Day 5Die 5
col. 183–184page 9 of 391
PG 114:183στύλος στήληfiliam. Qui, adoratis omnibus Patribus, profecti Adduxerunt autem suam sororem, et dixerunt ei sunt ad imperatorem. Fuitque magnum gaudium Nostine hunc? Illa vero respondens, dixit: Re in civitate propter filiam imperatoris, Deumque vera hic est ille eunuchus, qui post Deam me sa glorificaverunt, videntes magnam puellæ modes- navit, et procidens ad ejus pedes, rogavit eum də tiam. Beatus autem Dorotheus se magis humi- suo utero. Qui cuin eam erexisset, et ejus utero Havit, supra modum exercens. Fuitque perfectus manus imposuisset, eam sanam reddidit.Cum hoc signifer. autem vidissent, admirati sunt, et Deum glorifica verunt. Dixerunt itaque: Vere hæc est filia nostra Apollinaris. Fuit autem fletus cum gaudio in aula imperatoris. XVII. Diabolus autem rursus subit filiam impe ratoris, et facit ut prægnans appareat. Cœpitque imperator affici magno dolore, et eam interrogavit, dicens: Ex quo es prægnans? Ea vero illic nihil XIX. Cum autem paucos dies versata esset apud aliud respondit, nisi hoc solum: Nescio unde- parentes, omnia eis narravit. Quæ cum audissent, nam hoc mihi acciderit. Imperator vero eam ma- Deum laudarunt. Rogarunt vero eam, ut cum eis gis examinabat. Tunc ei Satanas hanc suggerit maneret, sed non tunc persuaserunt. Propterea cogitationem, quod monachus, qui eam circum- autem quod ei promiserant, eam cum multis la ducebat, ipse eam prægnantem reddiderit. Tunc crymis emiserunt. Rogavit autem parentes suos, magna ira repletus imperator, misit ad perden- ut pro se orarent. Illi vero ei dicunt: Deus cui dum eum locum. Cum autem principes quam ce- fuisti desponsa, ipse perficiet tecum misericor berrime abiissent in Scetim, quærunt intelligere diam. Memento autem nostri, filia, in sanctis tuis ea, quæ illic fiebant, dicentes: Date nobis mo- precibus. Quam cum amplexi essent, ipsam di nachum, qui prægnantem reddidit filiam impera- miserunt. Voluerunt autem ei dare pecuniam ad toris. Dei vero sanctus Dorotheus his verbis au- usus Patrum, sed eas non accepit,dicens: Patres ditis, in medium processit, dicens: Ego sum. mei non habent opus pecuniis hujus mundi, ne a Afflicti sunt autem sancti Patres, et dixerunt: bonis excidamus coelestibus. Factisque precibus, Nos quoque tecum ibimus. Ea vero dixit eis: dimiserunt suam filiam lætan!em et exsultantem. Domini mei, solummodo orate pro me, speroque Cum ea autem venisset in Scetim, susceperunt in Deo, et in vestris precibus, fore ut cito vos eam fratres et patres, et Deum laudaverunt,quod adorem, et abeuntes in ecclesiam, venerunt cum rediisset frater eorum sanus, et diem festum ei toto conventu fratrum, factisque precibus simul fecerunt. egressi sunt, deducentes abbatem Dorotheum. Sciebat enim abbas Macarius, in illo nil esse mali. XVIII.Cumque ii pervenissent ad imperatorem, procidit ad ejus pedes abbas Dorotheus, dicens Rogo tuam pietatem ut cum silentio audiat de tua filia.Eamus seorsum, et ego vobis narrabo omnia. Non est enim ei allatum vitium, nec habet quid quam mali, absit! Postquam autem iverunt seor sum ipsa et parentes ejus, dixit eis: Per Domi num promittite mihi, quod si cognoveritis veri tatem, dimittetis me in locum meum. Quod cum ei promisissent imperator et ejus uxor, dixit eis Qui post Deum sanam fecit filiam vestram, est mea humilitas per Patrum preces. Illi vero his auditis obstupefacti, mansere muti, et attoniti. Eis autem dixit: Ego vos de hac re faciam cer tiores, et aperto collo sui colobii, ostendit suas mammas, et dixit: Pater,ego sum tua filia Apol linaris. Quod cum audissent ejus parentes, obstu puerunt, et multæ fusæ sunt in illo die lacrymæ. XX.Paucis autem post diebus, quando cognovit se esse e mundo exituram, dicit abbati Macario Fac officium charitatis. Si contigerit me e vita excedere, ne me componant monachi. Is vero dicit ei: Quomodo potest hoc fieri? Ea autem consum mata, venerunt sancti Patres, ut sanctum ejus cor pus lavarent. Viderunt autem eam esse sexu femi nam, et exclamarunt,dicentes: Gloria tibi,Christe, qui multos habes sanctos occultos. Admiratus est autem abbas Macarius, quod hoc sibi non fuisset revelatum. Una vero nocte videt visionem, quæ ei dicit: Ne angaris propterea. Oportet enim te co ronari cum sanctis Patribus, qui sunt a sæculo. Tunc ei narravit vitam, et nomen beatæ. Allatisque sanctis ejus reliquiis, eam posuerunt ad orientem sanctæ ecclesiæ, in antro abbatis Macarii cum gau dio et gloria usque in hodiernum diem, per Deum et sanctos Patres: et post sanctæ dormitionem peraguntur curationes, gratia et clementia Domi ni nostri Jesu Christi. Cui gloria et potentia in sæcula. Amen.
col. 185–186page 10 of 391
PG 114:185ἄλλος βούλεται τοῦ εὐαγγελίου φωνή· «Ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ, εἰς ὃν ἄγουσι τὸ σῶμα ἡμῶν, ὁ Θεὸς Λόγος εἰς τοὺς αἰῶνας δοξάζεται καὶ τιμᾶται.» Ὁ δέ γε θεῖος Νεκτάριος εὐθύμως ταῦτα δεξάμενος ἠγάλλετο, καὶ πρὸς αὐτοὺς εἶπεν· «Ἐπεὶ δοκεῖ τῷ Θεῷ, καὶ ὑμῖν ἁρμόζει, δεξόμεθα τὴν ἱεράν ταύτην παρακαταθήκην· μόνον παρακαλῶ ὑμᾶς, πρεσβεύσατε ὑπὲρ ἐμοῦ πρὸς τὸν ἀδελφὸν ὑμῶν Θεόδωρον τὸν πρωτοπρεσβύτερον, ἵνα ὁ ἐπίσκοπος αὐτὸς ἐπιτελέσῃ τὴν ταφὴν τοῦ ἁγίου σώματος.» Τοῦτο δὲ οὐ δι' ἀτιμίαν τοῦ ἁγίου ἀλλὰ διὰ δοξολογίαν Θεοῦ ἐποίει. Ἀπελθόντων δὲ αὐτῶν, ὁ θεσπέσιος Θεόδωρος ταχέως ἦλθεν, καὶ σὺν αὐτῷ πλῆθος λαοῦ καὶ τῶν κληρικῶν. Μετὰ οὖν πολλῆς εὐλαβείας καὶ τιμῆς ἀπεθέμεθα τὸ ἅγιον σῶμα ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων ἐν τῇ αὐτῇ πόλει Κωνσταντινουπόλεως, ἐν ᾗ ἐτάφη καὶ ὁ θεῖος Λουκᾶς ὁ εὐαγγελιστής· τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τελοῦντος σημεῖα διὰ τοῦ ἁγίου, εἰς δόξαν τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Ἴδε τί καί τίνα ὤφελεν ἀσώματος οὗτος καὶ θεοφιλής, ὡς ἔφην, ἀνθρωπίνης ζωῆς ἐπιδημίας τύχοις τε καὶ τροπαίοις κεκοσμημένος. Μέγα δὲ ἡγοῦμαι τὸ κεφάλαιον τῶν αὐτοῦ κατορθωμάτων τὸ εἰρηνικῶς καὶ ἐν θεοσεβείᾳ τὸν βίον ἀνύσαντα κατὰ Χριστὸν ζῆσαι, τοῦ Κυρίου δεδωκότος, ἀξιωθῆναι τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας, εἰς ἣν ἄγοι ἡμᾶς ὁ μόνος δυνατὸς ἀνάγειν, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
Ἐν οἷς πᾶσιν ἀσυγκρίτους ἀρετὰς ἐπιδειξάμενος, εἰς τοσοῦτον φιλοσοφίας ἤλασε, καὶ τῶν ἀσκητικῶν ἐγένετο κορυφή, καὶ φιλοπονίας λόγου παιδεύσεως ἔλαβεν ὅρον, ὡς μηδένα τῶν καθ' ἡμᾶς αὐτῷ παραβληθῆναι τολμᾶν. Ἐν δὲ τοῖς πρακτικοῖς τίς οὐκ ἂν εἴη αὐτοῦ μαθητής; τίς δὲ οὐ κατεπλάγη τὴν ἀρετήν; εἰ γὰρ τῶν τεχνῶν εἰσίν τινες κεφαλαίωσιν ἔχουσαι τὴν εἰς μίαν ἔκθεσιν ἀγομένην, πόσῳ μᾶλλον ἡ ἀρετή; ἣ δὴ τοῖς ἄγαν σπουδαίοις ἐγκατασκευάζεσθαι πέφυκεν. Ἀγαθὸν δέ, ὡς ἀψευδής φησι λόγος, τὸ εὐσεβεῖν· ἐπεὶ τοῦτο μόνον ἡ τῶν ὅλων φύσις ὥρισε ζητεῖν ἡμᾶς, τὴν πρὸς Θεὸν συγγένειαν, ἐξ ὧνπερ κεφαλαίων τάξεως εὐφυΐας τε καὶ κατορθώσεως τυγχάνομεν. Οὕτω γὰρ Θεοῦ τι τοιοῦτον ἐφικέσθαι δυνατόν, ὡς μηδέποτε τοῦ θείου νοός τε καὶ λόγου ἐντὸς γενέσθαι.num senum, sive, ut Nicephorus et alii tradunt, habet Nicephorus libro xiv, cap. 51, in quo error
quadragenum. Modius seu cella sive domicilium co in numerum irrepsit. Nam pro undetriginta, scrilumnis impositum, in quo consistebant,in omnem bendum triginta.Quæ putatio si vera est, non popartem binos cubitos seu tres pedes patebat,tecto tuit pervenisse ad centesimum annum. Alioqui nenullo, ut libere cœlum omne contemplarentur, et cesse esset asserere eum,cum XLIV erat annorum,
omnibus injuriis cali expositi majorem haberent primum ingressum esse monasterium: quod non
tolerantiæ segetem et messem. Januas habebant quadrat cum Vita hic ab Antonio scripta, qui eum
nonnulli,nullas alii,quod tempestatis violentia pa- statim ab adolescentia ingressum esse monasterietis partem disjecisset. Scalæ admovebantur,cum rium scribit.
vel alii ad illos enitebantur, vel illi ad alios se de- 8. Ex quo hæc Vitæ summa colligitur: cum
mitterent,quod quidem vel nunquam, vel ad summa erat tredecim annorum, pascebat oves. Inde videtur
Reipub. pericula devocati factitabant. Statione ingressus monasterium, ubi vixit anno 1, inde u
porro æterna se cruciabant: nec enim jacendi vel annis in clausura: post Iv annis in columna cubidecumbendi spatium erat:{poterant tamen sedere; torum iv; iterum XII annis in columna cubitorum
sedisse vero nusquam lego, nunquam puto. Nam XII, rursus XII annis in columna cubitorum xx, post
primus quadraginta diebus Symeon ad trabem se IV annos in columna cubitorum xxx; demum XVI
alligari curavit, alterisque quadraginta mox liber annos in columna cubitorum XL.Atque ita exerciabsque adminiculo consistebat, medio corpore su- tationis anni exsurgunt LII, haud multum diffeperne velut Ecclesiastes in ambone exstabat.Etsi rentes a numero Evagrii.
de omnibus non affirmarim.» Hactenus Raderus.
De domiciliisupra columnam exædificati mensura,
idem testatur Evagrius lib. I, cap. 13, vix duorum fuisse cubitorum, et Nicephorus lib. xiv,
cap. 51.
§ III. Sancti Symeonis Stylitæ ætas.
6. De sancti Symeonis ætate hæc tradit Rosweydus noster in Notatione ad ejus vitam lib. 1 De
Vitis PP. De tempore quo vixit, ex Theodoreto,
inquit Baronius,ejus primordia colligi possunt,dum
ait columnam jam incoluisse temporibus Meletii,
episcopi Antiocheni, qui sub Valente imp. vixit,
desiitque ab humanis eo anno quo celebrata est
magna synodus Constantinopolitana, Siagrio et
Euchario coss.,qui numeratur annus a Christo juxta
veriores chronographos 381.Supervixit autem Symeon, ut ait Cedrenus, usque ad annum 4 Leonis
Magni imp.,quod etiam colligitur ex Actis Danielis
Stylitæ. Est annus is a Christo 460, qua ratione
jam centenario major obdormisse dignoscitur.
Apud Nicephorum in margine edit Paris. ann.
1574 habetur vixisse Symeonem 103 annos: sed
nihil tale in textu.
9. Apud Theodoretum habetur,quod 11 annos
mansit in primo monasterio: x annis in monasterio
Heliodori: 11 annos in vico Telanesso: xxvиi
annis in columna, in id tempus, quo Theodoretus
ejus Vitam scripsit. Hic tantum habentur anni
XLIII exercitationis sed eo tempore adhuc vivebat.
10. Cedrenus in Compendio historia ait, an.
xxv Theodosii junioris eum columnam ascendisse, et an. Iv Leonis vita functum. Ex quo intervallo juxta computum Annalium Baronii conficiuntur tantum anni 28. ●
11. Hactenus Rosweydus. Singula expendenda
sunt. De Meletio, qui cum sancto Symeone egit,
accepit Baronius ex Theodoreto cap. 26 Philothei
ita scribente: «Postquam autem Meletius ille admirabilis, cui tunc mandata erat cura episcopatus
regionis Antiochenæ civitatis, vir cordatus et prudentia clarus, et ingenii solertia ornatus,» etc.
Ita vertit Gentianus Hervetus. Ast Albericus Longus Salentinus: Cum vero Meletius, qui tunc Antiochenæ regioni præfectus erat.» Quibus ex verbis
non liquido constat Meletium illum Antiochenæ
sedis patriarcham fuisse, licet id clare asserat Me7. Evagrius summam Vitæ ejus severe actæ ita taphrastes. Si jam inde a Magni Meletii (cujus vicolligit lib. 1, cap. 13: Apps solvuv v expxi tam 12 Februarii dabimus) tempore, in columna
τόνδε τὸν βίον, διαθλέυων ἔτη ἓξ καὶ πεντήκοντα. stetisset Symeon, quomodo non ejus uspiam vel
Ἐν μὲν τῷ πρώτῳ φροντιστηρίῳ, ἔνθα τὰ θεῖα κατ- sanctus Joannes Chrysostomus, vel illius aequales
ηχήθη, ἔτη ἐννέα· ἐν δὲ αὐτῇ καλουμένη Μάνδρα, historici meminissent? Arbitror igitur hunc Meleἑπτὰ καὶ τεσσαράκοντα· ἔν τινι μὲν στενωπῷ ἔτεσι tium a Theodoreto laudatum,alterius fuisse sedis
δέκα τὸν ἀγῶνα διανύτας· ἐν δὲ κίοσι βραχυτέροις episcopum, in regione Antiochena. Nam præter
ἑπτὰ, καὶ ἐπὶ τεσσαρακονταπήχει, ἔτη τριάκοντα: Meletium illum Theodoreti collegam in conciliabu-
■ Iste Symeones hoc severum vivendi genus in lo contra sanctum Cyrillum, qui fortassis a minori
carne traducens, vitam ad 56 annos propagavit. aliqua sede sub Antiocheno patriarcha ad Neoca-
«Nam in monasterio, in quo primum divinas vi- sareensem fuit translatus, alius sæpe memoratur
⚫ vendi præceptiones didicit, annos vixit Ix. In in synodo Chalcedonensi Meletius Larisse episcoMandra autem, sic enim vocatur,XLVII, atque ho- pus, qui in ea synodo vices obiit metropolitæ sui
«ram annorum x in loco admodum angusto con- Domni Apameæ Syriæ 11 episcopi. Est autem Lafecit: in columnis brevioribus, VII, denique in rissa urbs Cassiotidis, qua in provincia et Antio-
⚫ columna quadraginta cubitorum, xxx. Eadem chia quoque est.Quanquam si hic Meletius fuit,non
τῆς Λαρίσσης ἐπίσκοπος φαίνεται, κατὰ δὲ τέσσαρας περιέχει στήλας, ἐν μὲν τῇ πρώτῃ στήλῃ τὰ τοῦ ἔτους ἀπὸ Χριστοῦ, ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ τοὺς ἀριθμοὺς κατὰ τὴν συλλογὴν τοῦ Βαρωνίου, ἐν δὲ τῇ τρίτῃ τὰ ὀνόματα τῶν ἁγίων, ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ τὰς ὑποσημειώσεις. Ταύτῃ τῇ συνόδῳ Χαλκηδόνος παρόντες ἐπίσκοποι οὓς ἐπεζήτουν χειροτονεῖν ἐπέτρεψαν. Ὡς δὲ τῷ εἰρημένῳ Μαρκελλίνῳ καὶ Πρόβῳ τῷ Κοσσᾷ ἀπὸ Ἀριανῶν ἐπισκόπων συνελθεῖν εἰς τὴν σύνοδον συνέβη, τότε αὐτοῖς πολλοὶ τὰ εἰρημένα ἐμέμφοντο λέγοντες, ὅτι δεῖ μὴ μόνον τοὺς δέκα καθαίρεσιν ἐνέγκαντας ἀριθμεῖν, ἀλλὰ καὶ τοὺς τεσσαράκοντα πέντε. Ἃ δὲ τοῖς κακοδόξοις Λατίνοις ἐδόκει, ταῦτα δὴ πρὸς ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας μεταβεβλήκασιν, ὅθεν οὐ δεῖ πιστεύειν.
§ IV. Βίος Συμεὼν ὡς πρὸς γραφήν.
Ὁ Βίος Συμεὼν Μεταφράστου Ἀντωνίου ὁ αὐτὸς ὢν τῷ εἰρημένῳ ἐν τῷ τρίτῳ κεφ. τοῦ ιγ΄ βιβλίου γράφει· Τάδε τὰ θεοτερπῆ γένους ἡμῶν πνεύματι εἴτε ἀριθμεῖν βουλόμεθα εἴτε ἔπαινον καρπίζεσθαι, ἁρμόδιον ἂν εἴη τὴν ἐξ αὐτῶν δόξαν ἀνελθεῖν εἰς Κύριον, ἀρχόμενον οἱονεὶ ἀπὸ τῶν πρώτων ἐπὶ τελευταῖον. Ἡμεῖς δέ, ὧν ὀνομαστὶ μέμνηται, τοσοῦτον οὐδὲ ἀκούοντες ἂν ἀντείποιμεν, ὡς ἂν εἴπωμεν μὴ θεμιτὸν εἶναι τοὺς ἐπαίνους τῷ Συμεὼν περιτιθέναι ἐν τῇ προουσίᾳ· τοιγαροῦν ἐκεῖνοι οἱ τῆς ἐκκλησίας μύσται τὸ ἐν αὐτῷ μέγα χαίρουσι σεμνύνοντες. Πρόκειται γὰρ ἡμῖν ἐντεῦθεν ὅτι Συμεὼν ὁ Λογοθέτης καὶ Μεταφραστὴς καλεῖται, ὥσπερ πολλοὶ ἐν τοῖς βίοις τῶν ἁγίων ἐδήλωσαν, οὗ ἡ μνήμη παρὰ τοῖς εὐσεβέσιν ἑορτάζεται.
Ταῦτα ἐρανισάμενος ἐκ τοῦ Εὐαγρίου κωδικὸς εὑρήκαμεν παρὰ τῇ βιβλιοθήκῃ τοῦ Γουλιέλμου Γκρατίου Βρυγγενσίου.
Ἔτι δὲ ὅτι ἐφευρίσκεται τοῦ Ἀντωνίου τοῦ Νικεφόρου ἐν τοῖς Εὐαγγελικοῖς πρὸς τὴν κατὰ Ῥωμαϊκοὺς ῥῆσιν, τοῦτο πολλαχοῦ ἐν τοῖς Λατίνοις φέρεται. Ὡς δὲ καὶ Θεοδώρητος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος μνείαν ποιεῖται ἐν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τοῦτο τοῖς ἐπιζητοῦσιν εὑρεῖν οὐ χαλεπόν.
Ὁ αὐτὸς ἐν τῷ Εὐαγγελικῷ πολυτίμου βιβλίου Ἀντωνίου περίφημος μαθητής, ὃς συνεγράψατο κατὰ τὴν τῶν Ῥωμαίων παράδοσιν ἐν τοῖς τοῦ Κλήμεντος καὶ Ἀντωνίου τοῦ Ζ΄ σελίσι πολλαπλῶς δηλοῦται.
Ὅτι δὲ ὁ Μεταφραστὴς παρὰ Ῥωσσεΐδου βιβλίῳ ὀνομαστὶ ἐντυγχάνει, παρὰ Νικηφόρῳ δὲ ἀπαντᾷ κακῶς γεγραμμένον, τοῦτο ὑπόμνημα ἰδίᾳ ἔδωκεν ἡ τῆς Σαβαύδου Δουκικῆς Τραπέζης παραστάσεις οὐκ ἀπαντᾷ.
Ὅτι δὲ τοῦ Συμεὼν τὴν βίαν ἐν τῷ τοῦ Νικηφόρου Χαλκηδόνος τρίτῳ βιβλίῳ φέρεται τοῦτο ἀναγινώσκεται.
Πρωτεύει δὲ ἐν τούτοις ὁ Κλήμης τοῦ Ῥιπαρίου κατὰ τὴν παρ' αὐτῷ ὁμολογίαν ἐνδεχομένως τοῦ Συμεὼν μνημονεύων. Ὁ αὐτὸς δέ, ὡς ὁ Ῥωσσεΐδης, παρῆλθεν.
Ὅτι δὲ ἡ τοῦ Συμεὼν Μεταφράσεως τάξις, τὴν ὀρθὴν ἐπίκλησιν ἐχουσῶν τῶν ἐκκλησιῶν, ἐν τοῖς πολλοῖς γένεσι τῶν συγγρόπτων ἀπαντᾷ κοινωνίαν ἐμφαίνουσα πρὸς τοὺς ἀρχαίους, τοῦτο αὐτοῖς πολλαχόθεν ἐπιδείκνυται.
Ἔτι δέ, ὅτι ἡ τοῦ Συμεὼν εἰκόνος ὡς ἐν τοῖς πρεσβυτέρου Σαλαβέρτου Τρεβηρέων βιβλίῳ ἔγκειται καὶ εἰς τὴν τοῦ Αὐδομάρου σύναξιν ἀνήκει, κεῖται μὲν ἐν τῷ κωδικὶ τοῦ Σ. Λαυρεντίου Λοδίου, εὑρίσκεται δὲ καὶ ἐν τῷ Σ. Αὐδομάρου συναξαρίῳ.
Ὅτι δὲ ἡ τοῦ Συμεὼν εἰκὼν ἐν ὅλοις τοῖς γένεσι πολλαχόθεν ἐφευρίσκεται τοῦτο δὴ πρόδηλον.num senum, sive, ut Nicephorus et alii tradunt, habet Nicephorus libro xiv, cap. 51, in quo error
quadragenum. Modius seu cella sive domicilium co in numerum irrepsit. Nam pro undetriginta, scrilumnis impositum, in quo consistebant,in omnem bendum triginta.Quæ putatio si vera est, non popartem binos cubitos seu tres pedes patebat,tecto tuit pervenisse ad centesimum annum. Alioqui nenullo, ut libere cœlum omne contemplarentur, et cesse esset asserere eum,cum XLIV erat annorum,
omnibus injuriis cali expositi majorem haberent primum ingressum esse monasterium: quod non
tolerantiæ segetem et messem. Januas habebant quadrat cum Vita hic ab Antonio scripta, qui eum
nonnulli,nullas alii,quod tempestatis violentia pa- statim ab adolescentia ingressum esse monasterietis partem disjecisset. Scalæ admovebantur,cum rium scribit.
vel alii ad illos enitebantur, vel illi ad alios se de- 8. Ex quo hæc Vitæ summa colligitur: cum
mitterent,quod quidem vel nunquam, vel ad summa erat tredecim annorum, pascebat oves. Inde videtur
Reipub. pericula devocati factitabant. Statione ingressus monasterium, ubi vixit anno 1, inde u
porro æterna se cruciabant: nec enim jacendi vel annis in clausura: post Iv annis in columna cubidecumbendi spatium erat:{poterant tamen sedere; torum iv; iterum XII annis in columna cubitorum
sedisse vero nusquam lego, nunquam puto. Nam XII, rursus XII annis in columna cubitorum xx, post
primus quadraginta diebus Symeon ad trabem se IV annos in columna cubitorum xxx; demum XVI
alligari curavit, alterisque quadraginta mox liber annos in columna cubitorum XL.Atque ita exerciabsque adminiculo consistebat, medio corpore su- tationis anni exsurgunt LII, haud multum diffeperne velut Ecclesiastes in ambone exstabat.Etsi rentes a numero Evagrii.
de omnibus non affirmarim.» Hactenus Raderus.
De domiciliisupra columnam exædificati mensura,
idem testatur Evagrius lib. I, cap. 13, vix duorum fuisse cubitorum, et Nicephorus lib. xiv,
cap. 51.
§ III. Sancti Symeonis Stylitæ ætas.
6. De sancti Symeonis ætate hæc tradit Rosweydus noster in Notatione ad ejus vitam lib. 1 De
Vitis PP. De tempore quo vixit, ex Theodoreto,
inquit Baronius,ejus primordia colligi possunt,dum
ait columnam jam incoluisse temporibus Meletii,
episcopi Antiocheni, qui sub Valente imp. vixit,
desiitque ab humanis eo anno quo celebrata est
magna synodus Constantinopolitana, Siagrio et
Euchario coss.,qui numeratur annus a Christo juxta
veriores chronographos 381.Supervixit autem Symeon, ut ait Cedrenus, usque ad annum 4 Leonis
Magni imp.,quod etiam colligitur ex Actis Danielis
Stylitæ. Est annus is a Christo 460, qua ratione
jam centenario major obdormisse dignoscitur.
Apud Nicephorum in margine edit Paris. ann.
1574 habetur vixisse Symeonem 103 annos: sed
nihil tale in textu.
9. Apud Theodoretum habetur,quod 11 annos
mansit in primo monasterio: x annis in monasterio
Heliodori: 11 annos in vico Telanesso: xxvиi
annis in columna, in id tempus, quo Theodoretus
ejus Vitam scripsit. Hic tantum habentur anni
XLIII exercitationis sed eo tempore adhuc vivebat.
10. Cedrenus in Compendio historia ait, an.
xxv Theodosii junioris eum columnam ascendisse, et an. Iv Leonis vita functum. Ex quo intervallo juxta computum Annalium Baronii conficiuntur tantum anni 28. ●
11. Hactenus Rosweydus. Singula expendenda
sunt. De Meletio, qui cum sancto Symeone egit,
accepit Baronius ex Theodoreto cap. 26 Philothei
ita scribente: «Postquam autem Meletius ille admirabilis, cui tunc mandata erat cura episcopatus
regionis Antiochenæ civitatis, vir cordatus et prudentia clarus, et ingenii solertia ornatus,» etc.
Ita vertit Gentianus Hervetus. Ast Albericus Longus Salentinus: Cum vero Meletius, qui tunc Antiochenæ regioni præfectus erat.» Quibus ex verbis
non liquido constat Meletium illum Antiochenæ
sedis patriarcham fuisse, licet id clare asserat Me7. Evagrius summam Vitæ ejus severe actæ ita taphrastes. Si jam inde a Magni Meletii (cujus vicolligit lib. 1, cap. 13: Apps solvuv v expxi tam 12 Februarii dabimus) tempore, in columna
τόνδε τὸν βίον, διαθλέυων ἔτη ἓξ καὶ πεντήκοντα. stetisset Symeon, quomodo non ejus uspiam vel
Ἐν μὲν τῷ πρώτῳ φροντιστηρίῳ, ἔνθα τὰ θεῖα κατ- sanctus Joannes Chrysostomus, vel illius aequales
ηχήθη, ἔτη ἐννέα· ἐν δὲ αὐτῇ καλουμένη Μάνδρα, historici meminissent? Arbitror igitur hunc Meleἑπτὰ καὶ τεσσαράκοντα· ἔν τινι μὲν στενωπῷ ἔτεσι tium a Theodoreto laudatum,alterius fuisse sedis
δέκα τὸν ἀγῶνα διανύτας· ἐν δὲ κίοσι βραχυτέροις episcopum, in regione Antiochena. Nam præter
ἑπτὰ, καὶ ἐπὶ τεσσαρακονταπήχει, ἔτη τριάκοντα: Meletium illum Theodoreti collegam in conciliabu-
■ Iste Symeones hoc severum vivendi genus in lo contra sanctum Cyrillum, qui fortassis a minori
carne traducens, vitam ad 56 annos propagavit. aliqua sede sub Antiocheno patriarcha ad Neoca-
«Nam in monasterio, in quo primum divinas vi- sareensem fuit translatus, alius sæpe memoratur
⚫ vendi præceptiones didicit, annos vixit Ix. In in synodo Chalcedonensi Meletius Larisse episcoMandra autem, sic enim vocatur,XLVII, atque ho- pus, qui in ea synodo vices obiit metropolitæ sui
«ram annorum x in loco admodum angusto con- Domni Apameæ Syriæ 11 episcopi. Est autem Lafecit: in columnis brevioribus, VII, denique in rissa urbs Cassiotidis, qua in provincia et Antio-
⚫ columna quadraginta cubitorum, xxx. Eadem chia quoque est.Quanquam si hic Meletius fuit,non
col. 187–188page 11 of 391
PG 114:187παρεγενετο, εἰ πρᾶττε ἄταν εἶ δοκεῖ, μηδὲ ὦ ἄ δήγους ἐνδελεχεστέρας ταῖς θεολόγοις γεγενημένης ἐπιτυχεῖν. Τοιγαροῦν πρός τε φίλους ἱερεῖς· Δεῖ με γε ὦ φίλοι, κατεπείγει γὰρ τοῦτο, πρός τε φίλους καὶ γνωρίμους ἀπελθεῖν, καὶ τά τε αὐτοῖς εἶναι φίλτατα γνωρίσαι, καὶ τῆς αὐτῶν εὐχῆς ἀπολαῦσαι. Εἰπόντα δὲ ταῦτα καὶ ἐνθύμηση καὶ ἐφελξαμένου αὐτό, ξεναγεῖ τε ὡς ἑαυτοῖς ἐν τῇ μονῇ, καὶ πολλοῖς ἐνέτυχε τῶν ἀδελφῶν, κεφαλήν τε καὶ χεῖρας ἀσπαζόμενος εἰκόνος, οἷα δή τινα συναδελφοῦντες ἅπαντες. Εἶτα αὐτὸς μὲν ὑπέστρεψε πρὸς τὸ κατάλυμα, ἐκεῖνοι δὲ τεθηπότες ἦσαν, ὅπως τε πολύς τε ὁ ἄνθρωπος εἴη, καὶ ἥκει τε ἐκ τοσούτου, καὶ τοιαῦτα διαλέγεται. Ἀλλὰ τὰ τεχνάσματα καὶ τοὺς ἐπ' αὐτοῖς ἀρρήτους εὐχὰς κρύπτει αὐτῶν ὁ βίος, οὐ τοσαύτης δέχεσθαι χωρεῖ φράσεως.
Ἤδη δέ ποτε τῶν τοῦ Χριστοῦ πενήτων ἑνός, οἳ καθ' ἑκάστην ἡμέραν ἐφοίτων πρὸς τὴν μονήν, ἀθρόως ἐγκλεισθέντων τῶν θυρῶν, ἐκεῖ εὑρόντος τε ἀνάγκην κλεισθεῖσαν ἐπαιτεῖν μηκέτι δύνασθαι, δεδακρυμένου τε καὶ θρηνοῦντος ὑπὸ τῆς ἀπορίας, ὁ μακάριος Θεόδοτος ἐν κατεπείξαντι τοῦτο ἐλθεῖν ἐγνωκώς, ὁμοῦ τε τὸν ἐπαίτην εἶδε καὶ ἐφηύρατο. Καὶ τῶν ταμιείων ἀνοίξας θύραν ὁ οἰκονόμος, παρεκελεύσατο αὐτῷ τὸ κελλίον ἀρτίοις πλῆσαι. Τοῦ δὲ τοῦτο πράξαντος ἀσμένως καὶ τοῦ ἀγγείου πεπληρωμένου, πάλιν ἀποκλεισθεῖσαι αἱ θύραι. Ταῦτα δὲ καὶ ἄλλα τοιαῦτα πλεῖστα ἐν ταῖς αὐτοῦ πράξεσιν ἔργοις ἐδείχθη.
Χρόνου δὲ ὀλίγου παρελθόντος ἦλθεν εἰς ἔννοιαν ἐρημίαν ἐπιζητεῖν, ἵνα καὶ ἀπερισπάστως τῷ Θεῷ σχολάσῃ. Γνοὺς οὖν τόπον τινὰ ἐρημικόν, καὶ τοῦτον ἑτέρου πολὺ ἐρημότερον, εἰς τὸν Κύμινα τὸ ὄρος κατηντηκότα, ὃ δὴ ἐπέχει τὰ μεθόρια Βιθυνίας τε καὶ Παφλαγονίας, ἐκεῖσε ἐχώρησε, καὶ παρ' αὐτὸν τὸν ἐρημίτην κατῴκει. Ἤδη δὲ κἀκεῖ τῆς ἀρετῆς αὐτοῦ λαμπρᾶς οὔσης, καὶ τοὺς πλησιάζοντας τηλαυγέστερον ἐλλαμπούσης, ἐπεκαλεῖτο αὐτὸν καὶ ἐξεκαλεῖτο πρὸς τὴν μονὴν ὁ ταύτης προεστώς, ὅθεν καὶ ἧκεν ὁ ἀνήρ. Καὶ εἰς τὴν μονὴν ἐπανελθών, οὐκ ἔλαθεν αὐτοῦ ὁ ἡγούμενος τὴν ψυχὴν ἀσθενεστέραν οὖσαν, ἄσκησίν τε μείζω ὑποτιθεμένου τοῦ Θεοδοσίου καὶ ἀγρυπνίαν εὐχήν τε διηνεκῆ. Ὁ δὲ ἡγούμενος εἰδὼς αὐτοῦ πρωτοστάτην τινὰ τῆς ἀρετῆς ὄντα, ἐβουλήθη πᾶσι παράδειγμα καὶ ὑπογραμμόν τε εἶναι, καθὼς καὶ ἦν.derus parte III Viridarii SS.,cap.4;Molanus in An- Græco regis Gallia, Latine versam ab eodem
not. ad Martyrol. Usuardi; Heribertus Rosweydus Guilielmo Gratio nostro. Priora omnia fere ad
in Vitis PP.; Petrus Ribadineira in Flore SS.scribunt verbum e Theodoreti Philotheo c. 26 descripta
non exstare. Nos primi eam proferimus ex ms. sunt, ut conferenti patebit.
ΣΥΝΕΩΝ ΜΑΓΙΣΤΡΟΥ
ΜΑΓΙΣΤΡΟΥ
ΚΑΙ ΛΟΓΟΘΕΤΟΥ
ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟΝ
ΤΟΝ ΟΣΙΟΝ
ΟΣΙΟΝ ΣΥΜΕΟΝ
ΤΟΝ ΕΝ ΤΩ ΣΤΗΛΟ
SYMEONIS MAGISTRI ET LOGOTHETÆ
(Græcus textus nunc primum prodit ex duobus codicibus mss. Regiis Paris. n. 136 sæc. xm et n. 1607, ræc. XIV
notatis. EDIT.)
CAPUT I.
S. Symeonis ortus, et vitæ religioso rudimenta in duobus monasteriis.
1. Symeonem virum fama celeberrimum, mag- α. Συμεὼν τὸν πάνυ, τὸ μέγα θαῦμα τῆς οἰκου
numque habitati orbis miraculum norunt omnes Ro- μένης, ἴσασι μὲν πάντες οἱ τῆς Ῥωμαίων ἡγεμος
manorum imperio subditi: ejus nomen usque ad νίας ὑπήκοοι. ἔδραμε δὲ καὶ μέχρι Σκυθῶν τῶν
Scythas et Nomadas pervolavit: Persæ, et Indi, νομάδων τῇ φήμῃ· ἤδη δὲ καὶ Πέρσαι, καὶ Ἰνδοί,
Athiopumque natio, et quicunque aliam orbis καὶ Αἰθιόπων ἔθνη, καὶ ὅσοι τῆς γῆς ἄλλο τι μέρος
plagam incolunt,alii oculis perspicientes, nonnulli οἰκεῖν ἔλαχον, οἱ μὲν ὄψει τὰ ἐκείνου, οἱ δὲ ἀκοῇ
auditu ejus res gestas cognoscentes, eum laudibus παραλαβόντες, γλώττης τρυφὴν τὸν ἄνδρα πεprædicarunt. Magnus igitur adeo cum esset ac ce- ποίηνται. Μέγας τοίνυν οὗτος ὤν, καὶ πολὺς τὴν
lebris, multos quidem scriptores consecutus est; φήμην γενόμενος, πολλῶν ἔτυχε καὶ τῶν συγγρα
qui tamen ejus virtutes hactenus singulatim scripto φέων· ἀλλ᾽ οὐδεὶς οὐδέπω κατὰ μέρος τὰ κατ' αὐτ
complecteretur, exstitit nemo, neque ullus ad sin- τὸν διεξῆλθεν, οὐδεὶς ἅπαντα καθῆκεν ἑαυτόν, οὐδὲ
gulas accurate percensendas animum applicuit. ἀκριβῶς, ὅπως ἕκαστα εἶχειν ἀνέγραφε. ᾿Αλλὰ τοὺς
Verum qui superioribus temporibus brevi compen- ἄνω χρόνους ἐν κεφαλαιώδεσιν ἐπιτομαῖς εἰπόντες,
dio de ejus vita disseruerunt, quædam quæ mediam ἔνιά τε τῶν ἐν μέσῳ παρέδραμον, καὶ οὐδὲ πρὸς
ejus ætatem continent cursim perstrinxerunt, ne- αὐτὸ τὸ τέλος τῶν τούτου πράξεων ἦλθον. Ἡμῖν δὲ
que tam celebres ejus actiones ad finem perduxe- c χρήσιμος μάλιστα ὁ περὶ αὐτοῦ λόγος ἔσται, ἄνωθέν
runt. Quapropter utilis maxime de hoc viro nobis τε ἀρχομένοις, καὶ ἐπὶ τὰ τελευταῖα τοῦ ἀνδρὸς κατ
sermo futurus:remque a capite ordiemur,atque ad ναβιβάζουσι την διήγησιν. ᾿Αλλὰ δέδοικα μὴ τοῖς
Gnem prosequemur. Sed vereor ne posteris fabu- μετὰ ταῦτα μῦθος είναι δόξῃ τῆς ἀληθείας γεγυμνωσ
larum similior,et nuda a veritate narratio videatur. μένος. Φιλοῦσι γὰρ οἱ ἄνθρωποι τῇ φύσει μετρείν
Consueverunt enim homines natura meliri res τὰ γινόμενα· εἰ δέ τι τῶν αὐτῆς ὅρων ἐπέκεινα λέ
præteritas: ubi vero quippiam naturæ terminos ex- γοιτο, ψευδής τοῖς τῶν θείων ἀμυήτοις ὁ λόγος να
cesserit, omnis de eo rerum divinarum imperitis μίζεται. Ἐπειδὴ δὲ οὗτος αὐτῆς φύσεως εἶξε θεσ
falsus esse sermo existimatur. Quoniam vero hic μοῖς, οὐδὲ ἀνθρώπινα πονεῖν εἴλετο, ἀλλὰ ἀσωμάτων
vir naturæ legibus non cesssit, ac ne humana qui- ἐν σώματι θνητῷ ἐπεδείξατο καρτερίαν· ἄλλως τε
dem passus est, verum id corporeorum in mortali καὶ τῶν τὰ θεῖα πεπαιδευμένων γῆ τε πᾶσα πλήρης
corpore ostendit constantiam; cum præsertim καὶ θάλασσα, ἔνθενδέ μοι ἀρκτέον του διηγήματ
iis qui ab eo divina edocti sunt, terra omnis ac
maria ipsa repleta sint; hinc igitur narrationem
meam inchoabo.
τος.
Γ. Στυλιανοῦ δὲ τοῦ μεταξὺ Σύρων καὶ Κιλίκων διατρίψαντος, Συεὼν δὲ πλεῖον ὀνομάζουσι. Ἐκ τούτου ὁ θαυμαστὸς Συμεὼν οὗτος ὁρμώμενος. Ποιμαντικῆς ἅπτεται τέχνης καὶ τῶν ψυχαγωγικῶν διδασκαλιῶν· ἔτι καὶ κατὰ τούτου τοὺς μεγάλους τῆς ἀρετῆς ἐκείνους πεποίηκε. Ἰακὼβ τοῦ πατριάρχου, Ἰωσὴφ καὶ Μωσέως τοῦ νομοθέτου, Δαυῒδ τε τοῦ βασιλέως, ἔτι τῶν προφητῶν, ὧν καὶ Ἡλίου καὶ Μιχαίου, καὶ τῶν κατ' ἐκεῖνο θείων ἀνδρῶν.
Δ. Πρῶτον δέ ποτε πολλοῖς γνωρίμοις, καὶ τῶν πράξεων ὅσαι μέγισται ἐγνωρίσθησαν, σχεδὸν ἅπαντας πρὸς τὴν κατ' αὐτὸν εὐλάβειαν ἑλκύσας. Τῆς ἀγγελικῆς δὲ τοῦ βίου γραφῆς ταῖς οἷον ὡς ἐν τύπῳ κατασκευαῖς ἐπὶ τοὺς γελαστὰς ἐκείνους, καὶ χολωδεστέρους ὁρμήσας ἀπαντῶντας καὶ ξηλοτυπούντας· τί δέ τοι τῆς τούτων, πάντων ὡς δεῖ τοῖς πρωτεύουσι ἐπιτρεπόμενος· εἴ γε τοί τι τοιοῦτον ὡς ἔχει μόνον ἐξεύρῃ, πρὸς τοῦ τοιούτου λόγου ἐπιζητούμενον· εἴ δε καὶ ἐρεῖ ψήφοις ἀνεπιδέκτοις δαπανηθέν· εἰ τῆς ψηφολογούσης τῶν λόγων ἀνεπιδέκτων ἐξ αὐτῆς φύσεως φωνῆς ψόφος τις ἀπαντᾷ. Εἴ ποτε ἀπηρτισμένοις ἐν τῷ βαθεῖ λόγῳ ἐξαίφνης ὁ λόγος εἰς τέλος, τοῖς οἷα δὴ τηλικούτοις δόγμασι λόγοις πρὸς τέλος παραγιγνομένοις. Ὅρμησε δὲ. Ὅτε εὐθέως ἐθελῶν ἑαυτοὺς τῶν καθολικῶν λόγων ὑπεξαγαγεῖν· ἀλλὰ καὶ οὗτος ἤρξατο πρὸ καὶ ἄ μόνα ἡ τούτων ἐλάσας πάλιν πρὸς τοὺς ἀπαγορεύσαντας τοὺς λόγους, ἐκεῖ ὑπεξαγαγὼν ταμιευτικῶς εἰπεῖν παρεσκεύαζε· τούτους τοῖς τοῦ βίου ὁσίοις ὑφηγητὴς ἀεί, πρὸς τε τὴν ἐλπίζουσαν αὐτῷ ὁδηγῶν εὐθεῖαν.
Ε. Ἴδε οὖν ἅπτεται θείων ὑπαρξαμένων ἀεί, οἷς καὶ τοῖς βλάπτουσι τῆς ψυχῆς ἔπιλθε νόσημα ἄρδην, τὸν μὲν ἐπ' αὐτοῖς πρὸς οἷα τοιαῦτα τοῖς ἐπ' αὐτῶν ἐν ἀμφοτέροις ταῖς χειρόνοις, θεὸν ἐπιζητῶν τρόπον ἐπ' ἐλαχίστοις εὐαγγελικὸν εὑρήσεις ἄγαθόν, φάσκει, ὅτι τοὺς πηγὰς καὶ ῥεῖθρα θείους ὄντας τῶν μακαρίων λέγει, πάντα δοκεῖν ἐν ψυχῇ καλῶς, πᾶσαν δὲ ὅσην ἐπ' ἀνθρώπους πρεπόντως ἀγαθῶν τῶν παρόντων ἐπερωτωμένων, ὄψψει τί φαίη τίνα ποτε μέλλων τοιοῦτον ἑαυτῷ συνεπέσπατο, ἅτε τί γὰρ κατ' αὐτὸν ἀλλ' ἢ βαθεῖαν παρίστησιν ἀξίαν φιλοσοφίαν.
Ε. Ἴνδε εὑρὼν τούτους στῦλος μοναχοῦ τοῦ Τήλεδα καθηγούμενος, ᾧ τε ἐν Τηλέδᾳ ἐπεθεώρει πρὸς ἄσκησιν ἐπιδεικνύμενος· καὶ οὗτος ἀεὶ ἐθελήσας θεῷ τε ἅμα καλλικρατεῖν τοῖς ἡθικοῖς ἐπεδείκνυτο. Τελέδω φησὶν εἶναι τόπον ἐν Κιλικίᾳ (β)· ὁ δ' ἐκεῖ Συμεὼν ἠσπάσατο αὐτὸν ἀφιγμένον, καθ' ἃ τοῦ αὐτοῦ ὄντος τοῦ μοναχοῦ ἡγουμένου ἐν αὐτῷ (δ)· Θεοδώρητος τοῦ μηδ' ἂν εἰςελθεῖν νόμον βαρβάρων ἀπεδέξατο εἰς τὴν Συμεὼν κεφαλήν.
Ε. Ἴνδε εἰσῆλθεν ὁ τούτοις ἐπιστάτης, πλησιάσας δὲ αὐτοῖς καὶ γνοὺς εὐθὺς ἐξελθεῖν, Θεὸν τοῦτον ἐλθόντα τε ἐπ' αὐτοῖς καὶ ἐξ αὐτῶν παρεκάλει· τοῦ βίου ἐν βαθεῖ πολιτευόμενος, παῦλαν τε αὐτῷ κατ' ἐργασίαν ἐπιτρέπει ὁ δαίμων οὐχ, ἧττον δὲ οἴεται δεῖν αὐτῷ ἅπτεσθαι. Σημαντικὸν ἀντεφθέγξατο ὅπερ αὐτόθεν σαφῶς ἂν ἐπιδεχόμενος τίς τε ἂν ἐπ' εὖ γένοιτο, θατέρου δέ γε τοῦ οἷόντε πῶς ποτε γνωρίσαι ὁ Συμεών· ὅτι πρὸ ἐν ἀρχαῖς τοῦ χρόνου τοῦτο πρᾶξαι τοὺς κατ' ἔπαινον τοῦ βαθυτέρου ἐν ταῖς πράξεσι πολιτευόμενον ἄγει τὴν ἐν τοῖς καλοῖς μεταμέλειαν ἐπιστρέφει. Σημαντικὸν τοῦτο εἰ ποτε ζῶν ἐν ἀρχαῖς ἐπιλαβόντος ἐκ τῆς ἐργασίας ἐπιτρέπει ὁ δαίμων, ἧττον δ' οἴεται κατ' αὐτὸ τὸ ψυχαγωγεῖν ἐπὶ τὴν φιλοσοφίαν αὐτοῦ λαβόντος, ἣν πρὸ ἐν ταῖς πράξεσιν ὡς ἐν ἀρχῇ τοῦ προεχόντων.derus parte III Viridarii SS.,cap.4;Molanus in An- Græco regis Gallia, Latine versam ab eodem
not. ad Martyrol. Usuardi; Heribertus Rosweydus Guilielmo Gratio nostro. Priora omnia fere ad
in Vitis PP.; Petrus Ribadineira in Flore SS.scribunt verbum e Theodoreti Philotheo c. 26 descripta
non exstare. Nos primi eam proferimus ex ms. sunt, ut conferenti patebit.
ΣΥΝΕΩΝ ΜΑΓΙΣΤΡΟΥ
ΜΑΓΙΣΤΡΟΥ
ΚΑΙ ΛΟΓΟΘΕΤΟΥ
ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟΝ
ΤΟΝ ΟΣΙΟΝ
ΟΣΙΟΝ ΣΥΜΕΟΝ
ΤΟΝ ΕΝ ΤΩ ΣΤΗΛΟ
SYMEONIS MAGISTRI ET LOGOTHETÆ
(Græcus textus nunc primum prodit ex duobus codicibus mss. Regiis Paris. n. 136 sæc. xm et n. 1607, ræc. XIV
notatis. EDIT.)
CAPUT I.
S. Symeonis ortus, et vitæ religioso rudimenta in duobus monasteriis.
1. Symeonem virum fama celeberrimum, mag- α. Συμεὼν τὸν πάνυ, τὸ μέγα θαῦμα τῆς οἰκου
numque habitati orbis miraculum norunt omnes Ro- μένης, ἴσασι μὲν πάντες οἱ τῆς Ῥωμαίων ἡγεμος
manorum imperio subditi: ejus nomen usque ad νίας ὑπήκοοι. ἔδραμε δὲ καὶ μέχρι Σκυθῶν τῶν
Scythas et Nomadas pervolavit: Persæ, et Indi, νομάδων τῇ φήμῃ· ἤδη δὲ καὶ Πέρσαι, καὶ Ἰνδοί,
Athiopumque natio, et quicunque aliam orbis καὶ Αἰθιόπων ἔθνη, καὶ ὅσοι τῆς γῆς ἄλλο τι μέρος
plagam incolunt,alii oculis perspicientes, nonnulli οἰκεῖν ἔλαχον, οἱ μὲν ὄψει τὰ ἐκείνου, οἱ δὲ ἀκοῇ
auditu ejus res gestas cognoscentes, eum laudibus παραλαβόντες, γλώττης τρυφὴν τὸν ἄνδρα πεprædicarunt. Magnus igitur adeo cum esset ac ce- ποίηνται. Μέγας τοίνυν οὗτος ὤν, καὶ πολὺς τὴν
lebris, multos quidem scriptores consecutus est; φήμην γενόμενος, πολλῶν ἔτυχε καὶ τῶν συγγρα
qui tamen ejus virtutes hactenus singulatim scripto φέων· ἀλλ᾽ οὐδεὶς οὐδέπω κατὰ μέρος τὰ κατ' αὐτ
complecteretur, exstitit nemo, neque ullus ad sin- τὸν διεξῆλθεν, οὐδεὶς ἅπαντα καθῆκεν ἑαυτόν, οὐδὲ
gulas accurate percensendas animum applicuit. ἀκριβῶς, ὅπως ἕκαστα εἶχειν ἀνέγραφε. ᾿Αλλὰ τοὺς
Verum qui superioribus temporibus brevi compen- ἄνω χρόνους ἐν κεφαλαιώδεσιν ἐπιτομαῖς εἰπόντες,
dio de ejus vita disseruerunt, quædam quæ mediam ἔνιά τε τῶν ἐν μέσῳ παρέδραμον, καὶ οὐδὲ πρὸς
ejus ætatem continent cursim perstrinxerunt, ne- αὐτὸ τὸ τέλος τῶν τούτου πράξεων ἦλθον. Ἡμῖν δὲ
que tam celebres ejus actiones ad finem perduxe- c χρήσιμος μάλιστα ὁ περὶ αὐτοῦ λόγος ἔσται, ἄνωθέν
runt. Quapropter utilis maxime de hoc viro nobis τε ἀρχομένοις, καὶ ἐπὶ τὰ τελευταῖα τοῦ ἀνδρὸς κατ
sermo futurus:remque a capite ordiemur,atque ad ναβιβάζουσι την διήγησιν. ᾿Αλλὰ δέδοικα μὴ τοῖς
Gnem prosequemur. Sed vereor ne posteris fabu- μετὰ ταῦτα μῦθος είναι δόξῃ τῆς ἀληθείας γεγυμνωσ
larum similior,et nuda a veritate narratio videatur. μένος. Φιλοῦσι γὰρ οἱ ἄνθρωποι τῇ φύσει μετρείν
Consueverunt enim homines natura meliri res τὰ γινόμενα· εἰ δέ τι τῶν αὐτῆς ὅρων ἐπέκεινα λέ
præteritas: ubi vero quippiam naturæ terminos ex- γοιτο, ψευδής τοῖς τῶν θείων ἀμυήτοις ὁ λόγος να
cesserit, omnis de eo rerum divinarum imperitis μίζεται. Ἐπειδὴ δὲ οὗτος αὐτῆς φύσεως εἶξε θεσ
falsus esse sermo existimatur. Quoniam vero hic μοῖς, οὐδὲ ἀνθρώπινα πονεῖν εἴλετο, ἀλλὰ ἀσωμάτων
vir naturæ legibus non cesssit, ac ne humana qui- ἐν σώματι θνητῷ ἐπεδείξατο καρτερίαν· ἄλλως τε
dem passus est, verum id corporeorum in mortali καὶ τῶν τὰ θεῖα πεπαιδευμένων γῆ τε πᾶσα πλήρης
corpore ostendit constantiam; cum præsertim καὶ θάλασσα, ἔνθενδέ μοι ἀρκτέον του διηγήματ
iis qui ab eo divina edocti sunt, terra omnis ac
maria ipsa repleta sint; hinc igitur narrationem
meam inchoabo.
τος.
PG 114:188πεπίστευτο προστασίαν, ὃς ἔτη μὲν πέντε καὶ ἐξής κοντα διεβίω, τοσαῦτα δὲ τριῶν δεόντων ἐν οἰκίσκῳ καθείρκτο· ταῦτα γὰρ αὐτῷ τὰ τρία ἐν γάλακτι ἐτρίβη καὶ παιδικαῖς ἀγωγαῖς· ὁμοῦ τε γὰρ τρίτον ἔτος ἦν γεγονώς, καὶ δῶρον εὐθὺς παρὰ τῶν τεκόντων ἀνέθη Θεῷ, καὶ τὴν θαυμασίαν ἀγέλην εἰσελήλυθε ταύτην. ᾿Ανήρ οὗτος ἄπλαστος μὲν, κατὰ τὸν μέγαν ἐκεῖνον καὶ θαυμάσιον Ἰακώβ, πραότητος δὲ καὶ καθαρότητος εἰς τοῦτο ἐλάσας, ὡς τοὺς ἀσκητικούς τε νόμους ὑπεραναθῆναι, καὶ πάντας κατὰ πᾶν ἀρετῆς εἶδος ἀνθρώπους παρενεγκεῖν, καὶ Θεῷ πλησιάσαι. Γ΄. Πρὸς τοῦτον ὁ πένταθλος ἀφικόμενος οὗτος τῆς εὐσεβείας αγωνοθέτης δέκα μὲν διετέλεσεν ἀγωνιζόμενος ἔτη· ογδοήκοντα δὲ συναγωνιστὰς ἔχων, ὑπερ ηκόντισε πάντας, καὶ τῶν ἄλλων παρὰ δύο τρεφομένων ἡμέρας, αὐτὸς πᾶσαν ἄσιτος ἦγε τὴν ἑβδο μάδα. Εδυσχέραινον οὖν πολλάκις ὁ σύναθλος οὗτος χορός, ἄτε μιμεῖσθαι τὸν Συμεὼν οὐ δυνάμενοι, καὶ ἀσκητικῆς πολιτείας σύγχυσιν τὸ πρᾶγμα καὶ ἀταξίαν ἐκάλουν. η ζ'. Ὁ δὲ οὐ μέχρι τούτου ἴστατο μόνον, οὐδ' έχα λίνου την προθυμίαν· ἀλλά τι καὶ κρύφιον τῷ τῶν κρυφίων ἐξεταστῇ ἀγώνισμα ἔφερεν. Ἡ γὰρ ἀπὸ φοινίκων πεπλεγμένη σχοίνος, ἵστε πάντες, ὅπως τραχειά τέ ἐστι καὶ ψαυούσαις μόνον χερσὶ λυπηρά ἀλλ᾽ ὁ Συμεὼν καὶ ταύτῃ διέζωσε τὴν ὀσούν· οὐκ ἔξωθεν περιθεὶς, ἀλλ᾽ αὐτῷ προσφύσας τῷ δέρματι, καὶ οὕτω λίαν συνέσφιγξεν, ὡς ἅπαν ἐκεῖνο κύκλῳ τὸ μέρος ἑλκῶσαι ὁ περιεκεῖτο. Ως δὲ πλείους ἢ δέκα ἡμέρας τοῦτον διετέλεσε τὸν τρόπον, καὶ τοῦ ἕλκους χαλεπωτέρου γινομένου, ἰχὼρ αἵματος ἐκεῖθεν ἀποῤ ῥέων τῆς τέως λανθανούσης πληγής ἐγίνετο μηνυτής ἤρετο τις αὐτὸν θεασάμενος τίς ἡ αἰτία τοῦ αἵματος. ο δὲ μηδὲν ἔχειν ἀνιαρὸν λέγων οὐκ ἔπειθε, τοῦ Ο ἐν ὀφθαλμοῖς καταῤῥέοντος αἵματος, μεῖζον καὶ τῆς τοῦ πάσχοντος φωνῆς καὶ τῆς ὑπομονῆς ἀντιφθεγγομένου καὶ θριαμβεύοντος τὸ μυστήριον. Διασάμενος τοίνυν ὁ συναγωνιστὴς, καὶ τὴν χεῖρα ἐνέβαλε, καὶ τὴν αἰτίαν κατέμαθε, καὶ ταύτην τῷ προστάττοντι κατεμήνυεν. Ὁ δὲ αὐτίκα καὶ ἐπιτιμῶν καὶ παρα καλῶν, καὶ τοῦ πράγματος τὴν ὠμότητα διαβάλλων, μόλις ἐκεῖνον ἔλυσε τῶν δεσμῶν, ἀλλ᾽ ἦν ὁ γεννάδας μέχρι μὲν τοῦ λυθῆναι τῆς σχοίνου ὑπήκοος· ὥστε δὲ θεραπεῦσαι τὸ ἕλκος, ἐνστατικὸς καὶ λίαν ἰσχυρογνώμων. η'. Οἱ ἐν τῇ ἀσκητικῇ τοίνυν παλαίστρα, καὶ ἄλλα τοιαῦτα ὁρῶντα δρώντες, καὶ ὥστε μὲν ἀμιλληθῆναι μηδὲ τοῖς μικροῖς τῶν ἐκείνου πόνων δυνάμενοι, ὥστε δὲ πάλιν ἑαυτοὺς ὁρᾶν ἀπολειπομένους μὴ ανασχόμενοι, ἀναχωρεῖν τὸν Συμεὼν τῆς κώμης ἐκέλευον, ὅπως μὴ τοῖς ἀσθενέστερον, λέγοντας, τὸ σῶμα διακειμένοις, καὶ ζηλοῦν τὰ ὑπὲρ δύναμινsexaginta quibus vixerat annis, totidem tribus
demptis, se in cella concluserat, tres enim in
lacte et infantili institutione consumpsit; nam a
tertio ætatis anno a parentibus Deo est consecratus, et hunc admirabilem monachorum gregem
ingressus est. Vir hic exemplo magni illius Jacob simplex erat, ac eo demum mansuetudinis
ac pietatis pervenerat, ut asceticas leges supergressus, homines omnes omni virtutum genere
superaret, ac ipsi Deo demnum propinquus fieret.
6. Ad hunc quinquertio noster perveniens, ille
pietatis certator decem in hoc spirituali certamine
transegit annos: qui cum octoginta commilitones
haberet, omnes anteivit; aliisque post biduum semper cibum sumentibus, ipse totam hebdomadam
sine cibo ducebat: quod reliqua consodalium
turba agre admodum ferebat, quippe qui Symeonem imitari nequivit, ejusque spirituale exercitium confusionem ac temeritatem quamdam esse
dicebant.
πεπίστευτο προστασίαν, ὃς ἔτη μὲν πέντε καὶ ἐξής
κοντα διεβίω, τοσαῦτα δὲ τριῶν δεόντων ἐν οἰκίσκῳ
καθείρκτο· ταῦτα γὰρ αὐτῷ τὰ τρία ἐν γάλακτι ἐτρίβη
καὶ παιδικαῖς ἀγωγαῖς· ὁμοῦ τε γὰρ τρίτον ἔτος ἦν
γεγονώς, καὶ δῶρον εὐθὺς παρὰ τῶν τεκόντων ἀνέθη
Θεῷ, καὶ τὴν θαυμασίαν ἀγέλην εἰσελήλυθε ταύτην.
᾿Ανήρ οὗτος ἄπλαστος μὲν, κατὰ τὸν μέγαν ἐκεῖνον
καὶ θαυμάσιον Ἰακώβ, πραότητος δὲ καὶ καθαρότη -
τος εἰς τοῦτο ἐλάσας, ὡς τοὺς ἀσκητικούς τε νόμους
ὑπεραναθῆναι, καὶ πάντας κατὰ πᾶν ἀρετῆς εἶδος
ἀνθρώπους παρενεγκεῖν, καὶ Θεῷ πλησιάσαι.
Γ΄. Πρὸς τοῦτον ὁ πένταθλος ἀφικόμενος οὗτος τῆς
εὐσεβείας αγωνοθέτης δέκα μὲν διετέλεσεν ἀγωνιζό
μενος ἔτη· ογδοήκοντα δὲ συναγωνιστὰς ἔχων, ὑπερηκόντισε πάντας, καὶ τῶν ἄλλων παρὰ δύο τρεφο
μένων ἡμέρας, αὐτὸς πᾶσαν ἄσιτος ἦγε τὴν ἑβδο
μάδα. Εδυσχέραινον οὖν πολλάκις ὁ σύναθλος οὗτος
χορός, ἄτε μιμεῖσθαι τὸν Συμεὼν οὐ δυνάμενοι, καὶ
ἀσκητικῆς πολιτείας σύγχυσιν τὸ πρᾶγμα καὶ ἀταξίαν
ἐκάλουν.
CAPUT II.
Pænitentia, et abstinentia mirabilis.
7. Verum non iis rebus stetit, neque promptitudinem hanc frenavit, sed occultam occultorum om.
nium scrutalori Deo certamen obtulit. Nostis omnes quam asperi, quamque vel leviter manibus
attacti molesti sint funes ex palma contexti. Tali
fune Symeonlumbos cingebat, non tantum exterius,
sed et cuti quasi agnasci faciebat,ac ita vehemen - c
ter stringebat, ut omnis illa corporis pars in saniem
undequaque diflueret. Decem dies aut amplius ila
transegerat, cum ecce, ulcere jam ingravescente,
sanies una cum sanguine inde profluens latentem
intus plagam denuntiabat. Tum unus ex spectantibus,quæ tanti sanguinis causa esset, interrogavit.
Dum Symeon nihil omnino doloris subesse dicit,
neutiquam persuasit,sanguine in omnium conspectu defluente, ac supra omnem viri clamorem et
patientiam contradicente, et quasi de mysterio
triumphante.Itaque cum quidam e commilitonibus
manum violenter in latus intulisset, landern causain didicit, remque omnem præfecto nuntiavit:
qui cum eum graviter reprehenderet, ac jurgiis
lantam rei crudelitatem argueret,vix tandem vin- η
culo liberavit, quo se solvi quidem patienter tulit; verum ut ulceri aliquod remedium adhiberetur, pertinaciter obstitit
8. Quare cum ascetici sodales hæc et ejusmodi
alia Symeonem perpetrantem viderent, et hinc
quidem neque se cum minimis ejus virtutibus concertare posse,inde superari se non ferentes,jusserunt ut a pago recederet, ne fors, ut aiebant, imbecillioribus damni alicujus causa exstiterel. Symeon ad montis solitudinem pergens invenit lacum
Etiam ipsos præsides ægre id tulisse ait Theodoretus.
Theodoretus hæc se ab eo, qui cum hæc scriζ'. Ὁ δὲ οὐ μέχρι τούτου ἴστατο μόνον, οὐδ' έχα
λίνου την προθυμίαν· ἀλλά τι καὶ κρύφιον τῷ τῶν
κρυφίων ἐξεταστῇ ἀγώνισμα ἔφερεν. Ἡ γὰρ ἀπὸ
φοινίκων πεπλεγμένη σχοίνος, ἵστε πάντες, ὅπως
τραχειά τέ ἐστι καὶ ψαυούσαις μόνον χερσὶ λυπηρά·
ἀλλ᾽ ὁ Συμεὼν καὶ ταύτῃ διέζωσε τὴν ὀσούν· οὐκ
ἔξωθεν περιθεὶς, ἀλλ᾽ αὐτῷ προσφύσας τῷ δέρματι,
καὶ οὕτω λίαν συνέσφιγξεν, ὡς ἅπαν ἐκεῖνο κύκλῳ τὸ
μέρος ἑλκῶσαι ὁ περιεκεῖτο. Ως δὲ πλείους ἢ δέκα
ἡμέρας τοῦτον διετέλεσε τὸν τρόπον, καὶ τοῦ ἕλκους
χαλεπωτέρου γινομένου, ἰχὼρ αἵματος ἐκεῖθεν ἀποῤῥέων τῆς τέως λανθανούσης πληγής ἐγίνετο μηνυτής
ἤρετο τις αὐτὸν θεασάμενος τίς ἡ αἰτία τοῦ αἵματος.
ο δὲ μηδὲν ἔχειν ἀνιαρὸν λέγων οὐκ ἔπειθε, τοῦ
Ο
ἐν ὀφθαλμοῖς καταῤῥέοντος αἵματος, μεῖζον καὶ τῆς
τοῦ πάσχοντος φωνῆς καὶ τῆς ὑπομονῆς ἀντιφθεγγο
μένου καὶ θριαμβεύοντος τὸ μυστήριον. Διασάμενος
τοίνυν ὁ συναγωνιστὴς, καὶ τὴν χεῖρα ἐνέβαλε, καὶ
τὴν αἰτίαν κατέμαθε, καὶ ταύτην τῷ προστάττοντι
κατεμήνυεν. Ὁ δὲ αὐτίκα καὶ ἐπιτιμῶν καὶ παρακαλῶν, καὶ τοῦ πράγματος τὴν ὠμότητα διαβάλλων,
μόλις ἐκεῖνον ἔλυσε τῶν δεσμῶν, ἀλλ᾽ ἦν ὁ γεννάδας
μέχρι μὲν τοῦ λυθῆναι τῆς σχοίνου ὑπήκοος· ὥστε
δὲ θεραπεῦσαι τὸ ἕλκος, ἐνστατικὸς καὶ λίαν ἰσχυ
ρογνώμων.
η'. Οἱ ἐν τῇ ἀσκητικῇ τοίνυν παλαίστρα, καὶ ἄλλα
τοιαῦτα ὁρῶντα δρώντες, καὶ ὥστε μὲν ἀμιλληθῆναι
μηδὲ τοῖς μικροῖς τῶν ἐκείνου πόνων δυνάμενοι,
ὥστε δὲ πάλιν ἑαυτοὺς ὁρᾶν ἀπολειπομένους μὴ
ανασχόμενοι, ἀναχωρεῖν τὸν Συμεὼν τῆς κώμης
ἐκέλευον, ὅπως μὴ τοῖς ἀσθενέστερον, λέγοντας, τὸ
σῶμα διακειμένοις, καὶ ζηλοῦν τὰ ὑπὲρ δύναμιν
berat monasterio præerat, dicit accepisse.
vitis.
Longe aliter narrantur hæc in aliis duabus
col. 189–190page 12 of 391
PG 114:190πειρωμένοις, βλάβης αἴτιος γένηται. Εξελθὼν τοί νῦν, καὶ τὰ ἐρημότατα τοῦ ὅρους καταλαβών, και τινα λάκκον εὑρὼν ἄνυδρόντε καὶ λίαν βαθὺν, εἰς τοῦτον καθίησιν ἑαυτὸν, τῆς συνήθους εὐχῆς ἐν αὐτῷ καὶ φιλοσοφίας ἐχόμενος. Πέντε δὲ ἡμερῶν διαγενομένων, μεταμελήσαι αὖθις τοῖς τῆς υποχωρήσεως του ἀνδρὸς αἰτίοις· τῶν ἐν αὐτοῖς δύο τινὰς ἀπολεξάμενοι κατὰ ζήτησιν πέμπουσι τοῦ Συμεὼν· ἦν δὲ αὐτοῖς εἰρημένον, εἴ που τοῦτον εὑρεῖν δυνηθείεν, πρὸς τὸ κοινὸν ἐπαναγαγεῖν φροντιστήριον. πανταχοῦ τοίνυν τοῦ ὅρους περιελθόντες ἐντυγχάνουσι ποιμέσι θρεμμάτων, καὶ πυνθάνονται αὐτῶν, εἴ πού τινα τοιοῦτον ἴδοιεν, τὴν μορφὴν αὐτοῖς, καὶ τὸ σχῆμα, καὶ τὴν αναβολὴν τοῦ ἀνδρὸς, σαφώς πάντα διηγησάμενοι. Οἱ δὲ πλησίον γὰρ ἦν καταδεδυκώς, τὸν λάκκον αὐτοῖς τῷ δακτύλῳ ὑποδεικνύουσι. Ἐκεῖνοι τῷ τόπῳ εὐθὺς ἐπιστάντες ὀνόματι τὸν δυο μεὼν ἐκάλουν καὶ σχοινίον κομίσαντες σὺν πολλῷ αὐτὸν ἀνιμήσαντο πόνῳ· οὐ γὰρ τῇ καθόδῳ παρα πλησίως εὐπετής ἐστι καὶ ἡ ἄνοδος. Θ΄. Εἶτα καὶ πρὸς τὴν ἀδελφότητα σὺν αὐτῷ καὶ τὸ μοναστήριον ἐπανήκουσιν. Ολίγον δὲ παρ' αὐτοῖς ἐξ ἐκείνου διατρίψας χρόνον, εἰς Τελανισὸν ἀφίκετο κώμην (αὕτη δὲ πρὸς τῇ ὑπωρείᾳ τοῦ ὄρους κεῖται) ἐν ταύτῃ μικρὸν οἰκίσκον εὑρὼν τρίτον ἑξῆς, ἐν αὐτῷ καθείρατο ἐνιαυτόν. Αὔξειν δὲ ἀεὶ τῆς ἀρετῆς πλοῦτον φιλονεικών, μετὰ τῶν ἄλλων Μωϋσῆ καὶ Ηλία τὴν καλὴν ἅμιλλαν ἁμιλλάται, καὶ παρ' ὅλας τετταράκοντα καὶ οὗτος ἡμέρας ἄσιτος διαμένει. ι. Βλάσος δέ τις ἀνὴρ θεοτεβὴς καὶ σφόδρα πρὸς τὴν τῶν ἀδελφῶν ὁρῶν εὐδοκίμησιν καὶ ὠφέλειαν, ἄλλως τε καὶ τοῖς κατὰ κώμας ἱερεῦσι τὸ τηνικαῦτα ἐπιστανών, πανταχού περιήει, πρὸς τὸν ἀσκητικὸν βίον τοὺς ἐν αὐταῖς ὑπαλείψει, καὶ πλείονα παρέχων αὐτοῖς τὴν περὶ τὰς εὐχὰς καρτερίαν καὶ τὴν ἐν ταῖς νηστείαις ἐπίδοσιν. Οὗτος ἀπῆλθε μὲν ἐπισκεψόμενος ποτε καὶ τὸν Συμεών· ὁ δὲ σύμβουλον σκοποῦ τὸν ἄνδρα λαμβάνει, καὶ τὰ τῆς γνώμης κοινοῦται. Καὶ ὁ Βλάσος τὸ τοῦ πράγματος εργῶδες καὶ βίαιον ἐν νοούμενος, συνεβούλευε καὶ παρῄνει τῷ Συμεὼν μὴ τον βίαιον θάνατον ἀρετὴν· εἶναι νομίζειν, τοὐναντίον μὲν οὖν κακίαν ἐσχάτην, καὶ Θεοῦ χωρισμὸν καὶ ψυχῆς ὡς ἀληθῶς αὐτῆς θάνατον. «Ούκουν, ἀλλ᾽ ὦ Πάτερ, ὁ Συμεὼν ἔφη, δέκα μοι ἄρτους παράθου καὶ στάμνον ὕδατος, καὶ ἂν ἴδω τὸ σῶμα τροφῆς δεόμενον, μεταλήψομαι γε αὐτῶν, καὶ τοῦτο παραμυθήσομαι τὰ εἰκότα. Ἐπεὶ οὖν καλως ἔδοξεν ἔχειν τὰ εἱρημένα, παρατίθενται μὲν οἵ τε ἄρτοι εὐθὺς αὐτῷ καὶ τὸ ὕδωρ· κλείεται δὲ ἡ του οἰκίσκου θύρα, καὶ τὰ κλεῖθρα πηλὸς ἦν ἔξωθεν ταύτη περιπλαττόμε νος, ὡς ἂν παντὶ ἄβατος εἴη τῷ προσιόντι. Ἐπειδὴ δὲ ἡ τεσσαρακοστὴ τῶν ἡμερῶν ἧκεν, ἐφίσταται ὁ θαυ μαστός Βλάσος τῷ δωματίῳ εἰς ἐπίσκεψιν καὶ αὖθις τοῦ Συμεών· τὰ κλειθρά τὰ κλειθρά τε τὸν πηλὸν ἀφελὼν καὶ τῆς θύρας εἴσω γενόμενος εύρε μὲν τῶν ἄρτων τὸν ἀριθμὸν οὐδὲ βραχύτατον μέρος ἐνδέοντα, εὗρε δὲ πλήρη τὴν στάμνον τοῦ ὕδατος· ὁρᾷ δὲ καὶ τὸνVITA S. SYMEONIS STYLITE.
πειρωμένοις, βλάβης αἴτιος γένηται. Εξελθὼν τοί- quemdam sine aqua,nec admodum profundum,in
νῦν, καὶ τὰ ἐρημότατα τοῦ ὅρους καταλαβών, και quem se demisit,consuetis precibus ac meditatioτινα λάκκον εὑρὼν ἄνυδρόντε καὶ λίαν βαθὺν, εἰς nibus insistens. Post quinque dies facti poenitere
τοῦτον καθίησιν ἑαυτὸν, τῆς συνήθους εὐχῆς ἐν αὐτῷ coepit eos, qui causa dimissionis fuerant quaκαὶ φιλοσοφίας ἐχόμενος. Πέντε δὲ ἡμερῶν διαγε- propter duos ex omni numero delectos ad Symeoνομένων, μεταμελήσαι αὖθις τοῖς τῆς υποχωρήσεως nem quærendum miserunt, quibus mandatum, ut
του ἀνδρὸς αἰτίοις· τῶν ἐν αὐτοῖς δύο τινὰς ἀπολε- si usquam eum invenirent, ad commune cœnoξάμενοι κατὰ ζήτησιν πέμπουσι τοῦ Συμεὼν· ἦν δὲ bium reducerent. Illi montem passim oberrantes
αὐτοῖς εἰρημένον, εἴ που τοῦτον εὑρεῖν δυνηθείεν, in pastores ovium incidunt, quos cum de illo viri
πρὸς τὸ κοινὸν ἐπαναγαγεῖν φροντιστήριον. Παντα- formam et habitum describentes, interrogassent,
χου τοίνυν τοῦ ὅρους περιελθόντες ἐντυγχάνουσι lacum eis proximum, in quem se conjecerat, diποιμέσι θρεμμάτων, καὶ πυνθάνονται αὐτῶν, εἴ πού gito ostenderunt. Illi ad locum festinantes, Syτινα τοιοῦτον ἴδοιεν, τὴν μορφὴν αὐτοῖς, καὶ τὸ meonem nomine suo evocatum, fune demisso
σχῆμα, καὶ τὴν αναβολὴν τοῦ ἀνδρὸς, σαφώς πάντα puteo extraxerunt, non sine magno labore: solet
διηγησάμενοι. Οἱ δὲ πλησίον γὰρ ἦν καταδεδυκώς, enim descensu ascensus esse difficilior.
τὸν λάκκον αὐτοῖς τῷ δακτύλῳ ὑποδεικνύουσι. Ἐκεῖνοι τῷ τόπῳ εὐθὺς ἐπιστάντες ὀνόματι τὸν δυο
μεὼν ἐκάλουν καὶ σχοινίον κομίσαντες σὺν πολλῷ αὐτὸν ἀνιμήσαντο πόνῳ· οὐ γὰρ τῇ καθόδῳ παρα
πλησίως εὐπετής ἐστι καὶ ἡ ἄνοδος.
Θ΄. Εἶτα καὶ πρὸς τὴν ἀδελφότητα σὺν αὐτῷ καὶ
τὸ μοναστήριον ἐπανήκουσιν. Ολίγον δὲ παρ' αὐτοῖς
ἐξ ἐκείνου διατρίψας χρόνον, εἰς Τελανισὸν ἀφίκετο
κώμην (αὕτη δὲ πρὸς τῇ ὑπωρείᾳ τοῦ ὄρους κεῖται)·
ἐν ταύτῃ μικρὸν οἰκίσκον εὑρὼν τρίτον ἑξῆς, ἐν
αὐτῷ καθείρατο ἐνιαυτόν. Αὔξειν δὲ ἀεὶ τῆς ἀρετῆς
πλοῦτον φιλονεικών, μετὰ τῶν ἄλλων Μωϋσῆ καὶ
Ηλία τὴν καλὴν ἅμιλλαν ἁμιλλάται, καὶ παρ' ὅλας
τετταράκοντα καὶ οὗτος ἡμέρας ἄσιτος διαμένει.
ι. Βλάσος δέ τις ἀνὴρ θεοτεβὴς καὶ σφόδρα πρὸς
τὴν τῶν ἀδελφῶν ὁρῶν εὐδοκίμησιν καὶ ὠφέλειαν,
ἄλλως τε καὶ τοῖς κατὰ κώμας ἱερεῦσι τὸ τηνικαῦτα
ἐπιστανών, πανταχού περιήει, πρὸς τὸν ἀσκητικὸν
βίον τοὺς ἐν αὐταῖς ὑπαλείψει, καὶ πλείονα παρέχων
αὐτοῖς τὴν περὶ τὰς εὐχὰς καρτερίαν καὶ τὴν ἐν ταῖς
νηστείαις ἐπίδοσιν. Οὗτος ἀπῆλθε μὲν ἐπισκεψόμενος
ποτε καὶ τὸν Συμεών· ὁ δὲ σύμβουλον σκοποῦ τὸν
ἄνδρα λαμβάνει, καὶ τὰ τῆς γνώμης κοινοῦται. Καὶ
ὁ Βλάσος τὸ τοῦ πράγματος εργῶδες καὶ βίαιον ἐν
νοούμενος, συνεβούλευε καὶ παρῄνει τῷ Συμεὼν μὴ
τον βίαιον θάνατον ἀρετὴν· εἶναι νομίζειν, τοὐναντίον
μὲν οὖν κακίαν ἐσχάτην, καὶ Θεοῦ χωρισμὸν καὶ
ψυχῆς ὡς ἀληθῶς αὐτῆς θάνατον. «Ούκουν, ἀλλ᾽ ὦ
Πάτερ, ὁ Συμεὼν ἔφη, δέκα μοι ἄρτους παράθου καὶ
στάμνον ὕδατος, καὶ ἂν ἴδω τὸ σῶμα τροφῆς δεόμενον, μεταλήψομαι γε αὐτῶν, καὶ τοῦτο παραμυθήσομαι τὰ εἰκότα. Ἐπεὶ οὖν καλως ἔδοξεν ἔχειν τὰ
εἱρημένα, παρατίθενται μὲν οἵ τε ἄρτοι εὐθὺς αὐτῷ
καὶ τὸ ὕδωρ· κλείεται δὲ ἡ του οἰκίσκου θύρα, καὶ
τὰ κλεῖθρα πηλὸς ἦν ἔξωθεν ταύτη περιπλαττόμενος, ὡς ἂν παντὶ ἄβατος εἴη τῷ προσιόντι. Ἐπειδὴ δὲ
ἡ τεσσαρακοστὴ τῶν ἡμερῶν ἧκεν, ἐφίσταται ὁ θαυμαστός Βλάσος τῷ δωματίῳ εἰς ἐπίσκεψιν καὶ αὖθις
τοῦ Συμεών· τὰ κλειθρά
τὰ κλειθρά τε τὸν πηλὸν ἀφελὼν καὶ
τῆς θύρας εἴσω γενόμενος εύρε μὲν τῶν ἄρτων τὸν
ἀριθμὸν οὐδὲ βραχύτατον μέρος ἐνδέοντα, εὗρε δὲ
πλήρη τὴν στάμνον τοῦ ὕδατος· ὁρᾷ δὲ καὶ τὸν
Theodoretus dicit fuisse illius palæstræ præfectos.
Theod. Talanessum, et addit, vicum illum
G
9. Inde rursum ad cœtum fratrum reduxerunt:
ubi Symeon exiguo tempore moratus, ad Telanisum pagum concessit, (is ad pedem montis
situs est) ubi parva reperta casa, in eam triennio se conclusit. Hic porro nunquam non virtutum divitias sibi accumulare contendebat, cumn
Μoyse et Elia præclarum certamen iniens, quadraginta ipsos dies sine cibo perdurabat.
10. Blasus vero erat vir in Deum religiosus
et valde attendens ad fratrum approbationem et
utilitatem; præterea sacerdotibus in vicis degentibus tum temporis præfectus, circumquaque loca
sibi concredita obibat,ad vitam spiritualem monachos magis magisque roborabat.ad precum majorem
tolerantiam ac jejuniorum incrementum adhortando. Contigit autem ut aliquando ex officio quoque Symeonem visitaret; qui virum tantum tanquam instituti sui consultorem excepit,cum eoque arcana
mentis sum communicavit. Blasus dum usque adeo
arduum ac violentum vivendi modum cognoscit,
serio Symeonem monet,suadetque ne mortem violentam virtutis loco habeat;contra vero hujusmodi
virtutem extremam dementiam,ac a Deo separationem, animæ denique mortem præsentissimam
esse existimet. Enimvero ad hæc Symeon: Decem
panes juxta me colloca,necnon aquæ vasculum,ut
cum videre corpus alimento indigere,statim aliquid
sumam, illudque merito refocillem.Probatur Symeonis sententia: panes cum aqua juxta ponuntur,
clauduntur domunculæ fores, et serm loco argilla
circumnlinuntur,ut locus cuivis adeunti inaccessus
maneat.Transactis tandem 40 diebus astat pro foribus admirabilis ille Blasus,Symeonemi denuo visitaturus accedens,qui claustro argillaceo sublato
domum ingressus, panum numerum ne minima
quidem parte minatum, utrem aqua adhuc plesubjectu.n cacumini montis, in quo postea sublimis
statit. Haræus vocal Telasinum oppidum.
Theod. Bassum vocale
ἀγωνιστὴν κατὰ γῆς ἐῤῥιμμένον, καὶ μόνῃ τῇ ἀνα πνοῇ τὸ μὴ νεκρὸς εἶναι ἀναπείθοντα· φθέγγεσθαι γὰρ ἢ κινεῖσθαι πάντη ἀδύνατος ἦν, τη μακρά ἐκείνῃ ασιτία τῆς ζωτικῆς αὐτῷ δυνάμεως ἐναποσβεσθείσης. Σπογγίαν τοιγαροῦν ὕδατος ὁ θεῖος Βλάσος αἰω τήσας, καὶ ταύτῃ τῷ στόματι του Συμεὼν διαβρέξας καὶ ἀποκλύσας, τὰ σύμβολα τῶν θείων αὐτῷ προσήνεγκε μυστηρίων. ια΄. Ὁ δὲ ἀνεῤῥώσθη, τε μετασχών, καὶ ὑπαναστὰς κατὰ βραχὺ τοῦ ἐδάφους, θριδακίνας καὶ σέρεις λεπτήν τινα τροφήν και βραχεῖαν προσίετο. Τὸ ἐγκαλεῖν αὐτῷ τοιγαροῦν ὁ θαυμαστὸς Βλάσος ἀφεὶς, οἷα μικροῦ διὰ τὴν ἀσιτίαν ἐκλελοιπότι, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ ὑπεραγασθεὶς τὸν ἄνδρα τῆς καρτερίας, τὴν εἰς κείαν ἀγέλην ὑπὲρ διακοσίους τὸν ἀριθμὸν ὄντας) καταλαμβάνει, καὶ τὸ μέγα τοῦτο αὐτοῖς διηγεῖται θαῦμα. Ο μέντοι Συμεὼν ἐξ ἐκείνου τῇ τοιαύτῃ διὰ πάσης αὐτοῦ τῆς ζωῆς ἐπέχρητο ἀσιτίᾳ, καὶ τριάκοντα μὲν πρὸς ταῖς ἐννέα ὅλας ἡμέρας τὸ παρ ράπαν ἄσιτο; εἷλκεν· ἡ τεσσαρακοστὴ δὲ διαγενο μένη τέλος αὑτῷ τῆς παρούσης απιτίας, καὶ ἀπαρ χὴν τῆς μελλούσης εἰργάζετο, πεπονηκός τε ἀνα λαμβάνουσα τὸ σῶμα, καὶ μηδὲ πρὸς τὴν πάννυχον ἐκείνην στάσιν ὑπηρετεῖσθαι δυναμένῳ, ἀλλ᾽ ἤδη κειμένῳ οιονεί τινα χεῖρα ὀρέγουσα. Αρχόμενος μὲν γὰρ τῆς νηστείας τῇ συνήθει στάσει περὶ τοὺς θείους ὕμνους ἐχρῆτο, καὶ ὀρθὸς τούτου; ἀνίει θεῷ ἡ οίκα δὲ περὶ μέσας τὰς τεσσαράκοντα φθάσειεν, ἐκάθισε καὶ ἄκοντα τοῦτον ὁ κόπος, τῆς σωματικής δυνά μεως τῇ ἀσιτίᾳ κατὰ μικρὸν ὑποδεδωκυίας. λήγοντος δὲ ἤδη τοῦ τοιούτου τῶν ἡμερῶν κυκλου, συνα πέλεγε καὶ τὰ τῆς ζωτικῆς ἐνεργείας, καὶ τοῦτον μὲν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους κατέκλινεν· ὁ δὲ οὐδὲ οὕτω τῶν ἱερῶν ἐκείνων ὕμνων ἀφίστατο, ἀλλὰ καὶ ἄνεσις τῶν πόνων αὐτῷ καὶ τροφὴ καὶ ὕπνος τὰ θεῖα λόγια ἦν. Αὕτη μὲν δὴ τῆς γῆς ἔτι ψαύοντι τῷ τῶν οὐρανίων ἀξίῳ Συμεὼν ἡ διαγωγή. ιβ'. 'Επειδὴ δὲ μετάρσιον αὐτὸν εἶχε ὁ κίων, ἐπιλανθάνεται μὲν τῆς κοινῆς ἁπάντων φύσεως ήρνήσατο δὲ καὶ τὴν καθέδραν καὶ τὴν κατάκλισιν, καὶ δοκὸν μὲν ὄρθιον ἐπὶ τοῦ κίονος στήσας, ἑαυτὸν δὲ τῇ δοκῷ προσδήσας, ὡς ἂν μηδὲ βουλομένῳ και τακλίνεθαι μηδὲ καθίζειν ἐξήν, οὕτω τὸ τεσσαράκοντα ἡμερῶν ἐκεῖνο τῆς νηστείας ἤνυε στάδιον. Χρόνῳ δὲ ὕστερον δαψιλεστέρας ἀπολαύσας τῆς ἄνωθεν χάριτος, οὐδὲ ταύτης ἐδεῖτο τῆς βοηθείας, ἀλλὰ καὶ τὰς τεσσαράκοντα ὅλας ἡμέρας ἄδετος, ἄστεγος, ὅρο θιος, ἀκλινής, ἄσιτος, μικροῦ καὶ ἄσαρκος ἴστατο στήλη τις ζῶσα καὶ ἔμψυχος. ιγ'. ᾿Αλλὰ προφθάνει τὴν τῶν πραγμάτων ἀκολουθίαν ὁ λόγος, πάντως ἐπαγομένων πρὸς ἑαυτὸ και θάπερ τὰ εδώδη τῶν ἀνθέων, ἡμῖν δὲ τῶν προτέρωνVITA S. SYMEONIS STYLITE.
πειρωμένοις, βλάβης αἴτιος γένηται. Εξελθὼν τοί- quemdam sine aqua,nec admodum profundum,in
νῦν, καὶ τὰ ἐρημότατα τοῦ ὅρους καταλαβών, και quem se demisit,consuetis precibus ac meditatioτινα λάκκον εὑρὼν ἄνυδρόντε καὶ λίαν βαθὺν, εἰς nibus insistens. Post quinque dies facti poenitere
τοῦτον καθίησιν ἑαυτὸν, τῆς συνήθους εὐχῆς ἐν αὐτῷ coepit eos, qui causa dimissionis fuerant quaκαὶ φιλοσοφίας ἐχόμενος. Πέντε δὲ ἡμερῶν διαγε- propter duos ex omni numero delectos ad Symeoνομένων, μεταμελήσαι αὖθις τοῖς τῆς υποχωρήσεως nem quærendum miserunt, quibus mandatum, ut
του ἀνδρὸς αἰτίοις· τῶν ἐν αὐτοῖς δύο τινὰς ἀπολε- si usquam eum invenirent, ad commune cœnoξάμενοι κατὰ ζήτησιν πέμπουσι τοῦ Συμεὼν· ἦν δὲ bium reducerent. Illi montem passim oberrantes
αὐτοῖς εἰρημένον, εἴ που τοῦτον εὑρεῖν δυνηθείεν, in pastores ovium incidunt, quos cum de illo viri
πρὸς τὸ κοινὸν ἐπαναγαγεῖν φροντιστήριον. Παντα- formam et habitum describentes, interrogassent,
χου τοίνυν τοῦ ὅρους περιελθόντες ἐντυγχάνουσι lacum eis proximum, in quem se conjecerat, diποιμέσι θρεμμάτων, καὶ πυνθάνονται αὐτῶν, εἴ πού gito ostenderunt. Illi ad locum festinantes, Syτινα τοιοῦτον ἴδοιεν, τὴν μορφὴν αὐτοῖς, καὶ τὸ meonem nomine suo evocatum, fune demisso
σχῆμα, καὶ τὴν αναβολὴν τοῦ ἀνδρὸς, σαφώς πάντα puteo extraxerunt, non sine magno labore: solet
διηγησάμενοι. Οἱ δὲ πλησίον γὰρ ἦν καταδεδυκώς, enim descensu ascensus esse difficilior.
τὸν λάκκον αὐτοῖς τῷ δακτύλῳ ὑποδεικνύουσι. Ἐκεῖνοι τῷ τόπῳ εὐθὺς ἐπιστάντες ὀνόματι τὸν δυο
μεὼν ἐκάλουν καὶ σχοινίον κομίσαντες σὺν πολλῷ αὐτὸν ἀνιμήσαντο πόνῳ· οὐ γὰρ τῇ καθόδῳ παρα
πλησίως εὐπετής ἐστι καὶ ἡ ἄνοδος.
Θ΄. Εἶτα καὶ πρὸς τὴν ἀδελφότητα σὺν αὐτῷ καὶ
τὸ μοναστήριον ἐπανήκουσιν. Ολίγον δὲ παρ' αὐτοῖς
ἐξ ἐκείνου διατρίψας χρόνον, εἰς Τελανισὸν ἀφίκετο
κώμην (αὕτη δὲ πρὸς τῇ ὑπωρείᾳ τοῦ ὄρους κεῖται)·
ἐν ταύτῃ μικρὸν οἰκίσκον εὑρὼν τρίτον ἑξῆς, ἐν
αὐτῷ καθείρατο ἐνιαυτόν. Αὔξειν δὲ ἀεὶ τῆς ἀρετῆς
πλοῦτον φιλονεικών, μετὰ τῶν ἄλλων Μωϋσῆ καὶ
Ηλία τὴν καλὴν ἅμιλλαν ἁμιλλάται, καὶ παρ' ὅλας
τετταράκοντα καὶ οὗτος ἡμέρας ἄσιτος διαμένει.
ι. Βλάσος δέ τις ἀνὴρ θεοτεβὴς καὶ σφόδρα πρὸς
τὴν τῶν ἀδελφῶν ὁρῶν εὐδοκίμησιν καὶ ὠφέλειαν,
ἄλλως τε καὶ τοῖς κατὰ κώμας ἱερεῦσι τὸ τηνικαῦτα
ἐπιστανών, πανταχού περιήει, πρὸς τὸν ἀσκητικὸν
βίον τοὺς ἐν αὐταῖς ὑπαλείψει, καὶ πλείονα παρέχων
αὐτοῖς τὴν περὶ τὰς εὐχὰς καρτερίαν καὶ τὴν ἐν ταῖς
νηστείαις ἐπίδοσιν. Οὗτος ἀπῆλθε μὲν ἐπισκεψόμενος
ποτε καὶ τὸν Συμεών· ὁ δὲ σύμβουλον σκοποῦ τὸν
ἄνδρα λαμβάνει, καὶ τὰ τῆς γνώμης κοινοῦται. Καὶ
ὁ Βλάσος τὸ τοῦ πράγματος εργῶδες καὶ βίαιον ἐν
νοούμενος, συνεβούλευε καὶ παρῄνει τῷ Συμεὼν μὴ
τον βίαιον θάνατον ἀρετὴν· εἶναι νομίζειν, τοὐναντίον
μὲν οὖν κακίαν ἐσχάτην, καὶ Θεοῦ χωρισμὸν καὶ
ψυχῆς ὡς ἀληθῶς αὐτῆς θάνατον. «Ούκουν, ἀλλ᾽ ὦ
Πάτερ, ὁ Συμεὼν ἔφη, δέκα μοι ἄρτους παράθου καὶ
στάμνον ὕδατος, καὶ ἂν ἴδω τὸ σῶμα τροφῆς δεόμενον, μεταλήψομαι γε αὐτῶν, καὶ τοῦτο παραμυθήσομαι τὰ εἰκότα. Ἐπεὶ οὖν καλως ἔδοξεν ἔχειν τὰ
εἱρημένα, παρατίθενται μὲν οἵ τε ἄρτοι εὐθὺς αὐτῷ
καὶ τὸ ὕδωρ· κλείεται δὲ ἡ του οἰκίσκου θύρα, καὶ
τὰ κλεῖθρα πηλὸς ἦν ἔξωθεν ταύτη περιπλαττόμενος, ὡς ἂν παντὶ ἄβατος εἴη τῷ προσιόντι. Ἐπειδὴ δὲ
ἡ τεσσαρακοστὴ τῶν ἡμερῶν ἧκεν, ἐφίσταται ὁ θαυμαστός Βλάσος τῷ δωματίῳ εἰς ἐπίσκεψιν καὶ αὖθις
τοῦ Συμεών· τὰ κλειθρά
τὰ κλειθρά τε τὸν πηλὸν ἀφελὼν καὶ
τῆς θύρας εἴσω γενόμενος εύρε μὲν τῶν ἄρτων τὸν
ἀριθμὸν οὐδὲ βραχύτατον μέρος ἐνδέοντα, εὗρε δὲ
πλήρη τὴν στάμνον τοῦ ὕδατος· ὁρᾷ δὲ καὶ τὸν
Theodoretus dicit fuisse illius palæstræ præfectos.
Theod. Talanessum, et addit, vicum illum
G
9. Inde rursum ad cœtum fratrum reduxerunt:
ubi Symeon exiguo tempore moratus, ad Telanisum pagum concessit, (is ad pedem montis
situs est) ubi parva reperta casa, in eam triennio se conclusit. Hic porro nunquam non virtutum divitias sibi accumulare contendebat, cumn
Μoyse et Elia præclarum certamen iniens, quadraginta ipsos dies sine cibo perdurabat.
10. Blasus vero erat vir in Deum religiosus
et valde attendens ad fratrum approbationem et
utilitatem; præterea sacerdotibus in vicis degentibus tum temporis præfectus, circumquaque loca
sibi concredita obibat,ad vitam spiritualem monachos magis magisque roborabat.ad precum majorem
tolerantiam ac jejuniorum incrementum adhortando. Contigit autem ut aliquando ex officio quoque Symeonem visitaret; qui virum tantum tanquam instituti sui consultorem excepit,cum eoque arcana
mentis sum communicavit. Blasus dum usque adeo
arduum ac violentum vivendi modum cognoscit,
serio Symeonem monet,suadetque ne mortem violentam virtutis loco habeat;contra vero hujusmodi
virtutem extremam dementiam,ac a Deo separationem, animæ denique mortem præsentissimam
esse existimet. Enimvero ad hæc Symeon: Decem
panes juxta me colloca,necnon aquæ vasculum,ut
cum videre corpus alimento indigere,statim aliquid
sumam, illudque merito refocillem.Probatur Symeonis sententia: panes cum aqua juxta ponuntur,
clauduntur domunculæ fores, et serm loco argilla
circumnlinuntur,ut locus cuivis adeunti inaccessus
maneat.Transactis tandem 40 diebus astat pro foribus admirabilis ille Blasus,Symeonemi denuo visitaturus accedens,qui claustro argillaceo sublato
domum ingressus, panum numerum ne minima
quidem parte minatum, utrem aqua adhuc plesubjectu.n cacumini montis, in quo postea sublimis
statit. Haræus vocal Telasinum oppidum.
Theod. Bassum vocale
col. 191–192page 13 of 391
PG 114:192ἤτω ἐχόμενος. Ἐν τῷ προειρημένῳ τοίνυν οἰκίσκῳ τρίτον διακαρτερήσας ἐνιαυτὸν ἐπὶ τὴν πολυθρύλο λητον ἐκείνην τοῦ ὄρους κορυφὴν ἀναβαίνει, καὶ κύκλῳ τειχίον περιβαλόμενος ὕπαιθρον μὲν τὴν οἴ. κησιν εἶχε, καύσωνι καὶ ψύχει παλαίων. ῎Αλυσιν δὲ σιδηραν πήγεων εἴκοσι κατεσκεύασε, καὶ θάτερον μὲν τῶν ἄκρων αὐτῆς πέτρα τινὶ μεγίστῃ ἐνείρας, θάτερον δὲ διά τινος κρίνου τῷ οἰκείῳ ποδὶ ἐνήρμον σεν, ὡς ἂν μηδὲ σφόδρα ἐθέλων ἔξω τῶν ὅρων ἐκεία των ἀπίοι. Διέτριβεν ἔνδον ἀεὶ τῷ οὐρανίῳ κάλλει μόνῳ ἐνατενίζων, τοῖς ἐν αὐτῷ τε θεάμασιν ἐμφιλοχωρῶν, καὶ πλείονι τῷ πόθῳ καὶ θερμοτέρῳ πρὸς ἐκείνου δημιουργὸν ἀναγόμενος. Μελέτιος δὲ, ᾧ τὰ τῆς εὐσεβείας τηνικαῦτα ἐνίδραστο, τὸν ἀρχιερατικὸν θρόνον τῆς ᾿Αντιόχου διέπων, μετὰ θέαν του ἀνδρὸς παραγεγονώς, οἷα τῆς περὶ αὐτοῦ φήμης διὰ β πάντων χωρούσης. Ἐπειδὴ τοῦτον οὕτως υπαίθρῳ τῇ διαγωγῇ χρώμενον εἶδε, πρὸς δὲ καὶ τῷ ἀπὸ σιδήρου δεσμῷ τὸν ἕτερον τῶν ποδῶν πεπεδημένον, τὰ μὲν ἄλλα ἐν θαύματος λόγῳ ἐποιεῖτο· τὸν δὲ σίδη ρον οὐκ ἐπῄνει, περιττὸν αὐτὸν εἶναι λέγων, ἀρχούν σης τῆς γνώμης λογικὰ τῷ σώματι περιθεῖναι δεσμά. Πείθεται τούτοις ὁ θαυμαστὸς Συμεων, καὶ χαλκέα κληθῆναι κελεύτας, λῦσαι μὲν ἐπιτρέπει τοῦ σιδήρου τὸν πόδα· ὁ δὲ καὶ λυθεὶς, ὅμως οὐδὲ οὕτω τοὺς τῆς ἀλύσεως ὑπερέβαινεν όρους· συνείχε γὰρ μᾶλλον αὐτὸν ὁ τοῦ Χριστοῦ πόθος τῶν ἀπὸ τοῦ σιδήρου δεσμῶν. ιδ. Καθὼς δὲ μέρος τοῦ σκέλους ὁ σίδηρος τοῦτον περιελάμβανε, δορὰ προβάτου προϋποβέβλητο, τὸν ἴσον καὶ αὐτὴ τῷ σιδήρῳ τοῦ σκέλους ἐπέχουσα τό πον, ὅπως μὴ γυμνῇ προσομιλῶν τῇ σαρκὶ τραυμα τίζοι τε αὐτὴν, καὶ φέρων εἰς πληγὰς ἀνιᾷ. Ἐπειδὴ οὖν, ὅτε τοῦ σιδήρου λυθείη δεσμὸς, καὶ ἡ ὑποκειμένη ἀφαιρεθείη δορά, κόρεις πλείους τῶν εἴκοσιν ἐμφωλεύοντες τῷ σκέλει ὁρῶνται, καὶ τὴν σάρκα τῷ ἁγίῳ ἐπινεμόμενοι. Και με μηδεὶς ἐπιχλευαζέτω τῆς ἱστορίας ὡς μεγάλων ἔργων καὶ ὑπερφυῶν παν ταχόθεν περιῤῥεόντων· ἐγὼ δὲ, οὐδὲ τῶν λεπτοτάτων ἀφίσταμαι, οὐδὲ γὰρ ὅτι μικρὰ ταῦτα, οἱ κήρεις φημί, μικρὰ καὶ ἡ πρὸς τὰς πληγὰς τῶν δηγμάτων ὁδύνη, καὶ τοσοῦτον ἐμποιεῖν δυναμένη τὸ ἄλγος ἴσασιν οἱ πεπειρωμένοι. ᾿Απόχρη μὲν γὰρ καὶ ὁ σί δηρος εἰς μείζονος ἀπόδειξιν καρτερίας, τὸ δὲ καὶ τοὺς κήρεις προσῆναι, καὶ χρόνον τοσοῦτον τῷ κακῷ τούτῳ εὐκαρτερεῖν, ἄλλως τε τὸ καὶ ῥᾷον ὂν τῇ χειρὶ ἡ τούτους πατάξει, καὶ τῶν ὀδυνῶν ἀπαλλαγήναι, τὸ δὲ τρέφειν τε μᾶλλον καὶ καταπιαίνειν αὐτοὺς τῇ σαρκί, τίνα καρτερίας ὑπερβολὴν καταλείπει; ιε'. Τῆς τοῦ Συμεών τοίνυν φήμη; οὐκ ἔστιν ὅπως μὴ διαθεούσης, συῤῥέοντας πρὸς αὐτὸν ἴσμεν οὗ τοὺς ἐκ γειτόνων μόνον, ἀλλὰ τοὺς μὲν ἀπέχοντας πολλῶν ἡμερῶν ὁδὸν, τοὺς δὲ καὶ μηνῶν, καὶ ὡς ἕκαστον εἶχε πάθους τὴν θεραπείαν αἰτοῦντας. Οἱἤτω ἐχόμενος. Ἐν τῷ προειρημένῳ τοίνυν οἰκίσκῳ progrediatur narratio. In prædicta domuncula
τρίτον διακαρτερήσας ἐνιαυτὸν ἐπὶ τὴν πολυθρύλο postquam triennio perdurasset, celebratum illum
λητον ἐκείνην τοῦ ὄρους κορυφὴν ἀναβαίνει, καὶ montis verticem ascendit, ubi circumcirca muro
κύκλῳ τειχίον περιβαλόμενος ὕπαιθρον μὲν τὴν οἴ. cinctus casam subdialem habuit, in qua cum friκησιν εἶχε, καύσωνι καὶ ψύχει παλαίων. ῎Αλυσιν δὲ gore et calore luctabatur. Ad hac calenam e ferσιδηραν πήγεων εἴκοσι κατεσκεύασε, καὶ θάτερον ro longitudine cubitorum viginti sibi comparat,
μὲν τῶν ἄκρων αὐτῆς πέτρα τινὶ μεγίστῃ ἐνείρας, cujus unam extremitatem ingenti saxo annectit,
θάτερον δὲ διά τινος κρίνου τῷ οἰκείῳ ποδὶ ἐνήρμον alteram per annulum proprio pedi adaptat
σεν, ὡς ἂν μηδὲ σφόδρα ἐθέλων ἔξω τῶν ὅρων ἐκεία ut ne si vellet quidem limiles statutos transire
των ἀπίοι. Διέτριβεν ἔνδον ἀεὶ τῷ οὐρανίῳ κάλλει posset. Verum intus perpetuo morabatur,uni colo
μόνῳ ἐνατενίζων, τοῖς ἐν αὐτῷ τε θεάμασιν ἐμφιλο- intendens; inque ejus ita hærebat defixus aspectu,
χωρῶν, καὶ πλείονι τῷ πόθῳ καὶ θερμοτέρῳ πρὸς quasi jam animo inhabitare videretur; majori taἐκείνου δημιουργὸν ἀναγόμενος. Μελέτιος δὲ, ᾧ τὰ men ac ferventiori desiderio in cœlestium rerum
τῆς εὐσεβείας τηνικαῦτα ἐνίδραστο, τὸν ἀρχιερατι- conditorem ferebatur. Tunc Melelius vir in
κὸν θρόνον τῆς ᾿Αντιόχου διέπων, μετὰ θέαν του quo religio sedem fixerat,qui patriarchalis Antioἀνδρὸς παραγεγονώς, οἷα τῆς περὶ αὐτοῦ φήμης διὰ β chiæ throni gubernacula tenebat,ad viri spectacu
πάντων χωρούσης. Ἐπειδὴ τοῦτον οὕτως υπαίθρῳ lum excitus, fama jam longe lateque currente,
τῇ διαγωγῇ χρώμενον εἶδε, πρὸς δὲ καὶ τῷ ἀπὸ postquam illum sub dio habitare vidit,ad hac caσιδήρου δεσμῷ τὸν ἕτερον τῶν ποδῶν πεπεδημένον, tenam ferream alteri pedi alligatam; alia quidem
τὰ μὲν ἄλλα ἐν θαύματος λόγῳ ἐποιεῖτο· τὸν δὲ σίδη- admirationis loco habuit, ferream autem catenam
ρον οὐκ ἐπῄνει, περιττὸν αὐτὸν εἶναι λέγων, ἀρχούν minime probavit, superfluam esse dicens,quandoσης τῆς γνώμης λογικὰ τῷ σώματι περιθεῖναι δεσμά. quidem mens sufficeret ad apponendum vincula
Πείθεται τούτοις ὁ θαυμαστὸς Συμεων, καὶ χαλκέα rationabilia corpori. His sine mora admirandus
κληθῆναι κελεύτας, λῦσαι μὲν ἐπιτρέπει τοῦ σιδήρου ille Symeon obtemperat,ac fabro vecari jusso,peτὸν πόδα· ὁ δὲ καὶ λυθεὶς, ὅμως οὐδὲ οὕτω τοὺς τῆς dem ferreo vinculo solvi imperat: verum soluἀλύσεως ὑπερέβαινεν όρους· συνείχε γὰρ μᾶλλον tus, neque sic calenæ terminos excessit: quippe
αὐτὸν ὁ τοῦ Χριστοῦ πόθος τῶν ἀπὸ τοῦ σιδήρου amor Christi illum omni vinculo ferreo magis
δεσμῶν.
strictum tenebat.
ιδ. Καθὼς δὲ μέρος τοῦ σκέλους ὁ σίδηρος τοῦτον
περιελάμβανε, δορὰ προβάτου προϋποβέβλητο, τὸν
ἴσον καὶ αὐτὴ τῷ σιδήρῳ τοῦ σκέλους ἐπέχουσα τό- c
πον, ὅπως μὴ γυμνῇ προσομιλῶν τῇ σαρκὶ τραυμα
τίζοι τε αὐτὴν, καὶ φέρων εἰς πληγὰς ἀνιᾷ. Ἐπειδὴ
οὖν, ὅτε τοῦ σιδήρου λυθείη δεσμὸς, καὶ ἡ ὑποκειμένη ἀφαιρεθείη δορά, κόρεις πλείους τῶν εἴκοσιν
ἐμφωλεύοντες τῷ σκέλει ὁρῶνται, καὶ τὴν σάρκα τῷ
ἁγίῳ ἐπινεμόμενοι. Και με μηδεὶς ἐπιχλευαζέτω
τῆς ἱστορίας ὡς μεγάλων ἔργων καὶ ὑπερφυῶν πανταχόθεν περιῤῥεόντων· ἐγὼ δὲ, οὐδὲ τῶν λεπτοτάτων
ἀφίσταμαι, οὐδὲ γὰρ ὅτι μικρὰ ταῦτα, οἱ κήρεις
φημί, μικρὰ καὶ ἡ πρὸς τὰς πληγὰς τῶν δηγμάτων
ὁδύνη, καὶ τοσοῦτον ἐμποιεῖν δυναμένη τὸ ἄλγος·
ἴσασιν οἱ πεπειρωμένοι. ᾿Απόχρη μὲν γὰρ καὶ ὁ σί
δηρος εἰς μείζονος ἀπόδειξιν καρτερίας, τὸ δὲ καὶ
τοὺς κήρεις προσῆναι, καὶ χρόνον τοσοῦτον τῷ κακῷ
τούτῳ εὐκαρτερεῖν, ἄλλως τε τὸ καὶ ῥᾷον ὂν τῇ χειρὶ ἡ
τούτους πατάξει, καὶ τῶν ὀδυνῶν ἀπαλλαγήναι, τὸ
δὲ τρέφειν τε μᾶλλον καὶ καταπιαίνειν αὐτοὺς τῇ σαρκί,
τίνα καρτερίας ὑπερβολὴν καταλείπει;
ιε'. Τῆς τοῦ Συμεών τοίνυν φήμη; οὐκ ἔστιν ὅπως
μὴ διαθεούσης, συῤῥέοντας πρὸς αὐτὸν ἴσμεν οὗ
τοὺς ἐκ γειτόνων μόνον, ἀλλὰ τοὺς μὲν ἀπέχοντας
πολλῶν ἡμερῶν ὁδὸν, τοὺς δὲ καὶ μηνῶν, καὶ ὡς
ἕκαστον εἶχε πάθους τὴν θεραπείαν αἰτοῦντας. Οἱ
Theodoret. dextro pedi.
Quis hic fuerit Meletius, quæsivimus in præf.
§ 3 Harzus, Grasius, Metaphrastes et alii Antio14. Porro ei tibiæ parti,quæ ferro circumcingebatur, pellis erat ovina supposita, quæ idem cum
ferro tibiæ spatium occupabat, ne forte in nudam
carnem impingens cam graviter vulneraret.Postquam igitur ferrea catena soluta est, ac supposita
pellis ablata, cimices plures (15-16) quam viginti in
tibia ejus latitantes,carnemque depascentes apparuere. Neque me hic quisquam jure reprehendat,
qui ista narrem,cum alia magna et supernaturalia
suppetant, quæ commemorentur opera.Nam neque
hæc tenuissima præterinitiam,neque quod cimices
exigua sunt animalcula, idcirco et exiguos in humano corpore morsibus suis dolores creaul, aut
minus indunt molestiæ. Norunt id qui experti
sunc. Sufficiebat equidem catena ad majoris tolerantiæ specimen, verum accedentibus insuper cimicibus, tanto tempore in hoc malo perdurare,
praesertim cum facile esset et manu occidere, et
sic a doloribus liberari, quos jam contra et nutrire pergebat, et propria carne saginare, quamn
non tandem quantumvis illustris tolerantiæ magnitudinem alæquat?
15. Symeonis igitur fama jam nescio quas non
orbis plagas longe lateque percurrente, ad eum confluxisse novimus non tantum vicinos, verum etiam
multorum dierum,imo mensium itinere distantes,
qua quisque torquebatur molestia,ejus curationem
chenum episcopum faciunt.
(15-16) Non recte vertit Villegas mosquitos sive
cyniphes; chinches voluit scribere.
μέντοι τῇ πρὸς αὐτὸν ἀφίξει παραπλησίαν ἐποιοῦντο καὶ τὴν ἐπάνοδον· ἀλλὰ στυγνοὶ καὶ κατηφεῖς ἐρχός μενοι, φαιδροί και περιχαρεῖς ἀπηλλάττοντο, τῶν ἐνοχλούντων ἕκαστος λύσιν εὑρόντες, καὶ τὴν ἐπε ήρειαν ἐκεῖ πᾶσαν καὶ τὴν συμφοραν ἀποθέμενοι, καὶ τὰς εὐχαριστίας εὑφήμῳ καὶ φωνῇ καὶ γλώττῃ Θεῷ καὶ τῷ Συμεὼν ἀναπέμποντες. Πᾶσα μὲν οὖν ὁδὸς διὰ τοῦτο πρὸς τὸν ἰατρὸν πέρουσα πλήθους ἀγορὰν ἐμιμεῖτο· τὸ δὲ χωρίον ἐν ᾧ τὸ περιβ ῥέον συνελέγετο πλῆθος, πόλεως ὄψιν παρείχετο, καὶ πόλεως νῦν μὲν τὴν νόσον ἐλεεινώς ὀδυρομένων, νῦν δὲ πανηγυριζόντων τὴν ἴασιν. Καὶ τοῦτο οὐχ ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ πολλάκις ἐγένετο, καὶ πόλιν μὲν ἦν εἰκύσαι πόῤῥωθεν τὸν ὄχλον ἰδόντι, πλησιάσαντι δὲ οὐκ ἔτι πόλις, ἀλλὰ πολλῶν ἐδόκει συστήματα πόλεων κατὰ πλῆθος ἑκάστου τῇ γλώττη διαι ρουμένων. ιζʹ. Καὶ τί δεῖ Σύρους ή Κίλικας ἢ Φοινίκων καταλέγειν ἀγέλας, ἢ καὶ ὅσοις ἄλλοις τὸ Ῥωμαίων ὠνόμασται σκῆπτρον; ᾿Αλλὰ καὶ Ἰσμαηλιτῶν καὶ ᾿Αράβων ἔθνη, Περσῶν τε καὶ ᾿Αρμενίων, καὶ ὅσα τὴν Ιβηρίαν νέμεται γένη. Καὶ δὴ καὶ οἱ Ὁμηρῖται καὶ οἱ τούτων ἐνδότεροι, πλήρωμα καὶ οὗτοι τοῦ πολυγλώσσου πλήθους ἐκείνου ἐγίνοντο. Αφίκοντο δὲ καὶ τῶν Εσπερίων οὐκ ὀλίγοι, Βρεττανοὶ λέγω και Ισπανοὶ καὶ Γαλάται, καὶ ὅσοι τὴν μεταξύ τούτων χώραν οἰκοῦσι. τη'. Η γάρ Ιταλία οὐδὲ εὖ εἰπεῖν σον ἡ τοῦ ἀνδρὸς ἀρετὴ ἐν ταύτη ἐξέλαμψε· καὶ γὰρ τοσοῦτον ἡ Ῥώμη τὸν θαυμαστὸν κατεπλάγη, καὶ οὕτω πολλή τις ἦν τιμῶσα τοῦτον καὶ σεβομένη, ὡς καὶ πολλαῖς δὴ πύλαις, καὶ προπυλαίοις, καὶ θαλάμων τοίχοις, καὶ πανταχοῦ τὴν εἰκόνα τὴν ἁγίαν ἐκείνου διαχαράξαι, ὥσπερ τινὰ μυρίων ἐντεῦθεν ἀγαθῶν θησαυρὸν ἐπισπώμενοι, ιη'. Ἦν τοίνυν ἡ τῇ ἔψει τοῦ Συμεὼν προλάμπουσα χάρις, οἷα καὶ ἰδόντι τινὶ ἀπεχθῶς πρὸς ἕτερον ἔχοντι καὶ ἀδιαφόρως, λύσιν μὲν αὑτῷ τῆς ἀπεχθείας καὶ τῆς διαφορᾶς ἐμποιῆσαι, δεσμῷ δὲ συνδῆσαι φιλίας εἴ τους συμπνοίας καὶ ὁμονοίας καὶ τοῦτο δῆλον ἐντεύθεν. Πολλὰ γὰρ τῶν αὐτῷ πιο ριῤῥεόντων ἐθνῶν τῷ καταλλήλων πρότερον αἵματι χαίροντα, ἐπειδὰν ἔλθοιεν εἰς ὄψιν ἑκάτερα τῷ ἁγίῳ, διελύσαντο μὲν τὸ ἔχθος, καὶ ἀλλήλοις ἐσπείσαντο. Εἶτα καὶ εἰς ἀγαθὴν ἔριν ἐτρέψαντο αὑτοῖς τὰς διαλλαγάς ἕκαστος αὑτῶν προφθάναι, καὶ τὴν τοῦ ἀνδρὸς εὐλογίαν πρῶτος ἀξιωθῆναι φιλονεικών τες. Τὸ δὲ καὶ τῶν ἁγίων ἐκείνου ποδών χείλεσι ἢ καὶ χερσὶν ἅψασθαι μέγα ἐδόκει. Οἱ πολλοὶ δὲ εἰ καὶ τῆς δορᾶς, ἂν οὗτος περιέκειτο, ψαύσειαν μόν νον, (αὑτὸ γὰρ ἦν ἐνδυμα τῷ ἁγίῳ), πᾶσαν τρυγήσει τὴν εὐλογίαν ἐνόμιζον. Τὸ μέντοι χειρὸς θίγειν, ἢ κατὰ στόμα προπτύσσεσθαι, οὗ τῶν πολλῶν ἦν, ἀλλ᾽ οἷς ἡ ἐκ τῆς ἀρετῆς οἰκειότης δαψιλεστέραν τῶν ἄλλων τὴν παῤῥησίαν ἐδίδου.ἤτω ἐχόμενος. Ἐν τῷ προειρημένῳ τοίνυν οἰκίσκῳ progrediatur narratio. In prædicta domuncula
τρίτον διακαρτερήσας ἐνιαυτὸν ἐπὶ τὴν πολυθρύλο postquam triennio perdurasset, celebratum illum
λητον ἐκείνην τοῦ ὄρους κορυφὴν ἀναβαίνει, καὶ montis verticem ascendit, ubi circumcirca muro
κύκλῳ τειχίον περιβαλόμενος ὕπαιθρον μὲν τὴν οἴ. cinctus casam subdialem habuit, in qua cum friκησιν εἶχε, καύσωνι καὶ ψύχει παλαίων. ῎Αλυσιν δὲ gore et calore luctabatur. Ad hac calenam e ferσιδηραν πήγεων εἴκοσι κατεσκεύασε, καὶ θάτερον ro longitudine cubitorum viginti sibi comparat,
μὲν τῶν ἄκρων αὐτῆς πέτρα τινὶ μεγίστῃ ἐνείρας, cujus unam extremitatem ingenti saxo annectit,
θάτερον δὲ διά τινος κρίνου τῷ οἰκείῳ ποδὶ ἐνήρμον alteram per annulum proprio pedi adaptat
σεν, ὡς ἂν μηδὲ σφόδρα ἐθέλων ἔξω τῶν ὅρων ἐκεία ut ne si vellet quidem limiles statutos transire
των ἀπίοι. Διέτριβεν ἔνδον ἀεὶ τῷ οὐρανίῳ κάλλει posset. Verum intus perpetuo morabatur,uni colo
μόνῳ ἐνατενίζων, τοῖς ἐν αὐτῷ τε θεάμασιν ἐμφιλο- intendens; inque ejus ita hærebat defixus aspectu,
χωρῶν, καὶ πλείονι τῷ πόθῳ καὶ θερμοτέρῳ πρὸς quasi jam animo inhabitare videretur; majori taἐκείνου δημιουργὸν ἀναγόμενος. Μελέτιος δὲ, ᾧ τὰ men ac ferventiori desiderio in cœlestium rerum
τῆς εὐσεβείας τηνικαῦτα ἐνίδραστο, τὸν ἀρχιερατι- conditorem ferebatur. Tunc Melelius vir in
κὸν θρόνον τῆς ᾿Αντιόχου διέπων, μετὰ θέαν του quo religio sedem fixerat,qui patriarchalis Antioἀνδρὸς παραγεγονώς, οἷα τῆς περὶ αὐτοῦ φήμης διὰ β chiæ throni gubernacula tenebat,ad viri spectacu
πάντων χωρούσης. Ἐπειδὴ τοῦτον οὕτως υπαίθρῳ lum excitus, fama jam longe lateque currente,
τῇ διαγωγῇ χρώμενον εἶδε, πρὸς δὲ καὶ τῷ ἀπὸ postquam illum sub dio habitare vidit,ad hac caσιδήρου δεσμῷ τὸν ἕτερον τῶν ποδῶν πεπεδημένον, tenam ferream alteri pedi alligatam; alia quidem
τὰ μὲν ἄλλα ἐν θαύματος λόγῳ ἐποιεῖτο· τὸν δὲ σίδη- admirationis loco habuit, ferream autem catenam
ρον οὐκ ἐπῄνει, περιττὸν αὐτὸν εἶναι λέγων, ἀρχούν minime probavit, superfluam esse dicens,quandoσης τῆς γνώμης λογικὰ τῷ σώματι περιθεῖναι δεσμά. quidem mens sufficeret ad apponendum vincula
Πείθεται τούτοις ὁ θαυμαστὸς Συμεων, καὶ χαλκέα rationabilia corpori. His sine mora admirandus
κληθῆναι κελεύτας, λῦσαι μὲν ἐπιτρέπει τοῦ σιδήρου ille Symeon obtemperat,ac fabro vecari jusso,peτὸν πόδα· ὁ δὲ καὶ λυθεὶς, ὅμως οὐδὲ οὕτω τοὺς τῆς dem ferreo vinculo solvi imperat: verum soluἀλύσεως ὑπερέβαινεν όρους· συνείχε γὰρ μᾶλλον tus, neque sic calenæ terminos excessit: quippe
αὐτὸν ὁ τοῦ Χριστοῦ πόθος τῶν ἀπὸ τοῦ σιδήρου amor Christi illum omni vinculo ferreo magis
δεσμῶν.
strictum tenebat.
ιδ. Καθὼς δὲ μέρος τοῦ σκέλους ὁ σίδηρος τοῦτον
περιελάμβανε, δορὰ προβάτου προϋποβέβλητο, τὸν
ἴσον καὶ αὐτὴ τῷ σιδήρῳ τοῦ σκέλους ἐπέχουσα τό- c
πον, ὅπως μὴ γυμνῇ προσομιλῶν τῇ σαρκὶ τραυμα
τίζοι τε αὐτὴν, καὶ φέρων εἰς πληγὰς ἀνιᾷ. Ἐπειδὴ
οὖν, ὅτε τοῦ σιδήρου λυθείη δεσμὸς, καὶ ἡ ὑποκειμένη ἀφαιρεθείη δορά, κόρεις πλείους τῶν εἴκοσιν
ἐμφωλεύοντες τῷ σκέλει ὁρῶνται, καὶ τὴν σάρκα τῷ
ἁγίῳ ἐπινεμόμενοι. Και με μηδεὶς ἐπιχλευαζέτω
τῆς ἱστορίας ὡς μεγάλων ἔργων καὶ ὑπερφυῶν πανταχόθεν περιῤῥεόντων· ἐγὼ δὲ, οὐδὲ τῶν λεπτοτάτων
ἀφίσταμαι, οὐδὲ γὰρ ὅτι μικρὰ ταῦτα, οἱ κήρεις
φημί, μικρὰ καὶ ἡ πρὸς τὰς πληγὰς τῶν δηγμάτων
ὁδύνη, καὶ τοσοῦτον ἐμποιεῖν δυναμένη τὸ ἄλγος·
ἴσασιν οἱ πεπειρωμένοι. ᾿Απόχρη μὲν γὰρ καὶ ὁ σί
δηρος εἰς μείζονος ἀπόδειξιν καρτερίας, τὸ δὲ καὶ
τοὺς κήρεις προσῆναι, καὶ χρόνον τοσοῦτον τῷ κακῷ
τούτῳ εὐκαρτερεῖν, ἄλλως τε τὸ καὶ ῥᾷον ὂν τῇ χειρὶ ἡ
τούτους πατάξει, καὶ τῶν ὀδυνῶν ἀπαλλαγήναι, τὸ
δὲ τρέφειν τε μᾶλλον καὶ καταπιαίνειν αὐτοὺς τῇ σαρκί,
τίνα καρτερίας ὑπερβολὴν καταλείπει;
ιε'. Τῆς τοῦ Συμεών τοίνυν φήμη; οὐκ ἔστιν ὅπως
μὴ διαθεούσης, συῤῥέοντας πρὸς αὐτὸν ἴσμεν οὗ
τοὺς ἐκ γειτόνων μόνον, ἀλλὰ τοὺς μὲν ἀπέχοντας
πολλῶν ἡμερῶν ὁδὸν, τοὺς δὲ καὶ μηνῶν, καὶ ὡς
ἕκαστον εἶχε πάθους τὴν θεραπείαν αἰτοῦντας. Οἱ
Theodoret. dextro pedi.
Quis hic fuerit Meletius, quæsivimus in præf.
§ 3 Harzus, Grasius, Metaphrastes et alii Antio14. Porro ei tibiæ parti,quæ ferro circumcingebatur, pellis erat ovina supposita, quæ idem cum
ferro tibiæ spatium occupabat, ne forte in nudam
carnem impingens cam graviter vulneraret.Postquam igitur ferrea catena soluta est, ac supposita
pellis ablata, cimices plures (15-16) quam viginti in
tibia ejus latitantes,carnemque depascentes apparuere. Neque me hic quisquam jure reprehendat,
qui ista narrem,cum alia magna et supernaturalia
suppetant, quæ commemorentur opera.Nam neque
hæc tenuissima præterinitiam,neque quod cimices
exigua sunt animalcula, idcirco et exiguos in humano corpore morsibus suis dolores creaul, aut
minus indunt molestiæ. Norunt id qui experti
sunc. Sufficiebat equidem catena ad majoris tolerantiæ specimen, verum accedentibus insuper cimicibus, tanto tempore in hoc malo perdurare,
praesertim cum facile esset et manu occidere, et
sic a doloribus liberari, quos jam contra et nutrire pergebat, et propria carne saginare, quamn
non tandem quantumvis illustris tolerantiæ magnitudinem alæquat?
15. Symeonis igitur fama jam nescio quas non
orbis plagas longe lateque percurrente, ad eum confluxisse novimus non tantum vicinos, verum etiam
multorum dierum,imo mensium itinere distantes,
qua quisque torquebatur molestia,ejus curationem
chenum episcopum faciunt.
(15-16) Non recte vertit Villegas mosquitos sive
cyniphes; chinches voluit scribere.
col. 193–194page 14 of 391
PG 114:194ιθ΄. Ἐπειδὴ δὲ ἀριθμου κρείττους ἦσαν οἱ ἀφικνούμενοι, πρῶτα μὲν ἐκκλίνων τὸ πολὺ τῆς περὶ αὐτόν τιμῆς, ἔπειτα καὶ τοῦ πράγματος τὸ ἐπίπονον δυσχεραίνων, ἄλλως τε καὶ πρὸς οὐρανὸν, ὡς οἷόν τε μή λογισμοῖς μόνον καὶ θεωρίαις, ἀλλὰ καὶ αὐτῷ σώματι πλησιάζειν ἐσπουδακώς, τὴν ἐπὶ τοῦ κίονος ἐμηχανήσατο στάσιν. Καὶ πρῶτα μὲν, εἰς ἓξ ὁ κίων αὐτῷ ἀνετείνετο πήχεις· εἶτα εἰς δύο ἀνατρέχει και τέλος ἔξ πήχεις τὸ πᾶν ἀψος ἐπὶ τῶν τριάκοντα ἔσχεν. κ'. Εἰ δὲ καὶ αὐτὴ παράδοξος ἡ ἐπίνοια, θαυμαστὸν οὐδὲν· πολλῶν γὰρ ἔμπροσθεν καὶ μεγάλων, οἷς οὐκ ἔστι μίμησις οὐδ᾽ ὑπόδειγμα τῷ ἀθλητῇ προδιη νισμένων, καὶ ὁ κιονίτης οὗτος βίος οὐχ ὅτι μὴ ἔχων ὑπόδειγμα περιοπτέος· ἀλλ᾽ ὅτι μᾶλλον αὐτὸς ὑπὸ ἀρχων ἐπαινετέος· ἄλλως τε καὶ ὡς οὐκ ἄνευ κρείττονος ἐπισκοπῆς τοῦτό γε καὶ θειοτέρας τὰ ἐξῆς μαρτυρείτω, τοὺς γὰρ Ισμαηλίτας εἰς πολλὰς μὲν πληθυνομένους μυριάδας, τῷδε τῆς ἀσεβείας σκότει συγκεκλεισμένους, ὁ καινὸς οὗτος ἐπὶ τοῦ κίονος βίος ἐκεῖθέν τε ἀνεσώσατο, καὶ αὐτῷ τῶν θείων λόγων φωτὶ τὰς αὐτῶν διανοίας περιαστράψας υἱοὺς φωτὸς καὶ ἡμέρας τοὺς πρὶν τῆς νυκτὸς καὶ τοῦ σκότους ἔδειξεν. ᾿Αμέλει καὶ νόμους παρὰ τῆς ἱερᾶς Εκείνης δεχόμενοι γλώττης, τῶν τῆς ᾿Αφροδίτης ὀργίων (πάτριος γὰρ ἐκείναις ἡ δαίμων αὐτὴ Θεὸς) προθύμως ἀφίσταντο. Πολλοὶ δὲ καὶ Ιβήρων, ὡς ἔφην, καὶ Περσῶν καὶ ᾿Αρμενίων μακρὸν τῆς οἰκείας ἀπάτης γέλωτα καταχέαντες τῇ εὐαγγελικῇ καὶ αὐτοὶ διδασκαλία συνέθεντο. κα'. Ηνίκα δὲ τὴν καινὴν ταύτην ὁ Συμεὼν ἐπὶς τοῦ κίονος πολινείαν ἐπενοήσατο, πανταχοῦ τῆς κατ' αὐτὸν φήμης οξέως διαδοθείσης (φιλεῖ γὰρ ἐν οὕτω καινοῖς πράγμασιν αὕτη ταχυτέρῳ μάλιστα τῷ πτερῷ κεχρῆσθαι), οἱ τὴν ἔρημον τοῖς ἀσκητικοῖς ἄθλοις καὶ πόνοις οὐράνιον ἀπεργασάμενοι πόλιν θεῖοι Πατέρες, τῷ καινοφανεῖ τούτῳ καταπλαγέντες και ξενικῷ τοῦ ἐπιτηδεύμανος, στέλλουσι τινας παρὰ τὸν μετάρσιον ἐκεῖνον ἄνθρωπον· καὶ τούτοις ἐντέλλονται τῆς ξένης μὲν αὐτῷ ἐπινοίας ἐπιτιμῆσαι, διδάξαι δὲ τὴν τετριμμένην καὶ συνήθη τοῖς ἁγίοις πορεύεσθαι, καὶ μὴ ταύτης καταφρονεῖν, ἢν χορὸς τοσούτων μακαρίων ὁδεύτας πρὸς οὐρανόν τε ἀνεληλύθει και σκηνών ἐκείνων τῶν ἀϊδίων ἐπέβησαν εἶτα δείσαντες μὴ τὸ ἐννόημα θεάρεστον ᾖ, οἵδε ἀνθρωπίνως τὸ πρᾶγμα στοχάζοντα, πράγμα στοχάζοντα, καὶ τοῦτο ἐπισκήπτουσι τοῖς ἀπεσταλμένοις, ὡς εἰ μὲν ἴδοιεν τὸν ἄνδρα τοῦ οἰκείου θελήματος ἐξιστάμενον καὶ πρὸς τὴν ἐκεῖθεν εἴκοντα κάθοδον, ἐπίσχειν τοῦτον εὐθὺς καὶ κελεύειν ἔχεσθαι τῆς προθέσεως, μηδὲ ἀμελεῖν τοῦ σκοπού. Οὕτω γὰρ ἂν θείαν τε εἶναι ΟCAPUT IV.
Columnaris statio, probata a Patribus.
ιθ΄. Ἐπειδὴ δὲ ἀριθμου κρείττους ἦσαν οἱ ἀφικνούμενοι, πρῶτα μὲν ἐκκλίνων τὸ πολὺ τῆς περὶ
αὐτόν τιμῆς, ἔπειτα καὶ τοῦ πράγματος τὸ ἐπίπονον
δυσχεραίνων, ἄλλως τε καὶ πρὸς οὐρανὸν, ὡς οἷόν
τε μή λογισμοῖς μόνον καὶ θεωρίαις, ἀλλὰ καὶ αὐτῷ
σώματι πλησιάζειν ἐσπουδακώς, τὴν ἐπὶ τοῦ κίονος
ἐμηχανήσατο στάσιν. Καὶ πρῶτα μὲν, εἰς ἓξ ὁ κίων
αὐτῷ ἀνετείνετο πήχεις· εἶτα εἰς δύο ἀνατρέχει και
τέλος ἔξ πήχεις τὸ πᾶν ἀψος ἐπὶ τῶν τριάκοντα
ἔσχεν.
κ'. Εἰ δὲ καὶ αὐτὴ παράδοξος ἡ ἐπίνοια, θαυμαστὸν οὐδὲν· πολλῶν γὰρ ἔμπροσθεν καὶ μεγάλων, οἷς
οὐκ ἔστι μίμησις οὐδ᾽ ὑπόδειγμα τῷ ἀθλητῇ προδιηνισμένων, καὶ ὁ κιονίτης οὗτος βίος οὐχ ὅτι μὴ ἔχων
ὑπόδειγμα περιοπτέος· ἀλλ᾽ ὅτι μᾶλλον αὐτὸς ὑπὸ
ἀρχων ἐπαινετέος· ἄλλως τε καὶ ὡς οὐκ ἄνευ κρείττονος ἐπισκοπῆς τοῦτό γε καὶ θειοτέρας τὰ ἐξῆς
μαρτυρείτω, τοὺς γὰρ Ισμαηλίτας εἰς πολλὰς μὲν
πληθυνομένους μυριάδας, τῷδε τῆς ἀσεβείας σκότει
συγκεκλεισμένους, ὁ καινὸς οὗτος ἐπὶ τοῦ κίονος
βίος ἐκεῖθέν τε ἀνεσώσατο, καὶ αὐτῷ τῶν θείων
λόγων φωτὶ τὰς αὐτῶν διανοίας περιαστράψας υἱοὺς
φωτὸς καὶ ἡμέρας τοὺς πρὶν τῆς νυκτὸς καὶ τοῦ
σκότους ἔδειξεν. ᾿Αμέλει καὶ νόμους παρὰ τῆς ἱερᾶς
Εκείνης δεχόμενοι γλώττης, τῶν τῆς ᾿Αφροδίτης
ὀργίων (πάτριος γὰρ ἐκείναις ἡ δαίμων αὐτὴ Θεὸς)
προθύμως ἀφίσταντο. Πολλοὶ δὲ καὶ Ιβήρων, ὡς
ἔφην, καὶ Περσῶν καὶ ᾿Αρμενίων μακρὸν τῆς οἰκείας
ἀπάτης γέλωτα καταχέαντες τῇ εὐαγγελικῇ καὶ
αὐτοὶ διδασκαλία συνέθεντο.
κα'. Ηνίκα δὲ τὴν καινὴν ταύτην ὁ Συμεὼν ἐπὶς
τοῦ κίονος πολινείαν ἐπενοήσατο, πανταχοῦ τῆς κατ'
αὐτὸν φήμης οξέως διαδοθείσης (φιλεῖ γὰρ ἐν οὕτω
καινοῖς πράγμασιν αὕτη ταχυτέρῳ μάλιστα τῷ
πτερῷ κεχρῆσθαι), οἱ τὴν ἔρημον τοῖς ἀσκητικοῖς
ἄθλοις καὶ πόνοις οὐράνιον ἀπεργασάμενοι πόλιν
θεῖοι Πατέρες, τῷ καινοφανεῖ τούτῳ καταπλαγέντες
και ξενικῷ τοῦ ἐπιτηδεύμανος, στέλλουσι τινας
παρὰ τὸν μετάρσιον ἐκεῖνον ἄνθρωπον· καὶ τούτοις
ἐντέλλονται τῆς ξένης μὲν αὐτῷ ἐπινοίας ἐπιτιμῆσαι,
διδάξαι δὲ τὴν τετριμμένην καὶ συνήθη τοῖς ἁγίοις
πορεύεσθαι, καὶ μὴ ταύτης καταφρονεῖν, ἢν χορὸς
τοσούτων μακαρίων ὁδεύτας πρὸς οὐρανόν τε ἀνεληλύθει και σκηνών ἐκείνων τῶν ἀϊδίων ἐπέβησαν·
εἶτα δείσαντες μὴ τὸ ἐννόημα θεάρεστον ᾖ, οἵδε
ἀνθρωπίνως τὸ πρᾶγμα στοχάζοντα,
πράγμα στοχάζοντα, καὶ τοῦτο
ἐπισκήπτουσι τοῖς ἀπεσταλμένοις, ὡς εἰ μὲν ἴδοιεν
τὸν ἄνδρα τοῦ οἰκείου θελήματος ἐξιστάμενον καὶ
πρὸς τὴν ἐκεῖθεν εἴκοντα κάθοδον, ἐπίσχειν τοῦτον
εὐθὺς καὶ κελεύειν ἔχεσθαι τῆς προθέσεως, μηδὲ
ἀμελεῖν τοῦ σκοπού. Οὕτω γὰρ ἂν θείαν τε εἶναι
Fusius hæc deducit Theodoretus, et Cedrepus ad annum 25 Theodosii junioris.
Idem constat ex Evagrio lib. vi, cap. 21, ubi
refert, auream Veneris statuam a Naamane Saracenorum duce, igne liquefactam, erogatam in pau350
19. Cum vero accedentes omnem numerum excederent, primum ut honorem declinaret, deinde
quod molestia gravabatur; tum quia coelo, qua
poterat, non tantum mente et cogitatione. sed corpore quoque ipso, tantum esse vicinior percuperet,
illam excogitavit in columna slationem.Εt primum
quidem columna ad sex erecta cubitos est, deinde
ad duodecim, post ad viginti duos extensa est, landem tota altitudo triginta sex constitit cubitis.
20. Si quibusdam novum hoc ac prope incredibile videatur mirum non est: cum enim multa eaque magna, quorum nullum prius exemplar exstabat, ab hoc pugile primum suscepta sint; tum
certe columnaris illa vita, non solum quia exemplo caret contemnenda non est, verum etiam quis
sine ullo exemplo in exemplum potius proposita
cateris est, laudanda. Præsertim quod non sine
matura consideratione ac divino instinctu factum
esse, quæ deinceps sequuntur, testatum facient;Ismaelitas enim qui ad plures myriadas excreverant, ac impietatis tenebris erant involuti, nova
hæc agenda in columna vitæ ratio inde eripuit, ac
divini verbi lumine eorum mentes illustrans, flios
lucis et diei, qui noctis prius et tenebrarum filii
erant, constituit. Denique susceptis a divino illo
ore legibus, Veneris orgia (hic enim dæmon patria
iis dea erat (18)) prompte abdicarunt. Multi vero
Iberorum, uti dictum est, Persarum ac Armeniorum, avilum errorem ludibrio habentes, evangelicæ et ipsi doctrinæ adjuncti sunt.
Ο
21. Igitur dum novam hanc Symeon in columna
vivendi rationem excogitasset, fama ejus quam celerrime quaquaversum vulgata (ipsa enim in rebus
adeo novis celerioribus quodammodo uti alis consuevit), Patres qui spiritualibus exercitiis ac
laboribus ex eremo celestem quamdam civitatem
faciebant, hoc tam inusitato ac peregrino obstupefacti vitæ instituto, quosquam ad sublimem hunc
hominem mittunt, iisque præcipiunt, ut ob tam
peregrinas inventiones eum reprehendant,ac consuelam ac tritam omnibus sanctis viam inire doceant,
neque eam contemnere, quam tantus beatorum
chorus calcavit, quaque ad coelum pervenit.æternaque illa subivit tabernacula. Veriti deinde ne hoc
ejus institutum revera Deo placeret, hanc ejus actionem periclitari copientes,hoc illis quos ad ipsum
mittebant mandarunt, ut si virum viderent propria
relicta voluntate e sublimi velle descendere,statim
se opponerent ac primo proposito in hærere juberent, neque scopum negligere permitterent. Hac
enim ratione id vitæ institutum nonnisi a Deo properes.
Deest hoc Theodoreto. Refertur et Evagrio
lib. 1. cap. 13, et Nicephoro lib. xiv, cap. 51. Suidas
verbo Symeon dicit, ah Ægyptiis monachis hanc ad
virum sanctum missam esse legationem.
ᾤοντο τὴν οἰκονομίαν, οὐκ ἔτι περὶ τοῦ μέλλοντος ἐνδοιάζοντες ἦσαν· ὡς οὐκ ἀγαθὸν ἀρχῇ τοσαύτη απαντήσοι και τέλος· εἰ δὲ δυσανασχετῶν εἴη, καὶ οὐδὲ ὀλίγῳ τῆς συμβουλῆς ἀνεχόμενος, ἀλλ᾽ ἁπλῶς οὕτω καὶ ἀλογίστως τῷ οἰκείῳ θελήματι ἕποιτο, δῆλον ὡς μακρὰν τῆς ταπεινοφροσύνης ἐστὶ πάντως ἔλεγον, ὅ τις ἂν μὴ οὐχὶ τὸν πονηρὸν αὐτῷ τοὺς λογισμοὺς τούτους ὑποβεβληκέναι φαίη. Ενθεν του καὶ κατασπᾷν τοῦτον εἰ οὕτως ἔχοι ἐκέλευον, καὶ ἄκοντα τοῦ κίονος κατάγειν. δ 22. κβ΄. Οὕτω τῆς ἐντολῆς ἐχούσης, ἐπειδὴ οἱ πρέ σβεις πρὸς τὸν τῆς ὑπακοῆς καὶ τῆς ταπεινοφροσύνης πατέρα Συμεὼν ἀφίκοντο, οὗτοι μὲν ἀπ᾿ αὐτῆς η θέας τε καὶ προσαγορεύσεως αἰδοὺς πρὸς αὐτὸν " επλήσθησαν, καὶ οὐκέτι οὐδὲ ἀντιβλέπειν οἷοί τε ἦσαν· ὅμως διά τε τὴν τῶν ἀπεσταλκότων Πατέρων ἐντολὴν (καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο τὸ τῆς διακονίας καλὸν), καταλέγουσιν αὐτῷ πάντα τὰ ὑπ᾽ ἐκείνων εἰρημένα ὁ δὲ πρᾶος, ὁ πρᾶος τῷ ὄντι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ, τὴν ἐπιτίμησιν ἐνεγκών οὐκ ἀντεῖπεν, οὐκ ἠγανάκτησεν, οὐδὲ διέσυρε ταύτην, οὗ μικρὸν οὐδὲν οὐ μέγα ἐφθέγξατο· ἀλλ᾽ ὅτι μάλιστα ἱλαρῷ καὶ κάτω νεύοντι βλέμματι, τὴν ἐπιτίμησιν ἀποδεξάμενος τῷ Θεῷ τε τὴν εὐχαριστίαν ἀποδοὺς, καὶ χάριν τῆς περὶ αὐτὸν φροντίδας τοῖς Πατράσιν ὁμολογήσας, μὴ μελ λήσας μηδέν, κατιέναι τοῦ στύλου ἐπεχείρει. Οἱ δὲ ἐπέσχον τε αὐτίκα, καὶ τὴν τῶν Πατέρων αὐτῷ ἀν εκάλυψαν γνώμην· εἶτα μόνιμον μὲν καὶ διηνεκῆ τὴν ἐπὶ τοῦ κίονος στάσιν, χρηστὸν δὲ τέλος καὶ Ο βεβαίαν τῶν συνεχῶν πόνων ἀνάπαυσιν ἐπευξάμενοι τῷ Συμεών, ἀπηλλάγησαν. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν τῆς αὐτοῦ ταπεινοφροσύνης ὕψος καὶ τῆς ὑπακοῆς τὸ μέγεθος, κἂν πολλοῖς ἄν τις ἑτέροις κατίδοι. κγ'. Τὸ δὲ συνεχὲς τῆς ἀκολοθίας, δ διέκοψε νῦν ἡμῖν ἡ παρεμπεσοῦσα διήγησις, ἀναλαβὼν ὁ λόγος δηλώσει. Κατὰ φυλὰς δὴ τῶν Ισμαηλιτών το τῆς σωτηρίας ὁδηγῷ Συμεών προσιόντων, καὶ τὴν πατρώαν ἀσέβειαν ἀρνουμένων, καὶ τοῦ θείου ἀπο λαυόντων βαττίσματος, ἄλλοι μὲν ἄλλους μυσταγωγοῦντες ἐτέλουν· παρῆν δέ ποτε καὶ ὁ τῆς κατὰ τὸν Κῦρον ἐκκλησίας προεστὼς Θεοδώρητος. Πλῆθος τοί νῦν οὐκ ὀλίγον ὁ ἀνὴρ καὶ αὐτῷ παρατίθεται, τὰς νε συνήθεις εὐχὰς αὐτοῖς ἐπειπεῖν καὶ βαπτίσαι τού τους προτρέπεται. Ὁ μὲν οὖν ἀγαγεῖν εἰς ἔργον τὴν ἐντολὴν ἐπεχείρει· οἱ δὲ ἀπολούσασθαι πρῶτος ἔκα στος τὴν τῶν παθῶν ἱλὺν, καὶ τὴν ἀσεβειαν καὶ τὸν ῥύπο», φιλονεικοῦντες, καὶ ποιός τις πρότερος φθά Κύρρος Κυβρίστης, Κυῤῥοστική. Κύρ ΚῦροςCAPUT IV.
Columnaris statio, probata a Patribus.
ιθ΄. Ἐπειδὴ δὲ ἀριθμου κρείττους ἦσαν οἱ ἀφικνούμενοι, πρῶτα μὲν ἐκκλίνων τὸ πολὺ τῆς περὶ
αὐτόν τιμῆς, ἔπειτα καὶ τοῦ πράγματος τὸ ἐπίπονον
δυσχεραίνων, ἄλλως τε καὶ πρὸς οὐρανὸν, ὡς οἷόν
τε μή λογισμοῖς μόνον καὶ θεωρίαις, ἀλλὰ καὶ αὐτῷ
σώματι πλησιάζειν ἐσπουδακώς, τὴν ἐπὶ τοῦ κίονος
ἐμηχανήσατο στάσιν. Καὶ πρῶτα μὲν, εἰς ἓξ ὁ κίων
αὐτῷ ἀνετείνετο πήχεις· εἶτα εἰς δύο ἀνατρέχει και
τέλος ἔξ πήχεις τὸ πᾶν ἀψος ἐπὶ τῶν τριάκοντα
ἔσχεν.
κ'. Εἰ δὲ καὶ αὐτὴ παράδοξος ἡ ἐπίνοια, θαυμαστὸν οὐδὲν· πολλῶν γὰρ ἔμπροσθεν καὶ μεγάλων, οἷς
οὐκ ἔστι μίμησις οὐδ᾽ ὑπόδειγμα τῷ ἀθλητῇ προδιηνισμένων, καὶ ὁ κιονίτης οὗτος βίος οὐχ ὅτι μὴ ἔχων
ὑπόδειγμα περιοπτέος· ἀλλ᾽ ὅτι μᾶλλον αὐτὸς ὑπὸ
ἀρχων ἐπαινετέος· ἄλλως τε καὶ ὡς οὐκ ἄνευ κρείττονος ἐπισκοπῆς τοῦτό γε καὶ θειοτέρας τὰ ἐξῆς
μαρτυρείτω, τοὺς γὰρ Ισμαηλίτας εἰς πολλὰς μὲν
πληθυνομένους μυριάδας, τῷδε τῆς ἀσεβείας σκότει
συγκεκλεισμένους, ὁ καινὸς οὗτος ἐπὶ τοῦ κίονος
βίος ἐκεῖθέν τε ἀνεσώσατο, καὶ αὐτῷ τῶν θείων
λόγων φωτὶ τὰς αὐτῶν διανοίας περιαστράψας υἱοὺς
φωτὸς καὶ ἡμέρας τοὺς πρὶν τῆς νυκτὸς καὶ τοῦ
σκότους ἔδειξεν. ᾿Αμέλει καὶ νόμους παρὰ τῆς ἱερᾶς
Εκείνης δεχόμενοι γλώττης, τῶν τῆς ᾿Αφροδίτης
ὀργίων (πάτριος γὰρ ἐκείναις ἡ δαίμων αὐτὴ Θεὸς)
προθύμως ἀφίσταντο. Πολλοὶ δὲ καὶ Ιβήρων, ὡς
ἔφην, καὶ Περσῶν καὶ ᾿Αρμενίων μακρὸν τῆς οἰκείας
ἀπάτης γέλωτα καταχέαντες τῇ εὐαγγελικῇ καὶ
αὐτοὶ διδασκαλία συνέθεντο.
κα'. Ηνίκα δὲ τὴν καινὴν ταύτην ὁ Συμεὼν ἐπὶς
τοῦ κίονος πολινείαν ἐπενοήσατο, πανταχοῦ τῆς κατ'
αὐτὸν φήμης οξέως διαδοθείσης (φιλεῖ γὰρ ἐν οὕτω
καινοῖς πράγμασιν αὕτη ταχυτέρῳ μάλιστα τῷ
πτερῷ κεχρῆσθαι), οἱ τὴν ἔρημον τοῖς ἀσκητικοῖς
ἄθλοις καὶ πόνοις οὐράνιον ἀπεργασάμενοι πόλιν
θεῖοι Πατέρες, τῷ καινοφανεῖ τούτῳ καταπλαγέντες
και ξενικῷ τοῦ ἐπιτηδεύμανος, στέλλουσι τινας
παρὰ τὸν μετάρσιον ἐκεῖνον ἄνθρωπον· καὶ τούτοις
ἐντέλλονται τῆς ξένης μὲν αὐτῷ ἐπινοίας ἐπιτιμῆσαι,
διδάξαι δὲ τὴν τετριμμένην καὶ συνήθη τοῖς ἁγίοις
πορεύεσθαι, καὶ μὴ ταύτης καταφρονεῖν, ἢν χορὸς
τοσούτων μακαρίων ὁδεύτας πρὸς οὐρανόν τε ἀνεληλύθει και σκηνών ἐκείνων τῶν ἀϊδίων ἐπέβησαν·
εἶτα δείσαντες μὴ τὸ ἐννόημα θεάρεστον ᾖ, οἵδε
ἀνθρωπίνως τὸ πρᾶγμα στοχάζοντα,
πράγμα στοχάζοντα, καὶ τοῦτο
ἐπισκήπτουσι τοῖς ἀπεσταλμένοις, ὡς εἰ μὲν ἴδοιεν
τὸν ἄνδρα τοῦ οἰκείου θελήματος ἐξιστάμενον καὶ
πρὸς τὴν ἐκεῖθεν εἴκοντα κάθοδον, ἐπίσχειν τοῦτον
εὐθὺς καὶ κελεύειν ἔχεσθαι τῆς προθέσεως, μηδὲ
ἀμελεῖν τοῦ σκοπού. Οὕτω γὰρ ἂν θείαν τε εἶναι
Fusius hæc deducit Theodoretus, et Cedrepus ad annum 25 Theodosii junioris.
Idem constat ex Evagrio lib. vi, cap. 21, ubi
refert, auream Veneris statuam a Naamane Saracenorum duce, igne liquefactam, erogatam in pau350
19. Cum vero accedentes omnem numerum excederent, primum ut honorem declinaret, deinde
quod molestia gravabatur; tum quia coelo, qua
poterat, non tantum mente et cogitatione. sed corpore quoque ipso, tantum esse vicinior percuperet,
illam excogitavit in columna slationem.Εt primum
quidem columna ad sex erecta cubitos est, deinde
ad duodecim, post ad viginti duos extensa est, landem tota altitudo triginta sex constitit cubitis.
20. Si quibusdam novum hoc ac prope incredibile videatur mirum non est: cum enim multa eaque magna, quorum nullum prius exemplar exstabat, ab hoc pugile primum suscepta sint; tum
certe columnaris illa vita, non solum quia exemplo caret contemnenda non est, verum etiam quis
sine ullo exemplo in exemplum potius proposita
cateris est, laudanda. Præsertim quod non sine
matura consideratione ac divino instinctu factum
esse, quæ deinceps sequuntur, testatum facient;Ismaelitas enim qui ad plures myriadas excreverant, ac impietatis tenebris erant involuti, nova
hæc agenda in columna vitæ ratio inde eripuit, ac
divini verbi lumine eorum mentes illustrans, flios
lucis et diei, qui noctis prius et tenebrarum filii
erant, constituit. Denique susceptis a divino illo
ore legibus, Veneris orgia (hic enim dæmon patria
iis dea erat (18)) prompte abdicarunt. Multi vero
Iberorum, uti dictum est, Persarum ac Armeniorum, avilum errorem ludibrio habentes, evangelicæ et ipsi doctrinæ adjuncti sunt.
Ο
21. Igitur dum novam hanc Symeon in columna
vivendi rationem excogitasset, fama ejus quam celerrime quaquaversum vulgata (ipsa enim in rebus
adeo novis celerioribus quodammodo uti alis consuevit), Patres qui spiritualibus exercitiis ac
laboribus ex eremo celestem quamdam civitatem
faciebant, hoc tam inusitato ac peregrino obstupefacti vitæ instituto, quosquam ad sublimem hunc
hominem mittunt, iisque præcipiunt, ut ob tam
peregrinas inventiones eum reprehendant,ac consuelam ac tritam omnibus sanctis viam inire doceant,
neque eam contemnere, quam tantus beatorum
chorus calcavit, quaque ad coelum pervenit.æternaque illa subivit tabernacula. Veriti deinde ne hoc
ejus institutum revera Deo placeret, hanc ejus actionem periclitari copientes,hoc illis quos ad ipsum
mittebant mandarunt, ut si virum viderent propria
relicta voluntate e sublimi velle descendere,statim
se opponerent ac primo proposito in hærere juberent, neque scopum negligere permitterent. Hac
enim ratione id vitæ institutum nonnisi a Deo properes.
Deest hoc Theodoreto. Refertur et Evagrio
lib. 1. cap. 13, et Nicephoro lib. xiv, cap. 51. Suidas
verbo Symeon dicit, ah Ægyptiis monachis hanc ad
virum sanctum missam esse legationem.
col. 195–196page 15 of 391
PG 114:196σοι τῆς χάριτος μετασχών, ἔριν τὸ πρᾶγμα ποιούμενοι, βαρβαρικώτερον συνδραμόντες, οἱ μὲν εἴλκον αὐτὸν, οἱ δὲ ἀνθεῖλκον· οἱ δὲ ἀφεστῶτες τῶν ἄλλων ἐπιβαίνοντες, καὶ τὰς χεῖρας προτείνοντες, οἱ μὲν τοῦ πώγωνος, οἱ δὲ τῶν ἱματίων ἐπελαμβάνοντο, ὥστε μικροῦ κἂν διεσπάσαντο τὸν ἄνδρα, εἰ μὴ ὁ θαυμάσιος ἄνωθεν Συμεὼν ἐμκοήσας, τὰς ἀτάκτους οὕτω κατέστειλε τούτοις ὁρμᾶς, ὡς αὐτίκα πάντας μεταλαβεῖν, ἐν κόσμῳ τε τῆς χάριτος μετασχεῖν, καὶ τῷ θείῳ τελειωθῆναι βαπτίσματι. Οὕτω τοίνυν ἡ τῆς ἐκείνου γλώττης λαμπὰς καὶ δεδίττεσθαι οὓς ἂν βούλοιτο, καὶ φωτίζειν εἶχε, τῆς τῶν ἀδελφῶν ἕνεκεν σωτηρίας ἀμφόταρα. Μελέτην γε μὴν διηνεκἢ τὰς Δεσποτικὰς ἐντολὰς ἐποιεῖτο, ἀλλ᾽ οὐ μέχρι τῆς τούτων τηρήσεως ἴστησι τὸ φιλόποδον, ἀλλ᾿ ὥσπερ εἰ μή τι ταύταις οἴκοθεν προσθήσοι καὶ πλέον ζη μίαν οὐ τὴν τυχοῦσαν ἡγούμενος, οὕτως ἀνενδότῳ τῇ σπουδῇ ἐχρῆτο καὶ οὕτω πρὸς ταῦτα διέκειτο! κα. Αμέλει γὰρ καὶ πατέρα μὲν, ὡς ὁ λόγος φθάσας ἐδήλωσε, καταλείπει καὶ μητέρα, τῷ ποθουμένῳ δὲ ἀκολουθεῖ, καὶ ὅλος τοῦ πρὸς αὐτὸν ἔρωτος γίνεται, ὃ τῆς Δεσποτικῆς ἐντολῆς ἐστι τὸ ἀκρότα τον πλὴν ἀλλὰ καὶ τοῦτο προστίθησιν ἀφ' ἑαυτοῦ. Ἑπτὰ γὰρ καὶ εἴκοσιν ἐτῶν διαγεγονότων, ἀφ᾽ οὗ δὴ φύσεώς τε θεσμοὺς καὶ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ πάντα ὁ ὑπερκόσμιος οὗτος ἠρνήσατο, τὸ ἔμφυτον ή μήτηρ τῆς φιλοστοργίας πύρ καὶ ἐγκάρδιον ἔτι τοῖς σπλάγχνοις φέρουσα, καὶ μὴ ἄλλως κατασβέσαι δυναμένη την Φλόγα, παρὰ τὸν ἐν σαρκὶ νοῦτον ἄσαργον υἱὸν ἔπεισιν (οὕτως γὰρ ὁ λόγος εἰπείν βιάζεται) γλιχομένη καὶ ὄψιν ἰδεῖν τοῦ παιδὸς, καὶ ὁμιλίας ἀκοῦσαι, ἧς ἐπὶ τοσοῦτον ἀπεστέρητο χρόνον. Ὁ δὲ τῆς τρὸς μαθὼν τὴν ἐπιδημίαν ὅρα πῶς μερίζει καὶ τὴν τιμὴν τῇ μητρὶ, καὶ τῷ τὴν ἐντολὴν ὑπερβάλλοντι νόμῳ τὸ ἄλυτον. Οὐ παραδέχεται μὲν τὴν συντυχίαν, διαπέμπεται δὲ πρὸς αὐτὴν λέγων·. Εἰ σοί, ὦ μήτερ, δοκεῖ, τὴν ἀλλήλων θέαν τῷ ἐκεῖθεν αἰῶνι ταμιευσόμεθα· καὶ εἴπερ εὐάρεστος Θεῷ πάντως ἡ πολιτεία ἡμῶν, μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἐκδημίαν ἐν Χριστῷ ἀλλήλους ὀψόμεθα, πολλῷ οἰκειότερόν τε καὶ γνωριμώτερον.» Καὶ ὁ μὲν ἐμήνυε ταῦτα καὶ ὑπετίθει· ἐπεὶ δὲ τὴν μητέρα ἡ τὴν ψυχὴν ἐκκαίουσα φλὺξ αἰσθέσθαι τῶν λεγομένων οὐκ εἴα, ἀλλ᾽ ἐπ έμενε ἔτι τὴν ἐπιθυμίαν προβαλλομένης τῆς θέας" Ἐγὼ μὲν, ὦ μῆτερ, τὸ δεύτερον αὐτῇ μηνύει, καί σέ η τὸ κοινῇ συμφέρον εκατέροις ἡμῖν ἀποδέξασθαι μᾶλλον ἡγούμην, καὶ οὐκ ἂν οὕτω κατεπεῖξαι τὴν συντυχίαν. Επειδὴ δὲ τῆς σῆς ὡς ὁρῶ δεύτερᾳ εἰσι πάντα ἐφέσεως, τέως μὲν ἡσυχίαν ἄγειν προσήκει, Οψομαι δέ σε μετ' ὀλίγον, τοῦτο γὰρ ἔδοξε τῷ Θεῷ. Η οὖν μήτηρ ὡς ἡδιστά τε καὶ εὐκταιότατα τὴν ὑπόσχεσιν δεξαμένη, μετεώριστο ὑπ' αὐτῆς τὴν ψυχὴν, καὶ ταῖς ἐλπίσιν εὐθύμει καὶ ἔχαιρεν, ὅλη τε τοῦ μέλλοντος ἦν, καὶ μονονού παρόντα τὸν παῖδα ὁρῶν, καὶ περιβάλλειν καὶ προσπτύσσεσθαι, καὶ τῆς αὐτοῦ φωνῆς ἀκούειν ἐδόκει. Εν ὅσῳ δὲ ταῦτα τοῦ τον εἶχε τὸν τρόπον· καταστρέφει μὲν ἄφνωτον βίον οσοι τῆς χάριτος μετασχών, ἔριν τὸ πρᾶγμα ποιού- ex re sacra faciebat: ita inurbane ad eum concurμενοι, βαρβαρικώτερον συνδραμόντες, οἱ μὲν εἴλκον
αὐτὸν, οἱ δὲ ἀνθεῖλκον· οἱ δὲ ἀφεστῶτες τῶν ἄλλων
ἐπιβαίνοντες, καὶ τὰς χεῖρας προτείνοντες, οἱ μὲν
τοῦ πώγωνος, οἱ δὲ τῶν ἱματίων ἐπελαμβάνοντο,
ὥστε μικροῦ κἂν διεσπάσαντο τὸν ἄνδρα, εἰ μὴ ὁ
θαυμάσιος ἄνωθεν Συμεὼν ἐμκοήσας, τὰς ἀτάκτους
οὕτω κατέστειλε τούτοις ὁρμᾶς, ὡς αὐτίκα πάντας
μεταλαβεῖν, ἐν κόσμῳ τε τῆς χάριτος μετασχεῖν, καὶ
τῷ θείῳ τελειωθῆναι βαπτίσματι. Οὕτω τοίνυν ἡ τῆς
ἐκείνου γλώττης λαμπὰς καὶ δεδίττεσθαι οὓς ἂν
βούλοιτο, καὶ φωτίζειν εἶχε, τῆς τῶν ἀδελφῶν ἕνεκεν
σωτηρίας ἀμφόταρα. Μελέτην γε μὴν διηνεκἢ τὰς
Δεσποτικὰς ἐντολὰς ἐποιεῖτο, ἀλλ᾽ οὐ μέχρι τῆς
τούτων τηρήσεως ἴστησι τὸ φιλόποδον, ἀλλ᾿ ὥσπερ
εἰ μή τι ταύταις οἴκοθεν προσθήσοι καὶ πλέον ζημίαν οὐ τὴν τυχοῦσαν ἡγούμενος, οὕτως ἀνενδότῳ τῇ
σπουδῇ ἐχρῆτο καὶ οὕτω πρὸς ταῦτα διέκειτο!
rebant, alii horsum eum trabebant, alii vicissim
retrahebant. Qui vero distabant, in alios incurrebant, et manus protendebant. Quidam ejus barbam,
nonnulli vestem apprehendebant: parum denique
aberat quin virum discerperent, nisi admirandus
Symeon ex alto vocam extulisset: ita enim inordinatos illorum impetus compescuit, ut omnes statim
mutarentur, atque ad percipiendam gratiam cum
omni modestia accederent,ac divino lavacro tingerentur. Ita ejus linguæ fax, et terrere quos vellet,
et illuminarc poterat; utrumque enim fraterna
salutis causa praestabat. De divinis præceptis continuas meditationes instituebat. Verum neque in
horum observantia ejus quiescebat industria:
nisi enim quid amplius his addidisset, non vulgare damnum existimassel: tam irremisso utebatur
studio, et tam indefesso in his omnibus erat animo!
24. Et patrem quidem, uti prius relatum est, sed
et matrem reliquit, illi soli quem amabat adhærens,
ejusque amori totus intendens,quod Dominici præcepti caput est. Sed et illud ad ælera ex seipso addidit. Septen et viginti jamn lapsi erant anni,
ex quo natura leges, quæque in mundo sunt, vir
hic mundo excelsior abdicaverat: cum ecce mater,
innatum Glialis affectus ignem intra viscera sua gerens, neque aliter valens flammam extinguere, ad
filium suum abiit, adhuc in carne sine carne viveu
tem (ita me de eo loqui ration cogit) cupiens flium
intueri, et ejus frui colloquio, quo tanto tempore
caruerat. Ipse vero intellecto matris adventu, vide
κα. Αμέλει γὰρ καὶ πατέρα μὲν, ὡς ὁ λόγος
φθάσας ἐδήλωσε, καταλείπει καὶ μητέρα, τῷ ποθουμένῳ δὲ ἀκολουθεῖ, καὶ ὅλος τοῦ πρὸς αὐτὸν ἔρωτος
γίνεται, ὃ τῆς Δεσποτικῆς ἐντολῆς ἐστι τὸ ἀκρότατον πλὴν ἀλλὰ καὶ τοῦτο προστίθησιν ἀφ' ἑαυτοῦ.
Ἑπτὰ γὰρ καὶ εἴκοσιν ἐτῶν διαγεγονότων, ἀφ᾽ οὗ δὴ
φύσεώς τε θεσμοὺς καὶ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ πάντα ὁ ὑπερκόσμιος οὗτος ἠρνήσατο, τὸ ἔμφυτον ή μήτηρ τῆς
φιλοστοργίας πύρ καὶ ἐγκάρδιον ἔτι τοῖς σπλάγχνοις
φέρουσα, καὶ μὴ ἄλλως κατασβέσαι δυναμένη την
Φλόγα, παρὰ τὸν ἐν σαρκὶ νοῦτον ἄσαργον υἱὸν
ἔπεισιν (οὕτως γὰρ ὁ λόγος εἰπείν βιάζεται) γλιχομένη καὶ ὄψιν ἰδεῖν τοῦ παιδὸς, καὶ ὁμιλίας ἀκοῦσαι,
ἧς ἐπὶ τοσοῦτον ἀπεστέρητο χρόνον. Ὁ δὲ τῆς μη-quomodo et matri honorem partitussit, et præcepto
τρὸς μαθὼν τὴν ἐπιδημίαν ὅρα πῶς μερίζει καὶ τὴν
τιμὴν τῇ μητρὶ, καὶ τῷ τὴν ἐντολὴν ὑπερβάλλοντι
νόμῳ τὸ ἄλυτον. Οὐ παραδέχεται μὲν τὴν συντυ
χίαν, διαπέμπεται δὲ πρὸς αὐτὴν λέγων·. Εἰ σοί, ὦ
μήτερ, δοκεῖ, τὴν ἀλλήλων θέαν τῷ ἐκεῖθεν αἰῶνι
ταμιευσόμεθα· καὶ εἴπερ εὐάρεστος Θεῷ πάντως ἡ
πολιτεία ἡμῶν, μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἐκδημίαν ἐν
Χριστῷ ἀλλήλους ὀψόμεθα, πολλῷ οἰκειότερόν τε καὶ
γνωριμώτερον.» Καὶ ὁ μὲν ἐμήνυε ταῦτα καὶ ὑπετί
θει· ἐπεὶ δὲ τὴν μητέρα ἡ τὴν ψυχὴν ἐκκαίουσα
φλὺξ αἰσθέσθαι τῶν λεγομένων οὐκ εἴα, ἀλλ᾽ ἐπέμενε ἔτι τὴν ἐπιθυμίαν προβαλλομένης τῆς θέας"
Ἐγὼ μὲν, ὦ μῆτερ, τὸ δεύτερον αὐτῇ μηνύει, καί σέ η
τὸ κοινῇ συμφέρον εκατέροις ἡμῖν ἀποδέξασθαι
μᾶλλον ἡγούμην, καὶ οὐκ ἂν οὕτω κατεπεῖξαι τὴν
συντυχίαν. Επειδὴ δὲ τῆς σῆς ὡς ὁρῶ δεύτερᾳ εἰσι
πάντα ἐφέσεως, τέως μὲν ἡσυχίαν ἄγειν προσήκει,
Οψομαι δέ σε μετ' ὀλίγον, τοῦτο γὰρ ἔδοξε τῷ Θεῷ.
Η οὖν μήτηρ ὡς ἡδιστά τε καὶ εὐκταιότατα τὴν
ὑπόσχεσιν δεξαμένη, μετεώριστο ὑπ' αὐτῆς τὴν
ψυχὴν, καὶ ταῖς ἐλπίσιν εὐθύμει καὶ ἔχαιρεν, ὅλη τε
τοῦ μέλλοντος ἦν, καὶ μονονού παρόντα τὸν παῖδα
ὁρῶν, καὶ περιβάλλειν καὶ προσπτύσσεσθαι, καὶ τῆς
αὐτοῦ φωνῆς ἀκούειν ἐδόκει. Εν ὅσῳ δὲ ταῦτα τοῦ
τον εἶχε τὸν τρόπον· καταστρέφει μὲν ἄφνωτον βίον
Hæc de matre historia deest Theodoreto.
satisfecerit. Εjus congressum quidem non admisit,
verum hæc ei jussit renuntiari: Si tibi, o mater,ita
visum fuerit, mutuum aspectum in aliud ævum
reservabimus; et si quidem grata fuerit Deo conversatio nostra, postquam hinc emigraverimus, in
Christo invicem multo familiarius clariusque videbimus. Hæc ad eam referri jussit. Sed cum mater
præ amoris flamma, animam intus exurente, quæ
dicta fuerant non intellexisset, sed adhuc fiii videndi desiderio flagraret; Ego quidem, denuo per
nuntium ait, ο mater, quod utrique nostrum conveniens est mallem admittere te,neque ita mutuum
congressum urgere. Postquam vero cuncta, ut
video, votis tuis posteriora ducis, antea me quiescere oportet. Te vero brevi videbo: ita enim Deo
visum est. Mater, summa cum voluptate ac desiderio promissione accepta, animum erexit, et spe
rei futuræ tantum gravisa ac exhilarata fuit, ut
filium prope jam præsentem videre, eumque amplecti ac osculari, denique jam ejus vocem audire
videretur. Res hunc exitum sortita est. Illa paulo
post vitam finivit, animamque Deo tradidit, quæ
felix et beata in vila fuerat, multo sub finem felicior, quod talis filii mater audiverit, tantisque
virtutibus ornatum post se reliquerit.
ἐκείνη, καὶ τὴν ψυχὴν τῷ Θεῷ προστίθεται, μακαρία σὸν βίον ὡς ἀληθῶς, πολλῷ τοῦ τέλους μακαριωτέρα, ὅτι τοιούτου παιδὸς ἤκουσε μήτηρ, καὶ εἰς τοῦτο ἀρετῆς ἐλγόντα τὸν υἱὸν καταλέλοιπεν. 25. κε΄. Ὁ θεῖος δὲ Συμεὼν τὸν ταύτης νεκρὸν ἐν τῷ τῆς μάνδρας (τοῦτο γὰρ ὁ γὰρ ὁ του στύλου περίβολος ἐκαλεῖτο) εἰσενεχθῆναι προστάττει, περιῳκοδομείτο γάρ τι πάντοθεν τειχίον τῷ κίον:, ώστε μὴ γυναιξίν εἰσιτητὸν εἶναι. Εἰσαχθείσης τοιγαροῦν αὐτῷ τῆς μητέρος τεθνηκυίας, ἐθεάσατο αὐτὴν κατὰ τὰ ἐπιγε γελμένα, καὶ τὰ ειωθότα τελέσας καὶ αὐτῇ ἐπευ ξάμενος, αὐτοῦ που θάπτει παρὰ τῷ στύλῳ. Οὕτω καὶ κῇ μητρὶ τὴν τιμὴν ἀπεδίδου, καὶ τὴν δεσποτικὴν ἐντολὴν οὐκ εἰς τέλος ἦγε μόνον, ἀλλὰ καὶ ἰδίαις αύξων ἐδείκνυτο προκοπαίς. η κς'. Εντεῦθεν οἷα τις πυρεός διαφανής ταῖς ὑπερφυέσι πάντοθεν ἀρεταῖς ἐκλάμπων, τοὺς ἐν χαλεπωτάτῳ νυκτὸς κλύδωνι τῆς ἀσεβείας κειμένους, ὥσπερ ἐπὶ λιμένα τὴν εὐσέβειαν καθωδήγει, καὶ πολλοὺς ἦν δι' αὐτοῦ γαλήνης ὁρᾶν ἀπολαύοντας. Ποτὲ γοῦν αὐτῷ δύο κατὰ ταὐτὸν τοῦ μικρή μοι πρόσθεν εἰρημένου ἔθνους τῶν Ισμαηλιτών παρ ἦσαν φυλαί· λιπαρῶς ἑκατέρα προσκειμένη, καὶ τὴν διὰ χειλέων εὐλογίαν αιτοῦσα, ὥστε δῶρον ἡδέως ανὴν τῷ φυλάρχῳ κομίσαι· καὶ περὶ τὸ δῶρον ἔρις αὐταῖς ἐμπίπτει σφόδρα, καὶ στάσις ἐγγίνεται με ταξύ. Ἡ μὲν γὰρ τὸν οἰκεῖον ἔλεγε φύλαρχον χρή και πρότερον ἀξιοῦσθαι τῆς εὐλογία;· ἡ δὲ τὸν ἑαυτῆς προετίθει, καὶ προαρπάζειν αὐτῷ τὴν εὐλο γίαν ἐσπούδαζεν. Οὕτω πρὸς ἀλλήλως των φυλῶν διαφερομένων εἰς βαρβαρικὴν ἂν ὠμότητα ἡ φιλο νεικία τούτοις εχώρησεν, εἰ μὴ ὁ τῆς εἰρήνης αὐτοῖς καὶ τῆς ὁμονοίας ἄνθρωπο ἀπειλήσας διεσκέδασε ταύτας, καὶ τῆς ὁμοίας ἀξιώσας εὐχῆς τε καὶ εὐλο γίας ἀπέλυσεν ἐν εἰρήνῃ. Καὶ ὅρα μοι τοὺς πρὶν ἀπίστους, καὶ κατ᾿ αὐτῆς τὴν γλώτταν οἷα δόρυ κινοῦντες τῆς εὐσεβείας, νῦν ὑπὲρ τῆς τοῦ ἁγίου εὐλογίας πάντα καὶ πρᾶξαι καὶ παθεῖν αἱρουμένους οὐ γὰρ ἂν οὕτω κατ᾽ ἀλλήλων ἐμάνησαν, εἰ μὴ μετ γίστην ἔχειν δύναμιν τὴν τοῦ θείου τούτου ἀνδρὸς εὐλογίαν παντως ἐπίστευον. κς'. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐπεισίτω τῷ λόγῳ φύλαρχος έτερος, Σαρακηνῶν δὲ καὶ αὐτὸς ἄρχων. Οὗτος δὴ παραγεγονὼς, τὴν θείαν ἐκείνην ἱκέτευε κεφαλὴν ἐπανῦναι ἀνδρὶ κατὰ τὴν ὁδὸν παρελθέντι τὰ μέλη του σώμα τος· ἔλεγε δὲ τοῦτο κατὰ τὴν Καλλίνικον (φρούριον δὲ αὐτὴ μέγιστον) ὑπομεμνηκέναι τὸ πάθος, ἀκμάζειν δὲ καὶ ἐν προοιμίοις οὐκέτι εἶναι, ὡς καὶ βαρυ τάτην δή που τὴν νόσον τῷ τε ἀήθε τῆς κατακλίσεως, καὶ ταῖς σφοδραῖς ἐκείναις τῶν πόνων δού ναις ὑπάρχειν τῷ κάμνοντι. Ταῦτά τε ἐδεῖτο· καὶ κελεύει τὸν ἐνεθέντα τὸν παρακείμενον, ἐλεεινὸν θέαμα τῷ θαυκαστῷ Συμεὼν προτεθῆναι, εἴ πως τῇ τῆς συμφορᾶς ὄψει ἐχύσει τὸν ἔλεον. Ὁ μὲν οὖν προτεθεῖς, τὸ κατασκῆψαν εἰς αὐτὸν κακὸν ἀνασοι τῆς χάριτος μετασχών, ἔριν τὸ πρᾶγμα ποιού- ex re sacra faciebat: ita inurbane ad eum concurμενοι, βαρβαρικώτερον συνδραμόντες, οἱ μὲν εἴλκον
αὐτὸν, οἱ δὲ ἀνθεῖλκον· οἱ δὲ ἀφεστῶτες τῶν ἄλλων
ἐπιβαίνοντες, καὶ τὰς χεῖρας προτείνοντες, οἱ μὲν
τοῦ πώγωνος, οἱ δὲ τῶν ἱματίων ἐπελαμβάνοντο,
ὥστε μικροῦ κἂν διεσπάσαντο τὸν ἄνδρα, εἰ μὴ ὁ
θαυμάσιος ἄνωθεν Συμεὼν ἐμκοήσας, τὰς ἀτάκτους
οὕτω κατέστειλε τούτοις ὁρμᾶς, ὡς αὐτίκα πάντας
μεταλαβεῖν, ἐν κόσμῳ τε τῆς χάριτος μετασχεῖν, καὶ
τῷ θείῳ τελειωθῆναι βαπτίσματι. Οὕτω τοίνυν ἡ τῆς
ἐκείνου γλώττης λαμπὰς καὶ δεδίττεσθαι οὓς ἂν
βούλοιτο, καὶ φωτίζειν εἶχε, τῆς τῶν ἀδελφῶν ἕνεκεν
σωτηρίας ἀμφόταρα. Μελέτην γε μὴν διηνεκἢ τὰς
Δεσποτικὰς ἐντολὰς ἐποιεῖτο, ἀλλ᾽ οὐ μέχρι τῆς
τούτων τηρήσεως ἴστησι τὸ φιλόποδον, ἀλλ᾿ ὥσπερ
εἰ μή τι ταύταις οἴκοθεν προσθήσοι καὶ πλέον ζημίαν οὐ τὴν τυχοῦσαν ἡγούμενος, οὕτως ἀνενδότῳ τῇ
σπουδῇ ἐχρῆτο καὶ οὕτω πρὸς ταῦτα διέκειτο!
rebant, alii horsum eum trabebant, alii vicissim
retrahebant. Qui vero distabant, in alios incurrebant, et manus protendebant. Quidam ejus barbam,
nonnulli vestem apprehendebant: parum denique
aberat quin virum discerperent, nisi admirandus
Symeon ex alto vocam extulisset: ita enim inordinatos illorum impetus compescuit, ut omnes statim
mutarentur, atque ad percipiendam gratiam cum
omni modestia accederent,ac divino lavacro tingerentur. Ita ejus linguæ fax, et terrere quos vellet,
et illuminarc poterat; utrumque enim fraterna
salutis causa praestabat. De divinis præceptis continuas meditationes instituebat. Verum neque in
horum observantia ejus quiescebat industria:
nisi enim quid amplius his addidisset, non vulgare damnum existimassel: tam irremisso utebatur
studio, et tam indefesso in his omnibus erat animo!
24. Et patrem quidem, uti prius relatum est, sed
et matrem reliquit, illi soli quem amabat adhærens,
ejusque amori totus intendens,quod Dominici præcepti caput est. Sed et illud ad ælera ex seipso addidit. Septen et viginti jamn lapsi erant anni,
ex quo natura leges, quæque in mundo sunt, vir
hic mundo excelsior abdicaverat: cum ecce mater,
innatum Glialis affectus ignem intra viscera sua gerens, neque aliter valens flammam extinguere, ad
filium suum abiit, adhuc in carne sine carne viveu
tem (ita me de eo loqui ration cogit) cupiens flium
intueri, et ejus frui colloquio, quo tanto tempore
caruerat. Ipse vero intellecto matris adventu, vide
κα. Αμέλει γὰρ καὶ πατέρα μὲν, ὡς ὁ λόγος
φθάσας ἐδήλωσε, καταλείπει καὶ μητέρα, τῷ ποθουμένῳ δὲ ἀκολουθεῖ, καὶ ὅλος τοῦ πρὸς αὐτὸν ἔρωτος
γίνεται, ὃ τῆς Δεσποτικῆς ἐντολῆς ἐστι τὸ ἀκρότατον πλὴν ἀλλὰ καὶ τοῦτο προστίθησιν ἀφ' ἑαυτοῦ.
Ἑπτὰ γὰρ καὶ εἴκοσιν ἐτῶν διαγεγονότων, ἀφ᾽ οὗ δὴ
φύσεώς τε θεσμοὺς καὶ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ πάντα ὁ ὑπερκόσμιος οὗτος ἠρνήσατο, τὸ ἔμφυτον ή μήτηρ τῆς
φιλοστοργίας πύρ καὶ ἐγκάρδιον ἔτι τοῖς σπλάγχνοις
φέρουσα, καὶ μὴ ἄλλως κατασβέσαι δυναμένη την
Φλόγα, παρὰ τὸν ἐν σαρκὶ νοῦτον ἄσαργον υἱὸν
ἔπεισιν (οὕτως γὰρ ὁ λόγος εἰπείν βιάζεται) γλιχομένη καὶ ὄψιν ἰδεῖν τοῦ παιδὸς, καὶ ὁμιλίας ἀκοῦσαι,
ἧς ἐπὶ τοσοῦτον ἀπεστέρητο χρόνον. Ὁ δὲ τῆς μη-quomodo et matri honorem partitussit, et præcepto
τρὸς μαθὼν τὴν ἐπιδημίαν ὅρα πῶς μερίζει καὶ τὴν
τιμὴν τῇ μητρὶ, καὶ τῷ τὴν ἐντολὴν ὑπερβάλλοντι
νόμῳ τὸ ἄλυτον. Οὐ παραδέχεται μὲν τὴν συντυ
χίαν, διαπέμπεται δὲ πρὸς αὐτὴν λέγων·. Εἰ σοί, ὦ
μήτερ, δοκεῖ, τὴν ἀλλήλων θέαν τῷ ἐκεῖθεν αἰῶνι
ταμιευσόμεθα· καὶ εἴπερ εὐάρεστος Θεῷ πάντως ἡ
πολιτεία ἡμῶν, μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἐκδημίαν ἐν
Χριστῷ ἀλλήλους ὀψόμεθα, πολλῷ οἰκειότερόν τε καὶ
γνωριμώτερον.» Καὶ ὁ μὲν ἐμήνυε ταῦτα καὶ ὑπετί
θει· ἐπεὶ δὲ τὴν μητέρα ἡ τὴν ψυχὴν ἐκκαίουσα
φλὺξ αἰσθέσθαι τῶν λεγομένων οὐκ εἴα, ἀλλ᾽ ἐπέμενε ἔτι τὴν ἐπιθυμίαν προβαλλομένης τῆς θέας"
Ἐγὼ μὲν, ὦ μῆτερ, τὸ δεύτερον αὐτῇ μηνύει, καί σέ η
τὸ κοινῇ συμφέρον εκατέροις ἡμῖν ἀποδέξασθαι
μᾶλλον ἡγούμην, καὶ οὐκ ἂν οὕτω κατεπεῖξαι τὴν
συντυχίαν. Επειδὴ δὲ τῆς σῆς ὡς ὁρῶ δεύτερᾳ εἰσι
πάντα ἐφέσεως, τέως μὲν ἡσυχίαν ἄγειν προσήκει,
Οψομαι δέ σε μετ' ὀλίγον, τοῦτο γὰρ ἔδοξε τῷ Θεῷ.
Η οὖν μήτηρ ὡς ἡδιστά τε καὶ εὐκταιότατα τὴν
ὑπόσχεσιν δεξαμένη, μετεώριστο ὑπ' αὐτῆς τὴν
ψυχὴν, καὶ ταῖς ἐλπίσιν εὐθύμει καὶ ἔχαιρεν, ὅλη τε
τοῦ μέλλοντος ἦν, καὶ μονονού παρόντα τὸν παῖδα
ὁρῶν, καὶ περιβάλλειν καὶ προσπτύσσεσθαι, καὶ τῆς
αὐτοῦ φωνῆς ἀκούειν ἐδόκει. Εν ὅσῳ δὲ ταῦτα τοῦ
τον εἶχε τὸν τρόπον· καταστρέφει μὲν ἄφνωτον βίον
Hæc de matre historia deest Theodoreto.
satisfecerit. Εjus congressum quidem non admisit,
verum hæc ei jussit renuntiari: Si tibi, o mater,ita
visum fuerit, mutuum aspectum in aliud ævum
reservabimus; et si quidem grata fuerit Deo conversatio nostra, postquam hinc emigraverimus, in
Christo invicem multo familiarius clariusque videbimus. Hæc ad eam referri jussit. Sed cum mater
præ amoris flamma, animam intus exurente, quæ
dicta fuerant non intellexisset, sed adhuc fiii videndi desiderio flagraret; Ego quidem, denuo per
nuntium ait, ο mater, quod utrique nostrum conveniens est mallem admittere te,neque ita mutuum
congressum urgere. Postquam vero cuncta, ut
video, votis tuis posteriora ducis, antea me quiescere oportet. Te vero brevi videbo: ita enim Deo
visum est. Mater, summa cum voluptate ac desiderio promissione accepta, animum erexit, et spe
rei futuræ tantum gravisa ac exhilarata fuit, ut
filium prope jam præsentem videre, eumque amplecti ac osculari, denique jam ejus vocem audire
videretur. Res hunc exitum sortita est. Illa paulo
post vitam finivit, animamque Deo tradidit, quæ
felix et beata in vila fuerat, multo sub finem felicior, quod talis filii mater audiverit, tantisque
virtutibus ornatum post se reliquerit.
col. 199–200page 16 of 391
PG 114:199Α τε ζῆν, καὶ τὸν βίον συνεγράψεν· ἐκπαιδεύει γὰρ κἂν τῷ τέλει, ἅπαντας αὐτῷ ὁ διακεχυμένος βίος ἐτύγχανεν ὤν. Ὡς γὰρ ὥσπερ ζῶντα αὐτόν, οὐδὲ εὐθεῖαν ἀλλ' εἴρει ὥσπερ τινὸς δέοντος ἐλλελιμενισμένος νεόμης, καὶ ἱδρῶτι πρὸς τὴν ἄγουσαν ἐπὶ θεοῦ νεόμης ἔθαλλεν· καί πως ἐπιδίδους ἑαυτὸν ἐκ τῶν τοιούτων χειρῶν, ἐπὶ τὴν τῶν σωμάτων ἀνάστασιν. Καὶ ἐτύγχανε μὲν οὕτως· εἰωθὸς δὲ ἄλλα πάντα ἐγγύνει μεταβολάς, καὶ οὐκ εὐθεῖ μόνον, οὐδὲ ἐπέτρεπε γράφειν, ἀλλὰ καὶ εἰς πολλοστήν γε ἐλαίνης, ἕως ἦν εἰς τοῦ τάφου ἐπεθεώρητε· καὶ ἦν ἡ δευτέρα ἀπαλλαττόν, πλήν τε τῶν ἀρωμάτων ἥδυνε τοσοῦτον παρηγορηθέν, ἐκεῖνα τε παρ' αὐτῷ κατεκτήσατο σωμάτων. Ὁμοῦ τε γὰρ κλεῖτον συμπεντόει τὸ μεγάλῃ θέσμα, κάλλιστά μοι πάντων τῶν ἐκπεπολιτισθαι ἐστι προπαίδευσιν ἐτύγχανε, καί γε ἐνθάδε ἐκλελυπότα τε, πλὴν ἦν ἐκ τῶν κελῶν τοιούτων· ἰδεῖ καὶ τάλλα ἀπαγχόνων σε πρὸς τὴν τῆς ἀρετῆς ἐξαρτεστάτην τελείωσιν. Σὺ δέ μοι τέλειον εἶναι, εἰ μή σοι σύμπαν διαρρεθωτάτην ἀρετήν, μή τὴν ἐκ πάντων τῶν κελῶν τοιούτων σε πρὸς τὴν εὐφημίαν, καὶ μὴ ὡς εἷς ἐλέλυπτο, δι' ἄλογον ἄγης, ἀλλ' οἷς συγγράφω, δι' μνήμης ἄγης, εἴ τίς ἐστι μνήμη ἐνταῦθα τοῖς καθαρωτάτοις ἡμῶν καὶ θεοειδέσι ψυχαῖς. Γέρας τὸ λαμπρότατον, σοῦ καὶ περίβλεπτον ὕψος μεγαλοπρεπέστερον, τὰς μεγαλουργίας σου ἀπετέλεσας, καὶ τὴν ἐνεχθεῖσαν σε βασιλίδι, πλὴν καὶ ἐν τούτῳ βασιλεύουσαν, πασῶν πόλεων καὶ ὑπερκειμένην ἀξίᾳ, καθ' ὅσον ἐξανθήσασαν σε τῶν ἄλλων διαφέρειν βίᾳ τε καὶ λόγῳ, καὶ πάσας τὰς καλλίστας ἀρετάς, τὸ θαυμαστὸν τάξεως γέννημα, καὶ λαμπρῷ στεφάνωσε. τῶν τοιούτων θαυμασίων σοῦ, θαυμαστότατε Πάτερ, ὡςεκλαίετο, καὶ τὴν ἅγιον εἰς οἶκτον προσεκαλεῖτο, καὶ ἡ in se malum deflebat, et sanctum virum ad commiτὴν ἀπαλλαγὴν ἐζήτει τοῦ πάθους. Ὁ δὲ ταχὺς εἰ: serationem provocabat, denique a malo suo libeἔλεον οὗτος καὶ πολὺς τὴν συμπαθείαν, τῆς ψυχικής rari postulabat Hic vero celer ad commiserandum,
καὶ πρὸ τοῦ σώματος θεραπείας κηδόμενος, ἐξομό ac multus ad compatiendum, de anima curatione
σασθαι τὴν τῶν προγόνων ἀσέβειαν ἐπισκήπτει τῷ prius quam corporis sollicitus, gruin parentum
κάμνοντι· ᾔδει γὰρ αὐτὸν ἔτι περὶ ταύτην ποθού suorum impietatem abjurare jubet: sciebat enim
μενον. Καὶ ὡς ἀσμένως τε ἤκουσε, καὶ τὸ κελέυ- eum adhuc hac delectari. Ut vero libens obaudivit,
οθὲν ἐξεπλήρωσεν, εἶτα τὸ μέγα θαῦμα τῆς οἶκου- et jussa adimplevit; tum Symeon, vere magnum
μένης ὁ Συμεὼν ἤρετο, εἰ πιστεύοι τῷ Πατρὶ καὶ τῷ orbis miraculum,sci citatur ex eo, Num credat in
μονογενετ Υῷ, καὶ τῷ Πνεύματι ἁγίῳ· τοῦ δὲ πιο Patrem,ejusque unigenitum Filium,ac in Spiritum
στεύειν ὁμολογήσαντος, Ταύταις, ἔφη, ταῖς προσ sanctu». Dum vero alter se credere palam fatetur,
ηγορίαις πιστεύων, ἀνάσθητι· καὶ ὁ λόγος εὐθὺς (ὢ In istas, inquit, personas credens,surge: slalinque
τῆς ἀφάτου σου περὶ τὸν ἄνδρα, Χριστέ, χάριτος!) sermo (ο ineffabilem tuam Christe erga virum graθεραπεία τῷ παρειμένῳ τοῦ πάθους ἐγένετο. Εκεῖ- tiam!) debili dolorum curatio effectus est. llle
νος δὲ τὸν οἰκεῖον κανταῦθα Δεσπότην μιμούμενος, η autem Dominum suum etiam hic imitatus,
καὶ τὴν κλίνην ἐπὶ τῶν ὤμων αὐτῷ προσέταξε φέ- " cum proprium lectulum humeris deferre jussit,
ρειν, ὅπερ εἰς μείζονα τοὺς παρόντας εὐχαριστία, quod et prasentes ad majorem gratiarum actioπροετρέψατο.
nem adhortabatur.
κη'. Ἄξιον δὲ μηδὲ τοῦτο παραδραμείν. ᾿Ανήρ
τις τῶν εἰς Χριστὸν πεπιστευκότων Ισμαηλιτῶν, ὁ
ἐπίσημος, εὐχὴν ὑπὸ μάρτυρι τῷ σεβασμίῳ τούτῳ
Συμεὼν ηὔξατο, μὴ ἄν τινος ἐμψύχου ζώου μέχρι
τῆς τελευτῆς μετασχεῖν· χρόνῳ δὲ ὕστερον οὐκ οἶο
όπως, η λήθην λαβὼν τῆς εὐχῆς, ἢ τῷ λίχνῳ τῆς
Επιθυμίας δελεασθείς, ὅρειν τε θύειν καὶ ἐσθίειν
ἐπιχειρεῖ· ἡ δὲ τῶ πράγματος ἀποῤῥήτου!) εἰς
λίθον μετεβάλετο φύσιν· ἐντεῦθεν οὐδὲ
ἐντεῦθεν οὐδὲ σφόδρα
βουλομένῳ ἐσθίειν ἐξῆν, του λίθου τὴν ὁρμὴν ἀναστέλλοντος. Καταπλαγείς οὖν ὁ βάρβαρος ἐπὶ τούτῳ,
τὸν τῆς μετανοίας διδάσκαλον πολλῷ τῷ τάχει καταλαμβάνεται, ἐν συντριμμῷ τε καρδίας τὸ ἁμάρτημα
καὶ τὸν ἔλεγχον ἀνακαλύπτει, καὶ δεῖται ὡς δυνατὸν
ἱλεώσασθαι τὸ θεῖον αὐτῷ, ἐφ᾽ οἷς ἐψεύσατο τὰς ἐπαγγελίας, καὶ οὐκ ἀστοχεῖ τῆς αἰτήσεως. Τὸ μέντοι
κατὰ τὴν ὄρνιν θαῦμα, εἰ καὶ μὴ αὐτίκα, χρόνῳ δὲ
ὕστερον, καὶ ὀφθαλμοὺς πολλῶν εἶχε μάρτυρας
πολλοῖς γὰρ τὸ στῆθος μετὰ ταῦτα ωράθη, τὸ μὲν
οἰκεῖον ἀποσώζον σχῆμα, ἐκ λίθου δὲ καὶ ὀστέου
συγκείμενον· τοῦ μὲν ὀστέου τὴν ἐξ ἀρχῆς οὐσίαν
μηνύοντος, τὴν δὲ περιαρμοσμένης αὐτῷ λιθώδους
οὐσίας, τῆς σαρκὸς στηλιτευούσης μεταβολήν,
κθ'. Αλλος δὲ τῆς φυλῆς μὲν Σαρακηνῶν ἐξηγούμενος, τῇ δὲ τῶν πιστῶν ἀγέλῃ συνών, πρὸς τὸν
μέγαν καὶ αὐτὸς ἔρχεται Συμεῶνα· καὶ τυχών εὐχῆς
ἧς ἐπάθει, καὶ δι᾿ ἣν ἀφίκετο, τῷ κίονι παρεκάθητο,
τὰ ἤδιστα τῆς ἱερᾶς ἐκείνης γλώττης ἄνθη τρυγών,
καὶ αὐτῆς ὡς ἐκείνῳ δυνατὸν ἀπολαύων. Ἐν τούτῳ
δὲ τῶν κατὰ τοῦ σκέλους ἑρπόντων τῷ ἁγίῳ εκωλήκων (καὶ γὰρ τῇ διηνεκεῖ ἐκείνῃ στάσει καὶ ἀνενδότῳ τοῦ πολὸς ἕλκει βρύοντος διατριβή σε λήκων
τὸ σκέλος γεγένητο), εἰς τοῦ στύλου ἐκκυλισθείς
πίπτει πρὸς τῶν τοῦ φυλάρχου ποδῶν. Ὁ δὲ ἀνελέγετο ταχέως χερσὶ ποθούσαις τὸν σκώληκα, και
τιμίως ἐνεκολποῦτο, ὀφθαλμοῖς τε καὶ στόματι, καὶ
ὡσὶ, καὶ τῶν ἄλλων ἑκάστῳ μέλει, οἷς δὲ παθών
Theodoretus hæc paulo aliter: «Jussit ut
tribus præfectum suis ferret humeris usque ad ipsum tabernaculum (habuit autem corpus maximum)
et ille quid.m to accepto statim abiit.»
28.Et hoc neutiquam prrtereundum silentio est.
Vir quidam inter Ismaelitas,qui jam Christo dederaut nonina, illustris, volumn teste venerabili Symcone nuncuparat,se nunquam ad mortem usque
ex animali quod vitam habuisset gustaturum.Temporis successu nescio qua ratione,sive voti oblitus,
seu concupiscentiæ illicio inescatus,avein occidit;
quam dum comedere parat (o rem prodigiosam!)
in lapidis evestigio mutata est naturam; unde nem
que admodumn volenti gustare licuit, lapis enim
appetitum reprimebat. Barbarus homo hac re stupefactus, sine mora penitentia magistrum accedit,
peccatum suum et culpa summa contritione cordis
aperit; rogat qua Geri id possit, uti Nuncn eibi
propitium reddat, cui datam fidem fefellerit:neque
pelitione sua frustratus fuit. Nam quod circa avem
contigit miraculum, licet non statim, post tamen
temporis successu plurimorum oculos testes habuit;
pectus enim quod propriam figuram retinuit,
a multis postea visum est ex osse constare et lapide, ut os primigeniam declararet naturam, superinducta vero lapidea substantia, carnis testaretur conversionem.
29.Alius quidam tribus Saracenoram præfectus fidelium gregi ascriptus,ad magnum et ipse
venit Symeonem.Tandemque consecutus id cujus
gratia venerat,columnæ assedit, suavissimos sacrae
Dillius linguæ fores carpens, ejusque sermone,dum
licebat, perfruens. Interea vermium e sacro crure
scaturientium (nam ex assidua illa et irremissa statione pede ulcus contrahente,tibia vermium quoddam habitaculum erat effecta) unus e columna devolutus ante præfecti pedes decidit, quem ipse
evestigio avidis manibus collegit, et honorifice in
sinum reposuit, oculisque,ori,auribus ac membris
cateris,veluti omnium morborum levamen admo
vebat:el (ο amoris excessum!) non vermem esse id
Aliter, at non recte, ut opinor, Theodoreti
idterpres ait, avis partem ex osse et lapide constantem vitam in ejus pectore.
Deest hoc miraculum Theodoreto.
λδ'. Ἀλλ' οὐδ' ἐν μικρῷ δεῖν τῶν τοῦ ἀνδρὸς παρελθεῖν· ἐδόθη γάρ τινι γυναικὶ τελευτῶν ἐπισκέψασθαι αὐτόν· ἣ δὴ εὑροῦσα καθ' ἑαυτὴν εὐξαμένην καὶ τὴν χάριν ἀπολαβοῦσαν ἐπὶ τοῖς τέκνοις ἑστὼς αἰτεῖν ἀπέλυσεν. Ἡ δὲ λύπη ἑαυτήν, ἡ θλῖψις δὲ τοὺς γονεῖς, τουτέστιν ὅσοις ὀδύναι τε καὶ λύπαι ἐπέκειντο πρὸ τοῦ τοιούτοις ἐπιτρέπειν θεωρήμασι, μηδέν τε ἐκ τοῦ θεάματος εἶχεν ἐπικερδαίνειν, εἴ γε ἄπρακτον καὶ κατεψευσμένην τὴν παράκλησιν ἐποιοῦντο. Τελευτὴν δ' ἐκείνοις ὁ δαιμονῶν ἀπεκάλυψεν, ὅτι μὴ εὕρισκε τίνα τρόπον ἀντειπεῖν ἢ ἀντιστῆναι ταῖς τοῦ Συμεὼν εὐχαῖς.
Ὕπαγε εἰς τὸ μέρος ἐν ᾧ ἡ στήλη ἑστᾶσα εὐρίσκεται· ἐν τῇ σκιᾷ γὰρ αὐτῆς, μόνον ἐκεῖ παρερχόμενος, εἴ τι ποτε κακοπαθεῖν ἠδύνασο, ἄφεσιν λαμβάνεις. Ἰαθεὶς δ' οὕτω κάλλιστα χεῖρε, παραγενόμενος πρός τε τὸν γονέα σύντρεχε, καὶ ῥώσεως ἰσχυρᾶς ἐκεῖ τυγχάνεις. Τότε δ' εἴ τι τοῖς παροῦσιν εἰπεῖν κεκώλυσαι, εὐφήμως λέγε τε καὶ δόξαζε, ὡς ἐκ τοῦ τοιούτου ζήτημα καὶ ζήτημα καὶ πάλιν δόξα εἰς δόξαν ἀναγκαίων ἀξιώσεων φθάνει.
Γυνὴ δέ τις ἀρχαιοτάτη ποτε ἐλθοῦσα τοῦ ἀνδρὸς ἐδεῖτο ὡς ἐπιβλέψοι αὐτῇ· ὁ δ' εἶπε σεμνοπρεπῶς τε καὶ θεοπρεπῶς πρὸς αὐτὴν ὑπάγε πρὸς αὐτόν, σὺν Θεῷ καὶ τὴν σὴν ἴασιν εὑρήσεις. Μυρία δ' ἕτερα τοιαῦτα ἐξ ἐκείνου κατορθωθέντα παρὰ τοῦ φιλευσεβοῦς καὶ τὰ θαυμαστὰ ἐπισκεψαμένου πάντα τεκμήριον ἐλλογίμου ἐξαιρέτου ἁγιότητος εὐφημεῖται.εκλαίετο, καὶ τὴν ἅγιον εἰς οἶκτον προσεκαλεῖτο, καὶ ἡ in se malum deflebat, et sanctum virum ad commiτὴν ἀπαλλαγὴν ἐζήτει τοῦ πάθους. Ὁ δὲ ταχὺς εἰ: serationem provocabat, denique a malo suo libeἔλεον οὗτος καὶ πολὺς τὴν συμπαθείαν, τῆς ψυχικής rari postulabat Hic vero celer ad commiserandum,
καὶ πρὸ τοῦ σώματος θεραπείας κηδόμενος, ἐξομό ac multus ad compatiendum, de anima curatione
σασθαι τὴν τῶν προγόνων ἀσέβειαν ἐπισκήπτει τῷ prius quam corporis sollicitus, gruin parentum
κάμνοντι· ᾔδει γὰρ αὐτὸν ἔτι περὶ ταύτην ποθού suorum impietatem abjurare jubet: sciebat enim
μενον. Καὶ ὡς ἀσμένως τε ἤκουσε, καὶ τὸ κελέυ- eum adhuc hac delectari. Ut vero libens obaudivit,
οθὲν ἐξεπλήρωσεν, εἶτα τὸ μέγα θαῦμα τῆς οἶκου- et jussa adimplevit; tum Symeon, vere magnum
μένης ὁ Συμεὼν ἤρετο, εἰ πιστεύοι τῷ Πατρὶ καὶ τῷ orbis miraculum,sci citatur ex eo, Num credat in
μονογενετ Υῷ, καὶ τῷ Πνεύματι ἁγίῳ· τοῦ δὲ πιο Patrem,ejusque unigenitum Filium,ac in Spiritum
στεύειν ὁμολογήσαντος, Ταύταις, ἔφη, ταῖς προσ sanctu». Dum vero alter se credere palam fatetur,
ηγορίαις πιστεύων, ἀνάσθητι· καὶ ὁ λόγος εὐθὺς (ὢ In istas, inquit, personas credens,surge: slalinque
τῆς ἀφάτου σου περὶ τὸν ἄνδρα, Χριστέ, χάριτος!) sermo (ο ineffabilem tuam Christe erga virum graθεραπεία τῷ παρειμένῳ τοῦ πάθους ἐγένετο. Εκεῖ- tiam!) debili dolorum curatio effectus est. llle
νος δὲ τὸν οἰκεῖον κανταῦθα Δεσπότην μιμούμενος, η autem Dominum suum etiam hic imitatus,
καὶ τὴν κλίνην ἐπὶ τῶν ὤμων αὐτῷ προσέταξε φέ- " cum proprium lectulum humeris deferre jussit,
ρειν, ὅπερ εἰς μείζονα τοὺς παρόντας εὐχαριστία, quod et prasentes ad majorem gratiarum actioπροετρέψατο.
nem adhortabatur.
κη'. Ἄξιον δὲ μηδὲ τοῦτο παραδραμείν. ᾿Ανήρ
τις τῶν εἰς Χριστὸν πεπιστευκότων Ισμαηλιτῶν, ὁ
ἐπίσημος, εὐχὴν ὑπὸ μάρτυρι τῷ σεβασμίῳ τούτῳ
Συμεὼν ηὔξατο, μὴ ἄν τινος ἐμψύχου ζώου μέχρι
τῆς τελευτῆς μετασχεῖν· χρόνῳ δὲ ὕστερον οὐκ οἶο
όπως, η λήθην λαβὼν τῆς εὐχῆς, ἢ τῷ λίχνῳ τῆς
Επιθυμίας δελεασθείς, ὅρειν τε θύειν καὶ ἐσθίειν
ἐπιχειρεῖ· ἡ δὲ τῶ πράγματος ἀποῤῥήτου!) εἰς
λίθον μετεβάλετο φύσιν· ἐντεῦθεν οὐδὲ
ἐντεῦθεν οὐδὲ σφόδρα
βουλομένῳ ἐσθίειν ἐξῆν, του λίθου τὴν ὁρμὴν ἀναστέλλοντος. Καταπλαγείς οὖν ὁ βάρβαρος ἐπὶ τούτῳ,
τὸν τῆς μετανοίας διδάσκαλον πολλῷ τῷ τάχει καταλαμβάνεται, ἐν συντριμμῷ τε καρδίας τὸ ἁμάρτημα
καὶ τὸν ἔλεγχον ἀνακαλύπτει, καὶ δεῖται ὡς δυνατὸν
ἱλεώσασθαι τὸ θεῖον αὐτῷ, ἐφ᾽ οἷς ἐψεύσατο τὰς ἐπαγγελίας, καὶ οὐκ ἀστοχεῖ τῆς αἰτήσεως. Τὸ μέντοι
κατὰ τὴν ὄρνιν θαῦμα, εἰ καὶ μὴ αὐτίκα, χρόνῳ δὲ
ὕστερον, καὶ ὀφθαλμοὺς πολλῶν εἶχε μάρτυρας
πολλοῖς γὰρ τὸ στῆθος μετὰ ταῦτα ωράθη, τὸ μὲν
οἰκεῖον ἀποσώζον σχῆμα, ἐκ λίθου δὲ καὶ ὀστέου
συγκείμενον· τοῦ μὲν ὀστέου τὴν ἐξ ἀρχῆς οὐσίαν
μηνύοντος, τὴν δὲ περιαρμοσμένης αὐτῷ λιθώδους
οὐσίας, τῆς σαρκὸς στηλιτευούσης μεταβολήν,
κθ'. Αλλος δὲ τῆς φυλῆς μὲν Σαρακηνῶν ἐξηγούμενος, τῇ δὲ τῶν πιστῶν ἀγέλῃ συνών, πρὸς τὸν
μέγαν καὶ αὐτὸς ἔρχεται Συμεῶνα· καὶ τυχών εὐχῆς
ἧς ἐπάθει, καὶ δι᾿ ἣν ἀφίκετο, τῷ κίονι παρεκάθητο,
τὰ ἤδιστα τῆς ἱερᾶς ἐκείνης γλώττης ἄνθη τρυγών,
καὶ αὐτῆς ὡς ἐκείνῳ δυνατὸν ἀπολαύων. Ἐν τούτῳ
δὲ τῶν κατὰ τοῦ σκέλους ἑρπόντων τῷ ἁγίῳ εκωλήκων (καὶ γὰρ τῇ διηνεκεῖ ἐκείνῃ στάσει καὶ ἀνενδότῳ τοῦ πολὸς ἕλκει βρύοντος διατριβή σε λήκων
τὸ σκέλος γεγένητο), εἰς τοῦ στύλου ἐκκυλισθείς
πίπτει πρὸς τῶν τοῦ φυλάρχου ποδῶν. Ὁ δὲ ἀνελέγετο ταχέως χερσὶ ποθούσαις τὸν σκώληκα, και
τιμίως ἐνεκολποῦτο, ὀφθαλμοῖς τε καὶ στόματι, καὶ
ὡσὶ, καὶ τῶν ἄλλων ἑκάστῳ μέλει, οἷς δὲ παθών
Theodoretus hæc paulo aliter: «Jussit ut
tribus præfectum suis ferret humeris usque ad ipsum tabernaculum (habuit autem corpus maximum)
et ille quid.m to accepto statim abiit.»
28.Et hoc neutiquam prrtereundum silentio est.
Vir quidam inter Ismaelitas,qui jam Christo dederaut nonina, illustris, volumn teste venerabili Symcone nuncuparat,se nunquam ad mortem usque
ex animali quod vitam habuisset gustaturum.Temporis successu nescio qua ratione,sive voti oblitus,
seu concupiscentiæ illicio inescatus,avein occidit;
quam dum comedere parat (o rem prodigiosam!)
in lapidis evestigio mutata est naturam; unde nem
que admodumn volenti gustare licuit, lapis enim
appetitum reprimebat. Barbarus homo hac re stupefactus, sine mora penitentia magistrum accedit,
peccatum suum et culpa summa contritione cordis
aperit; rogat qua Geri id possit, uti Nuncn eibi
propitium reddat, cui datam fidem fefellerit:neque
pelitione sua frustratus fuit. Nam quod circa avem
contigit miraculum, licet non statim, post tamen
temporis successu plurimorum oculos testes habuit;
pectus enim quod propriam figuram retinuit,
a multis postea visum est ex osse constare et lapide, ut os primigeniam declararet naturam, superinducta vero lapidea substantia, carnis testaretur conversionem.
29.Alius quidam tribus Saracenoram præfectus fidelium gregi ascriptus,ad magnum et ipse
venit Symeonem.Tandemque consecutus id cujus
gratia venerat,columnæ assedit, suavissimos sacrae
Dillius linguæ fores carpens, ejusque sermone,dum
licebat, perfruens. Interea vermium e sacro crure
scaturientium (nam ex assidua illa et irremissa statione pede ulcus contrahente,tibia vermium quoddam habitaculum erat effecta) unus e columna devolutus ante præfecti pedes decidit, quem ipse
evestigio avidis manibus collegit, et honorifice in
sinum reposuit, oculisque,ori,auribus ac membris
cateris,veluti omnium morborum levamen admo
vebat:el (ο amoris excessum!) non vermem esse id
Aliter, at non recte, ut opinor, Theodoreti
idterpres ait, avis partem ex osse et lapide constantem vitam in ejus pectore.
Deest hoc miraculum Theodoreto.
col. 201–202page 17 of 391
PG 114:201σε θαυμαστόντων, ὁ παῶν θαυμάσια, μόνος Κύριος, ἃ ὡς γῆν ἄφαντον ἀρκικὸν μίκρον ἐδιάτρεψε τὸ σρχεῖον σου, οὔτω ἐφύλαξας τάφον τμεθεύτη ἀπρόσπελτον, τό σῶμά σου τὸ ἅγιον, τῆς ἀτιμίας τοῦ ὑτεροῦ, τούτου συνείδοτος ἕτερα σώματος, ὡς ἀκήρατος καὶ μαρτυρεῖ, τοῦ ἐκλείποντος μύρου σοι ἡ ἐλεύσεις.
Σοὶ τοίς θείοις χείλεσι χάρις παλλὶ, ἐζήγθη, καὶ σοφὰ ῥοφήτων ἤδη ἀκιτύπου γέγονε οἰκτρύψεων. Ἰδοὺ πυρὸς γλῶσσαν δικαστηρικοῦ δὸς ἐν τοῖς λόγοις διηγήσατες τῶν ἀποστόλων τε καὶ τῶν ἁλίγκοιν ὡς σκεύματα, καὶ βίον τῶν ἱσαγγέλων ἀκηντῶν ἐκάστου διέγραψας, καὶ νῦν συγκείτεσθε γεγόμενος αὐτοῖς, ἐν δόξαρχ Τριάδος ὅπα τὸ ἄνεστερον βλέπεις ἀγαλλόμενος.
Ἀὸς Ἰδιόμελον. Ἦχος πλαγίου δευτέρου.
Ὅτι Πάτερ, εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος τῆς κατηχήσεώς σου, διὰ ἓν τῶν οὐρανῶν ἕδρας μυθῶν τῶν καρπάτων τῶν δαιμόνων ἴλυος τῆς φάλαγγας, τοῦ ἀγγέλων βέβαιε τὰ τάγματα, τοῦ νῦν βίον ἀῤῥήτους ἀξιώσαντε, πεπλήρωμαι ἔγνων ἐν τῷ μνήμῃ σου, εἰρήνην αἰτοῦντι τοὺς ψυχὴς ἡμῶν.
Ἀπόδος. Ἦχος πλαγίου τετάρτου.
Ὀρθοδόξιας ἀδηγέ, ὁσιότης διδάσκαλε καὶ σεμνότητος, τῆς οἰκουμένης ὁ φωστήρ, τῶν λογογράφων θεόπνευστον ἐγκαλλώπισμα λόρα τοῦ Πνεύματος, τῆς διδαχῆς σου πάντες φωτίσεις Συμεὼν Πατὴρ ἡμῶν, πρέσβευε Χριστῷ τῷ θεῷ, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
Ο ΚΑΝΩΝ.
Ποίημα τοῦ αὐτοῦ Ψελλοῦ, φέρων ἀκροστιχίδα τήνδε· ὁ Μίλτω σε τὸν γράψαντα τὰ μεταφράστεις.
Ὠδὴ α'. Πλαγίου δευτέρου. Ἰδὲ ἐν ἡμέρᾳ πεζώσας ἐκ τῷ Ἰσραήλ.
Μίλτω μοι συγκίνουμαι ἀδὲ τὸν Λόγον τοῦ θεοῦ, εὑρῶμαι Συμεῶνα τὸν Μεταφραστήν, τὸν ἱερὸν λογοθέτην ἀξιάγαστον.
Ἱδ᾽ ὑψωμάτων τῶν θείων, καὶ ἐπ᾽ εἰ θνεῦμά τὸ πανάγιον κατελλιψέ, σοφίᾳ καὶ καρδίαν εὖρε κάθαρσιν, καὶ ἄντρειον ἀλήθης ἀνεδείκνυτο.
