerat: Deus non proponit incrementum mercedis pro cælibibus et satis mirum est a sancto Clemente prolatum fuisse hoc paradoxum tempore adeo apostolis vicino, præsertimque sancto Petro prædecessori suo, cujus matrimonium non habetur ut dubium, nec etiam matrimonium horum episcoporum quos volebat sanctus Paulus esse unius uxoris viros. > Textus jam a me adducti satis explodunt ac re futant hanc domini de Premagny assertionem. Nor. exspectavit Novum Testamentum Dominus ut mer cedis incrementum virginibus spontaneis pollicere tur. Dabo eis, inquit per Isaiam, in domo mea, et in muris meis locum, et nomen melius a filiis et fi liabus nomen sempiternum dabo eis, quod non peribit ". Merito igitur concilium Tridentinum ** anathemate percellit eos qui dicunt clericos in sacris ordinibus constitutos, vel regulares castita tem solemniter professos, posse matrimonium con trahere, non obstante lege ecclesiastica, vel voto.> Eadem poena plectit eos qui dicunt non esse me lius ac beatius manere in virginitate aut cælibatu quam jungi matrimonio. > Quantum ad hypothesim domini de Premagny, a quibusdam tantum sæculis continentiam fuisse Ecclesiæ ministris præseriptam, dicam illum se historiæ ecclesiasticæ imperitum præbere qui om nibus monumentis ecclesiasticis contradicit, qua inconcusse evincunt in Ecclesia occidentali conti nemiam perpetua lege præscriptam fuisse clericis in sacris ordinibus constitutis. Jubet sanctus Paulus ut qui ad episcopatum promoventur, si antea fue rint uxorati, sancti et continentes, post consecra tionem suam, permaneant ". XVI. Paucis respondebo cavillationi adnotatoris de verbo dixit, quod reperitur quandoque in Epi stolis sine subjecto. Cum sanctus Clemens assidue sacram Scripturam legisset, probabiliterque in primitivo textu, locutionum ejus usum assumpsit. Si tantisper D. de Premagny Hebraicos aut Sy riacos fontes delibasset, nihil in sacris Scripturis frequentius agnovisset quam subaudiri subjectum, "I Cor. vi, 9. "Matth. xix, 12. * Sess. xxiv, De matrim., can. 9. "I Cor. vit, 7. 27 lbid., 32. Tit. 1, 8. Tob. vi, 16,

col. 375–376page 14 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. rent temporis puncto, hostium internecionem, duas choreas, unam virorum, alteram mulierum, in littore instituunt et Moyse viris præcinente, ejus sorore mulieribus, gratulationem Deo cecine runt". quando ex contextu satis intelligitur, Sæpe, in Bi. guine, insperata victoria potiti essent, eum cerne bliis, verbum dixit bis æquivalet dicitur, dictum est. Poterat ergo scriptor criticus Pythagoricorum somnum non turbare, nec eruditionein prorsus in utilem nobis ostentare. Hanc ego difficultatem ex punxi in versione mea: eamdem poterat de medio tollere ipse Wetstinus. XVII et XVII. Adnotationes quæ sub his duobus numeris includuntur, probant dominum de Prema guy non semper præjudiciis obcæcatum et alluci natum fuisse. Has scribendo lineas, optime de ju stitia et veritate meritus est. Quilibet nihilominus animadvertet ipsum Wetstino semper contradi xisse, sive quando rectam viam sequebatur, sive quando ab ea deflectebat. Optandum certe erat ut his ultimis numeris nihil addidisset D. de Prema gny. Sed altera, de qua jam locutus sum, opusculi ejus editio quasi poenitentem ipsum exhibet optime finiisse quod male coeperat. Duas ergo novas prio ribus suis adnotationibus adjecit, quæ famæ illius plus nocebunt quam proderunt. Prima refertur ad separationem quam sanctus Clemens a Moyse factam fuisse asserit inter viros et mulieres, dum incederent Israelitæ, Ægyptum relinquentes. Secunda spectat nomen maris quod sicco vestigio Alii Israel transierunt. 1° Juxta adnotatorem, sanctus Clemens locutus est de virorum ac mulierum separatione quai Moyses nullatenus memoravit. Probabile ergo judi cat Moysen, virum tam prudentem, consensisse ut promiscue sexcenta millia virorum armatorum procederent cum multo superiori numero mu lierum, puellarum et infantium! Quis unquam talem confusionem admissam fuisse imaginari au debit? Hanc vero considerationem adnotator, quasi puer inexpertus, forsan mente revolvit: Unde didicit sanctus Clemens hanc factam fuisse separationem de qua Scriptura non loquitur? Nulla mihi profecto difficultas esset admittendi sanctum Clementem a traditione Judæorum, hac de circumstantia, fuisse edoctum. Sed nulla nobis est traditionis non scriptæ ne cessitas, quando æquivalentibus verbis hane vi rorum ac mulierum separationem Moyses exprimit. Enimvero sic legitur in capite x Exodi, v. 37 Profecti sunt filii Israel de Ramesse in Socoth, sexcenta fere millia peditum virorum, absque par valis. Hic soli viri, quasi emphatice, designantur. Capite xv expressius innuitur separatio. Canticum enim Moyses cum viris concinit. Deinde egrediun tur mulieres, et ipse vice sua id canticum cum Maria Moysis et Aaronis sorore, recinunt. Philo Judæus, sancto Clementi contaneus, hanc separationem clare exprimit. Postquam enin Ægy ptiorum narravit ruinam, addit: Factum istud ingens et stupendum Hebræi mirati, quod sine san ** Philo De vita Moysis, lib. 1. Ultimam adnotatoris objectationem de mari Suph attingamus. Non dubitat criticus scriptor bujus maris nomen nullibi in Exodo inveniri. Si de Vul gata versione locutus fuisset, verum quidem dixis set; si vero de textu Hebraico aut Syriaco, te mere certe locutus est, præsertim cum esset aca Jemicus vir; nunquam enim sive in Exodo, sivo in locis aliis sacræ Scripturæ, Hebraice aut Syriace, aliis verbis mare Rubrum designatur quam ver bis Im Suph, quæ reddit Vulgata nostra per Mare Rubrum. Quis porro ferat hominem præsumentem loqui de his quæ absolute ignorat? Verbum Suph quater invenitur in textu He braico et Syriaco Exodi. Si recti fuerint calculi mei, vicesies novies hoc verbum Suph eumdem sen sum exprimens invenitur in Veteri Testamento He braico, el plus quam tricesies in Syriaco Novum Testamentum complectente. Santes Pagninus in sua versione Latina litterali semper conservat nomen primitivum, ac vertit: Mare Suph. Existimavil sanctus Hieronymus verbo suph signi ficari rubrum. Græci idem mare Erythracum vocant, quod etiam rubrum sonat. Sed quidam isti mari hoc nomen dalum autumant a rege Erythro qui regna vil in insula hujus maris finitima. Qui uberius hujus vocabuli significationem callere cupiunt, doctissimum adeant Drusium (Comment. in Exod., c. 26). Hæc sunt fere quæ a pluribus annis scripsissem de duabus Epistolis sancti Clementis ad Virgines, nisi partim temporis angustia, partim laboris diffi cultas voluntati meæ obices posuissent. Has Epistolas firmissime credo esse authenticas, quantumvis amarissime feram nondum hucusque repertum fuisse primigenium textum. Si inveniatur tandem, quod instantissimis precibus a Deo postulo, omnibus innotescet verus sancti pontificis sensus, qui per traductorem Syriacum vitiari potuit. Spero tamen traductionis vitia a me non modo adaucta non fuisse, sed valde imminuta. Mira fuit sors scriptorum sancti Clementis. Junio Patricio Anglicano inventa est ejus Epistola ad Corinthios scripta; a Wetstino non minus Ec clesiæ Romanæ infenso inventæ sunt ambæ ejusdem sancti Clementis ad Virgines Epistolæ.. Note Patrici in Epistolam quam invenit vix dissidentem hominem detegunt. Prolegomena Wet stini, duobus locis exceptis in quibus odium suum erga Romanam Ecclesiam exerit, testimonia exhi bent sinceritatis ac veritatis.

col. 377–378page 15 of 52

Non nocebit inventor qui certe monumentum ipse non struxit quod tot ante illum sæculis existe bat, sicut adhuc existit, antiquitatis suæ signa præferens. Imo quo magis suspectæ fidei inven for probabitur, co clarius patebit inimicum dogmatum orthodoxorum, non sponte in eorum favorem tam splendidum protulisse fulcimentum. Nec illud exhibuit sine conviciis in Ecclesiam sibi invisam. Permisit Deus hæc monumenta a viris sedi apo stolicæ hostilibus detegi et publicari, ut a sectariis minus impugnarentur, aut fraus Catholicis non imputaretur. Siluit generaliter hæresis de epistola a Junio Patricio inventa: nullusque, quod sciam, novator bujus authenticitatem aggressus est: vix enim, in hac Epistola, sanctus Pontifex delibaverat veritates hæresi odiosas. Dixi vix delibaverat quia non absolute de bis omnibus tacuerat, ut jam alibi notatum est. Longe aliter se res habuit in episto lis de virginitate tractantibus: Protestantes enim virginitatis osores, quasi unanimi voce contra au thenticitatem earum insurrexerunt. Nec quisquam inde mirari debet: Omnes namque quærunt pla centia; omnes ea audire gestiunt quæ habenas carni laxent, non quæ inducant conscientiæ custo diendæ studium, religionis curam, Christianorum morum pondus. Hæc Wicelius Senior qui optime noverat sectam quæ seduxerat illum ". Certe si qualiscunque epistola, nomine sancti Clementis insignita, reperta fuisset, cujus interpre tatio sensum præbuisset cælibatui infensum, mille buccinatores adlaborassent, inter sectarios, ut eam superextollerent, ejusque authenticitatem asse rerent. Id abunde probat testimonium quod sancto Paphnucio Socrates tam mendaciter imputat, tan quam in ipso concilio Nicæno prolatum, quodque nune tot probationibus falsum demonstratum est. Nec negabo tria concurrisse, non ut pessumda retur, sed ut differretur agnitio authenticitatis no strarum Epistolarum: primo inventorem, secundo adnotatorem, tertio inventionis ætatem. Inventorem, qui apud suos etiam suspecta adino dum fidei erat; adnotatorem, qui nomen habebat inter ultimi sæculi philosophos et in academia Ro thomagensi ut oraculum audiebatur. Inventionis ætatem, quam vocare possemus incredulitatis æram. Hæc nunc prodesse, non nocere debent judicio eruditorum. Adnotator Epistolarum authenticitati non no cet. Quilibet lector æstimare potuit valorem ob jectationum illius, ac penetrare animum hostilem quo novebatur: Non enim cor ejus erat rectum coram Domino", cum esset vesanæ philosophiae labe infectum. Tandem inventionis ætas vix campum liberum relinquebat veræ eruditioni: hujus enim ætatis phi losophia undique sannis ac dicteriis veritates etiam apertissinias audacter persequebatur. Ideo con versum est retrorsum judicium, et justitia longe ste tit et corruit in platea veritas et æquitas non potuit ingredi*. Hodie vero Ecclesia mater longis expleta fasti diis contemptores suos contemptui traditos intue tur. Ipsi jam comedunt fructus viæ suæ et suis con siliis saturantur ". Si quædam adhuc remanent priscæ fraudis sectatores, ultra non proficient: in sipientia enim eorum manifesta erit ". Et nunc, divine Clemens, exsurge, et quasi de tenebris erumpe. Sonet iterum vox tua dulcis quæ prima virginitatis lilia immaculato et intacto splen dore olim adornare gestiebat. Te perflante hortum Ecclesiæ, fluant aromata illius; novi semper ap pareant flores in terra nostra. Hos flores protege, nunquam deficiant; nunquam marcescant. Sacer pontifex, virgo sacerdos, cœlestis rore doctrina pasce clericos; pasce presbyteros; pasce præsules; pasce candidas sponsas Christi, cui cum Patre et Spiritu sancto sit honor et gloria in sæcula sæcu lorum. Amen. Epist. 8 Jun., 1533. Psal. LXXVII, 37. Isa. LIX, 14 Prov. 1, 31. Il Tim. 11, 9.

col. 379–380page 16 of 52

S. CLEMENT:S I ROM. PONT. OPERA GENUINA. (Textum Syriacum ex Gallandio [Vel. Patr., t. I expressimus, adhibitis Typographei Imperialis typis.) Omnibus de salute sua anxiis ac sollicitis in Christo per Deum tibus fratres suos proximosque suos Patrem; veritati divins obedienti ܚܝܝܗܘܢ ܒܡܫܚܐ ܒܝܕ ܐܠܗܐ ܐܒܐ bus in spem vits perennis; diligen ܘܡܫܬܡܥܝܢ ܠܫܪܪܐ ܕܐܠܗܐ ܒܤܒܪܐ ܕܚܝܐ ; in charitate Dei amplectentibus ܕܠܥܠܡ. ܠܪܚܡܝ ܐܚܝܗܘܢ ܘܠܪܚܡܝ soxus utriusque virginibus beatis ac ܩܪܝܒܝܗܘܢ ܒܚܘܒܐ ܕܠܠܗܐ܃ (-) ܠܒܬܘܠܐ in Deo sanctis, qui, propter regnum rum, decreto consilio, sponte. ܛܘܒܢ̈ܐ: ܠܐܝܠܝܢ ܕܝܗܒܝܢ ܢܦܫܗܘܢ ܕܢܛܪܘܢ ,virginitati se manciparunt, salutem ܒܬܘܠܘܬܐ ܡܛܠ ܡܠܟܘܬܐ ܕܫܡܝܐ (Fin. (c ܠܒܬܘܠܐ.

col. 381–382page 17 of 52

Quicunque vir feminave, propter orum, Tere ac sine doloܬܣregnum e ܐܩܝܡܘ ܢܦܫܗܘܢ ܕܢܛܪܘܢ ܒܬܘܠܘܬܐ ܡܛܠ constituit, in omnibus regno euli ܡܠܟܘܬܐ ܕܫܡܝܐ ܡܬܒܥܐ ܠܗ ܠܟܠܢܫ intemeratæ virginitati se devovere rum coaptare seipsum tenetur possessio namque hujus regni neç ,eloquentia, nec fama, nec claritate ܒܟܠܡܕܡ. ܠܐ ܗܘܐܓܪ ܒܡܠܬܐ ܐܘ ܒܫܡܐ neo sonere, nec reausta forma con ܐܘ ܒܐܣܟܝܡܐ ܘܒܓܢܣܐ: ܐܘ ܒܫܘܦܪܐ ܐܘ turna exspectatione; sed virtute I” ܒܚܝܠܐ: ܐܘ ܒܙܒܢܐ ܣܓܝܐܐ ܡܬܕܪܟܐ ܡܠܟܘܬܐ quiritur. non fortitudine, non diu dei rapitur ab illo qui fidem suam operibus probat. Opera enim ejus delem, ac ditatum fide magna, fide quu manant ex ide de ipso testan ܐܢܫ ܢܚܘܐ ܥܒܕܝܗ ܕܗܝܡܢܘܬܐ. ܐܚܢܐܓܪ tur ipsum esso verejustum, vere i ܕܙܕܝܩܐ ܗܘ ܒܫܪܪܐ ܥܒܕܘܗܝ ܡܣܗܕܝܢ perfoota, ide qum Deum apprehen ܗܝܡܢܘܬܗ ܕܡܗܝܡܢܐ ܗܘ ܕܫܪܪܐ. (") ܗܝܡ " dit, ide quw operibus splendescit ܕܪܒܐ. ܗܝܡܢܘܬܐܕܡܫܡܠܝܐ. ܗܝܡ ܕܒܐܠܗܐ. .riioetur ܗܝܡ ܕܡܢܗܪܐ ܡܒܕܐ ܛܒܐ ܕܢܫܬܒܚ ܐܒܐ ut Pater omnium per Christum glo Qui vere virgines sunt, propter Deum, sive inter viros, sive inter deserant. Circumda eas gutturi tuo, mines, auris prwbent hwc sugge. ܙܝܬܝܗܘܢ ܒܬܟ̈ܠܐ ܘܒܬܘܠܬܐ ܡܛܠ ܠܠܗܐ. reni: Miaericordia et veritas te wo ܫܡܥܝܢ ܠܗܘ ܕܐܡܪ. ܙܕܝܩܘܬܐ ܘܗܚܡ ܠܐ ܗܘinvmis gratiam et diaeiplin: ܢܚܣܪܘܢ ܠܟ.ܩܛܘܪ ܐܢܘܢ ܒܨܘܪܟ. ܘܬܫܟܚ mam coram Doo et hominibusܘܪ ܪܚܡܐ ܠܢܦܫܟ. ܘܗܘܝܬ ܡܬܪܥܐ ܐܢܬ mdms, procedit et croscit aqua ܛܒܬܐ ܩܪܡ ܐܠܗܐ ܘܩܕܡ ܒܢܝܢܫܐ. perfectam -diem ". Omnis nam ܐܘ ܐܘܪ̈ܚܬܗܘܢ ܗܟܝܠ ܕܙܕܝܩܐ. ܐܚܟ ܢܘܗܪܐ Justorum autem semita, quasi lux que creatura vere illuminatur splen , dore quo refulgent eorum opera ܡܢܗܢ̈ܢ. ܘܐܙܠ ܢܘܗܪܗܝܢ ܥܕܡܐ ܕܬܩܢ dum his vivunt, quia vere sunt lux - ܝܘܡܐ. ܙܠܝܩܐܓܪ ܕܢܝܘܗܪܗܘܢ ܡܢܗܪܝܢ mundi quæ orta est sedentibus in tenebris, ut isti surgerent et trans irent a tenebris ad lucem bonorum ܛܒܐ ܐܝܟ ܕܐܝܬܝܢ ܒܫܪܪܐ ܢܘܗܪܗ "Maximi erat momenti primis Ecclesiæ temporibus, inculcare bonorum operum necessitatem, ne fideles otio torpentes, sola fide quam sibi nxissent, ad coelestem patriam pervenire posse existimarent. Hio confodiuntur omnium sæculorum hæretici qui, ut sectarios allicerent, suæque perversæ doctrina devinci rent, unice sterili fidei salutem annexuri erant. Prov. III, 3. "Prov. IV, 18. (Fin. (a ܕܗܝܡܝܢܘܬܐ. (id. (b ܗܝܡܢܘܬܐ. id. e ܕܐܝܬܗܘܢ.

col. 383–384page 18 of 52

8. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. sicque adimplentur Christi verba operum ex timore Dei prulnentium ܕܥܠܡܐ. (a)ܢܢܗܪ ܠܐܝܠܝܢܕܬܒܝܢܒܚܫܘܟܐ ܚVideant opera vestra bona, st glori ܕܢܩܘܡܘܢ ܘܢܫܢܘܢ ܡܢ ܚܫܘܟܐ ܒܝܕ ܢܘܗܪܐ ܘfcmt Patrem vestrum qui in cri ܕܥܒܕܐ ܛܒܐ ܕܕܚܠܬ ܐܠܗܐ. ܐܝܟ ܕܢܚܙܘܢ est. Igitur in omni verbo et ope re perfectus sit homo Dei necesse ut ab illo omnia honeste et secundum illius in justitia peragantur, utri rum Dei decet. stetin conrersatione ornatas, ita ܕܠܒܪܢܫܐ ܓܪܕܐܠܗܐ ܡܬܡܐ ܠܗ ܒܟܠܗܝܢ ordinem fane ", et omnes actus ܡܠܘܗܝ () ܘܒܥܒܕܘ ܢܗܘܐ ܓܡܝܪ. ܘܢܗܘܐ Hoc modo utriusque sexus virgines virtutum exempla præbebunt. Et credentihus et credituris mirinca ܠܡܗܝܡܢ̈ܐ.ܘܠܐܝܠܝܢ ܕܥܬܝܕܝܢܠܡܞܡܢܘ. , vero, solum nomen, si desint opera ܫܡܐܓܪ ܟܠܚܝܘܕ ܕܠܐ ܥܒܕܐ ܠܐ ܡܥܠ ,in regnum ewlorum non introdneit܂ ܠܡܠܟܘܬܐ ܕܫܡܝܐ. ܐܢ ܐܢܫܓܕ ܢܚܗܘܐ cum solus ille salvari queat qui vere idelis fuerit, nullatenus autem qui ܂ ܡܞܝܡܢܐ ܒܫܪܪܐ.ܗܘܝܘ ܡܫܟܚܠܡܐܚܐ. nomine tantum fidelis vocatur, quemque opera infidelem arguunt. Itaque nemo vos seducat inanibus virginitatis nomen gestent, non pro bus plena, splendentia et virginitati verbis '”: etenim, quod virautmulier ܠܐ ܡܫܟܚ. ܠܐ ܗܟܝܠ ܐܢܫ ܢܛܥܝܟܘܢ ܒܟ̈ܠܐ pterea eorum salus in tuto ease p0ܣܪܝܟ̈ܬܐܕܛܥܝܘܬܐ.ܕܐܢܫܓܪ ܢܬܩܪܐܒܬܘܠܐ test, si non exhibeant opera fruoti ܐ: ܒܬܘܬܐ ܘܥܒܕܐ ܕܡܝܬܪܝܢ ܘܝܐܝܢ consentanea: fatuam quippe Domi. ܘܙܕܩܝܢ ܠ ܠܒܬܘܠܘܬܐ ܠܝܬ ܠܗ nus talem virginitatem in Evangelio ܠܡܐܚܐ ܠܐ ܡܫܟܚ. ܡܪܢ ܓܪ ܠܒܬܘܠܘܬܐ iuce, ioris remanet, regno colorum" ܐܝܕܐ ܕܗܟܢܐ ܐܝܬܝܞ: ܣܟܠܬܐ ܩܪܐ. ܐܚܟ extranea, Saudio sponsi aliena, et ܕܐܡܪ ܒܐܘܢܓܠܝܘܢ. ܗܝ ܕܡܛܠ ܕܠܝܬ ܗܘܐ talibus enim scriptum est: Habet ܠܗ ܠܐ ܡܫܚܐ ܘܠܐ ܢܗܪܐ: ܦܫܬ ܠܞ ܠܒܪ nuncupat, quæ cum oleo careat et inter inimicos sponsi computata. De tes speciem quidem pietatis, virtutem * Matth. v, 16. "I Cor. xiv, 40. "Ephes. v, 6. )Fr. (u ܕܢܗܪ .id ܘܒܥܒܕܘܗܝ.

