quibus nulli peculiares episcopi præfici consuevere. Η διοικήσεων, ὃς καὶ παροικίας οι κανόνες καλοῦσιν. Igitur hic canon in aliquam ejusmodi ecclesiam episcopum proficisci, ac in ea populi sui cura neglecta diutius morari, vetat; sed vel in ea chorepiscopum constituere, vel presbytero procurationem ejus loci rerum mandare, jubet: episcopos vero in sua quemqué ecclesia continenter obdurare, ac ne proprii quidem negotii tractandi causa diutius, quam par est abesse, curamve sollicite in episcopali statione permanendi, populumque salutari doctrina informand, deserere. Atque illud quidem [diutius quam par est] hoc loco nulla circumscriptione definitur: decimo sexto autem canone in templo Sanctorum Apostolorum habitæ synodi, quæ prima et secunda nominatur, ne ultra semestre tempus episcopo a sua sede abesse liceat, divini Patres, poema depositionis proposita, constituerunt. Undecimus vero Sardic. synodi canon, brevlus adhuc spatium episcopi absentiæ, nisi necessaria causa aliqua intercedat, ut ex eo quod ibi affertur exemplo colligere est, videtur praefinisse. De discessu episcoperum a suis ecclesiis statuunt etiam diverse Novellæ, quæ in tertio Basilic. libro, titulo 1, diversis in capitibus reperiuntur. ARIST. Visum est, ut nullus episcopus principali ‹ sua relicta sede, in aliam se conferat, vel de ‹ re propria sollicitus, thronum suum negligat.) Non tantum hoc, a civitate ad civitatem migrare episcopum, diversis canonibus prohibetur: sed et illud, eam, quæ proprie erat a principio, cathedram ecclesiæ ipsius relinquere, et ad aliam ecclesiam in eadem parecia transilire, et in eam transferre honorem, hic canon non permittit. Sed nec in re propria ei plus quam oportet sollicito esse, et curam et instructionem doduli negligere licet. 609 CANON LXXV. • De infantibus qui debent baptizari, quoties de iis ● dubitatur an baptizati fuerint. Similiter placuit ‹ de infantibus, quoties non inveniuntur firmi • testes qui eos sine controversia baptizatos esse ‹ dicant; et nec ipsi propter ætatem de tradito • eis mysterio apte | ossunt respondere; sine ulla offensione posse cos baptizari. Nec unquain • hæe dubitatio cos tali sanctificationis lustra- • tione privabit. Hoc enim Maurorum legati, • fratres nostri, ideo consuluerunt, quod multos ‹ e'usmodi a Barbaris emant, › BALS. Lege synodi in Trullo canonem et ibi præsentis canonis interpretationem sine ulla immutatione, quemadmodum et verba invenies. ZONAR. Hunc canonem, pauculis quibusdam ἐν αἷς οὐκ ειώθασιν ἐπίσκοποι προχειρίζεσθαι. Μή οὖν ἐν τοιαύτῃ ἐκκλησίᾳ ἀπιέναι, καὶ χρονίζειν, τὸν επίσκοπον ὁ κανών διατάττεται, καὶ ἀμελεῖν τοῦ οἰκείου λαοῦ· ἀλλ᾽ ἐκεῖ μὲν ἢ χωρεπίσκοπον καθιστάν, ἢ διὰ πρεσβυτέρου ποιείσθαι τὴν διοίκησιν τῶν ἐκεῖ· τοὺς δ' ἐπισκόπους ταῖς οἰκείαις προςκαρτερεῖν ἐκκλησίαις, καὶ μηδὲ δι' οἰκεῖον πράγμα ἀσχολεῖσθαι ὑπὲρ δ χρὴ, καὶ ἀποδημεῖν τῆς τοῦ ἰδίου χρόνου συνεχεία;, ἤτοι τοῦ κατὰ συνέχειαν καὶ ἀδιακόπως παραμένειν τῇ ἰδίᾳ ἐπισκοπῇ, καὶ διδάσκειν τὸν λαόν. Τὸ δὲ, ὑπὲρ 8 χρὴ, ἐνταῦθα μὲν ἀορίστως κεῖται· ἐν δὲ τῷ ἐκκαιδεκάτῳ κανόνι τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν Αγίων Αποστόλων συστάσης συνόδου, τῆς λεγομένης. πρώτης καὶ δευτέρας, μὴ πλέον μηνῶν ἐξ ἀποδημεῖν τὸν ἐπίσκοπον τῆς οἰκείας ἐπισκοπῆς οἱ ἐν ἐκείνῃ θεῖοι Πατέρες ὡρί σαντο, τὸ δ' ἐπιτίμιον τοῦ μὴ τὸν κανόνα φυλάττον τος καθαίρεσίς έστιν. Ο ια' δὲ κανὼν τῆς ἐν Σιρδικῇ συνόδου, ἐκ τοῦ παραδείγματος οὗ ἐπάγει, εἰς ἐλάττονα καιρὸν ἔοιχε συστέλλειν τὴν τοῦ ἐπισκόπου ἀποδημίαν, εἰ μή τις αὐτῷ ἀνάγκη ἐπίκειται. Περὶ ἀποδημίας ἐπισκόπων ἐκ τῶν οἰκείων ἐκκλησιῶν διατάττονται και διάφοροι Νεαροί, κείμεναι εἰς βιβλίον τῶν Βασιλικῶν τρίτον, τίτ. α', ἐν διαφόροις κεφαλαίοις. ΑΡΙΣΤ. • Έδοξε μηδένα ἐπίσκοπον, καταλιπόντα «τὴν αὐθεντικὴν καθέδραν, πρὸς ἑτέραν μετα- • χωρεῖν, ἢ ἐν οἰκείῳ πράγματι ἀσχολούμενον, τοῦ • Ιδίου θρόνου μελεῖν.» Οὐ μόνον τὸ ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν ἐπίσκοπον μεταβαίνειν, ἐκ διαφόρων κανόνων κεκώλυτα: ἀλλὰ καὶ τὸ τὴν κυρίως οὖσαν ἀρχῆθεν καθέδραν τῆς Εκκλησίας αὐτοῦ καταλιπεῖν, καὶ πρὸς ἑτέραν ἐκκλησίαν ἐν τῇ αὐτῇ παροικία οὖσαν μεταπεσεῖν, καὶ τὴν τιμὴν ἐν αὐτῇ μεταθεῖναι ὁ κανὼν οὗτος οὐ συγχωρεῖ· ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐν οἰκείῳ πράγματι ἀσχολεῖσθαι αὐτὸν ὑπὲρ δ χρὴ ἀνέχεται, καὶ τῆς φρον τίδος καὶ τῆς διδασκαλίας μελεῖν τοῦ λαοῦ. ΚΑΝΩΝ ΟΕ. • Περὶ νηπίων οφειλόντων βαπτίζεσθαι οσάκις · ἀμφιβάλλεται περὶ αὐτῶν εἰ ἄρα ἐβαπτίσθη- • σαν. Ομοίως ἤρεσεν περὶ τῶν νηπίων, οσάκις · μὴ εὑρίσκονται βέβαιοι μάρτυρες οἱ ταῦτα • ἀναμφιβόλως βαπτισθέντα είναι λέγοντες· καὶ • οὐδὲ αὐτὰ διὰ τὴν χεῖραν περὶ τῆς παραδοθείσης · αὐτοῖς μυσταγωγίας ἀποκρίνεσθαι ἐπιτηδείως ἔχουσι, χωρίς τινος προσκόμματος ὀφείλειν • ταῦτα βαπτίζεσθαι· μήποτε ὁ τοιοῦτος διστα • γμὸς ἀποστερήσῃ αὐτὰ τῆς τοιαύτης τοῦ • ἁγιασμοῦ καθάρσεως. Εκ τούτου γὰρ οἱ τοπο- · τηρηταὶ τῶν Μαύρων, ἀδελφοὶ ἡμῶν, τοῦτο • ἐβουλεύσαντο, ὅτι πολλούς τοιούτους ἀπὸ τῶν • Βαρβάρων εξαγοράζονται. ο ΒΛΑΣ. 'Ανάγνωθι τῆς ἐν τῷ Τρούλλω συνόδου κανόνα, καὶ εὑρήσεις τὴν τοῦ παρόντος κανόνος ἑρμηνείαν ἀπαραλλάκτως ἐκεῖ, καθὼς καὶ τὰ ῥή ματα τοῦ κανόνος. ΖΩΝΑΡ. Τοῦτον τὸν κανόνα ἄνευ ὀλίγων τινῶν

IN CAN. LXXVI CONC. CARTHAG. ῥημάτων καὶ ἡ ἐν τῷ Τρούλλῳ ύνοδος, ή λεγομένη exceptis verbis eumdem prorsus apud synodum ii Έκτη, ἔχει ἀπαραλλάκτως, καὶ ἐξηγήθη ἐκεῖ. Trullo, que sexta dicitur, ac ibidem explicatum, reperias. ΑΡΙΣΤ. • Τοὺς ἀμφιγνοουμένους, εἰ ἐβαπτίσθη- • σαν, ἢ μὴ, ήρεσε βαπτίζεσθαι· μή ποτε τῷ • δισταγμῷ στερηθῶσι τῆς θείας καθάρσεως.» Τὸ μὲν δεύτερόν τινα βαπτισθῆναι, εἰ μὴ παρὰ ἀσεβῶν ἐβαπτίσθη, διάφοροι κανόνες ἀπαγορεύουσιν. Εἰ δέ τις ἀμφιβάλλεται εἰ ἐβαπτίσθη, ὡς μήτε αὐτοῦ τοῦτο εἰδότος διὰ τὴν βρεφική ηλικίαν, μήτε ἑτέρων διαβεβαιουμένων καὶ μαρτυρούντων ἀναμφιβόλως αὐτὸν βαπτισθῆναι, χωρίς τινος ἀμφιβολίας βαπτισθῆναι ὀφείλει· ἵνα μὴ διὰ τὸ ἀμφίβολον στερηθῇ τῆς θείας καθάρσεως. ΚΑΝΩΝ ΟΓ'. • Περὶ τοῦ τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα ἐν τῇ ἡμέρᾳ • συνόδου ἀγγέλλεσθαι. Ομοίως ήρεσεν, ὥστε · τὴν ἡμέραν τοῦ προσκυνητοῦ Πάσχα διὰ τῆς · τῶν τετυπωμένων υπογραφῆς πᾶσιν ἐμφανίζε < σθαι· ἡ δὲ τῆς συόδου ἡμέρα ἡ αὐτὴ φυλαχθῇ, • ἥτις ὠρίσθη ἐν τῇ ἐν Ἱππῶνι συνόδῳ, τοῦτ' ε ἔστιν ἡ πρὸ δέκα καλανδῶν Σεπτεμβρίων. • Οφείλει γὰρ καὶ γραφῆναι πρὸς τοὺς πρωτ • τεύοντας πασῶν τῶν ἐπαρχιών, ἴγα, ὅτε παρ' • ἑαυτοῖς σύνοδον προσκαλούνται, ταύτην τὴν • ἡμέραν φυλάττωσιν. ο ARIST. Illi de quibus ambigitur, utrum baptizati ‹ • sunt necne, placuit, ut baptizentur: ne pro- • pter ambiguitatem divina lustratione destituan- • tur.» Secundo quidem baptizari quempiam, nisi ab impiis baptizatus fuerit diversi canones prohibent. Si quis autem ambigit, an baptizatus fuerit, utpote nec ipso ob infantilem ætatem illud sciente, nec aliis affirmantibus et lestantibus eum haud dubie baptizatum fuisse; sine ulla dubitatione baptizari debet: ne propter dubitationem divina purgatione privetur. CANON LXXVI. • Ut dies Paschæ in die synodi annuntietur. Hoc ‹ quoque similiter placuit, ut dies venerandi Pa· • schæ per formatarum subscriptionem omnibus • ostendatur, dies autem synodi iden servetur, ‹ qui in Hipponensi synodo fuit constitutus, id ‹ est,` ante decimum Kalendas Septembris. Debet ‹ enim etiam scribi ad primates omnium pro. ● vinciarum, ut quando apud se concilium con- ‹ gregant, ab co die abstineant. › ΒΑΛΣ. Καὶ ἄλλοι διάφοροι κανόνες ὥρισαν, πότε BALS. Alii quoque diversi canones statuerunt, ἐφείλει γίνεσθαι σύνοδον παρὰ τῶν ἐπαρχιωτῶν quando debeat feri synodus a provincialibus, ut γάριν τοῦ λύεσθαι τὰ ἐκκλησιαστικά ζητήματα. Ο solvantur ecclesiastica quaestiones. Dicit autem Φησὶ δὲ καὶ ὁ παρών κανών κατὰ τὸν καιρὸν τῆς etiam præsens canon, ut tempore synodi (id est, συνόδου (ἔστι δὲ οὗτος ὁ πρὸ δέκα καλανδῶν Σεπτεμ ante 10 Kalend. Septembris, 21 scilicet mensis Avσείων, ήγουν και τοῦ Αὐγούστου μηνός· καλάνδαι gusti; Kalendæ enim sunt primus dies mensis) dies γὰρ αἱ πρῶται τοῦ μηνός λέγονται) τὴν ἡμέραν, Paschæ declaretur, ut cognoscatur ab omnibus qui τοῦ Πάσχα δηλοῦσθαι, ὥστε γινώσκεσθαι πᾶσι τοῖς sunt in Africa. Ac in his quidem consistit canon. ἐν τῇ ᾿Αφρικῇ. Καὶ ὁ μὲν κανὼν ἐν τούτοις· ἐπεὶ Quia autem, nec a praesenti canone, nec ab aliu δὲ οὔτε ἀπὸ τοῦ παρόντος κανόνος οὔτε ἀφ' ἑτέρου cognoscitur diei Paschæ institutio (uam canon γινώσκεται ἡ ἐπιστασία τῆς ἡμέρας τοῦ Πάσχα sanctorum apostolorum statuit, ut nos post vernum (καὶ ὁ ζ' γὰρ κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων μετὰ æquinoctium Pascha celebremus, et nihil aliudl), τὴν ἐαρινὴν ἰσημερίαν διορίζεται τὸ Πάσχα εορτά existimavimus oportere nos per præsentis canonis ζειν ἡμᾶς καὶ πλέον οὐδέν)· δέον είναι κατανοήσα- interpretationem docere eos, qui velint, quomodo μεν ἀναδιδάξαι τοὺς θέλοντας διὰ τῆς τοῦ παρόντος inveniatur dies legalis seu Judaici et Christiani Paκανόνος ἑρμηνείας, πῶ; εὑρίσκεται ἡμέρα τοῦ sche, quin et Carnisprivium. Fieri enim potest, ut νομικού ήτοι Ἰουδαϊκοῦ καὶ τοῦ Χριστιανικοῦ orthodoxus quispiam in loca, ubi hæc non curantur Πάσχα· ἀλλὰ μὴν καὶ ἡ ἀποκρέα. Εἰκὸς γάρ ἐστι nec cognoscuntur, incidat, et per ignorantiam non παρατυχεῖν ὀρθόδοξόν τινα εἰς τόπους, ἔνθα τὰ convenienti tempore vel a carnibus abstineat vel τοιαῦτα οὐ πολυπραγμονοῦνται οὐδὲ γινώσκονται, Pascha celebret; quod non est condonandum. Ante καὶ ἐξ ἀγνοίας ἀποκρεῦσαι ἡ πασχάσαι παρὰ τὸν omnia ergo sciendum est, quod nisi quis legalis προσήκοντα καιρὸν, ὅπερ ἐστὶν ἀσύγγνωστον. Ιστέον Paschæ diem 610 noverit, non potest scire quando οὖν πρὸ πάντων ὅτι, εἰ μὴ γινώσκει τις του νομιChristianum Pascha Geri debeat. Præterea scienτοῦ Πάσχα τὴν ἡμέραν, οὐ δύναται εἰπεῖν πότε dum est, quod legale Pascha fit a vicesimo primo ὀφείλει γενέσθαι τὸ Χριστιανικόν Πάσχα. Ἔτι mensis Martii usque ad decimum octavum Aprilis: ἱστέον ὅτι τὸ μὲν νομικὴν Πάσχα γίνεται ἀπὸ και Christianum autein a vicesimo tertio Martii usque τοῦ Μαρτίου μηνός μέχρι καὶ τῆς ὀκτωκαιδεκάτης ad vicesimum quintum mensis Aprilis, His autem τοῦ ᾿Απριλλίου μηνός· τὸ δὲ Χριστιανικὴν ἀπὸ τῆς sic primum consideratis, si velis Judaici Pascha κι' τοῦ Μαρτίου μηνός μέχρι τῆς κε' τοῦ ᾿Απριλλίου diem exacte scire, et itidem Christiani, quære priμηνός. Τούτων δὲ οὕτω προθεωρηθέντων, εἰ θέλεις mum et inveni cyclum lunæ, qui sic invenitur: Nnἐξακριβώσασθαι τὴν ἡμέραν τοῦ Ἰουδαϊκοῦ Πάσχα mera annos a creatione mundi, et per novemdecim καὶ τοῦ Χριστιανικοῦ, ζήτησον πρῶτον καὶ εὑμὲ τὸν eos divide, et qui remanscrint, cycium lunæ decla-

raluut. Deinde etian cyclum solis inveni hoc modo: κύκλον τῆς σελήνης, ὃς καὶ εὑρίσκεται ούτωσ: Numera annos a creatione mundi, et eos divide per viginti octo, et qui restant dic eos cyclum solarem declarare. Cycli quidem lune, qui sunt novemdecim, incipiunt a mense Januario: cycli autem solis, qui sunt viginti oeto numero, incipiunt a mense Octobri. Cuin ergo cycli lunæ et solis sic inveniantur, multiplica undecies tunc currentem lunæ cyclum; demde. adde usque ad decimum sextum cyclum, pro saculis elapsis, sex dies, qui epacle dicuntur; post decimum sextum cyclum usque ad decimum nonum, adde similiter septem dies; et postquam hos omnes dies in unam summam collegeris, divide eos per triginta, et cum veneris ad nunerum triginta diebus minorem, eum sume, et tot dies ex mense Martio vel etiam Aprili illi adde, quot sulciant, ut fiat numerus quinquagèsimus, et dic statim in ne quinquagenarii debere esse Pascha legale. Ut autem quod dictam est, per exemplum fiat manifestius labentis anni sexies millesimi sexcentesimi oclogesimi sexti Paschales dies quære, et dic ita; Cyclus lunæ est eo anno septemdecim qui per undecim mukiplicatus eficit dies centum octoginta septemn. Undecies enim septemdecim sunt centum octoginta seplein. His pro seculis, ut dictum est, diebus quoque septem addictis, efficitur numerus dierum centuin nonaginta quatuor. Quo quidem numero per triginta diviso, relinquuntur dies quatuordecim: sexies enim triginta sunt centum octoginta. Ut ergo fiat numerus dierum quinquaginta, quo inveniatur dies Paschæ legalis, adde dictis quatuordecim diebus unum et triginta dies Martii et Aprilis dies quinque; et sic cum quinquaginta dierum numerum effeceris, dic debere fieri Pascha legale quinto die mensis Aprilis. Quia autem mensis quidem dies sic comprehenditur; septimana autem dies incertus est: opus esi te quoque eam doceri. Et quoniam hoc anno cyclus solis est vicesimus secundus, cyclicum hunc numerum sume, et pro unoquoque qualriemmo propter bissextumn diein unum ei adde, scilicet pro viginti duobus cyclis dies quinque, qui etiam epactæ dicuntur. Ita his adde, si quidem in mense Martio legale Pascha invenitur, ratione præteritorum mensium, qui numerantur a mense Octobri, dies undecim; scilicet pro Octobri dies tres, co quod habeat hic mensis dies triginta et unum; pro Novenibri, duos dies, quod is habeat dies triginta, et pro Decembri et Januario dies sex, quod unusquisque eorum habeat dies triginta et uuum. Pro mense autem ebruario nihil addes, eo quod ei desit: si autem invenitur Pascha legale mense Aprili, ut fit in præsenti tempore: adde etiam tres alios dies pro mense Martio, ut sint pro mensibus dies quatuordecim. Legitimno ergo Paschæ die invente, ut diximus, quinto mensis 611 Aprilis, his adde 22 dies solaris cycli, et ex biseexto quinque, qui etiam epacta dicuutur, et 14 mensium; et eos omnes 41 dierum summam collige ac rursus in sex septimanas resolve, sic dicendo, sexties septem Αρίθμησον τὰ ἀπὸ κτίσεως κόσμου ἔτη, καὶ ὄφελε αὐτὰ ἐπὶ τῶν ιθ', καὶ τὰ ἐναπομείναντα εἰσι δηλω τικὰ τοῦ κύκλου τῆς σελήνης. Εἶτα εὑρὲ καὶ τὸν κύκλον τοῦ ἡλίου οὕτως· ἀρίθμησον τὰ ἀπὸ κείσεως κόσμου έτη, καὶ ὄφελε αὐτὰ ἐπὶ τῶν είκοσι καὶ ὀκτῶ, καὶ τὰ περιλιμπανόμενα εἰπὶ δηλωτικά εἶναι τοῦ κύκλου τοῦ ἡλίου. Οι μέντοι κύκλοι τῆς σελήνης, δεκαεννέα ὄντες, ἄρχονται ἀπὸ τοῦ Ἰαννουαρίου μηνός· οἱ δὲ κύκλοι τοῦ ἡλίου, εἴκοσι καὶ ὀκτὼ ὄντες τὸν ἀριθμὸν, ἄρχονται ἀπὸ τοῦ Ὀκτω βρίου μηνός. Τῶν γοῦν κύκλων τῆς σελήνης καὶ τοῦ ἡλίου οὕτως εὑρισκομένων, ἐνδεκαπλασίασον τὸν τρέχοντα τηνικαῦτα κύκλον τῆς σελήνης· εἶτα πρόσθες μέχρι μὲν τοῦ ς' κύκλου χάριν τῶν παρ ελθόντων αἰώνων ἡμέρας ἓξ τὰς λεγομένας ἐπακτάς. Μετὰ δὲ τὸν ις' κύκλον μέχρι τοῦ ιθ' πρόσθες ὑπὲρ ὁμοίου ἡμέρας ἑπτά· καὶ μετὰ τὸ ποιῆσαι τὴν τῶν τοιούτων ὅλων ἡμερῶν ἔνωσιν, ὕφελε αὐτὰς .ἐπὶ τῶν λ', καὶ ὅταν καταντήσῃς εἰς ποσότητα ήττονα τῶν λ' ἡμερῶν, καὶ κράτησον εἰς τὰς χεῖράς σου ταύτην καὶ ἔνωσον ἐπ᾿ αὐτῇ ἀπὸ τοῦ Μαρτίου μηνὸς ἢ καὶ τοῦ Ἀπριλλίου ἡμέρας ὅσαι ἐξαρκοῦ. σιν εἰς τὸ συμποσωθῆναι πεντηκοντα. Καὶ αὐτίκα εἰπὲ κατὰ τὸ τέλος τῆς πεντηκοντάδος ὀφείλειν για νεσθαι τὸ νομικόν Πάσχα. Ινα δὲ καὶ διὰ παραδείγματος σαφέστερον γένηται τὸ λεγόμενον, ζήτη σου τὰς τοῦ τρέχοντος εχης έτους Πασχαλίου ἡμέρας, καὶ εἰπὲ οὕτως· Ο κύκλος τῆς σελήνης κατὰ τὸ τοιοῦτον ἔτος ἐστὶν ἑπτακαιδέκατος, όστις ἐνδεκαπλασιαζόμενος ἀποτελεῖ ἡμέρας ρπζ'. Έν δεκάκις γὰρ δεκαεπτά ρηζ'. Προστιθεμένων οὖν τούτοις χάριν τῶν αἰώνων, ὡς εἴρηται, καὶ ἡμερῶν ἑπτὰ, ἀποτελεῖται ποσότης ἡμερῶν ρηδ. "Ης δη ποσότητος ὑφελομένης ἐπὶ τῶν λ', περιλιμπάνονται ημέραι ιδ. Ἐξάκις γὰρ τριάκοντα ρπ'. Ἵνα τοίνυν ποσωθῶσι πεντήκοντα ἡμέραι, χάριν τοῦ εὑρεθῆναι τὴν ἡμέραν τοῦ νομικοῦ Πάσχα, ἔνωτον ταῖς ῥη θείσαις δέκα πρὸς ταῖς τέσσαρσιν ἡμέραις τὰς τριάκοντα πρὸς τῇ μιᾷ ἡμέρας τοῦ Μαρτίου μηνός καὶ ἀπὸ τοῦ Ἀπριλλίου ἡμέρας πέντε· καὶ οὕτω συμποσώσας ἡμέρας ν λέγε ὀφείλειν γενέσθαι τὸ νομικὸν Πάσχα κατὰ τὴν πέμπτην τοῦ ᾿Απριλλίου μηνός. Οτι δὲ ἡ μὲν τοῦ μηνός ἡμέρα οὕτω καταλαμβάνεται, ἡ δὲ τῆς ἑβδομάδος ἡμέρα ἀδηλός ἐστι, χρεών ἐστι καὶ ταύτην ἀναδιδαχθῆναι σε. Καὶ ἐπεὶ ἐστι κατὰ τὸ τοιοῦτον ἔτος ὁ κύκλος τοῦ ηλίου κβ', κράτησον εἰς τὰς χεῖράς σου τὴν τοιαύτην κυκλικήν ποσότητα, καὶ ἕνωσον ταύτῃ ὑπὲρ ἑκάστης τετραετίας χάριν τοῦ βισέξστου ἡμέραν μίαν, ήγουν ὑπὲρ τῶν κβ' κύκλων ἡμέρας ε', αἳ καὶ ἑπακταὶ λέγονται. Ωσαύτως ένωσον ταύταις, εἰ μὲν τὸ νομικὸν Πάσχα εὑρίσκεται εἰς Μάρτιον μήνα, λόγῳ τῶν προπαρελκόντων μηνῶν τῶν ψηφιζομένων ἀπὸ τοῦ Οκτωβρίου μηνός, ἡμέρας ια', ήγουν ὑπὲρ τοῦ Ὀκτωβρίου ἡμέρας γ', διὰ τὸ ἔχειν τὸν αὐτὸν μῆνα λ' πρὸς τῇ μια· ὑπὲρ τοῦ Νοεμβρίου μηνός ἡμέρας β', διὰ τὸ ἔχειν τοῦτον ἡμέρας τριάκοντα· καὶ ὑπὲρ τοῦ Δεκεμβρίου καὶ τοῦ Ιαννουαρίου

IN CAN. LXXVII CONC. CARTHAG, licet Pascha legale quinto die mensis Aprilis, qui est quartus dies septimanæ. Quia ergo traditio est ecclesiastica, post Pascha legale deri Christianum in una et eadem septimana in primo die; dic debere necessario fieri Pascha Christianum,nono die April. His ergo ita se habentibus, si a die Paschali dies 56 subduxeris, invenies Carnisprivium. Si autem nolis cognoscere Carnisprivium subductione 56 dierum, sed cum majori facilitate, quia nunc est hissextus, adde dies 4, et dic, 9 et 4 tredecim: ut sit Carnisprivium Februarii 13. Hoc autem at propter bigsextum. Si enim non est bissextus, non adjiciuntur dies quatuor sed tres. Quia autem in diversis locis bissexti meminimus, debes scire, quod unusquisque annus habet 365 dies horas 6. Qui ergo aunos et menses in quantitatem redegerunt, statuerunt ut mensi Februario adjiciantur 6 superabundantes horæ ultra 365. Et ideo habeat mensis Februarius post unumquodque quadriennium numeratum primo cyclo solari, dies 29. ἡμέρας ἐξ, διὰ τὸ ἔχειν τούτους ἀνὰ τριάκοντα quadraginta duo, invenies reliquos dies & feri sciπρὸς τῇ μιᾷ· ὑπὲρ δὲ τοῦ Φεβρουαρίου μηνός μηδὲν προσθήσεις, διὰ τὸ ἐλλιπῆ τοῦτον εἶναι. Εἰ δὲ τὸ νομικόν Πάσχα εὑρίσκεται κατὰ τὸν Ἀπρίλλιον μήνα, ώσπερ γίνεται κατὰ τὴν παροῦσαν ἐγχρο νίαν, πρόσθες καὶ ἑτέρας ἡμέρας τρεῖς χάριν τοῦ Μαρτίου μηνός· ὡς εἶναι τὰς ὑπὲρ τῶν μηνῶν ἡμέρας δέκα προς ταῖς τέσσαρσι. Τοῦ γοῦν νομικού Πάσχα, ώς είπομεν, ευρισκομένου εἰς τὰς δ' τοῦ Απριλλίου μηνός, ἔνωσον ταύταις τὰς κβ' ἡμέρας τοῦ ἡλιακοῦ κύκλου, τὰς ἀπὸ τοῦ βισέξστου πέντε, τὰς καὶ ἐπακτάς λεγομένας, καὶ τὰς ιδ' τῶν μηνῶν, καὶ συμποσώτας ὅλας εἰς ἡμέρας μς', καὶ αὖθις ἀναλύσας αὐτὰς εἰς ἑβδομάδας ἐξ, διὰ τοῦ εἰπεῖν οὕτως, ἐξάκις ἑπτὰ τεσσαράκοντα δύο, εὑρήσεις περιλιμπανομένας ἡμέρας τέσσαρας, ἤτοι γίνεσθαι τὸ νομικὸν Πάσχα κατὰ τὴν ε' τοῦ ᾿Απριλλίου μηνός τὴν οὖσαν ἡμέραν δ' τῆς ἑβδομάδος. "Οτι οὖν Παράδο σίς ἐστιν ἐκκλησιαστικὴ μετὰ τὸ νομικὴν Πάσχα γίνεσθαι τὸ Χριστιανικόν κατὰ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν Εβδομάδα εἰς πρώτην ἡμέραν, εἰπὲ ὀφείλειν γίνεσθαι ἐξ ἀνάγκης τὸ Χριστιανικόν Πάσχα κατὰ τὴν θ' τοῦ ᾿Απριλλίου μηνός. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων, ἐὰν ὑφέλῃς ἀπὸ τῆς Πασχαλίας ἡμέρας νς', εὑρήσεις τὴν ἀποκρέαν. Εἰ δὲ μὴ τοῦτο θέλεις, ήγουν τὸ γνῶναι τὴν ἀποκρέαν μετὰ ὑφελμοῦ πεντήκοντα ἐξ ἡμερῶν, ἀλλὰ μετὰ πλείονος εὐκολίας, ἐπεὶ ἀρτίως ἐστὶ βίσεξστον, πρόσθες ἡμέρας δ', καὶ εἰπὲ, θ' καὶ δ', ιγ'· ὥστε εἶναι τὴν ἀποκρέαν Φεβρουαρίου Αγ. Τοῦτο δὲ γίνεται διὰ τὸ βίσεξστον. Εἰ γὰρ οὐκ ἔστι βίσεξστον, οὐ προστίθενται ἡμέραι δ', ἀλλὰ τρεῖς. Ἐπεὶ δὲ ἐμνήσθημεν βισέξστου ἐν διαφόρος τόποις, ὀφείλεις εἰδέναι ὅτι ἕκαστος χρόνο; ἔχει ἡμέρας τξε' ὥρας ς'. Οἱ γοῦν τὰ τῶν ἐνιαυτῶν καὶ τῶν μηνῶν συμποτώσαντες ὥρισαν προστίθε σθαι τῷ Φεβρουαρίῳ μηνὶ τὰς περιττευούσας επέκεινα τῶν τριακοσίων εξήκοντα πέντε ἡμερῶν ἐξ ὥρας. Διὸ καὶ ἔχει ὁ Φεβρουάριος μὴν μετὰ ἑκάστην τετραετίαν ψηφιζομένην ὑπὸ τοῦ α' ἡλιακοῦ κύκλου ἡμέρας κθ'. ΖΩΝΑΡ. Τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα δηλοῦσθαι ταῖ; ἐν Αφρική χώραις ωρίσθη διὰ τῆς μελλούσης γίνε σθαι ετησίας συνόδου· τὴν δὲ ἡμέραν τῆς συνόδου ώρισαν εἶναι τὴν πρὸ δέκα καλανδῶν Σεπτεμβρίων, ὡ; εἶναι αὐτὴν τὴν κα' τοῦ Αὐγούστου. Καλάνδαι γάρ, ὡς ἄνω που είρηται, λέγονται αἱ πρῶται τοῦ μηνὸς ἡμέραι. Εἰ γοῦν τὰς πρὸ τούτων δέκα ἀφέλῃς, περιλιμπάνονται εἰς τὸν Αύγουστον, ἔχοντα λ' καὶ μίαν ἡμέραν, εἴκοσι καὶ μία. ΑΡΙΣΤ. «Ηρεσε τῇ ἡμέρᾳ τῆς έτησίου συνόδου, • ήγουν τῇ πρὸ δέκα καλανδῶν Σεπτεμβρίου, την ἡμέραν τοῦ ἁγίου Πάσχα κηρύττεσθαι.» Διαφόρως καὶ τοῦτο ἡ σύνοδος ὥρισε, τὸ τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα γνωρίζεσθαι ἐν τῇ κατ' ἔτος γινομένῃ συνόδῳ ἐν 'Αφρική. ΚΑΝΩΝ ΟΖ'. • Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν ἐπίσκοπον ἐπιξενούμενον • καθέζεσθαι ἐν ᾗ καθέδρᾳ ἐπιξενοῦται. Ομοίως • ωρίσθη, ώστε μηδενὶ ἐξεῖναι μεσίτῃ τὴν καθ • έδραν κατέχεν, τινι μεσίτης δέδοται, διὰ οἱασ • δήποτε τῶν λαῶν σπουδῆς ἢ διχοστασίας· • ἀλλὰ σπουδάζειν ἐντὸς ἐνιαυτοῦ τοῖς αὐτοῖς • προνοείσθαι ἐπίσκοπον. Εἰ δὲ περὶ τοῦτο ἀμελή ε σοι, μετὰ τὴν περαίωσιν τοῦ ἐνιαυτοῦ ἕτερος • ψηφισθῇ μεσίτης. ΒΛΑΣ. Τὸ παλαιὸν, χηρευσάσης ἐπισκοπῆς, ἐστέλλετό τις χάριν τοῦ εἰρηνεύειν τὸν λαὸν, ἂν καὶ ὠνό ZONAR. Paschæ diem, per eam quæ singulis annis futura est synodum, Africæ regionibus declarari statutum est: tempus autem synodi habendæ ante decimum diem Kal. Septembr. definivere, qui est Augusti mensis primus et vicesimus. Kalendæ enim, ut antea dictum est, primi cujusque mensis dies appellantur. Si ergo decem dies ante Kalendas Septembris abstuleris, Augusto mensi, qui uno et triginta diebus absolvitur, unus et viginti nimirum reliqui fient. ARIST.. Visum est, ut synodi anniversariz die, ‹ sive decimo Kal. Septembrium, dies sanctæ • Pascha predicetur.» Et illud synodus varie decrevit, ut Paschæ dies in svuodo quotannis habita in Africa significaretur. CANON LXXVII. • Non debere episcopum interventorem sedere in ‹ cathedra, cui interventor datus est. Similiter < placuit, ut nulli liceat intercessori tenere cathedram, cui intercessor datus est, propter • quodcunque populorum studium vel dissensio- ‹ nem: sed studere eis intra annum episcopum ‹ providere. Si autem præter hæc fecerit, post ‹ anni Ônem alius intercessor eligatur. › BALS. Cum olim vacasset episcopɔtus, pro pacificando populo mittebatur aliquis, quem etiam

meliatorem nominabant. Dicit ergo canon eum pon μαζον μεσίτην. Φησὶν οὖν ὁ κανών μὴ ἰδιοῦσθα debere episcopatum sibi vindicare: sed nisi potius studium adhibuerit, ut fiat episcopus, eum debere a mediatoris munere removeri, et alium eligi. Quæ autem de eo mediatore dicuntur quoniam hodie non soul in uso; sed omnino necesse est ut, si fieri polest, mos eligant ecclesiæ: ideo nec nos plura scripsimus. Hic autem mediator erat episcopus, ut apparet ex titulo canonis. ZONAR. Antiqui moris fuit, si quando orbata episcopo ecclesia vacaret, mitti ad eam quem intercessorem appellabant, vel ut seditionem forte aliquam 612 populi sedare!, vel alias etiam ob canBas. Ergo nisi unius anni saltem non intervallo episcopum populo, apud quem agebat, dandum intercessor curasset; ipse quidem ab intercessione amovebatur; tum alius, qui apud populum intercessoris minus ejus loco obiret, substituebatur. ARIST. • Visum est, ut episcopo ad intercessio- «nem dato, qualicunque populorum studio aut • dissensione, cathedram, cujus est intercessor, • tenere non liceat; sed intra annum episcopum • provideat, vel anno vertente, alius intercessor • cligatur.» τοῦτον τὴν ἐπισκοπήν· ἀλλ' εἰ μὴ σπουδάσει μάλλον γενέσθαι ἐπίσκοπον, μετακινεῖσθαι αὐτὸν ἀπὸ τῇ: μεσιτείας, καὶ ἕτερον ψηφίξεσθαι. Τὰ δὲ περὶ τοῦ τοιούτου μεσίτου ἐπεὶ σήμερον οὐκ ἐνεργοῦσιν, ἀλλ᾽ ἀνάγκη πᾶσά ἐστιν ἀπεντεῦθεν, εἰ δυνατόν, ψηφί ζεσθαι τὰς ἐκκλησίας· οὐδὲ παρ' ἡμῶν ἐγράφη πλέον τι. Ὁ δὲ τοιοῦτος μεσίτης ἐπίσκοπος ἦν, ὡς φαίνεται ἀπὸ τῆς ἐπιτιτλώσεως τοῦ κανόνος. ΖΩΝΑΡ. Εθος ἦν πάλαι, εἴ ποτε ἐπισκόπου ἐχήρευεν ἐκκλησία, στέλλεσθαί τινα ἐν αὐτῇ, ὃν ὠνόμα ζον μεσίτην, καθιστῶντα τὸν λαὸν στασιάζοντα ίσως, ἢ καὶ δι᾿ ἄλλας αἰτίας. Εἰ οὖν ἐντὸς ἐνιαυτοῦ δ τοιοῦτος μεσίτης οὐκ ἐσπούδασεν ἐπίσκοπον γενέσθαι τοῖς αὐτοῦ, ἤγουν τῷ λαῷ, οὗ μεσίτης ἦν, μετεκινεῖτο τῆς μεσιτείας ἐκεῖνος, καὶ ἕτερος ἐδίδοτο της λαῷ ἐκείνῳ μεσίτης. ΑΡΙΣΤ. • Έδοξε τῷ δοθέντι εἰς μεσιτείαν ἐπισκόπῳ • δι' οἷας δήποτε τῶν λαῶν σπουδὰς ἡ διχοστα · σίας μὴ ἐξεῖναι τὴν καθέδραν κατέχειν, ἧς ἐστι • μεσίτης· ἀλλ' ἐντὸς ἐνιαυτοῦ προνοείσθαι • ἐπίσκοπον, ἢ μετὰ τὸν ἐνιαυτὸν ἕτερον μεσίτην • ψηφίζεσθαι. Εἰ πλήθους λαοῦ πρὸς ἑαυτὸν στασιάσαντος καὶ διαιρεθέντος, καὶ εἰς διχοστασίας καὶ μάχας ὑπαναφθέντος, σταλῇ τις τῶν ἐπισκόπων εἰς μεσιτείαν, ἐπὶ τῷ καταλλάξαι αὐτοὺς, οὐκ ὀφείλει κατέχειν καὶ τὴν καθέδραν τῆς πόλεως, ἧς ἐδόθη μεσίτης· ἀλλὰ Si populo inter se dissidente et diviso, et ad dissensiones et pugnas accenso, mittatur ad intercedendum quispiam episcoporum, ut eos reconciliet, non debet illius civitatis cathedram, cui datus fuit intercessor, occupare. Sed conari intra annum seditionem coercere, et eos pacare, et persuadere σπουδάζειν ἐντὸς ἐνιαυτοῦ καταπαῦσαι τὴν στάσιν, episcopum accipere. Si autem intra annum nihil omnino efficere posset, ad populi utilitatem, post clapsum annum alius intercessor deligatur. CANON LXXVIII. • De defensoribus ecclesiarum qui ab imperatoribus ● peti debent. Omnibus visum est petere ab im- • peratoribus, propter pauperum vexationem ‹ quorum molestiis assidue fatigatur Ecclesia: • ut iis defensores cum episcoporum providentia • eligantur adversus divitum tyrannidem. καὶ εἰρηνεῦσαι αὐτοὺς, καὶ πεῖσαι λαβεῖν ἐπίσκο πον. Εἰ δὲ οὐδέν τι μέχρις ενιαυτοῦ ἀνύσαι ἴσχυσεν εἰς ὠφέλειαν τοῦ λαοῦ, ἕτερος μετὰ τὸν ἐνιαυτὸν ψηφιζέσθω μεσίτης. KANON (OH'. • Περὶ ἐκδίκων τῶν ἐκκλησιῶν τῶν ὀφειλόντων • παρὰ τοῦ βασιλέως αιτηθῆναι. Σύμπασιν ἔδοξεν • αἰτῆσαι ἀπὸ τῶν βασιλέων διὰ τὴν τῶν πενήτων 4 κάκωσιν, ὧν ταῖς ἐπαχθείαις ἀπαύστως ἡ ἘχΗ κλησία παρενοχλεῖται· ὥστε ἐκδίκους τούτοι; · μετὰ τῆς τῶν ἐπισκόπων προνοίας ἐπιλέγεσθαι «κατὰ τῆς τῶν πλουσίων τυραννίδος.» ΒΑΛΣ, Ανάγκη πᾶσα ἐπίκειται τοῖς ἐπισκόποις BALS. Necesse habent omnino episcopi eos, qui injuria afficiuntur, defendere. Quia autcm nonnulli, ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν ἀδικουμένων. Ἐπεὶ δέ τινες, ut est verisimile, episcopi, cum de pauperibus et aflictis dicerent, non exaudielantur: statuerunt Patres ut imperatores admonerentur, ut cum episcoporum electione ab eis darentur defensores pro veprimenda divitum tyrannide; ut sic cesset assidua Ecclesiarum perturbatio, qua ab eis afficiuntur qui ad eas accedunt, quod a potentioribus injuria affecti sint. Ac in his quidem consistit canon. Tu autem scias, quod defensorum datio, qui Exôixot Græce dicuntur, sive a præsenti canone cœpit initium, sive etiam antea cognoscebatur, per uniuscujusque urbis incolarum electionem fiebat. Est autem etiam Justiniani Novella 15, quæ corum electionem ac promotionem describat: et statuit ut in unaquaque civitate ab episcopis et clericis et civibus paulo ὡς ἔοικεν, ἐπίσκοποι, λέγοντες ὑπὲρ πτωχῶν καὶ καταπεπονημένων, οὐκ εἰσηκούοντο· τετυπώκασιν οἱ Πατέρες υπομνησθῆναι τους βασιλεῖς, ὥστε δε θῆναι παρὰ τοῦτων μετὰ τῆς τῶν ἐπισκόπων ἐπιλογῆς ἐκδίκους χάρου τοῦ ἀναστέλλεσθαι τὰς τῶν πλουσίων τυραννίδας, καὶ οὕτω παυθῆναι τὴν ἐπην. ενεγμένην άπαυστον όχλησιν ταῖς ἐκκλησίαις ἐκ τῶν προσερχομένων αὐταῖς διὰ τὸ ἀδικεῖσθαι ὑπὸ τῶν παραδυναστευόντων. Καὶ ὁ μὲν κανὼν ἐν τού τοις· σὺ δὲ γίνωσκε, ὅτι ἡ δίσις τῶν ἐκδίκων, τῶν καὶ δεφενσόρων λεγομένων, εἴτε ἀπὸ τοῦ παρόντος κανόνο; ἔλαβε τὴν ἀρχὴν, εἴτε καὶ πρὸ τούτου ἐπει γινώσκετο, δι' ἐπιλογῆς τῶν κατοίκων ἑκάστη; πό λεως ἐγίνετο. Εστι δὲ καὶ Νεαρὰ Ιουστινιάνειος ιεʹ, ὑποτυποῦσα τὴν τούτων ἐπιλογὴν καὶ πρόβλησιν,

IN CAN LXXVIII CONC. CARTHAG. cientes ad quantitatem multitudinis civitatis, ut ipsi judicent usque ad quantitatein triginta numismatum, et criminales causas leviores; nec permittant potentibus ut imbecilliores et pauperes opprimant, et reprimant publicorum exactores, qui plus quam par est exigunt. Quinetiam hæc quoque Novella, quæ eis alia privilegia largitur, adjicit, ut post biennium desistant qui boc munus tanto tempore obierunt, et alii promoveantur. Hæc autem Novella hic sita non est, eo quod non sit in usu: nec enim dicuntur esse in ulla civitate ejusmodi defensores. solo autem Constantinopolis episcopo characterem suscipiunt defensores, et qui primi defensores dicuntur. reliquis autem antistitibus soli primi defensores: atque ii quidem nullumn habent privilegium ex iis quæ Novella continentur. Solus enim primus defensor sanctissimæ Dei Magnæ ecclesiæ, et qui ei subsunt defensores, solas libertatum causas judicant. Ipse autem existimo, quod ex dicta novella primus defensor jus habet judicandi omnes, qui ad eum accedunt, de causis pecuniariis et criminalibus levioribus, cujuscunque sint status et conditionis actores et rei: et maxime 613 quando causae quantitas non excedit 30 numismala. Et licet ei jure ecclesiastico reprimere potentiorum injurias: quin et in suum forum trahere omnes, qui dicuntur injuria afficere eos qui ad Ecclesiam confugiunt; ne cogantur eos ad civile forum mittere, καὶ διοριζομένη εἰς ἅπασαν πόλιν ἐπιλέγεσθαι παρά melioris existimationis, eligantur defensores sufliτῶν ἐπισκόπων καὶ τῶν κληρικῶν καὶ τῶν ἀξιολογωτέρων πολιτῶν ἐκδίκους πρὸς τὴν ποσότητα τοῦ πλήθους τῆς πόλεως ἀρκοῦντας, ώστε δικάζειν αὐτ τοὺς μέχρι ποσότητος νομισμάτων τριακοσίων καὶ ἐγκληματικὰς ὑποθέσεις ελαφροτέρας, καὶ μὴ παραχωρεῖν τοῖς δυνάσταις κατατρέχειν τῶν ἀσθε νεστέρων καὶ πενήτων, ἀναστέλλειν δὲ καὶ τοὺς ἀπαιτητὰς τῶν δημοσίων παρεισπράττοντας. Καὶ ἄλλα δὲ προνόμια ἡ αὐτὴ Νεαρὰ ἐπιφιλοτιμουμένη τούτοις, προστίθησι, μετὰ διετίαν παραστέλλεσθαι τοὺς ἐπὶ τοσούτῳ καιρῷ τὸ λειτούργημα τοῦτο ἀνύσαντας, καὶ ἄλλους προβάλλεσθαι. Η τοιαύτη δὲ Νεαρὰ οὐ κατεστρώθη ἐνταῦθα, διότι οὐδὲ ἐνεργεῖ· οὐ γὰρ ἐπιλέγονται ἔν τινι πόλει ἔκδικοι τοιοῦτοι. Περὰ μόνου δὲ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως σφραγίς " ζονται ἔκδικοι καὶ πρωτέκδικος καὶ παρὰ τῶν λοιπῶν ἀρχιερέων πρωτέκδικος· καὶ οὗτοι μὲν οὐδὲν προνόμιον ἔχουσιν ἐκ τῶν περιεχομένων τῇ Νεαρᾷ, Μόνος γὰρ πρωτέκδικος τῆς ἁγιωτάτης Μεγάλης ἐκκλησίας καὶ οἱ ὑπ' αὐτὸν ἔκδικος δικάζουσι μέσ νας τὰς περὶ ἐλευθεριῶν ὑποθέσεις. Οἴομαι δὲ ὅτι ἀπὸ τῆς ῥηθείσης Νεαρᾶς ὁ πρωτικό και δικαιούται δικάζειν πάντας τοὺς προσερχομένους αὐτῷ περὶ χρηματικῶν ὑποθέσεων καὶ ἐγκληματικῶν ἐλαφροτέρων, κἂν οἴας ἂν ὦσι τύχης καὶ καταστάσεως οἱ ἐνάγοντες καὶ οἱ ἐναγόμενοι· καὶ μᾶλλον όταν οὐχ ὑπερβαίνῃ τὸ ποσὸν τῆς ὑποθέσεως τὰ τριάκοντα νομίσματα. Ωσαύτως ἐφεῖται αὐτῷ ἀναστέλλειν τὰς τῶν παραδυναστευόντων ἀδικίας, κατὰ τὰ ἐκκλη- Cut fit hodie. Sed et liber, qui πρωτε δικικός (sen σιαστικά δίκαια· ἑλκύσει δὲ καὶ εἰς τὸ κατ' αὐτὸν ἀκαστήριον πάντας τοὺς λεγομένους ἀδικεῖν τοὺς πρόσφυγας τῆς Ἐκκλησίας, καὶ οὐκ ἀναγκασθήσεται γίνεται σήμερον. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ πρωτεκδικικὸν βιβλίον πολλὰ προνόμια δίδωσιν αὐτῷ· πλὴν οὐκ οἶδ' ὅπως τὰ πλείω ἀθετοῦνται. ΖΩΝΑΡ. Οἱ ἐπίσκοποι οὐ μόνον διδάσκειν ὀφεί λουσι τοὺς ὑπ' αὐτοὺς λαούς, ἀλλὰ καὶ προΐστασθαι τούτων ἀδικουμένων, καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν ἐκδικεῖν. Ἐπεὶ δέ τινες διὰ δυναστείαν τῶν ἐπι σκόπων οὐκ ἐφρόντιζον, αἰτοῦσιν οἱ τῆς συνόδου ταύτης τοὺς βασιλεῖς δοθῆναι τινας ἐκδίκους, ὥστε μετὰ τῶν ἐπισκόπων ἀναστέλλειν τὰς τῶν πλουσίων τυραννίδας, ἵνα μὴ ταῖς ἐπαχθείαις τῶν πενήτων, τουτέστι ταῖς ἐπενενηγμέναις αὐτοῖς βαρείαις de primo defensore) dicitur, dat ei multa privilegia: verum nescio quomodo pleraque negliguntur. αὐτοὺς εἰς πολιτικών δικαστήριον πέμπειν, ὡς ZONAR. Episcopi non tantum populos ipsorum cur:e commissos docere, sed eorum quoque patrocipium, si injuste lædantur, suscipere, ac illos pro viribus tueri debent. Quoniam vero aliqui, pollentes opibus, episcoporum quoque auctoritatem contemnebant, postulant ab imperatore hujus synodi Patres, ut defensores aliqui constituantur, qui simul cum episcopis potentiorum tyrannidem reprimnaut, ne pauperum oppressionibus, hoc est, Guill. Beveregii nolæ. Νομισμάτων τριακοσίων. Justiniani verba, ris, τὰ δὲ ῥήματα, inquit, τοῦ πρωτεκδικικοῦ βιβλίου, que Balsamon hic respicit, de defensoribus sic se habent. Et judicare Defensores in causis omnibus pecuniariis usque ad´anreos trecentos: non valentibus nostris subjectis trahere sibimet obligatos ad clarissimos provinciarum judices, si usque ad prædictam trecentorum solidorum quantitatem bis consistat. Justinian. Novel. 15, cap. 3, sect. 2 Corrige itaque Latinam Balsamonis versionem hoc loco, qua triginta mendose imprimitur pro trecentorum. Corrige etiam Græcum Balsamonis textum, ubi pauto postea, τριάκοντα νομίσματα scribitur, pro τριακόσια νομίσματα, quemadmodum etiam codex Amerbachianus legit. Πρωτεκδικικὸν βιβλίον. Ηujus libri memi nit etiam Balsamon in meditato de duobus illis officiis, chartophylacis nimirum et primi defensoτὰ οὕτω πως κατὰ ῥῆμα διαλαμβάνοντα. Verba vero libri de officio primi defensoris, quæ propemodum hujusmodi sunt. Ipsa autem verba, quæ ex dicto libro citat, hæc sunt, Δεῖ ὑμᾶς εἴ τις τῶν πρεσβυτέρων καὶ διακόνων δίκην ἕξει μετά τινος, προσκαλεῖσθαι τὸν διεγκαλούμενον ἐκ τρίτου, κατά τὸν εἰρημένον τρόπον, καὶ μὴ ὑπείκοντα καταδικάζειν, Oportet vos, si quis presbyterorum et diaconorum cum aliquo. litem habebit, cum, qui accusatur, tertio citare, secundum indicatum modum et non obscquentem condemnare. quibus verbis confici-- tur, ipsum defensorem officium in hoc libro, qui hodie non exstal, iis constitutum esse, idque ut videtur ab aliquo imperatore. Idem etiam Balsanon in praesenti loco πολλά προνόμια defensorie Lus in isto libro concedi asserit.

gravibus injuriis, quæ ipsis inferuntur, assidue ἀδικίαις, διηνεκώς παρενοχλῆται ἡ ἐκκλησία, ecclesia perturbetur; hoc est, ob panperes ad ipsam confugientes, atque ab ea sibi opem implorantes, assiduis perturbationibus implicetur. ARIST. Ut episcopus molestia nou afficiatur, • defensores constituantur. Pauperibus a potentioribus vexatione affectis, et episcopis ab iis propter eas vexationes perturbatis, visum est synodo ab imperatore petere, ut cum episcoporum providentia eligantur defensores, ut divitum tyrannidi resistant, et episcopi, quantum ad eos, sine molestia permaneant. CANON LXXΧΙΣ. • De episcopis, qui in synodis se non sistunt. Simi- ‹ liter placuit, ut quotiescunque synodum con- • venire oportuerit, episcopi, qui nec senectute • nec imbecillitate nec ulla gravissima necessitate ‹ impediuntur, ut par est, se sistant; et suæ • cujusque provinciæ primatibus de omnibus • episcopis significetur, sive duæ sive tres fiant • congregationes: et ex unoquoque numero vi- • cissim, quicunque electi fuerint, ad diem sy- • nodi instantissime se sistant. Sin autem se • sistere non possint, cum multæ simul (ut cre- ‹ dibile est) exoriantur necessitates: nisi sui ‹ impedimenti rationem suo primati reddiderint, • debeant ii suæ esse ecclesiæ communione contenti. › BALS. Uniuscujusque provinciae episcopos, qui c non propter ætatem seu provectam senectutein vel valetudinem vel aliam necessitatem impediuntur. ad indictas synodos convenire hic canon jubet: et cum congregati fuerint, metropolitano provinciæ, in qua est unusquisque significare, el ex unoquoque numero, sive duæ sive tres flail congregationes. (Forte enim, ne vel de habitationibus vel de rebus necessariis in angustias adducerentur, ກດາ omnes in unam urbemn convenerunt, sed in duas vel tres metropoli propinquas). Instantissime autem se sistere, hoc est, sine ulla dilatione vicissign, id est, per vices. Neque enim in uno die solvuntur synodi; sed in pluribus. Si auten se sistere non possint, quod a repentina necessitate impediantur, primati rationem impedimenti exponant: sin hoc non fecerint, sola suæ ecclesiæ communione contenti sint; aliis una cum ipsis non communicantibus. Et in his quidem consistit canon. Tu autem hinc nota novum excommunicationis genus. Alii enim canones accipiunt excommunicationem; quod quidem attinet ad episcopos; ut nibil sacerdotale obeant: præṣens autem canon eos a sacro ministerio non impedit, sed separat a reliquorum fratrum communione. 614 ZONAR.Uniuscujusque provinciæ episcopos, quotiescunque synodus habenda sit, nisi ætate jam affecta effetaque senectute vel infirmitate corporis impediantur, vel gravi alia de causa detineantur, ήγουν ὀχλήσεις ἔχῃ τῶν ἀδικουμένων προσιόντων καὶ ζητούντων ἐκδικεῖσθαι. ΑΡΙΣΤ. • ίνα μὴ ὁ ἐπίσκοπος παρενοχλῆται, • ἔστωσαν Εκδικοι.» Τῶν πενήνων παρὰ τῶν δυνατωτέρων κακώσεις ὑφισταμένων, καὶ ὑπ' αὐτῶν διὰ ταύτας τῶν ἐπισκόπων ἐνοχλουμένων, ἔδοξε τῇ συνόδῳ ἐκ βασιλέως αἰτῆσαι μετὰ τῆς τῶν ἐπισκόπων προνοίας ἐπιλεγῆναι ἐκδίκους, ἵνα κατὰ τῆς τῶν πλουσίων τυραννίδος ἀνθιστῶνται, καὶ οἱ ἐπίσκοποι ὅσον ἐπὶ τούτοις ἀνενόχλητοι μένωσιν. «Περὶ τῶν μὴ ἀπαντώντων ἐν ταῖς συνόδοις ἐπισκό- • πων. Ομοίως ήρεσεν, ἵνα ὁσακισδήποτε σύνοδον • δεῖ συναχθῆναι, οἱ ἐπίσκοποι, οἵτινες οὔτε χείρα • οὔτε ἀσθενείᾳ οὔτε τινὶ βαρυτέρᾳ ἀνάγκῃ ἐμπου • δίζονται αρμοδίως ἀπαντῶσιν, καὶ τοῖς πρωτεύου • σιν ἑκάστης ιδίας αὐτῶν ἐπαρχίας εμφανισθείη · περὶ πάντων τῶν ἐπισκόπων, εἴτε δύο είτε τρεῖς • συναθροίσεις γένωνται καὶ ἀπὸ ἐκάστου δὲ • ἀριθμοῦ εἰς ἀμοιβὴν ὁσοιδήποτε ἐπιλεγῶσι πρὸς • τὴν ἡμέραν τῆς συνόδου ἐνστατικῶς ἀπαντήσωσιν. • Ἐὰν δὲ μὴ δυνηθῶσιν ἀπαντῆσαι, ἀθρόων τινῶν ι ἀναγκῶν, ὡς εἰκὸς, ἀναφυομένων, εἰ μὴ τὸν λόγον • τοῦ οἰκείου ἐμποδισμοῦ παρὰ τῷ οἰκείῳ πρωτ • τεύοντι ἀποδώσωσιν, ὀφείλειν τοὺς τοιούτους τῇ • κοινωνίᾳ τῆς ἰδίας αὐτῶν ἀρκεῖσθαι ἐκκλησίας. ΒΑΛΣ. Τοὺς ἐπισκόπους ἑκάστης επαρχίας ἀπαιτεῖ ὁ κανὼν συνέρχεσθαι εἰς τὰς τυπουμένας συνόδους, τοὺς μὴ διὰ κείραν, ήγουν ἡλικίαν καὶ γῆρας βαθύ, ἢ ἀσθένειαν ἢ ἄλλην ἀνάγκην έμποδι ζομένους· καὶ συναχθέντας, εἴδησιν διδόναι τῷ μητροπολίτῃ τῆς ἐπαρχίας ἀφ᾿ ἧς ἐστιν ἕκαστος, καὶ ἀφ' ἑκάστου ἀριθμοῦ, εἴτε δύο εἴτε τρεῖς συναθροίσεις γένωνται. (Ίσως γὰρ, ἵνα μήτε περὶ τὰς καταγωγὰς στενοχωρῶνται μήτε μὴν περὶ τὰ χρειώδη, οὐκ εἰς μίαν πάντες συνήρχοντο πόλιν, ἀλλ᾽ εἰς δύο ἢ τρεῖς πλησιαζούσας τῇ μητροπόλει.) Ευστατικῶς δὲ ἀπαντᾶν, ήγουν ἀνυπερθέτως, εἰς ἀμοιβὴν, τουτέστιν ἀμοιβαδόν. Οὐ γὰρ ἐν μιᾷ ἡμέρα αἱ σύνοδοι ἐλύοντο, ἀλλ' ἐν πλείοσιν. Ἐὰν δὲ μὴ δυνηθῶσιν ἀπαντῆσαι διὰ τὸ ἐμποδισθῆναι ὑπὸ αἰ φνιδίου ἀνάγκης, διδόναι λόγους τοῦ ἐμποδισμού παρὰ τῷ πρωτεύοντι· εἰ δὲ μὴ τοῦτο ποιήσουσι, μόνῃ τῇ κοινωνίᾳ τῆς ἐκκλησίας ἰδίας ἀρκεῖσθαι. ἑτέρων αὐτοῖς μὴ συγκοινωνούντων. Καὶ ὁ μὲν κανὼν ἐν τούτοις. Σὺ δὲ σημείωσαι καινότερον ἀφορισμὸν ἐκ τούτου. Αλλοι μὲν γὰρ κανόνες τὸν ἀφορισμόν ἐκλαμβάνονται, ὅσον τέως εἰς τοὺς ἐπισκόπους, εἰς τὸ μηδὲ ὅλως ἱερατικόν τι ἐνεργεῖν· ὁ δὲ παρών κανὼν οὐκ ἐμποδίζει τούτους ἐκ τῆς ἱεροτελεστίας, ἀλλ' ἐκ τῆς κοινωνίας χωρίζει τῆς τῶν λοιπῶν ἀδελφῶν. ΖΩΝΑΡ. Απαραιτήτως ἀπαιτεῖ ὁ κανὼν συνάγεσθαι τοὺς ἐπισκόπους ἑκάστης επαρχίας, οσάκις χρεία ἐστὶ γενέσθαι σύνοδον, εἰ μὴ διὰ χείραν, ήγουν ηλικίαν προσήκουσαν καὶ γῆρας βαθύ, ή

IN CAN. LXXX CONC. CARTHAG. ἀσθένειαν ἐμποδίζοιντο, ή τινι ἄλλῃ βαρεία περι- convenire omnino hic canon jubet; et ubi primum στάσει συνέχοιντο, καὶ συναχθέντας εἴδησιν διδόναι τῷ μητροπολίτῃ τῆς ἐπαρχίας, ἀφ᾿ ἧς ἐστιν ἕκαστος, καὶ ἀφ' ἑκάστου ἀθροισμοῦ, εἴτε δύο εἴτε τρεῖς συναθροίσει; γένωνται (ἴσως γὰρ, ἵνα μήτε περὶ τὰς καταγωγὰς στενοχωρῶνται, μήτε μὴν περὶ τὰ χρειώδη, οὐκ εἰς μίαν πάντες συνήρχοντο πόλιν, ἀλλ' εἰς δύο ἢ τρεῖς πλησιαζούσας τῇ μητροπόλει) ἐνστατικῶς ἀπαντᾶν, ἀντὶ τοῦ ἀνυπερθέτως, ἀπροφασίστως πρὸς τὴν ἡμέραν τῆς συνόδου, εἰς ἀμοιδὴν, τουτέστιν ἀμοιβαδόν. Οὐ γὰρ ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ αἱ σύνοδοι διελύοντο, ἀλλ᾽ ἐν πλείοσι, καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ ταύτης τῆς συνόδου ἐστί. Διαφόρους γὰρ πράξεις δηλοί γενέσθαι ἐν ἄλλαις καὶ ἄλλαις ἡμέραις. Αμοιβαδὴν δὲ, ήγουν ἄλλοτε ἄλλους ἀπαντᾶν, ὅσοι ἐπιλεγῶσιν. Ἐὰν δὲ μὴ δυνηθῶσι ἀπαντῆσαι, άθρόον 1 ἀναφυομένων, αἰφνίδιον δηλονότι καὶ ἀνελπίστως, αἰτιῶν ἀναγκαίων, ἀπαιτεῖ τοὺς μὴ ἀπαντήσοντας λόγον ἀποδιδόναι παρὰ τῷ μητροπολίτῃ αὐτοῦ ἕκασ στον, ἢ μὴ ἀποδιδόντα, μόνῃ τῇ κοινωνίᾳ τῆς ἰδίας ἐκκλησίας ἀρκεῖσθαι, ἑτέρων αὐτῷ μὴ συγκοινω νούντων. ΑΡΙΣΤ. «Οι μὴ ἀπαντῶντες ἐν τῇ κατ᾽ ἐνιαυτὸν • συνόδῳ, εἰ μὴ ἀβουλήτως κωλύοιντο, τῇ τῆς • Ιδίας ἐκκλησίας αρκείσθωσαν κοινωνία.» Ὅσοι τῶν ἐπισκόπων ἐν τῇ συνόδῳ ἑκάστης αὐτῶν επαρχίας οὐκ ἀπαντήσουσι, μήτε ὑπὸ γήρους, ἢ ἀσθενείας, εἴτε τινὸς βαρυτάτης ἀνάγκης εμποδιζό μενοι, ἀλλ᾽ ἐκ ῥαθυμίας ἢ καὶ καταφρονήσεως τοῦτο ποιοῦντες, ἀδελφικῶς ὡρίσθησαν ἐπιπλήττε σθαι. Ὁ δὲ παρὼν κανὼν καὶ τὸ εἶδος τῆς ἐπιπλήξεως τίθησι, προστάττων τοὺς συνεπισκόπους καὶ συναδελφοὺς αὐτῶν μὴ συγκοινωνεῖν αὐτοῖς καὶ συλλειτουργεῖν· ἀλλ ἐν μόναις ταῖς ἰδίαις αὐτῶν ἐκκλησίαις ἀρκεῖσθαι, καὶ λειτουργεῖν ἐν αὐταῖς. • Περὶ Κρεσχωνίου. Περ. Κρεσχωνίου τοῦ Βηλαρ • κεντίου του το πᾶσιν ἔδοξεν, ἵνα ἐντεῦθεν ὁμοίως • ἐμφανείη τῷ πρωτεύοντι τῆς Νουμιδίας, πρὸς τὸ 4 εἰδέναι αὐτὸν, ὀφείλειν γράμμασιν οἰκείοις πρὸς • συνέλευσιν προτρέψασθαι τὸν μνημονευθέντα Κρε · σκώνιον ὥστε μὴ ὑπερθέσθαι τὴν παρουσίαν • αὐτοῦ τῇ πλησιαζούσῃ συμπάσῃ Αφρικάνῃ συν · όδῳ παρασχεῖν· ἐὰν δὲ τοῦ ἐλθεῖν καταφρονήσῃ, 4 ἔπτω εἰδὼ; κατ' αὐτοῦ ψῆφον νομοθετησομένην. ΒΑΛΣ. Διὰ τοῦ Κρεσχωνίου ἐπιτίθησιν ὁ κανὼν ανάγκην τοῖς ἐπισκόποις ἐν ταῖς συνόδοις ἀπαραι τήτως συνέρχεσθαι· καὶ τοῖς καταφρονοῦσι τῆς συνε λεύσεως ἀπειλεῖ κατάκρισιν. Τὸ δὲ εἶδος ταύτης οὐ λέγει. Ο μέντοι ς' κανὼν τῆς ἑβδόμης συνόδου τοὺς μὲν κωλύοντας ἄρχοντας γίνεσθαι τὰς ἐτησίους συνόδους ἀφορίζεσθαι διορίζεται, τοὺς δὲ χωρίς εὐλόγου προφάσεως ἀμελοῦντας τούτων μητροπο λίτας τοῖς κανονικοῖς καθυποβάλλειν ἐπιτιμίοις. Πεῖα δὲ καὶ τίνα εἰσὶ τὰ ἐπιτίμια ῥητῶς οὐ γέγρα πται. ὓς ἔοικεν οὖν, τὰ ἐν τῷ ἀνωτέρω κανόνι περιεχόμενά εἰσιν. Ανάγνωθι καὶ τὸν ῥηθέντα δ' κανόνα τῆς ζ' συνόδου, καὶ τὸν ἔκτον τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ, καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς. advenerint, metropolitano singulos, ex qua se ferant, provinciæ significare; tum vero ex singulis classibus sive duæ sive tres institutæ fuerint (etenim, ne vel inopia tecti premerentur, vel ad usus vitæ necessaria deficerent, non in una forte oinnes urbe considebant, sed in duabus tribusve metro poli proximis) ad diem synodo præfnit:m instanter, hoc est, sine ulla tergiversatione aut mora properanter accedere vicissim, hoc est, per vices. Neque enim uno die, sed pluribus synodi absolgebantur: quod ex hac quoque colligere facile est, ex cujus actionum multiplicitate, pluribus eam diebus celebratam fuisse apparet. Per vices autem, hoc est, ut modo hic, modo alii, quicunque demum electi fuerint, se in synodo sistant. Si vero id minus possint, necessariis impedimentis ex improviso et inexspectato confertim obortis; ut quicunque non adfuerint, metropolitano suo singuli, rationem reddant, exigit: qui vero id neglexerint, exclusi ab aliorum consortio, ecclesiæ suæ communione contenti sint. ARIST. ‹ Qui in synodo quotannis habita non con- • veniunt, nisi contra voluntatem impediantur, ‹ suæ sint ecclesiæ communione contenti.» Quicunque ex episcopis ad synodum in unaquaque ipsorum provincia habitam se non conferant, nec a senectute, nec ab infirmitate, nec alia gravissima necessitate impediti; sed e desidia vel eliam contemptu illud facientes; decernitur, ut fraternis verbis castigentur. At praesens canon et speciem reprehensionis addit, mandans coepiscopos et confratres corum cum iis non communicare, aut sacra celebrare: sed in solis propriis suis ecclesiis acquiescere, et in iis munus obire. CANON LXXX. • De Cresconio. De Cresconio Balarecensio hoe omnibus visum est, ut hine quoque Numidiæ • primati significatur, quo ipse sciat se debere ‹ memoratum Cresconium suis litteris ad con- ‹ veniendum adhortari; ut non differat suam ‹ exhibere præsentiam proximæ universæ synodo ‹ Africanæ: sin autem venire neglexerit, sciat • esse adversus se ferendam sententiam. › BALS. Per Cresconium imponit canon necessitatem episcopis, ut in synodis inexcusabiliter conveniant: et iis, qui convenire negligunt, condemnationem conminatur. Ejus autem formam non exprimit. Sed canon 6 synodi 7 magistratus quidem, qui impediunt quominus Gant annuæ synodi, segregandos decernit: metropolitanes autem, qui sine justa causa hæc negligunt, canonicis pœnis subjiciendos. Quales autem et qurnam sint e pœnæ, expresse scriptum non est. Ut est ergo verisimile, eæ sunt quæ in superiore canone continentur. Lege et dictum canonem 6 synodi septimæ et canonem 6 synodi in Trullo, et quæ in his scripla sunt.

ZONAR. Hic quoque canon, quamvis de uno episcopo editus, aliis omnibus ad synodum sine ulla prorsus tergiversatione couvenieudi necessitatem imponit, ac iis qui venire neglexerint, commiuatur. 615 ARIST. • Cresconius litteris ad synodum ‹ vocatus, nisi se stiterit, sciat sententiam cou- ‹ tra se edendam fore. › Perspicuus. CANON LXXXI. • De curatoribus Ecclesiæ Hipponensis. Rursus • placuit, quoniam Ecclesiæ llipponensis cura- ‹ torum destitutio non est diutius negligenda; el ‹ quia ecclesiæ, quæ illic sunt, detinentur ab iis ‹ qui prodigiosam Æcytii communionem recuo sarunt: missis ex præsenti ›ynodo episcopis, thegino, Alypio, Augustino, Materno, Theasio, ‹ Evodio, Placiano, Urbano, Valerio, Amæbio, • Fortunato, Quodvultdeo, Monorato, Januario, • Aplo, Honorato, Anipelio, Victoriano, Eran- • gelo et Rogatiano; et congregatis ac correctis iis, qui vituperabili pertinacia ejusdem Æcy- ‹ til fugam exspectandam esse existimaverunt, ‹ cum omnium votis iis episcopus eligatur. Si «autein_molint illi de pace cogitare, ne præsulis • electioni impedimentuin afferant, quominus ‹ ordinetur ad utilitatem ecclesiæ quæ tandiu ‹ destituta est, › BALS. Duæ sunt urbes in Africa, quæ Hippones vocantur. In una earum erat Equitius episcopus. Et quia nonnulli adversus cum insurrexerunt, et cum eo communionem recusarunt, quæ incerta seu informis, atque adeo injusta dicitur; visum est Ipsos per quosdam antistites refrenari: sin autem pacem nolint, alium eligi episcopuin. ZONAR. Hippon Numidiæ civitas est: Numidia vero Africanæ regio. Cum autem duæ essent in Africa urbes, Hipponis nomine; in harum altera Equities episcopatum gerebat. Euin nonnulli, popularibus quoque studiis subnixi, vehementer insectabantur, illiusque communionem, quam informem, propterea quod a synodo minime decreta aut indicta essel, synodus appellavit, rejiciebant. Ad eam ergo seditionem opprimendam quosdam episcopos ex hoc loco mittendos esse censuerunt, ut, si fieri possit, tumultu sedato, dissidentes concilient; vel si id ininus obtineant, Hipponensis Ecclesiæ utilitati consulentes, quæ jamdiu deserta, hoc est, a suo antistite destituta est, aliquem interim in ea episcopum constituant. ARIST. • Visum est, ut post Equitii condemnatio- ‹ nem omnium votis episcopus Ilipponi præficia- ‹ tur: et isti nequaquam impediant quin in Eccle- • sia præsul ordinetur. › Omnibus placuit, ut in Hipponis Ecclesiam orclinaretur episcopus episcopo illius Equitio deposito, et nullos eorum qui ei adversabantur impe292 ΣΩΝΑΡ. Καὶ οὗτος ὁ κανὼν διὰ τοῦ ἑνὸς τούτου ἐπισκόπου ἀνάγκην ἐπιτίθησι τοῖς επισκόποι; ἐν ταῖς συνόδοις ἀπαραιτήτως συνέρχεσθαι, καὶ τοῖς καταφρονοῦσι τῆς συνελεύσεως ἀπειλεῖ. ΑΡΙΣΤ. «Γράμμασι κληθεὶς εἰς τὴν σύνοδον Κρε • σκώνιος, εἰ μὴ παραγένηται, ίστω ψῆφον κατ' • αὐτοῦ ἐκφωνηθησομένην.» Σαφής. • Περὶ τῶν ἐν Ιππῶνι φροντιστῶν τῆς ἐκκλησίας. • Πάλιν ήρεσεν, ἵνα, ἐπειδὴ τῆς ἐκκλησίας τῶν • ἐν Ἱππῶνι φροντιστῶν ἡ ἐγκατάλειψις οὐκ · ὀφείλει ἐπιπολὺ ἀμεληθῆναι, καὶ ἐπειδὴ οἱ ἐκεῖ · ἐκκλησίαι κατέχονται παρὰ τὴν ἄτοπον τοῦ Αἰ • κυτίου κοινωνίαν παραιτησαμένων· πεμφθέντων · ἐκ τῆς παρούσης συνόδου επισκόπων, Ρηγίνος, • Αλυπίου, Αύγουστίνου, Ματέρνου, θεασίου. Εὐα • δίου, Πλακιανοῦ, Οὐρανοῦ, Βαλερίου, 'Αμοιβίου, • Φουρτουνάτου, Κουοδδουλτδέου, Ονωράτου, Ίανουαρίου, Απτου, Ονωράτου, Αμπελίου, Βικτοριανοῦ, Εὐαγγέλλου καὶ Ῥογατιανοῦ· καὶ συν- • αχθέντων καὶ διορθωθέντων τῶν ἐπιψίγῳ μονοτο - «νίς τὴν φυγὴν τοῦ αὐτοῦ Αἰκυτίου προσδοκητέαν • λογισαμένων, μετὰ τῆς πάντων εὐχῆς ἐπίσκοπος · τούτοις χειροτονηθῇ. Ἐὰν δὲ μὴ θελήσωσιν • ἐκεῖνοι τὴν εἰρήνην κατανοήσαι, μὴ ἐμποδίσωσι · τῇ ἐπιλογῇ τοῦ προέδρου, πρὸς τὸ χειροτονηθῆ. • ναι εἰς χρησιμότητα τῆς ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον • εγκαταλειφθείσης ἐκκλησίας. ΒΑΛΣ. Δύο πόλεις εἰσὶν εἰ; Αφρικήν Ἱππῶνες και λούμεναι. Τούτων ἐν μιᾷ Δικύτιος ἐπίσκοπος ἦν. Καὶ ἐπεί τινες ἐπανέστησαν καὶ παρῃτήσαντο τὴν μετά τούτου κοινωνίαν, τὴν καὶ ἄτυπων κληθεῖσαν, ήτοι ἀτύπωτον καὶ ἀδ κον, ἔδοξε διά τινων ἀρχιερέων ἀνασταλῆναι αὐτούς· εἰ δὲ τὴν εἰρήνην μὴ θελή σουσι, χειροτονῆσαι ἐπίσκοπον ἕτερον. ΖΩΝΑΡ. Ιππὼν τῆς Νουμηδίας πόλις ἐστίν· ἡ δὲ Νουμηδία μοίρα τῆς ᾿Αφρικής. Δύο δὲ ἦσαν ἐν αὐτῇ πόλει; Ἱππωνες καλούμεναι, τούτων ἐν μιᾷ Αἰκύτιος ἐπίσκοπος ἦν, ᾧ ἐπανέστησαν τινες, οἷς καὶ πολλοὶ τοῦ λαοῦ συνυπήχθησαν, παραιτησάμενοι τὴν αὐτοῦ κοινωνίαν, ἣν ἄτυπον ἡ σύνοδος ὠνόμασεν, ὡς μὴ ὁρισθεῖσαν καὶ τυπωθεῖσαν παρὰ συνόδου. Διὰ γοῦν τὴν τοιαύτην στάσιν ἔδοξε σταλῆναί τινας έχει τῶν ἐπισκόπων, ἵνα, εἰ δυναίντο, διορθώσωνται τὴν στάσιν, καὶ καταλλάξωσι τους στασιάσαντας· εἰ δὲ μὴ τοῦτο, χειροτονήσωσι τέως ἐπίσκοπον εἰς χρησιμότητα τῆς ἐν Ἱππῶνι ἐκκλησίας, ήγουν εἰ; ὠφέ λειαν τῆς ἐπὶ πολὺν χρόνον καταλειφθείσης, ήτοι χωρὶς ἐπισκόπου οὔσης. ΑΡΙΣΤ. • Έδοξε μετὰ τὴν Αἰκυτίου κατάκρισιν, • μετὰ τῆς πάντων εὐχῆς ἐπίσκοπον τῆς ἐν ἀπο • πῶνι προχειρισθῆναι, καὶ μηδαμῶς αὐτοὺς ἐμο ποδίσαι εἰς τὸ χειροτονηθῆναι πρόεδρον τῇ • ἐκκλησίᾳ. ο Ηρεσε πᾶσιν εἰς τὴν ἐν Ἱππῶν ἐκκλησίαν προχειρισθῆναι ἐπίσκοπον τοῦ ἐπισκόπου ταύτης τοῦ Αἰκυτίου καθαιρεθέντο;, καὶ μή τινας τῶν ἀντι-

IN CAN. LXXXIII CONC. CARTHAG. destitutæ, utilitatem episcopus ordinetur. ποιουμένων ἐκείνου ἐμποδίσαι εἰς τὸ χειροτονηθῆναι ἡ dire, quominus ad Ecclesia, tandiu episcopo ἐπίσκοπον εἰς ὠφέλειαν τῆς ἐκκλησίας, τῆς ἐπὶ το σοῦτον χρόνον χωρὶς ἐπισκόπου καταλειφθείσης. · Περὶ τῶν μὴ φροντιζόντων κληρικῶν ἐντὸς ἐνιαυ- • τοῦ πρᾶξαι τὸ ἴδιον πρᾶγμα. Πάλιν ὡρίσθη, ἵνα, · ἐσάκις κληρικῶν ἐλεγχθέντων, καὶ καταθεμένων • τινὰ ἐγκλήματα είτε διὰ τὸ τῆς ἐκκλησίας ὄνει - · δος εἴτε διὰ τὴν αἰδεσιμότητα, (ὧν χάριν τούτοις · γίνεται φειδώ), εἴτε διὰ τὴν ἀλαζόνα τῶν αἱρετι • κῶν καὶ ἐθνικῶν ἐπιγαυρίασιν, ἐὰν, ὡς εἰκὸς, επαγωνίσασθαι τῷ ἰδίῳ πράγματι, καὶ τῆς ἰδίας · ἀβλαβείας φροντίσαι θελήσωσιν, ἐντὸς ἀκοινωνηε σίας ἐνιαυτοῦ τοῦτο ποιήσωσιν· ἐὰν δὲ ἐντὸ; · ἐνιαυτοῦ τὸ πρᾶγμα αὐτῶν καθάραι καταφρονήσ • σωσι μηδεμία τούτων τοῦ λοιποῦ φωνὴ παντελώς • προσδεχθείη. ΒΑΛΣ. Ο παρών κανών διορίζεται τους κληρικούς, τοὺς διά τινα ἐγκλήματα ελεγχθέντας, ἤτοι κατα μαρτυρηθέντας ἀπὸ προλήψεως, φροντίζειν τοῦ περατωθῆναι τὰς κατ' αὐτῶν ὑποθέσει; ἐντὸς ἐνιαυτοῦ· εἰ δὲ μὴν ἀποκλείεσθαι. Ταῦτα δὲ οὐκ ἐνεργοῦσι σήμερον, διὰ τὸ ἀπὸ διαφόρων Νεαρῶν πᾶσαν ἐγκλη ματικὴν ὑπόθεσιν εἰς διηνεκή χρόνον ἐπεκτεί νεσθαι. ΖΩΝΑΡ. Εάν κληρικοὶ κατηγορῶνται ἀπ' αἰτίαις ἐκβαλλούσαις αὐτοὺς τοῦ κλήρου, δι' ἃς καὶ ὄνειδος τῆς Ἐκκλησίας εἰσὶν, ὡς μὴ καλῶς βιοῦντες, ἀπαι τεῖ αὐτοὺς ὁ κανὼν ἐντὸς ἐνιαυτοῦ ἐπαγωνίσασθαι καθάραι ἑαυτοὺς τῆς κατηγορίας, εἴτε διὰ τὴν αἰδε σιμότητα, ήγουν τὴ ἔντιμον τῶν βαθμῶν τοῦ κλήρου, δι' δ καὶ φείδονται, ἵνα μὴ ἀτιμάζηται ἡ ἱερωσύνη, ἡ διὰ τὸ μὴ κατεπαίρεσθαι τοὺς αἱρετικοὺς ἐξ ἀλα ζονείας, καὶ καταφρονεῖν τῆς ἱερωσύνης, καθ᾽ ἂν ἐνιαυτὸν καὶ ἀκοινώνητοί εἰσι. Διὰ τοῦτο γὰρ ἐξ ἀρε χῆς ὁ κανὼν ἐλεγχθέντας αὐτοὺς ὠνόμασεν, οὐχ ὡ; τελείως ἀποδεδειγμένων τῶν κατ᾿ αὐτῶν εἰσαχθέν των ἢ γὰρ ἂν καὶ καθηρέθησαν, εἰ ἠλέγχθησαν· ἀλλ' ὡς προλήψεων καὶ κατ' αὐτῶν δοθεισῶν, δι᾿ ἂς καὶ ἀκοινωνησίᾳ ἐπετιμήθησαν. Εἰ μὲν οὖν διὰ τοῦ ἐνιαυτοῦ σπουδάσουσι καθαρούς ἑαυτοὺς ἀποδεῖξαι τῶν ἐγκλημάτων, καὶ τοῦ ἐπιτιμίου κωλυθήσονται· εἰ δὲ μὴ ἀπρόσδεκτοι ἔσονται μετὰ ταῦτα λόγον εἰσάγοντες. ΑΡΙΣΤ. «Ελεγχόμενος κληρικὸς ἐπ' ἐγκλήματι, · ἐὰν ἐπαγωνίσασθαι λέγῃ, ἐντὸς ἐνιαυτοῦ ἐπε • αγωνιζέσθω· μετὰ δὲ τοῦτο ἔστω ἀπρόσδεκτος.» Ελεγχόμενο; ἐπ' ἐγκλήμασι καὶ ἤδη καταδικαζό μενος κληρικός, ἐὰν ἔτι λέγῃ δύνασθαι δικαιολογή σασθαι καὶ ἑαυτὴν ἀνεύθυνον παραστῆσαι, ἐντὸς ἐνιαυτοῦ ὀφείλει ἐπαγωνίσασθαι· μετὰ δὲ τὸν ἐνιαυτὸν οὐδεμία αὐτοῦ δικαιολογία παραδεχθήσεται εἰς τὸ δικαστήριον ὅσον αὐτό, ἀλλὰ καταδεδικασμένος ἔσται· καὶ εἰ βούλεται ἔκτοτε ἐκκαλεῖσθαι, ποιείτω τοῦτο. Ως τοὺς ἀπὸ ἀλλοτρίου μοναστηρίου ὑποδεχθέντας, • μηδὲ ἡγουμένους τοῦ μοναστηρίου, μηδὲ κλη CANON LXXXII. • De clericis, qui non curant suam intra annum ‹ causam agere. Rursum decretum est, ut quo - ‹ ties, clericis accusatis, et aliquorum criminuın in eos dicto testimonio, sive propter probrum • Ecclesiæ, sive propter reverentiam (quibus nomi- ‹nibus eis parcitur) sive propter insolentem hæreti- • corum et gentilium exsultationem, si, ut par est, ‹ causam suam defeudere, et suæ probandæ inno- ‹ centiæ curam gerere voluerint, hoc intra annum ‹ excommunicationis faciant: sin autem intra • annum causam suam purgare neglexerint, • nulla eorum deinceps vox omnino admitta- ‹ tur. › BALS. Præsens canon statuit, ut clerici, qai propter crimina sunt accusati, sive adversus quos testimonium 616 dictum est ex præsumptione, curent ut causæ adversus geos intra annum peragantur: sin minus excludantur. Ilæc autem holie non sunt in usu: eo quod ex diversis Novellis omnis criminalis causa in perpetuum teinpus extendatur. ZONAR. Si clerici ob crimina, propter quæ clero movendi sint, accusentur, ex quibus Ecclesiæ quoque, quasi flagitiosa sit clericorum vita, ignominiæ aliqua labes aspergatur; exigit ab iis canon, ut unius anni spatio se ab ea, quæ in ipsos confertur, culpa liberare contendant; idque vel ob reverentiam seu sacri ordinis dignitatem conservandam, quo nomine eis interea parcitur, ne qua sacro ordini infamiæ nota hæreat, vel ne hæretici insolenti vanitate efferantur, ex eoque sacerdotii contemnendi ansam accipiant: coque anno communione quoque abstinere jubet. Nam et eos propterea canon initio convictos appellavit, non quia manifesto obnoxii criminibus tenerentur; convictos enim pœna depositionis illico secuta essel: sed quod exstarent iudicia facinoris, ex quibus merito communionis privatione multati sunt. Ergo si unius anni intervallo nulli se culpæ affines esse ostenderint, a multa quoque liberabuntur: sin minus eo elapso, ad causam agendam, vel si maxime velint, non admitentur. ARIST. «Clericus crimine convictus, si se causam • suam defensurum dicat, intra annum defendal: • postea vero non admittatur. Criminibus accusatus et jam condemnatus clericus, si adhuc dicat se jura sua proferre posse, et seipsum innocentem probare, intra annum litigare debet post annum autem nulla causæ suæ defensio admittetur, sed quantum ad ipsum judicium condemnatus erit. Et si vellet postca appellare, illud facial. CANON LXXXIII. Ut eos, qui ex alieno monasterio suscepti sunt, nec monasteriis præfectos, nec clericos ordı-

‹ nare liceat. Similiter placuit, ut si quis ex ‹ alieno monasterio aliquem susceperit, et vel . ad clericatumn adducere, vel monasterii sui prz- • fectum constituere voluerit, episcopus, qui ‹ hoc facit, a reliquorum communione separac tus, sit sola sui populi communione contentus: ‹ ¡lle autem nec clericus nec præfectus perma- • neat. BALS. Præsens canon punit episcopum, qui monachum ex alieno monasterio suscipit, et cam in clerici gradum provehit, vel in sui monasterii præfecturam: et ejusmodi monachum, qui in cie ricum edmissus, vel etiam monasterii præfectus creatus est, clero et præfectura expellit. Ne tibi autem his contrarius esse videatur quartus canon synodi quæ in Sanctorum Apostolorum æde constituta est, statuens esse in episcoporum potestate, non solum monachos ex hoc monasterio in aliud transferre; sed etiam eos sæcularibus ædibus præfcere. Sed dic, quod hic quidem prohibitum est episcopo, ex aliena regione monachum recipere, et eum etiam præfectum vel clericum constituere: illic autem episcopo permissum est e propria regione monachos, et ab hoc monasterio in aliud transferre, et in sæculari etiam administratione constitere; quod praeter mentein propriorum episcoporum fieri nequit. Præsens autem canon tunc locum habebit, quando ex aliena regione monachus dimissorias litteras episcopi ejus non affert. Tunc enim citra impedimentum fet in aliena regione monasterii præfectus et clericus. Quod autem fit bodie a monasteriorum præfectis, qui a se detonsos cum litteris din.ittaut, ut in alieno monasterio monachi esse possint, non est, ut mihi videtur, Grmum et accuratum. 617 Episcopi enim demissoriis magis opus est ei, qui nigrare voluerit; non autem monasterii præfecti: quod episcopis magis subjecti sunt monachi, quam monasteriorum præfectis. llæc autem locum habebunt in cæteris episcopis: non autem in patriarcha Constantinopolitano. Ei enim, ut saepe dictum, permissum est monachos et clericos ex regionibus alienis, nec ejus sedi omnnino subjectis, accipere. Sed pon itidein Antiocheno throno, vel Hierosolymitano, vel alii. ZONAR. Monachum, qui a monasterio suo discesserit, ab alio quovis recipi vetitum est. Si igitur episcopus, inquit, ejusmodi monachum recipiat, eumque vel monasterii praefectum constitual; episcopus quidem aliorum consortio exclusus, sola populi sni cominusione contentus erit: monachus vero et e clero ejicietur et præfecturæ gradu excidiet. ARIST. ‹ Qui quempiam ex alieno monasterio ‹ suscipit, si eum ad clericatum promoveat, aut ‹ suo præficiat monasterio, aliorum communione • privetur. › Monachi regionis episcopo subjici debent, et in monasteriis, in quibus collocati sunt, perseverare, • ρικοὺς ἐξεῖναι χειροτονείν. Ομοίως ήρεσεν, ἵνα · ἐάν τις ἀπὸ ἀλλοτρίου μοναστηρίου ὑποδέξητο • τινα καὶ πρὸς κλήρωσιν προσαγαγεῖν ἐθελήσῃ, ἢ · τοῦ ἰδίου μοναστηρίου ἡγούμενον καταστήσοι, • τοῦτο ποιῶν ἐπίσκοπος, ἀπὸ τῆς τῶν λοιπῶν • κοινωνίας χωριζόμενος, τῇ τοῦ ἰδίου λαοῦ κοινω • νίᾳ ἀρκεσθῇ μόνῃ· ἐκεῖνος δὲ μηδὲ κληρικός μηδὲ • ἡγούμενος επιμείνῃ:» ΒΑΛΣ. Ο παρών κανών κολάζει τὸν ἐπίσκοπον ὑποδεχόμενον ἀπὸ ἀλλοτρίου μοναστηρίου μοναχόν, καὶ προάγοντα τοῦτον εἰς βαθμὸν κληρικοῦ, ἡ εἰς ήγουμενείαν ἰδίου μοναστηρίου· καὶ τὸν κληρωθέντα δὲ τοιοῦτον μοναχόν, ἢ καὶ γεγονότα ἡγούμενον έξω θεῖ τοῦ κλήρου καὶ ἀπὸ τῆς ἡγουμενείας. Μὴ έναν τιωθῇ δέ σοι πρὸς ταῦτα ὁ δ' κανὼν τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων Αποστόλων συστάσης συνόδου, διοριζό μενος ἔχειν ἐπ' ἀδείας τοὺς ἐπισκόπους, μὴ μόνον ἀπὸ τῆσδε τῆς μονῆς μετάγειν εἰς ἑτέραν μονὴν μοναχούς, ἀλλὰ καὶ εἰς κοσμικῶν οἰκιῶν προστασίαν αὐτοὺς καθιστᾷν. Αλλ' εἰπὲ ὅτι ἐνταῦθα μὲν κεκώλυται τὸ ἀπὸ ἀλλοτρίας ἐνορίας αναλαμβάνεσθαι τὸν ἐπίσκο - που μοναχὸν, καὶ καθιστὴν τοῦτον ἡγούμενον ἢ καὶ κληρικὸν, ἐκεῖσε δὲ ἐξεχωρήθη τῷ ἐπισκόπῳ τὸ ἀπὸ τῆς οἰκείας ἐνορίας μοναχούς μετατιθέναι ἀπὸ τῆσδε τῆς μονῆς εἰς ἑτέραν, καὶ εἰς κοσμικήν προστασίαν καθιστών· ὅπερ παρὰ γνώμην τῶν ἐγχωρίων ἐπισκόπων γενέσθα: οὐ δύναται. Τότε δὲ τὰ τοῦ παρόντος κανόνο; ἔξουσι χώραν, ὅταν ὁ ἀπὸ ἀλλοτρίας ἐνορίας μοναχὸς οὐκ ἐπιφέρηται ἀπολυτικήν γραφήν τοῦ επισκόπου αὐτοῦ. Τηνικαῦτα γὰρ ἀπαρεμποδίστως εἰς αλλοτρίαν ἐνορίαν ἡγούμενος γενήσεται καὶ κληρικός. Το μέντοι σήμερον γινόμενον παρὰ τῶν ἡγουμενευόν των, καὶ ἀπολυόντων μετὰ γραφῆς τοὺς ὑπ' αὐτῶν ἀπο καρέντας, ώστε μονάσαι εἰς ἑτέραν μονὴν, οὐκ ἔστιν, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, ἀκριβές. Επισκοπικῆς γὰρ μᾶλλον ἀπολυτικής γραφῆς χρεία τῷ μεταπεσεῖν βουλομένῳ, οὐχὶ τῆς τοῦ ἡγουμενεύοντος· ὅτι καὶ τοῖς ἐπισκόποις μᾶλλον ὑπόκεινται οἱ μοναχοὶ ἡ τοῖς ἡγουμένοις. Ταῦτα δὲ κρατήσουσιν εἰς τοὺς ἄλλους ἐπισκόπους οὐ μὴν καὶ εἰς τὸν πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως. Αὐτῷ γὰρ, ὡς πολλάκις είρηται, ἐνεδόθη ἀπὸ ἀλλο τρίων ἐνοριῶν ἀπαρεμποδίστως δέχεσθαι μοναχούς τε καὶ κληρικούς, οὐχ ὑποκειμένους πάντως τῷ θρόνῳ αὐτοῦ. Οὐ μὴν καὶ τῷ θρόνῳ τοῦ Ἀντιοχείας, ἢ τοῦ Ο Ιεροσολύμων, ἢ ἄλλου. – ΖΩΝΑΡ. Από μοναστηρίου υποχωρήσαντα μονα χὸν δέχεσθαι παρ' ἑτέρου ἀπηγόρευται. Ἐὰν οὖν ἐπίσκοπος, φησί, τοιοῦτον δέξηται μοναχὸν, καὶ ἡ κληρικὸν αὐτὸν χειροτονήσῃ. ἢ ἡγούμενον μοναστη ρίου ποιήσῃ, ὁ μὲν ἐπίσκοπος ἔσται τῇ τοῦ ἰδίου λαοῦ μόνου κοινωνίᾳ ἀρκούμενος, ἑτέρων αὐτῷ μὴ συγκοινωνούντων· ὁ δὲ μοναχὸς καὶ τοῦ κλήρου καὶ τῆς ἡγουμενείας έκπεσείται, ΑΡΙΣΤ.· Ὁ ἐξ ἀλλοτρίας τινά μονῆς δεχόμενος, • ἐὰν ἄγοι τοῦτον εἰς κλήρωσιν, ἢ τῆς οἰκείας μου • νῆς ἡγούμενον, ἕξει τὸ ἀκοινώνητον. Οἱ μοναχοὶ τῷ κατά χώραν ἐπισκόπω ὀφείλουσιν ὑποτάσσεσθαι, καὶ προσκαρτερεῖν ἐν τοῖς μοναστή -

IN CAN. LXXXIV CONC. CARTHAG. μίαις, ἐν οἷς ἀπετάξαντο, καὶ μὴ καταλιμπάνειν, et ea non deserere, nisi forsitan a civitatis episcopo αὐτὰ, εἰ μή που ἄρα ὑπὸ τοῦ τῆς πόλεως ἐπισκόπου διὰ ἀναγκαίον χρείαν ἐπιτροπῶσι· καθὼς ὁ τέταρτος κανὼν τῆς ἐν Χαλκηδόν: συνόδου διαλαμβάνει. Εἰ δέ τινα μοναχὸν ἐξ ἀλλοτρίας μονῆς ἐπίσκοπος παραδέ ξεται, καὶ ἡ κληρικὸν τοῦτον ποιήσει, ἢ τῆς ἰδίας μονῆς ἡγούμενον, ὡς πρὸς τοὺς λοιπούς συναδέλφους και συνεπισκόπους αὐτοῦ, ἕξει τὸ ἀκοινώνητον, καὶ μόνῃ τῇ τοῦ ἰδίου λαοῦ κοινωνίᾳ ἀρκεσθήσεται. KANON OS'. · Περὶ ἐπισκόπων τῶν αἱρετικοὺς ἢ Ελληνας κληρο ι νόμους καταλιμπανόντων. Ομοίως ωρίσθη, ἵνα, · ἐάν τις ἐπίσκοπος κληρονόμους συγγενεῖς ἢ ἐκτὸς · τῆς ἰδίας συγγενείας αἱρετικοὺς ἢ Ελληνας • προτιμήσῃ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ μετὰ θάνατον • ἀνάθεμα τῷ τοιούτῳ λεχθείς, καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ · μηδαμῶς παρὰ τοῖς τοῦ Θεοῦ ἱερεῦσιν ἀνενεχθῇ. • Μηδὲ δυνηθῇ ἀπολογηθῆναι, ἐὰν ἀδιάθετος ἀπο · γένηται· ἐπειδὴ γενόμενος ἐπίσκοπος, εἰκότως • ὀφείλει τῶν πραγμάτων αὐτοῦ τὴν διατύπωσ • σιν ἀρμοδίαν τῷ ἑαυτοῦ ἐπαγγέλματι ποιή- • σασθαι. ΒΛΑΣ. Πᾶς ἐπίσκοπος ὀφείλει, μετὰ τὸ ψηφισθήναι, ἀπογράφεσθαι τὰ οἰκεῖα πράγματα· καὶ ἐὰν τοῦτο ποιήσῃ κατὰ τὸν ἀποστολικὸν κανόνα, ἔχει ἐπ' ἀδείας διατίθεσθαι ἐπ᾿ αὐτοῖς κατὰ νόμου;. Φησὶν οὖν παρών κανὼν ὅτι, ἐὰν ὁ ἀπογραψάμενος τὰ οἰκεῖα επίσκοπος, ποιήσῃ τελευτῶν διαθήκην, καὶ γράψη κληρονόμους αἱρετικοὺς, κἂν συγγενεῖς αὐτοῦ ὦσι κἂν ἀλλότριοι, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν παραγκωνίσηται, ὑποκείσεται τῷ ἀναθέματι καὶ μετὰ θάνατον, καὶ ὄνομα αὐτοῦ ἐκ τῆς μνήμης τῶν ἱερέων απαλειφή σεται. Καὶ αὐτὸς μὲν οὕτω κολασθήσεται· ἡ δὲ διαθήκη τούτου ὡς παράνομος πεσεῖται, καὶ οἱ αἱρε τικοί κληρονόμοι αὐτοῦ οὐδὲν λήψονται, ὡς τοῦ ἐπισκόπου ἀδιαθέτου δοκοῦντος τελευτῆσαι. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, μηδὲ δυνηθείη ἀπολογηθῆναι, ἐὰν ἀδιάθετος ἀπογένηται, καὶ τὰ ἑξῆς· τουτέστιν ἐὰν ἡ διαθήκη αὐτοῦ, ὡς εἴρηται, πέσῃ, οὐ δυνήσεται ἀπολογίαν εὑρεῖν εἰς τὸ μὴ διανεμηθήναι κατὰ τὸ αὐτοῦ βού λημα τὰ οἰκεῖα. "Ηγουν, ἐὰν ἐν τοῖς ζῶσιν ὑπῆρχεν, οὐ μὴ αἰτιάσαιτο τὴν ἀθέτησιν τῆς διαθήκης αὐτοῦ. Γενόμενος γὰρ ἐπίσκοπος, ώφειλε κατὰ νόμους και ἀξίως τῷ ἐπαγγέλματι αὐτοῦ διαθέσθαι· οὐ μὴν παρανόμως καὶ ἀναξίω; ἀρχιερεῖ. Ποία γὰρ κοινωνία ὀρθοδόξῳ καὶ αἱρετικῷ; Οὕτως ἑρμηνεύεται ὁ και νών, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ. Καὶ ἀνάγνωθι τὸν κδ' κανόνα τῆς ἐν 'Αντιοχείς συνόδου, καὶ κεφάλαιον όγδσον τοῦ: τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος· καὶ κεφάλαιον ι' τοῦ γ' τίτλου τοῦ ε' βιβλίου τῶν Βασιλι κῶν, ὅπερ ἐστὶ ρλα νεαρά, διδάσκουσα τοὺς ἀδιαθέ τως τελευτώντας ἐπισκόπους καὶ κληρικούς παρὰ τῶν ἐκκλησιῶν κληρονομείσθαι. Καὶ μὴ ἐναντιωθῇ σος ἡ παρὰ τοῦ βασιλέως κυροῦ Κωνσταντίνου τοῦ Πορφυρογεννήτου, διαλαμβάνουσα τοὺς ἀδιαθέτω; τελευτώντας παίδων χωρίς μή κληρονομείσθαι παρά τῶν ἐκ πλαγίου συγγενῶν αὐτῶν· ἀλλὰ τὸ τρίτον τῆς οὐσίας τῶν οὕτως τελευτώντων προχωρεῖν εἰς ψυχικὰς διαδόσεις· συνεισαγομένων τούτων καὶ τῶν τιμηPATROL. GR. CXXXVIII. propter negotium aliquod necessarium permittuntur: quemadmodum quartus synodi Chalcedonensis canon statuit. Si autem níonachum aliquem cx alieno monasterio receperit episcopus, et vel clericuín eum fecerit, aut proprii monasterii præſectum: quantum ad reliquos confratres et coepiscopos suos excommunicabitur, et sola populi sui communione contentus erit. CANON LXXXIV. ‹ De episcopis hæreticos vel Græcos hæredes relinc quentibus. Similiter definitum est, ut si quis episcopus hæreticos, aut Græcos, sive sint ‹ consanguinei, sive a consanguinitate alieni, hæredes Ecclesiæ prætulerit; etiam post mor- • tem ei dicatur anathema, et nomen ejus inter • Dei sacerdotes minime referatur. Nec possil c excusari, si intestatus decesserit: quoniam ‹ cum factus est episcopus, justam debet facere ‹ rerum suarum dispositionem suæ professioni • convenientein. › BALS. Omnis episcopus, postquam electus fuerit, debet res suas describere: et si hoc fecerit secundum canonem apostolicum, pojest secundina leges de rebus suis disponere. Dicit ergo præsens canon quod si episcopus, qui res suas descripsit, mòriens testamentum fecerit, et hæreticos hæredes suos subscripserit, sive sint ejus cognati, sive alieni et Ecclesiam prætermiserit; anathemati etian post mortem subjicietur, et nomen ejus e sacerdotum memoria delebitur. Ac ipse quidem sic punietur ejus autem testamentum, ut injustum et contra leges factum, infirmabitur, et hæretici quoque hæredes nihil accipient, tanquam episcopus videatur mori intestatus, et quæ sequuntur: hoc est, si ejus testamentum infirmetur, ut dictum est, non poterit invenire defensionem, ut non ex ejus voluntate sua administrentur. Videlicet, si in vivis esset, sui testamenti infirmationem non incusaret. Cum enim factus esset episcopus, debebat secu|||- dum leges et pro sua professionis dignitate dispomere: non autem contra leges et pro suæ professionis dignitate disponere; non autem contra leges et dignitatem antistitis. Quæ est enim communio orthodoxo cum hæretico? lec est canonis interpretatio, ut mihi quidem videtur. Et lege canonem 21 synodli 618 Antiochenae et caput octavum lit. 10 prasentis operis; et cap. 10, tit. 3, lib. v. Basilic. quod est novella 131, quæ docet, si episcopi et clerici intestati moriantur, ad ecclesias hæreditatein pertinere. Nec tibi repugnare videatur novella imperatoris domini Constantini Porphyrogennetæ, quæ tractat, eis, qui sine liberis intestati moriuntur, non succedere ex linea transversa cognatos sed tertiam partem bonorum, eorum qui sic moriuntur, ad pias animæque salutares elargitiones procedere; cum eo etiam collectis pretiis servorum ejus qui mortuus est, utpote iis eo ipsu

liberatis. Ilse enfin novella de solis inicis loquitur, & μάτων τοῦ τελευτήσαντος, ὡς ἀπεντεῦθεν ελευθερουet in iis vim suam obtinere debet; sicut prædicta Justinfani novella locum habet in episcopis et clericis, qu! intestati moriuntur. μένων. Η γὰρ νεαρά αὕτη εἰς τοὺς λαϊκούς έξεφω νήθη καὶ μένους, καὶ ὀφείλει κρατεῖν εἰς τούτους, ὥσπερ εἰς τοὺς ἀδιαθέτους ἐπισκόπους καὶ κληρι κοὺς ἐνεργήσει ἡ ῥηθεῖσα Ἰουστινιάνειος νεαρά. ΖΩΝΔΡ. Ο τεσσαρακοστὸς τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών, Εστω, φησί, φανερὰ τὰ ἴδια τοῦ ἐπισκόπου πράγματα, καὶ φανερὰ τὰ κυριακά· ἶν' ἐξουσίαν ἔχῃ ὁ ἐπίσκοπος τελευτῶν, οἷς βούλεται καταλείψαι τὰ ἴδια. Τὰ ὅμοια δὲ καὶ ὁ κδ' τῆς ἐν Ἀντιοχεία συνόδου κανών διατάττεται. Εχει γοῦν ἐκ τούτων ἄδειαν ὁ ἐπίσκοπος τὰ ἑαυτοῦ πράγματα καταλιμ πάνειν οἷς βούλεται, πιστοῖς μέντοι καὶ ὀρθοδόξοις, οὐ μὴν αἱρετικοῖς ἢ ἀπίστοις, ἀλλ᾽ οὐδὲ συγγενέσιν αὐτοῦ τοιούτοι;. Εἰ δὲ τοιούτους τινάς κληρονόμους τελευτῶν γράψει, ἐκεῖνος μὲν καὶ μετὰ θάνατον ἀναθεματίζεται, καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκ τῆς μνήμης τῶν ἱερέων ἀπαλείφεται. Ταῦτα μὲν, εἰ διαθέμενος αἱρετικοὺς καταλείψει κληρονόμους· τὸ δ' ἐξῆς τοῦ κανόνος δύσφραστόν ἐστι, κἀντεῦθεν δυσνόητον. Οι μαι δὲ λέγειν ὅτι, ἐὰν ἀδιάθετος τελευτήσῃ ὁ ἐπίσ σκοπος, ἀναπολόγητος ἔσται ὁ μετ᾿ αὐτὸν ἐπίσκοπος ἀπολογίας στερούμενος, εἰ μὴ οἴκοινομήσει τὰ ἰδικά αὐτοῦ πράγματα εἰκότως, ἐπεὶ ὀφείλει καὶ χρέος ἔχει τὴν διατύπωσιν, ήγουν τὴν οἰκονομίαν τῶν πραγμάτων τοῦ τελευτήσαντος ἐπισκόπου αρμοδίαν ποιῆσαι, ἤτοι ἀξίαν τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτοῦ. Ο γὰρ γινόμενος ἐπίσκοπος επαγγέλλεται τοὺς κανόνα; φυλάττειν· οἱ δὲ κανόνες φιλόπτωχον αὐτὸν εἶναι καὶ φιλόξενον ἀπαιτοῦσι, καὶ ὑπερόπτην χρημάτων. Η δὲ ολα νεαρὰ κειμένη εἰς βιβλίον τῶν Βασιλικῶν ε', τίτ. γ', κεῖται ι' τοὺς ἐπισκόπους καὶ κληρικούς ἀδιαθέτους τελευτώντας, καὶ νομίμων διαδόχων χω. ρὶς παρὰ τῶν ἐκκλησιῶν αὐτῶν κελεύει κληρονο μείσθαι. ZONAh. Quadragesimus apostolorum canon: Maui feste, inquit, sint episcopi res proprize, manifestæ et dominicæ: ut sit in potestate morientis episcopi propria, quibus vult, relinquere. Nou dissiinilia Antioch. syn. csn. 24 continentur. llinc igitur licet episcopo res suas quibuscunque velit relinquere, modo fideles sint et orthodoxi; non autem infidelibus et hæreticis, etiain cognatione conjunctis. Quod si moriens aliquem ex illis bæredem scripserit, is quidem etiam post mortem anaThemate percutitur, ejusque nomen e sacerdotum fastis et memoria erimitur. Atque hæc quidem, episcopo hæreditatem hæreticis legante, sic habebant. Quæ vero in canone deinceps sequuntur, ea nec explicari, nec intelligi facile possunt. Arbitror tamen illoruin hanc esse sententiam; nimirum si nullo facto testamento episcopus moriatur, nibil excusationis ejus successori relictum iri, nisi rerum ipsius propriarum procurationen rite suscirial. Ab eo namque, ut episcopi demortui facultatum procurationem suscipiat, deque illis, pro ea euam edidit voluntatis sua professione, constituat, postulatur. Quisquis enim cpiscopus renuntiatur, canones se servaturum esse profitetur. Canones vero paupertatis amnantem, hospitalem, pecunia» rum contemptorem episcopum esse jubent. Centesima porro tricesima prima novella lib. v, tit. 3, cap. 10, Basilic. site, si qui episcopi et clerici nullo facto testamento decesserint, neque legit imos successores habuerint, ad ecclesias, quas ante obtinuerant, hæreditatem pertinere decernitur. ARIST. ‹ Episcopus, qui hæreticos aut ethnicos ‹ hæredes scribit, sit anathema. › Hi etiam a legibus prohibentur administrare, et a testamento hæreditatem aut legatum accipere. Relicti itaque ab episcopo hæredes, nibil ipsi lucri accipient; sed publicum quæ iis relinquuntur reci piet: qui eos autem scribunt hæredes, erunt hæredes anathematis. CANON LXXXV. De manumissionibus. Similiter placuit, ut de • manumnissionibus, qua fiunt in ecclesia, ab • imperatore petatur. ο BALS. Servi, propter aliquas causas ad ccclesias accedentes, episcopali cognitione manumittebantur. Sed quia eorum domini ipsos in servitutem redigere conabantur, visum est, ut imperator de ¡is admoneretur, ut reprimeretur dominorum potentia. Atque in his quidem consistit canon. Tu autem scias, quod ex libro recondito in primi defensoris secreto, qui habet ea quæ a claro sauctissimæ Magnæ Ecclesiæ exstructore imperatore Justiniano statuta sunt, multa habent privilegia, qui ΑΡΙΣΤ. «Επίσκοπος, αἱρετικοὺς ἢ Ελληνας κλη • ρονόμους γράφων, ἔστω ἀνάθεμα.» Οὗτοι καὶ ἀπὸ νόμων κωλύονται διατίθεσθαι, καὶ ἀπὸ διαθήκης κληρονομίαν ἢ λεγάτον λαμβάνειν. Καταλειφθέντες γοῦν κληρονόμοι παρ' ἐπισκόπου, αὐτοὶ μὲν οὐδέν τι κερδήσουσιν· ἀλλ' ὁ δημόσιος λήψεται τὰ καταλειφθέντα αὐτοῖς· οἱ δὲ γράψαντες αὐτοὺς κληρονόμους κληρονομήσουσι τὸ ἀνάθεμα. • Περὶ ἐλευθεριών. Ομοίως ήρεσεν, ἵνα περὶ τῶν · ἐν τῇ Ἐκκλησία γενομένων ελευθεριῶν ἀπὸ τοῦ • βασιλέως αίτησις γένηται. ο ΒΑΛΣ. Δούλοι, διά τινας αἰτίας προσφεύγοντες ταῖς ἐκκλησίαις, ἠλευθεροῦντο κατά διάγνωσιν ἐπισκοπικήν. Ἐπεὶ δὲ οἱ δεσπόται τούτων ἐπεχείρουν αὐτοὺς δουλαγωγεῖν, ἔδοξε περὶ τούτων υπομνησθῆ ναι τὸν βασιλέα, ὥστε ἀνασταλῆναι τὴν τῶν δεσποτών δυναστείαν. Καὶ ὁ μὲν κανὼν ἐν τούτοις. Σὺ δὲ γίνωσκε ὅτι ἀπὸ τοῦ βιβλίου τοῦ ἀποκειμένου ἐν τῷ σεκράτῳ τοῦ πρωτοδίκου, τοῦ ἔχοντος τὰ διατυπω θέντα παρὰ τοῦ ἀοιδίμου κτήτορος τῆς ἁγιωτάτης Μεγάλης Εκκλησίας τοῦ βασιλέως Ιουστινιανού,

IN CAN. LXXXVI CONC. CARTHAG. πολλά προνόμια έχουσιν οἱ παρὰ τοῦ μέρους τῆς ex parte Ecclesiæ manumissi sunt servi. Lege et Ἐκκλησίας Ελευθερούμενοι δοῦλοι. Ανάγνωθι καὶ τὸνκς' τίτ. τοῦ μη βιβλίου περὶ ελευθερουμένων διδάσκοντα, καὶ τὴν νεαρὰν τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυροῦ ᾿Αλεξίου τοῦ Κομνηνού, την διοριζομένην μή ἔχειν χώραν τοὺς περὶ τῶν ἀντιπαραγαγῶν τῶν μαρτύρων νόμους, ὅταν περὶ ἐλευθερίας δικάζηται τις· ἀλλὰ μένην γίνεσθαι παραγωγὴν μαρτύρων παρὰ τοῦ δουλαγωγουμένου ἢ τοῦ ἐλευθεροβοῶντος. ΖΩΝΑΡ. Δούλο: διά τινας αἰτίας προσφεύγοντες ταῖς ἐκκλησίαις ἠλευθεροῦντο, τοῦτο τῶν ἐπισκόπων δίκαιον εἶναι δοκιμαζόντων· οΰ; οἱ δεσπόται ἐπειμῶντο αὖθις εἰς δουλείαν ἔλκειν. Περὶ τούτων οὖν ἔδοξεν ὑπομνησθῆναι τὸν βασιλέα. ΑΡΙΣΤ. «Περὶ τῶν ἐν ἐκκλησίαις γενομένων έλευ- • θεριῶν ἐκ βασιλέως αίτησις γινέσθω.» Τὰ αὐτὰ τῷ ἐξηκοστῷ τετάρτῳ κανόνι διαλαμβά νει· καὶ ἡρμηνεύθη ἐκεῖσε. • Περὶ τῶν πλαστῶν μνημείων τῶν μαρτύρων. • Ομοίως ήρεσεν, ἵνα πανταχοῦ ἀνὰ τοὺς ἀγροὺς · καὶ τοὺς ἀμπελῶνας θυσιαστήρια, ὡσανεὶ εἰς μνήμην μαρτύρων καθιστάμενα, ἐν οἷς οὐδὲ ἐν σῶμα ή λείψανον μαρτύρων ἀποκείμενον δε!- · κνυνται, ἀπὸ τῶν ἐντοπίων ἐπισκόπων, εἰ ἔστι • δυνατόν, καταστρέφωνται. Εἰ δὲ τοῦτο θορύβοις • δημοτικοῖς οὐ συγχωρεῖται, ὅμως τὰ πλήθη νου- · θετηθῶσι μὴ ὄχλαγωγεῖν τοὺς τόπους ἐκείνους· καὶ ε ἵνα οἱ τὰ ὀρθὰ φρονοῦντες μηδεμιά δεισιδαιμονία · τῶν τοιούτων τόπων καταδεσμῶνται, καὶ μηδαμῶς μηδὲ μνήμη μαρτύρων επιτελεσθῇ, εἰ μή που ή 4 σώμα ή τινα λείψανα ὦσιν ἢ ἀρχαιογονία τινὸς ι οἰκήσεως ή κτήσεως ἢ πάθους πιστῇ ἀρχαιό · τητι παραδίδωνται. Ὅτε γὰρ δι᾽ ἐνυπνίων καὶ · ματαίων ἀποκαλύψεων ἀνθρώπων τινῶν ὁπουδή. ο ποτε καθίστανται θυσιαστήρια, παντί τρόπω τὰ · τοιαῦτα ἀποδοκιμασθώσιν.» ΒΑΛΣ. Κεκανόνισται μὴ ἄλλως εὐκτήριον οἶκον ἀνεγείρεσθαι οπουδήποτε, εἰ μὴ κατ' ἐπιτροπήν ἐπισκοπικὴν ἢ καὶ παρουσίαν εὐχὴ θεμελίου τε λετθῇ κατὰ τόπον, καὶ σταυροπήγιον ἐντεθῇ, καὶ διὰ καταθέσεως ἁγίων λειψάνων μαρτυρικῶν καθιερωθῇ ὁ ναός, Ἐπεὶ δέ τινες, ὡς ἔοικεν, ἀπὸ ὄνειρά των ἢ καὶ πεπλαστευμένων ἀποκαλύψεων ἀνήγειρον εἰς ἀγροὺς καὶ ἀμπελῶνας παρὰ γνώμην τῶν ἐπισκόπων θυσιαστήρια, καὶ διὰ παρασυνάξεων καὶ ψευδῶν ἐνυπνίων τοὺς ἁπλουστέρους πλανώντες, τὴν ὀρθοδόξων πίστιν διέστρεφον, ἤρεσε τὰ τοιαῦτα θυσιαστήρια, τὰ εἰς μνήμην τάχα μαρτύρων καθι στάμενα, καὶ μὴ ἔχοντα σώματα ή λείψανα μαρτύ ρων, μηδὲ ἀρχῆθεν ἀνεργηθέντα διὰ τὸ οἰκῆσαι ἐν αὐτοῖς ὁσίους ἢ μάρτυρας, η κτησείδια είναι τού των, ἢ ἐν αὐτοῖς πάθη μαρτυρίου ὑποστῆναι, καὶ, ὡς εἴρηται, μὴ καθιερωθέντα παρὰ τῶν ἐγχωρίων ἐπισκόπων, καταστρέφεσθαι. Εἰ δὲ οἱ δῆμοι, φασὶν, ἀνθίστανται θορυβούντες, νουθετεῖσθαι καὶ τούτους μὴ ὀχλαγωγεῖν τοὺς τόπους ἐκείνους, τουτέστι μὴ συνάγεσθαι τοὺς ὄχλους ἐκεῖ, μηδὲ τοὺς ὀρθοδόξους και τα εσμεῖσθαι τῇ τούτων δεισιδαιμονία, μηδὲ μνήμας vicesimum sextum tit¸ quadragesimi octavi libri, qui docet de servis qui manumiuuntur: 619 et novellam clari imperatoris domini Alexii Comneni, quæ statuit non habere locum leges de contraria testium productione, quando quis contendit de libertate: sed solam feri testium productionem ab eo, qui in servitutem ducitur, vel in libertatem preclamat. ZONAR. Servi, certis quibusdam de causis ad ecclesiam confugientes, si id episcopus æquum statuisset. manumittebantur; quos domini rursum ad servitutem trahere niterentur. Ea de re igitur imperatorem esse monendum visum est. ARIST. De manumissionibus quæ in ecclesiis • fiunt, imperatori petitio exhibeatur.» Hic canon eadem ac sexagesimus quartus statuit; et ibi interpretatur. CANON LXXXVI. • De fictis martyrum monumentis. Similiter placuit, ut omnia per agros et vineta altaria, ‹ veluti in memoriam martyrum constituta, in ‹ quibus nullum corpus aut reliquiæ martyrum • condita ostenduntur, a loci episcopis, si poς- • sit fieri, subvertantur. Sin autem propter po- ‹ pulares tumultus hoc non permittitur; plebs • tamen admoncatur, ne iis in locis conventus ‹agat; et ut qui recte sentiunt nulla eorum ‹ locorum superstitione alligentur; et omnino ‹ nec martyrumi memoria peragatur, nisi utique ‹ vel corpus vel aliquæ sint reliquiæ, vel alicuc jus habitationis, aut possessionis, aut passio • nis origo fideli antiquitati tradita est. Quæ- ‹ cunque enim per somnia et vancrum hominum ‹ revelationes ubilibet constituuntur altaria, ea c omni modo reprobentur.» BALS. Canone cautum est, ne aliter usquam oratorium excitetur, nisi episcopali permissione. vel etiam præsentia, eo in loco fundamenti oratio peracta et crucis fixio posita sit, et per sanctorum martyrum reliquiarum depositionem templum sit consecratum. Quia autem nonnulli, ut est verisimile, per somnia et fictas revelationes in agris et vinetis præter episcoporum sententiam altaria excitabant, et per improbos hominum cœtus, et falsa somnia, simpliciores decipientes, fidem orthodoxam subvertelant: placuit, ut ejusmodi altaria, in memoriam forte martyrnm constituta, el corpora vel reliquias martyrum non habentia: neque a principio excitata, quod sancti in eis habitarint aut martyres, vel quod sint eis possessiunculæ, vel quod martyrio ibi coronati sint; nec a regionis episcopis, ut dictum est, consecrata, subverlantur. Si autem populi, inquiunt, tumultuantes resistant, admoneantur, ne in locis conventus agant, hoc est, ne illic turbas congregent; orthodoxi eorum superstitione alligentur, neque in cis martyrum memoriam celebrent. Nota nec

TIIEOD. BALSAMON praesentem canonem, qui est valde utilis ad rusti- μαρτύρων ἐν αὐτοῖς ἐπιτελεῖν. Σημείωσαι τον canas ecclesias. Multa enim ejusmodi funt a vicanis homunculis, mulieres diabolico instructu bacchantes et futura forte divinantes, hominesque, qui ṣẹ dæmoniaco spiritu aflatos simulant, et quæ ne dicere quidem decet, in ejusmodi ecclesiis faciunt assumentibus. ZONAR. Nonnulli, se id pie facere existimantes, in agris et vinetis martyrum ædiculas, quasi per somnia visaque admoniti, excitabant. Eas igitur, si nec martyrum corpora ibi reposita, nec aliquæ illorum reliquiæ, asserventur, episcoporum, 620 qui iis locis præsunt, auctoritate everti jubet canon. Quod si multitudo, inquit, seditiose repugnet, neque illas dirui patiatur: saltem, ne iis in locis populi conventus agant, hoc est, ne illic turbas congregent, nec aliqua eorum superstitione orthodoxi alligentur, nec in iis martyrum memoriam celebrent; si quidem nec martyris corpus nec reliquis ibi recondita sint, neque jam ab antiquis temporibus altare illud sit exædifcatum; publice populum admonendumn esse decernit. Quecunque enim, quasi per somnia, et revelationes a nonnullis constructa, repente exstitere, omnia, inquit, penitus improbata damnentur. ARIST. Altare in agris aut vínetis, quibus nullæ • sunt reliquiae martyris repositae, exstructumn, ‹ nisi publicus excitetur tumultus, evertatur: • el quæcunque per insomnia vanasque revela- • tiones altaria eriguntur. › Quæcunque ædes oratoriæ per episcoporum preces non constituuntur, nec martyrum reliquiæ in ¡is reponuntur, profanæ sunt. Eapropter itaque et altaria, quæ in agris aut vinetis funt sine episcopi precibus, et reliquiarum martyrum depositione, si fieri potest, subvertantur: sin autem popularis tumultus hoc Geri prohibet, saltem admoneantur, popularis turbæ concitationes in iis non facere. Subvertantur autem et altaria per insomnia et vanas revelationes erecta. Cum diabolus enim sit tenebræ, lumen simulat: et pietatis nimirum prætextu hominum animas inescat. CANON LXXXVII. ‹ De reliquiis idolorum radicitus exstirpandis. Si- «militer placuit peti a clarissimis imperatoribus, • ut reliquiæ idololatriæ, non solum quæ sunt in • simulacris, sed in quibusvis locis, vel lucis, vel • arboribus, omnimodo deleantur. › BALS. Patres imperatores rogant, ut quæ adhuc relictæ sint idolorum imagines, et ubicunque eæ sint, adoleantur. ZONAR. Quamvis Evangelio longe lateque propagato, adhuc tamen quædam ex idololatria reliquiæ superfuerant, et adbuc simulacra atque aræ pluribus in locis ac nemoribus servabantur. De iis igitur funditus abolendis, ita ut nihil amplius ex iis παρόντα κανόνα, πολλὰ χρησιμεύοντα εἰς τὰς ἀγροικικὰς ἐκκλησίας. Γίνονται γὰρ πολλὰ τοιαῦτα παρὰ χωριτικῶν ἀνδραρίων προσλαμβανόντων γυναῖκας ἐνθουσιώσας καὶ κατὰ δαιμονικὴν ἐπή - ρειαν προφοιβαζούσας τάχα τὰ μέλλοντα, καὶ ἄνδρας προσποιουμένους δαιμονᾷν, καὶ ποιοῦντάς τινα μηδὲ λέγεσθαι ἄξια εἰς τὰς τοιαύτας ἐκκλησίας. ΖΩΝΑΡ. Τινές, εὐσεβεῖν δικοῦντες, ἐν ἀγροῖς καὶ ἐν ἀμπελῶσιν ᾠκοδόμουν εὐκτήρια ἐπὶ μαρτύ μων ὀνόμασιν, ὡς δι᾽ ἐνυπνίων ταῦτα καὶ ἀποχαλύψεων ἀνεγείροντες. Προστάσσει τοίνυν ὁ κανὼν τὰ τοιαῦτα, ει μήτε σώματα μαρτύρων ἔχοιεν αὐτοῖς ἐναποκείμενα, μήτε τινὰ λείψανα μαρτύρων, παρά τῶν κατὰ τόπους ἐπισκόπων καταστρέφεσθαι. Εἰ δὲ οἱ δῆμοι, φησίν, ἀνθίστανται θορυβοῦντες, καὶ οὐκ ἐῶσι καθαιρεῖσθαι αὐτὰ, νουθετεῖσθαι τὰ πλήθη κελεύει μὴ ὀχλαγωγεῖν τοὺς τόπους ἐκείνους, τους - ἐστι μὴ συνάγεσθαι τοὺς ὄχλους ἐκεῖ, μηδὲ τοὺς ὀρθοδόξους καταδεσμεῖσθαι τῇ τούτων δεισιδαιμονίᾳ, μηδὲ μνήμας μαρτύρων ἐν αὐτοῖς ἐπιτελεῖν, εἰ μή σῶμα μάρτυρος μηδὲ λείψανα ἐκεῖ κεῖνται, ἢ ἐξ ἀρχαίων χρόνων ἦν ᾠκοδομημένον τὸ θυσιαστήριον ἐκεῖνο. "Α γάρ, φησί, συνέστησαν, ὡς ἐξ ἐνυπνίων καὶ ἀποκαλύψεων οικοδομησάντων αὐτά τινων, πάντα ἀποδοκιμαζέσθωσαν. ΑΡΙΣΤ. • Θυσιαστήριον ἐν ἀγροῖς ἢ ἀμπελῶσι • γινόμενον, ἐν οἷς οὐ λείψανον ἀπόκειται μάρτυ ι ρος, εἰ μὴ δημόσιος γίνεται θόρυβος, καταστρε ο φέσθω· καὶ ὅσα δι' ἐνυπνίων καὶ ἀποκαλύψεων μα ο ταίων συνίσταται θυσιαστήρια.» Οσοι τῶν εὐκτηρίων οἴκων οὐ δι' εὐχῆς ἐπισκό πων συνέστησαν, καὶ λείψανα μαρτύρων τούτοις ἀναπετέθησαν, ἀνίεροί εἰσι. Διὰ τοῦτο γοῦν καὶ τὰ ἐν ἀγροῖς ἢ ἀμπελῶσι γινόμενα θυσιαστήρια χωρίς εὐχῆς ἐπισκόπου καὶ τοῦ. ἐναποτεθῆναι μαρτύρων λείψανα, εἰ δυνατόν, καταστρεφέσθωσαν εἰ δὲ δημοτικός θόρυβος τοῦτο κωλύει γενέσθαι, κἂν νου θεσίαν δεχέσθωσαν μὴ ποιεῖν ἐν αὐτοῖς ὀχλαγώγια. Καταστρεφέσθωσαν δὲ καὶ τὰ δι' ἐνυπνίων καὶ ἀποκαλύψεων ματαίων συνιστάμενα θυσιαστήμια. Σκότος γὰρ ἂν ὁ διάβολος, φῶς ὑποκρίνεται καὶ προφάσει δῆθεν εὐλαβείας τὰς τῶν ἀνθρώπων δε λεάζει ψυχάς. ΚΑΝΩΝ ΟΖ'. • Περὶ τοῦ τὰ λείψανα τῶν εἰδώλων ἐκριζωθῆναι. • Ομοίως ήρεσεν αἰτηθῆναι ἀπὸ τῶν ἐνδοξοτάτων ο βασιλέων, ἵνα τὰ λείψανα τῆς εἰδωλολατρείας μὴ • μόνον τὰ ἐν ξοάνοις, ἀλλὰ καὶ ἐν οἱοισδήποτε τό ι ποις ἢ ἄλσεσιν ἢ δένδροις παντί τρόπῳ ἐξαλει • φθῶσιν. ο ΒΑΛΣ. Παρακαλοῦσιν οἱ Πατέρες τοὺς βασιλεῖς, τὰ ἔτι περιλειφθέντα ἀγάλματα τῶν εἰδώλων, καὶ όπου δήποτε ὄντα ἐξαλειφθῆναι. ΖΩΝΑΡ. Καὶ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος πλατυνθέντος, ἔτι λείψανα τῆς εἰδωλολατρείας τινά, ἤγουν εγκαταλείμματα, περιελιμπάνοντα· ἐσώζοντο καὶ ἀγάλματα καὶ βωμοὶ ἐν διαφόροις τόποις καὶ ἄλσεσι. Περὶ τούτου ἔδοξε τοῖς Πατράσιν ὑπομνησ

IN CAN. LXXXVIII CONC. CARTHAG. σθῆναι τοὺς βασιλεῖς, ἵνα ἐξαλειφθῶσιν, ὥστε μή τι reliquum fat, Patres imperatores monendus esse περιλειφθῆναι αὐτῶν. ΑΡΙΣΤ. «Τὰ εἴτε ἐν ξοάνοις, ἢ τόποις τισὶν ἢ • άλσεσιν, ἢ δένδροις λείψανα τῆς εἰδωλολατρείας ἐξαλειφέσθω. Οὐ μόνον τὰ τῶν εἰδώλων ξόανα δεῖ συντρίβεσθαι τε καὶ ἐξαλείφεσθαι, καὶ τοὺς βωμοὺς αὐτῶν κατα στρέφεσθαι, ἀλλὰ καὶ εἴ τι λείψανον τῆς εἰδωλολα τρείας ὑπελείφθη ἢ ἐν τόποις, ἢ ἄλσεσιν, ή δένδροις (τί γάρ, ότι τινὰ τούτων ἐτίμων οἱ Ἕλληνες, * ἐμαντεύοντο ἐν αὐτοῖς, καὶ τῆς πλάνης ἀπελαθεί σης, ἢ ὁ τρίπους, ἢ τὸ μαντεῖον ἐναπέμεινεν), ἀφανιζέσθω καὶ τοῦτο, ὡς μηδὲ μνήμην αὐτῷ ὑπεῖναι. ΚΑΝΩΝ ΠΙ • Ωστε γράφεσθαι καὶ ὑπογράφεσθαι, ἐσάκις γέν • νηται χρεία, ἐκ τοῦ ἐν Καρχηδόνι ἐπισκόπου • ἐπ' ὀνόματι πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐπιστολάς. • Από συμπάντων τῶν ἐπισκόπων ἐλέχθη, ἵνα, • ἐὰν ἀρέσῃ τινὰ γράμματα ὀφείλειν ὑπαγορευο ε θῆναι ἐν τῇ συνόδῳ, ο προσκυνητὸς ἐπίσκοπος · ὁ ἐν τῷ θρόνῳ τούτῳ προκαθήμενος καταξιο «ἐπ' ὀνόματι πάντων ὑπαγορεύειν καὶ ὑπογρά • φειν ἐν οἷς ήρεσεν· ἔτι μὴν τοῖς τοποτηρηταῖς · ἐπισκόποις, τοῖς ἀφείλουσιν ἀποσταλῆναι εἰς τὰς • τῆς Ἀφρικῆς ἐπαρχίας ἕνεκεν τῶν Δονατιστῶν • γράμματα δοθῆναι, δύναμιν ἐντολικοῦ περιέ • χοντα ήν δύναμιν μὴ παρεξέλθωσι καὶ ὑπέ • γραψαν. Αυρήλιος ἐπίσκοπος τῆς Καρχηδονίων · ἐκκλησίας τῷ παρόντι ψηφίσματι ανήνεσα, καὶ · ἀναγνωσθέντι ὑπέγραψα. Ομοίως καὶ οἱ λοιποὶ · ἐπίσκοποι ὑπέγραψαν. ο ΖΩΝΑΡ. Ηρεσε πᾶσι τοῖς ἐν τῇ συνόδῳ, ἵνα, εἰ ρεία γένηται ἐπιστολὰς γραφῆναι πρός τινας ἐκ τῆς συνόδου, ὁ προκαθήμενος ἐν τῷ θρόνῳ τῆς Καρχηδονίων ἐκκλησίας, δν καὶ πάππαν ἐν ἀρχῇ τῆς συνόδου ὠνόμασαν, ταύτας ονόματι πάντων τῶν ἐπισκόπων ὑπαγορεύῃ. Ηρεσε δὲ καὶ δοθῆναι γράμ ματα, ἐντολῆς δύναμιν, ἔχοντα, καὶ τυποῦντα τί ποιῆσαι ὀφείλουσι, τοῖς μέλλουσιν ἀπελθεῖν εἰς τὴν τῆς Ἀφρικῆς ἐπαρχίαν ἔνεκεν τῶν Δονατιστῶν, ἵνα μὴ παρεξέλθωσι τὰ ἐνταλθέντα αὐτοῖς. ΑΡΙΣΤ. • Εδοξε τὰ ὀφείλοντα παρὰ τῇ συνόδῳ • γίνεσθαι γράμματα παρὰ τοῦ ἐν Καρχηδόνι • ἐπισκόπου ἐπ' ὀνόματι πάντων γράφεσθαι καὶ • ὑπογράφεσθαι.» ὺς γὰρ πρωτεύων τῶν ἐν Ἀφρικῇ πάντων τῶν ἐπισκόπων, τὰ παρὰ τῆς συνόδου ὀφείλονται στα λῆναι γράμματα πρὸς τοὺς τῆς Ἀφρικῆς ἄρχοντας ἕνεκα τῶν Δονατιστῶν, ἢ πρὸς ἑτέρους, γράψει καὶ ὑπογράψει. Οκονομήθη δὲ τοῦτο, διὰ τὸ δυσχερὲς εἶναι, καὶ φόρτον ὁλόκληρον, πάντας τοὺς τῆς συν όδου τοῖς στελλομένοις παρ' αὐτῶν πρὸς βασιλεῖ; ἢ πρὸς ἄρχοντας γράμμασιν ὑπογράφειν. Πράξις πέμπτη. • Εν ταύτῃ τῇ συνόδῳ τὰ προλαβόντα ψηφίσματα • κυροῦνται ἐπὶ τῶν ἐνδοξοτάτων βασιλέων 'Αρ • καδίου καὶ Ονωρίου τῶν Αὐγούστων ὑπάτων τῇ • πρὸ ἐξ Καλανδών Σεπτεμβρίων ἐν Μιεδεταν censuerunt. ARIST. ‹ Idololatriæ reliquiæ, sive in statuis, sive • locis quibuslibet, vel lucis vel arboribus, dele- • antur.» Non tantum idolorum simulacra conteri oport::1 et deleri, et aras eorum everti: sed si quæ idololatriæ reliquiæ restent, vel in locis, vel lucis, ant arboribus (quid enim quod nonnulla eorum honore prosecuti sunt Græci et in eis vaticinati, et errore expulso, vel tripos vel manteum permanet,) abo leantur et illæ ut nec memoria iis sopersit. 621 CANON LXXXVIII. ‹ Ut scribantur et subscribantur, quoties opus fuee rit, ab episcopo Carthaginensi, nonine omnium • episcoporum, epistolæ. Ab omnibus episcopis e «lictum est, ut, si placuerit, debere synodo ‹ dictari epistolas, venerandus episcopus in hee • throno præsidens dignetur sub nomine omnium • dietare et subscribere quæ placuerint: præte- ‹ rea episcopis legatis, qui mitti debent in pro- • vincias Africæ, propter Donatistas, dari litte1 ras, quae mandatum contineant: quam potesta- • Lem ne transgrediantur, et subscripserunt: Αυ- ‹ relius episcopus Carthaginensium Ecclesier, • prasenti decreto consensi, et lecto subscripsi. • Similiter et reliqui episcopi subscripserunt. ▸ ZONAR. Omnibus qui in synodo aderant placuit, ut si quas a synodo epistolas conscribi opus fuerit, qui in throno Carthaginensis Ecclesiae praesidet, quem et papam initio synodi vocavere, nomine episcoporum omnium eas dictet. Illud etiam placuit, ut litteræ mandati vim habentes, et quid fieri oporteat præscribentes, in Africanam provinciam Donatisla - rum causa profecturis darentur, nec iis quidquam, nisi ex illarum praescripto, transigere liceret. ARIST. ‹ Visum est, ut quæ a synodo mittendæ ‹ sunt litteræ, ab episcopo Carthaginensi sub • omnium nomine scribantur et subscribantur. › Ut primas enim omnium in Aftica episcoporum, litteras, quæ a synodo mitti debent ad Africa magistratus Donatistaruto gratia vel eliam ad alios, scribet et subscribet. Illud autem constitutum foit, quia difficile esi, et onus generale, ut omnes qui sunt in synodo litteris a se ad imperatores et magistratus missis subscriberent. Actio quinta. ‹ In hac synodo præcedentia decreta confirmane tur sub gloriosissimis imperatoribus Arcadio et ‹ Honorio Augustis consulibus, A. D. sexto Kalen- ‹ das Septembris; in civitate Milevitana, in secreto

• πόλει εἰς τὸ σήκρητον τῆς ἐκκλησίας. Αυρήλιος · ἐπίσκοπος τῆς Καρχηδονίων ἐκκλησίας προχα - ο θίσας ἐν πάσῃ τῇ συνόδῳ παρεστώτων τῶν • διακόνων εἶπεν· Ἐπειδὴ τῆς ἁγιωτάτης Ενο • κλησίας ἐν σώμα ὑπάρχει, καὶ πάντων τῶν • μελῶν μία ἐστὶ κεφαλή, συνέβη, θέλοντος του • Θεοῦ καὶ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν ἐνδυναμοῦντος, • ὥστε πρὸς ταύτην τὴν ἐκκλησίαν ἐλθεῖν ἡμᾶς, · ἀγάπης καὶ ἀδελφότητος χάριτι προτραπέν ι τας. Διὸ παρακαλῶ τὴν ὑμετέραν ἀγάπην (ἐπειδὴ οὕτως ἐστὶν πιστευτέον. ὅτι ἡμετέρα παρ' ὑμῖν προσέλευσις οὔτε περισσή ούτε · ἡδυτάτη πασίν ἐστιν), ἵνα ἡ συναίνεσις πάντων • ἡμῶν φανερωθῇ ὁμονοεῖν τοῖς συνδόξασι τῶν ψη • φισμάτων τῶν πάλαι, εἴτε κατὰ τὴν ἐν Ἱππῶνι • σύνοδον βεβαιωθέντων, εἴτε μετὰ ταῦτα τῇ ἐν • Καρχηδόνι κρείττονι συνόδῳ όρισθέντων, ὁμοίως · δὲ καὶ νῦν κατὰ τάξιν ἡμῖν ἀναγινωσκομένων. • ecclesia. Aurelius episcopus Carthaginensis Ec- • clesiæ, præsidens in universa synodo, assistenti- • bus diaconis, dixit: Quoniam sanctissima Eccle- ‹ siæ corpus unum est, et omnium membrorum ‹ unum est caput accidit, Deo volente et nostram ‹ infirmitatem corroborante, ut nos ad hanc Eccle- • siam accederemus, dilectionis et fraternitatis ‹ gratia persuasi: et ideo vestram dilectionem ad- • hortor (quoniam ita credendum est, nostrum ad ● vos adventum neque supervacaneum esse, neque ‹ omnibus lætum) ut nostrum omnium consensus • veterum decretorum placitis, quæ sive in Hippo- • nensi synodo confirmata, sive postea in Cardlia- ‹ ginensi synodo meliore definita, similiter autem et nunc nobis ordine lecta sunt, concordare ma- ‹nifestetur. Tunc enim vestræ fraternitatis con- • sensus luce clarior apparebit, si ea, quæ a nobis ‹ in superioribus synodis legitime definita sunt, non ‹ solum vestris in præsentibus actis consensibus, ‹ sed etiam subscriptionibus declarata fuerint. Xanlippus prina sedis Numidiæ episcopus dixit: • Credo quod universæ fraternitati placuit: nos • etiam nostro signo subscribentes placere confir- • mamus. 622 Et quæ decreta fuerant, propria ● manu confirmarunt. Nicetius episcopus primæ • cathedræ Mauritania Sitifensis dixit: Statuţa re- ‹ citata, quoniam non carent ratione, et ab omni- • bus confirmata sunt, meæ quoque præterea par- ‹ vitati placent, quæ propria subscriptione confir- • mabo.» • Τότε γὰρ τῆς ὑμετέρας ἀδελφότητος ἡ ὁμόνοια • λαμπροτέρα τοῦ φωτὸς ἀναδειχθήσεται, ἐὰν τὰ ο παρ' ἡμῶν ἐν ταῖς ἀνωτέραις συνόδοις νομίμως ὁρισθέντα, μὴ μόνον ταῖς ἐν τοῖς παροῦσι πεπραγ- • μένοις συναινέσεσιν ὑμῶν, ἀλλὰ καὶ ὑπογραφαῖς • ἔτι μὴν φανερώσηται. Ξάνθιππος ἐπίσκοπος τῆς • πρώτης καθέδρας τῆς Νουμιδικῆς εἶπεν· Πιστ ι τεύω ότι πάσῃ τῇ ἀδελφότητι ήρεσεν· ὑπογρά · φοντές τε ἡμεῖς τῇ ἰδίᾳ υποσημειώσει βε • βαιοῦμεν ἀρέσαι. Καὶ τὰ ὁρισθέντα ιδιοχείρως • ἐβεβαίωσαν. Νικήτιος ἐπίσκοπος τῆς πρώτης • καθέδρας Μαυριτανίας Στιφένσης εἶπεν· Τὰ • αναγνωσθέντα ψηφίσματα, ἐπειδὴ λογισμοῦ οὐκ ἐστέρηνται, καὶ ἀπὸ πάντων ἐκυρώθησαν, • ἔτι μὴν καὶ τῇ ἐμῇ βραχύτητι ταῦτα ἀρέσκουσι,ἅπερ τῇ οἰκείς υπογραφῇ βεβαιώσω. BALS. Cum Aurelius episcopus Carthaginensis æquum censuisset, ut omnes episcopi iis, quæ decreta erant, consentirent, vel se consentire osten derent; dixerunt omnnes se ea recipere, quæ in diversis synodis constituta sunt: et propterea propriis subscriptionibus ea confirmaverunt. ZONAR. Hoc loco synodi præses Aurelius ab episcopis postulat, ut iis, quæ ante in synodis, sive in Hipponensi urbe, sive Carthagine habitis, constituta fuerant, assensum ipsi præberent, et ostenderent, quod unanimes illis consentiunt, et decreta subscriptionibus confirmant; quæ et subscribendo confirmarunt. CANON LXXXIX. ΒΑΛΣ. Τοῦ Αὐρηλίου τοῦ ἐπισκόπου Καρχηδόνος ἀξιώσαντος συναινέσα: πάντας τοὺς ἐπισκόπους τοῖς ὁρισθεῖσι, καὶ δεῖξαι ὡς ὁμονοοῦσιν, εἶπον ἅπαντες ἀποδέχεσθαι τὰ θεσπίσματα εν διαφόροις συνόδοις· καὶ διὰ τοῦτο ἐβεβαίωσαν αὐτὰ διὰ οἰκείων ὑπογρα φῶν. ΖΩΝΑΡ. Ἐνταῦθα ὁ προέχων τῆς συνόδου. Αυρή λιος ἀξιοῖ τοὺς ἐπισκόπους συναινέσαι τοῖ; πάλαι δόξασιν ἐν συνόδοις, εἴτε ἐν Ἱππῶνι τῇ πόλει εἴτε ἐν Καρχηδόνι γενομέναις, καὶ δεῖξαι ὡς ὁμονοοῦσιν ἐκείνοις συναινοῦντες, καὶ ὑπογραφαῖς βεβαιοῦν τες τὰ ψηφισθέντα· & καὶ ὑπογράψαντες ἐβεβαίω • De ordine episcoporum. Ut qui posterius ordinati • Περὶ τάξεως ἐπισκόπων Ωστε τους μεταγε Guill. Beveregii notæ. Περὶ τάξεως ἐπισκόπων. Hic idem est atque decimus tertius Concilii Milevitani canon, statnens, ut in honore episcopis exhibendo ordimattonis tempus observetur. Idem etiam a concilio Bracarensi 1, constitutum est, Item placuit, ut conservato metropolitani episcopi primatu, cæteri cpiscoporum secundum sua ordinationis tempus alius alio sedendi deferat locum. Conc. Brac. 1, c. 24, Hic cauon a Gratiano citatur, tanquam sextus concilii Cabiloniensis, his verbis, Placuit ul conservato metropolitani primatu, cæteri episcopi secundum suæ ordinationis tempus alius alii deferat locum. Grat. distinct. 13, c. 1. Sic etiam concilium Toletanum quartum ordinem concilii celebrandi instituens, ait, Et couvenientes omnes episcopi pariter introeant, et secundum_ordinationis suæ tempora resideant. Concilium Tolet. quartum, c. 3. Gregorius 1 papa Romanus in epistola ad Siagrium episcopum Augustodunensem, quein Pallii usu honoravit, Cujus no indumenti, inquit, munificentiam nudam rideamur quodammodo contulisse, hoc etiam pariter prospeximus concedendum, ut metropolita suo per omnia loco et honore serrato, Ecclesia civitatis Augustodunæ, cui omnipotens Deus processe te voluit, post Lugdunensem Ecclesiam esse debeal, et hunc sibi locum et ordinem ex nostræ auctoritatis

IN CAN. LSXXIX CONE, CARTHAG. • νεστέρως χειροτονηθέντας μη τολμαν ἑαυτοὺς προτιμὴν τῶν προτέρων. Βαλεντίνος ἐπίσκοπος · εἶπεν· Τὸ ἀγαθὸν τῆς ὑμετέρας ἀνεξικακίας, · ἐὰν ἐπιτρέπῃ, ἀκολούθως ἐξηγήσομαι τὰ ἐν τῷ ι προλαβόντι χρόνῳ εἰς τὴν Καρχηδονίων ἐκκλη • σίαν πραχθέντα, καὶ ταῖς τῶν ἀδελφῶν ὑπο- · γραφαῖς φανερῶς κυρωθέντα, καὶ ἡμᾶς ἔτι • νῦν φυλάξοντας ὁμολογήσω. Ἐκεῖνο τοίνυν · ἐπιστάμεθα ἀμίαντον ἀεὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν • φυλάττεσθαι κατάστασιν οὕτως, ὡς μηδένα τῶν · ἀδελφῶν τολμῶν ἑαυτὸν προτιμᾷν ποτε τῶν πρὸ · αὐτοῦ· ἀλλὰ καὶ & ταῖς τῆς ἀγάπης τάξεσιν ι ἀεὶ παρεσχέθη τοῖς προτέροις· ἅπερ οἱ ἐπακο • λουθοῦντες χαριέντως κατεδέξαντο. Ταύτην οὖν • τάξιν κελεύσει ἡ ὑμετέρα αγιωσύνη κρειττόνως · ταῖς ἡμετέραις διαλαλιαῖς βεβαιώσαι. Αυρήλιος · ἐπίσκοπος εἶπεν· Οὐκ ἐχρῆν μὲν ταῦτα ἡμᾶς · ἐπαναλαμβάνειν, εἰ μὴ τυχὸν ἀκατανόητοι διά νοιαί τινων ἀνεφύησαν, αἱ πρὸς τοὺς ὄρους · τούτους τὰς ἡμετέρας αισθήσεις ὀξύνουσαι. • Αλλ' ἐπειδὴ αὕτη κοινή ἐστιν αἰτία, ἣν νῦν · ἐνεφάνισεν ὁ ἀδελφὸς καὶ συλλειτουργὸς ἡμῶν, ι ὥστε ἕκαστον ἡμῶν επιγινώσκειν τὴν παρὰ τοῦ • Θεοῦ ψηφισθεῖσαν αὐτῷ τάξιν, καὶ ἵνα οἱ μετ ι ταγενέστεροι τοῖς προτέροις ἀναφέρωσιν, καὶ • μὴ τολμήσωσιν παρά γνώμην τούτων τί ποτε ι πράττειν· διὰ τοῦτο λέγω, καθὼς τὸν ἐμὸν ὑποι τρέχει λογισμόν, τους καταφρονοῦντας τῶν ι πρὸ αὐτῶν, καί τινα ἀποτολμῶντας, κωλυτέους ἀρμοδίως εἶναι ἀπὸ πάσης τῆς συνόδου. Εάν ο θιππος επίσκοπος της πρώτης καθέδρας τῆς • Νουμηδίας εἶπεν· Ἤκουσεν ἡ πάντων τῶν • ἀδελφῶν παρουσία τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ ἀδελ · φοῦ καὶ συνιερεσέως ἡμῶν Αὐρηλίου, τί πρὸς · ταῦτα ἀποκρίνεται; Διοτίμιος ἐπίσκοπος εἶπεν· • Τὰ παρὰ τῆς ψήφου τῶν ἀρχαίων ὁρισθέντα τῇ • ὑμετέρα συναινέσει ἐκδοθήσεται· ῖνα τὰ πε · ριεχόμενα τοῖς πεπραγμένοις τῶν προτέρων · συνόδων ἐν τῇ ἐν Καρχηδόνι ἐκκλησίᾳ κατὰ τὴν · ὑμετέραν συναίνεσιν πεπληρωμένως βέβαια · παρὰ πᾶσι φυλαχθῶσιν. Σύμπαντες οἱ ἐπίσκο · ποι εἶπον· Η τάξις αὕτη ἀπὸ τῶν Πατέρων · καὶ ἀπὸ τῶν ἀρχαίων εφυλάχθη, καὶ ἀφ᾿ ἡμῶν · κατὰ συγχώρησιν Θεοῦ φυλαχθήσεται σωζομέ «νου ἔτι μὴν τοῦ δικαίου τῶν πρωτευόντων τῆς ‹ sunt prioribus se non audeant præponere. Va- ‹ lentinus episcopus dixit:. Si vestræ patientiæ ‹ bonum permittat, ordine narrabo quæ priori ‹ tempore in Carthaginensium Ecclesia facta, et etiam dum fratrum subscriptionibus aperte • confirmata sunt, et nos servaturos profitebor, ‹ Illud itaque scimus inviolatam ecclesiasticam ‹ semper servari disciplinam, ita ut nullus ex ‹ fratribus audeat unquam se ils præponere, qui ‹ ante ipsum fuerunt: sed et quæ charitatis or- • dinibus semper prioribus prabita sunt, ea con- ‹ sequentes libenter susceperunt. Hunc ergo or. ‹ dinem Jubebit vestra sanctitas melius nostris ‹ interlocutionibus roborari. Aurelius episcopus ‹ dixit: Non oportebat nos hæc quidem repetere, ‹ nisi forte minus intelligibiles quorumdam engi- ‹ tationes exortæ essent, quæ nostros sensus ad • bac decreta excitarent. Sed quia hæc commu- ‹ nis causa est, quam nunc ostendit frater et • coadjutor noster, unusquisque nostrum cogno. ‹ scat ordinem sibi a Deo decretum, et ut poste- ● riores prioribus deferant, et non audeant præ- ‹ ter eorum sententiam aliquid unquam agere, • propterea dico, quemadmodum mihi venit in • mentem, qui contemnunt illos qui ante se sunt, et aliqua temnere andent, eos convenienter ab • omni synodo coercendos esse. Xantippus epi- ‹ scopus primæ cathedræ Numidiæ dixit: Audivit ‹ omnium fratrum præsentia prosecutionem fra- ‹ tris et consacerdotis nostri Aurelii: quid act • hæc respondetur? Diatimius episcopus dixit: ‹ Quæ ab antiquorum suffragio definita sunt, ea ‹ vestro consensui tradentur: ut quæ continen- ‹ tur in actis priorum synodornm in Cartbaginensi Ecclesia, vestro consensu plene firmata ‹ apud omnes serventur. Omnes episcopi dixecrunt: Ipse ordo a Patribus et ab antiquis ser- ‹ valus est, et a nobis Dei permissione servabitur, ‹ servato utique jure primatum Numidiæ et Mauritaniæ ex indice et matricula Numidiæ. Deinde ● placuit omnibus episcopis, qui in hac synodo ‹ subscripserunt, ut matricula et archetypum Numidiæ sit etiam in prima cathedra, et in • metropoli Constantina.» Νουμηδίας καὶ Μαυριτανίας, ἐκ τοῦ χαρτηθε • σίου καὶ ματρικίου τῆς Νουμηδίας. Έπειτα ήρεσε πᾶσι τοῖς ἐπισκόποις τοῖς ἐν ταύτη τη • συνόδῳ υπογράψασιν, ἵνα τὸ ματρίκιον καὶ ἀρχέτυπον τῆς Νουμηδίας καὶ εἰς τὴν πρώτην · καθέδραν ᾖ, καὶ εἰς τὴν μητρόπολιν Κωνσταντίναν. ο ΒΑΛΣ. Ὡς ἔοικεν, οὐκ ἐτάχθησαν ἔτι, οὐδὲ ὡρίBALS. Ut videtur, nondum erant ordinati, nec σθησαν κατὰ τὸν τότε καιρὸν οἱ θρόνοι τῶν ἐκκλη tunc temporis constituti throni ecclesiarum: et σιῶν· καὶ διὰ τοῦτο ὥρισαν οἱ Πατέρες προτιμάσθαι propterea statuerunt Patres eos præponi, qui prius notes. Guill. Beveregii indulgentia vindicare. Caleros vero episcopos se. cundum ordinationis suæ tempus, sive ad considendum in concilio, sive ad subscribendum, vel in qua· libet alia re, sua attendere loca decernimus, et suorum sibi prærogativum ordinum vindicare. Grek. I. vit, epist. 114. Hinc, ni fallor, cauone hujης Concilii 92, constitutum habemus, ut cum episcopi ordinantur, ab ordinatoribus suis litteras acci piant, consulem sive annum et diem indicantes, quo ordinati sunt: qui quidem canon in concilio Milevitano præsentem immediate sequitur, his verbis, Deinde placuit, ut quicunque deinceps ab episcopis ordinantur, ab ordinatoribus suis, manu corum subscriptas, continentes consulem et diem, ut nulla altercatio de posterioribus vel anterioribus oriatur. Concil. Miley. c. 14.

ordinati fuerant. 623 loc autem hodie locum τοὺς προγενεστέρως χειροτονηθέντας. Σήμερον δὲ non habet: sed secundum declarationem factam ab imperatore domino Leone sapiente, quæ in sanctissimæ Magnæ Dei Ecclesiæ chartophylacio reposita est, ecclesiarum throni honorantur. Jus autem prioritatis, in præsenti canone declaratum, in clericorum ordinibus locum habet. Honoratur enim unusquisque, prout ordinatio ipsius est prior tempore. In gradu autem omnium ecclesiasticorum officiorum quomodo hoc non servatur: sed ex voluntate antistitum, qui eos ordinant, status corum honoratur, et posterior praeferatur antiquiori, miΓΟΓ. ZONAR. Nondum omnibus ecclesiis tunc temporis dignitatis locus et ordo præfinitus erat, sed præcipuis solis; ut ex fine hujus canonis facile apparet; in aliarum vero ecclesiarum episcopis, ut quisque prius ad episcopatus honorem electus fuerat, ita dignitate cæteris anteponebatur. Idem ergo synodi Patres servari jubent, ut antiquiores scilicet episcopi honore. iis, qui post creati sunt, praeferantur: Ecclesiis vero primatibus Numidiæ Mauritaniæque sua jura in indice et matricula Numidie descripta servari volunt. Exstabant enim, ut est verisimile, in Numidia commentarii (eos enim matriculæ nomine intelligimus) quibus aliqua de ordine inter eas Ecclesias retinendo continebantur. Servari porro matricula archetypum in prima cathedra, et in Constantini metropoli decreverunt. ARIST. ‹ Teipsum ei, qui te præcessit, non ante- • pones: sed sequeris. Qui autem priores con- • temuit, ipse magis est contemnendus.. In Africa tunc temporis, nec alibi, habuerunt episcopatus ullam in throni honore differentiam, sed omnes:equalis erant honoris. Qui autem primus ordinatus fuit episcopus, ci qui post ipsum ordinatus est, et in cathedra et in aliis quæstionibus canonicis prælatus fuit: ct sic reliqui deinceps juxta ordinationum suarumi tempora ordine sequeautur. Episcopum itaque, qui non fecerit sccuduin hanc formam in Afrorum regione, sed artoganter se gesserit, et illos qui ante se sunt contemptui habuerit, decrevit synodus in primis contemptui esse etiam toti syno 10. CANON XC. ‹ De Quod-vult-deo Centuriato, quoniam, cum ad- ‹ versarius ejus petivisset, ut ad nostram syno- • dum introduceretur, interrogatus au velit cu: ‹‹ ¡pso apud episcopos experiri, primum quidem • est pollicitus; alio autem die hoc ei non placere ‹ respondit, et recessit; placuit omnibus episco- • pis, ut neñio ipsí Quod-vult-deo communicet, ‹ donec cjus negotium finem acceperit. Ei enim • auferri episcopatum, aute sui negotii exitum, • nulli potest Christiano jure videri. › BALS. et ZONAR. Accusavit quispiam dictu'n τοῦτο οὐκ ἐνεργεῖ· ἀλλὰ κατὰ τὴν γενομένην ὑποτύπω σιν παρὰ τοῦ βασιλέως κυροῦ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ τὴν καὶ ἐν τῷ χαρτοφυλακίῳ τῆς ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας ἀποκειμένην, οι θρήνοι τι μῶνται τῶν ἐκκλησιῶν. Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ παρόντος κανόνος ἀναφαινόμενον δίκαιον τῆς προγενεσίας ἐνεργεῖ εἰς τὰ τῶν κληρικῶν τάγματα. Τιμᾶται γὰρ ἕκαστος κατὰ τὴν προγενεσίαν τοῦ χρόνου τῆς οἰκείας χειροτονίας. Ἐπὶ δὲ τῷ βαθμῷ τῶν ἐκκλη· σιαστικῶν ἀρχοντικίων πῶς τοῦτο οὐ φυλάττεται, ἀλλὰ κατὰ τὴν προαίρεσιν τῶν σφραγιζόντων άρχιερέων ἡ στάσις φιλοτιμεῖται, καὶ ὁ μεταγενέστε ρος προτιμᾶται τοῦ προγενεστέρου, θαυμάζω. ΖΩΝΑΡ. Ούπω τότε πάσαις ταῖς ἐκκλησίαις βαΟμὸς καὶ τάξις ετέτακτο, μόναις δὲ ταῖς ὑπερεχού σαις, ὡς ἔστιν εὑρεῖν ἐκ τοῦ τέλους τοῦ παρόντος κανόνος· οἱ δὲ τῶν ἄλλων ἐκκλησιῶν ἐπίσκοπει πρὸς τοὺς χρόνους τῶν χειροτονιῶν αὐτῶν προετιμῶντο. Τοῦτο οὖν οἱ τῆς συνόδου φυλάττεσθαι διατάττονται, ὥστε τοὺς προχειροτονηθέντας Επισκόπου; τῶν μεταγενεστέρων προτετιμῆσθαι· ταῖς δὲ πρωτευούσαις ἐκκλησίαις τῆς Νουμηδίας και Μαυ ριτανίας φυλαχθῆναι τὸ δίκαιον ἐκ τοῦ χαρτοθεσίου καὶ τοῦ ματρικίου τῆς Νουμηδίας. Ην γάρ, ὡς ἔοικεν, ἐν τῇ Νουμηδία ἀπογραφή τις (αὕτη γάρ ἐστι τὸ ματρίκιον), περιέχουσά τινα περὶ τάξεως καὶ βαθμοῦ τῶν εἰρημένων ἐκκλησιῶν. ᾿Αποκεῖσθαι δὲ ἔδοξε τὸ ματρίκιον τὸ ἀρχαιότυπον εἰς τὴν πρώτην Ο καθέδραν, καὶ εἰς μητρόπολιν Κωνσταντίναν. ΑΡΙΣΤ. • Οὐ προτιμήσεις του πρό σου σεαυτόν, • ἀλλ' ἐπακολουθήσεις. Ο δὲ περιφρονῶν τοὺς • προτέρους ευκαταφρόνητος.» Ἐν τῇ ᾿Αφρικῇ τῷ τότε, οὐδὲ ἀλλαχοῦ, εἶχον α! ἐπισκοπαὶ διαφοράν τινα εἰς τὴν τοῦ θρόνου τιμὴν, ἀλλὰ πᾶται ἦσαν ισότιμοι. Ὁ δὲ πρῶτος χειροτονηθεὶς ἐπίσκοπος, τοῦ μετ᾿ αὐτὸν χειροτονηθέντος, ἔν τε τῇ καθέδρᾳ καὶ ἐν ταῖς λοιποῖς ζητήσεσι ταῖς κανονικαῖς προετιμᾶτο· καὶ οὕτως οἱ ἐφεξῆς κατὰ τοὺς χρόνους τῶν χειροτονιῶν αὐτῶν ἐπηκολούθουν. Τὴν γοῦν μὴ κατὰ τὴν τύπον τοῦτον ποιοῦντα ἐπίσ σκοπον ἐν τῇ τῶν ἄρρων χώρα, ἀλλ' ἀπαυθαδειαζίμενον, καὶ τοὺς προτέρους περιφρονοῦντα, ὥρισεν ἡ σύνοδος εὐκαταφρόνητον εἶναι καὶ ἀπὸ πάσης Ο συνέδου. • Περί Κουοοδουλτδαίου ἔτι μὴν τοῦ Κεντυριάτου · ἐπειδὴ τοῦ ἐναντίου αὐτοῦ αἰτήσαντος παρὰ τῇ ι ἡμετέρα εἰσενεχθῆναι συνέδῳ, ἐρωτηθεὶς εἰ · ἄρα βούλεται μετ' αὐτοῦ παρὰ τοῖς ἐπισκόποις ἀποπειραθῆναι, πρῶτον μὲν ὑπέσχετο, τῇ δὲ ' · ἄλλῃ ἡμέρᾳ τοῦτο μὴ ἀρέσκειν αὐτῷ ἀπεκρί • νατο, καὶ ἀνεχώρησεν· ἤρεσιν πᾶσι τοῖς ἐπισ ο σκέποις, ἵνα μηδεὶς τῷ αὐτῷ Κουοδβουλτδέψ κοινωνήσῃ, ἕως οὗ τὸ κατ' αὐτὸν πράγμα πε · ρατωθῇ. Τὴν γὰρ ἐπισκοπὴν ἀπ' αὐτοῦ ἀφα:- · ρεθῆναι πρὸ τῆς ἐκβάσεως τοῦ κατ' αὐτὸν πρά- • γματος οὐδενὶ Χριστιανῷ δύναται δοκεῖν.» ΒΑΛΣ, καὶ ΖΩΝ. Κατηγόρησε τις τοῦ ῥηθέντες

IN CAN. NCH CONC. CARTHAG. Επισκόπου, καὶ ἡρωτήθη ὁ κατηγορηθείς, εἰ βούλε- episcopum, et accusatus interrogatus est, an velit ται παρά τη συνόδῳ μετὰ τοῦ κατηγόρου δικάσασθαι. Ο δὲ, ὑποσχόμενος, μετὰ μικρὸν παρητήσατο, καὶ ἀνεχώρησε· καὶ ἡ σύνοδος ἐψηφίσατο μηδένα αὐτῷ κοινωνῆσαι, ἕως οὗ δικασθῇ τὴν δὲ ἐπισκοπὴν ἀπὸ τοῦ κατηγορηθέντος μὴ ἀφαιρεθῆναι. Δείκνυται οὖν κἀκ τούτου ὅτι, κἂν ὑπὸ κατηγορίαν γένηταί τις ἢ καὶ ὑπὸ ἀφορισμόν, ἕως οὗ λυθῇ τὸ κατ' αὐτοῦ δικα στήριον, ἐπίσκοπός ἐστι, καὶ τῆς ἐπισκοπῆς οὐκ ἐξωθεῖται. ΑΡΙΣΤ. • Επειδή Κουοδβουλτδαῖος, τοῦ ἀναντίον • αὐτῷ αἰτήσαντος παρὰ τῇ ἡμετέρα συνόδῳ εἰ • σενεχθῆναι, πρῶτα μὲν εἰσελθεῖν κατέθετο, • ὕστερον δὲ ἀπαρέσκεσθαι εἰπὼν, ὑπεχώρησεν " • ἔστω ἀκοινώνητος, ἕως τὸ πρᾶγμα περατωθῇ· • καθαιρεθῆναι γὰρ πρὸ δίκη; οὐ δίκαιον.» Οὐκ εὐκόλω; δεῖ τοὺς ἱερατικούς καθαιρεῖσθαι, οὐδ᾽ ἀπὸ τυχούσης προφάσεως· κἂν γὰρ ὁ Κουδ βουλτδαῖος οὗτος ἐπίσκοπος παρὰ τῇ συνόδω ταύτῃ κριθῆναι κατέθετο, τοῦ ἀντιδίκου αὐτῷ τοῦτο αἰτήσαντος, εἶτα ὑπεχώρησεν, ὡς ἀπαρεσθείς παρ' αὐτῇ τῇ συνόδῳ κριθῆναι, ἀκοινώνητος μὲν ἔσται, ἕως ἂν κριθῇ, καὶ τὰ κατ' αὐτὸν πέρας δέξηται, τὴν δὲ ἐπισκοπὴν αὐτοῦ οὐκ ἀφαιρεθήσεται, ἀλλὰ καθέξει ταύτην, ὅτι μηδὲ δίκαιον πρὸ καταδίκης καθαιρεθῆναι τινα. Περὶ Μαξιμιανοῦ δὲ τοῦ Βαγεναίου ἤρεσεν ἐκ τῆς • συνόδου γράμματα δοθῆναι καὶ πρὸς αὐτὸν καὶ · πρὸς τὸν λαὸν, ἵνα κἀκεῖνος ἐκ τῆς ἐπισκοπῆς · ἀναχωρήσῃ, κἀκεῖνοι ἑαυτοῖς ἄλλον ἐπιζητήσω • σιν.» ΒΑΛΣ. Οὗτος ὁ κανὼν προσωπικός ἐστι, καὶ ἑρμη νείας οὐ δεῖται. ΖΩΝΑΡ. Οὗτος ὁ κανών προσωπικός ἐστιν. ΑΡΙΣΤ. «Μαξιμιανός ὁ Βαγένσιος ἐξωθήτω τῆς < ἐκκλησίας, καὶ ἄλλος ἀντικαταστήσω.» Σαφής. Ωστε τοὺς χειροτονουμένους ἐπισκόπους ἀπὸ τῶν • χειροτονούντων αὐτοὺς ἐπιστολὰς λαμβάνειν, ἐν · αἷς ή τε ἡμέρα καὶ ὁ ὕπατος προφέρεται. Επει • τα ήρεσεν, ἵνα οίτινες δήποτε μετὰ ταῦτα χειρο- • τονῶνται ἀνὰ τὰς τῆς Ἀφρικῆς ἐπαρχίας, γράμματαλάβωσι παρὰ τῶν χειροτονούντων αὐτοὺς, · τῇ χειρὶ αὐτῶν ὑπογεγραμμένα, περιέχοντα τὸν • ὕπατον καὶ τὴν ἡμέραν· ὥστε μηδεμίαν ἀμφι- • σβήτησιν περὶ ὑστέρων ἢ προτέρων ἀναφθῆναι. ο ΒΑΛΣ. Καὶ οὗτος ὁ κανὼν ἀλυσιτελής ἐστι, διὰ τὸ τὴν προγενεσίαν μὴ ὠφελεῖν τοὺς ἐπισκόπους· εἰς δὲ τοὺς ἄλλους ἐκκλησιαστικούς βαθμούς χρησιμεύει. Γίνονται γὰρ κατὰ τὴν τούτου περίληψιν τους χειροτονουμένοις πιττάκια μετά μηνολογήματος εἰς δη λωσιν τῆς προγενεσίας. ΖΩΝΑΡ. Εἶπεν ἀνωτέρω τοὺς ἐπισκοπους κατά τοὺς χρόνους, καθ' οὓς ἐχειροτονήθησαν, τετάχθαι, ἤτοι προτετιμήσθαι τοὺς προγενεστέρους. "Ινα οὖν μή τινες αμφιβολίαι φύωνται περὶ τοῦ καιροῦ τῆς ἑκάστου χειροτονίας, ὥρισεν ἡ σύνοδος ἕκαστον τῶν cum adversario apud synodum litigare. Is autemi pollicitus, paulo post recusavit, et recessit: et synodus decrevit neminem ei communicare, donec fuerit judicatus; episcopatum autem ei accusato no. auferri. Hinc itaque constat, quod et si quis sub accusatione sit, vel etiam sub segregatione, donce fuerit solutum adversus eum judicium, episcopus est, nec ex episcopatu detruditur. 624 ARIST.. Quandoquidem Quod-ruit-deus, ‹ cum adversarius ejus, ut ad nostram synodum «introduceretur, petiisset, primo quidem venire < pollicitus est, postea vero illud sibi displicere • dicens, recessit, excommunicetur, usque dum • causa determinetur. Ut euim ante sententiam • latam deponatur, non est justum. Non oportet sacratos facile deponi et ob quamlibet causam. Licet enim Quod-vult-deus hic episcopus, a synodo illa judicari promisit, adversario ejus illud postulante, deindle recessit, utpote cui a synodlo ea judicari displicuit; excommunicatus qui dem erit, usqueduan judicetur, et negotia ejus terminentur: episcopatus tanen ei non auferetur; sed eam possidebit; quia non est justum. ut ante condemnationem quispiam deponeretur. CANON XCI. ‹ De Maximiano autem episcopo Bagensio, placuit ‹ litteras dari ex synodo, et ad ipsum, et að po- ‹ pulum, ut et ille cedat episcopatu, et illi alium ‹ sibi quærant. › BALS, Hic canon est personalis, et interpretatiowe non egel. ZONAR. Ilic canon est personalis. ARIST. Maximianus Bagonsins Ecelesia expellac tur, et alius illius loco substituatur. Perspicuus.» CANON XCII. ‹ Ut episcopi qui ordinantur, ab iis qui ipsos ordi- «nant, epistolas accipiant, in quibus dies et con- • sul proferatur. Deinde placuit, ut qui posthac ‹ordinantur per Africæ provincias, ab iis qui • illos ordinant litteras accipiant, ipsorum manu subscriptas, consulem et diem continentes: ut ‹ nulla de posterioribus vel prioribus controver- • sia exoriatur. BALS. c quoque canon est inutilis, eo quod prior creatio non adjuvet episcopos: in aliis autem gradibus ecclesiasticis est utilis. Fiunt enim, ut hoc canone comprehenditur, iis qui ordinantur, pittacia cum mensium ac dierum supputatione ad prioris creationis declarationem. ZONAR. Ut episcopis pro temporis ratione quo creati sunt, suns cuique locus assignetur, hoc est, ut antiquiores dignitate cæteris præferantur, paulo ante constitutum est. Ergone qua controversia de tempore, quo quisque renuntiatus fuit, exsisteret,

ματα λαμβάνειν ὑπογεγραμμένα, περιέχοντα τὸν ὕπατον καὶ τὴν ἡμέραν. Καὶ ἐκ τοῦ ὑπάτου γὰρ ὁ καιρὸς ἐδείκνυτο, ἐν δημοσίαις ἀπογραφαῖς ἑκάστου τῶν ὑπάτων δηλουμένου πότε υπάτευσεν. synolo placuit, ut episcopi singuli ab iis, a quibus / χειροτονουμένων παρὰ τῶν χειροτονούντων γράμ creati sunt, episcopis litteras subsignatas acciperent, quibus et consulis nomen et dies ascriberetur. Quippe ex consulibus tempora indicabantur, cam publicis monumentis consignata atque testata singuloruin consulum nomina exstarent. ARIST. «Qui in Africa ordinatur, illius qui ma- ‹ num imposuit litteras propria manu scriptas, • dien consulemque continentes, proferat.» Ut nulla oriatur controversia de episcopis prius ant posterius ordinatis in Africa, eos, qui ordin ant illos, litteras propria manu scriptas diem, quo ordinati fuerunt, et magistratum, qui ibi tunc præfuit, indicantes, dare illis oportet. 625 CANON XCIII. • Ut qui vel semel in eccleris legerunt, non possint • ab aliis promoveri. Similiter placuit, ut qui- ‹ cunque in ecclesia vel semel legerit, ab alia ‹ ecclesia ad clericatum non detineatur. Et sub- • scripserunt, Aurelius episcopus Ecclesiæ Car- ‹thaginensis præsenti decreto consensi, et lectu • subscripsi. Similiter et reliqui episcopi sub- ‹ scripserunt,» ο ΑΡΙΣΤ. «Ο εις την Αφρικήν κεχειροτονημένος · ἐπιφερέσθω τοῦ ἐπιτεθεικότος χεῖρα γραφὴν · ἰδιόχειρον, τὴν ἡμέραν ἔχουσαν καὶ τὴν ὑπα • τον. Διὰ τὸ μή τινα ὑπεἶναι ἀμφιβολίαν περὶ τῶν πρώ τον ἡ ὕστερον χειροτονηθέντων ἐπισκόπων ἐν Αφρι κῇ, δεῖ τοὺς χειροτονοῦντας αὐτοὺς γράμματα διδό ναι αὐτοῖς οἰκειόχειρα, δηλοῦντα τὴν ἡμέραν καθ' ἣν ἐχειροτονήθησαν, καὶ τὸν ἐκεῖσε τῷ τότε άρ χοντα. ΚΑΝΩΝ ΑΓ. Περὶ τοῦ τοὺς κἂν ἅπαξ ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἀναγνόν «τας μὴ δύνασθαι ὑπὸ ἄλλων προχειρίζεσθαι. · Ομοίως ήρεσεν, ἵνα ὅστις δήποτε ἐν ἐκκλησίᾳ, ι κἂν ἅπαξ ἀναγνῷ, ἀπ᾿ ἄλλης ἐκκλησίας πρὸς • κλήρωσιν μὴ κατέχηται. Καὶ ὑπέγραψαν Αυρή • λιος ἐπίσκοπος τῆς ἐν Καρχηδόνι ἐκκλησίας τῷ • παρόντι ψηφίσματι συνήνεσα, καὶ ἀναγνωσθέντε · ὑπέγραψα. Ομοίως καὶ οἱ λοιποὶ ἐπίσκοποι ὑπο • έγραψαν.» ΒΑΛΣ. Τινὲς μὲν λέγουσι περὶ τοῦ κανόνος του του ὅτι βούλεται τὸν καταταγέντα κληρικὸν εἰς έχε κλησίαν μὴ δέχεσθαι μηδὲ χειροτονεῖσθαι παρ' ἑτέρου ἐπισκόπου, κἂν ἀπαξ ἀνέγνω εἰς ἣν κατετάγη εκκλησίαν. Προεβάλοντο γάρ τινες, ὡς δικαιολόγημα, τὸ μὴ λογίζεσθαι κληρικὸν ἐκκλησίας τὸν ἅπαξ ἐν αὐτῇ ἀναγνόντα. Ετεροι δὲ λέγουσιν ὅτι τὸ τοιοῦτον δικαιολόγημα σαθρόν ἐστιν. ᾿Απὸ μόνου γὰρ τοῦ καταταγῆναι καὶ σφραγισθῆναι κληρικός τις γίνεται, κἂν ἐπ' ἐκκλησίας οὐκ ἀναγνῷ. Καὶ ἐρμηνεύουσι τὸν κανόνα εἰς τοὺς δεξαμένους μόνην ἐπικουρίδα παρὰ ἀρχιερέως, καὶ κατὰ τὴν συνήθειαν εἰπόντας, ὡς ἐν εἴδει ἀναγνώσματος, τὴν πρὸς Τιμό θεον ἀποστολικὴν ἐπιστολὴν, ήγουν τό, Τέκνον, Τιμόθεε, νῆφε ἐν πᾶσι· καὶ λέγουσι μηδὲ τούτους δύνασθαι ἀπὸ τοῦ παρόντος κανόνος ἐκ τῆς χειρὸς τοῦ σφραγίσαντος αὐτοὺς διὰ μόνης ἐπικουρίδος Επισκόπου μεταπίπτειν χωρίς γνώμης ἐκείνου, καὶ BALS. Nonnulli dicunt de hoc canone, quod vult clericum, qui in ecclesia aliqua constitutus est, non adınitti nec ordinari ab alio episcopo, si vel semel tantum in ccclesia, in qua constitutus est, legerit. Ad suam enim causam defendendam allegabant, quod non existimaretur clericus ecclesiæ, qui in ea semel legit. Alii autem dicunt, hanc non esse satis firmam rationem. Ex eo enim quod ordinatus fuerit ét characterem susceperit, fit quispiam clericus, etiamsi in ecclesia non legerit. Et interpretantur canonem. de ¡is, qui solam tonsuram ab antistite acceperunt, et ex consuetudine, tanquam pro forma lectionis, dixerunt apostolicam ad Timotheum Epistolam, seu, Fili Timothee, sis sobrius in omnibus: et dicunt, ex præsenti cauone mon posse eos, a manu ejus qui ipsos ordinavit, propter solam episcopi tonsuram, sine ejus voluntate transire, et ad aliam ecclesiam transilire. Etsi enim non sunt in clerum ordinati, sed tamen epi- εἰς ἑτέραν ἐκκλησίαν μεταβαίνειν. Κἂν γὰρ οὐκ scopalem tonsuram susceperunt, et existimantur esse pars ecclesiæ ejus, qui illis manus imposuit. Εt ii videntur mihi cauonem accuratius interpreLari. ZONAR. Innumerabiles exstant canones quibus clerici suas ecclesias relinquere, et ad alias se conferre prohibentur. Idem hic quoque canon non sine aliquo etiam auctario, decernit. Auctarium vero illud est, ut si vel semel tantum in ecclesia aliqua quispiam, quasi ejus clero ascriptus, legerit, iu alia ne admittatur. Videntur enim nonnulk οι 1] Tim. 15, ἔφθασαν καταταγῆναι εἰς κλῆρον, ἀλλ' ὅμως σφρα γίδα επισκοπικὴν ἐδέξαντο, καὶ λογίζονται μέρη τῆς ἐκκλησίας τοῦ χειροθετήσαντος αὐτούς. Καὶ δου κοῦσί μοι μᾶλλον οὗτοι ἀκριβέστερον τὸν κανόνα έρ μηνεύειν ΖΩΝΑΡ. Μυρίοι κανόνες εἰσὶν, οἱ κωλύοντες τοὺς κληρικοὺς μὴ καταλιμπάνειν τὰς οἰκείας ἐκκλησίας, καὶ προσέρχεσθαι ἄλλαις. Τοῦτο οὖν καὶ δ παρὼν κανών μετά προσθήκης ορίζει. Η δὲ προσ θήκη ἐστὶ τὸ, κἂν ἅπαξ ἀνέγνω ἐν ἐκκλησίᾳ, ὡς ἐκεῖσε καταταγείς, μὴ παραδέχεσθαι παρ' ἑτέρας ἐκκλησίας. Εοικε γὰρ ὅτι προεβάλλοντο τοῦτό τινες ☐

EIN CAN. XCIII CONC. CARTHAG. ὡς δικαιολόγημα, ὅτι οἱ κανόνες περὶ τῶν χρόνων cam excusationen veluti justam praetexuisse, cauoτινὰ διαρκὴ ποιησάντων ἐν κλήρῳ φασίν· εἰ δέ τις ἅπαξ ἐν ἐκκλησίᾳ ἀνέγνω, ἐξέται αὐτῷ, ὡς μηδενός καιροῦ γεγονότος, ἀναχωρεῖν ἐκεῖθεν. Τοῦτο οὖν ἡ σύνοδος ἀνατρέπουσα ἔφη ὅτι, Κἂν ἅπαξ ἀνέγνω ἐν ἐκκλησίᾳ, ἀπρόσδεκτος ἔσται ἐκκλησίᾳ ἑτέρᾳ. nes videlicet de iis, qui multum temporis in clero egissent, esse intelligendos: si quis vero semel tantum in ecclesia legisset, nihil obstare quominus illi, utpote nullo tempore ibi ab illo transacto, ab ea secedere liceret. Quamobrem hoc improbato, synodus eum, qui vel seinel tantum in una ecclesia lectoris munus obierit, in alia recipi omņino vctat. ΑΡΙΣΤ. «Ο κἂν ἅπαξ εἰς ἐκκλησίαν ἀναγνούς ὑπ' • ἄλλης μὴ δεχέσθω εἰς κλήρωσιν.» Τὸ ἀλλότριον κληρικὸν ὑφ' ἑτέρου παραδέχεσθαι ἐπισκόπου πᾶσαι αἱ σύνοδοι διεκώλυσαν· καν γοῦν ἅπαξ εἰς ἐκκλησίαν ὁ κληρωθεὶς ἐν αὐτῇ τὰς ἱερὰς βίβλους τῷ λαῷ ὑπανέγνω, ὑφ᾽ ἑτέρας εἰς κλῆρον παραδεχθῆναι οὐ συγκεχώρηται. Εν ταύτῃ τῇ συνόδῳ ἐμφανίζονται τα πραχθέντα < ὑπὸ τῶν πέραν τῆς θαλάσσης ἀποσταλέντων του • ποτηρητῶν ἐπισκόπων ἐπὶ τοῦ ἐνδοξοτάτου βα- • σιλέως Θεοδοσίου τοῦ Αὐγούστου καὶ Ῥουμερί • δου τοῦ λαμπροτάτου ὑπάτου τῇ πρὸ ὀκτὼ Και • λανδών Σεπτεμβρίων εν Καρχηδόνι εἰς τὴν έχε • κλησίαν Σεκούνδου.» Αυρήλιος ἐπίσκοπος ἐν πάσῃ τῇ συνόδῳ προκαθίσας παρεστώτων τῶν διακόνων εἶπεν· «Λόγου ἀπαι • τήσαντος ἡ ὑμετέρα ἀδελφότης παρὰ τῆς ἐμῆς • μετριότητος εἰς ταύτην τὴν σύνοδον προετράπη. • Εκπαλαι γὰρ ὡς μέμνηται ἡ ὑμετέρα ἁγιωσύνη, • συνόδου λεχθείσης ἀπεστείλαμεν ἀδελφοὺς ἡμῶν • πρὸς τὰ πέραν τῆς θαλάσσης τοποτηρητὰς, οὓς < ἐχρῆν ἐν τῇ συνελεύσει τῆς ὑμετέρας άγιωσύνης • τὴν κίνησιν διηγήσασθαι τῆς ἐξανυθείσης πρε- • σβείας· καὶ κἂν ἐν τῇ χθεσινῇ ἡμέρᾳ περὶ τοῦ · αὐτοῦ πράγματος καθεσθέντες ἐκ τῶν ἐκκλησ • σιαστικών πραγμάτων ἐπιμελῶς ὁ ἔπραξαν • ἐψηλαφήσαμεν· ὅμως πρέπει σήμερον τὴν ἀνὰ- • ζήτησιν τῆς χθεσινῆς ἡμέρας τοῖς ἐκκλησιαστι • κοῖς πεπραγμένοις ἐμβεβαιῶσαι διὰ τοὺς ἐπισ • σκόπους τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἀφρικῆς τοὺς μὴ • παραγενομένους ἐν τῇ παρούσῃ συνόδῳ. Η τά • ξις οὖν ἀπαιτεῖ τῶν πραγμάτων, ἵνα ἐν πρώτοις ι παρὰ τῶν ἀδελφῶν, καὶ συνιερέων ἡμῶν, τῶν ι πρὸς ταύτην τὴν σύνοδον εἴτε ἐκ τοῦ Βυζακίου · εἴτε ἀπὸ Μαυριτανίας παραγενομένων, ζητήσωε μεν, πῶς συμφέρειν ψηφίζονται τῇ παρούσῃ • συνόδῳ. Καὶ προσενεγκόντων Φιλολογίου, Γέτα, • Βενουστιανού, Φιλικιανοῦ, τῶν ἐπισκόπων τῆς • Βυζακινῆς χώρας, τὰ γράμματα της τοποτηρη · σίας, τὰ καὶ ἀναγνωσθέντα, ἔτι δὲ προσενεγκόν- • των Λουκιανοῦ καὶ Σιλβανοῦ, τῶν τοποτηρητῶν • τῆς Μαυριτανίας χώρας τῆς Σιτιφένσης, τα · γράμματα της τοποτηρησίας, καὶ τούτων ἀνα- • γνωσθέντων, Αυρήλιο; ἐπίσκοπος εἶπεν· Τούτων · τῶν ἐγγράφων ἡ ὑφὴ τοῖς πεπραγμένοις συζευ • χθείη. Περὶ τῶν τοῦ Βυζακίου ἐπισκόπων Νου- · μήδιος επίσκοπος εἶπεν· Προσέχομεν τοὺς ἀδελ · φοὺς καὶ συνεπισκόπους ἡμῶν, τοὺς τῆς Βυζα · κηνῶν χώρας καὶ Μαυριτανίας Ξετιφένσης, εἰς · τὴν σύνοδον τοποτηρητὰς ἀποστεῖλαι· νῦν ζη · τήσωμεν, ἐὰν τοποτηρηταὶ τῆς Νουμηδίας παρεARIST. ‹ Qui etiam semel tantum in ecclesia legit, ab alia in clerum ne admittatur. Alienum clericum ab altero admitti episcopo omnes synodi vetant. Quamvis itaque semel qui in ecclesia clericus fit, in ea sacros libros populo legal, ab alia in clerum recipi non permittitur. ‹ in hac synodo referuntur gesta episcoporum, ‹ qui legati ultra mare missi sunt, sub clarissimo ‹ imperatore Theodosio Augusto, et Rumorido ‹ illustrissimo consule, A. D. octavo Kalendas Se- •ptembris, Carthagine in ecclesia Secundi. › Aurelius episcopus toti synodo præsidens, astantibus diaconis dixit: «Ratione exigente, ve- ‹ stra fraternitas a mea mediocritate in hanc Synodum deducta est. Jam olim enim, ul vestra «meminit sanctitas, habita synodo misimus fra- ‹ tres nostros ultra mare legatos, quos oportebat ‹ in vestræ sanctitatis conventu perfunctæ legatioenis progressum narrare: nam etsi hesterno die ‹ de re eadem sedentes, ex rebus ecclesiasticis di- • ligenter ea, quæ fecerunt, 626 tractavimus: ‹ oportet tamen hodie hesternæ diei tratactum actis • ecclesiaticis confirmare, propter episcopos provin- ‹ ciarum Africæ qui in præsenti synodo non ade- ‹ rant. Rerum itaque ordo exigit, ut in primis ‹ fratribus et consacerdotibus nostris, qui ad hanc ‹ synodum, sive ex Byzacio, sive ex Mauritania ac- • cesserunt, quæramus, quomodo conferre statuunt • praesenti synodo. Et cum attulissent Philologius, Geta, Venustianus, Felicianus episcopi Byzacena • provinciæ, litteras legationis, quæ et lectæ sunt; ‹ præterea autem cum attulissent Lucianus et Sil- ‹ vanus, legati Mauritaniæ regionis Sitifensis, litc teras legationis, eaque lectæ essent: Aurelius ‹ episcopus dixit: Horum scriptorum contextus actis conjungatur. De Byzacii episcopis Nimidius episco- ‹ pus dixit: Animadvertimus confratres et coepisco- ● pos nostros Byzacenorum provinciæ et Mauritaniæ • Sitifensis ad synodum legatos misisse: nunc • quæranus an legati Numidia. accesserunt, vel Tri- •politanæ scilicet regionis, vel etiam Cæsariana ‹ Mauritaniæ. De Mauritaniæ Sitifensis episcopis Lu- ‹ cianus et Sylvanus episcopi Mauritaniæ Sitifensis ‹ regionis legati dixerunt: Sero ad fratres nosti os ‹ Cæsariaum synodica epistola pervenit, postquam ‹ illi venturi erant; omnino tainen venient: et de ‹ corum animis confidimus, quod si quid unquam ‹ in hac synodo fict, iosi quoque sinc dubio assen•

ο γένοντο, ἢ δηλαδὴ τῆς Τριπολιτανῆς χώρας, ἢ κ τῆς Καισαριανης Μαυριτανίας. Περὶ τῶν τῆς • Μαυριτανίας Σιτιφένσης ἐπισκόπων Λουκιανός · καὶ Σιλβανός ἐπίσκοποι τοποτηρηταὶ τῆς • Μαυριτανίας Σιτιφένης χώρας εἶπον· Βραδέως πρὸς τοὺς τῆς Καισαριανῆς ἀδελφοὺς ἡμῶν ἡ • συνοδική ἦλθεν· ἐπεὶ κἀκεῖνοι λοιπόν είχαν φθά < σαι, ὅμως πάντως ἐλεύσονται· καὶ θαρβοῦμεν < περὶ τῶν ψυχῶν αὐτῶν, ὅτι, εἴ τι δήποτε ἐν ταύ • τῇ τῇ συνίδῳ πραχθήσεται, καὶ αὐτοὶ ἀναμφι • βόλως τὰς ἰδίας συναινέσεις παρέξοιεν. Περὶ τῶν • τῆς Νουμηδίας ἐπισκόπων 'Αλύπιος ἐπίσκοπος • τῆς ἐκκλησίας Νουμηδίας εἶπεν· Ἡμεῖς μὲν · ἀπὸ τῆς Νουμηδίας ήλθομεν, εγώ τε καὶ οἱ ἁγιώ • τατοι ἀδελφοὶ Αὐγουστῖνος καὶ Ποσείδιος· ἀλλ' οι «ἀπὸ τῆς αὐτῆς Νουμηνίας τοποτηρηται περφθή • ναι οὐκ ἠδύναντο, ὅτι ἀκμὴν τῶν θορούδων τοῦ • Τυρωνάτου οἱ ἐπίσκοποι ἰδίαις ἀνάγκαις ἐν ταῖς · πόλεσιν αὐτῶν ἀπασχολοῦνται ἐμποδιζόμενοι· < ἐπεὶ καὶ τὴν συνοδικὴν τῆς ὑμετέρας αγιωσύ «νῆς τῷ ἁγιωτάτω γέροντι Ξανθίππη ὡς ἀνή- · γαγον, συνεῖδε περὶ τῆς παρούσης ζητήσεως • σύνοδον καταμηνυθῆναι, όπως καταρτηθείσα του • ποτηρησία προς ταύτην ἀποσταλῇ τὴν σύνοδον • ἀλλὰ δευτέροις γράμμασιν ἐμοῦ τὸν αὐτὸν ἀνα- • μνήσαντος ἀπελογήσατο δι' οἰκείων γραμμάτ 1 των περὶ τοῦ ἀπὸ τοῦ Τυρώνων ἐμποδισμοῦ, · ὡς ἀνωτέρω εἶπον. Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· TIROD. BALSAMON crentur. De: Numidie episcopis Alipius Numidiæ · Ecclesiæ episcopus dixit: Nos quidem ex Nami- • dia venirnus, ego et santissini fratres, Augustinus cret Posidius: sed et leg oti e Numidia mitti non po- ‹ tuere, quod maximos tyronum tumultus episcopi, • propriis necessitatibus in suis civitatibus impec diti, occupare prestolantur. Nam et vestre san- ‹ ctatis synodalem sanctissimo seni Xantippo post- ‹ quam detuli, statuit pro præsenti quæstione syn- ‹odum indicere, nt plena legatio mitteretur ad c lane synodum: sed cum ego binis ei litteris il in • memoriam revocassem, respondit per proprias • litteras de impedimento Tyronum, ut dixi. Au- ‹relius episcopos dixit: Non est dubium, quin • prædicti fratres et coepiscopi nostri ex Numidia ‹ quando synodi acta aeceperint, statim quoque • proprios consensus præbebunt, et ad finem redu- • cere studebunt, quæcunque placuerint. Necesse est ergo hujus sedis sollicitudine provideri, ut hoc prædictis fiat manifestum. De fratribus no- • stris ex Tripoli cognoscere potui, quod Dulcitium ‹ fratrem nostrum miserunt legatum. Sed quia se sistere non potuit, quidam ex nostris filiis hoc • alrnarunt, qui ex prælicta regione venerant, • quod pra:dictus Dulcitius navem ingressus est; el ‹ credendum est aliquam ei moram ex tempestate ‹ evenisse, quæ cogit eum tardius venire: tanıen ‹ de eo quoque, si vestræ dilectioni placeat, eadem • forma servetur, ut quæ synodo visa fuerint ad • cos mittantur. Ab omnibus episcopis dictum est: ‹ Quæ a tua sanctitate definita sunt omnibus pla- • cell. • Οὐκ ἔστιν ἀμφίβολον ὅτι οἱ προλεχθέντες ἀδελ • φυὶ καὶ συνεπίσκοποι ἡμῶν, οἱ ἐκ τῆς Νουμης ο δίας, ὅτε τὰ πεπραγμένα τῆς συνόδου λάβωσιν, · εὐθέως καὶ τὰς ἰδίας παρέξουσιν συναινέσεις, · καὶ εἰς πέρα; ἀγαγεῖν σπουδάσουσιν, οιαδήποτε ἀρέσουσιν. Ανάγκη τοίνυν ἐστὶ τῇ φρον · τίδι τῆς καθέδρας ταύτης προνοηθῆναι τοῦτο αὐτὸ τοῖς προλεχθεῖσιν ἐμφανές καταστῆναι, · περὶ τῶν ἀπὸ Τριπόλεως ἀδελφῶν ἡμῶν τοῦτο ἡδυνήθην γνῶναι, ὅτι Δουλκίτιον ἀδελφὸν ἡμῶν • ἀπέστειλαν τοποτηρητήν. Αλλ' ἐπειδὴ ἀπαντῆσαι οὐκ ἠδυνήθη, τοῦτό τινες τῶν τέκνων ἡμῶν • διεβεβαιώσαντο ἐλθόντες ἐκ τῆς προλεχθείσης χώρας, ὅτι ὁ μνημονευθείς Δουλκίτιος εἰς πλοῖον • εἰσῆλθεν· καὶ δεῖ πιστεῦσαί τινα παρολκὴν ἐκ τοῦ χειμῶνος αὐτῷ συμβῆναι, τὴν αὐτὴν ἀναγκά • σασαν βραδύναι· ὅμως καὶ περὶ τούτου, ἐὰν ἀρέσκῃ τῇ ὑμετέρᾳ ἀγάπῃ, ὁ αὐτὸς τύπος φύλα. • χθείη, ἵνα τὰ ἀρέσαντα τῇ συνόδῳ πρὸς αὐτοὺς ἀποσταλῶσιν. ᾿Απὸ πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐλέ • χθη· Τὰ ὁρισθέντα ὑπὸ τῆς σῆς ἁγιωσύνης πᾶσιν ἀρέσκει.· BALS. Multa quidem hæc scriptura persequitur de iis, qui legatos ad synodum non miserunt. Cum autem aliqui pro eis respondissent, visum est eis veniam esse dandam, si illi quoque ea susceperint, quæ placent synodo. 627 ZONAR. Multa quidem superiore scriptο de iis, qui legatos ad hanc synodum non miserant, dss runtur. Sed cum illoruin patrocinium quidam suscepissent, id ita eis condonari placuit; si modo synodi decreta omnia ipsi quoque admitterent. CANON XCIV. ‹ De conveniendis Donatistis. Aurelius episcopus • dixit: Quod venit ad vestra dilectionis tracla- ‹ tionem existimo debere ecclesiasticis actis con- ‹ firmari. Vestrum enim omnium promissio học • proposuit, debere unuinquemque uostrum in ‹ propria civitate per sc cum Donatistarum prin- ‹ cipibus congredi, vel sibi alium vicinum adΒΑΛΣ. Πολλὰ μὲν ἡ γραφὴ αὕτη διέξεισι περὶ τῶν μὴ στειλάντων εἰς τὴν σύνοδον τοποτηρητές. Απολογισαμένων δὲ ὑπὲρ ἐκείνων τινῶν, ἔδοξε συγγνω μονηθῆναι αὐτούς, εἰ κἀκεῖνο: δέξωνται ὅσα τῇ συνὅλῳ ἀρέσκει. ΖΩΝΑΡ. Πολλὰ μὲν ἡ γραφὴ αὕτη διέξεισι περὶ τῶν μὴ στειλάντων εἰς τὴν σύνοδον ταύτην τοποτηρητάς. Απολογησαμένων δὲ ὕστερον ὑπὲρ ἐκείνων τινῶν, ἔδοξε συγγνωμονηθῆναι αὐτοὺς, εἰ κἀκεῖνοι δέξονται ὅσα τῇ συνόδῳ ἀρέσει καὶ ψηφισθήσεται. -- ΚΑΝΩΝ ΙΔ'. • Περὶ τοῦ τοῖς Δονατισταῖς συνελθεῖν. Αυρήλιος · ἐπίσκοπος εἶπεν· Τὸ εἰς ψηλάφησιν ἐλθὲν τῆς • ὑμετέρας ἀγάπης λογίζομαι ὀφείλειν τοῖς ἐκε • κλησιαστικοῖς πεπραγμένοις βεβαιωθῆναι. 11 • γὰρ ὑπόσχεσις πάντων ὑμῶν τοῦτο προεβάλετο, • ὀφείλειν ἕνα ἕκαστον ἡμῶν ἐν τῇ ἰδίᾳ πόλε: καθ' · ἑαυτὸν συνελθεῖν τοῖς ἀρχηγοῖς τῶν Δυνατιστῶν

IN CAN. XCV CONC. CARTHAG. • Η προσζεύξα: ἑαυτῷ γείτονα ἕτερον, ἵνα ομοίως · τοῖς τοιούτοις ἐν ἑκάστῃ πόλει καὶ τόπῳ διὰ τῶν · ἀρχόντων ἢ τῶν πρῶτα φερόντων ἐν τοῖς αὐτοῖς ι τόποις συνέλθωσιν. Τοῦτο, ἐὰν ἀρέσκῃ πᾶσι, παραγγελθείη. Ἀπὸ πάντων τῶν ἐπισκόπων • ἐλέχθη· Πᾶσιν ἀρέσκει· καὶ πάντες τοῦτο τῇ • ἡμετέρᾳ ὑπογραφῇ ἐκυρώσαμεν. Αἰτοῦμεν ἔτι · μὴν, ἵνα ταῖς ἐπιστολαῖς, ταῖς ὀφειλούσαις ἐκ τῆς συνόδου πρὸς τοὺς ἄρχοντας ἀποπεμφθῆναι < ὑπὲρ πάντων ἡ σὴ ὑπογράψη αγιωσύνη. Αυρήλιος · ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐὰν δοκῇ τῇ ὑμετέρᾳ ἀγάπῃ, · ὁ τύπος τῆς πρὸς ἐκείνους συνελεύσεως ἀναγνωσ · σθείη, ὅπως τοῦτον τὸν τόνον τῆς ἐπακολουθή • σεως πάντες, ἐὰν ἀρέσκῃ, κρατήσωμεν. ᾿Απὸ · πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐλέχθη· Αναγνωσθείη. • Λαϊτός νοτάριος ἀνέγνω.» ΒΑΛΣ. Ο τύπος τῆς πρὸς τοὺς Δονατιστές συνελεύσεως καὶ τὰ εν τῇ παρούσῃ συνελεύσει λαληθέντα, ἰδικά εἰσι περὶ τῶν Δονατιστών. ΖΩΝΑΡ. Εδοξε τῇ συνόδῳ ἕκαστον τῶν ἐπισκήπων ἐν τῇ ἰδίᾳ πόλει τοῖς προέχουσι τῶν Δονατιστῶν ὁμοῦ γενέσθαι, ἢ καὶ ἕτερον ἐπίσκοπον προσλαβέσ Οαι, καὶ ὁμιλῆσαι αὐτοῖς καὶ διαλεχθῆναι, ἢ διὰ τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν πρωτευόντων ἐν ταῖς χώραις προσκαλεῖσθαι αὐτούς· τουτέστιν εἰ μὴ ἐχόντες συνέρχοιντο. ΑΡΙΣΤ. • Εκαστος τῶν ἐπισκόπων ἐν τῇ ἰδίᾳ • πόλει τοῖς ἀρχηγοῖς τῶν Δονατιστῶν συνελθέτω, , ἢ προσλαβέσθω καὶ τὸν γείτονα, ἵνα τοῖς αὐτοῖς • συνέλθωσιν. ο Σπεύδοντες οἱ θεῖοι Πατέρες προσενῶσαι τῇ και Τελική Εκκλησίᾳ τοὺς Δονατιστάς, οἵτινες ἐξ αὐτῆς κακῶς ἑαυτοὺς ἀπέσχισαν, οὐ διέλειπον παρακα λοῦντες αὐτοὺς ἀποστῆναι τῆς παλαιᾶς πλάνης, καὶ τὴν ἀλήθειαν παραδέξασθαι. Διὰ τοῦτο γοῦν ἔδοξεν αὐτοῖς καὶ ἔτι δέον εἶναι ἔκαστον τῶν ἐπισκόπων τῶν ἐν τῇ ἰδίᾳ πόλει καθ᾿ ἑαυτὸν τοῖς τῶν Δονατιστῶν ἀρχηγοῖς προσελθεῖν, ἢ καὶ ἕτερον προσλαθέσθαι γείτονα, καὶ μετ᾿ αὐτοῦ συνελθεῖν αὐτοῖς, καὶ πρὸς αὐτοὺς εἰπεῖν τὰ ἐν τῷ ἐφεξῆς κανόνι ζητῶς γεγραμμένα· καὶ εἰ μὴ πεισθῶσιν οὕτω παρακαλούμενοι, διὰ τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας ἀπελαθῆναι · ῶν ἐκκλησιῶν, ὧν ἐπέβησαν. · Αυρήλιο; ἐπίσκοπος εἶπε· Τὸ παρὰ τῆς αὐθεν · τίας ἐκείνης της μεγίστης καθέδρας ἡμῖν ἐπι- · τραπὲν αἰτοῦμεν τὴν ὑμετέραν ἐντιμιότητα ἀναο γνωσθῆναι, καὶ εἰς πέρας ἀχθῆναι κελεῦσαι. • Αναγνωσθείσης δὲ τῆς κελεύσεως καὶ τοῖς επεπραγμένοις συντεθειμένης, ἐπίσκοπος τῆς • καθολικῆς Ἐκκλησίας εἶπεν· Τὸ διὰ τῆς ὑμε • τέρας τιμιότητος πρὸς τοὺς Δονατιστὰς ὀφεῖλον · ἀπενεχθῆναι ἐντολικὸν ἀκοῦσαι, καὶ τοῖς πεπραγμένοις ἐμβαλεῖν, καὶ πρὸς αὐτοὺς ἀποκομίσαι ι καταξιώσατε, καὶ τὴν τούτων ἀπόκρισιν πάλιν · διὰ τῶν ὑμετέρων πεπραγμένων ἡμῖν ἐμφα • νίσαι. Συνερχόμεθα ὑμῖν αὐθεντικῶς ἀποστα «λέντες ἐκ τῆς ἡμετέρας αυθεντικής συνόδου, • ἐπιθυμοῦντες χαρῆναι περὶ τῆς ὑμετέρας διορ ‹ jungere, ut pariter cos in unaquaque civitate et loco per magistratus, vel eos qui primas < partes ferunt, in iis:lem locis conveniant. Hor, • si omnibus placci, edicatur. Ab omnilus epi- ‹ scopis dictum est:{Omnibus placet: et hoc onines mostra subscriptione confirmavimus. Peti- ‹ mus præterea, ut epistolis, quæ debent a sy- ‹ nodo mitti ad magistratus, tua pro omnibus • sanctitas subscribal. Aurelius episcopus dixit: ‹ Si videatur vestræ dilectioni, forma congres- ‹ sionis cum illis legatur, ut hunc prosecutionis • tenorem omnes, si placet, teneamus. Ab omnni- • bus episcopis dictum est:iLegatur. Latus no- ‹ tarius legit. › BALS. Forma congressionis cum Donatistis, et quæ in præsenti synodo dicta sunt, Donatistis specialiter conveniunt. ZUNAR. Synodo item placuit, ut episcopi omnes in sua quisque urbe, adhibito etiam altero, si videretur, cpiscopo, eos qui se Donatistarum prinos ferebant convenirent; vel magistratuum aut eorum, qui in regionibus præsidebant, auctoritate advocandos curarent, hoc est, nisi ipsi sponte sua conveniant. ARIST. ‹ Unusquisque episcoporum in sua civitate ‹ Donatistarum ductores conveniat: vel assumat ‹ etiam vicinum, ut eos conveniant,» Omnein navantes operam divini Patres Jonatistas Ecclesiæ catholicæ adunare, qui se ab ea pessinie absciderunt, non cessabant eos adhortari ut ab antiquo errors desisterent, et veritatem amplecterentur. Idcirco visum est iis et adhuc necessarium esse, ut quisque episcoporum per seipsum in pro-. pria civitate Donatistarum ductores adiret, vel etiam alium adjungeret vicinum, et cum co istos conveniret, iisque indicaret quæ in sequente canone diserte scribuntur: et si sic admoniti nou persuadeantur, per regiam potestatem ab ecclesiis illis, quas invaserunt abigantur. CANON XCV. ‹ Aurelius episcopus dixit: Quod ab auctoritate camplissimæ illius sedis nobis permissum sit, ‹ petimus a vestra veneratione ut legatur, eaque id ad effectum deduci jubeat. Lecta autem jus- ‹sione, et actis conjuncta, dixit episcopus universalis Ecclesiæ: Quod per vestram venera- • tionem debet ad Donatistas deferri mandatum, audire et actis insercre et ad ipsos deportari. • curare velitis et eorum rursus responsionem ‹ per vestra acta nobis ostendere. Convenimus ‹ eos authentice, missi a nostra authentica sy- • nodo, cupientes de vestra correctio e falari. Scimus enim dilectionem Domini, qui dixit: • Berati pacifici, quoniam 628 ipsi lilii Dei vo- ‹ cabantur. › Nos quoque per prophetam admo❤

‹ nuit, ut iis etiam “, qui nolunt dici fratres ‹ nostri dicamus; Fratres nostri estis. Hanc ergo ‹ nostram ex pacifica dilectione ad vos proficis- «centem admonitiouem pro nihilo ducere non ‹ debetis; ut si quid nos veritatis habere existic matis, id asserere 'ne dubitetis: il est, ut ve- ‹ stra coacta synodo eligatis ex vobis ipsis, qui- ‹ bus vestræ ejusmodi causæ probaudæ negotium 1 committi debeat; ut nos quoque hoc ipsum ‹ facere possimus et ex nostra synodo eligantur, < qui debent cum iis, qui ex vobis electi fuerint, • statuto loco et tempore, quidquid ex contro- ‹ versiæ, quod nostram a vobis communionem • separat, paciflce examinari; et tandem ali- • quando auxilio Domini Dei nostri antiquus error • finem accipiat, ne utique propter hominum • persuasionem imbecillæ animæ et imperiti po cpuli sacrilega aliqua separatione pereant. Si ‹ hoc enim fraterne admiseritis, veritas facile • apparebit: sin id facere nolueritis, infidelitas ‹ vestra statim cognoscetur. Et cum recitata esset • baec forina, ab omnibus episcopis dictumn est: . lloc valde placet, fiet. Εt subscripserunt: Au- ‹ relius episcopus Carthaginensis ecclesiæ, præ- ‹ senti decreto consensi et lecto subscripsi. Simi- ‹liter et reliqui episcopi subscripserunt.» • Hæc synodus adversus Donatistas legatos ad ‹imperatores misit: clarissimo imperatori Honorio Augusto sextum consuli A. D. sexto Kalendas • Julias Caribagine; in ecclesia Basilica Secunda. ‹ In hac synodo legationem susceperunt Theasius ‹ et Evodius adversus Douatistas, In qua synodo ‹ compositum est commonitorium. › BALS. Nec ea, qua sunt in praesenti collocutione; interpretatione indigent. De Donatistis enim speciatim sunt. ZONAR. Postulatun est, ut ea, quæ per legatos Donatistis erant denuntianda, in synodo legerentur; quæ quidem prout a legatis proposita, erant ejusmodi. Ad vos inquiunt authentice, hoc est, auctoritate a synodo accepta, proficiscimur vos conve⚫ nire cupientes, ut de vestra emendatione lætamur. Scimus namque beatos Domini voce, pacis consiliatores nominari. Et quamvis fratres nostri dici molitis, a nobis separantes; fratres ipsi nihilominus vos appellamus. Quamobrem uostram hanc a dilectione profec:am admonitionem, qua scilicet ea in quibus decepti estis, memoriæ vestræ subjicimus, ne contemnite; verum si a vobis stare veritatem intelligitis: ejus vos quoque sectatores ac propuτes Matth. V, • θώσεως. Επιστάμεθα γὰρ τὴν ἀγάπην του • Κυρίου εἰπόντος. Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, · ὅτι αὐτοὶ υἱοὶ Θεοῦ κληθήσονται. Ὑπέμνησε δὲ · καὶ διὰ τοῦ προφήτου, ὥστε ἔτι μὴν καὶ τοῖς • μὴ βουλομένοις λέγεσθαι ἀδελφοῖς ἡμῶν, λέγειν · ἡμᾶς, ο ἀδελφοὶ ἡμῶν ἐστε. Ταύτην τοίνυν την • ἐξ ἀγάπης εἰρηνικῆς ἐρχομένην ἡμετέρανανά!- • νησιν ἐξουθενῆσαι οὐκ ὀφείλετε, ἵνα, ἐάν τί ποτε · ἀληθείας ἔχειν ἡμᾶς εἴησθε, ἀντιλαβέσθαι τούτου • μὴ ἀμφιβάλητε· τοῦτ' ἔστιν, ἵνα συναχθείσης συν • όδου ὑμῶν ἐπιλέξοισθε ἐξ ὑμῶν αὐτῶν τους • ὀφείλοντας τὸ πρᾶγμα ἐμπιστευθῆναι της τοιαύτ • τῆς ὑμῶν δικαιολογίας· ὅπως καὶ ἡμεῖς δυνη · θῶμεν τὸ αὐτὸ ποιῆσαι· τοῦτ' ἔστιν ἵνα ἐκ «τῆς ἡμετέρας συνόδου ἐπιλεγῶσιν οἱ ὀφείλοντες · μετὰ τῶν ἐξ ὑμῶν ἐπιλεγέντων ἐν ὡρισμένῳ • τόπῳ καὶ καιρῷ πᾶν τὸ τῆς ζητήσεως εχόμενον, • τὸ τὴν ἡμετέραν ἀφ' ὑμῶν κοινωνίαν χωρίζον, «εἰρηνικῶς ἐξετάσαι· καὶ κἂν δέ ποτε τῇ βοηθεία • τοῦ Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν τέλος ἡ παλαιὰ δέ • ξηται πλάνη, μήποτε διὰ πεῖσμα ἀνθρώπων < ἀσθενεῖς ψυχαὶ καὶ ἄπειροι λαοὶ ἱεροσύλῳ τινὶ χωρισμῷ ἀπόλωνται. Ἐὰν γὰρ τοῦτο ἀδελφικῶς • καταδέξησθε, εὐχερῶς ἡ ἀλήθεια διαφανήσεται· · εἰ δὲ τοῦτο ποιῆσαι μή θελήσητε, ἡ ἀπιστία ὑμῶν εὐθέως γνωρισθήσεται. Καὶ ἀναγνωσθε. - · τος τοῦ τοιούτου τύπου, ἀπὸ πάντων τῶν ἐπι • σκόπων ἐλέχθη· Πάνυ ἀρέσκει· τοῦτο γενήσεται. • Καὶ ὑπέγραψαν. Αυρήλιο; ἐπίσκοπος τῆς Καρ • χηδόνων ἐκκλησίας τῷ παρόντι ψηφίσματι • συνήνεσα, καὶ παραναγνωσθέντι ὑπέγραψα. • Ομοίως καὶ οἱ λοιποὶ ἐπίσκοποι ὑπέγραψαν. ο Αὕτη ἡ σύνοδος κατὰ τῶν Δονατιστῶν πρεσβευτάς πρὸς τοὺς αὐτοκράτορας ἀπέστειλε τῷ ἐνδοξοτάτῳ βασιλεῖ Ονωρίῳ Αὐγούστῳ τῷ ἔκτῳ ὑπάτῳ τῇ πρὸ ἐξ Καλανδῶν Ιουλίων ἐν Καρχηδόνι εἰς τὴν ἐκκλησίαν τῆς βασιλικῆς Σεκούνδης. Εν ταύτῃ τῇ συνόδε τοποτηρησίαν ἀνεδέξαντο θεάσιος καὶ Εὐόδιος κατὰ τῶν Δονατιστῶν. Ἐν ᾗ συνόδῳ συνετάχθη κομμο νιτόριον. ΒΑΛΣ. Οὔτε τὰ ἐν τῇ παρούσῃ ὁμιλίᾳ ἑρμηνείας δέονται. Ἰδικὰ γάρ εἰσι περὶ Δονατιστῶν. ΖΩΝΑΡ. Εξητήθη αναγνωσθήναι τῇ συνέδῳ, ἐνετάλθησαν εἰπεῖν οἱ ἀποσταλέντες πρὸς τοὺς Δο νατιστάς. Τὰ δὲ ἦσαν τοιαῦτα, ὡς ἀπὸ τῶν πρεσβειῶν λεγόμενα, ότι Συνερχόμεθα ὑμῖν αὐθεντικῶς, ἔχουν ἐξουσίας λαβόντες παρὰ τῆς συνόδου, προσομιλῆσαι ὑμῖν ἐπιθυμοῦντες, χαρῆναι ἐπὶ τῇ διορ θώσει ὑμῶν. Οίδαμεν γὰρ τὸν Κύριον μακαρίζοντα τοὺς εἰρηνοποιούς, καὶ μὴ θέλοντας ὑμᾶς καλεῖσθαι ἀδελφοὺς ἡμῶν, ἀλλ' ἀποσχίζοντας ἀφ' ἡμῶν, ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ἀδελφοὶ ἡμῶν ἐστε. Διὸ μὴ ἐξουθενήσητε τὴν ἐξ ἀγάπης εἰρηνικὴν ἀνάμνησιν ἡμῶν, τουτέστιν ὅτι ἀναμιμνήσκομεν ὑμᾶς τῶν σφαλμάτων ὑμῶν· ἀλλ' ἐὰν οἴησθε ἀληθείας ἔχεσθαι, ἀντιλα βάνεσθαι ταύτης, ήγουν υπεραγωνίσασθαι τῆς νο

IN CAN. XCVI CONC. CARTHAG. μιζομένης ὑμῖν ἀληθείας μὴ ἀμφιβάλητε. Επιλέ- gnatores feri ne dubitetis. Aliquos porro ex vestro a numero designate, qui cum delectis a nustra synodo congrediantur deque iis, quorum causa s nostra communione separati estis colloquantur; ut sero quamvis aliquando tamen finem antiquus error accipias; ne propter aliquos, stulle nimis ac pra fracte suæ sententiæ retinentes, imbecillæ animæ populique innumerabiles exitiose perdantur (quainvis illud, άπειροι λαοί, vel οὐ multitudinem innumerabilee, vel ob simplicitatem ac rerum imperitiam intelligi liceat) ab Ecclesiæ catholicæ consortio sacrilega separatione disjuncti. Aminorum namque jacturam qui sacrosancti sunt, diviuoque munere homini dati, propter illud ab Ecclesia catholica dissidium, sacrilegii nomiue jure appelξασθε δέ τινες ἐξ ὑμῶν, τοὺς διαλεχθησομένους τοῖς ἐπιλεγησομένοις ἐκ τῆς ἡμετέρας συνίδου περὶ τῶν χωριζόντων ὑμᾶς ἐκ τῆς ἡμῶν κοινωνίας· ἵνα, κἂν βραδέως τέλος ή παλαιὰ δέξηται πλάνη, μή ποτε διὰ πεῖσμα ήτοι διὰ ματαίαν ἔνστασιν ἀνθρώπων ἀπόλωνται ἀσθενεῖς ψυχαὶ καὶ ἄπειροι λαοί (άπειροι ἢ κατὰ πλῆθος, ἢ δι᾽ ἁπλότητα καὶ ἄγνοιαν τοῦ καλοῦ) χωριζόμενοι τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας Ιεροσύλῳ χωρισμῷ. Τὸ γὰρ ψυχὰς ἀνθρώπων, ἱερὸν οὖσας καὶ θεῖον χρῆμα, ἀπόλλυσθαι ἐκ τοῦ χωριο μοῦ τῆς καθολικής Εκκλησίας ἱεροσυλίαν εκάλεσαν, ὡς συλουμένων τῶν ἱερῶν ψυχῶν παρὰ τῶν ἀπα τώντων αὐτάς· ἡ ὅτι μὴ κατὰ τὴν παράδοσιν τῆς Ἐκκλησίας τὰ ἱερὰ μετιόντες, ὡς δὲ αὐτοῖς δοκοῦν αὐτὰ ψηλαφῶντες καὶ μεταχειριζόμενοι, συλώσιν lavere; quod sacra auimæ ab illis, qui eas deciαὐτὰ, μὴ χρώμενοι αὐτοῖς κατὰ τὸ τοῦ Δεσπότου θέλημα. Ο γὰρ παρά γνώμην τινὸς ψηλαφών πράγμα αὐτοῦ κλέπτης κρίνεται τοῖς τῆς πολιτείας θεσμοῖς. piunt quasi furto subtrahantur: vel etiam quia contra ecclesiastistica traditionis institutum res sacras invadentes, easque pro arbitrio contrectantes et administrantes, sacra diripiunt; cum neqnaquam ex Domini voluntate ipsis utantur, Quicunque enim præter utitur eum leges quoque civiles furti renin esse decernant. ΑΡΙΣΤ. 4 Ητω τὰ πρὸς τοὺς Δονατιστὰς λεχθησε- · μενα τάδε· Ἐπιθυμοῦμεν χαρῆναι ἐπὶ τῇ ὑμῶν • διορθώσει· ἐκελεύσθημεν γὰρ καὶ πρὸς τοὺς • μὴ ἀνεχομένους εἶναι ἡμῶν ἀδελφοὺς λέγειν, • Αδελφοὶ ἡμῶν ἐστε. Διὸ συνερχόμεθα ὑμῖν, καὶ • υπομιμνήσκομεν, ὡσὰν εἴ τινα δικαιολογίαν ἔχειν • οἴεσθε, ἐπιλέξησθε τοὺς ταύτην πιστευθησομέ ο νους ἀπαντῆσαι, ὀφείλοντας ἐν ὡρισμένῳ τόπῳ · καὶ καιρῷ· εἰ δὲ μή, ἡ ἀπιστία ὑμῶν ἐντεῦθεν • γνωρισθῇ.» Σαφής. • Τὸ κομμονιτόριον, ὅπερ ἔλαβον οἱ κατὰ τῶν Δονα- • τιστῶν πρεσβευταί. Κομμονιτόριον τοῖς ἀδελ · φοῖς Θεασίῳ καὶ Εὐοδίῳ, τοῖς πεμφθείσι πρε ι σβευταῖς ἐκ τῆς ἐν Καρχηδόνι συνόδου, πρὸς • τοὺς ἐνδοξοτάτους καὶ θρησκευτικωτάτους αὐτ • τοκράτορας. Ηνίκα τὴν τοῦ Κυρίου βοήθειαν • τοῖς εὐσεβεστάτοις προσελθοῦσι βασιλεῦσι, τού- • τοῖς ἐμφανίσουσιν, ποίῳ τρόπῳ τελείᾳ ἡ παρ. • ῥησίᾳ κατὰ τὴν τοῦ ἀνωτέρου ἐνιαυτοῦ σύνοδον • οἱ πρωτεύοντες τῶν Δονατιστῶν τοῖς πολιχνιω- • τικοῖς πεπραγμένοις συνελθεῖν προετράπησαν, • ἵνα, εἰ ἐθάρρουν, τοῦ οἰκείου δόγματος ἀντιλα- • βέσθαι, ἐπιλεγέντων τινῶν ἱκανῶν ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἀριθμοῦ, μεθ᾿ ἡμῶν εἰρηνικῶς ἀμφέβαλλον, καὶ • ἡμερότητι Χριστιανικῇ ἀναμφιβόλως εἶχον ἐπιο δείξαι, εί τί ποτ' ἀληθείας μετεῖχον, ὅπως ἐκ • τούτου ή καθολική ειλικρινότη;, ἡ ἔκπαλαι τοῖς • ἀνωτέρω διαλάμψασα χρόνοις, καὶ νῦν ὁμοίως · διὰ τῆς ἀπειρίας καὶ μονοτονίας τῶν ἀντιλεγόν- • των εγνωρίζετο. 'Αλλ' ἐπειδὴ τὸ μὴ θαῤῥεῖν • συνείχοντο σχεδόν, οὐδὲν ἐτόλμησαν ἀποκρίνα- • σθαι. Διὸ ἐπισκοπικὴ καὶ εἰρηνική τάξι; περὶ · τοὺς τοιούτους πεπλήρωται, κἀκεῖνοι τῇ ἀλη • θείᾳ μὴ δυνηθέντες ἀποκριθῆναι, εἰς ἀτόπους • βίας μετεστράφησαν, ὡς πολλοὺς ἐπισκόπους • καὶ πολλούς κληρικούς, ἵνα τὸ περὶ τῶν λαϊκῶν domini voluntatem alterius re 629 ARIST. • Quæ ad Donatistas legenda, hæc • sunt: Vestra gaudere correctione nobis in votis ‹ est: in mandatis euim accepimus, ut iis etiam • qui nostri esse fratres agre ferunt, dicamus, ‹ fratres nostri estis. Vos itaque convenimus, et ‹ admonemus, ut, si qua causæ vestræ defensio • vobis superesse videatur, deligatis aliquos, qui- ‹ bus committatur, qui in condieto loco et tem. • pore prodire debent: alioquin ipfilelitas ve- • stra exinde patcat.» Perspicuus. CANON XCVI. • Commonitorium, quod acceperant legati contra • Donatistas. Commonitorium fralibus, Theasio ‹ et Evodio, missis legatis a synodo Carthaginensi ad clarissimios et religiosissimos impera- ‹ tores: Quando Dei auxilio ad religiosissimes • imperatores accesserint, eis aperiat, quomodo • plena libertate in superioris auni synodo Dona - ● tistarum primates ae acta civilia convenire ad- ‹ moniti fuere, ut si suum dogma tueri confide- «rent, aliquibus idoneis ex eo le numero elec- • tis, nobiscum pacifice contenderent, et mansue- • tudine Christiana nobis citra dubitationem os- ‹ tenderent, si quid veritatis tenerent: ut ex en • catholica sinceritas, quæ jam olim supe- ‹rioribus illuxit temporibus, nunc quoque siin:- ● liter per contradicentium ignorantiam et pervi- • caciam cognoscatur. Sed quia non satis file- • bant, fere nihil ausi sunt respondere. Quare • quoniam episcopale et pacificum in eos implem ↑ tum est officium, et illi veritati respondere non ‹ valentes, ad exsecrandas violentias conversi ‹ sunt, adeo ut multos episcopos et multos clee ricos, ut de laicis taceam, iusidiis appeterint, ‹ et præterea etiam aliquas ecclesias invaserint, et alias invadere conati sint: eorum est dein- • ceps humanitatis providere, ut catholica Ec-

· σιωπήσωμεν, ἐπιβουλαῖς συσχεῖν, καί τισι δὲ • ἔτι μὴν ἐκκλησίαις ἐπέβησαν, καὶ ἄλλαις ἐπελ • θεῖν ὁμοίως επειράθησαν, τῆς αὐτῶν φιλανθρω · πίας λοιπόν ἐστι προνοί σασθαι, ἵνα ἡ καθολικὴ Εκκλησία, ἡ αὐτοὺς θρησκευτική Χριστῷ γεν νήσασα γαστρὶ, καὶ τῇ βεβαιώσει τῆς πίστεως • ἐκθρέψασα, τῇ αὐτῶν ἔτι μὴν προνοία ὀχυρωθῇ • μήποτε προπετεῖς ἄνθρωποι ἐπὶ τῶν εὐσεβῶν • αὐτῶν χρόνων φόβῳ τινὶ τῶν ἀσθενῶν λαῶν και • ταδυναστεύσωσιν. Ἐπειδὴ ὑποπείθοντες τούτους, • ἀποφαυλίσαι οὐ δύνανται. Εγνωσται γὰρ καὶ πολ- · λάκις τοῖς νόμοις ἐκβοᾶται τῶν παρασυναγών ι των ή βδελυκτή πληθύς, ποία διαπράττεται, • ἅτινα καὶ πολλάκις τοῖς θεσπίσμασιν αὐτῶν τῶν • προλεχθέντων εὐσεβεστάτων αυτοκρατόρων και • τεδικάσθησαν. Κατὰ οὖν τῆς ἐκείνων μανίας • δυνάμεθα συμμαχίας θείας τυχεῖν, οὐκ ἀήθους · δὲ, οὐδὲ ἀλλοτρίας, ἀλλ' ἀπὸ τῶν ἁγίων Γρα- • φῶν· ὁπόταν Παῦλος ὁ ἀπόστολος, ὡς ταῖς ἀλη • θιναῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων δεδήλωται, τὴν • σύμπνοιαν τῶν ἀτάκτων ἀπεκίνησεν βοηθεία. • Ημείς τοίνυν τοῦτο αἰτοῦμεν, ἵνα ταῖς καθολι · καῖς τάξεσι τῶν ἐκκλησιῶν ἀνὰ ἑκάστην πόλιν • ἀνὰ διαφόρους τόπους τῶν γειτονουσῶν ἐκά- • στων κτήσεων, ἀνυπερθέτως παραφυλακή παρα • σχεύῇ. Αμα καὶ τοῦτο δεῖν αἰτῆσαι, ὥστε τὸν ι νόμοι τὴν ἐκτεθέντα παρὰ τοῦ τῆς εὐσεβοῦς μνήμης Πατέρας αὐτῶν Θεοδοσίου, τὸν περὶ τῶν • δέκα τοῦ χρυσίου λιτρῶν, τὸν κατὰ τῶν χειροτο • νούντων καὶ χειροτονουμένων αἱρετικῶν φυλά- • ξωσιν, ἔτι μὴν καὶ κατὰ τῶν κτητόρων παρ' • οἷς ἡ ἐκείνων εὑρεθῇ συναγωγή· εἶθ' οὕτως • βεβαιωθῆναι τὸν τοιοῦτον, ὧν διὰ τὰς ἐπιδου- • λὰς οἱ τῆς καθολικῆς προτραπέντες διὰ μαρτυ- · ρίαν ἀπέθεντο· ἵνα καὶ τούτῳ τῷ φόβῳ ἐκ τοῦ • ποιεῖν σχίσματα καὶ ἀπὸ τῆς τῶν αἱρετικῶν • φαυλότητος παύσωνται οἱ τῇ κατανοήσει τῆς • αἰωνίας κολάσεως καθαρθῆναι καὶ διορθωθῆναι • ὑπερτιθέμενοι. Κἀκεῖνο ἔτι μὴν αἰτῆσαι δεῖ, • ἵνα τῇ αὐτῶν εὐσεβείᾳ ὁ καὶ μέχρι τοῦ παρόν • τος νόμος ἐπαναληφθείη, ὁ τὴν εὐχέρειαν τῶν · αἱρετικῶν ἀφαιρούμενος, τοῦ εἴτε ἀπὸ διαθηκῶν • τούτους δύνασθαι λαμβάνειν τί ποτε, ἢ καταTHEOD. BALSAMON ‹ clesia, quæ eos pio in Christo utero genuit, et ▲ • fide confirmatione aluit, eorum quoque provi- ‹ dentia muniatur; ue forte audaces et temerarii • homines, in religiosis eorum temporibus, ter- ‹ rore aliquo in bonos populos dominatum obti- ‹ nean'; quoniam eos persuadentes corrumpere ‹ non possunt. Cognitum enim est, et legibus • sæpe proclamatur, quænam eorum, qui sepa- ● ratain habent congregationem, exsecranda fa- ‹ ciat multitudo, quæ etiam sæpe prædictorum • religiosissimorum imperatorum decretis con- ‹ demnata sunt. Adversus ergo illorum insanias • possumus divina auxilia consequi, non insueta, • nec' aliena, sed a sanctis Scripturis: quando ‹ Paulus apostolus, ut veris apostulorum Actibus ‹ declaratum est, insolentium et factiosorum ho- ‹ minum conspirationem militari auxilio depulit. Nos ergo hoc petimus, ut universalibus • Ecclesiarum ordinibus, in unaquaque civitate ‹ et in diversis locis, vicinarum quarumque pos- • sessionum, sine mora custodia et præsidium • præbeatur. Simul boc quoque petendum est, ‹ ut legem latam a piæ memoriæ eorum Patro • Theodosio, de decem libris auri adversus hæ- • reticos qui ordinant et ordinantur servent; • præterea autem et adversus possessores, apud • quos illorum inventa fuerit congregatio: • deinde sic eam legem confirmari jubeant, ut ‹ adversus eos valeat, propter quorum insidias ‹ ¡¡, qui catholicæ Ecclesiæ curam gerebant, per c • testimonium depositi sunt; ut hoc saltem ter- • rore a faciendis schismatibus, et ab hæretico- ‹ rum improbitate cessent, qui æterni supplicii • contemplatione purgari, et corrigi differunt. Il- ‹ lud præterea petendum est ut corum pietate lex quæ etiam hucusque duravit, renovetur, ‹ quæque sivc ex donationibus, sive ex testa· ‹ mentis quidquam capiendi vel relinquendi, et, ‹ut semel dicam, propria vel relinquere vel ca- ‹ pere tollit potestatem Hæreticis, qui in propriæ · 630 persuasionis insania excæcati sunt, et in ● Donatistarum errore volunt permanere. Eis au- ‹ tem, qui unionis et pacis contemplatione se- ‹ ipsos volunt corrigere, supra positæ legis aper- ‹ Lus sit sensus, ut accipiant hæreditatem; si ‹ ¡is adhuc ipsis in hæreticorum errore constituà tis aliquid ex donatione vel hæreditate obvenit: • exceptis scilicet illis, qui postquam in jus vo- ‹ cati fuerint, existimarunt se desere ad catholicam Ecclesiam transire. De iis enim creden- • dum est, eos non metu cœlestis judicii, sed • terrenæ amplitudinis insatiabili cupiditate, catholicam unionem desiderasse. Ad hæc autem c omnia, auxilio opus est dynastiarium uniuscu- • jusque provinci:. Porro et si quid aliud animadverterint ecclesiasticæ utilitati conferre, • hoc peragendi et perficiendi liberam decerni- ‹ mus legationem. Illud quoque adhæc placuit, ‹ ut litteræ ex nostro conventu ad clarissimos • λιμπάνειν, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, τοῦ εἴτε καταλιμ · πάνειν τι, είτε λαμβάνειν τὰ ἴδια ἀφέληται, τῶν · τῇ μανίᾳ τοῦ ἰδίου πείσματος τυφλωθέντων, • καὶ ἐν τῇ τῶν Δονατιστῶν πλάνῃ ἐπιμένειν • βουλομένων. Τοῖς δὲ τῇ κατανοήσει τῆς ἐνότη • τος καὶ εἰρήνης ἑαυτοὺς διορθώσασθαι βουλο μένοις ὑπερκειμένου τοῦ τοιούτου νόμου ἀνοι χθείη ἡ ἀκρόασις τοῦ λαμβάνειν κληρονομίαν· · εἰ καὶ ἔτι τούτοις αὐτοῖς ἐν τῇ τῶν αἱρετικῶν • πλάνῃ καθεστώσι προσαρμόζει τί ποτε ἀπὸ δε · ρεᾶς ἢ κληρονομίας, ἐξηρημένων ἐκείνων δη • λαδὴ οίτινες μετὰ τὸ εἰς δίκην ἐναχθῆναι ἐλογία • σα το ὀφείλειν, πρὸς τὴν καθολικὴν μετελθεῖν. • Περὶ γὰρ τῶν τοιούτων πιστευτέον ἐστὶν μὴ τῷ • φόβῳ τῆς οὐρανίου κρίσεως, ἀλλὰ τῇ ἁπληστία • τῆς γηΐνης λυσιτελείας, τὴν καθολικὴν ἑνότητα

IN CAN. XCVI CONC. CARTHAG. • ἐπιποθήσαι. Πρὸς τούτοις δὲ πᾶσι τῆς βοηθείας • χρεία ἐστὶ τῶν δυναστειῶν ἑκάστης επαρχίας • Ιδίας. Καὶ ἄλλο δὲ, εἴ τι δήποτε κατανοήσουσι • τῇ ἐκκλησιαστική χρησιμότητι λυσιτελοῦν, τοῦ • το διαπράττεσθαι καὶ ἐξανύειν αὐτεξούσιον ψη- • φιζόμεθα τοποτηρησίαν. Κακείνο δὲ πρὸς τού ε'τοις ήρεσεν, ἵνα γράμματα ἐκ τῆς ἡμετέρας • συνελεύσεως πρὸς τοὺς ἐνδοξοτάτους βασιλέας 4 καὶ τὰς ὑπερεχούσας ἐξουσίας ἀποσταλῶσι, δι' • ὧν πληροφοροῦνται, ὡς τῇ συναινέσει πάντων ἡμῶν ἐπὶ τὸ εὐτυχέστατον κομιτάτων τους του • ποτηρητὰς παρ' ἡμῶν εἶναι ἀποσταλέντας. • Αλλ' ἐπειδὴ τοῖς αὐτοῖς γράμμασι πάντας • ἡμᾶς ὑπογράψαι βραδύτατόν έστι, ἵνα μὴ ταῖς • ἑκάστου ἡμῶν ὑπογραφαῖς τὰ αὐτὰ γράμματα • φορτωθῶσιν, αἰτοῦμεν, ἀδελφὲ Αυρήλιο, ἵνα · ἐν τούτοις ἡ σὴ ἀγάπη ὑπογράψαι ἐπ' ὀνόματι · πάντων ἡμῶν καταξιώσῃ. Καὶ ὑπέγραψαν • Αυρήλιος ἐπίσκοπος τῆς ἐν Καρχηδόνι ἐκκλησ ο σίας τῷ παρόντι ψηφίσματι συνήνεσα, καὶ παι • ραναγνωσθέντι ὑπέγραψα, ὁμοίως καὶ οἱ λοιποὶ • ὑπέγραψαν. Γράμματα ἔτι μὴν πρὸς τοὺς ἄρ • χοντας πέμψαι δεῖ, ἕνα ἕως οὗ Κύριος τους · τοποτηρητὰς ὑποστρέψαι πρὸς ἡμᾶς ἀξιώσῃ, • παρὰ φυλακὴν ἀνὰ τὰς τῶν πόλεων τάξεις καὶ ο κτήτορας τῶν χωρίων τῆς καθολικής Εκκλη- imperatores et supereminentes potestates mit- ‹ tantur, quibus certiores flant omnium nostrum ‹ consensu ad beatissimum comitatum missos ‹ esse a nobis legatos. Sed qula iisdem litteris ab • omnibus subscribi est tardissimum, uniuscu– ‹ jusque nostrum subscriptionibus eædem I teræ ‹ onerentur, petimus, frater Aureli, ut his tua dilectio nomine omnium subscribere dignetur. ‹ Et subscripserunt; Aurelius episcopus Ecclesiæ Carthaginensis prædicto decreto consensi, • et lecto subscripsi. Similiter et reliqui sub- ‹ scripserunt. Litteræ præterea ad magistratus • mittends sunt, ut, donec Doininus voluerit le- • galos ad nos redire, præsidium per ordines ci- ‹ vitatum et possessores prædiorum universalis ⚫ Ecclesiæ distribuant. Præterea adjungere quo- ‹ que oportet de Equitio ut ejus impudentia et <improbitas a diœcesibus extrudatur, quas ‹ a curatoribus Hipponensis Ecclesia sacerdotali • jure sibi vindicat. Porro littera quoque adl epi- ‹ scopum Romanæ Ecclesiæ commendatione le- • gatorum mittendæ sunt, et ad alios ubi est ‹ imperator. Et similiter subscripserunt. Aure- ‹ lius episcopus Carthaginensis Ecclesiæ præ. • senti decreto consensi, et lecto subecripsi: 4 siiniliter et reliqui subscripserunt. · σίας επιμερίσωσιν. Ἔτι μὴν δεῖ προσζεύξας καὶ περὶ τοῦ Δικυτίου, ἵνα ἡ ἀναίδεια αὐτοῦ ἐξω- • θηθῇ ἀπὸ τῶν διοικήσεων, ἂς ἐκ τῶν φροντιστῶν τῆς ἐν Ἱππῶνι ἐκκλησίας ἱερατικών δι • καίων πρὸς ἑαυτὸν διεκδικεῖ. Καὶ γράμματα δὲ πρὸς τὸν ἐπίσκοπον τῆς Ῥωμαϊκῆς Εκοι κλησίας περὶ τοῦ παραθέσθαι τοὺς τοποτηρητές πεμφθῆναι ὀφείλουσι, καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους δὲ, · ὅπου ἐστὶν ὁ βασιλεύς. Καὶ ὑπέγραψαν ὁμοίως. Αυρήλιος ἐπίσκοπος τῆς ἐν Καρχηδόνι ἐκκλη · σίας τῷ παρόντι ψηφίσματι συνήνεσα, καὶ παραναγνωσθέντι ὑπέγραψα ὁμοίως καὶ οἱ λοιπο. • ὑπέγραψαν.» ΒΑΛΣ. Καὶ τὰ ἐν τῇ παρούσῃ διαλαλιᾷ τυπωθέντα παρὰ τῶν Πατέρων διὰ τοὺ; Δονατιστὰς ἰδικά εἰσι, καὶ μὴ ἐξακουόμενα εἰς τὴν τῶν ἐκκλησιῶν κατά στασιν. Καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ ἑρμηνεία, ἐδέησεν ἡμῖν χάριν τούτων. ΖΩΝΑΡ. Τῶν Δονατιστων μή δεξαμένων τὴν πρὸς αὐτοὺς τῆς συνόδου πρεσβείαν, οἱ Πατέρες άθροι σθέντες πάλιν πρεσβείαν στείλαι κατ' αὐτῶν πρὸς τὴν βασιλέα 'Ονώριον ἐβουλεύσαντο. Ηρχε γὰρ τότε τῆς Ῥώμης καὶ τῶν ἐσπερίων “Ονώριος· καὶ τοῖς στελλομένοις ἔγγραφον ἐνταλτήριον δεδώκασιν εἰς ὑπόμνησιν ὧν ἔμελλον πρὸς τὸν βασιλέα εἰπεῖν ὁ κομμονιτόριον ὠνόμασαν. Ηταν δὲ τὰ ἐντεταλμένα τοιαῦτα, ὅτι Μετὰ παῤῥησίας ἡμῶν προσκαλεσαμέν νων τοὺς πρωτεύοντας τῶν Δονατιστῶν συνελθεῖν, καὶ, εἰ θαῤῥοῦσιν, ἀντιλαβέσθαι τοῦ οἰκείου δόγμα τος, ὅπως καὶ νῦν ἐγνωρίζετο, ἀντὶ τοῦ καὶ νῦν ἐφανεροῦτο, διὰ τῆς ἀπειρία, καὶ μονοτονίας, ήγουν τῆς ἀμαθείας καὶ αὐτογνώμου ἐνστάσεως τῶν ἀντιλεγόντων, ή καθολική ειλικρινότης, ἡ καθαρότης δηλαδὴ τῶν τῆς καθολικής Εκκλησίας δογμάτων. Εἰ γὰρ συνῆλθον, φησίν, ἐγνώσθησαν ἂν ὅτι ἐξ ἀμαθείας καὶ ματαίας ενστάσεως ἐνίστανται περὶ ὧν δοξάζουσιν·, ἀλλ' ὅτι οὐκ ἐθάρρουν, οὐδὲν σχεδὸν ἀπεκρίθησαν. Ἐπεὶ οὖν, ὅσα ἔδει ἡμᾶς ὡς ἐπισκόπους ποιῆσαι, εἰρηνικῶς ἐποιήσαμεν· PATROL. GR. CXXXVII. BALS. In præsenti quoque sermone, quæ a Patribus adversus Domatistas statuta sunt, sunt specialia, et ad ecclesiarum constitutionem) non extenduntur. Et ideo nec interpretatione quidem indigent. ZONAR. Cum Donatistæ legationem ad ipsos a synodo missam rejecissent, conventu inter se babito Patres alteram legationem contra ipsos ad imperatorem Honorium mittendam esse censuerunt (imperabat enim eo tempore Romæ et Occidenti Honorius); atque ut eorum quæ apud imperatorem agenda forent facilius meminissent, omnia scriptis consignata legatis tradidere, atque id scripti genüs commonitorium appellavere. Erant autem mandala ejusmodi: nobis, inquiunt, magna animi fiducia ad congressun Donatistarum primates vocati, atque ad sui dogmatis, si tantum sperarent, propugnationem invitati fuere; ut hoc quoque tempore catholicæ veritatis liquidissima puritas adversariorum tum imperitia tum pertinacia magis magisque iunotesceret ac illustraretur. Nam cum congressum nist recusassent, illos ex sola veri ignoratione stu laque obstinatione opinionibus suis pertinaciter insistere facile perspectum fuisset: verum quia suæ causæ haud satis fiderent, responsum fere nullum dedere. Quoniam igitur omnes episcopalis officii

partes sedato animo atque amico erga cos imple- ἐκεῖνοι δὲ εἰς ἀτόπους βίας μετεστράφησαν και vimus, illi vero ad vim atque iusidias importune conversi sunt; imperatoris benignitatis esse arbitramur curare,' ut catholica Ecclesia, quæ ipsos in orthodoxæ veritatis 631 gremio genuit, atque in fde bene firmatos educavit, a qua illi vilelicet firma ac stabili fide imbuti sunt, per eosdem munita sit atque defensa; ne forte nefarii homines, quos rationum momentis ad prava plenaque improbitatis ipsorum instituta suadendo traducere non poluerunt, eos terrore ac periculi denuntiatione opprimant. Quæ enim facinora isti conventiculcruun coaclores cdant, ne ipsæ quidem leges ignoravere. Auxilio igitur, neque insuelo, neque ab iis, quorum sacræ Litteræ meminere, alieno juvari se postulant; librumque Actorum apostolicorum producunt, in quo se improborum conspirationem præsidio militum divus Paulus depulisse testatur. Conspirationem vero improborum, aut eam intelligunt, cum ei in templo, quod expiatus intraverat, Asiani Judæi manus injeceruut, multitudinemque in eutn concitaverunt; quo quidem tempore cuin militibus decurrens tribunus, illum de manibus corum, qui necem afferre conabantur, eripuit: aut illam quadraginta Judæorum collectionem, qui se diris omnibus devovere, si prius cibi aliquid aut potionis degustassent, quam Paulum e medio sustulissent; nam ea re cognita tribunus, tunc quoque militum præsidio septum, Cæsaream ad Felicem præfectum misit: aut utramque simul signiflcare volueruut. Eadem igitur ratione synodi Patres ecclesias, in urbibus aliisque pluribus locis constitutas, prasidio militum custodiri volunt: legem præterea a magno quoque Theodosio conditam, ut qui hæreticis ordines contulerint, quique eos susceperint, et qui illos exceperint hospitio, decen auri libris multentur, servaţi et contra Donatistas etiam valere postulant; ut vel hoc pœnæ metu haeretici a schismate facicndo delerreautur, qui a:terni supplicii terrore minime coercentur. Legem quoque renovari, qua nec bæreditatem cernere, nec donationem adire, hæretici permiituntur; utque contra Donatistas quoque suum robur obtineat, petunt. Si qui tamen ex iis resipiscant, ejus Irgis poenis minime sint obuosii. Atsi Donatislarum aliqui de hæreditate in judicium vocati, ea bereditate aut legato aut alio ad ipsos spectante emolumento hæreseos nomine privati fuerint, tum vero lausaeta re se Ecclesiæ catholica rursus adjunxerint; ii, inquiunt, non hæreseos odio, sed detrimenti vitandi causa adducti, id consili cepisse existimabuntur; nec proinde quidquam accessio illa homines adjuvabit. Ad hæc in unaquaque provincia auxilio magistratus (hi namque sunt provincia dynasty) ecclesiis opus esse denuntiant. Legalis porro, inquiunt, si quid aliud ecclesiastica utilitati opportunum fore intellexerint, postulandi liberam facultateai damus. Placut præterea synodo Jitteras al imperatorem ac regni proceres conscribi, quibus έπιβουλάς, τῆς βασιλικῆς φιλανθρωπίας φασὶν εἶναι φροντίσαι, ἵνα ἡ καθολική Εκκλησία ὀχυρωθή, ή τούτους γεννήσασα ὀρθοδοξία, καὶ ἐκθρέψετα ἐν τῇ βεβαιώσει τῆς πίστεως, ήγουν βεβαίαν αὐτοῖς τὴν πίστιν παραδοῦσα, μήποτε ἀναιδεῖς ἄνθρωποι καταδυναστεύσωσι τῶν λαῶν, φίλον αὐτοῖς ἐπά. γοντες. Πειθοῖ γὰρ τούτου; οὐ δύνανται ἀπογαλ σαι, ἀντὶ τοῦ, εἰς τὰ φαῦλα καὶ εἰς τὴν ἑαυτῶν κακίαν ἑλκύσαι. Οἷα γὰρ οἱ παρασυνάγοντες διαπράττονται, έγνωσται τοῖς νόμοις. Αἰτοῦσιν οὖν τυχεῖν συμμαχία;, οὐκ ἀσυνήθους, οὐδὲ ἀλλοτρίας τῶν Γραφῶν, ἀλλ᾽ οἷας καὶ ἡ θεία Γραφὴ μέμνηται, καὶ τὴν τῶν Πράξεων βίβλον παράγουσι περὶ τοῦ ἁγίου Παύλου λέγοντος, ὅτι κἀκεῖνος τὴν σύμπνοιαν τῶν ἀτάκτων στρατιωτική βοηθείς διακρούσατο. Σύμ πνοιαν δὲ τῶν ἀτάκτων, ἢ τῶν ἐν τῷ ἱερῷ συσχό των αὐτὸ λέγουσιν, ὅτε ἡγνίσθη, καὶ οἱ ἐξ ᾿Ασίας Ἰουδαῖοι ηρέθισαν κατ᾽ ἐκείνου τὸν λαὸν, ὅτε μετά στρατιωτῶν καταβὰς ὁ χιλίαρχος εξήρπασεν αὐτὸν τῶν ζητούντων αὐτὸν ἀποκτεῖναι, ἢ τὴν συστροφήν τῶν τεσσαράκοντα Ἰουδαίων, οἱ ἀνεθεμάτισαν καν τοὺς μήτε φαγεῖν, μήτε πιεῖν, ἕως ἂν ἀποκτείνωσι τὸν Παῦλον· καὶ τότε γὰρ ὁ χιλίαρχος μαθὼν τοῦτο διὰ στρατιωτῶν αὐτὸν Καισάρειαν ἔστειλε πρὸς τὸν ἡγεμόνα Φίλικα, ἢ καὶ ἄμφω ταῦτα λέγουσι. Ζη τοῦσιν οὖν ὁμοίως καὶ οὗτοι ταῖς ἐν ταῖς πόλεσιν ἐκκλησίαις, καὶ ταῖς ἐν διαφόροις τύποις, παρασχε θῆναι φυλακήν φυλάττεσθαι δὲ καὶ τὸν νόμον, τὸν παρὰ τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου τεθέντα, ὥστε δέκα χρυσίου λίτρας ζημιούσθαι τοῖς χειροτονούντας αἱρετικούς, καὶ τοὺς χειροτονουμένους, καὶ τοὺς υποδεχομένους αὐτοὺς ἐν κτήσεσιν οἰκείας, κρατεῖν δὲ αὐτὸν καὶ κατὰ τῶν Δονατιστῶν, ἵνα κἂν διὰ τὸν φόβον τοῦτον τῆς ζημίας παύσωνται ποιεῖν σχίσματα οἱ αἱρετικοί, οἵτινες τῷ φόβῳ τῆς αἰωνίου κολάσεως οὐ διορθοῦνται, Αἰτοῦσι δὲ ἀνανεωθῆναι καὶ τὸν νό μον, τὸν θεσπίζοντα τοὺς αἱρετικούς μήτε κληρο νομίαν λαμβάνειν, μήτε δωρεάν, καὶ κρατεῖν αἰτὸν καὶ κατὰ τῶν Δυνατιστῶν. Εἰ δέ τινες ἐξ αὐτῶν διορθώσονται, κατὰ τούτων τὸν νόμον χώραν μὲ ἔχειν. Εἰ δὲ περὶ κληρονομίας τινὲς τῶν Δονατιστῶν εἰς δικαστήριον ήδη ειλκύσθησαν, ἐκνικωμένης ἐξ αὐτῶν ὡς αἱρετικῶν κληρονομίας, ή λεγάτου, ή εινος κέρδους περιελθόντος αὐτοῖς, καὶ μετὰ τὸ ἐναχθῆναι προσέλθωσι τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ, οὗ τοί, φασίν, οὐ πιστεύονται, ὅτι καταγνόντες τῆς αἱρέσεως αὐτῶν προσέρχονται, ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ ζη μιωθῆναι τὰ χρήματα· οὐδὲν οὖν ἐκ τοῦ προσιέναι κερδήσουσι. Χρεία δε, φασί, βοηθείας καὶ ἐκ τῶν δυναστειῶν ἑκάστης επαρχίας, ήγουν τοῦ βοηθείν ταῖς ἐκκλησίαις τοὺς ἑκάστης επαρχίας ἄρχοντας. Οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ δυνάσται τῶν ἐπαρχιῶν. Exχωροῦμεν δὲ, φασί, τοῖς στελλομένοις αντεξουσίαν τοποτηρησίαν, ὥστε καὶ ἄλλα εἴ τι νοήσουσιν ἀναγκαῖον ταῖς ἐκκλησίαις, τοῦτο αἰτεῖν. Ἔδοξε δὲ τῇ συνόδῳ γράμματα γενέσθαι πρὸς τὸν βασιλέα, καὶ πρὸς τοὺς ἄρχοντας, ὥστε γνῶναι αὐτοὺς, ὅτι συν αινέσει τῶν τῆς συνόδου Πατέρων ἐστάλησαν οἱ

IN CAN. XCVII CONC. CARTHAG. τοποτηρηταὶ εἰς τὸ κομιτάτον, ήγουν εἰς τὸ παλά- consensu Patrum legatos ad comitatum, hoc est, τιον. Θρησκευτικωτάτους δὲ τοὺς βασιλεῖς ἐκάλεσεν, ήτοι πιστοτάτους καὶ Χριστιανικωτάτους, ὡς τῆς θρησκείας τῶν Χριστιανῶν ἀντιποιουμένους. Εἰς ἀνακοπὴν τῆς βίας καὶ ἀταξίας τῶν Δονατιστών γράψαι δέον τοῖς ἄρχουσι τῶν χωρῶν ἐκείνων ἔκριναν, ἵνα παρ' αὐτῶν φυλάσσωνται αἱ ἐκκλησίαι, καὶ οἱ ἔχοντες τὰ χωρία, ήγουν ὅσοι τῆς καθολικής Ἐκκλησίας εἰσί· καὶ περὶ τοῦ Αἰκυτίου, ἵνα έχε διωχθῇ, καὶ μή τι ὡς ἱερεὺς ἐκδικῇ. Καὶ πρὸς τὸν Ῥώμης γράψαι τετύπωται περὶ τοῦ παραθέσθαι τοὺς τοποτηρητές, ήγουν συστῆσαι καὶ γνωρίσαι τῷ βασιλεῖ, καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους ἐπισκόπους τῶν χωρῶν, ἐν οἷς ἐνεδήμει τότε ὁ βασιλεύς. ΑΡΙΣΤ. * Οἱ γεννηθέντες εὐσεβείς, καὶ πίστει τρα · φέντες βασιλεῖς, χεῖρα παρέχειν ταῖς ἐκκλησίαις • ὀφείλουσιν, ἐπεὶ καὶ Παύλου δεομένου στρατιω · τικῆς χειρὸ;, τὴν τῶν ἀτάκτων διέλυσε σύμ • πνοιαν. Τῆς τῶν εὐσεβῶν βασιλέων συμμαχίας καὶ βοηθείας αἱ ἐκκλησίαι ἀεὶ προσδέονται· καὶ ὀφείλουσι ταύτην παρέχειν αὐταῖς ὡς τῆς πίστεως ὄντες πρόμαχοι· ἵνα μὴ παρὰ τῶν αἱρετικῶν ἢ τῶν ἀτάκτων καταφρονώνται. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Παῦλος τὴν τῶν ἀτάκτων σύμπνοιαν στρατιωτικής βοηθείᾳ διέλυσε. Πρᾶξις ἕκτη. • Ἐν ταύτῃ τῇ συνέδῳ τὰ ὁρισθέντα ή βραχεία • σαφηνίζει πρόσθεσις. Ἐπὶ Στελίχωνος πάλιν καὶ • Ανθεμίου, τῶν λαμπροτάτων ὑπάτων, τῇ δεκά- • τη προ καλανδῶν Σεπτεμβρίων ἐν Καρχηδόνι εἰς • τὴν ἐκκλησίαν τοῦ δευτέρου κλίματος. Τα πε • πραγμένα της παρούσης συνόδου διὰ τοῦτο ἐξου • λοκλήρου οὐκ ἐγράφησαν, ἐπειδὴ μᾶλλον τὰ κατά • τὸν καιρὸν ἀναγκαῖα ἤπερ τινὰ γενικά ωρίσθησαν, • δι' ὧν βραχεῖα σύνθεσις τῶν σπουδασμάτων τῆς • αὐτῆς συνόδου διετυπώθη.» ad palatium missos esse docerentur. Religiosissimos autem imperatores, hoc est, Christianæ fidei nominique apprime addictos, ac religionis Christianæ vel maxime retinentes appellavere. Ad compescendos Donatistarum furores et insanias, præfectis earum provinciarum mittendas esse litteras decreverunt, ut ecclesias, eosque qui prædia possidebant, si illi nimirum inter Catholicos censerentur, ipsi defenderent: de Equitio quoque ut extrudatur, nec ullam sacerdotalis muneris partem omnino attingat. Mittendas ¦etiam litteras ad Romanum episcopum, ut legatos imper. sistat, hoc est, commendet atque conciliet; ac in eamdem sententiam ad esrum regionum episcopos, in quibus tunc temporis imperator diversaretur, scribendu:n esse statuerunt. ARIST. ‹ Qui in vera religione nati, et in fide ‹ educaţi fuerunt imperatores, manum auxilia- ‹ tricen ecclesiis exhibere debent: quoniam et Paulo militaris manus indigente, hæc inso- • lentium conspirationem dissolvit.» Piorum imperatorum auxilio et adjumento semper indigent ecclesiæ: et debent illud iis præbere, utpote qui fìdei sunt propugnatores; ne ab hæreticis 632 aut immorigeris despectui habeantur. Elenium ipse qnoque Paulus insolentium hominum conspirationen militari auxilio discussit. Actio sexta. ‹ Quæ in bac synodo definita sunt brevis adje- ‹ctio declarat. Sub Stelicone rursus et Anthemio, • clarissimis consulibus, ad decinium cal. Septemb. ‹ Carthagine, in ecclesia secundi climatis. Acta • præsentis synodi propterea integre scripta non ‹ sunt, quoniam magis quæ erant pro tempore ‹ necessaria, quam ulla generalia, constituta sunt; • propter quæ brevis compositio eorum, quæ in ‹ hac synodo studiose acta sunt, expressa est. › CANON XCVII. Breviculum capitum. Ut libera legatio ex omnilms ‹ provinciis ad synodum mittatur in Mizonium. ↑ Legati quoqua litteras mittore jussi sunt, quod • debeant emittere liberam legationem: ut, quia • Carthagine solum unio facta est, litteræ mil- ‹ tantur ad magistratus, ut in aliis quoque provinciis et civitatibus ipsi magistratus jubeant ‹ studium adhiberi unioni; ut gratiarum actiones ‹ ab Ecelesia Carthaginensi pro tota Africa de ‹ ejectis Donatistis cum litteris episcoporum in ‹ comitatum mittantur. Recitate sunt litteræ • Innocentii papæ, ut episcopi ad transmarina • Τὸ βρέβιον τῶν κεφαλαίων. Ἵνα ελευθέρα τοπο · τηρησία ἐκ πασῶν τῶν ἐπαρχιῶν εἰς τὴν σύντ • οδον ἀποσταλῇ πρὸς Μιζόνιον. Τοποτηρηταὶ καὶ γράμματα ἀποστολῆναι παρηγγέλθησαν, διὰ τὸ • ὀφείλειν ἐλευθέραν ἐκπέμψαι τοποτηρησίαν· • ἵνα, ἐπειδὴ ἐν Καρχηδόνι μόνον ἔνωσις ἐγένετο, • πεμφθῶσι γράμματα πρὸς τοὺς ἄρχοντας, ὅπως · καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις επαρχίαις καὶ πόλεσιν οἱ • αὐτοὶ ἄρχοντες σπουδὴν ἐπιχορηγηθήναι κελεύ · σωσι τῇ ἑνότητι, ἵνα εὐχαριστίαι ἀπὸ τῆς ἐν • Καρχηδόνι Εκκλησίας ὑπὲρ πάσης τῆς Ἀφρικῆς · περὶ τοῦ ἀπελαθῆναι τοὺς Δονατιστός μετά · γραμμάτων τῶν ἐπισκόπων ἐπὶ τὸ κομιτάτον • πεμφθῶσιν. Γράμματα ἀνεγνώσθησαν Ιννο • κεντίου τοῦ πάππα, ἵνα οἱ ἐπίσκοποι ὡς ἔτυχε • πρὸς τὰ περαματικά απιέναι μὴ δύνανται • ὅπερ τοῦτο αὐτὸ ταῖς γνώμαις τῶν ἐπισκόπων • βεβαιοῦται· ἵνα διὰ τὴν εὐχαριστίαν περί τοῦ • ἐν Καρχηδόνι Εκκλησίας ἐπὶ τὸ κομιτάτον τεκφθώσιν. ο • pergere facile non debeant quod ipsam epi- • scoporum sententiis confirmatur: ut propter • gratiarum actionem ob exclusos Donatistas ‹ duo clerici Ecclesiæ Carthaginensis ad comita- ‹tum mittantur, › διωχθῆναι τοὺς Δονατιστά, δύο κληρικοὶ τῆς

In hac synodo quædam ex iis, quæ superius de- • creta sunt, corriguntur, sub clarissimis inspera- • toribus, Honorio septimum, et Theodosio secun c dum, Augustis consulibus, rursus luibus Juliis ‹ Carthagine in ecclesia secundi climatis, Aurelio ‹ episcopo' simul cum suis coepiscopis præsidente, assistentibus diaconis: Quia olim statutum est in ⚫ilipponensi synodo, ut singulis annis plena coga- • tur synolus Africa, non solum hic Carthagine, ‹ sed et in diversis provinciis, proprio ipsarum • ordine, et hoc servatum est; ut nos quidem ali- • quando eam in Numidiam indiceremus, aliquando • autem in Byzaciunt, hoc omnibus fratribus labo- ‹ riosum visum est, › BALS. et ZONAR. Breve seu breviculum dicitur compendiosa scriptura. Nam brevio Latinis ¡dem est, quod scindo, et brevitas, idem quod compendium. Quæ autem in canone sequantur, ut quæ non sunt utilia, ne interpretatione quidem digna visa sunt. CANON XCVIII. • Concilium commune et integrum, non nisi ur. ‹ gente necessitate faciendum esse. Placuit non ‹ esse ultra necesse fratres singulis annis con- ‹ teri; sed quoties commuais usus exegerit, id • est, totius Africa, undique datis litteris ad ‹ hanc cathedram, debere synodum fieri in ea • provincia, in qua usus et commoditas impulerit; • Causa autem, quae non fuerint communes, ◄ in propriis provinciis judicentur. › • Εν ταύτῃ τῇ συνόδῳ τινὰ ἐκ τῶν ἀνωτέρω • ὁρισθέντων διορθοῦνται. Ἐπὶ τῶν ἐνδοξοτάτων • βασιλέων Ονωρίου τὸ ἕβδομον, καὶ Θεοδοσίου τὸ • δεύτερον, Αὐγούστων ὑπάτων, πάλιν εἰδοῖς Ἰου • λίαις ἐν Καρχηδόνι εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ δευτέ • ρου κλίματος, Αὐρηλίου ἐπισκόπου ἅμα τοῖς • συνεπισκόποις αὐτοῦ προκαθίσαντος, παρεστώτων · τῶν διακόνων· Ἐπειδὴ πάλαι ὡρίσθη εἰς τὴν ἐν • Ιππῶνι σύνοδον, ὥστε καθ᾿ ἕκαστον ἐνιαυτὸν • πλήρη συνάγεσθαι σύνοδον τῆς Ἀφρικῆς, μή • μένον ἐνταῦθα ἐν Καρχηδόνι, ἀλλὰ καὶ ἀνὰ • τὰς διαφόρους επαρχίας τῇ ἰδίᾳ αὐτῶν τάξει · καὶ τοῦτο ἐφυλάχθη· ὥστε μηνύειν ἡμᾶς ποτέ · μὲν εἰς τὴν Νουμηδίαν, ποτὲ δὲ εἰς τὸ Βυζά ι κιον, καὶ τοῦτο ἐπίπονον πᾶσι τοῖς ἀδελφοῖς • έδοξε. ο ΒΛΑΣ. καὶ ΖΩΝ. Βρέβιον λέγεται ἡ κατ' ἐπιτομὴν σύντομος γραφή. Βρεβίω γὰρ κατὰ Λατίνους τὸ τέμνω, καὶ βρείτα ή συντομία. Τὰ δὲ ἐξῆς τοῦ κανόνος, ὡς μὴ χρησιμεύοντα, οὐδὲ ἑρμηνείας ἠξιώ θήσαν. • Σύνοδον μὴ γίνεσθαι κοινήν τε καὶ ὁλοτελῆ, εἰ · μὴ ἐξ ἀνάγκης. Ηρεσεν, ὥστε μὴ εἶναι περαι • τέρω ἐνιαυσίαν ἀνάγκην τοῦ συντρίβεσθαι τοὺς • ἀδελφούς· ἀλλ' ὁσάκες ἂν κοινὴ χρεία καλέσαι. • τοῦτ' ἔστι πάσης τῆς ᾿Αφρικής, γραμμάτων • διδομένων έθενδήποτε πρὸς ταύτην τὴν καθέ • δραν, σύνοδον ὀφείλειν γίνεσθαι ἐν ταύτῃ τῇ • ἐπαρχίᾳ, ἔνθα ἡ χρεία καὶ ἐπιτηδειότης συνω 4 θήσῃ· αἱ δὲ αἰτίαι αἱ μὴ οὖσαι κοιναὶ ἐν ταῖς • Ιδίαις ἐπαρχίαις κριθῶσιν. ο ΒΑΛΣ. Διαφόρων κανόνων διοριζομένων ετησίως γίνεσθαι συνόδους, ὁ παρὼν κανὼν παρακελεύεται μὴ πρὸς ἀνάγκης εἶναι τοὺς ὑπὸ τὴν σύνοδον τῆς Ἀφρικῆς ετησίως συνέρχεσθαι ἐν Καρχηδόνι, ἀλλ᾽ ὅτε χρεία κοινή καλέσει, γράμματι καλουμένων τῶν ἐπισκόπων, ἵνα μὴ συντρίβωνται οἱ ἀδελφοί. "Ωσπερ δέ τινος εἰπόντος, Καὶ παρὰ τίνων λυθήσ σονται αἱ ἀνακύπτουσαι ἐκκλησιαστικαὶ ζητήσεις; φησὶν ὡς, εἰ μὲν κοιναί εἰσιν αὗται, δογματικαὶ δηλονότι, διὰ γραμμάτων κληθήσονται οἱ ἐπίσκοπος, καὶ συνόδου γενομένης λυθήσεται τὸ ἀμφίβολον· BALS. Cum diversi canones statuant quotannis fieri oportere synodos, præsens canon 1.on Pise necesse statuit iis, qui sunt sub Africa: synodo asinuatim 633 Carthaginem convenire; sed tum demum, quando usus communis exegerit, episcopis per litteras accersitis, ne conterantur fratres. Tanquam autem dixisset quispiam: quibus autem solventur quæ emergunt ecclesiasticæ quaestiones? dicit, quod si bæ sint quidem communes, scilicet dogmatica, episcopi per litteras accerentur et facta synodo solvetur dubium: sin autem non sint ejusmodi, sed speciales seu privalr, ut quæ p αἱ δὲ μὴ τοιαῦται, ἀλλ' ἰδικαί, τυχόν μέσον κληρι sunt fortassis exortæ inter clericos et episcopos, de ils in unaquaque provincia quæretur. Quare nota, quod provinciales quidem episcopi necesse habent ad suum primatem convenire, quoties acversiti fuerint. Lege octavum canonem synodi in Trullo, et quæ in eo sunt. ZONAR. Synodum episcoporum Carthagine quotamuis haberi minime placuit, ne fratres, inquiunt, centeruntur; sed cum id communis utilitas posturlaverit, tum demum per litteras episcopi adfucctur: quae autem non su:it Catse communes, in unaquaque provincia seorsim examinentur. ARIST: Litteras ad magistraius mitti visum est, cut studium ashibrant, ut Do-atistæ expellanκῶν ἢ καὶ ἐπισκόπων ἀναφθεῖσαι, ἐν ἑκάστῃ ἐπαργια ζητηθήσονται. "Ωστε σημείωσαι ὅτι ἐπαρχιῶται ὀφείλουσιν οἱ ἐπίσκοποι παρὰ τῷ πρώτῳ αὐτῶν συνέρχεσθαι οσάκις κληθῶσιν. Ανάγνωθι καὶ τὸν ὄγδοον κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου καὶ τὰ ἐν αὐτῷ. ΖΩΝΑΡ. Εδοξε μὴ κατ' ἐνιαυτὸν γίνεσθαι τῶν ἐπισκόπων σύνοδον εν Καρχηδόνι, ἵνα μὴ συντρί σωνται, φασίν, οἱ ἀδελφοί· ἀλλ' ὅτε χρεία κοινή και λέσει, γράμμασι καλουμένων τῶν ἐπισκόπων. Τις δὲ μὴ οὖσας κοινὰς αἰτίας ἐν ἐπαρχία ἑκάστῃ ζητεί σθαι. ΛΕΙΣΤ. 4 Έδοξε γράμματα πεμφθῆναι πρὸς τοὺς ο ἄρχοντας, όπως σπουδὴν ἐπιχορηγήσωσιν ἀπε-

IN CAN. XCIX CONC. CARTHAG. • λαθῆναι τοὺς Δονατιστάς. Κοινῆς χρείας καλού- • της, γράμματα πρὸς τὴν αὐθεντικήν πεμπέσθω· • καθέδραν, καὶ σύνοδος γινέσθω, ἔνθα εὔθετον • αἱ δὲ μὴ κοιναὶ αἰτίαι ἐν ταῖς ἰδίαις επαρχίαις 4 κρινέσθωσαν. Τὸ μὲν ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ σύνοδον κατ᾽ ἔτος τῶν ἐπισκόπων αὐτῆς γίνεσθαι, καὶ τὰς παρεμπιπτούσας ἐν αὐταῖς ἰδικῶς ἐκκλησιαστικὰς ἀμφιβολίας κανο νικῶς ζητεῖν τε καὶ λύειν καὶ ἡ σύνοδος αὕτη προσο τάττει· τὸ δὲ πασῶν τῶν ἐπαρχιων τῆς Ἀφρικῆς τοὺς ἐπισκόπους συνέρχεσθαι ἄν τινι τόπῳ, καὶ κοινὴν ποιεῖν σύνοδον, εἰ μὴ κοιναί εἰσιν αἱ αιτίαι δι' ας ὀφείλουσι συνελθεῖν, ἄλλως γίνεσθαι οὐ συγκ χωρεί. Οπηνίκα δέ τις κοινὴ αἰτία κοινὴν ἀπαιτῇ γενέσθαι σύνοδον, πρὸς τὸν τὴν πρώτην καθέδραν ἔχοντα ἐπίσκοπον ὀφείλουσι παρὰ τῶν ἐπισκόπων πέμπεσθαι γράμματα, καὶ ἔνθα ἂν ἐκεῖνος κρίνη ἐπιτήδειον εἶναι συνελθεῖν, ἐκεῖσε καὶ συναχθήσονκαι ΚΑΝΩΝ ΙΘ'. • Ἵνα αἱρετοὺς δικαστὰς μὴ ἐξὸν εἴη ἐκκαλέσασθαι. • Ἐὰν δὲ γένηται ἔκκλητος, καὶ ἐπιλέξηται ὁ · ἐκκαλεσάμενος δικαστάς, καὶ μετ᾿ αὐτοῦ κἀκεῖ- · νος καθ᾽ οὗ ἐξεκαλέσατο, τοῦ λοιποῦ ἀπὸ τούτων • μηδενὶ ἐξέστω ἐκκαλεῖσθαι. Περὶ τοποτηρησιῶν • διαφόρων επαρχιῶν. Ὑφ᾽ ἐν τοποτηρησίαι • διαφόρων επαρχιῶν ἐμφανισθεῖσαι χαριέντως ι προσεδέχθησαν· τοῦτ' ἔστι τῶν Νουμηδίων, • τῶν Βυζακηνῶν, τῶν Μαύρων Σιτιφενσιῶν· < ὁμοίως δὲ καὶ Καισαριανῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀπὸ • Τριπόλεως. Περὶ ἐκβιβαστῶν τῆς Ἐκκλησίας. • Ηρεσεν πρὸς τούτοις, ὥστε ἐκβιβαστὰς ἐν πᾶσι • τοῖς τῆς Ἐκκλησίας χρειώδεσι πέντε ἐπιλεγῆναι • αιτηθῆναι, οἵτινες ἐν ταῖς διαφόροις επιμερι · σθήσονται επαρχίαις. ΒΑΛΣ. Τὰ μὲν ἄλλα τοῦ παρόντος κανόνος εἰσὶν αλυσιτελή· δ δέ φησι περὶ αἱρετικῶν δικαστών, τοιοῦτόν ἐστιν. Αἱρετικοί εἰσιν, οἳ καὶ αἱρετοὶ δικασταὶ λέγονται, οἱ κατὰ θέλησιν δικάζοντες τῶν δικαζομένων. Φησὶν οὖν ὁ κανὼν ὅτι, ἐὰν κριθῇ τις, καὶ ἐκκαλεσάμενος ἔληται παρὰ τῷδέ τινι τῷ ἐπι σκόπι τὰ τῆς ἐκκλήτου γυμνάσαι, καὶ οὐδὲ ὁ ἀντί δικες πρὸς τοῦτο ἀντιπέσῃ, οὐδενὶ τούτων τοῦ λοιτοῦ ἐξέσται ἐκκαλεῖσθαι κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ δικαστοῦ. ὃν ἄμφω οἱ ἀντίδικοι ᾑρετίσαντο. Καὶ ὁ μὲν κανὼν ἐν τούτοις ἀκολούθως τοῖς πολιτικοῖς τοῖς κειμένοις ἐν τῷ δευτέρῳ τίτλῳ τοῦ ζ' βι5. τῶν Βασιλικῶν, καὶ διοριζομένοις κατὰ τῆς ψήφου τῶν αἱρετῶν δικαστῶν ἔκκλητον μὴ δίδοσθαι. Μὴ εἴπῃς δὲ τοὺς τοιούτους αἱρετούς δικαστές καθίστασθαι μετὰ δόσεως προστίμου κατὰ τὴν φύσιν τῶν αἱρετῶν δικαστῶν. Εἰ δέ τις εἴπῃ ὡς, προστίμου μὴ ἐπερω τηθέντος, ἀκινδύνως ὁ καταδικασθεὶς οὐ πειθαρχήσει τῇ ψήφῳ, ἀκούσει ὅτι, τὸν μὴ ἔχοντα δικαιοδοσίαν ἐὰν αἱρετίσηταί τις, καὶ πρόστιμον οὐκ ἐπεσ ρωτηθῇ, μὴ ἐμμένων τῇ ψήφῳ αὐτοῦ, ἀποκριματί στους ἀθετήσῃ τὴν κατ' αὐτοῦ ἀπόφασιν· ἐπιλεξά μενος δὲ δικαστὴν ἐκκαλέσασθαι κατὰ τῆς ψήφου αὐτοῦ οὐ δύνατοι, καθὼς τοῦτο παρίσταται καὶ ἀπὸ • tur. Communi urgente necessitale, ad princi- • palem sedem litteræ mittantur, et syno:lus • celebretur in loco convenienti. Causæ autem • ordinariæ in propriis provinciis dijudicentur. In singula quidem provincia synodum episcoporum illius quotannis celebrari, et controversias proprie ecclesiasticas in iis incidentes canonice quærere pariter ac solvere, et hæc etiam synodus jubet. Omnium autem Africæ provinciarum episcopos in aliquo loco convenire et communem facere synodum, nisi communes sint cause, propter quas convenire debent, aliter fieri non permittit. Quando autem causa aliqua communis communem requirit celebrari synodum, ad episcopum, qui primar tenet cathedram, litteræ ab episcopis mitti debent, et ubi ille idoneum judicaverit convenire, ibi congregabuntur. CANON XCIX. • Neal electittis judicibus appellare liceat. Si a11- ⚫ tem emissa sit appellatio, et qui appellavit judi- • ecs elegerit, et cum illo is quoque, adversus • quem appellavit, ab his deinceps nulli appellare liceat. De diversarum provinciarum lega- ‹ tionibus. Diversarum provinciarum legationes. ‹ simul repræsentatæ libenter admissæ sunt, hoo ‹ est, Numidiarum, Byzacenornm, Maurorum Siti- •fensium; similiter autem et Cæsarianorum, et • etiam Tripolitanorum. De exactoribus Ecclesiæ. • Placuit præterea, ut exactores in onibus, • quæ fuerint Ecclesiæ necessaria, quinque eligi < petantur, qui in diversis provinciis dividantur.» BALS. Alia quidem præsentis canonis sunt inutilia: quod autem dicit de electitiis judicibns, est ejusmodi. Electitii sunt judices, qui etiam electi dicuntur, qui ex litigantium voluntate judicant. Dicit ergo canon, quod si quis fuerit judicatus, et cum appellaverit, voluerit ab hoc, quisquis is sit, episcopo de sua appellatione cognosci, et nec adversarius ei contradixerit, nulli eorum deinceps licebit appellare adversus sententiam judicis, quem uterque adversarius elegit. Ac in his quidem consistit canon, legibus civilibus convenientor, quæ sitæ sunt in tit. 2 lib. vit Basilic. et quæ statuunt adversus electitiorum judicum sententiam non dari appellationem. Ne dixeris autem hos electitios judices constitui cum datione panæ instar arbi trorum. Si quis autem dixerit, quod 634nisi pœnæ stipulatio intercesserit, condemnatus citra ulluın præjudicium sententia non parebit, audiet, quod si quis eum, qui jurisdictionem non habet, elegerit, nec pœnam promiserit, si non stet ejus sententiæ, sine ullo præjudicio poterit ejus sententiam pro nihilo ducere: qui autem judicem elegerit, ab ejus sententia appellare non potest; sicut id ex præsenti canone ostenditur. Ikee auten, ut mihi

quidem videtur, servabuntur in causis ecclesiasti- τοῦ παρόντος κανόνος. Ταῦτα δὲ κρατήσουσιν, cis, ut vult hic canon. Lex enim civilis permittit ei, qui judicem petiverit, vel aliquo alio modo elegerit, habentem jurisdictionem, a sententia ejus appellare. ZONAR. Ab arbitris civilium quoque legum decreto nulla datur provocatio. Idem ergo hic quoque canon statuit. Nam si quis, inquit, ab uno judice damnatus ad alterum provocaverit, eumque judicem, illo contra quem provocavit, adversario uimirum suo, censentiente, elegerit; neutri amplius ab ejus sententia, quem uterque judicem delegerit, licebit provocare. In illud, de diversarum provinciarum legatis. Legatos, quos synodo adfuturos speraverant, jam omnes simul advenientes, magna lætitiæ significatione synodi Patres excepere. [In illud, de exactoribus Ecclesiæ.] [Ræc quoque ad communem utilitatem mimine pertinent.] ARIST. Uno litigantium appellante, si amoo • eleetitium judicem elegeriut, ne amplius ap- € pellent.> Lex quidem civilis sic sentit de judicibus electitiis, ut non aliter electitium constituatur judicium, nisi prius quisque litigantium poenæ stipulationem proponat, quod quicunque ex iis sententia judicis ab ipsis electi non acquiescit, pœnam illam alteri persolvat, qui judicium admittit. Non enim coguntur sententiam illius recipere; sed illud apud eos ponitur. Propterea nec appellatio contra ejus sententiam locum habet, quia etsine appellatione ille, cul displicet, pœnam tantum persolvens ab ea potest recedere, Lex autem et illud dicit, quod judex, qui iu partes jurisdictionem habet, et per propriam auctoritatem eos judicare potest, judex electitius non fat. Canones autem non ita de julicibus electitiis statuunt; sed mandant, quod si litigantes episeopi vel clerici aliquos episcopornın elegerint judices electitios, et ab eis judicari voluerint, condeniniatus non amplius admittetur contra eorum provocare sententiam, sed ei etiam invitus acquiescet. Causa autem, ut nobis quidem videtur, propter quam contra judicium corum appellare non permittitur, in decimo quinto syñodi præsentis canone a nobis scribitur. ἐμοὶ δοκεῖ, καὶ εἰς τὰς ἐκκλησιαστικὰς ὑποθέσεις. κατὰ τὸν παρόντα κανόνα. Ο γὰρ πολιτικός νόμος έκχωρεῖ τῷ ζητήσαντι δικαστήν, ἢ καὶ ἄλλως πως ἐπιλεξαμένη, πλὴν ἔχοντα δικαιοδοσίαν, ἐκκαλεῖσθαι κατὰ τῆς ψήφου αὐτοῦ. ΖΩΝΑΡ. Κατά αἱρετῶν δικαστῶν καὶ τοῖς πολιτικοῖς νόμοις οὐ δίδοται ἔκκλητος. Τοῦτο οὖν καὶ δ κανὼν οὗτος λέγει. Ἐὰν γὰρ κριθῇ τις, φησί, καὶ ἐκκαλεσάμενος έληται δικαστήριον ἐκκλητάριον, καὶ μετ' αὐτοῦ κἀκεῖνος ἔληται τοῦτον, καθ' οὗ ἐξε καλέσατο, ήγουν ὁ ἀντίδικος αὐτοῦ, οὐδενὶ τούτων τοῦ λοιποῦ ἐξέσται ἐκκαλεῖσθαι κατὰ τῆς ψήφου τοῦ δικαστοῦ, ὃν ἄμφω οἱ ἀντίδικοι ᾑρετίσαντο. Ούς ἤλπιζον ἐλθεῖν εἰς τὴν σύνοδον τοποτηρητές, ὑφ᾽ ἐν, ήγουν ὁμοῦ, ἐλθόντας μετά χαράς προσεδέ ξαντο οἱ τῆς συνόδου. Καὶ ταῦτα οὐκ εἰς κοινὴν οἰ κονομίαν ὁρῶσιν. ΑΡΙΣΤ. «Ἑνὸς τῶν ἀντικρινομένων εκκαλεσαμέ • νου, ἂν ἄμφω αἱρετὸν ἐπιλέξωνται δικαστήν, • μηκέτι ἐκκαλείσθωσαν.» Ὁ μὲν πολιτικός νόμος οὕτω φρονεί περὶ τῶν αἱρετῶν δικαστῶν, ὥστε μὴ ἄλλως αἱρετὸν συνί στασθαι δικαστήριον, εἰ μὴ πρότερον ἕκαστος τῶν κρινομένων πρόστιμον επερωτηθῇ, ὡς, οἷος ἂν ἐξ αὐτῶν οὐκ ἐμμείνῃ τῇ ἀποφάσει τοῦ ἐπιλεγέντος παρ' αὐτῶν δικαστού, καταβαλεῖται τοῦτο τὸ πρόσ τιμον πρὸς τὸν ἕτερον τὸν δεχόμενον τὴν διάγνω σιν. Οὐ γὰρ ἀναγκάζονται δέχεσθαι τὴν ψῆφον αὐτοῦ· ἀλλὰ παρ' αὐτοῖς τοῦτο κεῖται. Διὰ τοῦτο οὐδὲ ἔκκλητος κατὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ χώραν ἔχει, διὰ τὸ καὶ χωρὶς ἐκκλήτου δύνασθαι τὸν ἀπα ρεσκόμενον μόνον τὸ πρόστιμον καταλαβόντα ὑπα ναχωρεῖν αὐτοῦ. Λέγει δὲ καὶ τοῦτο ὁ νόμος, ὡς ὁ πρόσφορος ὢν τοῖς μέρεσι δικαστὴς, καὶ δυνάμε νος δικάζειν αὐτοῖς ἀπὸ ἐξουσίας ιδίας αἱρετός δικαστὴς οὐ γίνεται. Οἱ δὲ κανόνες οὐχ οὕτω περί τῶν αἱρετῶν δικαστών διατάττονται· ἀλλὰ προστάτε τουσιν ὡς, ἐὰν οἱ ἀντικρινόμενοι ἐπίσκοποι ἢ κλη ρικοὶ ἐπιλέξωνταί τινας τῶν ἐπισκόπων αἱρετοὺς δικαστάς, καὶ παρ' αὐτοῖς κριθῆναι θελήσωσιν οὐκ ότι ὁ καταδικασθεὶς παραδεχθήσεται, κατὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῶν ἐκκαλούμενος· ἀλλὰ στέρξει Ο ταύτην καὶ ἄκων. Ἡ δὲ αἰτία, κατὰ τὸ ἡμῖν δοκοῦν, δι' ήν οὐ συγχωρεῖται κατὰ τῆς διαγνώσεως αὐτῶν ἐκκαλεῖσθαι, ἐγράφη παρ' ἡμῶν ἐν τῷ πεντεκαιδε κάτῳ κανόνι τῆς παρούσης συνόδου. CANON C. ‹ Ut ab imperatoribus petatur patronorum assum- • ptio pro capitibus Ecclesia. Placuit præterea, ut ⚫ nomine omnium provinciarum profecturi legati, • Vincentins et Fortunatianus, petant a glorio- • sissimis imperatoribus, ut detur ficuftas con- •stituendi defensores scholasticos, quibus hoc pum munus negotiorum defendendlorum cura • sit: et ut tanquam provincia sacerdotes iidem, • ecclesiarum defensione suscepta, facile possint • pro negotiis Ecclesiæ, quoties necessitas exe- • gerit, ad resistendum iis quæ urgent, et neccs. • Ἵνα ἀπὸ τῶν βασιλέων αιτηθῇ συνηγόρων ἀντίλη • ψις ὑπὲρ τῶν κεφαλαίων τῆς Ἐκκλησίας. Ηρε 4 σεν ἔτι μὴν, ἵνα ἐξ ὀνόματος πασῶν τῶν ἐπαρ • χιῶν οἱ πορευθησόμενοι πρεσβευταί, Βικέντιος • καὶ Φουρτυνατιανός, αἰτήσωσιν ἀπὸ τῶν ἐνδο- • ξυτάτων βασιλέων, ὥστε δοθῆναι ἄδειαν τοῦ • καταστῆσαι ἐνδίκους σχολαστικούς, οἵτινες αὐτὸ • τοῦτο τὸ λειτούργημα τοῦ ἐκδικεῖν τὰ πράγματα · ἐπιτήδευμα ἔχουσι· καὶ ἵνα ὡς ἱερεῖς τοῖς τῆς • επαρχίας οἱ αὐτοί, οἱ τὴν ἐκδίκησιν τῶν • ἐκκλησιῶν ἀναδεξάμενοι, εὐχερῶς δυνηθώσιν

saria exponenda, secreta judiciorum in- • gredi. › IN CAN. CI CONC. CARTHAG. • ὑπὲρ τῶν τῆς Ἐκκλησίας πραγμάτων, οσάκις • ἀνάγκη ἀπαιτήσει, πρὸς τὸ ἀντιστῆναι τοῖ; • ἀνακύπτουσι, καὶ ἀναφέρειν τὰ ἀναγκαῖα, καὶ «εἰς τὰ σήκρητα τῶν δικαστηρίων εἰσιέναι.» ΖΩΝΑΡ. Αἰτῆσαι τοῖς πρεσβευταῖς ἐντέλλονται ἀπὸ τῶν κρατούντων ἄδειαν τοῦ καταστῆναι ἐκδί κους σχολαστικούς, τουτέστι σχολάζειν ὀφείλοντας καὶ ἐπιτήδευμα ἔχειν, ήγουν ἔργον, καὶ λειτούργημα, ήτοι δουλείαν, τὸ ἐκδικεῖν τὰ πράγματα. Καὶ ὅσα μὲν δύνανται αὐτοὶ ἐκδικοῦσιν, ἀνθιστάμενοι τοῖς ἀνακόπτουσι· τὰ δὲ λοιπὰ ἀναφέρειν ἤτοι υπου μιμνήσκειν εἰς τὰ σήκρητα τῶν δικαστηρίων. Σή κρητα δὲ τὰ κριτήρια τοῖς Λατίνοις ὠνόμασται. Σεκέρνω γὰρ παρ' ἐκείνοις τὸ διακρίνω. ΑΡΙΣΤ. 4 Έκ βασιλέως αἰτηθήτω συνηγόρων ἀντί- • λήψις ὑπὲρ τῶν ἐκκλησιαστικῶν κεφαλαίων· • οίτινες επιτήδευμα έξουσι διεκδικεῖν τὰ πρά • γματα, καὶ ὡς ἱερεῖς περὶ τῶν ἀνακυπτόντων • εὐχερῶς ἀναφέρειν δυνήσονται. Καὶ αὖθις ἔδοξε τῇ συνόδῳ, ὡς καὶ ἐν τῷ ἑβδο - μηκοστῷ πέμπτω κανόνι ήρεσεν, ἐκ βασιλέως αίτήσασθαι, ὥστε δοθῆναι ἄδειαν καταστῆσαι ἐκδίκους τῇ Ἐκκλησίᾳ, τοῦτο αὐτὸ λειτούργημα καὶ ἐπιτήδευμα έχοντας, τὸ τὴν Ἐκκλησίαν ἐκδικεῖν, καὶ ὡς ἱερεῖς ἀνθίστασθαι πρὸς τὰ ἀνακύπτοντα, οσάκις ἂν ἀνάγκη ἀπαιτήσῃ, καὶ εὐχερῶς δύνασθαι τῷ βασιλεῖ περὶ αὐτῶν ἀναφέρειν, καὶ ἐκεῖθεν τὴν ἐπισύστασιν δέχεσθαι. ΚΑΝΩΝ ΡΑ'. 635 ZONAR. Legatis mandant, ut ab impera⚫ toribus facultatem defensores scholasticos constituendì petant, qui in eo videlicet occupati esse debeant, quorum illud sit studium, opus, ministe rium, servitium, ut negotia defendant. Εt que quidem ipsi poterunt, emergentia incommoda repellentes, tuebuntur: reliqua ad secreta judicíorum referant, ibique exponant. Eat aulem secretumn Latinis exercendi judicii locus. Nam secernere apud illos dijudicare significat. ARIST. Ab imperatore petatur patronorum as- ‹ sumptio pro Ecclesiæ capitibus; qui quidem • negotia defendere studium adhibebunt, et ut ‹ sacerdotes ea quæ emergunt referre pote- ‹ runt. › Et iterum synodo visum est, ut et in septuagesimo quinto canone placuit, ab imperatore petere, ut liceret defensores in Ecclesia constituere, idem illud ministerium studiumque habentes, Ec clesiam defendere: et ut sacerdotes emergentibus occurrerent, quotiescunque necessitas exigit, et facile imperatori ea referre possent, et illinc accipere conspirationem. CANON CI. • Περὶ τοῦ εἶναι ἐλευθέραν τὴν τοποτηρησίαν. C. Ut sit libera legatio. Placnit, ut liberam legatio • Ηρεσεν, ὥστε αὐτεξούσιον τὴν τοποτηρησίαν < ἔχειν τοὺς ἐπὶ τὸ κομιτᾶτον πεμφθέντας ἐπι- • λέκτους τοποτηρητές.» ΖΩΝΑΡ. Τὸ ἔχειν τους τοποτηρητὰς τὸ αὐτεξού στον, τουτέστι, τὸ μὴ μόνον & ενετάλθησαν λέγειν καὶ ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ ὅσα συνίδωσιν ἕτερα τῇ Ἐκ· κλησίᾳ συμφέροντα. • Προμαρτυρία τῶν Μαυριτανῶν ἱερέων περὶ Πρι • μέσου. Πρὸς τούτοις δῆλόν ἐστι προμαρτυρομένους • εἶναι γράμμασιν ἰδίοις τοὺς Μαυριτανούς, καὶ Και • σαριανούς, Πρίμοσον διὰ τῶν ἐξεχόντων τῆς θιγα- • βενσίας πόλεως περὶ τοῦ συνελθεῖν, ἵνα κατὰ τὰς • βασιλικάς διατυπώσεις ἐντελῶς παρασχῇ τὴν ἐπυ • τοῦ παρουσίαν· καὶ, ὡς ἐχρῆν, ἀναζητηθεὶς ὁ αὐ- • τὸς Πρίμοσος οὐχ εὑρέθη, ὡς οἱ διάκονοι ἀνήγ • γειλαν. Αλλ' ἐπειδὴ ᾔτησαν οἱ αὐτοὶ Μαῦροι ἐκ • πάσης τῆς συνόδου ὀφείλειν γράμματα αποστα λῆναι τῷ προσκυνητῷ ἀδελφῷ γέροντι Ἰννοκεντίῳ, • ήρεσεν πεμφθῆναι, ἵνα γνῷ ζητηθέντα τὸν Πρίσ · μοσον ἐν τῇ συνόδῳ, καὶ μηδαμῶς εὐρεθέντα. ο ΒΑΛΣ. Τὰ τοῦ παρόντος κανόνος ἀχρήσιμά εἰσιν, ὡς ἰδικά, καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ ἡρμηνεύθησαν. ΖΩΝΑΡ. Ο Πρίμοδος κατηγορηθῆναι ἔοικε παρά τῶν Μαυριτανῶν, καὶ ἐπιφωνηθῆναι παρ' αὐτῶν διὰ τῶν προερχόντων τῆς θιγαβενσίας πόλεως συνελθεῖν εἰς τὴν σύνοδον, ζητηθῆναι δὲ ἐν τῇ συνόδῳ καὶ μὴ εὑρεθῆναι· διὸ ᾔτησαν οἱ Μαῦροι δηλωθῆναι τῷ πάππα Ἰννοκεντίῳ διὰ γραμμάτων τῆς συνόδου, ὅτι ζητηθεὶς ὁ Πρίματος ἐν τῇ συνόδῳ οὐχ εὑρέθη. ‹ nem habeant, qui ad comitatum missi sunt ‹ delecti legati. › ZONAR. Ut legati liberam facultatem habeant, ita est intelligendum, nimirum ut non ca solumi, quæ in mandatis habent, sed et quæcunque alia Ecclesiæ prodesse posse cognoverint, et verbis et reipsa exsequi liceat, «Mauritanorum sacerdotum de Primoso protestatio. • Ad haec manifestum est, Mauritanos et C:esarianos ‹ esse litteris testatos, Priniosum per Thigavensis ‹ civitatis principales esse conventum, ut secun- ‹ dum imperiales constitutiones¯ sui præsentiam ‹ exhiberet: et, ut oportuit, quæsitus ipse Primo- • sus non inventus est, ut diacoui renuntiarunt. • Sed quoniam ¡idem Mauri petiverunt, debere ex ◄ omni synodo litteras mitti venerabili fratri seni • Innocentio, placuit mitti, ut sciat Primosum in • synodo quæsitum, et non inventum fuisse. BALS. Quæ sunt in praesenti canone, sunt inulilia, utpote specialia, et propterea non sunt explicala. ZONAR. Accusatum fuisse apparet a Mauritanis Primosum istum, ac ab eis per Thigavensis urbis præfectos compellatum, ut se in synodo sisteret; quæsitum autem in synodo, nec inventum esse: id ergo non inventum scilicet Primosum in synodo, cum quæsitus esset, ejusdem synodi litteris Innocentio papæ signiâcaţi Mauri voluerant,

CANON CII. • De populis, qui nunquam habuerunt episcopos. • Illud quoque placuit, ut populi, qui nun • quam proprios episcopos habuere, nisi ab ‹ universa synodo uniuscujusque provinciæ el • primate fiat decretum, et consensu illius, sub cujus diœcesi constituitur hæc ecclesia, ‹ nequaquam admittantur. › BALS. Hoc in aliis quoque diversarum synodorum canonibus decretum est; ne fat scilicet episcopus in qua non 636 consuevit olim feri. nisi metropolitanus voluerit (is enim est primas provincia), et episcopus consenserit, ad quem forte pertinet parœcia, ut quæ sit in ejus diœcesi; ac provinciæ quidem decernet synodus. ZONAR. Hoc in aliis quoqne diversarum synodorum canonibus decretum est, ne hat scilicet episcopus in parœcia, in qua non consuevit olim fieri; nisi metropolitanus voluerit (is enim est prio anas provincia), et episcopus consenserit, ad quem forte pertinet parœcia, ut quæ sit in ejus diœcesi; 2c de ea quidem provinciæ synodus decernet ARIST. ‹ Qui nunquam antehac proprium habue- ‹ rant episcopum, nisi universa provinciæ syno- ‹ dus ejusque primas juxta sententiam illius, cui € subjecta est provincia in qua ecclesia est, • subscripserit, aliter non habebunt. › Si parecia aliqua episcopo subjecta fuerit, et multitudo in ea proprium habere voluerit episcopum, facile uon exaudientur, sed cum approbatione totius provinciæ synodi, illiusque metropolit; et episcopi etiam cui parecia illa subest, consensu illud flet. CANON CHII. • De populis et diœcesibus, quæ a Donatistis ‹ convertuntur. Ut scilicet illi populi, qui a «Donatistis convertuntur, et præter synodi sen- ‹ lentiam episcopos habuerunt, eos sine con- ‹troversia habere digni censeantur: qui autem populi episcopum habuerunt, et eo mortuo : proprium episcopum habere noluerunt, seul ad • alicujus alius episcopi diœcesin recurrere, id • non debet eis negari. Verumenimvero hoc • quoque relatum est, quod episcopi, qui ante ‹ legem imperatoriam de unione allatam populos ‹ ad çatholicam Ecclesiam convertunt, quos ipsi . habebant, eos tenere debent: post legem autem unionis et ultra, opartet omnes ecclesias, et ‹ earum diœceses, et si ulla sint fortasse instru- • menta, quae ad ipsarum ecclesiarum jura per- • tiueant a catholicis episcopis vindicari, qui ‹ sunt in illis focis in quibus ab hæreticis detine- • bantur; sive ad catholicam Ecclesiam deinceps ‹ convertantur, sive non; et si aliqua eoruin post • Agem imperatoriam usurparunt, debent et hæc • restitui.» ΚΑΝΩΝ ΡΒ'. • Περὶ τῶν λαῶν τῶν μηδέποτε ἐπισκόπους ἐσχηκό- • των. Κρεσεν κἀκεῖνο, ἵνα ὄχλοι, οι μηδέποτε • ἰδίους ἐσχηκότες ἐπισκόπους, εἰ μὴ ἐκ πάσης τῆς • συνόδου ἑκάστης επαρχίας καὶ τοῦ πρωτεύοντος • ψήφισμα γένηται, καὶ κατὰ συνπίνεσιν ἐκείνου, • ούτινος ὑπὸ τὴν διοίκησιν καθίσταται ἡ αὐτὴ • Εκκλησία, μηδαμῶς δέξωνται, ο ΒΑΛΣ. Τοῦτο καὶ ἐν ἄλλοις κανόσι διαφόρων συνόδων ὡρίσθη, δηλονότι τὸ μὴ γίνεσθαι ἐπίσκοπον ἐν παροικίᾳ ἐν ᾗ ἦν ἔθος ἔκπαλαι γίνεσθαι, εἰ μὴ δ μητροπολίτης θελήσει (οὗτος γὰρ ἐστιν ὁ πρωτεύων τῆς ἐπαρχίας), καὶ ὁ ἐπίσκοπος συναινέσει, ᾧ ίσως ή παροικία διαφέρει ὡς ἐνομία, καὶ ἡ τῆς ἐπαρχίας ψηφίσεται σύνοδος. ΖΩΝΔΡ. Τοῦτο καὶ ἐν ἄλλοις κανέσι διαφόρων συνόδων ώρίσθη, τὸ μὴ γίνεσθαι ἐπίσκοπον ἐν παρ οικίαις, ἐν οἷς οὐκ ἦν ἔθος ἔκπαλαι γίνεσθαι, εἰ μὴ ὁ μητροπολίτης θελήσει· οὗτος γὰρ ἐστιν ὁ πρω τεύων τῆς ἐπαρχίας, ἐν ᾗ αἱ παροικίαι ὑπόκεινται καὶ ὁ ἐπίσκοπος συναινέσει, ᾧ ἴσως ἡ παροικία διαφέρει, ὡς ὑπὸ τὴν διοίκησιν αὐτοῦ οὖσα, καὶ ἡ τῆς επαρχίας ψηφίσεται σύνοδος. ΑΡΙΣΤ. • Οι μηδέποτε σχόντες ἴδιον ἐπίσκοπον, εἰ • μὴ πᾶσα ἡ τῆς ἐπαρχίας σύνοδος καὶ ὁ πρω- • τεύων αὐτῆς γράψεις κατά γνώμην τοῦ, ὑφ᾽ ἂν · ἡ ἐπαρχία ἐν ᾗ ἡ αὐτὴ ἐκκλησία, ἄλλως οὐχ • Έξουσι.» Ἐὰν παροικία τις ετέλει ὑπὸ ἐπίσκοπον, καὶ ήβουλήθη ὁ ἐν αὐτῇ ἔχλος ἴδιον σχεῖν ἐπίσκοπον, ὡς ἔτυχεν, οὐκ εἰσακουσθήσεται· ἀλλὰ μετὰ δοκιμασίας πάσης τῆς συνόδου τῆς ἐπαρχίας, καὶ τοῦ μητροπολίτου αὐτῆς, πρὸς δὲ καὶ συναινέσεως τοῦ ἐπισκόπου, ὑφ᾽ ἂν ἡ τοιαύτη παροικία καθίσταται, τοῦτο γενήσεται. ΚΑΝΩΝ ΡΓ'. • Περὶ λαῶν καὶ διοικήσεων τῶν ἀπὸ Δυνατιστῶν · ἐπιστρεφόντων. Ἵνα δηλαδὴ ἐκείνων οἱ λαοὶ, • οἱ ἀπὸ τῶν Δονατιστῶν ἐπιστρέφοντες, καὶ < ἐπισκόπους ἐσχηκότες παρά γνώμην τῆς συνόδου, • τούτους ἀναμφιβόλως ἔχειν ἀξιωθῶσιν· οἵτινες • δὲ λαοὶ ἐσχήκασιν ἐπίσκοπον, καὶ τούτου τελευ- • τήσαντος οὐκ ἠθέλησαν ἴδιον ἐπίσκοπον ἔχειν, • ἀλλὰ πρὸς ἄλλου τινὸς ἐπισκόπου διοίκησιν ἀνα- • δραμεῖν ἀνήχειν· τοῦτο μὴ ὀφείλειν τούτοις • ἀρνηθῆναι. Οὐ μὴν ἀλλὰ κἀκεῖνο ἀνηνέχθη, ι ὅτι οἱ ἐπίσκοποι οἱ πρὸ τοῦ βασιλικοῦ νόμου, • τοῦ περὶ ἑνότητος προκομιζομένου, αἵτινες δή- • ποτε πρὸς τὴν καθολικὴν ἐπιστρέφουσι τοὺς • λαούς, οὓς εἶχον αὐτοί, τούτους κατέχειν όρει. • λουσιν· μετὰ δὲ τὸν νόμον τῆς ἑνότητος καὶ • ἐπέκεινα χρὴ πάσας τὰς ἐκκλησίας καὶ διοική · σεις αὐτῶν, καὶ ἐάν τινα τυχὸν ὦσι δικαιώματα ι τοῖς δικαίοις ἀνήκοντα τῶν αὐτῶν ἐκκλησιῶν, ι διεκδικεῖσθαι ὑπὸ τῶν καθολικῶν ἐπισκόπων τῶν · ἐν τοῖς τόποις ἐκείνοις ἐν οἷς κατείχοντο παρά • τῶν αἱρετικῶν, εἴτε ἐπιστρεφόντων λοιπὸν πρὸς • τὴν καθολικὴν, εἴτε μὴ ἐπιστρεφόντων. Καὶ ἐξω • ην αἴσθησιν ἐκ τούτων κατεχρήσαντο μετὰ τὸν βασιλικόν ορισμόν, ὀφείλει ταῦτα ἀποκαθί ο στασθαι. ο

IN CAN. CIII CONC. CARTHAG. ΒΑΛΣ. Τοὺς ἀπὸ τῆς αἱρέσεως τῶν Δονατιστῶν Επιστρέφοντας διορίζεται ὁ κανὼν εἶναι ὑπὸ τοὺς Επισκόπους αὐτῶν, ἐὰν καὶ αὐτοὶ ἐπιστρέψωσι. Καὶ ἄλλα δὲ τινά φησιν ἀποβλέποντα πρὸς σωτηρίαν τῶν Δονατιστῶν καὶ τῶν κατ᾿ αὐτοὺς ἐκκλησιῶν μετά διόρθωσιν. ΖΩΝΑΡ. Οι επιστρέφοντες λαοί, φασὶν οἱ τῆς συνόδου, ἐκ τῆς αἱρέσεως τῶν Δονατιστῶν, ἵνα έχωσι τοὺς ἐπισκόπους, οὓς εἶχον, εἰ κἀκεῖνοι δηλαδή ἐπέστρεφαν, εἰ δέ τινες τῶν ἐπιστρεφόντων, τῶν Επισκόπων αὐτῶν τελευτησάντων, οὐκ ἔσχον ἄλλον επίσκοπον, ἀλλ' ετέρας διοικήσεως ἐπισκόπῳ τοῦ τόπου ἀνήκοντες, ἐκείνῳ προσετέθησαν, Εστωσαν ὑπ' ἐκεῖνον, καὶ μὴ τοῦτο αὐτοῖς ἀρνηθείη, ἀντὶ τοῦ, μὲ ὑπαγορευθείη, μή κωλυθείη· καὶ ὅσοι δὲ ἐπίσκο. ποι τῶν Δονατιστῶν τοὺς ὑπ' αὐτοὺς λαούς προσαγά γωσι τῇ Ἐκκλησίᾳ, αὐτοὶ καὶ μετὰ τὴν προσαγωγήν Έστωσαν τούτων ἐπίσκοποι. Μετὰ δὲ τὸν νόμον τῆς Ενότητος (γέγονε γὰρ παρὰ τῶν κρατούντων τότε νόμος ἐνωθῆναι τὰς ἐκκλησίας της Αφρικής) χρή, φασὶ, πάσας τὰς ἐκκλησίας καὶ τὰς διοικήσεις, ήτοι τὰς οἰκονομίας ἢ τὰς ἐνορίας, καὶ τὰ δικαιώματα τῶν αὐτῶν ἐκκλησιῶν, διοικεῖσθαι ὑπὸ τῶν καθολι κῶν. Καθολικοὺς δὲ ἐπισκόπους ἢ τοὺς τῆς καθολι κῆς Ἐκκλησίας ἐξάρχους ὄντας λέγει, ἢ τοὺς πρώτ τους, ήγουν τοὺς μητροπολίτα;, εἴτε ἐπιστρέφουσιν οἱ οἱρετικοί, εἴτε μή. Εἰ δὲ καί τισιν ἐκ τῶν δικαίων τῶν ἐκκλησιῶν κατεχρήσαντο οἱ αἱρετικοὶ μετὰ τὸν νόμον, ἀντὶ τοῦ, ἐξεποιήσαντο, ὀφείλουσι καὶ ταῦτα ἀποκαθίστασθαι. Προσφέρως δὲ ἐχρήσαντο τῇ λέξει τοῦ κατεχρήσαντο. Κατάχρησις γάρ ἐστιν ἡ παρὰ τὸ δέον χρήσις. Καὶ οἱ ἐκποιούμενοι οὖν τὰ τῶν ἐκ κλησιῶν καταχρῶνται αὐτοῖς· οὐ γὰρ ὡς δέον αυτ τοῖς χρώνται. Ακουέτωσαν ταῦτα οἱ ἀδεῶς τὰ τῶν ἐκκλησιῶν ἐκποιούμενοι, καὶ οἱ συναινοῦντες αὐτ τοῖς. BALS. Ens qui a Donatistarum hæresi convertuntur, staluit canonem esse sub snis episcopis, si ¡psi etiam convertantur. Alia quoqne dicit, quæ spectant ad salutem Donatistarum et suarum ecclesiaruun post correctionem. ZONAR. Ut populi, qui se ab hæresi Donatistarum ad fidei veritatem convertunt, iisdem quibus antea, si modo illi quoque rectam fidem aniplexi sunt, episcopis subjiciantur, synodi Patres consti tuunt; utque iidem populi, si post suorum episcoporum obitum alium episcopum non obtinuerint, sed alterius diœceseos episcopo, ejus qui decessit finitimo, se adjunxere, quominus illum habeant minime impediantur; tum ut episcopi Donatistarum, quicunque populos suos Ecclesiæ conciliarunt, eodem quo antea jure, in eosdem populos episcopi auctoritatem obtineant. Post legem tamen de concordia latam (fuit enim lex ab imper. de ecclesiarum Africæ concordia eo tempore promulgata) ecclesias omnnes et diœceses, sive administrationes, aut regiones, tum jura quoque ad eas ecclesias spectantia ab episcopis catholicis asseri ac vindicari oportere decernunt. Catholicos vero episcopos intelligit, 637 vel cos qui ab initio in Ecclesiæ catholica partibus ste terunt, vel primates, hoc est, metropolitanos, sive hæretici ad sanitatem redierint, sive non. Quod si etiam rebus ad Ecclesiam pertinentibus hæretici post legem promulgatam abusi sint, hoc est, eas alienarint, restitui quoque illas oportebit. Apposite autem hoc loco abutendi verbum adhibuere, Est namque abuti, re aliqua præter id quod decet uti, quod procul dubio faciunt ii, a quibus ecclesiastica res quocunque modo alienatur: non enim, ut oportet, bis utuntur. Audiant hæc qui per sunu: licentiam Ecclesiæ bona distrahunt, quique se ejus consilii adscriptores laudatoresque non dubitant profiteri. ΑΡΙΣΤ. • Οἱ ἀπὸ Δονατιστῶν ἐπιστρέψαντες ἐχέ- · τωσαν τοὺς ἰδίους ἐπισκόπους, εἰ καὶ παρὰ • γνώμην τῆς συνόδου τούτους έσχον, καὶ τελευ- · τῶντος ἐπισκόπου, εἰ μὴ βούλονται ἄλλον ἀντι- • καταστῆναι, ἀλλ᾽ ἑτέρῳ προσχωρῆσαι, ἐξέστω· • καὶ οἱ ἐπίσκοποι, οἱ πρὸ τῆς ἑνώσεως ἐπιστρέ • ψαντες, τοὺς λαοὺς οὓς εἶχον, εχέτωσαν. Μετά · δὲ τὴν περὶ ἑνότητος βασιλικήν κέλευσιν, • Εκάστη Εκκλησία τὰ ἴδια δίκαια εκδικείτω.» Οι Δονατισταὶ ἀποσχίσαντες ἑαυτοὺς τῆς Ἐκκλη σίας, καὶ ἰδίους ἔχοντες ἐπισκόπους, ωρίσθησαν ὡς, ἐὰν ἐπιστραφῶσιν αὐτοί τε καὶ οἱ ἐπίσκοποι αὐτῶν πρὸς τὴν καθολικὴν Ἐκκλησίαν, ἀναμφιβό λως αὐτοὺς πάλιν ἐπισκόπους ἔχειν, καν παρά γνώμην τῆς συνόδου γεγόνασιν. Εἰ δὲ, τελευτησάντων αὐτῶν δὴ τῶν ἐπισκόπων, οὐ θελήσουσιν ἑτέρους ἀντ' ἐκείνων σχεῖν ἐπισκόπους ἰδιαιτάτους, ἀλλ' ὑπὸ ἐξουσίαν τε καὶ διοίκησιν καὶ ἄλλων τινῶν Επισκόπων γενέσθαι, ὥστε μὴ λογίζεσθαι αὐτοὺς αὖθις σχισματικοὺς καὶ καθ᾿ ἑαυτοὺς ἐθέλειν εἶναι, ἀλλ᾽ ὑπὸ τὴν καθολικὴν τάττεσθαι Ἐκκλησίαν, ἐξέ ARIST. ‹ Qui a Donatistis conversi sunt, proprios • retineant episcopos, etsi præter synodi sen- ‹ tentiam eos habuerint; et episcopo vita de- ‹ functo, si alium ejus loco substitui noluerint, • sed alteri adhwerere, liceat; et episcopi, qui ‹ aute unionem conversi sunt, populos quos ha- ‹ buerunt, habeant. Post imperatorium vero de' ‹ unione mandatum unaquæque Ecclesia propria • sua jura defendat.» De Donatistis qui ab Ecclesia se absci:lerunt, et proprios habuerunt episcopos, decernitur, quod si ipsi et ipsorun episcopi ad catholicam Ecclesiam convertantur, sine controversia illi iterum habeant episcopos, quamvis præter synodi sententiam facti fuere. Si autem cum episcopi ipsorum mortem obicrint, nolunt alios eorum loco episcopos labere proprios, sed aliorum quorumdam episcoporum polestati et diœcesi subesse, ut non putaretur ens schismaticos iterum et per seipsos esse velle, sed sub catholica Ecclesia constitui; licebit eis illud facere. Sed et Donastitarum episcopi, qui ante le

Rem imper.toriam, que mandavit, ut quas tenuerunt στα: τοῦτο ποιεῖν αὐτοῖς. Ἀλλὰ καὶ οἱ τῶν Δονατι Donatistæ ecclesias et diœreses episcoporum CaTholicorum ecclesiis quæ in istis sunt locis ordinarentur, conversi fuerant, populos quos habuerunt iterum habeant, et iis erunt episcopi: post regimin autem illud mandatum, quamvis ad catholicam redrant Ecclesiam, vel etiam non, quæque Ecclesia sua jura defendet. στῶν ἐπίσκοποι, οἱ πρὸ τοῦ βασιλικοῦ νόμου ύπο. στρέψαντες, τοῦ κελεύσαντος ἃς κατέσχον οἱ Δονατι σταὶ ἐκκλησίας καὶ διοικήσεις ταῖς ἐκκλησίαις τῶν καθολικῶν ἐπισκόπων προσενωθῆναι, τῶν ἐν ἐκείνοις ὄντων τοῖς τόποις, τοὺς λαούς οὓς κατείχον πάλιν καθέξουσι, καὶ ἔσονται οἱ ἐπίσκοποι ἐν αὐτ τοῖς· μετὰ δὲ τὴν τοιαύτην βασιλικὴν κέλευσιν, κάν τε ἐπιστρέψωσι πρὸς τὴν καθολικήν Εκκλησίαν, κἄν τε καὶ μὴ, ἑκάστη Εκκλησία διεκδικήσει τα οἰκεῖα δικαια. CANON CIV. • De relatione Maurentii episcopi. Ad relationem et e petitionem episcopi Maurentii, lecta schedula, • quam attulit Placentinus episcopus, qui Numi- • diarum legati personam sustinebat, quæ ex ‹ ipsins Placentini sententia coram episcopis › lecta est, et quæsitis pro foribus iis, qui dice- ‹ bantur diaconis, senibus scilicet ex nova Ger- • mania, et nequaquam inventis: propterea ● judicavit saneta synodus, ut litteræ ad ipsum • Xanthippum mitantur, quibus sciat, pro memo- ‹ rati populi voluntate episcopum non fuisce ‹ contumelia affectum. Maurentius episcopns ‹ dixit: Quoniam quesiti sunt senes ex nova • Germania semel atque iterum, et non sunt ‹ inventi, quibus erat a primate denuntiatuin, «ut ad venerandam synodum, quæ Idibus nunc • fieret, se sisterent, omnes suam absentiam • procurarunt: et propterea vestra sanctitas • de hac re judicabit, me non esse conterendum ◄ pervicacia illorum calumniæ, Saneta synodus ‹ decrevit, debere quidem secundum sacer ◄ dotale judicium ab hac synodo adversus con- ‹ tumaces ferri sententiam: sed quia mansue4 tudo erclesiastica omnibus in rebus 638 ‹ servanda est, promisse sunt litteræ ad senem ‹ Xamıhippum, ut cognoscat judices electos a ‹ synodo, qui deberent sine mora rem exami- ‹ mare in civitate Thubersicense, ut ab eis con- ‹ veniens rei ferretur sententia. Maurentius • episcopus dixit: Judices peto sanctissimum senem Xanthippum, Augustinum sanctissimum, • Florentium, Theasium, Sampsychium. Secun- • dum et Pasilium: hoc mihi decerni jubete. • Sancta synodus judices petitos concessit: re- ‹ liquos autem necessarios judices ad numeri • complementum ab ipsis ex nova Germania ‹ senibus eligi decernit senex Xanthippus. › ΚΑΝΩΝ ΙΔ'. • Περὶ τῆς ἀναφορᾶς Μαυρεντίου τοῦ ἐπισκόπου. • Κατὰ τὴν ἀναφορὰν καὶ αἴτησιν τοῦ ἐπισκόπου • Μαυρεντίου, ἀναγνωσθέντος τοῦ σχεδαρίου. ὅπερ προσήνεγκε Πλακεντίνος ὁ ἐπίσκοπος, ὁ 4 τὸ πρόσωπον τοῦ τοποτηρητοῦ τῶν Νουμηνιών • ἀναπληρῶν, ὅπερ κατὰ τὴν γνώμην τοῦ αὐτοῦ • Πλακεντίνου ἀνεγνώσθη ενώπιον τῶν ἐπισκό • πων· καὶ ζητηθέντων πρὸ τῶν θυρῶν τῶν • λεγομένων παρεστάναι διακόνων, τοῦτ' ἔστι • τῶν γερόντων τῶν ἀπὸ τῆς νέας Γερμανοῦ καὶ • μηδαμώς εύρεθέντων, έκρινε διὰ τοῦτο ἡ ἁγία • σύνοδος, ώστε γράμματα πρὸς τὸν αὐτὸν για • ροντα Ξάνθιππον ἐκπεμφθῆναι, διὰ τὸ γνῶναι · ὅτι οὐ προαιρέσει τοῦ μνημονευθέντος λαοῦ • βρει υποπέπτωκεν ἐπίσκοπος. Μαυρέντιος. ι ἐπίσκοπος εἶπεν Επειδήπερ ἐζητήθησαν οἱ • γέροντες οἱ ἀπὸ νέας Γερμανοῦ δεύτερον καὶ • τρίτον, καὶ οὐχ ευρέθησαν, οἷς ἦν παραγγελθέν • ἀπὸ τοῦ πρωτεύοντος πρὸς τὴν νῦν ἐν ταῖς εἰε δοῖς γενομένην προσκυνητὴν σύνοδον ἀπαντή • σαι, τῆς νηστείας ἑαυτῶν ἅπαντες ἐφρόντισαν · καὶ διὰ τοῦτο κρινεῖ ἡ ὑμετέρα αγιωσύνη περὶ κ τούτου τοῦ πράγματος αναιτίως μή συντριβή. ε ναί με τῇ ἐπιμονῇ τῆς ἐκείνων συκοφαντίας. • Η αγία σύνοδος ώρισεν ὀφείλειν μὲν κατὰ τὴν • Ιερατικὴν κρίσιν ἐκ τῆς συνόδου ταύτης κατὰ • τῶν μονοτονούντων ψῆφον ἐκφέρεσθαι· ἀλλ' • ἐπειδὴ ἡμερότητα ἐκκλησιαστικὴν δεῖ φυλάτ · τειν ἐν ὅλοις τοῖς πράγμασι, ὑπεσχέθησαν • γράμματα πρὸς τὸν γέροντα Ξάνθιππον, ὅπως • γνῷ κριτὰς ἐπιλεγέντας ἀπὸ τῆς συνόδου, τους ἐφείλοντας ἀνυπερθέτως σκοπῆσαι ἐν Θουβουρο • σικένσῃ τῇ πόλει, πρὸς τὸ ἁρμοδίαν τῷ πρά • γματι παρασχεθῆναι διάγνωσιν. Μαυρέντιος ι ἐπίσκοπος εἶπε· Κριτὰς αἰτῶ τὸν ἁγιώτατον • γέροντα Ξάνθιππον, Αὐγουστῖνον τὸν ἁγιώτα- • τον, Φλορέντιον, Θεάσιον, Σαμψύχιον, Σεκοῦν- • δον καὶ Ποσείδιον· τοῦτο ψηφισθῆναι μοι κελεύσατε. Η ἁγία σύνοδος ἐπένευσε τους • αιτηθέντας κριτάς. Τοὺς λοιποὺς δὲ ἀναγκαίους δικαστές πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ ἀριθμοῦ 4 αὐτοῖς τοῖς ἀπὸ τῆς νέας Γερμανού γέρουσιν ἐπιλέξασθαι ψηφίσεται ὁ γέρων Ξάνθιπ • T.;. ▸ BALS. Quæ sunt etiam in præsenti canone, sunt specialia, et ideo non sunt interpretala, ZONAR. Maurentium episcopum quidam accusaverant atque ad synodum, cum episcopus ipse, tum accusatores quoque rejecti fuerant. Cum vero citati accusatores non apparerent, in eos judicium datura esse synodus videbatur; quæ tanien, clementia ac lenitate usa, litteras ad Xanthippum dandas esse ΒΑΛΣ. Καὶ τὰ ἐν τῷ παρόντι κανόνι διειλημμένα ἰδικά εἰσι, καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ ἡρμηνεύθησαν. ΖΩΝΑΡ. Κατεῖπόν τινες τοῦ Μαυρεντίου, καὶ ἀπεστάλησαν πρὸς τὴν σύνοδον κἀκεῖνοι καὶ ὁ ἐπίσ σκοπος. Ζητηθέντες οὖν οἱ κατήγορος, οὐχ εὑρέθης σαν. Εμελλεν οὖν ἡ σύνοδος διαγνῶναι περὶ αὐτῶν· ἀλλ᾽ ἔτι φιλανθρωπευσαμένη γράμματα πρὸς τὸν Ξάνθιππον ὥρισε στείλαι. Ἐκείνῳ γὰρ ἔοικεν ὑπο-

IN CAN. CIV CONC. CARTHAG. κεῖσθαι τοὺς κατηγόρους, καὶ τὸν κατηγορούμενον & decrevit. llli etenim cura fui. denuntiare accusatoδηλοῦντα ὅτι οὐ προαιρέσει τοῦ λαοῦ ὁ ἐπίσκοπος υβρίσθη, ὕβριν τὴν κατηγορίαν λέγοντες. Ζητηθέντῶν τῶν κατηγόρων τοῦ ἐπισκόπου Μαυρεντίου, καὶ μὴ εὑρεθέντων, ἡ σύνοδος έκρινε μηκέτι προςκαρτερεῖν τὸν Μαυρέντιον, ὅτι οἱ κατήγοροι αὐτοῦ παραγγελθέντες ἐλθεῖν εἰς τὴν σύνοδον, τὴν ἐν ταῖς εἰδοῖς γινομένην, οὐκ ἀπηντήκασιν. Εἰδοῖ δὲ λέγον και αἱ τελευταῖαι τοῦ μηνὸς ἡμέραι, ὡς καὶ ἐν ἑτέρα συνόδῳ προείρηται. Επετράπη δὲ ὁ Μαυρέν τις αἰτῆσαι δικαστὰς τοὺς κατὰ χώραν διαγνώναι μέλλοντας περὶ τοῦ πράγματος, ἤτοι τῆς ὑποθέσεως. Ὁ δὲ Μαυρέντιος τὸν Ξάνθιππον ᾔτησε καὶ ἑτέρους Εξ διαγνωμονήσοντας περὶ τῶν κατηγοριῶν αὐτοῦ, πρὸς ὅπερ ἡ σύνοδος ἐπένευσε, καὶ τοὺς αἰτηθέντας το ὥρισε δοκιμάσαι τὴν ὑπόθεσιν, προσθεμένη ότι τοὺς λοιποὺς ἀναγκαίους δικαστὰς πρὸς ἀναπλήρω‐ σιν τοῦ ἀριθμοῦ ὁ Ξάνθιππος ἐπιλογῆναι ψηφίσεται. Αναγκαίους δὲ λέγει δικαστάς τοὺς τὸν δωδέκατον ἀναπληρῶσαι μέλλοντας, ὡς τοῦ δωδεκάτου κανόνος τῆς παρούσης συνόδου ἐπίσκοπον ὑπὸ ιβ' ἐπισκόπων θεσπίσαντος κρίνεσθαι. Ἐπεὶ οὖν οἱ παρὰ τοῦ Μαυρεντίου αιτηθέντες ἑπτὰ ἦσαν, ἔδει ἀναγ καίως διὰ τὸν κανόνα ἐκεῖνον καὶ ἑτέρους πέντε τοῖς ἑπτὰ προσευχθῆναι, ἵν' εἴη καὶ ἀριθμὸς πληρέστατος. ΑΡΙΣΤ. «Τῶν ἀπὸ τῆς νέας Γερμανοῦ παρεῖναι • λεγομένων υποδιακόνων, τρὶς ζητηθέντων, καὶ • μὴ εὑρεθέντων, ψῆφον ἐχρῆν ἐξενεχθῆναι. Αλλά • διὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἡμερότητα πεμφθή. Ο • τωσαν οἱ περὶ τοῦ πράγματος διαγνώναι όφε!ο • λοντες. ο Οὗτοι οἱ ὑποδιάκονοι τοῦ ἐπισκόπου Μαυρεντίου κατηγορήσαντες, καὶ παραγγελθέντες εἰς τὴν σύ νοδον ταύτην ἀπαντῆσαι, καὶ προθεῖναι ἅπερ εἰσῆγον κατὰ τοῦ ἐπισκόπου αιτιάματα· εἶτα δεύτερον καὶ τρίτον ψηλαφηθέντες, καὶ μὴ εὑρεθέντες, ὡς συκοφάνται κατακριθῆναι ἔμελλον· ἀλλὰ διὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἡμερότητα ωρίσθη σταλήναι τινας ἀπὸ συνόδου κριτὰς, καὶ κατὰ χώραν σκοπῆσαι τὰ αἰτιάματα παρουσίᾳ καὶ αὐτῶν κατηγόρων, καὶ ἀρμοδίαν τῷ πράγματι παρασχεῖν τὴν διάγνωσιν. ΚΑΝΩΝ ΡΔ'. • Περὶ τοῦ εἰρηνοποιηθῆναι τὰς ἐκκλησίας Ρώμης • καὶ 'Αλεξανδρείας. Η ρεσεν ἔτι μὴν, ὥστε · περὶ τῆς διχονοίας τῆς Ῥωμαϊκῆς καὶ ᾿Αλε • ξανδρινής Εκκλησίας πρὸς τὸν ἁγιώτατον πάπα • παν Ἰννοκέντιον γραφήναι όπως ἑκατέρα • Εκκλησία πρὸς ἀλλήλας εἰρήνην φυλάξωσιν, • ἣν Κύριος παραγγέλλει.» ΒΑΛΣ. Διαφορά τις ἐγένετο μέσον τῶν δύο Εκ κλησιῶν· καὶ ἐτυπώθη γενέσθαι εἰρήνην. ΖΟΝΑΡ. Διαφορά τις, ὡς ἔοικεν, ἐγένετο τοῖς ἐν Ρώμῃ καὶ τοῖς ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ, περὶ ἧς ἔδοξε τῇ συνόδῳ ταύτῃ γράψαι τῷ Ἰννοκεντίῳ τῆς Ῥωμαίων Εκκλησίας τότε προεστώτι, ἵνα καταλύσωσι τὴν διαφοράν, καὶ εἰρηνεύσωσι πρὸς ἀλλήλας κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου παραγγελίαν λέγοντο;· Ειρήνην δίδωμι rilus, eum qui accusabatur episcopurn, satis proliasse, quod quidem ipse coutumelia sit afectus, nulla id omnino popali voluntate factum fuisse. Contumeliæ porro nomine accusationem intelligunt. Cum Maurentii episcopi accusatores quæsiti nusquam exstitissent, synodus Maurentio discedendi potestatem ferit, quod accusatores ipsius, quibus denuntiatum fuerat, ut ad synodum convenirent, quæ Idibus Maii futura erat, nequaquam adfuissent. Sunt autem Idus extremi dies mensis, ut in alia synodo antea explicavimus. Permissum porro Maurentio est ut judices, quibus ipsius causæ cogni-. tio delegaretur, ex ea, in qua degebat, regione postularet. Cum autem ille Xanthippum ac alios sex postulasset, ut de ipsins accusatione cognoscereut, annuit synodus, ac ab iis, quorum ille nomina ediderat, controversiam examinari jussit: reliquos julices necessarios, qui nunerum expleant, a Xane thippo deligendos esse pronuntians. Necessarios porro judices duodecim episcopos intelligit, quos in episcopi judicio adesse oportere, hujus synodi canone 12 constitutum est. Cum ergo septem a Maurentio judices electi essent, ex illius canonis praescripto, explendo numero, quinque alios adjungi nere se fuit. AR.ST. • Subdiaconis, qui a nova Germania adlesse • dicuntur, ter quæsitis, et non inventis, sen- ● tentiam ferri oportet. Propter ecclesiasticam ‹ autem mansuetudinem mittantur nonnulli, qui ‹ negotium inspiciant. › fli subdiaconi, qui episcopun Mirrentium accu sarunt, et in mandatis habuerunt ad synodum istam præsto esse, et proferre quæcunque introduxerant contra episcopum delicta, deinde secun.lo et tertio quæsiti et non inventi, ut sycophantæ condemnandi erant; sed propter mansuetudinem ecclesiasticam decretum fuit a synodo judices aliquos mitti, et in loco ipso crimina examinare, etiam ipsorum accusatorum præsentia, et actioni congruum exhiberq judicium. CANON CIV. • Ut pacificetur Romana Ecclesia et Alexandrina.. • Placuit præterea, ut de dissensione Romanæ et ‹ Alexandrinæ Ecclesiæ ad sanctissimum papamı ‹ Innocentium scribatur: ut utraque Ecclesia • pacem inter se servent, quam Dominus præ- • cipit. s 639 BALS. Contentio quædam inter duas Ecclesias orta erat; et constitutum est ut pax fiat. ZONAR. Inter Romanos atque Alexandrinos controversia qurdain eo tempore videtur exorta. De ea re litteras ad Innocentium tunc temporis Romanæ Ecclesiæ præsulem mittere hæc synodus statuit, ut controver sie scilicet t.ll rentur, paxque inters Eccle. ias ex præcepto Domini concilia-

Εἰρηνεύετε ἐν ἑαυτοῖς καὶ πᾶσιν. retur; cujus illa sunt in Evangelio: Pacem meam & ὑμῖν· εἰρήνην τὴν ἐμὴν ἀφίημι ὑμῖν καὶ πάλιν· do vobis, parem meam relinquo vobis “"; et alibi, Pacem habete in vobis et omnibus *7. ARIST.Visum est, ut litteræ ad Innocentium ‹ mittantur, ut Romana et Alexandrina Ecclesin ‹ pace inter se invicem fruantur. › Propter incidentes inter Romanorum et Alexandrinorum Ecclesiam dissensiones, placuit ut a synodo ad papam Innocentiuni mitterentur litteræ ut utraque Ecclesia pacem inter se servarent. CANON CV, ‹ De iis, qui uxores aut quæ maritos dimittunt, ut ‹ sic maneant. Placuit, ut ex evangelica et apo- • stolica disciplina, neque qui ab uxore relictus ‹ est, nec quæ a marito dimissa est, alii con- • jungantur, seul vel sic maneant, vel sibi recon- ‹ cilientur: quod si neglexerint, ad pœnitentiam • cogantur. Qua in re imperialem legem edi pec lendum est. BALS. Præsens quidem synodus, quæ statuit alii rou esse conjungendam, quæ a suo conjuge discesserit, et contra, nec maritum cum alia coliabitare, sed vel conjugii expertes manere, vel reconciliari, suadet ut jussu imperatorio omnes sic cogantur facere. Tu autem scias, quod Justiniani novella 117, que sita est in septimo titulo xxv lib., aliter de matrimonii solutionibus statuit: et lege canonein 87 synodi in Trullo, et quæ in eo sunt; et multa de hoc argumento invenics. Quæ enim in hoc canone continentur, cum sint multo antiquiora, exoleverunt. ZONAR. Justinianus imp. in novella, que lib. xxvm, tit. 7 Basilic. sita est, certas conjugii dissolvendi causas enumerat; quarum nulla intercedente, divortium nullo modo fieri licere constituit. Hæc vero synodus quæ multo antiquior Justiniano fuit, cum ex veteri consuetudine passim, quotiescunque alteri conjugi libitum esset, divortia fieri animadverteret eos, qui sic divisi essent, ant conciliari rursum, et manere nuptias; aut sic manere, hoc est, nullo postea novo conjugii federe alligari licere decernit. Quod si neglexerint, ad poenitentiam cogentur, hoc est, penitentiam expiatione necessario indigebunt, quippe qui se adulterio illigavere; quemadmodum ex illis Domini verbis facile ostenditur, Qui, inquit, uxorem suam diwittit, excepta fornicationis causa, facit eam machari, et qui dimissam ducit, mœchatur “. Ac de divortiis quidem, ne sine causa fiant, legis decretum ab imperatore postulandum esse synodus censuit: evang, vero et apost. disciplinam, Christi Domini præceptum, magnique Pauli doctrinam intelligit. Nam ille, Quod Deus, inouit, junxit, homo non ** Joan. xiv, 27. 7 Marc. ix, 19. ΑΡΙΣΤ. «Έδοξε πεμφθῆναι γράμματα πρὸς Ιννο- • κέντιον εἰρηνεύειν πρὸς ἀλλήλας τὴν Ῥωμαίων • καὶ ᾿Αλεξανδρινῶν Ἐκκλησίαν. Διὰ τὰς παρεμπεσούσας μεταξὺ τῆς Ῥωμαίων Ἐκκλησίας καὶ τῶν ᾿Αλεξανδρινῶν διχονοίας ήρεσεν ὡς ἀπὸ τῆς συνόδου γράμματα πρὸς τὸν πάππαν τὸν Ἰννοκέντιον σταλῆναι, ὥστε πρὸς ἀλλήλας εἰρή ην φυλάττειν ἑκατέρας τὰς Εκκλησίας. ΚΑΝΩΝ ΡΕ. • Περὶ τῶν τοὺς ἄνδρας ἢ τὰς γυναῖκας ἀπολυόντων, • ἵνα οὕτω μείνωσιν. Ήρεσεν, ὥστε κατὰ τὴν · εὐαγγελικὴν καὶ ἀποστολικὴν ἐπιστήμην μήτε «ὁ ἀπὸ γυναικὸς ἑαθεὶς, μήτε ἡ ἀπὸ ἀνδρὸς κα · ταλειφθεῖσα, ἑτέρῳ συζευχθῇ, ἀλλ᾽ ἢ οὕτω • μείνωσιν, ἢ ἑαυτοῖς καταλλαγῶσιν· οὗπερ ἐὰν • καταφρονήσωσι, πρὸς μετάνοιαν καταναγκα • σθῶσιν. Ἐν ᾧ πράγματι, νόμον βασιλικὴν ἐκτε· • θῆναι χρεών αἰτῆσαι.» ΒΑΛΣ. Ἡ μὲν παροῦσα σύνοδος, θεσπίζουσα μὴ ἑτέρῳ συνάπτεσθαι τὴν μεταστᾶσαν ἐκ τοῦ συζύγου αὐτῆς, καὶ τὸ ἐναντίον μηδὲ τὸν ἄνδρα μετὰ ἑτέρας συνοικεῖν, ἀλλ᾽ ἢ ἄζυγας εἶναι, ἢ καταλλάσσεσθαι, παρακαλεῖ διὰ βασιλικοῦ προστάγματος καταναγκά ζεσθαι πάντας οὕτω ποιεῖν. Σὺ δὲ γίνωσκε ὅτι ἡ ριζ Ἰουστιάνειος νεαρά, ἡ κειμένη ἐν τῷ ζ' τίτλῳ τοῦ κη βιβλίου, άλλως τὰ περὶ τῶν λύσεων τῶν γάμων μετετύπωσε· καὶ ἀνάγνωθι τὴν πρ' κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ· καὶ εὑρήσεις πολλὰ χάριν τῆς τοιαύτης ὑποθέσεως. Τὰ γὰρ ἐν τῷ παρόντι κανόνι περιεχόμενα, προγενέστερα όντα κατά πολύ, πράκτησαν. 58 Matth. xix, 9. ΖΩΝΑΡ.: Ὁ μὲν βασιλεὺς Ἰουστινιανός ῥητὰς αἰτίας ἔθετο τῆς τῶν γάμων λύσεως ἐν νεαρᾷ κειμένῃ εἰς βιβλίον τῶν Βασιλικῶν κη', τίτ. ζ', ὧν ἄνευ μὴ λύε σθαι γάμον ἐθέσπισεν· ἡ δὲ σύνοδος αὕτη προγενε στέρα οὗτα πολλῷ τοῦ Ἰουστινιανοῦ, καὶ κατὰ πα λαιὸν ἔθος ὁρῶτα λυομένους τοὺς γάμους, ὅτι ἔκαν στοῦ τῶν συνοικούντων ἐβούλετο, ὥρισε τοὺς ἀπ' ἀλλήλων διισταμένους ἢ καταλλάττεσα: ἀλλήλοις, καὶ μένειν τὸν γάμον, ἢ οὕτω μένειν, ἀγάμους δηλαδή, μετὰ τὴν διάστασιν. Εἰ δὲ τούτου καταφρονή σωσι, προς μετάνοιαν καταναγκασθώσιν, ἀντὶ τοῦ μετανοῆσαι ἀνάγκην ἔξουσιν, ὡς ἡμαρτηκότες μετα χείαν, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου ἀπόφασιν τὴν λέγουσαν ὅτι ῾Ο ἀπολύσας τὴν γυναῖκα αὐτοῦ χωρὶς λόγου πορνείας ποιεῖ αὐτὴν μοιχᾶσθαι, καὶ ὁ ἀπολεΛυμένην γαμήσας μοιχᾶται. Ἔδοξε δὲ τῇ συνόδω καὶ ἀπαιτῆσαι νόμον περὶ τοῦ μὴ λύεσθαι τους γά μους αναιτίως γενέσθαι βασιλικόν. Εὐαγγελικὴν δὲ καὶ ἀποστολικὴν ἐπιστήμην τὴν τοῦ Κυρίου διατι γήν φασι, καὶ τὴν τοῦ μεγάλου Παύλου διδασκαλίαν. Ὁ μὲν γὰρ Κύριος, Οὺς ὁ Θεός συνέζευξε, φησίν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· ὁ δὲ μακάριος Παῦλος

IN CAN. CVI CONC. CARTHAG. Δέζεσαι γυναικί; μὴ ζήτει λύσιν· λέλυσαι ἀπὸ separet “. Bratus vero Paulus: Alligatus es uxori? γυναικός; μὴ ζήτει γυναίκα. ΑΡΙΣΤ. 4 Τεμνόμεναι συζυγίαι, εἰ μὴ καταλλάτ • τοιντο, μενέτωσαν οὕτως· εἰ δὲ μή, πρὸς μετ • τάνοιαν ἀναγκάζωνται.» Ηρεσε τῇ συνόδῳ ταύτῃ, κατὰ τὴν εὐαγγελικὴν καὶ ἀποστολικὴν διδασκαλίαν, μή τινα τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐκβάλλειν ὡς ἔτυχε, καὶ χωρίζεσθαι ταύτης· εἰ δὲ συμβῇ ἡ ἀπὸ τοῦ ἀνδρὸς ἢ ἀπὸ τῆς γυναικὸς διατμηθῆναι τὴν συζυγίαν, καὶ οὐ καταλλαγῶσι, καὶ συνελθεῖν αὖθις θελήσουσι, μένειν οὕτως αὐτοὺς ἀπολύτους, καὶ γάμον ἕτερον μὴ συναλλάττειν· διότι καὶ ὁ ἀπολελυμένην γαμήσας μοιχάται· εἰ δὲ συζευ χθῇ ἡ ὁ ἀνὴρ ἐτέρᾳ γυναικί, ἢ ἡ γυνὴ ἑτέρῳ ἀνδρὶ, πρὸς μετάνοιαν ἀναχθήσονται, καὶ τοῖς τῆς μοιχείας 5 ἐπιτιμίοις ὑποπεσοῦνται. Καὶ ζήτει κανόνα όγδοηκοστὸν ἑβδομον τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ ἔκτης συνόδου, καὶ τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανόνα έννατον, τριακοστὸν πέμπτον, τεσσαρακοστὸν ὄγδοον, καὶ ἑβδομη κοστὸν ἑβδομον, KANON PG'. «Περὶ τῶν πρὸς τὸ θυσιαστήριον ὀφειλουσῶν λέ- • γεσθαι ἱκεσιῶν. Ἤρεσε καὶ τοῦτο, ὥστε τὰς • κεκυρωμένας ἐν τῇ συνόδῳ ἱκεσία, είτε προοίμια, • είτε παραθέσεις, εἴτε τὰς τῆς χειρὸς ἐπιθέσεις, < ἀπὸ πάντων ἐπιτελεῖσθαι, καὶ παντελῶς ἄλλας • κατὰ τῆς πίστεως μηδέποτε προενεχθῆναι· • ἀλλ' αἵτινες δήποτε ἀπὸ τῶν συνετωτέρων συνο • ήχθησαν, λεχθήσονται.» ΒΑΛΣ. Ὡς ἔοικε, τινὲς ἐπίσκοποι ἐπεχείρουν λέγειν εὐχὰς ἀσυνήθεις, ἢ κατὰ τὰ προοίμια τῶν θείων δοξολογιών, ήγουν εἰς τὰς ἀρχὰς, ἢ κατὰ τὰς παρα θέσεις, ήγουν ἐν τῷ μέσῳ, ἢ κατὰ καιρὸν τῶν χει ροτονιών. Κωλύοντες οὖν τοῦτο οἱ Πατέρες, φασὶ μό νας ἐκείνας τὰς εὐχὰς λέγεσθαι τὰς προκεκυρωμένας, ἤτοι τὰς συνήθεις. Καὶ ὁ μὲν παρὼν κανὼν ταῦτα· ἐν δὲ τῇ συνόδῳ τῆς βασιλευούσης ταύτης τῶν πόλεων διάφορα γεγόνασι σημειώματα, ἀφορισμῷ ἀλειτουρ γησίας καθυποβάλλοντα τοὺς ἐν τοῖς μνημοσύνοις τῶν ἀ τοιχομένων εὐγενῶν καὶ μεγιστάνων ἱερουρ γοῦντας ἀρχιερεῖς, καὶ λέγοντας ἐπαινετηρίους εύχὰς μετὰ ιαμβείων ἢ καὶ λογοειδώς. Πολλοί γάρ ἐφωρήθησαν τοιαῦτα ποιοῦντες. Ωσαύτως άφωρίς σθησαν διὰ συνοδικού σημειώματος καὶ οἱ ἀναγνῶσ σται, οἱ κατὰ τὰ αὐτὰ μνημόσυνα μουσικὰ λέγοντες καὶ ὀργανικά μινυρίσματα, καὶ ποιοῦντες τὸν ἐπισ τάφιον ἐπιγάμιον. Καὶ αὐτοὶ μὲν καλῶς ἀφωρίσθη σαν· οἱ δὲ μετ' εὐλαβείας ψάλλοντες, μὴ παραβιαζόμενοι τὴν φύσιν, ἀλλ᾽ ἐξακολουθοῦντες τῇ τέχνῃ » Marc. 1, 9. se 1 Cor. vul noli quærere solutionem ". Solutus es ab uxore? noli quærere uxorem. ARIST. «Conjugia soluta, nisi concilientur, sic ‹ maneant: alioquin ad pœnitentiam redi- < gantur.» Placdit huic synodo juxta evangelicam et aposte!– licam doctrinam, ut nemo uxorem suain facile 640 dimitteret et ab ea recederet. Si contigerit au em vel a viro vel a muliere discindi conjugium, et nou reconcilientur, et rursus convenire vellent; eos ita solutos manere et alterum conjugium non contrahere; propterea quod et qui dimissam duxerit adulterium committit: si autem conjungatur, vel vir alii mulieri, vel mulier alii viro, ad penitentiam ducantur, et adul erii panis subjiciuntur. Quære et octo¿esimum septimum sextæ in Trullo synodi canonem, et canonem magni Basilii nonain, tricesimum quintum, quadragesimum octavum, el septuagesimum septimam. CANON CVI. • De precibus ad altare dicendis. Hoc quoque c placuit, ut precationes quæ in synodo confro ‹ matæ sunt, sive præfationes, sive commenda - • tiones, sive cuanus impositiones, ab omnt: ‹ peragantur, et omnino aliæ adversus fideni nun- ‹ quam proferantur: sed quæ a sapientioribus • collecta sunt, dicentur.» BALS. Utest verisimile, quidam episcopi aggrediebantur dicere preces inusitatas, vel in præfationibus sive principiis doxologiarum, vel in commendationibus, seu in medio, vel etiam tempore manuum impositionis. lloc ergo vetantes Paires, dicunt eas solas debere dici preces, quæ prius cons:ilute sunt, seu quæ sunt consuela. Et hæc quie dem præsens canon. In synodo autem hujus reginæ urbium diversa fuerunt edicta, significantia ens sacrorum celebrandorum suspensioni esse obnoxios anististes, qui in nobilium et procerum defunctu rum memoriis sacrificant, et dicunt laudatorias preces cum jambis, vel etiam soluta oratione. Multi enim hæc facere deprehensi sunt. Similiter cl synodali edicto excommunicati sunt lectores quoque, qui in iisdem memoriis musica et organica cautica cantillant, et pro epitaphio epithalamium celebrant. Et isti quidem recte excommunicati sunt. Qui autem cum pietate canunt, naturæ vim non afferentes, sed artem et fundamentuin consequentes, injuste Guill. Bereregii Περί των προς τὸ θυσιαστήριον. Scholium in codice Ainerbachiano, ικεσίας μὲν λέγει την ὅλην λειτουργίαν, προοίμια δὲ τὰς ἄχρι τῶν θείων Γραφών, παραθέσει; δὲ τὰς ἐπὶ τοῖς κατηχουμέ νας εὐχάς, δι' ὧν παρατίθενται τῷ Θεῷ· ἐπιθέσεις δὲ χειρῶν, τὰς μετὰ τὴν ἐπὶ τοῖς μετανοοῦσιν εύχήν γινομένας αὐτοῖς εὐλογίας τῇ τοῦ ἐπισκόπου nota. χειρί. Preces quidem vocat tolam liturgiam; prafationes autem psalmudias et lectiones sacrarum Scripturarum, usque ad divina Evangelia; commendutiones vero, orationes pro catechumenis, quibus Deo commendantur; impositiones autem manuum ens, quæ post preces pro pœnitentibus iis episcopi manu facta sunt, bencdictiones.

excommunicantur. Nec enin lugubriter, sed festive καὶ τῷ θεμελίῳ, κακῶς ἀφορίζονται. Οὐδὲ γὰρ πεντ ac panegyrice nunc dierum defunctorum memorias celebramus, Deo agentes gratias, qui dignatus est, at mortuns in fide orthodoxa decederet, et al nos cos, qui a nobis decedunt, pałam et omni cum libertate sepeliamus, et non clam, quemadmodum antehac, eos tanquam cadavera dejiceremus. Quem. a l'nojun d'cit Gregorius Theologus in invectivis ejus adversus Julianum orationibus: quod etiamnum fit in iis,qui inter Musulmanos habitant, Christianis. Quapropter etiam cum lampadibus et unguentis defunctum splendide concomitamur, ut qui per sacrum baptismum sanctificatus est. Idcirco etiam immaculatum plerumque canimas. ZONAR. Variæ a sacerdotibus, inter quotidiana divinæ laudis officia, precationes adhibentur. Initio quidem aliquæ, quas idcirco præfationes appellavere; sub finem aliæ, persoluta videlicet bymmodia; quas, eo quod lymuis subjicerentur, iisque persolutis recitarentur, hypotheses dixere; paratheses alias, quippe quæ populum coram Domino constituerent, eique oferrent. Quæ igitur in synodo çonfirmatæ, ac a sapientioribus collectæ, qu:ecunque demum illæ forent, et quocunque nomine vocarentur, eas aliis omnibus rejectis adhiberi synodus statuit. Per impositionem vero manuum preces in eos, qui ordinibus initiabantur, usurpatas intelligi voluit. Nam in ordinum collatione summus sacerdos manibus ejus, cui couferebat, capiti impositis, statas peces exsequi solitus est. His ergo locis omnibus, preces jam a synodo 641 confirmatas adhiberi, novas autem, quæ ab aliquibus contra dem invehuntur, repudiari omnino jubet. Quæ enim Patrum judicio non sunt probata, dubia sunt; proindeque, ne aliquid a pietate fideque alienum contineant, metuendum. Idcirco nova synodus abrogavit. ARIST. ‹ Pl cuit, ut preces in synodo confirmatæ • ab omnibus peragantur, sive præfationea, sive e commendationes, sive manuum impositiones: ● ac aliæ omnino adversus fidem nunquam pro- • ferantur.» Scripturas a synodis confirmatas, et preces, quas a majoribus traditas accepit Ecclesia, omnes celebrare debent: nimirum hymnodias usque ad Evangelium et sacrarum Scripturarum lectiones, sive commendationes, hoc est, preces pro catechumenis factas per quas eos Domino commendamus, sive manuum impositiones vel benedictiones episcopi manu ad populum factas. CANON CVII. • De eis, qui publicorum seu sæcularium judicioe zum cognitionem ab imperatore petunt. Placuit, • ut quicunque publicorum seu sæcularium judi- «ciorum cognitionem ab imperatore petiverit, ‹ proprio honore privetur; sin autem episcopale • judicium ab imperatore petiverit, nihil ei • obstabit.» BILS. Preseas cauon clarus est. Statuit enim, θ.κῶς, ἀλλ᾽ ἑορταστικῶς καὶ πανηγυρικῶς τελοῦμεν σήμερον τὰ τῶν ἀποιχομένων μνημόσυνα, εύχαρι στοῦντες τῷ Θεῷ, τῷ εὐδοκήσαντι μετὰ τῆς ὀρθ 85ξου πίστεως ἐκδημῆσαι τὸν τελευτήσαντα, καὶ ἡμᾶς ἀπερικαλύπτως βάπτειν καὶ μετὰ πάσης ἀδεία; τοὺς ἐξ ἡμῶν ἐκδημοῦντας, καὶ μὴ ῥίπτειν αὐτοὺς λα Οραίων, ὡς πτώματα, καθὰ καὶ τὸ πρότερον· καθά φησιν ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐν τοῖ; κατὰ Ἰουλιανοῦ στηλιτευτικοίς λόγοις αὐτοῦ· 8 καὶ νῦν γίνεται ἐν τοῖς μετὰ τῶν Μουσαλμάνων οἰκοῦσι Χριστιανοῖς. Διὸ καὶ λαμπρῶς προπεμπεύομεν τὸν ἐξοδευόμενον μετὰ λαμπάδων καὶ μύρων, ὡς ἡγιασμένον διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος. Διὸ καὶ τὸν ἄμωμον ψάλλομεν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον. ΖΩΝΑΡ. Α' παρὰ τῶν ἱερέων λεγόμεναι εὐχαὶ ἐν ταῖς πρὸς Θεὸν ὑμνῳδίαις διάφοροι εἰσιν. Αἱ μὲν γὰρ προλέγονται, ὃς καὶ προοίμια εἶπον· αἱ δὲ ἐπιλέγον ται μετὰ τὴν ὑμνῳδίαν, ὡς ὑποθέσεις ἐκάλεσαν, ὡς υποτιθεμένας τοῖς ὕμνοις, καὶ μετ' αὐτοὺς λεγομέν νας· τὰς δὲ παραθέσεις ὠνόμασαν, ώς παρατιθεμένας τὸν λαὸν τῷ Κυρίῳ. Τὰς οὖν κεκυρωμένας ἐν τῇ συνόδῳ λέγεσθαι ὁρίζει ἡ σύνοδος, ἐπεῖαι ἂν εἶεν, καὶ ὡς ἂν καλοῖντο, καὶ μὴ ἑτέρας προσφέρεσθαι, ἀλλὰ τὰς παρὰ τῶν συνετωτέρων συναχθείσας λέ γεσθαι. Διὰ δὲ τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τῶν ἐν χειροτονίᾳ εὐχῶν ἐμνημόνευσεν. Ἐν γὰρ ταῖς χειροτονίαις ὁ ἀρχιερεὺς, ἐπιτιθεὶς τὴν χεῖρα τῇ τοῦ χειροτονουμένου κεφαλῇ, οὕτω τὰς εὐχὰς ἐπιλέγει. Ἐν πᾶσιν οὖν τοῖς εἰρημένοις ἐκείνας ὁρίζει λέγεσθαι τὰς ἤδη κυρωθείσας εὐχὰς, καὶ μὴ νέας παρά τίνων εἰσαγομένας κατὰ τῆς πίστεως. "Α γὰρ οὐκ ἐδοκίμασαν οἱ Πατέρες ἀμφίβολα εἰσι. Φόβος δ' ὑπο τρέχειν ἐν τοῖς τοιούτοις, μήποτε καὶ ἀσεβῆ ὡσί τινα καὶ κατὰ τῆς πίστεως. Διὸ καὶ ἀποβάλλεται τὰ νέα ἡ σύνοδος. ΑΡΙΣΤ. «Ηρεσε τὰς κεκυρωμένας ἐν τῇ συνόδω • Ικεσίας ἀπὸ πάντων ἐπιτελεῖσθαι, είτε παραθέ · σεις, εἴτε χειρῶν ἐπιθέσεις· καὶ παντελῶς ἄλ. ι λας κατὰ τῆς πίστεως μηδέπ τε προσενεχθήε ναι. Τὰς παρὰ τῶν συνόδων κεκυρωμένας γραφάς, και τὰς εὐχὰς, &, ἡ Ἐκκλησία παρέλαβε, πάντες ἐπιτε λεῖν ὀφείλουσιν, ήγουν τὰς ἄχρι τοῦ Εὐαγγελίου ὑμνῳδίας, καὶ ἀναγνώσεις τῶν ἱερῶν Γραφών, εἴτε παραθέσεις, τουτέστι τὰς ἐπὶ τοῖς κατηχουμένοις εὐχάς, δι' ὧν αὐτοὺς τῷ Κυρίῳ παρατιέμεθα· εἶτε ἐπιθέσεις χειρῶν, ἤτοι τὰς γινομένας πρὸς τὸν λαὸν εὐλογίας τῇ τοῦ ἐπισκόπου χειρί. ΚΑΝΩΝ ΡΖ'. • Περὶ τῶν τὴν διάγνωσιν τῶν δημοσίων δικαστη · ρίων ἀπὸ τοῦ βασιλέως αιτούντων. Πρ:σ:ν, τα ι ὀστισδήποτε ἀπὸ τοῦ βασιλέως δι γνωσιν δημο • σίων δικαστηρίων αἰτήσοι, τῆς ἰδίας τιμῆς στε ι ρηθείς· ἐὰν δὲ κρίσιν ἐπισκοπικὴν ἀπὸ τοῦ βα • σιλέως αἰτήσῃ, μηδὲν αὐτῷ ἐμποδίσει. ο ΒΑΣ. Σαφές ἐστιν ὁ πιο κανών. Διορίζεται

IN CAN. CVIII CONC. CARTHAG. et ab imperatore petunt, ut publici seu civiles judices causas eorum judicent: cos autem, qui imperialia mandata obtinent, ut ab episcopis judicentur, non vult detrimento affici. Lege etiam decimum quintum canonem præsentis synodi et ejus interprelationem: is enim de his fusius loquitur. Et nota, quod nec cum mandato imperiali potest sacrālus ecclesiastico juri renuntiare: sed si hoc faciat, deponitur. Quid autem si laicus imperialia mandata ia civile judicium eum, qui est sacratus, traxerit; eine fiet præjudicium? Solutio. Dicunt nonnulli eum nullo prajudicio amici, nec locum hic habere fori præscriptionem. Mihi autem videtur, quod qui sic actionem intentavit laicus, per mandatum scilicet imperiale, præjudicio quidem non afietur, tan - quam qui sacratum ad judicium incompetens traxerit: cogetur tamen, si causa est ecclesiastica, se in ecclesiastico judicio sistere; quia imperialia mandata secundum leges et canones acci¡ ¡untur et exponuntur. ita inibi intellige etiam cap. 47 prisi tituli, libri ut, quod dicit: Sed nec pro ulla precuniaria vel criminali causa episcopum, magistratum civilem vel militarem, invitum vel produci vel sisu permittimus siue imperatoris mandato. καθαιρεῖθαι τοὺς παραιτουμένους τὸ ἐκκλησιαστι- ut deponantur, qui ecclesiastico judiclo renunciaui, κὸν δικαστήριον, καὶ ζητοῦντας ἀπὸ τοῦ βασιλέως δικάσαι τὰς αὐτῶν ὑποθέσεις δημοσίους δικαστάς ήτοι πολιτικούς· τοὺς δὲ ποριζομένους βασιλικάς προστάξεις χάριν τοῦ δικάσασθαι παρὰ ἐπισκόποις οὐ θέλει βλάπτεσθαι. 'Ανάγνωθι καὶ τὴν ιε' κανόνα τῆς παρούσης συνόδου, καὶ τὴν αὐτοῦ ἑρμηνείαν. Λέγει γὰρ καὶ οὗτος τὰ αὐτὰ πλατύτερον. Καὶ σημείωσαι ὅτι οὐδὲ μετὰ βασιλικῆς προστάξεως δύνα τας ἱερωμένος παραιτεῖσθαι τὸ ἐκκλησιαστικὸν διο καστήριον, ἀλλὰ τοῦτο ποιῶν καθαιρείται. Τί δέ, ἐὰν λαϊκὸς διὰ προστάξεως βασιλικῆς ἑλκύσῃ ἱερωμένον εἰς πολιτικὴν δικαστήριον, προκριματισθήσεται; Λύσις. Τινὲς λέγουσι μήτε προκριματίζεσθαι τοῦτον, μήτε χώραν ἔχειν ἐνταῦθα τὴν τοῦ φόρου παραγρα φήν. Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ ὁ οὕτως ἐναγαγὼν λαϊκός, ήγουν διὰ προστάξεως, οὐ προκριματισθήσεται μὲν ὡς εἰς ἀπρόσφορον δικαστήριον ἐλκύσας τὸν ἱερωμένο,· ἀναγκασθήσεται δὲ, εἴπερ ὑπόθεσίς ἐστιν ἐκκλησιαστική, εἰς τὸ ἐκκλησιαστικὴν δικαστήριον ἀπαν τῆσαι· ὅτι καὶ βασιλικά προστάγματα πρὸς νόμους καὶ κανόνας ἐκλαμβάνονται καὶ ἑρμηνεύονται. Οὕτω νόει μοι καὶ τὸ ι5' κεφάλ. του α' τίτλου τοῦ τρίτου βιβλίου, λέγον· Ἀλλ᾿ οὐδὲ ὑπέρ τινος χρηματικής ἢ ἐγκληματικῆς αἰτίας ἐπίσκοπον πρὸς ἄρχοντα που λιτικὸν ἢ στρατιωτικὸν ἄκοντα ἢ διάγεσθαι ἡ παρ ἱστασθαι δίχα βασιλικῆς κελεύσεως συγχωρούμεν. ΖΩΝΑΡ. Διάφοροι κανόνες ὥρισαν τοὺς ἐπισκόπους παρὰ ταῖς συνόδοις τῶν ἐπαρχιῶν δικάζεσθαι, καὶ τοὺς κληρικούς παρὰ τοῖς ἐπισκόποις αὐτῶν. Εἰ δὲ τις, φησὶν ὁ κανὼν οὗτος, ἱερωμένο; ὤν, προσέλθῃ τῷ βασιλεῖ αἰτῶν διάγνωσιν δημοσίων δικαστηρίων, ἤτοι πολιτικῶν καὶ ἀρχοντικών, στερηθήσεται τῆς ἰδίας τιμῆς, ἀντὶ τοῦ, καθαιρεθήσεται· ἐὰν δὲ, βασιλεῖ προσελθὼν, ἐπισκοπικὸν αἰτήσῃ δικαστήριον, ἤγουν συνέλευσιν ἐπισκόπων κατὰ βασιλικήν πρόσω ταξιν γενησομένην καὶ διαγνωμονήσουσαν, οὐ βλαβήσεται περὶ τὴν ἐπιτιμίαν. Ανάγνωθι τῆς τετάρτης συνόδου κανόνα. ΑΡΙΣΤ. & Δημοσίαν κρίσιν ὁ παρὰ βασιλέως αἰτῶν • οὐκ ἐπίσκοπος. Επίσκοπος ἢ κληρικός, ἐπ' ἐγκλήμασιν αἰτιώμε. νος, καὶ τὸ ἐκκλησιαστικὸν παραιτούμενο, δικαστής & ZONAR. Ut episcopi a provinciali synodo, clericí a suis episcopis judicentur, multorum canonbin decreto constitutum est. Ilic vero canon, Si quis, ait, sacro ordine initiatus (inperatorem adeat, ac suæ causæ cognitionem publicis judiciis, hoc est, politicis et sæcularibus magistratibus committi postulet; proprio honore privabitur, hoc est, deponetur: si vero ad imperatorem accedens, episcopale ab eo judicium postulaverit, hoc est, causan suain in conventu episcoporum imperatoris auctoritate habendo cognosci velit, nullam dignitatis suÆ jacturam ex ea re faciet. Vide quartæ synodi caARIST. Qui publicum judicium ab imperatore ‹ postulat, non est episcopus. › Episcopus vel clericus criminibus accusatus et ecclesiasticum recusans judicium, et ab imperatore ριον, καὶ παρὰ βασιλέως αἰτῶν κοσμικούς δικαστάς, sæculares judices peleus honore suo privabitur. τῆς ἰδίας τιμῆς στερηθήσεται. ΚΑΝΩΝ ΡΗ. • Περὶ τῶν ἐν ᾿Αφρικῇ μὴ κοινωνούντων, καὶ θελόν • των πέραν τῆς θαλάσσης ὑποσυρῆναι. Οστισοή- • ποτε, μὴ κοινωνῶν ἐν τῇ Αφρικῇ, εἰς τὰ • περαματικά πρὸς τὸ κοινωνεῖν ὑφερπύσει, τὴν • ζημίαν τῆς κληρώσεως ἀναδέξεται. ΒΑΛΣ. Τοὺς ἀποστάντας ἀπὸ τῶν ἐν τῇ ᾿Αφρικῇ ἐκκλησιῶν λάθρα καὶ εἰς τὰς περαματικὰς ἐκκλησίας, ήγουν ἐν τῇ 'Ρώμῃ, ἱερουργοῦντας, καθαιρεί. σθαι ὁ κανών φησιν. Ωστε σημείωσαι ὅτι οἱ δίχα συστατικῆς καὶ ἀπολυτικῆς γραφῆς ἱερουργοῦντες εἰς ἑτέρας ἐνορίας ἀκοινώνητοι έσονται, τουτέστι, κωλυθήσονται τῆς ἱερουργίας. 642 CANON CVIII. • De iis qui in Africa non communicant, et volunt ‹ trans mare se subducere. Quicnuque in Africa ‹ non commuuicans, in transmarinas partes ad • communicandum se subripuerit, jacturam cle- ‹ ricatus sustinebit. › BALS. Eos, qui ab ecclesiis in Africa clanculum defecerunt, et iu transmarinis ecclesiis, seu Roma, sacrilicaui, deponi jubet canon. Nota ergo, quod qui siue commendatitiis et diuissoriis litteris in aliena regione sacrilicnt, erunt excommunicati, id est, prohibebuntur celebrare,

ZONAR. Si quis, inquit, iu Africa, episcopi sui ‹ommunione repudiata, se illinc secreto subduxerit, atque in transuarinas regiones, communionis evitandæ causa, transmearit, clericatu multabitur, hoc est, a clero excidet, omnemque clericalis dignitatis honorem amittet. ARIST. ‹ Qui in Africa communione privatur, ad ‹ transmarinas partes se subripiens, at ibi com- ‹ municet, clero excidit. › Episcopus vel clericus in Africa segregatus, si trans mare se conferens sive discedens, episcopos ibi constitutos subdole alliciat, et ad communionem eum admittant, gradus sui jactura damnabitur. CANON CIX. Ut qui in comitatum proficiscuntur, et Cartha- • ginensi et Romano sacerdoti causam suam cu- ‹ rent ostendere, Placuit, ut quicunque in co- ‹ mitatum proficisci voluerit, in dimissoria, ‹ quæ ad Ecclesiam Romanam mittitur, intimetur; ‹ et ut illic præterea accipiat litteras in comita- • lum. Quare si quis, accepta dimissoria ad ‹ Romam tantum, prætermissa necessitate, pro- • pter quam oportet eum in comitatum profi- • cisci, voluerit recta ire in comitatum, commu- ‹ nione movebitur: sin autem illic Romæ re- • pentina exorta fuerit necessitas eundi in co- ‹ mitatum, ipsam Romano episcopo necessitatem ‹ ostendat, et deferat rescriptum ipsius Romæ ‹ episcopi. Dimissoriæ autem, quæ a primatibus ‹ vel quibuscunque episcopis dantur propriis ‹ clericis, diem Paschæ habeant: si autem dies ‹ Paschæ ejus anni sit incertus, ejus quod præ- ‹ cessit adjungatur; quomodo solet scribi post e consulatum in iis quæ publice gesta sunt. Placuit autem et illud, ut adversus Donatistas ‹ et Græcos, et eorum superstitiones, missi le ‹ gati ex hac venerabili synodo quidquid utile ‹ animadverterent, ab illustrissimis imperato- ‹ ribus petant. Placuit præterea omnium episco- ‹ porum rogalu, ut omnibus quæ dari debent ex ‹ hac synodo epistolis tua sanctitas sola sub- «scribat. Et subscripserunt. Aurelius episcopus • Carthaginensis Ecclesiæ præsenti decreto con- ‹ sensi, et lecto subscripsi. Similiter et reliqui c eriscopi subscripserunt. BALS. Præsens canon decernit, cum litteris dimissoriis primatis seu metropolitaui profcisci episcopos in comitatum, seu ubi est comnes vel imperator. Quædam alia quoque decernit specialiter, et quæ non sunt in commune utilia; et propterea nec exposita quidem sunt. 643 ZONAR. Plures quoque alii canones, ne ■bsque dimissoriis epistolis, a primatibus et a provinciali synodo concessis, episcopo cuiquam að ΖΩΝΑΡ. Εάν τις, φησίν, ἀποστὰς τῆς κοινωνίας τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ ἐν τῇ ᾿Αφρική μεταστῇ ἐκεῖ δεν λάθρα, καὶ εἰς τὰ πέραν τῆς ᾿Αφρικῆς ἀπέλθοι, ἵνα μὴ ἀπαιτοῖτο συγκοινωνεῖν, ζημιωθήσεται περὶ τὴν κλήρωσιν αὐτοῦ, τουτέστιν, ἐκπεσείται τοῦ κλή - ρου καὶ τῆς διὰ τοῦ κληρικὸς εἶναι τιμῆς. ΑΡΙΣΤ. «Ὁ ἐν τῇ ᾿Αφρικῇ ἀκοινώνητος, τοῖς πέν • ραν υφέρπων πρὸς κοινωνίαν, ἀκλήρωτος.» Ὁ ἐν τῇ ᾿Αφρικῇ ἀφωρισμένος ἐπίσκοπος ἢ κλή ρικὸς, ἐὰν πέραν θαλάσσης ὑφέρπων, ήγουν ἀπερχόμενος, τοὺς ἐκεῖσε ἐπισκόπους ὑποσύρῃ, καὶ εἰς κοινωνίαν αὐτὸν προσδέξωνται, τὸν βαθμὸν αὐτοῦ ζημιωθήσεται. ΚΑΝΩΝ ΡΘ. • Ἵνα οἱ ἐπὶ τὸ κομιτάτον πορευόμενοι τὴν αἰτίαν · ἑαυτῶν καὶ τῷ ἐν Καρχηδόνι καὶ τῷ Ῥωμαϊκῷ • ἱερεῖ σπουδάσωσιν ἐμφανίσαι. Ηρεσεν, ἵνα όστισ • δήποτε πρὸς τὸ κομιτᾶτον πορευθῆναι θελήσο:, «ἐν τῇ ἀπολυτικῇ, τῇ ἐπὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ Ρώμης ι πεμπομένη, κατάδηλος γένηται, καὶ ἵνα ἐκεῖ • θεν ἔτι μὴν ἀπολυτικὴν λάβῃ ἐπὶ τὸ κομιτάτο • Διὸ ἐὰν λαβὼν ἀπολυτικὴν πρὸς τὴν 'Ρώμην • μόνον, σιωπήσας τὴν ἀνάγκην, δι' ἦν εἰς τὸ κο · μιτᾶτον αὐτὸν χρὴ πορευθῆναι, θελήσῃ εὐθέως · εἰς τὸ κομιτᾶτον βαδίσαι, ἀποκινηθῇ τῆς κοινω • νίας. Ἐὰν δὲ ἐκεῖσε ἐν τῇ Ῥώμη αἰφνιδία • ἀνάγκη ἀναφυῇ τοῦ ἀπελθεῖν εἰς τὸ κομιτάτον, 4 εμφανίσῃ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην τῷ ἐπισκόπῳ 'Ρώ · μης, καὶ παρακομίσῃ ἀντίγραφον τοῦ αὐτοῦ «τῆς Ῥώμης ἐπισκόπου. Δἱ ἀπολυτικαὶ δὲ, αἱ • ἀπὸ τῶν πρωτευόντων ἢ τῶν οἰωνδήποτε ἐπι· • σκόπων τοῖς ἰδίοις κληρικοῖς διδόμεναι, σχῶσι «τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα· ἐὰν δὲ ἡμέρα τοῦ Πά • σχα τοῦ αὐτοῦ ἐνιαυτοῦ κατάδηλος οὐκ ἔστιν, ἡ • τοῦ προηγησαμένου προσευχθῇ· δν τρόπον • εἴωθε μετὰ τὴν ὑπατείαν γράφεσθαι ἐν τοῖ; • δημοσίοις πεπραγμένοις. Ηρεσε δὲ κἀκεῖνος, • ὥστε κατὰ τῶν Δονατιστῶν καὶ τῶν Ἑλλήνων, · καὶ τῶν θρησκειῶν αὐτῶν, τοὺς πεμφθέντας • τοποτηρητὰς ἐκ τῆς τιμίας ταύτης συνόδου, • πᾶν ὁτιοῦν χρήσιμον συνιδῶσιν, ἐκ τῶν ἐνδοξο • τάτων αἰτήσασθαι βασιλέων. Ηρεσεν ἔτι μὴν • τῇ αἰτήσει πάντων τῶν ἐπισκόπων, ἵνα πάσαις ι ταῖς ὀφειλούσαις δοθῆναι ἐκ τῆς συνόδου ἐπιστο • λαῖς ἡ σὴ ἁγιωσύνη μόνη ὑπογράψῃ. Καὶ ὑπέ • γραψαν. Αυρήλιος ἐπίσκοπος τῆς ἐν Καρχη- • δόνι Εκκλησίας τῷ παρόντι ψηφίσματι συνηνε ε σα, καὶ παραναγνωσθέντι ὑπέγραψα. Ομοίως · καὶ οἱ λοιποὶ ἐπίσκοποι ὑπέγραψαν.» ΒΑΛΣ. Ο παρών κανὼν θεσπίζει μετὰ ἀπολυτικῆς γραφῆς τοῦ πρωτεύοντος ἤτοι τοῦ μητροπολίτου ἀπο δημεῖν τοὺς ἐπισκόπους εἰς τὸ κομιτάτον, ήγουν ένθα ἐστὶν ὁ κόμης, ἤτοι ο βασιλεύς. Καὶ ἄλλα δέ τινα ὁρίζει ἰδικῶς καὶ μὴ κοινῇ χρησιμεύοντα· καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ ἡρμηνεύθησαν. ΖΩΝΔΡ. Καὶ ἄλλοι κανόνες διάφοροι περὶ τοῦ μὴ ἐξεῖναι τοῖς ἐπισκόποις χωρὶς ἐπιστολῶν ἀπο λυτικῶν τῶν πρωτευόντων αὐτῶν καὶ τῆς συνόδου

IN CAN. CIX CONC. CARTHAG. synodus aliquid amplius statuit, nimirum ut Romano papæ dimissoriæ illæ litteræ ostendantur. Quod quidem Africanis idcirco videtur imperatuın, ut traditis papæ litteris ab eo dimissoriam alteranı in comitatum accipiant. Si quis igitur, inquit, accepta a sua synodo dimissoria, Romamque profectus, ¡bi quoque causam suæ ad imperatorem itioni; non indicaverit, sed silentio discesserit, segrega. tione punietur. Quod si interea dum quis Romæ commoratur, exorta repente causa, in comitatum proficisci necesse habeat; re cum antistite Romano communicata, dimissoriam ab eo epistolam accipial. Quæ vero, inquit, litteræ dimissoriæ episcopis a suo primate, aut clericis ab episcopo, conceduntur, in iis dies Paschæ sit inscripta: que si adhuc incerta sit, ejus loco superioris anni Paschæ dies reponatur. Id autem ea de cansa institutum esse arbitror, ut ejus anni Paschæ dies evulgaretur (eam namque jam superiorum quoque canonum decreto quotanuis synodico conventu edi hæc ipsa synodus constituerat), vel etiam ut illius, qui ad imperatorem profciscitur, absentiæ tempus indicaretur; quod in Actis quoque publicis, inquit, eodem modo feri solet. Nam lib. xxi tuit. 10 Basilic. sancitum est, ut in forentibus tabulis protocolla adjiciantur; in quibus imperatoris et consulum ejus aoni no - mina, aliaque eo loco explicata, describantur. Qu quidem nostris temporibus passim neglecta, in emplyteuticis tantummodo conventis adhuc servantur. Legatis demum, qui ad imperatorem mittebantur, quidquid fidelibus contra Donalistas aut Grzcos prodesse posse intellexerint, ab eo postulandi facta est facultas: quæque synodi nomine litteræ mitterentur, ut eæ Aurelii episcopi chirographo munirentur, decretum est. τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης ἀπιέναι πρὸς βασιλέα ὁρίζου- imperatorem proficisci liceat, decrevere: hæc vero σιν αὕτη δὲ καί τι πλέον ὁρίζει, τὸ τὰς ἀπολυτικές ἐπιστολὰς καὶ τῷ πάππα Ρώμης εμφανίζεσθαι. Καὶ ἔοικε τοῦτο τοῖς ἐν Ἀφρικῇ ἐπιτάττεσθαι, ἵνα ἐμφανιζομένων τῷ πάππᾳ τῶν ἀπολυτικῶν καὶ ἐξ ἐκείνου λάβῃ ἀπολυτικὴν ἐπὶ τὸ κομιτάτον. Ἐὰν οὖν λαβών, φησὶν, ἀπολυτικὴν ἀπὸ τῆς οἰκείας συνόδου, καὶ ἀπελθὼν εἰς τὴν Ῥώμην, οὐκ εἴπῃ κάτ κεῖ τὴν αἰτίαν δι᾿ ἣν ἄπεισι πρὸς τὸν βασιλέα, ἀλλὰ σιωπήσας ἀπέλθῃ, ἀφορισθήσεται. Ἐὰν δέ τις τῇ Ῥώμῃ ἐνδημῶν σχῇ ἀνάγκην ἀναφθείσης αθρόον αἰτίας ἀπελθεῖν εἰς τὸ κομιτάτον, ἵνα τῷ Ρώμης ἀρχιερεῖ δηλώσῃ τὴν αἰτίαν, καὶ λάβῃ γραφὴν τοῦ Ῥώμης ἀπολυτικήν. Αἱ δὲ τῶν πρωτευόντων, φησί, γινόμεναι ἀπολυτικαὶ τοῖς ἐπισκόποις, ἢ ἐκ τῶν οιωνδήποτε ἐπισκόπων τοῖς κληρικοῖς αὐτῶν, ἐχέτωσαν τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα· ἐὰν δὲ ἔτι ἀδηλός ἐστιν ἡ ἡμέρα τοῦ Πάσχα τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου, γραφέσθω ἡ τοῦ παρελθόντος Πάσχα ἡμέρα. Τοῦτο δὲ, οἶμαι, ἔδοξεν οὕτω γίνεσθαι, ἵνα κηρύττοιτο ἡ ἡμέρα τοῦ Πάσχα τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου (ἤδη γὰρ καὶ ἐν προλαβοῦσι κανόσιν ἀπῄτησε ή σύνοδος αύτη ἐν ταῖς ἐτησίοις συνόδοις δήλην γίνεσθαι τὴν ἡμέτ ραν τοῦ Πάσχα εκάστου ἐνιαυτοῦ), ἢ καὶ ἵνα & χρόνος, καθ᾿ ὃν ἄπεισιν ὁ ἁπιών πρὸς τὸ βασί λειον, δῆλο; ᾖ, ὅπερ, φησίν, είωθε γίνεσθαι καὶ ἐπὶ τῶν δημοσίων πράξεων. Ἐν γὰρ βιβλίῳ τῶν Βασι λικῶν κα', τίτλ. ι' γέγραπται τὰ ἀγοραία συμβό λαια πρωτόκολλα ἔχειν, καὶ ἐν αὐτοῖς γεγράφθαι τὰ τῶν κρατούντων ἑκάστοτε βασιλέων ὀνόματα, καὶ τὰς ὑπατείας, καὶ ὅσα ἐκεῖ ἀπαιτεῖται. "Α ἐφ' ἡμῶν ἐν μὲν τοῖς ἄλλοις καταπεφρόνητο, ἐν δὲ τοῖς ἐμφυτευτικοῖς ἐγγράφοι; ἔτι ἐσώζετο. Ενεδόθη δὲ τοῖς στελλομένοις πρὸς τὸν βασιλέα, δ ἂν νοήσωσι χρήσιμον ήτοι ὠφέλιμον τοῖς πιστοῖς κατὰ τῶν Δονατιστῶν καὶ τῶν Ἑλλήνων, αἰτεῖσθαι τοῦτο ἐκ τοῦ κρατοῦντος. Εδοξε δὲ καὶ τὰ μέλλοντα γενέσθαι γράμματα ἐκ τῆς συνόδου ὑπογραφῆναι παρὰ τοῦ ἐπισκόπου Αὐρηλίου. ΑΡΙΣΤ. «Ο δι' ἀνάγκην τινὰ πρὸς τὸ κομιτάτον • ἀπελευσόμενος ἐμφανή ταύτην ποιείτω τῷ Καρ • χηδόνος ἱερεῖ καὶ τῷ Ρώμης, καὶ ἀπολυτικὴν • ἐπιστολὴν λαμβανέτω, ἢ ἀκοινώνητος ἔστω. • Πἂν ὁτιοῦν τοῖς τοποτηρηταῖς δόξαν χρήσι • μου κατά Δονατιστῶν, καὶ Ἑλλήνων, καὶ • τῶν θρησκειῶν αὐτῶν, αἰτείσθω ἐκ βασι- «λέως.» Ὁ ἀπὸ Ἀφρικῆς διὰ ἀνάγκην τινὰ μέλλων ἀπελθεῖν ἐν τῷ κομιτάτῳ, τουτέστιν ἔνθα ο βασιλεύς ἐστι, κἂν κληρικός ἐστι, κἂν ἐπίσκοπος, κατάδηλον τὴν αἰτίαν ποιείτω τῷ τῆς Καρχηδόνος ἐπισκόπῳ, κἀκεῖθεν γράμματα λαμβάνων, καὶ πρὸς τὸν Ρώ μης παραγινόμενος, ἐμφανιζέτω ἑαυτὸν τῷ ἐπισ σκόπῳ Ρώμης· καὶ τὴν αἰτίαν λεγέτω δι' ἦν εἰς τὸν βασιλέα πορεύεται, καὶ τοῦ Ρώμης δοκιμάσαντος ταύτην, καὶ εὔλογον εἶναι κρίναντος, λαμ βανέτω καὶ ἐξ ἐκείνου γράμματα, προστασίαν αὐτοῦ πρὸς τὸν βασιλέα παρέχοντα. "Οστις δὲ ἡ τῶν ἐπισκόπων ἡ τῶν κληρικῶν ἄλλως πρὸς τὸ κομιτάτον ἀπέλθῃ, ἀκοινώνητος ἔσται. Καὶ ζήτει κανόνα ἐγε PATROL. GR. CXXXVIII. ARIST. Qui propter aliquam necessitatem að ⚫ comitatum abiturus est, eam Carthaginensi • sacerdoti ac Romano manifestam facial, et dimissoriam accipiat epistolam, aliter excoun- ‹ municetur. Quodcunque legatis utile videbitur • contra Donatistas, aut Græcos, eorumque su- • verstitiones, illud ab imperatore petatur. › Qui ab Africa propter necessitatem aliquam in comitatum est abiturus, id est, ubi imperator est, quamvis clericus sit aut episcopus, causam suau episcopo Carthaginensi manifestam reddat, et ab eo litteras accipiens, et ad Romæ episcopum se collferens, episcopo Romano se ostendat, et causam dicat quare ad imperatorem proficiscitur: et episcopo Romano eam approbante, et justam esse judicante, accipiat et ab eo litteras, dimissionem ejus ad imperatorem exhibentes. Quicunque autem sive ex episcopis sive e clericis aliter in comitatum proficiscetur, excommunicatus erit. Quære etiain Undecimum synɔdi Antiochenæ canonem, et canonem

synodi Sardicensis nonum. Legati e synodo ad in- δέκατον τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου, καὶ τῆς ἐν peratorem missi episcopi adversus Græcos et bæreticos, licentiam acceperunt quodcunque Ecclesiæ catholicæ commodum fore cognoverint contra Græcorum et Donatistarum religionem, illud ab imperatore petere, quamvis illud peculiariter mandatum non habuerunt. 644 CANON CX. • Synodus contra Græcos et hæreticos. Sub Basso ‹ et Philippo, clarissimis consulibus, A. D. sexto • decimo calendas Julias, Carthagine in secreto • Restitutæ ecclesiæ. In hac synodo legationem ‹ suscepere Restitutus et Florentinus episcopi 4 adversus Græcos et hæreticos, in illo tempore, ‹ quo Severus et Macarius depositi sunt: et pro- ‹ pter eorum causam Evodius, Theasius et Victor ‹ episcopi cæsi sunt. • Synodus de cognitione episcoporum. Sub glo- • riosissimis imperatoribus, Honorio septimum, et • Theodosio tertium, Augustis cousulibus A. D. • decimo septimo calendas Julias, Carthagine in ‹ Secundæ ecclesia. In hac synodo placuit, ut unus • episcopus non vendicet sibi cognitionem. Acta • præsentis synodi non sunt scripta, propterea • quod specialiter ob illam regionem, et non in • commune peracta sunt. BALS. Quæ in præsenti canone scripta sunt, ut specialiter prolata, expositione non egent. Quod autem dictum est, unum episcopum sibi non debere vendicare cognitionem, est accipiendum secundum canonem 11 præsentis synodi. ZONAR. Ut de clericorum causis a suo cujusque episcopo judi etnr, nono quartæ synodi canone constitutum est: si vero, vel clericus cum episcopo suo, vel duo inter se episcopi quidpiam habeant controversia, peues synodum ejus rei judicium esse. Idem hoc canone videtur esse sancitum; ut si duo nimirum inter se episcopi litigent, vel adversus episcopum clericus actionem iutendat, ne sibi episcopus quispiam ejus causæ cognitionem solus assumat, sed ea ad synodi provincialis conventum referatur. ARIST. ‹ Unus episcopus cognitionem sibi ne ‹ vendicet. › Nou tantum unius episcopi judicium, sed nec duo sufficiunt ad presbyteri vel diaconi depositionem. Sed si episcopus sit accusatus, si multi episcopi convenire non possunt, a duodecim minimum episcopis judicabitur; si presbyter autem, a sex episcopis, et suo episcopo; sin autem diaconus, a tribus et suo episcopo: quemadmodum duodecimus et vicesimus hujus synodi canon statuunt. Non igitur episcopus unus se judicem constituet in criminibus presbyteri aut diaconi, et suum defendet judicium, et ad opus illud perducet; nisi accusati sint e numero clericorum, qui sunt intra diaconos. De iis Σαρδική συνόλου κανόνα θ'. Πρέσβεις ἐκ τῆς συνόδου πρὸς τὸν βασιλέα σταλέντες ἐπίσκοποι κατά τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν αἱρετικῶν ἄδειαν ἔλαβον, πᾶν ὅ τι ἂν συμφέρον τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ συνἴδωσι, κατὰ τῆς θρησκεία; τῶν ῾Ελλήνων καὶ τῶν Δονατιστῶν, τοῦτο αἰτῆσαι ἐκ βασιλέως, κἂν μὴ ἰδικῶς αὐτὸ εἶχον ἐντεταλμένον. ΚΑΝΩΝ ΡΙ. • Σύνοδος κατὰ τῶν Ἑλλήνων καὶ αἱρετικῶν. Ἐπὶ • Βάσσου καὶ Φιλίππου, τῶν λαμπροτάτων ὑπά • των τῇ πρὸ ἐξ καὶ δεκάτῃ καλανδῶν Ιουλίων, • ἐν Καρχηδόνι εἰς τὸ σήκρητον τῆς Ῥεστ:- • τούτης ἐκκλησίας. Εν ταύτῃ συνόδῳ πρεσβείαν • ἀνεδέξαντο Ρεστιτοῦτος καὶ Φλορέντιος οἱ ἐπίσ • σκοποι κατὰ τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν αἱρετικῶν · ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ καθ᾿ ὃν Σευήρος καὶ Μα • κάριος ανηρέθησαν, καὶ διὰ τῶν τούτων αἰτίαν • Εξόδιος, Θεάσιος καὶ Βίκτωρ, οἱ ἐπίσκοποι, • ἐσφάγησαν. • Σύνοδος περὶ διαγνώσεως επισκόπων. Ἐπὶ τῶν • ἐνδοξοτάτων βασιλέων Ονωρίου τὸ ἔβδομον, καὶ • Θεοδοσίου τὸ τρίτον, τῶν Αὐγούστων ὑπάτων, • τῇ πρὸ δεκαεπτά καλανδῶν, Ἰουλίων εἰς Καρχη • δένα ἐν τῇ Σεκούνδης εκκλησία. Εἰς ταύτην τὴν • σύνοδον ήρεσεν, ὥστε ἕνα ἐπίσκοπον μὴ ἐκδικεῖν • ἑαυτοῦ διάγνωσιν. Τὰ πεπραγμένα της παρούσης • συνόδου διὰ τοῦτο οὐκ ἐγράφη, ἐπειδὴ ἐπιχωρίως ι καὶ οὐ κατὰ κοινοῦ ἐπετελέσθησαν.» ΒΑΛΣ. Τὰ ἐν τῷ παρόντι κανόνι δηλωθέντα, ὡς ἰδικῶς ἐκφωνηθέντα ἐξηγήσεως οὐ δέονται. Τὸ δὲ ῥηθὲν χάριν τοῦ μὴ διεκδικεῖν ἕνα ἐπίσκοπον ἑαυτῷ διάγνωσιν, ἐκληπτέον κατὰ τὸν ἐνδέκατον κανόνα τῆς παρούσης συνόδου. ΖΩΝΑΡ. Ο έννατος κανὼν τῆς τετάρτης συνό. δου τοὺς κληρικούς ὁρίζει παρὰ τοῖς οἰκείοις ἐπι σκόποις δικάζεσθαι· εἰ δὲ κληρικὸς πρὸς τὸν ἐπίσκοπον αὐτοῦ ἔχει ὑπόθεσιν, ἢ ἐπίσκοπος πρὸς ἐπίσκοπον, παρὰ τῇ συνόδῳ τῆς ἐπαρχίας δικάζει σθαι. Τοῦτο οὖν ἔοικε καὶ ὁ παρὼν κανών διατάτ τεσθαι, ὥστε ἐπισκόπων δύο δίκην ἐχόντων, ἢ κληρικοῦ κατὰ ἐπισκόπου ενάγοντος, μὴ ἕνα ἐπίσ σκοπον ζητεῖν τὴν περὶ αὐτῶν ποιεῖσθαι διάγνωσιν, ἀλλὰ τὴν σύνοδον τῆς ἐπαρχίας δικάζειν. ΑΡΙΣΤ. • Εἷς ἐπίσκοπος μὴ ἐκδικείτω ἑαυτῷ • διάγνωσιν.» Οὐ μόνον ἑνὸς ἐπισκόπου διάγνωσις, ἀλλ᾽ οὐδὲ δύο ἀρκέσουσιν εἰς καθαίρεσιν πρεσβυτέρου η διακόνου. 'Αλλ᾽ εἰ μὲν ἐπίσκοπός ἐστιν ὁ κατηγο ρούμενος, εἰ μὴ δυνατὸν πολλοὺς συνελθεῖν ἐπισκή. πους, παρὰ δώδεκα τὸ ἐλάχιστον ἐπισκόπων κριθήσεται· εἰ δὲ πρεσβύτερος, παρὰ ἐξ ἐπισκόπων καὶ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου· εἰ δὲ διάκονος, παρὰ τριῶν καὶ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ὡς ὁ δωδέκατος κανών καὶ ὁ εἰκοστὸς τῆς συνόδου ταύτης διαλαμβάνουσιν.. Οὐκ οὖν ἐπίσκοπος εἰς δικαστὴν ἑαυτὸν ἐπ' ἐγκλής μασι καταστήσει πρεσβυτέρου, ἢ διακόνου, καὶ τὴν οἰκείαν διεκδικήσει διάγνωσιν, καὶ εἰς ἔργον ταύτην

IN CAN. CXII CONC. CARTHAG. ἀγάγῃ, εἰ μή που τῶν λοιπῶν κληρικῶν εἰσιν οἱ enim et unus solus episcopus qui loco praest sta κρινόμενοι τῶν ὑποκάτωθεν διακόνων ὄντων· ἐπ᾿ αὐτοῖς γὰρ καὶ μόνος ἐπίσκοπος εἷς, ὁ ἐντόπιος. διαγνώσεται, ὡς ἐν τῷ τέλει τοῦ εἰκοστοῦ κανόνος τῆς παρούσης συνόδου διείληπται. KANON PIA'. • Σύνοδος κατὰ τῶν Δονατιστῶν. Μετὰ τὴν ὑπα • τείαν τῶν ἐνδοξοτάτων βασιλέων Ονωρίου τὸ • όγδοον, καὶ Θεοδοσίου τὸ τρίτον, τῶν Αὐγούσ • στων, πρὸ δεκαοκτώ καλανδῶν Ιουλίων, ἐν • Καρχηδόνι εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ κλίματος • Σεκούνδης. Εν ταύτῃ τῇ συνόδῳ τοποτηρησίαν • ἐδέξαντο κατὰ τῶν Δονατιστῶν Φλορέντιος, • Ποσείδιος καὶ Βενάντιος, οἱ· ἐπίσκοποι. Εν • τούτῳ τῷ καιρῷ νόμο; ἐδόθη, ἵνα ἐλευθέρα • προαιρέσει έκαστος τῆς Χριστιανότητος τὴν • ἄσκησιν ἀναδέξηται.» ΒΑΛΣ. Ο ιβ' κανὼν τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου τὸν ἐν κινδύνῳ γενόμενον, καὶ οὕτω βαπτισθέντα, μὴ προάγεσθαι εἰς ἱερωσύνην φησί. Καὶ οἱ Πατέρες δὲ οὗτοι ὁρίζουσιν ἐλευθέρᾳ προαιρέσει τοὺς ἐξ αἱρέσεων τῇ πίστει προσιέναι, ἀλλὰ μὴ βίᾳ, μηδὲ ἐξ ἀνάγκης τῆς Χριστιανότητος δὲ εἶπε τὴν ἄσκησιν, ἐμφαίνων, ὅτι Χριστιανὸς ὁ μὴ ἀσκήτα; πᾶσαν ἀρετήν ὀνόματι μόνῳ Χριστιανός λέγε ται, ἀλλ' οὐ πράγματι. ΖΩΝΑΡ. Αἱρετὴν εἶναι χρὴ τὴν ἀρετὴν, ἀλλ᾽ οὐ βεβιασμένην, οὐδ᾽ ἀκούσιον, ἀλλ᾽ ἑκούσιον. Διὸ καὶ τοὺς ἀναδεχομένους τὸν Χριστιανισμὸν ἐλευθέρᾳ προαιρέσει καὶ αὐτεξουσίως ἐνομοθετήθη προσιέναι τῇ πίστε:, ἀλλὰ μὴ βίᾳ, μηδ' ἐξ ἀνάγκης. Τὰ γὰρ ἀναγκαστικῶς καὶ βιαίως γινόμενα οὐ βέβαια οὐδὲ μόνιμα. Διὸ καὶ ἐν τῷ ιβ' ἡ ἐν Νεοκαισαρεία σύν οδος κανόν: φησὶ τὸν ἐν κινδύνῳ γενόμενον, καὶ οὕτω βαπτισθέντα, μὴ προάγεσθαι εἰς ἱερωσύνην. Τῆς Χριστιανότητος δὲ εἶπε τὴν ἄσκησιν ὁ κενών, ἐμφαίνων, ὅτι τὸν Χριστιανόν πᾶσαν δεῖ ἀσκεῖν ἀρετὴν, καὶ ἐγκρατῆ εἶναι, καὶ σώφρονα, καὶ ἀλη θῆ, καὶ μετριόφρονα, καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ἀγάπην πρὸς ἅπαντας ἐνδεικνύμενον, ὡς ὅ γε μὴ ταύτα ἀσκήσας ὀνόματι μόνον Χριστιανός λέγεται, ἀλλ᾽ οὐ πράγματι. ΑΡΙΣΤ. «Ελευθέρα προαιρέσει ἕκαστος τὴν ἄσχη- • σιν ἀναδεχέσθω.» Τὸ ἀγαθὸν ἑκουσίως τις εργάζεται, οὐ μὴν ἀναγ καστικώς. Διὰ τοῦτο ἕκαστος καὶ τὴν ἄσκησιν, καὶ τὸν Χριστιανισμόν, οὐ κατὰ βίαν ἀπαιτηθήσεται ἀναδέξεσθαι, ἀλλ' αὐτοπροαιρέτῳ γνώμῃ καὶ ἐλευ θερμο ΚΑΝΩΝ ΡΙΒ'. • Σύνοδος κατά τῆς αἱρέσεως Πελαγίου καὶ Κελεστίου. Ἐπὶ τῶν ἐνδοξοτάτων βασιλέων tuet, ut în îine vicesimi canonis præsentis synodi decernitur. CANON CXI. • Synodus adversus Donatistas. Post consulatum • clarissimorum Impp. Honorii VIII et Theo- • dosii!!! Augustorum, A. D. decimo octavo ● calendas Juliɔs Carthagine in ecclesia regioals ‹ Secundæ. In hac synodo legationein susceperunt ‹ adversus Donatistas Florentius, Posidius et • Venantius episcopi. In hoc tempore lex data ‹ est ut libera electione unusquisque Christiani- ‹ tatis exercitationem suscipiat. › BALS. Duodecimus can. Neocosariensis synodi eum, qui fuerit in periculo, et sic baptizatus est, non promoveri 645 ad sacerdotium dicit. Hi quoque Patres decernunt, ut hæretici sponte liberaque electione ad fidem accedant, non autem vi, nec neces sitate. Christianitatis vero dixit exercitationem iudicans, quod Christianus, qui virtutem omnem non exercuit, nomine solo dicitur Christianus, sed non re. ZONAR. Virtutem libere et ex auimo, non vi aul necessitate susceptam esse decet, sed voluntariam. Quicunque ergo Christiani religione initiandi forent, nisi sua sponte ac voluntate, non vi aut necessitate adacti accederent, nequaquam recipi decrevere. Que enim vi ac necessitate suscepta sunt, nec firana, nec diuturna esse possunt. Quamobrem Neusariana quoque synodus, duodecimo canone, cum qui periculo demumn urgente baptizatus est, sacro ordine insigniri vetat. Christianæ porro religionis exercitationem dixit, quasi in omnium virtutum exercitatione, continentiæ, temperantiæ, veritatis, modestia, ac in primis charitatis erga omnes, Christianum hominem occupatum esse oporteat; ut qui hæc neglexerit, nomine tenus Christianus, non re censendus sit. ARIST. Libera quisque voluntate pietatis exerci ⚫tationem suscipiat. › Bonum voluntarie quispiam operari debet, non autem coacte.Propterea unusquisque et pietatis exercitationem et Christianismum per vim amplecti non requiretur, sed spontanea sua et libera voluntale. CANON CXII. ‹ Synodus adversus hæresin Pelagii et Celestii. Sub ‹ gloriosissimis impp. Honorio Augusto XII et note. Guill. Beveregii Σύνοδος κατὰ τῆς αἱρέσεως. In codice Auerbachiano huic canoni scholium” annectitur, bis verbis, Έοικε τῶν Δονατιστῶν τοὺς ταλαιπόρους ἀνθρώπους τούτους, καὶ πάλιν αὐτοὺς οὐκ ἄλλους ή τους Μασσαλιανούς ήτοι Εὐχίτας ὑπάρχειν. Ἐπεὶ καὶ ἡ Μασσαλία τῶν τῆς Λιβύης πρὸς τοῖς μέσερι τῆς Ῥώμης τῆς ἐπὶ θύμβριδι. Miseros hosce homi nes e Donatistis, eosque non alios esse quam Massulianos, sive Euchilas, videtur; quoniam Massalia etiam ex adverso sit Africae, in partibus Roma Super Tiberi sitæ. Quomodo autem hoc scholium huic canoni conveniat, et quid sibi velit, alti vide-

Theodosio VIII consulib. cal. Maiis, Carth. • in secreto Fausti ecclesiæ, Aurelio episcopo › universæ synodo præsidente, adstantibus diaco- ‹ nis: placuit omnibus episcopis Ecclesiæ Cartha- ‹ ginensis, in sancta synodo constitutis, quorum ‹ nomina et subscriptiones insertæ sunt, quod • Adam mortalis a Deo factus non est: ut si quis ‹ dixerit protoplastum Adam ita hominem fa- ‹ clun) esse mortalem, ut sive pecasset, sive non, • esset in corpore moriturus, id est, e corpore ‹ excessurus,non propter meritum peccati, sel • per naturae necessitatem, sit anathema. Ονωρίου Αυγούστου τὸ δωδέκατον, καὶ Θεοδο 1 σίου τὸ ὄγδοον, τῶν ὑπάτων, καλάνδαι; 4 Μαΐαις, εις Καρχηδόνα ἐν τῷ σηκρήτῳ τῆς • Φαύστου ἐκκλησίας, Αὐρηλίου τοῦ ἐπισκόπου • συμπάσῃ τῇ συνόδῳ προκαθίσαντος, παρεστώ • των τῶν διακόνων, ήρεσεν πᾶσι τοῖς ἐπισκό • ποις τῆς ἐν Καρχηδόνι ἐκκλησίας, ἁγίᾳ συνό · δῳ καθεστῶσιν, ὧν τὰ ὀνόματα καὶ αἱ ὑπογραφεί • ἐνετέθησαν, ὅτι 'Αδάμ θνητὸς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ • οὐκ ἐγένετο· ἵνα ὅστις δήποτε λέγῃ τὸν Ἀδὰμ • τὸν πρωτόπλαστον ἄνθρωπον θνητόν γενόμενον • οὕτως, ὡς, εἴτε ἁμαρτήσει, εἴτε μὴ ἁμαρτή · σει, τεθνήξεσθαι ἐν τῷ σώματι, τοῦτ' ἔστιν • ἐξελθεῖν ἐκ τοῦ σώματος, μὴ τῇ ἀξίᾳ τῆς ἁμαρ «τίας, ἀλλὰ τῇ ἀνάγκῃ τῆς φύσεως, ἀνάθεμα · ἔστω.» ΒΑΛΣ. καὶ ΖΩΝ. Τὸν Ἀδὰμ ὁ Θεὸς οὐ θνητὸν ἔπλασεν, οὐδὲ μέντοι ἀθάνατον, μέσον δὲ μεγέθους καὶ ταπεινότητος, καὶ αὐτεξούσιον ποιήσας αὐτὸν, εἴασεν, ὥστε όποτέρωσε νεύσει, εἴτε πρὸς ἀρετὴν εἴτε πρὸς κακίαν, κληρώσασθαι αὐτὸν ἢ τὴν ἀθα νασίαν ἢ τὴν θνητότητα. Κἂν γὰρ σάρκα εἶχε καὶ τότε ὁ ἄνθρωπο;, ἀλλ' οὐχ οἷαν νῦν. Καὶ τοῦτό φησιν ὁ Θεολόγος Γρηγόριος, λέγων· Καὶ τοὺς δερ ματίνους ἀμφιέννυται χιτῶνας, ἴσως την παχυτέραν σάρκα καὶ θνητὴν καὶ ἀντίτυπον. Ὥστε πρὸ τῆς παραβάσεω; οὔτε παχεία ἦν ἡ σὰρξ τῷ Ἀδάμ, οὔτε φύσει θνητή. Ησαν δ' οἱ λέγοντες ὅτι θνητός ἐξ ἀρχῆς ἐπλάσθη καὶ θαγεῖν ἔμελλε, κἂν μὴ παρο BALS. et ZONAR. Deus Adam nec mortalem fecit, nec immortalum, sed medium inter magnitudinem et humilitatem, et cum eum suæ potestatis liberique arbitrii compotem fecisset, dimisit; ut utrolibet, sive ad virtutem, sive ad vitium inclinasset, vel immortalitatem, vel mortalitatem sortiretur. Etsi enim carnein tunc quoque habebat homo, non tamen qualem nunc. Et hoc ait Gregorius Theologus cum dicit: Pelliceas quoque vestes induit, forte densiorem carmein et mortalem et resistentem. Quare ante transgressionem nec densa erat caro Adami, nec natura mortalis. Fuerunt autem qui dicerent eum et mortalem ab initio factum esse, et moriturum fuisse, etiamsi mandatum non esset transgressus: et non έβη τὴν ἐντολὴν, καὶ οὐχὶ διὰ τὴν ἁμαρτίαν propter peccatumn ingressam esse mortem, sed propier naturain, quæ fuit talis ab initio. Eos ergo, qui ita sentiunt, hujus synodi Patres anathemate damnarunt. ARIST. Qui protoplastum etiam sine peccato per ‹ naturæ necessitatem moriturum fuisse asserit, ‹ anathema sit. › 646 CANON CXII. • Quod infantes in peccatorum remissionem baptizantur. Similiter placuit, ut quicunque parvos el • recens natos infantes ab utero matris baptizau- • dos esse negat, vel dicit in remissionem pecca- ‹ torum baptizari, non autem ex primi parentis • Adam peccato quidquam trabere, quod debeat la- • Vacro regenerationis purgari (unde est conse- ‹ quens, quod in his forma baptismatis in remissionem peccatorum non vera, sed ficta intelligitur), ‹ sit anathema: quouiam non aliter intelligere • oportet quod ab Apostolo dictum est, Per unum • hominem peccatum ¡introivit in mundum, el • per peccatum mors, et sic in omnes homines ● pervasit, in quo omnes peccaverunt *¹; › nisi σε Ron. v, 12. ἐπεισῆλθεν ὁ θάνατος, ἀλλὰ διὰ τὴν φύσιν τοιαύτην γεγονυίαν ἀρχῆθεν. Τῶν οὖν ταῦτα φρονούντων οἱ τῆς συνόδου ταύτης Πατέρες κατεψηφίσαντο τὸ ἀνάθεμα. ΑΡΙΣΤ. • Ο τὸν πρωτόπλαστον δογματίζων καὶ • δίχα τῆς ἁμαρτίας τεθνηξόμενον, διὰ ἀνάγκην • τῆς φύσεως, ήτω ἀνάθεμα.» KANON PIB'. • Οτι τὰ μικρὰ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτίζονται. • Ομοίως ήρεσεν, ἵνα ἐστι δήποτε τὰ μικρὰ καὶ • νεογέννητα ἐκ τῶν γαστέρων τῶν μητέρων βαπτιζόμενα ἀρνεῖται, ἢ λέγει εἰς ἄφεσιν • ἁμαρτιῶν αὐτὰ βαπτίζεσθαι, μηδὲν δὲ ἐκ τῆς • τοῦ Ἀδὰμ Ελκειν προγονικῆς ἁμαρτία; τὸ • ὀφεῖλον καθαρθῆναι τῷ λουτρῷ τῆς παλιγγε • νεσίας (όθεν γίνεται ἀκόλουθον ὅτι ἐν τούτοις ὁ • τύπος τοῦ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτίσματος • οὐκ ἀληθῆς, ἀλλὰ πλαστὸς νοείται), ἀνάθεμα · εἴη· ἐπειδὴ οὐκ ἄλλως δεῖ νοῆσαι τὸ εἰρημένον • τῷ ᾿Αποστόλῳ, «Δι' ἑνὸς ἀνθρώπου ἡ ἁμαρτία · εἰσῆλθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ διὰ τῆς ἁμαρτίας · ὁ θάνατος, καὶ οὕτως εἰς πάντας ἀνθρώπους Guill. Beveregii nota. rint. Massalianos autein Euchitas dictos esse llarmenopulus etiam tradidit, et rationem his verbis reddit, Τὸ δὲ τῶν Μασσαλιανών ὄνομα ἐξελληνικό. μενον, Εὐχίτας δηλοῖ πολὺ γὰρ παρ' αὐτοῖς τὸ τῆς εὐχῆς ὄνομα. Harinenop. de sect. c. 18.

• quemadmodum catholica Ecclesia, quæ ubique ‹ diffusa est et simplex, semper intellexit. Pro- •pter hanc enim fidei regulam infantes quoque, ‹ qui nullum ex se peccatum committere potuerunt, vere in peccatorum remissioner bapti- • zantur, ut per regenerationen in cis vere ‹ mundetur, quod ab antiqua origine contraxeIN CAN. CXIII CONC. CARTIIAG. • διῆλθεν, ἐν ᾧ πάντες ἥμαρτον, εἰ μὴ δν τρόπον ή καθολική Εκκλησία ἡ πανταχού διακεχυμέ • νη τε καὶ ἡπλωμένη ἀεὶ ἐνόησεν. Διὰ γὰρ τὸν • κανόνα τοῦτον τῆς πίστεως καὶ οἱ μικροί, οἱ • μηδὲν ἁμαρτημάτων εἰς ἑαυτοὺς ἔτι μὴν πλημ • μελεῖν δυνάμενοι, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν ἀληθι · νῶς βαπτίζονται· ἵνα καθαρθῇ ἐν αὐτοῖς διὰ • τῆς παλιγγενεσίας, ὅπερ είλκυσαν ἐκ τῆς ἀρ • χαιογονίας. ΒΑΛΣ. καὶ ΖΩΝ. Ελεγόν τινες τὰ νεογνὰ παιδία μὴ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτίζεσθαι· μηδὲ γὰρ ἔχειν αὐτὰ ἁμαρτίας, ἐπεὶ μηδὲ πεφύκασιν ἁμαρ τάνειν, ἔτι μὴ ἔχοντα διάκρισιν τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ χείρονο;. Τοῦτο οὖν ἀπαγορεύει ἡ σύνοδος, καὶ τοὺς φρονούντας οὕτω, καὶ λέγοντας μή τι ἐκ τῆς τοῦ ᾿Αδάμ προγονικῆς ἁμαρτίας εφέλκεσθαι τοὺς ἐξ ἐκείνου, ὥστε καθάρσεως δέεσθαι τῆς ἐκ τοῦ θείου λουτροῦ τοῦ βαπτίσματος τὰ παιδία, ποιεῖται ὑπὸ ἀνάθεμα, λέγουσα ὅτι ἐκ τούτου ἀκολουθεῖ τὸ νοεῖ. σθαι, ὡς ὁ τύπος τοῦ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτίσματος οὐκ ἀληθῆς ἐστιν, ἀλλὰ πεπλασμένος, ἐν τούτοις τοῖς νεογνοί; δηλαδή. Εἶτα καὶ κατασκευάζει τὸν οἰκεῖον λόγον, χρήσεις ἐκ τοῦ μεγάλου Παύλου παράγουσα. Πώς γάρ, φησίν, ἄλλως νοητέον τὸν Δι' ἑνὸς ἀνθρώπου εἰσῆλθεν ἡ ἁμαρτία εἰς τὸν κόσμον, καὶ διὰ τῆς ἁμαρτίας ο θάνατος, καὶ οὕτως εἰς πάντας ἀνθρώπους διῆλθεν. ἐν ᾧ πάντ τες ήμαρτον εἰ μὴ ὡς ἐνόησε τοῦτο ἡ καθολικὴ Ἐχε κλησία, ἡ πανταχού διακεχυμένη τε καὶ ἡπλωμένη, ἄγουν ἡ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἐσκεδασμένη πληθὺς τῶν πιστῶν; ΑΡΙΣΤ. • Ο τὰ νεογνά και βαπτιζόμενα λέγων • μηδὲν ἔλκειν ἐκ τῆς τοῦ Ἀδὰμ ἁμαρτίας ὀφεῖ- • τον καθαρθῆναι τῷ βαπτίσματι, ἐπάρατος· διὰ «γὰρ τοῦ ἑνὸς καὶ ὁ θάνατος καὶ ἡ ἁμαρτία • παγκόσμιος. ΚΑΝΩΝ ΡΙΓ. • Οτι ἡ τοῦ Θεοῦ χάρις οὐ μόνον ἄφεσιν χαρίζεται • ἁμαρτιῶν, ἀλλὰ καὶ βοήθειαν παρέχει τοῦ μη- • κάτι ἁμαρτάνειν. Ομοίως ήρεσεν, ἵνα ἐπιστή- • ποτε είποι τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ ήτινι δικαιοῦται • διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, πρὸς μόνην ἄφεσιν ἁμαρτιῶν ἰσχύειν τῶν ἤδη περ • πλημμελημένων, καὶ μὴ παρέχειν ἔτι μὴν βοή · θειαν πρὸς τὸ μὴ ἕτερα πλημμελεῖσθαι, ἀνάθεμα • εἴη. "Οτι ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ οὐ μόνον γνῶσιν • παρέχει, ὧν δεῖ πράττειν, ἀλλὰ καὶ ἀγάπην • ἔτι μὴν ἐμπνέει ἡμῖν, ἵνα δ ἐὰν ἐπιγινώσκω · μεν, καὶ πληρῶσαι ἰσχύσωμεν. Ομοίως όστισ • δήποτε είποι τὴν αὐτὴν χάριν τοῦ Θεοῦ, τὴν • διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, εἰς τοῦ ε το μόνον ἡμῖν βοηθεῖν, πρὸς τὸ μὴ ἁμαρτάνειν, «ὅτι διὰ ταύτης ἡμῖν ἀποκαλύπτεται καὶ φανεροῦται ἡ γνώσις τῶν ἁμαρτημάτων, ὥστε • γινώσκειν ἃ δεῖ ἐπιζητεῖν, καὶ ἃ δεῖ ἐκκλίνειν, ε οὐ μὴν δι' αὐτῆς ἡμῖν παρέχεσθαι, ἵνα ὅπερ · γνῶμεν ποιητέον, καὶ ποιῆσαι ἔτι μὴν ἀγαπής • σωμεν καὶ ἰσχύσωμεν, ἀνάθεμα εἴη. Τοῦ γὰρ 33 | Cor. vult, 2. • runt. BALS. et ZONAR. Dicebant quidam, recens natos infantes in remissionen peccatoruin non baptizari: eos enim non habere peccatum, cum per naturam adhuc percare non possint, ut qui bonum et malum discernere nequeant. lloc ergo prohibet synodus, et eos, qui ita sentiunt, et dicunt illos, qui ab ipso descenderunt, nihil ex primi parentis Adam peccato trahere, ut infantes ex sancto baptismį lavacro mundatione opus habeant, analbeati sul:- jicit, dicens, quod ex hoc consequens est intelligere, quod forma baptismalis in remissionem peccatorum non est vera, sed ficta, in his scilicet infantibus. Deinde suam quoque rationem confirmat, ex magno Paulo sententiam ad lucens. Quomodo enim, in. quit, aliter est intelligendum, quod peccatum per unum hominem ingressum est in mundum, et per pecculum mors, et sic in omnes homines pervenit, in quo omnes peccaverunt, nisi quemadmodum hoc intellexit catholica Ecclesia, quæ ubique diffusa est et simplex, in toto scilicet mundo dispersa Gdelium multitudo? ARIST. Qui infantes recens natos et baptizatos c nihil ex Adani peccato trabere, quod baptis- • male mundari debet, asserit, exsecrandus est: ‹ per unum enim et mors et peccatum universum ‹ mundum invasit, › CANON CXIII. • Quod Dei gratia non solum largitur remissionem • peccatoruin, sed etiam præbet auxilium, ut non • amplius peccetur. Similiter placuit, ut quicum- ‹ que dixerit Dei gratiam, qua justificatur homo ‹ per Jesum Christum Dominum nostrum, valere ‹ ad solam jam commissorum peccatorum remis. ‹sionem, et non præbere præterea auxilium, ut • non deinceps peccetur, sit anathema. Quod Dei • gratia non præbet solam cognitionem cerum ‹ quæ oportet facere, sed dilectionem præterea ‹ nobis inspirat, ut quod cognoscimus, etiam im- • plcre valeamus. Similiter, quicunque dixerit ‹ eamdem Dei gratiam, quæ est per Jesum Chri- · stum Dominum nostrum, ad hoc solum nos • adjuvare, ne peccemus, quia per eam revelatur c nobis et manifestatur cognitio peccati, ut scia- ‹ mus quæ quæri et quæ vitari oporteat: non au- ‹ tem per eam præberi, ut quod faciendum co- • gnovimus, eliam facere diligamus et valeamus, • sit anathema. Cum enim dicit Apostolus: Scien ‹ tia inflat, charitas autem ædificat”

‹ valde impium est credere, ad nos quidem in- • fandos habere nos Dei gratiam, ad ædificatio- • nem autem non habere; quando utrumque est ‹ donum Dei, et scire quid facere oporteat, el • amare bonum quod facere oportet, ut chari- ‹tate ædificante, scientia inflare non valeat. • Quemadmodum enim de Deo scriptum est, Qui • docet hominem scientiam 63: sic etiam sci- • ptum est, Charitas ex Deo est *. • Αποστόλου λέγοντος, Η γνώσις φυσιοῖ, ἡ • ἀγάπη οικοδομεῖ, ἀσεβὲς πάνω ἐστὶ πιστεύειν 4 πρὸς μὲν τὸ φυσιοῦν ἡμᾶς ἔχειν τὴν χάριν τοῦ • Θεοῦ, πρὸς δὲ οἰκοδομὴν μὴ ἔχειν· ὁπόταν • ἑκάτερον δωρόν ἐστι τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸ εἰδέναι · τί ποιεῖν δεῖ, καὶ τὸ ἀγαπᾶν τὸ ἀγαθὸν ὁ δεῖ • ποιεῖν· ἵνα, τῆς ἀγάπης οἰκοδομούσης, ἡ γνώ • τις φυσιοῦν μὴ δυνηθῇ. Ωσπερ γὰρ ἐκ τοῦ • Θεοῦ γέγραπται, Ο διδάσκων ἄνθρωπον γνώ «σιν οὕτως ἔτι μὴν γέγραπται, Ἡ ἀγάπη · ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν.» ΒΑΛΣ. καὶ ΖΩΝΑΡ. Τὴν ἐν τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι χορηγουμένην ἡμῖν χάριν διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ πιστεύομεν μὴ μόνον ἄφεσιν διδόναι τῶν πεπραγμένων ἡμῖν ἁμαρτημάτων, ἀλλὰ καὶ δύναBALS. et ZONAR. Gratiam quæ nobis in baptismate per Dominum nostrum Jesum Christum suppeditatur, credimus non solum dare nobis remissionem peccatorum jam factorum, sed etiam potestatem ne amplius peccemus, nisi nos ipsos μιν πρὸς τὸ μὴ πάλιν ἡμᾶς ἁμαρτάνειν, εἰ μὴ ἡμεῖς per socordiam peccatis tradiderimus: eos autem, qui non sic existimant, et dicunt peccatorum tantum remissionem divinum dare lavacrum, non autem etiam auxilium ad futurum, anathemate condemnarunt Patres. Hoc quoque dicebant non nulli, quod Dei gratia nobis fert auxilium ad non peccandum, (per eam enim cognitionem accipimus eorum quæ facere et fugers oportet), non autem etiam ad ingenerandum honesti virtutisque dilectionem, ut bonum quod cognoverimus, id et amemins et facere valeamus. Eos ergo, qui haec opinantur, synodus anathematizat, dicens utrumque esse donum Dei, et scientiam et charitatem; quem admodum scriptum est, Qui docet hominem scienriam; et rursus, Charitas ex Deo est. Alioqui impium est dicere, quod bonum quidem nosse dat nobis Dei gratia, charitatem autem ejus non immittit, nec nobis dat vires nosque confirmat, ut bonum in ejus dilectione faciamus. Affert autem et in dicti sui confirmationem quod dicit Apostolus: Scientia inflat, charitas vero adifcal. Quomodo ergo non est impium dicere, ad inflandum quidem, seu ad vanam ingenerandum opinionem, divinam nobis gratiam conferre, sed ad ædificandum nihil dare auxilii? ARIST. in Can. 112. • Qui Dei gratiam solam ‹ eorum, quæ jam commisimus, peccatorum • remissionem exhibere opinatur, non vero • contra futura auxilium: bis exsecrandus est. ARIST. in Can. 113. • Qui dicit, quod Dei gratia ‹ ad hoc tantum nobis opitulatur, ut sciamus, • quid facere oportet, et quid effugere, sed non ‹ etiam ut cognituin amemus, et perficere vac lcamus: sit anathema. CANON CXIV. • Quod sine Dei gratia nihil possumus perficere. • Similiter placuit, ut quicunque dixerit, propterea • datam esse nobis justificationis gratiam, ut • quod per liberum arbitrium facere possumus, • facilius per gratiam peragamus; perinde ac ‹ si, quamvis non data esset gratia, difficulter › Psal. xciii, 10. ** 1 Juan. 11, 16, διὰ ῥαθυμίαν ἐκδῶμεν ἑαυτοὺς ἁμαρτίαις· τοὺς δὲ μὴ οὕτω δοξάζοντας, ἀλλὰ μένων τῶν ἁμαρτημάτων λέγοντας ἄφεσιν διδόναι τὸ θεῖον λουτρόν, μὴ μέντας καὶ πρὸς τὸ μέλλον βοήθειαν, ἀναθέματι κατεδίκα σαν οἱ Πατέρες. Καὶ τοῦτό τινες ἔλεγον, ὅτι ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ εἰς τοῦτο ἡμῖν βοηθεῖ, εἰς τὸ μὴ ἁμαρτά νειν (δι' αὐτῆς γὰρ γνῶσιν λαμβάνομεν τίνα δεῖ ποιεῖν καὶ τίνα φεύγειν)· οὐ μὴν καὶ εἰς τὸ ἀγάπης τῶν καλῶν καὶ τῆς ἀρετῆς ἐμποιεῖν ἡμῖν, ἵνα ὅπερ γνῶμεν καλὸν, τοῦτο καὶ ἀγαπήσωμεν καὶ ποιῆσαι ισχύσωμεν. Τοὺς οὖν τοιαῦτα δοξάζοντας ἀναθεμα τίζει ἡ σύνοδος, λέγουσα ὅτι καὶ ἄμφω δῶρά εἰσι τοῦ Θεοῦ, ἤ τε γνώσις καὶ ἡ ἀγάπη, καθώς γέγραπται, Ο διδάσκων ἄνθρωπον γνῶσιν. Καὶ πάλιν, Η ἀγάπη ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν. Καὶ ἄλλως δὲ ἀσεβές ἐστι τὸ λέγειν ὅτι γινώσκειν μὲν τὸ καλὸν δίδωσιν ἡμῖν ἡ θεία χάρις, ἀγάπην δὲ αὐτοῦ οὐκ ἐντίθησιν. οὐδὲ ἐνδυναμοὶ ἡμᾶς εἰς τὸ ἐργάζεσθαι τὸ ἀγαθὸν ἐν ἀγάπῃ αὐτοῦ. Καὶ προφέρει τὰ ἀποστολικὰ ῥητὰ εἰς τὴν τοῦ λόγου κατασκευήν, τὰ λέγοντα· Ἡ γνώσις φυσιοῖ, ἡ δὲ ἀγάπη οἰκοδομεῖ. Πῶς οὖν οὐκ ἀσεβὲς τὸ λέγειν πρὸς μὲν τὸ φυσιοῦν, ἤγουν τὸ οἴησιν ἐμπ ποιοῦν, συνεργεῖν ἡμῖν τὴν θείαν χάριν, πρὸς δὲ τὸ οἰκοδομείν μὴ ἐπικου εἶν; ΑΡΙΣΤ. • Ο δοξάζων τὴν τοῦ Θεοῦ χάριν μόνην · ἄφεσιν τῶν ἤδη πεπλημμελημένων ἔχειν, ἀλλὰ · μὴ καὶ τῶν μελλόντων βοήθειαν, διτεπάρατος.» ΑΡΙΣΤ. «Ο λέγων ὅτι ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ εἰς τοῦτο • μόνον ἡμῖν βοηθεῖ, τὸ εἰδέναι τί δεῖ ποιεῖν, καὶ ι τί ἐκκλίνειν· ἀλλ' οὐχὶ καὶ εἰς τὸ ἀγαπᾶν τὸ < ἐπιγνωσθέν, καὶ ποιεῖν δύνασθαι, ἥτω ἀνά- • θέμα. ΚΑΝΩΝ ΙΔ'. • Οτι ἄνευ τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος οὐδὲν ἀγαθὸν δυνά- • μεθα πληροῦν. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα ἐστισδήποτε · εἴποι διὰ τοῦτο τὴν χάριν ἡμῖν τῆς δικαιοσύνης ι δεδόσθαι, ἵνα ὅπερ ποιεῖν διὰ τοῦ αὐτεξουσίου • δυνάμεθα, εύχερεστέρως πληρῶμεν διὰ τῆς χά < ριτος· ώσανεί καὶ εἰ ἡ χάρις μὴ ἐδίδοτο, οὐκ

IN CAN. CXIV CONC. CARTHAG. • εὐχερῶς μὲν, ἀλλ' ὅμως ἐδυνάμεθα καὶ δίχα · ἐκείνης ἔτι μὴν πληρῶσαι τὰς θείας ἐντολάς • ἀνάθεμα εἴη. Περὶ γὰρ τῶν καρπῶν τῶν ἐντο • λῶν ὁ Κύριος οὐκ εἶπεν· Χωρὶς ἐμοῦ δυσχερῶς • δύνασθε ποιεῖν· ἀλλ' εἶπεν· • Χωρὶς ἐμοῦ οὐ • δύνασθε ποεεῖν. ΒΑΛΣ. Μυρία: Εύξαι διεστραμμένοι ἦσαν, ὧν μία καὶ αὕτη ἡ λέγουσα ὅτι αὐτεξουσίους ἡμᾶς ἐποίησεν ὁ Θεὸς, ἵνα δυνώμεθα καὶ τῆς θείας χάριτος ἄνευ πληροῦν τὰς ἐντολάς· ἡ δὲ θεία χάρις εἰς τὸ εὐχερέστερον αὐτὰς πληροῦσθαι παρ' ἡμῶν ποιεῖ. Ἠδυνάμεθα γὰρ καὶ τῆς θείας χάριτος μὴ συνεργούσης πληροῦν ταύτας, δυσχερέστερον δέ. Τοῖ; οὖν ταῦτα λέγουσιν ἀνάθεμα επάγει ἡ σύνοδος. ΖΩΝΑΡ. Μυρίαι δόξαι διεστραμμέναι ἦσαν, ὧν μία καὶ αὕτη ἡ λέγουσα ὅτι αὐτεξουσίους ἡμᾶς ἐποίησεν ὁ Θεὸς, ἵνα δυνώμεθα καὶ τῆς θείας χάρι τος ἄνευ πληροῦν τὰς ἐντολάς. Ἡ δὲ θεία χάρις εἰς τὸ εὐχερέστερον αὐτὰς πληροῦσθαι παρ' ἡμῶν συνεργεῖ. Ἠδυνάμεθα γὰρ καὶ τῆς θείας χάριτος μὴ συνεργούσης πληροῦν ταύτας, δυσχερέστερον δέ. Τοῖς οὖν ταῦτα λέγουσιν ἀνάθεμα επάγει ἡ σύνοδος, λέγουσα τὸ πᾶν τῆς θείας χάριτος εἶναι, καὶ ἄνευ ἐκείνης μηδὲν ἡμᾶς κατορθοῦν. Φέρει δὲ καὶ μαρτυρίαν ἐκ τοῦ Κυρίου, λέγοντος, Χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδὲν, καὶ οὐκ εἶπε, φησὶν, Οὐ δύνασθε εὐχερώς ποιεῖν· ἀλλ', Οὐδὲν δύνασθε ποιεῖν. ΑΡΙΣΤ. • Ο κηρύττων ὅτι καὶ δίχα τῆς χάριτος δυσι χερεστέρως, ἀλλ᾽ οὖν ἐκπληροῦμεν τὰς ἐντολὰς, • τρισκατάρατος· «Χωρὶς γὰρ ἐμοῦ, ὁ φησὶν ὁ • Κύριος, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν.» Τοῦ Πελαγίου, καὶ Κελεστίνου, καὶ Νεστορίου τοῦ ματαιόφρονος, ομοφρόνων γεγονότων, ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν δυσσεβῶν Μανιχαίων φρονούντων καὶ δογματι ζόντων, καὶ ταῦτα ἅπερ ἡ σύνοδος ἀναθεματίζει, οὔ ποτέ τις ταῦτα φρονήσας τοῖς Χριστιανούς συνταχθή σεται, ἀλλὰ τῆς Ἐκκλησίας Εξοστρακισθήσεται ὡς ἀλλότριος, καὶ χωρισμὸν ἀπὸ ταύτης καὶ τοῦ Θεοῦ κληρώσεται. Φασὶ δέ τινες τοὺς ἀνοσίους τούτους, τὸν Κελεστίνον δηλαδὴ καὶ Πελάγιον, μήτε ἐπισκό πους, μήτε πρεσβυτέρους, μήτε ὅλως τοῦ ἱερατικοῦ γενέσθαι τάγματος· ἀλλ' ὡσανεί μονάζοντας ὄντας, καὶ διερχομένους τὰς πόλεις, καὶ συμφωνοῦντας κατὰ τῆς ἀληθείας, ἐπαναστάντας δὲ τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐπὶ Θεοφίλου τοῦ ἐπισκόπου Αλεξανδρείας, καὶ Ἴνοκεντίου τοῦ Ῥώμης, καὶ μετὰ πολλοὺς ἀγῶνας ὑπ' αὐτ τῶν δὴ τῶν ἐπισκόπων ἐγγράφως κατακριθέντας· ἔστι; γοῦν ἢ τὸν Ἀδὰμ θνητὸν ἐξ ἀρχῆς ἀπὸ Θεοῦ γενέσθαι δογματίζει, καὶ διὰ ἀνάγκην τῆς φύσεως τεθνηξόμενον, κάν τε ἥμαρτε, κάν τε μή· ἢ τὰ νήσ πια λέγει μὴ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτίζεσθαι, ὡς μηδὲν ἐκ τῆς τοῦ Ἀδὰμ προγονικῆς ἁμαρτίας Ελ κοντα· καὶ ταῦτα τοῦ Ἀποστόλου βοῶντος, ὡς Δι' ἑνὸς ἀνθρώπου ἡ ἁμαρτία εἰς τὸν κόσμον εἰσ ἦλθε, καὶ διὰ τῆς ἁμαρτίας ὁ θάνατος ἢ πάλιν 65 Joan. xv, 3. quidem, sed tamen etiam sine illa, divina ‹ præcepta exsequi possumus: sit anathema. ‹ De fructibus enim mandatorum Dominus non ‹ dixit, Sine me difficilius potestis facere: sed, • Sine me.ihil facere polestis. BALS. Innumerabiles erant perversæ opiniones, quarum una erat etiam quæ dicebat, quod Deus dedit nobis liberum arbitrium, ut possemus etiam sine divina gratia Dei mandata complere: divina autem gratia ad ea facilius perficienda sumin nobis prebet auxilium. Possemus enim illa etiam siue divina opem ferente gratia, sed difficilius, exsequi. lis ergo, qui hæc dicunt, anathema inducit synodus. ZONAR. Innumerabiles erant perversæ opiniones, quarum una erat etiam quæ dicebat, quod Deus dedit nobis liberum arbitrium, ut possemus etiam sine divina gratia Del mandata complere: divina autem gratia ad ea facilius perficienda suum nobis præbet auxilium. 643 Possemus enim illa etiam sine divina opem ferente gratia, sed difficilius, exsequi. lis ergo, qui lime dicunt, anathema inducit synodus, asserens, totum gratiæ esse divinæ, ac sine illa nihil a nobis recte agi posse. Profert autem et testimonium Domini, dicentis: Sine me nihil omnino polestis facere s: neque dixit, inquit, Facile facere non potestis; sed, Nihil potestis facere. ARIST. • Qui prædicat, quod et sine gratia difi- ‹ cilius quidem, sed tamen explemus mandata, • ter exsecraulus est: dicit enimn Dominus, • Sine me nihil omnino facere potestis.» Pelagio et Celestino et Nestorio absurda sapiente, consentientibus, et impiorum Manichæorum doginata et ea quæ synodus anathematizat sentientibus et prædicantibus, qui eadem sentit inter Christianos non collocatur, sed ex Ecclesia relegatur nt alienus, et ab ea pariter et Deo segregabitur. Dicunt autem quidam impios illos, nempe Celestinum et Pelagium, nec episcopos nec presbyteros nec omnino de ordine sacerdotali fuisse; sed quasi monachos exsistentes, et civitates pertranseuntes et consentientes contra veritatem, in Ecclesiam autem insurgentes sub Theophilo Alexandriae episcopu et Innocentio Romæ, et post multa certamina ab ipsis etiam episcopis scriptis fuisse condemnatos. Quicunque ergo Adamum a Deo mortalem factuni fuisse docet, et per naturæ necessitaten: moriturum, sive peccasset, sive non, aut infantes non in peccatorum remissionem baptizatos dicit, ut nihil a primitivo Adami peccato attrahentes; cum Apostolus hæcclamet, quod per unum hominem peccatum in mundum venit, el per peccatum mors; vel etiam sentit baptismum peccatorum quidem remissionem largiri, non autem et præbere auxilium ne amplius peccetur, sed nostro solo conatu illud emendari,

THEOD. BALSAMOY 37G vel illud etiam admittit, et Dei gratiam nos ad φρονεῖ τὸ βάπτισμα τῶν μὲν ἤδη ἡμαρτημένων δω mandata ipsius explenda adjuvare arbitratur; sed ρεῖσθαι ἄφεσιν, μὴ παρέχειν δὲ βοήθειαν καὶ εἰς τὸ docet, quod et sine gratia ea perficere possumus, μηκέτι ἁμαρτῆσαι, ἀλλ' ἐξ ἡμετέρας μόνης σπουδής sed cum difficultate: sit anathema. Nec enim dixit τοῦτο κατορθοῦσθαι· ἢ καὶ τοῦτο μὲν παραδέχεται, Dominus, quod Sine me ea difficulter potestis fa- καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ χάριν δοξάζει ἐνισχύειν ἡμᾶς εἰς cere; sed quod Sine me nihil potestis facere. τὸ τὰς ἐντολὰς ἐκπληροῦν· διδάσκει δὲ ὡς καὶ δίχα τῆς χάριτος κατορθοῦν αὐτὰς ἡδυνάμεθα, πλὴν μετὰ δυσχερείας, ήτω ἀνάθεμα. Οὐδὲ γὰρ εἶπεν ὁ Κύριος ὡς Χωρὶς ἐμοῦ δυσχερῶς δύνασθε ποιεῖν αὐτὰς, ἀλλ', ὅτι χωρὶς ἐμοῦ οὐδὲν δύνασθε ποιεῖν. CANON CXV. • Quod non solum humilis, sed etiam vera est hæc ‹ vox sanctorum: Si dixerimus quod peccatum • non habemus, nos ipsos seducimus. Similiter • placuit, ut quod dixit sanctus Joannes apo- • stolus: Si dixerimus, quod peccatum non ha- • bemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis ‹ non est; quicunque sic accipiendum exísti- ● maverit, ut dicat per humilitatem non debere dicere nos non habere peccatum, non quod ‹ vere ita est, sit anathema. Prosequitur enim • apostolus, et sic subjungit: Sin autem peccata ‹ nostra confessi fuerimus, fidelis est et justus ‹ qui peccata nobis remittet, et purgabit nos ab • omni injustitia ". Ubi plane ostensum est, . hoc non solum humiliter, sed etiam vere dici. • Poterat enim apostolus dicere: Si dixerimus, • quod peccatum non habemus. nos ipsos extol- • limus, et humilitas non est in nobis: sed • cum dixit, Nos ipsos seducimus, el, Non est in 4 nobis verilas; aperte ostendit eum qui dicit, • se non habere peccatum, non vere dicere, sed c mentiri.» BALS. et ZONAR. Quidam id quod dicit Aposolus: Si dixerimus, quod peccatum non habemus, nos ipsos seducimus: sic acceperunt, quod per l: emilitatem hoc oportet dicere, non per veritatein. los ergo, qui apostoli dictum sic interpretantur, anathenate condemnant 649 Putres, dicentes quod ex proxime sequentibus Epistolæ verbis clare ostenditur apostoli sententia, subjungentis: Sin antem confleamur peccata nostra, et quæ deinceps sequuntur. Jam vero David quoque dicit: In pec - catis concepit me mater mea". Nisi enim lex nuptiis opem ferret, coitus peccatum existimaretur, libilinem carnisque appetitionen habens, quæ ipsum incitaret, etiamsi liberorum gralia fieret. Et ideo, In peccatis, dixit David, concepit me mater mea. Si enim carnis cupiditatein causam liabeat corporum generatio, talia sunt omnino et qua: ex ipsis generantur. ARIST. & Qui, Theologo dicente: «Si dixerimus, • quod peccatum in nobis non est, nosmetipsos ‹ seducimus; › interpretatur ut non vere, sed hu- • militer hoc dixerit: anathema sit. Quandoquidem omnes sumus in peccatis, et nemo purus a sordibus, etiamsi unus dies tota sit illius vita: anathemati obnoxius est, qui dicit, bumiliter et non vere ab apostolo dici: Quod si dicimus quod *1Joan. 1, 10.” ibid. 9 ** Psal. 1, 7. ΚΑΝΩΝ ΡΙΕ. • Ότι οὐ μόνον ταπεινή, ἀλλὰ καὶ ἀληθινὴ ἡ φωνὴ «τῶν ἁγίων ἐστὶν αὕτη· Ἐὰν εἴπωμεν ότι ἁμαρ · τίαν οὐκ ἔχομεν, ἑαυτοὺς πλανώμεν. Ομοίως ήρεσεν, ἵνα ὅπερ εἶπεν ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ ἀπό • στόλος • Εάν είπωμεν ὅτι ἁμαρτίαν οὐκ ἔχο · μεν, ἑαυτοὺς ἀπατῶμεν, καὶ ἀλήθεια ἡμῖν · οὐκ ἔστιν· ὁπτισδήποτε οὕτω παραληπτέον • νομίσει, ὡς εἰπεῖν διὰ ταπεινοφροσύνην μὴ ὀφεί • λειν λέγεσθαι ἡμᾶς μὴ ἔχειν ἁμαρτίαν, οὐχ ὅτι • ἀληθῶς οὕτως ἐστὶν, ἀνάθεμα εἴη. Επακολου • θεῖ γὰρ ὁ ἀπόστολος καὶ προσζεύγνυσιν οὕτως • Ἐὰν δὲ ὁμολογήσωμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, • πιστός ἐστι καὶ δίκαιος, ὅστις ἀφήσει ἡμῖν «τὰς ἁμαρτίας, καὶ καθαρίσει ἡμᾶς ἀπὸ πάσης • ἀδικίας. Ενθα πάνυ δεδήλωται τοῦτο μὴ μόνον • ταπεινοφρόνως, ἀλλ' ἔτι μὴν ἀληθινώς λέγεσθαι. • Ἠδύνατο γὰρ ὁ ἀπόστολος εἰπεῖν, Ἐὰν εἴπωμεν • Οὐκ ἔχομεν ἁμαρτίαν, ἑαυτοὺς ἐξυψοῦμεν, καὶ • ταπεινοφροσύνη ἐν ἡμῖν οὐκ ἔστιν· ἀλλ᾽ εἰπὼν, • Εαυτοὺς ἀπατῶμεν, και, Αλήθεια ἐν ἡμῖν οὐκ < ἔστι, πάνυ ἀπέδειξε τὸν λέγοντα ἑαυτὴν μὴ • ἔχειν ἁμαρτίαν, μὴ ἀληθεύειν, ἀλλὰ ψεύδεσθαι.» ΒΑΛΣ. καὶ ΖΩΝ. Τινὲς τὸ ἀποστολικὸν ῥητὸν, τὸ λέγον, Ἐὰν εἴπωμεν, 'Αμαρτίαν οὐκ ἔχομεν, ἐσυ τοὺς ἀπατῶμεν, οὕτως ἐξελαμβάνοντο, ὅτι διὰ τα πεινοφροσύνην δεῖ τοῦτο λέγειν, καὶ οὐ πρὸς ἀλή θειαν. Τοὺς οὖν οὕτως ἐρμηνεύοντας τὰ εἰρημένα τῷ Αποστόλῳ ἀναθέματι καταδικάζουσιν οἱ Πατέρες, λέγοντες ὅτι ἐκ τῶν ἑξῆς ῥημάτων τῆς ἐπιστολῆς δείκνυται προδήλως τοῦ ἀποστόλου. ἡ ἔννοια, επο άγοντο;· Ἐὰν δὲ ὁμολογήσωμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, καὶ ὅσα ἐφεξῆς. Καὶ ὁ Δαβιδ δὲ λέγει· 'Εν ἁμαρ τίαις εκίσσησέ με ἡ μήτηρ μου. Εἰ μὴ γὰρ ὁ νό μος ἐπικούρει τῷ γάμῳ, ἁμαρτία ἂν ἐλογίζετο ἡ μίξις, φιλοσαρχίαν καὶ ὄρεξιν σαρκικὴν ἔχουσα κι νοῦσαν εἰς αὐτήν, καν διὰ παιδοποιίαν γένηται. Διδ καὶ, Εν ἁμαρτίαις, εἶπεν ὁ Δαβίδ, εκίσσησέ με ή μήτηρ μου. Εἰ γὰρ αἰτίαν ἔχει τὴν τῆς σαρκὸς ἐπιθυμίαν τῶν σωμάτων ή γένεσις, τοιαῦτα πάντως καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν γεννώμενα. ΑΡΙΣΤ. «Ό, τοῦ Θεολόγου λέγοντος· «Ἐάν είπω· • μεν ὅτι ἁμαρτία ἐν ἡμῖν οὐκ ἔστιν, ἑαυτοὺς ἀπα· • τῶμεν, ο παρερμηνεύων ὅτι οὐκ ἀληθῶς, ἀλλὰ • ταπεινοφρόνως εἴρηκε τοῦτο, ἀνάθεμα. Επειδή πάντες ἐν ἁμαρτίαις ἐσμέν, καὶ οὐδεὶς καθαρὸς ἀπὸ ῥύπου, οὐδ' ἂν μία ημέρα όλος ο βίος αὐτοῦ ἐστιν· ἀναθέματι ἔσται ἔνοχος ὁ λέγων ταπεινοφρόνως, καὶ μὴ ἀληθῶς παρὰ τοῦ ἀποστόλου εἰρῆσθαι

IN CAN. CXVI CONC. CARTHAG. Si enim per humilitatem illud dixerit, non dixisset, quod nosmetipsos seducimus, sed, exaltamus: ille enim seipsum seducit, qui hallucinatur et mentitur, non ille qui veritatem dicit. τὸ, Εὰν εἴπωμεν ἔτι ἁμαρτία ἐν ἡμῖν· οὐκ ἔστιν, peccatum non est in nous, nosmetipsos seducimus. ἑαυτοὺς ἀπατῶμεν. Ἐὰν γὰρ διὰ ταπεινοφροσύνην τοῦτο εἰνηκεν, οὐκ ἂν εἶπεν ὅτι Ἐαυτοὺς ἀπατῶμεν, ἀλλὰ ὑψοῦμεν· ἐκεῖνος γὰρ ἀπατᾷ ἑαυτὸν, ὁ πλα νώμενος καὶ ψευδόμενος, οὐ μὴν ὁ τὴν ἀλήθειαν λέγων. KANON PIG'. • Οτι ἐν τῇ Δεσποτικῇ εὐχῇ οἱ ἅγιοι ὑπὲρ ἑαυτῶν • λέγουσιν· "Αφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν. • Ομοίως ήρεσεν, ἵνα ἐττισδήποτε εἴποι ἐν τῇ • Δεσποτικῇ εὐχῇ διὰ τοῦτο λέγειν τοὺς ἁγίους, • Αφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, οὐχ ὅτι ὑπὲρ • ἑαυτῶν τοῦτο λέγουσιν, ἐπειδὴ αὐτοῖς λοιπὸν • οὐκ ἔστιν ἀναγκαία αὕτη ἡ αἴτησις, ἀλλ' ὅτι • ὑπὲρ ἄλλων τῶν ὄντων ἐν τῷ λαῷ αὐτῶν ἁμαρ • τωλῶν, καὶ μὴ λέγειν ἕνα ἕκαστον τῶν ἁγίων, • Αφες μοι τὰ ὀφειλήματά μου, ἀλλ', "Αφες ἡμῖν · τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν ὡς ὑπὲρ ἄλλων τοῦτο · μᾶλλον ἢ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸν δίκαιον αἰτοῦντα νοεί • σθαι· ἀνάθεμα εἴη. "Αγιος γὰρ καὶ δίκαιος ἦν • Ἰάκωβος ὁ ἀπόστολος, ὅτε ἔλεγεν, Εν πολλοῖς · γὰρ ἁμαρτάνομεν πάντες. Ἐπεὶ διὰ τί προσ- • τέθειται τὸ πάντες, εἰ μὴ ἵνα ἡ ἔννοια αὕτη • ἁρμοσθῇ καὶ τῷ ψαλμῷ, ὅπου ἀναγινώσκεται, • Μὴ εἰσέλθῃς εἰς κρίσιν μετὰ τοῦ δούλου σου, · ὅτι οὐ δικαιωθήσεται ενώπιόν σου πᾶν ζῶν; · καὶ ἐν τῇ εὐχῃ τοῦ σοφωτάτου Σολομῶντος· Οὐκ • ἔστιν ἄνθρωπος, ὃς οὐχ ἥμαρτεν, καὶ ἐν τῇ · βίβλῳ τοῦ ἁγίου Ἰὼβ τὸ, «ἐν χειρὶ παντὸς ἀν • θρώπου, ο σημαίνει, ὥστε εἰδέναι πάντα ἄν- • θρωπον τὴν ἀσθένειαν αὐτοῦ. Ὅθεν ἔτι μὴν ὁ • ἅγιος Δανιήλ, ἐν τῇ προσευχῇ πληθυντικώς λέ4 γων τό, Ἡμάρτομεν, ήνομήσαμεν, καὶ τὰ • λοιπά, ὁ ἐκεῖ ταπεινοφρόνω; καὶ ἀληθινῶς ὁμο • λογεῖ· ἵνα μὴ νομισθείη, ὥς τινες νοοῦσι, τοῦτο · μὴ περὶ τῶν ἰδίων, ἀλλὰ περὶ τῶν τοῦ λαοῦ • αὐτοῦ μᾶλλον λέγειν ἁμαρτιῶν, μετὰ ταῦτα εἶ ι πεν ὅτι Εὐχόμην καὶ ἐξομολογούμην τὰς ἁμαρ «τίας μου καὶ τὰς ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ μου Κυρίῳ · τῷ Θεῷ μου. Οὐκ ἠθέλησεν εἰπεῖν τὰς ἁμαρ ι τίας ἡμῶν, ἀλλὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ εἶπε καὶ ἑαυ • τοῦ· ἐπειδὴ μέλλοντας τοῦτο οὕτω κακώς νοείν ι ὡσανεὶ προεἶδεν ὁ προφήτης. ΒΑΛΣ. Απόνοιά ἐστι τὸ λέγειν ὅτι οἱ ἅγιοι εὐχόμενοι, Αφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, οὐχ ὑπὲρ CANON CXVI. • Quod in Oratione Dominica sancti pro seipsis ‹ dicunt: Dimitte nobis debita nostra”. Similiter • placuit, ut quicunque dixerit, in Oratione Do - • nica propterea dicere sanctos, Dimitte nobis • debila nostra, non quo:l pro seipsis hoc dicant, • quandoquidem ipsis deinceps non est neces- ‹ saria talis petitio, sed quod pro aliis peccato- • ribus, qui sunt in suo populo; et non dicat ‹ unusquisque sanctus, Dimitte mihi debita mea, ‹ sed, Dimitte nobis debita nostra, linquain pro ‹ aliis hoc magis quam pro se justus intelligi • postulet; sit anathema. Sanctus enim et justus erat Jacobus apostolus, quando dixit: In multis ‹ enim offendimus omnes *. Cur enim additum • est illu ', omnes, nisi ut ea sententia psalmo • quoque conveniat, ubi legitur, Ne introens in • judicium cum servo tuo, quia non justificabitur ‹ in conspectu tuo omnis vivens "; et in oratione ‹ sapientissimi Salomnis, Non est homo qui non ‹ peccaverit **; et in libro quoque sancti Job, • illul, in manu omnis hominis, significat, ut ‹ omnis sciat homo imbecillitatem suam. Unde • praterea sanctus quoque Daniel, cum in ora- • tione pluraliter diceret illud, Peccavimus, ini- ‹ que egimus *, et reliqua, quæ illic humiliter et ● vere confitetur; ne existimaretur, ut quidamı • sentiunt, hoc non de propriis, sed de populi • potius dicere peccatis, postea dixit: Oravi et ‹ confessus sum peccata mea, et peccata populi ‹ mei, Domino Deo meo ". Noluit dicere peccata ‹ nostra, sed ipsius populi dixit et sua; quoniam • futuros, qui illud sic male intelligerent, vel- ‹ uti prævidit propheta. › BALS. Arrogantia est dicere, quod sancti precantes, Dimille nobis debita nostra, non pro seἑαυτῶν τοῦτο λέγουσιν, ἀλλ' ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. Διὸ καὶ ipsis hoc dicunt, sed pro populo. Εt ideo eos, qui τοὺς ταῦτα φρονοῦντες ἀναθεματίζουσιν οἱ Πατέρες, λέγοντες οὐχ ὑπὲρ τῶν ἄλλων μόνον τούς δικαίους αἰτεῖν τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἑαυ τῶν· καὶ μαρτυρίας ἐπιφέρουσι γραφικές, μίαν ἐκ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ ἀδελφοθέου Ἰακώβου· τὰς δὲ λοιτὰς ἐκ τῆς παλαιοτέρας Γραφής. ΖΩΝΔΡ. Καὶ τοῦτο τῆς αὐτῆς ἀπονοίας ἐστὶ, τὸ λέγειν, ὅτι οἱ ἅγιοι ευχόμενοι, "Αφες ἡμῖν τὰ ὀφει λήματα ἡμῶν, οὐχ ὑπὲρ ἑαυτῶν τοῦτο λέγουσιν, ἀλλ' ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. Διὸ καὶ τοὺς ταῦτα φρονοῦντας ποιοῦνται ὑπὸ ἀνάθεμα οἱ τῆς συνόδου ταύτης, λέγοντε; οὐχ ὑπὲρ τῶν ἄλλων μόνον τους δικαίους απο ss Matth. vi, 12. * Jacob. 111, 2. *‘Ibid. 1x 4. Psal. ita sentiunt, Patres anathemate feriunt; dicentes justos non pro aliis solis petere remissionem peccatorum, sed etiam pro se ipsis: et adducunt testimonia sacræ Scripturæ; unum quidem ex Epistola Jacobi fratris Domini, reliqua autem ex Veteri Testamento. ZONAR. Hoc etiam est arrogantiæ dicere, quod sancti precantes, Dimitte nobis debita nostra, non pro seipsis boc dicunt, sed pro populo. Et ideo cos, qui ita sentiunt, hujus synodi Patres anathemate feriunt, dicentes, justos non pro aliis solis petere 650 remissionem peccatorum, sed etiam pro BGCXLII, 2. 6ª III Reg. vii, 46. ** Dan. 111, 29

ipsis: et adulucunt testimonia sacra Scripturæ; τεῖν τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἑαυ unum quidem ex Epistola Jacobi fratris Domhi reliqua autem ex Veteri Testamento. ARIST. «Qui illud: Dimitte nobis debila nosίτε; ‹ quæ nultorum sunt dicere, et non quæ singa- ● lorum et propria, exponit, anathema sit: cum Danielem etiam cum multis dicentem videat: ‹ Confessus sum peccata mea, et peccała populi ‹ mei. ▸ Qui perperam interpretatur, quod sancti illud, Remille nobis debita, dicentes, non pro seipsis precantes illud dicunt, ut non habentes peccatum, ac ideo precatione ista non Indigent, sed pro peccatoribus orationem istam Deo offerunt, anathema sit. Sanctus enim et justus erat apostolus Jacobus, quando dixit, In multis enim peccamus omnes: el Daniel in oratione ejus numero plurali dicens, Peccavimus, legem transgressi sumus et cætera; deinde et singulariter addens, Confessus sum peccala men, el peccata populi mei Domino Deo meo. CANON CXVII. • Quod a sanctis vere dicitur, Dimitte nobis debita • nostra. Similiter placuit, ut quicunque brc • verba Orationis Dominicæ, ubi dicimus, Di- • mitte nobis debita nostra, sic volunt dici a • sanctis, ut ea humiliter, non vere dicta sint; ‹ sint anathema. Quis enim ferat precantem, et ‹ non hominibus, sed Deo mentientem: qui •labris dicat, vello sibi remitti, sed corde dicat, ‹ se non habere peccata, quæ sibi dimittantur?» BALS. Præsens quoque canon est ejusdem sententiæ, cum dicit, Quis enim eum feret, qui verbis quidem petit remissionem peccatorum, corde autem se non habere peccata existimet; et non hominibus, sed Deb mentitur? τῶν. Καὶ μαρτυρίας επιφέρουσι γραφικάς, μίαν ἐκ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ ἀδελφοθέου Ἰακώβου, τὰς δὲ λογ πὰς ἐκ τῆς παλαιοτέρας Γραφῆς. ΑΡΙΣΤ. «Ο παραφράζων τὸ, "Αφες ἡμῖν τὰ ὀφει • λήματα ἡμῶν, τὰ τῶν πολλῶν λέγειν, καὶ • οὐχ ἑκάστου καὶ τὰ οἰκεῖα, ἀνάθεμα· μετὰ πολ- • λῶν καὶ Δανιὴλ βλέπων λέγοντα, Εξωμολο- · γούμην τὰς ἁμαρτίας μου, καὶ τὰς ἁμαρτίας • τοῦ λαοῦ μου. Ο παρερμηνεύων ὡς οἱ ἅγιοι τὸ, "Αφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα, λέγοντες, οὐχ ὑπὲρ ἑαυτῶν εὐχόμενοι τοῦτο λέγουσιν, ὡς μὴ ἔχοντες ἁμαρτίας, καὶ διὰ τοῦτο μηδὲ δεόμενοι τῆς αἰτήσεως ταύτης· ἀλλ' ὑπὲρ τῶν ἁμαρτωλῶν τὴν ἱκεσίαν ταύτην προσφέρουσι τῷ Θεῷ, ήτω ἀνάθεμα· ἅγιος γὰρ καὶ δίκαιος ἦν Ἰάκω 6ος ὁ ἀπόστολος, ὅτε ἔλεγεν· Εν πολλοῖς γὰρ ἁμαρτάνομεν πάντες· καὶ ὁ Δανιὴλ ἐν τῇ προσευχή αὐτοῦ πληθυντικώς λέγων· 'Ημάρτομεν, ἡνομήσαμεν, καὶ τὰ λοιπά· εἶτα καὶ ἰδικῶς ἐπάγων· Ἐξωμολογούμην τὰς ἁμαρτίας μου, καὶ τὰς ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ μου Κυρίῳ τῷ Θεῷ μου. ΚΑΝΩΝ ΡΙΖ'. • Οτι ἀληθῶς ἀπὸ τῶν ἁγίων λέγεται τό, Αφες · ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν. Ομοίως ήρεσεν • ἵνα οίτινες δήποτε αὐτὰ τὰ ῥήματα της Δεσπο • τικῆς Εὐχῆς, ὅπου λέγομεν, Αφες ἡμῖν τὰ • ὀφειλήματα ἡμῶν, οὕτω βούλονται ἀπὸ τῶν • ἁγίων λέγεσθαι, ὡς ταπεινοφρόνως καὶ οὐκ ἀλη • Οῶς ταῦτα λεχθῆναι, ἀνάθεμα εἴη. Τίς γὰρ ὑπε • νέγκοι τὸν εὐχόμενον, καὶ μὴ ἀνθρώποις, ἀλλ' • αὐτῷ τῷ Κυρίῳ ψευδόμενον, τὸν τοῖς χείλεσιν • αὐτοῦ λέγοντα θέλειν ἀφεθῆναι, τῇ δὲ καρδία • λέγοντα τάς ὀφειλούσας ἀρεθῆναι ἁμαρτίας αὐτ ι τῷ, μὴ ἔχειν; ΒΑΛΣ. Καὶ ὁ παρών κανὼν τῆς αὐτῆς ἐννοίας ἐστὶ, λέγων, Τίς γὰρ ἀνέξεται τὸν τοῖς ῥήμασι μὲν ἄφεσιν σφαλμάτων αἰτοῦντα, τῇ δὲ καρδίᾳ μὴ ἔχειν λογιζόμενον ἁμαρτίας, καὶ οὐκ ἀνθρώποις, ἀλλὰ τῷ Κυρίῳ ψευδόμενον; ZONAR. Præsens quoque canon est ejusdem senΖΩΝΑΡ. Καὶ ὁ παρών κανὼν τῆς αὐτῆς ἐννοίας tentia, et anathemati subjicit eum, qui ita sentit, ἐστὶ, καὶ ἀναθέματι ἔνοχον ποιεῖται τὸν τὰ αὐτὰ δο dicens: Quis enim eum ferat, hoc est, quis susti- ξάζοντα, λέγων, Τίς γὰρ ὑπενέγκοι, ἀντὶ τοῦ, Τίς neat et patiatur eum, qui verbis quidem petit re- γὰρ ὑπομεῖνοι καὶ καταδέξηται τὸν τοῖς ῥήμασι μὲν inissionem peccatorum, corde autem se non habere άφεσιν σφαλμάτων αἰτοῦντα, τῇ δὲ καρδίᾳ μὴ ἔχειν pedcata existimet; et non hominibus, sed Deo mentitur? CANON CXVIII. • De populis, qui a Domatistis convertuntur. Simi- ‹ liter placuit, quoniam ante aliquot annos in . hac ecclesia plena synodo definitum est, ut ‹ quæcunque ecclesiæ, in diœcesi sitæ, ante leges de Donatistis editas catholicæ facta • fuerint, ad illas sedes pertinerent, per quarum • episcopos persuasæ catholicæ unioni commu- • nicarunt; post leges autem, quæcunque communicarunt, ad illas pertinerent, ad quas ** Matth. vi, 15. λογιζόμενον ἁμαρτίας, καὶ οὐκ ἀνθρώποις, ἀλλὰ τῷ Κυρίῳ ψευδόμενον; KANON PIH'. • Περὶ τῶν λαῶν τῶν ἀπὸ τῶν Δονατιστῶν ἐπι- • στρεφόντων. Ομοίως ήρεσεν, ἐπειδὴ πρό τινων · ἐνιαυτῶν ἐν ταύτῃ τῇ ἐκκλησίᾳ πεπληρωμένῃ τῇ · συνέδῳ ὡρίσθη, ἵνα οἰαιδήποτε ἐκκλησίαι, ἐν • διοικήσει καθεστῶσαι, πρὸ τῶν νόμων τῶν περὶ • τῶν Δονατιστῶν ἐντεθέντων καθολικαὶ γένων- · ται, ἐκείνοις τοῖς θρόνοις ἀνήκωσιν, ὧντινων · διὰ τῶν ἐπισκόπων προτραπείσαι τῇ καθολικῇ • ἑνότητι ἐκοινώνησαν· μετὰ δὲ τοὺς νόμους οιαι

IN CAN. CXIX CONC. CARTHAG. • δίοτε ἐκοινώνησαν, ἐκείνοις ἀνήκωσιν, οἷς καὶ · ὅτε ἦσαν εἰς τὸ μέρος τοῦ Δονάτου· καὶ ἐπειδὴ • πολλα φιλονεικία: ὕστερον μεταξὺ τῶν ἐπισ · σκόπων περὶ τῶν διοικήσεων ἀνεφύησαν καὶ • ἀναφύονται, οἷς τότε οὐ τελεία δοκεῖ γενέσθαι • πρόνοια, νῦν ἐν ταύτῃ τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ ήρεσεν, • ἵνα ἐπουδήποτε καθολικὴ ἐγένετο, καὶ τὸ μέρος • τοῦ Δονάτου, καὶ διαφόροις θρόνοις ἀνήκουσαι ἦσαν, ἐν οἰῳδήποτε καιρῷ ἔνωσις ἐκεῖ ἐγένετο • ἢ ἔσται, εἴτε πρὸ τῶν νόμων εἴτε μετὰ τοὺς νόσ • μους ἐκείνῳ τῷ θρόνῳ ἀνήκωσιν, ᾧ τινι ἡ ἔχε • παλαι ἐκεῖ ὑπάρξασα καθολικὴ ἀνῆκεν.» ΚΑΝΩΝ ΙΘ'. • Περὶ τοῦ, πῶς μεταξὺ ἀλλήλων μερίζονται τὰς • διοικήσεις οἱ ἐπίσκοποι, τοῦτο μὲν οἱ καθολικοί, • τοῦτο δὲ οἱ ἐκ τοῦ Δονάτου ἐπιστρέψαντες· • ούτω δηλαδή, ἵνα, εἴπερ ἐπίσκοπο: ἀπὸ τῶν • Δονατιστῶν πρὸς τὴν καθολικὴν ἑνότητα επέ ο στρεψαν, ἐξίσου πρὸς ἀλλήλους διέλωσι τὰς • οὕτως εὑρισκομένας διοικήσεις, ἔνθα ἦσαν ἀμ- • φότερα τα μέρη· τοῦτ' ἔστιν ἵνα ἄλλοι τόποι • πρὸς ἐκεῖνον, καὶ ἄλλο: πρὸς ἐκεῖνον ἀνήκωσιν • οὕτως, ἵνα ὁ παλαιότερος ἐν τῇ ἐπισκοπῇ • μερίζῃ, καὶ ὁ ἥττων ἐπιλέγηται. Εἰ δὲ τυχὸν · εἷς ἔσται τόπος, ἐκείνῳ προσχωρήσῃ ᾧτινι • μᾶλλον γειτνιάζων εὑρίσκεται· ἐὰν δὲ ἀμφο • τέροις τοῖς θρόνοις ἴσως γειτνιάζῃ, ἐκείνῳ • παραχωρηθῇ, ἂν τὸ πλῆθος ἐπιλέξηται. Εἰ δὲ • τυχὸν οἱ ἀρχαῖοι καθολικοὶ τὸν ἴδιον θελήσουσι, ε καὶ οἱ ἐκ τοῦ μέρους τοῦ Δονάτου μεταστρέ • ψαντες τὸν ἴδιον, τῶν πλειόνων ή γνώμη προ • τιμηθῇ τῶν ὀλιγωτέρων· εἰ δὲ τὰ μέρη εἰσὶν • ἴσα, τῷ παλαιοτέρῳ ἐπισκόπῳ καταλογισθείη. • Ἐὰν δὲ οὕτω πλείστοι οἱ τόποι εὑρεθῶσιν, ἐν • οἷς ἀμφότερα τὰ μέρη εἰσὶν, ὡς μὴ δύνασθαι • ἐξ ἴσου μερισθῆναι, τοῦ ἀριθμοῦ τῶν αὐτῶν • τόπων ἀνίσου υπάρχοντος, πρῶτον μερισθώσιν • οἱ ἴτοι αριθμοί, καὶ τῷ ἀπομένον:: τόπῳ τοῦτο • φυλαχθῇ, ὅπερ ἀνωτέρω λέλεκται, ὅτε περὶ τοῦ • ἑνὸς ἐζητεῖτο τόπου.» ΒΑΣ. Εξηγηθῆναι τους δύο τούτους κανόνας οὐκ ἔστιν ἀναγκαῖον, ὡς μηδὲ εἰς κοινὴν ἀφορῶντας οἰκονομίαν, ἀλλ᾽ εἰς τοὺς ἐν ᾿Αφρικῇ ἀπὸ τῶν Δονα πιστών προσελθόντας ἐπισκόπους τῇ καθολικῇ Ἐκκλησία. ΖΩΝ. Ρ. Οἱ τοῦ Δονάτου αἱρεσιῶται πολλοί γενόμενοι, καὶ εἰς πλήθη συστάντε; ἐν διαφόροι; διοικήσεσιν ἤρπισαν ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ ἐνορίας, καὶ ταύτας κατείχαν, καὶ ᾠκειώσαντο. Επιστρεφόντων δὲ αὐτῶν πρὸς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν, ἀμφι βολία: ἐγίνοντο περὶ τῶν ἐνοριῶν τῶν παρ' ἐκείνων πρώην και χομένων, τῶν ἐπισκόπων στασιαζόντων πρὸς ἀλλήλους, καὶ ἑκάστων εἰς ἑαυτοὺς ταύτας μεθελκόντων. Περὶ τούτου οὖν τοῦ κεφαλαίου καὶ ἄμφω οἱ κανόνες οὗτοι ἐξεφωνήθησαν, τυποῦντες πῶς χρὴ παρὰ τοῖς ἐπισκόποις μερίζεσθαι τοὺς τόπους, οὓς κατεῖχον οἱ Δονατιστεί. Εξηγηθήνα: δὲ τους κανόνες κατά μέρο; οὐκ ἀναγκαῖον· ὅτι το οὐκ ἀτάρειαν ἔχουσι, καὶ ὅτι μηδ' εἰς κοινὴν ὁρῶτον ‹ tunc quoque pertinebant, cum stabant a parte • Donati; et quoniam multæ contentiones de • diœcesibus{inter episcopos postea exortæ sunt et • exoriuntur, quibus tunc non perfecte provisum • esse videtur: nunc huic sanct: synodo placuit, • ut ubicunque fuit Catholica, et pars Dcnati, ‹ et ad diversas sedes pertinebant, quocunque ‹ tempore illic facta est vel erit unio, sive ante ‹ sive post leges, ad illam sedem pertineant, ad : quam olim pertinebat, cum esset Catholica. 651 CANON CXIX. • Quomodo inter se diceceses divident episcop., partim quidem catholici, partim vero qui a ‹ Donato conversi sunt; sic videlicet, ut si qui- • dem episcopi a Donatistis ad Catholicam unio- ‹ nem conversi fuerint, ex æquo inter se invicem ‹ dividant, quæ sic inveniuntur diœceses, in • quibus erant utræque partes; id est, ut alii ‹ loci ad illum, et illi ad hunc pertineant, sic ut • antiquior in episcopatu dividat, minor autemi • eligat. Sin autem unus fortasse fuerit locus, al • illum pertinebit cui vicinior reperitur: quo:1 ‹ si utrisque sedibus ex æquo sit vicinus, i!li cedat quem populus elegerit. Sed si antiqui • forte catholici proprium voluerint, et qui era!:! t ex parte Donati, conversi, proprium; plurium ‹ sententia præferatur sententiæ pauciorum: sin • autem sint partes æquales, antiquiori episcopo • adscribatur. Quod si ita plurima loca inventa ● fuerint, in quibus sint utræque partes • possint ex æquo dividi, cum numerus ipsorum • locorum sit inæqualis; primum quidem divie • dantur æquales numeri; et in loco, qui restal, ‹ servetur id, quod superius dictum est, quande ‹ de uno loco quærebatur. › BALS. Exponere hos duos canones non est nccessarium; ut qui nec ad communem œconomiam conferant, sed ad episcopos, qui in Africa a Dona - tistis ad catholicam Ecclesiam accesserunt. ZONAR. Cum eorum, qui ad Donati errores appulerant, ingens esset multitulo, conspiratione inter se facta, in multis diœcesibus ecclesias, quin et ipsas quoque regiones invaserant, casque quasi sua ditionis effectas detinebant. Postea cum fidem orthodoxam denuo amplecterentur, controversia de iis, quas antea occupaverant, regionibus oriebantur, cum eas ad se trabere dissidentes episcopi pro se quisque niterentur. In hanc ergo sententiam hi duo canones eliti, ac per cos loca, quæ Donatiste invaserant, dividendi forma episcopis præfinita. Illo? porro sigillatim exponere haud necessarium; tom quia nihil obscuritatis habent, tum; quia ad commitnem economiam non conferunt, sed corum tantum,

qui in Africa per id tempus degerent, proprii sunt & οίκονομίαν, ἀλλὰ τοῖς ἐν ᾿Αφρικῇ μόνοις προσήρrc peculiares. ARIST. in can. 118. Quandocunque facta sunt • Donatistarum conversiones et uniones, ad illum • pertineant thronum, ad quem et catholica ec- ‹ clesia, quæ olim ibidem fuit.» Quandoquidem multæ controversiæ orta sunt de Donatistis conversis, cuinam throno illi adjudicarentur: nam ante leges imperatorias Ecclesiarum unionem præcipientes, illi episcopo subjecti erant, per quem ab errore conversi sunt, et catholicæ Ecclesiæ communicabant, at post leges, ad eos episcopos pertinebant, qui proxini erant locis ab ipsis Donatistis detentis: decrevit synodus, controversias inter episcopos ortas dirimens, ad illum thronum eos pertinere, ad quem et olim ibi constituta Ecclesia catholica pertinebat. ARIST. in can. 119. • Qui a Donato conversi sunt, ‹ diœceses dividant, et antiquior quidem distri- ‹ buat, junior autem eligat. › Si Donatistarum episcopi ad Ecclesiam catholicam redeant, et inter cos, vel etiam alios catholicos episcopos, quædam sint paræciæ, in quibus ambo jura habent episcopalia; flat divisio parœciarum sive diœcesium ita communicatarum, æqualiter inter eos; sed ita, ut antiquior 652 episcopus divisionem faciat, at qui post eum factus fuit electionem I lat. Si autem fortasse sit locus, in quo et Donatistæ habitabant et orthodoxi, si vicinus sit epi - scopo a Donatistis converso, ei integre concedatur: sin vero episcopo catholico vicinior sit, et pristini, qui in eo sunt, orthodoxi proprium habere vellent episcopum; qui autem a Donato conversi sunt, etiam suum; plurium sententia prævaleat. Quod si partes sint aquales, antiquiori episcopo locus Lotus adjudicetur. μόζον, κακείνοις κατὰ τὸν τότε καιρόν. ΑΡΙΣΤ. • Αἱ ἀτεδήποτε γενόμενα: τῶν Δονατιστών • Επιστροφαί καὶ ἐνώσεις ἐκείνῳ τῷ θρόνῳ • ἀνηκέτωσαν, ᾧ καὶ ἡ ἔκπαλαι ἐκεῖσε καθο- • λική. ο Ἐπειδὴ πολλα! γεγόνασιν ἀμφιβολίας περὶ τῶν Δονατιστῶν ἐπιστρεφόντων, τίνι θρόνῳ οὗτοι προσ κυρωθήσονται· πρὸ μὲν γὰρ τῶν νόμων τῶν βα σιλικῶν, τῶν περὶ τῆς ἑνώσεως τῶν ἐκκλησιῶν διαταττομένων, ἐκείνῳ τῷ ἐπισκόπῳ ὑπέκειντο, δι' οὗ τῆς πλάνης ὑπέστρεψαν, καὶ τῇ καθολικῇ ἐκε:- νώνησαν Ἐκκλησίᾳ· μετὰ δὲ τοὺς νόμους ἐκείνοις τῶν ἐπισκόπων ἦταν ἀνήκοντες, τοῖς πλησίον οὗτι τῶν τόπων, τῶν παρ' αὐτῶν δὴ τῶν Δονατιστών κατεχομένων· ὥρισεν ἡ σύνοδος τὰς μεταξὺ τῶν ἐπισκόπων ἀναφυομένας ἀμφιβολίας λύουσα, ἐκείν τῷ θρόνῳ τούτους ἀνήκειν, ᾧτινι καὶ ἡ ἔκπαλαι έχε σε ὑπάρξασα καθολική Εκκλησία διαφέρει. ΑΡΙΣΤ. • Οἱ ἐπιστρέψαντες ἀπὸ Δονάτου διελέ • σθωσαν τις διοικήσεις, καὶ ὁ μὲν παλαιότερος • επιμερίζοι, ὁ δὲ νέο; ἐκλέγοιτο. Ἐὰν οἱ τῶν Δονατιστῶν ἐπίσκοποι πρὸς τὴν καθ. ολικὴν ἐπιστρέψωσιν Ἐκκλησίαν, καὶ μεταξύ, ατῶν ἢ καὶ ἑτέρων καθολικῶν ἐπισκόπων παροικίαι τινὲς ἦσαν, ἐν οἷς καὶ ἀμφότεροι ἐπισκοπικά δίκαια εἶχον· γενέσθω ἡ διαίρεσις τῶν οὕτως ἀνακεκοινωμένων παροικιῶν καὶ διοικήσεων μεταξύ αὐτῶν Επίσης, πλὴν οὕτως, ὥστε τὸν μὲν παλαιότερον επίσκοπον ποιεῖσθαι τὸν μερισμὸν, τὸν δ᾽ ὑστέρω; μετ' ἐκεῖνον γενόμενον ἔχειν τὴν ἐπιλογήν. Εἰ δὲ εἷς ἐστι τόπος, εἰς ἄν ἦσαν καὶ Δονατισταὶ οἰκοῦντες καὶ ὀρθόδοξοι, εἰ μὲν γειτνιάζει τῷ ἐπισκόπῳ τῷ ἀπὸ τῶν Δονατιστῶν ἐπιστρέψαντι, ἐκείνῳ κατὰ τὸ ἀκέραιον παραχωρηθῇ· εἰ δὲ μᾶλλον τῷ καθολικῷ ἐπισκόπῳ πλησιάζει, καὶ οἱ ἐν αὐτῷ ὄντες ἀρχαῖοι ορθόδοξοι τὸν ἴδιον θελήσουσιν ἔχειν ἐπίσκοπον, οἱ δὲ ἐκ τοῦ Δονάτου μεταστρέψαντες πάλιν τὸν ἴδιον. τῶν πλειόνων ἡ ψῆφος κρατείτω. Εἰ δὲ τὰ μέρη ἴσα εἰσὶ, τῷ ἀρχαιοτέρῳ ἐπισκόπῳ ὁ τόπος ἅπας προσχυρωθήσεται. CANON CXX. • Ut si aliquam diœcesin ab hæresi episcopus libe- ‹ raverit, et triennio possederit, nemo cam repc- • tat. Similiter placuit, ut si quis post leges locum ‹ aliqnem ad catholicam unionem converterit, • cumque triennio, nullo repetente, detinuerit, dein- • ceps ab eo ne repetatur; si quidem intra ipsum ‹ triennium fuerit episcopus qui debebat repetere, . et qu'erit. Sin autem non erat in matricula, praes ‹ judicium ei non afferatur; sed quando vacans ‹ locus episcopum acceperit, liceat ei ab ipso die › intra friennium repetere. Similiter autem et si ‹ a partibus Donati ad catholicam Ecclesiam ‹ conversus fuerit episcopus, nullo præjudicio ● afficiatur in matricula de tempore præfinito; ‹ sed a quo die conversus est, facultatem habeat • intra triennium repetendi loca, quæ ad suam ‹ sedem pertinent. › ΚΑΝΩΝ ΡΚ. • Περὶ τοῦ, ἐάν τινα διοίκησιν ἐξ αἱρέσεως έλευ- • θερώσῃ ἐπίσκοπος, καὶ περὶ τριετίαν κατάσχῃ. • μηδένα ταύτην ἀναζητεῖν. Ομοίως ήρεσεν, • ἵνα, ἄν τις μετὰ τοὺς νόμους τόπον τινὰ προ τὴν καθολικὴν ἑνότητα μεταστρέψῃ, καὶ τοῦ ε τον ἐπὶ τριετίαν, μηδενὸς ἀναζητοῦντος, και ι τάσχῃ, τοῦ λοιποῦ παρ' αὐτοῦ μὴ ἀναζητηθῇ· · ἐὰν μέντοι ἐντὸς τῆς αὐτῆς τριετίας ὑπῆρχεν • ἐπίσκοπος ὁ ὀφείλων ἀναζητήσαι, καὶ ἡσυχα- · σεν. Εἰ δὲ μὴ ἦν, μὴ προκριματισθῇ ἐν τῇ • μάτρικι, ἀλλ' ὅτε ὁ χηρεύων τόπος λάβῃ ἐπί- • σκοπον, ἐξὴν εἴη αὐτῷ ἀπ' αὐτῆς τῆς ἡμέρας • ἐντὸς τριετία; ἀναζητῆσαι. Ομοίως δὲ καὶ · ἐὰν ἐπίσκοπος ἐκ τῶν τοῦ Δονάτου μερῶν πρὸς • τὴν καθολικὴν ἐπιστρέψῃ, μὴ προκριματισθείη · ἐν μάτρικι περὶ τοῦ ὁρισθέντος χρόνου, ἀλλ' ἐξ • ἧς ἡμέρας επέστρεψεν, ἐχέτω ἐξουσίαν ἀναζη · τεῖν ἐντὸς τριετίας τους τύπους τῇ αὐτῶν ἀνή • κέντας καθέδρα.

BALS. Ut est verisimile, leges de regionum fini bus prius latæ fuerant: sed quia postquain editæ sunt, controversiæ emersere, statuerunt Patres, ut si quis episcopus ad fidem orthodoxain converterit locum aliquein seu parœciam, quæ habet bæreticos, et eam triennio detinuerit, idque vivo, qui in ea jus habet, episcopo et tacente, de ea ne amplius turbetur. Sin autem in episcopatu, ad quem dicitur locus pertinere, non erat episcopus; lapsus triennii non impediet euin, qui postea electus est, quominus parœciam suam revocet. Id ipsum autem servatur et in Donatistis, qui convertuntur. Ac in iis quidem consistit canon. Tu autem scias, quod jura ecclesiastica, quæ sunt scilicet de regionum finibus, et aliis, si adversus quidem Ecclesiam competunt, triginta annis excluduntur: sin autem adversus perm sonas, quadraginta annis. Et lege caput 3, titul. 3, lib. v Basilic. et ultimum caput tit. 2 ejusdem libri, quod dicit, Omnis actio, quæ ad venerabiles domios pertinet, sive sit personalis, sive hypothecaria, quadraginta annos non excedit, convenientibus unicuique ejusmodi sancta domui temporalibus præscriptionibus sua tempora servantibus. Quamıobrem quæ in praesenti canone continentur propter hæc capita, quæ ex Justiniani novellis sunt, exoleverunt. IN CAN, CXX CONC. CARTHAG. ΒΛΑΣ. Ω; ἔοικε, νόμοι προεθεσπίσθησαν περὶ τῶν ἐνοριῶν. Ἐπεὶ δὲ καὶ μετὰ τὸ τούτους έκφωνηθῆναι ἀμφιβολίαι ἀνέκυπτον, ὥρισαν οἱ Πατέρες, ἵνα, ἐὰν ἐπίσκοπός τις μεταστρέψῃ πρὸς τὴν ὀρθό δοξον πίστιν, τόπον τινά, ήγουν παροικίαν ἔχουσαν αἱρετικοὺς, καὶ κατέχῃ αὐτὴν ἐπὶ τριετίαν, ζῶντος καὶ ταῦτα τοῦ δικαιουμένου ἐπ' αὐτῇ ἐπισκόπου καὶ ἡσυχάζοντος, μηκέτι περὶ ταὐτῆς ὀχληθῇ. Ἐὰν δὲ ἐν τῇ ἐπισκοπῇ, ᾗ λέγεται διαφέρειν ὁ τόπος, οὐκ ἦν ἐπίσκοπος, ή παραδρομὴ τῆς τριετίας οὐκ ἐμποδίσει τὸν μετὰ ταῦτα ψηφισθέντα ἀνακαλεῖσθαι τὴν ἐνορίαν. Τὸ αὐτὸ δὲ κρατεῖν καὶ ἐπὶ τῶν Δονατιστῶν ἐπιστρεφόντων. Καὶ ὁ μὲν κανὼν ἐν τούτοι;. Σὺ δὲ γίνωσκε ὅτι τὰ ἐκκλησιαστικά δίκαια, τὰ περὶ τῶν ἐνοριῶν δηλαδὴ καὶ τῶν ἄλλων, εἰ μὲν κατὰ Ἐκκλησίας ἀρμόζουσι, διά τριακονταετίας ἀποκλείονται· εἰ δὲ κατὰ προσώπων διὰ τεσσαρακονταετίας. Καὶ ἀνάγνωθι τὸ τρίτον κεφάλ.. τοῦ τρίτου τίτλου τοῦ εʹ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν καὶ τὸ τελευταίον κεφάλαιον τοῦ δευτέρου τίτλου τοῦ αὐτοῦ βιβλίου, λέγον, Πᾶσα ἀγωγὴ προσήκουσα σεπτῷ οἴκῳ, είτε προσωπική είτε υποθηκαρία ἐστὶν, οὐχ ὑπερβαίνει τὰ τεσσαράκοντα έτη, τῶν ἁρμοζουσῶν ἑκάστῳ οἴκῳ τοιούτῳ εὐαγεί προσκαί ρων παραγραφῶν φυλαττουσῶν μέντοι γε τοὺς οἰκείους χρόνους. Ωστε τὰ τοῦ παρόντος κανόνος ἐσχόλασαν ὑπὸ τῶν τοιούτων κεφαλαίων ἀπὸ νεαρῶν Ἰουστινιανείων ὄντων. ΖΩΝΑΡ. Ἐξ ἀναφορῶν τῶν τῆς συνόδου ταύτης Πατέρων νόμοι ἐτέθησαν, οἶμαι, παρὰ Ονωρίου G τοῦ βασιλέως· ἐκεῖνος γὰρ ἦρχε τότε τῶν ἐσπε ρίων. Φησὶν οὖν ὁ κανὼν ὡς, εἰ μετὰ τοὺς νόμους επιστρέψει τόπον τινά, ήγουν ἐνορίαν, ἢ παροικίαν, ἤτοι τὸν ἐν αὐτῇ λαὸν, ἐπίσκοπος πρὸς τὴν ἑνότητα τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, καὶ τὴν ἐνορίαν και τάσχῃ ἐν τριετία μηδενὸς ἀντιποιουμένου αὐτῆς, ἔκτοτε αὐτοῦ ἔσται, τουτέστιν οὐδενὶ ἐξέσται αὐτὴν ἐχνικᾷν. Ἐὰν δὲ ἐν τῇ ἐπισκοπῇ, ᾗ λέγεται διαφέρειν ὁ τόπος, οὐκ ἦν ἐπίσκοπος κατὰ τὴν τριετίαν ἐκείνην, ὅστις ἔμελλεν εκνικῆσαι αὐτὸν, ἀλλ' ἐχήρευεν ἡ ἐπισκοπὴ προεστῶτος, οὐ προκριματισθή σεται ἐν τῇ μάτρ:κι, ἀντὶ τοῦ οὐ βλαβήσεται ἐκ τοῦ καταγραφῆναι ἐν τῇ ἀπογραφῇ τῶν διαφερόντων τῇ ἐκκλησίᾳ, ἢ ἐπὶ τριετίαν ἐνεμήθη αὐτόν, ἀλλ' ἐξέσται τῷ χειροτονηθησομένῳ ἐπισκόπῳ ζητῆσαι καὶ ἐκνικῆσαι αὐτὸν, ἐντὸς τριετίας ψηφιζομένης ἀπ' αὐτῆς τῆς ἡμέρας, καθ᾿ ἣν ἐγένετο. Τοῦτο δὲ κρατεῖν καὶ ἐπὶ τῶν Δονατιστῶν, ὥστε, ἐὰν ἐπίσκο πος αὐτῶν ἐπιστρέψῃ καὶ ἐνωθῇ τῇ καθολικῇ Έχε κλησίᾳ, οὗ τόπον τινὰ ἕτερος κατείχεν ἐπίσκοπος, ἔχειν αὐτὸν ἄδειαν ἐντὸς τριετίας, ψηφιζομένης ἐξότου επέστρεψεν, ἀναζητείν τους τόπους τους ἀνήκοντας τῇ ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ. ΑΡΙΣΤ. • Ο μεταστρέφων εἰς ὀρθοδοξίαν, και • κατέχων ἐπὶ τριετίαν τὴν ἐπιστραφείσαν χώραν, • ἔστω ἀνέγκλητο. Καὶ ὁ μεταστρέφων ἐπίσκοZONAR. Ex iis, quæ synodi Patres retulerant, leges ab imperatore (Honorio, ni fallor; nam is ea tempestate Occidenti præerat) condita fuere. Si quis igitur episcopus, inquit canon, post leges lalas; locum aliquem, regionem videlicet aut pareciam, ejusque loci populum, Ecclesiæ catholicæ adjunxerit, eamque regionem triennii spatio nemine repugnante obtinuerit, ex eo tempore ipsius erit, học est, nemini, ut eum locum sibi vendicet, judicio experiri licebit. Si tamen ejus episcopatus, ad quem locus ille pertinere dicitur, nullus eo tempore episcopus exstabat illum vendicaturus, sed viduata praefecto Ecclesia vacabal, won prajudicabitur in matricula; hoc est, quamvis in ejus Ecclesiæ tabilas, quæ eum triennio possedit, is locus relatus sit, non tamen ea res episcopum, 653 qui postca creatus fuerit, ledet; sed eum trieunii spatio, ab eo díe, quo episcopus factus est, recensendo, repetere ac jure suo poterit vendicare. Quod quidem etiam in iis, quæ ad Donatistas spectant, servandum esse decernitur; ut si quis nimirum episcopus ex eo numero se rursum ad Ecclesiæ catholicæ unitatem aggregarit, cujus aliquam regionem alius episcopus detinebat, loea ad Ecclesiam suam pertinentia, trium aunorum intervallo, ex quo cum Ecclesia in gratiam rediit, repetendi habeat facuttatem. ARIST.‹ Qui regionem ad orthodoxam fidein con- ‹ vertit, et conversam per triennium detinet, sit • extra culpam: et episcopus a Donato couver-

‹ sus, si intra triennium, a quo conversus est, ‹ repetat, jure agat.» Ante leges imperatorias, quemadmodum et.u centesimo decimo septimo canone scriptum est, si quis episcopus ab hæresi aliqua ad fidem orthodoxam parœciam aliquam convertit, ab eo tempore eat possidebat, et non poterat quispiam episcoporum, ad quem diœcesis illa pertinebat, eam revocare. At post leges de eo latas, synodo placuit eum, qui regionem aliquam ad fidein orthodoxam convertit, et per triennium eam possedit, a memine ut cam repetente molestia affectum inculpatum manere, et eam ab isto non amplius repeti, si intra trien nium exstitit episcopus, qui eaus repeteret, et quie. vit. Si enim ecclesia, quæ in regionem illam ab hæresi conversam, jus habet, episcopo vacaverit, proinde triennalis cursus ei nocebit, postquam in ea fit episcopus. Sed et paræcia aliqua Donatistarum episcopi, si ad catholicam Ecclesiam convertatur, et ab eo qui ipsam ad fidem convertit orthodoxam diu detenta fuit; postea autem et ipse Donatista episcopus ad fidei Catholicæ accedit unionem: li - cebit ei intra triennium, a quo conversus est, paræciam ad thronum suum pertinentein revocare. CANON CXΧΙ. ‹ De iis qui invadunt populos, quos putant an se ‹ pertinere, præter voluntatem eorum qui illos e possident. Similiter placuit, ut quicunque epi- ‹ scopi populos, quos ad suam sedem pertinere ‹ existimant, non ita repetant, ut aliis episcopis • judicantibus hoc agant, sed populos, qui ab ● aliis detinentur, invadant, sive velint sive no- ‹ lint, causæ suæ jactura multentur: et quicun- • que utique hoc fecerunt, si non inter episcopos ‹ consensu negotium finiatur, sed adhuc de eo ‹ contendant; is ab eo discedat, quem ostensum • fuerit neglectis judicibus ecclesiasticis in eum ⚫ impetum fecisse. Nec sibi quispiam blandiatur, ‹ si a primate de possidendo litteras acceperit. • Sed sive habeat litteras, sive non, conveniat «eum qui possidet, et ab eo litteras accipiat; ut cis videatur pacifice, quæ ad ipsum pertinet, • Ecclesiam possidere: sin autem ille contra- ‹riam quæstionem referat; ipsa quoque inter ‹ episcopos judicantes finiatur, sive quos primas ‹ ei dederit, sive quos ipsi vicinos consensu de- • legerint.» BALS. Lex quoque civilis statuit, ut qui sine magistratus auctoritate rem propriam abstulerit, is ab ea excidat. Præsens quoque canon decernit, ut qui se plebis vel regionis jus habere existimant, ne eam sua auctoritate apprehendant, sive hoc velint populi, sive nolint; sed quæ ab aliis episcopis detinentur, ejusmodi regiones, cum episcopali judicio 4 πο; ἀπὸ Δονάτου, εἰ ἐντὸς τριετίας ἀφ᾽ οὗ ἐπὶ • έστρεψεν ἐνάγει, εναγέτω. Πρὸ μὲν τῶν βασιλικών νόμων, καθὼς καὶ ἐν τῷ ἑκατοστῷ ἑπτακαιδεκάτῳ κανόνι ἐγράφη, εἴ τις ἐπίσκοπος ἀπὸ αἱρέσεώς τινος εἰς ὀρθοδοξίαν μετέστρεψε παροικίαν τινά, κατείχε ταύτην ἀπεντεῦθεν, καὶ οὐκ ἠδύνατό τις τῶν ἐπισκόπων, ᾧτινι ή τοι αύτη ἀνῆκε διοίκησις, ἀνακαλεῖσθαι αὐτήν. Μετά δὲ τοὺς περὶ τούτου νόμους ήρεσε τῇ συνόδῳ τὸν μεταστρέψαντα εἰς τὴν ὀρθοδοξίαν χώραν τινά, καὶ ἐπὶ τριετίαν κατασχόντα αὐτὴν, μή παρά τινος ὀχληθέντα, ὡς ταύτην ἀναζητήσαντος, μένειν ἀνέγ κλητον, καὶ μηκέτι ταύτην ἀναζητεῖσθαι ἀπ' αὐτοῦ, εἴπερ ἐντὸς τῆς τριετίας ὑπῆρχεν ἐπίσκοπος ὁ μέλ λων ἀναζητῆσαι αὐτὴν, καὶ ἡσύχασεν. Εἰ γὰρ ἐχήρευεν ἐπισκόπου ἡ ἐκκλησία, ἡ δικαιουμένη ἐπὶ τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ τῇ ἀπὸ τῆς αἱρέσεως μεταστραφείσιν Έκτοτε ή παραδρομὴ τοῦ τριετούς χρόνου αὐτὸν βλάψει, μεθὰ γένηται ἐπ' αὐτῇ ἐπίσκοπος. ᾿Αλλὰ καὶ παροικία τις ἐπισκόπου τῶν Δονατιστῶν, ἐὰν πρὸς τὴν καθολικὴν μεταστρέψῃ Εκκλησίαν, καὶ κατασχεθῇ ἐπὶ πολὺν χρόνον παρὰ τοῦ μεταστρέψαντος αὐτὴν εἰς τὴν ὀρθοδοξίαν· εἶτα προσέλθῃ τῇ ἑνότητι τῆς καθολικῆς πίστεως καὶ ὁ Δονατιστὴς ἐπίσκοπος, ἐξέσται αὐτῷ ἐντὸς τριετίας, ἀφ' οὗ ὑπέστρεψεν, ἀνακαλεῖσθαι τὴν ἀνήκουσαν τῷ θρόνῳ αὐτοῦ παρ οικίαν. ΚΑΝΩΝ ΡΚΑ. • Περὶ τῶν τοῖ; λαοῖς, οὓς νομίζουσιν αὐτοῖς ἀνή · κεῖν, ἐπιβαινόντων παρά γνώμην τῶν αὐτοὺς • κατεχόντων. Ομοίως ήρεσεν, ἵνα οιοιδήποτε ι ἐπίσκοπο: τὰ πλήθη, & νομίζουσι τῷ θρόνῳ • αὐτῶν ἀνήκειν, μὴ οὕτως ἀναζητῶσιν, ὥστε • ἄλλων ἐπισκόπων κρινόντων τοῦτο πράττεν, • ἀλλ' ὑπὸ ἑτέρου κατεχομένοις ἐπέλθωσι τοῖς · λαοῖς, εἴτε θέλουσιν εἴτε μὴ θέλουσι, τοῦ ἰδίου • πράγματος τὴν ζημίαν ὑπομείνωσιν· καὶ οἴτι • νες δήποτε τοῦτο ἐποίησεν, εἰ μὴ ἡ μεταξὺ τῶν • ἐπισκόπων συναίνεσις ἐπερατώθη, ἀλλ' ἀκμὴν · περὶ τοῦ αὐτοῦ φιλονεικοῦσιν, ἐκεῖνος ἀποστῇ · ἐκεῖθεν, περὶ οὗ δειχθείη, ὅτι παρεάσας τοὺς • ἐκκλησιαστικούς δικαστές έφοδον ἐποίησεν. Καὶ μὴ ἑαυτόν τις κολακεύσῃ, εἰ ἐκ τοῦ πρωτεύοντος • γράμματα περὶ τοῦ κατέχειν ἔλαβεν. Αλλ' εἴτε • γράμματα έχει, εἴτε οὐκ ἔχει, συνέλθῃ τῷ ι κατέχοντι, καὶ παρ' αὐτοῦ γράμματα λάβοι, ι ώστε φανῆναι τοῦτον εἰρηνικῶς τὴν αὐτῷ ἀνή • κουσαν κατέχειν ἐκκλησίαν· ἐὰν δὲ κἀκεῖνος • τίνα ζήτησιν ἀντεναγάγῃ, καὶ αὐτὴ περατωθῇ · μεταξὺ ἐπισκόπων κρινόντων, εἴτε οὓς ὁ πρω • τεύων αὐτοῖς ἐῷ, εἴτε οὓς γειτνιώντας κατά • συναίνεσιν ἐπιλέξωνται.» ΒΑΛΣ. Καὶ ὁ πολιτικός νόμος διορίζεται τὸν ἀνάρχως τὸ ἴδιον ἀφελόμενον ἐκπίπτειν αὐτοῦ. Καὶ ὁ παρὼν δὲ κανὼν διορίζεται τοὺς ἐπισκόπους, τους νομίζοντας ἔχειν δίκαιον πλήθους, ήγουν ἐνορίας, μὴ αὐθεντικῶς ἐπιδράττεσθαι ταύτης, κἂν θέλωσι τοῦτο οἱ λαοὶ, κἂν μὴ θέλωσιν, ἀλλὰ ἐκνικἂν τὰς κατεχυ· μένας παρ' ἑτέρων ἐπισκόπων τοιαύτας ἐκρίας

IN CAN. CXXI CONC. CARTHAG. μετὰ κρίσεως ἐπισκοπικῆς· εἰ δὲ αὐτεκδίκητοι evincant: sin autem sibiipsis jus dixerint, rei pro γένωνται, ζημίαν ὑπομένειν τοῦ ἰδίου πράγματος, ἔχουν ἐκπίπτειν τοῦ οἰκείου δικαίου. Τοῦτο δὲ ἔσται καὶ εἰς τοὺς μετὰ προκάταρξιν μὴ ἀναμείναντας τὴν ἐπισκοπικὴν δικαίωσιν, ἀλλὰ αὐθεντικῶς ἐπιλαβομένους τῆς ἐνορίας. Καὶ μή τις, φησιν, εαυτὸν κολακεύσῃ, ἀντὶ τοῦ, ἀπατήσῃ, ὅτι ἐκ τοῦ πρωτεύον τος ήτοι τοῦ μητροπολίτου γράμματα ἔλαβεν ἐπι τρέποντα αὐτῷ τὴν τοῦ τόπου κατάσχεσιν. Εἴτε γὰρ Έχει γράμματα, εἴτε οὐκ ἔχει, εἰ μὴ τοῦ κατέχοντος τὸν λαὸν τὸν ἐκνικώμενον λάβῃ γράμματα, δι' ὧν φανήσεται κατά γνώμην ἐκείνου εἰρηνικῶς κατα σχὼν τὴν διαφέρουσαν αὐτῷ ἐνορίαν, ἐκπεσείται τοῦ δικαίου αὐτοῦ. Ἐὰν δὲ καὶ ἐναγόμενος ἀντενάγῃ, τουτέστιν ἀνταιτιάσηται τὸν ἐνάγοντα, ἵνα καὶ αὕτη ἡ ὑπόθεσις περατωθῇ κρινόντων ἐπισκόπων. Οἱ δὲ κρίνοντες ἢ παρὰ τοῦ πρωτεύοντος δοθήσονται, ἢ κατὰ συναίνεσιν τῶν ἀντιδίκων ἐπιλεγήσονται. Ερωτήσει δέ τις, ὡς διαφόρων κανόνων διοριζομένων καθαιρεῖσθαι τοὺς ἐν ἀλλοτρίαις ἐνορίαις ἐπισ σκοπικόν τι ἐνεργοῦντας παρά γνώμην τῶν κατ εχόντων αὐτάς, πῶς ὁ παρὼν κανὼν ἐπὶ μόνῃ ἐκπτώσει τοῦ προσόντος ἴσως δικαίου αὐτῷ κατακρίνει τὸν τὴν ἔφοδον ποιήσαντα; Λύσις. Ἐνταῦθα ὑπίθου δίκαια ἔχειν ἐνορίας τὴν αὐτονομήσαντα ἐπίσκοπον, καὶ διὰ τοῦτο καθαιρέσει μὲν οὐχ ὑπόκειται, έχε πίπτει δὲ τοῦ οἰκείου δικαίου. Εἰ γὰρ φανῇ μετὰ ἀληθείας εἶναι ἀλλοτρίαν τὴν τοιαύτην ἐνορίαν ἐξ ὀχλήσεως τοῦ παθόντος τὴν ἔφοδον ἐπισκόπου, καὶ καθαιρεθήσεται ὁ ἀτακτήσας. Έτι ἐρωτήσει τις, ὡς τοῦ πεποιηκότος τὴν ἔφοδον ἐπισκόπου οὕτως ἐκπεσόντος τοῦ ἐπισκοπικοῦ δικαίου αὐτοῦ ἐνδυνά μως ὡς ἐπὶ οἰκείᾳ ἐνορίᾳ ἐπισκοπεύσει ὁ κατέχων αὐτὴν, ἢ τιμωρηθήσεται, ὡς ἐν ειδήσει ἀλλοτρίαν ἐνορίαν κατέχων καὶ ἱερουργῶν ἐν αὐτῇ; Λύσις. Νόμος ἐστὶ λέγων, Κελεύοντος ἄρχοντος δικαίως νεμόμεθα, καὶ ἐπεὶ ὁ παθὼν τὴν ἔφοδον ἐπίσκοπος ἀπὸ τοῦ κανόνος δεδικαίωται, ὡς τοῦ ἀτακτήσαντος λογισθέντος μηδέποτε σχεῖν δίκαιον εἰς τὴν ἐνορίαν, ἀποκριματίστως ἐνεργήσει επισκοπικὰ δίκαια εἰς ἣν κατέχει ἐνορίαν, κἂν ἦν ποτε ἀλλοτρία. Τί δὲ, ἡ ἀταξία καὶ ἔφοδος τοῦ κατακριθέντος ἐπισκόπου λυμανεῖται τὰ δίκαια τῆς ἐκκλησίας, καὶ ἀποκλει σθήσεται ὁ μετὰ τοῦτον χειροτονηθησόμενος ἐπίσκου πος ἀνακαλεῖσθαι τὰ δίκαια τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ, ἢ οὗ; Λύσις. Ἐμοὶ δοκεῖ μὴ καταβλάπτεσθαι τὴν ἐκκλησίαν ἐξ ὧν ἁμαρτάνει ὁ ἐπίσκοπος. Καὶ διὰ τοῦτο ἐνδυνάμως ἵνα ἀνακαλέσηται τὴν ἐνορίαν ὁ διαδεξάμενος τὴν ποιήσαντα τὴν ἔφοδον, κἂν καὶ πολὺς παρέλθῃ καιρός. Ελαλήθη δὲ τοιοῦτόν τι καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου κυροῦ Λουκᾷ. Τινὸς γὰρ ἐπισκόπου τῆς μεγάλης Βρύσεως δικαζομένου μετὰ τοῦ ἀρχιεπισκόπου τῆς μικρᾶς Βρύσεως, καὶ προκομίσαντος διαλυτέον ἔγγραφον τοῦ προτελευτήσαντος ἀρχιεπισκόπου, χάριν τοῦ μὴ ἀνακαλεῖσθαι τοῦτον ἐνορίαν κατεχομένην ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου, ἡ σύνοδος ἀπεφήνατο μή καταβλάπτεσθαι τὴν ἀρχιεπισκοπὴν ἐξ ὧν ὁ ταύτης πρόεδρος έπραξε παρά γνώμην τῶν οἰκείων κληρικῶν καὶ τῆς μεγάλης συνόδου. Γέγονατι δὲ καὶ ἄλλαι πολλαὶ priæ jacturam sustineant, scilicet a suo jure excidant. 654 Hoc quoque eis eveniet, qui post ca plum judicium episcopalem sententiam non exspectaverint, sed sua auctoritate regionem apprehenderint. Nec quis, inquit, sibi ipsi blandiatur, loc est, seipsum decipiat, quod a primate seu metropolitano litteras acceperit loci possessionen) ei concedentes. Sive enim habeat litteras, sive non habeat, nisi ejus, qui populum de quo est controversia detinet, litteras acceperit, per quas appareat se ex illius sententia eam, quæ ad ipsum pertinet, regionem pacifice obtinuisse, a jure suo excidet. Sin autem reus contrariam quæstionem inferat, hoc est, eum, qui in ipsum actionem intendit, reconveniat seu recriminetur, ut ipsa quoque causa finiatur judicantibus episcopis: qui autem judicant, vel a primate dabuntur, vel ex consensu adversariorum eligentur. Interrogaverit autem quispiamn, Cum diversi canones definiant eos deponendos, qui in alienis diœcesibus episcopale quid exercent, præter sententiam eorum ad quos pertinent; quomodo præsens canon sola juris, quod forte habet, priva - tione eum condemnat, qui invaserit? Solutio. Ilic suppone episcopum, qui sibi jus dixit, jus babere diœcesis et propterea depositioni quidem non subjicitur, sed proprio jure excidit. Si enim revera apparuerit alienam esse diœcesin, ex vexatione episcopi, qui violentam invasionem passus est, deponetur qui se insolenter et superbe gessit. Præterea interrogaverit quispiam, Cum is qui invasit episcopus jure suo ita exciderit, qui eam detinet, rite tanquam in propria diocesi episcopatum geret, an punietur, ut qui prudens et sciens alienam diccesin detinet, et in ea sacra celebrat? Solutio. Les est quæ diit, Jubente magistratu juste possidemus: et quia episcopus, qui vim passus est, a canone jus accepit, utpote cum is, qui se insolenter et immoderate gessit, nullum jus in diœcesi habuisse reputatus sit; absque ullo præjudicio jura episcopalia exercebit in provincia quam detinet, etsi aliquando erat aliena. Quid vero, vis et insolentia condemṇati episcopi Ecclesiæ jara detrimento afficiet? et excludetur qui post eum ordinandus est episcopus, quominus possit revocare jura Ecclesis suæ, an non? Solutio. Mihi videtur non ex eo lædi Ecclesiam, quod peccet episcopus; et propterea regionem rite revocabit successor ejus qui invasit, etiamsi multum tempus præterierit. Tale quid autem dictum est tempore sanctissimi patriarchæ domini Lucæ. Cum enim quidam episcopus magnæ Brysis litiga - ret cum archiepiscopo parvæ Brysis, et protulisset scriptain transactionem antea defuncti archiepiscopi, de non revocauda ab ipso regione, quæ al episcopo detinebatur; pronuntiavit synodus, no lædi archiepiscopatum ex eo quod ejus præsul præter sententiam suorum clericorum et magnæ εγuodi fecit. Fuerunt et multa huiusmodi alia synodalia judicia. τοιαῦται κρίσεις συνεδικαί.

ZONAR. Si quis episcopus alicujus populi curam ad se pertinere contendat, non illum sibi pro potestale arrogare, sed ad episcoporum concilium causam deferre, ac per eos, quæ ad Ecclesiam suam pertinere arbitretur, recuperare, canon decernit. Quod si quis in alicujus loci ab altero episcopo detenti possessionem, sive a populo accersitus, sive eo repugnante, temere irruat, jus suum amittel, ac cjus rei, quam pro imperio occupare conatus est, etiamsi jus in eam habuit, possessione multabitur. Quod si nonnulli, inquit, hoc fecerunt; hoc, quid? ut apud episcopos nimisum controversiam suanı de jure populi ambiguo disceptarent, neque tamen controversiæ aut judicii finem exspectavere; sed re adhuc inexplorata et incerta litigantium alter se ab ecclesiastico judicio subtraxit, dubianqne adhuc possessionem invasit; jus suum is quoque amittel. Neque 655 vero sibi quisquam, inquit, blandiatur seu assentetur, id est, seipsum decipiat (est namque quoddam genus fraudis assentatio, cum pro veritate nihil assentator loquatur, sed ad gratiam atque auribus serviens omnia proferat), ne quis ergo, inquit, seipsum decipiat, quod a primate, aut metropolitano provinciæ, litteras, quibus ei loci possessio permittatur, acceperit. Sive enim eas revera habeat, sive non babeat nisi ab eo quoque episcopo, qui in possessione quamvis incerta versatur, litteras acceperit, quibus ecclesiam ad illum pertinentemn, se non sineillius approbatione pacate obtinuisse demonstreli omnino causa cadet: si vero is, qui delatus est, actori vicissim litem intendat; ea quoque controversia episcoporum judicio definiatur. Judices porro, vel a metropolitano dabuntur, vel communi vartis utriusque consensu deligentur. ARIST. Nemo sibi vendicet, quod ad se pertinere ‹ existimatur: sed episcopi judicent, vel quos ● primas dabit, vel vicini ex consensu. Qui auteni ‹ a primate litteras de detinendo accepit, sibi ‹ blanditur. › Si quis episcopus sibi videtur jus habere ¡u pareciam aliquam ab alio episcopo detentam, ad episcopos, qui in ipsum jurisdictionem habent, accedere debet, et litem ei intendere: non autem suum esse ultorem, et cum auctoritate conari possidere, quod existimat ad se pertinere. Quod si et litteras de populo, qui ab alio episcopo detinetur, possidendo acceperit, semetipsum decipit. Nihil enim ex eo emolumenti accipiet, nisi qui cum detinet pacifce wallet desistere, quam judicialiter amoveri. CANON CXXII. De iis qui populos ad se pertinentes negligunt. Similiter placuit, ut quicunque negligunt loca, • quæ ad suam cathedram pertinent, quod ad ea • ad catholicam unionem lucrifacienda attinet, ‹ a vicinis eorum diligentibus episcopis conve- ‹ niantur, ne hoc facere differant. Quare si intra ‹ terminum sex mensium a die hujus couven392 ΖΩΝΑΡ. Απαγορεύει ὁ κανὼν οὗτος τὸ τὸν λέγ γοντα δίκαιον ἔχειν ἐπίσκοπον ἐπὶ λαῷ τινι, δυνα τείᾳ χρῆσθαι, καὶ ἐπέρχεσθαι αὐτοῖς, βούλεται δὲ εἰς κρίσιν ἐπισκόπων κατάγειν τὴν ὑπόθεσιν, καὶ οὕτως ἐκνικᾷν, ο οίεται διαφέρειν τῇ ἐκκλησία αὐτοῦ. Εἰ δὲ ἐπέλθῃ τις τοῖς λαοῖς τοῖς ὑπὸ ἑτέρου ἐπισκόπου κατεχομένοις, εἴτε βούλονται αὐτὸν οἱ λαοὶ ἐκεῖνοι ἔχειν ἐπίσκοπον, εἴτε μὴ βούλονται, ἐκπεσείται τοῦ οἰκείου δικαίου, ζημιούμενος τὸ δυ ναστείᾳ ἀφαιρεθέν, ὥστε κἂν δίκαιον ἐπ' ἐκείνῳ εἶ χεν, ἀπολέσαι αὐτό. Εἰ δὲ καί τινες, φησί, τοῦτε ἐποίησαν· τοῦτο, ποίον; τὸ παρὰ ἐπισκόπων κρι· θῆναι περὶ τοῦ ἀναζητουμένου λαοῦ, εἰ μὴ μέχρι πέρατος τῆς ὑποθέσεως ενέμειναν τῷ δικαστηρίῳ, ἀλλ' ἔτι φιλονεικουμένου καὶ δικαζομένου τοῦ πρά γματος ἐν τῶν δύο μερῶν ἀποστῇ τοῦ ἐκκκλησιαστι κοῦ δικαστηρίου, καὶ ἔφοδον ποιήσῃ κατὰ τοῦ ἐκνι - κωμένου λαοῦ, κἀκεῖνο ἐκπεσεῖται τοῦ ἰδίου δικαίου. Καὶ μή τι:, φησίν, ἑαυτὸν κολακεύσῃ, ἀντὶ τοῦ, ἀπατήσῃ. Η γὰρ κολακεία απάτη ἐστὶν, οὐδὲν ὑγιες τοῦ κολακεύοντος λέγοντο;, ἀλλὰ πάντα πρὸς χάριν καὶ θεραπείαν τοῦ κολακευομένου. Μή τις οὖν, φησίν,, ἑαυτὸν ἀπατήσῃ, ὅτι ἐκ τοῦ πρωτεύοντος, ήτοι τοῦ μητροπολίτου τῆς ἐπαρχίας, γράμματα Ελαβεν, ἐπιτρέποντα αὐτῷ τὴν τοῦ τόπου κατάσχεσιν. Εἴτε γὰρ ἔχει γράμματα, εἴτε οὐκ ἔχει, εἰ μὴ τοῦ κατ έχοντος τὸν λαὸν τὸν ἐκνικώμενον λάβοι γράμματα, δι' ὧν φανήσεται κατὰ γνώμην ἐκείνου εἰρηνικώς κατασχὼν τὴν διαφέρουσαν αὐτῷ ἐκκλησίαν, ἐκπεσεῖται τοῦ δικαίου αὐτοῦ· ἐὰν δὲ καὶ ὁ ἐναγόμενος ἀντεναγάγῃ, τουτέστιν, ἀντα:τιάσηται τὴν ἀνάγοντα, ἵνα καὶ αὕτη ἡ ὑπόθεσις περατωθῇ κρινόντων ἐπισκόπων. Οἱ δὲ κρίνοντες ή παρὰ τοῦ πρωτεύοντος δοθήσονται, ἢ κατὰ συναίνεσιν τῶν ἀντιδίκων ἐπιλε γήσονται. ΑΡΙΣΤ. «Μηδεὶς ἑαυτῷ ἐκδικείτω τὸ νομιζόμενον • διαφέρειν, ἀλλ' ἐπίσκοποι κρινέτωσαν, ἢ οὓς δ • πρωτεύων δώσει, ἢ οἱ γειτονοῦντες ἐκ συναινέ • σεως· ὁ δὲ παρὰ τοῦ πρωτεύοντος γράμμα περί • τοῦ κατασχεῖν λαβὼν ἑαυτὸν κολακεύει, ο Εἴ τις ἐπίσκοπος οίεται ἔχειν δίκαιον ἐπί τιμε παροικίᾳ παρ' ἑτέρου ἐπισκόπου κατεχομένῃ, τοῖς προσφόροις αὐτῷ ἐπισκόποις ὀφείλει προσέρχεσθαι, καὶ περὶ τούτου διεγκαλεῖν· οὐ μὴν αὐτεκδίκητον γίνεσθαι, καὶ αὐθεντικῶς κατασχεῖν πειράσθαι, ὅπερ οίεται αὐτῷ διαφέρειν. Εἰ δὲ καὶ γράμματα λάθῃ περὶ τοῦ κατασχεῖν τὸν λαὸν, τὸν ὑφ᾽ ἑτέρου κατεχόμενον ἐπισκόπου, ἑαυτὸν ἀπατᾷ. Οὐδὲ γὰρ ὠφεληθήσε ταί τι ἐξ αὐτοῦ, εἰ μὴ ὁ κατέχων αὐτὸν εἰρηνικῶς θελήσει ἀποστῆναι, ή δικαστικῶς μετακινηθῆναι. ΚΑΝΩΝ ΡΚΒ'. • Περὶ τῶν ἀμελούντων τῶν αὐτοῖς ἀνηκόντων λαῶν. • Ομοίως ήρεσεν, ἵνα οἵτινες δήποτε ἀμελοῦσι · τῶν τόπων τῶν ἀνηκόντων τῇ αὐτῶν καθέδρα, • πρὸς τούτους κερδᾶναι εἰς τὴν καθολικὴν ἐνό- · τητα, ἐγκληθῶσιν ἀπὸ τῶν γειτνιώντων αὐτοῖς · ἐπιμελῶν ἐπισκόπων περὶ τοῦ μὴ ἀναβάλλεσθαι • τοῦτο πρᾶξαι. Διὸ ἐὰν ἐντὸς προθεσμίας μηνῶν

IN CAN. CXXII CONC. CARTHAG. • ἐξ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς περὶ τούτου συνελεύ- • σεως μηδὲν ἀνύσωσι, τῷ δυναμένῳ λοιπὸν τού- • τους κερδάναι προσκυρωθῶσιν· οὕτως μέντοι, • ἵνα, ἐὰν ἐκεῖνος, πρὸς ἐν δείκνυνται ἀνήκειν οἱ • τοιοῦτοι, ἐξεπίτηδες διά τινα οικονομίαν έδοξεν «ἀμελεῖν, τοῦτο τῶν αἱρετικῶν ἐπιλεξαμένων, • ὥστε ἀθορύβως αὐτοὺς παραδέξασθαι· καὶ ἐν • τοσούτῳ ἡ αὐτοῦ ἐπιμέλεια ὑπὸ ἑτέρου προς ελήφθη, ᾗτινι εἰ κατεχρήσατο, τοὺς αὐτοὺς αἱ · ρετικούς πλέον ἐκάκιζεν· τούτου μεταξὺ ἐπι- • σκόπων κρινόντων διαγινωσκομένου, οι τόποι • τῇ αὐτοῦ καθέδρᾳ ἀποκατασταθῶσιν. Τῶν δὲ • κρινόντων ἐπισκόπων ἐκ διαφόρων ὄντων ἐπο • αρχιῶν, ἐκεῖνος ὁ πρωτεύων τοὺς δικαστάς ο δώσει, ούτινος ἐν τῇ χώρᾳ ὁ αὐτὸς ὑπάρχει ο τόπος, περὶ οὗ φιλονεικεῖται. Ἐὰν δὲ κατὰ • κοινήν συναίνεσιν γείτονας επιλέξωνται κριτάς, • ἢ εἰς ἐπιλεγῇ ἡ τρεῖς· καὶ ἐὰν τρεῖς ἐπιλέξωνε ται, ἢ τῇ τῶν ὅλων ψήφῳ ἐξακολουθήσουσιν, ἢ «τῇ τῶν δύο. ΒΑΛΣ. "Αλλοι μὲν ἐξελάβοντο τὸν κανόνα εἰς ἐπισκόπους ἀμελῶς διατιθεμένους ἐπὶ τῇ ἐκδικήσει τῶν ἀνηκόντων κατά δεσποτείαν ταῖς ἐκκλησίαις αὐτῶν τόπων· ἐγὼ δὲ πρὸς τὴν ἐπιτίτλωσιν τοῦ κανόνος ἑρμηνεύων αὐτὸν, φημὶ ὅτι ἤρεσε τοῖς Πατράσιν, ἵνα, ἐὰν ἐπίσκοποί τινες ἀμελῶσι τοῦ διδάσχειν τοὺς ἐν ταῖς ἐνορίαις αὐτῶν, εἴτε κερδαίνειν τὰς ψυχὰς τούτων, ὀφείλωσιν εἰς τὴν καθολικήν ενότητα, ήγουν εἰς τὴν ἐτησίαν σύνοδον, ἐγκαλεῖσθαι, ήγουν παραγγέλλεσθαι παρὰ τῶν γειτνιαζόντων ἐπιμελῶν ἐπισκόπων περὶ τοῦ μὴ ῥᾳθυμεῖν, ἀλλὰ διδάσκειν τὸν ὑπ' αὐτοὺς λαόν. Ἐὰν δὲ μετὰ τὸ γενέσθαι τὴν παραγγελίαν οὐ διορθωθῶσιν οἱ ἐπιφων νηθέντες καὶ εἰς διδασκαλίαν ἐπαγρυπνήσωσιν ἐντὸς μηνῶν ἐξ, Εκτετε ὀφείλουσιν οἱ τοιοῦτοι τόποι προσκυροῦσθαι ἑτέρῳ πλησιοχώρῳ ἐπισκόπῳ, τῷ δυναμένῳ τούτους κερδάναι, ήγουν διὰ τῆς διδασκαλίας οικειώσασθαι. Ἐὰν δὲ ὁ ἐπίσκοπος, ὁ πρὸ τούτου τὴν τοιαύτην ἐνορίαν ἔχων, λέγῃ διά τινα οίκονομίαν ἀμελῆσαι τοῦ διδάσκειν τὸν ἐν αὐτῇ λαόν, ὡς τυχὸν τῶν ἐν ἐκείνῃ ὄντων αἱρετικῶν θελησάντων χωρίς τινος ἐλέγχου ἐπιστραφῆναι, καὶ ἀξιωσάντων σεσιγημένως τὸν λόγον τῆς ἀληθείας παραδέξασθαι, καὶ διὰ τοῦτο ἀμελῆσαι τῆς διδασκαλίας, ἵνα μὴ καταχρώμενος ταύτῃ τοὺς αἱρετικοὺς ἐπιπλέον εἰς κακίαν παροξύνῃ διὰ τοὺς ἐλέγχους ὑβριοπαθοῦν τα;, καὶ τοῦτο αὐτὸ διαγνωσθῇ παρ' ἐπισκόπων· ἀντιστραφήσεται ἡ ἐνορία πρὸς τὸν αὐτὸν ἐπίσκο πον. Ἐπεὶ δὲ εἰκὸς ἦν εἰπεῖν τινας, Τίνες δικάσαι ὀφείλουσι τὴν τοιαύτην ὑπόθεσιν; ὤμισαν οἱ Πατέ ρες ἐκείνους δίδοσθαι δικαστὰς ἐπισκόπους παρὰ τοῦ πρωτεύοντος τῆς ἐπαρχίας ἤτοι τοῦ μητροπολίτου, οὓς ἂν αὐτὸς ὁρίσῃ, ἅτε καὶ τοῦ τόπου ὑπὸ τὴν ἐπαρχίαν τούτου διακειμένου. Ἐὰν δὲ οἱ περὶ τῆς ἐνορίας δικαζόμενοι ἐπιλέξωνται δικαστὰς ἐκ γειτόνων ἐπισκόπους, μὴ πολλοὺς ἐπιλεγέσθωσαν, ἀλλ' ἡ ἕνα ἢ τρεῖς. Εἰ μὲν γὰρ εἷς ἐπιλεγῇ, τῇ ψήφω ἐκείνου ἔψονται· αἱρετὸς γὰρ ἂν δικαστὴς ἐκκλήτῳ οὐχ ὑποπεσείται· εἰ δὲ τρεῖς εἰσιν, ἢ σύμψηφοι PATROL. GR. CXXXVIII. ‹ tionis»ihil eſſecerint, ei deinceps, qui illos ‹ possit lucrifacere, assignentur: sic tamen, si c ille, ad quem ii pertinere ostenduntur, de in- ‹ dustria propter aliquam œconomiam negligere ‹ visus sit, cum hoc maluissent hæretici, ut ipsos absque ullo strepitu acciperet; et interea ejus ‹ diligentia ab alio præventa sit; qua quidem si ‹ nsus esset, ipsos hæreticos magis ad improbi- ‹ tatem incitasset: eo inter judicantes episcopos • cognito, loca cjus sedi restituantur. Cum au:em ⚫ judicantes episcopi sint ex diversis provinciis, ‹ primas ille judices dabit, in cujus regione est • locus ille de quo contenditur. Sin autem cou- ‹muni consensu vicinos judices elegerint, vel c unus eligatur, vel tres: et si tres legerint, ‹ vel omnium sententiain sequentur, vel due- (ruin. > BALS. Alii quidem acceperunt canonem de episcopis, qui negligenter se gerunt in iis locis, quæ jure dominii ad ecclesias suas pertinent, vindicandis. Ego vero, secundum canonis titulum eum interpretans, dico, quod Palribus placuit, ut ei episcopi aliqui negligant eos docere qui in suis sunt diccesibus, ut eorum animas lucrifaciant, debent ad catholicam unioneni, seu ad annuam synodum evocari, seu denuntiari, a vicinis diligentibus episcopis, ne sint socordes, sed suum populum doceant. Sin autem postquam facta fuerit denuntiatio interpellati non corrigantur, nec doctrinæ invigilent intra sex menses; tunc 656 debent ejusmodi loca alii vicino episcopo assignari, qui possit cos lucrifacere, seu per doctrinam sibi familiares reddere. Si autem episcopus, qui ante hunc eamdem habuit dimcesim, dicat @economia aliqua et quoda: consi lo se populum suum docere negligere; utpote quod hæretici, qui in ea forte sunt, velint sine ulla reprehensione converti, et æquum censeant ut veritatis rationem tacite suscipiant; et propterea docere negligit, ne ea utens hæreticos magis ad improbitatem incitet, ut qui repretendi ægre ferant, et hoc ipsum ab episcopis verum cognitum fuerit: ad cundem episcopum regio revertetur. Quis autem verisimile erat dicere aliquos, Quinam hanc causam judicare debent? statuerunt Patres, eos episcopos dari judices a primate provinciæ, seu metropolitano, quos ipsi visum fuerit, utpote cum is loeus situs sit in ejus provincia. Sin auteni qui de regione contendunt, ex vicinis episcopis judices elegerint, non multos eligant, sed unum, vel tres. Et si unus quidem electus fuerit, illius sententiam sequentur; cum sit enim) electus judex, in eum non cadit appellatio: sin autem sint tres, vel eruint concordes, et eorum sententia necessario valebit, vel dissentient, et plurium valebit sententia. Atque hic quidem canon sic eos punit, qui nou docent sibi subjectos populos. Quinquagesimus octavus

autem canon sanctorum apostolorum sic expresse ἔσονται, καὶ ἐξ ἀνάγκης ἡ ψῆφος αὐτῶν κρα dicit Episcopus vel presbyter qui clerum vel populum negligit, et eos pietatem non docet, segregetur: in socordia autem permanens, deponatur. Et mihi magis videtur servandus canon apostolicus. Iniquum enim est, propter episcopi negligentiam episcopatum ad se pertinente regione privari. Sed id, quod in apostolico canene dicitur, fiet, postquam episcopo denuntiatum fuerit, ut vult hic præsens canon. Quæ autem in præsenti canone continentur pro dispensatione in aliis quoque justis et rationalibus causis accipe. Non enim negligens reputabitur episcopus, qui ægrolat, vel qui in majoribus causis ecclesiasticis versatur. Lege et can. 103 præsentis synodi, qui hujusmodi negligentemn episcopum communionis privatione, consequenter dicto canoni apostolico, multat. ἐκκλησιαστικαῖς μείζοσιν ἐνασχολούμενος ὑποθέσεσιν. τῆς παρούσης συνίδου, ἀκοινωνησία καταδικάζοντα τὸν θέντι ἀποστολικῷ κανόνι. ZONAR. Si qui episcopi, inquit canon, loca adl suas ecclesias spectantia negligant, nec de iis recipiendis aut vindicandis laborent, ea de re apud synodum, quam unitatis catholicæ nomine, quod fidei vinculo in unum quasi corpus adscripta sit, explicavit, a vicinis episcopis accusentur. Quod si sex ab accusatione mensibus rei agendæ adhuc indormientes, loca ecclesiis suis minime recuperaverint, ea alteri, qui lucrifacere, hoc est, sibi viadicare possit, adjudicabuntur. Verum si episcopus ad quem illa pertinent, non negligentia, sed consilio potius et de industria confestim repetendi curam seposuit, quia forte ab iis episcopis ea loca detinebantur, qui cum hæretici essent, ea conditione, ne quis eos ulla molestia afliceret, Ecclesiæ catholica se adjunxerant, ac co propterea remissius agente ejus partes alter præripuit; tum loca illa, re per episcopos cognita, ei ad quem pertinent episcopo restituantur. Nam si ea episcopus vindicare, ac ab bæreticis, a quibus detinebantur, eripere festinasset; pejores eos proculdubio effecisset atque ad pravitatem morumque perversitatem amplius concilasset. Qui autcm hac de re cognoscant, a primate provinciæ, cujus in ditione locus est, episcopi judices dabuntur. Quod si ipsimet, qui inter se disceptant, eligere voluerint, aut unum, cauon ait, aut tres certe controversiæ arbitros statuant. Nam si unus electus sit, valebit ejus sententia, cum in 657 judicem electum non cadit appellatio. Sin auten tres fuerint, vel idem omnes deceruent, ac corum judicio necessario stari oportebit, vel ita dissentient, ut duos tamen inter se convenire, uno lantummodo discrepante, necesse sit, ac tunc quoque ið quod plures probaverint retinebitur. AKIST. ‹ Qui ad se pertinentia negligunt aɑmoneantur: et si nihil intra sex meuses fecerint, c ei, qui lucrifacere potest, adjudicentur. Si ‹ autem œconomice neglexerit, ue hæreticos τήσει, ἢ μερισθήσονται, καὶ κρατήσει λοιπόν ή τῶν πλειόνων ψήφος. Καὶ οὗτος μὲν ὁ κανών οὕτω κολάζει τους μὴ διδάσκοντας τοὺς ὑπ' αύτοὺς λαούς· ὁ δὲ νη' κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστό λων φησὶν οὕτω ῥητῶς· Ἐπίσκοπος ή πρεσβύτερο; ἀμελῶν τοῦ κλήρου ἢ τοῦ λαοῦ, καὶ μὴ παιδεύων αὐτοὺς τὴν εὐσέβειαν, ἀφοριζέσθω· ἐπιμένων δὲ τῇ ῥᾳθυμίᾳ, καθαιρείσθω. Καὶ δοκεῖ μοι μᾶλλον ὀφεί λειν κρατεῖν τὰ τοῦ ἀποστολικού κανόνος. "Αδικον γάρ ἐστι διὰ τὴν ἀμέλειαν τοῦ ἐπισκόπου στερηθῆναι τὴν ἐπισκοπὴν τῆς ἀνηκούσης ταύτῃ ἐνορία;. Πλὴν καὶ τὰ τοῦ ἀποστολικοῦ κανόνος γενήσεται μετὰ τὸ παραγγελθῆναι τὸν ἐπίσκοπον κατὰ τὸν παρόντα κανόνα. Τὰ δὲ τῷ παρόντι κανόνι περιεχόμενα χάριν οικονομίας ἐκλαβοῦ καὶ εἰς ἑτέρας εὐλόγους αἰτίας. Οὐ γὰρ ἀμελὴς λογισθήσεται ὁ ἐπίσκοπος νοσῶν, ἡ 'Ανάγνωθι καὶ τὸν ἑκατοστὸν τρίτον κανόνα τοιοῦτον ἀμελῆ ἐπίσκοπον ἀκολούθω; τῷ ῥη- ΖΩΝΑΡ. Ἐάν τινες ἐπίσκοποι, φησὶν ὁ κανών, ἀμελῶσι τῶν τόπων τῶν ἀνηκόντων ταῖς ἐκκλησίαις αὐτῶν, πρὸς τὸ αὐτοὺς κερδάναι, ἀντὶ τοῦ, ὥστε αὐτοὺς ἐχνικῆσαι καὶ ἔχειν, ἵνα αἰτιαθῶσιν εἰς τὴν καθολικὴν ἑνότητα εἰς τὴν σύνοδον δηλαδὴ τὴν ήνιο μένην τῇ καθολικῇ πίστει, εγκαλούντων αὐτοῖς περὶ τούτου τῶν γειτνιών των τοῖς τόποις ἐπισκόπων. Εὰ δὲ αἰτισθέντες ἐντὸς μηνῶν ἐξ μετὰ αἰτίασιν ψηφιζομένων οὐδὲν ἀνύσωσιν εἰς ἐκδίκησιν τῶν διαφερόντων ταῖς ἐκκλησίαις αὐτῶν ῥᾳθυμούντες, προσκυρωθήσονται τῷ δυναμένῳ κερδάναι αὐτοὺς, τουτέστιν ἐκνικῆσαι. Εάν δὲ ὁ ἐπίσκοπος, ᾧ ἀνῆκον οἱ τόποι, οὐ διὰ ῥᾳθυμίαν, ἀλλὰ δι' οικονομίαν ὑπερετίθετο, ἴσως τῶν κατεχόντων τους τόπους αἱρετικῶν ἐπισκόπων ἐνωθέντων τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ ἐπὶ συμφωνίᾳ τοῦ ἀθορύβους αὐτοὺς διατηρηθῆναι, καὶ διὰ τοῦτο υπερτιθεμένου τὴν ἐκνίκησιν τοῦ ἐπισκόπου προέλαβεν άλλος, οι τόποι τῷ ἐπισκόπῳ, ᾧ διέφερον, ἀποκαταστήσονται, ἐπισκόπων περὶ τούτου διαγινωσκόντων. Εἰ γὰρ ἐσπούδασεν ὁ ἐπίσκοπος ἐκνικῆσαι τοὺς τόπου; ἀπὸ τῶν κατεχόντων αὐτοὺς αἱρετικῶν, πλέον ἂν ἐκάκια ζεν αὐτοὺς, ἀντὶ τοῦ, χείρονας ἂν ἐποίησεν αὐτοὺς, καὶ εἰς πλείονα κακίαν ἠρέθισεν ἄν. Τού; δὲ περὶ τούτου μέλλοντα; διαγνωμονεῖν ἐπισκόπους ὁ πρωτ τεύων τῆς ἐπαρχίας δώσει, ἐν ᾗ ὁ ἐκνικώμενος διάκειται τόπος. ἂν δὲ οἱ περὶ τῶν τόπων δικαζόμε νοι αὐτοὶ ἐπιλέξωνται δικαστάς, ἢ εἷς ἐπιλεγέσθω, φησὶν ὁ κανών, ἡ τρεῖς. Εἰ μὲν γὰρ εἰς ἐπιλεγε τῇ ψήφῳ ἐκείνου έψονται· αἱρετὸς γὰρ ἂν δικαστής ἐκκλήτῳ οὐχ ὑποπεσείται· εἰ δὲ τρεῖς εἰσιν, ἢ σύμε ψηφοι ἔσονται, καὶ ἐξ ἀνάγκης ἡ ψῆφος αὐτῶν κρα τήσει, ἢ μερισθήσονται αἱ γνώμαι αὐτῶν, ὡς τοὺς μὲν δύο ομογνωμονῆται, τὸν δ᾽ ἕτερον ἄλλης γενέσθαι διαγνώσεως, καὶ κρατήσει λοιπὸν τῶν πλειο όνων ἡ ψῆφος. ΑΡΙΣΤ, «Οἱ τῶν ἀνηκόντων ἀμελοῦντες ὑπομε • μνησκέσθωσαν· καὶ εἰ μηδὲν ἐντὸς μηνῶν ἔξ ο δράσους, τῷ δυναμένων κερδάναι προσκυρού «σθωσαν. Εἰ μέντοι οἰκονομικῶς κατημέλησαν,

IN CAN. CXXIII CONC. CARTHAG. «ώστε μὴ προσερεθίσαι τοὺς αἱρετίζοντας, καὶ «irritarent, et hoc appareat, episcopis sive da- ‹ tis sive electis judicibus, eorum cathedræ re- ‹ stituantur. › • τοῦτο δειχθῇ, κρινόντων ἐπισκόπων, τῶν ἢ δο- • θέντων ἢ ἐπιλεγέντων, τῇ καθέδρα τούτων ἀπο- • καθιστάσθωσαν.» Si qui episcopi loca ad suas cathedras pertinentia neglectui habuerint, et a vicinis suis diligentibus admoniti episcopis, ut summa ope niterentur hæreticos, qui ibi sunt, ad fidem orthodoxam convertere, et intra sex menses post admonitionem nibil omnino effecerint, sed in eodem neglectu manserint et desidia: alii episcopo, qui ea lucrifacere potest, adjudicentur. Si autem juxta administrationis rationem, se ad diligentiam non excitarunt ne forte hæreticos ad majorem proritarent impudentiam, sed ut ipse ducti eos patientia potius et longanimi Late lucrifacere, quiererunt, et interim alii quidam episcopi diligentiam eorum anticiparunt, et hareticorum loca iis adjudicata sunt, et hoc evincatur, judicantibus episcopis, vel a primate datis, vel ab ambobus episcopis electis, quod propter talem nimirum œconomiam instructionem eorum negligebant: istiusmodi loca cathedra eorum iterum restituantur. Σάντινες τῶν ἐπισκόπων τῶν ἀνηκόντων τόπων τῇ αὐτῶν καθέδρα ἀμελήσωσι, καὶ ὑπομνησθέντες παρὰ τῶν γειτνιώντων αὐτοῖς ἐπισκόπων ἐπιμελῶν, ὥστε διεγερθῆναι εἰς τὸ παντοίως σπεῦσαι τοὺς ἐκεῖσε ὄντας αἱρετικούς μεταστρέψαι πρὸς τὴν ὀρθοδοξίαν, καὶ ἐντὸς μηνῶν ἐξ μετὰ τὴν αἰτίασιν οὐδέν τι ἀνύσωσιν, ἀλλ' ἐν τῇ αὐτῇ μείνωσι καταφρονήσει καὶ ῥοθυμίᾳ· ἑτέρῳ ἐπισκόπῳ, τῷ δυναμένῳ τού τους κερδάναι, προσκυρωθήσονται. Εἰ μέντοι κατ' οικονομίας λόγον οὐ διανέστησαν πρὸς ἐπιμέλειαν, ἵνα μὴ τοὺς αἱρετικούς ἴσως πρὸς ἀναισχυντίαν μείζονα διεγείρωσιν· ἀλλ' ὡς ἐλπίζοντες αὐτοὺς μεθ' ὑπομονῆς μᾶλλον καὶ μακροθυμίας κερδάναι, ἡσύχασαν· καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἕτεροί τινες τῶν ἐπι σκόπων τὴν ἐπιμέλειαν αὐτῶν προέλαβον καὶ προσεκυρώθησαν ὲ κείνοις τῶν αἱρετικῶν οἱ τόποι, καὶ τοῦτο δειχθῇ, κρινόντων ἐπισκόπων, τῶν ἢ παρὰ τοῦ πρωτεύοντος δοθέντων, ἢ παρ' ἀμφοτέρων τῶν ἐπισκόπων ἐπιλεγέντων, ὡς διὰ τοιαύτην οιγονομίαν τῆς διδασκαλίας δῆθεν αὐτῶν ἡμέλησαν· ἀποκαταστῶσιν αὖθις τῇ καθέδρα αὐτῶν οἱ τοιοῦτοι τόποι. ΚΑΝΩΝ ΡΚΓ'. • Ὅτι οὐκ ὀφείλει τῶν ἐπιλεγομένων δι • καστῶν ἡ γνώμη ἐξουθενεῖσθαι. Ἀπὸ δὲ τῶν δικα • στῶν, τῶν κατὰ κοινὴν συναίνεσιν ἐπιλεγέντων, • μὴ ἐξεῖναι ἐκκαλεῖσθαι. Οστις δε δήποτε ἀπο • δειχθείη διὰ μονοτονίαν μὴ θέλειν τοῖς δικασταίς • πειθαρχήσαι, τοῦτο γινώσκων ὁ τῆς πρώτης • καθέδρας ἐπίσκοπος δώσει γράμματα, ώστε μη- • δένα τῶν ἐπισκόπων αὐτῷ κοινωνῆσαι, ἕως οὗ • πειθαρχήση. ΒΑΛΣ. Σαφής ο κανών. Διορίζεται γὰρ μὴ ἐκκαλεῖσθαί τινα κατὰ τῆς ψήφου τῶν ἐξ ἐπιλογῆς τῶν μερῶν δικαζόντων ἐπισκόπων· τὸν δὲ τοῦτο ποιήσαντα, ἀκοινωνησίᾳ κατακρίνεσθαι παρὰ τοῦ πρωτ τεύοντος, ήγουν τοῦ μητροπολίτου. Ταῦτα τοῦ κανότης διοριζομένου, τινὲς μὲν εἶπον τοῦτο γίνεσθαι ἐκολούθως τῷ ιθ' κεφ. τοῦ β' τίτλου τοῦ ζ' βιβλίου, ῷ λέγοντι· Ο αἱρετός δικαστής τὸ δοκοῦν αὐτῷ ψηφίζεται, καὶ οὐ πολυπραγμονεῖ τὴν ψῆφον ὁ πραίτωρ· ἐμοὶ δὲ δοκεῖ μὴ περὶ τοιούτων αἱρετῶν διδάσκειν τὸν κανόνα τούτους γὰρ δόσις προστίμου καθίστησι δικαστές, ιδιώτας ὄντας· ἀλλὰ περὶ ἐπισκόπων ἐχόντων δικαιοδοσίαν. Εἶναι δὲ ἰδικὸν τοῦτο εἰς τὰς ἐκκλησιαστικὰς ὑποθέσεις καὶ μόνας, ὥσπερ καὶ ἄλλα πολλά. Οι γάρ πολιτικοὶ νόμοι κατὰ παντὸς δικαστοῦ ἐκκαλεῖσθαι ἐχχωροῦσι, καν ἐξ ἐπιλογῆς τῶν μερῶν κατέστη τις δικαστής. ΖΩΝΔΡ. Ἐὰν κατὰ κοινὴν γνώμην οι δίκην ἔχοντες πρὸς ἀλλήλους αἱρετίσωνται δικαστάς, οὐκ CANON CXXIII. • Quod non debet electorum judicum sententia c nibili pendi. judicibus autem, qui communi • consensu electi sunt non licet appellare. Qui- ‹ cunque vero ostensus fuerit propter pervi- ‹caciam noile judicibus parere, hoc sciens • primæ sedis episcopus, dabit litteras, ut nul- ‹lus ei episcopus communicet donec paruerit. › BALS. Clarus est canon. Statuit enin, neminen appellare Jebere adversus sententiain episcoporum qui ex partium electione judicant. eum autem qui hoc fecerit, excommunicatione condemnari a primate seu metropolitano. Hæc cum a canone decernantur, dixerunt quidem nonnulli hoc fieri consequenter capiti 19 tit. 2 libri vit, quod dicit - Electitius judex, quod sibi videtur, decernit, nec prætor ullam de ejus sententia curam gerit. Milķi autem videtur, non de ejusmodi electitiis loqui canonem; pœnæ enim datio eos judices constituít, cum sint privati, sed de episcopis, qui habent jurisdictionem: esse autem hoc ecclesiasticarum causarum, earumque solarum proprium, sicut et multa alia. Leges enim civiles ab omni judice appellare permittunt, etiamsi quis ex partium electione constitutus fuerit. ZONAR. Si judices communi consensu elegerint, qui litigant; eis ab illorum sententia ad alios juGuil. Beveregii nola. Ὅτι οὐκ ὀφείλει. Ad hunc etiam caponem in codice Amerbachiano sub scholii nomine hæc leguntur, Περὶ τῶν μὴ πειθαρχούντων τοῖς οἰκείοις ἐπισκόποις, καὶ περὶ ἐπισκόπων μὴ δεχομένων τοὺς ἀποβληθέντας ἢ ἀκοινωνήτους. De iis qui episcopis suis non obtemperant, et de episcopis non recipientibus ejectos vel excommunicatos. Verum neque hoc scholii nomen meretur, neque huic canoni quadrat.

dices provocandi non dabitur facultas. Quod lex εξέσται αὐτοῖς ἐκκαλεῖσθαι κατὰ τῆς ψήφου αὐτῶν. quoque civilis lib. vii, tit. 3 cap 9 Basilic. ita decernit, dicens: Electitius judex ex æqno et bono, quod sibi videtur, statuit; neque in ejus sententiam curiose prætor inquirit. Quod vero addit canon, ejusmodi est, ut si quis nimirum, sui juris ac sententia ninium teuas atque præfractus, judicibus non obediat, primæ sedis episcopus reliquis episcopis litteris denuntiet, ut ab ejus communione, quamdiu ille parere recusaverit, abstineant. 658 ARIST. ‹ Judex ab ambabus partibus elec ctus recusari non potest. Nec episcopi nec clerici communi consensu episcopos judices eligentes, et ab iis jndicati, contra corum sententiam appellare possunt: et hoc non hic tantum, sed et in aliis prærentis synodi canonibus decretum fuit. CANON CXXIV. Ut episcopus qui propriam dicesesim contemnit, • privetur communione. Si in matriculis seu in ‹ cathedris episcopus negligens fuerit adversus • hæreticos, admoneatur a vicinis diligentibus episcopis et ei propria ostendatur negligen- ◄ tia, ad hoc ne excusationem habeat. Si autem ‹ a quo die commonitus fuerit, intra sex menses ‹ in eadem provincia degens, non eorum, qui ▾ debent ad catholicam unionem converti, curam ‹ gesserit: cum eo non communicetur, donec id ◄ impleverit. Si autem exsecutor in iis locis non ‹ adfuerit, episcopo ne adscribatur. › BALS. In canone 121 satis scripsimus de episcopis qui nullam curam gerunt docendorum suerum populorum: de quibus præsens quoque canon dicit, adjiciens consequenter canoni apostolico, excommunicationi subjici eos qui post denuntiationem illos docere negligunt, qui in matriculis seu inter cathedrarum suarum aut ecclesiarum jura sunt, hæreticus. Si autem exseculor, inquit, ab episcopo adinonitus, ut ad locum accederet, et hae reticos vocaret, hoc non fecerit, culpæ non erit aminis episcopus. Est enim hoc quoque rationabilis cause, sicut morbi, et crtere. Est autem exsecutor, vel regionis exarchus, qui talia administrat, vel magistratus regionis, qui in rebus ejusmodi necesse habet episcopo opem ferre, et magis quam defensor regionis, de quo agitur in nouagesimo seplimo cauone presentis synodi. ZONAR. Suos episcopos Donatistæ quoque habebant, suasque matriculas, hoc est tabulas, in quibus ra, quæ ad ipsorum ecclesias spectabant, descripta cundiuerentur. Si quis igitur orthodoxus episcopus, cathedras ab hæreticis occupatas, lucaque in eorum matriculis descripta, recuperare neglexerit, nec de iis laboraverit, qui ad Ecclesiam catholicam convetti debent, illum a vicinis episcopis ea de re caΤοῦτο δὲ καὶ ὁ πολιτικός νόμος οὕτω θεσπίζει ἐν βιβλίῳ 5', τίτλῳ β' κεφαλ. ιθ' λέγων· Ο αἱρετός δικαστὴς τὸ δοκοῦν αὐτῷ ψηφίζεται, καὶ οὐ πολυπραγμονεῖ τὴν ψῆφον ὁ πραίτωρ. Εἶτα ἐπάγει ὁ κανών· Οστις δὲ διὰ μονοτονίαν, ήγουν ισχυρο γνωμοσύνην ἢ ἀναισχυντίαν, οὐ πειθαρχεί τοῖς δικασταῖς, ὁ τῆς πρώτης καθέδρας επίσκοπος ἐντελεῖται διὰ γραμμάτων τοῖς ἐπισκόποις μὴ συγκοινωνῆσαι αὐτῷ, ἕως οὗ πειθαρχήσῃ.. ΑΡΙΣΤ. «Ο ἐκ τῶν δύο μερῶν αἱρεθείς κριτής • ἀπαράγραπτος. ο Οὔτε ἐπίσκοποι οὔτε κληρικοί, κατὰ κοινὴν συναίνεσιν δικαστὰς ἐπισκόπους ἐπιλεξάμενοι, καὶ παρ' αὐτοῖς κριθέντες, κατὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῶν δύνανται ἐκκαλεῖσθαι· καὶ τοῦτο οὐκ ἐνταῦθα μόν νον, ἀλλὰ καὶ ἐν ἑτέροις κανόσι τῆς παρούσης συνδ δου ωρίσθη. ΚΑΝΩΝ ΡΚΔ'. • Ὥστε τὸν καταφρονοῦντα τῆς ἰδίας διοικήσεως • ἐπίσκοπον στερεῖσθαι τῆς κοινωνίας. Ἐὰν ἐν ι τοῖς ματρικίοις, ήγουν ἐν ταῖς καθέδραις, ἐπίσ ο σκοπος ἀμελής γένηται κατὰ τῶν αἱρετικῶν, • ὑπόμνησθείη ἀπὸ γειτνιώντων ἐπισκόπων ἐπι- • μελῶν, καὶ ὑποδειχθείη αὐτῷ ἡ ἰδία περιφρά < νησις πρὸς τὸ μὴ ἔχειν ἀπολογίαν. Ἐὰν δὲ ἀφ' «ἧς ἡμέρας ὑπομνησθῇ, ἐντὸς μηνῶν ἐξ ἐν τῇ · αὐτῇ ἐπαρχίᾳ διάγων, μὴ τῶν ὀφειλόντων πρὸς • τὴν καθολικήν ενότητα επιστραφῆναι τὴν • φροντίδα ποιήσηται· τῷ τοιούτῳ μὴ συγκοι • νωνηθῇ, ἕως οὗ τοῦτο πληρώσῃ. Εἰ δὲ ὁ ἐπεξ- • εργαστής εἰς τοὺς αὐτοὺς τόπους μη παραο γένηται, τῷ ἐπισκόπῳ μὴ ἐπιγραφή. ΒΑΛΣ. Ἐν τῷ ρκα' κανόνι αρκούντως εγράψαμεν περὶ τῶν ἀμελούντων ἐπισκόπων τῆς διδασκαλίας τῶν ὑπ' αὐτοὺς λαῶν· περὶ ὧν καὶ παρών κανών φησι, προστιθέμενος ἀκολούθως τῷ ἀποστολικῷ κανόνι ἀφορισμῷ ἀκοινωνησίας καθυποβάλλεσθαι τους μετά παραγγελίαν ἀμελοῦντες τοῦ διδάσκειν τοὺς ἐν τοῖς ματρικίεις, ήγουν τοῖς δικαίοις τῶν καθε δρῶν ἤτοι τῶν ἐκκλησιῶν αὐτῶν, ὄντας αἱρετικούς. Εἰ δὲ, φησὶν, ὁ ἐπεξεργαστής, επιτραπεὶς παρὰ τοῦ Επισκόπου κατὰ τόπον ἀφικέσθαι καὶ μετακαλέσασθαι τοὺς αἱρετικούς, οὐ ποιήσει τοῦτο, ἀκαταιτίαΟ τος ἔσται ὁ ἐπίσκοπος. Εστι γὰρ καὶ τοῦτο αἰτία εύλογος ὁποία ἡ τῆς νόσου καὶ αἱ λοιποί. Επεξερ γαστής δέ ἐστιν ἢ ὁ ἐγχώριος Εξαρχος ὁ τοιαῦτα οἰκονομῶν, ἡ ὁ ἄρχων τῆς χώρας, ὁ πρὸς ἀνάγκη; έχων βοηθεῖν τῷ ἐπισκόπῳ ἐν τοιούτοις, καὶ μᾶλλον ἢ ὁ ἐγχώριος ἔκδικος, ὁ δηλούμενος ἐν τῷ ἡς και νόνι τῆς παρούσης συνόδου. ΖΩΝΑΡ. Καὶ ἐπισκόπους ἰδίου; εἶχον οἱ Δονατι· σταὶ, καὶ ματρίκια, ήγουν ἀπογραφές, τῶν διαφερόντων ταῖς ἐκκλησίαις αὐτῶν. Λέγει οὖν ὁ κανὼν ὅτι, ἐὰν ἐπίσκοπος ὀρθόδοξος ἀμελή τῃ ἐκνικῆσαι τὰς καθέδρας τῶν αἱρετικῶν, καὶ τὰ ἐν τοῖς ματρικίας αὐτ τῶν, καὶ μὴ φροντίσῃ τῶν ὀφειλόντων πρὸς τὴν καθα ολικήν Εκκλησίαν ἐπιστραφήναι, ἵνα υπομιμνήσχητα: περὶ τούτου ἐκ τῶν γειτόνων ἐπισκόπων, καὶ μετά

IN CAN. CXXV CONC. CARTHAG. 40% τὴν ὑπόμνησιν ἐὰν ἐντὸς μηνῶν ἐξ οὐ φροντίσῃ τῆς non admoneri jubet: quod si admonitus, ΕΟΣ ὑποθέσεως ἐκεῖ ἐνδημῶν, ἵνα μὴ συγκοινωνῇ αὐτῷ τις. Εἰ δὲ ενδημεί, φησίν, οὐ πάρεστι δὲ ὁ ἐπεξεργαστής, ήγουν ὁ ἄρχων τῆς χώρας, ὅστις ἐπεξεργάσασθαι δύναται τὴν ὑπόθεσιν, καὶ παραστῆσαι καὶ ἄκοντας τοὺς αἱρετικοὺς ἀπολογησομένους, ἢ ὁ ἐκ βασιλέως δοθεὶς ἴσως εἰς ἐκδίκησιν κατὰ τὸν κι' κανόνα, τῷ ἐπισκόπῳ μὴ ἐπιγραφῇ εἰς ἀμέλειαν ἡ ὑπέρθεσις διὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ ἄρχοντος ἢ τοῦ ἐκδίκου γινομένη. episcopi indiligentiæ adscribatur, si tunc temporis ¡psis moram afferri contigerit. mensium intervallo, si quidem in eis locis agat, negotium minime susceperit; ejusdem communione omnibus interdictum esse decernit. Verum si ipse quidem, inquit, praesens adsit, exsecutor autom sive præfectus regionis, qui opus ad exitum perducat, et a quo hæretici causam dicere vel inviti cogantur, vel alius.ab imperatore ex canonis. 27 decreto munere præpositus, desideretur: ne ulti aliquam ex magistratus aut defensoris absentia rebus ΑΡΙΣΤ. 4 Περιφρονῶν ἐπίσκοπος τὴν ὑπὲρ τῶν αἱ · ρετικῶν ἐπιμέλειαν, καὶ ὑπομιμνησκόμενος, εἰ • ἐπὶ τῆς ἰδίας διάγει περιφρονήσεως ἐπὶ ἐξ μῆ • νας, καὶ μὴ φροντίσει τούτων τῆς ἐπιστροφῆς, • ήτω ἀκοινώνητος.» Ο μὲν προγραφεὶς ἑκατοστός πρῶτος κανὼν τὸν καταφρονητικώς διατεθέντα ἐπίσκοπον περὶ τὴν τῶν αἱρετικῶν διόρθωσιν, καὶ μηδὲ μετὰ τὴν ὑπόμνησιν τῆς τούτων ἐπιστροφῆς ἐπὶ ἐξ μῆνας φροντίσαντα, καταδικάζει, εἰς τὸ προσκυρωθῆναι τοὺς τόπους αὐτῶν ἑτέρῳ ἐπισκόπῳ, τῷ δυναμένῳ εἰς τὴν καθ ολικὴν πίστιν αὐτοὺς μεταστρέψαι· ὁ δὲ παρών και νὼν ἀκοινωνησίαν αὐτῷ ἐπάγει καὶ ἀφωρισμένον εἶναι προστάττει, ἕως οὗ τὸ ἀνῆκον αὐτῷ ἔργον πληρώσει. Καὶ δοκεῖ ὁ κανὼν οὗτος οιονεί έναν τιοῦσθαι τῷ ρκα' κανόνι, ἄλλο παρ' ἐκεῖνον ἐπάγων ἐπιτίμιον τῷ ἐπισκόπῳ, τῷ τῆς ἐπιστροφῆς τῶν αἱρετικῶν ἀμελοῦντι· οὐκ ἔστι δὲ ἐναντίος· ἀλλ' ὅταν μὲν εὑρίσκηται ἐπίσκοπος ἕτερος, τὴν ἐπιμέλειαν αὐτῶν ἀναδεχόμενος, ἀφαιρεθήσεται ὁ και ταφρονήσας τῆς σωτηρίας αὐτῶν ἐπίσκοπος, ὅπερ εἶχεν ἐπ' αὐτοῖς ἐπισκοπικὸν δίκαιον, καὶ προσκυ ρωθήσεται ἐκείνῳ· ὅταν δὲ οὔτε ἄλλος τὴν φροντίδα αὐτῶν ἀναδέχηται, οὔτε αὐτὸς τῆς ἐπιστροφῆς τούτων ἐπιμελῆται, τηνικαῦτα τῷ τῆς ἀκοινωνησίας ἐπιτιμίῳ ὑποβληθήσεται. Εἰ δὲ μετὰ τὸν ἀφορισμὸν τῇ τοιαύτῃ βαθυμίᾳ ἐπιμένει, καὶ καθαι ρεθήσεται, κατὰ τὸν πεντηκοστὸν ὄγδοον κανόνα τῶν ἁγίων ἀποστόλων. KANON PKE'. • Περὶ τῶν τοὺς Δονατιστές κοινωνῆσαι ψευδομένων < ἐπισκόπων. Ἐὰν δὲ ἀποδειχθῇ τὸν τοιοῦτον ψευ • σάμενον περὶ τῆς ἐκείνων κοινωνίας, ἐν τῷ λέγειν · αὐτοῦ; κεκοινωνηκέναι, οὓς δείκνυται συνειδήσει • αὐτοῦ μὴ κοινωνῆσαι· καὶ τὴν ἐπισκοπὴν ἔτι · μὴν ἀπολέσει. ΒΑΛΣ. 4:ορισάμενοι οἱ Πατέρες, ὅπως ὀφείλουσι κολάζεσθαι οἱ ἀμελοῦντες τοῦ ἐπιστρέψειν διὰ διδα σκαλίας τοὺς ὑπὸ τὴν ἐνορίαν αὐτῶν ὄντας αἱρετι κούς, καὶ προσθέμενοι συγγινώσκεσθαι τοὺς εὐλό γως πρὸς τοῦτο ἐμποδισθέντας, νῦν ἐπάγουσι ὡς, ἐάν τινες ἐξ αὐτῶν εἴπωσιν ὁμιλῆσαι διδασκαλικῶς τοῖς οὖσιν ἐν τῇ τούτων ἐνορίᾳ σἱρετικοῖς, καὶ ἀποδειχ θῶσι ψευδόμενοι, οὐ μόνον ἀφορισμῷ, ἀλλὰ καὶ καθε αιρέσει καθυποβληθήσονται διὰ τὴν ἄκραν αὐτῶν ἀμέλειαν καὶ τὸν δόλον. ΖΩΝΑΡ. Ἐὰν δὲ, αιτιώμενος, ὅτι μὴ ἐξενίκησε τα παρὰ τῶν αἱρετικῶν κατεχόμενα, λέγῃ κοινωνήσαι ARIST. Episcopus hæreticorum curam gerere • contemnens, et admonitus, si per sex menses. • in suo permanserit contempta, eorumque con- • versio ei non cura fuerit, excommunicetur. Antescriplus centesimus vicesimus primus-canon episcopum, qui in hæreticis corrigendis so negligenter gerit, et nec post admonitionem intra sex menses conversionis eorum cura eum tangit, condemnat; ut loca eorum alii episcopo, qui eos ad fidem catholicam potest convertere, assignarentur. At præsens canon excommunicatione eum multat et scgregari 659 jubet, usque dum opus ad se per - tinens expleverit. Εt videtur hic canon aliquo modo canoni 121 contrarius, diversum ab eo supplicium sumens de episcopo qui hæreticorum conversionem. negligit. Non est autem contrarius, sed eum quidem alius inveniatur episcopus, curam eorum in se suscipiens, auferetur episcopo, qui saluti corum parum consuluit, quidquid in eos habuit jus episcopale, et illi adjudicabitur. Cum autem nec alius coram eorum suscipiet, nec ipse conversionem eorum in cura habebit, tunc excommunicationis penæ subjicietur: si vero post excommunicationem in istiusmodi desidia persistat, et deponetur, juxta quinquagesimum octavum sanctorum apostolorum canonem. CANON CXXV. • De episcopis, qui mentiuntur Donatistas.commu ‹ nicasse. Sin autem ostensum fuerit eum de ‹ illorum communione fuisse mentitum, dum • dicit eos communicasse, quos eo sciente non • communicasse constiterit: episcopatum quoque • perdet. › BALS. Cum definissent Patres quomodo sint-pu-. niendi ii qui negligunt per doctrinam convertere. hæreticos qui sunt in eorum diœcesi, et adjecis sent iis ignoscendum esse qui justa causa in boc impediti fuerunt, nunc inferunt quod si qui ex-eis dixerint se cum hæreticis, qui sunt in sua regione, docendi gratia communicasse, et ostensum fuerit eos nientiri; non solum segregationi, sed etiam depasitioni subjicientur, propter summam eorum negligentiam et fraudem. ZONAR. Si vero quod ab hæreticis injuste possessa bena non eripuerit accusatus, eo se tueatur,

quod illos Ecclesia catholica communicare asseral, Λ τοὺς αἱρετικοὺς τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ, καὶ διὰ τοῦτο proptereaque vindicationem bonorum ipse neglexerit; ac postea mendacii convictus fuit, cum illos vel nullo modo, vel certe non ejus scientia, id est, nec ipso laborante nec sciente, communicasse sit compertum: episcopatu quoque privabitur, hoc est, deponetur. ARIST. • Qui communicare dicit, quem non com- ‹ municare novit, episcopatu privatur. › Quicunque episcopus Donatistas ad catholicam Ecclesiam non conversos novit, si iis communicaverit, dicens eos ad orthodoxam fidem conversos esse: lalis, ut de coinmunione eorum mentiens, et Ecclesiam Dei decipiens, crit depositus. CANON CXXVI. ‹ De presbyteris et clericis, ut non appellent nisi ad ‹ synodos Africæ. Similiter placuit ut presby- • teri, diaconi, et reliqui inferiores clerici, si in ‹ iis quas habent causis, de propriorum episco- ‹ porum sententia querantur, vicini episcopi eos ‹ audiant, et quæ inter eos sunt terminent ii, qui ‹ ab ipsis ex propriorum episcoporum consensu • assumuntur: sin autem etiam ab eis appel- ⚫ lare voluerint, ne appellent, nisi ad synodos • Africa, vel ad suarum provinciarum primates. ‹ Qui vero ad transmarina loca appellare volue- ‹ rit, a nullo in Africa ad communionem admit- • latur. 2. BALS. Dicunt Patres, quod si quivis clericus a proprio episcopo condemnatus fuerit, et gravetur, non debet ad alterius provinciæ synodum, quæ est longius appellare; sed vicinorum episcoporun addientiam implorare; etiam cum consensu ejus qui 660 condemnavit eum, episcopi scilicet sui. Sin autem eorum quoque, ad quos appellavit, sententia ei displiceat, non debet ad transmarinas synodos appellare, quæ Romæ scilicet flunt; sed ad propin quiores, nempe ad synodos Africae, vel ad provinciarum metropolitanos eorum qui primum judicarunt episcoporum. Si quis autem præter hæc fecerit, excommunicationis segregatione condemnabitur. Nola ergo ex hoc praesenti canone, quod consequenter legi civili Patres quoque concesserunt his appellare eos qui condemnantur. Nota praete ea qual tempore præsentis synodi non habebant metropoli, litani tale jus in suos episcopos illisque subjectos clericos, quale nunc habent. Poterant enim clerici ab episcopis condemnati vicinorum episcoporum audientiam appellare: quod nunc non admittetur; propterea quod in quarta synodo provinciarum metropolibus provisum sit. Cum autem lex dicat eos lædi, qui ad incompetentem judicem provoca - rint, præsens canon damnum ad excommunicationem extendit. Ο ἀμελῆσαι αὐτὸς τῆς ἐκνικήσεως, ελεχθῇ δὲ ψευδί. μενος μὴ κοινωνησάντων τῶν αἱρετικῶν, ἢ και νωνησάντων μὲν ἴσως, μὴ συνειδήσει δὲ αὐτοῦ, ἀντὶ τοῦ μὴ εἰδότος αὐτοῦ μηδὲ σπουδάσαντος, καὶ τῆς ἐπισκοπῆς ἐκπεσεῖται, ήγουν καθαιρεθή σεται. ΑΡΙΣΤ. «Ο εἰπὼν κοινωνικόν, ὃν οἶδεν ἀκοινώνη- - του, ἀποςπισκόπου. Ὅστις ἐπίσκοπος τοὺς Δονατιστές οἶδε πρὸς τὴν καθολικὴν Ἐκκλησίαν μὴ ὑποστρέψαντας, εἰ συγ κοινωνήσει αὐτοῖς, λέγων πρὸς τὴν ὀρθοδοξίαν μεταστρέψαι αὐτοὺς, ὁ τοιοῦτος ὡς ψευδόμενος περὶ τῆς κοινωνίας αὐτῶν, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ ἀπατήσας, ἔσται καθηρημένος. ΚΑΝΩΝ ΡΚΕ. • Περὶ πρεσβυτέρων καὶ κληρικῶν, ἵνα μὴ ἐκκα- «λῶνται, εἰ μὴ πρὸς τὰς τῆς Ἀφρικῆς συνόδους. • Ομοίως ήρεσεν, ἵνα πρεσβύτεροι, διάκονοι, καὶ • οἱ λοιποὶ κατώτεροι κληρικοὶ, ἐν αἷς ἔχωσιν · αἰτίαις, ἐὰν περὶ τῆς ψήφου τοὺς ἰδίους· ἐπι- • σκόπους μέμφωνται, οι γειτνιῶντες ἐπίσκοποι • τούτων ἀκροάσωνται, καὶ τὰ μεταξύ τούτων • περατώσωσιν οἱ παρ' αὐτῶν κατὰ συναίνε • σιν τῶν ἰδίων αὐτῶν ἐπισκόπων προσλαμβα- < νόμενοι· ἐὰν δὲ καὶ ἀπ' αὐτῶν ἐκκαλέσασθαι • θελήσωσιν, μὴ ἐκκαλέσωνται, εἰ μὴ πρὸς τὰς • τῆς Ἀφρικῆς συνόδους, ἢ πρὸς τοὺς πρωτεύοντας «τῶν ἰδίων αὐτῶν ἐπαρχιών. Πρὸς δὲ τὰ πέραν • τῆς θαλάσσης δ.βουλόμενος ἐκκαλεῖσθαι, ἀπὸ «μηδενὸς ἐν 'Αφρικῇ δεχθείη εἰς κοινωνίαν.» ΒΑΛΣ. Φασὶν οἱ Πατέρες ὅτι, ἐὰν οιοσδήτις κληρικός καταδικασθῇ παρὰ τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου, καὶ βαρύνηται, οὐκ ὀφείλει πρὸς σύνοδον ἑτέρας επαρχίας ποῤῥωτέρω οὖσαν ἐκκαλεῖσθαι· ἀλλὰ ἀνακαλεῖσθαι τὴν τῶν γειτνιώντων ἐπισκόπων ἀκρόασιν, καὶ μετὰ συναινέσεως τοῦ καταδικάσαντος αὐτὸν οἰκείου ἐπισκόπου. Ἐὰν δὲ καὶ ἐπὶ τῇ τῶν τοιούτων ἐκκλητορίων ἀποφάσει απαρέσκηται, οὐκ ὀφείλει πρὸς τὰς πέραν τῆς θαλάσσης συνόδους ἐκκαλεῖσθαι, τὰς ἐν Ῥώμη δηλαδή, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἐγγυτέρω οὔσα, ήγουν ἢ πρὸς τὰς τῆς Ἀφρικῆς συνόδους, ἢ πρὸς τοὺς μητροπολίτας τῶν ἐπαρχιῶν τῶν πρώτως κρινάντων ἐπισκόπων. Εἰ δὲ παρὰ ταῦτά τις ποιήσει, αφορισμῷ ἀκοινωνησίας κατακριθήσεται. Σημείωσας οὖν ἀπὸ τοῦ παρόντος κανόνος ὅτι ἀκολούθως τῷ πολιτικῷ νόμῳ καὶ οἱ Πατέρες εξεχώρησαν δὲς ἐκκαλεῖσθαι τοὺς καταδικαζομένους. Έτι σημείωσαι ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν τῆς παρούσης συνόδου οὐκ εἶχον οἱ μητροπολίται τοιαῦτα δίκαια κατὰ τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν καὶ τῶν ὑπ' αὐτοὺς κληρικῶν, οἷα ἔχουσι σήμερον. Ἠδύναντο γὰρ οἱ παρὰ ἐπισκόπων καταδικαζόμενοι κληρικοὶ τὴν τῶν γειτνιαζόντων ἐπισκέ πων ἀνακαλεῖσθαι ἀκρόασιν· ὅπερ ἀρτίως οὐ παραδεχθήσεται διὰ τὴν γενομένην οἰκονομίαν εἰς τὰς τῶν ἐπαρχιῶν μητροπόλεις κατὰ τὴν δ' σύνοδον. Τοῦ δὲ νόμου λέγοντος βλάπτεσθαι τοὺς ἐκκλ λεσαμένους εἰς ἀπρόσφορον δικαστήν, ο παρών κανὼν τὴν βλάβην εἰς ἀκοινωνησίαν ἐξε άθετο.

IN CAN. CXXVII CONC. CARTHAG. ΖΩΝΑΡ. Τους κληρικούς τῶν ἐκκλησιῶν δίκας Έχοντας πρὸς ἀλλήλους παρὰ τοῖς ἐπισκόποις, οἷς ὑπόκεινται, δικάζεσθαι διάφοροι κανόνες ωρίσαντο. 'Ο δὲ παρών κανὼν περὶ ἐκκλήτων θεσμοθετεί, καί φησιν ὅτι, ἐὰν ἀπαρέσκωνται τῇ ψήφῳ τῶν ἐπισκίο των αὐτῶν οἱ παρ' αὐτοῖς δικασάμενοι κληρικοί, οι γειτονοῦντες ἐπίσκοποι τούτων ἀκροάσονται, καὶ διαγνωμονήσουσι περὶ τῆς ψήφου, εἰ ἔστιν ἀνεπισφαλής. Εσονται δὲ ἐκκλητάριοι, οἵτινες ἂν παρὰ τῶν δικαζομένων ἐπιλεγῶσι κατὰ συναίνεσιν τοῦ ἐπισκόπου αὐτῶν. Ἐὰν δὲ καὶ ἡ τῶν ἐκκληταρίων ἐπισκόπων ἀπόφασις ἀπαρέσκῃ, παρὰ ταῖς ἐν Αφρική συνόδοις δοκιμασθήσεται, καὶ παρὰ τοῖς πρωτεύουσι τῶν ἐπαρχιῶν͵ ἤγουν τοῖς προκαθημέ νοις τῶν ἄλλων. Εἰ δέ τις, φησί, βουληθείη πέραν τῆς θαλάσσης ἐκκαλέσασθαι, ήγουν πρὸς τοὺς τῆς Ιταλίας ἐπισκόπους καὶ τὴν ἐκεῖ σύνοδον, ἀκοινώ νητος, φησίν, ήτω παρὰ τῇ συνόδῳ τῆς ᾿Αφρι χῆς. ΑΡΙΣΤ. • Πρεσβύτερος καὶ διάκονος, ἐπιμεμφό- · μενοι ἐπισκόπῳ, γείτοσιν ἐπισκόποις εγκαλεί- • τωσαν ἀλλὰ μὴ τὸ πέλαγος διαπεράτωσαν. • Ακοινώνητοι γὰρ ἔσονται ἐν Αφρική, ο Τοῦτο καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ ὀγδόῳ κανόνι της παρούσης συνόδου ωρίσθη, τὸ μή τινα πρεσβύτερον ἢ διάκονον, παρὰ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου καταδικα σθέντα, καὶ τὴν κρίσιν. ἐπιμεμφόμενον, καὶ κατά ταύτης ἐκκαλεῖσθαι βουλόμενον, τὸ πέλαγος τῆς Αφρικής διαπερᾶν, καὶ περὶ ταύτης τῆς Ῥώμης προσέρχεσθαι, ἀλλὰ τοῖς γείτοσιν ἐγκαλεῖν ἐπισκόπες, καὶ παρ' αὐτοῖς γυμνάζειν τὴν ἔκκλητον εἰ δὲ μή, ἀκοινώνητον εἶναι ἐν 'Αφρικῇ. Τοῦτο δὲ · κωλύθη, ὡς οἶμαι, διά τε τοὺς κατὰ θάλασσαν κινδύνους, καὶ τὸ μὴ συντριβὰς ὑφίστασθαι καὶ και νοτομίας τὰ μέρη διὰ τὴν ἐπὶ ξένης μακρὰν ἀποδη μίαν. ΚΑΝΩΝ ΡΚΖ'. • Περί παρθένων μικρῶν ἔτι μὴν καλυπτέων. • Ομοίως ήρεσεν, ἵνα ὀστισδήποτε τῶν ἐπισκό • πων, δι' ἀνάγκην τῆς παρθενικής σωφροσύνης • κινδυνευούσης, ὅτε ἢ ἐραστὴς δυνατὸς ἢ ἅρπαξ ι τις ἐστὶν ἐν ὑποψίᾳ, ἢ ἔτι μὴν ὑπό τινος θανα- • τηφόρου κινδύνου αὕτη ἔσεται νυχθεῖσα, παρα • καλούντων ἢ τῶν γονέων αὐτῆς, ἢ ὧν τῇ φρον «τίδι ἀνάκειται, διὰ τὸ μὴ χωρὶς τοῦ σχήματος τελειωθῆναι, καλύψῃ παρθένον ἢ ἐκάλυψεν • ἐντὸς χείρας ἐνιαυτῶν εἰκοσιπέντε, μηδὲν • τὸν τοιοῦτον βλάψῃ περὶ τούτου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν • ενιαυτῶν κατασταθεῖσα σύνοδος.» ΒΑΛΣ. Καθιεροῦσθαι μὲν παρθένους διαλαμβάνει ὁ ἔκτος κανὼν τῆς παρούσης συνόδου, καὶ ὁ με, ὥστε ἐν τῇ ἁρμοδίῳ ἡλικίᾳ καὶ διακονίσσας καθ ἔστασθαι αὐτάς. Μετασχηματίζεσθαι δὲ ἀπὸ τοῦ παρ όντος κανόνος μανθάνομεν μετὰ τὸν κε' ἐνιαυτόν. Φασὶ γὰρ οἱ Πατέρες, ἵνα, ἐὰν ἐπίσκοπος ἢ ἐκάλυψε, τουτέστι μετεσχημάτισε, παρθένον ἀνατεθεῖσαν Θεῷ, ἢ καλύψει πρὸ τῆς χείρας, ήγουν πρὸ τῆς ἡλικίας τῶν κε' ἐνιαυτῶν (τυχὸν γὰρ ἐπεβουλεύσατο τῇ σωφροσύνῃ ταύτης εραστής δυνατές, ἢ ὑπωπτεύετο ZONAR. Ut clerici, qui ecclesiasticas in se invicem controversias habent, ab ipsis, quibus subjiciuntur episcopis judicentur, plurium canonum decreto constitutum est. Hoc vero canone de provocationibus statuitur, ut si nimirum episcoporum suorum judicio litigantes clerici stare nolint, a vicinis episcopis audiantur, ac ab eis sententiæ æquitas examinetur. Judices porro isti provocationis a liti. gantibus, non sine episcopi tamen approbatione, deligentur. Quod si ipsa quoque episcoporum sententia, ad quos provocavere, non satisfecerit, ad synodas in Africa habendas causa referetur, atque ad provinciarum primates, qui scilicet aliis cum auctoritate præfecti sunt. Si quis autem ad transmarina judicia, hoc est, adl Italiæ episcopos, vel ad Italiæ synodum provocare velit, a communione, inquit, in Africæ synodo excludatur. ARIST. • Presbyter et diaconus, qui de episcopo • suo conqueruntur, ad vicinos episcopos appel- • lent: at mare ne trajiciant. In Africa enim ‹ excommunicabuntur. › lloc et in vicesimo octavo synodi præsentis canone decretum est; ut nullus presbyter, aut diaconus, a suo episcopo condemnatus, et judiciuın reprehendens, et contra illud appellare volens, Africæ pelagus transeat, et ejus gratia Roman adeat: sed ad vicinos appellabit episcopos, et iis appellationis causam indicabit: sin minus, excommunicatum esse in Africa. Hoc autem vetitum fuit, ut opinor, et propter maris pericula, et ut partes vexationes et innovationes non sustinerent, per longinquam ad regionem exteram peregrinationem. CANON GXX VII. • De parvis virginibus adhuc velandis. Similiter ‹ placuit ut quisquis episcopus propter necessi- ● tatem virginalis pudicitiæ in periculum addu - ‹ ctæ, quando vel potens amator vel raptor ali- ‹ quis suspectus fuerit, vel ipsa etiam propter • mortiferum aliquod periculum compuncta fuc- ‹ rit, adhortantibus vel ejus parentibus, vel iis • qui ejus curam gerunt, ut non sine habitu noriatur, velaverit virginem vel velavit intra nihil ● vicesimum quintum ætatis annum; ‹ eum lædet de eo annorum numero constituta • synodus.» BALS. Consecrari quidem virgines tractat sextus canon præsentis synodi, et quadragesimus quartus,. ut in convenienti ætate ipsæ etiam diaconissæ constituantur: habitum 661 autem sumere post vicesimum quintum aunum a præsenti canone discimus. Dicunt enim Patres, ut si episcopus vel velavit, boc est, induit virginem Deo consecratam, vel velabil, anle metalem viginti quinque annorum (forte enim ejus pudicitiæ iusidiabatur potens alio quis, vel periculum erat ne raperctur ab aliquo,

qui verano eius amore captus erat, vel mortifero άρπαγήναι παρά τινο; ἐρωτομανοῦντος, ἢ ὑπὸ θα morbo correpta, ne e vita migraret timebatur, et, ne non perfecta remaneret, adbortati sunt parentes, vel qui alioqui ejus curam gerebant, ne ea sancto habitu privaretur: et propter ejusmodi justas cauaas eam ante justum tempus induit) nulla in re præjudicio afficiatur apud synodum, quæ hujusmodi causas dehet observare, tanquam qui forte ante viginti quinque annos completos virginem induerit, et canonum transgressor reputetur. Et in his quiden) consistit canon. Tu autem lege canonem 40 syn. in Trullo; et dic secundum illum, eos qui ad Deuns accedunt, transformari habitumque mware, sive sint viri, sive mulieres, scilicet post decennium. Est enim ea synodus præsenti posterior, et sancti etiam Basilii canonibus. Si autem velis przsentem canonem valere, ut non præjudicio afficiantur episcopi qui, propter justam causam, aliquos etiam ante decennium vestiunt; nemo est qui prolibrat. Nota autem quod, etiam ex hoc præsenti canone, non permittitur alicui bomines monastico vestitu induere sine episcopali permissione. νατηφόρου νόσου κατασχεθείσα ἠλπίζετο καταλύσαι τὸν βίον· καὶ ἵνα μὴ ἀτελείωτος μείνῃ, παράκλησις γέγονε παρὰ τῶν γονέων αὐτῆς ἢ τῶν ἄλλω; τὰ κατ' αὐτὴν οἰκονομούντων μη στερηθῆναι ταύτην τοῦ ἁγίου σχήματος· καὶ διὰ τὰς τοιαύτας εὐλόγους αἰτίας καὶ πρὸ τοῦ νενομισμένου καιροῦ μετεσχημάτισε ταύτην), κατὰ μηδὲν προκριματισθῇ παρά τῇ ὀφειλούσῃ τηρῆσαι συνόδῳ τὰ τῆς τοιαύτης ὑποθέσεως, ὡς τάχα πρὸ τῆς συμπληρώσεως τῶν κι' ἐνιαυτῶν μετασχηματίσας την κόρην, καὶ παι ραβάτης τῶν κανόνων λογιζόμενος. Καὶ ὁ μὲν κανὼν ἐν τούτοις. Σὺ δὲ ἀνάγνωσον τὸν μ' κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου· καὶ κατ' ἐκεῖνον λέγε μετασχηματίζεσθαι τους προσερχομένους τῷ Θεῷ, καν ἄνδρες ὦσι, κἂν γυναῖκες, ήγουν μετὰ τὸν δεκαετή χρόνον. Μεταγενέστερος γάρ έστι τῆς τε παρούσης συνόδου καὶ τῶν κανόνων τοῦ ἁγίου Βασιλείου. Εἰ δὲ θέλεις κρατεῖν τὸν παρόντα κανόνα, εἰς τὸ μὴ προκριματίζεσθαι τοὺς ἐπισκόπους διὰ εύλογον αἰτίαν μετασχηματίζοντάς τινας καὶ πρὸ τοῦ δεκαςτοὺς χρόνου, ὁ κωλύων οὐδείς. Σημείωσαι δὲ ὅτι καὶ ἀπὸ τοῦ παρόντος κανόνας οὐκ ἐφεῖται τιν: μετασχηματίζειν ἀνθρώπους χωρίς προτροπῆς ἐπι· σκοπικῆς. ZONAR. Ne a presbyteris consecrentur virgines, sexto hujus synodi canone constitutum est: sacras autem puellas, ubi a patribus discedunt, a quibus custodiebantur, curare episcopum, vel si is abfueri, presbyterum, ut honestis mulieribus commendentur, quadragesimus quartus canon jubet. Moris enim fuit, templis offerri puellas consecrandas, hoc est, ut Deo dirate virginitatem profiterentur, ac postra opportuno tempore in diaconissarum ordinem legerentur. Ergo si virginis hujusmodi Deo dicatæ potens aliquis amore correptus est, vel a scelerato quopiam per vim abductum iri suspicio est, ex quo castitati illius periculum imminet, vel constitutæ în vitæ discrimine religiosum habitum indulgeri cum ipsamet, tum ipsius propinqui rogaverunt, ne ea sine habitu moriatur; ean licet vicesimo quinto anno nondum exacto, ut sceleratorum vim effugiat quippe consecrata, vel ne ex hac vita non initiata migret, velandi, hoc est, sacro ornatu induendi facultas episcopis conceditur; eosque canon, quamvis alalem a synodo præfinitam non exspectaverint, ab omni tamen culpa immuncs esse decernit. ARIST. • Quicumque relavit vel velabit virgi- • nem ante annos 25, lioc est, habitum induit, ‹ sive induet, propter necessitatem, ut ama- ‹ torem poteɔtem, vel raptorem, vel morbum c mortiferum; iis, quibus illa cura est, adhor ‹ tantibus: nihil damni a synodo de isto anno • accipiet. > Decimus octavus magni Basilii canon de ea, quæ Domino se offert, et matrimonio renuntiat, et viTarn in sanctitate actam præfert, disserit, jubetque cam uon admitti, nisi sit plusquam sexdecim vel etiam septemdecim annos vata. Pueriles enim voces ΖΩΝΑΡ. Ἐν Εκτῳ κανόνι τῆς συνόδου ταύτης ὥρισται καθιέρωσιν κορῶν ἀπὸ πρεσβυτέρων μὴ για νεσθαι, καὶ ἐν μδ'· ὥστε τὰς ἱερὰς παρθένους, ὅτε τῶν πατέρων χωρίζονται, ἐξ ὧν ἐφυλάττοντο, τῇ τοῦ ἐπισκόπου, ἢ, αὐτοῦ ἀπόντος, τῇ τοῦ πρεσβυτέρου προνοίᾳ ταῖς τιμιωτέραις γυναιξί παρατίθεσθαι. Εθος γὰρ ἦν προσάγεσθαι ταῖς ἐκκλησίαις κόρας, καὶ καθιεροῦσθαι, ἀντὶ τοῦ ἀνατίθεσθαι τῷ Θεῷ, υπισχνουμένας παρθενεύειν, ὥστε ἐν τῇ ἁρμοδίω ηλικίᾳ καὶ διακονίσσας χειροτονεῖσθαι αὐτάς. Εἰ οὖν τοιαύτης παρθένου ανατεθειμένης Θεῷ ηράσθη τις δυνατός, ἢ ὑποψία ἦν ἀρπαγῆναι αὐτὴν παρά τινος ἀκολάστου, καὶ κίνδυνος ἐπήρτητο τῇ σωφροσύνῃ αὐτῆς, ἡ θανεῖν ἐκινδύνευσε, καὶ ἐδέετο ἐκείνη τε καὶ οἱ προσήκοντες αὐτῇ, μὴ χωρὶς τοῦ σχήματος τελειωθῆναι αὐτήν, ἄδεια ἐδόθη τοῖς ἐπισκόποις και λύπτειν τὴν παρθένον, ήγουν τὸ σχῆμα αὐτὴν ἐνδύειν καὶ πρὸ τοῦ κε' ἐνιαυτοῦ, ἵνα ἢ τοὺς ἀκολάστους έχε φύγῃ, ὡς τελεσθείσα, ἢ μὴ τῆς παρούσης ἀτέλεστος ἐξέλθῃ ζωῆς, καὶ μὴ βλάπτεσθαι τοὺς ἐπισκόπους ἐκ τοῦ μὴ τηρηθῆναι τὸν καιρὸν, ὃν περὶ τῶν τοιούτων παρθένων ἡ σύνοδος ώρισεν. ΑΡΙΣΤ. • Οστις εκάλυψεν, ἢ καλύψει παρθένων πρ · εἴκοσι πέντε ἐνιαυτῶν, τοῦτ' ἔστι σχήμα περιέ- • βαλεν, ἢ περιβάλοι δι' ἀνάγκην, οἷον ἐραστὴν • δυνατόν, ἅρπαγα, ή θανατηφόρον νόσον παρα- • καλούντων, οἷς αὐτῆς μέλει· οὐδὲν ὑπὸ τῆς περὶ • τούτου τοῦ ἐνιαυτοῦ συνόδου βλαβήσεται.» Ὁ μὲν ὀκτωκα:δέκατος κανὼν τοῦ μεγάλου Βασιλείου περὶ τῆς προσαγούσης ἑαυτὴν τῷ Κυρίῳ, καὶ ἀποταττομένης τῷ γάμῳ, καὶ τὸν ἐν ἁγιασμῷ προ τιμώσης βίον, διαλαμβάνει, καὶ προστάττει μὴ πα ραδέχεσθαι, εἰ μὴ ὑπὲρ τὰ δεκαέξ, ἢ καὶ δεκαεπτά

IN CAN, CXXVIII CONC. CARTHAG. autem canon de ea, quæ jam accedit, et matrimonio renuntial, et virginitatem profitetur, præcipit, et decernit, episcopum nullo affectum fore incommodo, si eam, quæ se Deo sic offert, habitu induit, ante annos viginti quinque, et ornamento illo sacerdotali eam velaverit, propter virginalis pudicitiæ necessitatem. Forsitan enim potens aliquis amore erga illam flagravit, et matrimonium 662 contrahere animo habuit: vel alius aliquis raptor eam rapere voluit: et ut isti ad concupiscentiæ suæ expletionem non prætenderent, quod adhuc siue habitu manet, dicerentque non patere, an Deo consecratur, episcopus sacerdotali eam velare indumento festinavit, ne quis habeat quo ad apologiam confugiat, et denegationem, eam sponsam Dei non Στη γένηται· τὰς γὰρ παιδικὰς φωνὰς ἐπὶ τῶν ad talia Gras reputari non permittit. Presens τοιούτων βεβαίας οὐκ ἐπιτρέπει λογίζεσθαι· ὁ δὲ παρὼν κανὼν περὶ τῆς ἤδη προσελθούσης, καὶ τῷ γάμῳ ἀποταξαμένης, καὶ τὴν παρθενίαν επαγγελλομένης διαγορεύει, καὶ διατάττεται κατά μηδέν τι βλάπτεσθαι τὸν ἐπίσκοπον, εἰ τὴν οὕτω προσανατ γοῦσαν ἑαυτὴν τῷ Θεῷ περιβάλλει τὸ σχῆμα πρὸ τῶν εἰκοσιπέντε ἐνιαυτῶν, καὶ συγκαλύψει αὐτὴν τῷ ἱε ρατικῷ τούτῳ κόσμῳ, διὰ ἀνάγκην τῆς παρθενικής σωφροσύνης· τυχὸν γὰρ δυνατός τις ἔσχεν έρωτα εἰς αὐτὴν καὶ συναλλάξαι γαμικὴν ἐβουλεύσατο συνοικέ στον· ἡ ἑτερός τις ἅρπαξ ἠβουλήθη ἁρπάσαι αὐτήν· κ. ὶ διὰ τὸ μὴ προφασίσασθαι αὐτοὺς εἰς ἐκπλήρωσιν τῆς ἰδίας ἐπιθυμίας, τὸ ἔτι ἀσχημάτιστον μένειν, καὶ ἄδηλον εἶναι λέγειν, εἰ ἀνετέθη τῷ Θεῷ, ἔσπευσεν ὁ ἐπίσκοπος συγκαλύψαι αὐτὴν τῷ ἱερατικῷ ἀμφιάσιατι, ἵνα μή τις ἔχῃ πρὸς ἀπολογίαν καταφυγείν, καὶ ἄρνησιν τοῦ μὴ νύμφην αὐτὴν γενέσθαι Θεοῦ· Η πολλάκις καὶ ἐτελεύτα, καὶ συγγενεῖς αὐτῆς παρεκά λεσαν τὸν ἐπίσκοπον, καὶ πρὸ τῶν εἰκοσιπέντε ἐνιαυτῶν τελειωθῆναι, ἵνα μὴ ἀπέλθῃ χωρὶς τοῦ σχήματος. KANON PKII'. • Διὰ τὸ μὴ τοὺς ἐπισκόπους ἐπιπολὺ ἐν τῇ συνόδῳ • κατέχεσθαι, ἐξ ἑκάστης επαρχίας τρεῖς ἐπιλέ- • ξωνται δικαστάς. Ομοίως ήρεσεν πάσῃ τῇ συν- • όξῳ, διὰ τὸ μὴ ἐπιπολὺ τοὺς πρὸς τὴν σύνοδον • συναχθέντας ἐπισκόπους σύμπαντας κατέχεσθαι, · ἐξ ἑκάστης επαρχίας ἀνὰ τρεῖς ἐπιλεγῆναι δια • καστάς. Καὶ ἐπελέγησαν ἐκ τῆς ἐν Καρχηδόνι • Εκκλησίας Βικέντιος, Φουρτουνατιανὸς καὶ Κλά- «ρος· ἐκ τῆς Νουμηδικῆς ἐπαρχίας Αλύπιος, • Αὐγουστῖνος καὶ Ρεστιτοῦτος· ἐκ τῆς Βυζακη- • νῆς ἐπαρχίας μετὰ τοῦ ἁγίου γέροντος Δονατια- • νοῦ τοῦ πρωτεύοντος Κρεσχώνιος, Ἰουκοῦνδος • καὶ Αἰμιλιανός· ἐκ τῆς Μαυριτανίας Σιτιφένσης Σεβηριανός, Ασιατικὸς καὶ Δονάτος· ἐκ τῆς • Τριπολιτανῆς ἐπαρχίας Πλαύτιος, ὁ κατὰ τὸ ἔθος «εἰς τοποτηρησίαν πεμφθείς· οἵτινες πάντες · μετὰ τοῦ ἁγιωτάτου γέροντος Αὐρηλίου σύμπαντα • σκοπήσουσιν· ἀφ' οὗ ᾔτησεν σύμπασα ἡ σύνοδος, • ἵνα πᾶσιν εἴτε πεπραγμένοις τοῖς ἤδη ἐκτε · λεσθεῖσιν, εἴτε ἐπιστολαῖς αὐτὸς ὑπογράψῃ. Καὶ • ὑπέγραψεν Αυρήλιος, ἐπίσκοπος τῆς ἐν Καρχη ι δόνι ἐκκλησίας, τῷ παρόντι ψηφίσματι συνήνεσα, · καὶ παραναγνωσθέντι ὑπέγραψα. Ομοίως καὶ • οι πάντες ἐπίσκοποι ὑπέγραψαν.» ΖΩΝΑΡ. Ἐν τῇ συνελεύσει ταύτῃ χρονοτριβησάν των τῶν ἀθροισθέντων ἐπισκόπων, ἔτι δὲ τινῶν λοιπαζομένων ζητημάτων, καὶ ἐξετασθῆναι μελλόντων, ἵνα μὴ καὶ ὅτι κατέχωνται καὶ χρονίσωσιν ἐπὶ πλέον, ἔδοξεν ἐξ ἑκάστης επαρχίας τρεῖς ἐπιλεγῆναι προσμενοῦντας, τοὺς δὲ λοιποὺς ἀπελθεῖν· τοὺς δι' ἐπιλεγέντας μετὰ τοῦ Αὐρηλίου σκοπῆσαι σύμ παντα καὶ οἰκονομῆσαι. ΑΡΙΣΤ. • Ἐπὶ πολὺ μὴ δυναμένων περιμένειν τῶν · εἰς τὴν σύνοδον ἐληλυθότων ἐπισκόπων, ἀνὰ · τρεῖς ἐξ ἑκάστης επαρχίας ἐπιλεγῶσι. ο Πολλῶν προτεθέντων κανονικών ζητημάτων, καὶ " fuisse; vel sæpe et morti occubuit, et cognati illius episcopum hortati sunt, ut etian, ante viginti quinque annos perficeretur, ne sine habitu e vita hac emigraret. CANON CXXVIII. ‹ Ut episcopi diu non detineantur in synodo, ex ‹ unaquaque provincia tres indices eligantur. • Similiter placuit universæ synodo, ne episcopi ‹ ad synodum collecti universi detineantur, ex ‹ unaquaque provincia tres eligi judices. Et elerti • sunt, ex Carthaginensi Ecclesia, Vincentius, • Fortunatianus et Clarus; ex Numidica provin- • cia Alypius, Augustinus et Restitutus; ex By- ‹ zacena provincia, cum sancto sene Donatiano • primate. Cresconius, Jucundus et Æmilianus; • ex Mauritania Sitifensi, Severianus, Asiaticus • et Donalus; ex Tripolitana provincia, Plautius, ‹ qui erat ex more in legationem missus: qui ‹ omnes cum sanctissimo sene Aurelio omnia • considerabunt; a quo petivit universa synodus, c ut omnibus, sive actis, quæ jam perfecta erant, ‹ sive epistolis, ipse subscriberet. Et subscripsit • Aurelius, episcopus Carthaginensis Ecclesir, • praesenti decreto consensi, et lecto subscripsi. • Similiter et omnes episcopi subscripserunt.» ZONAR. Cum in hoc concilio celebrando multum temporis congregati episcopi consumpsissent, neque tamen adhuc quæstiones omues explicatæ forent ne diutius abesse cogerentur, tres ex unaquaque provincia eligi placuit, qui permanentes, facta aliis discedendi potestate, ipsi quæ reliqua erant cum Aurelio cognoscerent ac constituerent. ARIST. ‹ Quandoquidem episcopi, qui ad synodumi ‹ venerunt, diutius manere haud possunt, très ‹ ex unaquaque provincia eligantur. › Multis canonicis quæstionibus propositis, et om-

1:ibus non solutis, placuit synodo, omnes episcopως 4 μήπω πάντων λυθέντων· ἤρεσε τῇ συνέδῳ, μὴ πάνω in ea congregatos diutius nou detinendos esse, quoniam jam multum temporis præterlapsum fuisset sed ut tres ex unaquaque provincia eligerent, et illi, una cum Aurelio Ecclesia Carthaginensis episcopo, reliqua determinarent. ‹ Rursus in hac synodo aderat Romanæ Ecclesiæ • legatio. Post consulatum clarissimorum impp. ‹ Honori¡ XII et Theodosii VIII. August. a. d. • tertio Cal. Junias Carthagine in secreto Restitutæ • Ecclesiæ, cum Aurelius episcopus simul cum • Faustino Piceni Potentinæ Ecclesiæ, Italorum «provincia, legalo Romana Ecclesia, Vincentio • Culusitano, Fortunatiano Neapolitano, Mariano • Uzipɔntiota, Adeodato Simidicita, Pentadio Car- •pitano, Rufiano Muzuensiano, Prætextato Sicili- • bensita, Quodvultdeo Ucrensiano, Candido Abbiritano, Gallonio Uticensi, legatis proconsularis regionis; Alypio Thagavensino, Augustino Hip- • poneregiano, Posillio Calamensino, legatis Numni4 dicae provincia; Maximiano Acyrogensi, Jucun- ‹ do 663 Suphetulentiano, Maximiano ex eodein; ‹ et llilariano ex Creoceliis, legatis Byzacenæ • provinciæ; Novato Sitifensi et Leone Optensiano ‹ legatis Manritauorum provinciæ Sitifensis; Ni- • nello Rusurpensiano, Laurentio Icositano et Nu- • meriano Rusuguniota, legatis Cæsariensis Mauri- • tanorum provinciæ, ex universa synodo electis judicitus, assistentibus diaconis, praesideret; et «nonnullis peractis, multi episcopi ad reliqua per- ‹ agenda rem extrahi ægre ferrent, et sufferre non ‹ possent, eo quod ad proprias ecclesias festina- ‹ rent: placuit universæ synodo, ut ex omuibus • eligerentur ex unaquaque provincia, qui residere ‹ deberent reliquorum finiendorum gratia; et ſa- ●ctum est, ut ii adessent, quorum subscriptiones • eos adfuisse testificantur. › CANON CXXIX. ‹ Quod qui communione moti sunt, admitti non ‹ debent ad accusationem. Placuit ergo omnibus, Quoniam superioribus synodorum decretis de • personis clericorum, quæ non debent ad accu- ‹ sationem admitti, definitum est, 'et non per- • tractatum est, quaenam personae non alloit- • Lantur, propterea hoc recte statuiinus, ut ‹ad accusationem non admittatur, quisquis • postquam communione motus fuerit, in eadem est adhuc segregatione, sive sit clericus, sive ‹ laicus, qui velit accusare. › BALS. Sextus canon universalis secundæ synodi Yusius tractat quinam sint admittendi ad accusalionem episcopi Presens enim cauum de sulis se τας τους συναθροισθέντας ἐν αὐτῇ ἐπισκόπους καὶ ἔτι προσκαρτερεῖν, διὰ τὸ ἱκανὸν ήδη παραῤῥῆναι καιρόν· ἀλλὰ ἀνὰ τρεῖς ἀφ' ἑκάστης επαρχίας ἐπιλεγῶσι, καὶ σύναμα τῷ Αυρηλίῳ τῷ ἐπισκόπῳ τῆς ἐν Καρχηδόνι Εκκλησίας τὰ λείποντα περι τῶσαι. • Πάλιν ἐν ταύτῃ τῇ συνόδῳ παρῆν τῆς Ῥωμαϊκῆς ὁ Ἐκκλησίας ή τοποτηρησία. Μετὰ τὴν ὑπατείαν • τῶν ἐνδοξοτάτων βασιλέων Ονωρίου τὸ δωδέκατον, · καὶ Θεοδοσίου τὸ ὄγδοον, τῶν Αὐγούστων, τῇ πρὸ • τριῶν καλανδῶν Ἰουνίων ἐν Καρχηδόνι εἰς τὸ σή • κρητον τῆς Ρεστιτούτης Εκκλησίας, Αύρηλίου • τοῦ ἐπισκόπου ἅμα Φαυστίνῳ Πικένου τῆς Ποτεν • τινῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἰταλῶν χώρας, τοποτηρητή «τῆς Ῥωμαϊκῆς Ἐκκλησίας, Βικεντίῳ Κουλουσια • τανῷ, Φουρτουνατιανῷ Νεαπολίτῃ, Μαυριανῷ Ού • ζιπαντιώτη, Αδεωδάτῳ Σιμηδικίτη, Πενταδίω • Καρπιτανῷ, Ρουφιανῷ Μουζουενσιανῷ, Πραι • τεξτάτῳ Σικηλιδενσιώτη, Κουοδβουλτδέῳ Οὐκρεν ο σιανῷ, Κανδίδῳ ᾿Αββιριτιανῷ, Γαλλωνίῳ Οὐ • τικενσιώτη, τοῖς τοποτηρηταῖς τῆς ἀνθυπακτιανῆς • χώρας· 'Αλυπίῳ Θαγαβενσινῷ, Αὐγουστίνῳ Ιπ • πωνηρεγιανῷ. Ποσειδίῳ Καλαμενσινῷ, τοῖς του ο ποτηρηταῖς τῆς Νουμηδικῆς χώρας Μαξιμιανῷ • Ακυρεγενσιώτῃ, Ἰουκούνδῳ Σουφετουλενσιανῷ, • Μαξιμιανῷ ἐκ τοῦ αὐτοῦ, καὶ Ἱλαριανῷ τῷ ἀπὸ • Οῤῥεοκελίων, τοῖς τοποτηρηταῖς τῆς Βυζακινῆς • χώρας, Νοβάτῳ Σιτιφενσιώτῃ, καὶ Λέοντι ὑπτεν- «σιανῷ, τοῖς τοποτηρηταῖς τῆς Μαυριτανῶν χώρας • τῆς Σιτιφένσης • Νινέλλα Ρουσσουρπενσιανῷ • Λαυρεντίῳ Ἰκοσιτανῷ, καὶ Νουμεριανῷ Ρουσου- • γουνιώτη, τοῖς τοποτηρηταῖς τῆς Καισαριανής • Μαυριτανών χώρας, ἐκ πάσης τῆς συνόδου κριταῖς < ἐπιλεγεῖσι, παρεστώτων τῶν διακόνων, προκαθ ι ίσαντος· καί τινων ἐξανυσθέντων, πολλῶν δὲ < ἐπισκόπων ἐπὶ τοῖς λοιποῖς ἐξανυσθησομένοι; παρ- • έλκειν ἐδυρομένων, καὶ ὑποφέρειν μὴ δυναμένων, · διὰ τὸν πρὸς τὰς ἰδίας ἐπείγεσθαι ἐκκλησίας, ήρεσε • συμπάσῃ τῇ συνόδῳ, ὥστε ἀπὸ πάντων ἐπιλεγῆναι ι ἐκ μιᾶς ἑκάστης επαρχίας τοὺς ὀφείλοντας ἀποκαθ εἶσαι χάριν τοῦ τὰ λοιπὰ περατῶσαι· καὶ ἐγένετο, • ὥστε παρεῖναι υπογραφαὶ τὴν αὐτῶν παρουσίαν • μαρτύρονται. ΚΑΝΩΝ ΡΚΘ'. • Ότι οἱ ἀπὸ κοινωνίας ὄντες εἰς κατηγορίαν οὐκ • ὀφείλουσι προσδεχθῆναι. "Ηρεσε τοίνυν πᾶσιν Ἐπειδὴ τοῖς ἀνωτέροις τῶν συνόδων ψηφίσμασι • περὶ προσώπων κληρικῶν, τῶν μὴ ὀφειλόντων • εἰς κατηγορίαν προσδεχθῆναι, ωρίσθη, καὶ οὐκ • ἐπεξεργάσθη, ποῖα πρόσωπα μὴ προσδεχθῶσιν, · διὰ τοῦτο ορίζομεν τοῦτον ὀρθῶς εἰς κατηγορίαν «μὴ εἰσδέχεσθαι, ὅστις, μετὰ τὸ ἀπὸ κοινωνίας • γενέσθαι, ἐν αὐτῷ ἔτι τῷ ἀφορισμῷ ὑπάρχει, • είτε κληρικός εἴη, εἴτε λαϊκὸς, ὁ κατηγορῆσαι • βουλόμενος. ΒΑΛΣ, Ὁ ἔκτος κανὼν τῆς οἰκουμενικῆς δευτερας συνόδου πλατύτερον διαλαμβάνει, τίνε; εἰσὶ προς δεκτίοι εἰς κατηγορίαν ἐπισκόπου. Ο γὰρ παρών

κανών. περὶ μένων φησὶ τῶν των κατηγορίαν κατά τινος. θέντα κανόνα. IN CAN. CXXX CONC. CARTHAG. ἀφωρισμένων ενιστών. gregatis, accusationem adversus aliquem instituenΑνάγνωθι οὖν τὸν ῥης tibns, loquitur. Lege ergo dictum canonem. ΖΩΝΑΡ. Οὐ πᾶσιν ἐνδέδοται κατηγορεῖν ἐπισκόπων ἢ κληρικῶν, ἀλλὰ τοῖς ὀρθοδόξοις καὶ ἀνεπιλήπτοις, καὶ μήτε ἀκοινωνήτοις, μήτε ὑπὸ κατηγορίαν ἔγκληματικὴν οὔτι, κατὰ τὸν ς' κανόνα τῆς δευτέρας οἰκουμενικῆς συνόδου, ὃς πλατύτερον περὶ κατηγοριῶν τοιούτων διαλαμβάνει. Ο δέ γε παρών κανών περὶ μόνων ἀφωρισμένων διορίζεται, ὥστε εἰ μὴ τοῦ ἀφορισμοῦ λυθῶσι, μὴ δύνασθαι ἑτέρων κατηγορεῖν, κἂν κληρικοὶ εἶεν οἱ κατηγοροῦντες, καν λαϊκοί. Εἰ δὲ ἀκοινώνητοι κατηγορεῖν· οὐ δύνανται, πολλῷ μᾶλο λον οἱ τέλεον ἐκβεβλημένοι τῆς Ἐκκλησίας, καὶ οἱ αἱρετικοὶ καὶ οἱ σχισματικοί. Ζητητέον δὲ καὶ τὰ γραφέντα εἰς τὴν εἰρημένον ἔκτον κανόνα της δευτέρα; συνίδου. δ ΑΡΙΣΤ. «Οὐ μαρτυρεῖ ὁ ἀφωρισμένος.» Ανεπίληπτον δεῖ εἶναι τὸν μαρτυροῦντα· διὰ τοῦτο οὖν οὔτε κληρικὸς οὔτε λαϊκὸς ἀφωρισμένος, κατά Επισκόπου ἢ κληρικοῦ εἰς κατηγορίαν ἢ εἰς μαρτυρίαν παραδεχθήσεται. ΚΑΝΩΝ ΡΑ. • Οτι δοῦλοι καὶ ἀπελεύθεροι καὶ πάντα τὰ ἦτι • μωμένα πρόσωπα κατηγορεῖν οὐκ ὀφείλουσιν. • Ομοίως ήρεσεν, ἵνα πάντες οἱ δοῦλοι καὶ εἰ ἴδιοι · ἀπελεύθεροι εἰς κατηγορίαν μὴ προσδεχθῶσιν· · καὶ πάντες ούς προς κατηγορητέα εγκλήματα οι • δημόσιοι νόμοι οὐ προσδέχονται· πάντες ἔτι μήν κ οἱ τοῖς τῆς ἀτιμίας σπίλοις ἐῤῥαντισμένοι, τοῦτ' ι ἔστιν μίμοι, καὶ ὅσα τοῖ; αἰσχρότησιν ὑποδέδλην • και πρόσωπα· αἱρετικο! ἔτι μὴν εἴτε Ελληνες · εἶτε. Ἰουδαῖοι· πλὴν ὅμως πᾶσιν, οἷς ἡ τοιαύτη «κατηγορία ἀρνεῖται, ἐν ταῖς ἰδίοις αἰτίαις στὴν τοῦ κατηγορεῖν ἄδειαν μὴ ὀφείλειν ἀρ • νεῖσθαι. " ΒΑΛΣ. Καὶ οὗτος ὁ κανὼν ἀπὸ τῶν ἐν τῷ ς' κανόνι τῆς δευτέρας συνόδου γεγραμμένων σαφηνίζεται. Δια λαμβάνει γὰρ μὴ δύνασθαι δούλους καὶ ἀτίμους καὶ αἱρετικοὺς, καὶ πάντας ἁπλῶς οὕς καὶ οἱ νόμοι και λύουσιν, ἐγκληματικά δικαστήρια ἐνιστᾷν, καὶ κατ ηγορεῖν ἱερωμένων· Πλὴν, φησίν, οὗτοι πάντες, οἰκεῖον διαφέρον ἔχοντες, οὐ κωλυθήσονται κινεῖν εγκληματικά δικαστήρια κατ' ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν. Ὥστε τὰ μὴ αὐτοῖς διαφέροντα εγκλήματα, ήγουν τὰ δημόσια, παρὰ παντὸς δὲ κινεῖσθαι δυ νάμενα, οἱ τοιοῦτοι γυμνάζειν κεκώλυνται· καὶ σημείωσαι τοῦτο. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἀπελευθέρων μέμνηται δ κανών, γίνωσκε ὅτι οἱ ἀπελεύθεροι κατ' ἄλλων μὲν ἐγκληματικὸν δικαστήριον ἑνιστᾷν δύνανται· κατά δὲ τῶν ἐλευθερωσάντων αὐτούς, τῶν καὶ λεγομένων πατρώνων, ἐνισταν οὐ δύνανται. Καὶ ἀνάγνωθι τὰ η', θ', ι', ια' κεφαλ. τοῦ δ᾽ τίτλο του το βιβλ. καὶ μά ῃς τίνες εἰσὶν οἱ κωλυόμενοι κινεῖν ἐγκληματικὸν ἱκαστήριον· καὶ πῶς οἱ ἀπελεύθεροι περὶ τοιούτων κατὰ τῶν οἰκείων πετρώνων οὐκ ἐνάγουσι. Φασὶ γὰρ, Χωρὶ τῶν κεκωλυμένων οἱ ἄλλοι δύνανται κινεῖν τὰ δημόσια. Κωλύονται δέ τινες διὰ φύσιν ἢ ἡλικίαν, ZONAR. Episcopos aut clericos accusare, non quibusvis concessum est, sed tantum orthodoxis, qui ab omni prava suspicione alieni, et neque communione moti, neque judicii laqueis obstricti sunt: ut ex sexto canone secundæ œcumenicæ synodi, in quo de accusationibus hujusmodi disseritur, facile licet animadvertere. Iloc vero canone de iis tantummodo qui sunt segregati statuitur, ut nisi prius a segregatione absoluti fuerint, alios accusandi, sive clerici illi, sive laici sint, facultate careant. Quod si segregatis accusationem suscipere haud licet, multo minus ii, qui ab Eclesia penitus ejecti sunt, haereticique ac schismatici, poterunt. Vide quæ in allarum secundæ synodi canonem hac de re antea scripsimus. ARIST. «Excommunicatus non dat testimonium. Testem inculpatum esse oportet. Idcirco nec clericus nec laicus excommunicatus in accusationem aut testimonium contra episcopum clericumve admittetur. CANON CXXX. ‹ Quod servi, et liberti, et omnes infames personæ ‹ accusare non debent. Similiter placuit ut omones servi et liberti proprii ad accusationem non ‹ admittantur; et oinnes quos ad accusanda cri- • mina leges civiles non admittunt; et omnes præ- ‹ terea infamiæ labe aspersi, hoc est, mimi, et • quæcunque personæ turpitudini sunt 'obnoxiæ, • praeterea beretici, sive Judei sive Greci: sel • tamen omnibus 684 quibus hac negatur ‹ accusatio, in propriis causis accusandi facultas ‹ non negetur. › BALS. Hic quoque canon ab iis, quæ in canane 6 secundæ synodi scripta sunt, declaratur. Tractat enim non posse servos, et infames, et hæreticos, et omnes omnino quos leges prohibent, criminalia judicia instituere, et sacratos accusare: sed ii ommes, inquit, si habeant quod privatim eorum intersit, non prohibebuntur criminale judicium movere, adversus episcopos et clericos. Quamobrem crimina que ad ipsos non pertinent, seu publica, a quolibet autem moveri possunt, ii intentare prohibentur; et nota hoc. Quia autern etiam libertorum meminit canon, scias quod liberti de his adversus alios quidein criminalia judicia possunt intendere: adversns eos autem, qui illos mantiniserunt, patronlos. scilicet, non possunt. Et lege cap. 8, 9, 10, 14 tit. 34 libri 60, et intelliges quinam ii sunt qui criminalia judicia movere prohibentur: et quomodo liberti de his adversus proprios patronos non agunt. Dicunt enim, Præter prohibitos alii possunt publica movere. Probibentur antem»liqui propter naturam vet. ætatem, ut mulier et impubes, et alii, ut qui in aruis militant; aus, ut niagistratus; alii, ut iufanics,

vel turpis lucri captatores, et qui accipiunt, ut vel ὡς γυνὴ καὶ ἄνησος, καὶ ἄλλος, ὡς ἐνόπλως στρι accusent, vel non accusent, et qui duas accusationes adversus alios inscripserunt, alii propter suam conditionem, ut liberti patronorum; áli¡ propter calumniæ suspicionem, ut qui falsum testimonium dixerunt; alii propter paupertatem, ut quorum facultates quinquaginta aureos non valebant. Hi' altom omnes proprias injurias et cognatorum cædem persequi non vetantur. Filii autem et liberti a patre vel liberto possessione vi ejecti non possunt de vi judicium movere, sed agunt de recuperanda possessione. Nam et filius adversus matrem de supposito partu agit, eo quod non habet cohæredem, non vero eam falsi accusat. Mimos autem illos dicit, qui personas induunt, servorum forte, vel mulierum: non antem omnes thymelicos. Illi enim, qui tractant Instrumenta musica, bonæ sunt existimationis. Turpitudini autem sunt ohnoxii, secundum canonem, lenones qui meretricibus præsunt, et alii ejusmodi. Infames vero sunt cum aliis et bestiarii qui mercedern accipiunt, ut pugnent cum belluis, et pro lucro vitam suam projiciunt; non autem illi, qui virtutis ostentandæ gratia concertant cum bestiis. Non enim actio, sed anfini propositum hic punitur: quia et ipsi reges pugnant cum bestiis. τευόμενοι, ἄλλοι ὡς ἄρχοντες, ἄλλοι ὡς ἄτιμο αἰσχροκερδεῖς, καὶ λαμβάνοντες ἐπὶ τῷ κατηγορῆσαι ἢ μὴ κατηγορῆσαι, καὶ οἱ δύο κατηγορίας καθ' ἑτέρων ἐγγραψάμενοι· ἄλλοι διὰ τὴν αἵρεσιν αὐτῶν, ὡς ἀπελεύθεροι τῶν πατρώνων· ἄλλοι δι' ὑποψίαν συκο φαντίας, ὡς οἱ ψευδομαρτυρήσαντες· ἄλλοι διὰ πενίαν, ὡς μὴ ἔχοντες πεντήκοντα νομισμάτων οὐσίαν. Οὗτοι δὲ πάντε; ἐγκλήματα ἴδια καὶ φόνον συγγενῶν ἐκδικεῖν δύνανται. Παίδες δὲ καὶ ἀπελεύσ θεροι βιαίως νομῆς ἐκβληθέντες παρὰ τοῦ πατρὸς ἢ τοῦ πάτρωνος, τὸ μὲν ἔγκλημα τῆς βία; οὐ δύνανται κινεῖν· εἰς δὲ τὸ ἀναλαβεῖν τὴν νομὴν κινοῦσι. Καὶ ὁ υἱὸς γὰρ κατὰ μητρὸς περὶ ὑποβολιμαίου κινεῖ, διὰ τὸ μὴ σχεῖν αὐτὸν συγκληρονόμον, οὐ μὴν τὸ περὶ πλαστογραφίας. Μίμους μέντοι ἐκείνους λέγε, τοὺς προσωπεία ὑποδυομένους, δούλων τυχὸν ἢ καὶ γυναι κῶν, καὶ μὴ πάντας τοὺς τῆς θυμέλης. Ἐκεῖνοι γὰρ οἱ τὰ μουσικά όργανα μεταχειριζόμενοι Εντιμοί εἰσιν. Αισχρότησι δὲ ὑποβέβληνται κατὰ τὸν κανόνα οι προαγωγοί, οι πορνεύουσῶν προϊστάμενοι, καὶ Έτεροι τοιοῦτοι. Καὶ ἄτιμοι δέ εἰσι σὺν ἄλλοις καὶ οἱ θηριομάχοι, οι μισθὸν λαμβάνοντες χάριν τοῦ πολεμῆσαι θηρίον, καὶ διὰ κέρδος τὴν οἰκείαν προδιδόντες ζωήν, οὐ μὴν οἱ διὰ ἐπίδειξιν ἀνδρείας θηριομαχούν τες. Οὐ γὰρ ἡ πράξις, ἀλλὰ ἡ προαίρεσις· ἐνταῦθα κολάζεται· ὅτι καὶ βασιλεῖς θηριομαχούσιν. ΖΩΝΑΡ. Οἱ δοῦλοι τοῖς νόμοις ἀπρόσδεκτοί εἰσιν. εἰς τὸ ἀνάγειν ἢ μαρτυρεῖν καὶ εἰς ἕτερα· οἱ δὲ ἀπολεύθεροι κατὰ μὲν ἄλλων δύνανται ἐνάγειν καὶ ἐγκληματικῶς, κατὰ δὲ τῶν ἐλευθερωτῶν αὐτῶν, ἢ τῶν παίδων αὐτῶν, ἢ τῶν κληρονόμων τῶν ἐχόντων κατ' αὐτῶν πατρωνικά δίκαια οὐ δύνανται. Η πατρωνία δὲ Ῥωμαϊκὴ οὖσα λέξις καὶ ἐξελληνιζομένη προστα σία νοεῖται. Ούτε οὖν δούλους δέχεται κατηγορείν. ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν ὁ κανών, οὔτε ἀπελευθέ ρους ἰδίους τῶν κατηγορουμένων, οὔτε τινὰς ἄλλους. οὖς οἱ πολιτικοὶ νόμοι κατηγορεῖν κωλύουσιν ἐπ' ἐγκλήμασιν, οὔτε ἀτίμους, οἷον μίμους και θηριομά χους ή μονομάχους. Διὰ δὲ τῶν μίμων τους σκηνικούς πάντας ἐδήλωσεν, ὧν οἱ μὲνί, ειωθότες ενώπιον τοῦ βασιλέως τὰ ἑαυτῶν ἐνδείκνυσθαι ἐπιτηδεύματα.. ἔντιμοι τοῖς νόμοις λογίζονται· οἱ δὲ ἐν πανηγύρεσι καὶ δημοτικαῖς συνελεύσεσι παίζοντε; ἄτιμοι κρίνον ZONAR. Nec accusare servi, nec testimonium dicere, nec alia quædam exercere legibus permittuntur: liberti vero, alios quidem in judicium rei quoque capitalis vocare possunt; non tamen eos, a quil:us manumissi, aut eorum liberos, nec ad quos hæreditate patronatus jura pervenere. Est vero pa. tronatus Latina dictio, a Græcis quoque usurpata, quæ jus quoddam auctoritatis in alium ac tutelæ iudicat. Neque igitur servis ad episcopi aut clerici accusationein canon admittit, nec accusatorum libertos, nec aliquos allos, qui legum civilium constitutionibus ab accusatione criminali arcentur, neque infames, quales sunt mimi, quique eum bestiis puguant vel qui gladiatoriam exercent. Per mimos vero scenicas omnes intellexit, quorum ex numero, qui quidem spectante imperatore artis suæ specimen edunt, honesti a legibus existimantur: qui vero in furo coram imperita multitudine ludos exhibent, ται· ὁμοίως καὶ οἱ θηριομάχοι, οἱ καὶ κυνηγοί ὀνομάζονται, καὶ μονομαχοῦντε;, εἰ μὲν δι᾽ ἐπίδειξιν ἀνδρείας καὶ δόξης έρωτα θηριομαχούσιν ή μενομα χοῦσιν, ἐπίτιμοί εἰσιν· εἰ δὲ διὰ μισθόν, άτιμοι. Ο γάρ τῆς οἰκείας ζωής μη φειδόμενος, ἀλλὰ μισθοῦ προδιδοὺς αὐτὴν, καὶ θανάτου διὰ κέρδος καταφρονῶν, πῶς ἂν τῆς οἰκείας φείσεται ὑπολήψεως; ἀλλ' οὐδὲ αἱρετικοῖς ἢ ἀπίστοις δίδωσι κατηγορεῖν. Εἰ δὲ ἰδίας οἱ τοιοῦτοι αἰτίας ἔχουσι, καὶ περὶ τούτων ἑνάγουσι, προσδεχθή σονται, κἂν κατ᾽ ἐπισκόπων ἢ κληρικῶν ἐνάγωσι. Τὰ αὐτὰ δὲ διορίζεται καὶ ὁ ἔκτος κανὼν τῆς δευτέρας συνόδου. 'Αναγνωστέον καὶ τὰ ἐν ἐκείνῳ γεγραμμένα. infames ducuntur. Similiter et ii qui cum bestiis pugnant, qui etiam venatores dicuntur, ut et gladiatores; si quidem fortitudinis ostenlandlæ gloriæque comparanda studio bestiarios agunt aut gladiatores, nulla hinc eos honoris jactura consequitur: sin mercede conducti, ignominia notantur. Nam quicunque vitæ suæ haud parcens, eam pretio venalem liabet, mortemque causa lueri contemnit; qui fieri potest, 665 ut existimationi suæ honorique parcat? Sed neque hæreticis aut inlidelibus accusare datum est. Qui tamen omnes, si aliquid habeant privatæ controversiæ, ac de ea sibi judicium dari velint, et'am adversus episcopos et clericos audientur. Eadem sextus quoque secundæ synodi canon edicit. Tu quæ in eum scripta sunt vide.

| IN CAN. CXXXI CONC. CARTHAG. ΑΡΙΣΤ. «Καὶ ὁ δοῦλος, καὶ ὁ ἀπελεύθερος, καὶ ὁ ARIST.. Εt servus, et libertus, et qui ante accusa • προκατηγορηθεὶς ἐπί τι τῶν οὐ προσδεχομένων «τῷ δημοσίῳ, καὶ ὁ μίμος, καὶ ὁ Ἕλλην, καὶ ὁ · αἱρετικός, καὶ ὁ Ἰουδαῖος.» Οὐ δεῖ ἀνεξετάστως τὰς κατὰ ἐπισκόπων ἢ κληρι κῶν κατηγορίας ή μαρτυρίας προσδέχεσθαι· ἀλλὰ ἀνακρίνειν τοὺς κατηγοροῦντας ή μαρτυροῦντας, ὁποῖοί εἰσι κατὰ τὸν ἔκτον κανόνα τῆς ἐν Κωνσταν τινουπόλει συνόδου· καὶ εἰ μὲν τὸν βίον ἔχουσιν ἄμεμπτον, καὶ τὴν θρησκείαν ὀρθόδοξον, προσίεσθαι αὐτούς· εἰ δὲ ἡ δοῦλοί εἰσιν (οὗτοι γὰρ καὶ ἀπὸ τῶν πολιτικῶν νόμων οὐδὲ καθ' οιουδήτινος ἐγκληματικῶς Η χρηματικῶς, ἀνάγειν ή μαρτυρείν δύνανται), 1 ἀπελεύθεροι ίδιοι τοῦ κατηγορουμένου (κωλύονται γὰρ καὶ οὗτοι ἀπὸ νόμων κατὰ τῶν ἐλευθερωσάντων αὐτοὺς ἐπ' ἐγκλήματι μαρτυρεῖν, διὰ τὸ ἀπαιτεῖσθαι τιμίους καὶ ἁγίους τους πάτρωνας αὐτῶν, ἤτοι τοὺς Ελευθερωτές, λογίζεσθαι), ή προκατηγορηθέντες καὶ μὴ προφανέντες ἀνεύθυνοι, ἢ ἐν δημοσίῳ κατακρι θέντες δικαστηρίῳ, καὶ μήπω ἀπὸ βασιλικῆς εὐεργε σίας εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτιμίαν ἀποκαταστάντες, ἢ τὸν βίον ἐφύβριστον ἔχοντες, ὡς μίμοι, καὶ σκηνικοί Η τῆς ἡμετέρας θρησκείας ὄντες ἀλλότριοι, ὡς Ἰουδαῖοι, αἱρετικοί τε καὶ Ἕλληνες· οὐ παραδεχθήσονται εἰς κατηγορίαν ἢ εἰς μαρτυρίαν ἐπισκόπων ἢ κληρικῶν· διὰ τὸ μηδέν τι αὐτοὺς ἕτερον σπεύδειν ἢ μῶμον καὶ σπίλον ταῖς ὑπολήψεσι προσάπτειν τῶν ἱερέων, καὶ ταραχὰς ἐπάγειν τῇ Ἐκκλησία. ΚΑΝΩΝ ΕΛΑ'. ‹ tur aliquo corum criminum ob quæ ad publicum ‹ judicium non admittitur, et mimus, et Græcus, • et hæreticus, et Judæus. › Non oportet accusationes et testimonia contra episcopos vel clericos sine examinatione accipere: sed accusatores sive testes examinare, quales sint, juxta sextum synodi Constantinopolitanæ canonem. Et si quidem vita sint inculpati, et religione orthodoxi, eos admittere: sin autem vel servi sint (hi enim a legibus politicis contra neminem o:nnino in causa, vel criminali vel pecuniaria, accusationem ferre aut testimonium dare possunt), vel manumissi proprii accusati (a legibus enim et isti prohibentur contra eos qui ipsos manumiserunt, in criminibus testimonium dare, quia requiritur, ut patronos suos et liberatores honorandos sanctosque existiment), vel antea accusati et innocentes non visi, vel in publico condemnati judicio, et nondum ab imperatoria beneficentia ad integrum suum statum restituti, vel vitam contumeliosam agentes, ut mimi et scenici, aut a nostra religione alieni, ut Judæi, hæretici, et Græci: ad episcoporum aut clericorum accusationem sive testimonium non admittemur, propterea quod isti nibil alius in animo habent et conatu, quam infamiam et maculam sacerdotum opinionibus afligere, et Eclcesiæ perturbationes afferre • Ἵνα ὁ περὶ ἑνὸς ἐγκλήματος ἀποδείξαι μὴ δυνάμε- οι • νος πρὸς ἕτερον μὴ εἰσδεχθῇ. Ομοίως ήρεσεν, • ἵνα ἐπακισδήποτε κληρικοῖς ἀπὸ κατηγόρων • πολλὰ ἐγκλήματα ὑποβάλλωνται, καὶ ἓν ἐξ αὐτ «τῶν, περὶ οὗ πρῶτον ἐπράχθη, ἀποδειχθῆναι · οὐκ ηδυνήθη, πρὸς τὰ λοιπὰ μετὰ ταῦτα μὴ • προσδεχθώσιν. ο ΒΑΛΣ. Ενεστήσατό τις διάφορα εγκλήματα κατά τινος ἱερωμένου, καὶ ἐγύμνασεν ἐκ τῶν πολλῶν ἔν· μὴ δυνηθεὶς δὲ τοῦτο ἀποδείξαι, ἡβούλετο γυμνάσαι τα λοιπά· φησὶν οὖν ὁ κανὼν ὅτι ὁ τοιοῦτος ἀπαράδεκτός ἐστι, ζητῶν κατεξετασθήναί τι ἕτερον ἀφ' ὧν προέθετο· καὶ εἰκότως τοῦτο παρὰ τῶν Πατέρων ὡρίσθη. Ο γὰρ μὴ ἀποδείξας 8 προέθετο πρῶτον ἔγκλημα, κἀντεῦθεν καταδικασθεῖς, ἢ ἔφθασε δοῦ ναι ἐγγραφάς· καὶ ὑφίσταται τὰ τῆς ταυτοπαθείας, ἤγουν ἀτιμοῦται, καὶ τὰ λοιπὰ πάσχει ὅτα καὶ ὁ κατηγορηθεὶς ἔμελλε παθεῖν· εἰ δ᾽ ἂν κατεδικάσθη, καὶ διὰ τοῦτο γυμνάζειν ἐγκληματικόν δικαστήριον οὐ δύναται ἤδη ἀτιμωθείς· ἢ οὐκ ἔφθασε δοῦναι ἐγγραφὰς, καὶ πάλιν ἀτιμοῦται ὡς συκοφάντης. Πλὴν τοῦτό τε καὶ ὁ παρὼν κανών χώραν ἔχει, ὡς οἶμαι, ὅταν ὁ δικάζων ἀποφήνηται κατά συ κοφαντίαν προτεθῆναι περὶ τοῦ καταδικασθέντος τὸ πρώτως λαληθὲν ἔγκλημα. Εἰ γὰρ διαγνωσθῇ ὅτι οὐκ ἀπεδείχθη, ἐπεὶ οὐκ ἀτιμοῦται ἡ καταδικασθείς, καλῶς ἵνα γυμνάσῃ καὶ ἕτερον ἔγκλημα ἀφ᾽ ὧν προέθετο. Καὶ ἀνάγνωθι κεφάλ. ι' τοῦ α' τίτλου τοῦ ξ' βιβλίου, λέγον, Κατὰ τρεῖς τρόπους ή συ κοφαντία γίνεται, καὶ τριπλῶς ἡ ἐπεξέλευσις. Η CANON CXXXI. Ut qui unum crimen probare non potest, ad a'tie • rum (uon admittatur. Similiter placuit ut quo- ‹ ticscunque clericis ab accusatoribus multa cri- • mina oljecta fuerint, et unum ex iis, de quo pri- ‹ mom actuin est, probari non potuerit, ad reii- • qua non admittantur.. BALS. Adversus sacratum quemdam diversa quis crimina intendit, et ex multis unui trac.andum suse cepit: cum hoc autem probare non potuerit, reliqua quoque aggredi voluit. Dicit ergo canon eum non esse admittendum, dum vult de alio e propositis quæri, et hoc merito a Patribus definitum est. Qui enim primum propositum crimen nou probavit, et ex eo ipso est condemnatus, vel dedit prius inscriptionem, et lege talionis punitus, scilicut fit infamis, et reliqua patitur, quæ etiain ille, qui accnsatus est, erat passurus: sin autem est condemnatu, criminale propterea judicium movere non potes', ut qui sit infamis; vel prius inscriptionem non dedit. et rursus fit infamis, ut calumniator. Sed hic prasens quidem canon tunc locum habet, ut existimo, quando judex pronuntiarit crimen, de quo prius actum est, fuisse condemnato sycophantice objectum. Si enim prolatum fuerit, non esse probatum, quia condemnatus non fit infamis; recte alterum quoque crimen eorum, quæ objecit, persequetur. Lege caput decimum primi tituli sexagesimi libri, quod dicit: Tribus modis fit calumnia, et tripliciter vindicta sumitur. Vel enim calumniatur quispiam, ut Acte

accusans; vel οι 3 causa proditor, vera crimina γὰρ συκοφαντεί τις ὡς πλαστῶς κατηγορών, ή προ occultans; vel judicium perfecte deserit, ab accuseliono desistens. Non est autem omnino calumniator, qui non probat quod intendit: sed est in polestate judicis, postquam reum 666 absolverit, de eo quærere. Et si dixerit quidem, Nun probasti, ei pepercit: si vero dixerit, Calumnialus es, eum condemnavit, etiamsi de pœna nihil dixerit. Sequitur ouinı; causæ enim inquisitio, non legis exsecutio, judici permissa est. Sin autem dixerit, Temere vel leviter fecisti, hoc est, non probasti, non facit ipsum calumniatorem, nec is pœnam subit. ZONAR. Si quis plura crimina clerico vel epiΣτομα elicist, nec unum aliquod ex iis, de quo primo actum est, hoc est, quod prime in quastionem disquisitionemque est adductumn, demonsirane potuerit, sed non demonstratuin maneal: in aliis quoque deinceps cjus accusationem recipi canon velal. ARIST. ‹ Et qui multa objecit, et nihil probavit. › Optima ratione et hic ad accusationem aut ad testimonium uon admittetur; utpote qui calumniator videtur, et idcirco etiam infamis est, eo qued mul- (as profert contra quemlibet accusatioues, sed nibil probat. CANON CXXXII. δότης τῆς ἰδίας ὑποθέσεως γίνεται, τὰ ἀληθῆ ἐγκλή ματα κρύπτων, ἡ φυγοδικεί τελείως αναχωρῶν τῆς κατηγορίας. Οὐ πάντως δὲ συκοφάντης ἐστὶν ὁ μὴ ἀποδεικνὺς ὅπερ κατηγόρησεν, ἀλλ᾽ ἐν τῇ κρίσει τοῦ δικαστοῦ ἐστι, μετὰ τὸ ἐλευθερῶσαι τὸν κατηγορού μενον, ζητῆσαι περὶ τούτου. Καὶ εἰ μὲν εἴπῃ, Ούκ ἀπέδειξας, ἐφείσατο αὐτοῦ· εἰ δὲ εἴπῃ, Ἐσυκοφάν τη σας, κατεδίκασεν αὐτὸν, κἂν μηδὲν εἴπῃ περὶ τῆς κοινῆς. Ἐπακολουθεί γάρ· ἡ μὲν γὰρ τῆς ὑπο θέσεω; ζήτησις ἐπιτέτραπται τῷ δικαστῇ, οὐ μὴν ἡ τοῦ νόμου ἐπεξέλευσις· εἰ δὲ εἴπῃ, Προπετῆς ἐκίνησα;, τουτέστιν, οὐκ ἀπέδειξας, οὐ ποιεῖ αὐτὸν συκοφάντην, οὐδὲ ποινὴν ὑφίσταται. ΖΩΝΑΡ. Ἐὰν διαφορά τις εγκλήματα προθήσει κατά κληρικοῦ ἢ ἐπισκόπου, καὶ ἐν ἐξ αὐτῶν εἰς πράξιν, ήταν ζήτησιν καὶ ἐξέτασιν, προτεθῇ, καὶ μὴ ἀποιδειχθῇ, ἀλλ᾽ ἀναπόδεικτον μείνῃ, ἐπὶ τοῖς λοιτοῖς τὸν κατήγορον ἀπρόσδεκτον εἶναι διορίζεται ὁ κανών. ΑΡΙΣΤ. «Καὶ ὁ κατηγορήσας πολλὰ, καὶ ἐλέγξας οὐδέν. Εὐλόγως καὶ οὗτος εἰς κατηγορίαν ἢ εἰς μαρτυρίαν οὐ παραδέχεται, ὡς συκοφάντης φανεῖς, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἄτιμος ὢν ἐκ τοῦ πολλὰ προθεἶναι κατά τινος αἰτιάματα, καὶ μηδέν τι ελέγξει. ΚΑΝΩΝ ΡΑΚ. ε δὲ εἰς μαρτυρίαν μὴ εἰσδέχεσθαι τοὺς μηδὲ πρὸς • κατηγορίαν εἰσδεχθῆναι παραγγελθέντας, ἢ ἔτι Quos oportet ad testimonium admittere. Testes οι Τίνας δεῖ προσδέχεσθαι εἰς μαρτυρίαν. Μάρτυρας ‹ autem ad testimonium nou admittendos, quos ‹ nec ad accusationem admitti præceptum es', ‹ vel præterea quos ipse accusator a domo pro- ‹ pria produxerit. Testimonium autem intra qua- ‹ tuordecim annorum ætatem non admittatur. › BALS. Postquam synodi Patres de accusatoribus dixerunt, nunc etiam de testibus statuunt: et dicunt eos, qui adversus sacratos ferre volunt testimonium in causis criminalibus, tales esse debere, quales etiam canones ad accusationem admittunt. Eos autem, qui non admittuntur ad accusationem, nec ad testimonium admitti. Ad hæc domesticos quoque testes canon reprobat. Similiter et impuberes, qui sunt scilicet quatuordecim annis iuinores. Ac canon quidem hos et solos non esse ad testimonium ὁ μὲν κανών τούτου; καὶ μόνους ἀπαραδέκτους πρὸς admittendos dicit. Primus autem titulus lib. xxı Basil. multos quoque alios a criminalis judicii testimonio repellit. Et lege eum titulum. Domesì ci autem testes accusatoris dicuntur, omnes qui cum eo hahitant, et quibus ipse potest imperare. Dicit enim caput 6 primi titul. lib. xxi: Non est testis fide dignus, cui ego possum in accusando imperare; et cap. 24: Accusator testes domesticos non potest producere. Et cap. 27 Domestica testimonia reprobantur. Et thema 2 cap. 14 πι. 51 lib. CO, quod dicit, Furta domestica, si sint vilia, non sunt in publicam quæstionem referenda. Snut autem domestica, quæ servi faciunt domiuis, et liberti patromis, et mercenarii iis qui conduxerunt, apud cos • μὴν οὓς αὐτὸς ὁ κατήγορος ἐκ τοῦ ἰδίου οἴκου • προσκομίσει. Μαρτυρία δὲ ἐντὸς χείρας ενιαυ- • τῶν δεκατεσσάρων μὴ προσδεχθείη. ο ΒΑΛΣ. Ειπόντες οἱ τῆς συνόδου περὶ τῶν κατηγό. μων, νῦν καὶ περὶ μαρτύρων διατάττονται· καί φασι τοὺς θέλοντα; καταμαρτυρείν ιερωμένων χάρ ν εγκλη ματικῶν ὑποθέσεων τοιούτους είναι οἷους καὶ πρὸς κατηγορίαν οι κανόνες παραδέχονται. Τοὺς δὲ μὴ παραδεχομένους εἰς κατηγορίαν μηδὲ εἰς μαρτυρίαν παραδέχεσθαι. Πρὸς τούτοις καὶ τοὺς οἰκειακούς μάρτυρας αποδοκιμάζει ὁ κανών. Ωσαύτως καὶ τοὺς ἀνήσους, ήττονας δηλονότι τῶν ιδ' ἐνιαυτῶν. Καὶ μαρτυρίαν εἶναί φησιν· ὁ δὲ ιπ´ τίτλος τοῦ και βιβλίου τῶν Βασιλικῶν καὶ ἑτέρους διαφόρους εἰς μαρτυρίαν ἐγκληματικού δικαστηρίου ἀποπέμπεται. Καὶ ἀνάγνωθι τὸν τοιοῦτον τίτλον. Ἐκ τοῦ εἶχον δὲ τοῦ κατηγοροῦ λογίζονται μάρτυρες οἱ συνοικοῦντες αὐτῷ πάντες, καὶ οἱ κελεύεσθαι παρὰ τούτου δυνά μενοι. Φησὶ γὰρ τὸ ς' κεφ. τοῦ α΄ τίτλου τοῦ κα' βιβλίου· Οὐκ ἔστιν ἀξιόπιστος μάρτυς ὁ κελεύεσθαι δυνάμενος παρ' ἐμοῦ ἐπὶ τῷ μαρτυρήσαι. Καὶ και φάλ. κα· Ο κατήγορος οἰκειακούς μάρτυρα; οἱ δύναται παράγειν. Καὶ κεφάλ. κζ'· Δἱ οἰκειακαὶ μαρτυρίαι ἀποδοκιμάζονται. Καὶ θέμα β' τοῦ και κεφαλ. τοῦ να' τίτλου τοῦ ξ' βιβλίου, λέγον· Τά; ακειακές κλοπὰς εὐτελεῖς οἴσας οὐ δεν φέρειν εἰ;

IN CAN. CXXXII CONC. CARTHAG. δημοσίαν ἐξέτασιν. Οἱπειπκαὶ δὲ εἰσιν, ἂς δοῦλοι & degentes. Cum autem præsens cauon dicat eos qul sunt quatuordeciın annis minores, non dícere testimonium, sed eos qui sunt ultra illam ætatem; el vicesimum caput primi tituli lib. xx1 dicat expresse: Non potest accusator vocare in testimonium eum qui publice accusatur, nec eum qui est minor viginti annis: rogaverit quispiam, quid sit sequen dum. Et mihi videtur lex esse magis sequenda: in testimonium enim cause criminails, qui minor est viginti annis, licet sit major quatuordecim annis, non erit admittendus; ut qui nec firmum judicium, nec adhuc constantem prudentiam habeat. Est autem lex canone niulto posterior; eo quod longo tempore pɔst banc synodum in Basilicorum repetitam præτῶν ἁγίων ἀποστόλων κανόνα οε'. τοιοῦσι δεσπότῃ, καὶ ἀπελεύθεροι τοῖς πάτρωσι, καὶ μίσθιοι τοῖς μισθωσαμένοις παρ' αὐτοῖ; διάγοντες. Τοῦ δὲ παρόντος κανόνος λέγοντος τοὺς ἧττονας τῶν οι· ιαυτῶν μὴ μαρτυρεῖν, ἀλλὰ τοὺς ἐπέκεινα τούτου του χρόνου, καὶ τοῦ κ' κεφ. τοῦ α' τίτλο του και βιβλίου λέγοντος οὕτω ῥητῶς· Ο κατήγορος οὐ δύο νεται καλεῖν εἰς μαρτυρίαν τὸν δημοσίως κατηγορού μενον, οὔτε τὸν ἥττονα τῶν εἴκοσιν ἐτῶν· ἐρωτήσει τις, Τίνι προσέχειν ὀφείλομεν; Καὶ δοκεῖ μοι μάλλον τῷ νόμῳ. Εὶς γὰρ μαρτυρίαν ἐγκληματικῆς ὑποθέσεως ὁ ἥττων τῶν εἴκοσιν ἐνιαυτῶν καὶ ἐπέκεινα τῶν ιδ' χρόνων ὑπάρχων οὐκ ἔστι παραδεκτέος ὡς μηδὲ βεβηκὸς ἔχων φρόνημα. Εστι δὲ καὶ ὁ νόμος κατά πολύ μεταγενέστερος του κανόνος, διὰ τὸ μετὰ lectionem ille receptus sit. Lege sanctorum aposto❤ χρόνους πολλοὺς τῆς παρούσης συνόδου δεχθῆναι lorum septuagesimum quintum canonem. τοῦτον εἰς τὴν τῶν Βασιλικῶν ἀνακάθαρσιν. 'Ανάγνωθι ΖΩΝΑΡ. Ειπόντες οἱ τῆς συνόδου περὶ κατηγόρων, νῦν καὶ περὶ μαρτύρων διατάττονται, καί φασι τοὺς κωλυομένους εγκληματικῶς ἐνάγειν, μηδὲ εἰς μαρτυρίαν προσδέχεσθαι. Καὶ τοὺς προσδέχεσθαι δὲ ὀφεί λοντας μὴ ἀνήδους εἶναι. Οἱ γὰρ μήπω τὸν ιδ' ἐνιαυτὸν τῆς ἡλικίας αὐτῶν προβάντες ἀνηβοί εἰσιν. Ἀνήσοις δὲ, οἷς μήπω τὸ φρόνημα σταθηρόν, μαρτυρεῖν οὐ δοθήσεται. 'Αλλ' οὐδὲ οἰκειακούς μάρτυρας τὸν κατήγορον παραγαγεῖν δίδωσιν. Οἰκειακοὶ δὲ εἰσιν, οἱ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ· οὐ πάντας δὲ τοὺς τοιούτους κωλύουσιν οἱ νόμοι μαρτυρεῖν, ἀλλά τινας, ήγουν ὑπεξουσίους αὐτοῦ τοῦ παράγοντος αὐτοὺς ἢ ὑποχειρίους εὐτελεῖς, καὶ προστάσσε· σθαι δυναμένους, καὶ εἰ μὴ πείθοιντο κολαζομένους. Εἰ δὲ ἀξιόλογοι είεν υποχείριοι, οἷον ἱερεῖς, ἢ διάκονοι, ή γραμματικοί, καὶ ὅσοι ὅμοιοι τούτοις, οὐκ ἀπρόσο δεκτοι έσονται πρὸς μαρτυρίαν. ΑΡΙΣΤ. «Καὶ ὁ μὴ ἐνιαυτῶν δεκατεσσάρων.» Καὶ οὗτος εἰς μαρτυρίαν άδεκτος διὰ τὴν τῆς ἡλι χίας ἀτέλειαν· δεῖ γὰρ τὸν μαρτυροῦντα σὺν τῷ Εντιμον καὶ ὀρθόδοξον εἶναι καὶ σταθηρότητα ἔχειν· ὁ δὲ ἄντβος ολισθηρός ἐστι τὴν διάνοιαν. Τὸ δὲ δεύ ιερον θέμα τοῦ ἑπτακαιδεκάτου κεφαλαίου τοῦ πρώτου τίτλου τοῦ εἰκοστοῦ α' βιβλίου, οὐδὲ τὸν ἥττονα τῶν εἴκοσιν ἐτῶν εἰ; μαρτυρίαν κατά τινος ἐπ' ἐγκλήμασι παραδέχεται. Ο κατήγορος ἐκ τοῦ ἰδίου οίκου μάρτυρας οὐ • καθίστησι. ο Αἱ οἰκειακαὶ μαρτυρίαι ἀπόβλητοι καὶ ἀπὸ νόμων εἰσί· φησὶ γὰρ τὸ κα' κεφάλαιον τοῦ πρώτου τίτλου τοῦ και βιβλίου ῥητῶς οὐπωσί· Ο κατήγορος οι κειακοὺς αὐτοῦ μάρτυρας οὐ δύναται παράγειν· καὶ τὸ κι' κεφάλαιον τοῦ αὐτοῦ τίτλου καὶ βιβλίου, ὡς αἱ οἰκεια καὶ μαρτυρίας ἀποδοκιμάζονται. Μάρτυρας δὲ εἰχειακούς νοήσεις τοὺς ὑπὸ ἐξουσίαν τινὸς τελοῦντας, και δυναμένους προστάττεσθαι παρ' αὐτοῦ· οἱ τοιοῦ τα γὰρ οὔτε ὑπὲρ αὐτοῦ, ἡ κατ' ἄλλου, κατηγοροῦντος αὐτοῦ, εἰς μαρτυρίαν παραδεχθήσονται ἢ ἐπ' ἐγω κληματικῇ ἡ ἐπὶ χρηματικῇ αἰτιάσει. Εἰ δὲ ἕτεράς τις ενάγει, καὶ βούλεται ἄλλου οικειακή μαρτυρία ZONAR. Postquam de accusatoribus synodi Patres dixerunt, de testibus quoque statuunt, ac eos, qui accusare prohibentur, a testimonio quoque dicendo 667 arceri jubent. Ad hæc impuberes quoque rejiciunt, qui quartum decimum videlicet ætatis annum non excessere; quibus, cum mentis constantia desit, testimonii quoque dicendi ratio haud constabit. Sed neque domesticos testes producendi potestas açcusatori data est. Sunt vero domestici testes, qui ex ipsius accusatoris domo prodeunt: qui tamen non ownes testimonium dicere legibus prohibentur, sed aliqui tantum, ii nimirum, qui ipsos producentis polestati obnoxii, aliisve subjecti, viles sunt, quibus et imperari, et nisi imperio pareant, pena infigi potest. Nam si honestiorem in familia locum obtineant, ulpote sacerdotes, diaconi, vel grammatici, et quicu. que hujus generis, a testimonio dicendo nequaqua: excludentur ARIST. ‹ Et qui annos quatuordecim nondum ‹ transegit. › Et hic ad testimonium non est admittendus, propter ætatis imperfectionem. Testem enim oportet, non tantum bonæ esse famæ et orthodoxum, sed et stabilitatem habere: at qui pubertatem nokdum attigit, judicio lubricus est. At sccundum thema cap. 17 tit. 4 lib. xx1,! nec viginti annis minorem ad testimonium contra quempiam in causa criminali dandum admittit, {Accusator e propria domo testes non pro- • ducit. Testimonia domestica etiam a legibus sunt rejicienda. Nam cap. 21 tit. 1 llb. xxı sic expresse dicit Accusator domesticos suos testes non potest producere: et cap. 25 ejusdem tituli et libri, quod testimonia domestica improbantur. Testes autem domesticos intelligas, qui potestati cujuslibet subjecti sunt, et quibus ipse mandare potest: tales erint, nec pro eo, nec contra alium, eo accusante, in testimonium recipientur, in causa vel criminali vel pecuniaria. Si alius autem quispiam accuset, et alius domestico testimonio uti vellet, non prohibetur. Nam ex una domo potest et pater e; filius.

qui est sub potestate, et duo alii fratres simul sub χρήσασθαι, οὐ κεκώλυται. Ἀπὸ γὰρ ἐνὸς οἴκου potestate, vel contra aliquem vel pro aliquo testitonium dicere, ut cap. 15 ejusdem lib., tit. 1 lib. XXI statuit. CANON LAXXIII. ‹ De episcopo, qui eum a communione removit, qui ‹ sibi soli proprium crimen confessus est. Simi- «liter placuit ut, si episcopus dicat aliquem sibi • soli proprium crimen esse confessun, et ille ‹ neget, ne existimet episcopus id ad suam inju- ‹ riam pertinere, quod ei soli fides non habetur: ‹ etiamsi propriæ conscientiæ scrupulo dicat se ‹ nolle ei, qui negat, communicare. › δύναται καὶ πατὴρ, καὶ υἱὸς ὑπεξούσιος, καὶ δύο συνυπεξούσιοι υἱοὶ ἀδελφοὶ καὶ κατά τινο; καὶ ὑπέρ τινος μαρτυρεῖν· ὡς τὸ πεντεκαιδέκατον κεφάλαιον τοῦ αὐτοῦ πρώτου τίτλου τοῦ εἰκοστοῦ πρώτου βιβλίου διαλαμβάνει. ΚΑΝΩΝ ΡΑΓ. • Περὶ ἐπισκόπου τοῦ ἀπὸ κοινωνίας ποιοῦντος τὸν · αὐτῷ μόνῳ τὸ ἴδιον ἔγκλημα ομολογήσαντα. • Ομοίως ήρεσεν ἵνα, ἐάν ποτε ἐπίσκοπος λέγῃ • τινὰ αὐτῷ μόνῳ τὸ ἴδιον ἔγκλημα ομολογήσαι, ι καὶ ἐκεῖνος ἀρνεῖται, μὴ λογίσηται ὁ ἐπίσκοπος · εἰς ἰδίαν ύβριν συντείνειν, ὅτι αὐτὸς μόνο; οὐ ο πιστεύεται· εἰ καὶ τῷ σκινδαλμῷ τῆς ἰδίας συν • ειδήσεως λέγει μὴ θέλειν ἑαυτὸν κοινωνεῖν τῷ • ἀρνουμένω.» BALS. Ui est verisimile, quidem laicus, vel clericus proprio episcopo confessus est de aliquo a se cominisso peccato. Et cum causa publice acta esset, qui confessionem quidem fecerat crimen inficiabatur; episcopus autem eum redarguebat. Et idea volebat eum, qui confessus faerit, puniri, tanquam qui ipsum injuria affecisset; eo quod non aunueret iis, quæ ab ipso dicebantur. Dicit ergo canon, episcopum injuria nou affici, si fides illi non adhibeatur soli dicenti, euin, qui accusatur, crimen sibi deposuisse: etiamsi dicat episcopus, Nolo eum ad communionem admittere, cum mea in eo conscientia offendatur, propterea quod crimen confessus est. Interrogabit autem quispiam, cum canon non esse admittendum ducut episcopi testimonium, tan. quam unius hominis, secundum legem quæ dicit; Nou 668 est unius admittendum testimonium, etiamsi sit senator: audieturne episcopus, tanquam ei, qui accusatur, recte non communicans, propter confessionem, au non? Solutio. M.hi videtur quod, etiamsi revera confessus est, qui accusatur, ex eo solo non poterit episcopus eum a communione separare, ut qui non sit condemnatus: si autem hoc fecerit, at qui sine ratione hominem a spirituali communione separaverit, separabitur et ipse a majori antistite, eo, qui confessus est, absoluto. Nota ergo præsentem canonem propter episcopos el monachos, qui peccatoruın hominum confessiones audiunt, et testimonium ferunt adversus eos, qui di- λογισμούς μοναχούς, καὶ μαρτυροῦντα; κατὰ τῶν cuntur fecisse. apud ipsos confessionem criminis. Quod autem non est admittendum unius testimonium, lege etiam canonem 75 sanctorum apostolorum. Sanctissimus quidem certe patriare ha dominus Lucas excommunicationis pœnæ subjecit monasterii Gerotrophii præfectum, qui fuerat archiepiscopus Heracleæ, quod tale testimonium tulisset alversus suum spiritualem alium. ΒΑΛΣ. ὡς ἔοικε, τὶς λαϊκὸς ἢ καὶ κληρικὸς ἐξωμολογήσατο τῷ ἰδίῳ ἐπισκόπῳ περί τινος ὑπ' αὐτοῦ πραχθέντος ἁμαρτήματος. Καὶ λαληθείσης τῆς ὁπο θέσεως ἐπὶ κοινοῦ, ὁ μὲν τὴν ἐξομολόγησιν ποιησά - μενος ἀρνεῖτο τὸ ἔγκλημα· ὁ δὲ ἐπίσκοπος ήλεγχε τοῦτον. Διὸ καὶ ἤθελε τὴν ἐξομολογησάμενον τιμωρηθῆναι ὡς ὑβριστὴν αὐτοῦ, διὰ μὴ κατανεύειν εἰς τὰ λεγόμενα παρὰ τούτου. Φησὶν οὖν ὁ κανὼν ὅτι οὐκ ἔστιν ὕβρις τοῦ ἐπισκόπου τὸ μὴ πιστεύεσθαι αὐτὸν καὶ μόνον λέγοντα καταθέσθαι ἐπ' αὐτῷ τὸ ἔγκλημα τὸν κατηγορούμενον· καν λέγῃ ὁ ἐπίσκοπος ὅτι, Ο θέλω προσδέξασθαι αὐτὸν εἰς κοινωνίαν, σκανδαλιζου μένης ἐπ' αὐτῷ τῆς συνειδήσεώς μου, διὰ τὴν ἐξοΟ μολόγησιν τοῦ ἁμαρτήματος. Ερωτήσει δέ τις, ὡς τοῦ κανόνος ἀπαράδεκτον λογιζομένου τὴν τοῦ ἐπισκή που μαρτυρίαν, ὡς ἀνθρώπου ἑνὸς, κατὰ τὸν νόμον τὸν λέγοντα, Ενός μαρτυρία οὐκ ἔστι δεκτή, κἂν συγκλητικός ἐστιν, ἀκουσθήσεται ὁ ἐπίσκοπος, ὡς εὐλόγως μὴ συγκοινωνῶν τῷ κατηγορουμένῳ διὰ τὴν ἐξομολόγησιν, ἢ μή; Λύσις. Ἐμοὶ δοκεῖ ὡς, κάν τῇ ἀληθείᾳ ἐξωμολογήσατο ὁ κατηγορούμενος, ἀπὸ μήνου τούτου οὐ δυνήσεται αὐτὸν χωρίσαι τῆς κοινων νίας ὁ ἐπίσκοπος, ὡς μηδὲ καταδικασθέντα· εἰ δὲ τοῦτο ποιήσει, ὡς ἀνευλόγως χωρίσας τὸν ἄνθρω πον ἀπὸ τῆς πνευματικῆς κοινωνίας, χωρισθήσεται καὶ αὐτὸς ὑπὸ τοῦ μείζονος ἀρχιερέως, τοῦ ἐξομολο γησαμένου λυομένου. Σημείωσαι τὸν παρόντα κανόνα διὰ τοὺς ἐπισκόπους καὶ τοὺς δεχομένους ἀνθρώπων ZONAR. Quamvis episcopus alicujus se crimina, ob quae is conniunione movendus est, ipsius coufessione cognovisse afirnet, qui tamen ejusmodi quidpiam confessum se esse neget; soli episcopo in ea re fides non habebitur. Neque vero, iuquiunt Patres, in eo injuriam sibi fieri episcopus existinie!, λεγομένων ποιῆσαι πρὸς αὐτοὺς ἐξομολόγησιν τοῦ ἁμαρτήματος. Οτι δὲ ἄδεκτός ἐστιν ἡ τοῦ ἑνὸς μαρο τυρία, ἀνάγνωθι καὶ τὸν δε' κανόνα τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Ο μέντοι ἁγιώτατος πατριάρχης κυρός Λουκᾶς ἐπιτιμίῳ ἀλειτουργησίας καθυπέβαλλε τὸν καθηγούμενον τῆς μονῆς τοῦ γηροτρόφου, τὸν γεγο νότα ἀρχιεπίσκοπον 'Ηρακλείας, τοιοῦτόν τι μαρτυρήσαντα κατὰ πνευματικοῦ παιδὸς αὐτοῦ. ΖΩΝΑΡ. Κἂν ἐπίσκοπος λέγῃ ἐξομολογήσασθαι αὐτῷ τινα ἁμάρτημα χωρίζον αὐτὸν τῆς κοινωνίας, ὁ δὲ ἀρνῆται, λέγων μὴ εἰπεῖν αὐτῷ τοιοῦτον ἀμάρ τημα, οὐ πιστευθήσεται μόνος ὁ ἐπίσκοπος. Καὶ τοῦτο, φασὶν οἱ Πατέρες, μή λογιζέσθω τῷ ἐπισκότα εἰς ὕβριν, ὅτι οὐ πιστεύεται μόνος, καὶ λοιπὸν

IN.CAN. CXXXIV CONC. CARTHAG. ἀναγκάζεται συγκοινωνεῖν ἐκείνῳ, κἂν λέγῃ ὁ quod soli sibi non credatur, quodque in posterum ἐπίσκοπος ὅτι οὐ θέλω προσδέξασθαι αὐτὸν εἰς κοι νωνίαν, σκανδαλιζομένης ἐπ' αὐτῷ τῆς συνειδήσεώς μου. Σκινδαλμὸν γὰρ ἢ τὸ σκάνδαλον νοητέον ἢ τὸν θόρυβον τῆς συνειδήσεως θορυβουμένης καὶ ταραττό μένης διὰ τὴν ἐξομολόγησιν τοῦ ἁμαρτήματος. ΑΡΙΣΤ. «Λέγων ἐπίσκοπος ὅτι τὸ ἔγκλημα κατά • μόνας ὁ πέλας μοι ώμολόγησεν, εἰ ὁ πέλας ἀρο • νεῖται, οὐκ εὔπιστος. Οὐ χρὴ πιστεύεσθαι τῷ ἐπισκόπῳ λέγοντι ὡς Κατά μόνας ὁ δεῖνα κληρικός Εγκλημά μοι ώμολόγησε, καὶ διὰ τοῦτο ἢ τοῦ βαθμοῦ ἢ τῆς κοινωνίας αὐτὸν ἀπείργω. Εἰ γὰρ ἀρνεῖται ἐκεῖνος, ἂν ὁμολογήσαι λέγει, οὐκ ὀφείλει καταδικάζειν αὐτὸν ἡ ἰδίαν ὕβριν τοῦτο λογίζεσθαι, ὅτι αὐτὸς οὐ πιστεύεται μόνος. ΚΑΝΩΝ ΡΑΔ'. • Ινα μή, ὡς ἔτυχε, τινὰ στερήσῃ τῆς κοινωνίας • ἐπίσκοπος. Εφ' ὅσον τῷ ἀφωρισμένῳ μὴ κοινω • νεῖ ὁ ἴδιος ἐπίσκοπος, τῷ αὐτῷ ἐπισκόπῳ ἄλλοι • μὴ συγκοινωνήσουσιν ἐπίσκοποι· ὥστε μᾶλλον • παραφυλάττεσθαι τὸν ἐπίσκοπον μὴ λέγειν κατά «τινός, ὅπερ ἀποδείξεσιν ἐλέγξαι παρ' ἑτέροις οὐ • δύναται, ο ΒΑΛΣ. Ο παρεσιώπησεν ὁ ἀνώτερος κανών, οὗτος προήνεγκεν εἰς φανερόν. Τὸ δὲ ἦν τὸν Ἐὰν μὴ θελή σῃ ὁ ἐπίσκοπος κοινωνῆσαι τῷ παρ' αὐτοῦ ἀφο ορισθέντι, ὡς ἔγκλημά τι αὐτῷ ἐξαγορεύσαντι, τί ἐπὶ τῷ τοιούτῳ ἐπισκόπῳ γενήσεται ἀνευλόγως ἀφορί. σαντι καὶ πρὸ καταδίκης τὸν ἄνθρωπον; Φησὶ γοῦν ὅτι ἐὰν ἀφορίσῃ τινὰ ἀνευλόγως, ἐφ' ὅσον καιρόν ἐκεῖνος οὐ κοινωνεῖ τῷ ἀφορισθέντι, μηδὲ ἐκείνῳ τῷ ἀφορίσαντι δηλαδή, κοινωνῶσιν οἱ ἄλλοι ἐπίσκοποι. Επάγει δὲ καὶ τὴν αἰτίαν, ἵνα μὴ ταχεῖς καὶ ἀπε ρίσκεπτοι ὦσι πρὸς κατηγορίας καὶ πρὸς ἀφορισμόν, καὶ μὴ κατά τινων λέγωσιν & ελέγξαι οὐ δύνανται. Καὶ ἀπὸ μὲν τοῦ παρόντος κανόνος οὕτω κολάζεται ὁ ἀνευλόγως ἀφορίσας ἐπίσκοπος. Ἐγὼ δὲ νομίζω ότι οὐ μόνον ταῦτα οὕτω κολασθήσεται ὁ τοιοῦτος επίσκοπος, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀνευλόγου τούτου ἀφορισμού λαληθέντος παρὰ μείζονι ἀρχιερεῖ, ὁ μὲν ἀφορισθεὶς λυθήσεται τοῦ ἀφορισμοῦ, ὁ δὲ ἀφορίσας τιμωρηθήσεται κατὰ τὴν Ἰουστινιάνειον Νεκρὰν, ἤτοι κατὰ τὸ κι' κεφάλ. τοῦ α' τίτλου τοῦ γ' βιβλίου, ὃ καὶ ἐν διαφόροις κανόσι κατεστρώθη, καὶ κατὰ τὸν δ' κανόνα τῆς ζ' συνόδου. Καὶ ἀνάγνωθι τὸν τοιοῦτον κανόνα καὶ τὴν Νεαρὰν καταστρωθεῖσαν εἰς τὴν ἑρμηνείαν αὐτοῦ, καὶ τὸν ιδ' κανόνα τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου. ΖΩΝΑΡ. Ο παρεσιώπησεν ὁ ἀνωτέρω κανων, οὗτος προήνεγκεν εἰς φανερόν. Τὸ δὲ ἦν τὸν Ἐὰν μὴ θέλῃ ὁ ἐπίσκοπος κοινωνῆσαι τῷ παρ' αὐτοῦ ἀφο ορισθέντι, ὡς ἔγκλημά τι αὐτῷ ἐξαγορεύσαντι, τί περὶ τοῦ τοιούτου οἰκονομηθήσεται; Φησὶ γοῦν ὅτι, ἐὰν ἀφορίσῃ τινὰ οὐ δικαίως, ἐφ' ὅσον καιρὸν ἐκεῖνος οὐ κοινωνεῖ τῷ ἀφορισθέντι, μηδὲ ἐκείνῳ, τῷ ἀφοῦ ρίσαντι δηλαδή, κοινωνῶσιν οἱ ἄλλοι ἐπίσκοποι· ἐπάγει δὲ καὶ τὴν αἰτίαν, ἵνα μὴ ταχεῖς καὶ ἀπερίσκεπτοι PATROL, GR. CXXXVIII, illius communionem admittere necesse habeat; quamvis ab ea communicatione se abstinere velle profiteatur, ex eaque conscientiam suam offendi causetur. Hic enim per σκινδαλμόν, aut scandalum, aut conscientiæ confessione auditi facinoris eoncitatæ ac perturbatæ tumultum intellige. ARIST. ‹ Episcopo dicenti, quod crimen mihi soli ‹ vicinus confessus est, si vicinus negaverit, fides ‹ non est facile habenda. › Fides episcopo non est habenda dicenti, quod clericus quispiam mihi soli crimen confessus est, et ob id gradu aut communione eum arceo. Si enim ncgat ille, quem confessum esse dicit, non debet eum condemnare; aut se injuria affectum existimare, quod ipsi soli non adhibetur fides. CANON CXXXIV. ‹ Ne episcopus temere quempiam privet commu • nione. Quamdiu segregato non communicat • proprius episcopus, eidem episcopo alli non communicabunt episcopi: ut magis caveat ‹ episcopus, ne adversus aliquem dicat id, quod • documentis probare apud alios non potest.» BALS. Quod superior canon prætermiserat, hie in apertum protulit. Id autem erat: Si noluit episcopus ei communicare qui a se segregatus est, qui ipsi aliquod crimen dixerit: quid ei fiet episcopo, qui injuria ante condemnationem hominem segregavit? Dicit ergo, quod si aliquem injuria segregavit, quamdiu ei, qui segregatus est, nΟΠ communicat, nec illi, qui segregavit scilicet, alii communicabunt episcopi. Subjungit etiam causam, ne præcipites sint et inconsiderati in accusatione et infligenda segregatione: et ne dicant adversus aliquos, quæ probare non possunt. Et a præsenti quidem canone sic punitur episcopus, qui injuste segregavit. Ego autem existimo, quod is episcopus, non solum sic punietur, sed et dicta segregatione majori antistiti exposita, is quidem, qui est segregatus, a segregatione solvetur: qui autem segregavit, punietur secundum Justiniani novellam, seu secundum vicesimum quartum caput 669 primi tituli tertii libri, quod etiam in diversis canonibus situm est; et secundum quartum canonem septimæ synodi. Et lege hunc canonem et Novellam sitam in ejus interpretatione; et can. 14 sardic. synodi, ZONAR. Quod silentio superior canon texerat, hic in apertum protulit. Id autem erat ejusinodi; Si nolit episcopus ei communicare, quem quasi crimina ipsi confessum segregavit, quid huic ipsi episcopo fet? Respondet igitur, quod si aliquem injuria segregavit, quandiu ei, qui segregatus est, ipse non communicat; nec illi videlicet qui segre gavit alii episcopi communicabunt; causamque præterea subnectit; ne in accusatione segregatio14

aeque indigenda præcipites et inconsiderati sint, ὦσι πρὸς κατηγορίαν καὶ πρὸς ἀφορισμόν, καὶ μὴ neve cuiquam objiciant ea, quæ postea probare non possint. ARIST. Episcopus eum, qui non convictus est, • communione privans, et ipse aliorum similiter • communione privabitur.» Si quis episcopus clericum suum segregaverit, criminum nou convictum, sed sua sola condemna. tum conscientia, segregabitur et ipse, et aliorum episcoporum communione privabitur; ut illud observetur, ne facile contra quempiam dicat, quod probare non potest. CANON CXXXV. ‹ Aurelius episcopus dixit: Secundum ea, quæ ‹ totius synodi congregatæ meæque mediocrita- ‹ tis sententia definita suut, placet omnium re- ‹rum prius declarati perfecti tituli facere con- ‹ clusionem, et præsentis dici constitutionis ‹ tractatum acta ecclesiastica suscipiant: quæ ‹ autem nondum sunt pertractata, die sequenti • per fratres nostros, Faustinum episcopum, • Philippum et Asellum presbyteros, venerando ‹ fratri et coepiscopo nostro Bonifacio rescribe- • mus. Ει subscripserunt: Aurelius episcopus his decretorum actis a nobis susceptis sub- • scripsi. ‹ Valentinus episcopus primæ cathedræ Numi- ⚫dica regionis his actis subscripsi. • Faustinus episcopus Potenting Ecclesia, pro- • vinciæ Piceni, legatus Romanæ Ecclesiæ, his • actis subscripsi. • Alypius episcopus Thagatensis, legatus pre- «vinciæ Numidiæ, his actis subscripsi. • Augustinus episcopus Hipponensis, legatus ● provinciæ Numidiæ, bis actis subscriosi. • Possidius episcopus Calainensis, legalus pro- • vincis Numidiz, bic actis subscripsi. • Fortunatianus Neapolitanus, bis actis subscri- • psi. ‹ Rußlanus Muzuensianus, his actis subscri- • psi. • Prætextatus Sicilibensis, his actis subscrii psi. • QuodvultJeus Verensis, bis sotis subscri- • psi. • Candidus Germanie, his actis subscripsi. ● Colonius Uticensis, his actis subscripsi. ‹ Maximianus Acyrogensis, his actis subscriκατά τινων λέγωσιν, & ελέγξαι οὐ δύνανται. ΑΡΙΣΤ. «Τον μὴ ἐλεγχθέντα κοινωνίας στερήσας • Επίσκοπος, στερεῖται καὶ αὐτὸς τῆς ἑτέρων • ὁμοίως, ο Εἴ τις ἐπίσκοπος κληρικὸν αὐτοῦ ἀφορίσει, μὴ ἐλεγχθέντα ἐπὶ πταίσματι, ἀλλ' ἐκ μόνης τῆς αὐτοῦ κατακριθέντα συνειδήσεως, ἀφορισθήσεται καὶ αὐτ τὸς, καὶ τῆς τῶν ἄλλων ἐπισκόπων κοινωνίας ἀποστερηθήσεται ὡς ἂν παραφυλάττηται τὸ μὴ εὐ χερῶς κατά τινος λέγειν όπερ ἀπελέγξαι οὐ δύ καται. ΚΑΝΩΝ ΡΑΕ. • Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Κατὰ τὰ ὁρισθέντα «τῇ γνώμῃ πάσης τῆς συναθροισθείσης συνόδου, • καὶ τῆς ἐμῆς μετριότητος, ἀρέσκει πάντων τῶν • πραγμάτων του προδηλωθέντος ὁλοτελοῦς τί • τλου ποιῆσαι τὸ συμπέρασμα, καὶ τὴν συζήτη - • σιν τῆς διατυπώσεως τῆς παρούσης ἡμέρας τὰ • ἐκκλησιαστικά πεπραγμένα ἀναδέξωνται· άτινα • δὲ ἀκμὴν οὐκ ἐπεξεργάσθησαν τῇ ἑξῆς ἡμέρα · διὰ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, Φαυστίνου τοῦ ἐπισκό ι που, Φιλίππου καὶ Ἀσέλλου τῶν πρεσβυτέρων, • τῷ προσκυνητῷ ἀδελφῷ καὶ συνεπισκόπῳ ἡμῶν • Βονιφατίῳ ἀντιγράψομεν. Καὶ ὑπέγραψαν • Αυρήλιος ἐπίσκοπος τοῖς παροῦσι τῶν όρων πε • πραγμένοις τοῖς παρ' ἡμῖν δεχομένοις ὑπ • έγραψε. • Βαλεντίνος τῆς πρώτης καθέδρας ἐπίσκοπος • τῆς Νουμηδικῆς χώρας τοῖς παροῦσι πεπραγμέ νοις ὑπέγραψα. • Φαυστίνος Επίσκοπος τῆ; Ποτεντινής Εκκλη ο σίας, επαρχίας Πικένου, τοποτηρητής τῆς Ῥω • μαϊκῆς Ἐκκλησίας, τοῖς παροῦσι πεπραγμένος • ὑπέγραψα. • ᾿Αλύπιος ἐπίσκοπος θυγατένσης, τοποτηρητής • τῆς Νουμηδικῆς χώρας, τοῖς παροῦσι πεπραγμέ • ναις ὑπέγραψα. • Αὐγουστῖνος ἐπίσκοπος Ιππώνης, τοποτηρητής • της Νουμηδικής επαρχίας, τοῖς παροῦσι που • πραγμένοις ὑπέγραψα. • Ποσίδιος επίσκοπος Καλαμένης, τοποτηρητής • τῆς Νουμηδικῆς ἐπαρχίας τοῖς παροῦσι πεπραγ • μένοις ὑπέγραψα. • Φουρτουνατιανός Νεαπολίτης τοῖς παροῦσι πε • πραγμένοις ὑπέγραψα. • Ρουφιανός Μουζουενσιανὸς, τοῖς παροῦσι πε- • πραγμένοις ὑπέγραψα. • Πραιτεξτάτος Σικηλίδευσης τοῖς παροῦσι πε • πραγμένοις ὑπέγραψα. • Κουοδβουλτδέος Βερίσης τοῖς παροῦσι πεπραγ- • μένοις ὑπέγραψα, • Κάνδιδος Γερμανίας τοῖς παροῦσι πεπραγμέν ι νοις ὑπέγραψα. • Κολώνιος Οντικένσης τοῖς παροῦσι πεπραγμέν • νοις ὑπέγραψα. • Μαξιμιανός 'Ακυρεγεντίωτης τοῖς παροῦσι περ ι πραγμένοις ὑπέγραψα.

IN CAN. CXXXV CONC. CARTHAG. • Ιουκοῦνδος Σουφετουλέντης, τοποτηρητής τῆς • Βυζακινῆς ἐπαρχίας, τοῖς παροῦσι πεπραγμένοις • ὑπέγραψα. • Μαξιμιανός τοποτηρητής τῆς Βυζακηνῶν ἐπ- • αρχίας τοῖς παροῦσι πεπραγμένοις ὑπέγραψα. • Ιλαριανός Ωραιοκέλλος, τοποτηρητής της • Βυζακινῆς χώρας, τοῖς παροῦσι πεπραγμένοις • ὑπέγραψα. • Νινέλλος Ρουσουῤῥηανίτης, τῆς Καισαριανής • χώρας τοποτηρητής, τοῖς παροῦσι πεπραγμένοις • ὑπέγραψα. • Λαβρέντιος Ικοσιτανός, τῆς Καισαριανής χώ- • ρας τοποτηρητής, τοῖς παροῦσι πεπραγμένοις • υπέγραψα. • Νουμεριανός Ρουσουγουριώτης, τῆς Καισαρια - ⚫ Jucundus Suffetulensis, legatus provinciæ By- ‹ zacenæ, his actis subscripsi. ‹ 670 Maxinıianus legatus provinciæ Byzace- • næ, his actis subscripsi. Hilarianus Horaiocellensis, legatus provincia • Byzacens, bis actis subscripsi. • Ninellus Rusurrianita, legatus provincia Cesariensis, bis actis subscripsi. • Laurentius Icositanus, legatus provincia Ca • sariensis, his actis subscripsi. ● Numerianus Rusuguriensis, legatus provinciæ • νῆς χώρας τοποτηρητής, τοῖς παροῦσι πεπραγ-. Caesariensis, bis actis subscripsi. • μένοις ὑπέγραψα. • Λέων ἀπὸ Μόκτης, τῆς Καισαριανής χώρας • τοποτηρητής, τοῖς παροῦσι πρεπραγμένοις υπέ • γραψα. • Αλλος Λέων, τῆς Σιτηφένσης επαρχίας τοπο ατηρητής, τοῖς παροῦσι πεπραγμένοις ὑπέγραψα. • Καὶ οἱ λοιποὶ ἐπίσκοποι διακόσιοι δεκτεπτὰ • ὁμοίως υπέγραψαν. • Φίλιππος πρεσβύτερος, τοποτηρητής της Ρω • μαