ria, Principo Antigoni, Braclynesio, Terebintho, Γλυκερία, τῇ Πριγκίπῳ τῇ τοῦ ᾿Αντιγόνου, τῷ Βρο Sancto Andrea, Sancto Tryphone, Sancto Eleuthero, Codonæ, Pelago, Deipara, Mesona, Medica et Sancto Denretrio, et iis quæ sunt in possessionibus portuum, et usque ad complexum Athyræ; et, ut semel dicam, iis qui circumcirca reginan civitatem exercentur monachis, viris et mulieribus, his inulta jura largita est, et in immobilium detentione ac dominatione, quæ quibusdam juribus ad eos pertinent, firmam et illabefactabilem possessionem concessit: quemadmodum dicta definitio aurea bulla munita haec fusius persequitur. Sed quoniam venatores quiescere non potuerunt, sed fisci seu publici prætextu eis gravem afflictionem intulerunt; majestas mea Deum placare et propitium efficere volens, ob ea per quæ ipsum ut homo of fendit, simulque magni imperatoris, Christi scilicet, milites, qui vitam monasticam propter ipsum elegerunt, et spiritus armaturam induerunt, socios habere et strenuos defensores adversus hostes, tam qui videntur quam qui non videntur, bono illi fundamento tectum quoque proportione conveniens imponere voluit, et præsentem auream bullam optima cum ratione edidit; per quam statuit et definit, omnia immobilia, quæ hodie ab enumeratis monasteriis possidentur, vel etiam anachoretarum ædiculis, cellulis, lauris, et, ut summatim dicam, quocunque nomine censeantur, monachorum habitaculis; colonos, prædia, conventus, tribula, vectigalia, portus, fumina, jura – maritima, et, ut semel dicam, quodcunque jus in possessione immobili consideratur, et in quocunque loco situm sit, ab iisque nunc occupatum; scilicet eo quod illi, qui'singulis provinciis censum agebant, notitiam, partes in his fisco debitas vendicantem, illis nondum dederunt, habere dictas mansiones perpetuo dominio, ut domum et majestatis meæ magnificentiam, et eis deinceps semper in posterum dominari, etiamsi probabili vel non probabili de causa aliqua eorum vel etiam fortasse omnia hucusque detinuerunt, vel etiam sine ullo titulo, vel ex titulo quidem qui male se habet, vel fortasse falso confictus est. Omnia enim, quæ ab ipsis in quacunque provincia possidentur in Occidente et in Oriente, sive ex iis hospitio imperatoris quotidie præberi solitis, sive sint 306 ex fragmentis, sive ex commiserationibus, sive luco motis, vel caducis, vel ex vilibus quæ penduntur diarijs, vel ex vilibus calamitate vexatis, vel iis quæ a potentibus vendita sunt, vel contra, vel correctione malefactarum venditionuın, etsi in aliis locis jussa dari, in aliis tradita sunt; vel donata, non tradita sunt; vel tradita,' non donata sunt; vel quovis alio modo male ab ipsis detinentur, inconcusse, et nullo negotio eis exhibito, a dictis omnibus monasteriis vult mea majestas in æternum possideri, ut majestatis meæ donum a liberalitate et munificentia mea profectum. Cum enim sola, quæ apud ipsos nunc inve χυνησίῳ, τῇ Τερεβίνθῳ, τῷ ᾿Αγίῳ Ἀνδρέᾳ, τῷ Αγίῳ Τρύφωνι, τῷ Ἁγίῳ Ἐλευθέρῳ τῷ Κωδώνης, καὶ Πελάγει, τῇ Θεοτόκῳ, τῷ Μεσόγης, τῇ Ἰατρῷ καὶ τῷ ᾿Αγίῳ Δημητρίῳ, καὶ τοῖς ἐν ταῖς κτήσεσι τῶν πορτῶν καὶ ἄχρι τῆς περιοχῆς τῆς ᾿Αθύρας· καὶ ἁπλῶς τοῖς περὶξ τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων ἀσκουμένοις μοναχοῖς, ἄνδρασι τε και γυναιξί, πολλὰ τούτοις φιλοτιμησαμένη δίκαια, καὶ τὸ ἀδιά σειστον αὐτοῖς δωρησαμένη ἐπὶ τῇ κατοχῇ καὶ δεσποτείᾳ τῶν ἀκινήτων τῶν ἀπό τίνων δικαιωμάτων διαφερόντων τούτοις, καθὼς ὁ τοιοῦτος χρυσόβουλ λος λόγος πλατύτερον ταῦτα διέξεισιν. Ἐπεὶ δὲ τοὺς θηρολέκτας οὐκ ἦν ἠρεμεῖν, ἀλλὰ τῷ τοῦ δημοσίου προσχήματι βαρείαν τούτοις ἐπῆγον οὗτοι τὴν κάκωσιν, ἡ βασιλεία μου ἅμα μὲν τὸ θεῖον ἐξευμενίσαι καὶ ἐξιλεώσασθαι, ἐφ᾽ οἷς ὡς ἄνθρω πος τοῦτον προσκεκρουκεν, ἅμα δὲ βουλομένη καὶ τοὺς στρατιώτας τοῦ μεγάλου βασιλέως, Χριστοῦ δηλονότι, τοὺς δι' αὐτὸν τὸν μονήρη βίον προελομένους, καὶ τὴν πανοπλίαν ἐνδυσαμένους τοῦ Πνεύ ματος, συμμάχους ἔχειν καὶ συνασπιστὰς ἰσχυρούς κατὰ τῶν ὁρωμένων καὶ ἀοράτων ἐχθρῶν τῷ ἀγαθῷ ἐκείνῳ θεμελίῳ, καὶ ὄροφον ἐπιθεῖναι ἀνάλογον ᾔρετίσατο, καὶ τὸν παρόντα χρυσόβουλλον ἀπολέλυκεν εὐλόγως, δι' οὗ θεσπίζει καὶ διορίζεται πάντα τα σήμερον νεμόμενα ἀκίνητα παρὰ τῶν ἄνωθεν ἀριθ μηθέντων μοναστηρίων, ἢ καὶ ἡσυχαστηρίων, καὶ ἀναχωρητικῶν κελλίων καὶ λαυρῶν, καὶ ἁπλῶς κατοικητηρίων μοναχικῶν, κάν ᾧ ἂν καλοῦντο ἀνό ματι, τούς τε παροίκους, τὰ αὐτούργια, τὰ; πανηγύρεις, τους φόρους, τους πόρους, τὰς λίμνας, τοὺς ποταμοὺς, τὰ θαλάσσια δίκαια, καὶ καθολικῷ λόγῳ οιονδηποτοῦν δίκαιον ἐν ἀκινήτοις κτήμασι θεωρούμενον, καὶ οἰῳδήτινι τόπῳ διακείμενον παρ' αὐτῶν κατεχόμενον νῦν, ἐφ᾽ ᾧ δηλονότι μέχρι τοῦ νῦν ἐδόθη τούτοις διάγνωσις παρὰ τῶν κατὰ χώραν ἀναγρα φέων, τὸ τοῦ δημοσίου μέρος ἐπὶ τούτῳ προσδι καιοῦσα, ἔχειν τὰς ῥηθείσας μονὰς κατὰ διηνεκή δεσποτείαν ὡς δῶρον καὶ φιλοτίμημα τῆς βασιλείας μου, καὶ δεσπόζειν αὐτῶν εἰς τοὺς ἑξῆς ἅπαντας καὶ διηνεκεῖς χρόνους, κἂν εὐλόγως κἂν παραλόγως τούτων τινὰ ἢ τὰ ὅλα ἴσως ἕως τοῦ νῦν κατείχον, κἂν δίχα τινὸς δικαιώματος, ἢ ἀπὸ δικαιωμάτων μὲν, κακῶς δὲ ἐχόντων, ἢ ψευδῶς συντεθέντων. Πάντα γὰρ τὰ παρ' αὐτῶν κατεχόμενα ἐν οἴῳ δή τινι θέματι κατά τε δύσιν καὶ ἀνατολὴν, κἂν ἐξ αὐτῶν τῶν εἰς ἐνδιαίτημα τῶν κατὰ τὴν ἡμέραν βασιλέων, κἂν ἀπὸ κλασμάτων ὦσι, κἂν ἀπὸ συμπαθειών, ἢ ἀποκεκινημένων, ἢ ὁλοπτώτων, ἢ ἀπὸ ταπεινῶν τελουμένων διαρίων, ἢ ἀπὸ ταπεινῶν κλαματισθέν των, ἢ καὶ δυνατοῖς διαπραθέντων, ἢ τοὐναντίον, ἢ ἐξορθώσει κακῶς γεγονυιῶν διαπράσεων, καν ἐν ἄλλοις τόποις ορισθέντων δωρηθῆναι, ἐν ἄλλοις παρεδόθησαν, ἢ δωρηθέντα οὐ παρεδόθησαν, ἢ παραδοθέντα οὐκ ἐδωρήθησαν, ἢ καθ᾿ ἑτερόν τινα λόγον κακῶς παρ' αὐτῶν κατέχονται, ἀδιασείστως καὶ ἀπολυπραγμονήτως κατέχεσθαι παρὰ τῶν ῥηθεισῶν πασῶν μονῶν ἡ βασιλεία μου βούλεται εἰς τὸν αἰῶνα

IN CAN. XII CONC. VII (ECUMEN. τὸν ἅπαντα, ὡς δῶρον τῆς βασιλείας μου, καὶ κα - nitur, immobilium detentio pro omni titulo debet θαρὸν φιλοτίμημα. Μόνης γὰρ τῆς παρ' αὐτοῖς εὑρισκομένης νῦν κατοχῆς τῶν ἀκινήτων ἐφειλούσης ἀρκεῖν αὐτοῖς ἀντὶ παντός δικαιώματος, περιττόν ἐστι τὸ πολυπραγμονεῖν περὶ ἑτέροις. Ἐπὶ πᾶσι γὰρ οἷς κατέχουσι σήμερον, ἄνευ μέντοι τῶν ἐφ᾽ οἷς ἐδόθησαν αὐτοῖς διαγνώσεις παρὰ τῶν κατὰ χώραν ἀναγραφέων τὸν δημόσιον δικαιοῦσαι, ὡς εἴρηται, ὀφείλει ἀρκεῖν ἡ παροῦσα χρυσόβουλλος γραφή τῆς βασιλείας μου, καὶ ἀντὶ δωρεᾶς, καὶ ἀντὶ πράσεω·, καὶ ἀντὶ ἑτέρου παντός δικαιώματος, κἂν οιονδηποτε οὖν σεκρέτον ἐπ' αὐτῷ δικαιοῖτο. Οὐδὲ ἀναγκασθήσονκαι αἱ μοναὶ ἐφ᾽ οἷς κατέχουσι ἀκινήτοις προκομίζειν ἕτερα παλαιγενῆ προσόντα αὐταῖς δικαιώματα· ἀλλὰ τῇ παρούσῃ χρυσοβούλλῳ γραφῇ τῆς βασιλείας μου ἀντὶ παντὸς δικαιώματος χρώμεναι ἀρκεσθήσονται ταύτῃ καὶ μόνῃ ὀφειλούσῃ ἀρκεῖν αὐτοῖς, ὡς προςγράφη, καὶ ἀντὶ δωρεᾶ;, καὶ ἀντὶ παραδόσεως, καὶ ἀντὶ παντὸς ἑτέρου δικαιώματος. Εἰ δ᾽ ἴσως καιροῦ καλοῦντος θελήσει οιονδηποτούν μοναστήριον χρή σασθαι καὶ τοῖς προσοῦσιν αὑτῷ δικαιώμασιν ὑπὲρ ἑαυτοῦ ταῦτα προκομίζον, παρ' οιουδήτινος πρὸς τοῦτο οὐ κωλυθήσεται. ᾿Αναγκαστικῶς γὰρ τοῦτο οὐ ποιήσει· εἰ δὲ οἰκείῳ θελήματι αὐτὸ αἱρεθήσε - ται, οὐδεὶς ὁ ἐμποδίζων ἐσεῖται. Οὐ μόνον δὲ ἐπὶ τῇ δικαιώσει τῆς γῆς συμβαλεῖται τοῖ; μοναστηρίοις ἡ παροῦσα χρυσόβουλλος γραφή, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῖς παροίκοις τοῖς νῦν παρ' αὐτῶν κατεχομένοις, καὶ τοῖς αὐτουργίοις, φόροις, πανηγύρεσι, διαβατοῖς, λίμναις, ποταμεῖς, θαλασσίνοις δικαίοις, καὶ ἑτέρῳ οἰῳδήτινι δ καίῳ παρ' αὐτῶν κατεχομένῳ, ἄνευ μέντοι τῶν ἐφ' οἷς ἔλαβον διαγνώσεις ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, ὡς πολ λάκις ἀνώτερον διείληπται. Εἰ δὲ προσετάχθησαν λ γιαθῆναι ἡ ἐκκοπῆναι τι να τελέσματα, ἢ πάντα, ἡ στρατεῖαι, ἢ δημόσια, ή λιβελλικά, ἢ ἑτερόν τι τῷ δημοσίῳ ἀνῆκον, καὶ οὐ γέγονε τὸ λελογισμένον, ἢ ἕτερόν τι ἔχει ἐπιλήψιμον τὸ δικαίωμα, οὐδέν τι ἐκ τούτου βλαβήσεται τα μοναστήρια. Τί δὲ χρὴ τὰ πολλὰ καταλέγειν, καὶ ἀπαριθμεῖ σθαι καὶ χάριν παραδείγματος ἀπογράφεσθαι; τὴν πολυλογίαν ἡ βασιλεία μου παρατρέχουσα, ἵνα μή τις τῶν παρὰ ταῦτα δεινῶν τινων μὲν ἐκφωνηθέντων ἐκ τῶν τὰ ἀκίνητα κατασειόντων αἰτίων, τινῶν δὲ παρασιωπηθέντων, ἐπιδράττοιτο τῶν ῥημάτων, καὶ κατὰ Ἰουδαίους τῷ γράμματι ἐπικάθηται, καὶ ἐπιχειρῇ ἐπὶ τοῖς μὴ ἐκφωνηθείσι διασείειν καὶ παρενοχλεῖν ταῖς μοναῖς, καθολικῷ λόγῳ καὶ προεκτικῷ τοῦτο ἡ βασιλεία μου βούλεται, καὶ διορίζεται, καὶ ὡς ἂν πᾶν ὅπερ ἐπὶ τοῖς σήμερον παρὰ τῶν μοναστηρίων κατεχομένοις ἢ ἐπ᾿ αὐταῖς ταῖς καθέδραις τῶν μοναστηρίων νοηθῇ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, παρά τινος ἢ νῦν ἢ ὁτεδήποτε αὐτὸ τοῦτο δεδω ρημένων λογίζεσθαι τῇ μονῇ. Καὶ ἅμα τις τοῦτο διανοήτεται καὶ φθέγξεται, καὶ εὐθὺς ἀντιλήψεται αὐτοῦ ἡ μονὴ, ὡς σήμερον δεδωρημένου ταύτῃ παρὰ τῆς βασιλείας μου. Οσον γὰρ ἐφ' οἷς κατέχουσι νῦν ἀκινήτοις, περὶ ὧν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου οὐκ ἔλασου τὰ προγραφέντα μοναστήρια, δημόσιον βούλεται ἡ βασιλεία μου λογίζεσθαι ἓν ἕκαστον τούτων κατά PATROL. GR. CXXXVII. eis sufficere, est supervacaneum de ullis aliis curiose inquirere. In omnibus cuim quæ hodie possident, præterquam in iis in quibus a publici census in ea regione descriptoribus notitiæ datæ, quæ jus lisci seu publici, ut dictum est, probant, debet præsens majestatis meæ scriptum Aurea Bulla munitum sufficere: et pro donatione et emiptione et quovis alio titulo satis esse, eliamsi quodcunque aliud secretum in eis probetur. Nec cogentur monasteria, ob ea quæ nunc possident immobilia, antiqua alia que eis adsunt jura proferre: sed hac præsenti majestatis meæ Aurea Bulla pro omni jure utentia, ea contenta esse debent, ut quæ eis, ut prius scriptum est, suflicere debeat, et pro donatione et pro traditione, et quovis alio jure. Sin autem invitante fortasse tempore voluerit ullum monasterium iis etiam quæ habet juribus et titulis uti, ea pro se afferens, a nullo penitus prohibebitur. Hoc enim non faciet necessario sin autem propria voluntate illud elegerit, nemo impediturus admittetur. Non solum autem ad terreni, quod habent, jus probandum monasteriis sufficiet præsens Aurea Bulla; sed etiam in parochiis, quæ nunc ab eis detinentur, et praediis, vectigalibus, conventibus, trajectionis solutionibus, portibus, fluviis, juribus maritimis et quocunque alio jure, quod ab eis possidetur, præterquam in iis, in quibus documenta pro publico, ut sæpe superius dictum est, assumpta sunt. Sin autem recenseri jussa sunt, vel amputari quædamı tributa, vel pacta, vel militiæ, vel publica, vel libellica, vel aliquid aliud, quod ad fiscum fertinet, et non factum est quod recensendum erat, vel aliquod aliud habet jus, quod reprehendi possit; monasteria ex eo nihil lædentur. Quid autem opus est multa dicere et enumcrare et exempli gratia afferre? misso a majestate mea multiloquio, ne quis in ejusmodi rebus callidus et vafer, nonnullis quidem dictis, ex iis causis quæ immobilia concutiunt, aliis vero silentio præteritis, verba arripiat, et more Judaico littera iusistat, et conetur in iis, quæ dicta non sunt monasteria agitare et vexare, sententia generali et munifera vult mea majestas et decernit, ut omne in iis, quæ hodie a monasteriis possidentur, vel in ipsis suut monasteriorum cathedris, esse publicum cogitatum fuerit, idipsum ab aliquo, vel nunc vel quandocunque, monasteric datum esse reputetur. Εt simul ac hoc cogitarit quispiam ac dixerit, id quoque statim apprehendit monasterium, ut hodie a mea regia sublimitate donatum. Quod enim ad ea attinet, quae nunc possident, immobilia, de quibus pro publico documenta non acceperunt mona-. steria; mea majestas vult unumquodque eorum publicum existimari, et perpetuam frmitatem obtinere, et a nullo de ea re disceptari. Et quem30

admodum publico nulla a se molestia negotiumve μόνον τὸ ἔχειν τὸ ἀδιάσειστον, καὶ μὴ ὑπ' ουδενός exhibetur; sic nec ædes sacræ, sive anachorelarum cellula, nec monasteria, nec aliqua, al ulto.publici curatore litibus agitabuntur sive quis probabilem sive non probabilems causam afferat, sive cujusmodicunque sit quod loquetur. Quisquis enim hoc facere aggressus fuerit, invalida et revera infirm a dicere videbitur, et citra ullam misericordiam ejus facultates fisco consecrabuntur isque ommino inlamis semper erit: utpote qui imperatori ad307 versetur, qui pie ac religiose omnem molestiam et vexationem a monasteriis, in iis quæ ipsis data sunt, per præsentem Auream Bullam amoveat, et per ipsam exiguum aliquod donum Deo offerat, μια innumerabilibus beneficiis quæ a munifica ejus destra accepit. Non licebit ergo, nec publici census descriptori, nec ei qui cuivis secreto præest, vel exæquatori, vel alicui alii personæ, quæ publicum exercet, monasteriorum immobilia describere, vel focos censere, vel inquirere quantus sit eorumin fundus, vel colonorum numerus, vel quod terræ amplius possidetur, vel non justo pretio emptum est aut injuste detinetur, examinare. Sed quia jussu meo imperiali acta facienda sunt, eorum nomine, quæ hodie a monasteriis detimentur, immobilium ét colonorum, tunc demum juste monasterium mnlestia afficietur, et quod injuste detinet ab eo auſeretur, quando publici census ¿descriptor ostendit, quod ultra definitionem et monasterium.locum occupat, vel colonos, vel ulla alia. Nec enim licentiamn habebunt monasteria augendi et amplificandi ca, quæ ab ipsis hodie possidentur, sive coloni sint, sive loci, sive prædia rustica. Verumtamen per ejusmodi occasionem non licebit exactori, aut descriptori ulli fumarium vel mensorium, aut aliud quodpiam vectigal, quod ad ipsius officium pertineat, recipere ab immnobilibus, quæ supra scriptis subjacent monasteriis. Qui enim contra' ausus fuerit, scial se non tantum id quod exegit multiplicatum restituturum, sed et omnium bonorum publi. cationi cum infamia et civilium munerum incapa· citate subjectum iri. Sic enim vult mea majestas, jam mamfestatorum, monasteriorum immobilia omnia haberi ab unoquoque exactore, quasi non subsint ipsius ollicio vel potestati. Εt quemadmodum η exactores in non subjectis sibi provinciis nihil juris habent, ut in iis agant administrentve quidquam: sic nec in immobilibus monasteriorum exactores provinciarum, quibus e subsunt, censebuntur exactores. Quæ igitur fient acta et finium descriptiones ab eis, quos majestas destinaverit ad probationem eorum, quæ a monasteriis hodie possidentur, competentibus secretis propter notitiam insinuabuntur. Scire namque debent omnia monasteria, si quod ex iis deprehensum fuerit fraudem aliquam vel collusionem vel dolum in immobilibus quæ hodie ab ipsis possidentur fecisse: non solum mill utilitatis ex hac meæ majestatis Aurea Bulla consecuturum; sed etiam casurum jure praedictis. ἀνακρίνεσθαι· καὶ ἂν τρόπον ὁ δημόσιος οὐ πολυ πραγμονεῖται ὑφ᾽ ἑαυτοῦ, οὕτως οὐδὲ τὰ ἱερὰ σε μνεῖα ἢ ἡσυχαστήρια, μοναστήριά τε καὶ λοιπά ὑπό τινος τῶν τοῦ δημοσίου φροντιστῶν ἀνακριθήσεται καν τι εύλογον δικαιολογεῖταί τις, κάν παράλογον, κἂν ὁποῖον ἂν εἴη τὸ λαληθησόμενον. Πάς γὰρ ὁ τοιοῦτόν τι ἐπιχειρήσων ποιῆσαι ἀνίσχυρα δόξει λέγων καὶ τῷ ὄντι ἀβέβαια, καὶ ἀσυμπαθώς ἡ τούτου περιουσία τῷ δημοσίῳ καθωσιωθήσεται, καὶ αὐτὸς ἄτιμο; ἐσεῖται παντάπασιν, ὡς ἀντιπί· πτων βασιλεῖ εὐσεβῶς τε καὶ φιλοθέως τὸ ἀνενόχλητον ταῖς μοναῖς ἀποχαριζομένῳ ἐπὶ τοῖς δεδι ρημένοις αὐταῖς διὰ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου, καὶ δι' αὐτοῦ βραχύ τι δῶρον προσάγοντι τῷ Θεῷ, ἀνθ' ὧν μυρίων εὐεργεσιῶν παρὰ τῆς πλου σιοπαρόχου δεξιᾶς αὐτοῦ παραπήλαυσεν. Οὐκ ἐξέσται οὖν ἀναγραφεί, οὔτε προκαθημένῳ οἰουδήτινος σεκρέτου ἢ ἐξισωτῇ, ἢ ἐνεργοῦντι ἑτέρῳ τινὶ προσ ώπῳ τοῦ δημοσίου, τὰ τῶν μοναστηρίων ἀκίνητα ἀναγράφεσθαι, ἢ καπνολογεῖν, ἢ ἀναζητεῖν μέσ τρον γῆς ἢ τὸ ὑπέρπλεον, ἢ τὸ ἀδίκως κατεχόμενον ἐξετάζειν· ἀλλ' ἐπεὶ ἐκ προστάξεως τῆς βασιλείας μου μέλλουσι γενέσθαι πρακτικά τῶν σήμερον κατά εχομένων παρὰ τῶν μονῶν ἀκινήτων καὶ παροίκων, τότε μόνον οχληθήσεται ἡ μονὴ καὶ τὸ ἀδίκως κατεχόμενον ἀφαιρεθήσεται, ὅτι ὁ ἀναγραφείς δεν κνύει, ὡς ἐπέκεινα τοῦ περιορισμού κατέχει ἡ μονὴ τοπία ἢ παροίκους ἤ ἕτερον δίκαιον. Οὐδὲ γὰρ ἐπ' ἀδείας ἕξουσιν αἱ μοναὶ τὰ σήμερον παρ' αὐτῶν κατεχόμενα, εἴτε πάροικοι εἶεν, εἴτε τόποι, εἴτε αυτ τούργια, ἐπαύξειν, καὶ εἰς πληθυσμὸν ἄγειν πλείονα. Πλὴν τῇ τοιαύτῃ προφάσει οὐκ ἐξέσται πρότ κτορι ἢ ἀναγραφεί οἱῳδήτινι ή καπνικόν, ἢ ἔτε ρόν τι ἀναγραφικόν ἢ πρακτορικών φορολόγημα ἀπὸ τῶν ὑποκειμένων ταῖς δηλωθείσαις μοναῖς ἀκινήτων ἀναλαμβάνεσθαι. Εἰδέναι γὰρ ἐφείλει ὁ τοῦτο τολμήσων ὡς οὐ μόνον ἐπὶ τὸ πολλαπλοῦν ἀντιστρές ψει όπερ ἂν ἀναλάβηται, αλλὰ καὶ τελείᾳ δημεύσει ὑποβληθήσεται, καὶ ἄτιμο; ἔσται καὶ ἀπολίτευτος. Οὕτω γὰρ θέλει ἡ βασιλεία μου τα τῶν δηλωθέντων μονῶν ἀκίνητα πάντα λογίζεσθαι ὑφ᾽ ἑκάστου τῶν πρακτόρων, ὡς μὴ ὄντα ὑπὸ τὴν ἑαυτοῦ ἀρχὴν καὶ ἐξουσίαν. Καὶ ἂν τρόπον οἱ πράκτορες ἐπὶ τοῖ; μὴ υποκειμένοις αὐτοῖς θέμασιν οὐδέν Et τι δίκαιον ἔχουσιν ἐνεργεῖν, ἢ ὅλως ποιεῖν τι ἐπ᾿ αὐτοῖς, οὕτως οὐδὲ ἐπὶ τοῖς τῶν μοναστηρίων ἀκινήτοις οἱ πράκτορες τῶν θεμάτων, ὑφ᾽ οὖς τελοῦσι τὰ τοιαῦτα ακίνητα, πράκτορες λογισθήσονται. Τὰ μέντοι γεν νησόμενα πρακτικὰ καὶ οἱ περιορισμοί παρ' ὧν ἂν ὁρίσῃ ἡ βασιλεία μου εἰς παράστασιν τῶν σήμερον παρὰ τῶν μοναστηρίων νεμομένων τοῖς προσφόροις σεκρέτοις δι' εἴδησιν ἐγκαταστρωθήσονται. Οφεί λουσι δὲ εἰδέναι πάντα τὰ μοναστήρια, ὡς οἷον ἂν ἐξ αὐτῶν εὐρεθῇ ῥᾳδιουργίαν τινὰ ποιησάμενον ἐπὶ τοῖς σήμερον παρ' αὐτῶν κατεχομένοις, η συμπαί γνίαν, ἢ δόλον πλημμελησάν τινα, οὐ μόνον τῆς ἀπὸ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου ὠφελείας οὐκ εὐμοιρήσει τὸ σύνολον, ἀλλὰ καὶ

IN CAN. XII CONC. VII CECUMEN. τοῦ προτιμηθέντος αὐτοῦ ἐκπεσεῖται δικαίου διὰ omnibus monasteriis, per aliam prius factam m8τοῦ προγεγονότος πᾶσι ταῖς δηλωθείσαις μοναῖς jestatis meæ Aureau Bullam, concesso. ἑτέρου χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου. Deinde autem sustulit hæc Bulla Aurea omnem quoque jussionem quæ ei adversatur, quæ scilicet facta est vel fiet: et statuit ut nionasteria suis quoque antiquis titulis utantur. Quoniam autem per quorumdam alienis malis lætantium instigationem, mense Junio, nona indicatione anno 6684, imperiale jussum editum est, quod hanc in primis piam et maxime beneficam Aureamn Bullam propemodum subvertit, et propterea monasteriorum immobilia a publici census descriptoribus rapiebantur: Julio mense indictione 4, ammo 6689, edita est venerabilis resolutio divine colendorum potenΕφεξῆς δὲ ἀνεῖλε τὸ τοιοῦτον χρυσόβουλλον καὶ πᾶσαν πρόσταξιν εναντιουμένην τούτῳ, γεγονυίαν δηλονότι ἢ καὶ γενησομένην, καὶ διωρίσατο χρᾶσθαι τὰς μονὰς καὶ τοῖς παλαιγενέσιν αὐτῶν δικαιώμα σιν. Ἐπεὶ δὲ ἐκ προσαγγελίας χαιρεκάκων τινῶν ἀπελύθη κατὰ τὸν Ἰούνιον μῆνα τῆς θ' ινδικτιώνος τοῦ, σχεδ' ἔτους πρόσταγμα βασιλικὸν ἀνατρέπον σχεδὸν τὸ τοιοῦτον εὐσεβέστατον καὶ εὐεργετικώτατον χρυσόβουλλον, καὶ διὰ τοῦτο πάντα τὰ μονα στηριακὰ ἀκίνητα ὑπὸ τῶν ἀναγραφέων ἡρπάζοντο, ἀπελύθη κατὰ τὸν Ἰούλιον μῆνα τῆς δ' ινδικτιῶνος τοῦ, ςχπθ' λύσις προσκυνητὴ τῶν θεοσέπτων κρατί στων καὶ ἁγίων ἡμῶν βασιλέων ἐπὶ ὑπομνήσει τῶν tissimorum et sanctorum nostrorum imperatorum μοναστηρίων, εκκόπτουσα τὴν πραιτορικὴν χρείαν καὶ τὴν κατεπανικήν, και διοριζομένη ἔχειν τὸ ἐν εργόν τὰ προγεγονότα χρυσοβούλλου χάριν τοῦ μὴ ἀναγράφεσθαι τὰ τῶν μοναστηρίων ἀκίνητα κατά μημα οὕτω διαλαμβάνουσα· super monasteriorum commonitione, quæ omner usum prætorianum et catepanicum exscindit, et statuit, ut prædicta Bulle Aure vim suam sor tiantur de non describendis monasteriorum immobilibus; quæ ad verbum sic se habet: Η βασιλεία μου, τῆς ἐκ τῶν ὑμετέρων εὐχῶν συνάρσεως χρήζουσα, καὶ ἐν πᾶσι κατ' ίχνος βαίνειν τοῦ ἐν μακαρίᾳ τῇ λήξει βασιλέως αὐθέντου καὶ πατρὸς αὐτῆς θέλουσα, καὶ τὸ περὶ τοὺς ἀνατε θειμένους ὑμᾶς τῷ Θεῷ εὐεργετικὸν ἐκείνου μιμεί σθαι προῄρηται. Ταύτη τοι καὶ διὰ μιᾶς ταύτης τῆς ἐφ' ὑμῖν ἀγαθοποιίας καὶ τῷ βασιλεύσαντι ταύτην Θεῷ χαρίζεται, καὶ τῇ τοῦ αὐθέντου καὶ πατρὸς τῆς βασιλείας μου ἁγίᾳ ψυχῇ, καὶ τῷ ἡμετέρῳ κράτει τῆς εἰς τὸ ἀγαθὸν προκοπῆς ὑποβάθρα " καὶ θεμέλιος τίθεται, καὶ ἐπικλινής τῇ ὑμῶν γενο μένῃ αἰτήσει, τὸ ἐνεργὸν ἔχειν καὶ ἀπαρασάλευτον καὶ ἀμετακίνητον τοὺς ἐπ᾿ εὐεργεσίᾳ τῶν καθ᾽ ὑμᾶς μονῶν ἀπολυθέντας τρεις χρυσοβούλλους λόγους παρὰ τῆς ἁγίας ἐκείνου βασιλεία; διορίζεται, καὶ ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀμετακινήτως μένειν δυνάμεως, ἐφ᾽ ἧς κατὰ τὴν ἀρχὴν ἐξετέθησαν, καὶ τὰ ἀκολούθὼς δὲ τούτοις προσάντα τῆς παραδόσεως πρακτικά τὸ ἀσφαλὲς ἀποφέρεσθαι, κἂν μετὰ διετίαν γεγόνασι, κἂν ἴσως τινὰ τούτων τοῖς προσφόροις σεκρέτοις καταστρωθῆναι οὐκ ἔφθασαν, τῶν εἰς ἑρμηνείαν ἢ ἀνατροπὴν τῆς τῶν χρυσοβούλλων δυνάμεως μερικὴν ἢ καθόλου ἀπολυθέντων παντοίων προσταγμάτων, τῶν καὶ ἐν ὑπομνήσει ἡμῶν δηλουμένων, κἂν ὅπως p resolutionem inutilibus invalidisque redditis, et Majestas mea vestrarum precum adjumento indigens, et beatae memoriæ imperatoris domini ac ejus patris vestigiis in omnibus insistere volens: ejus quoque in vos, qui Deo dedicati estis benefi - centiam imitari constituit. Id et per hanc unam iu vos beneficentiam, et Deo, qui ipsum imperatorem fecit, gratificantur, et domini et patris majestatis meæ animæ beatæ, et nostræ potentiæ profectus in bonum 308 basin ac fundamentum ponit; et vestræ petitioni se inclinans, ut vim suam habeant, siutque stabiles, firmæ ac immobiles, quæ de vestris momasteriorum beneficiis Aurea tres Bulle emissa sunt a sancta illius majestate, decernit, et ut in eodem robore immobiliter permaneant, in quo a principio exposita sunt, et quæ iis consequenter processerunt traditionis acta securitatem referant, etiamsi post biennium facta fuerint; licet fortasse quaedam eorum in convenientibus secretis prius posita non fuere: iis, quæ ad interpretationem vel subversionem Bullarum Aurearum potentiæ particularem vel generalem editæ sunt, omnimodis jussionibus, quæ in nostris monumentis declarantur, quomodocunque emissa fuerint, per presentem ἄρα καὶ ἀπελύθησαν, τὸ ἄπρακτον καὶ ἀνίσχυρον αποφερομένων διὰ τῆς παρούσης λύσεως, καὶ ὥσπερ εἰ μηδὲ ὅλως γεγόνασι λογιζομένων. Αργήσει δὲ καὶ ἡ μέχρι τοῦ νῦν ἐπεισκωμάσασα τοῖς ὑπὸ τὰς καθ' ὑμᾶς μονὰς ἀκινήτοις, τοῖς κατὰ τὸ θέμα Θρακίας καὶ Μακεδονίας διακειμένοις, ἀπαίτησις τῆς τε πραιτορικῆς καὶ κατεπανικῆς γύρας καὶ χρείας, ἢ καὶ τοῦ στυππείου καὶ ἀξουγγίου ἐξώνησις ἢ ἀπαίτησις, ὡς διὰ τῆς παρούσης λύσεως ἐκκοπτόμεναι καὶ ῥιζοτομούμεναι, καὶ εἰς ἀνύπαρκτον καὶ ἀνονόμαστον ἀποκαθιστάμεναι, τῶν πραιτέρων καὶ πρακτόρων καὶ κατεπάνων, καὶ τῶν τὴν ἐξώνησιν ἢ ἀπαίτησιν τοῦ στυππείου καὶ τοῦ ἀξουγγίου κατὰ καιρούς ποιουμένων, καὶ τῶν ἐξυπηρετούντων αὐτοῖς, perinde ac si ne essent quidem omnino, reputatis. Cessabit autem, et quae hucusque vestris monasteriorum immobilibus in Thracia et Macedonia sitis insultavit practorica et catepanicæ circulationis et functionis exactio, stuppæque et axungiæ emptio vel exactio, tanquam per hanc præsentem exemptionem exscisæ et radicitus exstirpatæ, et eo redactæ, ut nec amplius sint nec nominentur; prætoribus et exactoribus subordinatis et supremis, et iis qui stuppæ et axungiæ emptionem vel exactionem statis temporibus exercent, iisque qui illis ninistrant, sic ejusmodi immobilia prætercurrere debentibus, ut ea, unde fiscus nihil exigit, in omnnibus quæ hoc modo decreta sunt ipsi, ab initio

l:odierni diei repetito diurno et deinceps in omne / οὕτω παρατρέχειν ἅτε καὶ αὐτῶν ἀκαταζητήτων μελac perpetuum tempus, et sine contradictione suspiciuntur, et pro non descriptis in publicis actis habentur. Licet autem non descripta sint in actis, alio tamen quodam modo agnita sunt; et sic recepta, si quis præterea quæ constituta sunt his Anreis Bullis et præsenti majestatis meæ exemptione, fuerit ausus aliquid exsequi in quibusvis possessionibus immobilibus vestrorum monasteriorum, præterquam quod læsæ majestatis tenebitur rous (sicut his Aureis Bullis definitum est) ab emninentissimo quoque pro tempore mystico illatum cuipiam vestrarum possessionum davinum sarcire compelletur.Monasteriis quoque omnibus, quantum in ipsis est, curæ erit, tam iis quæ sunt intra urbem, quam quæ extra, sub terminis iis Aureis | Bullis comprehensis imperatoris inclyti et piæ memorie, domini ac patris majestatis mea ca peragere, quæ in nostris commentariis declarata sunt; misi velint tali excusatione privari, eo quod semel tantum ea neglexerint. λόντων διατηρεῖσθαι ἀπὸ τοῦ δημοσίου, ἐπὶ πᾶσι τοῖς τοιουτοτρόπως επιγνωσθεῖσιν αὐτῷ ἀπ᾿ ἀρχῆς τῆς σήμερον ἀπαιτουμένης ἐγχρονίας, καὶ εἰς τοὺς ἑξῆς ἅπαντας καὶ διηνεκείς χρόνους δεχομένοις αναντιρ ῥήτως, καὶ ὡς μηδὲ ἐν δημοσιακοῖς πρακτικες καταγραφεῖσι λογιζομένοις· κἂν μὴ κατεγράφησαν δὲ ἐν πρακτικοῖς, ἄλλως δέ πως ἐγνώσθησαν· δεχομένοις καὶ οὕτω, τοῦ κατατολμήσοντος ἕτερόν τι παρὰ διωρισμένα τοῖς τοιούτοις χρυσοβούλλοις, καὶ τῇ παρούσῃ λύσει τῆς βασιλείας μου, ἐπὶ ταῖς ὑπὸ τὰς καθ' ὑμᾶς μονὰς παντοίαις ἀκινήτοις κτήσεσι διαπράξασθαι, σὺν τῷ καὶ καθοσιώσει ὑποπίπτειν (καθὼς διὰ τῶν τοιούτων χρυσοβούλλων διωρίσθη.) καὶ παρὰ τοῦ κατὰ τὴν ἡμέραν μεγαλεπιφανεστάτου Μυστικοῦ, καταναγκαζομένου εἰς τὴν ἐπενεχθεῖσαν τινι τῶν ὑφ ὑμᾶς κτήσεων βλάβην αποθεραπεύειν αὐτῇ. Μελήσει μέντοι καὶ τῷ μέρει τῶν μονῶν παν σῶν, τῶν τε ἐντὸς τῆς μεγαλοπόλεως καὶ ἐκτὸς ὑπὸ τοὺς ἐμπεριειλημμένους μέντοι ὅρους τοῖς τοιούτοις χρυσοβούλλοις διακειμένων, τοῦ ἐν τοῖς μνημο. σύνοις τοῦ ἐν βασιλεῦσιν ἱἀοιδίμου αὐθέντου καὶ πατρὸς τῆς βασιλείας μου ἐκτελεῖν ὅσα ἐν τῇ ὑπομνήσει ὑμῶν δεδούλωται, εἰ μὴ βούλονται τῆς τοιαύτης ἐξκουσίας διαπεσεῖν ἐκ τοῦ ἅπαξ τούτων καταμελήσαι. Sed et sanctissimæ Deo Magnæ ecclesiæ Aurea Bulla data est potentis nostri imperatoris, quæ hæc ad verbum continel: Et illi quidem antiquo et celebri Solomonis sapientiæ templo pro viribus offerebant omnes: et buic quoque sacro et maximo templo, quod est sub nomine Dei sapientiæ, qui ex Solomone et Davide secundum humanitatem derivatur, magnifice et regaliter exstructo, cujus illud Solomonis erat præfiguratio, nova, inquam, Sion, arcæ sanctificationis, Servatoris nostri Ecclesiæ, quam super apostolicorum mandatorum petram revera stabilem et immobilem Spiritus sanctus ædificavit, multi diversa munera obtulerunt, quæ in immobilibus possessionibus spectantur ad orientem et occidentem sitis, et in aliquibus insulis. Quædam et per emptionem ab eo sunt requisita. Horum multa (ne dic..m plurima) diversis ex causis ad fiscum pertinere censebantur ab iis, qui ubique sunt, publici census descriptoribus aliisque in ejusmodi rebus exercitatis. 309 Quoniam autem hoc ad majestatis meæ aures frequenter delatum est a relatione eorum qui p hujus magni et sacri templi sunt economi, statim nihil cunctata majestas mea hanc præsentem deſinitionem Aurea Bulla munitam sanctissimo huic templo elargita est; per quam ei pure donat et concedit nostra pietas omnia, quæ ad fiscum seu publicum quomodocunque pertinent, ex iis, quæ in oriente et occidente et in omnibus insulis ab illis possidentur, omnifariorum immobilium possessionibus, tanquam đơnum ejus et sacram aliquam oblationem, sive coloni sint, sive terra, arabilis scilicet vel pratensis, vel consita vilibus, vel hortensis, vel cujusmodicumque prædia, sive inquilini negotiatores vel artifices, et si castra in aliquibus ecrum exstructa sint, vel aliquid aliud, quod ad ᾿Αλλὰ καὶ τῇ ἁγιωτάτῃ τοῦ Θεοῦ Μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ ἐπωρέχθη χρυσόβουλλον τοῦ κραταιοῦ ἡμῶν βα σιλέως, ταῦτα κατὰ ῥῆμα διαλαμβάνον· Καὶ τῷ παλαιῷ μὲν ἐκείνῳ καὶ περιπύστῳ τῆς τοῦ Σολομῶντος σοφίας ναῷ τὸ κατὰ δύναμιν προσ έφερον ξύμπαντες· καὶ τῷ ἱερῷ δὲ τούτῳ καὶ παμμεγίστῳ τεμένει τῷ ἐπ' ὀνόματι τῆς τοῦ Θεοῦ Σου φίας, τοῦ καὶ ἐκ Σολομῶντος κατηγμένου καὶ ἐκ Δαβὶδ κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, φιλοτίμως ὄντας ἐνιδρυ μένῳ καὶ τῷ ὄντι βασιλικῶ;, οὗ κἀκεῖνος ἦν ὁ Σολω μώντειος προεκτύπωμα, τῇ νέα λέγω Σιών, τῇ τοῦ ἁγιάσματος κιβωτῷ, τῇ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἐκκλησίᾳ, ἣν τῇ πέτρᾳ ἐπῳκοδόμησε τῶν ἀποστολικῶν διατάξεων τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὄντως ἀῤῥαγῆ καὶ ἀκλόνητον, διάφορα πολλοὶ προσήγαγον ἀναθέματα, ἐν ἀκινήτοις θεωρούμενα κτήσεσι κατά τε τὴν ἕω διακειμέναις καὶ πρὸς δυσμάς, ἀλλὰ δὴ καὶ κατὰ τῶν νήσων τινάς. Εἰσὶ δ᾽ ἃ περιῆλθον τούτῳ καὶ και ἐξώνησιν. Τούτων πολλὰ (ἵνα μὴ λέγω τὰ πλείω ἐκ διαφόρων αίτιαμάτων τῷ δημοσίῳ προσαρμόττειν διεγινώσκοντο παρά τε τῶν ἀναγραφέων καὶ τῶν άλλων περὶ ταῦτα δεινῶν. Ἐπεὶ δὲ ταῖς ἀκοαῖ, ἐνη λήθη τῆς βασιλείας μου ἐξ ἀναφορᾶς τῶν κατὰ τὸν μέγιστον τοῦτον καὶ θεῖον οἰκονομούντων ναὸν, αὐτίκα μηδὲν μελλῆσαν τὸ ἡμέτερον κράτος τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λόγον τῷ πανσέπτῳ τούτῳ σηκῷ ἐπεβράβευσε, δι' οὗ καθαρῶς αὐτῷ δωρεῖταί τε καὶ ἀποχαρίζεται ἡ ἡμετέρα εὐσέβεια ἅπαντα τὰ τῷ δημοσ σίῳ ὁπωσδήποτε διαφέροντα από τε τῶν ἐν τῇ ἀνα τολῇ καὶ τῇ δύσει καὶ ταῖς ὅλαις νήσοις κατεχομένων παρ' αὐτοῖς παντοίων ἀκινήτων ἐπιχτήσεων, ὡς δῶρον ταύτης καὶ ἱερόν τι ἀνάθημα, κἂν πάροικοι ὦσι, κἂν γῆ, ἀρόσιμος τυχὸν ἢ λιβαδιαία ἢ ὑπάμπε λος ἢ κηπεύσιμος, κἂν αὐτούργια οιαδήτινα, καν ένοικοι πραγματευταὶ ἢ ἐργαστηριακοί, κἂν κάστρα Εν τισ: τούτων ᾠκοδομήθησαν, κἂν ἕτερόν τι όποιον

IN CAN. XII CONC. VII CECUMEN. δηποτοῦν τῷ δημοσίῳ διαφέρον ἐν τούτοις εφεύρηται. publicum utique pertinet, in iis inventum fuerit. Επανορθοῖ δὲ ἡ βασιλεία μου διὰ τοῦ παρόντος εὐσεβοῦς χρυσοβούλλου λόγου καὶ ὅσα που χωλεύοντα εὑρίσκονται ἐπὶ τοῖς προσοῦσι τῇ διαληφθείσῃ τοῦ Θεοῦ Μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ δικαιώμασιν, ἐν πᾶσι τοῖς τοιούτοις ἀκινήτοις, ὁποῖα ἂν καὶ ὦσι, καὶ πάντα τὰ προσόντα αὐτῇ κατά τε δύσιν καὶ ἀνατολὴν καὶ τὰς όλας νήσους, ὡς νῦν παρὰ τῆς βασιλείας μου δωρούμενα καὶ παραδιδόμενα ταύτῃ λογίζεσθαι διὰ τῆς παρούσης εὐσεβοῦς χρυσοβούλλου γραφής ή γαληνό της ἡμῶν θεσπίζει καὶ διορίζεται. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ περιορισμούς προβῆναι λεπτομερείς παντοίων ἀκινήτων δηλωτικοὺς καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς προσκαθημένων παροίκων τε καὶ ἐνοίκων, ἔτι δὲ καὶ τῶν ἐν τούτοις εὑρισκομένων παντοίων αὐτουργίων, παρὰ τῶν κατὰ τόπους ἀναγραφέων, καὶ ταῖς πιστωθῆναι υπογραφαῖς, καὶ τῷ μέρες τῆς ἁγιωτάτης Μεγάλης ἐκκλησίας ἐπιδοθῆναι εἰς ἀσφάλειαν αἰωνίζουσαν τὸ κράτος ἡμῶν ἐγκελεύεται, ὡς ἂν ὦσι δῆλα και ἀναμφίλεκτα ξύμπαντα, καὶ μηδέποτε τῶν καιρῶν ὑπ' ἀνάκρισιν ἄγοιντο παρ' ούτινοτοῦν τῶν κατὰ καιρος ἀναγραφέων ἢ ἐπίπτων ἢ ἐξισωτῶν καὶ τῶν ἄλλως ἀνερευνώντων τα δημοσιακά, τῶν δηλωθέντων περιορισμῶν ἐγκαταστρωθῆναι ὀφειλόντων τοῖς προσφόροις σεκρέτοις δι' εἴδησιν. Οὐδὲ γὰρ ἐξέσται τινὶ τούτων ἐν οἰῳδήποτε χρόνῳ καθ' οιονδήτινα τρόπ πον ἐν τοῖς τοιούτοις πᾶσιν ἀκινήτοις εἰσέρχεσθαι ἐπωσδήποτε, ἢ ταῦθ' ὑπὸ ζήτησιν ἄγειν καὶ ἐξέτασιν οἰανδήτινα. Αλλ' οὐδὲ δικαιώματα ἐπὶ τούτοις ἐπιζητητέον, οὐ καπνικὸν ἀναλαμβάνεσθαι, οὐ μετρη τίκιον, οὐχ ἕτερόν τι οιονδηποτούν φορολόγημα εἰς κέρδος τοῖς ἀναγραφεῦσιν ἐπινοούμενον, ἀποτρεπομένοις τῇ ἐμφανείᾳ καὶ μόνῃ τοῦ παρόντος χρυσοΕπύλλου λόγου τῆς βασιλείας μου, καὶ τῶν προβησο μένων περιορισμῶν, ὡς διείληπται. Πᾶσα δὲ πρόσταξις γεγονυία, εἴτε περὶ προαφωρισμένων, εἴτε περὶ κλασμάτων, εἴτε περὶ συμπαθειών, εἴτε περὶ τῶν ἀπὸ ταπεινῶν στίχων, εἴτε περὶ τῶν ὑποκειμένων ταῖς χαραγαῖς, εἴτε περὶ στρατειών συμπεπαθημέ νων, κἂν μὴ ἀντισήκωσις τούτων ἐγένετο, εἴτε περὶ τοῦ τὰς ἀπόσους μή στέργειν δωρεάς, εἴτε περὶ ο!ουδήτινος ἑτέρου κεφαλαίου ἐξεφωνήθη, καὶ κατά τι ἐναντιῶται τῷ παρόντι χρυσοβούλλῳ λόγῳ τῆς βασιλείας μου, ὅσον ἐπ᾿ αὐτῷ ἀποίσεται τὸ ἀνίσχυσ ρον, κἂν τὸ μὴ ἀνατρέπεσθαι ἔχη εγκείμενον ἐν αὐτῇ, εἰ μὴ ῥητῶς ἐκφωνηθῇ. Ἐν εἰδήσει γὰρ πα σῶν τῶν γεγενημένων προστάξεων ἡ ἡμετέρα θεοσέβεια, τὸ κατὰ μέρος ταύτας ἀπαριθμήσασθαι παρέλκον ἡγήσατο, καὶ ὡς ἰδιαιτάτως ἀριθμηθείσας καὶ ἀνατραπείσας ὅσον ἐπὶ τῷ παρόντι χρυσοβούλλῳ λόγῳ, λογίζεσθαι ταύτας θεσπίζει ἡ βασιλεία μου. Αλλ' οὐδὲ γενησομένη οιαδήτις ἑτέρα πρόσταξις τῆς παρούσης εὐσεβοῦς κατισχύσει γραφῆς· ἀλλὰ κάτ κείνη ἐφ᾽ οἷς ἐναντιῶται τῷ παρόντι τῆς βασιλείας μου ὁρισμῷ, ὅσον ἐπ' αὐτῷ τὸ ἀνίσχυρον ἀποίσεται καὶ ἄχυρον, κἂν τὸ μὴ ἀνατρέπεσθαι ἔχῃ ἐγκείμενον ἐν αὐτῇ (εἰ μὴ ῥητῶς ἐκφωνηθῇ), κἂν ἑτέραν διάστιξιν οιανδήτινα. Ινα οὖν εἴη δῆλα τὰ προσόντα τῇ ἁγιωτάτη τοῦ Θεοῦ Μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ ἀκίνητα Per præsentém autem hanc et piam definitionemn Aurea Bulla munitam majestas mea corrigit quæcunque claudicare inveniuntur in iis, quæ dictæ Magnæ Dei Ecclesiæ adsunt, juribus ac titulis, in omnibus ejusmodi immobilibus, quæcunque ea fuerint; et omnia quæ illis adsunt, in oriente et occidente, et in omnibus insulis, ut nunc a majestate niea dala et ei concessa p11tentur, per hoc scriptum præsens piumque Aurea Bulla munitum serenitas nostra jubet statuitque. Ob eam enim cansant et exactas procedere descriptiones, quæ declarent cujusque generis inmobilia, et qui eis præsunt colonos et inquilinos, nec non omnis generis prædia rustica in eis in- · venta, a locorum descriptoribns, eorumque subscriptionibus confirmari, et in perpetuam securitatem sanctissin'æ Magnæ Ecclesiæ tradi jubet nostra majestas, ut omnia manifesta et extra controversiam posita sint, nec ullo tempore in disquisitionem revocentur a descriptorum quoquam, vel inspectorum, vel peræquatorum, et eorum qui aliter fiscalia perscrutantur, declaratis descriptionibus in futuram rei memoriam competentibus secretis insinuandis. Neque enim cuiquam eorum ullo modo ingredi hujusmodi immobilia, aut ea in controversiam deducere et disquisitionem quamcunque unquam licebit. Sed nec de juribus (Ecclesiæ) in his (dictis possessionibus) debent inquirere, nec tributum fumarium nec mensuraticum recipere, nec vectigal aliud quodcunque, in lucrum descriptorum excogitatumn, qui ad solum aspectum praesentis definitionis meæ majestatis Aurea Bulla munitæ, et descriptionum præcedentium, ut constitutum est, prohibentur. Omnis autem que facta est jussio. sive de prius alio deputatis, sive de fragmentis. sive de commiserationibus, sive de iis quæ ab humilibus ordinibus, sive de iis quæ incisionibus subjecta, sive de militiis affectatis, licet compensatio facta non sit, sive de non acquieseendo factis sine quantitate donationibus, sive de quacunque alia re edita est jussio, et ulla in re repugnet præsenti majestatis meæ definitioni Aurea Bulla munitæ, irrita erit et invalida: etsi, ne rescindatur, in ea expressum sit (nisi nominatim pronuntiatum fuerit). Omnium enim jussionum, quæ factæ sunt, notitiam habens mea pietas, eas sigillatim enumerare supervacuum existimavit, et ut expressim enumeratas et eversas, quod ad hanc Aure: Bulle definitionem attinet, censeri constituit majes'as mea. Sed nec ulla alia, quæ in posterum fiet jussio, huic piae scripturæ prævalebit: quinimo et illa, quatenus præsenti meæ majestatis definitioni adversatur, irrita fiet, nullarumque virium; licet, ne subvertatur, apposita sit clausula (nisi nominatim pronuntiatum sit) aut quavis alia distinctio. Με Ut igitur nanifesta simt, quæ adsunt sanctissima Dei magni Ecclesiæ, immobilia omnia, in praesenti definitione Aurea Bulla munita aperte inscripta sunt,

que ad verbum sic se habent: In 310 Thraciæ ἅπαντα, ἐν τῷ παρόντι χρυσοβούλλω λόγῳ ῥητῶς et Macedoniæ provincia illa et illa, et deinceps enumerat omaia immobilia. Post borum enumerationem dicit: Judei Strobiliotæ ubicunque inventi, et excusatio navium capacitatis triginta millium. In his omnibus sancit imperialis mea potestas sanctissimam Magnain ecclesiam et omnem ejus partem habere jus suum inviolatum omnino et inconcussum; cum exactiores fieri debebunt terminorum definitiones a locorum descriptoribus ut sæpe dictum est: verum eo prætextu non licebit predictis descriptoribus tributum fumarium vel mensuṛaticum exigere, aut necessariorum dationem, ullamve exactionem facere n quibuscunque immobilibus ejus: sed absque ulla collatione et peditione prædictas finium descriptiones conficient. " Quod si quis ausus fuerit violare quidquam eorum), que praesenti Aurea Bulla oratione majestalis mea definiuntur, prater imperialem indignationem in periculum veniet subenndi pœnam aureorum triginta librarum, quæ sine commiseratione rerum privatarum secreto ex conventione sanctissimæ Magnæ ecclesiæ ab illo exigentur: quippe cum firma sit ac munita præsens Aurea Bullæ oratio facta mense Augusto prima indictione an. 6661, cui nostrum pietate præcellens ac a Deo designɔtum subscripsit imperium. Praeterea autem et alia Bulla Aurea ejusdem potentis sanctique nostri imperatoris, mense Februario indict. 11, an. 6656, emissa est, quæ dicitur medicator, utpote quæ titulis et juribus omnium ubique Ecclesiarum, quae forte claudicabant episcopatuum scilicet et metropolium et ipsius Magnæ ecclesiæ, medeatur, quæ etiam ad verbum sic tractat: Qui post Mosen fuit electi illius populi imperator Jesus, Hiericlantis festinans munimenta diruere, sacerdotibus jussit in circuitu tuba cancre, et sie aurorum propugnacula mirabiliter dejecit: majestati autem meæ, quæ novo a Deo electo populo praest, post illum regem, Mosem alium populi servatorem ac ducem, inclytum dico majestatis meæ dominum ac genitorem, veluti quædam Hierichuntina mœnia communis Christianorum inimici propugnacula (occidentalis dico draconis, qui in Sicilia tyrannidem exercet, et illinc adversus Romanum imperium latenter prorepit) diruere properanti, quibusdam quasi spiritualibus tubis, antistitum, Deum nobis quotidie placantium, precibus, et ad illum diruendum conferentibus, opus est. Sed et ipse divinus Moses, quando eum Amalech prelium commisit sacerdotibus utrinque innixus, sic eum fugavit et vicit. Sicut ille igitur etiam et majestas mea sacro antistitum sustentaculo indigens ad aciem adversus novum lunc Amalech propositum et veluti quamdam lucis columnam novum hunc Israel præcedentem. et ejus gressus dirigentem, preces corum habere volens, hanc præsentem Bulἐνεγράφησαν, ἃ ἔχουσιν οὕτως πρὸς ὄνομα· ἐν τῷ θέματι Θρακίας και Μακεδονίας τὸ δεῖνα καὶ δεῖνα, καὶ ἐφεξῆς καταλέγει τὰ ἀκίνητα πάντα. Καὶ μετὰ τὴν τούτων ἀπαριθμησίν φησιν· Οἱ πανταχοῦ εὑρι σκόμενοι Στροβιλιῶται Ἰουδαῖοι, καὶ ἐξκουσεία πλοίων χωρήσεως χιλιάδων τριάκοντα. Ἐπὶ τούτοις πᾶσι τὸ ἀπερικλόνητον ἔχειν καὶ ἀδιάσειστον τὴν Μεγάλην ἐκκλησίαν καὶ τὸ μέρος ἅπαν αὐτῆς θεσπίζει τὰ κράτος ἡμῶν, περιορισμῶν ὀφειλόντων προβῆναι λεπτομερῶν παρὰ τῶν κατὰ τόπους ἀναγραφέων, ὡς πολλάκις διείληπται· πλὴν τῇ τοιαύτῃ προφάσει οὐκ ἐξέσται τοῖς δηλωθεῖσιν ἀναγραφεῦσιν ή καπνικὸν ἀπαιτῆσαι ἢ μετρητίκιον, ἢ χρειῶν δό σιν, ἢ ἑτέραν οποιανδήτινα εισπραξιν ἀπὸ τῶν ὁπουδήποτε ἀκινήτων αὐτῆς· ἀλλ᾿ ἄνευ τῆς οἰασούν συνεισφοράς τε καὶ ἀπαιτήσεως τοὺς δηλωθέντας περιορισμούς συντελέσουσι· τοῦ κατατολμήσοντος ἀθετῆσαί τι τῶν διωρισμένων τῷ παρόντι χρυσο βούλλῳ λόγῳ τῆς βασιλείας μου, πρὸς τῷ τὴν βασι λικὴν ὑποστήσεσθαι ἀγανάκτησιν, ὑποστῆναι ὑφορω μένου καὶ δόσιν προστίμου λιτρῶν ὑπερπύρων τριάκοντα, ἀπαιτηθησομένων ἀσυμπαθῶς ἐξ αὐτοῦ παρέ τοῦ σεκρέτου τῶν οἰκείων ἐκ προσελεύσεως τῆς ἁγιωτάτης Μεγάλης Εκκλησίας, ὡς βεβαίου καὶ ἀσφαλοῦς τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τυγχά νοντος γεγενημένου κατὰ τῶν Αὐγούστου μῆνα τῆς α' Ινδικτιώνος τοῦ ςχξαν ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον ὑπεσημήνατο κράτος. Προσέτι τούτοις ἀπελύθη καὶ ἕτερος χρυσόβουλλος λόγος τοῦ αὐτοῦ κραταιοῦ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως κατὰ μήνα Φεβρουάριον ἐνδικτιῶνος ια', τοῦ σχνς' ἔτους ὁ καὶ ἱατὴρ λεγόμενος, ὡς ἰώμενος τὰ χωλεύοντα ἴσως δικαιώματα τῶν ἁπανταχοῦ ἐκκλησιῶν, ἐπσκοπών δηλονότι καὶ μητροπόλεων, καὶ αὐτῆς τῆς Μεγάλης ἐκκλησίας, δ; καὶ κατὰ ῥῆμα ούτωσι διαλαμβάνει. Ὁ μὲν μετὰ Μωϋσέα τοῦ ἐκλεκτοῦ λαοῦ ἐκεῖνος στρατηγὸς Ἰησοῦς, τὰ Ἱεριχούντεια καθελεῖν ἐπειγόμενος ὀχυρώματα, τοῖς ἱερεῦσι κύκλῳ σαλπίζειν ἐκέλευε, καὶ οὕτως παραδόξως τὰς τῶν τειχῶν ἐπάλο ξεις κατέῤῥιπτε· τῇ δὲ τοῦ νέου τῷ Θεῷ ἐκλεκτοῦ καθηγουμένῃ τούτου λαοῦ βασιλείᾳ μου μετὰ τὸν ἐν βασιλεῦσιν ἐκεῖνον ἄλλον Μωϋσέα τοῦ λαοῦ σωτῆρα καὶ ὁδηγὸν, τὸν ἀοίδιμον λέγω αὐθέντην τῆς βασιλείας μου καὶ γεννήτορα, ὥσπερ τινὰ τείχη καθελεῖν η επειγομένῃ Ἱεριχούντεια, τὰς τοῦ κοινοῦ τῶν Χρισ στιανῶν ἐχθροῦ ὀχυρώσεις (τοῦ δυτικοῦ λέγω δράσ κοντος, τοῦ τῆς Σικελικῆς κατατυραννοῦντος γῆς, κἀκεῖθεν κατὰ τῆς τῶν Ῥωμαίων ἐπικρατείας λαθρῶς ἑρπύσαντος) ἀναλόγως οἷα πνευματικάς τινας σάλπιγγας, τὰς τῶν τὸν Θεὸν ἐξιλεουμένων καθ᾿ ἑκάστην ὑπὲρ ἡμῶν ἀρχιερέων εὐχὰς, πρὸς ἐκείνου καθαίρεσιν συνεργούσας, εδέησεν. ᾿Αλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ Θεόπτης Μωϋσῆς, ὁπηνίκα τῷ ᾿Αμαληκ συνεκρό τει μάχην, ἑκατέρωθεν στηριζόμενος, οὕτω τοῦτον κατετροποῦτο καὶ ὑπερίσχυε. Κατ' ἐκεῖνον οὖν καὶ ἡ βασιλεία μου τοῦ ἀρχιερατικοῦ δεομένη υποστηρί ματος εἰς τὴν κατὰ τοῦ νέου τούτου Αμαληκ προκει μένην ἀντιπαράταξιν, καὶ ὥσπερ τινὰ στῦλον φωτός

IN CAN. XII CONC. VII CECUMEN. τοῦ νέου Ἰσραήλ προηγούμενον, καὶ τὰ τούτου κατ- lam Auream, et omnium Ecclesiarum matri, nove ευθύνοντα διαβήματα, τὰς τούτων ἔχειν εὐχὰς ἐθέ λουσα, τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λόγον τῇ μητρὶ πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν, τῇ νέα Σιών, τῷ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας ἐνδιαιτήματι, καὶ τοῖς κατὰ τὰς νήσους πάσας καὶ τὴν ἀνατολὴν καὶ τὴν δύσιν ἐβράβευσε, τὰς ὑπὲρ τῆς βασιλείας μου τούτων εὐχὰς ἐπὶ πλέον Αναῤῥωνύουσα. Ακριβῶς γὰρ οἷδεν ἡ βασιλεία μου ὡς οὐ σώζεται βασιλεὺς διὰ πολλὴν δύναμιν, καὶ ὡς γίγας οὐ σωθήσεται ἐν πλήθει ἰσχύος αὐτοῦ· ψευδής δὲ ἵππος εἰς σωτηρίαν, κατὰ τὸν θεῖον φάναι προ φήτην και ψαλμογράφον καὶ θεοπάτορα. Τοιγάρτοι καὶ τὸ ἀπερικλόνητον πάντη περιφυλάττεσθαι, τῇ τε πασῶν προκαθημένῃ ἐκκλησιῶν, καὶ τοῖς μνημο νευθεῖσι πᾶσιν ἀρχιερεῦσι, τῶν ὁπουδήποτε ἁγίων ἐκκλησιῶν, καὶ τὸ ἀσφαλὲς τῶν προσόντων ταύταις δικαιωμάτων ἐπὶ τῇ κατοχῇ τῶν ἀκινήτων αὐτῶν βεβαιότερον καθιστῶσα· προσεπανορθοῦσα δὲ καὶ εἴ τι που χωλευόν ἐστιν ἐν τοῖς αὐτῶν δικαιώμασιν, καὶ τῆς ἀκριβείας λειπόμενον· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ εἴ τι ὀφεῖλον ἐπακολουθῆσαι δικαίωμα πρὸ; τὴν ἀσφαλῆ τῶν τοιούτων ἀκινήτων δεσποτείαν, κατοχήν τε καὶ κυριότητα γενέσθαι ἴσως οὐκ ἔφθα σεν αὐτὸν δὴ τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λόγον ἱατῆρα ἡ βασιλεία μου τούτου δὴ τοῦ ἐλλείποντος αὐτοῖς ἐπιδέδωκεν, οἷον ἄρτιον καὶ ὁλομελὲς δεικνύντα τὰ ἐπὶ τούτοις δίκαιον, καὶ εἰς τὸ παντελὲς ἀδιάσειστον, δι' οὗ βεβαιοί μὲν, καὶ ἀσφαλέστερον τίθησι, πᾶν προσόν ταῖς κατ' αὐτοὺς ἁγιωτάταις τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαις, καὶ αὐτῇ τῇ τούτων προκαθημένη, δικαίωμα ἐπὶ τοῖς αὐτῶν ἀκινήτοις, ὅποι ἂν καὶ καθα έστηκε, κἂν ὁπουδήποτε ταῦτα διάκεινται, καὶ τὸ καλὸν κάλλιον τίθησι τῇ ἐπικρίσει καὶ ψήφῳ τῆς βασιλείας μου. Πᾶν δὲ ἐν αὐτοῖς, ἐν ὁποίοις εἴποι τις θεωρούμενον, εἴτε ἐν χρυσοβούλλῳ λόγῳ διαφόρων βασιλέων, εἴτε ἐν σιγιλλίοις, εἴτε ἐν ἁπλαῖς προστά ξεσιν, εἴτε ἐν λύσεσιν, τουτέστι πρακτικοῖς, ὑποσκάζον, καὶ κατά τι τοῦ ἀκριβοῦς καὶ τῆς ὀφειλομένης ἀκολουθίας λειπόμενον, ἀπό τε βασιλικών προστα γμάτων καὶ νόμων, ἐπανορθοῖ, καὶ διορίζεται μὴ κατά τι πρόκριμα ἐκ τούτων εἶναι ταῖς δηλωθείσαις πάσαις ἁγιωτάταις ἐκκλησίαις εἰς τὸν αἰῶνα ἅπαντα, ἀλλὰ τὸ ὑπόσαθρον ἐκείνων καὶ ἀσθενὲς εὐτονώτατον εἶναι καὶ ἀνάλωτον πάσῃ δικαιολογίᾳ τοῦ βουλομέ που λέγειν τι ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, τῷ παρόντι χρυσοβούλλῳ λόγῳ τῆς βασιλείας μου ῥωννύμενον καὶ σφόδρα ἐνδυναμούμενον. Καὶ ἵνα ἀπὸ τῶν πολλῶν, ὧν ἄν τις ἐννοήσειεν, ὀλίγων τινῶν ἡ βασιλεία μου ἐπιμνησθείη, ἐὰν τυχὸν δωρεὰ αὐτοῖς παροίκων ἄτοπος εἴη, ἢ μέτρον γῆς, ἢ αὐτούργιά τινα ἐκαινί σθησαν ἐν τοῖς τοιούτοις κτήμασι, τυχόν μὴ δεδω ρημένα αὐτοῖς, ἢ καὶ ἐδωρήθησαν μὲν, οὐκ ἀνετράπησαν δὲ αἱ περὶ τούτων προστάξεις, ἢ ἐπὶ προαφωρισμένοις δεδωρημένοις αὐτοῖς, αἱ περιπροαφωρι σμένα: προστάξεις οὐκ ἀνετράπησαν, ή τινα τῶν πορισθέντων αὐτοῖς βασιλικῶν προσταγμάτων οὐδ' ὅλως κατεστρώθησαν, ἢ κατεστρώθησαν μὲν εἰς τινα τῶν σεκρέτων, ἢ καταστρωθέντα ἀπώλοντο, ἴσα δὲ τούτων πεπιστευμένα εὑρίσκονται, ἢ πρακτικὰ ὀφεί Sion, Dei sapientia habitaculo, et iis, qui sunt in omnibus insulis et in oriente et occidente, antistitibus donavit, eorum pro majestate mea preces magis confirmans. Recte enim novit mea majestas, quod rex non servatur per multam potentiam, et quod gigas non servabitur in multitudine virtutis suæ: mendax autem equus ad salutem, ut cum divino Propheta et Psalmographo et Dei patre loquar. Volens enim, ut firmitas et stabilitas Ecclesie, gr: omnibus præest, omnino servetur, et omnibus dietis autistitibus sanctarum quæ ubicunque sunt Ecclesiarum, et securitatem titulorum ac furum, qua: illis adsunt, in ipsorum immobilium detentione, firmius constituens; et præterea corrigens si quid in eorum juribus claudicet, et a summo exactoque jare distet; et non solum hoc, sed et si quod jus consequi 311 debet, ad ejusmodi immobilium dominationem, detentionem et proprietatem, id fortasse prius factum non est: hane majestas mea Bullam Auream, ejus quod deest medicatricem, illis tradidit, que veluti perfectum et integrum et omnino illabefactabile et immobile jus ejus ostendit: per quam confirmat quidem, et tutius facit, quodcunque jus adest sanctissimis Dei ecclesiis, eique quæ illis præsidet, in suis immobilibus, cur - jusmodicunque ſuerint, et ubicunque ca sita sint, ´et quod pulchrum pulchrius constituit m'ajestatis meæ sententia et calculo. Quidquid antem est in eis, in quibuscunque quis spectatum id dixerit, sive in rescripto diversorum imperatorum Auréa Bulla munito, sive in sigillis, sive in simplicibus jussionibus, sive in solutionibus, hoc est in actis, claudicans, et aliqua in re ab eo quod est exactunt et a debita consequentia deficiéns, e regalibus jus - sionibus et legibus corrigit, et decernit dictis saitctissimis Ecclesiis nullum ex ea re præjudicium in æternum afferri: sed quod in eis est infirmum et imbecillum, esse firmissimum et nulla juris alligatione oppugnandum ab eo, qui velit aliquid pro fisco seu publico dicere, ut quod præsenti majestatis meæ definitione Aurea Bulla munita confirmetur et valde corroboretur. Et ut ex multis eorum, quæ cuipiam in mentem venire possint, pauca quædam majestas mea memoria repetat; si forte donatio colonorum ipsis, aut mensurarum terræ sine certa quantitate sit, vel prædia quædam rustica innovarint in bujusmodi possessionibus, forte quæ ipsis donata non fuerunt; aut donata quidem fuerunt; jussiones antem de his factæ non sunt revocatar, vel in prius designatis, quæ ipsis donata sunt, jussiones de prius definitis non sunt revocatas, aut jussionum imperalium, que ipsis tribute sunt, aliquæ nullo modo insinuatæ fuerunt; aut fuerunt quidem insinuatæ in aliquo non tamen competenta secreto; aut insinuatæ perierunt, exempla autem carum fide digna reperiuntur; aut acta, qua procedere debebant, non processerunt, vel quæ processerunt non sunt insinuata; aut, que fieri de-

bucrunt, rationum computationes, facta non sunt; λοντα προβῆναι οὐ προέβησαν, ἢ προβάντα οὐ κατ aut forte quamlibet aliam ob causam, sive ex parte, sive in totum, quæ adsunt sæpe dictis sanctis Dei ecclesiis et matri omnium jura claudicant, et inde firmitatem suam non habent; etsi omnis quæ instrumenta claudicare faciat, causa non sit hic uominatim expressa; aut alia forte ipsis concedi debuerunt instrumenta de hujusmodi immobilibus, cum aliqua sal:em impetraverint (nam si documentum de quopiam ex possessis a se immobilibus, nequaquam acquisierint, nihil a præsenti Aureæ Bullæ oratione juvabuntur), nulla in re hæc omnia, et quæcunque alia cuipiam pro fisco certanti in mentem quandoque venerint, lædere unquam sanctissimas Dei ecclesias, et Sapientiæ Dei templum, reliquasque metropoles, archiepiscopatus, episcopatus, poterunt in iis immobilibus, quæ, ut dictum est, ad eas pertinent, ex qualibuscunque juribus. Si enim nullum penitus jus in aliquibus, quæ forte habent, immobilibus possident, a præsenti Aurea Bulla munita definitione nihil omnino juvabuntur: sicut nec in quibus fiscus ex justa aliqua causa ad hodiernuur usque diem possessionem habuit. Io his enim omnibus juris observabitur exacta disciplina. Si quis ergo velit, ob avaritiam vel ob aliam aliquam causam, ea, que in præsenti majestatis meæ Aurea Bulla munita deti - nitione constituta sunt, negligere: primum quidem sanctæ Trinitatis lucem, quando coram formidabili tribunali steterimus, non viderit, a Christianorum autem parte, ut Judas a duodenario numero, exciderit; præterea autem et maledictionem attraxerit eorum qui a saeculo dormieruut sanctorum primogenitorum, justorum et divinorum Patrum. 31220NAR. Ecclesiarum αὐτούργια inal onabilia servari hic canon jubet (αὐτούργια autem, hoc loco, quæcunque fructum ex se ferre queant, intelligi - mus),, proferuntque Patres apostolicum canonem, quo rerum ecclesiasticarum procuratio episcopo demandatur, ut eas ille, veluti inspectante Deo, administret, nec ex iis aliquid intervertat, hoc est, sibi tanquam proprium vindicet, neque commatis suis largiatur. Quod si forte, inquiunt hi Patres, sterilem agrum ac proinde ecclesiæ inutilem esse episcopus olitendat; ne sic quidem eum magistratibus, sed aut clericis aut agriculis, addicat: clericis quidem, quia inferiores ct subjecti sunt; agricolis vero. utpote qui ruri degentes in humiliore atque subjectiore fortuna versantur. Quod si versute ac dolose clerico quidem aut agricola dedatur ager, sed ab eo postea cuipiam e magistratibus mancipetur, totum ¿'ud negotium, sive venditione sive alia quacunque ratione transactum, irritum esse, possessionemque ecclesiae restitui, jubent. qui vero rem cjusmodi admiserit, ut per fraudem videlicet, vel etiam manifesto et palam, dynastis ecclesiasticas possessiones proderet, sive cpiscopus sive monasterii præfectus sit, e dignitatis gradu, εστρώθησαν, ή ωρισθέντα γενέσθαι λογίσιμα, οὐκ ἐγένοντο, ἢ κατά τινα ἴσως ἄλλην ὁποίαν ἄν τις εἴποι, αἰτίν εἴτε κατὰ μέρος είτε καθολόκληρον, τὰ προσὄντα ταῖς πολλάκις διαληφθείσαι; ἁγίαις τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαις καὶ τῇ μητρὶ πασῶν χωλεύουσι δικαιώματα, κἀντεῦθεν οὐκ ἔχουσι τὸ ἀπερικλόνητον, καν μὴ ῥητῶς ἐνταῦθα πᾶσα ὁποιαδήτις αἰτία ὑποσχάζειν ποιοῦσα τὰ δικαιώματα εκπεφώνηται· ἢ ἐφείλον τυχὸν καὶ ἕτερα δικαιώματα προσεπορεχθῆναι αὐτ ταῖς ἐπὶ τοῖς τοιούτοις ἀκινήτοις, ὡς τινῶν πάντων προβάντων ἐν αὐταῖς ἀκινήτων κέκτηνται, οὐδέν τι ἀπὸ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου ὠφεληθήσονται, κατὰ μηδέν τι ταῦτα πάντα, καὶ ὅσα ἄν τις ἄλλα εἰς νοῦν λάβῃ ποτὲ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ἀγωνιζόμενος, καταβλάψαι ποτὲ τὰς τοῦ Θεοῦ ἁγιωτάτας ἐκκλησίας, τόν τε τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας οἶκον, καὶ τὰς λοιπάς μητροπόλεις, ἀρχιεπισκοπάς, ἐπισκοπάς, δυνήσεται ἐπὶ τοῖς, ὡς εἴρηται, διαφέρουσιν αὐτοῖς ἀκινήτοις ἀφ' οιωνδήποτε δικαιωμάτων. Εἰ γὰρ μηδέν τι μηδαμῶς δικαίωμα ἐκτήσαντο ἐπί τισιν ἴπως τῶν προσόντων αὐταῖς ἀκινήτων, οὐδεμίαν ἀπὸ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου ὠφέλειαν ἕξουσιν, ὥστ περ οὐδὲ ἐφ᾽ οἷς ἔσχε την κατοχὴν ὁ δημόσιος ἀφ' οἰασδήτινος εὐλόγου αἰτίας μέχρι τῆς σήμερον· ἐπὶ τούτοις γὰρ πᾶσι τὸ ἀκριβὲς παραφυλαχθήσεται. Εί τις οὖν θελήσει διὰ φιλοχρηματίαν ἢ δι᾽ ἑτέραν αἰτίαν τινὰ καταφρονῆσαι τῶν ἐν τῷ παρόντι χρυσοβούλλε λίγῳ τῆς βασιλείας μου διωρισμένων, πρῶτα μὲν οὖν τὸ τῆς ἁγίας Τριάδος φέγγος, ὅτε περιστάμεθα τῷ φοβερῷ βήματι, μὴ θεάσαιτο, ἐκπέσοι δὲ καὶ τῆς τῶν Χριστιανῶν μερίδος, ὡς Ἰούδας τῆς δυοδεκάδος· πρὸς ἔτι τούτοις καὶ τὴν ἀρὰν ἐπισπάσαιτο τῶν ἀπ᾿ αἰῶνος προκεκοιμημένων πρωτοτόκων ἁγίων, δι καίων καὶ θεοφόρων Πατέρων. ΖΩΝΑΡ. Τὰ αὐτούργια τῶν ἐκκλησιῶν ἀνεκποίητα ὁ κανὼν οὗτος κελεύει φυλάττεσθαι (αὐτούργιον δ' ἐνταῦθα πᾶν εὐπρόσοδον νοητέον)· καὶ τὸν ἀποστο λικὸν κανόνα παράγουσιν, ὅστις τῷ ἐπισκόπῳ ἀνατί θησι τὴν φροντίδα τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, ἵν' αὐτὰ διοικῇ ὡς τοῦ Θεοῦ ἐφορῶντος, καὶ μηδὲν ἐξ αὐτῶν σφετερίζηται, ἤτοι οἰκειῶται, ἢ συγγενέσι χαρίζηται ἑαυτοῦ. Εἰ δὲ προφασίζοιτο ἐπίσκοπος, φασὶν οἱ Πατέρες οὗτοι, ὅτι ἀπρόσοδός ἐστι τυχὸν ὁ ἀγρὸς, καὶ οὐδεμίαν ὠφέλειαν τῇ ἐκκλησίᾳ ἐμποιεῖ, μηδὲ οὕτως ἄρχουσιν αὐτὸν ἐκδιδότω, ἀλλὰ κληρι κοῖς ἢ γεωργοῖς· τοῖς μὲν κληρικοῖς ὡς ὑποκειμέν νοις αὐτῷ καὶ ὑπείκουσι, τοῖς δὲ γεωργοῖς ὡς ἀγρο ταις ἀνθρώποις, καὶ εὐτελοῦς καὶ ταπεινοτέρας καταστάσεως. Εἰ δὲ πανούργως καὶ μετὰ δόλου ἐκδοθείη μὲν ὁ ἀγρὸς κληρικῷ ἡ γεωργῷ, ἐξ ἐκείνου δὲ μετατεθείη εἰς ἀρχοντικόν πρόσωπον, ἄχυρον εἶναι τὸ πραχθέν, εἴτε πρᾶσις λέγοιτο, εἴτε συνάλλαγμα ἕτερον, καὶ ἀποκαθίστασθαι τὸ πρᾶγμα τῇ Ἐκκλη σίᾳ. Ὁ δὲ τοῦτο ποιῶν, τὸ μετὰ δόλου δηλονότι ἢ καὶ φανερῶς προδιδόναι δυνάσταις τὰ ἐκκλησιαστικά, εἴτε ἐπίσκοπος εἴη, εἴτε ἡγούμενος, ἐκδιωκέσθω ὡς διασκορπίζων κακῶς ἃ οὐ συνήγαγεν. Εἰ γὰρ ἁ ἕκαστος ἐκτήσατο διασκορπίζων κακῶς κρίματί

IN CAN.XIII CONC. VII CECUMEN. ἐστιν ἔνοχος, πόσῳ μᾶλλον ὁ διασκορπίζων & ἕτεροι quippe qui ea, quae ipse haul collegit, male disτῷ Θεῷ ἀφιέρωσαν; Οὗτος μὲν οὖν ὁ κανὼν περὶ αὐτουργίων λέγει· ὁ δὲ τῆς ἐν Καρθαγένη συνόδου εἰκοστὴς ἔνατος κανὼν οὐδὲ ἀπρόσοδον ἐξ ἐκπο:είσθαι, εἰ μὴ μετὰ παρατηρήσεως καὶ τοὺς μὴ φυλάσσοντας τὸν κανόνα εκπτώσειν κολάζει τῆς οἰκείας τιμῆς. Ο δὲ μέγας Κύριλλος Δόμνῳ ἐπιστέλλων, κειμήλια καὶ κτήσεις ἀκινήτους ἐκκλησιῶν ἀνεκποίητα είναι διατάττεται· ἀλλὰ ταῦτά τισι τῶν ἡγουμένων λῆρος δοκεῖ ment, privatione multantur. Magnus autem Cyrillus pretiosa, earumque immobiles possessiones, nullo monasteriorum præfecti meras nugas putant. ΑΡΙΣΤ. «Κατὰ τὸ δόξαν τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις, τὸ ἐκποιηθὲν παρὰ ἐπισκόπου ἢ ἡγουμένου πράγμα τῆς ἐπισκοπῆς ἢ τοῦ μοναστηρίου ἄκυρον ἔστω. • Καὶ ὁ τοῦτο ποιῶν ἐπίσκοπος ἢ ἡγούμενος ἐκ- · διωκέσθω, Τὰ τῶν ἐκκλησιῶν πράγματα ἀνεκποίητα εἶναι ἐφείλουσι, καὶ μάλιστα τὰ αὐτούργια. Οσα δὲ τῶν ἀκινήτων εἰσὶν ἀκερδῆ, καὶ ζημίαν τῇ Ἐκκλησία ἐπάγοντα, οὐ τοῖς κατὰ τόπον ἄρχουσιν ἐκδοθήσονται, ἀλλὰ κληρικοῖς ἢ γεωργοῖς· ὁ δὲ παραβαίνων τὰ ὁρισθέντα, εἰ μὴ ἐπίσκοπός ἐστιν, ἐκδιωχθήσε ται τοῦ ἐπισκοπείου, εἰ δὲ ἡγούμενος, τοῦ μοναστη ρίου, ὡς διασκορπίζοντες κακῶς ἃ οὐ συνήγαγον. perdat, dejici ae deturbari. Nam si quicunque sua ipsius bona male distraxerit judicio est obnoxius, quanto illum magis obnoxium esse arbitremur, qui Deo ab aliis consecratas possessiones dissipat? Atque hic quidem canon de agris statuit. Carthaginensis autem synodi undetricesimo, res qnoque aliæ, quamvis fructui ferendo non sint, distrali, nisi cautione adhibita, prohibentur; quique canoni non paruerint, dignitatis, quam obtiin sua ad Domnuin epistola, ecclesiarum vasa modo alienari licere decernit. Sed ista nonnulli • Ἐπειδὴ διὰ τὴν γενομένην κατὰ τὰς ἁμαρτίας • ἡμῶν συμφορὰν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις καθηρπάγη- • σάν τινες εὐαγεῖς οἶκοι ὑπό τινων ἀνδρῶν, ἐπι- • σκοπεῖά τε καὶ μοναστήρια, καὶ ἐγένοντο κοινὰ • καταγώγια· εἰ μὲν οἱ διακρατοῦντες ταῦτα προ- • αἱροῦνται ἀποδιδόναι, ἵνα κατὰ τὸ ἀρχαῖον ἀποκα- < τασταθῶσιν, εὖ καὶ καλῶς ἔχει· εἰ δὲ μή γε, εἰ · μὲν τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ εἰσι, τούτους και • θαιρεῖσθαι, ὡς ὄντας κατακρίτους ἀπὸ τοῦ Πατέ «ρος, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ • τετάχθωσαν, ὅπου ὁ σκώληξ οὐ τελευτᾷ, καὶ τὸ • πῦρ οὐ σβέννυται· ὅτι τῇ τοῦ Κυρίου φωνῇ • ἐναντιοῦνται, τῇ λεγούσῃ· Μὴ ποιεῖτε τὸν • οἶκον τοῦ Πατρός μου οἶκον ἐμπορίου. ΒΑΛΣ. Διὰ τὴν τῶν εἰκονομάχων μανίαν πολλοί ὀρθόδοξοι ἐκ τῶν ἐπισκοπῶν καὶ τῶν μοναστηρίων αὐτῶν φυγόντες εἰς τὰ ὄρη κατέλαβον. Κατεσχέθησαν οὖν οἱ εὐαγεῖς οὗτοι οἶκοι καὶ ἕτερα ἱερὰ φροντιστήρια παρά τινων, καὶ ἐγένοντο κοσμικά καταγώγια. Διὸ καὶ ὥρισαν οἱ Πατέρες ἀποκαταστῆναι αὐτὰ εἰς τὴν ἀρχαίαν κατάστασιν· τοὺς δὲ μὴ εὐπειθοῦν τὰς πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ ἀντεχομένους τοῦ κακοῦ, ἱερω μένους μὲν ὄντας, καθαιρεῖσθαι, λαϊκοὺς δὲ ἢ μου ναχούς, ἀφορίζεσθαι. Καὶ ταῦτα μὲν ἐξεφωνήθησαν πρὸς τὴν τότε κατάστασιν. Ελκυσον δὲ τὸν κανόνα καὶ εἰς τοὺς κατέχοντας ἱερὰ φροντιστήρια σήμερον κοινωθέντα ἐξ ἐπιδρομῆς ἐθνῶν. Οὐδὲ γὰρ ἔχουσιν εἰπεῖν μὴ παρ' αὐτῶν τολμηθῆναι τὸ κακὸν, κάνε * Joan. xi, 16. ARIST. Juxta quod sanctis apostolis visum ‹ est, quodcunque ab episcopo vel monasterii præ- ‹fecto ex episcopatu vel monasterio alienatur, ' irritum sit. Et episcopus vel praefectus, qui hoc • fecerit, expellatur. › Ecclesiarum bona, et præsertim prædia, alienari non debent. Quæcunque autem immobilia inutilia sunt, et damnum ecclesiæ afferunt, non loci magistratibus, sed clericis aut agricolis locabuntur. Qui autem decreta transgrelitur, si quidem episcopus est, exturbetur episcopio: sin autem monasterii præfectus, monasterio, ut qui male dissipant qua non congregavere. CANON XIII. " ▸ ‹ Quoniam propter eam quæ facta est ob peccata ‹ nostra in ecclesiis calamitatem, sacrosanctæ • quædam ædes a quibusdam viris correptæ ‹ sunt, et episcopia et monasteria, et communia ‹ facta diversoria; si, qui ea quidem tenent, ‹ volunt reddere, ut in pristinum statum resti- ‹ tuantur, bene et pulchre habet: sin minus, si • sint quidem sacerdotalis catalogi, eos deponi ‹ jubemus; sin vero monachi vel laici, segre- ‹ gari, ut qui a Patre, et Filio, et Spiritu sancto ‹ condemnati sint, et deputentur ubi vermis non • moritur, nec ignis exstinguitur; quia voci Dom ‹ mini adversantur, quæ dicit: ‹ Ne facite do- ‹ mum Patris mei domum negotiationis BALS. Propter inimicorum imaginum insaniam, multi orthodoxi ex suis episcopatibus et monasteriis fugientes montes occupaverunt. Correptæ sunt ergo sacrosanctæ istæ ædes a quibusdam, et alia sacra divinorum meditandorum loca, et sæcularia facta babitacula. Quamobrem Patres constituerunt, ut ea in antiquum 313 statum restituantur: li autem qui non obediunt, sed in malo persistunt, si sint quidem sacris initiati, deponantur: sin vero laici vel monachi, segregentur. Et hæc quidem dicta sunt ad eam, quæ tunc fuit, rerum constitutionem. Extende autem canonem etiam ad eos, qui hodie sacras ædes tenent, ex gentium incursione profanatas et communes effectas. Neque enim pos-

Suut dicere, se hoc malum non esse ausos, et ideo τεῦθεν μηδὲ ὀφείλειν ποιῆσαι τὴν ἀποκατάστασιν. non debere hanc restitutionem facere. Similiter nec multorum annorum lapsum proferent, ut id confirmetur quod non potest consistere, et sanctum commune efficiatur. Ea enim in aliis quidem locum babent, humanis scilicet negotiis: non autem in sanctis et sacris. Nota hæc propter metropolitanos orientales, qui proprios episcopatus et monasteria a laicis, qui ea detinent, revocant, et hæc audiunt. Numquid autem sanctis locis non communibus effectis, sed conservatis, sicut prius, cogentur qui ra detinent restituere? Solutio. Episcopatus quidem ut ab episcopis occupentur necesse est, nec ullo tempore ad illos revertere prohibebuntur electi: quemadmodum et in Megarensi episcopatu factum est, qui tot annis, quot hominum memoriam excedunt, deletus exstinctusque fuerat, et per jussionem imperialem synodalemque actum metropoli Athenarum paulo ante rursus servatus est. Monasteria autem, ut mihi videtur, si quadraginta annorum spati» ab aliquibus possessa fuerint, non facile ad priores possessores revertuntur: si videlicet sciverint a quibusnam possideantur, et propler socordiam ea tanto tempore non revocaverint. Quia autem præsens quidem canon consequenter 24 Chalcedonensis synodi editus est; 49 antem canon synodi iu Trullo eadem decernens, adjicit, non tradenda sæcularibus hominibus monasteria; dictum est aliquando, quod ei canoni et præsenti Ωσαύτως οὐδὲ χρόνων πολλῶν προβαλοῦνται παραδρομὴν, εἰς τὸ κυρωθῆναι τὸ ἀνυπόστατον, καὶ κοι νωθῆναι τὸ ἅγιον. Ταῦτα γὰρ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἔχουσι χώραν, τῶν ἀνθρωπίνων δηλαδή πραγμάτων, οὐ μὴν ἐπὶ τῶν ἁγίων καὶ ἱερῶν. Σημείωσαι ταῦτα διὰ τοὺς ἀνατολικοὺς μητροπολίτας, τοὺς ἀνακαλουμένους τὰς οἰκείας ἐπισκοπὰς καὶ τὰ μοναστήρια ἀπὸ τῶν κατα εχόντων αὐτὰ λαϊκῶν, καὶ ἀκούοντας τοιαῦτα. Αρα δὲ τῶν ἁγίων τούτων φροντιστηρίων μὴ κοινωθέντων, ἀλλὰ συντηρουμένων, καθώς πρότερον, ἀναγ κασθήσονται οι κατέχοντες ταῦτα ποιῆσαι τὴν ἀποκατάστασιν τούτων; Λύσις. Αἱ μὲν ἐπισκοπα. ἐξ ἀνάγκης εἰς τοὺς ἐπισκόπους ἵνα περιέλθωσιν, καὶ διὰ χρόνου τινὸς οὐκ ἀποκλεισθήσονται εἰς τὴν τού των ἀποκατάστασιν οἱ ψηφισθέντες, καθώς γέγονε καὶ εἰς τὴν ἐπισκοπὴν τῶν Μεγάρων, τὴν πρὸ χρό νων ἀμνημονεύτων ἀμαυρωθεῖσαν, καὶ διὰ προστά ξεως βασιλικῆς καὶ συνοδικῆς πράξεως πρὸ μικρού ἐπανασωθεῖσαν τῇ μητροπόλε: ᾿Αθηνῶν. Τὰ μοναστήρια δὲ, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, ἐὰν κατεσχέθησαν πρ τεσσαρακονταετίας παρά τινων, οὐκ εὐχερῶς ἵνα περιέλθωσιν εἰς τοὺς προκατέχοντας αὐτά· ἐὰν ἔχωσιν εἴδησιν δηλονότι, παρά τινων κατέχονται, καὶ κατὰ ῥαθυμίαν μὴ ἀνακαλεσαμένους αὐτὰ ἐπὶ τοσοῦτον καιρόν. Ἐπεὶ δὲ ὁ μὲν παρὼν κανὼν ἐξη νέχθη ἀκολούθως τῷ κδ' κανόνι τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου· ὁ δὲ μθ' κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, τὰ αὐτὰ διοριζόμενος, προστίθησι μὴ ἐκδίδοσθαι consequenter, debent subverti antiquiores patriar- κοσμικοῖς ἀνδράσι τὰ μοναστήρια ἐλαλήθη chales monasteriorum sæcularibus donationes, quin etiam et traditiones monasteriorum aliis monasteriis attributorum, et Magnæ ecclesiæ reservari. Lectus est et patriarchæ illins do:nini Sisinnii locus ea:lem decernens, et id fortasse etiam ad effectum pervenisset. Quia autem sanctissimi illius patriarcha domini Sergii alia allata est decisio, quæ mense Main facta est, indict. 14. anno 6524, imperiali subscriptione munita, quæ 49 synodi in Trullo canoncm interpretatur, et statuit, non intelligi traditionem in donationibus, quæ statum monasteriorum conservant: sed in iis qui monasteria accipiunꞌ, ut ea habeant sæcularia 'diversoria; circa finem hæc quoque expresse prosequens. Synodice ergo subvertimus, per datam nobis a sancto Spiritu potestatem, actionem illam, quæ donationes et traditiones tollit, ut quæ ex nullo episcopali consensu, sed ex libera sua sententia facta sit, et nec ab imperatore Christi amantissimo suscepta sit, cum et ipse videtur donare monasteria præter ejus vignrem: et quæ ex rebus ipsis appareat non esse ad monasteriorum utilitatem, sed summam pernicien ποτὲ ὡς ὀφείλουσιν ἀκολούθως τῷ τοιούτῳ κανόνι καὶ τῷ παρόντι ἀνατραπῆναι αἱ προγενόμεναι πιο τριαρχικαί δωρεαὶ μοναστηρίων πρὸς κοσμικούς, ἀλλὰ μὴν καὶ ἐπιδόσεις τῶν προκυρωθέντων ἑτέροις μοναῖς μοναστηρίων, καὶ ἐπανασωθῆναι τῇ Μεγάλη ἐκκλησίᾳ. ᾿Ανεγνώσθη δὲ καὶ τόμος τοῦ πατριάρ χου ἐκείνου κυρίου Σισιννίου τὰ αὐτὰ διοριζόμενος, καὶ τάχα ἔμελλε τοῦτο καὶ εἰς ἔργον ἐλθεῖν. "Οτι δὲ προεκομίσθη ἕτερος τόμος τοῦ ἁγιωτάτου πατριο άρχου ἐκείνου κυρίου Σεργίου γενόμενος· κατὰ μῆνα Μάϊον, Ινδικτιώνος ιδ' ἔτους σφκδ', υπογραφή βασι λικῇ κατησφαλισμένος, ἑρμηνεύων τε τὸν μθ' κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, καὶ γνωματεύων τὴν ἔκδοσιν μὴ ἐκλαμβάνεσθαι εἰς τὰς δωρεὰς τὰς συντη ρούσας τὴν τῶν μοναστηρίων κατάστασιν, ἀλλὰ εἰς τους λαμβάνοντας μοναστήρια, ἐφ᾽ ᾧ ἔχειν αὐτὰ κοσμικά καταγώγια, περὶ δὲ τὸ τέλος καὶ ταῦτα ῥητῶς διεξιών· ἀνατρέπομεν οὖν συνοδικῶς διὰ τῆς δοθείσης ἡμῖν παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐξουσίας τὴν τὰς δωρεὰς καὶ τὰς ἐπιδόσεις ἀναιροῦσαν ἐκεί νην πρᾶξιν, ὡς ἐξ οὐδεμιᾶς ἐπισκοπικῆς συναινέ σεως, ἐξ αὐτονόμου δὲ γνώμης γεγενημένην, καὶ Guill. Beveregii nota. 'Ανδράσι τὰ μοναστήρια. Post ista verba in codice nostro Bodleiano hæc habentur. Σημείω σαι τὰ ἐν τῇ παρούσῃ ἑρμηνεία γραφέντα, χρησι μώτατα όντα χάριν τῶν κατὰ δωρεὰν καὶ κέρδο, δεδομένων μοναστηρίων παρὰ τῶν ἀρχιερέων. Καὶ μὴ προσχῆς τοῖς ἐν τῷ α' κεφ. τοῦ ια' τιτλ. γρα φεῖοι παρὰ τοῦ ἐκθεμένου τὸ νομοκανονον. "Οτι ἡ α' διάταξις τοῦ β' τίτλου τῶν Νεκρῶν ἦτις ἐστὶ κεφ. ι' τῆς ζ' Ἰουστινιανείου Νεαρᾶς, οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ βασιλικά, καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἐνεργεῖ. Εx eo autem quod hæc ex ipsa interpretatione colliguntur, aduullam ea interpretationem proprie pertinere constat; ac propterea hic adnotare quam textui intersererø illa satius duximus, ne sensus confunderetur.

IN CAN. XIII CONC. VII ŒCUMEN. μηδὲ βασιλεῖ τῷ φιλοχρίστῳ δεχθεῖσαν, καθώς φαί- et exitium. Confirmantes autem et corroborantes γεται καὶ αὐτὸς δωρούμενος μοναστήρια παρὰ τὴν ταύτης ἰσχὺν, καὶ προσέτι φανεῖσαν ἀπ᾿ αὐτῶν τῶν πραγμάτων οὐ πρὸς ὠφέλειαν τῶν μοναστηρίων, ἀλλὰ πρὸς τέλειον ὄλεθρον καὶ ἀφανισμόν. Ἐπιδε βαιοῦντες δὲ καὶ ἐπιχυροῦντες τὸ παλαιὸν καὶ και νὸν λυσιτελὲς ἔθος τῶν μακαρίων καὶ θεοφόρων Πατέρων ἡμῶν, ὁρίζομεν γίνεσθαι δωρεάς και ἐπιδόσεις ακωλύτως ἐπὶ συστάσει καὶ βελτιώσει τῶν ἐπιδιδομένων καὶ δωρουμένων φροντιστηρίων. δοξε δὴ τὰ τῶν ῥηθέντων κανόνων ὀφείλειν ἑρμη νεύεσθαι κατὰ τὸν παρόντα τόμον, καὶ τὰς πρὸς κοσμικούς γινομένας δωρεάς τῶν μοναστηρίων, πολλῷ δὲ πλέον τὰς ἐπιδόσεις ἔχειν τὸ ἀπαρεγχεί ρητον. Διὸ καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἀκωλύθως τοιαῦτα γίνονται. Τὰ ἐν τῇ ἐξηγήσει τοῦ παρόντος κανόνος γεγραμμένα παρ' ἡμῶν ἀρκέσουσι τῷ βουλομένῳ εἰς τὸ μὴ προσέχειν τοῖς παρὰ τοῦ πατριάρχου ἐκείνου Αντιοχείας κυροῦ Ἰωάννου γραφεῖσι, χάριν τοῦ μὴ δίδοσθαι προσώποις μονα στήρια, καὶ ὀνομάζουσι τὸ ἔργον τοῦτο ἀσέβειαν. τάτου πατριάρχου οἰκουμενικοῦ κυροῦ Σεργίου γεγονώς τόμος, ἑρμηνεύων πῶς ὀφείλουσι νοεῖσθαι τὰ τῶν κανόνων μετὰ συνοδικῆς συμπράξεως. antiquam et novam utiłem consuetudinem beatorum et divinorum Patrum nostrorum, statuimus fieri donationes et traditiones citra illam prohibitionem, ad constitutionem et meliorationem, quæ dantur ac donantur, monasteriorum. Visum est itaque dictos canones debere exponi secundum præsentem deci-` sionem, et quæ fiunt sæcularibus monasteriorum donationes, multo autem magis traditiones, non posse labefactari. Quamobrem ea hucusque sine impedimento servantur. Quæ a nobis in præsentis canonis expositione scripta sunt, ei qui velit sufficient, ut sciat mentem non adhibendam iis, quæ ab illo patriarcha Antiocheno domino Joanne scripta sunt, de non elocandis monasteriis hominibus, quæque hoc opus impietatem nominant. 314 0mmino enin his praeferenda ea, quæ a sanctissimo universali patriarcha, domino Sergio facta est decisio, quæ quidem interpretatur, quomodo canones cum synodali consensu intelligi debent. Πάντως γὰρ κατακρατήσει τούτων ὁ παρὰ τοῦ ἁγιω ΖΩΝΑΡ. Ἐν τῷ καιρῷ τῆς αἱρέσεως τῶν Εἰκον μάχων πολλὰ ἐτολμήθησαν κατὰ τῶν ὀρθοδόξων. Πλέον δὲ τῶν ἄλλων οἱ ἱερωμένοι καὶ οἱ μοναχοί ἐδιώχθησαν, ὡς καὶ τὰς ἐκκλησίας αὐτῶν καὶ τὰ μοναστήρια τοὺς πλείονας καταλιπεῖν καὶ φυγεῖν. Ἐρήμων τοίνυν τῶν ἐκκλησιῶν καὶ τῶν μονῶν και παλιμπανομένων κατεῖχόν τινες καὶ ᾠκειοῦντο αυτ τάς, καὶ εἰς κοσμικὰ μετεποίουν καταγώγια. Φησίν οὖν περὶ τῶν τοιούτων ὁ κανὼν ὅτι, εἰ μὲν οἱ ἔχοντις ταῦτα βούλονται ἀποδοῦναι αὐτά, ἵνα ἀποκατα στῶσιν, οἷα πρότερον ἦσαν, ήγουν ἐπισκοπαὶ καὶ μοναστήρια, καλῶς ἂν ἔχοι, ἀντὶ τοῦ καλῶς ποιή· σουσιν· εἰ δὲ ἀντέχονται τούτων, εἰ μὲν ἱερατικοί εἰσι, καθαιρείσθωσαν· εἰ δὲ μοναχοὶ ἢ λαϊκοί, ἀφο ριζέσθωσαν, ὡς ἀπὸ τῆς ἁγίας Τριάδος διὰ τοῦτο κατακεκριμένοι. ΑΡΙΣΤ. «Οἱ κοινώσαντες ἐπισκοπεία ή μοναστή · ρια, εἰ μὴ ἀποκαθισταῖεν παρὰ ἐπισκόπῳ ἢ • ἡγουμένῳ πρᾶγμα τῆς ἐπισκοπῆς ἢ τοῦ μου • ναστηρίου, άκυρον ἔστω· καὶ οἱ ἱερατικοὶ μὲν • ὄντες καθαιρείσθωσαν· λαϊκοὶ δὲ ἢ μοναχοί, • ἀφοριζέσθωσαν. Εἰ τὰ τῶν ἐκκλησιῶν πράγματα ανεκποίητα εἶναι ὀφείλουσι· πολλῷ μᾶλλον οὐ δεῖ κοινοῦσθαι τὰς Εκκλησίας αὐτὰς, καὶ τὰ μοναστήρια, καὶ κοινὰ για νεσθαι καταγώγια. Οἱ οὖν διακατέχοντες ταῦτα, εἰ οὐ βούλονται εἰς τὸ ἀρχαῖον ἀποκαταστῆσαι σχῆμα, paZONAR. Quo tempore Iconomachorum bæresis grassabatur, multa contra orthodoxos nefarie atrata sunt. Sed omnium maxime sacris initiati ac monachi vexabantur, ut etiam ecclesiis suis ac monasteriis relictis, plerique aufugerint. Desertas igitur ecclesiarum ac monasteriorum stationes, noILLulli occupabant, earumque sibi possessionem quasi propriam arrogantes, addicta profanis usibus ibidem domicilia collocabant. De hujusmodi igitur hominibus canon, si quidem, inquit, qui hæc tenent. ea, ut ad priores, sive episcopalium ædium sive monasteriorum, usus denuo recommodentur, haud gravate reddant, bene habebit, hoc est bene facient sin ea sibi vindicare nibilominus contendant sacris initiati quidem, deponantur; monachi vero aut laici, sanctæ quippe Trinitatis præjudicio ob id facinus jam condemnati segregentur. ARIST. Qui episcopia aut monasteria communia • faciunt, nisi quod ad episcopatum pertinet, aut ‹ monasterium episcopo aut'monasterii præfecto ‹ restituerint, irritum sit; et si sacris quidem ‹ initiati fuerint, deponantur; sin autem laici vej ‹ monachi, segregentur. › Si ecclesiarum bona alienari non debent, multo magis ipsas ecclesias et monasteria profanari noų oportet et communia fieri diversoria. Illi itaque qui ea possident, et ad pristiuum statum restituere nolunt si e catalogo quidem sacerdotali sint, deGuill. Beveregii notæ. Τὰ ἐν ἐξηγήσει τοῦ παρόντος κανόνος. Hec usque ad finem hujus interpretationis ex ms. Bodleiano supplevimus; ubi tamen iis ἑτέρα έρμης vela præfigitur, ac si alteram interpretationem constituerent: verum nec in codice Amerbachiano, nec alio quovis præter Bodleianum exstant. Ubi ctiam insuper observetur, verba illa παλαιὸν καὶ καινὸν λυσιτελὲς ἔθος, quæ octo circiter lineis ante hæc occurrunt, in codice Amerbachiano rectius legi παλαιὸν καὶ καλὸν λυσιτελὲς ἔθος. Ει sic etiam a Joaune Leunclavio in Jur. Gr.-Rom. pag. 204, leguntur. Τῶν εἰκονομάχων. (u Gallandi codice legitur τῶν ἀθέων] εἰκονομάχων, impiorum Iconomachorum. Amerbachianus nostræ lectioni asti pulatur.

ponentur: sin vero laici vel monachi, segregabun- τοῦ μὲν ἱερατικοῦ καταλόγου ὄντες, καθαιρεθήσονται· tur; ut domum Dei domum negotiationis facientes. CANON XIV. Quod ordo in omni sacerdotio custodiri dehet, est • omnibus manifestum: et sacerdotii promotio- ‹nes exacte servare Deo gratuí est. Quoniam ‹ ergo videmus nonnullos a pueris cleri tonsu- ‹ ram accipientes, nondum accepta episcoporumı ● manuum impositione, et in congregatione in • suggestu legentes, et id non canonice facien4 tes; per præsentem canonem, ne hoc fiat, ju- • bemus: idque ipsum eliam in monachis ser ‹ vari. Lectoris autem manuum impositionem • licet in proprio monasterio etiam soli unicuique • præfecto facere; si ad ejus præfecturam ab • episcopo manuum impositio fiat ipsi præfecto, qui scilicet et ipse est presbyter. Similiter et ex antiqua consuetudine chorepiscopos epi- ‹ scopi permissu oportet per manuum impositionem lectores creare. › εἰ δὲ λαϊκοὶ ἢ μοναχοί τυγχάνουσιν, ἀφορισθήσονται, ὡς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ οἶκον ἐμπορίου ποιοῦντες. ΚΑΝΩΝ ΙΔ'. • “Οτι τάξις ἐμπολιτεύεται ἐν ἱερωσύνῃ πάσῃ, ἀρθο • δηλόν ἐστι, καὶ τὸ σὺν ἀκριβείᾳ διατηρεῖν τὰς • τῆς ἱερωσύνης ἐγχειρήσεις Θεῷ εὐάρεστον. Επει • οὖν ὁρῶμεν ἐκτὸς χειροθεσίας νηπιόθεν την κου · ρὰν τοῦ κλήρου λαμβάνοντάς τινας, μήπω δὲ παρ' < ἐπισκόπων χειροθεσίαν λαβόντας, καὶ ἀναγινώ ε σκοντας ἐν τῇ συνάξει ἐπ' ἄμβωνος, ἀκανονίστως • δὲ τοῦτο ποιοῦντας, ἐπιτρέπομεν ἀπὸ τοῦ παρ • όντος τοῦτο μὴ γίνεσθαι· τὸ αὐτὸ δὲ φυλάτ · τεσθαι καὶ ἐπὶ τῶν μοναχῶν. Ἀναγνώστου δὲ • χειροθεσίαν ἄδειά ἐστιν ἐν ἰδίῳ μοναστηρίω • καὶ μόνῳ ἑκάστῳ ἡγουμένῳ ποιεῖν, εἰ αὐτῷ τῷ • ἡγουμένῳ ἐπετέθη χειροθεσία παρὰ ἐπισκόπου • πρὸς προεδρίαν ἡγουμένου, δηλονότι ὄντος αὐτ • τοῦ πρεσβυτέρου. Ωσαύτως καὶ τὸ ἀρχαῖον • ἔθος τοὺς χωρεπισκόπους κατ' ἐπιτροπὴν τοῦ • ἐπισκόπου δεῖ προχειρίζεσθαι αναγνώστας.» ΒΑΛΣ. Τάξις συνέχει πάντα τὰ οὐράνια καὶ τὰ ἐπίγεια· πολλῷ δὲ πλέον τὸ τῆς εὐταξίας· καλὸν εἰς τοὺς ἱερουργοῦντας πολιτευόμενον θεραπεύει τὸν Θεόν. Ἐπεὶ οὖν, φασὶν οἱ ἅγιοι Πατέρες, ὁρῶμέν τινας νηπιήθεν μελανειμονήσαντας, ὡς τῷ θεῷ ἀφιερωθέντας, καὶ κουρὰν δεξαμένους μὴ διὰ χει ροθεσίας τοῦ ἐγχωρίου ἐπισκόπου, τολμῶντας δὲ μετὰ τὸ ἐνηλικιωθῆναι ἐπ' ἄμβωνος ἀναγινώσκειν τὰς θείας Γραφὰς ἀκανονίστως· θεσπίζομεν μὴ γίνεσθαι τοῦτο, ὡς παραίτιον ἀταξίας, μηδὲ ἄλλως ἀναγινώσκειν ἐπ' ἄμβωνος τας θείας Γραφάς τινα, εἰ μὴ λάβῃ σφραγῖδα ἐπικουρίδος διὰ χειροθε σίας ἐπισκοπικῆς, τὸ αὐτὸ δὲ φυλάττεσθαι καὶ ἐπὶ μοναχῶν. Ὅτι δὲ, ὡς ἔοικεν, ἐνομίσθη δυσχερές εἶναι τοῦτο τοῖς μοναχοῖς τὰς ἐρήμους κατοικοῦσι κατὰ πολύ, καὶ μὴ δυναμένοις τὰς πόλεις περιέρ χεσθαι, καὶ τοῖς ἐπισκόποις ἐντυγχάνειν εὐχερῶς, ἐνεδόθη τοῖς ἡγουμένοις τοῖς σφραγισθεῖτι παρά τῶν ἐπισκόπων, πρεσβυτέροις οὖσιν ἐξ ἀνάγκης, αναγνώστας ποιεῖν μοναχοὺς ἐν τῷ ἰδίῳ μοναστηρίῳ, ἐφ᾽ ᾧ ἀκωλύτως ἀναγινώσκειν τούτους ἐπὶ άμβωνος τὰς θείας Γραφάς. Ωσαύτως ἐνεδόθη καὶ τοῖς χωρεπισκόποις ἀναγνώστας προχειρίζε BALS. Ordo omnia continet cœlestia et terrestria: multo magis autem, si bonus ordo in sacerdotibus versetur, id Deum mitigat. Quoniam ergo, inquiunt sancti Patres, videmus nonnullos a pueris nigris vestibus indutos, tanquam Deo consecratos, tonsuraque non per episcopi sui nauuum imposi tionem suscepta, audentes autem, postquam ad ætatem pervenerint, divinas Scripturas in suggestu non canonice legere: statuimus ne hoc fat, ut quod sit inordinationis causa, nec quis divina Scripturas aliter in suggestu legat, quam si tonsuræ characterem acceperit per episcopalem manuum impositionem. Hoc ipsum autem etiam in monachis servandum. Quoniam autem, ut consentaneum est, hoc monachis difficile videbatur, qui eremos ut plurimum habitant, et non possunt urbes obire, nec episcopos facile adire; concessum est eorum præfectis, qui ab episcopis characterem accepere, presbyteris quidem necessario exsisten - tibus, monachos lectores in proprio monasterio facere, ut ipsi citra ullum impedimentum 315 divinas in suggestu Scripturas legant. Similiter etiam chorepiscopis concessum est, ut episcopali permissu lectores per manuum impositionem σθαι κατ' ἐπιτροπὴν ἐπισκοπικήν. Καὶ ὁ μὲν και constituant. Atque hæc quidem canon. Ex eo autem soluta est magna instantia eorum qui dicunt, non esse clericos eos, qui solas habent tonsuras per antistitis manuum impositionem', et nondum sunt in cleri ordinem relati: et ideo posse illos laicorum habitum amictumque accipere. Aperte enim ostenditur, quod quando quis tonsuræ manuum impositionem susceperit ab antistite, is est protinus clericus; ut cui etiam in suggestu legere sit permissum. Mihi autem videtur, quod qui etiam nigris simpliciter vestibus fuerit indutus ab episcopo, ut clericus fieret, amictum amplius mutare non potest, ut qui Deo se consecrare proposuerit; et ideo nec suam Deo pollicitationem rescindere, nec sanctum νών ταῦτα. Λέλυται δὲ ἀπὸ τούτου μεγάλη έκ στασις τῶν λεγόντων μὴ εἶναι κληρικούς τους μέσ νας ἐπικουρίδας ἔχοντας διὰ χειροθεσίας ἀρχιερατι κῆς, καὶ μήπω καταχθέντας ἐν κλήρῳ, ὥστε ἔχειν ἐπὶ ἀδείας αὐτοὺς μετασχηματίζεσθαι εἰς λαϊκούς. Παρίσταται γὰρ ἀριδήλως ὡς, ἡνίκα τις δέξεται χειροθεσίαν ἐπικουρίδος παρὰ ἀρχιερέως, αὐτίκα κληρικός ἐστιν, ὡς ἐκχωρούμενος ἀναγινώσκειν ἐπὶ ἄμβωνος. Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ ὅτι καὶ ὁ ἁπλῶς μελανε; μονήσας ἐπισκόπῳ τοῦ κληρωθῆναι μετασχηματι σθῆναι οὐ δύναται, ὡς προθέμενος ἀφιερωθῆναι τῷ Θεῷ· κἀντεῦθεν μὴ ἰσχύων τὴν πρὸς Θεὸν ὑπόσχε σιν ἀθετῆσαι, καὶ ἐμπαῖξαι τὸ ἅγιον σχῆμα κατὰ σκηνικούς· ὅπερ καὶ περὶ τῶν μοναχῶν πολλάκις

IN CAN. XIV CONC. VII ŒCUMEN. εἶπον· τοὺς δὲ μετὰ Τρισαγίου μελανειμονήσαντας habitum scenicorum instar ludificari possit; quod ἀδιαστίκτως λέγω μὴ δύνασθαι μετασχηματίζεσθαι. Τοῦ δὲ κανόνος λέγοντος ἐπ᾽ ἀδείας ἔχειν πάντα καθηγούμενον σφραγισθέντα παρὰ ἀρχιερέως, δηλον ότι ὄντα ἱερέα, αναγνώστα; ποιεῖν μοναχοὺς ἐντὸς τῆς οἰκείας μονῆς καὶ μόνης, ἐζήτησάν τινες, εἰ ἐφεῖται αὐτῷ ἅμα τῷ σφραγισθῆναι τοῦτο ποιεῖν, καὶ δίχα ῥητῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀρχιερέως; Καί τινες μὲν εἶπον ἐπακολουθεῖν σιωπηρῶς καὶ τοῦτο τῇ χειροθεσίᾳ τῆς ἡγουμενείας, ὡς τοῦ κανόνος πλέον τι μὴ προστιθεμένου, χρώμενοι καὶ τῷ κδ' κανόνι τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου εἰς συγκρότησιν τοῦ λόγου αὐτῶν. Ἀντέθεντο δὲ καὶ ἕτεροι ὡς, ἐπεὶ καὶ ὁ ἀναγνώστης κληρικὸς ἐστιν, ὀφείλει ἐξ ἀνάγκης μετά χειροθεσίας ἐπισκόπου ἢ ἐπιτροπῆς αὐτοῦ σφραγί ζεσθαι· ὅθεν καὶ ὁ καθηγούμενος τότε αναγνώστου χειροθεσίαν ποιήσει ἐν τῷ ἰδίῳ μοναστηρίῳ, ὅταν καὶ τοῦτο παρὰ τοῦ ἰδίου ἀρχιερέως ἐπιτραπῇ. Εἰ μὴ γὰρ τοῦτο εἴπωμεν δικαιώσομεν ἐξ ἀνάγκης αὐτ τὸν δέχεσθαι χωρίς ἐπιτροπῆς ἀρχιερατικῆς καὶ τους λογισμοὺς τῶν μοναχῶν αὐτοῦ καὶ ἑτέρων, ὅπερ ἀδύνατον. Μόνοις γὰρ τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ τοῖ; ἐκχωρηθεῖσι παρὰ τούτων ἱερεῦσιν ἐφιλοτιμήθη ἄνωδεν τὸ δεσμεῖν καὶ λύειν. Τῶν δὲ ἀντιθέτων εἰπόντων ὡς, εἰ χρεία ἐστὶ τῷ καθηγουμένῳ πρὸς τοῦτο καὶ ἰδικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐγχωρίου ἐπισκόπου, εἰς τὸ μηδὲν καταντᾷ τὸ παρὰ τοῦ κανόνος ἐπιφιλοτιμη θὲν τῷ καθηγουμένῳ, ἀντεῖπον ἐκεῖνοι ὅτι καὶ οὕτω μέγα δίκαιον δέδοται τῷ καθηγουμένῳ. Μηδενὸς γὰρ ἱερέως δυναμένου αναγνώστου χειροθεσίαν ποιεῖν, κἂν ἐπιτραπῇ τοῦτο παρὰ ἀρχιερέως, οἱ ῥηθέντες καθηγούμενοι καθ' ὁρισμὸν ἀρχιερατικὸν τοῦτο ἐν εργήσουσι, ὅπερ ἐστὶ φιλοτίμημα ἰδικών. Ἐμοὶ δὲ κατανοεῖται ἀδιαστίκτως ἐνδοθῆναι τοῦτο τοῖς ἡγου μένοις παρὰ τοῦ κανόνος. Ετι ἀμφιβολίας γενομές νης περὶ τοῦ εἰ γίνονται ἡγούμενοι ἀνίεροι, εἰπόν τινες ὡς, ἐπεὶ κατὰ δοκιμασίαν τοῦ ἐπισκόπου σφραγίζονται, πάντως ἐπιλέξεται ὁ ἐπίσκοπος τὸν εὐδοκιμοῦντα πρὸς ἰατρείαν ψυχῶν, κἂν ἀνἱερός ἐστιν· οὐ μὴν τὸν χειροτονηθέντα καὶ μὴ εὐδοκι μοῦντα· ὥσπερ οὐδὲ ὁ νοσῶν σωματικῶς ἵνα ἐπιλέξηται τὸν πρὸς θεραπείαν ἀνεπιστήμονα περὶ τὰ Ιατρικά, διὰ τὸ ἀρχιατρὸν αὐτὸν χειροτονηθῆναι, καὶ παραδράμῃ τὸν δεξιὸν καὶ ἐπιστήμονα, ὡς ἀχειροτόνητον· ὅτι μηδὲ ἡ χειροτονία, ἀλλ' ἡ ἀκρ:- 6ῆς ἐπιστήμη τὴν θεραπείαν δίδωσιν. Ετεροι δὲ ἀντέθεντο ὡς, τοῦ κανόνος διοριζομένου ἐκείνους ἔχειν τοῦτο τὸ δίκαιον, τοὺς σφραγισθέντας ἡγου μένους παρὰ ἐπισκόπων, δηλονότι ὄντας ἱερεῖς, ἀναφαίνεται μὴ σφραγίζεσθαι ἡγούμενον, εἰ μὴ καὶ ἱερεύς ἐστιν· ὅπερ ἐμοὶ τέως οὐ δοκεῖ. Οὐδὲ γὰρ διὰ τὴν ἡγουμενείαν προσετέθη παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων τὸ εἶναι πάντως ἱερεῖς τοὺς ἡγουμένους, ἀλλὰ διὰ τὴν τοῦ ἀναγνώστου σφραγίδα, ὡς δυνατοῦ μὴ ὄντος παρὰ ἀνιέρου καθηγουμένου ἀναγνώστην σφραγισθῆναι. Λέγω οὖν ἀπό τε τοῦ παρόντος κανόνος καὶ ἀπὸ τοῦ ιθ' καλῶς προχειρίζεσθαι καὶ ἀνιέρους καθηγουμένους· ὅτι καὶ γυναῖκες ἡγουκενεύουσι. Καὶ ὥσπερ ἐκεῖναι οὔτε λογισμοὺς ἀναδέ " sæpe etiam de monachis dixi: eos autem, qui cum trisagio nigris vestibus induti fuerint, indistincte dico habitum mutare non posse. Cum autem canon dicat, licere cuivis monasterii præfecto, qui ab antistile characterem acceperit, sacerdos scilicet monachos lectores facere intra monasterium et solum; quæsiverunt nonnulli, an sit ei permissum hoc facere, cum primum characterem susceperit, etiam sine expressa antistitis permissione? Et dixerunt quidem nonnulli, præfecturæ manuum impositionem hoc quoque tacite consequi, utpote coin canon nihil ultra adjiciat: utentes et canone 24 synodi Laodicenæ ad id quod dicunt confirmandum. Alii autem contra oppouebant, quod quoniam lector quoque est clericus, debet necessario cuun episcopi manuum impositione vel ejus permissione characterem suscipere; unde et monasterii præfectus tunc lectoris ordinationem in suo monasterio faciet, ' quando hoc a proprio episcopo ei permissum fuerit. Nisi enim hoc dixerimus, eum quoque sine episcopali permissione monachorum suorum et aliorum confessiones audire æquum censebimus, quod fieri non potest. Solis enim antistitibus, et quibus ab ipsis permissum fuerit, sacerdotibus, superne concessum est ligare et solvere. Cum autem dixerint adversarii, quod si monasterii præfecto opus est speciali quoque illius regionis episcopi permissione, ad nihil redit quod præfecto a canone concessum est: illi coutra dixerunt, quod sic quoque magnum jus datur præfecto. Cum enim nullus sacerdos possit lectorem ordinare, etiamsi ei ab antistite hoc permissum fuerit, supradicti præfecti antistitis decreto hoc facient, quod est quidem donum speciale. Ego vero intelligo hoc monasteriorum præfectis indistiucte a canone concessum esse. Præterea cum dubitaretur, an monachorum præfecti liunt, qui sacris non sunt initiati; dicebant quidam, quod quoniam ex episcopi examinatione characterem suscipiunt, illum omnino episcopus eliget, qui ad animarum salutem est probatior, etiamsi non est sacris initiatus; non autem eum, qui ordinatus est, sed non est salis spectatus. Quemadmodum nec is, qui ægrolat corporaliter, medicine artis imperitum ad medendum eligerit, eo quod archiater seu medicorum princeps sit ordinatus; scientem vero et peritum prætermiserit, ut qui non sit ordinatus: quoniam non ordinatio, seul perfecta scientia dat medelam. Alii autem contra opponebant, quod cum canon decernat illos hoc jus habere monasteriorum præfectos, qui ab episcopis characterem acceperint, sacerdotes scilicet, apparet characterem præfecture non suscipere præfectum, nisi sit sacerdos: quod non mihi videtur. Non enim propter præfecturam a sanctis Patribus additum est, ut sint omnino sacerdotes. qui monasteriis præsunt; sed propter lectoris ordinationem, nempe cum lector ordinari non possit a monasterii præfecto, qui non sit sacerdos. Dico

ἀνίεροι μοναχοὶ καὶ καθηγούμενοι τοιοῦτόν τι ένερ γήσουσι, διὰ τὸ μηδὲ πεφυκέναι τοιούτου τινὸς ἐπισ τροπὴν λαβεῖν αὐτοὺς ἐκ τοῦ ἐπισκόπου. Τί δέ; τῆς Ἰουστινιανείου Νεαρᾶς, ὡς πολλάκις είπομεν, λεγούσης, μὴ γίνεσθαί τινα ἀναγνώστην, εἰ μὴ ὀκτωκαιδεκαετής ἐστιν, ἐάν τις νήπιος ὢν δέξηται χειροθεσίαν αναγνώστου ἀπὸ ἀρχιερέως, ἀρκεσθήσεται ταύτῃ, ἡ μετὰ τὸν ὀκτωκαιδέκατον χρόνον ἑτέρας σφραγίδος ἀρχιερατικῆς δεηθείη; Λύσις. Εἰ δοθῇ σφραγίζεσθαι καὶ αὖθις τοῦτον, ὡς τῆς πρώτης σφραγίδος οὔσης ἀνυποστάτου, ἕξει ἐπ' ἀδείας πρὸ τῆς δευτέρας μετασχηματίζεσθαι, ὅπερ ἄτοπον. Διὸ καὶ ἀρκέσει τῷ νηπιόθεν σφραγισθέντι, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, ἡ πρώτη σφραγὶς ὑπὸ τοῦ ἀρχιερέως δεχομένη, καὶ λογιζομένη ὥσπερ εἰ μετὰ τὸν ὀκτω καιδέκατον χρόνον γέγονε παρ' αὐτοῦ· καὶ μᾶλλον, ἐπεὶ οὐδὲ κανὼν εὑρίσκεται λέγων προκριματίζεσθαι τὸν πρὸ τοῦ τοιούτου χρόνου λαβόντα χειροθεσίαν αναγνώστου. Περὶ μέντοι τῶν προνομίων του χωρ επισκόπου ἀνάγνωθι τὸν ι' κανόνα τῆς ἐν Ἀντιοχεία συνόδου. ergo ex praesenti canone et ex 19 recte ad pralectu- χονται, οὔτε ἀναγνώστης ποιοῦσι, οὕτως οὐδὲ οἱ ram provehi etiam eos, qui non sunt sacris initiati; quoniam feminae quoque monasteriis præliciuntur. Et sicut illæ nec peccatorum confessiones audiunt, 316 nec lectores faciunt: sie nee monachi et praelecti, qui non sunt sacerdotes, hoc facient; eo quod nec apti quidem sunt, ut ejusmodi rei permissionem ab episcope accipiant. Quid autem? Cum Justiniani Novella dicat, ut sæpe diximus, non fieri lectorem quempiam, nisi sit octodecim aunos natus, si quis infans vel pirer leetoris ordinationem ab antistite susceperit, eane contentus erit; an post octavum decimum annum alio ab antistite charactere opus habebit? Solutio. Si datum fuerit eum rorsus quoque characterem accipere, utpote quod primus character non possit consistere, ef licebit ante secundum, in laicum transformari, quod est absurdum. Et idea ei, qui a pueritia characlerem accepit, sufficiet, ut mihi videtur, primus cliaracter ab autistite susceptus, et reputatus perinde ac si post octavum decimum annum ab eo factus esset: el eo magis, quod. non invenitur canoh, qui dicat enm aliquo præjudicio affici, qui ante id tempus lectoris ordinem susceperit. De chorepiscopi aulem privilegiis lege canonem 10 Antioch. synodi. ZONAR. Quidam nulla manuum impositione creati lectores, hoc est nulla certa designatione ad id munus electi, in conventibus e suggestu sacros libros legebant. ld ergo hic canon feri vetat, quoviam in omni, inquit, sacerdotio ordinis rationem habendam esse, plane clarum, hoc est, valde manifestum et apertum est. Qui vero nec manuuni impositione designatus, nec in lectorum album relatus sit; qualis illorum est ratio, qui a teneris Deu sepositi, nihil aliud quam coronam in capite gestant; ab eo divinam Scripturam de suggestu populo pronuntiari, quædam ordinis perturbatio est. Id igitur ne fat in posterum decernit, eademuque constitutione monachos quoque teneri jubet. Et vero lectorem, inquit, manuum impositioue creare, in suo duntaxat monasterio, si modo ab episcopo præfecturæ characterem accepit, et sacerdotio initiatus fuerit, ipse monasterii præfectus potest. Chorepiscopi quoque ejus, cui subjiciuntur, ΖΩΝΑΡ. Τινές, μή τυχόντες χειροθεσίας ήτοι πρι χειρίσεως αναγνώστου ἐν ταῖς συνάξεσιν, ἀνιέντες ἐν ἄμβωνι ὑπανεγίνωσκον τὰς βίβλους τὰς ἱεράς. Τοῦτο οὖν κωλύει γίνεσθαι ὁ παρὼν κανών, λέγων ὅτι ἀρίσ δηλόν ἐστιν, ἀντὶ τοῦ πάνυ φανερὸν καὶ πρόδηλον, ὅτι τάξις ἐν ἱερωσύνῃ πάσῃ πολιτεύεται. Τὸ δὲ τὸν μὴ τυχόντα χειροθεσίας, μηδὲ τοῖς ἀναγνώσταις συντεταγμένον, οἷοί εἰσιν ὅσοι, νηπιόθεν τῷ Θεῷ τάχα ἀφορισθέντες, κουρὰν μόνον ἔσχον ἐπὶ τῆς κορυ φῆς καὶ πλέον οὐδὲν, ἐπ' ἄμβωνος ἀναγινώσκειν τῷ λαῷ τὰ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς ἀταξίας ἐστί. Κωλύει οὖν μηκέτι τοῦτο γίνεσθαι· τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ἐπὶ μοναχῶν. ᾿Αναγνώστου δὲ χειροθεσίαν, φησί, δύναται καὶ ἡγούμενος ποιεῖν ἐν μόνῳ τῷ οἰκείῳ μοναστηρίῳ, εἰ σφραγίδα ἔχει ἀρχιερέως καὶ ἱερεύς ἐστι. Καὶ οἱ χωρεπίσκοποι δὲ μετ᾿ ἐπιτροπῆς τοῦ ἐπισκό που, ὑφ᾽ ἂν τελοῦσι, δύνανται αναγνώστας χειροθε τεῖν. Κατὰ δὲ τὸν δέκατον κανόνα τῆς ἐν Ἀντιοχεία συνόδου οἱ χωρεπίσκοποι καὶ ὑποδιακόνους χειροθε episcopi permissione lectores, quin etiam ex de- τοῦσι καὶ ἐφορκιστάς creto canonis decimi synodi Antiochenæ, hypodiaconos quoque et exorcistas creandi jus habent. ARIST. Sine manuum episcopi impositione nemo de suggestu leget. Hoc et in monachis • observabitur. Monasterii vero praefectus, cui episcopus manus imposuit, in suo solo mona- ‹ sterio lectorem ordinabit. Chorepiscopus etiam ‹ ¡ectorem creabit. › Licet tonsuram habeat quispiam sacerdotalem, si nou et ab episcopo manuum impositionem recepit, ΑΡΙΣΤ. «Ἐκτὸς χειροθεσίας ἐπισκόπου οὐκ ἀνα- · γνώσεται τις ἐπ' ἄμβωνος· κρατήσει τοῦτο καὶ • ἐπὶ μοναχῶν. Ηγούμενος δὲ, χειροθεσίαν ἔχων · ἐπισκόπου ἐν μόνῳ τῷ ἰδίῳ μοναστηρίῳ χειρο • θετήσει αναγνώστην. Προχειρίζεται ἀναγνώστην · καὶ χωρεπίσκοπος.» Κἂν κουράν τις ἱερατικὴν ἔχῃ, εἰ μὴ καὶ παρ' ἐπισκόπου χειροθεσίαν δέξεται, οὐκ ἀναγνώσεται ἐν Guill. Beveregii nota. Χειροθετοῦσι καὶ ἐφορκιστάς. In Supplemento ad Parisiensis Zonaræ editionem, ex alio nescio quo codice, post hæc ultima ejus in hune Canonrein verba, dicitur, καὶ εἰρηνικὰς διδόασιν ἐπιστολὰς κατὰ τὸν κανόνα· ζήτει τῆς ς' συνόδου κανόνα ιγ' περὶ τοῦ ἄνω κεφαλαίου, et litteras quoque pacificas juxta canonem concedunt. Quære synodi sextur canonem 13, de capite supra aicio. Sed haec in codice Auerbachiane non leguntur.

IN CAN. XV CONC. VII CECUMEN. Similiter autem nec monachus hoe faciet. At monasteriorum præfectis, si presbyteri sint, et ab episcopo per manuum ejus impositionem pansionis curam acceperunt, manus in lectorem imponendi in suo sulo monasterio potestas datur. Sed et chore episcopi lectores ordinabunt: ut autem decimns synodi Antiochenæ canon statuit, lypodiacono etiam et exorcistas illi constituunt. Etiamsi Basilius τῇ συνάξει ἐπ' ἄμβωνος τὰς ἱερὰς τοῦ Θεοῦ βίβλους. in conventu sacros Dei libros e suggestu non leget. Ωσαύτως οὐδὲ μοναχὸς τοῦτο ποιήσει. Τοῖς δὲ ἡγουμένοις, πρεσβυτέροις οὖσι, καὶ παρὰ ἐπισκόπου διὰ χειροθεσίας αὐτοῦ τὴν προστασίαν τῆς μονῆς ἀναδεξαμένοις, άδεια δίδοται χειροθετεῖν ἀναγνώστην ἐν μόνῳ τῷ ἰδίῳ μοναστηρίῳ. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ χωρεπίσκοποι αναγνώστας χειροτοτήσουσιν· ὡς δὲ ὁ δέκατος κανὼν τῆς ἐν ᾿Αντιοχείᾳ συνόδου διαλαμβάνει, καὶ ὑποδιακόνους καὶ ἐφορκιστὰς οὗτοι καθε ιστῶσιν· εἰ καὶ ὁ μέγας Βασίλειος οὐ συγχωρεί αὐτοῖς ἄνευ γνώμης αὐτοῦ εἰς ἐκκλησιαστικὴν ὑπο ηρεσίαν τινὰ παραδέχεσθαι, διὰ τὸ καταφρονητικώς αὐτοὺς καὶ ῥᾳθύμως περὶ τὴν ἐπιλογὴν τῶν τοιούτων διατίθεσθαι. magnus hoc eis non concedit, sine ejus voluntate, ad ecclesiasticum ministerium quempiam adıit— tere; quia illi contemptin et oscitanter in talium electione se gerunt. CANON XV. • Κληρικὸς ἀπὸ τοῦ παρόντος μὴ καταταττέσθω ἐν Β, Clericus ab hoc deinceps tempore in duabus ec- • δυσὶν ἐκκλησίαις· ἐμπορίας γὰρ καὶ αἰσχρο • κερδείας ίδιον τοῦτο, καὶ ἀλλότριον ἐκκλησια- • στικῆς συνηθείας. Ηκούσαμεν γὰρ ἐξ αὐτῆς • Κυριακῆς φωνῆς ὅτι «Οὐ δύναταί τις δυσὶ • κυρίοις δουλεύειν· ἡ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει, καὶ • τὸν ἕτερον ἀγαπήσει, ἢ τοῦ ἑνὸς ἀνθέξεται, καὶ • τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει.» Εκαστος οὖν, • κατὰ τὴν ἀποστολικὴν φωνὴν, ἐν ᾧ ἐκλήθη, ἐν • τούτῳ ὀφείλει μένειν, καὶ προσεδρεύειν ἐν μια • ἐκκλησίᾳ. Τὰ γὰρ δι' αἰσχροκέρδειαν γινόμενα «ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ἀλλότρια • τοῦ Θεοῦ καθεστήκασι. Πρὸς τὴν τοῦ βίου • τούτου χρείαν ἐπιτηδεύματά εἰσι διάφορα· ἐξ • αὐτῶν οὖν, εἴ τις βούλοιτο, τὰ χρειώδη του 1 σώματος ποριζέσθω. Εφη γὰρ ὁ Ἀπόστολος· • Ταῖς χρείας μου, καὶ τοῖς οὖσι μετ᾿ ἐμοῦ, • ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗται.» Καὶ ταῦτα μὲν • ἐν ταύτῃ τῇ θεοφυλάκτῳ πόλει· ἐν δὲ τοῖς ἔξω • χωρίοις διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν ἀνθρώπων παρα- • χωρείσθω.» ΒΑΛΣ. Σαφής ἐστιν ὁ κανών. Διορίζεται γὰρ μὴ κατατάττεσθαί τινα κληρικὸν εἰς δύο ἐκκλησίας, διὰ τὸ εἶναι τοῦτο αἰσχροκέρδειαν καὶ ἐμπορίαν. Ὡς δέ τινος εἰπόντος, Καὶ πόθεν τὰ πρὸς ζωάρκειαν ἕξου σιν οἱ κληρικοὶ ἀνενδεῶς; εἶπον οἱ Πατέρες πολλά εἶναι καὶ διάφορα ἐπιτηδεύματα, ἐλεύθερα καὶ ἀκατάγνωστα· καὶ ποριζέσθωσαν δι' αὐτῶν τὰ χρειώδη. Παρήγαγον δὲ καὶ χρήσεις χάριν τούτου ἀπὸ τῶν Πράξεων τῶν ἀποστόλων καὶ εὐαγγελικάς. Εἰς μέν τοι τὰς ἔξω τῆς βασιλευούσης τῶν πόλεων χώρας, ἔνθα λειψις ἀνθρώπων εἰδότων γράμματά ἐστι, παρ εχώρησαν καὶ εἰς δύο ἐκκλησίας κατατάττεσθαί τινα κληρικόν. Γίνεται δὲ σήμερον τὸ ἀνάπαλιν. Ἐν γὰρ ταῖς ἔξω χώραις διὰ τὴν βασιλικὴν ἐξκουσείαν τῶν ἱερέων πλείους εἰσὶν οἱ κληρικοὶ παρὰ ταῖς ἐκκλησίαις, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεὶς κατατάττεται εἰς δύο έχε κλησίας. Ἐν δὲ τῇ βασιλευούσῃ τῶν πόλεων οὐ μέσ ναν εἰς δύο ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τρεῖς οἱ πλείους κατατάττονται. Ως ἔοικε δὲ, καταφρονήθησαν τὰ τοῦ παρόντος κανόνος, διὰ τὸ μὴν κολάζεσθαι τοὺς τούτου καταφρονητας, ἢ διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἐκκλη- ** Matth. v1, 44. «Acl. IX, • clesiis non collocetur: negotiationis enim et ‹ turpis lucri proprium est, et ab ecclesiastica • consuetudine alienum. Ab ipsa enim Domini c voce audivimus, e non posse quempiam duobus dominis servire vel ènim unum odio ha- ● bebit, et alterum diliget; vel unum amplecte- ‹ tur, et alterum negliget ". Unusquisque ergo, • secundum dictum apostolicum, in eo, in quo c vocatus est, debet manere, et in 317 una • ecclesia assidere. Quæ enim propter turpe In- • crum fiunt in ecclesiasticis negotiis, ea a Deo sunt aliena. Ad hujus autem vitæ usum sunt s diversa studia: ex iis ergo, si quis velit, ea ‹ quæ sunt corpori ad usum necessaria comparet. ‹ Dixit enim Apostolus; usibus meis, et iis qui ‹ mecum sunt, manus istæ subministrarunt “. )· Et hæc quidem in hac a Deo conservanda ci- ↑ vitate: in iis autem quæ extra sunt locis pro- < pler hominum inopiam indulgeatur. BALS. Perspicuus est canon. Statuit enim, ΗΘ quis clericus in duabus ecclesiis constituatur, quod id sit. turpe. lucrum et negotiatio. Perinde autemn ac si dixisset quispiam; Et unde clerici ea, quæ ad victum sufțiciunt, citra ullam indigentiam babebunt? dixerunt Patres, multa esse et diversa studia, libera et non damnanda: et per ea quæ sibi sunt ad victum necessaria acquirant. Adduxe runt autem hujus rei gratia etiam sententias ex Actibus apostolorum et ex Evangeliis. In regionibus autem, quæ sunt extra reginam urbium, ubi est inopia hominum qui sciunt litteras, permissum est ut aliquis clericus in duabus ecclesiis constituatur. Fit autem hodie contra. In externis enim regionibus, propter imperialem sacerdotum excusationem, clerici sunt plures ecclesiis, et ideo nullus in duabus ecclesiis constituitur. In regina autem urbium, non solum in duabus, sed etiam in tribus ecclesiis plerique constituuntur. Ut est autem verisimile, præsens canon neglectui est habitus eo quod non puniantur ejus contempto-

τῶν πραγμάτων. Οἱ δὲ λέγοντες τὸν κανένα διαλαμβάνειν περὶ τῶν βουλομένων εἰς δύο πόλεις κατατάττεσθαι κλήρους, κακῶς λέγουσι. Τοῦτο γὰρ Ετεροι διάφοροι κανόνες μετά σφοδρότητος έκόλασαν. res; vel propter ecc.esiarum multitudinem, vel σιῶν καὶ τὴν στενοχωρίαν τῶν ἀξιολογωτέρων καὶ propterea quod qui digni sunt, una cum rebus ípsis, in angustum contracti sunt. Qui autem dicunt canonem tractare de iis, qui in duarum urbium cleros referri volunt, male dicunt. Alii enim carones hoc vehementissime puniunt. ΖΩΝΑΡ. Τὸ ἐν δύο ἐκκλησίαις τάττεσθαι κληρικὸν τὸν αὐτὸν ἀπαγορεύει ὁ κανών, αἰσχροκέρδειαν τοῦτο καλῶν καὶ ἐμπορίαν. Οὐδεὶς γὰρ δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν, καὶ ἕκαστος, φησί, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, ἐν ᾗ ἐκλήθη τάξει, ἐν ταύτῃ με νέτω, καὶ προσεδρεύειν κελεύει τῇ ἐκκλησίᾳ, ἐν ᾗ ἐξ ἀρχῆς ἐκληρώθη. Όσα γὰρ δι' αἰσχροκέρδειαν γίνονται ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν, ἀλλοτριοῦσι τοῦ Θεοῦ. Τὸ δὲ ἐν δύο ἐκκλησίαις τάττεσθαι πάντως διὰ τὸ ἀμφοτέρωθεν λαμβάνειν σιτηρέσια γίνεται, ὅπερ κέρδους αἰσχροῦ ἐστιν. Ὥσπερ δέ τινος ἀντειπόντος ὅτι, Καὶ πῶς ζήσονται οἱ κεκληρωμένοι, μὴ ἀρχούμενοι ταῖς διδομένοις αὐτοῖς ἐκ τῆς μιᾶς έχε κλησίας; ἀντιτιθέασιν οἱ ποιηταὶ τοῦ κανόνος ὅτι διάφορά εἰσιν ἐπιτηδεύματα πρὸς τὴν τοῦ βίου χρείαν, καὶ ἐκ τούτων τινὰ μετερχέσθωσαν, ἵνα, ὧν χρήζουσι, διὰ τούτων ταῦτα πορίζωνται, καὶ ἐκ τοῦ ἀποστό λου χρῆσιν παράγουσιν, Α' χειρές μου, εἰπόντος, υπηρέτησαν ταῖς χρείαις μου καὶ τοῖς οὖσι μετ' ἐμοῦ, ὡς ἐν ταῖς Πράξεσι γέγραπται. Ταῦτα δὲ, φασί, λέγομεν γίνεσθαι ἐν ταύτῃ τῇ βασιλευούση πόλες διὰ τὴν πολυπλήθειαν τῶν ἐν αὐτῇ. Εν 'δὲ ταῖς ἔξω χώραις, ἔνθα ἔλλειψις ἀνθρώπων ἐστί, παραχωρείσθω τὸ ἕνα ἐν δύο ἐκκλησίαις καταδάτο τεσθαι. ZONAR. Eumdem duabus ecclesiis clericum canon ascribi vetat, turpis lucri aviditatem ac negotiationem id appellans. Nemo enim potest duobus dominis servire, et unusquisque, ait, ut monet Apostolus, in quo ordine vocatus est, in illo permaneat: in cujus igitur ecclesiæ clerum primo quisque sublectus est, in ea stationem habere perpetuo jubet. Abducunt siquidem prorsus a Deo, quæcunque in ecclesiasticis rebus sordidæ utilitatis cupiditate geruntur. Quod vero duabus ecclesiis quispiam ascribatur, prorsus ex eo fit, ul ex utraque videlicet demensum accipiat, quo in lucello turpitudo inest. Hinc veluti objicienti cuipiam; Qua ratione igitur vitam Clerici tolerabunt, si minus, quam ipsis sufficiat, ab una ecclesia suppeditetur? Auctores canonis diversa studiorum genera esse respondent, quibus ea quæ ad victum pertinent comparentur. Unum igitur ex iis aliquod, cujus ope sibi necessaria conquirant, amplecti debere, remque apostolico oraculo confirmant, dicente, Manus meæ ministrarunt usibus meis, et iis qui'mecum sunt, ut in Actis habetur. Atque hæc quidem, inquiunt, in hac magna ac regina urbium civitate, propter hominum quæ in ea est multitudinem, ita servari jubemus. Verum extra illam, quibus in locis hominum penuria est, unum duarum ecclesiarum ministerio clericum addici licere decernimus. ARIST. «Clericus in duabus ecclesiis in posterum & ● Constantinopoli ne constituatur; at extra eam • propter hominum penuriam permittatur. › Non potest quispiam duobus servire dominis: vel enim unum odio habebit, secundum dictum Dominicum, et alterum diliget; vul unum amplectetur, et alterum contemnet. Quocirca ea, quæ propter turpe lucrum in ecclesiasticis negotiis fiunt, ut Deo aliena, hæc synodus rejicit et non permittit Constantinopoli, 318 ubi est multitudo sacerdotum, unum clericum in duabus ecclesiis constitui; sed in una assiduum esse ecclesia. Si autem ad vitæ necessitatem non sufficiant quæ ei dantur, talem aliud studium quærere, et ex eo quæ sunt corpori necessaria comparare, decernit. Ita fecit Apostolus, ut ipse dicit; Ea quibus mihi opus erat et iis qui mecum sunt, hæ manus subministrarunt. CANON XVI. ΑΡΙΣΤ. «Κληρικὸς ἐν δυσὶν ἐκκλησίαις τὸ λοιπὸν • μὴ κατατσττέσθω ἐν Κωνσταντινουπόλει· ἔξω • δὲ ταύτης παραχωρείσθω διὰ τῶν ἀνθρώπων τὴν • ἔλλειψιν.» Οὐ δύναταί τις δυσὶ κυρίοις δουλεύειν· ἡ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει, κατά την Κυριακὴν φωνὴν, καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει· ἢ τοῦ ἑνὸς ἀνθέξεται, καὶ τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει. Διὰ τοῦτο καὶ τὰ δι' αἰσχροκέρδειαν ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικών πραγμάτ των γινόμενα, ὡς ἀλλότρια Θεοῦ, ἡ σύνοδος αὕτη ἀποβάλλει· καὶ οὐ συγχωρεῖ ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἔνθα πλῆθος ιερωμένων ἐστὶν, ἐν δυσὶν ἐκκλησίαις Ένα κληρικὸν κατατάττεσθαι, ἀλλὰ ἐν μιᾷ προς εδρεύειν ἐκκλησίᾳ. Εἰ δὲ οὐκ ἀρκεῖται πρὸς τὴν τοῦ βίου χρείαν τοῖς διδομένοις αὐτῷ, ἐπιτήδευμά τι ἕτερον μετέρχεσθαι τὸν τοιοῦτον διορίζεται, καὶ ἐξ αὐτοῦ πορίζεσθαι τὰ χρειώδη τοῦ σώματος. Καὶ γὰρ οὕτως ἐποίει καὶ ὁ ᾿Απόστολος, ὡς αὐτὸς λέγε. " Ταῖς χρείαις μου καὶ τοῖς οὖσι μετ' ἐμοῦ ὑπηρέ τησαν αἱ χεῖρες αὗται. ‹ Omnis luxus et ornatus corporeus est a sacer- • Πᾶσα βλακεία καὶ κόσμητις σωματικὴ ἀλλότρια! Guill. Beveregii nota. Οἱ δὲ λέγοντες τὸν κανονa. Hæc usque ad Ginem ex ms. Bodleiano restituimus; sed in Amerbachiano non exstant. Εν ταύτῃ τῇ βασιλευούσῃ πόλει. Codex Auerbachianus legit, ἐν ταύτῃ μεγαλοπόλει καὶ βασιλευούσῃ, in hac magna urbe et imperiali.