col. 385–386page 19 of 52

autem tus nbnegantes '; existimant ܬ ܚܕܘܬܗ ܕܚܬܢܐ. ܘܥܡ ܣܐܢܘܗܝ ܕܚܬܢܐ ,a) ipsos seducentes) ܐܬܚܫܒܬ: ܐܝܠܝܢ ܓܪ ܕܗܟܢܐ ܐܝܬܝܗܘܢ se aliquid esse cum nihil sint, se Opus autem suum probet unusquis ܕque ",. et semetipsum, qualis sit sibi arrogat qui virginitate et san tis operibus bonis destituta. Unaque ܟܦܪܝܢ ܒܗ. ܣܒܪܝܢ noverit: gloriam quippe indebitam ܟܠܚܘܕ. ܒܚܝܠܐ ܓܪ ܟܦܪܝܢ ܒܗ. etitate tumel quarum ahnegat virtu ܓܪ ܒܢܦܫܗܘܢ ܕܡܕܡ ܐܝܬܝܗܘܢ. ܟܕ.ܠܐ tem: siquidem eo ipso hujusmodi ܐܝܬܝܗܘܢ. ܘܛܠܝܢ. ܟܠ ܐܢܫ ܕܝܢ ܢܗܘܐ ܒܩܐ .virginitas uwdata est, quod sit eun ܥܒܕܘܗܝ ܘܢܗܘܐ ܝܕܥ ܢܦܫܗ: ܕܦܘܠܚܢܐ que eniw arbor de fructu auo cogno 8 ܤܪܝܩܐ ܦܠܚ ܟܠ ܒܪܐܢܫܐ ܐܝܢܐ ܕܡܘܕܐ citur ". Intellige qum dico: dabitܒܒܬܘܠܘܬܐ ܘܩܪܝܫܘܬܐ: ܘܒܚܝܠܞ ܟܦܪ. .actus 'r ܒܬܘܠܘܬܐܓܪ ܐܝܕܐ ܕܗܟܢܐ ܗܝ: ܛܡܐܐ astitatem servaturum sess profes, ܘܡܣܠܝܢ ܗܝ ܡܢ ܟܠ ܥܒܕܐ ܛܒܐ. ܟܠ sus esl, omni debet prwcingi virtute ܐܝܠܢܐ ܓܪ ܕܐܝܬ ܃ ܡܢ ܦܐܪ̈ܘܗܝ ܡܬܝܕܥ. enim tibi Dominus in omnibus intel Et vero, quisquis coram Domino Dei sancta; et sı vero pietatis intui tu, cum timore carnem suam cruci scite et multiplicamini; simulque ixerir, verbum istud abdicnt: Cre ܣܘܟܠܐ. ܟܠ ܒܪܢܫܐܓܪ ܐܝܢܐ ܕܡܫܬܘܕܐ ,mundi hujus spiritum, oogitaliones ܩܕܡ ܐܠܗܐ ܕܢܿܛܪ ܩܕܝܫܘܬܐ. ܡܬܡܐ ܠܗ desideria, oblectamenta, vini largio ܕܢܬܚܙܩ ܒܟܠܗ ܚܝܠܐ ܩܕܝܫܐ ܕܐܠܗܐ. ܘܐܢ oessitudinem fugiens, insidiis, nexi ܕܚܠܬ ܐܠܗܐ ܐܫܬܐܠ ܡܢ ܗܝ ܡܠܬܐ ܕܐܡܪ. encitar. Sic ettu, dum in terra pe ܕܦܪܘ ܘܣܓܘ. ܘܡܢ ܟܠܞ ܨܒܬܗ ܘܪܢܝܗ res haustus, amorem et otiositatem sæculi ejusque commercium ac ne bus ac impedimentis ejus alienus regrinus es, 'ola tua sursum lotus. ܘܪܓܬܗ ܘܛܥܝܘܬܗ ܕܥܠܡܐ ܗܢܐ. ܘܡܢ emitte, et pro colesti patria indesi ܟܘܣܝܡܘ. nenter operare. © U Time, B. " Gal. 1, Lue, v, 4. " 1 Tim. u, 1. s Gen. 1, 28. )x. (a |ܬܚܫܒܬ.

col. 387–388page 20 of 52

8. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. Qui enim his anhelat sublimibus excellentibusque sedibus, mundo divinam, sanctorum angelorum moritur seque ah eo segregat, ut ܟܛܠܗܢܐ ܐܣܬܪܩ ܘܐܬܦܪܩ ܡܢ ܟܠܗ ܥܠܡܐ. procul, vitam ducat owlostem so ܕܢܐܙܠ ܢܼܐܚܐ ܚܝܐ ܐܠܗܝܐ ܘܫܡܝܢܐ. ܐܝܟ insar, in conscientia pure sanctaqus ܟܠܐܟ̈ܐ ܩܕܝܫܐ. ܒܦܘܠܚܢܐ ܕܟܝܐ ܘܩܕܝܫܐ. ee in virtute Spiritus sancti, Deo ܘܒܩܕܝܫܘܬܐ ܕܪܘܚܐܕܐܠܗܐ. ܕܢܫܡܠܐܠܗܐ .um, serriens per Iosum Christum ܐܚܝܕܠܒܝܕ ܝܫܘܥ ܡܫܝܚܐ ܡܛܠ ܡܠܟܘܬܐ Idciroo conoupisoantias oarnis a ܕܫܡܝܐ. ܡܛܠ ܗܢܐ ܐܬܦܪܩ omnipotenti, propter regnum cœlo se removet, nec solum his valedicit et paratam et conservatam in coelis", n , verbis: Crescita ot nultiplicamini ܪܓܬܗ ܕܦܓܪܐ. ܘܠܐ ܗܘܐ ܒܠܚܘܕ ܡ ܗܕܐ sed supirat in spom riim mternw ܕܦܪܘ ܘܣܓܘ ܐܫܬܐܠ. ܐܠܐ ܪܓ ܠܣܒܚܪܐ quam promisit qui non montitur ܕܟܠܝܟ ܘܡܬܕ ܘܣܝܡ ܒܫܡܝܐ. ܠܐܠܗܐ ܗܘ " Deus ܕܐܫܬܘܕܝ ܒܦܘܡܐ ܘܠܐ ܡܕܓܠ. ܕܡܝܲܬܪ Hinc cujuscunque sexus virgini hus asseritur nomen mullo clarius. ܗܘ ܡܢ ܒܢ̈ܝܐ ܘܡܢ ܒܝ̈ܬܐ. ܘܢܬܠ ܠܒܬܘܠܐ quam honor ex iliis et iliahus pro ܘܠܒܬܘܠܬܐ ܐܬܪܐ ܡܫܡܗܐ ܒܒܝܬܗ ܡܢ mor habitationrs loeus; nos ipsis ܕܐܠܗܐ. ܕܡܝܲܬܪ cedens, eisque promittitur subli ctitate eximii, et quorum torus fuit habitabunt, non tantum electis om ioet sanܐ comparandi suntoonjuges ܘܡܝܬܪ ܡܨ ܗܢܘܢ ܕܐܙܕܘܓܘ ܒܩܕܝܫܘܬܐ ܘimmaculatus. Locus enim in qu ܘܠܐ ܐܬܛܡܐܝܘ ܡܫܟܒܝܗܘܢ. ܢܬܠ ܠܗܘܢ nibus commune regnum celorum ܓܪ ܐܠܗܐ ܠܒܬܘܠܐ ܘܠܒܬܘܠܬܐ ܟܲܠܟܘܬܐ est, sod pars ipsorum onm sanotis ܕܫܡܝܐ ܐܝܟ ܡܠܐܟ̈ܐ ܩܪܝܫܐ. ܒܝܕ ܡܘܕܝܢܘܬܐ angelis est, ut nobilius et excellen tius quod elegerunt vitæ genus re muneretur ". Virginitatem amplecti meditaris, frater! Num vero satis expendisti quantum laboris ac molestis secum ܕܝܼܬ (a) ܒܡܐ ܥܡܐ ܘܠܼܿܐܘܬܐ ܐܝܬ ܒܗ inducat rirginitas ' Jugiter ceram ܒܒܬܘܠܘܬܐ ܕܫܪܪܐ. ܗܝ ܕܐܡܝܢܐܝܬ ܩܝܡܐ .ab ejus remorenda est prosentia ܒܟܠ ܥܕܢ ܩܕܡ ܐܠܗܐ ܘܠܐ ܡܫܢܝܐ ܘܝܕܦܐ Deo ambulare debet, nec unquam "I Petr. 1, 4. Tit. 1, 2. "Nemo non videt hic virginibus applicari a sancto Clemente textum lnaie (cap. Lvi, B(. Eamdenü, sequentibus swculis, applicationem ejusdem loi fecerunt nuulti doctores. )Fr. (a ܟܡܐ.

col. 389–390page 21 of 52

" sancta corpore et spiritu ܘܒܪܘܚܐ. ܐܪܐ ܝܕܥܬ ܐܝܕܐ ܬܫܒܘ ܪܒܬܐ ܐܝܬ oporteat virginitas, et huie nihilo ܠܒܬܘܠܘܬܐ. ܘܟܛܠܗܢܐ ܥܒܕܬ ܗܕܐ. ܐܪܐ Sollicita sit necesse est qua Domini sunt, quomodo placeat Deo, ut sit An probe calles quantum splendens sit minus te devoves? Notane tibi ar perspecta via est quam tenere cu pis? Quw proscrihat sancta virgini ܠܡܥܒܕ. ܐܪܐ ܝܕܥܬ ܦܘܠܚܝܢܞ ܪܘܪܒܝܐ tam fortis ac peritus, ut in agone as an tu probe nosti? Tune alhleta ܕܒܬܘܠܘܬܐ ܩܕܝܫܬܐ. ܐܪܐ ܐܝܟܓܒܪܐ , conspici raleas legitime cerlans ܕܝܕܬܬ ܕܢܡܘܤܐܝܬ ܬܚܝܘܬ ܠܐܓܘܢܐ ܗܢܐ. ,a Spiritus sancti virtuto coroboratus ܘܬܬܟܲܬܫ ܕܒܚܝܠܐ ܕܪܘܚܐ ܩܕܓܒܝܬ ܠܟ et hanc palestram ingressus, glorías oronam sis adepturus? Num qua. ܘܕܐ ܃ ܕܬܬܟܲܠ ܒܟܠܝܠܐ ܕܢܚܘܗܪܐ. ܘܢܟܚ a te sors beatur in calesti Jerusalem ܟܝܘܢܟ * ܒܐܘܪܝܫܠܡ ܥܠܝܬܐ. ܐܢܗܘ maneat, perpendisti? Igitur si viam et finem hujus vo (a) ; cationis peroptas, debella corpus ܙܟܝ ܠܚܫܘܗܝ ܕܒܤܪܐ. ܙܟܝ ܠܠܠܡܐ ܒܪܘܚܐ mundam Spiritu Dei; iuxas et ca ܕܐܠܗܐ. ܙܟܝ ܠܗܠܝܢ ܣܪܝܟ̈ܬܐ ܕܙܒܢܐ appetitus carnales doma; vince ducas, foedas et flaccidas contemne hujus sæculi vanitates. Victor dra victor Satana, remaneas in Christo Jesu, tuam, et sequere illum qui te abluit ,c onis, vicorleonis, vietorserpentis ܠܬܢܝܢܐ. ܙܟܝ ܠܐܪܝܐ. ܙܟܝ ܠܚܘܝܐ. ܙܟܝ uu, ejus doctrina divinaque eu ܠܤܛܢܐ ܒܝܕ ܝܫܘܥ ܡܫܝܚܐ ܕܡܚܝܠ ܠܟ charistia confortatus, Tolle eracem ܒܝܪܫܡܐ ܕܡܠܘܗܝ ܘܐܘܟܪܣܛܝܐܕܐܠܗܘܬܐ. .isnm Christum Dominum tuum ܤܒܨܠܒܝܘܙܠ ܒܬܪ ܗܘ ܕܡܕܟܐ ܠܟܝܫܘ. Recte ac secure certaminis cursum - ܡܫܝܚܐ ܡܪܟ. ܐܬܟܲܬܫ ܠܡܪܗܛ ܬܪܝܨܐܬ diar:perans:adreatum Domini ܘܬܟܝܠܐܬ ܠܐ ܒܕܚܠܬ. ܐܠܐ ܒܠܒܝܒܘܬܐ. ܟܕ nostri Jesu Christi ut assoquaris ܬܟܝܠ ܐܢܬ ܥܠ ܤܒܪܐ ܕܡܪܟ. ܕܬܕܪܟ ܟܠܝܠܐ christo Jesu”. Qui enim verbis, ܕܙܟܘܬܐ ܕܩܪܝܬܟ ܕܠܠ. ܒܝܕ ܝܫܘܥ ܡܫܝܚܐ. sdoi fuerit enutritus, quippe im ܟܠ ܐܝܢܐܓܪ ܕܪܕܐ ܟܕ ܡܫܡܠܝ ܒܗܝܡ: ܘܠܐ serit, virginitatis coronam certis ܕܚܠ: ܫܪܝܪܐܝܬ ܫܩܠ ܟܠܝܠܐ ܕܒܬܘܠܘܬܐ. consumma, non timens, sed fidu cialiter bravium supernæ vocationis tuæ in perterritus in hoc stadio perman sime repositam habet: grandi nempe operi, grandis reservatur merces. An scrutatus et assecutus hat, quamque sublimi eximioque encomio virginitas extolli valeat? es quantam gloriam sanctitas adre ܩܕܝܫܘܬܐ. ܐܪܐ ܡܣܬܟܠ ܐܢܬ ܕܟܡܐ ܪܒܐ I Cor. vit, 32-34. * Phil. 111, 14. (Fin.. (a ܟܝܘܢܝ.

col. 391–392page 22 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. Filium Dei Dominum nostrum suo gremio contulit, et corpus Jesum Christam sancta virginitas ܝܫܘܥ ܡܫܝܚܐ ܒܪܗ ܕܐܠܗܐ. ܘܦܓܪܐ ܕܫܩܠ quod induit Dominus noster quod ܡܪܢ ܘܥܒܕ ܒܗ ܐܓܘܢܐ ܡܠܡܐ ܗܢܐ. ܡܢ que in hoc mundo doloribus et ܒܬܘܠܬܐ ܩܕܝܫܬܐ ܠܒܫܗ. ܡܢ ܗܕܐ ܗܟܝܠ psit virginitate. Hinc saltem menli ܐܣܬܟܠܪܒܘܬܗܘܫܒܝܚܘܬܗ (ܘ) ܕܒܬܘܠܶܬܐ. ærumnis destinavit ex sacra assum tuæ pateat quanta sit virginitatis excellentia - dignitasque. Visne talem esse decebat Domini nostri christianus esse? Omnin Christi ve” ܒܡܫܝܚܐ ܒܡܠ ܡܕܡ. ܝܘܚܢܢ ܐܢܙܓܕܐ ܗܘ stigia seotare. Angelus fuit Joannes ܕܐܬܐ ܩܕܡ ܡܪܢ: ܗܘ ܕܠܐ ܗܘܐ ܕܪܒ ܡܢܗ procursorem, quo major non fait ܒܝܠܝܕܝܢܫܐ. ܟܲܠܐܟܗ ܩܕܝܫܐ ܕܡܪܢ Sanctus ܆ inter natos mulierum ܗܘܐ. ܐܬܕܡܐ ܗܒܝܠ ܒܐܝܙܓܕܗ ܕܡܪܢ ium ergo Domini smulare el eum ܘܪܚܡܗ ܗܘܝ ܒܟܠܡܕܡ. ܝܘܚܢܢ ܬܘܒ ܗܘ ille Domini angelus virgo fuit. Naa præ omnibus dilige. Sanctus quoque erat alter ille Ioannes qui recubuit supér pettus ܠܗ ܛܒ. ܐܦ ܗܘ ܩܕܝܫܐ ܗܘܐ. ܠܐ ܗܘܐܓܪ Domini: non enim sine causa illum est. Eamdem viam amplexati sunt ܬܘܒ ܘܒܪܢܒܐ: ܘܛܝܡܬܐܘܣ ܥܡ ܫܪܟܐ rite ", quique hujusmodi sancti ܕܚܝܐ. ܗܠܝܢܓܪ ܟܠܗܘܢ ܩܕܝܫܘܬܐ ܪܚܡܘ Dominus sua prædilectione dignatus et Paulus, et Barnabas, et Timo theus, quorum nomina sunt in libro tati cum toto animi affectu adha rentes, idemque certamen certantes, cursum suum consummarunt sine macula, sicut imitatores Christi, et .Dei viventis: ܘܐܝܟ ܒܢܝܐ ܕܠܠܗܐ ܚܝܐ܀ ܒܪܡ ܕܝܢ ܐܦ ܐܠܝܐ Scriptura sane idem nos docet de, ܘܐܠܝܫܥ ܘܤܓܐܐ ܐܚܪ̈ܢܐ ܩܕܝܫܐ. ܡܫܟܚܝܢܢ Elia, Eliseo, multisque aliis sanetis, quorum conversatio sancta fuit et immaculata. Hos itaque si mmulari ܠܗܠܝܢܡܝܬܕܬܬܕܡܐܐܬܕܡܐܒܗܘܢܚܝܠܬܢܐܝܬ. um est enim: Memmtote prrpoai, ܐܡܪܓܪ ܕܠܩܫܝܫܐ ܕܒܟܘܢ ܝܟܪܘ. ܘܟܕ ܚܙܝܢ torum realrorum, quorum inlumtes. ܐܢܬܘܢ ܕܘܒܪ̈ܝܗܘܢ ܘܗܘܦܟܢ̈ܝܗܘܢ. ܐܬܕܡܘ peroptas, fortiter æmulare. Scri ptum præposi → Luc.:., 28. s- Phil. r,3. faec verba dulcia erant et in ore et suh calamo saneti Clementis, qui, in hac Epistola sancti Pauli expresse inter electos nominatur. Seipsum vero sanctus pontifex præ mode slia nominare non debuit. Cum Clemente, ait Apostolus, et cæteris adjutoribus meis quorum nomina sunt in libro vila O prophetia beatitudinis, ore apostolico prolatal Utinam involvas homonymum exsulem sorti beatae patroni anbelantem! (Fr. (a ܕܒܬܘܠܘܬܐ.

col. 393–394page 23 of 52

xitum conrradionis, inuitanisui ܒܗܝܡܢܘܬܗܘܢ. ܘܬܘܒ ܐܡܪ. ܐܬܕܡܘ ܒܝ dem ܐܚܝ: ܐܝܟܕܐܢܐ ܒܡܫܝܚܐ ܀ fidem". Et alibi dictum est: Imita tores mei estote, fratres, sicut et ego Christi". Qui autem Christi consimiles esse nibus referre debent; si enim Christum induerunt, similitudinem areetant, imazinem Christi in om ܚܝܠܬܢܐܝܬܡܬܕܡܝܢܒܗ.ܐܝܠܝܢܓܪܕܠܡܫܝܚܐ eonversandi: in verbis, in actibus, ejus emngers debuerunt et in ܒܟܠܗ ܥܘܡܪܗܘܢ. ܘܒܟܠܗܘܢ ܗܘܦܟܝܗܘܢ. mente, et in omni modo vivendi et " ܘܒܡܬܐ ܘܒܥܒܕܐ ܘܒܡܣܝܒܪܢܘܬܐ. ,in patientia, in virtute, in castitate ܘܒܚܝܠܬܢܘܬܐ ܘܒܝܕܥܬܐܘܒܢܟܦܘܬܐ corde puro, in ile, in spe, in chs ܘܒܢܓܝܪܘܬ ܪܘܚܐ ܘܟܠܒܐ ܫܦܝܐ. ܘܒܗܝܡ rilate Dei perfeota el plera. Vir et ܘܒܤܒܪܐ ܘܒܚܘܒܐܡܫܡܠܝܐ ܘܓܡܝܪܐ ܕܠܘܬ in scientia, in longanimitate, in mulier virginitatem professi, qui et Christum et eos qui Christi sunt in possent. Debet namque virgo omnibus imitari nollent, salvari non ܢܗܘܘܢ ܒܟܠܡܕܡ ܐܝܟ ܡܫܝܚܐ܃ ܘܐܝܟ ܐܝܠܝܢ qnmlibet sancta esse corpore et ܕܕܡܫܝܚܐ ܐܢܘܢ: ܠܐ ܡܫܟܚܝܢ ܠܡܐܚܐ. ܟܠ spiritu, in obsequio Domini sui ܒܬܘܠܐܓܪ ܘܒܬܘܠܬܐ. ܕܒܐܠܗܐ ܩܕܝܫܐ ܗܝ ,abiens, sel ipsi, per Spiritum Dei ܒܦܓܪܗ ܘܒܪܘܚܗ ܘܐܡܝܢܐܒܦܘܠܚܢܐ ܕܡܪܗ ,in castitate et sanctitate serviens ܘܠܕܘܟܐ ܠܐ ܡܫܢܝܐ ܡܢܗ. ܐܠܐ ܡܫܡܫܐ permanens, ab illo retrorsum non sollicita ut ei placeat in omnibus, ambulans coram eo munda et inu ܒܟܼܠܙܒܢ ܒܕܟܝܘܬܐ ܘܒܩܕܝܫܘܬܐ ܒܪܘܚܐ maculata. Qui talis est, a Domiuq ܕܐܠܗܐ. ܕܐܝܟܢܐ ܬܫܦܪܝ ܠܡܪܗ ܕܟܝܐܝܬ non recedit, sed spiritu cum Domino suo manet, adimplens qnod seri ptum est: Saneti estote, quia ego ܒܟܠܡܕܡ. ܐܝܕܐ ܕܗܟܢܐ ܗܝ ܠܐ ܥܢܕܐ ܡܢ sanctus sum, dicit Dominus. agnoscatur hae,de sola ratione quod ܩܕܝܫܐ. ܗܘܐ ܠܗ ܩܕܝܫܐ. ܐܠܐ ܒܟܠܡܕܡ Absit a nobis ut sanctus quilibet "Hebr. XIII, 7. 67 I Cor. 1v, 16. Profecto sanctus Clemens non exigit a virginibus omnimodam Christi perfectionem; sel hic indirecte arguit fucatam Vestalium virtutem, aut fictam castitatem harum virginum quas accusat Apostolus, dicens: Habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt .44,Tim. v, 12). " Levit. x1 1ܢ

col. 395–396page 24 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. sanctus sit necesse est corpore et sanctus nominetur: reipsa, namque ܢܗܘܐ ܩܕܝܫܐ ܒܦܓܪܗ ܘܒܪܘܚܗ. ܘܚܕܐ mente. Hine cujusvis sexus virgo ܒܟܠܙܒܢ ܐܝܢܐ ܕܒܬܘܠܐ ܗܘ܃ ܘܒܬܘܠܬܐ suam felicitatem querat in simili ܒܐܠܗܐ ܘܒܡܫܝܚܗ ܡܬܕܡܝܢ ܘܡܡܪ̈ܝܢܐ tudine et imitatione Dei et Christi talis nempe appetitus hos non mo ejus. Qui se tales exhibent, non ܐܢܘܢ ܕܗܠܝܢ. ܒܐܝܠܝܢܓܪ ܕܗܟܢܐ ܐܝܬܝܗܘܢ. insequantur qus caro appetit ܬܪܥܝܬܐ ܕܒܣܪܐ ܠܝܬ ܒܗܘܢ. ܒܐܝܠܝܢ vel qui vere proposito suo ideles ܕܫܪܝܪܐܝܬ ܡܗܝܡ ܐܢܘܢ. ܘܪܘܚܗ ܕܡܫܝܚܐ sunt, el in quibus Spiritus Christi ܥܪܐ ܒܗܘܢ. ܠܐ ܡܫܟܚܐ ܕܬܗܘܐ ܒܗܘܢ ;repelunt a se, et immunditiam " ܬܪܥܝܬܐ ܕܒܣܪܐ.ܕܐܝܬܝܗ. ܙܢܝܘܬܐ.ܛܡܐܘܬܐ. impudicitiam, lüxuriam, idolorum ܛܢܦܘܬܐ.ܕܚܠܬ ܦܬܟܪ̈ܐ. ܚܪܫܘܬܐ. habitat. Carnis concupiscentias isti servitutem, veneficia,.inimicitias, oaleationes, iras, rixas, disensio ܒܠܕܒܒܘܬܐ ܛܢܢܐ. ܚܪܝܢܐ. ܚܡܢܬܐ. ܡܨܘܬܐ. ܡܠܕܒܒܘܬܐ.ܛܢܢܐ. ܚܪܝܢܐ.ܚܡܢܬܐ. ,ne, seotas, invidias, ebrietates ܦܠܓܘܬܐ. ܚܣܡܐ. ܪܘܝܘܬܐ. ܙܡܪܐ. ܫܥܬܐ. comessationes ",scurrilitatem, stul tiloquium ', eontuuelias, animosi amaritudinem, indignationem, cla verba nimia et vana, dentium stri perfidiam, negligentiam, murmura ,"' tales, detractiones, susurrationes ܠܘܚܫܬܐ. ܡܪܬܐ. ܪܘܓܙܐ. ܩܠܬܐ. ܓܘܕܦܐ. ,morem, blasphemiam '",jactantiam ܦܟܢܘܬܐ. ܒܝܫܘܬܐ. ܡܫܟܚܘܬܐ ܒܝܫܬܐ. maritiam, malorum inventionem ܕܓܠܘܬܐ. ܡܡܠܠܐ ܣܓܝܐ. ܡܠܠܐ ܒܛܠܬܐ. pra & dorem, criminationem, percussio ܠܘܚܡܐ. ܚܘܪܩ ܫܢ̈ܐ. ܡܚܛܝܢܘܬܐ.ܫܚܩܐ , nem, oonricium, fraudulentiam ܩܘܠܝܐ. ܢܘܩܦܐ ܨܘܠܝܐ. ܪܦܝܘܬ. ܪܡܘܬܐ. , tionem, arrogantiam, superliam ܫܘܩܠܐ ܫܘܒܗܪܐ ܢܦܝܚܘܬܐ.ܓܢܣܐ.ܫܘܦܪܐ. ;tumorem de genere, forma, looo ܐܬܪܐ.ܥܘܬܪܐ.ܕܪܥܐܕܒܣܪܐ.ܚܪܚܘܬ.ܣܟܠܘܬ. , tem, pertinaciam in suo sensu ܪܚܡܬ. ܙܟܘܬܐ. ܣܐܢܬܐ. ܐܟܬܐ. ܩܢܐܬܐ.ܢܟ̣ܠܐ. ,odium, inimicitiam, omulationem ܦܘܪܥܢ̈ܐ ܕܒܝܫܬܐ. ܐܣܘܛܘܬܐ. ܝܥܢܘܬܐ. , prodigentiam, gulam, avaritiam ܥܠܘܒܘܬܐ ܗܝ ܕܐܝܬܝܗ ܕܚܠܬ ܦܬܟܪ̈ܐ. D que est idolorum servitus ri, et ra ܪܚܡܬ ܟܤܦܐ ܗܝ ܕܐܝܬܝܗ ܥܩܪܐ ܕܟܠܗܝܢ pidinem, ranam gloriam, prima ܒܝܫܬܐ. ܪܚܡܬ ܨܒܬܐ. ܬܫܒܘ ܣܪܝܩܬܐ. opibus, fortitudine; dolum, vanita invidiam, malorum retributionem, dix omhium malorum ", ornatus tus amhitum, audaciam, elationem, mortis congenerem, cum Deo con “' tra se arma ministret ܕܡܬܩܪܝܐ ܡܘܬܐ. ܗܝ ܕܐܠܗܐ ܡܩܪܒ Gal. v, 21, etc. "Ephes. v, 4. "I Cor. x11, 20. "Ephes. iv, 31. "Ephes. v, 5. "I Tim, vi, 10. 7 Primo intuitu exuberantior videbitur ista tot vitiorum enumeratio, præsertim cum sermo dirigatur ad eos qui, viam perfectionis ingressi, supponi facile nequeunt his facinoribus inquinandi. Sed loquebatur sanctus Clemens in sæculo et in urbe scelerum immanitate nimium notis. Indirecte perstringebat san ctus pontifex innumeram hanc turbam cælibum Romanorum et Græcorum qui honestas nuptias fugie bant, ut in omnibus flagitiis liberius volutarentur. Istos delinea verat Apostolus (Rom. 1, 26, 27). In pas siones ignominiæ et in reprobum sensum traditos, immutantes naturalem usum, in eum usum qui est

col. 397–398page 25 of 52

A Carmales sunt isti omnes eorum ܠܩܘܒܠܗ. ܟܠܒܪܢܫܐ ܐܝܢܐ ܕܗܠܝܢ ܘܐܝܠܝܢ ,de carns caro est "; qui est de terra ܕܗܠܝܢ ܕܡܝܢ ܐܝܬ ܠܘܬܗ. ܗܢܐ ܒܪܢܫܐ ܗܘ que similes quod enim natum est de terra est, et de terra loquitur 18, et terrena sapit: que sapientia ini mica est Deo: legi enim Dedi non eat ܘܗܘ ܕܡܢ ܐܪܥܐ ܗܘ ܡܢ ܐܪܥܐ ܡܡܠܠ ܘܡܢ o qui carnalis est, quia Spiritus܀ ܡܠܕܒܒܘܬܐ ܗܝ ܠܘܬ ܐܠܗܐ. ܠܐܓܪ subjecta, nec enim potest ", et non habitat in carne bonum ", id est in Dei non est in eo. Recte igitur de tali generatione dicit Dominus honuine in eternum, qui caro est 1; s Nom permanebit Spiritus mu-i ܡܛܠ ܕܒܒܤܪܐ ܗܝ. ܗܘ ܕܠܐ ܥܡܪܐ ܒܗ i quis autem Spiritum Cristi nonܛܒܬܐ. ܡܛܠ ܕܪܘܚܐ ܐܠܗܐ ܠܝܬ ܒܗ. habet, his non est qua "- Undo scri. ܡܛܠܗܢܐ ܟܐܢܐܝܬ ܐܡܪ ܠܗ ܠܫܪܒܬܐ ܐܝܚܕܐ ptum est: Spiritus Domini recessit a Saul, et exagitabat eum spiritus " nequa a Domino ܡܛܠ ܕܒܤܪܐ ܐܬܝܗܘܢ. ܟܠ ܗܟܝܠ ܕܪܘܚܐ v - ܡܛܠܕܒܣܪܐ Quicunque Spiritum Dei inhabi tantem in se possidet, is volunta tem Spiritus Dei facit et cum sit nis mortificat, Deoque vivit, subji corpus suum, et affligens illud, ut Daliis prædicans, exemplar existat et Spiritui Dei consentiens, opera car ܠܪܘܚܐ. ܡܛܠ ܗܢܐ ܠܥܒܕܘܗܝ ܕܦܓܪܐ Lo ciens et in servitutem redigens ܡܡܝܬ. ܘܚܝܐ ܠܐܠܗܐ. ܟܪ ܡܪܒܫ ܘܡܫܥܒܕ forma resplendens his qui cre ܢܝܫܐ ܘܕܡܘܬܐ ܫܦܝܪܬܐ.ܠܡܗܝܡܢܐ. ܘܢܬܕܟܪ De servis Dei qui tales sune ܂ dunt ܒܥܒܕܐ ܐܝܠܝܢ ܕܫܘܝܢ ܠܪܘܚܐ ܩܕܝܫܬܐ. contra naturam, exardescentes in desideriis suis in invicem, repletos omni iniquitate, malitia, fornica tione, nequitia, plenos invidia, homicidio, contentione, dolo, malignitate, susurrones, detractores, Deo odibiles, contumeliosos, superbos, elatos, inventores malorum, parentibus non obedientes, sine affe ctione, absque fædere, sine misericordia. Attente legenti præsentem sancti Clementis Epistolam, ale ramque ab ipso scriptam super eadem materia, clare perspectum est ambas fuisse scriptas a viro qui sancti Pauli apostoli sensus et verba penitissime meditatus, ea quasi sibi propria fecerat. Opponit quoque sanctus pontifex veri eunuchi Christiani vitam moribus Vestalium Romanarum quæ immunditiis horrendis sæpius convicta poenas meritas luebant quandoque, id est quando ipsarum constupratores iidem non fue rant qui castitatem earum protegere debuissent. "Joan. 11, 6. 18 Ibid., 31. ' Rom. VII, 7. Rom. vi, 18. Gen. VI, 5. Rom. vill, 9. I Reg. xvi, 14. Hac verba sancti Clementis sa tis indicant Epistolam istam et sequentem præcipue spectare ministros sacros, de quibus exigebatur ut, si ante ordinationem nuptias contraxissent, eos una tantum uxorem habuisse, et a die ordinationis

col. 399–400page 26 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA Spiritu sancto, quod bonum testi à testatur Scriplura quodl pleni sint ܐܝܟ ܕܠܐ ܢܤܬܠܐ ܐܠܐ ܢܗܘܐ ܒܚܝܪ̈ܐ ܩܕܡ ܐܠܗܐ monium habeant, el eleeli fuerint ܘܩܕܡ ܒܢܝܢܫܐ. ܒܒܪܢܫܐ ܓܪ ܐܝܢܐ ܕܕܐܠܗܐ coram Deo et hominibus ". Homo namque Dei, et maxime utriusque vitam progerminant. Vere civitas ambulans in medio eorum, cum ex sexus virgines, nilhil desideriorum ܝܬܝܪܐܝܬ ܕܝܢ ܠܒܬܘܠܐ ܘܠܒܬܘܬܐ. ܐܠܐ carnis retinent, nec nisi spiritum et ܟܠܗܘܢ ܦܐܪ̈ܝܗܘܢ ܕܪܘܚܐ ܐܢܝܘܢ ܘܕܚܝ̈ܐ. Dei sunt, domus ac templum in: ܘܫܪܝܪܐܬ ܐܝܬܝܗܘܢ ܡܕܝܢܬܗ ܕܠܠܗܐ. ,quibus Deus hospitatur et habitat ܘܒܬܐ ܘܗܝܟܠܐ ܗܢܘܢ ܕܫܪܐ ܒܗܘܢ ܘܥܡܝܪ B ipsis diicetur sancta colorum ci ܒܗܘܢ ܐܠܗܐ ܘܡܗܠܟ ܒܗܘܢ ܒܡܕܝܢܬܐ ritas. Inter eos et vos ipsi lucentes ܩܕܝܫܬܐ ܕܒܫܡܝܐ. ܒܗܠܝܢ ܓܪ ܟܬܚܙܝܢ ita continentes ', vere laus eritis, ܐܢܬܘܢ ܠܡܐ ܐܝܟ ܢܗܪ̈ܐ. ܕܒܡܠܬܐ ܕܚܝܐ st gloria, Intitin oorona et gaudian ܙܗܝܪܝܢ ܐܢܬܘܢ. ܘܗܟܢܐ ܐܝܬܝܟܘܢ ܒܫܪܝܪܐ Jesu, et omnes qui viderint yos co ܬܫܒܚܬܐܘܫܘܒܗܪܐܘܟܠܝܠܐܕܒܘܣܡܐ.ܘܚܕܘܬܐ gnoemt vos esse acmm cnui bene ܕܥܒܪ̈ܐ ܛܒܐ: ܕܒܡܪܢ ܝܫܘܥ ܡܫܝܚܐ. sicut luminaria in mundo, verbum. his qui bene ministrant in Christo dixit Dominus ", genus electum, ctam, populum acquisitionis, hure regale sacerdotium, gentem san ܚܙܝܬ̈ܟܘܢ ܓܪ ܝܫܬܘܕܥܘܢܟܘܢ ܕܙܪ̈ܥܐ ܐܢܬܘܢ cras airinaram promissionam qu?ܒܪܟ ܡܪܝܐ. ܫܪܢܪܐܝܬ ܙܪܥܐ ܡܝܩܪܐ ܘܩܕܝܫܐ. ,nec corrumpuntur, nec deficiunt ܘܡܠܟܘܬܐ ܟܗܢܝܬܐ. ܥܡܐ ܩܕܝܫܐ. ܥܡܐ bonorum qua oculus nom ridit, nec ܕܝܪܬܘܬܐ. ܝܪ̈ܬܐ ܕܡܡܠܟܢܘܗܝ ܕܐܠܗܐ ܗܠܝܢ cendit que prrparavit Deus iis quiܘ ܕܠܐ ܡܬܚܒܠܝܢ ܘܠܐ ܚܡܝܢ. ܡܕܡ ܕܥܝܢܐ ܠܐ manܚܙܬ ܘܐܕܢܐ ܠܐ ܫܡܬ: ܘܥܠ ܠܒܐ ܕܒܪܢܫܐ ܠܐ auris audivit, nec in cor hominis diligunt illum 8, et custodiunt man data ejus. De vobis quidem, fratres, confidi mus quod solliciti eritis hæc agere ; quae saluti vestrw necessaria sunt ܐܝܠܝܢ ܕܡܬܟ̈ܝܢ ܠܚܚܝܟܘܢ ܐܠܐ ܗܟܢܐ sacre, fore perpetuo continentes (1 Tim. et Tit. 1.) Superfluum est addere eamdem stabilitam fuisse legem pro his qui, quamvis ministerio sacro extranei, virginitati seipsos devoverant. Asserit sanctus Hierony mus, scribeus ad Psamachiunn, e Episcopos, presbyteros el diaconos prole norisse, non posse hostias offerre si operi serviant conjugali. Additque, in calce: Christus et virgo Maria utriusque sexus de dicaverunt principia. Apostoli, vel virgines erant, vel, post nuptias, continentes. Episcopi, presbyteri, diaconi, aui virgines eliguntur, aut v.dui, aut, post consecrationem, in æternum pudici. Nemo igitur mirari debet, si harum Epistolarum authenticitas rejecta fuerit a majori parte pseudoreformatorum, qui tam acriter in consectatorem suum debacchati sunt, quia illas ipse ut genuinas habuerat et suscepe Hæc verba patenter alludunt capiti sexto Actuum in quo narratur electio septem diaconorum, præsertim sancti Stephani, cujus veteres Patres specialiter castitatem celebrarunt. Hinc pontifex conse tra&ur, alloquens eos qui consecrandi sunt diaconi:: Cogilate. ait, beatum Stephanum nuerito praeoi pae castitatis, ab apostolis, ad officium istud electum, (Ex Pontificali.) Philipp. 11, 15, 1C. Isa. LX1, 9. Cor. u, 9.

col. 401–402page 27 of 52

tes infamiam pravosque rumores cum virginibus habitant, vel cum bitris et testibus, animam suam pe sed quodam loquimur conspicaen - ܡܡܠܠܝܢܢ ܥܠ ܐܝܠܝܢ. ܕܡܡܠܠܝܢܢ natos ex vrita hominum impuden ܛܐܒܐ ܘܫܡܥܐ ܒܝܫܐ ܥܠ ܐܢܫܐ ܡܪ̈ܚܐ ,tium qui, snb pietatis prntextu ܕܥܡܪܝܢ ܥܡ ܒܬܘܠܬܐ ܡܠܬܐ ܕܕܚܠܬ eis deserta loca petentes, absque ar ܐܠܗܐ. ܘܫܕܝܢ ܢܦܫܗܘܢ ܠܘܝܢܕܘܢ ܘܣ riculo exponunt ia ria quoinsidiis ܘܐܙܠܝܢ ܥܡܗܝܢ ܒܐܘܪܚܐ ܘܒܡܕܒܪܐ .plena est, ofendiculis ac foveis ܒܠܚܘܕܝܗܘܢ ܐܘܪܚܐ ܕܟ̇ܠܝܐ ܩܝܢܕܘܢܘܣܐ. " more motos prorsus non dece ܘܟܲܠܝܐ ܟܫܠܐ ܘܦܚܐ ܘܓܘܡܨܐ. ܗܝ ܕܠܓܡܪ ܠܐ Alii autem mensd.accumbentes ܙܕܩܐ ܠܟܪܝܣܛܝܢܐ.ܘܠܕܚܠܘ ܕܐܠܗܐ ܕܗܟܢܐ nibus, ol viris qui sancli peputan ܢܬܕܒܪܘܢ. ܐܚܪ̈ܢܐܕܝܢܠܥܣܝܢܥܡܗܝܢ tur, omni relaxationum generi in ܘܫܬܝܢ ܥܡ ܒܬܘܬܐ ܘܥܡ ܡܩܕܫܬܐ delibus omnibus, multo vero ma ܒܣܡܟܐ ܒܡܪ̈ܦܚܬܐܘܒܨܐܘܬܐ ܣܓܝܐܬܐ.ܡܕܡ bis his qui se manciparunt.rils ܕܠܐܐܕܩ ܕܢܗܘܐ ܒܡܗܝܡܢܐ. ܘܝܬܝܪܐܝܬ ܐܝܠܝܢ Talis vita Christianos divinoque ti ut manducent et bibant, cum virgi dulgent, imo indecoris licentiis quæ sanctæ indigna sunt. Alii vero, cum otio semper tor que et ad cachinnos conveniunt; vel ad detractionem excitatio. Cum Pescant, ad eolloquia vana inutilin ܡܬܟܢܫܝܢ ܠܡܡܠܠܐ ܣܪܚܩܐ ܘܒܛܝܠܐ sequitur postea de aliis detracti ܂ ܘܠܓܘܚܟܐ. ܘܕܢܡܠܠܘܢ ܒܝܫܬܐ ܚܕܥܠܚܕ. modi suademus ne cum jui, ܘܡܨܝܕܝܢ ܡܠܐ ܚܕ ܒܬܪ ܚܕ. ܘܒܛܝܠܝܢܗܠܝܢ ܠܗܘܢ ܠܡܐܟܠ ܂ diem aumere ܕܐܦܠ̈ܐ ܠܚܡܐ ܡܦܣܝܢܢ eliarum qii virginitati se dero, ܥܡܗܘܢ. ܐܚܪ̈ܢܐ ܕܝܢ ܡܬܟܪܟܝܢ ܒܒܬܐ ,rerunt sub obtentu visitationis ܕܐܚܐ ܒܬܪ̈ܠܐ ܘܕܒܬܘܠܬܐܡܠܬܐ ܕܢܣܥܪܘܢ Quidam penetrant domos illorum lectionis Scripturarum, exorcismo rum aut doctrinæ, quibus suam er Sed reipsa sola ducuntur otiositate, ,ga illos sollicitudinem ostenland ܕܢܐܠܦܘܢ ܐܢܗܢ. ܡܛܠ ܕܒܛܝܠܝܢ ܘܠܐ ܦܠܚܝܢ oun sint ipsi non solum otiosi, sed ܡܕܡ. ܡܥܩܒܝܢ ܐܝܠܝܢ ܕܠܐ ܡܬܟ̈ܥܢ ܘܒܝܕ l 'erosi, et curiosi, loquentes" ܣܠܰܐ ܒܣܝܡܬܐ ܡܬܬܓܪܝܢ ܒܫܡܐ ܕܡܫܝܚܐ. sermones, quastum venantur in no ܗܠܝܢ ܕܐܫܬܐܠ ܡܢܗܝܢ ܫܠܝܚܐ ܐܠܗܝܐ quæ non oportet". Hi, per dulces s Taxal ihi sanclus Clemens hereticos hujas evi, discipulos Simonis, Menandri, Salurnili (quidam historici illum Saturninum vocant), Basilidis et Nicolai. «Simon Magus, ait sanctus Epi planius, quamdan mulierculam nomine Helenam naeus, patria Tyriam, sibi eam copulat, quacum pa fam nullam habere se necessitudinem simulans, homo vafer, clam omni se in libidinum genere volula bat... Menander, discipulus Simonis, ab ejus dogmate non dissentiebat, nisi quod majorem se anteces sore suo jactabat. Saturnilus nuptias condemnabat, ejusque discipulus Basilides nullum non genus pravi tatis libidinisque permittebat. Nicolaus e numero septem diaconorum fuit qui ab apostolis delecti fue rant... Uxorem habuit, ab eaque sibi aliquando temperavit, ut eas imitaretur quos Deo penitus addictos cernebat. Sed intemperantiam suam perpetuo coercere non potuit; imo in omne genus libidinis, contu melie ac pravitatis erupit (Sanctus Epiph. Ad hær., 1. 1). Cur autem sanctus Clemens non nominat hos nelandos hæreticos quos debellat? Quia satis jam noti erant. Præterea suscitandi non erant novi hostes contra Ecclesiam quæ undique persecutionibus conflagrabat. Cæterum, expresse declarat sanctus Epi phanus nostrum pontificem, in his de virginitate epistolis, contra istos hereticos collaclasse. "I Cor. Tian. v, 15.

col. 403–404page 28 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT, OPERA GENUINA. nola. divinus Apostolus "multa mins Christi, Hos sinistra prwlgit ܡܛܠ ܣܘܓܐܐ ܕܒܝܟ̈ܬܗܘܢ. ܐܝܟ ܕܟܬܚܒ. maa in eis redargnens. Scripam ܕܟܘܒܐܝܥܘܒܐܝܕܝܗܘܢܕܒܛܝܠܐ.ܘܐܘܪ̈ܚܬܗܘܢ est etiam agrum hominis pigri spi: ܕܒܛܝܠܐ ܡܠܝܢ ܟܘܒܐ ܀ nis operiri", iterque otiosorum esse quasi sepem spinarum ". Omnis quippe otiosus, nt sine la nisi sterilitas sequitur gressus eo bore, ita sine utilitate est. Hino non ܝܘܬܪܢ. ܗܟܢܐ ܐܢܝܢ ܐܘܪ̈ܚܬܗܘܢ ܕܟܠܗܘܢ rum qui nihil agunt, qui vana verba ® ܐܝܠܝܢ ܕܠܐ ܦܠܚܝܢ.ܐܠܐܡܕܝܕܝܢܡܐܐ. ܘܣܿܒܪܝܢ quasi venatum quorunt, in hoo sibi ܠܗܘܢ ܕܝܘܬܪܢܐ ܗܝ ܗܕܐ. ܘܙܕܝܩܘܬܐ. ܐܝܠܝܢ fingentes utilitatem et justitiam, Similes sunt tales operarii viduis ' domos semper loquentes; ipsi quo qum otiose et verbosi circumeunt ܠܗܠܝܢ ܐܪ̈ܡܠܬܐ ܒܛܠܬܐ ܘܦܟܢܝ̈ܬܐ. que aut etunduni aut excipiunt ܕܟܬܟܪ̈ܟܢ ܘܦܗܝܢ ܒܝܬ ܒܬܐ ܒܦܟܢܘܬܗܝܢ extssrantܡܨܝܝܢ ܡܠܐ ܒܛܠܬܐ. ܘܡܘܟ̈ܠܝܢ ܡܢ ܒܝܬܐ sine ullo Dei timore, quantunis ܠܒܝܬܐ ܒܦܫܝܛܘܬܐ ܣܓܝܐܬܐ܆ ܕܠܐ ܕܚܠܬ ,impudenter, süb prwtextu doctrinm ܐܠܗܐ. ܘܥܡ ܗܠܝܢ ܟܠܗܝܢ ܒܡܪܚܘܬܗܘܢ verba otiosa et a domo in demum ea transferunt, multumque exaggerant, variis varia loquantur. Utinam autem isti veræ doctrinæ Sed sunt inquieti, non intelligentes Armant deri doctores, sibique persuadent 1 dolores essent, utinamque beati ܘܐܫܬܘܦ ܕܝܢ ܟ݁ܽܠܦܝܢ ܗܘܘ ܝܠܦܢܐ ܕܫܪܝܪܐ quw loquuntur, neque de quibuu af ܓ ܘܛܘܒܝܗܘܢ. ܐܠܐ ܗܪܐ ܗܝܕܡܥܝܩܝܐ: ܕܠܐ frmam". Yolunt nihilominus vi ܡܣܬܟܠܝܢ ܡܢܐ ܟ̇ܠܝܢ. ܘܡܫܪܪܝܢ ܡܕܡ ܕܠܐ ܡܠܦܢܚܐ. se nossa quw ore prolerunt, cum de ܐܝܬܘܗܝ. ܡܛܠ ܕܨܒܝܢ ܕܢܗܘܘܢ iniquo tantum mammona commer cium agant in nomine Christi. Servos Dei hæc prorsus dedecent. Hanc autem viam multi sequuntur, quia non animadvertunt quod scri ,ptum est:Nonmultosinvodia,fratres ܠܥܒܕܘܗܝ ܕܐܠܗܐ. ܘܠܐ ܫܡܘ ܠܗܝ ܕܐܡܪ. "'Poitos eas doctorsa et prophetaa ܕܠܐ ܐܐ ܡܠܦܢܐ ܢܗܘܘܢ ܒܟܘܢ estܬfendit, hie perfectus out vir. Po. ܟܠܟܘܢ ܬܗܘܘܢ ܢܒܝܐ. ܐܝܢܐܓܪ ܕܒܡܬܐ ܠܐ et iterum: Si quis in verbo non of etiam freno circumducere totum cor pus. "Si quis loquitur, quasi sermo nes Dei"; si est tibi intellectus, re "I Thess. ', 14. "Prov. xxiv, 31. Prov. xv, 49. 1 Tim. 1, 7. 1 Cor. x, 28. "Jac. 11,2. Petr. iv, 11.

col. 405–406page 29 of 52

sponde proximo; sin autem, sit manus tua super os tuum"; quia est tem Dictum est etiam: Quam pulchrum loquendi, et tempus tacendi ܣܘܟܠܐ ܗܒ ܦܬܓܡܐ ܠܐܚܘܟ. ܘܐܠܐ ܐܝܕܟ rbum in tempore suo proia.. ܣܝܡ ܐܠ ܦܘܡܟ. ܒܙܒܢܓܪ ܠܡܫܬܩ et iterum: Sermo vester;܃ tum ܘܒܙܒܢ ܠܡܡܠܠܘ. ܘܬܘܒ ܐܡܕ. ܕܡܡܠܠ mperii gratia aale sit conditus, ut ܒܙܒܢܗ ܫܦܝܪܠܗ. ܘܬܘܒ ܐܡܪ. ܬܗܘܐ cuique respondere *; labia enim ܡܠܬܟܘܢ ܡܡܕܟܐܒܛܝܒܘܬܐ. ܡܬܒܥܐ ܠܗ sciatis quomodo oporteat vos uni custodit animam suam; qui autem ܠ ܦܬܓܡܐ ܠܟܠܢܫ ܒܕܘܟܬܗ. ܐܝܢܐ ܓܪ stulti miscent se rixis, et os ejus jur gia provocat. Qui custodit os suum, inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala *: nam per petulan nem. Quidam tandem beatum po pulum dicunt, et per dulces sermo tiam linguw excitat indignatio ܒܟܠܙܒܢ ܫܚܩܐ ܥܒܕ. ܘܕܡܡܠܠ ܡܠܐ innocentium®. Caveamus igitur a pœna quæ do durissimum his qui docent fiet, qui nes et benedictiones, seducunt corda ܒܣܦܘܬܗܢܦܠܒܒܝܫܬܐ.ܡܛܠܠܐܡܪܕܘܬܗ ctoribus imminet; quoniamjudicium ܠܫܢܗ.ܘܪܚܡܢܦܫܗܢܛܪܠܚܝܐ.ܗܠܝܢܐܢܘܢ c dicunl et non faciunt, qui nomen ܓܪ ܕܒܝܕ ܒܘܪܟܬܐ ܘܡܠܐ ܒܣܝܡܬܐ ܟܲܛܥܝܢ Christi falso gerunt, qui se veros ܠܒܘܬܐ ܕܬܡܝ̈ܡܐ. ܘܟܕ ܝܗܒܝܢ ܠܗܘܢ aaansvagantur et obambulant, qui ܛܘܒܐ. ܟܲܛܥܝܢ ܠܗܘܢ. ܢܕܚܠ ܗܟܝܠ superbia tument et in desideriis ܕܝܢܐ ܕܣܝܡ ܥܠ ܟܠܦܢ̈ܐ. ܕܝܢܐ ܓܪ ܝܬܝܪܐ doctores jactantes, huc illucque au carnis gloriantur. Hi sunt veluti Jacus qui cæco ducatum præstat, Hi portabunt judicium -, quia _sa tia inflati prædicant in persuasibili quique ambo in foveam eadunt ܘܐܝܠܝܢ ܕܫܩܠܝܢ ܫܡܗ ܕܡܫܝܚܐ ܒܕܓܠܘܬܐ. pieniam animalem ' vanumques ܘܐܡܪܝܢ ܕܫܪܪܐ ܡܠܦܝܢܢ. ܘܡܬܟܪܟܝܢ mendacum garruli inanique soien ܘܦܗܝܢ ܣܪܝܚܩܐܝܬ. ܘܡܬܬܪܝܡܝܢ has humanu sapientiw xerbis ', so܂ ܘܡܫܬܒܗܪܝܢ ܒܬܪܥܝܬܐ ܕܒܣܪܐ. ܗܢܘܢ undum süculum.mundi hujus, se ܕܝܢ ܐܝܬܝܗܘܢ ܐܝܟ ܣܿܡܝܐ ܕܠܣܡܝܐ ܡܕܒܪ. hujus, spiritus qui operatur in ilios ܘܬܪܚܗܘܢ ܢܦܠܝܢ ܒܓܘܡܨܐ. ܘܡܩܒܠܝܢ dimdentiw., et non sooundum do. ܕܝܢܐ. ܡܛܠ ܕܒܦܟܢܘܬܗܘܢ ܘܒܝܘܠܦܢܗܘܢ protulit vir agnoscRur ܣܪܝܩܐ ܡܠܦܝܢܚܟܡܬܐܢܦܫܢܝܬܐ. ܘܛܥܝܘܬܐ cundum principem potestatis aeris Eccli. v, 14. 3, 'Isa. Hi, 12. 100 Eccle. 11, 7. Rom. xvi, 18. Prov. xxv, 11. Matth. xv, 14. ctrinam Christi. Et sic ex verbis quæ Verumtamen, si acceperis verba Coloss. Iv, 6. Prov. XVII, VI. Prov. XIII, Gal. v, 10. Jac. 111, 15. "I Cor. 11, 4." Ephes.

col. 407–408page 30 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. scientiæ, aut munus doctrinæ, vel prophetis, vel ministerii, gratias improperat". Cura ut gratia quam '}ius fratribus et - prophetis, qui age Deo qui omni bomini auxilium ܕܐܐܪ. ܘܕܪܘܚܐ. ܗܝ ܕܡܬܚܦܛܐ ܒܒܢܝܐ ܗܠܝܢ rwstat, nec invidet; dat, e non ܕܠܐ ܡܬܛܦܝܣܝܢ. ܐܝܟ ܥܠܝܡܘܬܐ ܕܥܠܡܐ tibiDominus largitus est, prosit ide ܗܢܐ ܘܠܐܐܝܟܝܘܠܦܢܗ ܕܡܫܝܚܐ ܡܢܫܘܠܡܗ agnoscunt Domini esse veriia quw ܓܪ ܕܟܠܬܗ ܕܒܪܢܫܐ: ܡܬܝܕܥ. ܒܪܡ ܕܝܢ loqueris: etquando convenerint fra ܐܢ ܩܒܠܬ ܡܠܬܐ ܕܝܕܥܬܐ. ܐܘ ܥܠܬܐ taroram illis qum tibi revelata ܕܝܘܠܦܢܐ: ܐܘ ܕܢܒܝܘܬܐ: ܐܘܕܬܫܡܫܬܐ. tres qui Christo serviunt, interpre sunt, ut inde fluant fructus boni et abundantes qui homines Dei adju rent si vere oharismata divina pos ܚܣܝܡ. ܐܠܗܐ ܗܘ ܕܠܟܠܢܫ ܝܺܗܒ ܘܠܐ ܂ sideas ܡܚܣܕ. ܒܡܘܗܒܬܐ ܗܟܝܠ ܕܩܒܠܬ ܡܢ Decorum quoque ac utile est ut quis visitet orphanos acviduas, prw ܢܣܥܘܪ ܠܝܬܡܐ ܘܠܐܪ̈ܡܠܬܐ. ܬܝܪܐܬ cipue pauperes ac liberis gravatas; sed pro onmnibus domesticos idei ܠܡܣܟܢܐ ܐܝܠܝܢ. ܕܐܝܬ ܠܗܘܢ ܟܢܝܐ ܣܓܝܐܐ. ܘqui, dubio procul, in necessitat ܩܕܡܝ ܕܝܟ ܠܒܢ̈ܝ ܒܝܬܐ ܕܗܝܡ. ܗܠܝܢ ܕܠܐ Dei splendet atquo claroseit, quique ܕ ܦܘܠܓܐ ܟ̈ܬܡܝܢ. ܘܫܦܝܪ̈ܢܘܝܐܝܢ. ܠܥܒܕܘܗܝ sunt, quorum vita in oculis servorum sincere stant pro veritate. Honorabile etiam, æquum præ clarumque est, ut fratres in Christo ܕܫܪܪܐ. ܘܬܘܒ ܕܝܢ ܐܦ ܗܕܐ ܝܐܝܐ ܘܙܕܩܐ. visitent exagitatos a spiritibus malis, pro eis exorcismos adhibeant, pru denerque orationem fundant Deo ܕܢܗܘܘܢ ܣܥܪܝܢ. ܠܐܝܠܝܢ ܕܛܪܝܢ ܡܢ ܪܘܚܐ Jac. 1, 5. Cuicunque homini rem ac verba serio perpendenti meditantique, focus iste suffice ret ad probandam hujus Epistolae authenticitatem: evidens est enim mentionem hic fieri de donis et re velationibus quæ communia erant temporibus apostolicis, et de quibus disserit sanctus Paulus (1 Cor. XIV). Quis falsarius de talibus fictionem struere unquam cogitasset? Detur vero reperiri potuisse impos torem qui hujusmodi charismatum fraudulentam existentiam finxisset: sermoneni tunc non raptim ab solvisset, sed late tractasset. Igitur et materia et brevitas, et candor virum apostolicum demonstrant. Et quid dicam de auctoritate loque tis? Quis enim anus fuisset ita fidelium et perfectorum mores dirigere, nisi vir apostolicus, imo pontifex?

col. 409–410page 31 of 52

gantia, copia, dispositione ac præ tantes; qui enim ita sunt comparati A acceptabilem, nou - verlorum ele ܒܝܫܬܐ. paratione: veuantes eloquentis fa ܡܞܘܢܐܬ. ܨܠܘܬܐ ܕܡܩܟܠܐ ܩܕܡ ܐܠܗܐ. ܠܐ mam, aut memoriam sunu osten ܒܡܠܐ ܒܨܒܬܬܐ ܘܣܓܝܐܬܐ ܕܣܕܝܪ̈ܢ ܘܡܬܩܢܢ similes iunt orisonanti autcymbalo ܐܝܟܕܢܬܚܙܘܢܠܒܢܝܢܫܐ ܕܡܡܠܠܢܐ ܐܝܬܝܗܘܢ. tinnienti multiloquio suo nihil ܘܥܗܘܪ̈ܬܢܐ: ܘܕܡܝܢ ܠܐܒܘܒܐ ܕܝܗܒ ܩܠܐ ܐܘ slantibus pavorem excitent terri ܠܦܠܓܐܕܪܐܡܦܟܢܘܬܗܘܢܘܕܡܕܡ ܠܐ ܡܕܪܝܢ bilibus verbis; non enim agunt eum ܠܐܝܠܝܢ ܕܡܘܡܝܢ ܥܠܝܗܘܢ. ܐܠܐ ܒܡܠܐ ܗܘ ni qui dixit: Hoc genus drmonio " ܕܚܝܠܬܐ ܡܡܠܠܝܢ. ܘܡܕܚܠܝܢ ܠܒܢܝܢܫܐ prosunt exorcizatis, quantumvis in recta fide, et juxta doctrinam Domi rum non ejicitur nisi per orationem et jejunium". Loquitur autem de fitque mente attenta ab eis qui sancte Deum rogant et obsecrant in ,oratione que semper perseverat ܝܘܠܦܢܐ ܕܡܪܢ ܕܐܡܪ. ܕܗܢܐ ܓܢܣܐ ܠܐ ܢܦܩ tgue mente ܐܠܐ ܒܨܘܡܐ ܘܒܨܠܘܬܐ ܐܡܝܢܬܐ. ܕܟܠܥܕܢ lotitia cordis, in omni vigilantia oe ܘܒܡܕܥܐܡܬܝܚܐ.ܘܩܕܝܫܐܝܬܝܗܘܘܢܫܐܠܝܢ castitate, sine odio et nequitia ". Accedamus igitur ad fratrem aut cuniæ cupiditate, non tumultuose, sororem egrotantes ut visitemus ܘܒܕܟܝܘܬܐ ܕܠܐ ܐܟܬܐ ܘܕܠܐ (») ܒܝܫܬܐ. ܗܟܢܐ eos, sicut decet, sine dolo, sine pe ܢܗܘܐ ܡܬܩܪܒܝܢܢ ܠܘܬ ܗܘ ܐܚܐ ܐܘ ܚܬܐ non verlbose, non induti falso pieta ܕܟܪܝܗܝܢ ܘܤܥܪܝܢ ܠܗܘܢ ܐܝܟ ܕܙܪܩ. ܕܠܐ ;tis indumento, nonsuperbia con:te ܥܠܘܒܘܬܐܘܕܠܐܪܚܡܬ ܟܣܦܐ.ܘܕܠܐܫܓܫܘܬܐ Christi. In jejunio et orationihus ܘܕܠܐ ܦܟܢܘܬܐ. ܘܕܠܐ ܒܐܣܒܝܡܐܕܢܘܟܪܝ sed cum spiritu demisso et humili .et concinnn verborum dispositione ܂ ܢܚܝܬܐ ܘܡܟܝܟܬܐ ܕܡܫܝܚܐ. ܘܒܨܘܡܐ ܗܟܝܠ De sanationum gratiam accepe ܘܒܨܠܘܬܐ ܢܗܘܘܢ ܡܚܘܡܚܝܢ. ܘܠܐ ܒܡܠܐ exorcismi peragantur, et non in os tensione doctrinæ, non in eleganti Sed agnoscantur homines qui a runt. Vos igitur quibus dictum est Gratis accepistis, gratis date 16, ad laudem Dei, cum iducia persererale ܐܠܐ ܐܝܟ ܐܢܫܐ ܕܩܒܠܘ ܡܘܗܒܬܐ ܕܐܣܝܘܬܐ semper in jejuniis, orationibus, yi ܡܢ ܐܠܗܐ ܡܓܢܫܩܠܬܘܢ ܡܓܢ ܗܒܘ ܬܟܝܠܐܝܬ "' operibus.Faeta cüráis mortificate ܐܝܟܬܫܒܘܚܬܘ ܕܐܠܗܐ ܒܨܘܡܚܝܟܝܘܢ giliis vestris, cæterisque præclaris. in virtule Spiritus sancti. te latuh. xv1s, 20. Igitur abjiciendis dæmonibus ab obsessis apti non sunt nisi qui habent verum spiritum orationis, simplicitatis, humilitatis, mortificationis, sanctæ lætitiæ, vigilantiæ, castitatis, charita tis, paupertatis et innocentiæ: contraria enim contrariis curantur. Porro, omnes prædictae virtutes oppo nuntur spiritui nequam qui semper illas oppugnat ac funditus evertere cupit. Matth. x, 8. Rom.

col. 411–412page 32 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. Qui sic agit, Spiritus sancti Dei templum est; ejicit dæmonia, et Deus illum adjuvat: res enim exi _ ܥܒܝܼ̈ܘܗܝܕܒܣܪܐ ܒܚܝܠܐ ܕܪܘܚܐ ܩܕܝܫܐ. ܐܝܢܐ mia est auxilium ferre sic ugrotan ܕܗܟܢܐ ܐܝܬܘܗܝ ܗܝܟܠܰܐ ܗܘ ܕܪܘܚܐ ܩܕܝܫܬܐ sanationum aliarum dedisset: gra ܕܐܠܗܐ. ܗܢܐ ܢܦܩ ܫܐܪ̈ܐ ܘܐܠܗܐ ܡܥܕܪ ܠܗ. tibus. Postquam Dominus plurium tiam, hanc eliam designavit, dieens Dæmones ejicite: gratis accepistis, gratisdate Copiosa autem mereos ܐܡܪ ܡܪܢ.ܕܫܐܕܐ ܐܦܩܘ ܥܡ ܐܣܘܬܐ ܐܚܪ̈ܢܝܬܐ reservatur his qui fideliter fratribus suis ministrant per dona ipsis a Deo n collata ܕܗܟܢܐ ܐܢܘܢ ܐܓܪܐ ܛܒܐ ܐܝܬ ܠܗܘܢ ܡܢ ܐܠܗܐ. Domini morem gerant, inter cætera Prwolarum ac nutile est ut serri _ ܕܡܫܡܫܝܢ ܠܐܚܝܗܘܢ. ܒܡܘܗܒܬܐ ܕܝܗܝܒܝܢ similis, huie prwcepto divino: In ܠܗܘܢ ܡܢ ܡܪܝܐ. ܘܗܕܐ ܫܦܝܪܐ ܘܡܥܪ̈ܪܐ firmus eram, ei visitastis man ܠܥܒܕܘܗܝ ܕܐܠܗܐ. ܕܥܒܝܕܢ ܐܝܟ ܦܘܩܕܢܘ Pulchrum etiam, hbonum equum que est ut, propter Deum, proxi ܕܡܪܢ ܕܐܡܕ ܕܟܪܝܗܐ ܗܘܝܬ ܘܣܥܪܬܘܢܢܝ. , mos visitemus, in omni urhanitate ܘܐܝܠܝܢ ܕܠܗܠܝܢ ܕܡܝܢ. ܘܗܕܐ ܫܦܝܪܐ ܘܙܕܩܐ specieque decenti, memores verbo rum Apostoli: Quis infirmatur, et et ego non uror "? Hæc verba indi ,go non intrmor? Quis scandalizatur ܒܟܠ ܐܣܟ̈ܝܡܐܫܦܝܪܐ ܘܒܕܘܒܪ̈ܐܢܟܟ̈ܐ. ܐܝܟ cantqno proximus amoresit -dili ܕܐܡܪܫܠܝܚܐܕܡܢܘܡܬܟܪܗ ܘܠܘ ܐܢܐ ܡܬܟܪܗ gendus': ut sine ofendieulo simus ܐܢܐ. ܘܡܢܘ ܡܬܟܫܠ ܘܠܘ ܐܢܳܐ ܡܬܬܩܠ ܐܢܼܐ. ;cepione, aut celerorum confusione ܘܗܠܝܢ ܟ̣ܠܗܝܢ: ܡܛܠ ܚܘܒܐ ܕܢܳܐܚܒ ܐܢܫ sod diligamns pauperes ut Dei ser ܂ ܠܩܪܝܒܗ ܐܡܝܪ̈ܝܢ. ܘܒܗܠܝܢ ܢܗܘܐ ܕܠ̈ܐ hac agentes, sine personarum ac vos, et eos visitando præveniamus. Coram Deo et hominibus præcla ut diligamus fratres et peregrinos, cimus ex lege et prophetis, et ex ,rum est ut pauperunu reoordemur ܐܘ ܐܝܟ ܕܠܟܚܘܘܐܪܐ ܕܐܚܚܪ̈ܢܐ. ܐܠܐ ܢܐܚܝܒ ܪܢ proper Deus, et propter os ܠܡܣܟܢܐ ܐܝܟ ܕܠܥܒܕܘܗܝ ܕܐܠܗܐ. ܘܩܕܡܝ credunt in Deum -: id enim didi ܠܗܘܢ ܢܗܘܐ ܣܥܪܝܢܢ. ܗܕܐܓܪܫܦܝܪܐܩܕܡ Domino Iesu Christo, ubi agitur ܠܠܗܐ. ܘܩܕܡ ܒܢܝܢܫܐ. ܕܢܗܘܐܥܗܕܝܢܢ ,amore fraternitatis et hospitalitate ܠܡܣܟܢܐ. ܘܕܢܗܘܐ ܪܚܡܝ ܐܚܐ ܘܪܚܡܝ Hujusmodi omoia duleia jucunda ܐܟܣܢܝܐ. ܡܛܠ ܐܠܗܐ ܘܡܛܠ ܐܝܠܝܝܢ Dei.Reo vos latent quw dicta sunt ܕܡܗܝܡܢܝܢ ܐܠܗܐ. ܐܝܟܕܝܠܦܢܢ ܡܢ ܢܡܘܣܐ que erunt vobis qui estis docibiles de charitate erga fratres et hospites. 1 Matth. x, 8. 18* Matth. xxv, 36. "II Cor. xi, 29. Ut honoremus Deam in fratribus nostris, et fratres nostros propter Deum.

col. 413–414page 33 of 52

Hec porro verba miram eludacian ܪܚܡܬ ܐܚܘܬܐ ܘܠܠ ܪܚܡܬ ܐܟܣܢܝܐ. ܡܛܠ habent ut omnes talia præstent offi lecti, ædificet et confirmet fratres in B Unusquisque vestrum, fratres di ܐܘܐܚܝܢ ܚܒܝܒܐ. ܘܕܐܢܫ ܢܒܢܐ ܘܢܫܪܪ ܠܐܚܐ ide, quod unus, scilicet, Deus sit ܐܠ ܗܝܡ ܕܚܕ ܐܵܠܗܐ.ܗܕܐܓܠܝܐ ܘܝܕܝܥܐ. ܐܦ hoc enim manifestum est, no rationi ܗܕܐ ܬܘܒ ܫܦܝܪܐ ܗܝ ܕܠܐ ܐܢܫ ܘ) ܚܤܘܡ perviam “”. Nec minus preclarum decorumque est ut nullus inter vos deat. Pulchrumque est ac plane di reperiaturnui proximum suum irr ܕܒܕܚܠܬ ܐܠܗܐ ܦܠܚܝܢ ܦܘܠܚܢܗ ܕܡܪܝܐ. gnum ut qui Deum timent et eo ܟܠܗܘܢ ܐܝܠܝܢ ܕܦܘܠܢ ܐܠܗܐ ܟܿܠܚܝܢ. ܗܟܢܐ lunt, eunetos ejus cultores Teneren ܡܬܒܥܐ ܠܗܘܢ ܕܢܬܕܟܪܘܢ. ܕܚܨܕܐ ܣܓܝ messem quidem esse multam, ope ܂ ܘܦܥܠܐ ܙܥܘܪ̈ܝܢ. ܘܗܕܐ ܝܕܝܥܐ tur". Memores enim esse debent rarios autem paucos: ideoque rogent Dominum messis ut mittat operarios in messeh suam '”: opernrios sci ܠܚܨܕܗ. ܦܥܠܐ ܕܐܝܟ ܗܠܝܢ. ܐܝܠܝܢ ܕܓܙܪܝܢ licet, qui falcem adhibeant, profe ܘܢܦܩܝܢ ܚܪܝܦܐܝܬ ܒܡܠܬܐ ܕܫܪܝܪܐ. ܦܥܠܐ rentes sermoneth penetrabiliorem tux mundi; operarios qui operentur ; rerialis; operarios incoutusibiles ܕܠܐ ܒܗܬܬܐ. ܦܥܠܐ ܡܗܝܡܢܐ. ܦܬ̈ܠܐ ܕܐܝܬܝܗܘܢ operarios ideles; operarios qui sint ܢܘܗܪܗ ܕܥܠܡܐ. ܦܥܠܐ ܕܦܠܚܝܢ ܠܐ ܕܗܕܐ non cibum qui pori, sed qui per - ܡܐܟܘܠܬܐ ܕܐܒܕܐ. ܐܠܐ ܡܐܟܘܠܬܐ ܕܡܝܫܝܘܝܐ manet in vitam @tornam ": opera ܠܚܝܐ ܕܠܠܠܡ. ܦܥܠܐ ܕܐܝܬܝܗܘܢ ܐܝܟ ܫܠܝܚܐ. Patrem, et Filium, et Spiritum san'" ܦܥܠܐ ܕܡܬܕܡܝܢ ܐܒܐ ܘܒܒܝܪܐ ܘܒܪܘܚܐ rios qui, sicut apostoli, imitentur clum, de hominum salute solli citi "; operarios non meroena rios; operarios - non existimantes ܠܐ ܦܥܠܐ ܕܚܫܝܒܐ ܠܗܘܢ ܕܚܠܬ ܐܠܗܐ * Alludit sanctus Clemens his verbis sancti Pauli: Charitas fraternitatis maneat in vobis: el hospitalita tem nolite oblivisci: per hanc enim latuerunt quidam, angelis hospitio receptis (Hebr. XIII, 1, 2). "Hoc monitum sancti Clementis nemo mirari debet: plurimi enim inter primos Christianos seduci poterant adbuc reminiscentia tot deitatum quas coluerant. Quidam etiam in tentationem quamdam induci poterant per dogma unius Dei in tribus personis. Ex verbis quæ præcedunt et quæ sequuntur, evidenter patet operarios quos hic memorat sanctus Clemens esse imprimis viros sacro ministerio addictos. "Matth. 1, 37, 38.. Joan. vi, 27. "Salutem hominum curarunt tres sanctissimæ Trinitatis persona, quæ (Fr. (a ܢܚܣܘܡ

col. 415–416page 34 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. A qumstum esse Dei timorem el justi ܘܙܕܝܩܘܬܐ ܐܝܟ ܬܐܓܘܪܬܐ. ܠܐ ܦܥܠܐ ܕܡܫܡܫܝܢ tiam; operarios non servientes ten tri suo; operarios, non eos qui per ܟܪܣܗܘܢ. ܠܐ ܦܥܠܐ ܕܒܝܕ ܒܘܪ̈ܟܬܐ ܘܡܠܐ ae ܚܠܝܬܐ ܡܛܥܝܢ ܠܒܘܬܐ ܕܬܡܝܡܐ. ܠܐ ܦܥܠܐ ducunt corda innocentium "; ope sunt, sed tenebræ, quorum finis in tures sermoneu et benedictiones rnrios, non qui specie tantunu sunt ܕܡܬܕܡܝܢ ܒܒܢܘܗܝ ܕܢܘܗܪܐ: ܟܕ ܠܐ ܐܝܬܝܗܘܢ ilii lucis, reipsa autem lux non. ܢܘܗܪܐ. ܐܠܐ ܐܝܬܝܗܘܢ ܚܚܫܘܟܐ. ܗܢܚܘܢ teriuus n; operarios, non qui ope ܕܫܘܠܡܗܘܢ ܐܒܕܢܐ ܗܘ. ܠܐ ܦܥܠܐ ܕܦܠܚܝܢ rantur iniquitatem, nequitiam ét ܥܘܠܐ ܘܪܘܫܥܐ ܘܥܬܐ. ܠܐ ܦܠܠܐ ܢܫܝܠܐ. ܠܐ non ebriosos, non inideles; opera ܃ ܦܥܠܐ ܪ̈ܘܝܐ ܘܠܐ ܡܗܝܡܢܐ. ܠܐ ܦܥܠܐ ܐܝܠܝܢ traudem; operarios non dolosos, rios non quærentes sub Christo lu crum temporale; operarios non de cepiores, non avaros, non male ܪܚܡܝ ܟܤܦܐ ܘܠܐ ܒܥܠܪܒܒܐ. ܡܛܠܗܢܐ .volos ܢܚܘܪ ܘܢܬܕܡܐ ܒܡܗܝܡܢܐ ܐܝܠܝܢ () ܕܐܬܕܒܪ Intueamur ergo et sectemur ope sicut decet vocationem nostram. Sic rarios ideles, ut decenter agamus ܫܦܝܪ ܒܡܪܝܐ. ܐܝܟ ܕܝܐܐ. ܘܙܕܩ ܠܩܪ̈ܬܢ . in Domino, prout dignum est, et ܘܠܡܘܕܝܢܘܬܢ. ܗܟܢܐ ܢܫܡܫ ܘܢܫܦܕ ܩܕܡ Domino serviemus in sanctitate et ܐܠܗܐ ܒܟܐܢܘܬܐ ܘܒܙܕܝܩܘܬܐ ܘܕܠܐ ܡܘܡ. ܟܕ ܝܘܐiustitin coram ipso ",per omnia p ܡܬܚܫܒܝܢܢ ܛܒܬܐ ܘܫܦܝܪ̈ܬܐ ܩܕܡ ܐܠܗܐ. centes ", providentes bona, non solum coram Deo, sed etiam coram homini us ": hoc enim bonum est el ne ܢܫܬܒܚ ܒܢ ܒܟܠܡܕܡ ܐܡܝܢ ܀ ceptum, ut Deus in omnibus nobis glorificetur. Amen. Explicit Epistola prior Clementis, viris apostolicis imitandæ proponuntur. Ille conjunctim semper agunt in operibus aa extra, ut loquun tur theolcgi. Hine in plurali numero dicit Creator omnium: Faciamus hominem ad imaginem et simili tudinem nostram (Gen. 1, 26). Ignoro qua mente motus fuerit D. de Prémagny qui hunc locum Epistolæ sancti Clementis quasi suggillare tentaverit. In Levitico, c. xx, 26, ipsemet Deus dicit: Eritis mihi sancli, quia sanctus sum ego Dominus. Et Salvator noster: Qui sequitur me, non ambulat in tenebris (Joan. v, 12). Exemplum dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis (Joan. XIII, 15). Rom. XVI, 18. Philip. 1, 19. 1 Luc. 1, 75. 30 Coloss. 1, te 1 Cor. vi, 21. "I Tim. 11, 3. (Fx. (a _ ܕܢܬܕܒܪ

col. 417–418page 35 of 52

Scire vos cupio, fratres, quod si, propter timorem Dei, placuit vobis irmavivendi quamin Christo serva?ܘܒܪ̈ܝܢܒܡܫܝܚܐܥܡܕܐܚܝܢ ܟܠܗܘܢ ܒܐܬܪ̈ܘܬܐ rimusinter omnes fratres nostros, in ܗܠܝܢ ܕܐܝܬܝܢ ܒܗܘܢ. ܘܐܢ variis locis ad quos perreximus, æquum est ut sic ambuletis in Do mino. Nos autem, Deo adjuranté ܐܬܕܒܪܘ ܒܡܪܝܐ. ܚܢܢ ܕܝܢ ܐܢ ܐܠܗܐ ܡܕܪܝܢ .nos,sic in Domino conversamur ܗܟܢܳܐ ܡܬܕܒܪܚܢܢ. ܥܡ ܒܬܘܠܬܐ ܠܐ manemus, nec inter nos et ill&s ne ܥܡܪܝܢܢ. ܘܡܕܡ ܒܓܘܐ ܥܡܗܝܢ ܠܬ ܠܢ. Sub eodem tecto cum virginibus non cessitudo ulla intercedit. Cum illis nec cibum sumimus nec potum. virgo aut filia nubilis, quiescit et , Alibi ea qus virun non.habet ܘܐܝܟܐ ܕܕܡܟܐ ܒܬܘܠܬܐ ܠܐ ܕܡܟܝܢܢ ܘܠܐ pernoctat; et alibi nos somnum car ܡܫܝܓ ܪܓܠܝܢ ܢܫܐ. ܘܠܐ ܡܫܚܝܢ ܠܢ. aܐܐpimus et pernoctamus, eiiamsi i" ܘܠܓܡܪ ܐܝܟܐ ܕܪܡܟܐ ܒܬܘܠܬܐ. ܐܝܕܐ ,nods nostros mulieres non lavant ܕܠܓܒܪܐ ܠܐ ܗܘܬ. ܐܘ ܒܪܬ ܩܝܡܐ ܠܐ ܕܡܟܝܢܢ in alio domus loco sola remaneret. ,' nee nos ungunt ܐܦܠܐ ܐܢ ܐܝܬܗ ܒܕܘܟܬܐ ܐܚܪܬܐ ܒܠܚܘܕܝܞ: ܠܐ Si autem inopinate irruat in nos rant fratres qui in his locis repe empus adversum, in campis, in ܒܝܬܝܢ ܬܡܢ. ܐܢܕܝܢ ܢܓܫ ܘܢܕܪܟܢ ܥܕܢܐ urbe, vel in rilla, nobisquo oecur ܒܕܘܟܐ. ܐܘ ܒܐܓܘܪܣܐ. ܐܘ ܒܩܪܝܬܐܐܘ iuntur, iuramus in domum cujusܒܡܕܝܢܬܐ. ܐܘܒܕܪܬܐ: ܐܘ ܐܝܟܐ quam featris, illac convocalis cun ܕܡܣܬܩܒܠܝܢܢ. ܘܡܫܬܟܚܝܢ ܐܚܐ ܒܐܬܪܐ etis fratribus, ad eos exhortationis et honestatis verba proferimus. Hi ro spli loquantur quibus inest ܠܟܠܗܘܢ ܐܚܝܢ ܠܬܡܢ. ܘܡܡܠܠܝܢ ܥܡܗܘܢ redimndi snientia. Verbis suis isti ܡܠܐ ܕܠܘܒܒܐ ܘܕܒܘܝܐܐ. ܘܐܝܠܝܢܕܐܝܬ ܒܢ ,sermones grariiatem, reverentiam ܕܝܕܥܝܢ ܕܢܡܠܠܘܢ ܢܗܘܘܢ ܡܡܠܠܝܢ ܐܝܠܝܢ sedulo attendunt, et quasi precincti, 1 lnter charitatis oflicia, Christus ipse (Luc. vr, &6) et, pastipsum, Apostolus (1 Tim. v, 10), duo prefata opera numeraverat. Cum autem ex ipsis charitatis operibus occasionem captet diabolus homines ad pecca im adilucendi, sapienter judicavit sanctus Clemens amovendam esse hanc tentationis lapsusque originein, non quidem erga fideles laicos, sed erga clericos, ut nihil omnino sinistri in eos rumoris fingi posset, nihilque detrahi famæ castitatis ac modestiæ ipsorum.

col. 419–420page 36 of 52

ܘܡܠܐ ܕܝܩܝܪ̈ܢ ܘܕܚܝܠܢ: modestiamque spirantes, enuntiant ) (&) ܕܝܪ̈ܢ () ܘܚܝܨܢ S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. in timore Dei, suggerendo fratribus Jo ut in omnibus Dei beneplacitum æmulentur in operibus bonis et enim sunt populi Dei ornamenta et munia *. qumrant, invicem- prwveniant ao ܠܐܠܗܐ ܒܟܠܡܕܡ. ܘܕܢܬܝܺܬܪܘܢ ܘܢܐܬܘܢ absquedolo semper incedant: hwo ܠܩܕܡܝܗܘܢ: ܡܒܪ̈ܐ ܫܦܝܪ̈ܐ. ܘܕܠܐ ܨܦܬܐ Quandoque evenit ut, inclinata jam die, instanteque vespere, longe a nostris et propinquorum domibus Laso?? dissiti, urgeamur a fratribus qui amorem fraternitatis et hospitali tatis oolunt, 'ut hospitamur apud se quia, ut ea deinde ipsi memoria in et aquam, nec non quæcunque no Hos movet desiderium audiendi a ܠܘܬܗܘܢ ܐܝܟ ܕܢܫܗܕ ܥܡܗܘܢ ܘܕܢܫܡܥܘܢ nobis, per vigiliam, sacra Dei elo ܡܠܬܐܩܕܝܫܬܐܕܠܠܗܐܘܢܥܒܕܘܢ ܘܢܬܬܪܣܘܢ igan. Interdum aooeptawun panen ܕܡܠܘܗܝ ܕܡܚܪܝܐ ܐܝܟ ܕܢܗܘܘܢ ܥܗܝܕܝܢ .is, Deo providente, apponuntur" ܠܗܝܢ. ܘܢܩܕܒܘܢ ܠܢ ܠܚܡܐ ܘܡܝܐ ܘܡܕܡ Annuimus quoque inriationi per. ܕܟܠܛܝܒ ܐܠܗܐ. ܘܢܨܒܐ ܘܢܬܪܡܐ ܕܢܒܝܘܬ m recipiendi, si reperiatur vir; ܠܘܬܗܘܢ. ܐܢ ܐܝܬ ܬܡܢ ܓܒܪܐ ܩܕܝܫܐ. ܠܘܬܗ .sanctus in domo quam adirimus ܥܐܠܝܢܢ ܘܫܪܝܢܢ ܘܗܘ ܗܘ ܐܚܐ ܢܗܘܐ ܟܛܝܒ noctandi cum illis, ihique hospita strat; ipso pedes nostros lavai, nos ܡܫܡܫܠܢ. Tunc frater aliquis quæ necessaria sunt parat nobis, disponit ac mini que ungit oleo; ipse, divina fide motus, lectum sternit in quo quie scero debemus. Hwo enim charitatis ܣܚܪܐ ܕܐܠܗܐ ܕܢܕܡܟ. ܗܠܝܢܓܪ ܟܠܗܝܢ ܗܘ officia sibi reservat hospes noster, vel id agunt fratres qui in domo sunt, quiqao nobis tanquam fratri ܗܘ ܢܥܒܕ ܒܩܢܘܡܗ ܘܗܘ ܢܫܡܫ ܠܐܚܐ. ** Nihil instructions plenius ac brevius dici potest. Indicat sanctus Clemens quæ fuerint in Ecclesiæ incunabulis sacerdotum et prædicatoruma cautiones, ut coram fidelibus ministerium suum honorarent, secundum Apostoli præceptum. Non omnes indistincte ad prædicationem applicabantur; sed illi præcipue qui tali munere congrue fungi poterant. Cæteri qui munus istud non exercebant prædicantibus plaude bant, nec invidebant. Pradicatores aitem divino timore, non tumors pleni, pruriumque lingua intenu perantis cobibentes, invigilabant ne quid ex ore suo excideret quod gravitatem, honestatem sobrietatemque non saperet; sed in omnibus Dei gloriam salutemque proximorum inquirebant, et vitam cujusvis macula et fraudis expertem fidelibus inspirabant. FIN. (a) Io. (b)

col. 421–422page 37 of 52

bus, quæ nobis opus sunt submi nistrant 5. Nulla vero nobis ministrat mu nubilis, sive dives, sive famula, sive 1ier, sive puella, sive nupta, sive ܕܡܬܡܝܢ ܠܗܘܢ ܠܐܚܐ. ܠܢ ܕܝܢ ܐܢܬܬܐ ܐܝܕܐ christiana, sive ethnica: soli nam ܕܛܠܝܐ ܃ ܘܐܝܕܐ ܕܗܘܬ ܠܓܒܪܐ ܒܗ ܒܙܒܢܐ. ܠܐ que viri tuno cum viris relationem ܬܗܘܐܬܡܢ ܘܠܐ ܐܝܕܐ ܕܥܬܝܪܐ. ܘܠܐ ܒܪܬ ܩܝܡܐ. hahent. Attamen quando videmus mulie riumque necessaria esse ut sint par sumus cum fratribus, convocantur ribus assislentiam nostram ministe ܐܠܐ ܟܠܚܘܕܓܒܪ̈ܐ ܥܡ ܓܒܪ̈ܐ ܢܗܘܘܢ. ܘܐܢ idipes orationis et Terborum szhor ܄ ܚܙܝܢ ܕܡܬܡܐ ܕܢܩܝܘܡ ܘܢܨܠܐ ܡܛܠ ܢܫܐ. tationis et odificationis qus focturni ܘܢܡܠܠ ܡܠܐ ܕܒܘܝܐ ܘܕܒܢܝܢܐ. ܠܐܚܝܐ ܩܪܝܢܢ anoisomnos sanctm mulieres quw ܘܠܟܠܗܝܢ ܐܚܘܬܐ ܩܕܝܫܬܐ ܘܒܬܘܠܬܐ. ܐܦ ia hoc loco reperiuntur, ut gaudii ܠܟܠܗܝܢ ܢܫܐ.ܕܐܝܬ ܬܡܢ. ܒܟܠ ܢܟܦܘܬܐ. dunt nisi in habitu modesto ac de ܘܒܐܣܟܝܡܐ ܫܦܝܪ̈ܐ ܕܢܐܬܘܢ ܠܒܘܣܡܐ enti. Tunc qui inter nos donum ܕܫܪܪܐ ܘܐܝܠܝܢ ܕܐܝܬ ܒܢ ܕܝܕܥܝܢ ܕܢܡܠܠܘܢ nis”, verba quo Deus suggesserit ܡܡܠܠܝܢܢ ܘܡܒܝܐܝܢܢ ܠܗܘܢ ܒܡܠܐ ܐܝܠܝܢ veri consortes fiant; sed non acce habent prædicationis et ædificatio adstantibus proferunt. Deinde ora mus, ac denique inricem salutamus, Ree tamen deest ܂ Ciri viros ܒܫܠܡܐ ܓܒܪ̈ܐ ܕܓܒܪ̈ܐ. ܢܫܐܕܝܢܘܒܬܘܐ̈ܬܐ illæ enim, manibus intra vestimenta ; salutatio erga mulieres el yirgines ܢܗܘܝܢ ܟܪ̈ܟܢ ܐܝܕܝܗܝܢ ܒܡܐܢܝܗܝܢ. ܐܦܚܢܢ sua obvolutis, adveniunt, manum ܕܝܢ ܡܝܪܘܬܐ ܘܒܟܠܗ ܢܟܦܘܬܐ ܟܕ (ܘ) ܚܝܪ̈ܢ que nostram dexteram, veste quo ܥܝܢܝܢ ܠܠܠ ܢܟܦܐܝܬ. ܘܒܟܠ ܐܣܟܝܡܐ " salutant ܫܦܝܪ̈ܐ ܢܟܪܘܟ ܐܝܕܝܢ ܕܝܡܝܢܐ ܒܡܐܢܝܢ. que nostra præ modestia coopertam, Interea nos sursum oculos habe mus, hisque peractis, quo voluerit .Dominus pergimus ܟܕ ܟܪܝܟܐ ܒܡܐܢܝܢ ܗܝܕܝܢ ܐܙܠܝܢܢ ܠܐܝܟܐ 35 Patet ex Epistola sancti Pauli ad Philemonem, etex aliis epistolis primos Christianos nihil charius habuisse quam exercitium charitatis, præsertim erga viros ecclesiasticos. Ea charitas ex viva fide procedebat, et eo usque progrediebatur, ut oculos suos eruissent, si necesse fuisset, et suis doctoribus dedissent; quia eos ut Dei angelos, imo ut Jesum Christum excipiebant. Hinc clerus eo cautior erga mulieres esse debebat, quo earum pietas et gratitudo periculosius se manifestassent. Præterea ipsi viri in rebus domesticis natura imperitiores, dilectione formabantur ad hæc charitatis officia, erga sanctos et dilectos magistros exer cenda. as Unusquisque proprium donum habet ex Deo (1 Cor. vu, 7). Miraculorum dond precipue frue batur Moyses, eloquentia vero Aaron. ' Secundum prcescriptum Apostoli, in osculv sancto (11 Gor. xri, 12). "Per hujusmodi salutationem designatur, ni fallor, manus lectæ deosculatio: videtur enim con suetudinem hanc manus deosculationis a primævis Ecclesiæ diebus ad nos usque permeasse. Desierunt autem cooperiri manus quando manicarum usus introductus est in virorum vestimentis. Vix enim severior (Fx. (a ܚܝܪ̈ܝܢ.

col. 423–424page 38 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT OPERA GENUINA. Quando incurrimus in locum ubi quia omnes hospites sunt tantum on est aliquis frater saretus ܬܡܢ ܐܚܐ ܡܩܕܝܫܐ. ܐܠܐ ܟܠܗܘܢ ܡܫܘܬܦܐ soeii, apud quos omnis frater rooi ܐܝܬܝܗܘܢܢܩܒܠܘܢܝܘܝ ܠܗܘ ܐܚܐ ܪܐܬܐ pitur: his tume omnibus hospiti ܠܘܬܗܘܢ. ܟܠܗܘܢ ܐܢܚܫܚܐ ܕܐܝܬ ܬܡܢ. bus devolvitur cura subministrandi prona voluntate fratri cuilibet qua quam socios fratri advenæ hæc offi ipsi necessaria sunt, Nec lecet alios ܚܦܝܛܐܝܬܒܬܪܥܝܬܐܛܒܬܐ.ܘܗܘܕܝܢܐܚܐ ia prnstare. Hospitibus hwo libere" ܐܝܟܕܘܠܐܠܗ. ܡܫܬܡܫܡܢܗܘܢܐܝܟܕܙܕܩܠܗ. , non omittat. Ros, vocatione sancti ܘܢܐܡܪ ܠܗܘܢ ܗܘ ܐܚܐ ܠܗܠܝܢ ܡܫܘܬܦܐ tum sumimus; nee mulieres aut ܕܐܝܬ ܒܗ ܒܐܬܪܐ. ܚܢܢ ܩܪܝܫܐ ܥܡ ܢܫܐ ܠܐ virgines nobis ministrant, vel peiles ܠܣܝܢܢ ܘܠܐ ܫܬܝܢܢ ܘܠܐ ܡܫܬܡܫܝܢܢ ܡܢ nobiscum congregatw in eodem loco ܢܫܐ. ܘܠܐ ܡܢ ܒܬܘܠܬܐ. ܘܠܐ ܡܫܝܓܢ ܠܢ cum mulieribus nec cibum nec po nostros lavant, vel nos ungunt; nec remanent; nec somnum capimus ubi ipsæ pernoctant. Cavemus enim quis in nolbis offendatur aut scanda sionem, ut non vituperetur ministe ut in rebus eunetis non arguamur ܠܢ ܢܫܐ. ܘܠܐ ܕܡܝܟܝܢܢ ܐܝܟܐ ܕܡܟܝܢ ܢܫܐ. merito: solliciti quippe sumus ne ܂ ܐܝܟܢܐ ܕܢܗܘܐ ܕܠܐ ܥܕܠܝ ܒܟܠܡܕܡ. ܡܛܠ lizetur: Nemini dantes ullam ofen ܕܐܢܫ ܠܐ ܢܬܬܩܠ ܐܘ ܢܬܟܫܠ ܒܢ. ܘܡܐ Scientes ergö liumo ܂ um nostrum, ܕܡܫܡܫܝܢܢܗܠܝܢ ܟܠܗܝܢ. ܗܘܚܢܢ ܕܠܐ ; rem Domini, hominihus sualemus ܬܘܟܠܬܐ ܠܟܠ ܐܢܫ. ܐܝܟ ܐܢܫܐ ܗܟܝܠ Deo autem manifesti sumus repe ܣubi, absque utilo 'iro, sol ܕܠܝܬ ܬܡܢ ܓܒܪܐ. ܐܠܐ ܟܠܗܝܢ ܢܫܐ ܐܢܝܢ Si contingat nos incidere in locum riuntur mulieres et virgines fideles etiam modestia læditur manus aspectu, imo honesto osculo. Idem dici nequit de nudati brachii apparitione. Porro veterum Romanoruin vestes manicis carebant: unde Virgilius (Eneid. 1. ix, v. 613, 614) expro brat Phrygibus quasi effeminatis, quod manicis uterentur Et tunica manicas, et habent redimicula mitræ. O vere Phrygiæ, neque enim Phryges.... Et Quintilianus monet oratorem (Inst. 1. x1) ne gestus brachioram superiorem corporis partem nimis discooperiat. Non omittet eruditus lector animadvertere relatione usuum hujus temporis antiqui confirmari au thenticitatem Epistolæ sancti Clementis. °_Frater sanctus, il est Chrisiianus. Tempore 5ancti Clementis, plurimi atlhue loci Christianis carebant. Ibi tamen sape reperiebantur catechumeni aut etiam gentiles in Christianos propensissimi. Hos crederem a sancto pontifice socios esse vocatos, quia concordibus animis in gratiam hujus nove societatis conspi rabant. Isti magnum honorem reputabant suscipere Christianos, præsertim vero Christi ministros, mox faturi ipsi Christi discipuli et sæpius nobilior martyrum ipsius seges. II Cor. vi, 3. Cor. v, 11.

col. 425–426page 39 of 52

in unum locum eas congregamus; ratione, ab ipsis discere cupientes ,à qaminstantnt ibidem pernoetemu ܘܒܬܘܠܬܐ ܡܗܝܡܢܬܐ ܬܐܠܨܢ ܕܢܒܘܬ ܬܟܢ his deinde ad dextrum latus eolloea ܒܐܬܪܬܗܘܩܪܝܢܢܠܗܝܢ.ܠܟܠܗܝܢܠܕܘܟܬܐ tis,inquirimus desingularum agendi ܚܕܐ ܠܓܒܐ ܕܝܡܝܢܐ. ܘܡܫܐܠܝܢܢ ܠܗܝܢ ܕܡܢܐ .ipso solo manifestare qieunt ܣqu ܥܒܕܢ. ܘܐܝܟ ܡܕܡ ܕܝܠܦܝܢܢ ܡܢܗܝܢ. ; Quoperacto, omnes simul aeoedunt ܘܚܙܚܢܢܬܪ̈ܥܝܬܗܝܢ.ܡܡܠܠܝܢܢܥܡܗܝܢ ܐܝܟ irant ei monia eis dnmus quw cas, ܕܘܠܐ ܐܝܟ ܒܢܝܢ̈ܫܐ ܕܚܠܘܗܝ ܕܐܠܗܐ. ܘܡܐܕܝܢ sciscitamur ab eis utrum pacifice " ilatem ac Dei timorem redolent' ܘܐܬܟܢܫܝ ܟܠܗܝܢ ܘܐܬܝ̈. ܘܚܝܙܝܢ ܕܐܝܟ s Deinde legimus ipsis Scripturam ܕܒܫܠܡܐ ܐܝܬܝܗܝܢ: ܡܡܠܠܝܢܝܢ ܥܡܗܝܢ quan:reviter ac verecunds com ܡܠܐ ܕܒܘܝܬܐ ܒܕܚܠܬ ܐܠܗܐ. ܘܩܪܝܢܢ ܠܗܝܢ ritatem quw mentis circumspectio - ܟܬܒܐ ܒܢܟܦܘܬܐ ܘܒܡܝܠܐ ܚܝܨܬܐ ܘܝܩܝܪ̈ܬܐ mentamur, servantes exterius gra A?? nem pingit. Hæc omnia agimus ut illæ ædificentur ac roborentur. Mu lieres etiam quæ socia sunt alloqui mur, prout fert ipsarum status ". Si tunc s: tnno die rcedente noclequo vi ܟܠܡܕܡ. ܘܠܐܝܠܝܢ ܕܡܫܘܬܦܬܐ ܐܢܝܢ. ܐܝܟ chujus loci mulieres, ætate gravio cina, alio divertere nequeamus ad ܕܙܕܩ ܠܗܝܢ ܡܡܠܠܝܢ ܥܡܗܝܢ ܒܡܪܝܐ.. ernotandum, isimusinter omnes ܘܐܢܕܝܢ ܢܨܠܐ ܠܗ ܚܘܡܐ. ܘܢܬܪܟܢ ܥܕܢܐ rem ac modestiorem, ut assignet ܕܪܡܫܐ. ܐܝܟ ܢܒܘܬ ܠܢ ܬܡܢ.ܓܒܝܢܢ ܐܢܬܬܐ nobis locum aliquem segregatam ܐܝܕܐ ܕܩܫܝܫ ܘܢܟܦܐ ܡܢ ܟܠܗܝܢ. ܘܐܡܪܝܢܢ virgo.Hnicmulieri state naturw in ܠܗ ܕܬܬܠܝ ܠܢ ܕܘܟܬܐ ܡܢܢ ܘܠܢ. ܐܝܟܐ mbit cura afTerendi nobis et lumenܗ ܕܐܢܬܬܐ ܠܐ ܥܐܠܐ. ܘܠܐ ܒܬܘܠܬܐ. ܘܗܝ ܗܝ quo non appropiet ulla mulier aut et quid nobis necessarium est. Liben ibidem hospitantur. Hæc autem præ ter hujusmodi oücia adimplet, cha ܐܢܬܬܐ ܤܒܬܐ ܬܬܐ ܠܢ ܫܪܓܐ. ܘܟܠܡܕܡ ritatis viscera gestans in fratres qui ܕܡܬܒܥܐ ܠ ܗܝ ܬܝܬܐ ܠܢ. ܐܝܟ ܕܡܢ aliis senescens mulier eligitur quo ܚܘܒܗܘܢ ܕܠܐܚܐ. ܬܬܐ ܟܠܡܕܡ ܕܡܬܒܥܐ diu proihala est assiduitate medita" ܬܫܡܫܬܗܘܢ ܕܐܚܐ ܐܟܣܢܝܐ. ܣܒܬܐ ܕܝܢ **In his quæ ad mysteria et sacramenta spectabant, nihil expresse ab oratore quolibet revelabatur, præser. timque nihil a quovis auctore claris verbis scribebatur; sensum vero intentum penetrabant initiati quibus da tum erat nosse veritates absconditas. Cæteris autem, licet catechumenis, in parabolis serius evolvendis om nia dicebantur. Num quis mirari deberet si diebus istis fervoris ac persecutionis animæ devotæ cum gaudio excepissent reconciliationis ministros, istique, modestiæ causa, in unum ejusdem loci latus mulieres secrevis sent, dum unaquæque, vicissim, internam mentem, in exomologesi, revelasset! Textui superiori satis con gruit illa sententia. Conferri possunt quæ hic a sancto Clemente dicuntur cum verbis sancti Basilii in Regulis breuioribus, presertim 108 el 110, et nota erit prudentia primis seeulis adhibita in mulierum eonfessione, quæ sæpe fiebat coram testibus saltem satis distantibus. Solum discrimen inter verba utriusque sancti in eo est, quod prudenter tacuerit sanctus. Clemens nomen confessionis quam sæculo iv sanctus Basilius ex primere potnit. Genuflexi fideles ante sacerdotem confitebantur. Hinc prodiit ab infidelibus ad quos im perfecta pervenerat hujus ritus notitia, turpis adorationis accusatio erga confessarium: ut videre est apud Minutium Felicem, cap. 9. Usus sedilis confessionalis, qualis hodie adhibetur, serius introductus est. Quemadmodum socios ad catechumenorum aliorumque virorum Christianis addictorum ordinem ro Kerri posse judicavimus, sic mulieres socias eidem ordini ascribere nihil vetat.

col. 427–428page 40 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. tionum, hincque perspecta si filios educavit, si hospitio recepit, si san um pedes lavit * Quando veroܘ ܐܬܒܚܪܬ. ܐܢ ܪܒܝܬ ܒܢܝܐ. ܐܢ ܩܒܠܬ tempus quietis advenit, domum illa ܐܟܣܢܝܐ. ܐܢ ܐܫܓܝܬ ܪܓܠܝܗܘܢ ܕܩܕܝܫܐ. in pace repetit **. Si autem incidamus in locum ubi sola, absque ullo viro, reperiatut mulier fidelis, ibi nequaquam sta facie colubri et a laqueo peccati talis cogitatio de quibuscunque so præbere suspiciosis inquisitionibus mus, neque oramus, neque Seri ܐܚܪܢܢ ܠܐ ܢܗܘܐ ܬܡܢ. ܐܠܐ ܐܢ ܗܝ ܒܠܚܘܕܝܗ pnras legimus; quinimo quasi a ܠܐ ܩܝܡܝܢܢ ܬܡܢ. ܘܠܐ ܡܨܠܝܢܢ ܬܡܢ. ܘܠܐ fugimus. Nee propterea mulierem ܩܪܝܢܢ ܟܬܒܐ ܬܡܢ ܐܠܐ ܥܪܩܝܢܢ ܐܝܟ ܕܡܢ ܩܕܡ fidelem contemnimus, absit a nohis ܐܦܘܗܝ ܕܚܝܘܝܐ. ܘܐܝܟ ܕܡܢ ܩܕܡ ܐܦܢܗ rorihus nostris in Christo. Nolumus ܕܚܛܝܬܐ. ܠܐ ܗܘܐ ܕܝܢ ܠܐܢܬܬܐ ܡܗܝܡ vero,qunndo mulier sola est, snspi ܡܣܠܝܢܢ. ܚܣ ܠܢ ܕܢܬܚܫܒ ܕܐܝܟ ܗܠܝܢ c verbisve mendacii. Ad sinistrum ܥܠ ܐܚܝܢ ܕܒܡܫܝܚܐ ܐܠܐ ܡܛܠ ܕܒܠܚܘܕܗ ܗܝ. uippe iudicium sponte inolinant et ܕܚܠܝܢܢ ܕܠܡܐ ܐܢܫ ܢܣܝܡ ܒܢ ܐܝܛܝܡܐ vere ergo debenuus no prwlieamus - ܒܡܠܐ ܕܕܓܠܘܬܐ. ܠܒܘܬܗܘܢ ܓܪ ܕܒܢܝܢܫܐ ipsis male denobis loquendi occasio ܂ ܒܒܝܺܫܬܐ ܣܝܡܝܢ ܘܡܫܪܪܝܢ. ܘܡܛܠ ܕܠܐ ioo. 1ino sedulo vitauus quid ܢܬܠ ܥܬܐ ܠܐܝܠܝܢ ܕܨܒܝܢ ܕܢܠܒܟܘܢ ܒܬܪܢ quid incusari potest ab his qui u ܥܠܬܐ. ܘܢܡܠܠܘܢ ܥܠܝܢ ܒܝܫܬܐ. ܘܕܠܐ ܢܗܘܐ obfirmantur hominum mentes. Ca nem, et ne cuiquam simns offen riose vias nostras speculantur, ut nos quasi reos deprehendant, cura Judæis et gentibus et Ecclesiæ Dei nec quærimus quod nobis utile est, musque ur sine olkensione s1mus ܕܐܝܠܝܢ ܕܡܝܢ ܕܢܠܒܟܘܢ ܒܬܪܢ ܥܠܬܐ " sed quod multis, ut salvi fant ܠܝܘܪ̈ܝܐ ܘܠܐ ܠܐܪ̈ܡܝܐ. ܐܦܠܐ ܐܥܕܬܗ ܕܐܠܗܐ܇ Nobis autem bonum non est ut quis quam propter nos scandalizetur. Omni igitur tempore cavendum ante nobis est ne ratrum coon ܡܕܡ ܕܡܕܪ ܠܤܓܝܐܐ. ܐܝܟ ܕܢܐܚܘܢ. ܠܐܓܪ scientiam imprudentia nostrs con ܡܕܪܐܠܢܗܕܐ ܕܐܢܫܢܬܟܫܠ ܟܛܬܢ.ܢܗܘܐ M 1 Tim. 7, 10. “Hie assignatur discrimen servatum, Eoclesia nascente, inter sanctos seu' fileles laicos et Dei ministros: laicoruin quippe modestorum licet ac verecundorum mulieres lavabant pedes; hos ungebant, cæteraque consueta charitatis et urbanitatis officia erga ipsos, more patriæ, impendebant; clexici vero haec onia denegalhanl preler ea quiiüus nullatenus carere poleram, " 1 Cor. x, 33.

col. 429–430page 41 of 52

turbemns, er ne petra soandali npsis ܗܟܝܠ ܙܗܝܪܝܢܢ ܒܛܝܠܐܬ ܒܟܠ ܙܒܢ. ܕܠܐ cibum fraternosler contristatur, of ܓܛܪܐ ܠܐܚܝܢ. ܘܢܫܘܐ ܐܢܘܢ ܪܥܝܢܐ ܡܕܠܚܢܐ. existamus. Si enim etiam propter fenditur, infirmatur, aut scandaliza tur, jam non secundum charitatem ambulamus; hinc Paulus: Noli cibo ܡܛܠ ܡܐܟܘܠܬܐ ܢܬܬܥܝܩ ܐܚܘܢ ܐܘ tuo, inquit, illum perders pro quo ܡܬܬܩܠ: ܐܘ ܡܬܟܪܗ. ܐܘܡܬܟܫܠ ܠܐ ܗܘܐ sic autem peccantea is fratres p: et ܒܚܘܒܐ ܕܐܠܗܐ ܡܗܠܟܝܢܢ ܡܛܠ ܡܐܟܘܠܬܟ Christus mortuus est "; et alibi percutientes conscientiam eorum in firmam, in Christum peccatis ". Quapropter et nos ideles ipsi di ܃ ܗܟܢܐܓܪܚܛܝܢܐܢܬܘܢܒܐܚܝܟܘܢ.ܘܡܩܦܚܝܢ ,eamus: Si saca scandalizat fratrem ܐܢܬܘܢ ܬܐܪ̈ܬܗܘܢ ܡܪ̈ܥܬܐ. ܒܡܫܝܚܐ ܗܘ ܚܛܝܢ um, ne fratrem nostrum scandalize, ܐܢܬܘܢ. ܐܢܓܪ ܡܛܠ.ܡܐܟܘܠܬܐ ܡܬܟܫܠ non manducabimus carnem in æter mus Hæc omnia observat quicunque vere Deum diligit; qui crucem suam duit; qui proximum vero amore sincere bajulat; qui Christum in ܟܠܗܝܢ ܥܒܕ ܟܠ ܐܝܢܐ ܕܒܫܪܪܐ ܪܚܡ ܐܠܗܐ prosequitur; qui domum ita suam ܐܝܢܐ ܕܒܫܪܪܐ ܫܩܝܠ ܨܠܝܒܗ. ܘܠܒܚܝܫ custodit animam ut nequo ab sltero _ ܠܡܫܝܚܐ ܘܪܚܡ ܠܩܪܝܒܗ. ܗܘ ܕܢܛܪ sumat neque alteri præbeat scanda aut in illarum domo habitaverit. Hæc um, ut non pereat eo quod inter ܢܦܫܗ ܕܠܐܢܫ ܬܘܩܠܬܐ () ܠܐ ܢܗܘܐ. ܕܠܐ ,virgines smuius fueri: conversatus ܬܟܫܠ ܐܢܫ ܟܛܠܬܗ ܘܢܡܘܬ. ܡܛܠ ܕܐܡܝܢ Hmo aliunde indecora sunt et in per ܥܡ ܒܬܘܠܬܐ. ܘܥܡܪ ܠܘܬܗܝܢ. ܡܕܡ ܕܠܐ yident ܕj ditionem versunt eorum quܕܩ ܠܣܘܚܦܗܘܢ ܕܐܝܠܝܢ. ܕܚܙܝܢ ܘܫܡܝܢ tes eo ipso pravas quia scandalis et. ܕܘܒܪ̈ܐ ܒܝܫܐ ܕܐܝܟ ܗܠܝܢ ܐܝܬܝܗܘܢ ,periculis fecundas et mori vicinas ܕܡܟܫܠܢܘܬܐ ܘܕܩܝܢܕܘܢܘܣ ܘܩܪܝܒܝܢ Beatus autem homo qui, prs.ܘܘܘd ܠܡܘܬܐ. ܡܕܡ ܕܠܐ ܪܕܩ ܠܟܪܝܣܛܝܢܐ. aut noverunt hujusmodi assiduita Hæc igitur agere Christianum non castitatis amore, semper est pavi dus * Si autem adveniamus in locum 7 Rom. XIV, 15. 481 Cor. VIII, 12. "Nullus lector intelligens mirabitur quod hic cibus memoretur, cum sermo sit de virginitate: nam sponte et sine negotio ex verbis sancti Clementis hoc instituitur ratio cinium Romanos et Corinthios monet divus Paulus ne fratribus infirmis occasionem scandali præbeant, utendo coram ipsis cibo licet indifferenti; quanto magis caveri debet ne suspicio mala Adelium animie ingeratur propter periculosum contubernium. Prov. xxvIIL, 14. FIN. (a)

col. 431–432page 42 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. ubi nullus sit Christianus, nosque dies quosdam incolæ loci retineant, debemus esso prudeles sicut ar ܝܘܡܬܐ. ܢܗܘܐ ܚܟܝܡܝܢܢ ܐܝܟ ܚܘܘܬܐ t” ܘܬܡܝܡܝܢܢ ܐܝܟ ܝܘܢܐ. ܘܠܐ ܢܗܘܐ ܐܝܟ ܣܟܠܐ. ,pientes””, scientes timorem Domini ܐܠܐ ܐܝܟ ܚܟܝܡܐ ܒܟܠܗܝܢ ܡܪܕܘܬܐ ܕܕܚܠܬ pentes, et simplices sicut columba ", non quasi insipientes, sed ut sa ut glorificetur Deus in omnibus per Dominum Jesum Christum, propter castas et sanctas conversationes no stras "; sive enim manducamus, sive bibimus, omnia in gloriam Dei nos intuentur, in omni'sermone, in reverentia, in modestia, in æquitate scant nos esse,semen benedictum et sanctum filiosque Dei viventis. Cum n iaciamus necesse est, ut quicnnque ܡܕܡ ܐܚܪܝܢ ܥܒܕܝܢܢ ܐܝܟ ܕܠܫܒܘܚܬܗ cwterisqao, rebus omnibus agno ܢܕܥܘܢ ܕܙܪܥܐ ܚܢܢ ܡܒܪܟܐ ܘܩܕܝܫܐ. ܒܢܝ̈ܐ enim simns deles, in nullo genles ܒܟܘܚܕܐ. ܒܢܟܦܘܬܐ. ܒܣܝܟܘܬܐ. ܡܛܠ ,mnino dissimiles nos esse oportet. ܕܠܡܐ ܠܐ ܡܬܕܡܝܢܢ ܒܡܕܡ. ܐܦ ܡܗܝܡܢܐ ,et in omnibus a malo abhorrentes ܠܒܢܝܢܫܐ ܕܡܝܢ. ܐܠܐ ܒܟܠܡܕܡ ܢܘܟܪܝܐ ܚܢܢ c musqne margaritas ante poros ܠܪܫܝܥܐ. ܘܠܐ ܪܡܝܢܢ ܩܘܕܫܐ ܩܪܡ ܟܠܒܐ. ܘܠܐ sed in omni disciplina, scientia, i ܡܪܓܢܝܬܐ ܩܕܡ ܚܙܝܪ̈ܐ. ܐܠܐ ܒܟܠ ܡܪܕܘܬܐ ܂ riicemus Deum ܕܐܝܬ.ܘܒܟܠܝܕܥܬܐ.ܘܒܟܠܗ ܕܚܠܬ ܐܠܗܐ. ne demus sanctum oanibus, mitta more Dei mentisque constantia glo imitari debemus, quibus, e contra, Cultus enim quo servimus Deo longe nos discernit a gentibus quæ impietate sua proferunt. Et ideo in blasphemant in deliciarum suaruna ܟܠܛܠ ܪܘܫܥܗܘܢ. ܟܛܠ ܗܢܐ ܠܐ ܡܙܡܪܝܢܢ ebrietate, verbaquo sednotionis in ܠܥܡܡܐ ܘܠܐ ܩܪܝܢܢ ܠܗܘܢ ܟܬܒܐ. ܕܠܐ ܢܗܘܐ gentium cotibus non animus Psal ܕܡܝܢܢ ܠܙܡܪ̈ܐ. ܐܘ ܠܗܠܝܢ ܕܢܩܫܝܢ mos, ee legimus Scripturas, ne ܒܩܝܬܪ̈ܐ. ܐܘ ܠܗܠܝܢ ܕܙܡܪܝܢ ܒܩܠܐ. ܐܘ aliis qui islu, quasi artem exercenl ܘܗܠܝܢ ܥܒܕܝܢ ܡܛܠ ܕܢܤܒܥܘܢܠܗܘܢ similes videamur musicis, citharœe dis, cantoribns, ariolis multisque Mattb. 1, 16. "Ephes. v, 15, 16. "Wetstinus scribit vestras, sed mendose, ni fallor. "Matth. "Pastores animarum qui vitæ sanctimonia bonum Christi odorem non spargunt, ca nibus sanctum projiciunt et margaritas ante porcos mittunt. Inde enim pravi, aut præoccupatis opinionibus obcaecati homines facile inducuntur ut a religionis ministris in religionem contemptum susm ac furorem convertant eamque cum ipsis dilacerent; sicque impletur Christi vaticinium dicentis: No forte conculceat eas pedibus et conversi dirumvant vos (Matth. vii, 6).

col. 433–434page 43 of 52

et agunt, aut panis huccella, ignobi iur quosita, satarentur, missura ܥܘܡܨܐ ܕܠܚܡܐ (ܫܝܛܬܐ. ܘܡܛܠ que modici vini undequaque exhi ܡܙܓܬܐ ܕܚܡܪܐ ܙܥܘܪܬܐ. ܐܙܠܝܢ ܡܙܡܪܝܢ mini in terra alienigenaruw, quod. ܐܡܝܪ̈ܬܗ ܕܡܪܝܐ ܒܐܪܥܐ ܢܘܟܪܝܬܐ ܕܥܡܐ. non decet '" Non sie, obsecramus ܘܥܒܕܝܢ ܡܕܡ ܕܠܐ ܙܕܩ. ܠܐ ܬܥܒܪܘܢ ܗܟܢܐ biti potentur, cantantes eantica Do vos, fratres, agite, nec ista fiant in ter vos et si qui forte tale vitæ ge nnus elegissent, impedite ne ultra ܗܠܝܢ ܠܘܬܒܘܢ.ܐܠܐ ܒܛܠܘ ܐܢܘܢ ܠܐܝܠܝܢ tam stulte et indecore agere per܂ gant ". Rogamus ergo vos qui ejusdem jusiuis n ܘܒܫܝܛܘܬܙ. ܠܐ ܡܬܡܥܐ ܐܚܐ ܕܗܠܝܢ ܗܟܢܐ nobiscum germanitatem ܕܗܠܝܢ ܗܟܢܐ ܢܗܘܝܢ ܠܘܬܢ ܘܠܘܬܟܘܢ. ܐܝܟ habetis, ut omnia quo apud nos ܕܠܕܡܘܬܐ ܕܡܗܝܡܢܐ ܕܐܝܠܝܢ ܕܥܬܝܕܝܢ aguntur ita fiant ut in ædificationem. vergant his qui fidem nostram sunt Christi, observantia. omnis justitiæ, amplexari. Exhibeamus nos ores ܒܟܠ ܙܕܝܩܘܬܐ. ܘܒܟܠܗܘܢ!ܕܘܒܪ̈ܐ ܩܕܝܫܐ 1 moribus sanctis, roctis verosque ܘܬܪ̈ܝܨܐ. ܟܕ ܡܬܕܒܝܪܚܢܢ ܒܟܐܐܢܝܘܪܐ deles pandentibus; nec arertamus ܂ ܘܒܚܤܝܘܬܐ. ܐܝܟܕܐܕܩ ܠܡܗܚܡܢܐ. oculos ab his qui honeste, verecunde ac sancle vivunt; illis honorem glo cooperatores honorate ". Si sic riamque tribuamus. Omnes in Deo ܘܟܕܝܫܝܢ. (e) ܘܡܫܒܚܝܢ () ܘܡܘܪ̈ܒܢ. slatis in Domino; si per omnia in ܘܗܘܝܬܘܢ 0) ܡܬܩܢܢ illo ideles ac reoti manseritis, "gau ܕܡܥܕܪܢ. ܐܢܬܘܢ ܐܢܘܢܓܪ ܚܕܘܬܢ. ܘܟܠܝܠܢ "Hæc meditentur qui sibimetipsis missionem dederunt in terras alienas, ut circumferant illuc eloquia sacra, in omnes linguas et pro arbitrio suo conversa, omnibusque populis infidelibus prostituta. O vere mercenarii, qui non animas quærunt sed nummos; non gloriam Dei, sed sponsæ Christi.bumiliationem ac tribulationem intendunt! Horum autem consiliorum quis finis? Qui habitat in cælis irridebit eos: et Domi nus subsannabit eos (Psal. 11, 4). "Quilibet fidelis catholicus, quantum valet, obicem ponere potest et debet juxta prudentiæ regulas, ministerio usurpato et circuitionibus vagorum sectariorum. Quanto magis. principes et magistratus! Civilis tamen potestas limites sibi præscriptos nunquam transgredi debet nec invadere in jura Ecclesiæ, quae ipsa, in his quæ religionem spectant, terminos assignat non transi liendos. Videtur alludere sanctus Clemens verbis Apostoli (Philip. IV, 3), quæ tamen nullibi inte gre citat, præ modestia, quia in his expresse nominatur. Quis non videt hæc verba soli Eccle size principi convenire? FIN. (a) )e(., ܘܢܟܦܝܢ܂ (In., e ܘܡܘܪ̈ܒܝܢ.

col. 435–436page 44 of 52

8. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. dium nostrum eritis, corona nostra, .pes nostra ao yits nostra. Amen. ܘܣܒܪܢ ܘܚܝܢܢ. ܐܢܗܘ ܕܬܩܘܡܘܢ ܒܡܪܝܐ. Igitur incipiendo a lege et descen dendo usque ad Novum Testamen. tum, inspiciamus attente, perscru temur qum fuerit omnium patrum ܕܥܘܡܪܐ ܕܚܝܝܗܘܢ. ܘܢܥܩܒ ܘܢܒܨܐ ܡܢ usorum vita, per totum incolatus ܂ ܐܘܪܬܐ ܘܥܕܡܐ ܠܕܝܐܬܝܩ ܚܕܬܐ. ܘܫܦܪܐܗܝ propter xirus, perierme feminm ܘܟܡܐ ܐܢܝܢ ܢܫܐ ܕܐܒܝ ܒܝܕܓܒܪܐ. ܡܢ sui tempus optimum namque et Butilissimum est a nobis haud igno rari quot et quales viri, propter mu lieres, perierint, quot et quales, quia nimia inter eos exstiterat fami liaritas; et, e contrario, quot et suo sexu necessitudinem aut habi quales nomines proterquam cum ܐܦ ܥܠܗܕܐ ܡܚܘܐ ܐܢܐ.ܕܟܡܐ ܐܢܘܢ ܘܡܢ ܐܢܘܢ tationem habentes, castos invicem ܓܒܪ̈ܐ ܕܥܡ ܓܒܪ̈ܐ ܥܡܪܝܢ ܗܘܘ ܟܠܗ ܙܒܢܐ ,et sine macula servaverint se ܂ ܕܚܝܝܗܘܢ. ܘܥܕܡܐ ܠܫܘܠܡܐ ܩܘܝܘ ܚܕ Nota est ac perspecta historia Joseph, qui semper fidelis, prudens, sapiens, justus et pius in omnibns ܝܘܣܦ ܡܗܝܡܢܐ ܘܤܟܘܠܬܢܐ ܘܚܟܝܡܐ Permansit. Nonne mulier concupi ܘܙܕܝܩܐ ܘܕܚܠܐ ܕܐܠܗܐ ܒܟܠܡܕܡ. ܠܐ ܗܘܐ injecit in casti hujus so recti juve ܠܩܘܦܪܗ ܕܗܢܐ ܢܟܦܐ ܘܟܐܠܐ ܪܓܬ ܐܢܬܬܐ ܐܝܟ scentia exarsit, dum obtutus suos nis pulchritudinem? Ipse vero, cum operi nefario non acquiesce o ret, nec voluntati pravm cederst ܪܓܬܗ ܘܨܒܝܢܗ. ܒܟܠ ܐܘܠܨܢܚܐ ܘܒܟܠ , ibidinem exhorrescens, mulier ܫܘܢܩܐ ܐܪܡܝܬܠܓܒܪܐܙܕܝܩܐܥܕܡܐܠܡܘܬܐ erumnam ac cruciatum eum eonje ܒܤܗܕܘܬܐ ܕܓܬܐ. ܠܠܗܐ ܕܝܢ ܟܿܪܩܗ falso testimonio suo, in omnem cit. Deus autem eripuit illum ex omnibus malis quæ mulierculæ in ditamento in eum irruerant, etiam܂ ܕܘܝܬܐ. ܚܙܝܢ ܐܢܬܘܢ ܐܚܝ: ܕܐܡܝܢܘܬܐ ܕܚܙܬܐ (rix. (a ܐܝܬܘܗܝ.

col. 437–438page 45 of 52

cum periculo vitæ in justitia perse verantem. Pensate, fratres, qualis libidinis oculos ipse in ejus Ægyptiæ corpus ardor justum hnnc invasisset, si ܘܠܐ ܥܡ ܒܬܘܠܬܐ. ܠܐ ܓܪ ܡܕܪܐ ܗܕܐ ܠܐܝܠܝܢ injicere consuevisset? Tali exemplo ܕܨܒܝܢ ܕܢܚܙܘܘܢ ܚܨܝܗܘܢ ܒܫܪܪܐ. ܡܬܒܥܐ docti, nequaquam apud mulieres ac virgines assidue perstemus: id enim proposito refragatur eorum qui inu ܘܢܟܦܘܬܐ. ܘܒܟܠܗ ܚܝܨܘܬ ܪܥܝܢܐ ܒܕܚܠܬ maculatos se custodire volunt. Cha ܐܠܗܐ. ܟܕ ܠܐ ܐܡܝܢܝܢܢ ܥܡܗܝܢ ܘܠܐ ܬܘܒ g bemus, coniles habere debet om ܕܪܟܐ ܪܓܠܢ ܟܠܫܥ ܠܘܬܗܝܢ.܀ ritas enim qua sorores diligere de nem sanctitatem, castitatem, mentis energiam omnimodam, Deique timorem; nec fre quentem apud illas commorationem, aut assiduum in quavis hora accessum admittit. Num vobis ignota est historia Samsonis Nazaræi virique fortissi ? mi, in quo Spiritus Dei habitavit ܕܪܘܚܐ ܕܐܠܗܐ ܐܝܬ ܗܘܐܥܡܗ.ܓܒܪܐܚܝܠܬܢܐ. lsto segregatus ac Deo consecralus ܂ ܠܗܢܐܓܒܪܐ ܕܢܙܝܪܐ ܗܘܐ ܘܩܕ ܕܐܠܗܐ. ܘܐܝܬܘ fuit, miraque fortitudo in eo exstitit atque robur; hunc tamen perdidit quibus cor ejus misere incendit. mulier autem viri pretiosam animam capit. ,mulier, rilis corpusculi illecebris ܦܓܪܐ ܕܘܝܐ. ܘܒܝܕ ܪܓܬܐ ܒܝܫܬܐ. ܕܠܡܐ .son ilum, qiicunque es, imitare ܐܝܟ ܗܢܐ ܐܝܬܝܟ. ܕܥ ܢܦܫܟ ܘܕܥ ܡܫܘܚܬܟ. ;Noveris te, noo tua le lateat dignitas ܐܢܬܬܓܒܪܐ ܕܝܢ ܢܦܟ̈ܬܐ ܝܩܝܪ̈ܬܐ ܨܐܝܕܐ. Impense igitur suademus ܂ayit e ܟܛܠܗܢܐ ܠܐ ܡܦܤܝܢܢ ܠܓܡܪ ܠܐܢܫ ܕܢܸܬܒ viro ne apud cujusvis hominis uxo ܠܘܬ ܐܢܬܬܓܒܪܐ. ܚܕ ܟܡܐ ܕܐܢܫ ܢܥܡܪ ei domus idem eum puella nubili ܂ ܥܡ ܒܪܬ ܩܝܡܐ. ܐܘ tectum habendi, aut somnum car ܐܘ ܕܢܗܘܐ ܐܡܝܢ ܥܡܗ. ܣܢܝܐ ܗܝܓܪ ܗܕܐ ,er illam adeundi, qnod odibile est ܘܡܣܠܝܐ ܠܕܚܠܘ ܕܐܠܗܐ ܀ rem immoretur, nedum licentiam pendi ubi quiescit illa, nec frequen ac timori Dei prorsus alienum. Nonne documento tibi est exem plum Davidis quem invenerat Deus ,virum secundum cor suum, idelem ܐܝܟ ܠܒܗ. ܒܪܢܫܐ ܡܗܝܡ ܡܫܡܠܝܐ ܚܣܝܐ **Prov vi, 26.

col. 439–440page 46 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT, OPERA GENUINA. nndam eonspexit mulierem, Beth de". Ad eujus conspectum, virusque pereolum, sanolnm et verum? Hi ܫܪܝܪܐ. ܗܘ ܗܢܐ ܫܘܦܪܗ ܕܐܢܬܬܐ ܚܙܐ. ܐܡܪ sabee videlicet ex adverso se lavan ܐܢܐ ܕܝܢ ܕܒܪܬܫܒܥ. ܟܕ ܚܙܗ ܠܗܕܐ ܟܕ tem. Erat autem mulier pulchra val. ܡܬܕܟܝܐ ܘܣܚܝܐ ܗܘܬ ܥܪܛܠ. ܠܗܕܐ ܚܙܐ dnm sanctus, formo'ilius desiderio ܓܒܪܐ ܩܕܝܫܐ ܘܫܪܝܪܐܬ ܕܐܬܬܚܕ ܒܪܓܬܐ captus est. Porro, animadvertite quot ܕܚܙܬܗ. ܚܙܘ ܗܟܝܠ ܟܡܐ ܒܝܫܬܐ ܥܒܕ perpetrarerit: Adulterium enim ܡܛܠܐܢܬܬܐܘܚܛܐܗܢܐ ܓܒܪܐ ܙܕܝܩܐ. ܘܦܩܕ um ea commisit, et rirum illius inܘ ܕܬܩܛܠ ܒܥܠܗ. ܘܗܕܐ:ܒܩܪܒܐ. ܚܙܝܬܘܢ dolos ut inem suum assequeretur " ܟܡܐ ܨܢܥܬܐ ܒܝܘܬܐ. ܐܨܛܢܥ ܘܥܒܕ. ܘܩܛܠ facinora, propter hanc mulierem, prælio occidi præcepit. Quot etiam slrni jusserit, non ignoratls. Sic, sie, ut muliere frueretur, vir san ipse David qui christus Domini vo catus est. Hujusmodi factum, o uinis et homicida factus est ille, ܕܡܪܝܐ ܐܬܩܪܝ. ܐܬܪܕܝ ܐܘ ܒܪܢܫܐ. ܐܢ ܓܪ in sunt, quænam est justitia tua, aut cum mulieribus et virginibus die Non sic, fratres, non sic agamus, ut non eadem sit nostra ac aliorum homo, to docent1 Si enim tales viri ܙܕܝܩܘܬܟ ܕܝܠܟ. ܐܘ ܡܢܐ ܐܢܬ ܒܝܢܬ ܩܕܝܫܐ. perditionem a mulieribus indacti ܕܥܡ ܢܫܐ ܘܥܡ ܒܬܘ ܟܬܗܦܟ ܐܢܬ ܒܐܝܟܣܐ quisnam es tu, inter sanctos, ut ܘܟܠܠܝܐ. ܒܫܝܛܘܬܐ ܣܐܬܐܕܠܐ ܕܚܬ ܐܠܗܐ. ,prwsumptuose, timore Dei subaio ܂ ܠܐ ܐܚܐ ܠܐ ܗܟܢܐ ܢܬܕܒܪ ܐܝܟ ܡܦܘܠܬܗܘܢ ? nocteque tempus teras ܕܗܠܝܢ ܐܠܐ ܢܗܘܐ ܥܗܝܕܝܢܢ ܗܝ ܡܬܐ ܕܐܡܝܪܐ ruina.Memores Tero simus vorbi de ܟܲܬܩܢ ܡܨܝܕܬܐ. ܙܕܝܩ ܕܝܢ ܢܬܦܠܛ ܡܢܗ. muliere boc monentis: Laqueus ܘܥܘܠܐ ܢܦܠ ܒܐܝܪ̈ܝܗ. ܡܛܠ ܗܢܐ ܢܗܘܐ ineula aunt manus ilius: qi pla, ܙܗܝܪܝܢܢ. ܕܠܐ ܢܗܘܐ ܥܡܝܪܝܢܢ ܥܡ ܒܢܬ Deo efugiet illam; qi autem ܘ ܩܝܡܐ ܚܢܢ ܩܕܝܫܐ. ܠܐ ܓܪ ܫܦܝܕܝܢ ܘܠܐ venatorum est et sagena cor ejus; peccator est capietur ab illa ". Nobis +ergo qui Deo consecrati sumus a,1ܝܩܝܢ ܕܐܝܟ ܗܠܝܢ ܕܘܒܪ̈ܐܐܠܒܪ̈ܘܗܝܕܐܠܗܐ܀ vendum ne cum quacunque muliere nubili habitemus servos quippe Dei talia contu bernia non decent, nec permitti queunt. Reg. x, 2. "Eccle vi, 27. Nonne legisti quid narretur de Amnon et Thamar, filiis David? Propriam sororem iste Amnon de

col. 441–442page 47 of 52

eam, quia exarserat in illam concu à periit et humiliarit ac oppressit ܘܡܟܟܗ ܘܠܐ ܚܣ icentia exsecranda virile iniqnusܡ ܡܣܠܝܬܐ. ܘܗܘܐ ܕܫܝܥܐ ܘܥܘܠܐ. ܡܛ etimpius. Ejus nequitia qua, Dei ܐܡܝܢܘܬܗ ܕܥܗ ܕܠܐ ܒܕܚܠܬ ܐܠܗܐ.ܘܥܒܕ ܚin Israel ei'inspiravit, ex tali se pro ܬܐܡܘܬܐ ܒܐܝܣܪܐܝܠ.ܟܛܠ ܗܢܐ ܠܐ ܡܬܒܥܐ amovendi sunt a nobis, quos comi ܒܓܘܚܟܐ ܘܒܪܦܝܘܬܐ ܥܡ ܐܚܘܬܐ. ܐܠܐ ܒܟܠܗ timore remoto, rem detestandam didit stupro. Quos ergo decentia prohibet cum sororibus lusus ac risus tari debent omnigena castitas, san clitas Deique timor. Nonne ex Scripturarum lectione didicisti quæ fuerit Salomonis fama, cni dedit Dous sapientiam, et scien ܕܕܘܝܕ ܗܘ ܕܝܗܒ ܠܗ ܐܠܗܐ ܚܟܡܬܐ tiam, el animi magnitudinem, et ܘܝܕܥܬܐ. ܘܪܒܘܬ ܠܒܐ. ܘܥܘܬܪܐ. ܘܬܫܒܘ nibus hominibus? Et iste tamen ܣܝܐܬܐ ܝܬܝܪ ܡܢ ܟܠܗܘܢ ܟܢܝܢܫܐ. ܘܗܘ ܗܢܐ divitias, et magnificentiam præ om per mulieres in perditionem indu ctus, a Domino recessit. Nonne ex iisdem Scripturis no sannæ, narretur de senibus illis nem alienam, in concupiscentia tum tibi est quid, ad tempora su ܕܒܝܘܡܝ ܫܘܫܢ. ܕܡܛܠ ܕܐܡܝܢܝܢ ܗܘܘ ܥܡ ni, cum frequenter slarent interܢܫܐ. ܘܡܬܒܩܝܢ ܗܘܘ ܒܫܘܦܪܐ ܢܘܟܪܝܐ. mulieres, contemplati pulchritudi ܢܦܠܘ ܒܥܘܡܩܞ ܕܪܓܬܐ ܘܠܐ ܐܫܟܚܘ ?barathrum prooipites dederunt sese ܕܢܐܚܪܘܢ ܢܦܫܗܘܢ ܒܡܕܥܐ ܕܢܟܦܘܬܐ ܐܠܐ Castitatis quidem pretium nove ܐܙܕܟܝܘ ܡܢ܂ܬܪܥܝܬܐ ܒܝܫܬܐ. ܘܩܡܘ ,y Hinc appetitui perverso venumdati ܫܘܫܢ ܬܘܒܢܝܬܐ ܕܢܚܒܠܘܢ ܗ. ܗܝ ܕܝܢ ܠܐ rant, sed ipsius jugum fregerunt. in beatam Susannam conspirarunt ut eam constuprarent. At illa turpė .ipsorum desiderium frustrata: est ܐܠܗܐ. ܘܦܪܩ ܐܠܗܐ ܡܢ ܐܝܕܝܗܘܢ ܕܣܒܐ Innocentio sum testem invocavit ܥܘܠܐ.ܠܐ ܗܟܝܠܘܠܐ ܠܢ ܠܡܙܥ ܘܠܡܕܚܠ ; senum eam liberavit ܡܢ ܗܠܝܢ. ܕܗܠܝܢ ܣܒܐ ܕܝܢ̈ܐ ܘܩܫܝܫܐ ܕܥܡܐ Deum, qui de manibus impiorum Quo modo fieri posset, ut hæc exempla horrore nos ac tremore non mulierem, a dignitate sua decidere senes, judices, ac populi Dei recto-' implerent, dum videmus, propter ܓܪ ܐܬܕܟܪܘ ܠܗܝ ܕܐܡܝܪܐ. ܕܠܐ ܬܬܒܩܐ

col. 443–444page 48 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. ros1 Non enim recordati sunt quod ܐܘܒܪܘ. ܘܡܡ ܐܢܬܬܓܒܪܐ ܠܐ ܬܬܒ. ܘܗܝ ciem alienaw. Propter apeciem su ܬܘܒ ܕܐܡܪ ܕܕܠܡܐ ܐܝܬ ܐܢܫ ܕܣܐܡ ܢܝܘܪܐ dictum est: Ne circumspicias spe lieris multi perierunt "; et: Cum muliere aliena ne sedeas omnino ". Et iterum: Nunquid poteat homo ܓܒܪܐ ܥܠ ܢܘܪܐ: ܘܪܓܠܘܗܝ ܠܐ ܡܬܟܘܝܢ abscondere ignem in siiu uo, ut ܗܟܢܐ ܟܠ ܐܝܢܐ ܕܥܐܠ ܠܘܬ ܐܢܬܬܓܒܪܐ. vestimenta illius non ardeant? aut ambulare super prunas, ut non com greditur ad mutierem proximi, non amulare ܠܐ ܪܟܐ ܡܢ ܟܝܫܬܐ. ܘܠܐ ܡܠ burantur plante ejiuu? Sic, qui irn ܠܘܬ ܡܬܦܠܛ. ܘܬܘܒ ܐܡܪ ܠܐ ܬܬܪܓܪܓ V erit mundus cu tetigerit eam “Et ܠܫܘܦܪܗ ܕܐܢܬܬܐ ܕܠܐ ܬܫܒܝܟ ܒܬܡܪ̈ܝܞ. iterum: Non concupiscat pulchritu ܘܠܐܬܬܒܩܐܒܒܬܘܠܬܐ.ܕܠܐ ܬܐܒܕ ܒܪܓܬܗ. Cum salta܂ capiaris nutibur illius ܘܥܡ ܐܢܬܬܐ ܕܡܙܡܪܐ ܫܦܝܪ ܠܐ ܬܗܘܐ ܐܡܝܢ. dinem ejus (mulieris) cor tuum, ne trice ne assiduus sis, nec audias il lam, ne pereas in efficacia illius *. Et iterum: Qui se existimat stare, videat ne cadat **. Videte etiam quæ dixerint viri sancti de prophetis et apostolis Do conversatum cum virginibus aut uini nostri. Nullum porro sanctunu ܩܕܝܫܐ. ܘܥܠ ܫܠܝܚܘܗܝ ܕܡܪܢ. ܢܚܙܐ ܕܐܢ animadvertetis frequenler fuisse ܐܢܫ ܡܢ ܩܕܝܫܐ ܐܡܝܢ ܗܘܐ ܥܡ ܒܬܘܠܬܐ adolescentioribus virorum uxoribus ܐܘ ܥܡ ܢܫܝܓܒܪ̈ܐ ܕܛܠܝܢ. ܐܘ ܥܡ ܐܪ̈ܟܠܬܐ viduis, quas deritandas esse di ܐ ܗܠܝܢ ܕܐܫܬܐܠ ܡܢܗܝܢ ܫܠܝܚܐ ܐܠܗܢܐ، nspiciamus quomodo in Dei ti ܢܤܬܟܠ ܒܕܚܠܬ ܐܠܗܐ ܥܘܡܪܗܘܢ ܕܐܢܝ̈ܐ more homines sancti vixerint. De ܩܕܝܫܐ. ܗܐ ܡܫܟܚܝܢܢ ܕܟܬܝܒ ܥܠ ܡܘܫܐ vinus docet Apostolus". V relationes et contubernia ipsorum ܘܥܠ ܐܗܪܘܢ. ܕܕܘܒܪ̈ܝܗܘܢ ܘܥܘܡܪ̈ܝܗܘܢ Moyse et Aaron scriptum est quod fuerint cum viris qui ipsis adhæse rant. Idem est de Josue filio Nun. Nulla mnier uit cum illis; sed ipsi ܘܗܟܢܐ ܐܦ ܝܫܘܥ ܒܪ ܢܘܢ. ܘܐܢܬܬܐܠܝܬ ܗܘܐ soli, scilicet viri cum viris, mini ܥܡܗܘܢ. ܐܠܐ ܗܢܘܢ ܟܠܚܘܕܝܗܘܢ ܩܕܫܐܝܬ ,preterea populum monnerunt ut ܡܫܡܫܝܢ ܗܘܘ ܩܕܡ ܐܠܗܐ.ܓܒܪ̈ܐ ܥܡ ,quotiescunquo castra morerentur ܓܒܪ̈ܐ. ܘܠܐ ܗܘܐ ܒܠܚܘܕ ܗܕܐ. ܐܠܐ ܡܠܦܝܢ sterium suum cum Deo impleverunt. "Eccli. x, 8. Ibid., 12. Prov. VI, 27, 28, 29. "Ibid., 25. "Eccli. ix, 4. "I Cor. x, 12. Tiui. v. 11.

col. 445–446page 49 of 52

omnesque viri cum tribu sua essent; ,Aqumlibet tribns seorsim incederel ܗܘܘ ܠܡܐ. ܕܟܠ ܐܡܬܝ ܕܫܩܠܐ ܗܘܬ mulieres vero seorsim cum mnlie ܡܫܪܝܬܐ ܕܟܠ ܫܒܛܐ ܡܢܗ ܘܠܗ ܢܫܩܘܠ. .ribns pone exercitum sequebantur ܘܢܝ̈ܐ ܥܡ ܢܫܐ ܡܢܗܝܢ ܘܠܗܝܢ. ܘܢܗܘܝܢ ,oeitum Dominiܣeoi sunt, juxta pr ܐܬܝܢ ܒܐܚܪܬܐ. ܒܬܪ ܡܫܪܝܬܐ. ܘܓܒܪ̈ܐ ܕܝܢ ulla turbatio exoriretur. Cöstrorum ܡܢܚܗܘܢ ܘܠܗܘܢ ܒܫܪ̈ܒܬܗܘܢ. ܘܐܝܟ adies pulchro concinnoque ordine ܦܘܩܕܢܗ ܕܡܪܝܐ ܗܟܢܐ ܚܙܩܝܢ ܗܘܘ. Prooedebat, absque scandali occa ܥܡܐ ܚܟܝܡܐ. ܕܠܐ ܢܗܘܐ ܫܓܘܫܝܐ ܡܕܡ Sic, tanquam populus sapiens, pro filii Israel, ne, propter mulieres, sione. Id expresse testantur Scri a piurm sacrm dicentes: Fili Israe ܡܛܠ ܢܫܐ - ܡܐ ܕܫܩܠܐ ܗܘܬ. ܡܫܪܝܬܗܘܢ. perrexerunt per medium maris Ru ܒܐܣܟܚܡܐ ܫܦܝܪ̈ܐ ܘܡܛܟܣܐ ܚܙܩܝܢ ܗܘܘ bri". Tunc cecinit Moyses et filii Israel carmen hoc Domino, et dixerunt [Cantemus Domino: glorioss: swiw _ ܕܤܘܦ ܫܒܚܘ ܡܘܫܐ ܘܒܢܝ ܐܝܤܪܐܝܠ magnifcatus cut '". Postquam Moy ܫܒܚܬܗ ܕܡܪܝܐ ܘܐܡܪܝܢ. ܢܫܒܚ ܠܡܪܝܐ ses Dei laudes canere cessavit, Ma xia, ipsius et Aaron soror, sumpsi ܡܛܠ ܕܡܫܟܚ ܗܘ ܪܘܪܒܐܝܬ. ܘܡܢ ܒܬܪ laas war tympanum in manu sua; egressæ que sunt omnes mulieres post eam, ipsw, vree sua, oecinerunt. Sic.ܙܘ ܚܬܗ ܕܡܘܫܐ ܘܕܐܗܪܘܢ. ܫܩܠܬ ܦܠܓܐ que seorsim cantarerunt viri cum ܒܐܝܕܝܞ. ܘܢܦܩܝ ܟܠܗܝܢ ܢܚܐ ܒܬܪܗ. viris, et deinde mulieres seorsim cum mulieribus. Legimus etiam Eliseum et Giezi ܘܓܚܙܝ. -iiosque. prophetarum congrega -: ܘܠܗܘܢ. ܬܘܒ ܕܝܢ ܐܦ ܐܠܝܫܥ tos fuisse in timore Domini: nu ܘܒܢܝ̈ ܢܒܝܐ ܐܟܚܕܐ. ܡܫܟܚܝܢܢ ܕܥܡܪܝܢ Jam vero invenimus mulierem qua cum eis habitaverit. Idem reperi mus de Michwa et prophetis omni ܠܝܬ ܗܘܐ ܠܗܘܢ. ܡܝܟܐ ܘܢܒܝܐ ܟܠܗܘܢ ro Exod. xv, 29. Notandum est in textu Hehraico, sicut in Vulgata hie tantum exprimi sensum sieci maris. Nec tamen minus certum est mare istud quod siccis pedibus filii Israel calearunt, fuisse mare vocatum in textu Hebraico et Syriaco mare Suph, id est, algosum; quia sinus Arabicus, ibi designatus, alga marina abundans est. Vulgatæ translatio semper mare Suph vertit per mare rubrum. Authenti citatem hujus epislole in dubium revoeal D, de Premagny, 'quia S. Clenens,. vel potius Syriacus rang lator, conservavit vocem Hebraicam Suph. Hac occasione dicit adnotator mare istud esse ignotum; sed vox Suph frequenter adhibetur in Scripturis, ut in prævia dissertatione demonstratum est. Santes Pa gninus, in sua versione Bibliorum, ubique idem verbum Supk conservavit. Sed quidam, at S. Paulus k Tim. 1, 6, 7), aberrantes éonversi sunu-iu raniloquium,volentes esse legis doctores, non intelligentes nequeܢ que loquuntur, neque de quibus affirmant. "Exod. xx. Diu Giezi laudabiliter vixit in obsequio Eli sei, donec avaritia mancipium factus, domin sui maledictionem ineurrit. Kis. (a) ID. (b). .(In. ܗܘܬ

col. 447–448page 50 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. bus, quorum contubernium nihil, | nisi Dei timorem, redolebat. Et ne diutius sermonem protraha scriptum est? Suos duodecim disci mus, qnid de Domino Jesu Christo ܥܠ ܡܪܢ ܝܫܘܥ ܡܫܝܚܐ. ܗܘ ܡܪܢ ܥܡ pulos eomites assidnos habuit, tenu ܬܪܥܣܪ ܫܠܝܚܘܗܝ ܐܡܝܢ ܗܘܐ ܟܕ ܐܬܐ .pore manifestationis snw in mundo ܡܡܐ. ܘܠܐ ܗܘܐ ܒܠܚܘܕ ܗܕܐ. ܐܠܐ ܘܐܦ ܟܕ incedere binos ot binos, viros soili" ܡܫܕܪܗܘܐܠܗܘܢ.ܬܪ̈ܝܢܬܪ̈ܝܢܫܕܪ̈ܐܢܘܢܐܟܚܕܐ. noque domi, socias habent habita ܥܡܗܘܢ. ܘܠܐ ܒܐܘܪܚܐ ܘܠܐ ܒܒܝܬܐ ܥܡܪܘ .er omnia placuerunt.. ܥܡ ܢܫܐ: ܐܘ ܥܡ ܒܬܘܠܲܬܐ. ܘܗܟܢܐ ܫܦܪܘ Imo, dum eos mitteret, jussit illos cet cum viris. Nulla cum illis de putantur mulieres; et neque in via, tionis mulieres aut virgines. Sicque Deo De ipso Domino Jesu Christo scri et videntes eum prope fontem seor tem, mirabantur quia cum muliere Cloquebatur " Nunquid terminus ,ptum est quodl venientes discipnli ܡܫܝܚܐ. ܟܕ ܡܡܠܠ ܗܘܐ ܥܡ ܗܝ ܫܡܪܬܐ sim cum: Samaritana: sermocinan ܥܠ ܒܐܪܐ ܡܢܗ ܘܠܗ. ܐܬܘ ܬܠܡܝܕܘܗܝ hibetur generalionibus? Insuper, ibi est dimovendus? Nunquid ܗܘܘ. ܕܥܡ ܐܢܬܬܐ ܩܐܡ ܗܘܐ ܘܡܡܠܠܝܫܘܥ. speculum et'exemplar omnibus ex ܠܐ ܗܐ ܬܚܘܡܐ ܗܘ ܗܢܐ ܕܠܐ ܡܫܬܪܐ.ܘܢܝܫܐ. postquam Dominus a mortuis sur ܘܕܡܘܬܐ ܠܟܠܗܝܢ ܫܪܒܬܐ ܕܒܢܝܢܫܐ. ܘܠܐ rexit, cum Maria ad sepulcrum pro ܗܘܐ ܕܝܢ ܗܕܐ ܟܠܚܘܕ. ܐܠܐ ܐܦ ܟܕ ܩܡ ܡܪܢ pedes lanere voluissel: Noli, in ܡܢ ܒܝܬ ܡܝܬܐ. ܘܐܬܬܡܪܝܡܠܒܝܬ ܩܒܘܪܐ. perasset, eumque adorans, ipsius quit, me tangere: nondum enim as cendi ad Patrem meum ". Quis non Maria, mulier sancta, pedes ipsius tangat? Et tu cum mulieribus et vir mironr Dominum qui impedit ne ܠܗ. ܘܒܥܝܐܗܘܬܕܬܠܒܟܝܗܝ. ܗܘ ܕܝܢ ܐܡܪ ginibus habitares, ipsarum suscipe ܣܠܩܬ ܠܘܬ ܐܒܝ. ܠܐ ܗܟܝܠ ܠܡܬܕܡܪܘ oܘ ros ministerium, somnum suh ܥܠ ܡܪܢ. ܕܠܐ ܫܒܩܞ ܠܡܪܝܡ ܐܢܬܬܐ 1 abluerent, ipsm to ungerent ܂ܬܘܒܢܝܬܐ ܕܬܬܩܪܒܝ ܠܪܓܠܘܗܝ. ܘܐܢܬ dem tecto sumeres! Ipsæ pedes tuos Væ illis qui sic inique sentiunt! Væ illis qui sic terrore carent! V prmsumptioni so imprudentim.ܘ ܒܬܘܟܽܬܐ. ܘܕܡܟܬ ܐܝܟܝܐ ܕܕܡܟ̈ܢ. i 13 Joan. IV, 27. "Joan. xx, 17.

col. 449–450page 51 of 52

i: qua, Dei timor non residet ' Qni sic affectus es, nonne te condemnas? Num te ipsum æstimas? Non quid valeas nosti? Id requirunt fidelitas, æquitas ac justitia. Hi sunt limites quos dimovere non debent qui reeis ܡܪܚܘܬܐ ܘܤܟܠܘܬܐ ܕܠܐ ܕܚܠܬ ܐܠܗܐ.ܠܐ in Domino vivunt. Multæ quidem mulieres ministra Eliseo ministravit Sunamitis; at ipsa runt sanetis de substnniis suis. Bie ܢܦܫܟ ܘܡܫܘܚܬܟ. ܗܠܝܢ ܕܝܢ ܡܗܝܡܢܢ. cnm eo non habitari: sepositum ܗܠܝܢ ܫܪܝܪܢ ܘܟܐܢ̈ܢ. ܘܗܠܝܢ ܐܢܘܢ ܬܚܘܡܐ s quipps cubiculum propheta oecupa ܕܠܐ ܡܫܬܢܝܢ. ܠܐܝܠܝܢ ܕܟܐܢܐܝܬ ܡܬܕܒܪܝܢ ius mortuus esset, et illa ad proܙ ܒܡܪܢ. ܢܫܐ ܕܝܢ ܣܓܐܬܐ ܩܕܝܫܬܐ ܫܡܫܝ phetw pedes so proiioère vellet, ac | ܠܩܕܝܫܐ ܡܢ ܩܢܝܢܝܗܘܢ. ܐܝܟ ܕܫܡܫܬ ܗܝ bat. Cum autem hujus mulieris fi cessit Gixei, ut amoveret eam, et ait omo Dei: Dimitte illam,anima enimܬ ܫܝܠܘܡܝܬܐ ܠܐܠܝܫܥ. ܐܠܐ ܥܡܗ ܠܐ ܥܡܪܬ. "1 ejut in amaritudine est ' ܘܗܘ ܢܒܝܐ ܒܒܝܬܐ ܡܢܗ ܘܠܗ ܥܡܪ ܗܘܐܕ Ex quibus intelligamus necesse est quale fuerit sanctorum istorum ܘܟܕ ܡܝܬ ܒܪܗ ܕܗܕܐ. ܒܥܝܐ ܗܘܬ ܕܬܫܕܐ ontubernium. Quwlam mulieros ܢܦܫܞ ܥܠ ܪܓܠܘܗܝ ܕܢܒܝܐ. ܘܠܐ ܫܒܩܞ Domino Jesu Christo ministrabant de facultatibus suis ', sed cum illo: ܡܫܡܫܢܗ ܐܠܐ ܟܠܗ. ܘܐܡܪ ܠܗ ܐܿܠܝܫܥ. non habitabant. Legimus etiara mu ܠܛܠܝܐ. ܫܒܘܩ ܠܞ. ܡܛܠ ܕܢܦܫܞ ܡܪܝܪܐ is habitationem non habebant; solܐ ܕܢܣܬܟܠ ܥܘܡܪܗܘܢ. ܠܝܫܘܥܡܫܝܚܐ ܡܪܢ lieres apostolis ipsique Paulo mi nistrasse; ipsi vero eamdem cim il decenter, saacte et sine macula co ram Domino conversati sunt; cur sum suum consummarunt suamque coronam a Domino Deo omnipotente perceperunt. Idcirco, fratres, rogamus vos in Domino, ut idem sapiamus, et in ea dempermaneanusregua",utnos in. ܕܗܠܝܢ ܢܬܢܬܪ̈ܢ ܠܘܬܟܘܢ ܘܠܘܬܢ. ܘܗܢܝܢ rohis unum simus, el vos sitis unum ܗܠܝܢ ܢܗܘܐ ܡܬܪܥܝܢܢ. ܕܢܗܘܐ ܚܢܢ ܒܟܘܢ IV Reg. IV, 27. Luc. v, 3. "Philip. w, 16.

col. 451–452page 52 of 52

S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA GENUINA. in nobis, et in omnibus omnes nos simus una anima et cor unum in Qui novit Deum, audit nos; qui non est ex Deo, non audit nos 18. Qui quæ vere cupit virginitatem conser sincerum servandi oastitatem propo ܗܘܐ ܡܢ ܐܠܗܐ ܠܐ ܫܡܥ ܠܢ. ܗܘ ܕܨܒܐ ܕܢܛܪ situm habet, audit nos. Virgo etiam ܩܕܝܫܘܬܐ ܒܫܪܪܐ ܫܡܥ ܠܢ. ܘܒܬܘ ܐܝܕܐ vare nos aölit; quw vero virginita ܕܒܫܕܪܐ ܨܒܝܐ ܕܢܛܪܐ ܒܬܘܠܘܬܐ ܫܡܥܐ ܠܢ. .tem non servat, ipsa nos non audit ܘܐܝܕܐ ܕܠܐ ܢܿܛܪܐ ܒܬܘܠܘܬܐ ܒܫܪܪܐ ܠܐ ܫܡܐ .n valete et gaudete in Domino omnes ܠܢ. ܡܟܝܠ ܗܘܬܘܢ ܚܠܝܡܝܢ ܒܡܪܢ. Sit vobiscum pax ot gaudium a Deo 1 ܘܚܕܝܢ ܒܡܪܝܐ ܟܠܟܘܢ ܩܕܝܫܐ. ܫܠܡܐ .num nostrum. Amen _ ܘܚܕܘܬܐ ܢܗܘܐ ܥܡܟܘܢ. ܡܢ ܐܠܗܐ ܐܒܐ. Et nunc, omnes sancti, in Domino Patre, per Jesum Christum Domi Explicit epistola secunda Clementis discipuli Petri. [ Joan. IV, 6.

Page scan enlarged

Notebook

Full View