Λύχνος ὁ λόγος τοῦ θεοῦ τοῖς ποσίν ἀπό βρεφεῖ ἐνερεύγεις, μελετῶντος ἀντίφωνος νόμοις γέγονε, μελετῶντος ἐν ἡμέρᾳ καὶ νυκτός, τῆς ἡμέρας ὡς υἱός, καὶ φῶς τοίς τρίβοις σου.
Πόσον σε πάλαι προεῖδεν ὁ Δεδεῶν, ἐφ᾽ ὃν κατέβη νεφέλη, ὡς ὑετός, καὶ τὴν γῆν τὴν πεπαλαιωμένην αὐτοῦ Μεταφράφθητε ἄγει, τῆς ἐπιγνώσεως.
Ὠδὴ τρίτη. Οὕτος ἐστὶν ὁ σύ.
Ὡς πλήρης Πνεύματος, πληρωτὴς Ἀνδρείχης τῶν αὐτοῦ προτεχνιμάτων τὸ γάρ παρὰ τοῦ Χριστοῦ ἐπιστευθέν σοι, καλῶς ἐξειρήγαγε τάλαντον, μακάριε.nibusque adeo propinquis extremum dedecus allatura. Cum parentes dolori plus æquo indulgentes
nihil omnino profcerent, iterum ad rerum immedicabilium ingeniosum et industrium curatorem
confugiunt, et gratias ei quidem pro benefciis rependunt, rogant aulem et vehementer supplicant,
ne prolem a se divinitus impetratam hoc in statu
esse diutius permittat, ut donum magis probro et
dedecori ipsis esse videatur, unde et majorem marorem et tristitiam quam gaudium et lætitiam vita
pariat; verum membrorum solutionem tollere, prolemque integram et perfectam reddere dignetur.
Hæc cum lacrymis dicebant, et perseverabant misericordiam exspectantes. Symeon,tanquam commiserationis thesaurus, verbis tantister calamitatem
leniebat,neque diu animo cruciari passus est: septima exinde agebatur dies, postquam eorum perseverantia irrita esse videretur; penitus de salute filiæ desperantes,animi inærore pleni, vultu inamceno domum revertuntur, filiam secum reportantes,
sibi ob intempestiva consilia succensentes,quod et
parentes vocari ab initio voluerint. Postquam vero
tantum itineris confecissent, ut columnam amplius
videre non liceret, puella ad eam plagam, in qua
stabat columna, convertitur, et improviso vinculo
linguae solvitur, et: Lans tibi et gloria, sancle Symeor, exclamat. Motum deinde et robur pedum
adepta,recta domum pergit, parentibus suavissime
inter eundum assultans. Illi improviso miraculo
stupefacti, vix suis ipsi oculis credebant, sed præ
desiderii maguitudine, ne non vere sanata filia es-
“set, verebantur, sed oculorum fascinationem esse
quamdam existimabant. Deinde re diligenter post
accuratam inquisitionem cognita,cum filiam omnino
sanam deprehenderent,tum Deumn ob præstita benefcia laudare, Symeonem ejus famulum deprædicare cœperunt: et natalitiorum filiæ lætitiam longe
superavit ob ejus curationem instituta celebritas.
Beatos se denium filiæ partu prædicabant: et eos
quidem cum gaudio et festivitale tola domus
exhilaratos excepit.
νων λαμπρότητος, ἀλλὰ καὶ τῆς αὐτῶν δόξης αἰσχύνην, καὶ τοῖς προσήκουσιν ὕβρεως πρόξενον τῆς
ἐσχάτης οὖσαν. Επειδὴ δὲ ἀλύοντες πλέον οὐδὲν
ἤνυον, καταφεύγουσι πάλιν ἐπὶ τὸν τῶν ἀμηχάνων
εὐμήχανον ἰατρὸν, καὶ ἀποδιδούσι μὲν αὐτῷ τῆς
εὐεργεσίας τὰς χάριτας, δέονται δὲ καὶ ἱκετεύουσι
μὴ οὕτω διακειμένην ἢν ἔδωκε παῖδα περιιδείν ὥστε
τὸ δῶρον εἰς ἐντροπὴν μᾶλλον αὐτοῖς εἶναι καὶ ὕβριν,
τίνος οὐκ ἀλγεινοτέραν τοῖς ἀθλίοις ἐργαζόμενον τὴν
ζωήν; ἀλλ᾽ ὑγιῶσαι μὲν αὐτῇ τὰ παρειμένα τοῦ σώ
ματος, ολόκληρον δὲ αὐτοῖς τὴν παῖδα δοῦναι καὶ
ἄρτιον. Ταῦτα οἱ μὲν σὺν δάκρυσιν εἶπον, καὶ προσπόρευον τὸν ἔλεον ἐκδεχόμενοι· ὁ δὲ τῆς συμπλθείας θησαυρός, λόγοις μὲν τέως παρεμυθεῖτο αὐτοῖς τὴν συμφορήν, καὶ τέλεον ἀθυμεῖν οὐκ ἔα. Ε6δόμη δὲ λοιπὸν ἐξ ἐκείνου ἡμέρα, ἐπεὶ ἀνήνυτα ἦν g
αὐτοῖς τὰ τῆς προσεδρίας, παντάπασιν ἀπογνόντες
τῆς σωτηρίας, οἴκαδε καὶ αὖθις ἀνέστρεφον ἐπικομιζόμενοι το θυγάτριον, σκυθρωποὶ μὲν τὰς ὄψεις,
μεστοὶ δὲ τὴν ψυχὴν ἀθυμίας, πολλὰ σφίσιν αὐτοῖς
τῆς τῶν λογισμῶν ἀκαιρίας ἐπιμεμφόμενοι ὅτι καί
παίδων τὴν ἀρχὴν κληθῆναι πατέρες ἠθέλησαν.
Ἐπειδὴ δὲ τοσοῦτον ἤνυσαν τῆς ὁδοῦ, ἐξ ὅσου μηδὲ
δυνατὸν ἦν τὸν στύλον ὁρᾶσθαι, ἐπιστραφείσα πρὸς
ἐκεῖνο τὸ μέρος ἐν ᾧ τὸν στύλον ἑστάναι συνέβαινεν
ἐκ τοῦ αἰφνιδίου ή παῖς, λύεται μὲν των τῆς γλώτα
τῆς δεσμῶν, καὶ, Δόξα σοι, ἅγιε Συμεών, μέγα ἀνα
έκραγε· κινήσεως δὲ καλῶς εἶχε, καὶ ῥώμης ποδῶν,
εὐθύ τε ἔβαινε τοῦ οἴκου τοῖς τεκοῦσιν ὡς ἥδιστον
παρασκαίρουσα. Οἴγε μὴν πατέρες τῷ ἀπροσδοκήτῳ
καταπλαγέντες τοῦ θαύματος οὐδὲ αὐτοῖς εἶχον πιο
στεύειν τοῖς ἑαυτῶν ὄμμασι, ἀλλὰ τῇ πολλῇ περὶ τὸ
πράγμα εφέσει, μὴ οὐκ ἀληθὴς ἡ τῆς παιδὸς εἴη
ῥῶσις υπώπτευον, ἀλλὰ φαντασία τις τὰ δρώμενα.
Εἶτα περιεργασάμενοι καὶ μαθόντες ἀκριβῶς ὅπως
ὑγιῶς ἡ παῖς εἶχεν, ὕμνουν μὲν τὸν ἐπὶ πάντων Θεὸν,
ἐμεγάλυνον δὲ τὸν αὐτοῦ θεράποντα Συμεών· ἐνίκων
τὴν τῶν γενεσίων τῆς θυγατρὸς ἐορτήν, οἷς νῦν περὶ
τὴν ἐκείνης θεραπείαν ἐποίουν· ἐμακάριζον τῆς παι
δὲς ἑαυτούς· εὐδαίμονας ἐκάλουν τοῦ τόπου, καὶ οὕτω
μεθ᾿ ἡδονῆς αὐτοὺς καὶ φαιδρότητος ὁ οἶκος ἐδέχετο.
CAPUT VIII.
ingressa, agnita et benedicta.
Mulier nondum mandram ejus
λα'. 'Αλλ᾽ οἷόν με μικροῦ δεῖν τῶν τοῦ ἀνδρὸς 31.Verum unum me fere Symeonis factum præπαρελήλυθε! Πόθος ποτὲ θεῖος γυναῖκα εἰλήφει teriisset. Mulierem sanctum viram coram oculis
ὀφθαλμοῖς τοῦτον ἰδεῖν, καὶ τῆς παρ' αὐτοῦ χάριτος intuendi, ejusque gratia et benedictione fruendi,
καὶ τῆς εὐλογίας ἀπολαῦσαι· ἀλλ᾽ ἦν καὶ αὐτῇ τῆς divina invaserat cupiditas: verum huic desiderio
ἐπιθυμίας ἐμπόδιον ὁ περίβολος, γυναιξὶν ἀπείργων obicem ponebat septum oppositum,mulieribus adτὴν εἴσοδον. Ἡ φιλάρετος τοίνυν ἐκείνη τῷ πυρὶ itum omnem præcludens.Pia matrona hoc amoris
τοῦ καλοῦ τούτου ἔρωτος αλισκομένη, λογισμούς τε igne correpta,omnes secum vias et rationes animo
πάντας ἀνεκίνει πρὸς ἑαυτήν, καί τινών ποτε κατὰ agitabat. Milites interea quidam visendi Symeonis
θέαν τοῦ ἀνδρὸς πορευομένων στρατιωτῶν, τὴν gratia capessiverunt iter: mulier simili suscepto
ὁμοίαν τούτοις ἀναβολὴν περιθεμένη, ὅλη τε πρὸς habitu,ad omnem se illorum speciem conformavit:
τὸ ἐκείνων σχῆμα μεταβαλοῦσα, καὶ πᾶσαν ὑπός ad hæc omnia tuta videns, equo ascenso una cum
νοιαν κλέψασα, ἐπὶ τὸν ἵππον ἀναβαση συνίππευε eis equitando viam celeriter confecit. Ad septum
αὐτοῖς καὶ τὴν ὁδὸν εἰς τάχος διήνυεν. ubi perventum est, ex equis descendentes, eos miΕπειδή, δέ κατέλαβον τὸν περίβολον, ἀποβαίνουσι lites mulieri tanquam uni commilitonum committunt,
τῶν ἵππων οἱ στρατιῶται, καὶ τούτους οἷα παρά cum nondum mulierem esse manifestum esset.
PATROL. GR. CXIV.
Καὶ τοῦτο μὲν ἦν τοιοῦτον. Ἐκεῖθεν δέ τις ἐπαρχηγορῶν Ἀθηνίων, Ἄρητός τε, καὶ Ἄρχων ὁ γελοιαστικός· καὶ μειρακίσκος, Ἀντίοχος ὄνομα, τῆς Στρατηγοῦ· Ἄρχοντος ἐξήρτητο, δύμεν ἔχων τῶν χρημάτων τῆς φυσικῆς ἱδρύσεως, ὁ φίλτατος, ἴδιός τε ἦν τῆς χειρὸς ἐδέχθη, καὶ τοῖς περὶ τοῦ κωλύοντος θανόντος. Οὗτος τῆς πόλεως θεράπων, ὅ τε τοῦ μεγίστου τοίνυν λαβὼν θέλων· καὶ τοῦτον τοίνυν ἐδόξαζε· καὶ καλλωπιζόμενος κάμνοις τοῖς ἐδένα δέξιον τῆς Ἀντιόχου κατοχόμενος, εἰκὼς κἀκεῖ δαίμοσιν· καὶ τὸ δὲ τὰ δείξω τοίνυν φόβου· θελόντων δέδωκεν οὗτος τὴν φύσιν ἐλόγισεν ἔχειν, ὁ μᾶλλον· δίωκε τοὺς ἐχθίστους θαῤῥῶν, θελόντων ἐθεάθησαν ὑπαναχωρήσεις ἐνδυνάμους. Κατηγοροῦ μᾶλλον· ἀλλὰ τοῖς καλλίστοις κεκοσμημένοις.
Ἐν παιδαγωγίᾳ δὲ κεφαλαίου μὴ δεῖν ἰλιγγιᾶν, ὅτε ἂν κεφαλαίου πειρασμὸς ἐγείρηται· ἀλλ' ἐν τῇ ψυχῇ θαῤῥεῖν· ὅτε γὰρ κεφαλαίου θλίψις ἔρχεται, τότε ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ εἰς βοήθειαν παραγίνεται. Ἔστι γὰρ ἡ εὐλογία κεφαλαίου τοῖς ἐνδόξως βιοῦσι· καὶ πᾶς ὁ ἐν εὐλαβείᾳ πολιτευόμενος τοῦ Θεοῦ χάριτος ἐπιτυγχάνει. Χρὴ οὖν μὴ δεδιέναι τοὺς πειρασμούς· ἀλλ' ἐν ὑπομονῇ τοὺς τοῦ Θεοῦ νόμους φυλάσσειν· ὁ γὰρ φυλάσσων τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ εὑρήσει ἀνάπαυσιν ψυχῇ αὐτοῦ. Οὕτω δὲ ἡ ψυχὴ καθαίρεται καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ἀνατρέχει. Τοῦτο δὲ ἐστι τὸ μυστήριον τῆς εὐσεβείας· ὅτι δεῖ τὸν ἄνθρωπον ἐν ὑπομονῇ τελειοῦσθαι, καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ εἰς ζωὴν αἰώνιον κατευθύνειν.
Πόσοι δὲ πειρασμοὶ συμβαίνουσι τοῖς εὐσεβέσιν; Ἀλλ' οὐδεὶς πειρασμὸς ὑπὲρ δύναμιν· ὁ γὰρ Θεὸς οὐκ ἐᾷ πειρασθῆναι ὑπὲρ ὃ δύνασθε. Χίλιοι μὲν οὖν ἂν πέσωσιν ἐκ τῶν δεξιῶν, καὶ μύριοι ἐκ τῶν εὐωνύμων· ἐγγὺς δὲ τοῦ δικαίου οὐ προσελεύσεται κακόν. Εἰ δέ ποτε συμβαίη θλίψις τῷ ἁγίῳ, ἀλλ' εἰς σωτηρίαν αὐτῷ λογίζεται· ὁ γὰρ Θεὸς τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν εἰς πάντα ἀγαθὰ χειραγωγεῖ.
Πόσα δέ γε θαύματα ἐτελέσθη παρ' αὐτοῦ κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους; Ἀλλ' ἄπειρον τὸ πλῆθος· μόνον δὲ ἄκουε τοῦτο· ὁ γὰρ φθόνος τοῦ διαβόλου οὐκ ἀφίησι πάντα εἰς φῶς ἐλθεῖν. Σωτηρίαν δὲ πολλοῖς ἐπαγαγὼν, καὶ νόσους θεραπεύσας ποικίλας, καὶ δαίμονας ἀπελάσας, μεγάλης παρὰ πᾶσι δόξης ἠξιώθη. Εἰ δέ τις ἐβούλετο γινώσκειν τὴν ἀκρίβειαν τῶν πραχθέντων αὐτῷ θαυμάτων, ἄπειρον εὕροι τὸ πλῆθος· οὕτω γὰρ ἦν εὐάρεστος τῷ Θεῷ ὁ μακάριος, ὥστε καὶ τοῖς ἐκ τοῦ σώματος νοσήμασι καὶ τοῖς τῆς ψυχῆς πάθεσι τὴν ἴασιν παρεῖχε.nibusque adeo propinquis extremum dedecus allatura. Cum parentes dolori plus æquo indulgentes
nihil omnino profcerent, iterum ad rerum immedicabilium ingeniosum et industrium curatorem
confugiunt, et gratias ei quidem pro benefciis rependunt, rogant aulem et vehementer supplicant,
ne prolem a se divinitus impetratam hoc in statu
esse diutius permittat, ut donum magis probro et
dedecori ipsis esse videatur, unde et majorem marorem et tristitiam quam gaudium et lætitiam vita
pariat; verum membrorum solutionem tollere, prolemque integram et perfectam reddere dignetur.
Hæc cum lacrymis dicebant, et perseverabant misericordiam exspectantes. Symeon,tanquam commiserationis thesaurus, verbis tantister calamitatem
leniebat,neque diu animo cruciari passus est: septima exinde agebatur dies, postquam eorum perseverantia irrita esse videretur; penitus de salute filiæ desperantes,animi inærore pleni, vultu inamceno domum revertuntur, filiam secum reportantes,
sibi ob intempestiva consilia succensentes,quod et
parentes vocari ab initio voluerint. Postquam vero
tantum itineris confecissent, ut columnam amplius
videre non liceret, puella ad eam plagam, in qua
stabat columna, convertitur, et improviso vinculo
linguae solvitur, et: Lans tibi et gloria, sancle Symeor, exclamat. Motum deinde et robur pedum
adepta,recta domum pergit, parentibus suavissime
inter eundum assultans. Illi improviso miraculo
stupefacti, vix suis ipsi oculis credebant, sed præ
desiderii maguitudine, ne non vere sanata filia es-
“set, verebantur, sed oculorum fascinationem esse
quamdam existimabant. Deinde re diligenter post
accuratam inquisitionem cognita,cum filiam omnino
sanam deprehenderent,tum Deumn ob præstita benefcia laudare, Symeonem ejus famulum deprædicare cœperunt: et natalitiorum filiæ lætitiam longe
superavit ob ejus curationem instituta celebritas.
Beatos se denium filiæ partu prædicabant: et eos
quidem cum gaudio et festivitale tola domus
exhilaratos excepit.
νων λαμπρότητος, ἀλλὰ καὶ τῆς αὐτῶν δόξης αἰσχύνην, καὶ τοῖς προσήκουσιν ὕβρεως πρόξενον τῆς
ἐσχάτης οὖσαν. Επειδὴ δὲ ἀλύοντες πλέον οὐδὲν
ἤνυον, καταφεύγουσι πάλιν ἐπὶ τὸν τῶν ἀμηχάνων
εὐμήχανον ἰατρὸν, καὶ ἀποδιδούσι μὲν αὐτῷ τῆς
εὐεργεσίας τὰς χάριτας, δέονται δὲ καὶ ἱκετεύουσι
μὴ οὕτω διακειμένην ἢν ἔδωκε παῖδα περιιδείν ὥστε
τὸ δῶρον εἰς ἐντροπὴν μᾶλλον αὐτοῖς εἶναι καὶ ὕβριν,
τίνος οὐκ ἀλγεινοτέραν τοῖς ἀθλίοις ἐργαζόμενον τὴν
ζωήν; ἀλλ᾽ ὑγιῶσαι μὲν αὐτῇ τὰ παρειμένα τοῦ σώ
ματος, ολόκληρον δὲ αὐτοῖς τὴν παῖδα δοῦναι καὶ
ἄρτιον. Ταῦτα οἱ μὲν σὺν δάκρυσιν εἶπον, καὶ προσπόρευον τὸν ἔλεον ἐκδεχόμενοι· ὁ δὲ τῆς συμπλθείας θησαυρός, λόγοις μὲν τέως παρεμυθεῖτο αὐτοῖς τὴν συμφορήν, καὶ τέλεον ἀθυμεῖν οὐκ ἔα. Ε6δόμη δὲ λοιπὸν ἐξ ἐκείνου ἡμέρα, ἐπεὶ ἀνήνυτα ἦν g
αὐτοῖς τὰ τῆς προσεδρίας, παντάπασιν ἀπογνόντες
τῆς σωτηρίας, οἴκαδε καὶ αὖθις ἀνέστρεφον ἐπικομιζόμενοι το θυγάτριον, σκυθρωποὶ μὲν τὰς ὄψεις,
μεστοὶ δὲ τὴν ψυχὴν ἀθυμίας, πολλὰ σφίσιν αὐτοῖς
τῆς τῶν λογισμῶν ἀκαιρίας ἐπιμεμφόμενοι ὅτι καί
παίδων τὴν ἀρχὴν κληθῆναι πατέρες ἠθέλησαν.
Ἐπειδὴ δὲ τοσοῦτον ἤνυσαν τῆς ὁδοῦ, ἐξ ὅσου μηδὲ
δυνατὸν ἦν τὸν στύλον ὁρᾶσθαι, ἐπιστραφείσα πρὸς
ἐκεῖνο τὸ μέρος ἐν ᾧ τὸν στύλον ἑστάναι συνέβαινεν
ἐκ τοῦ αἰφνιδίου ή παῖς, λύεται μὲν των τῆς γλώτα
τῆς δεσμῶν, καὶ, Δόξα σοι, ἅγιε Συμεών, μέγα ἀνα
έκραγε· κινήσεως δὲ καλῶς εἶχε, καὶ ῥώμης ποδῶν,
εὐθύ τε ἔβαινε τοῦ οἴκου τοῖς τεκοῦσιν ὡς ἥδιστον
παρασκαίρουσα. Οἴγε μὴν πατέρες τῷ ἀπροσδοκήτῳ
καταπλαγέντες τοῦ θαύματος οὐδὲ αὐτοῖς εἶχον πιο
στεύειν τοῖς ἑαυτῶν ὄμμασι, ἀλλὰ τῇ πολλῇ περὶ τὸ
πράγμα εφέσει, μὴ οὐκ ἀληθὴς ἡ τῆς παιδὸς εἴη
ῥῶσις υπώπτευον, ἀλλὰ φαντασία τις τὰ δρώμενα.
Εἶτα περιεργασάμενοι καὶ μαθόντες ἀκριβῶς ὅπως
ὑγιῶς ἡ παῖς εἶχεν, ὕμνουν μὲν τὸν ἐπὶ πάντων Θεὸν,
ἐμεγάλυνον δὲ τὸν αὐτοῦ θεράποντα Συμεών· ἐνίκων
τὴν τῶν γενεσίων τῆς θυγατρὸς ἐορτήν, οἷς νῦν περὶ
τὴν ἐκείνης θεραπείαν ἐποίουν· ἐμακάριζον τῆς παι
δὲς ἑαυτούς· εὐδαίμονας ἐκάλουν τοῦ τόπου, καὶ οὕτω
μεθ᾿ ἡδονῆς αὐτοὺς καὶ φαιδρότητος ὁ οἶκος ἐδέχετο.
CAPUT VIII.
ingressa, agnita et benedicta.
Mulier nondum mandram ejus
λα'. 'Αλλ᾽ οἷόν με μικροῦ δεῖν τῶν τοῦ ἀνδρὸς 31.Verum unum me fere Symeonis factum præπαρελήλυθε! Πόθος ποτὲ θεῖος γυναῖκα εἰλήφει teriisset. Mulierem sanctum viram coram oculis
ὀφθαλμοῖς τοῦτον ἰδεῖν, καὶ τῆς παρ' αὐτοῦ χάριτος intuendi, ejusque gratia et benedictione fruendi,
καὶ τῆς εὐλογίας ἀπολαῦσαι· ἀλλ᾽ ἦν καὶ αὐτῇ τῆς divina invaserat cupiditas: verum huic desiderio
ἐπιθυμίας ἐμπόδιον ὁ περίβολος, γυναιξὶν ἀπείργων obicem ponebat septum oppositum,mulieribus adτὴν εἴσοδον. Ἡ φιλάρετος τοίνυν ἐκείνη τῷ πυρὶ itum omnem præcludens.Pia matrona hoc amoris
τοῦ καλοῦ τούτου ἔρωτος αλισκομένη, λογισμούς τε igne correpta,omnes secum vias et rationes animo
πάντας ἀνεκίνει πρὸς ἑαυτήν, καί τινών ποτε κατὰ agitabat. Milites interea quidam visendi Symeonis
θέαν τοῦ ἀνδρὸς πορευομένων στρατιωτῶν, τὴν gratia capessiverunt iter: mulier simili suscepto
ὁμοίαν τούτοις ἀναβολὴν περιθεμένη, ὅλη τε πρὸς habitu,ad omnem se illorum speciem conformavit:
τὸ ἐκείνων σχῆμα μεταβαλοῦσα, καὶ πᾶσαν ὑπός ad hæc omnia tuta videns, equo ascenso una cum
νοιαν κλέψασα, ἐπὶ τὸν ἵππον ἀναβαση συνίππευε eis equitando viam celeriter confecit. Ad septum
αὐτοῖς καὶ τὴν ὁδὸν εἰς τάχος διήνυεν. ubi perventum est, ex equis descendentes, eos miΕπειδή, δέ κατέλαβον τὸν περίβολον, ἀποβαίνουσι lites mulieri tanquam uni commilitonum committunt,
τῶν ἵππων οἱ στρατιῶται, καὶ τούτους οἷα παρά cum nondum mulierem esse manifestum esset.
PATROL. GR. CXIV.
col. 203–204page 18 of 391
PG 114:203Σοφίας θεῖος ἐραστής, ἁπαλῶν ἐξ ὄνγχων γεγονώς, θεοβλάμων, περιπλάκεις αὐτῆν, καὶ τῶν χαρίτων αὐτῆς οἷ στεφάνῳ, μᾶλλον, ἐστεφάνωται.
Ἐνεδέχθης ἐν ἄρχεις τατε τῆς κάτω συγκλήτου, ὡς ἀνὴρ βουλεῦσαί, τὸ πολίτευμα τὸ σὺν λύτρον ἐν φέρνοντε, καὶ τὴν ἄνω σύγκλητον ἐδδήκω.
Τὸν ὑπὲρ φύσιν τοκετόν τῆς παναγίου Παρθένου, ὁ σοφὸς λογοθέτης ἀκατάληπτον εἰδώς, ἀγγέλοις τε καὶ βροτοὺς ἐκδιδάσκει, πίστει μόνῃ σέβεσθαι.
ὨΙδὴ β΄. Χριστός μου δύναμις.
Ὁ πάντων κύριος, καὶ πάντων αἴτιος τῶν καλῶν, ἐξ ἀσόφων σε τοῦ σοφοῦ, μᾶλλον, ἐξελέξατο, τῶν θεραπόντων τῶν ἐξ αὐτοῦ, ἅπαντάς σε ἀλλάξαντα.
Νοὸς σέλαστε καὶ καθορῆτί, καὶ λαμπρότητι βίου, τοῦ νοητοῦ σε πρὸς καθαρίτε, καὶ τατε τῶν λόγων καλλωπίζει ζ θεῖος σε ἀγαθρώπων.
Πράγμας ἐφύλαξας τεῖς θεῖας, ὅσιε, καὶ ἁγίων τοῦς βίους ἐγγλύτων, τούτοις τὰ παθήματα καὶ τοὺς ἀγῶνας ἐξήγησας, τεῖς σοφοῖς σου μεταφράσμοις.
Ῥητόρων στόματι, σαλπίγγων φθόγγοι εἰσχέστεροι μέλη, ἀνευρηκώτ ἐπαξίως, ὕμνοντε, ἄδοντάς σοι τοῦ σε εἰς φόβον τὸ κατὰλοιπον.
ὨΙδὴ ε΄. Τῷ θείῳ φέγγει σου, ἀγαθέ.
Ἀνεκδεῖς Ἡλία, Χριστέ, τῆς διακόνησης, τῶν ψυχῶν ὁ φωτιστής τῶν ἀμνόντων σε, τὸν Μεταφράστου στοῦ ταύτης παρεκλάμψατε, τὸν ζέφυρ τῆς ψυχῆς μου λύσον, ὡς εὐσπλάγχνους.
Ψυχωφελεῖς καὶ σωτηρίους τοῦτε πιστοῖς λόγους, θέσπαρον, συνθήκαις, ζήλει πρὸς ἀνθρείαν ἄρετε μήκυνεν, τῶν ἐξ βιβλικῶν τε ὑπομνήματα.
Ναῦς, καὶ θρόνος, καὶ κιβωτός, τοῦ παμβασιλέως καὶ θεοῦ, εἶ εἰ, πάνυμνε Δέσποινα, μόνε, Θεοτόκε, ὁ λαμπρότερον ἡμῖν, τῶν προσκυνούντων δοῦ τὴν σκέπην σου.
ὨΙδὴ ζ΄. Τοῦ βίου τὴν θάλασσαν.
Τὸ πρῶτον οὗ σύγγραμμα, ἀκ προνοίας θεϊκῆς, καὶ ὁμιλίας γέγονε τοῦ ἱεροῦ πρεσβύτου καὶ μοναστοῦ, Συμεῶν θεσπίσιε, ὃν ἐν Πάρῳ τῇ νήσῳ ἐθεθρέψατε.
Πρὸς θρήσκευτα ἐξήνεγκε τὸ Λαοῦου εἰς ἑαυτῷ καὶ θεῷ ἀνεδόματα, θεωλόσεις σὺν ὄντων ἀγγέλικῶν, μικρῶ καὶ δεσμάτων, τελέσιας πανάρεοι τὰ πολυπλῆθε.
Τὰ ἄδηλα, Κύριε, καὶ κρύφια τοῦ σοῦ θεράποντε ἐδήλωσας, τῆς σῆς σοφίας ἀθύρτων σφατηρίων, θεῖκνύε τε ἵλεῷ σου, καὶ δόξαζεν τοὺς πίστει σε δεδόξαθε.
Ἀνύεται γε, Κύριε, ἐκ βύθου με τῶν κακῶν, πρεσβείαις τῆς εκόνυσης σε καὶ τοῦ δόλου, Δέσποτα, Συμεῶν, τοῦ σοὶ θεραπεύσαντος, διὰ βίου καὶ λόγου, πολυπλῆθε.CAPUT IX.
Antiochi latronis conversio, pia mors.
λβ΄. Καὶ τοῦτο μὲν δὴ τοιούτον. Ἐκεῖνο δὲ τίς ἂν 32. Et hoc quidem miraculum tale.Quis autem
παραδραμεῖν ἐθελήσειεν; Λῃστὴς ἦν, καὶ λῃστῶν prætereat quod deinceps narratum eo? Latro omὁ χαλεπώτατος καὶ μιαιφονώτατος, ᾿Αντίοχος ὄνομα, nium prædonum longe crudelissimus, et maxime
τὴν ἐπωνυμίαν ᾿Αγόνατος. Οὗτος ἦρχε μὲν λῃστρι- sanguinolentus Antiochus nomine, cognoκαι στίφους, ἐκράτει δὲ οὐ μᾶλλον τῶν ἀρχομένων mento Agonatus, sicariorum cohorti præerat, et
τῇ βουλῇ ὅσον τῇ τῆς χειρὸς τόλμῃ καὶ τῷ τῆς ψυ- non magis consilio quain virium robore et animi
χῆς θράσει, καὶ τῇ περὶ τοὺς κινδύνους ἀπονοίᾳ. audacia subditis imperitabat atque insigni in
Οὕτω γὰρ σώματος εἶχε ῥώμης καὶ ταχείας ποδῶν, adeundis periculis temeritate. Tantum enim corκαὶ τοσοῦτο τούτοις ἐθάῤῥει, ὡς καὶ πολυανθρω- poris robore, et pedum celeritate pollebat, itaque
ποτάτοις κώμαις καὶ αὐτοῖς δήπου τῆς ᾿Αντιοχείας iis fidebat, ut populosissimos pagos,etiam ipsa Anπροαστείοις ἐπιφοιτῶν, καὶ ταῦτα ληίζεσθαι· εἰ δέ tiochiæ urbis suburbia invadere ac diripere non
που καὶ ἵππων ἐπιβῆναι δεήσοι, θηλειών ἐπέβαινε dubitaret. Siquando equo vehi necesse erat, equas
διὰ τὸ τάχος. Τοῦτον ἐπειδὴ πολὺς ἤγεν ἡ φήμη, ob majorem celeritatem conscendebat. Hunc postἀντίδην οὕτω τῇ λῃστείᾳ χρώμενον, ἐνήδρευον αὐτὸν quam multorum fama vulgavit, nullo prohibente
πολλοὶ, καὶ οἱ κολάζειν τοὺς ἀτακτοῦντας ἐπιτετραμ- vitæ prædatoræ operam danten, multi illi insidias
μένοι, ὥστε τὸν ᾿Αντίοχον συλλαβεῖν περὶ παντὸς struxerunt, tum potissimum quibus flagitiosos puἐποιοῦντο. Εν πανδοχείῳ γοῦν ποτε καταλύσας, & niendi cura commissa est, Antiochum comprehenμὲν περὶ ποτους εἶχε καὶ μέθας, στρατιωτων δὲ dere totis viribus adnisi sunt. Cum aliquando in
στίφος πεντήκοντα πρὸς τοῖς ἐκατὸν ἀνδράσι πλη- hospitio moraretur,ibique potaret,militum cohors
ρούμενον, καιρὸν δὴ τοῦτον ἐπιτήδειον τῆς ἐκείνου quinquaginta supra centum,hoc idoneum ad eum
συλλήψεως οἰηθέντες, περιίστανται πάντοθεν τὸ capiendum tempus rata,domum undique circumπανδοχεῖον· ὁ δὲ ὡς ᾔσθετο τῆς ἐπιβουλῆς, οὔτε τῷ dant. Hic vero ut sensit insidias, neque ventris
τῆς γαστρός φόρτῳ, οὔτε τῷ τοῦ οἴνου κάρῳ τὴν onere, neque vini veterno quidquam de prædatoria
ληστρικὴν τόλμην φανεὶς ἀτονώτερος, πνέων τε θυ- audacia remittens, iracundia æstuans exsurgit,inμοῦ ἀνίσταται, καὶ τῶν ἱματίων ὅσα φέρειν ἄχθος dumnentorum sarcina quanta potuit festinatione
αὐτῷ ἦν ἐπιθεὶς τῇ ἵππῳ, ταῖς παλάμαις ἀναιρεῖται equæ imposita,manu gladium educit,eoque assidue
τὸ ξίφος, καὶ τοῦτο συνεχῶς ἀνατεινόμενος θυμοει- in aere instar furiosi et dementis vibrato, nemini
δῶς ἄγαν καὶ μανικώς μηδενὶ πλησιάζειν αὐτῷ παρ- sibi appropinquandi fecit licentiam; tolusque adeo
ηγγύα, καὶ φοβερὸς ἐξῄει. Αλλως τε καὶ ἡ ἵππος formidabilis hospitio egreditur. Εt equa non parum
αὐτῷ συνεβάλλετο πρὸς κατάπληξιν μέρος οὐ μικρον· ad terrorem incutiendum ipsi profuit; illa enim et
ἐκ πολλοῦ γὰρ αὐτῇ δεδιδαγμένον, λάξ τε τοῖς ἐμ-calcibus anterioribus insiliebat in occurrentes, et
προσθίοις ποσὶν ἐπέβαινε τῶν κατὰ πρόσωπον ὑπανο
τώντων, τῶν σαρκῶν τε ἤπτετο τοῖς ὁδοῦσι, καὶ ὅλως
δεινή τις ἦν καταπλῆξαι τὸν προσπεσόντα, καὶ εἰς
δέος ἄφατον ἐμβαλεῖν. Τούτοις τοιγαροῦν τὸ τῶν
στρατιωτών πλῆθος διαταράξας, ἄλλως τε καὶ τὴν
οἰκείαν φήμην προοδοποιοῦσαν ἔχων, καὶ τὰ πολλὰ
συγκατεργαζομένην αὐτῷ, καὶ πρὸ τῆς ἐκείνου θέας
φόβον τοῖς πολλοῖς ἐμποιοῦσαν, τὸν ἔσχατον κίνδυνον διαφεύγει· καὶ τῆς ἵππου ἐπιβὰς οἷά τις ἄλλος
λῃστὴς ἐπὶ τὸν ἐν τῷ στύλῳ προσηλωμένον καταφεύγει· ᾔδει γὰρ αὐτὸν μαθητὴν ὄντα τοῦ σταυρω·
θέντος ὑπὲρ τῆς τοῦ παντὸς σωτηρίας. Καὶ ταῦτα
λῃστὴς ὤν, καὶ, Σῶσον ψυχὴν ἀπολλυμένην, ἅγιε
τοῦ Θεοῦ, σῶσον, κοπτόμενος καὶ ἀλγῶν πόῤῥωθεν
ἐλεεινῶς ἐβόα· οἱ μοι, τίς ἔσται μοι καταφυγή;
τίνα σωτῆρα τῶν κακῶν ἐξευρήσω; οἴχεται πᾶσα
σωτηρίας ἐλπὶς, οὐδὲ τὴν θεραπείαν ζητεῖν ἔτι μοι
λείπεται· μυρίων θανάτων ἐγὼ διὰ τὸ συνειδὸς ἄξιος.
καὶ οὐ τούτους ἐγὼ δέδοικα, εἰ καὶ πολλάκις ἀποθανεῖν ἐξῆν. Τί γὰρ ὁ διὰ ξίφους ἐμοὶ θάνατος φοβερόν; τί δὲ τοσοῦτον εἰς τιμωρίαν τοῦ παρόντος μότον στερηθῆναι φωτὸς τῷ τούτου πολλοὺς ἀπαλλάξαντι, καὶ ὁμοφύλοις καθ᾿ ἑκάστην αἵμασι λυομένῳ;
dentibus mordebat,planeque sufficiens erat accedentes percellere, et magnum iis terrorem injicere.
His omnibus cum militum multitudinem turbasset,
babens praeterea famam rerum gestarum veluti viam
sibi aperientem,multumque cooperantem,ac pluribus, qui eum necdum viderant, terrorem injicientem, extremum periculum devitat: et conscenso
jumento,tanquam alter latro ad Symeonem columnæ affixum confugit: noverat enim eum illius qui
pro humani generis salute cruci affixus fuerat, esse
discipulum. Ac tum quidem latro, totus dolore fraclus, miserandum in modum eminus clamabat:
Salva animam pereuntem, sancte Dei; serva, inquam, hanc animam. Eheu! quod mihi erit refungium?quemuam omnis mali depulsorem inveniam?
omnis abiit salutis spes: neque mihi curationem
ultra quærendi tempus reliquum est: mille mortibus ob malefactorum conscientiam dignus sum:
neque eas reformido, licet sæpius mori liceret,
Quid enim quæ ferro consciscitur mors formidabile
habet? Quantulum hoc supplicii est, semel præsenti
solum luce privari, ei qui multis vitam ademit,
seque quotidie contribulium sanguine polluit? Ve-
'Αγύνατος, sine genibus. Id forte ei ex aliquo eventu cognomen adliæsit, inquit Rosweydus,
ἄκρας ἐμπτύει· τῷ μὲν γὰρ τῆς μετανοίας, ᾗ δὴ μέγιστον· καὶ διὰ πάντων δ᾽ ἐπὶ πᾶσι δρωτέ θεὸς, καὶ σωτὴρ ἁπάντων θεραπεία ἀναρρύεται· Ὃς ἤγαγε τὴν ἐναύλων Ἡγεμόνα βρύεσκε, καὶ τῶν μέγιστα ἐκ πάλιν Συμεὼν μεγαλοφυΐαν, καὶ τὴν μεγαλωσύνην τὴν πλεῖον εἰς ἑαυτὰς πεφιλέασι, καὶ τῆς τῆς σωτήριας ἀρχή βασιλεύσει. ΛΖ´. Ὁ στρατιωτικὸς δύναμίς τε φρίττων τοῦ νεανίου ὑφηγούμενος· πρὸς τῷ ἐπεξελθόντι τοῖς λύκοις χαλαίνει· ἀλλ᾽ οὗτος τῆς πρᾶξιν ὡς εἰς Ἱερωνύμιον· εἰ μὲν ὡς θεοφιλεῖ μαρτύρων ἐπὶ τοῦ παραβόλου μὲν ἑτέρους· ἐν τοῖς Θεῷ δεδόξαστο, τοῦτον δὲ δὴ πολλάκις ἐπαξίως γὰρ ὕμνων εἶναι· συνηγόρους καὶ συνηγόρους ἐπεπαρρησιάκει νόμου, τῶν τότε πρωτατάτης ἐμπαθεῖς δὲ δικαστοῦ ἐπεδόθη· ἀλλ᾽ εἴ τι εἰς αὐτὸν ἐλθεῖν ἔτυχεν ἀπόβλητον Αἰλιανόν· εἰ καὶ τὸν νόμον φόρτον τὴν τῶν ὑψηλῶν νόμῳ τιθέντος ἐπεδέχετο τῷ ὑψηλοτέρῳ· Ὁ δ᾽ οὖν τῶν ἀπαρτισμένος φρονήσεων ἀνεῖχε ὑψηλοτάτου τε τοῦ φρονεῖν ἐπαίρεσθαι δεῖ· ὅπερ ἀποφυγόντων φρέναρ ἐπεσκέψατο· ὁ δὲ στρατιωτικὸς συνεγκεκλεισμένος ὀρθὸς εἰς τὴν τοῦ νόμου ἤρξατο ἐπιθυμητικὸς γενέσθαι φαίνεσθαι ποθῶν· ὅτε γε ἦν θεόφρονος ἡγουμένου τοῦ ἰδίου νόμου τῆς ὄψεως· ὁ δ᾽ εἶπεν· ἐκεῖ μηδαμῶς σου εἰ ὑψηλοτέροις δυνάμεις ἡγεῖσθαι· ἰδοὺ λέγω τοίνυν ἡγεμὼν νόμους τοὺς δικαιοτάτους λέγων κατέχοντας τῆς δίκης νόμων καταφρονοῦντας ἐθέλεσκεν κατεφρόνησε δὲ παντελῶς πληγαῖς τε καὶ ὑπηρέτου γεμὼν ἔσται. ΛΗ´. Ὅτι γε εἰ καὶ ξένος χρησίμως νεανίσκος ἐβλέπετο καθεστῶτος εἰσπεσεῖν τοῖς ὑπεροχικοῖς εἶπεν, εἰσεδόθη μᾶλλον ἀλλαχοῦ πεφευγέναι τε ἄξιον θρέψεται, τοῖς μέγιστα κινδυνεύουσιν ἀντὶ πάσης ψυχῆς εἰς ἑαυτοὺς ὑποδεχομένοις τόπους πολλῶν δεῖ σωτηρίᾳ ἀποδεδεμένα· ἡ γὰρ ψυχή τε τοῦ ἄρτου κατεσφαλμένων μεγίστην νηστείαν· θεοδρόμε ὁ σταθεὶς ἐπαξίως ἐντεῦθεν ἐφέρεσθαι ψυχαῖς σωτηρίᾳ πληρουμένου σκόπει.CAPUT IX.
Antiochi latronis conversio, pia mors.
λβ΄. Καὶ τοῦτο μὲν δὴ τοιούτον. Ἐκεῖνο δὲ τίς ἂν 32. Et hoc quidem miraculum tale.Quis autem
παραδραμεῖν ἐθελήσειεν; Λῃστὴς ἦν, καὶ λῃστῶν prætereat quod deinceps narratum eo? Latro omὁ χαλεπώτατος καὶ μιαιφονώτατος, ᾿Αντίοχος ὄνομα, nium prædonum longe crudelissimus, et maxime
τὴν ἐπωνυμίαν ᾿Αγόνατος. Οὗτος ἦρχε μὲν λῃστρι- sanguinolentus Antiochus nomine, cognoκαι στίφους, ἐκράτει δὲ οὐ μᾶλλον τῶν ἀρχομένων mento Agonatus, sicariorum cohorti præerat, et
τῇ βουλῇ ὅσον τῇ τῆς χειρὸς τόλμῃ καὶ τῷ τῆς ψυ- non magis consilio quain virium robore et animi
χῆς θράσει, καὶ τῇ περὶ τοὺς κινδύνους ἀπονοίᾳ. audacia subditis imperitabat atque insigni in
Οὕτω γὰρ σώματος εἶχε ῥώμης καὶ ταχείας ποδῶν, adeundis periculis temeritate. Tantum enim corκαὶ τοσοῦτο τούτοις ἐθάῤῥει, ὡς καὶ πολυανθρω- poris robore, et pedum celeritate pollebat, itaque
ποτάτοις κώμαις καὶ αὐτοῖς δήπου τῆς ᾿Αντιοχείας iis fidebat, ut populosissimos pagos,etiam ipsa Anπροαστείοις ἐπιφοιτῶν, καὶ ταῦτα ληίζεσθαι· εἰ δέ tiochiæ urbis suburbia invadere ac diripere non
που καὶ ἵππων ἐπιβῆναι δεήσοι, θηλειών ἐπέβαινε dubitaret. Siquando equo vehi necesse erat, equas
διὰ τὸ τάχος. Τοῦτον ἐπειδὴ πολὺς ἤγεν ἡ φήμη, ob majorem celeritatem conscendebat. Hunc postἀντίδην οὕτω τῇ λῃστείᾳ χρώμενον, ἐνήδρευον αὐτὸν quam multorum fama vulgavit, nullo prohibente
πολλοὶ, καὶ οἱ κολάζειν τοὺς ἀτακτοῦντας ἐπιτετραμ- vitæ prædatoræ operam danten, multi illi insidias
μένοι, ὥστε τὸν ᾿Αντίοχον συλλαβεῖν περὶ παντὸς struxerunt, tum potissimum quibus flagitiosos puἐποιοῦντο. Εν πανδοχείῳ γοῦν ποτε καταλύσας, & niendi cura commissa est, Antiochum comprehenμὲν περὶ ποτους εἶχε καὶ μέθας, στρατιωτων δὲ dere totis viribus adnisi sunt. Cum aliquando in
στίφος πεντήκοντα πρὸς τοῖς ἐκατὸν ἀνδράσι πλη- hospitio moraretur,ibique potaret,militum cohors
ρούμενον, καιρὸν δὴ τοῦτον ἐπιτήδειον τῆς ἐκείνου quinquaginta supra centum,hoc idoneum ad eum
συλλήψεως οἰηθέντες, περιίστανται πάντοθεν τὸ capiendum tempus rata,domum undique circumπανδοχεῖον· ὁ δὲ ὡς ᾔσθετο τῆς ἐπιβουλῆς, οὔτε τῷ dant. Hic vero ut sensit insidias, neque ventris
τῆς γαστρός φόρτῳ, οὔτε τῷ τοῦ οἴνου κάρῳ τὴν onere, neque vini veterno quidquam de prædatoria
ληστρικὴν τόλμην φανεὶς ἀτονώτερος, πνέων τε θυ- audacia remittens, iracundia æstuans exsurgit,inμοῦ ἀνίσταται, καὶ τῶν ἱματίων ὅσα φέρειν ἄχθος dumnentorum sarcina quanta potuit festinatione
αὐτῷ ἦν ἐπιθεὶς τῇ ἵππῳ, ταῖς παλάμαις ἀναιρεῖται equæ imposita,manu gladium educit,eoque assidue
τὸ ξίφος, καὶ τοῦτο συνεχῶς ἀνατεινόμενος θυμοει- in aere instar furiosi et dementis vibrato, nemini
δῶς ἄγαν καὶ μανικώς μηδενὶ πλησιάζειν αὐτῷ παρ- sibi appropinquandi fecit licentiam; tolusque adeo
ηγγύα, καὶ φοβερὸς ἐξῄει. Αλλως τε καὶ ἡ ἵππος formidabilis hospitio egreditur. Εt equa non parum
αὐτῷ συνεβάλλετο πρὸς κατάπληξιν μέρος οὐ μικρον· ad terrorem incutiendum ipsi profuit; illa enim et
ἐκ πολλοῦ γὰρ αὐτῇ δεδιδαγμένον, λάξ τε τοῖς ἐμ-calcibus anterioribus insiliebat in occurrentes, et
προσθίοις ποσὶν ἐπέβαινε τῶν κατὰ πρόσωπον ὑπανο
τώντων, τῶν σαρκῶν τε ἤπτετο τοῖς ὁδοῦσι, καὶ ὅλως
δεινή τις ἦν καταπλῆξαι τὸν προσπεσόντα, καὶ εἰς
δέος ἄφατον ἐμβαλεῖν. Τούτοις τοιγαροῦν τὸ τῶν
στρατιωτών πλῆθος διαταράξας, ἄλλως τε καὶ τὴν
οἰκείαν φήμην προοδοποιοῦσαν ἔχων, καὶ τὰ πολλὰ
συγκατεργαζομένην αὐτῷ, καὶ πρὸ τῆς ἐκείνου θέας
φόβον τοῖς πολλοῖς ἐμποιοῦσαν, τὸν ἔσχατον κίνδυνον διαφεύγει· καὶ τῆς ἵππου ἐπιβὰς οἷά τις ἄλλος
λῃστὴς ἐπὶ τὸν ἐν τῷ στύλῳ προσηλωμένον καταφεύγει· ᾔδει γὰρ αὐτὸν μαθητὴν ὄντα τοῦ σταυρω·
θέντος ὑπὲρ τῆς τοῦ παντὸς σωτηρίας. Καὶ ταῦτα
λῃστὴς ὤν, καὶ, Σῶσον ψυχὴν ἀπολλυμένην, ἅγιε
τοῦ Θεοῦ, σῶσον, κοπτόμενος καὶ ἀλγῶν πόῤῥωθεν
ἐλεεινῶς ἐβόα· οἱ μοι, τίς ἔσται μοι καταφυγή;
τίνα σωτῆρα τῶν κακῶν ἐξευρήσω; οἴχεται πᾶσα
σωτηρίας ἐλπὶς, οὐδὲ τὴν θεραπείαν ζητεῖν ἔτι μοι
λείπεται· μυρίων θανάτων ἐγὼ διὰ τὸ συνειδὸς ἄξιος.
καὶ οὐ τούτους ἐγὼ δέδοικα, εἰ καὶ πολλάκις ἀποθανεῖν ἐξῆν. Τί γὰρ ὁ διὰ ξίφους ἐμοὶ θάνατος φοβερόν; τί δὲ τοσοῦτον εἰς τιμωρίαν τοῦ παρόντος μότον στερηθῆναι φωτὸς τῷ τούτου πολλοὺς ἀπαλλάξαντι, καὶ ὁμοφύλοις καθ᾿ ἑκάστην αἵμασι λυομένῳ;
dentibus mordebat,planeque sufficiens erat accedentes percellere, et magnum iis terrorem injicere.
His omnibus cum militum multitudinem turbasset,
babens praeterea famam rerum gestarum veluti viam
sibi aperientem,multumque cooperantem,ac pluribus, qui eum necdum viderant, terrorem injicientem, extremum periculum devitat: et conscenso
jumento,tanquam alter latro ad Symeonem columnæ affixum confugit: noverat enim eum illius qui
pro humani generis salute cruci affixus fuerat, esse
discipulum. Ac tum quidem latro, totus dolore fraclus, miserandum in modum eminus clamabat:
Salva animam pereuntem, sancte Dei; serva, inquam, hanc animam. Eheu! quod mihi erit refungium?quemuam omnis mali depulsorem inveniam?
omnis abiit salutis spes: neque mihi curationem
ultra quærendi tempus reliquum est: mille mortibus ob malefactorum conscientiam dignus sum:
neque eas reformido, licet sæpius mori liceret,
Quid enim quæ ferro consciscitur mors formidabile
habet? Quantulum hoc supplicii est, semel præsenti
solum luce privari, ei qui multis vitam ademit,
seque quotidie contribulium sanguine polluit? Ve-
'Αγύνατος, sine genibus. Id forte ei ex aliquo eventu cognomen adliæsit, inquit Rosweydus,
col. 205–206page 19 of 391
PG 114:205Κοντάκιον. Ἦχος βʹ. Τὰ ἄνω ζητῶν.
Ἀμάρτητον ἐν γῇ, σοφέ, πολιτευσάμενος, τῶν οὐρανῶν ἁγίων τὰς λαμπρότητας κατιδεῖν ἠξιώθης, καὶ παντάπασι τούτοις ἐξιψωθεὶς σὺν πᾶσι Χριστῷ τῷ Θεῷ μὴ παύσῃ πρεσβεύων ὑπὲρ πάντων ἡμῶν.
Ὁ Οἶκος.
Μελῳδοί, πιστοί, συνθύσωμεν, ἐφαρμόσωμεν πάντες ἡδεῖαν ᾠδήν, σοφῷ θεοδόκῳ Λογοθέτῃ Συμεῶνι, τῷ ἄγαν λογίῳ, ὅτι ἡ Χριστοῦ Ἐκκλησία κεχόσμηται πεπλουτισμένη ἐν γῇ, τοῖς διδασκάλοις Πατράσιν ἐλαμψεν. Σὺν τούτοις γὰρ ψάλλοντας ἁπάντων Χριστῷ φωτὸς τε αἴδιον πληρουμένους, συγχαίρει πρεσβεύων ὑπὲρ πάντων ἡμῶν.
ὨΙδὴ Ζʹ. Δροσοβόλον μὲν τὴν κάμινον.
Στηλιτεύονται καὶ δαίμονες καὶ τύραννοι, μάρτυρες καὶ δεῖοι Χριστοῦ οἱ κολάσσαντες, τοῖς σοφοῖς μάκαρ, συγγραφαῖς· πιστῶν μελῳδοὶ δέ, ἡ πλεῖθος· Εὐλογητὸς εἶ, ὁ Θεός, ὁ τῶν πατέρων ἡμῶν.
Μεταφράσεις ἐνομάσθησαν οἱ λόγοι σου, τρισμάκαρ, καθεδόντων νῶν ἡμέτερον ὄπερ μέλι, καὶ γλυκασμὸν τοῖς χείλεσι σαίζοντες, βοῶν· Εὐλογητὸς εἶ, ὁ Θεός, ὁ τῶν πατέρων ἡμῶν.
Ἐπαινεῖ γενεά, κατὰ τὸν ψάλλοντα, καὶ γενεὰ τοὺς λόγους τῶν σῶν, ὡς ἐξέρευξε τὰ θαυμάσια τοῦ Θεοῦ, καὶ μάλιστα προτρέπεται ἡμᾶς· Εὐλογητὸς εἶ, ὁ Θεός, ὁ τῶν πατέρων ἡμῶν.
Τὴν καλὴν ἐν γυναῖξι σε καὶ πανάμωμον μητέρα τοῦ Θεοῦ, οἱ πιστοὶ ἱκετεύομεν, ἐναύσμους βοέθεια ἡμᾶς κάμπτε, τοῦ ψάλλειν ἐναύλως· Εὐλογητοί, εἶ Θεόν, σαρκὶ κοίσωσα.
ὨΙδὴ Ηʹ. Ἐκ φλογὸς τοῖς ὁσίοις.
Ἡ ἀρχοῦσα ἀρχὴν ἄρχει τῶν οὐρανῶν, σὺ προσβεύει δίδων καρπόν, μουσικοῖς, τρίπτοντα αὐτῶν ἱκανῶν, καὶ μοσχευτῶν νέκταρ ἀμβρόσιον, ψυχῶν ἁγιάσμωνε.
Φυτουργὸν ἐγκρατείας καὶ βίου σύμφωνος, γεωργῶν ἐλαθεῖθας καὶ θείας πίστεως, γνώσεως βυθὸν καὶ ξένην κατεχάζεις, ψυχῶν ἄνθηνε κατεκτύθηγε, ψυχὴν ζωηφόρε.
Ῥητορεύεσθαι τὰ θεῖα, θέλγετε τὸ πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας, θεωρηκότες, καὶ διανύτας ἀξίως πρὸς τὴν μίμησιν τῶν ἐν εὐσεβεία καλῶς τετρωμένων.
Ἀνυψοῦντα θεῖον χθόνιον ἰδεῖν δύνασθε, εἰ τὴν γεωργίαν παντελέως τελέσαντες, ἀδιάφθορον τὴν ψυχὴν αναλογούμενοι τὸν Θεὸν τῶν ἁγίων ἐδεῖτε.
ὨΙδὴ Θʹ. Θεὸν ἀνθρώποις ἰδεῖν ἀδύνατον.
Σεμνῶς βιώσας, πρὸς τοῦ πάθοντος εἰρήνικον, ἱλαστήριον, ἱκτεύεις Κύριον, κατ' ἀντὴν τὴν ἡμέραν καθ' ὅλος ὁ κλεινὸς Συμεὼν τελειοῦται ὁ δεσμώτης, ᾧ καὶ συνοδεύσαμεν.
Ἐκ γῆς ἀπαίρουσα, πρὸς οὐρανοὺς ἡ ἱερὰ ψυχήκρυσιν ἐμερίζετο· τὰ μέν γε ἦν τῆς μετανοίας, ἡ hæc enim a delictorum remissione, illa vero &
δὲ τῆς ἀφέσεως· καὶ διὰ πάντων ὁ ἐπὶ πᾶσιν ὑμνεῖτο penitentia proficiscebatur; atque ob hac omnia
Θεός, καὶ σωτὴρ ὁ ἐκείνου θεράπων ἀνεκηρύττετο. laudabatur Deus ab omnibus, et salvator illius
Ως δὲ ταῦτα ἡ ἄνωθεν ᾤκονόμει Πρόνοια, καὶ τὸν famulus Symeon celebrabatur. Sic autem hæc
μέγαν ἐπὶ πλέον Συμεὼν μεγαλύνουσα, καὶ τὰ τῆς superna administrabat Providentia, quæ et maμετανοίας ἅπασι πύλας εἰς τὸ τῆς σωτηρίας ἀπρο- gnum Symeonem magis extollebat, omnibusque
φασίστως ἐρᾷν διανοίγουσα.
poenitentiæ portam ad salutem sine excusatione
amplectendam aperiebat.
λδ'. Τὸ στρατιωτικόν, ἄγνοιαν ἔχοντες τῶν γεγε- 34. Milites eorum quæ contigerant ignari (nam
νημένων (πρὸς γὰρ τὸ σπουδαζόμενον ὥστε συλλα- in id unum,ut Antiochum comprehenderent, onβεῖν τὸν ᾿Αντίοχον, ἄλλως τε καὶ τῆς τοῦ πράγμα- nes vires conferebant; præsertim cum rumor rei
τις φήμης διὰ τὸ παράδοξον οὐκ ἐξαρκούσης εἰς πί- gestæ propter facti insolentiam haudquaquam ad
στιν, εἰ μή τις αὐτὸ καὶ γινόμενον ἴδοι), μείζονι fidem faciendam sufficere videretur, nisi quis quod
χρησάμενοι τόλμῃ καὶ ἀναιδείᾳ, πρὸς τὸν μέγαν αὖ- factum erat oculis ipse suis spectasset): itaque maθις Συμεὼν ἀφικνούνται, καὶ, Τὸν τὰ δεινότατα εἰρ- jori quam antea temeritate et impudentia ad maγασμένον τὸν τὰ μέγιστα ἡδικηκότα καὶ συγγνώμης gnum Symeonem accedunt, et hominem gravissiἁπάσης μείζονα, τὸν ἐπὶ τοῖς ἐσχάτοις ἀλόντα και morum facinorum patratorem, qui injurias omni
κοῖς, τὸν κοινὸν τῆς πόλεως ἀναιρέτην, παράδος ἡμῖν, venia majores intulisset,in maximis sceleribus deἐβόησαν· τί καὶ τῶν κειμένων νόμων τὴν σὴν γνώμην prehensum, denique urbis universæ eversorem,
ἄγεις προτιμοτέραν, καὶ τὸν ὑπεριδόντα τούτων, magno clamore tradi sibi postulabant, ista vocifeφιλανθρώπου συμπαθείας ὄμματι, τῆς ἐπηρτημένης rantes: Ilane legibus omnibus ac decretis tuum
τοῖς κακούργοις τιμωρίας ἐξελέσθαι φιλονεικεῖς; Ὁ judicium præferendum censes, eorumque contempδὲ μηδὲ ἐνταῦθα τῆς συνήθους πραότητος μεταβα- torem benigno ad commiserationem aspectu inλών, ἱλαρῶς οὕτω καὶ πράως αὐτοῖς ἀποκρίνεται • tueris? meritis suppliciis eximere contendis? Ille
Οτι μὲν οὐκ ἐγὼ τὸν ἄνδρα μετεστειλάμην, ἀλλ' ὁ vero nihil de solita lenitate remitlens hilari et
κοινὸς ἁπάντων Δεσπότης τοῦτον ἐνταῦθα ἤγαγεν, mansueto vultu respondit: Quoniam non ego viΕγώ τε πρότερον εἶπον ὑμῖν ἤδη, καὶ νῦν γοῦν ὁ ἐκεί- rum huc accersivi, sed communis omnium Domiνου τάφος ἀπαραγράπτῳ μαρτυρίᾳ τὴν ἀλήθειαν βε- nus huc eum perduxit,quod primum ego asserui,
βαιοῦται· ὁ γὰρ αὐτὸν πρὸς μετάνοιαν καλέσας, οὔ- idipsum nunc ejus tumulus indelebili veritatis tesτου αὐτὸν καὶ τῶν ἐνθένδε μετέστησε, καὶ πρὸς ἑαυ- timonio confirmat: qui ad penitentiam eum vοτὸν ἐκ τῶν ἐπικήρων μετεκαλέσατο. Ταῦτα ἐπειδὴ cavit, idem et hinc transtulit, et ad se ex humanis
ὁ θαυμαστός Συμεὼν εἶπεν, καὶ ὑπεδείκνυτο ἤδη καὶ eripuit. His dictis, cum funus illis admirabilis Syὁ τάφος αὐτοῖς, τρόμος τε τοὺς ἄνδρας ἀνυπόστατος meon coram ostenderet, omnium animos tremor
εἷλε, καὶ χαλεπώτατα εἶχε· εἶτα πολλὰ συγγνώμην incredibilis occupavit, ex quo indentem dolorem
ἐξαιτησάμενοι, καὶ παρὰ τῆς μακαρίας ἐκείνης λα- concepere, deinde erroris sui a beata illa anima
βόντες ψυχῆς, άγγελοί τε τοῦ θαύματος ἀψευδεῖς καὶ venia obtenta, hujus miraculi promulgatores, ac
κήρυκες ἐπανῄεσαν.
minime fallaces præcones abierunt.
CAPUT X.
Absentia et futura divinitus cognoscit.
λεʹ. Πμῖν δὲ καὶ ναῦς ἐν τῷ τούτου τῶν θαυμά
των πελάγει φερέσθω μυριοφόρος, καὶ τὴν ἐκ τῶν
ἐκείνου προσευχῶν σωτηρίαν τοῖς ἐν αὐτῷ κινδυνεύουτι παρεχέσθω· χαλεπώτατον μὲν γὰρ ταύτην κλύδώνιον κατὰ μέσην ποτὲ τὴν θάλασσαν εἶχε, κατεδύετο δὲ ἤδη, σφοδρότερον αὐτῇ τῶν κυμάτων προσῥηγνυμένων. Καὶ οἱ πλέοντες πάσης μὲν τέχνης,
πάτης δὲ χρηστῆς ἀπογνόντες ἐλπίδος, τὸ ἔσω
χατον ἀλλήλους προσειπόντες καὶ ἔπιβαλόντες καὶ
τον κίνδυνον μένοντες, ὀψὲ τὴν ἐσχάτην άγκυραν
βάλλονται, καὶ τοῦ Συμεὼν πρὸς τὸν κοινὸν Δεσπό
την ἐπιμνησθέντες, ὁμοῦ τε αὐτὸν ἐπὶ στύλου εἶχον ὑπὲρ τῆς αὐτῶν σωτηρίας δεόμενον, καὶ ὁμοῦ
τούτοις ἐπὶ τῆς νεώς πάλιν ἐπιφαινόμενον· καὶ χρηστοῦ
μὲν εὐθὺς ἀπολαύουσι τοῦ πελάγους, λεπτὴ δέ τις αὔρα
περιέπνει τούτους, καὶ πλήρει φερομένους τῷ ἰστίω διὰ
σταθερᾶς τῆς θαλάσσης ἡ χέρσος ἐδέχετο.
"
35. Nobis in hoc miraculorum pelago navis infinita ferens proferatur, salutemque, precum ejus
interventu, periclitantibus in mari præbeat. Hanc
enim aliquando in medio mari gravissima procella invasit,et jam illisis ad eam magna vi fluctibus
prope mergenda videbatur. Navigantes omni arte,
omnique rei bene gerenda spe deposita,postrema
sibi invicem salutis verba inter amplexandum,pe.
riculum exspectantes, impertiebantur: tandem
ultimam anchoram jaciunt, et Symeonis ad communem Dominum memoriam refricantes, simulque eum in columna habuerunt pro sua salute
deprecantem, et simul ipsis rursus in navi apparentem et mox mare sedatum perceperunt;
nam leni mox aura afflante, plenis velis per tranquillum pelagus deducti, ad continentem pervenerunt.
τῆς νόσης ἅπαντα ἠρέμησε συχνῷ· ἀλλὰ μὴν ἐδεῖ τῆς καθ' ἑκάστην ἡμέρας. Ἀλλὰ κἀνταῦθα θαυμάζειν ἔχω καὶ προάγειν. Οὕτω δ' ἀχρεῖος Θεοδώρητος, ὃ καὶ πρῶτον εἰς ψήφους παρεγγράψαμεν. Ἐγκαλοῦσι μὲν γὰρ ὡς ἴσως ἰατρῷ· οἱ δὲ πόλεμοι ἄλλοι καὶ πρόβατα τῶν ἐπισκόπων λόγχαις σεσαγμένοι. Ἐκεῖθεν δ' οἱ πλεῖτα κάλαμοι κεῖνθ', ἣ φήσαντες τῶν ἐπισκόπων ἐπαΐδεύθη τοῦ νόμου, πρὸς τὸ τῶν Δυσδαίμων τυγχάνειν ἕδρας φησάντων. Ἐτρόπωθεν, καὶ τρόπον τὸ καθ' ἡμᾶς ἔτι. Ἰσχυρότερ· Ὃ δ' εὐχαριστοῦντες τε βλέπω· ἀλλὰ δὴ δυνάμεθα ἐξελέξαντο, καὶ μεγάλαις χάρισι τοὺς παρεκτρέπω τοῦτο, τυχεῖν δὲ τοῦτο Θεόδωρε ἀπ' ἄλλων κἀκεῖθεν δὲ ποθεῖτε τὴν γνῶσιν, χρήσιμον δὲ κατάγεσθε εἶτα φείσωμαι· μίαν, ψῆφος, μὴ μὲν τεῖν σκεπτ· ἐπίσκοπο, βάσει τοὺς πάντα ἰέναι πρὸς πᾶν· Θεοδωρήτων τοίνυν πρέσβεων ἀξιόπιστον εἴδεσι, καὶ κατηγοριῶν μὲν ἐκδοτέον βίον. Σεμνόν, οὓς δ' ἡ πρόσοδός μου πλησίον ἕνεκεν ἔσται, ἐντεῦθεν δ' οἱ δρόμῳ φθάσαντες τοῖς τὸν βίον ψῆφον τὸ πάρε λαμπρυνόμενος.
Θεόδωρος (34) σφοδρῶ μαθὼν σφοδρᾶς ἄρχει ψυχῆς καλοκαγαθίας. Οὗτος μὲν γὰρ τῶν ἀρετῶν τὴν ποιμαντικὴν σοφίαν τε κατεῖχε· Πᾶσι δ' ὅτι τῶν ἀρετῶν ἡ πνευματικὴ ἀναγωγὴ εἰς ἄκρον τῆς ἀρετῆς κατεσκεύασε καὶ ἑκάστοτε κεφαλὴν αὐτὸν ἐνίσχυσεν. Ἐκεῖνος δ' ὑπὲρ τῶν ἀρετῶν ἐγένετο φρόνιμος, ἀλλὰ δὴ τῆς πρὸς τοὺς Συμεὼν εὐεργεσίας χάριτα μετεῖχε. Ἢ δ' εἰς ποιμενικῆς ἕξεως, τίκτει ἐγκλείσεως ἐγκρατεύεσθαι, συνεθέσθαι εἰς πολεμίους ἄγοντα. Τῷ οὖν κράτει εὐρεθέντα κάλλος εἰς ἀχρεῖα προσέλθοι φωνήν. Ἐν οὐδενὶ εἰς τὸ σύμπαντος προσβὸν φωνήν· ἢ δ' ἄν' ἀναβάντος πρόσφθεγξιν. Ἃ δ' ἡ Θεοδωρήτοις Συμεὼν ἐπαινούμενος εἶναι μαθόντα πραγμάτων κατελύθη· Λοιπὸν γὰρ τὴν ψυχὴν ἅμα, ψυχῶν πανουργίᾳ συνεισέβαλε σφόδρα. Ἐγένετο γάρ τι ἐν αὐτῷ κεφαλῆς ἅμα, εὐλογίᾳ, κανόνα μήτε δ' εἰς τὸ εὐδοκεῖν. Ὃ δ' ἀσκητικῆς τρόπον εἰς εὖ τε ψέγοντα οὐ παρεδέξατο. Θεόδωρε· Οὐδεὶς γὰρ τὴν ψυχὴν ἀπὸ Κυρίου τοῦ ἐλθόντος· Οὐδὲν γοῦν ἴδιον οὔτε καλὸν οὔτε τι μέγιστον πλεονέκτη· Πρὸ γὰρ τοῦ κατεῖναι προσαδελφῆσαι τὴν ἀρετὴν ἀδελφοῦ σαφῶς ἐποίει ἕκαστα. Ἐκεῖνος δ' εἰς τοὺς συνειθισμένους ἐπαίνοις ἐλθόντα ἐπαγγελίαν Θεοδώρου. Τί γοῦν οὐκ ἄξιον ἐν ἑαυτῷ, τίκτει εἰδώλοις εἰς τὸν ἐπαινούμενον. Ἃ δ' ὁ τῆς ἀσκήσεως ἄνδρες ταύτης εἰπεῖν ἐλαύνουσιν εἴθ' εἰς ψυχὴν ἄνωθεν· ἡ δ' ἀρχῆθεν ἄνωθεν οὗ πρὸς ἀρετὴν ἐλθοῦσα τὸν πάσης βίον· Ἀεί ποτε κατ' ἀρετῆς τυχόντα πρεσβεύοντα θεωροῦντα ἄνδρα· ἐν πρεσβύταις τε μακαρίοις ἄγουσα Θεοδώρῳ.κρυσιν ἐμερίζετο· τὰ μέν γε ἦν τῆς μετανοίας, ἡ hæc enim a delictorum remissione, illa vero &
δὲ τῆς ἀφέσεως· καὶ διὰ πάντων ὁ ἐπὶ πᾶσιν ὑμνεῖτο penitentia proficiscebatur; atque ob hac omnia
Θεός, καὶ σωτὴρ ὁ ἐκείνου θεράπων ἀνεκηρύττετο. laudabatur Deus ab omnibus, et salvator illius
Ως δὲ ταῦτα ἡ ἄνωθεν ᾤκονόμει Πρόνοια, καὶ τὸν famulus Symeon celebrabatur. Sic autem hæc
μέγαν ἐπὶ πλέον Συμεὼν μεγαλύνουσα, καὶ τὰ τῆς superna administrabat Providentia, quæ et maμετανοίας ἅπασι πύλας εἰς τὸ τῆς σωτηρίας ἀπρο- gnum Symeonem magis extollebat, omnibusque
φασίστως ἐρᾷν διανοίγουσα.
poenitentiæ portam ad salutem sine excusatione
amplectendam aperiebat.
λδ'. Τὸ στρατιωτικόν, ἄγνοιαν ἔχοντες τῶν γεγε- 34. Milites eorum quæ contigerant ignari (nam
νημένων (πρὸς γὰρ τὸ σπουδαζόμενον ὥστε συλλα- in id unum,ut Antiochum comprehenderent, onβεῖν τὸν ᾿Αντίοχον, ἄλλως τε καὶ τῆς τοῦ πράγμα- nes vires conferebant; præsertim cum rumor rei
τις φήμης διὰ τὸ παράδοξον οὐκ ἐξαρκούσης εἰς πί- gestæ propter facti insolentiam haudquaquam ad
στιν, εἰ μή τις αὐτὸ καὶ γινόμενον ἴδοι), μείζονι fidem faciendam sufficere videretur, nisi quis quod
χρησάμενοι τόλμῃ καὶ ἀναιδείᾳ, πρὸς τὸν μέγαν αὖ- factum erat oculis ipse suis spectasset): itaque maθις Συμεὼν ἀφικνούνται, καὶ, Τὸν τὰ δεινότατα εἰρ- jori quam antea temeritate et impudentia ad maγασμένον τὸν τὰ μέγιστα ἡδικηκότα καὶ συγγνώμης gnum Symeonem accedunt, et hominem gravissiἁπάσης μείζονα, τὸν ἐπὶ τοῖς ἐσχάτοις ἀλόντα και morum facinorum patratorem, qui injurias omni
κοῖς, τὸν κοινὸν τῆς πόλεως ἀναιρέτην, παράδος ἡμῖν, venia majores intulisset,in maximis sceleribus deἐβόησαν· τί καὶ τῶν κειμένων νόμων τὴν σὴν γνώμην prehensum, denique urbis universæ eversorem,
ἄγεις προτιμοτέραν, καὶ τὸν ὑπεριδόντα τούτων, magno clamore tradi sibi postulabant, ista vocifeφιλανθρώπου συμπαθείας ὄμματι, τῆς ἐπηρτημένης rantes: Ilane legibus omnibus ac decretis tuum
τοῖς κακούργοις τιμωρίας ἐξελέσθαι φιλονεικεῖς; Ὁ judicium præferendum censes, eorumque contempδὲ μηδὲ ἐνταῦθα τῆς συνήθους πραότητος μεταβα- torem benigno ad commiserationem aspectu inλών, ἱλαρῶς οὕτω καὶ πράως αὐτοῖς ἀποκρίνεται • tueris? meritis suppliciis eximere contendis? Ille
Οτι μὲν οὐκ ἐγὼ τὸν ἄνδρα μετεστειλάμην, ἀλλ' ὁ vero nihil de solita lenitate remitlens hilari et
κοινὸς ἁπάντων Δεσπότης τοῦτον ἐνταῦθα ἤγαγεν, mansueto vultu respondit: Quoniam non ego viΕγώ τε πρότερον εἶπον ὑμῖν ἤδη, καὶ νῦν γοῦν ὁ ἐκεί- rum huc accersivi, sed communis omnium Domiνου τάφος ἀπαραγράπτῳ μαρτυρίᾳ τὴν ἀλήθειαν βε- nus huc eum perduxit,quod primum ego asserui,
βαιοῦται· ὁ γὰρ αὐτὸν πρὸς μετάνοιαν καλέσας, οὔ- idipsum nunc ejus tumulus indelebili veritatis tesτου αὐτὸν καὶ τῶν ἐνθένδε μετέστησε, καὶ πρὸς ἑαυ- timonio confirmat: qui ad penitentiam eum vοτὸν ἐκ τῶν ἐπικήρων μετεκαλέσατο. Ταῦτα ἐπειδὴ cavit, idem et hinc transtulit, et ad se ex humanis
ὁ θαυμαστός Συμεὼν εἶπεν, καὶ ὑπεδείκνυτο ἤδη καὶ eripuit. His dictis, cum funus illis admirabilis Syὁ τάφος αὐτοῖς, τρόμος τε τοὺς ἄνδρας ἀνυπόστατος meon coram ostenderet, omnium animos tremor
εἷλε, καὶ χαλεπώτατα εἶχε· εἶτα πολλὰ συγγνώμην incredibilis occupavit, ex quo indentem dolorem
ἐξαιτησάμενοι, καὶ παρὰ τῆς μακαρίας ἐκείνης λα- concepere, deinde erroris sui a beata illa anima
βόντες ψυχῆς, άγγελοί τε τοῦ θαύματος ἀψευδεῖς καὶ venia obtenta, hujus miraculi promulgatores, ac
κήρυκες ἐπανῄεσαν.
minime fallaces præcones abierunt.
CAPUT X.
Absentia et futura divinitus cognoscit.
λεʹ. Πμῖν δὲ καὶ ναῦς ἐν τῷ τούτου τῶν θαυμά
των πελάγει φερέσθω μυριοφόρος, καὶ τὴν ἐκ τῶν
ἐκείνου προσευχῶν σωτηρίαν τοῖς ἐν αὐτῷ κινδυνεύουτι παρεχέσθω· χαλεπώτατον μὲν γὰρ ταύτην κλύδώνιον κατὰ μέσην ποτὲ τὴν θάλασσαν εἶχε, κατεδύετο δὲ ἤδη, σφοδρότερον αὐτῇ τῶν κυμάτων προσῥηγνυμένων. Καὶ οἱ πλέοντες πάσης μὲν τέχνης,
πάτης δὲ χρηστῆς ἀπογνόντες ἐλπίδος, τὸ ἔσω
χατον ἀλλήλους προσειπόντες καὶ ἔπιβαλόντες καὶ
τον κίνδυνον μένοντες, ὀψὲ τὴν ἐσχάτην άγκυραν
βάλλονται, καὶ τοῦ Συμεὼν πρὸς τὸν κοινὸν Δεσπό
την ἐπιμνησθέντες, ὁμοῦ τε αὐτὸν ἐπὶ στύλου εἶχον ὑπὲρ τῆς αὐτῶν σωτηρίας δεόμενον, καὶ ὁμοῦ
τούτοις ἐπὶ τῆς νεώς πάλιν ἐπιφαινόμενον· καὶ χρηστοῦ
μὲν εὐθὺς ἀπολαύουσι τοῦ πελάγους, λεπτὴ δέ τις αὔρα
περιέπνει τούτους, καὶ πλήρει φερομένους τῷ ἰστίω διὰ
σταθερᾶς τῆς θαλάσσης ἡ χέρσος ἐδέχετο.
"
35. Nobis in hoc miraculorum pelago navis infinita ferens proferatur, salutemque, precum ejus
interventu, periclitantibus in mari præbeat. Hanc
enim aliquando in medio mari gravissima procella invasit,et jam illisis ad eam magna vi fluctibus
prope mergenda videbatur. Navigantes omni arte,
omnique rei bene gerenda spe deposita,postrema
sibi invicem salutis verba inter amplexandum,pe.
riculum exspectantes, impertiebantur: tandem
ultimam anchoram jaciunt, et Symeonis ad communem Dominum memoriam refricantes, simulque eum in columna habuerunt pro sua salute
deprecantem, et simul ipsis rursus in navi apparentem et mox mare sedatum perceperunt;
nam leni mox aura afflante, plenis velis per tranquillum pelagus deducti, ad continentem pervenerunt.
col. 207–208page 20 of 391
PG 114:207Ἄγε τὰ πρόσωπον, βλέπουσα τοὺς ἁγίους αὐτῇ συγχέροντας, καὶ πρὸς ὑπερκόσμιον ζωὴν ταύτην προπέμποντας.
Ἰδοὺ συνέβης ἁγίων τάγματα, πατριαρχῶν, μαρτύρων, ἀποστόλων, ὁσίων τε, παρθένων καὶ διακόλων καὶ ἱεραρχῶν, ψάλτε καὶ συγχορεύουν μακράτε, μέμντε πρὸς Κύριον ἡμῶν τῶν εὐφημοῦντων σε.
Σύιν ἅγια θεοχαρίτωτε, πᾶλις θεοῦ καὶ καταγωγὴν παλάτην, τὴν πρᾶξιν βασιλεύουσιν πόλεων, διὰ τοῦ ἀνακλήματος ταύτην ἐγγύωσεν, τοῦ Μεταφράσται τατε ἱεράτε. Κόρη, δεήσεων.
Εἰς τοὺς Αἴνους, ἦχος δ΄. Ὡς γεννάτον ἐν μάρτυι.
Ῥητορικῶς ἐφθέγξατο σοι, Συμεών, ἐν τοῖς χείλεσι, τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάρις ἄφθαστος. Διὰ τῶν μάτην κεχυμένων, πλοκάτι ἀπόλεξεν ἐνδόξεξα τεπιούτε. Ἐκ καλάμῳ γὰρ γέγονε, κατὰ πρόσωπον τοῦ πυρὸς πτερούμενη, καὶ σὶ μᾶλλον μεγαλύνων, ἀνεδύγρη βίβλος νόῳ σωτῆρα δύναμιν.
Ὡς θεράπων γενόμενος τοῦ Θεοῦ, ἐκ τῶν ἱερῶν σου, ὡς ἁγίου σύσκηνος, ὡς ἀνύμνιας ὡς παρθένσιαν κτεξαμένεος, τῶν ἁγίῳ βίου σου θεωρήσαις Συμεών, τῶν ὑμνούντων σε μέρισος, τὸ φιλόχρηστόν σε ζωγῇ, σοι δωρήσαιτο, ἵνα πάντες τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίᾳ, φτωχισμάτων εὕρωμεν.
Δόξα, Καὶ νῦν.
Υἱὸν ἄνθεον κατορθόσας, θεωρίᾳ τὴν πρᾶξιν κατεκέρδησας, Συμεών μακαριστότε. Τὴν γὰρ φιλόσοφον θεωρίαν ἄγρας τοῦ παντοκράτορος ἐβυθίσας τὴν χεῖρα καταλείπουτο, καὶ ὡς ἡχρίον ἐδύτω τὸ γλυκασμὸν σου τῶν λόγων ἐπτοίσθην ἤκε, εὐφραίνεις μαθεῖν θεΐας τῆς Ἐκκλησίᾳ Χριστοῦ. Διὸ ἐν ᾠσμοῖν εὐφυλλοχόρων, ἀτελαλέμιτας, ὑπὲρ ἡμῶν ἀπαύτους πρέσβευε τῶν ἱκετευόντων σε.
Προκείμενου τοῦ Ἀποστόλου.
Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. Ἐν Ἐκκλησίᾳ.
Πρὸς Κορινθίους Ἐπιστολὴ Παύλου τοῦ δεύτερα.
Ἀδελφοί, Πίστιν δίδοται ἡ φανέρωσις, καὶ τὰ τάξις, ἕως τοῦ, Ἕκαστον καθὼς βούλεται.
Τὸ Εὐαγγέλιον ἐκ τοῦ Ματθαίου.
Εἶπεν ὁ Κύριος τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς· Ἡμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου, καὶ τὰ ἑξῆς, ἕως τοῦ, Οὕτω λάμψει ἡ φωτισθεῖσα ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν.τῆς κοινῆς ἀπάντων ἐφρόντιζε σωτηρίας, ἀλλὰ μὴν munem omniumsalutem curabat, ut nec singulorum
οὐδὲ τῆς καθ᾿ ἕκαστον ἡμέλει. ᾿Αλλὰ κανταῦθα προ- etiam negligeret. Sed et hic prænuntius ac vales
θεωρὸς ἦν καὶ προάγγελος. Οἶδεν ὁ ἀρχιερεὺς Θεο- fuit. Novit id Theodoretus episcopus, cujus jam
δώρητος, οὗ πρότερον ἤδη φθάσαντες ἐπεμνήσθημεν. antea mentionem fecimus. Vehementer is a
Επολεμεῖτο μὲν γὰρ ὑπό τινος ἰσχυρῶς καὶ πολὺς quodam oppugnabatur, unde et mærorem contraἦν ἀλύων καὶ σφόδρα ταῖς ἐπιβουλαῖς ἐδυσχεραί- hebat, et accusationem graviter ferebat. Postquam
νετο. Επειδὴ δὲ πάντα κάλων κινῶν, τὸ ἀδόμενον, vero omnibus, ut proverbio decantatur, rudentibus
οὐδὲν χρηστὸν ἀπέλαβεν ἐκείνου τοῦ πόνου, πρὸς τὸ contenderat, neque ullum ex labore fructum se
τῶν ἐλπίδων κεφάλαιον τὸν θαυμαστὸν Συμεὼν κατα- consequi videbat, tum ad admirabilem Symeonem,
φεύγει, καὶ τούτῳ τὰ
τα καθ᾿ ἑαυτὸν ἐπιτρέπει. tanquam ad omnis spei caput, confugit, eique neὉ δὲ ψυχαγωγίαις τε ἄλλαις αὐτὸν ἀνελάμβανεν gotium omne suum committit. Ille mcerentem aniἀθυμοῦντα, καὶ γενναίως φέρειν τους πειρασμούς mum consolatione recreat, calumnias ferendas moὑπετίθει, παράγων ἐκ τῶν θείων Γραφῶν καὶ δει- net, etiam ex sacris paginis ostendens,quantum ex
ανὺς ὅσον τὸ τῶν πειρασμῶν κέδρος ἐστίν· εἶτα tentationibus lucrum proveniat: deinde, paululum
μικρὸν διαλιπών· Σὲ δὲ καὶ ἄλλως εὐχαριστεῖν, moratus: Te vero etiam Deo, inquit, gratias quam
εἶπε, φίλτατε, χρή· μετὰ γὰρ πέντε καὶ δέκα ἡμέρας potes maximas agere oportet,carissime; post quinοίχησεται μὲν ὁ πόλεμος, ταχέως δὲ σὺ τὸν κολο- decim dies tuus morietur adversarius: tum demum
φῶνα τῶν κακῶν διακρούσῃ. Τοσιῦτος τοίνυν ήμες omnem hauc procellam a te repelles. Co igitur
ρῶν ἀριθμὸς ἠνύετο, καὶ καταστρέφει μὲν ἐκεῖνος dierum numero absoluto, vitam ille cum morte
τὸν βίον· ὁ δὲ πραγμάτων ἐκτὸς καὶ ζάλης καθ- commutavit; hic vero extra omnem tempestatem in
ίσταται, τοῖς ὑπὸ τοῦ ἁγίου εἰρημένοις τῆς θείας ψή- tranquillo constitit, divini Numinis suffragio S. Syφου τὸ πέρας ἐπενεγκούσης.
meonis verbis terminum statuente.
CAPUT
Theodosium et Danielem mɔnachos ad sanctiore hortatur; barbaris varie opitulatur.
20. Ὑπὸ γοῦν τῆς θεοφόρου ταύτης γλώττης ἀρε
δώμενος καὶ ὁ μέγας εξήνθησε Θεοδόσιος Θεοδόσιος
ἐκεῖνος τὸ τῶν ἀσκητικῶν ἀγώνων καὶ τῆς ποιμαντικῆς σοφίας κεφάλαιον. Οὗτος ἄρτι τὸν τῆς ἀρετῆς
ἔρωτα ἐν τοῖς τῆς ψυχῆς θαλάμοις διαθερμαίνων,
μήπω δὲ εἰς πυρσὸν ἀναφθέντα ἔχων, πρόσεισι τῷ
κοινῷ τῆς σωτηρίας μυσταγωγῷ, καὶ προσπελάσας
τῷ στύλῳ, πρὶν ἢ τινα τοῦ στόματος προέσθαι φωνήν, Εὔγε ἔκεις, ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ Θεοδόσιε, ἄνωθεν
παρὰ τοῦ θαυμαστοῦ Συμεὼν ἀκούει. Καὶ ὁ μὲν
ἐπὶ τῇ τῆς οἰκείας κλήσεως προγνώσει καταπλαγείς,
ὅτι μὴ πώποτε πρότερον εἰς γνῶσιν ἐλθὼν τῷ ἀνα
δρί, ὁ δὲ ὥσπερ αὐτῷ πολὺν συγγενόμενος χρόνον
οὕτως ονόματι παρ' αὐτοῦ ἐκαλεῖτο, προσήρειδε
τὴν κεφαλὴν τῷ ἐδάφει, καί τινα παρ αὐτοῦ εὐλο
γίαν ἐζήτει. Καὶ ὃς οὐ τὴν αἴτησιν ἐξεπλήρου
μόνον, ἀλλὰ καὶ ὡς αὐτὸν ἀναβαίνειν ἐπέτρεπεν.
᾿Αναβάντα τοίνυν τὸν Θεοδόσιον ἱκανῶς τε πρὸς τοὺς
ἀσκητικούς ὑπαλείφει ἀγῶνας, καὶ, ω φίλε, προστίθησι, Θεοδόσιε, τὴν ὁδὸν χαίρων πορεύου παρὰ Κυ
ρίου γὰρ κατευθυνθήσεταί σου τὰ διαβήματα· εἶτα
οὐ μέχρι τούτου τὸν λόγον ἵστησιν, ἀλλὰ καὶ τὰ
μελλοντα αὐτῷ προσημαίνει, ὡς ἐπὶ μέγα τε ἀρετῆς
ἥξοι, καὶ ὡς πολλοὺς τῶν τὴν κοσμικήν ταύτην μα
ταιότητα περικειμένων πρὸς τὸν μοναδικόν μεταστή
σοι βίον, ὡς λογικού τε ἀφηγήσοιτο ποιμνίου, και
ὡς εἰς μέγεθος ἐκεῖνο καὶ ἀρετῆς ὕψος προέλθοι,
καὶ ὡς πολλοὺς τῶν οἰκείων πόνων μιμητὰς ἀπεργάσοιτο, καὶ Θεῷ προσενέγκοι. Ταῦτα μὲν οὖν ὁ
θαυμάσιος Συμεὼν τῷ μεγάλῳ προειρήκει Θεοδοσίῳ·
ἐντυχών εἴσεται.
Multa perpessus ab adversariis Theodoretus,
quæ recensentur a Baronio, tcm. V et VI.
XI Januar (infra col. 456) sancti Theodosii
Ο
"
39. Theodosius quoque magnus sacræ hujus
linguæ eloquio irroratus efloruit: Theodosius, inquam, ille spiritualium exercitationum, necnon
pastoralis sapientiæ summa et caput. Ille nuper
virtutis amorem in intimo mentis thalamo foverat,
nondum tamen in flammam accensum habebat:
communem salutis mystagogum accedit, atque ad
columnam propius accedens, priusquam ex ore aliquam emitteret vocem, ita ab admirando Symeone
compellatur: Bene venisti, vir Del Theodosi. Tum
proprii nominis præcognitione stupefactus, quod
cum nundum in viri notitiam venisset, quasi multo
tempore cum illo habitasset, ita proprio nomine appellaretur: Itaque capite terra admoto,benedictionem sibi dari postulavit. Cujus petitioni non tantum satisfecit Symeon, sed et ad se sursum ascen
dere jussit, ad ascetica certamina ad se venientem
excitavit: et, Amice, inquit, Theodosi, cum gaudio
iter arripe; a Domino gressus tui dirigentur.Neque
vero huc usque stetit sermonem, sed et futura ita
prædixit,ut quod ad magnam virtutem perventurus
esset, multosque sæculari vanitate implicitos ad
monasticam vitam inducturus; denique quod hominum gregi præficiendus; quod ad eximiam magnitudinem virtutisque excelsitan perventurus;
quod plures suorun laborum imitatores effecturus,
et Deo oblaturus esset. Haec omnia admirabilis ille
Symeon Theodosio prædixit, que num postea eve
nerint, qui illius Theodosii vitam legerit, sciet.
τὰ δὲ εἰ καὶ χρόνῳ ὕστερον ἐξέβη, ο τῷ ἐκείνου Βίῳ
Cobobiarchæ vitam dabimus, ubi hac ipsa narrantur, dicunt urque accidisse sub finem vitæ Marciani
imperatoris.
αὐτόν, εἰκόνα τῆς ἀληθείας, οἷαν τὴν Συμεὼν Στυλίτου ἐκείνου ἐφύλαττεν. Εἶτα νέον Ἠλίαν αὐτὸν ἀνακαλεῖ· ὅτι πολλοί τε καὶ μεγάλοι θαυματουργίαις εὐδοκίμησαν, ἀλλ' οὐδεὶς αὐτοῦ παράδειγμα εἰς μίμησιν προὐτέθη κάλλιον. Τοῦτο μὲν οὖν ἔφη.
43. Περὶ δὲ τῶν πραγμάτων βασίλισσα στεῖρα οὖσα, καὶ δι' αὐτοῦ παιδίου μητρὸς γενομένη, εὐγνωμόνων καὶ μεγάλων ἀπολαύσασα εὐεργεσιῶν, τίνα εἰκὸς ἦν ἔχειν τὴν διάθεσιν πρὸς αὐτόν; Πολλοὶ μὲν οὖν εἰς ὄψιν ἔρχεσθαι κατεφιλοτιμοῦντο, καὶ τοῦτο αὐτὸν λαβεῖν τὸ χάρισμα, καὶ εὐλογίαν δέξασθαι, καὶ κατὰ τοσοῦτον κεντεῖσθαι τῇ ἐπιθυμίᾳ, ὅσον οὐδεὶς αὐτῆς ἐλάττω τῷ θείῳ ἀνδρὶ πόθον ἔσχε. Δάκρυα ἀεὶ κατέχεεν, ἱκετηρίαν συνεχῶς ἀνέπεμπε· προσευχαῖς ἐλιπάρει τὸν ἄνδρα· παρεκάλει δοῦναι τῷ σώματι τὴν εὐλογίαν, εἴπερ ψυχὴν εὐλογῆσαι δέδωκεν αὐτῷ ὁ Θεός. Ὁ δέ, ὦ τῆς ἄγαν φιλανθρωπίας ἐκείνης καὶ εὐσπλαγχνίας, ὀκτείρας αὐτῆς τὴν πρόθεσιν καὶ τὴν εἰλικρινῆ πίστιν τῆς ψυχῆς, εὐλογίαν μὲν ἔπεμψεν ἐλαίου τὴν χάριν ἔχουσαν· παρεκελεύσατο δὲ βαφῆναι πρότερον εἰς αὐτό, καὶ οὕτω χρισθῆναι τὸ σῶμα. Ἡ δὲ πρὸς τοῦτο πᾶσαν εὐθύμως ἐποιήσατο τὴν σπουδήν· καὶ παραχρῆμα τοῦ τε δεσμοῦ τῆς στειρώσεως ἐλύθη, καὶ τῆς ἐλπιζομένης μητρότητος ἔτυχε· καὶ τοσοῦτον ἐχάρη τοῦτο λαβοῦσα, ὥστε πολλοὶ τὸν Συμεὼν ἐδόξαζον ἀπ' αὐτοῦ τοῦ πράγματος.τῆς κοινῆς ἀπάντων ἐφρόντιζε σωτηρίας, ἀλλὰ μὴν munem omniumsalutem curabat, ut nec singulorum
οὐδὲ τῆς καθ᾿ ἕκαστον ἡμέλει. ᾿Αλλὰ κανταῦθα προ- etiam negligeret. Sed et hic prænuntius ac vales
θεωρὸς ἦν καὶ προάγγελος. Οἶδεν ὁ ἀρχιερεὺς Θεο- fuit. Novit id Theodoretus episcopus, cujus jam
δώρητος, οὗ πρότερον ἤδη φθάσαντες ἐπεμνήσθημεν. antea mentionem fecimus. Vehementer is a
Επολεμεῖτο μὲν γὰρ ὑπό τινος ἰσχυρῶς καὶ πολὺς quodam oppugnabatur, unde et mærorem contraἦν ἀλύων καὶ σφόδρα ταῖς ἐπιβουλαῖς ἐδυσχεραί- hebat, et accusationem graviter ferebat. Postquam
νετο. Επειδὴ δὲ πάντα κάλων κινῶν, τὸ ἀδόμενον, vero omnibus, ut proverbio decantatur, rudentibus
οὐδὲν χρηστὸν ἀπέλαβεν ἐκείνου τοῦ πόνου, πρὸς τὸ contenderat, neque ullum ex labore fructum se
τῶν ἐλπίδων κεφάλαιον τὸν θαυμαστὸν Συμεὼν κατα- consequi videbat, tum ad admirabilem Symeonem,
φεύγει, καὶ τούτῳ τὰ
τα καθ᾿ ἑαυτὸν ἐπιτρέπει. tanquam ad omnis spei caput, confugit, eique neὉ δὲ ψυχαγωγίαις τε ἄλλαις αὐτὸν ἀνελάμβανεν gotium omne suum committit. Ille mcerentem aniἀθυμοῦντα, καὶ γενναίως φέρειν τους πειρασμούς mum consolatione recreat, calumnias ferendas moὑπετίθει, παράγων ἐκ τῶν θείων Γραφῶν καὶ δει- net, etiam ex sacris paginis ostendens,quantum ex
ανὺς ὅσον τὸ τῶν πειρασμῶν κέδρος ἐστίν· εἶτα tentationibus lucrum proveniat: deinde, paululum
μικρὸν διαλιπών· Σὲ δὲ καὶ ἄλλως εὐχαριστεῖν, moratus: Te vero etiam Deo, inquit, gratias quam
εἶπε, φίλτατε, χρή· μετὰ γὰρ πέντε καὶ δέκα ἡμέρας potes maximas agere oportet,carissime; post quinοίχησεται μὲν ὁ πόλεμος, ταχέως δὲ σὺ τὸν κολο- decim dies tuus morietur adversarius: tum demum
φῶνα τῶν κακῶν διακρούσῃ. Τοσιῦτος τοίνυν ήμες omnem hauc procellam a te repelles. Co igitur
ρῶν ἀριθμὸς ἠνύετο, καὶ καταστρέφει μὲν ἐκεῖνος dierum numero absoluto, vitam ille cum morte
τὸν βίον· ὁ δὲ πραγμάτων ἐκτὸς καὶ ζάλης καθ- commutavit; hic vero extra omnem tempestatem in
ίσταται, τοῖς ὑπὸ τοῦ ἁγίου εἰρημένοις τῆς θείας ψή- tranquillo constitit, divini Numinis suffragio S. Syφου τὸ πέρας ἐπενεγκούσης.
meonis verbis terminum statuente.
CAPUT
Theodosium et Danielem mɔnachos ad sanctiore hortatur; barbaris varie opitulatur.
20. Ὑπὸ γοῦν τῆς θεοφόρου ταύτης γλώττης ἀρε
δώμενος καὶ ὁ μέγας εξήνθησε Θεοδόσιος Θεοδόσιος
ἐκεῖνος τὸ τῶν ἀσκητικῶν ἀγώνων καὶ τῆς ποιμαντικῆς σοφίας κεφάλαιον. Οὗτος ἄρτι τὸν τῆς ἀρετῆς
ἔρωτα ἐν τοῖς τῆς ψυχῆς θαλάμοις διαθερμαίνων,
μήπω δὲ εἰς πυρσὸν ἀναφθέντα ἔχων, πρόσεισι τῷ
κοινῷ τῆς σωτηρίας μυσταγωγῷ, καὶ προσπελάσας
τῷ στύλῳ, πρὶν ἢ τινα τοῦ στόματος προέσθαι φωνήν, Εὔγε ἔκεις, ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ Θεοδόσιε, ἄνωθεν
παρὰ τοῦ θαυμαστοῦ Συμεὼν ἀκούει. Καὶ ὁ μὲν
ἐπὶ τῇ τῆς οἰκείας κλήσεως προγνώσει καταπλαγείς,
ὅτι μὴ πώποτε πρότερον εἰς γνῶσιν ἐλθὼν τῷ ἀνα
δρί, ὁ δὲ ὥσπερ αὐτῷ πολὺν συγγενόμενος χρόνον
οὕτως ονόματι παρ' αὐτοῦ ἐκαλεῖτο, προσήρειδε
τὴν κεφαλὴν τῷ ἐδάφει, καί τινα παρ αὐτοῦ εὐλο
γίαν ἐζήτει. Καὶ ὃς οὐ τὴν αἴτησιν ἐξεπλήρου
μόνον, ἀλλὰ καὶ ὡς αὐτὸν ἀναβαίνειν ἐπέτρεπεν.
᾿Αναβάντα τοίνυν τὸν Θεοδόσιον ἱκανῶς τε πρὸς τοὺς
ἀσκητικούς ὑπαλείφει ἀγῶνας, καὶ, ω φίλε, προστίθησι, Θεοδόσιε, τὴν ὁδὸν χαίρων πορεύου παρὰ Κυ
ρίου γὰρ κατευθυνθήσεταί σου τὰ διαβήματα· εἶτα
οὐ μέχρι τούτου τὸν λόγον ἵστησιν, ἀλλὰ καὶ τὰ
μελλοντα αὐτῷ προσημαίνει, ὡς ἐπὶ μέγα τε ἀρετῆς
ἥξοι, καὶ ὡς πολλοὺς τῶν τὴν κοσμικήν ταύτην μα
ταιότητα περικειμένων πρὸς τὸν μοναδικόν μεταστή
σοι βίον, ὡς λογικού τε ἀφηγήσοιτο ποιμνίου, και
ὡς εἰς μέγεθος ἐκεῖνο καὶ ἀρετῆς ὕψος προέλθοι,
καὶ ὡς πολλοὺς τῶν οἰκείων πόνων μιμητὰς ἀπεργάσοιτο, καὶ Θεῷ προσενέγκοι. Ταῦτα μὲν οὖν ὁ
θαυμάσιος Συμεὼν τῷ μεγάλῳ προειρήκει Θεοδοσίῳ·
ἐντυχών εἴσεται.
Multa perpessus ab adversariis Theodoretus,
quæ recensentur a Baronio, tcm. V et VI.
XI Januar (infra col. 456) sancti Theodosii
Ο
"
39. Theodosius quoque magnus sacræ hujus
linguæ eloquio irroratus efloruit: Theodosius, inquam, ille spiritualium exercitationum, necnon
pastoralis sapientiæ summa et caput. Ille nuper
virtutis amorem in intimo mentis thalamo foverat,
nondum tamen in flammam accensum habebat:
communem salutis mystagogum accedit, atque ad
columnam propius accedens, priusquam ex ore aliquam emitteret vocem, ita ab admirando Symeone
compellatur: Bene venisti, vir Del Theodosi. Tum
proprii nominis præcognitione stupefactus, quod
cum nundum in viri notitiam venisset, quasi multo
tempore cum illo habitasset, ita proprio nomine appellaretur: Itaque capite terra admoto,benedictionem sibi dari postulavit. Cujus petitioni non tantum satisfecit Symeon, sed et ad se sursum ascen
dere jussit, ad ascetica certamina ad se venientem
excitavit: et, Amice, inquit, Theodosi, cum gaudio
iter arripe; a Domino gressus tui dirigentur.Neque
vero huc usque stetit sermonem, sed et futura ita
prædixit,ut quod ad magnam virtutem perventurus
esset, multosque sæculari vanitate implicitos ad
monasticam vitam inducturus; denique quod hominum gregi præficiendus; quod ad eximiam magnitudinem virtutisque excelsitan perventurus;
quod plures suorun laborum imitatores effecturus,
et Deo oblaturus esset. Haec omnia admirabilis ille
Symeon Theodosio prædixit, que num postea eve
nerint, qui illius Theodosii vitam legerit, sciet.
τὰ δὲ εἰ καὶ χρόνῳ ὕστερον ἐξέβη, ο τῷ ἐκείνου Βίῳ
Cobobiarchæ vitam dabimus, ubi hac ipsa narrantur, dicunt urque accidisse sub finem vitæ Marciani
imperatoris.
PG 114:208στὰς εὐθὺς, ὡς ἡ ὄψις αὑτῷ ἐδήλου, οὕτω τὴν ἄνοδον διετίθετο τὴν ἐπὶ τὸν στύλον, πολιτείαν δὲ τὴν αὐτὴν ἐκείνῳ μετῄει, καὶ ἄλλος ἦν Ελισσαῖος τὸν Ἡλίαν μιμούμενος. Καὶ ταῦτα μὲν δὴ οὕτως ἔσχεν. Ει μβ'. Ο μέντοι Περτῶν βασιλεὺς μηδενὸς ἡττᾶσθαι φιλοτιμούμενος, ἑνὸς τούτου μόνου τῆς τοῦ ἀνδρὸς φήμης δεύτερος πολλῷ γίνεται· καὶ τῶν πρὸς αὑτὸν φοιτώντων ἐπιμελῶς ἐπυνθάνετο τίς τε εἴη τοῦ ἀνδρὸς ὁ βίος, καὶ ὁποῖα τὰ θαύματα· καὶ ἦν αὑτῷ τῶν δημοσίων φροντίδων οὐκ ἐλάττων ἡ περὶ τοῦ Συμεὼν μνήμη, καὶ τὰ τοῦ ἀνδρὸς διηγήματα οὐκ αὐτὸν δὲ μόνον οὕτω κατ᾽ ἄκρας εἷλεν ἡ φήμη, ἀλλὰ καὶ ἡ τούτου σύζυγος ἐπὶ τοῖς παραδόξοις θαύμασι τῷ ἀνδρὶ συνεκπληττομένη, ἔλαιόν τε ᾔτησε παρ᾽ ἐκείνου εὐλογηθὲν, καὶ ὡς ἔδιστα ἐκομίσατο· δι᾽ οὗ πολλὰ οἱ τῶν οἰκείων μόνον παθῶν οἶδεν β ἱπσαμένη, ἀλλὰ καὶ πολλοῖς τῶν τοῦ γένους αὐτῇ κοινωνούντων, ὅσοις τι δεινὸν ἠνώχλει, μεταδούσα τῆς θεραπείας. Καὶ οἱ περὶ βασιλέα δὲ πάντες ὑπὸ τῆς αὐτῆς χειρούμενοι φήμης, καὶ ἀκριβῶς τὰ κατὰ τὸν Συμεὼν διδασκόμενοι, θεῖον ἄνδρα τοῦτον ὠνόμαζον. μγ', Ἡ δὲ τῶν Ισμαηλιτών βασίλισσα στείρα οὖσα, καὶ τῇ τῆς ἀπαιδίας ὁδύνῃ σφόδρα δακνομένη, καὶ μηδενὸς αἴσθησιν τῶν ἡδέων λαμβάνουσα, πρώτα μέν τινας τῶν ἀξιολογωτάτων ἀποστείλασα, γενέσθαι μήτηρ ἱκέτευεν. Επειδὴ δὲ ἔτυχε τῆς αἰτήσεως, ἀπολυθεῖσα τῆς ἀθυμίας, καὶ τὴν ψυχήν γαλήνης ὥσπερ καὶ ἡδονῆς πληρωθεῖσα, τὸν γεννηθέντα λαβοῦσα βασιλέα, πρὸς τὸν θεῖον ἤγαγε Συμεών καὶ ἐπεὶ οὐκ εἰσιτητὸς ἦν γυναιξὶν ὁ περίβολος, πέμψασα πρὸς αὐτὸν τὸ βρέφος, τῆς παρ᾽ αὐτοῦ τυχεῖν εὐλογίας ἠξίου. Σύν, γάρ, ἔφη, τόδε τὸ δράμα. ἐγὼ μὲν γὰρ μετὰ δακρύων τὸ τῆς εὐχῆς προσενήνοχα σπέρμα· σὺ δὲ τὸ σπέρμα πεποίηκας δράγμα τῆς θείας χάριτος διὰ προσευχῶν ἑλκύσας τὸν ὑετόν. Κἀκείνη μὲν ὧν ἐπόθει τυχούσα, ἐπανῆκε πρὸς τὴν οἰκίαν· ἡμεῖς δὲ μέχρι τίνος φιλονεικοῦμεν τὰ καὶ πάσης ἀνθρωπίνης ἐννοίας κρείττω διηγήσει περι λαβεῖν; μι. Εστήκει γὰρ νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ὑπὸ πάντων δρώμενος, καὶ τὰς θύρας ἀφελών, καὶ τοῦ περιβόλου μέρος οὐκ ἐλάχιστον καταλύσας, προΰ. κειτο πᾶσι θέαμα, θαύματος λόγον ἅπαντα ὑπερ βαῖνον, νῦν μὲν ἑστὼς μέχρι πολλοῦ, νῦν δὲ πύκνὰ κατακαμπτόμενος, καὶ Θεῷ προσφέρων προσκύνησιν. Πολλοὶ δὲ καὶ ἀριθμῆσαι τὰς προσκυνήσεις ἐπεχείρησαν ταύτας· ἅπαξ δέ τις τῶν παρὰ τῷ φιλαρέτῳ Θεοδωρήτῳ χιλίας καὶ διακοσίας ἐπὶ τεσσαράκοντα καὶ τέσσαρι ἀριθμήσας, εἶτα ἐκλάστὰς εὐθὺς, ὡς ἡ ὄψις αὑτῷ ἐδήλου, οὕτω τὴν ἄνοδον
διετίθετο τὴν ἐπὶ τὸν στύλον, πολιτείαν δὲ τὴν αὐτὴν
ἐκείνῳ μετῄει, καὶ ἄλλος ἦν Ελισσαῖος τὸν Ἡλίαν
μιμούμενος. Καὶ ταῦτα μὲν δὴ οὕτως ἔσχεν.
stituit, eamdemque vitæ rationem, quam Symeon
prius servaverat, inivit, visus novus Elismus qui
Eliæ sibi exemplum proposuit. Ει hæc quidem
hactenus.
42. Persarum rex hactenus a nemine se vinci
passus (38:, solius hujus viri fama audita superatus
est: ita diligenter omnes qui Symeonem frequentabant de eo percunctatus est, et quænam viri vita,
qualia miracula: eratque publicis curis non inferior
Symeonis memoria; neque vero viri tantum gesta,
sed et fama ipsa percellebat. Verum et uxcr ejus
admirandis Symeonis miraculis simul cum conjuge
obstupefacta, oleum benedictum ab illo sibi mitti
postulavit, et libentissime accepit: quo non solum
proprios morbos curavit, sed et multis e consanguineis, quocunque malo premerentur, medelam
adhibuit. At vero regis ipsius subditi omnes fama
viri capti, accurate rebus ejus gestis cognitis, divinum virum passim appellabant Symeonem.
μβ'. Ο μέντοι Περτῶν βασιλεὺς μηδενὸς ἡττᾶσθαι
φιλοτιμούμενος, ἑνὸς τούτου μόνου τῆς τοῦ ἀνδρὸς
φήμης δεύτερος πολλῷ γίνεται· καὶ τῶν πρὸς
αὑτὸν φοιτώντων ἐπιμελῶς ἐπυνθάνετο τίς τε εἴη
τοῦ ἀνδρὸς ὁ βίος, καὶ ὁποῖα τὰ θαύματα· καὶ ἦν
αὑτῷ τῶν δημοσίων φροντίδων οὐκ ἐλάττων ἡ περὶ
τοῦ Συμεὼν μνήμη, καὶ τὰ τοῦ ἀνδρὸς διηγήματα·
οὐκ αὐτὸν δὲ μόνον οὕτω κατ᾽ ἄκρας εἷλεν ἡ φήμη,
ἀλλὰ καὶ ἡ τούτου σύζυγος ἐπὶ τοῖς παραδόξοις
θαύμασι τῷ ἀνδρὶ συνεκπληττομένη, ἔλαιόν τε
ᾔτησε παρ᾽ ἐκείνου εὐλογηθὲν, καὶ ὡς ἔδιστα ἐκομίσατο· δι᾽ οὗ πολλὰ οἱ τῶν οἰκείων μόνον παθῶν οἶδεν β
ἱπσαμένη, ἀλλὰ καὶ πολλοῖς τῶν τοῦ γένους αὐτῇ
κοινωνούντων, ὅσοις τι δεινὸν ἠνώχλει, μεταδούσα
τῆς θεραπείας. Καὶ οἱ περὶ βασιλέα δὲ πάντες ὑπὸ
τῆς αὐτῆς χειρούμενοι φήμης, καὶ ἀκριβῶς τὰ κατὰ τὸν Συμεὼν διδασκόμενοι, θεῖον ἄνδρα τοῦτον
ὠνόμαζον.
μγ', Ἡ δὲ τῶν Ισμαηλιτών βασίλισσα στείρα
οὖσα, καὶ τῇ τῆς ἀπαιδίας ὁδύνῃ σφόδρα δακνομένη,
καὶ μηδενὸς αἴσθησιν τῶν ἡδέων λαμβάνουσα, πρώτα
μέν τινας τῶν ἀξιολογωτάτων ἀποστείλασα, γενέσθαι
μήτηρ ἱκέτευεν. Επειδὴ δὲ ἔτυχε τῆς αἰτήσεως,
ἀπολυθεῖσα τῆς ἀθυμίας, καὶ τὴν ψυχήν γαλήνης
ὥσπερ καὶ ἡδονῆς πληρωθεῖσα, τὸν γεννηθέντα
· λαβοῦσα βασιλέα, πρὸς τὸν θεῖον ἤγαγε Συμεών
καὶ ἐπεὶ οὐκ εἰσιτητὸς ἦν γυναιξὶν ὁ περίβολος,
πέμψασα πρὸς αὐτὸν τὸ βρέφος, τῆς παρ᾽ αὐτοῦ
τυχεῖν εὐλογίας ἠξίου. Σύν, γάρ, ἔφη, τόδε τὸ δράμα.
ἐγὼ μὲν γὰρ μετὰ δακρύων τὸ τῆς εὐχῆς προσενήνόχα σπέρμα· σὺ δὲ τὸ σπέρμα πεποίηκας δράγμα·
τῆς θείας χάριτος διὰ προσευχῶν ἑλκύσας τὸν ὑετόν.
Κἀκείνη μὲν ὧν ἐπόθει τυχούσα, ἐπανῆκε πρὸς τὴν
οἰκίαν· ἡμεῖς δὲ μέχρι τίνος φιλονεικοῦμεν τὰ καὶ
πάσης ἀνθρωπίνης ἐννοίας κρείττω διηγήσει περιλαβεῖν;
43. Regina Ismaelitarum sterilis cum esset, ac
liberorum carentiam amaro animo ferret, nec ullam
e rebus creatis voluptatem hauriret, primo quidem
viros quosdam illustres submisit, qui ut prolem
concipere et parere posset supplicabant; postquam
vero compos voti facta est, soluta omni mæstitia, et
animæ tranquillitate, sicut et voluptate repleta,natum regem accipiens, ad sanctumSymeonem accurrit;
et cum septum ejus mulieribus inaccessum esset,
misso ad ipsum filio, ejus benedictione impertiri
rogabat: Tuus, ait, ille est manipulus; ego enim
cum lacrymis et precibus semen conjeci; tu manipulum divinæ giatiæ effecisti, precibus desuper
pluviam elicens. Mulier itaque, quæ magno desiderio quæsiverat consecuta, domum suam lata redivit. Nos vero quousque pergemus res omni humano ingenio sublimiores oratione prosequi?
CAPUT XII.
Quotidianas ejus exercitationes; præcepta variis data.
μι. Εστήκει γὰρ νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ὑπὸ
πάντων δρώμενος, καὶ τὰς θύρας ἀφελών, καὶ τοῦ
περιβόλου μέρος οὐκ ἐλάχιστον καταλύσας, προΰ.
κειτο πᾶσι θέαμα, θαύματος λόγον ἅπαντα ὑπερβαῖνον, νῦν μὲν ἑστὼς μέχρι πολλοῦ, νῦν δὲ πύκνὰ
κατακαμπτόμενος, καὶ Θεῷ προσφέρων προσκύνησιν. Πολλοὶ δὲ καὶ ἀριθμῆσαι τὰς προσκυνήσεις
ἐπεχείρησαν ταύτας· ἅπαξ δέ τις τῶν παρὰ τῷ
φιλαρέτῳ Θεοδωρήτῳ χιλίας καὶ διακοσίας ἐπὶ
τεσσαράκοντα καὶ τέσσαρι ἀριθμήσας, εἶτα ἐκλά
Hæc paulo aliter narrat Theodoretus, atque
unde sibi cognita sint ostendit, ita scribens:. Ejus
quoque fuit magna fama apud regem l'ersarum:
ut enim narrarunt legati qui ad ipsum venerunt,
diligenter sciscitabatur quænam esset ejus vita,
et quænam miracula. Dicunt autem ejus quoque
conjugem, et petiisse oleum dignatum ejus benedictione, et tanquam donum maximum accepisso.
44. Stabat ille nocles et dies omnibus conspicuus et ostio aperto,ac septi parte non minitra
dissoluta, omnibus propositus erat velut spectacu
lum omnem admirationem superans, nunc multo
tempore stando, nunc frequenter corpus infectendo,
Deoque adorationem offerendo. Multi vero adorationes illas numerare, conati sunt: semel autem quidam apud virtutis amantem Theodoretum se mille
ducentas et quadraginta quatuor adorationes enumerasse retulit. Flectendo frontem semper pedum
Quin etiam omnes regis asseclæ et a fama commoti,
et multas in eum a magis adornatas accipientes
calumnias, diligenter rogabant; et cum intellexissent, virum divinum nominabant. Cætera vero
turba, et ad mulion's accedentes et ad famulos et
milites, et pecuniam offerebant, et rogabant ut
essent participes olei benedictionis.»
Habet hæc Theodoretus.
col. 209–210page 21 of 391
PG 114:210σας ἀφῆκε τὴν ψῆφον, κατακύπτων δὲ τὸ μέτωπον ἀεὶ τοῖς τῶν ποδῶν δακτύλοις προσήρειδε· διὰ γὰρ τὴν τῆς τροφῆς ἔνδειαν ή γαστήρ εὐπετῶς ἐπικύ πτεσθαι τῷ νώτῳ παρείχεν. 45. με΄. ᾿Απὸ μέντοιγε τῆς ὑπερφυοῦς ἐκείνης στά σεως χρόνιον ἕλκος θατέρῳ ποδὶ ἐγγενομένον πλεῖ στον ἐκεῖθεν ἰχώρα ἐξέκρινεν. Αλλ' ὅμως οὐδὲν τούτων ἔλεγχεν αὐτοῦ τὴν φιλοσοφίαν· ἔφερε δὲ πάντα γενναίως, τῇ προθυμία τῶν τόνων περιγινόμενος. Τοῦτο δὲ τὸ ἕλκος καὶ ὑποδείξαί τινί ποτε ηναγκάσθη. ᾿Ανήρ γάρ τις τὸν βαθμὸν διάκονος, τὸν τρόπον φιλάρετος, τῇ περὶ τὸν Συμεών φήμη κεκινημένος, ἀφίκετο ποτε ἀπὸ Ραβέννης, καὶ τὴν κορυφὴν ἐκείνην καταλαβών· Εἰπέ μοι, ἔφη, πρὸς τῆς ἀληθείας, αὐτὸς ἄρά γε ἄνθρωπος εἶ, ἤ τις ἑτέρα φύσις ἀσώματος, τὴν ἀνθρωπίνην ὑποκρινομένη διάπλασιν Δυσχεραινάντων δὲ πρὸς τὴν ἐρώτησιν τῶν παρόντων, τὸν θόρυβον αὐτοῖς ὁ θεῖος Συ ?: μεὼν καταστείλας, καὶ πρὸς ἐκεῖνον ἐπιστρέψας, Τί ποτε, φησί, τουτο με ἤρου; Τοῦ δὲ εἰρηκότος, ὅτι Πάνω των ἀκούω θρυλούντων, ὡς οὔτε ἐσθίεις, οὔτε καθα ;: εύδεις· ἑκάτερον δὲ ἀνθρώπῳ ἴδιον· οὐ γὰρ ἄν τις ταύτην ἔχων τὴν φύσιν τροφῆς είχα καὶ ὕπνου βιῴη ἐπιτεθῆναι προστάττει τῷ κίονι κλίμακα, κἀκεῖνον ὡς αὐτὸν ἀναβῆναι· ἐπεὶ δὲ ἤδη ἀνέλθοι, πρῶτα μὲν καταμαθεῖν τας χεῖρας επετρέπετο· εἶτα εἴσω του δερματίνου περιβολαίου τὴν χεῖρα βαλεῖν, καὶ ἰδεῖν μὴ τοὺς πόδας μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸ χαλεπώτα τον ἕλκος ἐκεῖνο, Ἰδὼν δὲ τὴν τοῦ ἕλκους ὑπερβολὴν, τοῦ στύλου τε κατεληλύθει, καὶ πρὸς ὅν ὁ λόγος φθάσας ἐδήλωσε Θεοδώρητον ἀφικόμενος, πάντα διηγεῖται σὺν ἄκριβείᾳ. Εκειθέν τε πρὸς τὴν πιο τρίδα επάνεισι, κήρυξ τῶν ὑπερφυῶν τοῦ ἀνδρὸς ἔθλων λαμπρότατος. μϚ'. Τοῖς μὲν ἄλλοις τῶν καλῶς ἀγωνισταῖς περίοδοι τινες ἡμερῶν καὶ προθεσμίαι ἀνέσεσι δε ξιούνται τοὺς πόνους· τῷ δὲ τῆς συνεχούς ἐκείνης καρτερία; ἀνάπαυσις ἦν ἡ πρὸς ἑτέρους τῶν πόνων μεταβολή. Εδὺς μὲν γὰρ ὁ ἥλιος, ὃ δὲ πρὸς τὸν νοητὸν καὶ ἄδυτον Ήλιον τὰς χεῖρας ἀνέχων παννύχιον ἕστηκε, οὔτε ὕπνῳ θελγόμενος, οὔτε ἔκνῳ νι κώμενος, ἕως ἂν οὗτος εἰς τὸν ἐῷον αὖθις ορίζοντα γένοιτο, καὶ τὸ τῆς νυκτὸς σκυθρωπὸν τῷ τῆς ἡμέ ρας διαλύσεις μειδιάματι. Εἶτα τὸν ἀγῶνα τοῦτον έτεραι πάλιν ἀσκήσεις, καὶ πράξεις ἕτεραι, καὶ Ο προσευχῶν ἄλλων τρόποι πολλῷ βαρύτεροι διεδέχοντο. μζ'. Οὕτω τοίνυν καὶ ἐν τοσούτοις πόνοις καὶ κατορθωμάτων ὄγκῳ καὶ πλήθει θαυμάτων τὴν τῶν ἀρετῶν κορυφὴν ὑπεραναβεβηκώς, καὶ πολλῷ τῷ μέσῳ πάντας ἀνθρώπους παρενεγκών, οὕτως ἦν τὸdigitis applicabat; facile enim venter ob alimenti σας ἀφῆκε τὴν
defectum dorsum infecti permittebat
ψῆφον, κατακύπτων δὲ τὸ μέτωπον
ἀεὶ τοῖς τῶν ποδῶν δακτύλοις προσήρειδε· διὰ γὰρ
τὴν τῆς τροφῆς ἔνδειαν ή γαστήρ εὐπετῶς ἐπικύ
πτεσθαι τῷ νώτῳ παρείχεν.
45. Porro ex illa perpetua et supra naturam ad- με΄. ᾿Απὸ μέντοιγε τῆς ὑπερφυοῦς ἐκείνης στάmirabili statione effectum, ut in altero pede ingens σεως χρόνιον ἕλκος θατέρῳ ποδὶ ἐγγενομένον πλεῖ
ulcus contraxerit, e quo plurima sanies defluebat.
στον ἐκεῖθεν ἰχώρα ἐξέκρινεν. Αλλ' ὅμως οὐδὲν
Verum nihil horum ejus philosophiam repressit; τούτων ἔλεγχεν αὐτοῦ τὴν φιλοσοφίαν· ἔφερε δὲ
omnia enim generose pertulit, labores animi promp- πάντα γενναίως, τῇ προθυμία τῶν τόνων περιγινόtitudine vincens. Ulcus vero istud cuidam aliquando μενος. Τοῦτο δὲ τὸ ἕλκος καὶ ὑποδείξαί τινί ποτε
ostendere coactus est. Erat enim vir quidam digni- ηναγκάσθη. ᾿Ανήρ γάρ τις τὸν βαθμὸν διάκονος, τὸν
tate diaconus, virtutis studiosus: is Symeonis fama τρόπον φιλάρετος, τῇ περὶ τὸν Συμεών φήμη κε
excitus, venit Ravenna et collis illius vertice κινημένος, ἀφίκετο ποτε ἀπὸ Ραβέννης, καὶ τὴν
conscenso. Dic mihi, ait, per ipsam veritatem, an κορυφὴν ἐκείνην καταλαβών· Εἰπέ μοι, ἔφη, πρὸς
tu homo es, an vero alia quædam natura corporis τῆς ἀληθείας, αὐτὸς ἄρά γε ἄνθρωπος εἶ, ἤ τις
expers, et humanam effigiem ementita. Hanc inter- ἑτέρα φύσις ἀσώματος, τὴν ἀνθρωπίνην ὑποκρινο
rogationem cum astantes moleste ferrent, divinus μένη διάπλασιν; Δυσχεραινάντων δὲ πρὸς τὴν ἐρώτη
Symeon tumultum sedavit, et ad illum conversus, σιν τῶν παρόντων, τὸν θόρυβον αὐτοῖς ὁ θεῖος Συ
Quid, inquit, me tu hoc rogas? Subnectit aller: μεὼν καταστείλας, καὶ πρὸς ἐκεῖνον ἐπιστρέψας, Τί
Quia, quoscunque de te audio sermonem facientes, ποτε, φησί, τουτο με ἤρου; Τοῦ δὲ εἰρηκότος, ὅτι Πάνω
nec cibum sumere, nec somnum capere te affir- των ἀκούω θρυλούντων, ὡς οὔτε ἐσθίεις, οὔτε καθα
mant; utrumque vero homini proprium: neque εύδεις· ἑκάτερον δὲ ἀνθρώπῳ ἴδιον· οὐ γὰρ ἄν τις
enim quispiam hanc habens naturam sine somno ταύτην ἔχων τὴν φύσιν τροφῆς είχα καὶ ὕπνου βιῴη •
aut nutrimento vivit. Ad hæc Symeon scalas co- ἐπιτεθῆναι προστάττει τῷ κίονι κλίμακα, κἀκεῖνον
lumnæ adhiberi jubet, et ad se ut ascendat monet: ὡς αὐτὸν ἀναβῆναι· ἐπεὶ δὲ ἤδη ἀνέλθοι, πρῶτα
quo cum pervenit, primo quidem manus cognos- μὲν καταμαθεῖν τας χεῖρας επετρέπετο· εἶτα εἴσω
cere pracepit, deinde intra vestem pelliceam του δερματίνου περιβολαίου τὴν χεῖρα βαλεῖν, καὶ
manum injicere, neque solum pedes videre, sed ἰδεῖν μὴ τοὺς πόδας μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸ χαλεπώταet gravissimum illud ulcus aspicere. Vix visa ul- τον ἕλκος ἐκεῖνο, Ἰδὼν δὲ τὴν τοῦ ἕλκους ὑπερβο-.
ceris scaturientis magnitudine, e columnna descen- λήν, τοῦ στύλου τε κατεληλύθει, καὶ πρὸς ὅν ὁ λόγος
dit, et ad Theodoretum, de quo prius sermo in- φθάσας ἐδήλωσε Θεοδώρητον ἀφικόμενος, πάντα
cidit, profectus, omnia accurate narravit. Inde διηγεῖται σὺν ἄκριβείᾳ. Εκειθέν τε πρὸς τὴν πιο
in patriam revertitur præco disertissimus omnem τρίδα επάνεισι, κήρυξ τῶν ὑπερφυῶν τοῦ ἀνδρὸς ἔθλων
naturam excedentium viri hujus certaminum.
λαμπρότατος.
46. Aliis enim certatoribus dierum circumνοlutiones grata quadam remissione labores excipiunt; huic vero continuæ illius penitentiæ quies,
erat laborum mulatio. Sol jam occubuerat
ille ad intelligibilem e inocciduum Solem manus
tum extendens, noctes integras stabat, neque
somno delinitus, neque ignavia victus, donec ille
iterum ad orientis horizon'em reverteretur, et
noctis tristitiam diei ammnitate terminaret. His
deinde certaminibus exercitia alia, aliæ praxes,
aliarum denique precum modi multo difficiliores
succedebant.
47. Ita ille in tantis molestiis, tanta rerum præclare gestarum mole, tanta miraculorum multitudine, virtutis culmine ascenso, multis spatiis omnes
mortales longe supergressus, ita erat animi sensu
Paullo aliter Theodoretus: «Nam cum venier
semel in hebdomada alimentum accipia', idque exiguum, quantum est divinorum sacramentorum participatio, dorso concedit ut facile inflectatur.» Unde
colligitur, eum singulis hebdomadis solitum Christi
corpus percipere. Nam si de alio cibo ageret Theodoretus, secum ipse pugnaret, qui ante scripserit,
eum quadragesimo solum die cibo refici consuevisse. Haræus certe sibi contradicit, dum primo
μϚ'. Τοῖς μὲν ἄλλοις τῶν καλῶς ἀγωνισταῖς περίοδοι τινες ἡμερῶν καὶ προθεσμίαι ἀνέσεσι δε
ξιούνται τοὺς πόνους· τῷ δὲ τῆς συνεχούς ἐκείνης
καρτερία; ἀνάπαυσις ἦν ἡ πρὸς ἑτέρους τῶν πόνων
μεταβολή. Εδὺς μὲν γὰρ ὁ ἥλιος, ὃ δὲ πρὸς τὸν
νοητὸν καὶ ἄδυτον Ήλιον τὰς χεῖρας ἀνέχων παννύ
χιον ἕστηκε, οὔτε ὕπνῳ θελγόμενος, οὔτε ἔκνῳ νικώμενος, ἕως ἂν οὗτος εἰς τὸν ἐῷον αὖθις ορίζοντα
γένοιτο, καὶ τὸ τῆς νυκτὸς σκυθρωπὸν τῷ τῆς ἡμέ
ρας διαλύσεις μειδιάματι. Εἶτα τὸν ἀγῶνα τοῦτον
έτεραι πάλιν ἀσκήσεις, καὶ πράξεις ἕτεραι, καὶ
Ο προσευχῶν ἄλλων τρόποι πολλῷ βαρύτεροι διεδέ
χοντο.
μζ'. Οὕτω τοίνυν καὶ ἐν τοσούτοις πόνοις καὶ
κατορθωμάτων ὄγκῳ καὶ πλήθει θαυμάτων τὴν τῶν
ἀρετῶν κορυφὴν ὑπεραναβεβηκώς, καὶ πολλῷ τῷ
μέσῳ πάντας ἀνθρώπους παρενεγκών, οὕτως ἦν τὸ
nonnisi quadragesimo die, postea semel in hebdomada cibum sumere solitum scribit. Idem habet
Alphonsus Villegas.
Theodoretus Herveti, ab Arabena; Longi, a
Rhamene.
Villegas et libad. cilicina».
Theodoretus hæc eum festis factitare solitum
scribit.
φρόνημα μέτριος καὶ γλυκὺς καὶ ἐπίχαρις, καὶ πρὸς ἕκαστον τῶν διαλεγομένων ἀποκρινόμενος, εἴτε χειροτέχνης, εἴτε προσαίτης, εἴτε τις ἄγροικος αὐτῳ προσίοι, ὥσπερ πολλῷ πάντων κατά γε τὴν τῆς ἀρετῆς ἀσίαν λειπόμενος, ἐπὶ μέντοι τοῖς ἄλλοις καὶ λόγων χάρις πνευματικῶν τοῖς χείλεσιν ἐπήνθει, καὶ πειθώ τις ἐπεκάθητο θεία, ὡς δὲς μὲν ἑκάστης ἡμέρας ποιεῖσθαι τὰς παραινέσεις πολὺ τὸ χάριεν μετὰ τοῦ ὠφελεῖν ἐχούσας, καὶ ἀνανεύειν εἰς οὐρα νούς, καὶ πέτεσθαι τῷ τῆς ἀρετῆς πτερῷ παρεγγυᾶν, τῆς γῆς τε ἀπαλλάττεσθαι καὶ τὴν προσδοκωμένην φαντάζεσθαι βασιλείαν, καὶ τῆς γεέννης δεδιέναι τὴν ἀπειλὴν, καὶ καταφρονεῖν τῶν γηίνων, καὶ προσμένειν τὰ μέλλοντα. μη'. Ἦν δὲ αὑτὸν ἰδεῖν καὶ δικάζονται ταύτῃ τοι καὶ πολλοὶ πολλοῖς πρότερον κακοῖς τὸν βίον ὑβρί ζοντες, δικαιοσύνης μετὰ τὴν ἐκείνου κρίσιν ὤφθης σαν ἐρασταὶ, καὶ ώπερ ἂν ἡ ἐκείνου ψῆφος τὸ ἧττον ἀπένειμεν, οὐδὲν ἔλαττον οὗτος τοῦ νενικηκότος χείρων ἀπῄει. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν καὶ τὰ τοιαῦτα ἔργον αὐτῷ μετὰ τὴν ἐννάτην ἦσαν ὥραν· τὴν γὰρ νύκτα πᾶσαν καὶ τὸ μέχρις ἐννάτης τῆς ἡμέρας διαστημα προσευχόμενος διετέλει· μετὰ δὲ τὴν ἐννά την πρῶτα μὲν τὴν θείαν διδασκαλίαν τοῖς παροῦσι προσῆγε, καὶ εἶτα πρὸς τὴν ἑκάστου αἴτησιν τὰς ἰάσεις ἐπιμετρήσας, εὐθεῖαν τε τὴν κρίσιν ἐξῆγε, καὶ τοῖς ἀμφισβητοῦσι τὰς στάσεις διέλυς· περὶ δὲ ἡλίου δύσιν τῆς πρὸς τὸν Θεὸν λοιπὸν ἤρχετο διαλέξεως. μθ'. ᾿Αλλ᾽ ἐν τούτοις ὢν καὶ οὕτω πολλοῖς μερι ζόμενος, οὐδὲ τῆς τῶν ἁγίων Ἐκκλησιῶν ἠμέλει φροντίδας, νῦν μὲν Ἑλληνική δυσεβεία μαχόμενος, νῦν δὲ τὴν τῶν Ἰουδαίων καταλύων θρασύτητα, ἄλλοτε δὲ τὰς τῶν αἱρετικῶν σκεδαννύς συμμορίας καὶ τοῦτο μὲν βασιλεῖ περὶ αὐτῶν ἐπιστέλλων, τοῦτο δὲ τοὺς ἄρχοντας εἰς τὸν τοῦ Θεοῦ ζῆλον διανιστών, ἔστι δὲ ὅτε καὶ αὐτοῖς τῶν Ἐκκλησιῶν τοῖς ποιμέσι πλείονα ποιεῖσθαι παρεγγυῶν τῶν ποιμνίων τὴν ἐπιμέλειαν· ἄξιον δέ τινος καὶ τῶν ἐπιμέρους μνη σθῆναι. Οι ν΄. Θεοδόσιος ὁ Νέος εἰς ὃν καταδιαδοχὴν τὰ Ῥω μαίων σκήπτρα μετέπεσε (νέος τε γὰρ ἦρξε, καὶ τῇ πρὸς τὸν πάππον ἀντιδιαστολῇ Νέος ἐκαλεῖτο), οὗτος οὖν ὁ χρηστὸς Θεοδόσιος μοχθηρία τινῶν χρήμασιν, μοι, τὴν εὐσέβειαν προϊεμένων ἀναπεισθεὶς ἐφῆκε τοῖς κατὰ τὴν ᾿Αντιόχειαν Ιουδαίοις τὰς προτέρας συν αγωγάς. Τοῦτο μαθὼν ὁ πολὺς τὰ θεῖα καὶ θερμός τὴν εὐσέβειαν Συμεὼν ἀνοπιότητά τε αὐτοῦ τῆς πρά ξέως καταγινώσκει, καὶ μετὰ πολλῆς τῆς παῤῥησίας ἐπιτιμᾷ. Ο δὲ αὐτίκα παλινῳδίαν τε ἦσε, καὶ τὰς οἰκείας ἀνεκαλέσατο διατάξεις, καὶ οὐ τοὺς ου ξαίους μόνον ταύτας ἀφείλετο, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν υπαρχον (οὗτος γὰρ αὐτῷ τοὺς πονηροὺς ἐκείνους υποβεβλήκει λογισμούς) τῶν δημοσίων τε φροντίδωνdigitis applicabat; facile enim venter ob alimenti σας ἀφῆκε τὴν
defectum dorsum infecti permittebat
ψῆφον, κατακύπτων δὲ τὸ μέτωπον
ἀεὶ τοῖς τῶν ποδῶν δακτύλοις προσήρειδε· διὰ γὰρ
τὴν τῆς τροφῆς ἔνδειαν ή γαστήρ εὐπετῶς ἐπικύ
πτεσθαι τῷ νώτῳ παρείχεν.
45. Porro ex illa perpetua et supra naturam ad- με΄. ᾿Απὸ μέντοιγε τῆς ὑπερφυοῦς ἐκείνης στάmirabili statione effectum, ut in altero pede ingens σεως χρόνιον ἕλκος θατέρῳ ποδὶ ἐγγενομένον πλεῖ
ulcus contraxerit, e quo plurima sanies defluebat.
στον ἐκεῖθεν ἰχώρα ἐξέκρινεν. Αλλ' ὅμως οὐδὲν
Verum nihil horum ejus philosophiam repressit; τούτων ἔλεγχεν αὐτοῦ τὴν φιλοσοφίαν· ἔφερε δὲ
omnia enim generose pertulit, labores animi promp- πάντα γενναίως, τῇ προθυμία τῶν τόνων περιγινόtitudine vincens. Ulcus vero istud cuidam aliquando μενος. Τοῦτο δὲ τὸ ἕλκος καὶ ὑποδείξαί τινί ποτε
ostendere coactus est. Erat enim vir quidam digni- ηναγκάσθη. ᾿Ανήρ γάρ τις τὸν βαθμὸν διάκονος, τὸν
tate diaconus, virtutis studiosus: is Symeonis fama τρόπον φιλάρετος, τῇ περὶ τὸν Συμεών φήμη κε
excitus, venit Ravenna et collis illius vertice κινημένος, ἀφίκετο ποτε ἀπὸ Ραβέννης, καὶ τὴν
conscenso. Dic mihi, ait, per ipsam veritatem, an κορυφὴν ἐκείνην καταλαβών· Εἰπέ μοι, ἔφη, πρὸς
tu homo es, an vero alia quædam natura corporis τῆς ἀληθείας, αὐτὸς ἄρά γε ἄνθρωπος εἶ, ἤ τις
expers, et humanam effigiem ementita. Hanc inter- ἑτέρα φύσις ἀσώματος, τὴν ἀνθρωπίνην ὑποκρινο
rogationem cum astantes moleste ferrent, divinus μένη διάπλασιν; Δυσχεραινάντων δὲ πρὸς τὴν ἐρώτη
Symeon tumultum sedavit, et ad illum conversus, σιν τῶν παρόντων, τὸν θόρυβον αὐτοῖς ὁ θεῖος Συ
Quid, inquit, me tu hoc rogas? Subnectit aller: μεὼν καταστείλας, καὶ πρὸς ἐκεῖνον ἐπιστρέψας, Τί
Quia, quoscunque de te audio sermonem facientes, ποτε, φησί, τουτο με ἤρου; Τοῦ δὲ εἰρηκότος, ὅτι Πάνω
nec cibum sumere, nec somnum capere te affir- των ἀκούω θρυλούντων, ὡς οὔτε ἐσθίεις, οὔτε καθα
mant; utrumque vero homini proprium: neque εύδεις· ἑκάτερον δὲ ἀνθρώπῳ ἴδιον· οὐ γὰρ ἄν τις
enim quispiam hanc habens naturam sine somno ταύτην ἔχων τὴν φύσιν τροφῆς είχα καὶ ὕπνου βιῴη •
aut nutrimento vivit. Ad hæc Symeon scalas co- ἐπιτεθῆναι προστάττει τῷ κίονι κλίμακα, κἀκεῖνον
lumnæ adhiberi jubet, et ad se ut ascendat monet: ὡς αὐτὸν ἀναβῆναι· ἐπεὶ δὲ ἤδη ἀνέλθοι, πρῶτα
quo cum pervenit, primo quidem manus cognos- μὲν καταμαθεῖν τας χεῖρας επετρέπετο· εἶτα εἴσω
cere pracepit, deinde intra vestem pelliceam του δερματίνου περιβολαίου τὴν χεῖρα βαλεῖν, καὶ
manum injicere, neque solum pedes videre, sed ἰδεῖν μὴ τοὺς πόδας μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸ χαλεπώταet gravissimum illud ulcus aspicere. Vix visa ul- τον ἕλκος ἐκεῖνο, Ἰδὼν δὲ τὴν τοῦ ἕλκους ὑπερβο-.
ceris scaturientis magnitudine, e columnna descen- λήν, τοῦ στύλου τε κατεληλύθει, καὶ πρὸς ὅν ὁ λόγος
dit, et ad Theodoretum, de quo prius sermo in- φθάσας ἐδήλωσε Θεοδώρητον ἀφικόμενος, πάντα
cidit, profectus, omnia accurate narravit. Inde διηγεῖται σὺν ἄκριβείᾳ. Εκειθέν τε πρὸς τὴν πιο
in patriam revertitur præco disertissimus omnem τρίδα επάνεισι, κήρυξ τῶν ὑπερφυῶν τοῦ ἀνδρὸς ἔθλων
naturam excedentium viri hujus certaminum.
λαμπρότατος.
46. Aliis enim certatoribus dierum circumνοlutiones grata quadam remissione labores excipiunt; huic vero continuæ illius penitentiæ quies,
erat laborum mulatio. Sol jam occubuerat
ille ad intelligibilem e inocciduum Solem manus
tum extendens, noctes integras stabat, neque
somno delinitus, neque ignavia victus, donec ille
iterum ad orientis horizon'em reverteretur, et
noctis tristitiam diei ammnitate terminaret. His
deinde certaminibus exercitia alia, aliæ praxes,
aliarum denique precum modi multo difficiliores
succedebant.
47. Ita ille in tantis molestiis, tanta rerum præclare gestarum mole, tanta miraculorum multitudine, virtutis culmine ascenso, multis spatiis omnes
mortales longe supergressus, ita erat animi sensu
Paullo aliter Theodoretus: «Nam cum venier
semel in hebdomada alimentum accipia', idque exiguum, quantum est divinorum sacramentorum participatio, dorso concedit ut facile inflectatur.» Unde
colligitur, eum singulis hebdomadis solitum Christi
corpus percipere. Nam si de alio cibo ageret Theodoretus, secum ipse pugnaret, qui ante scripserit,
eum quadragesimo solum die cibo refici consuevisse. Haræus certe sibi contradicit, dum primo
μϚ'. Τοῖς μὲν ἄλλοις τῶν καλῶς ἀγωνισταῖς περίοδοι τινες ἡμερῶν καὶ προθεσμίαι ἀνέσεσι δε
ξιούνται τοὺς πόνους· τῷ δὲ τῆς συνεχούς ἐκείνης
καρτερία; ἀνάπαυσις ἦν ἡ πρὸς ἑτέρους τῶν πόνων
μεταβολή. Εδὺς μὲν γὰρ ὁ ἥλιος, ὃ δὲ πρὸς τὸν
νοητὸν καὶ ἄδυτον Ήλιον τὰς χεῖρας ἀνέχων παννύ
χιον ἕστηκε, οὔτε ὕπνῳ θελγόμενος, οὔτε ἔκνῳ νικώμενος, ἕως ἂν οὗτος εἰς τὸν ἐῷον αὖθις ορίζοντα
γένοιτο, καὶ τὸ τῆς νυκτὸς σκυθρωπὸν τῷ τῆς ἡμέ
ρας διαλύσεις μειδιάματι. Εἶτα τὸν ἀγῶνα τοῦτον
έτεραι πάλιν ἀσκήσεις, καὶ πράξεις ἕτεραι, καὶ
Ο προσευχῶν ἄλλων τρόποι πολλῷ βαρύτεροι διεδέ
χοντο.
μζ'. Οὕτω τοίνυν καὶ ἐν τοσούτοις πόνοις καὶ
κατορθωμάτων ὄγκῳ καὶ πλήθει θαυμάτων τὴν τῶν
ἀρετῶν κορυφὴν ὑπεραναβεβηκώς, καὶ πολλῷ τῷ
μέσῳ πάντας ἀνθρώπους παρενεγκών, οὕτως ἦν τὸ
nonnisi quadragesimo die, postea semel in hebdomada cibum sumere solitum scribit. Idem habet
Alphonsus Villegas.
Theodoretus Herveti, ab Arabena; Longi, a
Rhamene.
Villegas et libad. cilicina».
Theodoretus hæc eum festis factitare solitum
scribit.
col. 211–212page 22 of 391
PG 114:212μετακινεί, καὶ εἰς τοῦτο κινδύνου εμβάλλει, ὥστε καὶ ὑπὲρ αὐτῆς δεδοικέναι τῆς ζωῆς καὶ τρέμειν μὴ μετὰ τῆς ἀρχῆς καὶ αὐτὴν προσαφαιρεθείη. Καὶ ταῦτα μὲν δὴ ὁ νεάζων τὴν σύνεσιν Θεοδόσιος· γράφει δὲ καὶ πρὸς τὸ τῆς οἰκουμένης θαῦμα τὸν Συμεών, συγγνώμην αἰτῶν ἐφ᾽ οἷς παρὰ τὴν ἑτέρων αἰτίαν ἡμάρτηκε. 51. να'. Καὶ τοῦτο μὲν δὴ τοιοῦτον ἐκεῖνο δὲ πῶς οὐ διηγητέον; Οδοιπόροι ποτέ τινες τὴν ἑαυτῶν παριόντες, ὁρῶσιν ἐπί τινος πεδιάδος οὐ πόῤῥω διακειμέν νης, ἢ ὅσον ὀφθαλμοῖς δυνατὸν τοῦ ὁρωμένου στοχά " σασθαι, νεμομένην ἔλαφον εὑμεγέθη. Ἔρωτι οὖν τῆς θήρας ληφθέντες, ἐπειδὴ οὐκ εἶχον ὅπως τὴν ἔλαφον έκπεδὸς μεταδιώξαντες ἔλωσι, καινὸν τοῦτο θήρα τρον αὐτῇ τὸ τρον αὐτῇ τὸ τοῦ Συμεὼν ἐπάγουσιν ὄνομα, καὶ τούτου μνησθέντες αἱροῦσι τε αὐτὴν παραχρήμα, ὥσπερ τινὶ προκατειλημμένην πέδῃ, καὶ καταθύσαντες δείπνον τίθενται, ἀμφοῖν δὲ τούτοιν, τῇ τε θήρα καὶ τῇ ἐκεῖθεν εὐωχίᾳ ἡδόμενοι. ᾿Αλλ᾽ εἰς ὀδύνην αὑτοῖς τὰ τῆς ἡδονῆς οὐκ εἰς μακρὰν μετεβάλλετο, καὶ τὸ φθέγμα τούτοις ἐσβέννυτο, καὶ αὐτὴ ἐπέλιπεν ἡ φωνὴ δι᾿ ἧς καὶ τὴν ἔλαρον εἷλον. Σκοπεύμενοι τοίνυν ἐφ᾽ ἑαυτῶν καὶ συμβαλεῖν αὐτῶν ἕκαστος τὴν αἰτίαν οὐκ ἔχων, νεύμασιν ἀλλήλους ηρώτων, ἥτις ποτὲ αὕτη εἴη καὶ ὅθεν αὑτοὺς ἡ φωνὴ ἐπιλίποι. ψὲ γοῦν τὸ πρᾶγμα αἰσθόμενοι καὶ γνόντες ὡς παρὰ “τὴν ἑαυτῶν κακίαν τῇ συμφορᾷ περιπέσοιεν ταύτη (ε μὲν γὰρ θεῖος αὐτοῖς Συμεὼν φιλανθρώπως ἔδω κεν, οἱ δὲ ὠμῶς τῷ δώρῳ ἐχρήσαντο, καὶ τὴν ἔλαφον ταῖς οἰκείαις σφάξαι χερσὶν ἀνηλεῶς κατεδέξαντο, ἐπὶ τὸν μέγαν τοῦτον καταγεύγουσι Συμεών, κοπτύ μενοί τε καὶ ἀλγοῦντες, καὶ τὴν τῆς ἑλάφου δορὰν τῆς οἰκείας ὠμότητος καὶ τῆς ἁπανθρωπίες ἔλεγχον προβαλλόμενοι· ἔτι γὰρ αὐτὴν ἐπὶ τῶν χειρῶν ἔφε Ὁ δὲ τῆς μετανοίας τούτους καὶ τῆς ἐξομολογήσεως κατοικτείρας, καὶ τὸ φθέγμα πάλιν αὐτοῖς ἀποδοῦς, εὐχαριστοῦντας ὁμοῦ καὶ χαίροντας που πέμπει. να'. Οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ κλόνος μὲν γῆς τὴν Αντιόχειαν καὶ τὰ πέριξ κατέσειε· τῷ δὲ καὶ βρα σμὸς ἐπηκολούθει καὶ χάσματα, καὶ μέχρι τῶν τῆςjecit, ut de sua sita et incolumitate timeret, ne 4 μετακινεί,
una cum prætura ea illi eriperetur. Hæc Theodosius adhuc juvenis prastitit: deinde epistolam
ad Symeonem orbis terrarum miraculum destinavit veniamque delicti sui, quod aliorum culpa
commiserat, supplex rogavit
καὶ
εἰς τοῦτο κινδύνου εμβάλλει, ὥστε
καὶ ὑπὲρ αὐτῆς δεδοικέναι τῆς ζωῆς καὶ τρέμειν μὴ
μετὰ τῆς ἀρχῆς καὶ αὐτὴν προσαφαιρεθείη. Καὶ ταῦτα
μὲν δὴ ὁ νεάζων τὴν σύνεσιν Θεοδόσιος· γράφει δὲ
καὶ πρὸς τὸ τῆς οἰκουμένης θαῦμα τὸν Συμεών,
συγγνώμην αἰτῶν ἐφ᾽ οἷς παρὰ τὴν ἑτέρων αἰτίαν
ἡμάρτηκε.
CAPUT XIII.
Mutis vox reddita. Publica calamitas depulsa.
51. Et hæc quidem res talis fuit: illa autem quo- να'. Καὶ τοῦτο μὲν δὴ τοιοῦτον ἐκεῖνο δὲ πῶς οὐ
modo non explicanda? Viatores nonnulli a via sua διηγητέον; Οδοιπόροι ποτέ τινες τὴν ἑαυτῶν παριόν
deflectentes,in campo non multum renoto,sed eo τες, ὁρῶσιν ἐπί τινος πεδιάδος οὐ πόῤῥω διακειμέν
fere spatio,ad quod oculus aspectu res distinguere, νης, ἢ ὅσον ὀφθαλμοῖς δυνατὸν τοῦ ὁρωμένου στοχά
potest, ingentem cervum pascentem contuentur: " σασθαι, νεμομένην ἔλαφον εὑμεγέθη. Ἔρωτι οὖν τῆς
illi feræ amore detenti, cum ad mauum non habe- θήρας ληφθέντες, ἐπειδὴ οὐκ εἶχον ὅπως τὴν ἔλαφον
rent quo cervum ex tempore venari possent, novo έκπεδὸς μεταδιώξαντες ἔλωσι, καινὸν τοῦτο θήρα
retis genere, nempe Symeonis nomine invocato τρον αὐτῇ τὸ
τρον αὐτῇ τὸ τοῦ Συμεὼν ἐπάγουσιν ὄνομα, καὶ
usi,statim feram quasi pedicis quibusdam vinctam τούτου μνησθέντες αἱροῦσι τε αὐτὴν παραχρήμα,
capiunt, mactant, et cænam parant,utroque simul, ὥσπερ τινὶ προκατειλημμένην πέδῃ, καὶ καταθύσαν
et animalis venatione, et convivio recreati. Verum
τες δείπνον τίθενται, ἀμφοῖν δὲ τούτοιν, τῇ τε θήρα
gaudium istud non multo post dolor superveniens καὶ τῇ ἐκεῖθεν εὐωχίᾳ ἡδόμενοι. ᾿Αλλ᾽ εἰς ὀδύνην
excipit: nam et sermo illis quasi extinctus,et vox αὑτοῖς τὰ τῆς ἡδονῆς οὐκ εἰς μακρὰν μετεβάλλετο,
subito, cujus ope cervumn ceperant, intercepta est. καὶ τὸ φθέγμα τούτοις ἐσβέννυτο, καὶ αὐτὴ ἐπέλιπεν
Itaque sese undequaque discutientes, cum hujus ἡ φωνὴ δι᾿ ἧς καὶ τὴν ἔλαρον εἷλον. Σκοπεύμενοι
rei causam ne conjectura quidem assequi pos- τοίνυν ἐφ᾽ ἑαυτῶν καὶ συμβαλεῖν αὐτῶν ἕκαστος τὴν
sent, nutibus se invicem interrogant, et quam ob αἰτίαν οὐκ ἔχων, νεύμασιν ἀλλήλους ηρώτων, ἥτις
causam vox illos deficeret, inquirebant. Tandem ποτὲ αὕτη εἴη καὶ ὅθεν αὑτοὺς ἡ φωνὴ ἐπιλίποι. 0rationem subodorati sunt, et ob malitiam suam ψὲ γοῦν τὸ πρᾶγμα αἰσθόμενοι καὶ γνόντες ὡς παρὰ
se in hanc calamitatem incidisse cognoverunt: “τὴν ἑαυτῶν κακίαν τῇ συμφορᾷ περιπέσοιεν ταύτη
divinus enim Symeon, qua erat clementia, benim (ε μὲν γὰρ θεῖος αὐτοῖς Συμεὼν φιλανθρώπως ἔδω
gne illis certum elargitus est; illi vero crudeliter κεν, οἱ δὲ ὠμῶς τῷ δώρῳ ἐχρήσαντο, καὶ τὴν ἔλαφον
nimis dono usi, et feram propriis manibus im- ταῖς οἰκείαις σφάξαι χερσὶν ἀνηλεῶς κατεδέξαντο,
misericorditer mactare aggressi sunt. Igitur ad Sy- ἐπὶ τὸν μέγαν τοῦτον καταγεύγουσι Συμεών, κοπτύ
meonem iterum magno cum dolore et planctu μενοί τε καὶ ἀλγοῦντες, καὶ τὴν τῆς ἑλάφου δορὰν
confugiunt, cervinam pellem, quam tunc manu τῆς οἰκείας ὠμότητος καὶ τῆς ἁπανθρωπίες ἔλεγχον
geslabant, sua inhumanitatis ac feritatis argu- προβαλλόμενοι· ἔτι γὰρ αὐτὴν ἐπὶ τῶν χειρῶν ἔφε
mentum proferunt, quorum pœnitudinem et confessionem miseratus, loquendi facultate restituta,
gralos æque ob beneficium acceptum et gaudentes a se dimisit.
52.Haud multo post terræ motus ingens urbem
Antiochenam et loca vicina concusserat:
hunc aestus maris secutus, hiatus quoque, qui usque
Huc referendum est quod Evagrius lib. II,
cap. 9 commemorat, nimirum dedisse Leonem imperatorem literas tum ad episcopos, tum ad alios
viros pios,ob monasticum vitæ genus commendatos,
ae nominatim ad Symeonem Stylitam, quibus eos
consuluit de concilio Chalcedonensi, et Timothei
luri causa, qui flagitiis omnibus coopertus, cathedram Alexandrinam invaserat, S. Proterio (le
quo 28 Februar. agemus) trucidato. Et respondit
quidem Leoni Symeon, atque ad Basilium Antiochenum patriarchom alias litteras dedit,quas idem
recital Evagrius, et Nicephorus lib. xv, cap. 19, ac
Baronius app. 458; qui tamen falli videtur, dum
legatum tunc a Symeone ad L'onem imp. putat
Sergium monachum,ut 11 Decembr. ad S. Danielis
Stylitæ vitam dicemus; nam mortem tunc nuntiavit
Symeonis Danieli Sergius et donum ad imperatorem
missum ei obtulit. Ad eumdem S. Symeonem leD'
Ὁ δὲ τῆς μετανοίας τούτους καὶ τῆς ἐξομολογή
σεως κατοικτείρας, καὶ τὸ φθέγμα πάλιν αὐτοῖς
ἀποδοῦς, εὐχαριστοῦντας ὁμοῦ καὶ χαίροντας που
πέμπει.
να'. Οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ κλόνος μὲν γῆς τὴν
Αντιόχειαν καὶ τὰ πέριξ κατέσειε· τῷ δὲ καὶ βρα
σμὸς ἐπηκολούθει καὶ χάσματα, καὶ μέχρι τῶν τῆς
gatum misit Eudocia Augusta, sciscitatum quid de
concilio Chalcedonensi sentiret,cum ipsa Eutychiana: hæresi obstinato animo diu adhæsisset. < Scias,
inquit S. Symeon, quod malignus, videns opes
tuarum virtutum,expetivit te ut cribraret sicut iriticum, et per pestiferum illum Theodosium (qui
ejectos. Juvenale episcopo, de quo nos 11 Jul.
sedem Hierosolymitanam invaserat. Secta Eulychianus, de quo Baronius ad ann. 452, n. 27), tuam
corrupit animam.» Deinde ad S Euthymiuro eam
remittit, ut pluribus narrat Cyrillus monachus in
vita ejusdem Euthymii 20 Januarii; Nicephorus
lib. xv, cap. 13; Baronius ad ann. 451, n. 18 et
seqq.
Accidit hic terræmotus anno 2 Leonis imperatoris. Narrat eum Evagrius l. n, cap. 12: N
cephorus I. xv, c. 20, Baronius ad an. 158, n. 27
et seqq.
᾿Ανατολῆς ὁρῶν τὸ δεινὸν παρετείνετο, καὶ ναοὺς μὲν πάντας καὶ οἰκίας πάσας ἐρείπια ἐποίει, καὶ εἰς ἔδαφος κατέσπα, τὰς μὲν ἐξ οροφῆς καταβάλλων, τὰς δὲ καὶ ἐξ αὐτῶν κρηπίδων ἀνατρέπων. ῎Ανθρω ποι δὲ καὶ τὰ διάφορα τῶν ἀλόγων γένη, οἱ μὲν και ταστρεφομένης ἔνδον ἀπολαμβανόμενοι τῆς οἰκίας, συγκατέστρεφον καὶ οὗτοι τὸν βίον, οἱ δὲ αὐτοσχεδίῳ τάρῳ τῷ τῆς γης χάσματι ελεεινότατα κατεχώννυντο, Πικροῦ τοίνυν οὕτου τοῦ ὀλέθρου καὶ ἀνυποστάτου τῆς μάστιγος διὰ πάσης ἡλικίας καὶ γένους παντός φερομένων, μία καὶ κοινὴ πᾶσι καταφυγὴ ὁ θαυμαστὸς γίνεται Συμεών. Καὶ τούτῳ διαλλακτή χρώνται πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ λύσιν εὑρίσκουσι τοῦ κακοῦ καὶ ἀπαλλαγήν. Ος γε πολλὰ τῆς ῥαστώνης αὐτῶν καὶ ἀκρασίας καὶ τῶν ἄλλων κατὰ τὸν βίον παθῶν προ τερον καταγνούς, καὶ ἱκανῶ; τούτοις ἐπιτιμήσας, μια πάντας μετὰ δακρύων φωνῇ, Κύριε ἐλέησον, κρά ζειν προτρέπεται, τοῦτο μὲν τὸ θεῖον αὐτοῖς ἱλεούμενος, τοῦτο δὲ καὶ εἰς <ατάνιξιν ἄγων, ἑξῆς δὲ τρέ πεται εἰς προσευχὴν καὶ αὐτό. νγ'. Τῆς μετὰ δακρύων τοίνυν ταύτης δεήσεως ἐπὶ 53. πολύ τεινομένης, τῷ πλήθει κατασείσας ἐκεῖνος καὶ σιωπὴν τῇ χειρὶ σημάνας, περιαλγε σφόδρα προς αὐτοὺς καὶ φωνῇ καὶ γνώμῃ, "Ανδρες ἀδελφοί, ἔφη, * μέλλω πρὸς ὑμᾶς ἐρεῖν, πολλὰ τὴν ἐμὴν πρότερον ευνήσαντα καρδίαν, καὶ αὐτὴν ὀξέως ἐμοὶ κατακευ τήσαντα τὴν ψυχὴν, οἶδα ὡς οὕτω καὶ ὑμᾶς διαθήσει, ἐρῶ δὲ ὅμως. Ορᾶτε ὅσοι τὸ πλῆθος ἐστὲ, καὶ ὅσας μὲν δακρύων σταγόνας προήκατε, ὅσην δὲ κραυγὴν ἀνεπέμψατε· ἀλλ᾽ ἑνὶ τῶν ἁπάντων ὁ Κύριος προσ ἔσχε τὸ οὖς,καὶ μόνη τούτου ἡ δέησις ἀνέβη εἰς τὰ ὦτα; αὐτοῦ. Ταῦτα εἰπὼν τὴν ἄνδρα τινὰ ὀνομαστὶ προσ ηγόρευσε, καὶ πρὸς ἑαυτὸν καλέσας, εἰς ἐπήκοον ἀπάν των, Ἡ μὲν σή, ἔφη, προσευχὴ τὴν δικαίαν ὀργὴν φερομένην ίστησι τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸ δεινὸν ὅσον οὔπω παύσεται. Λέγε δὲ μηδὲν ὑποστειλάμενο;, τίνα πράτ των οὕτως εὐηρέστησας τῷ Θεῷ· κελεύει γάρ σοι τὸ Θεῖον πάντα εἰπεῖν, ὡς ἂν τὴν ἀρετὴν καὶ οὗτοι ζη-? λώσαντες πρὸς τὰ ἴσα διαναστῶσιν. Ὁ δὲ μᾶλλον τε εὐλαβεῖτο, καὶ ἁμαρτωλὸν ἑαυτὸν καὶ γυμνὸν ἀρετῆς ἁπάσης ἐκάλει, και μηδὲ συνειδέναι έλεγεν εἴ ποτέ τι ἀγαθὸν τὸν ἅπαντα βίον αὐτοῦ καὶ ἄκων εργά σπιτο. Ἐπειδὴ δὲ ὁ θεῖος Συμεὼν πολὺς ἐνέκειτο ἔτι κελεύων αὐτῷ πάντα εἰπεῖν, Ἐμοὶ ἐργατικός, ἔφη, ὁ βίος· πρόσκειμαι γὰρ τῇ γῇ καὶ ὑπόκειμαι ταῖς; ὥραις, καὶ πρῶτα μὲν γήδιόν τι ἐμαυτῷ σπείρω, τὸν δὲ ἄλλον χρόνον μισθοῦ τῷ βουλομένῳ ὑπηρετοῦμαι Τινῶν μὲν παρὰ τοῦ κατ' αὐτὴν δήμου παραγεγενημένων, πρὸς πᾶσαν ἐκβακχευθέν των μανίαν, πάσης τε θηριώδους ἐπέκεινα γενομέ των γνώμης, ὥσπερ δὲ προοίμιον τοῖς τοιούτοις και κοῖς παρασχομένων. τῶν θείων νόμων οἱ ἐκεῖσε γενόμενοι θηριώδεις πρὸς πᾶσαν γνώμην ἐγένοντο, μανία πάσῃ ἐκβακχευθέντες, ραστώνην καὶ ἀκρασίαν, π.jecit, ut de sua sita et incolumitate timeret, ne 4 μετακινεί,
una cum prætura ea illi eriperetur. Hæc Theodosius adhuc juvenis prastitit: deinde epistolam
ad Symeonem orbis terrarum miraculum destinavit veniamque delicti sui, quod aliorum culpa
commiserat, supplex rogavit
καὶ
εἰς τοῦτο κινδύνου εμβάλλει, ὥστε
καὶ ὑπὲρ αὐτῆς δεδοικέναι τῆς ζωῆς καὶ τρέμειν μὴ
μετὰ τῆς ἀρχῆς καὶ αὐτὴν προσαφαιρεθείη. Καὶ ταῦτα
μὲν δὴ ὁ νεάζων τὴν σύνεσιν Θεοδόσιος· γράφει δὲ
καὶ πρὸς τὸ τῆς οἰκουμένης θαῦμα τὸν Συμεών,
συγγνώμην αἰτῶν ἐφ᾽ οἷς παρὰ τὴν ἑτέρων αἰτίαν
ἡμάρτηκε.
CAPUT XIII.
Mutis vox reddita. Publica calamitas depulsa.
51. Et hæc quidem res talis fuit: illa autem quo- να'. Καὶ τοῦτο μὲν δὴ τοιοῦτον ἐκεῖνο δὲ πῶς οὐ
modo non explicanda? Viatores nonnulli a via sua διηγητέον; Οδοιπόροι ποτέ τινες τὴν ἑαυτῶν παριόν
deflectentes,in campo non multum renoto,sed eo τες, ὁρῶσιν ἐπί τινος πεδιάδος οὐ πόῤῥω διακειμέν
fere spatio,ad quod oculus aspectu res distinguere, νης, ἢ ὅσον ὀφθαλμοῖς δυνατὸν τοῦ ὁρωμένου στοχά
potest, ingentem cervum pascentem contuentur: " σασθαι, νεμομένην ἔλαφον εὑμεγέθη. Ἔρωτι οὖν τῆς
illi feræ amore detenti, cum ad mauum non habe- θήρας ληφθέντες, ἐπειδὴ οὐκ εἶχον ὅπως τὴν ἔλαφον
rent quo cervum ex tempore venari possent, novo έκπεδὸς μεταδιώξαντες ἔλωσι, καινὸν τοῦτο θήρα
retis genere, nempe Symeonis nomine invocato τρον αὐτῇ τὸ
τρον αὐτῇ τὸ τοῦ Συμεὼν ἐπάγουσιν ὄνομα, καὶ
usi,statim feram quasi pedicis quibusdam vinctam τούτου μνησθέντες αἱροῦσι τε αὐτὴν παραχρήμα,
capiunt, mactant, et cænam parant,utroque simul, ὥσπερ τινὶ προκατειλημμένην πέδῃ, καὶ καταθύσαν
et animalis venatione, et convivio recreati. Verum
τες δείπνον τίθενται, ἀμφοῖν δὲ τούτοιν, τῇ τε θήρα
gaudium istud non multo post dolor superveniens καὶ τῇ ἐκεῖθεν εὐωχίᾳ ἡδόμενοι. ᾿Αλλ᾽ εἰς ὀδύνην
excipit: nam et sermo illis quasi extinctus,et vox αὑτοῖς τὰ τῆς ἡδονῆς οὐκ εἰς μακρὰν μετεβάλλετο,
subito, cujus ope cervumn ceperant, intercepta est. καὶ τὸ φθέγμα τούτοις ἐσβέννυτο, καὶ αὐτὴ ἐπέλιπεν
Itaque sese undequaque discutientes, cum hujus ἡ φωνὴ δι᾿ ἧς καὶ τὴν ἔλαρον εἷλον. Σκοπεύμενοι
rei causam ne conjectura quidem assequi pos- τοίνυν ἐφ᾽ ἑαυτῶν καὶ συμβαλεῖν αὐτῶν ἕκαστος τὴν
sent, nutibus se invicem interrogant, et quam ob αἰτίαν οὐκ ἔχων, νεύμασιν ἀλλήλους ηρώτων, ἥτις
causam vox illos deficeret, inquirebant. Tandem ποτὲ αὕτη εἴη καὶ ὅθεν αὑτοὺς ἡ φωνὴ ἐπιλίποι. 0rationem subodorati sunt, et ob malitiam suam ψὲ γοῦν τὸ πρᾶγμα αἰσθόμενοι καὶ γνόντες ὡς παρὰ
se in hanc calamitatem incidisse cognoverunt: “τὴν ἑαυτῶν κακίαν τῇ συμφορᾷ περιπέσοιεν ταύτη
divinus enim Symeon, qua erat clementia, benim (ε μὲν γὰρ θεῖος αὐτοῖς Συμεὼν φιλανθρώπως ἔδω
gne illis certum elargitus est; illi vero crudeliter κεν, οἱ δὲ ὠμῶς τῷ δώρῳ ἐχρήσαντο, καὶ τὴν ἔλαφον
nimis dono usi, et feram propriis manibus im- ταῖς οἰκείαις σφάξαι χερσὶν ἀνηλεῶς κατεδέξαντο,
misericorditer mactare aggressi sunt. Igitur ad Sy- ἐπὶ τὸν μέγαν τοῦτον καταγεύγουσι Συμεών, κοπτύ
meonem iterum magno cum dolore et planctu μενοί τε καὶ ἀλγοῦντες, καὶ τὴν τῆς ἑλάφου δορὰν
confugiunt, cervinam pellem, quam tunc manu τῆς οἰκείας ὠμότητος καὶ τῆς ἁπανθρωπίες ἔλεγχον
geslabant, sua inhumanitatis ac feritatis argu- προβαλλόμενοι· ἔτι γὰρ αὐτὴν ἐπὶ τῶν χειρῶν ἔφε
mentum proferunt, quorum pœnitudinem et confessionem miseratus, loquendi facultate restituta,
gralos æque ob beneficium acceptum et gaudentes a se dimisit.
52.Haud multo post terræ motus ingens urbem
Antiochenam et loca vicina concusserat:
hunc aestus maris secutus, hiatus quoque, qui usque
Huc referendum est quod Evagrius lib. II,
cap. 9 commemorat, nimirum dedisse Leonem imperatorem literas tum ad episcopos, tum ad alios
viros pios,ob monasticum vitæ genus commendatos,
ae nominatim ad Symeonem Stylitam, quibus eos
consuluit de concilio Chalcedonensi, et Timothei
luri causa, qui flagitiis omnibus coopertus, cathedram Alexandrinam invaserat, S. Proterio (le
quo 28 Februar. agemus) trucidato. Et respondit
quidem Leoni Symeon, atque ad Basilium Antiochenum patriarchom alias litteras dedit,quas idem
recital Evagrius, et Nicephorus lib. xv, cap. 19, ac
Baronius app. 458; qui tamen falli videtur, dum
legatum tunc a Symeone ad L'onem imp. putat
Sergium monachum,ut 11 Decembr. ad S. Danielis
Stylitæ vitam dicemus; nam mortem tunc nuntiavit
Symeonis Danieli Sergius et donum ad imperatorem
missum ei obtulit. Ad eumdem S. Symeonem leD'
Ὁ δὲ τῆς μετανοίας τούτους καὶ τῆς ἐξομολογή
σεως κατοικτείρας, καὶ τὸ φθέγμα πάλιν αὐτοῖς
ἀποδοῦς, εὐχαριστοῦντας ὁμοῦ καὶ χαίροντας που
πέμπει.
να'. Οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ κλόνος μὲν γῆς τὴν
Αντιόχειαν καὶ τὰ πέριξ κατέσειε· τῷ δὲ καὶ βρα
σμὸς ἐπηκολούθει καὶ χάσματα, καὶ μέχρι τῶν τῆς
gatum misit Eudocia Augusta, sciscitatum quid de
concilio Chalcedonensi sentiret,cum ipsa Eutychiana: hæresi obstinato animo diu adhæsisset. < Scias,
inquit S. Symeon, quod malignus, videns opes
tuarum virtutum,expetivit te ut cribraret sicut iriticum, et per pestiferum illum Theodosium (qui
ejectos. Juvenale episcopo, de quo nos 11 Jul.
sedem Hierosolymitanam invaserat. Secta Eulychianus, de quo Baronius ad ann. 452, n. 27), tuam
corrupit animam.» Deinde ad S Euthymiuro eam
remittit, ut pluribus narrat Cyrillus monachus in
vita ejusdem Euthymii 20 Januarii; Nicephorus
lib. xv, cap. 13; Baronius ad ann. 451, n. 18 et
seqq.
Accidit hic terræmotus anno 2 Leonis imperatoris. Narrat eum Evagrius l. n, cap. 12: N
cephorus I. xv, c. 20, Baronius ad an. 158, n. 27
et seqq.
col. 213–214page 23 of 391
PG 114:214διαιρώ μοίραις· καὶ τὴν μὲν ἀπονέμω τοῖς ἐνδεέσιν, ἡ δὲ τὸν ἐπέτειον λύει μοι φόρον, τῇ δὲ εἰς τὰ ἀναγ κατα χρῶμαι. Εὐαρεστῆσαι δὲ Θεῷ οὐδὲν ἐμαυτῷ σύνοιδα. Τούτων τὸ μυρίον ἐκεῖνο πλῆθος ἀκούσαντες, ἐπισχεθεῖσάν τε τὴν ὀργὴν Κυρίου ἰδόντες, καὶ στᾶσαν τὴν ἀκολουθίαν τῶν μαστίγων, κατεπλήτω τοντο μὲν, ὡς εἰκὸς, ἐδόξαζον δὲ τὸ θεῖον δάκρυσιν ηὐχαριστοῦν τῷ ἱερῷ Συμεών, ηὐφήμουν τὸν ἀγρό. την, προέπεμπον, ἠσπάζοντο, περιέβαλλον, χάριτας ώμολόγουν, ἐζήλουν τὴν ἀρετὴν, ἐπεμέμφοντο ἑαυτοῖς τῆς περὶ τὸ ἀγαθὸν ἀμελείας, καὶ πολλοῖς ἐπίδοσις ἦν τοῦ βελτίονος, ἐγγὺς ἔχουσι τὸ ὑπόδειγμα. συλλέγων δὲ τά τε ἐκ τοῦ χωρίου μοι ἀναδιδόμενα, καὶ τὴν ἐκ τῆς γεωργίας μισθοφορὰν τρισὶ ταῦτα νδ'. Πολλοῖς οὕτω γοῦν καὶ μεγάλοις ὁ Συμεών κατορθώμασι διαπρέψας, καὶ ὅλα ἔτη βιώσας ἓξ καὶ πεντήκοντα, λυθέντος αὐτῷ τοῦ συνδέσμου, πρὸς τὸν ερώμενον διαβαίνει, καθαρώτερον αὐτῷ προσομιλήσων καὶ συνεσόμενος. ὕλῃς δὲ ῥεούσης ἄνθρωπος εἶναι, τοῖς ἐπὶ γῆς τηνικαῦτα πιστεύεται, μὴ πώποτε τοῦτο πρότερον παρ᾽ αὐτοῖς νομισθεὶς διὰ τὴν τῶν πόνων ὑπερφυή καρτερίαν, καὶ τὰ τοσαῦτα τῆς ἀρεσ της κατορθώματα. Διέστη μὲν τοῦ σώματος, ὁ καὶ προτοῦ τὰ τοῦ σώματος ἀρνησάμενος, καὶ τῷ μὲν πνεύματι τὰ οὐράνια περιεπόλει, ἀγγελικαῖς τε συνὴν λαμπρότησι, καὶ περὶ αὐτὸ τὸ πρῶτον ἐφετὸν ἀνα εστρέφετο. Τὸ σῶμα δὲ αὐτῷ καὶ ψυχῆς ἔρημον καὶ ἄπνουν καταλειφθὲν οὐδὲ οὔτε τῶν συνήθων ἀποστῆ και ἤθελεν ἄθλων, οὐδὲ τῇ γῆ κατακλιθῆναι, τοῦ οτον βραχύ τι διαναπαύσασθαι· ἀλλ᾽ ἔμενεν ἔτι ἐπὶ τοῦ στύλου ἑστὼς, ὄρθιον χαρακτηρίζον τὸν ἀθλητήν. νε'. Ἐπειδὴ δὲ εἰς χοῦν ἐλεπτώθη καὶ τῇ γῇ τὸ δάνειον διελύσατο, οὐδὲ οὕτω τὸν ἐκείνου πηλόν, οἷς δὴ πηλὸν ἄτιμον ὁ Δημιουργὸς περιετδεν· ἀλλὰ τάφῳ σεβασμίως παραδοθείς, θαύμασι βρύει πολλοῖς· οὐ περὶ αὐτὸν δὲ τὸν τάφον τὰ θαύματα μόνον, ἀλλὰ καὶ ὅσοις ὁ θαυμάσιος ἐνδιατρίψας χωρίας, τοὺς ὑπὲρ φύσεως εἰς ἐκείνως ἠγωνίσατο πόνους, καὶ ταῦτα ὥσπερ ἐπίδειξιν πρὸς ἄλληλα τῆς τῶν θαυ μάτων φιλοτιμίας ποιούμενα, δαψιλέστερον πάντοθεν ταῖς χάρισι κομῶσι ταῖς θείαις. νς'. Χρόνῳ δὲ οὐ πολλῷ ὕστερον, Λέων μὲν ὁ Μέσ γας ὄνομαζόμενος ἐπὶ τῶν τῆς ἀρχῆς καθίστατο σκή πτρων, Μαρτύριος δὲ τῶν ἱερῶν ἐπέξη φροντίδων, και πανήγυρις λαμπρὰ ἡ τοῦ θείου σώματος ἐκείνουδιαιρώ μοίραις· καὶ τὴν μὲν ἀπονέμω τοῖς ἐνδεέσιν,
ἡ δὲ τὸν ἐπέτειον λύει μοι φόρον, τῇ δὲ εἰς τὰ ἀναγ
κατα χρῶμαι. Εὐαρεστῆσαι δὲ Θεῷ οὐδὲν ἐμαυτῷ
σύνοιδα. Τούτων τὸ μυρίον ἐκεῖνο πλῆθος ἀκούσαν
τες, ἐπισχεθεῖσάν τε τὴν ὀργὴν Κυρίου ἰδόντες, καὶ
στᾶσαν τὴν ἀκολουθίαν τῶν μαστίγων, κατεπλήτω
τοντο μὲν, ὡς εἰκὸς, ἐδόξαζον δὲ τὸ θεῖον δάκρυσιν·
ηὐχαριστοῦν τῷ ἱερῷ Συμεών, ηὐφήμουν τὸν ἀγρό.
την, προέπεμπον, ἠσπάζοντο, περιέβαλλον, χάριτας
ώμολόγουν, ἐζήλουν τὴν ἀρετὴν, ἐπεμέμφοντο ἑαυτοῖς
τῆς περὶ τὸ ἀγαθὸν ἀμελείας, καὶ πολλοῖς ἐπίδοσις ἦν
τοῦ βελτίονος, ἐγγὺς ἔχουσι τὸ ὑπόδειγμα.
mo meum mihi agellum colo, alio autem tempore συλλέγων δὲ τά τε ἐκ τοῦ χωρίου μοι ἀναδιδόμενα,
etiam cuivis volenti pacta mercede servio; colligens καὶ τὴν ἐκ τῆς γεωργίας μισθοφορὰν τρισὶ ταῦτα
vero tum quæ ex proprio prædiolo mihi proveniunt,
tum quæ ex terra cultura in mercedem accipio, in
tres ea partes distribuo; primam indigentibus
elargior,altera annuum vectigal solvo,tertiam partem in necessarios usus expendo. Interim nunquam in vita me aliquid boni egisse agnosco. Hæc
ab innumera hominum multitudine audita sunt;
quæ cum iram Dei placari, flagellorumque successum sisti vidit, obstupefacta, ut decens erat,
Deum cum lacrymis glorificavit, Symeoni omnes
gratias egerunt, rusticum illum faustis acclamaGionibus deprædicarunt, deduxerunt, salutarunt,
amplexi sunt, gratias egerunt, virtutem æmulati sunt, seipsos negligentiæ in bonis operibus accusarunt: multis denique in vicinia habitantibus fuit id utile ad meliora animo capessenda exemplum.
CAPUT XIV.
Moritur S. Symeon: corpus Antiochiam defertur.
νδ'. Πολλοῖς οὕτω γοῦν καὶ μεγάλοις ὁ Συμεών
κατορθώμασι διαπρέψας, καὶ ὅλα ἔτη βιώσας ἓξ καὶ
πεντήκοντα, λυθέντος αὐτῷ τοῦ συνδέσμου, πρὸς τὸν
ερώμενον διαβαίνει, καθαρώτερον αὐτῷ προσομιλή
σων καὶ συνεσόμενος. ὕλῃς δὲ ῥεούσης ἄνθρωπος
εἶναι, τοῖς ἐπὶ γῆς τηνικαῦτα πιστεύεται, μὴ πώποτε
τοῦτο πρότερον παρ᾽ αὐτοῖς νομισθεὶς διὰ τὴν τῶν
πόνων ὑπερφυή καρτερίαν, καὶ τὰ τοσαῦτα τῆς ἀρεσ
της κατορθώματα. Διέστη μὲν τοῦ σώματος, ὁ καὶ
προτοῦ τὰ τοῦ σώματος ἀρνησάμενος, καὶ τῷ μὲν
πνεύματι τὰ οὐράνια περιεπόλει, ἀγγελικαῖς τε συνὴν
λαμπρότησι, καὶ περὶ αὐτὸ τὸ πρῶτον ἐφετὸν ἀνα
εστρέφετο. Τὸ σῶμα δὲ αὐτῷ καὶ ψυχῆς ἔρημον καὶ
ἄπνουν καταλειφθὲν οὐδὲ οὔτε τῶν συνήθων ἀποστῆ
και ἤθελεν ἄθλων, οὐδὲ τῇ γῆ κατακλιθῆναι, τοῦ
οτον βραχύ τι διαναπαύσασθαι· ἀλλ᾽ ἔμενεν ἔτι ἐπὶ τοῦ
στύλου ἑστὼς, ὄρθιον χαρακτηρίζον τὸν ἀθλητήν.
54. Symeon multis iisque magnis benefactis
ornatus, postquam universim quinquaginta sex
annos vixisset soluto corporis vinculo, ad
dilectum suum, purius et propius illo fruiturus,
transivit. Materia fluente, homo tandem ab iis qui
tunc in terris degebant, creditus est, quod antea
propter laborum, quæ naturam omnem superabat,
tolerantiam, et tanta præclarissimarum virtutum
insignia nemo sibi persuadere poterat. corpore
separatus est, qui prius res corporeas omnes abnegaverat, et spiritu in coelestibus versabatur, angelicisque non raro splendoribus intererat; nunc
autem ad priora sua vota revertitur. Corpus jam
anima vacuum erat, et sine spiritu relictum: neque tamen vel sic potuit a consuetis exercitationibus abstinere: nam vel ad modicam quietem
captandam in terra reclinari recusavit, verum in
columna erectum permansit, sui pugilis figuram
ad vivum exprimens.
55. Posteaquam vero in pulverem extenuatum
terre debitum persolvit, neque lulum ejus calestis Opifex quasi honoris expers neglexit, sed
venerabili tumulo reconditum multis miraculis
claruit: quæ non tantum circa sepulcrum patrata
sont verum etiam in quibuscunque locis mirificus ille vir versatus egregia illa certamina subiverat, ea omnia quasi specimen quoddam mutum miraculorum æmulationis præ se ferentia,
uberius undique divinis donis efferebantur.
56. Non multo tempore post, cum Leo cognomento Magnus (52)ad imperii gubernacula sederet,
qua tempestate et Martyrius rerum sacraruin
erat administrator, splendido admodum apparatu
Id quoque refertur in Theodoreti Philotheo,
sed additum ab alio quopiam; cum mortuus_sit
ante Symeonam Theodoretus. Et abest in edit. Surii, ex interpretatione Alberici Longi.
In exercitatione scilicet monastica. Vide quæ
dicta sunt in Præfat. § 3.
ln Theodoreto labeiur: «Non solum apud
νε'. Ἐπειδὴ δὲ εἰς χοῦν ἐλεπτώθη καὶ τῇ γῇ τὸ
δάνειον διελύσατο, οὐδὲ οὕτω τὸν ἐκείνου πηλόν, οἷς
δὴ πηλὸν ἄτιμον ὁ Δημιουργὸς περιετδεν· ἀλλὰ τάφῳ
σεβασμίως παραδοθείς, θαύμασι βρύει πολλοῖς· οὐ
περὶ αὐτὸν δὲ τὸν τάφον τὰ θαύματα μόνον, ἀλλὰ
καὶ ὅσοις ὁ θαυμάσιος ἐνδιατρίψας χωρίας, τοὺς
ὑπὲρ φύσεως εἰς ἐκείνως ἠγωνίσατο πόνους, καὶ
ταῦτα ὥσπερ ἐπίδειξιν πρὸς ἄλληλα τῆς τῶν θαυ
μάτων φιλοτιμίας ποιούμενα, δαψιλέστερον πάντοθεν
ταῖς χάρισι κομῶσι ταῖς θείαις.
νς'. Χρόνῳ δὲ οὐ πολλῷ ὕστερον, Λέων μὲν ὁ Μέσ
γας ὄνομαζόμενος ἐπὶ τῶν τῆς ἀρχῆς καθίστατο σκή
πτρων, Μαρτύριος δὲ τῶν ἱερῶν ἐπέξη φροντίδων,
και πανήγυρις λαμπρὰ ἡ τοῦ θείου σώματος ἐκείνου
loculos sanctarum reliquiarum, sed etiam apud summæ ejus virtutis et diuturæ decertationis monimentum: magnam, inquam, illam et celebratam columnam hujus justi et laudibus celebrandi Symeonis.»
Cedrenus anno Leonis 4, Christi 460 mortuum S. Syn onem scribit.
Hic Martyrius anno 459 sedem Antiochenam
μετακομιδὴ ἀπὸ τῆς μάνδρας πρὸς τὴν ᾿Αντιόχειαν ἤγετο, τῷ μὲν τῶν λαμπάδων φωτὶ στυγνὸν δεικνῦσα τὸν ἥλιον, τῷ δὲ τῶν προπεμπόντων πλήθει, τῶν τε προϋπαντώντων, καὶ τῶν πάντοθεν ἐξ ἁπάσης ηλικίας περιῤῥεόντων, αὐτό τε τὸ ὄρος καὶ τὰς πεδιάδας στενοχωροῦσα. Παρῆν δὲ καὶ ὁ τῶν ἐῴων ταγμάτων στρατηγός Αρδαβούριος, τοὺς περὶ αὐτὸν δορυφόρους φύλακα; τῷ λειψάνῳ ἐγκαταστήσας, καὶ τῆς ἐκείνων φυλακὴν μέγιστον κώλυμα ταῖς τῶν πό λεων ἐφόδοις ἐπιτειχίσας· ἐφιλονείκον γὰρ ἐνάστη τὸν ἄσυλον τοῦτον θησαυρὸν προαρπάσασα παρ' ἑαυτῇ καταθεῖναι, τζ'. Ἐν ὀχήματι τοίνυν τοῦ ἱεροῦ σώματος φερο μένου, ὡς ἤδη κατὰ τὴν Μερὸν τὸ χωρίον ἐγένετο, ὅπερ ἐν δεξιᾷ εἰσιόντι τὴν ᾿Αντιόχειαν κεῖται, ἔστη μὲν ἀθρόον τὸ ὄχημα, καὶ τῆς ἐπὶ τὴν πόλιν εἴρ γετο πορείας. Εκπληξις δὲ πάντας καὶ δέος εἶχε τῇ παραδόξῳ τοῦ ὀχήματος ἐπισχέσει· καί τις ἀνὴρ τῶν, πολλὰ κατ᾽ ἐκεῖνο ἦν τὸ χωρίον, μνημάτων ἐξορμηθείς, δρόμῳ παρὰ τὴν ἱερὸν ἐχώρει σορόν αλλα τε περιπαθῆ βοῶν καὶ ὀλοφυρόμενος τοῦ μύ σους ἐλεεινῶς ἑαυτὸν, ἀνεθῆναί τε τῆς μάστιγος ἐδεῖτο καὶ τῶν δεσμών· ἦν δὲ ἡ μάστιξ πονηρός πάλαι δαίμων ἐπιπηδήσας αὐτῷ, εἰς νεκρόν τι σῶμα γυναικός ενυβρίσαντι στρεβλώσας τε αὐτοῦ τὰς χεῖ ρας εὐθὺς ἀλύτοις δεσμοῖς, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς δια στρέψας, καὶ τρόμον αὐτῷ ἐμποιήσας, καὶ δεσμών την παρὰ τῷ τῆς ὑβρισμένης τάφῳ μέχρι καὶ τηνι καῦτα κατέχων, καὶ συνεχῶς αὐτὸν καταβάλλων τῆς χαλεπῆς ὥσπερ ὕβρεως ἐκείνης δίκας ἐκτίνοντα. δὴ πάντων ἑλέλυτο παραδόξως τῇ σορῷ προσδραμών καὶ τὸ μὲν ὄχημα ἐκινεῖτο αὐτίκα, καὶ λαμπρότατα τὴν πόλιν εἰσῄει, ἡ δὲ τὸν ποθούμενον δέχεται, καὶ τοῖς οἰκείοις κόλποις ἐναποτίθεται τῇ ἐπιφανεστάτη τοῦ Κασσιανοῦ ἐκκλησίᾳ. Μικρῳ δὲ ὕστερον θείας ὄψεως ἐπιφοιτησάσης, ἱερὸν ἕτερον πλησίον ιδρύεται καὶ τὸ θεῖον ἐν αὐτῷ μετατίθεται λείψανον. Ο γε μὴν τοῦ κακοῦ παρ᾽ αὐτοῦ τὴν λύσιν έδρων, οὐ μικρὸν ἐξ ἐκείνου μέρος εἰς ἀρετὴν ἐπιδεὺς, νεωκόρος τοῦδε γίνεται τοῦ νεώ, καὶ τὴν τοῦ βίου πρὸς τὸ βέλτιον μεταβολήν, δικαίαν ἀμοιβὴν τῷ ἁγίῳ ἐκτίνει ὁ καὶ μᾶλλον ποθεινότατον αὐτῷ ἦν, ἡ τοῦ ἱκέτου σωτηρία. Τ νη'. Τῆς δὲ τῶν λειψάνων σοροῦ πάντα τόπον τοῖς θαύμασι διαλαμβανούσης, ὁ τὴν αὐτοκράτορα Ρω μαίοις διέπων ἀρχὴν, οὗ δὴ μικρῷ πρόσθεν ὁ λόγος ἐμνήσθη, γράμματα πέμπει Αντιοχεύσιν, ἐφ᾽ οἷς τὸ τοῦ ἁγίου σῶμα πρὸς τὴν βασιλίδα πόλιν διακομίσαι. ἔστι καὶ Μερόη, κατά ἀνατολὰς τῆς περὶ Δάφνην Αντιοχείας.διαιρώ μοίραις· καὶ τὴν μὲν ἀπονέμω τοῖς ἐνδεέσιν,
ἡ δὲ τὸν ἐπέτειον λύει μοι φόρον, τῇ δὲ εἰς τὰ ἀναγ
κατα χρῶμαι. Εὐαρεστῆσαι δὲ Θεῷ οὐδὲν ἐμαυτῷ
σύνοιδα. Τούτων τὸ μυρίον ἐκεῖνο πλῆθος ἀκούσαν
τες, ἐπισχεθεῖσάν τε τὴν ὀργὴν Κυρίου ἰδόντες, καὶ
στᾶσαν τὴν ἀκολουθίαν τῶν μαστίγων, κατεπλήτω
τοντο μὲν, ὡς εἰκὸς, ἐδόξαζον δὲ τὸ θεῖον δάκρυσιν·
ηὐχαριστοῦν τῷ ἱερῷ Συμεών, ηὐφήμουν τὸν ἀγρό.
την, προέπεμπον, ἠσπάζοντο, περιέβαλλον, χάριτας
ώμολόγουν, ἐζήλουν τὴν ἀρετὴν, ἐπεμέμφοντο ἑαυτοῖς
τῆς περὶ τὸ ἀγαθὸν ἀμελείας, καὶ πολλοῖς ἐπίδοσις ἦν
τοῦ βελτίονος, ἐγγὺς ἔχουσι τὸ ὑπόδειγμα.
mo meum mihi agellum colo, alio autem tempore συλλέγων δὲ τά τε ἐκ τοῦ χωρίου μοι ἀναδιδόμενα,
etiam cuivis volenti pacta mercede servio; colligens καὶ τὴν ἐκ τῆς γεωργίας μισθοφορὰν τρισὶ ταῦτα
vero tum quæ ex proprio prædiolo mihi proveniunt,
tum quæ ex terra cultura in mercedem accipio, in
tres ea partes distribuo; primam indigentibus
elargior,altera annuum vectigal solvo,tertiam partem in necessarios usus expendo. Interim nunquam in vita me aliquid boni egisse agnosco. Hæc
ab innumera hominum multitudine audita sunt;
quæ cum iram Dei placari, flagellorumque successum sisti vidit, obstupefacta, ut decens erat,
Deum cum lacrymis glorificavit, Symeoni omnes
gratias egerunt, rusticum illum faustis acclamaGionibus deprædicarunt, deduxerunt, salutarunt,
amplexi sunt, gratias egerunt, virtutem æmulati sunt, seipsos negligentiæ in bonis operibus accusarunt: multis denique in vicinia habitantibus fuit id utile ad meliora animo capessenda exemplum.
CAPUT XIV.
Moritur S. Symeon: corpus Antiochiam defertur.
νδ'. Πολλοῖς οὕτω γοῦν καὶ μεγάλοις ὁ Συμεών
κατορθώμασι διαπρέψας, καὶ ὅλα ἔτη βιώσας ἓξ καὶ
πεντήκοντα, λυθέντος αὐτῷ τοῦ συνδέσμου, πρὸς τὸν
ερώμενον διαβαίνει, καθαρώτερον αὐτῷ προσομιλή
σων καὶ συνεσόμενος. ὕλῃς δὲ ῥεούσης ἄνθρωπος
εἶναι, τοῖς ἐπὶ γῆς τηνικαῦτα πιστεύεται, μὴ πώποτε
τοῦτο πρότερον παρ᾽ αὐτοῖς νομισθεὶς διὰ τὴν τῶν
πόνων ὑπερφυή καρτερίαν, καὶ τὰ τοσαῦτα τῆς ἀρεσ
της κατορθώματα. Διέστη μὲν τοῦ σώματος, ὁ καὶ
προτοῦ τὰ τοῦ σώματος ἀρνησάμενος, καὶ τῷ μὲν
πνεύματι τὰ οὐράνια περιεπόλει, ἀγγελικαῖς τε συνὴν
λαμπρότησι, καὶ περὶ αὐτὸ τὸ πρῶτον ἐφετὸν ἀνα
εστρέφετο. Τὸ σῶμα δὲ αὐτῷ καὶ ψυχῆς ἔρημον καὶ
ἄπνουν καταλειφθὲν οὐδὲ οὔτε τῶν συνήθων ἀποστῆ
και ἤθελεν ἄθλων, οὐδὲ τῇ γῆ κατακλιθῆναι, τοῦ
οτον βραχύ τι διαναπαύσασθαι· ἀλλ᾽ ἔμενεν ἔτι ἐπὶ τοῦ
στύλου ἑστὼς, ὄρθιον χαρακτηρίζον τὸν ἀθλητήν.
54. Symeon multis iisque magnis benefactis
ornatus, postquam universim quinquaginta sex
annos vixisset soluto corporis vinculo, ad
dilectum suum, purius et propius illo fruiturus,
transivit. Materia fluente, homo tandem ab iis qui
tunc in terris degebant, creditus est, quod antea
propter laborum, quæ naturam omnem superabat,
tolerantiam, et tanta præclarissimarum virtutum
insignia nemo sibi persuadere poterat. corpore
separatus est, qui prius res corporeas omnes abnegaverat, et spiritu in coelestibus versabatur, angelicisque non raro splendoribus intererat; nunc
autem ad priora sua vota revertitur. Corpus jam
anima vacuum erat, et sine spiritu relictum: neque tamen vel sic potuit a consuetis exercitationibus abstinere: nam vel ad modicam quietem
captandam in terra reclinari recusavit, verum in
columna erectum permansit, sui pugilis figuram
ad vivum exprimens.
55. Posteaquam vero in pulverem extenuatum
terre debitum persolvit, neque lulum ejus calestis Opifex quasi honoris expers neglexit, sed
venerabili tumulo reconditum multis miraculis
claruit: quæ non tantum circa sepulcrum patrata
sont verum etiam in quibuscunque locis mirificus ille vir versatus egregia illa certamina subiverat, ea omnia quasi specimen quoddam mutum miraculorum æmulationis præ se ferentia,
uberius undique divinis donis efferebantur.
56. Non multo tempore post, cum Leo cognomento Magnus (52)ad imperii gubernacula sederet,
qua tempestate et Martyrius rerum sacraruin
erat administrator, splendido admodum apparatu
Id quoque refertur in Theodoreti Philotheo,
sed additum ab alio quopiam; cum mortuus_sit
ante Symeonam Theodoretus. Et abest in edit. Surii, ex interpretatione Alberici Longi.
In exercitatione scilicet monastica. Vide quæ
dicta sunt in Præfat. § 3.
ln Theodoreto labeiur: «Non solum apud
νε'. Ἐπειδὴ δὲ εἰς χοῦν ἐλεπτώθη καὶ τῇ γῇ τὸ
δάνειον διελύσατο, οὐδὲ οὕτω τὸν ἐκείνου πηλόν, οἷς
δὴ πηλὸν ἄτιμον ὁ Δημιουργὸς περιετδεν· ἀλλὰ τάφῳ
σεβασμίως παραδοθείς, θαύμασι βρύει πολλοῖς· οὐ
περὶ αὐτὸν δὲ τὸν τάφον τὰ θαύματα μόνον, ἀλλὰ
καὶ ὅσοις ὁ θαυμάσιος ἐνδιατρίψας χωρίας, τοὺς
ὑπὲρ φύσεως εἰς ἐκείνως ἠγωνίσατο πόνους, καὶ
ταῦτα ὥσπερ ἐπίδειξιν πρὸς ἄλληλα τῆς τῶν θαυ
μάτων φιλοτιμίας ποιούμενα, δαψιλέστερον πάντοθεν
ταῖς χάρισι κομῶσι ταῖς θείαις.
νς'. Χρόνῳ δὲ οὐ πολλῷ ὕστερον, Λέων μὲν ὁ Μέσ
γας ὄνομαζόμενος ἐπὶ τῶν τῆς ἀρχῆς καθίστατο σκή
πτρων, Μαρτύριος δὲ τῶν ἱερῶν ἐπέξη φροντίδων,
και πανήγυρις λαμπρὰ ἡ τοῦ θείου σώματος ἐκείνου
loculos sanctarum reliquiarum, sed etiam apud summæ ejus virtutis et diuturæ decertationis monimentum: magnam, inquam, illam et celebratam columnam hujus justi et laudibus celebrandi Symeonis.»
Cedrenus anno Leonis 4, Christi 460 mortuum S. Syn onem scribit.
Hic Martyrius anno 459 sedem Antiochenam
col. 215–216page 24 of 391
PG 114:216οἱ δὲ δικαίας πρὸς αὐτὸν ποιοῦνται δεήσεις, μὴ οὕτω μεγάλην πόλιν καὶ θαυμαστήν, ἔργον δικαίας αὐτὴν ἐκ μιᾶς τῆς θεότητος εἰσδεχόμενος, ἐν Χριστῷ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Διὰ τὸ μὴ ὑπάρ χειν τεῖχος τῇ πόλει (πέπτωκε γὰρ ἐν ὀργῇ) ἠγα γομεν τὸ πανάγιον σῶμα, ὅπως ἡμῖν γένηται τεῖχος καὶ ὀχύρωμα. πέπτωκε γὰρ ἐν ὀργῆς γενομένην, καὶ εἰς ἔδαφος καὶ κόνιν καταπεσοῦσαν, ἀγαθοῦ τοσούτου κενώσαι· μηδὲ τὸν περὶ αὐτῆς ἐξιλασάμενον, καὶ τὴν ὀργὴν ἐπισχόντα, καὶ την μάστιγα στήσαντα, ὃν ἀντὶ περιβόλου παντὸς καὶ τείχους καὶ ὅπλων ἔθηκεν ἑαυτῇ, τοῦτον αὐτὴν ζημιῶσαι, καὶ τὸ τῶν ἐλπίδων κεφάλαιον ἀφελεῖν. Εἰ δ' οὖν, εἰ καὶ μὴ ὀργὴ Κυρίου καταλήψεται πάλιν ἡμᾶς, ἔλεγον, τέως γοῦν ἔλῃ πολέμιος, τὴν φυλακὴν ἤδη ἀφηρημένην. Τούτοις πεισθέντα τὸν αὐτοκράτορα έφεῖναι ᾿Αντιοχεῦσι τὸν κοινὸν θησαυρόν· ὁ δὲ εἰ καὶ παρ' αὐτοῖς ἦν, ἀλλ' ἐχώρει διὰ πάντων τοῖς θαύμασι, καὶ ἴδιος ἑκάστου πλοῦτος ἐγίνετο. νθ'. Τῆς μέντοι κορυφῆς τοῦ ὄρους, ἐν ᾧ τοὺς μεγάλους ἐκείνους ὁ θεῖος Συμεὼν ἄθλου; διήνυσεν, ιδρυμένον ἐφ᾽ ἑαυτῆς τέμενος ἱερὸν φερούσης, σταυ ρὸς ἦν τοῦ εὐκτηρίου τὸ σχῆμα, τέσσαρσι στοχῖς ἐφ' ἑκατέρᾳ τῶν πλευρῶν διειλημμένος. Τὴν δὲ στον λίθου ξεστοῦ κίονες ἤρειδον ἐφ' ὑψηλοῦ τοῦ ορόφου. Καὶ τὸ μεταξὺ ἔπαιθρος ἦν αὐλὴ πολλῷ περιλαμπομένη πάντοθεν τῷ ἡλίῳ. Ἐν αὐτῇ δὲ ὁ στύλος ἐκεῖνος ὁ τεσσαρακοντάπηχυς ἵστατο, ἐφ' οὗ τὴν ἀγγελικὴν ἐκείνην ἐποιεῖτο πολιτείαν. Εν γε μήν τῇ τῶν στοῶν ὀροφῇ καὶ θυρίδες ἦσαν, δι' ὧν τὰ ἔνδον τὸ τῆς ἡμέρας φῶς κατεδέχοντο. Κατ' ἐκεῖνο τοίνυν τὸ μέρος, οὗπερ ἐν ἀριστερᾷ εἰσιόντι ὁ κίων ἵστατο, ἀστήρ τις ἐξέλαμπε πολλῷ τοὺς οὐ ρανίους ἀστέρας, κατά γε τὸν τῆς λαμπρότητος καὶ τοῦ μεγέθους λόγον, ἀποκρυπτόμενος, καὶ νῦν μὲν δυόμενος, νῦν δὲ ἀνίσχων, καὶ κατὰ πᾶν μέρος τῆς θυρίδος διάττων, ὑπὸ τῶν παρόντων ἐφαίνετο, τῷ τε προσγεια φέρεσθαι, καὶ τὴν γῆν οἱονεὶ περιπολείν, καὶ τῇ ἀμηχάνῳ ἐκείνῃ λαμπρότητι καὶ τῷ κάλλει οὐδεμίαν θαύματος ὑπερβολὴν καταλείπων, καὶ τοὺς ὁρῶντας εἰς θεῖον ὕμνον τοῦ θείου ὡς ἀληθῶς Συ μεὼν ἐκκαλούμενος, ἅτε δὴ τῆς ἐχούσης αὐτὸν ἐνω τεῦθεν στοχαζομένους λαμπρότητος, ἧς ἐκεῖνος ἀπο λαύει διηνεκώς, τῷ μεγάλῳ Φωτί παρεστώς, τῇ Τριάδι τε καθαρώτερον ἐλλαμπόμενος, καὶ τὴν μίαν Ἰησοῦ τῷ Κυρίῷ ἡμῶν, ᾧ πᾶσα δόξα, τιμὴ, καὶ κράτος Πέπτωκε γὰρ ἐν ὀργῇ σεισμοῦ μεγάλου γεγε νημένου.ὕπνῳ οἱ φύλακες, ὅπερ Δατιανὸς εἰς τιμωρίαν χα- λεπωτέραν θανάτου κατὰ τοῦ ἁγίον προσέταξεν, μετατρέπεται τούτο εἰς πᾶσαν ἑορτήν τε καὶ δόξαν καὶ ἀνάκτησιν, Φοβερά γὰρ καὶ ὑπέρλαμπρος ἀγ- γελική τις παρεγένετο κατάστασις, θεραπεύουσα καὶ ἀνακτωμένη ἐκ τῶν πόνων τὸν ἀθλητήν· καὶ ἡ ἀγγενὴς καὶ διαιωνίζουσα τοῦ ἐπικατεράτου νύξ φωτὶ ξένῳ καὶ παραδόξῳ κατελάμπετο. Τριστοιχηδόν γὰρ κηροὶ ἀνακαιόμενοι, παρὰ τὸ εἰωθὸς φῶς κατ- εφωτιζε τὸ ὀχύρωμα. Καὶ αὐτὸς δὲ στρωμναῖς ἀπο- λωτάταις ἤδη τὸ σῶμα ἀνακτηθεὶς, καὶ τῷ ἁγίῳ ἀναθαλφθεὶς Πνεύματι, τὴν διὰ ψαλμῶν ὑμνῳδίαν, καὶ Κυρίῳ ἀνεκρούετο, καὶ τῷ ἠδίστῳ ὀργάνῳ τῆς φωνῆς ἐν ρυθμῷ ἀπηχῶν, πᾶσαν τὴν γειτνίαν στο γνῶς ἡρμένην εἰς τυ τὰς αὐτοῦ τιμωρίας, τὴν ἠχὼ τῆς εὐρυθμίας ἀκροωμένην κατέθελγες. Εξαίφνης καὶ οἱ φύλακες ἐξέστησαν, τοῦ ὕπνου αὐτῶν ἀποπε- σόντος, οἰόμενοι τῆς φυλαχῆς πεφευγέναι τὸν μάρτυρα. Επιπολὺ δὲ ταρασσομένοις ὑπὸ τοῦ δέους τού τοις ἐπιφωνεῖν ἤρξατο ὁ ἅγιος· Μὴ ταράσσεσθε, μηδὲ βοᾶτε, ὦ στρατιῶται τῆς ἀσεβείας, δεδοικότες· ἐγὼ γὰρ τὴν ἐμὴν δόξαν οὐκ ἀποφεύγω, οὐδὲ τοὺς ἐμοὶ ἀποκειμένους στεφάνους. εἰ δὲ οἷοί τέ ἐστε, μετὰ τάχους εἰσέλθετε, καὶ τῇ ἀγγελικῇ θεραπεία τε καὶ ἀνακλήσει τὴν ἔνδοξον παραμυθίαν τοῦ δούλου τοῦ Θεοῦ θεάσασθε ἔνθα γάρ κατελείψατε σκότος ζοφωδέστατον, χάρητε φῶς ὁρῶντες ὑπερκόσμιον ὃν ἐπιστένειν χαλεπῶς ἐπηλπίσατε τῷ μὴ ἔχειν ἀναπνοῆς καὶ μικρὰν ὑπόστασιν, εἰς ὕμνους ἀνακρουσ μενον τοῦ ἀληθούς Θεοῦ καθορῶντες θαυμάσατε. τε 15'. ᾿Ανέθησαν γὰρ οἱ περὶ ἐμὲ κεχυμένοι δεσμοί, καὶ αἱ δυνάμεις μου πλέον τοῦ ἀρχαίου πεπύκνωνται · τό τε σώμά μου ἀπαλαῖς καὶ ἀφθόνοις στρωμναίς ἀνανενέωται· διὸ μᾶλλον ὑπερεκπλάγητε τὴν ἄφατον τοῦ Θεοῦ μου δύναμίν τε καὶ ἀγαθότητα, καὶ πλη- ρεστάτῷ στόματι φωναῖς εὐσεβέσιν ἀνακηρύξατε, τούτοις κεχρήμενοι τοῖς ῥήμασι καὶ τὸν ὁμολογητήν τοῦ ἀληθοῦς καὶ μόνου Θεοῦ ἀεὶ νικητὴν ὑπάρχειν ἀπαγγείλατε τῷ Δατιανῷ, ὁπόσου τε καὶ οἴου φωτός ἀπολαύω, προσεφευρισκέτω, εἴ τι οιέσθω δεινὸν ὁ διάβολος, καὶ ἔτι προσφερέτω τοῖς ἐμοῖς ἐπαίνοις τῶν δὲ τῆς μακαριότητος μου ἀνδραγαθιῶν μηδὲν ὑφαρπασάτω, εγγυμναζέσθω τὰ παρ' ἑαυτῆς σημεῖα βασιλεύουσα· εἰ ρα τί ἀνιχνεύσοιτο, μόνην αὐτοῦ δέδια τὴν συμπάθειαν, μὴ ὀφθείη μοι συγχωρῶν τὸν θάνατον. ὡς δὲ οἱ φύλακες ἀπελθόντες ἅπαντα τὰ ἐπὶ τῆς φυλακῆς γενόμενα τῷ Δατιανῷ διεσάφησαν, ἄψυχός τε καὶ ὠχριῶν ἀπεπάγη, καὶ ἤδη ὑπῃσθάνετο κάκιστως ἔχειν ἐν ἑαυτῷ (οἱ γὰρ σπαραγμοὶ καὶ οἱ αἰκισμοί τῶν τιμωριῶν τοῦ μάρτυρος κατ' αὐτοῦ μετετρέποντο), καὶ χαλεπῶς ἐπανέκειτο ηττώμενος κατὰ τοῦ ἀγωνιστοῦ, ὅμως ἀπλουστέρως, καὶ εἰ μὴ κατά γνώμην, φωνὴν ἀκριβῆ προσφέρεται και φη- σιν· Τί περαιτέρω λοιπὸν προσπαλαίομεν νικώμενοι τὰ μέγιστα ; ἀναφερέσθω τοίνυν ἐπὶ κλίνης καὶ στρωμνῶν ἀπαλωτάτων· οὐ γὰρ βούλομαι αὐτὸν τοῖς δεινοῖς ἐναποθανεῖν, μήπως μεγαλοδοξε λίαν ανα δειχθήσεται. Κομιζέτωσαν τοιγαρούν ἐπὶ κλίνης αὐτὸν ἄνδρες· χαίροντες καὶ ἀγαλλομενοι, οἵ ἴχνη αὐτοῦ καὶ τὸ πᾶν σῶμα ἐσπαργαμένον λάβοιεν, καταφιλοῦντες· καὶ τὸ παχυνθὲν ἢ καὶ τὸ περίῤῥέον αὐτῷ αἷμα εἰς ἀνάληψιν τῆς οἰκείας ἀπομάζοιντο ῥώσεως. Τοιούτων χράσω ἀνδρῶν δορυφορίαις δ τοῦ Θεοῦ δοκιμώτατος θεράπων Βικέντιος· ἄξιος δὲ καὶ παρὰ τῶν ἐχθρῶν θεραπεύεσθαι, μήτι γε καὶ παρὰ τῶν ὁμοφύλων καὶ Χριστιανῶν. ΙΖ΄. 'Ο δὲ ἀλάστωρ καὶ κακόφρων Δατιανὸς ταῦτα ἐποίει ἐν πολλῇ ἀμηχανία συσχεθείς, πῆ μὲν ὁμολο- γῶν τὴν ἧτταν καὶ τὸ ἀδρανές τε καὶ ἀνίσχυρον, πῆ δὲ καὶ ἄκων ἐμεγάλυνε, τὴν ὑπέρογκον καρτερίαν τε τὰ VITA S. VINCENTII. A martyrem excogitaverat, id ipsum in sanctissimi virijucunditatem ac gloriam conversum fuit. Ter- ribilis enim et illustris angelorum cohors illuc ac- cessit, athletam curans, et a languoribus eripiens ac recreans, ita ut locus ille obscurus, et nocturna tenebræ novo quodam et admirando lumine illus trata sint. Repente igitur custodes experrecti, existimabant martyrem ipsum e carcere aufugisse. Itaque illis valde perturbatis ac metuentibus, dixit vir sanctissimus : Nolite, quæso, milites, turbari, neque clamare, aut metu aliquo affici : nunquam enim ego aufugerem, neque repositas mihi coronas amitterem. Sed quam celerrime potestis, huc in- troite, et videte servum Dei per angelicum minis- terium admirabili quadam consolatione recrea- tum, ut quo loco vos obscurissimas tenebras re- liquistis, illic caleste lumen aspicientes, gaudeatis. XVI. His verbis athleta ille usus est. Postea vero quam Dətiani satellites ingressi sunt eos adhortatus: Abite, inquit et donino vestro renuntiate, quali et quanta luce ego hic perfruar. ltaque si quid potest, acerbius excogitet et aul meas laudes illud accumu- let. Cum igitur custodes omnia quæ in carcere vide- crant, Daliano retulissent, repente ille exanimatus espalluit, et secum pessime agi animadvertit: quandoquidem martyris lacerationes et vulnera in ejus ipsius ignominiam ac dedecus convertebantur. Quamobrem acerbitate quidem magna contra Chri- sti athletam Vincentium commovebatur,sed mitius tamen se gerere simulabat. Itaque dicebat : Quid est, quod amplius pugnemus, cum maxime ab hoc homine victi simnus? Gestetur igitur in lecto aliquo, et stragulis delicatissimis : non enim paliar, ut in cruciatibus moriatur. Tollant ipsum in lecto posi- tum homines aliquot bilares et exsultantes. Sint et alii, qui ejus vestigia et dilaniatum corpus totum exosculentur: quinetiam sanguinem ex vulneribus deluentem colligentes, ad suæ valetudinis recupe- rationem illum adhibeant. Talium virorum satelli tio utatur probatissimus Christi minister Vincen- tius : dignus certe, qui ab amicis etiam colatur, non solum ab animicis et Christianis obsersetur. D XVII. Hæc versutæ mentis homo Datianus facie- bat, multum animo perplexus : quippe qui modo infirmitatem suam confitebatur, modo gloriosi martyris Vincentii tolerantiam ac fortitudinem
Day 7Die 7
col. 219–220page 25 of 391
PG 114:219σπουδαιότατον δέ τι καὶ αὐτὸν ἐκεῖ ἀλλαχοῦ εἰλη-φότα τὴν ἄσκησιν. Πάντα δὲ τῶν λεγομένων, καί τε ἔφεσιν κἂν ψυχαγωγούντων, ἄρα δὲ καὶ πρὸς τρο-φήν, ἄρτε δὲ καὶ τοῖς πλείοσι κεφαλαλγοῦσι καὶ πρὸς τῶν ὁ τρύφη κἀπ μεταδιδοῦ. Ἄφεσιν τοῦ καὶ τὸν εἰκοσ χρόνον βίον μετάγχων, ἀδελφοῖς τὸ πρᾶγμα ἔκθεσθαι. Ὅθεν οὐκ καὶ ταῖς ἦρεν βοηθεῖν τοῖς ἀδελφοῖς κατ' ἐλεύθερα, καὶ τὸ ἀπαλλαττόμενον, εἰ δ' ἔτι πόλιν τόκε ἠτιμεύετο συνεχρῶντο ἔν τε πλήξει εἰς τοῦ τι συνεχῶς δι' ἐντελεχείας εἰσφέρεσθαι. Ὡσανεὶ δὴ εἴ τι τοῦ Ἐκκλησιαστοῦ, παρεχρήσατό τε ἀπαύστως ἐπαρ-χίαις τε πλείσταις αἰδοίαις τε καὶ εἰσεπορεύετο κατ' ἀντίστροφα. Ἴδωσιν ὁπόσα ἀπαράθετα τῶν ἐν τῆς θρεμμάτων γεγονότα, κατ' ἐκεῖ τε χαλεπήνειεν εἰς τὴν ἐπὶ τῆς θρησκείας ὁδόν. Ὅτι πρὸς τὴν ἐπανεγνωσμένην τοίνυν. Οὐ μὴν δέ, ἀλλὰ καὶ κολαφισμῶν ἧττον δεδοκότι τοῦτο τὴς κατεθεματισμένης τύχης γεγονὸς ὑπεισρρεῖν ἅμα τε ἀνθ' ἡμῶν.
ΚΕΦΑΛ. ΙΙ.