'IN CAN. XVI CONC. VII CECUMEN. < εἰσι τῆς ἱερατικῆς τάξεως καὶ καταστάσεως. Λ • Τοὺς οὖν ἑαυτοὺς κοσμοῦντας ἐπισκόπους ή κληρικούς δι' ἐσθήτων λαμπρῶν καὶ προφανῶν, • τούτους διορθοῦσθαι χρή· εἰ δὲ ἐπιμένοιεν, · ἐπιτιμίῳ παραδίδοσθαι· ὡσαύτως καὶ τοὺς τὰ • μύρα χρισμένους. Ἐπεὶ δὲ ῥίζα πικρίας ἄνω φύουσα μίασμα γέγονε τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ, ι ἡ τῶν Χριστιανοκατηγόρων αίρεσις, καὶ οἱ ταύι την δεξάμενοι, οὐ μόνον τὰς εἰκονικὰς ἀναζω- · γραφήσεις ἐβδελύξαντο, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν εὐλά • βειαν ἀπώσαντο, τοὺς σεμνῶς καὶ εὐσεβῶς βιοῦντας προσοχθίζοντες· καὶ πεπλήρωται ἐπ' · αὐτοῖς τὸ γεγραμμένον «Βδέλυγμα ἁμαρτωλῶν • θεοσέβεια. Εἰ εὑρεθῶσι τοίνυν τινὲς ἐγγελῶντες · τοῖς τὴν εὐτελῆ καὶ σεμνὴν ἀμφίασιν περιχει · μένοις, δι᾿ ἐπιτιμίου διορθούσθωσαν. Ἐκ γὰρ ι τῶν ἄνωθεν χρόνων πᾶς ἱερατικὸς ἀνὴρ μετὰ • μετρίας καὶ σεμνῆς ἀμφιάσεως ἐπολιτεύετο. • Πᾶν γὰρ ὁ μὴ διὰ χρείαν, ἀλλὰ διὰ καλλωπισμέν • παραλαμβάνεται, περπερείας έχει κατηγορίαν, • ὡς ὁ μέγας ἔφη Βασίλειος. Αλλ' οὐδὲ ἐκ σηρι · κῶν ὑφασμάτων πεποικιλμένην ἐσθῆτα ἐνεδέ- • αυτό τις, οὐδὲ προσετίθεσαν ἑτερόχροα ἐπιβλή · ματα ἐν τοῖς ἄκροις τῶν ἱματίων. Ηκουσαν · γὰρ ἐκ τῆς θεοφθόγγου γλώσσης, ὅτι οἱ τὰ • μαλακὰ φοροῦντες ἐν τοῖς οἴκοις τῶν βασι • λείων εισίν. • dotali ordine et stato alienus. Episcopos ergo vel clericos, qui se splendidis et insignibus • vestibus exornant, se corrigere oportet; sin • autem permaneant, pœnis coerceri: similiter ‹ et eos, qui sunt unguentis delibuti. Quoniam cautem radix acerbitatis sursum pullulans, Catholicae Ecclesiæ fuit inquinamentum, Chri- ⚫stianos scilicet accusantium hæresis; et qui • eam susceperunt, non solum imaginum pictu- ‹ ras aversati sunt, sed omnem etiam pietatera ‹ ac religionem extruserunt, eos, qui pie et ho- • neste vivunt, odio habentes; et in iis imple- ‹ tum fuit quod scriptum est: Abominatio pec- ‹ catori religio et verus Dei cultus. Si inventi ‹ itaque fuerint nonnulli eos irridentes, qui vi- • lem et modestum amictum induti sunt, pœna ‹ corrigantur. superioribus enim usque tem- • poribus omnis vir sacratus cum moderato • et honesto indumento versabatur. Quidquid ‹ enim, non propter usum, ostentatorium orna- ‹ tum assumitur, in luxus reprehensionem incurrit, ut ait magnus Basilius. Sed nec ex ‹ sericis texturis variatum quis vestimentum ‹ habebat: neque in vestimentorum fimbriis ‹ adjecta erant alieni coloris additamenta. Ex ‹ divina enim lingua audierunt quod, ‹ Qui c mollibus vestiuntur, in ædibus regum sunt., BALS. Cum Iconomachi omnem ecclesiasticam constitutionem et pietatem in confusionem et impietatem mutassent, utpote clericis et episcopis, qui ad eos accedebant, impic et temere vitam instituere permissis, ut corum voluntati obsequerentur; et ideo sacerdotale quoque indumentum ad id quod plus habet luxus et ornatus mutatum esset: statuerunt divini Patres, eos puniri qui se splendida veste exornant, et post denuntiationem non corriguntur, et similiter puniri eos qul unguentis delibuti sunt. Quoniam autein hi præterea bæretici irridebant eos, qui pie et honeste vivebant, et vilioribus utebantur vestibus propter humilitatem: statuerunt sancti Patres eos, qui tale quid faciunt, per pœnas corrigi. Sacerdotes enim, inquiunt, semper olim modeste et honeste vitam instituebant (et splendidiorem vestem, quæ nou propter usum corporis sumitur, ostentationem sive luxum magnus vocavit Basilius), veste, metaxata scilicet (seres enim vermes sunt) induebantur viri sacerdotales, neque alla diversi coloris additamenta vestium ipsarum fimbriis adjiciebant, scilicet limbus; et deinde dictum evangelicum adjiciunt. Lege et canonem 27, synoli sexta. Cum autem accusarentur quidem clerici splendide induti, qui vestes samittos dictas gestabant, quæ non soluin diversi coloris antepannas seu fimbrias babebant, sed etiam auro intexta, præterea autem, et sumptuosas aureas litteras; dicebant quidam; editum esse canonem propter cam quæ tunc erat in ecclesiis, rerum confusioΒΑΛΣ. Τῶν Εἰκονομάχων μεταβαλόντων πᾶσαν ἐκκλησιαστικὴν κατάστασιν καὶ εὐλάβειαν πρὸς ἀκαταστασίαν καὶ ἀνευλάβειαν, ὡς τῶν αὐτοῖς προσερχομένων κληρικῶν καὶ ἐπισκόπων ἀνευλαβῶς καὶ ἀδιαφόρως ἐκχωρηθέντων πολιτεύεσθαι, ἵνα τοῖς θελήμασιν αὐτῶν ὑπείκωσι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ τῆς ἱερατικῆς ἐνδυμενίας πρὸς τὸ βλαχικώτερον μεταβληθείσης καὶ κοσμιώτερον· διωρίσαντο οἱ Πατέρες ἐπιτιμᾶσθαι τοὺς καλλωπίζοντας ἑαυτοὺς διὰ ἐνδυ μενίας λαμπρᾶς, καὶ μὴ διορθουμένους μετὰ πραγ γελίαν· ὡσαύτως κολάζεσθαι καὶ τοὺς τὰ μύρα χρισ μένους. Ἐπεὶ δὲ οἱ αὐτοὶ αἱρετικοὶ πρὸς τούτοις κατεγέλων τῶν βιούντων μετὰ σεμνότητος καὶ εὐτ λαβείας, καὶ ἐνδύμασι χρωμένων εὐτελεστέροις διὰ ταπείνωσιν· ὥρισαν οἱ θεῖοι Πατέρες τους τοιοῦτόν τι ποιοῦντας δι' ἐπιτιμίων διορθοῦσθαι· "Οτι, φασίν, οἱ ἱερεῖς ἀείποτε μετὰ μετρίας καὶ σεμνῆς διαγω γῆς ἐπολιτεύοντο (καὶ τὸν μὴ διὰ χρείαν τοῦ σώματος λαμπρότερον ἱματισμὸν περπερείαν, ήγουν βλακείαν, ὠνόμαζεν ὁ μέγας Βασίλειος), ἀλλ' οὐδὲ ἐσθῆτα σηρικὴν, ήγουν μεταξατὴν (σῆρες γὰρ οἱ σκώληκες), ἐνεδέδυντο ἱερατικοὶ ἄνδρες, οὔτε τινὰ ἑτερόχροα ἐπιβλήματα προσετίθεσαν ἐν τοῖς ἄκροις τῶν ἱματίων αὐτῶν, ήγουν μαργέλια· καὶ ἐφεξῆς ἐπιφέρουσι τὸ εὐαγγελικὸν ῥητόν. Ανάγνωθι καὶ τὸν κι' κανόνα τῆς ς' συνόδου. Αἰτιωμένων δὲ τῶν λαμπρειμονούντων κληρικῶν διὰ ἱματίων λεγο μένων ἐξαμίτων ἐχόντων οὐ μόνον ἑτερόχροα ἀντίτινα, ἀλλὰ καὶ χρυσόπαστα, πρὸς δὲ καὶ γράμματα πολυτελή χρυσά, εἶπόν τινες τὸν κανόνα ἐκφωνηθῆς ναι διὰ τὴν τότε οὖσαν ἀταξίαν εἰς τὰς ἐκκλησίας, 67 Matth. x1, 8. PATROL. GR. CXXXVII. sed neque serica

ρόν τε μὴ ἔχειν χώραν τὰ τοῦ κανόνος, ὅτε Θεοῦ χάριτι πᾶσά ἐστιν ἐκκλησιαστική κατάστασις καὶ εὐλάβεια, καὶ πρὸς τιμὴν Θεοῦ οἱ κληρικοὶ μετά ἱματίων λαμπροτέρων πολιτεύονται. Ηκουσαν δὲ μὴ καλῶς λέγειν. Καθολικὸς γάρ ἐστιν ὁ κανών, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τῶν αἰώνων τὰ ἐν αὐτῷ κρατεῖν καὶ ἐνεργεῖν ὀφείλουσιν· οἱ δὲ παρὰ τοῦτον πολιτευόμε νοι καλῶς ἐπιτιμηθήσονται, εἰ μὴ διορθωθῶσιν. nem, et multam clericorum a pietate alienatio- καὶ τὴν πολλὴν ἀνευλάβειαν τῶν κληρικῶν, σήμε nem; hodie autem non habere locum canoneni, quandoquidem Dei gratia absoluta est ecclesiastica constitutio et pietas, et ad Dei honorem clerici cum vestibus splendidioribus versantur: audiverunt autem se non recte dicere. Est enim canon universalis; et quæ in eo scripta sunt debent in sacula sæculorum observari et vim suam obtinero: qui vero præter eum vitanı instituunt, recte punientur, nisi corrigantur. ΖΩΝΑΡ. Καὶ ὁ εἰκοστὸς ἕβδομος κανὼν τῆς ἔκτης συνόδου περὶ ἀμφιάσεως ἱερατικῆς διατάττεται· ἀλλὰ τῶν εἰκονομάχων συγχεόντων τὰ ἔθη τὰ ἔχε κλησιαστικά, ἦλθε καὶ ἡ παρούσα σύνοδος εἰς τὴν περὶ τούτου θεσμοθεσίαν. Καὶ κελεύει τοὺς ἑαυτοὺς καλλωπίζοντας διὰ λαμπρῶν ἱματίων ἐπισκόπους ή κληρικούς διορθοῦσθαι, ἢ ἐπιμένοντας ἐπιτιμᾶσθαι, όμοίως καὶ τοὺς τὰ μύρα χριομένους. Ἐπεὶ δὲ, φησίν, ἡ τῶν Χριστιανοκατηγόρων αἵρεσις, καὶ οἱ ταύτην δεξάμενοι, καὶ τὰς σεπτὰς εἰκόνας ἑβδελύξαντο, ἀπώσαντο δὲ καὶ πᾶσαν εὐλάβειαν, με σοῦντες καὶ ἀποστρεφόμενοι τους σεμνῶς βιοῦντας εἰ εὑρεθῶσιν ἐγγελῶντες τοῖς εὐτελῆ καὶ σεμνὰ ἐνδεδυμένοις, ἐπιτιμάσθωσαν, ἵνα διορθωθῶσιν. Ἐκ γὰρ τῶν ἀρχαίων χρόνων, φησὶν ἡ σύνοδος, οἱ ἱερατικοὶ ἄνδρες μετρίως καὶ σεμνῶς ἐπολιτεύοντο. Εἶτα καὶ τὸν μέγαν Βασίλειον εἰς μαρτυρίαν παρἄγει, ἑρμηνεύοντα τί ἐστι περπερεία· ός φησιν ὅτι πᾶν, δ μὴ διὰ χρείαν, ἀλλὰ διὰ καλλωπισμὸν πα 319 ZONAR. De hominum qui sacro ordini adscripti sunt indumentis, synodi quoque sextæ canone 27 decernitur: sed cum ritus ecclesiasticos Iconomachi perturbassent, idcirco de eadem hæc quoque synodus decreto cavendum existimavit. Si quis ergo episcopus aut clericus pretiosam vestem ad ornatum cultumque corporis adhibuerit, aut unguento delibulus fuerit, primum admoneri hominem, tum, si perstiterit, pœnis quoque in eum animadverti jubet. Quoniam vero, inquit, Christianoaccusatorum hæresis, quique illa tenebantur, non modo sacris imaginibus bellum indixere, sed totius quoque religiosæ modestiæ prorsus obliti, eos, quorum moribus ac vitæ gravitas inesset, oderant et adversabantur: si demisso ac modesto ornatu indutos homines irridere deprehensi fuerint, correctionis ergo puniendos esse decernit. Nam vel a prima antiquitate Deo sacrati homines in omni vietu cultuque moderati et graves, inquit synodus, exstitere. Deinde magni quoque Basilii, ραλαμβάνεται, περπερείας έχει κατηγορίαν. Ούτε δὲ quid περπερεία sit explicantis, testimonium ad- ἐκ μετάξης ἐσθῆτας πεποικιλμένας αὗται γὰρ α dycit. Quotiescunque enim quidpiam, non ad usum, σημικαί, ὡς διὰ σηρῶν γινόμεναι· σῆρες γὰρ οἱ sed ad ornatum tantummodo ac elegantiam adhi- σκώληκες λέγονται) οἱ ἱερατικοὶ πάλαι ἐνεδέδυντο, beas, in vitium, inquit, quod περπερεία dicitur, λέγει ἡ σύνοδο;· οὔτε τινὰ ἑτερόχροα ἐπιβλήματα Incurras. Neque vero vestibus ex metaxa variega- προσετίθεσαν ἐν τοῖς ἄκροις τῶν ἱματίων αὐτῶν. tis (sunt autem illæ scricæ, a seribus quippe Καὶ ἑξῆς ἐπιφέρει τὸ εὐαγγελικὸν ῥητόν. metaxa conficitur, seres porro vermes quidam dicuntur) qui in sacrum ordinem cooptati fue. rant, inquit synodus, antiquis temporibus utebantur; neque illis colorati panni additamenta indumentorum fimbriis assuere mos erat. Quæ mox evangelica sententia clauduntur. ARIST. Episcopi vel clerici splendidis se in- • duentes vestibus, vel unguentis delibuţi, corri- • gantur. Persistentes autem puniantur. Perspie LUUS. CANON XVII. • Quidam monachi, suis monasteriis relictis, ut • qui imperare desiderent, et parere recusent, • oratoria ædificare aggrediuntur, cum ea non habeant quæ ad perfectionem pertinent. Si • quis igitur hoc facere aggressus fuerit, probi- ‹ beatur ab ejus loci episcopo: si habeat autem • quæ ad perfectionem sufficiunt, ab ipso deli- ‹ berata ad finem deducantur. Idem autem serc vetur in laicis et clericis. BALS. Rursus quoque sancti Patres, cum omnino non ferrent gloriæ cupiditatem inter eos versari, ΑΡΙΣΤ. «Επίσκοποι, ἢ κληρικοὶ, λαμπραῖς ἑαι • τοὺς κοσμοῦντες ἐσθῆσιν, ἢ μύρα χριόμενοι, • διορθούσθωσαν· ἐπιμένοντες δὲ ἐπιτιμάσθωσαν.» Σαφής. ι. Τινὲς τῶν μοναχῶν καταλιπόντες τὰ ἑαυτῶν • μοναστήρια, εφιέμενοι τοῦ ἄρχειν, καὶ τὸ ὑπὸ • ακούειν ἀπανανόμενοι, ἐγχειροῦσι κτίζειν εὐ • κτηρίους οίκους, τὰ πρὸς ἀπαρτισμὸν μὴ ἔχοντ ι τες. Εἴ τις οὖν τοῦτο ἐπιχειρήσει ποιεῖν, κωλυέ- • σθω ὑπὸ τοῦ κατὰ τὸν τόπον ἐπισκόπου εἰ · δὲ τὰ πρὸς ἀπαρτισμὸν ἔχει τὰ βεβουλευμένα • αὐτῷ, εἰς πέρας ἀγέσθωσαν. Τὸ αὐτὸ δὲ φυλατ τέσθω καὶ ἐπὶ λαϊκῶν καὶ κληρικῶν. ΒΑΛΣ. Καὶ πάλιν οἱ ἅγιοι Πατέρες, μὴ ἀνεχή μενοι όλως παρρησιάζεσθαι τὸ τῆς φιλοδοξίας πάθος Guill. Beveregii nota. Τοῦ κατὰ τόπον ἐπισκόπου. Codex Amerbachianus legit, κατὰ χώραν. Ut et mox pro έχει τὰ βεβουλευμένα, in Parisiensi editione legitur. ἔχει καὶ τὰ βεβουλευμένα.

IN CAN. XVII CONC. VII ŒCUMEN. runt, ut monachi, qui propter glori:e cupiditatem sua monasteria relinquunt, vel etiam propter inobedientiam, et oratoria quidem ædificare aggrediuntur, non habent autem quæ ad ejus perfectionem sufliciunt, prohibeantur ab illius regionis episcopo, ut qui ea constituere minus sufficiunt. Hoc ipsum autem etiam fieri in laicis et clericis decrevere. Si latius autem scire velis, quoinodo et a quibus aedificantur monasteria, quære cap. 1, fit. 1, lib. v Basilic. quæ quiden est pars 125 Justianini Novella, et totum cap. 1, tit. 11, praesentis operis, et quæ sunt in eo; similiter et cau. 1 sanctae et magnæ primæ et secundæ synodi quæ in templo Sanctorum Apostolorum congregata est: et disces Omnia qua ad monasteriorum ædificationem pertinent. Quod autein a sanctis Patribus in proœmio dictum est, in laicis etiam et clericis non exauditum, de solis monachis accipe. Prohiberi autem eos, qui monasteria ædificant, et sumptum sufficientem non habent, ad omnnes scilicet laicos, clericos, episcopos, monachos et reliquos extende. Rogaverit autem quispiam, Et quantus sumptus ab eo exigetur, qui velit monasteriumn exstruere? Multane auri talenta, an slateres aliquot? Solutio. Neutrum. Non enim cogetur quispiam magnificam et magni pretii Deo offerre oblationem, nec minutula aliquot auri numismata, ad ea quæ proposuit non sufficientiam afferens exaudietur. Sed qnia monasterium a tribus ad minimum monachis constituitur, cogetur, qui vult ædificare, afferre 320 si non plura, ea quidem certo quæ sufficiunt ad templi perfectionem, suamque et trium monachorum habitationem et provisionem. Dicit enim 14 imperatoris domini Leonis Philosophi Novella pos: procemium hæc: Dicimus itaque quod quoniam divino ore dictum est, Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, illic sum in medio eorum", oportet tribus ad minimum sufficere opus, quod monasterii subit appellationem, et aliorum scilicet pretiosorum instrumentorum, quæ ad ceremonias Deique cultum et nominis celebrationem pertinent, non deesse facultatem. Eum ergo, qui monasterium consecrare velit aggredi citra prohibitionem, eo usque ad minimum oportebit ad ejus consecrationem impendere. Quoniam autem plurimi, qui se tali rei aggrediunde dedidere, non. nunquam postea consilio frustrantur, morte præveniente, et eorum inter homines conversationem tollente, illud a nobis decernitur; quod si testa. mentum præcesserit, quæ in eo disposita sunt, erunt Ecclesiæ: sin autem cujusmodi multa rerum affert incertitudo, ante factumn de rebus suis testamentum e medio sublatus fuerit, si sint quidem tres liberi, quartam bonorum partem sibi vindicabit monasterium: sin autem ultra tertium numeruin prolis processerit multitudo, monasterium una cum liberis numerabitur, et εἰς τοὺς πολιτευομένους κατὰ Θεὸν, διωρίσαντο τους qui secundum Deum vivere constituunt, statueκαταλιμπάνοντας μοναχοὺς τὰ οἰκεία μοναστήρια διὰ φιλοδοξίαν ἢ ἀνυποταξίαν, καὶ ἐγχειροῦντας μὲν κτίζειν εὐκτηρίους οἴκους, μὴ ἔχοντας δὲ αὐτάρκειαν πρὸς ἀπαρτισμόν, κωλύεσθαι παρὰ τοῦ κατὰ χώραν ἐπισκόπου, ὥσπερ συγκροτείσθαι τοὺς ἔχοντας ἀνα ενδεώς. Τὸ αὐτὸ δὲ γίνεσθαι καὶ ἐπὶ λαϊκῶν καὶ κληρικῶν. Σὺ δὲ εἰ θέλεις μαθεῖν πλατύτερον πῶς καὶ παρὰ τίνων κτίζονται τα μοναστήρια, ζήτει κερ. α' του α' τίτλου τοῦ δ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, ὅπερ ἐστὶ μέρος τῆς ραγ᾽ Ἰουστινιανείου νεαρᾶς, καὶ τὸ ὅλον α' κεφ. τοῦ ια' τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ· ὡσαύτως καὶ τὸν α' κανόνα τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης α' και β' συνόδου τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν Αγίων Αποστόλων συστάσης, καὶ μάθῃς πάντα τὰ περὶ τῆς οἰκοδομής τῶν μοναστηρίων. Το μέντοι προκομισθέν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων, μὴ ἐξακουόμενον καὶ ἐπὶ λαϊκῶν καὶ κληρικῶν, ἐκλαβοῦ εἰς μόνους τους μοναχούς. Τὸ δὲ κωλύεσθαι τοὺς κτίζοντας μοναστήρια, καὶ μὴ ἔχοντας ἀρκοῦσαν δαπάνην ἔλκυσον εἰς πάντας, ήγουν εἰς λαϊκούς, κληρικούς, ἐπισκόπους, μοναχοὺς καὶ λοιπούς. Ερωτήσει δέ τις, Καὶ πῶς τὴν δαπάνην ἀπαιτηθήσεται ὁ θέλων κτίσαι μοναστή. ριον; "Αρα χρυσίου πολλά τινα τάλαντα ή μετρίους στατῆρας; Λύσις. Οὐδὲν ἐξ ἀμφοῖν. Οὔτε γὰρ ἀναγκάζεται τις προσαγαγεῖν τῷ Θεῷ μεγαλοπρεπῆ καὶ ἀξίαν προσαγωγήν, οὔτε μικροπρεποῦς χρυσίου κερμάτιον, μὴ ἀρκοῦν εἰς 8 προέθετο προφέρων εἰσακουσθήσεται. Ἀλλ᾿ ἐπεὶ τὸ ἐλάχιστον ὑπὸ τριῶν μοναχῶν συνίσταται μοναστήριον, ἀναγκα σθήσεται ὁ κτίσαι μέλλων προσαγαγεῖν εἰ μὴ πλείονα, τέως δὲ τὰ ἀρκοῦντα εἰς ἀπαρτισμὸν ναοῦ καὶ οἰκονομίαν αὐτοῦ καὶ τριῶν μοναχῶν. Φησὶ γὰρ ἡ ιδ' νεαρά τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ Φιλοσόφου μετὰ τὸ προοίμιον ταῦτα· Φαμὲν οὖν ὡς, ἐπεὶ τὸ θεῖον ἐπῆγε στόμα· ῞Οπου εἰσὶ δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι ἐν τῷ ὀνόματί μου, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν, χρῆναι τὸ ἐλάχιστον τρισὶν ἐπαρχεῖν τὸ μοναστηρίου κλῆσιν ὑποδυόμενον ἔρω γον, δηλονότι καὶ τῶν ἄλλων ἱερῶν κειμηλίων, ὅσα τε πρὸς ἁγιστείαν καὶ δοξολογίαν ὁρῶσιν, ὑπαρχού σης τῆς εὐπορίας. Τῷ μὲν οὖν πρὸς ἀνιέρωσιν μου ναστηρίου ἀκώλυτον ἕξοντι τὴν ἐπιχείρησιν, εἰς τοσοῦτον δεήσει τὸ ἐλάχιστον τὸ ἀφιέρωμα συντεD λεῖν. Οτι δὲ οἱ πλεῖστοι, πρὸς τὴν τοιαύτην ἐπι· χείρησιν ἑαυτοὺς ἐπιδιδόντες, ἐνίοτε ὀπίσω βουλής ἀπολείπονται, προλαβόντος τοῦ θανάτου, καὶ τῆς ἐν ἀνθρώποις αὐτοὺς συναναστροφῆς ἐξαφανίζοντος, ἐκεῖνο ἡμῖν θεσπίζεται ὡς, διατυπώσεως προελθεύσης, τὰ ἐν αὐτῇ διορισθέντα ἔσται τῆς Ἐκκλησίας. Εἰ δὲ, ὁποῖα πολλὰ φέρει τὸ ἄδηλον, πρὸ τῆς τῶν οἰκείων ἀναρπασθείη διατυπώσεως, παίδων μὲν ὑπόντων ἄχρι τριῶν, τέταρτον μέρος τῆς ὑπάρ ξεως οἰκειώσεται ἡ μονή· ἐπέκεινα δὲ τοῦ τρίτου ἀριθμοῦ προϊόντος τοῦ τῆς γονῆς πλήθους, συγκατ ταλέξεται τὸ μοναστήριον τοῖς παισὶ, καὶ τὰ ἴσα τούτων ἑκάστῳ λήψεται ἐκ πάσης περιουσίας, ἧς σε Matth. xv, 20.

unusquisque corum æqualem partei accipiet uni- οὐχ ἅπτεται χρέα τοῦ τεθνηκότος. Απαιδος δὲ versarum facultatum, quas defuncti debita non atlingunt. Si autem liberos non habeat qui vita excessit, sed relictis parentibus decesserit, iis quæ habet bifariam divisis, altera quidern pars pareutilus, altera vero monasterio tradetur. Si autem hæredibus ascendentibus destitutus fuerit, eos autem, qui per transversalem lineam, eum attingunt clerus admiserit: ipsi quidem, quicunque fuerint, tertiam partem possidebunt, duæ autem partes Ecclesiæ accedent. Et hæc quidem de iis qui monasteria aedificant. Interrogatio; Si quis autem domum oratoriam, non monasterium, ædificare voluerit, tantamne ut afferat impensam, abjeo postulabitur? Solutio: Nequaquam. Hæc enim de solis monasteriis lata sunt. Qui est ergo ædificaturus offerre cogetur quod satis est, ex episcopi examinatione. His ergo ita se habentibus, in urbium quidem regina ab eo, qui statis temporibus est chartophylax, crucis fixio extra urbem alicui, templum excitare volenti non datur, nisi juxta printum canonem primæ et secundæ synodi in scriptis deposuerit, se omnia attulisse quæ ad ejus perfectionem pertinent, ut superius dictum est, et ea minutatim confirmaverit in ecclesiastico codice. In externis autem regionibus. ut mihi quidem videtur, nihil ejusmodi subtilitate disquiritur; ὑπάρχοντος τοῦ τὸν βίον ἀπολιπόντος, ἐπὶ γονεῦσι δὲ λιπόντος, διχῆ τῶν προσόντων διαιρουμένων, ή μὲν γονεῦσι, ἡ δ᾽ ἑτέρα μοῖρα τῷ μοναστηρίῳ παρασχεθήσεται. Εἰ δ' ἔρημος εἴη κληρονόμων ανιόντων, τοὺς ἐκ πλαγίου δὲ εἰσιόντας ὁ κλῆρος προσίεται· αὐτ τοὶ μὲν, ὅσοι ἂν καὶ ὦσι, τὸ τρίτον μέρος διανεμήσον ται, τί δίμοιρον δὲ προχωρήσει τῇ ᾿Εκκλησίᾳ. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοὺς κτίζοντας μοναστήρια. Ερώτη σις. Εἰ δέ τις εὐκτήριον οἶκον, οὐχὶ μοναστήριον, θελήσει κτίσαι, τοσαύτην δαπάνην προσαγαγεῖν ἀπαιτηθήσεται; Λύσις. Οὐδαμῶς. Περὶ γὰρ μοναστηρίων ταῦτα νενομοθέτηται. "Αναγκασθήσεται οὖν ὁ κτίσαι μέλλων προσαγαγεῖν, κατὰ δοκιμασίαν τοῦ ἐπισκόπου, τὸ ἀρκοῦν. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐν μὲν τῇ βασιλευούσῃ τῶν πόλεων ἄλλως σταυροπή γιον παρὰ τοῦ κατὰ καιροὺς χαρτοφύλακος οὐ δίδοταί τινι ἔξω τῆς πόλεως ταύτης ἀνεγείραι θέα λοντι ναὸν, εἰ μὴ κατὰ τὸν α' κανόνα τῆς πρώτης καὶ δευτέρας συνόδου κατάθηται δι᾿ ἐγγραφῆς προσω ενεγκεῖν - πάντα τὰ πρὸς ἀπαρτισμὸν τούτου, ὡς εἴρηται, καὶ βεβαιώσῃ αὐτὰ κατὰ λεπτὸν ἐν τῷ ἐκκλησιαστικῷ κώδικι· ἐν δὲ ταῖς ἔξω χώρας;, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, οὐδέν τι τοιοῦτον ἀκριβολογείται· ἀλλὰ παντὶ τῷ βουλομένῳ ἐφεῖται ἀπολυπραγμονήτως κτίζειν εὐκτήρια. Καὶ ἐνταῦθα δὲ οἱ πλείους χωρὶς εἰδήσεως ἐπισκοπικῆς πολλὰ τολμῶσι τοιαῦτα. Ἐπεὶ δὲ μόνης δαπάνης τοῦ ναοῦ ἐμνήσθη ὁ κανών, τῷ ὀνόματι δὲ τῆς δαπάνης πάντα τὰ χρειώδη τῷ μοναστηρίῳ καὶ τοῖς ἀσκουμένοις ἐν αὐτῷ συμπε ριλαμβάνονται, ὀφείλεις καὶ σὺ οὕτως ἐκλαβέσθαι τὴν δαπάνην. sed licet omni volenti absque ulla molestia oratoria a-dificare. Quin et hic etiam multi absque scientia episcopi multa audent ejusmodi. Quia autem so- ·lins templi sumptus meminit canon', sumptus autem nomine, omnia quæ sunt monasterio utilia et iis, qui in ipso exercentur, comprehenduntur; debes tu sumptum quoque sic accipere. ZONAR. monachis monasteria exædificari ne liceat, hic canon decernit: ab imperandi siquidem studio parendique impatientia homines in id consilium impelli dicit. Cum enim illos, inquit, obedientiæ tædium cepit, ædificationem moliuntur. Mox cum ad perficiendum facultates non suppetant, opera inchoata relinquunt. Id ne fat, episcopi studio curari jubet. Quod si cui tantum suppetat in sumptum, quantum operi absolvendo satis esse possit, ab eo cogiata perfici nihil vetat. Eamdem porro constitutionem ad clericos et ad laicos pariter extendi placct. ARIST. Qui monasterium exstruere vult, si ha- • beat quidem quibus perficiat, opus aggrediac tur, et ad finem istud perducat. Sin minus, a • loci episcopo prohibeatur. Idem et de laiçis et monachis valet. › 321 CANON XVIII. ⚫ Sine offensione este etiam iis qui extra sunt ", ‹ inquit divinus Apostolus: mulieres autem in "I Cor. x, 32. Σταυροπήγιον. Vide Suicerum sub voce. ΖΩΝΔΡ. Κωλύει ὁ κανὼν τὸ παρὰ μοναχῶν κείζεσθαι μοναστήρια, φιλαρχίας λέγων εἶναι τοῦτο καὶ ἀνυποταξία: Απαναινόμενοι γάρ, φησί, τους ἐστιν ἀρνούμενοι τὴν ὑπακοὴν, ἐπιχειροῦσι κτίο ζειν. Καὶ μὴ εὐποροῦντες ἀπαρτίσαι αὐτὰ καταλιμ πάνουσιν ἀτελῆ. Τοῦτο κωλύεσθαι παρὰ τῶν ἐπι· σκόπων ὁρίζει. Εἰ δὲ ἔχει ἀρκοῦσαν δαπάνην εἰς τὸ ποιῆσαι τέλειον ἔργον, ὃ ἐβουλεύσατο γινέσθω. Τὸ αὐτὸ δὲ διορίζεται κρατεῖν καὶ ἐπὶ κληρικών καὶ λαϊκῶν. ΑΡΙΣΤ. • Ο βουλόμενος κτίσαι μοναστήριον, εἰ • μὲν ἔχοι τὰ πρὸς ἀπαρτισμόν, ἀρχέσθω τοῦ • ἔργου, καὶ εἰς πέρας ἀγέσθω τοῦτο· εἰ δὲ μή, • κωλυέσθω παρὰ τοῦ κατὰ χώραν ἐπισκόπου • τούτου κρατοῦντος καὶ ἐπὶ λαϊκῶν καὶ μονα- · χῶν. ο • Απρόσκοποι γίνεσθε καὶ τοῖ; ἔξωθεν, φησὶν ὁ • θεῖος ᾿Απόστολος τὸ δὲ γυναῖκας ἐνδιαιτά

IN CAN. XVIII CONC. VII ŒCUMEN. • σθαι ἐν ἐπισκοπείοις ή μοναστηρίοις παντὸς • προσκόμματος αἴτιον. Εν τις οὖν δούλην ἢ · ἐλευθέραν ἐν τῷ ἐπισκοπείῳ κτώμενος φωρα- • θείη, ἢ ἐν μοναστηρίῳ πρὸς· ἐγχείρησιν δια- • κονίας τινός, ἐπιτιμάσθω· ἐπιμένων δὲ, καθαι · ρείσθω. Εἰ δὲ καὶ τύχει ἐν προαστείοις γυναῖ · καὶ εἶναι, καὶ θελήσοι ἐπίσκοπος ἢ ἡγούμενος • πορείαν ἐν τοῖς ἐκεῖσε ποιήσασθαι, παρόντος • ἐπισκόπου ἢ ἡγουμένου, μηδ' όλως εγχείρησιν · διακονίας ποιεῖσθαι κατ' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν • γυνή, ἀλλ' ἰδιαζέτω ἐν ἑτέρῳ τόπῳ, ἕως ἂν • τὴν ἐπαναχώρησιν ποιήσηται ὁ ἐπίσκοπος, διὰ. · τὸ ἀνεπίληπτον. ο • episcopiis vel monasteriis versari, est omnis ⚫ offensionis causa. Si quis ergo ancillam vei liberam in episcopio possidere deprehensus ‹ fuerit, vel in monasterio, ad ministerium ali- ‹ quod obeundum, reprehendatur: sin autem • perseveret, deponatur. Si vero eliam in sub- • urbiis mulieres esse contigerit, et voluerit epi- • scopus, vel monasterii præfectus illuc iter • facere præsenti episcopo vel monasterii præ- • fecto, mulier eo tempore nullo modo ministerium obeat; sed alio in loco seorsum degat, • donec recesserit episcopus; ut omnis repre- ⚫hensionis occasio vitetur. › BALS. Cum intellexissent, ut videtur, sancti Patres, quod in episcopiis et monasteriis mulieres versantur, dixerunt, quod quoniam magnus apostolus Paulus ad Corinthios scribens statuit, nos sine offensione esse debere, non solum iis qui intus, sed iis etiam qui extra sunt, scilicet non solum fidelibus, sed et infidelibus; episcopos autein vel monasterii præfectos cum feminis versari, in monasterio vel in episcopio, est omnis offensionis causa et non vulgare probrum ecclesiasticæ constitutionis; debent, qui tale quid facturi sunt, puniri: sin autem perseverent, deponi. Perinde autem ac si dixisset aliquis, a recto discernendi judicio esse alienum, ut puniantur ii, qui quomodocunque cum mulieribus versantur (contingit enim ut aliquis eorum in transitu divertat ΒΑΛΣ. Μαθόντες, ὡς ἔοικεν, οἱ ἅγιοι Πατέρες ὅτι εἰς ἐπισκοπεῖα καὶ εἰς μοναστήρια διάγουσι γυναῖκες, εἶπον ὡς, ἐπεὶ ὁ μέγας ἀπόστολος Παῦ λος πρὸς Κορινθίους ἐπιστέλλων διωρίσατο ἀπροσ κόπους εἶναι ἡμᾶς, μή μόνοις τοῖς ἐντὸς, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἔξωθεν, ήγουν μὴ μόνοις τοῖς πιστοῖς, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἀπίστοις· τὸ δὲ συνδιάγειν μετά γυναικών ἐπισκόπους ἢ ἡγουμένους ἐν μοναστηρίῳ ἢ ἐν ἐπισκοπείῳ παντός ἐστι προσκόμματος αἴτιον, καὶ λοιδορία οὐ τυχοῦσα τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστά σεως· ὀφείλουσιν ἐπιτιμᾶσθαι οἱ τοιοῦτόν τι ποιή σοντες, ἐπιμένοντες δὲ καθαιρεῖσθαι. Ως δέ τινος εἰπόντος ἀδιάκριτον εἶναι τὸ κολάζεσθαι τούτους, ὁπωσδήποτε μετά γυναικῶν συνειπιτωμένους (συμε βαίνει γάρ τινα ἐξ αὐτῶν κατὰ πάροδον καταλῦσαι εἰς προάστειόν τι γυναῖκας ἔχον, καὶ οὐ δύναται ὁ Επίσκοπος τὴν μετὰ τούτων διαγωγὴν ἀποπέμψα- c σθαι), ὥρισαν, εἰ συμβῇ τοῦτο, μηδ' όλως ὁρῶντος τοῦ ἐπισκόπου ἢ τοῦ ἡγουμένου διακονεῖν τὰς γυναῖκας, ἀλλ' ἐν τόπῳ ἑτέρῳ ταύτας ἀναχωρεῖν καὶ ἡσυχάζειν ἔστ᾽ ἂν οὗτοι αποχωρήσωσι· τὴν δὲ τούτων διακονίαν γίνεσθαι πάντως παρὰ ἀνδρῶν. Οὕτω γὰρ τὸ ἀνεπίληπτον ἤτοι ἀσκανδάλιστον ἐπ᾿ αὐτοῖς συν τηρηθείη. Αρα δὲ, ἐὰν ἐξ ἀντιδιαστολῆς ἐν ἐπισκοπείῳ ἢ μοναστηρίῳ μὴ συνδιάγωσι μετα γυναι κῶν, ἀλλ' ἐν ἑτέρα κατοικία, συγγνωμονηθήσονται; Λύσις. Οἱ μὲν κανόνες, καθὼς πολλάκις εἶπομεν, καὶ τὸ νζ' κεφ. τοῦ α' τίτλου τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν ἀπαγορεύουσιν ἱερωμένον τινὰ μετὰ υπό του γυναικός συνδιάγειν, ἄνευ μητρός, θυγα τρὸς, ἀδελφῆς, καὶ τῶν λοιπῶν ἀνυπόπτων προσώ πων· τὸ δὲ νε κεφ. αὐτοῦ,, μέρος δν τῆς ρλζ' quis personis de quibus nulla oriatur suspiἸουστινιανείου νεαρᾶς, λέγει ταῦτα ῥητῶς· Ἐπίσκοπον δὲ μηδεμίαν παντελῶς γυναῖκα ἔγειν ἢ μετὰ αὐτῆς οἰκεῖν συγχωροῦμεν· εἰ δὲ ἀποδειχθείη τοῦτο, τῆς ἐπισκοπῆς ἐκβαλλέσθω. Εἰ γοῦν ὁ ἁπλῶς συνοικῶν ἐπίσκοπος μετά γυναικός οιασδήτινος καθ αιρείται, πολλῷ πλέον ὁ ἐν ἐπισκοπείῳ τοιοῦτόν τι ποιήσας ἀπεντεῦθεν καθαιρεθήσεται, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, διὰ τὸ τῆς νεαρᾶς ἀδιάστικτον. Τὸ μέντοι ιε κεφ. του α' τίτλου τοῦ δ᾽ βιβλίου κωλύει οὐ μόνον τὸ καταμεῖναι γυναῖκα ἐν μοναστηρίῳ ἀνδρῴῳ, ἢ τὸ ἀνάπαλιν, ἀλλὰ καὶ τὸ ὅλως εἰσελθεῖν ἐν αὐτῷ χάριν οἰασδήτινος ὑποθέσεως. Σημείωσαι οὖν τὸν κανόνα λέγοντα ὅτι οὐδὲ δούλη οὐδὲ ἐλευθέρα ὀφείλει συνδιάγειν μετὰ ἐπισκόπου ἢ ἡγουμένου καθ' ο οι δ' in suburbano, in quo sunt mulieres, et non potest conversationem cum illis repudiare), statuerunt, si hoc contigerit, nullo modo vidente episcopo vel monasterii præfecto ministrare mulieres, sed cas in alium locum secedere, et in silentio degere, donec illi recesserint; viros autem iis omnino ministrare. Sic enim oninis reprehensionis sive scandali vitabitur 'occasio. Nunquid autem argumento a contrario sumpto, si in episcopio vel in monasterio cum mulieribus non conversentur, sed in aliis aedibus, eis venia dabitur? Solutio. Canones quidem, ut sape diximus, et cap. 37, tit. 1, lib. in Basilic. prohibet, ne quis eorum qui sunt ex sacerdotali ordine cum suspecta muliere versetur, præterquam cum matre, sorore, filia et relicio. 57 autem ejus caput, quod est pars 137 Justianini Novellæ, hæc dicit expresse: Episcopum autein nullam penitus habere feminam vel cum ea habitare permittimus: si hoc autem demonstratum fuerit, episcopatu ejiciatur. Si ergo, qui solummodo cum quacunque muliere cohabitat episcopus dėponitur: multo magis qui tale quid in episcopio fecerit, ideo deponetur, ut mihi videtur, quia Novella indistincte loquitur. Jam vero cap. 15. tit. 1, lib. iv, prohibet, non solum mulierem manere in virorum monasterio, vel contra: sed etiam omnino in ipsum ingredi quacunque de causa. Nota ergo canonem qui dicit, quod nequa ancilla neque libera debet cum episcopo vel mona-

οὐσῶν γυναικῶν εἰρημένα ἀπολυπραγμονήτως ἐκλη. φθήσονται εἰς προάστεια θεσποτικῶς τῷ ἐπισκοπείῳ καὶ τῇ μονῇ διαφέροντα· εἰ γὰρ καταλύσουσιν οὗτοι εἰς ξενοδοχεία ἢ εἰς ἀλλότρια προάστεια, δυσχερές ἐστιν, ὡς νομίζω, τὰ τοῦ κανόνος ἐνεργηθῆναι. sterii praefecto quavis ex causa una degere. Que τινα λόγον. Τὰ μέντοι περὶ τῶν ἐν προαστείοις autem de mulieribus quæ sunt in suburbanis dicta sunt, citra ullam curiosiorem investigationem assumentur de suburbanis quæ ad episcopium vel monasterium jure dominii pertinent: si enim in publicis hospitiis vel etiam in alienis suburbanis diverterint, difficile est, ut existimo, ea quæ in canone continentur observari. ZONAR. Tertio quoque primæ, et quinto sexta synodi canone, de iis, quæ domi habebantur, mulieribus definitum. Hic vero etiamn canon in episcopio aut in virorum nionasterio ſeminam commorari vetat, quique illas cujuscunque causæ obtentu in his locis habuerint, 322 penis in eos animadverti, ac nisi ejecerint, sacris initiatos deponi jubent. Sed neque in suburbanum, in quo ministeria per feminas exercentur, episcopum aut monasterii præfectum abire permittit; nisi illæ in alium locum, quoadusque episcopus praefectusve discesserit, transeant. Lege Ancyrane quoque synodi canonem undevigesimum.. ARIST. Non oportet feminas in episcopiis aut ‹ monasteriis commorari. Si qua igitur hoc ausa ‹ fuerit,reprehendatur: sin perstiterit,deponatur. • Quinetiam ubicunque episcopus vel monasteri: • præfectus adfuerit, nulla mulier ministret, vel • apparet; sed seorsum agat, donec recesserit. Sine offensione oportet nos esse etiam iis qui extra sunt, secundum divinum Apostolum; et idcirco mulieres in episcopiis aut virorum monasteriis habitare non oportet; sed eum qui ausus fuerit ancillam vel liberam ob aliquod ministerium in episcopio aut monasterio retinere, reprehendi jubent Patres. Cum autem, qui et post reprehensionem eas non abigit, sed in episcopio aut mansione adhuc etiam manere permittit, deponi statuunt. Si vero in episcopii vel monasterii suburbanis episcopus aut monasterii præfectus abierit, et contigerių mulieres ibidem esse, hæ ministerium non obeant quamdiu illi ibi sunt; sed alio in loco seorsum stent, donec recesserint illi, ut reprehensionis occasio evitetur. CANON XIX. • Tanta exsecrabilis avaritiæ labes ecclesiarum ‹ rectores invasit, ut nonnulli eorum virorum ac c mulierum, qui pii ac religiosi dicuntur, Domini • mandati obliti, fallantur, et eos qui ad sacer- ‹ dotalem ordinem et vitam monasticam acce- • dunt, pecuniis admittant. Et quorum repro- • bui est principium, universum quoque reji- ‹ ciendum est, ut ait magnus Basilius: nec • Deo licet et mammonæ servire. Si quis ergo ‹ inventus fuerit hoc facere, episcopus quidem • vel monasterii præfectus vel ex sacerdotali • ordine, aut cesset, aut deponatur, ut vult ca - non 2 Chalcedonensis sanctæ synodi: mo ‹ nasterii autem præfecta a monasterio extru÷ ‹ datur et alii monasterio tradatur ad sub- • jectionem. Similiter et monasterii præfectus, ΖΩΝΑΡ. Καὶ ὁ τρίτος κανὼν τῆς πρώτης συνήθ δου, καὶ ὁ πέμπτος τῆς ἕκτης περὶ συνεισάκτων γυναικῶν διαλέγονται. Καὶ οὗτος δὲ ὁ κανὼν κωλύει τὸ ἐν ἐπισκοπείῳ ἢ ἐν ἀνδρών μονῇ διάγειν γυα ναῖκα, καὶ τὸν ἐν ἐπισκοπείῳ χάριν υποθέσεώς τινο; ἢ ἐν μοναστηρίῳ ἔχοντα γυναῖκας ἐπιτιμᾶσθαι κελεύει, καὶ εἰ μὴ ἐκβάλοι αὐτὰς, καὶ καθαιρεῖσθαι τοὺς ἱερωμένους. Αλλ᾿ οὐδὲ ἐν προαστείῳ, Ενθα γυναῖκές εἰσιν ὑπηρετοῦσαι, ἀπιέναι βούλεται ἐπίσ σκοπον ἢ ἡγούμενον, εἰ μὴ ἐκεῖναι ἐν ἑτέρῳ τόπῳ μεταστῶσιν, ἕως ἂν ἐκεῖθεν ὁ ἐπίσκοπος ἢ ὁ ἡγού μενος ὑποχωρήσωσιν. Αναγνωστέον καὶ τὴν ιθ' και νόνα τῆς ἐν 'Αγκυρα συνόδου. ΑΡΙΣΤ. «Ο δεῖ γυναίκας ἐνδιαιτάσθαι ἐπισκο • πείοις ἢ μοναστηρίοις· εἴ τις οὖν τοῦτο τολμή · σει, ἐπιτιμάσθω· εἰ δὲ ἐπιμένει, καθαιρείσθω. • ᾿Αλλὰ καὶ ἔνθα παραβάλλει ἐπίσκοπος ἢ ἡγού- • μενος, μηδεμία γυνὴ διακονείτω, ἢ φαινέσθω· • ἀλλ᾿ ἰδιαζέτω μέχρις αναχωρήσεως.» Απροσκόπους δεῖ ἡμᾶς γίνεσθαι καὶ τοῖς ἔξωθεν, κατὰ τὸν θεῖον Απόστολον· καὶ διὰ τοῦτο οὐ δεῖ γυναῖκας οἰκεῖν ἐν ἐπισκοπείοις ἢ ἀνδρῴοις μοναστηρίοις· ἀλλὰ τὸν τολμήσαντα ἔχειν δούλην ἢ έλευθέραν ἐν τῷ ἐπισκοπείῳ ἢ ἐν τῷ μοναστηρίῳ διά τινα ὑπηρεσίαν ἐπιτιμᾶσθαι προστάττουσιν οἱ Πατέρες. Τὸν δὲ μετὰ τὴν ἐπιτίμησιν μὴ διώκοντα ταύτας, ἀλλ' ἐν τῇ ἐπισκοπῇ ἡ τῇ μονῇ καὶ εἰς ἔτι μένειν συγχωροῦντα, καθαιρεῖσθαι διορίζονται. Ε! δὲ ἐν προαστείῳ τῆς ἐπισκοπῆς ἢ τοῦ μοναστηρίου ἐπίσκοπος ἢ ἡγούμενος ἀπέλθοι, καὶ τύχοιεν εἶναι ἐκεῖσε γυναῖκας· μὴ διακονείτωσαν αὗται, μέχρις ἂν ἐνδημῶσιν οὗτοι ἐκεῖσε· ἀλλ᾽ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ ιδιαζόντως έστωσαν μέχρι τῆς αὐτῶν ἀναχωρήσεως διὰ τὸ ἀνεπίληπτον. ΚΑΝΩΝ ΙΘ'. • Τοσοῦτον κατενεμήθη τῆς φιλαργυρίας τὸ μύσος · εἰς τοὺς ἡγήτορας τῶν ἐκκλησιῶν, ὥστε και • τινας τῶν λεγομένων εὐλαβῶν ἀνδρῶν τε καὶ • γυναικῶν ἐπιλαθομένους τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ · ἐξαπατηθῆναι, καὶ διὰ χρυσίου τὰς εἰσδοχάς • τῶν προσερχομένων τῷ ἱερατικῷ τάγματι καὶ · τῷ μονήρει βίῳ ποιεῖσθαι. Καὶ γίνεται ὧν ἡ ἀρχὴ ἀδόκιμος καὶ τὸ ὅλον ἀπόβλητον, ὥς φησιν • ὁ μέγας Βασίλειος· οὐδὲ γὰρ Θεῷ καὶ μαμ • μωνα δουλεύειν ἔξεστιν. Εἴ τις οὖν εὑρεθῇ τοῦ • το ποιῶν, εἰ μὲν ἐπίσκοπός ἐστιν ἢ ἡγούμενος «ἤ τις τοῦ ἱερατικοῦ, ἡ παυτάσθω ή καθαιρεί < σθω, κατὰ τὸν δεύτερον κανόνα τῆς ἐν Χαλκηε δόνι ἁγίας συνόδου· εἰ δὲ ἡγουμένη, ἐκδιωχθή τω • τοῦ μοναστηρίου, καὶ παραδοθήτω ἐν ἑτέρῳ • μοναστηρίῳ πρὸς ὑποταγήν. Ωσαύτως καὶ

JN CAN. XIX CONC. VII ŒCUMEN. • ἡγούμενος μὴ ἔχων χειροτονίαν πρεσβυτέρου. • Ἐπὶ δὲ τῶν παρὰ γονέων παραδεδομένων δίκην • προικῴων τοῖς τέκνοις, ἢ ἰδιοκτήτων αὐτῶν • πραγμάτων προσαγομένων, ὁμολογούντων τῶν • προσαγόντων ταῦτα εἶναι ἀφιερωμένα τῷ Θεῷ· · ὡρίσαμεν, καν τε μείνῃ, κἄν τε ἐξέλθῃ, μέσ · νειν αὐτὰ ἐν τῷ μοναστηρίῳ κατὰ τὴν ὑπότι σχεσιν αὐτοῦ· εἰ μὴ εἴη αἰτία τοῦ προεστῶ ι τος ΒΑΛΣ. Ἐν τῷ ε' κανόνι τῆς παρούσης συνόδου ὡρίσθησαν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων διάφορά τινα χάριν τῆς διαδόσεως χρημάτων κατατασσομένων ἢ χειροτονουμένων ἐν κλήρῳ οἰῳδήτινι. Ακολούθως οὖν αὐτῷ καὶ ὁ παρών κανών, ὀνειδίζων τοὺς ἐπι· σκόπους καὶ καθηγουμένους, τοὺς διὰ φιλαργυρίαν δεχομένους τινὰς μετὰ προσενέξεως χρημάτων οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ ἡγήτορες καὶ οἷον οδηγοὶ τοῦ λαοῦ), διορίζεται μὴ συναριθμεῖσθαί τινα ἐν ἀδελ-. φότητι μονῆ; ἢ ἐν κλήρῳ ναοῦ διὰ δόσεως χρημάτ των· τοὺς δὲ τούτους δεχομένους, ἐπισκόπους μὲν ὄντας καὶ ἡγουμένους ιερωμένους, ἢ παύεσθαι μετά παραγγελίαν ἢ καθαιρεῖσθαι· εἰ δὲ μονάζουσαι ή ἡγούμενοι ἀνίεροι, ἐκδιώκεσθαι ἀπὸ τοῦ μοναστη ρίου, καὶ παραδίδοσθαι ἐν ἑτέρα μονῇ ἐφ᾽ ᾧ ὑποτα κτικοὺς εἶναι. Τὰ μέντοι παρά τινων προσφερόμενα τῷ Θεῷ αὐτοπροαιρέτως, καὶ ἀπὸ γονέων αὐτοῖς διαφέροντα, ἢ καὶ ἀλλαχόθεν ποθὲν, ἀναφαίρετα εἶναι τῇ μονῇ, κἄν τε μείνῃ ἐν τῷ μοναστηρίῳ ὁ ἀφιερώσας ταῦτα, κἄν τε ἐξέλθῃ· εἰ μήπω αἴτιος τῆς ἐξελεύσεως ὁ καθηγούμενος γένηται. Είπον οὖν τινες ὡς ταῦτα πάντα κατὰ τὸ ἀναμφίβολον ἕξουσι χώραν εἰς τὰ κοινοβιακά μοναστήρια, εἰς δὲ τὰ κελλιωτικὰ οὐκ ἐνεργήσουσι, διὰ τὸ σιτηρέσια ἐξωνεῖσθαι τοὺς ἀδελφαταρίους, μὴ μέντοι γε και δίκαιον ἀποκάρσεως ἢ κληρώσεως. Ηκουσαν δὲ ἐπὶ πᾶσι καὶ εἰς πάντας τοὺς μοναχοὺς τὴν κανόνα ἐξακούεσθαι, διὰ τὸ μὴ διαφορὰν εἶναι μοναχῶν καὶ μοναστηρίων ἀπὸ τῶν κανόνων. Ἠρώτησε δέ τις, ὡς τοῦ εʹ κανόνος διοριζομένου ἀπεντεῦθεν καθα:- ρεῖσθαι τὸν οὕτως χειροτονήσαντα, πῶς ὁ παρών και νών διορίζεται ἢ παύεσθαι, ἢ καθαιρεῖσθαι τὸν διὰ δόσεως χρημάτων δεχόμενον εξονδήτινα κληρικὸν ἢ μοναχόν; Λύσις. "Οτε μὲν χειροτονία οιαδήτις γένηται μετὰ δόσεως χρημάτων, κατὰ τὸν ε' κανόνα, ἀπεντεῦθεν καθαιρεθήσεται ὁ χειροτονήσας· ὅτε δὲ μόνη δοχή προσώπου γένηται εἴτε ἐν κλήρῳ εἴτε ἐν μοναστηρίῳ διὰ χρημάτων, ἄλλως οὐ καθαιρεθήσε ται ὁ τὸ κακὸν ποιήσας, εἰ μὴ μετὰ ἐπιφώνησιν ἐμε μένει ἐπὶ τῷ κακῷ· ὅτι καὶ οἱ κανόνες διάφοροι εἰσιν. Ὁ μὲν γὰρ περὶ χειροτονίας ἀθέσμου διδάσκει· ὁ δὲ περὶ δοχῆς παραλόγου. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῶν χειροτονησάντων ἢ δεξαμένων τινὰς παρὰ τὴν τῶν κανόνων περίληψιν διὰ δόσεως χρημάτων· " η • qui presbyteri ordinationem non habet. De ‹iis autem, quæ dantur liberis a parentibus in- • star dotis, vel rebus suis propriis oblatis, • profitentibus iis, qui ea offerunt, esse Deo • consecrata, statuimus, ut sive maneant, sive ‹ exeant, ea in monasterio maneant, ut fuit • ipsorum professio: nisi is qui præest, in • culpa fuerit. BALS. In canone 5 præsentis synodi diversa quædam a sanctis Patribus constituta sunt de pecuniarum datione ab iis, qui in aliquo clero constituuntur vel ordinantur. Ei ergo consequenter præsens quoque canon, reprehendens episcopos et monasteriorum præfectos, qui propter avaritiam aliquos " suscipiunt cum pecuniarum oblatione (ii enim sunt populi duces et veluti in via ductores) decernit, ne quis in monasterii fraternitate vel in clero templi per largitionem pecuniæ connumeretur: qui vero illos suscipiunt, 'si sint quilem episcopi et monasteriorum præfecti sacerdotes, vel post de nuntiationem cessent vel deponantur; si sint antem monachæ, vel monasteriorum præfecti sacris non initiati', monasterio extrudantur, et alii monasterio tradantur, ut sint subjecti. Quæ autem a nonnullis Deo sua sponte offeruntur, vel a paren- ° tibus, ut quæ ad ipsos pertinent, vel aliundecum que, eara monasterio non posse auferri, sive in monasterio manserit qui ea consceravit, sive egressus fuerit: nisi forte is, qui monasterio praest, egressionis causa fuerit. 323 Dixerunt ergo quidam, hæc sine dubio locum hanon bere in inonasteriis ubi communiter vivitur (quæ ccnobia dicuntur), sed non in cellulis, eo quod in fraternitatem recepti victum emant, tamen jus tonsuræ vel clericatus. Audierunt autem id in omnibus et de omnibus monachis intelligi eo quod monachorum et monasteriorum non sit differentia ex canone. Rogaverit autem quispiam, cum canon 5 statuat, eum, qui sic ordinavit, eo ipso deponi; quomodo præsens canon decernat, vel cessare vel deponi eum, qui per pe cuniarian dationem ullum clericum vel monachum suscepit? Solutio. Quotiescunque quidem alla fiι cum pecuniarum datione ordinatio, ut vuit ca. non 5, eo quoque ipso deponetur qui ordinavit: quando autem sola personæ susceptio, sive in clero sive in monasterio, per pecunias facta fuerit, qui illud malum fecit non aliter deponetur quam si post denuntiationem in malo perstiterit; quoniam canones quoque sunt diversi. Ille enim de illicita ordinatione docet: hic vero de susceptione, quæ fit præter rationem. Et hæc quidem-de Guill. Beveregii notæ. Εἰ μὴ εἴη αἰτία τοῦ προεστῶτος. In codice nostro Bodleiano post hæc verba additur, Σημείωσαι τὸν παρόντα κανόνα διὰ τοὺς διδόντας τὰς λεγομένας ἀποταγάς, ἢ πωλοῦντας, ἡ ἀγοράζοντας ἀδελφάτα, καὶ διὰ τοὺς εἰσαγομένους εἰς τὰ μοναστήρια μετὰ δόσεως νομισμάτων. Εφ' οἷς καλόν ἐστιν εἰσ πεῖν, Ἐὰν ἀνομίας παρατηρήσῃ, Κύριε, τίς ὑπο στήσεται; Quæ nihil aliud quam nota quædam marginalis videtur. Sane ad Balsamonis interpretationem non pertinet, utpote inter quam et canonem collocatur.

THEOD. BAI.SAMON lis, qui ordinaverunt vel susceperunt aliquos, se- οἱ δὲ χειροτονηθέντες ἢ δεχθέντες πῶς κολασθήσον cus ac canonibus continetur, per pecuniæ dationem. Ordinati autem vel suscepti quomodo punientur? Solutio. Is quidem, qui est ordinatus, ut vult dictus canon, deponetur; perdet autem es quæ ab ipso data fuerint: qui autem male susceptus est, tantummodo ea perdet, quæ ab ipso data fuerint, ut vult lex, quæ dicit: Qui dat ob turpem causam non recuperat. Quoniam autein, ut ex præsenti canone apparet, monasteriorum præfecti in duo dividuntur, sacerdotes et eos qui non sunt sacris initiati; et illi quidem deponuntur, hi vero monasterio extruduntur; dicimus recte aliquos ad monasteriorum præfecturas provehi, etiamsi sacros ordines non susceperint. Præterea rogaverit quispiam, cum canon decernat a monasterio non posse auferri ea, quæ sponte ab aliquo Deo consecrata sunt; sive is, qui obtulit in monasterio manserit sive non quomodo in fine scriptum est, ea restitui, si culpa monasterii præfecti is, qui ea obtulit, a monasterio recesserit; cum debeat potius præfectus, qui est in culpa, pwniri? Solutio. Hic quæ Deo oblata sunt, nec directo oblata sunt, ut ea ex nulla causa a nonasterio auferri possent, nec ut tonderetur aliquis, ut sic etiam ex omni causa monasterii esse permanserint, secundum legem quæ dicit: Quæ in sequali causa, ejus qui dat et qui accipit, data sunt, non repetuntur: sed oblationi, quæ Deo fit, onus est impositum, nempe ejus qui monasterio ea obtulit exercitatio. Si ergo qui ea dedit a monasterio sua sponte abscesserit, nihil ei restituetur propter ea quæ supra dicta sunt: si autem monasterii præfecti culpa recesserit, omnino ad eum revertentur quæ dạta sunt, ut ipse degat in ironasterio. Quia autem de oblationibus et aliis occlesiasticis juribus emissa est constitutio illius inclyti imperatoris domini Alexii Comneni, ad suggestionem quorumdam diaconorum, qui curam patriarchalium monasteriorum a patriarchali magnificentia tunc susceperant, quæ datum, ut vulgo diennt, habebat, Decembrem mensem quintæ indictionis, debet scire eam hæce ad verbum contimere oportet: Observationem et correctionem animæ lapsum non dubium habere sanctissimum hujus temporis patriarcham, tam in liberis monasteriis quam in traditis, et in donatis, et iis quæ ad ministrationem vel dispensationem data sunt. Jus eņim habet subeundi, et contrectandi delicta anima, et secularia, et publica monasteria, et, ut semel dicam, oinnia quæ sunt in ejus provincia, sive sint patriarchalia, sive imperatoria et quæ per se dominum obtinent, et propria, quæ superiores patriarchæ ad incrementum non elocabant, absque impedimento, quando volet ingredietur: sive ipse per se, sive ejus suasione, quem ipse ex ecclesiasticis elegerit, et ea perscrutari dignum 324 esse statuerit. Libera autem et sui juris momasteria, quando ad sanctissimum dominum meum ται; Λύσις. Ὁ μὲν χειροτονηθείς, κατὰ τὸν ῥη θέντα κανόνα, καθαιρεθήσεται· ἀπολέσει δὲ καὶ τὰ παρ' αὐτοῦ δοθέντα· ὁ δὲ δεχθεὶς κακῶς ἀπολέσει τὰ παρ' αὐτοῦ δοθέντα, καὶ μόνον, κατὰ τὸν νόμον τὸν λέγοντα, ῾Ο ἐπὶ αἰσχρᾷ αἰτίᾳ διδοὺς οὐκ ἀναλαμβάνει. Ἐπεὶ δὲ, ὡς ἀπὸ τοῦ παρόντος κανόνος ἀναφα:- νεται ὅτι εἰς δύο διαιροῦνται οἱ καθηγούμενοι, εἰς ἱερωμένους καὶ ἀνιέρους· οἱ μὲν γὰρ καθαιροῦνται, οἱ δὲ διώκονται ἀπὸ τοῦ μοναστηρίου· φαμέν και λῶς προχειρίζεσθαί τινας εἰς ἡγουμενείας καὶ ὄντας ἀνιέρους. Ἐπὶ τούτοις ηρώτησεν, ὡς τοῦ κανόνος διοριζομένου· ἀναφαίρετα εἶναι παρά τῇ μονῇ τὰ ἀφιερωμένα τῷ Θεῷ αὐτοπροαιρέτως παρά τινος, κάν τε ὁ προσαγαγὼν αὐτά ἐστι παρὰ τῇ μονῇ, κἄν τε καὶ μὴ, πῶς ἐν τῷ τέλει γέγραπται άντιστρέφεσθαι αὐτὰ, ἐὰν ἐξ αἰτίας τοῦ προεστῶτος ὁ προσαγαγὼν ταῦτα ἀναχωρήσει ἀπὸ τῆς μονῆς, ὀφείλοντος μᾶλλον τοῦ καθηγουμένου τοῦ ὑπαιτίου ὄντος εὐθύνεσθαι; Λύσις. Ἐνταῦθα τὰ προσενεχθέντα τῷ Θεῷ οὔτε ἐξ ὀρθοῦ προσενέχθησαν, ὥστε ἐκ πά σης αἰτίας ἀναφαίρετα εἶναι τῇ μονῇ, οὔτε χάριν τοῦ ἀποκαρῆναι τινα ὥστε καὶ οὕτως εἶναι παρὰ τῇ μονῇ κατὰ πᾶσαν πρόφασιν, κατὰ τὸν νόμον τὸν λέγοντα· Τὰ ἐπὶ ἴσῃ αἰτίᾳ τοῦ διδόντος καὶ τοῦ λαμβά νοντος δοθέντα οὐ ῥεπετιτεύονται· ἀλλὰ τῇ προσπ γωγῇ τῇ κατὰ Θεὸν ἐπετέθη βάρος, οἷον ἡ τοῦ προσαγαγόντος εἰς τὸ μοναστήριον ἄσκησις. Εἰ μὲν οὖν οἰκειοθελῶς ὑποχωρήσει ἐκ τῆς μονῆς ὁ ταῦτα δοὺς, οὐδέν τι τούτῳ ἀντιστραφήσεται διὰ τὰ προῤῥηθέντα εἰ δὲ ἐξ αἰτίας τοῦ καθηγουμένου ἀναχωρήσει, πάνε τους ἀντιστραφήσεται αὐτῷ τὰ χάριν τοῦ διάγειν τοῦτον εἰς τὴν μονὴν δοθέντα. Ἐπεὶ δὲ χάριν τοῦ τῶν προσενέξεων καὶ ἑτέρων ἐκκλησιαστικῶν δικαίων ἀπελύθη πρόσταξις τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυροῦ Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ ἐπὶ ὑπομνήσει τινῶν ἐκκλη σιαστικῶν διακόνων, ἀναδεξαμένων τῷ τότε τὴν φροντίδα τῶν πατριαρχικῶν μοναστηρίων ἀπὸ τῆς πατριαρχικῆς μεγαλειότητος, μηνολόγημα φέρουσα τὸν Δεκέμβριον μῆνα τῆς εἰ ἰνδικτιῶγος, ὀφείλει εἰδέναι καὶ ταύτην τάδε κατὰ ῥῆμα διαλαμβάνου σαν τὴν ἐπιτήρησιν καὶ διόρθωσιν τῶν ψυχικών σφαλμάτων ἀναμφίβολον ἔχειν τὸν κατὰ τὴν ἡμέραν ἁγιώτατον πατριάρχην ἐπὶ τοῖς ἐλευθέροις μοναστη ρίοις καὶ ἐπὶ τοῖς ἐπιδοθεῖσι, καὶ ἐπὶ τοῖς δωρη θεῖσι καὶ κατ᾽ ἐφορείαν ἡ οἰκονομίαν δοθεῖσι. Δίκαιον γὰρ κέκτηται εἰσέρχεσθαι καὶ ἀναψηλαφᾷν, τὰ ψυχικά σφάλματα καὶ εἰς τὰ κοσμικὰ καὶ εἰς τὰ τοῦ δημοσίου μοναστήρια, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, εἰς τὰ ὑπὸ τὴν ἐνορίαν αὐτοῦ πάντα, κἄν τε πατριαρχικά ὦσι, κἄν τε βασιλικὰ καὶ αὐτοδέσποτα· καὶ εἰς μὲν τὰ οἰκεῖα, ἃ οὐκ ἐξέδοντο οἱ πρώην πατριάρχαι εἰς ἐπιδόσεις, ἀκωλύτως, ὅταν βούληται, εἰσελεύσεται, εἴτε αὐτὸς δι᾿ ἑαυτοῦ, εἴτε διὰ προτροπῆς αὐτοῦ, ἐν ἂν οὗτος ἀπὸ τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἐπιλέξηται καὶ διακρίνῃ εἶναι ἄξιον τοῦ ἐρευνᾶν ταῦτα· εἰς δὲ τὰ ελεύθερα καὶ αὐτεξούσια μοναστήρια, όταν τις προσ ἔλθῃ καὶ εἴπῃ τῷ ἁγιωτάτῳ μου δεσπότῃ καὶ παν τριάρχη γινόμενον σφάλμα εἰς μοναστήριον, ἢ καὶ

IN CAN. XIX CONC VII ECUMEN. ἄλλως ἀπὸ φήμης τινῶν ἢ καὶ ἑνὸς ἀκούσῃ, τότε εἰσ. et patriarcham delictum in monasterio factum pervenerit, sive alioqui ex fama aliquorum, vel eliam unius audiverit, tunc, ut dictum est, ingre. dietur, et perscrutabitur delicta anima, etiamsi is qui dixit, nolit subire probandi periculum. Homo enim Christianus, quando aliquid non recte factum audiverit, debet hoc dicere communi spirituali Patri et antistiti. Fortasse autem non vult hoc subire periculum; et propter ejusmodi causam, delicta animæ inobservata et incorrecta relinquere est valde absurdum, nullo quocunque scripto imperatorio vel patriarchali hoc prohibente. Sed monastería quidem debent non innovata conservari in perscrutationibus eorum qui mittuntur, nullis exinde datis sumptibus. Tunc enim animæ delictorum correctio facile, si Deus volet, fiet. In monasteriis autem quæ ad incrementum, et regimen sive administrationem, aut omnino libertatem data sunt, non solum alia anima delicta inquiret, sed etiam an dissoluta sint, vel dissolvantur in parte vel in universum ab iis, qui ea accepere: et si inveniet in iis aliquas fieri imminutiones, coget detinentes ea restituere, quemadmodum accepere, et secundum monasterii facultatem; șed in illis quidem, qui propter inopiam non sufficiunt ad statum in quo ea accepere; quæ suut autem effecta meliora et aucta, cum recte se habeant, non minuentur, sed manebunt ut se habent. Qui autem ea detinent, quæ sunt illis tradita, ut regimen et ελεύσεται, ὡς εἴρηται, καὶ ἐρευνήσει τα ψυχικά σφάλματα, κἂν μὴ ὁ εἰπὼν βούληται ὑπεισελθεῖν ἀγῶνα ἀποδείξεως. Ο γὰρ Χριστιανὸς ἄνθρωπος χρέος ἔχει, ὅταν τι ἀκούσῃ γενόμενον ἐναντίον, λέγειν τοῦτο τῷ κοινῷ πνευματικῷ Πατρὶ καὶ ἀρχιερεῖ. Ισως δὲ οὐ μὴ βούλεται ὑπεισελθεῖν τὸν ἀγῶνα τοῦτον· καὶ τὸ καταλιμπάνεσθαι διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν τὰ ψυχικὰ σφάλματα ἀνεπιτήρητα καὶ ἀδιόρθωτα, ἔστι τοῦτο πάντη ἄτοπον, μηδενὸς ἐγγράφου οιουδήτινος βασιλικοῦ ἢ πατριαρχικοῦ κωλύοντος εἰς τοῦτο. Πλὴν τὰ μοναστήρια ὀφείλουσι διατηρεῖσθαι ἀκαινοτόμητα ἐν ταῖς ἐρεύναις τῶν ἀποστελλομένων, μηδεμιᾶς ἐντεῦθεν διδομένης δαπάνης. Τότε γὰρ καὶ ἡ διόρθωσις τῶν ψυχικῶν σφαλμάτων εὐκόλως σὺν Θεῷ γενήσεται. Ἐπὶ δέ γε τοῖς κατ᾽ ἐπίδοσιν δοθεῖσι μοναστηρίοις καὶ κατ᾽ ἐφορείαν ἢ οίκονομίαν, ἢ παντελῶς ἐλευθερίαν, οὐ μόνον τὰ ἄλλα ψυχικά σφάλματα ἐπιζητήσει, ἀλλὰ καὶ εἰ κατελύθησαν, ἢ καταλύονται μερικῶς ή καθόλου παρὰ τῶν λαβόντων ταῦτα· καὶ εἰ εὑρήσει τινὰς μειώσεις ἐν αὐτοῖς γινομένας, καταναγκάσει τοὺς ταῦτα κατέχοντας ἀποκαθιστᾷν ταῦτα, καθὼς παρέλαβον, καὶ κατὰ τὴν εὐπορίαν τοῦ μοναστηρίου· πλὴν ἐπ' ἐκείν νοις τοῖς ἐνδεῶς ἔχουσι πρὸς τὴν κατάστασιν καθ' ἣν ταῦτα παρέλαβον· τὰ δέ γε βελτιωθέντα καὶ ἐπαυξηθέντα, καλῶς ἔχοντα, οὐκ ἐλαττωθήσονται, ἀλλὰ μένουσιν ὡς ἔχουσιν. Οἱ δὲ κατ' ἐφορείαν και ρικὴν καὶ ἑτέραν οἰκονομίαν ἐκδοθέντα κατέχοντες, καὶ καταλυμηνάμενοι ταῦτα, εἰ μὴ βούλονται ἀπο- administrationem ad tempus suscipiant, et eis καθιστᾷν ταῦτα εἰς δ παρέλαβον σχῆμα, ἵνα ἀφαι ρῶνται, μὴ ὠφελούμενοι ἀφ᾽ ὧν ἔχουσιν ἐγγράφων, προθεσμίας διδομένης αὐτοῖς ἁρμοζούσης. Μεταξὺ δὲ τῆς προθεσμίας ὀφείλουσιν ἐπιτηρεῖσθαι, εἰ φροντί ζουσιν ἔργοις αὐτοῖς περὶ τῆς εἰς τὸ ἀρχαῖον αὐτ τῶν καταστάσεως, ὡς δεδήλωται. Τότε γὰρ ἡ προθεσμία φυλαχθήσεται. Αἱ δὲ ἀποταγαί, ἐπεὶ παρὰ κανόνας δίδονται καὶ λαμβάνονται, σχολάσουσι πινο τελῶς ἀπὸ τοῦ νῦν, καὶ ὁ εὑρισκόμενος λαμβάνων ἢ διδοὺς, εἰ μέν ἐστιν ἡγούμενος, ἵνα ἐκδιώκηται ἀπὸ τῆς ἡγουμενείας· εἰ δὲ χαριστικάριος, ἐκδιωχθήσε ται ἀπὸ τῆς μονῆς. Αἱ δὲ ἀπὸ τῶν προσερχομένων εἰς ἀπόκαρσιν γινόμεναι ἑκουσίως καὶ κατὰ γνώμην τῶν προσφερόντων προσενέξεις προσδεχθήσονται, καὶ ἀπογραφήσονται ἐν τῷ βρεβίῳ τῆς μονῆς, εἰδήσεως διδομένης περὶ τῶν προσφερομένων καὶ τῷ ἁγιωτάτῳ πατριάρχῃ, κἂν οἱ τὰ μοναστήρια ἔχοντες ὑπομνήματα κέκτηνται περὶ τοῦ λαμβάνειν ἀποταγάς καὶ προσενέξεις, καὶ ἀποκερδαίνειν ταύτα;· τοῦτο γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν ὀφείλει σχολάσαι, καὶ γίνεσθαι και θὼς ἄνωθεν εἴρηται· ἀλλὰ καὶ αἱ σωζόμεναι προσε νέξεις οὐκ ὀφείλουσιν ἐκποιηθῆναι τῇ ἀφορμῇ τῶν ὑπομνημάτων. Η μέντοι φροντὶς οὐ μόνον τῶν ψυ χῶν τῶν μοναχῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν κοσμικῶν, τῷ ἁγιωτάτῳ πατριάρχῃ ἐπίκειται· καὶ ὅταν θεά σηταί τινα τῶν κοσμικῶν διψῶντα τὴν οἰκείαν σωτη ρίαν, πῶς ἐνδέχεται ἵνα κωλύητα: τοῦ τάσσειν ἐν τῇ μονῇ ἐπὶ ψυχικῆς σωτηρίας τοῦ προσερχομένου; Εξει γὰρ ἀκώλυτον ὁ ἀγιώτατος πατριάρχης τὸ " damnum afferunt, si nolint in eum, quo acceperunt, statum ea restituere, auferantur, nec ab iis · quæ habent scriptis juventur, eis dato convenienti die praefinito. Interea autem, dum pendet terminus, observari debent, an ipsi operi de restitutione scilicet in integrum vacent, ut ostensum est. Tum enim etiam terminus servabitur. Renuntiationes autem, quoniam præter canones dantur et accipiuntur, dehinc omnino cessabunt, et qui accipere vel dare inventus fuerit, si sit quidem monasterii præfectus, ex præfectura expellatur: sin autem præbendarius, e monasterio expelletur. Quæ auten ab iis, qui ad tousuram veniunt, fiunt offerentium spontanea voluntate oblationes, suscipientur et describentur in breviario monasterii, de iis quæ oleruntur etiam sanctissimo patriarcha cognitione data; etiamsi monasteria tenentes documenta habeant de accipiendis renuntiationibus et oblationibus, et iis lucrifaciendis: hoc enim cessare nunc debet, et fieri quemadmodumi superius dictum est; sed etiam servatæ oblationes non debent alienari prætextu documentorum. Porro autem non solum cura animarum monachorum, sed ipsorum etiam sæcularium, incumbit sanctissimo patriarchæ: et quando viderit aliquem sæcularium sitientem propriam salutem, quomodo continget prohiberi quominus in monasterio eum collocet, ad salutem animæ ejus qui accedit? Citra ullum enim impedimentum sanctissimo patriarchæ

licebit collocare, magis quam præbendariis etiamsi τάσσειν ήπερ οἱ χαριστικάριοι, κἂν ὑπομνήματα documenta habeant. Præterquam si jubet sanctissimus meus dominus fraternitatis usum accipere sæcularem aliquem, vel inonachum ex alio monasterio ab eo differente, ne det sæculari vel externo monacho monachatum, ut non gravetur monasterium adelphato. Si enim gravetur, omnino deerit monachis qui sunt intus, et pro mercede fit judicium. Si autem accedit laicorum quispiam, qui est omnino inops et pauper, ad sanctissimum meum dominum, vel ex antistitibus, qui suos thṛonos perdiderunt, et sunt inopes, et voluerit statuere ut is victum capiat e ditiori aliquo monasterio, hoc recte faciet; modo numerus enrum qui ordinantur mansionis faculiates non excedat. Monachi enim qui sunt intus, debent præferri cæteris omnibus, ad ea quæ sunt sibi necessaria capienda. ἔχωσι· πλὴν εἰ κελεύει ὁ ἁγιώτατός μου δεσπότης λαμβάνειν χρείας ἀδελφάτου τινὰ κοσμικὸν ὄντα, ἢ μοναχὸν ἀπὸ ἑτέρου μοναστηρίου διαφέροντος αὐτῷ, ἵνα μὴ δίδωσι κοσμικῷ ἡ μοναχῷ ἐσωμονιτάτον, ὡς ἂν μὴ ἐπιβαρύνηται ἡ μονὴ ἀπὸ τοῦ ἀδελφάτου. γὰρ ἐπιβαρύνεται, λείψει πάντως καὶ τὸ ἐξωμονικάτον, καὶ γίνεται ἀντὶ μισθοῦ κρίμα. Εἰ δ᾽ ἴσως προσ έρχεταί τις τῶν λαϊκῶν, ἀδύνατος πάντη καὶ πένης. τῷ ἁγιωτάτῳ μου δεσπότῃ, ἢ καὶ ἀπὸ τῶν ἀρχιε ρέων τῶν ἀπολεσάντων τοὺς θρόνους αὐτῶν, καὶ δεομένων, καὶ θελήσει τυποῦν αὐτὸν λαμβάνειν χρείας ἀπό τινος τῶν εὐπορωτέρων μοναστηρίων, ποιήσει τοῦτο καλῶς μὴ ὑπὲρ τὴν δύναμιν τῆς μετ νῆς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τασσομένων όντος. Προτιμό τεροι γὰρ ὀφείλουσι εἶναι οἱ ἐσωμονῖται τῶν ἄλλων ἁπάντων εἰς τὸ λαμβάνειν τὰς χρείας αὐτῶν. ΖΩΝΑΡ. Καὶ εἰς κλῆρον κατατάττεσθαί τινας, καὶ εἰς μοναστήριά τινας δέχεσθαι διὰ προσαγωγής χρημάτων τοὺς ἡγήτορας τῶν ἐκκλησιῶν, τουτέστι τοὺς ἐπισκόπους καὶ ἡγουμένους (οὗτος γὰρ προη γεῖσθαι ετάχθησαν τῶν πιστῶν εἰς πίστιν ὀρθὴν καὶ βίον σεμνὸν καὶ κατόρθωσιν ἀρετῆς), ἀπηγόρευ ται. Ὁ δὲ κανὼν λέγει ὅτι ἐπράττετο τοῦτο τότε, καί τινες τῶν εὐλαβῶν ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν τὰς εἰσδοχὰς εἰς τε τὰ ἱερατικὰ τάγματα καὶ εἰς τὰ μοναστήρια διὰ δόσεως ἐποιοῦντο χρημάτων, ὡς ἀπόφασιν, λέγοντος· Οὗ ἡ ἀρχὴ ἀδόκιμος, καὶ τὸ συμβαίνειν πληροῦσθαι τὴν τοῦ μεγάλου Βασιλείου πᾶν ἀπόβλητον. Τοὺς οὖν τοῦτο ποιοῦντας ὁ κανών οὗτος ἢ παύσασθαι κελεύει, εἰ ἐπίσκοποι εἶεν ἢ ἡγού μενοι ἱερεῖς ἡ τοῦ ἱερατικοῦ τινες, ἢ παύσασθα ἢ και θαιρεῖσθαι· καὶ μέμνηται τοῦ δευτέρου κανόνος τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου, ὃς οὐδὲ οἰκονόμον ἢ ἐκδικον ἢ παραμονάριον ἢ ὅλως τινὰ τοῦ κανόνος προβάλλεσθαι ἀνέχεται ἐπὶ χρήμασιν. Εἰ δὲ ἡγούμενος εἴη ὁ τοῦτο ποιήσας μὴ ὢν ἱερεὺς, ἐκδιώκεσθαι τοῦ μου ναστηρίου αὐτὸν διατάττεται, καὶ ἐν ἑτέρῳ μοναστηρίῳ παραδίδοσθαι εἰς ὑποταγήν Εκδιώκεσθαι δὲ βούλεται τοὺς μὴ ἔχοντας ἡγουμένους χειρο τονίαν πρεσβυτέρου. Εἶτά φησιν ὅτι ἃ οἱ γονεῖς εἰς κλῆρον ἢ προῖκα τοῖς παισὶν ἀφορίζουσι, ταῦτα εἰ προσάγοιντο καὶ ἀφιερῶνται τῷ Θεῷ, ὡρίσαμεν 325 ZONAR. Ft clero quemdam ascribi, et in monasterium intercedente pecunia recepi, ab iis quorum ductu Ecclesiae reguntur, episcopis videlicet Gt monasteriorum præfectis (sunt illi namque rectæ fidei capessendæ vitæque honeste et cum virtute aegendæ fidelibus ad imitandum propositi duces) interdictum est. Id vero canone eo tempore usitatɩm fuisse, atque adeo a quibusdam moderationis fama commendatis, viris pariter ac mulieribus, non nisi soluta pecunia quemquam, aut sacris ordinibus annumeratum, aut in monasteria admissum fuisse, affirmat: ex quo illud plane eveniret, quod r' ait magnus Basilius: Cujus reprobum est initium; universum etiam rejiciendum est. Eos igitur qui ie faciunt, si quidem episcopi illi, monasteriisve præpositi sacerdotes, aut sacris iniati fuerint, aut de sistere, aut depositione puniri hic canon jubet: secundique canonis in synodo Chalcedonensi editi meminit, quo @conomum, aut defensorem, aut monasterii administrum aut omnino quemquam e clero pecunia allata promoveri vetitum est. Quod si a monasterii præfecto commissum id fuerit, qui sacerdotii ordine haud sit insignitus, ex eo monasterio ejiciendum, ac in aliud, ubi mancipatus oledientia vitam agat, rclegandum esse decernit. Quæ vero, inquit deinde, parentes liberis nomine hæ. reditatis aut dotis seponunt. si Deo oblata conse- ἀναφαίρετα εἶναι αὐτὰ, κἄν τε ὁ ἀφιερώσας αὐτὰ Guill. Beveregii notæ In Παραδίδοσθαι εἰς ὑποταγήν. It supplemento adl Parisiensem Zouaræ editionem post ὑποταγὴν hæc interserenda ex aliis mss. describuntur, Πῶς δὲ τοῦ κανόνος τῆς τετάρτης συνόδου, οὗ ἐμνήσθησαν οἱ Πατέρες οὗτοι, τὸν ἐπὶ χρήμασι χειροτο νήσαντα καθαιροῦντες αὐτίκα καὶ τὸν χειροτονηθέντα, οὗτος τὸν εἰς κλῆρον διὰ χρημάτων τάττοντα ἢ παύ σασθαι ἡ καθαιρεῖσθαι κελεύει; Εἴποιμεν οὖν, ὅτι οὐ περὶ τῶν χειροτονούντων οὗτος ὁ κανὼν κελεύει, ὡς ἐκεῖνος, ἀλλὰ περὶ τῶν τοὺς ἤδη κεχειροτονημέ νους δεχομένων καὶ καταταττόντων αὐτοὺς εἰς κλῆ ρον. Εἶτά φησιν. Sed qua ratione factum arbitrabi mur, ut cum quarta synodi canone illo, cujus l'atres hic meminerunt, tam ei qui pretio adductus ordines contulit, quam ei qui pecunia emp:os assecutus est, depositio variter sit indicta, cum, qui pretio intercedente quempiam in clerum allegeri, vel desistere, vel deponi, hic canon decernat? Dicendum igitur, hunc canonem, non de iis qui ordines conferunt, de quibus alter ille; sed de iis qui jam ordinibus initiatos recipiunt, et in clerum describunt, csse intelligendum. Beinde inquit. Ex ultimis his verbis, εἶτά φησιν deinde inquit, colligimus ea, quæ in nostra editione inter ὑποταγὴν εἰ εἶτα interseruntur, in mss. e quibus hoc supplementum desumptum est, non legi, nimirum, Εκδιώκεσθα: δὲ βούλεται τοὺς μὴ ἔχοντας ἡγουμένους χειροτονία, πρεσβυτέρου, Expelli autem vult eos monasterioru præfectos, qui presbyteri ordinationem non habent; quæ idcirco hic transtuli, quon:am latina eorum versio in ipso opere omissa est.

IN CAN. XX CONC. VII ŒCUMEN. μείνῃ ἐν τῷ μοναστηρίῳ, κἄν τε ἐξέλθῃ, εἰ μὴ ἡ crataque fuerint, ea, sive in monasterio postea iste αἰτία τῆς ἐκ μονῆς αὐτοῦ ὑποχωρήσεως γένηται ἐκ τοῦ ἡγουμένου. ΑΡΙΣΤ.· Ὁ διὰ χρυσίου προσιέμενος τοὺς προσ- • ιόντας ἱερατικῷ πράγματι ἢ μονήρει βίῳ, ἐπίσ · ι σκοπος μὲν ἢ ἡγούμενος, ἢ ὅλως ἱερατικὸς ὤν, «ἢ παυσάσθω, ἢ καθαιρείσθω. Ἡγουμένη δὲ, · ἐκδιωκέσθω, καὶ διδόσθω εἰς ὑποταγήν. Ὡσαύ- τως καὶ ἡγούμενος, ὁ μὴ ἱερεύς. Τὰ δὲ ἀφαιρού- • μενα παρὰ τῶν προσιόντων, μενέτω, κἂν ἐπιι μένοιεν, κἂν μὴ, εἰ μὴ αἰτία εἴη τοῦ προεστῶ • τος. Οἱ ἀπαιτοῦντες χρυσίον τους προσερχομένους τῷ Ιερατικῷ πράγματι ἢ τῷ μονήρει βίῳ, εἴτε ἐπίσκοποί εἰσιν, εἴτε ἡγούμενοι, εἴτε ὅλως τοῦ ἱερατικοῦ καταλόγου, ἢ παυσάσθωσαν τοῦτο ποιοῦντες, ἢ καθ. αιρείσθωσαν· εἰ δὲ ἡγουμένη ἐστὶν ἡ τοῦτο ποιοῦσα καὶ ἀποταγὰς ἀπαιτοῦσα τὰς ἐπὶ τῷ μονάσαι προσερχομένας, ἐκδιωχθήσεται τῆς μονῆς, καὶ ἐν ἑτέ. ρῷ μοναστηρίῳ παραδοθήσεται εἰς ὑποταγήν· ἐκδιωχθήσεται δὲ ὡσαύτως καὶ ὁ μὴ ὢν ἱερεὺς ἡγού. μενος, καὶ τὴν ἐν ἑτέρῳ μοναστηρίῳ ὑποταγὴν ὑπο ενέγκοι. Τῷ γὰρ ὄντι ἱερεῖ ἀρκοῦσα καταδίκη ἐστὶν ἢ καθαίρεσις. Οσα δέ τινες ἑκουσίως, ἢ ὑπὲρ ἑαυτῶν ἡ ὑπὲρ τῶν ἰδίων τέκνων, προσαγάγοιεν πράγματα τῇ μονῇ, καὶ τῷ Θεῷ ταῦτα ἀφιερώσουσιν, ὀφείλουσι ταῦτα μένειν ἐν τῷ μοναστηρίῳ, κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν αὐτῶν, κἄν τε αὐτοὶ οἱ προσάγοντες αὐτὰ ἐκεῖσε προσκαρτερήσωσι, κἄν τε ἐξέλθοιεν ἐκ τῆς μονῆς· εἰ μήπου δι' αἰτίαν τοῦ προεστῶτος ἐξῆλθον. • Ἀπὸ τοῦ παρόντος ορίζομεν μὴ γίνεσθαι διπλοῦν • μοναστήριον, ὅτι σκάνδαλον και πρόσκομμα • τοῖς πολλοῖς γίνεται τοῦτο. Εἰ δέ τινες μετὰ • συγγενῶν προαιροῦνται ἀποτάξασθαι, καὶ τῷ μονήρει βίῳ κατακολουθεῖν, τοὺς μὲν ἄνδρας • δεῖ ἀπιέναι εἰς ἀνδρεῖον μοναστήριον, τὰς δὲ «γυναῖκας εἰσιέναι ἐν γυναικείῳ· ἐπὶ τούτῳ γὰρ • εὐαρεστεῖται ὁ Θεός. Τὰ δὲ ἔντα ἕως τοῦ νῦν • διπλά κρατείτωσαν κατὰ τὸν κανόνα τοῦ ἁγίου • Πατέρος ἡμῶν Βασιλείου, καὶ κατὰ τὴν διατα • γὴν αὐτοῦ οὕτω διατυπούσθωσαν. Μὴ διαιτά • σθωσαν ἐν ἑνὶ μοναστηρίῳ μοναχοί και μονά4 στριαι. Μοιχεία γὰρ μεσολαβεῖ τὴν συνδιαίτησιν. • Μὴ ἐχέτω μοναχός παρρησίαν πρός μονάο στρίαν, ἢ μονάστρια πρὸς μοναχὸν ἰδίᾳ προσο- • μιλεῖν. Μηδὲ κοιταζέσθω μοναχὸς ἐν γυναικείῳ • μοναστηρίῳ· μηδὲ συνεσθιέτω μονάστρια κατά • μόνας· καὶ ὅτε τὰ ἀναγκαῖα τοῦ βίου παρὰ τοῦ quo sunt consecrata permanserit, sive eo relicto abscesserit, nisi penes præfectum ejus discessionis culpa resideat, repeti nulla ratione licere decrevimus. ARIST. Qui pecunia ad sacerdotalem 'ordinem aut monasticam accedentes vitam admittit, si • episcopus sit, aut monasterii præfectus, aut • sacris quispiam initiatus, vel cesset, vel de- • ponatur. Monasterii vero præfecta expellatur, • et in subjectionem tradatur. Similiter et præfectus, si non sit sacerdos. Quæ autem ab • accedentibus consecrantur, maneant; sive ipsi permanserint sive non; nisi præfectus sit c in culpa.» Qui ad ordinem, sacerdotalem aut vitam momasticam accedentes pecuniam reposcunt, sive episcopi sint, sive monasteriorum præfecti, aut ullo modo e clericorum numero, aut cessent hoc facere, aut deponantur; si monasterii autem praferta sit ista, quæ hoc facit, et ab iis, qui nonasticam agere vitam accedunt, renuntiationes exigit, sua mansione expelletur, et alii monasterio in subjectionem tradatur. Eodem autem modo expelletur et monasterii præfectus, qui non est¸sacerdos, et subjectionem in alio monasterio sustinebit; ei enim qui est sacerdos, sufficit depositionis muleta. Quæcunque autem bona sua sponte, vel pro seipsis vel pro liberis suis aliqui mansioni offerunt, et Deo consecrant, illa debent in monasterio permanère, juxta eorum promissionem, sive illi qui ea offerunt ibi permaneant, sive mansione exeant: nisi ob præfecti culpam exeant. CANON XX. ‹ præsenti statuimus non fieri duplex monaste- ‹rium, quoniam hoc fit multis scandalum et • offensio. Si qui autem volunt cum cognatis • mundo renuntiare, et vitam sequi monasticam, • viros quidem oportet in virorum monasteria • discedere, feminas autem ingredi in mulierum c monasteria: hoc enim est Deo acceptum. Quæ ‹ autem hucusque duplicia fuerunt, serventur • secundum regulam sancti Patris nostri Basilii, ‹ et secundum ejus constitutionem sic instituan- ‹tur. In uno monasterio ne versentur monachi • et monachæ. Adulterium enim conversationis • interventu admittitur. Monachus cum mona- • cha libere non loquatur, vel monacha cum u:0- • nacho seorsum confabuletur. 326 Nec culet monachus in feminarum monasterio, nec • monacha seorsum comedat. Et quando quæ © sunt vitæ necessaria a parte virorum ad reGuill. Beveregii Ἐκ τοῦ ἡγουμένου. Ex eodem supplemento, post hæc ultima hujus interpretationis verba, sequentia addenda sunt, Τοῦτο οὖν ἔστι νοηθῆναι ἐκ τοῦ παρόντος κανόνος, ὅτι ἀπαιτεῖσθαι τὸν εἰς κλής ρον ἢ εἰς μονὴν δεχόμενον χρήματα οὐ χρή. Εἰ δὲ ἐκεῖνος προσαγάγῃ τινά, ὡς ἀφιερῶν αὐτὰ τῷ Θεῷ, ὁ ταῦτα δεξάμενος ἀνεύθυνός ἐστι. Illud ergo.cx hoc nolæ. canone intelligi licet, non esse nimirum ab eo, quem in clerum monasteriumve admittas, pecuniæ aliquid exigendum. At vero aliqua, quæ ipse sponte offerat, Deoque dicata velit, si quis acceperit, nullo id in crimine esse reponendum. Sed neutrum ex hisce supplementis. in us. Auerbachiano legitur.

gulares feminas deferuntur, extra portam hæc ‹ accipiat monasterii muliebris præfecta, cum c aliqua anu monacha. Si autem eveniat ut ali- • quam velit eognatam monachus aspicere, • præsente præfecta cum ea colloquatur exiguo * et brevi sermone, et mox ab ea recedat. > • ἀνδρείου μέρους πρὸς τὰς κανονικὰς ἀποκα • μίζονται, ἔξωθεν της πύλης ταῦτα λαμβανέτω • ἡ ἡγουμένη τοῦ γυναικείου μοναστηρίου, μετά • γραός τινος μοναστρίας· εἰ δὲ συμβῇ, καὶ συγ- • γενῆ τινα θέλει θεάσασθαι ὁ μοναχὸς, ἐπὶ παρ- • ουσίᾳ τῆς ἡγουμένης ταύτῃ προσομιλείτω διὰ • μικρῶν καὶ βραχέων λόγων, καὶ συντόμως ἐξ • αὐτῆς ἀπαναχωρείτω.» ΒΑΛΣ. Ἐν μὲν τῷ α' κεφαλ. τοῦ ιβ' τίτλου του παρόντος συντάγματος κατεστρώθησαν διάφορα νότ μιμα χάριν τῶν μοναστηρίων· ὁ δὲ παρών κανὼν διορίζεται μὴ γίνεσθαι διπλά μοναστήρια, διὰ τὸ μὴ σκανδαλίζεσθαι ἐκ τούτου τους πολλούς. Ως δέ τινος εἰπόντος καλὸν εἶναι καὶ εὐπαράδεκτον τοῦτο, ὅταν ὑποψία τις υποτρέχῃ διὰ τὰ ἀστήρικτα πρόσ ωπα, (εἰ γὰρ ἀνύποπτοι, συγγενεῖς τυχὸν, ἀδελφεὶ ἡ ἕτεροι τοιοῦτοι, θελήσουσι μονάσαι, ἵνα τί οὐ παραχωρηθήσονται εἰς διπλοῦν κατοικεῖν μοναστή ριον;) φασὶν οἱ Πατέρες ὡς οὐδὲ τηνικαῦτα τοὺς συγγενεῖς δέον ἐστὶ συνοικεῖν, ἵνα μὴ ἐκ τούτου προσκόπτωσί τινες· ἀλλ' ὁ μὲν ἀνὴρ ἀνιέτω εἰς ἀνδρῶν μοναστήριον ἰδιαίτατον· ἡ δὲ γυνὴ εἰς γυναικεῖον. Οὕτω γὰρ ζώντες κεχωρισμένοι, εὐαρέ στως δουλεύσουσι τῷ Θεῷ. Τὰ μέντοι προγεγονότα διπλά μοναστήρια παρεκελεύσαντο πολιτεύεσθαι, κατὰ τὸν ὁρισμὸν καὶ τὴν διαταγὴν τοῦ μεγάλου Πατρὸς Βασιλείου, ήγουν μή συνδιαιτάσθαι, τουτ ἐστι μὴ συνοικεῖν ἄνδρας καὶ γυναῖκας ἐν ἑνὶ μου ναστηρίῳ· ὅτι ὑποψία ἐστὶ μοιχείας ἀπὸ τῆς συν νοικήσεως. 'Αλλά μηδὲ μοναχὸς ἐχέτω ἄδειαν μετὰ μοναχῆς κατ' ιδίαν προσομιλεῖν ἢ συνεσθίειν, ἢ ἐν γυναικείῳ μοναστηρίῳ διανυκτερεύειν· ὥσπερ οὐδὲ τὸ ἀνάπαλιν. Τὰ δὲ ἀναγκαῖα ταῖς μοναζούσαις ἀποκομίζεσθαι διὰ ἀνδρῶν, οὐχὶ ἐντὸς τοῦ μονα στηρίου, ἀλλὰ ἐκτὸς τῆς πύλης αὐτοῦ διὰ χειρὸ; ήγουμένης καὶ μοναστρίας γραός. Εἰ δήποτέ τις μου ναχὸς θελήσει θεάσασθαι μονάζουσαν συγγενή αυτ τοῦ, μὴ παραχωρείσθω κατ' ιδίαν μετ' αὐτῆς συν είρειν λόγους, ἀλλὰ κατὰ παρουσίαν τῆς ἡγουμένης καὶ ἐν συντόμῳ ἀναχωρεῖν. Τὸ ὄνομα δὲ τῆς διαίτης οὐκ ἐκλαμβάνεται εἰς εὐωχίαν, κατὰ τοὺς γραμματικούς, ἀλλ᾽ εἰς κατοίκησιν· δίαιτα γὰρ παρὰ τοῖς νομικοῖς ἡ κατοικία ἐστί. Διπλᾷ δὲ μου ναστήρια εἶπόν τινες λέγεσθαι οὐ τὰ ἔχοντα ἐν Ο ταυτῷ καὶ ἄνδρας καὶ γυναῖκας, ἀλλὰ τὰ πλησίον καὶ ἡνωμένως κτισθέντα, καὶ λογιζόμενα ἓν ὡσανεί διὰ τὴν πολλὴν ἑνότητα. Ἀπὸ δὲ τοῦ κανόνος ἀναφαίνεται μὴ λέγεσθαι διὰ τοῦτο διπλά μοναστή ρια, ἀλλὰ ὅτι ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ μοναστηρίῳ κα7ᾤχουν ποτέ, ὡς ἔοικεν, ἄνδρες καὶ γυναῖκες. Διορίζεται γὰρ τοὺς προσγενεῖς ἀφίστασθαι εἰς ἀνδρῷα καὶ γυναικεία μοναστήρια, ὡς οὔσης κεκωλυμένης τῆς εἰς αὐτὸ καὶ ἓν κατοικίας τούτων. Ωσαύτως παρακελεύεται μὴ διαιτᾶσθαι, τουτέστι μὴ συνοικεῖν, ἐν ἑνὶ μοναστηρίῳ ἄνδρας καὶ γυναῖκας. Ανάγνωθι καὶ τὸν ὅλον πρῶτον τίτλον τοῦ δ' βια βλίου, διδάσκοντα περὶ τοιούτων πολλῶν, διοριζόμενον μήτε μοναχὸν μήτε λαϊκὸν εἰσιέναι εἰς γυα ναικεῖον μοναστήριον χάριν οιασδήτινος αἰτίας" BALS. In primo quidem cap. 12 tit. presentis operis diversæ leges de monasteriis traditæ sunt: præsens autem canon contituit, non esse facienda duplicia monasteria, ne multi ex eo offendantur. Tanquam autem dixerit quispiam, hoc esse honestum et jure admittendum, quandoquidem quædam suspicio inciderit propter personas non satis firmas et stabiles, (si enim a suspicione alieni, cognati fortasse vel fratres vel alii ejusmodi, velint esse monachi, cur non eis licebit in duplici monasterio habitare?) dicunt Patres, quod ne tune quidem cognatos simul habitare oporteat, ne aliqui ex eo offendantur: sed vir quidem in virorum proprium monasterium abeat, mulier autem in mulierum. Sic enim viventes separati. Deo accepti servient. Quæ prius autem fuerant duplicia monasteria ex decreto et constitutione maġni Patris Basiliį administrari jusserunt, scilicet ut non conversentur, hoc est, non cohabitent viri et mulieres in uno monasterio; quoniam adulterii suspicio oritur ex cohabitatione. Sed neque monachus potestatem habeat cum monacha seorsum confabulandi, vel comedendi, vel in muliebri monasterio pernoctandi; quemadmodum nec contra. Quæ autem sunt monialibus ad victum necessaria, a viris recipiantur, non- intra monasterium, sed extra portam ejus, per manum monasterii prafecta et anus monachæ. Si quis autem monachus velit monacham cognatam suam aspicere, ne liceat ei seorsum cum ea sermones conferre: sed in præsentia præfecte monasterii, et protinus recedere. Nomen autem δίαιτα, non, ut apud grammaticos, pro convivio, sed pro labitatione accipitur: δίαιτα enim apud jurisconsultos est habitaculum. Duplicia autem monastera dici nonnulli affirmabant, non quæ simul habent viros et feminas, sed quæ prope et conjuncte ædificata sunt, et tanquam unum reputantur propter multam unionem. Sed ex hoc canone apparet, non dici propterea duplicia monasteria, sed quod in uno eodemque monasterio habitarent aliquando, ut est verisimile, viri et mulieres. Constituit enim, ut cognati abeant, illi quidem in virorum, hæ vero in mulierum monasteria; tanquam esset prohibita in uno et eodem loco eorum habitatio. Similiter jubet ne conversentur, hoc est, ne in uno monasterio cohabitent viri et mulieres. Lege et totum primum tit. iv lib., qui ejusmodi multa docet et statuit, ut neque monachus nec laicus muliebre monasterium ingrediatur quamcunque ob causam et definit de iis, qui

IN CAN. XXI CONC. VII (CUMEN. διατυποῦντα δὲ καὶ τὰ περὶ τῶν ὀφειλόντων ἱερουρ- debent ministrare in muliebribus monasteriis, et de ipsorum apocrisiariis et reliquis ministris. ZONAR. Duplicia hic canon monasteria fieri vetat. In iis autem non cum viris simul in eodem loco feminæ degebant, sed ita propinquo, ut voces audire reddereque invicem utrique possent. Id ergo, quia nimirum ex eo ad cogitationes molles ac teneras, aut ad ipsas quoque libidinosas affectiones, titillatio exsistere facile posset, offensionemque multis afferret ilta vicinitas, quæ speciem in eodem quasi domicilio commorantium virorum ac mulierum exhiberet, nullo modo synodus licere decernit. Quod si qui, inquit, una cum cognatis mundo renuntiare cupiant, viri quidem ad virorum, mulieres autem ad feminarum monasteria se conferant. Sic enim Deo acceptum 327 est, Deo sic accepti servient, si sejuncti invicem ac divisi vitam agant, nec alter alteri incitamentuin ad libidinem, neque aliis offensionem præbeat. Quæ autem duplicia monasteria jam instituta sunt, maneant, inquit, ac juxta magni Basilii constitutionem normamque administrentur: neque in uno monasterio monachi simul et monachæ deganꞌ. Δίαιτα namque hoc loco, non ejusdem mens communionem, sed vitæ mutuam consuetudinem familiaritatemque signifeat. Neque vero ea concedatur ulli monacho vel monachæ licentia, ut sinul colloqui uterque congredique pro arbitrio queant, neque in muliebri monasterio monachus pernoctet, neque seorsum cum moniali aliqua cibum capiat. Verum etiamsi quandoque ad victum necessaria ex virorum monasterio monialibus suppeditari contingat, nequaquam intra septa monasterii muliebris monachi ingrediantur: sed ubi ad portam pervenerint, extra fores consistant; præfecta vero earum, quæ ætate provectiores sunt, monialium comitatu septa, portæ appropinquans γεῖν ἐν ταῖς γυναικείαις μοναῖς καὶ τὰ περὶ τῶν ἀποκρισιαρίων αὐτῶν καὶ λοιπῶν διακονητῶν. ΖΩΝΑΡ. Κωλύει ὁ κανών διπλᾶ γίνεσθαι μονα στήρια. Οὐχ ὁμοῦ δὲ διήγον τοῖς μονασταῖς αἱ μου νάζουσαι ἐν τοῖς τοιούτοις μοναστηρίοις· ἀλλ᾽ ἔγω γιστα κατώκουν ἀλλήλων· ὥστε καὶ ἄμφω ἀλλήλων ἀκούειν. Τοῦτο οὖν, ὑποκνίζον τε εἰς λογισμούς ἐμπαθεῖς, ἢ καὶ εἰς τὰ πάθη αὐτὰ, καὶ εἰς σκάν δαλον δὲ τοῖς πολλοῖς γινόμενον, ὁρῶσι σχεδόν συνοι κούσας ἀνδράσι γυναῖκας, διὰ τὴν πάνυ τῶν κατοι κιῶν ἑκατέρων ἐγγύτητα, ἀποτρέπει ἡ σύνοδος για νεσθαι. Εἰ δέ τινες, φησί, μετὰ συγγενῶν προαι ροῦνται ἀποτάξασθαι, οἱ μὲν ἄνδρες εἰς ἀνδρῶν ἀπερχέσθωσαν μοναστήριον, αἱ δὲ γυναῖκες εἰς γυΨα:κεῖον. Οὕτω γὰρ εὐαρεστεῖται ὁ Θεὸς, ἀντὶ τοῦ, οὕτως εὐαρέστως δουλεύσουσι τῷ Θεῷ, ἰδίᾳ ζῶντες, καὶ ἀπ' ἀλλήλων κεχωρισμένοι, ὥστε ἀλλήλοις μήτε εἰς παροξυσμὸν εἶναι βιοτῆς ἐμπαθοῦς, μήτε ἄλλοις εἰς σκάνδαλον. "Οσα δὲ ἤδη γεγόνασι διπλά μοναστήρια, Έστωσαν, φησὶ, καὶ οἰκονομείσθωσαν κατὰ τὴν διαταγὴν καὶ τὸν τύπον τοῦ μεγάλου Βασιλείου, καὶ μὴ διαιτάσθωσαν ἐν ἑνὶ μοναστηρίῳ μοναχοὶ καὶ μονάστριαι. Δίαιτα δ' ἐνταῦθα οὐ τὸ συν εσθίειν ὁμοῦ καλεῖται, ἀλλ᾿ ἡ μετ᾿ ἀλλήλων συνδια γωγή καὶ ἀναστροφή. Μηδ' ἐχέτωσαν πρὸς ἀλλήλους παῤῥησίαν μοναχός τε καὶ μοναχὴ, ὥστε συνιέναι ὅτε βούλοιντο, καὶ ἀλλήλοις προσομιλεῖν, μηδὲ κοιταζέσθω μοναχὸς ἐν γυναικείῳ μοναστηρίῳ, μηδὲ συνεσθιέτω καταμόνας μοναζούσῃ. Αλλὰ κἂν χορηγεῖν αὐταῖς τὰς ἀναγκαῖα μέλλοιεν ἐκ τῆς ἀνδρῴας μονῆς, μὴ εἰσίτων σαν μοναχοὶ ἐντὸς τοῦ γυναικείου μοναστηρίου· ἀλλὰ μέχρι τῆς πύλης ἐλθόντες προσμενέτωσαν ἔξω, ἡ δὲ προεστῶσα μετὰ γηραιῶν μοναζουσῶν ἐλθοῦσα πρὸς τὴν πύλην λαμβανέτω τὰ κομισθέντα. Εἰ δὲ καὶ συγγενῆ οἰκείαν ἰδεῖν ζητεῖ μοναχὸς, παρού σης τῆς ἡγουμένης θεασάσθω αὐτὴν, καὶ προσομι λείτω δι' ὀλίγων λόγων, ὥστε ταχέως ὑποχωρεῖν. quæ afferuntur accipiat. Si quis vero etiam cognatam visere monachus cupiat, præsente mo⚫ nasterii præfecta id faciat, brevique colloquio usus quam primum recedat. ΑΡΙΣΤ. «Μή ήτω διπλα μοναστήρια, μηδὲ διαι • τάσθωσαν ἐν αὐτῷ μοναχοὶ καὶ μονάστρια, • μηδὲ καταμόνας ὁμιλείτωσαν· ἀλλὰ καὶ εἴ τι • διακομίσει ἀνὴρ κανονικῇ, ἔξω μένων διδότω, • καὶ τὴν συγγενῆ ὑπὸ παρουσίας τῆς ἡγουμένης : θεάσθω. Πᾶσαν ἀσφάλειαν ἔθεντο οἱ Πατέρες, ἵνα μὴ τῇ μοναδικῇ πολιτείᾳ μῶμός τις ἐπιτρίβηται, καὶ προσέταξαν μὴ ἐν ταυτῷ συνεσθίειν μοναχοὺς καὶ μοναστρίας, μηδὲ πρὸς ἀλλήλους ὁμιλεῖν κατ' ἰδίαν ἀλλὰ κἂν συγγενή τινα θέλῃ θεάσασθαι μοναχός, παρουσίᾳ τῆς ἡγουμένης ταύτῃ προσομιλεῖν. Καὶ εἴ τι τῶν αναγκαίων τοῦ βίου ἀπὸ τοῦ ἀνδρῴου μοναστηρίου διακομίσῃ πρὸς τὰς μοναζούσας ὁ μοναχὸς, ἔξω τῆς μονῆς ἑστῶτα διδόναι τοῦτο τῇ ἡγουμένῃ. • Οὐ δεῖ μοναχὸν ἢ μονάστριαν καταλιμπάνειν τὴν • οἰκείαν μονὴν, καὶ εἰς ἑτέραν ἀπέρχεσθαι· εἰ · δὲ συμβῆ τοῦτο, ξενοδοχεῖσθαι αὐτὸν ἀναγκαῖον, ARIST. Duplicia ne ſant monasteria, neque ‹ monachi et monachæ in eodein cohabitent, ne- ‹ que seorsim confabulentur: quinetiam siquid ‹ vir feminæ regulari attulerit, extra fores exc spectans, tradat, et cognatam in præfectæ pra 4 sentia visal. Omnem curam adhibuerunt Patres ne prodrum aliquod vitæ monastice inferretur, et mandarunt in eodem monasterio monachos et monachas non convesci, neç inter se seorsim confabulari, sed et si cognatam aliquam aspicere cupit monachus, præsentia præfectæ cum ea colloqui. Et si quid eorum, quæ vitæ sunt necessaria, a virorum monasterio ad monachas transportabit monachus, extra mansionem stans illud præfectæ tradat. CANON XXI. ‹ Non oportet monachum vel monacham proprium • relinquere monasterium, et ad aliud se conferre: • si hoc autem contigerit, ipsum hospitio excipi

‹ est necessarium; sed sine notitia monasterii • præfecti eum recipi non convenit. › BALS. Postquam pollicitus sit aliquis et Deo professus se in monasterio, in quo tonsus est, mansurum, quomodo ei permittetur suam professionem infirmare, et in aliud monasterium abire? Statuit ergo canon, ne monachus vel monacha ex suo monasterio inordinate recedat, et in aliud monasterium se conferat, ut in eo collocetur. Si hoc autem propter pusillum et abjectum animum sæpe fiat, is ne ab eo qui præest recipiatur, sine scientia ac notitia ejus, qui illius curam gerit, monasterii præfecti, scilicet sine dimissoria ejus epistola: sed solum hospitio excipiatur, ne ad sæcularia ahire cogatur et cum laicis vitam agere. Porro magnus Basilius in suis asceticis capitibus statuit, ut inonachus, qui animo offenditur, recedat ab eo, in quo tonsus est, monasterio: et hoc faciat, postquam monasterii præfecto id semel et iterum dixerit, et etiam monachis, nec malum corrigitur. Hospitii autem nomine ne dicas monachum, qui alibi tonsus est, din debere versari in alieno monasterio; bac enim ratione ſit fraus canoni; sed paucis diebus. Ne mireris autem, quomodo a punitur is, qui eum transgreditur. Lege et 80 can. syu. Carth., et scies quomodo puniuntur, qui alibi tonsi sunt, et qui eos suscipiunt canone non • προσλαμβάνεσθαι δὲ ἄνευ γνώμης τοῦ ἡγουμέν • νου αὐτοῦ οὐ προσήκει.» ΒΑΛΣ. Μετὰ τὸ δοῦναί τινα συνθήκας καὶ ὁμολο γίας εἰς Θεὸν χάριν τοῦ προσμένειν ἐν ᾗ ἀπεχάρη μονῇ, πῶς παραχωρηθήσεται τὴν οἰκείαν ἀθετῆσαι ὁμολογίαν, καὶ εἰς ἑτέραν ἀπελθεῖν μονήν; Διορίσ ζεται οὖν ὁ κανών μήτε μοναχόν μήτε μοναστριαν ἀσυντάκτως ἀναχωρεῖν ἀπὸ τῆς οἰκείας μονῆς, καὶ εἰς ἕτερον ἀπέρχεσθαι μοναστήριον χάριν τοῦ καταταγῆναι ἐν αὐτῷ. Εἰ δὲ πολλάκις διά μικροψυχία, γένηται τοῦτο, μὴ προσλαμβάνεσθαι αὐτὸν παρά τοῦ προεστῶτος ἄνευ εἰδήσεως τοῦ κουρεύσαντος αὐτὸν ἡγουμένου, δηλονότι χωρὶς ἀπολυτικῆς γρα φῆς αὐτοῦ· ἀλλὰ μόνον ξενοδοχείσθαι· ἵνα μὴ βια- 'Ο μέντοι μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς ἀσκητικοῖς αὐτοῦ σθῇ εἰς κοσμικὰ ἀπιέναι, καὶ διάγειν μετὰ λαϊκῶν. κεφαλαίοις διορίζεται τὸν μοναχὸν, βλαπτόμενον ψ χικῶς, ἀναχωρεῖν ἀφ' ἧς ἀπεχάρη μονῆς· καὶ τοῦτο δὲ ποιεῖν μετὰ τὸ εἰπεῖν καὶ ἅπαξ καὶ δὶς τὰ περὶ τούτου πρὸς τὸν καθηγούμενον καὶ τοὺς μοναχούς, καὶ μὴ διορθωθῆναι τὸ κακόν. Τῷ ὀνόματι δὲ τῆς ξενοδοχίας μὴ εἴπῃς ἐπὶ πολὺν καιρὸν τὸν ξενοκου ρίτην μοναχὸν διάγειν εἰς ἀλλοτρίαν μονὴν, τοῦτο γὰρ καὶ περιγραφὴ τοῦ κανόνος ἐστίν· ἀλλ᾽ ἐφ' ἡμέ ραις μετρίαις. Μὴ θαυμάσῃς δὲ πῶς οὐ κολάζεται παρὰ τοῦ κανόνος ὁ παραβάτης τούτου. Ανάγνωσιν καὶ τὸν π' κανόνα τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου, καὶ μάθῃς ὅπως οἱ ξενοκουρίται κολάζονται, καὶ οἱ τού τους δεχόμενοι. 328 ZONAR. Monachos, quo loco primum rebus humanis a se abjudicatis monasticæ vitæ institutum amplexi sunt, in eo manere, nec aliam sibi stationem quærere oportet. Quod si quis in alterum monasterium, relicto priore, dem gret; hospitio scilicet hominem excipi necesse est ne profana diversoria ingredi, et cum iis, qui nulla ad honeste vivendum disciplina instructi sunt vitam agere cogatur: ascribi vero ordini, et in fratrum ùumerum referri, nisi ejus unde discessit monas'erii præfecto annuente, non licet. Atque hic quiden canon omnem, sine ullo discrimine, secessionem interdictam esse decernit: magnus vero Basilius, in asceticis suis capitibus, diverso modo de monachorum discessione loquitur, quam ita deinum concedi probat, si manentes spirituali detrimento afficiantur; ac tum quidem ejus detrimenti causam præfecto aperire, ac si quidem ea tollatur, in sua quemque statione persistere; illa vero adhuc manentè, rem totam in fratrum conventu enuntiare jubet. ΖΩΝΑΡ. Τοὺς μοναχούς, ἔνθα ἀπετάξαντο τῷ κόσμῳ, συνετάξαντο δὲ τῇ μοναχική πολιτεία, προσμένειν προσήκει, καὶ μὴ ἐκεῖθεν ἀναχωρεῖν. Εἰ δέ τις ἀναχωρήσῃ, καὶ εἰς ἑτέραν ἀπέλθῃ μονὴν, ξενοδοχεῖσθαι μὲν τοῦτον ἀναγκαῖον, ἵνα μὴ βιασθῇ εἰς κοσμικοὺς ἀπιέναι, καὶ συνδιάγειν τοῖς ζῶσιν ἀδιαφόρως προσλαμβάνεσθαι δὲ αὐτὸν καὶ κατατάττειν τῇ ἀδελφότητι οὐ δεῖ, εἰ μὴ ὁ ἡγούμενος ἐπιτρέψη τῆς μονῆς, ἀφ' ἧς ἐξῆλθεν. Ὁ μὲν οὖν κανὼν οὗτος ἀδιάστικτον ἔχει τὴν κώλυσιν τῆς ἀναχωρήσεως· ὁ δὲ μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς ἀσκητικοῖς αὐτοῦ περαλαίοις διαστίζει περὶ τῆς τῶν μοναχῶν ἀναχωρήσεως, καὶ οὐκ ἄλλως αὐτοῖς ἀναχωρεῖν δίδωσιν, εἰ μὴ ψυ χικῶς βλάπτοιντο· καὶ τότε δὲ τὴν αἰτίαν τῆς βλάp 6ης ἐπαγγέλλειν τῷ ἡγουμένῳ, καὶ εἰ μὲν θεραπεύοιτο τὸ αἴτιον αὖθις, διάγειν βούλεται ἕκαστον ἐν τῇ οἰκείᾳ μονῇ· εἰ δὲ ἀθεράπευτον ᾗ τὸ κακὸν, λέγειν τοῦτο ἐπὶ τῆς ἀδελφότητος. ARIST. Monacho vel monachæ suam relinquere • mansionem, et aliam ingredi non liceat: sin 4 ingrediatur, ut hospes accipiatur; at præter • præfecti sententiam ne admittatur aut hospitio ‹ excipiatur. > Recipi quidem et hospitio excipi monachum vel monacham, ad aliam mansionem proficiscentem, præsens canon non permittit, ne ad seculares necessario divertens, ibi pernaueat; at eam admitΑΡΙΣΤ. 4 Μοναχὸν ἢ μονάστριαν μὴ ἐξέστω κατα- • λιμπάνειν τὴν οἰκείαν μονὴν, καὶ ἑτέρᾳ προσιέε ναι· εἰ δ᾽ ἀφίκοιτο, ξενοδοχείσθω· μή μέντοι ι προσδεχέσθω, καὶ ξενοδοχείσθω παρὰ γνώμην • τοῦ ἡγουμένου.» Τὸ μὲν ὑποδέχεσθαι καὶ ξενοδοχεῖσθαι μοναχὸν ἢ μοναχὴν ἐν ἑτέρᾳ μονῇ ἀπιοῦσαν ὁ παρὼν κανών οὐκ ἐπιτρέπει, ἵνα μὴ διὰ ἀνάγκην εἰς κοσμικούς ἀπέλθοι ἢ μείνῃ· τὸ δὲ προσλαβεῖν καὶ προσδέξασθαι

IN CAN. XVI GONC. VII (ECUMEN. αὐτὴν, καὶ συντάξαι τῇ ἀδελφότητι παρὰ γνώμην τῆς tere, et praeterea accipere, et inter sorores sine ἡγουμένης, οὐκ ἐπιτρέπει. præfectæ voluntate collocare non permittit. CANON XXII. Deo quidem universum dedicare, et non propriis c voluntatibus servire, res magna est: • Sive ‹ enim comeditis, sive bibitis, inquit divinus • Apostolus, omnia in Dei gloriam facite 1º. > • Christus autem Deus noster in suis Evangeliis ‹ jussit peccatorum principia resecare. Non enim • adulterium solum apud ipsum punitur; sed • etiam cognitionis motus ad aggrediendum adul- • Lerium condemnatur, ipso dicente: «Qui aspe xit mulierem ad concupiscendam ipsam, eain jam in corde suo adulteravit:: unde nos • quoque edocti, debemus cogitationes purgare. • Etsi enim omnia licent, non tamen omnia exc pediunt *,. nt a voce apostolica docemur. • Cuivis ergo homini necesse est comedere ut vivat. Et quibus est vita quidem matrimonii ‹ et liberorum et laicæ constitutionis, mixtim • comedere viros et mulieres, est ab omni re- • prehensione alienum; si modo ei, qui dat nu- ‹ trimentum), gratias agant, non cum scenicis • quibusdam studiis sive Satanicis canticis, et • citharœdicis ac meretriciis vocibus, quos pro. • phetica exsecratio flexionibus sen gesticulatio • nibus persequitur, sic dicens: Væ iis qui ‹ cum cithara et psalterio vinum bibunt, Domini • autem opera non respiciunt, et opera manum ‹ ejus non considerant”. › Et sicubi tales fu4 rint inter Christianos, corrigantur: sin minus, ‹ adversus eos robur suum obtineant, quæ al ⚫ antecessoribus canonice tradita sunt. Quibus ‹ autem quieta est vita et solitaria, ut qui Domino Deo jugum monasticum tollere statue- ‹ rint, in solitudine et silentio sedere convenit: c sed nec iis eliam, qui vitam sacerdotalem ele- • gerint, licet omnino seorsum cum mulieribus comedere; nisi utique cum divinis et religiosis viris ac mulieribus, ut ipsum etiam convivium • ad spiritualem correctionem adducat. Porro id • ipsum etiam in cognatis fiat. Si autem rursus ‹ contingat, ut quæ sunt ad usum neccssaria ‹ non afferat monachus vel sacerdos, et propter • necessitatem velit, sive ad publicum diverso- • rium, sive ad alicujus domum divertere; ei • liceat hoc facere, utpote urgente necessitate. › BALS. Præsens canon prohibet laicis, ne cum scenicis ludicris et saltationibus comedant, et sua- · det Christianis 329 qui tale quid faciunt, ut se corrigant: sin minus, adversus eos valere, quæ canonibus antea constituta fuere, decernit. Porro et monachis et sacerdotibus præcipit, ne seorsum cum mulieribus comedant, etiamsi revera eorum cognatæ fuerint; sed palam, et cum aliquibus bonis ac religiosis, ut neque ipsi a contrariis cogi. tationibus moveantur, neque aliis offensionem • Θεῷ μὲν τὸ πᾶν ἀνατίθεσθαι, καὶ οὐ τοῖς ἰδίοις • θελήμασι δουλοῦσθαι, μέγα χρῆμα τυγχάνει" • Εἴτε γὰρ ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, ὁ θεῖος ᾿Από- • στολός φησι, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε. • Χριστὸς δὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις • αὐτοῦ τὰς ἀρχὰς τῶν ἁμαρτημάτων εκκόπτειν • προστέταχεν. Οὐ γὰρ ἡ μοιχεία μόνον παρ' αὐτ • τοῦ κολάζεται, ἀλλὰ καὶ ἡ κίνησις τοῦ λογισμοῦ 4 πρὸς τὴν τῆς μοιχείας ἐγχείρησιν κατακέκρι «ται, λέγοντος αὐτοῦ· ῾Ο ἐμβλέψας γυναῖκα • πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς ἤδη ἐμοίχευσεν • αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· ἔνθεν οὖν μαθη- • τευθέντες, λογισμοὺς ὀφείλομεν καθαίρειν. Εἰ • γὰρ καὶ πάντα ἔξεστιν, ἀλλ' οὐ πάντα συμφέ · ρει, ὡς ἐξ ἀποστολικῆς φωνῆς διδασκόμεθα. • Επάναγκες οὖν ἐστι παντὶ ἀνδρὶ διὰ τὸ ζῆν • ἐσθίειν. Καὶ οἷς μὲν βίος ἐστὶ γάμου καὶ τέκνων • καὶ λαϊκῆς διαθέσεως, ἀναμὶξ ἐσθίειν ἄνδρας • καὶ γυναῖκας τῶν ἀδιαβλήτων ἐστὶ, μόνον τῷ • διδόντι τροφὴν τὴν εὐχαριστίαν προσάγοντας, μὴ • μετά τινων θυμελικῶν ἐπιτηδευμάτων, εἴτουν • σατανικῶν ᾀσμάτων, κιθαρῶν τε καὶ πορνικῶν • λυγισμάτων, οἷς ἐπέρχεται προφητικὴ ἀρά, οὔ • τως ἡ λέγουσα· Οὐαὶ οἱ μετὰ κιθάρας καὶ • ψαλτηρίου τὸν οἶνον πίνοντες, τὰ δὲ ἔργα • Κυρίου οὐκ ἐμβλέπουσι, καὶ τὰ ἔργα τῶν • χειρῶν αὐτοῦ οὐ κατανοοῦσι. Καὶ εἴ πού • ποτε εἶεν τοιοῦτοι ἐν τοῖς Χριστιανοῖς, διορθού • σθωσαν· εἰ δὲ μή γε, κρατείτωσαν ἐπ' αὐτοῖς τὰ • παρὰ τῶν πρὸ ἡμῶν κανονικῶς ἐκτεθέντα. Οἷς • δὲ ὁ βίος ἐστὶν ἡσύχιος καὶ μονότροπος, ὁ συν- • ταξάμενος Κυρίῳ τῷ Θεῷ ζυγὸν μονήρη ἆραι, ε καθίσεται κατά μόνας καὶ σιωπήσῃ· ἀλλὰ μὴν • καὶ τοῖς ἱερατικὸν ἐκλεξαμένοις βίον οὐδ᾽ ὅλως • Εξεστι κατ' ἰδίαν γυναιξὶ συνεσθίειν, εἰ μή που • μετά τινων θεοφόρων καὶ εὐλαβῶν ἀνδρῶν καὶ • γυναικῶν, ἵνα καὶ αὐτὴ ἡ συνεστίασις πρὸς κατο • όρθωσιν πνευματικὴν ἀπάγῃ. Καὶ ἐπὶ συγ • γενῶν δὲ τὸ αὐτὸ ποιείτω. Εἰ δὲ καὶ αὖθις • ἐν ὁδοιπορίᾳ συμβῇ τὰ τῆς ἀναγκαίας χρείας μὴ • ἐπιφέρεσθαι μοναχὴν ἢ ἱερατικὸν ἄνδρα, καὶ • διὰ τὸ ἀναγκαῖον καταλῦσαι βούλεται εἴτε ἐν • πανδοχείῳ εἴτε ἐν οἴκῳ τινὸς, ἄδειαν ἔχειν αὐτ «τὸν τοῦτο ποιεῖν, ὡς τῆς χρείας κατεπειγούσης. ΒΑΛΣ. Ο παρών κανὼν κωλύει τοὺς λαϊκοὺς μετὰ θυμελικῶν παιγνίων καὶ ὀρχήσεων ἐσθίειν, καὶ παρεγγυάται τοῖς τοιοῦτόν τι ποιοῦσι Χριστιανοῖς διορθοῦσθαι· εἰ δὲ μή, κρατεῖν ἐπ' αὐτοῖς τὰ παρὰ τῶν κανόνων προορισθέντα. Τους μέντοι μοναχούς καὶ τοὺς ἱερωμένους παρακελεύεται μὴ συνεσθίειν μετὰ γυναικῶν κατ' ἰδίαν, κἂν τῇ ἀληθείᾳ ὦσι προσγενεῖς αὐτῶν· ἀλλ᾽ ἐν φωτὶ καὶ μετὰ εὐλαβῶν τι νων, διὰ τὸ μήτε αὐτοὺς ὑπὸ λογισμῶν ἐναντίων κατατείεσθαι, μήτε ἄλλους σκανδαλίζειν. Ἐν όδοι- 101 Cor. x, 31. το Matth. v, 28. "I Cor. vi, 12. "Isa. v, 11, 12.

scandalumque praebeant. Si quis autem horum in πορίᾳ δὲ ἢ ἐν ἑτέρᾳ ἀναγκαία διακονία ἀποδημούντα itinere vel in alio non negligendo ministerio peregre versetur, et non habeat ea quæ sunt ad vitam necessaria, statuerunt, eum absque ullo præjudicio in hospitio publico vel in alienis ædibus diversari, propter urgentem necessitatem corporei nutrimenti et quietis. Atque hic quidem est hujus canonis scopus. Ejus autem proœmium est ex prima ad Corinthios Epistola magni apostoli Pauli, quæ sic expresse dicit: Sive comeditis, sive bibitis, omnia in Dei honorem facile. Illud autem, Debenus cogitationes purgare, ex secunda adl Corinthios Epistola, Illud: Omnia Liceni, sed non omnia expediunt, ex prima ad Corinthios Epistola. Et illud, Væ illis, qui cum cithara et psalterio vinum bibunt, et que deinceps sequuntur, ex Isaia propheta. Canonicus autem traditiones dicunt Patres 42 et 43 can. sanctorum apostolorum, et 60 Carthag. syn. et 62 syn. in Trullo. ZONAR. Monachos et sacris initiatos homines privatim in eadem mensa cum feminis accumbere hic canon vetat. Exordio vero utitur, atque ad Deum omnia referenda esse demonstrat, dictumnque Apostoli profert dicentis: Sive manducatis, sive bibitis, omnia in gloriam Dei facite. Deinde sernionem aggreditur, atque ex Christi praecepto peccatorum initia a fidelibus resecanda esse ostendit. Illis namque verbis, Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam mæchalus est eam in corde suo, non adulterium solummodo, sed ipsa quoque pravi motus initia castigat. Cum enim in mulieris forma contemplanda quispiam curiosus est, admisso prava affectionis initio, nempe cupiditate, ex eo ipsius quoque cogitatio et ratio ad crimen suscipiendum impellitur. Proinde cogitationes, inquit, interimere debemus (est et hoc quoque apostolicum), id est, propter hoc nascentes debemus exstinguere, priusquam sese altius efferre ac nobiscum colluctari possint. Vel καθα!- ρειν, id est purgare (utraque enim lectio admitti potest), ne videlicet mentem impuris cogitationibus contaminari sinamus, sed eas quam longissime amnandemus; vel etiam mentem, ob admissas impuras cogitationes inquinatam, expurgemus, ac poenitentia contractas sordes eluamus, neque ulterius progredi patiamur. Nam etsi miki omnia licent, non tamen omnia expediunt: hæc quoque magni Pauli verba sunt. Licet ergo, inquit, edere ut vivas. Et qui communi quidem more cum uxoribus suis ac liberis habitantes degunt, cum 10 - lieribus cibum capere minime prohibentur, nec eos quisquam ob id reprehendat, si meritas interea divinæ liberalitati gratias agant, neque inter epulas comica studia, hoc est, Satanicas cantiones adhibeant. Quænam haec vere? Citharæ ineret riciæque flexiones. Flexionum autem nomine, aút inconditas saltationes, aut vocum in cantilenis modulationes significavit. In eos siquidem, ait, illa propheta exsecratio cadit, Væ, qui cum cithara el τινα ἐκ τούτων, καὶ τὰ πρὸς ζωὴν ἐπιτήδεια μὴ ἔχοντα, διωρίσατο ἀποκριματίστως καταλύειν ἐν ξενοδοχείῳ ἢ ἐν ἀλλοτρίῳ οἴκῳ, διὰ τὸ κατεπείγον τῆς σωματικῆς τροφῆς καὶ ἀναπαύσεως. Καὶ ὁ μὲν σκοπὸς τοῦ κανόνος οὗτος. Τὸ προοίμιον δὲ αὐτοῦ ἐστιν ἀπὸ τῆς πρὸς Κορινθίους πρώτης Επιστολῆς τοῦ μεγάλου ἀποστόλου Παύλου, οὕτω λεγούσης ἐν μέρει· Εἴτε ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε· τὸ δὲ, Οφείλομεν καθαίρειν λογισμούς, ἀπὸ τῆς πρὸς Κορινθίους δευτέρας Επι στολῆς τὸ, Πάντα ἔξεστιν, ἀλλ' οὐ πάντα συμ φέρει, ἀπὸ τῆς πρὸς Κορινθίους πρώτης Επιστολής καὶ τὸ, Οὐαὶ οἱ μετὰ κιθάρας καὶ ψαλτηρίου τὸν οἶνον πίνοντες, καὶ τὰ ἑξῆς, ἐκ τῆς τοῦ 'Ησαΐου προφητείας. Κανονικὰς δὲ παραδόσεις οἱ Πατέρες φασὶ τὸν μὲν καὶ μγ' τῶν ἁγίων ἀποστόλων, τὸν τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνίδου καὶ τὸν ξῶν τῆς ἐν τῷ Τρούλλω. ΖΩΝΑΡ. Ο παρών κανών κωλύει μοναχοὺς καὶ ἱερωμένους κατ' ιδίαν συνεσθίειν γυναιξί. Προοιμά ζεται δὲ, καί φησιν ὅτι πάντα χρὴ τῷ Θεῷ ἀνατί θεσθαι, καὶ χρῆσιν ἐκ τοῦ ᾿Αποστόλου παράγει, λέο γοντος, Εἴτε ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε. Εἶτα μεταχειρίζεται τὸν λόγον, φάσκων ὅτι ὁ Χριστὸς τὰς ἀρχὰς τῶν ἁμαρτημάτων περιαιρεῖν τοὺς πιστοὺς κελεύει. Ἐν γὰρ τῷ λέγειν, ῾Ο ἐμβλέψας γυναικὶ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐ τοῦ, οὐ τὴν μοιχείαν κολάζει μόνον, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν τοῦ πάθους ἀρχήν. Οταν γάρ τις περιέργως ἴδῃ, δεξάμενος τὴν τοῦ πάθους ἀρχὴν, τὴν ἐπιθυμίαν δηλαδή, τότε αὐτῷ ὁ λογισμὸς κινεῖται πρὸς τὸ ἁμάρ τημα. Ενθεν, φησί, λογισμοὺς ὀφείλομεν καθαιρεῖν (καὶ τοῦτο δὲ ἀποστολικὸν), τουτέστι, διὰ τοῦτο χρεω· στοῦμεν καταβάλλειν τους λογισμούς, καὶ μὴ ἐᾷν πιο τοὺς ἐπαίρεσθαι καὶ κατεξανίστασθαι ἡμῶν ἢ καθαί ρειν (γράφεται γὰρ καὶ οὕτως), ἀντὶ τοῦ, μὴ ἐᾷν μολύ νεσθαι τὸν λογισμὸν δι᾿ ἐνθυμήσεων πονηρῶν, ἀλλ' αποπέμπεσθαι ταύτας· ἢ καὶ διὰ τῆς παραδοχῆς τῶν ὑπόπτων διαλογισμῶν μολυνθέντα καθαίρειν αὐτὸν, ἐκπλύνειν τοῦ μολυσμοῦ διὰ μετανοίας, καὶ μὴ ἐν περαιτέρω χωρῆσαι. Εἰ γὰρ καὶ πάντα μοι ἔξεστιν, ἀλλ' οὐ πάντα συμφέρει. Ταῦτα δὲ τοῦ μεγάλου Παύλου τὰ ῥήματα. Εξεστιν οὖν, φησὶ, τὸ ἐσθίειν διὰ τὸ ζῇν. Καὶ οἱ μὲν κατὰ κόσμον βιοῦντες, καὶ γυναιξί συζῶντες καὶ τέκνοις, οὐ κωλύονται γυναιξί συνεσθίειν, οὐδὲ διαβολῆς αὐτοῖς αἴτιον τοῦτο, εἰ μετ' εὐχαριστίας τῆς πρὸς Θεὸν γίνοιτο, καὶ οὐ μετ σολαβοῦσιν ἐν ταῖς τραπέζαις αὐτῶν θυμελικὰ ἐπιτηδεύματα, ήγουν σατανικά ᾄσματα. Τί δὲ ταῦτά εἰσι; Κιθάραι και λυγίσματα πορνικά. Διὰ δὲ τῶν λυγισμάτων ἢ τὰς ἀσέμνους ορχήσεις ᾐνίξατο, ἢ τὰ ἐν ταῖς ᾠδαῖς λυγίσματα τῶν φωνῶν. Οἷς ἐπέρχεται φησί, προφητικὴ ἀρά, τὸ, Οὐαὶ οἱ μετὰ κιθάρας καὶ ψαλτηρίου οἶνον πίνοντες, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰοὖν εἰσι τοιοῦτοί τινες ἐν Χριστιανοῖς, διορθούσθωσαν· εἰ δὲ μή, οι παλαιοί κανόνες κρατείτωσαν ἐπ' αὐτοῖς. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ λαϊκῶν ὁ κανὼν διετάξατο. Οἷς δὲ,

IN CAN. XXII CONC. VII ECUMEN. igitur hujusmodi inter Christianos sint, corrigi: sin minus, antiquorum) canonum constitutiones in ípsis servari placet. Et hæc quidem de laicis canon statuit. Quibus vero, inquit, vitæ genus quietumn et solitarium, quin et iis qui in sacrum ordinem cooptati sunt, privatim mulieribus couvesci non licet. Id vero si quandoque necessario fiat, nequaquam cum feminis discumbere, nisi præsentibus honestis viris ac mulieribus, permissum sit, ut· spiritualem aliquem fructum ipsa illa convivandi societas pariat. Quisquis enim hoc pacto citra suspicionem cum mulieribus vescitur, cæteros ad pre conium divinæ laudis impellit. Nam qui ab eo ne tenuissim quidem suspicioni locum relinqui animφησὶν, ὁ βίο; ἡσύχιος καὶ μονότροπος, ἀλλὰ μὴν καὶ ἡ psalterio vinum bibunt; et quæ sequantur. Si qu τοῖς ἱερατικοῖς οὐκ ἔξεστι κατ' ιδίαν γυναιξὶ συνεσθίειν. Εἰ δέ ποτε τοῦτο γίνεσθαι δεήσει, συμπαρ ὄντων αὐτοῖς τιμίων ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν συνεστιαθήσονται γυναιξίν, ἵνα καὶ ἡ συνεστίασις πρὸς κατόρθωσιν πνευματικὴν ἀπάγῃ κατορθοῖ γὰρ ὁ οὕτως ἀνυπόπτως συνεσθίων γυναιξὶ τὸ δοξάζεσθαι τὸν Θεόν. Οἱ γὰρ ὁρῶντες αὐτῶν ἔξω πάσης διατηροῦντα ἑαυτὸν ἀποψίας, δοξάζουσι τὸν Θεὸν, κατὰ τὸν εὐαγ γελικὸν λόγον τὸν λέγοντα· Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, όπως ἴδωσι τὰ καλὰ ἔργα ὑμῶν καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Καὶ οὐ μόνον ἀλλοτρίαις γυναιξί συνεσθίειν ὁ μοναχὸς ἢ ὁ ἱερωμένος ἐπὶ παρουσίᾳ τινῶν εὐλαβῶν ἀπαιτεῖται, ἀλλὰ καὶ ὅτε συγγενέσι γυναιξί συνεσθίει. Ἐν δὲ ὁδοιπορίαις Ιερωμένος ή adverterint, Deum laudibus efferunt, ut in Evanμοναχός, εἰ μὴ ἔχοι ὅπου ἀναπαύσεται, άδεια έσται gelio scriptum est, illis verbis: Sic luceat lux veαὐτῷ καὶ ἐν πανδοχείῳ καὶ ἐν οἴκῳ τινὸς καταλύσαι stra coram hominibus 330 ut videant opera vestra χρείας κατεπειγούσης· πλὴν κἀκεῖ μετ᾿ εὐλαβείας bona, et glorificent Patrem vestrum, qui est in βούλεται ὁ κανὼν καὶ σωφρόνως αὐτοὺς τὴν διαγω- calis ". Neque solum quandocunque cum alienis, γὴν ποιεῖσθαι. sed etiam si cum propinquitate junctis mulieribus mouachi aut sacris initiati cibum capiant, modestia spectatos homines adhiberi hoc canone statutum est. In itinere tamen, ubi alius commorandi locus non suppetat, sacrato homini aut monacho impune ad cauponam divertere, aut in alterius cujuspiam domo instanti necessitati satisfacere concessum sit: sed in iis quoque locis religionis uihilominus ac temperantiæ rationem ab illis canon haberi jubet. ΑΡΙΣΤ. «Λαϊκοὺς μὲν ἄνδρας συνεσθίειν γυναιξὶν • ἀδιάβλητον μονοτρόποις δὲ οὐκ ἔξεστι κατ' ιδίαν · γυναιξὶ συνεσθίειν, εἰ μὴ που μετὰ θεοφόβων • καὶ εὐλαβῶν ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν. Ἐν ὁδῷ • δὲ μοναχὸς ἢ ἱερατικὸς ἀνὴρ, μὴ ἐπιφερόμενος «τὰ ἀναγκαῖα, ἐν πανδοχείῳ καταλύσουσι. ο Τὸ μὲν μετ' εὐχαριστίας καὶ φόβου Θεοῦ, μὴ διά τινων θυμελικῶν καὶ σατανικῶν ᾀσμάτων, λαϊκούς ἄνδρας γυναιξὶ συνεσθίειν τῶν ἀδιαβλήτων ἐστί· τοῖς καὶ βίον ἡσύχιον ἔχουσι, καὶ μονοτρόπως, ώς συνταξαμένοις Θεῷ καὶ καταμόνας καθίσαι, καὶ σιωπῆσαι, κατ' ἰδίαν ὅλως οὐκ ἔξεστι γυναιξὶ συνεσθίειν, εἰ μή που μετά τινων θεοφόβων ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν συνεστιαθῆναι θελήσουσιν· ἵνα καὶ αὐτὴ ἡ συνεστίασις πρὸς κατόρθωσιν πνευματικήν γένηται. Ἐν ὁδῷ δὲ, εἰ τὰ ἀναγκαῖα οὐκ ἐπιφέρονται, ἄδεια δίδοται καὶ μοναχῷ καὶ ἱερατικῷ ἀνδρὶ ἐν πανδοχείῳ εἴτε καὶ ἐν οἴκῳ καταλύειν διὰ τὴν κατεπείγουσαν χρείαν. ” Matth. v, 16. ARIST. Laicos quidem viros cum mulieribus ‹ convesci est ab omni reprehensione alienum: ‹ solitariis autem viris cum mulieribus privatim • convivari non licet; nisi forsitan una cum Dei ‹ timentibus et religiosis viris et mulieribus. In ‹ itinere autem monachus vel et sacris initiatus ‹ vir, secum necessaria non afferens, in publi- • cum diversorium divertal. Cum gratiarum quidem actione et Dei timore non scenicis aliquibus et satanicis canticis, Jaicos viros cum mulieribus convesci, reprehendi nequit. Eis autem, qui vitam quietam et solitariam elegerunt, ut qui Deo spoponderunt solitarie selerc et silere, non omnino licet cum mulieribus priva. tim comedere: nisi forte cum religiosis quibusdam viris aut mulieribus convivari velint; ut et ipsum etiam convivium ad spiritualem correctionem tendat. In itinere autein, si necessaria non adferuntur, licet monacho aut homini sacerdotali in publicum diversorium, vel in alicujus domum divertere propter urgentem ipsius necessitatem. PATROL. GR. CXXXVII.

ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΚΤΕΘΕΝΤΕΣ ΠΑΡΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΙ ΠΡΩΤΗΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ, ΤΗΣ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΕΝ ΤΩ ΠΑΝΣΕΠΤΟ ΝΑΟ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΝΕΥΦΗΜΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 100% CANONES EDITI SANCTA ET MAGNA CONSTANTINOPOLITANA PRIMA ET SECUNDA SYNODO, QUÆ CONGREGATA EST IN VENERABILI TEMPLO SANCTORUM ET BENEDICTORUM APOSTOLORUM. 331 BALS. Quidam hanc inscriptionem legentes cubitant, quomodo hæc synodus, quæ una est, prima et secunda dicitur. Solutio. Tempore sanetissimi illius patriarche domini Photii, qui Nomocanouon composuit, coacta est adversus igna - tium beatissimum patriarcham universalis synodus. Cum autem dicere essent dogmaticæ causæ diversæque ecclesiasticæ, fuit divisio et seditio synodi, utpote iis, qui non recte sentiebant, cum victi essent, orthodoxis assentiri nolentibus. Propterea et divinis Patribus opus fuit, ut fieret secundus conventus, et scriberentur que prius licta erant et confirmata. Ex eo ergo nominata est hac synodus prima et secunda, et subjccuί canones editi fuere. ZONAR. Synodi hujus inscriptio hæc est: Sancta et magna prima et secunda synodus Constantinopolitana in templo Sanctorum et gloriosissimorum Apostolorum congregata. Apud eos ergo, qui hanc inscriptionem legunt, dubitatio exoritur, qua ratione, una cum sit, prima el secunda hæc synodus nuncupetur. Igitur in templo Sanctorum Apostolorum, quod diximus, synodum celebratam, ibique iter orthodoxos et adverse factionis homniares dabitam disputationem fuisse, ac in ea superiores orthodoxos exstitisse memo - rant. Cum vero de iis, quæ ultro citroque disputata fuerant, scripto exarandis constitutum esset; hæreticos, quippe qui se victos atque a conventu fidelium eliminandos existimari nollent, quæ de- c creta fuerant scriptis consignari, seditione etiam ob eam causam excitata, minime passos; quam quidem seditionem eousque processisse, ut eductis quoque gladiis complures interfecti ccciderint; atque hoc pacto conventum illum primum nullo videlicet rei exitu diremptum. Hinc rursum temporis intervallo alterum in eodem templo conventum habitum, iterumque de iisdem rebus disputatum, dogmaticaque decreta litterarum moΒΛΑΣ. Τινὲς τὴν ἐπιγραφὴν ἀναγινώσκοντες ἀποροῦσε πῶς μία οὖσα αὕτη ἡ σύνοδος, πρώτη καὶ δευτέρα λέγεται. Λύσις. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυροῦ Φωτίου, τοῦ τὸ νομοκάνονον συνθεμένου, συνεκροτήθη κατὰ τοῦ μακαριωτάτου πατριάρχου Ιγνατίου οικουμενική σύνοδος. Λαληθεισῶν δὲ καὶ δογματικῶν ὑποθέσεων καὶ ἀλλοίων ἐκκλησιαστικών, γέγονε διάστασις καὶ μερισμὸς τῆς συνόδου, ὡς τῶν ἑτεροδόξων μὴ ἀνα εχομένων διὰ τὴν ἦταν ὁμογνωμονῆσαι τοῖς ὀρθοδόξοις. Διά τοι τοῦτο καὶ ἐδέησε τοῖς θείοις Πατράκ γενέσθαι καὶ δευτέραν συνέλευσιν, καὶ γραφῆναι τὰ προλαληθέντα καὶ κυρωθέντα. Ἀνομάσθη οὖν ἐνα τεῦθεν ἡ τοιαύτη σύνοδος πρώτη καὶ δευτέρα, καὶ οἱ ὑποτεταγμένοι κανόνες εξετέθησαν. ΖΩΝΑΡ. Η σύνοδος αὕτη ἐπιγέγραπται σὕτως· Ἡ ἁγία καὶ μεγάλη πρώτη καὶ δευτέρα σύνοδος ή ἐν Κωνσταντινουπόλει συστᾶσα ἐν τῷ πανσέπτῳ ναῷ τῶν Ἁγίων καὶ πανευφήμων Αποστόλων. Απορεῖν τοίνυν ποιεῖ τοὺς τὴν ἐπιγραφὴν ἀναγινώσκοντας ταύτην, πῶς μία οὖσα, πρώτη καὶ δευτέρα καλε!. ται. Λέγεται τοίνυν σύνοδον ἐν τῷ ῥηθέντι ναῷ τῶν Αγίων Αποστόλων συγκροτηθῆναι, καὶ διαλε χθῆναι τοὺς ὀρθοδόξους τοῖς ἑτεροδόξοις, καὶ δόξαι τοὺς ὀρθοδόξους ἐπικρατεστέρους, μέλλειν τε γραφή παραδοθῆναι τὰ λαληθέντα· τοὺς δὲ αἱρετικοὺς μὴ ἀνασχέσθαι γραφῆναι τὰ δόξαντα, ἵνα μὴ φανεῖεν ἡττηθέντες, καὶ ἐκκηρυχθῶσι τῆς τῶν πιστῶν ὁμηγύρεως, καὶ στασιάσαι διὰ τοῦτο, καὶ ἐς τοσοῦτον τήν στάσιν αὐτοῖς προελθεῖν, ὡς καὶ μέχρι ξιφουλ κίας καὶ φόνων χωρῆσαι, καὶ οὕτω διαλυθῆναι τὴν πρώτην ἐκείνην συνέλευσιν, μή σχοῦσαν δῆλόν τι ἀποτέλεσμα. Εἶτ᾽ αὖθις παραῤῥυέντος καιροῦ δευτ τέραν ἐν τῷ αὐτῷ ναῷ γενέσθαι συνέλευσιν, καὶ πάλιν περὶ τῶν αὐτῶν γενέσθαι διάλογον, καὶ τότε συγγραφῆναι τὰ λαληθέντα περὶ δογμάτων. Καὶ διὰ τοῦτό φασιν αὐτὴν, μίαν οὖσαν κυρίως, πρώτην και δευτέραν ὀνομασθῆναι, ὡς δὶς γεγονυίας τῆς συνελεύ σεως τῶν Πατέρων· ἐν δὲ τῇ δευτέρα, συγγραφέντων

IN CAN. I CONC. CPOL. τῶν λαληθέντων καὶ συνδοξάντων, ὅτε καὶ τεταγμένοι κανόνες ἐξεφωνήθησαν. οἱ ὑπο- numentis commendata tum demum fuisse. Atine ex hoc factum aiunt, ut hæc, licet una synodus, merito nominata fuerit. In secunda itaque conconsensu decreta fuerant, scripto commissis, subjecti tamen ob Patres bis convocatos, prima et secunda gressione iis, quæ disputata atque omnium quoque canones promulgati fuere. Πράγμα σεμνὸν οὕτω καὶ τίμιον, καὶ τοῖς μακαρίοις · καὶ ὁσίοις Πατράσιν ἡμῶν πάλαι καλῶς ἐπινοηθὲν, · ἡ τῶν μοναστηρίων οἰκοδομή, κακῶς ὁρᾶται πρατ • τόμενον σήμερον. Τινὲς γὰρ ὄνομα μοναστηρίου · ταῖς οἰκείαις περιουσίαις καὶ ὑπάρξεσι περιθέ • μένοι, καὶ Θεῷ καθαγιάζειν ταύτας ἐπαγγελλό- • μενοι, κυρίους τε τῶν ἀφιερωθέντων ἑαυτοὺς • ἀναγράφουσι, καὶ μόνῃ τῇ προσηγορίᾳ τὸ θεῖον • ἀφοσιοῦν ἐκμηχανάσθαι διεγνώκασι. Τὴν αὐτὴν «γὰρ ἐξουσίαν καὶ μετὰ τὴν ἀφιέρωσιν οὐκ • ἐρυθριῶσι σφετερίζεσθαι, ήνπερ ἔχειν οὐκ • ἐκωλύοντο πρότερον· καὶ τοσαύτη καπηλεία • προσετρίβη τῷ πράγματι, ὥστε πολλὰ τῶν • ἀφιερωθέντων παρ' αὐτῶν γε τῶν ἀφιερωσάν- < των ὁρᾶσθαι πιπρασκόμενα, θάμβος καὶ μέσος τ τοῖς ὁρῶσι παρεχόμενα· καὶ οὐ μόνον οὐκ ἔστιν • αὐτοῖς μεταμέλεια, ἐφ' οἷς τῶν ἅπαξ ἀνατεθεί- • μένων Θεῷ τὴν ἐξουσίαν ἑαυτοῖς ἐπιτρέπουσιν, • ἀλλὰ καὶ ἑτέροις ταύτην ἀδεῶς παραπέμπου • σιν. Ώρισεν οὖν διὰ ταῦτα ἡ ἁγία σύνοδος • μηδενὶ ἐξεῖναι μοναστήριον οἰκοδομεῖν ἄνευ τῆς • τοῦ ἐπισκόπου γνώμης καὶ βουλῆς. Ἐκείνου δὲ • συνειδότος καὶ ἐπιτρέποντος, καὶ τὴν ὀφειλο • μένην ἐπιτελοῦντο; εὐχὴν, ὡς τοῖς πάλαι 030- • φιλῶς νενομοθέτηται, οἰκοδομεῖσθαι μὲν τὸ • μοναστήριον πάντα δὲ νὰ ἐν αὐτῷ προσήκοντα • σὺν αὐτῷ ἐκείνῳ βρεβίῳ ἐγκαταγράφεσθαι, «καὶ τοῖς ἐπισκοπικοῖς ἀρχείοις εναποτίθεσθαι, • μηδαμῶς ἄδειαν ἔχοντος τοῦ ἀφιεροῦντος, παρὰ • γνώμην τοῦ ἐπισκόπου ἑων τὸν ἡγούμενον ἢ • ἀνθ' ἑαυτοῦ ἕτερον καθιστάν. Εἰ γὰρ ἅπερ τις • ἀνθρώπῳ χαρίζεται, τούτων οὐκέτι κύριος είναι • δύναται, πως ἅπερ τις Θεῷ καθαγιάζει καὶ • ἀνατίθησι τούτων υφαρπάζειν τὴν κυριότητα • παραχωρηθήσεται;» ΒΑΛΣ. Ἐν τῷ ζ' κανόνι τῆς η' συνόδου ἐγρά ή μεν διαφορά τινα περὶ τοῦ πῶς ὀφείλουσι γίνεσθαι τὰ μοναστήρια· καὶ ἀνάγνωθι ταῦτα. Ο δὲ παρὼν κανών φησιν ὡς, ἐπεί τινες ὀνόματι μόνῳ μοναστη ρίου τὸν Θεὸν δεξιοῦνται, τοῖς πράγμασι δὲ καὶ τῇ ἀληθείᾳ θέλουσε πάλιν κατεξουσιάζειν τῶν ἀφιερω θέντων αὐτῷ, ἐκποιούμενοι ταῦτα καθώς ἂν θελή σουσιν, οὐκ ὀφείλει ἀνεγείρεσθαι μοναστήριον ἄνευ εἰδήσεως τοῦ ἐγχωρίου ἐπισκόπου. Οὗτος γὰρ μετά τὸ ποιῆσαι τὴν ὀφειλομένην εὐχὴν τῷ θεμελίῳ ἤγουν τὸ σταυροπήγιον, ἐπιτρέψει μὲν τὴν οἰκοδο μὴν, ἐγκαταγράψεται δὲ καὶ ἐν βρεβίῳ τὰ πρὸς οικονομίαν τῆς μονῆς καὶ αὐτάρκειαν τῶν μοναχῶν μέλλοντα δοθῆναι παρὰ τοῦ δομήτορος καὶ αὐτὸ τὸ CANON I. ‹ Res adeo veneranda et honorabilis, et a beatis • et sanctis Patribus nostris jam olim pulchre ‹ excogitata, monasteriorum ædificatio, hodie • male geritur. Nonnulli enim suis copiis et ‹ facultatibus nomen monasterii imponentes, et eas Deo sanctificare profitentes, se eorum ‹ quæ sunt consecrata dominos inscribunt, et • Deo dedicare sola appellatione machinari de- • creverunt. Eamdem enim potestatem etiam • post consecrationem sibi usurpare non eru - • bescunt, quam prius habere non velabantur: ‹ et tanta rei cauponatio adhibita est, ut multa • eorum quæ sunt consecrata, ab iis ipsis qui ‹ consecrarunt, vendita cernantur, admirationein et odium in ipsis videntibns excitantia; et tantum abest ut ullam agant pœnitentiam ob • id, quod eorum quæ Deo dedicata sunt sibi • potestatem attribuant, ut etiam eam ad alios ‹ sine metu transmittant. 332 Propterea ergo ‹ sancta definivit synodus, ut nemini liceat • monasterium ædificare absque episcopi sen- • tentia et consilie. Illo autem sciente et per- • mittente, et debitam orationem peragente, ut ‹ ab antiquis pie ac religiose cautum est, ino- ‹ nasterium quidem ædificetur: omnia autem, • quæ ad ipsum pertinent, cum illo ipso in • Brevi inscribantur, et in episcopalibus archi- ‹ vis reponantur; nullo modo potestatem ha- • bente eo qui consecrat, seipsum præter episcopi • sententiam præfectum, vel pro se alium, coustituere. Si enim eorum, quæ homini quis • largitur, dominus amplius esse non potest: • quomodo eorum quæ Deo sanctificat et ‹ dedicat quispiam sibi dominium arripere si- ‹ netur?» BALS. in septimo canone 7 syn. permulta scripsimus, quomodo feri debeaut monasteria: et lege ea. Preseus autem canon dicit, quod quoniam nonnulli solo nomine monasterii Deum complectuntur, re autem et veritate volunt in ca, quæ illi dedicata sunt, potestatem iterum obtinere, ea ut volunt alienantes, monasterium sine illus regionis episcopi consensu ædificari non debet. is enim postquam debitam orationem in fundamento ad Deum fuderit, seu pos crucis fixionem, permittet quidem ædificationem, et in Brevi etiam described, quæ ad monasterii dispensationem et monachorum sufficientiam ab exstructore danda sunt, et ipsum etiam monasterium: ut Breve in Guill. Beveregii notæ. Εὐχὴν τῷ θεμελίω. Legendum εὐχὴν ἐπὶ τῷ θεμελίῳ, juxta mss. Amerbachianum et Æto niensem

episcopatu reponatur, et qui offert ab eorum, que μοναστήριον, ἐφ᾽ ᾧ ἀποκεῖσθαι τὸ βρεβίον ἐν τῇ Deo conserrata sunt, dominio, alienetur. Adjicit autem, quod tantum abesse debet is, qui obtulit, a dominio eorum quæ ad Deum pertinent, ut ne præfecturam quidem gerat in monasterio præter sententiam episcopi, sed nec etiam alium præ. fectum constituat. Si enim, inquit, quæ hominibus dantur, qui dedit auferre nequit: quomodo ca quæ sunt Deo dedicata eripiet, et in suam rursus potestatem rediget? Rogaverit ergo quispiam quomodo, contra ac canone continetur, monasteriorum exstructores et statuta edunt, et non solum præfectos, sed et ephoros in ipsis constituunt, et nonnunquam etiam, inter alia quæ contra canones faciunt, ut illius regionis episcopus ad ipsuni aditum non habeat? Et dixerunt quidem nonnulli, emnia statuta, quomodocunque se habeant et quidquid contineant, esse invalida, et quod Deo semel est dedicatum, absque ulla curiosiori investigatione esse juris episcopalis, ut præsenti canone continetur. Alii autem dicebant, ea debere servari, quando legibus et canonibus consentanee scripta sint. Alii autem volebant ea tum demum vim suam obtinere, quando præter id quod legitime et canonice edita fuerint, a manu quoque imp. confirmata sint. Mihi autem videtur, quod quoniam 7 cap. 1 tit. v lib. Basilic. dicit: Qui donativum constituerit, ut oratorium, vel xenodochium, vel nosocomium exstruatur, et ipse et hæredes ejus ab episcopis et œconomis, quæ promissa sunt, exigantur; si pro ejus quidem arbitratu administrentur, est in conditorum corum polestate statuta edere: sed ex eo quod dicit lex, domos sanctas et religiosas administrari pro possessoris arbitratu, non est ei permissum aliqua contra leges et canones facere. Dicit enim 59 caput primi tit. ut lib. Basilic. cos, qui a possessoribus in locum clericorum electi sunt, si indigni inveniantur, ejici, et alios ab episcopis ordinari debere. Et 7 cap. 3 titu. quinti lib., in ἐπισκοπῇ, καὶ ἀπαλλοτριων ῆναι τὸν προσάγοντα ἐκ τῆς τῶν ἀφιερωθέντων τῷ Θεῷ κυριότητος. Προσ τίθησι δὲ ὡς τοσοῦτον ὀφείλει ἀπέχειν ὁ προσαγαγών ἐκ τῆς δεσποτείας τῶν προσαχθέντων τῷ Θεῷ, ὡς μηδὲ ἡγουμενεύειν παρὰ γνώμην τοῦ ἐπισκόπου ἐν τῷ μοναστηρίῳ, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἕτερον καθισταν ἡγούμενον. Εἰ γάρ, φησί, τὰ τοῖς ἀνθρώποις δωρούμενα, οὐκέτι ἀφελέσθαι ὁ δωρησάμενος δύναται, πῶς τὰ τῷ Θεῷ ἀνατεθειμένα ὑφαρπάσει, καὶ αὖθις ὑφ᾽ ἑαυτὸν ποιήσεται; Ηρώτησεν οὖν τις, πῶς παρά τὴν τούτου περίληψιν οἱ τῶν μοναστηριων δομή το ρες τυπικά τε εκτιθέασι, καὶ οὐ μόνον ἡγουμένους, ἀλλὰ καὶ ἐφόρους ἐν αὐτοῖς καθιστῶσι, καὶ ἔστιν ὅτε ὑποτυποῦσι σὺν ἑτέροις ἀκανονίστως τισὶ καὶ τὸ μὴ ἔχειν πάροδον ἐν αὐτῇ τὸν κατὰ χώραν ἐπίσκοπον; Καὶ τινὲς μὲν εἶπον πάντα τὰ τυπικά, καν ὅπως ἔχωσι περιλήψεως· εἶναι ἀνίσχυρα· καὶ τὸ ἅπαξ ἀνατεθὲν τῷ Θεῷ, τελεῖν ἀπολυπραγμονήτω; ὑπὸ τὰ ἐπισκοπικὰ δίκαια, κατὰ τὴν τοῦ παρόντος κανόνος περίληψιν· ἕτεροι δὲ εἶπον ὀφείλειν κρατ τεῖν αὐτὰ, ὅτε τοῖς νόμοις καὶ τοῖς κανόσι ἀκολούθως γεγράφαται. "Αλλοι δὲ ἤθελον τότε ταῦτα ἔχειν τὸ ενεργόν, ὅτε σὺν τῷ κανονικῶς τε καὶ νομίμως ἐκτεθῆναι, καὶ παρὰ χειρὸς βασιλικῆς ἐπικυρωθώσιν. Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ, ὡς ἐπεὶ τὸ ζ' κεφάλαιον τοῦ α' τίτλου τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν φησιν, Ο συστησάμενος δωρεατικὸν ἐπὶ τῷ εὐκτήριον οἶκον κτισθῆναι, ἢ ξενώνα ἢ νοσοκομεῖον απαιτείσθω καὶ αὐτὸς καὶ οἱ κληρονόμοι αὐτοῦ παρὰ τῶν ἐπισκόπων καὶ οἰκονόμων τὰ ὑποσχεθέντα· διοικούμενα μέντοι κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ, ἐπ' ἀδεία; ἔχουσιν οἱ δομήτορες τούτων τυπικὰ ἐκτίθεσθαι· πλὴν ἀπὸ τοῦ λέγειν τὸν νόμον διοικεῖσθαι τοὺς εὐαγεῖς οἴκους κατὰ τὸ δοκοῦν τῷ κτήτορι, οὐκ ἐφεῖται αὐτῷ ἀκανόνιστά τινα καὶ παράνομα δια τάττεσθαι. Φησὶ γὰρ τὸ λθ' κεφάλ. του α' τίτλου τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν τοὺς παρὰ τῶν κτη τόρων ἐπιλεγέντας εἰς τόπον κληρικῶν, ἀναξίους εὑρισκομένους, ἐκβάλλεσθαι καὶ ἑτέρους παρὰ τῶν Guill. Beveregii "Η ξενώνα. Ξενών idem est, quod ξενοδό χιον, hospitium peregrinis recipiendis destinatum. Sic etiam in lege civili usurpatur: Sancimus si quis aliquam reliquerit hæreditatem, vel legatum, vel fidei-commissum, ve! donationis titulo aliquid dederit vel vendiderit, sive sacrosanctis ecclesiis, sive venerabilibus xenonibus. I. xxull, c. De sacrosanct. eccles. Cum hæc inter Christianos frequentia essent, Julianus etiam ea exstrui jussit. Theophanes • Τὰς δὲ Χριστιανῶν εὐποίας ὁ ἄχρεστος καὶ παραβάτης μιμούμενος, ξένοις τε καὶ πτωχοῖς τὰ πρὸς τὴν χρείαν χορηγεῖσθαι ἐκέλευσεν, Theoph. in Chronogr. De his etiam S. Basilius olim meminit, dicens: Τίνα δὲ ἀδικοῦμεν, καταγώγια τοῖς ξένοις οἰκοδομούντες, τοῖς κατὰ πάροιον ἐπιφοιτώσι; Basil. epist. 371 ad eliam. Η νοσοκομείον. Hoc etiam inter donationes super piis causis factas recensetur a Justiniano, Si quis vero donationes usque ad quingentos solidos in quibuscunque rebus fecerit, vel in sanctum ecclesuum, vel in xenodochium, vel in nosocomium, vel in orphanotrophium, vel in plochotrophium, notæ. vel in gerontocomium, vel m trephotrophium, vel in ipsos pauperes, vel in quamcunque civitatem, 1. xix, c. De sacrosanctis ecclesiis. Est antem nosocomium locus ægris pauperibus curandis devotus. llieronymus, de Fabiola, Quin potius omnem censum, quem habere poterat (erat autem amplissimus, et respondens generi ejus) dilapidarit ac vendidit, et in pecuniam congregatum usibus pauperum praparavit, et prima omnia.. νοσοκομεῖον instituit, in quo agrotantes colligeret de plα teis, et consumpta languoribus atque inedia miserorum membra foveret. Hieron. Epitaph. Fabiola. Delis S. Basilius ait: Τίνα δὲ ἀδικοῦμεν, κατα γώγια τοῖς ξένοις οἰκοδομούντες, τοῖς κατὰ πάροδον ἐπιφοιτῶσι, καὶ τοῖς θεραπείας τινὸς διὰ τὴν ἀσθέ νειαν δεομένοις; Καὶ τὴν ἀνάγκην τούτοις παραμι θίαν ἐγκαθιστώντες, τοὺς νοσοκομοῦντας, τοὺς ἱατρεύοντας, τὰ νωτοφόρα, τοὺς παραπέμποντας. Basil. epist. 371. Nicetas Choniates, μετέβαλε δὲ εἰς νοσοκομεῖον καὶ τοὺς βασιλικούς δόμους. Nicet. Chon, in Isaac. Angelo.

IN CAN. I CONC. CPOL. ἐπισκόπων χειροτονεῖσθαι. Καὶ τὸ ς' κεφ. τοῦ γ' fine hæc expresse decernit. Regionis episcopi τίτλου τοῦ εʹ βιβλίου διορίζεται περὶ τὸ τέλος ταῦτα ῥητῶς· Τῶν κατὰ τόπον ἐπισκόπων ἐποπτευ όντων, εἰ καλῶς ἡ διοίκησις προβαίνει· καὶ εἰ εὖρωσι μὴ χρησίμους ὄντας τοὺς διοικητάς, ἄδειαν ἐχόντων ἄνευ ζημίας ἄλλους ἀντὶ τούτων ἐπιτηδείου; ποιεῖν. Ωστε κἂν ὅπως ἐπιστηριχθῶσι τὰ παρανόμως ἢ ἀκανονίστως τοῖς τυπικοῖς περιεχόμενα, οὐ κρατήσουσιν. Ετι ἐρωτήσει τις, εἰ ἄρα ἀπὸ τοῦ διορίζεσθαι τὸν κανόνα ἔχεῖν τὸν ἐπίσκοπον τοιαῦτα δίκαια ἐν τῷ κτισθέντι παρά τινος μοναστηρίῳ εἰς τὴν ἐνορίαν αὐτοῦ, καὶ ἀποκεῖσθαι ἐν τοῖς ἀρχείοις τῆς ἐπισκοπῆς τὸ βρέβιον τούτου, έχε χωρεῖται αὐτῷ παραπέμπειν τοῦτο ἔνθα βούλεται, καὶ ἁπλῶς κυριαρχικὸν δίκαιον ἔχειν ἐπ' αὐτῷ. Νομίζω οὖν ὡς ἐκ τοῦ κανόνος τούτου οὐκ ἐνεδόθη τῷ ἐπισκόπῳ κατεξουσιάζειν τοῦ μοναστηρίου, ὡς δεσποτικῶς διαφέροντος τῇ ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ· ἀλλ' ἔχειν μόνα δίκαια ἐπισκοπικὰ ἐπ' αὐτῷ. Εἰσὶ δὲ ταῦτα, ἀνάκρισις τῶν ψυχικῶν σφαλμάτων, ἐπιτήρησις των διοικούντων αὐτό, ἀναφορὰ τοῦ ὀνόματος τούτου, καὶ σφραγὶς τοῦ ἡγουμένου. Συντηρηθήσεται οὖν ἡ μονὴ ἐλευθέρα καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν διεξαγομένη, ἀνεκποίητος καὶ ἀδώρητος. Ὁ δὲ κατὰ χώραν ἀρχιερεὺς ἕξει ἐπ' αὐτῇ μόνα τὰ ῥηθέντα ἐπισκοπικὰ δίκαια. Καὶ ἀπὸ μὲν τοῦ παρόντος κανόνος καὶ ἐξ ἑτέ ων διαφόρων νόμων καὶ κανόνων ἐξεχωρήθη παρὰ τοῦ βουλομένου ἀνεγείρεσθαι μοναστήριον ἐκ καινής, κατὰ τὴν παροῦσαν θεσμοθεσίαν· ἡ δὲ Νεαρὰ τοῦ βασιλέως κυροῦ Νικηφόρου τοῦ Φωκά διορίζεται μὴ κατασκευάζεσθαι νεωστὶ μοναστήρια, ἢ ξε νῶνας, ἢ γηροκομεία, ἢ ἄλλους εὐαγεῖς οἴκους, ἀλλὰ τῶν παρόντων ἐπιμελεῖσθαι· καὶ προστίθησι περὶ τὸ τέλος ταῦτα ῥητῶς· ὥστε ἀπὸ τοῦ νῦν, ὅπερ ἐστὶν ἡ ἀρχὴ τῆς ἑβδόμης Ινδικτιώνος, μηδενὶ ἐξέστω μὴ τόπους, μὴ ἀγροὺς μοναστηρίοις ἢ ξενῶσιν ὁπωσούν παραπέμπειν· ἀλλ᾽ οὐδὲ μητροπόλεσιν ἢ ἐπισκο παῖς· οὐδὲν γὰρ οὐδὲ ἐν ἐκείναις λυσιτελές. Εἰ δέ τινα τῶν φθασάντων εὐαγῶν οίκων, εἴτε μὴν ἐπισκοπῶν ἢ μοναστηρίων, τοιαύτης φαύλης ἔτυχον χειρὸς καὶ προνοίας, ὡς ἔρημα τόπων καταλελείφθαι, τούτοις γνώμῃ βασιλικῇ καὶ δοκιμασίᾳ ἡ τῶν ἀρκούντων κτῆσις οὐ κωλυθήσεται. Κελλεῖα δὲ καὶ τὰς και λουμένας λαύρας ἐν ἐρήμοις οἰκοδομεῖν, μὴ πρὸ; κτήσεις καὶ ἀγροὺς ἑτέρους ἐκτεινομένοις, ἀλλὰ Grare, qum non ad possessiones et agros alienos περιοχῇ μόνῃ τῇ ἰδίᾳ ὁριζομένοις, τοσούτῳ τοὺς βουλομένους οὐκ εἴργομεν, ὅσῳ καὶ δι᾿ ἐπαίνου μᾶλ λον τὸ πρᾶγμα τίθεμεν. "Ην δὲ Νεαρὰν ὁ Πορφυρο γέννητος κυρὸς Βασίλειος ὁ νέος ἀνῄρησε διὰ Νεαρᾶς αὐτοῦ ἀπολυθείσης κατὰ μήνα Απρίλλιον ἰνδικτιῶνος α' ἔτους συμε, καὶ διαλαμβανούσης ταῦτα ῥητῶς· Ἡ ἐκ Θεοῦ βασιλεία ἡμῶν, καὶ παρὰ μου ναχῶν ἐπ' εὐλαβείᾳ καὶ ἀρετῇ μαρτυρουμένων, καὶ παρὰ πολλῶν ἀναμαθοῦσα τὴν περὶ τῶν ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν εὐαγῶν οίκων ἢ κατὰ τῶν ἐκκληobservent, an recte administratio procedat; et si invenerint non esse frugi administratores, potestatem habeant citra ullum detrimentum alios pro iis aptos et idoneos constituendi. Quare quomodocunque confirmata et corroborata fuerint, quæ statutis adversus canones et leges continentur, non valebunt. Praeterea interrogaverit quispiam, an ex eo, quod decernat canon episcopum ea habere jura in monasterio 333 ab aliquo in sua diocesi ædificato, et in archivis episcopatus Breve hujus esse reponendum, ipsi permittatur ad quemcunque velit illud transmittere, et, ut semel dicam, jus dominii in eo obtinere. Existimo ergo, quod ex hoc canone non est episcopo concessum, potestatem in id monasterium obtinere, tanquam ad ejus ecclesiam jure dominii pertineat: sed habet in eo tantum jura episcopalia. Ea autem sunt, delictorum animæ examinatio, observatio eorum qui illa administrant, ejus nominis relatio et præfecti ordinatio. Conservabitur ergo monasterium liberum et per se administratum non alienabile nec donabile. Illius autem regionis, in qua situm est, antistes dicta solum jura episco. palia in eo habebit: et a præsenti quidem canone, et ab aliis diversis legibus et canonibus concessum est, ut, qui vellet, monasteria nova exstrueret, observatis ritu et forma hic præscriptis. Imp. autem domini Nicephori Phocæ Novella decernit, non esse de novo construenda monasteria, vel xenodochia, vel gerocomia, vel alias sanctas et religiosas domos; sed eorum quæ sunt, curam geri oportere: et hæc expresĉe in fine adjicit: Quare ab hoc deinceps tempore, quod est 7 indictionis initium, nemini liceat, loca aut agros ad monasteria vel gerocomia quomodocunque transmittere, sed neque ad metropoles vel episcopatus: neque enim illis est hoc conducibile. Si quibus autem prædictarum sanctarum et religiosarum domorum, sive quidem episcopatuum et monasteriorum, adeo mala admini stratio et provisio contigit, ut locis privatæ destitutæque sint; iis sententia et examinatione inper. eorum quæ sufficiunt acquisitio non-prohibebitur. Cellas autem, et, ut vocant, lauras in desertis adiς extenduntur, sed solo proprio ambitu definiuntur, tantum abest ut volentibus prohibeamus, ut etiam in magna laude ponamus: quam quidem Novellam Porphyrogennetus dominus Basilius novus sua Novella mense Aprili indictione 1 anno 6495 emissa sustulit; quæ et hæc expresse continet: Imperium nostrum quod a Deo profectum est eum et a monachis, quorum pietas et virtus est testata, el a multis aliis, legem de Dei ecclesiis et sanctis domibus, vel potius contra ecclesias et tantas domos Guill. Beveregii nola. 'Η δὲ Νεκρὰ τοῦ βασιλέως κυροῦ Νικη φόρου. Her Nicephori Phocæ imperatoris mΟΥ. integra habetur in Juris Græco-Romani lib. 11, p. 113, 114, etc.

IVIZ a domino Niceploro, qui imperio excessit, conli- σιὼν μᾶλλον καὶ τῶν τοσούτων οίκων παρὰ τοῦ τῆς tam, præsentium malorum causam fuisse et radicem, et universalis hujus subversionis et confusionis; ut quæ ad injuriam et contumeliam, non so Jum ecclesiarum et sanctarum domorum, sed etiam Dei ipsius, farta sit, intellexisset, et maxime cum id re ipsa expertum esset (ex quo enim hæc lex est observata, nihil boni penitus in hodiernum usque diem vitæ nostræ occurrit: sed contra, nullum penitus calamitatis genus defuit: per praesentem Auream Bullam huic scripto annexam slatuit, ut lex prædicta ab hoc præsenti die cesset, et deinceps infirma et irrita permaneat: locum vero habeant et in usu sint, quæ de Dei ecclesiis et sanctis et religiosis domibus ante hanc conditæ sunt leges. Præterea scias, quod beatissimus in " perator dominus Manuel Comnenus per jussionem, mense Septembri indictione 7 editam, definiit: me allis, qui immobilium donationes ab imperatore accepissent vel acciperent, ad alios ea quam senatərii ordinis vel numeri militaris personas quoeunque modo transmittere, liceret: sin autem aliter factum fuerit, immobilia ad publicum redeant. Similiter et mense Februario 3 indictionis, nova quoque constitutio ab eodem edita est, quæ eadem ferme complectitur. Quæ quidem statuta, per posteriorem filii ejus domini Alexii Aureæ Bullæ de. finitionem, mense Decembri primæ indictionis, anni 6691 editan, sublata sunt. βασιλείας ἐπιβάντος κυροῦ Νικηφόρου τεθεῖσαν να μοθεσίαν, αἰτίαν καὶ ῥίζαν τῶν παρόντων γενέσθαι κακῶν, καὶ τῆς οἰκουμενικής ταύτης ανατροπής καὶ συγχύσεως, ἅτε μὴ πρὸς ἀδικίαν καὶ ὕβριν τῶν ἐκκλησιῶν μόνον καὶ τῶν εὐαγῶν οίκων, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ γενομένην, ἄλλως τε καὶ ἔργῳ τοῦτο βεβαιωθεῖσαν (ἐξ ὅπου γὰρ τὰ τῆς τοιαύτης έκράτησαν νομοθεσίας οὐδοπωσοῦν οὐδοτιοῦν χρηστὸν ἄχρι καὶ τήμερον τῷ καθ᾿ ἡμᾶς ἀπήντησε βίῳ, ἀλλὰ τούς ναντίον συμφορᾶς μᾶλλον ἐπέλιπεν εἶδος ὅλως ού δὲν), θεσπίζει διὰ τοῦ παρόντος ἐνυπογράφου χρυσοβούλλου τὸ τὴν παροῦσαν νομοθεσίαν ἀργεῖν ἀπὸ τῆς παρούσης ταύτης ἡμέρας, ἄχυρόν τε καὶ ἄπραστον τοῦ λοιποῦ διαμένειν· ἐνεργεῖν δὲ τοὺς πρὸ ταύτης κειμένους περί τε τῶν ἐκκλησιῶν καὶ τῶν εὐαγῶν οίκων νόμους. Πρὸς τούτοις γίνωσκε ὅτι ὁ τρισμακάριστος βασιλεὺς κυρὸς Μανουὴλ ὁ Κομνη νός διωρίσατο διὰ προστάξεως ἐπιλυθείσης κατά Σεπτέμβριον μῆνα ἐνδικτιῶνος ζ', μὴ ἔχειν ἐπ' ἀδείας τινὰς, λαβόντας ἢ καὶ λαμβάνοντας δωρεάς ἀκινήτων παρὰ βασιλέων, παραπέμπειν αὐτὰς ἀλλαχοῦ που καθ' οιονδήτινα τρόπον εἰ μὴ εἰς πρόσ ωπα ἀπὸ τῆς συγκλήτου ἢ τοῦ στρατιωτικοῦ καταλόγου τυγχάνοντα· εἰ δὲ μὴ οὕτω γένηται, ἵνα πε ριέρχηται τὰ ἀκίνητα εἰς τὸ δημόσιον. Ωσαύτως καὶ κατὰ τὸν Φεβρουάριον μήνα της γ' ινδικτιώνος Νεαρὰ νομοθεσία γέγονε τοῦ αὐτοῦ τῆς αὐτῆς σχεδόν περιλήψεως. Ατινα δὴ προστάγματα ἀνηρέθησα διὰ μεταγενεστέρου χρυσοβούλλου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ ᾿Αλεξίου ἀπολυθέντος κατὰ μῆνα Δεκέμβριον τῆς ινδικτιώνος τοῦ ςχίαν ἔτους. 334 ZONAR. Qui monasteria exstruere, ac per ea suas facultates Den dicare volunt, illis ædificationem inchoari, nisi episcopus loci re cognita potestatem fecerit, ac solemnes precationes adhibuerit, nullo modo hic canon licere decernit. Ita demum monasterium quidem absolvi, deinde vero Breve fieri: et in co tum monasterium ipsum, tum monasterio attributas possessiones describi, illud· que Breve, ne quid in posterum a monasterii conditore auferri liceat, ex iis quæ in eo ipsemet consecravit, in ædibus episcopalibus asservari jubet. Quæ etenim bona Deo quispiam per monasterium addixit, eorum sibi ipse possessionem ominem abjudicavit, ac illorum dominus esse jam desiit. Qua ratione igitur de illis quidquam ex eo tempore, ac si dominus adhuc esset, constituere poterit? Quinimo eousque canon ab ejus monasterii administratione hominem remotum esse jubet, ut neque illum monasterii præfectum, nisi de episcopi sententia, creari, nec alium ejus loco præfectum ab co constitui patiatur. Etenim, si que homini quispiam largilus est, postquam jus possessionis in alium ipse met transtulit, amplius auferre sine causa, qui donavit, haud potest; quo jure, quæ Deo dicata sunt, ΖΩΝΑΡ. Ο κανών οὗτος τοὺς βουλομένους μονα στήρια συνιστᾶν καὶ ἀφιεροῦν δι' αὐτῶν τὰς οἰκείας περιουσίας Θεῷ κελεύει μὴ ἄλλως δύνασθαι ἄρχεσθαι τῆς τοῦ μοναστηρίου οἰκοδομῆς, εἰ μὴ ἐν γνώσει γενόμενος ὁ ἐπίσκοπος ὁ κατὰ τόπον ἐπιτρέψει τὴν οἰκοδομὴν, ποιήσας καὶ τὴν ὀφειλομένην εὐχήν. Καὶ οὕτω τὸ μὲν ἀπαρτίζεσθαι, βρέβιον δὲ γίνεσθαι, καὶ ἐν ἐκείνῳ αὐτό τε τὸ μοναστήριον καταγράφεσθαι, καὶ τὰ αὐτῷ ἀνήκοντα πάντα, καὶ βρέβιον τῇ ἐπιο σκοπῇ ἐναποτίθεσθαι, ὥστε μή τι δύνασθαι ἔκτοτε τοῦ μοναστηρίου δημήτορα ἀφαιρεῖσθαί τι τῶν παρ' αὐτοῦ ἀφιερωθέντων ἐν αὐτῷ. "Α γὰρ τις τῷ Θεῷ διὰ τῆς μονῆς ἀνατέθεικεν, ἀποξένωσε τῆς ἐξουσίας ἑαυτοῦ, καὶ οὐκέτι κύριος αὐτῶν ἐστι. Πῶς οὖν ἐπ' αὐτοῖς τι ὡς δεσπότης ἔκτοτε δυνήσεται διαπρά ξασθαι; Τοσοῦτον δὲ αὐτὴν ἀπαλλοτριοί τῆς μονῆς ὁ κανών, ὥστε οὐδὲ ἡγούμενον αὐτὸν ἐξ γίνεσθαι τῆς μονῆς παρά γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, οὐδὲ ἔτερον ἀνθ᾿ ἑαυτοῦ ἡγούμενον προχειρίζεσθαι. Εἰ γὰρ τὰ ἀνθρώποις δωρούμενα οὐκέτι αναιτίω; ἀφελ έ σθαι ὁ δωρησάμενος δύναται, την δεσποτείαν τούτῳ ἐφ' ἕτερον ἀφ' ἑαυτοῦ μεταθεὶς, πῶς τὰ τῷ Θεῷ ἀνατεθειμένα υφαρπάσει, καὶ αὖθις πρὸς ἑαυτὸν ἐπισπάσεται τὴν αὐτῶν κυριότητα; Καὶ βιβλίον δὲ Guill. Bereregii nota. Πρὸς τούτοις γίνωσκε. Hæc usque ad fuem hujus interpretationis in codice Amerbachiano desiderantur.

IN CAN. IT CONC. CFOL. τῶν Βασιλικῶν δ', τίτ. α΄, κεφάλαιον α', ήγουν Νεαρὰ rapere, atque in eorum possessionem sese rursus ε', περὶ οἰκοδομῆς μοναστηρίων θεσπίζει, καὶ βιΕλέον ε', τίτλος β', κεφάλαιον ιδ'. ΑΡΙΣΤ. • Παρά γνώμην τοῦ ἐπισκόπου μηδενί • ἐξέστω μοναστήριον οἰκοδομεῖν· εἰδότος δὲ καὶ • εὐχὴν τελοῦντος, τὸ κτισθὲν μετὰ τῶν αὐτῷ δια- • φερόντων βρεβίῳ ἐγγραφέσθω, καὶ τῇ ἐπισκοπῇ • ἐναποτιθέσθω· καὶ παρὰ γνώμην τοῦ ἐπισκόπου • μὴ ἐξέστω τῷ κτίσαντι ἢ ἡγουμενεύειν, ἢ ἡγού- · μενον ποιεῖν. insinuare cuiquam licebit? De monasteriis porro exstruendis, libro quoque Basilic. quarto, tit. 1, cap. primo, hoc est, Novella quinta, et libro quinte, til. secundo, cap. decimo quarto constitutumn cst. ARIST. Præter episcopi þsententiam monastec rium exstruere nemini liceat. Illo autem sciente, • et preces peragente, exstructum, una cum iis ‹ qnæ ad ipsum pertinent, in Brevi describatur, c et in episcopatu reponatur. Et ipsi etiam ex4 structori, vel praefecto esse, vel præfectum con- • stituere, prater episcopi sententiam, ne li4 ceat. CANON II. • Quoniam nonnulli se vitam monasticam subire • præ se ferunt, non ut Deo pure serviant, sed ‹ ut propter habitus honestatem pietatis opinio- ‹ nem consequantur, et ea ratione propriis vo. luptatibus libere fruantur (solorum enim pilo. ‹ rum jactura facta, propriis domibus assident, ‹ nullam monasticæ vitæ administrationem vel • constitutionem implentes): statuit sancta sy. c nodus, ne ullus omnino monastico halitu di- ‹ gnus censeatur, sine præsentia ejus qui illum 4 debet ad obedientiam suscipere, et se principa- ‹ tum in illum obtenturum et ejus animæ salutis ‹ curam gesturum profiteri, qui scilicet est vir ‹ pius, et præest monasterio, et est idoneus ad ‹ servandam animanı quæ modo Deo offertur. Si ‹ quis autem deprehensus fuerit aliquem tondere, ‹ sine præsenția præfecti, qui ipsum debet ad • obedientiam suscipere, ille quidem depositioni ‹ subjiciatur ut qui canonibus non pareat, et ‹ monasticum ordinem bene compositum dissol- ‹ vat: qui vero inordinate et præter rationein Επειδή τινες τὸν μονήρη βίον υποδύεσθαι σχη- • ματίζονται, οὐχ ἵνα Θεῷ καθαρῶς δουλεύσωσιν, • ἀλλ᾽ ἵνα τῇ σεμνότητι τοῦ σχήματος δόξαν εἰ • λαβείας προσλάβωσι, καὶ τῶν οἰκείων ἐντεῦθεν ἡδονῶν ἄφθονον εὑρήσωσι τὴν ἀπόλαυσιν (τῶν • τριχῶν γὰρ μόνην τὴν ἀποβολὴν ποιούμενοι, ἐν • τοῖς οἰκείοις οίκοις παρεδρεύουσι, μηδεμίαν τῶν • μοναχῶν ἀποπληροῦντες ἀκολουθίαν ἢ κατάστα • σιν)· ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος μηδένα τῶν ἀπάν- • των τοῦ μοναχικοῦ σχήματος ἀξιοῦν ἄνευ παρ • ουσίας τοῦ ὀφείλοντος αὐτὸν εἰς ὑποταγὴν • ἀναδέχεσθαι, καὶ τὴν ἐπ᾿ αὐτῷ ἡγεμονίαν καὶ • τῆς ψυχικῆς αὐτοῦ σωτηρίας τὴν πρόνοιαν ἐπαγ 4 γέλλεσθαι, ἀνδρὸς ὄντος δηλονότι θεοφιλοῦς, καὶ • μονῆς προεστηκότος, καὶ ἱκανοῦ σώζειν ψυχὴν · ἀρτίως τῷ Θεῷ προσαγομένην. Εἰ δέ τις φωρα- • θείη ἀποκουρεύων τινὰ χωρὶς παρουσίας τοῦ εἰς • ὑποταγὴν αὐτὸν ὀφείλοντος ἀναλαμβάνειν ἡγου • μένου, τοῦτον μὲν καθαιρέσει καθυποβάλλεσθαι, · ὡς ἀπειθοῦντα τοῖς κανόσι, καὶ τὴν μοναδικὴν • εὐταξίαν διαλύοντα· τὸν δὲ παραλόγως καὶ · ἀτάκτως ἀποκουρευθέντα ἐν ὑποταγῇ καὶ μου • ναστηρίῳ, ἐν ᾧ ἂν ὁ κατὰ τὸν τόπον ἐπίσκοπος • δοκιμάσῃ, παραδίδοσθαι. Αἱ γὰρ ἄκριτοι καὶ · ἐπισφαλεῖς ἀποκουραὶ καὶ τὸ μοναχικόν σχῆμα • ἡτίμωσαν, καὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ ὄνομα βλασφη- • μεῖσθαι πεποιήκασιν. ο ΒΑΛΣ. Ἡ ἐν ὑποκρίσει εὐλάβεια μεγάλως κατακρίνεται καὶ διὰ εὐαγγελικῶν θείων παραγγελμά των, καὶ διὰ γραφικών παραδόσεων. Φασὶν οὖν οἱ Πατέρες ὡς, ἐπεί τινες εὐλάβειαν ὑποκρινόμενοι ὑπεισέρχονται τὸν μονήρη βίον, οὐ διὰ τὴν τοῦ Θεοῦ ἐντολὴν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀπόλαυσιν τῶν οἰκείων ἡδο νῶν, καὶ ἵνα ἀπὸ μόνου τοῦ ἁγίου σχήματος σεμνών ται (κάθηνται γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν εἰς τὰς κοσμικὰς κατοικίας αὐτῶν), χρεών έστι μηδένα παρά τινος ἀποκείρεσθαι, εἰ μὴ κατὰ παρουσίαν τοῦ ὀφείλοντος αὐτὸν ἀγαδέξασθαι ἡγουμένου, καὶ μέλλοντος ατατάξαι τῇ ἀδελφότητι τοῦ μοναστη ρίου αὐτοῦ. Ὁ δὲ παρὰ τὴν διαταγήν ταύτην ποιήσας ἀπόχαρτιν καθαιρείσθω· καὶ ὁ ἀποκαρεὶς εἰς ὑποταγὴν τοῦ μοναστηρίου παραδοθήτω κατὰ δοκιμασίαν τοῦ ἐπισκόπου, ἵνα μὴ ἐκ τοῦ βλέπειν τους ἀπίστους τὰ τοιαῦτα τολμήματα βλασφημῆται μὲν τὸ τοῦ Χριστοῦ ὄνομα, ἀτιμάζηται δὲ καὶ τὸ ἅγιον ‹ tonsus est, in subjectionem etiam in monaste- ‹ rio, in quo illius loci episcopus melius esse • duxerit, tradatur. Citra judicium enim facta ‹ et temerariæ tonsuræ monasticum quoque ha- ‹ bitum ignominia affecerunt, et, ut Christi no- ‹ men blasphemiis appeteretur, effecerunt. › BALS. Ficta pietas et evangelicis divinisque præceptis et Scripturæ traditionibus valde condemnatur. Dicunt ergo Patres, quod quoniam nonnulli pietatem fingentes vitam monasticam subeunt, non propter Dei mandatum, sed ut suis voluptatibus fruantur, et ut se solo sancto habitu venditent (sedent enim, etiam postquam tonsi fuerint, in sæcularibus suis habitationibus), neminem oportet ab ullo tonderi, 335 nisi in praesentia præpositi qui debet eum suscipere, et in monasterii sui fraternitatem ipsum recepturus est. Qui autem præter hanc constitutionem tonsuram fecerit, deponatur: et qui tonsus est in monasterii subjectionem tradatur, ut episcopus melius esse judicabit; ne ex eo, quod infideles temeraria ejusmodi facta videant, Christi quidem nomen blasphemiis appeļatur, sanctus quoque habitus ignominia afficiatur. Et hær quidem quando quis per hypocrisim tonsus fuerit

3l autem propter morbum vel propter mororem σχῆμα. Καὶ ταῦτα μὲν, ὅταν τις καθ' ὑπόκρισιν ἀπο hoc fecerit, permitteturne ut in sæcularibus habitet, vel etiam pristinum habitum recipiat? Solutio. Nequaquam. Canon enim universe loquitur, et propter omnes qui quomodocunque tondentur. Vidimus autem multos, qui ad ultimum fere spiritum tonsi sunt, et propter morbum nesciebant quidem quid in ipsis fleret, qui cum postca priorem vellent habitum recipere, propter ignorantiam et quod morbo male affecti essent, et in sæcularibus vitam agere, id non fuit eis permissum, sed pœna etiam affecti fuere: alios autem, qui cum temere pristinum habitum resumpserunt, rursus ad prius m0nasticum institutum vel inviti reversi sunt. Quid vero?qui præter rationem tonsus est, vel sine præsentia præpositi, qui illum suscepturus est, et episcopi arbitratu et examinatione est nunc primun in monasterio collocandus, cogeturne alia pacta conventa seu vota facere, et proßteri in ipso manere, ut etiam intus esse tonsus existimetur, an ei priora sufficient? Solutio. Is videtur in eo, in quo primum collocatus est, monasterio pacta conventa fecisse; post tonsuram autem etiam alia pacta conventa facere non cogitur. Propterea enim, ut est verisimile, omnes interrogationes et conventa in omni tonsura proferuntur. χαρῇ· εἰ δὲ διὰ νόσον ἢ διὰ λύπην τοῦτο ποιήσει, παραχωρηθήσεται διάγειν εἰς τὰ κοσμικά ή μετα σχηματισθῆναι; Λύσις. Οὐδαμῶς. Ο γὰρ κανών καθολικῶς ἐξεφωνήθη, καὶ διὰ πάντας τοὺς έπωσε δήποτε ἀποκειρομένους. Εἴδομεν δὲ καὶ πολλοὺς εἰς τὰς τελευταίας αὐτῶν σχεδὸν ἀναπνοὰς ἀποκαρέντας, καὶ μηδὲ εἰδότας διὰ τὴν νόσον τὸ γινόμενον ἐπ' αὐτοῖς, καὶ ὕστερον σπουδάσαντας πολλὰ μετασχηματισθῆναι διὰ τὴν ἄγνοιαν καὶ τὴν ἀπὸ τῆς νό σου κακότητα, καὶ θέλοντας εἰς τὰ κοσμικὰ διάγειν, καὶ μὴ παραχωρηθέντας, ἀλλὰ καὶ ἐπιτιμηθέντας· ἄλλους δὲ ἀσυμβούλως μετασχηματισθέντας, καὶ αὖθις εἰς τὴν προτέραν μοναδικὴν κατάστασιν καὶ ἄκοντας ὑποστρέψαντας. Τί δὲ, ὁ παραλόγως ἀπο χαρείς, ήτοι δίχα παρουσίας τοῦ μέλλοντος τοῦτον ἀναδέξασθαι ἡγουμένου, καὶ μέλλων κατὰ δοκιμα σίαν τοῦ ἐπισκόπου νῦν πρώτως καταταγῆναι ἐν μοναστηρίῳ, ἀναγκασθήσεται συνθήκας ἑτέρας δοῦ και, καὶ ὁμολογῆσαι προσμένειν ἐν αὐτῷ, ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἔσω κουρίτην λογίζεσθαι, ἢ ταῖς προτέραις ἀρκε σθήσεται; Λύσις. Ο τοιοῦτος δοκεῖ τὰς συνθήκας δοῦναι εἰς 8 πρώτως κατετάγη μοναστήριον· μετά δὲ τὴν ἀπόκαρσιν καὶ ἑτέρας συνθήκας δοῦναι οὐκ ἀναγκασθήσεται. Διὰ γὰρ τοῦτο, ὡς ἔοικε, καὶ εἰς πᾶσαν ἀπόκαρσιν πᾶσαι αἱ ἐρωτήσεις καὶ αἱ συνο θῆ καὶ ἐκφωνοῦνται. ZONAR. Nonnulli, on morbum forte aut mœro rem, aut ob eam quoque causam, quæ in canone memoratur, detonsi, suis rursus în ædibus vitam agentes, nullam penitus instituti monastici partein exsequebantur. Propterea igitur lie can. a syll. promulgatus est, ejusque decreto interdictum, ne quem monachum tonderi licent, nisi eo præsente qui 'subjectum sibi habere hominem non recuset, salutemque illius spiritualem sibi cura futuram esse promittat, monasterii nimirum præfecto, virtutum exercitationibus addicto, animumque nunc Dei investigandi studio incitatum ad salutem dirigendi perito. Quod si quis, inquit, alicui tonsuram conferre, praefecto, cujus ille obedientiæ mancipari debeat, non adhibito, deprehendatur, ipsum quiden», quippe qui et can. violet, et bene constitutamn monastici status disciplinam evertat, depositione inuitari; qui vero temere, non servatis in ea re tanonum sanctionibus, detonsus est, in monasteriuni, in quo mancipatus obedientiae degat, ab episcopo eligendum, compelli placet. Ita nanque propter eos, qui nullo adhibito judicio. quamvis indigni tondentur, monasticus quidem habitus suo honore privatus est, Christi, vero nomen ab infidelibus, monachorum liberam ac solutam vivendi rationem intuentibus, blasphematur: quemadmodum ab onnibus glorificatur Dominus, sicubi eos, qui sese ei manciparunt, vitam cum virtute agere animadverterint; juxta illu1: Sic luceat lux vesira ceram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestram qui in cœlis est”. ΖΩΝΑΡ. Τινὲς διὰ νόσον ἴσως ἢ διὰ λύπην ἀπω χειρόμενοι ἢ διὰ τὴν παρὰ τοῦ κανόνος εἰσαχθεῖσαν αἰτίαν πάλιν ἐν τοῖς οἰκείοις οίκοις διέτριβον, μή τι μοναχοῖς πληροῦντες ἀρμόδιον. Διὰ τοῦτο τοίνυν ὁ κανὼν οὗτος τῇ συνόδῳ ἐκπεφώνηται, κελεύων μὴ ἄλλως τινὰ ἀποκείρεσθαι μοναχὸν, εἰ μὴ παρῇ ὁ ὀφείλων αὐτὸν εἰς ὑποταγὴν ἀναδέξασθαι, καὶ τῆς ψυχικῆς αὐτοῦ σωτηρίας φροντίζειν ἐπαγγελλόμε νος, ἀνὴρ δηλαδὴ μονῆς προεστώς, ἀρετῆς ἐργάτης, ψυχὴν ἄρτι προσερχομένην Θεῷ οἰκονομεῖν πρὸς σωτηρίαν δυνάμενος. Ει δέ τις, φησί, φωραθῇ ἀπο κείρων τινά, μὴ παρόντος ἡγουμένου τοῦ τοῦτον ἀναδέξασθαι μέλλοντος εἰς ὑποταγήν, αὐτὸς μὲν καθαιρείσθω, ὡς τοὺς κανόνας παραβαίνων, καὶ τὴν μοναχικὴν εὐταξίαν ἀνατρέπων, ὁ δὲ παραλό γως καὶ μὴ κατὰ τάξιν κανονικὴν ἀποχαρείς εἰς ὑποταγὴν ἐν μοναστηρίῳ παραδιδάσθω, ἐν ᾧ ἂν ἐπίσκοπος δοκιμάσῃ. Οὕτω γὰρ διὰ τὰς ἀκρίτως καὶ ἐσφαλμένας ἀποκάρσεις τὸ μὲν μοναχικόν σχήμα ἠτίμωται, τὸ δὲ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ βλασφημείσθαι παρὰ τῶν ἀπίστων συμβαίνει, δρώντων μοναχούς ζῶντας ἀδιαφόρως καὶ ἀμελῶς· ὥσπερ δοξάζεται παρὰ πάντων ὁ Κύριος, ὅταν ἐναρέτως ὁρῶσι ζῶν· τας τοὺς ἀνατεθειμένους αὐτῷ, κατὰ τὸ, Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσι τὰ καλὰ ἔργα ὑμῶν, καὶ δοξάσωσι τὴν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. * Matth. v. 6..

IN CAN. III CONC. CPOL. ΑΡΙΣΤ. «Ε' τις φωραθείη αποκείρων τινὰ χωρὶς ARIST. Si quis detondere quempiam deprehensus • παρουσίας τοῦ ὀφείλοντος αὐτὸν παραλαβεῖν · εἰς ὑποταγὴν ἡγουμένου, αὐτὸς μὲν καθαιρεί- • σθω· ὁ δὲ ἀποκαρεὶς ἐν ὑποταγῇ καὶ μοναστη • ρίῳ παρὰ τοῦ ἐπισκόπου διδέσθω.» • Καὶ τοῦτο κακῶς πραττόμενον, κατὰ πολὺ δὲ χεῖρον • παροράσει καὶ ἀμελείᾳ παραπεμπόμενον τυχεῖν • ἐκρίθη διορθώσεως. Εἴ τις οὖν μονῆς προϊστά · μενος τοὺς ὑπ' αὐτὸν τεταγμένους μοναχούς • ἀποδιδράσκοντας οὐ μετὰ πολλῆς τῆς ἐπιμε • λείας ἀναζητοίη, ἢ ἐφευρίσκων οὐκ ἀναλαμ· ι βάνοιτο, καὶ τῇ προσηκούσῃ καὶ καταλλήλῳ τοῦ • πταίσματος Ιατρείᾳ τὸ νενοσηκὸς ἀνακτᾶσθαι • καὶ ἐπιῤῥωννύειν ἀγωνίζοιτο, τοῦτον ὤρισεν ἡ • ἁγία σύνοδος ἀφορισμῷ ὑποκεῖσθαι. Εἰ γὰρ ὁ • ζώων αλόγων την προστασίαν ἐγχειριζόμενος, • καὶ τοῦ ποιμνίου καταμελῶν, οὐκ ἀτιμώρητος • καταλιμπάνεται· τῶν Χριστοῦ θρεμμάτων τὴν • ποιμαντικὴν ἀρχὴν καταπιστευθείς, καὶ ῥᾳ • στώνῃ καὶ ῥᾳθυμίᾳ τὴν αὐτῶν σωτηρίαν ἀπεμ- • πολῶν, πῶς οὐ δίκας τοῦ τολμήματος είσπρα • χθήσεται; ο ΒΑΛΣ. Ὁ μὲν και κανὼν τῆς ζ' συνέδου οὐ παραχωρεί καταλιμπάνειν μοναχοὺς ἢ μοναστρίας τὰς ἐν οἷς ἀπεχάρησαν μενὸς, καὶ εἰς ἕτερον ἀπέρα χεσθαί μοναστήριον ἄνευ ἀπολυτικῆς γραφῆς τῶν ἡγουμένων αὐτῶν· πλὴν οὐ τιμωρεῖ τούτους· ὁ δὲ παρών κανὼν ἀφορισμῷ καθυποβάλλει τοὺς ἡγου μένους τοὺς μὴ μετ' ἐπιμελείας ζητοῦντας τοὺς ὑπ' αὐτοὺς μοναχούς, μηδὲ ἀναλαμβάνοντας σπουδήποτε εὑρισκομένους, μήτε μὴν ἀνακτωμένους τὰ ψυχικά τούτων ἀῤῥωστήματα· τοσοῦτον δὲ τοὺς μοναχούς ἀπαιτεῖ προσμένειν ταῖς ἰδίαις μοναῖς, ὡς τὴν ἐκεῖθεν αὐτῶν ἀναχώρησιν ἀπόδρασιν όνομάσαι, ὅπερ ἐπὶ δούλων καὶ τῶν ἐν εἰρκταῖς ἢ δεσμοῖς κατεχομένων είωθε λέγεσθαι. Ο μέντοι π' κανὼν τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου τιμωρεῖ τὸν ἐπίσκοπον, τὴν εγκαταστήσαντα μοναχόν τινα ἀπὸ ἑτέρας μονῆς ἑτέρᾳ ἐνομίᾳ υποκειμένης εἰς ἑτέραν, κληρικὸν ἢ ἡγούμενον. Κολάζει δὲ καὶ αὐτὸν τὸν μοναχόν· καὶ ἀνάγνωθι τοῦτον. Τί δὲ, τοῦ καθηγουμένου ἀναξης τοῦντος τὸν οἰκεῖον μοναχόν, ἐὰν αὐτὸς ἀποδυσπετῇ, τι γενήσεται; Λύσις. Δι' ἐπισκοπικῶν ἐπιτιμίων ἀναγκασθήσεται ὑποστρέψαι εἰς ἣν ἀπεχάρη μονὴν, εἰ μή πω λέγει τι εύλογον. Σημείωσαι ταῦτα διά τοὺς ξενοκουρίτας μοναχούς. Ανάγνωσον καὶ τὸν ἐπιόντα κανόνα. ΖΩΝΑΡ. Κανόνες διάφοροι ώρισαν μὴ δύνασθαι τοὺς μοναχοὺς τὰ ἐν οἷς ἀπεχάρησαν μοναστήρια καταλιμπάνοντας ἐν ἄλλαις ἀπιέναι μοναῖς, ἢ τῇδε κἀκεῖτε περιπλανᾶσθαι. ᾿Αλλὰ τοῦτο, φησὶν ὁ και νών οὗτος, κακῶς πραττόμενον, χειρόνως δὲ παρασώμενον διορθούμεθα. Καὶ εἰ μὴ οἱ τῶν μονῶν προϊστάμενοι, ἀφ᾽ ὧν ὑποχωροῦσιν οἱ μοναχοὶ τολ λὴν ἐπιμέλειαν ποιοῦνται εἰς τὸ ἀναζητεῖν καὶ εὐ ρίσκειν αὐτοῦ; καὶ ἀναλαμβάνεσθαι καὶ ἀγωνίζειν. το καταλλήλως τῷ πταίσματι θεραπεύειν τὸν νοσούν Επ, καὶ σπε δειν ἀνακτᾶσθαι αὐτὸν καὶ ἐπιέδων- • fuerit, non præsente, qui cum in subjectionem 4 recepturus est, præfecto, ille quidem depona- ‹ tur, detonsus autem in subjectione etiam in ‹ monasterio ab episcopo collocetur. › 336 CANON III. ‹ Id quoque quod male fit, et multo pejus despicatui et negligentiæ mandatur, correctionem ‹ oportere assequi judicatum est. Si quis ergo • monasterii praefectus eos, qui sibi subjecti sunt, • monachos aufugientes cum multa diligentia ‹ non requirat, vel inveniens non´ recipiat, et ⚫ conveniente lapsuique congruente medicina id, c quod morbo affectum est, non recuperet et • confirmare contendat: statuit saneta synodus • eum segregationi subjici. Si enim, cui ani- • malium ratione carentium præfectura credita c est, et gregem negligit, id non fert impune: is • cujus fidei pastorale Christi pecoris imperium • commissum est, et socordia ac negligentia eorum salutem venundat, quidni audacis ejus ‹ incepti pœnæ ab eo exigentur? › BALS. Canon vicesimus primus septimæ syn. non permittit, ut monachi vel monachæ monasteria, in quibus tonsi sunt, relinquant, et ad aliud monasterium sine dimissoriis suorum præfectoru.n litteris accedant: sed nulla eos pœna afficit. Presens autem canon præfectos segregationi subjicit, c qui suos monachos non diligenter requirunt, nec ubicunque inventi fucrint recipiunt, nec eorum animas ab egritudine recuperare contendunt • usque adeo autem exigit monachos in suis monasteriis manere, ut eorum inde recessuni fugam nominaverit; quod quidem de servis et iis, qul custodia ac vinculis tenentur, dici consuevit. Atque 80 quidem canon Carthaginiensis synodi punit episcopum, qui monachum aliquem ex altero monasterio alteri regioni subjecto in alio clericum vel præfectum constituit. Punit autem eliam ipsum monachum: et lege ipsum. Quid autem, si præfectus quærat suum monachum, et ipse aufugiat, quid fiet? Solutio. Episcopalibus multis cogetur að monasterium reverti, in quo tonsus est, nisi forte rationem aliquam probabilem afferat. Nota bæs propter alibi tousos monachos. Lege etiam sequentem canonem. ZONAR. Pluribus canonum sanctionibus, nequa. quam monachis licere monasteriis, in quibus detonsi fuerunt relictis ad alia sese conferre aut huc illuc errabundlos vagari, decretum est. Sed hoc, inquit hic canon, male servatum, deteriusque neglectum corrigimus. Ac nisi eorum, unde se monachi subducunt, monasteriorum præsides, multam in eis quærendis, inveniendis ac recipiendis diligentiam adhibeant, morboque affectis, prout prolapsionis ratio postulaverit, medicinam facere, et labentes sustentare ac fulcire contender ut, segregatione

τοὺς μοναχοὺς ἀπαιτεῖ προσμένειν ταῖς μοναῖς, ὡς τὴν ἐκεῖθεν αὐτῶν ἀναχώρησιν ἀπόδρασιν ὀνομάσαι, ὅπερ ἐπὶ δούλων καὶ τῶν ἐν εἰρκταῖς ἢ καὶ δεσμοῖς κατεχομένων είωθε λέγεσθαι. Εἰ γὰρ ὁ ζώων αλόγων ποιμὴν ἢ βουκόλος, τῶν ὑπ' αὐτοῦ γενομένων καταμελῶν, οὐκ ἀτιμώρητος ἐᾶται· πόσῳ μᾶλλον δίκας δώσουσιν οἱ τῶν λογικῶν τοῦ Χριστοῦ θρεμμάτων τὴν ποιμαντικὴν ἐγχειρισθέντες, καὶ ῥᾳθύμως περὶ τὴν τούτων σωτηρίαν διατιθέμενοι; ipsos puniri jubet. Porro a monachis, ut in suorum νύειν, ἀφορίζεσθαι κελεύει αὐτούς. Τοσοῦτον δὲ monasteriorom stations degant, tam vehementer contendit, ut illorum ab iis secessionem fuge nomine appellarit: quod de servis et iis qui in carceribns ac vinculis detinentur, usurpari solet. Etenim si ratione carentium animalium pastor aut bubulcus, qui crediti sibi pecoris curam neglexerit, haud impune feret: quanto graviora supplicia ab iis, qui ratione utentium Christi ovium pastores electi, sese negligentes in earum salute curanda præbuerint, repetenda existimabimus? ARIST. Si quis monasterii præfectus monachos aufugientes non requirit, et recipit et sanat, ‹ segregetur. › 337 CANON IV. ● Multis modis malignus ille monasticum venera- ‹ bilem habitum probrosum efficere contendit, ‹ et magnum ad eam rem auxilium invenit ejus ‹ quæ præcessit hæresis tempus. Propria enim ‹ monasteria, hæresis vi coaeti, relinquentes ‹ monachi, hi quidem ad alia, illi vero etiam ad ‹ sæcularium virorum habitacula se transferebant. ‹ Verum enimvero, quod tunc ab illis propter • pietatem factum eos laudandos beandosque • efficiebat, in mores a ratione alienos conver- ‹ sum, eos jure deridendos efficit. Cum enim ‹ pietas ac religio nunc sit simplex, et ab Ecclesiæ • scandalis et offensionibus aliena, quidam adhuc e suis monasteriis excedentes, et tanquam ‹ fluentum aliquod, quod cohiberi non potest, ‹ nunc hue nunc illuc se conferentes et con- ‹ fluentes, monasteria quidem multo dedecore ‹ et deformitate replent, multam secum confusionen petulantiamque afferunt, obedientiaque honestatem convellunt ae perdunt. Sed 4 eorum instabilem et non ferendam appetitionem ‹ resecans sancta synodus, constituit, ut si quis ‹ monachus a proprio aufugiens monasterio, vel • se in aliud monasterium conferat, vel in sæ- • cularem habitationem ingrediatur; ipse, cl ‹ qui eum suscepit, segregatus sit, donec qui ● aufugit in illud monasterium a quo improbe • recesserul, revertatur. Sed si episcopus qui- ‹ dem, de nonnullorum monachorum pietate et 1 vitæ probitate testimonium ferens, in aliud ‹ monasteriumad ejus constitutionem eos trans- • ferre voluerit, vel in domum secularem, ad ΑΡΙΣΤ. «Ε' τις ἡγούμενος τοὺς ἀποδιδράσκοντας • μοναχοὺς μὴ ἀναζητοίη καὶ ἀναλαμβάνοι καὶ • Ιατρεύοι, ἀφοριζέσθω.» • Πολυτρόπως ὁ πονηρὸς τοῦ μοναχικού σχήματος τὸ • σεβάσμιον επονείδιστον θεῖναι κατηγωνίσατο, • καὶ πολλήν εὗρεν εἰς τοῦτο συνδρομήν της • προκατασχούσης αἱρέσεως τὸν καιρόν. Τὰς γὰρ ἰδίας μονὰς τῇ ἀνάγκῃ τῆς αἱρέσεως οι μονά- • ζοντες καταλιμπάνοντες, οἱ μὲν εἰς ἑτέρας, • οἱ δὲ εἰς κοσμικῶν ἀνδρῶν μετέπιπτον καταγώγια. Ἀλλὰ γὰρ, ὅπερ αὐτοὺς δι' εὐλάβειαν • τότε πραττόμενον μακαριστοὺς ἀπέφαινεν, εἰς • ἔθος ἄλογον μεταπεσόν, καταγελάστους παρ • ίστησι. Πανταχοῦ γὰρ νῦν τῆς εὐσεβείας ἐξη • πλωμένης, καὶ σκανδάλων τῆς Ἐκκλησίας • ἀπηλλαγμένης. ἔτι τινὲς τῶν οἰκείων μοναστη · ρίων ἀποφοιτῶντες, καὶ καθάπερ τι ῥεῦμα • δυσκάθεκτον ὧδε κἀκεῖσε μεταγγιζόμενοί τε καὶ μεταῤῥέοντες, πολλῆς μὲν πληροῦσι τῆς ἀκοσμίας τὰ μοναστήρια, πολλὴν δὲ τὴν ἀταξίαν • ἑαυτοῖς συνεισκωμάζουσι, καὶ τῆς ὑποταγῆς τὸ • σεμνὸν διασπῶσί τε καὶ καταλυμαίνονται. Αλλά • τούτων τὸ ἄστατον τῆς ὁρμῆς καὶ ἀνυπότακτον · ἡ ἁγία σύνοδος ἀνακόπτουσα, ὥρισεν, ἵνα, εἴ τις • μοναχὸς τῆς ἰδίας ἀποδράσας μονῆς εἰς ἕτερον μεταπέσῃ μοναστήριον, ἢ εἰς κοσμικὸν εἰσχωμάσῃ καταγώγιον· αὐτός τε καὶ ὁ τοῦτον ὑπο- • δεξάμενος ἀφωρισμένος εἴη, ἕως ἂν ὁ ἀποφυ γὼν ἐπανέλθῃ, ἐξ ἧς κακῶς ἐξέπεσε μονῆς. Εἰ ι μέντοι γε ὁ ἐπίσκοπός τινας τῶν μοναχῶν, ἐπὶ • εὐλαβείᾳ καὶ βίου σεμνότητι μαρτυρουμένους, · εἰς ἕτερον μοναστήριον ἐπὶ καταστάσει τῆς • μονῆς θελήσει μετακομίσαι, ἢ εἰς κοσμικὴν α • κίαν ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ἐνοικούντων δοκιμάσει • καταστήσαι, ἢ ἀλλαχόσε εὐδοκήσει ἐπιστατῆσαι· Guill. Beveregii nota. "Ινα εἴτις μοναχὸς τῆς ἰδίας ἀποδράσας μονῆς. Balsamon in responsis ad Marcum Alexandrinum hanc ultimam hujus canonis partem laudat, Marcus enim hanc quæstionem ei proposuit, Αποκριματίστως μεταβαίνουσι μοναχοὶ ἐξ ὧν ἀπό εκάρησαν μοναστηρίων πρὸς ἕτερα μοναστήρια, ἢ ου; Respondit Balsamon: Ἐὰν ὁ πρὸς ἄνθρωπον καταθέμενος τὴν οἰκείαν ὁμολογίαν πληροῦν ἀναγκάζεται, πῶς ὁ πρὸς Θεὸν καταθέμενος ἀναγκασθή. σεται τὴν οἰκείαν ἀθετῆσαι κατάθεσιν; Διά τοι τοῦτο καὶ κατὰ τὸν δ'. κανόνα τῆς ἐν τῷ ναῷ τῆς 'Αγίων Αποστόλων συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενι κῆς συνόδου, τῆς λεγομένης α' και β' τὸν ταῦτα δι εξίοντα ῥητῶς. Εί τις μοναχός, etc., et deinde cœle= ris usque ad finem canonis citatis, concludit: El γοῦν δίχα προτροπῆς ἐπισκοπικῆς μεταβαίνοντες εἰς ἕτερα μοναστήρια, ἐξ ὧν ἀπεχάρησαν, πολλῷ δὲ πλέον εἰς κοσμικές κατοικίας διατρίβοντες, καὶ οἱ δεχόμενοι τούτους, ἀφωρισμένοι καὶ ἀκοινώνητος ἔσονται, μέχρις ἂν ὑποστρέψωσιν εἰς μοναστήρια ἐν οἷς τὰς συνθήκας δεδώκασιν. Bals. resp. ad Mar. interrog. 20, ubi insuper observare licet, presen tem synodum οίκουμενικὴν dictam esse, aique ita a Grecis habitam.

corum qui inhabitant salutem, traducere EN CAN. IV CONC. CPOL. • τοῦτο οὔτε τοὺς ὑποδεχομένους οὔτε τους μονα- • χοὺς ὑποδίκους ποιεῖ. η ΒΑΛΣ. Τὰ διὰ τὴν κακίαν καὶ τὴν ἐπίθεσιν τῶν εικονομάχων συμπεσόντα δεινὰ τοῖς μοναχοῖς ἐπου νείδιστον ἀπειργάσατο το μοναχικόν σεβάσμιον σχήμα, φησὶν ὁ κανών. Κατέλιπον γὰρ τὰς ἰδίας μονὰς οἱ μονάζοντες διὰ τὴν τῶν αἱρετικῶν ἀπειλήν· καὶ οἱ μὲν εἰς ἕτερον μετέπεσον μοναστήριον, οἱ δὲ εἰς κοσμικά κατέλυσαν καταγώγια. Καὶ τότε μὲν ἀνεύθυνον ὑπῆρχε τὸ γενόμενον, κατήντησε δὲ τοῦτο εἰς γέλωτα τοῖς πολλοῖς. Παυθείσης γὰρ τῆς ἀπὸ τοῦ διωγμοῦ τῶν Χριστιανῶν ἀπειλῆς, διὰ τὸ ὑφαπλω θῆναι τὴν ὀρθοδοξίαν, τινὲς τῶν μοναχῶν ἀνερυθριάστως τολμῶσι ποιεῖν ἅπερ διὰ τὴν ἀνάγκην ἀκινδύνως εγίνοντο παρά τινων. Τῷ τοι καὶ ὑποχωρεῖν ἐκ τῶν οἰκείων ἀποκάρσεων, καὶ παρὰ ταῖς πόλεσι μετὰ λαϊκῶν διατρίβειν οὐκ αἰσχύνονται, προφασιζόμενοι καὶ παρὰ τῶν πρὸ αὐτῶν μοναχῶν τοιαῦτα πολλά γίνεσθαι. Καὶ ἐπεὶ τοῦτο ἀνυποταξίας κατηγορεί τοὺς μοναχούς, καὶ τὴν κατάστασιν τῶν μοναστη ρίων λυμαίνεται, ὥρισεν ἀφωρισμένους εἶναι τόν τε ἀπὸ τῆς ἐν ᾗ ἀπετάξατο μονῆς ἀποδράσαντα μονα - χὸν, καὶ εἰς ἕτερον δεχθέντα μοναστήριον, ἀλλὰ μὴν καὶ τὸν τοῦτον δεξάμενον ἡγούμενον, ἔστ' ἂν ὁ ἀποφυγών μοναχὸς ὑποστρέψῃ εἰς τὴν οἰκείαν μονήν. Καὶ ταῦτα μὲν, ὅταν τοιοῦτόν τι γένηται χωρίς ἐπισκοπικῆς εἰδήσεως εἰ δὲ ὁ κατὰ χώραν ἐπίσκοπως κατανοήσει τήνδε (τυχὸν) τὴν μονὴν μὴ ἔχειν μοναχοὺς εὐλαβεῖς, ἱκανοὺς ἐκ τῶν οἰκείων πράξεων καὶ ἄλλους πρὸς σωτηρίαν μεταγαγεῖν, καὶ δοκιμά σει συμφέρον εἶναι μετενεχθῆναι τόνδε τὸν μοναχὸν ἀφ᾿ ἧς ἀπεχάρη μονῆς εἰς ἑτέραν, ἢ ἐγκαταστῆσαι εἰς κοσμικὰς οἰκίας οἰκονόμους, διὰ σωτηρίαν τῶν κατοικούντων ἐν αὐτῇ, ἢ καὶ ἀλλαχοῦ που ἐπιστατῆσαι, γενήσεται τοῦτο ἀπαρεμποδίστως· μήτε τῶν μοναχῶν μήτε τῶν ὑποδεχομένων αὐτοὺς ὀφειλόντων ὅλως προκριματισθῆναι. Τούτων οὕτως ἐχόντων, εξα πόν τινες ἐναντιοῦσθαι ταῦτα τοῖς θεσπισθείσιν ὑπὸ τοῦ το κανόνος τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου, καὶ διοριζομένοις τὸν τοιοῦτόν τι ποιοῦντα ἐπίσκοπον, καὶ ὑποδεχόμενον, ἀπὸ ἀλλοτρίου μοναστηρίου μου ναχὴν, καὶ ποιοῦντα αὐτὸν κληρικὸν ἢ καθηγούμενον, ἀπὸ τῆς τῶν λοιπῶν ἀδελφῶν κοινωνίας χωρίζεσθαι, καὶ τῇ τοῦ ἰδίου λαοῦ κοινωνίᾳ ἀρκεῖσθαι· τὸν δὲ μοναχὸν μηδὲ κληρικὸν εἶναι μηδὲ καθηγούμενον. Ἀλλ᾽ οὐκ εἰσὶν, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, ἐναντία· ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἡ κανὼν κολάζει τὸν ἐπίσκοπον τὸν ἀπὸ ἀλλοτρίας ἐνορίας δεχόμενον οιονδήτινα μοναχὸν, καὶ καθιστώντα τοῦτον πρὸς κλήρωσιν ἢ ἡγουμενείαν μονῆς διαφερούσης αὐτῷ χωρὶς εἰδήσεως τοῦ προτέρου ἐπισκόπου αὐτοῦ· ὡσαύτως τιμωρεῖ καὶ τὸν μοναχόν· ὁ δὲ παρὼν ἐγχωρεῖ τῷ ἐπισκόπῳ ἀπὸ τῶν δύο διαφερουσῶν αὐτοῦ μεταθέσεις ποιεῖν μοναχῶν κατὰ τὸ δόξαν τούτῳ. Γίνωσκε δὲ ὅτι γέγονε καὶ σημείωμα συνοδικὸν ἐπὶ τῆς ἐφημερίας τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου κυροῦ Λουκᾶ, χάριν τοῦ ἀποκριμα τίστως καθηγουμένου εἰς μοναστήρια υποκείμενα ‹ censuerit, vel in quovis alio loco præponendos • putarit, hoc neque eos qui suscipiunt, nec ‹ ipsos monachos obnoxios reddet. › BALS. Quæ propter Iconomachorum improbitatem et insultum mala monachis acciderant, monasticum venerandum habitum probrosum effecerunt, ut inquit eanon. Monachi enim propria monasteria reliquerunt, propter minas hæreticorum: et alii quidem se in alia monasteria contulerunt, alii vero in mundanis habitaculis vitam egerunt. Et tunc!quidem, quod ab eis fiebat, erat ab omni culpa et reprehensione alienum: evasit autem loc postea multis ridiculum. Cum enim cessaverint minæ quæ in Christianos intentabantur propter persecutionem eo quod orthodoxa sententia sit simplex et aperta; quidam tamen monachi audent absque ullo pudore ea facere, quæ propter necessitatem ab aliquibus secure fiebant. Quo fit, ut et a propriis tonsuræ locis recedant, et in civitatibus cum laicis versari non erubescant; hoc prætextu utentes, quod a monachis, qui eos præcesserunt, mu'ta ejusmodi facta sint. Et quoniam hoc monachorum inobedientiam arguit, et monasteriorum constitutionem evertit, statuit synodus, tam eum qui a monasterio in quo constitutus est aufugit, et in altero monasterio susceptus est, quam ipsum etiam præfectum, qui eum suscepit segregatos esse, donec monachus qui aufugit ad proprium monasterium revertatur. Et hæc quidem quando absque episcopali scientia aliquid hujusmodi factum sit. Si autem ejus regionis episcopus intellexerit, hoc (verbi gratia) monasterium pios et religiosos monachos non habere, nec propriis actionibus aptos ut ad salutem alios traducant, et utila esse judicaverit, ut hic videlicet monachus a monasterio, in quo tonsus est, in aliud þransferatur、 vel etiam ad sæcularis domus administrationem propter eorum qui in ipsa habitant salutem, collocetur, vel aliquo alio in loco præficiatur, hoc fiet sine ullo impedimento: utpote cum nec monachis, nec iis qui illos suscipiunt,debeat ullum præjudicium afferri. Hæc cum ita se habeant, dixerunt quidam hæc adversari iis quæ 80 can. Carthaginensis synodi statuta sunt, quibus cavetur, ut qui tale quid facit episcopus, 338 et monachum ex alieno monasterio suscipit, et ipsum vel clericum vel praefectum facit, a cæterorum fratrum communione separetur, et sit proprii populi communione contentus: monachus autem nec sit clericus nec præfectus. Sed non sunt, ut mihi videtur, contraria. Ille enim canon punit èpiscopum, qui quemcunque monachum ex aliena regione suscipit, et eum vel clericum facit, vel monasterio quod ad se pertinet præficit, sine prioris ipsius episcopi scientia. Similiter monachum quoque punit. Ilic autem præsens canon permittit episcopo, ut ex duobus tantum ad se pertinentibus monasteriis faciat monachorum translationes, prout ei visum fuerit. Scias autem, quod tempore pa-

προστασίαν μοναχούς, ἀπὸ ἑτέρας μονῆς οὔσης ἐκ τῆς αὐτῆς ἐνορίας, κἂν τὰ τυπικὰ τούτων διορίζων ται ξενοκουρίτην μὴ γίνεσθαι καθηγούμενον. Τὸ μέντοι παρὰ τοῦ κανόνος διορισθὲν περὶ τοῦ κατατάττεσθαι εἰς κοσμικόν καταγώγιον ἢ ἀλλαχοῦ παρὰ τοῦ ἐπισκόπου μοναχόν τινα ἐνάρετον, ὑποκείμενον αὐτῷ, διὰ ψυχικήν σωτηρίαν τῶν ἐν αὐτῇ, μὴ δόξῃ σοι καινόν. Τοῖς γὰρ ἱεροῖς καὶ θείοις κανότι μόνης τῆς ψυχικῆς τῶν ἀνθρώπων σωτηρίας ἡμέλησε, καὶ ἑτέρου παντελῶς οὐδενός. Ὁ γοῦν κατὰ Θεὸν ἀναστρεφόμενος ἀπὸ τοῦ τόπου οὐ παραβλαβήσεται· ἀλλὰ καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ ὠφελήσει τὰ μέγιστα. "Ινα τί γοῦν οὐ γενήσεται κατὰ τὸν κανόνα; διὰ γὰρ τοῦ το καὶ ὁ αὐτὸς ἁγιώτατος πατριάρχης κυρός Λου κᾶς ἐπέτρεψε τῷ μοναχῷ καὶ ἱερεῖ ἐκείνῳ κυρί Μακαρίῳ τῷ Ἱεροσολυμίτῃ διάγειν διηνεκώς μετά τοῦ μακαρίτου πρωτονωβελλισίμοῦ περτάτου καὶ λο γοθέτου τοῦ δρόμου κυροῦ Μιχαὴλ τοῦ ᾿Αγιοθεοδω ρίτου, καὶ συνταξειδεύειν μετ' αὐτοῦ, καὶ τὰ τῶν γραμματικῶν ἐνεργεῖν. Σημείωσαι οὖν ὅτι κατὰ προ τροπὴν καὶ δοκιμασίαν ἐπισκοπικὴν, πολλῷ δὲ πλέον κατὰ βασιλικὴν, καὶ μοναχοὶ καὶ κληρικοὶ ἀποκρι ματίστως ενεργήσουσι τὰ τούτοις ἐπιτραπησόμενα, οἷα ἂν καὶ ὦσιν. triarchae domini Luca syno.lale decretum factum τῇ ἐνορίᾳ τοῦ πατριάρχου, μὴ ἔχοντα ἱκανοὺς εἰς est, ut sine præjudicio constituantur præfecti in monasteriis patriarchæ regioni subjectis, quæ non babent monachos idoneos ut præsint, ex altero monasterio quod est ejusdem regionis etiamsi statuta eorum caveant, ne qui in externo monasterio tonsus est, fiat eorum præfectus. Quod autem a canone definitum est, ut in sæculari domo, vel in aliquo alio loco, monachus virtute præditus, qui quidem ei subjectus est ad corum qui ibi sunt salutem, ab episcopo collocetur, ne novi tibi videatur. Sacris enim et divinis canonibus solius animæ hominum salutis cura est, et nullins alius. Qui ergo vitam ex Dei præceptis instituit, a loco non ltdetur: sed et eis qui una sunt admodum proderit. Quidni ergo fiet ex canone? Propter banc enim causam ipse quoque sanctissimus patriarcha dominus Lucas permisit monacho et sacerdoti illi domino Macario Hierosolymitano perpetuo versari cum brale nemoriæ imprimnis nobilissimo logotheta cursus domino Michaele Agiotheodorito, et una cum eo in prasidio versari, et scribarum oflicio fungi. Nota ergo, quod suasione et probatione episcopali, multo autem magis regia, et monachi et clerici sine præjudicio facient, quæ iis permissa fuerint, cujusmodicunque ea sint. ZONAR. Quo tempore næresis Iconomachorum regnabat, cum omnes alii, qui sacras imagines colerent, tum in primis monachi, conquisiti, ac in eos præcipue pœnis sævitum est. Proinde suis monasteriis relictis, vel in alia sese monasteria delitescendi causa contulerunt, vel ad privatorum quoque ædes ac domicilia deflexerunt. Sed hoc factum tunc quidem, inquiunt synodi Patres, et rei honestate et temporis opportunitate beatos homines efficiebat: nunc vero absque ratione consilio pue usitatum, omnium irrisione haud immerito excipitur. Jam enim hæresis tempestate sedata suaque pietati reddita libertate, adhuc tamen e monasteriis se subducentes, instar duenti quod consistere ac contineri non possit, sese huc illuc Blutriant et efundunt, ac monasteria multo dedecore ac deformitate complent. Ad monasteriorum ΖΩΝΑΡ. Τῆς τῶν εἰκονομάχων ἐπικρατούσης αἱ ρέσεως καὶ πάντες μὲν οἱ τῶν σεπτῶν εἰκόνων προς κυνηταὶ ἐζητοῦτο καὶ ἐκολάζοντο, πολλῷ δὲ πλέον οἱ μοναχοί. Διὸ καταλιμπάνοντες τὰ ἑαυτῶν μονα. στήρια, ἢ εἰς ἑτέρας ἀπῄισαν μονάς, ἐκεῖσε κρυ πτόμενοι, ἢ καὶ εἰς κοσμικῶν οἰκίας μετέπιπτον. ᾿Αλλὰ τοῦτο, φασὶν οἱ τῆς συνόδου Πατέρες, μακαρίους μὲν τότε ἐποίει, καλῶς γινόμενον καὶ κατὰ καιρόν· νῦν δὲ εἰς ἔθος γενόμενον ἄλογον, καταγελάστους τοὺς ποιοῦντας αὐτὸ τίθησι. Τῆς ζάλης γὰρ τῆς αἱρέσεως παρελθούσης, καὶ τῆς εὐσεβείας παρρησίαν λαβούσης, καὶ πάλιν τῶν οἰκείων ὑπο χωροῦντες μονῶν, ὧδε κἀκεῖσε μεταγγίζονται, 82θάπερ τι ῥεῦμα μὴ δυνάμενον κατασχεθῆναι, καὶ μεταῤῥέουσι, καὶ πολλῆς ἀκοσμίας πληροῦσι τὰ μοναστήρια. Κόσμος γάρ ἐστι τῶν μονῶν τὸ τοὺς τροφίμους αὐτῶν ἐν ἡσυχίᾳ διάγειν, καὶ προσμένειν quippe honestatem ac decus pertinet ut in sua sla- αὐταῖς, μηδὲ συνεχώς προϊέναι. Πολλὴν δὲ τῆς tione corum alumni quiete degant, neque perpetuo hue illuc vagi et incerti ferantur. Multum vero secum petulantia, inquit, adilucunt, hoc est, pelulanter agentes monasteriis inferunt. Verum jucundam illis eam esse petulantiam, verbo κωμάζειν, usurpato voluit indicare. Est namque χωμάζειν. vinum, adhibito tiliarum ac citharæ sono et cantibus, bibere. Quemadmodum igitur illi, inquiunt, hoc pacto bibentes lætantur: ita istis quoque ignominia est voluptati, Obedientia præterea honestatem omnem distrahunt atque disperdunt. Cum enim ex universa fratrum multitudine unum quasi corpus efficiatur, ac illius ex obedientia honestas omnis ac splendor exsistat, quicunque ab illa deἀταξίαν ἑαυτοῖς συνεισκωμάζουσι, τουτέστιν ατά κτως εἰσφέρουσιν. Ἵνα γάρ δείξῃ τὸ ἡδέως αὐτοὺς πρὸς τὴν ἀταξίαν δισκεῖσθαι, τῇ λέξει τοῦ κωμάζειν ἐχρήσατο. Κωμάζειν γάρ ἐστι τὸ μετὰ αὐλῶν καὶ κιθάρας καὶ ᾠδῶν τὸν οἶνον πίνειν. Ὡς γοῦν οἱ οὕτω πίνοντες ήδονται, τὸν ὅμοιον τρόπον, φασί, καὶ οὗτοι πρὸς τὴν ἀτιμίαν ἡδέως διάκεινται καὶ τῆς ὑποταγῆς τὸ σεμνὸν διασπῶσι καὶ καταλυμαινονται. Ἐν γὰρ σῶμα τῆς ἀδελφότητο; οὔσης, ἧς ἡ ὑποτα γὴ σεμνότης καὶ καύχημα, οἱ ἐκ ταύτης ἀποῤῥηγνύο μενοι διασπῶσι τὸ σεμνύνον αὐτὴν καὶ εἰς λύμην τοῦ ὅλου σώματος γίνονται. Διό, φασὶν, ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος τοὺς τῶν ἰδίων μονῶν ἐκδιδράσκοντας, κἂν εἰς ἕτερα μεταπέσωσι μοναστήρια, κἂν εἰς

IN CAN. V CONC. CPOL. κοσμικὰ εἰσκωμάσωσι καταγώγια, κἀκείνους καὶ ἡ sciscunt, splendorem illum omnem honestatemque τοὺς ὑποδεξαμένους αὐτοὺς ἀφωρισμένους εἶναι, ἕως diripiunt, universumnque corpus societatis lædunt. ἂν ἐπανέλθωσιν οἱ ἀποφυγόντες εἰς τὴν οἰκείαν μου Propterea quicunque, inquiunt, e suis monasteriis νήν. Εἰ δὲ ὁ κατὰ χώραν ἐπίσκοπός τινας τῶν μονα aufugerint, sive in alia monasteria incidant, sive χῶν ἐπ' ἀρετῇ μαρτυρουμένοις σονίδῃ εἰς ἑτέραν sæcularibus sese habitaculis immiserint, tam ipsos, μονὴν ἐπὶ καταστάσει αὐτῆς καὶ ὠφελείᾳ τῶν ἐν quam eos a quibus recepti fuerint, donec ad sua αὐτῇ μεταγαγεῖν, ἢ καὶ εἰς κοσμικὴν οἰκίαν δοκι monasteria qui fugerant revertantur, sancta sinoμάσει καταστῆσαι, ἢ ἀλλοχόσε εὐδοκήσει ἐπιστῆσαι, dus segregalos esse decernit. Quod si ejus loci οὔτε οἱ μοναχοί, οἱ οὕτω μετατιθέμενοι, οὔτε οἱ episcopus nonnullos e monachorum 339 nuthero τούτοις δεχόμενοι τῷ ἀφορισμῷ ὑπόδικοι ἔσονται. spectatæ virtutis, ut in aliud monasterium ad res monasterii constituendas, quique in eo degunt juvandos, transcribere, aut in hominis privati cujuspiam domicilio constituere, aut ubivis demum collocare opportunum existimaverit, nec monachos quibus ea mutandæ sedis causa fuerit, nec qui eosdem receperint, pœna illa segregationis afficiet. ΑΡΙΣΤ. «Εἴ τις μοναχὸς τῆς ἰδίας ἀποδράσας ARIST.. Si quis monachus, proprio relicto mo- • μονῆς, ἢ εἰς ἕτερον μεταπέσοι μοναστήριον, ἢ c nasterio, sive ad aliud monasterium transmigra- · εἰς κοσμικὸν εἰσχωμάσει καταγώγιον, αυτός τε ‹ veriꞌ, sive in sæculare habitaculum petulanter • καὶ ὁ ὑποδεξάμενος ἀφοριζέσθω, ἕως ἐπανέλθοι. ‹ se contulerit, segregetur tam ipse, quàm qui • Ο δὲ παρ' ἐπισκόπου ὁπωσδήποτε καταστὰς c ipsum suscepit, usque dum reversus fuerit. Qui < ἀναιτίατος.» ‹ vero ab episcopo quocunque loco constitutus est, ‹ culpa vacat. › • Τὰς ἀκρίτους καὶ ἀδοκιμάστους ἀποταγὰς ἐπὶ • πολὺ τὴν μοναχικὴν εὐταξίαν λυμαινομένας • εὑρίσκομεν. Προπετώς γάρ τινες εἰς τὸν μου • νήρη βίον ἑαυτοὺς ἐπιρρίπτοντες, καὶ πρὸς τὸ · τραχὺ καὶ ἐπίπονον κατολιγωροῦντες τῆς ἀσκής · σεως, ἐπὶ τὸν φιλόσαρκον καὶ ἡδονικόν βίον • ἀθλίως πάλιν ἐπαναστρέφουσιν. Ωρισεν οὖν διὰ • τοῦτο ἡ ἁγία σύνοδος μηδένα τοῦ μοναχικοῦ κατ. • αξιούσθαι σχήματος πρὶν ἂν ὁ τῆς τριετίας ο χρόνος εἰς πεῖραν αὐτοῖς ἀφεθεὶς δοκίμους αὐ • τοὺς καὶ ἀξίους τῆς τηλικαύτης βιοτῆς παρα • στήσῃ. Καὶ τοῦτο κρατεῖν παντί τρόπῳ παρ • εκελεύσατο, πλὴν εἰ μήπω τις βαρεία προσπε- • σοῦσα νόσος τὸν χρόνον ἀναγκάσῃ συσταλής «ναι τῆς δοκιμασίας· ἢ εἰ μή πώ τις εἴη ἀνὴρ · εὐλαβὴς, καὶ τὸν μοναχικὸν βίον ἐν τῷ κοσμικῷ • διανύων σχήματι. Ἐπὶ γὰρ τοῦ τοιούτου ἀνο • δρὸς εἰς ἀπόπειραν παντελῆ καὶ ὁ ἐξαμηνιαίος • ἀρκέσει χρόνος. Εἰ δέ τις παρὰ ταῦτα διαπρά ξεται, τὸν μὲν ἡγούμενον τῆς ἡγουμενείας έχε • πίπτονται παιδείαν τῆς ἀταξίας τὴν ἐν ὑποτα · γῇ διαγωγήν ἐφευρίσκειν· τὸν δὲ μονάσαντα • ἐν ἑτέρα μονῇ τὴν μοναχικὴν ἀκρίβειαν φυλατο • τούσῃ παραδίδοσθαι.» ‹ CANON V. ‹ Quæ temere et sine judicio ac probatione funt < renuntiationes, bono monastico ordini magnum ‹ afferre incommodum invenimus. In monasticam ‹ enim vitam se facile injicientes nonnulli, et ad ‹ asperam et laboriosam exercitationem se se- ‹ gniter gerentes, ad carnalem et voluptariamı ‹ vitam rursus inisere revertuntur. Propterea ‹ ergo statuit sancta synodus, ut monastico ha- ‹ bitu digni nulli putentur, priusquam triennii ⚫ tempus ad experientiam eis relictum probatos ‹ eos esse et tali vita dignos ostenderit. Et hoc omni modo observari præcepit, præterquam si ‹ gravis aliquis morbus incidens probationis • tempora contrahi coegerit: vel nisi quis ali- ‹ cunde sit vir religiosus et vitam monasticam ‹ în habitu sæculari peragat. Tali enim viro ad ‹ absolutam experientiam tempus semestre suf- ‹ ficiet. Si quis autem præter hæc fecerit, prælectus quidem præfectura excidens perperamı ‹ observati ordinis correctionem, in obedientia • et subjectione conversationem, inveniat: qui ‹ est autem in alio monasterio monachus, alii c monasterio tradatur, quod monasticam disci- • plinam accurate perfecteque observet. › BALS. Nonnulli sæpe, inquiunt Patres, propter affictionem, vel etiam per negligentiam aliquam, vitam monasticam facile subeuntes, et exercitationis laborem sufferre non valentes, poenitentiamn agunt, et ad priorem sæcularem vivendi rationem revertuntur. Statuerunt ergo, ne monastico habitu dignus quis existimetur, ante probationem et examinationem ejus qui ipsum petit: sed triennio probetur, et sic monasticum habitum accipiat. Hoc enim ita facto, nec ipse propter negligentiam pœnitentia tangetur, sed monasticum habitum toto Guill. Beveregii nota. ΒΑΛΣ. Πολλάκις τινές, φασὶν οἱ Πατέρες, διὰ θλίψιν ἢ ἑτέραν ὀλιγωρίαν τινὰ τὸν μονήρη βίον προ πετῶς ὑποδυόμενοι, καὶ μὴ δυνάμενοι καρτερῆσαι τὸ ἐπίπονον τῆς ἀσκήσεως, μεταμέλονται, καὶ πρὸς τὴν προτέραν κοσμικήν διαγωγήν κακῶς ὑποστρέφουσιν. Ώρισαν οὖν μηδένα καταξιοῦσθαι τοῦ μοναχικοῦ σχήματος πρὸ δοκιμασίας καὶ κατεξετάσεως τῆς διαγωγῆς τοῦ ζητοῦντος αυτό· ἀλλ' ἐπὶ τριετίαν δοκιμάζεσθαι, καὶ οὕτω λαμβάνειν τὸ μοναχικὸν σχῆμα. Τούτου γὰρ οὕτω γινομένου, αυτός τε διὰ τὴν ὀλιγωρίαν οὐ μεταμεληθήσεται, ἀλλ' ὁλοψύχως Φιλόσαρκον καὶ ἡδονικόν. lla cum codice Bodleiano legit etiam Amerbachianus. In Parisiensi editione est φιλόσαρκον ἢ φιλήδονον.

THEOD. BALSAMOY amimo suscipiet: aut si ei minus placet, citra ul- τὸ μοναχικὸν ἀναδέξεται σχῆμα· καὶ εἰ ἀπαρέσκε ται, ἀποκριματίστω; ἀναχωρήσει ἀπὸ τῆς μονῆς, καὶ πρὸς τὸν κοσμικὸν ὑποστρέψει βίον· καὶ ὁ καθ ηγούμενος, ἀπόπειραν λαβὼν ἀκριβὴ διὰ τοῦ του ούτου χρόνου τῆς τούτου ἀναστροφῆς, ἐν ἐκ τῶν δύο προέληται, δηλονότι ἢ ἀποκείρῃ αὐτὸν ὡς ἄξιον, ἢ ἐπιτρέψῃ ὑποχωρήσαι ὡς ἀδόκιμον. Τοῦτο δὲ παρεκελεύσαντο κρατεῖν εἰς τοὺς ὑγιαίνοντας. Ε: γάρ τις διὰ νόσον βαρείαν θελήσει ἀποκαρῆναι, οὐ κωλυθήσεται διὰ τὸν χρόνον τοῦτο ποιῆσαι, ἀλλ ἀπεντεῦθεν μετασχηματισθήσεται. Εἰ μέντοι βούλη ταί τις εὐλαβὴς μονάσαι, καὶ ἀπὸ τῆς ἐν τῷ κόσμῳ διαγωγῆς αὐτοῦ κρίνεται πρὸς τοῦτο ἄξιος, τοῦτον οὐκ ἐπὶ τριετῆ χρόνον, ἀλλ᾽ ἐπὶ ἐξαμηνιαῖον δοκιμάζεσθαι χρή. Τὸν δὲ παρὰ ταῦτα διαπραξάμενον lum præjudicium a monasterio recedet, et ad sæcularem vitam revertetur. Et præfectus, qui certuin ejus vitæ rationis periculum tanto tempore fecit, unum ex duobus eligat, vel ipsum scilicet ut dignum tondeat, vel ut non idoneum recedere permital. Hoc autem voluerunt in iis, qui sani sus, valere. Nam si proper gravem morbum aliquis tonderi voluerit, hoc propter tempus facere non prohibebitur, sed statim monasticum habitum accipiet. Si quis vero vir pius ac religiosus velit esse monachus, el ex ejus in sæculo vitæ agendæ ratione ad hoc dignus esse judicatur, non triennio, sed semestri tantum spatio eum examinare oportet. Præfectum autem, qui præter hæc fecerit, præfeclura excidere statuerunt, et ad obedientiam re- καθηγούμενον ὤρισαν ἐκπίπτειν ἀπὸ τῆς ἡγουμε digi: quinetiam eum, qui tonsus fuerit, exactiari tradi monasterio. Hæc cum decernat canon, diversis temporibus exorta est disputatio, quomodo debent probari, qui vitam monasticam elegerunt. Cum enim aliqui monasteria ingressi, et rasa induti essent, forsan et cum Trisagio in templo, et nomen mutavissent, et, ut semel dicam, instar monachorum, et intra et extra monasterium, vere sarentur; antequam autem monastica tonsura perficerentur, ad pristinum habitum et sæcularem vivendi rationem reversi, et nonnunquam etiam legitimo matrimonio conjuncti essent; 340 dixerunt quidam, eos nibil absurdum fecisse; sed in eorum esse potestate intra canonicum triennium, ante tonsuram scilicet, monasterio egredi sine ullo præjudicio, et vestes quidem monachales exuere, sæculares vero induere: quoniam canou de iis decernit, qui ante triennium tondentur, non autem de iis qui probantur, et adhuc rasa gestant. Alii autem dicebant, quod canon quidem monachalem habitum tonsuram vocat: non decernit autein debere fieri probationem cum monachalibus, eaque abjicere, et sæcularia induere, et secedere. Unde etiam apparet, debere eum, qui examinatur, cuitn vestibus laicis examinari. Qui enim semel amictum G νείας, καὶ γίνεσθαι ὑποτακτικόν· ἀλλὰ καὶ τὸν ἀπο καρέντα παραδίδοσθαι εἰς ἑτέραν ἀκριβεστέραν μου γήν. Ταῦτα τοῦ κανόνος διοριζομένου, λόγος ἐγένετο κατὰ διαφόρους καιροὺς περὶ τοῦ πῶς ὀφείλουσι δοκιμάζεσθαι οἱ τὸν μονήρη βίον ἐπιλεξάμενοι. Τι νῶν γὰρ εἰσελθόντων εἰς μοναστήρια, καὶ ῥασοφο ρησάντων, ἴσως καὶ μετὰ Τρισαγίου ἐν ναῷ, καὶ μετονομασθέντων, καὶ ἁπλῶς κατὰ μοναχοὺς ἀναστρεφομένων ἐντός τε καὶ ἐκτὸς τῆς μονῆς· πρὸ δὲ τοῦ τελειωθῆναι διὰ τῆς μοναδικῆς ἀποκάρσεως, μετασχηματισθέντων, καὶ εἰς κοσμικὴν ὑποστρε ψάντων διαγωγήν, ἔστι δ' ὅτε καὶ νομίμως γυναιξ συζευχθέντων, εἶπόν τινες μηδὲν αὐτοὺς ἀπεικὸς ποιῆσαι, ἀλλ᾽ ἔχειν ἐπ' ἀδείας ἐντὸς τῆς κανονικής τριετίας, πρὸ τῆς ἀποκάρσεως δηλαδή, ἐξέρχεσθαι τῆς μονῆς ἀποκριματίστως, καὶ ἀποτίθεσθαι μὲν τὰ μοναχικὰ ἄμφια, λαϊκὰ δὲ ἐνδύεσθαι· ὅτι καὶ ὁ κανὼν περὶ τῶν ἀποκειρομένων πρὸ τῆς τριετίας θεσπίζει, οὐ μὴν περὶ τῶν δοκιμαζομένων καὶ ἔτι δι των ρασοφόρων Ετεροι δὲ εἶπον ὡς ὁ κανὼν μὲν μοναχικόν σχήμα καλεῖ τὴν ἀπόκαρσιν· οὐ διορίζεσθαι δὲ τὴν δοκιμὴν γίνεσθαι μετὰ μοναχικῶν καὶ ῥίπτειν ταῦτα καὶ κοσμικὰ ἐνδύεσθαι καὶ ἀναχωρεῖν. Τῷ καὶ ἀναφαίνεται ὀφείλειν τὸν δοκιμαζόμενον μετά λαβ κῶν ἀμφίων δοκιμάζεσθαι. Ο γὰρ ἅπαξ τὰ μοναχικά Guill. Beveregii nota. Καὶ ἔτι ὄντων ρασοφόρων. Sic idem Balsa mon ante dixerat, τινῶν γὰρ εἰσελθόντων εἰς μοναστήρια, καὶ ῥασοφορησάντων. Enimvero vilioris quoddam vestimenti genus pásov Græcis recendioribus appellatur (a); quo etiamn, qui monasticam suscipiunt vitam, primo induti sunt. Unde Nicetas Choniates in Manuele Comneno, τὴ μοναδικόν σχῆμα ήτησε, καὶ οἱ περὶ αὐτὸν, ὅθεν εὑρόντες τινὸς μου ναχοῦ ράσα, περιδύουσι μὲν αὐτὸν, καὶ ἀπεκδύουσι τὰ μαλακὰ καὶ ἀρχικὰ ἀμφία. Nicet. in Man. Comn. I. vi. Hinc ordo servandus in prima monachi admissione, in vetusta Euchologii editione, in indice quidem vocatur, Ακολουθία γινομένη εἰς φορέσαι τινὰ ῥάσον μόνον, καὶ καμιλαύχιον • in ipso autem libro folio με', 'Ακολουθία εἰς ἀρχάριον ρα σοφοροῦντα, quomodo etiam in vulgatis editionibus inscribitur. In ipso vero ordine dicitur, quod sacerdos post preces absolutas, et tonsuram in crucis formam factam, tunica eum induit, οι καμι λαύχιον nulla prece subjuncta imponit. Καὶ ἐνδύει (a) Vide in tomo sequeuti Balsamonis epistolam de Rasoforis, ab Joanne Baptista Cotelerio editam. αὐτὸν χιτῶνα καὶ καμιλαύχιον, μηδὲν ἐπιλέγων. Unde constat ῥάσον etiam χιτῶνα dictum. Quidnam καμιλαύχιον fuerit, ex verbis post illud impositum colligimus; dicit enim sacerdos, ὁ ἀδελφὸς ἡμῶν ὁ δεῖνα ἐνδύεται τὸ καμιλαύχιον ἐν τῇ κεφαλῇ αὐτ τοῦ. Fuit ergo pileum vel aliquid simile capiti impositum; sic scholiastes Aristophanis Πιλίδιον, νῦν καμελαύχιον καλούμενον. Schol. Arist. ad Acharnens. Hesychius, Τιάρις, λόφος της περικε λαίας, περιθέμενος τῇ κεφαλῇ, καμελαύχιον. Επ pilis cameli constratum videtur. Suidas haud obscure inuit ex pilis confci, Κίδαρις, περίθεμα κεφαλῆς, ἡ ἐκ τῆς τριχὸς ὕφασμα, ήτοι εἶδας καμελ αυχίου. Sed ad ῥάσον nostrum redeamus, quo primo monachi induci ρασοφόροι οι ρασοφορούν τες, rasum gestantes audiunt. Nicelas Choniates, ῥασοφορῶν δέ τις, ἐκ Κομνηνῶν ἕλκων τὸ γένος, τὴν αὐτὴν τοῖς εἰρημένοις βαδίσας, καὶ ἐκ τοῦ παραχρήμα συσχεθείς απεστέρηται τοῦ φωτός. Nicelo iu Isaac. Angel. I. u.

IN CAN. V CONC. CPOL. ἐνδυσάμενος οὐ παραχωρηθήσεται χθὲς μὲν κατὰ monasticum induit, ei non permittetur, ut heri μοναχοὺς ἐπὶ ἀγορᾶς ἀναστρέφεσθαι, σήμερον δὲ κατὰ λαϊκοὺς θεατρίζεσθαι, καὶ οἷον ἐμπαίζειν κατά σκηνικοὺς τὸ ἅγιον σχῆμα· μᾶλλον μὲν οὖν ἀναγ κασθήσεται καὶ ἄκων ἀποκαρῆναι. Λέγοντες δὲ ταῦτα κατεσκεύαζον τὸν λόγον αὐτῶν ἀπὸ τοῦ γ' κεφ. τοῦ ια' τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, λέγοντος περὶ τὰς ἀρχὰ; οὕτω;· 'Η δὲ ιγ' διάταξις τοῦ α' τίτλου τῶν Νεαρών φησιν ὅτι οἱ παραμέ νοντες εἰς μονήρη βίον, εἴτε ἐλεύθεροι εἴτε δοῦλοι, πρότερον τριετίαν προσκαρτερείτωσαν, κουρᾷ τε καὶ ἐσθῆτι χρώμενοι τῶν λαϊκῶν, καὶ τὰς Γραφὰς μανθάνοντες, καὶ τὴν τύχην αὐτῶν ὁμολογοῦντες, καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ θέλειν μονάσαι, μήποτε πονηρά ἐστι, καὶ νουθετείσθωσαν· καὶ εἰ προσκαρτερήσουσι τὴν τριετίαν καὶ ἄξιοι φανῶσι τοῦ μονάσαι, τότε χειρέσθωσαν. Καὶ ἤθελον ἐκ ταύτης Νεαρᾶς, οὔτης Ἰουστινιανείου, τὴν δοκιμὴν γίνεσθαι μετὰ λαϊκῶν αμφίων. Προσετίθουν δὲ ὡς, ἐπεὶ τὸ ιγ' κεφ. τοῦ α΄ τίτλου τοῦ δ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, ὅπερ ἐστὶ κεφαλ. ξδ' τῆς ρκγ' Ἰουστινιανείου Νεαράς, διορί ζεται τοὺς τολμήσαντας μιμήσασθαι σχῆμα μονατοῦ ἢ ἀσκητρίας, καὶ κατὰ σκηνικοὺς ἐμπαῖξαι τοῦτο οἱῳδήτινι τρόπω, σωματικώς τιμωρεῖσθαι καὶ ἐξορίζεσθαι· πολλῷ δὲ πλέον κολασθήσεται ὁ ἐπαγ γειλάμενος μοναδικὴν διαγωγήν, καὶ εἰς μοναστήριον ἀπελθὼν, καὶ μοναχικὴν ἐσθῆτα περιβαλλόμε νος, ἐὰν ὕστερον ἀνερυθριάστως εἰς λαϊκοὺς μετασχηματισθῇ. "Αλλοι δὲ εἶπον ὡς οἱ ρασοφορήσαντες μετὰ Τρισαγίου οὐ παραχωρηθήσονται μετασχηματισθῆναι εἰς λαϊκούς· οἱ δὲ χωρίς τούτου μετα σχηματισθέντες ἀδιαστίκτως ἐντὸς τῆς τριετίας τῶν μὲν μοναχικῶν ἀμφίων σχολὴν καταψηφίσονται, ἐνδυθήσονται δὲ λαϊκά. Ότι καὶ γυναῖκες πενθού σαι τοὺς ἀποβεβιωκότας ἄνδρας αὐτῶν μελανειμο νοῦσιν ἐπὶ καιρὸν, καὶ ἀκινδύνως αὖθις τὰ κοσμικά περιτιθέανται. Καὶ αὐτοὶ μὲν ταῦτα. Τοῖς πλείοσι δὲ καὶ εὐλαβεστέροι, οὐ δοκεῖ τὸ ἔχειν ἐπ' ἀδείας τὴν εἰσελθόντα εἰς μοναστήριον, καὶ, ὡς ἂν ἔχῃ τὸ πράγμα, μελανειμονήσαντα καὶ κατὰ μοναχούς διατρίβοντα, μετασχηματισθῆναι εἰς λαϊκούς. Ἐξῆν γὰρ, φασὶν, αὐτῷ μετὰ λαϊκῶν ἐσθήτων δοκιμασθῆναι κατὰ τὸν τῆς τριετίας καιρόν· ἐπεὶ δὲ μοναχικά ἐνεδύσατο, ἀναγκασθήσεται περατώσαι τὴν οἰκείαν πρόθεσιν· εἰ δὲ πρὸς τοῦτο ἀποδυσπετήσει, τιμωρηθήσεται, καθὼς ὁ νόμος φησὶν ἐν τῷ α' τίτλῳ τοῦ 5 βιβλίου. Ἐπεὶ δὲ ἤκουσά τινων μεμφομένων τοὺς καθηγουμένους, τοὺς μὴ μετὰ δοκιμασίαν ἀποκείροντας τοὺς προσερχομένους αὐτοῖς, καὶ κατὰ τοῦτο παραβαίνοντας ώσανεὶ τὸν παρόντα κανόνα • νομίζω ὅτι τὸ γ' κεφ. τοῦ α' τίτλου τοῦ δ βιβλίου, όπερ ἐστὶ δ' κεφάλ. τῆς ρκγ' Ἰουστινιανείου Νεαρᾶς, λύει καὶ τὸ τοιοῦτον ἀμφίβολον. Φησί γάρ· Εἴ τις δὲ εἰς μοναχικὸν βίον ἐλθεῖν βουληθείη, κελεύομεν, ἵνα, εἰ μὲν γνώρισμός ἐστιν ὅτι οὐδεμιᾷ τύχῃ ὑπόκειται, ὁ ἡγούμενος τοῦ μοναστηρίου, ὅτε συνίδῃ, τὸ σχῆμα αὐτῷ παράσχῃ· εἰ δὲ μὴ γνωρίζεται, εἰ οἱᾳδήποτε ὑπόκειται τύχῃ, ἐντὸς τριῶν ἐνιαυτῶν μὴ λαμβάνειν αὐτὸν τὸ μοναχικόν σχῆμα, ἀλλ' ἐντὸς τοῦ εἰ- ' quidem instar monachorum in foro versetur, hodie vero instar laicorum se theatrice venditet, et instar scenicorum sanctum habitum quodammodo ludifcetur. Potius ergo cogetur vel invitus tonderi. Qui autem hæc dicebant, dictum suum collfirmabant ex 3 capit. 11 tituli præsentis operis sic circa initium dicentis: 13 constitutio primi tituli Novellarum dicit, quod qui vitæ incumbunt monastica, sive sint liberi sive servi, triennio prius perseverent laicorum tonsu et vestitu utentes, et Scripturas discentes, et suam fortunam confitentes, et causam cur monachi esse velint: ne forte mala sit, et admoncantur: et si triennio perseveraverint et monasterio digui visi fuerint, tunc tondeantur. Et ex hac Novella, quæ est Justiniani, volebant, cum lici vestibus fieri probationem. Adjiciebant autem, quod quoniam 13 cap. primi tituli, ¡v lib. Basilic. quod quidem est 64 c. 123 Justiniani Novellæ, decernit, ut qui ausi fuerint monachi vel ascetriæ habitum imitari, et instar scenicòrum quovis modo illum illudere, corpore puniantur et exterminentur: multo autem magis punietur, qui vitam monasticam professus in monasterium ingressus est, et veste monachali indutus; si postea omni exuto pudore faicalem vestitum receperit. Alii autem dixerunt, quod qui rasa induti fuerint cum Trisagio, ad laicalem hiabitum redire non sinentur: qui vero absque eo habitum ceperunt, indistincte intra triennium nonasticarum quidem vestium otium damnabunt; laicis autem induentur. Nam et mulieres, quæ defunctos viros lugent, atris vestibus ad tempus induuntur, et rursus sine periculo sæculares induunt. Et hi quidem hæc dicunt. Pluribus autem er religiosioribus non videtur in ejus esse potestate, qui monasterium ingressus, et, quomodocunque se res habeat, nigris vestibus indutus est, et monastico more degit, habitum laicum resumere. Ipsi enim, inquiunt, licebat cum vestibus laicis spatio triennii probari: at quia vestes monasticas induit, cogetur suum vitæ propositum perficere; sint vero hoc ægre ferat, punietur, ut lex dicit in primo titulo, ¡v lib. Quoniam autem audivi nonnullos queri de præfectis, qui ad ipsos accedentes post probationes non tondent, et ea in re præsentem canonem veluti transgrediuntur; existimo, quod 5 cap. prími tituli, 1v lib., quod est 4 cap. 123 Justiniani Novella, hoc dubium solvit. Dicit enim: Si quis ad monasticam velit vitam accedere, jubemus, ut, si sit quidem notum eum nulli esse fortunæ subjectum, monasterii præfectus, quando hoc cognoverit, habitum illi præbeat: sin autem nescitur, an ulli sit fortunæ subjectus, intra tres annos monasticum habitum ne accipiat; sed intra dictum tempus, ejus vitæ conversationis, is qui monasterio præest, periculum faciat, et caetera. Quamobrem præfectus recte tondet accedentem ad eum, quando illum noverit; et probatio fit solum

corum de quibus dubitatur, servorum scilicet et Δρημένου χρόνου ἀποκειράσθω τῆς τούτου αναστρο φῆς ὁ τοῦ μοναστηρίου Ηγούμενος· καὶ τὰ ἑξῆς. reliquorum qui eodem capite continentur. Ωστε καλῶς ὁ καθηγούμενος ἀποκείρῃ, ὅτε συνίδῃ, τὸν προσελθόντα αὐτῷ· καὶ ἡ δοκιμασία γίνεται εἰς μόνους τοὺς ἀμφιβόλους, δούλους τυχόν, καὶ λοιποὺς τῷ αὐτῷ κεφαλαίῳ περιεχομένους. ΖΩΝΑΡ. 'Ο παρὼν κανὼν οὐδένα βούλεται ἀποκείρεσθαι, πρὶν ἢ δοκίμιον ἑαυτοῦ δώσει. Τινὲς γὰρ, φησί, προπετῶς εἰς τὸν μοναχικὸν βίον ἑαυτοὺς ἐπιρ ῥίπτοντες, ἀντὶ τοῦ οὐ μετὰ κρίσεως, ἀλλ᾽ ἀπροσέκτως εἰσωθοῦντες. Ωσπερ γὰρ τὸ ῥιπτόμενον οὐκ εὐκόσμως, ἀλλ', ὡς ἔτυχε, κεῖται· οὕτω κἀκεῖνοι ὡς ἐῤῥιμμένοι εἰσὶ, καὶ οὐ κατὰ κόσμον καὶ τάξιν διάγουσιν. 'Απαγορεύοντες γὰρ πρὸς τὸ τραχὺ καὶ ἐπίπονον τῆς ἀσκήσεως, πάλιν ἐπὶ τὸν φιλόσαρκον καὶ φιλήδονον βίον ἐπαναστρέφουσι. Διὸ ἴνα μὴ ταῦτα γίνωνται, ὥρισεν ἡ σύνοδος ἐπὶ τριετίαν δοκιμάζε σθαι τοὺς προσερχομένους ἐπὶ τῷ μονάσαι. Καὶ ὅταν διὰ τοῦ τοσούτου χρόνου δῶσι πεῖραν ἑαυτῶν, καὶ δόκιμοι φανῶσι καὶ ἄξιοι τοῦ μοναχικοῦ βίου, τότε τοῦ σχήματος αὐτοὺς ἀξιοῦσθαι, εἰ μή πού τις ἐν τῷ μέσῳ συμβαίη βαρεῖα νόσος, καὶ θάνατον ἀπειλοῦσα· τέτε γὰρ ὁ τῆς δοκιμασίας καιρός συσταλήσεται. Εί δέ τις ἀνὴρ προσέλθῃ εὐλαβὴς, καὶ ἐν τῷ κόσμῳ κατὰ μοναχοὺς ζῶν, καὶ δῆλος κἀκεῖνος ᾖ, καὶ τὸ θεοφιλὲς τῆς αὐτοῦ βιοτῆς, τηνικαῦτα εἰς ἀπόπειραν αὐτοῦ καὶ δοκιμασίαν ἡ σύνοδος ἀρκοῦντα ἐδοκίμασε τὸν ἑξαμηνιαῖον χρόνον. Αλλ' ἔνιοι τῶν ἡγουμένων νυνὶ τὰ οἰκεῖα θελήματα πρὸ τῶν κανόνων τιθέασι· καὶ τοὺς μὲν ἄρτι ἐπιδημήσαντας αὐτίκα κείρουσι, τοὺς δὲ μετὰ βραχείας ἡμέρας, καὶ ταῦτα ἀνθρώπους οὐδ᾽ ὅ τι ἐστὶ τὸ μοναχικὸν εἰδότας ἐπάγγελμα· καὶ οὐδὲ τὸ ἐπιτίμιον τοῦ κανόνος ἀναστέλλει αὐτοὺς τῆς ἀλόγου ὁρμῆς αὐτῶν, ὅπερ ἐστὶ τῆς ἡγουμενείας έχε πτωσις, καὶ εἰς ὑποταγὴν αὖθις ἀναστροφὴ διὰ παι δείαν τῆς ἀταξίας. Τὸν δὲ ἀκρίτως μονάσαντα καὶ παρὰ τὸν τεταγμένον καιρὸν ὁ κανὼν εἰς ἑτέραν χει λεύει μονὴν παραδίδοσθαι μοναχικὴν τηροῦσαν ἀκρί βειαν. 341 ZONAR. Neminem hic can. nisi prius experimento probatum, tonderi siuit. Quidam enim, inquit, sese temerario impetu in monasticam vitam projicientes, hoc est, non judicio adhibito, sed inconsulte prorsus in id vitæ genus immittentes. Ut enim res projecta non composite jacet, sed ut accidit: sic et illi tanquam projecti quidam homines sunt, vitamque nulla honestatis aut ordinis habita ratione traducunt. Deficientes namque animo, et monasticæ disciplinæ asperitati ac laboribus succumbentes, ad vitam mollem rursus voluptariamque revertuntur. Quamobrem hæc in posterum ne fiant, triennii spatio synodus eos, qui ad monasticam vitam accesserint, probandos esse decernit. Ac si quidem tam longi temporis experimento probati appareant, seque dignos, qui ad illud vitæ genus admittantur, ostendant, tum demum halitum illis monasticum nisi gravis ægritudo, ex qua vita quoque periculum impendeat, medio illo tempore supervenerit, tunc enim contrahi probationis spatium licebit) concedi placet. Quod si tamen vir aliquis religione ornatus, quique inter sæculi turbas monachorum more vitam agat, qui et ipse cognitus, et pietate sit egregie perspecta, monachorum institutum amplecti velit, ad ejus experimentum ac probationem satis longum sex mensium intervallum synodus esse declaravit. Sed nunc quidem præfectorum aliqui voluntatum suarum studia auctoritati canonum anteponunt; ac alios quidem illico advenientes, alios paucis interjectis diebus, et vero totius monasticæ professionis ignaros de:ondent: nec eos saltem pœnæ a canone inflictæ metus ab impetu temerario deterret; quæ quidem est hæc, ut præfectus præfectura excidat, rursusque ad gandam petulantiam obedientiæ addicatur. Qui vero monachorum ordini, nullo delectu habito, nec exspectato temporum intervallo, adscriptus est, in aliud monasterium, in quo disciplinæ di ligens observatio vigeat, canon transmittenduin esse decernit. ARIST. «Nemo monastico babitu dignus habeatur, c nisi qui triennio probatus, dignus appareat; ‹ nisi gravis forsitan morbus tempus contraxe- ‹rit: ad hominem vero pium, et monachorum • more se gerentem, semestre spatium sufficiet. • Si quid autem præter hæc factum fuerit, • præfectus quidem præfectura excidet, et in ‹ subjectionem detrudetur; monachus autem in ‹ accuratum monasterium transmittetur. › CANON VI. • Monachi nihil debent habere proprium: sed ‹ omnia eorum monasterio adscribuntur. Dicit castiΑΡΙΣΤ. < Μηδεὶς ἀξιούσθω τοῦ μοναχινοῦ σχήμα- · τος, εἰ μὴ, ἐπὶ τριετίαν δοκιμασθεὶς, ἄξιος ἀνα- • φανείη • πλὴν εἰ μὴ βαρεία νόσος τὸν χρόνον • συστείλεις· καὶ εἰς ἄνδρα δὲ εὐλαβὴ, καὶ κατὰ • μοναχοὺς ζῶντα, ἀρκέσει ὁ ἑξαμηνιαῖος χρόνος. • Εἰ δὲ παρὰ τοῦτο γένηται, ἐκπεσεῖται μὲν τῆς • ἡγουμενείας ὁ ἡγούμενος, καὶ εἰς ὑποταγὴν < ἔσται· ὁ δὲ μονάδας εἰς ἀκριβές μοναστήριον • ἀπενεχθήσεται. • Οἱ μοναχοὶ οὐδὲν ἴδιον ὀφείλουσιν ἔχειν πάνω · τα δὲ τὰ αὐτῶν προσκληροῦται τῷ μοναστηρίῳ. Guill. Beveregum nota. Οἱ μοναχοὶ οὐδὲν ἴδιον. Harmenopulus hunc canonem in epitomen sic redegit, ὁ μονάσαν βουλόμενος περὶ τῶν ἑαυτοῦ πρότερον διατιθέσθω. Μετὰ γὰρ τὸ μονάσαι, τῶν αὐτοῦ πάντων κυριεύσει τὸ μοναστήριον. Εἰ δέ τις μοναχὸς φωραθείη ἐκ τῶν αὐτοῦ τι παρυποκρατήσας, αὐτὸς μὲν προσηκόντως ἐπιτιμάσθω· ἐκεῖνο δὲ παρὰ τοῦ προεστῶτος ἢ τοῦ ἐπισκόπου πιπρασκόμενον πτωγοῖς καὶ ἀπόροις δια

IN CAN, VI CONC. CP • Φησὶ γὰρ ὁ μακάριος Λουκᾶς περὶ τῶν εἰς Χριστὸν πιστευόντων, καὶ τὴν τῶν μοναχῶν • πολιτείαν διατυπούντων, ὡς οὐδείς τι τῶν ὑπο • αρχόντων ἔλεγεν ἴδιον εἶναι· ἀλλ᾽ ἦν αὐτοῖς • ἅπαντα κοινά. Διὸ τοῖς ἐθέλουσι μονάζειν ἄδεια • δίδοται περὶ τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῖς διατίθε · σθαι πρότερον καὶ οἷς ἂν βούλοιντο προσώποις, ι μὴ κεκωλυμένοις δηλονότι παρὰ τοῦ νόμου, τὰ • αὐτῶν παραπέμπεσθαι. Μετὰ γάρ τοι τὸ μου • νάσαι τῶν προσόντων αὐτοῖς ἁπάντων τὸ μου • ναστήριον ἔχει τὴν κυριότητα, καὶ οὐδὲν περὶ • τῶν οἰκείων φροντίζειν ἢ διατάσσεσθαι τούτοις • παρακεχώρηται. Εἰ δέ τις φωραθείη κτησιν • τινα, ἥτις οὐκ ἀπεκληρώθη τῷ μοναστηρίῳ, • ιδιοποιούμενος, καὶ φιλοκτησίας πάθει δουλού • μενος, ταύτην μὲν παρὰ τοῦ ἡγουμένου ἢ τοῦ • ἐπισκόπου αναλαμβάνεσθαι, καὶ πολλῶν παρου σία πιπρασκομένην πτωχοῖς καὶ ἀπόροις δια- «νέμεσθαι· τὸν δέ γε τὴν τοιαύτην κτήσιν, κατά • τὸν παλαιὸν ᾿Ανανίαν, ὑποσυλων μελετήσαντα τῷ • προσήκοντι ἐπιτιμίῳ ἡ ἁγία σύνοδος ὥρισε σω • φρονίζεσθαι. Δῆλον δὲ ὡς ἅτινα περὶ μοναζόν- • των ἀνδρῶν ἡ ἁγία σύνοδος ἐκανόνισε, ταῦτα · καὶ περὶ μοναζουσῶν γυναικῶν κρατεῖν ἐδι- • καίωσεν è enim beatus Lucas de iis qui credunt in Christum, et monachorum institutionem descri • bunt, quod nemo quidquam eorun, quæ adletrant, proprium esse dicebat; sed erant illis omnia communia. Et ideo iís, qui monachi ‹ esse volunt, prius datur facultas de suis rebus testandi, ac disponendi, et quibuscunque ‹ velint personis, lege scilicet non prohibitis, • sua transmittendi. Postquam enim monachi ‹ facti fuerint, omnium bonorum dominium ♥ monasterium habebit, et nullam de rebus • propriis curam gerere vel disponere els per- ‹ missum est. Si quis autem deprehensus fuerit • possessionem aliquam, quæ monasterio non • adscripta fuerit, sibi. privatim attribuere, et acquirendarum possessionum cupiditati´ser- ‹ vire; ea quidem ab episcopo seu præfecto ‹ recipiatur, et in multorum præsentia vendita • pauperibus et mendicis distribuatur. Qui ta clem autem possessionem, ut olim Ananias, subripere 'meditatus est, convenienti cum ‹ pœna castigandum esse sancta synodus sta- × tuit, Clarum est autem, quod quæ de vicis • monachis sancta synodus canonice constituit, • ea in monialibus quoque valere et observari • æquum censuit, ΒΑΛΣ. Και έτεροι κανόνες διορίζονται ἀκτήμονας εἶναι τοὺς μοναχούς. Φησὶ γοῦν καὶ ἡ παρών ὡς ὁ μακάριος ἀπόστολος Λουκᾶς, ὑποτυπῶν τὴν τῶν μοναχῶν πολιτείαν, ἔγραψεν ἐν ταῖς πράξεσι, μὴ ἔχειν τοὺς πιστεύοντας εἰς Χριστὸν ἰδιόν τι· ἀλλ' ἦσαν αὐτοῖς πάντα κοινά· διὸ καὶ οἱ μοναχοὶ ὀφεί λουσιν οὕτω ποιεῖν, καὶ προσάγειν τῇ μονῇ τὰ προσόντα αὐτοῖς, ἐφ᾽ ᾧ εἶναι κοινά. Ἵνα μὴ γένηται τοῦτο εἰς παρεμποδισμὸν τοῖς θέλουσι μονάσαι (εἰκὸς γάρ ἐστιν εἶναί τινας πολυκτήμονας ἐν τῷ ρίῳ, καὶ ἔχοντας θέλημα πρός τινας περιελθεῖν τὰ οίκεία), ώρισαν οἱ Πατέρες ἔχειν ἐπ' ἀδείας τὸν μου τάται οφείλοντα διατίθεσθαι νομίμως πρὸ τῆς ἀποκάρσεως, διὰ τὸ πρὸς τὴν νεκροποιὸν διαγωγήν Οδεύειν· καὶ παραπέμπειν τὰ ἀνήκοντα αὐτῷ προς τὰ αὐτῷ βουλητέα μέρη, συγγενικὰ δηλονότι καὶ ἀλο λοία, δυνάμενα λαμβάνειν ἀπὸ διαθήκης λεγάτα ή κληρονομίας. Εἰσὶ γάρ τινες μὴ δυνάμενοι ἀπὸ διαθήκης λαμβάνειν τι, αἱρετικοὶ δηλαδὴ καὶ ἕτεροί mento legata vel hereditatem capere. Sunt enim τινες. Εἰ δὲ πρὸ τῆς ἀποκάρσεως οὐ ποιήσει τοῦτο, ἀλλ' ἀποκαρῇ· ἡ μὲν τοῦ διατίθεσθαι ἐξουσία ἀφο BALS. Alii quoque canones definiunt, monachot nullas debere possessiones liabere. Dicit ergo prae sens 342 quoque canon, quod beatus apostolus Lucas, monachorum vide institutionem delineans, in Actibus apostolorum scripsit, eos, qui in Christum crediderant, nihil proprium habuisse; sed crant eis omnia communia. Quamobrem monachí quoque sic facere debent et quæ ipsi habent monasterio offerre, ut sint communia. Ne boc autem sit impedimento iis qui volunt esse monachi (est enim verisimile esse aliquos locupletes et multa possidentes, et qui hoc sint animo, ut sun velint ad suos pervenire), statuerunt Patres, esse in ejus potestate, qui monachus esse vult ante tonsuram legitime testari et de suis disponere; eo quod adl mortificantem vitæ rationein se conferat: ei sua ad quas velit partes transmittere, cognatas seilicet vel alienas; quæ tamen possint ex testaaliqui, qui non possunt ex testamento capere, hæretici scilicet et quidam alii. Si autem ante Guill. Beveregii nolm. νεμέσθω. Qui monachus fieri vult, de bonis sκές prius testetur. Nam postquam monachus factus fuerit, universarum ipsius facultatum dominium monasterio cedet. Quod si quis monachus e suis bonis aliquid retinuisse deprehensus fuerit, ipse _ quidem convenienter puniior; res autem illa per præpositum vel episcopum venumdata, pauperibus es egenis distribuitor. In quam Epitomen scholiastes baec observal, 'Η δὲ ρίγ' (forte legendum εκγ') νεαρά, ἡ κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν τίτλο α', καὶ διατίθεσθαι αὐτὸν ἐνδίδωσι μετὰ τὸ μονάσαι, καὶ ἀδιάθετον ἀποθανόντα, νομίμως παρὰ παίδων κληρονομεῖσθαι. Αt vero 115 (forte leg. 193) noPATROL. GR. CXXXVII. vella, quæ posita est in libro Basilicorum, tit. §, etiam testandi potestatem ei concedit, postquam monachus factus est, el intestato morienti legitime suis a liberis succedi vult. Harmenop. epit. cam secl. 4, tit. 1. Γυναικών κρατεῖν ὁδικαίωσεν. Hæc ul tima hujus canonis verba in codice Amerbachiano anale desiderantur. Διὸ καὶ οἱ μοναχοὶ ὀφείλουσιν. Hæc usque ad είναι κοινά me. nostro Bodleiano debemus. Nan in Parisiensi Balsamonis editione desunt: sed in codice Amerbachiano etiam leguntur. '

t στηρίῳ διαφέρουσιν. Εἰ δέ τις παρὰ τὴν τοῦ κανόνος lonsuram hoc non fecerit, sed tonsus fuerit: ᾑρήται ἐξ αὐτοῦ, τὰ δὲ πράγματα τούτου τῷ μονα disponendi quidem facultas illi ablata est, res autem ejus ad monasterium pertinent. Si quis aulem, contra ac canone continetur, postquam nonachus factus fuerit, aliquid ex iis rebus sibi privatim tribuere conatus fuerit, hoc quidem præfectus vel episcopus recipiat, et vendat in multorum bominum præsentia, ut sit ab omni calumnia et reprehensione remotus et pretium pauperibus dividat. Monachus autem, qui ad Deum pertinentia subripuerit, more illius Ananiæ, poena castigabitur. Ilæc cum decernal cano, dixerunt quidam his repugnare cap. 7 tit. 1 lib. iv Basilic. quod est 58 cap. 123 Justiniani novella, et șic dicit: Si autem vir vel mulier vitam monasti - cam elegerit, et monasterium non exsistentibus liberis ingressus sit, ad monasterium, quod ingressus est, res ejus pertinere jubemus: sin autem ea persona liberos habeat, et priusquam monasterium ingressa sit de rebus suis non disposuerit, nec suis liberis partem legitimam separaverit; sic quoque ei liceat, etiam postquam monasterium ingressa fuerit, suas facultates in liberos suos dividere; ita tamen, ut nulli suorum liberorum partem legitimam diminuat. Pars autem, quæ suis liberis non data fuerit, ad monasterium pertineat. Si autem omnes facultates inter liberos dividere voluerit, propria ejus persona liberis connumerata, unam sibi partem omnibus modis retineat, quae debet ad jus monasterii pertinere. Sin autern in monasterio degens moriatur priusquam inter suos liberos res proprias diviserit, filii partem legitimam accipiant: reliqua autem bona ad monasterium pertineant. Mihi autem non videntur hæc iis esse contraria, quæ in canone definita fuerunt. Canon enim eorum tantum meminit, qui non sunt necessario scripti hæredes, scilicet cognatorum qui sunt a latere et externorum. Novella autem, ea dicens quæ a canone accepit, quod scilicet sit in potestate ejus, qui vult fieri monachus, ante tonsuram testari, et sua ad quos velit transmittere; post tonsurain autem, non licere ei tale quid facere, eo quod sit mortuo similis; mortuum autem nec res habere, nec de iis posse aliquid dicere; seal feri res ejus dominii monasterii: adjecit hæc servari debere, quando, qui factus est monachus, liberos non Irabeat. Sin autem habeat, et testamentum faciet, ut novella distinguit: et rursus, si non fecerit, erunt hæredes ejus liberi, et reliqua fient, quæ hæc novella compleetitur. Sic ergo soluta repugnantia, interrogaverit quispiam, Quid debet fieri de rebus ejus qui tonsus est, si non habeat liberos, sed parentes? Solutio. Idem jus liberi habebunt ac parentes inter sese, quoad hæreditatis rationem. Si quid igitur post detonsionem in liberos fieri scriptum est, idem et in parentes flet. Si autem et liberos habeat et parenites, quid feri debet? Selutio. Justiniani novella 118, quæ sita est in fine tituli 5 lib. xLv περίληψιν ἐπιχειρήσει μετὰ τὸ μονάσαι ἐκ τῶν πραγμάτων τούτων τινὰ ἰδιώσασθαι, ταῦτα μὲν ὁ ἐπίσκοπος ἢ ὁ ἡγούμενος ἵνα ἀναλάβηται καὶ παρα λήσῃ κατὰ παρουσίαν πολλῶν ἀνθρώπων διὰ τὸ ἀδιάβλητον, καὶ διανείμῃ πτωχοῖς τὸ τίμημα. Ο δὲ μοναχὸς, ὁ ἀποσυλήσας τὰ τῷ Θεῷ ἀνήκοντα, κατά τὸν ᾿Ανανίαν ἐκεῖνον, δι' ἐπιτιμίου σωφρονισθή σεται. Ταῦτα τοῦ κανόνος διοριζομένου, εἶπόν τινες ἐναντιοῦσθαι τούτοις τὸ ζ' κεφάλ. τοῦ α' τίτλου του δε βιβλίου τῶν Βασιλικών, κεφάλαιον ὂν νη' τῆς ραγ Ἰουστινιανείου νεαρᾶς, καὶ οὕτω λέγων· Εἰ δὲ γυνή ἢ ἀνὴρ τὸν μοναχικὸν ἐπιλέξεται βίον, καὶ εἰσέλθη εἰς τὸ μοναστήριον, παίδων οὐχ ὑπόντων, τῷ μοναστηρίῳ ἐν ᾧ εἰσῆλθε τὰ πράγματα αὐτοῦ διαφέρειν κελεύομεν· εἰ δὲ τὸ τοιοῦτον πρόσωπον παῖδας ἔχει, καὶ πρὶν εἰσέλθῃ εἰς τὸ μοναστήριον περὶ τῶν οἱ- · κείων πραγμάτων μὴ ποιήσει διατύπωσιν, καὶ τὸ νόμιμον μέρος τοῖς παισὶν ἀφορίσει, καὶ οὕτως ἐξέστω αὐτῷ, καὶ μετὰ τὸ εἰσελθεῖν εἰς τὸ μονα στήριον, τὴν ἰδίαν οὐσίαν εἰς τοὺς οἰκείους διελεῖν πεῖδας· οὕτω μέντοι γε, ὥστε μηδὲ ἐπὶ ἑνὶ τῶν ἑαυτοῦ παίδων ἐλαττῶσαι τὸ νόμιμον μέρος. Τὸ δὲ μὴ δεδομένον τοῖς παισὶ μέρος τῷ μοναστηρίῳ δια φερέτω. Εἰ δὲ πᾶσαν τὴν οὐσίαν μεταξὺ τῶν παίδων διελεῖν βουληθείη, τοῦ οἰκείου αὐτοῦ προσώπου τοῖς παισὶ συναριθμουμένου, ἐν ἑαυτῷ μέρος πᾶσι τρόποις παρακρατείτω, ὀφεῖλον τῷ δικαίῳ τοῦ μου ναστηρίου διαφέρειν. Εἰ δὲ ἐν τῷ μοναστηρίῳ διά γων τελευτήσει πρὶν μεταξὺ τῶν οἰκείων παίδων τὰ ἴδια διανείμῃ πράγματα, τὸ νόμιμον μέρος οἱ παῖδες λήψονται· τὸ δὲ λοιπὸν τῆς οὐσίας τῷ μοναστηρίῳ διαφερέτω. Ἐμοὶ δὲ οὐ δοκεῖ ἐναντιοῦσθαι ταῦτα τοῖς ἐν τῷ κανόνι διορισθεῖσιν. Ο μὲν γὰρ κανὼν μόνων ἐμνήσθη τῶν μὴ ἐξ ἀνάγκης γραφομέν νων κληρονόμων, δηλονότι τῶν ἐκ πλαγίου συγγενών καὶ ἀλλοτρίων· ἡ δὲ νεαρὰ εἰποῦσα καὶ τὰ περὶ τοῦ κανόνος, δηλονότι τὸ ἔχειν ἐπ᾽ ἀδείας τὸν μέλλοντα μονάται πρὸ τῆς ἀποκάρσεως διατίθεσθαι, καὶ παραπέμπειν τὰ οἰκεῖα ἔνθα βούλεται· μετὰ δὲ τὴν ἀπό καρσιν μὴ ἐξεῖναι αὐτῷ τοιοῦτόν τι ποιεῖν, διὰ τὸ ἐοικέναι νεκρῷ· τὸν δὲ νεκρὸν μήτε πρᾶγμα ἔχειν, μήτε δύνασθαι λέγειν τι περὶ τούτου· ἀλλὰ γίνεσθαι τα πράγματα τούτου τῆς δεσποτείας τοῦ μοναστη ρίου * προσέθετο ταῦτα φυλάττεσθαι, ὅταν οὐκ ἔχει ὁ μονάσας παῖδας. Εἰ γὰρ ἔχει, διαθήκην τε ποιή σει, ὡς ἡ νεαρὰ διαστίζει· καὶ μὴ ποιήσας, πάλιν ὑπὸ τῶν οἰκείων παίδων κληρονομηθήσεται, καὶ τὰ λοιπά γενήσεται τὰ τῇ καταστρωθείσῃ νεαρά περι εχόμενα. Οὕτω γοῦν τῆς ἐναντιοφανείας λυομένης, ἐρωτήσει τις, Τί ὀφείλει γίνεσθαι ἐπὶ τοῖς πράγμασι τοῦ ἀποκαρέντος, ἐὰν παῖδας οὐκ ἔχῃ, ἀλλὰ γονείς; Λύσις. Τὸ αὐτὸ δίκαιον ἔχουσιν οἱ παῖδες καὶ ο γονεῖς ἐπ' ἀλλήλοις, ὅσον εἰς τὸν λόγον τῆς κληρον μίας. Εἴ τι γοῦν γέγραπται γενέσθαι μετὰ τὴν ἀπίκαρπιν εἰς τοὺς παῖδας, γενήσεται καὶ εἰς τοὺς γονεῖς. Εἰ δὲ καὶ παῖδας ἔχει καὶ γονεῖς, τί ὀφείλει γενέσθαι; Λύσις. Η ριη' Ἰουστινιάνειος νεαρά κ

IN CAN. VI CONC. CP. κειμένη ἐν τῷ τέλει τοῦ γ' τίτλου τοῦ με' βιβλίου πρῶτον statuit liberos primum necessario scribi debere τοὺς παῖδας διορίζεται γράφεσθαι ἐξ ἀνάγκης κλη ρονόμους· παίδων δὲ μὴ ὑπόντων, τοὺς γονεῖς. Ἕτερον δὲ οὐδένα αναγκαζόμεθα καὶ ἄκοντες γράφειν κληρονόμον. Εἰ δὲ ἀδιάθετος τελευτήσει τις, ἔχων γονεῖς καὶ ἀδελφοὺς, ἐπίσης παρὰ τούτων κληρονομηθήσεται. Καὶ ἀνάγνωσον τὴν ῥηθεῖσαν νεαρὰν, ἀναγκαίαν οὖσαν. Καὶ ταῦτα μὲν γενήσεται ἐπὶ τοῖς πρὸ τῆς ἀποκάρσεως προσοῦσι τῷ μέλλοντι μονάσαι πράγμασιν· εἰς δὲ τὰ μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν περιελθόντα εἰς αὐτὸν ἀπὸ διαθήκης ἢ ἐξ ἀδιαθέτου τελευτησάντων προσγενῶν αὐτοῦ, ἡ ἑτέρωθεν ποθεν, τί γενήσεται; Λύσις. Ανάγνωθι τὴν ε' νεαράν του ἀοιδίμου βασιλέως κυροῦ Λέοντος τοῦ Σοφού, διαλαμβάνουσαν ἐν ἐπιτόμῳ καὶ τὰ ῥηθέντα μὲν ἄνω θεν, ἐν τῷ τέλει δὲ καὶ περὶ τοῦ μὴ καθόλου ἀπείργεσθαι τοὺς μοναχοὺς ἐκ τοῦ δικαίου τῆς διαθήκης, εὐπορήσαντας ἴσως μετὰ τὸ μονάσαι πραγμάτων. Αλλ' εἰ μὲν ὤφθησάν τι προκαταβαλόντες τῷ μου ναστηρίῳ, κατὰ τὸν καιρὸν ὅτε τούτῳ προσήρχοντο, εἶναι αὐτοὺς περὶ τῶν ὕστερον ἐπικτηθέντων κυρίους, ὥστε διοικεῖν αὐτὰ καθὼς αἱροῦνται· εἰ δ' οὐδὲν προκατεβάλοντο πρὸς τὴν μονὴν, αὐτοὺς μὲν περὶ τοῦ διμείρου ἔχειν ἄδειαν ὁρίζειν καὶ διατίθε σθαι κατά νόμους· τὸ μοναστήριον δὲ τὸ ἄλλο μέσ ρος ήτοι τὸ τρίτον ἀναλαμβάνεσθαι. Τί δέ, εἰ μὴ θελήσει ὁ μοναχὸς περὶ τῶν ἐπικτηθέντων μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν ὁρίσαι τι, ἀνθέξεται πάντων τῶν πραγμάτων ἡ μονή, ἢ μᾶλλον οἱ καλούμενοι ἐξ ἀδιαθέτου τὰ τοιαῦτα πράγματα ἀναλάβωνται, καὶ μᾶλλον εἴπερ ὁ τελευτήσας προσήνεγκέ τι τῷ μου ναστηρίῳ; Λύσις. Η μὲν νεαρὰ τοῦ Φιλοσόφου ούτ δέν τι περὶ τούτου ἐθέσπισεν· ἐμοὶ δὲ δοκεῖ ὡς ἐκεῖνα τηνικαῦτα γενήσεται, ὅσα ἡ ἄνωθεν καταστρωθεῖσα νεαρά διορίζεται γενέσθαι εἰς τὰ πρὸ τῆς ἀποκάρσεως προσόντα πράγματα τῷ μοναχῷ, ἐπε ηνίκα οὗτος τελευτήσει ἀδιάθετος. Λόγος δὲ γέγονε ποτε εἰς τὸ δικαστήριον περὶ τῶν ἀσωμάτων δικαίων τοῦ μοναχοῦ, τῶν μὴ φθασάντων πρὸ τῆς ἀποκάρ σεως οἰκονομηθῆναι παρὰ τούτου. Μοναχοῦ γάρ τινος ελκύσαντος εἰς δικαστήριον περὶ δάνους τινά, συνεζητήθη εἰ δύναται μοναχὸς ἐνάγειν, καὶ ἔδοξεν ἀπαράδεκτος εἰς τοῦτο. Ελθούσης δὲ τῆς μονῆς εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ προβαλλομένης τὰ δίκαια τοῦ μοναχοῦ ὡς ἐκ τοῦ κανόνος περιελθόντα εἰς αὐτὴν διὰ τὸ μὴ διοικηθῆναι πρὸ τῆς ἀποκάρσεως, εἶπον οἱ περὶ τοὺς ἐναγομένους ὅτι οὔτε ἡ μονή οὔτε ὁ μοναχὸς ἐνάγειν δύναται. Ο μὲν γὰρ, ὡς ἤδη τε λευτήσας καὶ πράγματα μὴ ἔχων, ἀπαράδεκτός ἐστιν εἰς τὸ δικάσασθαι· ἡ δὲ, ὡς μὴ ἐκχωρηθεῖσα τὸ ἀσώματον δίκαιον τῆς ἀγωγῆς, ἀμετόχως ενάγει. Εμέμνηντο δὲ καὶ νόμου λέγοντος. Τὸ ἀσώματον δίκαιον, εἰ μὴ ἐκχωρηθῇ, οὐ μεταβαίνει πρὸς ἕτε ρον καὶ ἤθελον μὴ ἔλκεσθαι τὴν ἐναγόμενον διὰ τὸ τοιουτοτρόπως σβεσθῆναι τάχα τὴν ἀγωγήν. Αλλ' οὐκ ἤρεφαν, ταῦτα λέγοντες. Διεγνώσθη γὰρ ὡς, ἐπεὶ οὐ κατὰ προαίρεσιν τοῦ ἔχοντος τὸ ἀσώματον δίκαιον μοναχοῦ μεταβαίνουσι τα πράγματα τούτου εἰς τὴν μονὴν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς αὐθεντίας τοῦ νόμου, ' heredes: si allein non sunt liberi, parentes. Nullum autem alium 343 hæredem scribere etiam inviti cogimur. Si quis autem intestatus moriatur habens parentes et fratres, ii hæredes ex æquis partibus erunt. Et lege hanc novellam, quæ est necessaria. Et hæc quidem fient in rebus, quas is habet ante tonsuram qui futurus est monachus, De iis autem, quae past tonsuram, vel es testa mento vel ab intestato, mortuis ejus cognatis, vel aliqua alia ratione, ad eum pervenerint, quid fet? Solutio. Lege quintam novellam celeberrimi imperatoris domini Leonis Sapientis, quae com pendio tractat ea quæ superius dicta sunt, et in fine cave!, ne a jure testamenti omnino arceantur monachi; qui forte, postquam monachi facti sunt, divites evaserunt. Sed si aliquid quidem monaste rio prius dedisse visi sunt, eo tempore, quo ad ipsum accesserunt, esse eos eorum, quæ postea acquisita fuerint, dominos, ut ea administrent ot volunt. Sin autem monasterio nihil dederunt, ipsos quidem de duabus posse partibus disponere et testari secunduin leges: monasterium autem aliam partem, scilicet tertiam, recipere. Quid autem, si noluerit monachus de iis, quæ post tonsuram acquisita sunt disponere, vindicabitne et apprehendet omnia monasterium, an ii potius, qui ab intestato vocantur, res eas recipient, et maxime si defunctus aliquid ad monasterium attulit? Solutio. Philosophi quidem novella nihil de jis constituit: mihi autem videtur, quod tune illa fient, quæ superius sìta novella fieri constituit, in rebus quas habet monachus ante tonsuram, quando is intestatus decesserit. Exorta est aulem aliquando controversia in judicio circa monachi jura incorporalia, quæ ab eo ante tonsuram non fuere dispensata. Cum enim monachus quidam pro mutuo aliquem in jus traxisset, quæsitum est an possit monachus actionein intendere, et visus est non esse ad hoc admittendus. Cum autem monasterium ad judicium venisset, et proponeret jura monachi tanquam ex canone ad se pertinere, quod ante tonsuram de iis non disposuerit: dixerunt reorum defensores, quod neque monasterium neque monachi possunt actionem intendere. Monachus enim qui jam ut mortuus ne res quidem habet, ad litem movendam admitti non debet. Monasterium vero, ut cui jus actionis incorporale. concessum non est, actionem intendit, cujus nou est particeps. Meminerunt autem et legis, quæ dicit: Jus incorporale si ab illo non ceditur, non transit ad alterum: et volebant reum in jus non esse trabendum, quod eo modo statim exstincta sit actio. Hæc tamen dicentes non placuerunt. Statutum enim est, quod quoniam non ex propo - sito monachi, qui habet jus incorporale, bona ejus ad monasterium transeunt, sed a legis auctoritate, rite etiam sine cessione ipsum sibi actionem attribuet. Præterea dicebant nonnulli, quod hæc

quidem omnia vim obtinent in coenobitis, non ενδυνάμως καὶ χωρὶς ἐκχωρήσεως οἰκειώσεται αὐτ autem in cellulanis monachis: audiverunt autem se non recte dicere, quoniam nulla est differentia monasteriorum et monachorum ex legibus aut canonibus. τη τὴν ἀγωγήν. Ετι εἶπόν τινες ὡς ταῦτα πάντα ἔχουσι τὴ ἐνεργὸν εἰς τοὺς κοινοβιώτας μοναχούς, οὐ μὴν καὶ εἰς τοὺς κελλιώτας· ἤκουσαν δὲ μὴ και λῶς λέγειν, ὅτι οὐδὲ ἔστι διαφορά μοναστηρίων και μοναχῶν ἀπὸ νόμων ἢ κανόνων. ZONAR. Qui monasticum institutum amplexi sunt, mortuorum instar in vita muneribus obtiment. Ut igitur eorum qui vita functi sunt, nulla res cujusquam propria est; ita ne monachis quoque aliquid ut suum possidere liceat, hic canon decerit; testimoniumque ex Actis apostolorum adducit, in quibus divus Lucas, neminem fidelium ex iis, quæ habebat, aliquid tanquam proprium possedisse, sed omnia omnibus communia fuisse, commemorat. Quamobrem, qui de monastica vita suscipienda deliberant, eis canon, antequam momasteria ingrediantur, testamenti factionem, deque rebus suis quod collibitum fuerit constituendi facultatem, permiuit; modo tamen 344, ea velitis personis, ut, exempli causa, hæreticis aut spuriis, plus duodecima parte, cuin liberi ex legitima uxore superstites fuerint, non relinquant. Quod si monachorum ordini ante conditum testamentum adscripti fuerint, ad monasterium facultatum ommium, quæ cujusque antea fuerant, possessio pertinebit, nec ipsis amplius de rebus suis quidpiam statuendi potestas erit. Quæ quidem ita Aunt, si nulli ejus, qui monachus factus est necessarii hæredles easant, filii nimirum aut parentes, quibus ex legum præscripto certa quædam hæreditatis portie necessario relinquenda est. Novella enim 125, lib. w, tit. 1 Basilic. sita inter alia statuit, ut ei qui, priusquam aliquid de suis rebus statueret, monasterium ingressus est, si filios habeat, etiam quando detonsus fuerit, liberis suis possessiones dividere, ac singulis portionem ˙ legibus præfinitam sine ulteriori divisione assignare liceat: quæ vero facta i liberos partitione in supererunt, monasterio addici jubet. Si vero filiis omnes possessiones suas relinquere monachus velit, ipsum quoque novella cum filiis annumerandum esse decernit; ut si tres sint, exempli causa, alii, illis ejus quoque, qui monachus est, persona adjungi debeat, ac si eentwn numismatum hæreditaş fuerit, non tertiam ex centum illis, sed quartam solummodo partem filii singuli capient, ut tantundem, quod monasterio, postea cedat, patri quoque relinquatur. At si facultatibus nondum in liberos divisis, qui detonsus fuerat, in monasterio decesserit; tune filii quiden constitutam legi - bus partem accipient, reliqua vero monasterio adjungentur. Quod si quempiain, ait canon, ubi detousus fuerit, alicujus rei possessionem sibi privatim retinuisse compertum sit, eam monasterii præfectus. aut loci episcopus, multis inspectantibus vendet; ex quo, quanti vendita ea res sil. omnes intelligant, nec ullam incommodæ suspicionis ansam cuiquam præfectus aut episcopus præbeat; pretiumque in egenos partiatur: ¡llum vero possessionis retentæ, ac furto quodammodo uSUP. ΖΩΝΑΡ. Οἱ τῇ μοναχικῇ ζωῇ συντάστομενοι, ὡς θνήσκοντες τῷ βίῳ λογίζονται. "Ωσπερ οὖν οἱ θανόντες οὐδὲν ἔχουσιν, οὕτω καὶ τοὺς μονάζοντας ὁ κανὼν ἀπαιτεῖ μηδὲν κεκτῆσθαι, καὶ ἐκ τῶν Πρά ξεων μαρτυρίαν παράγει, ἐν οἷς ὁ θεῖος Λουκάς ἱστορεῖ ὅτι τῶν πιστευόντων οὐδεὶς ἔλεγεν ίδιόν τι ἔχειν τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ, ἀλλ᾽ ἦν ἅπαντα κοινά. Διὶ τοῖς ἀπονεύουσιν εἰς μοναχικὴν διαγωγὴν ἐνδίδωσιν ὁ κανὼν πρὸ τοῦ μονάσαι διατίθεσθαι περὶ τῶν προσόντων αὐτοῖς, καὶ οἰκονομεῖν τὰ οἰκεῖα ὡς βούλονται· ἕνα μέντοι μή κεκωλυμένοις προσ ώποις αὐτὰ καταλείψωσιν, οἷον αἱρετικοῖς ἢ νόθοις παισὶ πλέον τοῦ δωδεκάτου μέρους τῆς περιουσίας αὐτῶν, ὅταν καὶ γνησίους ἔχωσι παῖδας. Εἰ δὲ μονά σουσι πρὸ τοῦ διαθέσθαι, ἡ μονὴ τῶν ἐκείνου πάντων κυρία έσται, καὶ οὐκέτι αὐτῷ ἐκκεχώρηται οἰκονομεῖν περὶ τῶν οἰκείων. Ταῦτα δὲ οὕτω γίνον ται, ὅταν μὴ ἀναγκαίους τὸ μονασαν πρόσωπου Εχει κληρονόμους, ἤτοι παῖδας, ἢ γονεῖς, οἷς ἐξ ἀνάγκης ἔχει τὸ νόμιμον καταλιμπάνειν μέρος. Η γὰρ ἑκατοστὴ εἰκοστή τρίτη νεαρά κειμένη εἰς βιο βλίον τῶν Βασιλικῶν τέταρτον, τίτλον πρῶτον, φησί πρὸς τοῖς ἄλλοις ὅτι, εἰ παῖδας ἔχει ὁ πρὸ τοῦ εἶχε νομῆσαι τὰ κατ' αὐτὸν εἰσελθὼν εἰς τὸ μοναστήριον, ἐξέστω αὐτῷ μετὰ τὸ καρῆναι τὴν οἰκείαν οὐσίαν εἰς τοὺς παῖδας αὐτοῦ διελεῖν, καὶ ἑκάστῳ προσ κληρῶσαι τὸ νόμιμον μέρος ἀκαινοτόμητον· τὸ δὲ περιττεύον μετὰ τὴν εἰς τοὺς παῖδας διανομήν προσκυροῦσθαι τῷ μοναστηρίῳ. Εἰ δὲ βούλοιτο ὁ μονάσας πᾶσαν τὴν ἰδίαν οὐσίαν καταλιπεῖν τοῖς παισί, κελεύει ἡ νεαρά συναριθμείσθαι κἀκεῖνον τοῖς ἑαυτοῦ παισίν· ὥστε εἰ τρεις τυχὸν εἴησαν οἱ παῖδες, συναριθμεῖσθαι αὐτοῖς καὶ τὸ μονάσαν πρόσωπον, καὶ εἰ ἑκατὸν νομισμάτων ἦν ἡ περιου σία, μὴ ἀνὰ τρίτον τῶν ἑκατὸν τοὺς παῖδας λαβείν, ἀλλὰ τετάρτην ἕκαστον μερίδα, ὥστε καὶ τῷ πατρὶ αὐτῶν ἴσην ἀπονεμηθῆναι μοίραν, καὶ ταύτην λαβεῖν την μονήν. Εἰ δὲ ὁ ἀποκαρεὶς τελευτήσει ἐν τῷ μοναστηρίῳ πρὸ τοῦ διανείμεσθαι τοῖς παισὶ τὴν περιουσίαν, τότε οἱ μὲν παῖδες τὸ νόμιμον λήψονται μέρος, τὸ δὲ λοιπὸν ἔσεται τῆς μονῆς. Εἰ δέ τις εὑρεθείη, φησὶν ὁ κανών, κτῆσιν ἔχων τινὰ μετὰ τὸ καρῆναι, τὴν μὲν κτῆσιν ὁ ἡγούμενος τῆς μονῆς ὁ τῆς χώρας ἐπίσκοπος λαβὼν, και πωλήσας παρο ουσίᾳ πολλῶν, ὥστε δῆλον εἶναι πόσου ἐπράθη· ἵνα μὴ ὑποψίαν καθ᾿ ἑαυτοῦ δῷ ὁ ἡγούμενος ἢ ὁ ἐπίσ σκοπος, διανειμάτω πτωχοῖς· τῶν δὲ τὴν κτῆσιν παρακρατήσαντα καὶ οἷον ὑποσυλήσαντα, ἐπιτιμίψ τῷ προσήκοντι σωφρονισάτω. Τὰ αὐτὰ δὲ, φησί, καὶ περὶ μοναζουσῶν κρατείτω, ὅσα περὶ μοναχῶν κεκανόνισται.

JN CAN. VII CONC. CP. patæ, renm, apta castigatione ad sanitatem reduci placet. Eadem porro inquit, a monialibus quoque, quæcunque de monachis hoc canone sunt decreta, serventur. ΑΡΙΣΤ.· Ἐξὸν ἦν τοῖς μονάσαι βουλομένοις διπ- ARIST. «Monasticam vitam amplexuris testamen- • θέσθαι πρότερον, εἰ μὴ διάθοιντο, τῶν αὐτοῖς • προσόντων κυριεύσει τὸ μοναστήριον. Εἰ δέ τι · ἰδιοποιήσαιτο, καὶ μὴ ἀποκληρώσειε τὸ μονα- • στήριον, παρὰ τοῦ ἡγουμένου ἢ τοῦ ἐπισκόπου • φανερώς πιπρασκόμενον, πτωχοίς διανεμηθή • σεται καὶ ὁ νοσφισάμενος ἐπιτιμηθήσεται. • Κρατήσει ταῦτα καὶ εἰς μοναζούσας.» tum prius condere licet: si autem testamentum ‹ non fecerint, bona eorum possidebit monaste - c rium. Sin quidquam sibi quis reservaverit, et ‹ monasterium illud non sortitum fuerit, a præ- ⚫fecto vel episcopo palam venditum, panperibus • distribuetur: et qui surripuit, castigabitur. • Eadem et in monialibus valebunt. CANON VII. • Multos episcopalus ruere, et perpetuo exitio ● tradi videmus, quod qui eis præsunt, omnem de eis curam et sollicitudinem in recentes ' ‹ monasteriorum exstructiones conferunt, et • eos divellentes ac distrahentes, et at ad se • pertineant reditus, molientes, ut ipsa au- • geantur, laborant. Hoc ergo statuit sancta ‹ synodus, nulli licere episcopo privatum mo- ‹ nasterium ad proprii episcopatus perniciem de ‹ novo exstruere. Si quis autem hoc audere deprehensus fuerit, ipsum quidem convenienti • pœnæ subjici: quod ab ipso autem recens ‹ exstructum est, ut quod nec est ab initio jus ● monasterii sortitum, ut privatum episcopatui ‹ adscribi. Nihil enim eorum, quæ præter leges et ordinate consistunt, iis quæ canonice ‹ constituta sunt, præjudicium afferre po- (test. ▸ • Πολλὰς τῶν ἐπισκοπῶν ὁρῶμεν καταπιπτούσας, • καὶ ἀφανισμῷ τελείῳ κινδυνευούσας παραδίδο 4 σθαι, ὅτι περ οἱ τούτων προεστηκότες τὴν περί • αὐτῶν φροντίδα καὶ ἐπιμέλειαν εἰς νεουργίας • μοναστηρίων καταναλίσκουσι, καὶ ταύτας δια 4 σπώντες, καὶ τὸν σφετερισμὸν τῶν εἰσόδων ἐκμηχανώμενοι, τὴν ἐκείνων ἐπαύξησιν πραγ 4 ματεύονται. Ὥρισεν οὖν διὰ τοῦτο ἡ ἁγία σύν • οδος μηδενὶ τῶν ἐπισκόπων ἐξεῖναι μοναστήριον • ἴδιον ἐπὶ καταλύσει τῆς οἰκείας ἐπισκοπῆς • νεουργεῖν. Ει δέ τις φωραθείη τοῦτο τολμῶν, · αὐτὸν μὲν τῷ προσήκοντι ἐπιτιμίῳ καθυπου • βάλλεσθαι, τὸ δὲ νεουργηθὲν ὑπ' αὐτοῦ, ὡς • μηδὲ τὴν ἀρχὴν μοναστηρίου δίκαιον ἀπειλη4 φός, ὡς ἰδιωτικὸν τῷ ἐπισκοπείῳ προσκυρού. • σθαι. Οὐδὲν γὰρ τῶν παρανόμως καὶ ἀτάκτως • παρυφισταμένων τὸ πρόκριμα τῶν κανονικῶν • συνισταμένων ἀποφέρεσθαι δύναται. ο ΒΑΛΣ. Επισκόπων τινῶν, ὡς ἔοικε, νεουργούν των μοναστήρια και καταναλισκόντων τὰς εἰσόδους τῶν ἐπισκοπῶν, ὅσπερ ὤφειλον μετὰ τὴν ἀναγκαίαν τούτων δαπάνην εἰς περιποίησιν τῶν τῆς ἐπισκοπῆς ταμιεύειν κατὰ τὸν ἀποστολικὸν κανόνα, κάντεῦθεν τῶν ἐκκλησιῶν αὐτῶν καταπιπτουσῶν, καὶ εἰς τὸ μηδὲν σχεδόν περιισταμένων· ὥρισαν οἱ Πατέρες μὴ νεουργεῖν ἐπίσκοπον μοναστήριον ἴδιον διὰ τὸ ἐπὶ καταλύσει τῆς ἐπισκοπῆς τοῦτο καινίζεσθαι. Εἰ δὲ παρὰ ταῦτά τις επίσκοπος ποιήσει, αὐτὸς μὲν ἐπιτιμίῳ καθυποβληθήσεται· τὸ δὲ καινουργηθὲν μοναστήριον ὑπὸ τὴν κυριότητα ἐσεῖται τῆς ἐπι σκοπῆς. Καὶ ὁ μὲν κανὼν ἐν τούτοις. Καλῶς δὲ εἶπε μὴ ἔχειν ἐπ' ἀδείας τὸν ἐπίσκοπον ἐκ νέου καινίζειν μοναστήριον ἐπὶ καταλύσει τῆς ἰδίας ἐπισκοπής. Εἰ γὰρ τὴ προὸν μοναστήριον ἀνακαινίζει τις, φθάσαν καταπτωθῆναι, καὶ μηδὲ τὰ τῆς ἐπισκοπῆς αὐτοῦ λυμαίνεται, οὐ κωλυθήσεται ποιῆσαι τὰ βου- detrimentum afferat, non prohibebitur facere que λητέα αὐτῷ· ὥσπερ οὐ κωλυθήσεται, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, καὶ μοναστήριον ἐκ καινῆς ἀνεγεῖραι, εἴπερ τὰ τῆς ἐπισκοπῆς οὐ λυμαίνεται, ἀλλ' οίκοθεν τὴν δαπάνην ποιεῖ. Τὸ γὰρ ἀδιαστίκτως οὕτω, καὶ ὅτι μὴ βλά πτεται ἡ ἐπισκοπὴ, κωλύσεται τὸν ἐπίσκοπον και νουργεῖν· μοναστήριον εἰς δοξολογίαν Θεοῦ καὶ σωτηρίαν ψυχῶν οὐκ ἔστιν εὐπαράδεκτον, οὐδὲ τῆς τῶν Πατέρων διακρίσεως επάξιον. Καὶ αὐτὸς γὰρ ὁ τῆς παρούσης συνόδου πρῶτος, ὁ μακαριώτατος Φώτιος, τὴν τοῦ Μανουήλ μονὴν ἐκ κρηπίδων αὐτῶν σχεδὸν εἰς ὅ νῦν ὁρᾶται κάλλος καὶ μέγεθος κατέ στησε. Καὶ ὁ ἁγιώτατος ἐκεῖνος πατριάρχης κυρός BALS. Cum episcopi quidam, ut est verisimile, monasteria de novo exstruerent, et episcopatuum reditus consumerent, quos debeant, post necessarias impensas ad ea comparanda quæ ad episcopatum pertinent recondere, 345 ut vult caner apostolicus; et eum ecclesiæ ea de causa ruerent, et ad nihilum fere redigerentur: statuerunt Patres, me episcopus privatum monasterium 'de novo exstrueret, quod hoc ad episcopatus perniciem innovaretur. Si quis autem episcopus præter hæc fecerit, ipse quidem pauæ subjicietur: de novo autem factum monasterium erit sub dominio episcopatus. Et in his quidem consistit canon. Recte autem dixit, non licere episcopo monasterimh de novo exstruere, ad sui episcopatus exiium. Si quis enim quod ante erat monasterium et prins corruerat, renovet, nec suo episcopatui velit quemadmodum nec prohibebitur, ut mihi quidem videtur, monasterium de novo excitareis non afferat incommodum episcopatui, sed eum ex se sumptum faciat. Sic enim indistincte, et quando non læditur episcopatus, prohiberi episcopum, quominus ad Dei honorem et animarum salutem de novo monasterium exstruat, non est admittendum, nec Patrum judicio ac prudentia dignum. Nam et ipse præsentis synodi primus, beatissimus Photius, Emanuelis monasterium ab ipsis fere fundamentis ad eam, quæ nunc videtur, pulchritudinem et magnitudinem deduxit. Et sanctissimus

φροντιστήριον, ὀφείλε: λογίζεσθαι ὥσπερ εἰ μηδὲ ἐκτίσθη παρὰ τοῦ ἐπισκόπου· καὶ ἐπεὶ τὰ παρά τινων προσαγόμενα τῷ Θεῷ οὐκ εἰσὶ τῆς τοῦ κτίζοντος κυριότητος, ἀλλὰ τῆς τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀπὸ τῶν εἰσόδων δὲ τῆς ἐπισκοπῆς ἐκτίσθη, ὀφείλει καὶ τὸ τοιοῦτον ὡς ἰδιόκτητον τῇ ἐπισκοπῇ προσκυνοῦσθαι. Ερωτήσει δέ τις, Εἰς ποῖον ἐπίσκοπον ὀφείλει τὸ μοναστήριον περιέρχεσθαι, εἰς τὸν διαδεξάμενον τὸν κτίσαντα τοῦτο ἀρχιερέα, ἢ εἰς τὸν ἐγχώριον ἐπίσκοπον; Λύσις. Τὰ δαπανηθέντα εἰς ἀνέγερσιν τοῦ μοναστηρίου, ὡς ἀπὸ τοῦ κανόνος ἀναφαίνεται, ἀπὸ τῶν εἰσόδων ἦσαν τῆς ἐπισκοπῆς· διὸ καὶ ὀφείλει τοῦτο εἰς τὴν ἐπισκοπὴν ταύτην περιέρχεσθαι, ὡς ille patriarcha dominus Alesius monasterium, Αλέξιος μετὰ ταῦτα τὴν μονὴν τὴν λεγομένην τοῦ quod domini Alexii dictum est, postea excitavit. κυροῦ ᾿Αλεξίου ἀνέγειρεν. Καὶ ὁ ἁγιώτατος πατριάρ Et El sanctissimus patriarcha dominus Theophylactus χης κυρὸς Θεοφύλακτος τὴν παραβόητον μονὴν τῶν Rufinianorum celebre monasterium, et alii etiam Ρουφινιανῶν· καὶ ἄλλοι δὲ πατριάρχαι, μητροπο patriarchæ et metropolitani ac episcopi diversa λίταί τε καὶ ἐπίσκοποι διάφορα μοναστήρια έκαι· monasteria de novo condidere, tam intra quant νούργησαν ἔν τε τῇ βασιλευούσῃ τῶν πόλεων και extra hanc regina'n urbium: et nullum eorum, ἔξωθεν, καὶ οὐδὲν ἐκ τούτων κατὰ τὴν τοῦ κανόνας quemadmodum canone continetur, ad jura episco- περίληψιν εἰς τὰ δίκαια τῶν ἐπισκοπῶν περιήλθε palia rediit; idque omnino, eo quod non facta est πάντως, διὰ τὸ μὴ γενέσθαι τὴν τούτων ἀνέγερσιν ab antistitibus monasteriorum excitatio ad episco- παρὰ τῶν ἀρχιερέων ἐπὶ καταλύσει τῶν οἰκείων patuum suorum perniciem. Perinde autem ac si ἐπισκοπῶν. Ὥσπερ δέ τινος εἰπόντος, Ἵνα τί ἡ παρά dixisset quispiam, Çur monasterium ab episcopo τοῦ ἐπισκόπου ἀνεγερθεῖσα μονὴ οὐ συντηρείτα: excitatum sub ejus jure uon servatur, vel etiam ὑπὸ τὰ δίκαια τούτου, ἢ κἂν ἐλευθέρα, ἀλλ' ὑπὸ liberum relinquitur, sed sub episcopale dominium τὴν ἐπισκοπικὴν μεταβαίνει κυριαρχίαν; εἶπον οἱ redigitur? dixerunt Patres, quod quoniam ab initio Πατέρες ὡς, ἐπεὶ ἀρχῆθεν καὶ ἐκ κρηπίδων αὐτῶν et ab ipsis fundamentis sanctum huc monasterium – ὑπεναντίως τοῖς κανότι συνέστη τὸ τοιοῦτον εὐαγές contra canones constitutum est, existimandum est perinde ac si nec ab episcopo ædificatum fuisset: et quoniam, quæ Deo ab aliquo offeruntur, nọn sunt ejus qui constituit dominii, sed Dei, et ex episcopatus relitibus exstructum est, debet et hoc ut proprium episcopatui tribui. Rogaverit autem quispiam, Ad quemnain episcopum debet redire monasterium, an art:- tistitem qui exstructori successit, an ad ejus regionis episcopum? Solutio. Quæ ad monasterii excitationem insumpta sunt, ut ex canone apparet, erant ex reditibus episcopatus; et ideo hoc debet ad hunc episcopatum reverti, idque merito, quoniam ex ejus reditibus exstructum est. A'que si in δικαιουμένην ἐπ' αὐτῷ, διὰ τὸ κτισθῆναι ἀπὸ τῶν ipsius quidem diœcesi exstructum est, nulla est dubitatio: sin autem et in alia diocesi, sic quo - que monasterium ad episcopatum redibit. Qui autera est regionis episcopus, habebit in eo jura sola episcopalia. Et canonis quidem in his consistit interpretatio. Tene autem memoria, quod sanctus Chrysostomus in sua secundum Matthæum evangelii interpretatione dicit: Quod si quis interrogaverit, utrum sit melius offerre donum ecclesiæ, an mendicis largiri, dic præferendos esse mendicos. Quoniam, inquit, quæ sunt ecclesiarum, et tempus corrumpit, et tyranni auferunt: quæ autem data sunt mendicis, ne diabolus quidem auferre potest. Si quis autem ecclesiæ dare proposuerit, non debet ab eo dimoveri, eo quod prælati sint mendici. Et quod ecclesiarum renovatio mendicis præferenda est: non itidem autem prima edidicalin. ZONAR. Monasteria ab episcopis canon æðiſi - cari vetat; ne, quæ ad episcopatus ipsorum pertinent, ipsi sibi tanguam propria vindicent, at in monasteriorum ædificationes insumant, proindeque episcopatus, de 346 sola monasteriorum amplificatione solliciti, distrahant; quo quidem distrabendi verbo, collapsionem reique totius interitum indicat. Quod namque in partes distrahitur, sive animatum sit, sive inanimatum, corrumpi omrniņo Recesse est. Monasterium itaque aliquod proprium Excitandi, quod ea nempe monasterii constitutio εἰσόδων ταύτης. Καὶ εἰ μὲν ἐκτίσθη εἰς τὴν ἐνορίαν αὐτῆς, λόγος οὐδείς· εἰ δὲ καὶ εἰς ἑτέραν ἐνορίαν, καὶ οὕτω μοναστήριον περιελεύσεται εἰς τὴν ἐπι σκοπήν. Ο δὲ κατὰ χώραν ἐπίσκοπος ἕξει ἐπ᾿ αὐτῷ μόνα τὰ ἀρχιερατικὰ δίκαια. Καὶ ἡ μὲν ἑρμηνεία τοῦ κανόνος ἐν τούτοις. Εχε δὲ ἐπὶ μνήμης ὅτι ὁ ἅγιος Χρυσόστομος ἐν τῇ κατὰ Ματθαῖον ἁγίου Εὐαγγελίου ἑρμηνείᾳ αὐτοῦ λέγει, ὡς Ἐάν τις ἐρωτήσῃ σε ποῖόν ἐστι κρεῖττον, προσενεγκεῖν ἐχε κλησίᾳ δῶρον, ἢ χαρίσασθαι πτωχοίς, εἰπὲ προτιμήσασθαι τοὺς πτωχούς. Οτι, φησί, τὰ μὲν τῶν ἐκκλησιῶν καὶ χρόνος φθείρει, καὶ τύραννοι ἀφαι ροῦνται· τὰ δὲ δοθέντα πτωχοῖς οὐδὲ ὁ διάβολος δύναται ἀφελέσθαι. Ἐὰν δὲ πρόθηταί τις δωρήσασθαι ἐκκλησίᾳ, οὐκ ὀφείλει περικόπτεσθαι χάριν τοῦ προτιμηθῆναι τοὺς πτωχούς. Καὶ ὅτι ἡ ἀνακαί νισις τῶν ἐκκλησιῶν προτιμοτέρα ἐστὶ τῶν πτω χῶν· οὐ μὴν ἡ πρώτη νεουργία. ΖΩΝΑΡ. Τὸ παρ' ἐπισκόπων κτίζεσθαι μοναστή για κωλύει ο κανών· ἵνα μὴ τὰ τῶν ἐπισκοπῶν αὐτῶν σφετερίζωνται, καὶ εἰς τὰς οἰκοδομὰς τῶν μονῶν δαπανῶσιν αὐτὰ, καὶ τὰς ἐπισκοπὰς διαστών τες τὴν τῶν μονῶν ἐπαύξησιν πραγματεύωνται· διὰ τοῦ, διασπώντες, τὴν τῶν ἐπισκοπὴ παραδηλώσας πτῶσιν καὶ τὸν ἀφανισμόν. Τὸ γὰρ διασπώμενον, κἂν ζῶον εἴη, κἂν ἄψυχόν τι, εἰ; φθορὰν συνελαύ νεται καὶ ἀπαγορεύει καθόλου μή τινι τῶν ἐπισκό πων ἐξεῖναι μοναστήριον ἴδιον νεουργεῖν, ὡς ἐπὶ καταλύσει τῆς ἐπισκοπῆς τῆς συστάσεως τῆς μονῆς

IN CAN. VII CONC. CP. ἐσομένης. Εἰ δὲ τοῦτο τολμήσει, φησίν, αὐτὸς μὲν episcopatui eversionem allatura sit, nulli prorsus ἐπιτιμηθήσεται παρὰ τοῦ χειροτονοῦντος αὐτόν· τὸ δὲ νεουργηθὲν παρ' αὐτοῦ τῇ ἐπισκοπῇ προσκύρωθήσεται, καὶ ἔσται αὐτῇ ἰδιόκτητον, ὥσπερ εἰ μηδὲ μοναστήριον ἐγένετο. Τὰ γὰρ παρανόμως γινόμενα οὐκ ἔσονται εἰς βλάβην καὶ ἀνατροπὴν τῶν πραττομένων κανονικῶς episcopo facultatem esse decernit. Quod si quis tamen, inquit, id episcopus audeat, ipsum quidem ab eo, a quo episcopus creatus est, puniri: novum antem ab ipso conditum monasterium episcopatui adjudicari, atque inter ejus possessiones ac si ne monasterium quidem fuisset, censeri, placet. Neque enim, quæ ex canonum sanctionibus constituta sunt, factari atque everti fas est. ΑΡΙΣΤ. 4 Μηδενὶ τῶν ἐπισκόπων ἐξέστω μοναστή · ριον ἴδιον ἐπὶ καταλύσει τῆς ἰδίας ἐπισκοπῆς • νεουργεῖν. Ο δὲ τοῦτο τολμῶν ἐπιτιμάσθω· καὶ • τὸ νεουργηθέν, ὡς ἰδιωτικόν, τῇ ἐπισκοπῇ προσο • κυρούσθω.» KANON H'. • Ο θεῖος καὶ ἱερὸς τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών • τοὺς ἐκτέμνοντας ἑαυτοὺς αὐτοφονευτές κρίνει • καὶ ἱερεῖς μὲν ὄντας, καθαιρεῖ· μὴ ὄντας δὲ, «τῆς ἐπὶ τὴν ἱερωσύνην προκοπῆς ἀπείργει • δῆλον ἐντεῦθεν καθιστῶν ὡς, εἴπερ ὁ ἑαυτὸν • ἐκτέμνων αὐτοφονευτής ἐστιν, ὁ ἕτερον ἐκτές • μνων πάντως φονευτής ἐστι. Θείη δ᾽ ἄν τις • τὸν τοιοῦτον δικαίως καὶ τῆς δημιουργίας αὐτ • τῆς ὑβριστήν. Διόπερ ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος • ὡς, εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος • ευνουχίζων τινα ελεγχθείη, ή αυτοχειρία, ἢ ἐξ < ἐπιτάγματος, τοῦτον καθαιρέσει καθυποβάλλε • σθαι· εἰ δὲ λαϊκὸς εἴη, ἀφορίζεσθαι· πλὴν εἰ 4 μήπω νόσημά τι περιπεσὸν πρὸς ἐκτομὴν τοῦ • πεπονθότος βιάζοιτο. Ὥσπερ γὰρ ὁ τῆς ἐν Ν:- • καίᾳ συνόδου πρῶτος κανὼν τοὺς ἐν νόσῳ χει- • ρουργηθέντας οὐ κολάζει διὰ τὸ νόσημα· οὕτω • καὶ ἡμεῖς οὔτε τοὺς ἱερεῖς ἐπιτάσσοντας εὐνου- • χίζεσθαι τοὺς νοσοῦντας κατακρίνομεν, οὔτε 4. μὴν τοὺς λαϊκοὺς αὐτοχειρίᾳ πρὸς τὴν ἐκτομὴν • χρωμένους αἰτιώμεθα. Τοῦτο γὰρ ἱατρείαν τοῦ «σώματος, ἀλλ' οὐκ ἐπιβουλὴν τοῦ πλάσματος, • ἢ τῆς πλάσεως ύβριν λογιζόμεθα.» ΒΑΛΣ. ᾿Αποστολικὴν κανόνα φασὶν οἱ Πατέρες τὸν κα', κδ', κγ' καὶ κδ'. Οὗτος γὰρ διορίζονται πῶς ἐφείλουσι κολάζεσθαι οἱ τοὺς διδύμους ἑαυτῶν ἐκτέ μοντες. Ὁ δὲ παρὼν κανὼν θεσπίζει πῶς τιμω ρεῖσθαι μέλλουσιν οἱ ἑτέρους εὐνουχίζοντες αὐτοχεί. ρως, καὶ οἱ τοῦτο ἐπιτρέποντες. Φησὶ γοῦν ὡς, ἐπεὶ ὁ ἐκτεμὼν ἑαυτὸν αὐτοφονευτής ἐστι, πάντως & ἕτερον ἐκτεμών, ἢ ἐπιτρέψας ἐκτμηθῆναι, φονεύς ἐστιν. Αποκαλεῖ δὲ αὐτοὺς καὶ ὑβριστὲς τοῦ Θεοῦ. Οὓς γὰρ ὁ Θεὸς διὰ τῆς παιδοποιίας ἀθανάτους σχεδὸν ἀπειργάσατο, καὶ εἰς ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐδη μιούργησεν, εἰπὼν πρὸς τούτους, Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε, καὶ πληρώσατε τὴν οἰκουμένην, αὐτοὶ ὑπεναντίως τῷ προστάγματι τοῦ Θεοῦ ἕτερόν ει τούτους εἶναι πεποιήκασι διὰ τῆς τῶν διδύμων ἀφαιρέσεως· ὡς τῶν ἐκτετμημένων μήτε ἀνδρῶν ὄντων διὰ τὸ μὴ παιδογονεῖν, μήτε γυναικῶν διὰ τὸ μὴ τίκτειν. Ωρισαν οὖν οἱ Πατέρες τοὺς τόλο " Gell. 1, 22. per ea quæ legibus adversantur, labe ARIST. Nulli episcopo liceat morasterium pro- «prium, in sui episcopatus exitium, de novo ‹ exstruere. Qui autem hoc andet castigetur: et ‹ quod de novo exstruitur, mi privatum episco- • patui adscribatur. CANON VIII. • Divinus et sacer sanctorum apostolorum canon • eos, qui seipsos castrant, esse sui homicidas e judicat; et si sint quidem sacerdotes, deponit; t si non sint autem, ne ad sacerdotium promo- • veantur, prohibet: ex eo aperte statuens, ‹ quod si is, qui seipsum exsecat, sui est homi- • cida, qui alium exsecat, est omnino homicida. ‹ Merito autem statuerit quispiam talem ipsum ‹ quoque in opificium contumeliosum videri. ‹ Quamobrem decrevit sancta synodus, ut si quis • episcopus, vel presbyter, vel diaconus, castrare • aliquem convictus fuerit, vel manu propria, a vel suo jussu, is depositioni subjiciatur: si • sit autem laicus, segregetur; præterquam si ¸‹ morbus aliquis incidens ad exsecandum ægro- ‹ tantem coegerit. Quemadmodum enim primus • Nicænæ synodi canon eos qui morbo exsecti • sunt, non punit, propter morbum: sic et nos, ‹ nec sacerdotes, qui ægrotos castrari mandant, ‹ condemnamus, nec laicos, qui propriis mani- • bus ad castrationem utantur, reprehendimus. • lloc enim corporis esse medelam, non autem • creaturæ insidias fieri, vel opificium injuria • affici existimanus. est BALS. Per canonem apostolicum intelligunt Patres canonem vicesimum.primum, secundum, tertium et quartum; illi enim definiunt, quomodo puniri debeant, qui sibi testiculos amputant. Præsens autem canon decernit, quomodo puniți debeant, qui alios suis manibus castrant, et qui boc fieri mandant. Dicunt ergo, quod quoniam qui seipsum exsecat, sui est homicida, omnino is qui alterum castrat, vel castrați mandat, homicida. Vocal autem ipsos etiam in Deum con· tumeliosos. Quos enim Deus per liberorum procurationem immortales quodammodo effecit, et in marem ac feminam condidit, dicens eis, Crescite et multiplicamini at replete terram ", ipsi, adversus Dei præceptum, eos aliquid aliud esse fecerunt, per testiculorum ablationem: utpote cum castrati, aec sint viri, quod non generent, nec mulieres, quod non pariant. Statuerunt ergo Patres eos qui

aliquem castrare ausi fuerint, vel manu sua vel μήσοντας ευνουχίσαι οἰονδήτινα ἢ αὐτοχείρως ἢ διὰ jussu, si sint quidem sacerdotes, deponi; sin vero laici, segregari: nisi forte in eos, qui agrotant, tale quid fecerint; eos enim nulli esse culpæ affes jusserunt, quia Dei opificii medela est, non' autem contumelia, id quod sic At propter morbum. Lege quæ in dictis apostolicis canonibus scripta sunt, et primum canonem primæ synodi, et quæ in eo sunt, et 142 novellam Justiniani sitanı extra cap. 14 primi tituli presentis operis. Nola et novum quidpiam, quod ex eo apparet quod in canone comprehenditur. 347 Superius enim sacerdotes, qui vel suis manibus vel jussu castrant, deponendos esse Patres statuunt: inferius autem de iis, qui propter morbum mutilantur, loquentes, laicos quidem, qui suis manibus castrant, vel mutilatio❤ nem seu castrationem mandant, non inculpant; sacerdotes vero, qui mandant tantum, non condemyant, sed non itidem et eos, qui suis manibus castrationem feçerint. Nota autem hoc, quod tibi mulţum debet conferre, ne impune abeant sacerdoles, qui se absque Ecclesiæ permissu propter morbum castrandos tradunt. Si enim punitur sacerdos, qui sua manu alterum propter morbun exsceat, multo magis punietur sacerdos, qui se propter morbum mutilat. προτροπής, ἱερωμένου; μὲν ὄντας, καθαιρείσθαι, λαϊκοὺς δὲ ἀφορίζεσθαι· ε! μήπω εἰς νοσοῦντάς τινας τοιοῦτόν τι διαπράξωνται· τούτους γὰρ ἀνευ θύνους εἶναι παρεκελεύσαντο· ὅτι ἰατρεία τοῦ πλάσματος τοῦ Θεοῦ, οὐχὶ ὕβρις ἐστὶ, τὸ διὰ νόσον οὗτα γινόμενον. Ανάγνωθι τὰ ἐν τοῖς ῥηθείσιν ἀποστο λικοῖς κανόσι γραφέντα, καὶ τὸν σ' κανόνα τῆς πρώτης συνόδου, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ, καὶ τὴν ρμβ΄ Ἰουστινιάνειον νεαρές, καταστρωθεῖσαν ἔξωθεν τοῦ ιδ' κεφ. τοῦ α' τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος. Σημείωσαι δέ τι καινὸν ἀπὸ τῆς τοῦ κανόνας περιλήψεως ἀναφαινόμενον. "Ανωθεν μὲν γὰρ τοὺς ἱερω μένους ευνουχίζοντας ἢ αὐτοχείρω; ἢ ἐξ ἐπιτροπῆς καθαιρεῖσθαι διορίζονται οἱ Πατέρες· κάτω δὲ περὶ τῶν διὰ νόσον ἀκρωτηριαζομένων τὸν λόγον ποιού μενοι, τοὺς μὲν λαϊκοὺς αὐτοχείρως ευνουχίζοντας ἢ τὸν ἀκρωτηριασμὸν ἐπιτρέποντας οὐκ αἰτιώνται· τοὺς δὲ ἱερωμένους, ἐπιτάττοντας καὶ μόνον, οὐ κατακρίνουσι· μὴ μέντοι γε καὶ αὐτοχείρους τοῦ ἀκρωτηριασμοῦ γενομένους. Σημείωσαι οὖν τοῦτο, ὀφείλον συμβαλέσθαι σοι πολλὰ, εἰς τὸ μὴ εἶναι ἀτιμωρήτους τοὺς ἱερωμένους διὰ νόσον προδιδόντας εἰς ἐκτομὴν ἑαυτοὺς δίχα ἐπιτροπῆς ἐκκλησιαστι κῆς. Εἰ γὰρ τιμωρεῖται ὁ ἱερωμένος ὁ ἕτερον αυτο χείρως διὰ νήσον ἐκτέμνων, πολλῷ πλέον τιμωρη θήσεται ὁ ἑαυτὸν ἀκρωτηριάζων ιερωμένος δι νόσον. ZONAR. Castrare quempiam civilium quoque ΖΩΝΑΡ. Τὸ εὐνουχίζειν καὶ τοῖς πολιτικοῖς νό legum decreto interdictum est. Qui sibi igitur ge- μοις ἀπηγόρευται. Ο μὲν οὖν ἑαυτὸν ἐκτέμνων, nitalia præscindit, quemadmodum primo canone καθὼς ἐν τῷ πρώτῳ κανόνι τῆς οἰκουμενικῆς πρώ ecumenicæ primæ synodi explicuimus, si quidem της συνόδου είπομεν, ἱερωμένος ων, καθαιρεῖται, sacerdos sit, deponitur: si minus, ut homicida μέλλων δ' ἱερωθῆναι κωλύεται ὡς αὐτοφονευτής. Ει sui a susceptione ordinum amovetur. Quod si ut δὲ ἐκεῖνος αὐτοφονευτής κρίνοιτο, ὁ ἄλλον εὐνουχία suiipsius interfector ille dampetur, qui alterum ζων πάντως ἂν λογίζοιτο φονευτής. Εἴη δ' ἂν καὶ exsecuerit, homicida procul dubio existimabitur. τῆς τοῦ Θεοῦ δημιουργίας υβριστής. Ὃν γὰρ ἐκεί Est vero præterea in ipsum quoque Dei artificio νος εἰς ἀνδρώαν φύσιν προήνεγκε, τοῦτον οὗτος εἰς elaboratum opus injurius. Quem enim Deus in φύσιν ἄλλην μεταμείβει ἀλλόκοτον. Οὔτε γὰρ ἀν sortein naturæ virilis eduxit, hunc ad diversam δρώας ἐστὶ φύσεως ὁ ἐκτετμημένος, ἐπεὶ συνουσιά monștrique omnino similem naturam ipse traducią. ζων οὐ δύναται τέκνον ἐγεῖραι· οὔτ᾽ αὖθις γυναιNec enim virilis naturæ consors exsectus ille pu- κείας ἐστὶν, ἐπεὶ μὴ τίκτει. Διὰ τοῦτο, φησὶν ὁ sari debet, siquidem liberos ex muliebricommercio κανών, εἴ τις ἱερωμένος ευνουχίζων τινὰ ἐλεγχθείη, procreare nullatenus potest: neque vicissim mu- εἴτε δι' ἑαυτοῦ εἴτε δι' ἑτέρου, καθαιρείσθω· εἰ δὲ liebris, quoniam non pariat. Mcirco si quis alte- η λαϊκός, ἀφοριζέσθω. Εἰ δέ τις περιπέσῃ νοσήματι, rum exsecuisse, sive ipse per se, sive alterius opera, convictus fuerit, sacerdotem deponi, lais cum vero canon segregari jubet. Si quis tamen in mo̟rbuw, ex quo virilia abscindi necesse sit, incidat; ea vero tunc temporis amputari canon haud vetat, neque ullam, aut in eos, qui manum operi admoverint, aut qui fieri jusserint, pœnam decer nit. Sola enim hic morbi curatio quæritur, non aut opifici contumelia, aut ullum opificio damnum, infertur. ARIST.. Si quis episcopus vel presbyter vel dia- • conus quemlibet castraverit, sive propria ‹ manu, sive jussu, deponatur: sin vero lai- ‹ cus sit, segregetur: nisi morbo forsitan ad ‹ exsectionem cogatur. Hoc enim medela est, e non insidia, ἐξ οὗ βιάζοιτο ἐκτμηθῆναι, τότε ἐφίησιν αὐτὸν ευνουχίζεσθαι, καὶ οὔτε τοὺς χειρουργοῦντας οὔτε τοὺς ἐπιτάττοντας κολάζει. Οὐ γὰρ ὕβρις τοῦ πλάστου τοῦτό ἐστιν, οὔτε μὴν ἐπιβουλή τις τοῦ πλά σματος, ἀλλὰ νόσου θεραπεία. ΑΡΙΣΤ. «Ε: τις ἐπίσκοπος ἢ πρεσβυτερος ἢ διάκο • νος ευνουχίσειέ τινα ἢ αὐτοχειρίᾳ ἡ ἐπιτάγματι, • καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκὸς εἴη, ἀφοριζέσθω· • πλὴν εἰ μὴ νοσήματι πρὸς τὴν ἐκτομὴν ἐκδιά «ζοιτο· ἰατρεία γὰρ τοῦτο, οὐκ ἐπιβουλή. 4

IN CAN. IX CONC. CP. • Τοῦ ἀποστολικοῦ καὶ θείου κανόνος τοὺς ἱερεῖς, • τύπτειν ἐπιχειροῦντας πιστοὺς ἁμαρτήσαντας, • ἢ ἀπίστους ἀδικήσαντας, καθαιρέσει καθυποβάλ • λοντος, οἱ τὸν οἰκεῖον ἀποθεραπεύειν μηχανών • μενοι θυμόν, καὶ τὰς ἀποστολικές διατάξεις • παραχαράσσοντες, τοὺς αὐτοχειρία τύπτοντας • ἐξειλήφασι, μήτε τοῦ κανόνος μηδὲν τοιοῦτον • υποσημαίνοντος, μήτε τοῦ ὀρθοῦ λόγου τοῦτο · νοεῖν ἐπιτρέποντος. Μάταιον γὰρ ὡς ἀληθῶς · καὶ λίαν ἐπισφαλὲς τὸν αὐτοχειρίᾳ μὲν ἐν τῷ • τύπτειν τρὶς ἢ τετράκις πλήξαντα καθαιρεί • σθαι· ἀδείας δὲ διδομένης, τύπτειν ἐξ ἐπιτάγο · ματος τὸν ἀπηνῶς καὶ μέχρι θανάτου τὴν πιο • μωρίαν ἐπαύξοντα παρορᾶσθαι ατιμώρητον. • Διόπερ τοῦ κανόνος τὸ τύπτειν ἁπλῶς κολάζον- «τος, καὶ ἡμεῖς οὕτω συμψηφιζόμεθα. Χρὴ γὰρ • τὸν τοῦ Θεοῦ ἱερέα διδασκαλίας καὶ νουθεσίας, ε ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ἐπιτιμίοις, «τὸν ἀτακτοῦντα παιδαγωγεῖν, ἀλλὰ μὴ ταῖς • μάστιξι καὶ ταῖς πληγαῖς εἰς τὰ τῶν ἀνθρώπων σώματα ἐπιπηδαν. Εἰ δέ τινες εἶεν παντελῶ; • ἀνυποτακτοῦντες, καὶ τῷ σωφρονισμῷ τῶν • ἐπιτιμίων μὴ ὑπείκοντες, τούτους διὰ τῆς πρὸς • τοὺς κατὰ τὸν τόπον ἄρχοντας ἐγκλήσεως οὐ ο δεὶς κωλύει σωφρονίζεσθαι· καὶ γὰρ ὁ τῆς ἐν • Αντιοχεία συνόδου πέμπτος κανὼν τοὺς θορυ- • βοῦντας καὶ στάσεις τῇ Ἐκκλησίᾳ παρεισά- • γοντας διὰ τῆς ἔξωθεν χειρὸς ἐκανόνισεν ἐπι ο στρέφεσθαι, ο ΒΑΛΣ. Ὁ μὲν κι' ἀποστολικὸς κανὼν καθαιρεῖ σθαι διορίζεται τοὺς ἱερωμένους τύπτοντας οιονδήτινα πιστὸν ἢ ἄπιστον ἀδικήσαντα ἢ ἁμαρτήσαντα· ὁ δὲ παρὼν κανών φησιν ώς τινες ἱερωμένοι, τὴν ἀπὸ τοῦ κανόνος ἐπαγομένην ἐκ τούτου καθαίρεσιν πτοούμενοι, αὐτοχείρως μὲν οὐ πλήττουσι, τὸν δὲ οἰκεῖον θυμὸν θεραπεύοντες, δι' ἑτέρων τύπτουσιν ὡς τοῦ ἀποστολικού κανόνος μὴ ῥητῶς τάχα κωλύσαντος καὶ τοῦτο. Κάντεῦθεν περιγράφουσι την ἀποστολικὴν παραγγελίαν. Εστι δὲ καὶ ἐπισφαλές, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ ἄτοπον, τὸ λέγειν περὶ τῶν ἀποστόλων ὡς τιμωροῦσι μὲν τὸν ἅπαξ ἢ δὶς τυχὸν οἰκειοχείρως πλήξαντα· τὸν δὲ ἐξ ἐπιτροπῆς θανα σίμους καὶ πολλὰς πληγάς τινι ἐπάγοντα μὴ κολά CANON IX. • Cum apostolicus ac divinus canon sacerdotes, • qui verberare aggrediuntur, vel fideles qui ‹ peccarunt, vel infideles qui injuriam fecerunt. • depositioni subjiciat: ii qui suæ iræ mederi ‹ moliuntur, et apostolicas constitutiones de- ‹ torquent, eos intellexerunt, qui sua manu ‹ verberant, nec canone tale quid significante, ‹ neg recta ratione hoc intelligere permittente. ‹ Est enim revera ineptum et valde lubricum, ‹ ut qui sua quidem manu ter vel quater in • verberando percusserit, deponatur: data au- ‹ tem facultate is, qui jussu verberandi imma- ‹niter et usque ad mortem supplicium) inflictu- • rus est, impune id. ferre permittatur. Quan- ‹ obrem canone pro verberatione absolute • puniente, nos quoque simul cum eo ita de- • cernimus. Oportet enim Dei sacerdotein doctrinis et admonitionibus, nonnunquam autem et pœnis canonicis, eum, qui se immodeste ● et insolenter gerit, instituere; sed non fa- • gellis et verberibus in hominum corpora in- • sultare. Si qui autem sunt morem omnino • non gerentes, et pœnarum correctioni non ‚‹ cedentes ut ii apud loci illius magistratus ac- • cusentur et castigentur, nemo prohibet. ‹ Antiochenæ enim synodi canon quintus eos, ‹ qui tumultus excitant, et seditiones in Ecclesia ‹ introducunt, per manum externam converti ‹ oportere statuit. › BALS. Vicesimus septimus canon apostolicus jubet sacerdotes deponi, qui quemcunque fidelem vel infidelem 348 qui peccarit vel injuriam fecerit, verberaut. Præsens aulem canon dicit, quod quidam sacerdotes, quæ ex canone inducitur, deο positionem hinc verentes, sua quidem manu non percătiunt, sed iræ suæ medentes, per alios verberant; quod scilicet canon apostolicus hoc expresse forsitan nún prohibuerit. Et ideo præceptum apostolicum circumscribunt. Est itaque lubricum, vel potius absurdum, dicere de apostolis, quod eum quidem puniant, qui semel vel bis fortasse propria manu percussit: eum autem, cujus jussu complures plagæ mortales cuilibet inferuntur, ζεσθαι. Διὸ καὶ ὥρισαν οἱ Πατέρες ἀκολούθως τοῖς non puniri. Et ideo statuerunt Patres, consequenπαρὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων διορισθείσι μήτε αὐτοῦ χείρως τοὺς ἱερωμένους κολάζειν οιονδήτινα μήτε δι' ἑτέρας χειρός, ἀλλὰ διὰ νουθεσιῶν ἢ καὶ ἐπιτι μίων παιδεύειν τοὺς ἁμαρτάνοντας· τοὺς δὲ μὴ ἐπιστρέφοντας διὰ τούτων διὰ προσελεύσεως ἀρχον τικῆς τιμωρεῖσθαι. Ωσπερ δέ τινος εἰπόντος καὶ τοῦτο ἀπρεπὲς εἶναι καὶ ἀνοίκειον τοῖς ἱερωμένοις, φησὶν ὁ κανὼν ὡς ἡ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ σύνοδος ἐν ε' και νόνι τοὺς θορυβοῦντας τὴν Ἐκκλησίαν κληρικούς σωφρονίζεσθαι διὰ τῆς ἔξωθεν χειρός ήτοι τῆς πολιο τικῆς διωρίσατο. Εἴποι δέ τις, Καὶ πῶς, τοῦ κανόνος ταῦτα διοριζομένου, οἱ τῶν ἐλευθερίων σπουδασμάτων διδάσκαλοι, γραμματικοὶ δηλονότι καὶ τοιοῦτοι ἕτεροι, ἱερωμένοι όντες, ἀπροκριματίστως τύπτουσι ter iis quæ a sanctis apostolis statuta sunt, ut sacerdotes neque suis manibus neque alienis quemquam verberent; sed per admonitiones, vel etiam penas canonicus, eos qui peccant, corrigant: ii autem, qui per hæc non corriguntur, per citationem ad magistratus puniantur. Perinde autem ac si dixisset quispiam, hoc quoque sacerdotibus non convenire, dicit canon, quod Antiochena synodus, in quinto canone, clericos, qui Ecclesiam conturbant, per externam manum seu civilem castigari oportere statuit. Dixerit autemḥ, quispiam: Et quomodo, hæc decernente cano ne, liberalium studiorum magistri, grammatici scilicet et ejusmodi alii, licet sint sacris initiati

sine prejudicio suos discipulos verberant? Solu- τοὺς μαθητὰς αὐτῶν; Λύσις. Τὸ ἐξ ἀμύνης καὶ β2tio. Propter vindictam et iram verberare, est pœna dignum; non autem ea, quæ doctrinæ et eruditionis gratia et verbis et manu fit, moderata magistrorum correctio. Propterea enim canon quoque dicit`puniri, si sacerdotes in hominum corpora insultent: per hoc verbum, insultare, significans amentium instar ratione carentem appetitionem eorum, qui cum ira percutiunt. St enim prohiberetur magistrorum ejusmodi percussio, nec ecclesiastici clerici ferula castigarent, primi defensoris suasm, eos, qui peccant, liberos et servos, ad primum defensorem accedentes. Sed hoc tamen fit ab eis absque ullo præjudicio. Quamobrem si quis sacerdos primi defensoris ferula aliquem percusserit cum ira et furore, ut et etiam aliquando contigit in patriarchæ domini Lucæ pontificatu, non effugiet supplicium: et rursus, si cum ira discipulum præceptor percusserit, usus baculo quo posset cædes fieri, id non feret impune. μοῦ τύπτειν κολάζεται, οὐ μὴν ἡ διὰ παίδευσιν καὶ μάθησιν μετὰ λόγου καὶ χειρὸς μετρία παίδευσις τῶν διδασκάλων. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὁ κανὼν εἶπε κολάζεσθαι τὸ ἐπιπηδᾷν τοὺς ἱερωμένους εἰς τὰ τῶν ἀνθρώπων σώματα παριστῶν διὰ τοῦ ἐπιπης δεν ῥήματος τὴν κατὰ μαινομένους ἄλογον ὄρεξιν τῶν μετὰ θυμοῦ τυπτόντων. Επεί τοί γε, εἰ έχωλύετο ἡ τοιαύτη τῶν διδασκάλων πληγή, οὐδὲ οἱ ἐκκλησιαστικοί κληρικοὶ διὰ σκυτάλης ἂν ἐσωφρό νιζον κατά προτροπήν πρωτε δικικὴν τοὺς ἁμαρ τάνοντας δούλους καὶ ἐλευθέρους τῷ πρωτεκδίκῳ προσερχομένους. Αλλ' ὅμως τοῦτο ἀπροκριματίστως γίνεται. Οστε, εἴ τις ἱερωμένος τύψει τινὰ διὰ τῆς πρωτεκδικικῆς σκυτάλης μετὰ θυμοῦ καὶ μανίας, · ὡς καὶ ἄλλοτέ ποτε συνέβη ἐπὶ τῆς ἱερατείας τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου κυροῦ Λουκᾶ, οὐκ ἐκφευξεῖται τὴν κόλασιν· καὶ αὖθις, εἰ καὶ μετὰ θυμού τύψει τὸν μαθητὴν ὁ διδάσκαλος, φονευτηρίῳ ῥοπάλῳ χρησάμενος, οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται. ZONAR. Vicesimo septino apost. canone non licere episcopo, presbytero aut diacono quemquam ob crimen admissum verberare, quique id fecerit, depositione eum mulctandum esse decernitur. Hunc ergo canonem ita nonnulli expăcabant, ut ipsis quidem sacri ordinis hominibus quempiam percussisse hoc canone vetitum; sed mandare alteri negotium verberaque per illum inferre, id vero nullo modo interdictum esse affirmarent. Sed hanc opinionem hic canon corrigit, ac, Neque absurditate, inquit, neque periculo caret, si hoc sacros apostolos præcepisse existimemus, ut quim cunque alterum ter quaterve suis ipse manibus percussisset, illum deponi vellent: qui vero per alterum crudeliter vehementissimeque adeo (hoc namque illud fignificat usque ad necem) cædi jussisset, impune hominem abire paterentur; idque maxime, cum indiscriminatim apostolicus canon loquatur, ac verberanti penam universe decernal, Idem igitur, inquiunt synodi Patres, quod apostoli, nos quoque decernimus; ne videlicet sacratis hominibus eum, qui deliquerit, aut per se, aut per alium cui ipsi mandaverint, omnino liceat verberare. Sacerdotes namque Dei docendo et movendo peccantes corrigere atque emendare par est: quin. et ecclesiasticis quandoque pœnis, quando scilicet admonitione aut cohortatione a flagitio revocari nullatenus queant. Neque enim a penis alterius instituendi corrigendique primordia, sed a præceptis antea atque admonitionibus, ducenda sunt; indeque ad vehementiora asperioraque remedia deveniendum. Verbera 349 vero ac plagas ho minum corporibus inferre, eisque hac ratione insultare, omnino vetat canon. Quo quidem insultanali terbo furiosum ipsorum iracundumque Impetum innuere ac indicare voluit. Si qui vero, inquit, neque præceptis, neque admonitionibus, neque canonicarum quoque pœnarum metu corriη ' ΖΩΝΑΡ. Ὁ τῶν ἁγίων ἀποστόλων εἰκοστὸς ἕβδο μος κανὼν οὔτε ἐπίσκοπον οὔτε πρεσβύτερον οὔτε διάκονον ἐξ τύπτειν τοὺς ἁμαρτάνοντας· καθαιρεί σθαι γὰρ τὸν τοῦτο ποιοῦντα κελεύει. Τινὲς οὖν παρερμηνεύοντες τὸν κανόνα ἔλεγον, ὅτι διὰ τῶν οἰκείων χειρῶν τύπτειν τοὺς ἱερωμένους εκώλυσεν ὁ κανών· ἑτέρῳ δὲ προστάσσειν καὶ δι' ἐκείνου τύπτειν ἀκώλυτον. Τοῦτο οὖν ὁ παρὼν κανών διορθούμενος, λέγει ἄτοπον εἶναι καὶ ἐπισφαλὲς τὸ οἴε σθαι τοὺς ἱεροὺς ἀποστόλους προστάξαι τὸν μὲν διὰ τῶν οἰκείων χειρῶν τρὶς ἢ τετράκις πλήξαντα καθαιρεῖσθαι, τὸν δὲ ἐξ ἐπιτάγματος δι' ἑτέρου τύπτοντα ἀπηνῶς καὶ λίαν σφοδρότατα (τοῦτο γὰρ τὸ μέχρι θανάτου δηλοῖ ἀτιμώρητον ἐᾶσθαι, καὶ ταῦτα τοῦ ἀποστολικού κανόνος μὴ διαστίζοντος, ἀλλ᾽ ἁπλῶς τὸ τύπτειν κολάζοντος. Διό φασιν οἱ τῆς συνίδου Πατέρες, Καὶ ἡμεῖς ὁμοίως τοῖς ἀποστόλοις ψηφιζόμεθα - ἵνα μήτε διὰ τῶν οἰκείων χειρῶν οἱ ἱερωμένοι μήτε ἐξ ἐπιταγῆς δι' ἑτέρου τύπτωσε τινα ἁμαρτήσαντα. Τοὺς γὰρ τοῦ Θεοῦ ἱερεῖς διδα σκαλίαις καὶ νουθεσίαις χρὴ παιδεύειν καὶ σωφρονί ζειν τοὺς σφαλλομένους· ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ τοῖς ἐκκλη. σιαστικοῖς ἐπιτιμίοις, τουτέστιν, ὅτε μὴ διδασκόμενοι καὶ νουθετούμενοι οἱ ἁμαρτάνοντες σωφρονίζονται. Οὐ γὰρ ἐξ ἐπιτιμίων ἄρχεσθαι τῆς παιδείας καὶ τῆς διορθώσεως δεῖ, ἀλλὰ διδάσκειν αὐτοὺς πρότερον καὶ νουθετεῖν, καὶ οὕτω τὴν δραστικωτέραν καὶ ἐπιπονωτέραν ἰατρείαν ἐπάγειν. Τὸ δὲ μαστίζειν καὶ πληγὰς ἐπιτιθέναι τοῖς τῶν ἀνθρώπων σώμασι, καὶ τοῦτον᾽ αὐτοῖς ἐπιπηδὲν τὸν τρόπον, τελείως ἀπαγορεύει. Διὰ τοῦ ἐπιπηδἂν δὲ τὴν μανικὴν αὐτῶν καὶ ὀργίλον φορὰν ᾐνίξατό τε καὶ ὑπέφηνεν. Εἰ δέ τινες, φησί, μήτε διδασκαλίαις, μήτε νουθε σίαις, μήτε μὴν ἐπιτιμίοις κανονικοῖς διορθοῦνται, τοὺς τοιούτους διὰ τῶν κατὰ τόπους ἀρχόντων σω φρονίζεσθαι δεί, υπομιμνησκομένων παρὰ τῶν ἱερέων, οἷς νουθετοῦσι καὶ ἐπίως θεραπεύουσιν οὐκ ἐπείσθησαν. Τὸ δὲ διὰ τῶν ἀρχόντων τοὺς ἀτάκτους

IN CAN. X CONC. CP. σωφρονίζεσθαι καὶ ἐπιστρέφεσθαι καὶ πάλαι δεικνύ- gantur, eos loci magistratuum opera castigari σωσιν ὁρισθέν παρὰ τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου ἐν oportebit: quos quidem tota de re illi sacerdotes πέμπτῳ αὐτῆς κανόνι. commonefacient, quibus ipsi precipientibus leuinon obtemperarunt. De immorigeris porro hominibus magistratuuin opera corrigentis et ad sanam mentem reducendis, id jam olim ab Antiochena synodo quinto canone definitum esse demonstrat. que curatione utentibus ΑΡΙΣΤ. «Οἱ ἱερεῖς, ἢ πιστοὺς ἁμαρτήσαντας ἢ • ἀπίστους ἀδικήσαντας τύπτοντες, ἢ αὐτοχειρία «ἢ ἐπιτάγματι, καθαιρείσθωσαν χρὴ γὰρ δια 4· δασκαλίαις, νουθεσίαις, καὶ ἐκκλησιαστικοῖς • ἐπιτιμίοις τοὺς ἀτάκτους παιδαγωγεῖν, οὐ μάτ • στιξιν ή πληγαῖς· εἰ δὲ μὴ ὑπακούοιεν, διὰ τῆς • πρὸς τοὺς ἄρχοντας ἐγκλήσεως αὐτοὺς σωφρο- • νίζειν.» • Οἱ τοῖς πάθεσιν ἑαυτοὺς ἐκδότους παραστήσαντες • οὐ μόνον τὴν ἀπὸ τῶν ἱερῶν κανόνων τιμωρίαν • οὐ φρίττουσιν, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ἐκείνων κατορο χεῖσθαι τετολμήκασι. Στρεβλοῦσι γὰρ αὐτούς, ε καὶ πρὸς τὸ ἐμπαθὲς αὐτῶν ἀποκιβδηλεύουσι • τοῦ θελήματος, ἵνα τῇ φιλοτιμίᾳ τῆς ἐμπαθείας, • κατὰ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον, μὴ μόνον ἀνεύ • θυνον αὐτοῖς ᾖ τὸ κακὸν, ἀλλὰ καὶ θεῖον νομί • ζοιτο. Τὸν γὰρ ἀποστολικόν κανένα τὸν λέ • γοντα· Σκεύος χρυσοῦν ἢ ἀργυροῦν ἁγιασθὲν • ἢ ἐθόνην, μηδεὶς ἔτι εἰς οἰκείαν χρείαν σφετε • ριζέσθω παράνομον γάρ· εἰ δέ τις φωραθείη, · ἐπιτιμάσθω ἀφορισμῷ· τοῦτον εἰς συνηγορίαν • τῶν οἰκείων παρανομημάτων ἐκλαμβάνοντες, οὐ • φασὶ δεῖν καθαιρέσεως ἀξίους κρίνεσθαι τοὺς • τὴν σεβασμίαν τῆς ἁγίας τραπέζης ἐνδυτὴν εἰς • οἰκεῖον χιτώνα, ἢ εἰς ἕτερόν τι τῶν ἀμφίων με • τασχηματίζοντας· οὐ μὴν ἀλλ' οὐδὲ τοὺς τὸ • ἅγιον ποτήριον· ὦ τῆς ἀσεβείας! ἢ τὸν σεπτὸν ο δίσκον, ἢ τὰ τούτοις παραπλήσια εἰς ἰδίαν ἐκ- • δαπανώντας χρείαν, ἢ καταχραίνοντας. Ο γὰρ • κανών, φασί, τοὺς εἰς τοῦτο περιπίπτοντας ἀφο • ρισμῷ μὲν καθυποβάλλεσθαι, ἀλλ᾽ οὐ καθαιρέσει • ἐδικαίωσεν. ᾿Αλλὰ τίς ἂν ἀνάσχοιτο τοῦ τῆς • τοσαύτης παραποιήσεως καὶ δυσσεβείας μεγέ • θους; Τοῦ γὰρ κανόνος τοῖς τὸ μόνον ἁγιασθέν σ· εἰς χρῆσιν, ἀλλ᾽ οὐκ εἰς τελείαν ἁρπαγὴν, σφε • περιζομένοις τὸν ἀφορισμὸν ἐπιπέμποντος, αυτ • τοὶ καὶ τοὺς καθαρπάζοντας καὶ ἱεροσυλοῦντας · τὰ τῶν ἁγίων "Αγια ελευθεροῦσι τῆς καθαι- • ρέσεως, καὶ τοὺς εἰς βρωμάτων υπηρεσίαν • ὅσον γε τῇ ὑφ' ἑαυτῶν κρίσει τοὺς σεβασμίους • δίσκους, ἢ τὰ ἱερὰ ποτήρια καταμολύνοντας • ἀκαθαιρέτου, εἰσάγουσι· καίτοι φανερού καθ • εστηκότος τοῦ μιάσματος, καὶ δῆλον ὅν ὡς οἱ 1 τὰ τοιαῦτα πράττοντες οὐ μόνον καθαιρέσεως, • ἀλλὰ καὶ τῆς ἐσχάτης δυσσεβείας τῷ ἐγκλήματι ι περιπίπτουσι. Διόπερ ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος • τοὺς ἔν τι τῶν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ἱερῶν καὶ • ἁγίων σκευῶν ἢ ἀμφιασμάτων εἰς ἴδιον κέρδος ὑφαρπάζοντας, ἢ εἰς χρῆσιν ἀποχρωμένους • ἀνίερον, παντελεί καθαιρέσει καθυποβάλλεσθαι. • Τὸ μὲν γάρ ἐστι βεβηλῶσαι, τὸ δὲ συλῆσαι τὰ • ἅγια. Τους μέντοι τὰ ἔξωθεν τοῦ θυσιαστηρίου ARIST. • Sacerdotes qui vel fideles qui peccarunt, ‹ vel infideles qui injarią affecerunt, sive pro- ● pria mann, sive mandato verberant, deponan- • tur. Oportet enim doctrinis, admonitionibus ‹ et pœnis ecclesiasticis immorigeros instituere, ‹ non vero flagellis et verberibus: si nondum cantem morem gesserint, eos per provocatio4 nem ad magistratus castigare.» CANON X. ‹ Qui seipsos tradunt animi perturbationibus, nox ‹ solum, quod a sacris canonibus intentatur • suppliciunt, non horrent, sed eis etiam insul- ‹ tare ausi sunt. Ipsos enim torquent, et ad suami ‹ animi perturbationem eorum quoque volunta- ‹ tem adulterant: ut propter animi sui molus contentionem, ut inquit Gregorius Theologus,- '. ‹ non solum sit eorum malum correctioni nou • obnoxium, sed divinum quoque existimetur. • Apostolicum enim canonem, qui dicit: Vas ‹ aureum vél argenteuin sanctificatum, vel velum • lineum, nemo posthac in suum usum accipiat; ‹ est enim præter leges: si quis autem depre- ‹ bensus fuerit, segregatione multetur; eum ad ‹ suorum delictorum patrocinium assumentes, ‹ dicunt eps non oportere judicari depositione ‹ dignos, qui venerandum sanctæ' mensæ indo- ●mentum in propriam tunicam, vel in aliquod aliud vestimentum transformant: sed neque ‹ eos qui sanctum calicem, o impietatem! vel ‹ venerabilem discum, vel ea quæ sunt iis similia, in proprium usum insuniunt, vel polluunt. • Canon enim, inquiunt, eos qui in hoc inci- ‹ dunt, esse segregationi, non depositioni, sub- ‹ jiciendos æquum censuit. Sed quis tantæ percversitatis et inpietatis magnitudinem ferat? ‹ Cum enim canon eos, qui, quod sanctificatum c est, ad usum solum, et non ad perfectam ra- ‹ pinam sibi vindicant, segregationi subjiciat: ‹ ipsi eos, qui Sancta sanctorum rapiunt, et t sacrilegis manibus auferunt, depositione is berant; et eos, qui ad ciborum ninisterium, • suo quidem certe judicio venerabiles discos, / • aut sacros calices inquinant, non deponendos e inducunt, quamvis sit apertum piaculum; et • claruin est, quod qui hæc faciunt, non solum ● in depositionem, sed in extremæ etiam impie- ● tatis crimen incidunt. Et ideo statuit sancta • synodus, eos, qui unum aliquod sacrorum et ‹ sanctorum in altari vasorum vel vestimento- • rum ad proprium usum rapiunt, vel ad profa- ‹ num usum convertunt, absolutæ depositioni c subjici. Hoc enim est profanare: illud vero • subripere sacra. Eos quidem certe, qui vasa

‹ quædam extra altare segregata, vel vestes, sibi • vel aliis præbent et canon segregat, et uos • segregamus: eos autem, qui plane subri- • piunt, una quoque sacrilegorum condemna- ‹ tioni subjicimus, › • ἀφωρισμένα σκεύη τινὰ ἢ ἄμφια εἰς χρησιν · ἀνίερον ἑαυτοῖς ἢ ἑτέροις παρέχοντας, τούτους ε καὶ ὁ κανὼν ἀφορίζει, καὶ ἡμεῖς συναφορίζου · μεν· τοὺς δὲ παντελῶς ἀφαρπάζοντας τῇ τῶν • ἱεροσύλων καταδίκη καθυποβάλλομεν. BALS. Quidam sancta corripientes, et ea com- ΒΑΛΣ. Τινὲς καθαρπάζοντες τὰ ἅγια καὶ κοινο munia facientes, nt, verbi gratia, sanctæ mensæ ποιοῦντες αὐτὰ, ὡς τυχὸν τὴν ἐνδυτὴν τῆς ἁγίας indumentum ad suum amictum transferentes, et τραπέζης εἰς ἐνδυμενίαν μεταποιούμενοι, κἀντεῦθεν ideo depositioni subjecti, apostolico canone 75 καθαιρέσει καθυποβαλλόμενοι, τῷ ογ' ἀποστολικῷ utebantur, qui 350 dicit: Vas aureum vel argen- κανόνι ἐχρῶντο, λέγοντι· Σκεύος χρυσοῦν ἡ ἀργυ teum sanctificatum, vel velum lineum, nemo post- ροῦν ἁγιασθὲν ἢ οθόνην μηδεὶς ἔτι εἰς οἰκείαν χρείαν hac in usum suum convertat; sin minus segrege- σφετεριζέσθω· εἰ δὲ μή, ἀφοριζέσθω. Καὶ ἤθελον tur: et vellent sola segregatione puniri. Dicit ergo διὰ μόνου ἀφορισμού κολασθήναι· φησὶ γοῦν ὁ παρ· præsens canon eos deponendos, qui ad proprium ὼν κανών καθαιρεῖσθαι τοὺς εἰς ἴδιον κέρδος ύφαρ lucrum rapiunt et commune efficiunt, vel ad comπάζοντας καὶ κοινοποιοῦντας ἢ ἀποχρωμένους εἰς munem et profanum usum sancto aliquo vase, ex κοινὴν καὶ ἀνίερον χρῆσιν ἁγιόν τι σκεῦος ἐκ τῶν iis quæ ad sanctum altare pertinent, utuntur.Atque τοῦ ἁγίου θυσιαστηρίου. Τους μέντοι κοινοποιοῦντας eos quidem, qui per usum profanum communia fa- διὰ χρήσεως ἀνιέρου, ἢ ἑτέροις διδόντας χάριν ciunt, vel dant aliis similis usus gratia, sacra vasa ὁμοίας χρήσεως, τὰ ἐκτὸς τοῦ βήματος ἱερὰ σκεύη et aulæa, quæ extra altare sunt, segregatos esse καὶ ἔπιπλα, διορίζεται εἶναι ἀφωρισμένους· τοὺς δὲ decernit: qui vero ea rapiunt, ut sacrifegos con- ἀφαρπάζοντας αὐτὰ, ὡς ἱεροσύλους κατακρίνεσθαι. dlemnari. His ita se habentibus, interrogaverit Τούτων οὕτως ἐχόντων, ἠρώτησέ τις, "Δρα πλέον τι quispiam, an hic canon aliquid constituat præter παρὰ τὸν ἀποστολικόν κανόνα διορίζεται ο κανών canonem apostolicum? Solutio. Apostolicus quidem οὗτος; Λύσις. Ὁ μὲν ἀποστολικὸς κανὼν περὶ τῶν canon de iis solum, qui communia faciunt, non κοινοποιούντων μόνον, μὴ μέντοι καὶ ἰδιουμένων τὰ eliam de iis, qui ut propria sibi vindicant, decernit. ἱερά, θεσπίζει· ὁ δὲ παρὼν περὶ τῶν σφετεριζομένων Praesens autem canon de iis, qui ea sibi vindicant, ή καταχραινόντων ἢ μεταμεϊδόντων αὐτὰ εἰς ἴδιων vel polluunt, vel ad proprium usum convertunt. τικὴν χρήσιν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐκεῖνος μὲν δι' ἀφορι Ει propterea ille quidem per segregationem tan- σμοῦ μόνου κολάζει τὸν ἡμαρτηκότα, οὗτος δὲ διὰ tum puuit eum qui peccavit: hic vero per deposi- καθαιρέσεως, πλέον ἐκείνου λιπαίνων τὴν κόλασιν. tionem, gravius illo supplicium afferens. Quoniam Ὅτι τοίνυν εἰσὶ τὰ ἁμαρτήματα διάφορα, έχουσι ergo sunt peccata differentia, habent quoque di- καὶ τὴν κόλασιν διάφορον. Ἐκεῖνος γάρ, φησὶν ὁ versam ponam. Ille enim, inquit canon, solum κανών, ἐβεβήλωσε μόνον τὸ ἅγιον, οὐ μὴν καὶ μετεsanctum profanavit, non autem et transformavit: ποίησεν· οὗτος δὲ ἔκλεψαν καὶ ἠχρείωσεν αὐτὸ, διὰ hic vero ipsum suffuratus pariter ac usus est, et καὶ καθαιρέσει καθυποβληθήσεται. "Ετι ἠρώτησε ideo depositioni subjicietur. Præterea interrogave- τις, Διὰ τί περὶ τὸ τέλος τὸν λόγον ποιούμενος ὁ rit quispiam, quam ob causam circa finem verba κανὼν χάριν τῶν ἔξωθεν τοῦ βήματος ἱερῶν, τοὺς faciens.canon de sacris extra altare, eos, qui illa μὲν κοινοποιοῦντας αὐτὰ ἀφορίζει, τοὺς δὲ ἀφαρ quidem commonia faciunt, segreget: eos vero, πάζοντας ὡς ἱεροσύλους κατακρίνει; ώφειλεν εἰπεῖν qui rapiunt, ut sacrilegos condemnet; cum deberet καὶ τούτους καθαιρεῖσθαι. Λύσις. Ταυτόν ἐστι τὸ dicere eos quoque deponi? Solutio. Idem est de- καθαιρεῖσθαι τὸν ἁρπάζοντα, καὶ τὸ καταδικάζεσθαι poni eum qui rapit, et condemnari ut sacrilegum, ὡς ἱερόσυλον. Ὅτι καὶ ὁ ἱερόσυλος ἀτιμοῦται, τῇ Sacrilegus enim infamis efficitur: infamiam autem δὲ ἀτιμίᾳ ἕπεται καὶ καθαίρεσις. Ανάγνωθι τὸ β' consequitur etiam depositio. Lege et cap. 2 tituli 2 κεφάλαιον τοῦ δευτέρου τίτλου τοῦ παρόντος συντ præsentis operis, quod, que ad sacra vasa et ea τάγματος, δ᾽ περὶ ἱερῶν σκευῶν καὶ ἀναθεμάτων δια quæ sunt dedicata pertinent, fusius docet: eaque, δάσκει πλατύτερον, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ παρ' ἡμῶν quæ in ipsum a nobis scripta sunt. Lege autem γραφέντα. Εξαιρέτως δὲ ἀνάγνωθι τὸ κα' κεφάλαιον præcipue cap. 21 tit. 2 lib. v Basil. cujus quidem τοῦ β' τίτλου τοῦ εʹ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, οὗ ἡ vis et effectus situs est a Photio in secundo cap. δύναμις κατεστρώθη παρὰ Φωτίου ἐν τῷ β' κεφ. tit. 2 praesentis operis. τοῦ β' τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος. ZONAR. Sanctorum apostolorum canon 73 sic habet: Vas, inquit, aureum vel argenteum, aut velum sanctificatum, neno amplius in suos usus convertat; est enim præter leges: si quis autem deprehensus fuerit, ' segregatione multetur. Hoc ergo canone quidam abutentes, qui sancta, quæcunque demuan illa essent, ad privatum suum usui accommodassent, segregatione tantum, non depositione puniendum, canonis sententiam prave ΖΩΝΑΡ. Ο έβδομηκοστός τρίτος τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών φησι· Σκεῦος χρυσοῦν ἢ ἀργυροῦν ἁγιασθὲν ἡ ὀθόνην μηδεὶς ἔτ: εἰς οἰκείαν χρήσιν σφετεριζέσθω· παράνομον γάρ· εἰ δέ τις φωραθείη, ἐπιτιμάσθω ἀφορισμῷ. Τούτῳ οὖν τῷ κανόνι κει χρημένοι τινὲς ἔλεγον ὅτι τὸν τὰ ἅγια, ὁποῖα ἂν εἶεν, εἰς οἰκείαν μετασχηματίζοντα χρείαν ἀφορί ζεσθαι, ἀλλ᾽ οὐ καθαιρεῖσθαι χρεών, στρεβλοῦντες καὶ διαστρέφοντες τὴν τούτου διάνοιαν. Τοὺς γούν

IN CAN. XI CONC. CP. οὕτως ἐκλαμβάνοντας τὸν κανόνα κακίζων ὁ παρών detorquentes invertentesque, aflirmabant. Eorum κανών, διαστίζει τοὺς κοινοῦντας τὰ ἅγια, καὶ αὐτὰ δὲ τὰ ἱερὰ διαστίζει ἀπ' ἀλλήλων. Τὰ μὲν γάρ, φη σὶν, ἐνεργοῦσι περὶ τὸ θυσιαστήριον, οἷον δίσκος ἱερὸς, καὶ ποτήριον, καὶ τὰ τῆς παναγούς τραπέζης ἐνδύματα, καὶ ὅσα τοιαῦτα· τὰ δὲ ἔξω που τὸν ναὸν. αιωρούμενα Επιπλα. καὶ ἄλλα τοιαῦτα. Τοὺς μὲν οὖν τὰ περὶ τὸν ναὸν εἰς οἰκείαν χρείαν λαμβάνοντας, ἢ ἑτέροις παρέχοντας, καὶ οὕτω κοινοῦντας αὐτά, ἀφορίζεσθαι διορίζεται. Περὶ τούτου γάρ, φησι καὶ τὸν ἀποστολικὸν διατάττεσθαι κανόνα, ὡς ἁπλῶς ἁγιασθέντων τῇ πρὸς τὸν ναὸν ἀναθέσει. Τοὺς δὲ ἐκ τῶν τοῦ θυσιαστηρίου λαμβάνοντάς τι καὶ νοσφιζομένους αὐτὸ, ἢ εἰς χρῆσιν μετάγοντας κοινὴν καὶ ἀνίερον, καθαιρεῖσθαι κελεύει. Τὸ μὲν γὰρ ἰδιώτασθαι ταῦτα συλῆσαί ἐστι τὰ ἅγια, καὶ ἱερόσυλος ὁ τοιοῦτος κρίνεται· τὸ δὲ χρήσασθαι αὐτοῖς καὶ κοινῶσαι βεβηλῶσαι ἐστι τὰ ἅγια, καὶ ἑκατέρωθεν τοῖς τοιούτοις δικαίως ἐπάγεται ἡ καθαίρεσις. Εἰ δὲ καὶ ἐκ τῶν ἔξω καὶ περὶ τὸν ναὸν ὄντων σκευῶν ἢ ἀφίων, ήγουν ἐνδυμάτων, ὑφαρπάσουσι τινές τι, ἵνα κέρδος αὐτὸ ποιήσωνται, καὶ ἐκείνους ἱεροσύλους ὁ κανὼν οὗτος καταδικάζει. igitur, qui sic canonem interpretabantur, opinione rejecta, hic canon statuit inter eos, qui rebus sacris abuterentur, iuterque ipsa invicem sanctificata, discrimen. Quædam namque, ait, in altari adhibentur, ut discus sacer, et calix, et sacra mensæ indumenta, atque hujus generis omnia alia quædam in templi ornatu exteriore collocantur, ut lychnuchi, quæque circa templum suspendumtur aula, aliaque hujusmodi. Ergo quæ ad templi ornamenta pertinent, si quis ad suos usus adhibuerit, alterive commodaverit, eaque ratione profana reddat, segregandum esse decernit. De his namque rebus apostolici quoque canonis definitionem accipiendam asserit; quæ nimirum eo ipso quod templo dedicantur, quomodocunque sanctificata sunt. Qui vero quidpiam ex sacro altari acceperit subripue. ritque vel in usum communem ac profanum converterit, eum deponi jubet. Ea namque sibi tanquam propria vindicare, est rei sacræ depeculatorem esse, sacrilegiique, qui id fecerit, condemnatur eisdem vero uti communiaque habere, est sancta profanare; quorum quidem criminum utriARIST. «Qui sacrum calicem, vel discum, vel que depositionis pœna constituta est. Quod si ex iis etiam, quæ in externo templi ornatu' posita. simt, vas aliquod, aut vestem, hoc est, indumentum, ut inde sibi lucrum acquirant, aliqui subripuerunt; hi quoque ut sacrilegi hoc canone condemnantur. ΑΡΙΣΤ. «Οἱ τὸ ἅγιον ποτήριον, ἢ τὸν δίσκον, ἢ • ἐνδυτήν, ἢ λαβίδα, ἢ τὸ λεγόμενον ἀέρα, ἢ • ἁπλῶς ἔν τι τῶν ἱερῶν σκευῶν, ἡ ἀμφιασμάτ · των, εἰς ἴδιον κέρδος υφαρπάζοντες ἢ εἰς χρήσ 4 σιν ἀνίερον ἀποχρώμενοι καθαιρείσθωσαν. Τὸ • μὲν γὰρ ἐστι βεβηλῶσαι, τὸ δὲ ἱεροσυλῆσαι. Οἱ · δὲ τὰ ἔξω τοῦ θυσιαστηρίου σκεύη, ἢ ἄμφια • εἰς χρῆσιν ἀνίερον ἑαυτοῖς, ἢ ἄλλοις, παρέχον • τες ἀφοριζέσθωσαν· οἱ δὲ παντελῶς ἀφαρπά • ζοντες ὡς ἱερόσυλοι καταδικαζέσθωσαν.» • Τοὺς πρεσβυτέρους ἢ διακόνους κοσμικὰς ἀρχὰς • η φροντίδας ἀναδεχομένους, ἢ τὰς ἐν τοῖς οἴκοις • τῶν ἀρχόντων λεγομένας κουρατωρείας οἱ θεῖοι • καὶ ἱεροὶ κανόνες καθαιρέσει καθυποβάλλουσι. • Τοῦτο οὖν καὶ ἡμεῖς ἐπιχυροῦντε;, καὶ περὶ • τῶν λοιπῶν τῶν ἐν κλήρῳ κατειλεγμένων διορι- • ζόμεθα ὡς, εἴ τις αὐτῶν κοσμικὰς ἀρχὰς μετα- • χειρίζοιτο, ἡ τὰς ἐν τοῖς τῶν ἀρχόντων οἴκοις • ἢ προαστείοις λεγομένας κουρατωρείας ἀναδέ • χοιτο, τοῦτον τοῦ οἰκείου κλήρου εκδιώκεσθαι. • Οὐδεὶς γὰρ δύναται, κατὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ τοῦ ‹ vestemi, vel forcipem, vel aerem, ut dicitur (id • est sudarium), vel ut summatim dicam, unum • aliquod sacrorum vasorum, 351 vel indu- ‹ mentoruin, in proprium lucrum subripiunt vet c ad usum profanum abutuntur, deponantur. • Hoc enim est profanare, istud sacra subri autein vasa vel vestimenta, quæ • pere. Qui • sunt extra altare, in usum profanum sibi- • met, vel aliis, præbent, segregentur. Qui vero • omnino subripiunt, ut sacrilegi condemnantur. > CANON XI. ‹ Presbyteros vel diaconos sæculares magistratus • vel curas suscipientes, vel quæ in magistra- • tuum ædibus curationes appellantur, divini et ● sacri canones depositioni subjiciunt. Hoc ergo • nos quoque confirmantes de reliquis quoque, • qui sunt in clericorum catalogo, decerninius; ‹ quod si quis eorum sæcularia officia assumat, ‹ vel quæ in magistratuum ædibus vel suburbiis ‹ curationes appellantur, suscipiat, is ex´suƠ • clero expellatur. Nemo enim potest, ut est • Christi veri Dei nostri vox ab ipso prolata, Guill. Beveregii nota. Τους πρεσβυτέρους ἢ διακόνους. Ex hujus canonis præscripto, Michael patriarcha Constantinopolitanus, qui etiam ὁ τοῦ ᾿Αγχιάλου καὶ ὕπατος τῶν φιλοσόφων dictus est, neque lectores saecularia suscipere officia praecepit. Η δύναμις τοῦ σημειώματος τοῦ κυρίου Μιχαήλ ἐστιν οὕτως, Μηνὶ “Ιανουαρίῳ ιγ', ἡμέρᾳ δ', ἐπινεμήσεως δ', καὶ ἐφεξῆς, διατάττεται καὶ τοὺς αναγνώστας ἐπίσης τοῖς διακόναις καὶ τοῖς ἱερεῦσι μὴ ἀναδέχεσθαι κοσμικὰ ὀφφί κια, η πρακτορικὰς ἐνεργείας, ἢ κουρατωρείας, διὰ τὸν ια' κανόνα τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει α' και β' συνόδου. Vis edicti Domini Michaelis hæc est: Mense Januario, die 13, feria 4, indictione 4, et deinceps, constituit, ne lectores æque ac diaconi et sacerdotes sæcularia officia suscipiant, vel exuclorum munera, vel curationes, propter canonem 15 primæ et secundæ synodi Constantinopolitanæ, Jur. Græc. Rom. 1. 111, p. 227.

«eaque longe verissima, duobus dominis ser- ‹ vire. > BALS. Praesens canon predictos canones, qui cavent ne sacerdotes magistratuum munera subeant, confirmans, adjicit, ut non solum qui sunt sancti tribunalis, sed etiam clerici qui extra sunt, si tale quid faciant, e clero expellantur. Quoniam autem in canone apostolico 6 et in 81 et in aliis canonibus, quin etiam in cap. 15 tit. 8 praesentis operis satis de eo scripsimus, lege ca et sufficient ad interpretationem. ZONAR. Magna venerabilibus apostolis ac synodicis Patribus curæ fuit, ut sacris initiati a profanis magistratibus, atque ab omni negotiorum tra. ctatione, penitus abstinerent, multique hac de re canones editi sunt; quos quidem hoc loco Patres hujus canonis decreto confirmant, ac aliquid insuper ad ea, quæ ab illis antea definita fuerant, adjungunt. Siquidem illi canones de sacerdotibus et diaconis promulgavere, quorum decreto magistratus et profana negotia suscipere veterentur: hi vero nulli omnino clerico profanos magistratus, aut quæ in magistratuum domibus aut agris curationes appellabantur, suscipiendi facultatem esse decernunt. Qui vero canoni non obtemperaverint, eos clero moveri jubent. Nemo etenim potest, inquiunt, duobus dominis servire, quemadmodum ipsius Domini voce testatum est. ARIST. Si quis eorum, qui in clerum cooptan- ↑ tur, sæculares magistratus susceperit vel quæ in • ædibus aut suburbiis fiunt curationes, clero expellatur. Nemo enim Deo et mammonæ servire < potest. CANON XII. ⚫ Cum sancta et universalis sexta synodus, clèri- «cos, qui in oratoriis, quae sunt intra domum, • præter episcopi voluntatem celebrant vel ba- • ptizant, depositioni subjiciat; nos quoque idem • decernimus. Cum enim sancta Ecclesia recte ‹ dispertiat, veramque rationem defendat, et ‹ venerabilem ac honestam bonæ institutionis ⚫ forniam doceat et conservet, inconcinnum est • et ineptum, ut qui in pètulantia et insolentia • ac in inobedientia vitam agunt, domos sub- • euntes, bonum ejus ordinem convellant, et • multa perturbatione et offensionibus impleant. • Et ideo sacra nunc et divinitus coacta syno- «dus, universali sexta synodo consentiens, eos, ‹ qui în oratoriis, quæ sunt intra domos, cele- • braut, clero amolos esse statuit; a clero vi- ‹ delicet amotione eis ab ejus loci episcopi edi- ‹cta. Si qui autem præter eos, non consen • Liente episcopo, 352 in domos irruentes ce- ⚫lebrationis ministerium attingere audeant; ii • quidem deponantur: qui vero corum cominu- • nionis sunt participes, segregationi subjician (tur. > Η • Θεοῦ ἡμῶν ἀληθινοῦ αὐτόλεκτον καὶ ἀψευδε • στάτην φωνήν, δυσὶ κυρίοις δουλεύειν. ο ΒΑΛΣ. Ο παρών κανών, ἐπικρατύνων τοὺς προεκφωνηθέντας κανόνας χάριν τοῦ μὴ ἐνεργεῖν τοὺς ἱερωμένους κοσμικαῖς δουλείαις, προστίθησι μὴ μόνον τοὺς ἐντὸς τοῦ ἁγίου βήματος, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐκτὸς αὐτοῦ κληρικούς τοιοῦτόν τι ποιοῦντας ἐκ τοῦ κλήρου διώκεσθαι. Ἐπεὶ δὲ ἐν τῷ ς' ἀποστο λικῷ κανόνι καὶ ἐν τῷ πα' καὶ ἐν ἑτέροις κανόσιν. ἀλλὰ μὴν καὶ ἐν τῷ ιγ΄ κεφ. τοῦ γʹ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος ἱκανῶς περὶ τούτου ἐγρά ψαμεν, ἀνάγνωθι ταῦτα, καὶ ἀρκέσουσιν εἰ; ἑρμη νείαν. ΖΩΝΑΡ. Πολλὴν ἔθεντο σπουδὴν καὶ οἱ σεπτοί ἀπόστολοι καὶ οἱ τῶν συνόδων Πατέρες τοὺς ἱερωμένους κοσμικὰς ἀρχὰς ἢ διοικήσεις πραγμάτων μὴ ἀναδέχεσθαι. Καὶ διάφοροι κανόνες περὶ τούτου ἐξεφωνήθησαν, οὓς οἱ Πατέρες οὗτοι διὰ τοῦ παρόν τος κανόνος ἐπικρατύνουσι, προστιθέντες και τι πλέον παρὰ τὰ ἐκείνοις διωρισμένα. Οἱ μὲν γὰρ περὶ ἱερέων καὶ διακόνων τους κανόνας ἐξέθεντο, κωλύοντας αὐτοὺς ἀρχὰς καὶ φροντίδας ἀναδέχεσθα: κοσμικάς· οὗτοι δὲ πάντα κληρικόν διορίζονται μὴ μεταχειρίζεσθαι κοσμικὰς ἀρχὰς, ἢ τὰς ἐν οἴχοις ἀρχοντικοῖς καὶ ἀγροῖς καλουμένας κουρατωρείας. Τοὺς δὲ τὸν κανόνα παραβαίνοντας ἐκδιώκεσθαι τοῦ κλήρου κελεύουσιν. Οὐδεὶς γὰρ δύναται, φασί, δυσί κυρίοις δουλεύειν, κατὰ τὴν παρ' αὐτοῦ λεχθεῖσαν τοῦ Κυρίου φωνήν. ΑΡΙΣΤ. «Εἴ τις τῶν ἐν κλήρῳ κατειλεγμένων και ο σμικάς αρχάς μεταχειρίζοιτο, ἢ τὰς ἐν τοῖς • οίκοις ἢ προαστείος κουρατωρείας, ἐκδιωκέ • σθω τοῦ κλήρου· οὐ γὰρ δύναται Θεῷ δουλεύειν • καὶ μαμμωνα. • Τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἔκτης συνόδου τους • ἐν τοῖς εὐκτηρίοις οἴκοις, ἔνδον οἰκίας οὖσι, • λειτουργοῦντας ἢ βαπτίζοντας κληρικοὺς παρὰ · γνώμην τοῦ ἐπισκόπου καθαιρέσει καθυποβαλ • λούσης, καὶ ἡμεῖς τούτῳ συμψηφιζόμεθα. Της «γὰρ ἁγίας Εκκλησίας ὀρθοτομούσης, καὶ τὸν • ἀληθῆ πρεσβευούσης λόγον, καὶ τὸ σεμνὸν τῆς ι πολιτείας συντηρούσης τε καὶ ἐνδιδασκούσης, • ἀπηχὲς καὶ ἀνόσιον παραχωρεῖν τοὺς ἀπαιδευ • σίᾳ καὶ ἀναρχία συζῶντας, εἰς τὰς οἰκίας ὑπου • δυομένους, τὴν ταύτης ευταξίαν διασπᾷν, καὶ πολλῆς ταραχῆς καὶ σκανδάλων ἀποπληροῦν. • Διόπερ ἡ νῦν ἱερὰ καὶ θεοσυνέργητος σύνοδος, • τῇ οἰκουμενικῇ ἕκτῃ συνόδῳ συμφωνοῦσα, ἀπο- • κεκληρωμένους εἶναι τοὺς ἐν τοῖς εὐκτηρίοις · οἴκοις ἔνδον οἰκίᾳς οὖσι λειτουργοῦντας διωρία - σατο, τῆς ἀποκληρώσεως δηλονότι παρὰ τοῦ · κατὰ τὸν τόπον ἐπισκόπου αὐτοῖς ἐπινεμηθεί • σης. Εἰ,δέ τινες παρὰ τούτους, τοῦ ἐπισκόπου • μὴ εὐδοκοῦντος, εἰς τὰς οἰκίας εἰσπίπτοντες • ἅπτεσθαι τῆς λειτουργίας αποτολμῶσι, τούτους • μὲν καθαιρεῖσθαι· τοὺς δὲ τῆς αὐτῶν κοινω- «νίας μετασχόντας τῷ ἀφορισμῷ καθυποβάλλε • σθαι. ο

IN CAN. XII CONC. CP. ΒΑΛΣ. Καὶ ὁ παρών κανών, παρακελευόμενος καθαιρεῖσθαι τοὺς λειτουργοῦντας ἢ βαπτίζοντας εἰς εὐκτήρια παρὰ γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, ἡρμηνεύθη ἐν τῷλα κανόνι τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, καὶ ἐν τῷ ἀποστολικῷ λα κανόνι· καὶ ἀνάγνωθι τὰ ἐν ἐκείνοις γραφέντα. ΖΩΝΑΡ. Ὁ τῆς ἔκτης συνόδου τριακοστὶς πρῶτος κανών, οὗ μέμνηται ὁ κανών οὗτος, ἡρμήνευται ἐκεῖ, ᾧ σύμψηφοι γεγόνασι καὶ οἱ τοῦτον ἐκθέμενοι τὴν κανόνα, ὁρίσαντες ἀποκεκληρωμένους εἶναι, ήγουν ὡρισμένους καὶ ἐπιτετραμμένους, έκκεχω· ρημένους, τοὺς ἐν εὐκτηρίοις ἐντὸς οἴκων οὗσι λει τουργεῖν μέλλοντας τῆς ἀποκληρώσεως, τουτέστι τῆς ἐκχωρήσεως, παρὰ τοῦ κατὰ χώραν ἐπισκόπου γινομένης. Εἰ δ' ἕτεροί τινες παρὰ τοὺς ἐκχωρηθέντας τολμήσουσι λειτουργῆσαι ἐν εὐκτηρίοις, οὔσιν ἐντὸς οἰκιῶν, ἄνευ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου, ἐκείνους μὲν καθαιρεῖσθαι, τοὺς δὲ συγκοινωνήσαντας αὐτοῖς ἀφορίζεσθαι. ΑΡΙΣΤ. «Μηδεὶς ἐν ναῷ, ἔνδον οἰκίας τυγχάνοντι, • λειτουργείτω ἢ βαπτιζέτω κληρικός παρά γνώ • μην τοῦ ἐπισκόπου· καθαιρεῖται γάρ. Αποκε • κληρωμένοι οὖν παρὰ τοῦ ἐπισκόπου ἔστωσαν ι οἱ ἐν εὐκτηρίοις ἔνδον οἴκων οὖσι λειτουργοῦν- • τες. Οἱ δὲ παρὰ τοῦτο τολμῶντες καθαιρείσθω • σαν· καὶ οἱ κοινωνοῦντες ἀφοριζέσθωσαν, ο • Τὰς τῶν αἱρετικῶν ζιζανίων ἐπισπορὰς ἐν τῇ τοῦ • Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ ὁ παμπόνηρος καταβαλών, 4 καὶ ταύτας ὁρῶν τῇ μαχαίρᾳ τοῦ Πνεύματος Ο • τεμνομένας προῤῥίζους, ἐφ' ἑτέραν ἦλθε μεθο • δείας ὁδὸν, τῇ τῶν σχισματικῶν μανίᾳ τὸ τοῦ • Χριστοῦ σῶμα μερίζειν ἐπιχειρῶν· ἀλλὰ καὶ • ταύτην αὐτοῦ τὴν ἐπιβουλὴν ἡ ἁγία σύνοδος • αναστέλλουσα, παντελῶς ὥρισε τοῦ λοιποῦ ἵνα, · εἴ τις πρεσβύτερος ἢ διάκονος, ὡς δῆθεν ἐπ' • ἐγκλήμασί τισι τοῦ οἰκείου κατεγνωκὼς ἐπιε σκόπου, πρὸ συνοδικῆς διαγνώσεως, καὶ ἐξετά • σεως, καὶ τῆς ἐπ' αὐτῷ τελείας κατακρίσεως • ἀποστῆναι τολμήσοι τῆς αὐτοῦ κοινωνίας, καὶ • τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν ταῖς ἱεραῖς τῶν λειτουρ • γιῶν εὐχαῖς κατὰ τὸ παραδεδομένον τῇ Ἐκκλη • σίᾳ μὴ ἀναφέροι, τοῦτον ὑποκεῖσθαι καθαιρέσει, · καὶ πάσης ἱερατικῆς ἀποστερεῖσθαι τιμῆς. Ο • γὰρ ἐν πρεσβυτέρου τάξει τεταγμένος, καὶ τῶν • μητροπολιτῶν ἁρπάζων τὴν κρίσιν, καὶ πρὸ • κρίσεως αὐτὸς κατακρίνων, ὅσον τὸ ἐπ᾿ αὐτῷ 4 τὸν οἰκεῖον πατέρα καὶ ἐπίσκοπον, οὗτος οὐδὲ • τῆς τοῦ πρεσβυτέρου ἐστὶν ἄξιος τιμῆς ἢ ἀνο- • μασίας. Οἱ δὲ τούτοις συνεπόμενοι, εἰ μὲν τῶν • ἱερωμένων εξέν τινες, καὶ αὐτοὶ τῆς οἰκείας BALS. Praesens quoque canon, qui jubet depont, eos qui celebrant vel baptizant in oratoriis præter episcopi voluntatem, expositus est in can. 51 synodi in Trullo, et in canone apostolico 31: et lege quæ in illis scripta sunt. ZONAR. Tricesimum primum sextæ synodi canonem cujus hic canon meminit, ibidem explicavimus. In eamdem sententiam hunc quoque canonem Patres edidere, quo quidem ut qui in privatorum ædibus sacra facturi sunt, a clero segregati, hoc est, delecti et admissi, descriptique sint segregatione, hoc est, designatione a loci episcopo facta, decernunt. Quod si alii quicunque, præter eos qui designati fuerint in privatorum sacellis, non obtenta ab episcopo facultate, sacrà facere ausi fuerint; ipsos quidem deponi, qui vero eis commu nicaverint, segregari jubent. ARIST. • Nullus clericus in templo, quod in • ædibus est sacra celebret, vel baptizet, citra episcopi sententiam; nam deponitur. Qui igitur ‹ in oratoriis, quæ sunt intra ædes sacra celebrant, • ab episcopo clero expellantur. Qui vero præter • hæc facere ausi fuerint, deponantur. Et qui iis ‹ communicant, segregentur. > CANON XIII. • Hæreticarum zizaniarum semina in Christi Ecclesia malignus dejiciens, et eas videns gladio • Spiritus exscindi radicitus, ad aliam venit in- •sidiarum viam, schismaticorum insania Christi • corpus dividere aggrediens: sed et has ejus ‹ insidias sancta synodus reprimens, omnino • defintiit deinceps, ut si quis presbyter vel diac conus, ut qui utique ob aliqua crimina pro- • prium episcopum condemnarit, ante synoda- • lem cognitionem et examinationen, et perfe- • ctam ejus condemnationem, ab illius commu ⚫nione discedere ausus fuerit et ejus nomen in • sacris celebrationum precibus', ut Ecclesiæ • traditum est, non referat, is depositioni subji4 ciatur, et omni sacerdotali honore privetur. • Qui enim est in sacerdotali ordine collocatus, ⚫et metropolitanorum judicium præripit, et ante • judicium ipse, quantum in se est, proprium • patrem et episcopum condemnat; is nec pre- • sbyteri honore, nec nomine dignus est. Qui ‹ autem cos consequuntur, si sint quidem ex iis • qui sunt sacris initiati, ipsi quoque a proprio ⚫ honore excidant: sin autem sint monachi, vel * laici, ex Ecclesia omnino segregentur; donec Guill. Beveregii nota. Καὶ τῆς ἐπ' αὐτῷ τελείας κατακρίσεως. Ilæc verba non modo in Parisiensi editione, verum etiam in codice Amerbachiano omittuntur. Sed in Tiliano æque ac in Bodleiano nostrø mis. legunΑΓ. Καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν ταῖς ἱεραῖς. Nimirum cum sacra mysteria peraguntur. Tunc enim sacerdos pro episcopo sub nominatim orare tenetur ut in Liturgia Chrysostomi inter orandum dicit καὶ ὑπὲρ ἀρχιεπισκόπου ἡμῶν, ὁ δεῖνος, Sic passian in Euchologio.

• cum schismaticis conjunctionem respuentes ad • proprium episcopum reversi fuelint.» • τιμῆς ἐκπιπτέτωσαν· εἰ δὲ μοναχοὶ ἢ λαϊκοί, • ἀφοριζέσθωσαν παντελῶς τῆς Ἐκκλησίας, μέσ «χρις ἂν, τὴν πρὸς τοὺς σχισματικοὺς συνάφειαν • διαπτύσαντες, πρὸς τὸν οἰκεῖον ἐπίσκοπον ἐπι- · στραφεῖεν.» ΒΑΛΣ. Παυθείσης τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ τῆς ἀπὸ τῶν αἱρέσεων διαστάσεως, εώρων οἱ Πατέρες τινὰ; Ιερωμένους ὑποκλεπτομένους κατὰ μεθοδείαν σατα νικὴν εἰς τὴν τῶν σχισματικῶν μανίαν, ὡς ἀφιστα μένους ἀπὸ τῆς τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν κοινωνίας, μὴ ὄντων ἀσεβῶν ἢ ἀδίκων, κατὰ τὸν λα' ἀποστολικὸν κανένα· διὰ μόνον δὲ τὸ λαληθῆναι τινα ἴσως ἐγκληματικά κατ' αὐτῶν. Τοῦτο γοῦν, ὡς καταμετ ρίζον τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἤτοι τὴν Ἐκκλησίαν, διορθούμενοι, ώρισαν καθαιρεῖσθαι τοὺς τολμήσαντας ἱερεῖς ἢ διακόνους ἀνευλόγως οὕτως ἀποστῆναι τῆς τοῦ ἐπισκόπου αὐτῶν κοινωνίας πρὸ ἐντελοῦς συνοδικῆς καταδίκης τούτου, καὶ μὴ ἀναφέρειν ἐν ταῖς θείαις ἱεροτελεστίαις τὸ ὄνομα αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν. "Οτι, φασίν, οὐκ ἔστιν ἄξιος πρεσβυτέρου όνομα ή τιμὴν ἔχειν ὁ ἁρπάζων ἀναιδῶς τὴν τοῦ μητροπολίτου κρίσιν, ἦν ἔμελλε κατὰ τοῦ ἐπισκόπου ίσως ἐξαγαγεῖν, καὶ κατακρί νων, ὅσον κατὰ τὸ οἰκεῖον συνειδός, τὸν οἰκεῖον πατέρα τὸν ἐπίσκοπον, διὰ τοῦ μὴ συγκοινωνεῖν αὐτῷ, ὡς δῆθεν ἀληθῶς ὄντι κατακεκριμένῳ· καὶ οὐ μόνον τούτους, ἀλλὰ καὶ τοὺς συνακολουθήσαντας αὐτοῖς, ἱερωμένους μὲν ὄντας, διορίζονται καθαι ρεῖσθαι, λαϊκούς δὲ, ἀφορίζεσθαι, καὶ εἶναι ἐπιτετ:- μημένους μέχρις ἂν ἐν ἐπιγνώσει τοῦ κακοῦ γένων ται, καὶ τῷ οἰκείῳ ἐπισκόπῳ προσέλθωσιν. ᾿Ανάσ γνωθι καὶ τὸ α' κεφάλι τοῦ ιβ' τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, καὶ τὸν α' κανόνα τοῦ ἁγίου Βασιλείου. Ερωτήσει δέ τις, ὡς Τοῦ κανόνος μόνους κολάζοντ τος τους σχισματικούς πρεσβυτέρους καὶ διακόνους, ἐὰν ἕτερός τις κληρικός παρὰ τούτους ἀποστῇ ἐκ τῆς τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ κοινωνίας, κολασθήσεται ἢ οὐ; Λύσις. Τοῦ κανόνος ἐφεξῆς καθαιροῦντος μὴ μόνους τους πρωταιτίους ἱερωμένους, ἀλλὰ καὶ τοὺ; συνεπομένους αὐτοῖς, ἐξ ἀνάγκης πάντες οἱ πρωτ ταίτιοι τοῦ σχίσματος κληρικοί, οἷοι ἂν καὶ ὦσιν, ἐκ τῶν οἰκείων βαθμῶν διωχθήσονται. Καλῶς δὲ πρε σβυτέρων καὶ διακόνων μόνων εμνήσθη ὁ κανών, ὅτι κυρίως τὸ σχίσμα παρὰ τούτων γίνεται, ὡς ἐνερ γούντων τὰ τοῦ ἁγίου θυσιαστηρίου, καὶ δυναμένων ἀναφέρειν ἢ μὴ ἀναφέρειν τὸ ὄνομα τοῦ ἐπισκόπου, Καὶ μή μοι εἴπῃς, Καὶ πῶς ὑποκατιὼν ἡ κανὼν πρεσβυτέρου μόνου ἐμνήσθη, οὐ μὴν καὶ διακόνου; διακόνων τὰ περὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐπισκόπων πλείονα λόγον. BALS. Cum Dei gratia cessasset hæreseon divisio, videbant Patres nonnullos sacris initiatos, satanicis quibusdam insidiis, ad schismaticorum insaniam clanculum irrepere, ut qui a suorum episcoporum communione recederent, qui nec erant împii, nec injusti; ut habet 51 canon apostolicus; sed quod tantum de eis crimen aliquod dictum esset. Hoc ergo, ut corpus Christi, Ecclesiam scilicet, dividens, corrigentes, statuerunt sacerdotes vel diaconos esse deponendos, qui ausi fuerint tam temere et absque ratione a sui episcopi communione recedere, ante perfectam synodalem ejus ´ condemnationem, et non in divinis sacrorum celebrationibus nomen ejus ex ecclesiastica traditione referre. Quoniam, inquiunt, non est dignus presbyteri noinen 353 vel honorem habere, qui inetropolitani judicium sibi impudenter arrogat; quod scilicet adversus episcopum fortasse erat laturus: et quod ad propriam conscientiam attinet, suum patrem episcopum condemnat, eo quod cum eo non communicet, tanquam sit jam revera condenumatus. Et non solum eos, sed et qui ipsos consequunLur, si sint quidem sacrati, deponi: sin vero laici, segregari, et tamdiu multari, donec ad sui mali cognitionem venerint, et ad proprium episcopum reversi fuerint. Lege etiam cap. 1 tit. 12 praesentis operis et canonem i sancti Basilii. Quæsiverit autem quispian, Cum canon soles schismaticos sacerdotes et diaconos puniat, si alius clericus præter hos a sui episcopi communione recedat, punietur an non? Solutio. Cum canon deinceps deponat, non solum primos auctores sacerdotes, sed eos etiam qui consequuntur, necessario omnes schismatis primi auctores clerici, quicunque fuerint, propriis gradibus exturbabuntur. Recte autem presbyterorum et diáconorum tantum meminit canon, quia schisma proprie ab illis ft; ut qui, quæ sacri sunt altaris, peragant, et nomen episcopi vel referre vel non referre possunt. Nec dixeris, Quomodo cawo subsequens meminit presbyteri, non itidem et diaconi? Audies enim, quod ad sacerdotes olim magis quam ad diaconos relatio episcoporum pertinebat et propterea de iis amplius locutus est. Ακούσεις γὰρ ὅτι τοῖς ἱερεῦσι πάλαι πλέον τῶν ἀνήκουσι· καὶ διὰ τοῦτο περὶ αὐτῶν ἐποίησε τὸν ZONAR. Multis niodis, inquit canon, Christi Ecclesiæ adversarius insidiatur. Cum enim Spiritus machæra hæreseon zizania intercisa fuisse baud ignoret; aliam rationem excogitavit, qua Ecclesiæ corpus distrabere, animorumque inter se conjurctionem dissipare ac divellere possit. Est vero ea schismaticorum insania, quam nos ut reprimamus, decernimus, inquiunt synodi Patres, ne quis presbyter, aut diaconūs, sese ab episcopi auctoritate, cui ΖΩΝΑΡ. Ποικίλως, φησὶν ὁ κανών, ἐπιβουλεύει τῇ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ ὁ πονηρός. Ἐπεὶ γὰρ τὰ ζιζάνια τῶν αἱρέσεων εἶδεν εκτετμημένα τῇ μπ χαίρᾳ τοῦ Πνεύματος, ἑτέραν έμηχανήσατο μέθοδον, ἵνα τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας μερίσῃ, καὶ διασπάσῃ τὴν ἔνωσιν. Αὕτη δ' ἔστιν ἡ τῶν σχισματικῶν μανία, ἣν ἀναστέλλοντες, φασὶν οἱ τῆς συνόδου, ορίζομεν μηδένα πρεσβύτερον ἢ διάκονον τολμών ἀφίστασθαι τοῦ ἐπισκόπου, ὑφ᾽ ἂν τελεῖ, καὶ μὴ

IN CAN. XIV CONC. CPOL. συγκοινωνεῖν αὐτῷ, μηδὲ ἀναφέρειν τὸ ὄνομα αὐτοῦ subjectus est subtrahere, ac illius, quasi videlicet κατὰ τὸ ἔθος, ὡς τάχα κατεγνωκότα τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ, πρὶν ἢ συνοδικῶς ζητηθῇ ἡ κατὰ τοῦ ἐπισκόπου φερομένη αἰτία καὶ τελεία προενεχθῇ ψῆφος κατακρίνουσα αὐτόν· τὸν δὲ τοῦτο ποιήσαντα καθαι ρεῖσθαι. Ο γὰρ ἐν πρεσβυτέρου ἀξίᾳ ὤν, καὶ τῶν μητροπολιτῶν ἁρπάζων τὴν κρίσιν (τοὺς γὰρ ἐπισκόπους οἱ μητροπολίται κρίνουσι), καὶ πρὸ κρίσεως τὴν οἰκεῖον ἐπίσκοπον, ὃς πατήρ ἐστιν αὐτοῦ κατὰ πνεῦμα, κρίνων, οὐκ ἔστιν ἄξιος ὡς πρεσβύτερος τιμᾶσθαι ἢ ὀνομάζεσθαι. Καὶ οἱ συνεπόμενοι δὲ τῷ σχισματικῷ, καὶ ἀποσχίζοντες καὶ αὐτοὶ, ἱερωμένοι μὲν ὄντες, καθαιρείσθωσαν, λαϊκοὶ δὲ τυγχάνοντες ἢ μοναχοί, ἀφοριζέσθωσαν παντελῶς τῆς ἐκκλησίας, ἀντὶ τοῦ ἐξωθείσθωσαν, ὥστε μηδὲ εἰσιέναι εἰς ἐκκλησίαν. Εστι γὰρ ἀφορισμὸς καὶ τὸ μόνης είργεσθαι τῆς μεταλήψεως τῶν θείων μυστηρίων· ἔστι δὲ καὶ τὸ ἔξω τῆς Ἐκκλησίας εἶναι, ὅν παντελῆ ὠνόμασαν, ὡς βαρύτερον. Καιρὸν δὲ τῷ ἀφο ρισμῷ τούτῳ ὁρίζουσι τὴν ἐκείνων ἐπιστροφήν. Εσονται γὰρ, φησὶν, ἀφωρισμένοι μέχρις ἂν τῷ οἰκείῳ ἐπισκόπῳ προσέλθωσι, μισήσαντες τὴν πρὸς τοὺς σχισματικοὺς οἰκείωσιν. ab ipso condemnati, vel communionem repudiare, vel ab ejusdem nomine de more referendo desisere audeat, priusquam episcopi causa in synodico conventu examinata et cognita fuerit, omninoque latis suffragiis de illius damnatione sit pronuntiatum; quique id fecerit, depositione multari jubemus. Quisquis enim sacerdotali dignitate præditus, quæ metropolitanorum judicii sunt sibi arrogat, (quippe de episcopis judicare metropolitanorum proprium est munus) ac episcopum suum, qui spiritualis ipsius pater est, priusquam de eo quidquam judicatum fuerit, ipse condemnet, hic sacerdotis honore aut appellatione baudquaquam est dignus. Et vero quicunque schismaticis consentientes ipsi quoque sese cum illis abjungunt, si quidem sacris initiati sint, deponantur: sin vero laici aut monachi, penitus segregentur, hoc est, ita, ut ne ecclesiam quidem ipsis ingredi ſas sit, ejiciantur. Est namque segregatio etiam, cum a solo divinorum mysteriorum perceptione quispiam summovetur: est etiam, cum ecclesiæ quoque aditu segregati prohibentur; quod penitus segregari dixerunt, quia gravior ea segregatio sit. Spatium porro, quousque ad sanitatem homines revertantur, segregationi prafiniunt. Erunt siquidem, inquit, segregati, donec episcopo suo, repudiata cum schismaticis familiaritate, se adjunxerint. ΑΡΙΣΤ. «Εἴ τις πρεσβύτερος ἢ διάκονος, ὡς δῆθεν • ἐπ' ἐγκλήματι τοῦ οἰκείου κατεγνωκὼς ἐπισκό «που, πρὸ συνοδικῆς διαγνώσεως ἀποστῇ τῆς • αὐτοῦ κοινωνίας, καὶ μὴ ἀναφέρει αὐτοῦ τὸ • όνομα, καθαιρείσθω, καὶ πάσης ἱερατικής στε ρείσθω τιμῆς. Οἱ δὲ συνεπόμενος, ἱερατικοί · μὲν ὄντες, τῆς οἰκείας τιμῆς ἐκπιπτέτωσαν, • μοναχοὶ δὲ ἢ λαϊκοί, ἀφοριζέσθωσαν μέχρις · ἐπιστραφεῖεν.» ΚΑΝΩΝ ΙΔ'. • Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἐγκλήματος πρόφασιν ποιού- · μενος κατὰ τοῦ οἰκείου μητροπολίτου πρὸ συν- • οδικής διαγνώσεως, ἀποστήσει ἑαυτὸν τῆς πρὸς • αὐτὸν κοινωνίας, καὶ μὴ ἀναφέρει τὸ ὄνομα 4 αὐτοῦ κατὰ τὸ εἰθισμένον ἐν τῇ θείᾳ μυσταγω • γίᾳ, τοῦτον ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος καθηρημέ • νον εἶναι, εἰ μόνον ἐλεγχθείη, ἀποστὰς τοῦ • οἰκείου μητροπολίτου καὶ σχίσμα ποιήσας· δεῖ • γὰρ ἕκαστον τὰ οἰκεῖα μέτρα γινώσκειν, καὶ • μήτε τὸν πρεσβύτερον καταφρονεῖν τοῦ οἰκείου < ἐπισκόπου, μήτε τὸν ἐπίσκοπον τοῦ οἰκείου • μητροπολίτου, ο ΒΑΛΣ. Καὶ ὁ παρών κανὼν ὅμοιος κατὰ πάντα ἐστὶ τῷ πρὸ αὐτοῦ, κἂν διαλλάττῃ περὶ τὰ πρόσωπα. ΖΩΝΑΡ. Τὰ αὐτὰ τοῦ ἀνωτέρου κανόνος καὶ ὁ κανὼν οὗτος περὶ ἐπισκόπων ἀποσχιζόντων ἐκ τῶν ἰδίων μητροπολιτῶν, καὶ μὴ κοινωνούντων αὐτοῖς, μηδὲ ἀναφερόντων αὐτοὺς, διορίζεται. ΑΡΙΣΤ. «Καὶ εἴ τις ἐπίσκοπος αὐτὸ τοῦτο τυλ • μήσει κατὰ τοῦ οἰκείου μητροπολίτου, καθαι ρείσθω. Δεῖ γὰρ ἕκαστον τὰ οἰκεῖα μέτρα γινώ- • σχειν. PATROL. GR. CXXXVII. ARIST. «Si quis presbyter vel diaconus, nimirum ⚫ ac si episcopum suum et crimine aliquo condem • naret, ante synodalem cognitionen, ab illius • communione se subduxerit, et nomen ejus nón • retulerit, deponatur, et omni sacerdotali digni- • tale privetur. Qui autem eum consequuntur, si • quidem. sacris sint initiati, dignitate sua excία • dant: sin monachi vel laici, segregentur, usque ‹ dum reversi fuerint. › 354 CANON XIV. ‹ Si quis episcopus metropolitani crumen præ- • texens, ante synodalem cognitionem, seipsum ‹ ab ejus communione subduxerit, et nomen ‹ ejus in divini mysterii celebratione ut consue- ‹ tum est, non referat; sancta synodus eum de- ‹ positum esse statuit, si tantum convictus fuerit ‹ a proprio metropolitano recessisse et schisma ‹ fecisse. Oportet enim unumquemque proprias • mensuras cognoscere et nec presbyterum pro- ‹ prium episcopum contemnere nec episcopum • proprium metropolitanum.». BALS. Præsens quoque canon præcedenti est in omnibus similis, etiamsi in personis differant. ZONAR. Eadem cuni superiori canone de episcopis, qui se a metropolitanorum suorum conjunctione divellunt, nec eis communicant, nec eorum nomina referunt, hic quoque canon decernit. ARIST. Et si quis episcopus id ipsum ausus ‹ fuerit contra suum metropolitanum, deponatur. ● Oportet enim unumquemque proprias suas men◄ ‹ suras cognoscere. ›

CANON XV. ‹ Quæ de presbyteris et episcopis et metropólita- • nis constituta sunt, multo magis etiam in pa- . triarchas conveniunt. Quamobrem si quis pre- ‹‹ sbyter, vel episcopus, vel metropolitanus a sui ‹ patriarchæ communione recedere ausus fuerit, ‹ el nomen ejus in divini mysterii celebratione, ‹ prout constitutum est et ordinatum non refe- ●rat, sed ante synodale decretum, et perfectam ‹ ejus condemnationem schisma fecerit; staluit • sancta synodus eum esse ab omni sacerdotio ‹ alienum, si in hoc solum deliquisse convictus ‹ fuerit. Et hæc quidem constituta et obsignata ‹ sunt de iis, qui aliquorum criminum prætextu ‹ a propriis præsulibus recedunt, et schismia • faciunt, et Ecclesiæ unionem convellunt. Qui ‹ enim propter hæresin aliquam, a sanctis Pa- ‹ tribus vel synodis condemnatain, se a præsulis • communione separant, Illo hæresin scilicet ‹ publice prædicante, et nudo capite in ecclesia • docente; ii non solum canonicæ pœnæ non • subjicientur, ante synodalem cognitionem sei- • psos a communione ejus, qui episcopus dicitur, • sejungentes: sed et honore, qui orthodoxis • convenit, digni habebuntur. Non enim episco- • pos, sed pseudepiscopos doctores condemna- ‹ ruut: et non schismnate Ecclesiæ unionem • consciderunt, sed a schismatibus et divisioc ribus Ecclesiam liberare studuerunt. ċ BALS. Ilic quoque præsens canon eadem cum 13 et 14 canone aliqua ex parte præcepit. Dicit enim ea, quæ prius definita sunt, etiam in patriarcham multo magis convenire, quando ab ejus communione se quis temere subtraxerit. Perinde autern ac si dixisset quispiam, si ex causa probabili, videlicet propter hæresin fortasse, quis a proprii antistitis communione recesserit, cur punietur? inferunt Patres, quod hæc tunc funt, quando alicujus criminalis causæ prætextu per se quis proprium pastorem condemnaverit, et ideo scipsum ab eo absciderit, et học modo Ecclesiæ unionem perruperit. Si enim non propter criminaleıp accusaLionem, sed propter hæresin, seipsum a proprio episcopo sejunxerit, vel metropolitano, vel patriarcha, tauquam in ecclesia sine pudore docente doetrinas quasdam a recto dogmate alienas; is et ante perfectam cognitionem, et multo magis etiam post cognitionem, si seipsum a sui præsulis coinmunione sejunxerit vel separaverit, non solum non panietur, sed etiam ut orthodoxus honorabitur. Non enim se ab episcopo abscindit, sed a pseudepiscopo 355 et falso doctore: et quod ab eo factum est laude dignum; ut quod Ecclesiam non conscindat, sed eam magis conjungat, et a divisione liberet. Dictum est autein a canone, schismaticum ab omni sacerdotio debere esse alienum, propter eos qui dicunt hujusmodi homines debere aliquo «Τὰ ὁρισθέντα ἐπὶ πρεσβυτέρων καὶ ἐπισκόπων • καὶ μητροπολιτῶν πολλῷ μᾶλλον καὶ ἐπὶ πα- • τριαρχῶν ἁρμόζει. "Ωστε, εἴ τις ἐπίσκοπος, ἡ • πρεσβύτερος, ἡ μητροπολίτης τολμήσειεν απου στῆναι τῆς πρὸς τὸν οἰκεῖον πατριάρχην κοινων • νίας, καὶ μὴ ἀναφέροι τὸ δν μα αὐτοῦ κατὰ τὸ ὡρισμένον καὶ διατεταγμένον ἐν τῇ θείᾳ μυστα • γωγία, ἀλλὰ πρὸ ἐμφανείας συνοδικῆς καὶ τελείας • αὐτοῦ κατακρίσεως σχίσμα ποιήσει· τοῦτον • ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος πάσης ἱερατείας παντε λῶς ἀλλότριον εἶναι, εἰ μόνον ἐλεγχθείη τοῦτο • παρανομήσας. Καὶ ταῦτα μὲν ώρισται καὶ • ἐσφράγισται περὶ τῶν προφάσει τινῶν ἐγκλη· • μάτων τῶν οἰκείων ἀφισταμένων προέδρων, 4 καὶ σχίσματα ποιούντων, καὶ τὴν ἕνωσιν τῆς • Εκκλησίας διασπώντων. Οἱ γὰρ δι' αἱρεσίν τινα • παρὰ τῶν ἁγίων συνόδων ή Πατέρων κατε- • γνωσμένην τῆς πρὸς τὸν πρόεδρον κοινωνίας • ἑαυτοὺς διαστέλλοντες, ἐκείνου τὴν αἵρεσιν ι δηλονότι δημοσίᾳ κηρύττοντος, καὶ γυμνῇ τῇ • κεφαλῇ ἐπ' ἐκκλησίας διδάσκοντος, οἱ τοιοῦτος · οὐ μόνον τῇ κανονικῇ ἐπιτιμήσει οὐχ ὑποκεί- • σονται, πρὸ συνοδικῆς διαγνώσεως ἑαυτοὺς τῆς • πρὸς τὸν καλούμενον ἐπίσκοπον κοινωνίας · ἀποτειχίζοντες, ἀλλὰ καὶ τῆς πρεπούσης τιμῆς • ὀρθοδόξοις ἀξιωθήσονται· οὐ γὰρ ἐπισκόπων, • ἀλλὰ ψευδεπισκόπων διδασκάλων κατέγνωσαν, · καὶ οὐ σχίσματι τὴν ἔνωσιν τῆς Ἐκκλησίας • κατέτεμον, ἀλλὰ σχισμάτων καὶ μερισμῶν τὴν • Εκκλησίαν ἐσπούδασαν ῥύσασθαι.» ΒΑΛΣ. Καὶ οὗτος ὁ κανὼν τὰ αὐτὰ τῷ ιγʹ καὶ· το κανόνι παρακελεύεται μέχρι τινός. Φησὶ γὰρ πλέον ἁρμόζειν τὰ προδιορισθέντα καὶ ἐπὶ πατριάρ χου, ὅταν ἐκ τῆς τούτου κοινωνίας ἀποστήσῃ τις ἑαυτὸν τολμηρῶς. Ὡς δέ τινος εἰπόντος, Ἐὰν δὲ ἐξ εὐλόγου αἰτίας τυχὸν προφάσει αἱρέσεως, ἀποστῇ τις ἀπὸ τῆς τοῦ οἰκείου ἀρχιερέως κοινωνίας, διά τί κολασθήσεται; ἐπάγουσιν οἱ Πατέρες ὡς ταῦτα πάντα τότε γίνονται, ὅταν προφάσει ἐγκληματικῆς τινος ὑποθέσεως καθ᾿ ἑαυτόν τις τοῦ οἰκείου ποιμέ νος καταγνώσεται, καὶ ἀποσχίσῃ ἑαυτὸν ἐκ τούτου, καὶ τοιουτοτρόπως διαῤῥήξῃ τὴν ἕνωσιν τῆς Ἐκκλησίας. Εἰ γὰρ μὴ δι' ἐγκληματικὴν αἰτίασιν, ἀλλὰ δι' αἵρεσιν χωρίσῃ τις ἑαυτὸν ἀπὸ τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ ἢ τοῦ μητροπολίτου ἢ τοῦ πατριάρχου, ὡς ἐπὶ ἐκκλησίας διδάσκοντος ἀνερυθριάστως διδά ματά τινα ἀπηλλοτριωμένα τοῦ ὀρθοῦ δόγματος, τοιοῦτος καὶ πρὸ ἐντελοῦς διαγνώσεως, πολλῷ δὲ πλέον καὶ μετὰ διάγνωσιν, ἐὰν ἑαυτὸν ἀποτειχίση, ήγουν χωρίσῃ ἐκ τῆς κοινωνίας τοῦ πρώτου αὐτοῦ, οὐ μόνον οὐ τιμωρηθήσεται, ἀλλὰ καὶ τιμηθήσεται, ὡς ὀρθόδοξος. Οὐ γὰρ ἀπέσχισεν ἑαυτὸν ἀπὸ ἐπισκέ που, ἀλλὰ ἀπὸ ψευδεπισκόπου καὶ ψευδοδιδασκάλου. Καὶ τὸ παρὰ τούτου γεγονὸς ἐπαίνου ἄξιόν ἐστιν, ὡς μὴ κατατέμνον τὴν Ἐκκλησίαν, ἀλλὰ μᾶλλον συνάπτον αὐτὴν καὶ τοῦ μερισμοῦ ἀπαλλάττον. Εἴρηται δὲ τῷ κανόνι τὸ πάσης ἱερατείας παντελώς ἀλλότριον εἶναι τὸν σχισματικών διὰ τοὺς λέγοντας

IN CAN. XV CONC. CPOL. ὀφείλειν τοὺς τοιούτους ἐπὶ καιρόν τινα τῆς ἱερατείας temporis spatio a sacerdotio cessare, et non des παύεσθαι, καὶ μὴ καθαιρεῖσθαι. Ἐγκληματικὰ δὲ αἰτιάματά εἰσι πορνεία, ιεροσυλία, καὶ τῶν κανόνων ἀθέτησις. Καλῶς δὲ εἶπεν ὁ κανὼν ἐπαινετέους εἶναι τοὺς ἀποσχίζοντας ἑαυτοὺς καὶ πρὸ καταδίκης ἀπὸ τῶν δημοσίᾳ διδασκόντων αἱρετικά διδάγματα, καὶ ὄντων προφανώς αἱρετικῶν. Εἰ γὰρ ἀπόκρυφα, καὶ μετὰ ὑποστολῆς ψιθυρίζονται τὰ τῆς αἱρέσεως παρὰ τοῦ πρώτου ὡς ἂν ἀμφιβάλλοντος, οὐκ ὀφείλει τις ἐξ αὐτοῦ πρὸ καταδίκης ἀποσχισθῆναι· εἰκὸς γάρ ἐστι μεταῤῥυθμισθῆναι τοῦτον πρὸς τὸ ὀρθόδοξον πρὸ τῆς ἐντελοῦς ἀποφάσεως, καὶ ἀποστῆναι τῆς αἱρέσεως. Σημείωσαι ταῦτα ἴσως ὠφελήσοντα κατά τῶν λεγόντων μὴ καλῶς ἡμᾶς ἀποσχισθῆναι ἀπὸ τοῦ θρόνου τῆς παλαιᾶς Ῥώμης, πρὸ τοῦ καταδικασθῆναι τοὺς περὶ ταύτην ὡς κακόφρονας. Καὶ ὁ μὲν παρὼν κανὼν τοὺς διὰ δογματικὴν αἰτίαν ἀποτειχίζοντας οὐ κολάζει· ὁ δὲ λα' ἀποστολικός κανών καὶ τοὺς κατεγνωκότας τῶν οἰκείων ἐπισκόπων ὡς προδήλως ἀδικούντων καὶ ἀποσχίσαντας ἐξ αὐτῶν, ἀνευθύνους συντηρεί. poni. Criminales autem causa sunt, fornicatio, sacrilegium, et canonum transgressio ac contemptus. Recte autem dixit canon eos esse laudandos, qui seipsos, etiam ante condemnationem, ab iis, qui hæreticas doctrinas publice docent, et sunt aperte hæretici abscindunt Si enim clanculum ct cum quadam hæsitatione, præsul ut ambigens, hæretica loquatur, non debet quis ab eo propterea ante condemnationem abscindi. Est enim verisimile, fore ut ad orthodoxam sententiam ante per fectam prolatamque in eum sententiam reducatur, et ab hæresi desistat. Nota hæc, quæ fortasse proderunt adversus eos qui dicunt nos non recte a throno antiquæ Romæ sejunctos esse, antequam qui eum obtinebant ut prave sentientes, condemnati essent. Ac præsens quidem canon eos, qui propter dogmatis causam recedunt et abscinduntur, non punit: tricesimus autem primus canon apostolicus eos etiam, qui proprios episcopos condemnarunt, ut qui aperte injuste agant, et ideo se ab iis sejunxerunt, ab omni pœna liberos conservat. ΖΩΝΑΡ. Απερ ὥρισαν οἱ τῆς συνόδου Πατέρες περί μητροπολιτῶν καὶ ἐπισκόπων, ταῦτα λέγουσι πλέον ἁρμόζειν καὶ περὶ πατριαρχῶν. Εἰ γάρ τις, φασί, μητροπολίτης ἢ ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος τολμήσει ἀποστῆναι τοῦ συγκοινωνεῖν τῷ πατριάρχῃ αὐτοῦ, καὶ ἀναφέρειν τὸ ὄνομα αὐτοῦ πρὶν ἢ ἐμφανίσῃ τῇ συνόδῳ κατὰ τοῦ πατριάρχου, καὶ πρὸ τοῦ ἐξετασθῆναι ταῦτα, καὶ κατακριθῆναι ἴσως αὐτόν· ὁ τοιοῦτος ός σχίσμα ποιήσας πάσης ιερατείας ἀλλότριος ἔσται παντελῶς. Εἴρηται δὲ τὸ πάσης ἀντὶ τοῦ, οἱ μὲν ἀρχιερεῖς τῆς αρχιερατικῆς, οἱ δὲ ἱερεῖς τῆς ἱερατικῆς· τὸ δὲ παν τελῶς, ὅτι οὐκ ἐπί τινα χρόνον εἰρηθήσονται τοῦ ἱερουργεῖν, εἶτα ἀποκαταστήσονται αὖθις εἰς τὴν οἰκείαν τιμήν· ἀλλὰ τελείως ἐκπεσοῦνται τῆς ἀξίας αὐτῶν, καὶ οὐδὲ τιμὴν ἔξουσι μόνην ἀρχιερεύσι καὶ ἱερεῦσιν ἀνήκουσαν. Εἶτα ἐπάγουσιν ὅτι ταῦτα μὲν ὥρισται καὶ ἑσφράγισται, τουτέστι βεβαίως τετύπω ται (ἡ γὰρ σφραγὶς εἰς βεβαίωσίν ἐστι τῶν σφραγι ζομένων καὶ φυλακήν), περὶ τῶν προφάσει τι ὢν ἐγω κλημάτων τῶν οἰκείων ἀφισταμένων προέδρων, καὶ τὴν ἕνωσιν διασπώντων τῆς Ἐκκλησίας, ότε δηλαδή πορνείαν ἴσως αίτιωμένῳ προσάπτουσιν, ἱεροσυλίαν, ἡ ἐπὶ χρήμασι χειροθεσίαν, ἢ ἄλλα τοιαῦτά τινα. Εἰ δ' ὁ πατριάρχης τυχὸν ἢ μητροπολίτης, ἢ ὁ ἐπίσκοπος αἱρετικὸς εἴη, καὶ τοιοῦτος ὡς δημοσίᾳ κηρύττειν τὴν αἵρεσιν, καὶ γυμνῇ τῇ κεφαλῇ, αντὶ τοῦ, ἀνυποστόλως καὶ μετὰ παῤῥησίας, διδάσκει τὰ αἱρετικά δόγματα, οἱ ἀποσχίζοντες αὐτοῦ, ὁποῖο: ἂν εἶεν, οὐ μόνον κολάσεως ἄξιοι οὐκ ἔσονται διὰ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τιμῆς, ὡς ὀρθόδοξοι, ἀξιωθήσονται, χωρίζοντας ἑαυτοὺς τῆς τῶν αἱρετικῶν κοινωνίας. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ ἀποτειχίζοντες. Τὸ γὰρ τεῖχος τῶν ἐντὸς αὐτοῦ πρὸς τοὺς ἐκτὸς χωρισμό; ἐστιν. Οὐ γὰρ ἐπισκόπου ἀπέστησαν, ἀλλὰ ψευδεπισκόπου καὶ ψευδαι διδασκάλου. Οὐδὲ σχίσμα τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐποίησ σαν, ἀλλὰ μᾶλλον σχισμάτων τὴν Ἐκκλησίαν ἀπήλε λαξαν ὅσον τὸ ἐπ' αὐτοῖς. ZONAR. Quæ de metropolitanis episcopisque definita sunt, ea de patriarchis quoque multo magis intelligi debere synodi Patres affirmant. Si quis enim, inquiunt, metropolitanus, episcopus aut presbyter, se a patriarcha sui communione rema vere, atque ab illius nomine referendo cessare audeat, priusquam ea, de quibus patriarcham accusal, synodo indicaverit, ac ille forte, causa diligenter examinata, damnatus fuerit; ejusmodi hominem, tanquam schismaticum, omni prorsus sacerdotali honore privatum esse decernunt. Omni quidem aiunt, ut sumimos sacerdotes summo sacerdotio, sacerdotes vero sacerdotali dignitate privandos demonstrent; prorsus vero particulam addidere, ut eos non ad certum temporis intervallum a sacro, ministerio arcendos, ut deinde rursus pristino ho· nori restituantur; sed omni penitus dignitate spoliandos neque ullum ipsis honorem, qui præsulibus aut aliis sacerdotibus proprie debetur, relinquen dum esse ostendant. Deinde vero hæc quidem ita decreta obsignataque, hoc est, ita plane constituta fuisse, subjiciunt (signum namque ad ea, quæ obsignantur, confirmauda ac custodienda pertinet), ne qua fraudis occasio iis hominibus relinqueretur, qui quorumdam criminum obtentu, quod ei videlicet quem accusant, aut constupratam mulierem, aut rei sacræ furtum, aut ordinum collationem pretio divenditam, aut alia hujus generis facinora, affingant, ab antistitum suorum auctoritate desciscunt, et Ecclesia conjunctionem propterea distrahunt ac divellunt. Quod si forte patriarcham, aut metropolitahum, aut episcopum hæreticum esse contingat, ac ejusmodi quidem hæreticum, ut hæresim suami publice profiteatur, et aperto capite, hoc est, fidenter prorsus atque audacter, hæreticas opiniones ducendo in vulgus disseminet; quicumque demum ab illo se abduxerint, non modo nullo

animadversionis aut multæ genere propterea puniendi; sed honore potius, quippe qui certam fidem constanter teneant, seque ab hæreticorum consociatione sejungant, digni existimabuntur. Hoc enim signilicat verbum αποτειχίζοντες. Nam τείχος, id est, paries, ab iis que intus sunt, exteriora discriminat. Nec enim ii ab episcopo; sed ab homine sibi episcopi ac doctoris nomen immerito usurpante discessere: neque schismatis contra Ecclesiam auctores fuerunt, sed a schismate potius, quod in ipsis fuit, Ecclesiam vindicarunt. AINST. • Similiter et si episcopus aut metropo- ΑΡΙΣΤ.. Ὡσαύτως καὶ εἴ τις ἐπίσκοπος ἢ μητρο litanus contra patriarcham quippiam ejusmodi ‹ ausus fuerit, ab omni sacerdotio alienetur. Si qui ‹ autem a quopiam recesserint, 'non criminis præ- ‹ textu, sed propter hæresim, a synodo vel sanctis Patribus condemnatain, honore ac laude digni • sunt, utpote orthodoxi.; 356 CANON XVI. Propter contentiones et tumultus, qui in Dei Ec- ● clesia contingunt, boc quoque est definire ne- ↑ cessarium; ut episcopus nullo modo constitua- ‹ tur in Ecclesia, cujus præsul adhuc vivit, et • est adhuc in proprio honore constitutus; nisi • episcopatui suo sponte renuntiaverit. Oportet ‹ enim causam ejus, qui est episcopatu expel- • lendus, canonice examinatam ad finem prius • deduci: deinde post ejus depositionem, alte- ⚫rum in ejus episcopatum provehi. Si quis autem • episcopus in proprio honore constitutus, nec 4 vult renuntiare, nec proprium populum 'pa4 scere; sed a suo episcopatu recedens, plus- • quam sex mensibus in alio loco degat, nec ● regio jussu detentus, nec sui patriarchæ mini- •sterio deserviens, neque a gravi morbo, et • qui, ut commovere se non possit, efficiat • omnino retentus: is ergo nulla ex supra di- ● ctis causis prohibitus, et a suo episcopatu ab- ‹ sens, et ultra semestre tempus in alio loco ‹ degens, 'ab episcopi dignitate et honore omnino alienabitur. Eum enim qui suæ fidei com- • missum gregem negligit, et in alio loco supra ‹`senieŝtre tempus degit, statuit sancta synodus, ‹ ut a sacerdotio, per quod pascere ordinatus • est, alienus omnino constituatur, et in ejus • episcopatum alius loco illius promoveatur. ' BALS. Sæpe quidam episcopi, propter exacto- ∙rum vexationes, vel propter vicinorum invasiones, vel propter populi inobedientiam, pusillo et abjecto animo suos episcopatus renuntiant. Metropolitani ergo renuntiationes ejusmodi admittentes, alios episcopos ordinabant; et nonnunquam etiam, antequam examinarentur causæ criminales quæ adversus illos introducebantur, alios eligebant. Di- • πολίτης κατά του πατριάρχου τοιαῦτα τολμήσ · σει, πάσης ιερατείας ἀλλοτριούσθω. Εἰ δέ τινες, · ἀποσταλέν τινο;, οὐ διὰ πρόφασιν ἐγκλήματος, • ἀλλὰ διὰ αἵρεσιν, ὑπὸ συνόδου ἢ ἁγίων Πατέ • ρων κατεγνωσμένην, τιμῆς καὶ ἀποδοχῆς ἄξιοι, • ὡς ὀρθόδοξοι.» • Διὰ τὰς φιλονεικίας τε καὶ ταραχάς, τὰς τῆ • τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία συμβαινούσας, καὶ τοῦτο ὁρίσαι ἀναγκαῖόν ἐστι· τὸ μηδενὶ τρόπῳ ἐπίσ σκοπον καταστῆναι ἐν τῇ ἐκκλησία, ἧς ἔτι ἐ • προεστώς ζῇ, καὶ ἐν τῇ ἰδίᾳ συνίσταται τιμή, · εἰ μὴ αὐτὸς ἑκὼν τὴν ἐπισκοπὴν παραιτήσεται. • Χρὴ γὰρ πρότερον τὴν αἰτίαν τοῦ μέλλοντος τῆς ἐπισκοπῆς ἐκδιώκεσθαι κανονικῶς ἐξεταζομένην εἰς πέρας άγεσθαι, εἶθ' οὕτω μετὰ τὴν αὐτοῦ • καθαίρεσιν ἕτερον ἀντ᾿ αὐτοῦ εἰς τὴν ἐπισκοπὴν • προβιβάζεσθαι. Εἰ δέ τις τῶν ἐπισκόπων, ἐν • τῇ ἰδίᾳ συνιστάμενος τιμῇ, μήτε παραιτείσθαι • βούλοιτο, μήτε τὸν οἰκεῖον ἐθέλοι ποιμαίνειν • λαόν, ἀλλὰ τῆς οἰκείας ἀποστὰς ἐπισκοπῆς ὑπὲρ · τὸ ἑξάμηνον ἐν ἑτέρῳ διατρίβο: τόπερ, μήτε βα· • σιλικῷ προστάγματι κατεχόμενος, μήτε ταῖς κ τοῦ οἰκείου πατριάρχου λειτουργίαις ὑπηρετοῦ- • μενος, μήτε μὴν ὑπὸ νόσου χαλεπῆς τε καὶ • ἀκινησίαν ἐμποιούσης παντελῆ συνεχόμενος· ὁ • τοιοῦτος οὖν ὁ κατὰ μηδεμίαν τῶν εἰρημένων • προφάσεων κωλυόμενος, τῆς οἰκείας ἀφιστάμε • νος ἐπισκοπῆς, καὶ ὑπὲρ τὸν ἐξαμηνιαῖον χρό- • νον ἐν ἑτέρῳ διατρίβων τόπῳ, τῆς τοῦ ἐπισκό που τιμῆς τε καὶ ἀξίας ἀλλοτριωθήσεται παν «τελῶς. Τὸν γὰρ τῆς ἐμπιστευθείσης αὐτῷ καταμελοῦντα ποίμνης, καὶ ἐν ἑτέρῳ ὑπὲρ τὸ ἐξάμηνον χρονοτριβοῦντα τόπῳ, ὥρισεν ἡ ἁγία • σύνοδος τῆς ἀρχιερωσύνης, δι' ἧς ποιμαίνειν · ετάχθη, παντελῶς ἀλλότριον καθιστάναι, καὶ «εἰς τὸν αὐτοῦ τῆς ἐπισκοπῆς τόπον ἕτερον ἀντ' • αὐτοῦ προχειρίζεσθαι» ΒΑΛΣ. Πολλάκις τινὲς ἐπίσκοποι διὰ ἐπηρείας πρακτορικὰς, ἢ διὰ ἐπιθέσεις γειτονούντων, ἢ δι᾽ ἀνυποταξίαν λαοῦ, παραιτοῦνται ἀπὸ μικροψυχία; τὰς οἰκείας ἐπισκοπάς. Οἱ γοῦν μητροπολῖται, τάς τοιαύτας παραιτήσεις δεχόμενοι, ἑτέρους ἐπισκόπους εχειροτόνουν· ἔστι δ' ὅτε καὶ πρὸ τοῦ κατεξετασθήναι τὰ παρά τινων κατ' αὐτῶν εἰσαγόμενα εγκληματικά αἰτιάματα ἑτέρους ἐψηφίζοντο. Φασὶ γοῦν οἱ Πατέ Guill. Beveregii molm. Αντ' αὐτοῦ προχειρίζεσθαι. Inter hac ultima canonis verba et Balsamonis interpretatio - nem in codice Bodleiano hæc quidem leguntur, sed in margine: Σημείωσαι τὴν παροῦσαν ἑρμηνείαν . καὶ ἔχει ἐπὶ μνήμην τὰ ἐν ταύτῃ γεγραμμένα χάριν τῶν ἀποδημούντων ἐπισκόπων ἐκ τῶν ἐκκλησιῶν αὐτῶν. Observa prasentem interpretationem, et in mentoria tene quæ in ea scripta sunt, istorum episcoporum gratia, qui ab ecclesiis suis peregre proficiscuntur.

IN CAN. XVI CONC. CPOL. ρες, ὡς Ἐπεὶ τοῦτο στάσεων καὶ θορυβων ἐκκλη- cunt ergo Patres: Quoniam id seditionum et eccleσιαστικῶν ἐστι παραίτιον, ὁρίζομεν μὴ ψηφίζεσθαι ἐπίσκοπον, ζῶντος τοῦ προέδρου τῆς ἐκκλησίας, εξ μήπω ἀπὸ κατεξετάσεως ἀναφανῇ δεκτὴ ἡ τοῦ ζῶντος παραίτησις, ἢ καταδικασθῇ ἀπὸ συνοδικῆς ἀποφάσεως. Τηνικαῦτα γὰρ καὶ ζῶντος τούτου χειροτονηθήσεται ἕτερος. Ως δέ τινος εἰπόντος, Τί δὲ γενήσεται εἰς τὸν λαὸν τῆς ἐπισκοπῆς, ἐὰν ὁ προῖστάμενος ταύτης οὐ ποιεῖ παραίτησιν κανονικήν, ἀλλὰ χρονοτριβεῖ ἔξω τῆς οἰκείας ἐπισκοπῆς; ἐπήγαγον, ὡς Εἴ τις ἐπίσκοπος ὑπὲρ τὸ ἐξάμηνον ἀπο δημήτει ἐκ τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ χωρίς βασιλικής ή πατριαρχικής προστάξεως, ἢ δίχα βαρείας νόσου, μὴ παραχωρούσης αὐτῷ ἐκ τόπου εἰς τόπον μεταβαίνειν, ἀλλότριος τῆς ἀρχιερωσύνης γενήσεται, καὶ ἀντ᾽ αὐτοῦ χειροτονηθήσεται ἕτερος. Ἐπεὶ δὲ ἐκ τούτων μὲν ἀναφαίνεται παραδεκτέας εἶναι τὰς παρὰ τῶν ἐπισκόπων ὁπωσδήποτε γινομένας παραι τήσεις· ἕτεροι δὲ κανόνες, καὶ αὐτὴ ἡ πρὸς Δόμνον ἐπιστολὴ τοῦ ἁγίου Κυρίλλου, ήτοι τὸ α' και γ' κεφ. αὐτῆς, διορίζονται μὴ ἀπεριμερίμνως τὰς τῶν ἐπισκόπων παραιτήσεις δέχεσθαι· ὀφείλεις καὶ τὸν παρόντα κανόνα πρὸς ἐκεῖνα συμβιβάσαι. Ανάγνωσον καὶ τὸ ια' κεφ. τοῦ θ' τίτλου τοῦ παρόντος συντίγματος καὶ τὰ ἐν αὐτῷ. Οτι δὲ τὸ μὲν β' κεφ. τοῦ η' τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, ήτοι τὸ ἐν τούτῳ περιεχόμενον τη καὶ ιθ' κεφ. τοῦ α' τίτλου τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, ὅπερ ἐστὶ μέσ ρος τῆς ρκγ' ουστινιανείου Νεαράς, δοκεῖ ἐναντιοῦσθαι τῷ παρόντι κανόνι συνεζητήθη παρά τινων, τίνι – προσέχειν ὀφείλομεν. Δοκοῦσι δὲ ἐναντιοῦσθαι ἐν τούτοις. Ο κανὼν ἐφιλοτιμήσατο εἰς ἀποδημίαν τῷ ἐπισκόπῳ ἐξαμηνιαῖον καιρόν· ἡ Νεαρὰ εἰς χρονιαῖον διάστημα τοῦτον ἐφήπλωσεν. Ἔτι ὁ κανὼν τοὺς ὑπὲρ τὸ ἑξάμηνον ἀποδημοῦντας ἐκ τῶν οἰκείων ἐκκλησιῶν ἀρχιερεῖς ἀσυζητήτως ἐξ αὐτῶν ἀλλοτριοῦσθαι διωρίσατο· ἡ Νεαρά πρότερον δαπάνας ἀρχιερεῦσι μὴ χορηγεῖσθαι παρὰ τῶν οἰκονόμων μετά τὴν χρόνου παραδρομήν παρεκελεύσατο, καὶ οὕτω μετακαλεῖσθαι αὐτοὺς ὑπὸ τῶν οἰκείων κληρικῶν· καὶ εἰ μηδὲ οὕτω πεισθῶσιν, ἑτέρου; χειροτονείσθαι. ῾Ο κανὼν ἐκχωρεῖ τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ πλέον τοῦ ἐνιαυτοῦ ἀποδημεῖς, παρὰ βασιλέων ἢ πατριαρ χῶν κατεχομένοις, ἢ διὰ νόσον βαρείαν κωλυομένοις siasticarum perturbationum causa est, statuimus, ne eligatur episcopus vivo ecclesiæ præsule, nisi utique vel ex examinatione constiterit esse admit tendam viventis renuntiationem, vel synodali sententia condemnatus fuerit. Tunc enim eo etiam vivente ordinabitur alius. Quasi vero dixisset quispiani, Quid vero fiat in populo episcopatus, si is, qui illi præest, non facit canonicam renuntiationem, sed extra suum episcopatum moratur? inlu lerunt, quod si quis episcopus ultra sex menses a sua ecclesia abfuerit, sine imperiali vel patriarchali jussione, vel sine gravi morbo, qui non per - mittit ut possit locum loco mutare, is erit a sacerdotio alienus, et alius pro eo ordinabitur. Quoniam autem ex his quidem apparet, esse admittendas, quæ quomodocunque fiunt ab episcopis renuntiationes; alii vero canones, et sancti Cyrilli ad Domnum epistola, sive 1 et 3 ejus responsum, statuunt, non esse inconsiderate admittendas episcoporum renuntiationes, debes præsentem quoque canonem ad illa reducere. Lege 11 quoque cap. tit. 9 praesentis operis, et quæ in eo sunt. Quia autem cap. 2 tit 8 praesentis operis, vel quae in en continentur cap. 18 et 19 tit. 1 lib. ut Basilic. quod est pars 123 Jisliniani Novella, videtur præsenti canoni repugnare, quæsitum est a quibusdam, quidnam sequi debeamus. Videntur autem in his adversari; Canon episcopo sex mensium spatium ad hoc ut possit perigrenari et ab episce patu abesse, largitus est: Novella vero id ad unius amui intervallum extendit. Praterea canon eos, qui ultra sex menses a suls ecclesiis absunt, antistites citra inquisitionem ab iis ipsis alienari statuit: Novella sumptus prius ab œconomicis antistitibus non suppeditari jubet, 357 post tempus elapsum, et sic a suis clericis accersiri; et si nou sic persuasi fuerint, alios ordinari. Canon permittit autistitibus etiam ultra annum abesse, si ab imperatoribus vei a patriarchis detineantur, vel propter gravem morbum prohibeantur: Novella nibil tractat ejusmodi. Magis ergo quod in parte 6 Justiniani novellæ de solc imperatore continetur, et a Photio in dicto cap. 2 tit. 8 praesentis operis situm est, repetita precanonem potius servari oportere. Ego vero adhuc etiam dubito. Quatenus enim est questio ecclesiastica, sto ab illis qui dicunt canonem magis ser· vari oportere: quatenus autem Basilica repurgata sunt post nomocanoni compositionem, et hujus canonis editionem, alteri sententiæ assentior. ἡ Νεαρὰ οὐδέν τι τοιοῦτον διαλαμβάνει. Μᾶλλον μὲν lectio non recepit, sed expulit; visum est ergo οὖν τὸ ἐν μέρει τῆς Γ΄ Ἰουστινιανείου Νεαράς περὶ μόνου τοῦ βασιλέως περιεχόμενον, καὶ καταστρωθεν παρὰ τοῦ Φωτίου ἐν τῷ ῥηθέντι β΄ κεφ. τοῦ η' τίο τλου τοῦ παρόντος συντάγματος, ἡ ἀνακάθαρσις οὐκ ἐδέξατο, ἀλλ' ἐδίωξεν· ἔδοξε γοῦν τὰ τοῦ κανόνος μᾶλλον ὀφείλειν κρατεῖν. Ἐγὼ δὲ καὶ ἔτι ἀμφιβάλλω. Καθὼς μὲν γὰρ ἐστι τὸ ζήτημα ἐκκλησιαστικών, πρόσκειμαι τοῖς λέγουσιν ὀφείλειν μᾶλλον τὰ τοῦ κανόνος κρατεῖν· καθὸ δὲ τὰ Βασιλικὰ ἀνεκαθάρθησαν μετὰ τὴν τοῦ νομοκανόνου ποίησιν καὶ τὴν τοῦ κανόνος τούτου ἀπόλυσιν, πρόσκειμαι τῇ ἑτέρᾳ γνώμῃ. Ἑτέρα ερμηνεία Altera interpretatio. Ἐν τοῖς μὲν ἐγράψαμεν ὀφείλειν τὰ τῷ παρόντι In his quidem scripsimns servavi oportere, quæ Guill. Beveregii notæ. Ετέρα ερμηνεία. Hæc altera interpretatio hujus canoris non modo in codice Bodleiano, sed et in Amerbachiano, necnon in supplemento ad Parisiensem Balsamonis editionem exstat,

' σκόπων ἐξακούεσθαι πρὸς τὰ κανονισθέντα παρὰ τοῦ ἁγίου Κυρίλλου ἐν τῇ πρὸς Δόμνον ἐπιστολή, ὡς συγκροτούμενα καὶ παρὰ τῆς ἁγίας καὶ εἰκουμε νικῆς τρίτης συνόδου διὰ τῆς γινομένης τηνικαῦτα ἐπιστολῆς πρὸς τὴν ἐν Παμφυλίᾳ σύνοδον· σὺ δὲ γίνωσκε ότι ταῦτα τὰ παρὰ τοῦ ἁγίου Κυρίλλου διορισθέντα οὐκ οἶδ' ὅπως παραβλέπονται. Πολλοὶ μὲν γὰρ καὶ τὰς ὁπωσδήποτε γινομένας παρὰ τῶν ἐπισκόπων παραιτήσεις δεκτέας είναι θέλουσι κατά τὸν παρόντα κανόνα· οἱ ἀκριβέστερο: δὲ ἐκείνας τὰς παραιτήσεις λέγουσι εἶναι δεκτάς, τὰς διαλαμβανούσας γίνεσθαι ταύτας διὰ τὴν ἀναξιότητα των παραιτουμένων. Ἐγὼ δὲ τοῖς παρὰ τοῦ ἁγίου Κυρίλλου διορισθεῖσιν ἔπομαι. Εἰ γὰρ δοθῇ παραιτήσεις ἐπισκόπων δέχεσθαι, πλείους τῶν ἐπισκότων οἱ ἀποεπίσκοποι ἔσονται διὰ τὴν τῶν πραγμάτων ἀνωμαλίαν, ὅπερ πρὸς μεγάλην ὕβριν ἀφορᾶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς εὐταξίας· ἐῶ γὰρ λέγειν καὶ τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ παραιτεῖσθαι θέλεις ἐπισκόποις δι᾿ ἀποκάρσεως, καὶ διὰ τοῦ ἐπιλέξασθαι διαγωγήν μοναδικὴν, καθὼς καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ὁ Θεολό. γο; ἐποίησε, καὶ περὶ τοιούτων παραιτήσεων λέγει; τὸν κανόνα ταῦτα διαλαμβάνειν, συντίθεμαι καὶ αὐτός. Ἡ μέντοι παραίτησις τοῦ Μάκρης εκείνου Θεοδούλου, δεχθεῖσα συνοδικῶς παρὰ τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυροῦ Λουκᾶ, μετὰ ἡμέρας ἠπράκτησεν ἐκ παρακλήσεως τοῦ ἐπισκόπου διὰ ψήφου συνοδικῆς, πατριαρχεύοντος τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυροῦ Μιχαὴλ τοῦ ᾿Αγχιάλου. Ἰδὼν γὰρ τοιοῦτος πατριάρχης τὴν παραίτησιν τοῦ ἐπισκόπου μὴ διαλαμβάνουσαν παραιτεῖσθαι τὸν ἐπίσκοπον ὡς ἀναξίον, ἀλλ' ὡς μὴ ἄξιον, εἶπεν ὅτι ἀπαράδεκτος ἡ τοιαύτη ἀπαίτησίς ἐστιν. Οὐδὲ γὰρ ὁ μὴ ἄξιος εἰς τὸ ἱερουργεῖν ἤδη καὶ ἀνάξιός ἐστι· καθὼς τοῦτο καὶ ὁ μέγας Βασίλειος ἐν μιᾷ τῶν ἁγίων εὐχῶν τῆς ἱερᾶς ἁγιαστείας φησίν, οὕτω πως διαλαμβανούσης· Οὐδεὶς ἄξιος τῶν συνδεδεμένων ταῖς σαρκικαῖς ἐπιθυμίαις καὶ ἡδοναῖς προσέρχεσθαι καὶ προσεγγίζειν, ἢ λειτουργεῖν σοι, Βασιλεῦ τῆς δόξης· καὶ διαγνοὺς τὸν μὲν εἰπόντα ἑαυτὴν ἀνάξιον αὐτοκατάκριτον εἶναι, τὸν δὲ μὴ ἄξιον εὐχαριστη τέον ὡς ταπεινόφρονα, εδικαίωσε τὸν ἐπίσκοπον ἱερατεύειν, ὡς μὴ κατὰ κανόνας παραιτησάμενον. hoc canone comprehenduntur, de episcopis qui κανόνι περιεχόμενα χάριν τῶν παραιτουμένων ἐπι renuntiant, præter ea quæ a sancto Cyrillo in epistola ad Domnum constituta sunt: ut quæ a saneta et universali tertia synodo discussa et examinata fuere, per epistolam quæ tunc missa erat ad synodum in Pamphilia. Tu autem seias quod bæc omnia, quæ a sancto Cyrillo constituta sunt, nescio quomodo contemnuntur. Multi enim, etiam eas, que quomodocunque fiunt ab episcopis, renuntiationes, admittendas esse volunt, ut vult hic præsens canon. Qui sunt antem subtiliores, illas esse dicunt admittendas renuntiationes, quæ continent eas fieri propter indignitatem eorum qui re nuntiant. Ego vero ea sequor, quæ sunt a sancto Cyrillo definita. Si enim concessum fuerit, ut epi- ο scoporum renuntiationes citra curiosiorem examinationem admittantur, multi episcopi episcopos esse desinent, propter rerum inæqualitatem; quod quidem ad magnam status ecclesiastici spertal injuriam: ut de Dei contumelia nihil dicam. Si vis autem per tonsuram renuntiare episcopos, eꞌ eo quod vitam monasticam elegerint, quemadmodam magnus quoque fecit Gregorius Theologus, et dicis hunc canonem de iis renuntiationibus dicere; assentior et ipse. Renuntiatio vero Macres illius servi Dei, synodaliter accepta ab illo patriarcha domino Luca, aliquanto post tempore exolevit, episcopi suasione, per synodałem sententiam, cum patriarchatum gereret sanctissimus ille patriarcha dominus Michael Anchialus. Cum videret enim ille patriarcha, episcopi renuntiationem non continere, episcopum renuntiare ut indignum, sed ut non dignum, dixit non esse admittendam- ejusmodi renuntiationem. Non enim qui utique non dignus est sacrum facere, jam etiam indignus est; sicut et magnus inquit Basilius in una oratione sacrosancti mysterii, quæ sie se habet: Nemo eorum, qui carualibus desideriis et voluptatibus alligati sunt, dignus est accedere et appropinquare, vel tibi ministrare, Rex gloriæ: et statuens eum `quidem, qui se dixit indignum, esse per se condemmatum, qui autem non dignum, laudandumn ut humitem, æquum censuit, ut episcopus sacerdotis officio fungeretur, ut qui non canonice renuntiasnet. Qui autem dicunt longam renuntiationum con- Ο δὲ λέγοντες ὀφείλειν ὡς κανόνα τὴν περὶ τῶν suetudinem, perinde ac canonem, valere debere, male dicunt, Longa enim non scripta consuetudo non valet, quando legi script:e vel canoni adversatur. Et quære quæ a nobis de ea re scripta sunt, in cap. 5 primi tit. praesentis operis. ZONAR. Quidam olim, ut credibile est, vel ex eo tantum, quod aliqua contra episcopos crimina quispiam detulisset, vel quod ipsimet libellos renuntiationis dedissent, antequam vel de objectis criminibus quæsitum vel causæ renuntiationis examinate fuissent, alios in eorum 358 ecclesiis, qui accusati fuerant, quive renuntiationis libellos obtulerunt, episcopos subrogabant: qua ex re seditiones in ecclesiis ac tumultus excitabantur. παραιτήσεων μακρὰν συνήθειαν κρατεῖν κακῶς λ γουσι. Μακρὰ γὰρ συνήθεια ἄγραφος οὐ κρατεί, ἔνθα ἐγγράφῳ νόμῳ ἢ κανόνι ἐναντιοῦται. Καὶ ζήτει τὰ γραφέντα παρ᾽ ἡμῶν χάριν τούτου εἰς κεφάλ. γ' τοῦ α' τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματα.. ΖΩΝΑΡ. Τινὲς, ὡς ἔοικε, πάλαι, ἡ αἰτιαμάτων ἁπλῶς λαληθέντων κατ' ἐπισκόπων, ή παραιτήσου. παρ' αὐτῶν δοθεισῶν, πρὸ τοῦ τὰ αἰτιάματα έξετα σθῆναι ἢ τὰς αἰτίας σκοπηθῆναι τῶν παραιτήσεων, ἑτέρους εἰς τὰς ἐκκλησίας τῶν αἰτεαθέντων ἢ παρ αιτησαμένων ἐχειροτόνουν, ὅπερ στάσεις καὶ θερύ βους ἐνεποίει ταῖς ἐκκλησίαις. Διὰ ταῦτα τοίνυν ἡ σύνοδος ὥρισε μὴ χειροτονεῖσθαι ἐπίσκοπον ἐν ἐκ· κλησίᾳ, ἧς ὁ ἐπίσκοπος ζῇ, καὶ οὐκ ἀπεκινήθη τῆς

IN CAN. XVII CONC. SPOL. ἰδίας τιμῆς, ἦγουν τῆς ἐπισκοπικῆς ἀξίας. Δεῖ γὰρ, Proinde igitur, qua in ecclesia episcopus est suφησί, πρότερον κανονικῶς ἐξετάζεσθαι τὴν αἰτίαν τὴν κατ' αὐτοῦ ἐπαγομένην, καὶ εἰς πέρας ἄγεσθαι, τουτέστιν εἰς ἀπόφασιν, καὶ ὅτε κανονικῶς ἐκεῖνος καθαιρεθῇ, ἕτερον χειροτονεῖσθαι εἰς τὴν ἐπισκο πήν. Ομοίως φησὶ καὶ ὁ τέταρτος κανὼν τῆς ἐν Σαρδική συνόδου. Εἰ δέ τις ἐπίσκοπος, τοῦ δικαίου τῆς ἐπισκοπῆς ἀντεχόμενος, οὔτε τὸν οἰκεῖον ποιμαίνει λαὸν, οὔτε παραιτεῖται, εἰ εὔλογον αἰτίαν ίσως έχει παραιτήσεως, ἀλλὰ πλέον ἓξ μηνῶν ἐν ἑτέρῳ διατρίβει τόπῳ, ἐκπεσεῖται καὶ τῆς ἐπισκο πῆς καὶ τῆς ἀξίας αὐτῆς, εἰ μή που ἢ ἐκ βασιλικοῦ προστάγματος κατέχεται διά τινα χρείαν, ἢ τῷ οἰκείῳ πατριάρχῃ ἀναγκαίως ὑπηρετεῖ, ἡ νόσῳ τινὶ χαλεπῇ καὶ βαρείᾳ συνέχεται, καὶ τοιαύτῃ, ὡς ἀκινησίας αὐτῷ αἰτίαν γίνεσθαι. Τότε γὰρ συγγνώμη, ἕξει ἀποδημῶν τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ. ῎Ανευ δὲ τῶν τοιούτων αἰτιῶν ἀποδημῶν ὑπὲρ τὸ ἑξάμηνον, καὶ ἀλλαχοῦ διατρίβων, ἀλλοτριωθήσεται τῆς ἀρχιερωσύνης, καὶ ἕτερος εἰς τὴν ἐπισκοπὴν ἐκείνην ἀντειααχθήσεται. nus ignoscetur. Si vero, nulla ejusmodi causa exegerit altero in ejus episcopatu suffecto, summi ΑΡΙΣΤ. • Κατὰ μηδένα τρόπον ἐπιβαινέτω τις • ἐπισκοπῆς, ἧς ὁ προεστὼς ἔτι ζῇ. Δεῖ γὰρ τὴν • αἰτίαν πρότερον ζητεῖσθαι τοῦ μέλλοντος ἐκδιώ- • κεσθαι, καὶ μετὰ καθαίρεσιν ἕτερον προβιβά- • ζεσθαι. Ει δέ τις ἀμελοίη τῆς ἰδίας ποίμνης, • καὶ μήτε νόσῳ, ἢ βασιλικῷ ή πατριαρχικῷ ο κελεύσματι κατεχόμενος, ὑπὲρ ἐξαμηνιαῖον • ἀποδημήσει χρόνον, τῆς τοῦ ἐπισκόπου ἀξίας • καὶ τιμῆς ὕτω ἀλλότριο:.» • Ἐν πᾶσι τῆς ἐκκλησιαστικῆς εὐταξίας • φροντίζοντες, καὶ τοῦτο ὁρίσαι ἀναγκαῖον • ἐθέμεθα, ὥστε τοῦ λοιποῦ μηδένα τῶν λαϊκῶν • ἢ μοναχῶν ἀθρόον εἰς τὸ τῆς ἐπισκοπῆς ὕψος • ἀνάγεσθαι, ἀλλὰ ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς βαθ · μοῖς ἐξεταζόμενον πρότερον, οὕτω τῆς ἐπισκο · πῆς τὴν χειροτονίαν ὑποδέχεσθαι. Εἰ γὰρ καὶ perstes, neque proprio honore, hoc est, episcopali dignitate, motus est, nullum in ea episcopum alium constitui licere synodus definivit. Oportet enim prius, inquit, ex prescripto canonum crimen, quo episcopo intenditur, examinari ad exitumque perduci, hoc est, sententiam de illo ferri; eoque demum ex decretis canonum deposito, alterum in ejus episcopatu denique subrogari. Idem Sardicensis quoque synodi canone 4 constitutum est. Quod si quispiam episcopus, jure episcopatus retento, neque in curam pascendi gregis incumbit, neque renuntiat, si justa illi forte aliqua causa sit remintiationis; sed ultra semestre temporis spatium alio in loco degit, is episcopatu simul ipsaque episcopali dignitate excidet; nisi vel imperatoris jussu, ejus opera utentis, alicubi detineatur, vel necessariis patriarchæ sui ministeriis occupatur, vel eousque difficili gravique morbo oppressus decumbat, ut commovere sese nullatenus queat. Tunc enim, quamvis procul ab ecclesiá sna degenti, nihilomiintercedente, ultra semestre spatium alibi absens sacerdotii dignitate ipse privabitur. ARIST. «Nemo episcopatum ullo modo iuvadat, ‹ cujus præsul adhuc vivit. Causam enim illius, «qui expellendus est, examinari prius oportet, • et post depositionem alium promoveri. Si quis ‹ autem gregem suum neglexerit, et neque morbo, nec imperiali nec patriarchali jussu detentus, • ultra semestre spatium abfuerit, ab episcopi ‹ dignitate simul ac honore alienus sit. CANON XVII ‹ In omnibus boni ecclesiastici ordinis curam • gerentes, hoc quoque definire necessarium ‹ duximus; ut nullus deinceps laicus vel mona - • chus repente ad episcopalem altitudinem eve- ‹hatur; sed in ecclesiasticis gradibus primum • examminatus, ita episcopalis dignitatis ordinationem suscipiat. Etsi enim hucusqué quidam Guill. Beveregii Ἐν πᾶσι τῆς ἐκκλησιαστικῆς εὐταξίας. Cautum est hoc canone, ne quis laicus aut monachus ad episcopalem dignitatem in posterum evehatur, nisi qui tempus in singulis ecclesiasticis præstitutum gralibus prius adimpleverit. Hoc autem a Photio sui ipsius causa constitutum videtur, vel ipse saltem ei constituendo occasionem præbuit; quippe qui, contra ac hic decernitur, patriarchatum Constantinopolitanum adeptus est. Is enim cum protospatharius et primus e secretis imperatori esset, e laico sex diebus patriarcha creatus est. Nam primo die factus est monachus, altero lector, deinde hypodiaconus, diaconus, presbyter, et sexto patriarcha; ut Nicetas in Vita Ignatii Constantinopolitani tradidit: Καὶ ἐν ἓξ ὅλαις ἡμέραις χερσὶν ἀνθρώπων τελειούμενος τῆς ἀποθυ μουμένη: ἐπελαμβάνετο καθέδρας. Καὶ ἦν ἀληθῶς ἐκεῖνον ὁρᾷν αυθημερόν ἅγιον πλαττόμενον κατά τὴν παροιμίαν· πρώτῃ γὰρ ἡμέρᾳ μοναχὸς ἀντὶ λαϊκοῦ· τῇ δευτέρᾳ δὲ ἀναγνώστης, καὶ ὑποδιάκονος τῇ ἑξῆς, εἶτα διάκονος, εἶτα πρεσβύτερος, ἔπειτα τῇ ἕκτῃ, Χοιστοῦ δὲ ἦν Γενέθλια, καὶ αὐτὸς τῷ ἱερατικώ notæ, προστὰς θρόνῳ τὴν εἰσήνην τῷ λαῷ προσεφώνει. Nicet. in Vita Ignat. Et ipsa quidem octava gene-' ralis vulgo appellata synodus, Ignatii gratia ha bita, præposteram hanc et irregularem Photii ordinationem perstringere videtur, ubi neminemª ad episcopatus honorem promoveri statuit, nisi in lectoris munere annum, in subdiaconi duos, in diaconi tres, sacerdotii autem quatuor' aunos expleverit. Προβιβασθήτω εἰς τὴν ἀρχιερωσύνην, ὥστε ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ἀναγνώστου ἐνιαυτὸν τρεῖς, καὶ τέσσαρας ἐν τῷ τοῦ πρεσβυτέρου. Synot octavae can. 5. Photius aulem in praesenti - none rem extenuare nititur. Primo enim subindicat, nonnullos e laicis vel monachis episcopes statim factos fuisse, et ecclesias suas in altum extulisse (quales nimirum fuerunt Ambrosius Mediolensis et Nectarius Constantinopolitanus), sed addit, hoc in exemplum non trahendum esse, presertim τοῦ λοιποῦ in posterum: adeo ut qua antea hoc modo factæ sunt ordinationes (ac proinde suam) ratas esse velit; sed tamen in posterum non faciendas esse statual.

THEOD. FALSAMON ‹ ex monachis vel laicis, exigente necessitate, • episcopali, honore statim digni facti sunt, qui • et virtute excellenti fuere, et suam ecclesiam c in altum extulere: id tamen, quod raro eve4 nit, Ecclesia legem nequaquam statuentes, de- ‹ cernimus ut in posterum hoc minime fiat; nisi ‹ is, qui rite ordinatur, per gradus sacerdotales • processerit in unoquoque ordine tempus præ- • stitutum adimplens.» • μέχρι τοῦ νῦν ἀπὸ τῶν μοναχῶν ἢ λαϊκῶν τινες, • ἀπαιτούσης χρείας, παραυτίκα τιμῆς ἄξιοι · γεγόνασιν ἐπισκοπικῆς, ἀρετῇ τε διαπρέψαντες, καὶ τὴν κατ' αὐτοὺς ἐκκλησίαν ὑψώσαντες· • ἀλλὰ τό γε σπάνιον οὐδαμοῦ νόμον τῆς Ἐκκλη • σίας τιθέμενοι, ὁρίζομεν τοῦ λοιποῦ μηκέτι • τοῦτο γίνεσθαι· εἰ μὴ κατὰ λόγον ὁ χειροτο «νούμενος διὰ τῶν ἱερατικῶν προέλθοι βαθμών, · ἐν ἑκάστῳ τάγματι τὸν νενομισμένον χρόνον · ἀποπληρῶν.» BALS. Confusionem ecclesiastieam voeant Pa- ΒΑΛΣ. Αταξίαν ἐκκλησιαστικὴν οἱ Πατέρες tres, inconsiderate et absque examinatione fieri καλοῦσι τὸ ἀπερισκέπτως καὶ δίχα δοκιμασίας aliquem monachum vel laicum antistitem. Et ideo γίνεσθαί τινα μοναχὸν ἢ λαϊκὸν ἀρχιερέα. Διό φασι dicunt, non debere eorum quempiam ad episcopa- μὴ προαναβιβάζεσθαί τινα ἐξ αὐτῶν εἰς τὸ τῆς tns altitudinem provehi, nisi omnes prius gradus ἐπισκοπῆς ὕψος, εἰ μὴ πάντας πρότερον τοὺς ἐκecclesiasticos, praestitulo et sufficienti unieurique κλησιαστικούς βαθμούς διέλθῃ διὰ τοῦ νενομισμένου ordini tempore, pervaserit. Adjiciunt autem, quod καὶ ἀρκοῦντος καιροῦ ἑκάστῳ τάγματι. Προστιθέασι etiamsi tale quid prius factum sit propter úrgentem δὲ ὡς, εἰ καὶ πρότερον γέγονε τι τοιοῦτον διά κατε necessitatem, et qui electi et eodem die ordinati πείγουσαν χρείαν, καὶ οἱ ἐκλεγέντες καὶ αὐθημε sunt virtute clari exstitere, et ecclesias, quibus ρὸν χειροτονηθέντες διέλαμψαν ἐπ' ἀρετῇ, καὶ τὰς præfuerunt, exornavere; id tamen quod raro fit ἐκκλησίας εκόσμησαν ὧν προέστησαν· ἀλλὰ τὸ σπιnon est lex Ecclesiae, ut nos deinceps illud sequi νίως γενόμενον νόμος τῆς Ἐκκλησίας οὐκ ἔστιν, oporteat. Quia autem sæpe fuit dubitatum, quan- ὥστε τούτῳ ἀκολουθεῖν ἡμᾶς καὶ ἐφεξῆς. Ἐπεὶ δὲ tum est tempus præstitutum, quod canone declaγέγονε πολλάκις αμφιβολία περὶ τοῦ πόσος ἐστὶν ratur nonnulli quidem dicebant, quod quoniam ὁ τῷ κανόνι δηλούμενος νενομισμένος καιρός· τινὲς præstantissimus Theologus magnus Gregorius, in μὲν εἶπον ὡς, ἐπεὶ ὁ ἐν θεολογίᾳ διαλάμψας μέγας orationibus de sacerdotio, dicit sacerdoten 7 diebus Γρηγόριος ἐν τοῖς περὶ ἱερωσύνης λόγοις λέγει perfici, debemus nos quoque si non plus, certe ne- τελεῖσθαι δι᾿ ἑπτὰ ἡμερῶν τὸν ἱερέα, ὀφείλομεν cessario id ipsum tempus in unoquoque gradu παρατηρεῖν καὶ ἡμεῖς, εἰ μὴ πλείονα, ἀλλὰ ἐξ observare. Alii dicebant, canonem 10 Sardicensis ἀνάγκης τέως τὸν αὐτὸν καιρὸν ἐφ' ἑκάστῳ βαθμῷ. synodi definire, nullum divitem vel scholasticum e foro episcopum constitui; nisi lectoris et presbyteri et diaconi 359 ministerium peregerit, in uniuscujusque ordinis gradu non minime tempore transmisso. Usi sunt autem et septimo capite primi tituli tertii fibri Basilic., quod quidem est primum caput centesimæ tricesimæ septimæ Justiniani Novelle, quæ dicit præcise non ordinandum apparis torem, vel publicis muneribus aliter addictum nisi in monasterio non minus quam 15 annis vitam monasticam absque reprehensione peregerit: et instabant præstitutum tempus esse 15 annos. Mihi autem videtur Novella quidem loqui de tribunis militum acieive instructoribus, et iis qui rempublicam administrant: Sardicensis autem synodi ὃ τευομένων τὸν λόγον ποιεῖται· ὁ δὲ κανὼν τῆς ἐν canon de divitibus ex foro, et scholasticis in dicendo, tractat: sed non de omnibus monachis vel laicis. Et utraque etiam inter se dissident. Lege ergo centesimam vicesimam" seeundam Justiniani Novellam in principio sic dicentem: Damus autem potestatem iis, qui electionem faciunt, ut absque curiali et præsidis apparitore, si quem sæcularem Ετεροι εἶπον ὡς δ' ι' κανὼν τῆς ἐν Σαρδική συνόδου διορίζεται μηδένα πλούσιον ἢ σχολαστικών ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς καθίστασθαι ἐπίσκοπον, εἰ μὴ ἀναγνώστου καὶ πρεσβυτέρου καὶ διακόνου ὑπηρεσίαν εκτελέσει, ἐν ἑκάστου τάγματος βαθμῷ οὐκ ἐλα χίστου χρόνου διαβιβαζομένου. Εχρήσαντο δὲ καὶ τῷ ἑβδόμῳ κεφαλαίῳ τοῦ α' τίτλου τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, ὅπερ ἐστὶ κεφάλαιον πρῶτον τῆς ρίζ' Ἰουστινιανείου Νεαράς, λέγοντι εν μέρει μὴ ψηφίζεσθαι ταξεώτην ἢ πολιτευόμενον ἄλλως, εἰ μὴ ἐν μοναστηρίῳ οὐχ ἧττον δεκαπέντε ἐτῶν μοναχι κὸν βίον ἀδιαβλήτως ἐξετέλεσε· καὶ ἐνέστησαν εἶναι νενομισμένον καιρὸν τὸν πεντεκαιδεκαετή. Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ ὡς ἡ μὲν Νεαρά περὶ ταξεωτῶν καὶ πολι Σαρδική συνόδου περὶ τῶν ἀπὸ ἀγορᾶς πλουσίων καὶ περὶ τοὺς λόγους σχολαστικών διαλαμβάνει· οὐ μέντοι γε καὶ περὶ πάντων τῶν μοναχῶν ἢ τῶν λαϊκῶν. Καὶ εἰσὶ καὶ ἄμφω ἀμέτοχα. Ανάγνωθι οὖν τὴν ρχει Ἰουστινιάνειο Νεαρὰν περὶ τὰς ἀρχὰς λέγουσαν οὕτω· Διδέα μεν δὲ ἄδειαν τοῖς τὰ ψηφί σματα ποιουμένοις, εἴ τινα κοσμικόν δίχα κοσμι Guill. Beveregii nota. 'Εν τοῖς περὶ ἱερωσύνης λόγοις. Ita quidem codex noster Bodleianus legit. Sed reliqui omnes, Amerbachianus, Ætoniensis. Tilianus, vic. legunt ἐν τῷ εἰς τὴν Πεντηκοστὴν λόγῳ αὐτοῦ. Ει recte quidem. Hæc enim verba in quadragesima quarta Gregorii Theologi hic citati oratione in sanctam Pentecosten habita exstant, Ἐν ἑπτὰ μὲν ἡμέραις ὁ ἱερεὺς τελειούμενος, ἐν ἑπτὰ δὲ ὁ λεπρὸς καθαιρόμενος, ἐν τοσαύταις δὲ ὁ ναὸς ἐγκαινικό μενος. Greg. Νaz. orat. 41.

GIN CAN. XVII CONC. CPOL. simul cum aliis duobus clericis vel monachis eligant, ut sæcularis hoc modo ad episcopatum electus, non protinus episcopus ordinetur; sed primum clericis non minus quam tribus mensibus connumeretur, et sic sanctos canones et sacrum ecclesiarum ministerium edoctus, episcopus ordinetur. Et post aliquantum rursus hæc dicit: Si quis autem præter memoratam observationem episcopus ordinatus fuerit, jubemus eum omnino episcopatu expelli: sed et illum, quicunque præter have ordinare ausus fuerit, a sacerdotali ministerio anno uno separari, et omnes facultates, quæ quocunque tempore vel modo in suum dominium venerunt, propter errorem quem commisit, ecclesie dominio, cujus est episcopus, addici. Quare si non impedit, quod hæc Novella in Basilica non relata sit, ex ea de laicis dubitatio munc solvitur. Existimo autem hoc nihil afferre impedimenti solutioni dubii: et ideo confugio ad id quod a sancto Patre nostro Gregorio Theologo de sacerdotum perfectione scriptum est, et dico necessario per septem dies uniuscujusque gradus fieri ordinationem, et eo magis quod etiam non scripta ecclesiastica consuetudo, hoc suscepto, sic graduum ordinationes facit. Lege et cap. 23 primi tituli præsentis operis. Et nota ex hoc canone in ecclesiasticis ordinibus monachos qui quidem episcopi characterem acceperunt, locum laici obtinere. κου καὶ ταξεώτου ἄξιον τῆς προειρημένης predicta electione dignum existimaverint, cum ἐπιλογῆς εἶναι νομίζουσι, τὸν τοιοῦτον ἅμα ἄλλοις δύο κληρικοῖς ἢ μοναχοῖς ἐπιλέξασθαι· οὕτω μέντοι, ἵνα κοσμικὸς, ὁ τούτῳ τῷ τρόπῳ εἰς ἐπισκοπὴν ἐπιλεγείς, μὴ εὐθέως ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ, ἀλλὰ πρῶτον τοῖς κληρικοῖς οὐκ ἔλαττον τριῶν μηνῶν συναριθμηθῇ, καὶ οὕτω τοὺς ἁγίους κανόνας καὶ τὴν ἱερὰν τῆς Ἐκκλησίας λειτουργίαν διδαχθείς, ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ. Καὶ μετά τινα πάλιν ταῦτά φησ:· Εἰ δέ τις παρὰ τὴν μνημονευθεῖσαν παραφυλακὴν ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ, κελεύομεν τοῦτον πᾶσι τρόποις τῆς ἐπισκοπῆς ἐκβάλλεσθαι· ἀλλὰ κἀκεῖνον, ὅστις παρὰ ταῦτα ἐτόλμησε χειροτονήσαι, χωρίζεσθαι ἐπὶ ἕνα ἐνιαυτὸν τῆς ἱερατικῆς λειτουρ γίας, καὶ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν περιουσίαν, ἥτις καθ' οιονδήτινα χρόνον ἢ τρόπον εἰς τὴν αὐτοῦ δεσποτείαν περιῆλθε, διὰ τὸ πταῖσμα ὃ ἐποίησε, τῇ δεσποτείᾳ τῆς ἐκκλησίας, ἧς ἐπίσκοπός ἐστιν, ἐκδικεῖσθαι. Ωστε εἰ μὴ ἐμποδίζει τὸ μὴ καταστρωθῆναι τὴν τοιαύτην Νεαρὰν εἰς τὰ Βασιλικά, ἐκ ταύτης τέως το περὶ τῶν λαϊκῶν ἀμφίβολον λύεται. Νομίζω δὲ ἐκ τούτου μηδὲν εἶναι τὸ ἐμποδὼν τῇ ἐπιλύσει τῆς ἀμφιβολίας· διὰ καὶ καταφεύγω εἰς τὸ παρὰ τοῦ ἁγίου Πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου ὑποτυπωθὲν χάριν τῆς τελειώσεως τῶν ἱερέων, καὶ λέγω ἐξ ἀνάγκης ὀφείλειν δι᾿ ἑπτὰ ἡμερῶν τὴν ἑκάστου βαθμοῦ τελειοῦσθαι χειροτονίαν, καὶ μᾶλλον ὅτι καὶ ἡ ἄγραφος ἐκκλησιαστικὴ συνήθεια τοῦτο παραδεξαμένη τὰς τῶν βαθμῶν χειροτονίας ἐνεργεῖ. 'Ανάγνωθι καὶ τὸ κγ' κεφάλαιον τοῦ α' τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος. Καὶ σημείωσαι ἀπὸ τοῦ παρόντος κανόνος ὅτι ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς τάγμασιν οἱ μοναχοὶ οἱ μὲν δεξάμενοι σφραγίδα ἐπισκά που λαϊκοῦ τόπον ἐπέχουσιν. ΖΩΝΑΡ. Κωλύει ὁ κανὼν τὸ εἰς ἐπίσκοπον χειροτονεῖσθαί τινα λαϊκὸν ἢ μοναχὸν, μὴ πρότερον ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς βαθμοῖς ἐξετασθέντα, ήγουν ταχθέντα, δοκιμασθέντα. Βούλεται γὰρ τὴν εἰς ἐπισκοπὴν προβιβασθήσεσθαι μέλλοντα κατὰ τάξιν εἰς ἕκαστον τῶν ἱερατικῶν βαθμῶν προχειρίζεσθαι, καὶ πληροῦν ἐν ἑκάστῳ τάγματι τὸν νενομισμένον χρόνον, καὶ οὕτως εἰς τὸ τῆς ἐπισκοπῆς ἀνάγεσθαι ὕψος. Εἰ γὰρ καὶ ἔφθασαν, φησὶ, τινὲς ἀπὸ λαϊκῶν ἢ μοναχῶν αὐτίκα εἰς ἐπισκοπικὸν ἀναχθῆναι ἀξίω μα, καὶ ἀρετῇ τε διέλαμψαν καὶ τὰς ἐκκλησίας ἐκόσμησαν, ὧν προέστησαν· ἀλλὰ τὸ σπανίως συμδὲν οὐ νόμον τῆς Ἐκκλησίας τιθέμεθα, ὥστε τούτῳ ἀκολουθεῖν. Καὶ ὁ δέκατος δὲ κανὼν τῆς ἐν Σαρδική συνόδου ὁμοίως διετάξατο. ZONAR. Laicum hominem aut monachum, nisi qui prius in ecclesiasticis ordinibus recensitus sit, hoc est, constitutus et probatus, episcopum ordinari hic canon vetat. Sed eum, qui ad episcopatièn sit evehendus, singulis ecclesiasticis gradibus ordine adscribi, et constitutum in unoquoque tempus implere; itaque demum ad episcopale fastigium extolli placet. Nam etsi quidam, inquit, ex laicorum monachorumve numero ad episcopalem dignitatem, non exspectato temporum intervallo, confestim ` erecti sunt, iique et virtute præluxerunt, et ecclesiis, quibus præfecti dati sunt, ornamento fuere; tamen quod haud ita sæpe contingit, id nde pro lege, quam sequi oporteat, accipi nequaquam jubemus. Idem Sardicensis quoque synodi decimo canone constitutum reperias. ΑΡΙΣΤ. • Ο χειροτονηθησόμενος ἐπίσκοπος μή ARIST. Qui episcopus ordinandus est, e laicis aut • ἀθρόον ἐκ λαϊκῶν ἢ μοναχῶν ὑψούσθω· ἀλλ' ἐν • ἑκάστῳ τάγματι τῶν ἱερατικῶν βαθμῶν τὸν • νενομισμένον ἀποπληρούτω χρόνον. Εἰ γὰρ καὶ • τινες αθρόον ὑψωθέντες διέπρεψαν, ἀλλ' οὐ • νόμος Εκκλησίας τὸ σπάνιον.» ‹ monachis confestim ne evehatur; verum in uno- ‹ quoque graduum ecclesiasticorum ordine tempus legibus constitutum adimpleat. Etiamsi enim ‹ nonnulli confestim evecti præclare se gesse- ‹ runt, quod tamen raro accidit non' est Eccle- • size lex. 'Guill. Beveregii notæ. Δίχα κοσμικού. Legendum juxta alios com alices δίχα βουλευτού, quæ haud dubie verior est lectio. Διὸ καὶ καταφεύγω. Haec usque ad χειρο τονίας ἐνεργεῖ inclusive codici Bodleiano accepta referas in aliis enim desiderantur, nisi quod Gentianus Hervetus ea ex ms. Tiliano Latine vercit.

FHEOD. BALSAMON ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΚΤΕΘΕΝΤΕΣ ΠΑΡΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΤΗΣ ΕΝ ΤΩ ΠΕΡΙΩΝΥΜΟ ΝΑΟ ΤΗΣ ΘΕΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΟΦΙΑΣ ΣΥΣΤΑΣΗΣ, ΚΑΙ ΤΗΝ Ζ' ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΝ ΣΥΝΟΔΟΝ ΒΕΒΑΙΩΣΑΣΗΣ, ΠΑΣΑΝ ΔΕ ΣΧΙΣΜΑΤΙΚΗΝ ΚΑΙ ΑΙΡΕΤΙΚΗΝ ΠΛΑΝΗΝ ΑΠΕΛΑΣΑΣΗΣ. CANONES EDITI SANCTA SYNODO, QUE IN CELEBRI TEMPLO, CUI NOMEN VERA DEI SAPIENTIA INDITUM, HABITA EST, ET CECUMENICAM SEPTIMAM SYNODUM CONFIRMAVIT, OMNEMQUE SCHISMATICUM ET HÆRETICUM ERROREM EXPULIT. 360 CANON I. ‹ Statuit sancta universalis synodus, ut si qui ex • Italiæ clericis, vel lnicis, vel episcopis, in Asia, ‹ vel Europa, vel Libya versantes sub ligatione, vel depositione, vel anathematizatione apud • sanctissimum papam Joannem fuerunt; ut ii ‹ quoque sint apud Photium sanctissimum pa- ‹ triarcham Constantinopolitanum in eadem pœnæ ‹ definitione, id est, vel depositi, vel anathema- • Lizati, vel segregati: et quos Photius quidem • sanctissimus noster patriarcha, clericos, vel ‹ laicos, vel episcopalis vel sacerdotalis ordinis, «in quacunque parccia, segregationi, vel depo- <sitioni, vel anathematizationi subjecerit; san- ‹ ctissimus quoque papa Joannes, et sancta Dei Romanorum Ecclesia, eosdem in eodem pœnæ • judicio (habeat; privilegiis, que sanctissime Romanorum Ecclesiæ sedi, et ejus antistiti ‹ adsunt, nihil penitus innovatis, nec nunc nec ‹ in posterum. › KANON A'. • Ωρισεν ἡ ἁγία καὶ οἰκουμενική σύνοδος, ὥστε, εἴ τινες τῶν ἐξ Ιταλίας κληρικῶν, ἢ και · κῶν, ἡ ἐπισκόπων, ἐν τῇ Ἀσίᾳ, ἡ Εὐρώπη, η • Λιβύη διατρίβοντες, ὑπὸ δεσμόν, ἢ καθαίρεσιν, ἢ • ἀναθεματισμὸν παρὰ τοῦ ἁγιωτάτου πάππα • Ιωάννου ἐγένοντο, ἵνα ωσιν οἱ τοιοῦτοι καὶ παρὰ · Φωτίου τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Κωνσταντ • νουπόλεως ἐν τῷ αὐτῷ τῆς ἐπιτιμίας ὄρῳ, τουτ- • ἐστιν ἡ καθῃρημένοι, ἢ ἀνατεθεματισμένοι, ἡ ἀφωρισμένοι· καὶ οὓς μέντοι Φώτιος ὁ ἁγιώτατος ἡμῶν πατριάρχης κληρικούς ή λαϊκοὺς ἢ τοῦ ἀρχιερατικοῦ καὶ ἱερατικοῦ τάγματος, ἐν οἷπ • δήποτε παροικίᾳ ἀπὸ ἀφορισμόν, ἢ καθαίρεσιν, • ἢ ἀναθεματισμὸν ποιήσει, ἵνα ἔχῃ αὐτοὺς καὶ ι ὁ ἁγιώτατος πάππας Ἰωάννης, καὶ ἡ κατ' · αὐτὸν ἁγία τοῦ Θεοῦ 'Ρωμαίων Ἐκκλησία, ἐν τῷ · αὐτῷ τῆς ἐπιτιμίας κρίματι, μηδὲν τῶν • προσόντων πρεσβείων τῷ ἁγιωτάτῳ θρόνῳ τῆς Ρωμαίων Ἐκκλησίας, καὶ τῷ ταύτης προέδρῳ, • τὸ σύνολον καινοτομουμένων μήτε νῦν μήτε εἰς · τὸ μετέπειτα. Guill. Beveregii nota. Παρὰ τῆς ἁγίας συνόδου. Hæc est synodus que sub Photio, post Ignatii obitum sedi suæ Constantinopolitana restituto, in templo S. Sophiæ sive Sapientæ Constantinopoli anno Dom. 879, a Patribus 383, celebrata fuit. Πᾶσαν δὲ σχισματικήν. Hæc ad finem tituli codici Bodleiano debemus. In Parisiensi enin Balsamonis editione desiderantur; at non solum in Amerbachiano, sed et ip Tiliano etiam codice exstant; namque Gentianus Hervetus Latine vertit, Omnemque' schismaticum et hæreticum errorem expulit sub Photio patriarcha, verum loco ultimorum horum verborum, sub Photio patriarcha, nihil in codice Bodleiano legitur, neque in ullo alio, nisi quod in Amerbachiano κανόνες τρεῖς habcatur. Καὶ οἰκουμενική. Hæc verba non solum in Βodleiano, verum etiam in Tiliano codice leguntur. Vertit enim Hervetus, Statuit santia et universalis synodus. In Amerbachiano ms. et in Parisiensi tai Balsamonis quain Zonara editione omittuntur. Sed et secundo canone omnes codices conveniunt in horum verborum lectione, 'Αλλ' ον ἡ ἁγία καὶ οἰκουμενική αὕτη σύνοδος.

IN CAN. I CONC. IN LEDE S. SOPHIÆ HABITI. ΒΑΛΣ. Τινές κατακρινόμενοι ἀκοινωνησία, ἡ ἑτέρα καταδίκῃ ἐπιτιμίου ἐκκλησιαστικοῦ καθυποβαλλόμεναι, παρὰ τοῦ θρόνου τῆς παλαιᾶς Ρώμης, προσο ἤρχοντο τῷ θρόνῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως· καὶ τὸ ἀνάπαλιν. Καὶ ἐπεὶ ἐκ τούτου σκάνδαλα μέσον τῶν δύο Ἐκκλησιῶν ἀνεφύοντο, ἐλαλήθησαν τὰ περὶ τούτου κατὰ τὸν καιρὸν τῆς οἰκουμενικῆς ταύτης συνόδου. Εἰς περιαίρεσιν οὖν σκανδάλου παντὸς ὥρισαν οἱ Πατέρες τοὺς ὁπωσδήποτε κατακριθέντας παρὰ τοῦ πάππα εἶναι καὶ παρὰ τῷ πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως καταδεδικασμένους· καὶ τὸ ἀνάπαλιν. Ὡς δέ τινος τοῦ ἐξ Ἰταλίας εἰπόντος ἐπὶ περιγραφῇ τῶν προνομίων τοῦ θρόνου τῆς πα λαιᾶς Ρώμης ταῦτα θεσπίζεσθαι διὰ τὴν ἐξίσωσιν, προσέθεντο ἀκαινοτόμητα συντηρεῖσθαι εἰς τὸ ἑξῆς τὰ πρεσβεῖα, καὶ τὴν τιμὴν τοῦ προέδρου αὐτῆς. Ἐπεὶ γὰρ ἠρώτησάν τινες, ὡς τοῦ κανόνος μόνων τῶν δύο μεγάλων ἀρχιερέων μεμνημένου, τί γενήσεται εἰς τοὺς ἄλλους πατριάρχας; φαμὲν κοινῶς καὶ διὰ πάντας ἐκφωνηθῆναι τὸν κανόνα. "Οτι καὶ ἔτεροι κανόνες παρομοίως διορίζονται ἀκοινώνητον εξ ναι τὸν προσδεχόμενον ἐπίσκοπον τοὺς παρὰ ἑτέρου ἐπισκόπου ἀφορισθέντας, ἢ καὶ ἄλλως ἐπιτιμηθέν τας, διὰ τὸ ἓν σῶμα λογίζεσθαι πάσας τὰς τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίας. Ἐγράφησαν δὲ τὰ ἐν τῷ παρόντι κανόνι ἰδικῶς διὰ τὰ τότε συμπεσόντα σκάνδαλα ἐκ τοῦ πολλάκις καταβιβασθῆναι τὸν πατριάχρην Φώτιον ἐκ τοῦ πατριαρχικού θρόνου, καὶ πολλάκις ἀποκαταστῆναι, κάντεῦθεν πολλά σχίσματα συμπε σεἶν. BALS. Quidam excommunicati, vel alii pœnze ecclesiastica condemnationi subjecti, a veteris Romæ sede ad Constantinopolitanam sedeni accedebant; et contra. Et quoniam ex eo scandala inter duas Ecclesias oriebantur, ea hujus universalis synodi tempore ad eam relata sunt. Ad omne ergo tollendum scandalum statuerunt Patres,, ut qui quomodocunque a papa sunt condemnati, ii sint apud patriarcham quoque Constantinopolitanum condemnati; et vice versa. Tanquam autem dixisset Italus quispiam, hæc ad circumvenienda veteris Romanæ sedis privilegia decerni, propterea quod inducatur æqualitas; adjecerunt, nihil penitus innovata in posterum servari ejus privilegia, et ejus antistitis honorem. Quoniam autem rogaverunt nonnulli, cum canon duorum tantum magnorum antistitum meminerit, Quid fiet Je aliis patriarcbis? dicimus communiter et propter omnes editum esse canonem. Nam alii quoque canones similiter decernunt esse excommunicatum episcopum, qui ab alio episcopo segregalos suscipit, vel aliqua alia pœna affectos; eo quod omnes Dei ecclesiæ unum corpus reputentur. Quæ autem sunt in præsenti canone specialiter scripta sunt, propter scandala quæ tunc contigerunt, eo quod pa· triarcha Photius sæpe ex throno patriarchali dejectus est, et sæpe restitutus: et ideo multa schismata inciderunt. ΖΩΝΑΡ. Μὴ διαφέρεσθαι θέλοντες οἱ τῆς συνόδου πρὸς ἀλλήλους τόν τε τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης πάπ παν καὶ τὸν τῆς νέας ταύτης τῆς Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχην, ἀλλ' ὁμονοεῖν ἀλλήλοις· ἔτι γὰρ ἦσαν ὁμόδοξοι καὶ ὁμόθρονοι· ρισαν καὶ τοὺς ὑπὸ τοῦ πάππα δεδεσμημένους, ήγουν ἀφωρισμένους, καὶ τοὺς καθῃρημένους, καὶ τοὺς ἀναθέματι ὑποβεβλημένους ἐκ τῶν ἐξ Ἰταλίας κληρικῶν ἢ λαϊκῶν, ἢ ἐπισκόπων, κἂν ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ διάγοιεν, ήγουν τῇ ἀνατολῇ, κἂν ἐν τῇ Εὐρώπῃ, ήγουν τῇ δύσει, κἂν ἐν τῇ Λιβύῃ (κἀκείνη γὰρ τότε ὑπὸ τὰ δίκαια τῆς βασι λείας ταύτης ἐτέλει), εἶναι ὑπὸ τὸ αὐτὸ ἐπιτίμιον τοῦ ἀφορισμοῦ ἢ τῆς καθαιρέσεως, ἢ τοῦ ἀναθέματος, καὶ παρὰ Φωτίῳ τῷ τότε πατριαρχοῦντι ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ἰταλία δ᾽ ἔστιν ἡ πᾶσα χώρα ή περὶ τὴν 'Ρώμην, καὶ ἡ κατὰ ταύτην διοίκησις. Ῥώμη δὲ καλεῖται ἡ πόλις, ἐκ τοῦ ταύτην δομησαμένου Ρωμύλου κληρωσαμένη όνομα. Καὶ αὖθις δὲ τοὺς ὑπὸ τοῦ πατριάρχου Φωτίου ἁπανταχοῦ, φασί, κληρικούς, ἢ λαϊκοὺς, ἢ τοὺς ἐξ ἱεραρχικοῦ τάγματης γενησομένους ὑπὸ ἀφορισμόν, ἢ καθαίρεσιν, ἢ ἀνάθεμα, ἔχειν αὐτοὺς καὶ τὸν ἁγιώτατον πάππαν καὶ τὴν τῶν Ῥωμαίων Ἐκκλησίαν ἐν τῷ αὐτῷ ἐπιτιμίῳ. Τὰ δὲ πρεσβεῖα, ήγουν τὴν προτίμησιν, καὶ τὰ προνόμια, ὧν ἠξιώθη, ἔχειν τὴν Ῥωμαίων Ἐκκλησίαν ἀκαινοτόμητα. ᾿Αλλὰ ταῦτα τότε, ὅτε οὔπω περὶ τὴν πίστιν ἡ 'Ρωμαίων Ἐκκλησία ἐσφάλ λετο, καὶ πρὸς ἡμᾶς διεφέρετο· νῦν δὲ ἡμῖν τὰ πρὸς ἐκείνην ἀσύμβατα. eo ZONAR. Cum inter Romæ antiquæ papam, et novæ hujus Constantinopoleos patriarcham controversiæ nihil existere, atque inter ipsos quam ptime convenire, synodi Patres optarent (erant enim adhuc quidem, et sententiarum opinione, et rei ecclesiasticæ concordi administratione, conjuncti), quicunque ex Italia clerici, aut laici, aut episcopi a papa ligati, hoc est, quicunque segregatione, quique depositione, aut anathemate multali fuissent, sive in Asia, hoc est, in Oriente, sive in Europa, hoc est, in Occidente, sive in Libya degerent (nam ea quoque tunc temporis hujus reginae urbium imperio subjecta erat), apud ipsum quoque Photium, qui patriarchatum 361 το tempore Constantinopoli gerebat, segregationis, vel depositionis, vel anathematis iisdem penis constrictos teneri decreverunt. Italiæ vero nomine, universam circa Romam regionem, eique adjunctam diœcesim intelligimus. Roma porro ipsa urbs dicitur, a Romulo, qui eam condidit, appellationein sortita. Quique vicissim, aiunt, a Photio patriarcha, ubicunque locorum, clerici, vel laici,· vel ex antistitum ordine segregationi, depositioni, aut anathemati subjicientur, a sanctissimo quoque papa et Romanorum Ecclesia eidem pœnæ obnoxios existimari. Praerogativas autem, hoc est, primum honoris locum, alaque privilegia, quibus Romanorum Ecclesia honestata fuit, inviolata servari placet. Sed hac jam olim, cum in iis, quæ

fidei sunt, Romanorum Ecclesia nihil errabat, neque a nobis interea dissidebat. Nune vero nobis cum illa non convenit. ARIST. • Qui sub vinculo, vel depositione, vel ΑΡΙΣΤ. Ὁ ὑπὸ δεσμὸν, ἢ καθαίρεσιν, ἢ ἀνάθεμα, ‹ anathemate, et apud Romam et Constantino- ● polin fuit, ita maneat. › CANON II. ‹ Etiamsi hucusque nonnulli antistites, qui ad ‹ monachorum habitum descenderant, ut in • episcopali fastigio manerent, vim adhibuerunt; • et cum hoc facerent, neglecti sunt: sancta • tamen et universalis haec synodus, lanc negli- • gentiam quoque corrigens, et ad ritus eccle- ‹ siasticos hanc inordinatam actionem redigens, ‹ statuit, ut si quis episcopus, vel aliquis alius ces pontificali dignitate, voluerit ad vitam monasticam descendere, et pœnitentiæ locum • implere, ne amplius antistitis dignitatem usur- «pet. Monachorum enim professiones subje- ● ctionis et discendi cupiditatis rationem habent, ‹ non autem doctrinæ vel primatus: nec alios • pascere, sed ipsos pasci profitentur. Et ideo • quemadmodum prædictum est, decernimus, • ut nemo eorum, qui in episcopalem pastorumπαρά τε Ρώμης γενόμενος καὶ παρὰ Κων • σταντινουπόλεως οὕτω μενέτω.» • Εἰ καὶ μέχρι νῦν ἔνιοι τῶν ἀρχιερέων εἰς τὸ κ τῶν μοναχῶν κατιόντες σχῆμα ἐν τῷ τῆς ἀρ • χιερωσύνης ἐβιάζοντο διαμένειν ὕψει, καὶ τοῦτο • πράττοντες παρεωρῶντο· ἀλλ' οὖν ἡ ἁγία καὶ • οἰκουμενικὴ αὕτη σύνοδος τοῦτο ρυθμίζουσα τὸ ο παρόραμα, καὶ πρὸς τοὺς ἐκκλησιαστικούς θε- · σμοὺς τὴν ἄτακτον ταύτην ἐπανάγουσα πρᾶξιν, ὥρισεν ἵνα, εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ εἴ τις ἄλλος • τοῦ ἀρχιερατικοῦ ἀξιώματος, πρὸς τὸν μοναδι · κὸν θελήσει κατελθεῖν βίον, καὶ τὸν τῆς μετα- • νοίας τόπον ἀναπληρῶσαι, μηκέτι λοιπὸν τῆς • ἀρχιερατικῆς ἀντιποιεῖσθαι ἀξίας. Αἱ γὰρ τῶν • μοναχῶν συνθῆκαι ὑποταγῆς ἐπέχουσι λόγον • καὶ μαθητείας, ἀλλ᾽ οὐχὶ διδασκαλίας ἢ προε- • δρίας, οὐδὲ ποιμαίνειν ἄλλους, ἀλλὰ καὶ ποι • μαίνεσθαι ἐπαγγέλλονται. Διό, καθά προείρη σται, θεσπίζομεν μηκέτι τινὰ τῶν ἐν ἀρχιερατι Guill. Beveregii Εἰ καὶ μέχρι νῦν. Hic canon non modo ab Ivone par. 7. c. 149. sed et a Gratiano citatur, his verbis Hoc nequaquam apud nos habetur, ut quicunque de pontificali ordme ad monachorum, id est, pœnitentium descenderit vitam ulterius, possit ad pontificatum reverti. Item: Præcepit sancta synodus ut quicunque de pontificali dignita'e ad monachorum vitam et ad pœnitentiæ descenderit locum, nequaquam jam ad pontificatum resurgat. Monachorum enim vita subjectionis habet verbum et discipulatus, non docendi, vel presidendi, vel pascendi alios. Gr. Decret. caus. 7, q. 1, c. 45. Dicitur autem ibidem hunc canonem editum esse in quinta actione Constantinopolitana synodi 383 Patrum, sub Joanne papa oclavo, cui præfuit Petrus presbyter cardinalis, et Paulus Anconitanus episcopus, et Engenius Ostiensis episcopus; et hos pape Romani apocrisiarios ea dixisse, quæ usque ad Item occurrupt. Hæc ut melius intelligantur, in decreto, ut Gregorii XIII jussu edito, quæ ad hujus canonis constitutionem spectant, ex Actis hujus synodi, in Vaticana bibliotheca exstantibus apponuntur; et sic se habent: Φώτιος ὁ πατριάρχης εἶπε, Πῶς ὑμῖν δοκεῖ τῶν ἀπὸ τοῦ ἀρχιερατικού τάγματος ἑαυτοὺς εἰς τὴν τῶν μοναχῶν καταλεγόντων χώραν, ἄρα εἰς ὑπος ταγὴν ἑαυτοὺς παραδόντες, δύνανται ἔτι οἱ αὐτοὶ τῆς αὐτῆς ποιμνιαρχίας έχεσθαι; Οἱ ἁγιώτατοι του ποτηρηταὶ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης εἶπον, Τοῦτο παρ' ἡμῖν οὐκ ἔστιν, οὐδὲ σώζεται· ὅστις γὰρ ἐὰν ἀπὸ ἀρχιερατικοῦ τάγματος εἰς τὴν τῶν μοναχῶν, τουτέστι μετανοούντων, καταριθμηθῇ χώραν, οὐ δύναται ἔτι τὸ τῆς ἀρχιερωσύνης ἑαυτῷ διεκδικεῖν ἀξίωμα. Βασίλειος καὶ Ηλίας οἱ τοποτηρηταὶ τῶν ἀνατολικῶν θρόνων εἶπον. Οὐδὲ παρ' ἡμῖν ἐφωράθη τοῦτό ποτε γενόμενον· τοὐναντίον μὲν οὖν, μονάζον τες πρόεισιν εἰς ἀρχιερέας, ὑπὸ δὲ ἀρχιερέων εἰς μοναχοὺς κατερχόμενοι ἀρχιερεῖς μένειν οὐ δύνανται. Ἡ ἁγία σύνοδος εἶπεν, Ορισθήτω δὲ περὶ τούτου κανών, πολλάκις γὰρ δὲ ἐν ἡμῖν ἀμφιβολίαι γίνονται περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, τῶν μὲν λεγόντων μὴ κωλύεσθαι τοὺς ἀρχιερεῖς μοναχούς γενομένους τὰ τῶν ἀρχιεσέων τελεῖν, τῶν δὲ οὐ συνευδοκούντων ἐπὶ τούτῳ. Οἱ ἁγιώτατοι τοποτηρηταὶ εἶπον, Εκτε θήτω κανών. Αγία σύνοδος εἶπεν, Ἔτι δὲ ἀξιοῦμεν notæ. ἐκτεθῆναι κανόνας περὶ τῶν εἰς τοῦτο μανίας και ἀπονοίας ἐλθόντων λαϊκῶν, ὥστε ἀρχιερεῖς ἢ ἱερεῖς τύπτειν ἢ φυλακίζειν, καὶ τὰ λοιπά. Φώτιος ὁ πατριάρχης εἶπεν, Εἰ κελεύει ἡ ὑμετέρα ἁγιωσύνη. ἀναγνωσθήτωσαν οἱ κανόνες· καὶ λαβὼν Πέτρος δ θεοφιλέστατος διάκονος και πρωτονοτάριος ἀνέγνω. Εἰ καὶ μέχρι νῦν ἔνιοι τῶν ἀρχιερέων, etc. Photius patriarcha dixit. Quid censetis de iis, qui ex antistitum ordine seipsos in monachorum locum conſerunt? Num qui seipsos subjec!os esse voluerunt, possunt iidem adhuc idem in gregem imperium tenere? Sanctissimi legati veteris Rum dixerunt, id apud nos minime tenet, neque in more est positum. Quicunque enim ex antistitum ordine, monachorum, id est pœnitentium, ordini annumeratus fuerit, is antistitis dignitatem non potest sibi amplius vindicare. Basilius et Helias Orientalium sedium legati dixerunt, Negue apud nos id unquam evenisse obser ratum est. Nam contra quidem monachi ad antisti - tum ordinem provehuntur, at qui ex antistitibus ad monachos descendunt, hi antistites manere non pos - sunt. Sancta synodus dixit, De hac etiam re canon constituatur: nam et apud nos sæpe hac de causa dubitationes exoriuntur; nonnullis quidem dicentibus, non prohiberi antilistes, cum monachi facti fuerini, quo minus autistitum muneribus fungantur: nonnullis vero hanc sententiam minime probantibus. Sanctissimi legati dixerunt: Detur canon. Sancia synodus dixit, Præterea vero æquum ducimus cunstitui canones de laicis illis, qui eo insaniæ ac superbia devenerunt, ut antistites vel sacerdotes Dei verberent aut custodiæ tradant, et reliqua. Photius patriarcha dixit, Si vestra sanctitas jubeat, legantur canones: acceptosque eos Petrus Dei diaconus, et protonotarius legit, Etiamsi hucusque nonnulli antistites, etc. usque ad finem hujus canonis. Quod autem hic dicitur de laicis episcopos vel sacerdotes verberantibus, vel in custodiam tradentibus, illud in proximo sive tertio hujus synodi canone constituitur: ex eo autem, quod praesens canon a Gratiano in decretum referatur, manifestum est, hanc synodum ab Ecclesia Romana tunc temporis approbatam fuisse. non obstante primo canone ab ea edito.

IN CAN II CONC. IN ADE S. SOPHIE HABITI. • κῷ καταλόγῳ καὶ ποιμένων ἐξεταζομένων εἰς · τὴν τῶν ποιμαινομένων καὶ μετανοούντων χώ • ραν ἑαυτὸν καταβιβάζεσθαι· εἰ δέ τι; τοῦτο • τολμήσεις πρᾶξαι μετὰ τὴν ἐκφώνησιν καὶ διάγνωσιν τῆς νῦν ἐκπεφωνημένης ψήφου, αὐτὸς ἑαυτὸν τοῦ ἀρχιερατικοῦ ἀποστερήσας • βαθμοῦ εὐκέτι πρὸς τὸ πρότερον, ὅπερ διὰ τῶν • ἔργων ἠθέτησεν, ἀξίωμα ἐπαναστρέψει. ‹ que catalogum relatus est, ad eorum, qui ‹ pascuntur et agunt pœnitentiam, locum se ‹ demittat si quis autem boc facere ausus ‹ fuerit, post denuntiationem et declarationem hujus editæ sententiæ, ipse, qui seipsum episcopali gradu privavit, non amplius ad prioc rem, quam factis despicatui habuit, dignitatem revertetur. › BALS. De episcopis, qui volunt etiam post tonsuram episcopalia jura exercere, non erat scriptus canou. Et ideo quidam conabantur episcopi, postquam tonsi fuissent, habere episcopali privilegia, præter ecclesiasticam non scriptam consuetudinem, quæ invaluerat. Hoc ergo corrigentes sancti Patres, dixerunt, quod quorɛam episcopalis altitudo est dignitas, quæ ad docendum se comparat; monastica autem professio disciplinæ et subjectionis est opus; et fieri non μου test, ut qui se subjectum exhibet, in throno sedeat et doceat: opus est, ut qui ab episcopali altitudine recessit, et seipsum veluti condemnavit, et peuitentiæ tradidit, et per monasticum habitum, subjectionem et obedientiam profitetur, nihil exerceat quod ad docentis oficium pertineat, nec pro eo quod pasci delet, pascat; qui autem hoc facere aggressus fuerit, ne quid episcopale exercere permittatur, quia ipse per tonsuram se ab eo alienavit. Dixerunt autem Patres de antistitibus, un se in eorum, qui penitentiam agunt, locum deprmant; et illud, Si quis autem unquam fuerit ausus hoc facere non prohibentes prenitentiam, ut rem odiosam et avertendam; (ea enim magna quoque laude digna est), sed significantes tales esse antistites, et ita vivere, ut propemodum pœnitentia non indigeant, sed et suis intercessionibus Deum aliis placent. Quæsitum est autem, si monachus post episcopatum fuerit magno habitu dignatus, aR possit episcopale quidpiam exercere. 362 Dixerunt enim nonnulli, quod quoniam antequam electus est ille, tonsus fuit, secunda quoque tousura uequaquam opus habuit: et inde fit ut canon in eo locum non habeat. Non placuit autem quod dicebant, sed audierunt, quod proprie tonsura est magni et angelici habitus amictus. Parvus enim ΒΑΑΣ. Περὶ ἐπισκόπων θελόντων καὶ μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν ἐνεργεῖν ἀρχιερατικὰ δίκαια οὐκ ἐγράφη κανών. Καὶ διὰ τοῦτο ἐπεχείρουν τινὲς ἐπίσκοποι μετὰ τὸ ἀποκαρῆναι ἔχειν τὰ τῶν ἐπισκόπων προνόμια παρὰ τὴν κρατήσασαν ἄγραφον ἐκκλησιαστικὴν συνήθειαν. Τοῦτο οὖν διορθούμενοι οἱ ἅγιοι Πατέρες, εἶπον ὡς, ἐπεὶ τὸ μὲν ὕψος τῆς ἀρχιερωσύνης διδασκαλικόν ἐστιν ἀξίωμα, τὸ δὲ μοναχικὴν ἐπάγγελμα μαθητείας καὶ ὑποταγῆς ἔργον, καὶ ἀδύνατόν ἐστι τὸν ὑποτακτικὸν ἐπὶ θρόνου καθῆσθαι καὶ διδάσκειν, χρεών ἐστι τὸν ἀποστάντα ἐκ τοῦ ὕψους τῆς ἀρχι ερωσύνης, και καταγνόντα οἷον ἑαυτοῦ, καὶ πρὸς μετάνοιαν ἀποδιδόντα, καὶ διὰ τοῦ μοναχικοῦ σχήματος ὑποταγὴν ἐπαγγειλάμενον, μὴ ἐνεργεῖν διδασκαλικόν τι, καὶ ἀντὶ τοῦ ποιμαίνεσθαι, ἐπιχειρεῖν ἄλλους ποιμαίνειν· τὸν δὲ τοῦτο ποιῆσαι ἐπιχειρήσαντα μὴ παραχωρεῖσθαι ἀρχιερατικόν τι ἐνεργεῖν· ὅτι αὐτὸς ἑαυτὸν διὰ τῆς ἀποκάρσεως ἐκ τούτου ἀπεξένωσεν. Εἶπον δὲ οἱ Πατέρες περὶ τῶν ἀρχιε ρέων τὸ μὴ καταβιβάζειν ἑαυτοὺς εἰς χώραν μετανοούντων, καὶ τὸ, Εἰ δέ τις τολμήσεις τοῦτο πρᾶξαι, οὐκ ἀπαγορεύοντες τὴν μετάνοιαν, ὡς στυγητόν τι πρᾶγμα καὶ ἀποτρόπαιον (τοῦτο γὰρ καὶ πολλοῦ ἐπαίνου ἐστὶν ἄξιον), ἀλλὰ παραγγέλλον τες τοιούτους είναι τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ οὕτω βιοῦν, ὡς μὴ δεῖσθαι μετανοίας σχεδόν, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις διὰ τῶν οἰκείων ἐντεύξεων τὸ θεῖον ἐξιλεοῦν. Ἐζητήθη δὲ, εἰ μοναχὸς, μετὰ τὴν ἀρχιερωσύνην ἀξιωθεὶς τοῦ μεγάλου σχήματος, δύναταί τι ἐνεργεῖν ἐπισκοπικόν. Εἶπον γάρ τινες ὡς. ἐπεὶ τοιοῦτος πρὸ τοῦ ψηφισθῆνα: ἀπεχάρη, οὐκ ἐδεῖτο καὶ δευτέρας ἀποκάρσεως, κἀντεῦθεν οὐδὲ ἔχουσιν ἐπ' αὐτῷ χώραν τὰ τοῦ κανόνος. Οὐκ ἤρεσαν δὲ ταῦτα λέγοντες, ἀλλ᾽ ἤκουσαν ὡς κυρίως ἀπόκαρτις ἡ τοῦ μεγάλου καὶ ἀγγελικοῦ σχήματος περιβολή ἐστι. Τὸ γὰρ μικρὸν σχῆμα ἀῤῥαβὼν ἐκείνου τοῦ τελείου λέγεται. Εἰ γοῦν τὸ μικρὸν σχῆμα τὴν ἀρχιερωσύνην παύο:, habitus, illius perfecti habitus atra dicitur. Si πολλῷ πλέον σχολάσει ταύτην ἡ τελεία ἀπόκαρσις. Εἰ δέ τις καὶ περὶ τῶν ἀποκειρομένων ἱερέων έρωτήσει, πώς μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν ἱερουργοῦσι, καὶ οὐ παύονται· ἀκούσει μὴ εἶναι διδασκάλους τοὺς ἱερεῖς, καὶ διὰ τοῦτο μηδὲ τὰ τοῦ κανόνος χώραν ἔχειν ἐπ᾿ αὐτοῖς. ΖΩΝΑΡ. Οὗτος ὁ κανὼν οὐ παραχωρει αρχιερεῖ οἰῳδήτινι μετὰ τὸ ἀποκαρῆναι αὖθις ἐνεργεῖν τι ἀρχιερατικὸν δίκαιον. Καὶ ἕως ἄρτι τινὲς τῶν ἀρχιερέων εἰς τὸ μοναχικὸν κατιόντες σχῆμα πάλιν τὰ τῆς ἀρχιερωσύνης ποιεῖν ἐβιάζοντο • (προσφόρως δὲ τὸ κατιόντες ἐτέθη· ἐκ γὰρ τῆς ἀρχιερατικῆς περιωπῆς κατέρχεται ὁ ἀποκειρόμενος εἰς τὴν τῆς ο igitur parvus habitus facit cessare sacerdotium ipsum; multo magis cessare illud faciet perfecta tonsura. Si quis autem etiam de sacerdotibus, qui tondentur, rogaverit, quomodo post tonsuram sacrificant et non cessant; audiet non esse sacerdotes doctores, et propterea nec canonem quidem in eis locum babere. ZONAR. Ne autistes quicunque, postquam detonsus fuerit, adhuc sibi jus aliquod summi sacerdotis usurpet, hoc canone constitutum. Et ad hoc usque tempus, antistites quidam, ubi se ad monasticum habitum demisissent, adhuc a summi sacerdotii functionibus avocari se nullo modo patiebantur: (accommodate vero demittendi quoque

verbum apposuit; si quidem e summi sacerdotii ταπεινώσεως χθαμαλότητα, καὶ ἐκ τοῦ πατρικοῦ fastigio ad infimam abjectionis bumilitatem, et ex καὶ διδασκαλικοῦ ἀξιώματος εἰς υἱοῦ τάξιν καὶ patriarchæ atque doctoris dignatione in ordinem μαθητοῦ) ἀλλ᾿ ὥρισε νῦν ἡ σύνοδος τοὺς ἀρχιερατι filiorum ac discipulorum sese, qui londetur, de κοῦ ἀξιώματος τυγχάνοντας, εἶτα εἰς τὸν μονήρη mittit) sed nunc decrevit synodus, ut qui summi βίον θελήσαντας ἀποκλῖναι, μηκέτι τῆς ἀρχιερατι sacerdotii dignitate præditi ad monasticæ postea κῆς ἀξίας ἀντιποιεῖσθαι· καὶ τὴν αἰτίαν ἐπάγει vitæ institutum deflectere voluerunt, ne quam ipsis λέγων ὅτι ὁ κειράμενος ταπείνωσιν ἐπαγγέλλεται, ejus dignitatis partem amplius usurpare liceat. καὶ μαθητής εἶναι συντίθεται, καὶ ποιμαίνεσθαι, Cujus quidem rei hanc rationem subjicit: quoniam, ἀλλ᾽ οὐχὶ ποιμαίνειν. Πῶς οὖν ὁ αὐτὸς καὶ προinquit, illius qui tondetur propria abjectionis proεδρεύων ἔσται διὰ τὴν ἀρχιερωσύνην, καὶ διὰ τὸ fessio est, seque is discipulum, et ab aliis pascen. σχῆμα τὸ μοναχικόν ταπεινούμενος; Πῶς δὲ διδάdum, non ipsum pastorem, futurum esse despondet. σκων ἔσται καὶ διδασκόμενος; Διδ, φησί, θεσπίζομεν Quo pacto igitur, et pro summi sacerdotii munere τοὺς ἀρχιερεῖς μηκέτι καταβιβάζειν ἑαυτοὺς εἰς aliis præfectus, et ob monastici habitus demissio. τόπον μετανοούντων (μετανοίας γὰρ ὁ μοναχικός nem fuerit idemmet abjectus? qua ratione doctoris βίος ἐπάγγελμα). Εἰ δὲ τοῦτό τις πράξῃ, αὐτὸς ἑαυ τὸν ἀποστερεῖ τῆς ἀρχιερατικῆς ἀξίας, καὶ οὐκέτι et discipuli simul muneribus satisfaciet? Propterea, ne se, inquit amplius in locum pœnitentium summi πρὸς τὸ πρότερον τῆς ἀρχιερωσύνης επαναστρέψει sacerdotes demittant (monachorum siquidem vita ἀξίωμα. Ταῦτα δὲ, ἤγουν τὸ μὴ καταβιβάζειν ἑαυ pœnitentiæ quædam professio est) constituimus. τοὺς εἰς χώραν μετανοούντων, καὶ τὸ, Εἰ δέ τις Quod si quis fecerit, summi sacerdotii dignitatem τολμήσειε τοῦτο πρᾶξαι, οὐκ ἀπαγορεύοντα τὴν sibi ipsemet abrogaverit, nec illius iterum vindi- μετάνοιαν τοῖς ἀρχιερεῦσιν εἴρηται, ἀλλ' ἐκδείκνυσι candæ facultas amplius relinquetur. Verba porro τοιούτους εἶναι δεῖν τοὺς ἀρχιερεῖς, καὶ οὕτω βιοῦν, illa. Ne se in locum pœnitentium demittant; et ὡς μηδὲ δεῖσθαι μετανοίας σχεδόν, ἀλλὰ καὶ τοῖς alia, Quod si quis id facere audeat; non ita acci- ἄλλοις διὰ τῶν οἰκείων ἐντεύξεων τὸ θεῖον ἐξιλεοῦν. pienda sunt, quasi præsulibus omni pœnitentiæ genere sit interdictum: sed ut ejusmodi antistites esse, itaque vitam instituere debere ostendant, qui ne ulla quidem pœnitentia ferme indigeant; verum aliis quoque offensum Numen sna ipsi deprecatione concilient. ARIST. «Si quis ab antistitis sublimitate ad mona- • sticam, et e contrario, vitam descenderit; c antistitis dignitatem amplius ne usurpet.» CANON III. 6 Si quis laicus auctoritate usus, divinis quidem • et regiis jussis contemptis, reverendisque Ec- ‹clesiæ ritibus et legibus irrisis, aliquem epi- ‹ scopum verberare ausus fuerit vel in custo- ‹ diam tradere, vel sine causa, vel aliqua con4 ficta causa, is sit anathema.» ΑΡΙΣΤ. «Εἴ τις ἀπὸ ἱεραρχικοῦ ὕψους εἰς τὸν • μοναδικὸν, καὶ ἔμπαλιν, κατέλθοι βίον, μηκέτι • ἱεραρχικῆς ἀντιποιείσθω ἀξίας. • Εἴ τις τῶν λαϊκῶν αὐθεντήσας καὶ καταφρονήσας μὲν τῶν θείων καὶ βασιλικῶν προσταγμάτων, καταγελάσας δὲ καὶ τῶν φρικτῶν τῆς Ἐκκλη • σίας θεσμῶν τε καὶ νόμων, τολμήσειεν ἐπίσ • σκοπόν τινα τύψα: ἢ φυλακίσαι, ἢ χωρὶς αἰτίας ι ἡ καὶ συμπλασάμενος αἰτίαν, ὁ τοιοῦτος ἀνά • θεμα ἔστω.» ΒΑΛΣ. Τὸ τῆς ἀρχιερωσύνης ἀξίωμα σχεδὸν ὑπέρ κειται πάσης τιμῆς. Τῆς γὰρ ἀποστολικῆς ἀξίας ισοστάσιόν ἐστι διὰ τὸ τῆς διδασκαλίας ἐπάγγελμα. Ἐπεὶ οὖν τινες αυθάδεις καὶ καταφρονηταὶ τῶν θείων παραγγελμάτων, ἐκκλησιαστικῶν δηλονότι καὶ βασιλικῶν, ἄτοπά τινα καὶ ἐφύβριστα εἰς τινες BALS. Episcopalis dignitas omnem fere honorem superat. Apostolicæ enim dignitati æquiparatur, propter doctrinæ professionem. Quoniam ergo quidam arrogantes, et divinorum præceptorum contemptores, ecclesiasticorum scilicet et imperialium absurda quædam et contumeliosa in quosdain antistites fecerant; delinierunt sancti Patres, quod εἰργάσαντο ἀρχιερεῖς, ὥρισαν οἱ ἅγιοι Πατέρες ὡ:, si quis laicus auctoritate usus, scilicet authenticam vel magistratus potestatem nactus, judex forte vel exactor constitutus, confidenter aliquem epi· scopum verberaverit, vel in custodia incluserit, sine causa vel cum conficta et falsa causa, id est, sine ratione; is sit anathema, hoc est, a Deo sit separatus, 363 et tradatur dæmoni, ut muuus quod ei appensum dedicatur. Cum autem audis canonem dicentem, quod ille laicus anathematizatur, qui sine causa, vel cum ficta causa, hoc est, præter rationem, sola auctoritate usus, episcopum vel verberaverit, vel custodiæ tradiderit; ne dicas, argumento a contrario sumpto, licere laicis magistratibus episcopos ex justa et probabili causa εἴ τις λαϊκὸς αὐθεντήσας, ήγουν ἀρχοντικῆς αὐθεν τίας καὶ ἐξουσίας δραξάμενος, δικαστής τυχὸν ἢ πράκτωρ καταστάς, τολμηρῶς οἱονδήτινα ἐπίσκοπον τύψει, ἢ ἐν φυλακῇ ἀποκλείσει, ἢ χωρὶς αἰτίας, η μετὰ τῆς ἐπιπλάστου καὶ ψευδοῦς αἰτίας, τουτέστιν ἀνευλόγως, ὁ τοιοῦτος ἀνάθεμα ἔστων, ήγουν κεχω ρισμένος ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἔστω, καὶ παραδιδόσθω τῷ δαίμονι, ὡς ἀνάθεμα. Ακούων δὲ τοῦ κανόνος λέγοντος ὡς ἐκεῖνος ὁ λαϊκὸς ἀναθεματίζεται, ὁ χωρὶς αἰτίας, ἢ μετὰ αἰτίας πεπλασμένης, τους ἐστιν ἀνευλόγως, κατὰ μόνην αὐθεντίαν ἀρχοντικὴν τύψας ἢ φυλακίσας ἐπίσκοπον, μή εἴπῃς ἐξ ἀντι· διαστολῆς ἔχειν ἐπ' ἀδείας τοὺς λαϊκοὺς ἄρχοντας ἐξ ευλόγου αἰτίας τύπτειν καὶ φυλακίζειν τοὺς ἐπισκέ

IN CAN. III CONC. IN ÆDE S. SOPHIE HABITI. τους. Απὸ γὰρ διαφόρων κανόνων καὶ νεαρών 0=- verberare et custodire tradere. diversis enim σπισμάτων ἔμαθες ὡς κατὰ ἐπισκόπων οἱ λαϊκοί ἄρχοντες οὐδεμίαν δικαιοδοσίαν ἔχουσιν. Οθεν ὁ τύπτων λαϊκὸς ἢ φυλακίζων τὸν τυχόντα ἀρχιερέα, κἂν ἐξ αἰτίας πάντη εὐλογωτάτης, κἂν τὴν μείζονα ἀρχὴν ἔχῃ, κολασθήσεται· καὶ τὸ εὔλογον τῆς αἰτίας οὐκ ὠφελήσει αὐτόν. Ακούσει γὰρ ὡς ταῖς συνόδοις καὶ μόναις ἐνεδόθη τοὺς ἀρχιερεῖς κολάζειν καὶ ὤφειλε τὴν τοῦ ἀρχιερέως ἀνάκρισιν πρὸς τὴν πρόσφορον σύνοδον ἀποστεῖλαι, καὶ ἑαυτὸν διατηρῆσαι ἀμέτοχον τῆς ἀρχιερατικῆς ἀνακρίσεως. Προσετέθη δὲ τῷ κανόνι τὸ χωρὶς εὐλόγου αἰτίας, καὶ τὰ λοιπὰ, διὰ τὸν ἀναθεματισμόν. Οὐδὲ γὰρ ἦν δίκαιον ἀναθεματισθῆναι τὸν ἄρχοντα, τὸν προφάσει δικαίας αἰτίας τοιοῦτόν τι ἐφύβριστον πεποιηκότα πρὸς ἐπίσκοπον· ἀλλὰ ἀλλοτρόπως κολασθῆναι. " Γὰ ἀνάθεμα δὲ χωρισμός έστι τοῦ Θεοῦ. Ως γὰρ τὰ προσαγόμενα ἀναθήματα τῷ Θεῷ χωρίζονται ἀπὸ τῶν κοινῶν τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων· οὕτω καὶ ὁ ἀνάθεμα γενόμενος εκκόπτεται καὶ διαι ρεῖται ἀπὸ τῆς τῶν πιστῶν ὁμηγύρεως τῶν ἀνατε θειμένων καὶ ἀφωρισμένων τῷ Θεῷ, καὶ ἀπ' αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ, καὶ προσκυρούται τῷ Σατανό, κατὰ τὸν μέγαν Παῦλον γράψαντα Κορινθίοις περὶ τοῦ περ πορνευκότος εἰς τὴν ἑαυτοῦ μητρυιὰν ὅτι, Παράδοτε αὐτὸν τῷ Σατανῇ· καὶ ἐπιστείλαντα Τιμοθέῳ περί Ὑμηναίου καὶ ᾿Αλεξάνδρου, Οὓς παρέδωκα τῷ Σατανᾷ, ἵνα μὴ βλασφημεῖν παιδευθῶσιν. Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει, πολλῷ γε μᾶλλον ὁ ὑπὸ ἀνάθεμα γεγονώς, ἀποδιίσταται μὲν τοῦ Θεοῦ, προσενοῦται δὲ c καὶ προσκυρούται τῷ Σατανᾶ, καὶ ἀνάθεμα ἐκείνου αὐτὸς ἑαυτὸν ποιεῖ. Καλῶς δὲ ἐμνήσθη ὁ κανὼν αὐθεντίας ἀρχοντικής. Ο γὰρ μὴ προφάσει τοιαύτη, ἀλλὰ ίδιο βρύθμου κακίας τοιοῦτόν τι τολμήσας, κάν ἐξ εὐλόγου αἰτίας τοῦτο ποιήση, μειζόνως κολασθή σεται διὰ τὴν ἄκραν ἀναίδειαν. ' canonibus et novellis constitutionibus didicisti, quod laici magitratus nullam habent in episcopos jurisdictionem. Unde etiam laicus, qui quemvis antistitem vel verberat, vel conjicit in carcerem, etiamsi ex causa longe justissima, el majorem magistratum gerat, punietur: et causa bonitas ac probabilitas ei non proderit. Audiet enim, quod synodis iisque solis antistiles punire permissum est et debebat de antistite cognitionem ad convenientem synodum remittere, et se ah episcopalis cause disceptatione integrum intactuinque conservare. Adjectum est autem enoni illud sine justa causa, et reliqua, propter anathematizatio nem. Neque enim arquum erat, ut magistratus, qui justa causæ praetextu tale quid fecerat coutume liosius in episcopum, anathematizaretur: sed ali - quo alio modo puniretur: est autem anathema a Deo separatio. Quemadmodem enim donària, quæ Deo offeruntur, a communibus et humanis rebus separantur: sic et qui anathema factus est exscinditur el separatur a cœtu fidelium, qui sunt. Deo consecrati et dedicati, et etiam ab ipso Den, et Satana traditur, secundum magnum Paulum, qui ita scripsit Corinthiis, de eo, qui in suam novercam fornicationem commiserat, Tradite eum Satana: et qui etiam scripsit ad Timotheum, de Hymenæo et Alexandro, Quos tradidi Satanæ, ut discant non blasphemare ". Si autem hæc ita se habeant; multo magis qui est sub anathenate, Deo quidem separatur, et Satanæ unitur eique attribuitur, ¡pseque seipsum ejns munus dedicatum constituit. Recte autem meminit canon auctoritatis magistratus. Qui enim non eo prætextu, sed sua improbitate, tale quid ausus fuerit, etiamsi hoc probabili de causa fecerit, magis punietur propter summam impudentiam, ΖΩΝΑΡ. Οὐδέποτε τῷ βίῳ ἐνέλιπον τὰ κακά. ᾿Αληθής δ' ἄρα καὶ ἀσφαλῆς ἡ τοῦ σοφοῦ γνώμη, ἡ τοὺς πλείονας ἀποφηναμένη κακούς. Ἰδοὺ γὰρ καὶ πάλαι παρὰ λαϊκῶν ἐτύπτοντο ἀρχιερεῖς, καὶ εἱρκταῖς συνεκλείοντο. Οθεν ἡ σύνοδος αὕτη δια τάττεται ὡς, εἴ τις τῶν λαϊκῶν αὐθεντήσας, τουτο ἐστιν αρχικῆς ἐξουσίας καὶ αὐθεντίας δραξάμενος, ἢ ἑαυτῷ ψυχικοῦ θανάτου γενόμενος αἴτιος (λέγεται γαρ αὐθέντης καὶ ὁ αὐτοφονευτής), καὶ καταφρονήσας τῶν βασιλικών προσταγμάτων, καταγελάσας δὲ καὶ τῶν φρικτῶν τῆς Ἐκκλησίας θεσμῶν καὶ νόμων (θεσμοὺς δὲ τοὺς ἀγράφους τύπους λέγει, καὶ τὰς ἀρχαίας παραδόσεις ἐνταῦθα, νόμους δὲ τοὺς ἐγγρά φους), τολμήσειεν ἐπίσκοπόν τινα τύψαι (τόλμης γὰρ ὄντως καὶ ἀμέτρου θρασύτητος τὸ τύψαι ἐπίσκοπον τια), διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν τινα, ἐνέφηνεν ὅτι οὐ μόνον ἐπίσημον ἐπίσκοπον οὐ δεῖ τύπτεσθαι ή καθείργνυσθαι, ἀλλ' οὐδὲ τὸν τυχόντα καὶ ἄσημον καὶ τοῖς πλείοσιν ἄγνωστον, ήγουν εὐτελῆ καὶ πενέστατον, ἢ ἄνευ αἰτίας, ἢ καὶ συμπλασάμενος αἰτίαν, ὁ * I Timoth. 1, 20. a ZONAR. Nullo unquam tempore mala in hominum vita defecerunt. Vera quippe illa ac certa sapientis sententia plures improbos pronuntiantis. Ecce jam olim a laicis summi sacerdotes vapulabant, carcerique mancipabantur. Si quis igitur laicus imperium ac potestatem magistratus usurpans, vel spiritualem sibimet necem offerens (nam is quoque αὐθέντης dicitur, qui se ipse interficit), et conten - ptis imperatorum edictis, formidlandisque Ecclesi institutis legibusque neglectis (instituta porro, Græce θεσμούς, hoc loco consuetudines non scriplas, ecclesiasticasque antiquas traditiones, νόμους vero leges scriptas vocat), episcopum quempiam verberare ausus fuerit (audaciæ enim profecto ea res, atque intolerabilis confidentiæ episcopum quempiam verberare); ex eo vero quod verbum, quempiam, addidit, non modo insignem præ cele ris episcopum, sed quemcunque etiam obscurum, pluribusque ignotumn, al jectum videlicet, et maxime inopem, nullo modo verberari. aut carceri

H96 sive το οὗτος ἀνάθεμα έστω, ήγουν κεχωρισμένος ἔστω τοῦ Θεοῦ. Ω; γὰρ τὰ ἀναθήματα προσαγόμενα τῷ Θεῷ χωρίζονται ἀπὸ τῶν κοινῶν καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων· οὕτω καὶ ὁ ἀνάθεμα γενόμενος ἐκκόπτεται καὶ ἀποδιαιρεῖται ἀπὸ τῆς τῶν πιστῶν ὁμηγύρεως τῶν ἀνατεθειμένων καὶ ἀφωσιωμένων τῷ Θεῷ καὶ ἀπ' αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ, καὶ προσκληροῦται τῷ διαβύλῳ, ἢ ἀνατίθησιν αὐτὸς ἑαυτόν. Εἰ γὰρ ὁ μόνον ἀφορισθεὶς παραδίδοται τῷ Σατανά, κατὰ τὴν μέγαν Παῦλον γράψαντα Κορινθίοις περὶ τοῦ πεπορνευκή τος εἰς τὴν ἑαυτοῦ μητρυιάν, ὅτι Παράδοτε αὐτὸν τῷ Σατανᾷ, καὶ ἐπιστείλαντα Τιμοθέω περὶ Ὑμεναίου καὶ ᾿Αλεξάνδρου, Οὓς παρέδωκα τῷ Σατανά, Ένα παιδευθῶσι μὴ βλασφημεῖν· πολλῷ δὲ τῷ μέσῳ μᾶλλον ὁ ὑπὸ ἀνάθεμα γεγονώς ἀποδιαιρείται includi licere demonstrat sive nulla cujuscunque causæ obtentu id fecerit, ejusmodi hominem anathema, hoc est, a Deo separatum esse, hæc synodus decernit. Ut enim anathemata, quæ Deo oblata sunt, a rebus aliis communibus atque humanis segregantur: ita is, qui anathema factus est, a reliquo fdelium coetu, qui Deo additi aç dicati sunt, avellitur atque distrahitur, et ab ipso Deo, vel ipse a seipso potius diabolo mancipatur. Etenim, si qui vel tantummodo segregatus est, diabolo traditur, ut ex magno Paulo colligimus, qui ad Corinthios scribens hominem, qui cum n10verca rem habuerat, 364 Salane tradi jubet; tuan ex iis, quæ Epistola ad Timotheum habentur, de Hymenæo et Alexandro, Qaus Satanæ tradidi, at discunt non blasphemare: multo magis is, μὲν τοῦ Θεοῦ, προσενοῦται δὲ καὶ προσκληρούται qui sub anathemate factus est, a Deo quidem divellitur, Satanæ vero adjungitur atque addicitar, seque illi instar anathematis obnoxium ipsemet constituit. ARIST. ‹ Si quis laicús episcopum in custodiam • tradiderit, vel verberaverit, sine causa, vel • Causa ficta, sit anathena. τῷ Σατανά, καὶ ἀνάθεμα ἐκείνου αὐτὸς ἑαυτὸν ποιεῖ. ΑΡΙΣΤ. «Εί τις των λαϊκῶν ἐπίσκοπον φυλακίσειεν • ἢ τυπτήσειεν χωρὶς αἰτίας, ἢ καὶ συμπλασά · μενος, εἴη ἀνάθεμα. Η ΕΝ ΚΑΡΧΗΔΟΝΗ ΓΕΝΟΜΕΝΗ ΣΥΝΟΔΟΣ ΗΣ ΕΞΗΡΧΕΝ Ο ΜΕΓΑΣ ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ ΚΑΙ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΩΝ ΚΑΡΧΗΔΟΝΟΣ, CARTHAGINENSIS SYNODUS CUI PRÆFUIT MAGNUS CYPRIANUS ET SANCTUS MARTYR, QUI ERAT CARTHAGINENSIS EPISCOPUS. BALS. Hæc est omnium synodorum antiquis- ΒΑΛΣ. Αὕτη ἡ σύνοδος πασῶν τῶν συνόδων προ sima: fuit enim sub Decio: et post eam illa quæ γενεστέρα ἐστί. Γέγονε γὰρ ἐπὶ Δεκίου βασιλέως, Guill. Beveragii notæ. 167) Η έν Καρχηδόνι γενομένη σύνοδος. Hanc præsentis synodi inscriptionem ms. Bodleiano acceptam ferimus; sed eadem etiam in codice Amerbachiano legitur. In Parisiensi autem tam Balsamonis quam Zonaræ editione, sic inscribitur, Σύνοδος ἡ γενομένη ἐπὶ Κυπριανοῦ τοῦ ἁγιωτάτου Επισκόπου Καρχηδόνος καὶ μάρτυρος, Synodus hubita sub Cypriano sanctissimo Carthaginis episcopo et martyre. Celebrata fuit hæc synodus anno Dom. 258, ac proinde omnium synodorum antiquissima a Balsamone et Zonara recte perhibetur: dummodo eæ solæ intelligantur synodi, quæ học opere, ut a Græcis receptæ, vel potius in nomocanonem eorum relatæ, continentur. Aliter enim, præter apostolicam, multas alias ante hanc babitas fuisse episcoporum synodos, ex plurimis Tertulliani et Cypriani locis constat. Canon autem, qui huic synodo ascribitur, nihil aliud est quam epistola D. Cypriani et aliorum episcoporum úna cum eo synodice convenientium ad Januarium (non Jovianum, ut Balsamon et Zonaras opinati sunt) aliosque Numidir episcopos rescripta, quæ in nonnullis Operum divi Cypriani editionibus est epistola 70, in aliis l. 1. ep. 12. Decernitur autem hoc c2none, vel epistola potius, baptismum extra Ecclesiam catholicam conferri non posse, ac propterea denuo baptizandos esse, quicunque ab hæreticis, baptizati sunt, cum ad Ecclesiam catholicam conversi fuerint. Idem autem constituitur ab apost. c. 47, in quem videsis que annotavimus; hic ins"- per observamus, ipsa synodi Acta, quibus omnia episcoporum in ea congregatorum testimonia deponuntur, quæque hic post scholia in canonem exstant, in omnibus Balsamonis codicibus desiderari idque juxta ipsius sententiam, ut ex scholiis ejus in canonen colligere est. Sed in omnibus e tra Zonaræ codicibus, tam miss. quam impressis, habentur. Exstant etiam in divi Cypriani operibus necnon in primo conciliorum tomo. De hac autem synodo non opus est ut plura addamus; sed nihi Jominus priusquam ad proximam nos conferamus hic interim præterea notandum est, in vulgatis con-

' IN CAN. I CONC. CARTHAG. καὶ μετ' αὐτὴν ἐν Ἀντιοχείᾳ τῆς Συρίας κατὰ & fuit in Antiochia Syria adversus Paulum SamosaΠαῦλον τοῦ Σαμοσατέως ἐπὶ Αυρηλιανοῦ βασιλέως. Συνηθροίσθησαν δὲ εἰς Καρχηδόνα ὀγδοήκοντα πρὸς τοῖς τέσσαρσιν ἅγιοι Πατέρες, καὶ συνεζήτησαν, εἰ χρὴ βαπτίζεσθαι τοὺς ἐξ αἱρέσεως ἐπιστρέφοντας εἰδωλοθύτας, κατὰ τὴν περὶ τούτου ἐρώτησιν τοῦ ἐπισκόπου Ιοβιανοῦ. Ὅτι δὲ τότε καὶ ὁ Ναυάτος πρεσβύτερος ὢν τῆς Ῥωμαίων Ἐκκλησίας καθη ρέθη, ὡς μὴ δεχόμενος εἰς μετάνοιαν τοὺς θύσαντας τοῖς εἰδώλοις, κάντεῦθεν ἐποίει σχίσμα μετά τινων ἀσυνέτων, ἐπολυπραγμονήθη, εἰ χρὴ καὶ τοὺς σχισματικούς βαπτίζεσθαι, ὡς καὶ τοῦτο ἐρωτήσαντος τοὺς Ἰοδιανοῦ. tenum sub Aureliano imperatore. Congregati sunt autem Carthagine 84 sancti Patres, et quæsitum est, an baptizare oporteat eos, qui revertuntur ex hæresi eorum qui idolis immolaverant, convenienter interrogationi facta de ea re ab episcopo Joviano. Quia autem tunc Novatus Romanorum Ecclesiæ presbyter depositus est, ut qui ad pœnitentiam non admitteret eos qui idolis sacrifcaverant; et ideo cum quibusdam insipientibus faciebat schisma: agitatum est, an etiam schismaticos baptizare oporteat, tanquam hoc quoque Jovianus quæsivisset. - ZONAR. Est hac synodus omnium antiquissima. Nam aliis quidem antiquior est ea,'quæ Antiochiæ in Syria contra Paulum Samosatenum Aureliane Romanorum imperatore celebrata fuit, hæ vero vetustate illam quoque antecedit. Magnus siquidem Cyprianus, Decio imperatore, martyri eursum confecit: at vero longo intervailo post Decium Aurelianus fuit. Multi siquidem Decio exstincto regnavere imperatores, quibus demum Aurelianus in imperio suffectus est. Itaque longe hæc synodus omnium antiquissima est. In ea porro quatuor supra octoginta episcopi congregati sunt, ac de iis, qui abdicata hæresi resipiscunt, ac schigmaticis, qui ad Ecclesiam revertuntur, an bamizandi forent, quæsitum. Jovianus siquidem episcopus quidam, ea de re, an scilicet ejusmodi bomines baptizari oporteret, Cyprianum per epistolam consuluerat. Tunc enim Navatus quoque eorum sectæ, qui Cathari (hoc est puri) dicebantur, se principem proftebatur, Ronan Ecclesias presbyter, schismaticus proprie, non hæreticus. Nec enim in iis, quæ ad dogmata pertinent, ullo pacto a Catholicis dissentiebat: sed qui adversis reipublica Christians temporibus malo vicui succubuissent, diisque immolassent, ad penitentiam non admittebat. Cum vero Ecclesiæ Romanorum præfecLusco tempore Cornelius, cum sibi subjectis episco pis, agitata quaestione, eos quoque qui immolava rant ad pœnitentiam admittendos esse decrevissent, neque tamen Navatus aliquid de pertinacia remitteret, illum ab Ecclesiæ corpore excisum, ς ΖΩΝΑΡ. Αὕτη ἡ σύνοδος πασῶν τῶν συνόδων προγενεστέρα ἐστί. Προτερεύει μὲν γὰρ τῶν ἄλλων ἡ ἐν 'Αντιοχείᾳ τῆς Συρίας γεγονυία σύνοδος κατά Παύλου τοῦ Σαμοσατέως, ἥτις ἐπὶ Αὐρηλιανοῦ βα σιλέως ηθροίσθη· αὕτη δὲ κακείνης αρχαιοτέρα ἐστίν. Ο γὰρ μέγας Κυπριανὸς ἐπὶ Δεκίου βασιλέως τὸν τῆς μαρτυρίας ήνυσε δρόμον· πολλοστὸς δ' ἔστιν ὁ Αὐρηλιανὸς πρὸς τὸν Δέκιον. Πολλοὶ γὰρ μετὰ τὸν Δέκιον ἐκράτησαν αὐτοκράτορες, μεθ' οὓς Αὐρηλιανός τῆς βασιλείας ἠξίωτο. Οὕτω μὲν οὖν προγενεστέρα πασῶν ἐστιν. Ἠθροίσθησαν δ' ἐν αὐτ τῇ ἐπίσκοποι πρὸς τέσσαρσιν ὀγδοήκοντα, ζητήσεως γενομένης, εἰ τοὺς ἐξ αἱρέσεως ἐπιστρέφοντας καὶ τοὺς σχισματικοὺς βαπτίζεσθαι δεῖ προσερχομένους τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ. Ἰοδιανὸς γάρ τις ἐπίσκοπος ἐπέστειλε περὶ τούτου τῷ θείῳ Κυπριανῷ, ἐρω τῶν, εἰ δεῖ τοὺς τοιούτους βαπτίζεσθαι. Τότε γὰρ καὶ ὁ Ναυάτος τῆς τῶν λεγομένων Καθαρῶν αἱρέσεως ἦρξε, πρεσβύτερος γεγονώς τῆς Ἐκκηλείας Ρω μαίων, σχισματικὸς ὢν κυρίως, ἀλλ' οὐχ αἱρετικός. Οὐ γὰρ πρὸς δόγμα τι τοῖς ὀρθόφροσι διεφέρετο· ἀλλὰ τοῖς ἐν διωγμοῖς ὑποκύψασί τε καὶ θύσασιν ἀπηγόρευε τὴν μετάνοιαν. Ἐπειδὴ ὁ τότε τῆς Ῥωμαίων Ἐκκλησίας προεστηκώς Κορνήλιος μετά τῶν ὑπ' αὐτὸν ἐπισκόπων, ζητήσαντες περὶ τοῦ εισαγομένου, εψηφίσαντο δέχεσθαι εἰς μετάνοιαν καὶ τοὺς ἐπιθύσαντας, ὁ δὲ Ναυάτος τῆς οἰκείας ενστάσεως οὐ μεθίετο· ἐξέκοψαν τῆς Ἐκκλησίας ἐκεῖνον καὶ ἀπεκήρυξαν ὡς μισάδελφον. Ο δὲ καὶ ἄλλους ὁμόφρονας ἐσχηκώς καθ᾿ ἑαυτὸν ἐποιεῖτο παρασυνάξεις, καὶ σχίσμα παρὰ τῇ Ἐκκλησίᾳ ὑπ' ἐκείνου καὶ τῶν αὐτῷ συγκοινωνούντων ἐγένετο. quippe fratrum osorem decreto promulgavere. Περὶ σχισματικῶν τοίνυν καὶ αἱρετικῶν ἐρωτήσαντοῦ Ἰοδιανοῦ, ἀντεπέστειλεν αὐτῷ τε καὶ τοῖς συνεπισκόποις αὐτοῦ ὁ μέγας Κυπριανὸς καὶ ἡ αὐτῷ σύνοδος τὴν ἐπιστολὴν ταύτην. σύν Alios vero ille sectatores nactus, seorsim conven tus peragere, schismateque hinc inde cum suis gregalibus Ecclesiam lacerare adortus est. Cum ergo de schismaticis et hæreticis esset a Joviano quæsitum, ad eum ejusque coepiscopos magnus Cyprianus cum sua synodo rescribens subjectam episto. lam exaravit. • Εκ κοινοβουλίῳ ὄντες, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ἀνέ CANON 1. • Cum iu communi consilio essemus, dilecti fra- • γνωμεν γράμματα ἀφ' ὑμῶν σταλέντα περὶ ‹ tres, legimus litteras a vobis missas de iis, qui Guill. Bereregii nota. Balsamonis editionibus canones synodi Carthaginensis, ut a Græcis vocantur, hoc est, codicem canonum Ecclesiæ Africanæ, inter supradictam syuoduin Ancyranam interponi. Verum non modo PATROL. GR. CXXXVII. in Bodleiano codice quem ubique sequimur, sed et Amerbachiano, idem ordo synodorum observatur, quo hic imprimuntur, juxta quem veterem illam Carthaginensem synodus Ancyrana excipit.

κ τῶν παρὰ τοῖς αἱρετικοῖς ἢ σχισματικοῖς δου • κούντων βεβαπτίσθαι, ἐρχομένων πρὸς τὴν • καθολικὴν Ἐκκλησίαν, ἥτις ἐστὶ μία, ἐν • βαπτιζόμεθα καὶ ἀναγεννώμεθα· περὶ ὧν · καὶ πεποίθαμεν καὶ ὑμᾶς αὐτοὺς ἐκεῖνα πράτο • τοντας τὴν στερρότητα της καθολικῆς Ἐκ • κλησίας κρατεῖν, ὅμως ἐπεὶ συγκοινωνοί • ἡμῶν ἐστε, καὶ ζητῆσαι περὶ τούτου διὰ τὴν • κοινὴν ἀγάπην ἠθελήσατε, οὐ πρόσφατον γνώ • μην, οὐδὲ νῦν ἡδρασμένην προσφέρομεν, ἀλλὰ • τὴν πάλαι ὑπὸ τῶν προγενεστέρων ἡμῶν μετὰ • πάσης ἀκριβείας καὶ ἐπιμελείας δεδοκιμασμένην, • καὶ ὑφ᾽ ἡμῶν παρατηρηθεῖσαν, κοιννωούμεθα • ὑμῖν καὶ συζεύγνυμεν, τοῦτο καὶ νῦν χειρῶτο • νοῦντες, όπερ διὰ παντὸς ἰσχυρῶς καὶ ἀσφα • λῶς κρατοῦντες, μηδένα βαπτίζεσθαι δύνασθαι • ἔξω τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας· ἑνὸς ὄντος βα- • πτίσματος, καὶ ἐν μόνῃ τῇ καθολικῇ Ἐκκλη- • σίᾳ ὑπάρχοντος. Γέγραπται γάρ; «Εμὲ ἔγκα- • τέλιπον πηγὴν ὕδατος ζώντος, καὶ ὤρυξαν ἑαυ • τοῖς λάκκους συντετριμμένους, τοὺς μὴ δυ • να μένους ύδωρ συσχείν.» Καὶ πάλιν ἡ ἁγία • Γραφή προμηνύουσα λέγει ο ᾿Από ὕδατος άλ- • λοτρίου απέχεσθε, καὶ ἀπὸ πηγῆς ἀλλοτρίας μὴ 4 πίητε. ο Δεῖ δὲ καθαρίζεσθαι καὶ ἁγιάζεσθαι • τὸ ὕδωρ πρῶτον ὑπὸ τοῦ ἱερέως, ἵνα δυνηθῇ τῷ • ab hæreticis vel schismaticis baptizati visi ad ▲ • catholicam Ecclesiam, quæ una est, in qua 1 baptisamur et vegeneramur veniunt: de qui- ‹ bus confidimus vos quoque, qui illa agitis, catholica Ecelesim canones firmitatem tenere. ‹ Tamen quoniam nobiscum estis communionis ‹ participes, et propter communem dilectionem ‹ de eo quærere voluistis; mon nevam senton¬ • tiam neque nunç fundatam efferimus: sed quæ ‹ olim ab antiquioribus accuratissime et dili¬ • gentissime fuit 366 examinata, ‘eam a nobis ‹ observatam vobis communicamus, et conjun- • ginius, id quoque nunc statuentes, quod sens • per fortiter stabiliterque tenuimus; ut nemo ‹ possit baptizari extra catholicam Ecclesiam; ● cum unus baptismus, et in catholica Eccle- • sia sola celebretur. Scriptum est enim: • Me reliquerunt fontem aquæ vivæ, et foderunt ‹ sibi cisternas perforatas, quæ aquam continere ‹ nequeunt 7ª¸ › Et rursus sacra Scriptura beo • præsignidoans dieit: • Ab aqua aliena absti- • nete, et ex fonte aliquo ne bibite. • Oportet ◄ autem aquam primum purgari et sanctificari ‹ a sacerdote, ut possit proprio baptismate e hominis, qui baptizatur, peccata abluere. Et × per lezechięlem prophetam dicit Dominus: • Et aspergam vos aqua pura, et mundabo vος, ‹ et dabo vobis cor novum, et spiritum novum ● dabo vobis 79.80, Quomodo autem aquam pur- • gare et sanctificare potest, qui ipso est im-C ‹ mundus, et Spiritu sancto destitutus? et cum c dicat Dominus in Numeris: • El omnia quæ ● tanget immundus, immunda erunt*1; › quo- ● modo potest baptizags dare alii remissionem ‹ peccatorum, qui non potest propria peccata ● extra· Enclesiam dimittere? Sed et ipsa inter- ‹ rogatio, quæ fit baptismate, est testis veritatis. ‹ Dicentes enim el qui examinatur: Credis vi- ‹ tam æternam et remissionem peccatorum • accipere? nihil aliud dicimus, quam quod in ‹ catholica Ecclesia hæc dari possunt. Apud hæ- ‹ reticos autem, ubi Ecclesia non est, haberi' ‹ non potest peccatorum remissio. Et ideo qui ‹ hæreticorum patrocinium suscipiunt, vel debent interrogationem mutare, vel veritatem tueri. • Necesse est etiam eum, qui baptizatus est, ‹ ¡nungi, ut accepta unctione, flat Christi gra- ‹ tiæ particeps. Sanctificare autem oleum non ‹ potest hæreticus, qui nec altare habet, nec ‹‹ Ecclesiam. Non potest autem omnino chrisma • esse apud hæreticos. Nobis enim clarum est, ‹ nullo modo apud illos sanctificari posse oleum • ad gratiarum actionem. Scire enim et non ignorare debemus quod scriptum est: «Oleum • peccatoris non impinguet caput meum 6, Quod quidem etiam olim. significavit sauetus. ◄ Spiritus in Psalmis, ne forte abductus sit ** Jerem. 11, 13. 79.80 Ezech. xxxvi, 25, 26. • ἰδίῳ βαπτίσματι τὰς ἁμαρτίας τοῦ βαπτιζομέν • νου ἀνθρώπου ἀποσμήξαι.» Διά τε Ἰεζεκιήλ • τοῦ προφήτου λέγει Κύριος· «Καὶ ῥαντίσω • ὁμᾶς καθαρῷ ὕδατι, καὶ καθαριῶ ὑμᾶς, καὶ • δώσω ὑμῖν καρδίαν καινὴν, καὶ πνεῦμα καινὸν • δώσω ὑμῖν.» Πῶς δὲ δύναται καθαρίσαι καὶ ἁγιά • σαι ὕδωρ ὁ ἀκάθαρτος ὢν αὐτὸς, καὶ παρ᾽ ᾧ • Πνεῦμα ἅγιον οὐκ ἔστι; λέγοντος τοῦ Κυρίου • ἐν τοῖς ᾿Αριθμοῖς· «Καὶ πάντων ὧν ἄψεται ὁ • ἀκάθαρτος, ἀκάθαρτα ἔσται. Πῶς βαπτίζων • δύναται ἄλλῳ δοῦναι ἄφεσιν ἁμαρτιῶν ὁ μὴ δυνητ ε θεὶς τὰ ἴδια ἁμαρτήματα ἔξω τῆς Ἐκκλησίας • ἀποθέσθαι; 'Αλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ ἐρώτησις, ἡ ἐν ι τῷ βαπτίσματι γινομένη, μάρτυς ἐστὶ τῆς • ἀληθείας. Λέγοντες γὰρ τῷ ἐξεταζομένῳ, Πι- • στεύεις δώνιον ζωὴν καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν ι λαμβάνειν; οὐκ ἄλλο τι λέγομεν εἰ μὴ ὅτι ἐν • τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ δοθῆναι δύναται. Παρά • δὲ τοῖς αἱρετικοῖς, ὅπου Ἐκκλησία οὐκ ἔστιν, • ἀδύνατον ἁμαρτημάτων ἄφεσιν λαβεῖν. Καὶ διὰ • τοῦτο οἱ τῶν αἱρετικῶν συνήγοροι ἢ τὴν ἐπερώ • τησιν ἐναλλάξαι ὀφείλουσιν, ἢ τὴν ἀλήθειαν ι ἐκδικῆσαι. Ανάγκη δέ ἐστι χρίεσθαι τὸν βε- • βαπτισμένον, ἵνα λαβὼν χρίσμα μέτοχος γένη- • τα Χριστοῦ. 'Αγιάσαι δὲ ἔλαιον οὐ δύναται ὁ αἱ- • ρετικός, ὁ μήτε θυσιαστήριον ἔχων, μήτε ἐκκλησ ε σίαν· οὐ δύναται δὲ χρίσμα τὸ παράπαν παρὰ • τοῖς αἱρετικοῖς εἶναι. Πρόδηλον γάρ ἐστιν ἡμῖν • μηδαμῶς δύνασθαι παρ' ἐκείνοις ἁγιάζεσθαι • ἔλαιον εἰς εὐχαριστίαν. Εἰδέναι γὰρ καὶ μὴ • ἀγνοεῖν ὀφείλομεν ὅτι γέγραπται, ο Έλαιον 81 Num. xix, 22. ss Psal. GXL,

IN CAN. I CONC. CARTHAG. κεφαλήν μου.» Α' Πνεῦμα τὸ ἅγιον • ἁμαρτωλοῦ μὴ λιπανάτω τὴν • Ο δὴ καὶ πάλαι ἐμήνυσε τὸ · ἐν Ψαλμοῖς, μήπως εξιχνιασθῇ τίς, καὶ ὑπὸ τῆς • εὐθείας ὁδοῦ πλανηθεὶς παρὰ τοῖς αἱρετικοῖς • τοῖς τοῦ Χριστοῦ ἀντιπάλοις χρισθῇ. Πῶς δὲ < εὔξεται ὑπὲρ τοῦ βαπτισθέντος οὐχὶ ἱερεὺς, • ἀλλ᾽ ἱερόσυλος καὶ ἁμαρτωλός, λεγούσης τῆς · Γραφῆς ὅτι ἡ Ὁ Θεὸς ἁμαρτωλῶν οὐκ ἀκούει, • ἀλλ' ἐάν τις θεοσεβής ἦν καὶ τὸ θέλημα αὐτοῦ • ποιῇ, τούτου ἀκούει;» Διὰ τῆς ἁγίας Εκκλη- • σίας νοοῦμεν ἄφεσιν ἁμαρτιῶν· τὶς δὲ δύνα < ται δοῦναι ὅπερ αὐτὸς οὐκ ἔχει; ἢ πώς δύναται * πνευματικὰ ἐργάζεσθαι ὁ ἀποβαλών Πνεῦμα • ἅγιον; Διὰ τοῦτο καὶ ἀνανεοῦσθαι ὀφείλει σ ο πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν ερχόμενος, ἵνα Εσω ἡ διὰ τῶν ἁγίων ἁγιασθῇ. Γέγραπται γάρ, • ότι ο "Αγιος ἔσεσθε, καθὼς ἐγὼ άγιός είμι, ο λέγει Κύριος, ἵνα καὶ ὁ πλάνη βουποληθεὶς ἐν • τῷ ἀληθεῖ καὶ ἐκκλησιαστικῷ βαπτίσματι καὶ · αὐτὸς τοῦτο ἀποδύσηται, ὅστις πρὸς Θεὸν ἐρ· • χόμενος άνθρωπος, καὶ ἱερέα ἐπιζητῶν, ἐν • πλάνῃ εὑρεθείς Ιεροσύλῳ προσέπεσε. Δοκιμάζειν * γάρ ἐστι τὸ τῶν αἱρετικῶν βάπτισμα, τὸ συνευ • δοκεῖν τοῖς ὑπ' ἐκείνων βεβαπτισμένοις. Οὐ γὰρ • δύναται ἐν μέρει υπερισχύειν. Εἰ ηδυνήθη βα • πτίσαι, ίσχυσε καὶ ἅγιον Πνεῦμα δοῦναι· εἰ • οὐκ ηδυνήθη, ὅτι ἔξω ὢν Πνεύμα άγιον οὐκ ἔχει, · οὐ δύναται τὸν ἐρχόμενον βαπτίσαι, ἑνὸς ὄντος • τοῦ βαπτίσματος, καὶ ἑνὸς ὄντος τοῦ αγίου • Πνεύματος, καὶ μιᾶς Ἐκκλησίας ὑπὸ Χριστοῦ • τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἐπάνω Πέτρου τοῦ ἀποστόλου, • ἀρχῆθεν λέγοντος, ἐνότητος τεθεμελιωμένης. • Καὶ διὰ τοῦτα τὰ ὑπ' αὐτῶν γενόμενα ψευδή · καὶ κενὰ ὑπάρχοντα πάντα ἐστὶν ἀδόκιμα. Οὐδὲ • γὰρ δύναται δεκτὸν καὶ αἱρετὸν εἶναι παρὰ Θεῷ ε τῶν ὑπ' ἐκείνων γενομένων, σᾶς ὁ Κύριος που • λεμίους καὶ ἀντιπάλους αὐτοῦ λέγει ἐν τοῖς • Ευαγγελίοις· «Ὁ μὴ ἐν μετ᾿ ἐμοῦ κατ᾿ ἐμοῦ < ἐστι, καὶ ὁ μὴ συνάγων μετ᾿ ἐμοῦ, σκορπίζει. • Καλό μακάριος ἀπόστολος Ιωάννης, ἐντολὰς • Κυρίου τηρῶν, ἐν τῇ Ἐπιστολη προέγραψεν • Ἠκούσατε ὅτι ὁ ἀντίχριστος ἔρχεται, καὶ νῦν δὲ • ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν ὅθεν γινώσκομεν • ὅτι ἐσχάτη ώρα ἐστίν.» Εξ ἡμῶν ἐξῆλθον, ἀλλ ε οὐκ ἦσαν μεθ᾿ ἡμῶν, ὅθεν καὶ ἡμεῖς συν • είναι ὀφείλομεν καὶ νοεῖν, εἰ οἱ ἐχθροὶ Κυρίου, • καὶ οἱ ἀντίχριστοι ὠνομασμένοι, δυνατοὶ οὐκ · είεν χάριν δοῦναι τοῦ Κυρίου, καὶ διὰ τοῦτο «ἡμεῖς οἱ σὺν Κυρίῳ ἰόντες, καὶ ἑνότητα Κυρίου • κρατοῦντες, καὶ κατὰ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ χορηγού • μενοι, τὴν ἱερατείαν αὐτοῦ ἐν τῇ Εκκλησία λει • τουργοῦντες, όσα σὲ ἀντικείμενοι αὐτῷ, τουτέστι • πολέμιοι καὶ ἀντίχριστοι ποιοῦσιν, ἀποδοκι • μάσα, καὶ ἀποποιῆσαι καὶ ἀπορρίψαι, καὶ ὡς • βέβηλα ἔχειν, ὀφείλομεν· καὶ τοῖς ἀπὸ πλάνης • καὶ στρεβλότητος ἐρχομένοις ἐπὶ γνώσει τῆς • καθόλου θείας δυνάμεως μυστήριον, sa Joan. 1x, 31. * Levit. xr, 45. • aliquis, et a recta via aberrans apnd hereicos Christi adversarios inangatur. Qu ‹ modo autem pro eo qui baptizatus est preca– ‹ bitur, non sacerdos, sed sacrilegus, ot peeca- • tor? dicente Scriptura, quod e Deus pecca ‹ tores non audit: sed si quis est plus ac relt- ‹ giosus, et ejus voluntatem faeit, eum audit **? s • Per sanctam Ecclesiam peccatorum remissio- ‹ nem intellegiinds. Quis autem dare potest id quod ipse non habet? vel quomodo potest ‹ operari spiritualis, qni Spiritum sanctum ab- • jecit? Et ideo eliam renovari debet, qui ad • Ecclesiam accedit, ut intus per sanctus san ‹ ctificetur. Scriptum est enim: ‹ Sancti eritis, ‹ sicuri et ego sanctus sum 84, dicit Dommass • ut qui in errore pastus est, in vero et ecéles • siastico baptismate ipse quoque hoc exual, ‹ qui homo ad Deum accedens, et sacerdotenr * quærens, in errore inventus in sacrilegunt ‹ incidit. Est enim hæreticorum et schismaticotrum hæresin approbare, eis, qui ab illis ba ‹ ptīzati sunt, ĉconsentire. Non enim potest in r parte valere. Si potuit baptizare, potuit et san- • ctum Spiritum dare: st hoc non potuit, quia, ‹ cum extra sit, Spiritum sanctum non habet, ‹ nec potest venientem baptizare; cum sit unus ‹ baptismus, ét unús sanctus Spiritas, et uud • Ecclesià a Christo Domino nostro, id ab initio ‹ dicente, supra Petrum apostolum fundata unitate. Et ideo quæ ab eis facta sunt, cum ‹ sint falsa et vana, omnia sunt reprobata. Ne- ‹ que énim Deo gratum et acceptum esse potest ‹ quidquam corum, 367 quæ ab illis funt, quos • Dominus hostes et adversarios dicit in Evan- ‹ gélifs: ‹ Qui non est mecum, contra me est: • et qui non colligit mecum, dispergit. Quin etiam beatus apostolus Joannes, præcepta • Domini servans, in Epistola præscripsit: «Au- • divistis quod Antichristus venit, et nunc etiam ‹ multi antichristi facti sunt; unde cognosci- • mus quod extrema hora adest s. Ex nobis • exierunt, sed non erant cum nobis, unde et ⚫ nós intelligere et cogitare debemus, si Domini «inimici, et qui antichristi sumt nominati, Do- • mini gratiam dare non possunt; ideo nos, ‹ qui cum Domino simus, et Domini unitatem ‹ tenemus, ut pro ejus dignitaté subministran- ‹ tes, sacerdotium ejus in Ecclesia gerimus, • quæcunque adversarif ejus, hoc est, hostes et • antichristi faciunt, reprobare, removere, et • abjicere, et pro profanis habere debemus: iis • que, qui ab errore et perversitate ad veræ et < ecclesiasticæ fidei cognitionem veniunt, di- ‹ vinæ potentiæ mysterium, unitatis et ¡fidei et r veritatis, omnino dare. ἀληθινῆς καὶ ἐκκλησιαστικῆς πίστεως δοῦναι Ενότητός τε καὶ πίστεως καὶ ἀληθείας.» st. Matth. xtr, 30. st Joan. 11, 18.

BALS. Scriptum est in procemio quam ob causam praesens epistola fuit edita: et ipsa quidem statuit, ut qui ad catholicam Ecclesiam ab bæreti - cis vel schismaticis accedunt, baptizentur, etiamsi ab illis prius baptizati fuerint. Septimus autem canon secundæ synodi universalis eorum, qui baptizari et qui non baptizari debent, differentiam constituens, alia quædam præcipit. Lege ergo euni, et mentem adhibe iis quæ in ipso sunt posteriora. Lege ergo etiam 2 canonem synodi quæ eat in Trullo, et scies, quod quæ hac epistola continentur, ab omnibus Patribus admissa non sunt. Sic enim dicit ipsis verbis: Præterea autem et a Cypriano, qui Afrorum regionis episcopus fult et martyr, et a synodo, quæ ab illo habita est, editum canonem, qui in prædictorum præsulum locis, iisque solis, juxta illis traditam consuetudinem, obtinuit. Hinc ergo notatur, quod a principio non erat in usu apud omnes hic canon. Nota autem, quod Afri dicuntur Carthaginenses. Quia sutem in nonnullis exemplaribus aperte descriptæ Lnveniuntur 84 episcoporum sententia, qui in eadem fuerunt opinione cum sancto Cypriano; eramus eas quoque scripturi et interpretaturi: sed quia, ut dictum est, septimus secundæ synodi canon alia quædam constituit ab iis, quæ hac præsenti epistola continentur, de hæreticis et schismaticis qui ad fidem accedunt, prætermissa est eorum expositio. ZONAR. Epistola hæc quoscunque ab hæreticis aut schismaticis baptizatos, si ad Ecclesiam catholicam se recipiant, iterum baptizari jubet, eamque sententiam variis epichirematibus, enthymcizatis Scripturæque testimoniis confirmat. At vero secunda œcumenica synodus canone septimo, non omnes, qui ex hæresi demigrant, baptismo iterum expiaudos, sed alios quidem, si datis libellis suam præterea quisque hæresin, omnemque a catholica et apostolica Dei Ecclesia alienum errorem exsecrentur, charactere notatos, hoc est sancto chrismate inunctos admitti oportere decernit; alios vero omnes, ex quibus nonnullos nominatim designat, baptizari, atque ut Græcos admitti, jubet. Qui quidem etiam canon suo loco explicatus est. Unde ejus canonis constitutionem a sanctis postea Patribus receptam haud fuisse facile apparet. Cum igitur de eadem re due synodi contraria inter se decreta protulerint, potior habenda est secundæ synodi constitutio, quippe quæ et posterior fuit, et acumenica, in qua omnes scilicet quicunque patriarchicam sedem obtinent, aut ipsimet patriarchæ, aut ipsorum legati adfuerunt. Porro hunc canonem nequaquain a sanctis Patribus universis receptum fuisse, vel er secundo canone synodi iu Trullo habitæ, quæ sexta dicitur, intelligi licet. Ibi namque sancti Patres iis canonibus, quorum rata auctoritas esse debet, sigillatim enumeratis, de hoc canone 368 totidem omniño verbis ita pronuntiant. Præterea ΒΑΛΣ. Ἐν τῷ προοιμίω γέγραπται τίνος χάριν ἡ παροῦσα ἐξετέθη ἐπιστολή· καὶ αὕτη μὲν διορί ζεται τοὺς προσερχομένους τῇ καθολική Εκκλησίᾳ ἀπὸ αἱρετικῶν ἡ σχισματικῶν βαπτίζεσθαι, καν ὑπ' ἐκείνων προεβαπτίσθησαν· ὁ δὲ ζ' κανὼν τῆς οἰκουμενικῆς β' συνόδου, ποιούμενος διαίρεσιν τῶν ὀφειλόντων βαπτίζεσθαι καὶ μὴ, ἕτερά τινα παρα· κελεύεται. Ανάγνωθι οὖν τοῦτον, καὶ πρόσεχες τοῖς ἐν αὐτῷ μεταγενεστέροις ουσιν. Ανάγνωθι καὶ τὸν β' κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, καὶ μάθῃς ὅτι τὰ τῆς παρούσης επιστολῆς οὐκ ἐδέχθησαν παρά πάντων τῶν Πατέρων. Φησὶ γὰρ οὕτω ρήμασιν αὐ τοῖς· Ετι μὴν καὶ τὸν ὑπὸ Κυπριανοῦ, γενομέν νου ἐπισκόπου τῆς ᾿Αφρων χώρας καὶ μάρτυρος, καὶ τῆς κατ' αὐτὸν συνόδου ἐκτεθέντα κανόνα δς καὶ ἐν τοῖς τῶν προειρημένων προέδρων τόποις καὶ μόνοις κατὰ τὸ παραδοθεν αὐτοῖς ἔθος ἐκράτησε. Δείκνυται οὖν ἐντεῦθεν ὅτι ἀρχῆθεν οὐ παρὰ πᾶσιν ἦν ἐνεργῶν ὁ κανών. Σημείωσαι δὲ ὅτι Αφροι λέγονται οι Καρχηδόνιοι. Ἐπὶ δὲ ἄν τισιν ἀντιγρά φοις ῥητῶς εὑρίσκονται καταγεγραμμέναι αἱ τῶν ὀγδοήκοντα πρὸς τοῖς τέσσαρσιν ἐπισκόποις γνῶμαι τῶν συνομογνωμονησάντων μετὰ τοῦ ἁγίου Κυ πριανοῦ, ἐμέλλομεν καὶ ταύτας γράψαι καὶ ἑρμη νεῦσαι· ὅτι δὲ, ὡς εἴρηται, ὁ ζ' κανὼν τῆς β' συνό δου ἕτερά τινα ἐθέσπισε παρὰ τὰ περιεχόμενα τη παρούσῃ ἐπιστολῇ χάριν τῶν προσερχομένων τῇ πίστει αἱρετικῶν καὶ σχισματικών, παρείθη ή τούτων ἐξήγησις. ΖΩΝΑΡ. Αὕτη ἡ ἐπιστολὴ καθάπαξ τοὺς ὑπὸ αίρε τικῶν ἢ σχισματικῶν βαπτισθέντας προσερχομένους τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ βαπτίζεσθαι διατάττεται, καὶ ἐκ διαφόρων ἐνθυμημάτων καὶ ἐπιχειρημάτων καὶ ῥητῶν γραφικῶν τὸν οἰκεῖον λόγον κατασκευάζει. Η δὲ δευτέρα οἰκουμενική σύνοδος, ἐν κανόνι αὐτῆς ἑβδόμῳ οὐ πάντας ἐξ αἱρέσεων επιστρέφοντας ἄνωθεν κελεύει βαπτίζεσθαι, ἀλλ' ἀπαριθμεί τι νας μὲν δεῖ δέχεσθαι διδόντας λιβέλλους, καὶ ἀναθεματίζοντας τήν τε οἰκείαν αίρεσιν έκαστον, καὶ πᾶσαν μὴ φρονοῦσαν ὡς ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολικὴ καὶ ἀποστολική Εκκλησία φρονεί, σφρα γιζομένους ήτοι χρισμένους τῷ ἁγίῳ μύρῳ· τοὺς δὲ λοιποὺς πάντας, ὧν τινας καὶ ὀνομαστὶ καταλέγει, βαπτίζεσθαι ορίζεται, δεχομένους ὡς Ελλη νας· ὃς δῆτα κανὼν καὶ ἐν τῷ ἰδίῳ τόπῳ ἐξήγηται. Οθεν φαίνεται ὅτι οὐκ ἐδέχθη παρὰ τῶν μετέπειτα ἁγίων Πατέρων ἡ διαταγή αύτη. Εναντία τοίνυν ἐν τούτῳ τῷ κεφαλαίῳ τῶν δύο συνόδων εἰσαγουσῶν, τὰ τῆς δευτέρας κρατεί συνόδου, ὅτι τε μεταγενε στέρα ἐστὶ, καὶ ὅτι οἰκουμενικὴ, ἐν ᾗ πάντως ἐκ πάντων τῶν πατριαρχικών θρόνων συνῆσαν ἢ οἱ πα τριάρχαι αὐτοί, ή τοποτηρηταί. Οτι δὲ οὐκ ἐδέχθη ὁ παρὼν κανών παρὰ πάντων τῶν ἁγίων Πατέρων, δηλοῦται καὶ ἐκ τοῦ δευτέρου κανόνος τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ γενομένης συνόδου λεγομένης έκτης. Απαρίθμησιν γὰρ ἐν αὐτῷ οἱ συνόδου ἅγιοι Πατέρες ἐκείνης ποιούμενοι τῶν ὀφειλόντων κρατεῖν κανό νων, ταῦτα περὶ τοῦ κανόνος τούτου βήμασιν αὐτ τοῖς διεξίασιν· ἔτι μὴν καὶ τὸν ὑπὸ Κυπριανοῦ τοῦ

IN CAN. I CONC. CARTHAG. γενομένου ἀρχιεπισκόπου τῆς "Αφρων χώρας καὶ vero, inquiunt, et a Cypriano, qui Afrorum regionis μάρτυρος, καὶ τῆς κατ' αὐτὴν 'συνόδου, ἐκτεθέντα κανόνα, ὃς ἐν τοῖς τῶν προέδρων τόποις καὶ μόνοις κατὰ τὸ παραδοθὲν αὐτοῖς ἔθος εκράτησεν. Ἐντεῦ δεν οὖν δείκνυται ὅτι καὶ ἀρχῆθεν οὐ παρὰ πᾶσιν ἦν ἐνεργῶν ὁ κανών. Ταῦτα μὲν οὖν τὰ τῆς ἐπιστο λῆς· αἱ δὲ ἐν τῇ κοινῇ διασκέψει δοθεῖσαι γνώμαι παρ' ἑκάστου τῶν ἐν τῇ συνόδῳ συνειλεγμένων ἔχουσιν οὕτω κατ' ἐπιτομήν. Κυπριανὸς εἶπεν. Ἠκούσατε, ἀγαπητοί συνεπίσκοποι, τί μοι ἔγρα ψεν Ιοβιανός ὁ συνεπίσκοπος ἡμῶν συμβουλήν παρὰ τῆς μετριότητός μου βουλόμενος λαβεῖν περὶ τοῦ ἀνοσίου καὶ ἀνόμου βαπτίσματος τῶν αἱρετικῶν, καὶ τί ἐγὼ αὐτῷ ἀντέγραψα, δογματίζων, ὁ ἅπαξ καὶ δεύτερον καὶ πολλάκις ἐκρίναμεν, τοὺς αἱρετι κοὺς τοὺς προσερχομένους τῇ Ἐκκλησίᾳ βαπτίσματι βαπτίζεσθαι δεῖν καὶ ἁγιάζεσθαι. Επειτα δὲ ἀγεγνώσθη ὑμῖν καὶ ἄλλα γράμματα Ἰοδιανού, δι' ὧν κατὰ τὸ αὐτοῦ εὐσεβὲς ἀντίγραμμα οὐ μόνον ἡμῖν συνευδόκησεν, ἀλλὰ καὶ τῇ ἐπιγνώσει τῆς ἀληθείας χάριν ὡμολόγησεν. Υπόλοιπον οὖν περὶ αὐτοῦ τι ἕκαστος ἡμῶν φρονεῖ εἰπεῖν, μηδενὸς ἀφ' ἡμῶν ἐν τούτῳ κρινομένου, μηδέ, εἰ ἐναντία φρονοίη, καὶ ἀκοινωνήτου γινομένου. Ούτε γάρ τις ἐπίσκοπον ἑαυτὸν καθίστησιν, οὐδὲ τυραννικῇ αὐθαδείᾳ εἰς ἀνάγκην τοῦ ἔπεσθαι αὐτῷ τοὺς συνεπισκόπους βιάζεται, ὁπότε εἷς ἕκαστος ἐπίσκοπος ἐξουσίαν ἔχει πράττειν ἐλευθερίως & φρονεί. Ως γὰρ αὐτὸς ἄλλον κρῖναι οὐ δύναται, οὕτως οὐδὲ ὑπὸ ἄλλου κριθῆ και. Περιμένομεν γὰρ πάντες τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ κρίσιν, ὃς μόνος ἐξουσίαν ἔχει ἐπίσκοπον καθιστῶν ἐν τῇ αὐτοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ ἑνὸς ἑκάστου τὴν πράξιν ἐξετάζειν καὶ δοκιμάζειν. Καικίλλιος Λιβεράριος είπεν Εν βάπτισμα ἐν μόνῃ τῇ Ἐκκλησίᾳ οἶδα, καὶ ἐκτὸς τῆς Ἐκκλησίας οὐδαμοῦ. Ενθα γάρ ἐστι τὸ ἐν βάπτισμα, ὄντως καὶ ἐλπὶς ἀληθείας ἐστὶ, καὶ πίστις. Οὕτω γὰρ γέγραπται, Μία πίστις, εν βάπτισμα. Οὐ γὰρ τοῖς αἱρετικοίς, παρ᾽ οἷς οὐδεμία πίστις καὶ ἐλπὶς, ὅπου πάντα ψευδῆ, ὅπου εξορκίζει δαιμονιζόμενος, μυστήριον ἐρωτᾷ, οὗ τὸ στόμα λοιμώδη καὶ ιώδη φθέγγεται· πίστιν δὲ διδωσιν ἄπιστος, ἄφεσιν ἁμαρτιῶν παρέχει ἁμαρτω λὸς, καὶ εἰς ὄνομα Χριστοῦ βασπτίζει ἀντίχριστος, ὑπισχνείται ζωὴν νεκρός, εἰρήνην δίδωσιν εἰρήνης ἀλλότριος, Θεὸν ἐπικαλεῖται βλάσφημος, ἱερατεία κέχρηται ἀσεβής. Οἱ αὐτοῖς συνηγοροῦντες εἰπάτωσαν ταῦτα πάντα ψευδή είναι περὶ τῶν αἱρετικῶν. Ἰδοὺ τίσιν ἀναγκάζεται η Εκκλησία συνευδοκεῖν, ἵνα χωρὶς βαπτίσματος καὶ ἀρέσεως ἁμαρτιῶν τοιούτοις συγκοινωνήσῃ. Ὅθεν, ἀδελφοί, φεύγειν καὶ ἐκκλίνειν ὀφείλομεν, καὶ χωρίζειν ἑαυτοὺς ἀπὸ τοιούτων πλημμελημάτων, καὶ ἐν βάπτισμα κατέ χειν τὸ μόνον ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ δεδωρης μένον. 87 Ephes. IV, 5 fuit archiepiscopus et martyr, et a synodo, quæ sub eo fuit, editum canonem, qui in ilforum præsulum locis tantummodo juxta traditam ab eis consuetudinem servatus est. Ex hoc loco igitur, primis quoque temporibus canonem hunc nequaquam apud omnes valuisse, facile apparet. llic igitur est textus epistolæ: quæ vero in communi disceptatione dicta sunt a singulis, qui in synodo convenerant, ita se habent. Cyprianus dixit: Audistis, dilectissimi coepiscopi, quid mihi evianus coepiscopus noster, de illicito et profano hæreticorum baptismo-mediocritatem nostram consuiens, scripserit, et quid ego ei rescripserim, censens scilicet, quod semel atque iterum et sepe censuimus, hæreticos ad Ecclesiam venientes baprisme (Ecclesiæ laptizeri et sanctificari oportere. Item lectie sunt vobis et aliæ litteræ Joviani, quibus pro: sua sincera et religiosa devotione ad epistolam nostram rescribens, non tantum nobis consensit, sed etiam veritate instructum se esse gralias egit. Superest de hac ipsa re, quid singuli sentiamus, proferre, neminem judicantes, aut a jure communionis, si diversum senserit, amoventes. Neque enim quisquam episcopum se constituit, aut tyrannico. terrore ad obsequendi necessitatem coepiscopos suos adigit, quandoquidem omnis episcopus potestatem habet libere faciendi quæ sentit. Ut ipse enim alium judicare non potest, sic uec ab alio julicari. Nam omnes exspectamus judicium Domini nostri Jesu Christi, qui solus potestatem habet in Ecclesia sua episcopum constituendi, et acta uniuscujusque examinandi ot judicandi. Cæcilius Liberarius diail. Ego unum baptisma in Ecclesia sola scio, et extra Ecclesiam nullibi. Ibi enim est unum baptisma, ubi spes vera et fides certa. Sic enim scriptum est: Unalfides, unum baptisma ". Non enim apud hæreticos, ubi spes nulla est, et fides false; ubl omnia per mendacium aguntur, ubi exorcizat dæmoniacus, sacramentum interrogat, cujus es pestilentia et venenosa eructat: fidem autem dat iufdelis, veniam delictorum tribuit sceleratus, et in nomine Christi baptizat Antichristus, vitam pollicetur mortuus, pacem dat impacificus, Deum invocat blasphemus, sacerdotium administrat profanus. Dicant, qui illis astipulantur, hæc omnia falsa esse de hæreticis. Ecce quibus Ecclesia consentire cogitur, ut sine baptismo ac venia delictorum cum talibus communicet. Quam rem, fratres, fugere ac vitare debemus, et a tanto scelere nos separare, et unum baptisma tenere, quod solum Ecclesia Dei conces sum est.

Priamus a Mastripą dixit. Censeo omnem hominem ab hæresi venientem baptizandum, Frustra enim illic putat esse baptizatum, cum non sit nisi unum baptisma in Ęeclcsia sola: quia et Deus unus et baptisma uDUM, et Ecclesia una, in qua baptisma et sanctificaliq, el quæcunque alia ad salutem et vitam æternam spectant, perficiuntur. Nam quæ extra Ecclesiam exercentur, nullum habent salutis effectum. Polycarpus ab Adrumeto dixit. Qui hæreticorum baptisma probant, nostrum reprobum efficiunt, Novatus a Thennubasilio dizit. Licet sciamus omnem Scripturam testimonium reddere de salutari baptismo: debemus tamen fialem nostram 369 exprimere, ut haereticos et schi smaticos ad Ecclesiam venientes, post falsum eorum baptisma vere baptizemus. Ideoque omnes, qui inde ad Ecclesiam conversi sunt, ipse baptizavi, et quicunque ex clero ordinati videbantur inter laicos recepi. Nemesianus a Thubunis dixit. Baptisma, quod dat bæreticus et schismaticus, pon esse verum, ubique in Scripturis sanctis declaratum est: quoniam ipsi præpositi eorum falši christi sunt et falsi prophete. Januarius a Laba dixit. Secundum Scripturarum sanotarum auctoriJaței decerno hæreticos omnes baptizandos, et sic in Ecclesiam sanetam admittendos. Lucius a Castragalba dixit. Dominus in Evangelio dixit: Vos estis sal terræ: și qutem sal infqtuatum fuerit, in quo salietur *** Cum igitur manifestum sit hæreticos, id est hostes Dei, non posse quemquam spirituali confessione vivificare, quod infatuati sint et extra Ecclesiam; accedentes eos sancto baptismale baptizare debemus. Crescous a Creta dixit. Çansen et ipsa hæreticos et schismaticos, qui ad catholieam Eeçtesiam voluerint venire, non ante recipiendos, quam exorcizati et baptizati fuerint; exceptia ijs, qui in Ecclesia fuerint ante baptizati, et ab ea defecerint. Hi enim poenitendam agentes per manuum impositionem solam Ecclesiæ reconciliari debent. Nicomedes a Sergomsin dixit. Mea sententia hæc est: Ut hæretici ad Eoclesiam venientes baptizentur eo quod nullam foris peceatorum remissionem consecuti sint ab hæreticis baptizati. Secundianus a Carindia dixit. Gum Dominus noster Jesus Christus dicat: Qui Kon ask mecum, contra mue est; et Joannes apostoJus eos, qui ab Ecclesia exeunt, antichristos di◄ cat; impossibile enim est, ut ipsi gratia Dei et * Matth. v, 13. Πρίαμος ἀπὸ Μαστρίτης εἶπε. Δογματίζω πάντα ἄνθρωπον ἀπὸ αἱρέσεως ερχόμενον δεῖν βαπτίζεσθαι. Μάτην γὰρ αὐτὸν ἐκεῖ βεβαπτίσθαι, μὴ ὄντος εἰ μὴ ἑνὸς βαπτίσματος ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ μόνῃ· ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς εἷς, καὶ βά πτισμα ἐν, καὶ Ἐκκλησία μία, ἐν ᾗ τὸ βάπτισμα καὶ ὁ ἁγιασμὸς καὶ ὅσα ἄλλα εἰς σωτηρίαν καὶ εἰς ζωὴν αἰώνιον ἐπιτελεῖται. Τὰ γὰρ ἔξω τῆς Ἐκ κλησίας γινόμενα εἰς οὐδὲν τούτων ἀφικνεῖται. Πολύκαρπος Αδραμέντου εἶπεν. Οἱ τὸ τῶν αἱρετικῶν βάπτισμα δοκιμάζοντες τὸ ἡμέτερον ἀδόκιμον ποιοῦσι. Νουβάτος ἀπὸ σαντουβασιλέως εἶπεν. Πᾶσαι αἱ Γραφαι μαρτυρούσι περὶ ἑνὸς καὶ μόν νου τοῦ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ βαπτίσματος σωτηρίου ὀφείλομεν τὴν ἡμετέραν πίστιν ὁμολογήσαι, ἵνα τοὺς αἱρετικοὺς καὶ σχισματικούς προσερχομένους τῇ Ἐκκλησίᾳ μετὰ τὸ ψευδές ἐκείνων βάπτισμα τῷ ἀληθεῖ βαπτίσωμεν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ τοὺς ἐκεῖθεν ἐλθόντας πάντας εβάπτισα, καὶ τοὺς ἀπὸ κλήρου αὐτῶν λαϊκούς έστησε. Νεμεσιανὸς ἀπὸ βουβούνων εἶπε. Βάπτισμα ὁ δίδωσιν αἱρετικός και σχισματικός μὴ εἶναι ἀληθὲς πᾶσαι αἱ Γραφαὶ μαρτυροῦσιν ἐπεὶ αὐτοὶ οἱ προεστώτες αὐτῶν ψευδόχριστοί εἰσι καὶ ψευδοπροφῆται. Ιαννουάριος ἀπὸ Λαβῆς εἶπε. Κατὰ τὰ προστάγματα τῶν ἁγίων Γραφών κρίνω δεῖν πάντας τοὺς αἱρετικούς βαπτίζεσθαι, καὶ οὕτως εἰς τὴν ἁγίαν Εκκλησίαν προσδέχεσθαι. Λούκιος ἀπὸ Γαστρογαλβῆς εἶπεν. Ο Κύριος ἐν τῷ Βαγγελίῳ φησιν· Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι αλισθήσεται; ὁπότε οὖν σαφές ἐστι τοὺς αἱρετικούς, τουτέστιν ἐχθροὺς τοῦ Θεοῦ, μὴ δεῖν δύνασθαι ζωοποιῆσαί τινα πνευματικῇ ὁμολογία, μωρανθέντας αὐτοὺς καὶ ἔξω ὄντας ἡ τῆς Ἐκκλησίας, ἁγίῳ βαπτίσματι βαπτίζειν αὐτοὺς ἐρχομένους ὀφείλομεν. Κρίσκης ἀπὸ Κρήτης είπε. Καὶ αὐτὸς τοὺς αἱρετικοὺς καὶ σχισματικούς, ὁπόταν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τὴν καθολικὴν ἔλθωσι, μὴ πρότερον δεχθῆναι, πρὶν ἐξορκισθῶσι καὶ βαπτισθῶσι, χωρὶς ἐκείνων τῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ βαπτι σθέντων καὶ ἀποστάντων· οὗτοι γὰρ ὀφείλουσι μετ τανοήσαντες χειροθεσίας μόνης τυχεῖν. Νικομήδης ἀπὸ Σερτομέων είπεν. Ἡ ἐμὴ ἀπόφασις αὕτη ἐστίν· ἶναι οἱ αἱρετικοί τῇ Ἐκκλησίᾳ προσερχόμενοι βαπτισθῶσιν· ἐπεὶ μηδεμίαν ἔξω ἄφεσιν ἁμαρτιῶν εἰλήφασιν ὑπὸ τῶν αἱρετικῶν βαπτισθέντες. Σεκουνιανὸς ἀπὸ Καρινθίας εἶπεν. Ὅτι ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός λέγει· Ὁ μὴ ἐκ μετ' ἐμοῦ κατ' ἐμοῦ ἐστι· καὶ Ἰωάννης ὁ ἀπόστολος τοὺς ἐξερχομένους τῆς Ἐκκλησίας ἀντιχρίστους ονομάζει. Αδύνατον γάρ ἐστιν αὐτους

IN CAN. 1 CONC. CARTHAG. ὑπηρετῆσαι χάριτι Θεοῦ καὶ σωτηρίῳ βαπτίσματι· salutari baptisme inserviant: et ideo censeo eos, καὶ διὰ τοῦτο κρίνω τοὺς τῇ Ἐκκλησίᾳ προσελ. qui ad Ecclesiam confugiunt, a nobis esse bapti θόντας βαπτισθῆναι παρ' ἡμῶν. Φήλιξ ἀπὸ Γαμετῶν εἶπεν. Ως τυφλός τυφλὸν ὁδηγῶν ἅμα εἰς βόθρον εμπίπ τουσιν, οὕτως αἱρετικὸς ἀἱρετικὸν βαπτίζων τῷ βαπτιζομένῳ συναποθνήσκει. Καὶ διὰ τοῦτο παρ' ἡμῖν τὸν αἱρετικὸν βαπτισθῆναι δεῖ, ἵνα μὴ ἡμεῖς οἱ ζῶντες νεκροῖς κοινωνήσωμεν. Σουκέντιος ἀπὸ ᾿Αβιργεμανικιανῆς εἶπεν. Αιρετικοῖς ἢ οὐδὲν ἔξεστιν, ἢ πάντα. Ει δύνανται βαπτίσα, δύνανται καὶ Πνεῦμα ἅγιον δοῦναι. Έπει δε μὴ ἔχουσιν, οὐδὲ πνευματικῶς βαπτίζουσι καὶ διὰ τοῦτο κρίνω δεῖν τοὺς αἱρετικοὺς βαπτι ζεσθαι. Φορτουνάτος ἀπὸ Βουκγαβῶρ εἶπεν· Οἱ ἔξω τῆς Ἐκκλησίας ὄντες εναντίοι τῷ Χριστῷ, ὡς τὰ πρόβατα καὶ τὴν ἀγέλην αὑτοῦ σκορπίζοντις, βαπτίζειν ἔξω σὺ δύνανται. Θήδατος ἀπὸ Βουρβών είπε. Πάσῃ δυνάμει ἀγωνιστέον ἵνα μὴ ὁ τὴν τῶν αἱ ρετικῶν πλάνην ἀφεὶς τὸ μόνον τῆς Ἐκκλησίας βάπτισμα διστάσῃ λαβεῖν, ᾧ τις μὴ βαπτισθεὶς ἀλλοτριοῦται τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας. Προβατιανὸς ἀπὸ Σαφετίης εἶπεν. Εἰ ἀπὸ Θεοῦ ἡ αἵρεσίς ἐστιν, ἕξει αἱρετικὸς καὶ δωρεὰν Θεοῦ· εἰ δὲ μή ἐστιν ἀπὸ Θεοῦ, πῶς δύναται αὐτὸς ἔχειν τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ καὶ ἄλλῳ δια Είναι; Μονούαλος ἀπὸ Γέρξης εἶπε. Τοῦ Κυρίου λέγοντος· Βαπτίσατε πάντα τὰ ἔθνη εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ Αγίου Πνεύματος, οἴδαμεν σαφῶς τοὺς αἱρετικούς μὴ Πατέρα ἔχειν μήτε Υιόν μήτε Πνεῦμα ἅγιον. Δεῖ οὖν ἐρχομένους εἰς τὴν Ἐκκλησίαν βαπτίζειν, ἵνα ἀναγεννηθῶσι. Πολιτιανὸς ἀπὸ Μίλεως εἶπεν. Ορθόν ἐστι τὸν ἀπὸ αἱρέσεως ἐρχόμενον ἐν τῇ Εκκλησίᾳ βαπτίζεσθαι. Θέογνις ἀπὸ Ιππώνος Ρηγίου είπεν. Ακολούθως τῷ μυστηρίῳ τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς οὐρα νέου χάριτος, ἣν ειλήφαμεν, βάπτισμα, ὅ ἐστιν ἐν τῇ ἁγίᾳ Ἐκκλησίᾳ, οίδαμεν. Διατίους ο Στάθης είπαν, Ἡμεῖς, ὁ ἐφ' ἡμῖν ἐστιν, αἱρετικοῖς οὐ κοινω νοῦμεν, ἐὰν μὴ ἐν τῇ Ἐκκλησίας βαπτισθῇ, καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν λάβῃ. Προβάτος ἀπὸ Σοφιστοῦ 8.πεν. Ο δοκιμάζων παρά τοις αἱρετικοῖς βάπτισμα εἶναι τί ἄλλα 7 τοῖς αἱρετικούς κοινωνεί; Ορτησιανὸς ἀπὸ Λαβούρνης εἶπε, Καὶ ἡμεῖς ἐν βάπτισμα, ὅπερ ἐν τῇ Ἐκκλησία οἴδαμεν, τοῦτο τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐκδικούμεν Κάσιος ἀπὸ Κομαζών είπεν. . Ἐπεὶ δύο βαπτίσματα είναι οὐ δύναται, συγχωρῶν τοῖς αἱρετικοῖς βάπτισμα ἑαυτὸν τοῦ βαπτίσματος ἀποστερεῖ. Διὸ ἐπιχυρῶ αἱρετικοὺς βαπτίζειν δεῖν, • Matth. ΧΧΤΗ, 19. zandos. Felix a Gametis dixit. Sicut cæcus cæcum ducens simul in foveam cadunt; ita hæreticus hæreticum baptizans simul cum eo in mortem cadit. Et ideo baptizandus est apud nos hæreticus, ne nos vivi mortuis communicemus. Succentius ab Abirgemaniciana dixit. Hæreticis aut nihil licet, aut omnia. Si possunt baptizare, possunt et dare Spiritum sanctum. Quoniam autem non habent, nec baptizare spiritualiter possunt: propterea censeo hareticos baptizandos esse. b Fortunatus a Thuchabori dixit. Qui extra Ecclesiam sunt, contra Christum stantes, ut qui oves ejus et gregem dispergunt baptizare foris non possunt. Thedatus a Thurbis dixit. Omnibus viribus nitendum est, ne quis hæreticorum errorem derelinquens singulare et verum Ecclesia baptisma detrecled accipere, quo quisquis non fuerit baptizatus a regno coelorum fit alienus. Probatianus a Sophelia dixit. Si hæresis a Deo est, habebit bæreticus et indulgentiam. divinam. Si vero a Deo non est, quo modo gratiam Dei ipse habere et conferre alicui potest? Monualus a Gerba dixit. Domino dicente: Baptizate omnes gentes in uomine Patris et Filii et Spiritus sancti; manifeste scimus hæreticus nec Patrem habere, nec Filium, nec Spiritum 370 sanctum. Debent igitur venientes ad Ecclesiam baptizari, ut renascantur. Politianus a Mileo dixit. Justum est in Ecclesia baptizari eum, qui að haresi venit. Thengnis ab Hippone Regid dixit. Bocandum sacramentum Dei et grative cœlestis, quam accepimus, baptisma, quod est in Eeclesia sancta novimus. Diatius Seada dixit. Nos, quantum in nobis est, hæreticis non com. municamus; nisi baptizati in Ecclesia fuerint, et remissionem peccatorum acceperint. Probatus a Sophisto dixit. Qui hæreticorum baptismum probat, quid aliud quam hæreticis communicat? Hortensianus a Laburna dixit. Nos unum baptisma, quod non nisi in Ecclesia novimus, Ecclesiæ vindicamus. Cassius a Comazis dixit. Cum baptismata duo éssé non possint, qui hæreticis baptisma concedit, baptisma sibi tollit. Censeo itaque baptizandos esse hæreticos, cum ad

Ecclesiam venerint; exceptis illis, qui ab Ecclesia δταν πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν ἔρχωνται, χωρὶς τῶν τῆς Adelium separati ad hæresis tenebras transierunt, quos redeuntes oportet per solam manus imposio tionem restitui. Jannuarius ab Ubico dixit. Si non obtemperat error veritati, multo magis veritas non consentit errori. Et ideo nos Ecclesia assistimus, in qua præsidemus, ut qui in ea non baptizati sunt, baptizemus. Secundinus a Carpis dixit. Si Christiani sunt hæretici, cur in Ecclesia Dei non sunt? sin autem Christiani non sunt, fiant. Unde constat, super flios alienos et sobolem Antichristi Spiritum sanctum per manus impositionem tantummodo non posse descendere. Victorinus a Thabacis dixit. Si licet hæreticis baptizare, et Spiritum sanctum ac remissionem peccatorum dare, quid adversus illos mentimur, ut hæreticos illos appellemus? Alius Felix a Thuina dixit. Confirmare debemus, ut omnes hæretici, qui ad Ecclesiam accurrunt, baptizentur, ut omnis externa perversitas purgata et sanctificata in melius reformetur. Quintus ab Uruc dixit. Si illi, qui apud hæreticos baptizantur, remissionem peccatorum et vitam æternam consequun • tur, cur ad Ecclesiam veniunt? Sin autem ad poe-C nitentiam veniunt, in qua et baptismale vivifcantur, quod est in Ecclesia catholica, baptizari et sanctificari debent. Castus a Dica dixit. Qui, contempta veritate, præsumit consuetudinem sequi, aut fratribus invidus est, quibus veritas est revelata, aut erga Deum ingratus, qui eam revelavit. Encratius a Thenis dixit. Venientes ad Ecclesiam hæreticos vero et ca Ἐκκλησίας τῶν πιστῶν χωρισθέντων, καὶ ἑαυ τοὺς τῷ σκότει τῆς αἱρέσεως προδόντων, οὓς δεί ἐπανελθόντας μόνῃ τῇ χειροθεσία προσλαβέσθαι. Ιαννουάριος ἀπὸ Οὐδικοῦ εἶπεν. Εἰ μὴ συγκατατίθεται ἡ πλάνη τῇ ἀληθείᾳ, πολύ μάλλον ἢ ἀλήθεια οὐ συγκατατίθεται τῇ πλάνη. Διὸ καὶ ἡμεῖς συνιστάμεθα τῇ Ἐκκλησίᾳ, ἐν ᾗ καὶ προκαθηδράσθημεν, ἵνα τοὺς ἐν αὐτῇ μὴ βαπτι σθέντας βαπτίσωμεν. Σεκουνδῖνος ὁ ἀπὸ Καρπῶν εἶπεν. Εἰ Χριστιανοί εἰσιν οἱ αἱρετικοί, διὰ τί ἐν τῇ Εκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ οὐκ εἰσὶν; Εἰ δὲ μὴ Χριστιανοι, γενέσθωσαν. Δῆλον οὖν, ἐπάνω υἱῶν ἀλλοτρίων καὶ σπορᾶς ἀντιχρίστου διὰ μόνης χειρεπιθεσίας μὴ δύνασθαι ἅγιον Πνεῦμα κατελθεῖν. Οὐικτερῖνος ἀπὸ Θαβάκων εἶπεν. Εἰ ἔξεστι τοῖς αἱρετικοῖς βαπτίσαι, καὶ ἅγιον Πνεῦμα δοῦναι καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, τί αὐτῶν και ταψευδόμεθα, ἵνα αὐτοὺς αἱρετικοὺς ὀνομάσωμεν; Αλλος Φῆλιξ ἀπὸ θυΐνης εἶπεν. Οφείλομεν διαβεβαιώσαι, ἵνα πάντες οἱ αἱρετικοί οι προσερχόμενοι τῇ 'Εκκλησίᾳ βαπτισθῶσιν, όπως Η έξω γενομένη διαστροφή επανορθωθῇ καὶ ἁγια σθῇ. Κούιντος ἀπὸ Οὐῤῥοὐκ εἶπεν. Εἰ οἱ παρὰ τοῖς αἱρετικούς βαπτιζόμενοι ἀφέσεως ἁμαρτιῶν καὶ αἰωνίου ζωῆς τυγχάνουσι, εί πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν ἔρχονται; Εἰ δὲ εἰς μετάνοιαν Ερχονται, ἐν ᾗ ζωοποιοῦνται βαπτίσματι, ὅπερ ἐν καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ ἐστὶ, βαπτισθῆναι καὶ ἁγια σθῆναι ὀφείλουσιν. Κάστος ἀπὸ Δίκας εἶπεν. Ο παραπεμπόμενος τὴν ἀλήθειαν καὶ τῇ συνη θείᾳ επόμενος ἢ περὶ τοὺς ἀδελφοὺς φθονερός, οἷς ἡ ἀλήθεια ἀπεκαλύφθη, ἢ περὶ Θεὸν τὸν ἀποκαλύ ψαντα ἀχάριστος. Ευκράτιος ἀπὸ θενῶν εἶπε. Τοὺς αἱρετικοὺς ἐρχομένους εἰς τὴν Ἐκκλησίαν Melice baptismate baptizari oportet, ut a peccatis ὀρθῷ καὶ καθολικῷ βαπτίσματι βαπτίζεσθαι δεῖ, ἐν' purificati sanctificentur. Libosus ab Urgasa dixit. Dominus dixit: Ego sum veritas". Itaque veritate manifesta cedat consuetudo, ut licet olim in Ecclesia quis hæreticos non baptizaverit, nunc ba÷ ptizare incipiat. 371 Lucinus a Thibisto dixit. Hæreticos ut blasphemos et iniquos, qui verbis fallacibus Scripturas sacras adulterant, anathemate percuti oportet: atque idcirco tales exorcizare ac baptizare debemus. Eugenius ab Amedaris dixit. Et ego hoc idem censeo: hæreticos baptizandos cssc. » Joan. xiv, 6. ἀπονιψάμενοι τὰς ἁμαρτίας ἁγιασθώσιν. Λίβυσσος ἀπὸ Οὐργάσης εἶπεν. Ο Κύριός φησιν· Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. Οπε ἀποκαλυφθείσης τῆς ἀληθείας παραχωρείτω ή συνήθεια, ἵνα, εἰ καὶ τὸ πρότερόν τις ἐν τῇ Ἔχο κλησία τοὺς αἱρετικοὺς μὴ ἐβάπτισε, νῦν βα πτίσῃ. ευκῖνος ἀπὸ θιονίστου εἶπε. Τοὺς γὰρ αἱρετικούς, ὡς βλασφήμους καὶ ἀνα στους πλάνοις λόγοις τας θείας Γραφάς παραχαράσ σοντας, ἀναθεματίζειν δεῖ· καὶ διὰ τοῦτο τους τοιούτους ἐξορκίζειν καὶ βαπτίζειν ὀφείλομεν. Εὐγένιος Αμμεδάρων εἶπε. Κἀγὼ τοῦτο κρίνω, δεῖν τοὺς αἱρετικοὺς βαπτί ζεσθαι.

IN CAN. I CONC. CARTHAG. Αλλος Φήλιξ ἀπὸ Με κόρας εἶπε. Καὶ αὐτὸς ἑπόμενος τῷ κανόνι τῶν θείων Γραφών τοὺς αἱρετικοὺς καὶ σχισματικούς βαπτίζεσθαι ἀποφαινόμαι. Ιανουάριος ἀπὸ Μουκούζης εἶπεν· Εἰ αἱρετικοὶ ἔχουσι βάπτισμα, ἡμεῖς οὐκ ἔχομενο εἰ ἡμεῖς ἔχομεν, αἱρετικοὶ ἔχειν οὐ δύνανται. Αμφισβητήσιμον δὲ οὐκ ἔστι τὴν Ἐκκλησίαν τὴν καθολι - κὴν τῷ τοῦ Χριστοῦ βαπτίσματι κεχρῆσθαι, τὴν μόνην κεκτημένην χάριν καὶ ἀγάπην καὶ ἀλήθειαν τοῦ Χριστοῦ. Αδέλφιδος ἀπὸ βασιέλθης είπε. Μάτην τινὲς τῇ ἀληθείᾳ πολεμοῦσι, λέγοντες ἡμᾶς ἀναβαπτίζειν. Ἡ γὰρ Ἐκκλησία τοὺς αἱρετικοὺς οὐκ ἀναβαπτίζει, ἀλλὰ βαπτίζει. Δημήτριος ἀπὸ πολιμόνου εἶπεν. Οἱ λέγοντες ὅτι οἱ αἱρετικοὶ ἀληθῶς καὶ νομίμως βαπτίζουσιν, οὗτοι οὐ μόνον δύο, ἀλλὰ καὶ πολλὰ βαπτίσματα εἰσάγουσιν. Οπότε γὰρ διάφοροι καὶ πολλαὶ αἱρέσεις εἰσί, κατὰ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν καὶ τὰ βαπτίσματα ἀριθμεῖται. Οὐκέντιος ἀπὸ Θιβάρης είπε. Τοὺς αἱρετικοὺς οἴδαμεν χείρονας τῶν σχισματι κῶν. Ἐὰν δὲ μετανοήσωσιν ἐλθεῖν εἰς κανόνα τῆς ἀληθείας, πρότερον ἐξορκίζειν, ἔπειτα βαπτίζειν αὐτοὺς δεῖ. Τότε γὰρ δύνανται τῆς Χριστοῦ ἐπαγγελίας τυχεῖν. Μάρκος ἀπὸ Μαθάρων εἶπε. Κρίνω, ὡς μηδὲν ἔχοντας, τοὺς αἱρετικούς βαπτί ζεσθαι, Σάτιος ἀπὸ Σακιλιβύης εἶπεν· Εἰ τοῖς αἱρετικοῖς ἐν τῷ βαπτίσματι αὐτῶν ἄφε τις ἁμαρτιῶν γίνεται, μάτην τῇ Ἐκκλησίᾳ προσέρχονται. Οὐδὲν γάρ ἐστι τὸ δυνάμενον φοβῆσαι αὐτ τοὺς ἐν τῇ κρίσει τοῦ Χριστοῦ, ἄφεσιν ἁμαρτιῶν εἰληφότας. Αυρήλιος ἀπὸ Ἀττικῆς εἶπε. Λέγοντος τοῦ ᾿Αποστόλου ἀλλοτρίαις ἁμαρτίαις μὴ κοινωνεῖν, κρίνω βαπτίζεσθαι τοὺς αἱρετικούς, ἵνα λάβωσι πρότερον ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, καὶ οὕτως αὐτοῖς κοινωνήσωμεν. Ιαμβὺς ἀπὸ Γερμανικείας εἶπεν. Οἱ τὸ τῶν αἱρετικῶν δοκιμάζοντες βάπτισμα, τὸ ἡμέτερον ἀποδοκιμάζουσιν. Λουκιανὸς ἀπὸ Ρουκούμης εἶπεν. Εἰ δυνατὸν φῶς καὶ σκότος κοινωνεῖν, δύναται καὶ ἡμῖν καὶ τοῖς αἱρετικοῖς εἶναι τι κοινόν. Κρίνω οὖν τοὺς αἱρετικοὺς βαπτίζεσθαι. Πελάγιος ἀπὸ Λουπερκιανῆς εἶπεν. Εἰ αἵρεσις οὐκ ἔστιν ἐν Ἐκκλησίᾳ, πῶς δύναται παρὰ τοῖς αἱρετικοῖς εἶναι τὸ τῆς Ἐκκλησίας βάπτισμα; Ιάδερ ἀπὸ Μηδείας είπε. Μία πίστις, εν βάπτισμα· ἀλλὰ τῇ καθολικῇ Εκκλησία Έξεστι βαπτίζειν. Αλλος Φήλιξ ἀπὸ Μαρδιανῆς εἶπε, Τὰ αὐτά. Παῦλος ἀπὸ Σαβᾶς εἶπεν. Εἰ ὁ Θεὸς ἀληθῆς ἐστι, πῶς ἔσται παρὰ τοῖς αἰ- & Alius Felix a Meccora dixit. Et ipse secutus divinarum Scripturarum aucto- .ritatem hæreticos et schismaticos baptizandos esse pronuntio. Januarius a Mucuza dixit. Si hæretici habent baptisma, nos non habemus: si nos habemus, bæretici habere non possunt. Dubium autem non est, Ecclesiam catholicam baptismo Christi uti; quæ sola Christi gratiam et charitatem et veritatem possideat. Adelphidus a Thasuelta dixit. Sine causa quidem impugnant veritatem, ut rebaptizare nos dicant. Siquidem Ecclesia haereticos non rebaptizat, sed baptizat.· Demetrius a Polemone dixit. Qui dicunt hæreticos vere et legitime baptizare, ipsi non solum duo, sed et multa baptismata introducunt. Nam cum bæreses variæ ac multæ sint, pro earum numero et baptismata computabuntur. Vincentius a Thibara dixit. Hæreucos scimus esse pejores quam schismaticos. Si vero pœnitentiam agentes ad regulain veritatis venire voluerint: prius exorcizari, delude baptizari eos oportet. Tunc enim Christi promissiouem sortiri possunt. Marcus a Matharis dixit. Judico hæreticos, ut qui nihil habeant, esse baptizandos. Satius a Sacilibya dixit. Si hæreticis in baptismo ipsorum peccata donantur, sine causa ad Ecclesiam veniunt. Nibil enim est, quod timere possint in judicio Christi, si sunt remissionem peccatorum consecuti. Aurelius ab Attica dixit. Cum dicat Apostolus, non communicandum pec, catis alienis, censeo baptizandos esse hæreticos, ul prius accipiant remissionem peccatorum, et sle illis communicemus. Iambus a Germanicia dixit. Qui hæreticorum baptisma probant, nostrum improbant. Lucianus a Rucuma dix t. Si fieri potest ut lux cuin tenebris conveniat, potest et nobis et bæreticis aliquid esse commune. Propterea censeo hæreticos baptizandos esse. Pelagius a Luperciana dixit. Si hæresis in Ecelesia non est, quomodo Ecclesia baptisma apud hæreticos esse polest? lader a Medeia dixit. Una fides, unum baptisma: sed Ecclesiæ catholice licet baptizare. Eadem. Alius Felix a Mardiana dixit. Paulus a Saba dixit. Si Deus verax est, quomodo apud hæreticos vo-

rum baptisma esse potest, apud quos Deus non Α' ρετικοῖς ἀληθὲς βάπτισμα, παρ' οἷς οὐκ ἔστι est? Pomponius a Dionysiana dixit. Hæretici baptizare non possunt, neque ‘remissionem peccatorum dare potestatem aut solvendi ant ligandi aliquid in terris non habentes. - amacoVinatus a Thunisia dixit.maded Qui baptisma Ecclesiæ hæreticis administrat, Sponsam Christi adulteris prodit. Πείτε Lymmus ab Asuaga dixit. Nos unum baptisma accepimus, et ipsum tenentus et exercemus. Qui autem dicit, quod et hæreticis livet baptizare, ipse duo baptisinata facil. Saturninus a Victoriana dixh. Si licet hæreticis baptizare, excusati sunt et defensi illicita facientes; nec 372 invenies, quare eos Christus adversarios suos aut Apostolus antichristos appellaverit. Alius Saturninus a Syca dixit. Gentiles, etsi idola colant, tamen Deum Patrem et Creatorem cognoscunt et conftentar Dominum. In bune Marcion blasphemat, et quomodo non erubescunt, qui Marcionis baptismum pro bant? Marcellus a Zama dixit. Cum peccatorum remissio non nisi in Ecclesia concedatur, qui hæreticum non baptizat, peccatori communicat. Irenæus ab Olis dixit. Si Ideo Ecclesia hæreticum non baptizat, quod dicatur far baptizatus esse, antefertur haresis et major fit. Donatus a Cibalina dixit. Și quis dicat apud hæreticos esse baptismi gratiam, illic Ecclesiam esse prius ostendat. Zosimus a Tharasa dixit. * Revelatione facta veritatis illi cedat error. Julianus a Philippo dixit. Scriptum est: Nemo potest aliquid accipere, nisi datum fuerit illi'de cœlo ". Si hæresis de cœlo est, potest et cœleste baptisma dare. Faustus a Themida dixit. Qui pro hæreticis ecclesiastico baptismati intercedunt, illos Christianos, et nos hæreticos faciunt. Geminus a Forma dixit, Quod semel decrevimus, hoc et tenemus; ut ab hæreticis venientes baptizemus. Rogatianus ab Usa dixi. Ecclesiam Christus instituit, hæresim diabolus. Quomodo erge baptismumr Christi synagoga diaboli habere potest? es Joan. 1'1, 27. Ο Θεός; Πομπώνιος ἀπὸ Διονυσιακῆς εἶπεν. Οἱ αἱρετικοὶ οὐ δύνανται βαπτίζειν, οὐδὲ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν δοῦναι, οι μὴ ἔχοντες ἐξουσίαν λύσαί τι ἐπὶ τῆς γῆς ἢ δήσαι. Οὐινάτος ἀπὸ συνίσης εἶπεν. Ο τὸ βάπτισμα τῆς Ἐκκλησίας τοῖς αἱρετικοῖς κοινῶν τὴν Νύμφην τοῦ Χριστοῦ μοιχοῖς παραδίδω σιν. Λυμμὸς ἀπὸ 'Ασυάγης εἶπεν. Ἡμεῖς ἐν βάπτισμα ειλήφαμεν, καὶ τούτῳ ἐξακολουθοῦμέν. 'Ο δὲ λέγων, Καὶ τοῖς αἱρετικοῖς ἔξεστι βαπτίζειν, δύο βαπτίσματα εισάγει. Σατορνῖνος ἀπὸ Οικτοριανῆς εἶπεν. Εἰ ἔξεστι τοῖς αἱρετικοῖς βαπτίζειν, ἀνέγκλητοί εἰσιν ἄνομα ποιοῦντες· οὐδὲ εὑρήσεις διὰ τί αὐτοὺς ὁ Χριστὸς ἐναντίους ἢ ὁ ᾿Απόστολος ἀντιχρίστους όνομάζει. Σατορνίνος άλλος ἀπὸ Σνκῆς εἶπεν. Οἱ ἐθνικοί, εἰ καὶ εἴδωλα σέβονται, ὅμως τὸν Θεὸν Πατέρα καὶ Κτίστην ἐπιγινώσκουσι καὶ ὁμολογοῦσι Δεσπότην. Εἰς τοῦτον Μαρκίων βλασφημεῖ, καὶ πῶς οὐκ αἰσχύνονται οἱ Μαρκίωνος βάπτισμα δοκιμάζον τες; Μάρκελλος ἀπὸ Ζάμης εἶπεν. Οπότε ἄφεσις ἁμαρτιῶν οὐδαμοῦ εἰ μὴ ἐν τῇ Εκκλησίᾳ δίδοται, δ αἱρετικὸν μὴ βαπτίζων ἁμαρ τωλῷ κοινωνεί: Εἰρηναῖος ἀπὸ Οὐλῶν εἶπεν. Εἰ διὰ τοῦτο ἡ Ἐκκλησία τὸν αἱρετικὸν οὐ βαπτί ζει, ὅτι ἤδη λέγεται βεβαπτίσθαι, προκρίνει ἡ αἵρε σις καὶ μείζων γίνεται. Δονάτος ἀπὸ Κιβαλινῆς εἶνει. Ο λέγων παρὰ τοῖς αἱρετικοῖς χάριν βαπτίσματος εἶναι, πρότερον ἀποδειξάτω ἐκεῖ Εκκλησίαν. Ζώσιμος ἀπὸ Θαραζοῦ εἶπεν. Αποκαλυφθείσης τῆς ἀληθείας παραχωρείτω ἡ πλάνη τῇ ἀληθείᾳ. Ἰουλιανὸς ἀπὸ Φιλίππου εἶπε. Γέγραπται· Οὐ δύναται ἄνθρωπος λαμβάνειν οὐδὲν, ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ. Εἰ ἡ αἵρεσις ἐξ οὐρανοῦ ἐστιν, δύναται καὶ οὐρά νιον βάπτισμα δοῦναι. Φαῦστος ἀπὸ Θημίδης είπεν. Οἱ τὸ τῶν αἱρετικῶν πρὸς τὸ τῆς Ἐκκλησίας βάπτισμα ενιστάμενοι, ἐκείνους μὲν Χριστιανούς, ἡμᾶς δὲ αἱρετικοὺς ποιοῦσι. Γερῖνος ἀπὸ όρμης εἶπεν. ῾Ο ἅπαξ ἐκρίναμεν, τοῦτο καὶ κατέχομεν· ἵνα τοὺς ἀπὸ αἱρέσεων ἐρχομένους βαπτίζωμεν. Ῥογατιανὸς ἀπὸ οὔσης εἶπεν. Τὴν Ἐκκλησίαν ὁ Χριστὸς ᾠκοδόμησε, τὴν αἵρε σιν ὁ διάβολος· πῶς οὖν δύναται ἔχειν βάπτισμα Χρι στοῦ ἡ συναγωγὴ τοῦ διαβόλου -

IN CAN. I CONC. CARTHAG. Θεράπιος ἀπὸ Βουλισμίου εἶπεν. Ο τοῖς αἱρετικοῖς τὸ βάπτισμα τῆς Ἐκκλησίας προδιδοὺς, τί ἄλλο ἡ τῆς Νύμφης τοῦ Χριστοῦ προδάτης γίνεται; Λούκιος ἀπὸ Με ερέσης εἶπε. Γέγραπται ὅτι 'Ο Θεὸς ἁμαρτωλῶν οὐκ ακούει, Ο δὲ αἱρετικὸς ὢν ἁμαρτωλός, πῶς ἀκούεται ἐν τῷ βαπτίζειν; Αλλος Φήλιξ ἀπὸ Οὐαγλακηνῆς εἶπεν. Ἐν τῷ προσδέχεσθαι τοὺς αἱρετικοὺς ἄνευ τοῦ τῆς Ἐκκλησίας βαπτίσματος μηδεὶς τὴν συνήθειαν λόγου καὶ τῆς ἀληθείας προκρινέτω. *Αλλος Σατορνῖνος ἀπὸ Πλουτίμνης εἶπεν. Εἰ δύναται ᾿Αντίχριστος δοῦναι τὴν χάριν τοῦ Χριστοῦ, δύνανται καὶ οἱ αἱρετικοί βαπτίζειν, οι ὀνομασθέντες ἀντίχριστοι, Κόντος ἀπὸ οὐβας είπεν. Ο Θεός εἷς ἐστι, καὶ Ἐκκλησία μία καὶ ἓν βά πεισμα· καὶ πῶς δύναταί τις βαπτισθῆναι ἐκεῖ, ὅπου οὔτε Θεὸς οὔτε Χριστὸς οὔτε Εκκλησία ἐστί; Ἰουλιανὸς ἀπὸ Μαρκελλιανῆς εἶπεν. Εἰ δύναται άνθρωπος δυσὶ κυρίοις δουλεύειν, Θεῷ καὶ μαμμωνα, δύναται καὶ τὸ βάπτισμα δυσὶν ὑπη ρετεῖν. Τέναξ ἀπὸ Ορίων Κελλίων εἶπε. Βάπτισμα ἐν ἐστιν, ἀλλὰ τῆς Ἐκκλησίας, ἧς τὸ βάπτισμα ἀληθές. Αλλος Οὐίκτωρ ἀπὸ ᾿Ασούρας εἶπεν Ομοίως. Therapius a Bulismio dixit. Qni hæreticis Ecclesiæ baptisma concedit, quid alind quam Sponsæ Christi proditor exsistit? Lucius a Memeresa dixit. $ Scriptam est: Deus peccatores non audit. Hareticus autem, cum sit peccator, quomodo in baplismo audiri potest? Altus Felix a Vaglacena dixit. In hæreticis sine Ecclesiæ baptismo recipiendis nemo consuetudinem rationi et veritati præponat. Alius Saturninns a Plutímna dixit. Si potest Antichristus dare gratiam Christi, possunt et hæretici baptizare, qui appellati sunt antichristi. Quintus ab Ugba dixit. Deus unus est, et Ecclesia una, et baptisına yaum; quomodo ergo illic baptizari añquis potest ubi Deus et Christus et Ecclesia non esť?: Julianus a Marselliana dixit. Si potest homo duobuš dominis servire, Deo et mammonæ, potest et baptisma duobus înservire. Tenax ab Orii-Celliis dixit. Baptisma maum est, sed Ecclesia, cujus est veΓια baptisma. } Δουνατοῦλος ἀπὸ Κάμψης εἶπεν· 'Αεὶ τοῦτο ἐγὼ ἐφρόνησα, ἵνα οἱ αἱρετικοί, μηδὲν ἔξω λαβεῖν δυνάμενοι, ἦταν πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν ἔλθωσι, βαπτισθῶσιν. Οὐήρουλος ἀπὸ Ῥουσικκάδος εἶπεν. Ανθρωπος αἱρετικός δύναται δοῦναι ὁ μὴ ἔχει, πολὺ μᾶλλον σχισματικός, ὅπερ εἶχεν ἀπολέσας. Πουδεντιανὸς ἀπὸ Κενινκόλης εἶπεν. Ἐάν τις ἀπὸ αἱρέσεως ἔλθῃ, βαπτισθῆναι αὐτὸν ὀρθῶς καὶ δικαίως κέκριται. Πέτρος ἀπὸ Ἱππῶνος Διαῤῥύτου εἶπεν Ἐπεὶ ἓν βάπτισμά ἐστὶν ἐν μόνῃ τῇ Ἐκκλησία. διὰ τοῦτο τοὺς ἀπὸ τῶν αἱρετικῶν καὶ σχισματικῶν ἐλθόντας, ὡς μηδὲν ἐκεῖθεν εἰληφότας, ἐν τῇ Ἐκ κλησίᾳ βαπτίζεσθαι κρίνω. Άλλος Λούκιος ἀπὸ Αυσάφης εἶπεν. Ἑνὸς ὄντος Θεοῦ καὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, καὶ μιᾶς ἐλπίδος, καὶ μιᾶς Ἐκκλησίας, τὰ παρὰ τοῖς αἱρετικοῖς πραττόμενα λύεσθαι δεῖν φημι, καὶ τοὺς ἀπ' αὐτῶν ἐρχομένους ἐν τῇ Ἐκ κλησίᾳ βαπτίζειν. Άλλος Φήλιξ ἀπὸ Τουριτῶν εἶπεν. Ἐγὼ κρίνω, ἵνα ἀκολούθως ταῖς θείαις Γραφαῖς ἄνομοι παρὰ τοῖς αἱρετικοῖς βαπτισθέντες, ἂν πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν καταφύγωσι, τῷ τῆς Ἐκκλησίας βαπτίσματι, ἔνθα πᾶσα ἐξουσία παρὰ τοῦ Θεοῦ δέδοται, βαπτισθῶσιν. Πλουτιανὸς ἀπὸ Λαβάνης εἶπεν. Εγώ πιστεύω βαπτίσματι σωτηρίαν μὴ εἶναι, εί Similiter.. Adjuk Vioser ab Asara dixit Donatulus a Caspe dixit. Et ege semper hoc sensi, ut hærotui, qui· nihil feris consequή φαssunt, quapulo ad Ecclesiam veniunt, baptizɛwlunaka 373 Verulus a Rusiccade dixit.' Homo bæreticus dare potest, quod non habet; multo magis schismaticus, qui quod habet amisit. Pudentianus a Quincola dixit. Si quis ex hæresi venerit, baptizari eum recte ao juste statutum est. Petrus ab Hippona Diarrhyto dizil, Cụm baptisma unum sit in sola Ecclesia, idcirco. eos, qui ab hæreticis et schiamaticis veniunt, ut qui nihil inde acceperint, in Ecclesia censeo baptiDzari oportere. Alius Lucius ab Ausafa dixit. Cum sit unus Deus, et Pater et Filius et Spiritus sanctus, et una spes, et una Ecclesia: quæ apud hæreticos facta sunt rescindi debere dico, et eos, qui inde veniunt, in Ecclesia baptizan:los esse. Alius Felix a Turitis dixit. Ego censeo, ut secundum sanctarum Seriplurarum præcepta iniqui apud hæreticos bapti zali, si ad Ecclesiam confugerint, Ecclesia baptismale, ubi potestas omnis a Deo data est, baptizentur. Plutianus a Labang dixit. Ego credo baptisma salutare non esse, nisi solum

in Ecclesia catholica: et quando extra Ecclesiam μὴ ἐν μόνῃ τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ, καὶ ὅταν ἔξω fit, simulationem esse. τῆς Ἐκκλησίας γένηται, πιθηκισμὸν εἶναι. Solvianus a Zufala dixit. Hæreticos nibil habere constat, et ideo ad nos veniunt, ut possint accipere quod non labent. Honoratus a Luca dixit. Cum Christus verus sit, magis veritatem quam consuetudinem sequi debemus, nt bareticos, qui ideo ad nos veniunt, quia foris nihil accipere potuerunt, Ecclesiæ baptisıno sanctifieemus. Victor ab Octyvo dixit. Sic et ipse sentio, ut qui ab hæresi veniunt sine dubio baptizentur. Clarius a Mascula dixit. Manifesta est sententia Domini nostri Jesu Christi apostolos suos mittentis, et ipsis solis potestatem permittentis, quibus nos successimus, eadem potestate Ecclesiam Dei gubernantes, et eos qui credunt baptizantes. Εt ideo hæretici, qui nec potestatem, nec Ecclesiam liabent, neque baptizare Ecclesiæ baptismo possunt. Secundianus a Tamba dixit. Non debemus hæreticos nostra contentione decipere, ut in Ecclesia Domla¡ nostri Jesu Christi non baptizati, cum judicii dies venerit, nobis imputent, quod per nos non sint baptizati, nec remissionem peccatorum consecuti sint. Quamobrem cum una sit Ecclesia et unum baptisma, quando ad nos veniunt, simul cum Ecclesia baptismum etiam consequi debent. Aurelius a Chollaba dixit. Joannes apostolus in Epistola sua dixit: Si quis ad vos venit, et doctrinam Christi non habet, nolité eum admittere in domum, et ave illi ne dixeritis ". Qui enim dixerit illi, ave, communicat verbis et factis ejus malis. Quomodo igitur admitti in domum Dei possunt, aut quomodo cum eis sine Ecclesiæ baptismo communicare possumus, quin simul et malis eorum factis communicemus? Victor a Gemellis dixit, Si cæcus cacum ducat, ambo in foveam cadunt. Cum ergo hæreticos constet non posse illuminare quemquam, cum ipsi cæci sint, talium baptisms non valet. 374 Matolius ab Œa dixit. Tam ego præsens, quam Pompeius Sabratensis, et Dioga Leptimagensis, qui mihi mandaverunt corpore quidem absentes, sed spiritu præsentes, censemus, quod et multi coepiscopi nostri; quod hæretici communicationem habere nobiscum non possunt, nisi a nobis fuerint baptizati. ɔ‹ II Joan. 1, 10. * Matth. xv, 14. Σαλονιανὸς ἀπὸ Συφάλης εἶπεν. Τοὺς αἱρετικοὺς μηδὲν ἔχειν συνέστηκε, καὶ διὰ τοῦτο πρὸς ἡμᾶς ἔρχονται, ἵνα λάβωσιν, δ μὴ ἔχουσιν. Ονωράτος ἀπὸ Λούγκης εἶπεν. Οπότε ὁ Χριστὸς ἀληθῆς ἐστι, μᾶλλον τῇ ἀλη θείᾳ ἡ τῇ συνηθείᾳ ἕπεσθαι ὀφείλομεν, ἵνα τοὺς αἱρετικοὺς, διὰ τοῦτο πρὸς ἡμᾶς ἐρχομένους, ὅτι Έξω μηδὲν λαβεῖν ἡδυνήθησαν, τῷ τῆς Ἐκκλησίας βαπτίσματι ἁγιάσωμεν. Ούΐκτωρ ἀπὸ Οκτύβου εἶπε. Τοῦτο καὶ αὐτὸς φρονῶ ἵνα οἱ ἀπὸ αἱρέσεως έρ χόμενοι ἀδιστάκτως βαπτισθῶσι. Κλάριος ἀπὸ Μασκούλης είπε. Πρόδηλός ἐστιν ἡ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρισ στοῦ ἀπόφασις ἀποστέλλοντος τοὺς ἑαυτοῦ ἀποστή. όλους, καὶ αὐτοῖ; μόνοις τὴν ἐξουσίαν ἐπιτρέποντος, οἷς ἡμεῖς ἐξακολουθοῦμεν, τῇ αὐτῶν ἐξουσίᾳ τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ κυβερνῶντες, καὶ τοὺς πιο στεύοντας βαπτίζοντες. Καὶ διὰ τοῦτο οἱ αἱρετικοί, οἱ μήτε τὴν ἐξουσίαν ἔχοντες, μήτε τὴν Ἐκκλη σίαν, οὐδὲ βαπτίζειν τῷ τῆς Ἐκκλησίας βαπτίσματι δύνανται. Σεκουνδιανὸς ἀπὸ θάμβης εἶπεν. Οὐδαμῶς ὀφείλομεν τοὺς αἱρετικοὺς τῇ ἡμετέρα Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μὴ βαπτισθέντες, φιλονεικίᾳ ἐνεδρεύειν, ἵνα οἱ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ ὁπόταν ἡ ἡμέρα τῆς κρίσεως ἔλθῃ, ἡμᾶς αιτιάσων ται, ὅτι δι' ἡμᾶς οὐκ ἐβαπτίσθησαν, οὐδὲ τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν ἔλαβον. Διόπερ μιᾶς οὔσης τῆς Εκκλησίας καὶ ἑνὸς βαπτίσματος, ὅταν πρὸς ἡμᾶς ἔλθωσι, μετὰ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ βαπτίσματος τυχεῖν ὀφείλουσιν. Αυρήλιος ἀπὸ Χολλαβῆς εἶπεν. Ιωάννης ὁ ἀπόστολος ἐν Ἐπιστολῇ αὐτοῦ ἔφη· Ε' τις έρχεται πρὸς ὑμᾶς, καὶ τὴν διδαχὴν τοῦ Θεοῦ οὐ φέρει, μὴ λαμβάνετε αὐτὸν εἰς οἰκίαν, καὶ χαίρειν αὐτῷ μὴ λέγετε. Ο λέγων αὐτῷ χαί ρειν, κοινωνεῖ τοῖς λόγοις αὐτοῦ καὶ τοῖς ἔργοις τοῖς πονηροῖς. Πῶς οὖν οὗτοι εἰσδεχθῆναι εἰς οἰκίαν τοῦ Θεοῦ δύνανται, ἢ πῶς αὐτοῖς χωρὶς τοῦ τῆς Εκκλησίας βαπτίσματος κοινωνήσαι δυνάμεθα, εἰ Ο μὴ τοῖς πονηροῖς αὐτῶν ἔργοις κοινωνοῦμεν; Βίκτωρ ἀπὸ Γεμέλλων εἶπε. Τυφλός τυφλὸν ἐὰν ὁδηγῇ, ἀμφότεροι εἰς βά θυνον πεσοῦνται. Ἐπεὶ οὖν σαφές ἐστι μὴ δύο νασθαι αἱρετικόν τινα φωτίσαι, ἅτε δὴ τυφλών αὐτῶν ὄντων, τῶν τοιούτων τὸ βάπτισμα οὐδέν ἐστι. Ματόλιος ἀπὸ Οίας εἶπε. Κἀγὼ παρών, καὶ Πομπήϊος ἀπὸ Σαβράτων, καὶ Διογὰς ἀπὸ Λεπτιμάγνης, οἵπερ ἐνετείλαντό μοι, σώματι μὲν ἀπόντες, τῷ δὲ πνεύματι παρόντες, κρίνομεν, ὅπερ καὶ πολλοὶ συνεπίσκοποι ἡμῶν, τοὺς αἱρετικοὺς κοινωνεῖν ἡμῖν μὴ δύνασθαι, ἐὰν μὴ παρ' ἡμῶν βαπτισθῶσιν.

Ιούνιος ἀπὸ Νεαπόλεως εἶπεν. IN CONC. ANCYR. Ἀπ᾿ ἐκείνου, οὗ ἅπαξ ἐκρίναμεν, οὐ χωρίζομαι· ἵνα τοὺς αἱρετικοὺς τοὺς ἐρχομένους εἰς τὴν Έχο κλησίαν βαπτίζωμεν. Κυπριανὸς ἀπὸ Καρχηδόνος εἶπε. Τὴν ἐμὴν ἀπόφασιν ὁλόκληρος δείκνυσιν ἐπιστολὴ πρὸς Ἰοδιανὸν συνεπίσκοπον ἡμῶν γραφεῖσα· τοὺς αἱρετικοὺς κατὰ τὴν εὐαγγελικὴν καὶ ἀποστολικὴν μαρτυρίαν ἐναντίους τοῦ Χριστοῦ καὶ ἀντιχρίστους ὀνομασθέντας, οπόταν τῇ Ἐκκλησία προσέλθωσι, τῷ ἑνὶ τῆς Ἐκκλησίας βαπτίσματι βαπτίζεσθαι δεῖν· ἵνα δυνηθῶσι γενέσθαι ἀντὶ ἐχθρῶν φίλοι, καὶ ἐξ ἀντιχρίστων Χριστιανοί. ΖΩΝΑΡ. Αὗται μὲν οὖν αἱ γνῶμαι τῶν ἐν τῇ συντ όδῳ ταύτῃ συνελθόντων Πατέρων τῷ μεγάλῳ Κυ πριανῷ· ἀλλ᾽ οὔτε ἐπὶ τοῖς αἱρετικοῖς ἐκράτησαν Ι πᾶσιν, οὔτε ἐπὶ τοῖς σχισματικοῖς. Η γὰρ δευτέρα οἰκουμενικὴ σύνοδος, ώς ήδη είρηται, υπεξειλέ τινας τῶν αἱρετικῶν, καὶ ἄνευ βαπτίσματος δέχεσθαι τούτους θεσπίσασα, χρισμένους μόνον τῷ θείῳ μύρῳ καὶ ἀναθεματίζοντας τὴν οἰκείαν αἵρεσιν ἕκαστον, καὶ πάσας ἁπλῶς. Καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ ἐξηγήθησαν αἱ γνῶμαι αὗται, ὡς μὴ ἀναγκαῖαι, οἷα μηδὲ ἐνεργοῦσαι, ἀλλὰ καὶ κατὰ σύνοψιν ἐγράφησαν. Junius a Neapoli dixit. Ab eo, quod semel censuimus, non recedo: hæreticos venientes ad Ecclesiam baptizemus. Cyprianus a Carthagine dixit. Meam sententiam plenissime exprimit epistola, quæ ad Jovianum coepiscopum nostrum scripła est: hæreticos evangelico et apostolico testimonio adversarios Christi et antichristos appellatos, quando ad Ecclesiam venerint, unice Ecclesiæ baptismo baptizandos esse; ut possint fieri de adversariis amici, et de antichristis Christiani. ZONAR. Hæ sunt igitur Patrum sententiæ, qui cum viagno Cypriano in concilio isto convenerant: sed nec apud omnes hæreticos nec εpud schismaticos valuerunt. Nam secunda synodus œcumenica, ut jam dictum est, hæreticos nonnullos excepit, ac sine baptismo recipiendos illos sauxit, sancto chrisma:e tantum unclos, et singulos propriam hæresiın ac omnino omnes anathematizantes. Atque hac de causa neque exposita sunt hae sententia, utpote minus necessa riæ, et quæ non valent, sed et compendiose per scriple sunt. ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΝ ΑΓΚΥΡΑ ΣΥΝΟΔΟΥ CANONES SYNODI ANCYRANÆ. ΒΑΛΣ. Είπομεν πρὸ μικροῦ ὡς ἡ ἐν Καρχηδόνιο σύνοδος πρώτη ἐστὶ πασῶν τῶν συνόδων, καὶ δευτέρα ἢ ἐν 'Αντιοχείᾳ, καὶ μετὰ ταύτας ἡ ἐν ᾿Αγκύρᾳ τῇ μητροπόλει τῆς Γαλατίας συστᾶσα πρὸ τῆς ἐν Νι BALS. 375 Diximus paulo ante, quod synodes Carth. est omnium prima, et Antiochena secunda, post illas autem ea, quæ in Ancyra Galatiæ metropoli ante primam Nicææ habitam œcumenicam Guill. Beveregii nota. Κανόνες τῆς ἐν 'Αγκύρᾳ συνόδου. Hanc inscriptionem codex Bodleianus exhibet; cui similis fere est in codice Amerbachiano, videlicet, της ἐν 'Αγκύρα συνόδου κανόνες κε'. Synodi Ancyrana canones 25. In Parisiensi Balsamonis editione sic inscribitur. Κανόνες τῶν ἐν ᾿Αγκύρα συνελθόντων μακαρίων Πατέρων, οίτινες προγενέστεροι μέν εἰσι τῶν ἐν Νικαίᾳ ἐκτεθέντων κανόνων, δευτερεύουσι δὲ διὰ τὴν τῆς οἰκουμενικῆς συνόδου αυθεντείαν, Canones beatorum Patrum, Ancyræ convenerunt: qui sunt quidem antiquiores iis qui Nicae editi; secundum iamen locum oblinen!, propter œcumenicæ synodi auctoritatem. Quæ etiam inscriptio est horuin canonum in codice canonum Ecclesiæ universæ, nisi quod ibi eodem modo, quo in codice Amerbacbiano, incipiat, τῆς ἐν 'Αγκυρα συνόδου κανόνες κς', οι τινες, etc. Enimvero habita est hæc synodus an. Domn. 315, ac proinde decem fere annis ante Nicanam primam cecumenican. Ancyra, ubi celebrata est, primaria fuit et archiepiscopalis urbs Galatiæ, in meditullio regionis istius sita; hoc præsertim concilio celebris, quo octodecim episcopi convenerunt eorum causa, qui in Maximini persecutione lapsi, et in Ecclesiæ communionem recipi desiderabant.

synodum coacta est. Huic vero prefuerunt, Vitalis & καίᾳ πρώτης οίκουμενικῆς συνόδου. Ἐξήρχον δὲ episcopus Antioch. Syriæ, Agricolaus Cæsarea ταύτης Οδϊτέλιος Αντιοχείας τῆς Συρίας, ᾿Αγρικές Cappadocia, et martyr Basilius episcopus Ainases, λαος Καισαρείας Καππαδοκίας, καὶ ὁ μάρτυς Βασίet quæsiverunt, an eos oporteat admittere, qui λειος ἐπίσκοπος Αμασείας· καὶ συνεζήτησαν εἰ idolis sacrificaverunt, et ad Ecclesiam acce- χρὴ δέχεσθαι τοὺς θύσαντας τοῖς εἰδώλοις, καὶ dunt. προτερχομένους τῇ Ἐκκλησίᾳ. ZONAR. Synodorum omnium prima fuit Antiochena, contra Paulum Samosatenum, imperante Rome Aureliane, celebrata. Hæc vero, in Ancyrana urbe Galatiæ metropoli habita, Nicæna prima œcumetrica synódu antiquior est. In ea porro sanctř Patres adfuere, quorum in conventu Vitalis Antiochiæ quæ est in Syria, Agricolaus Cæsarea quæ Mr Cappadocia, et martyr Basilius Amaseæ episco pus, prrerant. Nam cum turbulentis Christianae reipublicae temporibus multi cruciatum acerbitali perferenda nequaquam pares fuissent. sed tyrannurum imperiis obsecuti, diis immolavissent, atque ex iis triquos postea facti ponitisset, seque crimen expiaturi Ecclesiæ sisterent: de iis hominibus qui Christum negaverant, qua ratione admittendi forent quaesitum est; deque this subjectos canones Iræc synodus edidit. CANON I. • Presbyteros qui sacrificarunt, deinde contra ‹ reluctati sunt, non simulatione quadam, sed · 4 vere; new hoc prius machinati sunt, nec eon- • sulto ac de industria id fecerunt, et persua- ‹ serunt, ut tormentis subjici viderentur, cum ΖΩΝΑΡ. Πρώτη πασῶν τῶν συνόδων ἢ ἐν ᾿Αντιο χείᾳ γεγονυία σύνοδος κατὰ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως, βασιλεύοντος ἐν Ρώμῃ Αὐρηλιανοῦ, ἐστίν. Καὶ αὐτη δὲ, ἡ ἐν 'Αγκύρᾳ τῇ μητροπόλει τῆς Γαλατία: συστά σε σύνοδος, προγενεστέρα ἐστὶ τῆς ἐν Νικαίᾳ πρώτης οικουμενικῆς συνόδου. Ηθροίσθησαν δὲ ἐν αὐτῇ Πατέρες ἱεροὶ, ὧν ἐξῆρχεν Οὐτέλιος ᾿Αντιοχείας τῆς Συρίας, Αγρικόλαος Καισαρείας Καππαδοκίας, καὶ ὁ μάρτυς Βασίλειος ἐπίσκοπος Αμασείας. Ἐν γὰρ Β' τοῖς διωγμοῖς τῶν Χριστιανῶν πολλῶν μὴ δυνηθέντων μέχρι τέλους έγκαρτερῆσαι ταῖς βασάνοις, ἀλλ' ὑπο κυψάντων· εἶτα τίνων μετανοούντων καὶ προςερχομένων τῇ Ἐκκλησίᾳ εἰς μετάνοιαν, ζήτησις ἐγένετο, πῶς χρὴ τοὺς ἀρνησαμένους τὸν Χριστὸν προσδέχεσθαι, καὶ περὶ τούτων ἡ σύνοδος αὕτη κανόνας ἐξέθετο, οἵτινὲς εἰσιν οὗτοι, • Πρεσβυτέρους τοὺς ἐπιθύσαντας, εἶτα ἀναπαλαί ε σαντας, μήτε ἐκ μεθόδου τινὸς, ἀλλ' ἐξ ἀληθείας, • μήτε προκατασκευάσαντας καὶ ἐπιτηδεύσαντας, · καὶ πείσαντας, ἵνα δόξωσι μὲν βασάνοις υπου • βάλλεσθαι, ταύτας δὲ τὸ δοκεῖν καὶ τῷ σχήματι • ea specie et opinione tantum inferrentur: visum • προσαχθῆναι· τούτους ἔδοξε τῆς μὲν τιμῆς τῆς × est eos cathedræ quidem honoris esse partici- < pes; non licere autem ipsis offerre et concio- < nari, vel omnino sacerdotale aliquod munus ◄ obire. > δε • κατὰ τὴν καθέδραν μετέχειν· προσφερειν δὲ · αὐτοὺς καὶ ὁμιλεῖν ἢ ὅλως λειτουργείν τι • τῶν ἱερατικῶν λειτουργιῶν, μὴ ἐξεῖναι.» ΒΑΛΣ. Κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ διωγμοῦ τῶν Χρισ στιανῶν ἱερεῖς τινες ἠναγκάσθησαν θύσαι τοῖς ειδώλοις· καὶ οἱ μὲν, μέχρι θανάτου κολασθέντες, τὸν τοῦ μαρτυρίου ἀνεδήσαντο στέφανον· οἱ δὲ, καὶ ἕως τέλους τὰς βασάνους μὴ καρτερήσαντες, ἡττήθησαν καὶ τὴν πίστιν ηρνήσαντο, καὶ τοῖς εἰδώλοις ἔθυσαν· ἄλλοι καὶ πρὸ τοῦ βασανισθῆναι, ὅλως ενέδωκαν. Ἵνα δὲ μὴ δόξωσιν αὐθαιρέτως θύειν, ἐσπούδασαν διὰ χρημάτων ἢ παρακλήσεων ἢ ἄλλως πως BALS. Tempore persecutionis Christianorum ·quidam sacerdotes idolis sacrificare coacti sunt: et hi quidem, ad mortem usque puniti, martyrii coronamacceperunt: illi vero, cum ad βnem usque tormenta perferre non potuissent, victi sunt et fidem abnegarunt, et idolis sacrificarunt; alii au tem, etiam antequam torquerentur, omnino cessarunt. Ne autem sua sponte sacrificare viderentur, pecuniis vel suasione vel aliqua alia ratione operain dederunt, ut magnorum tormentorums minæ· ἀπειλὰς βασάνων μεγάλων εἰς αὐτοὺς γενέσθαι. illis intentarentur. Sialuunt ergo Patres, ut illi, ·qui vere torti fuerunt, propter supplicii autem acerbitatem ad perfectionis quoque coronam accipiendam non sustinuerunt, sed sacrificaverunt, deinde reluctati sunt, id est, Satanam vicerunt, qui cos in lucta prostraverat, et cum pura confessione pœnitentiam egerunt, ad solum honorem et cathedrain recipiantur, neque offerant, neque soucionentur, id est, ne doceant, neque aliquid Διορίζονται οὖν οἱ Πατέρες μόνους ἐκείνους τοὺς μετὰ ἀληθείας μὲν βασανισθέντας, διὰ δὲ τὴν δρο μύτητα τῶν κολάσεων, μὴ ὑπομείναντας καὶ τὸν τῆς τελειώσεως στέφανον ἀναδήσασθαι, ἀλλὰ θύσαν τας, εἶτα πάλιν ἀναπαλαίσαντας, τουτέστι νικήσαν τας τὸν Σατανᾶν, ἐν τῇ πάλῃ. ρίψαντα αυτούς, καὶ μετὰ καθαρᾶς ἐξομολογήσεως μετανοήσαντας, δέχεσθαι εἰς μόνην τιμὴν καὶ καθέδραν, μήτε δὲ προσφέρειν, μήτε ὁμιλεῖν, τουτέστι διδάσκειν, μήτε Guill. Beveregii nota. Όμιλεῖν. Huic verbo accommodari videtur breve illud sebolium, quod inter hunc canonem et interpretationem ejus in codice Amerbachiano legitur, sic se habens, λόγους διδασκαλικούς ποιεῖσθαι τῷ λαῷ. Πῶς γὰρ ἕτεροι ὑποθοῖντο βέλτιστα, αὐτοὶ παρασφαλέντες τοῦ κρείττονος; Sermones doctrinetes ad populum habere. Quomodo enim alii optima edoceantur, cum ipsi a meliore aversi fuerint? Hoc autem scholium in nullo alio codice habetur.

IN CAN. II CONC. ANCYR. τι ἄλλο ἐνεργεῖν ἱερατικόν· ὥστε ἐξ ἀντιδιαστολής Aaliud sacerdotale ersequantur. Quamobrem arguοἱ ἕτεροι, οἱ παρὰ τούτους μὴ πραγματικῶς, ἀλλὰ μετὰ σκήψιν τὰς βασάνους προφασισάμενοι, καὶ τὸν Θεὸν ἀρνησάμενοι, οὐδὲ τιμῆς ἢ καθέδρας ἀξιωθήσονται. Τί δὲ, ὡς Χριστιανοὶ ἁπλῶς μετὰ δακρύων μετανοοῦντες καὶ ἐξομολογούμενοι τὸ ἁμάρτημα δεχθήσονται; Ἐμοὶ τέως δοκεῖ. Οὐ γάρ ἔστιν ἁμαρτία νικῶσα τὴν τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν ΖΩΝΑΡ. Τῶν ὑποκυψάντων ἐν τοῖς διωγμοῖς τοῖς τυράννοις καὶ θυσάντων οἱ μὲν βασάνοις ὑποβληθέν. τες, καὶ τῇ βίᾳ τούτῳ καὶ τῇ δριμύτητι μέχρι τέλους ἀντίσχειν μὴ δυναμένοις, ἡττήθησαν καὶ τὴν πίστιν ἠρνήσαντο· οἱ δὲ καὶ πρὸ τῆς πείρας τῶν βασάνων μαλακισθέντες ἐνέδωκαν, καὶ, ἵνα μὴ δοκοῖεν αὐτ θαιρέτως θύειν, Επεισαν τοὺς κολαστὰς ἡ χρήμασιν & ἢ παρακλήσεσι πικρότερον προσενεχθῆναι τάχα αὐτοῖς, καὶ κολάσεις αὐταῖς τῷ δοκεῖν ἐπαγαγεῖν, ἵν' οὕτω θύσαντες δόξωσι τῇ βίᾳ νικηθέντες ἀρνής σασθαι τὸν Χριστὸν, καὶ μὴ μαλακισθέντες. Τους γοῦν μετὰ ἀληθείας κολασθέντας, καὶ τῇ τῶν βασάνων πικρίᾳ ἐγκαρτερήσαντας μέχρι τινὸς, καὶ οὕτως ἡττηθέντας τῶν ἀφορήτων κολάσεων καὶ ἐπιθύσαν τας τῷ βωμῷ, εἶτα ἀναπαλαίσαντας, ἀντὶ τοῦ τὸν ἐχθρὸν ἐν τῇ πλάνῃ ρίψαντα αὐτοὺς, διὰ τῆς μετανοίας ἡττήσαντας, καὶ καταβαλόντας, καὶ ἐπὶ τῶν τυράννων αὖθις τὴν πίστιν ὁμολογήσαντας· εἰ προσδύτεροι ἦσαν, ἔδοξε τῇ συνόδῳ τῆς τιμῆς μὲν τῆς ἐν ταῖς καθέδραις μετέχειν αὐτοὺς, μήτε δὲ προσφέρειν μήτε ὁμιλεῖν, ἀντὶ τοῦ διδάσκειν, μήτε ὅλως λειτουργεῖν, ἀντὶ τοῦ ἐνεργεῖν τι τῶν ἱερατικῶν δικαίων. • Διακόνους ὁμοίως θύσαντας, μετὰ δὲ ταῦτα ἀνα- • παλαίσαντας, τὴν μὲν ἄλλην τιμήν ἔχειν, · πεπαῦσθαι δὲ αὐτοὺς πάσης τῆς ἱερατικής • λειτουργίας, τῆς τε τοῦ ἄρτον ἡ ποτήριον • αναφέρειν ἢ κηρύσσειν. Εἰ μέντοι τινὲς τῶν < ἐπισκόπων τούτοις συνίδοιεν κάματόν τινα ἢ • ταπείνωσιν πραότητος, καὶ ἐθέλοιεν πλέον τι • διδόναι ἢ ἀφαιρεῖν, ἐπ' αὐτοῖς εἶναι τὴν ἐξου ι σίαν. ο ΒΑΛΣ. Καὶ ὁ παρὼν κανὼν τὰ αὐτὰ περὶ διακόνων διοριζόμενος προστίθησιν ὡς, εἴπερ οἱ ἐγχώριοι Επίσκοποι κατανοήσουσι τοὺς μετὰ ἀληθείας βατανισθέντας ἀξίους ἐλέους διὰ τὰ δάκρυα καὶ τὴν ταπείνωσιν αὐτῶν ἢ τοὐναντίον κολάσεως πλείονος διὰ τὴν ἀναίδειαν· ποιήσουσι κατὰ τὸ δόξαν αὐτοῖς, τουτέστιν ἢ ἐπαυξήσουσι τὴν τιμωρίαν, ἢ προσθή. σουσι μᾶλλον τὴν παρηγορίαν. Παρὰ γὰρ τῇ ἐξουσίᾳ καὶ τῇ διακρίσει αὐτῶν τὰ περὶ τούτου ἀνέθεντο. mento a contrario sumpto, alii praeter hos, qui non revera, sal simulate Carmenta præteruerunt, et Deum negaverunt, nen honore quidem vel cathedra digni habebuntur. Quid vero, num ut Christiani simpliciter cum lacrymis penitentiam agentes, et peccatum conftentes, suscipientur? Mili certe videtur. Non est enim peccatum, quod vincat Dei misericordism. 876 ZONAR.Qui ingruente persecutionis procella tyrannorum imperiis obsecuti immolavere; partiu tormentis exagitati, cum eorum vim et asperitaten perferre non possent, victi sunt et fidem denega - Γunt: partim, priusquam etiam tormenta ipsis admoverenur, emolliti dedere manus; et ne sua voluntate sacrificare viderentur, satellites, ut vehementiore forte impetu ipsos invaderent, acriterqua torquentium speciem præberent, pretio aut preciμας adduxere; ut qui sic immolassent, non ignavo languore animi, sed cruciatuum duritate victi, Christum negasse existimarentur. Quibus igitur vere cruciatus adhibiti, quique in acerbitate tormentorum, aliquandiu constantes, ita demum ilkram intolerabili asperitate victi aris immolaverunt, deinde vero iterum reluctati sunt, hoc est, hostium, a quo prius in certamine dejecti fuerant, pœnitenLia duce superatum vicissim prostravere, fidemque suam apud tyrannos iterum professi fuere: cus, εiquidem sacerdotio initiati fuerant, cathedr quidem. honorem obtinere, nullam tamen iis aut & offerendi aut concionmadi, hoc est docendi, nequ omnino. ministerium aliquod, hoc est sacerdotale munus quodcunque obeundi facultatem synodus esse decernit. n CANON H. ‹ Diaconos, aimiliter qui saerificarunt, postea au- ‹ tem reluctati sunt, alium quidem honorels ‹'habere, ipsos autem ab omni sacerdotali mi- ‹ pisterio cessare, et panem, vel calicem offerendi, vel prædicandi: sed si ex episcopis aliqui in ‹ iis vel afflictionem aliquam vel humilitatem ‹ ac mansuetudinem viderint, et aliquid ant • plius dare vel auferre voluerint, in eorum • potestate id esse. › BALS. Præsens quoque canon eadem de diacouis decernens, adjicit, quod si regionis episcopi animadverterint eos, qui vere torti sunt, case misericordia dignos, propter lacrymas et eorum humilitatem; vel contra majore supplicio propter impudentiam; facient prout eis videbitur, id est, vel ponam augebunt, vel potius consolationem alerent. En enim in corum potestate et judicio sita sunt. Si quis autem dicat, præsentes cauones Guill. Beveregii nota. Τὴν τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν. Post hac ultima Balsamouis iui hunc canovem verba, in Parisiensi editione, necnon codice tam Amerhachio, quam Ætoniensi, additur, πλὴν καὶ οὗτοι καὶ εἰ δεχόμενοι εἰς μένην τιμὴν ἐπιτιμηθήσονται κατὰ τοὺς ῥηθησομένους κανόνας. Sed et ii, et qui ad honorem solum admittuntur, juxra dictos canones punientur. Nos autem hæc idcirco omisimus, quia în codice nostro Bodleiano omittuntur.

Dei gratia locum hodie non habere, quia tyrannus Εἰ δέ τις ἐρεῖ μὴ χώραν ἔχειν τὰ τῶν παρόντων non præest; audiet, quod apud Agarenos et alios infideles multa ejusmodi fiunt; et canones nunc quoque effectum recte sortientur. Nota etiam ex hoc præsenti canone, quod omnis animæ medela dependet ab episcopi judicio ac prudentia. ZONAR. Quæ superiori de sacerdotibus, eadem de diaconis hoc quoque canone decernuntur. Nam eos quoque, si in tormentis per ignaviam devicti sacrificaverint, deinde vero repetito certamine strenue depugnaverint, ab omni sacro ministerio cessare jubet. Quod si homines postea, subjicit canon, in suscepla propter abnegationem poni temtia gravius laborare, aut ob admissi facinoris culpam discruciari, demissionemque, ac in iis, qui prolapsionem exprobrarint, aut alia ratione insultarint, pacate atque humiliter perferendis modestiam retinere, non contra audacter obsistere aut ægrius succensere, episcopi animadverterint, ae proinde aliquid amplius, quam quod a synodo concessum est, iis ob vehementius pœnitendi studum clargiri, aut vicissim Gelo dolentibus nec de superbia remittentibus deunere quidpiam velint,id canon totum ipsorum potestati Judicioque permil tit. Vide primæ quoque œcumenicæ synodi canonem undecimum. ARIST. ‹ In canone primo et secundo presbyteri et ‹ diaconi, qui cum prius sacrificarent postea vero ‹ reluctati sunt, 377 cathedræ solius et hono- ‹ ris sint participes, nihil sanctorum peragen- (les. ▸ Quicunque presbyteri vel diaconi tempore persecutionis compulsi sacrificarunt, postea vero accedunt retractantes quidquid fecerunt, cathedra solius et honoris participes esse debent: at sacerdotale aliquod munus obire, puta panem aut poculum offerre, aut doctrina sermones populo facere, aut omnino sacrum aliquod ministerium peragere, iis non licet. CANON III. ● Eos, qui fugientes comprenbensi sunt, vel a ‹ domesticis traditi, vel suis alioqui (acultatibus «privati, vel tormenta perpessi, vel in carce- ‹ rem conjecti sunt, clamantes se esse Christia¬ ‹ nos, et divulsi ac distracti sunt, vel iis qui ‹ vim afferebant in manus aliquid immittenti- • bus, vel cibo aliquo per necessitatem suscepιο, • se tamen esse Christianos perpetuo fatentes, ‹ el ejus quod accidit dolorem omni cohibitione ‹ et habitu et vitæ humilitate præ se ferentes, ‹ ut inculpatos a communione non arceri. Sin • autem etiam ab aliquo sunt prohibiti, majoris ‹ cautionis gratia, vel etiam propter aliquorum ‹ ignorantiam, statim admittantur. Hoc autem ‹ similiter in clericis et aliis laicis. Illud quoque ‹ est examinatum, an possint etiam laici, qui în • eamdem necessitatem inciderunt, ad ordinem κανόνων Θεοῦ χάριτι σήμερον, ὅτι τύραννος οὐ προκάθηται· ἀκούσει ὅτι παρὰ τοῖς 'Αγαρηνοῖς καὶ τοῖς ἄλλοις ἀπίστοις πολλὰ τοιαῦτα γίνονται· καὶ καλῶς τὰ τῶν κανόνων καὶ νῦν ἐνεργήσουσι. Σημείωσαι καὶ ἀπὸ τοῦ παρόντος κανόνος ὅτι πᾶσα ψυχική θεραπεία εἰς τὴν ἐπισκοπικὴν ἀναρτήθη διάκρισιν. ΖΩΝΑΡ. Τὰ αὐτὰ καὶ περὶ διακόνων ὁ κανὼν οὗτο; διατάττεται, όσα περὶ πρεσβυτέρων ὁ ἀνώτερος. Πεπαῦσθαι γὰρ καὶ αὐτοὺς, ἀνεπιτηδεύτως ήττηθέν τας τῶν βασάνων καὶ ἐπιθύσαντας, εἶτα ἀναπαλαί σαντας, πάσης τῆς ἱερᾶς λειτουργίας θεσπίζει. Προστίθησι δ' ἐνταῦθα ὅτι, ἐὰν τοῖς μετανοοῦσι τούτοις συνίδοιεν οἱ ἐπίσκοποι κάματόν τινα, τουτο έστι κόπον ἐν τῇ μετανοίᾳ διὰ τὴν ἄρνησιν, ἢ ὅτι, συντριβέντες διὰ τὸ ἁμάρτημα, έταπεινώθησαν, καὶ πραότητα ἐκτήσαντο, τοῖς ἴσως αὐτοῖς ὀνειδίζουσι τὸν ὄλισθον πράως καὶ μετὰ ταπεινώσεως προσφερόμενοι, ἀλλ᾽ οὐ θρασυνόμενοι καὶ τούτοις ἐμπικραινόμενοι, καὶ ἐθέλοιεν ἐπίσκοποι ὑφ᾽ ος τελοῦσι πλέον τι τῶν παρὰ τῇ συνόδῳ ὡρισθέντων αὐτοῖς παρασχεῖν, διὰ τὴν τῆς μετανοίας θερμότητα, ἢ ἀφελεῖν τι τῶν ὀρισθέντων, ὡς μὴ γνησίως αὐτῶν μεταμελομένων, μηδὲ ταπεινουμένων· ταῦτα τῇ ἐξουσίᾳ τῶν ἐπισκόπων ἀνατίθησιν ὁ κανὼν καὶ τῇ διακρίσει αὐτῶν. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν ια' κανόνα τῆς πρώτης οἰκουμενικῆς συνόδου. ΑΡΙΣΤ. «Καν. α' και β', πρεσβύτεροι καὶ διάκονοι • τὸ πρὶν ἐπιθύσαντες, εἶτα ἐξ ἀληθείας ἀναπαλαί ο σαντες, μόνης τῆς καθέδρας καὶ τῆς τιμῆς • μετεχέτωσαν, μηδὲν τῶν ἁγίων ἐπιτελοῦντες. Οσοι τῶν πρεσβυτέρων καὶ διακόνων ἐν καιρῷ διωγμού βιασθέντες ἔθυσαν, εἶτα ἐν ἀληθείᾳ προστ ἦλθον ἀναπαλαίοντες ὅπερ ἔπραξαν, μόνης τῆς και θέδρας καὶ τῆς τιμῆς μετέχειν ὀφείλουσιν· ἱερατι· κὸν δέ τι ἐνεργεῖν οὐκ ἐξέσται αὐτοῖς, οἷον ἄρτον ἢ ποτήριον ἀναφέρειν ἢ λόγους διδασκαλίας τῷ λαῷ ποιεῖσθαι, ἢ ὅλως τι τῶν ἁγίων λειτουργιῶν ἐπιτελεῖν. • Τους φεύγοντας καὶ συλληφθέντας, ἢ ὑπὸ οἰκείων • παραδοθέντας, ἢ ἄλλως τὰ ὑπάρχοντα άφαιρε «θέντας, ἡ ὑπομείναντας βασάνους, ἢ εἰς δε ο σμωτήριον εμβληθέντας, βοῶντάς τε ὅτι εἰπὶ • Χριστιανοὶ καὶ περισχισθέντας, ἤτοι εἰς τὰς «χείράς τι πρὸς βίαν ἐμβαλόντων τῶν βιαζομέν ε νων, ή βρῶμά τι πρὸς ἀνάγκην δεξαμένους, • ὁμολογοῦντας δὲ δι᾿ ὅλου ὅτι εἰσὶ Χριστιανοί, · καὶ τὸ πένθος τοῦ συμβάντος ἀεὶ ἐπιδεικνυμέ • νους τῇ πάσῃ καταστολῇ καὶ τῷ σχήματι καὶ • τῇ τοῦ βίου ταπεινότητι, τούτους ὡς ἔξω ἀμερ- • τήματος όντας τῆς κοινωνίας μὴ κωλύεσθαι. Εἰ • δὲ καὶ τὸ ἐκωλύθησαν ὑπό τινος, περισσοτέρας · ἀκριβείας ένεκεν ἢ καί τινων ἀγνοίᾳ, εὐθὺς • προσδεχθήτωσαν. Τοῦτο δὲ ὁμοίως ἐπί τε τῶν • ἐκ κλήρου καὶ τῶν ἄλλων λαϊκῶν. Προσεξητά • σθη δὲ κἀκεῖνο, εἰ δύνανται καὶ λαῖκο!, τῇ αὐτῇ

IN CAN. III CONC. ANCYR. ἡ ἀνάγκῃ ὑποπεσόντες, προάγεσθαι εἰς τάξιν. • Εδοξεν οὖν καὶ τούτους, ὡς μηδὲν ἡμαρτηκότας, κ εἰ καὶ ἡ προλαβοῦσα εὑρίσκοιτο ὀρθὴ τοῦ βίου Η πολιτεία, προχειρίζεσθαι.» ΒΛΑΣ. Τινὲς κληρικοὶ καὶ λαϊκοί φεύγοντες τὰς τῶν τυράννων χεῖρας, καὶ συλληφθέντες, ἢ παρά τινων προδοθέντες, καὶ γυμνωθέντες τῶν προσόντων αὐτοῖς, ἔστι δ' ὅτε καὶ βασανισθέντες καὶ φυλακ:- σθέντες, ἐξέων εἶναι Χριστιαγο!. "Οτι δὲ κατὰ βίαν ἐνεβλήθη παρὰ τῶν δημίων ταῖς χερσὶ τούτων λιβανωτὸν τυχόν, ὅπερ τοῖς εἰδώλοις θύεται, ἢ ἐν τῷ στόματι αὐτῶν βρῶμα εἰδωλόθυτον, ἐκωλύοντο τῆς μετὰ τῶν πιστῶν κοινωνίας, διὰ τὸ δῆθεν γενέσθαι αὐτοὺς εἰδωλοθύτας· φασὶ γοῦν οἱ Πατέρες, τὸ κατὰ βίαν γενόμενον μὴ παρεμποδίζειν αὐτοὺς ὁμολογοῦντας διόλου είναι Χριστιανούς, ἀποκλαιομένους μετὰ κατανύξεως τὸ παρὰ τῶν τυράννων κατὰ βίαν γενόμενον εἰς αὐτούς. Οὐδὲν γὰρ ἡμαρτον, ὥστε καὶ παρ' ἡμῶν κολάζεσθαι. Εἰ δὲ παρά τινων διὰ περισσοτέραν ἀκρίβειαν ἢ δι᾽ ἄγνοιαν τοῦ προστ ήκοντος ἐκωλύθησαν τῆς κοινωνίας, εὐθὺς δεχθῆναι τούτους ἐγνωμοδότησαν. Ως δέ τινος εἰπόντος ἐπὶ μόνοις τοῖς λαϊκοῖς ἔχειν χώραν τὰ τοῦ κανόνος (οἱ γὰρ κληρικοὶ κατὰ τοὺς προῤῥηθέντας κανόνας δεχθήσονται), ἐπήγαγον μὴ μόνους τοιούτους λαϊκοὺς συγκοινωνεῖν ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ κληρικούς. Είρηται δὲ τοῦτο, διὰ τὸ μεγάλην είναι διαφορὰν τῶν ἀρνησαμένων ἑκουσίως τὸν Θεὸν, ἐκ τοῦ μὴ δύνασθαι τὰς κολάσεις ὑπενεγκεῖν, καὶ τῶν τοιοῦτόν τι μὴ πε ποιηκότων διὰ φάκτου οἰκείου, ἀλλὰ ἀκουσίως κατὰ @ βάιν υποδεξαμένων ειδωλόθυτα ἢ λιβανωτὸν, καὶ καταπτυσάντων αὐτῶν· οἱ μὲν γὰρ ἥμαρτον, ὡς ἐνδόντες· ὤφειλον γὰρ ἀποθανεῖν διὰ τὸν Χριστόν· οἱ δὲ κατὰ βίαν ὑπεδέξαντο μόνον τὸ λιβανωτὸν, ἔργον δέ τι οὐκ ἐνήργησαν ἀτεβές. Οτι γοῦν οὐδὲν ἥμαρτον, καὶ κληρωθήσονται οἱ λαϊκοί, ἐὰν ἄξιοι. εὑρίσκωνται, πάντως δὲ καὶ οἱ κληρικοὶ εἰς μείζονας βαθμοὺς διὰ τὸν αὐτὸν λόγον προαναβιβασθήσονται. Ἐπεὶ δὲ ᾐτιῶντό τινες τούτους, ὡς τὸ μαρτύριον, φυγόντας καὶ κατασχεθέντας, εἶπον οἱ Πατέρες μηδὲ ἐκ τούτου αὐτοὺς βλάπτεσθαι. Καὶ πάντως ἄριστα καὶ τοῦτο ἐνομοθέτησαν. Φησὶ γὰρ ὁ μέγας ἐν θεσ· λογία Γρηγόριος μὴ ἐθέλοντας εἰς τὸν ἀγῶνα χωρεῖν φειδοῖ τῶν διωκόντων καὶ τῶν ἀσθενεστέρων. Καὶ ἐν Εὐαγγελίοις ὁ Κύριος εἶπεν· Οταν διώκω σιν ὑμᾶς ἐκ τῆς πόλεως ταύτης, φεύγετε εἰς τὴν ἑτέραν, καὶ τὰ μὲν τοῦ κανόνος ἐν τούτοις· τοῦ δὲ χρηματισθέντος ἐπισκόπου ᾿Αμυκλείου κυροῦ Νικο λάου τοῦ Μουζάλωνος κατὰ βίαν πρακτορικὴν ἀποκαρέντος, καὶ πολλὰ παρακλητεύσαντος, τὸ κατὰ βίαν εἰς αὐτὸν γεγονός περιαιρεθῆναι, καὶ πάλιν ἐνεργεῖν τὰ ἐπισκοπικά, ὁ ἁγιώτατος ἐκεῖνος πατριάρχης κυρός Λουκᾶς, βλέπων τοῦτον παρου σιάζοντα μετὰ ἐπισκοπικῶν ἀμφίων συνοδικῶν, οὐ παρεδέξατο αὐτὸν, εἰπὼν ὡς, εἰ μὲν τὴν συνοδικήν ἐκδίκησιν καὶ διόρθωσιν ἀνέμενεν ὁ ἐπίσκοπος, εὖ - ρεν ἂν κανονικὴν βοήθειαν· ἐπεὶ δὲ τὰ κατὰ βίαν ps Matth. x, 25. PATROL. GR. CXXXVII. • promoveri. Visum est ergo et eos, ut qui ‹ nihil peccassent, si etiam præcedens eorum ‹ vitæ instituendæ ratio recta inveniatur, pro- ‹ moveri. > BALS. Quidam clerici et laici, manus tyranno· rum fugientes, et comprehensi, vel ab aliquibus proditi, et iis quæ habebant privati, et nonnunquam etiam torti et in carcerem conjecti, se esse Christianos fatebantur. Quia autem a lictoribus in inanus corum thus forte injectum est, quod idolis sacrificatur, vel in ora eorum cibus aliquis idolis immolatus, a fidelium communione arcebantur; quod scilicet idolis sacrificassent: dicunt ergo Patres, id quod illis vi factum est, non esse illis impedimento, fatenuibus perpetuo se esse Chrtstianos, et cum compunctione id deflentibns qued in ipsos a tyrannis vi factum est. Nihil enim pecçarunt, ut etiam a nobis puniantur. Sin autein ab aliquibus, propter majorem cautionem, vel propter ejus quod deri oportet ignorationem, a communione sunt prohibiti, ut statim recipiantur sententiam tulere. Perinde autem ac si dixisset atiquis, canonem in solis laicis locum habere (clerici enim ex prædictorum canonum sententia recipientur), intulerunt, non solum ejusmodi laicos, sed etiam clericos nobiscum communicare. Hoc autem dictum est, eo quod sit magna differentia eorum qui Deum sponte negarunt, quoniam supplicia perferre non poterant, et eorum qui tale quid non fecerunt facto proprio, sed inviti et per vim idolothyta susceperunt, vel thus, et ea despuerant. Illi enim peccarunt,ut qui cesserint: debebant enim mori propter Christum. Qui yero yi thus solum susceperunt, nullum impium opus fecerunt. Quoniain ergo nihil peccarunt, Jajci quoque clerici fient, si ‹ digni inveniantur; qmnino autem etiam clerici ad majores gradus propter eamdem rationem provehentur. Quoniam autem nonnulli eos accusabant, τιt qui martyrium fugissent et cunctati essent, dixerunt Paires, eos non ideo lædi. Et omnino id optime sanxerunt. Dicit enim magnus Theologus Gregorius, non esse sua sponte ad certamen procedendum, ut et persequentibus et imbecillioribus parcatur. Et Dominus dixit in Evangeliis: Quando vos ex hac civitate persequentur, fugite in aliam 33. Et in his quidem expositus est canon. Cum autei dominus Nicolaus Muzalon, Amyclæus episcopus dictus, vi a magistratu tonsus esset, 376 et supplex contenderet, ut quod vi in eum factum erat tollereuur, et episcopale rursus munus obiret; sanctissimus ille patriarcha dominus Lucas, videns illuut - εγιodice cum vestibus episcopalibus præsentem, cum non admisit, dicens, quod si synodalem quidem septentiam et correctionem exspectasset cpiscopus, canonieum auxilium invenisset: sed quia vestes monasticas, quibus vi indutus ſperat, inordinate exuit, et sibi ipsi jus dixit, auxilium

non assequetur. Sed cum sanctissimus ille patriar- περιβληθέντα αὐτῷ μοναχικὰ ἄμφια ἀσυντάκτως cha ad Dominum migrasset, qui el successit sanctissimus patriarcha dominus Michael, vi quidem ſaclam tousuram tanquam non factam reputans', cpiscopum synodice justificavit, et eo præcipue, quod cum nonasticis omnino apparere haudquaGuam coactus' sit. ¡Si enim, inquit, vidisset eum cum monasticis præsentem, illum non restituisset; ut qui, quod factum est, admisit. Cumque son↳ nulli dicebant, admittendas este tonsuras in peri culo factas, ille judicabat tonsuraṁ vi factam non tam esse, quæ periculo facta dicitur, sed quæ fit propter morbum. Et sic quidem restitutionem posi dereta perfecit. Episcopum autem, ut qui negli gens fuisset, et sibi jus dixisset, ad tempus celebrandi oficio privavit. Quin et alii multi vi ab Agarenis circumcisi, et qui alia multa impia vel freerant vel passi erant, post puram et convenientem poenitentiam, ab Ecclesia recepti sunt, et penis impositis mnedelam acceperunt. Porro et Comnenam dominam Theodoram, quae dicta est Lapards 11lius domini Andronici conjux, vi illius tyranni Andronici tonsam, Constantinopolitana synoduν son sisit mutare habitum, nec cum Crate Hungarite, qui hoc vehementissime petebat, conjungl; 6o quod post ejus viri mortem processisset tonsura, etiamsi vi facta esset, et in coenobiaco monasterio vitam egisset. Cum tamen alias nobiles feininas sic tonsas æquum censuit hæc synodus ad pristieum lisbitum reverti, vel quod eorum mariti superessent, ve! quod tonsuram @mino non admimissent post mortem tyranni.· ἀπέθετο, καὶ αὐτεκδίκητος γέγονεν, οὐ τεύξεται βοηθείας. ᾿Αλλὰ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου τούτου μεταστάντος πρὸς Κύριον, ὁ μετ' ἐκεῖνον ἁγιώτατος πατριάρχης κυρὸς Μιχαήλ, τὴν μὲν κατὰ βίαν γενο μένην ἀπόκαρσιν ὡς μηδὲ γενομένην λογιζόμενος, ἐδικαίωσε συνοδικῶς τὸν ἐπίσκοπον, καὶ μᾶλλον ὡς μηδὲ ἀναγκαζόμενον ὅλως μετὰ τῶν μοναχικῶν ἐμφανισθῆναι. Εἰ γάρ, φησὶν, ἔβλεπε τοῦτο μετὰ τῶν μοναχικών παριστάμενον, οὐκ ἂν αὐτὸν ἀποκατέ στησαν, ὡς καταδεξάμενον τὸ γεγονός ότι και τινων εἰπόντων, δεκτὸς εἶναι τὰς περιστατικάς ἀποκάρο σεις, αὐτὸς διέγνω τὴν κατά βίαν ἀπόκαρσιν μὴ είναι περιστατικὴν, ἀλλὰ τὴν διὰ νόσον. Καὶ τὴν μὲν ἀποκατάστασιν οὕτως ἐποιήσατο μετά σημειώ ματα· τὸν δὲ ἐπίσκοπον, ὡς ὀλιγωρήσαντα, καὶ ἑαυτὸν δικαιώσαντα, καιρικῆς ἀλειτουργησίας ἐπισ τιμίῳ ὑπέβαλε. Καὶ ἄλλοι δὲ πολλοὶ κατά βίαν περιτμηθέντες παρὰ Ἀγαρηνῶν, καὶ ἄλλα τιν πεποιηκότες ἢ καὶ παθόντες ἀσειδή, μετὰ ἐξομολό γησιν καθαρὰν καὶ προσήκουσαν μετάνοιαν παρὰ τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐδέχθησαν, καὶ δι᾽ ἐπιτιμίων έθεραπεύθησαν. Τὴν μέντοι Κομνηνήν χυραν Θεοδώ ραν τὴν χρηματίσασαν σύμβιον τοῦ Λαπαρδά ἐκεῖ. του κυρού Ανδρονίκου, ἀποκαρεῖσαν κατὰ βίαν τοῦ τυράννου, ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει σύνοδος οὐ παρεχώρησε μετασχηματισθῆναι, καὶ συζυγής νας τῷ Κράτῃ Οὐγηρίας, ἐκθύμως τοῦτο ζητήσαντι, διὰ τὸ μετὰ θάνατον τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς στον χῆσαι τῇ ἀποκάρσει, κἂν κατὰ βίαν ἐγένετο, καὶ ἐν κοινοβιακῇ διάγειν μονῇ. Ετέρας δὲ γυναῖκας εὐγενεῖς οὕτως ἀποχαρεῖσας ἐδικαίωσεν ἡ αὐτὴ σύνοδος μετά θάνατον τοῦ τυράννου μετασχηματισθῆναι, ἢ ὡς ἔτι περιόντων τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν, ἢ διὰ τὸ μὴ καταδέξασθαι ὅλως τὴν ἀπόκαρσιν' μετά θάνατον τοῦ τυράννου. " ΖΩΝΑΡ. Νόμος μαρτυρίου, φησὶν ὁ μέγας ἐν θεολογία Γρηγόριος, μήτε ἐθέλοντας εἰς τὸν ἀγῶνα χωρεῖν φειδοί τῶν διωκόντων καὶ τῶν ἀσθενεστέρων, καὶ τὰ ἑξῆς. Διὰ γοῦν τοῦτον τὸν λόγον τινὲς ἑαυτοῖς συνειδότες ἀσθένειαν, ἐν τοῖς διωγμοῖς ἔφευγον καὶ κρύπτοντο, κανταῦθα εὐαγγελικὴν πληροῦντες διαταγήν, τοῦ Κυρίου εἰπόντος· "Οταν διώκωσιν ὑμᾶς ἐκ τῆς πόλεως ταύτης, φεύγετε εἰς τὴν ἑτέραν. Του; οὖν φεύγοντας καὶ συλληφθέντας, ἢ ZONAR. Lex martyrli est; magni Theologi Gregorii testimonio, ut neque nos sponte certamini offeramus, et ‘lis qui nobis infesti sunt, et imbecillioribus parcentes, etc. Proinde nonnulli, sne sibi infirmitatis conseil, dum tyrannormin furor la Christianos baccharetur, fuga silii et latebris prospiciebant, evangelicum in ea re praeceptum se cuti, dicente Domnino: Cum vos ex hac urbe persequentur, fugite in aliam. Quicunque igitur in fuga comprehensi, vel a familiaribus prodii (uam id ὑπὸ οἰκείων παραδοθέντας (καὶ τοῦτο δὲ τοῦ Κυρίου quoque Christus indicavit: Tradet, ait, pater flium οι frater fratrem 94), quique ficuitatibus spoliat, w Matth. x, 21. ἀπόφατις φήσαντος· Παραδώσουσι δὲ γονεῖς τέτ κνα, καὶ ἀδελφὸν ἀδελφὸς), καὶ τοὺς ἀφαιρεθέν Guill. Beveregii Εδικαίωσε συνοδικῶς. Hæc Balsamonis verba, usque ad μετὰ σημειώματα inclusive, codici nostro Bodleiano debemus: neque enim in Parisiensi editione, neque in 'ms. Amerbachiano habentur. Την μέντοι Κομνηνήν. Hæc usque ad finem hujus interpretationis exstant in supplemento ad Parisiensem Balsamonis editionem; unde etiam huc translata sunt: sed in codice nostro Bodleiano paulo aliter leguntur, praesertim in ini to, hoc videl, modo: Την μέντοι Κομνηνὴν κυράν nota. Θεοδώραν, τὴν τοῦ Λαπαροῦ χρηματίσασαν σύζυγον, ἀποκαρεῖσαν παρὰ τοῦ βασιλέως κυροῦ ᾿Ανδρονίκου, ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει σύνοδος οὐ παρεχώρησε μετασχηματισθῆναι, ele. Porro et Comnenan dominam Theodoram, conjugem Laparde dictam, ab imperatore domino Andronico tonsam, synodus Constantinopolitana habitum mutare non permisit. De Łaparda, cujus hic fit mentio, Nicetas Chonta tes etiam meminit in Andronico Comneno, 1. L Hæc autem in codice Amerbachiano desiderautur; neque Balsamonis esse affirmare ausim.

IN CAN. IV CONC. ANCYR. τας τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῖς, ἢ ὑπομείναντας βασάνους, vel tormenta perpessi, vel in carcerem conjecti, ἢ ἐγκλεισθέντας δεσμωτηρίοις, διόλου δὲ ὁμολογοῦντας ότι Χριστιανοί εἰσι, καὶ περισχισθέντας τοὺς χιτῶνας, καὶ γυμνωθέντας, καὶ ἢ εἰς τὰς χεῖρας αὐτῶν πρὸς βίαν ἀκόντων ἐκείνων ἐμβαλόντων τι τῶν βιαζομένων, οἷον λιβανωτὸν ἢ ἑτερόν τι εἰς θυ σίαν τοῖς εἰδωλολάτραις προσαγομένων, ἢ βρῶμά τι τῶν εἰδωλοθύτων δεξαμένους εἰς τὸ στόμα, πρὸς ἀνάγκης αὐτὸ τῶν βιαστῶν ἐμβαλόντων, τους τοιοῦτόν τι πεπονθότας, βοῶντας δὲ διόλου ὅτι εἰσὶ Χριστιανοί, καὶ διὰ τοῦτο πενθοῦντας, καὶ τῇ τε καταστολῇ καὶ τῷ σχήματι τὸ πένθος ἐνδεικνυμένους (καταστολὴ δὲ τὸν μέτριον καὶ κατεσταλμένον τοῦ ἤθους ἐστὶν), ἢ τὰ περιβλήματα καὶ ἡ στολή • σχῆμα δὲ, ἡ ἔξωθεν φαινομένη κατήφεια, την λύπην δηλοῦσα, δ καὶ βίου ταπεινότητα ὠνόμασεν ὁ και νών· τούτους οὖν μηδὲν ἁμαρτῆσαι οἱ Πατέρες φασίν· οὔτε γὰρ τὸ εἰδωλόθυτόν τι έχοντας δέξα σθαι εἰς τὸ στόμα, οὔτε τὸ ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν ἐκβληθῆναι λιβανωτὸν ἁμαρτία ἐστὶν, εἰ ἐκεῖνοι καὶ τούτων γινομένων ἐπεκαλοῦντο τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, καὶ Θεὸν ὡμολόγουν αὐτόν· καὶ ὡς μηδὲν ἁμαρτάνοντας, μὴ κωλύεσθαι τῆς κοινωνίας παρα σκελεύσαντο. Κάν τινες ἴσως ἀγνοήσαντες το προσἧκον, ἢ πλέον τοῦ δέοντος τῆς ἀκριβείας εχόμενοι, ἐκώλυσάν τινας τῆς κοινωνίας, εὐθὺς δεχθῆναι τούτους ἐγνωμοδότησαν, καν τε τῶν τοῦ κλήρου ἦσαν, και τε τῶν τοῦ λαοῦ. Τοσοῦτον δὲ, φασίν, οὐ λογισθήσεται τὰ ἄνω εἰρημένα εἰς ἁμάρτημα, ὥστε κἂν λαϊκός τις ᾖ ὁ ταῦτα ὑπομείνας, κωλυθήσεται & διὰ ταῦτα εἰς ἱερωσύνην προβιβασθῆναι, εἰ ὁ βίας αὐτοῦ ὁ πρὸ τούτου ἀνεπίληπτος ἦν καὶ ὀρθῶς περ πολίτευτο. ΑΡΙΣΤ. «Οι βασανισθέντες και βιασθέντες ἀληθῶς • καὶ μετὰ τυραννίδος βρώματα λαβόντες εἰδώ «λου, τῆς κοινωνίας μή κωλυέσθωσαν. Καὶ • λαϊκοὶ δὲ τοῦτο παθόντες, ὡς οὐδὲν ἡμαρτηκό ◊ τες, αν βούλοιντο χειροτονίας τυχεῖν, τυγχα • νέτωσαν, ἄλλως ἀνεπίληπτοι ὄντες. ο Οἱ μετὰ βασάνων ειδωλόθυτον βρώμα δέξασθαι βιασθέντες τῶν βιαζόντων τῷ στόματι αὐτῶν τοῦτο εμβαλόντων μετὰ ἀνάγκης, ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ σκουτοτρόπως λιβανωτὸν εἰς τὰς χεῖρας αὐτῶν δε ξάμενοι, καὶ πρὸς βίαν εἰς τὸν τρίποδα επιρρίψαι τοῦτο καταναγκασθέντες· ὁμολογοῦντες δὲ διόλου ὅτι εἰσὶ Χριστιανοὶ, καὶ τούτου συμβάντος πένθος ἀεὶ ἐπιδεικνύμενοι τῇ πάσῃ καταστολῇ καὶ τῷ σχή ματι, καὶ τῇ τοῦ βίου ταπεινότητι, οὗτοι ὡς ἔξω ἁμαρτήματος ὄντες, τῆς κοινωνίας μὴ κωλυέσθω σαν, ἀλλ' ἐν τῇ οἰκείᾳ τιμῇ μενέτωσαν. Εἰ δὲ λαϊκοί εἰσιν οἱ τοιοῦτοι, καὶ βούλοιντο χειροτονίας τυχεῖν, συγχαγέτωσαν, ἐὰν ὁ προλαβών βίος αὐτῶν ἐστιν ἀνεπίληπτος· ἐκ τούτου μόνον οὐ κωλυθήσονται τῆς τοιαύτης επιτυχεῖν τιμῆς. • Περὶ τῶν πρὸς βίαν θυσάντων, ἐπὶ δὲ τούτοις καὶ • τῶν δειπγησάντων εἰς τὰ εἴδωλα ὅσοι μὲν ἀπαγόperpetuo tamen, vestibus quoque dilaceratis corporique detractis, sese Christianos esse professi sunt; eliamsi vel aliquid per vim repugnantium manibus sit injectum, thus videlicet aut aliud quidpiam eorum, quæ in idolorum sacrificiis adhiberi solita sunt, vel cibi aliquid ex immolatis per vim a coactoribus immissum ore excepere, qui aliquid ejusmodi perpessi fuerint, Christianos se esse nihilominus interea clamitantes, atque oh id quod factum fuit dolentes, ac dolorem demissione habituque præ se ferentes (est autem remissio Græce καταστολή, æquabilis ac moderata morus com positio; quamvis eodem verbo amictus quoque ornatusque corporis significari queat: habitus vero, Grace σχήμα, tristitia extrinsecus apparent condit. nque animo mœrorem indicans, quam etiam vitæ humilitatem canon appellavit); ab iis ergo nihil peccatum esse Patres asserunt. Neque enim, quod vel idolothytum ore vel quod thus aut aliquid simile mauibus, uolentes exceperint, id criminis loco poni debet; si tamen ili interca quoque, dum hæc fierent, Christum appellabant, 377 Deunique ipsum esse proptebantur: ac lanquam nulli culpa afines, nullo modo a communione arcendos esse definivere. Quod si nonnullas etiam, æquitatis forte ignoratione, aut plus justo diligentiores aliqui communione prohibuerint, sive e clero illi sive e populo fuerint, admittendos esra illico decrevere. Tapium porro abest, ut qua supra commemoravimus, crimini sint ducenda, ut etiamsi laico homini cuipiam perferenda fuerint, nihil tamen, modo vitam alioqui suspicione vacuain Ac probatam traduxerit, quominus ad sacros urdines evehi liceat, obstare velint, ARIST. Qui tormentis subjecti et vim vere passi ་ • sunt, et post tyrannidem cibum idolis oblatum ‹ sumunt, a communione ne prohibeantur. Et ' laici hoc passi, ut nihil transgressi, si ordina • tionem velint consequi, epusequantur, mode + alter inculpati sint. Qui cum tormentis cibum idolis immolatuın recipere coacti sunt, istis, qui eos cagunt, in o̟s eorum illud violenter injicientibus; similiter et si thus eodem modo in manus quas recipiant, et illud per vim in tripodem injicere compulsi sint; sed confitentur omnino se esse Christianos, et cum hoc contigerit, luctum omni modestia et habitu et vitæ humilitaţțe ostendunt, hi, ut qui sunt extrą peccatum, a communione ne arccantur, sed in proprio honore maneant. Si autem tales sint lgici et ordinationis compotes esse cupiunt, copee quantur, si praeeedens eorum vita inculpata fuerit: ex eo ejusinodi honoris participes esse ne prohi̟- beantur. CANON IV. ‹ De iis, qui vi sacrificarunt, et præterea ad idola • pransi sunt, quicunque abducti quidem, et

«latiore habitu accesserunt, et veste sumptuo-A ‹ siore usi sunt, et parati prandii, non ægre id • ferentes, participes fuerunt, visum est, anno • audire, tribus autem annis substerni, orationi ‹ vero duobus annis communicare, et tunc ad id quod est perfectum accedere. > BALS. Cum expositus tertius canon indistincte ignovisset iis, qui vi idolothyta suscepissent: quotiam dicebant nonnulli cis etiam ignosci, qui ea vi comedissent, vel etiam sacrificassent; per hunc et quintum canonem statuerunt Patres, quod quicunque quidem, abducti ad idolicum prandium, lætum vultum ostenderunt, et cum splendidioribus vestibus discubuerunt, et eorum, quæ idolis immolata sunt, participes fuere, punientur, ut qui omnino impietati cesserint. Quamobrem anno uno divinas Scripturas audient in narthere, et postea triennio substernentur, id est, in ecclesia erunt post ambonem stantes, usque ad catechumenorum exitum; tuớc enim ipsi quoque egrediantur. Completis autem his quoque tribus annis, una cum fidelibus biennio communicabunt, et ab eo tempore ad id quod perfectum est, devenient, hoc est, etiam divinorum sacramentorum erunt participes. Quicunque antem vi abducti mæsti fuerunt, et cum lugubri veste accubuerunt et comederunt, post substratioais triennium in ecclesiasticam communionem suscipientur, sed non etiam divinis digni sacramentis habebuntur. Id enim est cos sine oblatione suscipi. Si autem accubuerunt quidem, non autem – comederunt, biennio substernentur, et tertio anno ima cum fidelibus in ecclesia erunt sine oblatione: post ejus enim lapsum crunt divinæ communionis participes. liac autem omnia episcopali judicio Patres reliquere, ut juxta ejus qui peccavit 378 conversationem et socordiam, vel augeantur pœnæ, vel diminuantur. Examinatur autem etiam prior corum conversatio, ut vel humanitatem vel severitatem consequantur. Rogaverit autem quispiam, Εt cur clerici quidem vel laici tertio canone indicati, qui-vel-thus vel idolothytum vi susceperunt, non puniuntur, ut qui non erraverint, sed etiam ad gradus ecclasiasticos promoventur; qui autem in quinti canonis fine continentur, et vi accubuerunt, puniuntur, ut qui peccarint, idque cum la. erymas funderent, et nec idolothyta quidem gustaverint? Solutio. Differentia est eorum, qui vi susceperunt dona profana, et ex facto proprio nihil · μενος, καὶ σχήματι φαιδροτέρῳ ἀνῆλθον, καὶ ἐσθῆτι ἐχρήσαντο πολυτελεστέρα, καὶ μετέσχον • τοῦ παρασκευασθέντος δείπνου ἀδιαφόρως, ἔδο- • ξεν ἐνιαυτὸν ἀκροᾶσθαι (75;, ὑποπεσεῖν δὲ τρία • ἔτη, εὐχῆς δὲ κοινωνῆσαι ἔτη δύο, καὶ τότε · ἐλθεῖν ἐπὶ τὸ τέλειον.» ΒΑΛΣ. Τοῦ διαληφθέντος τρίτου κανόνος συγγνω μονήσαντος ἀδιαστίκτως τοῖς κατὰ βίαν ὑποδεξομέν ναι; εἰδωλόθυτα· ἐπεί τινες ήθελον καὶ τοὺς κατὰ βίαν φαγόντας αὐτὰ, ἢ καὶ θύσαντας, συγγινώσκεσθαι, ὥρισαν οἱ Πατέρες διὰ τούτου τοῦ κανόνος καὶ τοῦ πέμπτου, ὡς ὅσοι μὲν ἀπαγόμενοι πρὸς τὴν εἰδωλικὸν δεῖπνον σχῆμα χαιρόντων ἐνεδείξαντο, καὶ μετὰ λαμπροτέρων ἐσθήτων ἀνέπεσον, καὶ μετα ἔσχον τῶν εἰδωλοθύτων, ἐπιτιμηθήσονται, ὡς ὅλως ἐνδόντες πρὸς τὴν ἀσέβειαν. Διὸ ἐπὶ ἕνα μὲν ἐνιαυτὸν ἀκροάσονται τῶν θείων Γραφῶν ἐν τῷ νάρθηκι, καὶ μετὰ τοῦτο ἐπὶ τριετίαν ὑποπέσωσι, τουτέστιν ἐκκλησιάσουσιν ὀπίσω τοῦ ἄμβωνος ἱστάμενοι, μέσ χρι τῆς τῶν κατηχουμένων ἐξελεύσεως" τηνικαῦτα γὰρ καὶ αὐτοὶ ἐξέλθωσι. Συμπληρωθέντων δὲ καὶ τούτων τῶν τριῶν ἐνιαυτῶν, ἐπὶ ἔτη δύο συγκοι νωνήσουσι τοῖς πιστοῖς, καὶ ἔκτοτε εἰς τὸ τέλειον Ελθωσι, τουτέστι, καὶ τῶν θείων ἁγιασμάτων μετα. λάβωσιν. Οσοι δὲ ἀπαγόμενοι τὴν βίαν ἀπεκλαίοντα, καὶ μετὰ πενθικῆς ἐσθῆτος ἀνέπεσον καὶ ἔφαγον, μετὰ τὴν τριετίαν τῆς ὑποπτώσεως εἰς κοινωνίαν ἐκκλησιαστικὴν δεχθήσονται· οὐ μέντοι γε δὲ καὶ τῶν θείων ἁγιασμάτων ἀξιωθήσονται. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ δεχθῆναι τούτους χωρίς προσφοράς. Εἰ δὲ ἀνέπεσον μὲν, οὐκ ἔφαγον δὲ, ἐπὶ διετίαν ὑποπέτω σι, καὶ εἰς τὸν τρίτον χρόνον συνεκκλησιάσουσι τοῖς πιστοῖς χωρίς προσφορᾶς· μετὰ γὰρ τὴν παραδρο μὴν καὶ τούτου τῆς θείας μεταλήψεως ἀξιωθήσονται Ταῦτα δὲ πάντα εἰς τὴν ἐπισκοπικὴν διάκρισιν ἀνἔθεντο οἱ Πατέρες, ὡς ἂν πρὸς τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ ἡμαρτηκότος καὶ τὴν ῥᾳθυμίαν ἢ προστεθήσονται τὰ ἐπιτίμια, ἢ ἐκκοπήσονται. Εξετάζεται δὲ καὶ ή προτέρα τούτων ἀναστροφὴ ἵνα ἡ φιλανθρωπίες ἢ αὐστηρίας τύχωσιν. Ερωτήσει δέ τις, Καὶ διὰ τί οἱ μὲν τῷ γ' κανόνι δηλούμενοι κληρικοὶ ἡ λαϊκοὶ κατὰ βίαν ὑποδεξάμενοι λίβανον ἢ εἰδωλόθυτον εὐκ ἐπιτιμῶνται, ὡς μὴ ἑπταικότες, ἀλλὰ καὶ εἰς βαθ μου; ἐκκλησιαστικούς προκόπτουσιν· οἱ δὲ ἐν τῷ τέλει τοῦ ε' κανόνος περιεχόμενοι, καὶ κατὰ βίαν ἀναπεσόντες, ἐπιτιμῶνται, ὡς ἡμαρτηκότες, καὶ ταῦτα δακρυῤῥοοῦντες, καὶ μηδὲ γευσάμενοι τῶν εἰδωλοθύτων; Δύσις. Διαφορά ἐστι τῶν κατὰ βίαν Guill. Beveregii notæ. Ενιαυτὸν ἀκροᾶσθαι. H:ec synodus concreta fuit eorum causa, qui grassante persecutione lapsi fuerant. Quod etiam ab auctore nomocanonis Arabici in bibliotheca Bodleiana observatum est qui de presenti synodo ait: Quintus est liber canonum primi concilii, quod post apostolos convocatum est in urbe Ancyra de regione Galatiæ; et numerus ejus erat duodecim episcopi, qui eorum causa congregati sunt, qui tempore timoris per varia neyandi genera lapsi fuerant; et numerantur ei in exemplari Coptico viginti quinque canones. Hinc igitur evenit ut juxta varios modos, quibus lapsi sunt, varia etiam ecclesiastica supplicia ab iis a præsenti synodo exigantur: ut, exempli gratia, hoc cañone cautum est, ut qui lætiore habitu accesserunt, et parati ethnicorum prandii indifferenter participes fuerunt, uno anno audiant, tribus substernantur, duobus autem in oratione sola communicent, et sic postea inter perfectos fideles recenseantur. In aliis canonibus hæc supplicia aliter definiuntur. Qualia ea fuerunt, non opus est hic repetamus, cum de iis in annotationibus ad undecimum primi œcumenici concilii Nicææ celebrati canonem (use commentati fuerimus.

IN CAN. IV CONC. ANCYR. ὑποδεξαμένων τὰ βέβηλα δώρα, καὶ μηδὲν ἐξ οἰ- deliquerunt, et eorum, qui aliquid impium vi fece κείου φάκτου ἑπτα:κότων, καὶ τῶν ἀπὸ βίας έργα runt; cujusmodi videlicet est ad prandium accumσαμένων ἀσεβές τι, ὅπερ ἐστὶ τὸ ἀναπεσεῖν εἰς τὸν bere. Unde illi quidem, ut qui mali nihil fecerint δείπνον. Καντεῦθεν ἐκεῖνοι μὲν, ὡς μὴ διαπραξά- (ab aliis enim in os vel in manus ipsorum injectumn μενο! τι κακόν (παρὰ ἄλλων γὰρ εἰς τὸ στόμα ἢ εἰς est idolothytum), non puniuntur; hi autem, ut qui τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐνεβλήθη τὸ εἰδωλόθυτον), οὐκ proprio facto peccatum admiserunt, nimirum lapsi ἐπιτιμῶνται· οὗτοι δὲ, ὡς ἀσέβειαν πλημμελήσαν sunt, pumiuntur. fire autem consequenter iis, τις μετὰ οἰκείου φάκτου, δηλονότι ἀναπεσόντες, que a legibus statuta sunt definierunt. Dicitur ἐπιτιμῶνται. Ταῦτα δὲ ἐθέσπισαν ἀκολούθως τοῖς enim in lib. x Basil. tit. 1, quod id, quod ab ὑπὸ νόμον διορισθεῖσι. Φησὶ γὰρ ἐν βιβλίῳ δεκάτῳ aliquo quidem vi allatum est, rursus manet ejus τῶν Βασιλικῶν τίτλῳ α', ὡς τὸ μὲν κατὰ βίαν ἀφαι- dominii, nec ulius unquam dominio tenetur, u ρεθὲν ἀπό τινος μένει πάλιν τῆς δεσποτείας τούτου, vult lex quæ dicit: Furtiva et vi possessa nunquam καὶ οὐδέποτε παρ' οιουδήτινος δεσπόζεται κατὰ τὸν usu capiuntur, sive dominio tenentur: quod autemi νόμον τὸν λέγοντα· Τὰ φούρτιδα καὶ τὰ βιπόσεσα alicui ab aliquo metu datum est, a bonæ fidei οὐδέποτε οὐσουκαπιτεύονται, ἤτοι οὐ δεσπόζονται. possessore usu capitur, etiamsi metui quoque vis Τὸ δὲ κατὰ φόβον δοθὲν πρός τινα παρά τινος, ούτ insit: veri enim domini proprio facto translata est. σουκαπιτεύεται παρὰ τοῦ καλῇ πίστει νομέως, καν Jare ergo, qui nihil impium fcit, non punitur; υπεστ: τῷ φόβῳ καὶ βίᾳ· μετετέθη γὰρ τοῦτο διὰ quemadmodum et ei ignoscitur, cui vi suum ablatum οικείου φάκτου τοῦ ἀληθοῦς δεσπότου. Εὐλόγως est, si id ad triginta annos usque revocat. τοίνυν ὁ μηδὲν ἐνεργήσας ἀσεβὲς οὐκ ἐπιτιμᾶται, autem aliquid impium fecit, ut qui in profano prandio ὥσπερ συγγινώσκεται καὶ ὁ κατὰ βίαν ἀφαιρεθείς vi accubuit, punitur; quemadmodum ei non ignoτὸ οἰκεῖον, καὶ ἀνακαλεῖται αὐτὸ μέχρι τριακον scitur, qul propria manu, quod suum est, alicui ταετίας· ὁ δὲ ἐργασάμενός τι ἀσεβὲς, ὡς ὁ ἀνα- metu tradidit. Post decennitum enim perdidit ejus πεσὼν κατὰ βίαν ἐπὶ τὸν βέβηλον δεῖπνον, ἐπιτιμά dominium. ται, καθώς οὐ συγγινώσκεται καὶ ὁ κατὰ φόβον οἰκειοχείρως παραδούς πρός τινα τὸ οἰκεῖον. Μετά γὰρ δεκαετίαν ἀπόλλυσι τὴν δεσποτείαν αὐτοῦ. ΖΩΝΑΡ. Οσοι, φησὶν ὁ κανών, βιασθέντες έθυσαν, ἢ καὶ ἐν τοῖς εἰδώλοις ἐδείπνησαν μετασχόντες τῶν εἰδωλοθύτων, τούτων τὴν διάθεσιν χρὴ σκοπεῖν, καὶ πρὸς ἐκείνην τυποῦν αὐτοῖς καὶ τὰ ἐπιτίμια. Εἰ μὲν γὰρ ἀπαγόμενοι πρὸς τὸ θῦσαι ἡ δειπνήσαι, καὶ σχήμα φαιδρὸν ἐπεδείκνυντο, καὶ ἐσθῆτι λαμπερ εκόσμησαν ἑαυτοὺς, καὶ τῶν εἰδωλοθύτων μετἔσχον ἀδιαφόρως, τουτέστι μὴ διαφερόμενοι καὶ εικνύμενοι ὡς μεμιασμένων γευόμενοι, ἀλλ᾽ ἐμφο ρούμενοι τούτων, ὡς εἰ ἦσαν ἀμίαντα· τούτους ἐνιαυτὸν μὲν ἀκροᾶσθαι κελεύει, ἐν τῷ νάρθηκε ἱσταμένους, καὶ ἀκούοντας τῶν Γραφών, τρία δὲ Στη ὑποπίπτειν ἤτοι ὄπισθεν τοῦ ἄμβωνος ἵστασθαι, καὶ μετὰ τῶν κατηχουμένων ἐξιέναι, εὐχῆς δὲ μέ της κοινωνῆσαι ἔτη δύο, ὅπερ ἐστὶ τὸ μέχρι τέλους συνίστασθαι καὶ συνεύχεσθαι τοῖς πιστοῖς, καὶ μετὰ ταῦτα ἐλθεῖν ἐπὶ τὸ τέλειον, ὅπερ ἐστὶν ἡ τῶν ἁγιασμάτων μετάληψις. Qui ZONAR. Quicunque coacti immolavere, vet etiam in idolis accumbentes idolothyta gustarunt, eorum, inquit canon, animi affectionem intueri, proque illius ratione supplicia iisdem Ivenda moderari oportet. Etenim, si dum ad sacrificandum " epulandumve abducerentur, et habitu hilari splendidioreque vestium ornatu induti incessere; et inmolatorum absque discrimine participes fuere, hoe est perinde quasi nihil ab aliis ciborum generibus differrent, ita ut nihil, quod pollutis vescerentur, dolerent; verum iis sese, quasi non pollutis, affatim ingurgitarent eos unius anni spatio au:lire in narthece stantes, sacrarumque Scripturarum recitationi attentos, triennio vero substerni, hoc est post ambonem consistere, et cum catechumer is egreli, biennio vero precationi tantummodo couri municare, hoc est, ad finem usque cum fidelibus interesse, et cum iis una precationi vacare jubet; atque ita demum postea ad id quod perfectum est, sanctorum videlicet mysteriorum perceptionem, accedenli potestatem facit. ΑΡΙΣΤ. «Οσοι ἀπαγόμενοι μετὰ θυμηδίας ἀνῆλθον ARIST. «Quotquot abducti cum leliifa ascenderunt «καὶ ἔφαγον, ἐπὶ ἐξαετίαν ὑποπιπτέτωσαν ο Οσοι θῦσαι ἐβιάσθησαν, ἢ καὶ δειπνῆσαι ἐν τῷ εἰδωλείῳ, ἐὰν μετὰ τοῦτο ὑπείξαντες μετὰ σχήματος φαιδροτέρου ἀνῆλθον, καὶ ἐσθῆτι ἐχρήσαντο που λυτελεστέρᾳ, καὶ τοῦ δείπνου μετέσχον, ἢ καὶ τὴν θυσίαν προσέφερον· οὗτοι ἐπὶ ἐνιαυτὸν μετὰ τῶν ἀκροωμένων ταχθήσονται, ἐπὶ δὲ τρία ἔτη ὑποπεφούνται, καὶ ἐφ' ἕτερα δύο ἔτη μετὰ τῶν πιστῶν τὴν σύστασιν δέξονται, καὶ μόνων τῶν εὐχῶν κοινωνήσουσι· μετὰ δὲ τὴν ἐξαετίαν ταύτην της τελειό τητος τύχωσι, καὶ τῶν θείων ἁγιασμάτων μετά σχεδια • et comederunt, sex annos se submittant. Quicunque sacrificare vel in idoli templo pran· dere coacti sunt, si postea cedentes habitu splendidiori incedebant, aut amictu utebantur sümptuosiori, et prandii partem accipiebant, et sacrificium offerebant, bi uno anno inter audientes constituentur, tres autem annos substernentur, et duos alios annos una cum fidelibus collocati erunt, et precum alarum erunt participes; post sex autem istos anos perfectionis compotes fient, et divinorum sacramentorum participes.

379 CANON V. • Quicunque autem. cum veste lugubri accesserunt, et accumbentes comederunt, interea toto accubitus tempore lacrymas fundentes, si triennale • substrationis tempus compleverint; sine obla v tione recipiantur: sin autem non comederint,. • biennio substrati, tertio anno communicent • sine oblatione, ut perfectionem triennio conse- ‹ quantur. Episcopi autem potestatemi habeant, • conversationis modum examinantes, vel utendi clementia, vel plus temporis adjiciendi. Ante • omnia autem et præcedens vita, et que conseccuta est, examinetur, et sic eis clementia im- < pertiatur. > HIO • Οσοι δὲ ἀνῆλθον μετὰ ἐσθῆτος πενθικῆς, καὶ ἀνα- · πεσόντες ἔφαγον, μεταξὺ δι' ὅλης τῆς ἀνακλίσεως δακρύοντες, εἰ ἐπλήρωσαν τὴν τῆς ὑποπτώσεως • τριετή χρόνον, χωρὶς προσφοράς δεχθήτωσαν· · εἰ δὲ μὴ ἔφαγον, δύο υποπεσόντες ἔτη, τῷ τρίτῳ • κοινωνείτωσαν ἔτει χωρίς προσφοράς, ἵνα τὸ • τέλειον τῇ τετραετίᾳ λάβωσιν. Τοὺς δὲ ἐπισκόπους • ἐξουσίαν ἔχειν τὸν τρόπον τῆς ἐπιστροφῆς δου • κιμάσαντας φιλανθρωπεύσασθαι ή πλείονα προσ • τιθέναι χρόνον. Πρὸ πάντων δὲ καὶ ὁ προάγων ο βίος, καὶ ὁ μετὰ ταῦτα, ἐξεταζέσθω, καὶ οὕτως • ἡ φιλανθρωπία επιμετρείσθω. ο τουτέστι ΒΑΛΣ. Περὶ τοῦ παρόντος κανόνος διελάβομεν ἐν BALS. De præsenti canone tractavimus in interpretatione canonis 4, et ne quid amplius quære. τῇ ἑρμηνείᾳ τοῦ δ' κανόνος, καὶ πλέον τι μὴ ζήτει, ΖΩΝΑΡ. Είρηται τὴν διάθεσιν σκοπεῖν τῶν θυσάνZONAR. Eorunr, qui vi adacti idolis immolarunt, των ἐκ βίας, καὶ πρὸς ἐκείνην οἰκονομεῖν αὐτοῦ. affectionem uniuscujusque cognoscendam, proque Εἰπὼν οὖν ὁ κανὼν τὰ περὶ τῶν θυσάντων, καὶ μὴ ejus, ratione cum singulis agendum esse constitutum est. Cum ergo de iis qui, bibit dolentes, sed πενθούντων, ἀλλὰ φαιδρότερον διακειμένων; νῦν καὶ laetitiae potius aliquid præ se ferentes, immolavere, περὶ τῶν φαγόντων μὲν εἰδωλόθυτα, διανομένων δ' ἐπὶ τούτῳ καὶ δακρυόντων, φησίν. Ου; μετὰ τριετίαν canon antea disseruerit; punc de iis qui idolothyla scilicet, verum non sine acerbo animi sensu τῆς ὑποπτώσεως δέχεσθαι παρακελεύεται εἰ; σύστα σιν χωρίς προσφοράς, ήγουν συνίστασθαι μὲν ἐν τῇ ac lacrymis, gustavere, decernit. Quos quidem, exacto substrationis triennio, in conventum abs- ἐκκλησίᾳ τοῖς πιστοῖς, μὴ μεταλαμβάνειν δέ. Εἰ δὲ que oblatione admitti, hoc est, in ecclesia quidem οὐκ ἔφαγον, φησί, διετίαν ὑποπεσόντες, μετὰ τῶν κατηχουμένων ἱστάμενοι, καὶ σὺν ἐκείνοις cum fidelibus consistere, non tamen communicare jubet. Quod si nihil, inquit, ex immolatis gusta- Εξερχόμενοι, τοῦ τρίτου ἀψάμενοι ἐνιαυτοῦ κοινωνη σάτωσαν χωρίς προσφοράς, ήγουν τῆς μετὰ τῶν πιο vere, biennio substrati, hoc est, in catechumenorum statione agentes, et cum iis simul exeuntes, & στῶν στάσεως. Κοινωνίαν γὰρ ἐνταῦθα οὐ τὴν μετά. ubi tertium annum attigerint, absque oblatione ληψιν τῶν ἁγιασμάτων λέγει, ἀλλὰ τὴν μετὰ τῶν πιστῶν σύστασιν. Διὸ ἐπήνεγκε, χωρίς προσφοράς, communicare, filelium nempe societati, liceal. ἵνα τὸ τέλειον τῇ τριετίᾳ λάβωσιν, ἵνα πληρουμένης Communionem namque hoc loco, non sacramentoτῆς τριετίας καὶ τοῦ ἀγαθοῦ μετάσχωσι. Ταῦτα μὲν rum perceptionem, sed solam cum fidelibus consociationem intelligit. Quare illud addidit, sine obla- ώρισαν οἱ τῆς συνόδου. Ἐπειδὴ ᾔδεισαν ὅτι οὐ πάντες tione, ut tertio anno quod perfectum est accipiant, ομοίως μετανοοῦσιν, ἀλλ' οἱ μὲν ἐπιμελέστερον ἔχον ut, inquam, exacto triennio, communionis quoque ται τῆς μετανοίας, οἱ δὲ ῥᾳθυμότερον, τὸ πᾶν τῆς ἐπ' αὐτοῖς οἰκονομίας τοῖς ἐπισκόποις ἀνέθεντο, ὥστε boni participes flant. Atque hæc quidem ita a sanctis Patribus constituta sunt. Sed cum æqualem δοκιμάζειν ἐκείνους τὸν τρόπον τῆς ἑκάστου επιστρο non esse in omnibus poenitentiæ rationem, ac allos φῆς, καὶ φιλανθρωπεύεσθαι, καὶ συστέλλειν τὸν χρό τον τῶν ἐπιτιμίων τοῖς θερμότερον μετανοοῦσι, καὶ quidem perfectiore conatu, remissiore alios in exπλείονα προστιθέναι χρόνον τοῖς νωθρότερον, σκοπείν piandis criminibus laborare intelligerent; de unoδὲ καὶ τὸν προλαβόντα βίον αὐτῶν, καὶ τὸν μετά quoque statuendi potestatem omnem episcopis per ταῦτα, εἰ σωφρόνως ἔζων καὶ συντετηρημένως, καὶ misere, ut, quam quisque emendationis ratione.n ostendat, in singulis explorent, ac in quibus peni. ζώσιν, ἢ ἀνειμένως καὶ ἀδιαφόρως, καὶ οὕτως ἐπιμετρεῖν αὐτοῖς τὴν φιλανθρωπίαν. tentiæ studium ardentius perspexerint, eos benignius accipiant, tempusque animadversionis contrabant; vel etiam ad præfinitum illud criminis luendi spatium iis, qui remissiorem pœnitentiam agunt, adjungant: anteactam quoque eorum, et que postra consecuta est, vivendi ratiorem iuspiciant; num moderate ac religiose, an remisse dissoluteque egerint, agantque in præsentia, et sic benignitatis quoqué èrga illos moduan adhibeant. ARIST. Qui cam lugubri veste ascenderunt, • et cum lacrymis comederunt, triennio subster- • nantur; si vero non coniederunt, biennio. Pre- ♥ 'cedens vero subsequensque vita, ut bona vel ‹ mała, episcopum humaniorem aut severiorem • ostendit. Qui ad idolorum templom accedere coacti, et in codem edere, si lugubri amictu accedebant, et dum comederent lacrymas effundebant, hi at tormentis ΑΡΙΣΤ. «Οἱ μετὰ πενθικῆς στολῆς ἀνεληλυθότες, · καὶ φαγόντες μετὰ δακρύων, τριετίαν ὑποπι- · πτέτωσαν· εἰ δὲ μὴ ἔφαγον, διετίαν. Ο προξ 4 γων δὲ βίος, καὶ ὁ ἐπόμενος σπουδαῖος ὤν, ἢ οὐ • σπουδαῖος, τὸν ἐπίσκοπον φιλανθρωπότερον ἢ * ἀφιλανθρωπότερον δείκνυσιν. Οἱ εἰς τὸ εἰδωλεῖον ἀνελθεῖν βιασθέντες, καὶ φαγεῖν ἐν αὐτῷ, ἐὰν μετὰ πενθικῆς ἀνῆλθον στολῆς, καὶ ἐν τῷ ἐσθίειν ἐδάκρυον, οὗτοι ὡς τῇ κολάσει

IN CAN. VI CONG. ANCYR. υπείξαντες, καὶ τὸ πᾶν μὴ λογιζόμενοι ἀκουσίως cedentes, et omnia involuntaric fecisse non repuποιῆσαι, διὰ τὸ τοῖς οἰκείοις μέλεσι χρήσασθαι εἰς τὴν τῶν ἀπαιτουμένων ἀθέσμων ἐκπλήρωσιν, τρίετίαν μόνην ὑποπιπτέτωσαν. Εἶτα χωρὶς τῆς μετα οχῆς τῶν θείων ἁγιασμάτων δεχθήτωσαν μετὰ τῶν πιστῶν. Εἰ δὲ μὴ ἔφαγον, ἀνῆλθον δὲ μόνον, ἐπὶ διετία» ἔσονται ὑποπίπτοντες, ἐπὶ ἐνιαυτὸν τοῖς πιο στοῖς συνιστάμενοι. Καὶ μετὰ ταύτην τὴν τριετίαν τὴν τελειότητα λάβωσι. Παρὰ τῇ ἐξουσίᾳ δὲ κείσεται τοῦ ἐπισκόπου, ὡς ὁρᾷ αὐτοὺς εἴτε σπουδάζοντας εἴτε καὶ ἀμελοῦντας, οὕτω καὶ διατεθῆναι, καὶ ἡ φι λανθρωπεύσασθαι καὶ συντεμεῖν τὸν χρόνον τῆς μετανοίας, ἢ μᾶλλον προσθείναι. Κατεξετάσει δὲ καὶ τὸν προλαβόντα βίον αὐτῶν ὁποῖος ἦν· καὶ ἐξ ἀμφοτέρων τῶν καταστάσεων, τῆς τε νῦν ὑπούσης καὶ τῆς προτέρας, ἡ μειώσει, ἢ ἐπαυξήσει τὰ ἐπιτίμια. • Περὶ τῶν ἀπειλῇ μόνον εἰξάντων κολάσεως καὶ • ἀφαιρέσεως υπαρχόντων, ἢ μετοικίας, καὶ θυ · σάντων, καὶ μέχρι τοῦ παρόντος καιροῦ μὴ μετ ετανοησάντων, μηδὲ ἐπιστρεψάντων, νῦν δὲ παρὰ • τὸν καιρὸν τῆς συνόδου προσελθόντων, καὶ τ εἰς διάνοιαν τῆς ἐπιστροφῆς γενομένων, έδοξε • μέχρι τῆς μεγάλης ἡμέρας εἰς ἀκρόασιν • δεχθῆναι, καὶ μετὰ τὴν μεγάλην ἡμέραν ὑπο4 πεσείν τρία έτη, καὶ μετὰ ἄλλα δύο έτη κοινωνήο σας χωρίς προσφορᾶς, καὶ οὕτως ἐλθεῖν ἐπὶ τὸ • τέλειον, ὥστε τὴν πᾶσαν ἐξαετίαν πληρῶσαι. Εἰ · δέ τινες πρὸ τῆς συνόδου ταύτης ἐδέχθησαν εἰς · μετάνοιαν, ἀπ' ἐκείνου τοῦ χρόνου λελογίσθαι • αὐτοῖς τὴν ἐξαετίαν. Εἰ μέντοι κίνδυνος καὶ θα • νάτου προσδοκία ἐκ νόσου ἢ ἄλλης τινός προ4 φάσεως συμβαίη, τούτους ἐπὶ ὄρῳ δεχθῆναι. ο ΒΑΛΣ. Εἰπόντες οἱ ἅγιοι Πατέρες τί ὀφείλει γίνε σθαι εἰς τοὺς θύσαντας διὰ τὸ ἀνυπόστατον τῶν βαπάνων, ἀρτίως διαλαμβάνουσι περὶ τῶν θυσάντων διὰ μόνην ἀπειλὴν κολάσεως ἢ ἀφαίρεσιν τῶν προςόντων τούτοις ἢ ἐξορίαν, καὶ μὴ μετανοησάντων μέχρι τοῦ καιροῦ τῆς συνόδου. Διορίζονται οὖν, ὡς ἐπεὶ ἀρτίως προσέρχονται τῇ ἐκκλησίᾳ, ὀφείλουσιν ἐπιτιμηθῆναι· καὶ πρῶτον μὲν ἀκροᾶσθαι τῶν θείων Γραφῶν ἐν τῷ νάρθηκι μέχρι τῆς μεγάλης ἡμέρας, ἤτοι τοῦ Πάσχα, καὶ μετὰ τοῦτο ὑποπίπτειν ἐπὶ ἔτη τρία, καὶ ἔκτοτε ἐκκλησιάζειν μετὰ τῶν πιστῶν ἐπὶ ἔτη δύο· καὶ οὕτω μεταλαμβάνειν τῶν ἁγιασμάτων, ὡς ήδη εξαετίας πληρωθείσης. Ἐπεὶ δὲ, φασί, τινὲς η " tati qui ad illicitorum quæ ab eis exacta fuerunt expletionem propriis suis nemuris usi sunt, tres solos annos discumbent; postea sine divinorum sacramentorum participatione inter fideles recipiantur. Si autem non edebant, sed accedebant tantum, duos annos substernentur, unum annum cum fidelibus constituti. Et post tres istós annos perfectionem accipiant. In episcopi autem potestate ponitur, ut videt vel diligentes vel negligentes, sic eos tractare, et vel humaniorem se gerere et poenitentiæ tempus decurtare, vel etiam plus addere. Examinabit autem et præcedentemn 380 eorum vitam qualis erat, et ex utriusque vitæ `nimirum et præsentis et præcedentis constitutionibus vel minuet poenas vel angebit, CANON VI. ct • De iis, qui solis supplicii minis et bonorum ablationis vel exterminationis cesserunt et sverifi- • carunt, et ad præseus usque tempus penitentiam non egerunt, nec conversi sunt; nune ‹ autem circa tempus synodi accesserunt, • conversionis cogitationem induerunt, visiun ‹ est að magnum usque diem cos ad anditioneni ‹ admitti, et post magnum diem tribus annis • substerni, et post alios duos annos communi- ‹ care sine oblatione, et sic ad id quod est per- ‹fectum venire, ut totum sexennium impleant. • Si qui autem ante hanc synodu̟m ad pœniten4 tiam admissi sunt, ab illo tempore cis sexen. nium computari. Sed si periculum mortisque ‹ exspectatio ex morbo vel aliqua alia occasione • evenerit, ii sub definitione recipiantur. BALS. Postquam dixerunt sancti Patres quid debeat fieri in eos qui sacrificarunt eo quod tormenta sustinere non possent, nunc de iis tractant, qui propter solas minas suppliciorum, vel eorum quæ habent ablationem, vel exsilium, sacrificarum, et usque ad tempus synodi poenitentiam non egerunt. Decernunt ergo quod, quoniam nuper adlecclesiam veniunt, debent pâniri: et primum quidem audire Scripturas in nartheee usque ad magnum diem, scilicet Paschæ, et postea tribus amnis substerni, tum fideliuni concioni duobus annis interesse, et sic esse sacramentorum participes, tanquam jam impleto sexennio. Quoniam autem, inquiunt, quiGuill. Beveregii notæ. Νῦν δὲ παρὰ τὸν καιρόν. Sic hunc locum legit, non modo codex noster Bodleianus, velan etiam Ætoniensis, et Joannes Antiochenus in Coller ctione canonum, necnon Parisienses Balamonis Zonaræque editiones, una cum veteribus Latinis interpretibus. Nam Isidorus Mercator vertit: Nunc autem, id est tempore hujus synodi, se obtulerunt; et Dionysius Exigius Nunc hujus concilii tempore semet obtulerunt; at codex Amerbachianus e contra legit, μηδὲ περὶ τὸν καιρὸν τῆς συνόδου προς ελθόντων. Sed altera lectio præferenda videtur, non tantum quod communior sit, sed et eo quod loco Patrumque menti melius conveniat. Quid sibi velit vetus interpres per suam hujus loci versionem incertum est; vertit enim, et nunc extra tempora sy - nodi supplicantes. Que quiletn verba neutri e præ - dictis lectionibus respondent. Μέχρι τῆς μεγάλης ἡμέρας. Per magnum diem intelligendum est sanctum Pascha, ita dictum ob magna illa beneficia quæ Servator noster per resurrectionem suam, isto die nobis conciliavit; unde etiam Sabbatum præcedens vocatur péya Σάββατον, et Par sceve sive sexta feria mox antecedens, μεγάλη Παρασκευή, et tota quidem ea septimana, in qua Dominus, noster crucifixus est, quæque magnum istum diem Paschalem præcedit, μεγάλη Εβδομάς veteribus passim nuncupatur.

τῶν λογισθῆναι αὐτοῖς ἡ ἐξαετία ἀφ' οὗ καιροῦ ἐπέστρε ψαν εἰς μετάνοιαν. Οσοι μέντοι ἐξ αὐτῶν πιδυνεύουσι τελευτῆσαι ἀπὸ νόσου ἢ ἑτέρας τινὸς αἰτίας, θείων ἁγιασμάτων ἀξιωθήσονται. Πλὴν εἰ συμβαίη αὐτοὺς μὴ ἀποθανεῖν, μηκέτι αὖθις κοινωνείτωσαν; ὡς ἀνεπιτίμητοι, εἰ μὴ παρέλθῃ ἡ ὡρισμένη εξαετία. Τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἐπὶ ὄρῳ; ἤγουν ἐπὶ διαστάξει, δε χθῆναι τούτους εἰς τὴν τῶν θείων ἁγιασμάτων μετά ληψιν. Ὥστε σημείωσαι ότι πλείονος ἐπιτιμῶνται οἱ μὴ βασανισθέντες καὶ θύσαντες, παρὰ τοὺς βασανισ σθέντας καὶ θύσαντας. dam ex iis ad poenitentiam suscepti sunt, debet eis ἀπὸ τούτων προσεδέχθησαν εἰς μετάνοιαν, ὀφείλει reputari sexennium ab eo tempore quo ad penitentiam conversi sunt. Quicunque autem ex iis veniunt in periculum, ue ex norbo vel aliqua alia causa moriantur, divinorum sacramentorum participatione digni habebuntur. Quod si ipsos non mori contigerit, ne amplius communicent, tanquam pena soluti, nisi prælinitum sexennium præterierit. Hoc enim est illud, sub definitione, scilicet sub distinctione, recipi ad divinorum sacramentorum - participationem. Nota ergo quod ii magis puniuntur, qui non sunt tormentis affecti et sacrificarunt, quam qui tormenta passi sacrificarunt. ΖΩΝΑΡ. Τοὺς μὴ μέχρι πείρας βασάνων ἐληλυθη. τας, ἀλλὰ ἀπειλαῖς εἴξαντας, καὶ ἀφαίρεσιν φοβη θέντας χρημάτων, ἢ μετοικίαν, τουτέστιν ἐξορίαν, καὶ θύσαντας μὴ ἐπιστρέψαντας νῦν δὲ; φασ οἱ Πατέρες, κατὰ τὸν καιρὸν τῆς συνόδου προσελ θόντας, καὶ μετανοῆσαι θελήσαντας, ἔδοξε μέχρι τῆς μεγάλης ἡμέρας εἰς ἀκρόασιν δεχθῆναι. Μεγάλην δὲ ἡμέραν τὸ ἅγιον Πάσχα ὠνόμασαν, τὴν τοῦ Κυρίου δηλονότι ἀνάστασιν. Καὶ μετὰ τὸ Πάσχα τρία ἔτη εἶναι ἐν ὑποπτώσει, μετὰ τῶν κατηχουμένων δηλαδή συνισταμένους, καὶ σὺν αὐτοῖς ἐξιόντας, καὶ ἄλλα δύο ἔτη κοινωνῆσαι χωρίς προσφορᾶς, ἀντὶ τοῦ συνε ίστασθαι τοῖς πιστοῖς μὴ μεταλαμβάνοντας, καὶ οὗτως ἐλθεῖν ἐπὶ τὸ τέλειον, ἤγουν τὴν τῶν ἁγιασμότων μετάληψιν· ὥστε διὰ πάντων τῶν τόπων τῶν ἐπιτιμίων πληρῶσαι τὴν ἐξαετίαν. Εἰ δέ τινες, φασί, πρὸ τῆς συνόδου προσῆλθον, καὶ ἐδέχθησαν εἰς μετά νοιαν, έκτοτε λογίζεσθαι, ήγουν συμψηφίζεσθαι αὐτ τοῖς τὸν χρόνον τῆς ἑξαετίας. Εἰ δὲ τοῖς ἐν ἐπιτιμίοις ἀκοινωνησίας οὖσι νοσήσασιν, ἢ ἄλλως πως κίνδυνος θανάτου γένηται προσδοκήσιμος, τούτους δεχθήσε σθαι μὲν εἰς κοινωνίαν τῶν ἁγίων δώρων, ἐπὶ ἔρῳ δὲ, ἤγουν ἐπὶ διαστάξει, ὥστε, εἰ συμβαίη αὐτοὺς με ἀποθανεῖν, ἀλλὰ ἀναῤῥωσθῆναι, μηκέτι αὖθις κοινακι νῆσαι, εἰ μὴ ὁ ὡρισμένος παρέλθῃ χρόνος τῆς ἐξαετίας. ZONAR. Quicunque nulla tormentorum expetientia minis cessere, jacturamque pecuniarum aul exsilium (id cuiu μετοικία significat) metuentes immolavere, neque postea conversi sunt, nunc vero, inquiunt Patres, synodi tempore accedunt, el pœnitentiam agere velint, ad magnum usque diem inter audientes admitti pleuit. Magnum autem diem sanctum Pascha, Domini videlicet resurrectionem, nominavere. Tum a Paschate triennium in substratione degere, hoc est, in catechumenorum statione commorari, cunque illis exire; deinde biennio absque oblatione communicare, hoc est, inter fideles, absque ulla tamen sacrorum perceptione versari, atque hoc pacto ad perfectum, sanctificatorum scilicet sumptionem, accedere; proindeque in omnibus pœnarum locis sexeniiium absolvi. Si qui vero, inquiunt, sese, priusquam ο synodus haberetur, obtulere, ac ad poenitentiain admissi sunt, ab eo tempore sexennium numerari, hoc est, ipsis praefiniri placet. Quod si eos, quibus poenæ nomine communione interdictum est, ob morbum aliamve quamcunque causam in discr¡ - men vitæ vocari contingat, ad sacrorum munerum communionem admitti; sed ea tamen lege, sive distinctione, ut si valetudinem evitata morte recuperarint, communione rursus, ad præfinitum usque sexennii tempus, omniño careant. 381 ARIST.. Vir qui minis tantum cesserit et sa- • crilicaverit, deinde resipuerit, quinquennio sub- • Sternatur. i Qui tormentis non subjecti erant, sed minis tolis terrefacti et sacrificabant et aliquandiu in errore isto permanebant, postea autem resipiscebant et conversi fúere, per annum quidem inter audientes erunt, triennio cuni substratis, biennio cum f. delibus constituentur, et precibus solis communicabunt, et post omnes sex annos elapsos ad perfectionem venient, et divinæ communiouis participes erunt. CANON VII. De iis qui in festo ethnico, in loco gentilibus deputato convivati sunt, et proprios cibos ΑΡΙΣΤ. «Ανήρ ἀπειλῇ μόνον είξας, καὶ θύσας, • εἶτα μετανοήσας, πενταετίαν ὑποπιπτέτω.» Οἱ μὴ ὑπενεγκόντες βάσανα, ἀλλ' ὑπὸ μόνης ἀπειλῆς πτοηθέντες, καὶ θύσαντες, καὶ ἐπὶ καιρὸν τῇ πλάνῃ ταύτῃ προσκαρτερήσαντες, εἶτα μετανοήσαντες καὶ ἐπιστρέψαντες, ἐνιαυτὸν μὲν ἐπ' ἀκρεωμένοις ἔσονται, ἐπὶ τριετίαν μετὰ τῶν ὑπου πιπτόντων, ἐπὶ διετίαν συστήσοντα: μετὰ τῶν πιστῶν, καὶ τῶν εὐχῶν κοινωνήσουσι μόνον· καὶ μετὰ τὸ πληρῶσαι τὴν πᾶσαν ἐξαετίαν, ἐλεύσονται ἐπὶ τὸ τέλος, καὶ τῆς θείας μετάσχωσι μεταλήψεως. • Περὶ τῶν συνεστιαθέντων ἐν ἐθνικῇ ἑορτῇ ἐν τόπῳ < ἀφωρισμένῳ τοῖς ἐθνικοῖς, ἴδια βρώματα ἐπισ Guill. Beveragii nola. Καὶ θύσαντας μὴ ἐπιστρέψαντας. Codles Auerbachianus rectius legit θύσαντας καὶ μηδὲ μετὰ ταῦτα μετανοήσάντα; ἢ ἐπιστρέψαντας. (10modo etiam Gallandi cedes locum hunc legit.

IN CAN. VIL CONC. ANGYR. • κομισαμένων ἢ καὶ φαγόντων ἔδοξε διετίαν ὑπο- • πεσόντας δεχθῆναι τὸ δὲ, εἰ χρὴ μετὰ τῆς προσ • φορᾶς, ἕκαστον τῶν ἐπισκόπων ἐστὶ τὸ δοκιμά ο σαι, καὶ τὸν ἄλλον βίον ἐφ' ἑκάστου ἐξετάσαι. ' ‹ attulerunt vél couiederunt, placuit, cum biennio substrati fuerint, esse recipiendos: an cum • oblatione recipere oporteat, est episcoporuni • examinare, et aliam vitam in unoquoque inqui <rere. > ΒΑΛΣ. Τινὲς πιστοὶ εὑρεθέντες ἐν χώραις ἀλλο- BALS. Quidam fideles, in alienarum gentium reεθνῶν κατά τινα καιρὸν ἑορτῆς ἐθνικῆς συνέφαγον gionibus iuventi, quodlam tempore festi ethnici τούτοις ἐν τόπῳ τινὶ ἀφωρισμένῳ εἰς τοῦτο αὐτό. cum eis in loco aliquo ad hoc ipsum deputatë eðΟτι δὲ οὐκ ἦταν τὰ βρώματα ἀπὸ ἐθνικῶν, ἀλλ᾽ mederunt. Quia autem non erant gentilium cibi, οἰκεῖα, ἤθελον συντηρηθῆναι ἀκαταιτίατοι. Φασί sed sui, se ab omni reprehensione alienos conserγοῦν οἱ Πατέρες ὡς, εἰ καὶ μὴ ἐμολύνθησαν διὰ vari volebant. Dicunt ergo Patres, quod, etsi exseβρωμάτων μυσαρῶν, ἀλλ᾽ ἐπεὶ συνανέπεσον μετὰ crabilibus cibis non sunt inquinati, quia tamen cum ἀπίστων, καὶ διὰ κοινῆς τραπέζης συνεκοινώνησαν iufdelibus accubuerunt, et per communem mensam ὥσπερ αὐτοῖς ἑορτάζουσιν, ἐπιτιμηθήσονται εἰς cum illis festum agentibus communicarunt, per bienὑπόπτωσιν ἐπὶ διετίαν· καὶ μετὰ τοῦτο δεχθήσονται nium substratione punientur: et postca secunκατὰ δοκιμασίαν τοῦ ἐπισκόπου, εἴτε εἰς μόνην dum episcopi examinationem, vel ad solam commuκοινωνίαν, εἴτε καὶ εἰς ἁγίαν μετάληψιν. Τί δὲ, nionem vel ad sanctam etiam participationem reci - ἐὰν μὴ κατὰ τὸν ἑορτάσιμον καιρὸν, ἀλλ' ἐν ἑτέρᾳ pientur. Quid autein, si non in tempore festi, sed ἡμέρᾳ καὶ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ συνέφαγον μετὰ τῶν ἀπί in alio die et in alio loco, cum infidelibus coστων, ἀνεπιτίμητοι ἔσονται; Λύσις. Οὐδαμῶ;. Καὶ mederunt, nunquid pœnæ non crunt obnoxii? οὕτω γὰρ ἐπιτιμηθήσονται. Εἰ μὲν γὰρ ἐξ ἀνάγκης Solutio. Nequaqliam. Nam sic quoque puniciσυνέφαγον μετὰ τῶν ἀπίστων, ὡς προσόενταὶ τυχών tur. Si enim ex necessitate cum infidelibus comeὄντες ἢ αἰχμάλωτοι, διὰ μετρίου φαρμάκου θερα derunt, ut qui sint fortasse legati vel captivi, meπευθήσονται· εἰ δὲ ἀπὸ καταφρονήσεως καὶ ἀδια diocri medicamento curabuntur: sin autem ex φορίας, πλειόνως ἐπιτιμηθήσονται· πλὴν οὐ κατ' contemptu vel indifferentia, magis punientur; sed ἐκείνους τοὺς δέξαντας συνεορτάζειν μετὰ τῶν ἀπί non ut illi, qui cum eis festum, celebrare visi sunt. στων. Ὥσπερ πάλιν ἐπέκεινα καὶ τούτων τιμωρητ Quemadmodum et magis quam illi punientur quoθήσονται, οἱ μὴ φαγόντες οἰκεῖα βρώματα, ἀλλὰ que ii qui non suos, sed festi ethnici cibos comeτὰ τῆς ἐθνικῆς ἑορτῆς. Ταῦτα δὲ πάντα εἰς τὴν τοῦ derunt. Hæc autem omnia episcopi judicio sunt reἐπισκόπου διάκρισιν ἀναρτήθησαν. Σημείωσαι – linquenda. Nota haec, que tibi valde u:ilia futura Eŋustwoatlinquenda. ταῦτα, πολλὰ χρησιμεῦσαί σοι ὀφείλοντα εἰς τοὺς μετὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν συμφυγόντας, ἢ ἄλλων ἐθνι κῶν. Οἱ Ιβηρες δὲ ἀδιάφορον λέγουσιν εἶναι τὸ μετὰ τῶν ὀρθοδόξων καὶ αἱρετικῶν ἐσθίειν· καὶ πῶς τοῦτο γίνεται ἀγνοῶ. ΖΩΝΑΡ. Εἰ δὲ τινες ἐν ἑορτῇ ἐθνικῇ συνεστιάθησαν ἐθνικοῖς, ἐν ἀπίστοις ἐν τόπῳ ἀφωρισμένῳ τοῖς ἐθνι τοῖς, ἐν εἴδωλείω τυχὸν ἢ ἄλλῳ τόπῳ εἰς τελετάς αὐτοῖς τελουμένας ἀνειμένῳ, κἂν ἴδια βρώματα Εκόμισαν καὶ ἔφαγον οἱ πιστοὶ, δι' αὐτὸ μέντοι τὸ συνεστιαθῆναι τοῖς ἐθνικοῖς, καὶ οὕτω δόξαι συνεορτάσαι αὐτοῖς, ἔδοξε τῇ συνόδῳ διετίαν ύποπεσεῖν αὐτοὺς, τουτέστι, μετὰ τῶν κατηχουμένων ίστασθαι sunt adversus eos qui una cum Saracenis cointdunt, vel cum aliis gentilibus. Iberes autem nihil referre dicunt, an cum orthodoris, an cum laureticis comedatur: et quomodo hoc fiat nescio. ZONAR. Si qui vero aliquo ex iis diebus, qui ethnicorum consuetudine solennes habentur, definito apud ipsos loco, utpote in idolio forte aut alio in hos celebritatum usus addicto, convivia cumi ethnicis obierint; quamvis proprios cibos, quibus ipsi vescerentur domi, fideles attulerint, ob hoc ipsum, quod cum ethnicis epulati sint, speciemque proinde cum eis festumn diem celebrantium præbueκαὶ σὺν αὐτοῖς ἐξιέναι, καὶ μετὰ τὴν διετίαν δε- rint, biennio substerni, hoc est, stare cum catechinχθῆναι. Οπως δὲ χρὴ ἕκαστον αὐτῶν δεχθῆναι εἴτε καὶ εἰς μετάληψιν τῶν ἁγιασμάτων, εἴτε εἰς μόνην τὴν μετὰ τῶν πιστῶν σύστασιν, τῶν ἐπισκόπων ἐστί, menis et cum iisdem egredi, biennoque exacto rursum admitti, synodica constitutione decreta: est. De singulis porro quid statuendum, an ad sanctificatorum perceptionem, an vero ad solam cum το φασί, δοκιμάσαι, καὶ τὸν ἄλλον βίον ἑκάστου ἐξετάσαι. Hdelibus communionem admitti oporteat, episcoporum judicio, a quibus reliqua etiam uniuscujusque vita examinetur, definiri placet. ΑΡΙΣΤ. ὁ Ἐάν τις, ίδια βρώματα ἔχων, συνειστιάθη ι τοῖς ἔθνεσιν ἐν ταῖς ἑορταῖς αὐτῶν, διετίαν «ὑποπιπτέτω. ο Εἴ τις ἐν ταῖς ἑορταῖς τῶν ἐθνῶν ταῖς ἐν ἀφωσ ρισμένῳ τινὶ τόπῳ γινομέναις συνῆλθε, καὶ ἴδια βιώματα έχων, συνέφαγε μετ᾿ αὐτῶν, διετίαν μό νην ὑποπιπτέτω· εἰ δὲ χρὴ αὐτὸν ἔκτοτε εἴτε τῶν εὐχῶν μόνων μετὰ τῶν πιστῶν κοινωνεῖν, ἢ καὶ τῶν ARIST. Si quis proprios habens cibos, cam eth - ‹nicis comederit in eorum festis, biennio subster- ‹ natur, > Si quis ad ethnicorum festa selecto aliquo præparatà loco convenerit, et proprios cibos habens cum eis comederit, substernetur biennium tantum. An autem eum ex eo tempore precum solarum cum fidelibus communionem habere, aut divinorum

sacramentorum participem esse, oporteat, judicio θείων ἁγιασμάτων μεταλαμβάνειν, παρὰ τῇ κρίσει episkopf novam illius resipiscentis vitam inquiren- ἔσται τοῦ ἐπισκόπου τὸν ἄλλον αὐτοῦ δὴ τοῦ μεταtis relinquitur. νοοῦντος βίου κατεξετάζοντος. 382 CANON VIII. • Qui autem bis et ter coacti sacrificarunt, quadriennio substernantur, duobus autem annis sine oblatione communicent, et septimo perfecte «recipiantur.» BALS. Cum dixissent sancti Patres de iis qui semel sacrificassent, nunc etiam de iis dicuut qui bis vel ter sacrificarunt. Quoniam enim dicebant quidam, Idem esse et semiel et sæpe sacrificare, definierunt Patres eos magis puniri, qui bis vel ter coacti sacrificarunt: adeo ut propter mali multitudinem etiam augeatur supplicium. Et hoc quoque oinnino deinceps progredietur. ZONAR. De iis qui semel immolaverunt, ea quæ superiorum canonum decretis continentur, a Patribus definita sunt: hæc vero constitutio, de iis quoque qui bis ac ter coacti sacrificaverunt, edita. Quos quidem quadriennio in substratione degere, duobus annis deinceps cum fidelibus communicare, hoc est, cum eis consistere, simulque preces, sinė ollatione tamen, id est, siue boni perceptione, fundere, septimo demum anno perfecte recipi, hoc est, ad immaculati corporis et sanguinis Domini perceptio em admitti jubent. • Οἱ δὲ δεύτερον καὶ τρίτον θύσαντες μετά βίας, • τετραετίαν ὑποπεσάτωσαν, δύο δὲ ἔτη χωρίς • προσφοράς κοινωνησάτωσαν, καὶ τῷ ἑβδόμῳ τε- • λείως δεχθήτωσαν.» ' ΒΑΛΣ. Ειπόντες οἱ ἅγιοι Πατέρες περὶ τῶν ἅπαξ θυσάντων, νῦν καὶ περὶ τῶν δὲς ἢ τρὶς θυσάντων φασίν. Ἐπεὶ γὰρ ἔλεγον τινες ταυτὸν εἶναι τὸ ἅπαξ καὶ τὸ πολλάκις ούσαι, ὥρισαν οἱ Πατέρες πλειόνως ἐπιτιμᾶσθαι τοὺς δὲς ἢ τρὶς θύσαντα; κατὰ βίαν, ὥστε διὰ τὸ μέγεθος τοῦ κακοῦ μεγε θύνεται καὶ ἡ κόλασις. Καὶ πάντως τοῦτο προχω Βρήσει καὶ ἐφεξῆς. ARIST. «Qui secundo et tertio sacrificaverit, sed • vi coactus, septennis panitenti subjiciatur. Quicunque non semel, sed bis aut ter coacti sacrificarunt, hi quadriennium substernantur, biennum sine ob'atione in precibus solis cum fidelibus comsmunicent, et septimio animo perfectionem recipiant. CANON IX. ‹ Quicunque autem non solum desciverunt, ● sed etiam insurrexerunt et fratres suos coege- ♥ runt, et causæ fuerunt ut cogerentur, ii annis' ★ quidėm tribus auditionis locum suscipiant, per taliud autem sexennium substernantur, alio autem ♥ anno sinė oblatione communicent: ut decennio expleto, ejus quod est perfectum sint participes. ◄ Eorum autem reliquam in eo quoque tempore ♥ vitam examinare oportet. › BALS. Fideles quidam adeo propter tormenta timik ignavique evaserunt, et ab orthodoxis defecerunt, ut etiam adversus illos procederent; aliquanslo quidem cogenes cos idem sentire cum tyrannis, aliquando vero etiain latebris occultatos prodentes: hos ergo sancti Patres decennio puniri definierunt. Ne dicas autem dictos deles adeo a fide Christiana fuisse abalienatos, nt etiam infideles et Chris'ianorum persecutores fuerint. Tales enim Ecclesła alio quodam modo suscipit, sicut et eos qui sunt a nativitate infideles, vel potius cum majore examinatione sed dic eos quidem adhuc orthodoxe sentire, sed propter tormenta statim cessisse, et cum male sentientibus consentire videri; adeo ut qui eos videbant hæretici non offenderentur, sed ΖΩΝΑΡ. "Α μὲν ἐν τοῖς ἀνωτέρω κανόσιν είρηται περὶ τῶν ἅπαξ θυσάντων οἱ τῆς συνόδου ταύτης Πατέρες διετάξαντο· νῦν δὲ καὶ περὶ τῶν δὲς ἢ τρὶς ἐκ βίας τεθυκότων φασὶν, οἷς καὶ τες τραετίαν διάγειν ἐν ὑποπτώσει κελεύουσιν, ἐπὶ διετίαν δὲ ἄλλην κοινωνεῖν τοῖς πιστοῖς, ήτοι συνο ἔστασθαι αὐτοῖς, καὶ συνεύχεσθαι ἄνευ προσφορᾶς, ἤγουν τῆς τοῦ ἀγαθοῦ μεταλήψεως, καὶ τῷ ἑβδόμω Ετει τελείως δέχεσθαι, τουτέστι καὶ εἰς μετάληψιν τοῦ ἀχράντου σώματος καὶ αἷματος τοῦ Κυρίου. ΑΡΙΣΤ. «Ο δεύτερον καὶ τρίτον θύσας, ἀλλὰ μετὰ • βίας, επταετίαν ὑποπιπτέτω.» Οσοι οὐχ ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ δεύτερον καὶ τρίτου Εθυσαν βιασθέντες, οὗτος τετραετίαν ὑποπεσάτωσαν, διετίαν χωρίς προσφορᾶς τῶν εὐχῶν μόνων μετὰ τῶν πιστῶν κοινωνησάτωσαν· καὶ τῷ ἑβδόμῳ ἔτει δεξάσθωσαν τὴν τελείωσιν. • Οσοι δὲ μὴ μόνον ἀπέστησαν, ἀλλὰ καὶ ἐπανέστη • σαν, καὶ ἠνάγκασαν ἀδελφούς, καὶ αἴτιοι ἐγέ • νοντο τοῦ ἀναγκασθῆναι, οὗτοι ἔτη μὲν τρία τὸν τῆς ἀκροάσεως δεξάσθωσαν τόπον, ἐν δὲ ἄλλη ἐξ • αετίς τὸν τῆς ὑποπτώσεως ἄλλον ἐνιαυτὸν κοινω νησάτωσαν χωρίς προσφοράς· ἵνα τὴν δεκαετίαν • πληρώσαντες τοῦ τελείου μετάσχωσιν. Εν μέντοι • τούτῳ τῷ χρόνῳ καὶ τὸν ἄλλον αὐτῶν ἐπιτηρεί • σθαι βίον. ΒΑΛΣ. Τοσοῦτόν τινες ἐδειλάνδρησαν πιστοὶ διὰ τὰς βασάνου;, καὶ ἀπέστησαν ἐκ τῶν ὀρθοδόξων, ὡς καὶ χωρῆσαι κατά τούτων, ποτὲ μὲν ἀναγκάζοντες αὐτοὺς φρονῆσαι τὰ τῶν τυράννων, ποτὲ δὲ καὶ καταμηνύοντες κρυπτομένους· τούτους γοῦν ἐπὶ δεκαετίαν ἐπιτιμᾶσθαι οἱ ἅγιοι Πατέρες διωρίσαντο Μὴ εἴπῃς δὲ τοὺς ῥηθέντας πιστοὺς οὕτως ἀπαλλοτριωθῆναι τῆς πίστεως τῶν Χριστιανῶν, ὡς καὶ γενέσθαι ἀπίστους, και διώκειν τοὺς ὀρθοδόξους. Τοὺς τοιούτους γὰρ ἀλλοτρόπως ἡ Ἐκκλησία δέχεται, ὥσπερ καὶ τοὺς ἐκ γενετῆς ἀπίστους, μᾶλλον δὲ καὶ μετὰ πλείονος ἐξετάσεως· ἀλλ᾽ εἰπὲ αὐτοὺς φρονεῖν μὲν καὶ εἰσέτι τὰ τῶν ὀρθοδόξων, διὰ δὲ τὰς βασάνους ταχέως ἐνδοῦναι καὶ κατὰ σκήψιν ὑποκρίνεσθαι τὰ τῶν κακοδόξων· ὥστε τοὺς βλέποντας

IN CAN. X CONC. ANCYR. αἱρετικοὺς μὴ σκανδαλίζεσθαι, ἀλλὰ - συντίθεσθαι et ipsos quoque iis similiter erodere existimarent. παρομοίως τούτοις καὶ αὐτοὺς πιστεύειν. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἐπιτιμίας καθυποβάλλονται, και οὗ δέχονται ὡς οἱ εἰδωλολάτραι καὶ οἱ ἄπιστοι. ΖΩΝΑΡ. Εἰ δί τίνες οὐ μόνον ἀπέστησαν τῆς εἰς τὸν Κύριον πίστεως, ἀλλὰ καὶ ἐπανέστησαν, ἀντὶ τοῦ κατ' αὐτῆς ἐγένοντο, καὶ ἠνάγκασαν, ἀδελφοὺς θύσαι, ἢ καὶ αἴτιοι ἐγένοντο ἀναγκασθῆναι αὐτοὺς, οἷον φυγόντας καὶ κρυπτομένους καταμεμηνυκότες αὐτ του, ἢ ἀγνοουμένους ὅτι Χριστιανοί εἰσι δήλους αὐτοὺς θέμενοι τοῖς διώκταις, τοὺς τοιούτους ᾠκονόμησαν οἱ Πατέρες τρία μὲν ἔτη ἐν ἀκροάσει πληρῶτα: ἐκτὸς τοῦ ναοῦ ἱσταμένους ἐν τῷ προνάῳ, ἓξ δὲ ἄλλα ἐν ὑποπτώσει διαγαγεῖν, καὶ ἐνιαυτὸν ἕτερον κοινωνῆσαὶ τῶν εὐχῶν τοῖς πιστοῖς, καὶ μετά τὴν δεκαετίαν ταύτην μετασχεῖν τοῦ τελείου. Ἐν δὲ τῷ χρόνῳ τούτῳ, τῆς μετανοίας αὐτῶν δηλονότι, φασί, χρὴ καὶ τὸν ἄλλον αὐτῶν ἐπιτηρεῖσθαι βίον. Εἰ γὰρ ἀμελῶς ἢ καὶ πλημμελῶς διαγνωσθῶσι ζῶντες, ἐπιταθήσεται χρόνος τῶν ἐπιτιμίων αὐτῶν. ΑΡΙΣΤ. † Ὁ μὴ μόνον ἐθελουσίως τεθυχώς, ἀλλὰ • καὶ ἕτερον ἀναγκάσας, δεκαετίαν ὑποπιπτέτω. Οὗτος, ὡς καὶ ἑαυτὸν ἀπολέσας, καὶ ἑτέρους συνωθήσας καὶ βιάσας εἰς τὴν ἀπώλειαν, εἰ ὑπου στρέψει; ἐπὶ τριετίαν μὲν ἔστω μετὰ τῶν ἀκροωμές νων, ἐν δὲ ἄλλῃ ἐξαετία, μετὰ τῶν ὑποπιπτόντων, ἐπὶ δὲ ἕτερον ἕνα ἐνιαυτὸν μετὰ τῶν συνισταμές νων, καὶ κοινωνείτω μέχρι τέλους τῆς θείας μυστα γωγίας τῶν εὐχῶν μετὰ τῶν πιστῶν, καὶ οὕτω τοῦ δεκαετούς χρόνου παραῤῥυέντος μετασχέτω τῆς τε λειώσεως, καὶ τῶν θείων ἁγιασμάτων ἀξιωθήτω • ἐὰν μέντοι καὶ ἄλλος αὐτοῦ βίος ἐπιτηρούμενος οὐκ ἀπείργῃ τοῦτον τῆς θείας μεταλήψεως. ΚΑΝΩΝ Ι'. • Διάκονος ὅσοι καθιστάμενοι, παρ' αὐτὴν τὴν κα * τάστασιν εἰ διεμαρτύραντο καὶ ἔφασαν χρῆναι τ γαμῆσαι, μὴ δυνάμενοι οὕτω μένειν· οὗτοι · μετὰ ταῦτα γαμήσαντες έστωσαν ἐν τῇ ὑπηρε τ σίᾳ, διὰ τὸ ἐπιτραπῆναι αὐτοὺς ὑπὸ τοῦ ἐπιτ σκόπου. Τοῦτο δὲ εἰ τινες παρασιωπήσαντες, η καὶ καταδεξάμενοι ἐν τῇ χειροτονία μένειν ου «τω, μετὰ ταῦτα ἦλθον ἐπὶ γάμον, πεπαῦσθαν · αὐτοὺς τῆς διακονίας. ΒΑΛΒ. Τῷ κανόνι τούτῳ μὴ προσοχής διοριζομένῳ τους διακόνους· μετὰ τὸ χειροτονηθῆναι συνάπτεσθαι γυναιξὶν, ὅτι ἐν τῷ χειροτονεῖσθαι διεμαρτύραντο, τουτέστιν, εἶπον προς τους ἐπισκόπους αὐτῶν ἀναγκαῖον εἶναι αὐτοῖς εἰς γάμον ἐλθεῖν, καὶ οἱονεὶ ἔλαβον τὸ ἐνδόσιμον. Είτε γὰρ προανεφώνησαν τι περὶ τούτου, εἴτε ἐσιώπησαν χειροτονούμενοι, οὐ παραχωρηθήσονται μετὰ τὴν χειροτονίαν γυα ναιξὶ συζευχθῆναι, ὅτι ὁ ς' κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου διορίζεται καθαιρεῖσθαι τοὺς μετά τὴν χειροτονίαν γάμους συναλλάττοντας προσω δυτέρους, διακόνους καὶ ὑποδιακόνους. Τὸ δὲ ακανόνιστον οὔτε ἀπὸ ἐπιτροπῆς ἐπισκοπικῆς οὔτε ἀπὸ μόνου τοῦ σιωπῆσαι ἐκχωρηθήσεται, ὡς ἀνυ πόστατον. Ανάγνωθι καὶ τὴν ς Νεαρὰν τοῦ βασιPropterea enim et penis subjiciuntur, et non suscipiuntur ut idololatræ et infideles. ZONAR. Ši qui vero Christi fidem non deseruerunt modo, sed etiam insurrexerunt, id est eam oppugnaverunt, fratresque aut ad sacrificia ipsi compulere, aut ut ab aliis compellerentur, dum eos fugientes aut latebris occultatos produnt, a¨t Christianos esse cum ignorarentur, hostibus Chri stiant nominis illicant, causam prebuere; eos triennium in vestibulo extra templum inter andientes explere, sexennium vero deinceps in sul. stratione degere, uno anno demum cum fidelibus una precari, ac decennio mox expleto perfecti compotes Geri Patres 389 jubent. Interea vero (hoc videlicet pœnitentiæ tempore) reliquam quoque, inquiunt, ipsorum vite rationem observare oportet. Si namique otiosam vel etiam vitiosam vitam agere significatum sit, poenarum quoque præfinitum ipsis tempus diutius prorogabitur. ARIST. «Qui non solum voluntarie sacrificaverit, sed et alium coegerit, decennio substernatur. ο Hic, ut et se perdens et alios compellens co÷ gensque ad perditioneth, si convertatur, triennium quidem cum audientibus transigat, alios autem annos sex cum substratis, alium tandem unúm cum consistentibus, et prerum cum fidelibus usque ad divine mystagogiæ finem particeps sit, et sic decennio præterlapso, perfectionis sit compos, et divinis' sacramentis dignus habeatur, nisi forte reliqua ejus vita examinata eum a divina particf patione arceat. CANON X. * Quicunque diaconi constituti, in ipsa ordinatione • protestati sunt, et dixerunt, oportere ở ‹ uxores ducere, cum non possint sic manere? • ii, si uxorem postea duxerint, sint in nuini- ‹ sterio; eo quod hoc sit illis ab episcopo con- ‹ cessam, Si qui autem hoc silentio præterito, ‹et in ordinatione ut ita manerent suscepti • sunt, postea autem ad matrimonium venerunt, • ii a diaconatu cessent. BALS. Iure canonem ne seqnaris, qui definit diaconos posse cuin` malieribus matrimonio con jungi, postquam ordiuati fuerint, quando dum ordinarentur testi ftati sunt, id est, dixerant suis episcopis, necesse esse ut ad matrimonium veniam, et veluti permissionem acceperunt. Sive enim hoc prædixerint, sive silentio praeterieriut qui ortiuantur', non permittetur eis, ut post ordinationem cum mulieribus conjungantur; sextus cnim canon synodi in Triflo deponendos decerint presbyteros et diaconos et subdiaconos, qui post ordinationem matrinroniam contraxerint. Quod fit autem contra carones, nec ex permissione episcopali, nec ex eo tantum quod tacuerint, concedetur, ut quod consistere nequit. Lege etiam sextam Novellam impe-

ratoris domini Leonis Sapicntis, que dicit quodl, λέως κυροῦ Λέοντος τοῦ Σοφού, λέγουσαν ὡς, εἰ καὶ elianisi ex consuetudine non scripta potestatent habeant j qui sunt sacrati, intra biennium post ordinationem præfinitum, ducendi uxores legitiinas: hoc tamen, ut a canonibus prohibitum, ab servari non debet. ZONAR. Quicuique, dum diaconi constituerentur, hoc est, quo tempore diaconatu initiandi fuerant, uxorem sibi necessario ducendam esse, nec virginitatem a se coli posse, testati, hoc est, aperte, quasi adhibitis etiam testibus, professi sunt, si quam sibi mulierem post susceptum ordinem matrimonii jure copulaverint, a ministerio, hoc est a diaconatu, nequaquam arcendos esse cauon decernit. Videtur iis siquidem obeundi post ordinem susceptum matrimonii ab episcopo facultas permissa. Si qui vero, dum initiandi forent, siluere, eoque proinde silentio castimoniam condixere (nam hic quoque assensum taciturnitas indicat), eos, si uxorem postea duxerint, a ministerio Cssare jubet. Atque hæc quidem lujus canonis decreto sancita. Sanctorum vero apostolorum vicesimo sexto canone, lectoribus solis et cantoribus, postquam in clerum lecti fuerint, matrimonia inire permissum. Et hunc apostolicum canonem secuta sexta synodus, canone sexto, nulli presbytere, diacono aut hypodiacono post susceptum ordinem uxorem ducendi facultatem esse decernit; ac quicunque canoni non obtemperaverint depositione multari jubet. Nuptias porro, 384 si veliul, ante» quam iuitientur, celebranli postestatem facit. Cum igitur sibi invicem hi canones manifesto advers'ntur, sextæ synodi canon qui et posterior fuit et magis cum apostolico canone consentit, servari debet. Nec enim unquam sacerdoti aut diacono, qui uxorem post susceptos ordines duxerit, aut obeundi facultas erit. ARIST. ‹ Qui diaconus est ordinandus, si protesta- • tus fuerit episcopo se non posse calibem perse- ‹ verare, uxore ducta sit diaconus; si vero cum ‹ tacuerit, uxorem postea duxerit, ejiciatur. › Hic canon statuit eum qui ante ordinationem episcopo protestatus fuit, se non posse cœlibem agere, sed velle matrimonii communionem inire, non probiberi etiam post ordinationem matrimo. nium inire, et in eodem etiam ministerio et bomore adhuc permanere. Eum autem qui siluit et in ordinatione ut celebs maneret, susceptus est, a diaconatu cessare, si postea matrimonii lege mulieri conjunctus fuerit. Sed huic cauoni opponitur sextos sextæ synodi canon, non omnino ei qui cœlebs ad hypodiaconi aut diaconi aut presbyteri gradum venit, concedens matrimonio sibi feminam conjungere, sed eum qui hoc ausus fuerit, deponi jubens. Et vim retinet ille canon, sed hic in desuetudinem abiit. CANON XI. • Desponsas aliis puellas, et ab aliis postea raptas, ἀπὸ συνηθείας ἀγράφου εἶχον ἄδειαν οἱ ἱερωμένος εντός διετίας ψηφιζομένης μετὰ τὴν χειροτονίαν λαμβάνειν νομίμους γυναῖκας, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ὡς ὑπὸ τῶν κανόνων κεκωλυμένον, οὐκ ὀφείλει κρατείν. ΖΩΝΑΡ. Φησὶν ὁ κανὼν οὗτος, ὅτι ὅσοι ἐν τῷ καθίστασθαι εἰς διακονίαν, ήγουν ἐν τῷ μέλλειν χειροτονεῖσθαι διεμαρτύραντο, ἀντὶ τοῦ φανερώς, εἶπον ὡς ἐπὶ μάρτυσιν ὡς ἀναγκαῖόν ἐστιν αὐτοῖς εἰς γάμον ἐλθεῖν, μὴ δυναμένοις παρθενεύειν, οὗτοι μετὰ τὴν χειροτονίαν εἰς γάμον ἐλθέντες μενέτωσαν ἐν τῇ ὑπηρεσία, ἤτοι τῇ διακονίᾳ. Δοκοῦσι γάρ ἐπιτραπῆναι τὸ μετὰ τὴν χειροτονίαν ἐλθεῖν εἰς γάμον ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου. Εἰ δέ τινες σιωπήσαντες ἐν τῷ μέλλειν χειροτονεῖσθαι, καὶ καταδεξάμε να διὰ τῆς σιωπῆς ἄγαμοι μένειν· κἀνταῦθα γὰρ ἡ σιωπὴ συγκατάθεσιν δηλοῖ· μετά την χειροτο ναν ἔγημαν, πεπαῦσθαι τῆς διακονίας ὁρίζει. Ταῦτα μὲν τοῦ παρόντος κανόνος· ὁ δὲ εἰκοστὸς ἕκτος τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν μόνοις ἀναγνώσται; καὶ ψάλται, ἐνδίδωσι, μετὰ τὸ εἰς κλῆρον καταταγένει γαμεῖν. Καὶ ὁ ἔκτος τῆς ἕκτης συνόδου κανών, τῷ ἀποστολικῷ κανόνι ἑπόμενος, ἀπαγορεύει παντί πρεσβυτέρῳ καὶ διακόνῳ καὶ ὑποδιακόνῳ μετά τὴν χειροτονίαν εἰς γάμον ἔρχεσθαι· καὶ τοὺς με τὸν κανόνα φυλάττοντας καθαιρείσθαι κελεύει. Προ δὲ τῆς χειροτονίας τοὺς εἰρημένους θεσπίζει συν αλλάττειν γάμον, εἰ βούλοιντο. Εναντίων οὖν προδήλως τῶν κανόνων τούτων ὄντων, ὁ τῆς ἕκτης συνόδου κρατεῖν ὀφείλει, ὡς μεταγενέστερος καὶ τῷ ἀποστολικῷ συμφωνῶν κανόνι. Οὐ γάρ ποτε πρεσβύτερος ἢ διάκονος, μετὰ τὴν χειροτονίαν γυναῖκα παραχωρηθήσεται. λαβὼν, ἐν τῇ οἰκείᾳ ἔσται ἐπιτιμίς, ἢ ἱερουργείν dignitatem suam retinendi aut sacra ministeria, ΑΡΙΣΤ: «Ο μέλλων διάκονος χειροτονεῖσθαι, εἰ • προεμαρτύρατο τῷ ἐπισκόπῳ μὴ δύνασθαι χορο • τερεῖν ἄγαμον, γαμήσας ἔστω διάκονος· εἰ δὲ • σιωπήσας έγημεν ὕστερον, ἀποβαλλέσθω.». Οὗτος ὁ κανὼν διαγορεύει τὴν πρὸ τῆς χειροτο γίας προμαρτυράμενον τῷ ἐπισκόπιο μὴ δύνασθαι παρθενεύειν, ἀλλ᾽ εἰς γάμου βούλεσθαι κοινωνίαν ελθεῖν, μὴ κωλύεσθαι, καὶ μετὰ τὴν χειροτονίαν εἰς γάμον ἔρχεσθαι, καὶ μένειν ἐπὶ τῆς αὐτῆς αὖθις ὑπηρεσίας τε καὶ τιμῆς. Τὸν δὲ σιωπήσαντα, καὶ καταδεξάμενον ἐν τῇ χειροτονίᾳ ἄγαμον μένειν, τῆς διακονίας πεποῦσθαι, εἴπερ μετὰ τοῦτο γάμου νόμῳ γυναικὶ συναφθῇ. Πλὴν τῷ παρόντι κανόνι ἀντίκειται ὁ ἔκτος κανὼν τῆς ἕκτης συνόδων, μὴ παραχωρών όπως τῷ προελθόντι ἀγάμῳ εἰς υπου διακόνου ἢ διακόνου ή πρεσβυτέρου βαθμὸν μετά την χειροτονίαν γαμικὸν ἑαυτῷ συνιστᾷν συνοικέ σιον, ἀλλὰ τὸν τοῦτο τολμήσαντα ποιῆσαι διαταττό. μενος καθαιρεῖσθαι. Καὶ κρατεῖ ὁ κανὼν ἐκεῖνος, καὶ οὗτος ἤργησε. • Τάς μνηστευθείσας κόρας, καὶ μετὰ ταῦτα ὑπὸ

IN CAN. XII CONC. ANCYR • ἄλλων ἁρπαγείσα;, ἔδοξεν ἀποδίδοσθαι τοῖς • προμνηστευσαμένοις, εἰ καὶ βίαν ὑπ' αὐτῶν · πάθοιεν. • placuit, iis, quibus desponsa erant, reddi, • etiam si vim passæ sint. › BALS. De iis, qui quaslibet puellas rapiunt, ea quæ sunt consentanea tractata sunt in cap. 30 tit. 9 præsentis operis, et lege ipsum Similiter lege el 92 canonem synodi in Trallo, et tit. 58 totum lib. Lx. Cum autem audis canonem dicentem, raplas reddendas iis quibus desponsæ fuerant, ne dicas eos cogi Illas accipere, sed ipsos quoque velle eas quærere, lloc enim etiam in mulieribus adultėris dictum est, in lib. xxvii, tit. 7, cap. 1, quod quidem est Justiniani Novella 117. Sin autem velis dicere, eas sponsos vel invitos accipere; canonem interpretare convenienter epistolæ sancti ΒΑΛΣ. Περὶ τῶν ἁρπαζόντων κέρας οιασδήτινας τὰ εἰκότα διελήφθη ἐν τῷ λ' κεφ. τοῦ θ' τίτλου του παρόντος συντάγματος, καὶ ἀνάγνωθι τοῦτο· ὡσαύ τως ἀνάγνωθι καὶ τὸν Ιβ' κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλω συνόδου, καὶ τὸν νη' ὅλον τίτλον τοῦ ξ' βιβλίου. Ακούων δὲ τοῦ κανόνος λέγοντος ἀποδίδοσθαι τὰς ἁρπαγείσας τοῖς μνηστευσαμένοις· μὴ εἴπῃς ἀναγ κάζεσθαι τούτους ταύτας λαβεῖν, ἀλλὰ θέλειν καὶ ζητεῖν αὐτοὺς αὐτάς. Τοῦτο γὰρ καὶ ἐπὶ μοιχαλίδων γυναικῶν εἴρηται ἐν βιβλίου κη' τίτλου ζ' κεφαλ. α', ὅπερ ἐστὶ Νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ριζ'. Εἰ δὲ θέλεις εἰπεῖν καὶ ἄκοντας λαμβάνειν αὐτὰς τους μνηστή ρας, ἑρμήνευσον τὸν κανόνα κατὰ τὴν ἐπιστολὴν & Gregorii Thaumaturgi; quam etiam lege in prin τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ θαυματουργοῦ· ἦν καὶ ἀνάγνωθι περὶ τὰς ἀρχάς· πρὸς δὲ καὶ τὰ εἰς ἐρω μηνείαν τῆς αὐτῆς ἐπιστολῆς γραφέντα, ἀλλὰ καὶ τὸν κβ' κανόνα τοῦ ἁγίου Βασιλείου οὕτως ἑρμής νευτο. ΖΩΝΑΡ. Καὶ ὁ μέγας Βασίλειος ἐν εἰκοστῷ δευτέρῳ κανόνι αὐτοῦ τὸν ἐξ ἁρπαγῆς ἔχοντα γυναῖκα μὴ πρότερον παραδέχεσθαι εἰς μετάνοιαν βούλεται, εἰ μὴ ἀφαιρεθῇ ἐξ αὐτοῦ ἡ ἁρπαγεῖσα, καὶ τῷ μνηστευσαμένῳ αὐτὴν δοθῇ, εἰ τέως βού λοιτο λαβεῖν αὐτήν. Οὕτω καὶ τὸν κανόνα τοῦτον νοητέον λέγειν τὸ ἀποδίδοσθαι τὰς ἁρπαγείσας τοῖς μνηστευσαμένοις αὐτὰς, εἰ αἱροῖντο δηλον ότι λαβεῖν αὐτάς. Ακοντες γὰρ οὐκ ἀναγκασθή ε σονται, ΑΡΙΣΤ. «Ε' έμνηστεύθη κόρη, ἡρπάγη δὲ παρ᾽ ἄλ- • λου, τῷ προτέρῳ ἀποκαθίσταται. Ὁ μὲν κανὼν οὗτος τὴν μνηστευθεῖσάν τινι κόρην, καὶ μετὰ ταῦτα ὑφ᾽ ἑτέρου ἁρπαγεῖσαν, προστάττει ἀποκαθίστασθαι τῷ προτέρῳ μνηστήρι, κἂν ὑπὸ τοῦ ἁρπάσαντος αὐτὴν ἡ παρθένος ἐφθάρη, 'Ο δὲ πεντηκοστός όγδοος τίτλος τοῦ ξ' βιβλίου Βασιλικῶν μεγάλαις ποιναῖς ὑποβάλλει τὸν ἁρπαγὴν ποιησάμενον γυναικὸς, καὶ τὸν βοηθήσαντα αὐτῷ ἐν τῇ ἁρπαγῇ, καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς οιανδήποτε σπουδὴν τούτῳ εἰσενεγκόντας. Καὶ οὐδὲ συγχωρεῖ, κἂν ἡ ἁρπαγεῖσα θέλῃ γυνή, κἂν οἱ γονεῖς αὐτ τῆς, τῷ ἁρπάσαντι συναφθῆναι πρὸς γάμον. Ἀλλὰ καὶ εἰ συναινέσουσιν οἱ γονεῖς τῷ τοιούτῳ συνοι - κεσίῳ, περιορίζονται. • Τοὺς πρὸ τοῦ βαπτίσματος τεθνηκότας, καὶ μετὰ · ταῦτα βαπτισθέντας, ἔδοξεν εἰς τάξιν προάγε ο σθαι, ὡς ἀπολουσαμένους.» ΒΛΑΣ. Τινὲς ἄπιστοι τὸ μὲν κήρυγμα ἐδέχοντο, καὶ ἐπίστευον τῷ Χριστῷ· βαπτίζεσθαι δὲ ὑπερετίΡεντο. Ἐπεὶ οὖν οὗτοι κατὰ τοὺς λοιποὺς ἀπίστους θύσαντες ἠξίουν, μετὰ τὸ βαπτισθῆναι, ἱερωθῆναι, καὶ οὐ παρεχωροῦντο, ὥς τινων λεγόντων μὴ ὀφείcipio ítemque ea, quæ ad expositionem istrůs epistolæ scripta sunt, sed et vicesimum secundum canonem şaneti Basilii sic expone. ZONAR. Magnus quoque Basilius canone vicesimo secundo, qui mulierem raptam habet, nọn prius ad penitentiam admitti sinit, quam mulier ab eo abducţa priori sponso, si tamen eam ducere adhuc ille in animo habeat, restituta sit. Eodem modo hic etiam canon intelligendus; raptas vide, licet mulieres iis, quibus ante desponsæ fuerant, si nimirum illi ducere velint, esse reddendas, Inviti enim non cogentur, ARIST. • Si desponsata sit puella, ab alio vero ‹ rapta fuerit, priori restituitur. › Hic quidem canon desponsam cuipiam puellam et postea ab alio raptam, priori sponso restitui jubet, etiamsi ab co qui ipsam rapuit, virgo cor rupta sit. At quinquagesimus octavus tit. lib. Lx Basilic. magnis pœnis eum subjicit, qui mulierem rapuit, eumque qui opem isti in raptu tulit, eosque qui diligentiam quamcunque ei contulerunt. Ει non permittit, quamvis ipsa mulier rapta et quamvis ipsius parentes voluerint, isti, qui eam rapuit, matrimonio conjungi. Sed et si parentes istiusmodi assentiantur conjugio, exterminantur. 385 CANON XII. ‹ Eos qui ante baptismum sacrificarnnt, et postea ‹ baptizati sunt, visum est ad ordinem promo- ‹ veri, ut qui abluti sunt. › BALS. Infideles aliqui prædicationem quidem susceperunt, et Christo credebant, baptizari aulem differebant. Quoniam ergo ii, ut reliqui infideles, sacrificantes, ubi baptizati fuerant, volebant sacris iuitiari, et non sinebantur, eo quod nonnulli diceGuill. Beveregii notæ. Επεὶ οὖν οὗτοι κατὰ τοὺς λοιποὺς ἀπίστους. Ita quidem cum Bodleiano Amerbachianus quoque codex legit; sed in Parisiensi Balsamnonis editione pro istis verbis legitur tantum, ἐπεὶ οὗτοι κατὰ τοὺς λοιπούς.

reut, cos non esse ad gradus ecclesiasticos prove- λειν τούτου; εἰς βαθμούς ἐκκλησιαστικούς προανα hendos, ex prædictis canonibus eos punientibus. βιβάζεσθαι κατὰ τοὺς προῤῥηθέντας κανόνας, τοὺς " qui idolis sacrificarunt: statuerunt Patres, ut ii ad sacerdotium proveherentur, ut qui per sacrum baptismum abluti et omni peccati sorde mundati esSent. Interrogaverit autem quispiam, Quamnam ob causam hos quidem, qui sua sponte et non vi sacri, ficarunt, suscipimus et baptizamus, et clero ordinamus; Christianos autem, qui vi sacrificaruul, non solum sacerdotio dignos non existimamus, sed pœnis etiam subjicimus, ut prius dictum est? Solutio. Illi quidem, cum sint Christiani, vim tormentorum non perferentes, sed immolantes, Deum abnegarunt, et, ut qui gravissime deliquissent, ad sacerdotium non admittuntur, sed pumuntur: hi autem, infideleș cum essent a nativitate, et ante divinum baptismum sacrificarunt, Deum non negaverunt. Quomodo enim negassent quem nondum susceperant, quod baptizati non essent? et ideo non peccarunt, suæ superstitionis ritui convenienter facientes; proinde ad Ecclesiam accedentes suscipiuntur, ut infideles; et quoniam ii baptizati etiam sacerdotio digni habentur, cum episcopali examinatione, nec ipsi ad sacra admitti prohibebuntur, sed in iis fient omnia quæ a sancţis Patribus constituta sunt de infidelibus baptizatis, et volentibus ad sacros ordines promoveri. Alja interpretatio. + 1 Præsenti caɲone usus ille sanctissimus patriarcha dominus Polyeuctus, primum quidem ex sanctis. Ο simæ Dei Magnæ ecclesiæ sacris ambițibus impeTalorem dominum Joannem Tzimiscemn expulit, At qui imperatorem Nicephorum Phocam interfecit; postea autem suscepit. Dixit enim cum sancta sypado, in synodalibus actis quæ tunc habita fuerunt, quæ in chartaphylacio reponuntur, quod quoniam sancti baptismalis unctio omnia, quæ ante bapti sínum fuerunt, qualia et quantacunque sunt, peccatą delet, omnino imperatoris quoque unctio cædem, ἐπιτιμώντας τοὺς θύσαντας τοῖς εἰδώλοις· διωρί φαντο οἱ Πατέρες τούτους εἰς ἱερωσύνην προάγεσθαι ὡς διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἀπολουσαμένους καὶ καθαρισθέντας ἀπὸ παντὸς τύπου ἁμαρτίας. Ερω τήσει δέ τις, Καὶ τίνος χάριν τούτους μὲν ἐκοντὶ καὶ μὴ κατὰ βίαν θύσαντας δεχόμεθα καὶ βαπτίζομεν, καὶ τῷ κλήρῳ συντάττομεν, τοὺς δὲ Χριστιανούς κατὰ βίαν θύσαντας οὐ μόνον ἱερωσύνης οὐκ ἀξιοῦ μεν, ἀλλὰ ἐπιτιμίοις καθυποβάλλομεν, ώς προείρητ ται; Λύσις. Ἐκεῖνοι μὲν, Χριστιανοὶ ὄντες καὶ τὰς βασάνους μὴ ἀναμείναντες, ἀλλὰ θύσαντες, ἀρνησί θεος γεγόνασι, καὶ ὡς τὰ ἔσχατα ἑπταικότες εἰς ἱε ρωσύνην οὐ παραδέχονται, ἀλλὰ καὶ ἐπιτιμῶνται οὗτοι δὲ, ἐκ γενετῆς ὄντες ἄπιστοι καὶ πρὸ τοῦ θείου βαπτίσματος θύσαντες, οὐκ ἠρνήσαντο τὸν Θεόν. Πῶς γὰρ, ἂν ἔτι οὐ παρεδέξαντο, διὰ τὸ μηδὲ βαπτισθῆς ναι, καὶ κατὰ τοῦτο οὐδὲ ἥμαρτον ποιήσαντες καὶ κατὰ τὴν οἰκείαν θρησκείαν; κἀντεῦθεν καὶ προσερ χόμενοι τῇ Ἐκκλησίᾳ δέχονται ὡς ἄπιστοι· καὶ ἐπεὶ οἱ τοιοῦτοι βαπτιζόμενοι καὶ ἱερωσύνης ἀξιοῦντα. μετὰ δοκιμασίας ἐπισκοπικῆς, οὐδὲ αὐτοὶ κωλυθής σοντα: ἱερωθήναι, ἀλλὰ γενήσεται καὶ ἐπὶ τούτοις πάντα τὰ τοῖς θείοις Πατράσι διωρισμένα χάριν τῶν ἐξ ἀπίστων βαπτισθέντων καὶ θελόντων ἱερωθήναι, Ετέρα ερμηνεία Τῷ παρόντι κανόνι χρησάμενος ὁ ἁγιώτατος ἐκεῖνος πατριάρχης κύρας Πολύευκτος πρῶτον μὲν ἐξώθη σεν ἐκ τῶν ἱερῶν περιβόλων τῆς ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας τὸν βασιλέα κύριον Ἰωάννην τὸν Τζιμισκὴν ὡς φονεύσαντα τὸν βασιλέα κύριον Νικηφόρον τὸν Φωκᾶν· ὕστερον δὲ ἐδέξατο. Εἶπε γὰρ μετὰ τῆς ἁγίας συνόδου ἐν τῇ γενομένῃ τηνικαῦτα συνοδικῇ πράξει, τῇ ἐν τῷ χαρτοφυλακείῳ ἀποκει μένῃ, ὡς, ἐπεὶ τὸ χρίσμα τοῦ ἁγίου βαπτίσματος τὰ πρὸ τούτου ἁμαρτήματα ἀπαλείφει, οἷα καὶ ὅτα ἂν ὦτι, πάντως καὶ τὸ χρίσμα τῆς βασιλείας τὴν πρὸ ταύτης γεγονότα φόνον παρὰ τοῦ Τζιμισκῇ ἐξήλει ψεν. Ακολούθως οὖν τῇ τοιαύτῃ πράξει λέγουσιν ὅσοι μᾶλλον εἰσι συμπαθέστεροι καὶ τὸν τοῦ Θεοῦ ἔλεον τῆς κρίσεως προαρπάζουσι, διὰ τοῦ χρίσματος τῆς ἀρχιερωσύνης τὰ πρὸ ταύτης ἀπαλείφεσθαι ἁμαρτ τήματα, καὶ διενίστανται τῶν πρὸ τῆς ἀρχιερωσύνης ψυχικῶν μολυσμάτων τοὺς ἀρχιερεῖς μὴ εὐθύνεσθαι· ὡς γὰρ οἱ βασιλεῖς χριστοὶ κύριοι λέγονται καὶ εἰσὶν, οὕτω καὶ ἀρχιερεῖς εἰσί τε καὶ ὀνομάζονται. Κατασκευάζονται δὲ τὸν οἰκεῖον λόγον καὶ ἀπὸ τοῦ εἶναι τὰς ἀναγινωσκομένας εὐχάς, ὅτε στέφονται οἱ βασι λεῖς, τῆς αὐτῆς δυνάμεως καὶ ὅτε χειροτονοῦνται οἱ ἀρχιερεῖς. Ἀντὶ δὲ τοῦ χρισμένου ἐλαίου τοῖς βασι λεῦσι καὶ τοῖ; ἀρχιερεῦσι, κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον, εἶπον ἀρκεῖν τοῖς ἀρχιερεῦσι τὸν ἐπικείμενον ζυγὸν Guill. Beveregii nota. ante eam a Tzimisce facta est, delevit. El ergo actioni consequenter, quicunque sunt paulo Misericordiores, et Dei misericordiam ante judicium corripiunt, per episcopalem unctionem quæ ante patn commissa sunt peccata deleri dicunt, et pulchre instant de animæ peccatis ante sacerdotium commissis sacerdotes non postulari. Ut enim imperatores uncți Domini appellati sunt, sic etiam antistites et sunt et nominantur. Dictum autem suum ex hoc quoque confirmant, quod ejusdem virtutis sunt preces quæ leguntur quando imperatores coronantur, et quando ordinantur antistiles, Pro oleo autem, quo antiqua lege inungebantur reges et antistites, dicunt antigtitibus sufficere Evangelii jugum collis eorum impositum et ejus 'Ετέρα έρμηνεία. Hanc alteram hujus canonis interpretationem codici nostro Bodleiano acceptam ferimus; exstat autem et in ms. Amerp bachiano, necnon in Tiliano, Nam Gentianus Hervetus eam Latine vertit,

IN CAN. XII CONC. ANCYR. τοῦ Εὐαγγελίου τῷ τραχήλῳ αὐτῶν, καὶ δι' ἐπικλή- qui ordinat characterem, cum sancti Spiritus invocatione. Ad irrefutabilem autem horum omnium comprobationem, magni quoque Gregorii Theologi sermone utuntur, cujus initium, Rursus super me unctio et spiritus. Unde discas, quod nibilominus sancti Spiritus gratia dignus censetur is, qui in digne electus in puritate post ordinationem vitam transigit, quam is qui digne electus, et pust istam puritatem vitam nostram religuit. Hæc de autisti tibus. De sacerdotibus enim et alijs clericis quære synodi Nicænæ canonem decimum nonum, synodi Neocasariensis canonem 9 et 11, Basilii 386 canonem 27 et Theophili ex commentario canones 4, 5 et 8. Ει nota ex iis, quod autistitum quidem ordinatio et regum unctio, quæ ante ordinationem et unetionem fuerunt, delent. Propterea enim habent potestatem episcopi remittendi peccata; ut qui cum primum ordinati sunt audiverint: Quæckque ligaveritis super terram erunt ligata in cœlis, el quæcunque solveritis super terram erunt soluta in coelis ". Sacerdotum autem, et aliorum qui sunt in sacris, ordinatio, parva quidem peccata delet, consensum dico et mendacium, et similia quæ depositionem non inducunt; non autem fornicationeni. Unde nec sacerdotes possunt peccata remittere. Et lege Neocæsariensis syn. canonem 9, qui eadem dicit de sacerdotibus. In his autem ne tibi contrarius videatur canon 17 sanctorum apostolorum, dicens, Qui duobus matrimoniis post baptismuni fuit colligatus, vel habuit concubinam, non potest esse episcopus, aut presbyter, aut diaconus, vel omnino in catalogo sacerdotali; neque decimus oclavus eadem fere statuens. Sed accipe illud, csse, pro, feri; et dic, quod nemo, qui sic lapsus est, episcopali vel sacerdotali honori dignus habebitur. Qui autem præter decreta dignus habetur, siquidem est episcopus, non postulabitur propter dictas causas, et quod antistites cum primum sunt ordinati, non solum apostolica gratia digni sunt, sed etiam prophetica. Sic enim et Saul inter propletas, et Guipuas invitus prophetizavit. Eras enim, inquit, pontifex anni illius. Sin sacerdos sit, aut alius sacris initiatus, deponetur. Lege et cap. 29 tit. 9 praesentis operis, et invenies in eo leges σεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος σφραγίδα τοῦ χειροτονοΰντος. Εἰς σύστασιν δὲ τούτων πάντων ἀναντίῤῥητον χρῶνται καὶ τῷ τοῦ μεγάλου Γρηγορίου τοῦ Θεολό του λόγῳ, οὗ ἡ ἀρχὴ, Πάλιν ἐπ' ἐμὲ χρίσμα καὶ πνεῦμα. Αφ' οὗ μάθῃς ὅτι οὐδὲν ἧττον ἀξιοῦται τῆς τοῦ παναγίου Πνεύματος χάριτος ὁ ἀναξίως χειροτονηθεὶς, καὶ ἐν καθαρότητι τὸν μετὰ τὴν χειροτονίαν βίον ἀνύσας, τοῦ ἀξίως χειροτονηθέντος, καὶ μετὰ τῆς αὐτῆς καθαρότητος τὴν ἐν ἡμῖν βίον ἀπολιπόν τος. Ταῦτα περὶ ἀρχιερέων· περὶ γὰρ ἱερέων καὶ ἑτέρων κληρικῶν ζήτει συνόδου Νικαίας κανόνα 10, συνόδου Νεοκαισαρείας κανόνα θ', ια', Βασιλείου και νόνα και, καὶ Θεοφίλου ἐκ τοῦ ὑπομνηστικοῦ κανένα δ', ε', η'. Καὶ σημείωσαι ἐκ τούτων ὅτι ἡ χειροτονία τῶν ἀρχιερέων καὶ τὸ χρίσμα τῶν βασιλέων ἀπαλείφουσι τὰ πρὸ τῆς χειροτονίας καὶ τοῦ χρίσματος ἁμαρτήματα, οἷα ἂν ὦσι· διὰ γάρ τοῦτο ἔχουσιν οἱ ἐπίσκοποι ἐξουσίαν ἀφιέναι ἁμαρτήματα, ὡς ἀκούσαντες ἅμα τῷ χειροτονηθῆναι, "Οσα δήσετε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ὅσα λύο σετε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένα ἐν τῷ οὐρανῷ. Η δὲ τῶν ἱερέων καὶ τῶν λοιπῶν χειροτονία μικρά ἁμαρτήματα απαλείφε:, οἷον συγκατάθεσιν, ψεῦδος καὶ τοιαῦτα, μὴ ἐπάγοντα καθαίρεσιν, πορνείαν δὲ οὐχι. Οθεν οὐδὲ ἀφιέναι ἁμαρτίας οἱ ἱερεῖς δύναν ται. Καὶ ἀνάγνωσον τῆς ἐν Νεοκαισαρεία συνόδου κανόνα θ', τὰ αὐτὰ περὶ ἱερέων λέγοντα. Μὴ έναν τιωθῇ δέ σοι ο ις κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων, λέγων· 'Ο δυσὶ γάμοις συμπλακεὶς μετὰ τὸ βάπτισμα, ή παλλακὴν κτησάμενος, οὐ δύναται εἶναι ἐπί σκοπος, πρεσβύτερος ἢ διάκονος, ἢ ὅλως τοῦ ἱερατικοῦ καταλόγου, μηδὲ ὁ ιη' τὰ αὐτὰ σχεδὸν διοριζόμενος. Αλλ' ἐκλαβοῦ τὸ εἶναι εἰς τὸ γίνεσθαι, καὶ εἰπε, οὐ δείς οὕτως ὀλισθήσας ἀξιωθήσεται ἐπισκοπικοῦ ἢ ἱεματικοῦ ἀξιώματος. Αξιωθεὶς δὲ παρὰ τὰ δεδογμένα, εἰ μέν ἐστιν ἐπίσκοπος, οὐκ ἀνακριθήσεται διὰ τὰς βηθείσας αἰτίας, καὶ οἱ ἀρχιερεῖ; ἅμα τῷ χειροτονη θῆναι οὐ μόνον ἀποστολικοῦ χαρίσματος ἀξιοῦνται, ἀλλὰ καὶ προφητικού. Οὕτω γὰρ καὶ Σαούλ ἐν προφήταις, καὶ Καϊάφας ἄκων προεφήτευσεν· ἦν γὰρ, φησίν, ἀρχιερεὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου· εἰ δὲ ἱερεύς ἐστιν ἡ ἕτερος ἱερωμένος, καθαιρεθήσεται. Ανάγνωσεν καὶ τὸ κι κεφ. τοῦ θ' τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, καὶ εὑρήσεις ἐν αὐτῷ νόμους διαφόρους diversas, quæ multa de sacerdotibus et aliis qui πολλὰ περὶ ἱερέων καὶ ἑτερων ἱερωμένων διαλαμβάνοντας, ἐπισκόπων δὲ ὅλως μνείαν μὴ ποιουμένους. ΖΩΝΑΡ. Τὸ παλαιὸν τὸ μὲν κήρυγμα ἐδέχοντο οἱ πλείους, καὶ ἐπίστευον τῷ Χριστῷ, βαπτίζεσθαι δὲ ὑπερετίθεντο. Διὸ καὶ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος καὶ δ' μέγας Βασίλειος τοὺς εἰς τὸ ἅγιον βάπτισμα προτρεπτικούς συνεγράψαντο λόγους. "Ησαν οὖν ἐν τοῖς και ροῖς τῶν διωγμῶν τοιοῦτοι πολλοί, Χριστιανοὶ μὲν ὄντες, μήπω δὲ βαπτισθέντες. Φησὶν οὖν περὶ τού των ὁ κανὼν ὅτι, ἐάν τινες έθυσαν κατασχεθέντες ὡς Χριστιανοί, ἀφώτιστοι δὲ ὄντες μετὰ ταῦτα ἐβαπτί σθησαν, οὐδὲν αὐτοὺς κωλύει τὸ θῦσαι εἰς τὸ προαρ ss Matth. xvi, 19. sunt in sacris tractent; episcoporum autem om, nino mentionem non faciunt. ZONAR. Mysteria quidem olim nostræ religionis audita plures admittebant, ac fidei, quæ de Christo est, plane assentiebantur; sed baptisni diem lon gius nihilominus extrabebant. Ex quo el Gregorii Theologi et magni Basilii orationes, quibus ad baptismuin hortabantur, exstitere. Erant itaque per ea tempora, quibus rem Christianam tyranni divexabant, ejusmo-li homines haud pauci, qui cum Christiana professione censerentur, baptismo tamen nequaquam adhuc expiati fuissent. De his

igitur hominibus, si nomine Christianæ religionis χθῆναι εἰς τάξιν, τουτέστιν εἰς ἱερωσύνης βαθμόν, comprehensi immolavere, ac postea baptismo, quem antea non susceperant, initiati sunt; nihil ex eo quod sacrificaverint impediri, quominus eos ad canon decernit. Omnes enim anţea contractæ sordes ARIST. «Qui ante baptisma sacrificavit, post inc sous habeatur. τὸ γὰρ ἅγιον βάπτισμα ἅπαντα τὰ πρώην μολύσματα ἀπολοῦσαι καὶ ἐκκαθάραι πιστεύεται ὁποῖα ἂν εξεν. ordinem, hoc est sacerdotii gradum, evehi liceat, baptismo elui delerique creduntur. Cum sanctuin baptisma omnem animalem sordem abluat, merito quidem ille qui ante baptismum sacrificavit, post baptismum crimine vacabit, et 4d gradum sacerdotalem promovebitur, si subsequens ejus vita inculpata inveniatur. CANON XIII. ⚫ Chorepiscopis non licere presbyteros vel diaconos c ordinare; sed neque urlis presbyteris, uisi • cum litteris ab episcopo permissum fuerit, in ● aliena parochia. › BALS. Si scire velis quinam sint chorepiscopi, et quænain corum privilegia, lege Neocasarianæ synodi canonem 13, Antiochenæ canonem 10 et sancti Basilii ad chorepiscopos epistolam. Statujint autem et præsentis synodi Patres chorepiscopum non ordinare presbyteros vel diaconos sine scripta epistola proprii episcopi, sed neque urbis preslyterum. Ac de praesenti 387 quidem canone quædam 3cribere volebamus; sed quoniam chorepiscopoTum gradus omnino exolevit, neque nos inanein frustra laborem suscipere voluimus. ZONAR. Eadem Antiochenæ quoque synodi canon decimus de chorepiscopis statuit, quibus presbyteri ac diaconi creatione interdicens, hypodiaconos tantum, lectores ac exorcistas creandi potestatem relinquit: sacerdotes vero, ac diaconos, absque corum, quibus subjecti sunt, episcoporum facultate, creare, sed et sacerdotes in urbe aliqua constituere, omnino vetat. Si namque in iis regionibus, quarum episcopi sunt, dictos creandi potestatem non habent: multo magis id sibi sumere in urbibus vetabuntur, Facultatem porro ejusmodi per litteras, hoc est scriptis exaratam, ne quæ de ea re controversia oboriatur, chorepiscopo quidem factam ei potestatein asseverante, episcopo autem, vel non satis explicata ratione memoriæ, vel alia quacunque de causa, pernegarte, canon concedi jubet. ARIST. Chorepiscopus non ordinat sine episcopi 4 permissione. Njc quidem canon sine distinctione chorepiscopos sine episcopi permissione ordinare prohibet. At decimus synodi Antiochenæ canon concedit eis lectores tantum, vel bypodiaconos vel exorcists constituere, non autem presbyterum vel diaconum ordinare audere, sine episcopi civitatis illius cui et ille et regio subest voluntate. Magnus vero Basilius inveniens ministros Ecclesiæ a chorepiscopis sine ‹xaminatione factos, sæpenumero autem el a presbyteris et diaconis introductos, contra episcoporum sucrum permissionem, non concedit chorepiscopis ΑΡΙΣΤ. 4 Ο πρὸ τοῦ βαπτίσματος θύσας ἀνεύθυνη • μετὰ τὸ βάπτισμα. Ἐπεὶ τὸ ἅγιον βάπτισμα πάντα ῥύπον ψυχικών ἀποπλύνει, εἰκότως ὁ πρὸ τοῦ βαπτίσματος θύσας μετὰ τὸ βάπτισμα ἔσται ἀνεύθυνος, καὶ εἰς ἱερατι κὸν βαθμὸν προαχθήσεται, εἴπερ ὁ μετὰ ταῦτα βίας αὐτοῦ εὑρεθῇ ἀνεπίληπτος. • Χωρεπισκόπους μὴ ἐξεῖναι πρεσβυτέρους • διακόνους χειροτονεῖν· ἀλλὰ μὴν μηδὲ πρεσβυ • τέρους πόλεως, χωρὶς τοῦ ἐπιτραπῆναι • ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου μετά γραμμάτων, ἐν ἑτέρα ο παροικία. ο ΒΑΛΣ. Εἰ θέλεις μαθεῖν τίνες εἰσὶν οἱ χωρεπίσκοποι καὶ τίγα τὰ τούτων προνόμια, ἀνάγνωθι τῆς ἐν Νεοκαισαρείς συνόδου κανόνα ιγ', τῆς ἐν ᾿Αντιοχείς και νόνα ι', καὶ τὴν πρὸς τοὺς χωρεπισκόπους ἐπιστολὴν τοῦ ἁγίου Βασιλείου. Διορίζονται δὲ καὶ οἱ τῆς παρού σης συνόδου Πατέρες μὴ χειροτονεῖν χωρεπίσκοπ πρεσβυτέρους ἢ διακόνους χωρὶς ἐγγράφου ἐπιστολῆς τοῦ ἐγχωρίου ἐπισκόπου· ἀλλὰ μηδὲ πρεσβύτερον το λεω;. Περὶ μέντοι τοῦ παρόντος κανόνος ἠθέλομεν γράψαι τινά· ἐπεὶ δὲ ὁ τῶν χωρεπισκόπων βαθμό; παντελῶς ἐπράκτησεν, οὐδὲ ἡμεῖς ματαιοπονῆσαι ἠθελήσαμεν. ΖΩΝΑΡ, Ο τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου δέκατος κανὼν τὰ αὐτὰ περὶ τῶν χωρεπισκόπων ὁρίζει, ἀπαγορεύων αὐτοῖς χειροτονίαν πρεσβυτέρου ἢ διακόνου, μόνους δὲ ἐπιτρέπων χειροτονεῖν ὑποδιακόνους καὶ ἀναγνώστας καὶ ἐφορκιστά;· ἄνευ δὲ ἐπιτροπῆς τῶν ἐπισκόπων οἷς ὑπόκεινται μὴ ἐξεῖναι αὐτοῖς πρεσβύτερον ἢ διάκονον χειροτονεῖν, ἀλλὰ μηδὲ πρεσβυτέρους ἐν πόλεσι καθιστᾷν, Εἰ γὰρ ἐν ταῖς χώραις ἐν αἷς ἐπισκοποῦσιν οὐ δύνανται χειροτονεῖν τοὺς εἰρημένους, μᾶλλον ἐν πόλεσε τοῦτο ποιεῖν κωλύονται. Τὴν δὲ ἐπιτροπὴν βούλεται ὁ κανὼν διὰ γραμμάτων γίνεσθαι, ήτοι ἔγγραφον, ἵνα μή τις εἴη περὶ τούτου ἀμφιβολία, τοῦ μὲν χωρεπισκόπου λέγοντος ἐπιτραπῆναι, τοῦ δὲ ἐπι Ο σκόπου αρνουμένου ἴσως ἢ διὰ λήθην ἢ ἄλλως. ΑΡΙΣΤ. + Χωρεπίσκοπος οὐ χειροτονεῖ ἄνευ ἐπι ι τροπῆς ἐπισκόπου. Ὁ μὲν κανὼν οὗτος ἀδιαστίκτως τους χωρεπισκό πους κωλύει χειροτονεῖν ἄνευ ἐπιτροπῆς ἐπισκό που· ὁ δὲ δέκατος κανὼν τῆς ἐν Ἀντιοχεία συνόδου συγχωρεῖ αὐτοῖς μόνον ἀναγνώστας, καὶ ὑποδιςκόνους, καὶ ἐφορκιστές καθιστᾷν, μὴ μέντοι γε πρεσβύτερον ἢ διάκονον χειροτονεῖν τολμῶν δίχα γνώμης τοῦ ἐν τῇ πόλει ἐπισκόπου ᾗ ὑπόκειται αὐτός τε καὶ ἡ χώρα. 'Ο δὲ μέγας Βασίλειος, εὐρὼν ἀνεξετάστως γινομένους τοὺς ὑπηρέτας τῆς Ἐκκλη σίας παρὰ τῶν χωρεπισκόπων, πολλάκις δὲ καὶ παρὰ τῶν πρεσβυτέρων και διακόνων εἰσαγομένους,

IN CAN. XIV CONC. ANCYR. quempiam admittere; sed dignos quidem a chore episcopis inquiri, et admitti, non autem clero eos connumerare, priusquam quæ ad eos spectant, ipsi episcopo retulerunt. Chorepiscopi autem sunt qui nunc in quibusdam vicis et regionibus protopapades nominantur, κατ' ἐπιτροπὴν αὐτῶν ἐπισκόπων, οὐ συγχωρεῖ τοῖς sine illius sententia ad ecclesiasticum. miuisterium χωρεπισκόποις ἄνευ γνώμης αὐτοῦ τινα εἰς ἐκκλησιαστικὴν ὑπηρεσίαν παραδέχεσθαι· ἀλλὰ κατεξετάζεσθαι μὲν τοὺς ἀξίους παρὰ τῶν χωρεπισκόπων, καὶ παραδέχεσθαι. μὴ συναριθμεῖν δὲ αὐτοὺς τῷ κλήρῳ πρὸ τοῦ ἀνενεγκεῖν αὐτῷ τὰ περὶ αὐτῶν. Χωρεπίσκοπο: δέ εἰσιν οἱ σήμερον ἔν τισι κώμαις καὶ χώραις πρωτοπαπάδες λεγόμενος. ΚΑΝΩΝ ΙΔ'. • Τοὺς ἐν κλήρῳ, πρεσβυτέρους ἢ διακόνους ὄντας, • ἀπεχομένους χρεῶν, ἔδοξεν ἐφάπτεσθαι, καὶ • οὕτως, εἰ βούλοιντο, κρατεῖν ἑαυτῶν· εἰ δὲ μὴ • βούλοιντο, ὡς μηδὲ τὰ μετὰ κρεῶν βαλλόμενα • λάχανα ἐσθίειν, καὶ μηδὲ ὑπείκοιεν τῷ κανόνι, · πεπαῦσθαι αὐτοὺς τῆς τάξεως.» ο CANON XIV. • Eos qui in clero sunt, presbyteros vel diaconos, • a carpibus abstinentes, placuit illas attingere, . et sic, si velint, ab eis abstinere: sin autein ‹ nolint, ut nec olera, quæ cum carnibus appo- • nuptur, comedere, et canoni non cedant, ab , ordine cessare.» BALS. Qua apostolico canone 51 continentur, de iis qui a nuptiis et vino et carnibus abstinent, illic sunt exposita. Quoniam autem in eo canone . tractatum est, eos non puniendos qui propter exercitationem jejunent; sed eos esse coercendos, qui adversus Dei œconomiam maledice blasphemeque loquuntur; est autem verisimile dixisse nonnullos, Et undenam a nobis cognoscentur qui bono more. et qui malo jejunant? præsentis synodi Patres hue quoque facile dissolverunt. Dicunt enim, quod §¡ volunt, qui jejunaus, omnem offensionem tolli,. carnes tantum attingant, et jejuneut si velint: si autem hoc non facient, sed neque olera quæ sunţ cum carnibus injecta comedunt, omnino ab epi scopo coacti ex aliquorum denuntialioue, deprer henduntur non bono more a carnibus abstinere, c↓ deponantur, ut qui canoni non obediant. Recte aulem dixit illic canon, eos vel cessare, vel de poni. Hic autem eos ab ordine cessare Patres des finiere. Cum enim dubium adhuc non esset solu, tum, debebat omnino, qui accusabatur, jubere vescendo carnem tollere scandalum, et sic cou? demnari. Hic autem ablata suspicione per œcono, miam a Patribus descriptam, necessario, qui nen facit ei convenienter, eo ipso deponitur. Quoniam autem 390 presbyterorum et diaconorum soloru meminit præsens canon, dictus autem canon apo, stolicus omnium hominum meminit: debes tu quoque, quæ illic dicta sunt, ad omnes extendere. Ut est ergo verisimile, ii quoque, qui Bogomilica hæresis accusantur, præsenti canoni consentanee coguntur carnibus vel caseo vesci, et Bogomilici jejunii suspicionem tollere: quin et paulo religiosiores complures monachi, nolentes piscibus jeju - nium solvere, propter sanctæ Quadragesimæ hono rem, huic utique cauoņi convenienter ab eis quiden - abstinent; eorum autem jura comedunt, et olerą quæ cum eis coquuntur. Et quod sic quidem fit ių cos, qui Bogomilice hærescos accusatur, recle fieri dixerit quispiam: quemadmodum et si quis carnem gustet vel caseum in hebdomadibus, ij quibus Armenii vel alii hæretici jejunant; 14 maxime quando in suspecta regione versatur. How enim facit, ne una cum hæreticis jejunare repulg. ΒΑΛΣ. Τὰ μὲν περιεχόμενα τῷ ἀποστολικῷ να κανόνι χάριν τῶν ἀπεχομένων γάμου, οἴνου καὶ κρεῶν, προηρμηνεύθησαν ἐκεῖσε· ἐπεὶ δὲ διελήφθη ἐν τῷ τοιούτῳ κανόνι μὴ κολάζεσθαι τοὺς διὰ ἄσκησιν νηστεύοντας, ἀλλὰ τιμωρεῖσθαι τοὺς βλασφημοῦντας κατὰ τῶν οἰκονομιῶν τοῦ Θεοῦ· εἰκὸς δὲ εἰπεῖν τινας, Καὶ πόθεν ἀναφανήσονται οι διὰ ἀγαθὸν τρόπον καὶ οἱ διὰ φαῦλον νηστεύοντες; οἱ τῆς παρούσης συνόδου Πατέρες εὐμαρῶς καὶ τοῦτο διηυλήτωσαν. Ἔφασαν γὰρ, ὡς Εἰ βούλονται οἱ νησ στεύοντες ἅπαν σκάνδαλον περιαιρῆσαι, ἐφαπτές σθωσαν μόνον τῶν χρεῶν, καὶ πάλιν νηστευέτωσαν, εἰ αἱροῦνται. Εἰ δὲ τοῦτο οὐ ποιήσουσιν, ἀλλ' οὐδὲ τὰ λάχανα τὰ μετὰ τῶν χρεῶν βαλλόμενα ἐσθίουσιν, αναγκαζόμενοι πάντως παρὰ τοῦ ἐπισκόπου ἐκ προσώ αγγελίας τινών, καταλαμβάνονται διὰ τρόπον οὐκ ἀγαθὸν ἀπέχεσθαι τῶν χρεῶν, καὶ καθαιρείσθωσαν, ὡς μὴ τῷ κανόνι ὑποτασσόμενοι. Καλῶς δὲ ἐκεῖσε μὲν ὁ κανὼν εἶπεν ἢ παύεσθαι ἡ καθαιρεῖσθαι τούτους· ἐνταῦθα δὲ παύεσθαι τῆς τάξεως οἱ Πατέρες διωρίσαντο. Ετι γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου μὴ λυθέντος, ὤφειλε πάντως ὁ αἰτιώμενος παρεγγυηθῆναι περιαι ρῆσαι διὰ τοῦ κρεωφαγῆσαι τὸ σκάνδαλον, καὶ οὕτω κατακριθῆναι. Ἐνταῦθα δὲ τῆς ὑποψίας περιαιρουμένης διὰ τῆς ὑποτυπωθείσης οικονομίας παρὰ τῶν Πατέρων, ἐξ ἀνάγκης ὁ μὴ κατὰ ταύτην ποιῶν καθαιρεῖται ἀπεντεῦθεν. Ἐπεὶ δὲ πρεσβυτέρων καὶ διακόνων μόνων εμνήσθη ὁ παρών κανών, ὁ δὲ ῥη θεὶς ἀποστολικός κανών πάντων τῶν ἀνθρώπων μέμνηται, ὀφείλεις καὶ σὺ τὰ ἐνταῦθα διορισθέντα εἰς πάντας ἑλκύσαι. Ὡς ἔοικεν οὖν, καὶ οἱ αἰτιώμενοι διὰ Βωγομιλικὴν αἵρεσιν ἀκολούθως τῷ παρόντι κανόνι ἀναγκάζονται κρεωφαγήσαι ή τυροφαγῆσαι, καὶ περιαιρῆσαι τὴν ὑποψίαν τῆς Βωγομιλια κῆς νηστείας· ἀλλὰ καὶ οἱ πλείους τῶν εὐλαβεστέ ρων μοναχῶν, μή θέλοντες καταλῦσαι εἰς ἰχθύας διὰ τὸ τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς αἰδέσιμον, κατὰ τοῦτον δῆθεν τὸν κανόνα τούτων μὲν ἀπέχονται, ἐσθίουσι δὲ τὰ ἀποβράσματα αὐτῶν καὶ τὰ σὺν αὐ τοῖς εψόμενα λάχανα. Καὶ τὸ μὲν οὕτω γινόμενον εἰς τοὺς κατηγορουμένους διὰ Βωγομιλικὴν αἵρεσιν καλῶς εἴποι τις γίνεσθαι· ὥσπερ καὶ τὸ ἀπογεύσασθαί τινα κρέατος ἢ τυροῦ εἰς τὰς ἑβδομάδας καθ' &; Αρμένιοι ἢ ἄλλο: αἱρετικοὶ νηστεύουσι· καὶ PATROL. GR. CXXXVII.

tar. Quod autem fit ab iis, qui in sancta Quadra. μᾶλλον ὅταν εἰς ὑποπτον χώραν διάγῃ. Ποιεῖ γὰρ gesiina jefnnant, et jejuniuni solvunt, ut dictum est, non videtur mihi esse ignoscendum. Oportebat enim eos jejunantes in iis jejunium non solvere, et Quadragesimam despicatui habere. Canon autein dixit olera ejusmodi comedere, non ut suadens a carnibus quidem abstinere, quæ sunt autem in eis olera comedere; sed ut eos odio habens, qui propter carnium odium et abominationem, oleribus quoque vesci recusant, quæque coquuntur cum carnibus. Ut ubique ejus, qui jejunium solvit, vel non solvit, affectio consideretur. Latini vero monachi, qui a carnibus quidem abstinent, earum autem adipem cum oleribus indiscriminatim comedunt, non mihi videntur huic canoni consentanee facere. Non enim, ne accusentur quod a carnibus abstipent, adipe jejunium solvunt: sed ut ventrem impleant, et gula blandiantur. ZONAR. Si quis episcopus, aut presbyter, aut diaconus, a vino et carnibus, non exercendæ temperantiæ studio, sed quasi a damnatis rebus abstineat, ens sancti apostoli canone quinquagesimo tertio depeni jussere. Quoniam vero credibile erat aliquos carnem et vinum, tanquam impuros cibos, aversari, qui se ab illis studio exercendæ virtutis abstinere profiterentur: hæc synodus definivit, ut qui a carnibus abstinere soliti, quibus diebus fideliqui conventus peragebantur, eas attingerent, lioc est, iis vescerentur; atque ita rursum, si voluissent, ab iis postea temperarent. Quod si eousque a carnium esu abstineant, ut olera quoque cum iis decocta rejiciant, ab ordine cessare, hoc est ab co, in qno sunt constituti, honoris gradu repelli jubet. ARIST. • Sacerdos & carnibus abstinens, ubi tan- • lum gustaverit, sic abstineat: st vero nec olera ‚‹ quæ.cum carnibus sunt, degustet, a fungendo • munere desistat.» Presbyter vel diaconus a carnibus abstinens, degustet. Si autein non persuadeatur vel olera cum carne gustare, deponatur, ut Dei opificium improbans, illudque calumnia afficiens. Et quære sanctorum apostolorum canonem 5f. CANON XV. 4 Ex iis, quæ pertinent ad Dominicum, quæcunque τοῦτο ἵνα μὴ λογισθῇ συννηστεύειν τοῖς αἱρετικοῖς. Τὸ δὲ γινόμενον παρὰ τῶν νηστευόντων ἐν ταῖς ἁγίαις τεσσαρακοσταῖς, καὶ καταλυόντων, ὡς εἴρηται, οὐ δοκεῖ μοι ἀκατάγνωστον. "Εδει γὰρ τοὺς νηστεύοντας μὴ καταλύειν ἐν τοιούτοις καὶ ἀτιμάζειν τὴν νηστείαν. Ὁ δὲ κανὼν εἶπε τὸ ἐσθίειν τοιαῦτα λάχανα, οὐχ ὡς προτρέπων ἀπέχεσθαι μὲν τῶν χρεῶν, τὰ δ' ἐν αὐτοῖς λάχανα ἐσθίειν, ἀλλ' ὡς μισῶν τοὺς διὰ βδελυρίαν καὶ ἀποστροφὴν τῶν χρεῶν ἀποτασσυμέν νους καὶ αὐτοῖς τοῖς λαχάνοις τοῖς μετὰ τῶν χρεῶν ἐψομένοις. Ὥστε πανταχοῦ ἡ διάθεσις σκοπεῖται τοῦ καταλύοντος καὶ μὴ καταλύοντος. Οἱ δὲ Λατίνοι μοναχοί, τῶν χρεῶν μὲν ἀπεχόμενοι, τὸ δὲ στέαρ τούτων μετὰ λαχάνων ἀδιαφόρως ἐσθίοντες, οὐ δου κοῦσί μοι ποιεῖν κατὰ τὸν παρόντα κανόνι. Οὐ γὰρ, ἵνα μὴ αἰτιαθῶσιν ὡς ἀπεχόμενοι τῶν χρεῶν, καταλύουσιν εἰς τὸ στέαρ, ἀλλ᾽ ἵνα τὴν γαστέρα ἐμπλήσωσι καὶ τὸν φάρυγγα θεραπεύσωσιν. ΖΩΝΑΡ. Εν πεντηκοστῷ τρίτῳ κανόνι οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι διετάξαντο τοὺς μὴ μεταλαμβάνοντας κρεῶν καὶ οίνου ἐπισκόπους ἢ πρεσβυτέρους ἢ διακόνους, ὡς βδελυσσομένους αὐτὰ, καὶ οὐ δι' ἄσκησιν, καθαιρεῖσθαι. Ἐπεὶ δὲ εἰκὸς ἦν τινας, βδελυττομένους τὸ κρέας καὶ τὸν οἶνον, ἀπέχεσθαι αὐτῶν, λέγειν δὲ, ὅτι Δι᾽ ἄσκησιν αὐτῶν ἀπεχόμεθα ὥρισεν ἡ σύνοδος αὕτη ἅπτεσθαι τῶν κρεῶν τοὺς ἀπεχομένου; αὐτῶν, ἀντὶ τοῦ ἀπογεύεσθαι αὐτῶν, κατά τινας καιρούς συνάξεων, καὶ οὕτως αὖθις, εἰ βούλοιντο, ἐγκρατεύεσθαι. Εἰ δὲ οὕτως βούλονται ἀπέχεσθαι αὐτῶν, ὡς μηδὲ λάχανα μετὰ χρεῶν εψόμενα ἐσθίειν, πεπαῦσθαι αὐτοὺς τῆς τάξεως, τουτέστιν, ἐξωθεῖσθαι τοῦ βαθμοῦ καὶ τῆς τιμῆς ἐν ᾗ τυγχάνουσιν. ΑΡΙΣΤ. «Ιερατικός, κρεῶν ἀπεχόμενος γευσά- • μενος μόνον, οὕτως ἀπεχέσθω· εἰ δὲ μηδὲ «τῶν μετὰ κρέατος γεύοιτο λαχάνων, πεπαύο σθω. ο ῾Ο ἀπεχόμενος κρεῶν πρεσβύτερος ἢ διάκονος ἀπογευσάσθω. Εἰ δὲ οὐ πείθεται, ὡς μηδὲ τῶν λαχάνων τῶν μετὰ κρέατος γεύσασθαι, καθαιρείσθω, ὡς τὴν τοῦ Θεοῦ ἀποδοκιμάζων δημιουργίαν, καὶ διαβάλλων αὐτήν. Καὶ ζήτει καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανόνα να'. • Περὶ τῶν διαφερόντων τῷ Κυριακῷ ὥσπ Guill. Beveregü notæ. Περὶ τῶν διαφερόντων τῷ Κυριακῷ. Το Κυριακὸν hoc in loco templum Domino Deoque nostro consecratum significat. Sic etiam usurpatur a concilio Neocasariensi, Κατηχούμενος ἐὰν εἰσερχόμενος εἰς Κυριακήν, can. 5. Sic etiam synodus Laodicena, ἐν τοῖς Κυριακοῖς ἢ ἐν ταῖς ἐκκλησίαι;, syn. Laod. can. 28. Εt Trullan. can. 74. Sic et apud Eusebium legimus, κατὰ τὰ Κυριακά δὲ τὰ οἰκεῖα ὅπως κατασκευάζοιεν, συγχωρείται. Euseb. Eccl. Hist. l. 1x, c. 10. Qui alibi etiam rationem hujus uoninis bis verbis reddit, ἱερὰ καὶ τεμένη ἑνὶ τῷ πάντων βασιλεῖ Θεῷ τῷ δὴ καὶ τῶν ὅλων Δεσπότῃ καθιερώσθαι, ἔνθεν καὶ τῆς τοῦ Δεσπότου προσηγορίας ηξίωται τὰ καθιερωμένα οὐκ ἐξ ἀνθρώπων τυχόντα τῆς ἐπικλήσεως, ἐξ αὐτοῖ δὲ τοῦ τῶν ὅλων Κυρίου, παρὰ καὶ Κυριακῶν ἠξίων καὶ τῶν ἐπωνυμιών. Id. De laud. Constant. cap. 17. Hinc Latini Dominicum appellarunt: ut apud Ruffinum, Surge et sequere me ad Dominicum, et hujus fidei signaculum suscipe. Ruffn. Hist. 1. 1, e. 3. Et apud Hieronymum in Chronico, ad anaumn tertium Olymp. 276: In Antiochia Dominicum, quod appellatur Aureum, adificari capium; et ad secundum Olym. 280: Antiochiæ Dominicum Aureum dedicatur. De isto Dominico sic etiam Cedrenus ex Theophane: Τῷ κγ', καὶ δ', καὶ ε' ἔτει τὸ ἐν Ἀντιοχείᾳ ἐκτάγωνον Κυριακὴν ἤρξατο οίκο δομείσθαι. Αb eodem autem et Κυριακz: appel-

IN CAN. XV CONC. ANCYR. • ἐπισκόπου μὴ ὄντος πρεσβύτεροι ἐπώλησιν, • ἀνακαλεῖσθαι τὸ Κυριακόν. Ἐν δὲ τῇ κρίσει • τοῦ ἐπισκόπου εἶναι, εἴπερ προσήκει ἀπολα- • βεῖν τὴν τιμήν, εἴτε καὶ μὴ, διὰ τὸ πολλάκις • τὴν πρόσοδον τῶν πεπραμένων ἀποδεδωκέναι · αὐτοῖς τούτοις πλείονα την τιμήν.» ΒΑΛΣ. Ἐν τῷ ιβ' κανόνι τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου τὸ δεύτερον ἱκανῶς διελάβομεν περὶ ἐκποιήσεως ἀκινήτων ἐκκλησιαστικῶν. Οἱ δὲ τῆς παρούσης συνε όξου Πατέρες, μαθόντες παρὰ ἱερέων διαπραθῆναι, χηρευούσης τῆς ἐπισκοπῆς, ἀκίνητα ἐπισκοπικά, καὶ τὰ Κυριακὰ λεγόμενα, ὡς τῷ Κυρίῳ ἀνατεθειμένα, μὴ ἀνεκτὸν τὸ γεγονὸς ἡγησάμενοι, διω ρίσαντο ἀνακαλεῖσθαι ταῦτα τὸ Κυριακὸν, ήγουν τον τοῦ Κυρίου λαόν, ὡς τῆς πράξεως οὔσης ἀνυπο στάτου, καὶ δι᾿ ἄλλα μὲν πολλὰ, οὐχ ἧττον δὲ καὶ διὰ τὸ χηρεύειν τὴν Ἐκκλησίαν ἐπισκόπου κατά τὸν τῆς διαπράξεως καιρόν. "Ωσπερ δέ τινος είν πόντο;, Τί ἄρα καὶ γενήσεται εἰς τὸ δοθὲν τίμημα παρὰ τοῦ ἀγοραστοῦ; ἀπεφήναντο οἱ Πατέρες παρὰ τῇ διακρίσει τοῦ ἐπισκόπου τὰ περὶ τούτου εἶναι ἀνατεθειμένα, καὶ αὐτὸς δοκιμάζει, εἰ προσήκει τὸν ἀγοραστὴν λαβεῖν τὸ παρὰ τούτου δοθέν τίμημα, εἴτε καὶ μή. Εἰ μὲν γὰρ ἀπὸ τῆς εἰσίδου τοῦ δια πραθέντος ἱκανώθη αὐτό, ἀναργύρως πρὸς τὴν ἐπι σκοπὴν ἀντιστραφήσεται τὸ ἀκίνητον· εἰ δ᾽ οὔ, ἐξ ἀντιδιαστολής λάβῃ τοῦτο ἀπὸ τοῦ ἐπισκόπου. Και τὰ μὲν τοῦ κανόνος ἐν τούτοις. Ερωτήσει δέ τις, Τίνος χάριν ὁ κανὼν πρεσβυτέρων μόνων ἐμνήσθη, καὶ οὐχὶ καὶ τῶν λοιπῶν κληρικῶν; Λύσις. Διὰ τοῦ ὀνόματος τῶν πρεσβυτέρων τὸν ἅπαντα κληρικὸν Ανίξατο. Μνησθεὶς γὰρ αὐτῶν, ὡς ὑπερεχόντων ἐν τῷ βαθμῷ, ἔδοξε καὶ περὶ ἄλλων διαλαβεῖν. "Αν γὰρ ἀνατρέπηται ή γεγονυία πρᾶσις παρὰ τῶν πρεσβυτέρων, πολλῷ πλείων ἀνατραπήσεται ἡ παρὰ ἑτέρων γινομένη κληρικῶν. Ωστε μὴ κατὰ ἀντιδιαστολὴν δήσῃς τὴν παρὰ ἄλλων κληρικῶν οὕτω γινομένην πρᾶσιν ἐῤῥωμένην είναι. Τῆς δὲ πράσεως ὡς ἀνυποστάτου ανατρεπομένης, πῶς οἱ Πατέρες λέγουσι τῆς ἐπισκοπικῆς εἶναι διακρίσεως τὸ ἀντιστραφῆναι τὸ τίμημα εἴτε καὶ μή; Πάντως ὤφειλεν ὁ ἀγοραστής μὴ ζητεῖν τὸ τίμημα, κατὰ τὸν καθόλου νομικὸν κανόνα τὸν λέγοντα Ὁ ἐπὶ παρα· νόμῳ συναλλάγματι διδοὺς ἀγωγὴν οὐκ ἔχει εἰς τὸ ” ‹ dum non esset episcopus presbyteri vendide,, • runt, revocare Dominicum: episcor: autem ‹ judicio relinqui, an oporteat pretium recipere ‹ annon, propterea quod rerum venditarum red; ‹ ditus majus pretium his ipsis sæpe reddi, ‹ derit. > BALS. In duodecimo canone synodi Nicænæ se: cundæ satis tractavimus de alienatione immobilium ecclesiasticorum. Cum autem præsentis synodi Patres intellexissent immobilia episcopalia, qua etiam Dominica appellantur, ut quæ Domino sinţ dedicata, vacante episcopatu 391 fuisse a sacerdotibus alienata; rati non esse ferendum quod factum est, ea jusserunt revocare Dominicum, seu Domini populum, utpote cum venditio non potueris consistere, cum propter muta alia, tum etiam quod tempore venditionis vacasset Ecclesia. Perinde autem ac și dixisset quispiam, Et quid fiet de pre. tio quod datum est ab emptore? pronuntiarunt Pares id esse situm in judicio episcopi, et ipse examinabit, an oporteat emptorem accipere pretium quo:l ab eo datum est, an nou. Si enim ex reddity ejus, quod venditum est, ei satisfactum fuerit, ipsum immobile non reddita pecunia ad episcopa; tum redibit: sin minus, argumento a contrariq sumpto, pretium ab episcopo recipiet. Et in biş quidem canon consistit. Interrogaverit autem quis. piam, Quamobrem canon presbyterorum tantum meminit, et non etiam reliquorum clericorum 2 Solutio. Nomine presbyterorum omnem quoque clericum innuit. Cum enim eorum meminerit, ut qui in gradu antecellant, de aliis quoque tractare yisum est. Si enim subvertatur venditio facta a presbyteris, multo magis subvertetur quæ fit ab aliis clericis. Quamobrem ne existimaveris, per argumentum a contrario sumptum, venditionem, quæ hoc mode fit ab aliis clericis, esse validanı. Cum autem subvertatur venditio, ut quæ consistere non possit, quomodo dicunt Patres, in judicio episcopi esse situm, an pretium reddatur an non Debebat omnino emptor pretium non repetere, cn sit universalis in jure regula, quæ dicit: Qui dat ob contractum illegitimum, non habet actionem a l repetendum quod datum est. Solutio. Non stat Guill. Beveregii nota. lantur, ubi dicit, τότε καθιστά Κωνσταντίνος τους synodi Neocasariensis canone, quo cautum est, ne ἰδίους παῖδας Καίσαρας, καὶ Κυριακὰς πρὸς ἐπιστρο φὰς τῶν ἐθνῶν κατὰ τόπους εἰς τιμὴν τοῦ Θεοῦ ποιεῖν. Et quidem loca Dei cultul et sacris mysteriis celebrandis dedicata, a sumpa antiquitate Κυριακά sive Dominica nominata fuisse, ex divo Cypriano colligimus, dicente, Et Dominicum celebrare_te credis, quæ corbonam omnino respicis: quæ in Domiuicum sine sacrificio venis. Cyprian. De opere et eleemosgn. ubi vox Dominicum in priori loco Dominicam cœnam, in posteriori Dominicam domum aperte significat. Quæ etiam in Veteri Testamento a domus Domini passium appellatur. Latinis Germani basilicam quamvis aut cathedralem ecclesiam Dom vocant, et canoniços earum Domherren. Et quidemn Κυριακόν talem ecclesiain proprie denotare videtur decimo tertio vicani presbyteri ἐν τῷ Κυριακῷ τῆς πόλεως onerant, si episcopus ant presbyteri civitatis adsint. Hanc salten vocem ut ecclesiam in genere significantem alii Germani a Græcis mutuati sunt, ut docet Walafridus Strabo De reb. eccles. cap. 7. Sic etiam antiqui Saxones ecclesiam quamlibet Cypic Kyrik vocarunt. Unde in Scotia et septen trionalibus Angliæ partibus Kyik, nobis vulga, sed inagis corrupto nomine Church, duplici aspiratione nuncupatur. Cum autem hæe communis fuerit majoribus nostris ecclesiæ cujuslibet templive denominatio, veri nobis simillimum videtur, primą Christianæ religionis semina a Græcis hic dispers fuisse. Neque enim existimandum est, quod Latini Græcum nomen ecclesiis imponeren!.

erunt Patres necessario reddendum pretium, ad. ἀναλαβεῖν τὸ δοθέν. Λύσις. Οὐ διωρίσαντο οἱ Παversus dictam legem; ino, si attentius legas canonem, invenies eos negavisse pretii redditum. Cum enim id episcopi judicio reliquerint, benigniori etiam ratione dixerunt, quod verus antistes et ad Ecclesiæ indemnitatem respiciet, et ad emptoris, et quod ei æquumr bonum videbitur, quodque non sit condemnandum, faciet. Quod si id non fit accurate et exacte, visi sunt pronuntiare, non habere emptorem efficacem actionem, et propter en debere ipsum admonere, non autem agere. Lege etiam caput 4 epistolæ sancti Cyrilli ad Domnum; Care thaginensis synodi canonen: 26, Nicænæ synodi sccundæ canonem 12; similiter et eorum interprelationes. τέρες ἐξ ἀνάγκης Αντιστρέφεσθαι τὸ τίμημα ὑπεναντίως τῷ ῥηθέντι κανόνι ἀλλὰ μᾶλλον ὁ ἐπιστατικώτερον ἀναγινώσκων τὸν κανόνα εὑρήσει τούτους ἀρνησαμένους τὴν ἀντιστροφὴν τοῦ τιμήματος. Ἐπεὶ γὰρ παρὰ τῇ ἐπισκοπικῇ διακρίσει τὰ περὶ τούτου ἀνέθεντο, κατὰ λόγον συμπαθέστερον καὶ εἶπον ὡς ἀληθὴς ἀρχιερεὺς καὶ πρὸς τὸ τῆς Ἐκκλησίας ἀποβλέψει ἀζήμιον, καὶ πρὸς τὸ τοῦ ἀγοράσαντος, καὶ ποιήσει τὸ δόξαν αὐτῷ ἀγαθοθε λὲς καὶ ἀκατάγνωστον. Κἂν μὴ ἀκριβές ἐστιν, 80ξαν ἀποφαίνεσθαι μὴ ἔχειν ἐνδύναμον ἀγωγὴν τὸν Αγορακότα καὶ διὰ τοῦτο ὀφείλειν αὐτὸν πα ρακαλεῖν καὶ μὴ ἐνάγειν. 'Ανάγνωσον καὶ κεφάλαιον δ' τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς τοῦ ἁγίου Κυρίλλου, τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου κανόνα κς' καὶ τῆς ἐν Νικαία συνόδου τὸ δεύτερον κανόνα ιβ', ὡσαύτως καὶ τὰς ἑρμηνείας τούτων. ZONAR. Si quo tempore ecclesia suo episcopo destituta est, necessariam forte ob causam, ex immobilibus ejus bonis clerus quidpiam alienaverit (clerum siquidem presbyterorum nomine canon intelligit, eorumque potissimum, quod in superiori ordine collocati sint, meminit), id Ecclesia suo jure repetere, vel etiam episcopus poterit. Cujus quidem indicio, reddendum sit necne pretium, permitti placet. Fieri enim potest, ut ager forte admodum fertilis magno pretio emptori sit addictus. Carthaginensis vero synodll canon 26 iufructuosas possessiones, si necessitas urgeat, sed cum aliquo id quoque discrimine, alienari sinit. ARIST. Si presbyteri quippiam ad Ecclesiam . pertinens vendiderint, irritum sit, et penes epi- ‹ scopi judicium maneat. › Vita funeto episcopo, Ecclesie bona imminuta a clericis custodiri debent. Vel si nulli sint clerici, a metropolitano, et omnia episcopo qui postea ordinatus erit, reddantur, et neque a metropolitano neque a clericis in suum commodum eorum aliquid converti aut auferri, nec Ecclesiam diu vacantém manere oportet, sed intra tres menses episcopum ordinari; nisi forsitan inexorabilis aliqua necessitas tempus extendi 392 fecerit. Si quid itaque ex Ecclesiæ bonis tempore intermedio clerici vendant, quo Ecclesia episcopo vacat, infirmum erit, et penes episcopi potestatem erit, aut venditionem evertere, ipsumque bonum recipere, aut ea contentum esse, et pretium illius accipere; quære synodi Chalcedonensis canonem tricesimum quinLum. CANON XVI. • De iis, qui rationis expertia animalia inierunt, • vel ineunt, quicunque, prius quam viginti quiΖΩΝΑΡ. Ἐὰν μὴ ὄντος ἐπισκόπου ἐκποιήσωνται τινα τῶν διαφερόντων ἀκινήτων τῇ Ἐκκλησίᾳ οἱ τοῦ κλήρου, διά τινα ίσως κατεπείγουσαν χρείαν· διὰ γὰρ τῶν πρεσβυτέρων τὸν κλῆρον ᾐνίξατο δ κανών, μνησθεὶς αὐτῶν τὸ ὑπερέχον τοῦ βαθμοῦ· ἀνακαλεῖσθαι ταῦτα δύναται ἡ Ἐκκλησία, ήτοι ὁ ἐπίσκοπος. Οὗ τῇ κρίσει ἀνατίθησιν ὁ κανών δοκι μάσαι εἰ χρὴ ἀντιστραφῆναι τὸ τίμημα, ἢ μή. Ίσως γὰρ εὐπρότοδον ἐν τὸ ἀκίνητον περιεποιήσατο τῷ ἀγοραστῇ πλείονα την τιμήν. Ο δὲ τῆς ἐν Καρθα γένῃ συνόδου είκοστὸς ἔκτος κανὼν ἀπρόσοδα ἀκινητα δίδωσιν ἐκποιεῖσθαι, ἀνάγκης επικειμένης, ἀλλὰ καὶ τὰ τοιαῦτα μετὰ διαστίξεως. ΑΡΙΣΤ. • Ἐάν τι τῆς Ἐκκλησίας πρεσβύτεροι • διαπράσοιεν, ἔστω ἀβέβαιον, καὶ μενέτω τῇ ι κρίσει τοῦ ἐπισκόπου. Τελευτήσαντος ἐπισκόπου τὰ τῆς Ἐκκλησίας πράγματα ἀμείωτα ὀφείλουσι φυλάττεσθαι παρὰ τῶν κληρικῶν· ἡ κληρικῶν μὴ ὑπόντων, παρὰ τοῦ μητροπολίτου· ὥστε πάντα ἀποδοθῆναι τῷ χειροτονη θησομένῳ ἐπισκόπῳ, καὶ μήτε παρὰ τοῦ μητροπο λίτου, ἢ τῶν κληρικῶν σφετερίζεσθαί τι, ἢ ἀφαι ρεῖσθαι τούτων· μήτε μὴν τὴν χηρεύουσαν έκκλησίαν ἐπὶ πολὺ ἀνεπίσκοπον μένειν· ἀλλ' ἐντὸς μηνῶν τριῶν, τὰς χειροτονίας τῶν ἐπισκόπων γίνεσθαι εἰ μή πού τις ἀπαραίτητος ἀνάγκη τὸν καιρὸν ἐπι ταθῆναι παρασκευάσει. Εἴ τι οὖν τῶν τῆς Ἐκκλησίας πραγμάτων ἐν τῷ μεταξὺ τοῦ καιροῦ οἱ κληρικοὶ διαπράσωσι, καθ᾽ ὅν ἐπισκόπου ἡ ἐκκλησία χηρεύει· ἔσται ἀβέβαιον, καὶ παρὰ τῇ ξουσίᾳ τοῦ Ἐπισκόπου κείσεται ἢ τὴν πρᾶσιν ἀνατρέψαι, καὶ ἐπαναλαβεῖν τὸ πρᾶγμα, ἢ στέρξαι ταύτην, καὶ ἀπολαβεῖν τὴν τιμήν. Ζήτει τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου κανένα λεʹ. KANON IG'. • Περὶ τῶν ἀλογευσαμένων, ἢ καὶ ἀλογευομέ- • νων ὅσοι πρὶν εἰκοσαετείς γενέσθαι ήμαρ Guill. Beveregii nota. Ἀγωγὴν τὴν ἡγορακότα. In Parisiensi Balsamonis editione, nec non in mss. Amerbachiano et Aloniensi, post hæc verba additur κατὰ τῆς ἐκκλησίας adversus ecclesium. Quod etiam sensui necessarium videtur. Περὶ τῶν ἀλογευσαμένων ἤτοι ἀπογενομέ νων. Dionysius Exiguus hæc verba interpretatur, De his qui irrationabiliter versati sunt, sive versun-

IN CAN. XVI CONC. ANCYR. • τον, πέντε καὶ δέκα ἔτεσιν ὑποπεσόντες, κοι- • νωνίας τυγχανέτωσαν τῆς εἰς τὰς προσευχές. • Εἶτα καὶ ἐν τῇ κοινωνία διατελέσαντες ἔτη • πέντε, τότε καὶ τῆς προσφορᾶς ἐφαπτέσθωσαν. • Εξεταζέσθω δὲ αὐτῶν καὶ ὁ ἐν τῇ ὑποπτώσει • βίος· καὶ οὕτως τυγχανέτωσαν τῆς φιλανθρω 4 πίας. Εἰ δέ τινες κατακόρως ἐν τοῖς ἁμαρτή • μασι γεγόνασι, τὴν μακρὰν ἐχέτωσαν ὑπό • πτωσιν. Οσοι δὲ ὑπερβάντες τὴν ἡλικίαν ταύ4 την, καὶ γυναῖκας ἔχοντες περιπεπτώκασι τῷ • ἁμαρτήματι, πέντε καὶ εἴκοσι ἔτη ὑποπεσάτω ι σαν, καὶ κοινωνίας τυγχανέτωσαν τῆς εἰς ι τὰς προσευχάς· εἶτα, ἐκτελέσαντες πέντε ἔτη · ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῶν εὐχῶν, τυγχανέτωσαν τῆς • προσφοράς. Εἰ δέ τινες, καὶ γυναῖκας ἔχοντες · καὶ ὑπερβάντες τὸν πεντηκοστόν χρόνον, ήμαρν τον, ἐπὶ τῇ ἐξόδῳ τοῦ βίου τυγχανέτωσαν τῆς η κοινωνία;.» ΒΑΛΣ. Θαυμασίαν διαίρεσιν καὶ πολλοῦ ἀξίαν ἐπαίνου ποιοῦσιν οἱ Πατέρες ἐνταῦθα. Διατάττονται γὰρ ὡς οἱ μετὰ ἀλόγων ζώων συμφθαρέντες ἢ καὶ συμφθειρόμενοι, ῥητέον δὲ καὶ συμφθαρησόμενοι, εἰκοσαετεῖς μὲν μὴ ὄντες, πεντεκαίδεκα ἔτη ὑπο πιπτέτωσαν, καὶ μετὰ τοῦτο τῆς μετὰ τῶν πιστῶν εὐχῆς ἀξιούσθωσαν ἐπὶ πενταετίαν· καὶ ταύτης δὲ πληρωθείσης, μεταλαμβανέτωσαν τῶν θείων ἁγιασμάτων, τοῦ ἐπισκόπου ὀφείλοντος φιλανθρω πότερόν τι ἐπ' αὐτοῖς ποιεῖν, εἴπερ ἴσως τοῦτο παι ρακαλεῖ ἡ κατὰ τὴν ὑπόπτωσιν θεάρεστος αὐτῶν ἀναστροφὴ καὶ μετάνοια. Ταῦτα δέ φασιν οὕτω γίνεσθαι εἰς τοὺς ἀπὸ φυσικῆς ἀνάγκης ἐνίοτε ἁμαρ τάνοντας. Οἱ γὰρ κατακόρως, τουτέστιν ὑπὲρ τὴν χρείαν καὶ ἀδιαφόρως χρησάμενοι τῇ ἀλογίστῳ ταύτῃ ἁμαρτίᾳ, ἐπὶ μακρὸν χρόνον ὑποπιπτέτωσαν. Τους μέντοι ὑπερβάντας τὸν εἰκοσαετή χρόνον, καὶ γυναῖκας ἔνοντας περιπεσόντας τῷ ἁμαρτήματι ‹ dem annos nati essent, 'peccarunt, postquam ‹ quindecim annis substrati fuerint, communio- ‹ nem orationis assequantur. Deinde et cum in ‹ communione quinque annis perseveraverint,. ‹ tunc etiam oblationem attingant. Examinetur ‹ autem et eorum in substratione vita; et ita c humanitatem consequantur. Quod si qui perse- ‹ verantius his peccatis adhæserint, longam sub- ‹ strationem habeant. Quicunque autem hanc ‹ ætatem transgressi, et habentes uxores in hoc • peccatum inciderunt, quinque et viginti annis • substrati, communionem orationis assequat - • tur: deinde cum in precum communione quin- •que annos peregerint, oblationem assequantur. ‹ Si qui autem et uxores habentes, et quinqua- • gesimum annum transgressi, peccaverunt, in ‹ vitæ exitu communionem assequantur. › BALS. Admirabilem et magna laude dignam divisionem hic Patres faciunt. Decernunt enim, ut qui cum ratione carentibus animalibus coierint, vel etiam coeunt, dicendum est autem, et etiamı coituri sunt, si non sint quidem viginti annos nati, quindecim anuis substernautnr, et postea digni qui cum fidelibus orent quinquennio habeantur: eo autem expleto, divinorum quoque sint sacramen - torum participes; debente episcopo se in eos humanius gerere, si forte pia corum in substratione conversatio et pœnitentia id suadeat. Hæc autem dicunt in eos debere fieri, qui naturali quandoque necessitate peccant. Qui enim ad satietatem, id est, plusquam usus exigit, et indiscriminatim, ferino hoc et a ratione abhorrenti peccato usi sunt, longo tempore substernantur. Qui autem vicesimum an, aum excesserint, et uxores habentes in hoc peccatum inciderint, viginti quinque annis substerni nota. Guill. Beyeregii tur. Vetus interpres in titulo hujus canonis, De his qui in animalibus coierunt. In ipso canone, Qui animaliter in animalibus tale aliquid committunt. Et hic sane genuinus est horum verborum sensus. Nam ἀλογευόμενοι hoc in loco ii dicuntur, qui cum ἀλόγοις, brutis nimirum, ut equabus, aliisve bestiis rem habent; vel qui ἐν ἀλόγοις τὴν ἑαυτῶν ἀσέβειαν ἐξαγορεύουσι, ut eos describit sanctus Basilius, can. 63. Qui alibi etiam eos ζωοφθόρους vocal, can. 7, unde et ipse ille nefaring actus Twoφθορία audit, Greg. Nyssen. cap. 4. Dicti sunt autem et κτηνοβάται. In Basilisis enim legimus οἱ ἀλογευόμενοι ήτοι κτηνοβάται καυλοπείσθωexv. Basilic. 1. Lx, c. tit. 37, c. ult. nonnunquam eliam ἱπποπόρνοι dicuntur. Εt in hac quidem canonis hujus interpretatione omnes scholiastes consentiunt. Quin etiam in canonibus sub Edgaro rege Angliæ editis eadem fere, quæ hoc canone sic intellecto constituta sunt, bis nimirum verbis: Si quis 20 annos natus se cum bestia coinquinaverit, vel masculus cum masculo, jejunet annos 15. Ει εἰ uxorem habeat, silque ipse 40 annorum atatis, et tałe quid fecerit, abstineat jam et jejunet totius vitæ spa io, nec prasumal, donec moriturus sit, corpus Domini suscipere: juvenis et insipiens acriter fagellabuntur, qui simile quippiam perpetraverit. Et paulo post, Si quis cum bestia coierit, jejunet 15 annos, scilicet 8, pane et aqua, et in 7 reliquis 3 quadragesimas quolibet anno; diebus etiam Mercurii et Veneris, usque dum vixerit, et semper defleat iniquitatem istam. Exstant hi canones inter priscas Anglorum leges a Gulielmo Lambardo editas pag. 77 et 80 edit: Cantabrig. an. 1645. Item in Henrici Spelmanni concil. tom. Ι, pag. 462 et 466 edit. Lond. an. 1639. Ει δέ τινες κατακόρως ἐν τοῖς ἁμαρτή μασι. Mss. Amerbachianus et toniensis pro κατακόρως legunt κακούργως. Sed Joannes Antichenus una cum Parisiensi Balsamonis editione Bodleiane nostrae veræque lectioni suffragantur. Juxta quam etiam vetus interpres hæc verba reddit, Si autem incessanter ad peccandum persererarint. Et Dionysius Exiguus vertit, Quod si inexplebiliter his hæsere criminibus. Sed Gentianus Hervetus in codice 'Tiliano κακούργως legisse videtur; vertit enim, si qui autem improbe et maligne in his peccatis fuerunt. Υποπεσάτωσαν καὶ κοινωνίας τυγχανές τωσαν. Sic etiam ms. Ætoniensis una cum Parisiensibus Balsamonis et Zonaræ editionibus legit: sed Joannes Antiochenus, et miss. Amerbachianus el Gallandi, rectius legunt ύποπεσόντες κοινωνίας τυγχανέτωσαν τῆς εἰς τὰς προσευχάς, panidinem gerentes in communionem suscipiantur orationum, ut vertit Dionysius Exiguus.

iti oportere decernitur: et sic communione cum fide- τούτῳ, ἐπὶ πέντε καὶ εἴκάτι χρόνους ὑποπίπτειν p libus quinquennio dignos haberi. His autem etiam impletis, divina quoque sacramenta assequi. Qui autem quinquagesimum annu:n transgressi, si et uxores habentes in tale quid inciderint, divina hunquam digni communione habebuntur, nisi in Ipso vitæ exitu. Quoniam autem sancti Patres eos qui peccant in tria divisere, et jusserunt aliter puniri eos, qui ad vicesimum annum nondum pervenerunt; aliter eos, qui quinquagesimum attigere annum: aliterque qui illum excesserunt (iis enim, qui sunt ætate minores, peccantibus ignoscunt, propter naturæ necessitatem, et propter rationis et consilii infirmitatem; qui autem majoris sunt ætatis, et ideo Grmioris et stabilioris rationis, eos inagis puniunt; quemadmodum et aetate provectis, qui tale quid fecerunt, graviorem penam infigunt, ist sapientioribus, et qui non possint naturæ necessitatem prætexere): interrogaverit quispiam, Cur sos quidem, qui vicesimum annum et quinquage simum excesserunt, uxores labentes, peccantesque, Patres pundunt: qui viginti autem annun nondum impleverunt, etiamsi uxores non habeain, puniunt? Solutio. In eos, qui ob florentem ætatem sunt in malum procliviores, iidemqile insipient:ores, Patres humanius affecti sunt; 393 net de uxoribus distinctionem admiserunt, nihil referre arbitati an uxores habeant, au non: reliquos autem severius excipientes, ut quibus neque propter perturbationum vehementiam, nec ætatis instabili. tatem venia detur; intulerunt ces etiam magis puniri, si quidem uxores habent. Scias tamen, quod etiam qui uxores non habent, pœnas kon effugient: sed similiter punientur. Longam autem substrationem dixerunt nonnulli, tempus viginti amorum, hoc ex lege probantes, quæ dicit, longo lempore, id est, viginti annis, a bone dei possessore usucapi et dominio acquiri absentis rem im² imobilera. Hoc autem dicentes non placuerunt, eo quod etiam longum tempus dicatur decennium, quo bonæ fidei possessor dominium acquirit rei İnɔmobilis, quæ ad præsentem pertinet; sed audierunt, longum esse tempus quod ab episcopo defhitur. Cum autem audis canonem dicentem, per unam ponam, seflicet, a sacramentis abstinentiam, eos puniri, qui sic in senectute deliquerunt; me dicas alias pœnas non induci, ut quæ fuerint silentio præteritæ. Hanc enim horrendam pœnam reliquæ quoque necessario consequuntur, si non plures: quin et ad annos usque triginta ipsi panis servire cogentur. Non sunt autem a Patribus adjecti tot anni; quod pauci admodum homines vivant triginta annis post quinquaginta computatis. ZONAR. Qui cum bestiis rationé caren'ibus rem habuere, non omnes codem modo, sed varie pro ætatum varietate, puniendos esse canon decernit. Qui enim vicesimum annum nondum excessere, διορίζονται, καὶ οὕτω τῆς μετὰ τῶν πιστῶν κοινων νίας ἀξιοῦσθαι ἐπὶ χρόνους πέντε· πληρωθέντων δ καὶ τούτων τυγχάνειν καὶ τῶν θείων ἁγιασμάτων. Οἱ δὲ τὸν πεντηκονταετή χρόνον ὑπερβάντες, ἐὰν καὶ γυναῖκας ἔχοντες εἰς τοιοῦτόν τι. περιπέσωσιν, οὐδέποτε τῆς θείας ἀξιωθήσονται μεταλήψεως εξ μὴ ἐν τῇ ἐξόδῳ τοῦ βίου. Ἐπεὶ δὲ εἰς τρία διεῖλον οἱ ἅγιοι Πατέρες τοὺς ἁμαρτάνοντας, καὶ παρεχε λεύσαντο ἄλλως κολάζεσθαι τοὺς μὴ φθάσαντας εἰς εἰκοσαετή χρόνον, καὶ ἄλλως τοὺς εἰς πεντηκονταςτίαν καταντήσαντας, καὶ ἄλλως τοὺς ὑπερβάντας τὸν πεντηκονταετή χρόνον τοῖς μὲν γὰρ ἐλάττο νος ἡλικίας οὖσι συγγνωμονοῦσιν ἁμαρτάνουσι διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς φύσεως, καὶ διὰ τὸ ὀλισθηρὸν τοῦ φρονήματος· τοὺς δὲ μείζονος ὄντας ἡλικίας καὶ κατὰ τοῦτο στερεωτέρους περὶ τὸ ναεῖν πλειόνως πολάζουσι, ὥσπερ καὶ τοὺς εἰς γῆρας ἐληλακότα; τοιοῦτόν τι ἑπταικότας ἐπὶ πλέον τιμωροῦσιν, ὡς συνετωτέρους καὶ μὴ δυναμένους φυσικὴν ἀνάγκην προβαλέσθαι)· ἐρωτήσει τις, Διὰ τί τοὺς μὲν ὑπερ βάντας τὸν κ χρόνον καὶ τὸν ν', γυναῖκας ἔχοντας καὶ πταίσαντας οἱ Πατέρες κολάζουσι, τοὺς δὲ μὴ πληρώσαντας τὴν εἰκυαετίαν, κἂν γυναῖκα; οὐχ έχωσι, τιμωροῦσι; Λύσις. Εἰς τοὺς ἔτι διὰ τὴν ἡλικίαν περὶ τὸ κακὸν ἀκμάζοντας, καὶ ὄντας ἀφρο νεστέρους, φιλανθρωπότερον οἱ Πατέρες διετέθησαν, καὶ οὐ προσέθεντο τὴν περὶ τῶν γυναικῶν διάστιξιν, ἀδιάφορον ἡγησάμενοι τὸ ἔχειν τούτους γυναῖκας είτε καὶ μή· τοὺς δὲ λοιποὺς πλέον βαρύνοντες ὡς μὴ συγγέ νωσκομένους ἢ ἀπὸ παθημάτων ἀκμῆς ἢ ἀπὸ ἡλικίας ἀστηρίκτου, ἐπήγαγον ἐπὶ πλέον τούτους τιμωρεῖσθαι, εἴπερ ἔχουσι καὶ γυναῖκας. Πλην γίνωσκε ὡς καὶ μὴ ἔχοντες γυναῖκας οὐκ ἐκφεύξονται τὰ ἐπιτίμια, ἀλλὰ παρομοίως κολασθήσονται. Μακρὰν μέντοι ὑπόπτωσίν τινες εἶπον τὴν εἰκοσαετή, κατασκευάζοντες τοῦτο ἀπὸ τοῦ νόμου, τοῦ λέγοντος διὰ μάτ προῦ χρόνου, τουτέστιν εἰκοσαετούς, δεσπόζεσθαι παρὰ τοῦ καλῇ πίστει νομέως τὸ τοῦ ἀπόντος ἀκινητον. Οὐκ ἤρεσαν δὲ τοῦτο λέγοντες, διὰ τὸ λέγε σθαι μακρόν χρόνον καὶ τὸν δεκαετή, δι' οὗ ὁ καλῇ πίστει νομεὺς δεσποτείαν κτᾶται ἀκινήτου διαφέροντος παρόντι τινί· ἀλλ᾽ ἤκουσαν μακρόν χρόνον ἐκεῖνον εἶναι, τὸν ὑποτετυπωμένον παρὰ τοῦ ἐπισκόπου. Ακούων δὲ τοῦ κανόνος λέγοντος δι' ἑνὸς ἐπιτιμίου, τῆς ἀποχῆς δηλονότι τῶν θείων ἅγια σμάτων, τιμωρεῖσθαι τοὺς ἐν γήρει οὕτως ἐπταικό τας, μὴ εἴπῃς τὰ ἄλλα ἐπιτίμια μὴ ἐπάγεσθαι ὡς παρασιωπηθέντα. Τῷ γὰρ φρικτῷ τούτῳ ἐπιτιμίῳ ἐξ ἀνάγκης ἔπονται καὶ τὰ λοιπά, καὶ εἰ μὴ πλείονα, ἀλλὰ τέως τριάκοντα ἔτη καὶ αὐτοὶ δουλεῦσαι τοῖς ἐπιτιμίοις ἀναγκασθήσονται. Οὐ προσετέθησαν δὲ οἱ τοσοῦτοι χρόνοι παρὰ τῶν Πατέρων, διὰ τὸ με τρητοὺς πάντη ανθρώπους ζῆν ἐπὶ χρόνοις τριάκοντα ψηφιζομένοις μετὰ τὴν πεντηκονταετίαν. ΖΩΝΑΡ. Τους ζώοις ἀλόγοις συμφθαρέντας οὐχ ὁμοίω; πάντας οἰκονομεῖσθαι ὁ κανών δικτάττες, ἀλλὰ διαφοράς ποιεῖται κατὰ τὰς ἡλικίας αὐτῶν. Τοὺς μὲν γὰρ μήπω τὸν εἰκοστὸν φθάσαντας χρόνον

IN CAN. XVII CONC. ANCYR. 117% πεντεκαίδεκα έτη βούλεται ὑποπιπτειν, εἶτα ἐν ἄλ- quindecim annos substerni, tum aliis quinque cum λοις πέντε ἔτεσι κοινωνεῖν τοῖς πιστοῖς τῶν εὐχῶν, ἀντὶ τοῦ συνίστασθαι αὐτοῖς καὶ συνεύχεσθαι, καὶ μετὰ τὰ πέντε έτη τῆς συστάσεως μεταλαμβάνειν καὶ τῶν θείων δωρεῶν. Χρὴ δέ, φησί, καὶ τὴν διαγωγὴν αὐτῶν ἐξετάζεσθαι, τὴν ἐν τοῖς χρόνοις τῶν ἐπιτιμίων, ὡς εἴ γε άδιαφόρως καὶ ἐν τοῖς καιροίς τούτοις ζῶσι, καὶ οὐκ ἐνδείκνυνται θερμότητα ἐν τῇ μετανοίᾳ, οὐκ ἂν τύχωσι φιλανθρωπίας. Εἰ δέ τινες, φησίν, ἐπὶ μακρόν χρόνον ἥμαρτον, καὶ εἰς κόρον ἐνεφορήθησαν τοῦ κακοῦ, οἱ τοιοῦτοι τὴν μακράν ἐχέτωσαν ὑπόπτωσιν, ἤτοι τὸν εἰκοσαετῆ χρόνον. Καὶ παρὰ τοῖς πολιτικοῖς γὰρ νόμοις μακρὸς χρόνος ὁ εἰκοσαετής λέγεται. Καὶ ταῦτα μὴν περὶ νέων φησὶν ὁ κανών, καὶ μηδὲ γυναῖκας ἐχόντων· ὅσοι δὲ, τὴν τῆς νεότητος ἡλικίαν ὑπερβάντες, καὶ εἰ: ἄνδρας καταστάντες, καὶ γυναιξί συζώντες, περιέπεσον τῷ ἁμαρτήματι τούτῳ, τοὺς τοιούτους ὑποπίπτειν μὲν λέγει ὁ κανών είκοσι, καὶ πέντε ἔτη, καὶ οὕτως ἕτερα πέντε κοινωνεῖν τοῖς πιστοῖς τῶν εὐχῶν, καὶ μετὰ τὰ τριάκοντα έτη τυγχάνειν τῆς Αγίας μεταλήψεως· τοὺς δὲ καὶ γυναῖκας ἔχοντας, καὶ εἰς γῆρας ήδη κλίναντας, καὶ ἔτι τῷ κακῷ τούτῳ συνεχομένους, οὐδέποτε βούλεται ἀξιοῦσθαι τῆς θείας μεταλήψεως, εἰ μὴ ἐν τῇ ἐξόδῳ τοῦ βίου. hilominus crimine implicuere, non alias, quam in licere deceruit. ΑΡΙΣΤ. • Ο ἀλογευσάμενος πρὸ τῶν εἴκοσι χρό · νων, πεντεκαίδεκα έτεσιν ὑποπιπτέτω· εἰ δὲ · καὶ τὴν ἡλικίαν ταύτην ὑπερβας, καὶ γυναῖκα • ἔχων, περιπέπτωκε, πέντε καὶ εἴκοσιν ἔτεσιν · ὑποπιπτέτω. Ο δὲ καὶ γυναῖκα ἔχων, καὶ ὑπὲρ κ τὰ πεντήκοντα τελῶν ἔτη, ἄχρι τῆς ἐξόδου ὑπο- · πιπτέτω. ο fidelibus in precatione communicare, hoc est, cum eis simul consistere precibusque fundendis vacare, ac eo quinquennio exacto divinis quoque muneribus potiri jubet. Vitam quoque, inquit, ipsorum, interea dum criminibus expiandis obnoxii sunt, observare oportet: ita ut si illo quoque pœnitentiæ tempore dissolute vitam agant, nec ullum in eluendis criminibus animi ardorem demonstrent, nulla sit eis vicissim benignitas impertienda. Quod si qui, inquit, longo tempore in sceleribus volutati sunt, seque improbitate affatim expleverunt; longo quoque tempore, viginti scilicet annis, in substratione degant. Nam civilium quoque legunı æstiwatione, viginti annorum spatio tempus longum definiri censetur. Atque hæc quidem de junioribus, nec matrimonio socialis, canon statuit. Quicunque vero aetatis hujus, adolescentiæ nimirum, limnites transgressi, atque in viros relati, uxoribusque conjuncti eo se flagitio contaminavere, illos canon quinque et viginti annos in substratione agere, tum deinde quinquennio fidelium precibus commenicare, atque exactis demum triginta hisce annis sacra communione potiri jubet: qui vero uxoribus copulati, ætateque jam affecta, hujusmodi se niextremo spiritu, sacræ communionis participes fieri Τὸ μὲν ὀγδοηκοστὸν πρῶτον κεφάλαιον τοῦ τριαιστοῦ ἑβδόμου τίτλου τοῦ ἑξηκοστοῦ βιβλίου τῶν Γασιλικῶν ἀλογευσαμένους λέγει τους κτηνοβάτας" οὖς καὶ προστάττει καυλοκοπεῖσθαι· καὶ τοὺς μετά ἀρξένων τὴν ἀσχημοσύνην ἐργαζομένους· ου; καὶ διορίζεται ὁ κανών, εἰ μὲν ἥττονες τῶν εἴκοσι χρόνων εἰσὶν, ἐπὶ πεντεκαίδεκα ἔτεσιν ὑποπίπτειν, καὶ ἐφ᾽ ἕτερα πέντε συνίστασθαι μετὰ τῶν πιστῶν, καὶ μόνων τῶν εὐχῶν κοινωνεῖν· εἶτα τῶν θείων ἁγιασμάτων ἐφάπτεσθαι. Τοὺς δὲ τοὺς εἴκοσιν ὑπερ βάντας χρόνους, καὶ γυναῖκας ἔχοντας καὶ τῷ τοιούτῳ περιπεσόντας πάθει, εἴκοσι καὶ πέντε έτη τελέσαντας ἐν τῇ ὑποπτώσει, καὶ ἕτερα πέντε ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῶν εὐχῶν, μετὰ ταῦτα τυγχάνειν τῆς μετοχῆς τῶν θείων ἁγιασμάτων· τοὺς δὲ τὸν πεντηκονταετή χρόνον ὑπερελάσαντας, γυναῖκας ἔχον τας, ὑποπίπτειν διὰ βίου παντὸς, καὶ ἐν τῇ ἐξόδῳ τοῦ ἀγαθοῦ ἐφοδίου ἐπιτυγχάνειν. • Τοὺς ἀλογευσαμένους καὶ λεπρούς όντας ARIST. Qui rationis expertia animalia iniverit c ante annos viginti, quindecin annis substerna- ‹ tur. Si istam vero ætatem excesserit, et uxorem ● habuerit, in istud vero facinus inciderit, quin- ‹ que et viginti annis substernatur. Qui vero et • uxorem habuerit, et quinquaginta annos trans- ‹ egerit, usque ad vitæ exitum substernatur, › Octogesimum quidem primum caput tricesimi septimi tituli sexagesimi libri Basilicorum a ratione aberrantes vocat eos, qui jumenta ineant, eosque virile dissectos esse mandat, et eos qui cum mạsculis turpitudinem committant: quos el statuit canon, si viginti annis minores cssent, quindecim annos substerni, et alios quinque consistere cum fidelibus, et precum solarum participes esse, postea divina sacramenta attingere. Eos 394 autem qui vigimi ammos transilierunt, et uxores habent, et in hujusmodi passionem incidunt, cum viginti quinque annos in substratione transegerint, et alios quinque in precum communione, postea divinorum sacramentorum participes esse. Eos autem qui quinquagesimum annum transegerunt, uxores habentes, totam vitam substerni, et in discessu boni viatici compotes fieri. CANON XVH. ‹ Eos, qui rationis expertia animantia inierunt, Guill. Beveregii nola. Τοὺς ἀλογευσαμένους, καὶ λεπρούς διτας. Scholiastes Harmenopuli in bunc canoneta hæc habet, Λεπρὸς ὢν ήγουν ἀκάθαρτος καὶ μεμολυσμένος· ἀκάθαρτοι γὰρ οἱ λεπροί παρὰ τῷ Μω· σαϊκῷ νόμῳ· τὸ δὲ λεπρώσις ἀντὶ τοῦ μάνας, τὰ ζωα δηλονότι ο χειμαζομένους δὲ τοὺς δαιμονῶντας λέγει, ὥς τινές φασιν. Leprosus, hoc est immundus 1 pollutus; quippe leprosi erant immundi in lege

sive qui leprosi sunt vel fuerunt, jussit sancta • synodus inter hibernantes orare. › BALS. De iis, qui ratione carentia animalia İneunt, in præterito canone satis diximus. Præsens hutem canon eos leprosos nominans, sive immundos et pollutos, juxta legem Mosaicam, decernit ut inter hibernantes orent. Dixerunt autem nonnulli, eos hibernantes appellari, qui sunt a dæmone correpti: non est autem hoc verum, ut mibi videtur. Qui enim a damone corripiuntur, vel perpetuo insaniunt, et nunquam precantur; vel ex intervallo, et communicare eis permittitur: quod iis, qui cum bestiis coicrint, ex hoc loco non conceditur. Hibernantes ergo proprie appellabuntur, qui stant in narthece, et divinas Scripturas audiunt; qui locum eorum tenent, qui hieme seu tempestate agitantur, et in ecclesiasticum salutis portum ingredi non sinuntur. Quod autem ita sit, ex iis mahifestum est, quæ in canonem superiorem dicia sunt. Quoniam enim in illo de aliis quidem locis, substrationis scilicet et communionis, quæ consentanea fuerunt, Patres jussere, de auditione autem nihil penitus tractarunt: hic de boc quoque loco definierunt, ut illic subanditur. Neque enim fieri poterat, ut qui sie puniretur, arte substrationem lu loco audientium non staret. ZONAR. Qui cum bestiis rem habuere, et lepra Infecti, hoc est, impuri pollutique sunt (hoc autena ex Mosaicæ legis præscripto, quem le¡ ra invasisset pollatum existimante), vel qui lepra infecti fuere, hoc est, a quibus ipsæ quoque bestiæ pollutæ sunt, Inter hibernantes, hoc est, cum hibernantibus brare synodi decreto jubentur. Hibernantes porro nonnulli dæmone correptos dicunt; sed ego eos hoc loco a synodi Patribus intelligi haud existimo. Nam dæmone correpti vel omnino furiosi sunt, ac perpetuo insamientes nullo unquam tempore precationi vacant; vel ex intervallo laborant, eisque Interea, dum sui compotes sunt, ex Timothei Alexandrini canonė tertio, etiam communicare permissum. Quod si cum iis, qui ex intervallo a damone agitantur, sine discrimine bestiariis hujusmodi desultoribus precari concessum sit; quæcunque superiori canone de variis peccantium ordinibus constituta fuerant, hic canon evertit. Quid sit igitur inter hibernantes orare haud facile dixerim. • ήτοι λεπρώσαντας, τούτους προσέταξεν ἡ ἁγία • σύνοδος εἰς τοὺς χειμαζομένους εύχεσθαι. ΒΑΛΣ. Περὶ τῶν ἀλογευσαμένων ἱκανῶς διελάβομεν ἐν τῷ προλαβόντι κανόνι. Ο δὲ παρών κανών, λεπρούς τούτους κατονομάζων, ἤτοι ἀκαθάρτους, καὶ μεμιασμένους, κατὰ τὸν Μωσε κὸν νόμον, δι ορίζεται εύχεσθαι αὐτοὺς εἰς τοὺς χειμαζομένους. Εἶπον οὖν τινες χειμαζομένους εἶναι τοὺς δαιμονῶντας· οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο ἀληθὲς, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ. οι γὰρ δαιμονῶντες ἢ διόλου μεμήνασι καὶ οὐδέποτε εξχονται, ἢ ἐκ διαλείμματος, καὶ μεταλαμβάνειν παραχωροῦνται· ὅπερ εἰς τοὺς ἀλογευομένους ἀπεντεῦ θεν οὐ παραχωρεῖται. Χειμαζόμενοι τοίνυν κληθή σονται κυρίως οἱ ἐν τῷ νάρθηκι ἱστάμενοι, καὶ ἀκρο ώμενοι τῶν θείων Γραφῶν, τόπον ἐπέχοντε; χειμα ζομένων, καὶ εἰς τὸν ἐκκλησιαστικών λιμένα της σωτηρίας εἰσελθεῖν μὴ παραχωρούμενοι. "Οτι δὲ τοῦτο οὕτως ἔχει, δῆλον καὶ ἀπὸ τῶν ῥηθέντων εἰς τὸν διελθόντα κανόνα. Ἐπεὶ γὰρ ἐκείνῳ περὶ μὲν τῶν ἄλλων τόπων, ήγουν τῆς ὑποπτώσεως καὶ τῆς κοινωνίας, τὰ εἰκότα οἱ Πατέρες παρεκελεύσαντο, περὶ δὲ τῆς ἀκροάσεως οὐδέν τι διέλαβον· ὥρισαν ἐνταῦθα καὶ τὰ περὶ τοῦ τοιούτου τόπου, ὡς ἂν κάτ κεῖσε ἐξακούηται. Αδύνατον γὰρ ἦν τὸν οὕτως ἐπι τιμώμενον μὴ στῆναι εἰς τὸν τόπον ἀκριωμένων προ τῆς ὑποπτώσεως. ΖΩΝΑΡ. Τοὺς ζώοις ἀλόγοις συμφθαρέντας και λεπροὺς ὄντας, ἀντὶ τοῦ ἀκαθάρτους, μεμιασμένους (τοῦτο δὲ κατὰ τὸν Μωσαϊκὸν νόμον, ός τους λεπρούς ἀκαθάρτους ἐνόμιζεν) ἤτοι λεπρώσαντας, ήγουν καὶ αὐτὰ τὰ ζῶα μιάναντας, τούτους ή σύνοδος διετάξατο εἰς τοὺς χειμαζομένους εύχεσθαι, ἤτοι μετὰ τῶν χειμαζομένων. Χειμαζομένους δέ τινες καλοῦσι τοὺς δαιμονῶντας· οὐκ οἶμαι δὲ τούτους λέγειν ἐνταῦθα τοὺς τῆς συνόδου Πατέρας. Οἱ γὰρ δαιμονῶντες ἢ διόλου με μήνασι, καὶ οὐδέποτε εύχονται, ἀδιάλειπτον ἔχοντες τὴν μανίαν, ἢ ἐκ διαλειμμάτων πάσχουσι, καὶ ἐν τοῖς διαλείμμασιν, ὅτε σω ρονοῦσι, καὶ μεταλαμβάνειν παραχωροῦνται, κατὰ τὸν γ' κανόνα τοῦ Αλεξανδρέως Τιμοθέου. Εἰ οὖν τοῖς ἐκ διαλειμμά των δαιμονῶσι συνεύξονται ἀδιαστίκτως οἱ απογευ σάμενοι, ἠπράκτησαν διὰ τούτου τοῦ κανόνος αἱ α!- ρέσεις καὶ διαστίξεις του προλαβόντος κανόνος. Τι οὖν ἐστι τὸ εἰς τοὺς χειμαζομένους εὔχεσθαι, οὐκ ἔχω εἰπεῖν. Guill. Beveregii nota. tari. Mosaica. Quod art, qua lepra infecit, tantum valet, puli vocem λεπρώσαντας in textu active interprenc si diceret, polluit, jumenta scilicet. Hibernantes autem vocat a demone tortus, ut aliqui tradunt. Il:rmenop. epit. can, sect. 5. tit. 3. Isidorus Mercator hunc canonem sic interpretatur, Hos eodem sane non solum leprosos crimine hujusmodi factos, sed et alios isto suo morbo replentes, placuit inter eos orare, qui tempestate jactantur, qui a nobis Energumeni appellantur. Dionysius Exiguus, Eos qui irrationabiliter vixerunt, et lepra inuati criminis alios polluerunt, prac pit sancta synodus inter eos orare qui spiritu periclitantur immundo, ubi Ubservetur hos ambos cum scholiaste HarmenoΕἰς τοὺς χειμαζομένους. De his fusius commentati sumus in annotationibus ad undecimum canonem primæ synodi œcumenicæ, Nicææ habile, quas consulas: hic interim observamus, Balsamonem inter et Zonaram convenire, nonnullos asseverasse χειμαζομένους hoc in loco eosdem esse atque δαιμονῶντας. Quod cum Alexius Aris stenus asseruerit, veri saltem simile est, en unum ex iis esse, quos illi ita dixisse scribunt: atque ejus proinde scholia iis lecta fuisse.

IN CAN. XVIII CONC. ANCYR ΑΡΙΣΤ. «Ο λεπρὸς ἀλογευσάμενος, ἢ καὶ λεπρώ- ARIST. Leprous qui bestias iniit, vel etiam ο σας, τοῖς χειμαζομένοις συνεύχοιτο. ο ‹ lepra infecit, cum hibernantibus comprece Ἐπειδὴ ἀκάθαρτος ἦν ὁ λεπρὸς ἐν τῷ νόμῳ τῷ τοῦ Μωσέως, κατὰ τοῦτο καὶ ὁ κανὼν τὸν ἀλογευσάμενον ὡς ἀκάθαρτον κατονομάζει λεπρόν. Βούλε ται οὖν τοὺς τοιούτους τοὺς ἐν γυναιξὶ παρὰ φύσιν, ἢ ἐν ἄῤῥεσιν, ἢ ἐν ἀλόγοις τὴν αἰσχύνην ἐργαζομέ νους, καὶ λεπρώσαντας ἑαυτοὺς, ἢ καὶ ἑτέροις τῆς οἰκείας μεταδόντας ἀκαθαρσίας, ὡς κατακόρως χρησαμένους τῷ πάθει, μετὰ τῶν χειμαζομένων συνεύ χεσθαι. Χειμαζόμενοι δέ εἰσι, κατὰ τὸν μέγαν Διο νύσιον, οἱ ὑπὸ πνεύματος πονηροῦ κατεχόμενοι, οι μετὰ τῶν πιστῶν οὐ συνεχωροῦντο εὔχεσθαι, ἀλλὰ τόπους εἶχον ἀφωρισμένους, καὶ ηύχοντο ἐν αὐτοῖς. Ζήτει τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανόνα ξβ' καὶ ἐξηκοστόν τρίτον· καὶ εὑρήσεις ἐπὶ τῶν τοιούτων ἀσελγειῶν ἧττονα τὰ ἐπιτίμια. KANON IH'. • Εἴ τινες ἐπίσκοποι κατασταθέντες, καὶ μὴ δεν • χθέντες ὑπὸ τῆς παροικίας ἐκείνης εἰς ἣν ὠνοι • μάσθησαν, ετέραις βούλοιντο παροικίαις ἐπι • ιέναι, καὶ βιάζεσθαι τοὺς καθεστῶτας, καὶ στά- · σεις κινεῖν κατ' αὐτῶν, τούτους ἀφορίζεσθαι. • Ἐὰν μέντοι βούλοιντο εἰς τὸ πρεσβυτέριον • καθέζεσθαι, ἔνθα ἦσαν πρότερον πρεσβύτεροι, • μὴ ἀποβάλλεσθαι αὐτοὺς τῆς τιμῆς· ἐὰν δὲ • διαστασιάζωσι πρὸς τοὺς καθεστῶτας ἐκεῖ • ἐπισκόπους, ἀφαιρεῖσθαι αὐτοῖς καὶ τὴν τιμὴν • τοῦ πρεσβυτερίου, καὶ γίνεσθαι αὐτοὺς ἐκκηΗ ρύκτους. ο ΒΑΛΣ. ῾Ο ιδ' κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ δ ιε' καὶ ὁ λς', ἀλλὰ μὴν καὶ ὁ ιζ', καὶ ὁ ιη' κανὼν τῆς ἐν ᾿Αντιοχείᾳ συνόδου, πολλά τινα διαλαμβάνουσι περὶ τῶν χειροτονουμένων ἐπισκόπων, καὶ μη δεχομένων ὑπὸ τῶν παροικιῶν αὐτῶν· καὶ ἀνάγνωθι τούτους. (1 μέντοι παρών κανών διορί ζεται τοὺς μὴ δεχθέντας ἐπισκόπους, εἰς ἃς ὠνομάσθησαν παροικίας, μὴ ἀπέρχεσθαι εἰς ἑτέρας, καὶ βιάζειν τοὺς προέδρους αὐτῶν, καὶ μήτε μὲν διεγείρειν κατά τούτων τοὺς ὑπ' αὐτοὺς κληρικούς τε καὶ λαϊκούς. Τοὺς δὲ τοιοῦτόν τι ποιοῦντας dpi ορίζεσθαι. Ως δέ τινος εἰπόντος, Καὶ ποῖος ἔσται τύπος κατοικίας τοῖς τοιούτοις; ἐπήγαγον οἱ Παν τέρες ὡς, εἰ βούλοιντο οι χειροτονηθέντες διάγειν εἰς ἑτέρας παροικίας, ήγουν εἰς τὰς προτέρας κατο οικίας αὐτῶν, καὶ ἀνέχονται εἰς πρεσβυτέρου τόπου καθῆσθαι, οὐ κωλυθήσονται· τοίνυν καὶ οὕτω μὲν ποιοῦντες ἀνενόχλητοι διατηρηθήσονται, ἔχοντες τὴν τοιαύτην τιμήν. Ἐὰν δὲ στάσεις καὶ διαφοράς ἔχωσι μετὰ τοῦ ἐγχωρίου ἐπισκόπου, ἀφαιρεθήσονται καὶ τὴν τοῦ πρεσβυτέρου τιμὴν, καὶ γενήσονται ἐκκήρυκτοι. Ταῦτα του κανόνος διοριζομένου, μὴ εἴπῃς τοὺς μὴ δεχθέντας ἐπισκόπους καθῆσθαι εἰς τους τόπους τῶν πρεσβυτέρων διὰ ὑπόπτωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἐπισκοπικοῦ ἀξιώματος, ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ εἶναι ἕτερον τόπον τοῦ πρεσβυτερίου μείζονα. Τυ γὸν γάρ τινος ἐξ αὐτῶν διτος ἀπὸ Ἡρακλείας, καὶ υποστρέψαντος εἰς ταύτην, οἱ μὲν πρεσβύτεροι, ((IIP. ) Quandoquidem immundus erat in lege Mosaica leprosus, idcirco canon eum qui jumenta iniit, ut immundum vocat leprosum. Vult itaque eos qui cum mulieribus præter naturam, aut cum masculis, aut cum bestiis turpitudinem commiserunt, seque leprosos reddiderunt, et aliis de sua impertiuntur immunditia, ut immodice utentes passione, cum hibernantibus comprecari. Hibernantes autem sunt secundum magnum Dionysium qui a spiritu pravo vexantur, qui cum fidelibus orare non permittebantur, sed loca habebant præscripta et in jis preces effundebant. Quære Basilii magni canones 62 et 63, et ob eamdem lasciviam pœnas minores invenies. 395 CANON XVIII. • Si qui constituti episcopi, et ab illa parecia, in ‹ quam nominati fuerunt, non suscepti, alias ‹ velint parœcias invadere, et is, qui constituti • sunt, vim afferre, et seditiones adversus illos • excitare, eos segregari. Sin autem velint in • presbyterio residere, in quo prius erant pre- • sbyteri, ipsos honore non moveri: quod si ‹ etiam adversus cos, qui illic constituti sunt, • episcopos, seditiones excitaverint, honorem • quoque presbyterii ab eis auferri, et illos abdi- ‹ catos effici.» BALS. Quartus decimus canon sanctorum»postoforum et quintusdecimus et tricesimus sextus, quin etiam septimus decimus et octavus decimus canon Antiochenæ synodi, multa tracta de episcopis, qui ordinantur, et a suis parœciis non suscipiontur; et lege eos. Praesens vero cano: decernit, ut episcopi, qui non sunt suscepti in parœcias in quas nominati sunt, in alias non abeant, mec earum praesulibus vim afferant; neque adversus eos clericos suos et laicos excitent: ii vero, qui tale quid faciunt, segregentur. Tanquam vero dixerit aliquis, Et quisnam erit eis locus habitationis? subjunxerunt Patres, quod si velint quidem, qui ordinati sunt, in aliis parœciis degere, scilicet in suis prioribus habitationibus, et iu presbyteri loco residere sustineant, non prohibehuntur; et si sic agant, omnis molestiæ expertes conservabuntur, eum honorem habentes: sed si cum illius loci episcopo seditiones dissensionesque excitaverint, presbyteri quoque eis honor detrahetur, et abdicati erunt. Hac cum canon decernat, ne dixeris episcopes, qui suscepti non snnt, in locis presbyterorum sedere, ut deprimatur honos episcopalis dignifatis, sed quod non sit alius locus major presbyteratu. Si quis enim forte corum sit Heracleanus, et eo redierit, presbyteri quidem, quorum aliquando unus erat et ipse electus, sacerdotum locos obtinebut: hic vero ad episcopaleu dignitatem promo-

tus, cum reliquis Heracleæ episcopis sedebit; sepia ὡς εἰς ποτε ἦν καὶ ὁ ψηφισθείς, τοὺς τῶν ἱερέων autem transiliens, hoc est metropolitani locum sibi usurpans, non exaudietur. Eum enim tunc cum presbyteris sedere, quando est aliorum episcoporum sedes, est ignominia episcopatus. Debes ergo facti speciem sic hoc in loco ponere, quod.ejus loci episcopus non habebat alios episcopos qui una cum eo agerent; sed solos presbyteros, qui etiam simul sedebant. Presbyteratus autem honorem ab eo, qui sic agit, auferri, et abdicatum fieri, ne intellexeris de depositione accipi; sed de ejus sola honoris ablatione: scilicet ue, ut cum sacerdotibus quidem sedeat, dignus habebitur. ἔξουσι τόπους· οὗτος δὲ εἰς ἐπισκοπικὸν ἀξίωμα προαναβιβασθεὶς μετὰ τῶν λοιπῶν ἐπισκόπων τοῦ Ηρακλείας καθίσει· καὶ ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα πη δῶν, τουτέστιν, ἰδιούμενος τὸν τοῦ μητροπολίτου τόπον, οὐκ εἰσακουσθήσεται. Τὸ γὰρ καθήσθαί τοῦτον μετὰ τῶν πρεσβυτέρων, ὅτε καὶ ἑτέρων ἐπισκόπων καθέδρα ἐστὶν, ὕβρις ἐστὶ τῆς ἀρχιε ρωτύνης. Οφείλεις οὖν ἐνταῦθα θεματίσαι, ὅτι ὁ ἐγχώριος ἐπίσκοπος οὐκ εἶχε συνόντας αὐτῷ καὶ ἑτέρους ἐπισκόπους, ἀλλὰ μόνους πρεσβυτέρους. εἰ καὶ συνεκάθηντο. Τὸ ἀφαιρεῖσθαι δὲ τὸν παρὰ ταῦτα ποιοῦντα τὴν τιμὴν τοῦ πρεσβυτερίου, καὶ γίνεσθαι ἐκκήρυκτον, μὴ νοήσῃς ἐκλαμβάνεσθαι εἰς καθαίρεσιν, ἀλλ᾽ εἰς μόνην ὑπόπτωσιν τῆς τιμῆς τούτου, ἤγουν οὐδὲ μετὰ τῶν πρεσβυτέρων καθῆσθαι ἀξιωθήσονται. ZONAR. Si qui forte postquam episcopi constiCuti, hoc est creati sunt, in ea parœcia ad quam nominati, cujusque videlicet episcopi dicti sunt, baud recipiantur; alteram vero ipsi pareciam, hoc est, alteram ecclesian conventumque fielium inrodant, ac iis, qui in illa constituti, qui illius scilicet paræciæ episcopi creati sunt, vim afferant, seditionibusque perturbent: segregari eos, ita ut nequaquam eodem cum episcopis honore afficiantur, hic canon decernit. Si vero cum sacerdotibus assidere velint, id obtinere, ut scilicet sacerdotalem habeant dignitatem, haud vetat. Quod si eos qt:oque, qui illic degunt, episcopos selitionibus vexent, sacerdotis quoque dignitate privari, et abdicatos effici, hoc est ab Ecclesia expelli jubet. ARIST. «Episcopus constitutus, si ab ecclesia in • quam electus est, non recipiatur, sed aliis epi- • scopis molestiam exhibet, excommunicetur. • Si vero presbyteris annumerari velit, aunume- ‹ retur. At si ab episcopis ibi constitutis dissi- • deat, ctiam presbyteri honore privetur. 396 Qui episcopus ft, et non acceptus est a populo cujus curam sibi habet commissam, si aggressus fuerit in alterius parccia munus aliquid episcopale obire, et ibi constitutis episcopis tumultum aliquem inducere, segregabitur. Si autem fter presbyteros recenseri velit, et cum eis sedere, et quali gaudere honore, iis connumerabitur. Si sutem contra episcopos ibi constitutos seditiones excitet, et jus aliquid episcopale usurpet, etiam Isto presbyterorum honore privabitur, et segregabitur. CANON XIX. Quicunque virginitatem profitentes, professionem ‹ suam irritam reddunt, ii bigamorum defiui- ‹ nitionem impleant. Virgines autem, quæ cum • quibusdam tanquam cum fratribus congredi- «untur, prohibuimus. › ΖΩΝΑΡ. Εάν τινες ἐπίσκοποι κατασταθέντες, ἀντὶ τοῦ χειροτονηθέντες, μὴ δεχθῶσι παρὰ τῆς παροικίας εἰς ἣν ὠνομάσθησαν, ἧς ἐπεκλήθησαν δηλονότι ἐπίσκοποι· ἐπέλθωσι δὲ ἑτέρᾳ παροικία, ήγουν ἑτέρᾳ ἐκκλησίᾳ καὶ ἀθροισμῷ πιστῶν, καὶ βιάζωνται τοὺς καθεστῶτας ἐκεῖ, τοὺς κεχειροτ νημένους ἐν τῇ παροικίᾳ ἐκείνῃ, καὶ στάσεις κινῶσι κατ' αὐτῶν, τούτους ὁ κανὼν ἀφορίζεσθαι κελεύει, ὥστε μὴ συντιμᾶσθαι τοῖς ἐπισκόποις. Εἰ δὲ βού λοιντο συγκαθῆσθαι τοῖς πρεσβυτέροις, τούτου τυγχάνειν, ἤτοι πρεσβυτέρου ἔχειν τιμήν. Ἐὰν δε στά σεις κινῶσι πρὸς τοὺς ὄντας ἐκεῖ ἐπισκόπους, τότε καὶ τῆς τοῦ πρεσβυτέρου τιμής στερεῖσθαι αὐτοὺς, καὶ γίνεσθαι ἐκκηρύκτους, τουτέστι καὶ τῆς Ἐκ κλησίας ἐκπτώτους. ΑΡΙΣΤ. «Ο επίσκοπος καταστὰς, εἰ οὐ δέχεται • παρὰ τῆς παροικίας εἰς ἣν ἐκλήθη, ἀλλ' ἑτέροις ι ἐπισκόποις ἐνοχλεῖ, ἀφοριζέσθω. Εἰ δὲ τοῖ, 4 πρεσβυτέροις ἐθέλει συναριθμεῖσθαι, συναριθ μείσθω· εἰ δὲ καὶ τοῖς ἐκεῖ ἐπισκόποις δια • στασιάζοι, ἀπωθείσθω καὶ τῆς πρεσβυτέρ • τιμής.» Ο γενόμενος ἐπίσκοπος, καὶ μὴ προσδεχθεὶς παρ τοῦ λαοῦ, ὧν τὴν φροντίδα ενεχειρίσθη, εἰ ἐπιχει ρήσει ἐν ἀλλοτρίᾳ παροικίᾳ ἐπισκοπικόν τι δίκαι ἐνεργῆσαι, καὶ τοῖς ἐκεῖσε ἐπισκόποις ὄχλησίν τιν ἐπαγαγεῖν, ἀφορισθήσεται. Εἰ δὲ μετὰ τῶν πρεσβι τέρων ἐθέλει συναριθμεῖσθαι, καὶ συγκαθῆσθαι αὐ τοῖς, καὶ τῆς ἴσης ἀπολαύειν τιμῆς, συγκαταλεγί σεται τούτοις. Εἰ δὲ καὶ πρὸς τοὺς ἐκεῖσε καθεστῶ τας ἐπισκόπους διαστασιάζει, καὶ ἐπισκοπικ τινα δίκαια ύφαρπάζει, καὶ τὴν τιμὴν ταύτη τῶν πρεσβυτέρων ἀφαιρεθήσεται, καὶ ἀφορισθέ σεται. • Όσοι, παρθενίαν ἐπαγγελλόμενοι, ἀθετοῦσε τή • ἐπαγγελίαν, τὸν τῶν διγάμων ὅρον ἐκπληρούσ < τωσαν. Τὰς μέντοι συνερχομένας παρθένου, • τισὶν, ὡς ἀδελφοῖς εκωλύσαμεν. Guill. Beveregii nols. ῾Ως ἀδελφοῖς. Sic præter Bodleianum nostrum codicem, Eton:ensis etiam legit, nam Tilianus Hervētas vertit, tanquam cum fratribus. Sed nis. Amerbachianus legit ἀδελφούς. Joannes Antiochenns et Parisiensis pariter atque Zonaræ editio, ὡς ἀδελφάς. Εt sic sane omnes Latini interpreles

IN CAN. XIX CONC, ANCYR. ΒΑΛΣ. Τοὺς ἀθετήσαντας τὴν πρὸς Θεὸν γενομέτην παρ' αὐτῶν ἐπαγγελίαν χάριν τοῦ παρθενεύειν οἱ Πατέρες καθυποβάλλουσι δρῳ διγάμων, τουτέστιν ἐπιτιμίῳ. Ἐπεὶ δέ τινες, ὡς ἔοικε, παρθενεύειν ὁμολογήσασαι ἐσκανδάλιζον πολλοὺς διὰ τὸ συνοικεί» μετά τινων ἀνδρῶν, λεγομένων εἶναι ἀδελφῶν αὐτῶν, ἐκώλυσαν οἱ Πατέρες καὶ τοῦτο. ᾿Αθέτησιν δὲ ἐνταῦθα τῆς διὰ τὴν παρθενίαν ἐπαγγελίας μὴ εἴπῃς πορνείαν, ἀλλὰ τὸν νόμιμον γάμον. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὑπὸ μόνου ἐπιτιμίον διγάμων κολάζουσι τούτους. Εἰ γὰρ ἐπόρνευσαν τινες ἐξ αὐτῶν, τιμωρηθήσονται διὰ ἐπιτιμίων τους πόρνους κολαζόντων. Παρθένους μέντο: ὀφείλεις εἰπεῖν ἐνταῦθα, ἄνδρας δηλονότι καὶ· γυναῖκας, μὴ τοὺς ἀποταξαμένους τῷ κόσμῳ, καὶ ἐπιλεξαμένους τὸν μονήρη βίον, ἀλλ᾽ ἑτέρους τινὰς μετὰ λαϊκοῦ σχήματος προσερχομένους τῷ Θεῷ, ὅ καὶ παρθενεύειν ἐπαγελλομένους. Οἱ γὰρ τὸν μου νήρη βίον ἐπιλεξάμενοι, ἀθετοῦντες τὴν πρὸς Θεὸν ὁμολογίαν αὐτῶν, καὶ γάμοις προσομιλοῦντες, οὐκ ἐπιτιμίῳ διγάμων καθυποβληθήσονται, ἀλλὰ δια σπωμένου τοῦ γάμου ὡς ἀνυποστάτου, μεγάλως πολασθήσονται, καὶ τῷ μοναστηρίῳ, ἐν ᾧ ἀπεκά ρησαν, παραδοθήσονται, καθὼς καὶ ἐν ἑτέροις κανόσιν είπομεν διαφόροις. Ἐπεὶ δὲ ὁ μέγας Βασί λειο; διορίζεται ἐν της κανόνι αὐτοῦ ὡς μοιχαλίδα κατακρ νέσθαι τὴν ἀθετήσασαν παρθενίαν, τὴν πρὸς Θεὸν ὁμολογίαν αὐτῆς· ἀνάγνωθι τοῦτον, καὶ τῆς ο συνόδου κανόνα ις'. BALS. Eos, qui suɔm Deo professionem rotumque de virginitate servanda irritum reddunt, Patres digamnorum definitioni, hoc est pena, subjiciunt. Quia autem nonnulle, virgines se futuras profess, multos offendebant, eo quod cum quibusdam viris qui dicebantur esse fratres earum, habitarent; hoc quoque Patres prohibuerunt. Voti autem virginitatis infirmationem ne hic esse fornicationem dixeris, sed legitimum matrimonium. Propterea enim et eos sola digamorem poena afficiunt. Si qui etenim ex ipsis fornicati fuerint, punientur pœnis quæ fornicatoribus infliguntur. Debes autem hic virgines dicere, viros scilicet et feminas, non qni mundo renuntiavere, et vitam monasticam elegere: sed alios quosdam cum laico habitu ad Deum accedentes, et virginitatem proftentes. Qui enim vitam monasticam elegerunt, suam Deo professionem irritam facientes, et se matrimonio conjungentes, digamorum pœnis non subjicientur, sed divulso et separato matrimonio, ut quod non possit consistere, valde punientur, et monasterio, in quo tonsi sunt, tradentur; sicut in aliis diversis canonibus diximus. Quia autem magnus Basilius in suo canone 18 definit, eam ut adulteram condemnari, que virginitatem, suam Deo promissionem, fecit irritam; lege eum, et sextam synodi canonem 10. ZONAR. Qui virginitatem, sive viri, sive mulieres, ΖΩΝΑΡ. Οἱ παρθενεύειν ἐπαγγελλόμενοι, καν ἄνδρες εἶεν κἂν γυναῖκες, ἀθετοῦντες τὰς ἐπαγγε- sunt professi, si fidem promissi fregerint, digamoλίας αὐτῶν, τῷ ἐπιτιμίῳ τῶν διγάμων ὑποβαλλέ σθωσαν. Ὅρον γὰρ τὸν τύπον καὶ τὸν κανόνα λέγει, ἤγουν ὅσα περὶ τῶν διγάμων κεκανόνισται καὶ διατετύπωται, ταῦτα κρατήσει καὶ ἐπ' αὐτῶν, ὥστε μετ᾿ ἐνιαυτὸν δέχεσθαι. Κωλύει δὲ ὁ κανὼν τὰς παρθενίαν ἐπαγγελλομένας συνέρχεσθαι ἀνδρά· σιν, ἀντὶ τοῦ συζήν, συνοικεῖν, ἀδελφὰς ἑαυτὰς ονομαζούσας τῶν οἷς συνδιάγουσιν, ἵνα μηδὲ ὑπο ψία τις ἦ κατ' αὐτῶν ἀπρεπής. Ο δὲ μέγας Βασί λειος ἐν ὀκτωκαιδεκάτῳ κανόνι αὐτοῦ, τῷ κρίματι τῆς μοιχείας ὑποκεῖσθαι τὴν ὁμολογήσασαν παρθε νεύειν, καὶ μὴ τὴν ὁμολογίαν φυλάξασαν, ἀπεφή. νατο. rum pœnis subjiciantur. Definitionis enim nomine canonem et constitutionem intelligit; ut quæcunque nimirum de digamis constiuta ac decreta sunt, ab iis quoque serventur, ac non nisi lapso demum anno admittantur. Quod autem alique mulieres virginitatem professa se cum viris sociarent, hoc est vitam simul ac sub eodem tecto degerent, sorores eorum quibuscum conversantur se nominantes, ne qua in eos incommodior suspicio oriretur, id quoque hic canon vetal. Magnus vero Basilius des cimo octavo canone, quæ condictam virginitatem violaverit, adulterii judicio ac penis obnoxiam esse danonstral. Guill. Beveregii nota. ex virginitate non cum aliquo cohærentes, aut cognatorum,qui eorum, quos appellant dilectos (talibus enim nominibus utentes! maligna suspicione suam replent vitam) sed nut solæ habitent, aut cum parentibus solis, filiis. aut vere fratribus. Justinian. Novel. 6, c. 6, ubi ultima verba, aut vere fratribus, indigitant, eas cum aliquibus tanquam fratribus, qui tan en rère fratres non erant cohabitare solitas. Et hujusmodi sane virgines eædem fuerunt, quæ a concilio Niceno primo συνείσακτοι dicta sunt; utpote quas presens etiam canon vocal τὰς συνερχομένας παρο θένους τισὶν, ὡς ἀδελφοῖς. De quibus in annotationibus ad tertium dicti Nicæni concilii canonem fusius disseruimus. regerunt. Namque ultimam hanc præsentis canonis nem perducuntur, diaconissas, sive ez viduitale, sive partem Isidorus Mercator sic vertit, Virgines autem puellas, quæ tanquam sorores cum nonnullis viris habitare volunt, ab earum consortio prohibemus. Dionysius Exiguus, Virgines autem, quæ conveniunt cum aliquibus, tanquam sorores, habitare prohibe mus. Vetus interpres, cui (l. qu:) vero convenerint virgines aliquibus sicut sorores velamus. Sed sensus in utraque lectione idem est. Nam tantumdem est virgines viros vocare fratres, atque viros istos eas vocare sorores. Mus enim, ut videtur, tum lemporis obtinebat, ut virgines nonnullæ cum viris tanquam cum fratribus suis cohabitarent, quæque ab iis propterea Surores dicltæ sunt, et nonnunquam ἀγαπηταὶ dileda, ut et viri isti ἀγαπητοὶ dilecti earum ab ipsis nuncupati sunt. Quod etiam a Justiniano diaconissis ordinandis prohibetur edicente Volumus autem et ipsas, quæ ad ordinatioΕπαγγελλομένας συνέρχεσθαι. Codex Auerbachiamus, necnon Gallandi legis ἐπαγγελλο μένας φυλάττειν συνέρχεσθαι,

ARIST. «Qui virginitatem professus cat, et votum & ΑΡΙΣΤ. Ὁ ἐπαγγειλάμενος παρθενίαν, καὶ ἄθε c irritum facit, quadriennio segregetur. Εt vir- ‹ gines ad aliquos tanquam fratres ne acce- ‹ dant. › Hic quidem canon in latitudine sua eum qui virginitatem professus est, eamque rejicit, diganorum definitionen explere jubet. Digami autem pona, ut dicit quartus Basilii magni canon, hoc est, nempe anno segregari: quamvis alii Patrum eum biennio segregant. Sed idem Basilius magnus in undevicesimo suo canone docet quod virorum de virginitate professiones mon novimus, præterquam si qui seipsos monachorum ordini connumerant: sed et de viris istis qui cœlibatum professi sunt consentaneum videtur, ut ipsi interrogentur, et evidens 397 corum accipiatur professio, ut postquam professionem suam irritam fecerint, et ad carnalem et vəluptariaṁ vitam retrocesserint, eorum qui fornicantur pœnæ subjiciantur. Qui hujus itaque canonis synopsim fecit digamorum segregationem in latitudine positam in eum qui cœlibatus professionem irritam facit transtulit. Quod autem a Basilio magno infertur, tali apponitur, videlicet fornicatorum pœna. Tandem autem talium pœna septem est annorum, istis duos annos deflentibus, duos audientibus, alios autem duos substratis, et in unum cum fidelibus consistentibus, octavo vero ad sacramentorum participationem admissis, ut quinquagesimus ejusdem Basilii magni canon staLuit. Inveniuntur autem quandoque nonnulli qui fornicationis poena obnoxii sunt, et quatuor annis castigantur: uno quidem deflentes extra ecclesiæ ambitum stantes, secundo autem ad auditionem admissi, tertio ad pœnitentiam cu substratis collocati, quarto autem cum populo conveniunt, ab oblatione abstinentes; et in quinto boni communionein consequentes: ut qui mulieres vel clam vel vi a se vitiatas habent, quemadmodum vicesimus secundus ejusdem sancti canon statuit. Secundum illum canonem, ut videtur, qui hujus canonis synopsin fecit, minoremn fornicatorum ponami, sive quadriennium apposuit. Prolibet autem et hic canon virgines cum viris sub quocunque prætextu conversari. ι τῶν, τετραετίαν ἀφοριζέσθω· καὶ αἱ παρθένοι, ι ὡς ἀδελφοῖς τισι μή προσίτωσαν.» Ὁ μὲν κανών οὗτος, ἐν τῷ πλάτει τὸν ἐπαγ - γειλάμενον παρθενίαν, καὶ ἀθετοῦντα αὐτήν, τὸν τῶν διγάμων ὅρον ἐκπληροῦν ἀπαιτεῖ. Τὸ δὲ ἐπισ τίμιον τοῦ διγάμου, ὡς ὁ τέταρτο; κανὼν τοῦ μεγά λου Βασιλείου λέγει τοῦτό ἐστι· τὸ ἐπὶ ἐνιαυτὸν ἀφορίζεσθαι· κἂν ἄλλοι τῶν Πατέρων ἐπὶ διετίαν τοῦτον ἀγώρισαν. Ο δὲ αὐτὸς μέγας Βασίλειος, ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κανόνι αὐτοῦ παρίστησιν ὡς Ομολογίας ἀνδρῶν περὶ παρθενίας οὐκ ἔγνωμεν· εἰ μή πού τινες ἑαυτοὺς τῷ τῶν μοναζόντων τάγματι κατηρίθμησαν· πλὴν καὶ ἐπ' αὐτῶν τῶν ἀνδρῶν παρθενίαν ἐπαγγελλομένων, ἐκεῖνο προσῆκον ἡγεῖ και εἶναι, τὸ ἐρωτᾶσθαι αὐτοὺς, καὶ τὴν ὁμολογίαν αὐτῶν ἐναργῇ λαμβάνειν· ὥστε, ἐπειδὰν τὴν ὁμο λογίαν αὐτῶν ἀθετήσωσι, καὶ πρὸς τὸν φιλόσαρκον καὶ ἡδονικὸν βίον μετατεθῶσι, τῷ τῶν πορνευόντων ἐπιτιμίῳ αὐτοὺς καθυπάγεσθαι. Ο γοῦν συνοψίσας τὸν παρόντα κανονα τὸν μὲν ἐν τῷ πλάτει κείμενον αφορισμὸν τῶν διγάμων τῷ ἀθετοῦντι τὴν παρθε νίαν παρέδραμε· τὸ δὲ παρὰ τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἐπαγόμενον τῷ τοιούτῳ προσέθετο· ἔγουν τὸ τῶν πορνευόντων ἐπιτίμιον. Ἐπεὶ δὲ ἡ ἐπιτίμησις τῶν τοιούτων ἐν ἑπτά ἐστιν ἔτεσ:· δύο μὲν προσκλαιόντων, δύο δὲ ἀκροωμένων, ἐφ' ἑτέροις δὲ δυσὶν ὑποπιπτόντων, καὶ ἐν ἑνὶ τοῖς πιστοῖς συνισταμένων, τῷ δὲ ὀγδό παραδεχομένων εἰς τὴν μετοχὴν τῶν ἁγιασμάτων, καθὼς ὁ πεντηκοστὸς ἔννατος τοῦ αὐτ τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανών διορίζεται· εὑρίσκον. ται δέ ποτε καί τινες τῷ τῆς πορνείας ἐπιτιμίῳ ὑπεύθυνοι ὄντες, καὶ ἐν τέσσαρσιν ἔτεσι τὴν ἐπιτί μησιν ἔχοντες· ἐν ἑνὶ δὲ προσκλαίοντες, ἔξω τῶν περιβόλων τῆς ἐκκλησίας ιστάμεναι, ἐν δὲ τῷ δευ τέρῳ εἰς ἀκρόασιν παραδεχόμενοι, ἐν τῷ τρίτῳ εἰς μετάνοιαν μετὰ τῶν ὑποπιπτόντων ταττόμενοι· ἐν δὲ τῷ τετάρτῳ εἰς σύστασιν μετὰ τοῦ λαοῦ, τῆς προσφορᾶς ἀπεχόμενοι· καὶ ἐν τῷ πέμπτῳ τῆς τοῦ ἀγαθοῦ κοινωνίας ἐπιτυγχάνοντες· ὡς οἱ γυναῖκα ἔχοντες ἐκ διαφορᾶς λαθραίας, ἢ καὶ βιαιοτέρας, καθὼς ὁ εἰκοστὸς δεύτερος κανὼν τοῦ αὐτοῦ ἁγίου διαλαμβάνει κατ' αὐτὸν τὸν κανόνα, ὡς ἔοικεν, τὸν παρόντα συνοψίσας κανόνα, τὸ ἧττον ἐπιτίμιον τῶν πορνευόντων, ἤγουν τὴν τετραετίαν, προσέθετο. Κωλύει δὲ ὁ κανὼν οὗτος καὶ τὰς παρθένους μετὰ ἀνδρῶν ὅλως συναναστρέφεσθαι καθ' οιανδήτινα πρόφασιν. CANON XX. Si alicujus uxor adulterata fuerit, vel quis eam ‹ adulteraverit, oportet eum in septem annis • quod perfectum est assequi, per gradus qui eo • deducunt. > BALS. In septimo octogesimo et in nonagesimo. Orlaso canone synodi in Trullo, de adultero et adultera sufficienter tractavimus. Præsens autem canon cos sancta communione dignos esse habendos decrevit, post septem annos in gradus pœnarum dispertitos. Lege et unum et vicesimum el vicesimum secundum canonem sancti Basilii. • Εάν τινος γυνή μοιχευθῇ, μοίχευσῃ τις, ἐν • ἑπτὰ ἔτεσι δεῖ αὐτὸν τοῦ τελείου τυχεῖν κατὰ τοὺ; • βαθμούς τους προάγοντας.» ΒΑΛΣ. Ἐν τῷ πζ' καὶ μη' κανόνι τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου ἀρκούντως διελάβομεν περὶ μοιχαλίδος καὶ μοιχοῦ. Ὁ δὲ παρών κανον διορίζεται ἀξιοῦσθαι τούτοις τῆς ἁγίας μεταλήψεως μετὰ ἑπτὰ ἔτη και ταμεριζόμενα εἰς τοὺς βαθμοὺς τῶν ἐπιτιμίων. Ανάγνωθι καὶ τὸν κα' κανόνα καὶ καν τοῦ ἁγίου Βασιλείου.

!185 IN CAN. XXI CONC. ANCYR. ΖΩΝΔΡ. Τὴν μοιχαλίδα καὶ τὸν μοιχὸν δι᾽ ἑπτὰ ἐτῶν ὥρισεν ἡ σύνοδος αὕτη εἰς τὸ τέλειον ἔρχεσθαι, ήγουν εἰς τὴν ἁγίαν μετάληψιν· τοὺς δὲ ἑπτὰ ἐνιαυτούς καταμερίζεσθαι εἰς τοὺς τῶν ἐπιτιμίων βαθμούς. ΑΡΙΣΤ. • Η μοιχαλὶς καὶ ὁ μοιχὸς ἑπταετίαν ἀφο • οριζέσθωσαν.» Καὶ ὁ ὀγδοηκοστός έβδομος κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ ἔκτης συνίδου ἐν ἑπτὰ ἔτεσι τῷ μοιχῷ ἐπάγει τὴν ἐπιτίμησιν, καθώς δὴ καὶ ὁ παρὼν διατ λαμβάνει κανών· ὥστε ἐνιαυτὸν μὲν ἕνα προσκλαίειν, διετίαν ἐπικροᾶσθαι, τριετίαν ὑποπίπτειν, καὶ τῷ ἑβδόμῳ συνίστασθαι τοῖς πιστοῖς, καὶ οὕτω κατο αξιοῦσθαι τῆς προσφορᾶς, ἐὰν μετὰ δακρύων ποιήσεται τὴν μετάνοιαν. Ὁ δὲ πεντηκοστός όγδοος κανὼν τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἐν πεντεκαίδεκα ἔτεσιν ἐπιτιμᾷ τὸν μοιχόν· ὥστε ἐν τέσσαρσι μὲν προσο κλαίειν, ἐν πέντε δὲ ἀκροᾶσθαι, ἐν τέσσαρσιν ὑπου πίπτειν, ἐν δυσὶ συνίστασθαι τοῖς πιστοῖς, καὶ μετὰ ταῦτα ἀξιοῦσθαι τῆς κοινωνίας. • Περὶ τῶν γυναικῶν τῶν ἐκπορνευουσῶν, καὶ ἀναι · ρουσῶν τὰ γεννώμενα καὶ σπουδαζουσῶν • φθόρια ποιεῖν· ὁ μὲν πρότερος όρος μέχρις • ἐξόδου εκώλυσεν, καὶ τούτῳ συντίθενται· φιλ- • ανθρωπότερον δέ τι εὑρόντες, ωρίσαμεν δεν • καέτη χρόνον κατὰ τοὺς βαθμούς τους ώρι ο σμένους πληρῶσαι.» ΒΑΛΣ. ᾿Απὸ δρου αρχαιοτέρου ἐκκλησιαστικού ZONAR. Adulteram et adulterum, septem anno rum spatio ad id quod perfectum est, sacram vis delicet communionem synodus pervenire decernit. Septem porro annos pro variis penitentium gradibus dividi jubet, ARIST. Adultera et adulter septennio segre- • gentur.» Et octogesimus septimus sextæ in Trullo synodi canon septem annorum pœnam adultero infert, quemadmodum et præsens canon constituit. Ut unum quidem annum defleat, biennium audiat, triennium substernatur, et septimo cum fidelibus conveniat, et sic oblatione dignus habeatur, si cum lacrymis penitentiam egerit. At quinquagesimus octavus Basilii magni canon adulterum quindecim annorum pœnæ subjicit: ut quatuor quidem deBeat, quinque vero audiat, quatuor substernatur, duos cum fidelibus congregetur, et postea communione dignus censeatur. 398 CANON XXI. • De mulieribus, quæ sunt fornicatæ, et felus in ‹ utero perimunt, et fetuum necatoriis medica- ‹ mentis faciendis dant operam; prior quidem ‹ definitio usque ad vitæ exitum prohibebat, et c ei quidam assentiuntur; sed humanitate la- • men utentes, decrevimus ut decennium par • gradus præfinitos impleant. BALS. Antiquiore ecclesiastica definitione, in κατὰ μόνας τὰς τελευταίας ἀναπνοὰς τῆς τῶν θείων sola ultima respiratione divinorum sacramentorum ἁγιασμάτων μεταλήψεως ἠξιοῦντο αἱ συλλαβοῦσαι λαθραίως, καὶ διὰ τὸ μὴ ἐπιγνωσθῆναι ἀναιροῦσαι τὰ ἔμβρυα αὐτῶν καθ' οιονδήτινα λόγον. Οἱ δὲ τῆς συνόδου ταύτης Πατέρες, φιλανθρωπευσάμενοι, ὥρισαν μετὰ δέκα ἐνιαυτούς μεριζομένους εἰς τοὺς τέσ σαρας βαθμούς τῶν ἐπιτιμίων, ήγουν εἰς τὸν τοῦ προσκλαίοντος, τὸν τοῦ ἀκροωμένου, τὸν τοῦ ὑποπίπτοντος, καὶ τὸν τοῦ συνεστῶτος, μεταλαμβάνειν αὐτάς. Φθόριον δέ ἐστιν ἅπαν φάρμακον φθεῖρον τὸ ἐγκυμονούμενον. Ανάγνωθι τὸν β' κανόνα τοῦ ἁγίου participatione dignæ habebantur ea, quæ cum clam concepissent, ne id cognosceretur, suos fe tus in utero necabant quovis modo. Hujus autem synodi Patres, usi humanitate, post decem annos in pœnarum quatuor gradus dispertitos, scilicet ejus qui deflet, ejus qui audit, ejus qui supplex substernitur, et ejus qui ad preces fidelium congregatur, eas posse sacramentis communicare statuerunt. Φθόρια autem dicuntur omnia medicamenta, quæ, quod in utero conceptum est, perinota, Guill. Beveregii Καὶ ἀναιρουσῶν τὰ γεννώμενα. Petum in utero necare Tertullianus olim interdictum asserit, dicens, Nobis vero homicidio semel interdicio, etiam conceptum utero, dum adhuc sanguis in hominem deliberatur, dissolvere non licet. Homicidii festina. tio est prohibere nasci: nec refert natam quis eripiat animam, an nascentem disturbet: homo est et qui est futurus, et fructus omnis jam in semire est. Tertull. Apol. c. 9. De hoc atroci fagitio intelligendus est Lactantius, ubi ait, Verum homines, ne quid sit facinus, quo manus suas non polluant, rudibus adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non a se datam. Lactant. l. vi, c. 20. Hoc autem per medicamenta quædam a mulierculis impense improbis epota perpetrari solet. De quibus Juve malis Satyr. 6, ait: Tantum artes hujus, tantum medicamina possunt, Que steriles facit, atque homines in ventre necandos. Et Minutius Felix in Octavio, dicens, Vos enim video procreatos filios nunc feris et avibus exponere, nunc adstrangulatos misero mortis genere elidere: sunt quæ in ipsis visceribus medicaminitas epolis originem futuri hominis exstinguant, et parricidium faciant, antequam pariant. De hoc facinore jus civile sic statuit, Qui abortionis aut amatorium poculum dant, etsi dolo non faciant, tamen quia mali exempli res est, humiliores in metallum, honestiores in insulam amissa parte bonorum relegantur. Quod si eo mulier aut homo perierit, summo supplicio afficiuntur, l. xxxviii, sect. 5 De penis. Hujusmodi medicamenta, a præsenti quidem canone φθόρια dicuntur; sed a synodo Trullana, can. 91, ἀμβλωθρίδια appellantur. Quae vox eoden sensu ab Athenagora quoque usurpatur, dicente, Καὶ οἱ τὰς τοῖς ἀμβλωθριδίοις χρωμένας, ἀνδροφο νεῖν τε καὶ λόγον ὑφέξειν τῆς ἐξαμβλώσεως τῷ Θεῷ φαμεν, κατὰ ποῖον ἀνδροφονοῦμε, λόγον. A.henag. leg. pro Christian. In scholiis ad Basilic. lib. LΧ, tit. 39, ἀμβλωθρίδια scribitur. Ubi etiam legimus, καὶ αἱ ἀμβλωθρίδια διδοῦσαι φάρμακα φονεύτρια εἰσι, καὶ αὐταὶ καὶ αἱ δεχόμεναι τὰ ἐμβρυοκτόνα δηλη τήρια. Quæ ex nonagesimo primo synodi Trullang canone desumpta sunt. Suidas autem de voce Αμ βλωθρίδιον ait, quod sit, αυτό τε τὸ φθόριον φάρμακον, καὶ δὴ καὶ τὸ διαφθαρέν

niunt. Lege secundum canonem sancti Basilii, et Βασιλείου καὶ τὸν μα' τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, nonagesimum primum synodi in Trullo, et eorum καὶ τὴν ἑρμηνείαν αὐτῶν. interpretationem. ZONAR. Mulieres ex concubitu furtivo prægnantes, ne flagitium uterus prolat, fetum, aut gravi pondere ad alvum premendam superinjecto, aut epotis ad conceptum abigendum medicamentis, data opera interficiunt. Eas igitur mulieres toto vitæ tempore a communione arcendas, tantumque in extremo vitæ articulo ad sacrorum mysteriorum perceptionem admittendas, priori constitu tione definitum esse hic canon affirmat. Nos vero, inquiunt synodi Patres, mitiore excogitato remedio, decennium constituimus; eoque per definitos gradus vicissim exacto, hoc est certo tempore in singulis penitentium locis, lugentium scilicet, audientium, in substratione degentium, et cum cæte ris astantium, expleto, sacram illis communionem impertiri haud vetamus. Magnus quoque Basilius secundo ipsius canone, quæ mulieres sponte uterum vitiavere, decennii multa puniri jubet. Quamvis curationem non temporis longitudine, sed pœnitendi modo definiri oportere demonstret, ` ΖΩΝΑΡ. Γυναίκες λάθρα τισ. μιγνύμεναι καὶ συλ λαμβάνουσαι, ἵνα μὴ γνωσθῶσιν, ἀναιροῦσι τὰ ἔμπ βρυα ἐξεπίτηδες ἢ βάρη ταῖς κοιλίαις ἑαυτῶν ἐπιτιθεῖσαι καὶ συμπιέζουσαι ταύτας, ἢ φάρμακά τινα πίνουσαι, καὶ φθείρονται τὰ κυοφορούμενα. Ταύτας οὖν, φησὶν ὁ κανὼν οὗτος, ὅτι ὁ πρότερος όρο; Επετίμη σεν ἀκοινωνησία μέχρι θανάτου, καὶ ὥστε ἐν τῷ θνήσκειν μόνον ἀξιοῦσθαι τῆς θείας μεταλήψεως. Ἡμεῖς δὲ, φασὶν οἱ τῆς συνόδου Πατέρες, φιλανθρωπότερόν τι εὑρόντες, δεκαετίαν ὡρίσαμεν, ὥστε διὰ δέκα ἐτῶν καταμεριζομένων εἰς τοὺς ὡρισμένους βαθμούς, ἤτοι τοὺς τόπους τῶν ἐπιτιμίων, τὸν τοῦ προσκλαίοντος, τὸν τοῦ ἀκροωμένου, τὸν τοῦ ὑπου πίπτοντος, τὸν τοῦ συνιστῶτος, ἀξιοῦσθαι τῆς θείας μεταλήψεως. Καὶ ὁ μέγας δὲ Βασίλειος ἐν δευτέρῳ αὐτοῦ κανόνι, ταῖς κατ' ἐπιτήδευσιν φθει ρούσαις τὰ ἔμβρυα δεκαετίαν ἐπιτιμᾷ. Λέγει δὲ δεῖν μὴ χρόνῳ, ἀλλὰ τρόπῳ τῆς μετανοίας ὁρίζειν την θεραπείαν. ARIST. «Meretrices medicamenta noria accipion- ΑΡΙΣΤ. «Α' πόρναι, λαμβάνουσαι φθόρια, δεκας- • tes, decennio subjiciantur.» Mulieres quæ pharmaca noxia accipiunt að fetus syos in utero mecandos, decem annos castigentur. Duos quidem annos extra ecclesiæ ambitum stantes, et deflentes, tres autem ad basilicas fores immorantes, et divinas audientes Scripturas, aliud 2utem triennium in postica ambonis parte substratæ et cum catechumenis egredientes, unum autem annum cum fidelibus convenientes et precationum partem habentes. Et sic post hosce gra dus perfectione digae habentur. CANON XXII. De involuntariis cædibus, prior quidem consti- ● tutio jubet in septennio per præfinitos gradus • csse perfecti participes: secunda vero quinquennii tempus implere. > BALS. Magnus Basilius in suo canone octavo el in septimo quinquagesimo fusius de voluntariis et fovoluntariis cadibus disserit. Τu igitur illes perlege, tum accuratius disces, quænam involuntariæ sint et voluntariæ cædes; et quales illarum pœnæ. Lege et que a nobis scripta sunt, cum ca:oneup 91 synodi in Trullo exponeremus. 399 ZONAR. Hic quidem canon voluntariam cadem communionis privatione multat, ejusque auctorem perpetuo a sanctorum perceptione exIremo vitæ articulo duntaxat excepto arceri jubet, Magnus vero Basilius sexto et quinquagesimo canone viginti annorum spatium ei sceleri luendo constituit, idque ita describit; ut auctorem facinoris quadriennio lugere, quinquennio audire, septem annis substerni, et quatuor annis subsistere in fidelium conventu velit; quibus postinodum exactis, ad sacramentorum communionem admitLnitus sit. • τίαν ὑποπιπτέτωσαν.» Δί δεχόμεναι δηλητήρια ἐπὶ τῷ τὰ ἔμβρυα αὐτῶν ἀνελεῖν, ἐπὶ δέκα ἐπιτιμάσθωσαν ἔτεσι· δύο μὲν ἔτη ἔξω τοῦ περιβόλου τῆς ἐκκλησίας ἱστάμεναι καὶ προσκλαίουσαι, τρία δὲ παρὰ τοῖς βασιλικοῖς ἑστῶσαι πυλῶσι, καὶ τῶν θείων Γραφῶν ἀκρο μετ ναι· ἄλλην δὲ τετραετίαν ἐντὸς τοῦ περιβόλου τῆς ἐκκλησίας ἐν τῷ ὀπισθίῳ μέρει τοῦ ἄμβωνος υπου πίπτουσαι, καὶ μετὰ τῶν κατηχουμένων συνεξιοῦσαι, ἐπὶ δὲ ἐνιαυτὸν συνιστάμεναι τοῖς πιστοῖς, καὶ τῶν εὐχῶν κοινωνοῦσαι· καὶ οὕτω μετὰ τοὺς βαθμούς μούτους τῆς τελειώσεως ἀξιούμεναι. • Περὶ ἀκουσίων φόνων ὁ μὲν πρότερος όρος ἐν • Επταετία κελεύει τοῦ τελείου μετασχεῖν κατὰ • τοὺς ὡρισμένους βαθμούς· ὁ δὲ δεύτερο; τὸν • πενταέτη χρόνον πληρῶσαι.» ΒΑΛΣ. Ο μέγας Βασίλειος ἐν τῷ τ' κανόνι αυτ τοῦ καὶ ἐν τῷ νζ' πλατύτερον περὶ φόνων εκουσίων καὶ ἀκουσίων διαλαμβάνει. Καὶ ἀνάγνωθι τούτους, καὶ μάθοις ἀκριβέστερον ποιοί τε εἰσὶν οἱ ἀκούσιε φόνοι, καὶ τίνα τὰ κατὰ τούτων ἐπιτίμια. Ανάγνωθε καὶ τὰ παρ' ἡμῶν γραφέντα εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ κα κανόνος τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου. ΖΩΝΑΡ. Οὗτος μὲν ὁ κανὼν ἀκοινωνησίας ἐπιει μίῳ κολάζει τὸν ἐκούσιον φόνον, μὴ συγχωρών μετέχειν τῶν ἁγιασμάτων τὸν ἑκουσίως φονεύσαντα εἰ μὴ ἐν τῷ τέλει τοῦ βίου· ὁ δὲ μέγας Βασίλειος ἐν πεντηκοστῷ ἔκτῳ κανόνι είκοσαετίαν ὁρίζε: ἐπὶ τούτῳ, οὕτως αὐτὴν διαιρῶν· προσκλαίειν μὲν τετραετίαν, ἀκροᾶσθαι δὲ πέντε ἔτη, υποπίπτειν δε ἐπτὶ, καὶ συνίστασθαι τοῖς πιστοῖς ἐπὶ τετραετίαν, καὶ τούτων εκμετρουμένων μετέχειν τω ἁγιασμάτων.

IN CAN. XXIV CONC. ANCYR. ΑΡΙΣΤ. «Ο άκουσίως φονευτής πενταετίαν ὑπο- ARIST. «Involuntarius sternatur homicida quin- · πιπτέτω. Περὶ τοῦ ἀκουσίου φονευτοῦ οὗτος μὲν ὁ κανὼν πενταετίαν ὁρίζει εἰς ἐπιτίμησιν· ὁ δὲ νζ' τοῦ Βα σιλείου κανὼν δύο έτη προσκλαίειν τὸν τοιοῦτον παρακελεύεται, τρία ἔτη ἐν ἀκροωμένοις διατελεῖν, τέσσαρα ὑποπίπτειν, καὶ ἐν ἐνιαυτῷ συνίστασθαι τοῖς πιστοῖς· ὥστε διὰ δεκαετίας τυγχάνειν τῆ; τελειώσεως, καὶ ἀξιοῦσθαι τῆς κοινωνίας. • Περὶ ἑκουσίων φόνων ὑποπιπτέτωσαν μὲν • τοῦ δὲ τελείου ἐν τῷ τέλει τοῦ βίου καταξιού • σθωσαν. ο ΒΑΛΣ. Τὰ τῶν ἑκουσίων φόνων ἐπιτίμια ὁ νς' κανὼν τοῦ ἁγίου Βασιλείου ὑποτυποί· καὶ πρόσχες μᾶλλον τοῖς ἐν αὐτῷ. ΖΩΝΑΡ. Τίνες εἰσὶν ἀκούσιοι φόνοι καὶ τίνες ἑκούσιοι, ὁ μέγας Βασίλειος ἐν ὀγδόῳ αὐτοῦ κανόνι ὁρίζεται. Ἐν δὲ τῷ νζ' κανόνι ἐπὶ δεκαετίαν ἀκοινώνητον εἶναι τὸν ἀκουσίως φονεύσαντα διορίζεται. Οὕτω δὲ τὴν δεκαετίαν καταμερίζει εἰς τοὺς τόπους τῶν ἐπιτιμίων. Δύο μὲν, φησίν, ἔτη προσκλαύσει ἔξω τοῦ ναοῦ ἑστώς· τρία δὲ ἔτη ἐν ἀκροάσει ἔσται τέσσαρα δὲ ἔτη ὑποπεσεῖται, καὶ ἐνιαυτὸν σταθήσε ται, καὶ τῷ ἑξῆς εἰς τὰ ἅγια δεχθήσεται. ‹ quennio sub. › De involuntario homicida hic quidem canon quinquennium in pœnam statuit. At Basilii canon 57 duos annos talem deflere jubet, tres annos inter audientes agere, quatuor substerni, et uno auno cum fidelibus consistere, adeo ut post decennium perfectionem assequatur, et communione dignus habeatur. CANON XXIII. • De voluntariis cadibus, supplices quidem sub- ‹ sternantur: eo autem quod perfectum est in • fine vitæ digni habeantur. › BALS. Voluntariarum cædium ponas canon 56 sancti Basilii describit: et magis mentem adhibe iis, quæ in eo scripta sunt. ZONAR. Quaenam invitæ cædes, 'quæ vero voluntate susceptæ dici debeant, aperte octavo canone magnus Basilius constituit. Qui vero cædem invitus patravit, ei toto decennio communione interdictum esse quinquagesimo septimo canone jubet. Decennium porro pro variis penitentium locis ea ratione distribuit, ut duobus primum annis inter lugentes extra templi fores, tribus inter audientes degere, quatuor in substratione explere, extremo inter fideles consistere, ac ita deinceps illum ad sacramentorum communionem admitti licere decernat. ΑΡΙΣΤ. «Ο αυθαίρετος ἀνδροφόνος ἐν τῷ τέλει • τοῦ τελείου τυγχανέτω.» ARIST. • Voluntarius homicida in fine vitæ perfo : ctionen consequatur.» Ο εκουσίως φονεύων ἐν τῷ τέλει τοῦ βίου κατα Qui voluntarie aliquem occidit in vitæ exitu αξιοῦται τῆς τελειώσεως, καὶ τῶν θείων ἁγιασμά- " perfectione dignus censetur, et de sacramentis των μεταλαμβάνει, κατὰ τὸν παρόντα κανόνα. Ο δὲ πεντηκοστὸς ἔκτος κανὼν τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἐπὶ εἴκοσι ἔτεσιν τὸν ἑκούσιον φονέα ἀπείργει τῆς κοινωνίας· τέσσαρα μὲν ἔτη διοριζόμενος προσ κλαίειν αὐτὸν, πέντε δὲ ἔτη ἀκροᾶσθαι, ἐν ἑπτὰ ἔτεσιν υποπίπτειν, καὶ ἐν τέσσαρσι συνίστασθαι τοῖς πιστοῖς, καὶ μετὰ ταῦτα μετασχεῖν τῶν ἁγια σμάτων. • Οι καταμαντευόμενοι, καὶ ταῖς συνηθείαις τῶν divinis participat, secundum præsentem canonew. At quinquagesimus sextus Basilii magni canon voluntarium homicidam viginti annos a communione arcet, quatuor quidem annos eum deflere jubens, quinque autem annos audire, septem substerni, et quatuor cum ûdelibus consistere, et postea sucramentorum participem esse. CANON XXIV. • Qui vaticinantur, et gentium consuetudines se❤ Guill. Beveregii nota. Ὑποπιπτέτωσαν μέν. Quid sit proprie fidelibus ssque ad expleram divinam liturgiam. ὀπόπτωσις inter penitentiæ gradus, in annotationibus ad undecimum primæ œcumenica synodi canonem edocuimas. Hic insuper observetur, omnes istos gradus præter τῶν ἀκροωμένων, in scholiis ad Basilica, juxta quæ ibi diximus, sic describi: Υπόπτωσίς ἐστιν ἡ ἔσω τοῦ περιβόλου τῆς ἐκκλησίας ἐν τῷ ὀπισθίῳ μέρει τοῦ ἀμβῶνος στάσις, ὅτε αὐτὸς τῇ τῶν κατηχουμένων συνεξέρχεται έκφω· νήσει· σύστασις ἡ μέχρι τῆς πληρώσεως τῆς θείας λειτουργίας σὺν τοῖς πιστοῖς στάσις. Μετοχὴ τῶν ἁγιασμάτων, ἡ τοῦ ζωοποιοῦ ἄρ του κοινωνία. Πρόσ κλαυσις τὸ ίστασθαι ἔξω τοῦ περιβόλου τῆς ἐκκλησίας τὸν ἁμαρτήσαντα, καὶ ἑκάστῳ τῶν εἰσιόντων ἐπιλέγειν μετὰ κλαυθμοῦ, εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτοῦ, προπίπτοντα καὶ τοῖς πόσιν αὐτοῦ. Quæ verba ab Interprete male intellecta, sic interpreter; Υπόπτωσις substratio est intra ambitum ecclesia i postica ambonis parte statio, cum ipse etiam (qui ibi stat) una cum calechumenorum exclamatione egreditur. Σύστασις sive consistentia est statio cum Participatio sacramentorum est vivificantis panis communio. Πρόσκλαυσις sive felus, est consistere delinquentem extra ecclesiæ ambituin, et singulis, qui ingrediuntur, dicere cum feln, ut pro ipso orent, ad pedes etiam eorum procidentem. Schol. ad Basil. l. Lx, c. 59, initio. Quid autem sibi velit νοχ ὑποπιπτέτωσαν hoc in loco, non adeo certum est. Vel ita enim intelligatur, ut voluntariæ cædis rei inter substrates perpetuo usque ad vitæ exitum maneant: vel ita ut ὑπόπτωσιν, nisi moribundi, nunquam transiliant. Sed prius nobis non arridet, propterea quod, qui tanto crimine tenentur, hummi liores haud dubie gradus peragrare debent, priusquam ad substratos veniant: adeo ut sensus huc potius redire nobis videatur, ut qui tantum scelus admiserint, aliis peragratis poenitentium gradibus, ὑποπιπτέτωσαν μέν, inter substratos quidem admittantur, sed ita ut communionis non sint participes, usquedum morituri fuerint.

• quuntur, vel`in suas ædes aliquos introducunt, • ad medicamenta arte invenienda, vel lustrationem, in quinquennii canonem incidant, ‹ secundum gradus definitos; tres annos sub- ‹strationis, et duos annos orationis sine obla- • tione. > BALS. Non solos praestigiatores et vates pumiunt canones sed et cos etiam qui illis utuntur. Quoniam ergo nonnulli ægrotantes, et artibus magicis se ita aflici existimantes, vel etiam cum quasdam res ad se pertinentes perdidissent, incantatores in ædes suas accersebant, qui pollicebantur se artes magicas inventuros, ex quibus scilicet ægrotantes decumbebant, et eorum abominationem expiaturos; vel id etiam, quod amissum erat, indicaturos; alii vero gentilibus consuetudinibus mentem adhibentes, de felicibus et infelicibus eventis interrogabant astrologos 400 et alios, qui damoniaca opera tractant: statuerunt Patres, ut ii quinquennio poenas darent; ut tribus scilicet annis essent substrati; et postea divina sacramenta percipere digni existimarentur. Lege etiam 61 canonem syn. in Trullo, et quæ in eum scripta sunt; et 83 canonem sancti Basilii, eos sexennio punientem. Memento autem, eos etiain iisdem pœnis subjiciendos, qui incantatricibus et critriis, et iis, que cum hordeo divinant, fidem adhibent. ZONAR. Vaticiniis uti Christianum hominem, ethnicorum et Græcorum consuetudines sectari, atque ad mali pharmaci cujuspiam, hoc est veneficii inventionem præstigiatores admittere (quiLusdam forte in ea re tunc nimium curiosis), vel eos ad remedia veneficiis quærenda adhibere hic canon vetat: quique iis usi fuerint, quinquennii pœnam persolvere, aç tribus quidem annis subsierui, duobus in conventu Gdelium consistere, precationique simul vacare, quinquennio vero expleto ad Boni præterea communionem admitti jubet. Magnus vero Basilius octogesimo tertio canone, ejusmodi homines sexennii pœna puniendos esse decernit. ARIST. • Qui vaticiniis utitur, et qui quempiam ‹ in domum veneficii exquirendi, aut lustrationis ⚫ causa introducit, quinquennio subjaceat. ▸ Qui vatibus aut incantatoribus, aut amuletorum præbitoribus, vel aliis istiusmodi seipsum tradit, ut revelentur quæ in desiderio habet, vel per medicamenta malum male sanat, triennium substernetur, et biennium cum fidelibus consistet, et precum solarum particeps erit, et sic post quinquennium de oblatione participabit. At sexagesim mus primus sexta synodi in Trullo canon talem a communione sex annos arcendum statuit. CANON XXV. ‹ Quidam, cui erat desponsa puella, sororem ejus ‹ vitiavit, ita ut ea etiam conciperet. Sponsam • autem postea uxorem duxit: ea autein cui • ἐθνῶν κατακολουθοῦντες, ἢ εἰσάγοντές τινας εἰς • τοὺς ἑαυτῶν οἴκους ἐπὶ ἀνευρέσει φαρμακειών, • ἢ καὶ καθάρσει, ὑπὸ τὸν κανόνα πιπτέτωσαν «τῆς πενταετίας κατὰ τοὺς βαθμούς ὡρισμένους τρία έτη ὑποπτώσεως, καὶ δύο ἔτη εὐχής, χωρίς • προσφοράς.» Οὐ μόνους τοὺς γόητας καὶ τοὺς μάντεις καλάζουσιν οἱ κανόνες, ἀλλὰ καὶ τοὺς χρωμένους αὐτοῖς. Ἐπεὶ οὖν τινες νοσηλευόμενοι, καὶ νομίζοντες ἀπὸ φαρμακειῶν πάσχειν, ἢ καὶ ἀπολέσαντές τινα τῶν προσόντων αὐτοῖς, μετεκαλοῦντο γόητας εἰς τοὺς οἴκους αὐτῶν, ἐφευρεῖν ἐπαγγελλομένους ἐν αὐτοῖς τὰς μαγείας, ἐξ ὧν δῆθεν κατεκλίθησαν οἱ νοση λευόμενοι, καὶ καθᾶραι τὸ ἀπὸ τούτων μύσος, ἢ καὶ τὸ ἀπολεσθὲν καταμηνύσαι· ἄλλοι δὲ συνηθείαις ἐθνικαῖς προσέχοντες περὶ εὐτυχημάτων καὶ δυσ τυχημάτων ἐρωτήσει; ἐποιοῦντο ἀπὸ ἀστρολόγων καὶ ἑτέρων δαιμωνιώδη μεταχειριζομένων ἔργα· ὥρισαν οἱ Πατέρες ἐπὶ πενταετίαν τούτους ἐπιτιμᾶσθαι, ήγουν ἐπὶ μὲν τρισὶν ἔτεσιν ὑποπίπτειν, ἐν δὲ δυσὶν εὔχεσθαι μετὰ τῶν πιστῶν, καὶ μετὰ ταῦτα ἀξιοῦσθαι τῶν θείων ἁγιασμάτων. 'Ανάγνωθι καὶ τὸν ξα' κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ γραφέντα, καὶ τὸν πγ' κανόνα τοῦ ἁγίου Βασιλείου ἐπὶ ἐξαετίαν ἐπιτιμῶντα τούτους. Εχε δὲ ἐπὶ μνήμης ὅτι τοῖς αὐτοῖς ἐπιτιμίοις ὑποβάλο λονται καὶ οἱ προσερχόμενοι γοητευτρίαις καὶ κριτρίαι; καὶ ταῖς μετὰ κριθῶν μαντευομέναις. ΖΩΝΑΡ. Τὸ κεχρῆσθαι μαντεύμασι και ταῖς εθνικαῖς ἢ καὶ Ἑλληνικαῖς ἀκολουθεῖν συνηθείαις τοὺς Χριστιανούς, καὶ γέητας προσδέχεσθαι ἐπὶ ἀνευρέσει φαρκακειῶν ἤτοι μαγειῶν ὡς τάχα παρά τινων περιεργασθέντας, ἢ ἐπὶ καθάρσει τῶν γοη τειῶν προσκαλεῖσθαι αὐτοὺς, ἀπηγόρευται, καὶ τοὺς τούτοις χρωμένους ὁ κανὼν ὑπὸ ἐπιτίμιον ποιεῖται πενταετίας, ὡς τρία ἔτη ὑποπίπτειν, καὶ δύο ἔτη συνεύχεσθαι τοῖς πιστοῖς· μετὰ δὲ τὴν πενταετίαν ἀξιοῦνται καὶ τῆς τοῦ ᾿Αγαθοῦ μεταλήψεως. Ο ε μέγας Βασίλειος ἐν ὀγδοηκοστῷ τρίτῳ κανόνι Εξαε τίας ἐπιτιμίῳ τοὺς τοιούτους κολάζει. ΑΡΙΣΤ. «Ο καταμαντευόμενος, καὶ ὁ εἰσάγων • τινὰ ἐν τῷ οἴκῳ ἐπὶ ἀνευρέσει φαρμακειῶν, ἢ • καθάρσει, πενταετίαν ὑποπιπτέτω. ο Ο μάντεσιν, ἢ γοητευταῖς, ἢ φυλακτηρίοις, ἑτέροις τισὶ τοιούτοις ἑαυτὸν ἐκδεδωκώς, ἐπὶ τῷ ἐκκαλυφθῆναι & δι' ἐπιθυμίας ἔχει, ἢ ἐπὶ φαρμα κείας κακῷ τὸ κακὸν ἰώμενος· ἐπὶ τριετίαν ὑπλο πεσεῖται, καὶ ἐπὶ διετίαν συστήσεται τοῖς πιστοίς, καὶ μόνων τῶν εὐχῶν κοινωνήσει· καὶ οὕτω μετά τὴν πενταετίαν μεθέξει τῆς προσφορᾶς. Ο δὲ ξα κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ ἔκτης συνόδου ἐπὶ ἐξαετίαν ὁρίζει τὸν τοιοῦτον τῆς κοινωνίας ἀπείρε γεσθαι. • Μνηστευσάμενός τις κόρην, προσεφθάρη τῇ ἀδελ • φῇ αὐτῆς, ὡς καὶ ἐπιφορῆσαι αὐτὴν, ἔγημε • δὲ τὴν μνηστὴν μετὰ ταῦτα· ἡ δὲ φθαρεῖσα

IN CAN. XXIV CONC. ANCYR. • ἀπήγξατο· οἱ συνειδότες ἐκελεύσθησαν ἐν δε • καετία δεχθῆναι εἰς τοὺς συνεστῶτας κατὰ τοὺς • ὡρισμένους βαθμούς.» ΒΑΛΣ, ᾿Απὸ φάκτου τινὸς οἱ Πατέρες παρεκινήθησαν τὸν παρόντα κανόνα ἐκθέσθαι. Προσηγγέλθη γὰρ αὐτοῖς ὅτι ἄνθρωπός τις, μνηστευσάμενος και ρην, συνεφθάρη μετὰ τῆς ἀδελφῆς αὐτῆς, ὡς καὶ κατὰ γαστέρα ταύτην ἐκ τούτου συλλαβεῖν (τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἐπιφορῆσαι), καὶ μετὰ τοῦτο κατὰ γάμου κοινωνίαν συνηρμόσθη τῇ οἰκείᾳ μνηστή. Η δὲ αὐταδέλφη ταύτης σὺν τῷ ἁμαρτήματι τῆς αἱμομιξίας ἐφόνευσεν ἑαυτήν. Ωρισαν οὖν τοὺς συνειδήτας ταῦτα τὰ κακά, μετὰ δεκαετίαν ὀφείλουσαν διὰ τῶν συνήθων βαθμῶν παρελθεῖν, δεχθῆναι εἰς τὴν μετὰ τῶν πιστῶν εὐχήν. Μὴ ἐναντιωθῇ δέ σοι πρὸς ταῦτα ὁ οη' κανὼν τοῦ ἁγίου Βασιλείου, διοριζόμενος μετὰ ἑπτὰ χρόνους ἀξιοῦσθαι τῶν θείων ἁγιασμά των τὸν συναρμοσθέντα κατὰ νόμον γάμου δυσὶν ἀδελφοῖς: ἐνταῦθα γὰρ πολλὰ ἐτολμήθησαν άτοπα, πορνεία, ἀθεμιτογαμία καὶ φόνος· ἐκεῖσε δὲ μόνη ἀθεμιτογαμία. Καὶ διὰ τοῦτο βαρύτερον ὡρίσθη ὧδε τὸ ἐπιτίμιον. Ερωτήσει δέ τις, Διὰ τί ὁμοίως ἐπιτιμῶνται τοῖς αὐτουργοῖς καὶ οἱ συνειδότες: Λύσις. Ἐπὶ τῶν ἀθεμίτων γάμων πλέον ὤφειλον ἐπιτιμᾶσθαι οἱ συνειδότες παρὰ τοὺς αυτουργούς. Τούτους γὰρ πολλάκις ἀκολασία ερωτική, καὶ μὴ βουλομένους, κατάγει πρὸς τὸ ἀθέμιτον· ἐκεῖνοι δὲ συγγνωστέοι οὐκ εἰσὶν, ὡς ἐπὶ τῷ κακῷ συμπρά ξαντες χωρὶς ἀνάγκης τινὸς, καὶ εὐχαριστείτωσαν, ὅτι ὁμοίως τοῖς αὐτουργοί; κολάζονται. Συνειδότες δέ εἰσιν οἱ συμπράξαντες, οὐ μὴν οἱ ἔχοντες ἁπλῶς εἴδησιν, καὶ κωλύσαι μὴ δυνάμενοι. ΖΩΝΑΡ. Μνηστείαν τις συνεστήσατο ἐπί τινι κόρῃ· μήπω δὲ τῶν γαμηλίων ἐπ' αὐτοῖς τελεσθέν των, ὁ μνηστήρ συνεφθάρη τῇ ἀδελφῇ τῆς μνηστής, ὡς ἔγκυον ἐκείνην γενέσθαι. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἐπιφορῆσαι αὐτήν. Εἶτα ὁ ἀνὴρ ἔγημε τὴν μνηστην, ἡ φθαρεῖσα δὲ ἀπήγξατο. Κατὰ τῶν συνειδό των οὖν τὴν ἄτοπον ταύτην πράξιν δεκαετία ωρίσθη, ὥστε αὐτοὺς ταύτης παρελθούσης δεχθῆναι εἰς τοὺς συνεστῶτας. Ο δὲ τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἑβδομηκοστὸς ὄγδοος κανών, τον δύο ἀδελφὰς εἰς συνοικέσιον ἀγαγόμενον κατὰ ἄλλον καὶ ἄλλον χρόνον, ἐνιαυτὸν προσκλαίειν ὁρίζει, δύο δ' ἐπακρον σθαι, τρεῖς ὑποπίπτειν, τῷ ἑβδόμῳ συνίσταθαι τοῖς πιστοῖς, καὶ οὕτω τῆς προσφορᾶς καταξιοῦσθαι, ἐὰν μετὰ δακρύων μετανοήσῃ. Εἴποι οὖν ἄν τις, Πῶς ἐνταῦθα βαρύτερον τους συνειδότας οἱ τῆς συνόδου ἐκόλασαν; Οἶμαι τοίνυν ὅτι ἔνθα δύο ἀδελφὰς ὁ α τὸς εἰς γάμον ἄγεται, αθεμιτογαμία μόνη πλημμελεῖται· ἐπὶ δὲ τῆς παρούσης ὑποθέσεως πολλὰ τὰ τολμηθέντα ἦσαν, φθορὰ τῆς παρθένου, αθεμιτογα μία, ὡς δύο ἀδελφαῖς τοῦ αὐτοῦ μιχθέντος, καὶ φόνος. ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης γενόμενος, καὶ διὰ τοῦτο βαρύτερον ὠρίσθη τὸ ἐπιτίμιον. ΑΡΙΣΤ. «Κόρην τίς τινος μνηστευσάμενος προσ4 εφθάρη τῇ ἀδελφῇ αὐτῆ;, εἶτα τὴν μνηστὴν ἔλαPATROL, GR. CXXXVII. ‹ stuprum erat illatum se suffocavit. Qui consci¡ • fuerant, jussi sunt decennio inter eos, qui • consistunt, recipi, per gradus definitos. › BALS. Er facto quodam moti sunt Patres, ut præsentem canonem ederent. Eis enim nuntiatum est quemdam hominem, cui puella erat desponsa, sororem ejus constuprasse, ut illa etiam ex eo in utero conciperet (illud enim significat vox ἐπιφορῆσαι), et postea matrimonii societate spons sula conjunctus est. Ejus autem soror, cum incestus crimine, sibi ipsi mortem conscivit. Deinierunt ergo, ut qui horum malorum fuerant conscii, post decennium quod debebat per gradus consuetos procedere, ad orationem una cum fidelibus admitterentur. Ne tibi autem his contrarius videatur canon 78 sancti Basilii, decernens, post septem annos divinorum sacramentorum perceptione dignum haberi eum, qui legitimo matrimonio duabus sororibus conjunctus est. Hic enim multa nefaria commissa sunt: fornicatio, illicitum matrimonium et cædes; illic autem, tantum nefarium matrimonium. Et propterea gravior hic pena decreta est. Interrogaverit autem quispiam: Cur li, qui conscii sunt, æque puniuntur, ac ipsi actores? Solutio. In illicitis ac nefariis nuptiis magis puniri debent ii, qui sunt conscii, quam qui agunt. Hos enim amoris impotentia, sæpe etiam nolentes, ad id quod est illicitum nefariumque deducit: illis autem non est danda venia, qui absque ulla 401 necessitate malo auxilium tulere; et bene secun actum esse existiment, quod non magis quam ii qui fecerunt puniantur. Sunt autem conscii ii, qui opera juverunt; non autem ii, qui solam habent conscientiam, et prohibere nequeunt. ZONAR. Desponsa fuerat cuidam puella, cujus sororem nuptiis nondum peractis sponsus vitiavit, quæ etiam ex illo concubitu gravida facta est. (lıl enim significat verbum επιφορῆσαι.) Sponsam deinde vir ejus traduxit; quæ vero fuerat vitiata se suffocavit. Contra igitur indigni facinoris conscios decennii pena constituta; quo demum elapso in fidelium conventum reciperentur. Magni vero Basilii septuagesimus octavus canon, qui duas sorores diverso tempore duxerit, uno anno in luctu esse, Juobus inter audientes, tribus in substratione degere, septimo in consortium fidelium admitti, et sic, si cum lacrymis penitentiam egerit, oblatione dignum haberi jubet. Quæret igitur quispiam: Cur in eos, qui conscii fuerant, gravius hoc loco synodi Patres animadverterint? Ego vero propterea id factum existimo, quod qui matrimonio duas sibi sorores jungit, in eo tantum, quod vetitis se nuptiis alligaverit, peccat: in præsenti autem facto multa scelera inerant; virgo stnprata, nuptiæ nefariæ, cum duabus scilicet sororilus cuitus, tum exinde quoque secula cædes; idcirco gravioribus poenis jure damnati sunt. ARIST. Quidam cum puellam desponsasset, 80- • rorein ejus violavit, deinde sponsam accepit

• Prima suffocata est: et qui facti sunt conscii decennio subjiciantur. › Et qui conscii fuerunt hoc fieri, et suffocationem impedire potuerunt, et non impediebant, ut auctores cædis judicantur, et decennio puniuntur, et sic consistunt et cum fidelibus comprecantur. • Γεν· ἡ πρώτη ἀπήγξατο· καὶ οἱ συνειδότες · δεκαετίαν ὑποπιπτέτωσαν. Καὶ οἱ συνειδότες γὰρ τὸ γενόμενον, καὶ τὴν ἀγχόνην δυνάμενοι κωλύσαι, καὶ μὴ κωλύσαντες, ὡς αἴτιοι φόνου κρίνονται, καὶ δεκαετίαν ἐπιτιμῶν ται· καὶ οὕτως συνίστανται καὶ συνεύχονται τοῖς πιστεῖς. ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΝ ΝΕΟΚΑΙΣΑΡΕΙΑ ΣΥΝΟΔΟΥ CANONES SYNODI NEOCÆSARIANÆ. 402 BALS. ET ZONAR. Synodus Neocasareæ, quæ urbis est Ponti, congregata, secunda quidem est ab Aneyrana, reliquis autem antiquior, atque adeo ipsa etiam prima ecumenica Nicæna. In ca ergo congregati sancti Patres, cum quibus etiam sanctus martyr Basilius Amaseæ episcopus interfuit, canones ad rem ecclesiasticam constituendam edidere, qui sequuntur. CANON I. • Presbyter, si uxorem duxerit, ordine suo mo- • veatur: si autem fornicatus fuerit, vel adul- ‹terium commiserit, penitus extrudatur, et ɔð • pœnitentiam deducatur. › ΒΑΛΣ. καὶ ΖΩΝΑΡ. Ἡ ἐν Νεοκαισαρείᾳ τῇ κατὰ Πόντον συστᾶσα σύνοδος δευτέρα μέν ἐστι τῆς ἐν ᾿Αγκύρα· τῶν δὲ λοιπῶν προγενεστέρα, καὶ αὐ τῆς τῆς πρώτης οικουμενικῆς τῆς ἐν Νικαία. Οι γοῦν ἐν ταύτῃ συναθροισθέντες ἅγιοι Πατέρες, οἷς συνῆν καὶ ὁ ἅγιος μάρτυς Βασίλειος ἐπίσκοπος Αμάσεως, κανόνας ἐπὶ καταστάσει εκκλησιαστική ἐξεφώνησαν, οἵτινές εἰσιν οὗτοι. • Πρεσβύτερος, ἐὰν γήμῃ, τῆς τάξεως αὐτοῦ • μετατιθέσθω· ἐὰν δὲ πορνεύσῃ ἢ μοιχεύσῃ, • ἐξωθείσθω τέλεον, καὶ ἀγέσθω εἰς μετάGuill. Beveregii Κανόνες τῆς ἐν Νεοκαισαρεία συνόλου. five est. Bodleiana bujus concilii inscriptio; 2 (12 Ameriachiana non multum differt, quæ est, x2νίνες τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου δεκαπέντε, Canones synodi Neocasariensis quindecim. Svd in Parisiensi Zonaræ editione, titulus sic se habet, Κανόνες τῶν ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνελθόντων ἁγίων καὶ μακαρίων Πατέρων, οἵτινες δεύτεροι μέν εἰσι τῶν ἐν Ἀγκύρα, τῶν δὲ ἐν Νικαίᾳ προγενέστεροι. Διὰ δὲ σεβασμιότητα προτέτακται αὐτῶν οἱ ἐν Nixalq. Canones sanctorum et beatorum Patrum, qui Neocaesari congregati sunt, posteriores quidem Ellis, qui Arcyra convenerunt, antiquiores vero Nienis. Sed propter dignitatem Nicæni his antepositi cunt. In Parisiensi Balsamonis editione, duplex est inscriptio; una hic aute praefationem, vid. ἡ ἐν Νεοκαισαρεία σύνοδος, altera ante canones, his verbis concepla, Κανόνες τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν ἐν Νεοκαισαρεία συνελθόντων. Canones sanctorum Patrum qui Neocæsariæ congregati sunt. Ἡ ἐν Νεοκαισαρεία. Neocæsarea est urbs Cappadocia in Ponto Polemoniaco, unde etiam f κατὰ Πόντον a Balsamone et Zonara hoc in loco dicitur: de qua Plinius meminit Hist. nat. 1. v, e. 3, et Ptolemæus in prima tabula Asiæ. Hic ergo celebrata fuit præsens synodus ab iisdem fere Patribus, a quibus Ancyrana, et eodem etiam ammo, vel saltem sequenti, sive an. Dom. 515. Unde constat hanc ante Nicænam synodum decem plus minus annis habitam fuisse. Et ea quidem antiquiorem esse Dionysius Exiguus etiam testa- • νοιαν.. note. tus est in Præfatione ad eos canones, dicens, Et hæ regulæ post eas quidem probantur esse, qua apnd Ancyram exposite sunt: sed Nicænis anteriores reperiuntur. Et vetus Latinus interpres in sua itidem ad hos canones Præfatione, dicens, Isti canones secundi sunt Ancyrensium, qui Nevcæsariæ sunt expositi: et hi priores sunt Nicænis. Ab hoc concilio in omnibus Græcis codicibus, Balsamonis præsertim et Zonaræ, quindecim canones editi perhibentur. Sed in Nomocanone Arabico in bibliotheca nostra Bodleiana quatuordecim tantum numerantur. Quippe in quo de præsenti synodo bæc habemus: El sextus est liber canonum secundi concilii in Carthagena, denominata etiam Cæsarea, et numerus erat quinquaginta episcopi, et ediderunt quatuordecim canones de conjugio el sacerdotibus. Et sic etiam prisce editionis Latinæ auctor, et Dionysius Exiguus, et Isidorus Mercator quatuor. decim tantum canones huic concilio adscribunt, decimum tertium, et decimum quartum in unum, contrabentes. Τῆς τάξεως αὐτοῦ μετατιθέσθω. lta quidem codex Amerbachianus cum Bodleiano legit, usque ad finem canonis, quemadmodum hic imprimitur. Sed aliter Joannes Antiochenus in sua canonum Collectione, tit. 27, nimirum, τῆς τάξεως αὐτὸν κατατίθεσθαι· ἐὰν δὲ πορνεύσῃ, η μοιχεύσῃ. ἐξωθεῖσθαι αὐτὸν τέλεον, καὶ ἄγεσθαι αὐτὸν εἰς με τ τάνοιαν. (κοπodo etiam iur Parisiensi Balsamonis editione legitur; nisi quod pro κατατίθεσθαι ἱωί scribitur μετατίθεσθαι. J

IN CAN. IL CONC. NEOCESAR. ΒΑΛΣ. Ὁ ἀποστολικός κς' κανὼν τοὺς τοῦ βήματος, συναπτομένους μετὰ τὴν χειροτονίαν γυ ναιξί κατά νόμον γάμου, καθαιρείσθαι διατάττεται. Καὶ ὁ παρὼν κανὼν παρομοίως αὐτῷ διορίζεται. Ἐπάγει δὲ ὅτι, ἐάν τις ἐξ αὐτῶν πορνεύσῃ ἢ μοι χεύσῃ, οὐ μόνον καθαιρεθήσεται, ἀλλὰ καὶ τῆς μετά τῶν πιστῶν κοινωνίας ἐκβληθήσεται, καὶ ἀναγκαι σθήσεται τους τέσσαρας τόπους τῆς μετανοίας διελ θεῖν, καὶ οὕτω μετασχεῖν τῶν θείων ἁγιασμάτων. Τὰ περὶ τούτων δὲ ἀνῃρέθησαν ἀπὸ τοῦ κι' κανόνος τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου, καὶ ἀπὸ τοῦ λβ' κανόνος τοῦ μεγάλου Βασιλείου, λέγοντος· Οἱ τὴν πρὸς θάν νατον ἁμαρτίαν ἁμαρτάνοντες κληρικοὶ τοῦ βαθμοῦ κατάγονται· τῆς κοινωνίας δὲ τῶν λαϊκῶν οὐκ ἐξείργονται. Οὐ γὰρ ἐκδικήσεις δὶς ἐπὶ τὸ αὐτό. ΖΩΝΑΡ. Εάν γάμον νομιμόν τάχα ἑαυτῷ προσβύτερος συναλλάξῃ, μετατίθεται τῆς τάξεως αὐτοῦ, ἀντὶ τοῦ, ἐκβάλλεται τῆς ἱερωσύνης· καθαιρεῖται γάρ. Ἐὰν δὲ πορνεύσῃ ἢ μοιχεύσῃ, τελείως ἐξωθεῖ καὶ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ εἰς μετανοούντων ἄγεται τόπου, ὥστε προσκλαίειν, καὶ ἀκροᾶσθαι, καὶ τὰ λοιπά ἀναπληροῦν. Ὁ δὲ μέγας Βασίλειος ἐν λβ' και νόνι ταῦτα λέγει ῥητῶς· Οἱ τὴν πρὸς θάνατον ἁμαρτίαν ἁμαρτάνοντες κληρικοὶ τοῦ βαθμοῦ κατά γονται· τῆς κοινωνίας δὲ τῶν λαϊκῶν οὐκ ἐξείργονο ται. Οὐ γὰρ ἐκδικήσεις δὶς ἐπὶ τὸ αὐτό. Τὰ αὐτὰ δὲ · τῷ μεγάλῳ Βασιλείῳ καὶ ἡ ἐν Καρθαγένῃ σύνοδος διατάττεται ἐν κζ' κανόνι αὐτῆς. Ζητητέον οὖν τὰ ἐκεῖ εἰρημένα. Οίμαι δὲ τὸν τοῦ μεγάλου Βασιλείου καὶ τὸν τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου επικρατεστέρους εἶναι, ὡς μεταγενεστέρους, καὶ ὡς τῷ ἀποστολικῷ συμφωνοῦντας κανόνι, ὃς τοὺς ἐπὶ πορνείᾳ ἀλόντας ξερωμένους καθαιρεῖσθαι, καὶ μὴ ἀφορίζεσθαι λέγει. ΑΡΙΣΤ. • Γήμας πρεσβύτερος μετατιθέσθω τῆς · τάξεως· ἐξωθείσθω δὲ μοιχεύσας, ἢ πορνεύσας, • καὶ ἀγέσθω εἰς μετάνοιαν. κ Ο γυναῖκα λαβὼν πρεσβύτερο; τῆς μὲν ἱερωσύ νης μετακινεῖται, τῆς δὲ τιμῆς καὶ τῆς καθέδρας μετέχει. Ο δὲ πορνεύσας, ἢ μοιχεύσας, τέλειον ἐξωθεῖται, καὶ εἰς μετάνοιαν ἄγεται. • Γυνή, ἐὰν γήμηται δύο ἀδελφοῖς, ἐξωθείσθω • μέχρι θανάτου μή πειθομένη λῦσαι τὸν γάμον· · πλὴν ἐν τῷ θανάτῳ διὰ τὴν φιλανθρωπίαν, 4 εἰποῦσα ὡς ὑγιάνασα λύσει τον γάμον, ἕξει τὴν • μετάνοιαν. Ἐὰν δὲ τελευτήσῃ ἡ γυνὴ ἐν τοιούτῳ • γάμω οὖσα, ήτοι ὁ ἀνὴρ, δυσχερής τῷ μείναντι ι ἡ μετάνοια. ΒΑΑΣ. Οἱ τῆς παρούσης συνόδου ἅγιοι Πατέρες διώκουσιν ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας μέχρι θανάτου, ήγουν μέχρις ἂν τῷ βίῳ περίεστι, τὴν λαβοῦσαν κατὰ νόμεν γάμου δύο ἀδελφοὺς, καὶ μὴ ἀποστᾶσαν τῆς ἀθεμιτογαμίας. Ὡς δέ τινος εἰπόντος, Εἰ δὲ καταν τήσει εἰς θάνατον, οὐδὲ τότε τῶν θείων ἁγιασμάτων BALS. Apostolicus canou 26 cos, qui sunt ecclesiastici ordinis, si legitimo matrimonio post ordinationem conjungantur, deponi jubet. Præsens quoque canon ei similiter decernit. Subjungit autem: Quod si quis ex eis fornicatus fuerit, vel adulterium commiserit, non solum deponetur, sed etiam a fidelium communione ejicietur, et quatuor pœnitentiæ loca pervadere cogetur; et sic esse divinorum sacramentorum particeps. Quæ autem hoc canone continentur, sublata sunt a canone 27 Carthaginensis synodi et a Carthaginensis synodi et a canona 32 magni Basilii, dicentis: Clerici, qui peccatum quod est ad mortem peccant, e gradu dejiciuntur: sed a laicorum communione non arcentur. Non enim vindicabis bis in idipsum. ZONAR. Si mulierem forte legitimis nuptiis sibi presbyter copularit, moveri ordine, hoc est, sacerdotii dignitate privari (depositioni is namque obnoxius est): sin autem stupro se aut adulterio polluerit, ab ecclesia prorsus expelli, ac in penitentium stationem relegari, ibique lugere, audire, aliaque poenarum persolvere, hic canon jubet. Magnus autem Basilius tricesimo secundɔ canone totidem verbis ea quæ sequuntur pronuntiat: Qui peccatum, inquit, ad mortem clerici peccant, de gradu suo dejiciuntur; a laicorum vero communione nequaquam arcentur. Non enim vindicabis bis in idipsum. Eadem vero, quæ magnus Basilius, Carthaginensis quoque synodus vicesimo septimo canone statuit; quæ ibi diximus quærenda. Magni porro Basilii et Carthaginensis synodi canones magis puto servandos, quippe qui posteriores fuerunt, magisque cuin apostolico canone consentiunt; qui sacratos homines fornicationis reos, depositione tantum, non etiam segregatione multandos esse decernit. ARIST. • Presbyter qui uxorem duxerit, ordine ‹ deponatur; si vero mochatus aut scortatus «fuerit, expellatur, et ad penitentiam redi- ‹ gatur. › Presbyter uxorem ducens sacerdotio movetur, sed honorem et cathedram retinet. Qui fornicatus autem fuit, aut adulterium commisit, perfecte expellitur, et ad poenitentiam redigitur. CANON II. • Femina, si duobus fratribus nupserit, extruda- • tur usque ad mortem, si matrimonium solvere • non persuadeatur: at in morte, propter hu- • manitatem, si dixerit, quod si convaluerit, t solvet matrimonium, habebit penitentiam. • Sed si mortua fuerit mulier in tali conjugio 4 exsistens, vel ejus maritus, difficilis est super- ‹ stiti pœnitentia. › BALS. Præsentis synodi sancti Patres ab ecclesia ad mortem usque expellunt, scilicet donec ei vita superest, eam quæ legitimo matrimonio duos fratres acceperit, et a nefario matrimonio non destiterit. Tanquam autem dixisset quispiam; Sin autem ad mortem pervenerit, ne tunc quidem

| divina sacramenta percipiet? 403 subjunxerunt, ἀξιωθήσεται; Επήγαγον ὡς, εἴπερ ἐν τῷ τελευτᾷν Quod si quidem inter moriendum, ejusmodi mulier se, postquam convaluerit, separandam esse affirnet, tune quidem communionis esse particeps sinetur. Sed postquam a morbo liberata fuerit, et a nefario conjugio separata, ad poenitentiam ad mittetur. Et hoc quidem procedet, quando in vita corum fuerit divortium. Si autem una ex personis in nefario matrimonio decesserit, ei qui relictus est, est admodum difficilis penitentia. Qui enim agit pœnitentiam a peccato desistens, is creditur panitentia duci. Qui autem ad mortem usque ab co non desistit, ostendit quod etiam si illa pars adhuc superesset quæ est mortua, a peccato non destitisset. Quia ergo qui vivit, videtur adhuc in co malo quantum in se est perseverare, difficilem habebit poenitentiam. Quæ cum ita se habeant, ne dixeris præsenti canoni adversari magni Basilii canonem 78 dicentem, eum qui duas uxores duxit in matrimonio, post septennium dignum haberi qui divina sacramenta percipiat. Præsens eu!m canon decernit de muliere quæ nefarium matrimonium contraxit, et ab eo tota vita non est sejuncta, et propterea non est ad pœnitentiam admittenda. Pictus autem canon ponit eum, qui nefarium matrimonium contraxit, a peccato destifisse, et cum propterea ad pœnitentiam admittit. Lege ctiam canonem 39 sancti Basilii, qui cam vocat adulteram, quæ cum adultero adhuc cohabitat. Nota ergo, quod ei qui peccat, et a pœnitentia desistit, dantur pens, non aulem ei qui perseverat: ipse euim est omnino ejiciendus. lnterrogavit autem quispiam: Si autem nolit dicta mulier affirmare, se, postquam convaluerit, a nefario isto conjugio separandam, an non erit sanctæ communionis particeps? Solutio. Præsens quidem cañon de co nihil dicit. Existimo autem hoc esse nimium a misericordia remotum, si ea, cum sit orthodoxa, ne in extremo quidem spiritu, bono viatico digna censebitur. Quare si nec hoc quidem affirmaverit, nibilo secius sanctæ erit communionis particeps et si, postquam convaluerit, solvat nefarium conjugium, ad pomitentiam admittetur; sin minus, ab ecclesia omnino exterminabitur, ut quæ in malo perseveret. ἡ τοιαύτη γυνή κατάθηται διαζευχθῆναι μετά ὑγείαν, τότε μὲν μεταλαβεῖν παραχωρηθήσεται· μετὰ δὲ τὸ ἀπαλλαγῆναι τῆς νόσου, καὶ ἀποστῆναι τῆς ἀθεματογαμίας, προσδεχθήσεται εἰς μετάνοιαν. Καὶ τοῦτο μὲν γενήσεται ὅταν προςῇ ἐν ζωῇ αὐτῶν διαζύγιον. Ἐὰν δὲ τὸ ἐν τῶν προσώπων ἐν τῷ ἀθεμίτῳ γάμῳ τελευτήσῃ, δυσχερής ἡ μετάνοια τῷ περιλειφθέντι. Ο γὰρ μετανοῶν, ἀφιστάμενος τῆς ἁμαρτίας, πιστεύεται μετανοεῖν· ὁ δὲ μέχρι θανάτου μὴ ἀποστὰς αὐτῆς δείκνυσιν ὅτι, εἰ καὶ ἔτι περιἦν τὸ τελευτῆσαν μέρος, οὐκ ἂν ἀπέστη τῆς ἁμαρτίας. Ότ οὖν ὁ ζῶν ἀναφαίνεται ὅσον τὸ ἐπ' ἐκείνῳ τῷ κακῷ ἐπιμένων, δυσχέρειαν ἔξει πρὸς μετάνοιαν. Τούτων οὕτως ἐχόντων μὴ εἴπῃς ἐναντιοῦσθαι τῷ παρόντι κανόνι τὸν τοῦ μεγάλου Βασιλείου της κανόνα λέγοντα τὸν δύο ἀδελφὰς εἰς συνοικέσιον ἀγαγόμενο μετὰ ἑπταετίαν ἀξιοῦσθαι τῶν θείων ἁγιασμάτων. Ὁ μὲν γὰρ παρών κανών νομοθετεί περὶ γυναικός ἀθέμιτον γάμον ποιησάσης, καὶ μὴ διαζευχθείσης ἐξ αὐτοῦ δι' ὅλης τῆς ζωῆς αὐτῆς, καὶ διὰ τοῦτο οὔσης ἀπαραδέκτου εἰς μετάνοιαν· ὁ δὲ ῥηθεὶς θεματίζει τὸν ἀθεμιτο γαμήσαντα ἀποστῆναι τῆς ἁμαρτ τίας, καὶ διὰ τοῦτο προσδέχεται αὐτὸν εἰς μετά - νοιαν. 'Ανάγνωθι καὶ τὸν λθ' κανόνα τοῦ ἁγίου Βασιλείου, ὀνομάζοντα μοιχαλίδα τὴν ἔτι τῷ μοιχα συζῶσαν· ὥστε σημείωσαι ὅτι τῷ ἁμαρτάνοντι καὶ ἀφισταμένῳ τοῦ κακοῦ ἐπιτίμια δίδονται, οὐ μὴν τῷ ἐπιμένοντι· οὗτος γὰρ πάντη ἀπόβλητό; ἐστιν. Ερωτήσει δέ τις, Εἰ δὲ οὐ θελήσει ἡ ῥηθεῖσα γυνή καταθέσθαι τὴν μετὰ τὴν ὑγείαν ἀπόστασιν τοῦ τοιούτου ἀθεμίτου γάμου, οὐ μετάσχῃ τελευτώσα τῆς ἁγίας μεταλήψεως;; Λύσις. Ο μὲν παρών και νὼν οὐδέν τι περὶ τούτου φησίν· οἶμαι δὲ ἀσυμπα θὲς εἶναι τὸ μὴ ἀξιωθῆναι ταύτην τοῦ καλοῦ ἐρος δίου ἐν ταῖς τελευταίαις ἀναπνοαίς, ὀρθόδοξον οὖσαν. Διὸ κἂν μὴ ποιήσῃ τοιαύτην κατάθεσιν, διὰ τῆς θείας μεταλήψεως ἐφοδιασθήσεται· καὶ εἰ μὲν ὑγιάνασα λύσῃ ἀθέμιτον γάμον, παραδεχθήσεται εἰς μετάνοιαν· εἰ δὲ μή, τῆς Ἐκκλησίας παντάπασιν ἐξοστρακισθήσεται, ώ, τῷ κακῷ ἐπιμένουσε. ZONAR. Si qua mulier nuptias cum duobus ΖΩΝΑΡ. Εάν γυνὴ κατὰ γάμον δύο ἀδελφοί; fratribus contraxerit, nec ut eas dissolvat adduci possit, extra ecclesiam, inquit, quoad vixerit, extrudatur. Quod si inter moriendum de dissolvendo conjugio si convaluerit polliceatur, sanctæ communionis tunc quidem particeps fiet: verum depulso morbo pœnitentiam habebit, hoc est, ad pœnitentiam admittetur. Quod si una ex his personis interdicto conjugio illigata decesserit, dilicilis penitentia ratio superstiti relinquetur. Qui enim pœnitentiam agit, is si a peccato desistat pœnitentia duci existimatur. At si in malo persistit, quis eum poenitentia admissi facinoris taugi credat, aut quo pacto ille ad pœnitentiam admitti queat? Qui vero usque ad mulieris obitum nunquam se ab illegitimis nuptiis abjunxit, is se muliere συνοικήσῃ, ἐξωθείσθω τῆς ἐκκλησίας μέχρι θανάτου μὴ πειθομένη λῦσαι τὸν γάμον· εἰ δὲ θνήσκουσα ἐπαγγέλληται ὅτι ὑγιάνασα λύσει τὸν γάμον, τεύξε ται τῆς ἁγίας μεταλήψεως τότε, καὶ ἀναῤῥωσθεῖσα, ἕξει μετάνοιαν, ἀντὶ τοῦ, δεχθήσεται εἰς μετάνοιαν. Ἐὰν δὲ τὸ ἐν τῶν προσώπων τούτων ἐν τῷ ἀθεμία τῳ γάμῳ τελευτήσῃ, δυσχερής ἡ μετάνοια τῷ περι λειφθέντι. Ο γὰρ μετανιῶν ἀφιστάμενος τῆς ἁμαρτίας πιστεύεται μετανοεῖν. Εἰ δ' ἔτι τὸ κακὸν πράττει, πώς λογισθήσεται μεταμέλεσθαι, ἢ πῶς δεχθήσεται εἰς μετάνοιαν; Ὁ δὲ μέχρι θανάτου τῆς γυναικό, μὴ ἀποστὰς τῆς ἀθεμιτογαμίας δείκνυσιν ὅτι, εἰ καὶ ἔτι περιήν, οὐκ ἂν ἀπέστη τῆς ἁμαρτίας, ὡς γοῦν ὅσον τὸ ὑπ' ἐκείνῳ τῷ κακῷ ἐπιμένων, δυσχέρειαν ἕξει πρὸς τὴν μετάνοιαν· καὶ ὥσπερ ὁ

IN CAN. III CONC. NEOC.ESAR. μέγας Βασίλειος ἐν λθ' κανόνι φησίν· Ἡ τῷ μοιχῷ superstite nunquam a crimine recessurum fuisse συζῶσα μοιχαλίς ἐστι πάντα τὸν χρόνον· οὕτω καὶ plane demonstrat. Igitur velut qui quantum in ὁ ἀθεμιτογαμῶν, ἕως ἂν μὴ λύσῃ τὸν ἀθέμιτον ipso est, in nefario crimine perseveret, ad pœniγάμον, ἁμαρτάνει καὶ εἰς μετάνοιαν ἄδεκτος tentiam multis difficultatibus obseptum iter inveἔσται. niet; et quemadmodum magnus Basilius in canone ait semper adulterii ream esse eam quæ cum adultero habitat, ita et qui nefarias nuptias contraxit, donec interdictum conjugium resciderit, in noxa est, nec ad pœnitentiam ullatenus admitti potest. ΑΡΙΣΤ. «Ἡ ἀδελφοῖς γημαμένη δισσοίς διὰ βίου • ἐξωθείσθω· εἰ δὲ κατὰ τὸν θάνατον ὑπισχνοῖτο α λύσειν τὴν γάμον, ἂν ἐπιβιῴη, ἕξει μετάνοιαν · εἰ δὲ τελευτήσει, τῶν συνοίκων ὁ εἶ;, δυσχερής «τῷ μείναντι ἡ μετάνοια. ο 11 δυσὶν ἀδελφοῖς γαμηθεῖσα, καὶ τῷ ἀθέσμῳ γάμῳ ἐπιμένουσα, διὰ βίου παντὸς αὐτῆς ἐξωθείσθω τῆς ἐκκλησίας. Ζήτει καὶ τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανόνα κγ'. Εἰ δὲ πρὸς θάνατον ἐλθοῦσα ὑποσχεθῇ λύσειν τὸν γάμον, ἐὰν ἐπιζήσει· δέχεται εἰς μετά νοιαν. Οπως δὲ, ζήτει κανόνα ξβ' καὶ ξγ μεγάλου Βασιλείου. Ως δέ τινος εἰπόντος, Εἰ δὲ καταντήσει εἰς θάνατον, οὐδὲ τότε τῶν θείων ἁγιασμάτων ἀξιωθήσεται; ἐπήγαγον, ὡς Ἐὰν δὲ ἐν τῷ παρανό μῳ τούτῳ γάμῳ εἷς ἐξ αὐτῶν τελευτήσῃ, δυσχερής τῷ ζῶντι ἡ μετάνοια, διὰ τὸ μὴ διακοπῆναι τὸ ἄθεσμον παρὰ τὴν αὐτοῦ γνώμην τε καὶ προαίρεσιν. • Περὶ τῶν πλείστοις γάμοις περιπιπτόντων ὁ μὲν ο χρόνος σαφὴς ὁ ὡρισμένος, ἡ δὲ ἀναστροφὴ καὶ · ἡ πίστις αὐτῶν συντέμνει τὸν χρόνον ΒΑΛΣ. Τοὺς πολυγάμους φησὶν ὁ κανὼν ἐπιτιμᾶσθαι διὰ χρόνου ὡρισμένου ἤτοι προεγνωσμένου ἀπὸ συνηθείας· πλὴν παρὰ τῇ ἐπισκοπικῇ διακρί σει ἐστὶ καὶ τὸν τοιοῦτον χρόνον συντεμεῖν διὰ τὴν ἀγαθὴν τοῦ ἁμαρτάνοντος ἐπιστροφήν. Ἐπεὶ δὲ ἀπὸ τούτου οὐ παρίσταται τίνες εἰσὶ οἱ πολυγαμοῦντες, οὐδὲ τίς ἐστιν ὁ ὡρισμένος χρόνος, κἀντεῦθεν ἄλλως καὶ ἄλλως τὰ περὶ τούτου ἐξελήφθησαν· οὐδὲ ἡμεῖς ηδυνήθημεν γράψαι τι ἐνταυθεῖ. Ἐν μέντοι τῷ δ κανόνι τοῦ μεγάλου Βασιλείου, τοῦ Θεοῦ διδόντος, εἴποιμεν τὰ εἰκότα περὶ τῶν τριγάμων καὶ πολυγάμων καὶ περὶ τοῦ χρόνου τῶν διδομένων ἐπιτι μίων ἑκάστῳ αὐτῶν. ΖΩΝΑΡ. Ἐν τετάρτῳ κανόνι ὁ μέγας Βασίλειος, τοὺς τριγάμους ἐπὶ πενταετίαν ἀφορίζεσθαι λέγει, καὶ τοῦτον τὸν χρόνον οὐκ ἀπὸ κανόνος εἶναί φησιν, ἀλλ᾽ ἐκ συνηθείας καὶ τῆς τῶν προειληφότων ἀκο λουθίας, καὶ τὴν τριγαμίαν δὲ εἰς πολυγαμίαν ἀνάγει. Τίνα δὲ λέγει χρόνον ὡρισμένον ὁ παρών ARIST. Mulier quæ duobus fratribus mupta est, ‹ per totam vitam expellatur. Si vero morti • proxima se nuptias soluturam promiserit, si • supervixerit, ad pœnitentiam admittetur. Si ‹ autem unus e conjugibus obierit, difficilis est • superstiti penitentia. Quæ duobus fratribus nupta est, et in illegitimo isto conjugio manet, per totam suam vitam ecclesia expellatur. Quære et magni Basilii canonem 25. Si autem morti appropinquans conju - gium solvere promittit, si supervixerit, ad poenitentiam admittitur. Quomodo vero, quære Basilii magni canones 62 et 63. 404 Tanquam autem dixisset quispiam: Sin autem ad mortem pervenerit, ne tunc quidem divina sacramenta percipiet? adjecerunt, Si autem in illegitimo isto conjugio unus corum mortem obierit, difficilis est super.titi renitentia, quia non discinditur et corrigitur scelus cum voluntate ipsius et proposito. CANON III. • De iis qui in plurima matrimonia incidunt, tempus quidem præstitutum manifestum est. • Sed conversio et pœnitentia eorum tempus. ‹ contrahit., BALS. Eos qui multas uxores duxerunt, dicit canon præfinito seu prææstituto tempore esse puniendos ex consuetudine: sed est in episcopalis judicii potestate hoc tempus contrahere, propter bonam ejus qui peccavit conversionem. Sed quia ex hoc non ostenditur, quinam sint polygami, neque quodnam sit tempus præstitutum, et hoc aliter et aliter hinc et inde tractatum est, nec nos bic aliquid scribere potuimus. Sed in quarto magni Basilii canone, Deo dante, dicemus quæ sunt consentanea de trigamis et polygamis, et de tempore poenarum quæ dantur unicuique ipsorum. ZONAR. Magnus Basilius quarto canone triġamos ad quinquennium segregari jubet: atque id spatium nón a canone, sed tradita a majoribus consuetudine definitum esse asserit, ac trigamiam ad polygamiam quoque extendit. Quod vero temнpus præfinitum hic canon intelligat, ignoratur, si Guill. Beveregii nota. Συντέμνει. Codex Amerbachianus legit τέμνει, nostra lectioni non solum reliqui omnes codices, sed et Joannes Antiochenus suffragatur, in Coll. can. tit. 43. Τον χρόνον. Post hæc verba in codice Amer bachiano hoc σχόλιον habetur. Τοῦτον ἐξηγούμενος δὲν κανόνα ο μέγας Βασίλειος φησιν, Οὕτω περί τριγάμων καὶ πολυγάμων, καὶ δείκνυσιν, ὅτι πολυ γάμους οἱ Πατέρες τους τριγάμου;, οὐκ ἄλλου; φασίν. Hunc explicans canonem magnus Basilins dicit, Sic de trigamis et polygamis, et ostendit, quod trigamos Patres, non alios dixerunt polygamoS. Vide sanctum Basil, can. 4.

τοῦ μεγάλου Βασιλείου ή σύνοδος αὕτη· καὶ παντε λῶς, εἰ ὥριστο προ ταύτης χρόνος ἐπὶ τῶν τριγάμων, οὐκ ἂν ἡγνοήθη τῷ τὰ πάντα σοφῷ Βασιλείψ εἰ μή που λέγει καὶ αὕτη ἡ σύνοδος ώρισμένον χρόνον τὴν συνήθειαν. Ὁ μὲν οὖν χρόνος, φησίν, ὡρισμέν νος ἐστίν· ἡ δὲ τῶν ἐπὶ τῇ τριγαμία μετανοούντων ἀναστροφὴ καὶ ἡ πίστις ἡ πρὸς τὸν Θεὸν συντέμνει τὸν χρόνον. Εἰ γὰρ ὁ τούτους οἰκονομῶν ὁρᾷ αὐτοὺ; σπουδὴν ἐνδεικνυμένους καὶ θερμότητα περὶ τὴν μετάνοιαν, καὶ οὐκ ἀπογινώσκοντας, ἀλλὰ πιστεύοντας ὅτι διὰ τὴν πολλὴν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ ἀφεθήσεται αὐτοῖς τὸ ἁμάρτημα, συντεμεῖ τὸν χρόνον καὶ ἐλαττώσει αὐτόν. quidem multo antiquior hæc synodus magno Ba• κανών, ἡγνόηται· προγενεστέρα γάρ ἐστι πολλῷ silio fuit: ac omnino si in ea aliquod tempus triganorum penitentiæ præfinitum fuisset, nequa quam illud sapientissimum Basilium latuisset. Nisi forte hæc quoque synodus præfinitum tempus, consuetudinem dicit. Tempus quidem igitur, inquit canon, præfinitum est, sed eorum qui ob trigamiam pœnitentiæ addicti sunt conversio ac fiducia erga Deum tempus contrahit. Si namque qui illorum pœnitentiæ præfectus est, eos in luendis penis studium ardoremque præ se ferre animadvertat, nec consternari merte, sed prælidentes divinæ bonitati veniam sibi contractæ noxæ polliceri, præstituti temporis intervallum contralet ac praecidet. ARIST.‹ Polygamorum tempus manifestuni est. ‹ Pœnitentiæ vero studium illud præcidit. › Tempus trigamorum et polygamorum supplicii in quarto canone magni Basilii et in octogesimo illius canone ponitur. Quinque enim ammos, inquit, qui tres uxores duxit, segregetur, sed non omnino ab ecclesia arceatur; verum duos aut tres annos divinarum Scripturarum auditione dignetur: et postea usque ad expletum quinquennium cum Adelibus consistat, a boni autem communione abstineat; et sic sincere resipiscens ad communionem admittatur. At polygami seu qui plures nuptias inierunt ut plus aliquid etiam fornicatione peccantes, unum annum defleant, tres substernantur, et sic admittantur cum fidelibus. In episcopi autein potestate, ad conversationem fidemque agentis pœnitentiam respicientis, ut dicit hic canon, penitentiae tempus contrahere, ponitur. CANON IV. Si quis mulierem concupiscens, proposuerit cum • ea concumbere, ejus autem desiderium ad • opus non venerit, manifestum est quod a • gratia servatur. › ΑΡΙΣΤ. «Τῶν πολυγάμων ὁ χρόνος σαφής· τὸ δὲ • τῆς μετανοίας σπουδαῖον, αὐτὸν ὑποτέμνεται.» Ο χρόνος τῆς ἐπιτιμίας τῶν τριγάμων καὶ πο λυγάμων κεῖται ἐν τῷ τετάρτῳ κανόνι τοῦ μεγάλου Βασιλείου καὶ ἐν τῷ ὀγδοηκοστῷ κανόνι αὐτοῦ. Ἐπὶ πέντε γὰρ ἔτεσί φησι τὸν τρίγαμον ἀφορίζεσθαι, πλὴν μὴ πάντη ἀπείργειν αὐτὸν τῆς ἐκκλησίας· ἀλλ' ἐν δυσὶν ἢ καὶ τρισὶν ἔτεσι τῆς τῶν θείων Γραφῶν ἀκροάσεως αὐτὸν ἀξιοῦν· καὶ μετὰ ταῦτα, μέχρι τοῦ πληρωθῆναι τὴν πενταετίαν, συστή κειν μετὰ τῶν πιστῶν· τῆς δὲ τοῦ ἀγαθοῦ κοινο νίας ἀπέχεσθαι· καὶ οὕτω γνησίως μετανοοῦντα, εἰς κοινωνίαν παραδεχθῆναι· τοὺς δὲ πολυγάμους, ὡς πλέον τι καὶ πορνείας ἁμαρτάνοντας, ἐνιαυτὸν προσκλαίειν, τρεῖς ὑποπίπτειν, καὶ οὕτω δέχεσθαι μετὰ τῶν πιστῶν. Παρὰ τῇ ἐξουσία δὲ κεῖται τοῦ ἐπισκόπου, ὡς ὁ παρὼν κανών λέγει, ἐλαττῶσαι τὸν χρόνον τῆς μετανοίας, πρὸς τὴν διαγωγήν καὶ τὴν πίστιν ὁρῶντος τοῦ μετανοοῦντος. BALS. In peccatis esse quatuor gradus dicunt sancti Patres, impressionem seu primum motum, luctationem, assensionem, et actum: quoruin duo quidem prima non esse pœnæ obnoxia; in duo aulein 405 quæ sequuntur, ponam cadere. Neque enim impressio neque luctatio judicatur; si ratio impressionem suscipiens, et cum ea colluctata, cogitatum repudiaverit: assensio autem judicatur et accusatur, et actio punitur. Si ergo mulieris desiderium alicui injectum est, et is victus, ut cum ea rem haberet, assensus est, ad opus autem non venit, id est, actum non implevit, manifestum est, quod Dei gratia eum servavit; sed non impune abibit, Paula enim in assensionem etiam cadit. Hoc quoque manifestum est ex can. 70 sancti Basilii, qui dicit: Diaconus labris pollutus, sive qui usque ad osculum mulieris pervenit, et se hucusque peccasse confessus est, ministerio ei interdicetur, id est, ad tempus probibebitur: sed sacramentis una cum diaconis • Ἐὰν πρόθηταί τις, ἐπιθυμήσας γυναικός, συγκα • θευδῆσαι αὐτῇ, μὴ ἔλθῃ δὲ εἰς ἔργον αὐτοῦ ἡ • ἐνθύμησις, φαίνεται ὅτι ὑπὸ τῆς χάριτος ἐξ- • ῥύσθη.» ΒΑΛΣ. Ἐπὶ τῶν ἁμαρτημάτων τέσσαρας εἶναι βαθμοὺς οἱ ἅγιοι Πατέρες φασί, προσβολήν, πάλην, συγκατάθεσιν, καὶ πρᾶξιν· ὧν τὰς δύο τὰς πρώτας ἀνεπιτιμήτους εἶναι, τὰς δὲ μετ᾿ αὐτὰς δύο ὑπὸ ἐπιτίμιον. Οὔτε γὰρ ἡ προσβολή κρίνεται, οὔτε ἡ πάλη, ἐὰν τὴν προσβολὴν παραδεξάμενος ὁ λογι σμὸς καὶ παλαίσας ἀπεπέμψατο τὸ ἐνθύμιον· ἡ δὲ συγκατάθεσις κρίνεται καὶ αἰτιᾶται, καὶ ἡ πρᾶξις κολάζεται. Ἐὰν οὖν ἐπιθυμία προσέβαλε τινι για ναικὸς, καὶ νικηθείς συγκατέθετο μιγῆναι αὐτῇ, οὐκ ἦλθε δὲ εἰς ἔργον, ἤτοι οὐ τὴν πρᾶξιν ἐπλήρωσε, φαίνεται ὅτι ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ αὐτὸν ἐῤῥύσατο· πλὴν οὐκ ἀνεπιτίμητος ἔσται. Καὶ ἡ συγκατάθεσις γὰρ ὑπὸ ἐπιτίμιον γίνεται. Καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ ο κανόνος τοῦ ἁγίου Βασιλείου, λέγοντος· Διάκονος ἐν χείλεσι μιανθείς ήγουν μέχρι φιλήματος φθάσ σας γυναικός, καὶ μέχρι τούτου ἡμαρτηκέναι όμως λογήσας, τῆς λειτουργίας επισχεθήσεται, τουτέστι μέχρι καιροῦ κωλυθήσεται· τοῦ δὲ μετέχειν τῶν ἁγιασμάτων μετὰ τῶν διακόνων ἀξιωθήσεται. Τὸ

IN CAN. V CONC. NEOCÆSAR. μέντοι μιανθῆναι ἐν χείλεσί τινες ἄλλως ἑρμηνεύ- communicare non indignus habebitur. fidem et ουσι· καὶ ῥηθήσεται τὰ περὶ τούτου ἐν τῷ σ' κανόνι presbyter. Si quis autem ultra peccasse deprehensus fuerit, in quocunque sit gradu, depoτοῦ ἁγίου Βασιλείου. netur. Labris autem esse pollutum nonnulli aliter interpretantur; et de eo dicetur in can. 70 sancti Basilii. ΖΩΝΑΡ. Ἐπὶ τῶν ἁμαρτημάτων τέσσαρας εἶναι βαθμοὺς οἱ ἅγιοι Πατέρες φασί, προσβολήν, πάλην, συγκατάθεσιν καὶ πρᾶξιν· ὧν τὰς δύο καὶ πρώτας ἀνεπιτιμήτους εἶναι, τὰς δὲ μετ᾿ αὐτὰς δύο ὑπὸ ἐπιτίμιον. Οὔτε γὰρ ἡ προσβολή κρίνεται, οὔτε ἡ πάλη, ἐὰν τὴν προσβολὴν παραδεξάμενος ὁ λογισμὸς καὶ παλαίσας ἀπεπέμψατο τὸ ἐνθύμημα· ἡ δὲ συγκατάθεσις κρίνεται καὶ αἰτιᾶται, καὶ ἡ πρᾶξις κολάζεται. Ἐὰν οὖν ἐπιθυμία προσέβαλέ τινι γυναικός, καὶ νικηθεὶς συγκατέθετο μιγῆναι αὐτῇ, οὐκ ἦλθε δὲ εἰς ἔργον, ἤτοι οὐ τὴν πρᾶξιν ἐπλήρωσε, φαίνεται ὅτι ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ αὐτὸν ἐῤῥύσατο. Πλὴν οὐκ ἀνεπιτίμητος ἔσται. Καὶ ἡ συγκατάθεσις γὰρ ὑπὸ ἐπιτίμιον γίνεται. Καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ ἑβδομη - κοστοῦ κανόνος τοῦ ἁγίου Βασιλείου, λέγοντος Διάκονος ἐν χείλεσι μιανθείς, ήγουν μέχρι φιλήμα τος φθάσας γυναικὸς, καὶ μέχρι τούτου ἡμαρτηκέναι ὁμολογήσας, τῆς λειτουργίας επισχεθήσεται, τουτέστι μέχρι καιροῦ κωλυθήσεται· τοῦ δὲ μετέ χειν τῶν ἁγιασμάτων μετὰ τῶν διακόνων ἀξιωθήσεται. Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ πρεσβύτερος. Εἰ δέ τι πλέον φωραθῇ τις ἡμαρτηκώς, ἐν οἴῳ ἂν εἴη βαθμῷ, καθε αιρεθήσεται. Εντεῦθεν δῆλον ὅτι ἄλλο δηλοῖ τὸ ἐπισχεθήσεται, ὡς εἴρηται, δηλαδή τό, προσκαίρως τῆς λειτουργίας εἰρχθήσεται. Εἰ καί τισιν οὐχ ούτως νοεῖται, οἷς καὶ τὸ χείλεσι μιανθῆναι ἑτέρως ἐκλαμ. βάνεται, οὐκ εὐστόχως μέντοι, ὡς οἶμαι. ο ZONAR. In peccatis esse quatuor gradus dicunt sancti Patres, impressionem, luctationem, assensionem et actum: quorum duo quidem prima non esse pænæ obnoxia; in duo autem quæ sequuntur ponam cadere: neque enim impressio, neque l11clatio judicatur, si ratio impressionem suscipiens, el cum cea colluctata, cogitatum repudiaverit; assensio autem judicatur et accusatur, et actio punitur. Si ergo mulieris desiderium alicui injectum est, et is victus, ut cum ea rem haberet, assensus est, ad opus autem non venit, id est, actum non implevit, manifestum est, quod Dei gratia servavit; sed non impune abibit. Poena enim in assensionem etiam cadit. Hoc quoque manifestum est ex can. 70 sancti Basilii, qui dicit: Diaconus labris pollutus, sive qui usque ad osculum mulieris pervenit, et se bucusque peccasse crnfessus est, ministerio ei interdicetur, id est, ad tempus prohibebitur: sed sacramentis una cum diaconis communicare non indignus habebitur. Itidem et presbyter. Si quis autem ultra peccasse deprehensus fuerit, in quocunque sit gradu, deponetur. Unde constat, quod aliud significatur per lud, interdicetur, nimirum, ad tempus a ministerio arcebitur. Elsi a nonnullis ita non intelhigitur, qui illud, Labris esse pollutum, aliter interpretantur, minus tamen recte, ut opinor. ΑΡΙΣΤ. «Ο ἐπιθυμήσας μὲν, μὴ δράσας δὲ, Θεῷ ARIST. • Qui concupivit, sed non perfecit, per ἐῤῥύσθη.» Οστις μέχρι ψιλῆς προθέσεως συγκαθευδῆσαι γυναικὶ ἐπεθύμησεν, ἐχόμενον δέ τι σπουδῆς οὐκ ἔπραξεν, οὔτε εἰς ἔργον ἡ ἐνθύμησις αὐτοῦ ἦλθε, φαίνεται ὡς ὑπὸ τῆς ἄνωθεν ἐῤῥύσθη χάριτος. Εἰ γὰρ καὶ ἐπεθύμησε, καὶ ἐσπούδασε, καὶ μέσοις τισὶν εἰς ἀπάρτισιν τοῦ μέσους ἐχρήσατο· ἀποτέλεσμα δὲ ἡ σπουδὴ αὐτοῦ οὐκ ἔσχε διά τινα παρεμπεσόντα ἐμπόδια ἔξωθεν· ἐπιτιμίοις ὑπόκειται, ὡς ὁ ἑβδομηκοστός κανὼν τοῦ ἁγίου Βασιλείου διαγε ρεύει περὶ τοῦ ἐν χείλεσι μιανθέντος διακόνου. • Κατηχούμενος, ἐὰν εἰσερχόμενος εἰς κυριακόν · ἐν τῇ τῶν κατηχουμένων τάξει στήκῃ, οὗτος Deum servatus est. › Quicunque etiam nudo proposito cum muliere dormire concupiverit, sed quod conatus est nonfecit, neque ad factum venit concupiscentia ej", manifestum est, quod per gratiam cœlestem servatur. Si enim et concupivit, et diligentiam adhi buit, et mediis quibusdam ad illius consummationem usus est, conatus autem ejus perfectionem non habuit propter impedimenta aliqua externa. quæ inciderunt, pœnis subjicitur, ut septuagesimus sancti Basilii canon mandat de diacono qui in labris pollutus est. CANON V. • Catechumenus, si in Dominicum ingrediens in ⚫ Catechumenorum ordine steterit, is autem Guill. Beveregii nota. Κατηχούμενος ἐὰν εἰσερχόμενος. In codice Amerbachiano ad praesentem canonem hoc scholium apponitur. Κατηχουμένους λέγει πιστοὺς βα πτίζεσθαι μέλλοντας. Δύο δὲ τούτων εἴδη· οἱ μὲν γὰρ ἄρτι προσέρχονται, διὸ καὶ ὡς ἀτελέστεροι μετὰ τὴν ἀκρόασιν τῶν Γραφῶν καὶ τῶν θείων Εὐαγγελίων εὐθὺς ἐξίασιν· οἱ δὲ ἤδη προσῆλθον, καὶ γεγόνασι τελειότεροι τῶν ἄρτι προσερχομένων, ὅθεν καὶ τὴν ἐπὶ τοῖς κατηχουμένοις εὐχὴν ἀναμένοντες, τὸ γόνυ κλίνουσιν ἐν ταύτῃ. Calechumenos vocal fideles, qui baptismum suscepturi sunt. Eorum autem dua sunt species. Nonnulli enim modo accedunt; quapropter ut imperfectiores post Scripturarum et divinorum Evangeliorum auditionem protinus egrediuntur: alii autem antehac venerunt, et perfectiores iis, qui modo accedunt, facti sunt; quare etiam illi ad orationem usque pro catechumenis factam manentes, in ea peragenda genuflectunt. Simile huic scholium in Harmenopuli epitomen hujus canonis exstat, his verbis, Δύο τῶν κατηχουμένων ἦσαν τάξεις, ἡ μὲν τῶν γονυκλινόντων, ἡ τελειοτέρα, ἡ δὲ τῶν ἀκροω μένων, ἡ ἀτελεστέρα. Λέγει γοῦν, εἰ τῶν γονυκλι νόντων εἴη, καὶ ἁμάρτοι, παυσάμενος τοῦ ἁμαρτά νειν γενέσθω τῶν ἀκροωμένων· εἰ δὲ τῶν ἀκρου -

‹ peccat; si gene quidem flectens sit, audiat, • non amplius peccans: sin autem etiam au- ‹ diens adbuc peccet, extrudatur. › BALS. Duo sunt ordines catechumenorum. Hi enim nuper accesserunt, et, ut imperfectiores, post Scripturarum et divinorum Evangeliorum anditionem statim exeunt: illi vero jampridem accesserunt, et perfectiores facti sunt; unde et orationem, quæ fit supra catechumeiros, exspectantes, in ea gen fectunt. Quando autem pronuntiatum fuerit, Catechumeni, procedite, tunc et ipsi ereunt. Dicit ergo canon, quod si catechamenus 406 peccat, si est quidem ex perfectioribus, a peccando abstinens, veniat ad locum imperfectiorum, id est, stet in templo usque ad Evangelium: sin autem ex imperfectioribus, qui sola etiam uditione digni habentur, et a peccato non abstineat, extrudatur, id est, stet extra ecclesiam cum deflentibus. Quid vero si imperfectior a peccato abstinuerit, non punietur, quemadmodum perfectiores, sed in primo loco stabit? Solutio. Duo sunt loci catechumenorum, ut dictum est: hic quidem, qui est usque ad lectionem divinorum Evangeliorum; ille vero usque ad exitum catechumenorum. Qui sunt itaque perfectiores, si peccent et abstineant, parum dimittentur in locum imperfectiorum: sin autem non abstineant, in deflentium loco statuentur. Si ii autem, qui sunt imperfectiores, peccent, nec desistant, in locum defentium abducentur: sin vero desistant, non habehunt locum, in quem deducentur. Si dixerimus enim eos cum fentibus stare oportere, desperationis gravitate eos obruemus; nec ulla erit diffe rentia eorum qui abstinent et non abstinent. Et i:leo, tanquam qui a malo destiterint, rursus cum audientibus stabunt. ZONAR. Duo catechumenorum olim erant ordines. Alii quidem amplexi fidem, sed qui baptismum differrent, cum catechumenis astaban!, dumque precatio in catechumenos recitaretur genibus provolvebantur, ac postquam illud, Catechumeni, procedite, de more pronuntiatum esset, tunc egrediebantur. Alii autem jam primum accedentes, minusque perfecti, sacra Scripturae auscultabant, Evan gelioque recitato dimittebantur. Quandocunque fgitur e catechumenis quispiam peccaverit, si qui1208 • δὲ ἁμαρτάνων· ἐὰν μὲν γόνυ κλίνων, ἀκροάσθω • μηκέτι ἁμαρτάνων· ἐὰν δὲ καὶ ἀκροώμενος ἔτι • ἁμαρτάνῃ, ἐξωθείσθω.» ΒΛΑΣ. Δύο τάξεις τῶν κατηχουμένων εἰσίν. Οι μὲν γὰρ ἄρτι προσέρχονται, και, ὡς ἀτελέστεροι, μετὰ τὴν ἀκρόασιν τῶν Γραφῶν καὶ τῶν θείων Εὐαγγελίων εὐθὺς ἐξίασιν· οἱ δὲ ἤδη προσῆλθον, καὶ γεγόνασι τελεώτεροι ὅθεν καὶ τὴν ἐπὶ τοῖς κατηχου μένοις εὐχὴν ἀναμένοντες, τὸ γόνυ κλίνουσιν ἐν ταύτῃ. Οταν δὲ ἐκφωνηθῇ τὸ, Οι κατηχούμενοι προέλθετε, τότε ἐξέρχονται καὶ οὗτοι. Φησὶν οὖν ὁ κανὼν ὅτι, ἐὰν κατηχούμενος ἁμαρτάνῃ, εἰ μὲν τῶν τελεωτέρων ἐστὶν, ἐὰν ἀπόσχηται τοῦ ἁμαρτάνειν, ἐλθέτω εἰς τὸν τόπον τῶν ἀτελεστέρων, τουτέστι, στήτω μέχρι τοῦ Εὐαγγελίου ἐν τῷ ναῷ· εἰ δὲ τῶν ἀτελεστέρων, τῶν καὶ ἀκροάσεως μόνης ἀξιουμέ νων, καὶ οὐκ ἀφίσταται τῆς ἁμαρτίας, ἐξωθείσθω, ἀντὶ τοῦ, ἔξω τῆς ἐκκλησίας στήτω μετὰ τῶν προσο κλαιόντων. Τί δὲ, ἐὰν ἀποστῇ ὁ ἀτελέστερος τῆς ἁμαρτίας, οὐκ ἐπιτιμηθήσεται καθὼς ὁ τελεώτερος, ἀλλ᾽ εἰς τὸν πρότερον τόπον στήσεται; Λύσις. Δύο τόποι εἰσὶ τῶν κατηχουμένων, ὡς εἴρηται, ὁ μέχρι τῆς ἀναγνώσεως τῶν θείων Εὐαγγελίων, καὶ ὁ μέχρι τῆς ἐξελεύσεως τῶν κατηχουμένων. Οἱ γοῦν τελεώτεροι, ἁμαρτάνοντες καὶ ἀφιστάμενοι δὲ, εἰς τὸν τόπον τῶν προσκλαιόντων στήσονται. Οἱ δὲ ἀτελέστεροι ἁμαρτάνοντες, μὴ ἀφιστάμενοι, μυκρὸν ὑποβιβασθήσονται εἰς τὸν τόπον τῶν ἀτελεστέρων μή ἀφιστάμενοι, μὲν, εἰς τὸν τόπον τῶν προσκλαιόντων ἀπαχθήσονται· ἀφιστάμενοι δὲ, οὐκ ἔχουσι τόπον Ενθα καταταχθήσονται. Εἰ γὰρ εἴπω μεν τούτους μετὰ τῶν προσκλαιόντων στῆναι, ἀπογνώσεως θλίψει καταβαπτίσομεν, καὶ οὐδεμία ἔσται διαφορὰ ἀφισταμένων καὶ μὴ ἀφισταμένων. Διά τοι τοῦτο, ὡς ἀποστάντες τοῦ κακοῦ, στήσονται καὶ πάλιν μετὰ τῶν ἀκροωμένων. ΖΩΝΑΡ. Δύο τάξεις ἦσαν τῶν κατηχουμέν νων τὸ παλαιόν. Οἱ μὲν γὰρ πιστοὶ ὄντες, ὑπερτιθέμενοι δὲ τὸ βάπτισμα, μετὰ τῶν κατηχουμένων ἵσταντο, καὶ τῆς ἐπὶ κατηχουμένοις εὐχῆς λεγομένης ἔκλινον τὸ γόνυ, ὅτε δ' ἐξεφωνήθη τὸ Οἱ κατηχού μενο: προέλθετε, τότε ἐξήρχοντο· οἱ δὲ ἄρτι προσελ θόντες καὶ ἀτελέστεροι ὄντες τῶν ἁγίων Γραφών ἤκουον, καὶ μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ Εὐαγγελίου ἀπῄεσαν. Οταν οὖν ὁ κατηχούμενος ἁμαρτάνῃ, εἰ μὲν τῶν τελεωτέρων τῶν γόνυ κλινόντων δηλονότι Guill. Beveregii nota. μένων, ἔξω στήτω τῆς ἐκκλησίας. Καὶ οἱ ἀκροώμενοι γὰρ ἐκτὸς ἵσταντο τῆς ἐκκλησίας μέχρι τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου. Duo catechismenorum ordines erant; unus eorum qui genu flectebant, perfectior scilicet; alter imperfectior eorum, qui audiebant. Vult ergo dicere, si ait ex ordine lectentium genu, et peccet, quod peccare desinens in ordinem audientium referri debeat: sin ex audientibus sit, consistat extra ecclesiam. Nam et audientes. extra ecclesiam stabant_usque ad lectionem sancti Evangelii. Harmenop. Epii. can. sect. 5, tit. 3. Hæc duo scholia juxta se posita præsentem canonem, satis in se obscurum, perspicuum reddunt et apertum. Δύο τάξεις ἦσαν. In Gillandi J. C. cadice, ante hæc prima Zonaræ in hunc canonem verba, hæc leguntur, tanquam principium interpretationis, Ἡ ἐν Νικαίᾳ πρώτη σύνοδος εἰς κανόνα εδ' ὁρίο ζει χρόνον τοῦ ἐπιτιμίου ἐν τοῖς τοιούτοις. Κατα ηχουμένους δὲ λέγει τοὺς βαπτίζεσθαι μέλλοντας δύο δὲ εἴδη τούτων· οἱ μὲν ἄρτι προσέρχονται· οἱ δὲ ἤδη προσῆλθον, καὶ γεγόνασι τῶν ἤδη προσερχο μένων τελειότεροι· ὅθεν καὶ τὴν ἐπὶ τοῖς κατηχου μένοις εὐχὴν ἀναμένοντες τὸ γόνυ κλίνουσιν ἐν ταύτῃ. Hæc autem, post verba ἐν τοῖς τοιούτοις, eadein fere sunt, quæ ante ex codice Amerbachiano sub scholii nomine protulimus: adeo ut alia interpretatione nou opus sit. Ad Zonaræ autem interpretationem nequaquam pertinent, quia in ea eadem iterum leguntur.

IN CAN. VI CONC. NEOCESAR. ἐν τῇ εὐχῇ ἐστιν, ἀκροάσθω, τουτέστι μετὰ τῶν den ex perfectiorum numero fuerit, eorum scilicet, μέχρις ἀκροάσεως ἱσταμένων στήτω, εἰ ἀπόσχηται τοῦ ἁμαρτάνειν· εἰ δὲ τῶν ἀκροωμένων ἐστὶν, ἔτι καὶ ἁμαρτάνει, ἐξωθείσθω, ἀντὶ τοῦ ἔξω τῆς ἐκκλησίας στήτω μετὰ τῶν προσκλαιόντων. ΑΡΙΣΤ. «Ο ἐν τῷ κατηχεῖσθαι ἁμαρτάνων, ἐὰν • γόνυ κλίνων μηκέτι ἁμαρτάνοι, ἀκροάσθω· εἰ • δὲ καὶ ἀκροώμενος ἁμαρτάνοι, τέλεον ἀπωθεί- • σθω, ν Δύο είδη τῶν κατηχουμένων εἰσιν· οἱ μὲν γὰρ ἄρτι προσέρχονται· διὸ καὶ ὡς ἀτελέστεροι μετὰ τὴν ἀκρόασιν τῶν Γραφῶν, καὶ τῶν θείων Εὐαγγε λίων εὐθὺς ἐξίασιν· οἱ δὲ πρὸ καιροῦ προσῆλθον, καὶ γεγόνασι τελεώτεροι· ὅθεν καὶ μετὰ τὸ Εὐαγγέ- " λιον τὴν ἐπὶ τοῖς κατηχουμένοις εὐχὴν ἀναμένουσι· καὶ ἐν τῷ προσφωνείσθαι τὸ Οἱ κατηχούμενοι, τὰς κεφαλὰς ὑμῶν τῷ Κυρίῳ κλίνατε, τὸ γόνυ κλίνουσιν. Οι γοῦν τελεώτεροι, ὡς γενόμενοι καλοῦ Θεοῦ ῥή ματα, καὶ παραπεσόντες, μετακινοῦνται τῆς στά σεως, καὶ τοῖς ἀκροωμένοις συντάττονται· εἰ δὲ καὶ ἀκροώμενοι ἁμαρτάνουσι, τῆς Ἐκκλησίας τέλεον ἐξωθοῦνται. • Περὶ κυοφορούσης, ὅτι δεῖ φωτίζεσθαι, ὁπότε • βούλεται. Οὐδὲν γὰρ ἐν τούτῳ κοινωνεῖ ἡ • τίκτουσα τῷ τικτομένῳ διὰ τὸ ἑκάστου ἰδίαν • την προαίρεσιν τὴν ἐπὶ τῇ ὁμολογία δείκνυ- • σθαι. ο ΒΑΛΣ. Τινὲς ἔλεγον μὴ ὀφείλειν βαπτίζεσθαι τὰς ἐξ ἀπίστων τῇ Ἐκκλησίᾳ προσερχομένας κυοφο ρούσας, ἀλλ' ἀναμένειν τὴν εἰς τὸ φῶς τοῦ τοκετοῦ εξέλευσιν, ἵνα μὴ, ταύτης βαπτιζομένης, δόξῃ συμβαπτίζεσθαι καὶ τὸ ἐγκυμονούμενον, ὡς ἡνωμένον διόλου αὐτῇ· κἀντεῦθεν μετὰ τὸ γεννηθῆναι, ἢ ἀφώτιστον καταλειφθῇ, ἢ βαπτιζόμενον λογισθῇ καὶ αὖθις βαπτίζεσθαι. Οἱ γοῦν Πατέρες, τὴν ἀντίθεσιν ταύτην μὴ παραδεξάμενοι, ώρισαν ἀποκριματίστως βαπτίζεσθαι τὰς κυοφορούσας, ότε βούλοιντο, διὰ τὸ μηδεμίαν κοινωνίαν ὑπεῖναι τῇ τικτούσῃ μετὰ τοῦ τικτομένου, ὅσον εἰς τὸν λόγον τοῦ φωτίσματος. "Αλλως τε, φασὶν, ἀναγκαία ἐστὶν ἡ ἑκάστου ὁμο λογία ἐν τῷ βαπτίζεσθαι· τὸ δὲ ἔμβρυον έστερη μένον διαθέσεως οὐ δύναται τὰς ἐπὶ τῷ βαπτίσματι ὁμολογίας ποιῆσαι. Προσετέθη δὲ τῷ κανόνι τὸν ὅτε βούλοιντο, διὰ τοὺς λέγοντας πρὸ μὲν τοῦ εἰδοποιηθῆναι τὸ ἔμβρυον εἰς ἄνθρωπον ἀκινδύνως βαπτίζεσθαι τὴν μητέρα εγκυμονούσαν, μετὰ δὲ τοῦτο μὴ καλῶς αὐτὴν βαπτίζεσθαι· διὰ τὸ εἶναι τοιαύτης διαθέσεως τὸ ἐγκυμονούμενον, οἷας εἰσὶ καὶ ἀρτιγέννητα νήπια, τὰ μὴ δυνάμενα ὁμολογεῖν. Διό τοι καὶ εἶπον οἱ Πατέρες ἐπ᾽ ἀδείας ἔχειν τὴν ἐγκυμονοῦσαν, ὅτε θέλει βαπτίζεσθαι. Τὰ μὲν γὰρ Εμβρυα, ὅπως ἔχουσι διαθέσεως, οὐδεὶς περιεργάσασθαι δύναται ἢ ἀναδέξασθαι· τὰ δὲ νήπια διὰ τῶν ἀναδεχομένων αὐτὰ κατατίθενται, καὶ πραγματικῶς φωτιζόμενα θείας καταξιοῦνται ἐλλάμψεως. Ανά qui in precatione genu lectunt, audiat, hoc est, cum iis qui auscultari tantummodo permittuntur, si modo finem peccandi fecerit, consistat; sin vero inter audientes agens adhuc tamen offenderit, expelli, hoc est, extra ecclesiam cum lugentibus starr, hic canon jubet. ARIST. «Catechumenus peccans, si, dum genu • Dectit, amplius peccaverit, inter audientes sit; c sin, dum inter audientes est, peccet, penitus • ejiciatur.» Duæ sunt species catechumenorum: nonnulli enim modo accedunt; quocirca et ut imperfectiores post Scripturarum et Evangeliorum auditionem statim emittuntur. Alii autem aute tempus aliquod advenerunt, et perfectiores evaserunt. Quare et post Evangelium preces pro catechumenis factas exspectant; el cum illud dicitur, Catechumeni, capita vestra Domino flectite, genu flectunt. Perſcctiores itaque ut qui bona Dei verba pergustarunt, si lapsi fuerint, statione sua moventur, et cum audientibus collocantur; si autem, et cum audientes sint, peccant, ab ecclesia perfecte expelluntur. CANON VI. ‹ De ea quæ uterum gerit, quod oporteat eam • baptizari, quando velit. Nihil enim ea, quæ c parit, cum fetut, qui paritur, hac in re com- ‹ mune habet; quod proprium uniuscujusque • institutum ac propositum in confessione osten- • datur. BALS. Quidam dicebant, non debere baptizari gravidas, quæ ex infidelibus ad Ecclesiam accedunt, sed exspectare fetus in lucem exitum; ne dum ea baptizatur, videatur quoque una baptizari fetus, quem in utero gerit, ut qui sit ei omnino unitus: quo fit ut postquam natus fuerit, vel non baptizatus relinquetur, vel si baptizetur, rursus baptizari repuletur. Patres itaque, hac contradictione non admissa, statuerunt, ut sine ullo præjudicio baptizentur prægnantes mulieres, quando voluerint; eo quod nihil habeat commune puerpera cum fetu qui paritur, quod ad baptismum attinet. Maxime, inquiunt, cum sit unicuique sua in baptismate necessario promissio fetus autem, qui est in utero, cum sit affectione destitutus, non potest quæ in baptismate requiruntur professiones et vota facere. 407 Adjectum est autem canoni illud, Quando velint, propter eos qui dicunt, antequam fetus formetur in hominem posse mulierem prægnantem sine periculo baptizari, non recte autem baptizari postea: quoniam id, quod labetur in utero, in ea est constitutione, in qua iufan - tes modo nati qui polliceri non possunt; et ideo dixerunt Patres, esse in mulieris gravidæ potestate baptizari quando velit. Quomodo enim se habeant fetus, nemo potest perquirere, vel eos suscipere. Infantes autem per susceptores suos affirmant, eb actu baptizati divina illuminatione digni censentur,

Lege et quæ in eap. 10 titul. 4 præscntis operis a γνωθι καὶ τὰ ἐν τῷ ι κεφαλ. τοῦ δ᾽ τίτλου τοῦ nobis scripta sunt. παρόντος συντάγματος παρ' ἡμῶν γραφέντα. ΖΩΝΑΡ. Τὰς ἐν τῇ γαστρὶ φερούσας δεῖ βαπτίζειν, φησὶν ὁ κανών, ὅτε βούλονται. Τινῶν δὲ λεγόντων ὅτι λοιπὸν τὸ κυοφορούμενον συμβαπτίζεται τῇ μητρί, καὶ οὐ χρὴ αὐτὸ μετὰ τὸ γεννηθῆναι βαπτίζεσθαι, ἵνα μὴ δὶς δοκῇ βαπτίζεσθαι, ἐπήγαγε τὸ, Οὐδὲν γὰρ ἐν τούτῳ κοινωνεῖ ἡ τίκτουσα τῷ τικτομένω, ἀντὶ τοῦ, Αὐτὴ γὰρ μόνη τοῦ ἁγίου ἀξιοῦται βαπτί σματος, καὶ οὐχὶ κἀκεῖνο διὰ μέσης αὐτῆς. Οτ!, φησὶν, ἐπὶ τῇ ὁμολογία συντάττεσθαι τῷ Χριστῷ ἡ ἑκάστου προαίρεσις ἀπαιτεῖται, καὶ ἐξ αὐτῆς δεί κνυται εἰ προθύμως πρόσεισι τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι. Ἐπεὶ δὲ τὰ ἔμβρυον ἐστέρηται προαιρέσεως οὐδὲ βαπτίζεσθαι δοκεῖ, ὥστε αὐτὸ χρήζει αὖθις βαπτί ZONAR. Mulieres, quæ uterum ferunt, quandocunque voluerint, canon baptizari oportere decernit. Quod autem nonnulli, fetum cum matre simul baprizari, ae proinde infantem, postquam in lucem datus esset, ne baptismus in eodem geminaretur, nullo modo baptizandum esse, asseverabant; propterea verba illa, Nihil enim ea quæ parit, cum fetu qui paritur ea in re commune habet, adjunxit, . hoc est, sola etenim mater, non per eam filius quoque simul, sancti baptismatis consors efficitur. Ut cnim, inquit, se quis Christi sectatorem profiteatur, propria uniuscujusque electio requiritur, ac per cam, quam libenti animo baptismum quisque anplectatur, facile apparet. Quoniam vero in felu σματος ὅτε προαιρείσθαι δυνήσεται. ο maternis adhuc visceribus incluso electio nulla est, nec baptismum quidem suscepisse putandus est, proindeque iterum baptizari, cum eligendi facultas penes illum fuerit, oportebit. ARIST. • Prægnans quandocunque vult baptiza- • tur. Nam uniuscujusque voluntas judicatur. Gravida enim propter generatum baptizari non Impedietur; nec enim fetus una cum gravida bapliBalus reputatur, adeo ut si cum editus fuerit, baptizetur, secundo baptizatus existimaretur. Ille enim cum ad lucem nondum venerit, nec per seipsum substitit, nec voluntatem habet. CANON VII. ΑΡΙΣΤ. «Η κυοφοροῦσα, ὅτε θέλει, βαπτίζεται· • ἑκάστου γὰρ ἡ προαίρεσις κρίνεται.» Οὐ γὰρ ἐμποδισθήσεται ἡ κυοφοροῦσα διὰ τὸ τιο κτόμενον βαπτισθῆναι· οὐδὲ γὰρ λογίζεται τὸ ἔμε 6ρυον συμβαπτίζεσθαι τῇ τικτούσῃ, ὥστε, ἐὰν μετὰ τὸ γεννηθῆναι βαπτισθῇ, νομισθῆναι βαπτίζεσθαι δεύτερον. Ἐκεῖνο γὰρ, μήπω εἰς φῶς ἐλθὸν, ούτε καθ᾿ ἑαυτὸ ὑπεστιν, οὔτε προαίρεσιν ἔχει. • Presbyter in diganiam ineuntis nuptiis ne c. Πρεσβύτερον εἰς γάμου διγαμοῦντος μή convivetur. Cum enim requirat poenitentiam • digamus, quis erit presbyter, qui, eo quod sit ‹ convivio acceptus, nuptiis assentiatur? › BALS. Laicus, qui digamus est affectus, hinc non permittitur, nisi anno præterito, esse divinorum sacramentorum particeps. Dicit ergo canon, quod quoniam hæc poena a sacerdote digamo inducitur, non debet cum eo in nuptiis convivium inire. Videtur enim veluti per suam præsentiam consentire, • ἑστιᾶσθαι. Ἐπεὶ μετάνοιαν αιτοῦντος τοῦ δι • γάμου τίς ἔστα: ὁ πρεσβύτερος, ὁ διὰ τῆς • Εστιάσεως συγκατατιθέμενος τοῖς γάμοις. Ο διγαμήσας λαϊκὸς οὐ παραχωρείται μετασχεῖν τῶν θείων ἁγιασμάτων ἀπεντεῦθεν, ἀλλὰ μετὰ ἐνιαυτόν. Φησὶ γοῦν ὁ κανών ὡς, ἐπεὶ τὸ ἐπιτίμιον τοῦτο παρὰ τοῦ ἱερέως ἐπάγεται τῷ διγαμήσαντι, οὐκ ὀφείλει οὗτος συνεστιάσθαι αὐτῷ εἰς τὸν γά μον. Δοκεῖ γὰρ ὥσπερ διὰ τῆς παρουσίας συναινεῖν, Guill. Beveregii nota. Πρεσβύτερον εἰς γάμον διγαμοῦντος. Gautum est hoc canone, ne quis presbyter in ejus, qui digamiam init, nuptiis convivetur. Hinc cum Constantinus quidam episcopus ad Nicetam metropolitanum Heraclea hanc quæstionem proposuisset, Τοὺς εἰς δεύτερον συνοικέσιον ἐρχομένους εἰ δεῖ λαprecationem concepit, simul cum iis convivari opor tet. In Jur. Gr. Rom. 1. v, p. 310. Exstat hoc responsum etiam in Euchologio, ubi ultima ejus pars his verbis concipitur, ᾿Αλλὰ καὶ τὸν ἱερολογήσαντα τούτοις πρεσβύτερον συνδειπνεῖν αὐτοῖς οὐ νενόμι σται, κατὰ τὸν ζ' κανόνα τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συν άδου. Sed neque fas est presbyterum benedictionem δεῖν τὴν τοῦ διγάμου εὐχὴν παρὰ τοῦ κατά χώραν, print sive pro iis precantem, simul cum ἀρχιερέως; Αn qui ad secundas convolant nuptias accipere possint bigami precationem a regionis antistite? respondit ille juris canonici peritissimus, Η μὲν ἀκρίβεια τους διγάμους οὐκ οἶδε στεφανοῦν· ἡ δὲ ἐν τῇ Μεγάλη Εκκλησίᾳ συνήθεια τὰ τοιαῦτα οὐ παρατηρεῖται· ἀλλὰ καὶ τοῖς διγάμοις τοὺς νυμ φικούς στεφάνους ἐπιτίθησι, καὶ οὐδεὶς οὐδέποτε διὰ τοῦτο ἐνεκλήθη. Ωστε οὐδέ τις φοβηθήσεται τὸ ἐπίσ κλημα, τοὺς τοιούτους στεφανώσας· πλὴν ὀφείλουσιν ἕνα ἢ καὶ δεύτερον ἐνιαυτὸν κωλυθῆναι τῆς τῶν ἁγίων μυστηρίων μεταλήψεως, καὶ οὐδὲ τὸν ἱερολο γήσαντα χρή συνεστιαθῆναι τούτοις. Accurata sane disciplina bigamos coronare non novit. Magnæ autem Ecclesiæ consuetudo hæc non observat; sed bigamis etiam sponsalitias coronas imponit; nec ullus unquam propter eam causam accusatus est: ideoque calumniam non formidabit quisquam, qui tales coronavit, Illi autem annum unum aut alterum a mysteriorum communione arceri debent: nec eum, qui iis convivari, juxta septimum canonem Neocæsariensis synodi. Ex hoc etiam canone desumpta videntur, quæ Elfricus in Saxonieos ad Wulfinum episcopum canones de bac retulit, ubi statuit: Ne liceat sacerdoti ulli iis interesse nuptiarum celebritatibus, in quibus aut secundæ vir uxori jungitur, aut secundo viro femina; nec vel iisdem benedicere, ut sic admoneat eos. Εt paulo post: Canones autem jam tum prohibent benedictionem, et ejusmodi conrubentibus imponunt etiam penitentiam. Elfric. can. 9. Επεὶ μετάνοιαν αιτοῦντος τοῦ διγάμου. Ex his verbis facile est colligere, quales digami hic intelligendi sunt; tales nimirum qui duas ha bent eodem tempore uxores. Laicis enim, qui post mortem unius aliam uxorem ducunt, pœna a nullo unquam canone imposita fuit, nec publica ab iis exacta pœnitentia. Sed de hac re alibi fusius agemus.

IN CAN, VII CONC. NEOCÆS♪R. καὶ οὐ δυνήσεται ἐπιτιμῆσαι τὸν διγαμήσαντα. Κα. nec poterit eum, qui duas uxores duxit, punire. λῶς δὲ διωρίσαντο συνεστιᾶσθαι τούτῳ τὸν ἱερέα μετὰ τὸν καιρὸν τοῦ γάμου. Μετὰ γὰρ τὸν γάμον οὐ κωλυθήσεται συνανακεῖσθαι αὐτῷ, ὡς μηδὲ ἀκοινωνήτῳ ὄντι. Εἰπὼν δέ τίς ποτε ὀφείλειν τὸν διγαμήσαντα μετὰ τὴν ἀπόστασιν τῆς διγαμίας δέχεσθαι εἰς μετάνοιαν, καὶ ἐπιτιμᾶσθαι (ἔτι γὰρ τοῦ γάμου συνισταμένου, ταῦτα χώραν οὐκ ἔχουσι, κατά τὸν καθόλου κανόνα), ήκουσε μὴ εἶναι γάμον ἀθέ μιτον, ὥστε διασπᾶσθαι. Καὶ διὰ τοῦτο ἔῤῥωται μὲν, ἐπιτιμᾶται δὲ μετρίως, ὡς εἴρηται. 'Ετέρα ερμηνεία Ο παρὼν κανὼν κωλύει τοὺς πρεσβυτέρους Recte aufem definierunt, ne sacerdos cum eo convivetur tempore nuptiarum. Post nuptias enimi pon prohibebitur cum eo accumbere, ut qui non sit omnino excommunicatus. Cum autem dixişset aliquando quispiam, debere eum qui secundam ukorem duxit, postquam a secundo matrimonio diverterit, ad pœnitentiam recipi et puniri (adhuc enim constante matrimonio, hæc locum non habent, secundum universalem regulam), audivit non esse illicitum matrimonium, ut separaṛi debeat. Et propterca est quidem confirmatum, modice autem punitur, ut dictum est. Altera interpretatio. Præsens canon probibet presbyteros cum digaἐστιᾶσθαι μετὰ διγάμων, καὶ παριστᾷ διὰ τούτου mis convivari, et per hoc secundum matrimonium οι ἐπιτετιμημένον εἶναι τὸν δεύτερον γάμον. Τὸ αὐτὸ δὲ φαίνεται καὶ ἀπὸ τοῦ γ' καν. τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου καὶ ἀπὸ δ' καν. τοῦ ἁγίου Βασιλείου. Ἐπεὶ δὲ βλέπομέν τινας σκανδαλιζομένους ἐκ τοῦ μηδέ τινα δευτερογαμήσαντα ἐπιτιμηθῆναι ποτε, μήτε τὴν τοιαύτην ἱερολογίαν ἐμποδίζεσθαι, μᾶλλον μὲν οὖν ἔστιν ὅτε ἐπιτρέπεται διὰ πιττακίου χαρτοφύλακας - είδομεν δὲ πατριάρχας καὶ ἀρχιερεῖς πολ λούς συνεσθίοντας μετὰ βασιλέων διγαμούντων, καὶ ἄλλων μεγιστάνων, φαμὲν ὅτι κἂν ἐπιτιμίω καιρικῆς ἀκοινωνησίας ἐκ τοῦ ῥηθέντος κανόνος οἱ δευτερογαμοῦντες ὑπέκειντο, ἀλλ᾽ ὁ τῆς ἑνώσεως τόμος, καταστρωθεὶς παρ' ἡμῶν εἰς τὸν δ᾽ κανόνα τοῦ ἁγίου Βασιλείου, ἐξισώσει τῷ πρώτῳ γάμῳ διόλου τὸν δεύτερον· καὶ εἰπὼν πότε καὶ οὗτοι ἐπιτιμᾶσθαι ὀφείλουσιν, ἔλυσε τὸ ἐπιτίμιον. Φησὶ γὰρ ἐν μέρει ταῦτα μὲν περὶ τοῦ τρίτου γάμου· οὐ μὴν οὐδὲ τὸν δεύτερον οὐδὲ τὸν α' ἐκτὸς ἀσφαλείας ἐῶσ μεν· ἀλλὰ κἀκείνους ορίζομεν οὕτω συνίστασθαι, ὥστε μηδεμίαν ἔχειν πονηρὰν αἰτίαν ἢ ἐξ ἁρπαγῆς ἢ προηγησαμένης λαθραίας φθορᾶς, ἀλλὰ νο μίμους καὶ καθαρεύοντας τῶν τοιούτων μολυ σμάτων καὶ πονηρᾶς ἀκαθαρσίας· καὶ ἐφεξῆς ἐπιτιμῶμεν τούτους μόνους· τοὺς δὲ λοιποὺς ἀν επιτιμήτους συντηρεί. puniri ostendit. Idem autem apparet et ex tertio canone syn. Neocæsarianæ, et ex canone 4 sancti Basilii. Quoniam autem videmus nonnullos offendi, eo quod nullus eorum, qui secundum matrimonium contraxit, unquam puniaur, nec iis sacramentorum participatio impediatur, sed potius etiam per char tophylacis pittacium permittatur; vidimus autem et patriarchas et multos alios antistites cum imperatoribus, qui secundas nuptias celebrant, et 408 cum aliis magnatibus comedentes; dicimus, quod etiamsi temporalis excommunicationis ponæ ex prædicto can. digami subjecti sint, unionis tamen decisio, quæ a nobis sita est in can. 4 sancti Basilii, primo matrimonio secundum omnino æquavit; et dixit, quando ii omniuo punientur, poenam dissolvit. Hæc etiam in particulari dicit de tertio matrimonio: at nec secundum nec primum sine securitate relinquimus: sed et illa sic constituenda decernimus, ut nullam improbam causam habeant, vel ex raptu, vel ex clandestino præcedente coitu; sed sint legi.. tima et ab ejusmodi inquinaments sordibusque malis aliena; et deinceps quæ sunt hujusmodi solum punimus; reliqua vero penis uon obnoxia conservat. ZONAR. Suam digamiæ multam can. statuere. Uno siquidem anno digamos a perceptione sacrorum munerum arceri jubent. Eam vero pœnam digamis, sibi a penitentia remedium quærentibus, sacerdotes injungunt. Quis ergo sacerdos, inquit canon, secundis nuptiis, ut eas vel hoc ipso, quod adest, probare videatur, intersit? hoc est, qui fieri potest ut penam a digamo exigere non pudor sit ei, qui digami factum a se non improbari, cum nepuis secundis ipse interfuerit, salis ostendit? Verum hæc in libris scripta reperiuntur. Nos auΖΩΝΑΡ. Η διγαμία ὑπὸ ἐπιτίμιόν ἐστιν. Ενιαυτὸν γὰρ τῆς ἁγίας μεταλήψεως εἴργεται. Τὸ δὲ ἐπιτίμιον οἱ ἱερεῖς ἐπάγουσιν, εἰς μετάνοιαν έρχο μένου τοῦ διγαμήσαντος. Ο γοῦν διὰ τῆς παρου-D σίας αὐτοῦ συναινεῖ» δοκῶν τῷ δευτέρῳ γάμῳ λε ρεὺς τίς ἔσται, φησὶν ὁ κανών, τουτέστι, πῶς οὐκ αἰδεσθήσεται ἐπιτιμῶν τῷ δευτερογαμοῦντι δ διὰ τῆς παρουσίας αὐτοῦ συνευδοκῶν τῇ δευτερογαμία; ᾿Αλλὰ ταῦτα ἐν γράμμασιν. Ἡμῖν δὲ καὶ πατριάρχης ὤφθη, καὶ μητροπολῖται διάφοροι συνεστιώμενοι δευτερογαμήσαντι βασιλεῖ. tem et patriarcham et metropolitanos complures in convivio imperatoris secundas nuptias celebrantes aspeximus. Guill. Beveregii note. Ετέρα έρμηνεία. Hanc alteram hujus canonis interpretationem codici Bodleiano acceptam ferimus. Neque enim Græce exstat: sed Latina ejus versio in supplemento ad Parisiensem Balsamonis editionem habetur, e codice Tiliano per Gentianum Hervetum eruta. In codice Amerba◄ chiano desideratur.