De jejunio septem hebdomadarum ante Pascha: de missarum celebratione in nocte Natalis Domini: quo tem pore aliis diebus missæ celebrentur, et de episcoporum defensione. Charissimis fratribus et dilectissimis episcopis, Tele- ita et in jejunio debet fieri discretio. Et sicut laici sphorus Romanæ urbis archiepiscopus, salutem in Domino. Credimus 86 sanctam fidem vestram, in apostolo um eruditione fundatam, hanc tenere, et hanc po ‣ulis universis exponere, quæ videlicet a constitutis postolorum, eorumque successorum, nulla ratione lissentit, per quos justum est cæteros erudiri. It septem hebdomadas ante Pascha clerici a carne jejunent, nec admittant laicos in accusationibus suis. et sæculares homines nolunt eos recipere in accu sationibus et infamationibus suis, ita nec clerici debent eos recipere in impulsationibus snis; quo niam in omnibus discreta debet semper esse et se gregata vita et conversatio clericorum, ac sæcula rium laicorum. Et sicut hi amplius sunt applicati divinis cultibus, et familiares Domini dicuntur Sal vatoris, ita moribus et conversatione atque sancti tate debent esse distincti. * Has ergo septem hebdo madas omnes clerici a carne et deliciis jejunent, et hymnis et vigiliis atque orationibus Domino inhæ rere die noctuque studeant. Quapropter cognoscite, a nobis et a cunctis epi ¡copis in hac sancta et apostolica sede congregatis, tatutum esse, ut septem hebdomadas plenas ante De celebratione missarum, et hymno angelico reci anctum Pascha, omnes clerici in sortem 88 Domini 18) vocati, a carne jejunent; quia sicut discreta esse debet vita clericorum a laicorum conversatione, sando. 88 Nocte vero sancta Nativitatis Domini Sal vatoris, missas celebrent et hymnum angeli ms. Irenæi lib. II, c. 3, Telesiphorus. Harduinus, qui e sæpe citato cod. colleg. Paris. soc. Jesu de erpsit sequentes varias lectiones. Ipsissima verba epistolæ Dam. ad ep. Illyrici ex versione Epiphanii Schol. Trip. v, 25, vide Theodoreti et Sozomeni historias. Distinct. 4: Statuimus ut septem. Et in Decr. v.,lib. 11. 85 ms. in sorte. 86 ms. ac sæcularia. 87 Distinct. 4: Statuimus ut septem. Et in Decr. Iv., ** De consecr. dist. 1: Nocte sancta. ib. II. Nobelag suspecta. Ut septem hebdomadas plenas ante sanctum Pascha omnes clerici in sortem Domini. Quod supra liximus, quadragesimale jejunium, Clementi, Igna io et Dionysio tempore et ætate prioribus cognitum, on a Telesphoro, sed potius ab apostolis institutum esse, a Telesphoro autem non nisl scripto decreto irmatum a clericis per septem integras hebdomadas observari exactum esse, hinc aperte constat. Non nim ait statuimus, ut male Gratianus dist. 4 alle at, sed guapropter cognoscite, etc. Sev. Bix. Nocte vero sancta Nativitatis Domini. Cum n sacrificio missæ offeratur Christus, qui est can for lucis æternæ, juxta id quod de seipso dicit Joan. x cap. Me oportet operari opera ejus qui misit ne, donec dies est, sitque hoc sacrificium legis ¡ratiæ, in qua divina claritas illustrius communi atur; ordinarie ab aurora usque ad meridiem hoc acrosanctum missæ sacrificium celebrare licet, inte auroram vero, vel post meridiem illud auspi ari, omnium fere theologorum ac summistarum onsensu velut illicitum improbatur. Ab hac lege amen propter decretum et constitutionem Tele phori, toto terrarum orbe, nox sacratissima in qua Jominus noster Jesus Christus in hunc mundum omo natus est, singulari et mystico privilegio de orata, merito excipitur, quippe quæ propter Chri ti fulgorem ac claritatem, dies potiusquam nox ab Ecclesia reputata sit. Eodem privilegio noctem Chri ti resurgentis olim donatam fuisse, præter Walfri dum Strabonem, De officiis eccles., cap. 23, cap. Solent. De consecr. dist. 1, et cap. Quod a patribus, dist. 75, recte testantur. Hac enim nocte, circa ve spertinum crepusculum, prophetiæ legebantur, ignis et cereus consecrabantur, cæteræque cæremoniæ solitæ fiebant; demum post medium noctis missa inchoabatur. Nunc autem illa consuetudo cessat, cum jam Sabbato sancto illa missa paulo ante me ridiem celebretur. Quid de vespero cœnæ Domi nicæ, et de nocte singularum vigiliarum olim rece ptum fuerit, videatur Walfridus prædicto loco, Ba ronius anno Christi 154, n. 2, Bellarm. lib. 11 De missa, cap. 14. ID. Missas celebrent. Communi ac ordinario jure nulli sacerdoti sæpius quam semel in die sacrificare licet, ut constat ex cap. Suffic., De consecrat. dist. 1, ubi dicit Alex. papa 11: Sufficit sacerdoti unam missam inįdie una celebrare, quia Christus semel passus est, et totum mundum redemit. Non modica res est unam missam facere, et valde felix est qui unam digne celebrare potest.» Et infra: «Qui vero pro pecuniis, aut adulationibus sæcularium, una die præsumit plures facere missas, non æstimo evadera damnationem. Ex quibus verbis posterioribus pa tet Alexandrum hoc non consuluisse duntaxat, sed etiam sub pœna damnationis præcepisse. Confirmata est lex ista ecclesiastica per Innocentium III, cap. Consuluisti, et per Honorium III, cap. De referente, De celebratione missarum. Sicut igitur Natali Domi nico ex privilegio singulari competit, quod nocte

cum in eis solemniter decantent, quoniam et centium: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax eadem nocte ab angelo pastoribus nuntiatus est, sicut ipsa Veritas testatur, dicens: Pastores erant in regione eadem vigilantes, et custodientes vigilias noctis supra gregem suum. Et ecce angelus Domini stetit juxta illos, et timuerunt timore magno, et dixit illis angelus: Nolite timere; ecce enim evan gelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni po pulo, quia natus est vobis bodie Salvator, qui est Christus Dominus, in civitate David. Et hoc vobis signum: invenietis infantem pannis involutum, et positum in præsepio. Et subito facta est cum angelo multitudo militiæ cœlestis, laudantium Deum et di hominibus bonæ voluntatis. Reliquis enim temporibus, missarum celebrationes ante boram diei tertiam minime sunt celebrandæ quia et eadem hora Dominus crucifixus est, et super apostolos Spiritus sanctus descendisse legitur. De episcopis honorandis et non detrahendis. Ab episcopis autem idem angelicus hymnus pro tempore et loco missarum solemniis celebran dus est atque solemniter recitandus. Ipsi enim qui proprio ore corpus Domini conficiunt, ab omni bus sunt audiendi, obediendi, atque timendi et non Luc. 11, 8-14. in ms. Just. quem sequitur editio Merlini, inseruntur multa ex psalmo xxxvi et Li, quæ Crabbus et alii submoverunt. "De consecr. dist. 1: Nocte sanct. Et in Decr. Iv. lib. 11, ubi additur Excepta nocte Nativit. 6, quæst. 1: Sacerdotes qui. lesphori, ejusque epistola decretali, asserit etiam Innocentius II, lib. 11 De missæ sacrif., c. 20. Symmacho papa compositum esse sentit Berno, De officio missæ c. 25. Ab Hilario autem Pictaviensi hæc verba angelicis verbis superaddita esse asserunt, Alcuinus lib. De divinis officiis, c. De celebratione missæ; Hugo Victorinus, lib. 1 De sacramentis, Utcunque vero sit, constat eum morem et antiquis simum et sanctissimum esse. Dissidium auctorum sic conciliari posse existimo, ut hymnum angelicum apostoli ad gloriam totius S. Trinitatis prædican dam augere cœperint quidem, Telesphorus autem eum sicut nunc exstat compleverit, et demum Sym machus papa, ut is in die Dominico et Natalitiis martyrum decantaretur, præceperit. Ita fere Inno centius prædicto loco hanc auctorum discrepantianı conciliat. Vide Suarez tom. III, De sacrament., disp. 83, sect. 1. Cur hymnus angelicus nunquam in missis defunctorum, in diebus luctus, jejuniorum, ac ferialium ordinarie decantetur, D. Thom. 4 sen tent., dist. 23, hanc rationem reddit: quod cum in hymno hoc commemoretur cœlestis gloria, in so lemnioribus non communibus feriis, ad ostenden dam differentiam cultus divini, cantetur, et dum propriam amicorum miseriam lugemus, merito in termittatur. Id. ejus diei sacratissima ante auroram missam cele- completum una cum pontificali auctore in Vita Te brare liceat, ita etiam eidem diei singularis ista prærogativa Telesphori pontificis auctoritate con cessa est, quod liceat, non unam duntaxat, sed plu res missas illo die offerre. Scribit enim in plurali numero, missas celebrent. Quare etiamsi de ternario numero sacrorum in die Natalis Domini faciendo rum expresse nihil decretum esse reperiatur, ab ipso tamen auctore legem hanc conditam esse, inde non male colligitur, quod S. Gregorius in homilia De Natali Domini consuetudinis vel legis bujus memi nerit, nullusque alius auctor hactenus nominari potuerit. Qui ergo eodem die Natalis Domini sacri ficii iterationem hac epistola expresse non sine causa mystica præcepit, ad certum mysterium certo nu nero repræsentandum, ternarium definivisse, non possum non sentire ac credere. Mysticas causas irium sacrificiorum hoc die offerendorum, alias S. Thomas part., quæst. 83, art. 2 ad 2, alias Glossa in cap. Nocte sancta, De consecrat. distinct. 1, recenset. Prima nissa secundum Thomam signifi cat æternam illam ac divinam generationem, de qua psalmo: Dixit ad me: Filius meus es tu, ego ho die genui te, et Joann. c. 1, qua Pater suain es sentiam ac naturam intelligendo producit Verbum, quod est Filius et perfectissima imago Patris. Se cunda missa generationem Christi illam repræsen tat, qua in utero B. Mariæ Virginis, virtute Spiritus sancti conceptus, carne humana indutus, in bunc mundum verus homo natus est; de qua Lucas c. 11, Joann. cap. 1, Verbum caro factum est, etc. Tertia missa significat spiritualem illam generatio nem, qua velut Lucifer quidam in cordibus nostris oritur, de qua passim in Scriptura. Glossa vero præ dicto capite etiam non inconvenienter dicit, tres status hominum per tres missas repræsentari, ac significari statum naturæ ante legem, sub lege, et post legem, vel sub lege gratiæ. Vide Glossam ipsam prædicto loco, Suar. t. III, disp. 80, s. 3. Sev. BIN. Hymnum angelicum in eis. Hymnum angelo rum, qui verbis partim Luc. 11, ab angelis Christo nato decantatis, partim ab Ecclesia superadditis continetur his: • Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonæ voluntatis: laudamus te: benedicimus te,» etc., angeli inchoarunt, Ec clesia consummavit, totusque est plenus divinis laudibus, gratiarum actione et deprecatione. Ange lica sunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonæ voluntatis; › reliqua quæ sequun tur a quo superaddita sint, non satis liquide con stat. Ex iis quæ lib. vII Constit. c. 57 et 58, Cle mens Romanus scribit, si illis debita fides adhibea tur, ab apostolis fere totum compositum esse colli gitur, totus enim fere hymnus ibidem a Clemente Facitatur, Telesphoro autem totum bymnum fuisse Reliquis enim temporibus, missarum celebra tiones ante horam diei tertiam minime sunt cele branda. Totum hoc decretum exstat c. Nocte san cta, De consecrat. dist. 1. Hæc autem verba decreti vel exponenda sunt sic, ut de missis diei solemni bus, sive conventualibus tantum intelligantur; vel, si generatim intelligi velis, dicendum est, hoc de cretum nunc, ut ex iis quæ supra hac epistola ad verbum, Nocte, adnotavimus, aperte constat, per contrariam consuetudinem revocatum esse. Olim fortasse missæ tardius inchoabantur, quia minor erat sacerdotum numerus, major fidelium devotio, ut, etiamsi tardius inchoarentur, ipsi tamen post positis privatis laboribus ad missam audiendam convenirent. Nunc autem et sacerdotum numerus major est, et aliæ circumstantiæ magna ex parte sunt immutatæ, ideoque mirum non sit, tempus dicendi missam anticipatum fuisse. Vide Suarez tom. III, disp. 80, sect. 4. ID. Ab episcopis autem idem angelicus hymnus. Hoc loco non tantum episcopis, sed etiam sacerdo tibus præcipitur ut solemne sacrum celebraturi, etiam extra diem Natalis Dominici hymnum ange licum in sacrificio recitent. Solus autem episcopus bic nominatur, quia ad illum maxime spectat mis sas celebrare. Vide Suarez tom. III, disp. 83, sect. 1. ID. Ipsi enim qui próprio ore corous Domini.

dilacerandi aut detrahendi: quia quibus se Domini recipiantur; quia eorum æmulatio lacerat etjam populus benedici, salvari et instrui cupit, nullate Hus debet eos arguere, nec vulgus in eorum accu satione suscipi. Populus enim ab eis docendus est, et corripiendus, non ipsi ab eo, quia non est di scipulus super magistrum "., Nullo modo igitur Domini pontifices et reliqui sacerdotes, quibus Do mini commissa est plebs, rite populum possunt cor rigere, si deceptionis se cognoverint laqueo infe stari. Unde justum est omnes in universo " orbe doctores legis, ea quæ legis sunt sapere, et non sacerdotes Domini labiis suis aut quibuslibet machi nationibus maculare. Dum enim ipsos disponunt aut cupiunt maculare, potius seipsos maculant et vulnerant. Dei ergo accusat ordinationem, qui eos, qui ab eo constituuntur, sacerdotes accusat, vel damnari 16 cupit. quibus se omnes fideles cavere debent, quia non solum qui faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus, rei sunt. Christus enim Dei Filius, Dominus noster ", humano generi salutem condonans plenam, de nobis ait: «Qui vos recipit me recipit; et qui vos spernit, me spernit *. › Si ergo Dominus in eis recipitur et rejicitur, procul dubio ipsius sunt, qui in eis rejicitur vel suscipitur. ‹ Et tu quis es, qui judicas servum alienum º7? › Pro cul dubio transgressor es legis Dei et apostolorum atque prophetarum: et non solum harum, sed etiam legum humanarum. Omnes enim leges tam divinæ quam et humanæ, alienum servum judicare pro-. hibent. Quid putas erit de te, cum transgressores et conculcatores legis Dei damnabuntur? Profecto et tu damnaberis, quia postposuisti mandatum Dei, et tuam adimplesti voluntatem. Quoniam sicut di gni sunt vita, qui mandatum Dei adimplent atque custodiunt, ita rei et perdigni sunt morte, qui ea postponunt, et in vanum ducunt. Est enim in apo stolicis scriptum institutis: Alterius vitam nemo laceret, et de malo alieno os suum non coinqui net. Accusatores vero et accusationes, quas leges sæculi non admittunt, et nos submovemus. De accusatoribus non recipiendis. "Et accusatori omnino nou credi decernimus, qui, absente adversario, causam suggerit ante utrius innocentes. Hunc murum firmissimum * statuerunt patres nostri, et nos cum eis, contra persecutores nostros³, ut hoc remedio eorum pellantur machina menta, et vos securiores et sanctiores famulari mereamini vestro Salvatori. Cæterum, & considerat impius justum, et quærit ut occidat eum. Dominus non derelinquet eum in manus ejus, et non con demnabit eum, cum judicabitur illi. Exspecta Do minum et custodi viam ejus: et exaltabit te ut pos sideas terram: cum interibunt impii, videbis. Vidi impium robustum et fortissimum, sicut indigenam virentem. Et transivi, et ecce non erat; et quæsivi eum, et non est inventus. Custodi simplicitatem et vide rectum, quia erit in extremum viro pax. Præ varicatores autem interibunt pariter, et • novissi mum impiorum peribit. Salus autem justorum a Domino, fortitudo eorum tempore tribulationis. Et auxiliabitur eis Dominus et liberabit eos ab impiis, et eripiet eos ab impiis, et salvabit eos, quia spera verunt in eo'. › Et alibi: «Quid gloriaris in malitia potens? Misericordia Dei tota est die. Insidias cogi tavit lingua tua, quasi novacula tua acuta faciens dolum. Dilexisti malitiam magis quam bonum, men dacium magis quam loqui justitiam. Dilexisti omnia verba ad devorandum, lingua dolosa. Sed Deus de struet te in sempiternum, terrebit te, et evellet te de tabernaculo tuo, et eradicabit te de terra viven tium. Videbunt justi et timebunt, et super eum ri debunt. Ecce vir qui non posuit fortitudinem suam in Deum, sed speravit in multitudine divitiarum suarum, confortatus est in insidiis suis. Ego autem sicut oliva virens in domo Dei, speravi in miseri cordia Dei in sæculum et in æternum. Confitebor tibi in sæculum, quoniam fecisti et exspectabo no men tuum, quoniam bonum in conspectu sancto rum ' tuorum 1. De talibus enim insidiatoribus et accusatoribus servorum suorum loquitur Dominus per Prophetam dicens: ‹ Os tuum dimisisti ad ma litiam, et lingua tua concinnavit dolum. Sedens ad versus fratrem tuum loquebaris, et in filium matris tuæ fabricabaris opprobrium. Hæc fecisti, et tacui, Existimasti similem tui me futurum? arguam te, et proponam te ante oculos tuos. Intelligite hæc, que partis justam discussionem. Nec hi, qui non qui obliviscimini Deum, ne forte rapiat, et non sit sunt idonei, suscipiantur ad accusationem, et omnes qui adversus patres armantur, infames esse cense mus. Patres enim omnes venerandi sunt, Hon re spuendi aut ¹ insidiandi ³, ³ Hi vero qui cum ini micis morantur, aut qui suspecti habentur, minime qui liberet ¹., Languentes autem in isto conamine notandi sunt, et a talibus repellendi. Tales enim membra sunt diaboli, qui " sursum atque deorsum pervolans, quærit quos possit occidere, quos possit separare, quos possit devorare. Propter quam rem » Luc. vi, 40. * Damasus citata ep, ad Illyricos inserit verb. Romanorum. 6, quæst. 1: Sacerdotes qui, "Isid. 111, 39, et ex eo Hadr. coll. c. 1. Rom. 1, 3. 96 Matth. x, 9; Luc. x, 16. 97 Rom. XIV, 4, Isid. Synonymorum 11, 9. "3, q. 8: Accusatores, etc. Et in decr. Stephani papæ ac Julii, 3, q. 9; Accusatori omnino. " Anianus const. 9, tit. 39, lib. xi, cod. Theod. * incusandi. ita in ms. Just. et in edit. Merlini; primus Crabbus alteram lectionem aut correctionem substituit. fortissimum. vestros. ms, Iniqui autem delebuntur pariter, et. 7 Psal. xxxvi, 32, 49, ex vers. Hier. ³ sempiternum. misericordium tuorum. "Psal. Lt, per totum ex. vers. Hier. "Psal. XLIX, 19-22, ex vers. Hier. "Flavianus, Epist. ad S. Leonem. Nihil hic concludit ut calumniantur Magdeburgen ses, sed rationein reddit cur sacerdotes et episcopi non sint temere a laicis accusandi; scilicet, quia tantæ dignitatis sint, ut corpus Domini proprio̟ o̟re consecrent et confirment. Sev. BIŅ