ε΄. Ἐπειδὴ δὲ Μαξιμιανοῦ ὁ Βασιλεὺς πολέμους κατὰ τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ ἀναρριπτεῖν ἤρξατο, ὅσοι μὲν ταῖς τῶν ἁμαρτιῶν δοκοῦσι κολαφίσεσιν, ἐπεὶ δὲ ἐπὶ τούτοις θέλοντες εἰς μέρος τῶν ἄθλων, ἀνέμενεν ὑπὲρ τοῦ δόγματος ἐκ ψυχῆς ἀγωνίσασθαι. Ταύτης μὲν καὶ πολλαῖς τε ἄλλαις ἕτεραι ἄθλοις, ἐπαγγελλόμενος ὁ Λουκιανὸς παρετίθετο μεγάλην ἐπιμέλειαν ἐπὶ πλήθει. Παρεσκεύαζε δ' ἐπεὶ τοῖς κατα-λαμβανομένοις σεβαστοφόρον, τῆς δὲ εἶπε βασιλεύσαντι τοῖς πρεσβυτέροις κἂν τιμὴν ἀπέτιε τὸ βοηθεῖν εἰς ἐκεῖ.
ζ΄. Καὶ μὴν ἐπεὶ τῶν Νικομηδέων ἤρχετο τεθνεώτος, ὡσανεὶ οὐδαμοῦ Μαξιμιανοῦ δόξαν, τό γε σῦλα κεφαλῆ Μαξιμιανὸν σχεδὸν ἔπεμψεν, καὶ τε οὐ βούλεσθαι ἔδει. Καὶ τοῦτο μέν, τό τε Νεσ-τόρ καὶ Ἀνθίμιον ὅτι ἐστὶν ἐπίσκοπον Νικομηδείας ᾑρημένον· τοῦτον γὰρ παρεπίστευεν Νικο-μηδεῖ, ἵνα μὴ πλέον ὅπερ ὑπὲρ ἐκτεθειμένου ἀλλ' ἐκεῖθεν. Πολλοὶ δὲ ἄλλοι κατ' εὐφρονεῖν τε καὶ ἰσχυρισαμένου Κιντιλιανοῦ παρ' ἐκεῖνον κεφαλὴν αὐτοῦ ἐτίμων θεοσεβεῖς ἅμα τε ἀπαράθετα.prime erudito falso a quibusdam ascriptam, a ut mus De scriptor. eccles.in Luciano. Errore factum amplitudine martyris suo scripto celebritatem ven- videtur, ut tam Metaphrastes quam Suidas eum sub dicarent. Idem refert Sozomenus l. III, c. 3. Mace- Maximiano martyrio occubnisse dicant.» Ast in doniani quoque S. Luciano, ut sui erroris fautore, Annulibus id visus est revocasse Baronius, ad an.. falso gloriabantur, ut ostendit S. Athanas. dial. 3, 311, n.3,scribens sub Galerio Maximiano, non au De S. Trinitate, qui tamen idem se credere,quod tem Maximino, Maximiano VIII et Licinio coss.passum Lucianus, libere profitetur, et in synopsi sacræ esse, priusquam edicto lato persecutionem idem Scripturæ eum,ut a catholicorum partibus stantem, imperator prohiberet. Idem asserit Dionysius Peta hoc illustri laudat elogio, agens de editione sacro- vius noster De doctrina temp. lib. xшI. In eam sen rum voluminum, quæ Lucianea appellatur. Sep- tentiam inductus hic videtur, atque ipse etiam Ba tima, inquit, et postrema sancti Luciani magni as- ronius, propterea quod Eusebius, lib. vă, cap. 25, cetæ et martyris est, qui et ipse cum in prædictas recensens celebriores martyres qui Diocletiani et Ma versiones, et Hebraicos libros incidisset, et diligen- ximiani persecutione martyrii palmam adepti sunt, ter quæ vel deerant vel ultra veritatem redundabant nondum commemorata ejusdem persecutionis in verba,inspexisset,ac suis quæque locis correxisset; hibitione, Lucianum quoque inter eos recenset his versionem hanc Christianis fratribus edidit:quæ sa- verbis: «Ex martyribus vero Antiochenis, Lucianus ne post ejus certamen et martyrium ejusdem sancti ejus paræciæ presbyter piis vitæ institutis præs Luciani,quod sub Diocletiano et Maximiano tyran- tantissimus, qui Nicomediae ipso præsente impera nis sustinuit, libro videlicet propria ipsius manu tore,cœleste Christi regnum sermone primum per conscripto comprehensa, Nicomediæ sub Constan- Apologiam,deinde rebus gestis palam prædicavit.. tino rege Magno, apud Judæos in pariete armarii calce circumlito, ubi custodiæ gratia posita fuerat, inventa est. De hac eadem editione Hieron. epist. 107,quæ est præfatio in librum Paralipomenon ad Chromatium: Nam Alexandria et Ægyptus in Se ptuaginta suis Hesychium laudat auctorem: Con stantinopolis usque Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat: mediæ inter has provinciæ Pa læstinos codices legant, quos ab origine elabora tos, Ensebius et Pamphilus vulgaverunt: totiusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat.» Pertractat hæc pluribus Baron. tom. III Annal. ad an. 311, n. 2; itemque ad an. 318, n. 74 et seq. et in notis ad Martyrologium. § II. S. Luciani acta, tempus mortis. insertaque Collectione Metaphraste, et Latine edita a Lipomano ac Surio, «germana et scriptorum per petua memoria commendata» vocat Baronius ad an. 311,n.3. His ex Ruffini Hist. eccles.lib. ix, cap. 6,quædam subjungemus. Nam quæ ille, Eusebium interpretans et subinde amplificans, de persecu tione post inducias sex mensium Christianis ex Ga lerii Maximiani Armentarii edicto indultes rursum a Galerio Maximino concitata cap. 2 e sequentibus quatuor commemorat, tam ea in ms. Ripatorii, et ms.S.Maximini Treviris, sub titulo Actorum sancti Luciani exstabant, quam in codice Trevirensi ver bis paulum a Ruffini editione discrepantia. Nos ea solum transcribemus,quæ proprie ad S. Sucianum spectant. Addemus quæ in Græcorum Menæis et Anthologio de eo recitantur: ac demum nonnulla ex homilia sancti Joannis Chrysostomi in S. mar tyrem Lucianum, quæ est 46, tom. III Operum ejus Græco-Latine editorum a; Frontone Ducæo. 8 De tempore martyrii ejus ista scribit Baronius in notis ad Martyrologium: Hunc sub Maximino passum, Eusebius tunc vivens, ac gesta martyrum scribens, testatur lib.tx,cap.5. Idipsum S. Hierony 9.Ast ipsius quoque Maximini persecutio non alia habita est ab ea quam illi olim suscitarant, licet circa Maximiani Armentarii obitum paululum in termissa: ut potuerit qui Maxımini jussu trucida tus est, Maximiani persecutioni ascribi. Qua ra tione explicare ipsi quoque coguntur, quod ex S. Athanasio supra n. 6 attulimus, qui occisum S. Lu cianum scribit sub Diocletiano et Maximiano. Vi detur ergo Lucianus postquam Antiochiæ recruduit persecutio sub finem anni 311 comprehensus.Idque facile probabitur ei qui initium libri 1x Eusebianæ Historia attente perlegerit. Ubi cum cap.1 simula tam persecutionis remissionem narrasset, cap. 2 Theotecni fraudem, tertio nova edicta a Maximino lata, quarto conficta Pilati acta recenset; ac quinto tantem cædes variis locis perpetratas, ac nomi natim Silvani episcopi Emeseni, Petri Alexandrini ac Luciani commemorat. Ac de hoc quidem ista scribit Eusebius: «Lucianus item Ecclesiæ Antio chenæ presbyter, vir cum aliis rebus omnibus facile primus, tum continentia eximius, et in sacris disci plinis diu multumque exercitatus, ad civitatem Ni comediensium, in qua tum imperator commoraba tur, deductus;cum coram urbis præfecto apologiam pro Christi doctrina, cujus patrocinium susceperat, recitasset, in carcerem conjectus est, ibique truci. Ddatus. Tot mala et tam gravia brevi temporis spatio a Maximino (certo liquet ex antecedentibus et conse quentibus,de Galerio Maximino, non de Armentario esse sermonein) virtutis et honestatis adversarlo, contra nos comparata erant: adeo ut hæc posterior persecutio id temporis excitata, multo acerbior, quam prior, nobis videretur. Hæc Eusebius. Qua Baronius cum refutare non posset, ab Eusebio scripta negat, sed ab alio supposita. 10.De S.Petro Alexandrino agemus 26 Novemb. ubi Baronii argumenta expendentur, quæ ad eum præcipue pertinent. At de Luciano manifeste pro batur,nonnisi sub Maximino recrudescente perse 7. Acta sancti Luciani ab antiquo auctore descripta
col. 221–222page 26 of 391
PG 114:221κανόνας τῆς πόλεως ὁσιώτατος, καὶ τῶν ἱερῶν μου τοῖς εἴδεσι κατάγραπτα. Τελ. Δεινοτέρα πρὸς τοῖς ἄλλοις ἡ θλῖψις ἥδε καὶ παρα-ντίκα τοι, τελέσω πολλαπλασίαν ταύτης ἐπί σοι τὴν δίκην· Οὐδ' ἀρκέσει σοι γόνυ κλῖναι καὶ εἰπεῖν. Τελ. Τί βούλει παρ' ἐμοῦ; Δεί. Δίκαιος ὤν, τί πρὸς τὸν δίκαιον ἐρήσῃ; βέλτιον ἦν τοῖς ὄμμασι τοῦ νοός σου καλῶς ὁρᾶν. Τελ. Παρεὶς ταῦτα, λέγε ὅ τι βούλει. Δεί. Δυοῖν θάτερον αἱροῦ, ἢ θῦσαι τοῖς θεοῖς ἢ τελευτᾶν. Τελ. Αἱρήσομαι θάνατον, εἰ μή τι τῶν σῶν θεῶν κατεπᾴσεις μοι βελτίω. Δεί. Κελεύω τοίνυν δεῖραί τε αὐτὸν καὶ μάλα ἀνηλεῶς, εἶτα τῷ δεσμωτηρίῳ παραδοῦναι. Τελ. Εὐχαριστῶ τῇ σῇ γνώμῃ· σκοτεινὸν γάρ μοι τηρεῖς οἴκημα τῆς φυλακῆς, ἵνα ἔχω τὸν Χριστόν μου πάντοτε ἐν μνήμῃ, καὶ πρὸς αὐτὸν ἀναβλέπειν δύνωμαι.
Καὶ τοῦτο εἰπὼν εἰς τὸν δεσμὸν ἀπάγεται. Καὶ δὴ κατεύχεται τοιαῦτα. Ἅγιε τοῦ ἁγίου πνεύματος· βασιλεῦ τοῦ οὐρανοῦ· Χριστέ, υἱὲ τοῦ Θεοῦ· ὁ μόνος ἀγαθός· ὁ σωτὴρ τοῦ κόσμου· κατάξιόν με ποίησον ὅσα ὑπέσχου τοῖς ἀγαπῶσί σε. Βλέπε τὰ δεσμά μου, βλέπε τὰς τῶν τυράννων ἐπ' ἐμέ κατατρεχούσας ψήφους, καὶ ἐκ τοῦ σκοτεινοῦ τόπου τούτου με εἰς τὸ τῆς δικαιοσύνης φῶς μεταγαγεῖν καταξίωσον. Καὶ εἴ τι τῶν ἁμαρτηθέντων μοι, συγχώρησόν μοι, ὁ πολυέλεος, ὁ φιλάνθρωπος· ἵνα σοι ᾄδω, καὶ δοξάζω σε εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Ἐλθόντες δέ τινες κατ' ἐκεῖνο καιροῦ πρὸς τὸν Τελέσφορον εἰς τὸ δεσμωτήριον εἶπον· Ἰδοὺ ὁ Τελέσφορος πολλὰ ἔπαθεν ἐν τῇ φυλακῇ, καὶ ἀπολύεται αὔριον. Τελ. Τί με λέγετε ἀπολύεσθαι; ἐμὸς ἀπολύτης ἐστὶν ὁ Χριστός, ἀφ' οὗ τὴν ἐλευθερίαν εἴληφα. Εἰ δὲ βούλεσθε καλῶς εἰπεῖν, εἴπατε ὅτι αὔριον εἰς τελειοτέραν ἐλευθερίαν ἔρχομαι. Εἰ δέ τι κεφάλαιον κρατεῖ κατ' ἐμοῦ, ὁ Χριστὸς ἐξαλείψει αὐτὸ τοῖς ἑαυτοῦ αἵμασι. Καὶ μὴν εἰπεῖν ἐχρῆν τοῖς δεσμοφύλαξι δεσμεῖν με ἰσχυρότερον, ὡς ἂν ἡ τοιαύτη μου κράτησις κατ' ἐμοῦ χρηστοτέρα ἦν.ab ineunte ætate in religione et erga Deum pietate βεία ῥυθμίζεσθαι· καὶ τελευτήσαντες ἄμφω νέον
instituerent. Ambo vero e vivis excedentes, eum αὐτὸν καταλείπουσιν ἔτος που δωδέκατον ἄγοντα.
relinquunt puerum duodocim annos natum. Is autem,hac sola veluti consolatione inventa, propter
jacturam parentum confugit ad divinum quoddam
tempum, omnibus suis divitiis distribulis pauperibus, et in prima ætate cum Macario, qui habitabat
Edessam et sacros Libros interpretabatur,congressus et versatus, quidquid erat in eis pulcher -
rimum, pauco tempore collegit.
Ὁ δὲ μόνην ὥσπερ παράκλησιν ἐπὶ τῇ τῶν γονέων
ἀποβολῇ τὸν Θεὸν εὑρηκώς, εἴς τινα θεῖον καταφεύγει ναόν, πάντα τοῖς πενομένοις τὸν πλοῦτον διπ
νειμάμενος, καὶ παρὰ τὴν πρώτην ἡλικίαν μακαρίω
τινὶ τὴν Ἔδεσαν οἰκοῦντι, καὶ τὰς ἱερὰς διερμη
νεύοντι βίβλους ἀνδρὶ συγγενόμενος, πᾶν ὅ τι κάλο
λιστον ἐν ταύταις ὑπῆρχεν ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ συνέλεξε.
2.Et cum primum quidem accessisset ad lavacrum β΄. Καὶ πρῶτα μὲν τῷ τῆς παλιγγενεσίας λουτρῷ
regenerationis, per aquam et spiritum regeneratus, προσελθών, δι᾽ ὕδατός τε καὶ πνεύματος ἀναγεννηdeclinavit ad vitam monasticam deinde cum θεὶς, πρὸς τὸν μοναδικὸν ἀπέκλινε βίον· ἔπειτα δόei visum esset, a vino et obsoniorum esu omnino ξαν αὐτῷ τοῦ οἴνου τε καὶ τῆς ὀψοφαγίας εἰς τέλος
abstinere,statim tanquam ex carceribus depugna- ἀπέχεσθαι, εὐθὺς ὥσπερ ἐκ πρώτης γραμμῆς πρὸς
bal adversus omnes carnis voluptates. Seipsum ἡδονάς πάσας τὰς τῆς σαρκὸς ἀπεμάχετο· νηστείαις
autem formans jejuniis,se ad hanc firmam et sta- δὲ τυπῶν ἑαυτὸν εἰς ἔθους ἤγαγε πῆξιν κατὰ τὴν
bilem deduxit consuetudinem,ut nona hora semel εννάτην ὥραν ἅπαξ τῆς ἡμέρας σιτίζεσθαι. Ἦσαν
in die comederet. Erant autem ei eliam quidam δὲ καί τινες αὐτῷ ἡμερῶν περίοδοι, ἐν αἷς καὶ ὅλη
certi dierum ambitus, in quibus tota hebdomada τοῦτον εἶχεν ἡ ἐβδομάς. Τόν γε μὴν πλείονα τῆς
permanebat jejunus. Plurimum autem vita suæ ζωῆς χρόνον προσευχαῖς καὶ δακρυσιν ἔνεμενο ενα
tempus impendebat precibus et lacrymis. scur- τραπελίας μὲν οὖν τοσοῦτον ἀπεῖχε καὶ γέλωτος,
rilitate et risu tantum aberat, quantum judicabat ea ὅσῳ ταῦτα καὶ γελώτων ἀληθῶς ἔκρινεν ἄξια. Τούesse vere ridicula. Contra autem eos qui lugebant ναντίον δὲ τοὺς πενθοῦντας καὶ ζηλοῦν ἔσπευδε, καὶ
studebat imitari, et existimabat esse dignos beati μακαρισμῶν ἀξίους ἡγεῖτο· τὴν δὲ σιωπὴν ἀσπαζόtudinibus. Silentium autem amplexus, et assidua μενος, καὶ τῇ συνεχεῖ μελέτῃ προσκείμενος ἐπὶ συν
deditus meditationi, videbatur semper cogitabun- volας ὁρᾶτο ἀεὶ, καὶ κατηφείας πλήρης τοῖς παραβάλο
dus et tristitia plenus iis qui ad eum accedebant, λουσιν, εἰ καὶ τῷ πνεύματι διὰ παντὸς ἐν ἑαυτῷ ἡγαλetiamsi spiritu in se perpetuo exsultaret et lælare- λιατο καὶ ἔχαιρεν. Εἰ δέ ποτε καὶ ῥῆμα δόξειεν αὐτῷ
tur. Si quando autem verbum ei ex ore visum προέσθαι τοῦ στόματος, αἱ θεῖαι Γραφαὶ τὸ λαλού.
esset emittere,divina Scripturæ erant id quod lo - c μενον ἦν· τοσοῦτος “ὰρ αὐτῷ θεῖος τούτων ἔρως ένα
quebatur.Tantus enim earum divinus amor ipsum έσκηψεν, ὡς μηδὲ ὕπνου σχεδον ἐθέλειν τῇ περὶ ταύceperat ut vix somnum vellet capere propter con- τας διηνεκεί μελέτη μεταλαμβάνειν· εἴ ποτε δὲ τὸ
tinuam earum meditationem. Si quando autem σῶμα τὰ μέτρια διαναπαύσειν ἠβούλετο, οὐκ ἄνευ
corpus volebat modicum requiescere, non absque προσευχῆς ἐκτενούς, οὐδὲ ἄνευ θερμῶν δακρύων,
intensa oratione, nec sine calidis lacrymis et ge- καὶ γονάτων κλίσεως ὕπνου μετεῖχεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα
nuum fexione somnum sumebat. Sed hac qui- μὲν πρώτην καὶ παιδικὴν ἄγοντι τὴν ἠλικίαν τῷ ἁγίῳ
dem,dum puerilem adhuc ageret alalem,a sancto κατώρθωτο.
recte gesta sunt.
3.Postquam autem ab ea jam excessit,et capit
esse adolescens,carnem quidem nullam cum spiritu agitantem seditionem reddidit per sancti Spiritus operationem; quibusdam autem quæ sunt ad
esum valde exilia, corpus refciebat, adeo ut multos
dies solo pane vesceretur, et ne pane quidem pluribus, sed iis quæ eo erant ad alendum magis
exilia.Aqua autem erat ei potus suavissimus. Nonnunquam autem abstinebat eliam ab usu ignis.
4.Cumque sic pervenisset ad omnem humanamı
virtutem, fuit cito clarissimus omnium sui temporis. Seipsum ergo tradit Ecclesia Antiochenæ; et
cum processisset ad sacerdotium, constituit illic
maxinum ludum litterarium iis qui ubique
Edessa urbs Mesopotamiæ, haud procul Samosatis.
De monachis, rituque illos consecrandi antiquis illis temporibus, priusquam coenobia publice
constituerentur, consuli posset, c. 6 Hierarchiæ
occlesiastica S. Dionysii, et Balthasaris Corderii nostri in illud Animadversio; notatio item Petri Hal-
ס'
γ'. Ἐπεὶ δὲ ἡδη ταύτην τῇ ὑπερέβη, καὶ εἰς νε
ανίσκους τελεῖν ἤρξατο, ἀστασίαστον μὲν τὴν σάρκα
τῷ πνεύματι τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύματος παρεστήσατο· τισὶ δὲ τῶν εἰς βρῶσιν λεπτῶν τὸ σῶμα
συνίστη, ὡς ἐφ' ἱκαναῖς ἡμέραις ἄρτῳ μόνῳ κεχρῆ
σθαι, καὶ μηδὲ ἄρτῳ ταῖς πλειοσιν, ἀλλά τινὶ καὶ
τούτου πρὸς τροφὴν λεπτοτέρῳ. ὕδωρ δὲ αὐτῷ που
τὸν ἥδιστον· ἔστι δὲ ὅτε καὶ τῆς τοῦ πυρὸς ἀπείχετο
χρήσεως.
δ'. Καὶ οὕτως εἰς ἅπαν τῆς κατ' ἄνθρωπον ἀρε
τῆς ἀφικόμενος τῶν ἐφ' ἑαυτοῦ τάχιστα πάντων
ὑπῆρξεν ὀνομαστότατος. Τῇ οὖν ᾿Αντιοχέων ἐκκλησ
σίᾳ φέρων ἑαυτὸν δίδωσιν, καὶ εἰς ἱερωσύνην προβὰς,
διδασκαλείον μέγιστον ἐκεῖ συνεστήσατο, τῶν ἁπαν
loix nostri in cap. 7 Vitæ ejusdem S. Dionysii a se
edita.
Scholas olim, praesertim sacra catecheseos,
a Christianis doctoribus aperiri solitas, constat
ex Eusebio, Baronio, Petro Halloix t. 11 De vilis
scriptorum, in Pantano, et hic num. 1, Macarii
Edesseni exemplo.
Η. Σὺν τούτοις ὁ Λουκιανὸς τῶν ἀρετῶν τὴν ἄκραν ἐπεδείξατο, πλεονεκτῶν τε τοὺς πολλοὺς ταῖς ἀρεταῖς, πρὸς τοῖς εἰρημένοις, ἀξίαν τῶν στρατηγῶν ἀνδρείαν ἐπεδείξατο κατὰ τῶν πολεμίων. Ἐπεὶ γὰρ εἶδε τοὺς μὲν ὄντας Χριστιανοὺς, μηδέ τι δρᾶν κατ' αὐτῶν δυναμένους, τοὺς δ' ἐπ' ἐκείνοις ἐπαρθέντας, καὶ πάντα τολμῶντας κατ' αὐτῶν, τήν τε ψυχὴν εἶχεν ἐν πάθεσι, καὶ πόθον τοῖς ἀσθενεστέροις εἰς εὐψυχίαν παρεσκεύαζεν. Ὅτε γὰρ εἶδε τοὺς μὲν στρατηγοὺς ὑπὸ δειλίας, καὶ τοὺς ἄνδρας τῷ φόβῳ τεταπεινωμένους, καὶ τοῖς ἐχθροῖς τὴν νίκην παρεχόντων· ὁ δ' ἄρα εἰς τὸ μέσον ἐλθὼν ἐβόα, πρὸς τοὺς ἐντεῦθεν συνόντας καὶ λέγων· Μὴ κατέχεσθε τῷ δέει, μηδὲ δουλεύητε τῷ φόβῳ, ἀλλ' ἀνδρίζεσθε, καὶ κατισχύετε τοὺς πολεμίους· καὶ γὰρ τὸ ἀποθανεῖν ἐνταῦθα, κρεῖττον ἢ τὸ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ προδότους γενέσθαι. Ἀποθνήσκων δ' οὖν ἕξετε τῆς αἰωνίου ζωῆς ἀντάλλαγμα. Τί οὖν ἡμῖν βέλτιον, ἢ τοῦτο; Ταῦτα δὲ λέγων, καὶ τοῖς πολεμίοις ἀντεστήκει, μετά τε γενναιότητος τὴν ψυχὴν ἀπέθετο. Κατεφρόνησε τοίνυν τῆς ζωῆς, καὶ πρὸς τὴν τελευτὴν ἔσπευδεν, ὡς πρὸς τελειότητα καὶ μακαριότητα. Εἶτα τοῦτο μέν, ὡς ἔοικε, τοῦ τῆς μαρτυρίας ἄξιον ὄντα· πλεῖόν τε τοῦ θανεῖν οὐδὲν ὄφελος ἦν· ἀλλ' ἐν Νικομηδείᾳ τελευτᾷ, νέος ὢν τὴν ἡλικίαν, ἐν τοῖς τῆς μαρτυρίας ἀγῶσιν.ab ineunte ætate in religione et erga Deum pietate βεία ῥυθμίζεσθαι· καὶ τελευτήσαντες ἄμφω νέον
instituerent. Ambo vero e vivis excedentes, eum αὐτὸν καταλείπουσιν ἔτος που δωδέκατον ἄγοντα.
relinquunt puerum duodocim annos natum. Is autem,hac sola veluti consolatione inventa, propter
jacturam parentum confugit ad divinum quoddam
tempum, omnibus suis divitiis distribulis pauperibus, et in prima ætate cum Macario, qui habitabat
Edessam et sacros Libros interpretabatur,congressus et versatus, quidquid erat in eis pulcher -
rimum, pauco tempore collegit.
Ὁ δὲ μόνην ὥσπερ παράκλησιν ἐπὶ τῇ τῶν γονέων
ἀποβολῇ τὸν Θεὸν εὑρηκώς, εἴς τινα θεῖον καταφεύγει ναόν, πάντα τοῖς πενομένοις τὸν πλοῦτον διπ
νειμάμενος, καὶ παρὰ τὴν πρώτην ἡλικίαν μακαρίω
τινὶ τὴν Ἔδεσαν οἰκοῦντι, καὶ τὰς ἱερὰς διερμη
νεύοντι βίβλους ἀνδρὶ συγγενόμενος, πᾶν ὅ τι κάλο
λιστον ἐν ταύταις ὑπῆρχεν ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ συνέλεξε.
2.Et cum primum quidem accessisset ad lavacrum β΄. Καὶ πρῶτα μὲν τῷ τῆς παλιγγενεσίας λουτρῷ
regenerationis, per aquam et spiritum regeneratus, προσελθών, δι᾽ ὕδατός τε καὶ πνεύματος ἀναγεννηdeclinavit ad vitam monasticam deinde cum θεὶς, πρὸς τὸν μοναδικὸν ἀπέκλινε βίον· ἔπειτα δόei visum esset, a vino et obsoniorum esu omnino ξαν αὐτῷ τοῦ οἴνου τε καὶ τῆς ὀψοφαγίας εἰς τέλος
abstinere,statim tanquam ex carceribus depugna- ἀπέχεσθαι, εὐθὺς ὥσπερ ἐκ πρώτης γραμμῆς πρὸς
bal adversus omnes carnis voluptates. Seipsum ἡδονάς πάσας τὰς τῆς σαρκὸς ἀπεμάχετο· νηστείαις
autem formans jejuniis,se ad hanc firmam et sta- δὲ τυπῶν ἑαυτὸν εἰς ἔθους ἤγαγε πῆξιν κατὰ τὴν
bilem deduxit consuetudinem,ut nona hora semel εννάτην ὥραν ἅπαξ τῆς ἡμέρας σιτίζεσθαι. Ἦσαν
in die comederet. Erant autem ei eliam quidam δὲ καί τινες αὐτῷ ἡμερῶν περίοδοι, ἐν αἷς καὶ ὅλη
certi dierum ambitus, in quibus tota hebdomada τοῦτον εἶχεν ἡ ἐβδομάς. Τόν γε μὴν πλείονα τῆς
permanebat jejunus. Plurimum autem vita suæ ζωῆς χρόνον προσευχαῖς καὶ δακρυσιν ἔνεμενο ενα
tempus impendebat precibus et lacrymis. scur- τραπελίας μὲν οὖν τοσοῦτον ἀπεῖχε καὶ γέλωτος,
rilitate et risu tantum aberat, quantum judicabat ea ὅσῳ ταῦτα καὶ γελώτων ἀληθῶς ἔκρινεν ἄξια. Τούesse vere ridicula. Contra autem eos qui lugebant ναντίον δὲ τοὺς πενθοῦντας καὶ ζηλοῦν ἔσπευδε, καὶ
studebat imitari, et existimabat esse dignos beati μακαρισμῶν ἀξίους ἡγεῖτο· τὴν δὲ σιωπὴν ἀσπαζόtudinibus. Silentium autem amplexus, et assidua μενος, καὶ τῇ συνεχεῖ μελέτῃ προσκείμενος ἐπὶ συν
deditus meditationi, videbatur semper cogitabun- volας ὁρᾶτο ἀεὶ, καὶ κατηφείας πλήρης τοῖς παραβάλο
dus et tristitia plenus iis qui ad eum accedebant, λουσιν, εἰ καὶ τῷ πνεύματι διὰ παντὸς ἐν ἑαυτῷ ἡγαλetiamsi spiritu in se perpetuo exsultaret et lælare- λιατο καὶ ἔχαιρεν. Εἰ δέ ποτε καὶ ῥῆμα δόξειεν αὐτῷ
tur. Si quando autem verbum ei ex ore visum προέσθαι τοῦ στόματος, αἱ θεῖαι Γραφαὶ τὸ λαλού.
esset emittere,divina Scripturæ erant id quod lo - c μενον ἦν· τοσοῦτος “ὰρ αὐτῷ θεῖος τούτων ἔρως ένα
quebatur.Tantus enim earum divinus amor ipsum έσκηψεν, ὡς μηδὲ ὕπνου σχεδον ἐθέλειν τῇ περὶ ταύceperat ut vix somnum vellet capere propter con- τας διηνεκεί μελέτη μεταλαμβάνειν· εἴ ποτε δὲ τὸ
tinuam earum meditationem. Si quando autem σῶμα τὰ μέτρια διαναπαύσειν ἠβούλετο, οὐκ ἄνευ
corpus volebat modicum requiescere, non absque προσευχῆς ἐκτενούς, οὐδὲ ἄνευ θερμῶν δακρύων,
intensa oratione, nec sine calidis lacrymis et ge- καὶ γονάτων κλίσεως ὕπνου μετεῖχεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα
nuum fexione somnum sumebat. Sed hac qui- μὲν πρώτην καὶ παιδικὴν ἄγοντι τὴν ἠλικίαν τῷ ἁγίῳ
dem,dum puerilem adhuc ageret alalem,a sancto κατώρθωτο.
recte gesta sunt.
3.Postquam autem ab ea jam excessit,et capit
esse adolescens,carnem quidem nullam cum spiritu agitantem seditionem reddidit per sancti Spiritus operationem; quibusdam autem quæ sunt ad
esum valde exilia, corpus refciebat, adeo ut multos
dies solo pane vesceretur, et ne pane quidem pluribus, sed iis quæ eo erant ad alendum magis
exilia.Aqua autem erat ei potus suavissimus. Nonnunquam autem abstinebat eliam ab usu ignis.
4.Cumque sic pervenisset ad omnem humanamı
virtutem, fuit cito clarissimus omnium sui temporis. Seipsum ergo tradit Ecclesia Antiochenæ; et
cum processisset ad sacerdotium, constituit illic
maxinum ludum litterarium iis qui ubique
Edessa urbs Mesopotamiæ, haud procul Samosatis.
De monachis, rituque illos consecrandi antiquis illis temporibus, priusquam coenobia publice
constituerentur, consuli posset, c. 6 Hierarchiæ
occlesiastica S. Dionysii, et Balthasaris Corderii nostri in illud Animadversio; notatio item Petri Hal-
ס'
γ'. Ἐπεὶ δὲ ἡδη ταύτην τῇ ὑπερέβη, καὶ εἰς νε
ανίσκους τελεῖν ἤρξατο, ἀστασίαστον μὲν τὴν σάρκα
τῷ πνεύματι τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύματος παρεστήσατο· τισὶ δὲ τῶν εἰς βρῶσιν λεπτῶν τὸ σῶμα
συνίστη, ὡς ἐφ' ἱκαναῖς ἡμέραις ἄρτῳ μόνῳ κεχρῆ
σθαι, καὶ μηδὲ ἄρτῳ ταῖς πλειοσιν, ἀλλά τινὶ καὶ
τούτου πρὸς τροφὴν λεπτοτέρῳ. ὕδωρ δὲ αὐτῷ που
τὸν ἥδιστον· ἔστι δὲ ὅτε καὶ τῆς τοῦ πυρὸς ἀπείχετο
χρήσεως.
δ'. Καὶ οὕτως εἰς ἅπαν τῆς κατ' ἄνθρωπον ἀρε
τῆς ἀφικόμενος τῶν ἐφ' ἑαυτοῦ τάχιστα πάντων
ὑπῆρξεν ὀνομαστότατος. Τῇ οὖν ᾿Αντιοχέων ἐκκλησ
σίᾳ φέρων ἑαυτὸν δίδωσιν, καὶ εἰς ἱερωσύνην προβὰς,
διδασκαλείον μέγιστον ἐκεῖ συνεστήσατο, τῶν ἁπαν
loix nostri in cap. 7 Vitæ ejusdem S. Dionysii a se
edita.
Scholas olim, praesertim sacra catecheseos,
a Christianis doctoribus aperiri solitas, constat
ex Eusebio, Baronio, Petro Halloix t. 11 De vilis
scriptorum, in Pantano, et hic num. 1, Macarii
Edesseni exemplo.
col. 223–224page 27 of 391
PG 114:223ἅμα. Τίς ἀναστήσει με τῶν ἐν τοσούτοις κακοῖς, καὶ τοσαύτης περιτεσόντα πληθυμελήματων; Ἐπὶ σοί, Κύριε, ἔλπισα, ὁ Θεός μου· εἰ ἔστι μοι σωτηρίας ἐλπίς, εἰ νική ἡ φιλάνθρωπία σου τὰ πλήθη τῶν ἁμαρτιῶν μου, γενοῦ μοι Σωτήρ, καὶ κατά τοὺς εἰκτιρμούς σου καὶ τὴν ἄλλη σου ἀγαθοσύνη, συγχώρησόν μοι πάντα ὅσα τοι ἥμαρτον· ὅτι πολλῶν κακῶν ἡ ψυχή μου ἐπλήσθη, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν ἐμοί σωτερίας ἐλπίς, πλήν γε μόν ὁ θεός, καὶτά τε μέγα ἐλέός σου, καὶ μή ἀποδώῃς μοι κατά τὰ ἔργα μου· ἀλλ' ἐπίστρεψόν, ἀντιλαβοῦ, βγεῖε τῆν ψυχήν μου ἀπὸ τῶν συμφυρθέντων αὐτῇ κακῶν, καὶ δεινῶν παθῶν· σύγγνωθι πολλῷ με ἐλέει σου ἐλέους ὅπα τε ἄγεις ἀγαπᾷς λυπηθέντων, ὑπερεριστερή ἡ χάρις σου· καὶ πλύνου, καὶ δεῖξόν σε εἰς ἄπαντας, πάταξ τῆς ἱερείας τῆς ζωῆς μου. Σὺ γάρ εἶ θεὸς τῶν μετανοούντων, καὶ Σωτήρ τῶν ἁμαρτανόντων, καὶ σοῦ τὴν ἄφεσιν ἀναμένομεν. Σὺ ἀνάρρῆσε σου Πατρί, καὶ τῷ παναγίῳ, καὶ ἀγαθῷ, καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Στίχοι τοῦ αὐτοῦ.
Ὁ θεὸς τροφήν μοι πάρεχε σὺν ἑκουσίῳ, Ὁ τοὺς ἀπόρους καὶ πλάγων ἀνεχόμενος, Μᾶλλον ἔλιδε τοὺς μέλλον μου συνθεῖεις, Εἰς πάντας ἀρμοΐς, εἰς νεφρούς, εἰς καρδίαν· Φλέξον δ' ἀκάθαρτα τῶν ὅλων μου παλαισμάτων· Ψυχήν καθῆρον, ἁγνίσον τὰς φρένας, Τὰς ἡδίαν ἄτης ἅπαλα βεβλέμμεν· Ἁδθρόσον ψυχῆν ἀπλὴν παντελέα· Ὅλον με τῷ τοῦ συγκεδλέκτων φέβω· Ἀεὶ πάτερ, πρόσβαλ κε καὶ φύλαττέ με, Ἐκ πάντης ἔρεψη καὶ λόγον γεγεωθρόρω· Ἄγνιζε, καθαῖρε, καὶ φυλάζεις με, Δεῖξόν με σαφῶν, καὶ φύλαξαι σμικρόν, Δεῖξιν με σαφῶν σκέπασμα πλέκτης μόνον, Καὶ μηδεὶς παθόντας εἶδον τῶν ἁμαρτίας, Ἵν' ὡς σὸν εἶναι εὔφοδο κοινωνηκών· Ἵτε τῶν μ' ἐλέγξε, τοὺς κακόδρους, πᾶν πάθος, Πλύτάτε χρόνο σὺ πάντας ἐγγυμένους, Τῆς τελευταίης εἶδε τῶν ἀταμβάτων, Τὸν πρόβρομόν σου, τοὺς σεμνοὺς ἀποστολικούς, Πρὸς τοῖσδε σῶν ἀγγελτῶν ἁγνὴν Μητέρα· Σὺ εἰ λεῖς, ἀπελέγχεις, δεῖξε, Χριστέ μοι, Καὶ φωτίζε παῖδα τῶν σῶν ἔρχεται λάτρην· Ἐγὼ γὰρ ἀδέρχος ἀχρεῖος φύσιν μόνον· Ψυχήν, ἀγαθέ, τῶν ψυχῶν καὶ λαμπρύνεις· Καὶ σοὶ πρεπόντως ὡς θεῷ καὶ Δεσπότη, Δόξαν ἅπαντας πέμπωμεν καθ' ἡμέρας.quæ sacrificabantur dæmonibus.Non enim persua- διότι μὴ δυνατὸς ἦν πείθειν αὐτοὺς ἀπογεύεσθαι τῶν
debat, sed resistebant pueri, aperte corroborati a τοῖς δαίμοσι θυομένων. Οὐ γὰρ ἔπειθεν, ἀλλ᾽ ἀντεῖ
quodam, quod sub aspectum aperte non cadebat, χον οἱ παῖδες ὑπό τινος ἐπιδήλως ἀοράτου βοηθείας
auxilio,ad maris arguendam dæmonum, et eorum νευρούμενοι, πρὸς ἔλεγχον μείζονα τῆς τῶν δαιμό
qui eis inserviunt, non solum improbitatem, sed νων καὶ τῶν τούτοις υπηρετουμένων οὐ πονηρίας
etiam imbecillitatem: siquidem aperta erat imbe- ἤδη μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀσθενείας· εἴπερ ἐμφανούς
cillitatis, non posse firmam ac validam suam red - ἀσθενείας ἦν τὸ μὴ δύνασθαι κυρείαν ἐπιδεῖξαι τὴν
dere sententiam, maxime cum omnia cuperent, et ἑαυτῶν γνώμην πάντα προθυμουμένους, ἄλλως τε,
omnia experirentur. Fuit autem maximum auxilium καὶ πᾶσι τὴν πεῖραν προσάγοντας· καὶ μὲν δὴ καὶ
iis, qui considerate et ex judicio decertabant, pue- βοήθημα μέγιστον ἐγίνετο τοῖς ἐκ λογισμοῦ καὶ κρί
rorum ad mortem usque fortitudo et constantia, ut σεως ἀγωνιζομένοις ἡ τῶν παίδων ἄρχε θανάτου καρο
qui erubescerent,si cernerentur pueris inferiores, τερία καὶ ἔνστασις, ἐν αἰσχύνῃ ποιουμένοις, εἰ παί
rebus gravibus et asperis illatis, sicut illi,non resis- δων όφθεῖεν ήττους τῇ τῶν δεινῶν ἐπαγωγῇ ὡς ἐκεῖtentes.Quicunque autem rursus frangerentur peri- ναι μὴ ἀνθιστάμενοι. Ὅσοι δὲ πάλιν πρὸς τοὺς κιν
culis, iis puerorum perpessiones afferebant rcpre- δύνους ὀκλάσειαν τούτους εἰς κατηγορίαν ἐτέλει τὰ
hensionem,qnod non tam propter malorum gravi- τῶν παίδων παγήματα, ὡς οὐχί βαρύτητι τῶν δειtatem, quam propter animi mollitiem, eos victos νῶν μᾶλλον, ἢ χαλαρότητι λογισμῶν οἰκείων, τὴν
fuisse appareret. Sic nihil temere, nec absque opti- ήτταν ὑπομεμενηκότες φανείησαν. Οὕτως οὐδὲν εἰma ratione neque est, neque fuit, neque unquam κατον οὐδὲ λόγου τοῦ κρατίστου χωρίς οὔτε ἦν, οὔτε
fuerit eorum quæ a Deo conceduntur et ejus pro- ἔστιν, οὔτε μήποτε γένηται τῶν ὑπὸ Θεοῦ καὶ τῆς
videntia: quomodo tunc mulla quidem varia et αὐτοῦ προνοίας συγχωρουμένων· ὥσπερ οὖν καὶ τότε
multiplicia evenerunt in pueris. Ex quibus omni- ποικίλα μὲν καὶ ἄλλα περὶ τοὺς παῖδας ἐγίνετο πάθη·
bus unum narrabo, quod est maxime dignum ut ἂν δὲ, ὃ καὶ μνήμης ἔστι μάλιστα ἄξιον, διηγήσομαι.
mandetur memoriæ. Sic enim habet:
Ἔχει γὰρ ὧδε.
7.Maximianus cum duos quosdam pueros genere
fratres, illustri loco natos, curasset slstendos; primo
quidem conabatur eos quibusdam promissis inescare, quibus existimabat pueros maxime illiciendos:
postea jussit eis efferri ex iis,quæ erant apud ipsum,
sacrificiis, et quæ videntibus pueris sacrificaverat,
ut et gustarent, et nullis malis afficerentur. Illis
autem aversantibus, et defentibus,et ut poterant,
lingua eis balbutiente dicentibus, quod non sic
didicissent a parentibus, sed alius esset modus quo
ii utebantur; minatus est, ab ira mutatus, quin
etiam variis eos affecit verberibus. Cum vero pueri
fortiter resisterent, et nullo modo cederent eos
utique divina rohorante virtute; quidam e sophistis,
qui illic aderat simul cum imperatore, et ad hæc
eum maxime incitabat et inducebat, pollicitus est
se statim effecturum ut ipsi comederent. Ridiculum
enim esse dicebat,si a pueris adhuc balbutientibus
viderentur superari Romanorum imperatores. Tale
quid ergo machinatur: cum sinapi quamdam acutissimam et toleratu difficillimam excogitasset confectionem, eorum quidem caput pilis nudaviticum
autem medicamenti id, quod erat crassissimum,
illivisset, ut ex majore materia, repentina et major
simul virtus profundum penetraret,in igne accensum eos intulit balneum. Hoc in loco pueri,cum voluti quodam fulmine icta essent eorum capita, hac
ipsa hora fuerunt inclinati ad solum usque. Nec
multo post eadens eorum ælate minor prior est mortuus, cum non potuisset resistere magnitudini
flaminæ accenam in calvaria. Cum autem aller vidisset fratrem cecidisse, quam maxima potuit voce
bona verba est effalus, fratris exsultans victoria,
cumque amplexus est et osculatus, et eum proclamavit victorem, assidue exclamans: Frater mi,
ζ'. Ὁ Μαξιμιανὸς δύο τινὰς παῖδας ἀδελφοὺς τὸ
γένος, τῶν λαμπρῶν γενομένων, παραστησάμενος.
τὰ πρῶτα μὲν ὑποσχέσεσί τισιν ἐπεχείρει δελεάζειν,
οἵας ᾤετο παισὶν ὅτι μάλιστα γενήσεσθαι ἐπαγω
γοτάτας· καὶ προσφέρειν ἐκέλευεν αὐτοῖς τῶν παρ'
αὐτῷ θυμάτων, ὧν ἐπ' ὀφθαλμοῖς τῶν παίδων θύσας
ἦν, ἐφ᾽ ᾧτε ἀπογεύσασθαι, καὶ κακῶν ἀπαθεῖς μετα
ναι. Των δὲ ἀποστρεφομένων τε καὶ ἀνακλαιόντων,
καί ὡς ἠδύναντο φασκόντων τῆς γλώσσης αὐτοῖς ἔτι
ψελλιζομένης, καὶ ὅτι οὐχ οὕτως παρὰ τοῖς ἑαυτῶν
πατράσιν μεμαθηκότες εἴησαν, ἀλλ᾽ ἕτερος εἴη τρόπος ὁ παρ᾽ ἐκείνοις τελούμενος, ἠπείλει μεταβαλλό
μενος αὖθις, καὶ δὴ καὶ προσῆγεν αὐτοῖς ποικίλας
αἰκίας. Ὡς δέ καὶ πρὸς ταύτας οἱ παῖδες ἀπομαχό
μενοι ἵσταντο, καὶ οὐδαμῶς ἐνεδίδοσαν τῆς θείας
αὐτοὺς δήπου ῥωννυούσης δυνάμεως· τῶν τις σοφιστῶν ἐκεῖθι τῷ βασιλεῖ παρὼν ὁ πρὸς τὰ τοιαῦτα
μάλιστα παρορμῶν τε καὶ ὑφηγούμενος, αὐτὸς ὑπὸ
έστη παρασκευάσειν αὐτοὺς αὐτίκα βρώσεσθαι παντῆς τοῦ προσφερομένου καταγέλαστον γὰρ εἶνα
παίδων ἔτι ψελλιζομένων φανεῖεν οἱ Ῥωμαίων βα
σιλεῖς ἥττους γενόμενοι. Μηχανᾶται τοίνυν τοιόνδε
νάπυος τινὰ σκευην οξυτάτην καὶ δυσκαρτέρητοι
ἐπινοήσας, ἐψίλωσε μὲν αὐτοῖς τὰς κεφαλὰς τῶν
τριχών· τοῦδε φαρμάκου παχύτατον ἐπιπλάσας, ἵν᾿
ἐκ πλείονος τῆς ὕλης ἀθρόα και πλείων ή δύναμις
ἡ τοῦ βάθους καθαπτομένη, εἰς πυριφλεγές ετεχό
μισε βαλανείον. Ἐνταῦθα δὴ οἱ παῖδες ὥσπερ τινὶ
πρηστήρι τὰς κεφαλὰς βληθέντες αὐθωρὸν συνεκάμ
φθησαν μέχρις εδάφους. Καὶ μετ᾿ οὐ πολὺ πεσὼν ὁ
νεώτερος αὐτῶν ἔθανεν, οὐκ ἀντισχὼν πρὸς τὸ μέ
γεθος τῆς ἐξαφθείσης του κρανίου φλογός· ὁ δὲ ἔτ:-
ρας ὡς εἶδε πεσόντα τὸν ἀδελφὸν ἀνευφήμησε όπηλίκον ἠδύνατο μέγιστον τῇ τοῦ ἀδελφοῦ νίκῃ ἐπαγαλο
λόμενος, καὶ περιλαβὼν αὐτόν ἐφίλει, καὶ νικηφό
θέλει. Ἐν χρόνῳ δὲ πολλῷ παλαίζοντα· καὶ τότε ἐπὶ μὲν τοῦ πεδίου, βάλοι ἂν φερόμενος ὥσπερ ὀχυρωθεὶς, ἀμφοτέροις οὗτοι τοῖς ποσὶν ἀθρόοις, ἐπὶ τέσσαρα τραύματα ἐξολισθαίνων, θεαρέτῳ τε τῆς ψυχῆς νόσης διηρμένων, ἁλῶν τῶν νοητικῶν ὑπτίους ἐνέτεμεν βίας ἐφρόνησεν· ἀποκαλύψει θεοσεβεστάτης ὑπ᾽ ἐκείνης τελειωθέντα μηνύεσθαι, καὶ τῶν γε μεγάλα στεφάνους εἰ μὴ μᾶλλον ἀξίαν ἐκεῖσε αὐτοῖς διεφθορότας κατελάμβανεν, διαλεγόμενος ἐκεῖσε αὐτοῖς ἠπείλησεν. Ἐν οἷς ὁ δεινὸς οὗτος κατέστρεψε τὸν λογισμὸν ὀρθόδοξον οὔτε τε Ἕλλην ὢν οὔτε Χριστιανός. Ἤρα γοῦν τοῦ κακοῦ μεγαλείου, ὃ εἰ μοίρᾳ σύνεστιν ἄτοπα θεωρῶν, καὶ δεσμοῖς ἄγοντα αὐτὸν εἰς τὸ δεσμωτήριον ἐνέβαλεν, ὁ δ᾽ ἁγίου μᾶλλον ἀθρόαζε θρασεῖ. Νῦν οὖν τί κεκοίνωται πρὸς τοὺς παῖδας αὐτοῦ; Σὺν τοιούτοις νοήμασιν, ἠλέγχθη σωφροσύνη αὐτὴ καὶ ἐπ᾽ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ τὴν αἰτίαν φέρειν οὐκ ἐκ τῆς τοῦ Θεοῦ βουλῆς· καὶ λόγοι ἐδίωκε τοὺς ἐν κτήσεσι πλουτοῦντας τε τῶν Χριστιανῶν ἐπαναστρεφθεὶς θεσπέσιοι· βεβαίωσιν τῆς εὐσεβείας δυναμένους εἰς ἐκεῖνο ἀπαντᾶν ἐκχεομένους βασκαίνειν.
ιγʹ. Ἐπειδή δέ τινας ἤδη βρόμον ἀπαλλάσσοντας πρὸς τὸ ἐκτὸς διαφορεῖν ἐπεχείρησε, τοῦτο κατεχρήσατο τῶν Θεοφάνους θεωρήσαντι· παρεκάλεσε δόξαν εἴτε Ἀντιοχείᾳ εἴτε ἐν ἄλλῃ ἐκεῖ συνεκρατήθη ἀπελθεῖν τίσιν ὅπλοις νικηθεῖεν, ἀπελθεῖν πρὸς τὸν ποίμνην τελούντων καταφεύγοντες οἷα δὴ πλεῖστον ἄξιοι χαίρειν σπεύδοντες ἐπεκαλεῖτο· εἰ δὲ τῷ ποθοῦντι, πρὸς τοὺς ἄλλους δὲ ἑξῆς ὑπελύοντο γνωρίζοντες ἦν ὁ ἅγιος ἐπὶ τῆς εὐχῆς ἅμα· ὅτι μὴ ἐκεῖνον οὐδαμῶς χρεὼν εἰπεῖν, ὁρᾶν τε παιδαγωγίαν τοῦ δεσπότου διὰ τὰ φῦλον ὁμολογεῖν αὐτοῦ. Λέγω γὰρ ἐνταῦθα τοὺς κατὰ τῆς εὐθείας ὁδοῦ ἰόντας ἐπεὶ ἐχρῆν· εἰ δὲ ὁ Χριστός ἐστιν ἀντιπαρελθεῖν τοῖς ἐν κακίᾳ κατειλεγμένοις, ὡς κεφαλὴ ἐκείνων ὢν οὔτε μὴν εἶναι κωλύοντα τοὺς ἐν ἁμαρτίᾳ. Ναὶ μὴν οὐδαμῶς χρεὼν εἰπεῖν, βλέπειν δεσπότην διὰ φύλον, κατ᾽ αὐτοῦ διαγγέλλων. Ὅθεν δὲ καὶ τοῦτο ἀπαρτίσαι ἀρκεσθεὶς ἔφησεν εὐδαίμονα.quæ sacrificabantur dæmonibus.Non enim persua- διότι μὴ δυνατὸς ἦν πείθειν αὐτοὺς ἀπογεύεσθαι τῶν
debat, sed resistebant pueri, aperte corroborati a τοῖς δαίμοσι θυομένων. Οὐ γὰρ ἔπειθεν, ἀλλ᾽ ἀντεῖ
quodam, quod sub aspectum aperte non cadebat, χον οἱ παῖδες ὑπό τινος ἐπιδήλως ἀοράτου βοηθείας
auxilio,ad maris arguendam dæmonum, et eorum νευρούμενοι, πρὸς ἔλεγχον μείζονα τῆς τῶν δαιμό
qui eis inserviunt, non solum improbitatem, sed νων καὶ τῶν τούτοις υπηρετουμένων οὐ πονηρίας
etiam imbecillitatem: siquidem aperta erat imbe- ἤδη μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀσθενείας· εἴπερ ἐμφανούς
cillitatis, non posse firmam ac validam suam red - ἀσθενείας ἦν τὸ μὴ δύνασθαι κυρείαν ἐπιδεῖξαι τὴν
dere sententiam, maxime cum omnia cuperent, et ἑαυτῶν γνώμην πάντα προθυμουμένους, ἄλλως τε,
omnia experirentur. Fuit autem maximum auxilium καὶ πᾶσι τὴν πεῖραν προσάγοντας· καὶ μὲν δὴ καὶ
iis, qui considerate et ex judicio decertabant, pue- βοήθημα μέγιστον ἐγίνετο τοῖς ἐκ λογισμοῦ καὶ κρί
rorum ad mortem usque fortitudo et constantia, ut σεως ἀγωνιζομένοις ἡ τῶν παίδων ἄρχε θανάτου καρο
qui erubescerent,si cernerentur pueris inferiores, τερία καὶ ἔνστασις, ἐν αἰσχύνῃ ποιουμένοις, εἰ παί
rebus gravibus et asperis illatis, sicut illi,non resis- δων όφθεῖεν ήττους τῇ τῶν δεινῶν ἐπαγωγῇ ὡς ἐκεῖtentes.Quicunque autem rursus frangerentur peri- ναι μὴ ἀνθιστάμενοι. Ὅσοι δὲ πάλιν πρὸς τοὺς κιν
culis, iis puerorum perpessiones afferebant rcpre- δύνους ὀκλάσειαν τούτους εἰς κατηγορίαν ἐτέλει τὰ
hensionem,qnod non tam propter malorum gravi- τῶν παίδων παγήματα, ὡς οὐχί βαρύτητι τῶν δειtatem, quam propter animi mollitiem, eos victos νῶν μᾶλλον, ἢ χαλαρότητι λογισμῶν οἰκείων, τὴν
fuisse appareret. Sic nihil temere, nec absque opti- ήτταν ὑπομεμενηκότες φανείησαν. Οὕτως οὐδὲν εἰma ratione neque est, neque fuit, neque unquam κατον οὐδὲ λόγου τοῦ κρατίστου χωρίς οὔτε ἦν, οὔτε
fuerit eorum quæ a Deo conceduntur et ejus pro- ἔστιν, οὔτε μήποτε γένηται τῶν ὑπὸ Θεοῦ καὶ τῆς
videntia: quomodo tunc mulla quidem varia et αὐτοῦ προνοίας συγχωρουμένων· ὥσπερ οὖν καὶ τότε
multiplicia evenerunt in pueris. Ex quibus omni- ποικίλα μὲν καὶ ἄλλα περὶ τοὺς παῖδας ἐγίνετο πάθη·
bus unum narrabo, quod est maxime dignum ut ἂν δὲ, ὃ καὶ μνήμης ἔστι μάλιστα ἄξιον, διηγήσομαι.
mandetur memoriæ. Sic enim habet:
Ἔχει γὰρ ὧδε.
7.Maximianus cum duos quosdam pueros genere
fratres, illustri loco natos, curasset slstendos; primo
quidem conabatur eos quibusdam promissis inescare, quibus existimabat pueros maxime illiciendos:
postea jussit eis efferri ex iis,quæ erant apud ipsum,
sacrificiis, et quæ videntibus pueris sacrificaverat,
ut et gustarent, et nullis malis afficerentur. Illis
autem aversantibus, et defentibus,et ut poterant,
lingua eis balbutiente dicentibus, quod non sic
didicissent a parentibus, sed alius esset modus quo
ii utebantur; minatus est, ab ira mutatus, quin
etiam variis eos affecit verberibus. Cum vero pueri
fortiter resisterent, et nullo modo cederent eos
utique divina rohorante virtute; quidam e sophistis,
qui illic aderat simul cum imperatore, et ad hæc
eum maxime incitabat et inducebat, pollicitus est
se statim effecturum ut ipsi comederent. Ridiculum
enim esse dicebat,si a pueris adhuc balbutientibus
viderentur superari Romanorum imperatores. Tale
quid ergo machinatur: cum sinapi quamdam acutissimam et toleratu difficillimam excogitasset confectionem, eorum quidem caput pilis nudaviticum
autem medicamenti id, quod erat crassissimum,
illivisset, ut ex majore materia, repentina et major
simul virtus profundum penetraret,in igne accensum eos intulit balneum. Hoc in loco pueri,cum voluti quodam fulmine icta essent eorum capita, hac
ipsa hora fuerunt inclinati ad solum usque. Nec
multo post eadens eorum ælate minor prior est mortuus, cum non potuisset resistere magnitudini
flaminæ accenam in calvaria. Cum autem aller vidisset fratrem cecidisse, quam maxima potuit voce
bona verba est effalus, fratris exsultans victoria,
cumque amplexus est et osculatus, et eum proclamavit victorem, assidue exclamans: Frater mi,
ζ'. Ὁ Μαξιμιανὸς δύο τινὰς παῖδας ἀδελφοὺς τὸ
γένος, τῶν λαμπρῶν γενομένων, παραστησάμενος.
τὰ πρῶτα μὲν ὑποσχέσεσί τισιν ἐπεχείρει δελεάζειν,
οἵας ᾤετο παισὶν ὅτι μάλιστα γενήσεσθαι ἐπαγω
γοτάτας· καὶ προσφέρειν ἐκέλευεν αὐτοῖς τῶν παρ'
αὐτῷ θυμάτων, ὧν ἐπ' ὀφθαλμοῖς τῶν παίδων θύσας
ἦν, ἐφ᾽ ᾧτε ἀπογεύσασθαι, καὶ κακῶν ἀπαθεῖς μετα
ναι. Των δὲ ἀποστρεφομένων τε καὶ ἀνακλαιόντων,
καί ὡς ἠδύναντο φασκόντων τῆς γλώσσης αὐτοῖς ἔτι
ψελλιζομένης, καὶ ὅτι οὐχ οὕτως παρὰ τοῖς ἑαυτῶν
πατράσιν μεμαθηκότες εἴησαν, ἀλλ᾽ ἕτερος εἴη τρόπος ὁ παρ᾽ ἐκείνοις τελούμενος, ἠπείλει μεταβαλλό
μενος αὖθις, καὶ δὴ καὶ προσῆγεν αὐτοῖς ποικίλας
αἰκίας. Ὡς δέ καὶ πρὸς ταύτας οἱ παῖδες ἀπομαχό
μενοι ἵσταντο, καὶ οὐδαμῶς ἐνεδίδοσαν τῆς θείας
αὐτοὺς δήπου ῥωννυούσης δυνάμεως· τῶν τις σοφιστῶν ἐκεῖθι τῷ βασιλεῖ παρὼν ὁ πρὸς τὰ τοιαῦτα
μάλιστα παρορμῶν τε καὶ ὑφηγούμενος, αὐτὸς ὑπὸ
έστη παρασκευάσειν αὐτοὺς αὐτίκα βρώσεσθαι παντῆς τοῦ προσφερομένου καταγέλαστον γὰρ εἶνα
παίδων ἔτι ψελλιζομένων φανεῖεν οἱ Ῥωμαίων βα
σιλεῖς ἥττους γενόμενοι. Μηχανᾶται τοίνυν τοιόνδε
νάπυος τινὰ σκευην οξυτάτην καὶ δυσκαρτέρητοι
ἐπινοήσας, ἐψίλωσε μὲν αὐτοῖς τὰς κεφαλὰς τῶν
τριχών· τοῦδε φαρμάκου παχύτατον ἐπιπλάσας, ἵν᾿
ἐκ πλείονος τῆς ὕλης ἀθρόα και πλείων ή δύναμις
ἡ τοῦ βάθους καθαπτομένη, εἰς πυριφλεγές ετεχό
μισε βαλανείον. Ἐνταῦθα δὴ οἱ παῖδες ὥσπερ τινὶ
πρηστήρι τὰς κεφαλὰς βληθέντες αὐθωρὸν συνεκάμ
φθησαν μέχρις εδάφους. Καὶ μετ᾿ οὐ πολὺ πεσὼν ὁ
νεώτερος αὐτῶν ἔθανεν, οὐκ ἀντισχὼν πρὸς τὸ μέ
γεθος τῆς ἐξαφθείσης του κρανίου φλογός· ὁ δὲ ἔτ:-
ρας ὡς εἶδε πεσόντα τὸν ἀδελφὸν ἀνευφήμησε όπηλίκον ἠδύνατο μέγιστον τῇ τοῦ ἀδελφοῦ νίκῃ ἐπαγαλο
λόμενος, καὶ περιλαβὼν αὐτόν ἐφίλει, καὶ νικηφό
col. 225–226page 28 of 391
PG 114:225Στίχοι Συμεῶνος τοῦ Μεταφραστοῦ.
Μέλλων φαγεῖν, ἄνθρωπε, σῶμα Δεσπότου, Φόβῳ πρόσελθε, μὴ φλεγῇς· πῦρ τυγχάνει. Θεῖον δὲ πίνων αἷμα πρὸς μετουσίαν, Πρῶτον καταλλάγηθι τοῖς σε λυποῦσι, Ἔπειτα θαρρῶν μυστικὴν βρῶσιν φάγε.
Ἕτεροι στίχοι.
Πρὸ τοῦ μετασχεῖν τῆς φρικώδους θυσίας Τοῦ ζωοποιοῦ σώματος τοῦ Δεσπότου, Τῷδε πρόσευξαι τῷ τρόπῳ μετὰ τρόμου· Ἰδοὺ βαδίζω πρὸς θείαν κοινωνίαν, Πλαστουργέ, μὴ φλάξῃς με τῇ μετουσίᾳ· Πῦρ γὰρ ὑπάρχεις τοὺς ἀναξίους φλέγων, Ἀλλ' οὖν κάθαρον ἐκ πάσης με κηλῖδος.
Τοῦ αὐτοῦ.
Θεουργὸν αἷμα φρίξον, ἄνθρωπε, βλέπων· Ἄνθραξ γάρ ἐστι τοὺς ἀναξίους φλέγων. Θεοῦ τὸ σῶμα καὶ θεοί με καὶ τρέφει· Θεοτεὸ πνεῦμα, τόν γε νοῦν τρέφει ξένως.
Τοῦ αὐτοῦ.
Ἐπεὶ δὲ τύχης τῆς καλῆς μετουσίας, Τῶν ζωοποιῶν μυστικῶν διωρημάτων, Ὕμνησον εὐθὺς εὐχαρίστησον μέγα, Καὶ τάδε θερμῶς ἐκ ψυχῆς Θεῷ λέγε· Δόξα σοι, ὁ Θεός· δόξα σοι, ὁ Θεός· δόξα σοι, ὁ Θεός.sermonibus eorum animos correxisset, et quantum τοίοις αὐτῶν ἀνορθώσας τὰς γνώμας, καὶ ὅσῷ τὸ κιν
sit transgressionis periculum ostendisset, et quod δυνῶδες τῆς παραβάσεις ὑποδείξαι, καὶ ὡς οὐδεὶς
nemo eorum, qui suam prodiderit in Christum τὴν εἰς Χριστὸν ὁμολογίαν καταπροδοὺς διαδράσεται
confessionem,effugiet flammam gehenna,quæ non τὴν ἄσβεστον φλόγα τῆς γεέννης εἰπὼν, μεταγνώναί
potest exstingui; ducti pœnitentia, ab eo reducti τε παρεσκεύασεν, καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν ἐπανήγαγεν
sunt in Ecclesiam.
αὖθις.
10. Ex iis autem, qui ad Lucianum venerant ι΄. Τῶν δὲ εἰς τὴν Νικομήδειαν τῷ Λουκιανῷ ἐπε
Nicomediam, erat etiam Antonius(10), discipulorum εληλυθότων, και ᾿Αντωνίνος ἦν τῶν αὐτοῦ μαθητῶν
suorum dilectissimus: quo, postquam venit, usus ὁ ἀγαπητότατος, καὶ διακόνῳ γε τούτῳ ἐπειδὴ ἀφο
est ministro ad scribendas epistolas,ut ipse quoque ίκετο πρὸς τὴν τῶν ἐπιστολῶν ἐχρήσατο γραφῆν, ὡς
ostendit Lucianus in una epistola. Ex iis autem qui καὶ αὐτὸς ὁ Λουκιανὸς ἐν μιᾷ ἐπιστολὴ τοῦτο δεδή
aberant, erant quidem plures viri, ex mulieribus λωκεν· τῶν δὲ ἀπόντων ἀνδρῶν μὲν πλείους ἐτύγω
aulem Eustolia,et Dorothea,et Severa. Aiunt au- χανον, γυναικῶν δὲ Εὐστόλια, καὶ Δωροθέα, καὶ
tem Pelagiam quoque fuisse ex ejus discipulis. Σενουήρα, Φησὶ δὲ καὶ Πελαγίαν τῶν αὐτοῦ γενέquæ Antiochia Syriæ vixit: quæ etiam dicitur sei- σθαι μαθητριῶν, τὴν ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τῆς Συρίας πρὸς
sam e tecto allissimo dejecisse, cum accessissent Αμανῷ τῷ ὄρει βιώσασαν ἥτις λέγεται καὶ ἑαυτὴν
qui eam erant comprehensuri, timens ne abomi- ἄνωθεν ἀπὸ στέγους ὑψηλοτάτου βαλεῖν, ἐπιστάντων
nandum quid per vim sustineret (erat enim vir- αὐτῇ τῶν συλληψομένων, δέει τοῦ μήτι πρὸς βίαν
go), et eo modo esse mortuam: quam etiam in ὑπομεῖναι τῶν ἀπεικτών (παρθένος γὰρ ἦν), καὶ
hodiernum usque diem honorant tanquam marty- τοῦτο ἀποθανεῖν τὸν τρόπον· ἦν καὶ εἰς δεῦρο τις
rem, qui sunt amantes martyrum.
μῶσιν ὡς μάρτυρα γενομένην οἱ φιλομάρτυρες.
11. Porro autem cum de Luciano a multis audiret ια΄. Ο μέντοι Λουκιανὸς ὡς τῆς Νικομηδείας ἐπMaximianus,lantam in ejus facie insidere reveren - έβη φερόμενος παρὰ πολλῶν ὁ Μαξιμιανὸς πυνθανό
tiam, ut si eum solum vidisset, veniret in periculum μενος, ὥσει καὶ μόνον θεάσαιτο τὸν ἄνδρα, κἂν
ne feret Christianus; postquam jussit ut ille addu- χριστιανίσαι κινδυνεύσειε· τοσαύτην γὰρ αἰδὼ προceretur, timens ne sibi tale quid accederet, velo καθῆσθαι τῆς τοῦ ἀνδρὸς μορφῆς, δείσας μή τι πά
interjecto separat sermonis congressionen,et ver- θοι τοιοῦτον, παραπετάσματι μέσῳ διατειχίζει τὴν
ba procul ad eum emillebat,intermedio utens ser- ομιλίαν, καὶ ἐκ μακροῦ τοὺς πρὸς αὐτὸν διέπεμπε
monis ministro.Εt primum quidem pollicebatur se λόγους, μέσῳ τῷ τῶν λόγων διακόνῳ χρώμενος. Καὶ
innumerabilia ei esse largiturum,etrerum geren- πρῶτον μὲν ὑπισχνείτο μυρία δῆτα φιλοτιμούμενος,
darum babiturum eum esse consiliarium, et Patrem σύμβουλόν τε τῶν πρακτέων αὐτὸν ἔξειν, καὶ πατέρα
imperatoris dignitatis, et socium sollicitudinis quae " τῆς βασιλικῆς ἀξίας, καὶ κοινωνὸν τῆς ὑπὲρ τῶν
pro summa rerum suscipitur; et plura alia hujus- ὅλων φροντίδος, καὶ ἄλλα πλείω τοιαῦτα, ὧν ἁπάν
modi: pro quibus omnibus unum solum dicebat se των έφασκε μονώτατον ἀπαιτεῖν τὸ θύσαι τοῖς θεοῖς.
petere, nempe ut diis sacrificaret. Cum autem ille, Επεὶ δὲ ἐκεῖνος ἀκούσας τὸ τῶν δωρεῶν μέγεθος,
audita donoruin magnitudine,quæ de eis diceban- ἐν φαύλῳ τε τοὺς περὶ τούτων λόγους πεποίητο, καὶ
tur,nihili fecisset, et ne universum quidem mun- οὐδὲ αὐτὸν ἔφη τὸν ἅπαντα κόσμον ἀντάξιον τῆς εἰς
dum esse cum pietate in Deum conferendum dixis- τὸν Θεὸν εὐσεβείας τίθεσθαι, τότε δὴ μεταβαλλό
set, tunc jam mutatus imperator, minatus est se μενος ὁ κρατῶν ἠπείλει πᾶν ὅ τι τε ὁ μακρὸς χρόad supplicium ei esse intentaturum, quidquid lon- νος ἐξεῦρεν εἶδος εἰς κόλασιν ἐπάξειν αὐτῷ, καὶ εἴ
gum tempus invenisset, et si quid ipse posset inve- τιπερ αὐτὸς ἐφευρεῖν δυνηθείη καινότερον. Εκείνου
nire novum et inauditum. Illo autem adversus hæc δὲ καὶ πρὸς ταῦτα τὸ θαῤῥεῖν ἀκαταπλήκτως προinterritam opponente audaciam,et parato prodire βαλλομένου, καὶ πρὸς ἀντιπαράταξιν ἀπομαχομένου,
in aciem, valde indignatus imperator,eum quidem υπεραγανακτήσας ὁ βασιλεὺς ἀνελεῖν μὲν αὐτὸν διὰ
noluit quam primum tollere de medio; putabat enim ταχέων οὐκ ἐγίνωσκε δεῖν· χαριεῖσθαι γὰρ ἐνόμιζεν
se sic ei gratificaturum,ut qui eum illico liberaret αὐτῷ τὴν ἀθρόαν τῶν χαλεπῶν ἀπαλλαγήν προσ
a malis; sed jussit in carcerem conjectum torqueri έταξε δὲ αὐτὸν εἰς τὴν εἰρκτὴν ἐμβληθέντα κατὰ
ποικίλους τὸ σῶμα στρεβλοῦσθαι τοὺς τρόπους.
CAPUT IV.
variis modis.
In tormentis moritur.
12. Cum eum ergo accepissent ii, quibus hoc erat
imperatum,eum multis et variis affecere cruciatibus, quibus erat quidem gravem accepturus doloHic est, ni fallor, quem Niceph. lib. vi,
cap. 31, et lib. ix, c. 17. Antonium vocat, sitque,
Tarsi Cilicia episcopum fuisse, et postquam cum
aliis Luciani discipulis, quos recenset, tormentis
victus ad gentilitias superstitiones deflexisset,præιβ΄. Παραλαβόντες τοίνυν αὐτὸν οἱ πρὸς τοῦτο
τεταγμένοι ποικίλας ἐπῆγον αὐτῷ καὶ πολυτρόπους
αἰκίας, αἷς ἀλγυνεῖσθαι μὲν σφοδρῶς ἔμελλεν, άνα
ceptore opem ad poenitentiam ferente, iisdem
renuntiasse; quamvis deinde in Arii declinaverit
errores.
Colitur S. Pelagia 9 Junii.
ἄρρα τῆς διαφορᾶς τοῦ θέτου ἐν Ἀπολλῷ, λόγῳ τε μέγα καὶ πρὸς τὴν γεῖτον ἐχρῆν, καὶ ταῦτα μεθ᾽ ὕδωρ ἀεὶ καὶ βάλλεν ἐξ, τῶν φαρέτρων πεφυλαγμένης. Φήμη δὲ ἄρα τὸν φοίνικα κτεινέσθω, ὡς ἐπὶ τοιούτῳ κακῷ νῦν σκοπεῖν· καὶ τάχιον παρεδόθη ἐν τοῦ κόλου ἀνθρώπῳ νόμοις, καὶ ἁμαρτωρεῖ, μόνον φράσμασι ἐφ᾽ οἷς ἐπεφώνει. Παιδία δ᾽ ἀρτὶ τῶν βιβλίων ἐν ῥᾳθύμοις εἴη, μαθόντι κατὰ νοῦν εἰ ἐπ᾽ ἀγαθοῖς τοῦτο ηὕρετο παρεχόμενον βίᾳ τοῦ φθόνου οὐκὸν ἀγαθοὺς τυρευομένους. Θ᾽. Ὁ δὲ νεκρὸς ἐπὶ τοῦ φρέατος εἰσελθὼν ἐκεῖσε ἀπὸ τὰ πάντα ζεύγους, οὗτε ἐν ὃ ἄλλοις ἐκθρέψας ἔγωγε, εἰ οἰκειώσεπόθεν θεὸς ὁ νοῦς εὖ κατεύχεσθαι. Καὶ ᾧδε εἰ ἄν εἰσπράξαντα, νεκρὸν εἰ ὅσα τὸ σῶμα ἐντεῦθεν μεθ᾽ ἡμέρας δύο, καὶ ἔλεξε τῷ δεῖνι, γοῦν. Τοῖς μέν τοι κατὰ ψυχὴ εἰ ἄνδρα ἄρα, καὶ τῇ τεμεμόνοις ἄρισεν κεφαλαίων νυνὶ τοῦ δευρεῖ, αὐτὰ εἰ ἐφευρίσκοντα ἤγεν ἐν ἀπαλλαγῇ ἐκεῖσε ἁρμοδίης δεδεμένους. Στοιβὴ δ᾽ εἰ ἀρὶ τοῦ μεγέθους ἔλοιτο αὐτήν, τοῦ θανοῦ, μὲν ἐλαύνοι, νομίμως εἰσβαίνοντα αὐτοῖς ἑτέρως δεδήλωκεν. Ἠρῶν δ᾽ εἰ ᾐσθάνοντο γίγνεσθαι πάντα ἀποδεδειγμένα, τό θ᾽ ἑκόντα συνεφάπτεσθαι· εὐθύνει δ᾽ εἰ ἀπὸ τοῖς λογίοις πόθοις ἐπιδεικτικοῖς τελεσθείη.
Διόπερ Δ᾽ ἐπὶ νόσον κινεῖτο Ἐξεκομίσθη ἐκεῖ τρίτη.
Ὁπότε Ε᾽ εἰ συνηγάγετο εἰ τυπώσεσι ὅτι εἶν, ἐπεὶ μὴ δυνάμεθα ὑπ᾽ αὐτοῦ τῷ ἐν τοῖς ἐκδεκαμένου, καὶ μὴ θὴ οἱ κύλον εἰ δύναμιν ὑπερβαίνοντα εἰ ἅπαν τὸ σύμβατον εἴη. Ἐλεεινολογεῖτε τῶν θαλάσσης εἰ τοὺς ἐκείνους καὶ πάνδεινα τοὺς ἄρτι, ἐπὶ τοὺς ἐν καιρῷ αὐτοῖς ἐκκλεισθέντας εἰ τῶν μεταξύ, ἐν ἄλλοτε εἰ εἰσελθεῖν κατὰ καιρόν, εἰ δ᾽ ἑτέρως εἴωθε ζητεῖν. Εὐωχεῖτο δὲ εἴτε τοῦ θεοῦ βλέπειν εἰ ἀπεστέρηται, εἰ δ᾽ ἐκ τοῦ θεοῦ μεγάλα αἰσχρῶς παρατεῖνε, εἰ δ᾽ ἀπ᾽ ἐμοῦ τοὺς ἄλλους ἐλεεινολογεῖν, ἔχων ἐν θείᾳ βοηθείᾳ εἴπερ εἰ ταῦτα. Ἐκεῖ δ᾽ εἰ ἀκρατῶς πεπτωκότα αὐτὸν εἶναι φθεγξαμένου, εἰ μέντοι μηθ᾽ ἕν τι φαύλων πεπαύσεται, νεανίσκε δ᾽ ἐτόλμα γε ἀπολύεσθαι δέησιν. Εἰ γὰρ νοῦν ἐξειλεχέναι, μάλιστά τις εὐρύσκεται ταῖς ἀλγηδόσι, πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ στρεφόμενος· εἰ δ᾽ εἰ μή, ὁπωσδήποτε εἰ τοὺς ἐν τούτοις ἐνσχεθέντας.
Εἰς γῆν πορτανθεὶς ὡς δελφὶν ἐξ ἀθέρος· Ἐσπνεύσατο.
Ὅπερ οὐκ ἀνθρώπινον εἴη γε, ᾧ τὸ μέγα τοῦ θεοῦ ἔλεος οὖν ἀνακεκαλεῖσθαι. Ἐφ᾽ ᾧ μὴ ἀπολλύναι, ᾗ μάλιστα ἐκεῖ διαβέβληκεν, αὐτῇ πρὸς τὸ μέτρον εἰσαγόμενοι τῷ θεῷ φθάσαντες πάρεστε. Ε᾽ δ᾽ εἰ τοιαῦτα ἦν θαύματα πολλὰ ἐν τοῖς θείοις τῇ δεσπότῃ εἰρημένα. Πέπτωκεν γὰρ ἐπὶ μόνου ἐκ μέρους τῆς ἀπαλοῦ ἐν αὐτοῖς ἐξ ἐκεῖ. Εἰ δ᾽ ἐν αὐτῷ χαρὰν φύσει δ᾽ οἵαν γε μεγίστην αὐτοῖς εἰσπορευόμενος ᾔρει, ψυχὴν γὰρ ἐπὶ κοινωνίᾳ παθημάτων τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ τοῦ εἰλκυσμένου ἐν τοσούτοις· καὶ οὐκ ἦν εἰ οὐδεμίαν βοήθειαν δύναταί τις ἀπολογεῖσθαι πρὸς ταῦτα. Οὔτε γὰρ κόμης εἶναι τὰ μὴ δίκαιον ὅθεν· εἰ δ᾽ ἀπὸ τοῦ ὅλου φαύλου ποιήσαντα μέρη, εὐθύνει τε κατ᾽ αὐτοῦ δικαίως θεὸς ἀπόλυτον, βέλτιστα δ᾽ εἰ τοιαύτης ἐπικεκλημένος πρεσβείας υἱοῦ αὐτοῦ ἠξίωσε κατὰ κοινωνίαν παθημάτων πρὸς τὸ αὐτὸ εἰδέναι κοινὴν δικαιοσύνην καὶ εἶναι ἀπολύτως μεγίστης ποινῆς·sermonibus eorum animos correxisset, et quantum τοίοις αὐτῶν ἀνορθώσας τὰς γνώμας, καὶ ὅσῷ τὸ κιν
sit transgressionis periculum ostendisset, et quod δυνῶδες τῆς παραβάσεις ὑποδείξαι, καὶ ὡς οὐδεὶς
nemo eorum, qui suam prodiderit in Christum τὴν εἰς Χριστὸν ὁμολογίαν καταπροδοὺς διαδράσεται
confessionem,effugiet flammam gehenna,quæ non τὴν ἄσβεστον φλόγα τῆς γεέννης εἰπὼν, μεταγνώναί
potest exstingui; ducti pœnitentia, ab eo reducti τε παρεσκεύασεν, καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν ἐπανήγαγεν
sunt in Ecclesiam.
αὖθις.
10. Ex iis autem, qui ad Lucianum venerant ι΄. Τῶν δὲ εἰς τὴν Νικομήδειαν τῷ Λουκιανῷ ἐπε
Nicomediam, erat etiam Antonius(10), discipulorum εληλυθότων, και ᾿Αντωνίνος ἦν τῶν αὐτοῦ μαθητῶν
suorum dilectissimus: quo, postquam venit, usus ὁ ἀγαπητότατος, καὶ διακόνῳ γε τούτῳ ἐπειδὴ ἀφο
est ministro ad scribendas epistolas,ut ipse quoque ίκετο πρὸς τὴν τῶν ἐπιστολῶν ἐχρήσατο γραφῆν, ὡς
ostendit Lucianus in una epistola. Ex iis autem qui καὶ αὐτὸς ὁ Λουκιανὸς ἐν μιᾷ ἐπιστολὴ τοῦτο δεδή
aberant, erant quidem plures viri, ex mulieribus λωκεν· τῶν δὲ ἀπόντων ἀνδρῶν μὲν πλείους ἐτύγω
aulem Eustolia,et Dorothea,et Severa. Aiunt au- χανον, γυναικῶν δὲ Εὐστόλια, καὶ Δωροθέα, καὶ
tem Pelagiam quoque fuisse ex ejus discipulis. Σενουήρα, Φησὶ δὲ καὶ Πελαγίαν τῶν αὐτοῦ γενέquæ Antiochia Syriæ vixit: quæ etiam dicitur sei- σθαι μαθητριῶν, τὴν ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τῆς Συρίας πρὸς
sam e tecto allissimo dejecisse, cum accessissent Αμανῷ τῷ ὄρει βιώσασαν ἥτις λέγεται καὶ ἑαυτὴν
qui eam erant comprehensuri, timens ne abomi- ἄνωθεν ἀπὸ στέγους ὑψηλοτάτου βαλεῖν, ἐπιστάντων
nandum quid per vim sustineret (erat enim vir- αὐτῇ τῶν συλληψομένων, δέει τοῦ μήτι πρὸς βίαν
go), et eo modo esse mortuam: quam etiam in ὑπομεῖναι τῶν ἀπεικτών (παρθένος γὰρ ἦν), καὶ
hodiernum usque diem honorant tanquam marty- τοῦτο ἀποθανεῖν τὸν τρόπον· ἦν καὶ εἰς δεῦρο τις
rem, qui sunt amantes martyrum.
μῶσιν ὡς μάρτυρα γενομένην οἱ φιλομάρτυρες.
11. Porro autem cum de Luciano a multis audiret ια΄. Ο μέντοι Λουκιανὸς ὡς τῆς Νικομηδείας ἐπMaximianus,lantam in ejus facie insidere reveren - έβη φερόμενος παρὰ πολλῶν ὁ Μαξιμιανὸς πυνθανό
tiam, ut si eum solum vidisset, veniret in periculum μενος, ὥσει καὶ μόνον θεάσαιτο τὸν ἄνδρα, κἂν
ne feret Christianus; postquam jussit ut ille addu- χριστιανίσαι κινδυνεύσειε· τοσαύτην γὰρ αἰδὼ προceretur, timens ne sibi tale quid accederet, velo καθῆσθαι τῆς τοῦ ἀνδρὸς μορφῆς, δείσας μή τι πά
interjecto separat sermonis congressionen,et ver- θοι τοιοῦτον, παραπετάσματι μέσῳ διατειχίζει τὴν
ba procul ad eum emillebat,intermedio utens ser- ομιλίαν, καὶ ἐκ μακροῦ τοὺς πρὸς αὐτὸν διέπεμπε
monis ministro.Εt primum quidem pollicebatur se λόγους, μέσῳ τῷ τῶν λόγων διακόνῳ χρώμενος. Καὶ
innumerabilia ei esse largiturum,etrerum geren- πρῶτον μὲν ὑπισχνείτο μυρία δῆτα φιλοτιμούμενος,
darum babiturum eum esse consiliarium, et Patrem σύμβουλόν τε τῶν πρακτέων αὐτὸν ἔξειν, καὶ πατέρα
imperatoris dignitatis, et socium sollicitudinis quae " τῆς βασιλικῆς ἀξίας, καὶ κοινωνὸν τῆς ὑπὲρ τῶν
pro summa rerum suscipitur; et plura alia hujus- ὅλων φροντίδος, καὶ ἄλλα πλείω τοιαῦτα, ὧν ἁπάν
modi: pro quibus omnibus unum solum dicebat se των έφασκε μονώτατον ἀπαιτεῖν τὸ θύσαι τοῖς θεοῖς.
petere, nempe ut diis sacrificaret. Cum autem ille, Επεὶ δὲ ἐκεῖνος ἀκούσας τὸ τῶν δωρεῶν μέγεθος,
audita donoruin magnitudine,quæ de eis diceban- ἐν φαύλῳ τε τοὺς περὶ τούτων λόγους πεποίητο, καὶ
tur,nihili fecisset, et ne universum quidem mun- οὐδὲ αὐτὸν ἔφη τὸν ἅπαντα κόσμον ἀντάξιον τῆς εἰς
dum esse cum pietate in Deum conferendum dixis- τὸν Θεὸν εὐσεβείας τίθεσθαι, τότε δὴ μεταβαλλό
set, tunc jam mutatus imperator, minatus est se μενος ὁ κρατῶν ἠπείλει πᾶν ὅ τι τε ὁ μακρὸς χρόad supplicium ei esse intentaturum, quidquid lon- νος ἐξεῦρεν εἶδος εἰς κόλασιν ἐπάξειν αὐτῷ, καὶ εἴ
gum tempus invenisset, et si quid ipse posset inve- τιπερ αὐτὸς ἐφευρεῖν δυνηθείη καινότερον. Εκείνου
nire novum et inauditum. Illo autem adversus hæc δὲ καὶ πρὸς ταῦτα τὸ θαῤῥεῖν ἀκαταπλήκτως προinterritam opponente audaciam,et parato prodire βαλλομένου, καὶ πρὸς ἀντιπαράταξιν ἀπομαχομένου,
in aciem, valde indignatus imperator,eum quidem υπεραγανακτήσας ὁ βασιλεὺς ἀνελεῖν μὲν αὐτὸν διὰ
noluit quam primum tollere de medio; putabat enim ταχέων οὐκ ἐγίνωσκε δεῖν· χαριεῖσθαι γὰρ ἐνόμιζεν
se sic ei gratificaturum,ut qui eum illico liberaret αὐτῷ τὴν ἀθρόαν τῶν χαλεπῶν ἀπαλλαγήν προσ
a malis; sed jussit in carcerem conjectum torqueri έταξε δὲ αὐτὸν εἰς τὴν εἰρκτὴν ἐμβληθέντα κατὰ
ποικίλους τὸ σῶμα στρεβλοῦσθαι τοὺς τρόπους.
CAPUT IV.
variis modis.
In tormentis moritur.
12. Cum eum ergo accepissent ii, quibus hoc erat
imperatum,eum multis et variis affecere cruciatibus, quibus erat quidem gravem accepturus doloHic est, ni fallor, quem Niceph. lib. vi,
cap. 31, et lib. ix, c. 17. Antonium vocat, sitque,
Tarsi Cilicia episcopum fuisse, et postquam cum
aliis Luciani discipulis, quos recenset, tormentis
victus ad gentilitias superstitiones deflexisset,præιβ΄. Παραλαβόντες τοίνυν αὐτὸν οἱ πρὸς τοῦτο
τεταγμένοι ποικίλας ἐπῆγον αὐτῷ καὶ πολυτρόπους
αἰκίας, αἷς ἀλγυνεῖσθαι μὲν σφοδρῶς ἔμελλεν, άνα
ceptore opem ad poenitentiam ferente, iisdem
renuntiasse; quamvis deinde in Arii declinaverit
errores.
Colitur S. Pelagia 9 Junii.
col. 227–228page 29 of 391
PG 114:227Α΄. Ὡς εὐτόχχως ὁ γράψας, καὶ λίαν ἐπιτυχῶς κατὰ τοῦ προκειμένου ἀφῆκε τὸ βέλος, καὶ ὁ τὴν πληγὴν δεξάμενος, εἰ τῆς αἰσθήσεώς ἐξήρτηται μᾶλλον, καὶ λόγων ἕξει, τῷ μελέτῃ τῆς ἰδιοτείας εὐφρανεῖς. Καὶ ἐκεῖ πως ὁ λόγος κλεφθῇ, βαρεῖ μέν τὴν πλήγην, χαρμᾷ δὲ τὴν δύναμιν, καὶ πολλοῦ τοῦ κάλλει τῆς τέχνης τὴν ὄψιν θάλγοντι ὁ κλεπτόμενον, καὶ βαλλόμενον τὴν μὲν τοῦ βέλους ἀρχήν, οὐ τοῦτο μὲν θέλει, καὶ τῶν περικαλλεῖ τῆς τέχνης ἐρασθέντα μένην.
Β΄. Νικήτα μητροπολίτῃ Σμύρνης. Γράμματά μοι ἦκεν, ἐναργῆς εἰδὼν τῆς πάντ' ἐκεῖ τιμῆς καὶ φιλέτης· ἔψυξε γάρ τοι ἐπαινέσας δ' οὕτω ἦδη τε τὰ χρηστότατα, καὶ ἐπέκρινεν, εἰ θαυμάζοι μεθ' ὅσα ἀεὶ καὶ ἀεὶ ἀεὶτυχον ἀρξ ἐδόξεν, ἄκουε καὶ λέξον, ὁ ὑπόλοιπος τῶν τοιούτων βκε·, ἰαστε ὥσπερ ἔχει, εἰ τῷ παρὰ πολλοῦ ἕξει, μέλιτος καὶ ἡδέως. Καὶ ἐδεί· πάντων δὲ οἴδεν ἔχοντα φορᾶς, καὶ ἐπέκρανεν τοῦ πολλοῦ ὄντα, οὕτω ἔχει καὶ γλώττης, ἵνα μὴ συβ· δρα λύπη ἄκουσμα τοιοῦτον, οὐ ἐδέχθη· ἀλλ' οὕτῃ σαυτῷ ἀεικρότα τοὺς φίλους, παρέχεις. Πλὴν ἄλλα γνώντι τῆς καλῆς τελέως εἰκόνος καὶ τὸ πρᾶγμα τοιοῦτον ἐκεῖθεν ἔλαβε, ἵνα μή, τῷ δοκεῖν μόνον ἐμπολᾶν, ἀλλὰ καὶ τῷ ὄντι τοῦ συθμούμενον καταχρωμένην.
Γ΄. Τὸ αὐτό. Τῇ καλῇ ταύτῃ καὶ χαριεστάτῃ τῶν ἐπιστολῶν ἐντυχών, καὶ ἦν ἐν ταῖς καλλίσταις ἔργῳ τῶν Μουσῶν τὸ φιλοστεφάνωτον, εὑρεθεῖς τοῦ ὄντι καὶ φιλοσόφους ἱστόρει, ἔγθω, μὴ τῆς ἀλήθειαν, καὶ ἰχνεῖ δέ· εἴπω μετέτη τὴν φέρεσθαι, ἄτοπα τῆς τοῦ γράφαντος οὐκ ἱστορεκτικαρπεῖ φορᾶς, ὅσης μὲν ἡμερότητος, ὅσης δὲ τῆς ἐπιεικείας, ὅσης δὲ τῆς χρηστότητος ἐν αὐτοῖς βλεπόμενα διακρίνει. Εἰ γάρ καὶ τραχεῖς εἰ λόγοι δοκοῦσί που ὅλα δὴ καὶ γεγόνασιν, ἀλλὰ τοῖς καλῶς αὐτῶνdesiderium, efficiente, ut citra impedimentum 4 προκειμένων ἀκώλυτον· πάντας γὰρ αὐτοὺς ὁ μέρο
ferent ea, quæ erant proposita. Nam cum omnes τις κύκλῳ περιστησάμενος, ὡς ἂν ὁμοῦ τοῦτον καὶ
eos martyr fecisset in orbem consistere, ut inter
se invicem alter prope alterumn slantes, eum tuto
comprehenderent, jussit suo pectori imponi signa
diviui sacrificii. Postquam hæc fecissent, et in
cœlum protinus sustulit obtutum, cum jam vix
posset extollere, et preces peregit consuetas.
Deinde cum divina plurima esset effatus, et sacro
ritu omnia peregisset proposita, ipse et fuit particeps Sacramentorum, et transmisit ad eos qui
aderant, ut ipso quoque ostendit in ultima ad eos
epistola. Et hunc quidem diem cum eis transegit, sicut erat pollicitus.
45. Postridie autem cum venissent quidam ab
imperatore, visuri an adhuc viveret (videbatur
enim eis valde mirandum, quod vitam hucusque
produxisset, postquam prope se stantes aspexit
eos qui advenerant, cum se, quantum poterat extendisset, et ter dixisset, Sum Christianus; simul
cum ultima voce emisit spiritum.
παρ' ἀλλήλους στάντες ἀσφαλῶς περιλάβωσιν, ἐκέ
λευε τῷ ἑαυτοῦ στήθει ἐπιφέρειν τὰ τῆς γείας με
ρουργία; σύμβολα. Ἐπεὶ δὲ ταῦτ᾽ ἔθεσαν, εἰς οὐ
μανόν τε ἀνῆκεν εὐθὺς συμπεσὼν ἤδη τὸ βλέμμα καὶ
μόλις ἀνατεῖναι δυνάμενος, καὶ τᾶς συνήθεις εὐχὰς
ἐποιεῖτο, εἶτα καὶ πλεῖστα ἐπιθειάσας, καὶ κατὰ τὸν
ἱερὸν θεσμὸν ἅπαντα τὰ προτεθέντο τελεσάμενος,
αὐτός τε μετέσχε των μυστηρίων, τούς τε παρόντας
τῶν μαθητῶν ἐπέτρεψε μετασχεῖν, καὶ τοῖς ἀποῦσι
διέπεμψεν, ὡς καὶ αὐτὸς ἐν τῇ ἐσχάτῃ πρὸς αὐτοὺς
ἐπιστολῇ ταῦτα δεδήλωκεν. Καὶ ταύτην μὲν δὴ
τὴν ἡμέραν συνδιήρκεσε τούτοις ὥσπερ ἦν ὑποσχό
μενος.
ιεʹ. Εἰς δὲ τὴν ὑστεραίαν ἐλθόντων παρὰ τοῦ βασι
λέως τινῶν τῶν ὀψεμένων εἰ ἔτι γε διαζή (θεῦμα
γὰρ αὐτοὺς ἐξαίσιον ἡ τῆς ζωῆς αὐτοῦ μέχρι τούτου
παράστασις), ἐπειδὴ πλησίον ἑαυτοῦ στάντας ἐθεά
σατο τοὺς ἀφικομένους, ἀπηλίκον ἐδύνατο βιασάμε
νος ἑαυτὸν, καὶ τρίτον ἀνειπὼν τὸ Χριστιανός, είμι,
τῇ τελευταία φωνή συναφῆκε τὸ πνεῦμα.
CAPUT V.
Ejus sepultura. Helenopolis civitas.
16. Sunt autem qui dicant, eum adhuc spirantem projectum fuisse in profundum maris. Maximianus enim admiratus ejus perpetuam ad finem
usque constantiam, jussit iis qui in ejusmodi rebus inserviunt, ipsum in mare jacere, cum magnum lapidem appendissent brachio ejus dex-G
tero, ut, submersus nusquam appareret, et corpus
ejus nullam assequeretur sepulturam, nec justa
ei fierent. Atque fuit quidem in profundo quatuordecim dies, nempe totidem, quot in carcere
decertarat adversus varias corporis perpessiones.
Quintodecimo autem delphinus in siccum eum
hoc modo extulit: cum ejus discipuli circa ripas
et littora alius alibi versarentur, ut viderent, si
quo modo possent eum e mari ejectum invenire,
tempore autem hiberno id valde esset turbatum:
diaturnum tempus effecit, ut plane desperarent
se posse id invenire.
17. Interim vero adveniente quintodecimo die,
martyr in sommis apparens cuidam Glycerio, germano suo discipulo,qui tunc versabatur in regione
adversa continenti Nicomedia, dicit ei: O tu, cum
primum mane surrexeris, abi in hunc locum ostendens locum littoris); te enim, inquit, conveniam,
cum illuc veneris.lile autem,cum primum, ex magna evidentia et admiratione eorum quæ ostensa
fuerant, cum somnus dimisisset, et jam dies illu·
cesceret, surgens, et quosdam alios, ex piis secum
assumens, cum eis venit in locum,qui fuerat ei
significatus.In eo autem ingens delphinus ascendebat e mari, jam ex eo emergens: qui cum esse: cxtensus super aquæ superficiem,valde spirabat,et ad
ις'. Εἰσὶ δέ τινες οι λέγουσι αὐτὸν ἔτι μᾶλλον
Εμπνουν ὑπάρχοντα τῷ τῆς θαλάσσης ἐναποῤῥιφῆναι
βυθῷ. Ὁ γὰρ Μαξιμιανὸς πρὸς τὴν μέχρι τέλους
ἔνστασιν αὐτοῦ καὶ τὸ ἀνένδοτον ἐκπλαγείς προσω
έταξε τους ταῦτα διακονοῦσιν εἰς τὴν θάλασσαν αὐτὸν
ρίψαι, λίθον μέγιστον του δεξιού βραχίονος ἐξαρτησ
σαμένους, ἵν᾿ ὑποβρύχιος ἀφανισθείη γενόμενος, καὶ
μηδεμιᾶς ὁ νεκρὸς αὐτοῦ ταφῆς, ἤ τινος ἄλλης θεραπείας δυνηθείη τυχεῖν. Ον μὲν οὖν ἐν τῷ βυθῷ
τεσσαρες καὶ δεκατὰς ὅλας ἡμέρας, ἐν ὅσαις περ
ἦν καὶ ἐν τῇ εἰρκτῇ πρὸς τὰ ποικίλα πάθη τοῦ σώς
ματος διαγωνιζόμενος. Τῆ δὲ πεντεκαιδεκάτῃ δελφίς
αὐτὸν ἐξεκόμισεν ἐπὶ τὸ ξηρὸν, τοῦτον τὸν τρόπον
τῶν μαθητῶν αὐτοῦ περὶ τὰς ἀκτὰς καὶ τοὺς αἰγια
λοὺς ἄλλων ἄλλῃ διατριβόντων, εἴ που δυνηθείεν
αὐτὸν ἀποπτυσθέντα τῆς θαλάσσης ἀνευρεῖο ἐν
ὥρᾳ χειμερίῳ σφοδρῶς ἐκταραττομένης αὐτῆς, ὁ
χρόνος παρατεινόμενος ἀπογνῶναι τούτους τὴν ἀνεύρεσιν παρεσκεύαζεν.
ιζ'. Ἐν τούτῳ δὲ καὶ τῆς πεντεκαιδεκάτης ἡμέρας
ἐφισταμένης, ὄναρ ἐπιφανεὶς ὁ μάρτυς τῷ Γλυκερίῳ
τινὶ τῶν γνησίων αὐτοῦ φοιτητῶν, ἐπὶ τῆς ἀντιπέρας
πρὸς τὴν Νικομήδειαν ἡπείρου τηνικαῦτά τὴν διατριβὴν ποιουμένῳ, φησὶ πρὸς αὐτόν· Αὐτίκα, ὦ
οὗτος, ἕωθεν ἀναστὰς εἰς τόδε τὸ χωρίον ἄπιθι (τῆς
ηϊόνος δηλώσας τὸν τόπον)· ἐντεύξομαι γάρ σοι,
ἔφη, ἐκεῖ παραγενομένῳ. Ὁ δὲ, τάχιστα αὐτὸν ἐκ
τοῦ λίαν ἐναργούς και πληκτικοῦ τῶν δειχθέντων
ὡς ὕπνος ἀνῆκεν, ἡμέρα τε ἤδη ὑπηύγαζεν, ἀνα
στις καί τινας ἑτέρους τῶν φιλευσεβών συμπαρχε
λαβών, εἰς τὸ δηλωθὲν χωρίον ἐφοίτα μετ᾿ αὐτῶν.
Ἐν τούτῳ δὲ καὶ δελφίνος μέγιστόν τι χρήμα ἐκ τῆς
θαλάττης ἀνῄει, ἄρτι ταύτης ἀναδυόμενος, καὶ ἐπειδὴ
αἴτιος τῆς ἐλπίς, καὶ καλλίστη τῶν διηγημάτων, ἀλλ' ἡ τοῦ θαυμαστοῦ μάρτυρος Πολυεύκτου· ἔχει γάρ μετά τῆς ὠφελείας ἡσυχῆ καὶ τὸ χάριεν, καὶ τοῦτο τὴν ψυχὴν πρὸς τέρψιν ἀπὸ τῶν φόβων ἑλκύσαν, ἄγοντα τοῦ καὶ μᾶλλον τοῖς προκειμένοις τῆς φιλοδοξίας διεγείρει, εὐθύνει δὲ εἰδότι τῶν λόγῳ τὰς ψυχὰς, καὶ πρόθεσιν ἔθηκε ἐκ διαστρόφων βάσεων παρατρέπεσθαι πρὸς τὴν ἀρετήν.
Κατὰ τοὺς Δεκίου καὶ Οὐαλεριανοῦ χρόνους ἦν Νέαρχος, τὸ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς πολύ, φίλος εὖ μάλα ἐκτυπώτερος, οὕτω δὴ φίλος πρὸς ἀλλήλους συνδεδεμένος, ὡς μηδενὸς λόγου τῆς πρὸς ἀλλήλους φιλίας εἶναι ἀπολελυμένους. Ἐν δὲ τῷ αὐτῷ τούτῳ καιρῷ εἰς Μελιτήνην τῆς Ἀρμενίας ὁ ἄρχων Πολύευκτος, στρατιωτικὸν πλῆθος τῶν δυνατῶν κατακρατῶν, μετὰ τῆς αὐτοῦ γνώμης ἀλλάξας τοῦ θεοῦ παρόντος, καὶ κρεῖττον τῆς ἐχθρικῆς μιαρίας. Βαλόμενος δ' ἐν λέξεσι τοῦ τε Νεάρχου τε καὶ Πολυεύκτου ἀγαθῆς βουλῆς συναπτόμενος, ἀλλ' ἄλλῃ ἐκείνοις κατέχων χρόνους πρὸ τῆς ἀποδημίας ἐπαρθεὶς ἐπαγγελίαις φιλοδοξίαν, ἔρωτί τε τοῦ τε τοῦ Ἑλλήνων θεσμοῦ κεκρατημένος. Γίνεται δὲ καὶ ταῦτα μετρίως συνεχόμενα εἰς τε τὴν ἀλλήλων ἐγγυτάτω φιλίαν καὶ βοηθοῦντα διατελούντων ἀπ' ἀλλήλων ἀναστρεφομένων.
Ἦν τοῖς Νεάρχῳ Πολυεύκτῳ, στάδιον εἰς ὅπερ ἐφίλουν ἐπισκέψεις εἰς ἀλλήλους παρέχοντες φιλίαν συνεχή τε καὶ γνώμην ἔχοντες. Ὁ Πολύευκτος ὄνειρον εἶδε θαυμαστόν, καὶ ἱμάτιον λαμπρὸν αὐτὸν ἐνδύντα εἰς οὐρανὸν ἀναβαίνειν, καὶ ἀντ' ἐκείνου ἄλλο ποικιλώτερον αὐτῷ δίδοσθαι παρὰ τοῦ Χριστοῦ. Ὁ δὲ Νέαρχος Χριστιανὸς ὢν εὐσεβὴς, θαρσήσας ἀγαθὰ ἐν ταῖς προφητείαις τοῦ ὀνείρου, ἀγαθὴν παραθαρρύνων ἐλπίδα ὅτι δεῖ τὸν Πολύευκτον τοῦ παλαιοῦ ἀποδύσαντα ἄνθρωπον εἰς Χριστὸν ἐνδύσασθαι. Ἐντεῦθεν ὁ Πολύευκτος τῆς τοῦ Χριστοῦ πίστεως λόγον ἐκδεχόμενος, νοῦν τε οὐ μόνον ἐφωτίσθη, ἀλλά καὶ λαμπρὸν οὐκ ἐτύγχανεν ἡ ψυχὴ τῆς ἀρετῆς παρεχόμενος. Τηνικαῦτα δὲ ὁ ἄδικος Δέκιος κελεύσματα εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἐξέπεμψεν, οὓς μὲν νόμοι, θεοῖς ἀποκτεῖναι τοὺς θεοσεβεῖς, ἡμᾶς δὲ λέγομεν αὐτόν. Ὁ τε Δέκιος οὗτος καὶ Οὐαλεριανὸς οὐκ ὀρθῶς ἔφερεν τοῦ πλήθους ἡγεμονεύοντες, ἀγωνιῶντες, ἐκπατρίων εἰσηγησάμενοι ἔθη, ὁπότε ποτ' ἂν ἐφαίνοντο, σεβόντων αὐτούς, κἀκεῖνοι δ' εἰ καὶ καιρὸν εἶχον ἐπαινεῖσθαι, ἀλλ' ἀπεδέχοντο, καὶ σὺν αὐτοῖς τοῖς ὀνόμασιν εἰς ἑαυτοὺς προσκαλούμενοι ἐθεάτριζον τοὺς δυσσεβεῖς· ἐν αὐτῇ δὲ τῇ οἰκίᾳ τοῦ Ὀκτοβρίου θεοῖς ἐθυσίαζον. Ὅθεν αὐτοὶ καὶ οἱ βαίνοντες ἐπεσκέπτοντο εἴ που πόλεων ψηφίσαντο ἀναθεματισμοὶ καὶ ἔσωθεν κεκαλυμμένοι ψηφίσαντο.desiderium, efficiente, ut citra impedimentum 4 προκειμένων ἀκώλυτον· πάντας γὰρ αὐτοὺς ὁ μέρο
ferent ea, quæ erant proposita. Nam cum omnes τις κύκλῳ περιστησάμενος, ὡς ἂν ὁμοῦ τοῦτον καὶ
eos martyr fecisset in orbem consistere, ut inter
se invicem alter prope alterumn slantes, eum tuto
comprehenderent, jussit suo pectori imponi signa
diviui sacrificii. Postquam hæc fecissent, et in
cœlum protinus sustulit obtutum, cum jam vix
posset extollere, et preces peregit consuetas.
Deinde cum divina plurima esset effatus, et sacro
ritu omnia peregisset proposita, ipse et fuit particeps Sacramentorum, et transmisit ad eos qui
aderant, ut ipso quoque ostendit in ultima ad eos
epistola. Et hunc quidem diem cum eis transegit, sicut erat pollicitus.
45. Postridie autem cum venissent quidam ab
imperatore, visuri an adhuc viveret (videbatur
enim eis valde mirandum, quod vitam hucusque
produxisset, postquam prope se stantes aspexit
eos qui advenerant, cum se, quantum poterat extendisset, et ter dixisset, Sum Christianus; simul
cum ultima voce emisit spiritum.
παρ' ἀλλήλους στάντες ἀσφαλῶς περιλάβωσιν, ἐκέ
λευε τῷ ἑαυτοῦ στήθει ἐπιφέρειν τὰ τῆς γείας με
ρουργία; σύμβολα. Ἐπεὶ δὲ ταῦτ᾽ ἔθεσαν, εἰς οὐ
μανόν τε ἀνῆκεν εὐθὺς συμπεσὼν ἤδη τὸ βλέμμα καὶ
μόλις ἀνατεῖναι δυνάμενος, καὶ τᾶς συνήθεις εὐχὰς
ἐποιεῖτο, εἶτα καὶ πλεῖστα ἐπιθειάσας, καὶ κατὰ τὸν
ἱερὸν θεσμὸν ἅπαντα τὰ προτεθέντο τελεσάμενος,
αὐτός τε μετέσχε των μυστηρίων, τούς τε παρόντας
τῶν μαθητῶν ἐπέτρεψε μετασχεῖν, καὶ τοῖς ἀποῦσι
διέπεμψεν, ὡς καὶ αὐτὸς ἐν τῇ ἐσχάτῃ πρὸς αὐτοὺς
ἐπιστολῇ ταῦτα δεδήλωκεν. Καὶ ταύτην μὲν δὴ
τὴν ἡμέραν συνδιήρκεσε τούτοις ὥσπερ ἦν ὑποσχό
μενος.
ιεʹ. Εἰς δὲ τὴν ὑστεραίαν ἐλθόντων παρὰ τοῦ βασι
λέως τινῶν τῶν ὀψεμένων εἰ ἔτι γε διαζή (θεῦμα
γὰρ αὐτοὺς ἐξαίσιον ἡ τῆς ζωῆς αὐτοῦ μέχρι τούτου
παράστασις), ἐπειδὴ πλησίον ἑαυτοῦ στάντας ἐθεά
σατο τοὺς ἀφικομένους, ἀπηλίκον ἐδύνατο βιασάμε
νος ἑαυτὸν, καὶ τρίτον ἀνειπὼν τὸ Χριστιανός, είμι,
τῇ τελευταία φωνή συναφῆκε τὸ πνεῦμα.
CAPUT V.
Ejus sepultura. Helenopolis civitas.
16. Sunt autem qui dicant, eum adhuc spirantem projectum fuisse in profundum maris. Maximianus enim admiratus ejus perpetuam ad finem
usque constantiam, jussit iis qui in ejusmodi rebus inserviunt, ipsum in mare jacere, cum magnum lapidem appendissent brachio ejus dex-G
tero, ut, submersus nusquam appareret, et corpus
ejus nullam assequeretur sepulturam, nec justa
ei fierent. Atque fuit quidem in profundo quatuordecim dies, nempe totidem, quot in carcere
decertarat adversus varias corporis perpessiones.
Quintodecimo autem delphinus in siccum eum
hoc modo extulit: cum ejus discipuli circa ripas
et littora alius alibi versarentur, ut viderent, si
quo modo possent eum e mari ejectum invenire,
tempore autem hiberno id valde esset turbatum:
diaturnum tempus effecit, ut plane desperarent
se posse id invenire.
17. Interim vero adveniente quintodecimo die,
martyr in sommis apparens cuidam Glycerio, germano suo discipulo,qui tunc versabatur in regione
adversa continenti Nicomedia, dicit ei: O tu, cum
primum mane surrexeris, abi in hunc locum ostendens locum littoris); te enim, inquit, conveniam,
cum illuc veneris.lile autem,cum primum, ex magna evidentia et admiratione eorum quæ ostensa
fuerant, cum somnus dimisisset, et jam dies illu·
cesceret, surgens, et quosdam alios, ex piis secum
assumens, cum eis venit in locum,qui fuerat ei
significatus.In eo autem ingens delphinus ascendebat e mari, jam ex eo emergens: qui cum esse: cxtensus super aquæ superficiem,valde spirabat,et ad
ις'. Εἰσὶ δέ τινες οι λέγουσι αὐτὸν ἔτι μᾶλλον
Εμπνουν ὑπάρχοντα τῷ τῆς θαλάσσης ἐναποῤῥιφῆναι
βυθῷ. Ὁ γὰρ Μαξιμιανὸς πρὸς τὴν μέχρι τέλους
ἔνστασιν αὐτοῦ καὶ τὸ ἀνένδοτον ἐκπλαγείς προσω
έταξε τους ταῦτα διακονοῦσιν εἰς τὴν θάλασσαν αὐτὸν
ρίψαι, λίθον μέγιστον του δεξιού βραχίονος ἐξαρτησ
σαμένους, ἵν᾿ ὑποβρύχιος ἀφανισθείη γενόμενος, καὶ
μηδεμιᾶς ὁ νεκρὸς αὐτοῦ ταφῆς, ἤ τινος ἄλλης θεραπείας δυνηθείη τυχεῖν. Ον μὲν οὖν ἐν τῷ βυθῷ
τεσσαρες καὶ δεκατὰς ὅλας ἡμέρας, ἐν ὅσαις περ
ἦν καὶ ἐν τῇ εἰρκτῇ πρὸς τὰ ποικίλα πάθη τοῦ σώς
ματος διαγωνιζόμενος. Τῆ δὲ πεντεκαιδεκάτῃ δελφίς
αὐτὸν ἐξεκόμισεν ἐπὶ τὸ ξηρὸν, τοῦτον τὸν τρόπον
τῶν μαθητῶν αὐτοῦ περὶ τὰς ἀκτὰς καὶ τοὺς αἰγια
λοὺς ἄλλων ἄλλῃ διατριβόντων, εἴ που δυνηθείεν
αὐτὸν ἀποπτυσθέντα τῆς θαλάσσης ἀνευρεῖο ἐν
ὥρᾳ χειμερίῳ σφοδρῶς ἐκταραττομένης αὐτῆς, ὁ
χρόνος παρατεινόμενος ἀπογνῶναι τούτους τὴν ἀνεύρεσιν παρεσκεύαζεν.
ιζ'. Ἐν τούτῳ δὲ καὶ τῆς πεντεκαιδεκάτης ἡμέρας
ἐφισταμένης, ὄναρ ἐπιφανεὶς ὁ μάρτυς τῷ Γλυκερίῳ
τινὶ τῶν γνησίων αὐτοῦ φοιτητῶν, ἐπὶ τῆς ἀντιπέρας
πρὸς τὴν Νικομήδειαν ἡπείρου τηνικαῦτά τὴν διατριβὴν ποιουμένῳ, φησὶ πρὸς αὐτόν· Αὐτίκα, ὦ
οὗτος, ἕωθεν ἀναστὰς εἰς τόδε τὸ χωρίον ἄπιθι (τῆς
ηϊόνος δηλώσας τὸν τόπον)· ἐντεύξομαι γάρ σοι,
ἔφη, ἐκεῖ παραγενομένῳ. Ὁ δὲ, τάχιστα αὐτὸν ἐκ
τοῦ λίαν ἐναργούς και πληκτικοῦ τῶν δειχθέντων
ὡς ὕπνος ἀνῆκεν, ἡμέρα τε ἤδη ὑπηύγαζεν, ἀνα
στις καί τινας ἑτέρους τῶν φιλευσεβών συμπαρχε
λαβών, εἰς τὸ δηλωθὲν χωρίον ἐφοίτα μετ᾿ αὐτῶν.
Ἐν τούτῳ δὲ καὶ δελφίνος μέγιστόν τι χρήμα ἐκ τῆς
θαλάττης ἀνῄει, ἄρτι ταύτης ἀναδυόμενος, καὶ ἐπειδὴ
PG 114:228ἀρίστην αὐτῷ πρόφασιν παρασχὼν καὶ δικαιοτάτην, εἰς τὸ καὶ τῆς δόξης αὐτὸν τῆς ἐκείνου ποιήσασθαι κοινωνόν. Καὶ οὗτός μοι κοινός ἐστι κατὰ πάντων των τῆς ἀληθείας μαρτύρων ὁ λόγος. Νῦν δὲ κυρῶ σαι βουλόμενος τῷ ἀνδρὶ τὴν ἐν ταῖς ἱεραῖς Γραφαῖς εἰσενεχθεῖσαν σπουδήν, καὶ ὡς πολλοῦ τινος ἄρα ἦν ἡ πραγματία ἀξιωτάτη, τὴν χεῖρα αὐτοῦ τὴν ἰδίως πρὸς τοῦτο διακονησαμένην ἰδίοις ἠξίωσε τιμῆσαι καὶ τοῖς παθήμασι καθάπερ, οἶμαι, καὶ τῶν ἀθλη τῶν οἱ θεαταί τους βραχίονας ειώθασι ταινιοῦν. Εἶ γε μέντοι τις αὐτὴν ἐγκαταμεμενηκέναι τῇ θαλάσσῃ πιστεύσειε, πάρεστι καὶ ἐπὶ τούτῳ λογίσασθαι ταῦτά τε, καὶ ὅτι ταῖς θαυματουργίαις Θεὸς πολ λάκις εγκαταμίγνυσι, καὶ τὰ ἀπὸ τῆς φύσεως, ἵνα διὰ τὸ μὲν θαυματουργὸς δεικνύηται δύναμις, διὰ δὲ τῶν μὴ ἀπιστοῖτο ἡ φύσις· ἀλλὰ ταῦτα μὲν, καὶ δι᾿ ἂν ἕκαστον τὴν αἰτίαν συμβαίνει, ἵστω καθαρῶς αὐτός ὁ τάδε διέπων. Πλὴν ἐφ' ἑκάστοις τῶν παρ' αὐτοῦ θαυματουργουμένων ἢ πραττομένων, ἐκμά τοι τις ἂν καὶ ἕτερον εἶναι λόγον ἀπόῤῥητον, καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς, καὶ ἀρίστην οικονομίαν, καὶ ἀκατάληπτον, καὶ μηδὲν εἰκῆ μηδὲν ὃν ἔτυχε γενέσθαι τρόπ που. κ'. Τότε δ' οὖν ὡς ὑπὸ τοῦ δελφίνος ἐκκομισθεὶς ὁ νεκρὸς ἐπὶ τὴν ψάμμον ηνέχθη, συνδραμόντες οἱ μαθηταὶ πρῶτα μὲν ἠσπάζοντο κατὰ τὸ πρέπον, ἀλλαχόθεν ἄλλος ἐπιγινόμενοι, καὶ ἐφίλουν τε ὡς ἦν δυνατὸν ἕκαστος ὑπὸ προθυμίας, καὶ περιέβαλλον. Επειτα μέντοι διαλαβόντες, καὶ χερσὶν οἰκείαις ἐκε κομισάμενοι, πάντα τε τὰ ἐπ' αὐτοῖς νενομισμένα τελέσαντες, ἐν τόπῳ ἐπισήμῳ κατέθεσαν· καὶ της νικαῦτα μὲν ὁποῖον ἠδυνήθησαν αὐτῷ τὸν τάφον ὡς ὁ καιρὸς ἤπειγε περιέστησεν· ὕστερον δὲ, ἡ τὸν σωτήριον ἡμῖν γνωρίσασα τοῦ Κυρίου σταυρόν, καὶ τὸν μέγαν ἐν ἀοιδίμοις καὶ βασιλεῦσι βασιλέα Κων σταντῖνον γεννήσασα σεβασμία Ελένη, ἡνίκα ἐξ Ἱεροσολύμων ὑπέστρεφε, τιμῶσα τὸν τόπον, πόλιν τε συνώκισεν ἐν αὐτῷ, τοὺς τῶν πέριξ χωρῶν οἰκή τορας συγκαλεσαμένη, καὶ κοινωνοὺς τοῦ ἔργου ποιησαμένη, καὶ τεῖχος περιέβαλε καρτερὸν, καὶ τῷ μάρτυρι τὸν νεών ᾠκοδομήσατο μέγιστον, ὃς νῦν ἔτι περιφανὴς καὶ εἰς κάλλος ἐξειργασμένος, τοῖς ἐκ γῆς καὶ θαλάττης ὁδοιποροϋσί τε καὶ ναυτιλομένοις δρώμενος, εἰς δόξαν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι στοῦ, καὶ τῶν δι' αὐτὸν ἀθλησάντων, ὅτι αὐτῷ πρέ πει κράτος καὶ αἴνεσις καὶ μεγαλοπρέπεια, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.hoc ut ipsum quoque illius impertiret gloria. Et ἀρίστην αὐτῷ πρόφασιν παρασχὼν καὶ δικαιοτάτην,
hæc est mihi communis ratio in omnibus marty- εἰς τὸ καὶ τῆς δόξης αὐτὸν τῆς ἐκείνου ποιήσασθαι
ribus, id est, lestibus veritatis. Nunc autem vo- κοινωνόν. Καὶ οὗτός μοι κοινός ἐστι κατὰ πάντων
lens confirmare studium, quod contulit in sacras των τῆς ἀληθείας μαρτύρων ὁ λόγος. Νῦν δὲ κυρῶ
Scripturas, esse opus plurimi faciendum,manum, σαι βουλόμενος τῷ ἀνδρὶ τὴν ἐν ταῖς ἱεραῖς Γραφαῖς
quæ ei proprie in hac re inserviit, voluit etiam εἰσενεχθεῖσαν σπουδήν, καὶ ὡς πολλοῦ τινος ἄρα ἦν
propriis honorare passionibus, quomodo etiam, ἡ πραγματία ἀξιωτάτη, τὴν χεῖρα αὐτοῦ τὴν ἰδίως
ut arbitror, solent spectatores sertis redimire πρὸς τοῦτο διακονησαμένην ἰδίοις ἠξίωσε τιμῆσαι
brachia athletarum. Quod si quis etiam credide- καὶ τοῖς παθήμασι· καθάπερ, οἶμαι, καὶ τῶν ἀθλη
rit eam in mari mansisse, ei licet et hæc consi- τῶν οἱ θεαταί τους βραχίονας ειώθασι ταινιοῦν. Εἶ
derare, et quod Deus miraculis sæpe etiam ad- γε μέντοι τις αὐτὴν ἐγκαταμεμενηκέναι τῇ θαλάσσῃ
miscet ea quæ procedunt a natura, ut per illa πιστεύσειε, πάρεστι καὶ ἐπὶ τούτῳ λογίσασθαι
quidem ostendatur virtus effectrix miraculorum, ταῦτά τε, καὶ ὅτι ταῖς θαυματουργίαις Θεὸς πολper hæc autem fides quoque habeatur natura. λάκις εγκαταμίγνυσι, καὶ τὰ ἀπὸ τῆς φύσεως, ἵνα
Sed hac quidem,et propter quam causam unum- διὰ τὸ μὲν θαυματουργὸς δεικνύηται δύναμις, διὰ
quodque contigit, pure demum sciat is qui hæc δὲ τῶν μὴ ἀπιστοῖτο ἡ φύσις· ἀλλὰ ταῦτα μὲν, καὶ
administrat. Quinetiam in singulis eorum, quæ δι᾿ ἂν ἕκαστον τὴν αἰτίαν συμβαίνει, ἵστω καθαρῶς
ab ipso admirabiliter funt et geruntur, didicerit αὐτός ὁ τάδε διέπων. Πλὴν ἐφ' ἑκάστοις τῶν παρ'
quisque aliam quoque esse arcanam, et quæ sit αὐτοῦ θαυματουργουμένων ἢ πραττομένων, ἐκμά
supra nos rationem, optimamque, et quæ com- τοι τις ἂν καὶ ἕτερον εἶναι λόγον ἀπόῤῥητον, καὶ
prehendi non potest, administrationem, neque ὑπὲρ ἡμᾶς, καὶ ἀρίστην οικονομίαν, καὶ ἀκατάλη
temere aliquid fieri aut fortuito.
πτον, καὶ μηδὲν εἰκῆ μηδὲν ὃν ἔτυχε γενέσθαι τρόπ
που.
20. Tunc ergo sic a delphino exportatum corκ'. Τότε δ' οὖν ὡς ὑπὸ τοῦ δελφίνος ἐκκομισθεὶς ὁ
pus, delatum est in arenam. Concurrentes autem νεκρὸς ἐπὶ τὴν ψάμμον ηνέχθη, συνδραμόντες οἱ
discipuli, primum quidem, ut decebat, id saluta- μαθηταὶ πρῶτα μὲν ἠσπάζοντο κατὰ τὸ πρέπον,
bant, alius aliunde venientes, et osculabantur, et ἀλλαχόθεν ἄλλος ἐπιγινόμενοι, καὶ ἐφίλουν τε ὡς ἦν
amplectebantur, unusquisque pro viribus, ob δυνατὸν ἕκαστος ὑπὸ προθυμίας, καὶ περιέβαλλον.
promptum et alacre animi studium. Deinde vero Επειτα μέντοι διαλαβόντες, καὶ χερσὶν οἰκείαις ἐκε
cum id sumpsissent, et propriis manibus extulis- κομισάμενοι, πάντα τε τὰ ἐπ' αὐτοῖς νενομισμένα
sent, et ei justa omnia de more fecissent, in loco c τελέσαντες, ἐν τόπῳ ἐπισήμῳ κατέθεσαν· καὶ της
insigni deposuerunt. Et tunc quidem illi sepul- νικαῦτα μὲν ὁποῖον ἠδυνήθησαν αὐτῷ τὸν τάφον ὡς
crum, quale potuerunt, prout tempus urgebat, ὁ καιρὸς ἤπειγε περιέστησεν· ὕστερον δὲ, ἡ τὸν
statuerunt. Postea autem, quæ nobis salutarem σωτήριον ἡμῖν γνωρίσασα τοῦ Κυρίου σταυρόν, καὶ
Domini restituit Crucem, et magnum inter claros τὸν μέγαν ἐν ἀοιδίμοις καὶ βασιλεῦσι βασιλέα Κωνimperatores genuit Constantinum, veneranda He- σταντῖνον γεννήσασα σεβασμία Ελένη, ἡνίκα ἐξ
lena, quando revertebatur Hierosolymis, locum Ἱεροσολύμων ὑπέστρεφε, τιμῶσα τὸν τόπον, πόλιν
honorans, et in eo condidit civitatem, con- τε συνώκισεν ἐν αὐτῷ, τοὺς τῶν πέριξ χωρῶν οἰκήvocalis habitatoribus ex iis, quæ circum circa τορας συγκαλεσαμένη, καὶ κοινωνοὺς τοῦ ἔργου
erant, regionibus, et effectis operis participibus, ποιησαμένη, καὶ τεῖχος περιέβαλε καρτερὸν, καὶ τῷ
et validis eam cinxit manibus, et martyri ten- μάρτυρι τὸν νεών ᾠκοδομήσατο μέγιστον, ὃς νῦν ἔτι
plum ædifcavit maximum: quod nunc quoque περιφανὴς καὶ εἰς κάλλος ἐξειργασμένος, τοῖς ἐκ
insigne et pulchre exstructum cernitur ab iis, qui γῆς καὶ θαλάττης ὁδοιποροϋσί τε καὶ ναυτιλομένοις
el terra et mari ingrediuntur ac navigant; ad glo- δρώμενος, εἰς δόξαν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι
riam Domini nostri Jesu Christi, et eorum, qui στοῦ, καὶ τῶν δι' αὐτὸν ἀθλησάντων, ὅτι αὐτῷ πρέ
propter ipsum decertaverunt: quoniam eum de- πει κράτος καὶ αἴνεσις καὶ μεγαλοπρέπεια, νῦν καὶ ἀεὶ,
cet gloria in sæcula sæculorum. Amen.
καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
Chronicon Alexandrinum anno Constantini
22 Constantio Caesare v et Maximo coss., qui erat
Christi 327 hac habet: • Constantinus instaurata
Drepani urbe in Bithynia ad cultum S. Luciani
martyris, illam a matre sua Helenopolim nuncupavit, donata civitati in martyris honorem, quousque
patet ante urbem prospectus, immunitate vectigalium ad hodiernum usque diem.» Nota et Stephano
Byzantio Drepane Bithyniæ ad sinum As.acenum
civitas. Socrates lib. 1. cap. 13, Helena: nomina
Drepane Helenopolis vocatur, olim vicus, jam cio
vitas ab imperatore facta. Nicephorus Callistus
lib. VIII, cap. 81, de S. Helena agens: «Perinde
eni.n, inquit, atque pignus quoddam futura secula
habent, ad memoriam ejus sempiternam, in Bithynia unam; et in Palæstina alteram urbem; quibus
imperator filius conditis memoriam illi tribuit immortalem. Admodum vero B. Helenam regione et
situ alterius delectatam esse ferunt, quæ antehac
Drepanum nominata fuerat; cum quod ibi orta
esset, tumn quod Lucianum martyrem post marlyrium obitum eo a delphino deportari contigerit.
Baronius tom. III, ad an. 306, n. 16, S. Hilenam
Britannam fuisse asserit, non Bithynam.
col. 229–230page 30 of 391
PG 114:230ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΡΤΥΡΟΣ ΠΟΛΥΕΥΚΤΟΥ Α' Εἴπερ τις ἄλλη, καὶ καλλίστη τῶν διηγήσεων, 1. καὶ ἡ τοῦ θαυμαστοῦ μάρτυρος Πολυεύκτου· ἔχει γὰρ μετὰ τῆς ὠφελείας κομιδῇ καὶ τὸ χάριεν, καὶ τούτου τὴν πεῖραν αὐτὴν ἀψευδῆ μάρτυρα δύναται παρέχειν. Λεγέτο γοῦν καὶ εἰς μέσον ὑμῖν προτιθέτω τοῖς φιλοθέοις ἀκροπταῖς, καὶ ὑμῶν ὅση δύο ναμις τὰ παρ' ἑαυτῶν εἰσφερόντων, ἀνέτους τε διδόν των τῷ λόγῳ τὰς ἀκοὰς, καὶ πρόθυμον ὅλως και ἀνεγηγερμένην διάνοιαν παρεχόντων πρὸς τὴν δι ήγησιν. Β΄. Κατὰ τοὺς Δεκίου καὶ Οὐαλεμιανοῦ χρόνους τῶν βασιλέων, ἦν τις Νέαρχος και Πολύευκτος, στρατιῶται μὲν τὸ ἐπιτήδευμα, οὕτω δὲ φιλίᾳ πρὸς ἀλλήλους συνδεδεμένοι, ὡς πολλῷ πλέον αἵματός τε καὶ συγγενείας, ἐκ τῆς κατὰ πόθον ἀκριβούς όμο νοίας συνηρμόσθαι αὐτῶν τὰς ψυχὰς, ἐκάτερόν τε ἐν ἑκατέρω σώματι ζῇν ὅλως ἢ καὶ ἀναπνεῖν οἴεσθαι. ἂν δὲ ὁ μὲν Νέαρχος Χριστιανός, καὶ πιστὸς, καὶ περὶ τὴν εὐσέβειαν ἀκριβής· Πολύευκτος δὲ ὁ καλὸς τὴν μὲν θρησκείαν ἕλλην, καὶ οὕπω τῷ φέγγει τῆς ἀληθείας περιλαμφθείς, νοῦν δὲ τὸν ἀκριβῆ Χρι στιχνὸν ἀποσώζων, καὶ ἀρετῇ πάσῃ κομῶν, καὶ ἐλαία μὲν κατάκαρπος ὢν, τὸ δὲ ἐν οἴκῳ Θεοῦ εἶναι τοῦτο μόνον ἔτι λειπόμενος. Επεὶ δὲ Δέκιος ἐκεῖνος καὶ Οὐαλεριανὸς οὐ καλῶς τῇ βασιλεία χρησάμενοι, οὐδὲ τὸν δεδωκότο ταύτην ἐπιγνῶναι καὶ λατρεῦσαι ἐθελήσαντες, ἀλλὰ κατ᾿ αὐτοῦ μᾶλλον χεῖρα θεομάχον ἐπάραντες, καὶ οὐκ αὐτοὶ μόνον ἀρνούμενοι, ἀλλὰ καὶ πᾶν τὸ ὑπήκοον ἐγγράφοις ἐπιτάγμασιν εἰς τοῦτο προσκαλούντες, καὶ πᾶσι τρόποις τῆς Θεογνωσίας, ἀπείργουντες ἦσαν, Θεούς τε, οἵ μοι, ψευδοῦς καὶ ματαίους εἰς την τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, χώραν εγκαθιστώντες, καὶ σέβειν ἐκείνους μᾶλλον! καὶ προσκυνεῖν ἀναγκάζοντες, εἰ καὶ λίθων ὄντως καὶ ξοάνων ἀναισθητοτέρους. Γ΄. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα οὕτως εἶχε, καὶ κατὰ πόδας αἱ τε τιμωρίαι καὶ ἀμοιβαί, τοῖς μὲν πειθομένοιςMAPTYPION
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΡΤΥΡΟΣ ΠΟΛΥΕΥΚΤΟΥ
CERTAMEN
SANCTI MARTYRIS POLYEUCTI (¹).
(Anno 250.)
Grace nunc primum editur ex cod. ms. Parisiensi n. 1467, sæculi xiv. Latine dedit Surius ad diem
9 Januarii, EDIT. PATR.]
Α' Εἴπερ τις ἄλλη, καὶ καλλίστη τῶν διηγήσεων, 1. Si est ulla alia pulcherrima narratio, pulκαὶ ἡ τοῦ θαυμαστοῦ μάρτυρος Πολυεύκτου· ἔχει
γὰρ μετὰ τῆς ὠφελείας κομιδῇ καὶ τὸ χάριεν, καὶ
τούτου τὴν πεῖραν αὐτὴν ἀψευδῆ μάρτυρα δύναται
παρέχειν. Λεγέτο γοῦν καὶ εἰς μέσον ὑμῖν προτι
θέτω τοῖς φιλοθέοις ἀκροπταῖς, καὶ ὑμῶν ὅση δύο
ναμις τὰ παρ' ἑαυτῶν εἰσφερόντων, ἀνέτους τε διδόντων τῷ λόγῳ τὰς ἀκοὰς, καὶ πρόθυμον ὅλως και
ἀνεγηγερμένην διάνοιαν παρεχόντων πρὸς τὴν διήγησιν.
cherrima quoque est narratio admirabilis marlyris Polyeucti. Nam cum utilitate, magna quoque
est conjuncta jucunditas. Hujus autem rei potest
ea non falsam testem adducere experientiam.
Dicatur ergo, et a nobis in medium proferatur
piis Deique amantibus auditoribus, vobis quoque
pro viribus, quæ vestra sunt afferentibus, aur es
orationi attentas exhibentibus, promptumque et
alacrem animum præbentibus narrationi.
Β΄. Κατὰ τοὺς Δεκίου καὶ Οὐαλεμιανοῦ χρόνους II. Tempore imperatorum Decii et Valeriani, erat
τῶν βασιλέων, ἦν τις Νέαρχος και Πολύευκτος, quidam Nearchus et Polyeuctus, studio quidem miστρατιῶται μὲν τὸ ἐπιτήδευμα, οὕτω δὲ φιλίᾳ πρὸς lites, amicitia autem ita inter se devincti, ut longe
ἀλλήλους συνδεδεμένοι, ὡς πολλῷ πλέον αἵματός τε magis, quam si inter eos intercessisset sanguinis
καὶ συγγενείας, ἐκ τῆς κατὰ πόθον ἀκριβούς όμο- et cognationis necessitudo, summo sui invicem deνοίας συνηρμόσθαι αὐτῶν τὰς ψυχὰς, ἐκάτερόν τε ἐν siderio et insigni concordia ac consensione conἑκατέρω σώματι ζῇν ὅλως ἢ καὶ ἀναπνεῖν οἴεσθαι. juncti essent eorum animi, et uterque in allerius
ἂν δὲ ὁ μὲν Νέαρχος Χριστιανός, καὶ πιστὸς, καὶ corpore se putaret vivere et spirare. Erat autem
περὶ τὴν εὐσέβειαν ἀκριβής· Πολύευκτος δὲ ὁ καλὸς Nearchus quidem Christianus et Adelis, pietateque
τὴν μὲν θρησκείαν ἕλλην, καὶ οὕπω τῷ φέγγει τῆς ac vera religione perfectus. Egregius autem Poἀληθείας περιλαμφθείς, νοῦν δὲ τὸν ἀκριβῆ Χρι- Iyeuctus, gentilis quidem religione, et veritatis
στιχνὸν ἀποσώζων, καὶ ἀρετῇ πάσῃ κομῶν, καὶ luce nondum illuminatus, alioqui se Christianum
ἐλαία μὲν κατάκαρπος ὢν, τὸ δὲ ἐν οἴκῳ Θεοῦ εἶναι accurate conservans, et omni virtute exornans:
τοῦτο μόνον ἔτι λειπόμενος. Επεὶ δὲ Δέκιος ἐκεῖνος et erat quidem olea frugifera, hoc autem solum ei
καὶ Οὐαλεριανὸς οὐ καλῶς τῇ βασιλεία χρησάμενοι, deerat quod nondum erat in domo Dei. Quoniam
οὐδὲ τὸν δεδωκότο ταύτην ἐπιγνῶναι καὶ λατρεῦσαι autem Decius ille et Valerianus non recte utebanἐθελήσαντες, ἀλλὰ κατ᾿ αὐτοῦ μᾶλλον χεῖρα θεομά- tur imperio, nec eum, qui illud eis dederat, agnosχον ἐπάραντες, καὶ οὐκ αὐτοὶ μόνον ἀρνούμενοι, cere et celere volebant, imo vero manum impiam,
ἀλλὰ καὶ πᾶν τὸ ὑπήκοον ἐγγράφοις ἐπιτάγμασιν et cum Deo pugnantem, in ipsum erexerant: et
εἰς τοῦτο προσκαλούντες, καὶ πᾶσι τρόποις τῆς non solum eum negabant, sed omnes quoque
Θεογνωσίας, ἀπείργουντες ἦσαν, Θεούς τε, οἵ μοι, subjectos scriptis edictis incitabant, et omnibus
ψευδοῦς καὶ ματαίους εἰς την τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, modis arcebant a Dei cognitione: et deos, proh
χώραν εγκαθιστώντες, καὶ σέβειν ἐκείνους μᾶλλον dolor! falsos et vanos, in veri Dei locum constiκαὶ προσκυνεῖν ἀναγκάζοντες, εἰ καὶ λίθων ὄντως tuebant, et illos colere et adorare cogebant, qui
καὶ ξοάνων ἀναισθητοτέρους.
minus habent sensus, quam lapides et slatum.
Γ΄. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα οὕτως εἶχε, καὶ κατὰ πόδας
αἱ τε τιμωρίαι καὶ ἀμοιβαί, τοῖς μὲν πειθομένοις
Ejus festum martyrol. Rom., Beda, Usuardus
et ali 13 Febr. habent: quod forte translationis
ejus festum est: constat enim ex actis, eum 10 die
III. Quoniam ergo hæc ita habebant,et proposita
erantsupplicia et præmia: iis quidem qui parebant,
Jan. martyrium consummasse. Græci ejus natalem
hac die celebrant.
Day 10Die 10
ταῦτα καὶ μείζον τῇ πόλει κλέος, ἀνδράσι φιλοθέοι; μᾶλλον ἢ τειχῶν ὀχυρότητα καλλωπίζεσθαι. Πολλοὺς μὲν οὖν ἤνεγκεν αὕτη βίους ἀνδρῶν, οἳ καὶ ποικίλοις αὐτὴν κόσμοις τῆς ἀρετῆς ὠρχίζουσιν, των εξ τις τοὺς πρώτους κατὰ ἀκριβὲς ἐκδεξάμενος, καὶ τὸν Μαρκιανού βίου συνάπτειν αὐτοῖς, ἢ καὶ προτιθέναι θελήσειεν, οὐκ ἂν μοι κρίσεως ὀρθῆ; οὗτος ἐκπίπτειν δοκῇ· καὶ ὅτι μή φαύλην ἡμεῖς ἔχομεν ἀλλ' ὑγια τὴν περὶ τούτου γνώμην, αὐτὸς, φασὶ, δείξει καὶ ὁ λόγος ἐχέγγυος τροϊὼν ἔσται. Β'. Μαρκιανός τοιγαροῦν οὗτος ἥνθησε μὲν ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ τὴν αὐτὴν ἔχοντος κλῆσιν Μαρκιανοῦ, ὅς τηνικαῦτα τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς κύριος ἦν. Πατρίδα ἄνωθεν ἐκ πατρῶν τὴν πρεσβυτέραν Ρώσ β μὴν αὐχῶν (ἐκ ταύτης δὲ προελθόντες ἐκεῖνοι εἶτε τὴν Κωνσταντίνου ταύτην καὶ νεωτέραν πόλιν μετῴκησαν), ἀκολούθως καὶ γένους ὑπῆρχε λαμπρος, χρήμασί τε καὶ ἀξιώματι περιβλέπτον, καὶ τὴν τῆς εὐγενείας πηγὴν εἰς βασιλικὴν περιφάνειαν ἀναφέροντος. Τυχὼν δὲ γονέων οὕτως ἐπισήμων μὲν τὴν δόξαν, ἐπισημοτέρων δὲ πολλῷ μᾶλλον καὶ τὴν εὐτέ βειαν, ἐλευθερίως καὶ αὐτὸς τρέφεται, καὶ παιδείαν καλῶς ἐκδιδάσκεται, αὑτήν τε τὴν ἡμετέραν φημὶ καὶ τὴν θύραθεν. Ἔπειτα καὶ Μωσῆς ὥσπερ τοῖς Αἰγυπτίοις, οὕτω δὲ καὶ Μαρκιανὸς ἄριστα τοῖς Βυζαντίοις ἐπιφοιτᾷ, καὶ πρὸς τὴν μείζονα καὶ τε λεωτέραν σοφίαν, τὴν κατὰ πνεῦμά φημι, τρέπεται. Εξ οὗ δὴ βίου τε λαμπρότης καὶ λόγου χάρις ἐκείνῳ προσγενομένη, ονόματος ἠξίου τὸν ἄνδρα, καὶ περί βλεπτον ἐν πᾶσι καθίστη τοῖς λαϊκοῖς· μικρὸν δὲ ὕστερον καὶ τῷ τῆς ᾿Εκκλησίας κλήρῳ ἐγκαταλέγει, καὶ εἰς τὸν ἱερέων ἄγει βαθμὸν τὸν τῶν ἱερῶν ἄξιον. Ὁ δὲ πρὸς τοῦτο αὐτὸν ἀποβιασάμενος, ὁ ταυτησὶ τῆς πόλεως πατριάρχης ἦν. Εἷλε γὰρ αὐτὸν ἡ τῆς ἀρετῆς ἐκείνου σειρὴν, καὶ πλήρης ἦν τὰ ὦτα τῶν ὑπὲρ αὐτοῦ λόγων καὶ ἐγκομίων. Τοὺς οὖν μεταξὺ τῶν ἱερέων βαθμούς (ἐπεὶ μηδὲν ἦν τὸ κωλύων, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον τὸ πρὸς τὰ μείζω χωρεῖν ἐκκαλούμε πάντας ἐν βραχεῖ διελθών, καιροῦ καλοῦντος καὶ τῷ καταλόγῳ τῶν πρεσβυτέρων ἐντάττεται. Εἶτα καὶ οἰκονόμος τῶν ἐκκλησιῶν τῆς μεγίστης ἐκ ψήφου κοινῆς, οὐκ ἀναγκάσας, ἀλλὰ ἀναγκασθείς γίνεται· καὶ τιμήσας μᾶλλον ἢ τιμηθεὶς τοὺς οὕτω περὶ αὐτοῦ κρίναντας. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν ὕστερον. Γ΄. "Αρτι δὲ νέος ὢν καὶ τὴν ἱερατείαν ἐγχειρισθεὶς, τῶν τε γονέων αὐτῷ τὸν βίον ἤδη ἀπολιπόντων, τὰ μὲν τῆς νεότητος σωφρόνως, τὰ δὲ τῆς ἱεροσύνης κοσμίως, τὰ δὲ τοῦ πλούτου πάνυ φιλοθέως οἰκονομῶν ἐγνωρίζετο· συγκληρονόμους αὐτῷ τοῦ κλήρου τοὺς δεομένους παραλαμβάνων, καὶ κατὰ πολὺ τοῦ πλείονος αὐτοῖς ἐξιστάμενος, ἢ τοῦτο μᾶλλον εἰπεῖν, πραγματείαν κερδαλεωτάτην πρὸς αὐτοὺς ποιούμενος, καὶ παροχῇ μικρῶν τὰ μέγιστα ἀντιπτώμενος. Ταῖς μὲν οὖν ἄλλαις τῶν ἡδονῶν μέγα καὶ ἀρχικὸν ἔφανε φρονῶν, καὶ οὐδαμῶς αὐταῖς συγκλινόμενος πρὸς ἕνα δὲ μόνον ἔρωτα φανερώς ἥττητο των λόγων τῆς θείας Γραφῆς, καὶ πρὸς ἐκείνους στρέφων τε καὶ τρέφων τοὺς ὀφθαλμοὺς ἦν, καὶ διὰ παντὸς αὐτοῖςVITA S. MARCIANI PRESBYTERI.
ποιησάμενοι. Τετράς δὲ τῶν ἡμερῶν ἦν, ἥτις ἄρα & tene civitate Armeniæ, æternam hæreditatem sic
καὶ τὸ τέλος εἶδε Πολυεύκτου, καὶ τοῦ σώματος τὴν sibi acquirentes. Fuit autem dies quartus, qui viκατάθεσιν. Υπηρέτησεν ἐνταῦθα καὶ Νέαρχος, τοῦ dit Gnein Polyeucti et corporis depositionem.Inserφίλου καὶ μάρτυρος αἷμα λαβὼν, καὶ λαμπρᾷ οθόνῃ vit autem hic quoque Nearchus, qui accepto sanτιθεὶς, καὶ εἰς τὴν Χανανεωτών πόλιν μετακομίσας, guine martyris, cum eum in nitido imposuisset linὅπλον σωτηρίας, καὶ κλῆρον ὄντως μακάριον αὐτοῖς teo,portavit in civitatem Chananæolarum, donans
αχρησάμενος.
ei arma salutis, et vere beatam hæreditatem.
XIV. (a) Hæc gesta sunt tempore Decii et Valeriani in prima Orientis persecutione. Nam fuit quidem primo martyr Hierosolymis sacratissimus Stephanus, secundo autem Philoromus in Alexandria
civitate Egypti, et tertio divus Polyeuctus in Melitene Armeniæ quarto Idus Januarii. Is sæpe se
magnam curam agere Christianorum, etiam post mortem, non leviter et obscure, sed aperte et evidenter ostendit. Quidni enim faceret, qui talis erat, et genus illinc ducebat, et ejusdem fuerat sodalitatis? nobilium, inquam, et illustrium ex fide in Christum: qui sequebantur quidem Marcum
impratorem, bellum gerentem adversus Barbaros, aquæ autem penuria laborabat Romanorum
exercitus, tristique erat imperator, cum hostes quidem valde invalescerent, sitis autem inter cætera
nostros vexaret. Ii autem Christi fortes milites, qui eamdem implebant legionem, quam hic venerandus martyr, cum se separassent, et procul ab exercitu removissent, manus quidem pias ad Deum
tollunt, piam, quæ ab eis honorabatur, fidem accerrime proferentes. Rogant autem Dei miserationes,
ut eos benignis oculis aspicerent, et hanc solverent necessitatem, quæ opprimebat multitudinem.
Cum illi sic orassent, suis non sunt fraudati precibus. Nondum enim precationibus finem imposuerant, et densa nubes cœlum subiens, aerem quidem implevit tonitru fulgura autem elisa micabant,
et multa erupit pluvia, adeo ut, dum sic ferrentur fulmina et imbres, recreati quidem sint Christiani,
plurimi autem Barbari interierint, et ex eo sit legio nuncupata xeprovoбého, id est, Fulminum jaculatrix hucusque cognita ex hac magni miraculi effectione, ad gloriam Patris, et Filii, et Spiritus
sancti, unius et consubstantialis divinitatis. Cui convenit omnis gloria, honor et adoratio, nunc et
in sæcula sæculorum. Amen.
Vide Tertul. Apolog. et Euseb. Cæs. Histor. Eccl. lib. v, c. 5.
Alii vertunt Fulminea.
(a) Quæ sequuntur desunt in codice ms. Græco. Edit. Patr.
ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΜΑΡΚΙΑΝΟΥ
S. P. N. MARCIANI PRESBYTERI
QUI FUIT ŒECONOMUS MAGNÆ ECCLESIÆ CP..
(Anno 450.)
(E duobus mss. Græci bibl. Imp. Paris. n. 1536, sæc. XI, et n. 1467, sæc. XIV; Latine apud Surium diem ad
10 Jan. EDIT. PATR.)
Α΄. Πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα τὰ μὲν βασιλίδα ταύτην
σεμνύναντα πόλιν· θρόνοι τε βασιλέων, καὶ πλοῦτος, καὶ κάλλη, παντοδαπά, θέτις τε καὶ μέγεθος, καὶ
τείχη, πολεμίας χειρὸς κρείττονα· οὐδὲν οὕτως ὡς
ἀνδρῶν φιλαρέτων σεμνύνουσι βίοι. Οὕτω γὰρ πλεῖον
μὲν ἐμποιοῦσι τὸ τέρπον, πλεῖον δὲ τὸ θαῦμα, πλείω
δὲ ταύτῃ περιποιοῦσι καὶ τὴν ὠφέλειαν. Διὰ δὴ
I. Sunt quidem multa quoque alia, que hanc
regiam exornant civitatem, imperatorem sedes et
opes, et omne genus pulchritudo, situsque et magnitudo,et mania,quæ sunt hostili manu potentiora:
nihil autem ei affert æque magnum decus et ornamentum, atque vita virorum honorum et virtutis
amantium.li enim majorem quidem afferunt deleSanctum Marciannm Novatianis aliquando favisse, post pedem retulisse, factuinque œconomium Eccles. Constantinopol. refert Baronius
col. 239–240page 34 of 391
PG 114:239λε΄. Αἷς κατ᾽ ἔτος οἱ ἐπίσκοποι συνιόντων διά τά δόγματα, καὶ τὰ πράγματα πρῶτον μέν, τῇ τετάρτῃ τῆς Πεντηκοστῆς ἑβδομάδι· τῇ δὲ δευτερεύουσι, δωδεκάτῃ τῷ δεύτερον.
λς΄. Διοικεῖται μετὰ χειρὸς τὰ τῆς Ἐκκλησίας πράγματα.
λζ΄. Μέγα τούτοις συνέχει, ἢ ὡς πένητι χαριζόμενος.
λη΄. Ἄτερ ἐπισκόπου ποιεῖ πρεσβύτερος οὐδὲν καὶ διάκονος· καὶ γὰρ οὗτος πεπίστευται τὸν λαόν.
λθ΄. Τὰ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ τὰ τοῦ ἐπισκόπου πρόσωπα πράγματα εἰδέναι· καὶ μέν, ἡ Ἐκκλησία ἀζήμιος.
μ΄. Ἐξουσιαζέτω τῶν ἐκκλησιαστικῶν ὁ ἐπίσκοπος πραγμάτων, καὶ τῶν ψυχῶν γὰρ καὶ διοικεῖν πάντα κατὰ τὴν θείαν διάκρισιν.
μα΄. Ὁ κωθωνιζόμενος ἱερεύς, εἰ οὐ παύει, καθῄρηται.
μβ΄. Κληρικός, καὶ λαϊκός, τὰ ὅμοια πράττων ἀφορίζεται.
μγ΄. Τόκους ἀπαιτῶν δανείου ἱερεύς, εἰ οὐ παύει, καθαιρεῖται.
μδ΄. Ὁ συνάψαμενος αἱρετικῷ ἀφορίζεται· καθαιρεῖται δὲ ὁ κληρικὸς τούτους ἡγούμενος.
με΄. Κάπτισμα καὶ θυσίαν αἱρετικῶν δεξάμενος ἱερεὺς ἄνδρες.
μς΄. Ὁ ἀναβαπτίζων τῶν ὄντως βεβαπτισμένον, καὶ μὴ ἀναβαπτίζων τῶν ἀμφιβόλων ἀπόβλητος, ἄνδρες.
μζ΄. Τὴν οἰκείαν ἐκβαλλόντων ὁ κοσμικός, καὶ ἄγων ἄγαν, ἢ ἀποδολώσαντες, ἀφορίστεος.
μη΄. Ὁ μὴ βαπτίζων εἰς Πατέρα, καὶ Υἱόν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἀλλὰ περεκδύνων, ἄνδρος.
μθ΄. Ὁ μὴ μοναχῶν κατεδούσαι, ἀλλὰ μὴ εἰς τοῦ Κυρίου θάνατον, ὃ μὴ ὁ Κύριος εἶπεν, ἄνδρος.
ν΄. Κληρικὸς ἅπαξ γάμου, καὶ οἴνου βεβυσμένος, εἰ μὴ ἐγόρθοτο, εἰ μὴ δεύτερου, ἐκκλησίαστος.
να΄. Οἱ μετεμψυγόντων ἱερεὺς οἴνου καὶ κρεῶν, μὴ βδελυσσόμενος, καθῄρηται.
νβ΄. Ὁ θύρα κατὰ τρίδου ἀνάγκης κληρικὸς εἰς ἐσχατίαν, ἀφορίζεται.
νγ΄. Ὁ ἐπίσκοπον κληρικὸν ἄνευ ἐγγράφου ἀφορίζεται.
νδ΄. Πρεσβύτερος δὲ ἑαυτῷ διάκονος ἐκκλησιαστικὸς ἀφορίζεται.
νε΄. Ὁ εἰσελθεῖν ὁ διδάσκων ἐπίσκοπος ἀφορίζεται, καθαιρεῖται δὲ μένων ἄδιδακτος.
νς΄. Ἐπεὶ δὲ ἐκλήψεων κλήρῳ εἰς ἐνεργεῖν ἀφορίζεται, καθαιρεῖται δὲ μένων ἄνδρος.
νζ΄. Εἰ εἰσελθῶν οἱ διδάσκων ἐπίσκοπος ἀφορίζεται, καθαιρεῖται δὲ μένων ἄθλιος.
νη΄. Ἐπεὶδὲ ἐκλήψεων ἐκκλησιαζέτω εἰς ἐνεργεῖν ἀφορίζεται, καθαιρεῖται δὲ μένων ἄνδρος.
νθ΄. Ἀσεβοῦς βιβλίων ἐκκλησιαζόντων καθαιρεῖται.VITA S. MARCIANI PRESBYTERI.
προσκαθήμενος, ὡς ἐντεῦθεν μηδὲν κρυπτόν ή δυσεύρετον ἐν αὐταῖς εἶναι, ὁ μὴ φανερὸν αὐτῷ καὶ
γνώριμον τῇ φιλοπόνω γέγονε προσεδρεία. Γαστρός
δὲ ἰσχυρῶς ἐκράτει καὶ ὀφθαλμῶν, εἰδὼς ὅπως τὸ
ἀκμάζον καὶ ἀνδρικὸν τῆς νεότητος εὔπτωτον ἐντεῦθεν καὶ ὀλισθηρόν γίνεται. Καὶ πολλὰ τούτου καὶ
χαλεπὰ τὰ πτώματα. Εὐχαῖς τε καὶ ἀγρυπνίαις τὰ
πολλὰ ἐδίδου, καὶ κομιδή παῖδας ἐδείκνυ πρὸς ἀρετῆς λόγων, οὐ μόνον ὅσους ὁ τῶν ἱερέων έχει κατάλόγος, ἀλλὰ καὶ ἡ πλῶς ὅσον ἐν πολιᾷ φιλευσεβές
ἦν, καὶ φιλοσοφίας ἐπιμελούμενον. Τῷ δὲ τῆς ψυχῆς
φιλοκάλου σφόδρα καὶ τῶν ἱερῶν οἴκων τῶν τοῦ Χριστοῦ μαρτύρων ἐραστής ἦν, καὶ τοὺς μὲν αὐτῶν
πεπονηκότας ἰᾶτο, τοὺς δὲ καὶ μήπω γεγονότας
ἀνέστη. Οἱ δὲ θερμότατα ἦρα, καὶ ἡ τέλος τῆς ἐπισ
θυμίας ἐνόμιζε, τοῦτο ἦν ὥστε τῇ μεγαλοδόξῳ καὶ β
περικαλλεῖ τῶν μαρτύρων ᾿Αναστασία λαμπρὸν ἀναστῆσαι ναόν. Ἔκαμνεν οὖν περὶ τὴν εὕρεσιν τοῦ
χωρίου, οὗ δὴ καὶ μάλιστα ὡς ἐπικαιρότατα τὸ
ἱερὸν αὐτῇ τέμενος ἀναστήσει.
vertebat, et eis perpetuo assidebat; quo fiebat, ut nihil esset in eis adeo occultum et inventu difficile,
quod non manifestum et notum evasisset laborios
ejus diligentia. Ventri autem et oculis fortiter imperabat, ut qui sciret florem et robur juventutis
per ea facile impelli ad lapsum. Sunt autem casus,
qui ex iis oriuntur,multi et difficiles. Precibus autem et vigiliis se dedebat plurimum,et valde pueros elucebat,quod ad virtutis ralionem attinet, non
solum eos, qui erant relati in numerum sacerdotum,sed ut semel dicam,quotquot in canitie erant
pii ei religiosi, et curam gerebant philosophia.illo
autem suo præclaro boni et honesti amore, valde
quoque amabat sacras ædes Christi martyrum et
ex eis alias quidem, quæ laborabant, et ruinam
minabantur, refciebat: alias autem,quæ nondum
facta fuerant, excitabat.Quod autem ardentissime
arnabat, et sui desiderii finem existimabal, boc
erat, ut præclare et insigni inter martyres Anastasiæ præclarum lempluin exstrueret: laborabat
autem in loco inveniendo, in quo opportunissime
sacram ei ædem exstrueret.
Δ΄. Οὕτω διαμεριμνώντος, γυνή τις τὸ γένος ἐκ IV. Cum de eo autem esset sollicitus,mulier quæ.
τῶν Σύρων Αντιοχείας ἕλκουσα, Νικώ τούνομα, dam, quæ genus ducebat ex Syrorum Antiochia,
ἄρτι τὸν σύζυγον ἀποβεβληκυτα, οἶκον αὐτῇ κατὰ Nico nomine, cum paulo ante conjugem amisisset,
κλῆρον περιελθόντα τῶν ἐπισήμων, ὃς ἄρα κατά insignem domum, quæ ei hereditate obvenerat
τὴν μέσην τῆς Βυζαντίδος ἀγορὰν ίδρυτο, διαπι- (pos.ta autem erat in medio Constantinopolis foro),
πρέσκειν ἐδούλετο, ἐφ᾽ ᾧ τὴν ἀξίαν κομισαμένη volebat vendere, ut cum ejus pretium accepisset,
τιμὴν, ἐπὶ τα οἰκετά πάλιν ἐπανελθεῖν. Ταύτα με ad sua reverteretur.Hæc cum rescivisset học ardens
μαθηκὼς ὁ θερμὸς οὗτος τῆς μάρτυρος εραστής, τόν amator martyris, et locum vidisset convenientem,
τε τόπον ἑωρακώς ὡς ἁρμόδιον, καὶ τὴν θέσιν ὡς et situm esse aptum suo proposito,pro lucro rem
ἐπιτηδείως ἔχουσαν τῷ σκοπῷ, ἔρμαιον τὸ πρᾶγμα esse ducit, et ad mulierem veniens, loquitur de
λογίζεται, καὶ τῇ γυναικί προσελθὼν περί σῆς τις pretio, et numeratis bis mille aureis, persuadet ei
μῆς διαλέγεται, και δισχιλίους χρυσοῦς καταβαλών domum vendere Cum sic fecisset, planum erat eum
πείθει τὸν οἶκον ἀποδοῦναι. Οὕτω διαπραξάμενος jam velle opus aggredi.Sed qui bonis omnibus ad.
καί ἔργον ἤδη ἅπτεσθαι δῆλος ἦν· ἀλλ' ὁ πᾶσι τοῖς versatur, ne hic quidem ostendit se suæ artis obliἀγαθοῖς ἀντικείμενο; οὐδ᾽ ἐνταῦθα δείκνυται τῆς tum, neque omnino cessare aut cessaturum esse
αἰκείας τέχνης ἐπιλαθόμενος οὐδ᾽ ὅλως τοῦ κακουρ• malefacere: sed se mulieri astute insinuans,el ei
γεῖν πανόμενος, ἢ παυσόμενος· ἀλλ᾽ ὑπελθὼν τὴν gravem iinmittens penitentiam, ejus mentem valiγυναῖκα και δεινὴν αὐτῇ τὴν μεταμέλειαν ἐμβαλών, de oppugnabat: tanquam alias machinas ei pudorem
σφόδρα τους λογισμοὺς ἐξεπολιόρκει, καθάπερ τι admovens,quod scilicet a vulgo haberetur ludibrio,
μηχάνημα τὴν αἰσχύνην ἐπάγων αὐτῇ, ὡς ἄρα κως quæ sic pulcherrimas consumieret possessiones erat
μνέο το ὑπὸ πολλῶν, τὰ κάλλιστα οὕτω τῶν κτημά enim doinus antiqua et magnifica, et cui longo aute
των διασπαθώσα· καὶ γὰρ ἦν ὁ οἶκος τῶν ἀρχαιο- tempore,magni scilicet Constantini,contigisset ædiζήλων και μεγαλοπρεπῶν, καὶ τῶν ὑπὸ τοῦ μεγάλου, ficari: locari autem mercedibus et annuis possesσημί. Κωνσταντίνου τὴν οἰκοδομίαν ἐκ μικροῦ λα- sionibus, satis magnum commodumn affereba'). His
χόντων, ἀρκούντως τε τοῖς στεγονομίοις και ταῖς 3 nulier,ut mulier, labefactala, contractum solvere
δι' ἔτους προσόδοις ἐνευθηνούμενος. Τούτοις ἡ γυνή, conabatur.Marcianus autem, qui nulli volebat esse
Στε γυνή, τας φρένας υποσεισθεῖσα, λύειν τὸ συνάλ- molestus, nec cogere ut aliquid facere quod nollet,
λαγμα ἐπειρᾶτο· καὶ ὁ Μαρκιανὸς οὐδὲν ἀβούλητον suo jure cessit, et possessionem dimisit mulieri,
ἡ ἐπαχθὲς αὐλει! ἐπάγειν βουλόμενος, τῶν οἰκείων quærens actionis sacrum esse fundamentum,et ni
ἐξέστη δικαίων, καὶ τοῦ κτήματος παρεχώρει τῇ hil volens offerre sanctæ martyri,quod non promγυναικί, πράξεως ἱερὰς ἱερὰν εἶναι καὶ τὴν κρηπιδα pto et alacri daretur animo,aut quod esset coactum.
ζητῶν, καὶ οὐδὲν ἐθέλων τῇ ἀγαθῆ μάρτυρι προσά- Ex hoc ergo videbatur malignus victoria potitus:
γεῖν ἀπρόθυμοι, οὐδ' ἠναγκασμένον. Ὁ μὲν οὖν sed fuit illud principium, quo factum est, ut maπονηρὸς ἐντεῦθεν ἐδόκει νικᾶν, τὸ δὲ ἦν ἐκείνῳ τῆς xime vinceretur. Nam Deus, qui scit omnia traduμεγίστης ἤ της αρχή. Θεὸς γὰρ ὁ μετάγειν πάντα cere ad id quod est conducibile, is providet, ut
πρὸς τὸ συμφέρον εἰδὼς, οὗτος δηλαδὴ καὶ τὴν περὶ hujus rei exitus sit longe melior et præclarior.
τούτου ἀπόβασιν πολλῷ κρείττονα καὶ λαμπροτέραν οἰκονομεῖο
Ἡ. Hoc cum ille diceret, una cum verbis effunde-bat, lacrymis, et ostendebat eum iatus exter-berans. Declarabant vero vera recidentem, et voltu repressam a quadam increpabili et admira-bili. Certe haec quoque sacra minis-tratio fuit. Nos autem, ut jam diximus, at plurima quoque alia admira-tione digna scripsimus Marcianus. Malta quidem per Marcianum, multa autem post illum quoque mortem, parim quidem magna inter homines communi regina, intemeria, inquam, Deipara, operante. Qua quidem evidentissime declarat in, qui in eo depingitur loco Dei figura et forma consulta, non solum in somnis, sed et in vigiliis, ut per hunc medicum plurimis et aegritudines: venedicinique et aliis malis medi-cemento vere ex inexpugnabile. Sed hoc qui-dem cum ostendissent et nos etiam commemorare perinde ac si mare meiri cyclio.
ΧΙΙ. Ὅτι μὲν τοίνυν πλεῖον οἱ ζῶν, ἀλλὰ καὶ τελευτήσας ἔτι δὲ δύναμιν ἔχει τοῦ ἀεὶ ὀνι-νάναι, ὁ λόγος ἤδη βεβαίαν βεβαίωσίν εὗρεν τὴν πίστιν παρέχων· ἐν τῷ τεμένει δέξηται τάχα μόνης. Γυνὴ τις ἐκ τῶν ταχύτερα οὐσῶν εἰκόνων παρὸν λαμβάνουσα, καὶ πλὴν ἢ ὀρεινῆς αἴγλης παντελῶς τῆς ὄψεως στερηθεῖσα, πρὸς τὸν Μαρκιανὸν νεκρόν· ἣν πρὸς βοήθειαν ἐλθοῦσα εἰς τὸν ναόν, ᾤκτειρεν εὐθὺς ὁ θαυμάσιος, τοῖς χεροῖν ἀψάμενος, ὁρᾷν αὐτοῖς εἶπεν, ἀλλ' οἱ πλεῖον φήμην τὸν λόγον, ὁρᾶν αὐτῇ ἐλθεῖν, ἀλλ' ἐκ τῆς μόνης τῷ τρόπῳ· ἣν οὐδεὶς τοῦ φόβου δύναται ταύτην θαυμαζόντων.
Ib. Καὶ δ' ἐπ' ἄντικρυς ὁ λόγος βαδίζει· καί τοί πλεῖον τῶν ἐν ἐκεῖ νόμῳ φιλοθέους φιλοθέους, ζῆτεῖν, φησί, τῶν θαύμασιν αὐτοῦ, ὃ πρὸς θαυμαρτία θε-σπλάνδεις βεβηλοῦσι δεῖσαν, καὶ τοῦ κλέους βυσ-σοδόμους θέλησῆ τοῖς θεοῖς. οὔσα γῆ ὃ τῆς φύτ-σεως θεσμός. Ὁ μὲν οὖν Ὑπατίου ἐν πίστεως φιλο-σοφίδας ἐδείχθη ἀεὶ βλέπεσθαι διὰ τοῖς ἐλπίδα καὶ εὐλογήσας ἐδείχθη αὐτῷ τοῖς λεκτοῖς, ἐν τῷ τεμένει. Οὕτω καὶ Βῶλγο τῶν τοῖς φιλοσόφου φρονισμάτων. Καὶ ἃ μόνη ὁρᾷν ἐπαύσατο, φύσ. Καὶ ὃ ἐπισπεύδουσι· τούτους. Ὁ μὲν οὖν τὸ προσεύχεσθαι θεόν· Ἵλεως δὲ τοῖς τῶν θαυμάτωνVITA S. MARCIANI PRESBYTERI.
προσκαθήμενος, ὡς ἐντεῦθεν μηδὲν κρυπτόν ή δυσεύρετον ἐν αὐταῖς εἶναι, ὁ μὴ φανερὸν αὐτῷ καὶ
γνώριμον τῇ φιλοπόνω γέγονε προσεδρεία. Γαστρός
δὲ ἰσχυρῶς ἐκράτει καὶ ὀφθαλμῶν, εἰδὼς ὅπως τὸ
ἀκμάζον καὶ ἀνδρικὸν τῆς νεότητος εὔπτωτον ἐντεῦθεν καὶ ὀλισθηρόν γίνεται. Καὶ πολλὰ τούτου καὶ
χαλεπὰ τὰ πτώματα. Εὐχαῖς τε καὶ ἀγρυπνίαις τὰ
πολλὰ ἐδίδου, καὶ κομιδή παῖδας ἐδείκνυ πρὸς ἀρετῆς λόγων, οὐ μόνον ὅσους ὁ τῶν ἱερέων έχει κατάλόγος, ἀλλὰ καὶ ἡ πλῶς ὅσον ἐν πολιᾷ φιλευσεβές
ἦν, καὶ φιλοσοφίας ἐπιμελούμενον. Τῷ δὲ τῆς ψυχῆς
φιλοκάλου σφόδρα καὶ τῶν ἱερῶν οἴκων τῶν τοῦ Χριστοῦ μαρτύρων ἐραστής ἦν, καὶ τοὺς μὲν αὐτῶν
πεπονηκότας ἰᾶτο, τοὺς δὲ καὶ μήπω γεγονότας
ἀνέστη. Οἱ δὲ θερμότατα ἦρα, καὶ ἡ τέλος τῆς ἐπισ
θυμίας ἐνόμιζε, τοῦτο ἦν ὥστε τῇ μεγαλοδόξῳ καὶ β
περικαλλεῖ τῶν μαρτύρων ᾿Αναστασία λαμπρὸν ἀναστῆσαι ναόν. Ἔκαμνεν οὖν περὶ τὴν εὕρεσιν τοῦ
χωρίου, οὗ δὴ καὶ μάλιστα ὡς ἐπικαιρότατα τὸ
ἱερὸν αὐτῇ τέμενος ἀναστήσει.
vertebat, et eis perpetuo assidebat; quo fiebat, ut nihil esset in eis adeo occultum et inventu difficile,
quod non manifestum et notum evasisset laborios
ejus diligentia. Ventri autem et oculis fortiter imperabat, ut qui sciret florem et robur juventutis
per ea facile impelli ad lapsum. Sunt autem casus,
qui ex iis oriuntur,multi et difficiles. Precibus autem et vigiliis se dedebat plurimum,et valde pueros elucebat,quod ad virtutis ralionem attinet, non
solum eos, qui erant relati in numerum sacerdotum,sed ut semel dicam,quotquot in canitie erant
pii ei religiosi, et curam gerebant philosophia.illo
autem suo præclaro boni et honesti amore, valde
quoque amabat sacras ædes Christi martyrum et
ex eis alias quidem, quæ laborabant, et ruinam
minabantur, refciebat: alias autem,quæ nondum
facta fuerant, excitabat.Quod autem ardentissime
arnabat, et sui desiderii finem existimabal, boc
erat, ut præclare et insigni inter martyres Anastasiæ præclarum lempluin exstrueret: laborabat
autem in loco inveniendo, in quo opportunissime
sacram ei ædem exstrueret.
Δ΄. Οὕτω διαμεριμνώντος, γυνή τις τὸ γένος ἐκ IV. Cum de eo autem esset sollicitus,mulier quæ.
τῶν Σύρων Αντιοχείας ἕλκουσα, Νικώ τούνομα, dam, quæ genus ducebat ex Syrorum Antiochia,
ἄρτι τὸν σύζυγον ἀποβεβληκυτα, οἶκον αὐτῇ κατὰ Nico nomine, cum paulo ante conjugem amisisset,
κλῆρον περιελθόντα τῶν ἐπισήμων, ὃς ἄρα κατά insignem domum, quæ ei hereditate obvenerat
τὴν μέσην τῆς Βυζαντίδος ἀγορὰν ίδρυτο, διαπι- (pos.ta autem erat in medio Constantinopolis foro),
πρέσκειν ἐδούλετο, ἐφ᾽ ᾧ τὴν ἀξίαν κομισαμένη volebat vendere, ut cum ejus pretium accepisset,
τιμὴν, ἐπὶ τα οἰκετά πάλιν ἐπανελθεῖν. Ταύτα με ad sua reverteretur.Hæc cum rescivisset học ardens
μαθηκὼς ὁ θερμὸς οὗτος τῆς μάρτυρος εραστής, τόν amator martyris, et locum vidisset convenientem,
τε τόπον ἑωρακώς ὡς ἁρμόδιον, καὶ τὴν θέσιν ὡς et situm esse aptum suo proposito,pro lucro rem
ἐπιτηδείως ἔχουσαν τῷ σκοπῷ, ἔρμαιον τὸ πρᾶγμα esse ducit, et ad mulierem veniens, loquitur de
λογίζεται, καὶ τῇ γυναικί προσελθὼν περί σῆς τις pretio, et numeratis bis mille aureis, persuadet ei
μῆς διαλέγεται, και δισχιλίους χρυσοῦς καταβαλών domum vendere Cum sic fecisset, planum erat eum
πείθει τὸν οἶκον ἀποδοῦναι. Οὕτω διαπραξάμενος jam velle opus aggredi.Sed qui bonis omnibus ad.
καί ἔργον ἤδη ἅπτεσθαι δῆλος ἦν· ἀλλ' ὁ πᾶσι τοῖς versatur, ne hic quidem ostendit se suæ artis obliἀγαθοῖς ἀντικείμενο; οὐδ᾽ ἐνταῦθα δείκνυται τῆς tum, neque omnino cessare aut cessaturum esse
αἰκείας τέχνης ἐπιλαθόμενος οὐδ᾽ ὅλως τοῦ κακουρ• malefacere: sed se mulieri astute insinuans,el ei
γεῖν πανόμενος, ἢ παυσόμενος· ἀλλ᾽ ὑπελθὼν τὴν gravem iinmittens penitentiam, ejus mentem valiγυναῖκα και δεινὴν αὐτῇ τὴν μεταμέλειαν ἐμβαλών, de oppugnabat: tanquam alias machinas ei pudorem
σφόδρα τους λογισμοὺς ἐξεπολιόρκει, καθάπερ τι admovens,quod scilicet a vulgo haberetur ludibrio,
μηχάνημα τὴν αἰσχύνην ἐπάγων αὐτῇ, ὡς ἄρα κως quæ sic pulcherrimas consumieret possessiones erat
μνέο το ὑπὸ πολλῶν, τὰ κάλλιστα οὕτω τῶν κτημά enim doinus antiqua et magnifica, et cui longo aute
των διασπαθώσα· καὶ γὰρ ἦν ὁ οἶκος τῶν ἀρχαιο- tempore,magni scilicet Constantini,contigisset ædiζήλων και μεγαλοπρεπῶν, καὶ τῶν ὑπὸ τοῦ μεγάλου, ficari: locari autem mercedibus et annuis possesσημί. Κωνσταντίνου τὴν οἰκοδομίαν ἐκ μικροῦ λα- sionibus, satis magnum commodumn affereba'). His
χόντων, ἀρκούντως τε τοῖς στεγονομίοις και ταῖς 3 nulier,ut mulier, labefactala, contractum solvere
δι' ἔτους προσόδοις ἐνευθηνούμενος. Τούτοις ἡ γυνή, conabatur.Marcianus autem, qui nulli volebat esse
Στε γυνή, τας φρένας υποσεισθεῖσα, λύειν τὸ συνάλ- molestus, nec cogere ut aliquid facere quod nollet,
λαγμα ἐπειρᾶτο· καὶ ὁ Μαρκιανὸς οὐδὲν ἀβούλητον suo jure cessit, et possessionem dimisit mulieri,
ἡ ἐπαχθὲς αὐλει! ἐπάγειν βουλόμενος, τῶν οἰκείων quærens actionis sacrum esse fundamentum,et ni
ἐξέστη δικαίων, καὶ τοῦ κτήματος παρεχώρει τῇ hil volens offerre sanctæ martyri,quod non promγυναικί, πράξεως ἱερὰς ἱερὰν εἶναι καὶ τὴν κρηπιδα pto et alacri daretur animo,aut quod esset coactum.
ζητῶν, καὶ οὐδὲν ἐθέλων τῇ ἀγαθῆ μάρτυρι προσά- Ex hoc ergo videbatur malignus victoria potitus:
γεῖν ἀπρόθυμοι, οὐδ' ἠναγκασμένον. Ὁ μὲν οὖν sed fuit illud principium, quo factum est, ut maπονηρὸς ἐντεῦθεν ἐδόκει νικᾶν, τὸ δὲ ἦν ἐκείνῳ τῆς xime vinceretur. Nam Deus, qui scit omnia traduμεγίστης ἤ της αρχή. Θεὸς γὰρ ὁ μετάγειν πάντα cere ad id quod est conducibile, is providet, ut
πρὸς τὸ συμφέρον εἰδὼς, οὗτος δηλαδὴ καὶ τὴν περὶ hujus rei exitus sit longe melior et præclarior.
τούτου ἀπόβασιν πολλῷ κρείττονα καὶ λαμπροτέραν οἰκονομεῖο
col. 241–242page 35 of 391
PG 114:241ξ'. Πιστὸς ἐλεγχθεὶς ἐπ' ἐγκλήματι, ἐκβληρος.
ξα'. Ὁ ἀρνηφώρητος· ἢ ἀπόλλητος· ὁ δὲ τῶν κλήρων ἄθλων, καὶ πεπαστρέφων, καὶ λαϊκῶν προσιτής.
ξβ'. Γεωμένες θύτης πνικτοῦ, ἢ θηριαλώτου, ἢ θυησιαλῶν, καθαιρέσεως· ὁ δὲ λαϊκὸς ἀφορίζεται.
ξγ'. Ὁ Ἰουδαΐοις συνευχόμενος ἀφορίζεται.
ξδ'. Φονεὺς κληρικὸς καθαιρεῖται· λαϊκὸς δὲ ἀφορίζεται.
ξε'. Κυριακὴν, καὶ Σάββατον ὁ νηστεύων, πλὴν ἑνός, ἀποκλείσεται.
ξστ'. Οἱ διασβέμενος ἄθρον. ἀφορίζεται, κατέχεται καὶ ἄπρον αὐτὴν ὑπάρχουσαν.
ξζ'. Τὸν διὰ χειρονούντος, μετὰ τοῦ χειροτονούντος ἢ καθαιρεῖται, καὶ μὴ αἰτεῖται, χεὶρ ἢ πρότερον.
ξη'. Τὴν ὅλη ἀπαιτεῖτε τὴν τεσσαρακοντίαν, τὴν τεταρτὴν, καὶ παρασκευὴν, κληρικὸν καθαιρέθει, τὸν δὲ λαϊκὸν ἀφόρισε· εἰ μὴ δι' ἀσθένειαν ἐμποδίζωνται.
ξθ'. Ἀφορίζεται ἱερὴ ἢ Ἔλκιον τῆς Ἐκκλησίας σύλων μετὰ τοῦτο καὶ πεντακλὴν τοῦτο κατακτίθει.
ο'. Ὁ ἱερὰ σκεύη εἰς χρῆσιν φοτερείζεμένος ἀφορίζεται.
οα'. Κατηγορούμενος ἐπίσκοπος, καὶ καλούμενος, καὶ πάρελθε· εἰ δὲ μόνος καὶ τρεῖς τοῦ δέ εἰπεμένος, τὸ δόξαι ἡ σύνοδος ἀποφαίνοντο.
οβ'. Ἀδερίτιος οὐ κατηγορεῖ ἐπισκόπου, οὐδὲ πιστὸς εἰς.
ογ'. Ἐπίσκοπος ἄν' αὐτοῦ ἐπίσκοπον ἀπολύθω καπᾷ εἰς.
οδ'. Γίνεται χωλὸς καὶ ἑτερόφθαλος, ἄξιος ἐπισκοπῆς, ἱκανὸν ἀρχῶν, μὴ γένηται.
οε'. Οἱ δαιμόνιον οἱ κληρικοὶ, οὐδὲ συνεύχεται· μετὰ δὲ τὸ καθάριον, καὶ εἴ γε ἐστί, γίνεται.
οστ'. Οὐκ ἐπισκοπεῖ νεοβάπτιστος, οὐδὲ τύχει τῇ φαῦλε διαγωγῆς τρόπον.
οζ'. Ἐπίσκοπος παρὰ βασιλεῖ παρὰ τὸ θύρας ὁδεύων, ταμτηρεῖτε.
οη'. Διακονισὴ ἡ ξηκοντάδιλος μόνη.
Ἐπιτομὴ κανόνων τῶν ἐν Νικαίᾳ τριακοσίων καὶ δέκα καὶ ὀκτὼ ἁγίων Πατέρων.
α'. Οἱ εὐνοῦχοι εἰς κλῆρον δεχέσθωσαν· οἱ δὲ τὶ τεμόντες ἑαυτοὺς μὴ ταχέως εἰς κλῆρον ἄχθωσαν.
β'. Οἱ ἐξ Ἰθνικοῦ βίου μὴ ταχέως εἰς πρεσβύτερον ἀχθήσεσαν· ἔδοξε γὰρ ἐν τῷ χρόνῳ δοκιμασίας, κακῶς ὁ νέοφυτος. Εἰ τις δὲ καὶ μετὰ τὴν χειρο-VITA S. MARCIANI PRESBYTERI.
αὐτῇ συνεφελκομένων, πένης τις προσελθὼν τῷ γενναίῳ, (καὶ γὰρ ἐκζητούσιν οὗτοι καὶ μανθάνουσι τὰς
φιλανθρώπους ψυχὰς οὐδὲν ἧττον ἢ τοὺς ἰατρούς
οἱ κάμνοντες)· προσελθὼν οὖν ἐβλεψέ τε πρὸς τὴν
αὐτοῦ δεξιάν, καὶ ἔτει δέξασθαί τι τοῦ λιμοῦ φάρω
μακον... Ὁ δὲ καὶ γὰρ ἦν τότε πρὸς μὲν κόλπον
φέρων οὐδὲν, εἴσω δὲ τῆς ψυχῆς κόλπων πολλὴν
ὄντως χρηστότητα καὶ μυσταγωγίαν) ἐκ μέσου πάντων γενόμενος, καὶ ὡς μάλιστα λανθάνοντα που
τόπον περιβλεψάμενος, ἐτύγχανε δὲ οὐδενὶ ἄλλῳ ἢ
ἑνὶ χιτῶνι σκεπόμενος, ὅπερ καὶ σύνηθες αὐτῷ διὰ
βίου δυσὶ μὴ χρήσασθαι ἱματίοις· οὕτως οὖν ἔχων ὁ
θεῖος ἀνήρ, καίτοι ῥᾷον ὃν ἀπολογία, τοῦ ἐνδεους
τὴν ἱκετείαν ἀφυσιώσασθαι, ἐπεὶ καὶ τοῦ μηδὲν
ἐπάγεσθαι μάρτυρας εἶχε τους πάντα βλέποντας
ὀφθαλμούς· ἐκεῖνος ὥσπερ οὐκ ἄλλως ον, εἰ μὴ β
δοίη, λυπῆσαι Θεὸν, καὶ αὐτὴν τὴν ἐσθῆτα ἢν μότην περιεβέβλητο ἀποδὺς τῷ δεομένῳ προθύμως δίδως
σι, καὶ λοιπὸν ἱερατικὴν στολὴν εἶχε μόνην καὶ τὸν φελώνην τὸ σῶμα κρύπτοντα, ὃν καὶ πανταχόθεν συνέλα
κων ὡς οἷόν τε λαθεῖν ἔσπευδεν, καὶ τὸ γεγονὸς
ἤδηλον πάντων θεῖναι τοῖς ὀφθαλμοῖς.
Ζ'. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὸ ἱερὸν αὐτοὺς ἔνδον εἶχεν,
αὐτῷ δὲ τὴν θείαν ἱερολογῆσαι μυσταγωγία» ὁ τῶν
ἱερέων πρῶτος ἐπέτρεπεν, ὁ μὲν ὁμοίως τὸν φελώνην
συνηγέ τε καὶ συνέπτυσσε, λαθεῖν, ὡς ἔφημεν, τὸ
πρᾶγμα σπουδάζων. Οἱ δέ γε παρεστώτες, καὶ σὺν
αὐτοῖς ὁ ἀρχιερεὺς, τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῷ προσερείσαντες ὁρῶσι θαῦμά τι καινὸν καὶ ἀποῤῥητον, καὶ
σχεδὸν αὐτοῖς μόνοις πιστὸν τοῖς θεασαμένοις· βασιλικήν τινα στολήν ἐξαισίαν καὶ χρυσίῳ λαμπρῷ
κατάστικτον εἴσω περιβεβλημένην, ἢ δὴ καὶ τότε
φανερώτερον τῶν χειρῶν διεφαίνετο, ὅτε τοῦ θείου
σώματος μετεδίδου τοῖς προσιοῦσι. Ταῦτα ὁρῶντες,
οἱ μὲν τὸ θαῦμα παρ' ἑαυτοῖς εἶχον, οἱ δὲ καὶ ἄλλοις
ἐξήγγελλον· οἱ μὲν ὡς θαυμάζοντες, οἱ δὲ, ὥσπερ
εἰκὸν, καὶ φθονοῦντες. Οἱ καὶ αὐτῇ δήπου τῷ ἀρχιερεῖ Γενναδίῳ προσελθόντες, ὡς ἀγνοεῖν οἰόμενοι
ἅπερ εἰδέναι τοῦτον λίαν ἐβούλοντο, ἀπαγγέλλουσιν,
Εἶτα καὶ διασύρειν αὐτὸν ἐπεχείρουν, καὶ διαβολὰς
κατὰ τῆς μακαρίας ἐκίνουν ψυχῆς· καὶ ὃς ἑωρακέκαι μὲν καὶ αὐτὸς ἔλεγε, τὸν δὲ τρόπον ἀγνοεῖν, καὶ
ἀτεχνῶς ἐν τούτῳ διαπορεῖσθαι.
herentur, pauper quidam accedens ad hunc virum
egregium (ii enim exquirunt ac discunt benignas et
clemens animas, non secus atque ii, qui laborant,
medicos,accedenser go,respexit ad ejus dexteram,
et periit ut acciperet aliquod medicamentum famis.
Ille autem tunc enim nihil gestabat in sinu, sed
revera habebat intra animæ sinum benignitatem
multam et clementiam,cum remotus fuisset ab omnibus, et locum aspexisset valde latentem, nullo
autem alio, nisi una tegeretur tunica, quod quidem
fuit ei tola vita familiare ut duabus non uteretur
tunicis: cum sic se haberet vir divinus, etsi facile
erat excusando egestatem, repellere supplicationem: nam quod nihil portabat, testes habebat omnes intuentes oculos. Ille, perinde ac si non daret,
fieri non posset, ut non Deo afferret molestiam,cum
se ea ipsa, qua sola indutus erat, veste exuisset, dat
egenti prompto et alacri animo: et de cætero habebat solam vestem sacerdotalem,et penulam,quæ
corpus contegebat, quam etiam undiquaque contrahens, cupiebat quantum feri poterat, latere, et
id quod factum fuerat omnium celare oculos.
VII. Postquam autem fuerunt intra ædem sacram,
ei autem divinum celebrare sacrifciumn jussit primus sacerdotum: ille quidem penulam similiter
contrahebat et complicabat, cupiens, ut diximus,
rem latere. Qui autem aderant, et una cum eis pontifex cum oculos in eum defxissent, vident quoddam
novum et arcanum miraculum, et propemodum iis
solum credibile, qui aspexerunt: vident eum intus
indutum eximia quadam veste regia, et auro nitenti
intertexta, quæ tunc eliam magis apparebat in manibus, quando eos qui accedebant, divino corpore
impertiebat. Hæc videntes, alii quidem apud se mirabantur: alii autem aliis quoque enuntiabant,nonnulli quidem ut admirantes, nonnulli vero, ut est
verisimile, etiam invidentes. Qui etiam ad ipsum
pontificem Gennadium accedentes tanquam existimantes eum nescire quæ eum scire maxime volebat,
ei renuntiant. Deinde ei etiam conabantur detrahere, et movebant calumnias adversus beatam illam
animam. Et ille seipsum quoque dicebat vidisse,
modum autem ignorare, et se revera de eo dubitare.
Β΄. Ἐπεὶ δὲ καὶ τέλος εἶχε Μαρκιανῷ ἡ μυστ
VIII. Postquam autem a Marciano fuit impositus
αγωγία, ματακαλεῖστα: τοῦτον ὁ πατριάρχης, ἰδίᾳ τε tinis sacrificio,eum accersit patriarcha,et eum seorἐντυχών περὶ τῆς στολῆς ἐνεκάλει, καὶ ὅτι βασι- sum conveniens, de veste reprehendit, dicens eam
λεῦσι μᾶλλον, ἀλλ' οὐχ ἱερεῦσι ταῦτα προσήκει, ο magis imperatoribus convenire quam sacerdotibus.
δὲ εἰς ἀποροῦντα μᾶλλον ἀπορηθεὶς, πίπτει τε πρὸς Ille autem magis animi dubius, quam is, qui dubi
οἷς ἐκείνου ποσί, καὶ πολλὰ τούτων δάκρυα κατα- labat, procidit aui perles illius, et in eos multas fun
χέων ἀπηρε το παντάπασι τὸ λεχθέν, καὶ ἀπάτην dens lacrymas, negabat omnino id quod dictumn
ὀφθαλμῶν εἶναι τὸ πράγμα διισχυρίζετο. Τὸ γὰρ δὴ fuerat, et dicebat deceptos fuisse ejus oculos. Tale
καὶ φρονῆσαι μόνον τοιοῦτον, φησί, μανία σαφής. quid enim vel solum cogitasse, aperta est insania.
Πρὸς ταῦτα ὁ πατριάρχης (καὶ φάρ εὔηθες είναι ᾤετο Ad hæc patriarcha (stultumn enim existimabat et a
καὶ φανερώς ἄλογον όμμασι τοῖς ἰδίοις διαπιστεῖν) ratione aperte alienum,propriis non credere oculis)
ἀψάμενος εὐθὺς ἰδίᾳ χειρὶ, ἀναστέλλει τὸν φελώνην manu propria statim langens, relaxat ipse penulam
αὐτὸς τῇ ἱερατικῇ σὺν ἀναστολῇ, καὶ τὸ λοιπόν simul cum veste sacerdotali, et de cætero miracuθαύμα ἦν καὶ ὁρώμενον καὶ λεγόμενον. Ο γάρ χρυ- lum videbatur et dicebatur. Nam illa quidem auσου: ἐκεῖνος χιτών, ἡ μικρῷ πρόσθεν βλεπόμενος, rea, quæ paulo ante videbatur, tunica, nusquamt
ουδαμού, γυμνὸς δὲ ἦν ὁ ἅγιος, ὥσπερ ἄρα καὶ ἦν, erat: nudis autem sanctus videbatur sicut era
τῶν εἰς κεκτῆσθαι καὶ ταῖς χερσὶ τῶν ἀνθρώπων κρατεῖσθαι οὐκ ἠνέσχετο, ἀπέχεσθαι δὲ τῆς ἐξουσίας ἀρκούμενος, ἀπὸ τῆς καταστάσεως ἀπέστρεφε, καὶ τὰ ὄργανα τῆς συνθήκης κατέλυε· τοιγαροῦν οἱ πρὸς τοῦτο ἐπισκοποῦντες ἤδη κεκμήκεσαν τῇ ἐπιμελείᾳ. ἐπεὶ δὲ ἔδωκεν ὁ θεὸς ἐθελῆσαι τῷ ἀπελπισθέντι, εἰ χωρὶς ἀναχωρήσειεν εἷς αὐτῶν χαίρων, καὶ τοῦτο ὃ συνέβη ἀπηρνήσατο. ὁ δὲ οὐκ ᾤετο δεῖν ἑαυτὸν ταῖς ἔρισι καὶ ταῖς μυρίαις διχοστασίαις προβεβλημέναις ἐπιμένειν ἢ πρὸς αὐτὰς ἀντέχεσθαι, παραδέξασθαί τε εἰς ἀσθένειαν λογισμῶν καὶ χειρῶν τῶν ἀνθρωπίνων· ἀλλ' ἐπὶ τὸν θεὸν τὰ ὅλα ἀναπέμψαι, ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον. καὶ τὸ μὲν πρῶτον τὰς χεῖρας ἐκτείνας, καὶ ἐκ τούτου εἰς τὴν προσευχὴν κατέστη, ἐνταῦθα δὴ κατώρθωσε τὸ εὐεργέτημα, καὶ τὸν δαίμονα τὸν αἴτιον τοῦ κωλύματος· Ἐχθρέ, εἶπε, καὶ πολέμιε παντὸς ἀγαθοῦ, τοῦ ἐρεθίζειν ἡμᾶς καὶ ἐπὶ κακὸν συνελαύνειν αἴτιε. ὁ γὰρ θεὸς τούτοις ὥσπερ καὶ τοῖς ἄλλοις, τῶν χειρῶν ἤδη πεπαυμένων, μεγάλην τῆς δεήσεως ἤνεγκε ῥοπήν, καὶ τὸ ἐμὸν πρόσωπον, ἵνα σε καταισχύνῃ, κινεῖσθαι διαπαντὸς παρέχει· ἤρξατο κίονα ἵστασθαι, καὶ κοινὰ θεάματα καὶ ταῦτα, πρὸς θεὸν μόνον ὁρᾶν, ὁπότε ἀπὸ τοῦ ὀρθοῦ ἐπ' ὀλίγον παρεκκλίνει. τοῦτον δὲ ἡμεῖς τὸν κίονα, καὶ ἐκ τοῦ λοιποῦ σημείοις ἑδρασθέντα, τοῖς πρὸς ἀνατολὰς βλέπουσιν ἔδειξεν.VITA S. MARCIANI PRESBYTERI.
αὐτῇ συνεφελκομένων, πένης τις προσελθὼν τῷ γενναίῳ, (καὶ γὰρ ἐκζητούσιν οὗτοι καὶ μανθάνουσι τὰς
φιλανθρώπους ψυχὰς οὐδὲν ἧττον ἢ τοὺς ἰατρούς
οἱ κάμνοντες)· προσελθὼν οὖν ἐβλεψέ τε πρὸς τὴν
αὐτοῦ δεξιάν, καὶ ἔτει δέξασθαί τι τοῦ λιμοῦ φάρω
μακον... Ὁ δὲ καὶ γὰρ ἦν τότε πρὸς μὲν κόλπον
φέρων οὐδὲν, εἴσω δὲ τῆς ψυχῆς κόλπων πολλὴν
ὄντως χρηστότητα καὶ μυσταγωγίαν) ἐκ μέσου πάντων γενόμενος, καὶ ὡς μάλιστα λανθάνοντα που
τόπον περιβλεψάμενος, ἐτύγχανε δὲ οὐδενὶ ἄλλῳ ἢ
ἑνὶ χιτῶνι σκεπόμενος, ὅπερ καὶ σύνηθες αὐτῷ διὰ
βίου δυσὶ μὴ χρήσασθαι ἱματίοις· οὕτως οὖν ἔχων ὁ
θεῖος ἀνήρ, καίτοι ῥᾷον ὃν ἀπολογία, τοῦ ἐνδεους
τὴν ἱκετείαν ἀφυσιώσασθαι, ἐπεὶ καὶ τοῦ μηδὲν
ἐπάγεσθαι μάρτυρας εἶχε τους πάντα βλέποντας
ὀφθαλμούς· ἐκεῖνος ὥσπερ οὐκ ἄλλως ον, εἰ μὴ β
δοίη, λυπῆσαι Θεὸν, καὶ αὐτὴν τὴν ἐσθῆτα ἢν μότην περιεβέβλητο ἀποδὺς τῷ δεομένῳ προθύμως δίδως
σι, καὶ λοιπὸν ἱερατικὴν στολὴν εἶχε μόνην καὶ τὸν φελώνην τὸ σῶμα κρύπτοντα, ὃν καὶ πανταχόθεν συνέλα
κων ὡς οἷόν τε λαθεῖν ἔσπευδεν, καὶ τὸ γεγονὸς
ἤδηλον πάντων θεῖναι τοῖς ὀφθαλμοῖς.
Ζ'. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὸ ἱερὸν αὐτοὺς ἔνδον εἶχεν,
αὐτῷ δὲ τὴν θείαν ἱερολογῆσαι μυσταγωγία» ὁ τῶν
ἱερέων πρῶτος ἐπέτρεπεν, ὁ μὲν ὁμοίως τὸν φελώνην
συνηγέ τε καὶ συνέπτυσσε, λαθεῖν, ὡς ἔφημεν, τὸ
πρᾶγμα σπουδάζων. Οἱ δέ γε παρεστώτες, καὶ σὺν
αὐτοῖς ὁ ἀρχιερεὺς, τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῷ προσερείσαντες ὁρῶσι θαῦμά τι καινὸν καὶ ἀποῤῥητον, καὶ
σχεδὸν αὐτοῖς μόνοις πιστὸν τοῖς θεασαμένοις· βασιλικήν τινα στολήν ἐξαισίαν καὶ χρυσίῳ λαμπρῷ
κατάστικτον εἴσω περιβεβλημένην, ἢ δὴ καὶ τότε
φανερώτερον τῶν χειρῶν διεφαίνετο, ὅτε τοῦ θείου
σώματος μετεδίδου τοῖς προσιοῦσι. Ταῦτα ὁρῶντες,
οἱ μὲν τὸ θαῦμα παρ' ἑαυτοῖς εἶχον, οἱ δὲ καὶ ἄλλοις
ἐξήγγελλον· οἱ μὲν ὡς θαυμάζοντες, οἱ δὲ, ὥσπερ
εἰκὸν, καὶ φθονοῦντες. Οἱ καὶ αὐτῇ δήπου τῷ ἀρχιερεῖ Γενναδίῳ προσελθόντες, ὡς ἀγνοεῖν οἰόμενοι
ἅπερ εἰδέναι τοῦτον λίαν ἐβούλοντο, ἀπαγγέλλουσιν,
Εἶτα καὶ διασύρειν αὐτὸν ἐπεχείρουν, καὶ διαβολὰς
κατὰ τῆς μακαρίας ἐκίνουν ψυχῆς· καὶ ὃς ἑωρακέκαι μὲν καὶ αὐτὸς ἔλεγε, τὸν δὲ τρόπον ἀγνοεῖν, καὶ
ἀτεχνῶς ἐν τούτῳ διαπορεῖσθαι.
herentur, pauper quidam accedens ad hunc virum
egregium (ii enim exquirunt ac discunt benignas et
clemens animas, non secus atque ii, qui laborant,
medicos,accedenser go,respexit ad ejus dexteram,
et periit ut acciperet aliquod medicamentum famis.
Ille autem tunc enim nihil gestabat in sinu, sed
revera habebat intra animæ sinum benignitatem
multam et clementiam,cum remotus fuisset ab omnibus, et locum aspexisset valde latentem, nullo
autem alio, nisi una tegeretur tunica, quod quidem
fuit ei tola vita familiare ut duabus non uteretur
tunicis: cum sic se haberet vir divinus, etsi facile
erat excusando egestatem, repellere supplicationem: nam quod nihil portabat, testes habebat omnes intuentes oculos. Ille, perinde ac si non daret,
fieri non posset, ut non Deo afferret molestiam,cum
se ea ipsa, qua sola indutus erat, veste exuisset, dat
egenti prompto et alacri animo: et de cætero habebat solam vestem sacerdotalem,et penulam,quæ
corpus contegebat, quam etiam undiquaque contrahens, cupiebat quantum feri poterat, latere, et
id quod factum fuerat omnium celare oculos.
VII. Postquam autem fuerunt intra ædem sacram,
ei autem divinum celebrare sacrifciumn jussit primus sacerdotum: ille quidem penulam similiter
contrahebat et complicabat, cupiens, ut diximus,
rem latere. Qui autem aderant, et una cum eis pontifex cum oculos in eum defxissent, vident quoddam
novum et arcanum miraculum, et propemodum iis
solum credibile, qui aspexerunt: vident eum intus
indutum eximia quadam veste regia, et auro nitenti
intertexta, quæ tunc eliam magis apparebat in manibus, quando eos qui accedebant, divino corpore
impertiebat. Hæc videntes, alii quidem apud se mirabantur: alii autem aliis quoque enuntiabant,nonnulli quidem ut admirantes, nonnulli vero, ut est
verisimile, etiam invidentes. Qui etiam ad ipsum
pontificem Gennadium accedentes tanquam existimantes eum nescire quæ eum scire maxime volebat,
ei renuntiant. Deinde ei etiam conabantur detrahere, et movebant calumnias adversus beatam illam
animam. Et ille seipsum quoque dicebat vidisse,
modum autem ignorare, et se revera de eo dubitare.
Β΄. Ἐπεὶ δὲ καὶ τέλος εἶχε Μαρκιανῷ ἡ μυστ
VIII. Postquam autem a Marciano fuit impositus
αγωγία, ματακαλεῖστα: τοῦτον ὁ πατριάρχης, ἰδίᾳ τε tinis sacrificio,eum accersit patriarcha,et eum seorἐντυχών περὶ τῆς στολῆς ἐνεκάλει, καὶ ὅτι βασι- sum conveniens, de veste reprehendit, dicens eam
λεῦσι μᾶλλον, ἀλλ' οὐχ ἱερεῦσι ταῦτα προσήκει, ο magis imperatoribus convenire quam sacerdotibus.
δὲ εἰς ἀποροῦντα μᾶλλον ἀπορηθεὶς, πίπτει τε πρὸς Ille autem magis animi dubius, quam is, qui dubi
οἷς ἐκείνου ποσί, καὶ πολλὰ τούτων δάκρυα κατα- labat, procidit aui perles illius, et in eos multas fun
χέων ἀπηρε το παντάπασι τὸ λεχθέν, καὶ ἀπάτην dens lacrymas, negabat omnino id quod dictumn
ὀφθαλμῶν εἶναι τὸ πράγμα διισχυρίζετο. Τὸ γὰρ δὴ fuerat, et dicebat deceptos fuisse ejus oculos. Tale
καὶ φρονῆσαι μόνον τοιοῦτον, φησί, μανία σαφής. quid enim vel solum cogitasse, aperta est insania.
Πρὸς ταῦτα ὁ πατριάρχης (καὶ φάρ εὔηθες είναι ᾤετο Ad hæc patriarcha (stultumn enim existimabat et a
καὶ φανερώς ἄλογον όμμασι τοῖς ἰδίοις διαπιστεῖν) ratione aperte alienum,propriis non credere oculis)
ἀψάμενος εὐθὺς ἰδίᾳ χειρὶ, ἀναστέλλει τὸν φελώνην manu propria statim langens, relaxat ipse penulam
αὐτὸς τῇ ἱερατικῇ σὺν ἀναστολῇ, καὶ τὸ λοιπόν simul cum veste sacerdotali, et de cætero miracuθαύμα ἦν καὶ ὁρώμενον καὶ λεγόμενον. Ο γάρ χρυ- lum videbatur et dicebatur. Nam illa quidem auσου: ἐκεῖνος χιτών, ἡ μικρῷ πρόσθεν βλεπόμενος, rea, quæ paulo ante videbatur, tunica, nusquamt
ουδαμού, γυμνὸς δὲ ἦν ὁ ἅγιος, ὥσπερ ἄρα καὶ ἦν, erat: nudis autem sanctus videbatur sicut era
col. 243–244page 36 of 391
PG 114:243νέον ἀμφοτέρως ἀποδειχθῆναι, ἢ πρότερον, ἢ ὕστερον, οὗτος παπεύσθω τοῦ κλήρου.
γ΄. Ἐπίσκοπον μὴ θέλοιτε ἔχειν, μητρὸς δίχα, ἢ ἀδελφῆς, καὶ τῶν ὑπόπτων ἃ πᾶσαν ὑποψίαν ἀναδέχεται.
δ΄. Ἐπίσκοπος ὑπὸ πάντων τῶν ἐπαρχιωτῶν καθίσταται. Εἰ δὲ μή, τέλος τριῶν, τῶν ὑπολοίπων διὰ γραμμάτων γνώμην συμψήφων· τὸ μέντοι κράτος τῆς μητροπολίτης ἐχέτω.
ε΄. Οἱ δ' ἑτέρων ἀφοριζόμενοι, ὑφ' ἑτέρων μὴ προσδεχόμενοι, πλὴν εἰ μὴ διὰ μικροψυχίαν, ἢ φιλονεικίαν, εἰς κανόνων ἐξέτασιν ἀγέσθω.
ΣΤ΄. Αἰγύπτιοι, καὶ Λίβυες, καὶ Πενταπολῖται, ὁ Ἀλεξανδρεὺς ἐχέτω τὴν ἐξουσίαν· καὶ ὁ Ῥώμης, καὶ οἱ ἐν Ἀντιοχείᾳ, καὶ οἱ λοιποὶ τῶν οἰκείων.
ΣΖ΄. Εἴ τις ἐπίσκοπος τῆς τοῦ πρώτου δίχα γένηται γνώμης, μὴ ἔστω ἐπίσκοπος· ἐπὶ δὲ τῶν πολλῶν ψῆφον γινομένην κατὰ κανόνα, εἰ τρεῖς τίνες ἀντιλέγοιεν, εἰσὶν ἀδύνατοι.
η΄. Ὁ ἐπίσκοπος ἄλλας τιμάσθω, ὀφείλοντος τοῦ μητροπολίτου τὴν αὐτῆς ἀξίαν.
θ΄. Οἱ καθαροὶ προσχωρίζοντες, πρῶτον ἐξηγήσωνται, καὶ συνθήσωνται τοῖς τῆς Ἐκκλησίας θεσμοῖς· καὶ κοινωνήσωσι· δίγαμοι, καὶ συγχωρηθῶσι τοῖς βαπτισκεῖν· καὶ οὕτως εἰ εὑρεθεῖεν κεχειροτονημένοι ἐν τῷ ὅλῳ τάγματι. Ὅτι ὁ μὲν κατὰ ἁπλοῦν εἰς ἐπίσκοπος, ἢ δ' παρὰ τοῖς καθαροῖς ἐπίσκοπος, ὁ χειροτονίσωσιν ἔσται, ἢ πρεσβύτερος τιμῆς, ἢ ἐπισκόπου κεκτῆσθαι. Οἱ γὰρ ἔσται δύο εἰς μίαν πόλιν ἐπίσκοποι.
ι΄. Οἱ ἀνεξέταστοι χειροτονούμενοι, εἰ εἶχον ἐλεγχθῆσαι ἐκ λαμαρτ, αὐτίκα καθαιρεθῶσαν.
ια΄. Ὅσοι χωρὶς ἀνάγκης παρέδοσαν, εἰ καὶ συγγνώμης τρία ἠξιώθησαν, ἀφηγήσωνταί τινος ἀξιώματος· δεδώκει ἔτι ἀποδείκνυται.
ιβ΄. Ὅσοι ἐν μετανοίᾳ καὶ δάξεσιν ἀναστῆναι, εἶτα κατέλαβον τὴν ἀθεΐαν, καὶ ὑπέστρεψαν εἰς τὴν ἑκατίαν ἀφοριζέσθωσαν. Ἐπισκοπεῖν δέ ἐστι τὸ ὑπὲρ τῆς μετανοίας· καὶ θερμοτέρους τοὺς μεταμελουμένους τοῦ δεξαμένου τὸ ἐπιτίμιον, φιλανθρωπότερον. Ὁ δ' ἐπίσκοπος κανεῖθεν ψηφιτέρου, δ' καθαίστερον.
ιγ΄. Οἱ ἐξαιτούμενοι κοινωνούσθωσαν· ὁ δέ τις αὐτῶν κυανόν, ἴσθω μετὰ τῶν εἰληχότων ἐν τοῖς εὐχομένων, καὶ μόνον· οὐ μετὰ τῶν κοινωνικῶν κατηχουμένων ἐλθόντων.
ιδ΄. Ἐκ πόλεως εἰς πόλιν μήτε ἐπίσκοπος, μήτε πρεσβύτερος, μήτε διάκονος μεταβαινέτω· ἐπεὶ ἀπαιτηθῆναι παρ' ἐκκλησίας ἐν αἷς κεχειροτόνηνται.
ιε΄. Ὅσοι πρεσβύτεροι καὶ διάκονοί τις ἐκκλη-VITA S. MARCIANI PRESBYTERI.
1. Ταῦτα λέγοντος ἐκείνου καὶ τὸ δάκρυον ἐπέβ-Α X. Hæc cum ile diceret, una cum verbis efflueδει τοῖς λόγοις, καὶ τὴν ψυχὴν εἴσω τήκεσθαι παρ- bant, lacrymæ, et ostendebant eum intus extaεδήλου. Εἶτα τὸ ᾿Αμὴν ἐπειπόντος, ἑώρων πάντες σχε- bescere. Deinde cum subjunxisset, Amen, videδὸν οἱ παρόντες τὰ μὲν πρῶτα τὸ πῦρ κύκλῳ τοῦ bant omnes fere qui aulerant, primum quidem
παντὸς οἴκου διασυρίζον, καὶ τὴν ὁρμὴν οἷον ἐπ' ignem sibillantem circa totam ædem, et in illam
ἐκεῖνον ποιούμενον· εἶθ᾽ οὕτως ὑποχωροῦν καὶ ἀνα- facientem impetum: deinde vero recedentem,
κοπτόμενον, καθάπερ ὑπό τινος ἀμάχου καὶ ἰσχυρο- εt veluti repressum a quadam inexpugnabili et
et
τάτης δυνάμεως. ᾿Αμέλει καὶ ὁ ἱερὸς οὗτος οἶκτος, fortissima virtute. Certe hæc quoque sacra ædes,
ὥσπερ τὰ τῶν θείων παίδων ποτὲ σώματα, όλος ἀπα- quomodo divinorum puerorum aliquando corpore
θῆς, ὅλος ἄψαυστος ἐν πυρὶ τοσούτῳ, Χριστὲ Σῶτερ, tola illasa, tola intacta, in tanto, ο Christe Ser
διετηρήθη. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ὡς ἤδη φθάσαντες vator, igne est conservata. Nec hoc solum, ut jam
ἔφημεν, ἀλλὰ καὶ ἄλλα πάμπολλα τῶν θαυμασίων ἐν ante diximus, sed plurima quoque alia admiraτῳδε τῷ ναῷ δείκνυται· πολλὰ μὲν καὶ τότε διὰ Μαρ- bilia in hoc templo ostenduntur: multa quidem
κιανοῦ, πολλὰ δὲ καὶ μετὰ τελευτὴν ἐκείνου, τὰ μὲν et lunc per Marcianum, mulla autem post illius
τῆς μεγάλης ἐν μάρτυσιν ᾿Αναστασίας, τὰ δὲ καὶ quoque mortem, partim quidem magna inter
αὐτῆς τῆς κοινῆς βασιλίδος πάντων, τῆς ἀχράντου, martyres Anastasia: partim autem ipsa quoque
φημί, Θεοτόκου διενεργούσης, καὶ μάλιστα ἐναργώς communi omnium regina, intemerata, inquam,
τοῖς σπουδαιοτέροις ἐν αὐτῷ διαφαινομένη. Η μετὰ Deipara, operante. Quæ quidem evidentissime
τοῦ συνήθους σχήματος, καὶ τοῦ εἴδους, οὐκ ὄναρ μό- apparens iis, qui in eo sunt paulo meliores, cum
νον, ἀλλὰ καὶ ὕπαρ, πάθεσί τε καὶ δαίμοσι καὶ νο- Gigura el forma consuela, non solum in somnis,
σήμασι φυγῆς αἰτία καθίσταται, φαρμακείαις τε καὶ sed revera, causa est, ut fugentur dæmones,mcrbi
ἄλλοις κακοῖς φάρμακόν ἐστὶν ἀτεχνῶς ἄμαχον. et ægritudines: veneficiisque et aliis malis medi-
᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν καὶ λέθειν ἄθλος οὐκ εὐπετὴς, καὶ camentum vere est inexpugnabile. Sed hac quiἀριθμεῖν ἴσον ἐστὶ καὶ κυάθῳ τὸ πελαγος εκμε- dem dicere certamen est non facile,et enumerare
τρεῖν.
perinde est ac mare metiri cyatho.
ΙΑ΄. Οτι δὲ μὴ ζῶντες μόνον τὸ εὖ ζῇν, ἀλλὰ καὶ XI Quod autem non solum vivi, ut recte viveτεθνηκότες ἤνη τὸ ζῆν ὅλως ἐν τῷδε τῷ ναῷ ἀπει- rent, sed etiam jam mortui, ut viverent, in hoc
λήφασιν, ὁ λόγος ἤδη δηλῶσαι βουλόμενος εὕροι τὰς templo acceperunt, jam volens declarare oratio,
ἀκοὰς τῶν παρόντων ὑποδέξασθαι τὸ θαῦμα προθύ- inveniat eorum, qui adsunt, aures paratas ad acciμους. Γυνή τις ἐκ τῆς ὑπερῴου στοᾶς τῶν εὐωνύμων piendum miraculum. Mulier quædam ex superiori
μερῶν ὑπερκύπτουσα, καὶ πλέον ἢ ἀσφαλῶς εἶχεν c porticu dextera partis despiciens,et plus, quam tuαἰωρηθείσα πίπτει τε ἅμα τοῦ ὕψους, και νεκροί tum esset, se in altum extollens, simul et cadit ex
μὲν ἑαυτὴν, νεκροῖ δὲ, φεῦ! καὶ τὸ εἴσω αὐτῆς οἰ- alto: et sibi quidem mortem affert, affert autem,
κουροῦν ἔμβρυον. Οπερ όντες ὅ τε θεῖος Μαρκια- prohdolor,mortem quoque fetui qui in ea habitabat.
νὸς, καὶ τὸ πλῆθος, φόρει, οὐκ εἶχον, ἀλλὰ ἐν μέσῃ Quod quidem cum vidissent divinus Marcianus et
τῇ ἑορτῇ θρῆνος ἦν, καὶ δακρύων ἀφορμὴ τὸ γινό- populus, id ferre non poterant: sed in medio festo
μενον. Πλὴν ἀλλ' οὐκ εἴασεν ὁ φύσει χρηστὸς ἐπι- erat lamentatio et lacrymarum occasio id quod acπολὺ κρατῆσαι τὸ παθος, ἀλλὰ πρὶν ἢ τὸν ναὸν ἐξ ciderat. Verum enimvero is qui est natura bonus,
ελθεῖν τοὺς συνειλεγμένους (ἔδει γὰρ ὁμοῦ καὶ φιλο non sinit diu dominari illam affectionem:sed anteανθρωπίας Θεοῦ, καὶ περὶ τοὺς αὐτὸν φιλοῦντας quam e templo exirent, qui congregati fuerant
ἔργον δόξης ὀφθῆναι), ὑψοῦ τὰς χεῖρας Μαρκιανού (oportebat enim simul et Dei clementiæ, et in eos,
ἄραντος, καὶ σὺν τῷ πλήθει κοινῶς εὐχομένου, ἤ τε qui ipsum amabant, gloriæ opus conspici) cum in
γυνὴ παραδόξως ἀνίστατο, καὶ τὸ βρέφος ἔνδον θαυ- altum manus sustulisset Marcianus,et communiter
μαστῶς ἐκινεῖες, ᾿Αλλὰ τὰ μὲν τών θαυμάτων νῦν oraret cum populo, et mulier surrexit præter opiΕλις ἐχέτω.
nionem, et intus motus est infans admirabiliter.
Sed de miraculis quidem satis sit in præsentia.
ΙΒ΄. Δεῖ δὲ πάντως τῷ λόγῳ διαλαβεῖν καὶ περὶ
τῶν ἄλλων ὧν ἐκεῖνος ναῶν φιλοθέως ᾠκοδομήσατο,
Εἰρήνης, φημί, τῆς θαυμασίας ἐν μάρτυσιν, ὅς πρὸς
θάλασσαν ἐστι κείμενος· καὶ τοῦ ὑπεχομένου τούτου,
Ισιδώρου δηλαδὴ τοῦ θείου. Οὗτος γὰρ ὁ τῆς μάρτυρος Εἰρήνης ναὸς ἐτύγχανε μὲν τὴν ἀρχὴν οὔτε
μεγέθει, οὔτε κάλλει, οὔτε ἄλλῳ κόσμῳ καὶ ταῖς
φιλοτιμίαις ἀξιοθέατος ὤν· ἄλλ' ἔμελε τῷ Θεῷ πάν
τως εἰς οἷον νῦν ὁρᾶται μέγεθος τε καὶ κάλλος αὐτὸν ἀναστῆσαι. "Οθεν καὶ Γενναδίῳ τῷ πατριάρχῃ
θεία τις ἐπιφαίνεται ὄψις. Καὶ ἡ ὄψις ἔλεγε· Λῦσον
τὸν ναὸν τοῦτον· μέλλω γάρ, φησί, ἐπὶ τοῦ μετὰ σὲ
πάλιν αὐτὸν ἀνιστῇν. Ὁ μὲν οὖν τὸ προσταχθὲν ἅμα
D'
XII. Oportet auteni omnino alia quoque templa
complecti oratione, quæ ille pie ac religiose adicavit: Irenes, inquam, quæ est inter martyres admirabilis, quod est ad mare positum:et ejus, quod
est illi continens, divini scilicet Isidori. Hoc enim
templum martyris Irenes erat quidem in principio,
neque propter magnitudinem, nec pulchritudinem
nec ullum alium ornatum aut magnificentiam, dignum quod spectaretur. Sed Deo omnino cura fuit
tribuere huic,quale nunc cernitur, magnitudinem
et pulchritudinem. Quamobrem Gennadio quoque
patriarchæ divina quadam apparet visio. Dicebat autem visio: Solve hoc templum: tempore
Κἀκεῖνο δὲ οὐ μικρᾶς θαυμασιότητος ἄξιον· ὁπότε γὰρ τοῖς τοῦ μεγάλου Μαρκιανοῦ οἰκείοις ἐπλησίαζεν, οὐδεὶς ὅλως τῶν θείων δωρεῶν τῆς Ἀναστασίας ἐθαύμαζε τί, ποίας ἂν αὐτὸ θείας χάριτος εἰπεῖν· ἐν δὲ τοῖς ἀλλοτρίοις τε καὶ μὴ γνωρίμοις, ἐρχόμενος εἰς τὸ θυσιαστήριον τοῦ Χριστοῦ, καὶ προσεύχεσθαι βαλλόμενος, εὐθὺς ἁδρὸν πῦρ ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ τοῖς ἐκεῖσε παρατυχοῦσιν ὁρᾶσθαι συνέβαινεν, ἐξαίφνης τε μέγαν φόβον κατεῖχε τοὺς ὁρῶντας. ΙΖʹ. Πολλὴ δὲ καὶ ἡ τῆς ἀγαθοεργίας αὐτοῦ παρρησία, οὐκ εἰς αὐτὸν δὲ μόνον, ἀλλ᾽ εἰς τοὺς πένητας ἔκφανής. Οὐ γὰρ ἀπεκρύπτετο ἡ πτωχεία τοῦ μεγάλου Μαρκιανοῦ, ἡ μεγαλόψυχος αὕτη καὶ γενναία· ἀλλ᾽ ἐν Τανάῳ εἰς ὀφθαλμοὺς πάντων ἐγίνετο τὸ τοῦ μεγάλου μάρτυρος Θεοδώρου, ὅπου εἰσῄει ὁ Μαρκιανός, πολλὴ ἦν ἡ τῶν πτωχῶν πλήθυσις. Εἶχε μὲν γὰρ οὐχ ὅσα ἐπεθύμει δοῦναι, ἀλλ᾽ ὅσα ὁ καιρὸς ἐπεδίδου. Ἐπεὶ δὲ ἔλθοιεν ἡμέραι ἑορτῶν, ἐφαίνετο τηνικαῦτα ἡ πρὸς τοὺς πτωχοὺς αὐτοῦ ἀφθονία εἰς τοῦ Θεοῦ δόξαν, κοινωνὸς τῆς τοῦ Μαρκιανοῦ φιλοπτωχίας γενέσθαι τῶν θείων δωρεῶν ἠξίωσεν. ΙΗʹ. Νόσῳ τοίνυν κατασχεθεὶς βαρείᾳ, ἤδη τε πρὸς τελευτὴν ὁρῶν, φαίνεταί τις αὐτῷ ἐν ὕπνῳ ἀνὴρ εὐσχήμων, λέγων εἶναι τοῦτον Μαρκιανόν· ὁ δὲ φαινόμενος ἦν ἕτερος· μαθὼν δὲ ταῦτα ἐτελεύτησε· κἄπειτα νεκρὸς μὲν ὁρᾶσθαι ἐδόκει, εἶτα ζωῆς ἠξιοῦτο πάλιν· ὃ δὴ καὶ σαφῶς προεμήνυε τὴν τοῦ Μαρκιανοῦ τελευτήν. Εἶτα φαίνεταί τις αὐτῷ ἕτερος λέγων, ὅτι Ἰακώβ ἐκεῖνος ἦν ὁ εὐδαίμων, οὗτος εἶχεν ἀκούοντα, θεατήν. Ὁ δὲ τοῦ μεγάλου Μαρκιανοῦ θάνατος νέκρωσις μὲν ἄλλοις ἐφαίνετο, ζωὴ δὲ ἀληθὴς ἦν ὄντως.VITA S. MARCIANI PRESBYTERI.
1. Ταῦτα λέγοντος ἐκείνου καὶ τὸ δάκρυον ἐπέβ-Α X. Hæc cum ile diceret, una cum verbis efflueδει τοῖς λόγοις, καὶ τὴν ψυχὴν εἴσω τήκεσθαι παρ- bant, lacrymæ, et ostendebant eum intus extaεδήλου. Εἶτα τὸ ᾿Αμὴν ἐπειπόντος, ἑώρων πάντες σχε- bescere. Deinde cum subjunxisset, Amen, videδὸν οἱ παρόντες τὰ μὲν πρῶτα τὸ πῦρ κύκλῳ τοῦ bant omnes fere qui aulerant, primum quidem
παντὸς οἴκου διασυρίζον, καὶ τὴν ὁρμὴν οἷον ἐπ' ignem sibillantem circa totam ædem, et in illam
ἐκεῖνον ποιούμενον· εἶθ᾽ οὕτως ὑποχωροῦν καὶ ἀνα- facientem impetum: deinde vero recedentem,
κοπτόμενον, καθάπερ ὑπό τινος ἀμάχου καὶ ἰσχυρο- εt veluti repressum a quadam inexpugnabili et
et
τάτης δυνάμεως. ᾿Αμέλει καὶ ὁ ἱερὸς οὗτος οἶκτος, fortissima virtute. Certe hæc quoque sacra ædes,
ὥσπερ τὰ τῶν θείων παίδων ποτὲ σώματα, όλος ἀπα- quomodo divinorum puerorum aliquando corpore
θῆς, ὅλος ἄψαυστος ἐν πυρὶ τοσούτῳ, Χριστὲ Σῶτερ, tola illasa, tola intacta, in tanto, ο Christe Ser
διετηρήθη. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ὡς ἤδη φθάσαντες vator, igne est conservata. Nec hoc solum, ut jam
ἔφημεν, ἀλλὰ καὶ ἄλλα πάμπολλα τῶν θαυμασίων ἐν ante diximus, sed plurima quoque alia admiraτῳδε τῷ ναῷ δείκνυται· πολλὰ μὲν καὶ τότε διὰ Μαρ- bilia in hoc templo ostenduntur: multa quidem
κιανοῦ, πολλὰ δὲ καὶ μετὰ τελευτὴν ἐκείνου, τὰ μὲν et lunc per Marcianum, mulla autem post illius
τῆς μεγάλης ἐν μάρτυσιν ᾿Αναστασίας, τὰ δὲ καὶ quoque mortem, partim quidem magna inter
αὐτῆς τῆς κοινῆς βασιλίδος πάντων, τῆς ἀχράντου, martyres Anastasia: partim autem ipsa quoque
φημί, Θεοτόκου διενεργούσης, καὶ μάλιστα ἐναργώς communi omnium regina, intemerata, inquam,
τοῖς σπουδαιοτέροις ἐν αὐτῷ διαφαινομένη. Η μετὰ Deipara, operante. Quæ quidem evidentissime
τοῦ συνήθους σχήματος, καὶ τοῦ εἴδους, οὐκ ὄναρ μό- apparens iis, qui in eo sunt paulo meliores, cum
νον, ἀλλὰ καὶ ὕπαρ, πάθεσί τε καὶ δαίμοσι καὶ νο- Gigura el forma consuela, non solum in somnis,
σήμασι φυγῆς αἰτία καθίσταται, φαρμακείαις τε καὶ sed revera, causa est, ut fugentur dæmones,mcrbi
ἄλλοις κακοῖς φάρμακόν ἐστὶν ἀτεχνῶς ἄμαχον. et ægritudines: veneficiisque et aliis malis medi-
᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν καὶ λέθειν ἄθλος οὐκ εὐπετὴς, καὶ camentum vere est inexpugnabile. Sed hac quiἀριθμεῖν ἴσον ἐστὶ καὶ κυάθῳ τὸ πελαγος εκμε- dem dicere certamen est non facile,et enumerare
τρεῖν.
perinde est ac mare metiri cyatho.
ΙΑ΄. Οτι δὲ μὴ ζῶντες μόνον τὸ εὖ ζῇν, ἀλλὰ καὶ XI Quod autem non solum vivi, ut recte viveτεθνηκότες ἤνη τὸ ζῆν ὅλως ἐν τῷδε τῷ ναῷ ἀπει- rent, sed etiam jam mortui, ut viverent, in hoc
λήφασιν, ὁ λόγος ἤδη δηλῶσαι βουλόμενος εὕροι τὰς templo acceperunt, jam volens declarare oratio,
ἀκοὰς τῶν παρόντων ὑποδέξασθαι τὸ θαῦμα προθύ- inveniat eorum, qui adsunt, aures paratas ad acciμους. Γυνή τις ἐκ τῆς ὑπερῴου στοᾶς τῶν εὐωνύμων piendum miraculum. Mulier quædam ex superiori
μερῶν ὑπερκύπτουσα, καὶ πλέον ἢ ἀσφαλῶς εἶχεν c porticu dextera partis despiciens,et plus, quam tuαἰωρηθείσα πίπτει τε ἅμα τοῦ ὕψους, και νεκροί tum esset, se in altum extollens, simul et cadit ex
μὲν ἑαυτὴν, νεκροῖ δὲ, φεῦ! καὶ τὸ εἴσω αὐτῆς οἰ- alto: et sibi quidem mortem affert, affert autem,
κουροῦν ἔμβρυον. Οπερ όντες ὅ τε θεῖος Μαρκια- prohdolor,mortem quoque fetui qui in ea habitabat.
νὸς, καὶ τὸ πλῆθος, φόρει, οὐκ εἶχον, ἀλλὰ ἐν μέσῃ Quod quidem cum vidissent divinus Marcianus et
τῇ ἑορτῇ θρῆνος ἦν, καὶ δακρύων ἀφορμὴ τὸ γινό- populus, id ferre non poterant: sed in medio festo
μενον. Πλὴν ἀλλ' οὐκ εἴασεν ὁ φύσει χρηστὸς ἐπι- erat lamentatio et lacrymarum occasio id quod acπολὺ κρατῆσαι τὸ παθος, ἀλλὰ πρὶν ἢ τὸν ναὸν ἐξ ciderat. Verum enimvero is qui est natura bonus,
ελθεῖν τοὺς συνειλεγμένους (ἔδει γὰρ ὁμοῦ καὶ φιλο non sinit diu dominari illam affectionem:sed anteανθρωπίας Θεοῦ, καὶ περὶ τοὺς αὐτὸν φιλοῦντας quam e templo exirent, qui congregati fuerant
ἔργον δόξης ὀφθῆναι), ὑψοῦ τὰς χεῖρας Μαρκιανού (oportebat enim simul et Dei clementiæ, et in eos,
ἄραντος, καὶ σὺν τῷ πλήθει κοινῶς εὐχομένου, ἤ τε qui ipsum amabant, gloriæ opus conspici) cum in
γυνὴ παραδόξως ἀνίστατο, καὶ τὸ βρέφος ἔνδον θαυ- altum manus sustulisset Marcianus,et communiter
μαστῶς ἐκινεῖες, ᾿Αλλὰ τὰ μὲν τών θαυμάτων νῦν oraret cum populo, et mulier surrexit præter opiΕλις ἐχέτω.
nionem, et intus motus est infans admirabiliter.
Sed de miraculis quidem satis sit in præsentia.
ΙΒ΄. Δεῖ δὲ πάντως τῷ λόγῳ διαλαβεῖν καὶ περὶ
τῶν ἄλλων ὧν ἐκεῖνος ναῶν φιλοθέως ᾠκοδομήσατο,
Εἰρήνης, φημί, τῆς θαυμασίας ἐν μάρτυσιν, ὅς πρὸς
θάλασσαν ἐστι κείμενος· καὶ τοῦ ὑπεχομένου τούτου,
Ισιδώρου δηλαδὴ τοῦ θείου. Οὗτος γὰρ ὁ τῆς μάρτυρος Εἰρήνης ναὸς ἐτύγχανε μὲν τὴν ἀρχὴν οὔτε
μεγέθει, οὔτε κάλλει, οὔτε ἄλλῳ κόσμῳ καὶ ταῖς
φιλοτιμίαις ἀξιοθέατος ὤν· ἄλλ' ἔμελε τῷ Θεῷ πάν
τως εἰς οἷον νῦν ὁρᾶται μέγεθος τε καὶ κάλλος αὐτὸν ἀναστῆσαι. "Οθεν καὶ Γενναδίῳ τῷ πατριάρχῃ
θεία τις ἐπιφαίνεται ὄψις. Καὶ ἡ ὄψις ἔλεγε· Λῦσον
τὸν ναὸν τοῦτον· μέλλω γάρ, φησί, ἐπὶ τοῦ μετὰ σὲ
πάλιν αὐτὸν ἀνιστῇν. Ὁ μὲν οὖν τὸ προσταχθὲν ἅμα
D'
XII. Oportet auteni omnino alia quoque templa
complecti oratione, quæ ille pie ac religiose adicavit: Irenes, inquam, quæ est inter martyres admirabilis, quod est ad mare positum:et ejus, quod
est illi continens, divini scilicet Isidori. Hoc enim
templum martyris Irenes erat quidem in principio,
neque propter magnitudinem, nec pulchritudinem
nec ullum alium ornatum aut magnificentiam, dignum quod spectaretur. Sed Deo omnino cura fuit
tribuere huic,quale nunc cernitur, magnitudinem
et pulchritudinem. Quamobrem Gennadio quoque
patriarchæ divina quadam apparet visio. Dicebat autem visio: Solve hoc templum: tempore
col. 245–246page 37 of 391
PG 114:245εἴτε ἀναχωρήσωσιν, εἰς ἑτέρας ἐκκλησίας μὴ παραλαμβάνεσθαι, ἀλλ' εἰς τὰς ἰδίας παροικίας ἐπιστρέφειν. Εἰ δέ τις τῷ ἑτέρῳ διαφέροντα χειροτονήσοι δίχα γνώμης τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου, ἄκυρος ἡ χειροθεσία.
ιη'. Εἴ τις τοκιζόμενος ἢ τοὺς ἡμιολίους λαμβάνῃ μετὰ τὸν ἐκκλησιαστικὸν ὁρισμόν, ὡς ἀλλότριος καθαιρεθήτω.
ιθ'. Διάκονοι ἐν ταῖς ἰδίαις μεριτεύεσιν μενέτωσαν, μηδὲ μέσον πρεσβυτέρων καθεζέσθωσαν· παρὰ κανόνα γὰρ ἀτακτία, εἴ τι τοιοῦτον καὶ γένοιτο.
κ'. Παυλιανισταὶ ἐκ νέου βαπτιζόμενοι· καὶ εἴ τινες κληρικοὶ ἄμεμπτοι φαίνοιντο, βαπτισθέντες χειροτονείσθωσαν· εἰ δὲ μὴ ἄμεμπτοι φαίνοιντο, καθαιρεθήτωσαν. Διακόνισσαι ἐξηπατηθεῖσαι, ἐπεὶ μὴ χειροτονίαν ἔχουσαι, ἐν τοῖς λαϊκοῖς ἐξεταζόμεναι.
κα'. Κυριακαῖς ἡμέραις οὐ δεῖ γόνατα κλίνειν, ἀλλ' ὀρθίους ἄνδρας εὔχεσθαι.
Ἐπιτομὴ κανόνων τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει πρ' ἁγίων Πατέρων.
α'. Ἡ κατὰ Νίκαιαν πίστις κρατείτω· τὰ δὲ τῶν αἱρέσεων τὸ ἀνάθεμα.
β'. Ὑπερορίους εἰς Ἐκκλησίαν σύγχυσιν, μηδεὶς ἔθνει, μηδὲ χειροτόνον, μηδὲ ἐνθύρα· ἐπεὶ μέντοι τῶν ἐν τοῖς ἔθνεσιν Ἐκκλησίαν, ἡ τῶν Πατέρων κρατεῖν συνήθεια.
γ'. Ὁ Κωνσταντινουπόλεως εὐθὺς μετὰ τὸν Ρωμαῖον τὴν τιμήν.
δ'. Μέλετιος ὁ Κυνικός, ὁ ἀπ' ἐπισκοπῆς ἀλλότριος· ὁ καὶ ἅπας ἄνδρος ὃς ἐπ' ἐκεῖνον κεκλήρωται.
ε'. Ὁ Πατέρα, καὶ Υἱόν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα τῶν κατ' αὐτὸν ὁμολογῶν, εὐθὺς παραδεχόμενος.
ς'. Καὶ ὁ ἀδικούμενος, ἐγκαλείτω κατ' αὐτοῦ εἰς τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου τὸ ἐγκλημα, μὴ λεγέτω· μὴ λεγέτω δὲ μηδ' ἄλλος, εἰ μὴ ἡ ἀκοινώνητος· μὴ λεγέτω δὲ ἡ ἀπόλυτος, ὁ κατηγορούμενος τῶν ἰδίων ἀποδήμων τὸ ἴδια. Κατηγοροῖτο δ' εἰ ὀρθόδοξος, ὁ κοινωνικός, ὁ ἀκατηγόρευτος, ὁ ἀκατάγνωστος, καὶ κοινωνίδια τοῖς ἐπαρχίαις ταῖς ὑποτεταγμέναις. Εἰ δ' ἀδύνατον, πρὸς μεγάλην σύνοδον, ὁ δὲ ἔγγραφος τὴν ταυτοπαθεῖν σύνοδον· ὁ δὲ ἐναντίως πρὸς ταῦτα τῷ βασιλεῖ προσίων, καὶ ἐνόχων, ἀποκλεισθεν.
Ἐπιτομὴ κανόνων τῶν ἐν Ἐφέσῳ ἁγίων Πατέρων.
α'. Ἐὰν πληθεῖς ἡ μητροπολίτης τῷ Κελεστίνου ἀνάγεται, ἢ ἀνθέξεται, ἀπόλυτος, ἀπόδοσθαι ποθεν καὶ τοῦ ξίφος ἄλλο.
β'. Ὡσπερ ὁ ὑπὸ Νεστορίου ἡμερῶν ἱερωσύνης καθελόντος, ἱεροπρεπέστατος· ὁ δὲ σεκτίον ἐκείνῳ, ἄνδρος.VITA S. MARCIANI PRESBYTERI.
των δύο κιόνων τῶν σεπτοῦ προεστώτων θυσιαστη- erigenda, altera ex iis manibus hominum diu paρίου ἀναστῆναι ἤδη μελλόντων, ἕτερος αὐτῶν ἐπι- rere noluil, vixque contineri poterat, et a statu
πολὺ ταῖς χερσὶν ἠπείθει, καὶ δυσκάτοχος ἦν, καὶ concinno divertebat, et instrumenta continenter
τῆς εὐαρμόστου στάσεως παρετρέπετο, τά τε ὄργανα dirumpebantur: iisque, qui ad hoc administraσυνεχώς διεῤῥήγνυτο, καὶ τοῖς πρὸς τοῦτο διακόνου bant, defatigata jam erat industria. Tandem cum
μένοις ἀπέκαμεν ἡ σπουδή. Τέλος οὖν συμφρονής Geri posse veluti desperassent, ad sanctum una
σαντες καὶ οἱονεὶ τὴν πραξιν ἀπαγορεύσαντες ἀπίασι consensu accedunt, et id, quod factum fuerat, reπρὸς τὸν ἅγιον, καὶ τὸ γεγονὸς ἀπαγγέλλουσιν. Ὁ nuntiant. Is autem non statuit se debere otio et
δὲ οὐκ ἔγνω ῥαθυμία προσέχειν, οὔτε μὲν ἀπέγνω socordia. Neque vero afferendi remedii spem
τὴν θεραπείαν, ἀσθενείᾳ λογισμῶν τε καὶ χειρῶν abjecit, respiciers imbecillitatem cogitationum et
ἀνθρωπίνων εμβλέψας· ἀλλὰ τῇ πρὸς Θεὸν ἐλπίδι τὸ manuum humanarum: sed spei in Deum univerπᾶν ἐπιτρέψας, ἐπὶ τὸν τόπον ἐφοίτα. Καὶ πρῶτα sum permittene, venit ad locum. Et cum primo
μὲν τὰς χεῖρας ἐκτείνας καί ὅλον ἑαυτὸν συντείνας manus extendisset, et se totum contulisset ad preεἰς προσευχὴν, τὸν τε τοῦ σταυροῦ τύποι ἐπισημή calionem, et figuram crucis signasset, increpavit
νας, τῷ τῶν ἐμποδισμῶν αἰτίῳ δαίμονι ἐπετίμα· dæmonem, qui erat causa impedimenti: Inimice,
Εχθρε, λέγων, παντὸς ἀγαθοῦ πολέμις, παῦσαι βα- dicens, et hostis omnis boni, cessa invidere et ea
σκαίνων, καὶ τοῖς πρὸς δόξαν Θεοῦ γινομένοις ἐμπο- impedire, quæ fiunt ad Dei gloriam. Deinde ipse
δίζων ἀεί. Επειτα καὶ αὐτὸς τοῦ ἔργου τοῖς ἄλλοις quoque cum aliis, manibus jam seni affectis, opus
συνεφαψάμενος, χερσὶν ἤδη γεγηρακίαις πολλήν una attingens, magnum attulit momentumn, ex
Έδωσε τὴν ροπήν, ἐκ τοῦ πνεύματος μᾶλλον εἰπεῖν ἢ spiritu potius, ut ita dicam, quam ex corpore: et
τοῦ σώματος· καὶ ἡ σνάσις εὐθέως ἐνδόσιμος ἦν, protinus moveri coepit columna status, et cessit
καὶ ταῖς χερσὶν εἴκουσα. Πρόκειται τοῦ θαύματος manibus. Apparel autem in hodiernum usque
ἄχρι καὶ νῦν ἡ δήλωσις τῷ κίονι ἐπιφαινομένη διὰ diem in columna miraculum per hoc quod a recto
τῆς ὀλίγον τι τοῦ λίαι ὀρθοῦ παρεκκλίσεως· κίονα paululum declinaverit. Hanc autem dicimus cuδὲ τοῦτόν φαμεν ἧς ἐξ ἀριστερῶν τοῦ ἱεροῦ θυσια- lumnam, quæ posita est a sinistris ara sacra iis
στηρίου τῶν ὁρώντων πρὸς ἀνατολὰς ἵδρυται.
qui aspiciunt ad orientem.
ΙΔ'. ᾿Αλλὰ πῶς ἄρα καὶ τοῦ κατασκευασθέντος
αὐτῷ παγκάλου φωτιστηρίου, ὃ δή καὶ βαπτιστήριον
καλεῖν εἰώθαμεν, δι' ὀλίγω τις ἐκφράσει τὴν καλλο
νὴν, πολλὴν προχέοντος μετὰ θαύματος τοῖς ὁρῶσι
τὴν ἡδονήν; Πέντε γὰρ διείληπται ταῖς στόχῖς,
ὥσπερ ἄρα καὶ τὴν Ἱερουσαλὴμ προβατικήν φασι
κολυμβήθραν· ἀλλ᾽ ἐνταῦθα καὶ μείζω μοι δοκεῖ
μᾶλλον ἢ ἐκεῖ τελεῖσθαι τὰ θαύματα. Ἐν ἐκείνῃ
μὲν γὰρ ἐπιφοινῶν ἄγγελος ἦν, καὶ κατὰ μίαν εἰς
ἡμέραν τῆς ἰάσεως ἀξιούμενος· ἐνταῦθα δὲ οὐ δοῦλός ἐστιν ὁ διακονούμενος, ἀλλὰ Δεσποτικὴ μὲν ἡ
ἐπιφοίτησις. Ἡ δέ γε ἴασις οὐ κατὰ μίαν ἡμέραν,
ἀλλὰ συνεχῶς· καὶ αἱ θεραπεῖται οὐκ εἰς ἕνα μόνον,
ἀλλὰ καὶ εἰς πολλούς· καὶ οὐ σωμάτων μόνος, ἀλλὰ
καὶ ψυχῶν ἄντικρυς. Ἔδειλε δὲ Μαρκιανὸς ὁ θεῖος
καὶ τῷ περὶ τὸ βαπτιστήριον τοῦτο σχήματι, ὅτι πρὸς
τύπον ἐποίει τὸ πᾶν τῆς θρυλλουμένης ταύτης και
λυμβήθρας. Τὴν γὰρ ὁροφήν θέλοις καταμερίσας, καὶ
χρυσαῖς ψηφίσι τὰ ἐκείνης πάντα κοσμήσας, τὰ τῶν
νοσούντων τε πρὸς τὸ ἀκριβὲς ὑπέγραψε σχήματα,
πρὸς δὲ καὶ Χριστὸν τοὺς ἀσθενοῦντας ἰώμενον, ἵνα
μὴ τοὺς νοσούντας μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν ἰατρὸν ἐξῆ
καθορᾷν. Οὐδὲν δὲ οἷον τοῦ παντὸς δεηθέντος λόγου
αὐταῖς ὄψεσι τὰ εἰρημένα παραλαβεῖν· έπει καὶ
κρείττω λόγον τὰ ἐκεῖ νομίζω, καὶ ὀφθαλμοῖς μός
της συνερχόμενα προς κατάληψιν. Διὸ καὶ ταῦτα
μὲν παρελθεῖν μοι δοκῶν. "Α δὲ ἀδελφὰ τούτοις καὶ
ἅμα τῷ χρόνῳ προσεχὼς ἐτελεῖτο, ταῦτα δὴ καὶ ἐρῶ,
καὶ τὸν ἤδη μοι διὰ μνήμης γενόμενον Ἰσιδώρου τοῦ
θείου ναὸν ἐν μνήμῃ καὶ ἔτι διαρκεστέρα ποιήσομαι.
ΙΕ΄. Δριμύτατόν τινα τῆς τῶν εὐκτηρίων οίκων
οἰκοδομῆς ἐρῶν ἔρωτα ἡ χρῆστὸς τῷ ὄντι Μαρκιανός,
XIV. Sed quomodo pulcherrimi quoque ab eo
constructi illuminatorii, quod quilem solemus
vocare baptisterium, paucis explicare quis possit
pulchritudinem,quod videntibus cum admiratione
magnam profundit voluptatem? Comprehensum
enim est a quinque porticibus, sicut probaticam
quoque aiunt piscinam, quæ est in Jerusalem. Sed
hic quoque majora, quam illic, videntur feri miracula. Nam in illa quidem erat qui accedebat angelus, et uno die unus assequebatur curationem. Hic
autem non est servus qui ministrat, sed advenit
quidem Dominus. Curatio autem non uno ft die,
sed assidue: et non solum corporum, sed etiam
aperte animarum. Ostendit autem divinus Marcianus hac quoque figura baptisterii, se universum
fecisse ad forinam hujus, quæ sermone celebratur
piscinæ. Cum enim lectum tholis divisisset, et aureis lapillis quæcunque erant illius ornasset, et
ægrotorum figuras descripsit ad unguem, et ipsum
etiam Christum ægrolos curantem: ut non solum
eos qui laborant, sed nedicum quoque videre liceat. Optimum autem fuerit, non ita valde indigendo præsenti oratione, ea quæ dicta sunt, ipsis
oculis apprehendere. Namn quæ illic sunt, majora
esse existimo, quam ut ea possimus oratione consequi, et quæ possit solus visus comprehendere.
Quamobrem ea quidem statuo prætermittere. Quæ
aulem sunt his germana, et simul propinquo
tempore perfecta fuere, ea diram utique: et quod
jam mihi fuit in memoria, divini Isidori templum,
adbuc magis litteris memoriæ mandabo.
XV. Cum divinorum oratoriorum ædificationis
φuodam vehementissimo teneretur amore bonus
Εὐχαρίᾳ δέ τοῦ λόγου τυχεῖν αὐτῷ κατ' ἐπίνοιαν μὴ ἰσχύοντι (καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸ τοῦτο τῶν ἐλαχίστων ἦν, εὐχαρίᾳ πολλῇ δοξολογεῖν τὸν εὐεργέτην) ἐπαρκεῖ μέντοι πλέον ἡ τοῦ Θεοῦ χάρις τοῖς πᾶσι καὶ τὸ τῶν γνωρίμων πλῆθος ὁμαλῶς κατελθόντος, ἔτει καὶ θεοφιλεῖ ἐρήμῳ προσεμένου τῷ βίῳ, πολλῆς μετεῖχε τῆς εὐφροσύνης. Ἔνθα δὴ καὶ ἐξ ὧν ἐν χερσὶ λαχόντας πάντα εἶχε προσρέοντα, ἄλλα τε καὶ δᾶ τε ὁσίοις διαδόσει ποιεῖτο τῶν ἐκεῖσε κατελθόντων, ἦπτε μὲν οὐ τῶν ἄλλων, ὡς εἶχε καλῶς, καὶ τρὸς ἀντεχόμενος μόνην πρὸς σωτηρίαν πρᾶξιν. Ι΄. Λαμπρότερον δέ τι αὐτὸν διεσκέψατο πρᾶγμα, εἶπεν γε τοῦ Θεοῦ βουλήσαντος, τῇ μεγάλῃ τοῦτο θαυμαστωτέρῳ καλλωπίζεσθαι. Πρεσβύτης ὁ τηνικαῦτα θαυμάσιος Μαρκιανὸς ἤδη σφόδρα γεγονὼς καταστάσεως τε πολλῆς καὶ ἥμερον αὐτοῖς πρὸς ἀλλήλους. Ἀλλὰ γὰρ μικρὸν ἐπισχὼν ὁ χρόνος πᾶσαν ἔξω ῥίψας, πᾶσιν ὡς εἰκὸς φανερὰν ποιεῖ τὴν κατ' αὐτοῦ πρᾶξιν. Ἐπεὶ δ' αὐτῷ ὁ νοῦς εὐθὺ τοῦ παντὸς ἴθυνε δρόμου, τοῦτό τε ἐν παράγοντι λαβεῖν ἐξελόμενος, αὐτίκα τὸν ὁρισθέντα δεδοικὼς Μαρκιανὸς παρὰ τοῖς ἀρχομένοις ἦν. Ἦν γάρ, ἦν τοῦτο ἄριστον ὅπερ ἑαυτῷ τε τῆς ψυχῆς πολλῇ φαιδρότητι πάντοτε διεφύλαξε. ΙΑ΄. Οὕτω δὲ τοῦ ἁγίου εὖ πάνυ τελευτῶντος, ὡς ἐπ' ἀγαθοῖς ἅπασι μὲν εἶπεν, ἀγαθῶν δὲ ἔτυχεν αὐτίκα· οὐδὲ γὰρ εἶπεν αὐτὸν ἔρρωσθαι μόνον ἡ θεία δύναμις, ἀλλ' ἣν εἶχεν ἀρετὴν ἐπίδειξιν ὡς ἀληθῶς καὶ εἰς πλείους παρεσχέθη ποιήσεσθαι. Ὅπου γὰρ οὐ μόνον πρὸς ὀλίγους ἀλλὰ καὶ πρὸς πολλοὺς τυχεῖν ἔνεστι, τί ἂν εἴη βέλτιον τοῦτο; Ταύτης οὖν ἕνεκεν τῆς αἰτίας καὶ τῆς τοιαύτης ἐντολῆς, ὁσάκις ἂν δέοιτό τις τῶν ἐντυγχανόντων θεραπείας σωμάτων ἢ ψυχῶν, παρεῖχε τοῖς πᾶσιν ἕτοιμον τε καὶ ἀδύτοις ἄνδρα θαυμάσιον, τὸν ἐκ τούτου Μαρκιανὸν ὁσίου καὶ θεοφιλοῦς βίου ποιήσαντα μεγάλην ἐπίδειξιν.VITA S. MARCIANI PRESBYTERI.
των δύο κιόνων τῶν σεπτοῦ προεστώτων θυσιαστη- erigenda, altera ex iis manibus hominum diu paρίου ἀναστῆναι ἤδη μελλόντων, ἕτερος αὐτῶν ἐπι- rere noluil, vixque contineri poterat, et a statu
πολὺ ταῖς χερσὶν ἠπείθει, καὶ δυσκάτοχος ἦν, καὶ concinno divertebat, et instrumenta continenter
τῆς εὐαρμόστου στάσεως παρετρέπετο, τά τε ὄργανα dirumpebantur: iisque, qui ad hoc administraσυνεχώς διεῤῥήγνυτο, καὶ τοῖς πρὸς τοῦτο διακόνου bant, defatigata jam erat industria. Tandem cum
μένοις ἀπέκαμεν ἡ σπουδή. Τέλος οὖν συμφρονής Geri posse veluti desperassent, ad sanctum una
σαντες καὶ οἱονεὶ τὴν πραξιν ἀπαγορεύσαντες ἀπίασι consensu accedunt, et id, quod factum fuerat, reπρὸς τὸν ἅγιον, καὶ τὸ γεγονὸς ἀπαγγέλλουσιν. Ὁ nuntiant. Is autem non statuit se debere otio et
δὲ οὐκ ἔγνω ῥαθυμία προσέχειν, οὔτε μὲν ἀπέγνω socordia. Neque vero afferendi remedii spem
τὴν θεραπείαν, ἀσθενείᾳ λογισμῶν τε καὶ χειρῶν abjecit, respiciers imbecillitatem cogitationum et
ἀνθρωπίνων εμβλέψας· ἀλλὰ τῇ πρὸς Θεὸν ἐλπίδι τὸ manuum humanarum: sed spei in Deum univerπᾶν ἐπιτρέψας, ἐπὶ τὸν τόπον ἐφοίτα. Καὶ πρῶτα sum permittene, venit ad locum. Et cum primo
μὲν τὰς χεῖρας ἐκτείνας καί ὅλον ἑαυτὸν συντείνας manus extendisset, et se totum contulisset ad preεἰς προσευχὴν, τὸν τε τοῦ σταυροῦ τύποι ἐπισημή calionem, et figuram crucis signasset, increpavit
νας, τῷ τῶν ἐμποδισμῶν αἰτίῳ δαίμονι ἐπετίμα· dæmonem, qui erat causa impedimenti: Inimice,
Εχθρε, λέγων, παντὸς ἀγαθοῦ πολέμις, παῦσαι βα- dicens, et hostis omnis boni, cessa invidere et ea
σκαίνων, καὶ τοῖς πρὸς δόξαν Θεοῦ γινομένοις ἐμπο- impedire, quæ fiunt ad Dei gloriam. Deinde ipse
δίζων ἀεί. Επειτα καὶ αὐτὸς τοῦ ἔργου τοῖς ἄλλοις quoque cum aliis, manibus jam seni affectis, opus
συνεφαψάμενος, χερσὶν ἤδη γεγηρακίαις πολλήν una attingens, magnum attulit momentumn, ex
Έδωσε τὴν ροπήν, ἐκ τοῦ πνεύματος μᾶλλον εἰπεῖν ἢ spiritu potius, ut ita dicam, quam ex corpore: et
τοῦ σώματος· καὶ ἡ σνάσις εὐθέως ἐνδόσιμος ἦν, protinus moveri coepit columna status, et cessit
καὶ ταῖς χερσὶν εἴκουσα. Πρόκειται τοῦ θαύματος manibus. Apparel autem in hodiernum usque
ἄχρι καὶ νῦν ἡ δήλωσις τῷ κίονι ἐπιφαινομένη διὰ diem in columna miraculum per hoc quod a recto
τῆς ὀλίγον τι τοῦ λίαι ὀρθοῦ παρεκκλίσεως· κίονα paululum declinaverit. Hanc autem dicimus cuδὲ τοῦτόν φαμεν ἧς ἐξ ἀριστερῶν τοῦ ἱεροῦ θυσια- lumnam, quæ posita est a sinistris ara sacra iis
στηρίου τῶν ὁρώντων πρὸς ἀνατολὰς ἵδρυται.
qui aspiciunt ad orientem.
ΙΔ'. ᾿Αλλὰ πῶς ἄρα καὶ τοῦ κατασκευασθέντος
αὐτῷ παγκάλου φωτιστηρίου, ὃ δή καὶ βαπτιστήριον
καλεῖν εἰώθαμεν, δι' ὀλίγω τις ἐκφράσει τὴν καλλο
νὴν, πολλὴν προχέοντος μετὰ θαύματος τοῖς ὁρῶσι
τὴν ἡδονήν; Πέντε γὰρ διείληπται ταῖς στόχῖς,
ὥσπερ ἄρα καὶ τὴν Ἱερουσαλὴμ προβατικήν φασι
κολυμβήθραν· ἀλλ᾽ ἐνταῦθα καὶ μείζω μοι δοκεῖ
μᾶλλον ἢ ἐκεῖ τελεῖσθαι τὰ θαύματα. Ἐν ἐκείνῃ
μὲν γὰρ ἐπιφοινῶν ἄγγελος ἦν, καὶ κατὰ μίαν εἰς
ἡμέραν τῆς ἰάσεως ἀξιούμενος· ἐνταῦθα δὲ οὐ δοῦλός ἐστιν ὁ διακονούμενος, ἀλλὰ Δεσποτικὴ μὲν ἡ
ἐπιφοίτησις. Ἡ δέ γε ἴασις οὐ κατὰ μίαν ἡμέραν,
ἀλλὰ συνεχῶς· καὶ αἱ θεραπεῖται οὐκ εἰς ἕνα μόνον,
ἀλλὰ καὶ εἰς πολλούς· καὶ οὐ σωμάτων μόνος, ἀλλὰ
καὶ ψυχῶν ἄντικρυς. Ἔδειλε δὲ Μαρκιανὸς ὁ θεῖος
καὶ τῷ περὶ τὸ βαπτιστήριον τοῦτο σχήματι, ὅτι πρὸς
τύπον ἐποίει τὸ πᾶν τῆς θρυλλουμένης ταύτης και
λυμβήθρας. Τὴν γὰρ ὁροφήν θέλοις καταμερίσας, καὶ
χρυσαῖς ψηφίσι τὰ ἐκείνης πάντα κοσμήσας, τὰ τῶν
νοσούντων τε πρὸς τὸ ἀκριβὲς ὑπέγραψε σχήματα,
πρὸς δὲ καὶ Χριστὸν τοὺς ἀσθενοῦντας ἰώμενον, ἵνα
μὴ τοὺς νοσούντας μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν ἰατρὸν ἐξῆ
καθορᾷν. Οὐδὲν δὲ οἷον τοῦ παντὸς δεηθέντος λόγου
αὐταῖς ὄψεσι τὰ εἰρημένα παραλαβεῖν· έπει καὶ
κρείττω λόγον τὰ ἐκεῖ νομίζω, καὶ ὀφθαλμοῖς μός
της συνερχόμενα προς κατάληψιν. Διὸ καὶ ταῦτα
μὲν παρελθεῖν μοι δοκῶν. "Α δὲ ἀδελφὰ τούτοις καὶ
ἅμα τῷ χρόνῳ προσεχὼς ἐτελεῖτο, ταῦτα δὴ καὶ ἐρῶ,
καὶ τὸν ἤδη μοι διὰ μνήμης γενόμενον Ἰσιδώρου τοῦ
θείου ναὸν ἐν μνήμῃ καὶ ἔτι διαρκεστέρα ποιήσομαι.
ΙΕ΄. Δριμύτατόν τινα τῆς τῶν εὐκτηρίων οίκων
οἰκοδομῆς ἐρῶν ἔρωτα ἡ χρῆστὸς τῷ ὄντι Μαρκιανός,
XIV. Sed quomodo pulcherrimi quoque ab eo
constructi illuminatorii, quod quilem solemus
vocare baptisterium, paucis explicare quis possit
pulchritudinem,quod videntibus cum admiratione
magnam profundit voluptatem? Comprehensum
enim est a quinque porticibus, sicut probaticam
quoque aiunt piscinam, quæ est in Jerusalem. Sed
hic quoque majora, quam illic, videntur feri miracula. Nam in illa quidem erat qui accedebat angelus, et uno die unus assequebatur curationem. Hic
autem non est servus qui ministrat, sed advenit
quidem Dominus. Curatio autem non uno ft die,
sed assidue: et non solum corporum, sed etiam
aperte animarum. Ostendit autem divinus Marcianus hac quoque figura baptisterii, se universum
fecisse ad forinam hujus, quæ sermone celebratur
piscinæ. Cum enim lectum tholis divisisset, et aureis lapillis quæcunque erant illius ornasset, et
ægrotorum figuras descripsit ad unguem, et ipsum
etiam Christum ægrolos curantem: ut non solum
eos qui laborant, sed nedicum quoque videre liceat. Optimum autem fuerit, non ita valde indigendo præsenti oratione, ea quæ dicta sunt, ipsis
oculis apprehendere. Namn quæ illic sunt, majora
esse existimo, quam ut ea possimus oratione consequi, et quæ possit solus visus comprehendere.
Quamobrem ea quidem statuo prætermittere. Quæ
aulem sunt his germana, et simul propinquo
tempore perfecta fuere, ea diram utique: et quod
jam mihi fuit in memoria, divini Isidori templum,
adbuc magis litteris memoriæ mandabo.
XV. Cum divinorum oratoriorum ædificationis
φuodam vehementissimo teneretur amore bonus
col. 247–248page 38 of 391
PG 114:247Ζ'. Ὁ κατακριθεὶς ἐξ ἐπισκόπου, καὶ ὑπὸ Νεστορίου δεχθείς, ἀνόφελητος.
Η'. Ἀκοινώνητος ὁ λαϊκὸς ὁ ἀντοφθαλμῶν τῇ συνόδῳ· ὁ δὲ κληρικός, ἤτι καὶ ἀποκήρυκτος.
ΙΖ'. Ὁ πίπτων ἱέραν τῆς ἐν Νικαίᾳ προτάξεων ἐπίσκοπος, ἢλλοτρίωται· καὶ ἐξ ἐπισκοπῆς ἐκπίπτει.
Ζ'. Τηρεῖσθω τὰ κελεύη ἐπαρχίᾳ προτέρως δίκαια, καὶ ἄξικαι· ὁ δ' εἴπων ἀντικείμενον τούτοις εἰσάγων, ἄνωπτος.
Η'. Ἀντίχειν ἀρθμῶν Εὐτυθίας κρατερός· τοῦτο γὰρ ἅπαξ νόμω δόξε ἀψοῦο παρχήτεκτο. Θεοδόσιος δὲ τοῦτον κεχειροτόνηκεν· ὁ δ' εἰς λαϊκῶν καὶ δοτσύνη τιμὴν εἶχεν ὁ δ' ἐν' εἴπε κλεινούμενος ἄνεθνος, ἔχων δηλωθῇ τοῦ ἐκείνου παρεστηκένου εἰς ἀντ' ἐγκλήματος· ὁ δ' δεδηλώκεσι μόνον τοῦτο, τῆς ἐπισκοπῆς ἔχην ὄνομα, καὶ τῇ κοινωνίᾳ αὐτῇ καὶ δοχηρόνομον δίδεσθαι.
Ἐπιτομὴ κανόνων τῶν ἐν Χαλκηδόνι ἁλίων καὶ μεγάλης Πατέρων.
ΙΓ'. Ὁ ἐχοινόμενος καὶ ὁ παρέχτασιν χειροτονεῖν, κατὰ τοὺς βαθμοὺς ἐπιπλήτονται· ὁ δ' νόμος ὑπ' εἶ καὶ ψεφωγερμός.
ΙΔ'. Οἱ κοσμικῶν οἴκων ἐπιμέλειαν ἀναδεχόμενοι, ἐπιτιμηθέντι· πλὴν εἰ μὴ καλεῖστε νόμος εἰς ἀυθίσιος δίκαιον ἀπαράτεκτος· ἢ ὁ ἐπίσκοπος ὅρκους καὶ χρέον ἀδικαιωτικόν, ᾗ χρόνω ἐπολιτεύσεν.
Ε'. Ἐκτρέφος οἴκος ἢ μοναστήριον, γνώμης δίχα τοῦ ἐπισκόπου ἀπαντᾶ· ἄπαξ δὲ μοναστὴς τυπτεχθῶ τῷ ἐπισκόπῳ, καὶ τὸν μονής, εἰ μὴ τῷ αὐτοῦ προτρέψαι, μὴ ἀλήτατο· Εἰ δ', μὴ γνώμης τοῦ δεσπόνου, μὴ μοναζέτω.
Ε'. Οἱ μεταβαίνοντες ἐκ πόλεως εἰς πόλιν, τοὺς παρ' ἐκτύπω κόπους ἀποδιαπτήσωσιν.
Ζ'. Ἐπὶ μαρτυρῶν ἢ εἰς ἀρατορίας, οὐδ' ἀμελθίτως χειροτονεῖσθαι· Εἰ μή, ἀχειροτόνητος ὁ δίθεν χειροτονούμενος.
Η'. Ὁ χλωρηθεὶς ἢ [γρ. ἢ] στρατείαν, ἢ ἐξίαν, ἀπεκλεισίαν, ἀπεκβαθμῖς, ἄπρακτος.
Θ'. Ὁ ἐν τῷεργῆ ὁ ἐσχηματισμένῳ κληρονόμω, βλεπέτω τὴν ἔξοδον τοῦ ἐπισκόπου τῆς πόλεως· Ὁ δὲ τούτου τοῦ ἀρχηρέως καὶ τοῦ ἐπιτίμου.
Θ'. Κληρικοὶ δικαζόμενοι, εἰ ἁρμένοι τοῖς ἐπίσκοποι ἐρχόμεθοι ἐρίζονται· κανονικοὶς εἶναι εἰδηθέντων· ἐπλὴν ὁ κληρικὸς ἐπίσκοπος διαχωρισθεὶς τοῦ Κωνσταντινουπόλεως ἐπισκόπου ἐξαιτείσθω.
Ι'. Δύο πόλεων ναοῖς κληρικοῖ ὁ καταλεγεὶς τῷ προτέρῳ τῆς καταλέξεως προτέρῳ ἐπιστραφήσεται. Εἰ μετείθε δὲ ἤδη, μὴ ἐπικοινωνείτω κατὰ τινα τρόπον τοῖς τῆς προτέρας πράγμασιν ἐκκλησίας.
ΙΑ'. Πάντες ἐπιστολῆς ἐγνωστικοί, ἤτι νὴ κοινωνιτεκὰς αὐτοῦ· ἤτι γὰρ συστατικαί τι βουλήβει παρέχονται.
ΙΒ'. Εἰς ἐπαρχίας δύο ἡ ἐπαρχία μία οἱ τέμνεται· Αἱ δὲ τεμνόμεναι βασιλικῆςVITA S. MARCIANI PRESBYTERI.
νεούντων· ὥστε τινὰς καὶ χαριέντως πρὸς ἀλλήλους se lepide dicant cum voluptate: Ecce hæc quoque
σὺν ἡδονῇ λέγειν· Ἰδοὺ καὶ ἄλλη θυγάτηρ αύτη est alia filia Magni Marciani, pulchritudine et maτου μεγάλου Μαρκιανοῦ, τὸ κάλλος τε καὶ τὴν πολυ- gnificentia soror magna Anastasia. Quod certe ille
τέλειαν ἀδελφὴ τῆς μεγάλης ᾿Αναστασίας. Όπερ quidem ipse solummodo de divina dixit Anastasia,
μένιοι μόνως περὶ τοῦ ναοῦ τῆς θείας αὐτὸς ἐκεῖνος quemadmodum censuerit quispiam esse præterἔφη ᾿Ανακτασίας, πῶς ἄν τις παραλιπεῖν ἀξιώσειε; mittendum? Nam cum quidam ex ejus familiaribus
Τῶν γὰρ συνήθων αὐτῷ τινος τὸ πολὺ τῆς δαπάνης magnam miraretur impensam: Si desponsurus esἐν θαύματι ποιουμένου, ἐκεῖνον, Εἰ δὲ καὶ πρὸς γά- sem, inquit ille, meam filiam, non quæ ad ejus de
μον, εἰπεῖν, θυγατέρα κατεγγυάν ἔμελλον, οὐκ ἂν τὰ corem pertinerent, et ornatum, statuerem mihi
πρὸς εὐπρέπειαν καὶ κόσμον αὐτῇ φιλοτίμως ως esse præbenda quam possem magnificentissime?
εἶχον παρασχεῖν εἰλόμην; Νῦν δὲ πρὸς ναὸν Χριστοῦ Nunc autem cum impensas statuerimus facere in
νύμφης προθέμενοι δαπανᾷν, καὶ νύμφης οὕτω xx. templun sponsæ Christi, et sponsæ adeo pulchre,
λῆς, καὶ τὸ αἷμα ὑπὲρ αὐτοῦ προχέει μὴ φεισαμένης, et quæ pro ipso sanguinem non possit fundere:
οὐ πολλῷ μᾶλλον καὶ προθυμότερον ἐμέλλομεν ἀνα- non longe amplius et alacrius sumus sumptus
λίσκειν, καὶ κόσμοῦ παντὸς καὶ ὥρας καὶ χαρίτων facturi, nullumque ornamentum speciemque et
ἐλλείπεν οὐδέν; Οὕτω φιλότιμος ἦν ἐν ἔργοις τοῖς elegantiam prætermissuri? Tam splendidus et
τῷ Θεῷ φίλοις Μαρκιανός, καὶ δαπάνης οὐδεμιᾶς magnifcus erat Marcianus in iis, quæ Deo grala
φειδόμενος.
erant, operibus: neque ullis parcebat sumptibus.
pep
ιζ'. Καὶ γὰρ οὐ τοσούτων μόνον νεουργός γέγονε,
ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων ἱερῶν οἴκων, οὐ δημιουργός
μόνον, ἀλλὰ καὶ θεραπευτὴς ἐδείκνυτο· οἷα δὴ καὶ
τοῦ μεγάλου μάρτυρος Θεοδώρου τοῦ ἐν Ταινίριμ· καὶ Στρατονίκου μάρτυρος τοῦ ἐν τῷ Ρηγίῳ,
Καὶ τόγε θαυμαστότατον, ὅτιπερ οὕτως ἐν τοῖς
ἱεροῖς οἴκοις τὴν χεῖρα πολυαρκής ὤν, πολλῷ πλέον
αὐτὴν ῥέουσαν ἐν ταῖς τῶν πενήτων παρεῖχεν ἐπιμελείπις. Περὶ οὗ καὶ νῦν διεξοδικώτερον ὁ λόγος
διεξελθεῖν βούλεται, ὥστε δήλην γενέσθαι μὴ τὴν
Εκείνου μόνον περὶ τοὺς δεομένους φιλανθρωπίαν,
ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ φιλάνθρωπον, οἵων ἄρα
τοὺς ἐραστὰς ἐκείνου τῶν χαρισμάτων καταξιωτ. -
Νύκτωρ ὁ θαυμάσιος τάς τε πλατείας καὶ τοὺς τῆς
πόλεως περιιών στενωφούς, ἐπιμελὲς ἐποιεῖτο,
που ποτε ἂν καὶ εὕροι νεκρὸν ὑπὸ πολλῆς πενίας
παρεῤῥιμμένον· καὶ ὡς ἂν ἴδοι τοιοῦτον, ὥσπερ
μεγάλου τινός κέρδους ἐπιτυχὼν ἀσμένως ἑώρα •
καὶ σπουδῇ λούσας καὶ ἀμφιέσας, καὶ τῶν ἄλλων
δὴ τῶν νενομισμένων ἀξιώσας τιμῶν, εἶτα καὶ
ὥσπερ καὶ ζῶντα τὸν νεκρὸν προσεφθέγγετο· Δεύρο,
λέγων, καὶ τῆς ἐν Χριστῷ ἀγάπης κοινώνησον
ἡμῖν, ἀδελφέ. Οὕτως εἰπὼν, ὑπακούοντα τὸν κείμενον εἶχεν· ἀνίστατο γὰρ (ὦ θαύματος, ἀποῤῥήτου!
καὶ Μαρκιανὸν ἠσπάζετο τὸν χρηστὸν τῆς προνοίας, ὥσπερ τῆς περὶ αὐτὸν, οὐκ ἐκεῖνον, ἀλλὰ τὸν
Χριστὸν μᾶλλον ὑποφαίνων ἀποδεχόμενον. Εἶθ᾽ οὖτως ὁ νεκρὸς πάλιν νεκρὸς ἤν, καὶ τοιοῦτος ὑπὸ
τῶν παριόντων δρώμενος. Τοῦτο δὲ γνώριμον μὲν καὶ
ἄλλως γέγονεν, ἐκ δὲ τούτου φανερώτερον.
ΙΗ΄. Μέσων νυκτῶν, ὅτε καὶ μάλιστα μηδενί
ὀρθῆναι ᾤετο, πρός τινα συνήθη τραπεζίτην τὸ χρυστον καταλλάξων ἐφοίτα, καὶ κέρμα λαμβάνων
πλειόνων χαλκῶν, ὡς ἂν ἔχοι τοῦτο διανείμαι τοῖς
πενομένοις, εὐθὺς ἐπανῄει. Ὁ γοῦν τραπεζίτης
εἰς κέρδους πρόφασιν τὸ ἄωρον τῆς νυκτὸς λαμβάνων, ζυγοῖς ἀδίκοις τοὺς χρυσοῦς ἐταθμᾶτο, καὶ
ἐκεῖνος οὐδὲν ἀντιλέγων οὔθ᾽ ὅλως ἐξακριβούμενος,
δῆλος ἦν τὸ πᾶν τῇ συνειδήσει τοῦ σταθμίζοντος
Επιτρέπων. ὡς δὲ πολλάκις τοῦτο γενόμενον, ὁ
Μαρκιανός τὸν μὴ συνιέντα υποκρινόμενος, οὐδὲν
XVII. Etenim non harum solum fuit conditor,
sed multarum quoque aliarum ædium non tantum
se praestitit opificem, verum etiam refectorem alque
reparatorem. Ut magni quoque martyris Theodori,
qui fuit in Tenaro: et Stratonici martyris, qui fuit
Rhegii. Εt quod est magis admirabile, cum in saEt
cris edibus ejus esset manus tam liberalis, ea erat
multo magis profusa in cura gerenda pauperum.
Quod quidem nunc vult cursim persequi oratio,
adeo ut non solum manifesta feret illius in egenos benignitas, sed hæc ipsa quoque beneficentia,
qualibus donis dignaretur illius amatores. Noctu
vir ille admirabilis obiens plateas et civitatis abgiportus, hujus quoque curam gerebat. Sicubi invenisset mortuum præ nimia paupertate abjectum, et
cujus nemo curam gereret, et quem talem vidisset,
tanquam magnum aliquod lucrum assecutus, eum
libenter videbat: cumque eum diligenter lavisset
et induisset, et alia justa pro more ei fecisset,
deinde etiam mortuum tanquam vivum alloquebatur: Agedum, dicens, sis quoque nobiscum particeps ejus, quæ est in Christo, charitatis. Quæ cum
sic diceret, habebat eum qui jacebat, audientem.
Surgebat enim (o miraculum, quod verbis non potest explicari!),et bonum amplectebatur Marcianum, curam qum ejus gerebatur, non illum, sed
Christum potius ostendens suscipere. Deinde sic
mortuus, rursus erat mortuus: et talis videbatur
ab iis, qui erant superstites. Hoc autem fuit alias
quoque cognitum: sed ex hoc evasit manifestius.
XVIII. Media nocte, quando maxime putabat
fore ut a nemine videretur, ventilabat ad quemdam
argentarium sibi familiarem,ut aurum permutaret:
et accipiens multum minutæ monetæ æneæ, ut haberet quod posset distribuere pauperibus, statim
revertebatur. Argentarius autem adhibens noclem
intempestivam ad lucri occasionem, iniqua trutina
ponderabat aureos. Ille auten nihil contradicens,
nec omnino accurate considerans, aperte ostendebat se omnia permittere conscientiæ ejus qui ponderabat. Cum autem hoc saepe fieret, et Marcianus
Ὡς ἐξαίρετον ἀσκητὴν καὶ κοινοβίου μέγιστον ἀρχηγὸν τὸν ὅσιον Θεοδόσιον ἐν τοῖς ἐπαίνοις ἀνακηρύττομεν· ὃς τὴν ὑπεροχὴν τῆς ἀρετῆς τηλαυγῶς ἐπιδειξάμενος, τοῖς ὑπ᾽ αὐτὸν ταττομένοις πᾶσι κανὼν ἐγένετο καὶ τύπος τῆς πρὸς Θεὸν πολιτείας. Ἐκ νέας γὰρ ἡλικίας προθυμίᾳ καὶ σπουδῇ τὴν ἀρίστην αἱρούμενος ὁδόν, τὰ μὲν τοῦ κόσμου πάντα κατέλιπεν, τῆς δὲ τῶν ἀγγέλων ζωῆς ἐπεμελήθη· καὶ οὕτω προκόπτων ἐν τῇ ἀσκήσει, πολλοὺς μὲν εἰς τὴν αὐτὴν ἐνάρετον ὁδὸν προετρέψατο, πολλοὺς δὲ ἰάσατο τῶν νοσούντων, δαίμονας δὲ ἤλασε, καὶ πολλὰ ἕτερα σημεῖα καὶ τέρατα εἰργάσατο.VITA S. MARCIANI PRESBYTERI.
νεούντων· ὥστε τινὰς καὶ χαριέντως πρὸς ἀλλήλους se lepide dicant cum voluptate: Ecce hæc quoque
σὺν ἡδονῇ λέγειν· Ἰδοὺ καὶ ἄλλη θυγάτηρ αύτη est alia filia Magni Marciani, pulchritudine et maτου μεγάλου Μαρκιανοῦ, τὸ κάλλος τε καὶ τὴν πολυ- gnificentia soror magna Anastasia. Quod certe ille
τέλειαν ἀδελφὴ τῆς μεγάλης ᾿Αναστασίας. Όπερ quidem ipse solummodo de divina dixit Anastasia,
μένιοι μόνως περὶ τοῦ ναοῦ τῆς θείας αὐτὸς ἐκεῖνος quemadmodum censuerit quispiam esse præterἔφη ᾿Ανακτασίας, πῶς ἄν τις παραλιπεῖν ἀξιώσειε; mittendum? Nam cum quidam ex ejus familiaribus
Τῶν γὰρ συνήθων αὐτῷ τινος τὸ πολὺ τῆς δαπάνης magnam miraretur impensam: Si desponsurus esἐν θαύματι ποιουμένου, ἐκεῖνον, Εἰ δὲ καὶ πρὸς γά- sem, inquit ille, meam filiam, non quæ ad ejus de
μον, εἰπεῖν, θυγατέρα κατεγγυάν ἔμελλον, οὐκ ἂν τὰ corem pertinerent, et ornatum, statuerem mihi
πρὸς εὐπρέπειαν καὶ κόσμον αὐτῇ φιλοτίμως ως esse præbenda quam possem magnificentissime?
εἶχον παρασχεῖν εἰλόμην; Νῦν δὲ πρὸς ναὸν Χριστοῦ Nunc autem cum impensas statuerimus facere in
νύμφης προθέμενοι δαπανᾷν, καὶ νύμφης οὕτω xx. templun sponsæ Christi, et sponsæ adeo pulchre,
λῆς, καὶ τὸ αἷμα ὑπὲρ αὐτοῦ προχέει μὴ φεισαμένης, et quæ pro ipso sanguinem non possit fundere:
οὐ πολλῷ μᾶλλον καὶ προθυμότερον ἐμέλλομεν ἀνα- non longe amplius et alacrius sumus sumptus
λίσκειν, καὶ κόσμοῦ παντὸς καὶ ὥρας καὶ χαρίτων facturi, nullumque ornamentum speciemque et
ἐλλείπεν οὐδέν; Οὕτω φιλότιμος ἦν ἐν ἔργοις τοῖς elegantiam prætermissuri? Tam splendidus et
τῷ Θεῷ φίλοις Μαρκιανός, καὶ δαπάνης οὐδεμιᾶς magnifcus erat Marcianus in iis, quæ Deo grala
φειδόμενος.
erant, operibus: neque ullis parcebat sumptibus.
pep
ιζ'. Καὶ γὰρ οὐ τοσούτων μόνον νεουργός γέγονε,
ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων ἱερῶν οἴκων, οὐ δημιουργός
μόνον, ἀλλὰ καὶ θεραπευτὴς ἐδείκνυτο· οἷα δὴ καὶ
τοῦ μεγάλου μάρτυρος Θεοδώρου τοῦ ἐν Ταινίριμ· καὶ Στρατονίκου μάρτυρος τοῦ ἐν τῷ Ρηγίῳ,
Καὶ τόγε θαυμαστότατον, ὅτιπερ οὕτως ἐν τοῖς
ἱεροῖς οἴκοις τὴν χεῖρα πολυαρκής ὤν, πολλῷ πλέον
αὐτὴν ῥέουσαν ἐν ταῖς τῶν πενήτων παρεῖχεν ἐπιμελείπις. Περὶ οὗ καὶ νῦν διεξοδικώτερον ὁ λόγος
διεξελθεῖν βούλεται, ὥστε δήλην γενέσθαι μὴ τὴν
Εκείνου μόνον περὶ τοὺς δεομένους φιλανθρωπίαν,
ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ φιλάνθρωπον, οἵων ἄρα
τοὺς ἐραστὰς ἐκείνου τῶν χαρισμάτων καταξιωτ. -
Νύκτωρ ὁ θαυμάσιος τάς τε πλατείας καὶ τοὺς τῆς
πόλεως περιιών στενωφούς, ἐπιμελὲς ἐποιεῖτο,
που ποτε ἂν καὶ εὕροι νεκρὸν ὑπὸ πολλῆς πενίας
παρεῤῥιμμένον· καὶ ὡς ἂν ἴδοι τοιοῦτον, ὥσπερ
μεγάλου τινός κέρδους ἐπιτυχὼν ἀσμένως ἑώρα •
καὶ σπουδῇ λούσας καὶ ἀμφιέσας, καὶ τῶν ἄλλων
δὴ τῶν νενομισμένων ἀξιώσας τιμῶν, εἶτα καὶ
ὥσπερ καὶ ζῶντα τὸν νεκρὸν προσεφθέγγετο· Δεύρο,
λέγων, καὶ τῆς ἐν Χριστῷ ἀγάπης κοινώνησον
ἡμῖν, ἀδελφέ. Οὕτως εἰπὼν, ὑπακούοντα τὸν κείμενον εἶχεν· ἀνίστατο γὰρ (ὦ θαύματος, ἀποῤῥήτου!
καὶ Μαρκιανὸν ἠσπάζετο τὸν χρηστὸν τῆς προνοίας, ὥσπερ τῆς περὶ αὐτὸν, οὐκ ἐκεῖνον, ἀλλὰ τὸν
Χριστὸν μᾶλλον ὑποφαίνων ἀποδεχόμενον. Εἶθ᾽ οὖτως ὁ νεκρὸς πάλιν νεκρὸς ἤν, καὶ τοιοῦτος ὑπὸ
τῶν παριόντων δρώμενος. Τοῦτο δὲ γνώριμον μὲν καὶ
ἄλλως γέγονεν, ἐκ δὲ τούτου φανερώτερον.
ΙΗ΄. Μέσων νυκτῶν, ὅτε καὶ μάλιστα μηδενί
ὀρθῆναι ᾤετο, πρός τινα συνήθη τραπεζίτην τὸ χρυστον καταλλάξων ἐφοίτα, καὶ κέρμα λαμβάνων
πλειόνων χαλκῶν, ὡς ἂν ἔχοι τοῦτο διανείμαι τοῖς
πενομένοις, εὐθὺς ἐπανῄει. Ὁ γοῦν τραπεζίτης
εἰς κέρδους πρόφασιν τὸ ἄωρον τῆς νυκτὸς λαμβάνων, ζυγοῖς ἀδίκοις τοὺς χρυσοῦς ἐταθμᾶτο, καὶ
ἐκεῖνος οὐδὲν ἀντιλέγων οὔθ᾽ ὅλως ἐξακριβούμενος,
δῆλος ἦν τὸ πᾶν τῇ συνειδήσει τοῦ σταθμίζοντος
Επιτρέπων. ὡς δὲ πολλάκις τοῦτο γενόμενον, ὁ
Μαρκιανός τὸν μὴ συνιέντα υποκρινόμενος, οὐδὲν
XVII. Etenim non harum solum fuit conditor,
sed multarum quoque aliarum ædium non tantum
se praestitit opificem, verum etiam refectorem alque
reparatorem. Ut magni quoque martyris Theodori,
qui fuit in Tenaro: et Stratonici martyris, qui fuit
Rhegii. Εt quod est magis admirabile, cum in saEt
cris edibus ejus esset manus tam liberalis, ea erat
multo magis profusa in cura gerenda pauperum.
Quod quidem nunc vult cursim persequi oratio,
adeo ut non solum manifesta feret illius in egenos benignitas, sed hæc ipsa quoque beneficentia,
qualibus donis dignaretur illius amatores. Noctu
vir ille admirabilis obiens plateas et civitatis abgiportus, hujus quoque curam gerebat. Sicubi invenisset mortuum præ nimia paupertate abjectum, et
cujus nemo curam gereret, et quem talem vidisset,
tanquam magnum aliquod lucrum assecutus, eum
libenter videbat: cumque eum diligenter lavisset
et induisset, et alia justa pro more ei fecisset,
deinde etiam mortuum tanquam vivum alloquebatur: Agedum, dicens, sis quoque nobiscum particeps ejus, quæ est in Christo, charitatis. Quæ cum
sic diceret, habebat eum qui jacebat, audientem.
Surgebat enim (o miraculum, quod verbis non potest explicari!),et bonum amplectebatur Marcianum, curam qum ejus gerebatur, non illum, sed
Christum potius ostendens suscipere. Deinde sic
mortuus, rursus erat mortuus: et talis videbatur
ab iis, qui erant superstites. Hoc autem fuit alias
quoque cognitum: sed ex hoc evasit manifestius.
XVIII. Media nocte, quando maxime putabat
fore ut a nemine videretur, ventilabat ad quemdam
argentarium sibi familiarem,ut aurum permutaret:
et accipiens multum minutæ monetæ æneæ, ut haberet quod posset distribuere pauperibus, statim
revertebatur. Argentarius autem adhibens noclem
intempestivam ad lucri occasionem, iniqua trutina
ponderabat aureos. Ille auten nihil contradicens,
nec omnino accurate considerans, aperte ostendebat se omnia permittere conscientiæ ejus qui ponderabat. Cum autem hoc saepe fieret, et Marcianus
PG 114:248καὶ τῇ ἐκκλησία ἔπειτα προσελθεῖν, καὶ τῶν προ λαβοντων ἐπιμνησθείσας τὸν τὸν φόβον τῆς γεένω της φρικτῆς ἑαυταῖς ἐπισεῖσαι, καὶ δάκρυσι τὸ Θεῖον ἐξιλεώσασθαι. Οὗ δὴ πολλάκις γινομένου, ἔστιν ὧν καὶ συνήθεια τοῦ καλοῦ κατεκράτει, φό βος τε θεῖος αὐταῖς ἐπισκήψας παρεσκεύαζεν οὐ πορνείοις μόνον, ἀλλὰ καὶ παντί κόσμῳ χαίρειν εἰπούσας, εἰς μοναστήριά τε καὶ ἀσκητήρια εὐθύ μως φοιτᾷν· πολλαὶ δὲ τούτων καὶ εἰς Ἱεροσόλυμα βαδίζειν ἔγνωσαν, τὰς ἐκδίους ἀπ' ἐκείνου δαπάνας ἀρκούντως ἀπειληγεται· αἳ καὶ βίον μά λιστα καθαρὸν καὶ ἀντίθετον ἐκ διαμέτρου τῷ προ λαβόντι ἐπιδειξάμεναι, οὐδὲ τῶν τοῦ ἀγαθοῦ Πνεύ ματος χαρισμάτων κατέστησαν ἄμοιροι· ἀλλὰ αἱ μὲν αὐτὸν προσευχῇ νόσους ἔλυσυν, αἱ δὲ καὶ δαί μονας ἐξ ἀνθρώπων, οὓς πρότερον ἐπιμελῶς ἐθεράπευσαν, ῥᾳδίως ἀπήλασαν. Ταῦτα ἐκεῖνος οὐχ ὡς ἄν τις ἐποίει τῶν πλούτῳ πολλῷ περιαντλουμένων, καὶ τὸ περιττῶς ἔχον ἀποκενῶν, ἀλλὰ διὰ τὴν πολλὴν περὶ τοὺς δεομένους ροπήν, μηδὲ αὐτῶν, φημί, τῶν ἀναγκαίων φειδόμενος. Αλλ' ἔστιν ὅτε καὶ ἃ εἶχεν ἐν χερσὶν ἐκφορήσας πάντα καὶ μετα δοὺς ἑαυτῷ τὰς χρηστὰς ἐλπίδας καὶ τὸ εἰς χεῖρας ἀφορᾶν μόνον του Θεοῦ κατελίμπανεν, ὥστε μετὰ τῶν ἄλλων, ὧν εἶχε καλῶν, καὶ πρὸς ἀκτημοσύνης λόγον, μηδενὶ τῶν πρωτείων παραγωρείν. Ε΄. Σημεῖον δὲ τοῦ λόγου. Λέγεται γὰρ ὡς ἐξ ἑορτῆς ἁγίων ὑποστρέφων ποτὲ καὶ γὰρ οὐδὲ τῶν τοιούτων καὶ τοῦ ἐν μέσῳ πολλῶν αἰνεῖν τὸν Κύριον θεοσεβείας χάριν ἀπελιμπάνετο, ἀλλὰ κατα πολλὴν ἐφοίτα τὴν προθυμίαν)· ἐπανιών τοιγαρούν, ἐπεὶ ὄμβρον καταῤῥαγήναι συνέβη, διάβροχος γε γονὸς, καὶ εἰσελθὼν τὴν οἰκίαν, καὶ ἐγκλεισάμενος, ἔπειτα ἀποδὺς τὸ ἱμάτιον ἐπὶ μετρίοις ἄνθραξιν ἀν εξήραινεν. Οὕτω δὲ συμπεσὸν, ἡ τότε θεοφιλέστατος ἀρχιερεὺς μετάβλητον αὐτὸν ἐποιεῖτο. Οἱ δὲ σταλέντες κεκλεισμένην εὑρόντες τὴν οἰκίαν, ἔκος πτόν τε τὴν θύραν, καὶ ἐξιέναι ἐκέλευον. Τὸν δὲ ἡ τοῦ φανῆναι γυμνὸν αἰσχύνη εἴσω μένειν ἐποίει, τῷ μηδὲ ἕτερον ἱμάτιον αὐτῷ προσεῖναι, ὥστε περι βαλόμενου προελθεῖν. Διὰ τοῦτο ἐπηγγείλατο μὲν τὴν ἔλευσιν, ἔμελλε δὲ καὶ ἔτι. Εἷς τῶν παρόντων περιεργότερόν τι ποιῶν, καὶ ἐπῇ τινι τὸν ὀφθαλμὸν προσθεὶ; καὶ τὸ γινόμενον θεασάμενος, αὐτός τε θαύματος ἐπληροῦτο, καὶ τοὺς ἄλλους μάρτυσι χρήσασθαι τούτου τοῖς σφετέροις ὀφθαλμοῖς παρ εσκεύασεν. Ὡς οὖν ἐξέπληξε πάντας τὸ θεαθὲν ἐπ ανίεσαν, καὶ τῷ πατριάρχῃ πάντα μετὰ θαύματος διεσάφουν. Τῷ δὲ, οὐχ ὅπως οὐδὲν θαυμάζειν, ἀλλὰ καὶ μέμφεσθαι μᾶλλον αὐτοῖς ἐπῄει, εἰ ἐκ μικρών οὕτω Μαρκιανόν μέγαν ἐγνώκασι κρίνειν, παρὸν ἐκ πολλῶν ἑτέρων, καὶ οὐδενὶ ἄλλῳ κατορθώσαι βαδίων, θαυμαστὸν ἐκεῖνον λογίζεσθαι καὶ μακά ριον. ΚΑ΄. Οσης δὲ τῆς αἰδοῦς ὁ μέγας οὗτος ἀπήλαυε παρὰ πάντων ὁμοίως, δήπου, βουλῆς, βασιλέως αὐ τοῦ, μαρτυρεῖ μὲν ἡ φήμη, μαρτυροῦσι δὲ καὶ οἱ δυνατώτατοι τῶν τότε ῎Ασπαρ καὶ ᾿Αρδαβούριος.VITA S. MARCIANI PRESBYTERI.
καὶ τῇ ἐκκλησία ἔπειτα προσελθεῖν, καὶ τῶν προ- recordantes eorum quæ præcesserant, horribilis
λαβοντων ἐπιμνησθείσας τὸν
τὸν φόβον τῆς γεένω gehennæ metum sibi incutere, et Deum placare
της φρικτῆς ἑαυταῖς ἐπισεῖσαι, καὶ δάκρυσι τὸ lacrymis. Quod quidem cum sæpe factum esset,
Θεῖον ἐξιλεώσασθαι. Οὗ δὴ πολλάκις γινομένου, nonnullas boni vincebat consuetudo, divinusque
ἔστιν ὧν καὶ συνήθεια τοῦ καλοῦ κατεκράτει, φό- eis ingruens metus efficiebat, ut non solum stupris,
βος τε θεῖος αὐταῖς ἐπισκήψας παρεσκεύαζεν οὐ sed omni etiam ornamento valedicentes, ad moπορνείοις μόνον, ἀλλὰ καὶ παντί κόσμῳ χαίρειν nasteria et asceteria, id est, loca in quibus se
εἰπούσας, εἰς μοναστήριά τε καὶ ἀσκητήρια εὐθύ- exercerent, prompto et alacri venirent animo.
μως φοιτᾷν· πολλαὶ δὲ τούτων καὶ εἰς Ἱεροσό- Multæ quoque ex iis statuerunt ire Hierosolymam,
λυμα βαδίζειν ἔγνωσαν, τὰς ἐκδίους ἀπ' ἐκείνου cum ab illo accepissent sumptus, qui sufficerent
δαπάνας ἀρκούντως ἀπειληγεται· αἳ καὶ βίον μά- ad viaticum. Quæ cum vitam maxime puram et
λιστα καθαρὸν καὶ ἀντίθετον ἐκ διαμέτρου τῷ προ- priori ex diametro oppositam cstendissent, ne
λαβόντι ἐπιδειξάμεναι, οὐδὲ τῶν τοῦ ἀγαθοῦ Πνεύ- boni quidem spiritus donorum fuere expertes:
ματος χαρισμάτων κατέστησαν ἄμοιροι· ἀλλὰ αἱ sed aliæ quidem ex ipsis morbos solverunt oraμὲν αὐτὸν προσευχῇ νόσους ἔλυσυν, αἱ δὲ καὶ δαί- tione, aliæ aulem dæmones quoque, quos prius
μονας ἐξ ἀνθρώπων, οὓς πρότερον ἐπιμελῶς ἐθε- diligenter coluerant, facile ejecerunt ex bominiράπευσαν, ῥᾳδίως ἀπήλασαν. Ταῦτα ἐκεῖνος οὐχ ὡς bus. Hæc ille, non ut faceret aliquis ex iis qui
ἄν τις ἐποίει τῶν πλούτῳ πολλῷ περιαντλουμένων, magnis afluunt opibus, id quod redundat exinaκαὶ τὸ περιττῶς ἔχον ἀποκενῶν, ἀλλὰ διὰ τὴν niens, sed propter magnum quod egentibus affeπολλὴν περὶ τοὺς δεομένους ροπήν, μηδὲ αὐτῶν, rebat auxilium,ne ipsis quidem parcens necessa
φημί, τῶν ἀναγκαίων φειδόμενος. Αλλ' ἔστιν ὅτε riis. Sed nonnunquam cum omnia etiam extulisset
καὶ ἃ εἶχεν ἐν χερσὶν ἐκφορήσας πάντα καὶ μετα- et erogasset, quæ habebat in manibus, sibi solam
δοὺς ἑαυτῷ τὰς χρηστὰς ἐλπίδας καὶ τὸ εἰς χεῖρας spem bonam et ad Dei solum manus aspicere,
ἀφορᾶν μόνον του Θεοῦ κατελίμπανεν, ὥστε μετὰ relinquebat: adeo ut cum aliis, quæ habebat
τῶν ἄλλων, ὧν εἶχε καλῶν, καὶ πρὸς ἀκτημοσύνης bonis, etiam quod ad nihil possidentem attinet,
λόγον, μηδενὶ τῶν πρωτείων παραγωρείν.
primas partes nulli cederet.
Ε΄. Σημεῖον δὲ τοῦ λόγου. Λέγεται γὰρ ὡς ἐξ XX. Hujus autem quod dico, signum est. Dicitur
ἑορτῆς ἁγίων ὑποστρέφων ποτὲ καὶ γὰρ οὐδὲ enim quod a festo Sanctorum revertens aliquando:
τῶν τοιούτων καὶ τοῦ ἐν μέσῳ πολλῶν αἰνεῖν τὸν nam nec iis, nec Domini, quæ fit in medio multoΚύριον θεοσεβείας χάριν ἀπελιμπάνετο, ἀλλὰ κατα - rum, laudationi deerat, divini cultus et religionis
πολλὴν ἐφοίτα τὴν προθυμίαν)· ἐπανιών τοιγαρούν, gratia. Revertens ergo, quoniam pluviam erumpere
ἐπεὶ ὄμβρον καταῤῥαγήναι συνέβη, διάβροχος γε- contigerat, madefactus et domum ingressus, cum
γονὸς, καὶ εἰσελθὼν τὴν οἰκίαν, καὶ ἐγκλεισάμενος, se inclusisset et vestem exuisset, paucis exsiccabat
ἔπειτα ἀποδὺς τὸ ἱμάτιον ἐπὶ μετρίοις ἄνθραξιν ἀν- carbonibus. Accidit autem, ut Dei amantissimus
εξήραινεν. Οὕτω δὲ συμπεσὸν, ἡ τότε θεοφιλέστα- pontifex tunc eum accerseret. Qui autem missi fueτος ἀρχιερεὺς μετάβλητον αὐτὸν ἐποιεῖτο. Οἱ δὲ rant, cum domum invenissent clausam, pulsabant
σταλέντες κεκλεισμένην εὑρόντες τὴν οἰκίαν, ἔκος ostium, et jubebant egredi. Illum vero pudor, ne
πτόν τε τὴν θύραν, καὶ ἐξιέναι ἐκέλευον. Τὸν δὲ ἡ τοῦ nudus videretur, cogebat intus manere, quoniam
φανῆναι γυμνὸν αἰσχύνη εἴσω μένειν ἐποίει, τῷ ne alia quidem ei vestis aderat, ut posset indutus
μηδὲ ἕτερον ἱμάτιον αὐτῷ προσεῖναι, ὥστε περι- progredi. Et ideo renuntiavit quidem se venturum,
βαλόμενου προελθεῖν. Διὰ τοῦτο ἐπηγγείλατο μὲν sed tamen adbuc differebat, donec unus ex iis qui
τὴν ἔλευσιν, ἔμελλε δὲ καὶ ἔτι. Εἷς τῶν παρόντων aderant, se gerens paulo curiosius, cum uni foraπεριεργότερόν τι ποιῶν, καὶ ἐπῇ τινι τὸν ὀφθαλ- mini oculum admovisset, et contemplatus esset id
μὸν προσθεὶ; καὶ τὸ γινόμενον θεασάμενος, αὐτός quod fiebat, et ipse repletus fuit admiratione, et
τε θαύματος ἐπληροῦτο, καὶ τοὺς ἄλλους μάρτυσι effecit ut aliis uteretur hujus rei testibus, dum
χρήσασθαι τούτου τοῖς σφετέροις ὀφθαλμοῖς παρ- suis cernerent oculis. Postquam itaque id quod
εσκεύασεν. Ὡς οὖν ἐξέπληξε πάντας τὸ θεαθὲν ἐπ- visum fuerat, omnes obstupefecisset, reversi sunt,
ανίεσαν, καὶ τῷ πατριάρχῃ πάντα μετὰ θαύματος et patriarcha cum admiratione omnia aperuere.
διεσάφουν. Τῷ δὲ, οὐχ ὅπως οὐδὲν θαυμάζειν, ἀλλὰ Illi autem non modo venit in mentem admirari,
καὶ μέμφεσθαι μᾶλλον αὐτοῖς ἐπῄει, εἰ ἐκ μικρών sed potius eos increpare, quod ex adeo parvis staοὕτω Μαρκιανόν μέγαν ἐγνώκασι κρίνειν, παρὸν tuerint magnum indicare Marcianum, cum liceret
ἐκ πολλῶν ἑτέρων, καὶ οὐδενὶ ἄλλῳ κατορθώσαι ex multis aliis, et quæ nullus possel alius facile
βαδίων, θαυμαστὸν ἐκεῖνον λογίζεσθαι καὶ μακά- efficere, illum existimare admirandum et beatum.
ριον.
ΚΑ΄. Οσης δὲ τῆς αἰδοῦς ὁ μέγας οὗτος ἀπήλαυε
παρὰ πάντων ὁμοίως, δήπου, βουλῆς, βασιλέως αὐτοῦ, μαρτυρεῖ μὲν ἡ φήμη, μαρτυροῦσι δὲ καὶ
οἱ δυνατώτατοι τῶν τότε ῎Ασπαρ καὶ ᾿Αρδαβούριος.
XIX. Quanto autem fuerit ex æquo omnium in
hunc magnum reverentia, populi,inquam, et senatus, et ipsius imperatoris, testatur quidem fama:
testantur autem etiam, qui tunc fuere potentissimi,
Day 11Die 11
col. 249–250page 39 of 391
PG 114:250Οἳ καίτοι κακόδοξοι ὄντες, καὶ, τοῖς ὀρθῶς ἔχουσι δόξης διαφερόντως πολέμιοι, ὅμως Μαρκιανὸν τὸν θεῖον οὐδὲ προσβλέπειν εὐχερῶς ἠδύναντο, τὸ περ ριὸν αὐτοῦ τῆς ἀρετῆς δυσωπούμενοι· καὶ διὰ τοῦτο πολλήν τε ἐκείνῳ τὴν τιμὴν ἀπένεμον, καὶ τὸν ὑπ' αὐτοῦ κτισθέντα ναὸν τῆς μεγάλης ᾿Ανα στασίας σκεύεσι πολυτελέσι χρυσοῦ καὶ ἀργύρου πεποιημένοις ἐφαίδρυνον. Κἄκεῖνος τῆς δωρεάς αὐτοὺς ἀμειβόμενος, διετυπώσατο κατὰ τὰς ἐπισής μους τῶν ἡμερῶν τῇ πατρίῳ αὐτῶν γλώττη (Γότθοι γὰρ ἦταν τὰς θεοπνεύστους Γραφὰς ἐν τῷ ἱερῷ τῷδε ἀναγινώσκεσθαι, ἀλλὰ Βυζαντίοις μὲν οὕτως αἰδέσιμος ἦν ὁ ἀνήρ. Εκάλει δὲ ἡ φήμη καὶ τὰς μακρὰν ᾤκισμένας τῶν πόλεων, καὶ πανταχόθεν συνέῤῥεον· οἱ μὲν ἁμαρτημάτων, οἱ δὲ καὶ νοσημάτων την θεραπείαν ἂν τρυγήσοντες· καὶ οὐδὲ της πρεσβυτέρας ἀπελιμπάνοντο Ρώμης, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ προσῄεσαν. Ἐν οἷς καὶ μνήμης ἄξιόν τι γε νόμενον, οὐ τὰς ὑμετέρας ἀκοὰς οἶμαι ζημιώσαι καλόν. ΚΒ΄. Γυνὴ γάρ τις αἱμοῤῥοία πιεζομένη χρονία οὕτω χαλεπῶς, ὡς πᾶσαν ἰατρικὴν τέχνην ὅσον ἐπ' αὐτῇ σπουδὴν ματαίαν καὶ περιττὴν νομισθῆναι, αὐτὴ τὴν Ῥώμην καταλιπούσα (καὶ γὰρ ἐκάλουν αὐτὴν αἱ θεοσημείαι Μαρκιανου αδόμεναι παρὰ πάντων) εἰς τὴν Κωνσταντίνου κατέλαβε. Καλ οὐδὲν ἐμέμψατο ἑαυτῇ τῆς ὁδοιπορίας, ὡς μὴ άξιόν τι κακοπαθείας τοσαύτης ἀποναμένη· ἀλλ᾽ ἅμα τα προσῆλθε τῷ δικαίῳ, καὶ τὴν νόσον ἐγνώρισεν, τε πηγὴ τοῦ αἵματος ἔληγε, καὶ ἡ γυνὴ τῆς θερα πείας ἀπέλαυε. Τοιοῦτος γὰρ ὁ θεῖος ἀνήρ, ὡς μηδὲ ἀφῆ πολλάκις, ἀλλὰ εὐχῇ μόνῃ καὶ ψιλῳ βλέμματι τοὺς προσιόντας ἀπαλλάττων τῶν ἐνοχλούντων. Τοσοῦτος μὲν ὁ Μαρκιανός τοῖς θαύμασι, τοσοῦτος δὲ καὶ τοῖς ἐν ἀρετῇ κατορθώμασι, κατὰ τὴν, Τοὺς δοξάζοντάς με δοξάσω, θεολόγον ἐπαγγελίαν. Οὐ καὶ ἡμᾶς γένοιτο ταῖς πρεσβείαις τῶν ἐκείνου συμμετασχεῖν ἀγαθῶν, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.§ II. Vitae S. Theodosii scriptores.
2. Natalem igitur S. Theodosii cœnobiarchæ hoc femina sanguinis profluvio liberata, in vita, n. 58,
die ita celebrant Græci in Menologio a Canisio edi- refertur cancro in mamilla laborasse. Eadem,
to: Commemoratio S. P. N. Theodosii cœnobiarchæ, omissis tamen plerisque miraculis, leguntur in
ex oppido Marissi Cappadocia. Refertur et in horo- Anthologio Græcorum, a Clemente VIII appro
logio, ac Menologiis Maximi episc. Cytheræi,atque bato.
Christophori proconsulis Mitylenæi: in Kalendario
quoque Græcorum a Genebrardo edito, et eisdem
verbis a Molano in addit. ad Usuard. «Die unde
cima sancti Patris Theodosii Cænobiarchæ. › Mar
tyrologium Romanum. • In Cappadocia, in vico Ma
gariasso, S. Theodosii Coenobiarchæ, qui multa
pro fide catholica passus est.» Galesinius, secu
tus Græcorum Euchologion, eam 40 Januarii re
fert: In Græcia S. Theodosii Cœnobiarchæ. Is
incredibili abstinentia fuit, ut per triginta ipsos
annos panem non gustarit, palmæ fructu et paucis
siliquis victitans: sicque corpori cum cibum de
traheret, animam diu noctuque pavit assidua cœ
lestium rerum contemplatione. "Galesinium se
quitur Martyrologium Germanicum.
Vitam S. Theodosii ex Metaphraste edidit Lipo
manus tom. V, atque ex eo Surius. Plurima ex ea
Baronius t VI et VII suorum Annalium intexuit.
Nos eamdem damus cum ins. Græco bibliothecæ
Vaticanæ collatam, et pluribus locis emendatam.
Eadem exstat, sed contracta, Latine in Vitis Fran
cisci Haræi et Lippeloi, ac fastis Marianis; Italice
edita a Gabriele Flamma; Hispanice a Ribadineira
nostro, etc.
5. Acta vero hæc asserit Baronius in notis ad
Martyrol. omni acceptatione dignissima,» et
t.VI Annal. an. Ch. 511. n. 20: Quam exactissi
me descripta, etsi ab incerto, certo tamen tem
poris ejusdem auctore, ut nihil sit quod jure revo
cari possit in dubium, utpote veritate omni ex
parte constantia.» Coævum auctorem fuisse pro
bant quæ de Anastasio imperatore scribit, n. 45.
3. De eo isthæc prædicant Menæa. «Venerandus
hie S. P. N. Theodosius in Mogariso Cappadociae
pago, Christianis et religiosis admodum parentibus,
Proæresio et Eulogia natus; vitam complexus mo
nasticam, sacram induit religionis vestem: Hiero- Tulit aliquando nostrum quoque tempus impe
solymamque profectus, inde Antiochiam adiit, ubi ratorem, qui quidem prius fuerat (quantum appa
Symeonem eximium illum Stylitam convenit, a quo rebat) paradisus voluptatis, postremo autem rebus
futura illius vitæ sanctimonia illi prædicta, ut qui fuit cognitus campus destructionis, et unus scilicet
magni gregis ovium ratione pollentium futurus esset ex his pastoribus qui gregis oves dispergunt,' et
pastor. Deinde apud Longinum laudatissimum perdunt, et eas turbida potant subversione, et, ut
quemdam virum rebus divinis in solitudine eruditus,reliqua illius prætermittam, hoc quidem accipiet
ad eam pervenit abstinentiam, ut in hebdomada quod post nos sequetur tempus.»
nonnisi semel cibo corpus reficeret, tandemque totis
triginta annis panem non gustaret: pariterque in
aliis virtutum studiis tantum promovit, ut in sum
mum pietatis culmem enisus, illustria ederet mira
cula. Basilium quemdam monachum defunctum, et
in tumbam depositum, vidit unus ille cum altero
quodam monacho fratribus astantem, et psalmis ac
cinentem. Carbones, nullo subjecto igne, ubi mo
nasterium erat conditurus, accendit. Feminam ad
se adeuntem sanguinis profluvio liberavit. Ex uno
frumenti grano per preces integra granaria reple
vit. Puerum in altam putei delapsum voraginem,
inaspectabili præsentia extraxit. Fetuum abortiones
repressit, qui dum in vitam immaturi prodibant,
per mortem ex vita exturbabantur. Quare horum
matrem ob hanc affectionem perinde ac si sterilis
fuisset fecundam reddidit.Ingens locustarum agmen
verbo increpitans abegit. Kericum Orientis comitem
veste sua cilicina, qua pro thorace illum induerat,
invulnerabilem præstitit. Sata terræ ardore læsa,
impetrato per preces imbre recreavit. Prædixit in.
gentem per terræ motum Antiochiæ ruinam. Mul
tos, qui naufragium fecerant, cum fluctibus colluc
tantes, periculo spectabilis eripuit. Multis auctor
vitæ religiosæ factus, ad Dominum e vita excessit.
Dies illi solemnis in veneranda B. Petri Apostoli æde
peragitur.» Hactenus Menæa. Quæ hic dicitur
6. Auctorem hunc conjicit Baronius fuisse Cy
rillum monachum, a quo Acta SS. Euthymii, Sabæ,
el Joannis Silentiarii descripta sunt. Ita an. Ch.
491, num. 14, scribit: «Sed et ejusdem auctoris
creduntur esse Vitæ Theodosii Cenobiarchæ, nec
non Quiriaci anachoretæ, qui iisdem temporibus
claruere viri sanctissimi: sed quod illæ careant
auctoris inscriptione, feruntur nomine ejus, qui
postremo edidit Metaphrastes, cum tamen ipse ea
antiquitus scripta tantum exscripserit.» Et anno
511, n. 21: Auctor etsi nomine habeatur inco
gnitus, Cyrillum hunc ipsum existimo, qui sicuti
sanctorum Sabæ et Euthymii atque Joannis Silen
liarii et aliorum vitas scriptis est prosecutus, ita
haud par est credere, quem habebat præ oculis,
Theodosium præteriisse, prætermisisseque res ab
eo præclare gestas, minime præ sui dignitate ob
ruendas silentio, posteris tradere. Conjicio qui
dem ab imprudente aliquo obliteratum Cyrilli
auctoris nomen, qui referens illud ad Cyrillum
Hierosolymitanum episcopum, qui claruit sub
Constantio imperatore, falso putarit tribui Cyrillo
historiam, qua res gestæ sub Leone, Zenone et
Anastasio Augustis tractantur, ignorans ipsum
de quo est sermo, nobilem historicum Cyrillum,
atque Palæstinum, hoc vixisse tempore.»
7. Hæc Baronii conjectura. Cyrillus juvenis ad
col. 251–252page 40 of 391
modum eo tempore fuit, quo S. Sabas ex suscepta ejus Roma, ubi obierat, delatæ requiescunt. «Est
ad Justinianum imperatorem legatione an. 530, autem, ut ibidem additur, locus cœmiterii spe
reversus est, haud diu dein superstes. Eum tunc lunca, in qua, cum a Magis illusus esset Herodes,
Scythopoli adiverunt Cyrilli parentes, atque ipsi juxta Evangelii oraculum, illi inde solventes, cum
puero impetrarunt benedictionem. Ita de se ipse in patriam redirent, manserunt. In hac spelunca
Cyrillus in Vita S. Sahæ: × Cum me magnus sanctus Pater poster Theodosius cum religiosæ vitæ
Sabas aspexisset, et salutasset, et sua dignatus certamina confecisset, gratia donatus est dæmones
esset benedictione; Hic exhinc, inquit patri, est ejiciendi: neque tantum in hac temporaria brevi
meus discipulus. Doceatur ergo Psalterium: eo que vita, sed etiam post obitum illos ejicit ad hunc
enim opus habeo.» In Vita S. Quiriaci 29 Sep- usque diem, ad gloriam et laudem Christi veri
tembris, dicitur fuisse ex monasterio Magni Dei, et Salvatoris nostri, cui gloria in sæcula sæ
Euthymii, et a magni Euthymii laura ad B. Sabæ culorum. Amen.» Hæc in Elogio auctoris, ex mss.
lauram accessisse, ut videret Silentiarium Joan- Græcis in posteriori editione a Rosweydo nos
nem episcopum, cui fit minister litterarum ad B. tro præfixo,quod ab obitu ipsius Moschi ab aliquo
Quiriacum, et ab hoc didicisse res gestas SS. ejusdem coenobii monacho concinnatuni suspica
Euthymii et Sabæ, quas conscripsit. Plura 20 mur. Multa ex eo in Bibliotheca Photii, tinemate
Januarii ad vitam S. Euthymii. Hæc sufficiant ut 199 citantur. Quæ porro hic de Magis, sepultura
professio ejus, et ætas agnoscatur.
et potestate. S. Theodosii in dæmones referuntur,
eadem leguntur in Vita n. 9, 10, etc., quam pri
dem antea conscriptam fuisse vel inde conjicere
fas est, quia alioqui ejus virtutes non idem com
memorasset Moschus, nisi in omnium jam fuisset
manibus scriptus de iis libellus.
8. Alium tamen ab hoc arbitramur vitæ S.
Theodosii auctorem; vel ideo, quod nusquam in
ea mentio fiat aut S. Euthymii, aut certe S. Sabæ,
inter quem tamen et S. Theodosium constat sum
mam amicitiam atque familiaritatem intercessisse,
ut infra, § 5, patebit. Deinde multus est Cyrillus
in describendis circumstantiis loci, temporis, so
ciorum, etc., quas alter vix attingit. Denique
seipsum alibi citat, et vitas a se descriptas: at
ne quidem in S. Sabæ actis, ubi toties meminit
S. Theodosii, vel leviter indicat a se ejus esse
vitam compositam.
c
§ III. Ætas ejus. Tempus obitus.
10. Ut Cyrillus in temporis ratione adnotanda
diligens fuit atque accuratus, ita hic auctor eam
fere neglexit, unum hoc dixisse contentus n. 84,
S. Theodosium obiisse, cum annos vixisset centum
et quinque et paulo amplius Ex quo, si annus aut
9. Dicuntur infra, n 40, multi eruditione insi- nativitatis aut obitus sit compertus, reliqua facile
gnes S. Theodosii institutum amplexi, et n. 39, deducentur. Tempus obitus (nam quæ senex potis
multi ex hac eruditione prodiisse, Ecclesiæ episcopi simum gessit, ea diligentius descripta sunt) prius
et pastores, et variorum monasteriorum antistites. inquirendum. Supervixit S. Theodosius Anastasio
Quidni aliquis horum præclaras magistri sui opti- imperatori (n. 55, exstincto an. Ch. 518. Prædixit
mique parentis virtutes descripserit? Quod haud terræmotum Antiochiæ (n. 76) aliquot diebus prius
diu post ejus obitum, sub successore fortassis, quam fieret, an. Ch. 526. Sepulturæ ejus (n. 87)
factum indicat citatus locus, in quo et qui S. Theo- interfuit Petrus III hujus nominis Hierosolymorum
dosii, et qui ejus successoris eruditi sunt disciplina, patriarcha, qui Joanni II, an. 524, 22 April. ind. 2,
enumerantur. Fuit inter Theodosii discipulos Ju- mortuo successit, supremum diem clausit an. 546.
lianus,quem magnus Theodosius, ut n. 71 legitur, Hæc ex Vita Nicephorus Callistus 1. XVII Hist. eccl.
⚫ semper habebat socium vitæ ex Christo agendæ, c.24. ita scribit: a Justiniano adhuc imperium admi
volebatque cum eo philosopharii, et esse eum sibi nistrante, et magnus ille Sabbas et præclarus Theo
socium solitudinis.» Ex ejus relatione, aut forte dosius, eremi præsides, superstites erant. Verum
etiam commentariis, haud pauca hausisse hunc prior Theodosius ad Deum transiit. Sabbas autem
auctorem, conjicere licet ex iis quæ, c. 16, n. 71, nonagesimum tunc agens annum ab Æliensi anti
dicuntur. Fuit vero Julianus vir magnus, dignus-stite legatus iterum Constantinopolim ad Justinianum
que tanto magistro discipulus, ipso etiam tum in tenui atque imbecilli admodum senecta fluctuans,
vivente factus episcopus Bostrensis, coactusque profectus est. Samaritani namque, Juliano quodam
quod Severo Antiocheno hæretico consentire nollet, rege sibi creato, plurimas Christianis superbe in
fugam ultro arripere, ut Evagrius, 1. III. c. 33. jurias tulerant, etc. quæ Nicephorus e Vita S.
Isque ipse est, cujus vitam, seu potius miraculum Sabæ desumpsit, ubi ea sic refert Cyrillus: < Cum
calicis venenati, signo crucis ante edito, innoxie jam autem imperium assumpsisset Justinianus, et
epoti, narral, c. 94 Prati spiritualis Joannes Mo- rerum suscepisset administrationem, agebat quidem
schus; qui et ipse, ut in præfatione operis refertur, B. Sabas 91 annum, finem vero vitæ acceperat di
principio quidem sæculo renuntiavit in monas- vinus Theodosius. Qui in Palæstina quidem erat
terio S. P. N. Theodosii abbatis et archimandritæ populus Samaritanorum, cum Julianum quemdam,
omnium,quæ sunt Hierosolymis cœnobiorum, sive qui ipse quoque erat Samaritamus, sibi regem creas
monasteriorum,»ad cujus cœmiterium reliquiæ sent, multas injurias faciebant Christianis,» etc.
Petavius noster 1. XIII De doctrina temporum, scri- a ejus monasterii, Theodosii legatus subscriptus ei
bit an. Ch. 529, Junio mense, a Samaritanis et Ju- dem libello legitur. Vivebat adhuc quidem Theo
dæis rebellantibus hunc Julianum regem constitu- dosius ipse, de quo ista in ejus vita, post alia su
tam, et deinde a copiis Justiniani cum suis rebelli- scepta pro fide orthodoxa certamina, leguntur
bus interemptum. Anno sequenti 530 refert lega- Cum de eo (Theodosio scilicet) intellexisset et qui
tionem S. Sabæ ad Justitianum, quo tempore S. veteris Romæ sedem pulchre tenebat (is autem erat
Sabas agebat annum ætatis 91, utpote natus sub Agapitus) et qui Antiochenam sedem regebat
consulatu 17 Theodosii, id est anno Chr. 439, ut Ephraim, sive Ephræm; ipse quoque populis rectam
ex Cyrilli assertione apparet initio Vitæ S. Sabæ. fidem prædicabant.In quibus multa sunt ad laudem
Obierit ergo S. Theodosius hoc 11 Januarii, anno hujus beati composita, quæ non minorem gloriam
Ch. 529, ante inchoatam Samaritanorum seditio- atferunt iis qui scripserunt, quam ei qui laudaba
nem, secundo anno imperii Justiniani, qui Justino tur, quod non ad gratiam, sed plane ad veritatem
avunculo anno 527 Augusti 4 aut 2 (variant aucto- fieret laudatio. Ita Baronius. Verum neque Aga
res) defuncto, successerat ipsis ante Kalendis Apri- pelus papa, neque Ephraim patriarcha, dicuntur
lis feria 3 in Coena Domini,ab eo imperator creatus. vivum laudasse S. Theodosium; sed cum certamen
Quo imperante supervixerit S. Theodosius anno ejus, cum Anastasio imper,pro fide orthodoxa jam
uno, mensibus quinque, aut novem. Quo tempore pridem initum, huic laudationi ibidem n. 55, con
Kericus victoriam de Persis reportavit, indutus S. jungatur, videtur oblatus ab ejus successoribus
Theodosii cilicio, ejusque admonitione ante con- libellus occasionem præbuisse laudandi non ita
Girmatus, ut n. 73 et 74 dicitur. Ilis ita constitutis, pridem defunctum Theodosium, piissimum eorum
natus fuerit S. Theodosius an. Ch. 423. Discesserit parentem et monasterii fundatorem. Creatus est
e patria, post sacram Scripturam populo diu præ- Agapetus 11 Junii anni 535, decessit anno se
Jectam, n. 4, anno ætatis 28, Christi 451, dum quenti.
Chalcedonensis synodus congregabatur.»
13. Deinde difficile probatu est Hesychium hunc
11. Baronius tom. VII Annal. Eccl. an. Ch. 532, (qui Isychus, Isichius dicitur) missum fuisse a
n. 21, censet Theodosium longe post S. Sabam B. Theodosio tum superstite; et non potius a So
diem extremum clausisse, et vixisse adhuc tempo- phronio ejus successore. Ita enim actione 1 ejus
ribus Agapeti Romani Pontificis; itaque plane cor- den synodi, in libello a morte Agapeti ab iisdem
rigendum, quod additum est in actis Sabæ, Theo- monachis oblato subscribitur: «Hesychius divina
dosium ante eum diem obiisse.» Hæc Baronius. miseratione presbyter et monachus monasterii
Sed quomodo id Actis additum probat? Ipse t. VI, beati abbatis Theodosii, locum tenens Sophronii
an. Chr. 475, n. 43, hunc Cyrillum diligentem presbyteri et archimandritæ ipsius monasterii et
et veritatis cultorem illorum temporum florentem primi totius eremi Hierosolymorum, cum omnibus
historicum dixerat,»et an. Ch. 491, n. 5, histo- his, qui mecum missi sunt, archimandritis Hie
riam ejus scitu dignam, et Annalibus ecclesias- rosolymitanis ad hanc regiam urbem, qui faciunt
ticis congruam vocarat; cum præsertim, inquit, pro oninibus archimandritis et monachis, qui ha
a Cyrillo monacho discipulo admirandi illius Eu- bitam ipsam eremum et tres Palæstinas, qui una
thymii, qui his vivebat temporibus, scripta fuerit. mecum supplicarunt; subscripsi de consensu
Liceat absque invidia dicere, me neminem repe- omnium et porrexi. Imo hic Hesychius; qui cum
risse post SS. Athanasium atque Hieronymum, qui Polyeucto diacono et Juliano monacho, utroque
majori fide scripserit sanctissimorum virorum res ejusdem monasterii B. Theodosii alumno,interfuit
gestas,d gerens eas atque distinguens accurate per illi synodo, modo dicitur Ambasiator, ut act. 2 et
tempora, ac ipse Cyrillus, dum quæ ipse vidit, vel et 4, modo Prior, ut act 5, modo etiam archi
sanctorum omni probitate præstantium virorum mandrita, ut act. 1 et 5, vel quia alterius cœnobili,
relatione didicit, absque levi suspicione mendacii illi Theodosiano subjecti, præfectus jam fuerit, vel
sinceram veritatem veluti sacrosanctum depositum quod mortuo Sophronio successerit, additusque in
posteris tradidit, nempe acta Euthymii, itemque exemplaribus sit archimandritæ titulus a librariis.
Sabæ atque Joannis Silentiarii. Cur non igitur Præfuit huic monasterio Gregorius archimandrita
illæsam atque intactam hanc tanti scriptoris his- tempore Tiberii imperatoris circa an. Ch. 580,
toriam suscipimus, a Patribus quoque synodi Ni- cujus meminit Joannes Moschus, cap. 92, 93 et
cænæ 11 actione prima, honorifice citatam.» 94 Prali spiritualis. In elogio Joannis Moschi,
cum corpus ejus anno 619 vel 620 ineunte (ut
colligitur ex initio indictionis 8), referretur Roma
ad hoc monasterium, nominantur antistes ejus
Georgius, Gregorii forte illius successor.
12 Causam corrigendi hæc Acta deducit, t. VII,
anno Chr. 536; num. 1, ubi relato ex synodo Con
stantinopolitana sub Menna acta, libello monacho
rum,oblato Agapeto papæ contra Anthimum, Seve
rum et cæteros hæreticos, subjungit: «Inter alios
affuit legatio a magno illo Theodosio Coenobiarcha,
de quo plura superius laude dignissima pro fide
perfuncta enarrata sunt. Hesychius enim presbyter
14. Hæc de ætate S. Theodosii, quasi velitando,
subtimide quia contra magni Annalium ecclesiasti
corum auctoris sententiam, nusquam tamen nisi in
solido firmum figentes vestigiura, disputaveramus;
col. 253–254page 41 of 391
cum novum oblatum est nobis, quo conjecturam, lum carbonibus implet, absque igne suffitum im
nostram stabiliremus, argumentum, idque ejusmo- ponit per solitudines Judaicas quaquaversum de
di, ut convelli non posse existimemus. Nam quæa fert: ad ripas maris Mortui transit: conatu nec
Metaphraste edita est S. Sabæ vita, hactenus hic dum succedente redit ad speluncam: accedit et
citata a nobis, iterumque infra citanda, quia in ecce fumum ex carbonibus videt adscendentem
omnium est manibus; eam e vetusto codice, ante jacit fundamenta,templur: que ac monasterium ædi.
annum Christi 1034, exarato,[nacti sumus Latine ficat, quod deinde dilatatis pomœriis amplissimum
versam ante ipsius Metaphrastæ ætatem: e quacum fecit exstructis in eo quatuor templis, ut n. 37 di
illud animadvertimus, eam que vulgata est esse a citur. Prima et præcipua pars ejus ad speluncam
Metaphraste paulum hinc inde amplificatam, tum Cathisma dicitur in Vita S.Sabæ his verbis:
strum Herodii, înter Herodium et Thecuam. Ab a imo vero voluntatem alterius putabat esse suam
hoc distabat monasterium S. Theodosii sesquimil- cum Christi amor sic eos conjunxisset, et ut idem
liari versus occidentem, Hierosolymæ propin- sentirent eis persuasisset. Hoc autem erat omnium
quius; ut exigit visio in eo facta S. Sabæ, «os- sermone celebratum, et aliud per apostolicum ab
tendens Torrentem, qui a Siloe defluit ad austrum, Hierosolymitanis judicabantur atque nominaban
et denuntians ut habitaret Torrentis speluncam, tur. Eis ab archiepiscopo, a Salustio, inquam, qui
quæ vergit ad orientem.» Hic Siloe, seu piscina erat in Christo consummandus, mandata fuit præ
natatoria, respectu Hierosolymæ ad austrum, illa- fectura universi cœtus monachorum, non quod
bitur in Cedron, vulgo Torrentem; qui fluviolis ipsi eam rem concupissent, sed potius electi fuis
ac fontibus auctus per plana deserti versus orien- sent a monachis, et præmium virtutis eam acce
tem in mare Mortuum influens, absorbetur. Huic pissent præfecturam. Quonam modo autem ad
Torrenti immiscentur citati fluvii Laura et Suca, hanc administrationem pervenerint, dicam paucis.
at hujus vero confluentes Susacim S. Quiriaci, 23. Cum Elpidius et Elias, successores magni
nonaginta a Laura S. Sabæ stadii situm erat. Hæc de Pasarionis, e vita excessissent, consequenter ad
loco et lauræ S. Sabæ et monasterii S. Theodosii. Lazarum transit administratio. Sic etiam ad Ge
20. In hoc celeberrimi Theodosii doctrinæ fru rontium. Qui cam decessisset, Anastasio cura
ctum percepisse dicitur (in vita S. Sabæ) beata fratrum committitur. Cum hi ergo, Lazarus, in
imperatrix Eudocia, Theodosii II defuncti uxor, quam, et Anastasius, præessent administrationi,
cum hæresim Eutychianam, quam a pseudomonacho res monachorum erant admodum turbulentæ, et
Theodosio hauserat, abjurasset, et remissa a Sy- maximis agitabantur fluctibus. Cnm hi ergo, quos
meone Stylita ad S. Euthymium, una S. Theodo- diximus, Lazarus, inquam, et Anastasius, mo
sium inviseret; obiit illa an. Ch. 460. De ea ac- nasticæ perfectionis parvam aut nullam curam
tum in Notis ad vitam S. Simeonis Stylitæ auc- gererent, ad quasdam autem mundanas curas et
tore Metaphraste, 5 Jan. c. 12 lit. h. et pluribus pecuniæ emolumenta tota mente et anima con
agetur in Vita S. Euthymii, 20 Januar. Iloc S. versi essent; maxime cum Anastasius tunc post
Theodosii monasterium, ab obitu ejus semper Zenonem suscepisset imperium, et schismata cum
denominatum, præclaros habuit fidei orthodoxæ summa impudentia et licentia loquerentur adver
propugnatores, quibus præ reliquis Palestinæ mo- sus Ecclesiam. Cum tunc ergo divinus Salustius
Lasteriis præeminentia summa apud imperatores (erat autem is Patriarcha Hierosolymitamus), sta
et in conciliis fuit. Sæpius eorum virtutes depræ- tuisset liberare fratres ab illa tempestate, primum
dicat Joannes Moschus in Prato spirituali, potis- quidem constituit, ut, qui jam a me dictus est
simum c. 3, 22, 23, 92, et duodecim sequenti-Marcianus eis præesset, et eorum susciperet rec
bus, et 109, quorum nonnulla perperam titulum
monasterii S. Theodosii in Scopulo Cilicia præ
ferunt, ut capita 95 et 99, quod mirum a nemine
hactenus fuisse animadversum.
V. SS. Saba et Theodosii familiaritas.
21. Auctor vitæ S. Theodosii ne vel nomen qui
dem S. Sabæ exprimit. In hujus Vita pluribus
utriusque amicitiam collaudat Cyrillus. • Accedit
ad Sabam, inquit, quidaın monachus, nomine
Anthus, vir amicus virtutis, qui ipsi quoque longo
tempore versatus fuerat cum magno Theodo
sio..... Hic in Vita Latina Florus appellatur
Tunc primum divinitus hic Sabas evadit notus
Theodosio, cum eis ad hanc cognitionem An
thus pulchre intercessisset. Deinde antem etiam
solitudinem facit Sabas, et lauram in ea cons
tituit.»Annus is erat Christi 477.
22. Divinus Sabas (pergit ibidem Cyrillus) si
quem ex iis qui mundo renuntiabant videret ejus
modi, cui scilicet facies nondum esset tecta pilis,
eum mittebat ad Theodosium, qui eos qui mitte
bantur libenter admodum excipiens, omnibus mo
dis studebat eoruin curam gerere, ei qui miserat
gratificans: erant enim magno inter se amore con
juncti divinus Sabas et hic B. Theodosius: et uter
que alterius voluntatem præferebat voluntati suæ,
tionem. Cum autem intercessisset aliquantum tem
poris, ægrotabat quidem divinus Salustius, et cor
pore erat male affectus: ad eum vero conveniunt
omnes qui erant in solitudine: ipse autem com
muni suffragio eorum qui simul convenerant, sta
tuit ut monasteriis, quæ erant circa sanctam ci
vitatem, præessent Sabas et Theodosius, ii, quos
præsens vobis ostendit narratio. Ab illo ergo
tempore Theodosius quidem iis, qui communiter
vivebant: Sabas autem iis, qui cum nemine con
grediebantur, et erant omnino separati, præe
rant.» Subjungitur obitus Salustii ut is ei morbus
videatur fuisse letalis. Decessit anno Christi 513.
24. Cum Sabas a Joanne Hierosolymitano pon
tifice vocatus esset ad convivium, quoniam una
etiam aderat Antonius episcopus Ascalonitanus, qui
erat frater archiepiscopi, cum illi Sabam medium
intercepissent, illi amice propinabant, et pro viri
bus eum invitabant et accipiebant. Sed neque rur
sus sancto erant manus otiosæ: sed, ut par erat,
remota omni fictione et simulatione, vescebatur
appositis. Aderat autem divinus quoque Theodosius
qui erat ei valde amicus et familiaris, ut jam a me
sæpe dictum est: qui cum veluti quoddam condi
mentum, vellet mensæ speciosam aliquam et gra
tam injicere orationem, urbane admodum et le
pide inferens dixit, divinum Sabam ita esurire
a
col. 255–256page 42 of 391
PG 114:256Ἔχου Ιωάννης μεθ᾿ ἔαυτοῦ Θεοδόσιον καὶ Σαββαν, τοὺς τῶν μοναχῶν κορυφαίους καὶ ἡγεut ne vos quidem ambo, aiebat, qui sufficitis ad tiat, quæ Eutyches, Nestorius, Severus, et Sotetotam simul alendam Palæstinam, possitis ejus richus Cæsareæ Cappadociæ episcopus, sit anaventrem alere ad satietatem. Tale et tam validum thema. Tunc sentit Dus fraudem, et veritus poac robustum corpus B. Sabæ generosæ contigerat puli consensum unanimem, satis habuit si se
animæ. Erat autem summa modestia præditus, et subducens silentio fugeret, et abiit Cæsaream. >
moribus lenis ac facilis. Et ad eum quidem con- 26. Eadem referuntur actione 1 synodi VII,
veniendum facilis patebat aditus erat vero in ecumenice, seu Nicænæ II, ubi sanctus Thodosermone jucundus et moribus quidem simplicis- sius præponitur: Ἔχου Ιωάννης μεθ᾿ ἔαυτοῦ Θεοδόσιον
simus, prudentia autem constantissimus, chari- καὶ Σαββαν, τοὺς τῶν μοναχῶν κορυφαίους καὶ ἡγε
tatem non fictam et sinceram apud omnes con- povac. At Vita Sabæ Latina, post anathematismos
servans. Erat vero valde affectus in Theodosium, a Joanne patriarcha pronuntiatos, subdit: «Hæc
adeo ut quotidie ad se invicem ventitarent, et dicentes, descenderunt. Iterumque abbas Theodo.
inter se de virtute conferrent, et essent ambo sius, ad populum conversus, magna cuin voce sic
instar luminarium omnibus, qui vitam amplecte- effatus est: Qui, inquit, quatuor synodos non susbantur monasticam. Sed ille quidem corum, qui cipit, sicut et quatuor Evangelia, sit anathema.
vitam exercebant cominunem; hic autem, Sabas, His ita peractis dux multitudinem monachorum
inquam, eorum qui a congressione separatam et valde pavescens fugit in Cæsaream. Consul autem
quietam susceperat præfecturam. Dicitur certe (Zacharias, nepos imperatoris) multis juramentis
B. Sabam urbane sæpe dixisse divino Theodosio, sc constringens ita ad venerandos Patres locutus
illum quidem puerorum, se autem esse præfec- est, dicens: Quia veni huc, non ut consentire
tum præfectorum: 'Q; èxɛ?vo; prèv maidwv, zúros de Severo velim, sed ut vestram promereri possim
you you; ein. Quod nempe solos adul- societatem. Hoc dicto obtulit centum libras auri
tos, ille etiam imberbes et eunuchos admitteret, ut sanctæ Resurrectioni, sanctoque Calvariæ cende his infra dicitur.
tum, et sanctæ Cruci centum. Insuper autem et
centum venerabili Theodosio, sanctoque Patri
nostro Sabæ alias aari libras centum, ad distribuendum his qui per regionem erant monachis,
dedit. Imperator autem Anastasius dum audisset
quæ facta fuerant Hierosolymis, cogitavit et consilium iniit, ut archiepiscopum Joannem et Theodosium, Sabamque exsilio condemnaret.»
«25. Non minor animorum conjunctio in fide
Catholica contra hæreticorum vim propugnanda
emicuit. Ita cum prædictus Joannes in sedem
Hierosolymitanam, pulso Elia, esset ab Olympio
Cæsariensi intrusus, quod Severi suscepturus
communionem videretur, anathemati vero subjecturus synodum Chalcedonensem, tum B. Sabas,
cui sanctum Theodosium sccium fuisse mox patet,
assumpto sacro monachorum exercitu, in Joannem indicens, novum patriarcham testificatur, et
denuntiat, ne Severum admittat in communio.
nem, sed tueatur potius synodum Chalcedonensem, et pro ea ad sanguinem usque periclitetur.
Quod quidem facit ille, reveritus Patrum protestationem, omnino oblitus conventorum cum Olympio. Deinde a submisso Anastasio duce varie
exagitatus, in templo S. Stephani caute, præter
ducis præsentis opinionem, fidem catholicam profitetur. Protinus ergo ascendit suggestum Joannes utraque manu tenens Sabam et Theodosium
pietatis propugnatores. Cum se autem sustinuisset aliquantulum, visus est sensim susurrantem
audire multitudinem, et dicentem, oportere ferire
anathemate eos qui non recte sentiunt. Hoc ergo
ille cuni tanquam divinum aliquod signum accepisset, et cor habuisset repletum audacia, unam
emittit vocem cum multitudine: si quis ea senc
27. Demum utriusque amicitiam et monasteriornm propinquitatem indicant varii ab uno ad aliud
transmissi monachi. Ita quidam, Jacobus nomine,
ob sui ex præpostero zelo castratio. em a Saba et
monasterio expulsus, S. Theodosio intercedente,
receptus est, ad quem cum jussus fuisset descendere, eumque salutasset, pie obdormivit. Aphrodisium etiam quemdam, a sancto Theodosio, quod
mulum pugno interemisset, expulsum, in monasterium suum excepit sanctus Sabas, eique concessit ante mortem descendere ad sanctum Theodosium ut ab eo remissionem consequeretur. Ad
hæc S Sabas, cum ex suis monachis duos, qui
in Turre monasteriornm ab Eudocia imperatrice
ædificata habitabant, in Nestorianam hæresim
o prolapsos intelligeret, eis locum in conventu
sancti Theodosii impetrat, et quem Turris curationi præficeret, Joannem Bysantinum, moribus
et doctrina excellentem.
ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΒΙΑΡΧΟΥ. Ήδιστον μεν ἔαρ ἐν ὥραις, καλλιστος δὲ ἐν ἄστρασιν ἥλιος, ἄριστος δὲ καὶ ἐν βίοις ὁ τοῦ με γάλου βίος Θεοδοσίου Θεοδοσίου, φημί, τοῦ τὴν κλῆσιν οὐ κλῆσιν δείξαντος μόνον, ἀλλ᾽ εἰς πραγ μάτων αὐτὴν ἐξενεγκόντος ἀλήθειαν, Θεοῦ δὲ δόσις ἀνθρώποις ἀληθῶς ὀφθέντος, καὶ βίν παντὶ φιλθεοῦ δόσις,id αρέτῳ κοινὸν ἀρχέτυπον παρ᾿ ὃ δὴ καὶ μᾶλλον ἢ διὰ τὸ κοινοβίο, ἀρξαι κοινοβιάρχης ἂν εἴη καλεῖσθαι δίκαιος. Τὰ μὲν γὰρ ἴδιον αὐτοῦ μᾶλλον, τὸ δὲ καὶ πολλῶν ἑτέρων· καὶ τὸ μὲν μακάριον δείκνυσι τῆς ἀρχῆς, ὥσπερ ἄμα καὶ ἐτεχνῶς γέγονε, τὸ δὲ ἄδηλον ἔχει του τέλους καὶ οὔπω φανερὰν τὴν ἀπό φασιν. Οὗτος οὖν τίς τε ἦν κατ᾿ ἀρχὰς, καὶ τίτων ἔου γονέων, ὅθεν τε ὥρμητο καὶ ὅπως εἰς τοὺς πνευ ματικοὺς ἀποδυσάμενος ἦλθεν ἀγῶνας, χρών πρότερον διελθεῖν, ἔπειτα καὶ περὶ τῆς τούτου μονῆς, ταύτης δὴ τῆς ὑπὸ πάσης γλώσσης κοινῇ περιχός μένης περὶ τῶν ἀλάων ἐκείνου φρᾶσαι τα κατὰ δύ ναμιν μήτε τῇ ἀμετρίᾳ τοῦ λόγου τὴν ἀκοὴν βαρ νοντα, μήτε τῇ συντομία πάλιν ἐν τοῖς καιρίοις τὰς φιλοκάλλους ζημιοῦντα ψυχάς. β'. Κώμη τις ἤνεγκε τὸν Μακάριον, όνομα Μογα ριστής, κατὰ τὴν Καππαδοκών χώραν κειμένη· ἢ τότε μὲν τοῖς πολλοῖς ἄγνωστός τε καὶ ἄσημος ἦν, νυνὶ δὲ καὶ πᾶσι σχεδόν δι᾽ αὐτὸν γνώριμος. Έδει γὰρ καὶ πατρίδι καὶ τοῖς πατράσιν μᾶλλον αὐτὸν γενέσθαι λαμπρότητος ἀφορμὴν, ἢ ἐκεῖνα Θεοδοσίου κόσμου τινὰ καὶ δόξαν περιθεῖναι τῷ βίῳ. Γεννήτορες δὲ αὐτῷ καὶ τὸ σέβας εὐσεβεῖς, καὶ τον τρόπον θεοφι- " λεῖς, ἀπ' αὐτῶν τε ἤδη τῶν ὀνομάτων τῷ ἀγαθῷ βίῳ καὶ τοῖς εὐγενέσι τρόποις ἄριστα συμφθεγγόμενοι· ἐκαλεῖτο γὰρ ὁ μὲν Προαιρέσιος, Εὐλογία δὲ ἡ γεννησαμένη. Η καὶ μετὰ ταῦτα τὸν μοναδικὸν βίον ἀσπασαμένη, ἅτε τὰς ἀφορμὰς τοῦ ἀγαθοῦ τοῦδε σκοποῦ, ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ βίου τοῦ φιλτάτου παιδός Μογαριαστόςut ne vos quidem ambo, aiebat, qui sufficitis ad tiat, quæ Eutyches, Nestorius, Severus, et Sotetotam simul alendam Palæstinam, possitis ejus richus Cæsareæ Cappadociæ episcopus, sit anaventrem alere ad satietatem. Tale et tam validum thema. Tunc sentit Dus fraudem, et veritus poac robustum corpus B. Sabæ generosæ contigerat puli consensum unanimem, satis habuit si se
animæ. Erat autem summa modestia præditus, et subducens silentio fugeret, et abiit Cæsaream. >
moribus lenis ac facilis. Et ad eum quidem con- 26. Eadem referuntur actione 1 synodi VII,
veniendum facilis patebat aditus erat vero in ecumenice, seu Nicænæ II, ubi sanctus Thodosermone jucundus et moribus quidem simplicis- sius præponitur: Ἔχου Ιωάννης μεθ᾿ ἔαυτοῦ Θεοδόσιον
simus, prudentia autem constantissimus, chari- καὶ Σαββαν, τοὺς τῶν μοναχῶν κορυφαίους καὶ ἡγε
tatem non fictam et sinceram apud omnes con- povac. At Vita Sabæ Latina, post anathematismos
servans. Erat vero valde affectus in Theodosium, a Joanne patriarcha pronuntiatos, subdit: «Hæc
adeo ut quotidie ad se invicem ventitarent, et dicentes, descenderunt. Iterumque abbas Theodo.
inter se de virtute conferrent, et essent ambo sius, ad populum conversus, magna cuin voce sic
instar luminarium omnibus, qui vitam amplecte- effatus est: Qui, inquit, quatuor synodos non susbantur monasticam. Sed ille quidem corum, qui cipit, sicut et quatuor Evangelia, sit anathema.
vitam exercebant cominunem; hic autem, Sabas, His ita peractis dux multitudinem monachorum
inquam, eorum qui a congressione separatam et valde pavescens fugit in Cæsaream. Consul autem
quietam susceperat præfecturam. Dicitur certe (Zacharias, nepos imperatoris) multis juramentis
B. Sabam urbane sæpe dixisse divino Theodosio, sc constringens ita ad venerandos Patres locutus
illum quidem puerorum, se autem esse præfec- est, dicens: Quia veni huc, non ut consentire
tum præfectorum: 'Q; èxɛ?vo; prèv maidwv, zúros de Severo velim, sed ut vestram promereri possim
you you; ein. Quod nempe solos adul- societatem. Hoc dicto obtulit centum libras auri
tos, ille etiam imberbes et eunuchos admitteret, ut sanctæ Resurrectioni, sanctoque Calvariæ cende his infra dicitur.
tum, et sanctæ Cruci centum. Insuper autem et
centum venerabili Theodosio, sanctoque Patri
nostro Sabæ alias aari libras centum, ad distribuendum his qui per regionem erant monachis,
dedit. Imperator autem Anastasius dum audisset
quæ facta fuerant Hierosolymis, cogitavit et consilium iniit, ut archiepiscopum Joannem et Theodosium, Sabamque exsilio condemnaret.»
«25. Non minor animorum conjunctio in fide
Catholica contra hæreticorum vim propugnanda
emicuit. Ita cum prædictus Joannes in sedem
Hierosolymitanam, pulso Elia, esset ab Olympio
Cæsariensi intrusus, quod Severi suscepturus
communionem videretur, anathemati vero subjecturus synodum Chalcedonensem, tum B. Sabas,
cui sanctum Theodosium sccium fuisse mox patet,
assumpto sacro monachorum exercitu, in Joannem indicens, novum patriarcham testificatur, et
denuntiat, ne Severum admittat in communio.
nem, sed tueatur potius synodum Chalcedonensem, et pro ea ad sanguinem usque periclitetur.
Quod quidem facit ille, reveritus Patrum protestationem, omnino oblitus conventorum cum Olympio. Deinde a submisso Anastasio duce varie
exagitatus, in templo S. Stephani caute, præter
ducis præsentis opinionem, fidem catholicam profitetur. Protinus ergo ascendit suggestum Joannes utraque manu tenens Sabam et Theodosium
pietatis propugnatores. Cum se autem sustinuisset aliquantulum, visus est sensim susurrantem
audire multitudinem, et dicentem, oportere ferire
anathemate eos qui non recte sentiunt. Hoc ergo
ille cuni tanquam divinum aliquod signum accepisset, et cor habuisset repletum audacia, unam
emittit vocem cum multitudine: si quis ea senc
27. Demum utriusque amicitiam et monasteriornm propinquitatem indicant varii ab uno ad aliud
transmissi monachi. Ita quidam, Jacobus nomine,
ob sui ex præpostero zelo castratio. em a Saba et
monasterio expulsus, S. Theodosio intercedente,
receptus est, ad quem cum jussus fuisset descendere, eumque salutasset, pie obdormivit. Aphrodisium etiam quemdam, a sancto Theodosio, quod
mulum pugno interemisset, expulsum, in monasterium suum excepit sanctus Sabas, eique concessit ante mortem descendere ad sanctum Theodosium ut ab eo remissionem consequeretur. Ad
hæc S Sabas, cum ex suis monachis duos, qui
in Turre monasteriornm ab Eudocia imperatrice
ædificata habitabant, in Nestorianam hæresim
o prolapsos intelligeret, eis locum in conventu
sancti Theodosii impetrat, et quem Turris curationi præficeret, Joannem Bysantinum, moribus
et doctrina excellentem.
col. 259–260page 43 of 391
PG 114:259α'. Τὴν ὑφεῖσαν σύνοδον τοῦ Πάσχα πρόδοτον διαμεταβάλλειν πειρώμενος, λαϊκὸς μὲν ὢν ἀποβληθήσεται· κληρικὸς δὲ ἀνακαλισάσεται.
β'. Ὁ εἰς ἐκκλησίαν εἰσιὼν, καὶ προσέχων τῇ ἱερᾷ Γραφῇ, εἶτα περιορῶν καὶ ἀξίων [γρ. εἰδὼν] τὴν μετάληψιν, καὶ ἀποστρεφόμενος αὐτήν, ἀποβλήτεος.
γ'. Ὁ ἀκοινωνήτῳ κοινωνῶν ἀκοινώνητος· καὶ οἱ συνευχόμενοι τοῖς μὴ τῇ ἐκκλησίᾳ συναγομένοις [γρ. συνεισερχομένοις], καὶ ὁ τοὺς εἰς ἐκκλησίαν μὴ συναγομένους ὑποδεχόμενος, ἔστω ἀνάθεμα.
δ'. Ὁ ὑπὸ συνόδου καθηρημένος ἐπίσκοπος, καὶ ὁ ὑπεκφεύγων τῆς συνόδου κρίσιν, καὶ ἐπιτιθέμενος τοῖς πρὸς αὐτὸν ἐλθοῦσιν· ὁ ἀβέβαιος τούτοις τοῖς λόγοις χρώμενος.
ε'. Πᾶς ὁ ἐπίσκοπον καταφρονῶν, καὶ ἀφιστάμενος· πρεσβύτερος ἢ διάκονος καὶ ὁρῶν ἄλλο θυσιαστήριον, εἰ προκαλουμένου δὶς καὶ τρὶς τοῦ ἐπισκόπου ἐπὶ μὴ παύηται τῆς ἁμαρτίας, καθαιρεθήσεται· ἐκπεσεῖν ἐκεῖ καὶ ἀπέρχεσθαι.
ς'. Ὁ ἀφορισθεὶς παρ' ἐπισκόπου κληρικὸς ἢ λαϊκός, ἐὰν μείζων σύνοδος τοῦτο προσδέξηται, εἰ καταστρέψοι, στέργειν χρεὼν τὴν ἀπόφασιν.
ζ'. Ὁ ξένος εἰρηνικὰς οὐ προσάγων, ἀπροσδέκτεος.
η'. Ὅτι γάμον πρεσβύτερος μὴ διδάξη· κανονικὰς ἐπιστολάς, ἢ πρὸς μόνον ἐπίσκοπον γελύσεται.
θ'. Τὸ μητροπολίτῃ τῆς γνώμης ἀναρτᾶσθαι τοὺς ἐπισκόπους, καὶ μὴ τῇ ἰδίᾳ γνώμῃ οἰκονομεῖν δίχα· ἢ μόνα τὰ ἰδίᾳ ἐνέργειᾳ προσήκοντα. Καὶ χρείας ἀπεναντίας ἀνθρώπων ἐκτελεῖν.
ι'. Ἐπαρχίτας, καὶ ἀναγνώστας, καὶ ὑποδιακόνους, καὶ ψάλτας καθίστᾷ χωρεπίσκοπος· οὐ μέντοι πρεσβύτερον ἢ διάκονον, ἄνευ τοῦ κατὰ τὴνcarissimi, eum patrem habuit spiritualem, cujus εὐρομένη, τοῦτον ἔσχε πατέρα πνευματικὸν, οὗ μήipsa fuerat mater secundum carnem: pro carnali τήρ αὐτὴ τὸ κατὰ σάρκα γέγονεν, ἀντιλαβοῦσε και
generatione recte accipiens spiritualem, rege- λῶς γεννήσεως σαρκικῆς πνευματικὴν ἀναγέννησιν.
nerationem. Et si difficile est filio, dignas gratias Καὶ εἰ γονεῦσιν ἀξίας ἀποδοῦναι χάριτας υἱῷ χαλεreferre parentibus, qui ut sit sunt auctores; cur πὸν τοῖς τοῦ εἶναι αἰτίοις, πῶς οὐχὶ μᾶλλον οὗτος
non hic quoque est superior, qui fuit causa matri, καὶ ὑπερέβαλεν, αἴτιος τοῦ εὖ εἶναι μητρί γενόut bene esset?
μενος;
3. Ex his ergo ille ortus, generosa et beata
planta, pie ac religiose nutritur et augetur, simul
incorporea et spiritali ælate, et quomodo omnino
oportebat eum,qui ex talibus quidem esset natus, et
talis quoque esset evasurus. Cum autem eam jam
attingeret aetatem,quæ providet et discernit,statim
ostendit, ad quænam esset ejus propensus animus,
non amans pecunias,non corpora,quæ quidem sunt
exsultationes et germina non generosa et non recte "
eductæ juventutis; tanquam equini pulli qui freno
minime assuevit, et terra, cui non obtigere manus
et labores agricola: sed vitæ philosophicæ amore
parturiens, et loca sancta videre cupiens, in quibus omnium opifex et Deus, toti mundo salutares
sustinuit passiones, has ipsas Christi ulique reveritus passiones, si illas ipse tam parvi faceret, ut
propter corporis laborem cedens otio ac socordia,
ad sancta illa loca non veniret: præterea autem volens etiam accipere solitudinem,adjutricem egregiam ad philosophiam, et amplecti vitam plane solitariam et quietam. Non enim cupiebat nomen,
quod eam, quæ est in rebus, mentitur veritatem,
Quænam autem fuerit ei occasio hujus peregradionis, vult jam persequi oratio.
γ'. Ἐκ τοιούτων οὖν προελθὼν ἐκεῖνος, καὶ εὐγε
νὲς φυτὸν καὶ μακάριον, τρέφεται τε φιλευσεβῶς καὶ
αὔξεται τὴν σωματικὴν ἅμα καὶ τὴν πνευματικὴν
ἡλικίαν, καὶ ὥσπερ ἔδει πάντως τὸν τοιοῦτον μὲν
φύντα, τοιοῦτον δὲ ἄρα καὶ ἀποβήσεσθαι μέλλοντα.
"Ηδη δὲ φρονούσης απτόμενος ἡλικίας, εὐθὺς δῆλος
κατέστῃ, ποῦ καὶ τίσιν ἐκεῖνος τὴν τῆς ψυχῆς ῥου
τὴν δίδωσιν, οὐ χρημάτων ἐραστής, οὐ σωμάτων ἃ
μὴ εὐγενοῦς ἐστιν, μηδὲ καλῶς ἀναγομένης νεότη
τος σκιρτήματα καὶ βλαστήματα, ὥσπερ πώλου με
πρὸς χαλινόν ἀσκηθέντος, καὶ γῆς γεωργικών χει
ρῶν καὶ πόνων οὐ τυγχανούσης· ἀλλὰ ἔρωτα φιλοσόφου ζωῆς ὡδυνήσας, καὶ τόπους ἁγίους ἐπιθυμήσ
σας ἰδεῖν, ἐν οἷς ὁ πάντων δημιουργὸς καὶ Θεὸς τὰ
παντὸς κόσμου σωτήρια ὑπέμεινε πάθει, αὐτὰ δὴ
ταῦτα τὰ Χριστοῦ πάθη δυσωπηθείς, εἴπερ αὐτὸς
ἐκεῖνα περὶ ἐλαχίστου θείη πόνου σωματικού, ὥστε
μὴ τόπους ἐκείνους τους ἁγίους καταλαβεῖν, ἔτι δὲ
καὶ τὴν ἐρημίαν καλὴν συνεργὸν εἰς φιλοσοφίαν λαβεῖν βουλόμενος, καὶ τὸν ἀκρικῶς μοναδικὸν καὶ
ἡσύχιον ἀσπασάσθαι βίον. Οὐδὲ γὰρ ἐπεθύμει διόματος τὴν ἐν τοῖς πράγμασιν ἀλήθειαν ψευδομένου
πόθεν δὲ τῆς ἀποδημίας ταύτης ἔσχε τὰς ἀφορμὰς ὁ
Ο λόγος ἤδη διελθεῖν βούλεται.
4. Dexter erat ad divinas legendas scripturas δ'. Δεξιὸς πρὸς ἀνάγνωσιν τῶν θείων Γραφών,
praeclarus Theodosius,si ullus alius. Libenter enim εἴπερ τις ἕτερος, ὁ καλὸς ἐδείκνυτο Θεοδόσιος·
audiebatur,non solum quod hac in re pulchre esset ηκούετο γὰρ ἡδέως οὐ τῷ πεπαιδεύσθαι μόνον τοῦτο
eruditus, sed etiam, quod acre injiceret omnibus καλῶς, ἀλλὰ καὶ τῷ δριμὺν αὐτοῦ πόθον ἅπασιν
desiderium, et ex morum moderatione et verecun- Εμβάλλειν, ἀπό τε τῆς τῶν ἠθῶν εὐκοσμίας, καὶ
dia,qua nihil aliud magis decet juvenes. Propterea τῆς ὡς οὐδὲν ἄλλο τοῖς νέοις ἐπιπρεπούσης αἰδους.
ergo ei mandatum fuerat, ut sacros libros lege- Διὰ ταῦτα γοῦν καὶ τὰς ἱερὰς ὑπαναγινώσκειν βίο
ret populo. Quos quidem concinne et diligenter όλους τῷ λαῷ διετέταντο· ῆς ἐκεῖνος καὶ μετιών
legens, eum aliquando quidem Deum Abrahamo έμμελῶς, καὶ ποτὲ μὲν τοῦ Θεοῦ ἀκούων τῆς ἐκ
præcipientem audiret, ut exiret e terra et cogna. τῆς γῆς τε καὶ συγγενείας ἐξέλευσιν τῷ ᾿Αβραάμ
tione ';aliquando autem et patriæ derelictionem et ἐπιτάττοντος, ποτὲ δὲ καὶ πατρίδος κατάλειψιν, καὶ
domus et parentum et fratrum, quæ fit propter ip- οἰκίας, καὶ γεννητόρων, καὶ ἀδελφῶν, ὡς τὰ ἱερὰ
sum, ut sacra loquuntur Evangelia 2 iis qui sic fe- φησιν εὐαγγέλια, δι' αὐτὸν γενομένην, αἰτίαν τοῖς
cerunt, esse causam vitæ æternæ; hæc legens, et οὕτω πράξαι ζωῆς καθίσταθαι αἰωνίων· ταῦτα καὶ
ea quæ sunt his similia,et in mentis sinus immit- τὰ τούτοις ὁμοίως ἔχοντα μετιών, καὶ τοῖς τῆς δια
tens, ita ut par erat, accendebatur animo, et se- νοίας κόλποις ἐμβάλλων εἰκότως διεθερμαίνετο την
quendi Christum magno tenebatur desiderio, per ψυχήν, καὶ πολὺν ἔρωτα εἶχεν ἀπολουθῆσαι Χριviam augustam et asperam. Cumque has assidue τῷ διὰ τῆς στενῆς ὁδοῦ καὶ τραχείας. Καὶ τούτου
versaret animo cogitationes, preces fundit, quæ vi- συνεχώς στρέφων τοὺς λογισμοὺς εὐχὴν ποιεῖται τῆς
tm pulcherrimæ fuere præmium. Deduc me, Do- καλλίστης ὁδοῦ προοίμιον· οδήγησόν με, Κύριε, λέmine, dicens, in via tua, et ambulabo in veritate γων ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου. Καὶ εἶτα τῆς πρὸς τὰ Ἱεροσ
tua. Deinde diligenti studio init viam, quæ ducit σόλυμα φερούσης ἐπιμελῶς ἅπτεται, κατ' ἐκεῖνον
Hierosolyma, illo quidem tempore, quo Marcia- δὴ τὸν καιρὸν καθ᾿ ὃν Μαρκιανὸς ὁ βασιλεὺς ἤδη
nus imperator erat in vitæ occasu; Chalce περὶ τὰς του βίου δυσμὰς ἦν, ἡ δὲ ἐν Χαλκηδονι
1 Genes. XII, 1. 9 Matth. xΙx, 29.
ΣΙΧ,
Capit Marcianus imperare an. Ch. 450; obiit exeunte Januario anni 457.
Α. Ἀσπάζομαι τοὺς μὲν πόνους ὥσπερ ἀδελφοὺς συνήθεις ἤδη γενομένους. Ἐν τοῖς μεγίστοις τούτοις κινδύνοις καὶ τοῖς ἀγωνίσμασι τούτοις οὔτε ἔδεισα, οὔτε ἐδειλίασα, ἀλλ᾽ ἐχάρην εἶπον· ἀγαθόν ἐστι πάντοτε τοῦ Θεοῦ μέγεθος δοξάσαι. Τὸ μὲν γὰρ σῶμα εἴτε τρέφεται εἴτε λιμῷ τήκεται, εἴτε ψύχεται εἴτε καυματίζεται, εἴτε κακοπαθεῖ εἴτε ῥαστώνῃ χρῆται, οὐδέν μοι μέλει· ψυχὴ δὲ ἡ ζῶσα αὐτὴ ἑαυτῇ ἀρκεῖ, φέρει δὲ ὅσα ἄν αὐτῇ ἐπιφέρηται, καὶ εἴ τι ἐπ᾽ αὐτὴν δεινὸν ἔλθοι, φέρει γενναίως καὶ εὐθύμως. Μή ἔκαμνε τοίνυν ἐν τούτοις· ἀλλ᾽ ὅταν μὲν ἐκ τοῦ σώματος ἡ ψυχὴ τὸ εὐθαρσὲς λαμβάνῃ, κατ᾽ ἀμφοτέρων ἰσχύεις, ὅταν δὲ ψυχὴ ἀσθενήσῃ, ἀμφότερα κλίνει.
ΙΕ. Ἀγκαλίζομαι τοὺς πόνους πάντας, ἵνα μὴ μόνον τῆς δόξης κοινωνῶ τοῦ Δανιὴλ παρὰ τῷ Κυρίῳ, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀρετῆς αὐτοῦ. Οὐκ εἴασεν αὐτὸν ὁ τοῦ σώματος πλοῦτος ποτὲ κατολισθῆσαι πρὸς ἡδονήν, οὐδὲ εἰς ἀπόλαυσιν ἀγαγεῖν ἑαυτόν· οὐδὲ γὰρ ταῖς τοῦ σώματος ἀφορμαῖς ἐχρῆτο ἐπὶ τρυφήν, ἀλλ᾽ ἐπὶ κτῆσιν ἀρετῆς. Νηστεία δὲ ἡ πολλὴ καὶ τροφὴ τραχεῖα, οὐκ ἐχαύνου τὴν ψυχὴν οὐδὲ ἠσχύνετο τὸ σῶμα, ἀλλ᾽ ἑκατέρων τρόπον τινὰ τὴν ἐπιθυμίαν χαλιναγωγοῦσα καὶ κατέχουσα τοὺς λογισμοὺς τῆς σαρκὸς, ἐξεδίδου πρὸς εὐσέβειαν ὁλόκληρον τὴν ψυχήν. Ταύτης δὲ τῆς παλαιᾶς ἐκείνης ἀρετῆς μετέχε καὶ σύ, καὶ τὴν ψυχὴν ἔχε νήφουσαν πρὸς τὰ κρείττονα, κοινωνὸν δὲ τῶν πόνων τὸ σῶμα πρόσαγε, καὶ οὕτω τῆς εὐσεβείας τρυγήσεις τοὺς καρπούς· ἐὰν ἀεὶ τοῦ ἀγαθοῦ μεταλαμβάνῃς, καὶ ἐν παντὶ καιρῷ δοξάσῃς τὸν Κύριον, καὶ πολυειδῶς τῆς ἀρετῆς τοὺς ἀγῶνας ἄρῃς, μεθέξεις δηλαδὴ καὶ τῆς ἀμοιβῆς αὐτῶν, ὅταν ἔλθῃ ὁ τῆς δικαιοσύνης Κριτής, ὁ διδοὺς ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ.carissimi, eum patrem habuit spiritualem, cujus εὐρομένη, τοῦτον ἔσχε πατέρα πνευματικὸν, οὗ μήipsa fuerat mater secundum carnem: pro carnali τήρ αὐτὴ τὸ κατὰ σάρκα γέγονεν, ἀντιλαβοῦσε και
generatione recte accipiens spiritualem, rege- λῶς γεννήσεως σαρκικῆς πνευματικὴν ἀναγέννησιν.
nerationem. Et si difficile est filio, dignas gratias Καὶ εἰ γονεῦσιν ἀξίας ἀποδοῦναι χάριτας υἱῷ χαλεreferre parentibus, qui ut sit sunt auctores; cur πὸν τοῖς τοῦ εἶναι αἰτίοις, πῶς οὐχὶ μᾶλλον οὗτος
non hic quoque est superior, qui fuit causa matri, καὶ ὑπερέβαλεν, αἴτιος τοῦ εὖ εἶναι μητρί γενόut bene esset?
μενος;
3. Ex his ergo ille ortus, generosa et beata
planta, pie ac religiose nutritur et augetur, simul
incorporea et spiritali ælate, et quomodo omnino
oportebat eum,qui ex talibus quidem esset natus, et
talis quoque esset evasurus. Cum autem eam jam
attingeret aetatem,quæ providet et discernit,statim
ostendit, ad quænam esset ejus propensus animus,
non amans pecunias,non corpora,quæ quidem sunt
exsultationes et germina non generosa et non recte "
eductæ juventutis; tanquam equini pulli qui freno
minime assuevit, et terra, cui non obtigere manus
et labores agricola: sed vitæ philosophicæ amore
parturiens, et loca sancta videre cupiens, in quibus omnium opifex et Deus, toti mundo salutares
sustinuit passiones, has ipsas Christi ulique reveritus passiones, si illas ipse tam parvi faceret, ut
propter corporis laborem cedens otio ac socordia,
ad sancta illa loca non veniret: præterea autem volens etiam accipere solitudinem,adjutricem egregiam ad philosophiam, et amplecti vitam plane solitariam et quietam. Non enim cupiebat nomen,
quod eam, quæ est in rebus, mentitur veritatem,
Quænam autem fuerit ei occasio hujus peregradionis, vult jam persequi oratio.
γ'. Ἐκ τοιούτων οὖν προελθὼν ἐκεῖνος, καὶ εὐγε
νὲς φυτὸν καὶ μακάριον, τρέφεται τε φιλευσεβῶς καὶ
αὔξεται τὴν σωματικὴν ἅμα καὶ τὴν πνευματικὴν
ἡλικίαν, καὶ ὥσπερ ἔδει πάντως τὸν τοιοῦτον μὲν
φύντα, τοιοῦτον δὲ ἄρα καὶ ἀποβήσεσθαι μέλλοντα.
"Ηδη δὲ φρονούσης απτόμενος ἡλικίας, εὐθὺς δῆλος
κατέστῃ, ποῦ καὶ τίσιν ἐκεῖνος τὴν τῆς ψυχῆς ῥου
τὴν δίδωσιν, οὐ χρημάτων ἐραστής, οὐ σωμάτων ἃ
μὴ εὐγενοῦς ἐστιν, μηδὲ καλῶς ἀναγομένης νεότη
τος σκιρτήματα καὶ βλαστήματα, ὥσπερ πώλου με
πρὸς χαλινόν ἀσκηθέντος, καὶ γῆς γεωργικών χει
ρῶν καὶ πόνων οὐ τυγχανούσης· ἀλλὰ ἔρωτα φιλοσόφου ζωῆς ὡδυνήσας, καὶ τόπους ἁγίους ἐπιθυμήσ
σας ἰδεῖν, ἐν οἷς ὁ πάντων δημιουργὸς καὶ Θεὸς τὰ
παντὸς κόσμου σωτήρια ὑπέμεινε πάθει, αὐτὰ δὴ
ταῦτα τὰ Χριστοῦ πάθη δυσωπηθείς, εἴπερ αὐτὸς
ἐκεῖνα περὶ ἐλαχίστου θείη πόνου σωματικού, ὥστε
μὴ τόπους ἐκείνους τους ἁγίους καταλαβεῖν, ἔτι δὲ
καὶ τὴν ἐρημίαν καλὴν συνεργὸν εἰς φιλοσοφίαν λαβεῖν βουλόμενος, καὶ τὸν ἀκρικῶς μοναδικὸν καὶ
ἡσύχιον ἀσπασάσθαι βίον. Οὐδὲ γὰρ ἐπεθύμει διόματος τὴν ἐν τοῖς πράγμασιν ἀλήθειαν ψευδομένου
πόθεν δὲ τῆς ἀποδημίας ταύτης ἔσχε τὰς ἀφορμὰς ὁ
Ο λόγος ἤδη διελθεῖν βούλεται.
4. Dexter erat ad divinas legendas scripturas δ'. Δεξιὸς πρὸς ἀνάγνωσιν τῶν θείων Γραφών,
praeclarus Theodosius,si ullus alius. Libenter enim εἴπερ τις ἕτερος, ὁ καλὸς ἐδείκνυτο Θεοδόσιος·
audiebatur,non solum quod hac in re pulchre esset ηκούετο γὰρ ἡδέως οὐ τῷ πεπαιδεύσθαι μόνον τοῦτο
eruditus, sed etiam, quod acre injiceret omnibus καλῶς, ἀλλὰ καὶ τῷ δριμὺν αὐτοῦ πόθον ἅπασιν
desiderium, et ex morum moderatione et verecun- Εμβάλλειν, ἀπό τε τῆς τῶν ἠθῶν εὐκοσμίας, καὶ
dia,qua nihil aliud magis decet juvenes. Propterea τῆς ὡς οὐδὲν ἄλλο τοῖς νέοις ἐπιπρεπούσης αἰδους.
ergo ei mandatum fuerat, ut sacros libros lege- Διὰ ταῦτα γοῦν καὶ τὰς ἱερὰς ὑπαναγινώσκειν βίο
ret populo. Quos quidem concinne et diligenter όλους τῷ λαῷ διετέταντο· ῆς ἐκεῖνος καὶ μετιών
legens, eum aliquando quidem Deum Abrahamo έμμελῶς, καὶ ποτὲ μὲν τοῦ Θεοῦ ἀκούων τῆς ἐκ
præcipientem audiret, ut exiret e terra et cogna. τῆς γῆς τε καὶ συγγενείας ἐξέλευσιν τῷ ᾿Αβραάμ
tione ';aliquando autem et patriæ derelictionem et ἐπιτάττοντος, ποτὲ δὲ καὶ πατρίδος κατάλειψιν, καὶ
domus et parentum et fratrum, quæ fit propter ip- οἰκίας, καὶ γεννητόρων, καὶ ἀδελφῶν, ὡς τὰ ἱερὰ
sum, ut sacra loquuntur Evangelia 2 iis qui sic fe- φησιν εὐαγγέλια, δι' αὐτὸν γενομένην, αἰτίαν τοῖς
cerunt, esse causam vitæ æternæ; hæc legens, et οὕτω πράξαι ζωῆς καθίσταθαι αἰωνίων· ταῦτα καὶ
ea quæ sunt his similia,et in mentis sinus immit- τὰ τούτοις ὁμοίως ἔχοντα μετιών, καὶ τοῖς τῆς δια
tens, ita ut par erat, accendebatur animo, et se- νοίας κόλποις ἐμβάλλων εἰκότως διεθερμαίνετο την
quendi Christum magno tenebatur desiderio, per ψυχήν, καὶ πολὺν ἔρωτα εἶχεν ἀπολουθῆσαι Χριviam augustam et asperam. Cumque has assidue τῷ διὰ τῆς στενῆς ὁδοῦ καὶ τραχείας. Καὶ τούτου
versaret animo cogitationes, preces fundit, quæ vi- συνεχώς στρέφων τοὺς λογισμοὺς εὐχὴν ποιεῖται τῆς
tm pulcherrimæ fuere præmium. Deduc me, Do- καλλίστης ὁδοῦ προοίμιον· οδήγησόν με, Κύριε, λέmine, dicens, in via tua, et ambulabo in veritate γων ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου. Καὶ εἶτα τῆς πρὸς τὰ Ἱεροσ
tua. Deinde diligenti studio init viam, quæ ducit σόλυμα φερούσης ἐπιμελῶς ἅπτεται, κατ' ἐκεῖνον
Hierosolyma, illo quidem tempore, quo Marcia- δὴ τὸν καιρὸν καθ᾿ ὃν Μαρκιανὸς ὁ βασιλεὺς ἤδη
nus imperator erat in vitæ occasu; Chalce περὶ τὰς του βίου δυσμὰς ἦν, ἡ δὲ ἐν Χαλκηδονι
1 Genes. XII, 1. 9 Matth. xΙx, 29.
ΣΙΧ,
Capit Marcianus imperare an. Ch. 450; obiit exeunte Januario anni 457.
col. 261–262page 44 of 391
PG 114:261πόλιν ἐπισκόπου· ὁ δὲ εὐθὺς πολλῶν ὑπεράλλεται, εἰς καθηγητικήν· καὶ ὁ τῆς πύλεως ἐπίσκοπος ποιεῖ χωρεπίσκοπον. ιθ'. Ὁ προστιών αὐτομάτως τῷ βασιλεῖ ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, καὶ οὐχὶ κελευσθεὶς πρὸς τοῦ τῆς χώρας μητροπολίτου, μετὰ τῆς κοινωνίας ἐκπέπτωκε ταύτης τῆς ἀξίας. κ'. Ὁ καθηρημένος εἰ ἐνοχλοῖ, τοῦ βασιλεῖ, αἰτεῖτον σύνοδον μείζονα, καὶ τὸ ἐκεῖθεν δόξαν στοιχεῖτο. Εἰ δὲ καὶ αὖθις ἀποδυσπετεῖν, ἔστω ἀνέλπιστος ὅλης. κα'. Εἰ μηδεὶς ἐξέτασις ἐπίσκοπος ἄλλην ἐπαρχίαν ἅπτει, καὶ διοικεῖν, χειροτονεῖν, καὶ λοιπὰ πράγματα· αὐτὰ τὰ ἄκυρα μένει, καὶ ἕκαστος καθαιρεθήσεται. κβ'. Εἰ ἐπίσκοποι κρινόμενοι, οἱ τῆς ἐπαρχίας ἐπίσκοποι διαφέρωνται, μεταληφθῶσιν ἀπὸ τῶν πέλας ἐπαρχιῶν, εἰς διαιρεθῆναι διαζεύγμενοι. κγ'. Ἐπίσκοπον δικαζόμενον, εἰ πᾶς ἐπαρχίας τῆς ἐπίσκοπος ἀδιάφορον κρίνοι, πελαγίως οἱ γίνεται. κδ'. Ὁ δίχα συνόδου τελεῖται, καὶ αὑτοῦ τοῦ μητροπολίτου εἰ σχολάζοντι ἐκκλησίαν ἐπιστεφεῖ, καὶ σχολάζων ἀποδύεται. κε'. Λειτουργῶν ἐπίσκοπος χειροτονεῖται, καὶ ταύτης ἐπίσκοπος θεῖ, μετ' ἀγνοίας γεγονυίας, τῆς μεταγωγῆς. κς'. Μετεχέτω τῆς τιμῆς ἐπίσκοπος ὁ χειροτονηθείς, εἰ μὴ δεχόμενος πρὸς τῆς πόλεως· καὶ λοιπῶν γορίαν αὑτοῦ τοῦ χειροτονήσαντος· εἰ δ' ἦν ἄπωθεν τοῦ χειροτονηθέντος. κζ'. Εἰ μὴ σύνοδος εἴη, καὶ οἱ μητροπολῖται μὴ ἀγοιντο ἅπαντες, τέλος εἰ πλεῖοι ἢ γράμματα ἔπωνο σύμφωνα, εἰ τοῦ πράγματος τελειωθῆναι δυσχεραίνοιτο ἐδόθη τοῖς πρεσβυτέροις τούτου, εἰ τῆς ἐπαρχίας ἐπίσκοπος. κη'. Ἐπίσκοπος καὶ ἀπολαβὼν ἐκ τοῦ λαοῦ διορίζοιτο, καὶ τοῦ ἐπισκόπου ἀναγκάζοιντο μὴ μαιωσθῶσι εἰς ἑτεροκλίσους ἱέρας. κθ'. Εἰσαγέτωσαν τινα ἐπίσκοπος εἰς πόλεμα μὴ ἐπιστῆ, ἀλλ' ἢ γνώμῃ τοῦ ἐπισκόπου τοῦ κρατοῦντος ἔδει ἢ χειροτονίας, καὶ ἕκαστον ἐκτὸς ἐκείνης ἐκβλέπεις. λ'. Εἰ μαθεστεῖ ἕτερον ἐπὶ τῷ ἑξῆς ἐπίσκοπον τεθέντα, ἐκεῖνος ὁ κομηθήσεις, εἴ τις τοῦ ἐπισκόπου μετὰ συνόδου ἕκαστος ἀξίαν ἐκτὸς ἑτέρου. λα'. Ἤνει τῷ κλήρῳ τὰ τῆς ἐκκλησίας θέσεις διανέμεσθαι, ἵνα τοῦ ἐπισκόπου τελευτήσαντος, τὰ τῆς ἐκκλησίας μὴ κλεῖνον διοίκηθεν· ἀλλὰ τοῦ κλεῖνον ἐπίσκοπος σύνοδος θέσεις. λβ'. Κύριος ὁ ἐπίσκοπος τῶν τῆς ἐκκλησίας πραγμάτων, τὰ δὲ πράγματα καὶ τοὺς πόρους μεταβαλεῖν, τῆς ἐκκλησίας, μὴ μετὰ γνώμης τοῦ κλήρου, ἀπρακτεῖτο δίκας πρὸς τῆς συνόδου. Εἰ δὲ καὶ τὰ πένητα ὑπεριδῶν οἷς ἑαυτὸν συμπεριφέρει, καὶ οὕτω τῇ συνόδῳ λόγον ἀποδίδοι.enim ex iis qui in mundo militant, nemo, inquit, ο περιττός, ὃς παντάπασιν ἀκριβὴς ὢν καὶ ἀνάστητος
est tam invicta audacia, et tam insigni stultitia, ut τὰ πολέμια, εὐθὺς ἀπὸ γραμμῆς εἰς μέσους δὴ τοὺς
si sit plane rudis et in re militari omnino inexercitatus, a linea in medios statim hostes irruat; quomodo ego cui manus non sunt eruditæ ad prælium,
nec digiti ad bellum, neque superna sum accinctus
potentia: idque cum sit confictus longe periculosior et incertior, adversus principatus, adversus
potestates, adversus mundi principes tenebrarum
hujus saeculi,adversus spiritualia nequitiæ, possem
in acie consistere? Restat ergo, ut postquam ego
a sanctis Patribus didicere, qui se in his prius
recte exercnerunt, et satis ab eis fuero institutus
ad decertandum contra hostes, qui percipiuntur
intelligentia, deinde in tempore percipiam fructus, qui colliguntur ex quiete et silentio.
7. Hac cum sapientissime cogitasset (erat enim
ei inter alia perfecta quoque intelligentia) statim
se convertit ad eos quærendos, qui bonum cum
labore meditantur: ut qui sciret, quod paliendo
tutius docetur et discitur. Longino itaque
beato seni, qui erat excellentissimus Patrum sui
temporis, seipsum tradit: undique cum eo et degit
et habitat, illius moribus adinodum delectatus, et
ideo totus ei veluti inhærens, et ut dicam cum
divino Davide, anima post eum agglutinatus. Nam
cum quo quis versari delectatur, talis etiam esse
creditur: et id pulchre dicitur ab antiquis. Ad -
mirabilis autem hic Longinus se in quadam domuncula turris divini David (hoc enim perhibet
longi temporis tradito) incluserat, et illic dulcec
mel virtutis laboriose conficiebat.
πολεμίους ἑαυτὸν εἰσωθήσειέ, πῶς ἂν ἐγὼ μήπω
τὰς χεῖρας διδαχθεὶς εἰς παράταξιν, μηδὲ τοὺς
δακτύλους εἰς πόλεμον, μηδὲ τὴν ἄνωθεν περιεζω
σμένος δύναμιν, καὶ ταῦτα τῆς συμπλοκής ταύτης
καταπολὺ μαλλον κινδυνώδους οὔσης καὶ σφαλερᾶς,
πρὸς τὰς ἀρχὰς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοι
σμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς
τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἀντιπαρατάξασθαι
δυνηθείην; Λείπεται γοῦν ἁγίοις με πρότερον μας
θητευθέντα πατράσιν, οἷς τὰ καλὰ προησκήθη, καὶ
ἱκανῶς ὑπ᾽ αὐτοῖς τὰ πρὸς τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς
γυμνασάμενον, εἶτα καὶ τοὺς ὑπὸ τῆς ἡσυχίας φυομέ
νους κατὰ καιρὸν καρποὺς δρέπεσθαι.
ζ'. Ταῦτα σοφώτατα διανοηθείς (ἦν γὰρ αὐτῷ μετὰ
τῶν ἄλλων καί σύνεσις ἀκριβής) πρὸ ζήτησιν τῶν
μετά οπόνων τὰς τοῦ ἀγαθοῦ μελέτας ποιησαμένων
εὐθὺς τρέπεται, εἰδὼς ὅτι ἐκ τοῦ μαθεῖν ἀσφαλε
στέρα μάθησίς τε και δίδαξις. Λογγίνῳ τοιγαροῦν
τῷ μακαρίῳ γέροντι, ὃς καὶ διαφορώτατος τῶν καθ'
ἑαυτὸν πατέρων ἐτύγχανεν ὤν, φέρων ἐαυτὸν δίδω
σιν, ὁμοδίαιτὸς τε αὐτῷ καί σύνοικος γίνεται, σφόδρα
τοῖς ἐκείνου τρόποις ἡσθείς, καὶ διὰ τοῦτο καί ὥσπερ
όλος αὐτῷ ἐμφύς, καὶ τὸ τοῦ θείου φάναι Δαβίδ,
τὴν ψυχὴν ὀπίσω προσκολληθείς. Επε! καί ᾧ τις
συνὼν ἥδεται, τοιοῦτος ἄρα καί εἶναι πιστεύεται,
καί καλῶς τοῦτο ὑπὸ τῶν παλαιῶν λέγεται, ἂν δὲ
ὁ θαυμαστὸς οὗτος Λογγίνος ἐν οἰκίσκῷ τινί τοῦ
πύργου του θεσπεσίου Δαβίδ (τούτο γὰρ ἡ ἐκ μακρού
παράδοσις δίδωσιν) ἑαυτὸν ἐγκλεισάμενος, κἀκεῖσε
τὸ ἡδὺ τῆς ἀρετῆς μέλι φιλοπονότερον ἐργαζόμενος.
8. Apud quem cum omnes sensus pius Theodo- η'. Παρ᾽ ᾧ καὶ τὰ αἰσθητήρια πάντα ὁ θεοφιλής
sius,ita ut oportebat,exercuisset, et in iis quæ sunt Θεοδόσιος ὥσπερ ἔδει ἐγγυμνασάμενος καὶ τὴν περὶ τὰ
expetenda et fugienda, discernendis summe elabo- αἱρετὰ καὶ φευκτὰ διάκρισιν εἰς ἄκρον ἐκπονηθείς,
rasset, in veterem sedem (eum enim locum ita vo- μετανάστης εἰς τὸ παλαιὸν κάθισμα (τοῦτο γὰρ και
cant: est aulem in via publica, quæ tendit versus λοῦσι τὸν τόπον, ἐστὶ δὲ κατὰ τὴν λεωφόρον τὴν ἐπὶ
Bethleem) conmigrat, invitus quidem, sed sedens Βηθλεὲμ φέρουσαν) γίνεται, ἄκων μὲν, ἀλλὰ πατρικοῖς
paternæ voluntati, cui potius quam sibiipsi morem εἴκων θελήμασιν, ἢ μᾶλλον ἢ ἑαυτῷ πειθόμενος ἦν. Τίς
gerebat. Quænam autem fuit causa migrationis? δὲ καὶ ἡ αἰτία τῆς μεταστάσεως ή γυνή τις λίαν εξα
Mulier quædam admodum pia et honesta, nomine σεβὴς καὶ κοσμία, τοὔνομα Ικελία, πλουσία τὸν βίον,
Icelia, dives facultatibus, sed virtute ditior. Ea cum πλουσιωτέρα τὴν ἀρετήν. Αὕτη σύνοικος μὲν ὑπῆρξε
aliquo quidem prius cohabitavit; postea autem τινὶ πρότερον, ὕστερον δὲ καὶ Χριστοῦ διάκονος
Christi fit ministra propter pietatem. Etenim tem- κατ' εὐσέβειαν γίνεται. Καὶ γὰρ καὶ τὸν ἐκεῖσε ναὸν
plum quoque quod illic est, dicitur posuisse omnium, τῇ Δεσποίνῃ πάντων καὶ Θεοτόκῳ ἱδρύσαι λέγεται.
Dominæ et Deipara.Cum ea ergo tunc seni magno- Ταύτης γοῦν πολλὴν τότε τῷ γέροντι προσφερούσης
pere supplicasset, ut in templo,quod ipsa condide- τὴν ἱκετείαν, ὥστε τῷ παρ' αὐτῆς τῷδε κτισθέντι
rat,collocaret Theodosium; ille quidem paret invi- ναῷ ἐγκατοικῆσαι τὸν Θεοδόσιον, πείθεται μὲν ἄκων
tus: persuadet autem multo magis uolenti Theodo- ἐκεῖνος, πείθει δὲ πολλῷ μᾶλλον οὐχ ἑκόντα τὸν μπο
sio, ut admittat translationem. Cui enim jucundum θητήν παραδέξασθαι τὴν μετάθεσιν, Ὦ γὰρ πρὸς
erat simul habitare, consequens est, ut ei quoque ἡδονῆς ἦν ἡ συνοίκησις, ἀκόλουθον δὲ τούτῳ πάντως
3 1 Reg. xv, 1.
Longinus quidam anno Chr. 469, a S. Euthymio præfectus monasterio inferiori non procul a
Laura S. Euthyiaii: de quo in hujus, οι S. Saba
Vitis agitur. Græci in Menæis 17 Novemb. referunt
pium S. Longini obitum, quod forte de alterutro
intelligendum.
Eam exhibet Adrichomius in topographia et
descriptione urbis Hierosolymitanæ." Willermus
Tyrius lib. 1x De bello terra sancta, cap. 3, refert in
arce et turri Davidis omne urbis munimentum
fuisse cum a Christianis reciperetur.
καὶ τὰς τοῦ μεγάλου πρὸς τὰ ἔπειτα πρόθυμος. Τοῦτον οὖν τελευτῶντα τοῦ βαπτίσματος προθύμως ἀντελαμβάνετο, ὅτε καὶ αὐτὸν ἐν τοῖς παρεγγύοις τῶν διδασκάλων, εἰ μόνον δύξει συμπεριγενέσθαι τὸ πλήθιον, ἕτερ εἶναι θέλων, τοῖς πᾶσιν ἐχρημάτισε δρόμοις.
Τοῦτον αὐτοῦ τελευτῶντος, τὴν θείαν ἐκείνην εὐφημίαν ἀναγκαζόμενος γὰρ ἔφριξε. Ἰωάννη μαθητὴς κατεξαίρετος τῶν μαθητῶν χαρῖτι, καὶ δήπου αὐτὸς μαθηταίνων τοῦ μεγάλου Βασιλείου καὶ σοφῶν καὶ πνευματικῶν ἐπέδωκεν εἰκόνων. Καὶ τοῦ μὲν ἄλλου οὐδεὶς ἐτύγχανε τῆς ἐκεῖθεν· εἰς τὴν μεγάλην δόξαν τῆς κατ᾽ ἀρετὴν εἰς Θεοδώρου Βυζαντικοῦ βίον τε καὶ πολιτείας θεωρίας, ἀμφοτέρας δε. Θεόδωρος ὁ μέγας ἀκροάσεων, ἤκουσε τῶν Βασιλείου Θεοδώρου τε καὶ ἁγίου Ἰωάννου τε πρὸς τοῦ Βουλγαρίου. Ἦτον δ᾽ ὁ δ᾽ ἀπὸ τῆς ἁγίας ἐκκλησίας μέγιστος, τῆς τε μεγίστης Βυζαντίου ὁ δήμαρχος ἀνέκδοτε μαθητευσάμενος. Τοῦ δ᾽ ἦν ὁ ἱερὸς ἐκεῖ μέγας τῶν ἁγίων ἐκεῖ, τῆς τε μεγάλης ἐν παντελεῖ μεγέθει μαθητευθεὶς αὐτῷ Ἀρχίῳ, Βασιλείου δε τοῦ μεγάλου ὁ δ᾽ αὐτοῖς ἐκεῖ εἰς παρεκβολὴν ἐπεδίδου. Τοῦ δὲ Ἁγίου τοῦ μεγάλου ψῆφος ὑπῆρχεν αὐτῷ ἡ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους εὐεργεσία· ὡς καὶ τοῦτ᾽ αὐτὸ συνεπιλαμβάνεσθαι τὸν ἐκεῖ, ὁ Βασίλειος εἰπεῖν ἐβούλετο, τοῦ τε λόγου εἰκόνος ἐκτύπου. Τοῦ δ᾽ αὖ μέγα τοῦτο ἐκείνων τοῦ ἐκεῖ μαθητευομένου, ἔδειξεν ἀρχαίαν, Βασίλειος δὲ Ἰωάννου· οὐδενὶ δὲ τῶν πρὶν αὐτοῦ συνάπτεσθαι τῆς εὐφημίας ἡ πρόφασις τοῦ ἐκεῖ ἐμβάλλοντος. Τοῦ δ᾽ αὖ πάντας τοὺς δοθέντας αὐτῷ, ὁ Βασίλειος, ὁ μέγιστος τῶν ἀγαθῶν διδάσκαλος, ἔδει βαλεῖν ὑπεκρύπτετο, ἅμα δ᾽ εἶναι τοῖς ἐκεῖ πρὸς τοῦ πλήθους εὔφρανται.
Τοῦτο πρῶτον Θεοδώρου τῆς ἀρετῆς μαρτύριον Θεόδωρον αὐτὸν ἀεὶ δείκνυσι τὸ κατ᾽ αὐτὸν λεγόμενον, ἐξαρκεῖ δέ. Λέγεται γὰρ ὅτι πρώτη τε καὶ προηγουμένη παρὰ Χριστοῦ δωρεὰν ἔκρινεν εἶναι τὴν ἁγνείαν, εἶτα δευτέρα τε καὶ πρόσφατον ἐπὶ τούτοις ὅτι ἀεὶ βουλόμενος· Ἡ δὲ Ἱερὰ τῶν νοητῶν ἡ μὲν ἀεὶ ἔφερε παρεῖναι, τότε δ᾽ ἐν τοῖς ἀεὶ παντὶ λόγῳ τοῖς πᾶσι τῆς ἀγαθοεργίας χαρῖτι παρεῖναι θέλων, ἀπέστειλεν αὐτοῖς Χριστός· ὡς ἂν εἶπέν τις, ὅτι ἐνταῦθα δείκνυσι μηδὲν εἶναι τι, μηδὲ ὁτιοῦν, μηδὲν ἀλλ᾽ ὅτι εἶ, τουτέστι μηδέν τι αὐτοῦ μεῖζον ἔσται· χάριτος Χριστοῦ πλήθει, τεσσαρεσκαίδεκα ἄρτους ἐφέροντο.enim ex iis qui in mundo militant, nemo, inquit, ο περιττός, ὃς παντάπασιν ἀκριβὴς ὢν καὶ ἀνάστητος
est tam invicta audacia, et tam insigni stultitia, ut τὰ πολέμια, εὐθὺς ἀπὸ γραμμῆς εἰς μέσους δὴ τοὺς
si sit plane rudis et in re militari omnino inexercitatus, a linea in medios statim hostes irruat; quomodo ego cui manus non sunt eruditæ ad prælium,
nec digiti ad bellum, neque superna sum accinctus
potentia: idque cum sit confictus longe periculosior et incertior, adversus principatus, adversus
potestates, adversus mundi principes tenebrarum
hujus saeculi,adversus spiritualia nequitiæ, possem
in acie consistere? Restat ergo, ut postquam ego
a sanctis Patribus didicere, qui se in his prius
recte exercnerunt, et satis ab eis fuero institutus
ad decertandum contra hostes, qui percipiuntur
intelligentia, deinde in tempore percipiam fructus, qui colliguntur ex quiete et silentio.
7. Hac cum sapientissime cogitasset (erat enim
ei inter alia perfecta quoque intelligentia) statim
se convertit ad eos quærendos, qui bonum cum
labore meditantur: ut qui sciret, quod paliendo
tutius docetur et discitur. Longino itaque
beato seni, qui erat excellentissimus Patrum sui
temporis, seipsum tradit: undique cum eo et degit
et habitat, illius moribus adinodum delectatus, et
ideo totus ei veluti inhærens, et ut dicam cum
divino Davide, anima post eum agglutinatus. Nam
cum quo quis versari delectatur, talis etiam esse
creditur: et id pulchre dicitur ab antiquis. Ad -
mirabilis autem hic Longinus se in quadam domuncula turris divini David (hoc enim perhibet
longi temporis tradito) incluserat, et illic dulcec
mel virtutis laboriose conficiebat.
πολεμίους ἑαυτὸν εἰσωθήσειέ, πῶς ἂν ἐγὼ μήπω
τὰς χεῖρας διδαχθεὶς εἰς παράταξιν, μηδὲ τοὺς
δακτύλους εἰς πόλεμον, μηδὲ τὴν ἄνωθεν περιεζω
σμένος δύναμιν, καὶ ταῦτα τῆς συμπλοκής ταύτης
καταπολὺ μαλλον κινδυνώδους οὔσης καὶ σφαλερᾶς,
πρὸς τὰς ἀρχὰς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοι
σμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς
τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἀντιπαρατάξασθαι
δυνηθείην; Λείπεται γοῦν ἁγίοις με πρότερον μας
θητευθέντα πατράσιν, οἷς τὰ καλὰ προησκήθη, καὶ
ἱκανῶς ὑπ᾽ αὐτοῖς τὰ πρὸς τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς
γυμνασάμενον, εἶτα καὶ τοὺς ὑπὸ τῆς ἡσυχίας φυομέ
νους κατὰ καιρὸν καρποὺς δρέπεσθαι.
ζ'. Ταῦτα σοφώτατα διανοηθείς (ἦν γὰρ αὐτῷ μετὰ
τῶν ἄλλων καί σύνεσις ἀκριβής) πρὸ ζήτησιν τῶν
μετά οπόνων τὰς τοῦ ἀγαθοῦ μελέτας ποιησαμένων
εὐθὺς τρέπεται, εἰδὼς ὅτι ἐκ τοῦ μαθεῖν ἀσφαλε
στέρα μάθησίς τε και δίδαξις. Λογγίνῳ τοιγαροῦν
τῷ μακαρίῳ γέροντι, ὃς καὶ διαφορώτατος τῶν καθ'
ἑαυτὸν πατέρων ἐτύγχανεν ὤν, φέρων ἐαυτὸν δίδω
σιν, ὁμοδίαιτὸς τε αὐτῷ καί σύνοικος γίνεται, σφόδρα
τοῖς ἐκείνου τρόποις ἡσθείς, καὶ διὰ τοῦτο καί ὥσπερ
όλος αὐτῷ ἐμφύς, καὶ τὸ τοῦ θείου φάναι Δαβίδ,
τὴν ψυχὴν ὀπίσω προσκολληθείς. Επε! καί ᾧ τις
συνὼν ἥδεται, τοιοῦτος ἄρα καί εἶναι πιστεύεται,
καί καλῶς τοῦτο ὑπὸ τῶν παλαιῶν λέγεται, ἂν δὲ
ὁ θαυμαστὸς οὗτος Λογγίνος ἐν οἰκίσκῷ τινί τοῦ
πύργου του θεσπεσίου Δαβίδ (τούτο γὰρ ἡ ἐκ μακρού
παράδοσις δίδωσιν) ἑαυτὸν ἐγκλεισάμενος, κἀκεῖσε
τὸ ἡδὺ τῆς ἀρετῆς μέλι φιλοπονότερον ἐργαζόμενος.
8. Apud quem cum omnes sensus pius Theodo- η'. Παρ᾽ ᾧ καὶ τὰ αἰσθητήρια πάντα ὁ θεοφιλής
sius,ita ut oportebat,exercuisset, et in iis quæ sunt Θεοδόσιος ὥσπερ ἔδει ἐγγυμνασάμενος καὶ τὴν περὶ τὰ
expetenda et fugienda, discernendis summe elabo- αἱρετὰ καὶ φευκτὰ διάκρισιν εἰς ἄκρον ἐκπονηθείς,
rasset, in veterem sedem (eum enim locum ita vo- μετανάστης εἰς τὸ παλαιὸν κάθισμα (τοῦτο γὰρ και
cant: est aulem in via publica, quæ tendit versus λοῦσι τὸν τόπον, ἐστὶ δὲ κατὰ τὴν λεωφόρον τὴν ἐπὶ
Bethleem) conmigrat, invitus quidem, sed sedens Βηθλεὲμ φέρουσαν) γίνεται, ἄκων μὲν, ἀλλὰ πατρικοῖς
paternæ voluntati, cui potius quam sibiipsi morem εἴκων θελήμασιν, ἢ μᾶλλον ἢ ἑαυτῷ πειθόμενος ἦν. Τίς
gerebat. Quænam autem fuit causa migrationis? δὲ καὶ ἡ αἰτία τῆς μεταστάσεως ή γυνή τις λίαν εξα
Mulier quædam admodum pia et honesta, nomine σεβὴς καὶ κοσμία, τοὔνομα Ικελία, πλουσία τὸν βίον,
Icelia, dives facultatibus, sed virtute ditior. Ea cum πλουσιωτέρα τὴν ἀρετήν. Αὕτη σύνοικος μὲν ὑπῆρξε
aliquo quidem prius cohabitavit; postea autem τινὶ πρότερον, ὕστερον δὲ καὶ Χριστοῦ διάκονος
Christi fit ministra propter pietatem. Etenim tem- κατ' εὐσέβειαν γίνεται. Καὶ γὰρ καὶ τὸν ἐκεῖσε ναὸν
plum quoque quod illic est, dicitur posuisse omnium, τῇ Δεσποίνῃ πάντων καὶ Θεοτόκῳ ἱδρύσαι λέγεται.
Dominæ et Deipara.Cum ea ergo tunc seni magno- Ταύτης γοῦν πολλὴν τότε τῷ γέροντι προσφερούσης
pere supplicasset, ut in templo,quod ipsa condide- τὴν ἱκετείαν, ὥστε τῷ παρ' αὐτῆς τῷδε κτισθέντι
rat,collocaret Theodosium; ille quidem paret invi- ναῷ ἐγκατοικῆσαι τὸν Θεοδόσιον, πείθεται μὲν ἄκων
tus: persuadet autem multo magis uolenti Theodo- ἐκεῖνος, πείθει δὲ πολλῷ μᾶλλον οὐχ ἑκόντα τὸν μπο
sio, ut admittat translationem. Cui enim jucundum θητήν παραδέξασθαι τὴν μετάθεσιν, Ὦ γὰρ πρὸς
erat simul habitare, consequens est, ut ei quoque ἡδονῆς ἦν ἡ συνοίκησις, ἀκόλουθον δὲ τούτῳ πάντως
3 1 Reg. xv, 1.
Longinus quidam anno Chr. 469, a S. Euthymio præfectus monasterio inferiori non procul a
Laura S. Euthyiaii: de quo in hujus, οι S. Saba
Vitis agitur. Græci in Menæis 17 Novemb. referunt
pium S. Longini obitum, quod forte de alterutro
intelligendum.
Eam exhibet Adrichomius in topographia et
descriptione urbis Hierosolymitanæ." Willermus
Tyrius lib. 1x De bello terra sancta, cap. 3, refert in
arce et turri Davidis omne urbis munimentum
fuisse cum a Christianis reciperetur.
col. 263–264page 45 of 391
PG 114:263Ἐπιτομὴ κανόνων τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου.
αʹ. Ὅτι ἁδρὰς γαμήλιος ἄγχιστι, ὀλίγα τοῖς ἐπιτιμίοις σχολάσας, ἀνέδωσε.
βʹ. Ὅτι διαφόρους ἁγνισμὸν ἐλλοκόντες, εἰ ἐπαγγόντες ὁμολογοῦντο, ἀναλόγως μετανοεῖν, εὐπρέπεκτοι.
γʹ. Ὁ νεοφώτιστος, ἀνεκτότατος.
δʹ. Τόκους ἱερατικὴς λαμβάνει. εʹ. Αἱ χειροτονίαι ἐπ' ἀκροωμένους οἱ γίνονται.
ςʹ. Αἱρετικοῖς τὸ ἱερὸν ἀνεπίβατον. ζʹ. Νεστιανοὶ καὶ Τετραδεκαδεκατίζεται, εἰ μή ταῖς τε ἄλλαις ἁμαρτίαις ἀνεθεμάτισαν, ἀπρόδεκτοι. Μετὰ μέντοι τὸ ἀνάθεμα χριόμενοι, κοινωνούσιτωσαν.
ηʹ. Φρύγας μεταβόλως ἀναβαπτίζεσθαι, εἰ καὶ πρ' ἐκείνους κεκλήρωται.
θʹ. Ὁ κοινωτήριος καὶ μαρτυρίοις αἱρετικῶν ἐπερχόμενος, κοινωνίτω.
ιʹ. Πρεσβυτέριω ἐν ἐκκλησίᾳ μὴ βαπτίζεσθαι. ιαʹ. Αἱρετικὸν μὴ σύλλεξαι.
ιβʹ. Ὅτι πίστει καὶ πολιτείᾳ εὐδοκιμώτατος καὶ λογιώτατος, ἐπίξενος εἰς ἐπίσκοπον.
ιγʹ. Ἀναπλεκτὸς ὁ λαοκρίτος κλεθεγόμενος.
ιδʹ. Διαπεποίηται τὰ ἅγια εἰς παροικίαν, ἀνάξιον. ιεʹ. Εἰ μὴ ἄπο διεφθέρας, οὐδεὶς ἀφωνεύξεται.
ιϛʹ. Εὐαγγέλια καὶ ἀπόστολοι ἀναγινωσκέσθωσαν τοῖς σάββασιν.
ιζʹ. Ἐν ταῖς συνάξεσιν αἱ ἀναγνόσεις τῶν ψαλμῶν περικοπτέσθωσαν.
ιηʹ. Μετὰ τῶν κατηχουμένων εὐχῆς, τῶν ἐν μετανοίᾳ προσδεχθέντων, καὶ μετ' εἰρήνης, τὴν ἀναφορὰν γίνεσθαι· βαπτιστόντων μόνων τῶν λαοκῶν.
ιθʹ. Ἀκέλευστος μὴ καθεζέσθω διάκονος.
κʹ. Χαλεπὸν ὑπηρέτης μὴ ἁπτοῦτο· οὐ γὰρ ὁράριον ἐμβριθεύτου.
καʹ. Ψάλτης καὶ ἀναγνώστης οὐ φορούσιν ὡράριον.
κβʹ. Ἄπαξ κληρικοῦ ἀναπλέκεσθαι.
κγʹ. Ὁ ἄτιμος ὁ ὑπήρετης οὐ διδόσκει. κδʹ. Οὐκ ἐφαρμόζει ὃ μὴ ἐπίσκοπος ἀγέφρεθέντα.
κεʹ. Λοιπόν, λειτουργεῖ εἰς τὴν ἐκκλησίαν οὐ γίνονται.
κϛʹ. Ὁ σάββατος· Κριτηκός, ἀλλὰ σχολάζει τῇ Κυρίου.
κζʹ. Γυναῖξ τῶν θείων ὁμολογοῦντες ψαλμοὺς τοῖς ἄλλοις.
κηʹ. Λαμβάνειν μόν, δαλεῖν ἐπ' ἐκκλησίας οὐ γίνονται.
κθʹ. Ὁ σαββατίζει· Κριτηκός, ἀλλὰ σχολάζει τῇ Κυρίου.
λʹ. Γυναῖξ τῶν θείων εἰδωλίων συλλαδόντες εἰς συνάρχεια τέκνα.
λαʹ. Ἀλλοίαις αἱ τῶν αἱρετικῶν εὐλογίαι.enim dicit in quadam sua oratione (oportet enim ήδυσμά τι προσθεῖναι τῷ λόγῳ) παράδοσιν ἡμῖν
ea tanquam condimentum aliquod addere orationi) άγραφον ἐξηγούμενος. Αδάμ, φησίν, ὁ προπάτωρ
non scriplam nobis exponens traditionem, Adam, ἡμῶν, ἐν τῷδε τῷ καλουμένῳ κρανίου τόπῳ ταφῆναι
inquit, primus noster parens in hoc, qui nunc dici- λέγεται, ἔνθα δὴ καὶ ὁ ἐμὸς Χριστὸς τὸν ὑπὲρ ἡμῶν
tur cranii, loco dicitur esse sepultus: ubi meus σταυρόν τε καὶ θάνατον διά φιλανθρωπίαν άφπτον
quoque Christus pro nobis crucem et mortem sus- κατεδέξατο. Καὶ ταῦτα μὲν οὕτως.
cepit, propter eam, quæ verbis explicari non potest, benignitatem. Et hæc quidem sic.
CAPUT III.
Exercitatio virtutum in spelunco.
12.Sapiens autem Theodosius cum fuisset in hoc ιβ. "Ο μέντοι σοφὸς Θεοδόσιος ἐνταῦθα τοῦ τόπου
loco,et semper cuperet excelsiora,divino Apostolo γενόμενος, καὶ μέτρων ἀεὶ τῶν ὑψηλοτέρων γλιχό
sibi veluti exemplari proposito, evasit illius imi- μενος θαυμαστὸν οἷον ἀρχέτυπον ἑαυτῷ προθεὶς τὸν
tator,omnia quidem sacra amans mandata simili- θεῖον Απόστολον, ζηλωτὴς ἐκείνου καθίστατο, πασών
ter,precipue autem captus amore divinæ dilectio- μὲν ὁμοίως τῶν ἱερῶν ἐντολῶν, διαφερόντως δὲ τῷ
nis.Ejus enim suavi jaculo sic erat illius sauciala τῆς θείας ἀγάπης ἔρωτι κάτοχος ὤν. Οὕτω γὰρ ἐκεῖ
anima, et ita ejus insolubilibus adstringebatur vin- νος τῷ γλυκεῖ ταύτης βάλε τὴν ψυχὴν ἐβέβλητο, καὶ
culis, ut excelsum illud et divinum præceptum: ° οὕτως ἀλύτως αὐτῆς τοῖς δεσμοῖς συνείχετο, ὥστε τὸ
Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, ὑψηλὸν τοῦτο καὶ θεῖον παράγγελμα, ᾿Αγαπήσεις
et ex tota anima tua,et ex tota mente tua 5,re ipsa Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας του, καὶ
ab eo impleretur 4: quod quidem non aliter fie- ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου, ἔργοις ὑπ᾽ αὐτοῦ πληρού
ri potuerit, nisi omnes naturales animæ facul'a- σθαι· ὅπερ οὐκ ἂν ἄλλως γένοιτο, ἢ τῶν φυσικῶν τῆς
tes ad nihil aliud, quod adsit, contendant, nisi ad ψυχῆς δυνάμεων πρὸς οὐδὲν ἄλλο τῶν παρόντων, ὅτι
solum Creatoris desiderium. Has, inquam, intel- μὴ πρὸς μόνον τὸν τοῦ Δημιουργού πόθον συντείνο
ligentes auimæ operationes, ut musica peritus, μένων. Ταύτας οὖν τὰς νοεράς, φημί, τῆς ψυχῆς
pius Theodosius concinne et numerose movens ἐνεργείας, οἷς μουσικῆς ἔμπειρος ὁ Θεοδόσιος οὗτος
ad ea, qua oportet, et quando, et quantum opor- εὐρύθμως κινῶν εἰς ἃ δεῖ, καὶ ὅτε καὶ ἐφ' ὅσον δεῖ,
tel, et ut par est, unamquamque conjurgens,oin- και συναρμόττων ἐκάστην ὡς πρέπον ἐστὶν, ἀρμου
nium harmoniarum numerosissimam et jucundis- νιῶν πασῶν ἐμμελεστάτην τινὰ καὶ ἡδίστην τοῦ καθ᾿
simam effecit suæ vitæ temperaturam; unum so- ἑαυτὸν βίου ἀπετέλει κρᾶσιν· πρὸς ἕνα τοῦτον σκοlum scopum sibi proponens, ut ex Deo a se πὸν ἀφορῶν, ὅπως ἂν αὐτῷ πάντα κατὰ Θεὸν γένοι
omnia ferent, et nihil ab eo dissentiret et discre- τ', καὶ μηδὲν ἀπάδον εἴη τοῦδε, μηδὲ ἀντιφθεγγό
paret.
μένον.
13. Quis enim in iis,quæ pro Deo suscipiuntur, ιγ. Τίς γὰρ οὕτω πρὸς τοὺς ὑπὲρ Θεοῦ κινδύνους
periculis æque excelsi et fortis animi visus est at- γενναῖος ὤφθη καὶ ἀνδρικὸς ὡς ἐκεῖνος, ὃς μήτε
que ille, qui neque vincebatura minis potentiorum, ἀπειλεῖς τῶν ὑπερχόντων ἡττώμενος, μήτε κολα
neque illiciebatur inducebaturve blanditiis,quando κείαις ὑποσυρόμενος ἦν, ἡνίκα καὶ περὶ Θεοῦ τάχα,
de Deo fortasse, sed non ex Deo,erat quod jubeba- μὴ κατὰ Θεὸν δὲ τὸ κελευόμενον ἦν; ἀλλὰ τούτου
tur? sed de ea re quidem differatur oratio. Quis μὲν ὁ λόγος ἀναμεινάτω. Τίς δὲ οὕτως κρίνειν λοautem ita novit discernere cordis cogitationes, et γισμοὺς καρδίας, καὶ βασάνῳ τούτους ἀκριβεῖ διδόναι,
accurate eas examinare et maligni nosse artes, καὶ τέχνας εἰδέται τοῦ πονηροῦ διὰ τῶν δεξιῶν κλεdextra subrepentes (12),sicut ille? Quis sic animo πτούσας, ὥσπερ ἐκεῖνος ἐπίστατο; τίς οὕτω συστεί
moderari, spiritum conterere, omnem intelligen. λαι μὲν ψυχήν, συντρίψαι δὲ πνεῦμα, καθελεῖν δὲ
tiam et altitudinem deprimere,quæ extollitur aul- πᾶν νόημά τε καὶ ὕψωμα κατὰ τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως
versus Dei cognitinem? et, ut breviter dicam, quo - ρ ἐπαιρόμενον; καὶ συνελόντα φάναι, πῶς ἄν τις τὰ
modo quis res illius imitetur,quas ne digne quidem ἐκείνου μιμήσαιτο, ἃ μηδ' ἀξίως ἐπαινεῖν δύναιτο;
laudare possit? jejunii constantiam, vigilandi per- τὸ τῆς ἀγρυπνίας ἐπίμονον, τὸ τῆς προσευχῆς ἀπε
4 Matth. XXII, 37.
batur illius ætatis hominibns spectaculum, os capitis defluente carne nudum. At illi recondentes
cranium, loco illi nomen indidere Κρανίον, id est,
Calvariam. Probabili ration potuit Noe non ignorasse sepulcrum principis hujus, et mortalium omnium primigenii: siquidem hac de re fama a diluvio mox per orbem propagata est ab ipso,et dimanavit, eoque Dominus excussa origine humanæ
mortis, in loco qui Κρανίο» dicitur, id est, Calvaria, passus est, ut quo in loco corruptio, sive mors
hominum initium accepit, illic vita regni suum
sumeret exordium.» Hæc Basilios. Idem sentiunt
Tertullianus, Cyprianus, Origenes, Epiphanius,
Athanasius, Chrysostomus, Ambrosius, Augusti
nus, aliique quos refert Salianus noster tomo I
Annal. eccl. Veleris Testamenti, anno mundi 930,
num. 7, et seqq.
Lipomanus, • Maligni nosse artes, quæ suderantur per dexteras.»
Ἐπ᾽ εὐθείας δὲ καὶ μετ᾽ ὀλίγον ἀναφαίνεταί τις ζώων ἄγων παραμυθίαν. Ἄνδρες δὲ τρόφιμοι καὶ θεοῖς φίλοι, οἱ μὲν ἀπελύθησαν τῶν κακῶν, οἱ δὲ παρελεύσονται ἐκ τοῦ κατόπτρου, μᾶλλον δέ τινι κατείληπτο τῶν φόρων, εἰ δὲ εἴρηκε τὴν σύμφυσιν ταύτην κατ᾽ αὐτόν· δ κατὰ ταύτης τῆς χώρης κρατεῖ νόμος εἰπεῖν μοναστήριον, ἀπὸ τοῦ θαύματος κέκληται, ὁ πᾶσαν τούτου γνωστικὸν πτόησιν παρεχόμενος τῆς τέχνης· ὡς γὰρ τοῦ ὄντος ὁ λόγος οὐδεὶς ἀποβλέψας κατέχει τε ἐν ᾠδαῖς, ὁ ἔσθλὸς πρόσεστιν εἰρμός. Ὅθεν τὴν ἀρχὴν τῆς θεωρίας θαύματα ἅπαντα τοῦ Θεοῦ εἰσηγάγετο λέγων· Ἔνθα δὴ καὶ εὑράμην αὐτόν, καὶ τὴν ἐκεῖνον εὐδαιμονοῦσαν ψυχὴν ἐπὶ ἁπλότητος τοῦ στήθους, οὐδὲ ἀξιοῦμεν νῦν λόγοις τὴν κατάστασιν ἐπαινεῖν, μηδὲ πρὸς καλοὺς τοὺς λόγους μηδὲ τοὺς ἀδελφοὺς πρεπόντως ἐκθέσθαι. Εἰ τοίνυν ἐστὶν ἡ Σεβαστεία, κατεχομένη τοῦ ἱεροῦ λόγου, κατανοήσωμεν, ὁμολογοῦμεν ἀληθῶς τοὺς τοιούτους ἁγιοτάτους καὶ θεαρέστους.
22. Ἠρωτήθη μὲν καὶ τῆς τοῦ ζῴου ἀρετῆς κοινωνίαν λαμβάνων τις δεδοικὼς ἀεί τι τῶν τοιούτων εἰπεῖν· οἷα δὲ ἀεὶ τοῦτο λέγει μοναστήριον. Εἰ μέντοι γε ἀληθείᾳ πρόσεισι, νόμου πηγὴν ὄντως κεκτημένοι· Ὅτε τὸ ἄμεινον πρὶν ἁμαρτεῖν ἐστι δηλονότι, καὶ πολλοὶ πλαγίως εἰσκεκόμφθαι πλάνῃ· ἄτοπον δὲ δόγμα οὐδαμῶς κατ᾽ ὀρθὸν ἀπαιτεῖν τοῦ Θεοῦ ἐπικλητέον. Ὅτε νόμον μὴ φέρων εὑρίσκεται κλαπεὶς κατ᾽ ἄκρου, ῥᾳδίως εἴξεις ἄκρατον ἀναμίξει πτέρναν· Ὡς δὲ ἰδεῖν ἄμεινον δοκεῖ μοναστήριον· Ὅτε κατέχων νόμου σεβαστείας πλοῦτον ἀείποτε.
23. Ὅτι δ᾽ ἂν καθ᾽ ἡμέραν τηλικαῦτα ἀναφαίνεσθαι διαρπάζουσι, δεῖ καὶ τοῦτο ἡμᾶς διαβεβαιώσασθαι προσηκόντως, ὡς ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ ἀρχῶν ἐπιστάτις ἐστί, ἥτις τοῦ Δαυὶδ κεκληρωμένη τελεῖ τὸ δίκαιον, ὁ ζηλωτὴς τοῦ Θεοῦ βοηθεῖ κατ᾽ ἐκείνου ἐξαίρετον ἐλεημοσύνην, ὅτι πρώτιστα ἐλεημοσύνην ἐπιδεικνύναι, πρίν τι μᾶλλον καταχθέντες ἀντιποιεῖσθαι, δύο ἐλεημοσύνας ποιῆσαι, ὅτι πρῶτον δοῦναι τοῖς μικροῖς τέκνοις ἐλεημοσύνην, ὅτι πρόνοια κεκλημένη ψυχὰς ἐνδύει σώματος βοηθοῦσα, ὅτι πρόνοιαν Θεοῦ ὑπηρετοῦσα ἀνθρωπίνοις πρᾶγμα οὖσα, ὅτι Θεοῦ κεκληρωμένη διπλοῦν ἐπιδεικνύει ἐλεημοσύνης εἶδος, ὅτι πρόνοιαν ἐπ᾽ ἀρετῆς ἀνέχουσα ψυχὴν φωτὸς ἐμπίπλησιν.enim dicit in quadam sua oratione (oportet enim ήδυσμά τι προσθεῖναι τῷ λόγῳ) παράδοσιν ἡμῖν
ea tanquam condimentum aliquod addere orationi) άγραφον ἐξηγούμενος. Αδάμ, φησίν, ὁ προπάτωρ
non scriplam nobis exponens traditionem, Adam, ἡμῶν, ἐν τῷδε τῷ καλουμένῳ κρανίου τόπῳ ταφῆναι
inquit, primus noster parens in hoc, qui nunc dici- λέγεται, ἔνθα δὴ καὶ ὁ ἐμὸς Χριστὸς τὸν ὑπὲρ ἡμῶν
tur cranii, loco dicitur esse sepultus: ubi meus σταυρόν τε καὶ θάνατον διά φιλανθρωπίαν άφπτον
quoque Christus pro nobis crucem et mortem sus- κατεδέξατο. Καὶ ταῦτα μὲν οὕτως.
cepit, propter eam, quæ verbis explicari non potest, benignitatem. Et hæc quidem sic.
CAPUT III.
Exercitatio virtutum in spelunco.
12.Sapiens autem Theodosius cum fuisset in hoc ιβ. "Ο μέντοι σοφὸς Θεοδόσιος ἐνταῦθα τοῦ τόπου
loco,et semper cuperet excelsiora,divino Apostolo γενόμενος, καὶ μέτρων ἀεὶ τῶν ὑψηλοτέρων γλιχό
sibi veluti exemplari proposito, evasit illius imi- μενος θαυμαστὸν οἷον ἀρχέτυπον ἑαυτῷ προθεὶς τὸν
tator,omnia quidem sacra amans mandata simili- θεῖον Απόστολον, ζηλωτὴς ἐκείνου καθίστατο, πασών
ter,precipue autem captus amore divinæ dilectio- μὲν ὁμοίως τῶν ἱερῶν ἐντολῶν, διαφερόντως δὲ τῷ
nis.Ejus enim suavi jaculo sic erat illius sauciala τῆς θείας ἀγάπης ἔρωτι κάτοχος ὤν. Οὕτω γὰρ ἐκεῖ
anima, et ita ejus insolubilibus adstringebatur vin- νος τῷ γλυκεῖ ταύτης βάλε τὴν ψυχὴν ἐβέβλητο, καὶ
culis, ut excelsum illud et divinum præceptum: ° οὕτως ἀλύτως αὐτῆς τοῖς δεσμοῖς συνείχετο, ὥστε τὸ
Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, ὑψηλὸν τοῦτο καὶ θεῖον παράγγελμα, ᾿Αγαπήσεις
et ex tota anima tua,et ex tota mente tua 5,re ipsa Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας του, καὶ
ab eo impleretur 4: quod quidem non aliter fie- ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου, ἔργοις ὑπ᾽ αὐτοῦ πληρού
ri potuerit, nisi omnes naturales animæ facul'a- σθαι· ὅπερ οὐκ ἂν ἄλλως γένοιτο, ἢ τῶν φυσικῶν τῆς
tes ad nihil aliud, quod adsit, contendant, nisi ad ψυχῆς δυνάμεων πρὸς οὐδὲν ἄλλο τῶν παρόντων, ὅτι
solum Creatoris desiderium. Has, inquam, intel- μὴ πρὸς μόνον τὸν τοῦ Δημιουργού πόθον συντείνο
ligentes auimæ operationes, ut musica peritus, μένων. Ταύτας οὖν τὰς νοεράς, φημί, τῆς ψυχῆς
pius Theodosius concinne et numerose movens ἐνεργείας, οἷς μουσικῆς ἔμπειρος ὁ Θεοδόσιος οὗτος
ad ea, qua oportet, et quando, et quantum opor- εὐρύθμως κινῶν εἰς ἃ δεῖ, καὶ ὅτε καὶ ἐφ' ὅσον δεῖ,
tel, et ut par est, unamquamque conjurgens,oin- και συναρμόττων ἐκάστην ὡς πρέπον ἐστὶν, ἀρμου
nium harmoniarum numerosissimam et jucundis- νιῶν πασῶν ἐμμελεστάτην τινὰ καὶ ἡδίστην τοῦ καθ᾿
simam effecit suæ vitæ temperaturam; unum so- ἑαυτὸν βίου ἀπετέλει κρᾶσιν· πρὸς ἕνα τοῦτον σκοlum scopum sibi proponens, ut ex Deo a se πὸν ἀφορῶν, ὅπως ἂν αὐτῷ πάντα κατὰ Θεὸν γένοι
omnia ferent, et nihil ab eo dissentiret et discre- τ', καὶ μηδὲν ἀπάδον εἴη τοῦδε, μηδὲ ἀντιφθεγγό
paret.
μένον.
13. Quis enim in iis,quæ pro Deo suscipiuntur, ιγ. Τίς γὰρ οὕτω πρὸς τοὺς ὑπὲρ Θεοῦ κινδύνους
periculis æque excelsi et fortis animi visus est at- γενναῖος ὤφθη καὶ ἀνδρικὸς ὡς ἐκεῖνος, ὃς μήτε
que ille, qui neque vincebatura minis potentiorum, ἀπειλεῖς τῶν ὑπερχόντων ἡττώμενος, μήτε κολα
neque illiciebatur inducebaturve blanditiis,quando κείαις ὑποσυρόμενος ἦν, ἡνίκα καὶ περὶ Θεοῦ τάχα,
de Deo fortasse, sed non ex Deo,erat quod jubeba- μὴ κατὰ Θεὸν δὲ τὸ κελευόμενον ἦν; ἀλλὰ τούτου
tur? sed de ea re quidem differatur oratio. Quis μὲν ὁ λόγος ἀναμεινάτω. Τίς δὲ οὕτως κρίνειν λοautem ita novit discernere cordis cogitationes, et γισμοὺς καρδίας, καὶ βασάνῳ τούτους ἀκριβεῖ διδόναι,
accurate eas examinare et maligni nosse artes, καὶ τέχνας εἰδέται τοῦ πονηροῦ διὰ τῶν δεξιῶν κλεdextra subrepentes (12),sicut ille? Quis sic animo πτούσας, ὥσπερ ἐκεῖνος ἐπίστατο; τίς οὕτω συστεί
moderari, spiritum conterere, omnem intelligen. λαι μὲν ψυχήν, συντρίψαι δὲ πνεῦμα, καθελεῖν δὲ
tiam et altitudinem deprimere,quæ extollitur aul- πᾶν νόημά τε καὶ ὕψωμα κατὰ τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως
versus Dei cognitinem? et, ut breviter dicam, quo - ρ ἐπαιρόμενον; καὶ συνελόντα φάναι, πῶς ἄν τις τὰ
modo quis res illius imitetur,quas ne digne quidem ἐκείνου μιμήσαιτο, ἃ μηδ' ἀξίως ἐπαινεῖν δύναιτο;
laudare possit? jejunii constantiam, vigilandi per- τὸ τῆς ἀγρυπνίας ἐπίμονον, τὸ τῆς προσευχῆς ἀπε
4 Matth. XXII, 37.
batur illius ætatis hominibns spectaculum, os capitis defluente carne nudum. At illi recondentes
cranium, loco illi nomen indidere Κρανίον, id est,
Calvariam. Probabili ration potuit Noe non ignorasse sepulcrum principis hujus, et mortalium omnium primigenii: siquidem hac de re fama a diluvio mox per orbem propagata est ab ipso,et dimanavit, eoque Dominus excussa origine humanæ
mortis, in loco qui Κρανίο» dicitur, id est, Calvaria, passus est, ut quo in loco corruptio, sive mors
hominum initium accepit, illic vita regni suum
sumeret exordium.» Hæc Basilios. Idem sentiunt
Tertullianus, Cyprianus, Origenes, Epiphanius,
Athanasius, Chrysostomus, Ambrosius, Augusti
nus, aliique quos refert Salianus noster tomo I
Annal. eccl. Veleris Testamenti, anno mundi 930,
num. 7, et seqq.
Lipomanus, • Maligni nosse artes, quæ suderantur per dexteras.»
col. 265–266page 46 of 391
PG 114:265Ὁ ψευδομάρτυρος αἱρετικοὺς τιμῶν, εἴη τὰ ἀνάθεμα. Ὁ παρατυνόμων, καὶ δοξάζων ἀγγέλους, εἰδωλολατρείας πλησίον. Οὔκ ἐστι μέγας, ἢ ἐπαικές, ἢ μαθηματικός, ἢ ἰατρολόγος, ἢ περίαπτος, ἢ ἰερατεῖον ἐπαγγελλόμενος. Ὁ συνεισείσακτος, οὐδὲ δοξωθεῖς Ἑβραίοις καὶ ἔθνεσιν. Ὁ καλούμενος ἐπὶ σύνοδον, καὶ ἀθετῶν, ἐὰν μὴ δυνάμει, αἰτίας. Ἀκανόνιστος κληρικός, ἢ ἀνεπίσκοπος, οὐ πρόεισιν. Ὑπέρτερος ταῖς θύρεσι ἀρεῖ οὐ προσάγεται. Ἡγεμών οὐ λαστήριον ἄθεσιν. Εἰποῖ τὴν πίστιν τῇ πέμπτῃ τῆς ἑβδομάδος ὁ βαπτιζόμενος. Καὶ ἐν νόσῳ, κατὰ βράχυ. Τῇ Τεσσαρακοστῇ μὴ προσάγειν, μηδὲ διακόνῳ καθεζόμενος, μηδὲ μῆνες μαρτύρων τελεῖν, εἰ μὴ Κυριακαῖς καὶ Σαββάτοις. Οὐ τελεῖται τῇ Τεσσαρακοστῇ γάμος, οὐδὲ γενέθλιον. Παλλίζειν ἐν γάμοις, ἢ ὀρχεῖσθαι ἀπόκρεων. Τὴν μέντοι ἱερατικὴν καὶ πρὸ τῆς θυμελίας ἀπήγεσθαι. Ἐρᾶνος οὐκ ἐπὶ κληρικός, οὐδὲ λαϊκὸς ἐκτελεῖ· Πρεσβύτερος ἐπὶ βήματος πρὸ τοῦ ἐπισκόπου οὐκ εἰσίεναι, οὐδὲ κάθηται. Εἰς κώμην, ἢ χώραν ἐπίσκοπον τὸν ἐπίσκοπος οὐ καθίσταται· εἰ δὲ τις κατεῖται, μήτε δίκαιον τοῦ ἐπισκόπου δέξη τῆς πόλεως. Ἀπόπεμψε, ὁ πρεσβύτερος εἰς ὅλων μὴ προσάγειν. Ἱερατικὰ βιβλία ναῷ οὖν ἀναγινώσκεσθαι. Ἐπιτομὴ κανόνων τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου. Εἰ καθίσταται ἐπίσκοπος ἐπίσκοπον, ἐὰν ἦν τῶν τοῦ πάρωπον τούτων ἄρχοντα, τοῦ Ῥώμης ἐπισκόπου τὴν κυριαρχίαν, τῶν Ῥώμης ἐπισκόπων τῶν ὑπ᾽ αὐτοὺς ὑπαρχόντων. Εἰ εὕρηται τὰ εἰς τὴν Νίκαιαν παραγμένα, ἄξιος ὁ Ῥώμης τῷ Κωνσταντίνου ᾗ Ἀλεξάνδρῳ γράψαι, καὶ λάβε ἐλθεῖν ἐπεί, καὶ ἦν ἐρρεμένα. Πρεσβύτερος καὶ διάκονος ἀφωρισμένος ἄδεια ἔχει τοῖς ὁρίοις ἐγκαλεῖν· εἰ μέντοι ὁ κυρηθησόμενον ὁ ἀφορίσας, μὴ βούλεται ἀκοῦσαι. Τὰ ὑπερβαίνοντα τοῖς κατὰ Νίκαιαν ἄπαντα, οὐ διαγινώσκεται. Οὐδὲν τῆς Τριάδος διάφορον ᾗ γινώσκεται, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν κανόνων τῆς ἐν Νίκαιαν συνόδου βεβαίωσιν. Ἐπίσκοπος, καὶ πρεσβύτερος, καὶ διάκονοςboni et honesti studiosas animas ad se traberet, θάνοντα δὲ, ἀκόλουθον πάντως ἐφ᾽ ἑαυτὸν ἕλκειν τὰς
non secus ac magnes ferrum, aut potius ut bonas φιλοκάλους ψυχάς, ᾑράκλειά τις λίθος ὥσπερ τὸν
quasdam apes, jucundum illud mel virtutis. Ad il- σίδηρον ἢ μᾶλλον ὡς μελίττας τινὰς ἀγαθὰς τῷ
lum itaque jam ventilabant quidam ex iis,qui erant ἡδεῖ ἐκείνῳ τῆς ἀρετῆς μέλιτι. Εφοίτων τοιγαροῦν
amatores virtutis, et malebant cum eo incolere so- ὡς αὐτὸν ἤδη τῶν φιλαρέτων τινές, καὶ σὺν αὐτῷ
litudinem,quam cum imperatoribus præclaras ci- μᾶλλον τὴν ἐρημίαν, ἢ τὰς λαμπράς πόλεις μετὰ
vitates.Qui vim afferentes, vis quidem, sed tamen βασιλέων οἰκεῖν ἐσπάζοντο· οἱ καὶ βιασάμενοι μόλις
persuadent, ne sua solum consideraret, sed ea μὲν πείθουσι δ᾽ ὅμως μὴ τὰ ἑαυτοῦ μόνον σκοπεῖν,
eliam, quæ sunt proximorum: et ejus, quæ est ἀλλὰ δὴ καὶ τὰ τῶν πέλας, καὶ οἷα παιδοτρίβην αὐτ
ex Deo, vitæ eum accipiunt veluti pedotribam. Εt τὸν τοῦ κατὰ Θεὸν βίου παραλαμβάνουσι· καὶ τέως
tunc quidem sex vel septem numero erant chorus μὲν ἕξ που καὶ ἑπτὰ τὸν ἀριθμὸν ὁ περὶ αὐτὸν χορὸς
qui erat circa ipsum.
ἦν.
16. Cum autem sciret ille magnus, iis qui ex ις'. Εἰδὼς δὲ ὁ μέγας ὅτι τοῖς κατὰ Θεὸν ζῆν
Deo vivere elegerint, nihil æque conducere ad ἑλομένοις οὐδὲν οὕτως ἀτεχνῶς πρὸς τὸ καὶ κτήσαparandam virtutem et ad parlan conservandam, σθαι ἀρετὴν, καὶ φυλάξαι κτησθείσαν, ὡς μνήμην
ac mortis memoria, quæ eliam vera philosophia θανάτου συνεργεῖν δύναται, ἢ καὶ ἀληθής φιλοσοφία
et dicitur et creditur; quid facit? Sepulcrum λέγεται καὶ πιστεύεται, τί ποιεῖ; τάφον ἤδη κατα
jam construere his suis jubet discipulis: simul σκευάσαι τοῖς οἰκείοις τούτοις μαθηταῖς ἐπιτρέπει,
quiden ut ejus esset monumentum finis, sicut ἅμα μὲν ἵνα μνημεῖον αὐτοῖς, ὥσπερ δη καὶ καλεῖ
eliam vocatur, et sic eos magis excitaret ad de- ται, τοῦ τέλους γίνηται, καὶ οὕτω μᾶλλον αὐτοὺς
certandum, et diligentius stimularet ad virtutem; ἐναγωνίους ποιῇ, καὶ κεντρίζῃ πρὸς ἀρετὴν ἐμπο
et simul etiam et mortuos acciperet; quin etiam νώτερον, ἅμα δὲ καὶ θνήσκοντας ὑποδέχοιτο· πλὴν
ille ex futuris aliquid prævidens et præsagiens; ἀλλὰ καὶ προβλέπων τι τῶν μελλόντων ἐκεῖνος, καὶ
jam enim hac charismata et gradus attigeret, in προνοούμενος, ἤδη γὰρ καὶ χαρισμάτων τοιούτων
luce gratiæ lucem videns. Quid autem erat quod καὶ βαθμῶν ἅπτετο, ἐν φωτὶ τῆς γνώσεως φῶς ὁρῶν.
praesagiebat, jam declare aggreditur oratio. Para- Καὶ ὁπέρ ἄρα τὸ μνηθὲν ἦν, ὁ λόγος ἤδη δηλοῦν ἔρω
tum enim erat sepulcruun, et adslabat quidem χεται, Εὐτρεπίζετο γὰρ ὁ τάφος, καὶ παρίστατο
ipse desuper discipuli autem ipsum circumsis- μὲν αὐτὸς ἄνωθεν, οἱ μαθηταὶ δὲ αὐτὸν περιίσταντο.
tebant. Ille aulem aculo mentis oculo intuens id, Καὶ ὃς ὀξυτέρῳ τῆς διανοίας ὄμματι τὸ ἐκβησόμενον
quod erat eventurum, sic lepide dicit, eos aspi- καθορῶν, χαριέντως οὕτω πως φησὶ πρὸς αὐτοὺς
ciens: Sepulcrum quidem est paratum, quisnam ἰδών· Ὁ μὲν τάφος ἤδη ἕτοιμος, τίς δὲ ἂν εἴη ὅ γε
autem ex vobis est encania ejus celebraturus? El τοῦτον ἐξ ὑμῶν ἐγκαινίσων; καὶ ὁ μὲν οὕτω πως τῷ
ille quidem sic, lepide et urbanæ orationi miscens χαρίεντι τοῦ λόγου καὶ σπουδὴν ἐπιμίσγων· ἔθος
seria: solebat enim ipse quoque inter alia tem- γὰρ μετὰ τῶν ἄλλων αὐτῷ καὶ καιρὸν εἰδέναι, καὶ
pus nosse, austeritatemque et tristitiam gratia τὸ σύντονον ἔστιν ὅτε καὶ σκυθρωπὸν ἐμμετρίαις
moderata solvere.
λύειν ταῖς χάρισι.
17. Quidam autem Basilius, dignitate quidem ιζʹ. Βασίλειος δέ τις, τὸ μὲν ἀξίωμα ἱερεὺς, τῷ δὲ
sacerdos, propter rerum autem bonarum deside- περὶ τὰ κατὰ ζήλῳ διαφανεῖς σώζων τοὺς πατρικοὺς
rium,expressos aperte servans paternos characle- χαρακτήρας, καὶ τὸν γεγεννηκότα πνευματικῶς οὐ
res;et eum qui ipsum genuerat spiritaliter,non mi- δὲν ἧττον ὑποφαίνων ἀπὸ τῶν τῆς ἀρετῆς ὁμοιώσεων,
nus referens similitudine virtutis, quam carnales ἢ τοὺς σαρκικούς πατέρας οἳ ὑπ᾽ αὐτῶν οὕτω τικτός
patres ii qui ex illis nati sunt, et alioqui sciens μενοι, ἄλλως τε καὶ εἰδὼς μὴ εἰς κενὸν εἰρῆσθαι τῷ
quæstionem non frustra esse propositam a magi- διδασκάλῳ τῷ πρόβλημα, πρῶτος τὸν λόγον ἁρπάσας,
stro, primus arripiens sermonem, erat prompto Έτοιμος περὶ τὴν τοῦ θανάτου αἵρεσιν καὶ πρόθυμος
et alacri animo ad mortem eligendam, tanquam ἦν, ὥσπερ οὐκ ἀβουλή του τινὸς προκειμένου, ἀλλ᾽
rem non repudiandamn, sed valde utilem et condu- ἐπικερδούς λίαν καὶ ὠφελίμου. Αὐτίκα γοῦν εἰς γόνυ
cibilem.Protinus ergo genibus flexis, cum se humi κλιθεὶς καὶ πρὸς γῆν ἐρείσας τὸ πρόσωπον, Εὐλόγη
projecisset:Benedic mihi,inquit,Pater, Ego autem, σίν δὴ μὲ, Πάτερ, φησίν, ἐφὼ δέ σοι τοῦ τάφου τοῦδε
inquit,hujus sepulcri primo celebrabo encænia. Hic πρῶτος ἐγκαινιστος ἔσομαι. Ὁ μὲν οὖν ἤτει, ὁ δὲ
ergo petiit, ille vero dedit. Et ipsum quidem habuit ἐδίδου· καὶ ὁ μὲν ταφος εἶχεν αὐτόν. Εκέλευε δὲ
sepulcrum. Jubet autem Paler omnia ipsi fieri, ὁ Πατὴρ πάντα ἐπ' αὐτῷ ποιεῖν ὅσα νόμος ἐν τεθνεῶquæ lex vult fieri mortuis; tertianas, inquam, et σίν ἐστι· τρίτα, φημί, καὶ ἔννατα, καὶ ἀκολούθως
novenas,et consequenter etiam quadragenas. Cum δὴ τεσσαρακοστα. Οδη δὲ τῶν τεσσπρακοστῶν πέρας
autem jam finem acciperent quadragenæ,(ο quo- έχουσῶν (ὢ πῶς ἂν ὁ λόγος δηλώσει τὸ καὶ λίαν μὲν
modo explicaverit oratio id quod est valde quidem ἀληθὲς, λίαν δὲ πιστευθῆναι διὰ τὴν ὑπερβολὴν
verum, sed est valde creditu difficile,propterea quod δυσχερές;) ὁ Βασίλειος μήτε πυρετῷ ληφθείς, μήτε
modum exsuperat!) Basilius neque a febre arre- κεφαλὴν ἢ ἄλλο τι τῶν τοῦ σώματος μερῶν ἀλγήσας
ptus,nec capitis dolore vexatus,nec ullum dolorem μηδὲν, ὥσπερ ὕπνον τινὰ μαλακὴν καὶ ἥδιστον ἀφυσ
sentiens in ulla parte corporis, tanquam molli πνώσας, πρὸς Κύριον ἐξεδήμει, ἄθλον τῆς ἀρετῆς
καὶ τὰ περὶ τὸν τόπον εἰ παρατεθῇ, δαψιλῶς ἅπαντα καὶ συνεχῶς. ὃ δ᾽ Ἔχεις τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς τῷ πρὸς ἃ βούλει δηνεκεῖ ἐπὶ τὸ ζωὴν ἀγαθὴν ῥέπουσαν, εἰ καὶ τὸν ἄγγελον λόγον φροντίδι δεδεμένους τῷ περὶ οἰκοδομῆς, ἀεὶ δὲ ὡς ἐκ τοῦ ἀποδεδρακέναι Ἑωσφόρος, τό τε ῥέλλει μὴ τῇ κατανοήσει ἀθλητικῆς ἀρετῆς ἱκανόν, ἀεὶ δὲ ἡγεῖτο τοῦ δαίδου τῶν, καὶ λεξεῖ βίου σε καὶ θεοῦ μάλα τῇ τρόπῳ τῇ τῆ, τοῦ ἐστι φρόνησις καθ᾽ ὃ ψυχικὴν παρέσχηκε. τοίνυν ὡς δὲ κἀκεῖνος τῶν Δόβρακα τοιοῦτος ἀκεφάλους ἀνεξέλεγκτον ὢν φρονήσεις πλέον, χρήσει τε Ἡρακλέους βαλὼν καὶ ἀλλοῖα τε ἐπικέκλεισαι τοίνυν δοξαζόμενος ἔχει, τούτοις τε μάλιστα τοῖς ψεύσεων τε ἀλληλουχίαν παραλαβὼν εὐκλεεστάτοις.
μβ΄. Τὸν καλλίω δὴ δαεῖσα τῶν ἄρτι τῶν τοῦ Ἁγιωτάτου ἐκ τοῦ Ἀφρικίου Κορνίλε, καὶ τῶν τὴ Δερβιανὸν σαφῶς, ἐκ Δεκίου ἀπολαύσαντα, ᾤκει πρᾶγμα, λέγων ἕδρα μεθαρμόσαι τούτους δρόμοντα ποιεῖσθαι πρὸς ἄλλους ἀρέσκοντας ἔχων, ἢ εἴγε μὴ βούλοιτο τοῦτο ἔχειν εἰ τῆς κάτω χαρακτηρίζονται, ἢ τίνας εἴ τι πρὸς ἐλλείψεως ἐγγύτερον ἱεροπρεπεῖ γενέσεως ἀφ᾽ οὗ τοίνυν ἔχει, ἐπὶ δὲ χρόνιον δεδεμένον εἰ μαθητεύσεων ψυχαγωγικὸν εὑρεθεισῶν συγγενὴς ἤρξατο. Τοῦτο δ᾽ ἦν τοῖς δρᾶσαι θελήσεως χάριν, ἵνα τοῖς δόξης κατοπτρίζειν χρωμένοις διὰ τὴν ἐν αὐτοῖς ἑδρασθεῖσαν ἐπιβολὴν τῷ δόγματι τοῖς ἐτέρων πολλαπλασίως ἐκ τῆς ψυχῆς ἀφελέσθαι τοὺς πολυπλόκους τῶν νῦν κατεπηρμένων ἀπεδίδωκεν, ἢ πρὸς ὧν ἂν τὴν χεῖρα τῆς ψυχῆς τοῖς ἐναντίοις. Ἀλλ᾽ οὐκ ἠδύνατο, ἀλλὰ καὶ τοῖς αὐτοῦ χρήσει μηδὲ νεύματι ἀντισχεῖν εἴ τε ἀφελεῖν ἐντεῦθεν ἐπ᾽ αὐτοὺς ἀνήγαγεν.
Ἀπελθόντι τε εἰς ἀνταποδόσεων τόπον δὶ ἀνεγκλήτου ἀπαγγελίας ἐπιλαχόντι, ἀθλητοῦ τε γεγονότος χρήσεων, νωτίαν τε καὶ τοῖς ἐν ἐπιδείξει φαινομένοις τοῖς ἀπὸ τῶν ἐλλόγων βαθμίδων ἀφελουμένους. Καθόλου γὰρ τοὶ μάλιστα ὄφελος εἶναι ψηφίζεσθαι, λαμβάνων δ᾽ ἂν παρ᾽ αὐτοῦ θρασύνεσθαι εἶπεν ἀπαγγελία. Ὅρα, μὴ ἂν δ᾽ ἀεί, τὸν δ᾽ ἐξελθόντα ἐκ τῶν ἀνελλιπῆ παρεχόντων παρ᾽ αὐτοῦ τε τοῖς ἀδελφοῖς δαψιλῶς ἐπαγγελίας.
CAPUT XXXVII.
Benignitas in pauperes, egros, hospites, divinitus remunerata.
μζ΄. Ὁ μὲν ἄλλη καὶ οἱ παρελθόντων βλεπὴ τῶν τὸ κατηγορίαν καὶ διάφορον τῶν ἡδέφωνον δ᾽ ἐλέγχων, τίνα εἴδη γε ἔκπληξιν καὶ κατ᾽ ἀγάπην· ταῦτα εἴδη ἂν εἴπωσι κατανοεῖν, ἐκείνων τε τῶν λέξεων δηλαδή, ταῦτα μὲν γὰρ μεγάλη ἄλλοτε λέξεις εἰς θεοσεβεῖς ἁπάντων, ἄλλα δὲ εἴδη τοῦ μεγάλης κεφαλαίου ἀνδρῶν χρόνους τε εἰς τοῦτον ἔχοντα ἕλκοντα λέξεις. Ἰδοὺ μέν γάρ τε μεγάλης εἰς βολὴν κατεστήσαντο, ὅσοι τε εἰσήλθοντες ὁδοὺς εἰδότες ἐλθεῖν, ἄλλοι δ᾽ ἄλλοις ἁπλῶς τε καὶ ἐπιμελῶς, πρὸς ὁδοὺς καὶ τρόπους τε καὶ τρόπους τε ἀλλότριος τε εἰσελθόντας, ἄλλα δ᾽ εἰς ἄλλα πρόφασιν, ἐπ᾽ ἄλλοτε τούτους διεκδικήσεως, οὓς ἀπλανεῖς ἔχει ἁπλῶς. ὃ καὶ κεφάλαιον ἔχει πάντα ἔπεστι ἅπαντα εἰδωλολατρίαν τοιαύτην, τοῖς ἐντευκτικοῖς τε χρήσεσθαι βουλομένοις.boni et honesti studiosas animas ad se traberet, θάνοντα δὲ, ἀκόλουθον πάντως ἐφ᾽ ἑαυτὸν ἕλκειν τὰς
non secus ac magnes ferrum, aut potius ut bonas φιλοκάλους ψυχάς, ᾑράκλειά τις λίθος ὥσπερ τὸν
quasdam apes, jucundum illud mel virtutis. Ad il- σίδηρον ἢ μᾶλλον ὡς μελίττας τινὰς ἀγαθὰς τῷ
lum itaque jam ventilabant quidam ex iis,qui erant ἡδεῖ ἐκείνῳ τῆς ἀρετῆς μέλιτι. Εφοίτων τοιγαροῦν
amatores virtutis, et malebant cum eo incolere so- ὡς αὐτὸν ἤδη τῶν φιλαρέτων τινές, καὶ σὺν αὐτῷ
litudinem,quam cum imperatoribus præclaras ci- μᾶλλον τὴν ἐρημίαν, ἢ τὰς λαμπράς πόλεις μετὰ
vitates.Qui vim afferentes, vis quidem, sed tamen βασιλέων οἰκεῖν ἐσπάζοντο· οἱ καὶ βιασάμενοι μόλις
persuadent, ne sua solum consideraret, sed ea μὲν πείθουσι δ᾽ ὅμως μὴ τὰ ἑαυτοῦ μόνον σκοπεῖν,
eliam, quæ sunt proximorum: et ejus, quæ est ἀλλὰ δὴ καὶ τὰ τῶν πέλας, καὶ οἷα παιδοτρίβην αὐτ
ex Deo, vitæ eum accipiunt veluti pedotribam. Εt τὸν τοῦ κατὰ Θεὸν βίου παραλαμβάνουσι· καὶ τέως
tunc quidem sex vel septem numero erant chorus μὲν ἕξ που καὶ ἑπτὰ τὸν ἀριθμὸν ὁ περὶ αὐτὸν χορὸς
qui erat circa ipsum.
ἦν.
16. Cum autem sciret ille magnus, iis qui ex ις'. Εἰδὼς δὲ ὁ μέγας ὅτι τοῖς κατὰ Θεὸν ζῆν
Deo vivere elegerint, nihil æque conducere ad ἑλομένοις οὐδὲν οὕτως ἀτεχνῶς πρὸς τὸ καὶ κτήσαparandam virtutem et ad parlan conservandam, σθαι ἀρετὴν, καὶ φυλάξαι κτησθείσαν, ὡς μνήμην
ac mortis memoria, quæ eliam vera philosophia θανάτου συνεργεῖν δύναται, ἢ καὶ ἀληθής φιλοσοφία
et dicitur et creditur; quid facit? Sepulcrum λέγεται καὶ πιστεύεται, τί ποιεῖ; τάφον ἤδη κατα
jam construere his suis jubet discipulis: simul σκευάσαι τοῖς οἰκείοις τούτοις μαθηταῖς ἐπιτρέπει,
quiden ut ejus esset monumentum finis, sicut ἅμα μὲν ἵνα μνημεῖον αὐτοῖς, ὥσπερ δη καὶ καλεῖ
eliam vocatur, et sic eos magis excitaret ad de- ται, τοῦ τέλους γίνηται, καὶ οὕτω μᾶλλον αὐτοὺς
certandum, et diligentius stimularet ad virtutem; ἐναγωνίους ποιῇ, καὶ κεντρίζῃ πρὸς ἀρετὴν ἐμπο
et simul etiam et mortuos acciperet; quin etiam νώτερον, ἅμα δὲ καὶ θνήσκοντας ὑποδέχοιτο· πλὴν
ille ex futuris aliquid prævidens et præsagiens; ἀλλὰ καὶ προβλέπων τι τῶν μελλόντων ἐκεῖνος, καὶ
jam enim hac charismata et gradus attigeret, in προνοούμενος, ἤδη γὰρ καὶ χαρισμάτων τοιούτων
luce gratiæ lucem videns. Quid autem erat quod καὶ βαθμῶν ἅπτετο, ἐν φωτὶ τῆς γνώσεως φῶς ὁρῶν.
praesagiebat, jam declare aggreditur oratio. Para- Καὶ ὁπέρ ἄρα τὸ μνηθὲν ἦν, ὁ λόγος ἤδη δηλοῦν ἔρω
tum enim erat sepulcruun, et adslabat quidem χεται, Εὐτρεπίζετο γὰρ ὁ τάφος, καὶ παρίστατο
ipse desuper discipuli autem ipsum circumsis- μὲν αὐτὸς ἄνωθεν, οἱ μαθηταὶ δὲ αὐτὸν περιίσταντο.
tebant. Ille aulem aculo mentis oculo intuens id, Καὶ ὃς ὀξυτέρῳ τῆς διανοίας ὄμματι τὸ ἐκβησόμενον
quod erat eventurum, sic lepide dicit, eos aspi- καθορῶν, χαριέντως οὕτω πως φησὶ πρὸς αὐτοὺς
ciens: Sepulcrum quidem est paratum, quisnam ἰδών· Ὁ μὲν τάφος ἤδη ἕτοιμος, τίς δὲ ἂν εἴη ὅ γε
autem ex vobis est encania ejus celebraturus? El τοῦτον ἐξ ὑμῶν ἐγκαινίσων; καὶ ὁ μὲν οὕτω πως τῷ
ille quidem sic, lepide et urbanæ orationi miscens χαρίεντι τοῦ λόγου καὶ σπουδὴν ἐπιμίσγων· ἔθος
seria: solebat enim ipse quoque inter alia tem- γὰρ μετὰ τῶν ἄλλων αὐτῷ καὶ καιρὸν εἰδέναι, καὶ
pus nosse, austeritatemque et tristitiam gratia τὸ σύντονον ἔστιν ὅτε καὶ σκυθρωπὸν ἐμμετρίαις
moderata solvere.
λύειν ταῖς χάρισι.
17. Quidam autem Basilius, dignitate quidem ιζʹ. Βασίλειος δέ τις, τὸ μὲν ἀξίωμα ἱερεὺς, τῷ δὲ
sacerdos, propter rerum autem bonarum deside- περὶ τὰ κατὰ ζήλῳ διαφανεῖς σώζων τοὺς πατρικοὺς
rium,expressos aperte servans paternos characle- χαρακτήρας, καὶ τὸν γεγεννηκότα πνευματικῶς οὐ
res;et eum qui ipsum genuerat spiritaliter,non mi- δὲν ἧττον ὑποφαίνων ἀπὸ τῶν τῆς ἀρετῆς ὁμοιώσεων,
nus referens similitudine virtutis, quam carnales ἢ τοὺς σαρκικούς πατέρας οἳ ὑπ᾽ αὐτῶν οὕτω τικτός
patres ii qui ex illis nati sunt, et alioqui sciens μενοι, ἄλλως τε καὶ εἰδὼς μὴ εἰς κενὸν εἰρῆσθαι τῷ
quæstionem non frustra esse propositam a magi- διδασκάλῳ τῷ πρόβλημα, πρῶτος τὸν λόγον ἁρπάσας,
stro, primus arripiens sermonem, erat prompto Έτοιμος περὶ τὴν τοῦ θανάτου αἵρεσιν καὶ πρόθυμος
et alacri animo ad mortem eligendam, tanquam ἦν, ὥσπερ οὐκ ἀβουλή του τινὸς προκειμένου, ἀλλ᾽
rem non repudiandamn, sed valde utilem et condu- ἐπικερδούς λίαν καὶ ὠφελίμου. Αὐτίκα γοῦν εἰς γόνυ
cibilem.Protinus ergo genibus flexis, cum se humi κλιθεὶς καὶ πρὸς γῆν ἐρείσας τὸ πρόσωπον, Εὐλόγη
projecisset:Benedic mihi,inquit,Pater, Ego autem, σίν δὴ μὲ, Πάτερ, φησίν, ἐφὼ δέ σοι τοῦ τάφου τοῦδε
inquit,hujus sepulcri primo celebrabo encænia. Hic πρῶτος ἐγκαινιστος ἔσομαι. Ὁ μὲν οὖν ἤτει, ὁ δὲ
ergo petiit, ille vero dedit. Et ipsum quidem habuit ἐδίδου· καὶ ὁ μὲν ταφος εἶχεν αὐτόν. Εκέλευε δὲ
sepulcrum. Jubet autem Paler omnia ipsi fieri, ὁ Πατὴρ πάντα ἐπ' αὐτῷ ποιεῖν ὅσα νόμος ἐν τεθνεῶquæ lex vult fieri mortuis; tertianas, inquam, et σίν ἐστι· τρίτα, φημί, καὶ ἔννατα, καὶ ἀκολούθως
novenas,et consequenter etiam quadragenas. Cum δὴ τεσσαρακοστα. Οδη δὲ τῶν τεσσπρακοστῶν πέρας
autem jam finem acciperent quadragenæ,(ο quo- έχουσῶν (ὢ πῶς ἂν ὁ λόγος δηλώσει τὸ καὶ λίαν μὲν
modo explicaverit oratio id quod est valde quidem ἀληθὲς, λίαν δὲ πιστευθῆναι διὰ τὴν ὑπερβολὴν
verum, sed est valde creditu difficile,propterea quod δυσχερές;) ὁ Βασίλειος μήτε πυρετῷ ληφθείς, μήτε
modum exsuperat!) Basilius neque a febre arre- κεφαλὴν ἢ ἄλλο τι τῶν τοῦ σώματος μερῶν ἀλγήσας
ptus,nec capitis dolore vexatus,nec ullum dolorem μηδὲν, ὥσπερ ὕπνον τινὰ μαλακὴν καὶ ἥδιστον ἀφυσ
sentiens in ulla parte corporis, tanquam molli πνώσας, πρὸς Κύριον ἐξεδήμει, ἄθλον τῆς ἀρετῆς
col. 267–268page 47 of 391
PG 114:267Ἀγνὸς ἔστω καὶ ἐγκρατής, καὶ γυναικὸς ἀπεχόμενος, ἵνα τῶν αἰτουμένων ἐπιτυγχάνοι.
ζ'. Ἐν οἷς ὁ λαϊκὸς εὐθύνεται, τούτοις ὁ κληρικὸς περισσότερον.
η'. Πρεσβύτερος παρ' ἐπισκόπου κατηγνωσμένος, τοὺς πλησίον ἐπισκόπους ἐγκαλεῖν· ἄχρι ἐκκλεσθεῖ· εἰ δὲ μή, ὑπόδικος τοῦ αὐτοῦ προσαγαγόν, σχῆμα καὶ περιπτωθείς, ἔστω ἀνάθεμα.
θ'. Ἐπίσκοπον ἐκλέγεσθαι, ἐάν μη κελεύῃ σύνοδος, τοὺς καὶ δώδεκα ἐπιτρέπουσιν ἐπισκοπεῖ, καὶ πρεσβύτερον εξ, καὶ διάκονον τρεῖς.
ι'. Τοῦ προωτεύοντος ἐπιτάκτοντος, καὶ τρεῖς ἐπίσκοποι κατάγουν. Ὑπέτρεπε δ' εἰ τῆς ἰδίας ὁμολογίας ἢ ὑπογραφῇ ἐναντίος, οἴκοθεν ἔξοι τὴν εἰκόνιμαν.
ια'. Διά τὶν εἰς Τριπόλεων ἔνδεια, καὶ εἰς ἐπίσκοπος εἰς τοποτηρητὴν ἐπάρκεσι.
ιβ'. Πλεούσης, ἡ κληρικὸς ἐνηχείμαται κεκινημένη πρόσφερει, εἰ τὴν ἐκκλησίαν ἁμής, τοὺς δημοσίους προσφέρει, καὶ δικαιοῦμενος, τὸν ἴδιον ἀποβαθμίῳ· εἰ ὑπερέξει δ' καὶ ἐπὶ πολιτικοῦ κεφαλαίοι, εἰ τούτον στοιχεῖ, τὸν ἴδιον ἀπολέσει βαθμόν.
ιγ'. Δικαστὴς ἐκκλησιαστικὸς, εἰ μὴ ἐλέγχωνε καὶ προσπαθεῖται ἡ ἀνεπίθακη προεδευνωχθεὶς, ἐγκλητὴς· εἰ ἐκλητὸς γινόμενος, οὐ δύναται.
ιδ'. Ἐάν τὰ μέρη ἐπιλέζωντα δικαστὰς, τούτων μὴ ἁπελάσωσι.
ιε'. Ὁ ἱερεὺς κυράτωρ οὐ γίνεται.
ιστ'. Ὁ ἐνθέν ἀναγνώστης ἢ ἐγκράτειαν, ἢ συζυγίαν κατεχέτω.
ιζ'. Ὁ πρὸ τῶν κε' χρόνων διάκονος, οὐ διάκονος.
ιη'. Ἀναγνώστης οὐ προσκυνεῖται τὸν δῆμον.
ιθ'. Τὰ ταῖς συνόδοις δόξαντα ὁ χειροτονηθόμενος ἐνστέτεστα.
κ'. Ὁ κατεχόμενος σῶμα εὐχαριστίᾳ οὐ δίδοται· εἰ γὰρ λαβεῖν ἔσθῃ ἢ πίνει.
κα'. Ἀγνοίᾳ πρεσβύτερος οὐ βαπτίζει τὸν τελευτήσαντα.
κβ'. Κατηγορουμένου ἐπισκόπου, καὶ ἀγόμενος, ἐρχόμενον ὡς ἔνδοῦν εἰπεῖν ἱερόν· ἐπεὶ ὡς τῆς ἐκφωνησίας λέξῃ ἐπ' αὐτοῖς ἐν ἐπιτροπῇ ἔχῃ μὴ ἀπαντήτης· εἰ δ' ἀκωκόντων ἐγγεγόνει, ἐξεῖ τοῦ ἀκοινωνήτου ὁ κατηγορούμενος ἀφεθεὶς, λέξῃ δ' ἀκωλύτως· εἰ δ' οὐ παρουσιάζοντος, ἐξεῖ τοῦ ἀκοινώνητος ὁ κατηγορούμενος ἀφεθείς.
κγ'. Διαβαλλόμενος κατήγορος, οὐ κατήγορος.
κδ'. Ἀλγεινοῖς τέκνα κληρικῶν καὶ δοῦλα συμβίοι κατὰ τοὺς ἰδίους ὅρους ἐγκρατευόμενον.
κε'. Ἄπρακτα τὰ ἐκκλησιαστικὰ πράγματα. Εἰ δὲ μὴ πρόδηλον ἔχῃ, γνώμη τῶν ἐπισκόπων τυπάρξαι. Εἰ δὲ ἀνάγκη αὐξ ὑπαρχεῖν τὴν παραχωρεῖν, κελεύεται. Εἰ δ' οὕτω, Θεῷ καὶ τῇ συνόδῳ ὑπεύθυνος.
κστ'. Πρεσβύτερος ἐλεγχόμενος, καὶ μάθησεν ὡς προέφερεν, οὐκ ἀναθεματίζεται, οὐδ' ὡς λαϊκὸς αὖθις κεχειρισμένος.futurum Pascha absque sacrificio, et absque corpo - ἔμελλε τελεσθήσεσθαι. Περιστάντες οὖν κατεγόγγυ
re Christi dies festus celebrandus. Circumsistentes ζον ηρέμα τοῦ διδασκάλου, τὸ εὔλογον ὥσπερ ἀπὸ
itaque adversus magistrum murmurabant, cum τοῦ πράγματος εἰληφότες. Ὁ δὲ τοσοῦτον εἰπών·
causam rationi consentaneam veluti ex re cepis- Εὐτρεπῶ τὴν ἱερὰν τράπεζαν γενέσθαι χρή, τῶν
sent.Ille vero cum tantum dixisset: Parari oportet λοιπῶν, ἔφη, μηδενί περι μηδενὸς ἔστω λόγος.
sacram mensam; reliquorum aulem, inquit, nihil Ὁ γὰρ πάλαι τοῦ Ἰσραὴλ τὰς τοσαύτας ἐν ἐρήμῳ
ulli curæ sit. Nam qui olim tot Israelis millia in χιλιάδας, εἶτα καὶ ὕστερον οὐκ ὀλίγον πλῆθος δια
solitudine, deinde etiam non parvam multitudi- θρέψας εἰς κόρον, αὐτὸς οὗτος καὶ ἡμῶν ἐστι προνοῶν,
nem aluit ad satietatem, hic ipse nostri quoque οὔτε περὶ τὴν δύναμιν ἀσθενέστερος νῦν, οὔτε περὶ
curam gerit, nec est viribus imbecillior, nec ad τὸ προνοεῖν νωθέστερος γεγονώς. Αλλ' ὅπως αὐτ
providendum debilior. Hæc ille quidem dixit: sed τῷ τὰ ῥήματα καὶ εἰς πραγμάτων δύναμιν τὸ τέ
quemadmodum ejus verba effectum sint quam χος ἐξέδη, καὶ τῆς ἐλπίδος τους φοιτητὰς οὐ διέψευ
primum consecuta, nec ipsa fraudaverint disci- σεν, ὁ λόγος ἤδη κατὰ πόδας ἐρεῖ.
pulos, jamjam dicet oratio.
20.Quomodo enim olim ovis in vepribus a Sabec
(13)adfuit, Abrahæ parata ad holocaustum;ita etiam β
huic quoque Beato, sole jam terram relinquente,
accedit quidam par mulorum ducens, per quos afferebatur sarcina variorum alimentorum,convenientium hominibus qui se exercent: et nec aberat
quidem ipse sacrae mensæ, qui videtur et intelligentia percipitur, panis, sed erat una cum aliis. Propler quod magis lælati sunt Theodosii discipuli,
Christi cultores.Et hoc quidem donum,fuit douum
illius precum, quod non ex coelo pluerat, ut prius
manna; sed ex terra scaturierat nutibus coelesti
bus, et aluit non solum sensibiliter,sed etiam spiritaliter, quod ad panem quidem attinet, qui fuit
oblatus sanctificationibus. Sic e. go cum simul terrestribus bonis et coelestibus se jucunde saliassent,qui apud ipsum erant, usque ad sanctam Pentecosten, paulatim dicebant, qualis esset illorum
doctor. Et hoc quidem ita se habuit.
κ'. Ωσπερ γὰρ πάλαι τὸ πρόβατον ἐν φυτῷ Σαβὲκ
τῷ ᾽Αβραὰμ παρέστη πρὸς ολοκάρπωσιν ἔτοιμον,
οὕτω δὴ καὶ τῷδε τῷ μακαρίῳ, τοῦ ἡλίου λοιπὸν
ἤδη τὴν γῆν ἀπολείποντος, ζεῦγος ἡμιόνων ἄγων τις
παραγίνεται δι' ὧν φόρτος ποικίλης τροφῆς, ἀνδρά
σιν οἰκείας ἀσκηταῖς ἐκομίζετο· καὶ οὐδὲ αὐτὸς ἀπῆν
δ τῆς ἱερᾶς τραπέζης δρώμενος τε καὶ νοούμενος
άρτος, ἀλλὰ τοῖς ἄλλοις συνῆν· ἐφ᾽ ᾧ καὶ μᾶλλον
οἱ Θεοδοσίου μαθηταὶ Χριστοῦ δὲ θεραπευταὶ ἤσθησαν. Καὶ τοῦτο δὴ τὸ δῶρον οὐκ ἀπ᾿ οὐρανῶν ὀμβρηθὲν ὡς τὸ μάννα πρὶν, ἀλλ᾽ ἐκ γῆς πηγάσαν νεύμασιν
οὐρανίοις, καὶ θρέψαν οὐκ αἰσθητῶς μόνον, ἀλλ᾽ ἤδη
καὶ πνευματικῶς, ὅσον ἀπὸ τοῦ προσενεχθέντος αρτου τοῖς ἁγιάσμασιν. Οὕτω τοῖς χθονίοις ἅμα καὶ
οὐρανίοις ἀγαθοῖς οἱ περὶ αὐτὸν μέχρι τῆς ἁγίας
Πεντηκοστῆς ἐντρυφήσαντες, τὸν διδάσκαλον οἷος ἦν
ἐκεῖνος κατὰ μικρὸν ἐδιδάσκοντο. Καὶ τοῦτο οὕτως
ἔχον.
21. Quod autem consequitur,illius dico esse fra- κα'. Καὶ ὅδε μετ' αὐτὸ πρόεισιν ἀδελφὸν ἐκείνου,
ternum,etsimilis fidei et spei fetum germanissimum. καὶ τῆς ὁμοίας πίστεως, φημί, καὶ ἐλπίδος γέννημα
Vir quidam cujus erant magnæ opes, bonis autem γνησιώτατον. ᾿Ανήρ τις τῶν πλούτῳ κομώντων καὶ
operibus laudem assequi statuerat, suas facultates αγαθοῖς ἔργοις κομᾷν ἔγνωκώς, τὸν οἰκεῖον ἐπ᾿ εὐτ
distribuebat in benedictionibus,et pecuniæ mate- λογίαις διέσπειρε βίον, καὶ ὕλην σωτηρίας ψυχῆς
riam efficiebat animæ salutarem. Is, inquam, cum τὴν τῶν χρημάτων ὕλην ἐποίει· πᾶσαν οὖν τοῖς
omnibus aliis, et præcipue iis, qui vivebant ex άλλοις καὶ προηγουμένως τοῖς κατὰ Θεὸν ζῶσι, καὶ
Christo, et se a mundo removere, ad Deum autem τὸ μακρύνεσθαι κόσμου ἐγγίζειν Θεῷ καλῶς λίαν
prope accedere recte cogitabant, dextera apparuis- λογιζομένοις δεξιᾷ φανεὶς τερπνοτάτῃ, τὸ τῆς θείας
set jucundissima, ut divina dicit Scriptura; aut rur- φάναι Γραφῆς, ἡ ἔμπαλιν ἐνταῦθα τῆς Γραφῆς μᾶλ
sus,ut cum Scriptura magis dicam:hortus ejus non λον εἰπεῖν, Κῆπος αὐτοῦ οὐ κεκλεισμένος καὶ πηγὴ
conclusus, et fons conspectus esset non signatus: ὀφθεὶς μὴ ἐσφραγισμένη· τοῖς τοῦ Θεοδοσίου μόνοις
solis Theodosii discipulis per oblivionem aut igno- κατὰ λήθην ἢ ἄγνοιαν τῆς εὐποιίας οὐκ ἐκοινώνησεν,
rationem non impertiit benefcentiam; aut forte ἢ τάχα καὶ τοῦ Θεοῦ τὸν ῞Αγιον ἐν τούτῳ δοκιμάζον
etiam Deo in bis Sanctum probante aut glorifcante, τος. Οἱ μὲν οὖν μαθηταὶ προσιόντες ἠνώχλουν τῷ
Atque discipuli quidem accedentes,ei exhibebant διανομεῖ φανερὸν ἑαυτόν τε κἀκείνους ποιεῖν, καί
molestiam,ut et se et illos manifestos redderet di. μετὰ πολλῆς ἐνέκειντο τῆς σπουδῆς· μηδὲ γὰρ
visori, et magno studio instabant: neque enim se τὸ λοιπὸν τραφήσονται ἔχειν, οἵ γε κερατίων μὲν
habere, quo deinceps alantur, qui paucas quidem ηπόρουν ὀλίγων, ἔτι δ' ὅτε καὶ τούτων ἐπιλειπόν -
habebant siliquas, et cum ea nonnunquam defice- τών τὰ λαταλειφθέντα τῶν ὀστῶν ἔψοντες, ὥσπερ
6 Cant. 17, 2.
In Hebræo legitur Gen. XXII, 13, Detentus
aries cornibus suis in Sabech, quod LXX at Theodotion ut proprium retinuerunt: κριὸς εἰς κατεχό.
μενος ἐν φυτῷ Σαβέκ. Significat autem Sabech He
braice perplexitatem, cujusmodi est illa, quæ in
condensis vepribus cernitur, a radice sabach, implecti, intricari, ut optime in vulgata cditione: Vidit arietem inter vepres harentem cornibus.
ἐκεῖνοι μᾶλλον φαιδρῷ προσώπῳ εἰσεδέχοντο· ὅτι οὕτω τοῖς ἐλαχίστοις μείζονα, ὡς εἰκὸς, συμπεράνεσθαι καρποφορίαν. ὅτι μὲν οὖν ὁ Χριστὸς ἐκ μικρῶν πρόφασιν λαμβάνων, οὐδεὶς οὕτω μικρολόγος ὡς καταφρονεῖν τῶν ἀδελφῶν· ἐν οἷς μὲν γὰρ τεταγμένος ὁδεύοντας ἐδείκνυε τὴν ὁδόν. Ἄλλους δ' αὖ πρόφασιν λόγων δόντας τούτων ὅτι Χριστὸς ὁ Θεὸς τρέφει πτωχούς, καὶ φροντιστέον μὲν οὐδ' ὅλως τῶν εἰσιόντων ἢ εἰσφερόντων, ἀλλ' ἴσους τοῖς βλέπουσι πάντας πεφηνέναι. Β δ' αὖ τῶν τοιούτων βλεπόντων. οἱ μέντοι γε καὶ τῶν ἐνεχομένων παθῶν βίαν οἷς ἑαυτοῖς ἔργοις ἀντέτεινον· ἴσοι καὶ παντελῶς ἐφαπτόμενοι τοῦ τέλους ἄμφω διηγωνίσαντο, ὁμοίως ὁδεύοντες ἔνθεν, εἴτε ἀπ' ἐκείνων ἑαυτοὺς ἀπόρρηξαν δόγμα, καὶ τῶν ὁμοίων πρόφασιν λόγων, εἴτε ἀπ' αὐτοῦ γεγόνασιν, ἐκεῖθεν ἄρα συνεληλύθεισαν· ἀλλ' οὐδὲν ἧττον οὗτοι ἢ ἐκεῖνοι ὅρον ἔθεσαν ἑαυτοῖς τῆς ἀρετῆς· εἰ μὴ τοῦ κόσμου καὶ τῶν ἐν κόσμῳ πάντων τελείαν ἀπ' ἀρχῆς ἀγαπήσαντες ἀπόθεσιν.
Α. Ἐκαλεῖτο μὲν οὖν ὁ μέγας Θεοδόσιος ἐκ τῶν πατέρων. Δεῦρο, κατηυγάσθη ἄρα αὐτοῦ ἡ ψυχὴ ὅτι μοναχός τε ἦν αὐτοῦ ἡ ἔφεσις, καὶ ὁ βίος δέ, ὃν ἔζη, ἄξιος ἦν τῆς ἐφέσεως. ἔρως αὐτὸν δεινὸς εἶχε τῆς ἀρετῆς· ἐν ἄλλαις νικῶν δόξαις, ἐν ἄλλῳ δὲ τύπῳ κρατῶν ἀεὶ θεῖος ἦν· ὃν εἶχε λόγον τοῦ ἐπ' αὐτῷ βίου τοὺς πατέρας, κατά τε τοῦτο καὶ τοῦ Παλαμᾶ, θεῖος Μιχαὴλ τότε παρεγγυῶντος εἶτα καὶ κελεύσαντος ἐκπλεῦσαι τοῦ βίου τὰ ἄχθη, πρὸς τὴν γνησίαν ἀρετὴν ἐπαναχθῆναι καὶ τὸν οἶκον τοῦ πατρὸς αὐτοῦ ἀφεῖναι ἔστιν ἃ πλείονα ἑαυτοῦ ἐσπουδακώς, βαθεῖαν ἀρνησάμενος δόξαν, ἣν εἶχε πολλήν, ἀτιμίαν δ' ἑκὼν ὑπελθὼν ὑπὲρ Χριστοῦ. εἶτα διὰ τοῦτο πολὺν χρόνον νεύσαντος ὁμιλίᾳ τοῦ Θεοῦ πλήθους ἀνθρώπων ἡ φήμη πρὸς αὐτὸν ἐτρέχετο. ἐπεὶ δ' ἄρα ἐκεῖνος πολλῆς ὡς εἰκὸς δόξης ὀρεχθέντες, εἰς τὸν τόπον συνεφοίτων. ὅσοι δ' εἰς ἑτέρους τόπους κατέφευγον, ἐπαρκεῖν τε πᾶσι προθύμως ἐσπούδαζε καὶ τούτοις λιμένα τέλεον ἐχαρίζετο. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐπεθύμησε πλῆθος ἀνθρώπων· ἡ εἰς αὐτὸν ὁρμὴ τοσαύτη τις ἦν· ὡς εἰ τοῦτο γοῦν μόνον ἐδύνατο ὅσοις εἰ ἀριθμεῖν ἐπεχείρησεν, πλείους εὑρεῖν ἢ τοὺς παρ' αὐτοῖς δεκαμυρίους ἑκάστοτε παρόντας ἐκαλεῖτο. Ποταμὸς τοιγαροῦν ἐπ' αὐτῷ ἐτελεῖτο· πᾶσι δ' ὁμοτίμως τε καὶ ἀμεταβόλως ἔνεμε τοῦτο, ὡς μηδ' ἐκ τοῦ ἰδίου στόματος δέξασθαί ποτε τροφήν· ὅτι μὴ τοῦτο θέμις ἦν αὐτῷ εἰ μὴ πᾶσι μετεδίδου, πολλοὶ δ' εἰ ἄρα καὶ τοὺς ἑαυτῶν ἀδελφοὺς εἰσδέχεσθαι ἐπεχείρησαν. εἰ δ' ἄρα ἔλαττον ἄλλοτε γεγόνει τὸ πλῆθος τῶν ἑστιωμένων, οὐδ' ἐκεῖ τι ἄτοπον ἐγεγόνει· πλεονάζοντος γὰρ ἂν τοῦ πλήθους, ἀπέβαινεν ἅπασι πρόχειρος ἡ δαψίλεια.futurum Pascha absque sacrificio, et absque corpo - ἔμελλε τελεσθήσεσθαι. Περιστάντες οὖν κατεγόγγυ
re Christi dies festus celebrandus. Circumsistentes ζον ηρέμα τοῦ διδασκάλου, τὸ εὔλογον ὥσπερ ἀπὸ
itaque adversus magistrum murmurabant, cum τοῦ πράγματος εἰληφότες. Ὁ δὲ τοσοῦτον εἰπών·
causam rationi consentaneam veluti ex re cepis- Εὐτρεπῶ τὴν ἱερὰν τράπεζαν γενέσθαι χρή, τῶν
sent.Ille vero cum tantum dixisset: Parari oportet λοιπῶν, ἔφη, μηδενί περι μηδενὸς ἔστω λόγος.
sacram mensam; reliquorum aulem, inquit, nihil Ὁ γὰρ πάλαι τοῦ Ἰσραὴλ τὰς τοσαύτας ἐν ἐρήμῳ
ulli curæ sit. Nam qui olim tot Israelis millia in χιλιάδας, εἶτα καὶ ὕστερον οὐκ ὀλίγον πλῆθος δια
solitudine, deinde etiam non parvam multitudi- θρέψας εἰς κόρον, αὐτὸς οὗτος καὶ ἡμῶν ἐστι προνοῶν,
nem aluit ad satietatem, hic ipse nostri quoque οὔτε περὶ τὴν δύναμιν ἀσθενέστερος νῦν, οὔτε περὶ
curam gerit, nec est viribus imbecillior, nec ad τὸ προνοεῖν νωθέστερος γεγονώς. Αλλ' ὅπως αὐτ
providendum debilior. Hæc ille quidem dixit: sed τῷ τὰ ῥήματα καὶ εἰς πραγμάτων δύναμιν τὸ τέ
quemadmodum ejus verba effectum sint quam χος ἐξέδη, καὶ τῆς ἐλπίδος τους φοιτητὰς οὐ διέψευ
primum consecuta, nec ipsa fraudaverint disci- σεν, ὁ λόγος ἤδη κατὰ πόδας ἐρεῖ.
pulos, jamjam dicet oratio.
20.Quomodo enim olim ovis in vepribus a Sabec
(13)adfuit, Abrahæ parata ad holocaustum;ita etiam β
huic quoque Beato, sole jam terram relinquente,
accedit quidam par mulorum ducens, per quos afferebatur sarcina variorum alimentorum,convenientium hominibus qui se exercent: et nec aberat
quidem ipse sacrae mensæ, qui videtur et intelligentia percipitur, panis, sed erat una cum aliis. Propler quod magis lælati sunt Theodosii discipuli,
Christi cultores.Et hoc quidem donum,fuit douum
illius precum, quod non ex coelo pluerat, ut prius
manna; sed ex terra scaturierat nutibus coelesti
bus, et aluit non solum sensibiliter,sed etiam spiritaliter, quod ad panem quidem attinet, qui fuit
oblatus sanctificationibus. Sic e. go cum simul terrestribus bonis et coelestibus se jucunde saliassent,qui apud ipsum erant, usque ad sanctam Pentecosten, paulatim dicebant, qualis esset illorum
doctor. Et hoc quidem ita se habuit.
κ'. Ωσπερ γὰρ πάλαι τὸ πρόβατον ἐν φυτῷ Σαβὲκ
τῷ ᾽Αβραὰμ παρέστη πρὸς ολοκάρπωσιν ἔτοιμον,
οὕτω δὴ καὶ τῷδε τῷ μακαρίῳ, τοῦ ἡλίου λοιπὸν
ἤδη τὴν γῆν ἀπολείποντος, ζεῦγος ἡμιόνων ἄγων τις
παραγίνεται δι' ὧν φόρτος ποικίλης τροφῆς, ἀνδρά
σιν οἰκείας ἀσκηταῖς ἐκομίζετο· καὶ οὐδὲ αὐτὸς ἀπῆν
δ τῆς ἱερᾶς τραπέζης δρώμενος τε καὶ νοούμενος
άρτος, ἀλλὰ τοῖς ἄλλοις συνῆν· ἐφ᾽ ᾧ καὶ μᾶλλον
οἱ Θεοδοσίου μαθηταὶ Χριστοῦ δὲ θεραπευταὶ ἤσθησαν. Καὶ τοῦτο δὴ τὸ δῶρον οὐκ ἀπ᾿ οὐρανῶν ὀμβρηθὲν ὡς τὸ μάννα πρὶν, ἀλλ᾽ ἐκ γῆς πηγάσαν νεύμασιν
οὐρανίοις, καὶ θρέψαν οὐκ αἰσθητῶς μόνον, ἀλλ᾽ ἤδη
καὶ πνευματικῶς, ὅσον ἀπὸ τοῦ προσενεχθέντος αρτου τοῖς ἁγιάσμασιν. Οὕτω τοῖς χθονίοις ἅμα καὶ
οὐρανίοις ἀγαθοῖς οἱ περὶ αὐτὸν μέχρι τῆς ἁγίας
Πεντηκοστῆς ἐντρυφήσαντες, τὸν διδάσκαλον οἷος ἦν
ἐκεῖνος κατὰ μικρὸν ἐδιδάσκοντο. Καὶ τοῦτο οὕτως
ἔχον.
21. Quod autem consequitur,illius dico esse fra- κα'. Καὶ ὅδε μετ' αὐτὸ πρόεισιν ἀδελφὸν ἐκείνου,
ternum,etsimilis fidei et spei fetum germanissimum. καὶ τῆς ὁμοίας πίστεως, φημί, καὶ ἐλπίδος γέννημα
Vir quidam cujus erant magnæ opes, bonis autem γνησιώτατον. ᾿Ανήρ τις τῶν πλούτῳ κομώντων καὶ
operibus laudem assequi statuerat, suas facultates αγαθοῖς ἔργοις κομᾷν ἔγνωκώς, τὸν οἰκεῖον ἐπ᾿ εὐτ
distribuebat in benedictionibus,et pecuniæ mate- λογίαις διέσπειρε βίον, καὶ ὕλην σωτηρίας ψυχῆς
riam efficiebat animæ salutarem. Is, inquam, cum τὴν τῶν χρημάτων ὕλην ἐποίει· πᾶσαν οὖν τοῖς
omnibus aliis, et præcipue iis, qui vivebant ex άλλοις καὶ προηγουμένως τοῖς κατὰ Θεὸν ζῶσι, καὶ
Christo, et se a mundo removere, ad Deum autem τὸ μακρύνεσθαι κόσμου ἐγγίζειν Θεῷ καλῶς λίαν
prope accedere recte cogitabant, dextera apparuis- λογιζομένοις δεξιᾷ φανεὶς τερπνοτάτῃ, τὸ τῆς θείας
set jucundissima, ut divina dicit Scriptura; aut rur- φάναι Γραφῆς, ἡ ἔμπαλιν ἐνταῦθα τῆς Γραφῆς μᾶλ
sus,ut cum Scriptura magis dicam:hortus ejus non λον εἰπεῖν, Κῆπος αὐτοῦ οὐ κεκλεισμένος καὶ πηγὴ
conclusus, et fons conspectus esset non signatus: ὀφθεὶς μὴ ἐσφραγισμένη· τοῖς τοῦ Θεοδοσίου μόνοις
solis Theodosii discipulis per oblivionem aut igno- κατὰ λήθην ἢ ἄγνοιαν τῆς εὐποιίας οὐκ ἐκοινώνησεν,
rationem non impertiit benefcentiam; aut forte ἢ τάχα καὶ τοῦ Θεοῦ τὸν ῞Αγιον ἐν τούτῳ δοκιμάζον
etiam Deo in bis Sanctum probante aut glorifcante, τος. Οἱ μὲν οὖν μαθηταὶ προσιόντες ἠνώχλουν τῷ
Atque discipuli quidem accedentes,ei exhibebant διανομεῖ φανερὸν ἑαυτόν τε κἀκείνους ποιεῖν, καί
molestiam,ut et se et illos manifestos redderet di. μετὰ πολλῆς ἐνέκειντο τῆς σπουδῆς· μηδὲ γὰρ
visori, et magno studio instabant: neque enim se τὸ λοιπὸν τραφήσονται ἔχειν, οἵ γε κερατίων μὲν
habere, quo deinceps alantur, qui paucas quidem ηπόρουν ὀλίγων, ἔτι δ' ὅτε καὶ τούτων ἐπιλειπόν -
habebant siliquas, et cum ea nonnunquam defice- τών τὰ λαταλειφθέντα τῶν ὀστῶν ἔψοντες, ὥσπερ
6 Cant. 17, 2.
In Hebræo legitur Gen. XXII, 13, Detentus
aries cornibus suis in Sabech, quod LXX at Theodotion ut proprium retinuerunt: κριὸς εἰς κατεχό.
μενος ἐν φυτῷ Σαβέκ. Significat autem Sabech He
braice perplexitatem, cujusmodi est illa, quæ in
condensis vepribus cernitur, a radice sabach, implecti, intricari, ut optime in vulgata cditione: Vidit arietem inter vepres harentem cornibus.
PG 114:268πηγαὶ τὰς φιλαρέτους ψυχὰς, ἐλάφους λογικὰς εἶπεν ἄν τις ὑδάτων ἐρ ώσας πνευματικῶν) άλλοι τε πλείο στοι καὶ τῶν ἐν ἀξιώμασι καί χρήμασι περιττών οὐκ ὀλίγοι προήσεσαν. Καὶ ὁ μὲν τῶν μαθητῶν ἐριο θμὸς ἤδη πολὺς ἦν, βραχὺ δὲ τὸ σπήλαιον καὶ σχο φῶς ἧττον ἢ κατὰ χώρησιν, αὐτοὶ προσιόντες ἠνώ χλουν καὶ μοναστήριον ἐγεῖραι, καὶ τὸν σηκὸν αὐτ τοῖς τῶν πνευματικών πλατύνει προβάτων, μηδὲν ἑαυτῷ μᾶλλον ἀναλωμάτων τῶν εἰς τὴν οἰκοδομὴν λέγοντες· τῆς τε γὰρ ἀρκούσης ἐπ᾿ αὐτὴν δαπάνης ἡ χεὶρ, καὶ τῆς χειρὸς ἡμῖν ἡ γνώμη δαψιλεστέρα οὕτω μείζονος προστῆναι ποιμνίου ὁ καλὸς τῷ ὄντι ποιμὴν ὑποβιαζόμενος, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ὅσαις τε εβάλλετο ταῖς φροντίσι, καὶ ὅπως τοῖς λογισμούς ἐμερίζετο. Οτε μὲν γὰρ πρὸς τὸ τῆς ἡσυχίας Επι ἴδοι καλὸν, καὶ τὸ καθαρὸν τοῦ νοῦ καὶ γαλήνιον, τῆς φίλης ταύτης ἡσυχίας οἷα μητρὸς ἀποσπώμενος ήλα γει. Ὅτε δὲ πρὸς τὸ τῶν φοιτούντων κηδεμονικόν ἀποβλέψεις, καί τὸ μὴ δεῖν ἑαυτῷ μόνῳ ζῇν, ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον καὶ τοῖς πλησίον, καὶ τούτου γε τὸν κοινὸν Δεσπότην ἑωρα τύπον ἐξ ἀρχῆς γενόμενον, ὃς καὶ μαθητὰς ἑαυτῷ συνήγαγε, καὶ ποιμὴν ὤφθη λογικῶν προβάτων, καὶ ὑπὲρ αὐτῶν τὴν ψυχὴν προίετο. 24. κδ'. Ταῦτα ἅτε κατασχολήν διασκέψαιτο, τὸν λου γισμόν αὖθις ἀνθείλκετο καὶ οὐκ εἶχεν ὅτῳ καθαρῶς προστεθῇ. Τοὺς μὲν γὰρ τῆς ἡσυχίας καρποὺς οὐκ Αγνόει, ἡδει δὲ καὶ τῆς προνοίας τῶν ἀδελφῶν ὁποῖοι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀμφοτέροις προσέκειτο, καὶ οὐδ᾽ ἑτέρου παντελῶς ἐγίνετο, εκατέρου τε ἀφο ίστατο, καὶ ἀμφοτέροις πάλιν συνήρχετο. Τί οὖν ? ποιεῖ; Θεῷ τὸ πᾶν ἐπιτρέπει τῷ καὶ μόνῳ δυναμένῳ μιγνύναι τὰ άμικτα, καὶ τῇ ἐκείνου πιστεύει ροπῇ δυνατὸν αὐτῷ γενέσθαι καὶ τὸ τῆς ἡσυχίας διασωθῆ και καλὸν, καὶ τῶν ἐπὶ τῇ προστασίᾳ μισθῶν ἄμοιρον μὴ ἀπολειφθῆναι. Οὐ γὰρ ἐν τῇ μονώσει τοῦ σώ ματος, ἀλλ᾽ ἐν τῷ εὐσταθεῖ μᾶλλον τῆς καρδίας καὶ γαληνῷ κατορθοῦσθαι τὸ κατὰ μόνας, ὡς τῷ θείω Δαβίδ ὠρίζετο. ᾿Αμέλει καὶ οὕτως ἔχων τὴν κρίσιν όμως τῷ Θεῷ δίδωσι, καί ἱκέτης αὐτοῦ γίνεται, εἴο περ ὅλως κατὰ γνώμην. Αὐτῷ τὸ ἐγχείρημα (ἐπί νούν γὰρ εἶχε καὶ τὸ τῷ θείῳ Συμεών περί αὐτοῦ πάλαι προφητευθέν, εἰ οὖν ὅλως ἀρέσκων εἴη θεῷ σημείῳ τοῦτο παραδηλῶσαι, καὶ τὸν τόπον ὑποδεῖξαι σαφῶς ἐφ᾽ ᾧ, τοὺς θεμελίους πηγνύναι τοὺς τῆς μονῆς ἔμελλεν. Ο κεʹ. Λαβὼν οὖν εἰς χεῖρας θυμιατήριον καὶ ἀνθρά χων πλήσας, εἶτα καί πυρὸς ἄνευ ἐπιθεὶς τὸ θυμίαμα, τὴν ἐρημίαν διῄει εὐχὴν ἐπάδων τοῖς χείλεσιν· εἶχε δὲ τὰ τῆς εὐχῆς οὕτως· Ὁ τὸν Ἰσραὴλ πάλαι διὰ πολλῶν καί μεγάλων θαυμάτων Θεὸς πιστωσάμενος, ὁ τὸν θεράποντα σου Μωϋσῆν πολλοῖς καὶ ποικίλοις τέρασι πείσας τὴν προστασίαν αὐτῶν ὑπελθεῖν, καὶ τὴν μὲν βάβδον εἰς ὄφιν, εἰς λευκότητα δὲ τὴν λεσ πρῶσαν χεῖρα μεταβαλών, εἶτα τὴν προτέραν αὐτῇ πάλιν περιβαλών εὔχροιαν, ὃς τὸ μὲν ὕδωρ εἰς αἷμα μεταποιεῖς, αὐτὸ δὲ πάλιν εἰς ὕδωρ ἀνασώζεις εὐσ κόλως, ὃς τῷ Γεδεών σύμβολον νίκης τόν τε πόκονet virtutis studiosas animas; cervas rationis com- πηγαὶ τὰς φιλαρέτους ψυχὰς, ἐλάφους λογικὰς εἶπεν
poles dixerit aliquis, aquas amantes spirituales) ἄν τις ὑδάτων ἐρ ώσας πνευματικῶν) άλλοι τε πλείο
aliique plurimi accesserunt, et non pauci ex iis,
quorum magna erat auctoritas et opes. Et jam magnus quidem erat numerus discipulorum: spelunca
autem exigua, et plane minor, quam ut eos posset
capere; ipsi autem accedentes sollicitabant, ut
excitaret monasterium, et ampliorem eis faceret
canlam ovium spiritualium, dicentes, nihil oportere eum curare sumptus faciendos ad ædificationem. Nam et sumptu, aiebant, qui ad eam sufficit,
manus, et manu nobis animus largior. Sic cum
majori gregi cogeretur præesse vere bonus pastor,
dici non potest quantis jactaretur curis, et quam
variis distraheretur cogitationibus. Quandoque
enim ad honum quietis et silentii respiciebat, et
ad puram et tranquillam mentem, ab hac chara
quiete tanquam a matre se avelli dolebat; quandoque autem considerebat, curam esse gerendam
eorum qui venditabant, et non oportere sibi soli
vivere, sed multo magis etiam proximis, et ejus
rei ipsum Dominum fuisse nobis ab initio exemplar propositum, qui et sibi congregavit discipulos, et conspectus est pastor ovium rationis compolum, et pro eis emisit animam.
στοι καὶ τῶν ἐν ἀξιώμασι καί χρήμασι περιττών
οὐκ ὀλίγοι προήσεσαν. Καὶ ὁ μὲν τῶν μαθητῶν ἐριο
θμὸς ἤδη πολὺς ἦν, βραχὺ δὲ τὸ σπήλαιον καὶ σχο
φῶς ἧττον ἢ κατὰ χώρησιν, αὐτοὶ προσιόντες ἠνώχλουν καὶ μοναστήριον ἐγεῖραι, καὶ τὸν σηκὸν αὐτ
τοῖς τῶν πνευματικών πλατύνει προβάτων, μηδὲν
ἑαυτῷ μᾶλλον ἀναλωμάτων τῶν εἰς τὴν οἰκοδομὴν
λέγοντες· τῆς τε γὰρ ἀρκούσης ἐπ᾿ αὐτὴν δαπάνης
ἡ χεὶρ, καὶ τῆς χειρὸς ἡμῖν ἡ γνώμη δαψιλεστέρα
οὕτω μείζονος προστῆναι ποιμνίου ὁ καλὸς τῷ ὄντι
ποιμὴν ὑποβιαζόμενος, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ὅσαις τε
εβάλλετο ταῖς φροντίσι, καὶ ὅπως τοῖς λογισμούς
ἐμερίζετο. Οτε μὲν γὰρ πρὸς τὸ τῆς ἡσυχίας Επι
ἴδοι καλὸν, καὶ τὸ καθαρὸν τοῦ νοῦ καὶ γαλήνιον, τῆς
φίλης ταύτης ἡσυχίας οἷα μητρὸς ἀποσπώμενος ήλα
γει. Ὅτε δὲ πρὸς τὸ τῶν φοιτούντων κηδεμονικόν
ἀποβλέψεις, καί τὸ μὴ δεῖν ἑαυτῷ μόνῳ ζῇν, ἀλλὰ
πολλῷ μᾶλλον καὶ τοῖς πλησίον, καὶ τούτου γε τὸν
κοινὸν Δεσπότην ἑωρα τύπον ἐξ ἀρχῆς γενόμενον, ὃς
καὶ μαθητὰς ἑαυτῷ συνήγαγε, καὶ ποιμὴν ὤφθη
λογικῶν προβάτων, καὶ ὑπὲρ αὐτῶν τὴν ψυχὴν
προίετο.
24. Hæc ergo quando per otium considerabat, et κδ'. Ταῦτα ἅτε κατασχολήν διασκέψαιτο, τὸν λου
in contrariam partem trahebatur animus, neque γισμόν αὖθις ἀνθείλκετο καὶ οὐκ εἶχεν ὅτῳ καθαρῶς
sciebat cuinam pure adhaereret. Nam quietis qui- προστεθῇ. Τοὺς μὲν γὰρ τῆς ἡσυχίας καρποὺς οὐκ
dem et silentii fructus non ignorabat;rursus autem Αγνόει, ἡδει δὲ καὶ τῆς προνοίας τῶν ἀδελφῶν
sciebat,quinam essent fructus cura,quæ gereretur ὁποῖοι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀμφοτέροις προσέκειτο,
fratrum: et ideo utrisque adhærebat, et neutrius καὶ οὐδ᾽ ἑτέρου παντελῶς ἐγίνετο, εκατέρου τε ἀφο
erat penitus: et ab utroque recedebat, et cum am- ίστατο, καὶ ἀμφοτέροις πάλιν συνήρχετο. Τί οὖν
bobus rursus conveniebat. Quid ergo facit? Deo ποιεῖ; Θεῷ τὸ πᾶν ἐπιτρέπει τῷ καὶ μόνῳ δυναμένῳ
permittit universum, qui vel solus potest miscere, μιγνύναι τὰ άμικτα, καὶ τῇ ἐκείνου πιστεύει ροπῇ
quæ misceri non possunt: et illius auxilio credit δυνατὸν αὐτῷ γενέσθαι καὶ τὸ τῆς ἡσυχίας διασωθῆposse fieri, ut et conservetur bonum quietis et si- και καλὸν, καὶ τῶν ἐπὶ τῇ προστασίᾳ μισθῶν ἄμοιρον
lentii, et non privetur mercede præfectura. Non μὴ ἀπολειφθῆναι. Οὐ γὰρ ἐν τῇ μονώσει τοῦ σώ
enim in eo, quod sit corpus solitarium, sed in eo, ματος, ἀλλ᾽ ἐν τῷ εὐσταθεῖ μᾶλλον τῆς καρδίας καὶ
quob sit cor bene compositum et tranquillum, γαληνῷ κατορθοῦσθαι τὸ κατὰ μόνας, ὡς τῷ θείω
vitam recle geri monasticam, ut a divino David est Δαβίδ ὠρίζετο. ᾿Αμέλει καὶ οὕτως ἔχων τὴν κρίσιν
definitumn. Certe etiamsi ita se haberet judicium, όμως τῷ Θεῷ δίδωσι, καί ἱκέτης αὐτοῦ γίνεται, εἴο
tamen Deo permittit, et ei supplicat, si omnino περ ὅλως κατὰ γνώμην. Αὐτῷ τὸ ἐγχείρημα (ἐπί
ei gratus esset conatus (ei enim in mente versa- νούν γὰρ εἶχε καὶ τὸ τῷ θείῳ Συμεών περί αὐτοῦ
batur, quod olim divinus Simeon de eo prædise- πάλαι προφητευθέν, εἰ οὖν ὅλως ἀρέσκων εἴη θεῷ
rat), si ergo omnino Deo placaret, ut hoc signo σημείῳ τοῦτο παραδηλῶσαι, καὶ τὸν τόπον ὑποδεῖξαι
declararet, et locum aperte indicaret, in quo erat σαφῶς ἐφ᾽ ᾧ, τοὺς θεμελίους πηγνύναι τοὺς τῆς μονῆς
monasterii jacturus fundamenta.
ἔμελλεν.
25. Cum ergo in manus sumpsisset tburibulum,
et implesset carbonibus, et deinde absque igne imposuisset suffitum,pervasit solitudinem,labris preces decantans.Preces autem ita habebant: O Deus,
qui per mulla et magna miracula olim Israelem
confirmasti, qui famulo tuo Moysi multis et variis
prodigiis persuasisti, ut eos regendi onus subiret,
et virgam quidem in serpentem, in alborem autem
leprosam manum mutasti,et deinde ei rursus priorem
restituisti colorem: qui aquam quidem mulas in
sanguinem, ipsum autem rursus facile in aquam
restituis; qui Gedeoni signum victoria vellus ex
Ο
κεʹ. Λαβὼν οὖν εἰς χεῖρας θυμιατήριον καὶ ἀνθρά
χων πλήσας, εἶτα καί πυρὸς ἄνευ ἐπιθεὶς τὸ θυμίαμα,
τὴν ἐρημίαν διῄει εὐχὴν ἐπάδων τοῖς χείλεσιν· εἶχε
δὲ τὰ τῆς εὐχῆς οὕτως· Ὁ τὸν Ἰσραὴλ πάλαι διὰ
πολλῶν καί μεγάλων θαυμάτων Θεὸς πιστωσάμενος,
ὁ τὸν θεράποντα σου Μωϋσῆν πολλοῖς καὶ ποικίλοις
τέρασι πείσας τὴν προστασίαν αὐτῶν ὑπελθεῖν, καὶ
τὴν μὲν βάβδον εἰς ὄφιν, εἰς λευκότητα δὲ τὴν λεσ
πρῶσαν χεῖρα μεταβαλών, εἶτα τὴν προτέραν αὐτῇ
πάλιν περιβαλών εὔχροιαν, ὃς τὸ μὲν ὕδωρ εἰς αἷμα
μεταποιεῖς, αὐτὸ δὲ πάλιν εἰς ὕδωρ ἀνασώζεις εὐσ
κόλως, ὃς τῷ Γεδεών σύμβολον νίκης τόν τε πόκον
col. 269–270page 48 of 391
PG 114:270καὶ τὰ περὶ τὸν πόκον εὖ παριστάς, δημιουργέ πάντων καὶ συνοχεῦ, ὃς Εζεκίᾳ τῆς τῶν ἀναβαθμών σκιᾶς τῇ πρὸς τὰ ὄπισθεν ἀναποδίσει τὴν τῆς ζωῆς; ὑπέγραψας προσθήκην, ὃς καὶ τῶν εὐχῶν Ηλίου πρότερον ὑπήκουσας πῦρ καθεὶς οὐρανόθεν, καὶ διὰ; τὴν εἰς σὲ τῶν ἀσεβούντων ἐπιστροφὴν, τὰς σχίδακας τε καὶ ὀλικαυτώματα καὶ τὸ ὕδωρ αὐτοῖς λίθοις; συγκατέφλεξας, αὐτὸς εἶ καὶ νῦν Κύριε, καὶ αὐτὸς ἐπάκουσόν μου τοῦ δούλου σου, καὶ δεῖξον ἔνθα σοι φίλον ναὸν μὲν τῷ κρατεῖ τῷ σῷ, τοῖς δὲ σοῖς δού λοις καὶ μοῦ φοιτηταίς καταγώγιον ἀναγεῖραι. Δεί ξεις δὲ πάντως ὅπη τοὺς ἄνθρακας τούτους ἀναφθῆ και κελεύσεις, εἰς δόζαν μὲν σήν, ἐπίγνωσιν δὲ πολλῶν καὶ τῆς ἀληθείας βεβαίωσιν. Ταῦτα καὶ τὰ ταύτοις ὅμοια περιόδων, τῶν τόπων οὓς μάλιστα τῶν ἄλλων ἐπιτηδειοτέρους ᾔδει διέρχετο. κι'. Τὴν πολλὴν δὲ διαβὰς τῆς ἐρήμου γῆν ἄρχι του λεγομένου Κουτιλᾶ, καὶ τῶν τῆς ᾿Ασφαλτίδος λίμνης ὀχθῶν, ἐπὶ νεκροῖς οὕτω καὶ ἀπύροις τοῖς ἄνθραξιν, ὡς ἑώρα μηδαμοῦ τούτους ἀναπτομένους, μηδὲ τὸ ἐγχείρημα κατά γνώμην ὑπαντῆσαν αὐτῷ, ὑποστρέφειν ἔγνω. Τοῦτο δὲ δράσαντος, καὶ ὀλίγον ἤδη τοῦ σπηλαίου διέχοντος (ὦ τίς ἀξίως αἰνέσει σου τὸ κράτος, ἀθάνατε Βασιλεῦ;), καπνός ἄρνω τῶν ἀνθράκων ἀνῄει, «απνός ευώδης, περὺς ἀῤῥήτως διαδραμόντος τοὺς ἄνθρακας, καὶ ἀφανῶς αὐτοὺς ἀναζωπυρήσαντος. Οὕτω τοιγαρούν του πυρός κρεῖτο τον ἢ γλώττα τὸν τόπον ὑποσημαίνοντος, αὐτίκα θεμέλιοι τε τε ἐπήγνυντο, καὶ ναὸς ἀνηγείρετο, και φροντιστήριον ἐπῳκοδομεῖτο, φροντιστήριον ἀρετῶν μᾶλλον εἰπεῖν καταφώγιον, ἢ σκηνὴ ἀτέχνως ἐπὶ γῆς, ὑπέργειος καὶ οὐράνιος, μεγέθει τε μέγιστον ὄν, ὡς ἤδη ταῖς κατὰ μικρὸν αὐξηθὲν προσθήκαις, καὶ πᾶσι κομῶν ἀγαθοῖς, οὐ τοῖς κατὰ πνεῦμα μόνον καὶ ἀρετὴν, ἀλλὰ καὶ τοῖς κατὰ χρείαν φημὶ σώμα τος. Ἔδει γὰρ αὐτῶν ἀνθρώποις γε οὖσιν, οὐ τῶν κομψῶν ἐκείνοις καὶ περιττῶν, ἀλλ᾽ ὧν ἡ χρῆσις ἀναγκαία καὶ ἀπαραίτητος. Καθάπερ γὰρ ἐπὶ πό λεως λαμπράς καὶ πολυανθρώπου, οὕτω δὴ κἀνταῦθα πρόκειται θεωρεῖν παντοδαπὰ τῶν τεχνῶν ἐργαστήρια, τῷ κοινῷ τῆς ἀδελφότητος ἀπονητί παρέχοντα πάντα, καὶ τῶν ἔξω περισπασμῶν ἀπαλλάττοντα. κζ'. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὸ παραλλάττον δηλαδὴ τῶν καταγωγῶν καὶ διάφορον τίνα μὲν ὀφθαλμὸν εἰς θέαν, τίνα δὲ γλῶττα εἰς ἔπαινον κινεῖ; ποίαν ὅλως ψυχήν, ποίαν τῶν καταλυόντων οὐ θεραπεύει σώ ματα; Αὐτὴ μοναχῶν, ἐκείν μιγάδων ἄλλη τῶν ἐνδεῶν, ἑτέρα τῶν ἄλλως ἐπιδημούντων. Καὶ συν ελόντας εἰπεῖν, ἑκάστῳ τῶν παραβαλόντων τόπος τε τῆς ὑποδοχῆς, καὶ τρόπος τῆς θεραπείας, ἄλλῳ ἄλλοςκαὶ τὰ περὶ τὸν πόκον εὖ παριστάς, δημιουργέ hibes, et quæ circa vellus; qui omnia fabricaris
πάντων καὶ συνοχεῦ, ὃς Εζεκίᾳ τῆς τῶν ἀναβαθμών et contines; qui Ezechia umbra graduum retro
σκιᾶς τῇ πρὸς τὰ ὄπισθεν ἀναποδίσει τὴν τῆς ζωῆς reversione descripsisti vitæ additamentum; qui
ὑπέγραψας προσθήκην, ὃς καὶ τῶν εὐχῶν Ηλίου etiam Eliæ præces prius exaudiisti, ignemque de
πρότερον ὑπήκουσας πῦρ καθεὶς οὐρανόθεν, καὶ διὰ colo demisisti; et propter eorum, qui se impie
τὴν εἰς σὲ τῶν ἀσεβούντων ἐπιστροφὴν, τὰς σχίδα- gerebant, ad te conversionem, ligna et holocausta
κάς τε καὶ ὀλικαυτώματα καὶ τὸ ὕδωρ αὐτοῖς λίθοις et aquam una cum ipsis lapidibus combussisti;
συγκατέφλεξας, αὐτὸς εἶ καὶ νῦν Κύριε, καὶ αὐτὸς ipse etiam nunc es, Domine, ipse quoque exaudi
ἐπάκουσόν μου τοῦ δούλου σου, καὶ δεῖξον ἔνθα σοι me servum tuum, et ostende ubi tibi placeat, ut
φίλον ναὸν μὲν τῷ κρατεῖ τῷ σῷ, τοῖς δὲ σοῖς δού- templum quidem tuæ potentiæ, tuis autem ser
λοις καὶ μοῦ φοιτηταίς καταγώγιον ἀναγεῖραι. Δεί- vis et meis discipulis habitaculum ædifcem. Osξεις δὲ πάντως ὅπη τοὺς ἄνθρακας τούτους ἀναφθῆ tendes autem omnino, ubi jubebis accendi hos
και κελεύσεις, εἰς δόζαν μὲν σήν, ἐπίγνωσιν δὲ carbones, ad gloriam quidem tuam, multorum
πολλῶν καὶ τῆς ἀληθείας βεβαίωσιν. Ταῦτα καὶ τὰ autem agnitionem, et veritatis confirmationem.
ταύτοις ὅμοια περιόδων, τῶν τόπων οὓς μάλιστα τῶν Hæc et his similia decaulans, obibat loca, quæ
ἄλλων ἐπιτηδειοτέρους ᾔδει διέρχετο.
noverat aliis aptiora.
κι'. Τὴν πολλὴν δὲ διαβὰς τῆς ἐρήμου γῆν ἄρχι
του λεγομένου Κουτιλᾶ, καὶ τῶν τῆς ᾿Ασφαλτίδος
λίμνης ὀχθῶν, ἐπὶ νεκροῖς οὕτω καὶ ἀπύροις τοῖς
ἄνθραξιν, ὡς ἑώρα μηδαμοῦ τούτους ἀναπτομένους,
μηδὲ τὸ ἐγχείρημα κατά γνώμην ὑπαντῆσαν αὐτῷ,
ὑποστρέφειν ἔγνω. Τοῦτο δὲ δράσαντος, καὶ ὀλίγον
ἤδη τοῦ σπηλαίου διέχοντος (ὦ τίς ἀξίως αἰνέσει σου
τὸ κράτος, ἀθάνατε Βασιλεῦ;), καπνός ἄρνω τῶν
ἀνθράκων ἀνῄει, «απνός ευώδης, περὺς ἀῤῥήτως
διαδραμόντος τοὺς ἄνθρακας, καὶ ἀφανῶς αὐτοὺς
ἀναζωπυρήσαντος. Οὕτω τοιγαρούν του πυρός κρεῖτο
τον ἢ γλώττα τὸν τόπον ὑποσημαίνοντος, αὐτίκα Θεμέλιοι τε
τε ἐπήγνυντο, καὶ ναὸς ἀνηγείρετο, και
φροντιστήριον ἐπῳκοδομεῖτο, φροντιστήριον ἀρετῶν
μᾶλλον εἰπεῖν καταφώγιον, ἢ σκηνὴ ἀτέχνως ἐπὶ
γῆς, ὑπέργειος καὶ οὐράνιος, μεγέθει τε μέγιστον
ὄν, ὡς ἤδη ταῖς κατὰ μικρὸν αὐξηθὲν προσθήκαις,
καὶ πᾶσι κομῶν ἀγαθοῖς, οὐ τοῖς κατὰ πνεῦμα μόνον
καὶ ἀρετὴν, ἀλλὰ καὶ τοῖς κατὰ χρείαν φημὶ σώματος. Ἔδει γὰρ αὐτῶν ἀνθρώποις γε οὖσιν, οὐ τῶν
κομψῶν ἐκείνοις καὶ περιττῶν, ἀλλ᾽ ὧν ἡ χρῆσις
ἀναγκαία καὶ ἀπαραίτητος. Καθάπερ γὰρ ἐπὶ πόλεως λαμπράς καὶ πολυανθρώπου, οὕτω δὴ κἀνταῦθα
πρόκειται θεωρεῖν παντοδαπὰ τῶν τεχνῶν ἐργαστήρια, τῷ κοινῷ τῆς ἀδελφότητος ἀπονητί παρέχοντα
πάντα, καὶ τῶν ἔξω περισπασμῶν ἀπαλλάττοντα.
26. Cum autem solitudinis multam terram pervasisset usque ad locum, qui dicitur Gutilla et ripas
lacus Asphaltidis (14-15), sic mortuis et minime
ignitis carbonibus, cum vidit eos minime ascendi,
neque conatum ei ex animi sententia succedere,
constituit reverti. Cum hoc autem fecisset, et parum
esset remotus a spelunea (o quis tuam digne laudarit potentiam, Rex immortalis!) fumus repente
ascendit ex carbonibus, fumus bene olens, cum
ignis modo ineffabili percurrisset carbones, et eos
lalenter suscitassel. Cum itaque ignis melius quam
lingua locum signifcasset, et jacta sunt fundamenta
et templum exstructurn est, et ædificatum est mom
nasterium vel, ut melius dicam, virtutum habi
taculum, aut tabernaculum in terra,quod est revere
terra superius et celeste: quod quidem est e magnitudine maximum,ut quod paulatim creverit iis,
quæ facta sunt, accessionibus, et abundat bonis
omnibus, non iis solis, quæ sunt ex spiritu et virlule,sed iis etiam,quæ sunt ad usum corporis.Nam
eis quoque erat illis opus,cum essent homines,non
lautis quidem et supervacaneis, sed quorum est
necessarius usus et inevitabilis. Quomodo enim in
præclara civilale et populo frequenti, ita etiam
hic quoque licet sidere omnigenas artium offici
nas, quæ communi fraternitati omnia præbent
citra laborem, et ab externis, quæ eos avellant,
curis liberant.
CAPUT VII.
Benignitas in pauperes, agros, hospites, divinitus remunerata.
κζ'. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὸ παραλλάττον δηλαδὴ τῶν
καταγωγῶν καὶ διάφορον τίνα μὲν ὀφθαλμὸν εἰς
θέαν, τίνα δὲ γλῶττα εἰς ἔπαινον κινεῖ; ποίαν ὅλως
ψυχήν, ποίαν τῶν καταλυόντων οὐ θεραπεύει σώματα; Αὐτὴ μοναχῶν, ἐκείν μιγάδων ἄλλη τῶν
ἐνδεῶν, ἑτέρα τῶν ἄλλως ἐπιδημούντων. Καὶ συν
ελόντας εἰπεῖν, ἑκάστῳ τῶν παραβαλόντων τόπος τε
τῆς ὑποδοχῆς, καὶ τρόπος τῆς θεραπείας, ἄλλῳ ἄλλος
(14-15) Lacus Asphaltidos, id est bituminis,vulgo
mare Mortuum dicitur, post eversas ibidem Sodomam, Gomorrham, aliasque urbes.
27. Jam vero babitationem varietas et diversitas
quemnam oculum quidem non movet ad contenplandum;quamnam autem non linguam ad laudandum? Quam enim omnino animam, aut quod corpus earum, qui diversantur, non curat? Hæc est
monachorum, illa eorum qui promiscue vitam
agunt; alia egenorum, alia eorum, qui alias peregrinantur. Et ut in summa dicam, unicuique eoCathisma appellatur in Vita S. Sabæ. Vide
Prolegom.
ἀπονενέμηται. Εν ἐστι πρὸς πάντας ἔχον ὁμοίως, τὸ τῆς ξενοδοχίας ἄκρως ἱλαρὸν καὶ φιλάνθρωπον. Αλλ' οι γε πένητες, ἡ μεγάλη Θεοδοσίῳ φροντὶς, ὧν τὴν ἔνδειαν ἐκεῖνος τῇ χορηγία νικῶν, αὐτὴν πάλιν εἶχεν ἡττωμένην τῆς προαιρέσως· ὥσπερ δὴ τὴν προαίρεσιν τη μεγαλοδωρεᾷ τοῦ πνεύματος δεί ποτε νικωμένην, ὡς μετ' οὐ πολὺ δηλωθήσεται. Τοῦτο δὲ εἰκότως λίαν, καὶ τοῖς πράγμασιν ἀκολούθως. Εἰ γὰρ αὐτὸς ἄνθρωπος ὢν ἀνθρώπων ἔσπευδε δεομένων ὑπερβάλλειν ἐπιθυμίας τῷ μεγαλείῳ τῆς προαιρέσεως, πῶς οὐκ ἔμελλε πάλιν ἀνθρωπίνη προαίρεσις θεϊκῷ πλούτῳ καὶ χρηστότητι παρευδοκιμεῖσθαι; κη'. Οὕτω δὲ συμπαθείας ἐπὶ πᾶσιν ἔχων ἁπλῶς τοῖς ἐνδείᾳ πιεζομένοις, ὅτι μᾶλλον ἐπέτεινε τὴν συμπάθειαν ἐφ᾽ οὓς πάλιν τὸ δυσχερὲς ἐπετείνετο, καὶ μετὰ τῆς ἐνδείας ἔτι καὶ νόσος, ἢ μελῶν πής ρωσις τρύχουσα ἦν, καὶ αὐτή γέ ἡ ἱερὰ τὸ βαρύτα τον. Ταύτη τοι καὶ ἦν ὀφθαλμὸς μὲν τυφλῶν, ποὺς δὲ χωλῶν, ἀμφίασις γυμνῶν, ἀστέγων σκέπη, νο σούντων ἰατρὸς, χορηγός, ὑπουργός, οἰκέτης, πᾶσι πάντα διὰ τὸ περιὸν τῆς φιλανθρωπίας γενόμενος, αἵματα πλύνων, τρύματα καθαίρων, χείλη προσο άγων χείλεσι τῶν τὴν σάρκα λελωβημένων, καὶ οὕτω λίαν σοφῶς ἐκείνους παραμυθούμενος, καὶ πείθων πράως φέρειν τὴν συμφορὰν τῷ γινώσκειν ἑαυτοὺς ὅτι μὴ μόνον οὐκ ἀποστροφῆς ἄξιοι δι' & πάσχουσι γίνονται, ἀλλὰ καὶ μακαρισμοῦ μᾶλλον καὶ ἀσπασμοῦ τοῖς γε νοῦν ἔχουσιν. Οὐ μὲν παθὼν τὸ τῶν πολλῶν ὑπεροπτικὸν καὶ ἀνάλγητον, οὓς δέον ἐν τῇ πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς συμπαθεία, τὸ τοῦ Θεοῦ χρηστὸν ἑαυτοῖς μνηστεύεσθαι καὶ φιλάνθρως πον, οἱ δὲ, ὢ τῆς ἀπανθρωπίας! οὕτως εἰσὶν ὑψηλοί φίλαυτοι περιττῶς καὶ μικρόψυχοι, ὡς μή μόνον τε καὶ μεγαλόφρονες, ἢ ταληθὲς μᾶλλον εἰπεῖν μή προσίεσθαι τούτους, ἀλλὰ καὶ ὁρῶν μὴ ἀνέχεσθαι. καθάπερ οὐδὲ μεμνήσθαι βουλόμενοι, οὔθ' ὅλως εἰδέναι, ὅτι καὶ αὐτοῖς σάρκες εἰσὶ τοιούτοις πάθεσιν ὑποκείμεναι. Αλλ' οὐχ ὁ μακάριος οὗτος οὕτως, ἀλλὰ καὶ λίαν ὥσπερ ἔφημεν εὐγενῶς καὶ μεγαλοψύχως· καὶ τούτου πολλῶν μὲν ὀφθαλμοὶ μάρτυρες, διαφερόντων οἳ καὶ τὸ πρῶτον τὰ κομιδῆ φιλάν μάλιστα δὲ τῶν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην αὐτῷ συν τρεπόμενοι, ἔπειτα τὴν πολλὴν ἐκείνου δυσωπης Dθρωπα ταῦτα καὶ συμπαθῆ τοῖς ἄλλοις ὁμοίως ἀπο θέντες μετριοπάθειαν, επείσθησαν ὑγιῶς φρονείν, καὶ ἀξίως τῆς ἀνθρωπίνης, ἀσθενείας καὶ ταπεινός τητος. κθ'. Ὥστε κοινὸν αὐτὸν εἴ τις εἴπῃ λιμένα, κοινὸν ἰατρεῖον, κοινὴν ἑστίαν, κοινὸν ταμιείον, καλῶς ἐρεῖ καὶ συμφώνως τῇ ἀληθείᾳ, νοσούντων πεινώντων, λεβον αὐτῷ τῆς δεούσης. ᾿Αμελούμενον δὲ ἢ παραθεω ῥιγώντων ἀποδημούντων πάντες γὰρ προνοίας ἀπέσ ρούμενον· εἴπερ ἐζήτησας ἐκεῖ δι᾽ εὐτέλειαν εὗρες ἂν φημι, καὶ ἐλάχιστον, καὶ πλείονος ἀξιούμενος της τῶν πάντων οὐδένα, ἀλλ᾽ αὐτὸ μὲν τοῦτο, τὸ εὐτέλες προνοίας· ἐπεὶ καὶ Χριστὸς ἐν ἐλαχίστοις, καὶ τὰκαὶ τὰ περὶ τὸν πόκον εὖ παριστάς, δημιουργέ hibes, et quæ circa vellus; qui omnia fabricaris
πάντων καὶ συνοχεῦ, ὃς Εζεκίᾳ τῆς τῶν ἀναβαθμών et contines; qui Ezechia umbra graduum retro
σκιᾶς τῇ πρὸς τὰ ὄπισθεν ἀναποδίσει τὴν τῆς ζωῆς reversione descripsisti vitæ additamentum; qui
ὑπέγραψας προσθήκην, ὃς καὶ τῶν εὐχῶν Ηλίου etiam Eliæ præces prius exaudiisti, ignemque de
πρότερον ὑπήκουσας πῦρ καθεὶς οὐρανόθεν, καὶ διὰ colo demisisti; et propter eorum, qui se impie
τὴν εἰς σὲ τῶν ἀσεβούντων ἐπιστροφὴν, τὰς σχίδα- gerebant, ad te conversionem, ligna et holocausta
κάς τε καὶ ὀλικαυτώματα καὶ τὸ ὕδωρ αὐτοῖς λίθοις et aquam una cum ipsis lapidibus combussisti;
συγκατέφλεξας, αὐτὸς εἶ καὶ νῦν Κύριε, καὶ αὐτὸς ipse etiam nunc es, Domine, ipse quoque exaudi
ἐπάκουσόν μου τοῦ δούλου σου, καὶ δεῖξον ἔνθα σοι me servum tuum, et ostende ubi tibi placeat, ut
φίλον ναὸν μὲν τῷ κρατεῖ τῷ σῷ, τοῖς δὲ σοῖς δού- templum quidem tuæ potentiæ, tuis autem ser
λοις καὶ μοῦ φοιτηταίς καταγώγιον ἀναγεῖραι. Δεί- vis et meis discipulis habitaculum ædifcem. Osξεις δὲ πάντως ὅπη τοὺς ἄνθρακας τούτους ἀναφθῆ tendes autem omnino, ubi jubebis accendi hos
και κελεύσεις, εἰς δόζαν μὲν σήν, ἐπίγνωσιν δὲ carbones, ad gloriam quidem tuam, multorum
πολλῶν καὶ τῆς ἀληθείας βεβαίωσιν. Ταῦτα καὶ τὰ autem agnitionem, et veritatis confirmationem.
ταύτοις ὅμοια περιόδων, τῶν τόπων οὓς μάλιστα τῶν Hæc et his similia decaulans, obibat loca, quæ
ἄλλων ἐπιτηδειοτέρους ᾔδει διέρχετο.
noverat aliis aptiora.
κι'. Τὴν πολλὴν δὲ διαβὰς τῆς ἐρήμου γῆν ἄρχι
του λεγομένου Κουτιλᾶ, καὶ τῶν τῆς ᾿Ασφαλτίδος
λίμνης ὀχθῶν, ἐπὶ νεκροῖς οὕτω καὶ ἀπύροις τοῖς
ἄνθραξιν, ὡς ἑώρα μηδαμοῦ τούτους ἀναπτομένους,
μηδὲ τὸ ἐγχείρημα κατά γνώμην ὑπαντῆσαν αὐτῷ,
ὑποστρέφειν ἔγνω. Τοῦτο δὲ δράσαντος, καὶ ὀλίγον
ἤδη τοῦ σπηλαίου διέχοντος (ὦ τίς ἀξίως αἰνέσει σου
τὸ κράτος, ἀθάνατε Βασιλεῦ;), καπνός ἄρνω τῶν
ἀνθράκων ἀνῄει, «απνός ευώδης, περὺς ἀῤῥήτως
διαδραμόντος τοὺς ἄνθρακας, καὶ ἀφανῶς αὐτοὺς
ἀναζωπυρήσαντος. Οὕτω τοιγαρούν του πυρός κρεῖτο
τον ἢ γλώττα τὸν τόπον ὑποσημαίνοντος, αὐτίκα Θεμέλιοι τε
τε ἐπήγνυντο, καὶ ναὸς ἀνηγείρετο, και
φροντιστήριον ἐπῳκοδομεῖτο, φροντιστήριον ἀρετῶν
μᾶλλον εἰπεῖν καταφώγιον, ἢ σκηνὴ ἀτέχνως ἐπὶ
γῆς, ὑπέργειος καὶ οὐράνιος, μεγέθει τε μέγιστον
ὄν, ὡς ἤδη ταῖς κατὰ μικρὸν αὐξηθὲν προσθήκαις,
καὶ πᾶσι κομῶν ἀγαθοῖς, οὐ τοῖς κατὰ πνεῦμα μόνον
καὶ ἀρετὴν, ἀλλὰ καὶ τοῖς κατὰ χρείαν φημὶ σώματος. Ἔδει γὰρ αὐτῶν ἀνθρώποις γε οὖσιν, οὐ τῶν
κομψῶν ἐκείνοις καὶ περιττῶν, ἀλλ᾽ ὧν ἡ χρῆσις
ἀναγκαία καὶ ἀπαραίτητος. Καθάπερ γὰρ ἐπὶ πόλεως λαμπράς καὶ πολυανθρώπου, οὕτω δὴ κἀνταῦθα
πρόκειται θεωρεῖν παντοδαπὰ τῶν τεχνῶν ἐργαστήρια, τῷ κοινῷ τῆς ἀδελφότητος ἀπονητί παρέχοντα
πάντα, καὶ τῶν ἔξω περισπασμῶν ἀπαλλάττοντα.
26. Cum autem solitudinis multam terram pervasisset usque ad locum, qui dicitur Gutilla et ripas
lacus Asphaltidis (14-15), sic mortuis et minime
ignitis carbonibus, cum vidit eos minime ascendi,
neque conatum ei ex animi sententia succedere,
constituit reverti. Cum hoc autem fecisset, et parum
esset remotus a spelunea (o quis tuam digne laudarit potentiam, Rex immortalis!) fumus repente
ascendit ex carbonibus, fumus bene olens, cum
ignis modo ineffabili percurrisset carbones, et eos
lalenter suscitassel. Cum itaque ignis melius quam
lingua locum signifcasset, et jacta sunt fundamenta
et templum exstructurn est, et ædificatum est mom
nasterium vel, ut melius dicam, virtutum habi
taculum, aut tabernaculum in terra,quod est revere
terra superius et celeste: quod quidem est e magnitudine maximum,ut quod paulatim creverit iis,
quæ facta sunt, accessionibus, et abundat bonis
omnibus, non iis solis, quæ sunt ex spiritu et virlule,sed iis etiam,quæ sunt ad usum corporis.Nam
eis quoque erat illis opus,cum essent homines,non
lautis quidem et supervacaneis, sed quorum est
necessarius usus et inevitabilis. Quomodo enim in
præclara civilale et populo frequenti, ita etiam
hic quoque licet sidere omnigenas artium offici
nas, quæ communi fraternitati omnia præbent
citra laborem, et ab externis, quæ eos avellant,
curis liberant.
CAPUT VII.
Benignitas in pauperes, agros, hospites, divinitus remunerata.
κζ'. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὸ παραλλάττον δηλαδὴ τῶν
καταγωγῶν καὶ διάφορον τίνα μὲν ὀφθαλμὸν εἰς
θέαν, τίνα δὲ γλῶττα εἰς ἔπαινον κινεῖ; ποίαν ὅλως
ψυχήν, ποίαν τῶν καταλυόντων οὐ θεραπεύει σώματα; Αὐτὴ μοναχῶν, ἐκείν μιγάδων ἄλλη τῶν
ἐνδεῶν, ἑτέρα τῶν ἄλλως ἐπιδημούντων. Καὶ συν
ελόντας εἰπεῖν, ἑκάστῳ τῶν παραβαλόντων τόπος τε
τῆς ὑποδοχῆς, καὶ τρόπος τῆς θεραπείας, ἄλλῳ ἄλλος
(14-15) Lacus Asphaltidos, id est bituminis,vulgo
mare Mortuum dicitur, post eversas ibidem Sodomam, Gomorrham, aliasque urbes.
27. Jam vero babitationem varietas et diversitas
quemnam oculum quidem non movet ad contenplandum;quamnam autem non linguam ad laudandum? Quam enim omnino animam, aut quod corpus earum, qui diversantur, non curat? Hæc est
monachorum, illa eorum qui promiscue vitam
agunt; alia egenorum, alia eorum, qui alias peregrinantur. Et ut in summa dicam, unicuique eoCathisma appellatur in Vita S. Sabæ. Vide
Prolegom.
col. 271–272page 49 of 391
PG 114:272ἐκείνων μᾶλλον φανερῶς οἰκειούμενος· ὥστε οὐδεὶς ἦν ὅλως ἐκεῖ τῶν ἐκβαλλομένων, οὐδεὶς παροπτέος καὶ σπλάγχνων φιλανθρώπων ἀνάξιος· ὅπερ καὶ τῶν πατέρων ἐνίοις οὐ πάνυ ῥάδιον εἰς παῖδας φυλάξαι. Αλλοι μὲν καὶ ἀμφίων ὅτοις ἔνδεια τούτων ἦν, πάντες δὲ ὁμοίως τρυφῆς ἀξιούμενοι· καὶ μέμνηνται ποτε οἴ γε πρὸς ταῦτα διακονούμενοι πλείους ἢ ἑκατὸν μιᾶς ἡμέρας διαθείναι τραπέζας. Αλλ' ἡ μὲν ἀνθρωπίνη τοῦ ἐλέους πηγὴ τοιαύτη καὶ οὕτω δαψιλώς βλύζουσα. Ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ ὁποία; Η δῆλον ὅτι πολλῷ τῷ μέσῳ καὶ ἀπείρῳ τὸ ὑπερβάλλον ἔχουσα; Δηλώσει δὲ νῦν ὁ λόγος τίσι τεκμηρίοις, καὶ τῷ ἐπαγγελθέντι πέρας ἐπάξει. λ΄. Ἐπαίδευσέ ποτε τὴν γῆν ὁ Θεὸς, ἐπαίδευσε δὲ λιμῷ, καὶ ὀλίγος οὐκ ἐπὶ βραχὺ, οὐδὲ τῶν μὲν, τῶν δὲ οὐ κατεκράτει, ἀλλ᾽ ἐπῄει πᾶσιν ἡ μάστιξ ὁμοίως οὕτω δὲ τῶν ἀνθρώπων πιεζομένων διά κακῶν ἔργων ἀντέκτισιν (ἐπεὶ καὶ πονηρῶν ἐπιτηδευμάτων Μιχαίας ὁ θεῖος καρπὸν εἶναι τὰ τοιαῦτά φησι), καὶ ἡ τῶν βαΐων παρίστατο ἑορτή, καθ᾽ ἦν τὸ τῶν πενήτων καὶ ἀγροίκων πλῆθος πρό φασιν λαβὼν τὴν πανήγυριν ἐπεδήμει τῷ τόπῳ ἤδη μὲν καὶ δι' ἔθους τοῦτο ποιοῦντες, ἀλλὰ καὶ τότε καὶ πλέον ὑπὸ του λιμού κελευόμενοι. Οἱ γοῦν περὶ τὴν ἀριστοποιίαν διακονούμενοι πρὸς τὸ πλῆθος Ιλιγγιάσαντες ὑπὸ σταθμοῖς τισι καὶ ζυγοῖς τὴν τῆς τροφῆς ποιεῖσθαι διανομήν διακονήν] ἐπειρῶντο ὡς ἂν τῇ φειδοῖ ταύτῃ καὶ ἀκριβείᾳ πρὸς πλείονας ἀρκέσῃ τὰ τῆς τροφῆς. Ὁ δὲ σταθμὸς αὐτοῖς εἰς λίτραν, ὡς ἄν τις εἴποι γλώττη Ῥωμαίων χρώμενος, περι ίσταιο· παριών τε ὁ μέγας καὶ τὸ πραττόμενον ὄψει παραλαβών, πλήθει τε πολλῷ τής πύλας βιαζομένας, καὶ τὸ τοῦ Ἰὼβ ὥσπερ καὶ αὐτὸς φρονεῖν καὶ λέγειν πεπαιδευμενος, ὅτι μὴ ἔξω ηυλίζετο ξένος καὶ ἡ θύρα μου παντὶ ὁδοιπόρῳ ἀνέφκτο, κελεύει τὰς πύλας διαπετάσαντες εἰσιτητὰ θεῖναι τὰ ἐντὸς πᾶσι τοῖς βουλομένοις· εἶτα καὶ τὰς συνήθεις παρα θεῖναι τραπέζας ἀνδράσιν, οἷς ἔργον καὶ ἀριθμῷ δοῦναι, μή τι γε ὅλως καὶ τροφῇ κορέσαι. Ὅσοι μὲν πρὸς τοῦτο ὑπηρετεῖν ἔμελλον, ἕως μὲν πρὸς μόνον ἁπλῶς τὸ πλῆθος ἐώρων, ἀπιστοῦντες μόνον ἦσαν, οὐχ ὅπως δή τι καὶ ἐνεργοῦντες ἰδίᾳ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ κελεύσματος. Ἐπεὶ δὲ καὶ πρὸς τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν χάριν τοῦ κελεύσματος εἶδον, ἀπέστησάν τε τῶν ἀνθρωπίνων καὶ ὑψηλότερον ἔβλεψαν, ἤνοιγόν τε τὰς πύλας εὐθέως, καὶ ἀσμένως τοὺς εἰσιόντας ἐδέχοντο, εἶτα καὶ πρὸς τραπέζας διεπονοῦντο, καὶ ἱλαρῶς παρετίθουν αὐτὰ ταῦτα ὅσα παρεῖχον. Τί οὖν ὁ τῶν θαυμασίων Θεός Ἤρκει καὶ αὖθις δι' ὀλίγων τρέφειν πλήθη πολλὰ, ὥσπερ ἄρα καὶ τοῖς πέντε ἄρτοις τοὺς πεντακισχιλίους τὸ πρότερον ἅμα γον αὐτοί τε τὰς γαστέρας ἐπίμπλαντο, καὶ αἱ ἀρτο θῆκαι κατάπλεω τῶν ἄρτων ἐδείκνυντο, καὶ οἱ μὲν πάντα ἐπιλιπεῖν ἐνόμιζον, οἱ δὲ πλήρεις ἦσαν πλέον ἢ παρέσχον ἀντιλαβοῦσαι, καὶ δι᾿ εὐχῆς ὥσπερ ΧΧΙΙ,ἐκείνων μᾶλλον φανερῶς οἰκειούμενος· ὥστε οὐδεὶς
ἦν ὅλως ἐκεῖ τῶν ἐκβαλλομένων, οὐδεὶς παροπτέος
καὶ σπλάγχνων φιλανθρώπων ἀνάξιος· ὅπερ καὶ τῶν
πατέρων ἐνίοις οὐ πάνυ ῥάδιον εἰς παῖδας φυλάξαι.
Αλλοι μὲν καὶ ἀμφίων ὅτοις ἔνδεια τούτων ἦν,
πάντες δὲ ὁμοίως τρυφῆς ἀξιούμενοι· καὶ μέμνηνταί ποτε οἴ γε πρὸς ταῦτα διακονούμενοι πλείους ἢ
ἑκατὸν μιᾶς ἡμέρας διαθείναι τραπέζας. Αλλ' ἡ
μὲν ἀνθρωπίνη τοῦ ἐλέους πηγὴ τοιαύτη καὶ οὕτω
δαψιλώς βλύζουσα. Ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ ὁποία; Η δῆλον
ὅτι πολλῷ τῷ μέσῳ καὶ ἀπείρῳ τὸ ὑπερβάλλον
ἔχουσα; Δηλώσει δὲ νῦν ὁ λόγος τίσι τεκμηρίοις, καὶ
τῷ ἐπαγγελθέντι πέρας ἐπάξει.
vilis et minimus,majorem consequeretur curationem; quoniam Christus quoque est inter minimos,
et quæ sunt illorum,aperte sibi tribuit. Quare eorumn qui expellerentur, nulla illic habebatur ratio.
Nullus despiciebatur, nullusqueindignus reputabatur commiseratione. Quod quidem patrum quoque
nonnullis non est admodum facile servare in flios.
Sed aliis quidem vestes quoque dabantur, quibus iis
erat opus: omnibus similiter dabantur alimenta.
Alque meminerunt quidem, qui ad hac ministrabant,se uno die plusquam centum mensas parasse.
Et humanus quidem misericordiæ fons erat hujusmodi, et tam aliunde scaturiens. Dei autem fons
qualis? Nunquid est manifestum, quod multis atque adeo infinitis partibus superabat? Nunc autem
declarabit oratio, quibusnam indiciis, et finem imponet ei, quod est pollicita.
λ΄. Ἐπαίδευσέ ποτε τὴν γῆν ὁ Θεὸς, ἐπαίδευσε 30. Castigabat aliquando terram Deus, castigabat
δὲ λιμῷ, καὶ ὀλίγος οὐκ ἐπὶ βραχὺ, οὐδὲ τῶν μὲν, autem fame: erat autem non brevis aliqua fames,
τῶν δὲ οὐ κατεκράτει, ἀλλ᾽ ἐπῄει πᾶσιν ἡ μάστιξ neque in hos quidem dominabatur, in alios vero
ὁμοίως οὕτω δὲ τῶν ἀνθρώπων πιεζομένων διά non; sed ex æquo omnes invaserat flagellum.Cum
κακῶν ἔργων ἀντέκτισιν (ἐπεὶ καὶ
πονηρῶν sic autem afligerentur homines, ut eorum, quæ
ἐπιτηδευμάτων Μιχαίας ὁ θεῖος καρπὸν εἶναι τὰ scelerate fecerant, poenas darent (malorum enim stuτοιαῦτά φησι), καὶ ἡ τῶν βαΐων παρίστατο ἑορτή, diorun hæc esse fructum,dicit divinus Michsas40)
καθ᾽ ἦν τὸ τῶν πενήτων καὶ ἀγροίκων πλῆθος πρό- el adesset dies festus Palmaruin, quo pauperum et
φασιν λαβὼν τὴν πανήγυριν ἐπεδήμει τῷ τόπῳ agrestium multitudo, festi accepta occasione, in
ἤδη μὲν καὶ δι' ἔθους τοῦτο ποιοῦντες, ἀλλὰ καὶ τότε eum locum convenerat,jam hoc quidem pro more
καὶ πλέον ὑπὸ του λιμού κελευόμενοι. Οἱ γοῦν περὶ facentes, sed tunc magis a fame jussi. Qui itaque
τὴν ἀριστοποιίαν διακονούμενοι πρὸς τὸ πλῆθος ad parandum prandium inserviebant, ad tantam
Ιλιγγιάσαντες ὑπὸ σταθμοῖς τισι καὶ ζυγοῖς τὴν τῆς caligantes multitudinem, conabantur quibusdam
τροφῆς ποιεῖσθαι διανομήν [alii διακονήν] ἐπειρῶντο libris et trutinis alimentum distribuere,ut hac accuὡς ἂν τῇ φειδοῖ ταύτῃ καὶ ἀκριβείᾳ πρὸς πλείονας rata subtilique ratione et parcitate posset pluribus
ἀρκέσῃ τὰ τῆς τροφῆς. Ὁ δὲ σταθμὸς αὐτοῖς εἰς λίτραν, c alimentum sufficere. Pondus autem eis ad libram,
ὡς ἄν τις εἴποι γλώττη Ῥωμαίων χρώμενος, περι- ut dixerit quispiam utens lingua Romanorum,rediίσταιο· παριών τε ὁ μέγας καὶ τὸ πραττόμενον ὄψει bal. Accedens autem magnus ille Theodosius, cum
παραλαβών, πλήθει τε πολλῷ τής πύλας βιαζομέ- id quod febat, visu apprehendisset, et a magna
νας, καὶ τὸ τοῦ Ἰὼβ ὥσπερ καὶ αὐτὸς φρονεῖν καὶ multitudine vim afferri januis,et idem quod Job,
λέγειν πεπαιδευμενος, ὅτι μὴ ἔξω ηυλίζετο ξένος didicisset sentire et dicere: Foris non diversabatur
καὶ ἡ θύρα μου παντὶ ὁδοιπόρῳ ἀνέφκτο, κελεύει hospes, et patebat ostium omni viatori 11;jubet por
τὰς πύλας διαπετάσαντες εἰσιτητὰ θεῖναι τὰ ἐντὸς las aperiri, et permittere, ut omnes volentes posπᾶσι τοῖς βουλομένοις· εἶτα καὶ τὰς συνήθεις παρα- sent ingredi: et hominibus mensas consuetas appoθεῖναι τραπέζας ἀνδράσιν, οἷς ἔργον καὶ ἀριθμῷ nere, quos difficile erat vel numerare,non solum
δοῦναι, μή τι γε ὅλως καὶ τροφῇ κορέσαι. Ὅσοι μὲν eos cibo saliare. Quicunque ergo ei erant inserviπρὸς τοῦτο ὑπηρετεῖν ἔμελλον, ἕως μὲν πρὸς μόνον turi, quando ad solam tantummodo aspiciebant
ἁπλῶς τὸ πλῆθος ἐώρων, ἀπιστοῦντες μόνον ἦσαν, multitudinem, non credebant: tantum abest, ut
οὐχ ὅπως δή τι καὶ ἐνεργοῦντες ἰδίᾳ τὴν ὑπερβολὴν aliquid facerent,propterea quod modum jussio exτοῦ κελεύσματος. Ἐπεὶ δὲ καὶ πρὸς τὴν ἀρετὴν καὶ superabat. Postquam autem aspexerunt ad virtuτὴν χάριν τοῦ κελεύσματος εἶδον, ἀπέστησάν τε τῶν p lem et gratiam ejus,qui jubebat, ab humanis desἀνθρωπίνων καὶ ὑψηλότερον ἔβλεψαν, ἤνοιγόν τε tilerunt, et altius aspexerunt, et portas statim
τὰς πύλας εὐθέως, καὶ ἀσμένως τοὺς εἰσιόντας aperuerunt, et lubenter admiserunt eos qui venieἐδέχοντο, εἶτα καὶ πρὸς τραπέζας διεπονοῦντο, bant: et deinde etiam parandis mensis dabant opeκαὶ ἱλαρῶς παρετίθουν αὐτὰ ταῦτα ὅσα παρεῖχον. rain, et hilariter ea etiam apponebant, quæ habeΤί οὖν ὁ τῶν θαυμασίων Θεός; Ἤρκει καὶ αὖθις δι' bant. Quid ergo Deus admirabilium?Rursus quoque
ὀλίγων τρέφειν πλήθη πολλὰ, ὥσπερ ἄρα καὶ τοῖς suffecit ad paucis alendam magnam multitudinem,
πέντε ἄρτοις τοὺς πεντακισχιλίους τὸ πρότερον ἅμα sicut etiam prius quinque panibus quinque millia.
γον αὐτοί τε τὰς γαστέρας ἐπίμπλαντο, καὶ αἱ ἀρτο- Simul ergo eorum impleti sunt ventres, et arcæ pa
θῆκαι κατάπλεω τῶν ἄρτων ἐδείκνυντο, καὶ οἱ μὲν nariæ ostendebantur plenæ panibus:et illi quidem
πάντα ἐπιλιπεῖν ἐνόμιζον, οἱ δὲ πλήρεις ἦσαν πλέον existimabant fore, ut omnia deficerent: eæ vero
ἢ παρέσχον ἀντιλαβοῦσαι, καὶ δι᾿ εὐχῆς ὥσπερ erant plena, et plura tenebant quam præbuerant,et
xxxı,
10 Mitt, vi, 13. 11 Job. ΧΧΙΙ, 17 et 18.
εἰς τὰς τῶν πενήτων γαστέρας πολυγονώτατο γεωργήσασαι. Οὕτως αὐτὸν ὁ Θεὸς ἠμείβετο τῆς προθέσεως, οὕτω τῆς περὶ τοὺς πένητας εὐποιίας, οὐ μόνον ἀφθόνως ἄνωθεν ὑετίζων διὰ τὴν ἀφθονίαν τῆς προαιρέσεως, ἀλλὰ πανταχού θαυμαζόμενον τε καὶ περιᾳδόμενον τὸν ἄνδρα δεικνύων, διὰ τὸ ἀψευ στον τῆς ἐπαγγελίας. Δοξάζειν γὰρ ἐπηγγείλατο τους διὰ τῶν ἔργων αὐτὸν δοξάζειν ἐπισταμένους. 31. λα'. Λεγέσθω τοιγαροῦν ἐπὶ τούτῳ καὶ ἕτερον, τῆς ὁμοίας ὃν καὶ περὶ τὴν προαίρεσιν δαψιλείας, καὶ περὶ τὴν θαυματουργίαν δυνάμεως. Ἑορτὴ πάλιν ἦν, καὶ ἡ ἑορτὴ τῆς Παρθένου καὶ Θεομήτορος, ἐν ᾗ διὰ τὸ λίαν ἐπίσημον οὕτω τι πολὺ συνῆλθε τὸ πλῆθος (ἔδει γὰρ καὶ διὰ τὴν τῆς ἑορτῆς αἰτίαν πολύ λοὺς εἶναι τοὺς πανεγυρίζοντας, καὶ τὴν τοῦ πανη γυριστοῦ δεξιάν, ἢ τὴν πρόθεσιν μᾶλλον εἰπεῖν ἀνα λόγως αὐτῆς ἔχειν καὶ τοὺς τραφησομένους) ὡς μηδὲ τοὺς ἐπ᾿ αὐτῷ τεταγμένους κατακλίνειν τοὺς εἰσιόν της ἀρκεῖν, μή τι γε καὶ τὸ αὔταρκες εἰς τροφὴν χορηγεῖν, πλὴν εἰ κατὰ μίαν τῶν τραπεζών ἕνα ἔδει τὸν ἄρτου παρατιθέναι. Ὁ δὲ πρὸ τούτων τὰς ἀρτο θήκας πληρῶν κύριος (ἡ πολυαρχὴς καὶ ἄφθονος δεξιὰ ἡ ἀνοιγομένη καὶ πᾶν τὸ ὑπ᾽ αὐτῆς κτισθέν τρέφουσα), οὗτος δὴ καὶ τότε τὰς τραπέζας ἐπλήρου, ἢ καὶ τὰς γαστέρας μᾶλλον εἰπεῖν· ὥστε καὶ τῆς μυριανθρώπου συναγωγῆς ἐκείνης εἰς κόρον Πλησθείσης, τοσαῦται τῶν λειψάνων αἱ σπυρίδες ἦσαν, ὡς αὐτούς τε τοὺς κατακλιθέντας πολλὰ καὶ οἴκαδε ἀπενέγκασθαι, καὶ τοὺς διακονουμένους ὕστερον συχνάς ἐκ τούτων παραθεῖναι τραπέζας. λβ'. Εοικε δὲ ταῦτα οὐ μιμήσασθαι μόνον χαλεπά εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἐπαινέσαι, καὶ καλῶς τῷ λόγῳ δια εξελθεῖν. Τίς γὰρ καὶ Αἰγυπτίους ὁρῶν εἰς ἔτι τους έγκαινίοις πρὸς τὴν τοῦ μεγάλου μονὴς συρρέοντας, οὐκ ἐπιλείψειν ἂν ἐν τοσούτῳ πλήθει πρὸς ποτόν γε μόνον ἡγήσαιτο καὶ τὰ φρέατα; Οἱ δὲ οὕτως εἰς κόσ ρον ἀπολαβοῦσι τῶν παρακειμένων, ὥστε καὶ τοῖς μετ᾿ αὐτοὺς ἐπιοῦσι τὰ ὑπολελειμμένα πρὸς δευτέραν ἀρκεῖν ἑστίασιν. Τίς οὖν ταῦτα μέχρι καὶ νῦν ἐν ἐρήμῳ διαπραττόμενα καθορῶν, οὐκ εὐθὺς ἐχέγγυον ἔξει τὴν μαρτυρίαν, ὡς ὁ διὰ Μωσέως ἐπ' ἐρημίᾳ πρότερον παράδοξον Εβραίοις ὀμβρήσης τροφήν, αὐτὸς οὗτος καὶ διὰ Θεοδοσίου τὰ νῦν καὶ γὰρ ἐν Χριστῷ ζῆν πιστεύεται) τὸ μέγα τοῦτο καὶ θεσπέσιον ἐκτελεῖ, καὶ τροφὴν ἀνδράσι τοσούτοις κατὰ τὸ δι ψιλές χορηγεί; Διὰ ταῦτα καὶ πολλοὺς πρὸς τόνδε τὸν τόπον ἴδοις ἐπειγομένους, αὐτὸν ἀτεχνῶς ἐκεῖνον εἶναι νομίζοντας, ἐφ᾿ ὃν ἄρα καὶ ὁ Σωτὴρ τοὺς πέντε πρότερον ἄρτους εὐλόγησε, καὶ τοσαύτα, ἀνδρῶν χιο λιάδας εἰς κόρον ἔθρεψεν. ᾿Αλλὰ καὶ ταῦτα μὲν οὔτ τως· ἡμῖν δὲ ἤδη πρὸς τὰ ἑξῆς πάλιν ἰτέον. λγ'. Ἐπεὶ γὰρ δείγμα τὸ κυριώτατον τῆς πρὸς τὸνἐκείνων μᾶλλον φανερῶς οἰκειούμενος· ὥστε οὐδεὶς
ἦν ὅλως ἐκεῖ τῶν ἐκβαλλομένων, οὐδεὶς παροπτέος
καὶ σπλάγχνων φιλανθρώπων ἀνάξιος· ὅπερ καὶ τῶν
πατέρων ἐνίοις οὐ πάνυ ῥάδιον εἰς παῖδας φυλάξαι.
Αλλοι μὲν καὶ ἀμφίων ὅτοις ἔνδεια τούτων ἦν,
πάντες δὲ ὁμοίως τρυφῆς ἀξιούμενοι· καὶ μέμνηνταί ποτε οἴ γε πρὸς ταῦτα διακονούμενοι πλείους ἢ
ἑκατὸν μιᾶς ἡμέρας διαθείναι τραπέζας. Αλλ' ἡ
μὲν ἀνθρωπίνη τοῦ ἐλέους πηγὴ τοιαύτη καὶ οὕτω
δαψιλώς βλύζουσα. Ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ ὁποία; Η δῆλον
ὅτι πολλῷ τῷ μέσῳ καὶ ἀπείρῳ τὸ ὑπερβάλλον
ἔχουσα; Δηλώσει δὲ νῦν ὁ λόγος τίσι τεκμηρίοις, καὶ
τῷ ἐπαγγελθέντι πέρας ἐπάξει.
vilis et minimus,majorem consequeretur curationem; quoniam Christus quoque est inter minimos,
et quæ sunt illorum,aperte sibi tribuit. Quare eorumn qui expellerentur, nulla illic habebatur ratio.
Nullus despiciebatur, nullusqueindignus reputabatur commiseratione. Quod quidem patrum quoque
nonnullis non est admodum facile servare in flios.
Sed aliis quidem vestes quoque dabantur, quibus iis
erat opus: omnibus similiter dabantur alimenta.
Alque meminerunt quidem, qui ad hac ministrabant,se uno die plusquam centum mensas parasse.
Et humanus quidem misericordiæ fons erat hujusmodi, et tam aliunde scaturiens. Dei autem fons
qualis? Nunquid est manifestum, quod multis atque adeo infinitis partibus superabat? Nunc autem
declarabit oratio, quibusnam indiciis, et finem imponet ei, quod est pollicita.
λ΄. Ἐπαίδευσέ ποτε τὴν γῆν ὁ Θεὸς, ἐπαίδευσε 30. Castigabat aliquando terram Deus, castigabat
δὲ λιμῷ, καὶ ὀλίγος οὐκ ἐπὶ βραχὺ, οὐδὲ τῶν μὲν, autem fame: erat autem non brevis aliqua fames,
τῶν δὲ οὐ κατεκράτει, ἀλλ᾽ ἐπῄει πᾶσιν ἡ μάστιξ neque in hos quidem dominabatur, in alios vero
ὁμοίως οὕτω δὲ τῶν ἀνθρώπων πιεζομένων διά non; sed ex æquo omnes invaserat flagellum.Cum
κακῶν ἔργων ἀντέκτισιν (ἐπεὶ καὶ
πονηρῶν sic autem afligerentur homines, ut eorum, quæ
ἐπιτηδευμάτων Μιχαίας ὁ θεῖος καρπὸν εἶναι τὰ scelerate fecerant, poenas darent (malorum enim stuτοιαῦτά φησι), καὶ ἡ τῶν βαΐων παρίστατο ἑορτή, diorun hæc esse fructum,dicit divinus Michsas40)
καθ᾽ ἦν τὸ τῶν πενήτων καὶ ἀγροίκων πλῆθος πρό- el adesset dies festus Palmaruin, quo pauperum et
φασιν λαβὼν τὴν πανήγυριν ἐπεδήμει τῷ τόπῳ agrestium multitudo, festi accepta occasione, in
ἤδη μὲν καὶ δι' ἔθους τοῦτο ποιοῦντες, ἀλλὰ καὶ τότε eum locum convenerat,jam hoc quidem pro more
καὶ πλέον ὑπὸ του λιμού κελευόμενοι. Οἱ γοῦν περὶ facentes, sed tunc magis a fame jussi. Qui itaque
τὴν ἀριστοποιίαν διακονούμενοι πρὸς τὸ πλῆθος ad parandum prandium inserviebant, ad tantam
Ιλιγγιάσαντες ὑπὸ σταθμοῖς τισι καὶ ζυγοῖς τὴν τῆς caligantes multitudinem, conabantur quibusdam
τροφῆς ποιεῖσθαι διανομήν [alii διακονήν] ἐπειρῶντο libris et trutinis alimentum distribuere,ut hac accuὡς ἂν τῇ φειδοῖ ταύτῃ καὶ ἀκριβείᾳ πρὸς πλείονας rata subtilique ratione et parcitate posset pluribus
ἀρκέσῃ τὰ τῆς τροφῆς. Ὁ δὲ σταθμὸς αὐτοῖς εἰς λίτραν, c alimentum sufficere. Pondus autem eis ad libram,
ὡς ἄν τις εἴποι γλώττη Ῥωμαίων χρώμενος, περι- ut dixerit quispiam utens lingua Romanorum,rediίσταιο· παριών τε ὁ μέγας καὶ τὸ πραττόμενον ὄψει bal. Accedens autem magnus ille Theodosius, cum
παραλαβών, πλήθει τε πολλῷ τής πύλας βιαζομέ- id quod febat, visu apprehendisset, et a magna
νας, καὶ τὸ τοῦ Ἰὼβ ὥσπερ καὶ αὐτὸς φρονεῖν καὶ multitudine vim afferri januis,et idem quod Job,
λέγειν πεπαιδευμενος, ὅτι μὴ ἔξω ηυλίζετο ξένος didicisset sentire et dicere: Foris non diversabatur
καὶ ἡ θύρα μου παντὶ ὁδοιπόρῳ ἀνέφκτο, κελεύει hospes, et patebat ostium omni viatori 11;jubet por
τὰς πύλας διαπετάσαντες εἰσιτητὰ θεῖναι τὰ ἐντὸς las aperiri, et permittere, ut omnes volentes posπᾶσι τοῖς βουλομένοις· εἶτα καὶ τὰς συνήθεις παρα- sent ingredi: et hominibus mensas consuetas appoθεῖναι τραπέζας ἀνδράσιν, οἷς ἔργον καὶ ἀριθμῷ nere, quos difficile erat vel numerare,non solum
δοῦναι, μή τι γε ὅλως καὶ τροφῇ κορέσαι. Ὅσοι μὲν eos cibo saliare. Quicunque ergo ei erant inserviπρὸς τοῦτο ὑπηρετεῖν ἔμελλον, ἕως μὲν πρὸς μόνον turi, quando ad solam tantummodo aspiciebant
ἁπλῶς τὸ πλῆθος ἐώρων, ἀπιστοῦντες μόνον ἦσαν, multitudinem, non credebant: tantum abest, ut
οὐχ ὅπως δή τι καὶ ἐνεργοῦντες ἰδίᾳ τὴν ὑπερβολὴν aliquid facerent,propterea quod modum jussio exτοῦ κελεύσματος. Ἐπεὶ δὲ καὶ πρὸς τὴν ἀρετὴν καὶ superabat. Postquam autem aspexerunt ad virtuτὴν χάριν τοῦ κελεύσματος εἶδον, ἀπέστησάν τε τῶν p lem et gratiam ejus,qui jubebat, ab humanis desἀνθρωπίνων καὶ ὑψηλότερον ἔβλεψαν, ἤνοιγόν τε tilerunt, et altius aspexerunt, et portas statim
τὰς πύλας εὐθέως, καὶ ἀσμένως τοὺς εἰσιόντας aperuerunt, et lubenter admiserunt eos qui venieἐδέχοντο, εἶτα καὶ πρὸς τραπέζας διεπονοῦντο, bant: et deinde etiam parandis mensis dabant opeκαὶ ἱλαρῶς παρετίθουν αὐτὰ ταῦτα ὅσα παρεῖχον. rain, et hilariter ea etiam apponebant, quæ habeΤί οὖν ὁ τῶν θαυμασίων Θεός; Ἤρκει καὶ αὖθις δι' bant. Quid ergo Deus admirabilium?Rursus quoque
ὀλίγων τρέφειν πλήθη πολλὰ, ὥσπερ ἄρα καὶ τοῖς suffecit ad paucis alendam magnam multitudinem,
πέντε ἄρτοις τοὺς πεντακισχιλίους τὸ πρότερον ἅμα sicut etiam prius quinque panibus quinque millia.
γον αὐτοί τε τὰς γαστέρας ἐπίμπλαντο, καὶ αἱ ἀρτο- Simul ergo eorum impleti sunt ventres, et arcæ pa
θῆκαι κατάπλεω τῶν ἄρτων ἐδείκνυντο, καὶ οἱ μὲν nariæ ostendebantur plenæ panibus:et illi quidem
πάντα ἐπιλιπεῖν ἐνόμιζον, οἱ δὲ πλήρεις ἦσαν πλέον existimabant fore, ut omnia deficerent: eæ vero
ἢ παρέσχον ἀντιλαβοῦσαι, καὶ δι᾿ εὐχῆς ὥσπερ erant plena, et plura tenebant quam præbuerant,et
xxxı,
10 Mitt, vi, 13. 11 Job. ΧΧΙΙ, 17 et 18.
col. 273–274page 50 of 391
PG 114:274πλησίον ἀγάπης ἡ περὶ τοὺς νοσούντας κηδεμο-A νία, ἢ καὶ μάλιστα τὸ παθητικὸν ἡμῶν οἶδεν ἐκκαθαίρεσθαι τῆς ψυχῆς, ὅτι μηδὲ ἀρκεῖ πρὸς τελείωσιν τὸ πεινώντα θρέψαι τὸν ἀδελφὸν, καὶ ποτίσαι διψῶν τα, ξένον τε καὶ γυμνὸν ὄντα εἰσοικίσασθαι καὶ περιβαλεῖν, ἀλλὰ πρὸς τούτοις δεῖ καὶ συμπάσχειν, ἵνα μὴ τὸ καλὸν ἁπλῶς μόνον, ἀλλὰ καὶ καλῶς γινόμενον ᾖ, κατὰ ψυχῆς δηλαδὴ διάθεσιν, ὥστε μή χειρὶ μόνον, ἀλλὰ καὶ ψυχῇ τὸν ἕλεον ἐπιδείκνυσθαι· οἷος καὶ περὶ τοῦτο ἦν ἐκεῖνος, ὁ λόγος ἤδη δηλούν βού λεται. Τρεῖς οἰκοδομήσας οἴκους, τὸν μὲν τοῖς διὰ Χριστὸν ἀζύγοις, κόσμῳ τε σταυρωθεῖσι παντί, πρὸς τὴν ἐν ἀσθενείαις τοῦ σώματος θεραπείαν απένειμεν εἶτα τοὺς δύο τοῖς ἐν κόσμῳ ζῶσι καὶ στρεφομένοις ἀνῆκε, καὶ τούτων αὐτῶν τὸν μὲν τοῖς ἐπισημοτέροις καὶ σεμνοτέροις, τὸν δὲ τοῖς εὐτελεστέροις καὶ τῆς ἑτέρων δεομένοις ἐπικουρίας. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς ὑπ᾽ αὐτὸν μοναχοῖς ὅσοι γήρᾳ καὶ μακρᾶς ἀσκήσεως πόνοις τὴν τῶν σωμάτων ἰσχὺν ὑπολέλυντο (ἔδει γὰρ μηδὲ τοῦτο τὰς Θεοδοσίου φροντίδας διαφυγείν), τού τοῖς ἐν ἰδιάζοντι τόπῳ προσῆκον ἀναστήσας γηρος κομεῖον, εἰς ἄνεσιν αὐτοῖς ἐφῆκε πολυμέρου κακο παθείας, ὥς τισιν ἀγαθοῖς ὁδοιπόροις ἐκ μακρᾶς ὁδοῦ καὶ βραχείας ἤδη καμοῦσιν οἰκεῖον κατάλυμα. Πρὸς τούτοις, καὶ νοσοκομεῖον ἔτερον αὐτῷ κατα εσκεύαστο, τὰ τῆς συμπαθείας ἔργα τῇ συμπαθει τῷ ὄντι καὶ φιλανθρώπῳ ψυχῇ· ὃ καὶ δώρημα γυναικός ἦν κοσμίας σφόδρα καὶ τὸν τρόπον θεοφιλούς, ἥτις αὐτὸν ἀγασαμένη τῆς ἀγαθότητος, τόν τε οἶκον φέ ρουσα καὶ ἐαυτὴν σὺν ἅμα τέκνοις αὐτῷ χαρίζεται, κόσμῳ μὲν ἀποταξαμένη, Θεῷ δὲ ὅλην ἐαυτὴν ἐπι τρέψασα, καὶ ὑπ' ἐκείνῳ ζῇν αὐτοῖς τέκνοις προελομένη, λδ'. 'Αλλ' ὅ τε σύμβολον φιλανθρωπίας ἐστὶ μείζονος, ὅσοι γὰρ ἐν ὄρεσι καὶ σπηλαίοις τὴν ἀγωγὴν διὰ Χριστὸν μὲν, πλὴν οὐ κατὰ Χριστὸν είλοντο ἀλόγῳ καὶ ἀπαγεῖ θερμότητι τὴν ἄσκησιν μετελθόντες, και τῆς μὲν ἀνθρωπίνης ἀσθενείας καὶ τῶν τοῦ Χριστοῦ ῥημάτων, ότι μὴ χωρὶς ἐκείνου δυνάμεθά τι ποιεῖν ἐπιλελησμένοι, τύφῳ δὲ ματαίῳ καὶ φρονήματι δια κένῳ πεισθέντες, καὶ τὰ κατορθωθέντα, φεῦ! ἑαυτοῖς ἐπιγράψαντες (ὦ τῶν ἐμῶν κακῶν! ὢ τῆς χαλεπής ἀπονοίας, ἢ τἀληθὲς εἰπεῖν μᾶλλον ἀνοίας! τί γὰρ καὶ δράσειε τῶν καλῶν ἀνθρωπίνη φύσις τῆς σῆς γυμνωθείσα, Σῶτες, ἐπικουρίας; "Ος διὰ τῆς τοῦ σοῦ προφήτου Ησαίου διδάσκεις με γλώττης· ἀνῆκα τὰς χεῖρας, λεγούσης, καὶ ἐξηράνθησαν, καὶ ἐγένοντο ὡς χόρτος ξηρὸς ἐπὶ δωμάτων, ὡς ἄγρωστις. Τί τοῦτο δηλούσης; Ὅτι τὸ τῆς ἀρετῆς ἄνθος ἀποβαλόντες, ὃ τὴν σὴν ἔχοντες χειρα βοηθοῦσαν περιεβάλοντο, εἶτα ξηρανθέντες ἐκλείψει τῆς παρὰ σοῦ πιότητος, ἀμορφίας αἰσχύνην ἐλεεινῶς ἠμφιέσαντο)· οἱ τοίνυν οὕτως ἀνοήτως φρονήσαντες, καὶ ἐντεῦθεν παραδοθέντες τῷ Σατανᾷ εἰς ὄλεθρον τῆς σαρκὸς, ὥς φησι Παύλος, ἵνα τὸ πνεῦμα σωθῇ, ἢ καὶ ἄλλως σφαλέντες τὰς φρέ νας καὶ διαφθορὰν αὐτῶν ὑπομείναντες, καὶ οἱονεὶ οVITA S. THEODOSII COENOBIARCHE.
πλησίον ἀγάπης ἡ περὶ τοὺς νοσούντας κηδεμο-A in proximum, est cura quæ geritur agrotorum; quæ
νία, ἢ καὶ μάλιστα τὸ παθητικὸν ἡμῶν οἶδεν ἐκκαθ—
αίρεσθαι τῆς ψυχῆς, ὅτι μηδὲ ἀρκεῖ πρὸς τελείωσιν
τὸ πεινώντα θρέψαι τὸν ἀδελφὸν, καὶ ποτίσαι διψῶντα, ξένον τε καὶ γυμνὸν ὄντα εἰσοικίσασθαι καὶ περιβαλεῖν, ἀλλὰ πρὸς τούτοις δεῖ καὶ συμπάσχειν, ἵνα
μὴ τὸ καλὸν ἁπλῶς μόνον, ἀλλὰ καὶ καλῶς γινόμενον ᾖ, κατὰ ψυχῆς δηλαδὴ διάθεσιν, ὥστε μή χειρὶ
μόνον, ἀλλὰ καὶ ψυχῇ τὸν ἕλεον ἐπιδείκνυσθαι· οἷος
καὶ περὶ τοῦτο ἦν ἐκεῖνος, ὁ λόγος ἤδη δηλούν βούλεται. Τρεῖς οἰκοδομήσας οἴκους, τὸν μὲν τοῖς διὰ
Χριστὸν ἀζύγοις, κόσμῳ τε σταυρωθεῖσι παντί, πρὸς
τὴν ἐν ἀσθενείαις τοῦ σώματος θεραπείαν απένειμεν •
εἶτα τοὺς δύο τοῖς ἐν κόσμῳ ζῶσι καὶ στρεφομένοις
ἀνῆκε, καὶ τούτων αὐτῶν τὸν μὲν τοῖς ἐπισημοτέροις
καὶ σεμνοτέροις, τὸν δὲ τοῖς εὐτελεστέροις καὶ τῆς
ἑτέρων δεομένοις ἐπικουρίας. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς ὑπ᾽
αὐτὸν μοναχοῖς ὅσοι γήρᾳ καὶ μακρᾶς ἀσκήσεως
πόνοις τὴν τῶν σωμάτων ἰσχὺν ὑπολέλυντο (ἔδει γὰρ
μηδὲ τοῦτο τὰς Θεοδοσίου φροντίδας διαφυγείν), τούτοῖς ἐν ἰδιάζοντι τόπῳ προσῆκον ἀναστήσας γηρος
κομεῖον, εἰς ἄνεσιν αὐτοῖς ἐφῆκε πολυμέρου κακοπαθείας, ὥς τισιν ἀγαθοῖς ὁδοιπόροις ἐκ μακρᾶς
ὁδοῦ καὶ βραχείας ἤδη καμοῦσιν οἰκεῖον κατάλυμα.
Πρὸς τούτοις, καὶ νοσοκομεῖον ἔτερον αὐτῷ κατα
εσκεύαστο, τὰ τῆς συμπαθείας ἔργα τῇ συμπαθει τῷ
ὄντι καὶ φιλανθρώπῳ ψυχῇ· ὃ καὶ δώρημα γυναικός
ἦν κοσμίας σφόδρα καὶ τὸν τρόπον θεοφιλούς, ἥτις
αὐτὸν ἀγασαμένη τῆς ἀγαθότητος, τόν τε οἶκον φέρουσα καὶ ἐαυτὴν σὺν ἅμα τέκνοις αὐτῷ χαρίζεται,
κόσμῳ μὲν ἀποταξαμένη, Θεῷ δὲ ὅλην ἐαυτὴν ἐπιτρέψασα, καὶ ὑπ' ἐκείνῳ ζῇν αὐτοῖς τέκνοις προελομένη,
λδ'. 'Αλλ' ὅ τε σύμβολον φιλανθρωπίας ἐστὶ μείζονος, ὅσοι γὰρ ἐν ὄρεσι καὶ σπηλαίοις τὴν ἀγωγὴν διὰ
Χριστὸν μὲν, πλὴν οὐ κατὰ Χριστὸν είλοντο ἀλόγῳ
καὶ ἀπαγεῖ θερμότητι τὴν ἄσκησιν μετελθόντες, και
τῆς μὲν ἀνθρωπίνης ἀσθενείας καὶ τῶν τοῦ Χριστοῦ
ῥημάτων, ότι μὴ χωρὶς ἐκείνου δυνάμεθά τι ποιεῖν
ἐπιλελησμένοι, τύφῳ δὲ ματαίῳ καὶ φρονήματι διακένῳ πεισθέντες, καὶ τὰ κατορθωθέντα, φεῦ! ἑαυτοῖς
ἐπιγράψαντες (ὦ τῶν ἐμῶν κακῶν! ὢ τῆς χαλεπής
ἀπονοίας, ἢ τἀληθὲς εἰπεῖν μᾶλλον ἀνοίας! τί γὰρ
καὶ δράσειε τῶν καλῶν ἀνθρωπίνη φύσις τῆς σῆς
γυμνωθείσα, Σῶτες, ἐπικουρίας; "Ος διὰ τῆς τοῦ σοῦ
προφήτου Ησαίου διδάσκεις με γλώττης· ἀνῆκα τὰς
χεῖρας, λεγούσης, καὶ ἐξηράνθησαν, καὶ ἐγένοντο
ὡς χόρτος ξηρὸς ἐπὶ δωμάτων, ὡς ἄγρωστις. Τί τοῦτο
δηλούσης; Ὅτι τὸ τῆς ἀρετῆς ἄνθος ἀποβαλόντες, ὃ
τὴν σὴν ἔχοντες χειρα βοηθοῦσαν περιεβάλοντο, εἶτα
ξηρανθέντες ἐκλείψει τῆς παρὰ σοῦ πιότητος, ἀμορφίας αἰσχύνην ἐλεεινῶς ἠμφιέσαντο)· οἱ τοίνυν οὕτως
ἀνοήτως φρονήσαντες, καὶ ἐντεῦθεν παραδοθέντες
τῷ Σατανᾷ εἰς ὄλεθρον τῆς σαρκὸς, ὥς φησι Παύλος,
ἵνα τὸ πνεῦμα σωθῇ, ἢ καὶ ἄλλως σφαλέντες τὰς φρένας καὶ διαφθορὰν αὐτῶν ὑπομείναντες, καὶ οἱονεὶ
13 Joan, xv, 5. 14 [sa. XXXVII, 27, juxta LXX.
etiam maxime novit purgare patibilem nostra ani
mæ facultatem: quoniam non sufficit ad perfectionem, fratrem nutrire esurientem, et potum dare
sitienti,eumque qui est hospes et nudus,in domum
introducere et vestire; sed oportet præterea ejus
etiam cum mutuo quodam sensu misereri, ut non
sit solummodo bonum, sed etiam bene fiat,ex animæ scilicet affectione: ut non manu solum, verum
eliam anima ostendat misericordiam.Qualis autem
ille esset in ea re, jam vult declarare oratio. Cum
tres domos ædificasset, unam quidem iis, qui propter Christum erant sejuncti, et toti mundo cru
cifixi, tribuit ad curam corporis in infirmitatibus.
Deinde duas permisit iis, qui in mundo vivebant
et versabantur: et ex iis ipsis unam quidem iis,
qui erant insigniores et honestiores; alteram vero
iis, qui erant viliores et pauperiores, et qui opus
habebant alterius auxilio. Quin etiam suis monachis, quorum propter senium et labores long
exercitationis soluta erat vis membrorum(oporte
bat enim ne hoc quidem effugere Theodosii sollicitudinem), iis cum in loco separato aptum exstruxisset gerontocomion,id eis permisit ad recreationem diuturnæ afflictionis, tanquam bonis viatoribus, longa via et aspera defessis,accommodatum
diversorum. Praeterea autem aliud quoque ab eo
constructum est noscomium, nempe ad opera
commiserationis vere misericorde et clemente
anima: quod etiam erat danum mulieris vere loc nesta moribusque piæ et religiosæ: quæ quidem
ejus admirans bonitatem, domumque et seipsum
cum filiis ei largitur, mundo quidem renuntians,
Deo autem totam seipsam permittens, et volens
ut sui filii sub illo viverent.
34. Quin eliam,quod majus est signum clementiæ
et benignitatis,quicunque in montibus et speluncis
degere quidem propter Christum,sed non ex Christo, elegerant, inconsiderato et non stabili calore
secuti exercitationem,ei humanæ quidem imbecil.
lilatis, et Christi verborum 15,quod absque illo nihil
possumus facere, obliti; inani fastu et vana persuasi arrogantia, et quæ recte gesserant miseri sibi
ascribentes (o mea mala! o grandem insolentiam,
vel potius amentiam! Quid enim boni fecerit humana natura, tuo, ο Salvator, nudala auxilio? qui
me doces per linguam prophetæ,dicentem: Remisi
manus, et aruerunt, et facti sunt tanquam fenum
siccum super tecta,tanquam gramen 14. Quid vero
per hac significat? Quod amisso flore virtutis,
quem qui tuam habent manum opem ferentem,amplexi sunt,deinde exsiccati defectu tuæ pinguetudiuis, dedecus deformita is miserabiliter induerunt.)
Qui ergo sic stulte senserant, et ideo traditi erant
Salanæ ad interitum carnis 11', ut ait Paulus, ut
salvus fiat spiritus; aut alioqui mente erant læsi
et male affecti, et poenas dederant in eo quod peccaverant; ut discerent cum in honore essent, effecti
14. 1 Cor. v, 5.
"
περὶ αὐτὸ τὸ πλημμελῆσαν ὑποσχόντες τὴν τιμω ρίαν, ἵνα μάθωσιν ἐν τιμῇ ὄντες καὶ λογικοί γενόμενοι συνιέναι καὶ τὸν Δημιουργὸν εἰδέναι καὶ βοηθὸν, καὶ μὴ πρὸς αὐτὸν τὸν σφισι δεδωκότα τὴν χάριν ἀγνωμονεῖν· οὗτοι μάλιστα φιλανθρώπου τούτου καὶ πατρικῶς ἔχοντος περὶ αὐτοὺς ἐπειράθησαν. Καὶ γὰρ ὡς τέκνων αὐτῶν·ἰδίων περιεκαίετο, τα τε ἄλλα φι λοστόργως διέκειτο. Καὶ τόπον αὐτοῖς ἀποτάξας ἡσύ χιόν τε καὶ γαληνόν, ἐν αὐτῷ διάγειν ἐπέτρεπεν ὡς τρόπον τινὰ μοναστήριον ἕτερον αὐτῷ εἶναι, τῷ πλή θει τε τῶν συνειλεγμένων, καὶ τῇ τάξει τῆς λειτουργίας, τῇ τε καταστάσει τῶν διακονουμένων, καὶ τῇ τῶν χορηγουμένων δαπάνῃ. 35. λέ. Μῦλλον οὖν τῶν ἄλλων ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, ὥσπερ ἔφημεν, τῇ περὶ αὐτοὺς ἥττητο συμπαθεία, καὶ ὁπότε γοῦν καὶ νήφοντας καταλάβοι, θερμότατα πρὸς αὐτοὺς ἐδείκνυ τὰ σπλάγχνα, λίαν τε κηδεμο ο νικῶς ἀνεκτᾶτο, καὶ λόγοις ἐπιτηδείοις πρὸς ὑπομο την ἤλειφεν. Μὴ δή, λέγων, ὦ τέκνα, μηδαμῶς ἐκε λύεσθε τῇ προσκαίρῳ ταύτῃ κακοπαθείᾳ, μηδ' ἀγα πητὸν ὑμῖν τοῦτο δοκείτω τὸ παντάπασιν εἶναι παρὰ Θεοῦ ἀνουθέτητοι· ἐν πόνοις γάρ, φησὶ, καὶ ἐν μάθ 45. στιγι παιδεύθητι Ιερουσαλήμ. Οὕτω δι' Ἱερεμίου φησίν ὁ Θεός· Μήποτε ἀποστῇ ἡ ψυχή μου ἀπὸ σοῦ παιδεύει γὰρ, ἀλλὰ φιλανθρώπως, καὶ μαστιγος πάνω τα υἱόν, παρὰ τῆς θείας ἔχω μανθάνειν Γραφῆς, ὃν παραδέχεται ὥστε καὶ τὴν παιδείαν, οὐκ ὀργῆς, ἀλλὰ στοργῆς εἶναι μᾶλλον, εἰς διόρθωσιν τῶν ἡμαρ τημένων ἐπαγομένην διὰ χρηστότητα. Καλόν οὖν, ἀδελφοί, και σφόδρα καλὸν πατρικῶς ἐνταῦθα παιδευθέντας ἡμᾶς Δεσποτικῶν ἐκεῖθεν μὴ πειραθῆναι " πληγῶν, καὶ πρὸς καιρὸν ὧδε ταλαιπωρήσαντας βα σάνους οὐκ ἐχούσας πέρας διαφυγεῖν. Τὸ γὰρ μηδὲν ἐνταῦθα παθεῖν ψαλεπώτερον, καὶ τὸ πειρασμῶν ἄνευ τὸν βίον ὑπεξελθεῖν, μὴ τὴν ὕλην τῶν ἁμαρτημάτων πολλούς διακαθαρθέντας θλίψεσι, γνώρισμα σαφὲς τῶν ἐκεῖ τεταμιευμένων φοβερών θλίψεων, και νόθων μᾶλλον ἢ ὑπὲρ υἱῶν γνησίων ἐναργὲς σύμβολον. Καὶ μὴν οὐδὲ ἐκεῖνο πάντως τῶν εὐφρονούντων διατεύει τὸν λογισμόν, εἰ δαίμων κυριεύει τοῦ θεϊκοῦ πλάσματος. Δίδοται μὲν γὰρ αὐτοῖς ἐξουσία παρὰ τοῦ κτίσ !), σαντος, καθάπερ τισὶ κολασταῖς εἰς υἱῶν ἐκτραπέν των, οἴμοι, σωφρονισμόν. Δίδοται δὲ καθ' ὅσον ἂν ἐκεῖνος οἶδε τὴν παιδείαν ἀρκεῖν, οὐ καθ᾽ ὅσον αὐτοὶ βούλονται. Ἐπεὶ σχολή γε ἂν τῶν ἀνθρώπων ἐφεί η σαντο, οἳ καὶ τῶν ἀλόγων, ὡς τὰ ἱερὰ διδάσκουσιν 17. Εὐαγγέλια, μὴ φεισάμενοι. Φανώμεν τοιγαροῦν διὰ τῆς παιδείας ταύτης αἴσθησιν δεξάμενοι τῶν ἡμαρτ τημένων, καὶ μὴ βαρυτέρων ἄλλων πληγῶν δεόμενοι, τὸ μεῖναι μετὰ τὴν πληγὴν ἀδιόρθωτοι. Γενώμεθα δόκιμοι δια τῆς θλίψεως· τὸ ἀβουλήτως ἐπενεχθὲν γενέσθω και προαιρέσεως ἴδιον, ἐν τῷ τὰ συμπεσόντα πράως διενεγκείν, και χάριν ὁμολογῆσαι τῷ τὴν παιδείαν νόμοις ἐπαγαγόντι φιλανθρωπίας. Αὐτὸς πεπαίδευκε,καί αὐτὸς ἰάσατο ἡμᾶς· καὶ τοῦτο ἔχω παρὰ τῶν προφητῶν· πατάξει καί μοτώσει, καὶ οὐ βραδύνετ πρὸς τὴν ἴασιν.VITA S. THEODOSII COENOBIARCHE.
πλησίον ἀγάπης ἡ περὶ τοὺς νοσούντας κηδεμο-A in proximum, est cura quæ geritur agrotorum; quæ
νία, ἢ καὶ μάλιστα τὸ παθητικὸν ἡμῶν οἶδεν ἐκκαθ—
αίρεσθαι τῆς ψυχῆς, ὅτι μηδὲ ἀρκεῖ πρὸς τελείωσιν
τὸ πεινώντα θρέψαι τὸν ἀδελφὸν, καὶ ποτίσαι διψῶντα, ξένον τε καὶ γυμνὸν ὄντα εἰσοικίσασθαι καὶ περιβαλεῖν, ἀλλὰ πρὸς τούτοις δεῖ καὶ συμπάσχειν, ἵνα
μὴ τὸ καλὸν ἁπλῶς μόνον, ἀλλὰ καὶ καλῶς γινόμενον ᾖ, κατὰ ψυχῆς δηλαδὴ διάθεσιν, ὥστε μή χειρὶ
μόνον, ἀλλὰ καὶ ψυχῇ τὸν ἕλεον ἐπιδείκνυσθαι· οἷος
καὶ περὶ τοῦτο ἦν ἐκεῖνος, ὁ λόγος ἤδη δηλούν βούλεται. Τρεῖς οἰκοδομήσας οἴκους, τὸν μὲν τοῖς διὰ
Χριστὸν ἀζύγοις, κόσμῳ τε σταυρωθεῖσι παντί, πρὸς
τὴν ἐν ἀσθενείαις τοῦ σώματος θεραπείαν απένειμεν •
εἶτα τοὺς δύο τοῖς ἐν κόσμῳ ζῶσι καὶ στρεφομένοις
ἀνῆκε, καὶ τούτων αὐτῶν τὸν μὲν τοῖς ἐπισημοτέροις
καὶ σεμνοτέροις, τὸν δὲ τοῖς εὐτελεστέροις καὶ τῆς
ἑτέρων δεομένοις ἐπικουρίας. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς ὑπ᾽
αὐτὸν μοναχοῖς ὅσοι γήρᾳ καὶ μακρᾶς ἀσκήσεως
πόνοις τὴν τῶν σωμάτων ἰσχὺν ὑπολέλυντο (ἔδει γὰρ
μηδὲ τοῦτο τὰς Θεοδοσίου φροντίδας διαφυγείν), τούτοῖς ἐν ἰδιάζοντι τόπῳ προσῆκον ἀναστήσας γηρος
κομεῖον, εἰς ἄνεσιν αὐτοῖς ἐφῆκε πολυμέρου κακοπαθείας, ὥς τισιν ἀγαθοῖς ὁδοιπόροις ἐκ μακρᾶς
ὁδοῦ καὶ βραχείας ἤδη καμοῦσιν οἰκεῖον κατάλυμα.
Πρὸς τούτοις, καὶ νοσοκομεῖον ἔτερον αὐτῷ κατα
εσκεύαστο, τὰ τῆς συμπαθείας ἔργα τῇ συμπαθει τῷ
ὄντι καὶ φιλανθρώπῳ ψυχῇ· ὃ καὶ δώρημα γυναικός
ἦν κοσμίας σφόδρα καὶ τὸν τρόπον θεοφιλούς, ἥτις
αὐτὸν ἀγασαμένη τῆς ἀγαθότητος, τόν τε οἶκον φέρουσα καὶ ἐαυτὴν σὺν ἅμα τέκνοις αὐτῷ χαρίζεται,
κόσμῳ μὲν ἀποταξαμένη, Θεῷ δὲ ὅλην ἐαυτὴν ἐπιτρέψασα, καὶ ὑπ' ἐκείνῳ ζῇν αὐτοῖς τέκνοις προελομένη,
λδ'. 'Αλλ' ὅ τε σύμβολον φιλανθρωπίας ἐστὶ μείζονος, ὅσοι γὰρ ἐν ὄρεσι καὶ σπηλαίοις τὴν ἀγωγὴν διὰ
Χριστὸν μὲν, πλὴν οὐ κατὰ Χριστὸν είλοντο ἀλόγῳ
καὶ ἀπαγεῖ θερμότητι τὴν ἄσκησιν μετελθόντες, και
τῆς μὲν ἀνθρωπίνης ἀσθενείας καὶ τῶν τοῦ Χριστοῦ
ῥημάτων, ότι μὴ χωρὶς ἐκείνου δυνάμεθά τι ποιεῖν
ἐπιλελησμένοι, τύφῳ δὲ ματαίῳ καὶ φρονήματι διακένῳ πεισθέντες, καὶ τὰ κατορθωθέντα, φεῦ! ἑαυτοῖς
ἐπιγράψαντες (ὦ τῶν ἐμῶν κακῶν! ὢ τῆς χαλεπής
ἀπονοίας, ἢ τἀληθὲς εἰπεῖν μᾶλλον ἀνοίας! τί γὰρ
καὶ δράσειε τῶν καλῶν ἀνθρωπίνη φύσις τῆς σῆς
γυμνωθείσα, Σῶτες, ἐπικουρίας; "Ος διὰ τῆς τοῦ σοῦ
προφήτου Ησαίου διδάσκεις με γλώττης· ἀνῆκα τὰς
χεῖρας, λεγούσης, καὶ ἐξηράνθησαν, καὶ ἐγένοντο
ὡς χόρτος ξηρὸς ἐπὶ δωμάτων, ὡς ἄγρωστις. Τί τοῦτο
δηλούσης; Ὅτι τὸ τῆς ἀρετῆς ἄνθος ἀποβαλόντες, ὃ
τὴν σὴν ἔχοντες χειρα βοηθοῦσαν περιεβάλοντο, εἶτα
ξηρανθέντες ἐκλείψει τῆς παρὰ σοῦ πιότητος, ἀμορφίας αἰσχύνην ἐλεεινῶς ἠμφιέσαντο)· οἱ τοίνυν οὕτως
ἀνοήτως φρονήσαντες, καὶ ἐντεῦθεν παραδοθέντες
τῷ Σατανᾷ εἰς ὄλεθρον τῆς σαρκὸς, ὥς φησι Παύλος,
ἵνα τὸ πνεῦμα σωθῇ, ἢ καὶ ἄλλως σφαλέντες τὰς φρένας καὶ διαφθορὰν αὐτῶν ὑπομείναντες, καὶ οἱονεὶ
13 Joan, xv, 5. 14 [sa. XXXVII, 27, juxta LXX.
etiam maxime novit purgare patibilem nostra ani
mæ facultatem: quoniam non sufficit ad perfectionem, fratrem nutrire esurientem, et potum dare
sitienti,eumque qui est hospes et nudus,in domum
introducere et vestire; sed oportet præterea ejus
etiam cum mutuo quodam sensu misereri, ut non
sit solummodo bonum, sed etiam bene fiat,ex animæ scilicet affectione: ut non manu solum, verum
eliam anima ostendat misericordiam.Qualis autem
ille esset in ea re, jam vult declarare oratio. Cum
tres domos ædificasset, unam quidem iis, qui propter Christum erant sejuncti, et toti mundo cru
cifixi, tribuit ad curam corporis in infirmitatibus.
Deinde duas permisit iis, qui in mundo vivebant
et versabantur: et ex iis ipsis unam quidem iis,
qui erant insigniores et honestiores; alteram vero
iis, qui erant viliores et pauperiores, et qui opus
habebant alterius auxilio. Quin etiam suis monachis, quorum propter senium et labores long
exercitationis soluta erat vis membrorum(oporte
bat enim ne hoc quidem effugere Theodosii sollicitudinem), iis cum in loco separato aptum exstruxisset gerontocomion,id eis permisit ad recreationem diuturnæ afflictionis, tanquam bonis viatoribus, longa via et aspera defessis,accommodatum
diversorum. Praeterea autem aliud quoque ab eo
constructum est noscomium, nempe ad opera
commiserationis vere misericorde et clemente
anima: quod etiam erat danum mulieris vere loc nesta moribusque piæ et religiosæ: quæ quidem
ejus admirans bonitatem, domumque et seipsum
cum filiis ei largitur, mundo quidem renuntians,
Deo autem totam seipsam permittens, et volens
ut sui filii sub illo viverent.
34. Quin eliam,quod majus est signum clementiæ
et benignitatis,quicunque in montibus et speluncis
degere quidem propter Christum,sed non ex Christo, elegerant, inconsiderato et non stabili calore
secuti exercitationem,ei humanæ quidem imbecil.
lilatis, et Christi verborum 15,quod absque illo nihil
possumus facere, obliti; inani fastu et vana persuasi arrogantia, et quæ recte gesserant miseri sibi
ascribentes (o mea mala! o grandem insolentiam,
vel potius amentiam! Quid enim boni fecerit humana natura, tuo, ο Salvator, nudala auxilio? qui
me doces per linguam prophetæ,dicentem: Remisi
manus, et aruerunt, et facti sunt tanquam fenum
siccum super tecta,tanquam gramen 14. Quid vero
per hac significat? Quod amisso flore virtutis,
quem qui tuam habent manum opem ferentem,amplexi sunt,deinde exsiccati defectu tuæ pinguetudiuis, dedecus deformita is miserabiliter induerunt.)
Qui ergo sic stulte senserant, et ideo traditi erant
Salanæ ad interitum carnis 11', ut ait Paulus, ut
salvus fiat spiritus; aut alioqui mente erant læsi
et male affecti, et poenas dederant in eo quod peccaverant; ut discerent cum in honore essent, effecti
14. 1 Cor. v, 5.
"
col. 275–276page 51 of 391
PG 114:276λς'. Ταῦτα λέγων ὁ θαυμάσιος Θεοδόσιος πᾶσι μὲν 36. τὴν παραψυχήν· ἔστι οἷς δὲ καὶ ἀπαλλαγὴν τοῦ νοσήματος ἐμνησεύετο· τοῖς ἄλλοις γενναίως φέρειν τὰ δυσχερῇ παραινῶν, καὶ πείθων λυσιτελεστέραν ἀπαλλαγῆς εἶναι νὴν ἐν τούτοις ὑπομονήν. ταύτῃτοι καὶ πλέον Θεοδοσίῃ τὸ σπουδαζόμενον, οὐχ ἵνα ἀπαλλάξεις τοῦ λυποῦντος τοὺς κακῶς πάσχοντας, ἀλλ᾽ ἵνα πείσεις μᾶλλον εὐψύχως φέρειν καὶ καρτερῶς. λζ'. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅπως καὶ τοῖς ἄλλοις ἐκείνου καλοῖς τοὺς ἀκροατας ἐστιάσομεν; τί γὰρ ὡς ἐν σπάνει κατορθωμάτων διατριβὰς τῷ λόγῳ περινοήσομεν; τίς γαρ τῶν ἐνταῦθα τελουμένων ὑμνῳδιῶν ἀκούσας οὐ θελχθήσεται μὲν ἀκοὴν, ἡσθήσεται δὲ ψυχήν, σκιρτήσει δὲ θερμῶς τὴν καρδίαν, καὶ τὰ χείλη πρὸς εὐ φημίαν τοῦ πλάσαντο κινήσει προθύμως, ὅπως ἐν διαφόροις μὲν ταῖς γλώσσαις, ὑπὸ δὲ μιᾶς γνώμης τε καὶ δόξης ᾄδονται φιλοθέως; "Ωσπερ γὰρ ἐπὶ λύ ρας τῷ ἀμοιβαίῳ κρούματι τὸ διάφορον τῶν φωνῶν ῥυθμῷ συγκιρνᾶται παραδόξως, οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα τῷ διαφόρῳ τῶν γλωσσῶν, ποικίλος τις καὶ ἄκρι βῶς ἐναρμόνιος ἐξαδεται ὕμνος. Ο γὰρ σοφὸς οὗτοςἀνὴρ, ὥσπερ ὁ πάλαι Βεσελεήλ ὁ τῆς θείας ἀρχιτέκτων σκηνῆς, σοφώτατα δὴ καὶ κάλλιστα περὶ τὴν μονὴν ταύτην τὴν ἁγίαν οἰκονομεῖ, τέσσαράς τε ξε ροὺς οἴκους εἴσω ταύτης οἰκοδομεῖ' ὧν τὸν μὲν ἕνα τοῖς τὴν Ἑλλάδα γλώτταν προιεμένοις ἀνήκει, ἐν ᾧ καὶ αὐτῷ καὶ τῷ χορῳ τῶν ἄλλων Πατέρων ὁ ὕμνος ᾔδετο. Ἐν τῇ δευτέρῳ δὲ τὸ τῶν Βεσσῶν γένος τῇ σφετέρα φωνῆ τῷ κοινῷ Δεσπότῃ τὰς εὐχὰς ἀπεδίδου. Τὸν δὲ τρίτον τὸ τῶν ᾿Αρμενίων φύλον ειλήχας σιν, ἐν ᾧ δὴ καὶ αὐτοῖ τῇ πατρίῳ γλώττῃ τῷ Θεῷ τοὺς ὕμνου; ἀνέφερον. Τὸν ἔσχατον δὲ καὶ τεταρτον ἰδίᾳ πάνυ τῶν ἄλλων οἱ δαιμονίῳ φορᾷ κάτοχοι εἶχον, οἱ ἄλλως παράφοροί τε καὶ τὰς φρένας διεθαρμέ ὧν καὶ ὁ λόγος ἤδη φθάσας ἐμνήσθη, ὁπότε καὶ αὐτοὶ ψήφοιεν μεθ᾽ ἔσχον εἰς ὑπουργίαν, ἐν τούτῳ δὴ τῷ Ὑψίστῳ τὰς ἀναπέμοντες. νου, λη'. Οὕτω αὐτοῖς ὁ τῆς ὑμνῳδίας ἐπετελεῖτο κανὼν κατὰ τὸ εἰρήμενον ἑπτάκις τῆς ἡμέρας τῷ Δημιουργῷ πάντων ἀναφερόμενος. ᾿Αλλὰς ναῦτα μὲν τὸν ἄλλον καιρόν· ἐπεὶ ὅτε γε τῶν σεπτῶν ἄδει μετασχεῖν μυστηρίων, σφόδρα καλῶς ἔχων παρ' αὐτοῖς ἔκειτο νόμος, ὥστε μέχρι μὲν τῶν θεοπνεύστων Εὐαγγελίων κατὰ τὴν οἰκείαν ἔκαστον εκκλησίαν ἅμα καὶ γλῶταVITA S. THEODOSII COENOBIARCHE.
λς'. Ταῦτα λέγων ὁ θαυμάσιος Θεοδόσιος πᾶσι μὲν 36. Hæc dicens admirabilis Theodosius,omnibus
τὴν παραψυχήν· ἔστι οἷς δὲ καὶ ἀπαλλαγὴν τοῦ quidem procurabat consolationem, et nonnullis
νοσήματος ἐμνησεύετο· τοῖς ἄλλοις γενναίως φέρειν etiam a morbo liberationem: alios admonens, ut
τὰ δυσχερῇ παραινῶν, καὶ πείθων λυσιτελεστέραν forti et magno animo ferrent eam calamitatem, et
ἀπαλλαγῆς εἶναι νὴν ἐν τούτοις ὑπομονήν. Ταύτῃ persuadens esse utilius eam tolerare quam ab ea
τοι καὶ πλέον Θεοδοσίῃ τὸ σπουδαζόμενον, οὐχ ἵνα liberari. Hac ratione plurimum studit ponebat Theoἀπαλλάξεις τοῦ λυποῦντος τοὺς κακῶς πάσχοντας, dosius, non ut eos, qui male habebant, liberaret ab
ἀλλ᾽ ἵνα πείσεις μᾶλλον εὐψύχως φέρειν καὶ καρτε eo quod erat eis molestum; sed ut potius eis perρως.
suaderet ut ea forti et magno animo ferrent.
CAPUT IX.
Varia templa exstructa. Exercitatio monachorum.
λζ'. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅπως καὶ τοῖς ἄλλοις ἐκείνου καλοῖς
τοὺς ἀκροατας ἐστιάσομεν; τί γὰρ ὡς ἐν σπάνει
κατορθωμάτων διατριβὰς τῷ λόγῳ περινοήσομεν; τίς
γαρ τῶν ἐνταῦθα τελουμένων ὑμνῳδιῶν ἀκούσας οὐ
θελχθήσεται μὲν ἀκοὴν, ἡσθήσεται δὲ ψυχήν, σκιρτήσει δὲ θερμῶς τὴν καρδίαν, καὶ τὰ χείλη πρὸς εὐφημίαν τοῦ πλάσαντο κινήσει προθύμως, ὅπως ἐν
διαφόροις μὲν ταῖς γλώσσαις, ὑπὸ δὲ μιᾶς γνώμης
τε καὶ δόξης ᾄδονται φιλοθέως; "Ωσπερ γὰρ ἐπὶ λύρας τῷ ἀμοιβαίῳ κρούματι τὸ διάφορον τῶν φωνῶν
ῥυθμῷ συγκιρνᾶται παραδόξως, οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα
τῷ διαφόρῳ τῶν γλωσσῶν, ποικίλος τις καὶ ἄκριβῶς ἐναρμόνιος ἐξαδεται ὕμνος. Ο γὰρ σοφὸς οὗτος
ἀνὴρ, ὥσπερ ὁ πάλαι Βεσελεήλ ὁ τῆς θείας ἀρχιτέκτων σκηνῆς, σοφώτατα δὴ καὶ κάλλιστα περὶ τὴν
μονὴν ταύτην τὴν ἁγίαν οἰκονομεῖ, τέσσαράς τε ξε
ροὺς οἴκους εἴσω ταύτης οἰκοδομεῖ' ὧν τὸν μὲν ἕνα
τοῖς τὴν Ἑλλάδα γλώτταν προιεμένοις ἀνήκει, ἐν ᾧ
καὶ αὐτῷ καὶ τῷ χορῳ τῶν ἄλλων Πατέρων ὁ ὕμνος
ᾔδετο. Ἐν τῇ δευτέρῳ δὲ τὸ τῶν Βεσσῶν γένος τῇ
σφετέρα φωνῆ τῷ κοινῷ Δεσπότῃ τὰς εὐχὰς ἀπεδίδου. Τὸν δὲ τρίτον τὸ τῶν ᾿Αρμενίων φύλον ειλήχας
σιν, ἐν ᾧ δὴ καὶ αὐτοῖ τῇ πατρίῳ γλώττῃ τῷ Θεῷ
τοὺς ὕμνου; ἀνέφερον. Τὸν ἔσχατον δὲ καὶ τεταρτον
ἰδίᾳ πάνυ τῶν ἄλλων οἱ δαιμονίῳ φορᾷ κάτοχοι εἶχον,
οἱ ἄλλως παράφοροί τε καὶ τὰς φρένας διεθαρμέὧν καὶ ὁ λόγος ἤδη φθάσας ἐμνήσθη, ὁπότε καὶ
αὐτοὶ ψήφοιεν μεθ᾽ ἔσχον εἰς ὑπουργίαν, ἐν τούτῳ
δὴ τῷ Ὑψίστῳ τὰς ἀναπέμοντες.
νου,
λη'. Οὕτω αὐτοῖς ὁ τῆς ὑμνῳδίας ἐπετελεῖτο κανὼν
κατὰ τὸ εἰρήμενον ἑπτάκις τῆς ἡμέρας τῷ Δημιουργῷ
πάντων ἀναφερόμενος. ᾿Αλλὰς ναῦτα μὲν τὸν ἄλλον
καιρόν· ἐπεὶ ὅτε γε τῶν σεπτῶν ἄδει μετασχεῖν
μυστηρίων, σφόδρα καλῶς ἔχων παρ' αὐτοῖς ἔκειτο
νόμος, ὥστε μέχρι μὲν τῶν θεοπνεύστων Εὐαγγελίων
κατὰ τὴν οἰκείαν ἔκαστον εκκλησίαν ἅμα καὶ γλῶτα
Recessisse S. Theodosium ad partem laura
occidentalis, ibidemque exstruxisse monasterium,
refertur in Vita S. Sabæ; quæ de hac ampliatione
intelligenda esse diximus in Prolegomenis.
Bessi: seu Bessæ, populi boreales sunt. Meminit eorum S. Paulinus episcopus Nolanus in
poemate de reditu S. Nicelæ in Daciam, quod 7
Januar. dedimus, ubi n. 22 hæc canit;
Nam simul terris animisque duri,
El sua Bessi nive duriores,
Nunc ores facti. duce te gregantur
Pacis in aulam.
37. Sed enim quomodo aliorum illius bonorum
epulis auditores excipiemus? Quid enim, perinde
ac si desint res præclare ab eo gestæ, excogitabimus, quemadmodum possimus immorari in oratione? Quis enim cum eas, quæ hic funt, audierit
hymnodias,non demulcetur quidem auribus,latatur
autem animo, corde autem vehementer exsilit,
promptoque et alacri animo labra movet ad laudandum eum qui fecit, quod diversis quidem linguis una autem mente et sententia canantur pie et
religiose?Quomodo enim in lyra, ea quæ ft vicissim pulsatione, contemperatur vocum diversitas
numero admirabili; ita etiam hic quoque diversis
linguis,quidam varius et valde concinnus cantatur
hymnus. Hic etiam vir sapiens, sicut olim Beseleel
divini architector tabernaculi, sapientissime et
pulcherrime dispensat et administrat in hoc sancto
monasterio, et quatuor ædes intra id medificat
Ex quibus unam quidem dimisit iis, qui lingua
Græca utuntur, in qua et ipse et aliorum quoque
Patrum chorus hymnum canebat. In secunda autem
genus Bessorum sua voce communi Domino
fundebat preces. Tertiam autem sortita fuit gens
Armeniorum(19):in qua quidem ipsi quoquo lingua
patria Deo hymnos emittebant. Ultimam autem
et quartam seorsum ab aliis, ii qui vexabantur a
dæmone: qui cum erant alioqui furiosi et emota
mentis, ut ante meminimus, cum ipsi ad se reversi erant composita mentis, cum iis, qui eis ministrabant, in ea preces emittebant Altissimo.
38.Ita ab eis peragebatur hymnodiæ regula,
quæ (ut dictum est) septies in die oferebatur Deo
universorum. Sed hæc quidem alio tempore. Nam
quando oportebat veneranda participare sacramenta,
lex erat apud eos pulchre admodum constituta, ut
usque ad divinitus inspirata Evangelia unusquisque
in sua ecclesia simul et lingua, divinam audiret
Ovidio etiam Danubii accolæ habentur, et Getis
vicini, ita I. III Tristium, eleg. 3:
Sauromatas cingunt fera gense, Bessique Golosque.
An hæc eorum lingua fuit fortassis, quæ hoc
Slavonica dicitur, et late per Septentrionem in officio ecclesiastico usurpatur.
De lingua Armenica quædam habet Athanasius Kircherus noster in Prodromo Copto.
Antiquiis horarum canonicarum usus.
τὰν τῆς θείας ἀκούειν φωνῆς, τὸ δὲ ἐπὶ τούτοις εἰς μίαν πάντας πλὴν τῶν δαιμονώντων τήν μεγαλην δὴ ++ των Ελληνιστῶν ἐκκλησίαν ἀθροίζεσθαι· ὃ καὶ εἰς δεύρο ποιοῦντες εἰσι καὶ τῶν ἁγιασμάτων ἐκεῖ μετ τέχουσι. 20. Καὶ τὰ δεῖ πάντα καταλέφειν, τὰ τοῦ ἱεροῦ τοῦδε ποιμένας, φημί, καὶ ποιμνίου; καὶ πότερον ἄν τις αὐτῶν ἁγιάσαιτο τὴν ἀρετὴν ἢ τὸ πλῆθος; Παρ' ὅλην μὲν γὰρ αὐτοῦ τὴν ζωὴν οὓς ὤδινε μὲν ματικῶς, ἀνεθρέψατο δὲ πατρικῶς, εἶτα καὶ πρὸς Θεὸν παρεπέμψατο, καλῶς τὸν ἑαυτῶν βίον διατελέσαντας τρεῖς καὶ ἐννενήκοντα καὶ ἐξακόσιοι τὸν ἀριθμὸν ἦσαν· οὓς δὲ μετ' ἐκεῖνον ἀφηγούμενος τῆς μονῆς διεδέχετο πλείους τῶν τετρακοσίων ἐτύγχανον ὄντες, σαφῆ τὸν χαρακτῆρα τῆς πατρικῆς σώζοντες Η ἀρετῆς, υἱοὶ φιλοπάτορες, καὶ τέκνα διαφερόντως πατρὶ στεργόμενα. Αἰτία δὲ τῆς ἐν ἑκατέροις στοργῆς οὐ φύσις ἦν, πρᾶγμα ἐπαίνων ἔρτιμον καὶ μία σθῶν, ἀλλὰ προαίρεσις ἀγαθὴ τὸ καλὸν στέργουσα, καὶ διὰ τοῦτο πάντως καὶ στεφάνων ἀξία. Καὶ εἶχον ἂν μετά πολλῆς λέγειν τῆς ἡδονῆς, ὅσους ποιμένας, ὅσους ἐπισκόπους ἡ αὐτοῦ προήνεγκεν ἀγωγήν ὅσα τε τῶν αὐτοῦ προβάτων ποιμένες ἄλλως γεγόνασι καὶ φροντιστηρίων ἱερῶν ἐξηγήσαντο, οὐκ αὐτοὶ τῆς ἀρχῆς ἐρασθέντες, ἀλλὰ ἄρχειν μάλλον κριθέντες Αξιοι, προστασίαν το πιστευθῆναι ψυχῶν ἐπιτήδειοι ὅσοι τε καθ' ἑαυτοὺς βεβιώκασιν ἡσυχίας πόθῳ καὶ Αγώνων μειζόνων ἐπιθυμίᾳ, ὧν ἐνίοις καὶ εἰς ὀγδοήκοντα χρόνους ἡ ἄσκησις παρετάθη, καὶ τὸ τῶν ἐτῶν πλῆθος αὐτοῖς πρωθος πλούτου πνευματικού συνή θροισε. Δι' ὧν πάντων Θεοδόσιος ἐγνωρίζετό τε καὶ ἐκηρύττετο, καὶ τὸ χρύσοῦν αὐτῷ διεσώζετο γένος, τιμῇ λέγω τὸ κρεῖττον; δι᾽ ὦν αὐτῷ οἱ καρποὶ καὶ τὰ δράγματα ἐπληθύνοντο καὶ ὁ μισθὸς ηύξανε. Περί ἑκάστου τοιγαροῦν αὐτῶν ἡδέως ἂν ὁ λόγος ἐμνής σθη, εἰ μὴ πρὸς ἀμετρίαν αὐτὸς παρετείνετο. Δεῖ οὖν συνελόντας εἰπεῖν, ὅτι μηδὲ μία σχεδὸν ὑπελείφθη χώρα, ἢ μὴ ἀπέλαυσε τῆς ἐκεῖθεν ἐπιστασίας ἅμα καὶ ὠφελείας. Ο στο μ΄. Ἐπεὶ οὖν ὁ θεῖος οὗτος ἀνὴρ διὰ πάσης ἤδη τῆς οἰκουμένης τῇ φήμῃ διέτρεχε, καὶ τὰς φιλαρέτους ἐπεσπᾶτο ψυχὰς πολλοι μὲν τῶν στρατιωτῶν πολλά χαίρειν πολέμους εἰπόντες εἰς τὴν τοῦδε φέ λαγγα μετετάττοντο πολλοὶ δὲ καὶ τῶν ἐν ἀξιώμασι και νιμαῖς περιβλέπτων ἐν ἴσῳ καὶ ὀνείροις ταῦτα περιφρονήσαντες, ἢ μᾶλλον ὡς ἄλλας σειρῆνας ἐπὶ κακῷ τῶν προσεχόντων θελγούσας ἀφέντες, ὅλῳ ποδί πρὸς αὐτὸν ἐχώρουν, τὴν διὰ Χριστὸν ἀδοξίαν ἀληθῆ δόξαν καὶ κρείττω καὶ αὐτῆς εἶναι βασιλείας πιστεύσαντες· πολλοὶ δὲ καὶ τῶν ἐν παιδείᾳ μεγάλα λαμψάνVITA S. THEODOSII COENOBIARCHE.
λς'. Ταῦτα λέγων ὁ θαυμάσιος Θεοδόσιος πᾶσι μὲν 36. Hæc dicens admirabilis Theodosius,omnibus
τὴν παραψυχήν· ἔστι οἷς δὲ καὶ ἀπαλλαγὴν τοῦ quidem procurabat consolationem, et nonnullis
νοσήματος ἐμνησεύετο· τοῖς ἄλλοις γενναίως φέρειν etiam a morbo liberationem: alios admonens, ut
τὰ δυσχερῇ παραινῶν, καὶ πείθων λυσιτελεστέραν forti et magno animo ferrent eam calamitatem, et
ἀπαλλαγῆς εἶναι νὴν ἐν τούτοις ὑπομονήν. Ταύτῃ persuadens esse utilius eam tolerare quam ab ea
τοι καὶ πλέον Θεοδοσίῃ τὸ σπουδαζόμενον, οὐχ ἵνα liberari. Hac ratione plurimum studit ponebat Theoἀπαλλάξεις τοῦ λυποῦντος τοὺς κακῶς πάσχοντας, dosius, non ut eos, qui male habebant, liberaret ab
ἀλλ᾽ ἵνα πείσεις μᾶλλον εὐψύχως φέρειν καὶ καρτε eo quod erat eis molestum; sed ut potius eis perρως.
suaderet ut ea forti et magno animo ferrent.
CAPUT IX.
Varia templa exstructa. Exercitatio monachorum.
λζ'. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅπως καὶ τοῖς ἄλλοις ἐκείνου καλοῖς
τοὺς ἀκροατας ἐστιάσομεν; τί γὰρ ὡς ἐν σπάνει
κατορθωμάτων διατριβὰς τῷ λόγῳ περινοήσομεν; τίς
γαρ τῶν ἐνταῦθα τελουμένων ὑμνῳδιῶν ἀκούσας οὐ
θελχθήσεται μὲν ἀκοὴν, ἡσθήσεται δὲ ψυχήν, σκιρτήσει δὲ θερμῶς τὴν καρδίαν, καὶ τὰ χείλη πρὸς εὐφημίαν τοῦ πλάσαντο κινήσει προθύμως, ὅπως ἐν
διαφόροις μὲν ταῖς γλώσσαις, ὑπὸ δὲ μιᾶς γνώμης
τε καὶ δόξης ᾄδονται φιλοθέως; "Ωσπερ γὰρ ἐπὶ λύρας τῷ ἀμοιβαίῳ κρούματι τὸ διάφορον τῶν φωνῶν
ῥυθμῷ συγκιρνᾶται παραδόξως, οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα
τῷ διαφόρῳ τῶν γλωσσῶν, ποικίλος τις καὶ ἄκριβῶς ἐναρμόνιος ἐξαδεται ὕμνος. Ο γὰρ σοφὸς οὗτος
ἀνὴρ, ὥσπερ ὁ πάλαι Βεσελεήλ ὁ τῆς θείας ἀρχιτέκτων σκηνῆς, σοφώτατα δὴ καὶ κάλλιστα περὶ τὴν
μονὴν ταύτην τὴν ἁγίαν οἰκονομεῖ, τέσσαράς τε ξε
ροὺς οἴκους εἴσω ταύτης οἰκοδομεῖ' ὧν τὸν μὲν ἕνα
τοῖς τὴν Ἑλλάδα γλώτταν προιεμένοις ἀνήκει, ἐν ᾧ
καὶ αὐτῷ καὶ τῷ χορῳ τῶν ἄλλων Πατέρων ὁ ὕμνος
ᾔδετο. Ἐν τῇ δευτέρῳ δὲ τὸ τῶν Βεσσῶν γένος τῇ
σφετέρα φωνῆ τῷ κοινῷ Δεσπότῃ τὰς εὐχὰς ἀπεδίδου. Τὸν δὲ τρίτον τὸ τῶν ᾿Αρμενίων φύλον ειλήχας
σιν, ἐν ᾧ δὴ καὶ αὐτοῖ τῇ πατρίῳ γλώττῃ τῷ Θεῷ
τοὺς ὕμνου; ἀνέφερον. Τὸν ἔσχατον δὲ καὶ τεταρτον
ἰδίᾳ πάνυ τῶν ἄλλων οἱ δαιμονίῳ φορᾷ κάτοχοι εἶχον,
οἱ ἄλλως παράφοροί τε καὶ τὰς φρένας διεθαρμέὧν καὶ ὁ λόγος ἤδη φθάσας ἐμνήσθη, ὁπότε καὶ
αὐτοὶ ψήφοιεν μεθ᾽ ἔσχον εἰς ὑπουργίαν, ἐν τούτῳ
δὴ τῷ Ὑψίστῳ τὰς ἀναπέμοντες.
νου,
λη'. Οὕτω αὐτοῖς ὁ τῆς ὑμνῳδίας ἐπετελεῖτο κανὼν
κατὰ τὸ εἰρήμενον ἑπτάκις τῆς ἡμέρας τῷ Δημιουργῷ
πάντων ἀναφερόμενος. ᾿Αλλὰς ναῦτα μὲν τὸν ἄλλον
καιρόν· ἐπεὶ ὅτε γε τῶν σεπτῶν ἄδει μετασχεῖν
μυστηρίων, σφόδρα καλῶς ἔχων παρ' αὐτοῖς ἔκειτο
νόμος, ὥστε μέχρι μὲν τῶν θεοπνεύστων Εὐαγγελίων
κατὰ τὴν οἰκείαν ἔκαστον εκκλησίαν ἅμα καὶ γλῶτα
Recessisse S. Theodosium ad partem laura
occidentalis, ibidemque exstruxisse monasterium,
refertur in Vita S. Sabæ; quæ de hac ampliatione
intelligenda esse diximus in Prolegomenis.
Bessi: seu Bessæ, populi boreales sunt. Meminit eorum S. Paulinus episcopus Nolanus in
poemate de reditu S. Nicelæ in Daciam, quod 7
Januar. dedimus, ubi n. 22 hæc canit;
Nam simul terris animisque duri,
El sua Bessi nive duriores,
Nunc ores facti. duce te gregantur
Pacis in aulam.
37. Sed enim quomodo aliorum illius bonorum
epulis auditores excipiemus? Quid enim, perinde
ac si desint res præclare ab eo gestæ, excogitabimus, quemadmodum possimus immorari in oratione? Quis enim cum eas, quæ hic funt, audierit
hymnodias,non demulcetur quidem auribus,latatur
autem animo, corde autem vehementer exsilit,
promptoque et alacri animo labra movet ad laudandum eum qui fecit, quod diversis quidem linguis una autem mente et sententia canantur pie et
religiose?Quomodo enim in lyra, ea quæ ft vicissim pulsatione, contemperatur vocum diversitas
numero admirabili; ita etiam hic quoque diversis
linguis,quidam varius et valde concinnus cantatur
hymnus. Hic etiam vir sapiens, sicut olim Beseleel
divini architector tabernaculi, sapientissime et
pulcherrime dispensat et administrat in hoc sancto
monasterio, et quatuor ædes intra id medificat
Ex quibus unam quidem dimisit iis, qui lingua
Græca utuntur, in qua et ipse et aliorum quoque
Patrum chorus hymnum canebat. In secunda autem
genus Bessorum sua voce communi Domino
fundebat preces. Tertiam autem sortita fuit gens
Armeniorum(19):in qua quidem ipsi quoquo lingua
patria Deo hymnos emittebant. Ultimam autem
et quartam seorsum ab aliis, ii qui vexabantur a
dæmone: qui cum erant alioqui furiosi et emota
mentis, ut ante meminimus, cum ipsi ad se reversi erant composita mentis, cum iis, qui eis ministrabant, in ea preces emittebant Altissimo.
38.Ita ab eis peragebatur hymnodiæ regula,
quæ (ut dictum est) septies in die oferebatur Deo
universorum. Sed hæc quidem alio tempore. Nam
quando oportebat veneranda participare sacramenta,
lex erat apud eos pulchre admodum constituta, ut
usque ad divinitus inspirata Evangelia unusquisque
in sua ecclesia simul et lingua, divinam audiret
Ovidio etiam Danubii accolæ habentur, et Getis
vicini, ita I. III Tristium, eleg. 3:
Sauromatas cingunt fera gense, Bessique Golosque.
An hæc eorum lingua fuit fortassis, quæ hoc
Slavonica dicitur, et late per Septentrionem in officio ecclesiastico usurpatur.
De lingua Armenica quædam habet Athanasius Kircherus noster in Prodromo Copto.
Antiquiis horarum canonicarum usus.
col. 277–278page 52 of 391
PG 114:277των βίβλους ὧν ἐξείχοντο, καθάπερ τινῶν μαζῶν ἢ πηγών, ἢ ὡς ἐντρυφήματα λίαν ἥδιστα, ἢ ὡς θεά ματα κάλλει κάλλιστα παριδόντες, ἠγάπησαν μᾶλο λον τῶν εἰσαγωγικῶν στοιχείων τῆς κατὰ Χριστὸν ἀγωγῆς ἅψασθαι, κρότους τε καὶ πολιτικοὺς ἐπαίο σε καὶ πολιτικοὺς ἐπαί νους ἀπολιπόντες ἀνθρωπίνης πάσης σοφίας, την διὰ Χριστὸν μωρίαν προτετιμήκασιν· οἷς λίαν ἐπιτηδείως ὁ ἀγαθὸς αὐτος ἐχρῆτο ποιμὴν, τοῖς μὲν ἀσθε νεστέροις κουφίζων τοὺς πόνους, τοῖς ἀκμαιοτέ ροις δὲ τὸν κάματο, πλεονάζων, ὡς μήτε τὸ ἀσθενὲς ἀπαγορεύειν τῇ ἀμετρία, μήτε τὸ ἰσχυρὸν ὑβρίζειν οὐ πιεζόμενον, πρὸς πάντας ποικίλλων ἑαυτὸν καὶ πνευματικῇ σοφία μεταβαλλόμενος, οὐ ῥάβδῳ παι δεύων, ἀλλὰ λόγῳ παιδαγωγών, λόγῳ ἄλατι ἠρτυμένῳ ἀπτομένῳ τε τῆς ψυχῆς, καὶ διικνουμένῳ μέ χρι καὶ βάθους τῶν τοῦ νοῦ κινημάτων, ὡς ἂν ἀπὸ τῆς τῶν ἔργων παῤῥησίας τὴν ἰσχὺν ἔχων. ταύτῃτοι καὶ παρακαλῶν πολλοῖς φοβερὸς ἦν, καὶ ἐπιτιμῶν καὶ ποθεινὸς καί ἡδὺς ἐν ἅπασι, μα΄. Τίς οὕτω καὶ τοῖς πολλοῖς ὁμιλῶν ὠφελιμώτατος, καὶ τὰς αἰσθήσεις συναγαγεῖν, καὶ εἴσω παρασκευάσαι νεύειν ἱκανώτατος ὡς ἐν πλείονι γα λήνῃ τοῦτον ἐν μέσῳ θορύβων, ἢ τοὺς ἐν ἐρήμῳ δια τελεῖν, καὶ ἅμα τὸν αὐτὸν μετὰ πλήθους τε εἶναι καὶ ἰδιάζειν, καὶ τὸ μὲν ποιεῖσθαι τῶν ἄλλων, τὸ δὲ ς; οἰκείαν ὠφέλειαν, μᾶλλον δὲ οἰκείαν δι᾿ ἀμφοτέρων, εἴπερ ἄρα τὸ τῶν πλησίον ὠφελεῖν, ἑαυτὸν ἐστὶν ὠφελεῖν ἄντικρυς. Ο δὲ καὶ σύγχρονον αὐτῷ τῆς ζωῆς, καὶ οἷον ἀναγκαῖόν τι καὶ ἀεὶ παρεπόμενον, ἡ τῶν θείων λογίων ἀνάγνωσις ἦν, ἣν οὐ χρόνος, οὐ νόσος, οὐ γῆρας, οὐκ ἄλλο τι τῶν συμβαινόντων διέκοπτεν· ἀλλὰ καὶ ἀσθενῶς ἔχοντι, καὶ ἤδη πρὸς γῆρας ἔσχατον ἤκοντι, καὶ μηδὲ προιέναι τοῦ λοιποῦ δυνατῷ ὄντι, ἡ βίβλος ἐν χερσὶν ἦν, καὶ πόνοι πόνους ἐνίκων τοὺς τοῦ γήρους, φημί, καὶ τῆς ἐῤῥωστίας οἱ τῆς μελέτης ἐφ᾽ οἷς τῆς ἡμέρας μὴ ἐξαρκούσης, τὸ ἐκείνης φῶς ὁ λύχνος ἐν νυξὶν ἀνεπλήρου. δ μβ΄. Επεὶ δὲ καὶ ἄνθρωπον ὅντα ἔδει δήποτε καὶ καμεῖν καὶ πρὸς τοὺς πολλοὺς τῶν πόνων ἀπαγορεῦσαι, οὐχ εἶχε μὲν ὥστε καὶ ᾄδουσι τοῖς ἀδελφοῖς νυκτὸς συμπαρεῖναι καὶ ὅσα δεῖ παραινεῖν· ὁ δὲ τῷ ὑπηρέτῃ ὅσα καὶ γλώττη χρώμενος, ὃς αὐτῷ κατὰ χειρᾶς τὸ ὕδωρ ἐπιχέων ἦν, δι' ἐκείνου δῆλα τοῖς ἀδελφοῖς καθίστη, τίς τε ὁ τῆς ᾠδῆς ἄρξων ἔσται, καὶ τίς ὁ τὴν ἀνάγνωσιν καθημένοις ποιήσων, καὶ τίς ὁ τοῦ χοροῦ ἡγησόμενος. Ταῦτα δὲ δύο τούτων χάριν ἐποίει, καὶ αὐτῷ μὲν εἶναι τὴν ἀγρυπνίαν συν εχῆ μηχανώμενος, ἐκείνοις δὲ τὸν κανόνα τῆς πνευ ματικῆς λειτουργίας ἀμέμπτως ἐπιτελεῖσθαι. ᾿Αλλὰ νυκτὸς μὲν ούτωσὶ τῷ μεγάλῳ τὰ ἐκκλησιαστικὰ παραγγέλματα, ἡμέρας δὲ προσιόντες αὐτῷ οἱ κατὰ πνεῦμα γεννηθέντες υἱοὶ τὰς ἐρωτήσεις ἰδίᾳ λογισμοῦVITA S. THEODOSII CÆNOBIARCHÆ.
των βίβλους ὧν ἐξείχοντο, καθάπερ τινῶν μαζῶν ἢ gno meliorem credentes. Multi autem ex iis quoque
πηγών, ἢ ὡς ἐντρυφήματα λίαν ἥδιστα, ἢ ὡς θεά- qui erant insignes eruditione,libros quibus adhæματα κάλλει κάλλιστα παριδόντες, ἠγάπησαν μᾶλο rebant, tanquam aliquibus uberibus aut fontibus,
λον τῶν εἰσαγωγικῶν στοιχείων τῆς κατὰ Χριστὸν vel tanquam jucundissimas voluptates, vel tanἀγωγῆς ἅψασθαι, κρότους τε καὶ πολιτικοὺς ἐπαίο
σε καὶ πολιτικοὺς ἐπαί- quam pulcherrima spectacula despicantes, malueνους ἀπολιπόντες ἀνθρωπίνης πάσης σοφίας, την runt attingere institutiones elementorum vitæ,quæ
διὰ Χριστὸν μωρίαν προτετιμήκασιν· οἷς λίαν ἐπιτη- ex Christo agitur; relictisque plausibus et laudibus
δείως ὁ ἀγαθὸς αὐτος ἐχρῆτο ποιμὴν, τοῖς μὲν ἀσθε- civilibus, humanæ sapientiæ prætulerunt eam,quæ
νεστέροις κουφίζων τοὺς πόνους, τοῖς ἀκμαιοτέ- est propter Christum,stultitiam. Quibus admodum
ροις δὲ τὸν κάματο, πλεονάζων, ὡς μήτε τὸ ἀσθενὲς apte usus fuit hic bonus pastor,imbecillioribus quiἀπαγορεύειν τῇ ἀμετρία, μήτε τὸ ἰσχυρὸν ὑβρίζειν dem labores allevans,augens autem robustioribus;
οὐ πιεζόμενον, πρὸς πάντας ποικίλλων ἑαυτὸν καὶ adeo ut neque imbecillitas opprimeretur immodeπνευματικῇ σοφία μεταβαλλόμενος, οὐ ῥάβδῳ παι- ratione, neque vires insolescerent si non compri
δεύων, ἀλλὰ λόγῳ παιδαγωγών, λόγῳ ἄλατι ήρτυ- merentur; erga omnes seipsum varians et mulans
μένῳ ἀπτομένῳ τε τῆς ψυχῆς, καὶ διικνουμένῳ μέ- spiritali sapientia: non virga castigans, sed serχρι καὶ βάθους τῶν τοῦ νοῦ κινημάτων, ὡς ἂν ἀπὸ mone instituens, sermone sale condito,et qui aniτῆς τῶν ἔργων παῤῥησίας τὴν ἰσχὺν ἔχων. Ταύτη mam penetrabat,ac pervadebat usque ad profunτοι καὶ παρακαλῶν πολλοῖς φοβερὸς ἦν, καὶ ἐπιτιμῶν dum motuum mentis, ut qui vim haberet ex ipsa
καὶ ποθεινὸς καί ἡδὺς ἐν ἅπασι,
operum fiducia. Ea ratione et consolans, erat
multis terribilis; et increpans, desiderabilis et
jucundus in omnibus.
CAPUT X.
Sacrie ejus lectiones et exhortationes.
μα΄. Τίς οὕτω καὶ τοῖς πολλοῖς ὁμιλῶν ὠφελιμώ 41.Quis ita fuit, et cum multis conversans, utiτατος, καὶ τὰς αἰσθήσεις συναγαγεῖν, καὶ εἴσω πα- lissimus, et ad sensus colligendos, et ad efficienρασκευάσαι νεύειν ἱκανώτατος; ὡς ἐν πλείονι γα- dum ut intro converterentur, aptissimus? adeo ut
λήνῃ τοῦτον ἐν μέσῳ θορύβων, ἢ τοὺς ἐν ἐρήμῳ δια- is in majori esset tranquillitate in mediis tumultiτελεῖν, καὶ ἅμα τὸν αὐτὸν μετὰ πλήθους τε εἶναι bus, quam ii qui sunt in solitudine; et idem simul
καὶ ἰδιάζειν, καὶ τὸ μὲν ποιεῖσθαι τῶν ἄλλων, τὸ δὲ ς esset et cum multitudine, et separatus; et illud
οἰκείαν ὠφέλειαν, μᾶλλον δὲ οἰκείαν δι᾿ ἀμφοτέρων, quidem aliis, hoc vero sibi afferret utilitatem,vel
εἴπερ ἄρα τὸ τῶν πλησίον ὠφελεῖν, ἑαυτὸν ἐστὶν suam potius per utrumque; siquidem juvare proxiὠφελεῖν ἄντικρυς. Ο δὲ καὶ σύγχρονον αὐτῷ τῆς mum, est aperte juvare seipsum. Quod autem et
ζωῆς, καὶ οἷον ἀναγκαῖόν τι καὶ ἀεὶ παρεπόμενον, permansit cum eo toto vitæ suæ tempore, et est
ἡ τῶν θείων λογίων ἀνάγνωσις ἦν, ἣν οὐ χρόνος, οὐ veluti necessarium aliquid et semper consequens,
νόσος, οὐ γῆρας, οὐκ ἄλλο τι τῶν συμβαινόντων erat divinorum lectio eloquiorum: quam non temδιέκοπτεν· ἀλλὰ καὶ ἀσθενῶς ἔχοντι, καὶ ἤδη πρὸς pus, non morbus, non senium, non aliquid aliud
γῆρας ἔσχατον ἤκοντι, καὶ μηδὲ προιέναι τοῦ λοιποῦ ex iis,quæ accidunt, interrupit. Quin etiam cum
δυνατῷ ὄντι, ἡ βίβλος ἐν χερσὶν ἦν, καὶ πόνοι πόνους jam esset imbecillis, et jam ad extremam venisset
ἐνίκων τοὺς τοῦ γήρους, φημί, καὶ τῆς ἐῤῥωστίας οἱ senectutem nec de cætero posset amplius progredi,
τῆς μελέτης· ἐφ᾽ οἷς τῆς ἡμέρας μὴ ἐξαρκούσης, τὸ liber erat in manibus, et vincebantur labores a laἐκείνης φῶς ὁ λύχνος ἐν νυξὶν ἀνεπλήρου.
δ
boribus; a meditationis, inquam, laboribus labores
senectutis et imbecillitatis. Ad quos cum dies non sufficeret, illius lucem lucerna supplebat in noctibus.
μβ΄. Επεὶ δὲ καὶ ἄνθρωπον ὅντα ἔδει δήποτε καὶ
καμεῖν καὶ πρὸς τοὺς πολλοὺς τῶν πόνων ἀπαγορεῦσαι, οὐχ εἶχε μὲν ὥστε καὶ ᾄδουσι τοῖς ἀδελφοῖς
νυκτὸς συμπαρεῖναι καὶ ὅσα δεῖ παραινεῖν· ὁ δὲ
τῷ ὑπηρέτῃ ὅσα καὶ γλώττη χρώμενος, ὃς αὐτῷ
κατὰ χειρᾶς τὸ ὕδωρ ἐπιχέων ἦν, δι' ἐκείνου δῆλα
τοῖς ἀδελφοῖς καθίστη, τίς τε ὁ τῆς ᾠδῆς ἄρξων
ἔσται, καὶ τίς ὁ τὴν ἀνάγνωσιν καθημένοις ποιήσων,
καὶ τίς ὁ τοῦ χοροῦ ἡγησόμενος. Ταῦτα δὲ δύο τούτων
χάριν ἐποίει, καὶ αὐτῷ μὲν εἶναι τὴν ἀγρυπνίαν συνεχῆ μηχανώμενος, ἐκείνοις δὲ τὸν κανόνα τῆς πνευματικῆς λειτουργίας ἀμέμπτως ἐπιτελεῖσθαι. ᾿Αλλὰ
νυκτὸς μὲν ούτωσὶ τῷ μεγάλῳ τὰ ἐκκλησιαστικὰ
παραγγέλματα, ἡμέρας δὲ προσιόντες αὐτῷ οἱ κατὰ
πνεῦμα γεννηθέντες υἱοὶ τὰς ἐρωτήσεις ἰδίᾳ λογισμοῦ
42. Quoniam autem cum esset homo, oportebat
eum esse multis defessum et exhaustum laboribus,
non poterat quidem noctu una esse cum fratribus
canentibus,et admonere quæ oportebat: ministro
autem tanquam lingua utens, qui ei fundebat aquam
manibus,per eum significabat fratribus,et quisnam
esset canticum incepturus, et quisnam facturus
lectionem sedentibus, et quis chorum ducturus.
Hæc autem faciebat his duabus de causis, et sibi
quidem providens, ut assidue vigilaret,et illis, ut
regulam spiritalis officii servarent citra ullam re
prehensionem. Sed noctu hæc quidem illi magno
erant præcepta ecclesiastica; interdiu autem ad
eum accedentes, qui erant ex spiritu ei geniti filii,
eum seorsum interrogabant propter cogitationem,
col. 279–280page 53 of 391
PG 114:279Θέρεν, ἐπιστρεπτέος μὲν διὰ τὴν πρώτην· ἐπὶ δὲ τῇ δευτέρᾳ, ἀνέθυμος.
κ'. Παρὰ γνώμην πατρὸς ἡ ἀκολουθήσασα, πόρνη κρίνεται· εἰ δὲ καὶ οἱ γονεῖς διαλογεύουν, καὶ τὸ γενόμενος θεραπείαν ἔχειν δοκεῖ, ὅμως τριετίαν ὑπομιπτέτω.
κα'. Ἡ σύζυγος μαχρή, διαχωρίζεται.
κβ'. Ἑκοῦν ἀνδρὶ ἐπίδοσα δούλη, πορνείαν· συνάπτεται δὲ ἢ μετὰ γνώμης δεσπότου. Τὰ γὰρ τῶν δρεξουσίων, ἀδύδσια.
κγ'. Ἀνεγκλήτως ἡ χήρα λαμβάνουσα ἄνδρα.
κδ'. Οἱ υἱῶνοι τοὺς υἱούς, καὶ δοῦλος, ἄγχει τῶν κυρίων ζυγχρήσεις, ἀνέθυμον.
κε'. Ὁ πλέξας πρὸς θάνατον, καὶ ἀρχόμενος, καὶ ἀμαρτάνων ἀνδρόφονος.
κς'. Διάκονος Ἕλληνι γρονευθεύεται καὶ μεταλαμβάνει, ἐπιστείλαντι ὑποτυπτέτω.
κζ'. Ὑβρίζων Χριστιανός τὸν Χριστόν, ἀπό τῆς κλήσεως ἀνοφέλητος.
κη'. Ἐγκρατεῖ τὶς ἄνδρί κατὰ ἄγνοιαν ἁρμεθεῖ, ἡ δὲ τελευτᾷ ἀπεταίνει, ἢ θ' ἀλλεῖ ζευγνύναι· κάλλιον δ' ἐστίν· πρὸς δὲ, σὺν ἐβάλει.
κθ'. Εὐχαρτία, καὶ Σαρκοφόρος, καὶ Ἀποτακτεῖτες, ἀναβαπτιστοί. Εἰ γὰρ καὶ λέγουσι ὅτι εἰς Πατέρα, καὶ Υἱόν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα ἐβαπτίσθη, ἀλλ' ἐπεὶ κακοῦν ποιητὴν τοῦ Θεῦ, βλασφημοῦσι κατὰ Μαρκίωνα, μὴ ἀναβαπτιζομένοι δέκτοι.
λ'. Ἡ παρ' ἄνδρος ἀφεθεῖσα· μενέτω οὕτως· εἰ γὰρ μοιχεύσει κατὰ τοῦ Κυρίου λόγου, ἢ πρὸς τὸν ἕτερον κλεῖεται κοινωνίας.
λα'. Ἄφορα κατεπηγχασμένη ἀνέθυνος· καὶ δούλη βεβαμένη παρὰ δεσπότου, ἀνέθυμος.
λβ'. Εἰ δὲ ὃ βλέπεις ἀνθρωπίνοις ὀφθαλμοῖς, βλέπεις δὲ τοιαύτας βλεπόμενα, ἐκτελεύτωτα, κρεῖττον τῆς ἀναμένης πορείας ἐρήνευμα.
Τοῦ αὐτοῦ ἐπιστολὴ τρίτη·
α'. Οἱ ἱλαρικοὶ παρεκτίπτοντες, τῶν βαθμῶν ἀποπίπτουσιν, εἴτε ὑπερεχόντων εἴτε κεχειρισμένοι.
β'. Ἡ δρίζουσα τοῦ κυιμέτους δι' ἔρημαν ἢ ἀπορίαν τῶν ἐπιτηδείων, ἀνάθυμος.
γ'. Οἱ μέγα πταίσμα τῇ χερὶ δούλη πρὸς δεξίον γλῶσσαν ἁμαρτάνοντες· τὸ δὶ τῆς ἀρχῆς ἐπιτίμιον ἔζεε.
δ'. Τῶν φονευτῶν [ὂ. φονευόντων] τὰ ἐπίτιμα, κατὰ τὰ ἰδίωμα τῆς περισσεύσεως· ἐπιτελεῖται, ἢ δρίεται.
ε'. Ὁ ἑκούσιος φονευτής, εἰκοσαετίαν ὑποπτείτω.
ς'. Ὁ ἄκουσιος δεκαετίαν.
ζ'. Ὁ μοιχός, πεντεκαιδεκαετίαν.
η'. Ὁ πόρνος, ἑπταετίαν.quæ eis afferebat molestiam. Aperte autem ea χάριν διενοχλούντος ἐποίου. Παρῄνει μέντοι τὰ πρὸς
suadebat, quæ pertinebant ad eorum utilitatem, ὠφέλειαν φανερῶς, οὐ λόγῳ διδάσκων μόνῳ, ἀλλὰ καὶ
non sermone solum ducens,sed etiam vita ea quæ βίῳ τὰ λεγόμενα βεβαιών.
dicebantur confirmans.
43.Quo quidem tempore erat, quod fiebat, nou
procul a miraculo. Nam vir ille, qui externam ne
gustaverat quidem sapientiam,etin libris gentilium
ne linguam quidem exercuerat, tanta verborum
copia faciebat admonitiones, ut nullus eorum, qui
in his libris consenuerant, et arte dicendi linguam
satis acuerant, facile possent cum eo contendere.
Docebat itaque non ex humana sapientia, sed ex
gratia boni Spiritus qui ad eum veluti dixerat:
Ecce dedi verba mea in os tuum 19 0, sicut olim Jeremiæsapienti),ex seipso quidem multa dicens, eaque
elegantia, multa autem etiam ex dictis apostolicis. 3
Maxime autem crebro recordans salulariam constitutionum et sermonum,qui instruunt ad exercitationem.Magni, inquam, Basilii, cujus etiam vitam
iritans, et ejus orationis magno captus amore,
studebat animam quidem illius moribus, linguam
autem ejus ornare eloquentia. Certe per ipsam quoque proferebat ea,quæ sunt rerum illius pulcherrima, meditando assumens et conservans memoria,
quæ possent prompti animi studium injicere vel
socordioribus. Bonum autem fuerit illorum ipsorum quoque meminisse verborum, quæ memoria
tenore curæ erat Theodosio.
μγ΄. Ενθα δὴ καὶ οὐ πόῤῥω θαύματος τὸ πραττό
μενον ἦν. Ανήρ γὰρ ἐκεῖνος τῆς θύραθεν σοφίας
ἄγευστος ὤν, καὶ οὐδὲν τὴν γλῶτταν ἐν ταῖς τῶν
Ελλήνων βίβλοις ἀσκήσας μετὰ τοσαύτης εὐῤῥοίας
διῄει τὰς παραινέσεις, ὡς μηδένα τῶν ἐν ταῖς τοιαύ
ταις καταγηρασάντων βίβλοις, καὶ ἱκανῶς τὴν γλῶτα
ταν ἐν ῥητορεία θηξάντων, ῥᾳδίως αὐτῷ διαμιλλά
σθαι δύνασθαι. Ἐδίδασκεν οὖν οὐκ ἐξ ἀνθρωπίνης
σοφίας, ἀλλ' ἐκ χάριτος τοῦ ἀγαθου Πνεύματος,
οἱονεὶ καὶ πρὸς αὐτὸν εἰρηκότος· Ἰδοὺ δέδωκα τοὺς
λόγους μου εἰς τὸ στόμα σου, ὥσπερ πάλαι πρὸς
Ιερεμίαν φημὶ τὸν σοφόν, πολλὰ μὲν ἀφ' ἑαυτοῦ
καὶ χαριέντα λέγων, πολλὰ δὲ καὶ τῶν ἀποστολικῶν
ρήσεων. Μάλιστα δὲ πολὺς ἤν τῶν σωτηρίων δικτάξεων μεμνημένος, καὶ τῶν ἀσκητικῶν λόγων, Βασιλείου φημὶ τοῦ Μεγάλου, οὗ καὶ τὸν βίον μιμού
μενος, καὶ τῶν λόγων ἐρωτικῶς ἔχων, έσπευδε τὴν
μὲν ψυχὴν τοῖς ἐκείνου τρόποις, τὴν δὲ γλώτταν
τοῖς λόγοις κοσμεῖν. ᾿Αμέλει καὶ δι' αὐτῆς προῆγε
τὰ κάλλιστα τῶν ἐκείνου, μελέτῃ τε προσλαβὼν καὶ
μνήμῃ διαφυλάττων ὅσα προθυμίας κέντρον ἐμβαλεῖν ἠδύνατο καὶ ῥαθυμοτέροις. Καλὸν δὲ καὶ αὐτῶν
ἐκείνων διαμνημονεῦσαι τῶν λόγων, ὧνπερ δὴ καὶ
Θεοδοσίῳ διὰ μνήμης ἔχειν ἐπιμελὲς ἦν.
44. Rogo, Fratres, per charitatem Domini nostri μδ'. 'Αδελφοί, διὰ τῆς ἀγάπης τοῦ Κυρίου ἡμῶν
Jesu Christi, qui dedit seipsum pro peccatis uos- Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ δόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτ
tris,aggrediamur aliquando curam gerere nostra- τῶν ἡμῶν, ἀψώμεθά ποτε τῆς φροντίδος τῶν ψυ
rum animarum: dolore afficiamur ob vanitatem χῶν ἡμῶν· λυπηθῶμεν ἐπὶ τῇ ματαιότητι του προvilæ nostræ præteritæ: decertemus pro futuris ad λαβόντος βίου· ἀγωνισώμεθα ὑπὲρ τῶν μελλόντων
gloriam Dei et Filii sui. Ne remaneamus in hac so- εἰς δόξαν Θεοῦ καὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Μὴ τῇ ῥᾳθυμίᾳ
cordia et molitie, præsens quidem semper otium καὶ τῇ ἐκλύσει ταύτῃ ἐναπομείνωμεν, τὸ μὲν παρόν
admittentes,in crastinum autem diem et perendi- ἀεὶ διὰ ῥαθυμίας προιέμενοι, πρὸς δὲ τὸ αὔριον καὶ
num, principium operum diferentes: ne si com- τὸ ἐξῆς τὴν ἀρχὴν τῶν ἔργων ὑπερτιθέμενοι, ἵνα
prehensi fuerimus ab eo, qui nostras animas deci- μὴ καταληφθέντες ὑπὸ τοῦ ἀπατώντος τὰς ψυχὰς
pil, nequaquam instructi operibus, excludamur a ἡμῶν, ἀπαράσκευοι τῶν ἔργων, τῆς μὲν χαρᾶς τοῦ
thalamo gaudii: frustra autem et incassum dedea - νυμφῶνος ἀποκλεισθῶμεν· ἀργὰ δὲ καὶ ἀνόνητα μετ
mus, despectui male habitum vitæ tempuslugentes, τακλαίωμεν, τὸν κακῶς παροραθέντα τοῦ βίου χρόνον
tunc quando nihil juvabit eos, qui agent paniten- ὀδυρόμενοι, τότε ὅτε οὐδὲν πλέον ἔσται τοῖς μεταμε
tiam. Nunc est tempus acceptabile, nunc est dies λουμένοις. Νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, νῦν ἡμέρα σω
salutis. Hoc est teinpus poenitentiæ, illud remune- τηρίας. Οὗτος ὁ αἰὼν τῆς μετανοίας, ἐκεῖνος ὁ τῆς
rationis. Hoc est tempus operandi,illud vero danda ἀνταποδόσεως· οὗτος τῆς ἐργασίας, ἐκεῖνος τῆς
mercedis. Hoc est tolerantia, illud consolationis. μισθαποδόσεως· οὗτος τῆς ὑπομονῆς, ἐκεῖνος τῆς
Nunc Deus est adjutor eorum, qui convertuntur a παρακλήσεως. Νῦν βοηθὸς τῶν ἐπιστρεφόντων ἀπὸ
mala via; tunc erit terribilis, et qui decipi non τῆς ὁδοῦ κακῆς ὁ Θεός, τότε φοβερὸς καὶ ἀπαραλό
poterit, examinator actionum et verborum, et co- γιστος τῶν ἀνθρωπίνων πράξεών τε καὶ ῥημάτων
gitationum. Nunc fruimur patientia; tunc justum καὶ ἐνθυμήσεων ἐξεταστής. Νῦν τῆς μακροθυμίας
cognoscemus judicium, quando resurrexerimus, ἀπολαύομεν, τότε τὴν δικαιοσύνην γνωσόμεθα, ὅταν
alii quidem ad æternum supplicium,alii aulem ad ἀναστῶμεν, οἱ μὲν εἰς κόλασιν αἰώνιον, οἱ δὲ εἰς
vitam æternam, et recipiet unusquisque congruen- ζωὴν αἰώνιον, καὶ ἀπολάβη ἕκαστος κατὰ τὴν πρᾶξιν
ter sum operationi. In quod tempus Christo obedire αὐτοῦ. Εἰς τίνα καιρὸν ὑπερτιθέμεθα τὴν ὑπακοὴν
differimus, qui vocavit nos ad regnum suum cœ- τοῦ Χριστοῦ τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς εἰς τὴν ἐπουρά
leste? Non expergiscemur? Non nos revocabimus a νιον αὐτοῦ βασιλείαν; οὐκ ἐκνήψομεν; οὐκ ἀνακαvita consueta, ad perfectionem Evangeli? Quo- λεσόμεθα ἐαυτοὺς ἀπὸ τοῦ κατὰ συνήθειαν βίου πρὸς
19 20 Jerem. 1, 9.
δέλεαρ, ὥσπερ, οἱ δεινοὶ στρατηγοὶ τοὺς ἐναντίους δελεάζοντες, πρῶτον μὲν αὐτοῖς τὰ τῆς ἥττης ἐπαγγέλλουσι· περὶ ὧν γε μὴν ἀδύνατόν ἐστιν ἀνθρωπίνῃ φύσει κατανοεῖν, κατηγορεῖν μέν τι τῶν θείων ἀποφαινόμενοι μυστηρίων ὡς μὴ καλῶς ἐχόντων, οὐδ' ἡμεῖς αὐτοὶ δυνάμεθα· τὴν δὲ ἀρρήτως καὶ ὑπὲρ νοῦν τελουμένην θείαν εἰκόνα κατακρίνειν τολμᾶτε. Ὑμεῖς γὰρ οὐκ ἐδίδαξεν ἡμᾶς αὐτὸς ὁ Κύριος, λέγων τὸ σῶμα αὐτοῦ εἶναι τὸν ἄρτον, καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ εἶναι τὸ ποτήριον· ἀλλ' ὑμεῖς αὐτοὶ τούτου κατηγορεῖτε ὡς ψεύδους· εἰρήνης δὲ ἐρᾶτε, ὡς φατε, καὶ ὁμονοίας, καὶ τοῖς ἐπισκόποις πολεμεῖτε, καὶ τοῖς τοῦ Θεοῦ ἱερεῦσιν· ἔλεος δὲ ἐπικαλεῖσθε, καὶ διωγμὸν κατὰ τῶν ἐπισκόπων κινεῖτε· ἐγὼ δὲ ὑμᾶς παρακαλῶ ἡσυχίαν ἄγειν, καὶ μὴ ταράσσειν τὰς Ἐκκλησίας, ἵνα ἡ κοινὴ εἰρήνη διασῳζηται.
Να΄. Ταῦτα εἰπόντος τοῦ βασιλέως, τῶν μοναχῶν τὸ μὲν πλῆθος ἡσυχίαν ἦγεν· ὁ δὲ ἅγιος αὐτὸς ἀντεφθέγγετο, πρεσβεύων τὴν ψυχικὴν ἐλευθερίαν ἀντὶ σωματικῆς δουλείας· καὶ πάντα ὑπομένειν αἱρούμενος μᾶλλον, ἢ τοῖς ἀσεβέσιν ἐνδοῦναι δόγμασι. Χαλεπὸν μὲν γὰρ ἦν κρίσιν ἐπ' ἀδίκοις δέχεσθαι, χαλεπώτερον δὲ ἐπ' αὐτοῖς τοῖς ἀδίκοις ἀναστρέφεσθαι. Δυσχεροῦς δὲ τῆς ἀποκρίσεως οὔσης, κατ' ἐκεῖνο καιροῦ ὁ ἀοίδιμος οὗτος ἀνὴρ τὸ ἑαυτοῦ αἷμα πλουσίως ἐξέχεε, καὶ οὐ κατεδικάσθη ἀπ' ἀνθρώπων, καὶ πρῶτος ὁ ἁγιώτατος ἀπῆλθεν. Ἔστι δὲ χαλεπὸν καὶ δύσκολον εἰ ἐν παροιμίᾳ λέγειν ἔξεστι, λαγωοὺς ποτνιᾶσθαι, ὅπου ἄρκτοι οὐκ ἐπτοήθησαν· οὐκ εἰ τοῦ ἁγίου τούτου τὴν γενναιότητα καὶ πρὸς τοὺς ἰατροὺς τῶν ψυχῶν εὐγνωμοσύνην καὶ πρὸς τοὺς ἄρχοντας γενναιόψυχον ἀντέρεισιν ἐκμιμεῖσθαι.
ΝΒ΄. Βασιλεὺς δέ, πρὸς ὃν ὁ λόγος, ἄξιος ἂν εἴη ἀκοῦσαι παρ' ἡμῶν, ὡς τὸ συνελόντι φάναι, βλάσφημον αὐτόν τε καὶ τοὺς ὁμόφρονας αὐτῷ καλεῖν οὐ δυνάμεθα· βοηθὸν γὰρ αὑτῷ καὶ προστάτην εἶναι βούλεται τὸν κοινὸν Πατέρα, ἀποφεύγων εἰπεῖν λόγον ἀσεβῆ κατ' αὐτοῦ, καὶ ὡς λύτρα ἀντὶ πολλῶν τὰ αὐτοῦ προσφέρων. Τοιοῦτον γάρ τι ὡσπερεὶ καὶ νέκταρ ἱερὸν εἶναί φαμεν τὸ ἔλεος· κατηγοροῦσι δ' αὐτοῦ τινες ὡς τὰ βασιλικὰ προστάγματα οὐ τηροῦντος ὅτι βλέπουσιν αὐτὸν ἀνιεμένως τισὶ συγχωροῦντα, καὶ λύοντα ὧν ἂν ἐδέησε κρατεῖν αὐτοὺς, παρ' ἃ δεῖ ποιοῦντος· τοῦτο δὲ ἀνεκτέον, ᾧ τὸ ὀδύρεσθαι καὶ δακρύειν εὐσεβῶς πρέπει.quæ eis afferebat molestiam. Aperte autem ea χάριν διενοχλούντος ἐποίου. Παρῄνει μέντοι τὰ πρὸς
suadebat, quæ pertinebant ad eorum utilitatem, ὠφέλειαν φανερῶς, οὐ λόγῳ διδάσκων μόνῳ, ἀλλὰ καὶ
non sermone solum ducens,sed etiam vita ea quæ βίῳ τὰ λεγόμενα βεβαιών.
dicebantur confirmans.
43.Quo quidem tempore erat, quod fiebat, nou
procul a miraculo. Nam vir ille, qui externam ne
gustaverat quidem sapientiam,etin libris gentilium
ne linguam quidem exercuerat, tanta verborum
copia faciebat admonitiones, ut nullus eorum, qui
in his libris consenuerant, et arte dicendi linguam
satis acuerant, facile possent cum eo contendere.
Docebat itaque non ex humana sapientia, sed ex
gratia boni Spiritus qui ad eum veluti dixerat:
Ecce dedi verba mea in os tuum 19 0, sicut olim Jeremiæsapienti),ex seipso quidem multa dicens, eaque
elegantia, multa autem etiam ex dictis apostolicis. 3
Maxime autem crebro recordans salulariam constitutionum et sermonum,qui instruunt ad exercitationem.Magni, inquam, Basilii, cujus etiam vitam
iritans, et ejus orationis magno captus amore,
studebat animam quidem illius moribus, linguam
autem ejus ornare eloquentia. Certe per ipsam quoque proferebat ea,quæ sunt rerum illius pulcherrima, meditando assumens et conservans memoria,
quæ possent prompti animi studium injicere vel
socordioribus. Bonum autem fuerit illorum ipsorum quoque meminisse verborum, quæ memoria
tenore curæ erat Theodosio.
μγ΄. Ενθα δὴ καὶ οὐ πόῤῥω θαύματος τὸ πραττό
μενον ἦν. Ανήρ γὰρ ἐκεῖνος τῆς θύραθεν σοφίας
ἄγευστος ὤν, καὶ οὐδὲν τὴν γλῶτταν ἐν ταῖς τῶν
Ελλήνων βίβλοις ἀσκήσας μετὰ τοσαύτης εὐῤῥοίας
διῄει τὰς παραινέσεις, ὡς μηδένα τῶν ἐν ταῖς τοιαύ
ταις καταγηρασάντων βίβλοις, καὶ ἱκανῶς τὴν γλῶτα
ταν ἐν ῥητορεία θηξάντων, ῥᾳδίως αὐτῷ διαμιλλά
σθαι δύνασθαι. Ἐδίδασκεν οὖν οὐκ ἐξ ἀνθρωπίνης
σοφίας, ἀλλ' ἐκ χάριτος τοῦ ἀγαθου Πνεύματος,
οἱονεὶ καὶ πρὸς αὐτὸν εἰρηκότος· Ἰδοὺ δέδωκα τοὺς
λόγους μου εἰς τὸ στόμα σου, ὥσπερ πάλαι πρὸς
Ιερεμίαν φημὶ τὸν σοφόν, πολλὰ μὲν ἀφ' ἑαυτοῦ
καὶ χαριέντα λέγων, πολλὰ δὲ καὶ τῶν ἀποστολικῶν
ρήσεων. Μάλιστα δὲ πολὺς ἤν τῶν σωτηρίων δικτάξεων μεμνημένος, καὶ τῶν ἀσκητικῶν λόγων, Βασιλείου φημὶ τοῦ Μεγάλου, οὗ καὶ τὸν βίον μιμού
μενος, καὶ τῶν λόγων ἐρωτικῶς ἔχων, έσπευδε τὴν
μὲν ψυχὴν τοῖς ἐκείνου τρόποις, τὴν δὲ γλώτταν
τοῖς λόγοις κοσμεῖν. ᾿Αμέλει καὶ δι' αὐτῆς προῆγε
τὰ κάλλιστα τῶν ἐκείνου, μελέτῃ τε προσλαβὼν καὶ
μνήμῃ διαφυλάττων ὅσα προθυμίας κέντρον ἐμβαλεῖν ἠδύνατο καὶ ῥαθυμοτέροις. Καλὸν δὲ καὶ αὐτῶν
ἐκείνων διαμνημονεῦσαι τῶν λόγων, ὧνπερ δὴ καὶ
Θεοδοσίῳ διὰ μνήμης ἔχειν ἐπιμελὲς ἦν.
44. Rogo, Fratres, per charitatem Domini nostri μδ'. 'Αδελφοί, διὰ τῆς ἀγάπης τοῦ Κυρίου ἡμῶν
Jesu Christi, qui dedit seipsum pro peccatis uos- Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ δόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτ
tris,aggrediamur aliquando curam gerere nostra- τῶν ἡμῶν, ἀψώμεθά ποτε τῆς φροντίδος τῶν ψυ
rum animarum: dolore afficiamur ob vanitatem χῶν ἡμῶν· λυπηθῶμεν ἐπὶ τῇ ματαιότητι του προvilæ nostræ præteritæ: decertemus pro futuris ad λαβόντος βίου· ἀγωνισώμεθα ὑπὲρ τῶν μελλόντων
gloriam Dei et Filii sui. Ne remaneamus in hac so- εἰς δόξαν Θεοῦ καὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Μὴ τῇ ῥᾳθυμίᾳ
cordia et molitie, præsens quidem semper otium καὶ τῇ ἐκλύσει ταύτῃ ἐναπομείνωμεν, τὸ μὲν παρόν
admittentes,in crastinum autem diem et perendi- ἀεὶ διὰ ῥαθυμίας προιέμενοι, πρὸς δὲ τὸ αὔριον καὶ
num, principium operum diferentes: ne si com- τὸ ἐξῆς τὴν ἀρχὴν τῶν ἔργων ὑπερτιθέμενοι, ἵνα
prehensi fuerimus ab eo, qui nostras animas deci- μὴ καταληφθέντες ὑπὸ τοῦ ἀπατώντος τὰς ψυχὰς
pil, nequaquam instructi operibus, excludamur a ἡμῶν, ἀπαράσκευοι τῶν ἔργων, τῆς μὲν χαρᾶς τοῦ
thalamo gaudii: frustra autem et incassum dedea - νυμφῶνος ἀποκλεισθῶμεν· ἀργὰ δὲ καὶ ἀνόνητα μετ
mus, despectui male habitum vitæ tempuslugentes, τακλαίωμεν, τὸν κακῶς παροραθέντα τοῦ βίου χρόνον
tunc quando nihil juvabit eos, qui agent paniten- ὀδυρόμενοι, τότε ὅτε οὐδὲν πλέον ἔσται τοῖς μεταμε
tiam. Nunc est tempus acceptabile, nunc est dies λουμένοις. Νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, νῦν ἡμέρα σω
salutis. Hoc est teinpus poenitentiæ, illud remune- τηρίας. Οὗτος ὁ αἰὼν τῆς μετανοίας, ἐκεῖνος ὁ τῆς
rationis. Hoc est tempus operandi,illud vero danda ἀνταποδόσεως· οὗτος τῆς ἐργασίας, ἐκεῖνος τῆς
mercedis. Hoc est tolerantia, illud consolationis. μισθαποδόσεως· οὗτος τῆς ὑπομονῆς, ἐκεῖνος τῆς
Nunc Deus est adjutor eorum, qui convertuntur a παρακλήσεως. Νῦν βοηθὸς τῶν ἐπιστρεφόντων ἀπὸ
mala via; tunc erit terribilis, et qui decipi non τῆς ὁδοῦ κακῆς ὁ Θεός, τότε φοβερὸς καὶ ἀπαραλό
poterit, examinator actionum et verborum, et co- γιστος τῶν ἀνθρωπίνων πράξεών τε καὶ ῥημάτων
gitationum. Nunc fruimur patientia; tunc justum καὶ ἐνθυμήσεων ἐξεταστής. Νῦν τῆς μακροθυμίας
cognoscemus judicium, quando resurrexerimus, ἀπολαύομεν, τότε τὴν δικαιοσύνην γνωσόμεθα, ὅταν
alii quidem ad æternum supplicium,alii aulem ad ἀναστῶμεν, οἱ μὲν εἰς κόλασιν αἰώνιον, οἱ δὲ εἰς
vitam æternam, et recipiet unusquisque congruen- ζωὴν αἰώνιον, καὶ ἀπολάβη ἕκαστος κατὰ τὴν πρᾶξιν
ter sum operationi. In quod tempus Christo obedire αὐτοῦ. Εἰς τίνα καιρὸν ὑπερτιθέμεθα τὴν ὑπακοὴν
differimus, qui vocavit nos ad regnum suum cœ- τοῦ Χριστοῦ τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς εἰς τὴν ἐπουρά
leste? Non expergiscemur? Non nos revocabimus a νιον αὐτοῦ βασιλείαν; οὐκ ἐκνήψομεν; οὐκ ἀνακαvita consueta, ad perfectionem Evangeli? Quo- λεσόμεθα ἐαυτοὺς ἀπὸ τοῦ κατὰ συνήθειαν βίου πρὸς
19 20 Jerem. 1, 9.
col. 281–282page 54 of 391
PG 114:281θ΄. Αἱ παραπίπτουσαι μετὰ τὴν διολογίαν παρθένοι, πέντε καὶ δεκαετίαν.
ι΄. Ὁ κλέψας καὶ μεταγνούς, ἔνιαυτόν, καὶ ἐλεγχθεὶς δὲ καὶ τέτορα ἔτη.
ια΄. Ὁ ἀρνεσιοκάπηλος, ὡς ὁ μοιχός.
ιβ΄. Ὁ ὀλογοράσης, ὁμοίως.
ιγ΄. Ὁ ἔπιορκος δεκαετίαν.
ιδ΄. Ὁ γόης καὶ φαρμακός, ὡς ὁ φονεύων.
ιε΄. Ὁ τυμβορύχος δεκαετίαν.
ιστ΄. Ὁ ἀδελφόμικτος, ὡς ὁ φονεύων.
ιζ΄. Ἡ ἐπ᾽ ἀνεψιαδοῦν ἐν συγγενείᾳ γάμος, κατὰ μοιχόν.
ιη΄. Ὁ πρὸ γάμου συναλλάξαντι ἀναγνώστης μνηστῇ, μετὰν ἀναγνώστης ἀπρόκοπος. Κλεψίγαμος δὲ ἀπωθείσθω.
ιθ΄. Ὁμολογήσας διάκονος καὶ πρεσβύτερος χείλεσιν ἁμαρτήσας, τῆς λειτουργίας εἰργέσθω κοινωνείτω δέ.
κ΄. Ὁ συνειδοκὸς ἱκάτου, καὶ ἀποκρύπτων, τῷ ἴσον ἐπιτιμᾶται.
κα΄. Ὅτι, Ἀρνήτρητος, εἰ ἀνὴρ μή, μεταμελέσθω.
κβ΄. Ἀποστὰς μέντοι ἐπὶ τριετίαν προσελθὼν, καὶ ἑξετίαν ὑποπεσέτω.
κγ΄. Ὁ τὴν ἰδίαν ἀφεὶς, καὶ λαβόντων ἑτέρα, μοιχός ὤν, ἑπταετίαν ὑποπεσέτω.
κδ΄. Ὁ τοῦ μαρτίου μανείς, ὡς ὁ μανεὶς ἀδελφή.
κε΄. Ὁ πολύγαμος κτεινίδεσι· ἀλλ᾽ οὐ μετὰ τριετίαν δεχέσθωσαν.
κστ΄. Οἱ παραδόντες τὴν πίστιν διὰ βασάνους, δεκατέσσαρα ὑποπεσέτω. Οἱ δὲ ἀδιάφορος, δωδεκαετίαν.
κζ΄. Ὁ ἐκ βίας ἁποσκεύος, μετὰ ἑξαετίαν δεκτέος· ὁ δὲ ἄνευ βίας, μετὰ δέκα καὶ ἄλλα.
κη΄. Μὴ χρόνῳ ὁρίζε, ἀλλὰ τρόπῳ τὰ ἐπιτίμια· εἰ δὲ ἁμαρτάνει ταῖς ἁμαρτίαις, καὶ ἀναλγησία, σῴζε τὴν οἰκείαν ψυχήν.
Ἡ ἐν τῷ Τρούλλῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ τοῦ Ῥινοτμήτου σύνοδος.
α΄. Τῶν ἀποστόλων πίστεις ἀκίνητος. Καὶ ἡ Νικαία ἐξελέγη, ἡ τοῦ Ἁλοῦ δόγμα, βαρβάρους ἐκθρῴσκοντας, διὰ τοῦ ἀρωνίου κατέστρεψεν. Ἡ ἐπὶ τοῦ μικροῦ Θεοδοσίου Κωνσταντινουπόλεως σύνοδος, τοὺς Μακεδόνων, διδόντας ἐνέργειαν τοῦ Πνεύματος εἰς ἀπόβλητον καθήρηκεν. Ὅτι ἐπὶ τοῦ μικροῦ Θεοδοσίου ἡ Ἔφεσον σύνοδος, τῶν ἀρίστων ἀνδρῶν, τὸν Νεστόριον ἀνεθεμάτισαν. Εὐτύχης δόκησε τελεσθῆναι τὸ μέγα μυστήριον τῆς δι᾽ ἐνανθρωπήσεως· καὶ διάκορον τοὺς δὲ διαμέτρου τὰ ἴσα παρηλφράντες· εἰς τὴν βασιλεύουσαν πάντα καὶ ἄλλα δὲ φέρε.mo aulem rebus fuit cognitus campus destru - νισμοῦ τοῖς πράγμασι γνωριζόμενον, καὶ τούτων ἕνα
ctionis, et unus scilicet ex iis pastoribus qui sui δηλαδὴ τῶν ποιμένων τῶν διασκορπιζόντων καὶ ἀπο
gregis oves dispergunt et perdunt, et eos turbida ολλύντων τὰ πρόβατα τῆς ἑαυτῶν νομῆς, καὶ ἀντο
potant subversione. Εt ut reliqua illius prætermit- τροπὴν θολερὰν αὐτὰ ποτιζόντων,, καὶ ἵνα τὰ ἄλλα
tam,hoc quidem accipiet,quod post nos sequetur, τῶν ἐκείνου παρῶ, ἀλλὰ τοῦτό γε καὶ ὁ μεθ᾽ ἡμᾶς
tempus. Neque enim par est ut id mandetur obli- ἐκδέξεται χρόνος. Ἐπεὶ μηδὲ λήθης ὅλως ἐστὶν ἄξιον
vioni propter eos, quorum est scelus insigne: qui, διὰ τοὺς περιττοὺς τὴν κακίαν, οἳ τὸ τοῦ Ἡσαίου,
ut dicit Isaias, concipiunt laborem, et pariunt 3 κύουσι πόνον καὶ τικτουσιν ἀνομίαν. Ὁ δυσσεβής,
iniquitatem 33. Impius (heu) sive ab aliis ad hoc φεῦ, εἴτε παρ᾽ ἄλλων εἰς τοῦτο κινηθείς, εἴτε καὶ
motus, sive hunc sceleratum fetum ex se produxe- παρ' ἑαυτοῦ τὸ πονηρὸν τουτί προενεγκών κύημα,
rit (Stultus enim,inquit,stulta loquetur,et cor ejus (Ὁ γὰρ μωρός, φησί, μωρὰ λαλήσει, καὶ ἡ καρδιά
vana castigabit), Patrum,qui Niceæ fuerunt, αὐτοῦ μάταια νοήσει), τοῖς ἱεροῖς τῶν ἐν Νικαίᾳ
sacra dogmata, tanquam montem Sion et turrim Πατέρων, ὡς τῷ Σιὼν ὄρει καὶ τῷ πύρφῳ δηλαδὴ
fortitudinis, scilicet aggreditur; illa quidem vo- τῆς ἰσχύος ἐπιτίθεται δόγμασιν· ἐκεῖνα μὲν ἀθετεῖ
lens abrogari, valere autem sententiam Ace- σθαι, κρατεῖν δὲ τὴν τῶν ᾿Ακεφάλων, ἄλογον ἄν τις
phalorum, quam a ratione alienam, et vere ἀκέ- εἴποι, καὶ ἀκέφαλον δόξαν προηρημένος. Μίγνυσι
φαλον, hoc est, carentem capile,jure quis dixerit. τοιγαρούν τῇ δυναστεία τὴν κακουργίαν, ὥστε τῇ
Potentia autem admiscet improbitatem, ut hac μὲν ἀπατᾷν, τῇ δὲ ἀνύειν τὸ σπουδαζόμενον,
quidem deciperet, illa vero effectum redderet quod ἵνα μήτε τὸ ἰσχυρὸν ἄμικτον ὂν καὶ μὴ πεις
contendebat: ut neque vis, si esset immista et foῖ κεκραμένον, λυπηρὸν δόξῃ καὶ καθαρῶς βίαιον,
persuasione minime contemperata,molesta videri ἐκ τοῦ καιροῦ μόνου τὴν ἰσχὺν εἰληφός, μήτ'
possit, et plane violenta, ut quæ robur accepisset αὖ πάλιν τὸ πείθειν ἔρημον δυναστείας ὑπολειφθέν,
ex sola occasione; neque rursus persuadere, si ἀσθενὲς εἴη, καὶ μικρὰ καὶ παρὰ μικρος ἀνύειν δυνάimpotens sit, si imbecilla, et quod possit pauca et μενον.
apud paucos efficere.
47. Hinc alios quidem ex episcopis adoriebatur μζ'. Εντεῦθεν τοὺς μὲν ἀπειλαῖς καὶ ὑπερορίαις,
minis et exsiliis alios autem honoribus et as- τοὺς δὲ τιμαῖς καὶ κολακείαις τῶν ἐπισκόπων ὑπῄει,
sentationibus: et nonnunquam etiam corrumpere ἔτι δε οὓς και χρήμασιν ὑποκλέπτειν, καὶ τὸ αὐτοῦ
pecunia, et suum malum aliorum quoque efficere, κακὸν καὶ ἄλλων ποιεῖν ἔσπευδε, καὶ τῆς νόσου με
et morbum communicare contendebat; mulabilis ταδιδόναι, οτα τις Πρωτεύς, ὡς τα Ἑλλήνων φασὶν,
non minus quam Proteus, ut Græcorum fabulæ lo- ἐξαλλάττων, καὶ ποικίλος τὴν γνώμην ὥσπερ τὴν
quuntur, et non minus mente, quam ille aspectu ὄψιν ἐκεῖνος γινόμενος. Ἐπὶ πασι τοίνυν καὶ τῷ μετ
varius.Postremo autem hanc quoque magnam tur- γάλῳ τούτῳ πύργῳ προσβάλλει. Καὶ τὸ μηχάνημα
rim aggreditur.Machinæ autem erant aurum; id χρυσὸς ἦν, χρυσὸς οὐκ ὀλίγος, ὥστε καὶ παροφθῆναι,
que non paucum, ut posset contemni,sed quod red- ἀλλὰ καὶ εἰς τριάκοντα φημί, λίτρας παρατεινόμενος
ibat ad summam triginta librarum: eratque do- καὶ ἡ δωρεὰ οὐ δωρεὰ γυμνῶς τε καὶ ἀκαλύπτως,
num non nude et aperte donum, ne non accipere ἵνα μὴ δι᾽ ὑπονοίας ἔχουσα τὸ φιλόχρυσον ἀπρόσδε
tur, ut quod suspicionem pareret avaritiæ: sed id κτος μείνῃ, ἀλλὰ καὶ πρόφασις ἐπέκρυπτε ταύτην
quoque occultabat prætextus speciosus et valde εὐπρόσωπος καὶ πιθανὴ λίαν, οἱ πένητες καὶ ἡ περὶ
probabilis,nempe pauperes, et quæ erant necessa- τους νοσοῦντας τῶν ἀδελφῶν εἰδάπανος χρεία. Τοι
ria ad usus Fratrum agrotantium.His virum cona- ούτοις ἐπειρᾶτο δουλοῦν τὸν ἐλεύθερον. Καὶ εἰ καλὸν
batur ingenuum redigere in servitutem.Εt si bo- εἴη καὶ ἀρέσκον φιλοθέων ψυχαῖς τὸ ὑπὸ σοῦ, γεν
num existimas et gratum piorum animis id, quod νατε, καινοτομούμενον, φαίην ἂν πρὸς αὐτὸν, τί μὴ
a te,o vir egregie, innovatur, ego illi dixerim, cur ἐᾶς αὐτόθεν ἕλκειν τοὺς ἐράστας, καὶ ἰδίῳ κάλλει
non ab eo ipso sinis trahi amatores, et propria χειροῦσθαι τοὺς φιλοκάλους, άλλα χρήμασιν αὐτὸ
vinci pulchritudine eos qui sunt pulchri amatores; καὶ δωρεαῖς περιστέλλεις, ὃ περὶ τὰς ἀμόρφους καὶ
sed id pecuniis ornas et muneribus, quod solet ἀκαλλεῖς ποιοῦσιν, ἀλλοτρίοις κοσμήμασι καὶ τεχν
feri turpibus et deformibus, ut quæ sint aliena νάσμασι;
ornameula et artificia?
21 Isa, Lix, 4. 23 Isa. XXXII, 6.
Anno imperii 2, Christi 492, chirographum
professionis fidei ab Euphemio sibi restitui jussit.
Ita Cedrenus et Theodrus Lector Collectan. I. II.
Dein liberum cuique fecit quam vellet amplecti seclam. Evagrius 1. m, c. 30.
Concordat ms. Græcum, τοῖς ἱεροῖς τῶν ἐν
Νικαία Πατέρων Sed utrobique mendum:legendum,
Patrum qui Chalcedone fuerunt,»ut sequentia
declarant.
De Acephalis actum 10 Januar. in Vita S.
Joannis Camilli Boni n. 2 et in Vita S. Agathonis.
Cedrenus scribit Anastasium fuisse in hæresi Acephalorum, seu Synchytarum. Acta enim concilii
Chalcedonensis authentica et altari ablata conscidisse atque igni tradidisse docet Nicephorus 1. XVI,
Ita pulsi in exsilium patriarcha Constantinopolitani Euphemius et Macedonius; quorum sectatores, exsilio, relegatione, accusationibus iniquis,
aut bonorum publicatione afflicti sunt.
Εὐτυχὲς δὲ καὶ τοῦτον Διόσκορον, εἶπεν ὁ Σέβηρος, ὅτι εἰς μὲν ἀρχιερεῖς ἀδύνατόν ἐστι παρεισδύεσθαι, ὡς τὰ ἐν τοῖς πλοίοις συμβαίνοντα ἐξηγοῦμαι· τοὺς μὲν γὰρ ἐπ' εὐθείας πλέοντας, καὶ εὐθύνειν ἱκανούς, οὐδεὶς ἐκ τῶν ἔξωθεν κωλύει· ἐκείνους δὲ μόνους, τοὺς νόθους, ἢ δύστροπους, ἢ κακοτρόπους, ἢ κακοπράγμονας, ὁ τῆς Χριστοῦ ἐκκλησίας νόμος ἐπαύσατο. Ἐντεῦθεν δὲ τοῖς τρόποις χρώμενος, καὶ τοῖς ἀδικήμασιν, οἷς ὁ βίος κεχώρηκεν, οὐ προσέθηκε θεότητα, εἶπε· Ναυτίαν ἐπαφέρει ψυχῇ, καὶ κακοποιὸν οὐ παύεται· τῷ δὲ ἐναντίῳ τρόπῳ περιτυχὼν, τούτῳ ὁ τοῦ Χριστοῦ γένος, ὅ τε θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἦν, ἀμέτοχος παθημάτων, ἀμετάβλητος, εὐθύς. Αὐτὰ δὲ τὰ κακὰ αὐτὸν παρεμποδίζει, καὶ ἡ κακία τῶν πεπραγμένων δύναταί τε ἐκτοπίσαι· κατεπαίρεσθαι μὲν λέγεσθαι, οὐκ ἐᾷ παρρησίαν· τιμωρεῖ δὲ ἡ εἰς πάντας φιλανθρωπία, ἥτις εἰς πάθη καὶ ἄλγη τοῖς ἁμαρτωλοῖς ἐκτείνεται· ὅθεν αὐτὸν ἐν τοῖς κατωτάτω δικαστηρίοις εἶναι προσήκει, πρότερον τεταγμένον εἰς τὴν ἁγίαν Παρθένον. Ναὶ μὴν ἐπρεσβεύθη, φιλανθρωπίᾳ τε καὶ ἐλέῳ, τοῖς βασιλεῦσι πρῶτον, τοῖς εὐθυβόλοις δικαίοις, εἶθ' ἑξῆς ἐν τοῖς πρεσβυτέροις.mo aulem rebus fuit cognitus campus destru - νισμοῦ τοῖς πράγμασι γνωριζόμενον, καὶ τούτων ἕνα
ctionis, et unus scilicet ex iis pastoribus qui sui δηλαδὴ τῶν ποιμένων τῶν διασκορπιζόντων καὶ ἀπο
gregis oves dispergunt et perdunt, et eos turbida ολλύντων τὰ πρόβατα τῆς ἑαυτῶν νομῆς, καὶ ἀντο
potant subversione. Εt ut reliqua illius prætermit- τροπὴν θολερὰν αὐτὰ ποτιζόντων,, καὶ ἵνα τὰ ἄλλα
tam,hoc quidem accipiet,quod post nos sequetur, τῶν ἐκείνου παρῶ, ἀλλὰ τοῦτό γε καὶ ὁ μεθ᾽ ἡμᾶς
tempus. Neque enim par est ut id mandetur obli- ἐκδέξεται χρόνος. Ἐπεὶ μηδὲ λήθης ὅλως ἐστὶν ἄξιον
vioni propter eos, quorum est scelus insigne: qui, διὰ τοὺς περιττοὺς τὴν κακίαν, οἳ τὸ τοῦ Ἡσαίου,
ut dicit Isaias, concipiunt laborem, et pariunt 3 κύουσι πόνον καὶ τικτουσιν ἀνομίαν. Ὁ δυσσεβής,
iniquitatem 33. Impius (heu) sive ab aliis ad hoc φεῦ, εἴτε παρ᾽ ἄλλων εἰς τοῦτο κινηθείς, εἴτε καὶ
motus, sive hunc sceleratum fetum ex se produxe- παρ' ἑαυτοῦ τὸ πονηρὸν τουτί προενεγκών κύημα,
rit (Stultus enim,inquit,stulta loquetur,et cor ejus (Ὁ γὰρ μωρός, φησί, μωρὰ λαλήσει, καὶ ἡ καρδιά
vana castigabit), Patrum,qui Niceæ fuerunt, αὐτοῦ μάταια νοήσει), τοῖς ἱεροῖς τῶν ἐν Νικαίᾳ
sacra dogmata, tanquam montem Sion et turrim Πατέρων, ὡς τῷ Σιὼν ὄρει καὶ τῷ πύρφῳ δηλαδὴ
fortitudinis, scilicet aggreditur; illa quidem vo- τῆς ἰσχύος ἐπιτίθεται δόγμασιν· ἐκεῖνα μὲν ἀθετεῖ
lens abrogari, valere autem sententiam Ace- σθαι, κρατεῖν δὲ τὴν τῶν ᾿Ακεφάλων, ἄλογον ἄν τις
phalorum, quam a ratione alienam, et vere ἀκέ- εἴποι, καὶ ἀκέφαλον δόξαν προηρημένος. Μίγνυσι
φαλον, hoc est, carentem capile,jure quis dixerit. τοιγαρούν τῇ δυναστεία τὴν κακουργίαν, ὥστε τῇ
Potentia autem admiscet improbitatem, ut hac μὲν ἀπατᾷν, τῇ δὲ ἀνύειν τὸ σπουδαζόμενον,
quidem deciperet, illa vero effectum redderet quod ἵνα μήτε τὸ ἰσχυρὸν ἄμικτον ὂν καὶ μὴ πεις
contendebat: ut neque vis, si esset immista et foῖ κεκραμένον, λυπηρὸν δόξῃ καὶ καθαρῶς βίαιον,
persuasione minime contemperata,molesta videri ἐκ τοῦ καιροῦ μόνου τὴν ἰσχὺν εἰληφός, μήτ'
possit, et plane violenta, ut quæ robur accepisset αὖ πάλιν τὸ πείθειν ἔρημον δυναστείας ὑπολειφθέν,
ex sola occasione; neque rursus persuadere, si ἀσθενὲς εἴη, καὶ μικρὰ καὶ παρὰ μικρος ἀνύειν δυνάimpotens sit, si imbecilla, et quod possit pauca et μενον.
apud paucos efficere.
47. Hinc alios quidem ex episcopis adoriebatur μζ'. Εντεῦθεν τοὺς μὲν ἀπειλαῖς καὶ ὑπερορίαις,
minis et exsiliis alios autem honoribus et as- τοὺς δὲ τιμαῖς καὶ κολακείαις τῶν ἐπισκόπων ὑπῄει,
sentationibus: et nonnunquam etiam corrumpere ἔτι δε οὓς και χρήμασιν ὑποκλέπτειν, καὶ τὸ αὐτοῦ
pecunia, et suum malum aliorum quoque efficere, κακὸν καὶ ἄλλων ποιεῖν ἔσπευδε, καὶ τῆς νόσου με
et morbum communicare contendebat; mulabilis ταδιδόναι, οτα τις Πρωτεύς, ὡς τα Ἑλλήνων φασὶν,
non minus quam Proteus, ut Græcorum fabulæ lo- ἐξαλλάττων, καὶ ποικίλος τὴν γνώμην ὥσπερ τὴν
quuntur, et non minus mente, quam ille aspectu ὄψιν ἐκεῖνος γινόμενος. Ἐπὶ πασι τοίνυν καὶ τῷ μετ
varius.Postremo autem hanc quoque magnam tur- γάλῳ τούτῳ πύργῳ προσβάλλει. Καὶ τὸ μηχάνημα
rim aggreditur.Machinæ autem erant aurum; id χρυσὸς ἦν, χρυσὸς οὐκ ὀλίγος, ὥστε καὶ παροφθῆναι,
que non paucum, ut posset contemni,sed quod red- ἀλλὰ καὶ εἰς τριάκοντα φημί, λίτρας παρατεινόμενος
ibat ad summam triginta librarum: eratque do- καὶ ἡ δωρεὰ οὐ δωρεὰ γυμνῶς τε καὶ ἀκαλύπτως,
num non nude et aperte donum, ne non accipere ἵνα μὴ δι᾽ ὑπονοίας ἔχουσα τὸ φιλόχρυσον ἀπρόσδε
tur, ut quod suspicionem pareret avaritiæ: sed id κτος μείνῃ, ἀλλὰ καὶ πρόφασις ἐπέκρυπτε ταύτην
quoque occultabat prætextus speciosus et valde εὐπρόσωπος καὶ πιθανὴ λίαν, οἱ πένητες καὶ ἡ περὶ
probabilis,nempe pauperes, et quæ erant necessa- τους νοσοῦντας τῶν ἀδελφῶν εἰδάπανος χρεία. Τοι
ria ad usus Fratrum agrotantium.His virum cona- ούτοις ἐπειρᾶτο δουλοῦν τὸν ἐλεύθερον. Καὶ εἰ καλὸν
batur ingenuum redigere in servitutem.Εt si bo- εἴη καὶ ἀρέσκον φιλοθέων ψυχαῖς τὸ ὑπὸ σοῦ, γεν
num existimas et gratum piorum animis id, quod νατε, καινοτομούμενον, φαίην ἂν πρὸς αὐτὸν, τί μὴ
a te,o vir egregie, innovatur, ego illi dixerim, cur ἐᾶς αὐτόθεν ἕλκειν τοὺς ἐράστας, καὶ ἰδίῳ κάλλει
non ab eo ipso sinis trahi amatores, et propria χειροῦσθαι τοὺς φιλοκάλους, άλλα χρήμασιν αὐτὸ
vinci pulchritudine eos qui sunt pulchri amatores; καὶ δωρεαῖς περιστέλλεις, ὃ περὶ τὰς ἀμόρφους καὶ
sed id pecuniis ornas et muneribus, quod solet ἀκαλλεῖς ποιοῦσιν, ἀλλοτρίοις κοσμήμασι καὶ τεχν
feri turpibus et deformibus, ut quæ sint aliena νάσμασι;
ornameula et artificia?
21 Isa, Lix, 4. 23 Isa. XXXII, 6.
Anno imperii 2, Christi 492, chirographum
professionis fidei ab Euphemio sibi restitui jussit.
Ita Cedrenus et Theodrus Lector Collectan. I. II.
Dein liberum cuique fecit quam vellet amplecti seclam. Evagrius 1. m, c. 30.
Concordat ms. Græcum, τοῖς ἱεροῖς τῶν ἐν
Νικαία Πατέρων Sed utrobique mendum:legendum,
Patrum qui Chalcedone fuerunt,»ut sequentia
declarant.
De Acephalis actum 10 Januar. in Vita S.
Joannis Camilli Boni n. 2 et in Vita S. Agathonis.
Cedrenus scribit Anastasium fuisse in hæresi Acephalorum, seu Synchytarum. Acta enim concilii
Chalcedonensis authentica et altari ablata conscidisse atque igni tradidisse docet Nicephorus 1. XVI,
Ita pulsi in exsilium patriarcha Constantinopolitani Euphemius et Macedonius; quorum sectatores, exsilio, relegatione, accusationibus iniquis,
aut bonorum publicatione afflicti sunt.
col. 283–284page 55 of 391
PG 114:283Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου συνελθόδοτον· οἱ ἀγεωργήσαντ σωμάτων καὶ ψυχῶν περίοδους ἀπορρημένον, καὶ θεολόγων κατὰ τῶν δώδεκα κεφαλέων θρασυνθέντα Κυρίλλου ἀνθαμιλτικοῦ. Ἐπὶ τὴν Βυζαντίων ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ Ποκγνατοῦ συνελλέκτα σύνοδος, ἣ Ὀικήτη τὴν Ῥώμης, καὶ Σέργιον τὴν τῆς Κωνσταντίνου, οἱ θεῶρα καὶ μὴν ἐπεργίαν δογματίσαντες ἀποθελόμενον.
β´. Τὰ παρὰ τῶν ἱερεξδόξων ἐλαπτηκαίοις ἐμβλημένα, τοῖς κλήμεντος τῶν ἀποστόλων διατεξημένον ἀπέρικται.
γ´. Οἱ τοῦ ἐλχῆμοι καὶ ἁμαρτημαλέτοι καθαρτήρεοι. Οἱ δὲ τοῦ ἐκθὴ ἀπελδάτοντες, τῆς λειτουργίας ἐπὶ βητὸν παύονται χρόνον· ὁλε εἰλογεῖ γὰρ ὁ τριωμάτιας, καὶ οἱ παρόδικος γαμήσαντες.
δ´. Καὶ οἱ μετὰ τὴν χειροτονίαν συζυγήσαντες, μετὰ τὴν βητὸν χρόνον τοὺς βαθμοὺς γνωζίζονται, ἀπόμονοι μένοντες· δηλαδὴ τὴν συζυγίαν ἀφιᾶσιν. Οἱ δὲ μετὰ τὸν ὅρον, καὶ λύοντοι, ἐπεκτεινόμενοι μενέζεσθαι.
ε´. Κληρικὸς νόμῳ θεοῦ συνασπτόμενος καθαιρείσθω. Λαϊκὸς δὲ ἀφορίζεσθω.
ζ´. Ὁ χειροτονηθεὶς εἰς ξένηται, καθαίρεται.
η´. Καὶ ἐνορίαν ἔχων διάκονος, εἰ μὴ τοποτηρητῆς ᾖ τοῦ χωρεπισκόπου, ἔπεσθαι τῶν πρεσβυτέρων καθεζόμενος, ἁπάντων ὑστερεῖ τάξει τοῦ ἐλαχίστου ἱερατεύοντος.
θ´. Ἐπανελθεῖν κελεύει ἐκκλησίαν ἐλλιπεῖς καὶ ἐλλείπεις, καὶ ζήκειν καλύπτεις μᾶλλον.
ι´. Ἄξιοι Ἰουδαίων ἀπόπτυστα. Ὁ δὲ καὶ ἰατρικῆς αὐτοὺς προσαλλόμενος, ὁ ξυλλόμενος, ἰατρεύεσθαι.
ια´. Εἰ δὲ ἐπιβαλεῖν δεῖ ἐπιτίμιον, τὰ ἐπὶ τὸ κτεῖτον πρεκοπτεῖ προπεμθόμενοι, τῆς ἐγκρατευόμενοι πρόδηκε σύνεσιν μηκέτι σύνοινοι ὄντες παραγγέλλεσθαι.
ιβ´. Ῥωμαίοι τῶν εἰς διάκονον καὶ πρεσβύτερον προαγόμενοι βούλεσθαι ἄγειν γυναῖκας βεβαιβοδομένας, ἡμεῖς ἐβδόχθοιμα τῷ διακόνῳ καὶ πρεσβυτέρῳ βουλόμεθα. Ὁ δὲ βλαζόμενος λόγον, καθαιρείσθω.
ιγ´. Πρεσβύτερος τριακοντάτριτος ἐνδόου, ὁ δὲ διάκονος εἰκοσιέτης χειροτονείσθω, καὶ ὁ ἀναγνώστης τεσσαρεσκαιδεκαέτης, καὶ εἰκοσαέτης ὑποδιάκονος, ἐκκλεθείσθω.
ιδ´. Γνωσθεῖ ὁ λόγον ἐπὶ διακόνους εἶναι κατὰ τοῦ εἰρημένου τεῖς Πράξεσιν, δεῖ οἱ διακονουμένοις τοῖς μυστηρίοις ὁ λόγος, ἀλλὰ περὶ τῶν κατὰ τράπεζαν διακονούντων εἶναι λεγόμενος.
ιε´. Ὁ προελθόμενος κατ᾿ ἀρχὴν πρεσβύτερος, σὺν τῷ κακῶς χειροτονηθέντι καθαιρείσθω.
ιστ´. Ὁ διὰ βαρβαρικὴν ὑποδρομὴν μεταναστάς, παυσαμένης τῆς ἐπιδρομῆς, παλινοστείτω πρὸς ἑαυτήν.enim opus esse solo nomine, quando ipsa sacra πίστεως ήδέως τὰς ψυχὰς προσόμεθα, κἂν αὐτοὺς
revera afficiuntur contumelia? Nos ergo nequaquam admittemus aliquid sentire, tantum
abest ut dicere, quod discrepet a sanctis et œcumenicis conciliis. Ex quibus primum quidem
ornatur trecentis decem et octo Patribus, qui cum
adversus Arium in sancto Spiritu Nicem convenissent, anathemati miserum subjiciunt, et a corpore abscindunt ecclesiastico,alienantem a Patris
essentia eum, qui est natura Filius, et introducentem dogmata aliena a recta fide. Secundum
autem impulsu divino congregatum adversum
Macedonium, qui ipse quoque scelerate loquebatur adversus bonum Spiritum, eum abdical. Tertium autem adversus profanam et exsecrandam
linguam Nestorii, qui ipse quoque absurda erat
locutus adversus Christi carnis susceptæ consilium, pulchre Ephesi convenit. Post hac, quod
fuit, etiam Chalcedone sexcentorum et triginta
divinorum Patrum: qui cum etiam ea dixissent,
quæ conveniebant prioribus, et qui illi dixerant,
adhuc accuratius exposuissent, infelicem et exsecrandum Eulychem una cum Nestorio abscindunt a corpore Ecclesia,et fdem confirmant apostolicam: et quicunque non ita sentiebat, decernunt esse alienum ab Ecclesia. Adversus hæc et
ignis accendatur, et ensis acuatur,et mors quoque
nobis acerba afferatur,imo vero,si fieri possit, pro
una innumerabiles; nos vero nunquam prodenus
veram religionem, neque ea, quæ recte placuerunt
Patribus, ea abrogando probro afficiemus. Testes
sint eorum sudores, quos pro Gde susceperunt, "
et multæ dimicationes. Sed ea manebunt Grma
et immobilia, et apud nos, et apud eos, quos fas
est et Deum et nos sequi. Pax autem Dei, quæ
superat omnem mentem, sit custos et dux tuæ
polentia.
50. Cum hanc imperator accepisset epistolam,
mittens et vim afferre,et couari persuadere,se potius submittens, aggressus est se de iis excusare,
quorum accusabatur, et sic composuit epistolam:
Hujus innovationis, o homo Dei, nos non sumus
auctores. Testem confidenter invocamus,qui omnia cernit,Dei oculum:sed ab illis oritur hic motus,
quos, plus quam alii, oportebat hæc honorare silentio. Nunc autem cupientes singuli primi videri et dicendi facultate et dignitate, seipsos fe-D
riunt, et nos ad se invicemn attrahunt. Quid nos
ergo aliud oportet facere, quam,dumii moventur,
nos non simul moveri, sed quietem amplecti: ut
sic persuadere possimus eis, qui hic movere statuerint, dimissa tali contentione, una nobiscum
quiescere? Omnino enim tuam non latet pietatem, quod quidam monachi et clerici, qui reclam
fidei sibi vindicant sententiam, hæc movere scanS. Sabas in sua ad imperat epistola: «Nos
ergo nec patiemur aliquid aliud addere præter ea
quæ decreta sunt a trecentis decem et octo Patribus qui fuerunt Nicææ, et tribus, quæ postea
δὴ τοὺς ἁγίους τόπους πυρὺ θεασώμεθα φθειρομέ
νους. Τί γὰρ δὴ καὶ ὄφελος ονόματος μόνου, ὅταν
αὐτὰ γοῦν τὰ ἱερὰ πράγματα καθυβρίζηται; Οὐ μὲν
οὖν ἡμέτε ἀπάδον τι τῶν τεσσάρων ἁγίων καὶ οίκωνμενικῶν συνόδων φρονῆσαι, μήτι γε καὶ εἰπεῖν ὅλως
παραδεξόμεθα· ὧν ἡ μὲν πρώτη τοῖς τριακοσίοις
δέκα καὶ ὀκτὼ κοσμείται Πατράσιν, οἱ κατὰ ᾿Αρείου
ἐν ἁγίῳ Πνεύματι περὶ τὴν Νικαίαν συνελθόντες,
ἀναθέματι τὸν ἄθλιον ὑποβάλλουσί τε καὶ τοῦ ἐκκλησ
σιαστικού σώματος ἀποτέμνουσιν, ἀλλοτριοῦντα τῆς
τοῦ Πατρὸς οὐσίας τὸν φύσει Υἱὸν, καὶ ἀλλότρια τῆς
υγιούς πίστεως δογματίζοντα. Η δευτέρα δὲ κατὰ
Μακεδονίου θεοκινήτως συναθροισθεῖσα, πονηρὰ καὶ
αὐτὸν κατὰ τοῦ ἀγαθοῦ φθεγγόμενον πνεύματος ἐκg κηρίντει. Καὶ ἡ τρίτη δὲ κατὰ Νεστορίου τῆς βε
βήλου γλώττης καὶ μιαρᾶς ἄτοπα καὶ αὐτοῦ κατὰ
τῆς οἰκονοπίας Χριστοῦ φθεγξαμένου ἐν Ἐφέσῳ
καλῶς συνελήλυθεν. Ἐπὶ τούτοις καὶ ἡ ἐν Καλκη
δόνι τῶν ἐξακοσίων τριάκοντα θεοφόρων Πατέρων,
οἳ καὶ αὐτοὶ συνῳδὰ τοῖς προλαβοῦσιν εἰπόντες, καὶ
τὰ ἐκείνων ἔτι ἐξακριβώσαντας, Εὐτυχῆ τὸν ἀτυχῆ
καὶ κατάπνυστον ἅμα Νεστορίῳ τοῦ ἱεροῦ τῆς Ἐκκλησ
σίας ἐκκόπτοησι σώματος, τὴν ἀποστολικήν τε διακρατύνουσι πίστιν, καὶ πάντα τὸν μὴ οὕτω φρονούν
τα ξένον εἶναι τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ δογματίζουσι.
Πρὸς ταῦτα καὶ πῦρ ἀπτέσθω, καὶ ξίφος θηγέσθω,
έπαγέσθω δὲ καὶ ὁ πικρός καθ' ἡμῶν θάνατος,
μᾶλλον δὲ ἀνθ' ἑνὸς, ἂν ἐγχωρούν ᾖ, μυρίαι· ὡς
οὔποτ᾽ ἂν προδῶμεν ἡμεῖς τὴν εὐσεβειαν, οὐδὲ τὰ
καλῶς δόξαντα τοῖς Πατράσι τῷ ἀθετεῖν ἀτιμάσου
μεν. Οὐ μὰ τοὺς ὑπὲρ τῆς πίστεως αὐτῶν ἱδρώτας,
καὶ τὰ πολλὰ σκάμματα, ἀλλὰ μενεί ταῦτα καὶ
παρ' ἡμῖν καὶ παρ᾽ οἷς ὅσιον ἀκολουθεῖν Θεῷ τε καὶ
ἡμῖν ἀκίνητα. Ἡ δὲ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ ἡ ὑπερέχουσα
πάντα νοῦν φύλαξ εἴη καὶ ὁδηγὸς τοῦ κράτους
σου,
ν΄. Ταύτην δεξάμενος ὁ βασιλεὺς τὴν ἐπιστολὴν,
εὐθὺς γοῦν τὸ βιάζεσθαι καὶ τὸ πειρᾶσθαι πείθειν
ἀφεὶς, εἰς ἀπολογίαν μᾶλλον διὰ Γραφῆς ὑπὲρ ὧν
ᾐτιᾶτο πρότερον ὑφειμάνως ἐχώρει, καὶ οὕτω πως
συνέταττε τὴν ἐπιστολήν. Τῆς καινοτομίας ταύτης,
ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, οὐχ ἡμεῖς αἴτιον· μάρτυρα
θαῤῥοῦντες ἐπικαλούμεθα τὸν πάντα βλέποντα του
Θεοῦ ὀφθαλμόν· ἀλλὰ παρ᾽ ἐκείνων ἡ τούτων κίνησ
σις οὓς ἔδει μᾶλλον τῶν ἄλλων σιωπῇ ταῦτα τιμάν.
Νῦν δὲ ὀρεγόμενοι τοῦ πρῶτος αὐτῶν ἕκαστος δυο
νάμει τε λόγου καὶ ἀξιώματι φαίνεσθαι, ἀλλήλους τε
βάλλουσι, καὶ ἡμᾶς πρὸς ἑαυτοὺς ἀνθέλκουσι. Τί οὖν
ἕτερον ἡμᾶς χρὴ ποιεῖν, ἢ τούτοις κινουμένοις μὴ
συγκινεῖσθαι, ἀλλὰ τὴν ἡσυχίαν ἀσπάζεσθαι; ἵν᾿
οὕτω πεῖσαι δυνηθῶμεν καὶ τοὺς ταῦτα προειρημέν
voος κινεῖν, ἀφεμένους τοιαύτης ἐρεσχελίας νοῦν ἡ
συχάζειν ἡμῖν. Πάντως γὰρ οὐκ ἄδῆλον τοῦτο τῇ σῇ
θεοσιβεία, ὡς μοναχοί τινες καὶ κληρικοὶ ὀρθοδοξίας
consecutæ sunt, synodis, nec quidquam aliter
innovare; sed pro els etiam animas profundere,
et innumerabiles, si feri possit, mortes parali sumus suscipere.»
καί τινος τοιούτου, λυθήσεται γάρ, ὃ ἐπί τισιν ἱεροῖς ἐπεδόθη, καί τε ἐν εἴδει θρησκείας Ἰσιδώρου καί τινος τοιούτου· ὅτι δὴ εἶδος τι εἶχεν εἰδώλου, ὅπερ ἦν ἐν αὐτοῖς σφόδρα ἐπιπόλαιον, ὅτι ἱεροῖς εἴδωλον ὑπεδέξαντο· ἤδη ἐν αὐτοῖς κολάσεως εἴδωλον ὑπεδέξαντο, ἤδη δὲ καὶ ὅτι τὸ εἶδος ἔσχεν ὁ Λαῦρα εἶδεν, εἰ μὴ καὶ Λαῦρα ἐν τῷ προλόγῳ· Μηνολογίων τε τῶν ἁγίων εἰσέφερεν.
(ἐκ Λαύρα, σελ. 12, 22.) (Α.) Μετὰ δὲ τοῦ προλόγου 10.
Ἀλλ᾽ ἐπεὶ γὰρ τὰ πλεῖστα κατὰ ἀναδρομὴν ἔδει εἰπεῖν ἱερούς· ἔδει εἶπε, καὶ τὸ εἶδος ὅπερ εἴπεν, ὑπεδέξαντο ὡς ἱεροὶ καὶ ὡς τε ἐν εἴδει βλέπειν ἔχοντες· εἶδεν γοῦν τοῦτο ἐν αὐτοῖς ὅτι εἶδεν, ὡς ἱεροὶ τε εἰς τὸ εἶδος Λαύρας βλέπειν εἶδον τε εἶδος· ἀλλ᾽ εἰπεῖν ἔδει ἐν εἴδει ἐν εἴδει ἐπεί, ἐπεὶ γὰρ τότε εἶδεν τοῦτο ἱεροῖς· ἔδει εἶπε τε τοῦτο ἔδει εἶδεν εἶπεν αὐτοῖς.
Ὁ δὲ τοῦ εἴδους ἐν εἰκόνι βλέπων εἰκόνα λαβεῖν αὐτοὺς ἱεροὺς εἶδεν, ὡς ὁρᾶν εἰκόνα· τὸ δὲ εἶδος εἰκόνος αὐτοῖς ἐν εἴδει ἔλαβεν. Ἐπεὶ δέ τοι αὐτοῖς εἶδεν ἐν εἴδει ἐπεί, βλέπεις αὐτοὺς ἔδει τοῦτο βλέπεσθαι ἐπεί τε εἶδεν. Ἀλλ᾽ εἰπεῖν ἔδει ἐν αὐτοῖς ἐπεί, τότε εἶδεν· ἀλλ᾽ ἐν αὐτοῖς αὐτὸς βλέπεις εἶδος ἱεροὺς εἰκόνι.
§ 10. Ἐπεὶ δέ τοι κἀκεῖθεν εἰσῄει, αἰσθήσεως ἱεροῦ ἐπαξίου εἶδεν αὐτόν, ἀναγόμενον φιλάνθρωπον φρόνησιν, Θεοδώρῳ αὐτὸς ἐπεκράτει· τοσοῦτον αὐτοῖς εἶδεν πολλοῦ εἰς αὐτοὺς πλοῦτον ψυχῆς ἐκ θεραπείας τυγχάνοντα αὐτὸν ὡς θεωρεῖν εἶπεν, οὔτε τοῦτο εἶπεν ἐπεί, ὡς τῇ λελυπηκότι τοιαύτῃ θεωρίᾳ εἶπεν· τοῦτο δὲ εἶπεν εἶναι τοῦτο οὔτε αὐτόν, οὔτε εἰκόνα εἶναι αὐτόν, ὡς εἰπεῖν εἶδος αὐτοῦ ψυχήν, ἐλθεῖν εἰς τὸν χόρτον εἶπεν αὐτόν. Ὅλου εἶπεν οὕτω, ἀλλ᾽ ἀνέχεσθαι, εἰ μὴ εἶδεν ἐκεῖ κατέφυγεν, εἰ μὴ εἴη οὗτος κἀκεῖ, καὶ ὅσα πρὸς οἶκον ἐπάγει. Δεινὸν εἰπεῖν δοκεῖ τὸ πάντα, καὶ ψυχὴν ἅπτεσθαι αὐτοῦ. Ὁμοίως γὰρ ἐκ φαύλων, ἀλλ᾽ ἀνέχεσθαι πρέπει τοῖς εἶδον, καὶ ὅσα πρὸς ἀπόβλεψιν ἐπαίρει· δεινὸν δοκεῖ πάντα, καὶ ψυχὴν ἅπτεσθαι σεμνοῦ.
Verumtamen vero quidem res est. Opertetenim opus esse solo nomine, quando ipsa sacra πίστεως ήδέως τὰς ψυχὰς προσόμεθα, κἂν αὐτοὺς
revera afficiuntur contumelia? Nos ergo nequaquam admittemus aliquid sentire, tantum
abest ut dicere, quod discrepet a sanctis et œcumenicis conciliis. Ex quibus primum quidem
ornatur trecentis decem et octo Patribus, qui cum
adversus Arium in sancto Spiritu Nicem convenissent, anathemati miserum subjiciunt, et a corpore abscindunt ecclesiastico,alienantem a Patris
essentia eum, qui est natura Filius, et introducentem dogmata aliena a recta fide. Secundum
autem impulsu divino congregatum adversum
Macedonium, qui ipse quoque scelerate loquebatur adversus bonum Spiritum, eum abdical. Tertium autem adversus profanam et exsecrandam
linguam Nestorii, qui ipse quoque absurda erat
locutus adversus Christi carnis susceptæ consilium, pulchre Ephesi convenit. Post hac, quod
fuit, etiam Chalcedone sexcentorum et triginta
divinorum Patrum: qui cum etiam ea dixissent,
quæ conveniebant prioribus, et qui illi dixerant,
adhuc accuratius exposuissent, infelicem et exsecrandum Eulychem una cum Nestorio abscindunt a corpore Ecclesia,et fdem confirmant apostolicam: et quicunque non ita sentiebat, decernunt esse alienum ab Ecclesia. Adversus hæc et
ignis accendatur, et ensis acuatur,et mors quoque
nobis acerba afferatur,imo vero,si fieri possit, pro
una innumerabiles; nos vero nunquam prodenus
veram religionem, neque ea, quæ recte placuerunt
Patribus, ea abrogando probro afficiemus. Testes
sint eorum sudores, quos pro Gde susceperunt, "
et multæ dimicationes. Sed ea manebunt Grma
et immobilia, et apud nos, et apud eos, quos fas
est et Deum et nos sequi. Pax autem Dei, quæ
superat omnem mentem, sit custos et dux tuæ
polentia.
50. Cum hanc imperator accepisset epistolam,
mittens et vim afferre,et couari persuadere,se potius submittens, aggressus est se de iis excusare,
quorum accusabatur, et sic composuit epistolam:
Hujus innovationis, o homo Dei, nos non sumus
auctores. Testem confidenter invocamus,qui omnia cernit,Dei oculum:sed ab illis oritur hic motus,
quos, plus quam alii, oportebat hæc honorare silentio. Nunc autem cupientes singuli primi videri et dicendi facultate et dignitate, seipsos fe-D
riunt, et nos ad se invicemn attrahunt. Quid nos
ergo aliud oportet facere, quam,dumii moventur,
nos non simul moveri, sed quietem amplecti: ut
sic persuadere possimus eis, qui hic movere statuerint, dimissa tali contentione, una nobiscum
quiescere? Omnino enim tuam non latet pietatem, quod quidam monachi et clerici, qui reclam
fidei sibi vindicant sententiam, hæc movere scanS. Sabas in sua ad imperat epistola: «Nos
ergo nec patiemur aliquid aliud addere præter ea
quæ decreta sunt a trecentis decem et octo Patribus qui fuerunt Nicææ, et tribus, quæ postea
δὴ τοὺς ἁγίους τόπους πυρὺ θεασώμεθα φθειρομέ
νους. Τί γὰρ δὴ καὶ ὄφελος ονόματος μόνου, ὅταν
αὐτὰ γοῦν τὰ ἱερὰ πράγματα καθυβρίζηται; Οὐ μὲν
οὖν ἡμέτε ἀπάδον τι τῶν τεσσάρων ἁγίων καὶ οίκωνμενικῶν συνόδων φρονῆσαι, μήτι γε καὶ εἰπεῖν ὅλως
παραδεξόμεθα· ὧν ἡ μὲν πρώτη τοῖς τριακοσίοις
δέκα καὶ ὀκτὼ κοσμείται Πατράσιν, οἱ κατὰ ᾿Αρείου
ἐν ἁγίῳ Πνεύματι περὶ τὴν Νικαίαν συνελθόντες,
ἀναθέματι τὸν ἄθλιον ὑποβάλλουσί τε καὶ τοῦ ἐκκλησ
σιαστικού σώματος ἀποτέμνουσιν, ἀλλοτριοῦντα τῆς
τοῦ Πατρὸς οὐσίας τὸν φύσει Υἱὸν, καὶ ἀλλότρια τῆς
υγιούς πίστεως δογματίζοντα. Η δευτέρα δὲ κατὰ
Μακεδονίου θεοκινήτως συναθροισθεῖσα, πονηρὰ καὶ
αὐτὸν κατὰ τοῦ ἀγαθοῦ φθεγγόμενον πνεύματος ἐκg κηρίντει. Καὶ ἡ τρίτη δὲ κατὰ Νεστορίου τῆς βε
βήλου γλώττης καὶ μιαρᾶς ἄτοπα καὶ αὐτοῦ κατὰ
τῆς οἰκονοπίας Χριστοῦ φθεγξαμένου ἐν Ἐφέσῳ
καλῶς συνελήλυθεν. Ἐπὶ τούτοις καὶ ἡ ἐν Καλκη
δόνι τῶν ἐξακοσίων τριάκοντα θεοφόρων Πατέρων,
οἳ καὶ αὐτοὶ συνῳδὰ τοῖς προλαβοῦσιν εἰπόντες, καὶ
τὰ ἐκείνων ἔτι ἐξακριβώσαντας, Εὐτυχῆ τὸν ἀτυχῆ
καὶ κατάπνυστον ἅμα Νεστορίῳ τοῦ ἱεροῦ τῆς Ἐκκλησ
σίας ἐκκόπτοησι σώματος, τὴν ἀποστολικήν τε διακρατύνουσι πίστιν, καὶ πάντα τὸν μὴ οὕτω φρονούν
τα ξένον εἶναι τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ δογματίζουσι.
Πρὸς ταῦτα καὶ πῦρ ἀπτέσθω, καὶ ξίφος θηγέσθω,
έπαγέσθω δὲ καὶ ὁ πικρός καθ' ἡμῶν θάνατος,
μᾶλλον δὲ ἀνθ' ἑνὸς, ἂν ἐγχωρούν ᾖ, μυρίαι· ὡς
οὔποτ᾽ ἂν προδῶμεν ἡμεῖς τὴν εὐσεβειαν, οὐδὲ τὰ
καλῶς δόξαντα τοῖς Πατράσι τῷ ἀθετεῖν ἀτιμάσου
μεν. Οὐ μὰ τοὺς ὑπὲρ τῆς πίστεως αὐτῶν ἱδρώτας,
καὶ τὰ πολλὰ σκάμματα, ἀλλὰ μενεί ταῦτα καὶ
παρ' ἡμῖν καὶ παρ᾽ οἷς ὅσιον ἀκολουθεῖν Θεῷ τε καὶ
ἡμῖν ἀκίνητα. Ἡ δὲ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ ἡ ὑπερέχουσα
πάντα νοῦν φύλαξ εἴη καὶ ὁδηγὸς τοῦ κράτους
σου,
ν΄. Ταύτην δεξάμενος ὁ βασιλεὺς τὴν ἐπιστολὴν,
εὐθὺς γοῦν τὸ βιάζεσθαι καὶ τὸ πειρᾶσθαι πείθειν
ἀφεὶς, εἰς ἀπολογίαν μᾶλλον διὰ Γραφῆς ὑπὲρ ὧν
ᾐτιᾶτο πρότερον ὑφειμάνως ἐχώρει, καὶ οὕτω πως
συνέταττε τὴν ἐπιστολήν. Τῆς καινοτομίας ταύτης,
ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, οὐχ ἡμεῖς αἴτιον· μάρτυρα
θαῤῥοῦντες ἐπικαλούμεθα τὸν πάντα βλέποντα του
Θεοῦ ὀφθαλμόν· ἀλλὰ παρ᾽ ἐκείνων ἡ τούτων κίνησ
σις οὓς ἔδει μᾶλλον τῶν ἄλλων σιωπῇ ταῦτα τιμάν.
Νῦν δὲ ὀρεγόμενοι τοῦ πρῶτος αὐτῶν ἕκαστος δυο
νάμει τε λόγου καὶ ἀξιώματι φαίνεσθαι, ἀλλήλους τε
βάλλουσι, καὶ ἡμᾶς πρὸς ἑαυτοὺς ἀνθέλκουσι. Τί οὖν
ἕτερον ἡμᾶς χρὴ ποιεῖν, ἢ τούτοις κινουμένοις μὴ
συγκινεῖσθαι, ἀλλὰ τὴν ἡσυχίαν ἀσπάζεσθαι; ἵν᾿
οὕτω πεῖσαι δυνηθῶμεν καὶ τοὺς ταῦτα προειρημέν
voος κινεῖν, ἀφεμένους τοιαύτης ἐρεσχελίας νοῦν ἡ
συχάζειν ἡμῖν. Πάντως γὰρ οὐκ ἄδῆλον τοῦτο τῇ σῇ
θεοσιβεία, ὡς μοναχοί τινες καὶ κληρικοὶ ὀρθοδοξίας
consecutæ sunt, synodis, nec quidquam aliter
innovare; sed pro els etiam animas profundere,
et innumerabiles, si feri possit, mortes parali sumus suscipere.»
col. 285–286page 56 of 391
PG 114:285ἐν ἐκκλησίᾳ καλύβρευε. Εἰ δὲ μή, μετὰ τοῦ Ἐκκλησίαν ἀφωρίζεθο. ιζ'. Ὁ προεστὼς Ἐκκλησίας καὶ ἐξαίρετον τὰς Κυριακὰς διδακτῶν τὰ δόγματα, καὶ διερμηνεύων, μὴ σίνεσθε, ἀλλ' ὡς οἱ θεῖοι Πατέρες διδόασιν. ιη'. Ὁ διακονὸς καθαιρούμενος, καὶ εἰς τοὺς λαϊκοὺς ἀποσταθεῖς, μετεχέτω κείρεσθαι καὶ μόνον, εἰ δὲ μή, τὴν κοινὴν ἐπιτίμησιν καταδέχεσθαι. ιθ'. Καὶ ὁ τῆς ἀχράντου μεταδόσεως κοινωνίας ὀβολὸν ἀπαιτῶν, ἢ ἕτερόν τι εἶδος, καθαιρείσθω. κ'. Κληρικὸς ἱπποδρομίας θεατὴς ὤν, εἰ καὶ μελλόντων εἰσιέναι θυμελικῶν ἐν γάμῳ μὴ ἀφιστάμενος, καθαιρείσθω. κα'. Ἀγρουνικαὶ καὶ ἐγχώριοι παροικίαι τριακονταετίᾳ κεχρημεναι, κατεχέσθωσαν. Ἔξωθεν δὲ τὸ ἀμφισβήτησιν ἔχουσιν. κβ'. Πρεσβύτερος θύσας περιπεσὼν γάμῳ κατ' ἀκρίβειαν, καθαιρεθεὶς μιτρέτω καὶ μόνον, πανδὲ διαλύσεως τοῦ μίσματος. κγ'. Ἀκριβῶς πρὸ τίνων τῆς ἀναιμάκτου θυσίας συνάπτονται. Τῷ δὲ μηδεὶ τολμᾶσθαι θεωρίζη. κδ'. Τινὲς τῶν Πατέρων τὴν ἑτέραν τοῦ θείου δείπνου μετὰ τοῦ θείου χρίσματος προσῆγον. Ἔδοξε τούτῳ τῇ συνόδῳ τοῦτο μὴ γίνεσθαι. κε'. Καὶ ὁ βαρβάρων Ἐκκλησίας ἱερεῖς, εἰ τῆς τῶν γυναίων ἀπηκάθω ὁμιλίας ἀπέχονται, ἀλλ' ὅμως τηρεῖ τάξεις καθ' ὁπωσδήποτε ὁμιλίαν ἐχρόνει. κς'. Εἰ μὴ μετὰ γνώμης ἐπισκόπου, ἰδίοις οἴκοις εἰς εὐκτήριον οὐ προσφέρε. κζ'. Ὅτι ἱδρυματαστατῶν ἀνέχρων ἄτρεψιν ὁ Χρυσόστομος ἦγαγε σαφῶς, εἰ ἐπόθεος ὁ Κύριος, καὶ ἐγηγέρται, οἴνῳ ἔχρησεν τοῦτο λαβόντα διὰ τῆς φύσεως, καὶ Βασίλειον, καὶ Ἰάκωβον αὐτὸν τῶν Χρυσοστόμου, εἰ δὲ ὕδατι μεμιγμένῳ ὕδατι κοτρίνατες χρῶτο, καθαιρείσθε. κη'. Εἰ τίς εἰς ὃ οἴνῳ μόνῳ, ἀλλ' οὐχὶ μεμιγμένῳ χρίτω, καθαιρείσθω. κθ'. Ὁ εἰ ἱερατικῆς τελείους γένους, καὶ εἰ ἑτέρου χειροτονηθέντος, ὁ δὲ μὴ μεγαλυνθεῖς τε καὶ εὐλογίας τυχών, λόγους οὐ ἀναγιγνώσκεται. λ'. Τελευτῶντος ἐπισκόπου, ὁ κλῆρος διαφυλάξεται σκεύη. Εἰ δὲ μή, ὡς ἐφ' ἱεροσυλίᾳ κριθήσεται. ὁ μητροπολίτης πλεῖ διαφυλάξει ἕως τῆς ἑτέρου χειροτονίας. λα'. Ὁ διὰ Βαρβάρων ἐφόδου ἐπίσκοπος μὴ ἐπιστὰς τῷ θρόνῳ μὴ προΐσταται, πρῶτον δὲ ἐξέταζε, καὶ χειροτονεῖτο, καὶ πάντα τῆς ἱερωσύνης ἐνεργείτω. λβ'. Ὁ μοναζῶν μοναδικὴν βιοτεύειν διάγκην μεγέθ. Λαβεῖν αὐτῷ μὲν ὁ ἐν διακόσοις ἔτεσιν ἐχρόνει Βασίλειον αὐτὴν δεθεῖσαν ἐπεκυρίωσεν. Ἐπιτίμημα δὲ τὸ γνώμης τῶν τριάκοντα ἐτῶν ἐχρόνων ἀποδέδεικεν εἶναι, οἱ Πατέρες διακόνους εἶπαν.stimat, quanti quatuor Evangelia, sit anathema. ἀνάθεμα ἔστω. Ταῦτα εἰπὼν, καὶ ὥσπερ ἄγγελος
Hæc cum dixisset, et tanquam angelus populum καταπλήξας τὸ πλῆθος, πάντων τε τὴν φωνὴν ἄρο
adduxisset in admirationem, et vocem omnibus ελὼν τῷ μεγέθει τοῦ θαύματος, σιγῇ διὰ μέσων το
ademisset præ miraculi magnitudine, silentio pro- τῶν σιγώντων ἐχώρει, καθαπερεί καθευδόντων καὶ
cedit per medium eorum tacentium et tanquam ναρ βλέπειν οἰομένων, οὐχ ὡς ἀληθῶς τὸ γενόμενον.
dormientium, et existimantium se somnium vide Καὶ τοῦτο μὲν τοιοῦτο τοῦ ἀνδρὸς στρατήγημα, ἀφ'
re, non autem vere id quod fiebat. Et fuit hoc οὗ δὴ καὶ τὰς εἰρημένας ἁγίας συνόδους ἐν τοῖς ἱεροῖς
quidem viri stratagema: ex quo dictas quoque διπτύχοις ἐξ ἐκείνου τάττειν ἐνόμισαν.
sanctas synodos in sacris diptychis collocare statuerunt.
53. Cum post hæc autem nihil esset cunctatus,
et nec parum quidem substitisset, obiit civitatesquæ
erant circumcirca, discipulos et alios zelotas ex
solitudine, veluti quidam dux exercitus, eos
qui sub se erant, inducens, primus canos, primus
etiam ostendens promptum animi studium: omnes
obiens, factus omnia omnibus, certiores reddens
eos qui dubitabant,adhuc confirmans eos, qui erant
stabiles; eos excitans, qui erant socordiores, eorum
qui erant prompto et alacri animi studio, augens
diligentiam; addens animum iis, qui extimescebant; adhortans eos,qui decertabant; terrens adversarios,quod tam esset magno ac generoso animo, ut ad eum non pateret aditus; medicinæ cele
ritate omnem hæreticum unorbum præveniens;
docens omnes, quod Dei Verbum esset quidem
idem simul Deus et homo, una autem hypostasis
sive persona, utrumque eorum habens natura,divinitatem scilicet et humanitatem.
54. Ad ea autem, quæ dicta sunt, probanda adduxit illam sanctam synodum æcumenicam
qua ipsa quoque de Christo sic agit, et ea ratione
effugit declinationes hæreticorum, quæ funt in
utramque partem. Nam eo, inquit, quod unam
confiteatur personam,repellit impiain Nestorii hæresim: eo autem, quod non neget duas naturas,
Eutychetis et Dioscori magis impiam exturbat haresim: neque similiter, ut Nestorius, Christum
unum dividens in duos Glios et hypostases; neque
similiter ac Eutyches, et Dioscorus, et etiam Severus in unam confundens naturam, unius
scilicet Christi divinitatem et humanitatem. Nam
plus quam par sit babet unusquisque eorum: unus
quidem fugiens divisionem,alter vero conjunctionem: ille quidem ad hoc ut duos diceret filios;
alii vero, ut ne unum quidem proprie filium fate-ῃ
rentur,misere exciderunt. Nam Nestorio quidem,
quoniam utique timebatronfusionem,venitin mentem, ut diceret habitudine solum et dignitale seu
auctoritate factam esse divinitatis conjunctionem
Hæc refert Baronius ad an. Ch. 511, ubi n.
36, ita exclamat: • Hoc certamen magni Theodosii, quem vita angelis haud impar, et in editione
signorum ac propugnatione catholicæ veritatis,
apostolis comparanda, mirifice nobilitavit. Ita plane
decuit præconem veritatis hujuscemodi confessionis insignibus decorari, o etc.
Chalcadonensem intelligit
Hic plenius describitur in Vita S. Sabæ, in
cujus epist. citata appellatur «omnium malorum
νγ΄. Μετὰ δὲ ταῦτα μηδὲν μελλήσας, μηδὲ μικρὸν
επισχὼν τὰς πέριξ διῄει πόλεις, τοὺς φοιτητὰς καὶ
ἄλλους ζηλωτὰς ἐκ τῆς ἐρημίας, καθάπερ τις στρατο
ηγὸς, τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἐπαγόμενος, ὁ πρῶτος τὴν
πολιὰν, πρῶτός τε την προθυμίαν ἐπιδεικνύμενος
πάντας περιτών, πᾶσι τὰ πάντα γινόμενος, τοὺς
ἀμφιβόλους πληροφορῶν, τοὺς βεβαίους ἐπιστηρίζων,
διανιστῶν τοὺς ῥαθυμοτέρους, τῶν προθύμων ἐπισ
τείνων τὴν ἐπιμέλειαν, τοὺς δειλιώντας επιθαῤῥυ
νων, τοῖς ἀγωνιζομένοις ἐγκελευόμενος, φοβῶν τοὺς
ἀντιπάλους τῷ ἀπροσίτῳ τῆς γενναιότητος, πᾶσαν
αἱρετικήν προκαταλαμβάνων νόσον τῷ τάχει τῆς
ίατρείας, διδάσκων ἅπαντας, ὡς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος
εἴη μὲν αὐτὸς ὁμοῦ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, μία δὲ τού
του ὑπόστασις, εἴτ' οὖν πρόσωπον, φύσει τούτων εκάσ
τερον ἔχουσα τὴν θεότητα δηλαδὴ καὶ τὴν ἄνθρω
ποτητα.
νδ'. ἱκανὴν δὲ πιστώσασθαι τὰ εἰρημένα καὶ τὴν
ἁγίων ἐκείνην καὶ οἰκουμενικὴν παρήγαγε σύνοδον,
οὕτω πρεσβεύουσαν ὑπὲρ Χριστοῦ καὶ αὐτὴν, καὶ
ταύτῃ τὰς ἐπ᾽ ἀμφότερα τῶν αἱρετικῶν παρατροτὰς διαφεύγουσαν. Τῷ μὲν γὰρ ἐν, φησί, πρόσωπον
ὁμολογεῖν, την δυσσεβὴ τοῦ Νεστορίου αἵρεσιν διο
ωθεῖται· τῷ δὲ τὰς δύο φύσεις μὴ ἐξαρνεῖσθαι, τὴν
ἔτι δυσσεβεστέραν Εὐτυχοῦ; τε καὶ Διοσκόρου συν
αίρεσεν ἀποκρούεται· μήτε κατὰ Νεστόριον εἰς
υἱοὺς δύο καὶ ὑποστάσεις ὁμοίως τὸν ἕνα διαιροῦσα
Χριστὸν, μήτε μὴν Εὐτυχῇ καὶ Διοσκόρῳ, πρὸς δὲ
καὶ Σευήρῳ παραπλησίως, εἰς μίαν συγχέουσα φύο
σιν, τὴν τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ θεότητά τε καὶ ἀνθρωπό
τητα. Πλέον γὰρ ἤ καλῶς ἔχει τούτων ἕκαστος, ὁ
μὲν τὴν διαίρεσιν, ὁ δὲ τὴν συναίρεσιν ἀποφεύγων
ὁ μὲν εἰς τὸ δύο λέγειν υἱοὺς, οἱ δὲ εἰς τὸ μηδὲ
τὸν ἕνα κυρίως ὁμολογεῖν ἀθλίως ἐξέπεσον. Νεστο
ρίῳ μὲν γὰρ τῷ δεδιέναι δῆθεν τὴν σύγχυσιν, σχέσει
μόνον ἐπῆλθεν εἰπεῖν καὶ ἀξίᾳ εἴτ᾿ οὖν αὐθεντία τὴν
τῆς θεότητος ἕνωσιν γενέσθαι τῇ ἀνθρωπότητι,
ὥστε μετὰ τῶν φύσεων καὶ ὑποστάσεις πάνυ δυσα
auctor atque origo.» Idem, «Clementino et Probo
coss. an. Chr. 513, Eutychetis perfidiæ cultor,
Anastasio Cæsare volente, sedem Fiaviani antistitis,
ex monacho factus episcopus, occupavit. Ita Moro
cellinus in Chron. Hujus in monachos Syriæ dira
persecutio et carnificina refertur in epistola ad Hormisdam papam scripta ab arahimandritis et monachis secundæ Syriæ; exstat ea cum subscriptis
nominibus inter epistolas Hormisdæ.
Εἷς γάρ τις παρθένε μὲν τῆς Ἀλεξάνδρου πόλεως ἦν καλούμενος βαθεῖ, λουτρῷ καὶ πόρνῃ κρατὴν μάλιστα πλεῖστα κεκηλημένος καὶ δέδεκτο μάλιστα δι' αὐτὸν βιοῦν εὐσεβῶς τε καὶ θεοφιλῶς ἔφεσιν. οὗτος τὰς ὁδοὺς λαβόντων διέφερεν συχνάζων τε εἰς τούτου, τρέφων δὲ τὴν μονήν, καὶ τοῖς πᾶσιν αὐτοῦ τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου πρόσφορος ᾖ. Ὁ κύτε μέντοι καὶ πρὸ ἐξ ἡμερῶν τῆς τελευτῆς ἐκτελεσθεισῶν ἐπόνει δέ που, εἶδε τοιοῦτον εἰδέναι διαφόρων τρόπον. Εἷ δ' αὐτῷ γέ τι. ποτ' ἄρα γε νυκτὶ βλέψαι τε λεγόμενα, εὑρεθεῖεν, τοῖς ἀγγέλοις ὁδηγοῦσι τὸν λεγόμενον πρὸ τῆς θύρας ἐπιτάφιον, φέρον τε βιβλίον. Τοῦτο δὲ δὴ ᾧ ἐνεγέγραπτο τε πάντα ὁδεύοντα· πλάκα δ' ἐπ' αὐτῷ ἔπεσεν τε πάντα ὀδεῦσαι ἄλλα δεδόσθαι, ἀφ' ὧν τε κεκαινοτέρων ὀδεύειν. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὰ φιλάνθρωπα ἐαρινῶν δέδωκε τε πλεκτά. μετὰ γὰρ τὸν Θεόδοτον ζήτησε τοῦτον εἶναι διαφόρως, καὶ ὅλῳ οὐκ ἄλλοις ἐκβεβηκότα εἶναι. Εἰ δ' ἡ γὰρ ποτ' ἐπ' αὐτῷ κεκαλυμμένου τε ἔλθοι βλαστῆσαι κινδύνου· ἴσμεν ἐν αὐτοῖς τὴν μητέρα ὀδεύσασαν, πρᾶγμα ἔχουσαν ὀνείδισμα τὰς ἐπαχθεῖσαν, τοῦτο δὲ τε ἐλθόντι κεκαθαρμένῃ ὁδὸν λεγόμενον. Εἶπε γὰρ τότε, εἶπον δὲ προελθεῖν αὐτὸν εἰς ἐκεῖ· Ἐγώ, φησίν, κατεδεξάμην πρόφασιν τὰς μονάδας ἡ εὐσεβοῦς τε λαοῦ ὄντος μοναχοῦ, πολλοῦ δ' ἐμὲ οὖσαν δι' ἣν ὁρᾷς, Δί ἐλθόντα κατελύθη, τὸν δὲ γέ μοι πᾶν εἶδος ἁπλῶς εἶναι παθεῖν, πλεῖστα μὲν ἀλλήλοις δεδομένα· εἰ μέν τε τοῦτον ὁμοίως τε ἀλλαχοῦ ὠφελεῖν ἔτι βλέπειν, μόνον δὲ ὀφθαλμοὺς μητρὸς εἰς τοῦτο ὁμοίως ἄγοι, στίλβοντα τέλος ὡς τε πατρὸς Θεοδοσίου μακρὰ βλέπειν. ἐν δηλοῖ διότι ποίους νόμους ἐδόθη χρήσιμα εἶναι τε ἄγαν αὐτῆς λόγοις πρόφρων τε ὁρῶσαν. Ἡ γε μήτηρ δ' ἐπεὶ ἔλεγε· Ἐγώ, φησίν εἶτα τοῦτον ἐν τοῖς λοιποῖς κεκρατηκότα ἀκούειν δεξαμένη τε, ἐκεῖ ποτε βλέψαντα εἶναι μηκέτι, ὁμοίως ὡς πρὸ τούτου τε δεδωκότι βλέπειν· ὅσαν ὅν ποτε πρέπει τε πάντα δι' ἀλλαχοῦ, τοῖς σύνεγγυς ἐκεῖ παρ' ἡμέρᾳ θεοφιλῶς βεβηκόσιν.stimat, quanti quatuor Evangelia, sit anathema. ἀνάθεμα ἔστω. Ταῦτα εἰπὼν, καὶ ὥσπερ ἄγγελος
Hæc cum dixisset, et tanquam angelus populum καταπλήξας τὸ πλῆθος, πάντων τε τὴν φωνὴν ἄρο
adduxisset in admirationem, et vocem omnibus ελὼν τῷ μεγέθει τοῦ θαύματος, σιγῇ διὰ μέσων το
ademisset præ miraculi magnitudine, silentio pro- τῶν σιγώντων ἐχώρει, καθαπερεί καθευδόντων καὶ
cedit per medium eorum tacentium et tanquam ναρ βλέπειν οἰομένων, οὐχ ὡς ἀληθῶς τὸ γενόμενον.
dormientium, et existimantium se somnium vide Καὶ τοῦτο μὲν τοιοῦτο τοῦ ἀνδρὸς στρατήγημα, ἀφ'
re, non autem vere id quod fiebat. Et fuit hoc οὗ δὴ καὶ τὰς εἰρημένας ἁγίας συνόδους ἐν τοῖς ἱεροῖς
quidem viri stratagema: ex quo dictas quoque διπτύχοις ἐξ ἐκείνου τάττειν ἐνόμισαν.
sanctas synodos in sacris diptychis collocare statuerunt.
53. Cum post hæc autem nihil esset cunctatus,
et nec parum quidem substitisset, obiit civitatesquæ
erant circumcirca, discipulos et alios zelotas ex
solitudine, veluti quidam dux exercitus, eos
qui sub se erant, inducens, primus canos, primus
etiam ostendens promptum animi studium: omnes
obiens, factus omnia omnibus, certiores reddens
eos qui dubitabant,adhuc confirmans eos, qui erant
stabiles; eos excitans, qui erant socordiores, eorum
qui erant prompto et alacri animi studio, augens
diligentiam; addens animum iis, qui extimescebant; adhortans eos,qui decertabant; terrens adversarios,quod tam esset magno ac generoso animo, ut ad eum non pateret aditus; medicinæ cele
ritate omnem hæreticum unorbum præveniens;
docens omnes, quod Dei Verbum esset quidem
idem simul Deus et homo, una autem hypostasis
sive persona, utrumque eorum habens natura,divinitatem scilicet et humanitatem.
54. Ad ea autem, quæ dicta sunt, probanda adduxit illam sanctam synodum æcumenicam
qua ipsa quoque de Christo sic agit, et ea ratione
effugit declinationes hæreticorum, quæ funt in
utramque partem. Nam eo, inquit, quod unam
confiteatur personam,repellit impiain Nestorii hæresim: eo autem, quod non neget duas naturas,
Eutychetis et Dioscori magis impiam exturbat haresim: neque similiter, ut Nestorius, Christum
unum dividens in duos Glios et hypostases; neque
similiter ac Eutyches, et Dioscorus, et etiam Severus in unam confundens naturam, unius
scilicet Christi divinitatem et humanitatem. Nam
plus quam par sit babet unusquisque eorum: unus
quidem fugiens divisionem,alter vero conjunctionem: ille quidem ad hoc ut duos diceret filios;
alii vero, ut ne unum quidem proprie filium fate-ῃ
rentur,misere exciderunt. Nam Nestorio quidem,
quoniam utique timebatronfusionem,venitin mentem, ut diceret habitudine solum et dignitale seu
auctoritate factam esse divinitatis conjunctionem
Hæc refert Baronius ad an. Ch. 511, ubi n.
36, ita exclamat: • Hoc certamen magni Theodosii, quem vita angelis haud impar, et in editione
signorum ac propugnatione catholicæ veritatis,
apostolis comparanda, mirifice nobilitavit. Ita plane
decuit præconem veritatis hujuscemodi confessionis insignibus decorari, o etc.
Chalcadonensem intelligit
Hic plenius describitur in Vita S. Sabæ, in
cujus epist. citata appellatur «omnium malorum
νγ΄. Μετὰ δὲ ταῦτα μηδὲν μελλήσας, μηδὲ μικρὸν
επισχὼν τὰς πέριξ διῄει πόλεις, τοὺς φοιτητὰς καὶ
ἄλλους ζηλωτὰς ἐκ τῆς ἐρημίας, καθάπερ τις στρατο
ηγὸς, τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἐπαγόμενος, ὁ πρῶτος τὴν
πολιὰν, πρῶτός τε την προθυμίαν ἐπιδεικνύμενος
πάντας περιτών, πᾶσι τὰ πάντα γινόμενος, τοὺς
ἀμφιβόλους πληροφορῶν, τοὺς βεβαίους ἐπιστηρίζων,
διανιστῶν τοὺς ῥαθυμοτέρους, τῶν προθύμων ἐπισ
τείνων τὴν ἐπιμέλειαν, τοὺς δειλιώντας επιθαῤῥυ
νων, τοῖς ἀγωνιζομένοις ἐγκελευόμενος, φοβῶν τοὺς
ἀντιπάλους τῷ ἀπροσίτῳ τῆς γενναιότητος, πᾶσαν
αἱρετικήν προκαταλαμβάνων νόσον τῷ τάχει τῆς
ίατρείας, διδάσκων ἅπαντας, ὡς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος
εἴη μὲν αὐτὸς ὁμοῦ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, μία δὲ τού
του ὑπόστασις, εἴτ' οὖν πρόσωπον, φύσει τούτων εκάσ
τερον ἔχουσα τὴν θεότητα δηλαδὴ καὶ τὴν ἄνθρω
ποτητα.
νδ'. ἱκανὴν δὲ πιστώσασθαι τὰ εἰρημένα καὶ τὴν
ἁγίων ἐκείνην καὶ οἰκουμενικὴν παρήγαγε σύνοδον,
οὕτω πρεσβεύουσαν ὑπὲρ Χριστοῦ καὶ αὐτὴν, καὶ
ταύτῃ τὰς ἐπ᾽ ἀμφότερα τῶν αἱρετικῶν παρατροτὰς διαφεύγουσαν. Τῷ μὲν γὰρ ἐν, φησί, πρόσωπον
ὁμολογεῖν, την δυσσεβὴ τοῦ Νεστορίου αἵρεσιν διο
ωθεῖται· τῷ δὲ τὰς δύο φύσεις μὴ ἐξαρνεῖσθαι, τὴν
ἔτι δυσσεβεστέραν Εὐτυχοῦ; τε καὶ Διοσκόρου συν
αίρεσεν ἀποκρούεται· μήτε κατὰ Νεστόριον εἰς
υἱοὺς δύο καὶ ὑποστάσεις ὁμοίως τὸν ἕνα διαιροῦσα
Χριστὸν, μήτε μὴν Εὐτυχῇ καὶ Διοσκόρῳ, πρὸς δὲ
καὶ Σευήρῳ παραπλησίως, εἰς μίαν συγχέουσα φύο
σιν, τὴν τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ θεότητά τε καὶ ἀνθρωπό
τητα. Πλέον γὰρ ἤ καλῶς ἔχει τούτων ἕκαστος, ὁ
μὲν τὴν διαίρεσιν, ὁ δὲ τὴν συναίρεσιν ἀποφεύγων
ὁ μὲν εἰς τὸ δύο λέγειν υἱοὺς, οἱ δὲ εἰς τὸ μηδὲ
τὸν ἕνα κυρίως ὁμολογεῖν ἀθλίως ἐξέπεσον. Νεστο
ρίῳ μὲν γὰρ τῷ δεδιέναι δῆθεν τὴν σύγχυσιν, σχέσει
μόνον ἐπῆλθεν εἰπεῖν καὶ ἀξίᾳ εἴτ᾿ οὖν αὐθεντία τὴν
τῆς θεότητος ἕνωσιν γενέσθαι τῇ ἀνθρωπότητι,
ὥστε μετὰ τῶν φύσεων καὶ ὑποστάσεις πάνυ δυσα
auctor atque origo.» Idem, «Clementino et Probo
coss. an. Chr. 513, Eutychetis perfidiæ cultor,
Anastasio Cæsare volente, sedem Fiaviani antistitis,
ex monacho factus episcopus, occupavit. Ita Moro
cellinus in Chron. Hujus in monachos Syriæ dira
persecutio et carnificina refertur in epistola ad Hormisdam papam scripta ab arahimandritis et monachis secundæ Syriæ; exstat ea cum subscriptis
nominibus inter epistolas Hormisdæ.
PG 114:286Οἳ δέ γε τῶν οἰκείων ἀπελαθέντος, ἐπ' αὐτοὺς πάν λιν εὐκλεῶς ἀνεσώζοντο, καὶ τῇ ποίμνῃ τούτων ἔκα στος τῇ ἰδίᾳ θαμαστῶς ἀπεδίδοντο. κζ'. Οὕτως ἐκεῖνος διασωθεὶς οὐ τοῖς παροῦσι μέσ νον καὶ θεαταῖς τῶν ἀγώνων, ἀλλὰ καὶ τοῖς πόῤῥω πάμπολυ διεστηκόσιν ὑπόμνησις πρὸς ἀρετὴν καὶ ζῆλον κατέστη. Ἐπεὶ γὰρ ἤδη τὰ κατ' αὐτὸν ἔμαθον τε τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τοῖς θρόνοις ἐμπρές πων, ᾿Αγάπιος οὗτος ἦν, ὅ τε τῶν τῆς ᾿Αντιοχέων ; ἐπειλημμένος Εφραίμ, γράμμασι καὶ αὐτοὶ τὴν ὀρο θήν ἀνεκήρυττον δόξαν, ἐν οἷς καὶ πολλὰ τῷ μακα ρίῳ πρὸς ἔπαινον συνετέθη τοῖς γράψασιν οὐδὲν ἧττον ἢ τῷ ἐπαινουμένῳ τὸ κλέος περιποιοῦντα, τῷ ; μὴ πρὸς χάριν, ἀλλὰ σαφῶς πρὸς ἀλήθειαν γενέσθαι τὴν εὐφημίαν. Ἐπεὶ δὲ χαλεπὸν καὶ κατὰ μέρος τὰ ὑπὲρ τῆς ὀρθοδοξίας αὐτοῦ παλαίσματα καταλέγειν, έκεῖνο δεῖ συνελόντας εἰπεῖν, ὅτι καὶ αὐτῷ μετὰ τοῦ 24 Προφήτου τοὺς ἐχθροὺς μισεῖν τοῦ Χριστοῦ διαφερόντ τως ἔπῆν· μάλιστα δῆλος ἦν τὰ Ωριγένους ἀπο εστραμμένος, ὃς τῷ θείῳ τῶν ἀποστόλων κηρύγματι λήρους συνείρειν Ελλήνων, καὶ αὐτὸ τοῦτό παίζειν ἐν οὐ μαικτοῖς σπουδῆς ἄξιον ελογίσατο. 58. νη'. Πλὴν ἀλλὰ ἄρα καὶ πρὸς τὰ ἑξῆς μεταβῆναι, καὶ τοῖς τοῦ ἀνδρὸς θαύμασιν εὐσεβῶν ἀκοπῖς καὶ φιλοθέων χαρίσασθαι. Τοῦ γὰρ δὴ δυσσεβούς βασι λέως προστάγματα πανταχού διαπέμψαντος, ὥστε πάντας καθ᾿ ἑταιρείαν, φημὶ ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνελθεῖν, συνήχθη μὲν καὶ τὸ ἱερὸν τουτὶ σύστημα, ἡ τῶν ἐν ἐρήμῳ γερόντων ἐπίσημος πολια, περί τὸ καλούμε οὕτως Ἱερατεῖον, μετὰ τοῦ κοινοῦ Πατρὸς καὶ φιλόπαιδος. Τόπος δὲ τοῦτο τῆς καθέδρας ἐστὶν, ὁ Κωνσταντῖνον τὸν Μέγαν ἐν βασιλεῦσιν ἀναστήσ σαι λόγος καθ᾽ ἐν δὴ καὶ ἔτους ἑκάστου τὸν το μιον ὑψοῦσθαι σταυρὸν ἔθος ἐκ παντὸς συντηρού 'Αγάπιος. μενον. νθ΄. Γυνὴ δὲ τις πάθος έχουσα περὶ τὸν μασθὸν (καρκῖνον τὸ πάθος ἰατρῶν παῖδες οἴδασιν ὀνομάζειν) καὶ τούτῳ συχνὸν ἤδη χρόνον πιεζομένη, τέχνης δὲ μηδεμιας μὲν ἰατρικῆς ὁποσχομένη, οὐδ᾽ ὁτιοῦν ὅλως ἐκ τούτων ἀποναμένη, ὅτι μὴ τὸ πρὸς Θεὸς ἐλπίσαι πλέον διὰ τὴν τῶν ἀνθρωπίνων ἀπόγνωσιν· αὕτη διὰ τῆς ἀγγελικῆς οὕτω καλουμένης εἰσελθούσα πύexpulsi fuerant e suis sedibas, in eas gloriose Οἳ δέ γε τῶν οἰκείων ἀπελαθέντος, ἐπ' αὐτοὺς πάν
sunt restituti, et gregi suo unusquisque redditus λιν εὐκλεῶς ἀνεσώζοντο, καὶ τῇ ποίμνῃ τούτων ἔκα
στος τῇ ἰδίᾳ θαμαστῶς ἀπεδίδοντο.
est mirabiliter.
57.Sic ille conservatus, non iis solum, qui ade- κζ'. Οὕτως ἐκεῖνος διασωθεὶς οὐ τοῖς παροῦσι μέσ
rant et spectabant certamina, sed iis etiam, qui νον καὶ θεαταῖς τῶν ἀγώνων, ἀλλὰ καὶ τοῖς πόῤῥω
omnino longe erant remoti, fuit admonitio et zelus πάμπολυ διεστηκόσιν ὑπόμνησις πρὸς ἀρετὴν καὶ
ad virtutem. Nam cum de eo intellexissent, et qui ve- ζῆλον κατέστη. Ἐπεὶ γὰρ ἤδη τὰ κατ' αὐτὸν ἔμαθον
teris Romæ sedem pulchre tenebat, (iis autem erat 3 τε τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τοῖς θρόνοις ἐμπρές
Agapitus et qui Antiochenam sedem regebat πων, ᾿Αγάπιος οὗτος ἦν, ὅ τε τῶν τῆς ᾿Αντιοχέων
Ephraim; ipsi quoque litteris reclam fidem ἐπειλημμένος Εφραίμ, γράμμασι καὶ αὐτοὶ τὴν ὀρο
prædicabant:in quibus multa quoque sunt ad lau- θήν ἀνεκήρυττον δόξαν, ἐν οἷς καὶ πολλὰ τῷ μακαdem hujus beati composita, quæ non minorem ρίῳ πρὸς ἔπαινον συνετέθη τοῖς γράψασιν οὐδὲν
aferebant gloriam iis, qui scripserant,quam ei qui ἧττον ἢ τῷ ἐπαινουμένῳ τὸ κλέος περιποιοῦντα, τῷ
laudabatur; quod non ad gratiam, sed plane ad μὴ πρὸς χάριν, ἀλλὰ σαφῶς πρὸς ἀλήθειαν γενέσθαι
veritatem fieret laudatio. Quoniam autem difficile τὴν εὐφημίαν. Ἐπεὶ δὲ χαλεπὸν καὶ κατὰ μέρος τὰ
est recensere omnia ejus certamina pro fide ortho- g ὑπὲρ τῆς ὀρθοδοξίας αὐτοῦ παλαίσματα καταλέγειν,
doxa, oportet illud in summa dicere, quod ipsi έκεῖνο δεῖ συνελόντας εἰπεῖν, ὅτι καὶ αὐτῷ μετὰ τοῦ
quoque cum Propheta 24 inimicos Christi odisse Προφήτου τοὺς ἐχθροὺς μισεῖν τοῦ Χριστοῦ διαφερόντ
mirabiliter inerat: maxime autem ostendebat se τως ἔπῆν· μάλιστα δῆλος ἦν τὰ Ωριγένους ἀπο
aversari Origenem qui existimavit suum in εστραμμένος, ὃς τῷ θείῳ τῶν ἀποστόλων κηρύγματι
hoc ponendum studium, ut divinæ apostolorum λήρους συνείρειν Ελλήνων, καὶ αὐτὸ τοῦτό παίζειν
prædicationi nugas contexeret gentilium, et lu- ἐν οὐ μαικτοῖς σπουδῆς ἄξιον ελογίσατο.
deret in rebus minime ludicris.
CAPUT XIV.
Cancer miraculo curátus: frumentum multiplicatum.
58. Sed tempus est transeundi ad ea,quæ dein- νη'. Πλὴν ἀλλὰ ἄρα καὶ πρὸς τὰ ἑξῆς μεταβῆναι,
ceps sequuntur, et hujus viri miraculis piorum ac καὶ τοῖς τοῦ ἀνδρὸς θαύμασιν εὐσεβῶν ἀκοπῖς καὶ
religiosorum auribus gratificandi. Nam cum impe- φιλοθέων χαρίσασθαι. Τοῦ γὰρ δὴ δυσσεβούς βασιrator impius edicta in omnes partes misisset, ut λέως προστάγματα πανταχού διαπέμψαντος, ὥστε
omnes, per familias, inquam, et sodalitates, in πάντας καθ᾿ ἑταιρείαν, φημὶ ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνελθεῖν,
eumdem locum convenirent; congregatus quidem συνήχθη μὲν καὶ τὸ ἱερὸν τουτὶ σύστημα, ἡ τῶν ἐν
est hic quoque sacer celus,senum qui erant in so- ἐρήμῳ γερόντων ἐπίσημος πολια, περί τὸ καλούμε
litudine insignis canities, circa locum qui dicitur c vov οὕτως Ἱερατεῖον, μετὰ τοῦ κοινοῦ Πατρὸς καὶ
Hierateon cum communi patre et filiorum φιλόπαιδος. Τόπος δὲ τοῦτο τῆς καθέδρας ἐστὶν, ὁ
amante.Est autem hoc, locus cathedræ quod fama Κωνσταντῖνον τὸν Μέγαν ἐν βασιλεῦσιν ἀναστήσ
est excitasse Constantinum, magnum inter impe- σαι λόγος καθ᾽ ἐν δὴ καὶ ἔτους ἑκάστου τὸν το
ratores: in quo mos est, qni perpetuo servatur, μιον ὑψοῦσθαι σταυρὸν ἔθος ἐκ παντὸς συντηρού
et crux veneranda quotannis exaltetur.
59.Quædam autem mulier,quæ morbo laborabat
in mamilla(cancrum eum solent nominare medici:
et jam longo tempore ab eo premebatur; et a nulla
quidem abstinuerat medicina, ex ea autem nullum
adjumentum ceperat, nisi quod in Deo magis sperabat, quod humana desperaret remedia. Ea cum
ingressa esset per angelicam,quæ dicitur, portam,
24 Psal. CXXXIII.
Græcum ms. Vatic. 'Αγάπιος. Inter hunc et
S. Hormisdam, cujus tempore Anastasius obiit,
intercesserunt quatuor pontifices. Colitur in Martyrol. Romano 20 Septembris, die, ut ait Baronius,
translationis. Supra vero B. Theodosium jam defunctum aliquot annis, ab eo laudatum diximus.
Ephrem aliis, qui cum comes orientis esset,
de voluntate Justini imperatoris factus est Antiochenus patriarcha an. Ch. 527, post convulsam
terræ motu urbem. Evagrius. 1. iv, c. 5. Eo muDere cum laude 20 annis perfunctus, obiit an. 546.
Ejus vitam et contra hæreticos zelum describit
Joannes Moschus in Prato spirituali. c. 36.
μενον.
νθ΄. Γυνὴ δὲ τις πάθος έχουσα περὶ τὸν μασθὸν
(καρκῖνον τὸ πάθος ἰατρῶν παῖδες οἴδασιν ὀνομάζειν)
καὶ τούτῳ συχνὸν ἤδη χρόνον πιεζομένη, τέχνης δὲ
μηδεμιας μὲν ἰατρικῆς ὁποσχομένη, οὐδ᾽ ὁτιοῦν ὅλως
ἐκ τούτων ἀποναμένη, ὅτι μὴ τὸ πρὸς Θεὸς ἐλπίσαι
πλέον διὰ τὴν τῶν ἀνθρωπίνων ἀπόγνωσιν· αὕτη
διὰ τῆς ἀγγελικῆς οὕτω καλουμένης εἰσελθούσα πύ
Origanis errores ex variis breviter colligit
Jacobus Gualterius noster in Tabula chronographica sæculo II c. 6. Palæstinam ab Origenstis hoc
tempore infectam fuisse ostendit pluribus Cyrillus
in Vita SS. Sabæ et Joannis Silentiarii. At tandem
cum Severo ailisque hæreticis condemnati sunt in
synodo œcumenica V.
Andreas Cretensis vocat speculam cruci_demonstrandæ et publice honorandæ ab ipso Constantino Magno deputatam, locum ecclesiæ excelsum. etc., ut scribit Gretserus poster lib. 1 De
sancta cruce, cap. 73, ubi hunc de Hierateo locum
explicat.
λης πλησίον τοῦ περὶ αὐτῆς χοροῦ σκυθρωπὸς ἔστη, καὶ πρὸς ἕνα τούτων, Ἰσίδωρος ἦν ὁ θεοφιλέστατος, ἐπιδοῦσα, ὃς τῆς εὐαγοῦς τοῦ Σουκᾶ λαύρας ήρξε, σχηματί τε καὶ βλέμματι καὶ δακρύων φορᾷ τὸ πιε τον ἰσχυρῶς τῆς δεύνης ὑποσημήνασα, εἶτα καὶ μᾶλ λον αὐτῷ πλησιάσασα, (οὐδὲ γὰρ ἠφίει αὐτὴν τὸ ἄλ γος τὴν πρέπουσαν αἰδῶ, γυναιξὶν ὡς προσῆκόν ἐστι φυλάττειν) ἠρώτα· εἰ μετὰ τῆς ἱερᾶς ταύτης πληθύος καὶ ὁ μέγας δηλαδη, Θεοδόσιος, καὶ ὁποῖος οὗτος τὴν θέαν ἐστίν· ἱκανῶς γὰρ ἡ τοῦ ἀνδρὸς φήμη καὶ αὐτὴν ἤδη κατέσχε. Καὶ ὃς τὴν αἰτίαν μαθὼν ἧς ἔνεκεν ή ζήτησις ἦν, καὶ ἅμα πρὸς τὸ πάθος ἴδων, καὶ ὅπως ἀλγεινὸν ἦν καὶ μόνον ἰδεῖν, καὶ ἀποστρέφων ὄψιν τῷ πικρῷ τοῦ θεάματος, ἔπειτα καὶ εἰδὼς ὡς ἐκείνου εἴη καὶ τοῦ ἐν αὐτῷ πνεύμα. τος λύειν τὰ τοιαῦτα τῷ ἰσχυρῷ φαρμάκῳ τῆς χάρι τος, ἐπεὶ μηδὲ καὶ αὐτὸς ἄπειρος ἦν τῆς ἐν Χρι-; στῷ τοῦ ἀνδρὸς δυνάμεως, δακτύλῳ τῇ γυναικὶ δει κνύει τὴν ἰατρὸν καὶ συμβόλοις αὐτὸν ἀκριβως ὑπο γράφει. ξ'. Κ ἐκείνη ἀψοφην πρόσεισι, πάνω αὐτὸν διψῶσα, καὶ τὴν αἱμόῤῥουν ἐκείνην ἐπὶ νοῦν ἔχουσα. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἐγγὺ; ἦν, τὴν θηλὴν ἡρέμα παραγυμνώσασα, καὶ τοῦ κουκουλίου ψαῦται παρασχοῦσα, κλέπτει πάλιν ὡς ἐκείνη τὴν θεραπείαν, καὶ λύσιν μεγάλων πόνων ἀπονητὶ λίαν ευρίσκει· ἅμα τε γὰρ του ῥά κους ἔψαυσε, καὶ τοῦ ἄλγους ἀπέστη, οἷόν τινος σκό τους παρουσία φωτός, ἡ χόρτου λυθέντος πυρὸς προσ βολῇ. Ὁ δὲ καὶ γὰρ οὐκ εἶχεν ὅπως ἂν ἀγνοήσοι καλῶς οὕτω καὶ κατὰ πίστιν κλαπείς) επεστράφητο εὐθέως, καὶ τὴν γυναῖκα ἰδὼν λύει τὸν ἐπελθόντα φόβον ἐν ἡδονῇ μεγάλῃ τῆς θεραπείας" Θάρσει, θύς γατερ, εἰπών, ὁ γὰρ ἐμὸς ἔφη Δεσπότης, Η πίστις σου σέσωκέ σε. Ο μέντοι θεῖος Ισίδωρος τῇ για ναικὶ ὡς εἶχεν εὐθέως ἐπιδραμὼν ἐπόθει γὰρ καὶ ὀφθαλμοῖς αὐτοῖς τῷ θαύματι ἐντρυφῆσαι), ἔπειτα φθάσας και προσβλέψας περιεργότερον ὁρᾷ τὸν μα στὸν ὑγιῶς οὕτω καὶ ἀπαθῶς ἔχοντα, ὡς μηδὲ οὐ λὴν αὐτῷ μηδὲ ἔχνες ἐντετυπῶσθαι τοῦ πρὸ βραχέως λίαν χαλεπού τραύματος. Οὕτως ὁ Θεὸς τὴν κρυ πτομένην ἀρετὴν φανεροῖ, καὶ τοὺς τοῖς ἐκείνου μό νον ὀφθαλμοῖς δῆλα κεῖσθαι ὑπ᾽ αὐτῶν κατορθούμενα βουλομένους οὐκ ἐᾷ κρύπτεσθαι, οὐδὲ τῇ γωνία παραχωρεί, οὐδὲ ἐν τῷ μέλλοντι μόνον αὐτοὺς πιεύει τὴν ἀνακήρυξιν, ἀλλὰ κἀνταῦθα κρυπτόμενος εἰς φῶς ἀγει, ἀνακηρύττει, ἀσήμους ὄντας πολλάκις καὶ ἀφανεῖς ἐνδέξους και περιβλέπτους; ποιεῖ, καὶ μετὰ λαοῦ δυναστῶν καθίζει. Πλὴν ἀλλὰ τούτο μέντοι τοῦτο. Δεῖ δὲ καὶ περὶ τῶν ἄλλων διεξελθεῖν. ξα'. Επεὶ γὰρ τὸν μὲν τύραννον ἡ τοῦ θανάτου περιεῖλε τομή, καὶ κατωρθώθη δὲ τοῖς Πατράσι τὸ σπου»expulsi fuerant e suis sedibas, in eas gloriose Οἳ δέ γε τῶν οἰκείων ἀπελαθέντος, ἐπ' αὐτοὺς πάν
sunt restituti, et gregi suo unusquisque redditus λιν εὐκλεῶς ἀνεσώζοντο, καὶ τῇ ποίμνῃ τούτων ἔκα
στος τῇ ἰδίᾳ θαμαστῶς ἀπεδίδοντο.
est mirabiliter.
57.Sic ille conservatus, non iis solum, qui ade- κζ'. Οὕτως ἐκεῖνος διασωθεὶς οὐ τοῖς παροῦσι μέσ
rant et spectabant certamina, sed iis etiam, qui νον καὶ θεαταῖς τῶν ἀγώνων, ἀλλὰ καὶ τοῖς πόῤῥω
omnino longe erant remoti, fuit admonitio et zelus πάμπολυ διεστηκόσιν ὑπόμνησις πρὸς ἀρετὴν καὶ
ad virtutem. Nam cum de eo intellexissent, et qui ve- ζῆλον κατέστη. Ἐπεὶ γὰρ ἤδη τὰ κατ' αὐτὸν ἔμαθον
teris Romæ sedem pulchre tenebat, (iis autem erat 3 τε τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τοῖς θρόνοις ἐμπρές
Agapitus et qui Antiochenam sedem regebat πων, ᾿Αγάπιος οὗτος ἦν, ὅ τε τῶν τῆς ᾿Αντιοχέων
Ephraim; ipsi quoque litteris reclam fidem ἐπειλημμένος Εφραίμ, γράμμασι καὶ αὐτοὶ τὴν ὀρο
prædicabant:in quibus multa quoque sunt ad lau- θήν ἀνεκήρυττον δόξαν, ἐν οἷς καὶ πολλὰ τῷ μακαdem hujus beati composita, quæ non minorem ρίῳ πρὸς ἔπαινον συνετέθη τοῖς γράψασιν οὐδὲν
aferebant gloriam iis, qui scripserant,quam ei qui ἧττον ἢ τῷ ἐπαινουμένῳ τὸ κλέος περιποιοῦντα, τῷ
laudabatur; quod non ad gratiam, sed plane ad μὴ πρὸς χάριν, ἀλλὰ σαφῶς πρὸς ἀλήθειαν γενέσθαι
veritatem fieret laudatio. Quoniam autem difficile τὴν εὐφημίαν. Ἐπεὶ δὲ χαλεπὸν καὶ κατὰ μέρος τὰ
est recensere omnia ejus certamina pro fide ortho- g ὑπὲρ τῆς ὀρθοδοξίας αὐτοῦ παλαίσματα καταλέγειν,
doxa, oportet illud in summa dicere, quod ipsi έκεῖνο δεῖ συνελόντας εἰπεῖν, ὅτι καὶ αὐτῷ μετὰ τοῦ
quoque cum Propheta 24 inimicos Christi odisse Προφήτου τοὺς ἐχθροὺς μισεῖν τοῦ Χριστοῦ διαφερόντ
mirabiliter inerat: maxime autem ostendebat se τως ἔπῆν· μάλιστα δῆλος ἦν τὰ Ωριγένους ἀπο
aversari Origenem qui existimavit suum in εστραμμένος, ὃς τῷ θείῳ τῶν ἀποστόλων κηρύγματι
hoc ponendum studium, ut divinæ apostolorum λήρους συνείρειν Ελλήνων, καὶ αὐτὸ τοῦτό παίζειν
prædicationi nugas contexeret gentilium, et lu- ἐν οὐ μαικτοῖς σπουδῆς ἄξιον ελογίσατο.
deret in rebus minime ludicris.
CAPUT XIV.
Cancer miraculo curátus: frumentum multiplicatum.
58. Sed tempus est transeundi ad ea,quæ dein- νη'. Πλὴν ἀλλὰ ἄρα καὶ πρὸς τὰ ἑξῆς μεταβῆναι,
ceps sequuntur, et hujus viri miraculis piorum ac καὶ τοῖς τοῦ ἀνδρὸς θαύμασιν εὐσεβῶν ἀκοπῖς καὶ
religiosorum auribus gratificandi. Nam cum impe- φιλοθέων χαρίσασθαι. Τοῦ γὰρ δὴ δυσσεβούς βασιrator impius edicta in omnes partes misisset, ut λέως προστάγματα πανταχού διαπέμψαντος, ὥστε
omnes, per familias, inquam, et sodalitates, in πάντας καθ᾿ ἑταιρείαν, φημὶ ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνελθεῖν,
eumdem locum convenirent; congregatus quidem συνήχθη μὲν καὶ τὸ ἱερὸν τουτὶ σύστημα, ἡ τῶν ἐν
est hic quoque sacer celus,senum qui erant in so- ἐρήμῳ γερόντων ἐπίσημος πολια, περί τὸ καλούμε
litudine insignis canities, circa locum qui dicitur c vov οὕτως Ἱερατεῖον, μετὰ τοῦ κοινοῦ Πατρὸς καὶ
Hierateon cum communi patre et filiorum φιλόπαιδος. Τόπος δὲ τοῦτο τῆς καθέδρας ἐστὶν, ὁ
amante.Est autem hoc, locus cathedræ quod fama Κωνσταντῖνον τὸν Μέγαν ἐν βασιλεῦσιν ἀναστήσ
est excitasse Constantinum, magnum inter impe- σαι λόγος καθ᾽ ἐν δὴ καὶ ἔτους ἑκάστου τὸν το
ratores: in quo mos est, qni perpetuo servatur, μιον ὑψοῦσθαι σταυρὸν ἔθος ἐκ παντὸς συντηρού
et crux veneranda quotannis exaltetur.
59.Quædam autem mulier,quæ morbo laborabat
in mamilla(cancrum eum solent nominare medici:
et jam longo tempore ab eo premebatur; et a nulla
quidem abstinuerat medicina, ex ea autem nullum
adjumentum ceperat, nisi quod in Deo magis sperabat, quod humana desperaret remedia. Ea cum
ingressa esset per angelicam,quæ dicitur, portam,
24 Psal. CXXXIII.
Græcum ms. Vatic. 'Αγάπιος. Inter hunc et
S. Hormisdam, cujus tempore Anastasius obiit,
intercesserunt quatuor pontifices. Colitur in Martyrol. Romano 20 Septembris, die, ut ait Baronius,
translationis. Supra vero B. Theodosium jam defunctum aliquot annis, ab eo laudatum diximus.
Ephrem aliis, qui cum comes orientis esset,
de voluntate Justini imperatoris factus est Antiochenus patriarcha an. Ch. 527, post convulsam
terræ motu urbem. Evagrius. 1. iv, c. 5. Eo muDere cum laude 20 annis perfunctus, obiit an. 546.
Ejus vitam et contra hæreticos zelum describit
Joannes Moschus in Prato spirituali. c. 36.
μενον.
νθ΄. Γυνὴ δὲ τις πάθος έχουσα περὶ τὸν μασθὸν
(καρκῖνον τὸ πάθος ἰατρῶν παῖδες οἴδασιν ὀνομάζειν)
καὶ τούτῳ συχνὸν ἤδη χρόνον πιεζομένη, τέχνης δὲ
μηδεμιας μὲν ἰατρικῆς ὁποσχομένη, οὐδ᾽ ὁτιοῦν ὅλως
ἐκ τούτων ἀποναμένη, ὅτι μὴ τὸ πρὸς Θεὸς ἐλπίσαι
πλέον διὰ τὴν τῶν ἀνθρωπίνων ἀπόγνωσιν· αὕτη
διὰ τῆς ἀγγελικῆς οὕτω καλουμένης εἰσελθούσα πύ
Origanis errores ex variis breviter colligit
Jacobus Gualterius noster in Tabula chronographica sæculo II c. 6. Palæstinam ab Origenstis hoc
tempore infectam fuisse ostendit pluribus Cyrillus
in Vita SS. Sabæ et Joannis Silentiarii. At tandem
cum Severo ailisque hæreticis condemnati sunt in
synodo œcumenica V.
Andreas Cretensis vocat speculam cruci_demonstrandæ et publice honorandæ ab ipso Constantino Magno deputatam, locum ecclesiæ excelsum. etc., ut scribit Gretserus poster lib. 1 De
sancta cruce, cap. 73, ubi hunc de Hierateo locum
explicat.
col. 287–288page 57 of 391
PG 114:288δαζόμενον, καὶ τὸ οἰκεῖον ἔκαστος ἀπείλησε φρόνο τιστήριον, νῦν μὲν εἰς Βηθλεέμ ὁ γενναῖος εὐχῆς χάριν ἐχώρει, νῦν δὲ προσευξάμενος ἀνήρχετο. Τον πόνον δὲ τὸν ἐκ τῆς ὁδοῦ πολὺν ὄντα διαπαύων, παρὰ Μαρκιανῷ καταλύει. Ανήρ οὗτος μεστός χαρίτων πνευματικῶν. Ὡς οὖν εἰς ἀσπασμὸν συνῆλγον, καὶ φιλήματος μετέδοσαν ἀλλήλοις πνευματικού, τῷ φιο λήματι τούτων συνερχομένης καὶ τῆς ψυχῆς, πρώτα μὲν αὐτοῖς ἡ τῶν λόγων τράπεζα παρετίθετο, οἷς και πόνυ λαμπρῶς τὰς ψυχὰς εἰπτιῶντο, λογίοις ἁγίων καὶ διηγήμασιν ἐντρυφῶντες γερόντων, συγγενῶς αὐτοῖς τὸν τρόπον διακειμένων. Ἐπεὶ δὲ δ καιρὸς ἐκάλει καὶ τροφῆς μνησθῆναι σωματικής στο τος μὲν οὐ παρῆν ἵνα καὶ ἄρτος παρατεθῇς φακήν δὲ τοῖς μαθηταῖς ὁ χρηστὸς Μαρκιανὸς ἐκέλευεν έψειν. Καὶ ἡ μὲν ἄρτων χωρὶς παρετίθετο γιους δὲ ὁ μέγας τὴν ἔνδειαν οὕτω καταφανῆ, πλούσιος ἐν ἀπόροις ὁ ἐνδεὴς ἦν, καὶ αὐτὸς ἑστιῶν μᾶλλον τούς ξενίσαντας ἐφιλοτιμεῖτο. Επέσκηπτε τοίνυν τῷ μαθητῇ τῶν ἐνοδίων ἄρτων τῆς πήρας ἐξενεγκεῖν, καὶ οἱ μὲν ἐξήγοντό τε καὶ παρετίθεντο· οἱ δὲ εἰδ στιῶντο διὰ τὸ φαιδρὸν τῆς ἀγάπης τοῖς ἀναγκαίοις ὡς περιττοῖς. 62. ξβ'. Οἷα δὲ ἐν τοῖς τοιούτοις φιλεῖ, προσμίγονται καί λόγοι τῇ ἐστιάσει, καὶ οἱ πλείους αὐτῶν χαρίεντες. Εζίου καὶ νῦν ὁ θεῖος Μαρκιανὸς ἐν φαιδρότητι Με δυσχεραίνειν, λέγων, οὕτω ξενίαν λιμώττουσάν, μηδὲ μέμφεσθαι εἰ μὴ ἄρτους ὑμῖν παρέθε μέν, τοῦ σίτου ἀγεννῶς λίαν απολιπόντος ἡμᾶς. Τοῦτο εἰπόντος, ὁ θαυμαστὸς Θεοδόσιος τῷ Μαρκιανοῦ πώγωνι ἀτενίσας, καὶ σίτο κόκκον ἰδὼν οὐκ οἶδα πόθεν ἐπειπεσόντα, ἐκεῖθέν τε ἄρας ἱλαρᾷ καὶ πεφυλαγμένῃ τῇ δεξιᾷ Ἰδοὺ ἔτη, καὶ σίτος· πῶς οὖν ὑμεῖς φατε σίτου διαπορεῖσθαι; καὶ τοῦτο μὲν δὴ χαριέντως ἄγεν αὐτῷ καί μεθ᾿ ἡδονῆς εἴρητο ἢ καὶ πέπρακτο. Ἐκεῖνος δὲ καθάπερ τινα σπόρον εὐγενῆ τε καὶ ἀγαθὸν ὑποψίαις τὸν κόκκον χερσὶ δεξάμενος τῷ τοῦ σίτου ἔντίθησι ταμιείῳ, πιστεύων ἄνευ πόνων πολὺν αὐτῷ τὸν καρπὸν οἴσειν καὶ τὰ γεωργών νικήσειν. Τόδε ἄρα κρεῖττον αὐτῷ παρα πολὺ καὶ τῶν ἐλπίδων ἀπήντα· ὡς γὰρ τὴν τοῦ σιο τῶνος θύραν τῆς ἐπιούσης ἔμελλε διανοίγειν (τῶν (ο ἀποῤῥήτων σου, Δέσποτα, θαυμασίων), ὁρᾷ τὰ ἔνδον σίτου πεπληρωμένα καρπῶν οὕτως αγεωργήτων, κ μᾶλλον γεωργίων μόνης εὐχῆς. Μηδὲν οὖν ὁ Μαρ κιανὸς ἐν τούτῳ μελλήσας ἕνα τῶν αὐτοῦ μαθητών ἐπὶ τὸν μέγαν Θεοδόσιον ὡς τάχος ἐκπέμπει, γνω ρίζων αὐτῷ τοῦ πράγματος τὸ ἀποῤῥητον, καὶ ἅμα πρὸς κοινωνίαν τῆς παραδόξου θέας τὸν ἄνδρα καλῶν. Ὡς οὖν ἦλθε καὶ οὗτος, αἱ μὲν θύραι βραχύ τι δια ηνοίγοντο, ὁ σίτος δὲ ὑφ᾽ ἑαυτοῦ ἐξωθεῖτο, στέγειν τῆς ἀποθήκες τὸ πλῆθος οὗ δυναμένης, καὶ οὕτω πολύς ἦν ἔξω καταχεόμενος. Τοῦτο καὶ τοῖς προλαβοῦσιν ὅμοιον, καὶ τοῦ περὶ τοὺς ἄρτους θαύματος κατ' οὐδὲν ἀνόμοιον, ὅπερ ὁ ἐμὸς Χριστὸς πάλαι θαυματουργεῖ. Ἐπεὶ καὶ μία πάντων ἐπ' ἀμφοῖν 96.97. ἡ ἐνέργεια, πλὴν ὅσον ἐκεῖ μὲν αὐτὸς ἦν παρών τοδαζόμενον, καὶ τὸ οἰκεῖον ἔκαστος ἀπείλησε φρόνο
τιστήριον, νῦν μὲν εἰς Βηθλεέμ ὁ γενναῖος εὐχῆς
χάριν ἐχώρει, νῦν δὲ προσευξάμενος ἀνήρχετο. Τον
πόνον δὲ τὸν ἐκ τῆς ὁδοῦ πολὺν ὄντα διαπαύων, παρὰ
Μαρκιανῷ καταλύει. Ανήρ οὗτος μεστός χαρίτων
πνευματικῶν. Ὡς οὖν εἰς ἀσπασμὸν συνῆλγον, καὶ
φιλήματος μετέδοσαν ἀλλήλοις πνευματικού, τῷ φιο
λήματι τούτων συνερχομένης καὶ τῆς ψυχῆς, πρώτα
μὲν αὐτοῖς ἡ τῶν λόγων τράπεζα παρετίθετο, οἷς
και πόνυ λαμπρῶς τὰς ψυχὰς εἰπτιῶντο, λογίοις
ἁγίων καὶ διηγήμασιν ἐντρυφῶντες γερόντων, συγ
γενῶς αὐτοῖς τὸν τρόπον διακειμένων. Ἐπεὶ δὲ δ
καιρὸς ἐκάλει καὶ τροφῆς μνησθῆναι σωματικής στο
τος μὲν οὐ παρῆν ἵνα καὶ ἄρτος παρατεθῇς φακήν
studio tenebantur, et unusquisque ad suum rediit
monasterium; modo quidem ibal Bethleen orationis causa hic vir praclarus; modo cum orasset,
revertabatur. Magnum autem laborem itineris recreans, divertit ad Marcionum. Vir hic erat plenus
spiritualium gratiarum. Cum autem venissent ad
amplexus, et se invicem spirituali impellissent osculo,cum eo anima quoque congrediente, primum
quidem fuit eis apposita mensa sermonum,quibus
præclare suos pascebant animos, se oblectantes
sanctorum eloquiis, et senum narationibus, cum
quibus intercedebat eis morum cognatio. Cum
autem tempus invitaret, ut meminissent etiam
alimenti corporis,non aderat quidem frumentum,
ut panis apponeretur: lentem autem discipulis δὲ τοῖς μαθηταῖς ὁ χρηστὸς Μαρκιανὸς ἐκέλευεν
jussit coquere bonus Marcianus. Et illa quidem e
fuit apposita sine pane. Cum autem cognovisset
magnus Theodosius tam apertam inopiam, qui
egens erat, fuit dives in inopia, ipseque magnopere studebat, ut lauliori convivio exciperentur
hospites. Jussit ergo discipulo, ut e pera proferret panes, quos paraverat ad viaticum. Et illi
quidem producti sunt et appositi. li vero propter
charitatem, quæ lætificat, non minus lautum celebrarunt convivium ex iis, quæ erant necessaria,
quam si prolati essent cibi superflui.
έψειν. Καὶ ἡ μὲν ἄρτων χωρὶς παρετίθετο γιους
δὲ ὁ μέγας τὴν ἔνδειαν οὕτω καταφανῆ, πλούσιος ἐν
ἀπόροις ὁ ἐνδεὴς ἦν, καὶ αὐτὸς ἑστιῶν μᾶλλον τούς
ξενίσαντας ἐφιλοτιμεῖτο. Επέσκηπτε τοίνυν τῷ
μαθητῇ τῶν ἐνοδίων ἄρτων τῆς πήρας ἐξενεγκεῖν,
καὶ οἱ μὲν ἐξήγοντό τε καὶ παρετίθεντο· οἱ δὲ εἰδ
στιῶντο διὰ τὸ φαιδρὸν τῆς ἀγάπης τοῖς ἀναγκαίοις
ὡς περιττοῖς.
62. Ut solet autem fieri, sermones quoque admi- ξβ'. Οἷα δὲ ἐν τοῖς τοιούτοις φιλεῖ, προσμίγονται
scentur convivio, et complures ex iis lepidi et ju- καί λόγοι τῇ ἐστιάσει, καὶ οἱ πλείους αὐτῶν χαρίενcundi. Hilariter autem divinus eum rogabat Mar- τες. Εζίου καὶ νῦν ὁ θεῖος Μαρκιανὸς ἐν φαιδρό
cianus,dicens:Noli agre ferre tanta fame laborans τητι Με δυσχεραίνειν, λέγων, οὕτω ξενίαν λιμώτ
hospitium,nec conqueri quod panem vobis non ap-C τουσαν, μηδὲ μέμφεσθαι εἰ μὴ ἄρτους ὑμῖν παρέθε
posuerimus,cum frumentum nobis admodum tur- μέν, τοῦ σίτου ἀγεννῶς λίαν απολιπόντος ἡμᾶς.
piter defecerit, Cum hoc dixisset, admirabilis Τοῦτο εἰπόντος, ὁ θαυμαστὸς Θεοδόσιος τῷ Μαρκια
Theodosius defixis oculis in barbam Marciani, vidit νοῦ πώγωνι ἀτενίσας, καὶ σίτο κόκκον ἰδὼν οὐκ
granum frumenti, quod nescio unde ceciderat; et οἶδα πόθεν ἐπειπεσόντα, ἐκεῖθέν τε ἄρας ἱλαρᾷ καὶ
illinc sustulit hilari et caula dextera, et dixit: Erce πεφυλαγμένῃ τῇ δεξιᾷ Ἰδοὺ ἔτη, καὶ σίτος· πῶς
frumentum. Quomodo ergo dicitis vos egere fru- οὖν ὑμεῖς φατε σίτου διαπορεῖσθαι; καὶ τοῦτο μὲν
mento? Et hoc quidem ab eo dictum,vel etiam fa- δὴ χαριέντως ἄγεν αὐτῷ καί μεθ᾿ ἡδονῆς εἴρητο ἢ
ctum fuerat lepide et juounde Ille autem cum gra- καὶ πέπρακτο. Ἐκεῖνος δὲ καθάπερ τινα σπόρον
num, tanquam egregiam aliquam et præstantem εὐγενῆ τε καὶ ἀγαθὸν ὑποψίαις τὸν κόκκον χερσὶ
senentem,supinis manibus accepisset, id ponit in δεξάμενος τῷ τοῦ σίτου ἔντίθησι ταμιείῳ, πιστεύων
horreo frumenti, credens eam sine labore multum ἄνευ πόνων πολὺν αὐτῷ τὸν καρπὸν οἴσειν καὶ τὰ
fructus allaturam, et esse superaturam agricolarum γεωργών νικήσειν. Τόδε ἄρα κρεῖττον αὐτῷ παραindustriam. Id autem ei accidit longe amplius et co- πολὺ καὶ τῶν ἐλπίδων ἀπήντα· ὡς γὰρ τὴν τοῦ σιο
piosius,quam sperabat. Nam cum sequenti die es- τῶνος θύραν τῆς ἐπιούσης ἔμελλε διανοίγειν (τῶν
set horre ostium aperturus (ο arcana tua, Domine, ἀποῤῥήτων σου, Δέσποτα, θαυμασίων), ὁρᾷ τὰ ἔνδον
miracula!) videt quæ intus erant plena fructibus, σίτου πεπληρωμένα καρπῶν οὕτως αγεωργήτων, κ
qui revera provenerant absque agricultura,aut po- μᾶλλον γεωργίων μόνης εὐχῆς. Μηδὲν οὖν ὁ Μαρtius cum agricultura solius orationis. Cum ergo ni- κιανὸς ἐν τούτῳ μελλήσας ἕνα τῶν αὐτοῦ μαθητών
hil esset in eo cunctatus Marcianus, statim mittit ἐπὶ τὸν μέγαν Θεοδόσιον ὡς τάχος ἐκπέμπει, γνω
unum ex suis discipulis ad magnum Theodosium, ρίζων αὐτῷ τοῦ πράγματος τὸ ἀποῤῥητον, καὶ ἅμα
ei significans mirum et ineffabilem rei eventum, et πρὸς κοινωνίαν τῆς παραδόξου θέας τὸν ἄνδρα καλῶν.
simul ad admirabilis spectaculi societatem eum voὩς οὖν ἦλθε καὶ οὗτος, αἱ μὲν θύραι βραχύ τι δια
cans. Postquam ergo is quoque venit,ostium quidem ηνοίγοντο, ὁ σίτος δὲ ὑφ᾽ ἑαυτοῦ ἐξωθεῖτο, στέγειν
erat parum apertum, frumentum autem a seipso ex- τῆς ἀποθήκες τὸ πλῆθος οὗ δυναμένης, καὶ οὕτω
trudebatur, cum non posset horreum capere multi- πολύς ἦν ἔξω καταχεόμενος. Τοῦτο καὶ τοῖς προλα
tudinem,et sic ex eo permultum foras effendebatur. βοῦσιν ὅμοιον, καὶ τοῦ περὶ τοὺς ἄρτους θαύματος
Hoc est prioribus quoque simile, et miraculo de pa- κατ' οὐδὲν ἀνόμοιον, ὅπερ ὁ ἐμὸς Χριστὸς πάλαι
nibus nihil dissimile, quod olim meus effecit Chris- θαυματουργεῖ. Ἐπεὶ καὶ μία πάντων ἐπ' ἀμφοῖν
tns 96.97. Nam una omnino est utriusque operatio: ἡ ἐνέργεια, πλὴν ὅσον ἐκεῖ μὲν αὐτὸς ἦν παρών το
23.97 Matth. xiv et xv.
καὶ θαυματουργῶν, ἐνταῦθα δὲ τῷ οἰκείῳ θεράποντι τοῦ θαύματος ὑπηρέτῃ χρώμενος, ὥσπερ ἄρα καὶ τοῖς ἀποστόλοις πρότερον. Μετὰ γοῦν τοῦτο δεῖ καὶ ἐκείνου ἐπιμνησθῆναι. ξγ'. Γυνή τις πατρίδα μὲν αὐχοῦσα τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν, πλούτῳ δὲ κομῶσα βαθεῖ, λεγέσθω καὶ τῷ πολλῷ κρεῖττον αὐτῆς καὶ δοθῆναι μᾶλλον εἰς ἀκοὴν ἄξιον, ὅτι καὶ πλουτοῦσα τρύπω χρηστῷ, καὶ βίου πρόνοιαν θεοφιλούς ἔχουσα. Αὕτη, τὸν υἱὸν λαβοῦσε (μονογενὴς δὲ οὗτος αὐτῇ, καὶ μόνος ἀκριβῶς τὰ τοῦ γένους σπέρματα σώζων, ἐν ἑαυτῷ, ἐφοίτα προς τὴν μονὴν, καὶ τοῖς ποσὶν αὐτὸν τοῦ μεγάλου Θευδο σίου προσήγεν. Ο παῖς μέντοι καὶ πρὶν ἢ παρὰ τῆς μητρός προσαχθῆναι, ὡς πόῤῥωθεν ἴδοι τον Θεο δύσιον, εὐθὺς τοῦτον ἐκεῖνον εἶναι ἀνέκραγεν, ὃς αὐτὸν ἐπὶ τοῦ φρέατος ἀνέχων τῇ χειρὶ διεσώσατο. Ερωτωμένη δὲ ἡ γυνὴ ὅ τι ποτὲ ἄρα τῷ παιδὶ βού λεται τὰ λεχθέντα, συμπαίζειν μὲν αὐτὸν ἔλεγε τοῖς ἡλικιώταις τῇ παιδείᾳ προσέχοντα, καὶ ἀπροόπτως; τῶν ἐν ποσὶν ἔχοντα εἰς φρέαρ κατενεχθῆναι, φρέαρ ὅτι βαθύτατον. Οἱ μὲν οὖν παρόντες τοῦ χώρου καὶ πικροῦ δῆθεν θανάτων τὸν πατία ὠδύροντο· οὐδεὶς γὰρ ἦν ᾧ μὲν δόξα ἦν τὸν παῖδα εὐθὺς ἀποπνιγῆναι τοῖς ὕδασι. Τί γὰρ καὶ ἄλλο ἔμελλον ὅσον ἀπὸ τοῦ πράγματος ὑποπτεύειν; Επειτα καὶ φιλάνθρωπον τι ποιοῦντες καθίασιν ἑαυτοὺς εὐθὺς εἰς τὸ φρέαρ, οὐχ ἵνα ἐκεῖνον πρότερον ἢ καὶ ἀποθανεῖν λάβωσιν, (ποὺ γὰρ ἦν τούτου καὶ μικρά τις ἐλπίς ἀλλ᾽ ἵνα αὐτοῦ τὸ σῶμα πρὸ τῆς διαφθορᾶς ἀνελύσωσι δώρον συμφοράς μητρί, καὶ θέαμα πικρὸν ὀφθαλμοῖς, καὶ κέντρον ὀδύνης, καθάπερ τι ἐκ ναυαγίου δια σωθέν, φευκτόν τε ἅμα καὶ ποθεινὸν μητρώοις ὅμ μασιν. ξέ'. Ἐπεὶ δὲ κατῆλθον, ἐπικαθήμενον αὐτὸν εὐ ρόντες τοῖς ὕδασι, καὶ οὐδὲ βραχύ τι καταδυόμενον, ἀλλ' ἐνεχόμενον ὥσπερ ὑπό τινος στερεοῦ, ἀχανεῖς ἔμενον, ἐθαύμαζον, ἠποροῦντο, οὐκ εἶχον ὅ τι ἂν ἄρα ἐπὶ τῷ θεωμένῳ διενοήσαντο. Πλὴν ἀλλὰ τοῦ ὕλα τος ἀνελκύσαντες, καὶ ὡς οὐ θείας ἐπισκοπῆς ἄνευ τὸ πρᾶγμα γενέσθαι καλώς κρίναντες ἀνηρώτων· ὁ δὲ μοναχόν τινα ἔφη παραστῆναί μοι, τὸ σχῆμα, τὴν ἀναβολὴν, τὴν μορφὴν τοιάνδε, τα παράσημα πάντα τοῦ Πατρὸς λέγων εοικότα πρὸς τὸ ἀκρότατον. Και τούτου μοι α χεῖρες, φησί, τοῦ μὴ εὐθὺς τοῖς δα σιν ἐναποθανεῖν αἴτιοι, ἀνέχουσαί με καλῶς, καὶ ὑπέρτερον εἶναι τῶν ὑδάτων παρασκευάζουσαι. ξε'. Ταῦτα ἡ μήτηρ διεξηγεῖτο καὶ προστίθει, ὅτιπερ, Εξ ἐκείνου ἐγὼ τὸν παῖδα λαβοῦσα, πόλεις τε καὶ κώμας καὶ ὄρη καὶ κρημνούς περίειμι πόνους υφισταμένη, πολλοὺς μὲν, οὐκ ἀηδεῖς δὲ, ὅπως ἀν μοι τῷ σωτῆρι περιτυχεῖν αὐτοῦ γένοιτο. Νῦν δὲ πόῤῥωθεν αὐτὸν ὁ παῖς ἐπιγνούς, καὶ ἐμοὶ τῇ μητρὶ μαθεῖν ἔδωκε, καὶ κηρύττει τοῦτον ἐπιφανώς έλευ θέρα γλώττῃ καὶ ὑπονοίας πάσης καὶ ψεύδους κρείτοδαζόμενον, καὶ τὸ οἰκεῖον ἔκαστος ἀπείλησε φρόνο
τιστήριον, νῦν μὲν εἰς Βηθλεέμ ὁ γενναῖος εὐχῆς
χάριν ἐχώρει, νῦν δὲ προσευξάμενος ἀνήρχετο. Τον
πόνον δὲ τὸν ἐκ τῆς ὁδοῦ πολὺν ὄντα διαπαύων, παρὰ
Μαρκιανῷ καταλύει. Ανήρ οὗτος μεστός χαρίτων
πνευματικῶν. Ὡς οὖν εἰς ἀσπασμὸν συνῆλγον, καὶ
φιλήματος μετέδοσαν ἀλλήλοις πνευματικού, τῷ φιο
λήματι τούτων συνερχομένης καὶ τῆς ψυχῆς, πρώτα
μὲν αὐτοῖς ἡ τῶν λόγων τράπεζα παρετίθετο, οἷς
και πόνυ λαμπρῶς τὰς ψυχὰς εἰπτιῶντο, λογίοις
ἁγίων καὶ διηγήμασιν ἐντρυφῶντες γερόντων, συγ
γενῶς αὐτοῖς τὸν τρόπον διακειμένων. Ἐπεὶ δὲ δ
καιρὸς ἐκάλει καὶ τροφῆς μνησθῆναι σωματικής στο
τος μὲν οὐ παρῆν ἵνα καὶ ἄρτος παρατεθῇς φακήν
studio tenebantur, et unusquisque ad suum rediit
monasterium; modo quidem ibal Bethleen orationis causa hic vir praclarus; modo cum orasset,
revertabatur. Magnum autem laborem itineris recreans, divertit ad Marcionum. Vir hic erat plenus
spiritualium gratiarum. Cum autem venissent ad
amplexus, et se invicem spirituali impellissent osculo,cum eo anima quoque congrediente, primum
quidem fuit eis apposita mensa sermonum,quibus
præclare suos pascebant animos, se oblectantes
sanctorum eloquiis, et senum narationibus, cum
quibus intercedebat eis morum cognatio. Cum
autem tempus invitaret, ut meminissent etiam
alimenti corporis,non aderat quidem frumentum,
ut panis apponeretur: lentem autem discipulis δὲ τοῖς μαθηταῖς ὁ χρηστὸς Μαρκιανὸς ἐκέλευεν
jussit coquere bonus Marcianus. Et illa quidem e
fuit apposita sine pane. Cum autem cognovisset
magnus Theodosius tam apertam inopiam, qui
egens erat, fuit dives in inopia, ipseque magnopere studebat, ut lauliori convivio exciperentur
hospites. Jussit ergo discipulo, ut e pera proferret panes, quos paraverat ad viaticum. Et illi
quidem producti sunt et appositi. li vero propter
charitatem, quæ lætificat, non minus lautum celebrarunt convivium ex iis, quæ erant necessaria,
quam si prolati essent cibi superflui.
έψειν. Καὶ ἡ μὲν ἄρτων χωρὶς παρετίθετο γιους
δὲ ὁ μέγας τὴν ἔνδειαν οὕτω καταφανῆ, πλούσιος ἐν
ἀπόροις ὁ ἐνδεὴς ἦν, καὶ αὐτὸς ἑστιῶν μᾶλλον τούς
ξενίσαντας ἐφιλοτιμεῖτο. Επέσκηπτε τοίνυν τῷ
μαθητῇ τῶν ἐνοδίων ἄρτων τῆς πήρας ἐξενεγκεῖν,
καὶ οἱ μὲν ἐξήγοντό τε καὶ παρετίθεντο· οἱ δὲ εἰδ
στιῶντο διὰ τὸ φαιδρὸν τῆς ἀγάπης τοῖς ἀναγκαίοις
ὡς περιττοῖς.
62. Ut solet autem fieri, sermones quoque admi- ξβ'. Οἷα δὲ ἐν τοῖς τοιούτοις φιλεῖ, προσμίγονται
scentur convivio, et complures ex iis lepidi et ju- καί λόγοι τῇ ἐστιάσει, καὶ οἱ πλείους αὐτῶν χαρίενcundi. Hilariter autem divinus eum rogabat Mar- τες. Εζίου καὶ νῦν ὁ θεῖος Μαρκιανὸς ἐν φαιδρό
cianus,dicens:Noli agre ferre tanta fame laborans τητι Με δυσχεραίνειν, λέγων, οὕτω ξενίαν λιμώτ
hospitium,nec conqueri quod panem vobis non ap-C τουσαν, μηδὲ μέμφεσθαι εἰ μὴ ἄρτους ὑμῖν παρέθε
posuerimus,cum frumentum nobis admodum tur- μέν, τοῦ σίτου ἀγεννῶς λίαν απολιπόντος ἡμᾶς.
piter defecerit, Cum hoc dixisset, admirabilis Τοῦτο εἰπόντος, ὁ θαυμαστὸς Θεοδόσιος τῷ Μαρκια
Theodosius defixis oculis in barbam Marciani, vidit νοῦ πώγωνι ἀτενίσας, καὶ σίτο κόκκον ἰδὼν οὐκ
granum frumenti, quod nescio unde ceciderat; et οἶδα πόθεν ἐπειπεσόντα, ἐκεῖθέν τε ἄρας ἱλαρᾷ καὶ
illinc sustulit hilari et caula dextera, et dixit: Erce πεφυλαγμένῃ τῇ δεξιᾷ Ἰδοὺ ἔτη, καὶ σίτος· πῶς
frumentum. Quomodo ergo dicitis vos egere fru- οὖν ὑμεῖς φατε σίτου διαπορεῖσθαι; καὶ τοῦτο μὲν
mento? Et hoc quidem ab eo dictum,vel etiam fa- δὴ χαριέντως ἄγεν αὐτῷ καί μεθ᾿ ἡδονῆς εἴρητο ἢ
ctum fuerat lepide et juounde Ille autem cum gra- καὶ πέπρακτο. Ἐκεῖνος δὲ καθάπερ τινα σπόρον
num, tanquam egregiam aliquam et præstantem εὐγενῆ τε καὶ ἀγαθὸν ὑποψίαις τὸν κόκκον χερσὶ
senentem,supinis manibus accepisset, id ponit in δεξάμενος τῷ τοῦ σίτου ἔντίθησι ταμιείῳ, πιστεύων
horreo frumenti, credens eam sine labore multum ἄνευ πόνων πολὺν αὐτῷ τὸν καρπὸν οἴσειν καὶ τὰ
fructus allaturam, et esse superaturam agricolarum γεωργών νικήσειν. Τόδε ἄρα κρεῖττον αὐτῷ παραindustriam. Id autem ei accidit longe amplius et co- πολὺ καὶ τῶν ἐλπίδων ἀπήντα· ὡς γὰρ τὴν τοῦ σιο
piosius,quam sperabat. Nam cum sequenti die es- τῶνος θύραν τῆς ἐπιούσης ἔμελλε διανοίγειν (τῶν
set horre ostium aperturus (ο arcana tua, Domine, ἀποῤῥήτων σου, Δέσποτα, θαυμασίων), ὁρᾷ τὰ ἔνδον
miracula!) videt quæ intus erant plena fructibus, σίτου πεπληρωμένα καρπῶν οὕτως αγεωργήτων, κ
qui revera provenerant absque agricultura,aut po- μᾶλλον γεωργίων μόνης εὐχῆς. Μηδὲν οὖν ὁ Μαρtius cum agricultura solius orationis. Cum ergo ni- κιανὸς ἐν τούτῳ μελλήσας ἕνα τῶν αὐτοῦ μαθητών
hil esset in eo cunctatus Marcianus, statim mittit ἐπὶ τὸν μέγαν Θεοδόσιον ὡς τάχος ἐκπέμπει, γνω
unum ex suis discipulis ad magnum Theodosium, ρίζων αὐτῷ τοῦ πράγματος τὸ ἀποῤῥητον, καὶ ἅμα
ei significans mirum et ineffabilem rei eventum, et πρὸς κοινωνίαν τῆς παραδόξου θέας τὸν ἄνδρα καλῶν.
simul ad admirabilis spectaculi societatem eum voὩς οὖν ἦλθε καὶ οὗτος, αἱ μὲν θύραι βραχύ τι δια
cans. Postquam ergo is quoque venit,ostium quidem ηνοίγοντο, ὁ σίτος δὲ ὑφ᾽ ἑαυτοῦ ἐξωθεῖτο, στέγειν
erat parum apertum, frumentum autem a seipso ex- τῆς ἀποθήκες τὸ πλῆθος οὗ δυναμένης, καὶ οὕτω
trudebatur, cum non posset horreum capere multi- πολύς ἦν ἔξω καταχεόμενος. Τοῦτο καὶ τοῖς προλα
tudinem,et sic ex eo permultum foras effendebatur. βοῦσιν ὅμοιον, καὶ τοῦ περὶ τοὺς ἄρτους θαύματος
Hoc est prioribus quoque simile, et miraculo de pa- κατ' οὐδὲν ἀνόμοιον, ὅπερ ὁ ἐμὸς Χριστὸς πάλαι
nibus nihil dissimile, quod olim meus effecit Chris- θαυματουργεῖ. Ἐπεὶ καὶ μία πάντων ἐπ' ἀμφοῖν
tns 96.97. Nam una omnino est utriusque operatio: ἡ ἐνέργεια, πλὴν ὅσον ἐκεῖ μὲν αὐτὸς ἦν παρών το
23.97 Matth. xiv et xv.
col. 289–290page 58 of 391
PG 114:290τονι, καμὲ δὲ χαρᾶς καὶ θαύματος πληρωθεῖσαν καὶ οἷον ἐνθουσιῶσαν ήρεμεῖν οὐκ ἐᾷ. Ταῦτα εἰποῦσα καὶ ἔργου εἴχετο, τοῖς τοῦ πατρὸς εὐθὺς γόνασι προσω κυλιομένη, ἰχνῶν τε ἐκείνου ἀμφοτέραις ἐφαπτομένη, περιπτυσσομένη καὶ χείλεσιν ἅμα καὶ τῇ ψυχή, δάκρυα τούτων θερμὰ καταχέουσα, καὶ σω τῆρα καὶ ζωῆς αἴτιον, οὐ τοῦ παιδὸς μόνον, ἀλλὰ καὶ ἑαυτῆς τὸν μέγαν ἀποκαλοῦσα· ἡ γὰρ ἂν ἀβίως τον αὐτῇ λοιπὸν ἔσεσθαι τὸν βίον, ἢ πολὺ μᾶλλον καὶ αὐτοῦ θανάτου πικρότερον, εἰ οὕτω, φησὶν, ἀώρως ἐμοὶ καὶ ἀθλίως ὁ παῖς ἀπολώλει. ξς'. Ἔχει τι καὶ ἄλλο τοῦ προλαβόντος ὁ λόγος εἰπεῖν παραπλήσιον. Γυνὴ γάρ τις ἑτέρα τόκους μὲν καὶ πικρὰς τόκων ώδινα; ετησίως υφισταμένη, οὐδὲ ὀλίγα δὲ τούτων ἀποναμένη· καὶ γὰρ πρὶν ἢ τεχθὲν εἰς τὸν βίον προκύψαι, τοῦ βίου μετήρχετο, καὶ τὰς ὠδῖνας τὸ πένθος, καὶ τὸν τόκον ἡ τελευτὴ διεδέχετο. Αὕτη οὖν ἡ οὕτω πολύπαις τε ἅμα καὶ ἅπαις πολὺν ἤδη προσκακοπαθήσασα τῷ κακῷ χρόν νον, ὀψὲ καὶ μόλις εὑρίσκει τοῦ κακοῦ φάρμακον, Καὶ πρὸς τὸν ὅσιον καταφυγοῦσα καὶ τὸ πάθος αὐτῷ καὶ τὴν συμφορὰν εἰποῦσα, τοῖς δάκρυσι μᾶλλον ἢ τοῖς ῥήμασι, δεῖται θερμῶς τοῦ ἀνδρὸς στῆσαι αὐτῇ τὸ λοιπὸν τὴν ἐπὶ πλέον τοῦ κακοῦ προόδον. στήσεται δὲ οὐκ ἄλλως, φησίν, ἡ ὀνόματι μόνῳ τῷ σῷ, εἰ ἐπιτρέψεις οὕτω καλεῖσθαι τὸ τεχθησόμενον. Καὶ τοῦτο ἔσται καὶ τῆς συμφορᾶς ἐμοὶ λύσις, καὶ τῆς τῷ παιδὶ ζωῆς αἴτιον. ξς'. Ταῦτα αἰτησαμένη καὶ ἐπινεύοντος τοῦ μεγά “λου τυχοῦσα, καὶ Θεοδόσιον τὸ μετὰ ταῦτα τεχθὲν ὀνομάσασα, τῆς θερμῆς πίστεως ἀξίους εὗρε και τοὺς μισθούς. Οὐκ ἔτι γὰρ δακρύων είχε γονὰς τὰς ὠδῖνας, ἀλλ᾽ εὐφροσύνης ἄντικρυς ἀφορμὰς, τὸν ἐν ζῶσι πρωτότοκον Θεοδόσιον ἔτι περιόντα ὁρῶσα, καὶ τὸν μοναχῶν χορὸν τοῦ κατὰ πνεῦμα γεννήσαντος συμπληροῦντα καὶ εὐχῆς καρπὸν μᾶλλον ἢ γαστρός ἀπὸ τῶν ἔργων φαινόμενον· ὅσον ἡ μὲν θνησκόντων μήτηρ, ἡ δὲ ζῶντος ἐδείχθη, καὶ τῇ μονῇ προσήχθη παρα τῆς γειναμένης καὶ ἀντεδόθη Θεῷ, ἵνα ὡς τῆς παρούσης, οὕτω δὴ καὶ τῆς μενούσης τύχῃ ζωῆς πολλά τις ἂν ἔχοι τῶν ἐκείνου, καὶ ἄλλα καταλέγειν τοιαῦτα. ξη'. Γυνὴ οὖν ἑτέρα τις πόλεως μὲν τῆς Βεθλεὲμ όρμωμένη, ἴσας δὲ ὠδίνων ἀνάγκας, ἴσας τε τὰς ἀπο τυχίας ὑφισταμένη, καὶ οὕτω δυσφόρως ἄγαν περί τους τόκους καὶ φιλοκινδύνως ἔχουσα, τῶν ἴσων καὶ αὐτὴ παρὰ τοῦ μεγάλου τυγχάνει Θεοδοσίου, ἴσω χρησαμένη φαρμάνω πρὸς θεραπείαν, καὶ ὁμωνύμῳ ἐκείνῳ τὸν παῖδα καλέσασα. Ον οὐκ αὐξηθέντα μόσ εἶδε καὶ ἀνδρὸς ἡλικίαν ἀπολαβόντα, ἀλλὰ καὶ χειρών σοφία διενεγκόντα, καὶ ἄριστον οἰκοδόμον ἐν τοῖς τότε γενόμενον. Παράδοξα τὰ εἰρημένα, πολλῷ τούτων ἔτι παραδοξότερα τὰ λειπόμενα.et mendacium,meque gaudio repletam et admira- τονι, καμὲ δὲ χαρᾶς καὶ θαύματος πληρωθεῖσαν καὶ
tione, et veluti quodam divino furore percitam, οἷον ἐνθουσιῶσαν ήρεμεῖν οὐκ ἐᾷ. Ταῦτα εἰποῦσα
non sint quiescere. Hæc cum dixisset, ad opus καὶ ἔργου εἴχετο, τοῖς τοῦ πατρὸς εὐθὺς γόνασι προσω
quoque accessit, ut quæ protinus ad genua patris κυλιομένη, ἰχνῶν τε ἐκείνου ἀμφοτέραις Εφαπτοadvolveretur, et illius vestigia ambabus prensaret μένη, περιπτυσσομένη καὶ χείλεσιν ἅμα καὶ τῇ
manibus,et complecterentur labris simul et animo, ψυχή, δάκρυα τούτων θερμὰ καταχέουσα, καὶ σω
calidas in ea lacrymas effundens: et servatorem, et τῆρα καὶ ζωῆς αἴτιον, οὐ τοῦ παιδὸς μόνον, ἀλλὰ
vitæ auctorem, non solum filii,sed suæ quoque ma- καὶ ἑαυτῆς τὸν μέγαν ἀποκαλοῦσα· ἡ γὰρ ἂν ἀβίως
gnum vocans Theodosium: revera enim ei fuisse
τον αὐτῇ λοιπὸν ἔσεσθαι τὸν βίον, ἢ πολὺ μᾶλλον καὶ
futuram deinceps vitam non vitalem, aut vel ipsa αὐτοῦ θανάτου πικρότερον, εἰ οὕτω, φησὶν, ἀώρως
morte longe amariorem,si tam intempestive, in- ἐμοὶ καὶ ἀθλίως ὁ παῖς ἀπολώλει.
quit, et misere ei filius interiisset.
66. Potest autem oratio quoque aliquid aliud
dicere,simile præcedenti. Nam quædam alia mulier, quæ in partu quotannis graviter laborabat, et
nec ex eo aliquam capiebat utilitatem. Priusquam
enim infans editus esset in lucem, e vita excesserat, et labores luctus, et mors partum excipiebat.
Hæc ergo quæ sic et multos pariebat filios, et erat
orbata fliis,cum jam longo tempore eo malo esset
vexata, vix tandeır. invenit mali medicamentum:
et cum ad sanctum confugisset, eique affectionem
suam dixisset et calamitatem, lacrymis potius
quam verbis virum orat vehementer, ut malum ei
sisteret, ne amplius progrederetur. Sistetur autem, inquit, non aliter, quam solo tuo nomine, si
permiseris id quod nascetur, sic vocari. Et hoc
erit, inquit, mihi et solutio calamitatis, et filio
causa vilæ.
67. Hac cum petiisset, et annuentem magnum
nacta esset Theodosium,et quod deinde natum est,
Theodosium nominasset, vehementi quoque fde
dignam invenit mercedem. Non amplius enim partus labores ei peperere lacrymas,sed aperte lætitiæ
occasionem,cum eum, qui inter vicos erat primogenitus,Theodosium adhuc videret superstitem, et
complentem chorum monachorum ejus,qui illum
genuerat secundum spiritum;et orationis fructum
potius, quam alvi, conspici ex operibus; quando
quidem hac quidem morientium,illa vero viventis
mater fuit: et ideo adductus est ad monasterium
ab ea,quæ genuit, et vicissim Deo est redditus: ut
sicut præsentem, ita etiam manentem vitam consequeretur. Multa alia ejusmodi posset quispiam
illius recensere.
68. Quædam itaque alia mulier, profecta quidem ex civitate Beihleem, quæ similiter in partu laborabat, æque autem infelix erat eis eventus, et in pariendo graviter affligebatur,et in magnum vocabatur periculum, eamdem quoque impetrat a magno Theodosio, eodem medicamento
usa, curationem, et filio suo eodem,quo ille, vocato nomine. Quem non solum vidit grandem, et
qui jam ad virilem ælatem pervenerat; sed manuum quoque artificio præstantem, et qui fuit
adificator optimus sui temporis. Sunt admirabilia, quæ dicta sunt: sed quæ restant, sunt iis
longe admirabiliora.
ξς'. Ἔχει τι καὶ ἄλλο τοῦ προλαβόντος ὁ λόγος
εἰπεῖν παραπλήσιον. Γυνὴ γάρ τις ἑτέρα τόκους μὲν
καὶ πικρὰς τόκων ώδινα; ετησίως υφισταμένη,
οὐδὲ ὀλίγα δὲ τούτων ἀποναμένη· καὶ γὰρ πρὶν ἢ
τεχθὲν εἰς τὸν βίον προκύψαι, τοῦ βίου μετήρχετο,
καὶ τὰς ὠδῖνας τὸ πένθος, καὶ τὸν τόκον ἡ τελευτὴ
διεδέχετο. Αὕτη οὖν ἡ οὕτω πολύπαις τε ἅμα καὶ
ἅπαις πολὺν ἤδη προσκακοπαθήσασα τῷ κακῷ χρόν
νον, ὀψὲ καὶ μόλις εὑρίσκει τοῦ κακοῦ φάρμακον,
Καὶ πρὸς τὸν ὅσιον καταφυγοῦσα καὶ τὸ πάθος αὐτῷ
καὶ τὴν συμφορὰν εἰποῦσα, τοῖς δάκρυσι μᾶλλον ἢ
τοῖς ῥήμασι, δεῖται θερμῶς τοῦ ἀνδρὸς στῆσαι αὐτῇ
τὸ λοιπὸν τὴν ἐπὶ πλέον τοῦ κακοῦ προόδον. Στήσε
ται δὲ οὐκ ἄλλως, φησίν, ἡ ὀνόματι μόνῳ τῷ σῷ,
εἰ ἐπιτρέψεις οὕτω καλεῖσθαι τὸ τεχθησόμενον. Καὶ
τοῦτο ἔσται καὶ τῆς συμφορᾶς ἐμοὶ λύσις, καὶ τῆς τῷ
παιδὶ ζωῆς αἴτιον.
ξς'. Ταῦτα αἰτησαμένη καὶ ἐπινεύοντος τοῦ μεγά-
“λου τυχοῦσα, καὶ Θεοδόσιον τὸ μετὰ ταῦτα τεχθὲν
ὀνομάσασα, τῆς θερμῆς πίστεως ἀξίους εὗρε και
τοὺς μισθούς. Οὐκ ἔτι γὰρ δακρύων είχε γονὰς τὰς
ὠδῖνας, ἀλλ᾽ εὐφροσύνης ἄντικρυς ἀφορμὰς, τὸν ἐν
ζῶσι πρωτότοκον Θεοδόσιον ἔτι περιόντα ὁρῶσα,
καὶ τὸν μοναχῶν χορὸν τοῦ κατὰ πνεῦμα γεννήσαντος
συμπληροῦντα καὶ εὐχῆς καρπὸν μᾶλλον ἢ γαστρός
ἀπὸ τῶν ἔργων φαινόμενον· ὅσον ἡ μὲν θνησκόντων
μήτηρ, ἡ δὲ ζῶντος ἐδείχθη, καὶ τῇ μονῇ προσήχθη
παρα τῆς γειναμένης καὶ ἀντεδόθη Θεῷ, ἵνα ὡς τῆς
παρούσης, οὕτω δὴ καὶ τῆς μενούσης τύχῃ ζωῆς·
πολλά τις ἂν ἔχοι τῶν ἐκείνου, καὶ ἄλλα καταλέγειν
τοιαῦτα.
ξη'. Γυνὴ οὖν ἑτέρα τις πόλεως μὲν τῆς Βεθλεὲμ
όρμωμένη, ἴσας δὲ ὠδίνων ἀνάγκας, ἴσας τε τὰς ἀποτυχίας ὑφισταμένη, καὶ οὕτω δυσφόρως ἄγαν περί
τους τόκους καὶ φιλοκινδύνως ἔχουσα, τῶν ἴσων καὶ
αὐτὴ παρὰ τοῦ μεγάλου τυγχάνει Θεοδοσίου, ἴσω
χρησαμένη φαρμάνω πρὸς θεραπείαν, καὶ ὁμωνύμῳ
ἐκείνῳ τὸν παῖδα καλέσασα. Ον οὐκ αὐξηθέντα μόσ
VOV εἶδε καὶ ἀνδρὸς ἡλικίαν ἀπολαβόντα, ἀλλὰ καὶ
χειρών σοφία διενεγκόντα, καὶ ἄριστον οἰκοδόμον ἐν
τοῖς τότε γενόμενον. Παράδοξα τὰ εἰρημένα, πολλῷ
τούτων ἔτι παραδοξότερα τὰ λειπόμενα.
ξθ'. Βρούχου ποτὲ καὶ ἀκρίδος τὰς ἀρούρας διαλυμαινομένων, δεσμοῖς τοῦ γήρως ἀφύκτοις ὁ μέγας πεπεδημένος, καὶ μηδὲ ποσὶν ἐλευθέροις χρῆσθαι δυ νάμενος, δεύτερα δ' οὖν ὅμως πάντα τῆς τῶν πολ λῶν τιθέμενος σωτηρίας, οὕτως εἶχε ποδῶν, ἔτι καὶ ῥάβδῳ τοῖς τῶν πρεσβυτέρων νόμοις ἀναπληρῶν τὸ ὀστέρημα, τὴν ὁδὸν διανύει, ἵνα οὕτω μᾶλλον καὶ Θεὸν ἑλκύσῃ πρὸς ἕλεον, τὸ ἀναγκαῖον τῆς πορείας δυσωπηθέντα. Τῶν φοιτητῶν τοίνυν καὶ χεῖρας ὑπ εχόντων, καὶ πᾶσι τρόποις θεραπευόντων τὸ βάδισμα, καταλαμβάνει τὸν τόπον αὐτοῖς ἐπικεκυφώς, ὅπου τῶν ἀκρίδων πληθὺς ἔχειρε τάς ἀρούρας ἴσα καὶ που λεμίους, καὶ τοὺς ἀγροὺς ἐλπίζετο. Ττάντος οὖν ἐκεῖ τοῦ ὁσίου καὶ χείρας ανασχόντος τῷ Θεῷ ἱκεσίους, εἶτα καὶ τοῦ βρούχου δὴ τούτου καὶ τῶν ἀκρίδων ἵνα μετὰ χεῖρας λαβόντος, καὶ τὸ μὲν ὡς ὁμοδούλοις τοῖς εὐτελεστέροις τούτοις και βραχυτάτοις ζώοις διαλεχθέντος, τὸ δὲ καί φείδεσθαι τούτων πενήτων πόνου καί τῆς γεωργίας παρεγγυήσαντος· τοῦτο; γὰρ ὑμῖν καί ὁ κοινὸς, φησίν, ἐπιτάττει Δεσπότης καὶ οὕτως ἡμέρως ὡς ἐμψύχοις λαλήσαντος, θαῦμα ἠκολούθει τοῖς εἰρημένοις. Τὸ γὰρ τοσοῦτον σμήνος; ἔμενε τοῦ λοιποῦ κατὰ χώρον, καί οὔτε μετέβαινεν ἀλλαχοῦ, οὔτε οἷς διέτριβε πάλιν κατελυμαίνετο. ἀλλ᾽ οἷον σπευσάμενον ταῖς ἀρούραις τοῦ λοιποῦ τὰς μὲν ἀκάνθας περιεπετᾶτο και κατέκειρε· φιλα δὲ ἦν αὐτῷ καί ἐρηναία πρὸς τοὺς καρπούς, καί ὅλως ἐκείνων ἀπείχοντο. ο ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν δι᾿ ἑαυτοῦ, ἕτερα δὲ καὶ δι' ἑτέρων κατώρθου. "Αλλο τε γὰρ τῆς ὁμοίας μάστιγος τὴν γῆν πιεζούσης, ἐπισκῆψαι δὲ ὅσον οὔπω καί τῇ κώμῃ ταύτῃ μελλούσης, ἀπ᾿ ἧς οἵ τε πλησίον πάντες ἀπεσιτίζοντο, καί πολλοῖς τῶν ἐνδεῶν ὑπῆρχε κοινωνὸς ἀγαθὴς ἔγγος τι, πλήσας ἐλαίου, και θείᾳ τοῦτο ἐπικλήσει καθαγιάσας, πέμπει πρὸς τὴν κών μην, αὐτὸ πιστοῖς καί φιλοθέοις ἐγχειρίσας ἀνδράσι, καί ἤρχεσε τούτο μόνον λύσις τοσούτου γενέσθαι και κοῦ. Τότε γάρ βλάπτον ἐκ μέσου παραχρῆμα ἦν, καί ἡ κώμη ἀπαθὴς ἐτηρεῖτο. οα'. Εσθημάτων ἔδει ποτὲ τοῖς ἀδελφοῖς, καὶ οἱ μὲν προσιόντες ἠνώχλουν, τῷ δὲ παρέχειν τι πρὸς ὤνησιν, ὅτι μὲ τὸ βούλεσθαι μόνον καὶ συναλγειν οὐδὲν ἦν· πλὴν ἀλλὰ τοῦ Δεσπότου τῇ ἄψευδεῖ θαρρήσας ἐπαγγελία, ταύτῃ πρὸς αὐτοὺς ἐχρῆτο καὶ τότε Μὴ μεριμνήσητε, λέγων, περὶ τῆς αὔριον, καὶ τῆς ἐπιούσης εἰς ἔργον ἐξέβαινε τὰ ἐπηγγελμένα. Εὐθὺς τά γάρ τις ποθὲν ἐπιδημήσας, χρυσοὺς ἑκατὸν ἐδωρεῖτο, οὗ καὶ δοθέντες εἰς τὴν τῶν ἐσθημάτων χρείαν ὑπηρετοῦν τοῖς ἀδελφοῖς. οδ. Ἰουλιανός τις ἐν ἀρχῇ μὲν ἤδη τῆς ἡλικίας τῷ μεγάλῳ φοιτήσας, ὕστερον δὲ ποιμὴν καὶ αὐτὸς ηet mendacium,meque gaudio repletam et admira- τονι, καμὲ δὲ χαρᾶς καὶ θαύματος πληρωθεῖσαν καὶ
tione, et veluti quodam divino furore percitam, οἷον ἐνθουσιῶσαν ήρεμεῖν οὐκ ἐᾷ. Ταῦτα εἰποῦσα
non sint quiescere. Hæc cum dixisset, ad opus καὶ ἔργου εἴχετο, τοῖς τοῦ πατρὸς εὐθὺς γόνασι προσω
quoque accessit, ut quæ protinus ad genua patris κυλιομένη, ἰχνῶν τε ἐκείνου ἀμφοτέραις Εφαπτοadvolveretur, et illius vestigia ambabus prensaret μένη, περιπτυσσομένη καὶ χείλεσιν ἅμα καὶ τῇ
manibus,et complecterentur labris simul et animo, ψυχή, δάκρυα τούτων θερμὰ καταχέουσα, καὶ σω
calidas in ea lacrymas effundens: et servatorem, et τῆρα καὶ ζωῆς αἴτιον, οὐ τοῦ παιδὸς μόνον, ἀλλὰ
vitæ auctorem, non solum filii,sed suæ quoque ma- καὶ ἑαυτῆς τὸν μέγαν ἀποκαλοῦσα· ἡ γὰρ ἂν ἀβίως
gnum vocans Theodosium: revera enim ei fuisse
τον αὐτῇ λοιπὸν ἔσεσθαι τὸν βίον, ἢ πολὺ μᾶλλον καὶ
futuram deinceps vitam non vitalem, aut vel ipsa αὐτοῦ θανάτου πικρότερον, εἰ οὕτω, φησὶν, ἀώρως
morte longe amariorem,si tam intempestive, in- ἐμοὶ καὶ ἀθλίως ὁ παῖς ἀπολώλει.
quit, et misere ei filius interiisset.
66. Potest autem oratio quoque aliquid aliud
dicere,simile præcedenti. Nam quædam alia mulier, quæ in partu quotannis graviter laborabat, et
nec ex eo aliquam capiebat utilitatem. Priusquam
enim infans editus esset in lucem, e vita excesserat, et labores luctus, et mors partum excipiebat.
Hæc ergo quæ sic et multos pariebat filios, et erat
orbata fliis,cum jam longo tempore eo malo esset
vexata, vix tandeır. invenit mali medicamentum:
et cum ad sanctum confugisset, eique affectionem
suam dixisset et calamitatem, lacrymis potius
quam verbis virum orat vehementer, ut malum ei
sisteret, ne amplius progrederetur. Sistetur autem, inquit, non aliter, quam solo tuo nomine, si
permiseris id quod nascetur, sic vocari. Et hoc
erit, inquit, mihi et solutio calamitatis, et filio
causa vilæ.
67. Hac cum petiisset, et annuentem magnum
nacta esset Theodosium,et quod deinde natum est,
Theodosium nominasset, vehementi quoque fde
dignam invenit mercedem. Non amplius enim partus labores ei peperere lacrymas,sed aperte lætitiæ
occasionem,cum eum, qui inter vicos erat primogenitus,Theodosium adhuc videret superstitem, et
complentem chorum monachorum ejus,qui illum
genuerat secundum spiritum;et orationis fructum
potius, quam alvi, conspici ex operibus; quando
quidem hac quidem morientium,illa vero viventis
mater fuit: et ideo adductus est ad monasterium
ab ea,quæ genuit, et vicissim Deo est redditus: ut
sicut præsentem, ita etiam manentem vitam consequeretur. Multa alia ejusmodi posset quispiam
illius recensere.
68. Quædam itaque alia mulier, profecta quidem ex civitate Beihleem, quæ similiter in partu laborabat, æque autem infelix erat eis eventus, et in pariendo graviter affligebatur,et in magnum vocabatur periculum, eamdem quoque impetrat a magno Theodosio, eodem medicamento
usa, curationem, et filio suo eodem,quo ille, vocato nomine. Quem non solum vidit grandem, et
qui jam ad virilem ælatem pervenerat; sed manuum quoque artificio præstantem, et qui fuit
adificator optimus sui temporis. Sunt admirabilia, quæ dicta sunt: sed quæ restant, sunt iis
longe admirabiliora.
ξς'. Ἔχει τι καὶ ἄλλο τοῦ προλαβόντος ὁ λόγος
εἰπεῖν παραπλήσιον. Γυνὴ γάρ τις ἑτέρα τόκους μὲν
καὶ πικρὰς τόκων ώδινα; ετησίως υφισταμένη,
οὐδὲ ὀλίγα δὲ τούτων ἀποναμένη· καὶ γὰρ πρὶν ἢ
τεχθὲν εἰς τὸν βίον προκύψαι, τοῦ βίου μετήρχετο,
καὶ τὰς ὠδῖνας τὸ πένθος, καὶ τὸν τόκον ἡ τελευτὴ
διεδέχετο. Αὕτη οὖν ἡ οὕτω πολύπαις τε ἅμα καὶ
ἅπαις πολὺν ἤδη προσκακοπαθήσασα τῷ κακῷ χρόν
νον, ὀψὲ καὶ μόλις εὑρίσκει τοῦ κακοῦ φάρμακον,
Καὶ πρὸς τὸν ὅσιον καταφυγοῦσα καὶ τὸ πάθος αὐτῷ
καὶ τὴν συμφορὰν εἰποῦσα, τοῖς δάκρυσι μᾶλλον ἢ
τοῖς ῥήμασι, δεῖται θερμῶς τοῦ ἀνδρὸς στῆσαι αὐτῇ
τὸ λοιπὸν τὴν ἐπὶ πλέον τοῦ κακοῦ προόδον. Στήσε
ται δὲ οὐκ ἄλλως, φησίν, ἡ ὀνόματι μόνῳ τῷ σῷ,
εἰ ἐπιτρέψεις οὕτω καλεῖσθαι τὸ τεχθησόμενον. Καὶ
τοῦτο ἔσται καὶ τῆς συμφορᾶς ἐμοὶ λύσις, καὶ τῆς τῷ
παιδὶ ζωῆς αἴτιον.
ξς'. Ταῦτα αἰτησαμένη καὶ ἐπινεύοντος τοῦ μεγά-
“λου τυχοῦσα, καὶ Θεοδόσιον τὸ μετὰ ταῦτα τεχθὲν
ὀνομάσασα, τῆς θερμῆς πίστεως ἀξίους εὗρε και
τοὺς μισθούς. Οὐκ ἔτι γὰρ δακρύων είχε γονὰς τὰς
ὠδῖνας, ἀλλ᾽ εὐφροσύνης ἄντικρυς ἀφορμὰς, τὸν ἐν
ζῶσι πρωτότοκον Θεοδόσιον ἔτι περιόντα ὁρῶσα,
καὶ τὸν μοναχῶν χορὸν τοῦ κατὰ πνεῦμα γεννήσαντος
συμπληροῦντα καὶ εὐχῆς καρπὸν μᾶλλον ἢ γαστρός
ἀπὸ τῶν ἔργων φαινόμενον· ὅσον ἡ μὲν θνησκόντων
μήτηρ, ἡ δὲ ζῶντος ἐδείχθη, καὶ τῇ μονῇ προσήχθη
παρα τῆς γειναμένης καὶ ἀντεδόθη Θεῷ, ἵνα ὡς τῆς
παρούσης, οὕτω δὴ καὶ τῆς μενούσης τύχῃ ζωῆς·
πολλά τις ἂν ἔχοι τῶν ἐκείνου, καὶ ἄλλα καταλέγειν
τοιαῦτα.
ξη'. Γυνὴ οὖν ἑτέρα τις πόλεως μὲν τῆς Βεθλεὲμ
όρμωμένη, ἴσας δὲ ὠδίνων ἀνάγκας, ἴσας τε τὰς ἀποτυχίας ὑφισταμένη, καὶ οὕτω δυσφόρως ἄγαν περί
τους τόκους καὶ φιλοκινδύνως ἔχουσα, τῶν ἴσων καὶ
αὐτὴ παρὰ τοῦ μεγάλου τυγχάνει Θεοδοσίου, ἴσω
χρησαμένη φαρμάνω πρὸς θεραπείαν, καὶ ὁμωνύμῳ
ἐκείνῳ τὸν παῖδα καλέσασα. Ον οὐκ αὐξηθέντα μόσ
VOV εἶδε καὶ ἀνδρὸς ἡλικίαν ἀπολαβόντα, ἀλλὰ καὶ
χειρών σοφία διενεγκόντα, καὶ ἄριστον οἰκοδόμον ἐν
τοῖς τότε γενόμενον. Παράδοξα τὰ εἰρημένα, πολλῷ
τούτων ἔτι παραδοξότερα τὰ λειπόμενα.
col. 291–292page 59 of 391
PG 114:292ἄριστος γνωρισθείς, καὶ προστασίαν τῆς κατὰ Βό στραν ἐγχειρισθεὶς ἐκκλησίας. Οὕτως οὖν καὶ ταῦτα περὶ αὐτοῦ διηγεῖτο, ὡς ἐπεὶ κατὰ τὴν Βοστρηνῶν έγενόμεθα πόλιν (ἀεὶ γὰρ ὁ μέγας κοινωνὸν αὐτὸν ἐποιεῖτο τῆς κατὰ Θεὸν ἀγωγῆς, καὶ συμφιλοσοφείν αὐτῷ καὶ κοινωνεῖν τῆς ἐρημίας ἐβούλετο). Επει οὖν κατὰ τὴν εἰρημένην γένοιντο πόλιν, πρῶτα μὲν γυνή τις ἐπίσημος καὶ διαφανὴς τὴν κακίαν, πλάτ εἰποῦσα τὸν ὅσιον, ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν ἔτισε δίκας, ἀκολάστου γλώττης οξοτάτην υπομείνασα τιμωρίαν, καὶ χαλεπῷ θανάτῳ τὴν ψυχὴν ἀπορρίψασα. 73. ογ'. Ἔπειτα δέ, φησὶ, καὶ τῆς πόλεως ἐξελθοῦσιν ἡμῖν μὲν πρὸς τὸν πλησίον τῶν ἀποστόλων ναὸν ἐτύγχανεν ἡ ὀρμή· μοναχοὶ δέ τινες τῆς ἐκ γειτόνων μονῆς τὰ Σευήρου νοσούντες παριόντας ἡμᾶς ἰδόντες τὸ συγκαλοῦν εἰς τὴν ἐκκλησίαν ξύλον, καὶ πρὸ τῆς ὥρας εἰθισμένης ἔκρουον, καὶ σύναξιν τοῖς ἀδελφοῖς ἐπεσήμαινον. Ὁ μέγας τοίνυν συνεὶς τὴν ἐπιβουλὴν, ζήλῳ τε θείῳ τὴν ψυχὴν διαθερμανθείς, κατὰ καιρὸν τοῖς τοῦ Δεσπότου ῥήμασιν ἐχρῆτο, καὶ τοὺς εἰς αὐτὸν παροινοῦντας δικαίως ἠμύνετο, μηκέτι λίθον ἐπὶ λίθου μεῖναι κατὰ τὸν τόπον καὶ αὐτὸς ἀπειλήσας. "Αρ' οὖν ἠκολούθει τῇ ἀπειλῇ καὶ ἔργος· βραχὺς ὁ μετ ταξὺ χρόνος, καὶ ᾿Αγαρηνῶν τι πλῆθος ἐφόδῳ νυκτερινὴ χρησάμενον, μοναστήριον μὲν ἐκεῖνο πυρί χαρίζονται, ληίζονται δὲ καὶ τὰ ἐκεῖσε κομιδή πάντα, καὶ τοὺς μοναχοὺς αἰχμαλώτους ἄγονται, καὶ νῦν ὁ τόπος ὀφθαλμοῖς πρόκειται θέαμα λυπη ρόν, οὐχ ὁρᾶσθαι μᾶλλον, ἢ δακρύεσθαι ἄξιος. ᾿Αλλὰ τούτου παιδείας ἄντικρυς καὶ σωφρονισμοῦ τὸ διή γημα· ἕτερον δὲ καὶ χάριτος ἀκριβούς μετέχει και ώφελείας, ὁ λόγος προσθείναι βούλεται, Κήρυκος. Κίρυχος. Κήρυκος οδ'. Ὁ τοῦ Ῥωμαϊκού στρατεύματος ἀρχηγὸς (κόμητα τῆς ᾿Ανατολῆς σύνηθες ἐκεῖνον καλεῖν), Κή ρυκος αὐτῷ ὄνομα, εὔτολμος τὰ πρὸς πολέμους, εὐ λαβής τε πρὸς Θεὸν, οὗτος τρέχων ἄρτι κατὰ Περ σῶν, δεῖν ᾠήθη πρῶτον δραμεῖν ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα, καὶ σάμμαχον τὴν ἐκεῖθεν ῥοπὴν κατὰ τῶν πολεμίων λαβεῖν. Ἐπεὶ οὖν κατὰ πάροδον καὶ πρὸς τὸν τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπον ἔκρινεν ἀπελθεῖν, (είλκε γὰρ αὐτὸν ἡ φήμη στεῤῥῶς καὶ οἱ ἐκείνου τῆς ἀρετῆς ἴυγγες,) ἀπελθόντα τοῦτον, άλλα τε πολλὰ πρὸς τῆς ἱερᾶς γλώττης ἐκείνης ἀκούειν ὑπῆν, καὶ τῷ μὴ ἐπὶ τῷ τόξῳ ἐλπίζειν κατὰ τὸν θεῖον Δαβίδ, μηδ᾽ ἐπὶ τὴνfuit ipse quoque cognitus pastor optimus, eccle- ἄριστος γνωρισθείς, καὶ προστασίαν τῆς κατὰ Βόsiæque,quæ est in Bostra fuit ei credila ad στραν ἐγχειρισθεὶς ἐκκλησίας. Οὕτως οὖν καὶ ταῦτα
ministratio. Is ergo de ipso quoque hæc narrabal, περὶ αὐτοῦ διηγεῖτο, ὡς ἐπεὶ κατὰ τὴν Βοστρηνῶν
quod cum essent in civilale Bostrenorum (semper έγενόμεθα πόλιν (ἀεὶ γὰρ ὁ μέγας κοινωνὸν αὐτὸν
enim magnus Theodosius eum habebat socium ἐποιεῖτο τῆς κατὰ Θεὸν ἀγωγῆς, καὶ συμφιλοσοφείν
vitæ ex Christo agendæ, volebatque cum eo philo- αὐτῷ καὶ κοινωνεῖν τῆς ἐρημίας ἐβούλετο). Επει
sophari, et esse socius solitudinis) cum ergo fuis- οὖν κατὰ τὴν εἰρημένην γένοιντο πόλιν, πρῶτα μὲν
sent in dicta civitate, primum quidem mulier quæ- γυνή τις ἐπίσημος καὶ διαφανὴς τὴν κακίαν, πλάτ
dam insignis et vitio nobilis, cum sanctum dixisset VOV εἰποῦσα τὸν ὅσιον, ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν ἔτισε
planum et impostorem, in oculis eorum dedit δίκας, ἀκολάστου γλώττης οξοτάτην υπομείνασα
pænas, intemperantis linguæ acerrimum sub- τιμωρίαν, καὶ χαλεπῷ θανάτῳ τὴν ψυχὴν ἀποῤῥι
iens supplicium, cum gravi morte ejus erupisset ψασα.
anima.
73. Deinde autem, inquit, nos quidem civilale ογ'. Ἔπειτα δέ, φησὶ, καὶ τῆς πόλεως ἐξελθοῦσιν
egressi, proficisbamnur ad apostolorum templum, ἡμῖν μὲν πρὸς τὸν πλησίον τῶν ἀποστόλων ναὸν
quod est propinquumn. Monachi autem quidam ex ἐτύγχανεν ἡ ὀρμή· μοναχοὶ δέ τινες τῆς ἐκ γειτόνων
monasterio propinquorum,qui morbo Severi labo- μονῆς τὰ Σευήρου νοσούντες παριόντας ἡμᾶς ἰδόντες
rabant,cum nos vidissent accelentes, lignum quod τὸ συγκαλοῦν εἰς τὴν ἐκκλησίαν ξύλον, καὶ πρὸ τῆς
convocat ad ecclesiam, pulsabant ante horam con- ὥρας εἰθισμένης ἔκρουον, καὶ σύναξιν τοῖς ἀδελφοῖς
Buelam, et synaxim significabant fratribus. Magnus ἐπεσήμαινον. Ὁ μέγας τοίνυν συνεὶς τὴν ἐπιβουλὴν,
autem Theodosius, intellectis iusidiis,cum divino ζήλῳ τε θείῳ τὴν ψυχὴν διαθερμανθείς, κατὰ καιρὸν
zelo accensus esset ejus animus, verbis Domini τοῖς τοῦ Δεσπότου ῥήμασιν ἐχρῆτο, καὶ τοὺς εἰς αὐτὸν
opportune est usus: et eos, qui ipsi insultabant, παροινοῦντας δικαίως ἠμύνετο, μηκέτι λίθον ἐπὶ
juste est ultus, lapidem non esse mansuram supra λίθου μεῖναι κατὰ τὸν τόπον καὶ αὐτὸς ἀπειλήσας.
lapidem in eo loco, ipse quoque minatus. Porro "Αρ' οὖν ἠκολούθει τῇ ἀπειλῇ καὶ ἔργος· βραχὺς ὁ μετ
autem in¡nas consecutus est effectus. Breve tempus ταξὺ χρόνος, καὶ ᾿Αγαρηνῶν τι πλῆθος ἐφόδῳ νυintercessit, et quædam Agarenorum multitudo,no- κτερινῇ χρησάμενον, μοναστήριον μὲν ἐκεῖνο πυρί
cturna facta incursione, illud quidem igni mandant χαρίζονται, ληίζονται δὲ καὶ τὰ ἐκεῖσε κομιδή
monasterium, et diripiunt etiam quæcunque illic πάντα, καὶ τοὺς μοναχοὺς αἰχμαλώτους ἄγονται,
erant: et abducunt captivos monachos, et nunc καὶ νῦν ὁ τόπος ὀφθαλμοῖς πρόκειται θέαμα λυπηproponitur locus,acerbum oculis spectaculum, qui c ρόν, οὐχ ὁρᾶσθαι μᾶλλον, ἢ δακρύεσθαι ἄξιος. ᾿Αλλὰ
non magis meretur videri, quam deferi. Sed hæc τούτου παιδείας ἄντικρυς καὶ σωφρονισμοῦ τὸ διή
quidem narratio aperte est disciplina et castigatio- γημα· ἕτερον δὲ καὶ χάριτος ἀκριβούς μετέχει και
nis.Alteram autem,quæ est plane gratiæ particeps ώφελείας, ὁ λόγος προσθείναι βούλεται,
et utilitatis, vult addere oratio.
CAPUT XVII.
Adest variis periclitantibus. Prædicit terræmotum Antiochiæ.
74.Dux Romani exercitus, (mos est autem eum
vocare comitem Orientis nomine Kericus in
bello audax,in Deum autem pius.ls jam incursionem facturus contra Persas, existimavit oportere se
primum currere Hierosolyma, et illinc adversus
hostes assumere auxilium.Cum autem statuissetin
transitu ire ad hominem Dei (cum enim valde trahebat illius fama,et virtutis illecebræ dum abiret,
et mulla alia licuit ei audire ex sacro illa lingua,
et hoc inter catera, ne,quomodo divinus David, in "
arcu speraret, nec poneret salutem in gladio, sed
nec in multorum hominum confideret millibus:
Bosra aliis, ut Bostrum, sedes metropolitana
Arabiæ primæ, seu desertæ, sub patriarcha Antiochen, urbs munitissima; nunc Busseret. Consule
Adrichomium.
Ms. Græcum Κήρυκος. Menæa Κίρυχος.
Ejus meminit Cedrenus anno Justiniani primo, Chr.
526.. Eodem anno Rex Persarnm Tzibo bellam
ob initam cum Romanis societatem intulit.» «Huic
Tzatbo Justinianus auxiliares mittit copias, ducibus
Belisario, Keryco (Grace Κήρυκος dicitur), et Pe
οδ'. Ὁ τοῦ Ῥωμαϊκού στρατεύματος ἀρχηγὸς
(κόμητα τῆς ᾿Ανατολῆς σύνηθες ἐκεῖνον καλεῖν), Κή
ρυκος αὐτῷ ὄνομα, εὔτολμος τὰ πρὸς πολέμους, εὐ
λαβής τε πρὸς Θεὸν, οὗτος τρέχων ἄρτι κατὰ Περσῶν, δεῖν ᾠήθη πρῶτον δραμεῖν ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα,
καὶ σάμμαχον τὴν ἐκεῖθεν ῥοπὴν κατὰ τῶν πολεμίων
λαβεῖν. Ἐπεὶ οὖν κατὰ πάροδον καὶ πρὸς τὸν τοῦ
Θεοῦ ἄνθρωπον ἔκρινεν ἀπελθεῖν, (είλκε γὰρ αὐτὸν
ἡ φήμη στεῤῥῶς καὶ οἱ ἐκείνου τῆς ἀρετῆς ἴυγγες,)
ἀπελθόντα τοῦτον, άλλα τε πολλὰ πρὸς τῆς ἱερᾶς
γλώττης ἐκείνης ἀκούειν ὑπῆν, καὶ τῷ μὴ ἐπὶ τῷ
τόξῳ ἐλπίζειν κατὰ τὸν θεῖον Δαβίδ, μηδ᾽ ἐπὶ τὴν
tro; qui cum in bello gerendo mutua invidia trans
versi agerentur, a Persis victi sunt,» Hæc ipse.
Verum ex Procopio I. 1 De bello Persico constat, ad
quatuor annos bellum fuisse productum, et Romanos plures de illis tulisse victorias. Cæterum
quod inter duces simultas esset, ideo Procopius, qui Belisario inhærebat, hanc Kerici de Persis victoriam prætermisit, ut observat Baronius an.
Chr. 527.
ῥομφαίαν τιθέναι τὴν σωτηρίαν μήτε μὴν τοῖς τῶν πολλῶν μυριάσιν ἐπιθαῤῥεῖν, ἕνα δὲ σύμμαχον εἰ δέναι τὴν ἰσχὺν ἄμαχον, ᾧ ῥᾴαιον πάνυ ποιεῖν ὑφ' ἑνὸς χιλίους διώκεσθαι, καὶ ὑπὸ δύο μυριάδας μετα κινεῖσθαι. Τοιαῦτα τῷ κόμητι τοῦ ὁσίου διαλεχθέντος, οὕτως ἐκεῖνος ἑαλω τῶν αὐτοῦ παραινέσεων, καὶ τοῦ τρὸς αὐτὸν ἀνηρτήθη πεθον καὶ τῆς θερμῆς πίστεως, ὡς καὶ αὐτὴ δήπου τὸ τρύχινον ῥάκος, ὅπερ ὁ μέγας εἴσω περιεβέβλητο, ἀντ᾽ ἄλλου τινὸς τά γε πρὸς τὸν πόλεμον αἰτῆσαι φυλακτηρίου· καὶ τοῦτο δὴ λαβὼν καὶ ἐνοῦς, ἀγώνων τε τῶν συνήθων ἀψάμενος, μετ' οὐ πολὺ Καλλίνικος ἐπανῄει, πολλὰ καὶ ἄξια λόγου ψυχῆς τε καὶ χειρὸς ἔργα ἐπιδειξάμενος. δε'. Λαμπρὸς τοιγαροῦν οὕτω τοῖς κατὰ πόλεμον 75. ἄριστείοις ἐπανελθών, οὐκ ἀγνώμων ἐφάνη περὶ τὸν εὐεργέτην, οὐδ᾽ ὥσπερ οἱ πολλοὶ μετὰ τὸ τυχεῖν τῆς; χάριτος ἐπιλανθανόμενος, ἀλλ' ὅμοιον ἕνα πᾶσιν ἑαυτὸν φυλάττων, πρὸς τὸν ὅσιον αὖθις ἐφοίτα μετὰ θερμοῦ τοῦ τῆς καρδίας σκιρτήματος, χάριτός τε ὁμολογῶν, καὶ τὸ πᾶν αὐτῷ τῆς νίκης ἐπιγραφόμενος. Ελεγε γάρ, ὡς, Κατὰ τὸν τῆς μάχης καιρόν, ἐμοὶ μὲν ἀντὶ θώρακος ἐνδυσαμένῳ τὸ ῥάκος τὸ σὸν ἐποίει θαῤῥεῖν ὁμόσε τε τοῖς πολεμίοις χωρεῖν. Επεί δὲ καὶ εἰς χεῖρας ἀλλήλοις ἤλθομεν, πολὺς ἐγένετο σκότος ὥσπερ ἐν ἐμίχλη βαθείᾳ, καὶ τοῖς μὲν ἄλλοις πᾶσι καὶ τὰ πάνυ πλησίον ἀθέατα ἦν, ἐφὼ δὲ σε μό ἐδόκουν ὁρᾷν προηγούμενόν μου καὶ τῇ χειρὶ ση μαίνοντα καὶ ὑποτιθέμενον, τάδε μὲν τοῦ πολέμου μέρη χαίρειν ἐᾷν, ἐπὶ ταῦτα ἰόντα μάχεσθαι, καὶ ὑπὸ σοὶ ἑδηγῷ τε καὶ ἡγεμόνι τὸν ἵππον ἡμᾶς ἐξ ελαύνειν, ἕως φοβερός τις καὶ ἀνυπόστατος τοῖς έναν τίοις ὀφθεὶς, βαὶ δέος πᾶσιν ἄστεκτον ἐμβαλών, τέ λος εἰς πόδας αὐτοὺς βλέψαι, καὶ τὴν ἄδοξον φυτὴν ασμένως ελέσθαι παρασκευάσει. Καὶ ταῦτα μὲν ἐκεῖνος, ὁ καὶ τῆς θείας ταύτης ἐπιφανείας ἀξιω θείς. ΤΟΥ ος. Οὐκ αὐτῷ δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ὁ μέγας, πολλοῖς μὲν ἐν πλῷ, πολλοῖς δὲ ἐν ὁδῷ, καὶ τοῖς μὲν τραχυνομένῃ θαλάσσῃ καί πνευμάτων βίά παλαίουσι, τοῖς δὲ καὶ στόμασιν ἀγρίων ἐμπεσοῦσι θηρῶν, τοῖς μὲν ἐν ὕπνῳ, τοῖς δὲ καὶ ὑπ᾽ ὀφθαλμοῖς ἐπιστὰς, τῶν κινδύνων ἐξείλετο. Οὐ ἀνθρώποις δὲ μόνον ὀξὺς οὕτω παρίστατο βοηθός, ἀλλὰ πολὺ καὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις ζώοις τῆς φιλαγύθου ταύτης ψυχῆς τὸ φιλάγαθον ἔτοιμον ὑποδεῖξαι τῷ λόγῳ. Οδοιπόφῳ γάρ ποτε ὄνον ἐπ αγομένῳ λέων συνήντα πικρός, δ; τοῦ μὲν ἐδίτου ἠμέλει, πρὸς δὲ τὸν ὄνον ὁρμῆς ἐπίμπλατο. Τὸν γοῦν ὁδοιπόρον, οἷα φίλον ἐν τοῖς παρ᾽ ἐλπίδα δεινοῖς, και τάπληξις ἐπέσχε καὶ δέος· ἡ τοῦ καιροῦ δὲ ὀξύτιης Εν φάρμακον εἰς βοήθειαν, τοῦ ἁγίου όνομα παρ ἔσχεν εὑρεῖν· ὅπερ εἰπόντος, παραχρῆμα ὅ τε τοῦ θηρίου θυμός έληγε καὶ τὸ ῥαγδαῖον ἵστατο τῆς ὀρμῆς. οζ'. Οἷος δὲ καὶ περὶ τὴν τῶν μελλόντων πρόγνωσιν ἦν. Δεῖ γὰρ δι᾽ ὀλίγων τὰ ἐκεῖνου πάντα δεικνύειν ὥσπερ ἐν γεύμασιν, ἵνα καὶ δῆλον ἅπασιν ἦ, ὅτι ὥσπερ οὐδενὸς των κατορθωμάτων, οὕτω δη καὶ τῶνfuit ipse quoque cognitus pastor optimus, eccle- ἄριστος γνωρισθείς, καὶ προστασίαν τῆς κατὰ Βόsiæque,quæ est in Bostra fuit ei credila ad στραν ἐγχειρισθεὶς ἐκκλησίας. Οὕτως οὖν καὶ ταῦτα
ministratio. Is ergo de ipso quoque hæc narrabal, περὶ αὐτοῦ διηγεῖτο, ὡς ἐπεὶ κατὰ τὴν Βοστρηνῶν
quod cum essent in civilale Bostrenorum (semper έγενόμεθα πόλιν (ἀεὶ γὰρ ὁ μέγας κοινωνὸν αὐτὸν
enim magnus Theodosius eum habebat socium ἐποιεῖτο τῆς κατὰ Θεὸν ἀγωγῆς, καὶ συμφιλοσοφείν
vitæ ex Christo agendæ, volebatque cum eo philo- αὐτῷ καὶ κοινωνεῖν τῆς ἐρημίας ἐβούλετο). Επει
sophari, et esse socius solitudinis) cum ergo fuis- οὖν κατὰ τὴν εἰρημένην γένοιντο πόλιν, πρῶτα μὲν
sent in dicta civitate, primum quidem mulier quæ- γυνή τις ἐπίσημος καὶ διαφανὴς τὴν κακίαν, πλάτ
dam insignis et vitio nobilis, cum sanctum dixisset VOV εἰποῦσα τὸν ὅσιον, ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν ἔτισε
planum et impostorem, in oculis eorum dedit δίκας, ἀκολάστου γλώττης οξοτάτην υπομείνασα
pænas, intemperantis linguæ acerrimum sub- τιμωρίαν, καὶ χαλεπῷ θανάτῳ τὴν ψυχὴν ἀποῤῥι
iens supplicium, cum gravi morte ejus erupisset ψασα.
anima.
73. Deinde autem, inquit, nos quidem civilale ογ'. Ἔπειτα δέ, φησὶ, καὶ τῆς πόλεως ἐξελθοῦσιν
egressi, proficisbamnur ad apostolorum templum, ἡμῖν μὲν πρὸς τὸν πλησίον τῶν ἀποστόλων ναὸν
quod est propinquumn. Monachi autem quidam ex ἐτύγχανεν ἡ ὀρμή· μοναχοὶ δέ τινες τῆς ἐκ γειτόνων
monasterio propinquorum,qui morbo Severi labo- μονῆς τὰ Σευήρου νοσούντες παριόντας ἡμᾶς ἰδόντες
rabant,cum nos vidissent accelentes, lignum quod τὸ συγκαλοῦν εἰς τὴν ἐκκλησίαν ξύλον, καὶ πρὸ τῆς
convocat ad ecclesiam, pulsabant ante horam con- ὥρας εἰθισμένης ἔκρουον, καὶ σύναξιν τοῖς ἀδελφοῖς
Buelam, et synaxim significabant fratribus. Magnus ἐπεσήμαινον. Ὁ μέγας τοίνυν συνεὶς τὴν ἐπιβουλὴν,
autem Theodosius, intellectis iusidiis,cum divino ζήλῳ τε θείῳ τὴν ψυχὴν διαθερμανθείς, κατὰ καιρὸν
zelo accensus esset ejus animus, verbis Domini τοῖς τοῦ Δεσπότου ῥήμασιν ἐχρῆτο, καὶ τοὺς εἰς αὐτὸν
opportune est usus: et eos, qui ipsi insultabant, παροινοῦντας δικαίως ἠμύνετο, μηκέτι λίθον ἐπὶ
juste est ultus, lapidem non esse mansuram supra λίθου μεῖναι κατὰ τὸν τόπον καὶ αὐτὸς ἀπειλήσας.
lapidem in eo loco, ipse quoque minatus. Porro "Αρ' οὖν ἠκολούθει τῇ ἀπειλῇ καὶ ἔργος· βραχὺς ὁ μετ
autem in¡nas consecutus est effectus. Breve tempus ταξὺ χρόνος, καὶ ᾿Αγαρηνῶν τι πλῆθος ἐφόδῳ νυintercessit, et quædam Agarenorum multitudo,no- κτερινῇ χρησάμενον, μοναστήριον μὲν ἐκεῖνο πυρί
cturna facta incursione, illud quidem igni mandant χαρίζονται, ληίζονται δὲ καὶ τὰ ἐκεῖσε κομιδή
monasterium, et diripiunt etiam quæcunque illic πάντα, καὶ τοὺς μοναχοὺς αἰχμαλώτους ἄγονται,
erant: et abducunt captivos monachos, et nunc καὶ νῦν ὁ τόπος ὀφθαλμοῖς πρόκειται θέαμα λυπηproponitur locus,acerbum oculis spectaculum, qui c ρόν, οὐχ ὁρᾶσθαι μᾶλλον, ἢ δακρύεσθαι ἄξιος. ᾿Αλλὰ
non magis meretur videri, quam deferi. Sed hæc τούτου παιδείας ἄντικρυς καὶ σωφρονισμοῦ τὸ διή
quidem narratio aperte est disciplina et castigatio- γημα· ἕτερον δὲ καὶ χάριτος ἀκριβούς μετέχει και
nis.Alteram autem,quæ est plane gratiæ particeps ώφελείας, ὁ λόγος προσθείναι βούλεται,
et utilitatis, vult addere oratio.
CAPUT XVII.
Adest variis periclitantibus. Prædicit terræmotum Antiochiæ.
74.Dux Romani exercitus, (mos est autem eum
vocare comitem Orientis nomine Kericus in
bello audax,in Deum autem pius.ls jam incursionem facturus contra Persas, existimavit oportere se
primum currere Hierosolyma, et illinc adversus
hostes assumere auxilium.Cum autem statuissetin
transitu ire ad hominem Dei (cum enim valde trahebat illius fama,et virtutis illecebræ dum abiret,
et mulla alia licuit ei audire ex sacro illa lingua,
et hoc inter catera, ne,quomodo divinus David, in "
arcu speraret, nec poneret salutem in gladio, sed
nec in multorum hominum confideret millibus:
Bosra aliis, ut Bostrum, sedes metropolitana
Arabiæ primæ, seu desertæ, sub patriarcha Antiochen, urbs munitissima; nunc Busseret. Consule
Adrichomium.
Ms. Græcum Κήρυκος. Menæa Κίρυχος.
Ejus meminit Cedrenus anno Justiniani primo, Chr.
526.. Eodem anno Rex Persarnm Tzibo bellam
ob initam cum Romanis societatem intulit.» «Huic
Tzatbo Justinianus auxiliares mittit copias, ducibus
Belisario, Keryco (Grace Κήρυκος dicitur), et Pe
οδ'. Ὁ τοῦ Ῥωμαϊκού στρατεύματος ἀρχηγὸς
(κόμητα τῆς ᾿Ανατολῆς σύνηθες ἐκεῖνον καλεῖν), Κή
ρυκος αὐτῷ ὄνομα, εὔτολμος τὰ πρὸς πολέμους, εὐ
λαβής τε πρὸς Θεὸν, οὗτος τρέχων ἄρτι κατὰ Περσῶν, δεῖν ᾠήθη πρῶτον δραμεῖν ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα,
καὶ σάμμαχον τὴν ἐκεῖθεν ῥοπὴν κατὰ τῶν πολεμίων
λαβεῖν. Ἐπεὶ οὖν κατὰ πάροδον καὶ πρὸς τὸν τοῦ
Θεοῦ ἄνθρωπον ἔκρινεν ἀπελθεῖν, (είλκε γὰρ αὐτὸν
ἡ φήμη στεῤῥῶς καὶ οἱ ἐκείνου τῆς ἀρετῆς ἴυγγες,)
ἀπελθόντα τοῦτον, άλλα τε πολλὰ πρὸς τῆς ἱερᾶς
γλώττης ἐκείνης ἀκούειν ὑπῆν, καὶ τῷ μὴ ἐπὶ τῷ
τόξῳ ἐλπίζειν κατὰ τὸν θεῖον Δαβίδ, μηδ᾽ ἐπὶ τὴν
tro; qui cum in bello gerendo mutua invidia trans
versi agerentur, a Persis victi sunt,» Hæc ipse.
Verum ex Procopio I. 1 De bello Persico constat, ad
quatuor annos bellum fuisse productum, et Romanos plures de illis tulisse victorias. Cæterum
quod inter duces simultas esset, ideo Procopius, qui Belisario inhærebat, hanc Kerici de Persis victoriam prætermisit, ut observat Baronius an.
Chr. 527.
col. 293–294page 60 of 391
PG 114:293τοῖς Ά χαρισμάτων ἄμοιρος ἦν, Προστάττει ποτὲ παρὰ τὸ εἶν θισμένον δὴ τοῦ καιροῦ τὸ ξύλον κρούεσθαι· ὥρας γὰρ οὔπω δευτέρας ἔψανεν ἡ ἡμέρα, καὶ τότε ἀδελφοῖς σημαίνειν παρηγγύα τὴν σύναξισ. Οἱ δὲ ἠθροίζοντο μὲν (οὐδὲ γὰρ εἶχον ἀντιλέγειν, ἄριστα παιδευθέντες ὑπο ακοήν) άθροισθέντας δὲ τὴν αἰτίον ἐπυνθάνοντο τῆς πρὸ του καιροῦ συνελεύσεως· καὶ ἐκεῖνος (ὢ ψυχῆς καθα ρᾶς, ὦ πάντα βλεπόντων πόῤῥωθεν ὀφθαλμῶν) περι παθές τι καὶ οἴκτιστον ἀνοιμώξας· Εὔξασθαι, Πατέρες, ἔφη. εὔξασθαι χρήν ὀργὴ γὰρ Κυρίου κινουμένην ἤδη κατὰ τῆς Ἑῴας ὁρῶ. Ταῦτα ὁ μὲν ἔφη, οἱ δὲ τότε μὲν οὔτ᾽ ἔτι ἑώρων οὔτε συνήλγουν· ἐπεὶ μὴ ἴσοις ὀφθαλμοῖς ἔβλεπον. Εκτην δὲ ἢ ἑβδόμην ἡμέραν μετὰ τὴν πρόῤῥησιν, κατεστράφθαι δεισμῷ μεγάλῳ τὴν ᾿Αντιοχείων Ακούετο πόλιν κατ' ἐκεῖνον δὴ τὸν καιρὸν καθ᾽ ἂν ἤδη καὶ προείπειν ὁ μέγας καὶ κόσμον, καὶ ὥραν, καὶ κάλλη τοσαῦτα καταπεσεῖν, καὶ κόνιν ἄτιμον κεῖσθαι τὴν πόλιν, μηδὲ δι κρύων εὐποροῦσαν τοῦ πάθους ἀξίων, μηδὲ πένθους ; ἰσουμένου τῇ συμφορῇ. Καὶ τὰ μὲν τῆς προγνώσεως τῷ ἀνδρὶ οὕτως ἔχει· τὰ δὲ τῶν κατορθωμάτων πολλὰ μὲν καὶ περὶ πολλῶν ὁ λόγος φθάσας ἐδή λωσε. σαφῶς, εἰς οἷον ὕψος ἐκεῖνος ἔφθασε ταπεινώσεως Διεπλήκτιζον τότε καὶ ἐμάχοντο πρὸς ἀλλήλους δύο τῶν ἀδελφῶν· ὁ δὲ παρήνει καταλῦσαι τὴν ἔχθραν, καὶ φιλίαν ἀλλάξασθαι μίσους, παντί Χριστιανῷ πρέπουσαν, πολλῷ δὲ μᾶλλον καὶ μοναχοῖς. Ἐπεὶ δὲ λέγων οὐκ ἔπειθεν, ἀλλὰ τῶν αὐτοῦ λόγων ἰσχυροτέ σαν τὴν ἐκείνων ἀπέχθειαν, ἱκέτης εὐθὺς γίνεται ὁ ποιμὴν τῶν θρεμμάτων, ὁ διδάσκαλος τῶν μαθη τῶν, ὁ πατὴρ τῶν τέκνων, καὶ τὸ ἐκείνων καλὸν αὐτὸς ὡς ἰδίαν εὐεργεσίαν ἐνεῖτο, καὶ τὴν νόσον αὐτῶν καὶ τὸ τρῦμα ὁ ἰατρὸς θεραπεύειν ἐδεῖτο. Έδεῖτο δὲ οὐχ ἁπλῶς οὐδ᾽ ἡμελημένως, ἀλλὰ καὶ λίαν ἐκθύμως καὶ πολὺ τὸ μέτρων εἰσφέρων καὶ τας πεινόν· καταβαλών γὰρ ἑαυτὸν εἰς ἔδαφος ἔκειτο, τῷ σαφεῖ τῆς ταπεινώσεως σχήματι, μαλάξαι πιο στεύων ἔχθρας ἀντιτυπίαν, καὶ οὐ πρότερον ἀνῆκε δόμενος, ἕως ἐμάλαξέ τε καὶ τὸ μίσος αὐτῶν δια ελύσατο, καὶ τοὺς κακῶς ἀλλήλων διῃρημένους φιλίας δεσμοῖς συνέδησον. Δεῖ δὲ καὶ ταῦτα προσθεῖναι καὶ γνωρίσαι οθ'. Αφώρισέ τινα τῶν ἀδελφῶν, δίκαια δρῶν, κ μετὰ τοῦ δικαίου δηλαδὴ καὶ φιλάνθρωπη ώρα γὰρ τοιούτου φαρμάκου την νόσον χρήζουσαν. Ὁ δὲ ἀγαθὰ κακοῖς ἀμειβόμενος, τήν τέ τάξιν ὁμοῦ παρ habe-έβαινε, καὶ τὴν αὐτὴν ἐπιτίμησιν ἐπὶ τῷ μηδὲντοῖς
ex iis, quæ ex virtute geruntur, ita nec charisma- Ά χαρισμάτων ἄμοιρος ἦν, Προστάττει ποτὲ παρὰ τὸ εἶν
tum seu gratuitorum donorum fuit expers. Jussit θισμένον δὴ τοῦ καιροῦ τὸ ξύλον κρούεσθαι· ὥρας γὰρ
aliquando ut præter solitam horam pulsaretur οὔπω δευτέρας ἔψανεν ἡ ἡμέρα, καὶ τότε ἀδελφοῖς
lignum; nondum enim erat hora secunda diei: et σημαίνειν παρηγγύα τὴν σύναξισ. Οἱ δὲ ἠθροίζοντο μὲν
præcepit, ut fratribus significaret synaxim. Illi (οὐδὲ γὰρ εἶχον ἀντιλέγειν, ἄριστα παιδευθέντες ὑπο
autem convenerunt quidem (neque enim poterant ακοήν) άθροισθέντας δὲ τὴν αἰτίον ἐπυνθάνοντο τῆς πρὸ
contradicere, ut qui optime didicissent obedien- του καιροῦ συνελεύσεως· καὶ ἐκεῖνος (ὢ ψυχῆς καθα
tiam), cum autem fuissent congregati, rogabant ρᾶς, ὦ πάντα βλεπόντων πόῤῥωθεν ὀφθαλμῶν) περιcurnam convenissent ante tempus.Ille vero (o pu- παθές τι καὶ οἴκτιστον ἀνοιμώξας· Εὔξασθαι, Πατέρες,
ram animam! o oculos procul omni cernentes) ἔφη. εὔξασθαι χρήν ὀργὴ γὰρ Κυρίου κινουμένην
febiliter lugens et miserabiliter: Orandum est, ἤδη κατὰ τῆς Ἑῴας ὁρῶ. Ταῦτα ὁ μὲν ἔφη, οἱ δὲ
inquit, o Patres,orandum est. Video enim iram Do- τότε μὲν οὔτ᾽ ἔτι ἑώρων οὔτε συνήλγουν· ἐπεὶ μὴ
mini, quæ jam movetur adversus Orientem. Hæc ἴσοις ὀφθαλμοῖς ἔβλεπον. Εκτην δὲ ἢ ἑβδόμην
ille quidem dixit. Illi autem tunc quidem neque ἡμέραν μετὰ τὴν πρόῤῥησιν, κατεστράφθαι δεισμῷ
videbant aliquid,neque una cum eo dolorem acci- μεγάλῳ τὴν ᾿Αντιοχείων Ακούετο πόλιν κατ' ἐκεῖνον
piebant: quoniam non iisdem,quidem ille, intue- δὴ τὸν καιρὸν καθ᾽ ἂν ἤδη καὶ προείπειν ὁ μέγας
bantur oculis. Sexto autem aut septimo die,post- καὶ κόσμον, καὶ ὥραν, καὶ κάλλη τοσαῦτα καταπεquam prædixerat, auditum est Antiochiam σεῖν, καὶ κόνιν ἄτιμον κεῖσθαι τὴν πόλιν, μηδὲ δι
fuisse magno terra motu eversam, illo tempore, κρύων εὐποροῦσαν τοῦ πάθους ἀξίων, μηδὲ πένθους
quo jam prædixerat ille magnus; lotque orna- ἰσουμένου τῇ συμφορῇ. Καὶ τὰ μὲν τῆς προγνώσεως
menta, tantamque cecidisse speciem et pulchri- τῷ ἀνδρὶ οὕτως ἔχει· τὰ δὲ τῶν κατορθωμάτων
tudinem, et in vitem pulverem redactam jacere πολλὰ μὲν καὶ περὶ πολλῶν ὁ λόγος φθάσας ἐδή
civitatem: quæ neque tanto casu dignas consecuta est lacrymas, neque luctum, qui exæquaretur calamitati. Atque talis quidem fuit ejus præscientia. Res autem multas præclare ab eo gestas,
præcedens ostendit oratio.
λωσε.
CAPUT XVII.
Ejus in senectute et ultimo morbo virtus.
σαφῶς, εἰς οἷον ὕψος ἐκεῖνος ἔφθασε ταπεινώσεως·
Διεπλήκτιζον τότε καὶ ἐμάχοντο πρὸς ἀλλήλους δύο
τῶν ἀδελφῶν· ὁ δὲ παρήνει καταλῦσαι τὴν ἔχθραν,
καὶ φιλίαν ἀλλάξασθαι μίσους, παντί Χριστιανῷ
πρέπουσαν, πολλῷ δὲ μᾶλλον καὶ μοναχοῖς. Ἐπεὶ δὲ
λέγων οὐκ ἔπειθεν, ἀλλὰ τῶν αὐτοῦ λόγων ἰσχυροτέ
σαν τὴν ἐκείνων ἀπέχθειαν, ἱκέτης εὐθὺς γίνεται
ὁ ποιμὴν τῶν θρεμμάτων, ὁ διδάσκαλος τῶν μαθητῶν, ὁ πατὴρ τῶν τέκνων, καὶ τὸ ἐκείνων καλὸν
αὐτὸς ὡς ἰδίαν εὐεργεσίαν ἐνεῖτο, καὶ τὴν νόσον
αὐτῶν καὶ τὸ τρῦμα ὁ ἰατρὸς θεραπεύειν ἐδεῖτο.
Έδεῖτο δὲ οὐχ ἁπλῶς οὐδ᾽ ἡμελημένως, ἀλλὰ καὶ
λίαν ἐκθύμως καὶ πολὺ τὸ μέτρων εἰσφέρων καὶ τας
πεινόν· καταβαλών γὰρ ἑαυτὸν εἰς ἔδαφος ἔκειτο,
τῷ σαφεῖ τῆς ταπεινώσεως σχήματι, μαλάξαι πιο
στεύων ἔχθρας ἀντιτυπίαν, καὶ οὐ πρότερον ἀνῆκε
δόμενος, ἕως ἐμάλαξέ τε καὶ τὸ μίσος αὐτῶν δια
ελύσατο, καὶ τοὺς κακῶς ἀλλήλων διῃρημένους φιλίας
δεσμοῖς συνέδησον.
78.Oportet autem hoc quoque addere et perspi- on'. Δεῖ δὲ καὶ ταῦτα προσθεῖναι καὶ γνωρίσαι
cue exponere,ad quantam humilitatis altitudinem
pervenerit.Contendebant et depugnabant inter se
aliquando duo ex fratribus. Is autem suadebat, ut
componerent inimicilas, et odium commutarent
amicitia,quæ decet omnem Christianum,multo autem magis monachos. Quoniam autem dicens non
persuadebat, videbat autem illorum esse majores
inimicitias, quam ut suis verbis placari posset, fit
supplex protinus pastor ovium, magister discipulorum, pater filiorum; et illorum bonum postulabat
ipse, tanquam proprium beneficium: eorumque
morbum et vulnus medicus rogabat ut sanaret.
Rogabat autem non leviter, nec contemptim, sed
magnopere et vehementer, sed maguam moderationem afferens et humilitatem. Se enim humi dejiciens jacebat, aperta figura humilitatis mollire
se credens duritiem inimicitiarum: nec prius
destitit rogare, quam eorum mollierit, et eos,
qui a se invicem male erant divisi, anicitiæ vinculis colligarit.
οθ'. Αφώρισέ τινα τῶν ἀδελφῶν, δίκαια δρῶν, κ
μετὰ τοῦ δικαίου δηλαδὴ καὶ φιλάνθρωπη ώρα γὰρ
τοιούτου φαρμάκου την νόσον χρήζουσαν. Ὁ δὲ
ἀγαθὰ κακοῖς ἀμειβόμενος, τήν τέ τάξιν ὁμοῦ παρ79.Segregavit aliquem ex fratribus, juste se gerens,cum justo scilicet conjuncta clementia:videbat enim morbum egere tali medicamento.ille vero
bona malis commutans,simul et ordinem transiliit,
et eamdem rursus intulit ponam ei,qui nihil habe-έβαινε, καὶ τὴν αὐτὴν ἐπιτίμησιν ἐπὶ τῷ μηδὲν
Contigit hic terræmolus, indictione rv, Oly
mio solo consule, ut habet Marcellinus Iv. Kal.
Juni, die Veneris anno septimo et mense decimo
regni Justini, ut Evagrius l. rr, c. 5, quæ omnia
in annum Chr. 526 incidunt, ut mirum sit a Baronio ad annum præcedentem referri: sed videtur anni septimi mensem decimum accepisse, cum
sit decimus post septimum expletum.
col. 295–296page 61 of 391
PG 114:295ἔχοντι παρόμοιον ἀντεπῆγεν, ὥσπερ εἴ τις τὰ τῶν νοσούντων ἀνοήτως ὑπομένειν ἐπιτρέπει τοὺς ὑγιαίνοντας· ὥστε δῆλον εἶναι τὸν ἀδελφὸν καὶ ἑτέραν νόσον χαλεπωτάτην νοσεῖν, τὴν ἀναισψυντίαν. Τί οὖν ὁ μέγας τῇ μετριότητι καὶ τῷ ταπεινῷ λίαν ὑψηλὸς καὶ οὐράνιος δέχεται τὴν ἐπιτιμίαν ὡς καλῶς γενυμένην, καὶ ὡς χώραν ἐπ᾿ αὐτῷ ἔχουσαν, καὶ οὐ πρότερον τῶν θείων ἐκοινώνησεν μυστηρίων, ἕως αὐτὸς ὁ δήσας, αὐτὸς ἄρα καὶ τὴν λύσιν ἐπήγαγεν. Ἦν γὰρ Μωσέως ἄντικρους ζηλωτής, φοβερός μὲν καὶ ἀπαραίτητος τοῖς ἁμαρτάνουσι πρὸς Θεὸν, ἐπιεικὴς δὲ λίαν καὶ ἤμερος τοῖς πρὸς αὐτὸν πταίου σε γνωριζόμενος· ὡς μήτε διὰ τὸ πρᾶον εὐκαταφρόνητον, μήτε τῷ παντάπασιν αὐστηρῷ φορτικόν εἶναι, καὶ σωμάτων μόνον, οὐ ψυχῶν ἄρχοντα. Καλῶ μὲν γὰρ τὴν μὲν ἐκ φόβου μόνον ἀρχὴν, σωμάτων ἀρχὴν, τὴν δέ γε καὶ πόθον συγκεκραμένου ἔχουσαν καὶ ψυχῶν. τ΄. Οὐ Μωσέως δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἄλλου τὸ διατέρον εἰς ἀρετὴν ἐμιμεῖτο· οἷον ᾽Αβραὰμ τὸ πρὸς πάντα θεῷ πειθαρχεῖν, καὶ δι᾿ ἐκεῖνον πάντων ὀλιγωρεῖν, οὐ χρημάτων ἁπλώς, ἢ πατρίδος. ἢ συν ήθων καὶ συγγενῶν, ἀλλὰ καὶ φύσεως αὐτῆς καὶ ζωῆς. Τῶν γὰρ δὴ προσηκόντων οὐ Θεοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ τοὺς κατὰ Θεὸν ζῶντας ἡγεῖτο προτιμητέους, καὶ τούτους μᾶλλον εἰς συγγένειαν εἷλκε τῷ τῆς ἀρετῆς λόγῳ, καὶ τῆς περὶ αὐτὸ σπουδῆς καὶ συν νεύσεως. Ἰσαὰκ τὴν πρὸς τοὺς πνευματικούς πατέ ρας μέχρι καὶ θανάτου ὑπακοὴν, καὶ τὴν εὐαρεστὸν θυσίαν αὐτοῦ τοῦ σώματος. Ἰακὼβ τὸ ἄπλαστον ἀκριβῶς καὶ πονηρίας πάσης ἐλεύθερον, (καὶ τούτου μάρτυρες ἀξιόχρεοι ὅσοι πεῖραν αὐτοῦ τῶν συνουσιῶν καὶ τῆς ὁμιλίας εἰλήφασιν). Ἰωάννου τὴν ἔρη μίαν καὶ ἀτροφίαν· Πέτρου τὸ θερμόν, μετὰ τῆς ἀκριβῶς πίστεως· Παύλου τὸ ἐνεργὸν διαπαντὸς ὑπὲρ τοῦ καλοῦ καὶ ταλαιπωρικὸν καὶ φερέπονον, καὶ τὸ πᾶσαν μικροῦ τὴν οἰκουμένην ὥσπερ ἐκεῖνος, τὴν μὲν ποσί, τὴν δὲ λόγοις, τὴν δὲ φήμη διαδραμεῖν· καὶ συνελόντα φάναι, οἷά τις γραφέων άριστος τὰ κάλλιστα πανταχόθεν τῆς ἀρετῆς χρώματα σύλ λεξάμενος, καὶ κεράσας εὖ, ἀρχέτυπον οἷον τὸν ἐαυ τοῦ βίον ἐπαινέσαι μᾶλλον, ἢ μιμήσασθαι ῥᾴδιον, τοῖς φιλαρέτοις προέστησεν. πα'. Οὐδὲ ὁ θαυμαστὸς Ἰὼβ ἔξω τοῦ χοροῦ τῶν αὐτῷ ληφθέντων εἰς μίμησιν, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τὴν ὑπομονὴν, καὶ πάντοτε μὲν, πρὸς τῷ τέλει δὲ καὶ τρανότερον ἐμιμήσατο. Ἐπεὶ γὰρ ἔμελλεν ἤδη τὸν ανθρώπινον ὑπεξέρχεσθαι βίον, καὶ ἀντὶ κόπων ὧν εἶδεν, ἀμοιβὰς ἂς ἤλπισε καὶ ἀντιδόσεις ἀπολαβεῖν, Επεισί τις αὐτῷ τελευταία νόσος καὶ χρονία, καὶ ὀλίγου δεῖν οὐδὲ νέῳ καί ἀκμάζοντι σώματι φορητή, οὐχ όπως γήρατος οὕτω καὶ φιλαρέτῳ κακοπαθείᾳ κατειργασμένῳ. Ταύτῃ τοι καὶ ὅλον ἐνιαυτὸν κλινοπετὴς ἦν, καὶ ὀδύναις ἀμάχοις παλαίων, καὶ ταῖς τοιαύταις θλίψεσι πλατυνόμενος. Τότε γὰρ δέρμα τοῦ λαγόνος διὰ τὴν ἐκ τῆς νόσου τῆξιν ὑποσυρείς, καὶ τὸ τοῦ λόγου σκιᾶς εἴδωλον γεγονώς, ὡς αὐτῷVITA S. THEODOSI COENOBIARCHA.
ἔχοντι παρόμοιον ἀντεπῆγεν, ὥσπερ εἴ τις τὰ τῶν bat simile, perinde ac si quis juberet sanos ea toleνοσούντων ἀνοήτως ὑπομένειν ἐπιτρέπει τοὺς ὑγιαί- rare, quæ tolerant ægroti:adeo ut sit manifestum,
νοντας· ὥστε δῆλον εἶναι τὸν ἀδελφὸν καὶ ἑτέραν fratrem quoque alio morbo laborare graviori, nempe
νόσον χαλεπωτάτην νοσεῖν, τὴν ἀναισψυντίαν. Τί impudentia. Quid ergo magnus Theodosius modeοὖν ὁ μέγας τῇ μετριότητι καὶ τῷ ταπεινῷ λίαν ratione et humilitate valde excelsus et calestis? Pὑψηλὸς καὶ οὐράνιος; δέχεται τὴν ἐπιτιμίαν ὡς nam quidem suscipit,tanquam quæ recte fuerit imκαλῶς γενυμένην, καὶ ὡς χώραν ἐπ᾿ αὐτῷ ἔχουσαν, posita, et ut quæ in ipso locum habeat: neque prius
καὶ οὐ πρότερον τῶν θείων ἐκοινώνησεν μυστηρίων, divinis communicavit sacramentis, donec ipse, qui
ἕως αὐτὸς ὁ δήσας, αὐτὸς ἄρα καὶ τὴν λύσιν ἐπήγα- ligavit, induxit ipse quoque solutionem. Erat enim
γεν. Ἦν γὰρ Μωσέως ἄντικρους ζηλωτής, φοβερός Μoysis evidenter imitator: terribilis quidem et ineμὲν καὶ ἀπαραίτητος τοῖς ἁμαρτάνουσι πρὸς Θεὸν, xorabilis iis, qui in Deum peccabant; valde autem
ἐπιεικὴς δὲ λίαν καὶ ἤμερος τοῖς πρὸς αὐτὸν πταίου- mitis et mansuetus iis, qui ipsum offendebant:
σε γνωριζόμενος· ὡς μήτε διὰ τὸ πρᾶον εὐκατα- adeo ut nec veniret in contemptum propterea,quod
φρόνητον, μήτε τῷ παντάπασιν αὐστηρῷ φορτικόν esset milis et mansuetus; nec gravis ac molestus
εἶναι, καὶ σωμάτων μόνον, οὐ ψυχῶν ἄρχοντα. Καλῶ esset propter nimiam austeritatem, et ut qui solum
μὲν γὰρ τὴν μὲν ἐκ φόβου μόνον ἀρχὴν, σωμάτων corporibus imperaret, non auimis. Voco enim, quod
ἀρχὴν, τὴν δέ γε καὶ πόθον συγκεκραμένου ἔχουσαν ex metu quidem solum est imperium, imperium
καὶ ψυχῶν.
corporum; id autem quod desiderium quoque
habet contemperatum, etiam animorum.
τ΄. Οὐ Μωσέως δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἄλλου
τὸ διατέρον εἰς ἀρετὴν ἐμιμεῖτο· οἷον ᾽Αβραὰμ τὸ
πρὸς πάντα θεῷ πειθαρχεῖν, καὶ δι᾿ ἐκεῖνον πάντων
ὀλιγωρεῖν, οὐ χρημάτων ἁπλώς, ἢ πατρίδος. ἢ συν
ήθων καὶ συγγενῶν, ἀλλὰ καὶ φύσεως αὐτῆς καὶ
ζωῆς. Τῶν γὰρ δὴ προσηκόντων οὐ Θεοῦ μόνον, ἀλλὰ
καὶ τοὺς κατὰ Θεὸν ζῶντας ἡγεῖτο προτιμητέους,
καὶ τούτους μᾶλλον εἰς συγγένειαν εἷλκε τῷ τῆς
ἀρετῆς λόγῳ, καὶ τῆς περὶ αὐτὸ σπουδῆς καὶ συννεύσεως. Ἰσαὰκ τὴν πρὸς τοὺς πνευματικούς πατέρας μέχρι καὶ θανάτου ὑπακοὴν, καὶ τὴν εὐαρεστὸν
θυσίαν αὐτοῦ τοῦ σώματος. Ἰακὼβ τὸ ἄπλαστον
ἀκριβῶς καὶ πονηρίας πάσης ἐλεύθερον, (καὶ τούτου
μάρτυρες ἀξιόχρεοι ὅσοι πεῖραν αὐτοῦ τῶν συνου
σιῶν καὶ τῆς ὁμιλίας εἰλήφασιν). Ἰωάννου τὴν ἔρη
μίαν καὶ ἀτροφίαν· Πέτρου τὸ θερμόν, μετὰ τῆς
ἀκριβῶς πίστεως· Παύλου τὸ ἐνεργὸν διαπαντὸς
ὑπὲρ τοῦ καλοῦ καὶ ταλαιπωρικὸν καὶ φερέπονον,
καὶ τὸ πᾶσαν μικροῦ τὴν οἰκουμένην ὥσπερ ἐκεῖνος,
τὴν μὲν ποσί, τὴν δὲ λόγοις, τὴν δὲ φήμη διαδραμεῖν· καὶ συνελόντα φάναι, οἷά τις γραφέων άριστος
τὰ κάλλιστα πανταχόθεν τῆς ἀρετῆς χρώματα σύλλεξάμενος, καὶ κεράσας εὖ, ἀρχέτυπον οἷον τὸν ἐαυτοῦ βίον ἐπαινέσαι μᾶλλον, ἢ μιμήσασθαι ῥᾴδιον,
τοῖς φιλαρέτοις προέστησεν.
πα'. Οὐδὲ ὁ θαυμαστὸς Ἰὼβ ἔξω τοῦ χοροῦ τῶν
αὐτῷ ληφθέντων εἰς μίμησιν, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τὴν
ὑπομονὴν, καὶ πάντοτε μὲν, πρὸς τῷ τέλει δὲ καὶ
τρανότερον ἐμιμήσατο. Ἐπεὶ γὰρ ἔμελλεν ἤδη τὸν
ανθρώπινον ὑπεξέρχεσθαι βίον, καὶ ἀντὶ κόπων ὧν
εἶδεν, ἀμοιβὰς ἂς ἤλπισε καὶ ἀντιδόσεις ἀπολαβεῖν,
Επεισί τις αὐτῷ τελευταία νόσος καὶ χρονία, καὶ
ὀλίγου δεῖν οὐδὲ νέῳ καί ἀκμάζοντι σώματι φορητή,
οὐχ όπως γήρατος οὕτω καὶ φιλαρέτῳ κακοπαθείᾳ
κατειργασμένῳ. Ταύτῃ τοι καὶ ὅλον ἐνιαυτὸν κλινοπετὴς ἦν, καὶ ὀδύναις ἀμάχοις παλαίων, καὶ ταῖς
τοιαύταις θλίψεσι πλατυνόμενος. Τότε γὰρ δέρμα
τοῦ λαγόνος διὰ τὴν ἐκ τῆς νόσου τῆξιν ὑποσυρείς,
καὶ τὸ τοῦ λόγου σκιᾶς εἴδωλον γεγονώς, ὡς αὐτῷ
80.Non solum autem Moysis, sed etiam cujusvis
alterius in virtute excellentiam imitabatur: utpote
Abrahæ, quod Deo pareret in omnibus, et omnia
propter illum contemneret, non solummodo pecuniam aut patriam, aut familiares et cognalos, sed
ipsam quoque naturam et vitam. Cognatis enim,
non Deum solum, sed eos etiam, qui ex Deo vivebant, putabat esse præferendos, et eos magis attrahebat ad cognationem, propter virtutis rationem et
studii et voluntatis,quæ in idem confertur. Isaac in
spirituales patres usque ad mortem,obedientiam et
ejus corporis gratum et acceptum sacrificium imitabatur:Jacob perfectam sinceritatem et libertatem
ab omni improbitate (hujus autem sunt fidei digni
testes, qui cum eo consuetudinis et familiaritatis
fecere periculum), Joannis solitudinem et inediam:
Petri, cum exacta fide vehementiam et ardorem:
Pauli, pro eo quod est honestum, perpetuam actionem,amictionem et diligentiam; et quod propemodum universum orbem terra sicut ille, partim quidem pedibus,partim vero sermonibus, partim vero
fama pervaserit: et, ut semel dicam, quomodo quis
pictor præstantissimus, qui præstantissimos virtutis colores undique collegit et recte miscuit, in veluti quoddam exemplar suam vitam,laudatu quam
imitatu faciliorem, proposuit virtutis studiosis.
81. Neque vero Job admirabilis erat extra chorum eorum, qui sumpti sunt ad imitandum: sed
ejus etiam tolerantiam, semper quidem, in fae
autem apertius et imitatus. Nam cum jam esset e
vita humana excessurus,et pro iis, quos tulit, laboribus mercedes et remunerationes, quas speravit,
accepturus, postremo eum invadit morbus diutur
nus, et propemodum ne juveni quidem et florem,
corpori tolerabilis, nedum tanta senectute confecto, et quam virtutis causa susceperat, afflictione. Ea
de causa et toto anno jacobat in lecto,cum inexpugnabilibus colluctans doloribus,et talibus dilatatus
aflictionibus. Tanc enim labe exhaustus, pelleque
exesa, atque umbra, ut dicitur simulacrum effe-
Α'. Βασιλεύοντος Λικινίου τοῦ δυσσεβοῦς, καλλίβοντος εἰς τε εἴδωλα τῶν σεπτῶν ἐπαγαγόντος, βαλεντίου τράχηλον τελετάς, ἔτριψε τὸν Χριστιανῶν διωγμόν, πολεμεῖν τε τοὺς τῆς εἰρήνης τρίβους Χριστιανοῖς πλήθεσιν ἐκωλύσατο. Ὁ δ' ἐπὶ Χριστιανοῖς ἄρχων, σύντε μὲν ἀγανακτῶν, ὅπως οὖν πρόσθεν μᾶλλον πάντων, ἢ μεθ' ὅλων καὶ τοῖς ὑπ' αὐτὸν τε οὖσι πᾶσιν ἐνέκειτο τοῖς τε βασιλεῦσι τὰς τιμὰς ἀπονέμειν ἀξιοῦσιν ἐδυσχέραινεν, εἰς δὲ τοὺς θεοὺς ἀσεβεῖν παρήγγελλεν ἅπαντας.
Β'. Ἦν δέ τις ἐν τῇ Σιγγηδόνι πόλει ἀνὴρ τοῦ Θεοῦ Ἑρμύλος ὀνόματι, διάκονος τῆς ἐκεῖ ἐκκλησίας, ἐν ἀρετῇ καὶ σεμνότητι ζῶν. Οὗτος ἐπὶ τοῦ τυράννου προσαχθεὶς Λικινίου, ἠρωτᾶτο παρ' αὐτοῦ τὴν αἰτίαν, δι' ἣν οὐ θύει τοῖς θεοῖς, οὐδὲ τιμᾷ αὐτοὺς ὡς χρή. Ὁ δὲ πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίνατο· Τί με ἐρωτᾷς περὶ τούτων; Εἰ θέλεις μαθεῖν τὴν ἀλήθειαν, ἐγώ σοι δηλώσω. Εἶπεν οὖν ὁ τύραννος· Λέγε. Καὶ ὁ μάρτυς· Πιστεύω εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ Πνεῦμα Ἅγιον, Τριάδα ἁγίαν καὶ ὁμοούσιον, ἐξ ὧν ἡ κτίσις πᾶσα παρήχθη, ὧν κοινὴ ἡ δύναμις, κοινὴ ἡ θεότης, κοινὴ ἡ βασιλεία· ἐν δὲ τοῖς εἰδώλοις οὐδεμία ἐστὶν ὠφέλεια, οὐδὲ σωτηρία.
Β' ΚΕ'. Κ. Ἀπόκριθε, λέγε, καὶ ἀφύγε ἀποκρι-VITA S. THEODOSI COENOBIARCHA.
ἔχοντι παρόμοιον ἀντεπῆγεν, ὥσπερ εἴ τις τὰ τῶν bat simile, perinde ac si quis juberet sanos ea toleνοσούντων ἀνοήτως ὑπομένειν ἐπιτρέπει τοὺς ὑγιαί- rare, quæ tolerant ægroti:adeo ut sit manifestum,
νοντας· ὥστε δῆλον εἶναι τὸν ἀδελφὸν καὶ ἑτέραν fratrem quoque alio morbo laborare graviori, nempe
νόσον χαλεπωτάτην νοσεῖν, τὴν ἀναισψυντίαν. Τί impudentia. Quid ergo magnus Theodosius modeοὖν ὁ μέγας τῇ μετριότητι καὶ τῷ ταπεινῷ λίαν ratione et humilitate valde excelsus et calestis? Pὑψηλὸς καὶ οὐράνιος; δέχεται τὴν ἐπιτιμίαν ὡς nam quidem suscipit,tanquam quæ recte fuerit imκαλῶς γενυμένην, καὶ ὡς χώραν ἐπ᾿ αὐτῷ ἔχουσαν, posita, et ut quæ in ipso locum habeat: neque prius
καὶ οὐ πρότερον τῶν θείων ἐκοινώνησεν μυστηρίων, divinis communicavit sacramentis, donec ipse, qui
ἕως αὐτὸς ὁ δήσας, αὐτὸς ἄρα καὶ τὴν λύσιν ἐπήγα- ligavit, induxit ipse quoque solutionem. Erat enim
γεν. Ἦν γὰρ Μωσέως ἄντικρους ζηλωτής, φοβερός Μoysis evidenter imitator: terribilis quidem et ineμὲν καὶ ἀπαραίτητος τοῖς ἁμαρτάνουσι πρὸς Θεὸν, xorabilis iis, qui in Deum peccabant; valde autem
ἐπιεικὴς δὲ λίαν καὶ ἤμερος τοῖς πρὸς αὐτὸν πταίου- mitis et mansuetus iis, qui ipsum offendebant:
σε γνωριζόμενος· ὡς μήτε διὰ τὸ πρᾶον εὐκατα- adeo ut nec veniret in contemptum propterea,quod
φρόνητον, μήτε τῷ παντάπασιν αὐστηρῷ φορτικόν esset milis et mansuetus; nec gravis ac molestus
εἶναι, καὶ σωμάτων μόνον, οὐ ψυχῶν ἄρχοντα. Καλῶ esset propter nimiam austeritatem, et ut qui solum
μὲν γὰρ τὴν μὲν ἐκ φόβου μόνον ἀρχὴν, σωμάτων corporibus imperaret, non auimis. Voco enim, quod
ἀρχὴν, τὴν δέ γε καὶ πόθον συγκεκραμένου ἔχουσαν ex metu quidem solum est imperium, imperium
καὶ ψυχῶν.
corporum; id autem quod desiderium quoque
habet contemperatum, etiam animorum.
τ΄. Οὐ Μωσέως δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἄλλου
τὸ διατέρον εἰς ἀρετὴν ἐμιμεῖτο· οἷον ᾽Αβραὰμ τὸ
πρὸς πάντα θεῷ πειθαρχεῖν, καὶ δι᾿ ἐκεῖνον πάντων
ὀλιγωρεῖν, οὐ χρημάτων ἁπλώς, ἢ πατρίδος. ἢ συν
ήθων καὶ συγγενῶν, ἀλλὰ καὶ φύσεως αὐτῆς καὶ
ζωῆς. Τῶν γὰρ δὴ προσηκόντων οὐ Θεοῦ μόνον, ἀλλὰ
καὶ τοὺς κατὰ Θεὸν ζῶντας ἡγεῖτο προτιμητέους,
καὶ τούτους μᾶλλον εἰς συγγένειαν εἷλκε τῷ τῆς
ἀρετῆς λόγῳ, καὶ τῆς περὶ αὐτὸ σπουδῆς καὶ συννεύσεως. Ἰσαὰκ τὴν πρὸς τοὺς πνευματικούς πατέρας μέχρι καὶ θανάτου ὑπακοὴν, καὶ τὴν εὐαρεστὸν
θυσίαν αὐτοῦ τοῦ σώματος. Ἰακὼβ τὸ ἄπλαστον
ἀκριβῶς καὶ πονηρίας πάσης ἐλεύθερον, (καὶ τούτου
μάρτυρες ἀξιόχρεοι ὅσοι πεῖραν αὐτοῦ τῶν συνου
σιῶν καὶ τῆς ὁμιλίας εἰλήφασιν). Ἰωάννου τὴν ἔρη
μίαν καὶ ἀτροφίαν· Πέτρου τὸ θερμόν, μετὰ τῆς
ἀκριβῶς πίστεως· Παύλου τὸ ἐνεργὸν διαπαντὸς
ὑπὲρ τοῦ καλοῦ καὶ ταλαιπωρικὸν καὶ φερέπονον,
καὶ τὸ πᾶσαν μικροῦ τὴν οἰκουμένην ὥσπερ ἐκεῖνος,
τὴν μὲν ποσί, τὴν δὲ λόγοις, τὴν δὲ φήμη διαδραμεῖν· καὶ συνελόντα φάναι, οἷά τις γραφέων άριστος
τὰ κάλλιστα πανταχόθεν τῆς ἀρετῆς χρώματα σύλλεξάμενος, καὶ κεράσας εὖ, ἀρχέτυπον οἷον τὸν ἐαυτοῦ βίον ἐπαινέσαι μᾶλλον, ἢ μιμήσασθαι ῥᾴδιον,
τοῖς φιλαρέτοις προέστησεν.
πα'. Οὐδὲ ὁ θαυμαστὸς Ἰὼβ ἔξω τοῦ χοροῦ τῶν
αὐτῷ ληφθέντων εἰς μίμησιν, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τὴν
ὑπομονὴν, καὶ πάντοτε μὲν, πρὸς τῷ τέλει δὲ καὶ
τρανότερον ἐμιμήσατο. Ἐπεὶ γὰρ ἔμελλεν ἤδη τὸν
ανθρώπινον ὑπεξέρχεσθαι βίον, καὶ ἀντὶ κόπων ὧν
εἶδεν, ἀμοιβὰς ἂς ἤλπισε καὶ ἀντιδόσεις ἀπολαβεῖν,
Επεισί τις αὐτῷ τελευταία νόσος καὶ χρονία, καὶ
ὀλίγου δεῖν οὐδὲ νέῳ καί ἀκμάζοντι σώματι φορητή,
οὐχ όπως γήρατος οὕτω καὶ φιλαρέτῳ κακοπαθείᾳ
κατειργασμένῳ. Ταύτῃ τοι καὶ ὅλον ἐνιαυτὸν κλινοπετὴς ἦν, καὶ ὀδύναις ἀμάχοις παλαίων, καὶ ταῖς
τοιαύταις θλίψεσι πλατυνόμενος. Τότε γὰρ δέρμα
τοῦ λαγόνος διὰ τὴν ἐκ τῆς νόσου τῆξιν ὑποσυρείς,
καὶ τὸ τοῦ λόγου σκιᾶς εἴδωλον γεγονώς, ὡς αὐτῷ
80.Non solum autem Moysis, sed etiam cujusvis
alterius in virtute excellentiam imitabatur: utpote
Abrahæ, quod Deo pareret in omnibus, et omnia
propter illum contemneret, non solummodo pecuniam aut patriam, aut familiares et cognalos, sed
ipsam quoque naturam et vitam. Cognatis enim,
non Deum solum, sed eos etiam, qui ex Deo vivebant, putabat esse præferendos, et eos magis attrahebat ad cognationem, propter virtutis rationem et
studii et voluntatis,quæ in idem confertur. Isaac in
spirituales patres usque ad mortem,obedientiam et
ejus corporis gratum et acceptum sacrificium imitabatur:Jacob perfectam sinceritatem et libertatem
ab omni improbitate (hujus autem sunt fidei digni
testes, qui cum eo consuetudinis et familiaritatis
fecere periculum), Joannis solitudinem et inediam:
Petri, cum exacta fide vehementiam et ardorem:
Pauli, pro eo quod est honestum, perpetuam actionem,amictionem et diligentiam; et quod propemodum universum orbem terra sicut ille, partim quidem pedibus,partim vero sermonibus, partim vero
fama pervaserit: et, ut semel dicam, quomodo quis
pictor præstantissimus, qui præstantissimos virtutis colores undique collegit et recte miscuit, in veluti quoddam exemplar suam vitam,laudatu quam
imitatu faciliorem, proposuit virtutis studiosis.
81. Neque vero Job admirabilis erat extra chorum eorum, qui sumpti sunt ad imitandum: sed
ejus etiam tolerantiam, semper quidem, in fae
autem apertius et imitatus. Nam cum jam esset e
vita humana excessurus,et pro iis, quos tulit, laboribus mercedes et remunerationes, quas speravit,
accepturus, postremo eum invadit morbus diutur
nus, et propemodum ne juveni quidem et florem,
corpori tolerabilis, nedum tanta senectute confecto, et quam virtutis causa susceperat, afflictione. Ea
de causa et toto anno jacobat in lecto,cum inexpugnabilibus colluctans doloribus,et talibus dilatatus
aflictionibus. Tanc enim labe exhaustus, pelleque
exesa, atque umbra, ut dicitur simulacrum effe-
col. 297–298page 62 of 391
PG 114:297ὁ χρόνος προΐοι, τοσούτῳ μείζον ἑαυτοῦ καὶ κρεῖτ– τον γινόμενον, χρῆναι τηνικαῦτα φημὶ καὶ περὶ τῶν ἄλλων εὐέλπιδας ὑμᾶς εἶναι. Εἰ δὲ μὴ ταῦτα τοῦτον ἕξει τὸν τρόπον, εὔδηλον ὅτι πέρας οὐδὲ τὰ λειπόμενα λήψεται. πδ'. "Απερ εἰ κατὰ τὰς αὐτοῦ προῤῥήσεις ἐξέδη καὶ τέλος εἴληφεν, αὐτὰ πρὸ τῶν ἄλλων μαρτυρεῖ τὰ δρώμενα· μέγεθός τε τῶν τῆς μονῆς οἰκοδομημάτων, καὶ πλῆθος τῶν ἐνοικούντων, καὶ τὸ τῆς ἀρετῆς αὐτῶν ἀπαράμιλλον. Τὴν δὲ δὴ ζῶσαν ἐκεί νου δόξαν καὶ μετὰ τὸν θάνατον, καὶ ὅση τῷ ἀνδρὶ πρὸς Θεὸν παῤῥησία, τινες ἂν ἄλλοι σαφῶς παρα στήσαιεν, ἡ ὀφθαλμοὶ μὲν τυφλών, πόδες δὲ χωλῶν, καὶ χεῖρες τῶν ταύτας πρὸ τῶν εὐχῶν ἐκείνου πτο ρῶν, οἱ μὲν τὸ κινεῖσθαι, οἱ δὲ τὸ τρέχειν, οἱ δὲ δι' ἐκείνου τὸ βλέπειν ἀπολαμβάνοντες, καὶ πρὸ τούτων, αὐτὴ τῶν λειψάνων ἡ σοφές, πηγή μύρου γνωριζομένη; πε'. 'Αλλ' ἐνταῦθα μὲν ὁ λόγος ἡμᾶς ὥσπερ τι ῥεῦμα φέρων παρήνεγκε· δεῖ δὲ καὶ πλέον ἐπιμεῖ και τῇ τελευτῇ, καὶ τὸν τρόπον ὅπως ἐπῆλθε διαλαβεῖν, καὶ μέντοι τὰ ἐπ᾿ αὐτῇ παρακολουθήσαντα τρα νότερον ἐξειπεῖν. Ἐπεὶ γὰρ πλησιάζωσαν αὐτὴν ὁ μέγας ἑώρα, καὶ ᾔδει λοιπὸν ὅτι μετὰ τρίτην αὐτὴν ἡμέραν τῷ κοινῷ καὶ οὐρανίῳ Πατρὶ παραπέμψει, τρεῖς μόνους τῶν ἐπισκόπων ἐπὶ προφάσει κοινῆς χρείας μεταστειλάμενος, (τὸν ὄχλον γὰρ ἐκεῖνος καὶ τους θορύβους μάλιστα περιίστατο) καὶ ἅμα, ἵνα καὶ τῶν ἡμερῶν ἀριθμὸν δι' αὐτῶν ὑποφήνῃ, ὡς τῶν τριῶν οὐ πλείους ἐψιβιψη· τούτους οὖν μετα στειλάμενος ἀσπάζεται χαίρων ανιωμένους, δακρύοντας οὐ δακρύων, ἀθυμοῦντες αὐτὸς εὐφραινόμενος, ὥσπερ ἄρα καὶ ἀκόλουθον ἦν. Οἱ μὲν γὰρ τὸν που θούμενον ἀφῃροῦντο, ὁ δὲ πρὸς ὃν ἐπόθει μᾶλλον ἀνήγετο καὶ οἱ μὲν πατρὸς ὑπέμενον στέρησιν, ὁ δὲ πρὸς πατρὸς μᾶλλον ἐχώρει σκενάς. Ὁ μὲν τέλος ἑώρα τῶν ἀνιόντων, οἱ δὲ λυπηρῶν ἀρχὴν τοῦ ἐκείνου θάνατον ἐποιοῦντο. Έπειτα χείρας εἰς προσευχὴν ἀνασχών, τὰ χείλη τε ἡρέμα υποκινήσας, ὡς τοῖς παρεστῶσι παρέχειν ὑπονοεῖν, ὅτι τὰ τῆς ἐσχάτης φθέγγεται πρὸς Θεὸν ἐκδημίας, καὶ μετὰ τὴν εὐ χὴν κατὰ τὸ εὔσχημον αὐτὰς ἐπιθεὶς τῷ στήθει, τὴν γενναίαν ἐκείνην ψυχὴν καὶ δαίμοσιν ὄντως φο βεράν, καὶ αήττητον, εἰς χεῖρας Θεοῦ παρατίθεται, ἔτη πέντε πρὸς τοῖς ἑκατὸν τὰ πάντα βιούς, και ὀλίγῳ πλέον ἢ ἔλαττον. Τιμᾷ δὲ ὁ Θεὸς αὐτίκα τὴν τελευτὴν θαύματι θεσπεσίῳ. Τόδε ἦν πς. ᾿Ανήρ τις, τοὔνομα Στέφανος, γένος ᾿Αλεξανδρεὺς, ἱκανὸν ἤδη χρόνον πνεύματι πονηρῷ κάτοχος ἦν, καὶ τυχεῖν μὲν καὶ πρότερον θεραπευτοῦ τοῦ μεγάλου δεόμενος, καὶ διὰ τοῦτο μέχρι καὶ τελευταίας αὐτῷ παραμείνας ἀναπνοῆς· οὐ τυχων δέ, θειοτέρα τινὶ πάντως οἰκονομία, ὥστε μετὰ τὴν τοῦ συνδέσμου λύσιν καὶ ἄφεσιν τοῦ μακαρίου φημί παο τρὸς καὶ τῆς τοῦ πονηροῦ πνεύματος ἀρέσεως τα μιευομένης, Οὗτος οὖν τῇ φερούσῃ κλίνῃ νεκρὸν ἤδηὁ χρόνος προΐοι, τοσούτῳ μείζον ἑαυτοῦ καὶ κρεῖτ–
τον γινόμενον, χρῆναι τηνικαῦτα φημὶ καὶ περὶ τῶν
ἄλλων εὐέλπιδας ὑμᾶς εἶναι. Εἰ δὲ μὴ ταῦτα τοῦτον
ἕξει τὸν τρόπον, εὔδηλον ὅτι πέρας οὐδὲ τὰ λειπόμενα λήψεται.
πδ'. "Απερ εἰ κατὰ τὰς αὐτοῦ προῤῥήσεις ἐξέδη
καὶ τέλος εἴληφεν, αὐτὰ πρὸ τῶν ἄλλων μαρτυρεῖ
τὰ δρώμενα· μέγεθός τε τῶν τῆς μονῆς οἰκοδομημάτων, καὶ πλῆθος τῶν ἐνοικούντων, καὶ τὸ τῆς
ἀρετῆς αὐτῶν ἀπαράμιλλον. Τὴν δὲ δὴ ζῶσαν ἐκείνου δόξαν καὶ μετὰ τὸν θάνατον, καὶ ὅση τῷ ἀνδρὶ
πρὸς Θεὸν παῤῥησία, τινες ἂν ἄλλοι σαφῶς παραστήσαιεν, ἡ ὀφθαλμοὶ μὲν τυφλών, πόδες δὲ χωλῶν,
καὶ χεῖρες τῶν ταύτας πρὸ τῶν εὐχῶν ἐκείνου πτο
ρῶν, οἱ μὲν τὸ κινεῖσθαι, οἱ δὲ τὸ τρέχειν, οἱ δὲ δι'
ἐκείνου τὸ βλέπειν ἀπολαμβάνοντες, καὶ πρὸ τούτων,
αὐτὴ τῶν λειψάνων ἡ σοφές, πηγή μύρου γνωριζομένη;
tanto se majorem evadere et meliorem,tunc dico
vos de aliis quoque bonam spem oportere concipere. Quod si non sint hæc hoc modo se habitura, clarum est fore ut nec reliquia finem sint acceptura.
84.Quæ quidem an evenerint, sicut ille prædixit,
et finem acceperint, ipsa ante alia testantur qua
videntur, magnitudo quidem ædificiorum monasterii, et multitudo eorum qui inhabitant, et eorum
virtus ejusmodi, ut cum eis nemo possit contendere. Vivam autem illius post mortem quoque gloriam, et quanta ei fuerit apud Deum fiducia; quinam alii apertius ostenderint,quam oculi quidem
cæcorum, pedes vero claudorum,et manus eorum
qui erant manci ante illius preces: ex quibus illa
quidem ut moverentur,hi vero ut currerent,oculi
autem ut viderent, per eum acceperunt: et præ
his ipse loculus reliquiarum, qui unguenti fons
esse cognoscitur?
πε'. 'Αλλ' ἐνταῦθα μὲν ὁ λόγος ἡμᾶς ὥσπερ τι
85. Sed huc nos quidem oratio, tanquam fluenῥεῦμα φέρων παρήνεγκε· δεῖ δὲ καὶ πλέον ἐπιμεῖ- tum aliquod detulit: oportet vero in ejus morteamκαι τῇ τελευτῇ, καὶ τὸν τρόπον ὅπως ἐπῆλθε διαλα- plius immorari,et tractare quemadmodum excesseβεῖν, καὶ μέντοι τὰ ἐπ᾿ αὐτῇ παρακολουθήσαντα τρα- rit, et ea etiam, quæ post ipsam sunt consecuta,
νότερον ἐξειπεῖν. Ἐπεὶ γὰρ πλησιάζωσαν αὐτὴν ὁ apertius eloqui. Postquam enim vidit magnus illam
μέγας ἑώρα, καὶ ᾔδει λοιπὸν ὅτι μετὰ τρίτην αὐτὴν appropinquare,et scivit futurum, ut post tres dies
ἡμέραν τῷ κοινῷ καὶ οὐρανίῳ Πατρὶ παραπέμψει, ad communem Patrem et calestem transmitteret:
τρεῖς μόνους τῶν ἐπισκόπων ἐπὶ προφάσει κοινῆς cum tres solos episcopos accersisset, perinde ac de
χρείας μεταστειλάμενος, (τὸν ὄχλον γὰρ ἐκεῖνος καὶ re aliqua communi cum eis tractaturus, (turbam
τους θορύβους μάλιστα περιίστατο) καὶ ἅμα, ἵνα enim eltumultus vitabat illa maxime), et simul etiam,
καὶ τῶν ἡμερῶν ἀριθμὸν δι' αὐτῶν ὑποφήνῃ, ὡς ut dierum numerum per ipsos ostenderet, quod sciτῶν τριῶν οὐ πλείους ἐψιβιψη· τούτους οὖν μετα- licet plus quam tres non viveret; cum eos ergo acστειλάμενος ἀσπάζεται χαίρων ανιωμένους, δακρύ- cersisset,salutat latus tristes,lacrymantes non laοντας οὐ δακρύων, ἀθυμοῦντες αὐτὸς εὐφραινόμενος, crymans,animo anxios ipse hilaris, sicut etiam erat
ὥσπερ ἄρα καὶ ἀκόλουθον ἦν. Οἱ μὲν γὰρ τὸν που consentaneum.Nam illi quidem privabantur eo,qui
θούμενον ἀφῃροῦντο, ὁ δὲ πρὸς ὃν ἐπόθει μᾶλλον desiderabatur; hic vero deducebatur ad eum,quem
ἀνήγετο· καὶ οἱ μὲν πατρὸς ὑπέμενον στέρησιν, ὁ δὲ magis desiderabat; et illi quidem se patre privari
πρὸς πατρὸς μᾶλλον ἐχώρει σκενάς. Ὁ μὲν τέλος ægre ferebant, hic vero proficiscebatur ad Patris
ἑώρα τῶν ἀνιόντων, οἱ δὲ λυπηρῶν ἀρχὴν τοῦ ἐκείνου tabernacula. Hic quidem videbat finem eorum, quæ
θάνατον ἐποιοῦντο. Έπειτα χείρας εἰς προσευχὴν ei afferebant molestiam; illi vero ducebant illius
ἀνασχών, τὰ χείλη τε ἡρέμα υποκινήσας, ὡς τοῖς mortem esse rerum molestarum principium.Deinπαρεστῶσι παρέχειν ὑπονοεῖν, ὅτι τὰ τῆς ἐσχάτης de cum manus sustulisset ad orandum, et labra
φθέγγεται πρὸς Θεὸν ἐκδημίας, καὶ μετὰ τὴν εὐ- sensim movisset, ita ut iis, qui astabant, relinqueret
χὴν κατὰ τὸ εὔσχημον αὐτὰς ἐπιθεὶς τῷ στήθει, cogitandam, quod extremi ad Deum excussus verτὴν γενναίαν ἐκείνην ψυχὴν καὶ δαίμοσιν ὄντως φο- ba loqueretur, et post orationem eas decore pecβεράν, καὶ αήττητον, εἰς χεῖρας Θεοῦ παρατίθεται, toriimposuisset, generosam illam et vere dæmoniἔτη πέντε πρὸς τοῖς ἑκατὸν τὰ πάντα βιούς, και bus terribilem et inexpugnabilem animam comὀλίγῳ πλέον ἢ ἔλαττον. Τιμᾷ δὲ ὁ Θεὸς αὐτίκα τὴν mendat in manus Dei, cum omnes annos vixisset
τελευτὴν θαύματι θεσπεσίῳ. Τόδε ἦν·
centum et quinque, et paulo amplius Deus autem
ejus mortem statim honorat divino miraculo. Hoc
autem fuit:
"
πς. ᾿Ανήρ τις, τοὔνομα Στέφανος, γένος ᾿Αλεξανδρεὺς, ἱκανὸν ἤδη χρόνον πνεύματι πονηρῷ κάτοχος
ἦν, καὶ τυχεῖν μὲν καὶ πρότερον θεραπευτοῦ τοῦ
μεγάλου δεόμενος, καὶ διὰ τοῦτο μέχρι καὶ τελευταίας αὐτῷ παραμείνας ἀναπνοῆς· οὐ τυχων δέ,
θειοτέρα τινὶ πάντως οἰκονομία, ὥστε μετὰ τὴν τοῦ
συνδέσμου λύσιν καὶ ἄφεσιν τοῦ μακαρίου φημί παο
τρὸς καὶ τῆς τοῦ πονηροῦ πνεύματος ἀρέσεως ταμιευομένης, Οὗτος οὖν τῇ φερούσῃ κλίνῃ νεκρὸν ἤδη
86. Vir quidam,nomine Stephanus,genere Alexandrinus, qui jam longo tempore vexabatur a maligno spiritu, et magnum quidem prius rogarat
Theodosium, ut eum curaret, et ideo usque ad extremum ejus spiritun permanserat,non autem impetraverat, quodam diviniori omnino consilio,utpote quod post vinculi solutionem, et beati patris
dimissionem,maligni quoque spiritus reservaretur
dimissio. Hic ergo cum fuisset prope lectum, qui
εἴη πάρεδρος, καὶ λαμπρότερον ἄνδρα αὐτῷ τὸν μάρτυρα φαίνεσθαι· οὕτως οὐδεὶς τῶν κατὰ τῶν ἁγίων μελλόν τρόπων, εἰδὼς ἐλεεινῶν ἄδεια τε, καὶ θόρυβος ἦν τοῖς βαρβάροις, καὶ ἀσχημία μέθη τοῦ τοιούτου διηγήματος.
Μετὰ δὲ τὴν τρίτην ἡμέραν, βρύουσα κἀκεῖ παντοδαπὸς τῷ Δεσπότῃ κατὰ Ἑρμύλου ἐλθὸν κατεπτυγμένον, "Ὁ μὲν ἀπ᾽ ἄρχε θεῖναι τοῖς ποσὶ ἡμῶν," Στρατόνικε, μὴ προκαλοῦ τὸν θόρυβον, ἀπάλλαξαι, καὶ σὺν ἐκείνῳ πολύτροπον ἄλγεσι τελεύτησον. Εἶπε, καὶ ὡς τάχιστα τελεσθῆναι τὸ κελευσθὲν τὸν ἀγγελθέντα ἄνδρα τε καὶ ἄδελφον εἰς τὸ ἀπολαμβάνειν ἀδικούντων ἀδελφόν, ἄδελφος δὲ εἰς τὸ ἀλληλοφιλεῖν ἀρώμενος, ἄλλον μὲν σωφρόνων, τοὺς δὲ χεῖρας, ὅσους ἂν εὔρῃ ἀδελφόν· τὰ δὲ ἀληθὴ φθεγγόμενον ἄδεια τε καὶ συνδεθέντα, μεθέντα δ᾽ ἄλλοις ἀρώμενον ὁρίσαντα. Ξύλον δὲ κατ᾽ αὐτῶν ζητεῖν λακτίζων οὐδεὶς τῶν εἰρημένων φρόντισεν, ἀλλ᾽ ἔβλεπε μόνον εἰς τὸ εἰρημένον αὐτῷ κελεύσθαι ζεῦγος λαβεῖν τρία κατ᾽ αὐτοῦ ἐπαγαγεῖν κελεύεσθαι.
Ἡ μὲν Γαλατία Πλάτων καὶ ταύτης ἀπαγγέλλει, αὐτὸς δὲ πάλιν ἐπὶ τούτους παραγενόμενος, εἶτα βαλεῖν εἰς τὴν θάλαττα κελεύσας, εὐθὺς ἐπ᾽ αὐτοὺς πορεύεται. Ἡ δὲ τοῖς δρῶσι μαρτύρων ἀπαγγέλλεται ἡμέρα Θεοῦ κελεύσας βλέπειν μὲν ἐπὶ τοὺς βαρβάρους ἐκθύμως ἐνδεδομένους, δὲ κατόπιν τοὺς πάντας κατεβύθιζε νεκρούς, λύσαντες γοῦν οἱ λαμπρότεροι τοῦ βίου αὐτοῖς, ἀλλ᾽ οἱ δεσμοὶ πάντοθεν ἐπαχθέντες ὁρμαθοὶ κατεκλύσθησαν, καὶ τὸ κατόπιν αὐτῶν ἅπαν ἐν τῇ εὐθείᾳ πρὸς τὴν βλέπον ἐδόκουν. Αἵτινες ἅμα τε ἐν τῷ βίῳ ἐνεδοθέντα τοιούτῳ μάρτυρι, τῆς δὲ κεφαλῆς ἀδόκητον ξένον φόβον καὶ δέος ἔβαλε· τοῦτο ὁρῶντες ἁπλῶς, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁπωσοῦν ἀπαλλαγέντων, καὶ τοῦ βασάνου μάρτυρα πόνον αὐτῶν κατεδεδαπάνητο, οὕτω μαρτύρων εὐφροσύνης ἀλγεινῶν καὶ πικρῶν πάντων τε ὁμοῦ. Ἄγεσθαι τε ἄδεια τοὺς μάρτυρας προσέτι δεσμίους καὶ ταῖς χερσὶν ἀμφοτέρους δεδεμένους πόνῳ. Ὁ γοῦν τοῦ θεοῦ ἄγγελος μακάριος Ἰωάννης,ὁ χρόνος προΐοι, τοσούτῳ μείζον ἑαυτοῦ καὶ κρεῖτ–
τον γινόμενον, χρῆναι τηνικαῦτα φημὶ καὶ περὶ τῶν
ἄλλων εὐέλπιδας ὑμᾶς εἶναι. Εἰ δὲ μὴ ταῦτα τοῦτον
ἕξει τὸν τρόπον, εὔδηλον ὅτι πέρας οὐδὲ τὰ λειπόμενα λήψεται.
πδ'. "Απερ εἰ κατὰ τὰς αὐτοῦ προῤῥήσεις ἐξέδη
καὶ τέλος εἴληφεν, αὐτὰ πρὸ τῶν ἄλλων μαρτυρεῖ
τὰ δρώμενα· μέγεθός τε τῶν τῆς μονῆς οἰκοδομημάτων, καὶ πλῆθος τῶν ἐνοικούντων, καὶ τὸ τῆς
ἀρετῆς αὐτῶν ἀπαράμιλλον. Τὴν δὲ δὴ ζῶσαν ἐκείνου δόξαν καὶ μετὰ τὸν θάνατον, καὶ ὅση τῷ ἀνδρὶ
πρὸς Θεὸν παῤῥησία, τινες ἂν ἄλλοι σαφῶς παραστήσαιεν, ἡ ὀφθαλμοὶ μὲν τυφλών, πόδες δὲ χωλῶν,
καὶ χεῖρες τῶν ταύτας πρὸ τῶν εὐχῶν ἐκείνου πτο
ρῶν, οἱ μὲν τὸ κινεῖσθαι, οἱ δὲ τὸ τρέχειν, οἱ δὲ δι'
ἐκείνου τὸ βλέπειν ἀπολαμβάνοντες, καὶ πρὸ τούτων,
αὐτὴ τῶν λειψάνων ἡ σοφές, πηγή μύρου γνωριζομένη;
tanto se majorem evadere et meliorem,tunc dico
vos de aliis quoque bonam spem oportere concipere. Quod si non sint hæc hoc modo se habitura, clarum est fore ut nec reliquia finem sint acceptura.
84.Quæ quidem an evenerint, sicut ille prædixit,
et finem acceperint, ipsa ante alia testantur qua
videntur, magnitudo quidem ædificiorum monasterii, et multitudo eorum qui inhabitant, et eorum
virtus ejusmodi, ut cum eis nemo possit contendere. Vivam autem illius post mortem quoque gloriam, et quanta ei fuerit apud Deum fiducia; quinam alii apertius ostenderint,quam oculi quidem
cæcorum, pedes vero claudorum,et manus eorum
qui erant manci ante illius preces: ex quibus illa
quidem ut moverentur,hi vero ut currerent,oculi
autem ut viderent, per eum acceperunt: et præ
his ipse loculus reliquiarum, qui unguenti fons
esse cognoscitur?
πε'. 'Αλλ' ἐνταῦθα μὲν ὁ λόγος ἡμᾶς ὥσπερ τι
85. Sed huc nos quidem oratio, tanquam fluenῥεῦμα φέρων παρήνεγκε· δεῖ δὲ καὶ πλέον ἐπιμεῖ- tum aliquod detulit: oportet vero in ejus morteamκαι τῇ τελευτῇ, καὶ τὸν τρόπον ὅπως ἐπῆλθε διαλα- plius immorari,et tractare quemadmodum excesseβεῖν, καὶ μέντοι τὰ ἐπ᾿ αὐτῇ παρακολουθήσαντα τρα- rit, et ea etiam, quæ post ipsam sunt consecuta,
νότερον ἐξειπεῖν. Ἐπεὶ γὰρ πλησιάζωσαν αὐτὴν ὁ apertius eloqui. Postquam enim vidit magnus illam
μέγας ἑώρα, καὶ ᾔδει λοιπὸν ὅτι μετὰ τρίτην αὐτὴν appropinquare,et scivit futurum, ut post tres dies
ἡμέραν τῷ κοινῷ καὶ οὐρανίῳ Πατρὶ παραπέμψει, ad communem Patrem et calestem transmitteret:
τρεῖς μόνους τῶν ἐπισκόπων ἐπὶ προφάσει κοινῆς cum tres solos episcopos accersisset, perinde ac de
χρείας μεταστειλάμενος, (τὸν ὄχλον γὰρ ἐκεῖνος καὶ re aliqua communi cum eis tractaturus, (turbam
τους θορύβους μάλιστα περιίστατο) καὶ ἅμα, ἵνα enim eltumultus vitabat illa maxime), et simul etiam,
καὶ τῶν ἡμερῶν ἀριθμὸν δι' αὐτῶν ὑποφήνῃ, ὡς ut dierum numerum per ipsos ostenderet, quod sciτῶν τριῶν οὐ πλείους ἐψιβιψη· τούτους οὖν μετα- licet plus quam tres non viveret; cum eos ergo acστειλάμενος ἀσπάζεται χαίρων ανιωμένους, δακρύ- cersisset,salutat latus tristes,lacrymantes non laοντας οὐ δακρύων, ἀθυμοῦντες αὐτὸς εὐφραινόμενος, crymans,animo anxios ipse hilaris, sicut etiam erat
ὥσπερ ἄρα καὶ ἀκόλουθον ἦν. Οἱ μὲν γὰρ τὸν που consentaneum.Nam illi quidem privabantur eo,qui
θούμενον ἀφῃροῦντο, ὁ δὲ πρὸς ὃν ἐπόθει μᾶλλον desiderabatur; hic vero deducebatur ad eum,quem
ἀνήγετο· καὶ οἱ μὲν πατρὸς ὑπέμενον στέρησιν, ὁ δὲ magis desiderabat; et illi quidem se patre privari
πρὸς πατρὸς μᾶλλον ἐχώρει σκενάς. Ὁ μὲν τέλος ægre ferebant, hic vero proficiscebatur ad Patris
ἑώρα τῶν ἀνιόντων, οἱ δὲ λυπηρῶν ἀρχὴν τοῦ ἐκείνου tabernacula. Hic quidem videbat finem eorum, quæ
θάνατον ἐποιοῦντο. Έπειτα χείρας εἰς προσευχὴν ei afferebant molestiam; illi vero ducebant illius
ἀνασχών, τὰ χείλη τε ἡρέμα υποκινήσας, ὡς τοῖς mortem esse rerum molestarum principium.Deinπαρεστῶσι παρέχειν ὑπονοεῖν, ὅτι τὰ τῆς ἐσχάτης de cum manus sustulisset ad orandum, et labra
φθέγγεται πρὸς Θεὸν ἐκδημίας, καὶ μετὰ τὴν εὐ- sensim movisset, ita ut iis, qui astabant, relinqueret
χὴν κατὰ τὸ εὔσχημον αὐτὰς ἐπιθεὶς τῷ στήθει, cogitandam, quod extremi ad Deum excussus verτὴν γενναίαν ἐκείνην ψυχὴν καὶ δαίμοσιν ὄντως φο- ba loqueretur, et post orationem eas decore pecβεράν, καὶ αήττητον, εἰς χεῖρας Θεοῦ παρατίθεται, toriimposuisset, generosam illam et vere dæmoniἔτη πέντε πρὸς τοῖς ἑκατὸν τὰ πάντα βιούς, και bus terribilem et inexpugnabilem animam comὀλίγῳ πλέον ἢ ἔλαττον. Τιμᾷ δὲ ὁ Θεὸς αὐτίκα τὴν mendat in manus Dei, cum omnes annos vixisset
τελευτὴν θαύματι θεσπεσίῳ. Τόδε ἦν·
centum et quinque, et paulo amplius Deus autem
ejus mortem statim honorat divino miraculo. Hoc
autem fuit:
"
πς. ᾿Ανήρ τις, τοὔνομα Στέφανος, γένος ᾿Αλεξανδρεὺς, ἱκανὸν ἤδη χρόνον πνεύματι πονηρῷ κάτοχος
ἦν, καὶ τυχεῖν μὲν καὶ πρότερον θεραπευτοῦ τοῦ
μεγάλου δεόμενος, καὶ διὰ τοῦτο μέχρι καὶ τελευταίας αὐτῷ παραμείνας ἀναπνοῆς· οὐ τυχων δέ,
θειοτέρα τινὶ πάντως οἰκονομία, ὥστε μετὰ τὴν τοῦ
συνδέσμου λύσιν καὶ ἄφεσιν τοῦ μακαρίου φημί παο
τρὸς καὶ τῆς τοῦ πονηροῦ πνεύματος ἀρέσεως ταμιευομένης, Οὗτος οὖν τῇ φερούσῃ κλίνῃ νεκρὸν ἤδη
86. Vir quidam,nomine Stephanus,genere Alexandrinus, qui jam longo tempore vexabatur a maligno spiritu, et magnum quidem prius rogarat
Theodosium, ut eum curaret, et ideo usque ad extremum ejus spiritun permanserat,non autem impetraverat, quodam diviniori omnino consilio,utpote quod post vinculi solutionem, et beati patris
dimissionem,maligni quoque spiritus reservaretur
dimissio. Hic ergo cum fuisset prope lectum, qui
col. 299–300page 63 of 391
PG 114:299Ἱστορία μαρτυρίου τοῦ ἁγίου Ἐλευθερίου ἐπισκόπου Ἰλλυρικοῦ, καὶ ἱστορία μαρτυρίου τοῦ ἁγίου Πολυεύκτου· Ἱστορία μαρτυρίου τοῦ ἁγίου Δημητρίου πρωτοκόνσουλος· Βίος τῆς ἁγίας Μαρίας, τῆς ἐν τῷ ἀνδρικῷ κοινοβίῳ, ὑπὸ τὸ ὄνομα Μαρίνου βιωσάσης, οὐδέ τοι πρὸ τοῦ θανάτου γυνὴ εὑρεθείσης· Ἱστορία τοῦ βίου τῶν ἁγίων Θρύφωνος μάρτυρος καὶ Ῥεσπίκου, Νικαίας δὲ τῆς Καμβσαδηνῆς ἐν τῇ Βιθυνίᾳ· Μαρτύριον τοῦ ἁγίου Ἰσιδώρου τοῦ Ἀλεξανδρινοῦ μάρτυρος.VITA SS. HERMYLI ET STRATONICI.
καὶ τοὺς ἐπὶ νεκρῷ νόμους διαφυγείν. Εἶτα μόλις ή existinaretur prætermittere justa quæ funt morποτὲ τοῦ πλήθους ἐφέντος, τιμίως ὁμοῦ καὶ λαμπρῶς tuis. Deinde vero tandem permittente multitudine,
τὸ τίμιον ἐκεῖνα καὶ οὐρανῶν ἄξιον τῇ γῇ κατατίθε- honorifice simul et splendide illud venerandum et
ται σῶμα καὶ καλύπτεται· οὐχ ὡς κρύπτεσθαι καὶ caelis dignum corpus terra mandatur et contegiλαθεῖν προσῆκον, ἄλλως πλοῦτος μᾶλλον καὶ θησαυ- tur: non ut quod oporteret quidem abdi et latere,
ρὸς τοῖς φιλοθέοις ταμιευόμενον, εἰς δόξαν τοῦ Κυ- sed quod servabatur potius piis, tanquam opes et
ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἅμα τῷ Πατρὶ καὶ τῷ thesaurus, ad gloriam Domini nostri Jesu Christi,
ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰώνας τῶν simul cum Patre et sancto Spiritu, nunc et semαἰώνων. Αμήν.
per et in saecula sæculorum. Amen.
ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ
ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΕΡΜΥΛΟΥ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΟΝΙΚΟΥ
MARTYRIUM
SS. MARTYRUM HERMYLI ET STRATONICI.
(Anno 300.)
[Latine apud Surium ad diem 13 Januarii; Græca descripsimus ex codice ms, bibliothecæ majoris Parisiensi
n. 1467 notato, seculi XI. EDIT. PATR.]
te
Α΄. Βασιλεύοντος Λικινίου τοῦ δυσσεβούς, πολλὴν I.Impio imperante Licinio,et magnum adbibenτε περὶ τὰ εἴδωλα τὴν σπουδήν ποιουμένου, θυσίαις studium, ut idola honorarentur sacris et sacrif
αὐτὰ τιμᾶσθαι καὶ τελετεῖς, χαλεπὸς πᾶσι Χριστια- clis,impendebat mors gravis omnibus Christianis,
τοῖς ἐπήρτητο θάνατος, πόλεις τε δι᾿ αὐτοὺς ἡρευ- civitatesque propter ipsos indagabantur, et regioνῶντο, καὶ χωρία περιεργάζοντο, κώμαι τε καὶ nes vicique et agri curiose perquirebantur: et
ἀγροὶ καὶ οἰκίκι, καὶ πᾶς ὅστις Χριστιανῶν ἕνα τῷ quicunque Christianum unum deferebat ad impeβασιλεῖ προσήγγειλεν, εὔνους οὕτως ἐδόκει καὶ τιμῶν ratorem,videbatur is esse ei benevolus,et dignus
αὐτῷ τῶν μεγίστων ἄξιος. "Οθεν καὶ πολλή παρ' maximis honoribus.Quocirca et ipse, et quicunque
αὐτοῦ τε καὶ τῶν ὑπ᾽ αὐτῷ πάντων, ἡ περὶ τοῦτο ei suberant, hac in re magna utebantur diligentia:
ἦν ἐπιμέλεια, τοῦ μὲν θεοῖς ματαίοις, τῶν δὲ βασιλεῖ cum ille quidem variis diis, hi vero imperatori graἀνόμῳ καὶ πονηρῷ χαριζομένων. Ποτὲ γοῦν ἐπὶ tificarentur impio et scelerato. Ad hunc ergo Liciβήματος ὑψηλού, τῷ δυσσεβεῖ τούτῳ Λικινίῳ προ- nium aliquando in sublimi sedentem tribunali,acκαθημένῳ, πρόσεισί τις τῶν τῆς τάξεως τὰ περὶ τοῦ cedit quidam ex ordine militari, divinum deferens
θείου μάρτυρος προσαγγέλλων· Εστι τις, λέγων, ἀνὴρ martyrem: Est, dicens, vir quidam Hermylus noΕρμύλος ὄνομα διακόνου τάξιν ἐπέχων, ἐκ πολλού mine, qui ordinem obtinet diaconi: qui diu quidem
μὲν τὰ Χριστιανῶν πρεσβεύων, θεοὺς δὲ καὶ σὲ μυ- @ abhinc observat et colit ritus Christianorum: deos
κτηρίζων, καὶ εἰς τὸ μηδὲν εἶναι, βασιλεῦ, τιθέμε- aulem et le subsannat, et nihili facit,o imperator.
νος. Τούτων ὁ Λικίνιος ἀκούσας, οὐ μέλλων ἦν οὐδ᾽ Hac cum audiisset Licinius, non distulit nec proteἀναβαλλόμενος· ἀλλὰ τοῖς παρεστῶσιν εὐθὺς ἐκέλευε lavit; sed iis, qui aderant, statin jussit, ut eum
συλλαβόντας αὐτὸν ὅπουπερ ἂν ᾖ παραστῆσαι τῷ βής ubicunque esset comprehenderent, et ad tribunal
ματι. ᾿Εκεῖνοι μὲν οὖν πανταχοῦ διερευνησάμενοι, adducerent. Atque illi quidem cum in omni loco
καί τοῦτον ευχόμενον που καὶ ὁσίας αίροντας χείρας scrutati essent, et eum alicubi orantem,et sanctas
καταλαβόντες, τὸ βασιλικόν αὐτῷ γνωρίζουσι πρόσ- manus tollentem comprehendissent,ei significant
ταγμα. Ὁ δὲ παραχρῆμα εἴπετο, πρόθυμος προς jussum imperatoris. Is vero statim alacer alacres
θύμοις, οὐδὲν ἀγέννες, οὐδὲν μαλακὸν ἐπί τῆς ὄψεως est secutus, nihil ignavum nec molle aspectu
ὑποφαίνων, ἀφ᾽ ὧν ἡ διάθεσις τῆς ψυχῆς φανερά prae se ferens, quibus ex rebus manifesta fit
γίνεται· ἀλλὰ χαίρων μᾶλλον καί πολλῆς ἔμπλεως animæ affectio: sed gaudens potius, et magna
ἡδονῆς, ὅτι διὰ Χριστὸν μέλλοι παθεῖν, τῷ βασιλεῖ repletus laetitia, quod est propter Christum pasπαρίστατο.
Β΄. Καί εὐθὺς ἐκεῖνος • Απόκριναι, λέγει, και στο
PATROL. GR. CXIV.
surus.
II. Ille vero: Responde, inquit, et aperte signi
Day 20Die 20
col. 313–314page 70 of 391
PG 114:313στενή κατοικία τῶν μοναχῶν, «᾿Αλλὰ γὰρ ὁ ἐξ ἀρχῆς βασκαίνων ἡμῖν, καὶ τὴν οἰω κουμένην ὅλην ὡς νοσσιάν ἐγκαυχώμενος καταλή- ψεσθαι, οὐκ ἔφερε γυναίκα ὁρῶν βρόχους αὐτοῦ του; δεσμοὺς ὑπεριπταμένην, καὶ ὡσεὶ περιστερὰν φερον μένην τῷ πνεύματι ὑπηνέμιον. ᾿Αλλ' ἐτρύχετο βλέ- πων τὸ φρόνιμον οὕτω τῆς οἰκονομίας, καὶ πρὸς τὸ λαθεῖν διεσκευασμένον, καὶ ἤσχαλλεν ὑπὸ νεαρού σώματος καὶ ταῦτα θήλεος τὰς αὐτοῦ τέχνας διαπαι- ζομένας ὁρῶν. ᾿Αμέλει καὶ ποτὲ μὲν αὐτῆς τὴν πρὸς Θεὸν μέριμναν, πόθον τὸν περὶ τοὺς γονεῖς ἀνάπτων, περισπᾶν ἔσπευδε· ποτὲ δὲ, πλούτου καὶ δέξης καὶ μνηστήρος μνήμῃ, διαχαυνοῦν αὐτῆς τὸ φρόνημα ἐμηχανατο· ἔτι δὲ συνήθων καὶ ἡλίκων διατριβάς ὑπεμίμνησκεν· ἀλλὰ πανταχόθεν προσβάλλων αὐτῇ καὶ πεῖραν ἐνιεὶς ἀπεκρούετο. Τί οὖν ποιεῖ ; Τοῖς ἑτέρων ὅμμασι κατεμέρισεν ἑαυτὸν, καὶ βέλεσι Β τούτους του κάλλους αὐτῆς κατετίτρωσκεν. Οἱ δὲ στέγειν μὴ δυνάμενοι τὸ σύντονον τῆς ἐπιθυμίας, κρύπτειν τε τὸ πάθος εἰδότες οὐκ ἀσφαλές, πιο στεύουσι τὸ πρᾶγμα τῷ προεστῶτι, καὶ τὸν ἐκ τοῦ ποντιροῦ προσβάλλοντα θριαμβεύουσι πόλεμον · καὶ γίνεται τοῦτο αὐτοῖς μὲν ἄνεσις τοῦ κακοῦ, τῇ δὲ κρείττων ἐπίδοσις πρὸς ἀρετῆς τελειότητα. Ο γὰρ τῆς μονῆς προεστὼς αὐτοῖς μὲν κατάλληλα τίθησι τῇ νόσῳ τὰ φάρμακα, τῇ δὲ τῶν γεγενημένων ἐπι- σταμένη οὐδὲν, Βούλομαι σε, φησί, τέκνον ἰδιαζόντως ἐν τινι κελλίῳ διάγειν, ἐν ᾧ τὸν παραδεδομένον σοι κανόνα τηρούντα, μήτε τινὰς ἐκεῖ παραδέχεσθαι, μήθ᾽ ὅλως ἐξιέναι, καὶ τισιν ἑαυτὸν διδόναι πρὸς ὁμιλίαν· μόνος δὲ πρὸς τὰ τῆς χρείας διακονήσει σοι ὁ ᾿Αγάπιος. Εἶπε, καὶ εὐθὺς προστάττει τῷ ᾿Αγαπίῳ τὴν δέουσαν ἐπιμέλειαν, μὴ ἐν τοῖς πνευ- ματικοῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς σωματικοῖς, ὡς οἷόν τε τῷ Σμαράγδμ ποιεῖσθαι, ὡς ἂν μὴ ἑτέρου τινὸς ἐπιδεὴς γένοιτο. Ασμένως οὖν ἡ μακαρία, καὶ ὡς αὐτῇ φίλον, ἀπαλλαγεῖσα ὀχλήσεων, τὸν πρὸς Χριστὸν ἐπλεόναζεν ἔρωτα, ἐπὶ πόνοις μὲν πόνους, ἐπὶ νηστείαις δὲ νηστείαν, καὶ ἐπὶ ταῖς πρότερον ἀγρυπνίαις πλείονα τὴν πρὸς τὸν ὕπνον ἅμιλλαν ποιουμένη, ὡς ὁρῶντα τὸν ᾿Αγάπιον αὐτόν τε θαυ- μάζειν, καὶ δῆλα ταῦτα καὶ τοῖς ἄλλοις ποιεῖν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον. ἢ Θ'. Α δὲ παρῆκεν ὁ λόγος, εἰς τὴν οἰκίαν ἐπανελ θὼν ἀπὸ τῆς μονῆς ὁ πατὴρ, καὶ τὴν φιλτάτην παῖδα μὴ εὑρηκώς, πρῶτα μὲν παῖδας καὶ παιδί- σκας παραστησάμενος, ἐπυνθάνετο πῶς τοῦτο γέ- γονε, καὶ πρὸς τίνα πορευθείη τῶν συγγενῶν συνήθων ἡ θυγάτηρ ἠρώτα. Ως δὲ οὗτοι μὲν ἔφη- σαν, ἑσπέρας κατὰ τὸ σύνηθες τὰς τοῦ κοινωνίσκου κλείσασαν θύρας ἀφυπνῶσαι τῇ κλίνῃ, ἕωθεν δὲ μὴ προϊούσης αὐτῆς εἰσελθεῖν καὶ κενὴν αὐτῆς καὶ τὴν κλίνην καὶ τὴν οἰκίαν εὑρεῖν· παρὰ τὸν μνηστήρα ἀπελθεῖν ταύτην ᾤετο, καὶ πέμψας, εἰ πρὸς αὐτὸν ἦ Ευφροσύνη παραγέγονεν ἐπυνθάνετο. Ως δὲ καὶ αὐτὸς ὁ μνηστήρ οὐδὲν τῶν συμβεβηκότων μαθών, τῷ αἰφνιδίῳ τῆς ἀγγελίας ταραχῆς καὶ θορύβου πλησθείς, πρὸς αὐτὸν παραγέγονεν· εῦμε τὸν φνεύτιον ὑπὸ τῶν πατρικών σπλάγχνων νενικημένον, τίλλοντά τε τὸ γένειον, καὶ τοῖς ὄνυξι τὴν παρειὰν VITA S. EUPHROSYNES. B A bis invidit ab initio, et gloriatur se totum orbem terra, tanquam uidum, comprehensurum, non ferebat, videns mulierem callidos suos laqueos su- pervolantem,et tanquam columbam spiritum ferri sublimem.Sed angebatur videns tam prudens con- silium,et quod ita se ad latendum instruxerat: et gre ferebat videre suas artes eludi a juvenili cor- pore,eoque muliebri. Aliquando quidem certe ejus in Deum curam ac meditationem studebat avellere, parentum accendens desiderium:aliquando aulem divitiarum, gloriæque et sponisi memoria conaba- tur ejus emollire spiritus. Præterea ei in memo- riam revocabat consuetudinem familiarium et æqualium. Sed cum omni ex parte eam aggrede retur, et ei immitteret tentationem, repellebatur. Quid ergo facit ? Se aliorum oculis dispertiit, et eos sauciavit lelis ejus pulchritudinis. illi autem cum non possent continere vehementem cupidi- tatem scirent autem non esse tutum celare mor- bum, rem præfecto aperiunt : et triumphant de bello, quod illatum fuerat a maligno. Et hoc ft eis quidem mali remissio, illi autem majus in- crementum ad perfectionem virtutis. Monasterii enim præfectus eis convenientia dal morbi me- dicamenta : illi vero nihil scienti eorum, quæ facta fuerant : Volo te, inquit, seorsum degere in cella aliqua, in qua traditam tibi servans regu- lan, neque ullos illic admittes, neque omnino egrediens, neque te ullis praebebis ad colloquen- dum. Solus autem, quæ tibi erunt usui. submi- nistrabit Agapius. Dixit, et statim præcipit Aga- pio, ut Smaragdi, quam oportet, curam gerat, non solum in spiritalibus, sed etiam in iis quæ ad corpus pertinent, quoad ejus fieri poterit,ut nulla re necessaria indigeat. Itaque beata illa, ut ei erat gratum, liberata a molestiis, in Christum magis auxit amorem, laboribus quidem addens labores, jejuniis aulem jejunium, et prioribus vigiliis ad- jungens majorem adversus somnum decertatio- nem, adeo ut et ipse videns miraretur Agapius, et hæc aliis manifesta redderet. Sed hac quidem postea. " Πze D et IX.Quæ autem prætermisimus dicere, nunc re- censeamus. Cum ejus pater tandem domi non ades- se charissimam filiam cognovisset, primum quidem adductis famulis et ancillis,rogabat quid hoc esset, sciscitabatur,ad quem eam ex cognatis aut fami- liaribus profecta esset filia. Cum autem ii quidem dixissent ean vespere, postquam, ut consueveral, ostium clausisset cubiculi,in lecto dormiisse; ina- ne autem, ea non procedente, eos esse ingressos, el invenisse vacuum ejus lectum et domum,arbi- trabatur eam abiisse ad sponsum : et ad eum mittens, rogavit, an ad ipsum venisset Euphrosy- ne. Postquam autem ipse quoque sponsus,qui ni- hil acceperat eorum quæ acciderant, repentino nuntio perturbatus ad eum accessit, invenit Paph- nulium victum a paternis visceribus, barbam- que vellentem, et genas lacerantem unguibus, et
col. 315–316page 71 of 391
cis et exiguis panibus, quadringentos, qui ad mo- tempora, ac ipse Cyrillus: dum, quæ ipse vidit, vel
nasterium de via diverterant, pavisse. Non solum sanctorum omni probitate præstantium virorum re
vero ipse divina virtute parentum suorum soluta latione didicit, absque levi suspicione mendacii,
sterilitate natus est; sed alias complures matronas sinceram veritateın veluti sacrosanctum depositum
prole carentes, suis precibus fecundas reddidit.Ipse posteris tradidit, nempe Acta Euthymii, itemque
quoque,ut olim magnus Elias, coeli januas aperuit, Sabæ et Joannis Silentiarii. In S. Euthymii Actis,
et terræ sterilitate et siti laboranti subvenit. Pro- quæ a num. 135, narrat miracula,ipse coram facta
didit etiam ejus internam claritatem columnaignis, conspexit, reliqua a variis Patribus accepisse se
quam eo incruentam hostiam offerente videre qui testatur.Non enim discipulus fuit S. Euthymii, ut
circumstabant e cœlo descendentem, et sancto as- Baronius citato num. 43, opinatur, aut sæculo
tantem toto sacrificii tempore. Ejus porro sanctissi- quinto vixit, ut idem an. Ch. 420, n. 31, scribit;
mæ et purissimæ mentis id est argumentum, quod sed sæculo sexto an. Ch. 530 aut sequenti puer
eoruin qui ad divinæ communionis participationem ad S.Sabam a parentibus Scythopoli, unde oriun
accedebant statum pervidebat, et quis eorum pura, dus erat,adductus, ab eo in discipulum meruit co
quis mala conscientia esset.Hic cum nonaginta se- optari, et a metropolita tonsus in ecclesiastico gra
ptem esset annorum, migravit ad Dominum, Leo- g du constitui. Ad S.Euthymii monasterium,in quod
ne Magno imperante. Forma erat eximia, sinceris laura commutata erat, venit an. 543 ut infra n.
moribus,colore candido, senectute decora el vene- 135, et in Actis SS. Sabæ et Joannis Silentiarii
rabili, cana cæsarie, barba usque ad femora pro- ipsemet de se narrat.
missa. Fertur de ipso, quod cum monachus quidam
morti proximus esset, qui temperans ac continens
vulgo credebatur, revera autem non erat, sed con
tra lascivus, vidit beatus angelum tridente animam
ejus evellere, vocemque una audiit, occultam tur
pitudinem illius monachi prodentem. Celebratur
ejus festum in sanctissima Magna ecclesia.» Hæc
Menæa. Quæ hic de lascivo monacho narrantur,
deerant in Gentiani versione, suppleta ex ms.Græ
co,in quo Euthymius hæc narrat se ab Ægyptiis
accepisse, ut num. 65 patet.
7. Præter Magni cognomen, quod ei ab omnibus
tribuitur,etiam Theophorus appellatur a quibusdam.
In Horologio Græcorum: toŭ dolov xzi Oɛopópos
po po to peɣálov. Monologium
a Canisio editum: «Sancti et deiferi Patris nostri
Euthymii magni. Referunt eumdem, Monologium
Christophori proconsulis Mitylenai, et Kalenda
rium a Genebrardo vulgatum. Latinis ita Molanus
in Addit. ad Usuardum: Die vicesima sancti et
Theophori Patris Euthymii magni.» Hinc cccasio
Ferrario in Catalogo generali sanctorum halluci
nandi, sanctumque aliquem Theophorum ab Euthy
mio diversum statuendi. «In Palæstina, inquit, hoc
dies.Theophoriconfessoris, citatque Menologium
Græcorum.De Euthymio ita tabulæ Romanæ: In
Palæstina natalis S. Euthymii abbatis, qui zelo
Catholicæ disciplinæ et virtute miraculorum, tem
pore Marciani imperatoris, in Ecclesia floruit.»
§ III. Vita S. Eutkymii.
8. Vitam S. Euthymii scripsit Cyrillus. Nomen
ipse suum in epilogo num.163, prodit. Baronio au.
Ch.475, num. 43, prædicatur diligens et veritatis
cultor, et illorum temporum florens historicus. De
quo et antea ad an. 391, num. 15, pronuntiarat
Liceat absque,invidia dicere, me neminem repe
risse post SS.Athanasium atque Hieronymum, qui
majori fide scripserit sanctissimorum virorum res
gestas,digerens eas atque distinguens accurate per
9 Ab hoc tempore quæ de S. Euthymio Patres
et seniores illi narrarunt, ut ait num. 18, 135 et
161, conscripsit accuratissime, confuse tamen la
men et inordinate: at post quintam synodum: Con
stantinopoli an. Ch. 553 habitam, in laura nova
duos annos continuos coeptum opus est prosecutus,
cum SS.Euthymii et Sabæ sibi apparentium benefi
cio divinitus consecutus esset gratiamn gesta eorum
apte conscribendi. Patres vero, qui ei pleraque de
S. Euthymii virtutibus commemorarunt, fuere
S.Quiriacus, seu Cyriacus, S. Joannes Silentiarius,
hujusque socius Thalelæus, de quo n. 71, plura.
Cum S.Joanne ejusque discipulis habebat juvenis
notitiam, quod hi Scythopoli ad ædes parentum
ejus diverterent, tanquam ad proprium xenodo
chium, et annuain benedictionem, sive eleemosy
nam, acciperent ab ejus parentibus pro cœnobio
et partibus lauræ; ex quo Sabas cum iis, ut dixi
mus, egerat. Deinde hujus consilio ad monasterium
S. Euthymii venit, ut narrat ipse de se Cyrillus
infra num. 136, et in Vita S. Joannis, ad quem
deinde e monasterio S.Euthymii discessit ad S. Sa
bæ lauram, et factus est ei minister litterarum að
S.Quiriacum. Hunc autem convenit in laura Sucæ
veteris; qui ubi intellexit Cyrillum esse monasterii
magni Euthymii, cum magno protinus gaudio:Ecce,
inquit, o frater, tu es ejusdem,cujus ego cœnobii
(nam e manibus S. Euthymii monastico indutus
fuerat habitu); et capit oratione persequi res gestas
SS. Euthymii et Sabæ. Ille autem cum eas aperte
didicisset ab hoc B. Quiriaco, conscripsit singula
in iis,quos de ipsis scripsit libros, ut illinc quilibet
discere potest, si non leviter et aliud agens, sed
accurate ea legat (potissimum num. 48, 49, 58, 60
et 76,quibus locis producuntur testes, a quibus ipse
plurima Quiriacus didicerat).Atque sic quidem di
vinus Quiriacus.Cum hoc autem sermone et his nar
rationibus suum implevisset animum Cyrillus,dis
cessit in pace.Sed cum iterum incessisset Cyrillum
quoddam desiderium conveniendi Quiriacum,adivit
eum in Suasim anno ætatis ejus 99, Christi 546. De- gcnti viri refecti sunt. Mulieres steriles fecundas
mum quo tempore Cyrillo in nova laura hæ vitæ bien- reddidit. Cum sacris mysticis operaretur,lux cœli
nio integro erant sub manibus,continen.or accedebat tus perinde atque columna affulgens eum circum
S.Quiriacum in antro magni Charitonis, et magnum dedit, veluti voce emissa quanta vitæ puritate vir is
ab hoc sancto percipiebat emolumentum et utilita- esset indicans. Et quo quisque eorum animo esset,
tem,cum bic tunc centum et septem vitæ annos nu- qui ad sacram communionem percipiendam acce
meraret. Hæc in hujus Quiriaci Vita 30 Septemb. debant, per arcanam revelationem perspiciebat;
cujus auctorem opinatur Baronius Cyrillum, quod quod clarissimum prorsus sanctimoniæ ejus sum
nobis adhuc dubium nuncest,istic plenius discutien- mæ indicium fuit.Migravit autem vir beatus ad Do
dum.Eumdem existimabat scripsisse Vitam S.Theo- minum cum nonaginta et septem annos exegisset,
dosii,quod 11 Januarii nobis baud probari diximus. Leone Magno imperante. Vita moderatus, et mori
10. Vitam hanc a Cyrillo conscriptam, intexuit bus perquam simplex fuit; colore candidus, et ad
suis sanctorum Vitis Metaphrastes 20 Januarii, femora usque promissam, eamque densam, habens
quam Latio a Gentiano Herveto donatam vulgavit barbam. De quo illud historiæ memorant.Cum mo
Aloysius Lipomanus tom. V et ex eo Laurentius Su- nachus quidam moreretur,qui egregiam virtutis et
rius; et in compendium redactam, Zacharias Lip- castitatis famam obtineret, impudicus autem pror
pelous, et Franciscus Haræus, eamque variis locissus esset, sanctum hunc virum angelum horrenda
inseruit Historiæ ecclesiasticæ Baronius. Nos eam specie tridente gravi animam illius, crudelem in
damus collatam cum ms. Graco, sed (pro dolor!) modum e corpore extrahentem vidisse: et vocem
mutilo; nam pauca principio deeront, plura sub fi- simul cœlitus, occulta turpitudinis facinora aperte
nem a num.97.Ex hoc ea suppleta, quæ num. 64, revelantem, audisse. Alium quoque pauperem
65 et 66, referuntur, a Gentiano omissa, quorum quemdam nudum in solo jacentem ab eo conspec
tamen mentio est in Menæis et apud Nicephorum. tum esse, lacerum prorsus et pannis vilibus obsi
de quo mox. Prologum præfigimus, qui Vitæ ms. tum: cujus animam qui multi ei præsto aderant,an
S.Sabæ annexus erat, et huc potius pertinet. Ex- geli reverenter evocarint; cui David quoque cum
punxerat eum Metaphrastes, alio substituto, quod summi concentus cithara sua adfuerit, carminibus
ei fere solemne, ut passim cernere est toto hoc illam veluti demulcens atque producens.
opere,et jam proximis diebus 22 Januar. in Actis
§IV.Ætas S. Euthymii,discipulorum,successorum
S. Anastasii Persæ, et 23 in Actis S.Joannis Elee
el sex patriarcharum Hierosolymitanorum.
mosynarii.Cætera post prologum genuinus Cyrilli
fetus sunt, et sat sua se conformitate vindicant. 12.Historiam S.Euthymii, ejusque successorum,
Nec usquam a Vita discrepant S.Sabæ, quam ple- deducit Cyrillus ad sua tempora,quibus acta ejus,
niorem dabimus 5 Decemb.olim plurimis ante æeta- S. Sabæ et S. Joannis Silentiarii scripsit. Idem
tem Metaphrastæ annis Latine redditam, e qua præstitum in Actis S. Quiriaci, sive a Cyrillo, seu
prologum hic restituimus, utpote priori libro præ- quo alio illius æquali et socio. Accurata locorum,
fixum ab auctore. Nam secundum librum oratio- ac potissimum temporum et personarum, ratio ha
nemve ipse Cyrillus Vitam S. Sabæ indigitat in bita.Indictiones, consulatus, anni imperatorum et
ipsius Sabæ et S. Joannis Silentiarii Actis,hæcque patriarcharum Hierosolymitanorum diligenter ex
tertium locum occupant.
pressi. Quare operæ pretium duximus eos breviter
veluti in tabella ob oculos ponere. Nascitur S.Eu
thymius quarto consulatu Gratiani an. Ch. 377,
indictione V, forte Junio mense, ut ad vitam n. 3.
Patre mortuo offertur Otrejo episcopo tertio post
anno sub initium Theodosii imperatoris: educatur
in studiis: adultus initiatur sacerdotio: abit Hiero
solymam anno ætatis 29, Christi 406, habitat juxta
lauram Pharan. Quinque in Pharan transactis an
nis, secedit ad speluncam, an. Ch. 411. Exstruit
inferius monasterium S. Theoctisti. Provectior
canisque conspersus ædificat aliud monasterium in
solitudine Engaddi: lauram, a suo dein nomine
cognominatam, condit.Templum lauræ a Juvenale
episcopo Hierosolymitano dedicatur, cum annos na
tus esset 52, a Christi nativitate 429, volveretur.
Ephesi synodus œcumenica congregatur an. Ch.
434, 22 Junii, ætatis S. Euthymii 54. Nascitur
S. Sabas imp. Theodosio xvII consule, mense Ja
nuario an. Ch.439. Moritur Theodosius Junior an.
Ch. 450,sub ejus finem nascitur S. Quiriacus cir
11. Euthymii meminit Nicephorus Callistus lib.xiv
variis locis; nominatim isthæc scribit lib.xiv,cap.
52: Sub eodem Marciani imperio magnus etiam
ille et inclytus Euthymius in Palæstina excelluit.
Qui sub Valente quidem ex promissione natus, a
magno autem Otreio et Acacio Melitinensis Eccle
siæ episcopis rite doctus atque eductus: deinde in
presbyterorum ordinem allectus, sacrarum tantum
rerum curam gessit. Postea in Palæstina una cum
admirando Theoctisto in antro quodam virtutis sta
tait officinam, multisque et variis cellis, sanctioris
philosophiæ mellis stipandi gratia constructis, in
gens condidit monasterium. In tantum autem vir
tate enituit,ut cum canon esset et formula instituti
monastici, tum miraculis etiam edendis præclarum
obtineret nomen.Nam Persarum cujusdam tribuni
filium morbo liberatum ad incolumitatem reduxit,
et coeli januas aperuit, atque sterili terræ fertilita
tem orationibus conciliavit. Effecit etiam, ut ex
paucissimis plurimi panes fierent, quibus quadrin
col. 317–318page 72 of 391
PG 114:317ἀδικεῖν δολεῖν, δολίως ἀεὶ πλέγειν κατεγνωκότα· καὶ εἰ μέντοι καὶ πολλοῖς οἱ τοιοῦτοι δοκοῖεν εἶναι δίκαιοι, ἀλλά γε τῷ τὰ κρύφια εἰδότι καὶ τοὺς νεφροὺς καὶ τὰς καρδίας ἐτάζοντι, οὐδαμῶς λήσουσιν. Ἐπεὶ δὲ τοιαῦτα παρεδίδου τὴν ψυχὴν καὶ δίκαια βουλεύεσθαι ἐπεχείρει, ἦλθεν εἰς τοὺς πολλοὺς ἡ φήμη ὡς οὐδὲν φαῦλον ὁ νέος οὗτος ἐργαζόμενος, πᾶσαν ἀρετὴν καὶ σωφροσύνην ἀσκεῖ· καὶ οὐδεὶς τῶν εἰδότων αὐτὸν οὐκ ἐθαύμαζε. Συνέβη δὲ τότε, Ἰουστινιανοῦ τοῦ βασιλέως τὴν ἐπαρχίαν ἐπισκεπτομένου, κἀκεῖθεν διαγόντων τῶν στρατευμάτων, καὶ πολλοὶ τῶν στρατιωτῶν εἰς τὴν πόλιν εἰσήρχοντο, τοὺς πολίτας λυμαινόμενοι καὶ ἀδικοῦντες πολλαχῶς. Τῆς δὲ τοιαύτης ἀδικίας καὶ παρανομίας τῶν στρατιωτῶν ἀκούσας ὁ Δαβὶδ οὐκ ἠνέσχετο τὴν ψυχήν, ἀλλὰ σφοδρῷ τῷ ζήλῳ κατεχόμενος, πρὸς τὸν στρατηγὸν τῶν στρατευμάτων ἀπῄει, κατηγορῶν καὶ διελέγχων τοὺς ἀδικοῦντας· καὶ πολλοὶ μὲν ἐκολάσθησαν, πολλοὶ δὲ καὶ τῆς ἐπαρχίας ἐξωθήθησαν. Ἔνθεν τοι καὶ ὁ στρατηγὸς ἐκεῖνος ὡς εὔνουν καὶ γενναῖον ὁρῶν τὸν νεανίαν πρὸς αὐτὸν ἐφιλοφρονεῖτο, καὶ στρατείας τε αὐτῷ ἀρχὴν καὶ ἀξίωμα ἐπεδίδου. Ὁ δὲ οὐ μόνον οὐκ ἐδέχετο, ἀλλὰ καὶ τοῦ κόσμου τούτου τὴν πᾶσαν ματαιότητα καὶ ὀλιγοχρόνιον δόξαν κατελύων, εἴς τι μοναστήριον εὐθὺς ἀπεχώρει, καὶ τῷ Θεῷ ἑαυτὸν ἐξ ὅλης τε ψυχῆς καὶ διανοίας ἐπιδοὺς, μοναχικὸν βίον ᾑρεῖτο. Εἶτα ἐκεῖσε πλεῖστον διατρίψας χρόνον, οὕτω τὴν ψυχὴν ἐν παντοδαπαῖς κατεκόσμει ἀρεταῖς, ὡς πᾶσι τοῖς ἐν τῷ μοναστηρίῳ θαῦμα εἶναι, ὑπεροχήν τε καὶ τελειότητα τοῖς ἄλλοις παρέχεσθαι.
Ὡς δὲ τὴν ψυχὴν ἱκανῶς κατηγλάϊσεν ἀρετῇ, ἠθέλησεν αὐτὴν καὶ τῇ ἀκριβεστάτῃ ἀσκήσει τελειοτέραν ποιήσαι, καὶ τελείαν ὁδὸν ἀρετῆς καταλαβεῖν. Ἔρχεται τοίνυν ἐπὶ τὸ ὄρος τοῦ Ἄθω, ἔνθα καὶ πολλοὶ τῶν θεοφιλῶν ἀσκητῶν ἐν τοῖς σπηλαίοις διαιτώμενοι, ἐν μεγίστῃ ἀρετῇ καὶ ἄσκησει τὸν βίον διῆγον. Ἐκεῖ δὲ γενόμενος πρός τινα τῶν ἐπισήμων ἀσκητῶν ἐλθὼν ἠρώτα εἰ δυνατὸν εἴη ὑπ᾽ αὐτὸν ταχθῆναι μαθητήν. Ὁ δὲ ὁρῶν τὸν νεανίαν προθυμίᾳ τε πολλῇ χρώμενον, καὶ τὸ ἦθος ἀνεξίκακον καὶ ταπεινόφρον ἔχοντα, εἰσεδέξατο αὐτὸν καὶ τῆς ἀσκήσεως κοινωνὸν ἐποίησεν. Καὶ δὴ παρ᾽ αὐτῷ οὐκ ὀλίγον χρόνον διαμείνας, ἐν νηστείαις τε καὶ ἀγρυπνίαις καὶ ταῖς ἄλλαις ἀσκήσεσι τὴν ψυχὴν τελειώσας, εἰς τοσοῦτον ἀρετῆς ἀνῆλθεν ὡς καὶ τὸν καθηγητὴν αὐτοῦ ὑπερβαλέσθαι. Ἐνθένδε τοι μετέβη εἰς ἑτέραν ἔρημον τελειοτέραν, ἵνα μόνος ὢν μόνῳ τῷ Θεῷ σχολάζῃ, καὶ τελειοτέραν ἀρετῆς ἐπίδοσιν λαμβάνῃ. Ἔνθα δὴ πολλὰς μὲν ὁδοὺς ἀρετῆς ἐξεπόνησε, πολλοὺς δὲ καὶ τοῦ πονηροῦ κατεπάλαισε πειρασμούς, ἱκανήν τε ἐν αὐτοῖς νίκην ἐπεδείξατο.Ex veteri Latino ms. rituali, Georgio videlicet presbytero, necnon et hegumeno (a), Cyrillus,indignus presbyter et mo nachus in Domino salutem. 1 Julii, et S. Elias patriarcha Hierosolymorum 11 patriarchæ Alexandrini consiliarii fuerunt,de qui Julii. Anastasio successit Justinus senior, Eliæ bus plura ad ejus Vitam. Joannes, qui septimo post anno obiit 22 Aprilis, indict. II, an. Ch. 524, successorem relinquens Patrum. Justino quoque, post 9, imperii annos, 2 Augusti defuncto, an. Ch. 527, successit Justi nianus, jam ante mense Aprili, feria v in Coeua Domini, ad imperium promotus. Anno 529, vi vere desiit S. Theodosius cœnobiarcha, indict. VII, 11 Januar. Constantinopolim mense Aprili, Qui mihi,venerande Pater,tua præceptione de indictione 6, an. 528, proficiscitur S. Sabas, re- magnorum virorum actibus, hoc est, Euthymii ac dit Septembri mense, indict. 9, an. Ch. 530, beatissimi Sabæ, aliquid disserere jussisti ob mox Cæsaream, inde Scythopolim tendit: Cyril- monimentum videlicet futurorum, me minus ido lom harum Vitarum scriptorem in discipulum neum ad hoc faciendum fore perpendens, tuum admittit, et non diu post moritur indict. x, 5 De- acclinis flagitare decrevi solatium, quo videlicet cembris, anno ætatis 94 Christi 531.S:Sabæ suc- adjutus plenius exsequar injunctum officium. Vo cedit Melita, et in monasterio S. Euthymii Ste- lo quippe implores ejus auxilium qui per Psal phano Arabi an. Ch. 534 defuncto Thomas Ape- mographum dixit: <Aperi os tuum, et ego adim meensis; huic 25 Martii an. Ch. 542, post obitum plebo illud 1. Quamvis autem me imbecillem Euthymii 70,Leontius ad quem a S.Joanne Silen- esse considerem, ac Dei dono valde indignum,ta tiario missus Cyrillus inter Euthymianos monachos men tuis jussionibus coarctatus, ultra meas vires admissus est,indictione 6, mense Julio,an.543,qui præsumpsi pregredi, inobedientiæ malum hor post v synodum Constantinopoli habitam discessit rescens, imo Dominicam expavescens senten ad lauram novam an.Ch. 553.Biennium insump- tiam, qua inobedienti ac pigro servo dicitur sit in conscribendis Vitis SS. Euthymii et Sabæ: • Serve male et piger, oportuit te dare pecuniam circa quod tempus obiit S. Cyriacus: supererat meam ad mensam 3, etc. Itaque, Deo favente, autem S.Joannes Silentiarius, ann. ætatis suæ 104, aggrediar de prædictorum sanctorum conversa Christi 557, com ejus Vitam publicaret Cyrillus. tione historiam texere, loca videlicet temporaque Interea Leontio in præfectura monasterii S. Eu- ac personas ostendens, sicuti ea diligenter didici thymii, successit Gerontius Medabensis, de quo a fidelibus et veridicis viris. Rogo vero omnes qui sibi optime noto, ejusque patra et avo agit Cyrillus hæc lecturi sunt, sive lecta audierint, ut fidem in Vita S. Sabæ. At quæ hic Gerontius narravit lectis sive auditis adhibeant, Deum totis præcor Joanni Moscho et Sophronio Sophiste referuntur diorum visceribus exorantes, ut ipsorum me par ab iis in Prato spirituali cap. 21. Superfuerunt hi ticipem faciat, quorum gesta multis profutura vili duo sæculo sequenti, et S. Joannis Eleemosynarii valde stylo percurro. 1 Psal. Lxxx, 11. 2 Luc. xix, 23. c (a) Aliud Exordium Vitæ præfixit Metaphrastes. Exordium et Vitam primus Græce edidit Cotelerius. 1. Venerabili atque magnifico viro patri meo spi
col. 319–320page 73 of 391
PG 114:319ίσαντι μεν πρώτον υἱὸν ἕνα. Καὶ ταῦτα εἰπόντι, ὁ υἱὸς αὐτῷ μεταδίδωσι τοῦ ἁγίου βαπτίσματος· καὶ οὕτω διαλύεται ἐκεῖ, παρὰ τῷ υἱῷ καταλιπὼν ἑαυτόν. Οὐ μετὰ πολὺ δὲ καὶ αὐτὸς τελευτᾷ.
ΙΔ. Ἀκολούθως δὲ μετὰ τοῦτον τελεῖται Σωσιπάτρου τοῦ ἀποστόλου μνήμη, ὃς ἦν ἐκ Πατρῶν, γεννηθεὶς ἐκεῖ· ἐν τῇ κλίσει δέ ποτε τοῦ Παύλου τοῦ ἀποστόλου γενόμενος, μαθητὴς αὐτοῦ κατέστη, καὶ συνεχῶς αὐτοῦ εἴχετο, μέχρις οὗ πρεσβύτης ἐγένετο. Ὑπῆρχε δὲ ὁ Σωσίπατρος ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ Κυρίου συγγενῶν. Ἀρσένιον δέ τινα καὶ Ἀπολλώνιον μαθητευσάμενος, ἐδίδαξε τε αὐτοὺς τῆς κατὰ Χριστὸν πίστεως τὰ μυστήρια, καὶ τῶν ἐθνῶν τοὺς ἀπίστους ἐπεστρέψατο, μεγάλα δὲ καὶ θαυμάσια εἰργάσατο, εἴς τε τὸν Θεὸν ἐπίστρεψε, καὶ ἐπὶ γήρως ἐτελεύτησε, τὴν ψυχὴν τῷ Κυρίῳ παραθέμενος.
ΙΕ. Κατὰ δὲ τοῦτον τὸν καιρὸν ἐτελεύτησαν οἱ θεοφόροι πατέρες ἡμῶν Γαβριὴλ καὶ Νικόλαος ἐν τῷ Ἁγίῳ Ὄρει, οἱ ἐκ νεότητος αὐτῶν ἀσκητικῶς βιώσαντες, ἐν παντοίοις πόνοις καὶ ἀγῶσι, νηστείαις τε καὶ ἀγρυπνίαις, καὶ δάκρυσι, τοιαύτης ζωῆς ἐπιμελόμενοι, ὥς τε καὶ θαύματα ἐνεργεῖν αὐτοὺς παρὰ τοῦ Θεοῦ ἀξιωθῆναι.
εἰπὼν δέ, ὅτι προσεύξεταί τε ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ ἐν πολλοῖς αὐτῆς ἀντιλήψεται πράγμασιν, ἀνεχώρει. Ἐπεὶ δὲ ἀπεστράφη, εὑρίσκει ἐκεῖσε παιδίον ἐκκείμενον, ὃ λαβὼν ἀνέτρεφε. Καὶ τοῦτο ἡ γυνὴ μαθοῦσα, ἐζήτει παρ᾽ αὐτοῦ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ παιδίου· αὐτὸς δὲ ἀπεκρίνατο, ὅτι ἡ γυνὴ τοῦτο ἐξέθετο, ἀπαλλαγῆναι θέλουσα τοῦ φορτίου τῆς ἀνατροφῆς. Μετ᾽ οὐ πολὺ δὲ οὕτω τε διαλυθεὶς ἐκ τοῦ σώματος, ὡς ἐν ὕπνῳ κοιμηθείς, πρὸς Κύριον ἐξεδήμησε.
ΙΣΤ. Τούτοις δὲ συνεορτάζεται καὶ Ἰαννουαρίου ἱερομάρτυρος μνήμη, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ· Φηστὸς γὰρ ἦν, καὶ Δήσιος, καὶ Σωσία, καὶ Ποκούπολος, καὶ Εὐτύχιος, καὶ Ἀκουτίων. Ἦσαν δὲ ὁ μὲν Ἰαννουάριος ἐπίσκοπος Βενεβεντίου, οἱ δὲ ἄλλοι, ὁ μὲν τῶν διακόνων, οἱ δὲ τῶν λαϊκῶν. Καὶ πάντες μὲν ἦσαν ἐν τιμῇ παρὰ τοῖς Χριστιανοῖς· ἐπὶ δὲ Διοκλητιανοῦ τοῦ τυράννου συλληφθέντες, καὶ πολλὰς βασάνους ὑποστάντες, τελευτῶντες ξίφεσιν ἐτμήθησαν τὰς κεφαλάς, καὶ τῆς τῶν ὁμολογητῶν δόξης ἠξιώθησαν.
ΙΖ. Τελεῖται δὲ καὶ ἡ μνήμη τοῦ ἁγίου μάρτυρος Θεοφίλου· τοῦτον γὰρ κατηγόρησαν τοῖς ἄρχουσι, καὶ ἀχθεὶς ἐπὶ τὸ κριτήριον, πολλὰ μὲν ἔπαθε, πλεῖστα δὲ ἔδειξε τῆς εὐσεβείας τεκμήρια, καὶ ξίφει τελειωθεὶς, τοῦ τῶν μαρτύρων χοροῦ κατηξιώθη.ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΟΦΟΡΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ
ΕΥΘΥΜΙΟΥ
ΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΕΝ ΕΡΗΜΟ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΟΛΕΩΣ
VITA ET RES GESTÆ
S. P. N. EUTHYMII
HEGUMENI IN EREMO SANCTÆ CIVITATIS.
(Ex Joan. Bapt. Cotelerii Monum. Eccl. Gr., tom. II.)
MONITUM.
Vita hac, Latine sæpe edita, Græce nondum lucem aspexit: composita primitus a Cyrillo, monacho Scythopolita, clarissimo vitarum scriptore, postea vero, ut videtur, interpolata per Symeonem
Metaphrastem; nam in Diatriba Leonis Allatii De Symeonibus legimus: Cyrilli monachi et presbyteri Scythopolitani περὶ τοῦ βίου τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Εὐθυμίου πρὸς ἀββᾶν Γεώργιον καὶ ἡγούμε
νον ἐν κεφαλαίοις νθ'. Principium epistola: Πίστις προηγείσθω περὶ Εὐθυμίου Vila: Ὁ μονογενής Υιός
καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ. At Vila nostra nec epistolam habet nec eo modo incipit. COTELERIUS.
I.Cujuslibet quidem rei exercitatio ægre et diffculter absque exemplo recte geri potest; multo
autem magis virtutis operatio,quo difficilior est ac
laboriosior, et perpetua opera atque tolerantia indiget. Idcirco multis exemplis,multaque Vilarum
historia opus est iis qui hoc iter asperum ingredi
constituerunt: quæ quidem et viam faciunt planiorem, nec sinunt defatigari spemque abjicere,respiciendo quam ea sit aspera et ardua.In iis namque
inveniens quis modos et præcepta quibus res illis
hominibus recte successerit; quin etiam quasnam
ipsi rursus consecuti sint et consequentur remunerationes; etiamsi ejus hebes sit animus,etiamsi ignavus et supinus,volet tamen aliquando excitari, et
ad parem accendi aemulationem,et aggredi ad imitationem. Qualis mihi videtur etiam esse Vila magni
Patris Euthymii,simul et jucundissima et laboriosis ima, necnon aptissima ad latifcandos demulcendosque eos qui eam legerint,at ad rerum similium studium excitandos: adeo ut si quis eam voluerit imitari,is tum vivus tum mortuus clarissimi
Α΄. Καὶ παντὸς μὲν ἄλλου πράγματος ἄσκησις,
ὑποδείγματος ἄνευ εργωδεστέραν ἔχει καὶ δυσχερῆ
τὴν κατόρθωσιν· πολλῷ δὲ μᾶλλον ἡ τῆς ἀρετῆς
εργασία, ὅσῳ καὶ χαλεπή τίς ἐστι καὶ ἐπίπονος, καὶ
καμάτου συχνοῦ καὶ μόχθου διαπαντὸς ἐνδεής. Διὰ
τοῦτο πολλῶν μὲν ὑποδειγμάτων, πολλῆς δὲ βίων
Ιστορίας χρεία τοῖς τὴν τραχεῖαν ταύτην διεῦσαι
προελομένοις· ἃ δὴ καὶ μᾶλλον ὁμαλίζει τὴν τρίβον,
καὶ οὐκ ἀπαγορεύειν ἐᾷ πρὸς τὸ τραχὺ ταύτης καὶ
ἅπαντες ἀφορῶντας. Τρόπους γὰρ ἄν τις ἐν αὐτοῖς
εὑρίσκων καὶ ὑποθήκας, ὅπως τε καὶ δι᾽ ὧν ἐκείνοις
ἡ κατόρθωσις γέγονεν, ἀλλὰ καὶ οἴων αὐτοὶ πάλιν
ἀπέλαυσαν τε καί ἀπολαύσουσιν ὑποθέσεων, εἰ καὶ
νωθρά, οὗτος ἔχοι ψυχήν ", εἰ καὶ ῥᾴθυμον καὶ
ὑπτίαν, ἀλλ᾽ οὖν καὶ διαναστῆναι ποτε θελήσειε, καὶ
πρὸς τὸν ἴσον διαθερμανθῆναι ζῆλον, καὶ ἀποδύσασθαι πρὸς τὴν μίμησιν. Ὁποῖον εἶναί μοι δοκῶ καὶ
τὸν τοῦ μεγάλου Πατρὸς Εὐθυμίου βίον, ἅμα μὲν χαι
ριέστατον, ἅμα δὲ φιλοπονώτατον, ἅμα δὲ ἱκανώτα
τον ἡδύναι τε καὶ καταθέλξαι τοὺς ἐντυγχάνοντας,
καὶ πρὸς τὴν τῶν ὁμοίων ἐπιμέλειαν διεγείραι· ὥστε
col. 317–318page 72 of 391
PG 114:318εἴ τις αὐτὸν ζηλοῦν ἐθελήσεις, καὶ ζῶν ἂν ὁ τοιοῦτος καὶ τελευτήσας ὀνομαστότατος γένοιτο. Αρκτέον οὖν ἤδη μοι τῶν κατ' αὐτὸν ἄνωθεν, καὶ ἀκοπῖς ὡς οἷόν τε δοτέον 5. Β΄. Αρτι του δυσσεβοῦς Ἰουλιανοῦ μετὰ τῆς ἀρχῆς ἀθλίως καὶ τὴν ζωὴν καταστρέψαντος, εἶτα μετ' ὀλίγον καὶ εἰς Ουάλεντα μετελθούσης τῆς βασι λείας, πόλεμοι πανταχόθεν τῆς Ἐκκλησίας ὑπὸ τῆς πικρᾶς ᾿Αρείου κοινωνίας χαλεποί περιέστησαν, καὶ; τοῦ Ἑλληνισμοῦ λήξαντος, ὁ τοῦ ᾿Αρειανισμοῦ πόλε μος ἰσχυρῶς ἐκράτει, καὶ τὰ τῶν Ἐκκλησιῶν ἐνόσει περιφανῶς. Ην δέ τις ἐν τῇ πρὸς Εὐφράτην Μελιτηνῇ ὁ τῆς ᾿Αρμενίας, ὄνομα Παῦλος, γυναικί Διο νυσία καλουμένη συζῶν, ἐπιφανεῖς ἄμφω καὶ τὴν ἀρετὴν καὶ τὸ γένος. Στεῖρα δὲ ἡ γυνὴ καὶ παίδων ἔρημος οὖσα, οὐ μέτριον ἡγεῖτο τὸ πάθος, οὐδὲ οἷον ὀλίγης ἀξιοῦν φροντίδος, ἀλλὰ μερίμναις τὴν ψυχὴν; ὀξείαις ἐβάλλετο, καὶ ὀδύναις ἐκόπτετο, καὶ τὰ σπλάγχνα καὶ τὴν καρδίαν τῷ τῆς ἀπαιδίας πυρί διεπίμπρατο, καρποῦ κοιλίας ἐφιεμένη· ὁ πράγμα γυναιξὶ ταῖς πλείωσιν εὐκταιότατον, ὀφθαλμοῖς ἥδιστον ὄν, καὶ ἱκανὸν αὐτοῖς περιθεῖναι δόξαν, καὶ μὴ ταπεινὸν ὁρᾶν μηδ' ἀπαῤῥησίαστον εἰς τὰς τῶν ἀνδρῶν ὄψεις παρασκευάσαι. Οὕτω τοιγαρούν ἔχουσα, καὶ συμφοράς τοιαύτῃ πιεζομένη, πρὸς τὸν πλησίον Πολυεύκτου τοῦ θείου μάρτυρος ναὸν μετὰ του συζύγου ἀφινομένη (ἐλάμβανε γὰρ καὶ τῆς εὐχῆς κοινωνὸν, ὃν καὶ τῆς λύπης ἀναγκαίως εἶχεν), ἐπὶ πολλαῖς ἡμέραις ἐν τούτῳ τῇ προσευχῇ προσ τόρευον. Λυθῆναί τε αὐτοῖς τὰ δεσμὰ τῆς στειρώσεως ᾔτουν, καὶ καρπὸν οἰκείων ὠδίνων ἰδεῖν ηύχοντο, η Ν ατὸς δέ ποτε καταμόνας εὐχομένοις αὐτοῖς, θεία τις ἐπιφαίνεται ὄψις, Εὐθυμείτε, λέγουσα, εὐθυμεῖτε ἰδοὺ γὰρ δίδωσι πατὸς ὑμῖν ὁ Θεός, εὐθυμίας τε τήν κλήσιν φερώνυμον, καὶ τοὺς τρόπους ἀξίους ἐκείνη; «» ἔχοντα· ἐπὶ δὲ τῇ αὐτοῦ γεννήσει καὶ εὐθυμίαν ταῖς αὐτοῦ ᾿Εκκλησίαις δίδωσιν ὁ Θεός. Γ΄. ᾿Εκεῖνοι μὲν οὖν τηνικαῦτα τὸν καιρὸν τῆς ὀπτασίας διὰ τὸ παράδοξον τῆς θέας ἐπισημήναν τες, ἀνέστρεφον οἴκαδε, καὶ θεῷ πάλιν ἀναθεῖναι τὸ γεννηθὲν ἐπηγγέλλοντο. Μετὰ μικρὸν δὲ καὶ ὁ τῆς γαστρὸς ὄγκος τὴν κύησιν ἠγγυᾶτο, καὶ χαρᾶς ἡ Διονυσία τὴν ψυχὴν ἐπληροῦτο. Επειτα γεννηθέντος αὐτοῖς τοῦ παιδὸς, ἐπὶ τῆς τετάρτης Γρατιανός ὑπατείας, τοῦτον μὲν, συνάδοντα τῇ ὀπτασία ποιοῦντες, Εὐθύμιον ονομάζουσι. Τῇ ὀπτασίᾳ δὲ καὶ τὸ ἔργον ἐπηκολούθει καὶ ὁ κατὰ τῶν ὀρθοδόξων πό ἀντιδόσεων. παραδοτέον φιλοθέοις ταύτα διηγητέον. • Μελιτινῇεἴ τις αὐτὸν ζηλοῦν ἐθελήσεις, καὶ ζῶν ἂν ὁ τοιοῦτος
καὶ τελευτήσας ὀνομαστότατος γένοιτο. Αρκτέον οὖν
ἤδη μοι τῶν κατ' αὐτὸν ἄνωθεν, καὶ ἀκοπῖς ὡς οἷόν
τε δοτέον 5.
nominis futurus sit. De ejus itaque rebus jam incipiendum est mihi ab alto dicere, et eæ auribus
tradendæ pro vicibus.
Β΄. Αρτι του δυσσεβοῦς Ἰουλιανοῦ μετὰ τῆς II.Cum impius Julianus paulo ante una cum imἀρχῆς ἀθλίως καὶ τὴν ζωὴν καταστρέψαντος, εἶτα perio vitam quoque misere amisisset (1),ac deinde
μετ' ὀλίγον καὶ εἰς Ουάλεντα μετελθούσης τῆς βασι- paulo post imperium delatum fuisset ad Valentem
λείας, πόλεμοι πανταχόθεν τῆς Ἐκκλησίας ὑπὸ τῆς (2, bella difficilia propter acerbam Arii communioπικρᾶς ᾿Αρείου κοινωνίας χαλεποί περιέστησαν, καὶ nem circumsistebant omni ex parte Ecclesias; et
τοῦ Ἑλληνισμοῦ λήξαντος, ὁ τοῦ ᾿Αρειανισμοῦ πόλε cum cessasset paganismus, arianismi bellum admoμος ἰσχυρῶς ἐκράτει, καὶ τὰ τῶν Ἐκκλησιῶν ἐνόσει dum invalescebat, resque Ecclesia insigniter laboπεριφανῶς. Ην δέ τις ἐν τῇ πρὸς Εὐφράτην Μελι- rabant Erat autem Melitenæ quæ est urbs Armenia
τηνῇ ὁ τῆς ᾿Αρμενίας, ὄνομα Παῦλος, γυναικί Διο- ad Εuphratem,quidam nomine Paulus,cui vitæ conνυσία καλουμένη συζῶν, ἐπιφανεῖς ἄμφω καὶ τὴν sors erat conjux, vocata Dionysia, ambo clari tam
ἀρετὴν καὶ τὸ γένος. Στεῖρα δὲ ἡ γυνὴ καὶ παίδων virtute quam genere. Hæc vero cum esset sterilis,
ἔρημος οὖσα, οὐ μέτριον ἡγεῖτο τὸ πάθος, οὐδὲ οἷον et careret liberis,id ducebat non mediocre esse inὀλίγης ἀξιοῦν φροντίδος, ἀλλὰ μερίμναις τὴν ψυχὴν fortunium,neque parva dignum sollicitudine; sed
ὀξείαις ἐβάλλετο, καὶ ὀδύναις ἐκόπτετο, καὶ τὰ gravibus curis animo agitabatur, et lacerabatur doσπλάγχνα καὶ τὴν καρδίαν τῷ τῆς ἀπαιδίας πυρί loribus, ejusque cor et viscera quod liberos non
διεπίμπρατο, καρποῦ κοιλίας ἐφιεμένη· ὁ πράγμα procreasset velut igne accendebantur, ut quæ fruc
γυναιξὶ ταῖς πλείωσιν εὐκταιότατον, ὀφθαλμοῖς tum ventris desideraret; quæ res plerisque mulieἥδιστον ὄν, καὶ ἱκανὸν αὐτοῖς περιθεῖναι δόξαν, ribus exoptatissima est, ut quæ sit oculis jucundisκαὶ μὴ ταπεινὸν ὁρᾶν μηδ' ἀπαῤῥησίαστον εἰς τὰς sima,quæque possit eis afferre gloriam,atque eftiτῶν ἀνδρῶν ὄψεις παρασκευάσαι. Οὕτω τοιγαρούν cere ut non demisse et absque fiducia ora maritoἔχουσα, καὶ συμφοράς τοιαύτῃ πιεζομένη, πρὸς τὸν rum intueantur. Cum sic ergo se haberet, et tali
πλησίον Πολυεύκτου τοῦ θείου μάρτυρος ναὸν μετὰ premeretur calamitate, ad propinquum Polyeucti(3)
του συζύγου ἀφινομένη (ἐλάμβανε γὰρ καὶ τῆς divini martyristemplum profecta cum conjuge suo
εὐχῆς κοινωνὸν, ὃν καὶ τῆς λύπης ἀναγκαίως εἶχεν), (euin enim accepit voli quoque socium, quem neἐπὶ πολλαῖς ἡμέραις ἐν τούτῳ τῇ προσευχῇ προσ- cessario habebat tristitia), in eo perseveraverunt
τόρευον. Λυθῆναί τε αὐτοῖς τὰ δεσμὰ τῆς στειρώσεως multis diebus in oratione. Petebant autem, ut sibi
ᾔτουν, καὶ καρπὸν οἰκείων ὠδίνων ἰδεῖν ηύχοντο, η solverentur vincula sterilitatis, et rogabant, ut fruΝ ατὸς δέ ποτε καταμόνας εὐχομένοις αὐτοῖς, θεία clum ex se prognatum viderent. Noctu autem eis
τις ἐπιφαίνεται ὄψις, Εὐθυμείτε, λέγουσα, εὐθυμεῖτε aliquando seorsum orantibus, divina quædam apἰδοὺ γὰρ δίδωσι πατὸς ὑμῖν ὁ Θεός, εὐθυμίας τε τήν paret visio, dicens: Estote,estote bono animo; eco
κλήσιν φερώνυμον, καὶ τοὺς τρόπους ἀξίους ἐκείνη; ce enim Deus dat vobis Glium,qui ab «euthymia,»
ἔχοντα· ἐπὶ δὲ τῇ αὐτοῦ γεννήσει καὶ εὐθυμίαν ταῖς hoc est bono et tranquillo animo, nomen merito
αὐτοῦ ᾿Εκκλησίαις δίδωσιν ὁ Θεός.
accipiet, ac eo dignos mores est habiturus:in illius
autem ortu etiam tranquillitatem et bonum animum dat Deus suis Ecclesiis.
Γ΄. ᾿Εκεῖνοι μὲν οὖν τηνικαῦτα τὸν καιρὸν τῆς III.Atque illi quidem tunc,tempore visionis ideo
ὀπτασίας διὰ τὸ παράδοξον τῆς θέας ἐπισημήναν- signato,quod spectaculum esset admirabile,domum
τες, ἀνέστρεφον οἴκαδε, καὶ θεῷ πάλιν ἀναθεῖναι τὸ redierunt, Deoque se adhuc delicaturos quod naγεννηθὲν ἐπηγγέλλοντο. Μετὰ μικρὸν δὲ καὶ ὁ τῆς tumn fuerit professi sunt. Paulo post autem uteri
γαστρὸς ὄγκος τὴν κύησιν ἠγγυᾶτο, καὶ χαρᾶς ἡ quoque tumor conceptum confirmabal et partum
Διονυσία τὴν ψυχὴν ἐπληροῦτο. Επειτα γεννηθέντος promittebat, et Dionysiæanimus implebatur latitia.
αὐτοῖς τοῦ παιδὸς, ἐπὶ τῆς τετάρτης Γρατιανός Deinde cum eis natus esset puer (4),quarto Gratia ni
ὑπατείας, τοῦτον μὲν, συνάδοντα τῇ ὀπτασία ποιοῦν- - consulatu,cum quidem congruenter visioni nomi
τες, Εὐθύμιον ονομάζουσι. Τῇ ὀπτασίᾳ δὲ καὶ τὸ nant Euthymium. Visionem vero etiam res coaseἔργον ἐπηκολούθει· καὶ ὁ κατὰ τῶν ὀρθοδόξων πό- cula est: et componi cepit bellum adversus orthoVARIE LECTIONES.
• al. ἀντιδόσεων. b al. παραδοτέον et φιλοθέοις ταύτα διηγητέον. • al. Μελιτινῇ et infra.
Junit 26, anno Christi 363.
Cum ocio fere mensibus Jovianus regnas
set, ab hujus successore Valentiniano Valens frater
ad imperium assumptus est 29 Martii an. 364.
Ejus sub Decio peractum Molitene martyrium
dabimus 13 Februarii. De ipsa Melilene urbe plura
reperies 10 Januar. ad S. Domitiani episcopi Vitam.
Anno 377 coss. erant Gratianus Aug. 1V et
Fl. Merobaudes.
col. 319–320page 73 of 391
PG 114:320λεμος, ἀρχὴν ἐλάμβανε διαλύσεως, καὶ ἀνέπνεον ἤδη τοῦ χαλεπού χειμῶνος αἱ ᾿Εκκλησίαι, καὶ ἔπρ ὑπέλαμπεν εὐσεβείας, καὶ εἰς εὐθυμίαν αὐταῖς τὰ σκυθρωπὰ μεταβάλλετο. ᾿Απὸ γὰρ τῶν Κωνσταν του χρόνων διωγμοῦ ταῖς Ἐκκλησίαις ἐπικειμένου, ἔν τε τοῖς Ἰουλιανοῦ τοῦ τυράννου καιροῖς, ὥσπερ ἤδη φθάσαντες ἐδηλώσαμεν, καὶ τοῦ μετέπειτα τῆς Εφας Ουάλεντος βασιλεύσαντος, οὐκ ἔλαττον ἢ τεσ σαράκοντα χρόνους τῶν Αρειανών μέγα κατὰ τῆς εὐσεβείας πνευσάντων, Εὐθυμίου τοῦ φερωνύμας κληθέντος, ἤδη γεννηθέντος, τὰ σκυθρωπὰ πάντα τῶν Ἐκκλησιῶν διελύετο. Οὐάλης μὲν γὰρ οὔπω τοῦ πέμπτου μηνός μετὰ τὴν Εὐθυμίου γέννησιν παρ ελθόντος, ἐπιστρατεύσας Βαρβάροις, ταράττουσι τὴν Θρᾳκῶν ἀδεῶς καὶ ληϊζομένοις, καὶ τὰς δυνά μεις περικοπείς, δίκην ὕστερον καὶ αὐτὸς τῆς θεομαχίας ἀξίαν ἔτισε. Πρός τινα γὰρ οἱ Βάρβαροι φεύγοντα κώμην περὶ ᾿Αδριανούπολιν οὖσαν κατα δραμόντες, αἱροῦσί τε αὐτὸν αἰσχρῶς, καὶ τῇ κώμῃ συγκατακαίουσι, προοίμιον ὥσπερ τοῦ ἐκεῖθεν πυρός, τὸ ἐνταῦθα πρόσκαιρον τοῦτο δεχόμενον. Δ΄. Τρίτῳ δὲ μετὰ ταῦτα ἐνιαυτῷ, Παῦλος μὲν ὁ τοῦ Εὐθεμίου πατήρ καταλύει τὸν βίον· ἔρημος δὲ μετὰ τοῦ παιδὸς ἡ μήτηρ καὶ χήρα καταλειφθείσα, τῷ ἀδελφῷ πρόσεισιν Εὐδοξίῳ, τὸ τέκνον ἐπαγομένη ὄντινα δὴ σύνεδρον Οτρήϊος ὁ τῆς κατὰ Μελιτηνὴν προεστώς Εκκλησίας πεποίητο· καὶ πρὸ τῶν γονά των αὐτοῦ θεῖσα τὸν παῖδα, ἐδεῖτο θερμῶς, δάκρυα τῶν ὀφθαλμῶν ἀφιεῖσα, καὶ ταῦτα πειθούς εἶναι ; φάρμακον ἰσχυρὸν πιστεύουσα· ἐδεῖτο δὲ, τό τε νήπιον καὶ αὐτὴν οἰκτεῖραι καὶ προσαγαγεῖν Οτρηΐῳ τὸν παιδα, καὶ αὐτῷ ἀντὶ πατρὸς ἀναθεῖναι. Η μὲν οὖν μήτηρ κατά γνώμην ἐκβᾶσαν αὐτὴ τὴν αίτησιν εἶδεν, Οτρηΐῳ τε ὁ παῖς ἀνετίθετο, καὶ δι' αὐτοῦ τῷ Θεῷ, καθάπερ πολλῷ πρότερον ὑπὸ τῆς ᾿Αννης ὁ Σαμουήλ. Ε΄. Οτρήϊος δὲ τοῦτον ἰδὼν, οὐχ ἁπλῶς εἶδεν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ βάθος ἅμα τῆς ψυχῆς εἰσεδύετο, και τινων αὐτῆς ἀποῤῥητοτέρων ὡς ἐνῆν κινημάτων, οξύτατα στοχασάμενος. Μαθὼν δὲ καὶ τὰ τῆς στει ρώσεως τῆς μητρός, καὶ τὰ τῆς θειοτέρας ἐπιφανείας, καὶ ὅπως εὐχῆς ἔργον ἡ σύλληψις ήν, και ὡς εἶεν αὐτὸν οἱ γονεῖς καὶ πρὸ τῆς γεννήσεως καθαγιασάμενοι τῷ Θεῷ, προφήτης τοῦ μέλλοντος ἀψευδὴς ἦν. Καὶ ὄντως, ἐπαναπαύσεται τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, ἐπὶ τὸ παιδίον τοῦτο, φησίν. Εἶτα και βαπτίσας αὐτὸν, καὶ τῶν τριχῶν ὅσα νόμος τοῖς παισὶν ἀποκείρας, τῷ τῶν ἀναγνωστῶν ἐγκρίνει βαθμῷ. Τὴν μὲν οὖν μητέρα Διονυσίαν, οία διηνεκώςdoxos, jamque a difficili tempestate respirabant – λεμος, ἀρχὴν ἐλάμβανε διαλύσεως, καὶ ἀνέπνεον
Ecclesim; et ver illucescebat pietatis, atque ad ἤδη τοῦ χαλεπού χειμῶνος αἱ ᾿Εκκλησίαι, καὶ ἔπρ
tranquillitatem res tristes Ecclesiis convertebau- ὑπέλαμπεν εὐσεβείας, καὶ εἰς εὐθυμίαν αὐταῖς τὰ
tur. Nam cum a temporibus Constantii persecu- σκυθρωπὰ μεταβάλλετο. ᾿Απὸ γὰρ τῶν Κωνσταν
tio vexasset Ecclesias, et sub Juliano tyranno, ut του χρόνων διωγμοῦ ταῖς Ἐκκλησίαις ἐπικειμένου,
jam supra declaravimus, et imperante postea per ἔν τε τοῖς Ἰουλιανοῦ τοῦ τυράννου καιροῖς, ὥσπερ
Orientem Valente, nec minus quam per qua- ἤδη φθάσαντες ἐδηλώσαμεν, καὶ τοῦ μετέπειτα τῆς
draginta annos Ariani ingentes efilassent spi- Εφας Ουάλεντος βασιλεύσαντος, οὐκ ἔλαττον ἢ τεσ
ritus adversus pietatem, Euthymio jam nato, viro σαράκοντα χρόνους τῶν Αρειανών μέγα κατὰ τῆς
vere nominis sui, desierunt omnia Ecclesiarum εὐσεβείας πνευσάντων, Εὐθυμίου τοῦ φερωνύμας
tristia. Valens quippe, nondum quinto mense κληθέντος, ἤδη γεννηθέντος, τὰ σκυθρωπὰ πάντα
post Euthymii nativitatem elapso, exercitum du- τῶν Ἐκκλησιῶν διελύετο. Οὐάλης μὲν γὰρ οὔπω τοῦ
cens adversus Barbaros, qui secure vexabant et πέμπτου μηνός μετὰ τὴν Εὐθυμίου γέννησιν παρpopulabantur Thraciam, casis ejus copiis, ipsa ελθόντος, ἐπιστρατεύσας Βαρβάροις, ταράττουσι
quoque postea ponas luit debitas impietati qua τὴν Θρᾳκῶν ἀδεῶς καὶ ληϊζομένοις, καὶ τὰς δυνάadversus Deum pugnaverat. Nam cum fugisset ad μεις περικοπείς, δίκην ὕστερον καὶ αὐτὸς τῆς
quemdam vicum Andrianopoli adjacentem, Bar- θεομαχίας ἀξίαν ἔτισε. Πρός τινα γὰρ οἱ Βάρβαροι
bari, incursione facta, eum turpiter capiunt, et φεύγοντα κώμην περὶ ᾿Αδριανούπολιν οὖσαν κατα
una cum vico incendunt; atque veluti proæ- δραμόντες, αἱροῦσί τε αὐτὸν αἰσχρῶς, καὶ τῇ κώμῃ
mium futuri illic ignis accipit temporarium qui συγκατακαίουσι, προοίμιον ὥσπερ τοῦ ἐκεῖθεν πυρός,
hic est.
τὸ ἐνταῦθα πρόσκαιρον τοῦτο δεχόμενον.
IV. Tertio autem post anno, Paulus quidem Δ΄. Τρίτῳ δὲ μετὰ ταῦτα ἐνιαυτῷ, Παῦλος μὲν ὁ
Euthymii pater, e vita excedit; sola vero cum τοῦ Εὐθεμίου πατήρ καταλύει τὸν βίον· ἔρημος δὲ
filio mater et vidua relicta, flium secum addu- μετὰ τοῦ παιδὸς ἡ μήτηρ καὶ χήρα καταλειφθείσα,
cens, accedit ad fratrem Eudoxium, quem Olre- τῷ ἀδελφῷ πρόσεισιν Εὐδοξίῳ, τὸ τέκνον ἐπαγομένη·
jus qui Melitenensi præerat Ecclesia, suum ὄντινα δὴ σύνεδρον Οτρήϊος ὁ τῆς κατὰ Μελιτηνὴν
fecerat confessorem positoque ante ejus προεστώς Εκκλησίας πεποίητο· καὶ πρὸ τῶν γονά
genua puero, vehementer orabat, lacrymas των αὐτοῦ θεῖσα τὸν παῖδα, ἐδεῖτο θερμῶς, δάκρυα
emittens ex oculis, easque credens esse validum τῶν ὀφθαλμῶν ἀφιεῖσα, καὶ ταῦτα πειθούς εἶναι
persuasionis medicamentum; rogabat autem, ut φάρμακον ἰσχυρὸν πιστεύουσα· ἐδεῖτο δὲ, τό τε νήπιον
et infantis et sui misereretur, puerumque ad καὶ αὐτὴν οἰκτεῖραι καὶ προσαγαγεῖν Οτρηΐῳ τὸν
Otrejum adduceret, ac ei pro patre offerret. At- παιδα, καὶ αὐτῷ ἀντὶ πατρὸς ἀναθεῖναι. Η μὲν οὖν
que maler quidem vidit petitionem sibi succes- μήτηρ κατά γνώμην ἐκβᾶσαν αὐτὴ τὴν αίτησιν
sisse ex sententia: puer fuit oblatus Olrejo, ac εἶδεν, Οτρηΐῳ τε ὁ παῖς ἀνετίθετο, καὶ δι' αὐτοῦ τῷ
per eum Deo, sicut diu ante ab Anna Samuel. Θεῷ, καθάπερ πολλῷ πρότερον ὑπὸ τῆς ᾿Αννης ὁ
Σαμουήλ.
V. Otrejus vero eum intuitus, non simpliciter
tantum aspexit, sed etiam animi profundum simul
subiit,ejusdem animi quosdam secretiores motus,
quoad fieri potuit conjectans acutissime. Et vero
cum de matris sterilitate audivisset,ac de diviniore
illa apparitione, et quemadmodum opus precationis
fuerat conceptio,quodque antequam nasceretur parentes eum Deo consecraverant; fuit verus futuri
propheta. Et profecto, inquit,requiescet Spiritus,
Dei super hunc puerum. Deinde cum illum baplivasset, et capillorum quantum lex de pueris præscribit totondisset, in gradum lectorum cooptat.
Porro malrem Dionysiam, ut quæ divinis rebus vaΕ΄. Οτρήϊος δὲ τοῦτον ἰδὼν, οὐχ ἁπλῶς εἶδεν,
ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ βάθος ἅμα τῆς ψυχῆς εἰσεδύετο,
και τινων αὐτῆς ἀποῤῥητοτέρων ὡς ἐνῆν κινημάτων,
οξύτατα στοχασάμενος. Μαθὼν δὲ καὶ τὰ τῆς στει
ρώσεως τῆς μητρός, καὶ τὰ τῆς θειοτέρας ἐπιφανείας, καὶ ὅπως εὐχῆς ἔργον ἡ σύλληψις ήν, και
ὡς εἶεν αὐτὸν οἱ γονεῖς καὶ πρὸ τῆς γεννήσεως
καθαγιασάμενοι τῷ Θεῷ, προφήτης τοῦ μέλλοντος
ἀψευδὴς ἦν. Καὶ ὄντως, ἐπαναπαύσεται τὸ Πνεῦμα
τοῦ Θεοῦ, ἐπὶ τὸ παιδίον τοῦτο, φησίν. Εἶτα και
βαπτίσας αὐτὸν, καὶ τῶν τριχῶν ὅσα νόμος τοῖς
παισὶν ἀποκείρας, τῷ τῶν ἀναγνωστῶν ἐγκρίνει
βαθμῷ. Τὴν μὲν οὖν μητέρα Διονυσίαν, οία διηνεκώς
JOAN. BOLLANDI
Oblit Constantinus Magnus an. 387, ipso die
Pentecostes; cui Constantius in Oriente succedens,
mox se hæresis Arianæ fautorem professus est.
Forte decimus quintus legendum: sicque Junio
mense natum dicemus. Interiit Valens V idus
Augusti, an.387, cum eo anno ipse sextum consul
esset, Valentinianus secundum, ut scribunt Idatius
in Fastis, Socrates lib. 1V, cap. ult. Ammianus lib.
xxxı, aliique, et quidem indictione 5 cujus residui
NOTA.
erant menses aliquot, ad Septembrem usque, quo
et 6 indictio et annus apud Orientales inchoabatur. Hinc quæ post Septembrem inchoatam facta,
ad sequentem annum Euthymii referuntur.
Interfuit Otrejus synodo Constantinopolitanæ
ecumenica II et Macedonianam hæresim cum aliis
episcopis condemnavit ann. Chr. 381.
Perperam in Sario excusum confessorem.
Concessorem vertit Hervetus; recte.
περὶ τὰ θεῖα σχολάζουσαν, διάκονον τῆς ὑπ' αὐτὸν Εκκλησίας χειροτονεῖ᾽ τὸν δὲ παῖδα εἰσποιησάμενος, οὐ τροφεύς μόνον αὐτῷ καὶ παιδαγωγός, ἀλλὰ καὶ πατὴρ καὶ μήτερ διαθέσεως νόμοις ἐγίνετο· οὐ τῷ παιδὶ μᾶλλον ἐντεῦθεν, ἢ ἑαυτῷ χαριζόμενος, καὶ παιδὸς εἶναι τοιούδε κηδεμὼν ἐφιέμενος. Εὐθυμίου τοίνυν οὕτως ἐν πρώτης ηλικίας ανατεθέντος Θεῷ, καὶ τοῖς ἐκκλησιαστικούς καταλόγοις ἱερῶς ἐνταγέν τος, καταπόδης εὐθὺς καὶ Θεοδόσιος ὁ Μέγας ἐγκρατής τῆς βασιλείας καθίσταται· καὶ οὕτως ἐν ταὐτῷ τοῖς τε πολιτικοῖς πράγμασιν ὁ Θεὸς καὶ ταῖς ᾽Εκκλησίαις εἰρήνην παραδόξως ἐπιβραβεύει· τοῖς μὲν τὸν Θεο δάσιων ἀπονείμας, ταῖς δὲ τὸν Εὐθύμιον χαρισάμενος ὥστε συμβαίνειν ἐπ᾿ αὐτοῖς ἀκολούθως τοῖς ὀνόμασι καὶ τὰ πράγματα. 5. Προϊοντος δὲ τοῦ χρόνου, καὶ τοῦ παιδὸς ἤδη τῶν νηπίων ἀμείβοντος ἡλικίαν, γραμμάτων διδα σκάλοις αὐτὸν ὁ ἐπίσκοπος ἐγχειρίζει. Οἱ δὲ ἦσαν ᾿Ακάκιος καὶ Συνόδιος, εὐγενείᾳ τε καὶ συνέσει καὶ σωφροσύνῃ τῷ τῶν ἀναγνωστών χορῷ διαλάμποντες, καὶ τάς τε θείας Γραφὰς εὖ ἐσκημένοι, καὶ παιδείας ἐρασταὶ τῆς θύραθεν οὐκ ἀμελεῖς ὄντες· οἱ μετὰ πολλοὺς διὰ Χριστὸν ἀγῶνας, καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς κατὰ Μελιτηνὴν Ἐκκλησίας, ἰδίᾳ καὶ κατὰ καιρὸν ἑκάτερος αὐτῶν ἐγχειρίζονται· ὧν πολλοῖς ἡ Μελιτηνῶν πόλις, καὶ εἰσέτι καὶ νῦν ἐντρυφᾷ διηγήμασιν Εκκλησιῶν τε ὡς ἀληθῶς προστασίᾳ καὶ ψυχῶν κηδεμονία προσήκουσι. Παραδοθεῖς τοίνυν τούτοις 5 παῖς, καὶ δαψιλῆ τὰ σπέρματα τῆς διδασκαλίας ἐν τοῖς τῆς διανοίας κόλποις παραλαβών, πολὺν τὸν καρπὸν ἐν βραχεῖ καὶ ὑπὲρ τὴν ἡλικίαν προήνεγκεν. Ωμίλει μὲν γὰρ τοῖς θείαις Γραφαῖς, καὶ φιλο- " πόνως αὐταῖς προσέκειτο. Ηνίκα δὲ τῶν παλαιῶν ἀνδρῶν καὶ θείων εὑρέ τινα μνήμην αὐτὰς εἰς ἀρε τὴν ποιουμένας, θήραμα οὗτος Εὐθυμίῳ τὸ σπου δαιότατον ἦν, καὶ πόθον εὐθὺς ἐλάμβανε τοῦ ἀνδρὸς, καὶ πρὸς τὸν ὅμοιον ἐκείνου ζῆλον διαθερμαίνετο. Τοιοῦτον γὰρ ἀγαθὴ ψυχὴ καὶ φιλόκαλος, ἀρετῆς πρόφασιν λαμβάνουσα καὶ μετρίαν. Ξυρὸς εἰς ἀκό νην ἐστὶ, δαλὺς εἰς πῦρ, ἵππος κατὰ πεδίου· τοῦτα δὴ τὰ ἀδόμενα. Ωστε πάντα τὸν χρόνον, ἔργον Εὐθυμίῳ φιλοπονώτατον εἶναι 4, τῷ εἰ τῶν θείων Γραφῶν ἐπιέναι τὰς βίβλους, καὶ τὴν τῶν ἐγκειμένων δύναμιν ἐγγράφειν τῇ διανοίᾳ. Ζ΄. Ζηλωτὴς δὲ καὶ τῶν ᾿Ακακίου τρόπων τοῦ διδασκάλου καθίστατο, καὶ αὐτοὺς ὡς δυνατὸν ἐμι μεῖται ὡς μὴ τῶν λόγων τῶν αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ δὴ καὶ τῶν ἔργων μαθητὴς δείκνυται, καὶ ὥσπερ ὁμιλοῦντι τὴν ἀκοήν, οὕτω δὴ καὶ ποιοῦντι τὸν ὀφθαλμὸν ἐμμελῶς διδόναι· τροφῇ πέν, οὐ τῇdoxos, jamque a difficili tempestate respirabant – λεμος, ἀρχὴν ἐλάμβανε διαλύσεως, καὶ ἀνέπνεον
Ecclesim; et ver illucescebat pietatis, atque ad ἤδη τοῦ χαλεπού χειμῶνος αἱ ᾿Εκκλησίαι, καὶ ἔπρ
tranquillitatem res tristes Ecclesiis convertebau- ὑπέλαμπεν εὐσεβείας, καὶ εἰς εὐθυμίαν αὐταῖς τὰ
tur. Nam cum a temporibus Constantii persecu- σκυθρωπὰ μεταβάλλετο. ᾿Απὸ γὰρ τῶν Κωνσταν
tio vexasset Ecclesias, et sub Juliano tyranno, ut του χρόνων διωγμοῦ ταῖς Ἐκκλησίαις ἐπικειμένου,
jam supra declaravimus, et imperante postea per ἔν τε τοῖς Ἰουλιανοῦ τοῦ τυράννου καιροῖς, ὥσπερ
Orientem Valente, nec minus quam per qua- ἤδη φθάσαντες ἐδηλώσαμεν, καὶ τοῦ μετέπειτα τῆς
draginta annos Ariani ingentes efilassent spi- Εφας Ουάλεντος βασιλεύσαντος, οὐκ ἔλαττον ἢ τεσ
ritus adversus pietatem, Euthymio jam nato, viro σαράκοντα χρόνους τῶν Αρειανών μέγα κατὰ τῆς
vere nominis sui, desierunt omnia Ecclesiarum εὐσεβείας πνευσάντων, Εὐθυμίου τοῦ φερωνύμας
tristia. Valens quippe, nondum quinto mense κληθέντος, ἤδη γεννηθέντος, τὰ σκυθρωπὰ πάντα
post Euthymii nativitatem elapso, exercitum du- τῶν Ἐκκλησιῶν διελύετο. Οὐάλης μὲν γὰρ οὔπω τοῦ
cens adversus Barbaros, qui secure vexabant et πέμπτου μηνός μετὰ τὴν Εὐθυμίου γέννησιν παρpopulabantur Thraciam, casis ejus copiis, ipsa ελθόντος, ἐπιστρατεύσας Βαρβάροις, ταράττουσι
quoque postea ponas luit debitas impietati qua τὴν Θρᾳκῶν ἀδεῶς καὶ ληϊζομένοις, καὶ τὰς δυνάadversus Deum pugnaverat. Nam cum fugisset ad μεις περικοπείς, δίκην ὕστερον καὶ αὐτὸς τῆς
quemdam vicum Andrianopoli adjacentem, Bar- θεομαχίας ἀξίαν ἔτισε. Πρός τινα γὰρ οἱ Βάρβαροι
bari, incursione facta, eum turpiter capiunt, et φεύγοντα κώμην περὶ ᾿Αδριανούπολιν οὖσαν κατα
una cum vico incendunt; atque veluti proæ- δραμόντες, αἱροῦσί τε αὐτὸν αἰσχρῶς, καὶ τῇ κώμῃ
mium futuri illic ignis accipit temporarium qui συγκατακαίουσι, προοίμιον ὥσπερ τοῦ ἐκεῖθεν πυρός,
hic est.
τὸ ἐνταῦθα πρόσκαιρον τοῦτο δεχόμενον.
IV. Tertio autem post anno, Paulus quidem Δ΄. Τρίτῳ δὲ μετὰ ταῦτα ἐνιαυτῷ, Παῦλος μὲν ὁ
Euthymii pater, e vita excedit; sola vero cum τοῦ Εὐθεμίου πατήρ καταλύει τὸν βίον· ἔρημος δὲ
filio mater et vidua relicta, flium secum addu- μετὰ τοῦ παιδὸς ἡ μήτηρ καὶ χήρα καταλειφθείσα,
cens, accedit ad fratrem Eudoxium, quem Olre- τῷ ἀδελφῷ πρόσεισιν Εὐδοξίῳ, τὸ τέκνον ἐπαγομένη·
jus qui Melitenensi præerat Ecclesia, suum ὄντινα δὴ σύνεδρον Οτρήϊος ὁ τῆς κατὰ Μελιτηνὴν
fecerat confessorem positoque ante ejus προεστώς Εκκλησίας πεποίητο· καὶ πρὸ τῶν γονά
genua puero, vehementer orabat, lacrymas των αὐτοῦ θεῖσα τὸν παῖδα, ἐδεῖτο θερμῶς, δάκρυα
emittens ex oculis, easque credens esse validum τῶν ὀφθαλμῶν ἀφιεῖσα, καὶ ταῦτα πειθούς εἶναι
persuasionis medicamentum; rogabat autem, ut φάρμακον ἰσχυρὸν πιστεύουσα· ἐδεῖτο δὲ, τό τε νήπιον
et infantis et sui misereretur, puerumque ad καὶ αὐτὴν οἰκτεῖραι καὶ προσαγαγεῖν Οτρηΐῳ τὸν
Otrejum adduceret, ac ei pro patre offerret. At- παιδα, καὶ αὐτῷ ἀντὶ πατρὸς ἀναθεῖναι. Η μὲν οὖν
que maler quidem vidit petitionem sibi succes- μήτηρ κατά γνώμην ἐκβᾶσαν αὐτὴ τὴν αίτησιν
sisse ex sententia: puer fuit oblatus Olrejo, ac εἶδεν, Οτρηΐῳ τε ὁ παῖς ἀνετίθετο, καὶ δι' αὐτοῦ τῷ
per eum Deo, sicut diu ante ab Anna Samuel. Θεῷ, καθάπερ πολλῷ πρότερον ὑπὸ τῆς ᾿Αννης ὁ
Σαμουήλ.
V. Otrejus vero eum intuitus, non simpliciter
tantum aspexit, sed etiam animi profundum simul
subiit,ejusdem animi quosdam secretiores motus,
quoad fieri potuit conjectans acutissime. Et vero
cum de matris sterilitate audivisset,ac de diviniore
illa apparitione, et quemadmodum opus precationis
fuerat conceptio,quodque antequam nasceretur parentes eum Deo consecraverant; fuit verus futuri
propheta. Et profecto, inquit,requiescet Spiritus,
Dei super hunc puerum. Deinde cum illum baplivasset, et capillorum quantum lex de pueris præscribit totondisset, in gradum lectorum cooptat.
Porro malrem Dionysiam, ut quæ divinis rebus vaΕ΄. Οτρήϊος δὲ τοῦτον ἰδὼν, οὐχ ἁπλῶς εἶδεν,
ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ βάθος ἅμα τῆς ψυχῆς εἰσεδύετο,
και τινων αὐτῆς ἀποῤῥητοτέρων ὡς ἐνῆν κινημάτων,
οξύτατα στοχασάμενος. Μαθὼν δὲ καὶ τὰ τῆς στει
ρώσεως τῆς μητρός, καὶ τὰ τῆς θειοτέρας ἐπιφανείας, καὶ ὅπως εὐχῆς ἔργον ἡ σύλληψις ήν, και
ὡς εἶεν αὐτὸν οἱ γονεῖς καὶ πρὸ τῆς γεννήσεως
καθαγιασάμενοι τῷ Θεῷ, προφήτης τοῦ μέλλοντος
ἀψευδὴς ἦν. Καὶ ὄντως, ἐπαναπαύσεται τὸ Πνεῦμα
τοῦ Θεοῦ, ἐπὶ τὸ παιδίον τοῦτο, φησίν. Εἶτα και
βαπτίσας αὐτὸν, καὶ τῶν τριχῶν ὅσα νόμος τοῖς
παισὶν ἀποκείρας, τῷ τῶν ἀναγνωστῶν ἐγκρίνει
βαθμῷ. Τὴν μὲν οὖν μητέρα Διονυσίαν, οία διηνεκώς
JOAN. BOLLANDI
Oblit Constantinus Magnus an. 387, ipso die
Pentecostes; cui Constantius in Oriente succedens,
mox se hæresis Arianæ fautorem professus est.
Forte decimus quintus legendum: sicque Junio
mense natum dicemus. Interiit Valens V idus
Augusti, an.387, cum eo anno ipse sextum consul
esset, Valentinianus secundum, ut scribunt Idatius
in Fastis, Socrates lib. 1V, cap. ult. Ammianus lib.
xxxı, aliique, et quidem indictione 5 cujus residui
NOTA.
erant menses aliquot, ad Septembrem usque, quo
et 6 indictio et annus apud Orientales inchoabatur. Hinc quæ post Septembrem inchoatam facta,
ad sequentem annum Euthymii referuntur.
Interfuit Otrejus synodo Constantinopolitanæ
ecumenica II et Macedonianam hæresim cum aliis
episcopis condemnavit ann. Chr. 381.
Perperam in Sario excusum confessorem.
Concessorem vertit Hervetus; recte.
col. 321–322page 74 of 391
PG 114:322ποικίλῃ καὶ συνθέτῃ καὶ περιττῇ, ἀλλὰ τῇ ἀπεριέργῳ καὶ ἀναγκαίᾳ καὶ ἁπλῇ χρώμενος· τὸ δὲ φιλότιμον τῆς τρυφῆς δ, ἐν τοῖς τοῦ Πνεύματος λογίοις τῇ ψυχῇ παρετίθει. Καὶ τὴν μὲν θείαν λειτουργίαν τοῦ ἐκκλησιαστικού κανόνος, ἐν προσοχῇ διανοίας καὶ συντριβῇ καρδίας, κατὰ τοὺς ὡρισμένους καιρούς έκτελῶν, οὐ γέλωτι και ψιθυρισμῷ κατὰ τοὺς πολλοὺς προσέχων, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐπ᾽ ὄψεσι τοῦ Η κοι νοῦ Δεσπότου καὶ βασιλέως πάντων παρεστηκώς, καὶ αὐτῷ κατὰ στόμα διαλεγόμενος. ο Β΄. Τὸν δὲ μεταξὺ χρόνον οἴκοι σχολάζων· οὐκ ἀργολογία τινὶ καὶ ματαίων μελέτη προσκείμενος, ἀλλὰ τὸν τοῦ Θεοῦ νόμον ἡμέρας τε καὶ νυκτός με λετῶν, καὶ τὸν οἰκεῖον κατὰ καιρὸν προφέρων καρ που, κατὰ τὰ πεφυτευμένα δένδρα παρὰ τοῖς ψαλ μικοῖς ὕδασι. Καιρός τοιγαρούν θυμοῦ καὶ ὀργῆς ἦν & δὲ, τὸ πρᾶον καὶ τὴν ἀγάπην ἐκαρποφόρει. Γαστριμαργίας πάλιν καὶ τρυφῆς ἐπέστη καιρός; τῷ δὲ καρπὸς ἦν εὐγενῆς, ἡ ἐγκράτεια. Καὶ τοὺς μὲν τῆς κενῆς δόξης λογισμούς, μετριοφροσύνῃ, τὴν δὲ τῶν πλειόνων ἐπιθυμίαν, αὐθαιρέτῳ πενία κατά ηγωνίζετο· καὶ οὕτως ἑκάστῃ τῶν ἀρετῶν, τὰς ἀντιθέτους ἐτροποῦτο κακίας. Θ΄. Τραφεὶς δὲ οὕτω καὶ παιδευθεὶς, καὶ διὰ πά σης τῆς τῶν βαθμῶν ἀκολουθίας ἐλθὼν, ὑπὸ τοῦ τηνικαῦτα τῆς Μελιτηνῆς ἐπισκόπου πρεσβύτερος ἀκουσίως, τῆς ἀρετῆς αὐτὸν ἐγχειριζούστις χειροτονεῖται, καὶ τὴν φροντίδα τῶν περὶ τὴν πόλιν μου ναστηρίων τε καὶ ἀσκητηρίων πιστεύεται. Αλλ' ἐπεὶ πόθος αὐτὸν εἶχεν ἐκ παίδων πολὺς ἡσυχίας, πρὸς τὸ τοῦ θείου μάρτυρος Πολυεύκτου σεμνεῖον, καὶ δὴ καὶ τὸ τῶν ἁγίων Τριῶν καὶ τριάκοντα μαρτύρων, ἐφοίτα συνεχῶς, καὶ τὸν πλοῖστον ἐν αὐτοῖς διέτριβε χρό ᾿Ανεχώρει δὲ καὶ αὐτῆς καθάπαξ τῆς πόλεως, μετὰ τὴν μεγάλη τῶν Φώτων ἑορτὴν, καὶ τὰς εὐ κόσμους τῶν νηστειῶν ἡμέρας, ἐν τῷ πλησίον ὄρει διήνυεν· ὁ τότε μὲν ἔρημος δ᾽ ἦν, καὶ τῆς ᾿Αναλήψεως παρὰ τοῖς προσοίκοις ὠνόμαστο, νῦν δὲ μοναστήριόν ἐστιν οὐκ ἀθαύμαστον, ἐγγυτάτω τῆς πόλεως ᾠχο δομημένον, νον. Ι΄. Ἐπεὶ οὖν ταῦτα, καὶ οὕτως ὁ Εὐθύμιος ἐκ πολλοῦ τῆς ἡσυχίας ἦν ἐραστής· ὅ καὶ τὸ εὐκατάστατον αὐτοῦ τῆς ψυχῆς, καὶ τὴν ἔνδον ὑπεδήλου γαλήνην· ἐμπόδιον αὐτῷ τῆς ἀρετῆς εἶναι νομίσας τὴν τῶν μοναστηρίων ἐπιστεσίαν, γυγῇ ὡς εἶχεν ἦν. • τὸ εὐμενῶς, & τροφής, προσφέρων, ἔρημον. σεμνετον,que, sed inaffectalo, necessario, ac simplici: at a ποικίλῃ καὶ συνθέτῃ καὶ περιττῇ, ἀλλὰ τῇ ἀπεριέργῳ
lautitiam epularum apponebat animæ in eloquiis, καὶ ἀναγκαίᾳ καὶ ἁπλῇ χρώμενος· τὸ δὲ φιλότιμον
Spiritus. Et divinum quidem ecclesiastica regula τῆς τρυφῆς δ, ἐν τοῖς τοῦ Πνεύματος λογίοις τῇ
officium, cum attentione mentis cordisque con- ψυχῇ παρετίθει. Καὶ τὴν μὲν θείαν λειτουργίαν τοῦ
tritione, præfinitis peragebat temporibus; non ἐκκλησιαστικού κανόνος, ἐν προσοχῇ διανοίας καὶ
risui et susurris, sicut multi, animum adhibens, συντριβῇ καρδίας, κατὰ τοὺς ὡρισμένους καιρούς
sed ut qui astaret ante oculos communis Domini έκτελῶν, οὐ γέλωτι και ψιθυρισμῷ κατὰ τοὺς
regisque omnium, et coram ad os cum eo lo- πολλοὺς προσέχων, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐπ᾽ ὄψεσι τοῦ Η κοι
queretur.
νοῦ Δεσπότου καὶ βασιλέως πάντων παρεστηκώς,
καὶ αὐτῷ κατὰ στόμα διαλεγόμενος.
VIII. Eo autem tempore quod intercedebat,
domi vacans,non otioso cuipiamn sermoni, aut inanium rerum meditationi erat intentus; verum
Dei legem diu noctuque meditabatur, et fructum
suum in tempore afferebat, juxta arbores planlatas
ad illas Psalmi aquas. Erat itaque tempus excan
descentis et ira?Ille vero nansuetudinis fructum
et charitatis producebat. Aderat rursum tempus
gula et deliciarum? Illi autem fructus erat generosus, continentia. Et inanis quidem gloriæ cogitationes,animi moderatione; plurium vero rerum
cupiditatem, voluntaria paupertate vincebat: atque
ila singulis virtutibus contraria fundebat fugabalque vitia.
IX. Ceterum eo eruditus modo, et per omnem graduum ordinem progressus, ab eo qui
tunc eral Melilenæ episcopus, invitus, tradente
illum virtute, presbyter ordinatur, ejusque Gdei
committitur cura monasteriorum et asceteriorum quæ urbis illius erant. Sed quoniam magno
jan inde a pueritia tenebatur sanctæ quietis desi- ο
dero, veniebat assidue ad divini martyris Polyeucti
monasterium atque ad illud Triginta trium(13)
Sanctorum martyrum, et longissimo tempore in
iis versabatur. Porro ab ipsa eliam civitate semel
omnino secedebat, post magnam Luminum festivitatem et praeclaros decorosque Jejuniorum dies in monte propinquo transigebat; qui
tunc quidem erat solitudo, et mons Assumptionis vocatus fuerat ab accolis; nunc autem monasterium est non indigne admiratione, adificatum proxime civitatem.
X.Cum hæc ita se haberent, et ita jam diu esset
quietis amator Euthymius; quod et rectam animæ
ejus constitutionem, internamque indicabal tranquillitatem, ratus monasteriorum præfecturam sibi
ad virtutem afferre impedimentum, fugi, ita ut
Β΄. Τὸν δὲ μεταξὺ χρόνον οἴκοι σχολάζων· οὐκ
ἀργολογία τινὶ καὶ ματαίων μελέτη προσκείμενος,
ἀλλὰ τὸν τοῦ Θεοῦ νόμον ἡμέρας τε καὶ νυκτός με
λετῶν, καὶ τὸν οἰκεῖον κατὰ καιρὸν προφέρων καρπου, κατὰ τὰ πεφυτευμένα δένδρα παρὰ τοῖς ψαλ
μικοῖς ὕδασι. Καιρός τοιγαρούν θυμοῦ καὶ ὀργῆς
ἦν & δὲ, τὸ πρᾶον καὶ τὴν ἀγάπην ἐκαρποφόρει.
Γαστριμαργίας πάλιν καὶ τρυφῆς ἐπέστη καιρός;
τῷ δὲ καρπὸς ἦν εὐγενῆς, ἡ ἐγκράτεια. Καὶ τοὺς
μὲν τῆς κενῆς δόξης λογισμούς, μετριοφροσύνῃ, τὴν
δὲ τῶν πλειόνων ἐπιθυμίαν, αὐθαιρέτῳ πενία κατά
ηγωνίζετο· καὶ οὕτως ἑκάστῃ τῶν ἀρετῶν, τὰς
ἀντιθέτους ἐτροποῦτο κακίας.
Θ΄. Τραφεὶς δὲ οὕτω καὶ παιδευθεὶς, καὶ διὰ πάσης τῆς τῶν βαθμῶν ἀκολουθίας ἐλθὼν, ὑπὸ τοῦ
τηνικαῦτα τῆς Μελιτηνῆς ἐπισκόπου πρεσβύτερος
ἀκουσίως, τῆς ἀρετῆς αὐτὸν ἐγχειριζούστις χειρο
τονεῖται, καὶ τὴν φροντίδα τῶν περὶ τὴν πόλιν μου
ναστηρίων τε καὶ ἀσκητηρίων πιστεύεται. Αλλ' ἐπεὶ
πόθος αὐτὸν εἶχεν ἐκ παίδων πολὺς ἡσυχίας, πρὸς τὸ
τοῦ θείου μάρτυρος Πολυεύκτου σεμνεῖον, καὶ δὴ καὶ
τὸ τῶν ἁγίων Τριῶν καὶ τριάκοντα μαρτύρων, ἐφοίτα
συνεχῶς, καὶ τὸν πλοῖστον ἐν αὐτοῖς διέτριβε χρό
vov. ᾿Ανεχώρει δὲ καὶ αὐτῆς καθάπαξ τῆς πόλεως,
μετὰ τὴν μεγάλη τῶν Φώτων ἑορτὴν, καὶ τὰς εὐ
κόσμους τῶν νηστειῶν ἡμέρας, ἐν τῷ πλησίον ὄρει
διήνυεν· ὁ τότε μὲν ἔρημος δ᾽ ἦν, καὶ τῆς ᾿Αναλήψεως
παρὰ τοῖς προσοίκοις ὠνόμαστο, νῦν δὲ μοναστήριόν
ἐστιν οὐκ ἀθαύμαστον, ἐγγυτάτω τῆς πόλεως ᾠχοδομημένον,
νον.
Ι΄. Ἐπεὶ οὖν ταῦτα, καὶ οὕτως ὁ Εὐθύμιος ἐκ
πολλοῦ τῆς ἡσυχίας ἦν ἐραστής· ὅ καὶ τὸ εὐκατά
στατον αὐτοῦ τῆς ψυχῆς, καὶ τὴν ἔνδον ὑπεδήλου
γαλήνην· ἐμπόδιον αὐτῷ τῆς ἀρετῆς εἶναι νομίσας
τὴν τῶν μοναστηρίων ἐπιστεσίαν, γυγῇ ὡς εἶχεν
dal. ἦν. • al. τὸ fal. εὐμενῶς, & al. τροφής, b abest ab al. al. προσφέρων, ial. ἔρημον.
Graeca vox σεμνετον, locum sacrum signifcat. Hervetus monasterium vertit.
De his agemus 7 Novemb. Dux corum S. Hicron fuit. Templum lis ibidem erexisse Chysaphius
dicitur, in eorum Actis Diversum id a S. Polyeucli. Hervctus unum fecerat, ita hic scribens: et
Jongissin o tempore in eo versabatur.
In'ra num. 11 et 105. Octavo die post festum
Luminum abit in solitudinem, et Dum. 68 et 103,
post diem octavam sanctorum Theophaniorum.
Hanc Euthymii piam secedendi quotannis in loca
deserta, consuetudinem sunt imitati SS, Sabas,
Gerasimus, Quiriacus, Zorimas, de quo 4 Aprillis.
aliique ejus college.
ἑαυτὸν ἐπιτρέπει, καὶ λάθρα τῆς πόλεως ἐξελθών, ἐνάτῳ καὶ εἰκοστῷ τῆς ἡλικίας ἐνιαυτῷ, κατά προσκύνησιν τῶν ἱερῶν τόπων καὶ σεβασμίων, εἰς Ἱεροσόλυμα προθύμως φοιτᾷ· παραβαλὼν δὲ καὶ τοῖς ἐπὶ τῆς ἐρήμου Πατράσι, καὶ τὴν ἑκάστου πολιτείαν καταμαθών, θερμότερος τὴν ὀρμὴν γίνεται, καὶ πτεροῖς οἱονεὶ κουφίζεται· καὶ ὀξυτέρῳ πρὸς τὸν τῆς ἴσης διαγωγής ζῆλον τῷ κέντρῳ πληγείς, Φαράν ἐκεῖθεν τὴν λαύραν καταλαμβάνει, μιλίοις ἓξ τῆς πόλεως Ἱεροσολύμων διέχουσαν· καί τι κελλίον ἔξω τῆς λαύρας πρὸς ἡσυχίαν πάντοθεν εὖ ἔχον εὑρών, ἐκεῖ τὰς διατριβὰς ἐξῆς ἐποιεῖτο, φοινίκων μὲν κλά δους ἐν αὐτῷ διαπλέκων, καὶ κοινοὺς ἑαυτῷ καὶ τοῖς δεομένοις τοὺς τῶν χειρῶν πόνου; ποιούμενος ἵνα μὴ μόνον ἀβαρὺς κ ᾖ, μὴ πρὸς ἑτέρων χεῖρας ὁρῶν, ἀλλὰ καὶ θεραπεύοι Θεὸν, χεὶρ αὐτὸς μᾶλλον ἑτέροις γινόμενος, Πάσης δὲ τῶν γηίνων φροντίδος τὴν ψυ χὴν ἀπολύσας, ὅλως τῆς τῶν μελλόντων ἀγαθῶν ἐλπίδος ἑαυτὸν ἐξαρτᾶ. ΙΑ΄. Ην δέ τις ἐν 1 γειτόνων αὐτῷ, Θεόκτιστος ὄνομα, τὸν αὐτὸν ἐκείνῳ βίον ἀσκῶν, καὶ τῆς ἴσης πολιτείες μεταποιούμενος. Ὁ γοῦν τῶν ὁμοίων ἔρως, καὶ ἡ τῶν πόνων κοινωνία, οὕτως αὐτοὺς τῷ συνδέσμῳ τῆς ἀγάπης συνέδησε, καὶ τοσοῦτον ἀλλήλοις τῇ τοῦ πνεύματος στοργῇ συνεκράθησαν, ὡς ἑκάτερον αὐτῶν ἐν τῇ τοῦ ἑτέρου κεῖσθαι ψυχή, καὶ ἅπερ ἂν ἕτερος αὐτῶν φρονοίη, ταῦτα καὶ θατέρῳ κατὰ γνώμην εἶναι. Οὕτως οὖν ἀλλήλοις ἀδελφὰ φρονοῦντες, ἐπὶ τὴν ἔρημον τοῦ Κουτιλὰ κατ' ἐνιαυτὸν, ὀγδόην μετὰ τὰ Φωτα διεφοίτων ἡμέραν· πάσης μὲν ἀνθρωπίνης χωριζόμενοι συναυλίας, Θεῷ δὲ μόνῳ διὰ προσευχῆς συγγινόμενοι. Καὶ πάντα τὸν μεταξύ χρόνον ἐπὶ τῆς ἐρημίας ἀναστρεφόμενοι, ἕως ἂν ἤ τῶν Βαΐων ἑορτὴ ἐπισταίη. Τηνικαῦτα γὰρ εἰς τὸ κελλίον ἑκάτερος ἐπανῄεσαν, συχνὸν ἐπαγόμενοι τὸν πλοῦτον τῆς ἀρετῆς, ὃν ἀναστάντι Χριστῷ προσ οίσειν ἔμελλον, πολλῷ τοῦ χρυσοῦ τιμιώτερον, ὅπερ αὐτῷ τεχθέντι μάγοι προσήνεγκαν. Επλεονέκτει μέντοι τῇ τῶν ἠθῶν χρηστότητι, καὶ τῇ τῶν τρό πων ἁπλότητι, καὶ τῇ τῆς ταπεινοφροσύνης υπερ βολῇ, Εὐθύμιος ὁ μέγας, καὶ διὰ τοῦτο ηὔξανέ τε καθ᾿ ἑκάστην αὐτῷ ἡ πρὸς Θεὸν παῤῥησία, καὶ δαψιλεστέραν ἐξεκαλεῖτο τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος, ΙΒ΄. Πέμπτον δὲ χρόνον εἰς Φαρὰν διατρίψας, ἀποD αίρει κἀκεῖθεν ἅμα Θεοκτίστη, κατ' αὐτὸν δήπου ἀβαρής. Κοθυλάν, Κουτιλᾶque, sed inaffectalo, necessario, ac simplici: at a ποικίλῃ καὶ συνθέτῃ καὶ περιττῇ, ἀλλὰ τῇ ἀπεριέργῳ
lautitiam epularum apponebat animæ in eloquiis, καὶ ἀναγκαίᾳ καὶ ἁπλῇ χρώμενος· τὸ δὲ φιλότιμον
Spiritus. Et divinum quidem ecclesiastica regula τῆς τρυφῆς δ, ἐν τοῖς τοῦ Πνεύματος λογίοις τῇ
officium, cum attentione mentis cordisque con- ψυχῇ παρετίθει. Καὶ τὴν μὲν θείαν λειτουργίαν τοῦ
tritione, præfinitis peragebat temporibus; non ἐκκλησιαστικού κανόνος, ἐν προσοχῇ διανοίας καὶ
risui et susurris, sicut multi, animum adhibens, συντριβῇ καρδίας, κατὰ τοὺς ὡρισμένους καιρούς
sed ut qui astaret ante oculos communis Domini έκτελῶν, οὐ γέλωτι και ψιθυρισμῷ κατὰ τοὺς
regisque omnium, et coram ad os cum eo lo- πολλοὺς προσέχων, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐπ᾽ ὄψεσι τοῦ Η κοι
queretur.
νοῦ Δεσπότου καὶ βασιλέως πάντων παρεστηκώς,
καὶ αὐτῷ κατὰ στόμα διαλεγόμενος.
VIII. Eo autem tempore quod intercedebat,
domi vacans,non otioso cuipiamn sermoni, aut inanium rerum meditationi erat intentus; verum
Dei legem diu noctuque meditabatur, et fructum
suum in tempore afferebat, juxta arbores planlatas
ad illas Psalmi aquas. Erat itaque tempus excan
descentis et ira?Ille vero nansuetudinis fructum
et charitatis producebat. Aderat rursum tempus
gula et deliciarum? Illi autem fructus erat generosus, continentia. Et inanis quidem gloriæ cogitationes,animi moderatione; plurium vero rerum
cupiditatem, voluntaria paupertate vincebat: atque
ila singulis virtutibus contraria fundebat fugabalque vitia.
IX. Ceterum eo eruditus modo, et per omnem graduum ordinem progressus, ab eo qui
tunc eral Melilenæ episcopus, invitus, tradente
illum virtute, presbyter ordinatur, ejusque Gdei
committitur cura monasteriorum et asceteriorum quæ urbis illius erant. Sed quoniam magno
jan inde a pueritia tenebatur sanctæ quietis desi- ο
dero, veniebat assidue ad divini martyris Polyeucti
monasterium atque ad illud Triginta trium(13)
Sanctorum martyrum, et longissimo tempore in
iis versabatur. Porro ab ipsa eliam civitate semel
omnino secedebat, post magnam Luminum festivitatem et praeclaros decorosque Jejuniorum dies in monte propinquo transigebat; qui
tunc quidem erat solitudo, et mons Assumptionis vocatus fuerat ab accolis; nunc autem monasterium est non indigne admiratione, adificatum proxime civitatem.
X.Cum hæc ita se haberent, et ita jam diu esset
quietis amator Euthymius; quod et rectam animæ
ejus constitutionem, internamque indicabal tranquillitatem, ratus monasteriorum præfecturam sibi
ad virtutem afferre impedimentum, fugi, ita ut
Β΄. Τὸν δὲ μεταξὺ χρόνον οἴκοι σχολάζων· οὐκ
ἀργολογία τινὶ καὶ ματαίων μελέτη προσκείμενος,
ἀλλὰ τὸν τοῦ Θεοῦ νόμον ἡμέρας τε καὶ νυκτός με
λετῶν, καὶ τὸν οἰκεῖον κατὰ καιρὸν προφέρων καρπου, κατὰ τὰ πεφυτευμένα δένδρα παρὰ τοῖς ψαλ
μικοῖς ὕδασι. Καιρός τοιγαρούν θυμοῦ καὶ ὀργῆς
ἦν & δὲ, τὸ πρᾶον καὶ τὴν ἀγάπην ἐκαρποφόρει.
Γαστριμαργίας πάλιν καὶ τρυφῆς ἐπέστη καιρός;
τῷ δὲ καρπὸς ἦν εὐγενῆς, ἡ ἐγκράτεια. Καὶ τοὺς
μὲν τῆς κενῆς δόξης λογισμούς, μετριοφροσύνῃ, τὴν
δὲ τῶν πλειόνων ἐπιθυμίαν, αὐθαιρέτῳ πενία κατά
ηγωνίζετο· καὶ οὕτως ἑκάστῃ τῶν ἀρετῶν, τὰς
ἀντιθέτους ἐτροποῦτο κακίας.
Θ΄. Τραφεὶς δὲ οὕτω καὶ παιδευθεὶς, καὶ διὰ πάσης τῆς τῶν βαθμῶν ἀκολουθίας ἐλθὼν, ὑπὸ τοῦ
τηνικαῦτα τῆς Μελιτηνῆς ἐπισκόπου πρεσβύτερος
ἀκουσίως, τῆς ἀρετῆς αὐτὸν ἐγχειριζούστις χειρο
τονεῖται, καὶ τὴν φροντίδα τῶν περὶ τὴν πόλιν μου
ναστηρίων τε καὶ ἀσκητηρίων πιστεύεται. Αλλ' ἐπεὶ
πόθος αὐτὸν εἶχεν ἐκ παίδων πολὺς ἡσυχίας, πρὸς τὸ
τοῦ θείου μάρτυρος Πολυεύκτου σεμνεῖον, καὶ δὴ καὶ
τὸ τῶν ἁγίων Τριῶν καὶ τριάκοντα μαρτύρων, ἐφοίτα
συνεχῶς, καὶ τὸν πλοῖστον ἐν αὐτοῖς διέτριβε χρό
vov. ᾿Ανεχώρει δὲ καὶ αὐτῆς καθάπαξ τῆς πόλεως,
μετὰ τὴν μεγάλη τῶν Φώτων ἑορτὴν, καὶ τὰς εὐ
κόσμους τῶν νηστειῶν ἡμέρας, ἐν τῷ πλησίον ὄρει
διήνυεν· ὁ τότε μὲν ἔρημος δ᾽ ἦν, καὶ τῆς ᾿Αναλήψεως
παρὰ τοῖς προσοίκοις ὠνόμαστο, νῦν δὲ μοναστήριόν
ἐστιν οὐκ ἀθαύμαστον, ἐγγυτάτω τῆς πόλεως ᾠχοδομημένον,
νον.
Ι΄. Ἐπεὶ οὖν ταῦτα, καὶ οὕτως ὁ Εὐθύμιος ἐκ
πολλοῦ τῆς ἡσυχίας ἦν ἐραστής· ὅ καὶ τὸ εὐκατά
στατον αὐτοῦ τῆς ψυχῆς, καὶ τὴν ἔνδον ὑπεδήλου
γαλήνην· ἐμπόδιον αὐτῷ τῆς ἀρετῆς εἶναι νομίσας
τὴν τῶν μοναστηρίων ἐπιστεσίαν, γυγῇ ὡς εἶχεν
dal. ἦν. • al. τὸ fal. εὐμενῶς, & al. τροφής, b abest ab al. al. προσφέρων, ial. ἔρημον.
Graeca vox σεμνετον, locum sacrum signifcat. Hervetus monasterium vertit.
De his agemus 7 Novemb. Dux corum S. Hicron fuit. Templum lis ibidem erexisse Chysaphius
dicitur, in eorum Actis Diversum id a S. Polyeucli. Hervctus unum fecerat, ita hic scribens: et
Jongissin o tempore in eo versabatur.
In'ra num. 11 et 105. Octavo die post festum
Luminum abit in solitudinem, et Dum. 68 et 103,
post diem octavam sanctorum Theophaniorum.
Hanc Euthymii piam secedendi quotannis in loca
deserta, consuetudinem sunt imitati SS, Sabas,
Gerasimus, Quiriacus, Zorimas, de quo 4 Aprillis.
aliique ejus college.
col. 323–324page 75 of 391
PG 114:324τὸν εἰθισμένον τῆς ἀναχωρήσεως αὐτοῖς καιρόν κα τινα διὰ τῆς ἐρήμου χείμαρρον κρημνώδη καὶ βασί θὺν = παριόντες, καταλαμβάνουσι τι σπήλαιον μέγα πρὸς τῷ βορεινῷ τοῦ χειμάρρου κρημνώ, καθάπερ ὑπό τινος οδηγούσης χειρὸς ἐλκόμενοι. Ησθέντες οὖν ἐπ᾿ αὐτῷ τὰς ψυχὰς, καὶ οὐκ ἀθεεὶ τοῦτο ὑπο δειχθῆναι αὐτοῖς νομίσαντες, ἐκεῖσαι ποιοῦνται τὴν κατοικίαν. "Οπερ ἄρα θηρίων καταφυγὴ πρότερον δν, ναὸς ἱερὸς γέγονεν ὕστερον καὶ ἀγγέλων η κατοικητήριον. Ελάνθανον μὲν οὖν ἐν τῷ σπηλαίῳ μέχρι πολλοῦ, καὶ οὐδεὶς ὁ παραβάλλων αὐτοῖς ἦν, οὔτε τινὸς τῶν πρὸς χρείαν ὅλως κοινωνῶν, ἀλλὰ μοναις ταῖς παραπεφυκυίαις αὐτῷ βοτάναις, ὡς ἔγχωρούν ἦν, ἐτρέφοντο. Κρύπτεσθαι δὲ τὴν ἐκείνων ἀρετὴν ἐπιπλέον, οἶμαι, τοῦ Θεοῦ μὴ ἀνασχομένου (πῶς γάρ; ὅτι μηδὲ κεκλεισμένου κήπου, μηδὲ πηγῆς ἐσφραγισμένης, ἐπὶ πολλοὺς ἡ ὠφέλεια), ἀλλὰ βουλομένου μᾶλλον καὶ ἄλλοις σωτηρίας αὐτοὺς γενέσθαι πρότ φασιν, καὶ ἀφθονόν τι καὶ κοινωφελὲς ἀγαθόν, οἶκο νομεῖται τι τοιοῦτον περὶ αὐτούς ΙΓ΄. Προσάγουσι τινες τῶν τοῦ Λαζαρίου ποιμένων τὰ πρόβατά ποτε τῷ χειμάῤῥῳ, καὶ πρὸς τὸ σπή λαιον ἐπιβαλόντες τὸ βλέμμα, ὁρῶσιν αὐτοὺς ὑπὲρ κεφαλῆς, καὶ τῷ ἀθρόῳ καὶ ἀσυνήθει τῆς ὄψεως διαταραχθέντες, οἱ μὲν ἤ ποδῶν εἶχον εὐθὺς ἔφευγον, έκεῖνοι δὲ τὴν δειλίαν αὐτῶν ἐμμελέστατα ἀφαιροῦντες, προσηνεῖ ὡς εἶχον τῇ φωνῇ καὶ ἡμέραν, Μή φο βεῖσθε, ἀδελφοί, ἔλεγον, μὴ φοβείσθε. "Ανθρωποι γὰρ καὶ αὐτοὶ ο, εἰ καὶ διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, τὸν παρ όντα τόπον οἰκεῖν προειλόμεθα. Τότε γοῦν οἱ ποιμένες τὴν ὡς αὐτοὺς θαῤῥήσαντες ἄνοδον, τὸ σπήλαιον τε εἰσελθόντες ὅπερ ᾤχουν αὐτοὶ, καὶ μηδὲν μηδε όλως τῶν χρησίμων τῷ σώματι εὑρηκότες, ὑπέστρεφον τε σφόδρα θαυμάζοντες, καὶ τοῖς ἰδίοις ἕκαστα διεσάφουν. Εἶτα τὸ ἑξῆς, οὐ διέλιπον οἱ τοῦ Δαζα ρίου διάκονοι τῶν ἀναγκαίων αὐτοῖς γινόμενοι οὕτω τοῦ Θεοῦ ταῦτα σοφῶς καὶ φιλανθρώπως οἰκονομοῦντος, ἵνα καὶ αὐτοὶ ὧν ἐδέοντο πρὸς χρείαν τοῦ σώματος, ἔχωσι, καὶ τοῖς τούτων μεταδιδοῦσι, τὸ πολλῷ κρεῖττον, σωτηρίαν ψυχῆς παρέχωσι, ο ΙΔ΄. Ζητήσαντες δὲ περὶ αὐτῶν καὶ οἱ τῆς Φαράν, καὶ μαθόντες ὅπου διάγοιεν, συνεχώς παρ' αὐτοὺς ἐφοίτων, Καὶ πρῶτα μὲν δύο τῶν ἀδελφῶν αὐτοῖς, Μαρινός τε καὶ Λουκᾶς, προσελθόντες, ὑποστροφῆς πάλιν οὐδεμιᾶς ἐμνήσθησαν. ᾿Αλλ' ὑπὸ τῶν λόγων αὐτῶν καὶ τῆς ἀρετῆς, ὥσπερ ὑπό τινων ἀψευδῶν σειρήνων ἀλόντες, ὡς πατράσιν αὐτοῖς καὶ ψυχῶν ἐπιμεληταῖς ἑαυτοὺς ἐγχειρίζουσιν· οὓς καὶ χερσὶν ὁ μέγας Εὐθύμιος ὑπτίαις ὑποδεξάμενος, πᾶσαν ἐκε παιδεύει πολιτείαν ἀσκητικήν· οὕτω καλῶς, ὥστε το κρημνὸν καὶ βαθύ, η ἁγίων. ἡμεῖς.eis secessus tempore: et per solitudinem ad τὸν εἰθισμένον τῆς ἀναχωρήσεως αὐτοῖς καιρόν κα
torrentem quemdam præcipitem ac profundum τινα διὰ τῆς ἐρήμου χείμαρρον κρημνώδη καὶ βασί
accedentes, magnam speluncam offendunt ad bo- θὺν = παριόντες, καταλαμβάνουσι τι σπήλαιον μέγα
reale torrentis præcipitium, velut tracli a quadam manu deducente. Qua de causa lætali
animis, et rali non hoc eis ostensum absque Dei
numine, illic suam faciunt habitationem. Qui quidem locus cum esset prius ferarum refugium,sacrum templum postea evasit et angelorum habitaculum.Igitur diu latuerunt in spelunca,nec ullus
ad eos accedebat, vel aliquid e rebus necessariis
impertiebatur, sed solis, quæ illic adnata fuerant,
herbis, ut licebat, alebantur. Caeterum Deo, mea
quidem sententia, non amplius sustinente celari
eorum virtuten (quomodo enim? quandoquidem
nec horti clausi, nec fontis signati,ad multos redit
utilitas), sed volente potius eos aliis quoque esse
causam salutis copiosumque et communis usus
bonum, hujusmodi res circa eos ex Providentia
dispensatione accidit.
πρὸς τῷ βορεινῷ τοῦ χειμάρρου κρημνώ, καθάπερ
ὑπό τινος οδηγούσης χειρὸς ἐλκόμενοι. Ησθέντες
οὖν ἐπ᾿ αὐτῷ τὰς ψυχὰς, καὶ οὐκ ἀθεεὶ τοῦτο ὑποδειχθῆναι αὐτοῖς νομίσαντες, ἐκεῖσαι ποιοῦνται τὴν
κατοικίαν. "Οπερ ἄρα θηρίων καταφυγὴ πρότερον δν,
ναὸς ἱερὸς γέγονεν ὕστερον καὶ ἀγγέλων η κατοικητήριον. Ελάνθανον μὲν οὖν ἐν τῷ σπηλαίῳ μέχρι
πολλοῦ, καὶ οὐδεὶς ὁ παραβάλλων αὐτοῖς ἦν, οὔτε
τινὸς τῶν πρὸς χρείαν ὅλως κοινωνῶν, ἀλλὰ μοναις
ταῖς παραπεφυκυίαις αὐτῷ βοτάναις, ὡς ἔγχωρούν
ἦν, ἐτρέφοντο. Κρύπτεσθαι δὲ τὴν ἐκείνων ἀρετὴν
ἐπιπλέον, οἶμαι, τοῦ Θεοῦ μὴ ἀνασχομένου (πῶς γάρ;
ὅτι μηδὲ κεκλεισμένου κήπου, μηδὲ πηγῆς ἐσφραγισμένης, ἐπὶ πολλοὺς ἡ ὠφέλεια), ἀλλὰ βουλομένου
μᾶλλον καὶ ἄλλοις σωτηρίας αὐτοὺς γενέσθαι πρότ
φασιν, καὶ ἀφθονόν τι καὶ κοινωφελὲς ἀγαθόν, οἶκονομεῖται τι τοιοῦτον περὶ αὐτούς·
ΙΓ΄. Προσάγουσι τινες τῶν τοῦ Λαζαρίου ποιμένων
τὰ πρόβατά ποτε τῷ χειμάῤῥῳ, καὶ πρὸς τὸ σπή
λαιον ἐπιβαλόντες τὸ βλέμμα, ὁρῶσιν αὐτοὺς ὑπὲρ
κεφαλῆς, καὶ τῷ ἀθρόῳ καὶ ἀσυνήθει τῆς ὄψεως
διαταραχθέντες, οἱ μὲν ἤ ποδῶν εἶχον εὐθὺς ἔφευγον,
έκεῖνοι δὲ τὴν δειλίαν αὐτῶν ἐμμελέστατα ἀφαιροῦν·
τες, προσηνεῖ ὡς εἶχον τῇ φωνῇ καὶ ἡμέραν, Μή φο
βεῖσθε, ἀδελφοί, ἔλεγον, μὴ φοβείσθε. "Ανθρωποι γὰρ
καὶ αὐτοὶ ο, εἰ καὶ διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, τὸν παρόντα τόπον οἰκεῖν προειλόμεθα. Τότε γοῦν οἱ ποιμέ
νες τὴν ὡς αὐτοὺς θαῤῥήσαντες ἄνοδον, τὸ σπήλαιον
τε εἰσελθόντες ὅπερ ᾤχουν αὐτοὶ, καὶ μηδὲν μηδε
όλως τῶν χρησίμων τῷ σώματι εὑρηκότες, ὑπέστρε
φόν τε σφόδρα θαυμάζοντες, καὶ τοῖς ἰδίοις ἕκαστα
διεσάφουν. Εἶτα τὸ ἑξῆς, οὐ διέλιπον οἱ τοῦ Δαζαρίου διάκονοι τῶν ἀναγκαίων αὐτοῖς γινόμενοι
οὕτω τοῦ Θεοῦ ταῦτα σοφῶς καὶ φιλανθρώπως οίκονομοῦντος, ἵνα καὶ αὐτοὶ ὧν ἐδέοντο πρὸς χρείαν τοῦ
σώματος, ἔχωσι, καὶ τοῖς τούτων μεταδιδοῦσι, τὸ
πολλῷ κρεῖττον, σωτηρίαν ψυχῆς παρέχωσι,
XIII. Quidam ex Lazarii (20-21) pastoribus adducunt aliquando oves ad torrentem, et obtutu in speluncam immisso,vident eos imminentes capiti;repentino autem et insolito turbati spectaculo,ii quidem
protinus in fugam quanta poterant pedum celeritale se dederunt; illi vero timorem eis appositissime
dementes, voce quam potuerunt benignissima et
lenissima: Ne timeatis, ο fratres, dixerunt, ne
timealis. Nam ipsi quoque homines sumus,etia:nsi
propter peccata nostra præsentem locum habitare
constituimus. Tunc ergo pastores ausi ad eos ascen
dere,et ingressi speluncam, quam ipsi incolebant,
cum nihil omnino invenissent eorum quæ sunt
utilia corpori, reversi sunt valde admirantes, suisque singula enarraverunt. Deinde noncesserunt de
catero incola Lazarii eis esse rerum necessarium
ministri; sic Deo ista sapienter et clementer dispensante,ut et ipsi ea haberent quibus indigebant
ad usum corporis,et iis qui ea largiebantur, rem
longe praestantiorem præberent, salutem animæ.
XIV.Cum autem de iis quoque quæsiissent Pha- ΙΔ΄. Ζητήσαντες δὲ περὶ αὐτῶν καὶ οἱ τῆς Φαράν,
ranitæ, et didicissent ubi habitarent, assidue ad καὶ μαθόντες ὅπου διάγοιεν, συνεχώς παρ' αὐτοὺς
eos ventilabaut. Ac primum quidem duo ex fratri- ἐφοίτων, Καὶ πρῶτα μὲν δύο τῶν ἀδελφῶν αὐτοῖς,
bus ad eos profecti, Marinus et Lucas,non amplias Μαρινός τε καὶ Λουκᾶς, προσελθόντες, ὑποστροφῆς
reverti voluerunt; sed a verbis eoruin et virtute πάλιν οὐδεμιᾶς ἐμνήσθησαν. ᾿Αλλ' ὑπὸ τῶν λόγων
capti, tanquam a quibusdam non fallacibus Sire- αὐτῶν καὶ τῆς ἀρετῆς, ὥσπερ ὑπό τινων ἀψευδῶν
nibus, se ipsis tradunt velut patribus et anima- σειρήνων ἀλόντες, ὡς πατράσιν αὐτοῖς καὶ ψυχῶν
rum curatoribus. Quos supinis manibus magnus ex· ἐπιμεληταῖς ἑαυτοὺς ἐγχειρίζουσιν· οὓς καὶ χερσὶν
cipiens Euthymius, in omni erudit ascetics vitæ ὁ μέγας Εὐθύμιος ὑπτίαις ὑποδεξάμενος, πᾶσαν ἐκε
disciplina; adeo præclare, ut iidem consecutis post παιδεύει πολιτείαν ἀσκητικήν· οὕτω καλῶς, ὥστε
το al. κρημνὸν καὶ βαθύ, η intellige ἁγίων. o al. ἡμεῖς.
(20-24) Meminit hujus Lazarii Palladius in Historia Lausiaca cap. 103. Lazariote incolas ejus di
cuntur infra num. 132.
καὶ χρόνοις ὕστερον οἱ αὐτοὶ καν τοῖς περὶ τὴν κώ μην Μετωπὰ διέλαμψαν τόποις, καὶ μοναστήρια συνεστήσαντο, καὶ Θεοδόσιον ἐκεῖνον τὸν μέγαν, ὃς τῶν κατὰ τὴν ἔρημον ἐξηγήσατο κοινοβίων, εἰς μου ναχικὴν προήγαγον τελειότητα. Πανταχοῦ δὲ τῆς τοιαύτης Εὐθυμίου φήμης ἐν ὀλίγῳ διαβαινούσης, πολλοὶ πρὸς αὐτὸν ὥσπερ ὑπό τινος ὀσμῆς μύρου κεκινημένοι καθ' ἑκάστην συνέῤῥεον, καὶ τούτων ἔκαστος αὐτῷ συνοικεῖν ἐδεῖτο, καὶ ὑπ᾽ αὐτῷ καθε τ'εμόνι ζῆν, καὶ ῥυθμίζεσθαι την ψυχήν, καὶ τὰ πνευματικά εκπαιδεύεσθαι. Αλλ' ἐκεῖνος ἀκέραιον τε καὶ ἄκρατον τὸ τῆς ἡσυχίας ἔχειν καλὸν βουλόμενος, πᾶσαν τῷ μακαρίτῃ Θεοκτίσεῳ τὴν τῶν προσ ιόντων ἐπιμέλειαν ἀνετίθει· καὶ ὅς, παρακούειν ἐκείνου μηδέποτε γνούς, ἀφαιρεῖται μὲν αὐτίκα τὴν ἐντολὴν, πάντα δὲ κατὰ γνώμην Ευθυμίου διατιθεὶς ἦν. βί, ΙΕ΄. Επειτα μέντοι καὶ περὶ τὸν τοῦ τόπου συν οικισμὸν ἠσχολούντο, καὶ συστήσασθαι παρὰ τῷ σπηλαίῳ λαύραν κατὰ τὴν τύπον Φαρὰν ἐσκέπτοντο. ᾿Αλλ᾽ ἡ ἐνοῦσα τῷ τόπῳ τραχύτης, καὶ τὸ μικροῦ καὶ ἄβατον αὐτὸν εἶναι, αυστῆσαι μέν τινα περὶ αὐτὸ λαύραν οὐκ εἴχ· πρὸς αὐτῇ δὲ τῇ τοῦ κρημνοῦ προσβάσει, κοινόβιον οἰκοδομούσι τοῖς ἀδελφοῖς, καὶ τὸ σπήλαιον ἑαυτοῖς εἰς Εκκλησίαν μετασκευάζου σιν 4· ᾧ καὶ προσεδρεύων ἐφ' ἡσυχίας ὁ μέγας Εὐθύμιος, ψυχῶν ἦν ἐπιμελητής, καὶ ὧν ἐκεῖναι δέ χονται πληγῶν ὑπὸ τῆς κακίας, καὶ ὑφ᾽ ὧν πολλάκις τραυμάτων κακῶς πάσχουσιν, ἰατρὸς ἐμπειρότατος. Προσιόντων γὰρ αὐτῷ καθ᾿ ἑκάστην τῶν ἀδελφῶν, καὶ τοὺς λογισμοὺς οὐμενον ἀνακαλύπτειν αὑτῷς διευλαβουμένων, τὸ κατάλληλον ἑκάστῳ πρὸς τὴν τοῦ κακοῦ θεραπείας ἐδίδου φάρμακον, & πείρᾳ καὶ συνέσει καὶ πολλῇ διακρίσει, παρ' ἑαυτῷ συνελέξατο ὡς μικρού καὶ ἐπ᾿ αὐτῷ πληροῦσθαι τὸ τοῦ θείου Ιερεμίου, ὅτι Δοκιμαστήν δέδωκά σε τοῦ λαοῦ μου, και γνώσῃ ἐν τῷ δοκιμάζειν σε τὴν ὁδὸν αυτών. 15' Αμέλει καὶ παρήνει πατρικῶς πολλάκις, καὶ κοινῇ πρὸς αὐτοὺς διελέγετο, ὡς ἄρα δεῖ τοὺς ἀποτασσομένους βίῳ καὶ τοῖς περὶ τὸν βίον, ὑπακοῆς πανταχού φροντίζειν καὶ ταπεινοφροσύνης, καὶ τοῦ μὴ τῷ ἰδίῳ στοιχεῖν θελήματι· καταθύμιόν τε ἀεὶ τὸν θάνατον ἔχειν· καὶ τὴν μὲν κόλασιν δεδοικέναι, τῆς βασιλείας δὲ τῶν οὐρανῶν ἐφίεσθαι· πάντα το πάντα τε τὸν χρόνον πόνοις ἑαυτὸν ἐκδιδόναι, καὶ χειρῶν τέ χνῃ καὶ ἐργασία· καὶ μάλιστά γε ει νέος ἐστὶν οὖ τος, καὶ τὴν ὁρμὴν ὑπὸ τῆς ἡλικίας κεκινημένοι. Τότε γὰρ χρὴ πρὸς τῇ ἄλλῃ περὶ αὐτὸν φυλακή, και πολλῇ τὸ σῶμα ταλαιπωρία καταπονεῖν, ὡς ἂν εἶ τόπον, 4 κατασκευάζουσιν.eis secessus tempore: et per solitudinem ad τὸν εἰθισμένον τῆς ἀναχωρήσεως αὐτοῖς καιρόν κα
torrentem quemdam præcipitem ac profundum τινα διὰ τῆς ἐρήμου χείμαρρον κρημνώδη καὶ βασί
accedentes, magnam speluncam offendunt ad bo- θὺν = παριόντες, καταλαμβάνουσι τι σπήλαιον μέγα
reale torrentis præcipitium, velut tracli a quadam manu deducente. Qua de causa lætali
animis, et rali non hoc eis ostensum absque Dei
numine, illic suam faciunt habitationem. Qui quidem locus cum esset prius ferarum refugium,sacrum templum postea evasit et angelorum habitaculum.Igitur diu latuerunt in spelunca,nec ullus
ad eos accedebat, vel aliquid e rebus necessariis
impertiebatur, sed solis, quæ illic adnata fuerant,
herbis, ut licebat, alebantur. Caeterum Deo, mea
quidem sententia, non amplius sustinente celari
eorum virtuten (quomodo enim? quandoquidem
nec horti clausi, nec fontis signati,ad multos redit
utilitas), sed volente potius eos aliis quoque esse
causam salutis copiosumque et communis usus
bonum, hujusmodi res circa eos ex Providentia
dispensatione accidit.
πρὸς τῷ βορεινῷ τοῦ χειμάρρου κρημνώ, καθάπερ
ὑπό τινος οδηγούσης χειρὸς ἐλκόμενοι. Ησθέντες
οὖν ἐπ᾿ αὐτῷ τὰς ψυχὰς, καὶ οὐκ ἀθεεὶ τοῦτο ὑποδειχθῆναι αὐτοῖς νομίσαντες, ἐκεῖσαι ποιοῦνται τὴν
κατοικίαν. "Οπερ ἄρα θηρίων καταφυγὴ πρότερον δν,
ναὸς ἱερὸς γέγονεν ὕστερον καὶ ἀγγέλων η κατοικητήριον. Ελάνθανον μὲν οὖν ἐν τῷ σπηλαίῳ μέχρι
πολλοῦ, καὶ οὐδεὶς ὁ παραβάλλων αὐτοῖς ἦν, οὔτε
τινὸς τῶν πρὸς χρείαν ὅλως κοινωνῶν, ἀλλὰ μοναις
ταῖς παραπεφυκυίαις αὐτῷ βοτάναις, ὡς ἔγχωρούν
ἦν, ἐτρέφοντο. Κρύπτεσθαι δὲ τὴν ἐκείνων ἀρετὴν
ἐπιπλέον, οἶμαι, τοῦ Θεοῦ μὴ ἀνασχομένου (πῶς γάρ;
ὅτι μηδὲ κεκλεισμένου κήπου, μηδὲ πηγῆς ἐσφραγισμένης, ἐπὶ πολλοὺς ἡ ὠφέλεια), ἀλλὰ βουλομένου
μᾶλλον καὶ ἄλλοις σωτηρίας αὐτοὺς γενέσθαι πρότ
φασιν, καὶ ἀφθονόν τι καὶ κοινωφελὲς ἀγαθόν, οἶκονομεῖται τι τοιοῦτον περὶ αὐτούς·
ΙΓ΄. Προσάγουσι τινες τῶν τοῦ Λαζαρίου ποιμένων
τὰ πρόβατά ποτε τῷ χειμάῤῥῳ, καὶ πρὸς τὸ σπή
λαιον ἐπιβαλόντες τὸ βλέμμα, ὁρῶσιν αὐτοὺς ὑπὲρ
κεφαλῆς, καὶ τῷ ἀθρόῳ καὶ ἀσυνήθει τῆς ὄψεως
διαταραχθέντες, οἱ μὲν ἤ ποδῶν εἶχον εὐθὺς ἔφευγον,
έκεῖνοι δὲ τὴν δειλίαν αὐτῶν ἐμμελέστατα ἀφαιροῦν·
τες, προσηνεῖ ὡς εἶχον τῇ φωνῇ καὶ ἡμέραν, Μή φο
βεῖσθε, ἀδελφοί, ἔλεγον, μὴ φοβείσθε. "Ανθρωποι γὰρ
καὶ αὐτοὶ ο, εἰ καὶ διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, τὸν παρόντα τόπον οἰκεῖν προειλόμεθα. Τότε γοῦν οἱ ποιμέ
νες τὴν ὡς αὐτοὺς θαῤῥήσαντες ἄνοδον, τὸ σπήλαιον
τε εἰσελθόντες ὅπερ ᾤχουν αὐτοὶ, καὶ μηδὲν μηδε
όλως τῶν χρησίμων τῷ σώματι εὑρηκότες, ὑπέστρε
φόν τε σφόδρα θαυμάζοντες, καὶ τοῖς ἰδίοις ἕκαστα
διεσάφουν. Εἶτα τὸ ἑξῆς, οὐ διέλιπον οἱ τοῦ Δαζαρίου διάκονοι τῶν ἀναγκαίων αὐτοῖς γινόμενοι
οὕτω τοῦ Θεοῦ ταῦτα σοφῶς καὶ φιλανθρώπως οίκονομοῦντος, ἵνα καὶ αὐτοὶ ὧν ἐδέοντο πρὸς χρείαν τοῦ
σώματος, ἔχωσι, καὶ τοῖς τούτων μεταδιδοῦσι, τὸ
πολλῷ κρεῖττον, σωτηρίαν ψυχῆς παρέχωσι,
XIII. Quidam ex Lazarii (20-21) pastoribus adducunt aliquando oves ad torrentem, et obtutu in speluncam immisso,vident eos imminentes capiti;repentino autem et insolito turbati spectaculo,ii quidem
protinus in fugam quanta poterant pedum celeritale se dederunt; illi vero timorem eis appositissime
dementes, voce quam potuerunt benignissima et
lenissima: Ne timeatis, ο fratres, dixerunt, ne
timealis. Nam ipsi quoque homines sumus,etia:nsi
propter peccata nostra præsentem locum habitare
constituimus. Tunc ergo pastores ausi ad eos ascen
dere,et ingressi speluncam, quam ipsi incolebant,
cum nihil omnino invenissent eorum quæ sunt
utilia corpori, reversi sunt valde admirantes, suisque singula enarraverunt. Deinde noncesserunt de
catero incola Lazarii eis esse rerum necessarium
ministri; sic Deo ista sapienter et clementer dispensante,ut et ipsi ea haberent quibus indigebant
ad usum corporis,et iis qui ea largiebantur, rem
longe praestantiorem præberent, salutem animæ.
XIV.Cum autem de iis quoque quæsiissent Pha- ΙΔ΄. Ζητήσαντες δὲ περὶ αὐτῶν καὶ οἱ τῆς Φαράν,
ranitæ, et didicissent ubi habitarent, assidue ad καὶ μαθόντες ὅπου διάγοιεν, συνεχώς παρ' αὐτοὺς
eos ventilabaut. Ac primum quidem duo ex fratri- ἐφοίτων, Καὶ πρῶτα μὲν δύο τῶν ἀδελφῶν αὐτοῖς,
bus ad eos profecti, Marinus et Lucas,non amplias Μαρινός τε καὶ Λουκᾶς, προσελθόντες, ὑποστροφῆς
reverti voluerunt; sed a verbis eoruin et virtute πάλιν οὐδεμιᾶς ἐμνήσθησαν. ᾿Αλλ' ὑπὸ τῶν λόγων
capti, tanquam a quibusdam non fallacibus Sire- αὐτῶν καὶ τῆς ἀρετῆς, ὥσπερ ὑπό τινων ἀψευδῶν
nibus, se ipsis tradunt velut patribus et anima- σειρήνων ἀλόντες, ὡς πατράσιν αὐτοῖς καὶ ψυχῶν
rum curatoribus. Quos supinis manibus magnus ex· ἐπιμεληταῖς ἑαυτοὺς ἐγχειρίζουσιν· οὓς καὶ χερσὶν
cipiens Euthymius, in omni erudit ascetics vitæ ὁ μέγας Εὐθύμιος ὑπτίαις ὑποδεξάμενος, πᾶσαν ἐκε
disciplina; adeo præclare, ut iidem consecutis post παιδεύει πολιτείαν ἀσκητικήν· οὕτω καλῶς, ὥστε
το al. κρημνὸν καὶ βαθύ, η intellige ἁγίων. o al. ἡμεῖς.
(20-24) Meminit hujus Lazarii Palladius in Historia Lausiaca cap. 103. Lazariote incolas ejus di
cuntur infra num. 132.
col. 325–326page 76 of 391
PG 114:326πειθές τε εἴη τῷ λόγῳ, καὶ τὸ πυρῶδες ἀπομαρχία νηται τῆς νεότητος· καὶ ἵνα μιμηταὶ Παύλου, καὶ ἅμα πληρωταὶ τῶν αὐτοῦ θείων νόμων γινώμεθα, μὴ τὸ τῆς ἀργίας ἁπλῶς ἔγκλημα διαφεύγοντε; (ᾗ γε οὐδὲ τροφῆς ἄξιον κρίνει τὸν οὕτω νωθῆ καὶ ἠμελημένον. Ὁ ἀργος γάρ, φησί, μηδὲ ἐσθιέτω), ἀλλὰ καὶ τὰς αὐτὰς ἐκείνῳ κτώμενοι χεῖρας. Αἱ χείρες γάρ, φησίν, αὗται, ὑπηρέτησαν ἐμοί τε καὶ τοῖς μετ᾿ ἐμοῦ. Ἐπεὶ καὶ τῶν ἀτόπων ἐστὶ, τοὺς μὲν βιωτικοὺς τῶν ἀνθρώπων, γυναίκα καὶ παῖδας καὶ οἰκίαν ὅλην, ἐκ τοῦ τῶν χειρῶν ἔργου διατρέφειν, καὶ τὸν ἐπέτειον αὐτοῖς διαλύεσθαι φύσ ρον, ἀλλὰ καὶ ἀπάρχεσθαι τῷ Θεῷ τῶν πόνων, καὶ εὖ ποιεῖν κατὰ δύναμιν· ἡμᾶς δὲ μὴ καὶ ἄλλοις τοῦ τῶν χειρῶν ἡμῶν καρπού κοινωνεῖν. η ΙΖ΄. Κἀκεῖνα δὲ ἄξια μνήμῃ δοῦναι τῶν ἐκείνου παραγγελμάτων. Παρήνει γὰρ τὴν εὔκοσμοι ἀσπά ζεσθαι σιωπὴν ἐν ναῷ Κυρίου, καὶ μὴ φθέγγεσθαι μηδένα παρὰ τῇ συνάξει των ἀδελφῶν, τῶν ἱερῶν μυστηρίων τελουμένων· μήτε μὴν ἐν ἀριστηρίῳ τῶν ἀδελφῶν εἰς δεῖπνον συνειλεγμένων, ἀφιέναι " τῇ γλώττῃ· ἀλλὰ μένειν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἡσυχίας ἐν ἀμφοτέροις. ᾿Απήρεσκε δὲ αὐτῷ, καὶ τὸ τῶν ἀδελφῶν ἐνίους, καὶ μάλιστα νέους ὄντας, πλείονα τῆς λοιπῆς ἐν τῷ κοινοβίῳ φανεραν· καὶ δεδημοσιευμένην ἐπι δείκνυσθαι νηστείαν, καὶ τὸν κοινὸν λύειν κανόνα τῶν ἀδελφῶν, ἰδίῳ θελήματι καὶ νόμῳ στοιχούντας. Οὐδὲ γὰρ σαλπίζεσθαι τὸ ἀγαθὸν ἐκεῖνος, οὐδὲ μὴν ἔκδηλον εἶναι καί διακεκηρυγμένον, ἀλλ᾽ ὡς οἷόν τε λανθάνειν ἠδούλετο· καὶ διὰ τοῦτο ἀρίστην ἔλεγεν ἐγκράτειαν εἶναι, τὴν τὸν κόρον φθάνουσαν, καὶ δεομένοις ἡμῖν ἔτι, καὶ τὴν τροφὴν ἱστῶσαν· ὅπερ ἐστὶ τὸ παραμικρὸν τῆς χρείας, τροφῆς κοινωνείν, κρυφίως δὲ πρὸς τὰ τῆς σαρκὸς ἔστασθαι πάθη, καί ἀσφαλῶς πάντοθεν συμπεφράχθαι τοῖς ὅπλοις τῶν μοναχῶν ἔστι δὲ ταῦτα, ταπείνωσις, σωφροσύνη, μελέτη, διά κρισις, καὶ ἡ κατὰ Θεὸν ὑπακοὴ, καὶ τῳ ὄντι θεομίμητος ἀρετή. Τοιαύτης μὲν οὖν παρὰ τῆς ἡδίστης γλώττης εκείνης οἱ ἀδελφοὶ καθ᾿ ἑκάστην ἀπέλαυον τῆς διδασκαλίας. ΙΕ΄. Ἡμῖν δὲ χωρεῖν ἤδη λοιπὸν ὁ λόγος πρὸς τὰ τοῦ παλαιοῦ Τερέδωνος ἀρχεται· δ καὶ πάντες μὲν οἱ πρεσβύτεροι τῶν Πατέρων συμφώνως μοι διηγήσαντο, ἀκριβέστερον δὲ Τερέδων ἐκεῖνος, ὁ τοῦ πλο λαιοῦ τούτου Τερέβωνος ἔκγονος, φυλῆς τε παρὰ τοῖς Σαρακηνοῖς ἄρξας, καὶ μέγιστον εἰς ἐπιφάνειαν ἐν αὐτοῖς ἀπολιπών ὄνομα· χρὴ δὲ τὴν ἀρχὴν ἄνωθεν ὑφᾶναι τοῦ διηγήματος, ἵν' οὕτω μᾶλλον εἰσύνοπτος & λόγος ἡμῖν γένηται. Εν τις παρὰ Πέρσαις "Ελλην ν τῷ. • ἐγκλήματι, ' μηδέ, " ἐφιέναι, τοῖς λοιποῖς.multis aerumnis affligere, ut pareat rationi,et fer- πειθές τε εἴη τῷ λόγῳ, καὶ τὸ πυρῶδες ἀπομαρχία
vor flaccescat juventutis;ulque Pauli imitatores si- νηται τῆς νεότητος· καὶ ἵνα μιμηταὶ Παύλου, καὶ
mus,simulque divinarumn ejus legum adimpletores, ἅμα πληρωταὶ τῶν αὐτοῦ θείων νόμων γινώμεθα,
non otii crimen solummodo vitantes (siquidem ne μὴ τὸ τῆς ἀργίας ἁπλῶς ἔγκλημα • διαφεύγοντε;
alimento quidem eum dignum judicat, qui est adeo (ᾗ γε οὐδὲ τροφῆς ἄξιον κρίνει τὸν οὕτω νωθῆ καὶ
hebes, segnis, et negligens; Oliosus enim,inquit,nec ἠμελημένον. Ὁ ἀργος γάρ, φησί, μηδὲ ἐσθιέτω),
manducet), sed etiam habentes easdem cum illo ἀλλὰ καὶ τὰς αὐτὰς ἐκείνῳ κτώμενοι χεῖρας. Αἱ
manus. Manus enim, inquit, istæ ministraveruut χείρες γάρ, φησίν, αὗται, ὑπηρέτησαν ἐμοί τε
mihi,et his qui mecum sunt 3. Quoniam absurdum καὶ τοῖς μετ᾿ ἐμοῦ. Ἐπεὶ καὶ τῶν ἀτόπων ἐστὶ,
est, ut homines quidem sæculares, uxorem,liberos, τοὺς μὲν βιωτικοὺς τῶν ἀνθρώπων, γυναίκα καὶ
totamque familiam labore manuum suarum alanl, παῖδας καὶ οἰκίαν ὅλην, ἐκ τοῦ τῶν χειρῶν ἔργου
et annum ab eis solvatur tributum, quinetiam e διατρέφειν, καὶ τὸν ἐπέτειον αὐτοῖς διαλύεσθαι φύσ
laboribus Deo offerant primitias,atque pro viribus ρον, ἀλλὰ καὶ ἀπάρχεσθαι τῷ Θεῷ τῶν πόνων, καὶ εὖ
benefaciant; nos vero aliis fructum manuum no- ποιεῖν κατὰ δύναμιν· ἡμᾶς δὲ μὴ καὶ ἄλλοις τοῦ τῶν
strarum nequaquam communicemus.
χειρῶν ἡμῶν καρπού κοινωνεῖν.
XVII. Illa quoque ex ejus præceptis digna sunt
quæ mandentur memoriæ. Suadebat enim honestum amplecti silentium in templo Domini, neve
quis loqueretur in synaxi fratrum, dum sacra
peraguntur mysteria; sed nec in refectorio, fratribus ad coenam collectis linguam laxare; verum
in utrisque manere in eodem silentio. Præterea
displicebat ei, quod fratruin nonnulli, praesertim
juvenes, majus jejunium quam a reliquis observaretur in coenobio palam et publice ostenderent, communemque solverent fratrum regulam,
suam sequendo voluntatem ac legemn. Neque enim
ille bonum tuba cani, neque apertum esse et divulgatum, sed quam maxime fieri potest latere
volebat: atque ideo eam optimam esse dicebat
abstinentiam, quæ præveniret salietatem, et indigentibus adhuc nobis reprimeret alimentum:
quod quidem est infra necessitatem cibum sumere: clam vero resistere carnis affectionibus, ac
secure omni ex parte communitum esse armis
monachorum; quæ sunt, humilitas, moderatio,
meditatio, discretio, secundum Deum obedien -
tia, et revera Dei imitatrix virtus. Talibus igitur
a suavissima illa lingua documentis fratres quoti:lie fruebantur.
XVIII. Nobis autem jain deinceps incipit oratio
pergere ad res antiqui Terebonis; quas cuncti quidem seniores Patrum mihi concordi voce narrarunt;
accuratius vero Terebon ille, veteris istius Terebonis (25)nepos,qui tribui apud Saracenos præfuit,
et in eis maximum nomen reliquit ad claritatem.
Oportet autena ab alt, ordiri principium narrationis,
ut sic perspiciatur facilius sermo noster. Erat apud
Persas quidam Græcus,nomine Aspebetus(26),qui
3 II Thess. 111, 40; Act. xx, 34.
η
ΙΖ΄. Κἀκεῖνα δὲ ἄξια μνήμῃ δοῦναι τῶν ἐκείνου
παραγγελμάτων. Παρήνει γὰρ τὴν εὔκοσμοι ἀσπάζεσθαι σιωπὴν ἐν ναῷ Κυρίου, καὶ μὴ φθέγγεσθαι
μηδένα παρὰ τῇ συνάξει των ἀδελφῶν, τῶν ἱερῶν
μυστηρίων τελουμένων· μήτε μὴν ἐν ἀριστηρίῳ τῶν
ἀδελφῶν εἰς δεῖπνον συνειλεγμένων, ἀφιέναι " τῇ
γλώττῃ· ἀλλὰ μένειν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἡσυχίας ἐν
ἀμφοτέροις. ᾿Απήρεσκε δὲ αὐτῷ, καὶ τὸ τῶν ἀδελφῶν
ἐνίους, καὶ μάλιστα νέους ὄντας, πλείονα τῆς λοιπῆς
ἐν τῷ κοινοβίῳ φανεραν· καὶ δεδημοσιευμένην ἐπιδείκνυσθαι νηστείαν, καὶ τὸν κοινὸν λύειν κανόνα τῶν
ἀδελφῶν, ἰδίῳ θελήματι καὶ νόμῳ στοιχούντας. Οὐδὲ
γὰρ σαλπίζεσθαι τὸ ἀγαθὸν ἐκεῖνος, οὐδὲ μὴν ἔκδηλον
εἶναι καί διακεκηρυγμένον, ἀλλ᾽ ὡς οἷόν τε λανθά
νειν ἠδούλετο· καὶ διὰ τοῦτο ἀρίστην ἔλεγεν ἐγκρά
τειαν εἶναι, τὴν τὸν κόρον φθάνουσαν, καὶ δεομένοις
ἡμῖν ἔτι, καὶ τὴν τροφὴν ἱστῶσαν· ὅπερ ἐστὶ τὸ
παραμικρὸν τῆς χρείας, τροφῆς κοινωνείν, κρυφίως
δὲ πρὸς τὰ τῆς σαρκὸς ἔστασθαι πάθη, καί ἀσφαλῶς
πάντοθεν συμπεφράχθαι τοῖς ὅπλοις τῶν μοναχῶν·
ἔστι δὲ ταῦτα, ταπείνωσις, σωφροσύνη, μελέτη, διά
κρισις, καὶ ἡ κατὰ Θεὸν ὑπακοὴ, καὶ τῳ ὄντι θεομίμητος ἀρετή. Τοιαύτης μὲν οὖν παρὰ τῆς ἡδίστης
γλώττης εκείνης οἱ ἀδελφοὶ καθ᾿ ἑκάστην ἀπέλαυον
τῆς διδασκαλίας.
ΙΕ΄. Ἡμῖν δὲ χωρεῖν ἤδη λοιπὸν ὁ λόγος πρὸς τὰ
τοῦ παλαιοῦ Τερέδωνος ἀρχεται· δ καὶ πάντες μὲν
οἱ πρεσβύτεροι τῶν Πατέρων συμφώνως μοι διηγή
σαντο, ἀκριβέστερον δὲ Τερέδων ἐκεῖνος, ὁ τοῦ πλο
λαιοῦ τούτου Τερέβωνος ἔκγονος, φυλῆς τε παρὰ τοῖς
Σαρακηνοῖς ἄρξας, καὶ μέγιστον εἰς ἐπιφάνειαν ἐν
αὐτοῖς ἀπολιπών ὄνομα· χρὴ δὲ τὴν ἀρχὴν ἄνωθεν
ὑφᾶναι τοῦ διηγήματος, ἵν' οὕτω μᾶλλον εἰσύνοπτος
& λόγος ἡμῖν γένηται. Εν τις παρὰ Πέρσαις "Ελλην
ν
ral. τῷ. • al. ἐγκλήματι, ' al. μηδέ, " al. ἐφιέναι, v al. τοῖς λοιποῖς.
Hujus nativitas indicatur infra num.62.Poit
hegumenus inferioris monasteril 8, Theoctisti.
Præter ea quæ de eo hoc capite referuntur,
iterum de eo agitur num. 62, 78 et 97.
Hic mox in baptismate Petrus appellatus,
deinde plenissime Christianæ fidel dogmatibus eruditus episcopus Saracenorum foetus est num. 39,0
synodo Ephesium interfuit, n. 55.
col. 327–328page 77 of 391
PG 114:327Ασπενέτος ὄνομα, Σαρακηνών φυλῆς ἄρχων γεγενημένος. Διωγμοῦ δὲ παρὰ τῶν μάγων περὶ τὰ τέλη τῆς 28 Ισδηγέρνου βασιλείας κατὰ Χριστιανῶν κινηθέντος, ἔργον ἐκεῖνοι θέμενοι σπουδαιότατον, πάντας θηράσαι Χριστιανούς, τοὺς ὑπ᾽ αὐτοὺς ἅπαντας φυλάρχους, ἀλλὰ δὴ καὶ αὐτὸν ᾿Ασπέδετον, ἀκριβεῖς φύλα και πανταχοῦ ταῖς ὁδοῖς ἐφιστᾶσιν, ἐφ᾽ ᾧ μηδένα Χριστιανών λαθεῖν δυνηθέντα, τῇ Ῥωμαίων ἀρχῇ προσφυγεῖν. Ὁ γοῦν ᾿Ασπέβετος οὗτος, ὁρῶν τὴν πολλὴν ταύτην κατά Χριστιανῶν φορὰν καὶ μανίαν, καὶ οἶκτον αὐτῶν λαμβάνων τῆς συμφορᾶς, οὐ μονονοὺκ ἀπεῖργεν αὐτοῖς τὴν φυγὴν, ἀλλὰ καὶ χεῖρα μᾶλ λον παρείχεν ἱκανῶς συλλαμβάνουσαν. Εφ᾽ οἷς τῷ βασιλεῖ διαβληθεὶς Ισδηγέρδῃ, καὶ τὴν ἐκείνου δείσας ἀπήνειαν, τὴν οὐσίαν εὐθὺς καὶ συγγένειαν, καὶ Τεη ρέφωνα τὸν παῖδα παραλαβών, αυτόμολος ἤκει Ρω μαίοις. Οὓς δεξάμενος ᾿Ανατόλιος (οὗτος γὰρ τότε τῆς Εᾠας στρατηγός Η ἦν), εἰς τὴν ᾿Αράβων τεκατοικίζει, καὶ τὴν ἐκεῖσε Ρωμαίοις ὑποτελῆ τῶν Σαρακηνών φυλαρχίαν ἐγχειρίζει τῷ ᾿Απεβέτῳ, ἐχέγγυον αὐτῷ ποιῶν οὕτω, καὶ δόλου καθαρεύουσαν τὴν ὑποδοχήν. ΙΘ'. Οὕτως οὖν Ῥωμαίοις αὐτοῦ προσκεχωρηκότος, ἐτύγχανε μὲν Γαρέδων ὁ παῖς, ἕως ἔτι ἄνηβος ἦν, καὶ τοῦτο αὐτὴ δηλαδὴ παῖς, δαιμονία πληγείς μά στιγι, μέρος τε τοῦ σώματος ἐξ ἡμισείας τὸ δεξιὸν ἔχων ξηρὸν, καὶ νεκροῖς ὅμοιον, καὶ ἥκιστα ἐνεργόν. Τοῦτο δὲ οὕτως εἶχεν αὐτῷ ἀπὸ κεφαλῆς ἄχρι που δῶν, ὥστε καὶ τοῦ πατρὸς τὸ πολὺ τῆς οὐσίας εἰς Ιατρῶν ἀναλώσαντος χεῖρας, οὐδὲν ὁ Τερέδων τῆς ἐκείνων ἀπώνατο τέχνης. Ἐπεὶ δὲ εἰς τὴν ᾿Αράβων μετώκησαν, ὁρᾷ τι ὄναρ ὁ παῖς, καὶ πρὸς τὴν ὄψιν διυπνισθεὶς, τῷ πατρὶ ταύτην διηγεῖται. Καὶ ὃς αὐ εἶκα μάλα τὸν παῖδα, καὶ πολλοὺς τῶν ὑπ' αὐτῷ Βαρ βάρων, παραλαβών, παρὰ τὸ Εὐθυμίου τούτου καὶ Θεοκτίστου σπήλαιον ἀφικνεῖται. Τῇδε γὰρ ἐλθεῖν ἡ φανεῖσι ὄψις επέσκηπτε. Τοὺς μὲν οὖν ἀδελφοὺς τὸ πλῆθος ἰδόντας, ἀγωνία τε εἰλήφει καὶ δέος, καὶ οὐκ εἶχον ὅ τι καὶ γένωνται Αλλ' ὁ μακαρίτης Θεό κτιστος τὴν δειλίαν ἐκείνην ἐκβαλὼν αὐτῶν τῆς ψυ χῆς, κάτεισι θαρρούντως πρὸς τοὺς Βαρβάρους, καὶ τὴν χρείαν ἔτις αὐτοὺς ἀγάγοι διεπυνθάνετο. Οἱ δὲ, Κατὰ θέαν, εἶπον, ἥκομεν Εὐθυμίου. Καὶ ὁ μακαρι της Θεόκτιστος, ᾿Αλλ' ἐκεῖνος, φησίν, ἡσυχάζει νῦν, καὶ οὐκ ἂν οὔτε εἰς θέαν ἔλθοι μέχρι καὶ τοῦ Σ του τινί, οὔτε μὲν ὅλως εἰς ὁμιλίαν. Τότε λαβόμενος * Ισδιγέρδου. Η στρατηγών,: αὐτοῦ. • γένοιντο. εἴτις. Ι, πυρετον,Ασπενέτος ὄνομα, Σαρακηνών φυλῆς ἄρχων γεγενη- fuctus fuerat princeps tribus Saracenorum.Porro
μένος. Διωγμοῦ δὲ παρὰ τῶν μάγων περὶ τὰ τέλη τῆς mota(27)per Magos 28 circa finem regis lsdegerdis
Ισδηγέρνου * βασιλείας κατὰ Χριστιανῶν κινηθέν- persecutione adversus Christianos,illi ducentesopus
τος, ἔργον ἐκεῖνοι θέμενοι σπουδαιότατον, πάντας esse summo studio contendendum, ut cunctos veθηράσαι Χριστιανούς, τοὺς ὑπ᾽ αὐτοὺς ἅπαντας φυλάρ- narentur Christianos, omnes tribuum praefectos
χους, ἀλλὰ δὴ καὶ αὐτὸν ᾿Ασπέδετον, ἀκριβεῖς φύλα- ditionis sum,ipsunque etiam Aspebetum, in diliκαι πανταχοῦ ταῖς ὁδοῖς ἐφιστᾶσιν, ἐφ᾽ ᾧ μηδένα gentes viarum custodes ubique constituunt, quo
Χριστιανών λαθεῖν δυνηθέντα, τῇ Ῥωμαίων ἀρχῇ nullus Christianus posset clanculum confugere ad
προσφυγεῖν. Ὁ γοῦν ᾿Ασπέβετος οὗτος, ὁρῶν τὴν imperium Romanorum. Is itaque Aspebetus,videns
πολλὴν ταύτην κατά Χριστιανῶν φορὰν καὶ μανίαν, ingentem hanc in Christianos incursionem et insaκαὶ οἶκτον αὐτῶν λαμβάνων τῆς συμφορᾶς, οὐ μόνον niam, motus misericordia eorum calamitatis, non
οὐκ ἀπεῖργεν αὐτοῖς τὴν φυγὴν, ἀλλὰ καὶ χεῖρα μᾶλ- modo non prohibuit fugam, sed et manum potius
λον παρείχεν ἱκανῶς συλλαμβάνουσαν. Εφ᾽ οἷς τῷ præbuit non mediocriter adjutricemn. Qua de causa
βασιλεῖ διαβληθεὶς Ισδηγέρδῃ, καὶ τὴν ἐκείνου δείσας accusatus apud regem Isdegerdem elillius veritus
ἀπήνειαν, τὴν οὐσίαν εὐθὺς καὶ συγγένειαν, καὶ Τε- η crudelitatem, assumptis protinus suis facultatibus,
ρέφωνα τὸν παῖδα παραλαβών, αυτόμολος ἤκει Ρω- cum cognatis ac Terebone puero,ad Romanostranμαίοις. Οὓς δεξάμενος ᾿Ανατόλιος (οὗτος γὰρ τότε τῆς sfuga venit. Quos excipiens Anatolius (is enim
Εᾠας στρατηγός Η ἦν), εἰς τὴν ᾿Αράβων τεκατοικίζει, tunc erat praefectus Orientis collocat in Arabia;
καὶ τὴν ἐκεῖσε Ρωμαίοις ὑποτελῆ τῶν Σαρακηνών et Saracenorum præfecturam, quæ illic Romanis
φυλαρχίαν ἐγχειρίζει τῷ ᾿Απεβέτῳ, ἐχέγγυον αὐτῷ suberal, tradit Aspebelo; sic exhibens illi securain
ποιῶν οὕτω, καὶ δόλου καθαρεύουσαν τὴν ὑποδοχήν. omnisque doli expertem susceptionem.
ΙΘ'. Οὕτως οὖν Ῥωμαίοις αὐτοῦ προσκεχωρηκότος, XIX. Cum is ergo sic ad Romanos accessisset,
ἐτύγχανε μὲν Γαρέδων ὁ παῖς, ἕως ἔτι ἄνηβος ἦν, puer quidem Terebo, dum esset adhuc iunpubes,
καὶ τοῦτο αὐτὴ δηλαδὴ παῖς, δαιμονία πληγείς μά- atque adeo vere puer, percussus erat flagello daστιγι, μέρος τε τοῦ σώματος ἐξ ἡμισείας τὸ δεξιὸν mnonis, ut qui partem corporis ex dimidio dexteἔχων ξηρὸν, καὶ νεκροῖς ὅμοιον, καὶ ἥκιστα ἐνεργόν. ram haberet siccam, mortuisque similem, ac operi
Τοῦτο δὲ οὕτως εἶχεν αὐτῷ ἀπὸ κεφαλῆς ἄχρι που
minime idoneam. Hoc autem ei ita se habebat a
δῶν, ὥστε καὶ τοῦ πατρὸς 8 τὸ πολὺ τῆς οὐσίας εἰς capite usque ad pedes; adeo ut licet pater multum
Ιατρῶν ἀναλώσαντος χεῖρας, οὐδὲν ὁ Τερέδων τῆς facullatum consumpsisset in medicorum manus,
ἐκείνων ἀπώνατο τέχνης. Ἐπεὶ δὲ εἰς τὴν ᾿Αράβων nullum Terebon ex arte illorum acceperit adjuμετώκησαν, ὁρᾷ τι ὄναρ ὁ παῖς, καὶ πρὸς τὴν ὄψιν mentum. Postquam vero migrarunt in Arabiam,
διυπνισθεὶς, τῷ πατρὶ ταύτην διηγεῖται. Καὶ ὃς αὐ- videt puer in somnis aliquid,et ad visionem experεἶκα μάλα τὸν παῖδα, καὶ πολλοὺς τῶν ὑπ' αὐτῷ Βαρ- gefactus, eam patri narrat; qui citra ullam moram
βάρων, παραλαβών, παρὰ τὸ Εὐθυμίου τούτου καὶ assumens puerum multosque ex ei subjeclis BarΘεοκτίστου σπήλαιον ἀφικνεῖται. Τῇδε γὰρ ἐλθεῖν ἡ baris, pergit ad Euthymii hujus et Theoctisti speφανεῖσι ὄψις επέσκηπτε. Τοὺς μὲν οὖν ἀδελφοὺς τὸ luncam. Eo enim ut veniret, præcipiebat quæ
πλῆθος ἰδόντας, ἀγωνία τε εἰλήφει καὶ δέος, καὶ οὐκ apparuerat visio. Atque fratres quidem, tantam
εἶχον ὅ τι καὶ γένωνται 4. Αλλ' ὁ μακαρίτης Θεό- multitudinem videntes, invasit anvielas et metus,
κτιστος τὴν δειλίαν ἐκείνην ἐκβαλὼν αὐτῶν τῆς ψυ- nec compertum habebant, quidnam se fieret. At
χῆς, κάτεισι θαρρούντως πρὸς τοὺς Βαρβάρους, καὶ beatus Theoclisjus,ejecto ex eorum animnis timore
τὴν χρείαν ἔτις 5 αὐτοὺς ἀγάγοι διεπυνθάνετο. Οἱ δὲ, illo,descendit fdenter ad Barbaros,et rogat quænam
Κατὰ θέαν, εἶπον, ἥκομεν Εὐθυμίου. Καὶ ὁ μακαρι necessitas eos adduxisset. Responderunt illi: Veniτης Θεόκτιστος, ᾿Αλλ' ἐκεῖνος, φησίν, ἡσυχάζει νῦν, mus ad videndum Euthymium. Tum beatus Theoκαὶ οὐκ ἂν οὔτε εἰς θέαν ἔλθοι μέχρι καὶ τοῦ Σ1661- ctistus: At ille, inquit, nunc in secessus quiete
του τινί, οὔτε μὲν ὅλως εἰς ὁμιλίαν. Τότε λαβόμενος degit, neque omnino usque ad Sabbatum in cujusVARIE LECTIONES.
* al. Ισδιγέρδου. Η al. στρατηγών,: al. add. αὐτοῦ. • al. γένοιντο. b al. εἴτις.
Marcellinus in Chronico, Theodosio 10 et Constantio III coss. In Perside contra Christianos persecutio dusævit.» Is erat an. Ch. 420. Theodoretus
1.b. Ι, cap. 38, ait: «Per idem tempus (quo Theodotus patriarcha Alexandro Antiochiæ successit,
quod 8 Januarii in Vita S. Attici diximus factum
an, Ch. 420, et hine confirmatur) per idem ergo
tempus Isdigerdes, rex Persarum, persecutionem
contra Ecclesias concitavit;» aut potius eo senio
morbisque languente magi illam concitarunt. Ea ab
Isdigerdis filio Varadane atrociter propagata; quam
ideo persecutionis auctorem scribunt Socrates lib.
VII, cap. 18. et Nicephorus lib. XIV, cap. 19.
Magi hi elementa et maxime ignem inter
deos censebant. Hanc autém persecutionem excitarunt acti in furorem, propierea quod S. Audas
πυρετον, sive templum Ignis, diruisset,ut 16 Maji
dicemus et narrant Theodoretus et Nicephorus.
Hic Anatolius dux Orientis Procopio lib. I
Belli Persici, at prætor Orientis Theophani lib. xiv,
cap. 8. Legatus Theodosio missus est ad Veradabem,
regem Persorum,cum bellum Romano imperio intulisset.
ifi S. Theoctisto defuncto hujus cmnobii
begumenus fuit, ut infra n. 102.
ρούμενον ἐν αὐτῇ καὶ θορύβου ξένης ἐκεῖ σφοδρῶς ἀπηχοῦντος, διὰ τοῦτο καὶ ὁδηγεῖν μὲν ἐρχεῖτο πρὸς τὸν τρόπον ἀναχωρεῖν.
XXVII. Ἀλλ' ὁ θεῖος Θεοκλήτος, οὐκ αἶτ' ἔλεγε νθρώποις λόγον πολλαπλάσιον, καὶ ὅλον πάλιν αὐτὸ δὲ ὑπέτεμε, θύρωσέν τε πάντας, καὶ κοινόν τι σύστημα θεοειδὲς συλλαβὼν καὶ ἐκεῖσε συναγαγὼν τὸν κατ' αὐτὸ κεφάλαιον 4 ὅλον εἰς ἑαυτὸν συμπεριλαβὼν συνήγαγεν, ἔπειθε μεθ' ὧν εἶχε πρὸς τὰς θύρας ἀνελθεῖν ἐπεσπείσθη τοῖς σεσηρόσι καὶ τοῖς πλήθεσι. Τέλος εἴρηταί τι καὶ δόξαν ἐπὶ χωνείαν τῷ ἔθνει, μηδὲ τοῦτο ἀπολιπεῖν.
XXVIII. Ταῦτα μὲν πρὸς ὑπόμνησιν τῷ κατὰ τὴν πόλιν ἔλεγεν ὡς εἰς ἐπ' ἐκείνοις πάνυ δεούσαις λόγοις ἐπεδείκνυτο. Εἰς ὁρμὴν ἦλθε βαρέως ὅπως ἐν αὐτοῖς ἀξιωτέρους εἶναι ἐδόκει καὶ εἰς ἔριδα, Μελέτιόν μὲν τῷ γένει, οὐκ ἀρχὴ δὲ τῆς αἱρέσεως βρότου, ἔλεγεν εἶναι τοῦτο, μηδὲν ποιεῖν ὅλον ἢ τηρεῖν, εἶτα ἀκοντιζόμενος, 219 καὶ τοῦ τῆς Μερὴς δέδωκεν ἀρχαγέτην. 219 οὕτω εἰς τρεῖς ὁμιλίας καθ' ὧν φθάσαν ἤκουεν, καὶ νῦν ἑδόμαν ζητηθέντων, ὡς πρόσθεν ἐξελέγχεσθαι εἵλετο, εἰ καὶ τὰ τέλη ἐκεῖθι, καὶ αὐ τὸν θαυμάσαι, ὥσπερ ἐκεῖ ἐβεβαιοῦτο ἔν τε ἀλλοτρίοις καταγέλαστα ἀπάγεσθαι, ἤδη νοεῖ τὸ εἰρημένον ἀκοῦσαι ἐκ γὰρ αὐτοῦ τοῦ εἰπεῖν, τοὺς ἁγίους θεοφόρους πατέρας κατηγόρει σφῶν αὐτῶν ἐπικαλουμένους τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, σοῦ ὁ ἀγαγώ, καὶ θύεσθαι ἔλεγεν ὡς εὐαγγελικὴν τελεῖσθαι ἕν τισιν ἐπὶ χώρας ἐνεγκεῖν· ἡ δὲ αἰσχύνη τῆς χρήσεως ἐπεδείκνυεν εἰς ἑαυτόν.
XXIX. Ἢν δὲ τὴν πρώτην εἰσδοχὴν λαβεῖν τοῦ συνεδρίου ἐνεγκεῖν, ὅπου πλέον ἐν τοῖς ἀρχίοις παρεδήλου· εἰδέναι κατὰ δόλον ἢ ἀγνωμοσύνην ἄλλοτε πλαγίως ἰόντα. Εἰς τὸ ὁρᾶν (35) ἐκεῖ ποσοῦτον τὰς ἐπόψεις ὡς σπανίαν ἐπίδειξιν εἰπεῖν ἄξια.
XXX. Καὶ ἀπέβαινεν εἴ τι Ἀριστοβούλῳ ἐν τοῖς τοιούτοις εἰκὸς παρεῖχε καταπλῆξαι πολλοὺς ἰδεῖν. Κεφάλαιον αὐτοῦ φίλιον, ἀλλ' ὡς φίλιον ἐν λόγοις ποικίλοις πνεύματι κατεχόμενον ἡμῶν.
XXXI. Καὶ ἀφεὶς Ἀριστοβούλῳ γεν τοῦτον χρηστίαις πεποιθὼς ἐν πολλοῖς εἰπεῖν. Κεφάλαιον εἰπεῖν δῶρον ἐν τοῖς ζῶσιν, αὐτῷ δὲ ὁρμὴ κύρους τοῖς μεγίστοις ἀγαγεῖν εἶχεν, εἰ μὴ πνεῦμα πολλαπλάσιον ἐν τοῖς τοιούτοις ἀπήγαγεν ἡμᾶς.Ασπενέτος ὄνομα, Σαρακηνών φυλῆς ἄρχων γεγενη- fuctus fuerat princeps tribus Saracenorum.Porro
μένος. Διωγμοῦ δὲ παρὰ τῶν μάγων περὶ τὰ τέλη τῆς mota(27)per Magos 28 circa finem regis lsdegerdis
Ισδηγέρνου * βασιλείας κατὰ Χριστιανῶν κινηθέν- persecutione adversus Christianos,illi ducentesopus
τος, ἔργον ἐκεῖνοι θέμενοι σπουδαιότατον, πάντας esse summo studio contendendum, ut cunctos veθηράσαι Χριστιανούς, τοὺς ὑπ᾽ αὐτοὺς ἅπαντας φυλάρ- narentur Christianos, omnes tribuum praefectos
χους, ἀλλὰ δὴ καὶ αὐτὸν ᾿Ασπέδετον, ἀκριβεῖς φύλα- ditionis sum,ipsunque etiam Aspebetum, in diliκαι πανταχοῦ ταῖς ὁδοῖς ἐφιστᾶσιν, ἐφ᾽ ᾧ μηδένα gentes viarum custodes ubique constituunt, quo
Χριστιανών λαθεῖν δυνηθέντα, τῇ Ῥωμαίων ἀρχῇ nullus Christianus posset clanculum confugere ad
προσφυγεῖν. Ὁ γοῦν ᾿Ασπέβετος οὗτος, ὁρῶν τὴν imperium Romanorum. Is itaque Aspebetus,videns
πολλὴν ταύτην κατά Χριστιανῶν φορὰν καὶ μανίαν, ingentem hanc in Christianos incursionem et insaκαὶ οἶκτον αὐτῶν λαμβάνων τῆς συμφορᾶς, οὐ μόνον niam, motus misericordia eorum calamitatis, non
οὐκ ἀπεῖργεν αὐτοῖς τὴν φυγὴν, ἀλλὰ καὶ χεῖρα μᾶλ- modo non prohibuit fugam, sed et manum potius
λον παρείχεν ἱκανῶς συλλαμβάνουσαν. Εφ᾽ οἷς τῷ præbuit non mediocriter adjutricemn. Qua de causa
βασιλεῖ διαβληθεὶς Ισδηγέρδῃ, καὶ τὴν ἐκείνου δείσας accusatus apud regem Isdegerdem elillius veritus
ἀπήνειαν, τὴν οὐσίαν εὐθὺς καὶ συγγένειαν, καὶ Τε- η crudelitatem, assumptis protinus suis facultatibus,
ρέφωνα τὸν παῖδα παραλαβών, αυτόμολος ἤκει Ρω- cum cognatis ac Terebone puero,ad Romanostranμαίοις. Οὓς δεξάμενος ᾿Ανατόλιος (οὗτος γὰρ τότε τῆς sfuga venit. Quos excipiens Anatolius (is enim
Εᾠας στρατηγός Η ἦν), εἰς τὴν ᾿Αράβων τεκατοικίζει, tunc erat praefectus Orientis collocat in Arabia;
καὶ τὴν ἐκεῖσε Ρωμαίοις ὑποτελῆ τῶν Σαρακηνών et Saracenorum præfecturam, quæ illic Romanis
φυλαρχίαν ἐγχειρίζει τῷ ᾿Απεβέτῳ, ἐχέγγυον αὐτῷ suberal, tradit Aspebelo; sic exhibens illi securain
ποιῶν οὕτω, καὶ δόλου καθαρεύουσαν τὴν ὑποδοχήν. omnisque doli expertem susceptionem.
ΙΘ'. Οὕτως οὖν Ῥωμαίοις αὐτοῦ προσκεχωρηκότος, XIX. Cum is ergo sic ad Romanos accessisset,
ἐτύγχανε μὲν Γαρέδων ὁ παῖς, ἕως ἔτι ἄνηβος ἦν, puer quidem Terebo, dum esset adhuc iunpubes,
καὶ τοῦτο αὐτὴ δηλαδὴ παῖς, δαιμονία πληγείς μά- atque adeo vere puer, percussus erat flagello daστιγι, μέρος τε τοῦ σώματος ἐξ ἡμισείας τὸ δεξιὸν mnonis, ut qui partem corporis ex dimidio dexteἔχων ξηρὸν, καὶ νεκροῖς ὅμοιον, καὶ ἥκιστα ἐνεργόν. ram haberet siccam, mortuisque similem, ac operi
Τοῦτο δὲ οὕτως εἶχεν αὐτῷ ἀπὸ κεφαλῆς ἄχρι που
minime idoneam. Hoc autem ei ita se habebat a
δῶν, ὥστε καὶ τοῦ πατρὸς 8 τὸ πολὺ τῆς οὐσίας εἰς capite usque ad pedes; adeo ut licet pater multum
Ιατρῶν ἀναλώσαντος χεῖρας, οὐδὲν ὁ Τερέδων τῆς facullatum consumpsisset in medicorum manus,
ἐκείνων ἀπώνατο τέχνης. Ἐπεὶ δὲ εἰς τὴν ᾿Αράβων nullum Terebon ex arte illorum acceperit adjuμετώκησαν, ὁρᾷ τι ὄναρ ὁ παῖς, καὶ πρὸς τὴν ὄψιν mentum. Postquam vero migrarunt in Arabiam,
διυπνισθεὶς, τῷ πατρὶ ταύτην διηγεῖται. Καὶ ὃς αὐ- videt puer in somnis aliquid,et ad visionem experεἶκα μάλα τὸν παῖδα, καὶ πολλοὺς τῶν ὑπ' αὐτῷ Βαρ- gefactus, eam patri narrat; qui citra ullam moram
βάρων, παραλαβών, παρὰ τὸ Εὐθυμίου τούτου καὶ assumens puerum multosque ex ei subjeclis BarΘεοκτίστου σπήλαιον ἀφικνεῖται. Τῇδε γὰρ ἐλθεῖν ἡ baris, pergit ad Euthymii hujus et Theoctisti speφανεῖσι ὄψις επέσκηπτε. Τοὺς μὲν οὖν ἀδελφοὺς τὸ luncam. Eo enim ut veniret, præcipiebat quæ
πλῆθος ἰδόντας, ἀγωνία τε εἰλήφει καὶ δέος, καὶ οὐκ apparuerat visio. Atque fratres quidem, tantam
εἶχον ὅ τι καὶ γένωνται 4. Αλλ' ὁ μακαρίτης Θεό- multitudinem videntes, invasit anvielas et metus,
κτιστος τὴν δειλίαν ἐκείνην ἐκβαλὼν αὐτῶν τῆς ψυ- nec compertum habebant, quidnam se fieret. At
χῆς, κάτεισι θαρρούντως πρὸς τοὺς Βαρβάρους, καὶ beatus Theoclisjus,ejecto ex eorum animnis timore
τὴν χρείαν ἔτις 5 αὐτοὺς ἀγάγοι διεπυνθάνετο. Οἱ δὲ, illo,descendit fdenter ad Barbaros,et rogat quænam
Κατὰ θέαν, εἶπον, ἥκομεν Εὐθυμίου. Καὶ ὁ μακαρι necessitas eos adduxisset. Responderunt illi: Veniτης Θεόκτιστος, ᾿Αλλ' ἐκεῖνος, φησίν, ἡσυχάζει νῦν, mus ad videndum Euthymium. Tum beatus Theoκαὶ οὐκ ἂν οὔτε εἰς θέαν ἔλθοι μέχρι καὶ τοῦ Σ1661- ctistus: At ille, inquit, nunc in secessus quiete
του τινί, οὔτε μὲν ὅλως εἰς ὁμιλίαν. Τότε λαβόμενος degit, neque omnino usque ad Sabbatum in cujusVARIE LECTIONES.
* al. Ισδιγέρδου. Η al. στρατηγών,: al. add. αὐτοῦ. • al. γένοιντο. b al. εἴτις.
Marcellinus in Chronico, Theodosio 10 et Constantio III coss. In Perside contra Christianos persecutio dusævit.» Is erat an. Ch. 420. Theodoretus
1.b. Ι, cap. 38, ait: «Per idem tempus (quo Theodotus patriarcha Alexandro Antiochiæ successit,
quod 8 Januarii in Vita S. Attici diximus factum
an, Ch. 420, et hine confirmatur) per idem ergo
tempus Isdigerdes, rex Persarum, persecutionem
contra Ecclesias concitavit;» aut potius eo senio
morbisque languente magi illam concitarunt. Ea ab
Isdigerdis filio Varadane atrociter propagata; quam
ideo persecutionis auctorem scribunt Socrates lib.
VII, cap. 18. et Nicephorus lib. XIV, cap. 19.
Magi hi elementa et maxime ignem inter
deos censebant. Hanc autém persecutionem excitarunt acti in furorem, propierea quod S. Audas
πυρετον, sive templum Ignis, diruisset,ut 16 Maji
dicemus et narrant Theodoretus et Nicephorus.
Hic Anatolius dux Orientis Procopio lib. I
Belli Persici, at prætor Orientis Theophani lib. xiv,
cap. 8. Legatus Theodosio missus est ad Veradabem,
regem Persorum,cum bellum Romano imperio intulisset.
ifi S. Theoctisto defuncto hujus cmnobii
begumenus fuit, ut infra n. 102.
col. 329–330page 78 of 391
PG 114:329πιστεύσας, κάτεισιν εὐθέως πρὸς τοὺς Βαρβάρους, καὶ ὑπερευξάμενος θερμῶς τοῦ παιδὸς, καὶ αὐτῷ τὸν τοῦ σταυροῦ τύπον ἐπιβαλών, οὐ χρόνου ἐδεήθη τινός, οὐ πλείονος τῆς πρὸς τὴν εὐχὴν προσεδρείας, ἀλλ᾽ Εῤῥωμένον αὐτὸν καὶ ὑγια καθάπαξ' παραχρῆμα ἐργάζεται. ΚΓ'. Καταπλήττει τους Βαρβάρους τὸ γεγονός, καὶ θαττον ἢ ὁ πάσχων τὸ σῶμα, καὶ αὐτοὶ θερα πεύονται τας ψυχάς· μᾶλλον δὲ κοινῶς ἰῶνται τὴν τῆς ψυχῆς ἴασιν, καὶ πιστοί παραυτίκα γίνονται. Διό και πρηνεῖς ἐπ᾿ ἐδάφους ἑαυτοὺς ρίψαντες, δέον ται τῆς ἁγίας ἐκείνης ψυχῆς, ὥστε τῇ τοῦ Χριστοῦ σφραγίδι σημειωθῆναι, καὶ τοῦ τῶν Χριστιανών μέ ρους ἀξιωθῆναι καὶ τοῦ ὀνόματος. ΚΔ', Πάντως δὲ οὐκ ἦν ἀνδρὸς φιλοθέου τὸ μέλο λειν ἐν τοῖς τοιούτοις. Οὐκοῦν οὐδὲ Εὐθυμίῳ τὸ πα ράπαν μέλλησις ἦν. ᾿Αλλ᾿ ἰδὼν αὐτοὺς καρδίᾳ μᾶλλον ἢ στόματι τὸ ἱερὸν βάπτισμα αιτουμένους, κελεύει μακρὰν κ ἐν τινι του σπηλαίου γωνία κολυμβήθραν σχεδασθῆναι· ἥτις καὶ εἰς τόδε χρόνου μένει συν ισταμένη· καὶ τὰς συνήθεις εὐχὰς ἐπειπών, καὶ ὅσα νόμος ἐπ' αὐτοῖς τελέσας, πρῶτα μὲν τὸν ᾿Ασπέβετον βαπτίζει, Πέτρον μετονομάσας, ἑξῆς δὲ Μάριν, ἀδελ φὸν τῆς γυναικὸς ᾿Ασπεβέτου· ἐπικανεῖς ἄμφω τὸ γένος, πλούτῳ τα βαθεῖ κομῶντας, καὶ συνέσει καὶ ἀρετῇ μᾶλλον τὸν πλοῦτον κοσμοῦντας, ἢ καὶ αὐτὸν τὸν πλοῦτον ὑπόθεσιν ἀρετῆς ποιουμένους· ἔπειτα δὲ Τερέδωνα καὶ μετ' αὐτὸν τοὺς λοιπούς· οὓς δή που καὶ τεσσαράκοντα παρ' ἑαυτῷ κατασχὼν ἡμέ ρας, καὶ παραινέσας ", καὶ τὴν εὐσέβειαν αὐτοῖς ἐξακριβωσάμενος, καὶ πάντα τρόπον τὰ πρὸς σωτη ρίαν ἀσφαλῆ θέμενος, ἀφίησιν ἐν εἰρήνῃ· οὐμενοῦν ° ᾿Αγαρηνούς, ἔτι δὲ οὐδὲ Ισμαηλίτας ", ἀλλὰ τῆς Σάββας ἀπογόνους, καὶ κληρονόμους ἀψευδεῖς τῆς ἐπαγγελίας, διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος. ΚΕ΄. Ο μέντοι Μάρις, ὁ καὶ θεῖος πρὸς μητρὸς τῷ Τερέδωνι, οὐκέτι οὐδὲ βλέψειν εἰς τὰ ὀπίσω εἰς λετο, οὐδὲ ἀποστῆναι τῆς μονῆς ὅλως ἠνέσχετο ἀλλὰ πᾶσαν καθιερώσας αὐτῇ τὴν οὐσίαν, καὶ μικρὰ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ πάντα νομίσας, καὶ οὐδὲ ἄξιον τὸν πρὸς αὐτὰ πόθον ψυχῆς εὐγενους τε καὶ μεγαλόφρονος, θεῷ προσκολλάται μόνῳ, καὶ ὑπ᾽ αὐτῷ ζῆν διὰ πάσης τῆς ζωῆς τίθεται, τῷ μεγάλῳ καθηγητῇ χρώ μενος. ΚϚ΄. Τοῦ θαύματος δὲ πολλαχοῦ τῆς ἐρήμου δικο δοθέντος, πολλοὶ πρὸς τὸν θεῖον Εὐθύμιον πάθεσι καὶ νόσοις κανειλημμένοι, πολλαχόθεν συνέβῥεον· καὶ οὕτως ἄμισθόν τε καὶ εὐχερῆ θεραπείαν τρυγώντες, χοίροντες ἐπανήεσαν· ὥστε οὕτως ἐν βραχεῖ δι' όλης ἐξέλαμψε τῆς ἐρήμου, ὡς μηδὲ πάσῃ τούτου τὸ ὄνομα τῇ Παλαιστίνῃ χωρητὸν εἶναι, ἀλλὰ δὴ καὶ πρὸς τὰς κύκλῳ διαβαίνειν επαρχίας, καὶ πολὺ τοῦτο καὶ ἐν αὐταῖς ἄδεσθαι· ὅπερ ἄλλῳ μὲν, ἴσως καὶ πρὸς ἡδονῆς ἦν· Εὐθυμίῳ δὲ, ἀγανακτεῖν ἐποίει η σφόδρα καὶ δυσχεραίνειν· οὐ μόνον τῷ τὴν δόξαν ἀπεστράφθαι τὴν ἀνθρωπίνην, ἀλλὰ καὶ τῷ τῆς ἡσυ χίας ἀναμιμνήσκεσθαι τῆς προτέρας, καὶ ὅπως ἀπε μικράν, η πολλά, ἐπῄει.'
VITA S. RUTHYMII.
πιστεύσας, κάτεισιν εὐθέως πρὸς τοὺς Βαρβάρους,
καὶ ὑπερευξάμενος θερμῶς τοῦ παιδὸς, καὶ αὐτῷ τὸν
τοῦ σταυροῦ τύπον ἐπιβαλών, οὐ χρόνου ἐδεήθη τινός,
οὐ πλείονος τῆς πρὸς τὴν εὐχὴν προσεδρείας, ἀλλ᾽
Εῤῥωμένον αὐτὸν καὶ ὑγια καθάπαξ' παραχρῆμα
ἐργάζεται.
ΚΓ'. Καταπλήττει τους Βαρβάρους τὸ γεγονός,
καὶ θαττον ἢ ὁ πάσχων τὸ σῶμα, καὶ αὐτοὶ θεραπεύονται τας ψυχάς· μᾶλλον δὲ κοινῶς ἰῶνται τὴν
τῆς ψυχῆς ἴασιν, καὶ πιστοί παραυτίκα γίνονται.
Διό και πρηνεῖς ἐπ᾿ ἐδάφους ἑαυτοὺς ρίψαντες, δέονται τῆς ἁγίας ἐκείνης ψυχῆς, ὥστε τῇ τοῦ Χριστοῦ
σφραγίδι σημειωθῆναι, καὶ τοῦ τῶν Χριστιανών μέρους ἀξιωθῆναι καὶ τοῦ ὀνόματος.
ΚΔ', Πάντως δὲ οὐκ ἦν ἀνδρὸς φιλοθέου τὸ μέλο
λειν ἐν τοῖς τοιούτοις. Οὐκοῦν οὐδὲ Εὐθυμίῳ τὸ παράπαν μέλλησις ἦν. ᾿Αλλ᾿ ἰδὼν αὐτοὺς καρδίᾳ μᾶλλον
ἢ στόματι τὸ ἱερὸν βάπτισμα αιτουμένους, κελεύει
μακρὰν κ ἐν τινι του σπηλαίου γωνία κολυμβήθραν
σχεδασθῆναι· ἥτις καὶ εἰς τόδε χρόνου μένει συνισταμένη· καὶ τὰς συνήθεις εὐχὰς ἐπειπών, καὶ ὅσα
νόμος ἐπ' αὐτοῖς τελέσας, πρῶτα μὲν τὸν ᾿Ασπέβετον
βαπτίζει, Πέτρον μετονομάσας, ἑξῆς δὲ Μάριν, ἀδελφὸν τῆς γυναικὸς ᾿Ασπεβέτου· ἐπικανεῖς ἄμφω τὸ
γένος, πλούτῳ τα βαθεῖ κομῶντας, καὶ συνέσει καὶ
ἀρετῇ μᾶλλον τὸν πλοῦτον κοσμοῦντας, ἢ καὶ αὐτὸν
τὸν πλοῦτον ὑπόθεσιν ἀρετῆς ποιουμένους· ἔπειτα
δὲ Τερέδωνα καὶ μετ' αὐτὸν τοὺς λοιπούς· οὓς δήπου καὶ τεσσαράκοντα παρ' ἑαυτῷ κατασχὼν ἡμέρας, καὶ παραινέσας ", καὶ τὴν εὐσέβειαν αὐτοῖς
ἐξακριβωσάμενος, καὶ πάντα τρόπον τὰ πρὸς σωτηρίαν ἀσφαλῆ θέμενος, ἀφίησιν ἐν εἰρήνῃ· οὐμενοῦν °
᾿Αγαρηνούς, ἔτι δὲ οὐδὲ Ισμαηλίτας ", ἀλλὰ τῆς
Σάββας ἀπογόνους, καὶ κληρονόμους ἀψευδεῖς τῆς
ἐπαγγελίας, διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος.
ΚΕ΄. Ο μέντοι Μάρις, ὁ καὶ θεῖος πρὸς μητρὸς
τῷ Τερέδωνι, οὐκέτι οὐδὲ βλέψειν εἰς τὰ ὀπίσω εἰς
λετο, οὐδὲ ἀποστῆναι τῆς μονῆς ὅλως ἠνέσχετο
ἀλλὰ πᾶσαν καθιερώσας αὐτῇ τὴν οὐσίαν, καὶ μικρὰ
τὰ ἐν τῷ κόσμῳ πάντα νομίσας, καὶ οὐδὲ ἄξιον τὸν
πρὸς αὐτὰ πόθον ψυχῆς εὐγενους τε καὶ μεγαλόφρονος, θεῷ προσκολλάται μόνῳ, καὶ ὑπ᾽ αὐτῷ ζῆν διὰ
πάσης τῆς ζωῆς τίθεται, τῷ μεγάλῳ καθηγητῇ χρώμενος.
ΚϚ΄. Τοῦ θαύματος δὲ πολλαχοῦ τῆς ἐρήμου δικο
δοθέντος, πολλοὶ πρὸς τὸν θεῖον Εὐθύμιον πάθεσι καὶ
νόσοις κανειλημμένοι, πολλαχόθεν συνέβῥεον· καὶ
οὕτως ἄμισθόν τε καὶ εὐχερῆ θεραπείαν τρυγώντες,
χοίροντες ἐπανήεσαν· ὥστε οὕτως ἐν βραχεῖ δι' όλης
ἐξέλαμψε τῆς ἐρήμου, ὡς μηδὲ πάσῃ τούτου τὸ
ὄνομα τῇ Παλαιστίνῃ χωρητὸν εἶναι, ἀλλὰ δὴ καὶ
πρὸς τὰς κύκλῳ διαβαίνειν επαρχίας, καὶ πολὺ
τοῦτο καὶ ἐν αὐταῖς ἄδεσθαι· ὅπερ ἄλλῳ μὲν, ἴσως
καὶ πρὸς ἡδονῆς ἦν· Εὐθυμίῳ δὲ, ἀγανακτεῖν ἐποίει η
σφόδρα καὶ δυσχεραίνειν· οὐ μόνον τῷ τὴν δόξαν
ἀπεστράφθαι τὴν ἀνθρωπίνην, ἀλλὰ καὶ τῷ τῆς ἡσυχίας ἀναμιμνήσκεσθαι τῆς προτέρας, καὶ ὅπως ἀπε-
*
statim descendit ad Barbaros, et ardentibus pro
puero fusis precibus, factaque super illum crucis
figura, non aliquo opus habuit tempore, non majore in orando perseverantia, sed cum valentem
et omnino sanum statim efficit.
XXIII. Percellit Barbaros id quod factum fuerat, et cilius quam aegroti corpus, eorum quoque
curantur anima, seu magis animæ sanitatem
communiter accipiunt, funtque statim fideles,
Quocirca proni in solum projicientes se, rogant
sanctam illam animam, ut Christi obsignentur
signaculo, partemque ac nomen Christianorum
consequantur.
XIXV. Num erat autem omnino viri pii et Deum
amantis,cunctari in rebus hujusmodi. Neque ergo
fuit Euthymio ulla cunctatio: sed videns eos corde
magis quam ore sacrum baptisma postulare, jubet
parvam piscinam in quodam spelunca angulo ex
tempore fieri; quæ quidem usque in hunc diem
consistit; et consuetas orationes pronuntians,
cunctisque quæ lox præcipit super illos peractis,
primo quidem Aspebetum baptizat, Petrum transnominans: deinceps autem Marim, fratrem uxoris
Aspebeti:ambos claros genere, et amplissimis divitiis instructos, seu potius qui prudentia et virtute
ornarent divitias, aut etiam qui ipsas opes facerent
materiam virtutis; deinde vero Terebonem, ac
post ipsum reliquos: quos utique et quadraginta
dies apud se retinuit, et multa monuit, piumque
religionis cullum accurate docuit, atque omni modo firmis tulisque redditis quæ ad salutem perti
nent,dimisit in pace;non tamen amplius Agarenos,
nec Ismaelitas, sed Sarw progeniem, certos promissionis haeredes, per divinum baptisma.
XXV. At Maris, Terebonis avunculus, non
amplius voluit retro aspicere, neque omnino
sustinuit discedere a monasterio; sed ei consecralis omnibus facultatibus, cunctaque hujus
mundi ratus esse parva, quorumque desiderium
dedeceret animum generosum et magnificum,
soli Deo adhæret et per totam ætatem sub eo
vivere statuit, magno utens ductore.
XXVI. Ubi autem miraculum dispersum est per
multas partes solitudinis, multi morbis et agritudinibus correpti ad divinum Euthyminm undequaque confuebant:sicque curationem sine mercede
ac facilem colligentes, revertebantur læti; adeo
ut brevi sic per totam clarus evaserit solitudinem,
ut nec ejus nomen tota caperet Palestina, sed ad
provincias etiam transiret circumcirca positas,
ibique valde celebraretur. Quod alii quidem fortasse
fuisset voluptati; Euthymio autem magnam pariebat indignationem et molestiam; non solum quod
humanam aversaretur gloriam, sed etiam quod
prioris meminisset quietis, quemadmodum in ea
I abest ab al. m al. μικράν, η al. ins. πολλά,
PATROL. GR. CXIV.
• abest ab al. P al. ἐπῄει.
θεραπείας· τί πάθος ἔχεις; ἔγωγε, ὡς ἔνδοθεν ἑστὼς σε ἐλέγχω τῶν σῶν παθῶν ἕκαστον, καὶ δηλῶ ἐμφράσσοντός σου τῆς καρδίας, ὅθεν μέλλεις ἀπαχθῆναι. καὶ οὕτως ἅπαντα τὴν νόσον εἰπεῖν τε ἐδέξατο καὶ πλεῖν τὸν ἰδιώτην παρὰ Μάγνον, μεγάλης ἀξιωθέντα καὶ πολλῆς λαμπρᾶς προστασίας, τοῦ μέγα οὕτως τῆς ἀποστολικῆς καὶ ὀρθοδόξου πίστεως εἰσάγγελος.
ΛΔ′. Ἐπεὶ δὲ πολλοὶ κἀνταῦθα πάλιν ὧδε νοσοῦντες, ἰδὼν ὡς εἶεν τοῖς σφῶν ἡ ἔχοντα ἰατρεύματα, καὶ δ᾽ ἄμφω τῶν ψευδομένης χελῆς τοὺς ψευδαποστόλους τούτου μᾶλλον τοῦ δόγματος, ἀναγκαῖον ἦν τοῖς αὐτοῖς τῆς φιλανθρωπίας, πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς ἐπιστρέψαι, καὶ τὴν αὐτοῖς τοῦ σκοποῦ χωρὶν ἐγγυᾶσθαι τοῦ σφῶν ἀτράκτους, ὡς ἐν θρόνῳ ὅλον μητρὸς τοῦ φωτός.
ΛΕ′. Μηθὲν δὲ ὁ θεῖος εἰδέναι τῆς τοιαύτης πολιτείας, καὶ τὸ εἰδέναι καθεστῶτα, εἰς δὲ αὖ νεκρωθέντα, τοῦτο μὲν βλέπων ἔγνω τοὺς ψεύδοντας· ἦν δ᾽ αὖτε θεὶς τοὺς φύντας ἐπὶ Κοσμᾷ βλεπτόμενος ἁπτὸς τῶν βλεπτόντων· Βαλέριος Κύπριος τῆς ἐκτικῆς καθεστῶτος διηγεῖτό τε καὶ δρᾷ τε ἁρπάξαι, βλεπτόμενον τε αὖ καὶ θεὶς τοῦτο εἰδέναι.
ΛΣΤ′. Περὶ δ᾽ αὖ νεωτερίσαι φύντα Ἀσπέβητον τοῦτο, σκοπεῖτε τοῦτο ἐκτέον γέγονεν εἰς τοὺς φύντας βλεπτόντων εἰς τὸ βλέπτεσθ᾽ ὡς μεμψιμοιρίαν, τοῦτο ἁπτέσθ᾽ ὡς ἁρπάξαι. εἰ δ᾽ εἴπερ τε αὖ βονοῖς ἐκτέον εἰ δ᾽ εἴπερ τε αὖ βλέπτεσθ᾽ ὡς, τοῦτο δὴ τοιοῦτον εἰ δ᾽ εἴπερ τε ἁπτε αὖ.
ΛΖΖΖ′. Πείρᾳ ἰδίτης δ᾽ ἰδὼν σὺν τοῖς νῦν ἑκτὸ καὶ τοιοῦτον αὐτοῦ, προσέχω τοῦτο μέγα βοηθείαν, βαπτίσματα, τοῦτο καλεῖν, αἰ μηδὲ φιλαγαθίαν· τοῦτο αἰτίαν πολυπλόκων αἰτιατέον αἰ μηδὲ εἰ δ᾽ εἴπερ τε αὖ βλέπτεσθ᾽ ὡς.'
VITA S. RUTHYMII.
πιστεύσας, κάτεισιν εὐθέως πρὸς τοὺς Βαρβάρους,
καὶ ὑπερευξάμενος θερμῶς τοῦ παιδὸς, καὶ αὐτῷ τὸν
τοῦ σταυροῦ τύπον ἐπιβαλών, οὐ χρόνου ἐδεήθη τινός,
οὐ πλείονος τῆς πρὸς τὴν εὐχὴν προσεδρείας, ἀλλ᾽
Εῤῥωμένον αὐτὸν καὶ ὑγια καθάπαξ' παραχρῆμα
ἐργάζεται.
ΚΓ'. Καταπλήττει τους Βαρβάρους τὸ γεγονός,
καὶ θαττον ἢ ὁ πάσχων τὸ σῶμα, καὶ αὐτοὶ θεραπεύονται τας ψυχάς· μᾶλλον δὲ κοινῶς ἰῶνται τὴν
τῆς ψυχῆς ἴασιν, καὶ πιστοί παραυτίκα γίνονται.
Διό και πρηνεῖς ἐπ᾿ ἐδάφους ἑαυτοὺς ρίψαντες, δέονται τῆς ἁγίας ἐκείνης ψυχῆς, ὥστε τῇ τοῦ Χριστοῦ
σφραγίδι σημειωθῆναι, καὶ τοῦ τῶν Χριστιανών μέρους ἀξιωθῆναι καὶ τοῦ ὀνόματος.
ΚΔ', Πάντως δὲ οὐκ ἦν ἀνδρὸς φιλοθέου τὸ μέλο
λειν ἐν τοῖς τοιούτοις. Οὐκοῦν οὐδὲ Εὐθυμίῳ τὸ παράπαν μέλλησις ἦν. ᾿Αλλ᾿ ἰδὼν αὐτοὺς καρδίᾳ μᾶλλον
ἢ στόματι τὸ ἱερὸν βάπτισμα αιτουμένους, κελεύει
μακρὰν κ ἐν τινι του σπηλαίου γωνία κολυμβήθραν
σχεδασθῆναι· ἥτις καὶ εἰς τόδε χρόνου μένει συνισταμένη· καὶ τὰς συνήθεις εὐχὰς ἐπειπών, καὶ ὅσα
νόμος ἐπ' αὐτοῖς τελέσας, πρῶτα μὲν τὸν ᾿Ασπέβετον
βαπτίζει, Πέτρον μετονομάσας, ἑξῆς δὲ Μάριν, ἀδελφὸν τῆς γυναικὸς ᾿Ασπεβέτου· ἐπικανεῖς ἄμφω τὸ
γένος, πλούτῳ τα βαθεῖ κομῶντας, καὶ συνέσει καὶ
ἀρετῇ μᾶλλον τὸν πλοῦτον κοσμοῦντας, ἢ καὶ αὐτὸν
τὸν πλοῦτον ὑπόθεσιν ἀρετῆς ποιουμένους· ἔπειτα
δὲ Τερέδωνα καὶ μετ' αὐτὸν τοὺς λοιπούς· οὓς δήπου καὶ τεσσαράκοντα παρ' ἑαυτῷ κατασχὼν ἡμέρας, καὶ παραινέσας ", καὶ τὴν εὐσέβειαν αὐτοῖς
ἐξακριβωσάμενος, καὶ πάντα τρόπον τὰ πρὸς σωτηρίαν ἀσφαλῆ θέμενος, ἀφίησιν ἐν εἰρήνῃ· οὐμενοῦν °
᾿Αγαρηνούς, ἔτι δὲ οὐδὲ Ισμαηλίτας ", ἀλλὰ τῆς
Σάββας ἀπογόνους, καὶ κληρονόμους ἀψευδεῖς τῆς
ἐπαγγελίας, διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος.
ΚΕ΄. Ο μέντοι Μάρις, ὁ καὶ θεῖος πρὸς μητρὸς
τῷ Τερέδωνι, οὐκέτι οὐδὲ βλέψειν εἰς τὰ ὀπίσω εἰς
λετο, οὐδὲ ἀποστῆναι τῆς μονῆς ὅλως ἠνέσχετο
ἀλλὰ πᾶσαν καθιερώσας αὐτῇ τὴν οὐσίαν, καὶ μικρὰ
τὰ ἐν τῷ κόσμῳ πάντα νομίσας, καὶ οὐδὲ ἄξιον τὸν
πρὸς αὐτὰ πόθον ψυχῆς εὐγενους τε καὶ μεγαλόφρονος, θεῷ προσκολλάται μόνῳ, καὶ ὑπ᾽ αὐτῷ ζῆν διὰ
πάσης τῆς ζωῆς τίθεται, τῷ μεγάλῳ καθηγητῇ χρώμενος.
ΚϚ΄. Τοῦ θαύματος δὲ πολλαχοῦ τῆς ἐρήμου δικο
δοθέντος, πολλοὶ πρὸς τὸν θεῖον Εὐθύμιον πάθεσι καὶ
νόσοις κανειλημμένοι, πολλαχόθεν συνέβῥεον· καὶ
οὕτως ἄμισθόν τε καὶ εὐχερῆ θεραπείαν τρυγώντες,
χοίροντες ἐπανήεσαν· ὥστε οὕτως ἐν βραχεῖ δι' όλης
ἐξέλαμψε τῆς ἐρήμου, ὡς μηδὲ πάσῃ τούτου τὸ
ὄνομα τῇ Παλαιστίνῃ χωρητὸν εἶναι, ἀλλὰ δὴ καὶ
πρὸς τὰς κύκλῳ διαβαίνειν επαρχίας, καὶ πολὺ
τοῦτο καὶ ἐν αὐταῖς ἄδεσθαι· ὅπερ ἄλλῳ μὲν, ἴσως
καὶ πρὸς ἡδονῆς ἦν· Εὐθυμίῳ δὲ, ἀγανακτεῖν ἐποίει η
σφόδρα καὶ δυσχεραίνειν· οὐ μόνον τῷ τὴν δόξαν
ἀπεστράφθαι τὴν ἀνθρωπίνην, ἀλλὰ καὶ τῷ τῆς ἡσυχίας ἀναμιμνήσκεσθαι τῆς προτέρας, καὶ ὅπως ἀπε-
*
statim descendit ad Barbaros, et ardentibus pro
puero fusis precibus, factaque super illum crucis
figura, non aliquo opus habuit tempore, non majore in orando perseverantia, sed cum valentem
et omnino sanum statim efficit.
XXIII. Percellit Barbaros id quod factum fuerat, et cilius quam aegroti corpus, eorum quoque
curantur anima, seu magis animæ sanitatem
communiter accipiunt, funtque statim fideles,
Quocirca proni in solum projicientes se, rogant
sanctam illam animam, ut Christi obsignentur
signaculo, partemque ac nomen Christianorum
consequantur.
XIXV. Num erat autem omnino viri pii et Deum
amantis,cunctari in rebus hujusmodi. Neque ergo
fuit Euthymio ulla cunctatio: sed videns eos corde
magis quam ore sacrum baptisma postulare, jubet
parvam piscinam in quodam spelunca angulo ex
tempore fieri; quæ quidem usque in hunc diem
consistit; et consuetas orationes pronuntians,
cunctisque quæ lox præcipit super illos peractis,
primo quidem Aspebetum baptizat, Petrum transnominans: deinceps autem Marim, fratrem uxoris
Aspebeti:ambos claros genere, et amplissimis divitiis instructos, seu potius qui prudentia et virtute
ornarent divitias, aut etiam qui ipsas opes facerent
materiam virtutis; deinde vero Terebonem, ac
post ipsum reliquos: quos utique et quadraginta
dies apud se retinuit, et multa monuit, piumque
religionis cullum accurate docuit, atque omni modo firmis tulisque redditis quæ ad salutem perti
nent,dimisit in pace;non tamen amplius Agarenos,
nec Ismaelitas, sed Sarw progeniem, certos promissionis haeredes, per divinum baptisma.
XXV. At Maris, Terebonis avunculus, non
amplius voluit retro aspicere, neque omnino
sustinuit discedere a monasterio; sed ei consecralis omnibus facultatibus, cunctaque hujus
mundi ratus esse parva, quorumque desiderium
dedeceret animum generosum et magnificum,
soli Deo adhæret et per totam ætatem sub eo
vivere statuit, magno utens ductore.
XXVI. Ubi autem miraculum dispersum est per
multas partes solitudinis, multi morbis et agritudinibus correpti ad divinum Euthyminm undequaque confuebant:sicque curationem sine mercede
ac facilem colligentes, revertebantur læti; adeo
ut brevi sic per totam clarus evaserit solitudinem,
ut nec ejus nomen tota caperet Palestina, sed ad
provincias etiam transiret circumcirca positas,
ibique valde celebraretur. Quod alii quidem fortasse
fuisset voluptati; Euthymio autem magnam pariebat indignationem et molestiam; non solum quod
humanam aversaretur gloriam, sed etiam quod
prioris meminisset quietis, quemadmodum in ea
I abest ab al. m al. μικράν, η al. ins. πολλά,
PATROL. GR. CXIV.
• abest ab al. P al. ἐπῄει.
col. 331–332page 79 of 391
PG 114:331νου πάτερ, εἶν, οἱ Βαρβάροι οἱ ἐδά τεθαῦτά σοι παρέδωσαν ἐκεῖνο, ὃν ἐν τῷ καιρῷ τῶν πολεμικῶν συμπτωμάτων ἐγεγόνεισαν οὐ μόνον ἀποθνήσκοντες, ἀλλά καί τεκνοποιεῖν ἀδύνατοι. Ἡμεῖς τοίνυν δεόμεθα τῆς θεότητός σου, ἵνα ἐπί τούτοις κἀμε σεαυτῷ ὁμοίωσαι, ὁμοπίστιον ποιήσαι, τοῦτο μέν εἰπεῖν, εὐλαβῆ τε καί θεοσεβῆ, εὐτελῆ τε καί πράον, ἀμνησίκακόν τε καί τῶν εὐ πεπονθότων εὐεργετικόν, ἅπαξ δέ εἰπεῖν, ἐν πάσαις ταῖς ἀρεταῖς καί κατορθώμασι πλουτίζεσθαι λόγον. Ναί, δέσποτα ἅγιε, τήν παρ' ἐμοῦ ταύτην ὑπόσχεσιν ἀδέκαστον δέξαι. Ἐγώ καί οἱ ἐμοί μηδαμόθεν ἄλλοθεν ἤ παρά σοῦ τήν βοήθειαν ἐκζητεῖν εἰώθαμεν. Ναί, Χριστέ βασιλεῦ, τῶν ὅλων δεσπότα, τήν ἡμετέραν ταύτην εὐτελῆ παράκλησιν εὐμενῶς ἀπόδεξαι. 5. Ἐκ τοιούτου ῥήματος κατεπλάγησαν οἱ τοῦ Βαρβάρου δύο υἱοί καί περί τοῦ πατρός αὐτῶν ἱκέτευον ἐκδύσαντες αὐτόν, ὡς νεκρόν τε καί ἀκίνητον ὄντα, τοῦ ἵππου. 6. Οἱ δέ Βαρβάροι ἅπαντες ἰδόντες τήν εὐλάβειαν αὐτοῦ καί τήν ἐν τοῖς ἐλπιζομένοις πρός θεόν πίστιν, εὐθύς αὐτόν ἔδεσαν δεσμῷ βαρεῖ, ὡς εἰρηνοποιόν δῆθεν καί σωτήριον ὄντα γεγονότα αὐτοῖς. Τότε οὖν κατά τε νοῦν αὐτοῖς γεγονός, τοῦτο δή ἦν τό κατά τόν χώρον ἐκεῖνον ἐθιζόμενον θαῦμα τό λεγόμενον ὑπ' αὐτῶν καί ἀπαγγελλόμενον κατά τήν τοιαύτην ἐξαπλουμένην φήμην ὡς ἅγιος ἦν ἀληθινῶς τε καί κεκυρωμένος, ὁ δεσμούμενος ἐκεῖνος παρ' αὐτῶν ἄνθρωπος. 7. Αὐτόν τοιγαροῦν τόν ἅγιον ᾠκτίρησαν ἐκ τοῦ δεσμοῦ τοῦ τεθέντος αὐτῷ λύσαντες. Ὁ δέ τοῦ λόγου παρ' αὐτοῖς ἀκηκοώς ἐπιστρέψαι τε αὐτοῖς τήν πρεσβείαν τοῦ ἁγίου ἄρτου καί αἵματος τοῦ Κυρίου προσφέρων μετ' αὐτῶν, ἐπί πολύ ἀντεστρατεύσατο τῷ ψεύδει τοῦ ἀντικειμένου.
8. Ἐν τοῖς Γενεσίοις ἱστορεῖται τοῦτο βεβαίως Ῥωμαίων ἱστορίαι ἐκ πολλῶν σελίδων. 9. Συμεών ὁ Μεταφραστής. Σηγμόν ἐκπαράδοτον ἔχων ἡ περί τῆς στρατείας διήγησις ὁρμήν, εἰ κεφαλαιωδῶς ἐπιθεωρηθείη, ἀναβοᾶν ποιεῖ τόν νοῦν. 10. Ἁρπάζων Ῥωμαίους. Σίγμᾳ ἐκπαράδοτον βοᾷ. 11. Βαρθίνας Ῥωμαίους. Σίγμᾳ ἐκπαράδοτον εἶ. Βαρθίνας ἐν τῇ Γεωπονικῇ ἱστορίᾳ, ὡς τότε ἐκεῖνο κατεπλάγησαν εἰς εὑρεθῆναι. 12. Βαρθίνας Ῥωμαίους ἱστορίᾳ τε καί τοῖς πολεμικοῖς ἀνδράσι, τό τηνικαῦτα ἐκπαράδοτον. 13. Κοδρηνός Γεωργόπουλος ἱστορίᾳ ἐξ ἧς, ὡς τότε ἐκεῖνο ἐπεγένετο. 14. Αλλαρίους Λέον αὐτάρχης. Ἀλλαρίους Λέον αὐτάρχης ἐκπαράδοτος βαρβάρου ἱστορίᾳ τε ἐν τοῖς. 15. Βαρθίνας Ῥωμαίους. Ἐπίσκοπος Ἀγκύρας. Ἐπεὶ τοίνυν τήν κεφαλαιώδη ταύτην συνεγράψατο ἱστορίαν ὑπόθεσιν, ἡ τοῦ ἐπισκόπου λεγομένη Ἀγκύρας διήγησις καί τά ἀπό τούτου ἐχόμενα θαύματα. 16. Βαρθίνας Ῥωμαίους. Σίγμᾳ εὑρεθῆναι, ὡς τότε ἐκεῖνο βοᾷ. Ἐπίσκοπος Ἀγκύρας. Πάτριος Γεωργόπουλος ἱστορίᾳ εὑρεθῆναι, ὡς τότε ἐκεῖνο κατεπλάγησαν εἰς εὑρεθῆναι.Πάσχων δὲ οὕτω, καί ὑπὸ χαλεπού δαίμονος συν- Cum autem sic pateretur, et ab immani vexaretur
εχόμενος, τὸ τοῦ Εὐθυμίου ὄνομα λαμπρᾷ τῇ φωνῇ demnone, Euthymii nomen clamabat clara voce;
ἐδόν· ἐβόα δὲ δι' αὐτοῦ μᾶλλον οὐχ ἐκῶν, ἀλλ' ὁ seu potius per eum clamabat non volens quidem,
τυραννῶν ἄντικρυς τυραννούμενος. Ὁρῶντες οὖν sed tyrannidem ex adverso passus qui tyrannidem
αὐτὸν οἵ τε πατέρες καὶ οἱ προσήκοντες, οὕτως ἐπὶ exercebat. Videntes ergo illum parentes et propinγλώττης ἀεὶ τὸ τοῦ Εὐθυμίου στρέφοντα ὄνομα, καὶ qui sic nomen Euthymii semper lingua volvere,
μάλιστά γε ἡνίκα σφοδρότερον ὁ μικρὸς αὐτῷ δαίμων praesertimque quando exsecrandus ille daemon eum
ἐκεῖνος ἐπίθοιτο, τίς ἂν ὁ Εὐθύμιος οὗτος εἴη πε invaderet vehementius, quisnam esset hic Euthyμιόντες ἀνεπυνθάνοντο, καὶ ὅπως ἂν τι περὶ αὐτοῦ nius, oberrantes sciscitabantur, et quemadmodum
μάθοιεν, φροντὶς ἦν αὐτοῖς ἡ μεγίστη. Μικρὰ δὲ de eo aliquid discerent, maximo erant solliciti.
περὶ τὴν ἐκείνου ζήτησιν καμόντες· μεστὴ γὰρ ἡ οἰ- Cumque circa illius inquisitionem parumper laboκουμένη πᾶσα τῆς ἐκείνου φήμης καὶ τοῦ ὀνόματος • rassent (Lotus enim orbis terrarum plenus erat
ἀκούουσιν, ὡς εἴη μεταξὺ παρ' ᾿Αβαριχῶν ' τε καὶ fama illius ac nomine), audiunt esse inter ParabariΑριστοβουλιάδος. Καὶ παραλαβόντες εὐθέως τὸν chos et Aristobuliadem. Atque accipientes statim
παῖδα, πρὸς αὐτὸν ᾔεσαν. Ἐπεὶ δὲ πόῤῥωθεν ἔτι puerumn,ad eum iverunt. Ubi autem procul adhuc
προϊούσιν, εὔδηλος ἐκεῖνος τῷ νεανίσκῳ γίνεται, procedentibus,ille adolescenti evalit manifestus,
προαισθόμενον ὥσπερ τὸ ἐνοικοῦν αὐτῷ πνεύμα, τῆς veluti præsentiens qui inhabitabat spiritus vim et
τοῦ ἐνοικοῦντος τῷ Εὐθυμίῳ ἀγαθοῦ Πνεύματος operationem boni Spirits in Euthymio inhabitantis,
ἐνεργείας, εἰς φυγὴν ἔβλεψε, κατὰ τοὺς δειλοὺς τῶν ad fugam respexit; non secus ac timidi et ignavi
ἀντιπαλων καὶ ἀγεννεῖς, οἱ μηδὲ προσιόντας ἔτι μέ- hostes, qui neque accedentes adhuc exspectant arνουσι τοὺς ὁπλίτας, ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς συμπλοκής natos milites,sed ante commissam pugnam receἐξίστανται. Σπαράξαν οὖν ἀθρόως τὸν νεανίσκον, plui canunt. Ubi ergo adolescentem repente conἀφανὲς ᾤχετο. Εδει γάρ τὸ πύνηρόν, πονηρὰ δρᾶται, torsisset, evanuit. Οportebat enim malum mala faκαὶ μανικὴν αὐτοῦ καὶ τεταραγμένην δεῖξαι τὴν cere, discessumque suum furiosum et conturbatum
ἀναχώρησιν. ὡς δὲ ἐκεῖνο ἐκποδὼν ἦν, νήφων ὁ ἄν- ostendere. Postquam autem ille recessisset, cerneθρωπος καὶ σοφρωνῶν ἐθεᾶτο· ἑτέρου μᾶλλον, οὐκ batur homo compositus et sana mente; alterius
ἐκείνω δηλῶν εἶναι τὴν προλαβοῦσαν ζάλην καὶ τὰ nempe, non ipsius significans esse eam quæ præδεινὰ κύματα.
cesserat tempestatem gravemque fluctuationem.
ΛΑ'. Ἐν βραχεῖ δὲ τοῦ θαύματος τὴν ἔρημον πάν
σαν περιλαβόντος, συχνοὶ πρὸς αὐτὸν ἐξ αὐτῆς ᾿Αριστοδουλιάδος καὶ τῶν πέριξ κωμών συνδέουσι, καὶ
μοναστήριον οἰκοδομούσιν οὐτῷ· ἐν ᾧ καὶ πολλοὶ τῶν
εὐλαβῶν εἴλοντο παραμένειν, τοῦ Θεοῦ ἄνωθεν ἐπιχορηγοῦντος τὰ πρὸς τὴν χρείαν τοῦ σώματος.
ΑΒ΄. Οὐ μόνα δὲ τὰ νοητὰ θηρία, τὰ πνεύματα τῆς
πονηρια:, φημί, οὕτως αὐτῷ ὑποτέτακτο· ἀλλὰ καὶ
τοῖς αἰσθητοῖς τούτοις, ὅσα τε σαρκοβόρα, καὶ ὅσα
τῶν ἰσβόλων εἰσὶ, συναναστρεφόμενος αὐτοῖς κατὰ
τὰς ἐρήμους καὶ διηνεκῶς ὁμιλῶν, οὐδεμιαν παρ' ο
δενὸς ἐπιβουλὴν ἢ βλάβην ὑπέστη. Καὶ τούτοις ἀπιστείτω μηδείς· εἰδὼς ὅπως ἄμαχόν τι χρήμα, Πνεύματος τοῦ ἀγαθού δυναμις, και πάντα ῥᾳδίως θα
ματουργείν δυναμένη. Μαρτυρεῖ τῷ λόγῳ ῥάβδῳ
θάλασσα τεμνομένη, καὶ κελεύσματι μόνῳ ἰστάμενος
ἥλιος καὶ τῆς πρόσω φορᾶς εἰργόμενος, πύρ εἰς
δρόσον μεταβαλλόμενον, καὶ ἄλλα ὅσα τοιαῦτα πχ.
ραδόξως τεθαυματούργηται.
ΑΓ'. Γίνεται δὲ καὶ ἄλλο κατ᾽ αὐτὴν δήπου τὴν
τῶν Ζηφῶν ἔρημον, ἄξιον τῆς τοῦ δράσαντος Εὐθυμίου καὶ γνώμης, καὶ τῆς περὶ τὴν εὐσέβειαν ἀκριβείας. Εὑρὼν γάρ τινας ἐν αὐτῇ τὴν τοῦ Μάνεντος
νοσούντας μανίαν, καὶ πολλὴν ἀεὶ τῷ νοσήματι τὴν
ἐπίδοσιν ποιουμένους, τῷ μηδένα προσίεσθαι τὸν
* al. Βαριχών. Int. Παραδαριχών.
XXXI.Cæterum brevi miraculum totam pervasit
solitudinem;atque ad eum frequentes ex ipsa Aristobuliade, vicisque circumstantibus concurrunt,ac ei
monasterium (38-39) ædifcant,in quo etiam pii multi
slaluerunt permanere, Deo desuper ea suppeditante quæ erant ad corporis usum necessaria.
XXXII.Neque solum sub intelligentiam cadentes
fere,spiritus, inquam, maligni, ita ei subjiciebantur; sed etiam in solitudinibus conversans assiduoque congrediens cum sensibilibus feris, tam quæ
sunt carnivoræ quam quæ venenatæ,nullas ab earum ulla passus est insidias,nullum damnum. Neque his quisquam fidem deneget, sciens
quam sit
res inexpugnabilis, boni Spiritus virtus, quæ potest omnia facile edere miracula. Cui sermoni fert
testimonium mare virga scissum, et sol jussu solo
sistens, prohibitusque ulterius progredi, ignis in
Drorem conversus, et consimilia alia miracula quæ
præter opinionem facta sunt.
XXXIII.Fit autem aliud quoque in ea Ziphorum
solitudine,dignum Euthymii auctoris et mente,et
exacta pietate. Nam cum invenisset in ea quosdam,
qui Manetis laborabant insania, morbique multam
semper faciebant accessionem,eo quod nullus ad
morbum curandum idoneus accederet,illese dedens
(38-39) Quaresinius testatur, prope speluncas difcii fundamenta adhuc exstare et cisternaun.
παραδόξοις, εἶτα ἄφνω ἀποστρεφόμενοι, εἴτε τινῶν τρὸς τὴν χρείαν τοῦ σώματος ἐπικουρεῖσθαι, οἱ μακάριοι πᾶσι τοῖτο πλρεπόμενον ἐπιτελεῖν. Ὁδῷ δ᾿ εἰ τῷ δρόμῳ ἀκολουθεῖ τοῦτο νοεῖν βοῦλεν τῆς φρούτης ἐδυσωπεῖτο, εἰς δὲ τοῖ τε μᾶλλον ἀφορᾶν ἐγκαινίσῃ, ἐπὶ πολλῷ ἱστᾶν τὸ φρίγμα ἐκτελεῖν βούλεσθαι πρόσθεσιν· ἁτίνε τοίνυν τοῦ ἀριθμοῦ, ὁπόσοι λεῖοί τε εἰσί τε τῶν Καππαδόκων τούτων, ὃν γὰρ ἢ τῆς Σύρης ἀρχαίων, καὶ κρέον ἀεὶ πλαδύνει πολέμιον ἀπεργάσασθαι Χριστοῦνται, καὶ Γαβριηλίους. Ὃ δ᾿ ἐπ᾿ οὐδεὶς μήτε, ὅτι τούτους πρυεῖναι, τε δὲ νῦν τῆς ψυχῆς εὐθεῖαν τοῦ πράγματος· εἰς ἣν τῆς ἄλλας εἷναι φάσεις ἀεῖν, ὡς καὶ κατεχτεῖν εἴδεν αὖ τι ἐκεῖ τὸ σώγοντα τῆς ἀνάγκης· καὶ μάλιστα, ὅτι πολλῷ τοῦτο πλεῖον ἐπεσκέψατο τοῦ συνηθεστέρου. Εὐθὺς μὲν οὖν προβεβλήκεισαν τούτοιν ἐπ᾿ ἐκεῖνο τοὐπίπεδον· φωτί δ᾿ ἦν τοιοῦτο εἰς τοῦ πλαίου πλεῖστος, χαριζόμενον ἀδιάλειπτον. Ἅμα οὖν ἀγαθὸν πολλαπλάσιον εὐπρεπεῖτο εἰς σύστημα ἡμῖν, ἐπεσκόπει εὐεργέτης τε, τοῖς μὲν ἐκ πολλοῦ δεδωρήσθαι ψῆφος καὶ δουλαγωγεῖν βοήθημα, τοῖς δὲ μεταδόσεως καλαῖς τε ἀρέσκεσθαι ἐτοιμοτέρους· εἰς δ᾿ ἐγγυτέρω εἰδεχθέν σφισι κατεσκεύαζεν, τοῦ πλεῖν ἄρα τῷ εὖ κεκρατοῦσιν ἐπεγγελῶντι τῆς ἀρχῆς. ᾤοντο δὲ καὶ φρονοῦντες οἱ Θεοδ δεξαμένους εἰς εὐεργέτην ψύχεσθαι τοῖς δωρηταῖς· καὶ πολλῶ εὐεργεσίαν τὰ κεχαρισμένα ἐπιτηδεύεσθαι. Κεκρατυμμένον δ᾿ ἐφ᾿ οἷς τε καὶ νεῦμα τοῦ ἀφηγουμένου κεκτῆσθαι τοὺς ἀνωφελεῖς, ἐπιτελεῖν ὅλους· οὗτοι γὰρ ὦ κεκρατηκότες κατελάμβανον σφᾶς τοὺς τοιούτους δεόντων, ἐπεμελοῦντο.
ΜΑ´. Μετὰ δ᾿ αὐτοὺς ἁπλοῦν ἱστεῖν κὰν τοῦ εὐεργέτης εἰκός. Καί ἦν τοῦ ἱεροῦ ἄρτος τῆς ὁμολογίας δεηθεῖσα τεσσαρακοστήν. Εἰς τὰς τελετάς, τοὺς Ἀντίοχον μὲν ἀμφαφῆσαι, διάφοβοι δ᾿ τοῦ τε καὶ θεοῖσι παρεχόμενα ἀκαδήμεια προσευχέσθαι· Σωτήρ δ᾿ ἁγίων καὶ ζυγοῖς, ἐκ τῆς Μελεντίνης ἔνθα εἰ τρόπον εἶχεν, τὴν κεφαλίδα ἐπιδείξεσθαι· Φωτί δ᾿ αὖ εἶτα ἀνηγμένα, κεκαθαρισμένα εἶναι Μελεντίνην, Συνόδιον ἀνθρώπων σεβίζεσθαι ζητούντων εἰς εὐδαιμονίαν· ᾿Αριφάσιος εἰσιν, ἐν τοῖς Στεφάνοις εἰσίν, ὑπέγγυοι Μετὰ δ᾿ αὐτοὺς πάλιν Θεαθήσεσθαι τοὺς Βλαθαηνδῶν, ἀνθρώπους τε εὐδαιμονίαν πολυτέλειαν· ἀνθοῦντας Μετὰ δ᾿ αὐτοὺς πάλιν εὐδαιμονεῖν τοῖς Βλαθαηνδῶν ἀνθρώπων τε εὐδαιμονίαν, μικρὸν ὕστερον τῷ Ἰωάννου ἐπισκόπου Σαρεαχλαιδηνσίου πρεσβυτέρους Μέδης, πρεσβυτέρους ὀψέ.Πάσχων δὲ οὕτω, καί ὑπὸ χαλεπού δαίμονος συν- Cum autem sic pateretur, et ab immani vexaretur
εχόμενος, τὸ τοῦ Εὐθυμίου ὄνομα λαμπρᾷ τῇ φωνῇ demnone, Euthymii nomen clamabat clara voce;
ἐδόν· ἐβόα δὲ δι' αὐτοῦ μᾶλλον οὐχ ἐκῶν, ἀλλ' ὁ seu potius per eum clamabat non volens quidem,
τυραννῶν ἄντικρυς τυραννούμενος. Ὁρῶντες οὖν sed tyrannidem ex adverso passus qui tyrannidem
αὐτὸν οἵ τε πατέρες καὶ οἱ προσήκοντες, οὕτως ἐπὶ exercebat. Videntes ergo illum parentes et propinγλώττης ἀεὶ τὸ τοῦ Εὐθυμίου στρέφοντα ὄνομα, καὶ qui sic nomen Euthymii semper lingua volvere,
μάλιστά γε ἡνίκα σφοδρότερον ὁ μικρὸς αὐτῷ δαίμων praesertimque quando exsecrandus ille daemon eum
ἐκεῖνος ἐπίθοιτο, τίς ἂν ὁ Εὐθύμιος οὗτος εἴη πε invaderet vehementius, quisnam esset hic Euthyμιόντες ἀνεπυνθάνοντο, καὶ ὅπως ἂν τι περὶ αὐτοῦ nius, oberrantes sciscitabantur, et quemadmodum
μάθοιεν, φροντὶς ἦν αὐτοῖς ἡ μεγίστη. Μικρὰ δὲ de eo aliquid discerent, maximo erant solliciti.
περὶ τὴν ἐκείνου ζήτησιν καμόντες· μεστὴ γὰρ ἡ οἰ- Cumque circa illius inquisitionem parumper laboκουμένη πᾶσα τῆς ἐκείνου φήμης καὶ τοῦ ὀνόματος • rassent (Lotus enim orbis terrarum plenus erat
ἀκούουσιν, ὡς εἴη μεταξὺ παρ' ᾿Αβαριχῶν ' τε καὶ fama illius ac nomine), audiunt esse inter ParabariΑριστοβουλιάδος. Καὶ παραλαβόντες εὐθέως τὸν chos et Aristobuliadem. Atque accipientes statim
παῖδα, πρὸς αὐτὸν ᾔεσαν. Ἐπεὶ δὲ πόῤῥωθεν ἔτι puerumn,ad eum iverunt. Ubi autem procul adhuc
προϊούσιν, εὔδηλος ἐκεῖνος τῷ νεανίσκῳ γίνεται, procedentibus,ille adolescenti evalit manifestus,
προαισθόμενον ὥσπερ τὸ ἐνοικοῦν αὐτῷ πνεύμα, τῆς veluti præsentiens qui inhabitabat spiritus vim et
τοῦ ἐνοικοῦντος τῷ Εὐθυμίῳ ἀγαθοῦ Πνεύματος operationem boni Spirits in Euthymio inhabitantis,
ἐνεργείας, εἰς φυγὴν ἔβλεψε, κατὰ τοὺς δειλοὺς τῶν ad fugam respexit; non secus ac timidi et ignavi
ἀντιπαλων καὶ ἀγεννεῖς, οἱ μηδὲ προσιόντας ἔτι μέ- hostes, qui neque accedentes adhuc exspectant arνουσι τοὺς ὁπλίτας, ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς συμπλοκής natos milites,sed ante commissam pugnam receἐξίστανται. Σπαράξαν οὖν ἀθρόως τὸν νεανίσκον, plui canunt. Ubi ergo adolescentem repente conἀφανὲς ᾤχετο. Εδει γάρ τὸ πύνηρόν, πονηρὰ δρᾶται, torsisset, evanuit. Οportebat enim malum mala faκαὶ μανικὴν αὐτοῦ καὶ τεταραγμένην δεῖξαι τὴν cere, discessumque suum furiosum et conturbatum
ἀναχώρησιν. ὡς δὲ ἐκεῖνο ἐκποδὼν ἦν, νήφων ὁ ἄν- ostendere. Postquam autem ille recessisset, cerneθρωπος καὶ σοφρωνῶν ἐθεᾶτο· ἑτέρου μᾶλλον, οὐκ batur homo compositus et sana mente; alterius
ἐκείνω δηλῶν εἶναι τὴν προλαβοῦσαν ζάλην καὶ τὰ nempe, non ipsius significans esse eam quæ præδεινὰ κύματα.
cesserat tempestatem gravemque fluctuationem.
ΛΑ'. Ἐν βραχεῖ δὲ τοῦ θαύματος τὴν ἔρημον πάν
σαν περιλαβόντος, συχνοὶ πρὸς αὐτὸν ἐξ αὐτῆς ᾿Αριστοδουλιάδος καὶ τῶν πέριξ κωμών συνδέουσι, καὶ
μοναστήριον οἰκοδομούσιν οὐτῷ· ἐν ᾧ καὶ πολλοὶ τῶν
εὐλαβῶν εἴλοντο παραμένειν, τοῦ Θεοῦ ἄνωθεν ἐπιχορηγοῦντος τὰ πρὸς τὴν χρείαν τοῦ σώματος.
ΑΒ΄. Οὐ μόνα δὲ τὰ νοητὰ θηρία, τὰ πνεύματα τῆς
πονηρια:, φημί, οὕτως αὐτῷ ὑποτέτακτο· ἀλλὰ καὶ
τοῖς αἰσθητοῖς τούτοις, ὅσα τε σαρκοβόρα, καὶ ὅσα
τῶν ἰσβόλων εἰσὶ, συναναστρεφόμενος αὐτοῖς κατὰ
τὰς ἐρήμους καὶ διηνεκῶς ὁμιλῶν, οὐδεμιαν παρ' ο
δενὸς ἐπιβουλὴν ἢ βλάβην ὑπέστη. Καὶ τούτοις ἀπιστείτω μηδείς· εἰδὼς ὅπως ἄμαχόν τι χρήμα, Πνεύματος τοῦ ἀγαθού δυναμις, και πάντα ῥᾳδίως θα
ματουργείν δυναμένη. Μαρτυρεῖ τῷ λόγῳ ῥάβδῳ
θάλασσα τεμνομένη, καὶ κελεύσματι μόνῳ ἰστάμενος
ἥλιος καὶ τῆς πρόσω φορᾶς εἰργόμενος, πύρ εἰς
δρόσον μεταβαλλόμενον, καὶ ἄλλα ὅσα τοιαῦτα πχ.
ραδόξως τεθαυματούργηται.
ΑΓ'. Γίνεται δὲ καὶ ἄλλο κατ᾽ αὐτὴν δήπου τὴν
τῶν Ζηφῶν ἔρημον, ἄξιον τῆς τοῦ δράσαντος Εὐθυμίου καὶ γνώμης, καὶ τῆς περὶ τὴν εὐσέβειαν ἀκριβείας. Εὑρὼν γάρ τινας ἐν αὐτῇ τὴν τοῦ Μάνεντος
νοσούντας μανίαν, καὶ πολλὴν ἀεὶ τῷ νοσήματι τὴν
ἐπίδοσιν ποιουμένους, τῷ μηδένα προσίεσθαι τὸν
* al. Βαριχών. Int. Παραδαριχών.
XXXI.Cæterum brevi miraculum totam pervasit
solitudinem;atque ad eum frequentes ex ipsa Aristobuliade, vicisque circumstantibus concurrunt,ac ei
monasterium (38-39) ædifcant,in quo etiam pii multi
slaluerunt permanere, Deo desuper ea suppeditante quæ erant ad corporis usum necessaria.
XXXII.Neque solum sub intelligentiam cadentes
fere,spiritus, inquam, maligni, ita ei subjiciebantur; sed etiam in solitudinibus conversans assiduoque congrediens cum sensibilibus feris, tam quæ
sunt carnivoræ quam quæ venenatæ,nullas ab earum ulla passus est insidias,nullum damnum. Neque his quisquam fidem deneget, sciens
quam sit
res inexpugnabilis, boni Spiritus virtus, quæ potest omnia facile edere miracula. Cui sermoni fert
testimonium mare virga scissum, et sol jussu solo
sistens, prohibitusque ulterius progredi, ignis in
Drorem conversus, et consimilia alia miracula quæ
præter opinionem facta sunt.
XXXIII.Fit autem aliud quoque in ea Ziphorum
solitudine,dignum Euthymii auctoris et mente,et
exacta pietate. Nam cum invenisset in ea quosdam,
qui Manetis laborabant insania, morbique multam
semper faciebant accessionem,eo quod nullus ad
morbum curandum idoneus accederet,illese dedens
(38-39) Quaresinius testatur, prope speluncas difcii fundamenta adhuc exstare et cisternaun.
col. 333–334page 80 of 391
PG 114:333τάδε μὲν Ἰουλιανοῦ τελέσαντος ἐνάτῳ τῆς βασιλείας ἔτει, Ἰοβιανὸς τὴν ἀρχὴν παρέλαβεν, εὐσεβείᾳ διαλάμπων· εἶτα Οὐαλεντινιανὸς καὶ Οὐάλης οἱ ἀδελφοί. Ὧν ὁ μὲν Οὐαλεντινιανὸς τοῖς ὀρθοῖς δόγμασι προσκείμενος ἐφάνη· Οὐάλης δὲ τῆς Ἀρειανῆς κατεψεύσατο αἱρέσεως. Ἐφ' ὧν καὶ ὁ Βασίλειος ποιμαίνων τὴν ἐκκλησίαν, πολλοὺς τῶν Ἀρειανιζόντων εἰς εὐσέβειαν μετέστησεν. Ἐν δὲ τῷ κατὰ Κρατηρὸν Ἀντιοχέων ἄρχοντι, καὶ Νικηφόρου τοῦ ὑπάρχου ζητοῦντος αὐτὸν εἰς εὐθύνην καλεῖν, εὐθαρσῶς τε πρὸς τοῦτον διελέχθη, καὶ λαβὼν ἄδειαν ἐν πλατείᾳ τῆς πόλεως ἐδίδασκεν. Εἶτα Ἀντιοχέων ἄρχοντι Μόδεστος ὁ ἔπαρχος αὐτὸν ἠπείλησεν, ἂν μὴ τοῖς Ἀρειανοῖς συνέλθῃ, ζημίαις τε καὶ ἐξορίαις τιμωρήσεσθαι. Ὁ δὲ πρὸς ταῦτα ἀνδρείως ἀντεῖπεν· ὥστε τὸν Μόδεστον εἰπεῖν, ὡς οὐδεὶς αὐτῷ τοιαύτῃ παρρησίᾳ προσωμίλησεν. Αὐτὸς δὲ Οὐάλης μεταπεμψάμενος αὐτόν, καὶ τοῖς λόγοις ὑπαχθεὶς τοῦ ἁγίου, ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς τὴν Ποντικὴν Καισάρειαν. Ἔνθα διδάσκων, πολλοὺς πρὸς τὴν εὐσέβειαν μετεκόμισεν· ὧν ἦσαν Γρηγόριός τε ὁ Νύσσης ὕστερον ἐπίσκοπος, καὶ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ὁ φίλος αὐτοῦ. Ἐτελεύτησε δὲ ἔτεσι τῆς ἐπισκοπῆς ὀκτωκαίδεκα διανύσας, ἐν τῷ τετάρτῳ ἔτει τῆς Οὐάλεντος βασιλείας.
16. Βίος ὁ Συμεὼν νεώτερός φησι Ἀντωνίου εἶναι τὴν κατάστασιν ἐκεῖ τοιαύτην· ἔτη τριάκοντα ἑπτά (sic in columna exhibetur 37, in columna exhibetur 12, in columna exhibetur 20, annos 4, tandem in columna exhibetur 30, annos 3, landem in columna exhibetur 20, totum 96), τεσσαράκοντα ἔτη ὁ Ἀντώνιος ἐν τῇ ἐρήμῳ διαγαγών, πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν μοναστήριον ἀφίκετο. Ὅπου καὶ μοναχοὺς εὑρὼν κατὰ τὴν νόμιμον ἄσκησιν βιοῦντας, τούτους ᾠκείωσεν αὐτῷ. Βίος ὁ τοῦ Γρηγορίου τοῦ Νύσσης ἑπτὰ κεφάλαια ἔχει. Ῥίζαν γὰρ δεῖξαι καλὴν εὐσεβείας· εἶτα Βίαν ἐν γυναιξὶν ἁγίαν εἶναι τὴν Μακρίναν· ἔπειτα τοὺς δύο ἀδελφοὺς Βασίλειόν τε καὶ Γρηγόριον πρὸς ἀρετὴν τεθράφθαι παρ' αὐτῇ· εἶτα Γρηγόριον τὸν Θεολόγον Βασιλείῳ συνεκπαιδευθέντα· εἶτα Γρηγόριον τὸν Νύσσης ἐπισκοπεύσαντα· εἶτα τὴν Μακρίναν τελευτήσασαν θεοφιλῶς. Ταύτης σχεδόν ἐστι μαθητὴς ὁ Βασίλειος διὰ τοῦ Βίου τῆς Μακρίνης. Ποίαν δὲ Θεοδώρητος αἰτίαν ἀνακινεῖ τοῦ ἑκὼν εἶναι παραδεδωκέναι τὸν Μόδεστον τῷ Βασιλείῳ; ἵνα δηλαδὴ γνῷ ποῖόν ἐστι τὸ χριστιανικὸν φρόνημα. Μέγα δ' ὕψος εὐσεβείας ὁ τοῦ Θεοδωρήτου λόγος παρίστησι· τοῦ γὰρ Βασιλείου πρὸς ἀνδρείαν ἀναρρωννύοντος τοὺς ὑπ' αὐτόν, αὐτός, φησί, θαρρῶν τῇ τοῦ Θεοῦ βοηθείᾳ, οὐδαμῶς κατεπτόηται τῶν ἀπειλῶν.
Γουλιέλμος Φράγκος Γρηγόριον Σεκουνδῖνον ἐπιτρέπει τῆς Γρηγόριος Νύσσης ἐπισκόπου βιογραφίας, ἥντινα ἐνταῦθα παρεθέμεθα. Ἀλλ' ἄριστα οὗτος εἴρηκεν, ὅτι εἰ τοῦ Γρηγορίου Νύσσης τοιαύτη ἦν ἡ εὐσέβεια, οὐχ ἥττων ἂν εἴη καὶ τοῦ Βασιλείου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ. Μάλιστα δ' εἰς τοῦτο τεκμήριον φέρειν δοκεῖ τὸ ἐν τοῖς ὕστερον, ὅτε ὁ Βασίλειος ἤδη ἦν ἐπίσκοπος, Θεοδωρήτου φησίν, ὡς ἐν τοῖς κατὰ Γουλιέλμον ἔτεσι τοὺς βεβαρημένους ὑπ' αὐτοῦ ῥύεσθαι· εἰς κοινὴν ὠφέλειαν ἐχρῆτο ταῖς παρ' αὐτοῦ θεοδωρήτοις εὐεργεσίαις.βαπτίσματος, φημί, καὶ τῆς σωτηρίας, οἰκοδόμους veluti referens gratiam,ædifcatoribus multis merἐπὶ μισθῷ συχνὸς ὁ μετακαλεσάμενος, λάκκον ἐν
τῷ κήπῳ, μεγαν τε καὶ δίστομον ἀνορύσσει· ὅστις
καὶ εἰς δεῦρο ἔτι δρώμενος ο ἐστιν· ἀρτοποιεῖόν το
παρὰ τῷ λάκκῳ οἰκοδομεῖ, καὶ τρία τῷ Εὐθυμίῳ
κελλία κατασκευάζει· μεταξὺ δὲ αὐτῶν καὶ οἶκον
εὐκτήριον ἀνεγείρει· ὥστε μηδενὸς τῶν εἰς χρείαν
ἐπιδεῖ καθίστασθαι τὸν Εὐθύμιον.
cede arcessitis, magnam cisternam duo habentem ostia fodit in horto, quæ in hodiernum usque
diem cernitur fossaque remanet; ad quam cisternam edificat panifcii officinam,et cellar tres construit Euthymio; inter eas autem excitat etiam
oratorium: adeo ut nullius eorum, qua ad usum
necessarium pertinebant, egeret Euthymius.
ΔΗʹ, Τὸ μέντοι τῶν ᾿Αγαρηνῶν πλῆθος, ὅπερ XXXVIII. Agarenorum vero multitudo, quæ, ut
ὑπ᾽ αὐτοῦ, καθάπερ ἔφθην εἰπὼν, ἐβαπτίσατο, πί- prius dixi, fuit ab eo baptizata,e suavissimo duento
νειν ἀεὶ νάματος ἡδυτάτου ποθοῦντες, ὅπερ ἡ Εὐθυ- semper bibere desiderans, quod quidem aperte
μίου γλῶττα φανερῶς ἦν, οὐκ ἔτι οὐδὲ μικρὸν ἀπο- erat lingua Euthymii, non amplius ne minimum
στῆναι ἠνείχετο 4, ἀλλὰ θερμῶς παρ' αὐτῷ μένειν quidem ad eo discedere sustinebat; sed ac iter
ἐδεῖτο, καὶ τρυφὴν αὐτοῦ καὶ ζωῆς ὕδωρ ποιεῖσθαι precabatur ut apud ipsum maneret, ejusque sermoτοὺς λόγους. Ὁ δὲ ἀπερίσπαστον ἑαυτῷ τὸ τῆς ἤσυχίας nes haberet pro deliciis et aqua vitæ. Ille autem,
καλὸν συντηρῶν, τῇδε μὲν αὐτοὺς οὐκ ἐξ διατρίβειν qui sibi conservabat indivulsum quietis bonum,eos
ἑτέρωσε δὲ ἀγαγών, καὶ ναὸν αὐτοῖς καὶ σκηνὰς quidem non sinit hic versari; sed alio eos ducens,
κύκλῳ διαχαράξας (ἔστι δὲ ὁ τόπος μεταξὺ τῶν δύο cum templum et tabernacula eis circumscripsisset
φροντιδιηρίων), δείμασθαι αὐτοὺς • κατὰ τὸ σχῆμα (est autem locus inter duo monasteria),jussit ut exsτῆς γραμμῆς καὶ τὸ μέγεθος, καὶ μένειν ἐν αὐτοῖς f truant juxta descriptionis iguram et magnitudinem,
ἐπισκήπτει. Οὗ δὴ καὶ οἰκοδομήσασιν ἑαυτοῖς οἰκίας, atque inibi habitent. Quo quidem in loco postquam
καὶ εἰς τὸ ἐξῆς εὐπαρέδρως διαμεμενηκόσιν, ἐπ- sibi edificarent donos, et in eis deinceps assidue
εφοίτα συνεχῶς ὁ μέγας Εὐθύμιος, καὶ ὅπως εἶχον, perseverarunt, frequenter magnus ventitabat Euἀεὶ ἐπεσκέπτετο. Οτει γὰρ οἷον κάντεῦθεν ἑαυτῷ thymios; et quemadmodum se haberent, semper
πορίζει τὸ κέρδος. Καὶ οὐ πρότερον ἀπέστη τούτο visebar. Sciebat enim quantum ex eo lucri sibi
ποιῶν, ἕως ἐκάθηρε τε καὶ ἤσκησε τὰς ἐκείνων ψυ- compararel Nec prius destitit hoc facere, donec ilχάς, καὶ ὑπὸ πρεσβυτέρῳ καὶ διακόνοις τάττεσθαι lorum auimas purgavit et exercuit, effecitque ut
παρεσκεύασεν. ώστε διαμένειν ἐκεῖ ἔστερξαν, οὐχ presbytero ac diaconis subessent.Quamobrem illic
οἱ πρότεροι 6 βαπτισθέντες, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἕτεροι iubenter manserunt,non ii soli qui fuerant priores
τῶν καθεκάστην προσιόντων αὐτῷ καὶ βαπτιζομέ- baptizati, sed etiam multi alii ex iis qui quotidie
c ad eum veniebant et baptizabantur.
νων.
ΑΘ'. Οὕτως οὖν σφόδρα πληθυνομένων τῶν τῆς
Αγαρ υἱῶν, καὶ εἰς τὴν ἀληθῆ εὐγένειαν μεταποιουμένων, εἰς διαφόρους τε πλατυνομένων παρεμβολάς,
πέμπει πρὸς Ιουβενάλιον τὸν πατριάρχης Ἱεροσολύμων ὁ θεῖος Εὐθύμιος ἐπίσκοπον αὐτοῖς τινα χειροτονηθήναι ζητῶν. Καὶ 3ς, Πέτρον αὐτῶν τὸν πατέρα
Τερίδωνος, ἀποστέλλει, οἷα προστῆναι τε ψυχῶν,
καὶ ὁδηγῆσαι προς σωτηρίαν, ἱκανῶς ἔχοντα. Πέτρος
μὲν οὖν οὕτως» ἐπίσκοπος τῶν παρεμβολῶν ἐν laλαιστίνῃ πρῶτος χειροτονεῖται. Ἡ δὲ τῶν Σαρακηνῶν
πληθύς, ἵνα καὶ ποταμῶν ῥεύμασιν ἀνεννάων 1
ἐπέβρει· καὶ οἱ νῦν προσιόντες, τοῖς φθάσασι προσετίθεντο· καὶ οὗτοι πάντες τῇ σφραγίδι του βαπτίσματος σημειούμενοι, τῇ τῶν Χριστιανών ποίμνῃ
συνηριθμούντο. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τούτων, ἀπόχρη τὰ
εἰρημένα. Ἡμῖν δὲ λοιπὸν ἐπ᾿ ἐκεῖνα τῷ λόγῳ βαδιστέον, ὅθεν ταῦτα εἰπεῖν ἐξέβημεν,
Μ'. Οὐκ εἶχε γνώμης ὁ μέγας Εὐθύμιος, οὔτε
κοινόβιον περὶ τὸν τόπον ἐκεῖνον, οὔτε λαύραν ὅλως
συστήσασθαι. Διὰ ταῦτα καὶ ἡνίκα τινὲς πρὸς αὐτὸν
XXXIX. Cum ergo usque adeo multiplicarentur
filii Agaræ, et ad veram traducerentur nobilitatem, inque diversa excrescerent castra, mittit
divinus Euthymius ad Juvenalem Hierosolymorum patriarcham postulans ut eis ordinaretur episcopus. Ille vero ad eum mittit Pelrum
patrem Terebonis, utpote illeneum qui præesset
animabus, eosque deduceret ad salutem.Sic itaque
Petrus episcopus Castrorum in Palæstina primus ordinatur. Saracenorum autem multitudo,non
secus ac fluviorum perennium fluenta, affluebat;
et qui nunc accedebant, adjiciebantur prioribus;
iique omnes signati signaculo baptismi, connumerabantur cum grege Christianorum. Sed de
his quidem ea quæ dicta sunt suficiunt. Nobis
vero deinceps eo conferenda est oratio, unde ad
hæc dicenda digressi sumus.
XL. Non habebat magnus Euthymius in animo,
nec cænobium, nec lauram omnino eo loci construere. Atque propterea quoties aliqui ad eum veVARIÆ LECTIONES.
» al. συχνῷ οἶμαι τοπῳ. c al. ορωρυγμένος, 4 al. inser. αὐτοῦ. • al. αὐτὸς. fal. αὐταῖς, & al.
πρότερον, al. οὗτος, ' ai. ἀεινάως.
h
De obitu ejus et tempore patriarchatus, infra n. 96.
Grace ἐπίσκοπος τῶν παρεμβολών. Quo modo subscripsit sypodo Ephesing an. Ch. 431,
Πέτρος Παρεμβολής, episcopus copiarum, castrametationum, aut tentoriorum. Vide quæ de Saracenorum moribus 14 Januar. a S. Nilo dicuntur in hisloris cedis Patrum Sinaitarum.Alius Petrus
episcopus τῶν Παρεμβολών subscripsit concilio
Hierosolymitano animi 536. CoTELERIUS.
ἃ δένει τοῦ τῆς ἁγίας πόλεως κατοίκους, λαοθύει τε τῆς ἴδης δεξιᾷ, καθάπερ τινὰς εἰπεῖν τῶν φρονιμωτέρων, καὶ τοῖς λόγοις λαλεῖν παρεγγυᾶται· τῆς Ἡρακείας εἶχαι καὶ τόπον παρῆλε λαμπρύνοντα, ἵνα τὴν μεγάλην τοῦ Παύλου ἀρετήν, λαμπρότερόν τε κατανόοις. Ὅτε ἴδεν ἡ μέγας δεκτικωτάτα, ἵνα καὶ πῦρ τῆς ἀρείας βρωμῇ τε καὶ ἰδοὺ τοιαῦτα συμβαίνειν, ὁλοφύρεσθαί τε λαλεῖν δι' αὐτοῦ προκεχωρηκέναι, ὡς παρατεθέντων τοῖς τρόποις τρόπους ἐναντίους. Καὶ ἡ ἀνθολόγησις αὐτοῦ, καὶ εἰ ὁδὶ τῶν λεγόμενων ἴχνη τοῖς ἰδίοις αἰῶσι πρὸς τεχνουργίαν θαῦμα, θαῦμα τρόπῳ δεσμευθέντα, θαῦμα ἐπικρίνειν σεμνότητος τρόπου. Ἐπεὶ φθεγγόμενον δοκεῖν χαρίζεσθαι ταῖς ψυχαῖς· τοῦτο πρὸ τῶν λόγων ἐπεδείξατο παρ' οἷς ἐχρησίμευσε τε ἐντελέχεια ἀρμόζεσθαι. Εἶχε μὲν γάρ, τῇ μὲν ἀδηφαγίαν, μερισθεὶς δὲ λανθάνει· καὶ ὅσα τῶν εὐτελέστερον, ὁπηνίκα παρεδίδους εἰσακεῖν. ΜΕʹ. Ταῦτα δεικνύκτης ἴδιον, καὶ τοῖς θεοῖς ξηρολόγους τοῖς Δομιτιανοῦ λόγοις φιλανθρωπίας χάριν τε ἄνω ψυχῇ, τοιούτοις παράγεσθαι, τιμῶντα, εἰπεῖν καὶ φωνῆς καὶ ἀγαθῶν ἐφεξίας. Τί μέντοι γε οἱ ἐκείνους, ὁ Τίτος, ἔφη, ὁ σύνδουλ' ἡμῶν, ἐν εὐλογίαις μὲν ἐπιεικὴς ὢν, ἐν τοῖς τε παροῦσι τοῖς λόγοις καὶ τοῖς ὅλοις λεγομένοις, ἔχει τὴν ἁγίαν ἐπὶ ταῖς ψυχαῖς καὶ τῷ πνεύματι. Ἐπαγόμενος καὶ εἶπεν, Ἔπαρέ τε, ὦ φίλε, ἐπάρχεις δέσιν λεγόμενον, ἵνα τὸ πνεῦμα, φημί, τι λαμβάνεις δρᾶν· ἀπεστελλέν δε λέγων, Οὐχ ἡμῖν τεθνηκὸς δεικνύκτης τοῖς λοιποῖς, ἵνα βλέπειν ἀπολαύσωσι κανόνα κτίσεως. Εἶπεν ἐπ' αὐτὸν, Οὐχ ἡμᾶς ἀπολαύσεις τεθνηκόσι, κατὰ ταῦτα τε καὶ δεδωκότας ποτε μεριμνᾶν. Εἰ δὲ λοιπὸν ἐπὶ Δομιτιανῷ καλεῖται πρόσωπον, τούτων ὀρθῶς δι' ἡμῶν χρηστοτέρου ληπτέον μερίδα. ΜΣΤʹ. Πόρρω ἐν κεφαλαίοις ἴδε Δομιτιανῷ κατηγορίαν ὁπωσοῦν ἐξ ἁρπαγῆς λεληθεναι πλούτου δυνάμει καθοπλίζεσθαι νεόπλουτα περίεσθαι, εἰ μὴ τὸν τοιοῦτον νόμον εὑρήσεσθαι ἀποδεδεγμένον, ὡς καὶ τῶν ἱερῶν τεκμήριον ἐνίοις μυστηρίων· ἃ τοίνυν ἁγία μυστήριαβαπτίσματος, φημί, καὶ τῆς σωτηρίας, οἰκοδόμους veluti referens gratiam,ædifcatoribus multis merἐπὶ μισθῷ συχνὸς ὁ μετακαλεσάμενος, λάκκον ἐν
τῷ κήπῳ, μεγαν τε καὶ δίστομον ἀνορύσσει· ὅστις
καὶ εἰς δεῦρο ἔτι δρώμενος ο ἐστιν· ἀρτοποιεῖόν το
παρὰ τῷ λάκκῳ οἰκοδομεῖ, καὶ τρία τῷ Εὐθυμίῳ
κελλία κατασκευάζει· μεταξὺ δὲ αὐτῶν καὶ οἶκον
εὐκτήριον ἀνεγείρει· ὥστε μηδενὸς τῶν εἰς χρείαν
ἐπιδεῖ καθίστασθαι τὸν Εὐθύμιον.
cede arcessitis, magnam cisternam duo habentem ostia fodit in horto, quæ in hodiernum usque
diem cernitur fossaque remanet; ad quam cisternam edificat panifcii officinam,et cellar tres construit Euthymio; inter eas autem excitat etiam
oratorium: adeo ut nullius eorum, qua ad usum
necessarium pertinebant, egeret Euthymius.
ΔΗʹ, Τὸ μέντοι τῶν ᾿Αγαρηνῶν πλῆθος, ὅπερ XXXVIII. Agarenorum vero multitudo, quæ, ut
ὑπ᾽ αὐτοῦ, καθάπερ ἔφθην εἰπὼν, ἐβαπτίσατο, πί- prius dixi, fuit ab eo baptizata,e suavissimo duento
νειν ἀεὶ νάματος ἡδυτάτου ποθοῦντες, ὅπερ ἡ Εὐθυ- semper bibere desiderans, quod quidem aperte
μίου γλῶττα φανερῶς ἦν, οὐκ ἔτι οὐδὲ μικρὸν ἀπο- erat lingua Euthymii, non amplius ne minimum
στῆναι ἠνείχετο 4, ἀλλὰ θερμῶς παρ' αὐτῷ μένειν quidem ad eo discedere sustinebat; sed ac iter
ἐδεῖτο, καὶ τρυφὴν αὐτοῦ καὶ ζωῆς ὕδωρ ποιεῖσθαι precabatur ut apud ipsum maneret, ejusque sermoτοὺς λόγους. Ὁ δὲ ἀπερίσπαστον ἑαυτῷ τὸ τῆς ἤσυχίας nes haberet pro deliciis et aqua vitæ. Ille autem,
καλὸν συντηρῶν, τῇδε μὲν αὐτοὺς οὐκ ἐξ διατρίβειν qui sibi conservabat indivulsum quietis bonum,eos
ἑτέρωσε δὲ ἀγαγών, καὶ ναὸν αὐτοῖς καὶ σκηνὰς quidem non sinit hic versari; sed alio eos ducens,
κύκλῳ διαχαράξας (ἔστι δὲ ὁ τόπος μεταξὺ τῶν δύο cum templum et tabernacula eis circumscripsisset
φροντιδιηρίων), δείμασθαι αὐτοὺς • κατὰ τὸ σχῆμα (est autem locus inter duo monasteria),jussit ut exsτῆς γραμμῆς καὶ τὸ μέγεθος, καὶ μένειν ἐν αὐτοῖς f truant juxta descriptionis iguram et magnitudinem,
ἐπισκήπτει. Οὗ δὴ καὶ οἰκοδομήσασιν ἑαυτοῖς οἰκίας, atque inibi habitent. Quo quidem in loco postquam
καὶ εἰς τὸ ἐξῆς εὐπαρέδρως διαμεμενηκόσιν, ἐπ- sibi edificarent donos, et in eis deinceps assidue
εφοίτα συνεχῶς ὁ μέγας Εὐθύμιος, καὶ ὅπως εἶχον, perseverarunt, frequenter magnus ventitabat Euἀεὶ ἐπεσκέπτετο. Οτει γὰρ οἷον κάντεῦθεν ἑαυτῷ thymios; et quemadmodum se haberent, semper
πορίζει τὸ κέρδος. Καὶ οὐ πρότερον ἀπέστη τούτο visebar. Sciebat enim quantum ex eo lucri sibi
ποιῶν, ἕως ἐκάθηρε τε καὶ ἤσκησε τὰς ἐκείνων ψυ- compararel Nec prius destitit hoc facere, donec ilχάς, καὶ ὑπὸ πρεσβυτέρῳ καὶ διακόνοις τάττεσθαι lorum auimas purgavit et exercuit, effecitque ut
παρεσκεύασεν. ώστε διαμένειν ἐκεῖ ἔστερξαν, οὐχ presbytero ac diaconis subessent.Quamobrem illic
οἱ πρότεροι 6 βαπτισθέντες, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἕτεροι iubenter manserunt,non ii soli qui fuerant priores
τῶν καθεκάστην προσιόντων αὐτῷ καὶ βαπτιζομέ- baptizati, sed etiam multi alii ex iis qui quotidie
c ad eum veniebant et baptizabantur.
νων.
ΑΘ'. Οὕτως οὖν σφόδρα πληθυνομένων τῶν τῆς
Αγαρ υἱῶν, καὶ εἰς τὴν ἀληθῆ εὐγένειαν μεταποιουμένων, εἰς διαφόρους τε πλατυνομένων παρεμβολάς,
πέμπει πρὸς Ιουβενάλιον τὸν πατριάρχης Ἱεροσολύμων ὁ θεῖος Εὐθύμιος ἐπίσκοπον αὐτοῖς τινα χειροτονηθήναι ζητῶν. Καὶ 3ς, Πέτρον αὐτῶν τὸν πατέρα
Τερίδωνος, ἀποστέλλει, οἷα προστῆναι τε ψυχῶν,
καὶ ὁδηγῆσαι προς σωτηρίαν, ἱκανῶς ἔχοντα. Πέτρος
μὲν οὖν οὕτως» ἐπίσκοπος τῶν παρεμβολῶν ἐν laλαιστίνῃ πρῶτος χειροτονεῖται. Ἡ δὲ τῶν Σαρακηνῶν
πληθύς, ἵνα καὶ ποταμῶν ῥεύμασιν ἀνεννάων 1
ἐπέβρει· καὶ οἱ νῦν προσιόντες, τοῖς φθάσασι προσετίθεντο· καὶ οὗτοι πάντες τῇ σφραγίδι του βαπτίσματος σημειούμενοι, τῇ τῶν Χριστιανών ποίμνῃ
συνηριθμούντο. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τούτων, ἀπόχρη τὰ
εἰρημένα. Ἡμῖν δὲ λοιπὸν ἐπ᾿ ἐκεῖνα τῷ λόγῳ βαδιστέον, ὅθεν ταῦτα εἰπεῖν ἐξέβημεν,
Μ'. Οὐκ εἶχε γνώμης ὁ μέγας Εὐθύμιος, οὔτε
κοινόβιον περὶ τὸν τόπον ἐκεῖνον, οὔτε λαύραν ὅλως
συστήσασθαι. Διὰ ταῦτα καὶ ἡνίκα τινὲς πρὸς αὐτὸν
XXXIX. Cum ergo usque adeo multiplicarentur
filii Agaræ, et ad veram traducerentur nobilitatem, inque diversa excrescerent castra, mittit
divinus Euthymius ad Juvenalem Hierosolymorum patriarcham postulans ut eis ordinaretur episcopus. Ille vero ad eum mittit Pelrum
patrem Terebonis, utpote illeneum qui præesset
animabus, eosque deduceret ad salutem.Sic itaque
Petrus episcopus Castrorum in Palæstina primus ordinatur. Saracenorum autem multitudo,non
secus ac fluviorum perennium fluenta, affluebat;
et qui nunc accedebant, adjiciebantur prioribus;
iique omnes signati signaculo baptismi, connumerabantur cum grege Christianorum. Sed de
his quidem ea quæ dicta sunt suficiunt. Nobis
vero deinceps eo conferenda est oratio, unde ad
hæc dicenda digressi sumus.
XL. Non habebat magnus Euthymius in animo,
nec cænobium, nec lauram omnino eo loci construere. Atque propterea quoties aliqui ad eum veVARIÆ LECTIONES.
» al. συχνῷ οἶμαι τοπῳ. c al. ορωρυγμένος, 4 al. inser. αὐτοῦ. • al. αὐτὸς. fal. αὐταῖς, & al.
πρότερον, al. οὗτος, ' ai. ἀεινάως.
h
De obitu ejus et tempore patriarchatus, infra n. 96.
Grace ἐπίσκοπος τῶν παρεμβολών. Quo modo subscripsit sypodo Ephesing an. Ch. 431,
Πέτρος Παρεμβολής, episcopus copiarum, castrametationum, aut tentoriorum. Vide quæ de Saracenorum moribus 14 Januar. a S. Nilo dicuntur in hisloris cedis Patrum Sinaitarum.Alius Petrus
episcopus τῶν Παρεμβολών subscripsit concilio
Hierosolymitano animi 536. CoTELERIUS.
col. 335–336page 81 of 391
PG 114:335α. Συμεὼν τὸν πάνυ, ὃ μέγα θαῦμα τῆς οἰκουμένης, ἔχει μὲν πάντει ἡ Ῥωμαίων ἡγεμονίας ὑπήκοος. Ἴσμεν δὲ καὶ μέχρι Σκυθῶν τῶν νομάδων τὴν φήμην· ἤδη δὲ καὶ Πέρσαι, καὶ Ἰνδοί, καὶ Αἰθίοπες Ἴδνει, καὶ ὅσοι τῆς γῆς ἄλλο τι μέρος οἰκεῖν ἔλαχον, οἱ μὲν ἀφ' ἑαυτῶν, οἱ δὲ ἀκοῇ παραλαβόντες, γλώσσης ἀρχὴν τὸν ἄνδρα πεποίηνται. Μέγας τοίνυν οὗτος ὤν, καὶ πολὺς τὴν γνώμην γενόμενος, πολλῶν ἕνεκ καὶ τῶν συγγραφέων ἄλλ' οὐδεὶς οὐδεπω κατ' ἄξιος τὰ κατ' αὐτὸν διεξῆλθεν, οὐδεὶς ἅπαντα κυβήκην ἐκεῖνοι, οὐδὲ δαψιλὲς ἐξήγησε πάθημα· ἐγγύτερον· Ἀλλὰ τῶν δύο χρόνων, ἢν κεφαλαίοις ἁπτομένους εἰπόντες, ἵνα εἰ τῶν ἐν τῷ μέσῳ πρεσβύτερον, καὶ οὐδὶ πρὸς αὐτὸ τέλος τῶν τούτου πράξεων ἔλθοι. Ἥττω δὲ χρήσιμος μάλιστα ἡ περὶ αὐτοῦ λόγος ἔσται, ἔνοθεν εἰ ἀρχομένοις, καὶ ἐπὶ τὰ τελευταῖα τοῦ ἀνδρὸς καταβαίνουσιν ἀεὶ διέρχοιτο. Ἀλλὰ δέδοικα μὴ τοῖς μακρὰ τοῦτο μύθος εἶναι δόξῃ τῆς ἀληθείας γεγυμνωμένος. Φύλοιτο γὰρ οὐ ἀνθρώποις τῇ φύσει μετρεῖν τὰ γενόμενα· εἰ δέ τι τῶν αὐτῆς ὅρων ἁπείκαστα λέγοιτο, ψεῦδός τοις τῶν θείων ἀμύνων ὁ λόγος νομίζεται. Ἐπειδὴ δὲ ὅσιος οὗτος φύσεως εἴτε θεωρητής, εἴθ' ὁδηγοῦντα ποντῷ αὔλετο, ἀλλὰ εἰκαζόμενον ἐν σώματι θνητῷ ἐπεδείξατο κατεργεῖαν· ἄλλος τε αὐτὸν οἱ θεία πεπαιδευμένοι νὴ τε πᾶσα πλήρης καὶ θάλασσα, ἔνθεδε μοι ἀρκτέον τοῦ ἐγχήματος.VITA S. EUTHYNII.
'Pribo pobúrepov, xal 'Avaróliov, xzi Balás- Arum, et Anatolium et Thalassium deinπιον· ἐξῆς δὲ καὶ Κυρίωνα ἐκ Τιβεριάδος τινά, ceps autem Cyrionem quemdam ex Tiberiade, ipsum
πρεσβύτερον καὶ αὐτὸν τοῦ ἐν Σκυθοπόλει ναοῦ, ὃς τῷ quoque presbyterum templi, quod Scythopoli
μάρτυρι καθίδρυται Βασιλείῳ· τούτους οὖν προσδε- dedicatum est martyri Basilio. Cum ergo eos admiξάμενος, τὸν ἐπίσκοπον προτρέπεται Πέτρον, δείμα- sisset, Petrum adhortatur episcopum, ut eis parvas
σθαί τε αὐτοῖς κελλία μικρά, καὶ τὸν ναὸν ἐπιτερπῶς cellas construat, et templum scile admodum adorάγαν διακοσμήσαι. Καὶ οὕτως ἐν βραχει λαύραν net. Αtque ita brevi illic lauram constituit, illa
ἐκεῖσε συνίστησι, τῆς ἐν Φαρὲν οὐδὲν ἀπολειπομένην. quæ est in Pharan nihilo inferiorem.
ΜΒ. Έπειτα μέντοι καὶ αὐτὸς Ιουβενάλιος δ XLII.Postea vero et ipse Juvenalis patriarcha,asπατριάρχης, Πασσαρίωνα τὸν ἐν ἁγίοι;, χωρεπίσκο- sumens secum sanctum Passarionem qui tune
ROY TÓTE ővez, xai 'Hoúzlov tov xpeσбútspov rapα- erat chorepiscopus, et Hesychium presbyterum,
λαβών, κάτεισι πρὸς τὴν λαύραν, καὶ τὸν ἐν αὐτῇ ad lauram proficiscitur, templumque illius dediντὸν ἐγκαινίζει, δύο καὶ πεντήκοντα τοῦ Εὐθυμίου cat Euthymio agente annum aetatis quinquagesiγεγονότος χρόνους κ· χειροτονεῖ δὲ καὶ διακόνους, mum secundum;diaconos quoque ordinat DomitiaΔομετιανόν τε καὶ Δόμνον, ἤδη πρεσβυτέρων αὐτῷ num et Domnum,cum in presbyterorum gradum jam
ἀποκεκληρωμένων, Ἰωάννου τε καὶ Κυρίωνος. Πρὸς ab eo relati fuissent Joannes et Cyrion. Propter haec
ταῦτα ἔχαιρεν ὁ μέγας Εὐθύμιος, καὶ μεστὴν εἶχε magnus gaudebat Euthymius,et tranquilla hilaritate
τὴν ψυχὴν εὐθυμίας, καὶ μάλιστα ὅτι καὶ Πατσα plenam habebat animam; maxime quod passarionem
ρίωνα σὺν τῷ πατριάρχῃ, καὶ Ἡσύχιον τὸν θεῖον, cum patriarcha, et divinum Heschium, qui tunc
τοὺς τοῦ λοιποῦ τῶν ἀσκητῶν χορού τηνικαῦτα προ- temporis in reliquo ascetarum choro prælucebant,
λάμποντας, ἐν τῇ λαύρᾳ διάγοντας ἐθεᾶτο. ᾿Αλλ' ὁ in laura degentes cerneret. Sed sanctus quidem
μὲν ἐν ἁγίοις Πασσαρίων, οὕτω ἕβδομου ἐξ ἐκείνου Passario,nondum septimo post illud tempus mense
μῆνα διατελέσας, ἐν γήρᾳ βαθεί καταλύει τὸν βίον. transacto, e vivis excedit in profunda senectute.
ΜΓ΄. Τοῦ δὲ μεγάλου τούτου καὶ θαυμαστοῦ Εὐα XLIII Cum hic autem magnus et admirabilis EuOyeiou, axi twv oùv xú:ÿ áðɛλóív, moldý xatà tǹy thymius,et qui cum eo erant fratres,in nova illa lauνέαν ἐκείνην λαύραν τῇ των ἀναγκαίων, ἐνδείᾳ πιε- ra,premerentur magna rerum necessarium eges
ζομένων, ἡ τοῦ Θεοῦ πρόνοια τῶν ἑαυτῆς οὐκ ἠμέ- late, Dei providentia non abjecit curam suorum, et
λει, καὶ ἡ ἀνοιγομένη χείρ, καὶ πᾶν ζῶον εὐδοκίας manus quæ aperitur, ac implet omne animal beπληροῦσα, οικονομίᾳ δὴ θαυμαστῇ καὶ τὰ νῦν δι- nedictione 3, admirabili sane dispensatione tunc
Ανοίγετο. Συμβαίνει γάρ πληθύν Αρμενίων, οὐκ ε quoque aperta est. Accidit enim,ut multitudo Arἔλαττον ἢ τετρακοσίους' τὸν ἀριθμὸν, ἐπὶ τὸν Ἰορ- meniorum,non minus quam quadringentorum nu2 Psal. CLIV, 16.
al.
χρόνων. 11. τετρακοσίων:
Anatolius presbyter hospitio excepit S. Quiriacum an. Ch. 475.
Alius ab hoc Thalassius colitur 22 Februarii,
Pater spiritualis S. Limnæi. Lege c. 22 Theodoreti in Philo heo.
Scythopolis, olim Betzan, in Judææ et Galilææ confinibus, apud Jordanis fluvii ex lacu Genesareth exitum, a Tiberiade parum in Austrum
recedens. Ejus infra sæpe fit mentio. Cui Basilio
Martyri hic templum 'uerit consecratum, necdum
legimus, plures alioquin Basilios hoc opere daturi.
De templo S. Procopii Martyris, et basilica S. Tho.
ma Apostoli in eadem urbe Scythopolitana agit in
Vita S. Sabæ Cyrillus, ex ea oriundus.
S. Passarionis hospitio Hierosolymis exceplus dicitur, quo tamen die colatur, necdum nos
Pegere meminimus.
Reperi hunc librum a venerabili Presbytero Hierosolymorum Esychio satis plene expositum: ex quo
ipse Rabanus multa colligit, ut Glossa ordinaria in
Leviticum præfatur. Exstat Parisiis excusus, et tomo
seu sæculo 7 Bibliothecæ Patrum ex edit. Colon.
Scripsit etiam in Ezechielem commentarios,quorum
in præfatione in Leviticum mentionem facit; item
in epistolam ad Hebræos, ut monet Sixtus Sepensis
Biblio'hora sanciæ lib. 4, a quo dicitur B. Gregorii
Nazianzeni Episcopi audi'or et discipulus, claruisse
sub Honorio Augusto an. Dɔm, 400. Quæ prorsus
huic Hesichio judicemus convenire: quem proinde
Euthymius in Passarionis aliorumque præclarorum
virorum comitatu in Laura cernens, merito gavisus
Dest. Alius est Moscho cap 46. P. Ischius Presbyter
Hierosolymitaræ Ecclesiæ, qui deinde patriarcha
Hierosolymity nus successit Amos an. Chr. 601 secundum calculum Baronii D. 14 obiit an. Ch. 609
ciq. successit S. Zacharias, ut ibidem Baronius n.
5 Exstat S, Gregorii Papæ ad eum epistola 40, libri
9, ex Registro, ubi in editionibus omnibus, Galloni, Pamelii. et Sixti V. Isycbius appellatur; Nicephoro in Chronico Isaacius. Huic Glossa ordinaria,
quod alius Hesychius ignoraretur, attribuit commentarios in Leviticum; secuti deinde Possevinus.
Bellarminus, Miræus aliique, licet nusquam episcopum, aut patriarcham, sed presbyterum sæpius
semet appellet, cui Photius et Rabanus et operum
tituli, sive inscriptiones, con ‹ntiunt.
An. Ch. 429.
Hesych i presbyteri Hierosolymitani encoion in B. Thomam citit Photius in Bibliotheca
Imenate 269. Eumdem imem. 275 scribit se legisse
in Jacobum fratrem Domini et Davidem ThY BENátop. Hesychii quoque presbyteri Hierosolymitani oratio demonstrativa in S. Andream Aposiolum, Carolo Fabiano interprete, edita est Lugduni
apud Thomam Galletum, atque inde in Bibliotheca
Patrum Coloniæ tom. 15, sive in Auctario, et
Hesychii presbyteri Hierosolymitani ser.nones duo
de C. Virgine, exstant in Bibliotheca Patrum editionum Parisiensis triplicis, et Coloniensis. Demum
Rabanus Maurus in prologo in Leviticum ad Freculphum, episcopum Lexoviensem, ita scribit:
་
τῷ σώματι τῆς αὐτοῦ ψυχῆς ἐπὶ μᾶλλον ἐφαλλομένης. Τοῦ δὲ καὶ συγγνώμη εἶδος νόῳ· ᾗ τε πρὸς ὄρεξιν τοῖς παισὶ ψύξαι βορᾷ, καὶ ὡς ἠρέμα ἀνθρώπων γενομένης· ὡς κεφαλῆς τε ἤδη τοῦ εἰ ἑαυτοῦ ψυχαγωγοῦντος, πρὸ ἑτέρου ἐκεῖνα καὶ τρόπῳ ὁμολογουμένῳ, πρὸ ἑαυτοῦ· Δεῦτε ἐκεῖθεν καὶ τοῦτον. Οὕτω ἡ τῶν ἡμετέρων βαρύτερα ἑκοῦσα, οὕτως ἡ αὐτοῦ κυρίω, σὺ αἱ ἐπὶ Θεῷ πρῶτον ἐνεφύη· Ἐπεὶ δὲ κατ' ἄλλον δρόμον ἐπεπόρευτο. Καὶ ἃ πρὸ τοῦ ταπεινωθῆναι τὸν βασιλέα πλημμελεῖν τε καὶ εἰπεῖν εἴ τι δεξιὸν ἢ ἀριστερὸν παρεὶς σεσαρκωμένον βεγγίζεις. Ταῦτά μοι ἢ ἐναρμονίοις τῆς Κυριακῆς διαχύσεως, Κυριακῇ Ἰούλιος, ὃς ἐν μουσικοῖς εὖ εἰδὼς τῷ ἰδίᾳ ἀξιόλογος ἀναιρεθέντι, τοῖς ξένοις μὲν ξένος, τοῖς δακρύοις ἄγχτης ξένος τε συγγνωμόνως, καὶ πάντων τῇ νῦν τοῖδε βαρβαρίων. Ὁ δὲ πρὸς τὴν θείαν ἀκόλουθος πρῶτον πρὸς τὸ λεγόμενον τοῦ πελάσου. Ὅτε δὲ τὴν κλῆσιν παράκλητος ἐγενήθη ψυχωφελῶς ἐν ἄρτῳ πάσῃ καὶ βίῳ εὐφρόνῳ κατορθώσαντι ἐνέργεια πολλάκις.
Λʹ. Εἶτα τοιοῦτόν τι μὲν εἶδος δεξιᾶσα, ὡς ὅτι εὐτυχῆ τῶν ἀδελφῶν, Μάρτιν τε καὶ Κλεμάτιον, πρὸ ἐκεῖ οἱ συγγῇ τε ἡμῖν αὐτῶν κατεφρόνεσε παρελθεῖν, λόγοις ἁγνισμένοις, καὶ ἐκεῖθεν πρὸς τὸ Θεοδοσίου φῶτα δ' ἀκοῦσαι εἴωθεν ἐναρέτως, ὅτι τοῦτον καὶ νοητῇ διαθέσει βάθεια νόμου φαντάσει γνωριζομένης, καὶ ὅτι οὐκ ἐπεδείξαντο βαθεῖαν ἐν αὑτῷ βεβαίας ταῦτα οἴεσθαι ἐν Χριστῷ πρὸς ἐγγυωτέρας. Εὐθύμιος δὲ ὁ πολύκαρπος πρὸ τοῦ ἀρεταῖς ἀπωτάτω μακροθύμως, ὁ πρὸ αὐτοῦ τοῦ κόσμου ἀντεστρατήγει καὶ τοῦτον. Ἐπεὶ δ' εἶδέν που νόμου κεφαλὴν ἀπὸ τοῦ νέος ἐθ' ὅτε τοῖς πρεσβυτέροις εἴρητο εἰσπράξαντος, εἰ μή τις ἐναντίων ἁμαρτωλοῖς, τοῖς ὅλοις αὐτοῖς ἐτέθη τοῖς ἑαυτοῦ, ὡς τοῦ ἐκεῖ τινος ἡμεδαπούς τε ἑαυτοῖς ἑξῆς ὡς οἰκεῖοι Θεοῦ συνήγαγε· ὥσπερ ἀξιόλογος λόγοις εἰπὼν ἐπὶ τοιαύτης δείλης ἐγένετο· Κʹ εἷς τόπος κεφαλῇ ἄρτῳ ἡ τῶν ἐπὶ τόπων ἄφεσις εἴ τι ἐγνώσθη μεταβολῆς. Φησὶ δ' αὐτῷ βαλεῖν εἰπεῖν ἡ τοῦ Ἰωάννου φωτοβόλος ἡμέρα· Δεῦτε πρός με εἰς τοῦτο ᾄδωσιν, ἐντεῦθεν γεννηθεῖσι τρόπῳ πανεύφημα, καὶ ἑαυτοὺς ἐνθάδε παρακαλοῦντες εἰς τὴν ἡμῶν χαρὰν εὐσεβῶς τε καὶ φιλοσόφοις τοῦτον ἡγεμόνα, καλόν τε γνωρίζοντες ἀρεταῖς αὑτῶν μεταλαβεῖν αὐτόν.VITA S. EUTHYNII.
'Pribo pobúrepov, xal 'Avaróliov, xzi Balás- Arum, et Anatolium et Thalassium deinπιον· ἐξῆς δὲ καὶ Κυρίωνα ἐκ Τιβεριάδος τινά, ceps autem Cyrionem quemdam ex Tiberiade, ipsum
πρεσβύτερον καὶ αὐτὸν τοῦ ἐν Σκυθοπόλει ναοῦ, ὃς τῷ quoque presbyterum templi, quod Scythopoli
μάρτυρι καθίδρυται Βασιλείῳ· τούτους οὖν προσδε- dedicatum est martyri Basilio. Cum ergo eos admiξάμενος, τὸν ἐπίσκοπον προτρέπεται Πέτρον, δείμα- sisset, Petrum adhortatur episcopum, ut eis parvas
σθαί τε αὐτοῖς κελλία μικρά, καὶ τὸν ναὸν ἐπιτερπῶς cellas construat, et templum scile admodum adorάγαν διακοσμήσαι. Καὶ οὕτως ἐν βραχει λαύραν net. Αtque ita brevi illic lauram constituit, illa
ἐκεῖσε συνίστησι, τῆς ἐν Φαρὲν οὐδὲν ἀπολειπομένην. quæ est in Pharan nihilo inferiorem.
ΜΒ. Έπειτα μέντοι καὶ αὐτὸς Ιουβενάλιος δ XLII.Postea vero et ipse Juvenalis patriarcha,asπατριάρχης, Πασσαρίωνα τὸν ἐν ἁγίοι;, χωρεπίσκο- sumens secum sanctum Passarionem qui tune
ROY TÓTE ővez, xai 'Hoúzlov tov xpeσбútspov rapα- erat chorepiscopus, et Hesychium presbyterum,
λαβών, κάτεισι πρὸς τὴν λαύραν, καὶ τὸν ἐν αὐτῇ ad lauram proficiscitur, templumque illius dediντὸν ἐγκαινίζει, δύο καὶ πεντήκοντα τοῦ Εὐθυμίου cat Euthymio agente annum aetatis quinquagesiγεγονότος χρόνους κ· χειροτονεῖ δὲ καὶ διακόνους, mum secundum;diaconos quoque ordinat DomitiaΔομετιανόν τε καὶ Δόμνον, ἤδη πρεσβυτέρων αὐτῷ num et Domnum,cum in presbyterorum gradum jam
ἀποκεκληρωμένων, Ἰωάννου τε καὶ Κυρίωνος. Πρὸς ab eo relati fuissent Joannes et Cyrion. Propter haec
ταῦτα ἔχαιρεν ὁ μέγας Εὐθύμιος, καὶ μεστὴν εἶχε magnus gaudebat Euthymius,et tranquilla hilaritate
τὴν ψυχὴν εὐθυμίας, καὶ μάλιστα ὅτι καὶ Πατσα plenam habebat animam; maxime quod passarionem
ρίωνα σὺν τῷ πατριάρχῃ, καὶ Ἡσύχιον τὸν θεῖον, cum patriarcha, et divinum Heschium, qui tunc
τοὺς τοῦ λοιποῦ τῶν ἀσκητῶν χορού τηνικαῦτα προ- temporis in reliquo ascetarum choro prælucebant,
λάμποντας, ἐν τῇ λαύρᾳ διάγοντας ἐθεᾶτο. ᾿Αλλ' ὁ in laura degentes cerneret. Sed sanctus quidem
μὲν ἐν ἁγίοις Πασσαρίων, οὕτω ἕβδομου ἐξ ἐκείνου Passario,nondum septimo post illud tempus mense
μῆνα διατελέσας, ἐν γήρᾳ βαθεί καταλύει τὸν βίον. transacto, e vivis excedit in profunda senectute.
ΜΓ΄. Τοῦ δὲ μεγάλου τούτου καὶ θαυμαστοῦ Εὐα XLIII Cum hic autem magnus et admirabilis EuOyeiou, axi twv oùv xú:ÿ áðɛλóív, moldý xatà tǹy thymius,et qui cum eo erant fratres,in nova illa lauνέαν ἐκείνην λαύραν τῇ των ἀναγκαίων, ἐνδείᾳ πιε- ra,premerentur magna rerum necessarium eges
ζομένων, ἡ τοῦ Θεοῦ πρόνοια τῶν ἑαυτῆς οὐκ ἠμέ- late, Dei providentia non abjecit curam suorum, et
λει, καὶ ἡ ἀνοιγομένη χείρ, καὶ πᾶν ζῶον εὐδοκίας manus quæ aperitur, ac implet omne animal beπληροῦσα, οικονομίᾳ δὴ θαυμαστῇ καὶ τὰ νῦν δι- nedictione 3, admirabili sane dispensatione tunc
Ανοίγετο. Συμβαίνει γάρ πληθύν Αρμενίων, οὐκ ε quoque aperta est. Accidit enim,ut multitudo Arἔλαττον ἢ τετρακοσίους' τὸν ἀριθμὸν, ἐπὶ τὸν Ἰορ- meniorum,non minus quam quadringentorum nu2 Psal. CLIV, 16.
al.
χρόνων. 11. τετρακοσίων:
Anatolius presbyter hospitio excepit S. Quiriacum an. Ch. 475.
Alius ab hoc Thalassius colitur 22 Februarii,
Pater spiritualis S. Limnæi. Lege c. 22 Theodoreti in Philo heo.
Scythopolis, olim Betzan, in Judææ et Galilææ confinibus, apud Jordanis fluvii ex lacu Genesareth exitum, a Tiberiade parum in Austrum
recedens. Ejus infra sæpe fit mentio. Cui Basilio
Martyri hic templum 'uerit consecratum, necdum
legimus, plures alioquin Basilios hoc opere daturi.
De templo S. Procopii Martyris, et basilica S. Tho.
ma Apostoli in eadem urbe Scythopolitana agit in
Vita S. Sabæ Cyrillus, ex ea oriundus.
S. Passarionis hospitio Hierosolymis exceplus dicitur, quo tamen die colatur, necdum nos
Pegere meminimus.
Reperi hunc librum a venerabili Presbytero Hierosolymorum Esychio satis plene expositum: ex quo
ipse Rabanus multa colligit, ut Glossa ordinaria in
Leviticum præfatur. Exstat Parisiis excusus, et tomo
seu sæculo 7 Bibliothecæ Patrum ex edit. Colon.
Scripsit etiam in Ezechielem commentarios,quorum
in præfatione in Leviticum mentionem facit; item
in epistolam ad Hebræos, ut monet Sixtus Sepensis
Biblio'hora sanciæ lib. 4, a quo dicitur B. Gregorii
Nazianzeni Episcopi audi'or et discipulus, claruisse
sub Honorio Augusto an. Dɔm, 400. Quæ prorsus
huic Hesichio judicemus convenire: quem proinde
Euthymius in Passarionis aliorumque præclarorum
virorum comitatu in Laura cernens, merito gavisus
Dest. Alius est Moscho cap 46. P. Ischius Presbyter
Hierosolymitaræ Ecclesiæ, qui deinde patriarcha
Hierosolymity nus successit Amos an. Chr. 601 secundum calculum Baronii D. 14 obiit an. Ch. 609
ciq. successit S. Zacharias, ut ibidem Baronius n.
5 Exstat S, Gregorii Papæ ad eum epistola 40, libri
9, ex Registro, ubi in editionibus omnibus, Galloni, Pamelii. et Sixti V. Isycbius appellatur; Nicephoro in Chronico Isaacius. Huic Glossa ordinaria,
quod alius Hesychius ignoraretur, attribuit commentarios in Leviticum; secuti deinde Possevinus.
Bellarminus, Miræus aliique, licet nusquam episcopum, aut patriarcham, sed presbyterum sæpius
semet appellet, cui Photius et Rabanus et operum
tituli, sive inscriptiones, con ‹ntiunt.
An. Ch. 429.
Hesych i presbyteri Hierosolymitani encoion in B. Thomam citit Photius in Bibliotheca
Imenate 269. Eumdem imem. 275 scribit se legisse
in Jacobum fratrem Domini et Davidem ThY BENátop. Hesychii quoque presbyteri Hierosolymitani oratio demonstrativa in S. Andream Aposiolum, Carolo Fabiano interprete, edita est Lugduni
apud Thomam Galletum, atque inde in Bibliotheca
Patrum Coloniæ tom. 15, sive in Auctario, et
Hesychii presbyteri Hierosolymitani ser.nones duo
de C. Virgine, exstant in Bibliotheca Patrum editionum Parisiensis triplicis, et Coloniensis. Demum
Rabanus Maurus in prologo in Leviticum ad Freculphum, episcopum Lexoviensem, ita scribit:
་
PG 114:336τοὺς πρεσβυτέρους ὁ οἰκονόμος, ἠξίου καὶ αὖθις σὺν καὶ αὐτοῖς τὸν Αυξέντιον. Ἐπεὶ δὲ καὶ οὕτως ἀνήκοος ἦν, τοῦ Σαββάτου ἤδη διαγεγονότος, ἡνίκα τῷ μεγάλῳ ἐξῆν ἐντυχεῖν, ἀναφέρει τὰ κατὰ τὸν Αυξέντιον αὐτῷ πάντα ὁ οἰκονόμος. Κἀκεῖνος μεταστέλλεται μὲν εὐ θέως τὸν ἀδελφὸν ὑπακούειν δὲ παραινεῖ, καὶ μὴ οὕτως ἀνένδοτον εἶναι καὶ ἀπειθῆ, τῷ ἰδίῳ μόνῳ στοιχούντα θελήματι, καὶ τὴν κοινὴν τοῖς ἀδελφοῖς χρησιμεύουσαν διακονίαν ἀποποιούμενον. Τοῦ δὲ μη δὲ παράκλησιν, μηδὲ μόνην ὄψιν αἰδεσθέντος τοιού την, ἀλλὰ καὶ οὕτως ἀναδυομένου σαφῶς, καὶ ποίαν οὐχὶ κινοῦντος πρόφασιν, ἵνα μόνον θέλημα τὸ ἐχυ τοῦ κύριον δείξῃ· καὶ νῦν μὲν τὸ ἀλλοδαπὸν εἶναι καὶ τῆς ἐπιχωρίου φωνῆς ἀνομίλητον αἰτιωμένου, νῦν δὲ τὰς τῆς σαρκὸς ἐπιβουλὰς καὶ τὰς ποικίλας του πονηροῦ ἡ τέχνας Μήποτέ με, φησὶν, ἔξω τῶν ὑμετέβ ρων ὀφθαλμῶν ἐφευρὼν ὑποσκελίσῃ, καὶ κακίας τῆς ἑαυτοῦ ἔργον δείξῃ· πρὸς δὲ, καὶ ὅπως μὴ φροντίσι καὶ θορύβοις συνεπισθεὶς, ἀπάδων τοῦ λοιποῦ καὶ ἀσύμφωνος πρὸς ἡσυχίαν καὶ γαλήνην ψυχῆς δια μείνω. ΜΖ'. Τοιαῦτα λέγοντος, καὶ τὴν τῆς ψυχῆς βλάβη ὡς δυσωπῆσαι ἱκανὴν οὖσαν προβαλλομένου, ὁ μέγας πάλιν Εὐθύμιος, ᾿Αλλὰ δεησόμεθα, ώ τέκνον, φησί, τοῦ Θεοῦ ὥστε μηδενὶ τῶν βλαπτόντων, διὰ τὴν ὑπακοὴν ἀλώσιμον ὀφθῆναι σε. Αὐτοῦ γάρ ἐστιν ἡ φωνή· Οὐκ ἦλθον διακονηθήναι, ἀλλὰ διακονῆς 5. σαι. Καί· Οὐ ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρός. Πρὸς ταῦτα ἔτι μάλλον τραχυνομένου τοῦ Αὐξεντίου καὶ μηδαμῶς είκοντος, βαρύτερον αὐτῷ προσενεχθεὶς ὁ θεῖος Εὐ-: ο θύμιος, Ἡμεῖς μὲν, ὦ τέκνον, εἶπεν, ὅπερ δὲ καὶ αὐτῷ σοι λυσιτελεῖν ἐδόκει, συνεβουλεύσαμεν· σὺ δὲ μένων ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀπειθείας, ὅσον οὔπω τίς ὁ τῆς ἀπει θείας καρπὸς εἴσῃ. Οὔπω τέλος εἶχε τῷ μεγάλῳ τὰ εἰρημένα, καὶ κλόνον οὐκ οἶδ' ὅθεν ὁ Αὐξέντιος τοῦ σώματος ὑποστὰς, ἄθλιος ἐπὶ τὴν γῆν καταπίπτει, δακρύων διὰ τὴν συμφορὰν μόνον ο ἄξιος. Οι γοῦν παρόντες τῶν ἀδελφῶν, ἐπικλασθέντες αὐτῷ τὰς ψυχὰς οὕτως ἐλεεινῶς ἔχοντι, ἐδέοντο Εὐθυμίου, εκέ τευον, ἠντηβόλουν, βοηθῆσαι κειμένῳ, καὶ παρακοῆς ὑποστάντι πονηρὰν ἔκτισιν. Ο δὲ, πρὸς οὕτως ἀπειθῆ καὶ ἀνήκουν, ἕτοιμος ἦν ὑπακούειν. Καὶ λαβόμενος αὐτοῦ τῶν χειρῶν, ἀνίστησι τὸν Αὐξέντιον, ὑπότρομον ἔτι, καὶ διὰ πάντων μικροῦ τῶν μελῶν τὴν τιμωρίαν υπέχοντα. Εἶτα καὶ καθάπερ τι φάρμακον αὐτῷ τὸ τοῦ σταυροῦ σημεῖον ἐπιβαλών, λύει τῷ ἀνθρώπῳ τὸ πάθος, καὶ ὑγια παραχρῆμα δείχνυ σιν. ΜΗ'. ᾿Ανενεγκών οὖν ὁ Αὐξέντιος, καὶ τῆς μὲν παρ ακοῆς εἰς μνήμην ἐλθὼν, συνεὶς δὲ καὶ τὸ κατασκῆψαν εἰς αὐτὸν πάθος, καὶ ὅτι μόνης ἦν ἀπειθείας ἔργον μὴ ἀγνοήσας, ἔτι μείζονα δίκην ὑπὸ τοῦ συνειδότος ἐπράττετο, καὶ μεταμέλειά τις αὐτὸν εἰσῄει δεινή. Αμέλει καὶ προσπίπτει τῷ Εὐθυμίῳ τοῦτο μὲν συγγνώμην τῶν ἤδη γεγενημένων αἰτῶν, ἐχθροῦ. μόνων.τοὺς πρεσβυτέρους ὁ οἰκονόμος, ἠξίου καὶ αὖθις σὺν quia vero sic quoque inobsequens erat, et jam ad -
καὶ αὐτοῖς τὸν Αυξέντιον. Ἐπεὶ δὲ καὶ οὕτως ἀνήκοος venerat Sabbatum, quo tempore licebat magnum
ἦν, τοῦ Σαββάτου ἤδη διαγεγονότος, ἡνίκα τῷ μεγάλῳ convenire,omnia de Ausentio ci refert ceconomus.
ἐξῆν ἐντυχεῖν, ἀναφέρει τὰ κατὰ τὸν Αυξέντιον αὐτῷ Εt ille quidem fratrem statim arcessit; suadet auπάντα ὁ οἰκονόμος. Κἀκεῖνος μεταστέλλεται μὲν εὐ- tem ut obedial,neve sit adeo contumax et inobeθέως τὸν ἀδελφὸν °, ὑπακούειν δὲ παραινεῖ, καὶ μὴ diens, propriam duntaxat sequendo voluntatem,
οὕτως ἀνένδοτον εἶναι καὶ ἀπειθῆ, τῷ ἰδίῳ μόνῳ et ministerium fratribus communiter utile recuστοιχούντα θελήματι, καὶ τὴν κοινὴν τοῖς ἀδελφοῖς sando. Is vero nec adhortationem, nec vel talem
χρησιμεύουσαν διακονίαν ἀποποιούμενον. Τοῦ δὲ μη- solum adspectum reveritus, sed etiam sic aperte
δὲ παράκλησιν, μηδὲ μόνην ὄψιν αἰδεσθέντος τοιού- detreclabat, et quem non prætextum afferebat, ut
την, ἀλλὰ καὶ οὕτως ἀναδυομένου σαφῶς, καὶ ποίαν solam voluntatem suam dominam ostenderet; el
οὐχὶ κινοῦντος πρόφασιν, ἵνα μόνον θέλημα τὸ ἐχυ- nunc quidem causabatur se esse alienigenam,nec
τοῦ κύριον δείξῃ· καὶ νῦν μὲν τὸ ἀλλοδαπὸν εἶναι καὶ peritum sermonis regionis illius; nunc vero carnis
τῆς ἐπιχωρίου φωνῆς ἀνομίλητον αἰτιωμένου, νῦν insidias variasque maligni artes: Ne forte, inquit,
δὲ τὰς τῆς σαρκὸς ἐπιβουλὰς καὶ τὰς ποικίλας του me extra oculos vestros inventum supplantet,ac sum
πονηροῦ ἡ τέχνας· Μήποτέ με, φησὶν, ἔξω τῶν ὑμετέ- β malitiæ opus exhibeat; ad hac ne assuefactus curis
ρων ὀφθαλμῶν ἐφευρὼν ὑποσκελίσῃ, καὶ κακίας τῆς et tumultibus, de catero permaneam discrepans et
ἑαυτοῦ ἔργον δείξῃ· πρὸς δὲ, καὶ ὅπως μὴ φροντίσι dissonus ad animi quietem et tranquillitatem.
καὶ θορύβοις συνεπισθεὶς, ἀπάδων τοῦ λοιποῦ καὶ ἀσύμφωνος πρὸς ἡσυχίαν καὶ γαλήνην ψυχῆς διαμείνω.
ΜΖ'. Τοιαῦτα λέγοντος, καὶ τὴν τῆς ψυχῆς βλάβη XLVII.Cum hæc diceret, et animæ noxam ut ad
ὡς δυσωπῆσαι ἱκανὴν οὖσαν προβαλλομένου, ὁ μέγας movendum idoneam,proferret,magnus iterum. Euπάλιν Εὐθύμιος, ᾿Αλλὰ δεησόμεθα, ώ τέκνον, φησί, thymius: Sed Deum, inquit, orabimus, o fili, ut
τοῦ Θεοῦ ὥστε μηδενὶ τῶν βλαπτόντων, διὰ τὴν propter obedientiam, a nullo ex iis quæ lædunt,
ὑπακοὴν ἀλώσιμον ὀφθῆναι σε. Αὐτοῦ γάρ ἐστιν captus videaris. Ejus enim vox est: Non veni
ἡ φωνή· Οὐκ ἦλθον διακονηθήναι, ἀλλὰ διακονῆς ministrari, sed ministrare 5. Et: Non fucio voσαι. Καί· Οὐ ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ luntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit
θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρός. Πρὸς ταῦτα me Patris G. Ad ista adhuc magis exasperato Auἔτι μάλλον τραχυνομένου τοῦ Αὐξεντίου καὶ μηδαμῶς sentio, et nequaquam cedente, gravius in euin
είκοντος, βαρύτερον αὐτῷ προσενεχθεὶς ὁ θεῖος Εὐ- invehens divinus Euthymius: Nos quidem, ο Gli,
θύμιος, Ἡμεῖς μὲν, ὦ τέκνον, εἶπεν, ὅπερ δὲ καὶ αὐτῷ inquit, quod tibi ipsi quoque esse conducibile viσοι λυσιτελεῖν ἐδόκει, συνεβουλεύσαμεν· σὺ δὲ μένων debatur, consuluimus: tu autem in eadem maἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀπειθείας, ὅσον οὔπω τίς ὁ τῆς ἀπει- nens inobedientia, mox scius, quisnam sit inobeθείας καρπὸς εἴσῃ. Οὔπω τέλος εἶχε τῷ μεγάλῳ τὰ dientiæ fructus. Nondum horum dictorum maεἰρημένα, καὶ κλόνον οὐκ οἶδ' ὅθεν ὁ Αὐξέντιος τοῦ gnus finem feceral,ct concussum corporis nescio
σώματος ὑποστὰς, ἄθλιος ἐπὶ τὴν γῆν καταπίπτει, unde passus Auxenlius, miser in terram decidit,
δακρύων διὰ τὴν συμφορὰν μόνον ο ἄξιος. Οι γοῦν solum dignus lacrymis propter calamitatem. Qui
παρόντες τῶν ἀδελφῶν, ἐπικλασθέντες αὐτῷ τὰς ergo aderant ex fratribus, fracti animis super eo
ψυχὰς οὕτως ἐλεεινῶς ἔχοντι, ἐδέοντο Εὐθυμίου, εκέ- tam misere affecto, rogabant Euthymium, suppliτευον, ἠντηβόλουν, βοηθῆσαι κειμένῳ, καὶ παρακοῆς cabant, obsecrabant, ut opem ferret jacenti, graὑποστάντι πονηρὰν ἔκτισιν. Ο δὲ, πρὸς οὕτως ἀπειθῆ vemque perpesso inobedientiæ ponam. Is vero
καὶ ἀνήκουν, ἕτοιμος ἦν ὑπακούειν. Καὶ λαβόμενος erga adeo contumacem et inobedientem, paratus
αὐτοῦ τῶν χειρῶν, ἀνίστησι τὸν Αὐξέντιον, ὑπότρο- erat obedire; ac ejus manibus prehensis, erigit
μον ἔτι, καὶ διὰ πάντων μικροῦ τῶν μελῶν τὴν Αuxentium, tremebundum adhuc, et per omnia
τιμωρίαν υπέχοντα. Εἶτα καὶ καθάπερ τι φάρμακον fere membra penas pendentem. Deinde cum siαὐτῷ τὸ τοῦ σταυροῦ σημεῖον ἐπιβαλών, λύει τῷ gnum crucis, instar cujusdam medicamenti, ei
ἀνθρώπῳ τὸ πάθος, καὶ ὑγια παραχρῆμα δείχνυ- immisisset, solvit hominem ab ea afectione, elatimque sanum reddit.
σιν.
ΜΗ'. ᾿Ανενεγκών οὖν ὁ Αὐξέντιος, καὶ τῆς μὲν παρακοῆς εἰς μνήμην ἐλθὼν, συνεὶς δὲ καὶ τὸ κατασκῇψαν εἰς αὐτὸν πάθος, καὶ ὅτι μόνης ἦν ἀπειθείας
ἔργον μὴ ἀγνοήσας, ἔτι μείζονα δίκην ὑπὸ τοῦ
συνειδότος ἐπράττετο, καὶ μεταμέλειά τις αὐτὸν
εἰσῄει δεινή. Αμέλει καὶ προσπίπτει τῷ Εὐθυμίῳ·
τοῦτο μὲν συγγνώμην τῶν ἤδη γεγενημένων αἰτῶν,
5 Matth. xx, 28. 6 Joan. v, 30.
• al. add. P al. ἐχθροῦ. q al. μόνων.
XLVIII. Recreatus itaque Auxentius, et inobedientia quidem recordatus, intelligens vero calamitalem quæ ei incubuerat, nec inscius opus fuisse
solius contumaciæ, majores adhuc luebat ponas a
conscientia,gravisque eum subiit penitentia. Quare
ad pedes procidit Euthymii; partim petens veniam:
jam actorum, partim in futurum securitatem.Cum
τοῦτο δὲ καὶ πρὸς τὸ μέλλον ἀσφάλειαν. Τοῦ δὲ καὶ συγγνόντος εὐθέος αὐτῷ (ἡ γὰρ πρὸς ὀργὴν τρα παρισταμένους.. ἐπιδειξάμενον. πεῖσα μόλις ψυχή, πῶς οὐκ ἔμελλεν ἑτοίμως δρα μεῖν εἰς συμπάθειαν;), καὶ τὸ μέλλον δι' εὐχῆς ἀσφαλισαμένου, μεθ᾿ ἡδονῆς ἐκεῖνος καὶ προθυμίας τὴν τῶν ἡμιόνων ἀναιρεῖται διακονίαν. Οὕτως ἡ παιδεία Κυρίου, κατὰ τὴν θείαν φάναι Γραφή, ἀνάγει τε τὰ ὦτα, καὶ νοῦν ἀκριβῶς προστίθησι. Καὶ ὁ πρὸ τοῦ ταπεινωθῆναι τὴν ἀπείθειαν πλημ μελήσας, μετὰ τὴν ἐκ παιδείας ταπείνωσιν, ἔτοιμος πρὸς ὑπακοὴν ἐγνωρίζετο. Ταῦτά μοι ὁ ἀναχωρη της Κυριακὸς διηγήσατο, Κυριακὸς ἐκεῖνος, ὃς ἐκ νέου μὲν τῷ τοῦ μεγάλου Εὐθυμίου ἐναποκείρατο κοινωβίῳ, τοῖς ἐκείνου δὲ διαδόχοις χρόνον ἱκανὸν συγγενόμενος, καὶ πᾶσαν παρ' αὐτῶν τοῦ ἀνδρὸς ἄσκησίν τε καὶ πολιτείαν πρὸς ἀκριβείαν ἐκμαθών, ὕστερον πρὸς τῇ λαύρα τοῦ παλαιοῦ Σουκά παρ' ὅλους ἑβδομήκοντα σχεδόν ἐνιαυτούς ἤσκησεν, ἀρετῇ πάσῃ καὶ βίου σεμνοῦ κατορθώμασιν ἐπι φανῶς διαλάμψας. ΜΘ'. Κἀκεῖνο δέ μοι ὁ αὐτὸς διηγήσατο, ὅτι δύο τινὲς τῶν ἀδελφῶν, Μάρων τε καὶ Κλημάτιος, πρὸς τὸ τραχὺ τῆς κατὰ τὴν λαύραν ἀγωγῆς καὶ διαίτης ἀπαγορεύσαντες, συνθήκας ἔθεντο πρὸς ἀλλήλους, λα θραίως ἐκεῖθεν ἐκφυγεῖν, καὶ ὑπὸ νύχτα κλέψαι τὴν αναχώρησιν. Ταῦτα οἱ μὲν ἐκοινολογοῦντο καὶ καθ᾿ ἑαυτοὺς διεσκέπτοντο· ἀλλ᾽ ὁ ἀνακαλύπτων βαθές, καὶ τοῖς ἀνακειμένοις αὐτῷ διὰ Ἡσαίου φάσκων, ὅτι οὐκ ἔσται σοι ἔτι ὁ ἥλιος εἰς φῶς ἡμέρας, οὐδὲ ἀνατολὴ σελήνης φωτιετ του τὴν νύ κτα, ἀλλ' ἔσται σου Κύριος φῶς αἰώνιον αὐτὸς ἔκδηλον καὶ τοῦτο ποιεῖ τῷ οἰκείῳ θεράποντι. Ποιεῖ δὲ ὧδε. Ησυχάζοντι γάρ ποτε τῷ μεγάλῳ τούτῳ καὶ θαυμοστῷ Ευθυμίῳ, ἐφχει Μαρωνί τε καὶ Κληματίῳ χαλινὸν ἐμβαλεῖν ὁ πονηρός, καθάπερ ὑφ᾽ ὀφθαλμοὺς τῷ ἁγίῳ παρισταμένοις τ, καὶ εἰς παγίδα τούτους έλκειν χαλεπωτάτην. Ν'. 'ϋ δὲ, συμβαλὼν εὐθὺς τὴν ἐπιβουλήν, μετα καλεῖται τοὺς ἀδελφοὺς, Μάρωνα καὶ Κλημάτιον, παρο αινῶν αὐτοῖς, νουθετών, παρακαλῶν, διδάσκων, δια λεγόμενος, μακροὺς πυρὶ ὑπομονῆς ἀποτείνων λόγους, καὶ ὅτι πολλῆς πανταχού φυλακής χρεία καὶ ἀσφα λείας· εἶτα καὶ τὸν ᾿Αδάμ αὑτοῖς ὑπόδειγμα παράγων, καὶ τὴν ᾿Ιω, τὸν μὲν ἐν παραδείσῳ τὴν ἐντολὴν ἀθεσ τήσαντα, τὸν δὲ καὶ πᾶν ἀρετῆς εἶδος ἐπὶ κοπρίας ἀποδειξάμενον.. οὐδὲ αὐτὰ παραλείπων, ὅτι δεῖτοὺς πρεσβυτέρους ὁ οἰκονόμος, ἠξίου καὶ αὖθις σὺν quia vero sic quoque inobsequens erat, et jam ad -
καὶ αὐτοῖς τὸν Αυξέντιον. Ἐπεὶ δὲ καὶ οὕτως ἀνήκοος venerat Sabbatum, quo tempore licebat magnum
ἦν, τοῦ Σαββάτου ἤδη διαγεγονότος, ἡνίκα τῷ μεγάλῳ convenire,omnia de Ausentio ci refert ceconomus.
ἐξῆν ἐντυχεῖν, ἀναφέρει τὰ κατὰ τὸν Αυξέντιον αὐτῷ Εt ille quidem fratrem statim arcessit; suadet auπάντα ὁ οἰκονόμος. Κἀκεῖνος μεταστέλλεται μὲν εὐ- tem ut obedial,neve sit adeo contumax et inobeθέως τὸν ἀδελφὸν °, ὑπακούειν δὲ παραινεῖ, καὶ μὴ diens, propriam duntaxat sequendo voluntatem,
οὕτως ἀνένδοτον εἶναι καὶ ἀπειθῆ, τῷ ἰδίῳ μόνῳ et ministerium fratribus communiter utile recuστοιχούντα θελήματι, καὶ τὴν κοινὴν τοῖς ἀδελφοῖς sando. Is vero nec adhortationem, nec vel talem
χρησιμεύουσαν διακονίαν ἀποποιούμενον. Τοῦ δὲ μη- solum adspectum reveritus, sed etiam sic aperte
δὲ παράκλησιν, μηδὲ μόνην ὄψιν αἰδεσθέντος τοιού- detreclabat, et quem non prætextum afferebat, ut
την, ἀλλὰ καὶ οὕτως ἀναδυομένου σαφῶς, καὶ ποίαν solam voluntatem suam dominam ostenderet; el
οὐχὶ κινοῦντος πρόφασιν, ἵνα μόνον θέλημα τὸ ἐχυ- nunc quidem causabatur se esse alienigenam,nec
τοῦ κύριον δείξῃ· καὶ νῦν μὲν τὸ ἀλλοδαπὸν εἶναι καὶ peritum sermonis regionis illius; nunc vero carnis
τῆς ἐπιχωρίου φωνῆς ἀνομίλητον αἰτιωμένου, νῦν insidias variasque maligni artes: Ne forte, inquit,
δὲ τὰς τῆς σαρκὸς ἐπιβουλὰς καὶ τὰς ποικίλας του me extra oculos vestros inventum supplantet,ac sum
πονηροῦ ἡ τέχνας· Μήποτέ με, φησὶν, ἔξω τῶν ὑμετέ- β malitiæ opus exhibeat; ad hac ne assuefactus curis
ρων ὀφθαλμῶν ἐφευρὼν ὑποσκελίσῃ, καὶ κακίας τῆς et tumultibus, de catero permaneam discrepans et
ἑαυτοῦ ἔργον δείξῃ· πρὸς δὲ, καὶ ὅπως μὴ φροντίσι dissonus ad animi quietem et tranquillitatem.
καὶ θορύβοις συνεπισθεὶς, ἀπάδων τοῦ λοιποῦ καὶ ἀσύμφωνος πρὸς ἡσυχίαν καὶ γαλήνην ψυχῆς διαμείνω.
ΜΖ'. Τοιαῦτα λέγοντος, καὶ τὴν τῆς ψυχῆς βλάβη XLVII.Cum hæc diceret, et animæ noxam ut ad
ὡς δυσωπῆσαι ἱκανὴν οὖσαν προβαλλομένου, ὁ μέγας movendum idoneam,proferret,magnus iterum. Euπάλιν Εὐθύμιος, ᾿Αλλὰ δεησόμεθα, ώ τέκνον, φησί, thymius: Sed Deum, inquit, orabimus, o fili, ut
τοῦ Θεοῦ ὥστε μηδενὶ τῶν βλαπτόντων, διὰ τὴν propter obedientiam, a nullo ex iis quæ lædunt,
ὑπακοὴν ἀλώσιμον ὀφθῆναι σε. Αὐτοῦ γάρ ἐστιν captus videaris. Ejus enim vox est: Non veni
ἡ φωνή· Οὐκ ἦλθον διακονηθήναι, ἀλλὰ διακονῆς ministrari, sed ministrare 5. Et: Non fucio voσαι. Καί· Οὐ ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ luntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit
θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρός. Πρὸς ταῦτα me Patris G. Ad ista adhuc magis exasperato Auἔτι μάλλον τραχυνομένου τοῦ Αὐξεντίου καὶ μηδαμῶς sentio, et nequaquam cedente, gravius in euin
είκοντος, βαρύτερον αὐτῷ προσενεχθεὶς ὁ θεῖος Εὐ- invehens divinus Euthymius: Nos quidem, ο Gli,
θύμιος, Ἡμεῖς μὲν, ὦ τέκνον, εἶπεν, ὅπερ δὲ καὶ αὐτῷ inquit, quod tibi ipsi quoque esse conducibile viσοι λυσιτελεῖν ἐδόκει, συνεβουλεύσαμεν· σὺ δὲ μένων debatur, consuluimus: tu autem in eadem maἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀπειθείας, ὅσον οὔπω τίς ὁ τῆς ἀπει- nens inobedientia, mox scius, quisnam sit inobeθείας καρπὸς εἴσῃ. Οὔπω τέλος εἶχε τῷ μεγάλῳ τὰ dientiæ fructus. Nondum horum dictorum maεἰρημένα, καὶ κλόνον οὐκ οἶδ' ὅθεν ὁ Αὐξέντιος τοῦ gnus finem feceral,ct concussum corporis nescio
σώματος ὑποστὰς, ἄθλιος ἐπὶ τὴν γῆν καταπίπτει, unde passus Auxenlius, miser in terram decidit,
δακρύων διὰ τὴν συμφορὰν μόνον ο ἄξιος. Οι γοῦν solum dignus lacrymis propter calamitatem. Qui
παρόντες τῶν ἀδελφῶν, ἐπικλασθέντες αὐτῷ τὰς ergo aderant ex fratribus, fracti animis super eo
ψυχὰς οὕτως ἐλεεινῶς ἔχοντι, ἐδέοντο Εὐθυμίου, εκέ- tam misere affecto, rogabant Euthymium, suppliτευον, ἠντηβόλουν, βοηθῆσαι κειμένῳ, καὶ παρακοῆς cabant, obsecrabant, ut opem ferret jacenti, graὑποστάντι πονηρὰν ἔκτισιν. Ο δὲ, πρὸς οὕτως ἀπειθῆ vemque perpesso inobedientiæ ponam. Is vero
καὶ ἀνήκουν, ἕτοιμος ἦν ὑπακούειν. Καὶ λαβόμενος erga adeo contumacem et inobedientem, paratus
αὐτοῦ τῶν χειρῶν, ἀνίστησι τὸν Αὐξέντιον, ὑπότρο- erat obedire; ac ejus manibus prehensis, erigit
μον ἔτι, καὶ διὰ πάντων μικροῦ τῶν μελῶν τὴν Αuxentium, tremebundum adhuc, et per omnia
τιμωρίαν υπέχοντα. Εἶτα καὶ καθάπερ τι φάρμακον fere membra penas pendentem. Deinde cum siαὐτῷ τὸ τοῦ σταυροῦ σημεῖον ἐπιβαλών, λύει τῷ gnum crucis, instar cujusdam medicamenti, ei
ἀνθρώπῳ τὸ πάθος, καὶ ὑγια παραχρῆμα δείχνυ- immisisset, solvit hominem ab ea afectione, elatimque sanum reddit.
σιν.
ΜΗ'. ᾿Ανενεγκών οὖν ὁ Αὐξέντιος, καὶ τῆς μὲν παρακοῆς εἰς μνήμην ἐλθὼν, συνεὶς δὲ καὶ τὸ κατασκῇψαν εἰς αὐτὸν πάθος, καὶ ὅτι μόνης ἦν ἀπειθείας
ἔργον μὴ ἀγνοήσας, ἔτι μείζονα δίκην ὑπὸ τοῦ
συνειδότος ἐπράττετο, καὶ μεταμέλειά τις αὐτὸν
εἰσῄει δεινή. Αμέλει καὶ προσπίπτει τῷ Εὐθυμίῳ·
τοῦτο μὲν συγγνώμην τῶν ἤδη γεγενημένων αἰτῶν,
5 Matth. xx, 28. 6 Joan. v, 30.
• al. add. P al. ἐχθροῦ. q al. μόνων.
XLVIII. Recreatus itaque Auxentius, et inobedientia quidem recordatus, intelligens vero calamitalem quæ ei incubuerat, nec inscius opus fuisse
solius contumaciæ, majores adhuc luebat ponas a
conscientia,gravisque eum subiit penitentia. Quare
ad pedes procidit Euthymii; partim petens veniam:
jam actorum, partim in futurum securitatem.Cum
col. 337–338page 82 of 391
PG 114:338τὸν μοναχὸν ἀπαράδεκτον εἶναι τῶν ἐκ τοῦ πονηροῦ λογισμῶν, κἂν λύπην ἐκεῖνος, κἂν μίσος, κἂν ἀκη δίαν ', κἂν ἑτέρωθι μετάβασιν ὑποβάλοι, μηδὲ τὴν ἀρ χὴν αὐτῷ μηδόλως τὴν διάνοιαν ἀνιέναι· ἀλλὰ δια κρούεσθαι ταῦτα καὶ ἀπωθεῖσθαι πάσῃ χειρί· μήποτε λάθη. διὰ μεθοδείας ὑποσκελίσας ἡμᾶς, καὶ πτῶμα ῥίψας δακρύων ἄξιον. Εἰ δέ τις ἐνταῦθα τυχόν ἀρε τὴν ἀσκῆσαι μὴ δύναιτο, μὴ νομιζέτω ἀλλαχοῦ μεταβάς, ῥᾷον κατορθῶσαι τὸ σπουδαζόμενον. Οὐ γὰρ παρὰ τὴν τοῦ τόπου φύσιν, ἀλλὰ παρὰ τὴν οἰκείαν ἡμῶν προαίρεσιν ἡ τοῦ ἀγαθοῦ ἐργασία. Τοὐναντίον μὲν οὖν καὶ σφαλερὸν τοῦτο τοῖς μου ναχοῖς, καὶ ἀτόνους αὐτοὺς καὶ ἀρετῶν ἀκάρπους ποιεῖν δυνάμενον. Επεί μηδὲ φυτόν οἷόν τε καρποφορεῖν, συνεχῶς μεταφυτευόμενον. ΝΑ'. Πρὸς πλείονα δὲ τῶν εἰρημένων πίστιν, καί τίνων γερόντων αὐτόις Αἰγυπτίων ἐπεξῄει η δι ήγημα. Ἔλεγεν οὖν, ὡς ἦν τις ἀδελφὸς ἐν Αἰγύπτῳ, 9. ἐν κοινοβίῳ τινὶ καθήμενος, ὃς συνεχῶς εἰς θυμὸν ριο ἐκφερόμενος, ἡγριοῦτο καὶ ἐταράττετο, καὶ πικρίας τὸ στόμα καὶ ὀργῆς ἐπίμπλατο, Λαβοῦσα δέ τις αὐτὸν μεταμέλεια, ὡς εἴη διὰ τοῦ θυμοῦ τοῦδε καὶ τῆς πρὸς τὴν ταραχὴν εὐκολίας ἑαυτῷ πολεμῶν, καὶ εἴ που τι καὶ καλὸν ἤδη φθάσας ἐκτήσατο, καὶ τοῦτο προσαπολλύς, πείθει τοῦ κοινοβίου ἀναχωρήσαι καὶ μόνον δὴ καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν ἡσύχως διαβιώναι ἅτε πολλὰ τῆς ἐρημίας πρός γαλήνην αὐτῷ καὶ ἀταραξίαν συνάρασθαι δυναμένης. Ωετο γάρ, ὡς ἄρα μηδενὸς ὑπόντος πρὸς ἣν ἂν καὶ θυμωθείη, καὶ καθ᾽ οὗ ἂν τῇ ὀργῇ χρήσαιτο, σβεσθήσεται πάντως ἡρέμα τὸ δεινὸν ἐκεῖνο καὶ ὀξύτατα ἀναπτόμενον τοῦ θυμοῦ πῦρ, καὶ τὸ λοιπὸν ἥμερος αὐτὸς ἔσται καὶ γαλήνης πάσης καὶ ἡσυχίας μεστός. Ταύτα λογισάμενον ἐκεῖνον, τὸ ἑξῆς ἀποστάντα τοῦ κοινοβίου, μόνον ἐφ' ἡσυχίας διάγειν· καί ποτε κατὰ χρείαν τινά, τὰ ποτήριον ὑποπλήσαντα ὕδατος, και τι μικρὸν αὐτὸ πρὸς τῷ ἐδάφει θελήσαντα κατα θεῖναι, τέχνῃ τινὶ τοῦ πονηροῦ τοῦτο περιστροφή ὅπερ οὐχ άπαξ, ἀλλὰ καὶ δὶς ἐφεξῆς καὶ τρὶς γεγονός, θυμωθῆναί τε τὸν ἀδελφὸν, καὶ ἥττω τῆς τοῦ θυμοῦ ῥύμης γενόμενον, ὡς εἶχεν εὐθὺς εἰς γῆν κατενεγκεῖν τὸ ποτήριον, καὶ τοῦτο συντρίψαι· καὶ οὕτω πολλῷ μείζονα τῷ ἐχθρῷ πάντως καὶ θερμότερον ὀφλῆσαι τὸν γέλωτα. και ΝΒ΄. Πρὸς ταῦτα γελᾷ μὲν ὁ Κλήματος, διαθερμανθεὶς τὴν ψυχὴν τῷ ἀστείῳ τοῦ διηγήματος προσχὼν δὲ ὁ θεῖος Εὐθύμιος, που, φησὶν, ὑπό τίνος, ἀδελφὲ, πονηροῦ καὶ σὺ κεκίνησαι, δαίμονος, ὅτι καὶ γελᾶ; οὕτως ἀναισχύντως καὶ ἰταμῶς; δέον ὀδύρεσθαι καὶ θρηνεῖν, τὴν ἐκεῖθεν παράκλης σιν, ἐκδεχόμενον, εἴπερ ἀληθής ἐστιν ὁ τότε δικάσων ἡμῖν, μακαρίους μὲν τοὺς νῦν πενθούντας ἀποκαλῶν (Ότι φησί, παρακληθήσονται), αθλίους δὲ νι, * ἀδικίαν, * βίος. ἠρεμίας. * αὐτοί,τὸν μοναχὸν ἀπαράδεκτον εἶναι τῶν ἐκ τοῦ πονηροῦ
λογισμῶν, κἂν λύπην ἐκεῖνος, κἂν μίσος, κἂν ἀκηδίαν ', κἂν ἑτέρωθι μετάβασιν ὑποβάλοι, μηδὲ τὴν ἀρ
χὴν αὐτῷ μηδόλως τὴν διάνοιαν ἀνιέναι· ἀλλὰ διακρούεσθαι ταῦτα καὶ ἀπωθεῖσθαι πάσῃ χειρί· μήποτε
λάθη. διὰ μεθοδείας ὑποσκελίσας ἡμᾶς, καὶ πτῶμα
ῥίψας δακρύων ἄξιον. Εἰ δέ τις ἐνταῦθα τυχόν ἀρετὴν ἀσκῆσαι μὴ δύναιτο, μὴ νομιζέτω ἀλλαχοῦ
μεταβάς, ῥᾷον κατορθῶσαι τὸ σπουδαζόμενον. Οὐ
γὰρ παρὰ τὴν τοῦ τόπου φύσιν, ἀλλὰ παρὰ τὴν
οἰκείαν ἡμῶν προαίρεσιν ἡ τοῦ ἀγαθοῦ ἐργασία.
Τοὐναντίον μὲν οὖν καὶ σφαλερὸν τοῦτο τοῖς μου
ναχοῖς, καὶ ἀτόνους αὐτοὺς καὶ ἀρετῶν ἀκάρπους
ποιεῖν δυνάμενον. Επεί μηδὲ φυτόν οἷόν τε καρποφορεῖν, συνεχῶς μεταφυτευόμενον.
quam admittere cogitationes a maligno suggestas,
sive ille tristitiam, sive odium, sive tadium, sive
in alium locum migrationem subjiciat, et nec ab
initio ei omnino mentem permittere,sed ista rejicere, atque tota manu repellere, ne forte nos latenter per fraudem supplantet,et in casum præcipilet lacrymabilem. Si quis autem hic forsan non
possit virtutem exercere, ne existimet, quod alio
transiens,facilius poterit optata bono exsequi Non
enim ex loci natura,sed ex libero nostri animi instituto boni procedit operatio. Contra vero hoc monachis periculosum, quodque potest eos reddere
imbecillos virtutumque infructuosos. Quandoquidemn nec planta potest ferre fructus, quæ assidue
transplantatur.
ΝΑ'. Πρὸς πλείονα δὲ τῶν εἰρημένων πίστιν, καί LI. Ad majorem vero dictorum idem, etiam eis
τίνων γερόντων αὐτόις Αἰγυπτίων ἐπεξῄει η δι- proferebat quorundam senum Ægyptiorum histoήγημα. Ἔλεγεν οὖν, ὡς ἦν τις ἀδελφὸς ἐν Αἰγύπτῳ, riam 9. Aiebat ergo: Fuit nonnullus frater in Ægyἐν κοινοβίῳ τινὶ καθήμενος, ὃς συνεχῶς εἰς θυμὸν ριο in quodam coenobio residens; qui ad iram
ἐκφερόμενος, ἡγριοῦτο καὶ ἐταράττετο, καὶ πικρίας continue raptus, exasperabatur et turbabatur, et
τὸ στόμα καὶ ὀργῆς ἐπίμπλατο, Λαβοῦσα δέ τις acerbitale ac indignatione os ejus implebatur.Cum
αὐτὸν μεταμέλεια, ὡς εἴη διὰ τοῦ θυμοῦ τοῦδε καὶ eum autem quædam subiisset poenitentia, quod
τῆς πρὸς τὴν ταραχὴν εὐκολίας ἑαυτῷ πολεμῶν, καὶ propter hanc iram et perturbationis facilitatem
εἴ που τι καὶ καλὸν ἤδη φθάσας ἐκτήσατο, καὶ τοῦτο secum bellum gereret, et si quid boni jam ante
προσαπολλύς, πείθει τοῦ κοινοβίου ἀναχωρήσαι acquisiisset, id quoque perderet; persuadet ei,ut
καὶ μόνον δὴ καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν ἡσύχως διαβιώναι rccederet a cænobio,solusque per se viveret quieἅτε πολλὰ τῆς ἐρημίας πρός γαλήνην αὐτῷ καὶ tus; utpote quod solitudo multum posset ei conἀταραξίαν συνάρασθαι δυναμένης. Ωετο γάρ, ὡς ducere ad tranquillitatem et perturbationis vacuiἄρα μηδενὸς ὑπόντος πρὸς ἣν ἂν καὶ θυμωθείη, καὶ lalem. Existimabat enim quod si nullus subesset
καθ᾽ οὗ ἂν τῇ ὀργῇ χρήσαιτο, σβεσθήσεται πάντως cui irasceretur,el in quem uteretur indignatione,
ἡρέμα τὸ δεινὸν ἐκεῖνο καὶ ὀξύτατα ἀναπτόμενον omnino sensim exstingueretur vehemens ille et ciτοῦ θυμοῦ πῦρ, καὶ τὸ λοιπὸν ἥμερος αὐτὸς ἔσται tissime dagrans ignis iracundiæ; futurusque csset
καὶ γαλήνης πάσης καὶ ἡσυχίας " μεστός. Ταύτα deinceps ipse mitis, omnique tranquillitate et quie
λογισάμενον ἐκεῖνον, τὸ ἑξῆς ἀποστάντα τοῦ κοινο te plenus. Hæc ille reputans, discessit deinceps a
βίου, μόνον ἐφ' ἡσυχίας διάγειν· καί ποτε κατὰ cœnobio,et solitariam vitam est amplexus: et cum
χρείαν τινά, τὰ ποτήριον ὑποπλήσαντα ὕδατος, και aliquando, propter usum quemdam aqua implesset
τι μικρὸν αὐτὸ πρὸς τῷ ἐδάφει θελήσαντα κατα- poculum idque voluisset humi aliquantisper
θεῖναι, τέχνῃ τινὶ τοῦ πονηροῦ τοῦτο περιστροφή deponere, nonnulla maligni arte id eversum est.
ὅπερ οὐχ άπαξ, ἀλλὰ καὶ δὶς ἐφεξῆς καὶ τρὶς Quod quidem ubi non semel tantum,sed etiam bis
γεγονός, θυμωθῆναί τε τὸν ἀδελφὸν, καὶ ἥττω τῆς et ter deinceps accidisset, tum iratus est frater,
τοῦ θυμοῦ ῥύμης γενόμενον, ὡς εἶχεν εὐθὺς εἰς γῆν tum ab iræ impetu devictus,statim ita ut habebat,
κατενεγκεῖν τὸ ποτήριον, καὶ τοῦτο συντρίψαι· καὶ humi projecit poculum, illudque confregit: atque
οὕτω πολλῷ μείζονα τῷ ἐχθρῷ πάντως καὶ θερμότερον sic omnino ludibrium mullo majus acriusque deὀφλῆσαι τὸν γέλωτα.
buit inimico.
και
ΝΒ΄. Πρὸς ταῦτα γελᾷ μὲν ὁ Κλήματος, διαθερ LII. Ad hæc ridet quidem Clematius, per urbaμανθεὶς τὴν ψυχὴν τῷ ἀστείῳ τοῦ διηγήματος
nitatem narrationis incalefactus animo. Divinos
προσχὼν δὲ ὁ θεῖος Εὐθύμιος, που, φησὶν, ὑπό vero Euthymins re animadversa: Nunquid,ail,tu
τίνος, ἀδελφὲ, πονηροῦ καὶ σὺ κεκίνησαι, δαίμονος, quoque, frater, motus es a malo aliquo damone,
ὅτι καὶ γελᾶ; οὕτως ἀναισχύντως καὶ ἰταμῶς; quod adeo inverecunde et impudenter rides? cum
δέον ὀδύρεσθαι καὶ θρηνεῖν, τὴν ἐκεῖθεν παράκλης oportere fere et lamentari, suasionem inde sumσιν, ἐκδεχόμενον, εἴπερ ἀληθής ἐστιν ὁ τότε δικάσων plam admittendo,si verax est, qui tunc noster erit
ἡμῖν, μακαρίους μὲν τοὺς νῦν πενθούντας ἀποκα- judex, dum beatos quidem appeliat eos qui nunc
λών (Ότι 3, φησί, παρακληθήσονται), αθλίους δὲ lugent; quia, inquit, consolationem accipient 10;
9 Vitae Patr. 111, 98; v, vn, 33. 10 Matth. v. 5; Luc. νι, 25.
* al. ἀδικίαν, * al. βίος. val, ἠρεμίας. * al. inser. αὐτοί,
(62, Narrant id in Vills Patrum Rufinus aut gius lib. 5, libel. 15, n. 225.
quisquis ejus libri auctor est, lib. 3, n. 98 et Pola- Palagius surisculam, Ruffinus vas,
τεὺς γελῶντας καὶ ἑαυτοῖς μὴ προσέχοντας· ἄλλως τε δὲ καὶ ἀπαιδευσία σαφῆς, τὸ τὸν μοναχὸν πέρα τοῦ μετρίου λαλεῖν, ἢ πρὸς ὁτιοῦν κινεῖσθαι, ἤ τε μὴν καὶ παῤῥησιάζεσθαι. Μητέρα γὰρ οἱ Πατέρες 11, την παῤῥησίαν πάντων ἀτεχνῶς τῶν παθῶν ὀνομάσ ζουσι. (ο ΝΓ. Ταῦτα ὁ μὲν ἐπιτιμήσας τῷ Κληματίῳ, εἰς τὸ ἐνδότερον εἰσῆλθε κελλίον. Τὸν δὲ ἡ δίκη παραπόδας μετῄει, καὶ πρηνής ἐπὶ γῆς πεσών, κλόνῳ τε ἐδωνεῖτο, καὶ φρίκῃ συνείχετο. δομετιανὸς τῶν κείμενον οὕτως ἰδὼν τὸν Κλημάτιον, καὶ ἅμα μὲν τὸ πρᾶον, ἅμα δὲ καὶ τὸ αὐστηρὸν Εὐα θυμίων θαυμάτας, ὅπως ἄριστα κεκραμένα παρ' αὐτῷ ἦν, ἅμα δὲ καὶ τὸν ἀδελφὸν τοῦ πάθους οίκτείρας, συνάγει τινὰς τῶν Πατέρων ὑπὲρ αὐτοῦ πρεσβείαν ποιησομένους, καὶ τούτους εἰσάγει σὺν τῷ Μάρωνι πρὸς Εὐθύμιον. Ο δὲ καὶ οἴκοθεν εὐέλπ τες ὤν, καὶ τὴν ἐκείνων πρεσβείαν οὐκ ἀτιμάζων, ἐφω ἵσταται σὺν αὐτοῖς κειμένῳ τῳ Κληματίῳ, καὶ τήν τε φρίκην σβέννυσιν αὐτῷ, τοῦ σταυροῦ τῳ σημεία, καὶ τὸν κλόνον εὐθὺς ἵστησι, καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ πάθους ἐντελῆ παρέχει. Πρόσεχε σεαυτον λοιπόν, ἐπειπών, καὶ μὴ περιφρόνει Πατέρων διδα σκαλίας μηδὲ ὑποθήκες· ἀλλὰ γενοῦ ὀφθαλμός ὅλος, οἷα περὶ τῶν Χερουβίμ ἠκούσαμεν· πάντοθεν περεσκοπῶν ἑαυτὸν, ὡς ἐν μέσῳ παγίδων ἀεὶ διαβαίνοντα, τοιαῦτα τῷ Κληματίῳ παραινέσας καὶ ὑποθείς, καὶ τῷ κατ᾿ αὐτὸν ὑποδείγματι τοὺς ἄλ λους ἀσφαλισάμενος, ἐν εἰρήνῃ ἀπολύει τὸν ἄνδρα. Ηλὴν ἀλλὰ τοῦτο μὲν τοιοῦτον. Οὐχ ἧττον δὲ καὶ τὸ ἐφεξῆς, εἰ μὴ καὶ πολύ μείζον καὶ χαριέστερον. ΝΔ΄. Αρτι της μεγάλης ἐν Εφέσῳ καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου πρῶτον συγκροτουμένης, Συνόδιος ὁ σὺν ᾿Ακακίῳ διδάσκαλος του μεγάλου τούτου Εὐθυμίου ἔτι παιδὸς ὄντος γεγενημένος, κατὰ προσκύνησιν τῶν σεβασμίων δὴ τόπων εἰς Παλαιστίνην ἐλθὼν, καὶ εἰς τὴν λαύραν τετάρτω τῆς Εὐθυμίου τοῦ μεγάλου ἡλικίας ἔτει καὶ πεντηκοστῷ παραγίνεται· τοῦτο μὲν αὐτὸν ἐκεῖνον ἱστορήσων Εὐθύμιον, τοῦτο δὲ καὶ τοὺς οἰκείους ἀνεψιούς, Στέφανον, ᾿Ανδρέαν, καὶ Γαϊανὸν ἀσπαζόμενος. Ἰδὼν οὖν τὸν Εὐθύμιον, διηγεῖτο μὲν αὐτῷ τὰ κατὰ τὴν ἀσεβεστάτην αἵρεσιν Νεστορίου, τοῦ ἀνοσίως ( δίκη καὶ ἱερέων αἰδώς!) ὀλίγον δήτινα χρόνον τῆς Κωνσταντινουπόλεως προκαθίσαντος, καὶ τοῖς βεβή λοις αὐτοῦ δόγμασι και διεφθαρμένοις τὴν οἰκουμένην πᾶσαν σχεδόν συνταράξαντος. Εξηγεῖτο δὲτὸν μοναχὸν ἀπαράδεκτον εἶναι τῶν ἐκ τοῦ πονηροῦ
λογισμῶν, κἂν λύπην ἐκεῖνος, κἂν μίσος, κἂν ἀκηδίαν ', κἂν ἑτέρωθι μετάβασιν ὑποβάλοι, μηδὲ τὴν ἀρ
χὴν αὐτῷ μηδόλως τὴν διάνοιαν ἀνιέναι· ἀλλὰ διακρούεσθαι ταῦτα καὶ ἀπωθεῖσθαι πάσῃ χειρί· μήποτε
λάθη. διὰ μεθοδείας ὑποσκελίσας ἡμᾶς, καὶ πτῶμα
ῥίψας δακρύων ἄξιον. Εἰ δέ τις ἐνταῦθα τυχόν ἀρετὴν ἀσκῆσαι μὴ δύναιτο, μὴ νομιζέτω ἀλλαχοῦ
μεταβάς, ῥᾷον κατορθῶσαι τὸ σπουδαζόμενον. Οὐ
γὰρ παρὰ τὴν τοῦ τόπου φύσιν, ἀλλὰ παρὰ τὴν
οἰκείαν ἡμῶν προαίρεσιν ἡ τοῦ ἀγαθοῦ ἐργασία.
Τοὐναντίον μὲν οὖν καὶ σφαλερὸν τοῦτο τοῖς μου
ναχοῖς, καὶ ἀτόνους αὐτοὺς καὶ ἀρετῶν ἀκάρπους
ποιεῖν δυνάμενον. Επεί μηδὲ φυτόν οἷόν τε καρποφορεῖν, συνεχῶς μεταφυτευόμενον.
quam admittere cogitationes a maligno suggestas,
sive ille tristitiam, sive odium, sive tadium, sive
in alium locum migrationem subjiciat, et nec ab
initio ei omnino mentem permittere,sed ista rejicere, atque tota manu repellere, ne forte nos latenter per fraudem supplantet,et in casum præcipilet lacrymabilem. Si quis autem hic forsan non
possit virtutem exercere, ne existimet, quod alio
transiens,facilius poterit optata bono exsequi Non
enim ex loci natura,sed ex libero nostri animi instituto boni procedit operatio. Contra vero hoc monachis periculosum, quodque potest eos reddere
imbecillos virtutumque infructuosos. Quandoquidemn nec planta potest ferre fructus, quæ assidue
transplantatur.
ΝΑ'. Πρὸς πλείονα δὲ τῶν εἰρημένων πίστιν, καί LI. Ad majorem vero dictorum idem, etiam eis
τίνων γερόντων αὐτόις Αἰγυπτίων ἐπεξῄει η δι- proferebat quorundam senum Ægyptiorum histoήγημα. Ἔλεγεν οὖν, ὡς ἦν τις ἀδελφὸς ἐν Αἰγύπτῳ, riam 9. Aiebat ergo: Fuit nonnullus frater in Ægyἐν κοινοβίῳ τινὶ καθήμενος, ὃς συνεχῶς εἰς θυμὸν ριο in quodam coenobio residens; qui ad iram
ἐκφερόμενος, ἡγριοῦτο καὶ ἐταράττετο, καὶ πικρίας continue raptus, exasperabatur et turbabatur, et
τὸ στόμα καὶ ὀργῆς ἐπίμπλατο, Λαβοῦσα δέ τις acerbitale ac indignatione os ejus implebatur.Cum
αὐτὸν μεταμέλεια, ὡς εἴη διὰ τοῦ θυμοῦ τοῦδε καὶ eum autem quædam subiisset poenitentia, quod
τῆς πρὸς τὴν ταραχὴν εὐκολίας ἑαυτῷ πολεμῶν, καὶ propter hanc iram et perturbationis facilitatem
εἴ που τι καὶ καλὸν ἤδη φθάσας ἐκτήσατο, καὶ τοῦτο secum bellum gereret, et si quid boni jam ante
προσαπολλύς, πείθει τοῦ κοινοβίου ἀναχωρήσαι acquisiisset, id quoque perderet; persuadet ei,ut
καὶ μόνον δὴ καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν ἡσύχως διαβιώναι rccederet a cænobio,solusque per se viveret quieἅτε πολλὰ τῆς ἐρημίας πρός γαλήνην αὐτῷ καὶ tus; utpote quod solitudo multum posset ei conἀταραξίαν συνάρασθαι δυναμένης. Ωετο γάρ, ὡς ducere ad tranquillitatem et perturbationis vacuiἄρα μηδενὸς ὑπόντος πρὸς ἣν ἂν καὶ θυμωθείη, καὶ lalem. Existimabat enim quod si nullus subesset
καθ᾽ οὗ ἂν τῇ ὀργῇ χρήσαιτο, σβεσθήσεται πάντως cui irasceretur,el in quem uteretur indignatione,
ἡρέμα τὸ δεινὸν ἐκεῖνο καὶ ὀξύτατα ἀναπτόμενον omnino sensim exstingueretur vehemens ille et ciτοῦ θυμοῦ πῦρ, καὶ τὸ λοιπὸν ἥμερος αὐτὸς ἔσται tissime dagrans ignis iracundiæ; futurusque csset
καὶ γαλήνης πάσης καὶ ἡσυχίας " μεστός. Ταύτα deinceps ipse mitis, omnique tranquillitate et quie
λογισάμενον ἐκεῖνον, τὸ ἑξῆς ἀποστάντα τοῦ κοινο te plenus. Hæc ille reputans, discessit deinceps a
βίου, μόνον ἐφ' ἡσυχίας διάγειν· καί ποτε κατὰ cœnobio,et solitariam vitam est amplexus: et cum
χρείαν τινά, τὰ ποτήριον ὑποπλήσαντα ὕδατος, και aliquando, propter usum quemdam aqua implesset
τι μικρὸν αὐτὸ πρὸς τῷ ἐδάφει θελήσαντα κατα- poculum idque voluisset humi aliquantisper
θεῖναι, τέχνῃ τινὶ τοῦ πονηροῦ τοῦτο περιστροφή deponere, nonnulla maligni arte id eversum est.
ὅπερ οὐχ άπαξ, ἀλλὰ καὶ δὶς ἐφεξῆς καὶ τρὶς Quod quidem ubi non semel tantum,sed etiam bis
γεγονός, θυμωθῆναί τε τὸν ἀδελφὸν, καὶ ἥττω τῆς et ter deinceps accidisset, tum iratus est frater,
τοῦ θυμοῦ ῥύμης γενόμενον, ὡς εἶχεν εὐθὺς εἰς γῆν tum ab iræ impetu devictus,statim ita ut habebat,
κατενεγκεῖν τὸ ποτήριον, καὶ τοῦτο συντρίψαι· καὶ humi projecit poculum, illudque confregit: atque
οὕτω πολλῷ μείζονα τῷ ἐχθρῷ πάντως καὶ θερμότερον sic omnino ludibrium mullo majus acriusque deὀφλῆσαι τὸν γέλωτα.
buit inimico.
και
ΝΒ΄. Πρὸς ταῦτα γελᾷ μὲν ὁ Κλήματος, διαθερ LII. Ad hæc ridet quidem Clematius, per urbaμανθεὶς τὴν ψυχὴν τῷ ἀστείῳ τοῦ διηγήματος
nitatem narrationis incalefactus animo. Divinos
προσχὼν δὲ ὁ θεῖος Εὐθύμιος, που, φησὶν, ὑπό vero Euthymins re animadversa: Nunquid,ail,tu
τίνος, ἀδελφὲ, πονηροῦ καὶ σὺ κεκίνησαι, δαίμονος, quoque, frater, motus es a malo aliquo damone,
ὅτι καὶ γελᾶ; οὕτως ἀναισχύντως καὶ ἰταμῶς; quod adeo inverecunde et impudenter rides? cum
δέον ὀδύρεσθαι καὶ θρηνεῖν, τὴν ἐκεῖθεν παράκλης oportere fere et lamentari, suasionem inde sumσιν, ἐκδεχόμενον, εἴπερ ἀληθής ἐστιν ὁ τότε δικάσων plam admittendo,si verax est, qui tunc noster erit
ἡμῖν, μακαρίους μὲν τοὺς νῦν πενθούντας ἀποκα- judex, dum beatos quidem appeliat eos qui nunc
λών (Ότι 3, φησί, παρακληθήσονται), αθλίους δὲ lugent; quia, inquit, consolationem accipient 10;
9 Vitae Patr. 111, 98; v, vn, 33. 10 Matth. v. 5; Luc. νι, 25.
* al. ἀδικίαν, * al. βίος. val, ἠρεμίας. * al. inser. αὐτοί,
(62, Narrant id in Vills Patrum Rufinus aut gius lib. 5, libel. 15, n. 225.
quisquis ejus libri auctor est, lib. 3, n. 98 et Pola- Palagius surisculam, Ruffinus vas,
col. 339–340page 83 of 391
PG 114:340αὐτῷ καὶ περὶ Κυρίλλου τοῦ ᾿Αλεξανδρείας, καὶ τοῦ Μελιτηνῆς ᾿Ακακίου, όπως τε θερμὸν ὑπὲρ τῆς ἀρθοδοξίας 7 εἰσφέροιεν ζῆλον· καὶ ὅτι μέλλοι ὅσον οὐδέπω καὶ οἰκουμενική σύνοδος ἐν Ἐφέσῳ κατὰ τοῦ δυσσεβοῦς ἐκείνου συγκροτηθῆναι. Τούτων οὖν οὕτω παρὰ τοῦ Συνοδίου λεχθέντων, ἦσθη την ψυχήν ὁ Εὐθύμιος, τοιαῦτα περὶ ᾿Ακακίου μαθών, ᾧτινι παῖς ὢν ἐφοίτα, καὶ ὑφ᾽ ᾧ τὴν τῶν γραμ μάτων ἄσκησιν ἐπαιδεύετο. Επειτα μέντοι συντα ξάκενος αὐτῷ καὶ Συνόδιος, ἀπαίρει τῆς λαύρας Στέφανον παραλαβὼν τὸν ἀνεψιόν, εἰς τὴν ἁγίαν τε ἄνειοι πόλιν, καὶ πείθει τὴν τὴν ἀρχὴν τῆς κατ' αὐτὴν ἐκκλησίας πεπιστευμένον, συναριθμῆσαι καὶ Στέφανον τοῖς ὑπ᾿ αὐτῷ διακόνοις. Ὁ δὲ σὺν αὐτῷ καὶ Κοσμᾶν τὸν Καππαδόκην χειροτονεῖ, καὶ τῷ χορῷ ἀμφοτέρους τῶν διακόνων ἐγκαταλέγει. ΝΕ΄. ᾿Αθροιζομένων δὲ πρὸς τὴν σύνοδον ἤδη τῶν πανταχοῦ ἐπισκόπων, καὶ μελλόντων ὅσον οὔπω καὶ τῶν τῆς Παλαιστίνης ἐκεῖ συνελθεῖν, ἐντέλλεται ὁ μέγας Εὐθύμιος Πέτρῳ τῷ τῶν Σαρα κηνῶν ἐπισκόπῳ, Κυρίλλῳ τῷ ᾿Αλεξανδρείας καὶ ᾿Ακακίῳ τῷ Μελιτηνῆς προστίθεσθαι, καὶ ἅπερ ἂν ἐκείνοις δοκεῖ, ταῦτα καὶ αὐτῷ συνδοκεῖν. Κἀκεῖνος τῆς συνόδου τελεθείσης, αὖθις πρὸς τὸν Εὐθύμιον ἀναστρέψας, πάντα καταμέρος αὐτῷ διηγεῖται ὅσα τε συμβέβηκεν ἐπ᾿ αὐτῆς, καὶ ὅποι 3 κεχώρηκεν. Ὁ δὲ τά τε ἄλλα τῶν γεγονότων ὑπὸ τῶν τῆς ᾿Ανατολῆς ἐπισκόπων μαθὼν, καὶ ὅτι ὁ τῆς ᾿Αντιόχου ο προεστώς Ἰωάννης ὀρθόδοξος ὤν, τοῖς τὰ Νεστορίου φρονοῦ, τὰ ὅμοια φρονεῖν συναπήχθη, λύπῃ τὴν καρδίαν επλήγη δεινῇ. ΝϚ'. Τῷ ἴσῳ δὲ πάθει καὶ Δόμνος ὁ ἐκείνου κατ εσχέθη ἀνεψιός. Τοιγάρτοι καὶ δοθῆναι αὐτῷ τὴν ἐν ᾿Αντιοχείᾳ κάθοδον ἐδεῖτο Εὐθυμίου, ὥστε ὑποσκελισθέντα τὸν θεῖον ἀναλαβειν, καὶ οἷον ἤδη κείμενον ἀνορθώσαι. Καὶ ὃς οὐκ ἀσφαλῆ τὴν ἐκεῖσε ἄφιξιν προειδώς, ἀλλὰ καὶ ἀλυσιτελῆ μᾶλλον αὐτῷ καὶ ἀσύμφορον, Οὔκουν, ὦ τέκνον, φησίν, οὐ χρή ο σε τῆς λαύρας ὑποχωρήσαι. οὔτε γὰρ ἐκεῖνος δεῖται τῆς σῆς παρουσίας· ἀλλ᾽ εἰ καὶ βραχὺ τῆς ὑγιοῦς ἐξέκλινε πίστεως, ἀλλ᾽ ὅ γε Θεὸς τὴν ἐκείνου καρδίαν εἰδὼς ὀρθῶς ἔχουσαν, αὐτὸς επιστρέψει αὐτὸν, καὶ πρὸς τὸ εὖ ἔχον ἀνάξει. Καὶ σὺ δὲ, ὦ τέκνον, εἰ μὲν ῷ ἐκλήθης τόπῳ ἐν τούτῳ καὶ εἰς τέλος ὑπομενεῖς, προκύπτων ἔσῃ, καὶ δοξασθήσῃ, δόξαν δὴ τὴν ἀληθῆ καὶ κατὰ Θεὸν καὶ μηδέποτε διαπίπτουσαν. Εἰ δὲ τούτων αμελήσας, καὶ τοὺς τῆς ὑπομονῆς λογισμοὺς ἀτιμάσας, τῆς λαύρας Η εὐσεβείας. & ὅπου, ο ᾿Αντιοχέων.versus illum impium. His ergo sic dictis a Synodio,
animo lætatus est Euthymius, talia dicens de Acacio,ad quem puer ventitabat, et a quo fuerat institutus in exercitio litterarum. Deinde vero cum ei
valedixisset Synodius, discedit e laura, assumens
Stephanum consobrinum,et abit in sanctam civitatem,atque persuadet ei cui commissa erat Ecclesiæ illius gubernatio, ut Stephanum cooptaret
in numerum suorum diaconorum. Ille autem una
cum eo ordinat quoque Cosmam Cappadocem, et
utrumque refert in niaconorum chorum.
αὐτῷ καὶ περὶ Κυρίλλου τοῦ ᾿Αλεξανδρείας, καὶ nica synodus esset mox Ephesi congreganda adτοῦ Μελιτηνῆς ᾿Ακακίου, όπως τε θερμὸν ὑπὲρ τῆς
ἀρθοδοξίας 7 εἰσφέροιεν ζῆλον· καὶ ὅτι μέλλοι
ὅσον οὐδέπω καὶ οἰκουμενική σύνοδος ἐν Ἐφέσῳ
κατὰ τοῦ δυσσεβοῦς ἐκείνου συγκροτηθῆναι. Τούτων
οὖν οὕτω παρὰ τοῦ Συνοδίου λεχθέντων, ἦσθη την
ψυχήν ὁ Εὐθύμιος, τοιαῦτα περὶ ᾿Ακακίου μαθών,
ᾧτινι παῖς ὢν ἐφοίτα, καὶ ὑφ᾽ ᾧ τὴν τῶν γραμμάτων ἄσκησιν ἐπαιδεύετο. Επειτα μέντοι συντα
ξάκενος αὐτῷ καὶ Συνόδιος, ἀπαίρει τῆς λαύρας
Στέφανον παραλαβὼν τὸν ἀνεψιόν, εἰς τὴν ἁγίαν τε
ἄνειοι πόλιν, καὶ πείθει τὴν τὴν ἀρχὴν τῆς κατ'
αὐτὴν ἐκκλησίας πεπιστευμένον, συναριθμῆσαι καὶ Στέφανον τοῖς ὑπ᾿ αὐτῷ διακόνοις. Ὁ δὲ σὺν αὐτῷ
καὶ Κοσμᾶν τὸν Καππαδόκην χειροτονεῖ, καὶ τῷ χορῷ ἀμφοτέρους τῶν διακόνων ἐγκαταλέγει.
ΝΕ΄. ᾿Αθροιζομένων δὲ πρὸς τὴν σύνοδον ἤδη
τῶν πανταχοῦ ἐπισκόπων, καὶ μελλόντων ὅσον
οὔπω καὶ τῶν τῆς Παλαιστίνης ἐκεῖ συνελθεῖν,
ἐντέλλεται ὁ μέγας Εὐθύμιος Πέτρῳ τῷ τῶν Σαρακηνῶν ἐπισκόπῳ, Κυρίλλῳ τῷ ᾿Αλεξανδρείας καὶ
᾿Ακακίῳ τῷ Μελιτηνῆς προστίθεσθαι, καὶ ἅπερ ἂν
ἐκείνοις δοκεῖ, ταῦτα καὶ αὐτῷ συνδοκεῖν. Κἀκεῖνος
τῆς συνόδου τελεθείσης, αὖθις πρὸς τὸν Εὐθύμιον
ἀναστρέψας, πάντα καταμέρος αὐτῷ διηγεῖται ὅσα
τε συμβέβηκεν ἐπ᾿ αὐτῆς, καὶ ὅποι 3 κεχώρηκεν.
Ὁ δὲ τά τε ἄλλα τῶν γεγονότων ὑπὸ τῶν τῆς
᾿Ανατολῆς ἐπισκόπων μαθὼν, καὶ ὅτι ὁ τῆς ᾿Αντιόχου ο προεστώς Ἰωάννης ὀρθόδοξος ὤν, τοῖς τὰ
Νεστορίου φρονοῦ, τὰ ὅμοια φρονεῖν συναπήχθη,
λύπῃ τὴν καρδίαν επλήγη δεινῇ.
XL.Porro eum jam congregarentur undique episcopi ad synodum, moxque illuc conventuri etiam
essent episcopi Palestinæ mandat magnus
Euthymius Petro episcopo Saracenorum, ut
adjungeret se ad Cyrillum Alexandriæ et Acacium Melitenes, et quæ ei videretur, ea quoque
comprobaret. Atque ille peracta synodo reversus
ad Euthymium, ei omnia singulatim edisserit que
in ea evenerant, et quonam processerint. Is aulem
postquam alia quoque didicit, quæ nimirum ab
episcopis Orientis facta fuerant, quodque Joannes, qui præeral Antiochiæ, etsi orthodoxus,
inductus tamen fuisset, ut eadem sentiret cum
Nestorii sectatoribus, gravi fuit tristitia cor
ejus sauciatum.
ΝϚ'. Τῷ ἴσῳ δὲ πάθει καὶ Δόμνος ὁ ἐκείνου κατ LVI. Eodem modo affectus fuit etiam Domnus
εσχέθη ἀνεψιός. Τοιγάρτοι καὶ δοθῆναι αὐτῷ τὴν Joannis sororis flius. Quocirca rogavit Euthymiam,
ἐν ᾿Αντιοχείᾳ κάθοδον ἐδεῖτο Εὐθυμίου, ὥστε ὑπο- ut ei permitteretur ire Antiochiam, quo supplantaσκελισθέντα τὸν θεῖον ἀναλαβειν, καὶ οἷον ἤδη tum avunculum restitueret, jamque velut jacentem
κείμενον ἀνορθώσαι. Καὶ ὃς οὐκ ἀσφαλῆ τὴν ἐκεῖσε erigeret. Ille autem, prævidens nen futurum illuc
ἄφιξιν προειδώς, ἀλλὰ καὶ ἀλυσιτελῆ μᾶλλον αὐτῷ tutum adventum, sed ei potius inutilem et incomκαὶ ἀσύμφορον, Οὔκουν, ὦ τέκνον, φησίν, οὐ χρή modum: Nequaquam, inquit, ο fli, non oportet te
σε τῆς λαύρας ὑποχωρήσαι. οὔτε γὰρ ἐκεῖνος a laura recedere. Neque enim ille tua opus habet
δεῖται τῆς σῆς παρουσίας· ἀλλ᾽ εἰ καὶ βραχὺ τῆς praesentia; sed et si paululum a sana fide declinaὑγιοῦς ἐξέκλινε πίστεως, ἀλλ᾽ ὅ γε Θεὸς τὴν ἐκείνου vit, Deus tamen, qui novit cor illius recte se habere,
καρδίαν εἰδὼς ὀρθῶς ἔχουσαν, αὐτὸς επιστρέψει ipse convertet ipsum, reducetque ad bonum. Et tu
αὐτὸν, καὶ πρὸς τὸ εὖ ἔχον ἀνάξει. Καὶ σὺ δὲ, ὦ quoque, o fili, si quidem in quo vocatus es loco,in eo
τέκνον, εἰ μὲν ῷ ἐκλήθης τόπῳ ἐν τούτῳ καὶ εἰς usque ad finem permanseris, proficies, et gloriam
τέλος ὑπομενεῖς, προκύπτων ἔσῃ, καὶ δοξασθήσῃ, nempe veram et secundum Deum, quæque nunδόξαν δὴ τὴν ἀληθῆ καὶ κατὰ Θεὸν καὶ μηδέποτε quam excidit. Quod si hæc neglexeris, et contemδιαπίπτουσαν. Εἰ δὲ τούτων αμελήσας, καὶ τοὺς ptis perseverantiæ cogitationibus e laura discedeτῆς ὑπομονῆς λογισμοὺς ἀτιμάσας, τῆς λαύρας re tentaveris, obtinebis quidem dignitatem et
Η εὐσεβείας. & al. ὅπου, ο al. ᾿Αντιοχέων.
Juvenali.
Nicephorus lib. 14, cap. 34. Quinta post
Pentecosten die Juvenalis cum Palæstinis episcopis
venit.Quibus ita convenientibus,celebris et magnus
ille Euthymius Petro Saracenorum episcopo abeunti præcepit,ut Cyrilli Alexandrini et Acacii Me1.tenensi, omnino sententiam sequeretur, columpas et fastigia rectæ fidei eos esse testatus.
Hic cum tribus aliis episcopis a Synodo
missus fuerat ad Nestorium, ut eum ne a Synodi
consensu abesse vellet, moneret, ut legitur par.
1, act. 1.
Quam tenax ejus moniti fuerit, hac verba
Dejus in synodo prolata indicam: «Ego, inquit, huic
sententiæ (qua synodus Nicæna probabatur) me socium ascribo, epistolamque Cyrilli sanctissimi
sacratissimique, ut quæ rectam pianique doctrinam
contineat, laudo et probo,» par. 2, sc. 1.
Schisma conflavit, conciliabulo 43 episcoporum contra synodum congregato. Acta bujus
simul cam synodo Ephesina exstant.
Eodem anno congregata iterum synodo
damnavit hæresim Nestorianam, missis litteris
synodicis ad Rom. pontifcem Sixtum III et Cyrillum Alexandrinum.
; ἀποστῆναι πειράσῃ, τῆς μὲν τοῦ θείου τοῦ σοῦ ἀρχῆς ἐγκρατὴς ἔσῃ· πλὴν ἀφαιρήσονταί σε πάλιν αὐτὴν πονηροὶ καὶ γύητες ἄνθρωποι, ἀγνοίᾳ πρόσ τερὸν ἐκείνοις συνεπαχθέντα, καὶ ταῦτα μὲν δ᾽ ἐν ἁγίοις Εὐθύμιος, ΝΖ΄. Ο Δήμνος δὲ μικρὰ τῶν τοιούτων ἐντολῶν φροντίσας, ἀπαίρει πρὸς ᾿Αντιόχειαν, μηδὲ συνταξάμενος τῷ ἁγίῳ, μηδ' ὁπωσοῦν αὐτῷ σημάνας τὴν άναχώρησιν. Εκεῖσε μέντοι γενομένῳ, πάντα ὅσα παρ' αὐτῷ ὁ προεῤῥήθη, ταῦτα δὴ καὶ εἰς ἔργον εξέδη. Κακείνος πολλήν ὑπέχων ὕστερον ἐπὶ τῇ παρακοῇ μεταμέλειον, ἐπάνει πρὸς αὐτὸν, τὰ σπλάγχι σπαραττόμενος μάλα δεινῶς, καὶ πικρὸν οδυρόμενος. Ιουβενάλιος δὲ τὸν ἐκ Μελιτηνῆς Στέ φανον ἐπίσκοπον Ιαμνείας - χειροτονες, Κοσμᾶν δὲ τὸν Καπποδόκην τῷ κλήρῳ τῶν πρεσβυτέρων ἐγκρίνει, καὶ τὴν φυλακὴν αὐτῷ τῶν σταυρῶν ἀνατίθησι. τα ΝΕ΄. Καὶ ταῦτα δὲ τῷ μοναχῷ Κυριακῶ παρὰ τῶν τοῦ ἀνδρὸς ὁμιλητῶν τε καὶ διαδόχων περὶ αὐτοῦ ἀπηγγέλη· ἡμῖν δὲ Κυριακὸς ἕκαστα διεσάφησεν ὡς οὐδέποτε, Σαββατοῦ χωρὶς ἢ Κυριακῆς, ἐσθίοντα , τοῦτον ἴδοι τις, οὐ συλλαλοῦντά τισιν, οὐδαμῶς ἐν τυγχάνοντα, πλὴν εἰ μήπου χρεία τις αναγκαίως τήν συντυχίαν ἀπῄτει· οὐκ ἐπὶ πλευρᾶς οὐδέποτε καθευδήσαντα, ἀλλὰ νῦν μὲν καθήμενον καὶ μικρὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐπιμύοντα, νῦν δὲ σχοινίου πρός τινι τοῦ κελλίου γωνία τῆς στέγης ἐκκρεμαμένου, ἀμφοτέραις χερσὶν ἐξεχόμενον 4, καὶ οὕτω τινὸς ὕπνου μετρίως παραγευόμενον, ο τυχὸν ᾿Αρσενίου, Δεύρο, κακὲ δοῦλε, πρὸς ἐκεῖνον 3 ἐπιφθεγγόμενον. Διαβεβαιοῦντο γὰρ καὶ ζηλωτὴν αὐτὸν ᾿Αρσενίου γεγενῆσθαι· Αρσενίου, φημί, τοῦ τρόπον τινὰ πατρικόν, Αρκάδιον καὶ Ονώριον τοὺς βασιλεῖς θρεψαμένου τε καὶ παιδευσαμένου, καὶ διὰ τοῦτο τῇ τοῦ Πατρὸς ὑπὸ τῶν ἁγίων δηλαδή Πατέ ; ρων ἐπικληθέντος προσηγορία ὕστερον δὲ κὰν τῇ καὶ τοῖς ἀπὸ τῆς Αἰγύπτου φοιτώσι μοναχοῖς, καὶ τι περὶ τῆς πολιτείας τῆς ἐκείνου διηγουμένοις, ἡδέως ἄγαν προσεῖχε τὸν νοῦν καὶ τοῖς πίναξιν ὥσπερ τῆς αυτοῦ ψυχῆς μεταγράφειν ἔσπευδε τὰ ἐκείνου καλά· τὴν ἡσυχίαν τε καὶ τὴν ταπείνωσιν καὶ τὴν αὐτοῦ σιωπὴν ἐμμεῖτο πρὸς δὲ καὶ τὸ τοῦ ; Ενδύματος εὐτελές, καὶ τὸ περὶ τὴν γαστέρα ἐγε κρατές, καὶ τὸ προσεκτικὸν αὐτοῦ, πανταχοῦ ιν, Α. ὅσαπερ. πρὸς Αἴγυπτον ἐρήμῳ ταῖς ἀρεταῖς διαλάμψαντος. ΝΘ΄. Τοῦτον οὖν ἐζήλου λίαν ἐμμελῶς ὁ Εὐθύμιος καὶ να αμνίας ἀνεχόμενον. * 21. ταπεινοφροσύνην. 1, 370versus illum impium. His ergo sic dictis a Synodio,
animo lætatus est Euthymius, talia dicens de Acacio,ad quem puer ventitabat, et a quo fuerat institutus in exercitio litterarum. Deinde vero cum ei
valedixisset Synodius, discedit e laura, assumens
Stephanum consobrinum,et abit in sanctam civitatem,atque persuadet ei cui commissa erat Ecclesiæ illius gubernatio, ut Stephanum cooptaret
in numerum suorum diaconorum. Ille autem una
cum eo ordinat quoque Cosmam Cappadocem, et
utrumque refert in niaconorum chorum.
αὐτῷ καὶ περὶ Κυρίλλου τοῦ ᾿Αλεξανδρείας, καὶ nica synodus esset mox Ephesi congreganda adτοῦ Μελιτηνῆς ᾿Ακακίου, όπως τε θερμὸν ὑπὲρ τῆς
ἀρθοδοξίας 7 εἰσφέροιεν ζῆλον· καὶ ὅτι μέλλοι
ὅσον οὐδέπω καὶ οἰκουμενική σύνοδος ἐν Ἐφέσῳ
κατὰ τοῦ δυσσεβοῦς ἐκείνου συγκροτηθῆναι. Τούτων
οὖν οὕτω παρὰ τοῦ Συνοδίου λεχθέντων, ἦσθη την
ψυχήν ὁ Εὐθύμιος, τοιαῦτα περὶ ᾿Ακακίου μαθών,
ᾧτινι παῖς ὢν ἐφοίτα, καὶ ὑφ᾽ ᾧ τὴν τῶν γραμμάτων ἄσκησιν ἐπαιδεύετο. Επειτα μέντοι συντα
ξάκενος αὐτῷ καὶ Συνόδιος, ἀπαίρει τῆς λαύρας
Στέφανον παραλαβὼν τὸν ἀνεψιόν, εἰς τὴν ἁγίαν τε
ἄνειοι πόλιν, καὶ πείθει τὴν τὴν ἀρχὴν τῆς κατ'
αὐτὴν ἐκκλησίας πεπιστευμένον, συναριθμῆσαι καὶ Στέφανον τοῖς ὑπ᾿ αὐτῷ διακόνοις. Ὁ δὲ σὺν αὐτῷ
καὶ Κοσμᾶν τὸν Καππαδόκην χειροτονεῖ, καὶ τῷ χορῷ ἀμφοτέρους τῶν διακόνων ἐγκαταλέγει.
ΝΕ΄. ᾿Αθροιζομένων δὲ πρὸς τὴν σύνοδον ἤδη
τῶν πανταχοῦ ἐπισκόπων, καὶ μελλόντων ὅσον
οὔπω καὶ τῶν τῆς Παλαιστίνης ἐκεῖ συνελθεῖν,
ἐντέλλεται ὁ μέγας Εὐθύμιος Πέτρῳ τῷ τῶν Σαρακηνῶν ἐπισκόπῳ, Κυρίλλῳ τῷ ᾿Αλεξανδρείας καὶ
᾿Ακακίῳ τῷ Μελιτηνῆς προστίθεσθαι, καὶ ἅπερ ἂν
ἐκείνοις δοκεῖ, ταῦτα καὶ αὐτῷ συνδοκεῖν. Κἀκεῖνος
τῆς συνόδου τελεθείσης, αὖθις πρὸς τὸν Εὐθύμιον
ἀναστρέψας, πάντα καταμέρος αὐτῷ διηγεῖται ὅσα
τε συμβέβηκεν ἐπ᾿ αὐτῆς, καὶ ὅποι 3 κεχώρηκεν.
Ὁ δὲ τά τε ἄλλα τῶν γεγονότων ὑπὸ τῶν τῆς
᾿Ανατολῆς ἐπισκόπων μαθὼν, καὶ ὅτι ὁ τῆς ᾿Αντιόχου ο προεστώς Ἰωάννης ὀρθόδοξος ὤν, τοῖς τὰ
Νεστορίου φρονοῦ, τὰ ὅμοια φρονεῖν συναπήχθη,
λύπῃ τὴν καρδίαν επλήγη δεινῇ.
XL.Porro eum jam congregarentur undique episcopi ad synodum, moxque illuc conventuri etiam
essent episcopi Palestinæ mandat magnus
Euthymius Petro episcopo Saracenorum, ut
adjungeret se ad Cyrillum Alexandriæ et Acacium Melitenes, et quæ ei videretur, ea quoque
comprobaret. Atque ille peracta synodo reversus
ad Euthymium, ei omnia singulatim edisserit que
in ea evenerant, et quonam processerint. Is aulem
postquam alia quoque didicit, quæ nimirum ab
episcopis Orientis facta fuerant, quodque Joannes, qui præeral Antiochiæ, etsi orthodoxus,
inductus tamen fuisset, ut eadem sentiret cum
Nestorii sectatoribus, gravi fuit tristitia cor
ejus sauciatum.
ΝϚ'. Τῷ ἴσῳ δὲ πάθει καὶ Δόμνος ὁ ἐκείνου κατ LVI. Eodem modo affectus fuit etiam Domnus
εσχέθη ἀνεψιός. Τοιγάρτοι καὶ δοθῆναι αὐτῷ τὴν Joannis sororis flius. Quocirca rogavit Euthymiam,
ἐν ᾿Αντιοχείᾳ κάθοδον ἐδεῖτο Εὐθυμίου, ὥστε ὑπο- ut ei permitteretur ire Antiochiam, quo supplantaσκελισθέντα τὸν θεῖον ἀναλαβειν, καὶ οἷον ἤδη tum avunculum restitueret, jamque velut jacentem
κείμενον ἀνορθώσαι. Καὶ ὃς οὐκ ἀσφαλῆ τὴν ἐκεῖσε erigeret. Ille autem, prævidens nen futurum illuc
ἄφιξιν προειδώς, ἀλλὰ καὶ ἀλυσιτελῆ μᾶλλον αὐτῷ tutum adventum, sed ei potius inutilem et incomκαὶ ἀσύμφορον, Οὔκουν, ὦ τέκνον, φησίν, οὐ χρή modum: Nequaquam, inquit, ο fli, non oportet te
σε τῆς λαύρας ὑποχωρήσαι. οὔτε γὰρ ἐκεῖνος a laura recedere. Neque enim ille tua opus habet
δεῖται τῆς σῆς παρουσίας· ἀλλ᾽ εἰ καὶ βραχὺ τῆς praesentia; sed et si paululum a sana fide declinaὑγιοῦς ἐξέκλινε πίστεως, ἀλλ᾽ ὅ γε Θεὸς τὴν ἐκείνου vit, Deus tamen, qui novit cor illius recte se habere,
καρδίαν εἰδὼς ὀρθῶς ἔχουσαν, αὐτὸς επιστρέψει ipse convertet ipsum, reducetque ad bonum. Et tu
αὐτὸν, καὶ πρὸς τὸ εὖ ἔχον ἀνάξει. Καὶ σὺ δὲ, ὦ quoque, o fili, si quidem in quo vocatus es loco,in eo
τέκνον, εἰ μὲν ῷ ἐκλήθης τόπῳ ἐν τούτῳ καὶ εἰς usque ad finem permanseris, proficies, et gloriam
τέλος ὑπομενεῖς, προκύπτων ἔσῃ, καὶ δοξασθήσῃ, nempe veram et secundum Deum, quæque nunδόξαν δὴ τὴν ἀληθῆ καὶ κατὰ Θεὸν καὶ μηδέποτε quam excidit. Quod si hæc neglexeris, et contemδιαπίπτουσαν. Εἰ δὲ τούτων αμελήσας, καὶ τοὺς ptis perseverantiæ cogitationibus e laura discedeτῆς ὑπομονῆς λογισμοὺς ἀτιμάσας, τῆς λαύρας re tentaveris, obtinebis quidem dignitatem et
Η εὐσεβείας. & al. ὅπου, ο al. ᾿Αντιοχέων.
Juvenali.
Nicephorus lib. 14, cap. 34. Quinta post
Pentecosten die Juvenalis cum Palæstinis episcopis
venit.Quibus ita convenientibus,celebris et magnus
ille Euthymius Petro Saracenorum episcopo abeunti præcepit,ut Cyrilli Alexandrini et Acacii Me1.tenensi, omnino sententiam sequeretur, columpas et fastigia rectæ fidei eos esse testatus.
Hic cum tribus aliis episcopis a Synodo
missus fuerat ad Nestorium, ut eum ne a Synodi
consensu abesse vellet, moneret, ut legitur par.
1, act. 1.
Quam tenax ejus moniti fuerit, hac verba
Dejus in synodo prolata indicam: «Ego, inquit, huic
sententiæ (qua synodus Nicæna probabatur) me socium ascribo, epistolamque Cyrilli sanctissimi
sacratissimique, ut quæ rectam pianique doctrinam
contineat, laudo et probo,» par. 2, sc. 1.
Schisma conflavit, conciliabulo 43 episcoporum contra synodum congregato. Acta bujus
simul cam synodo Ephesina exstant.
Eodem anno congregata iterum synodo
damnavit hæresim Nestorianam, missis litteris
synodicis ad Rom. pontifcem Sixtum III et Cyrillum Alexandrinum.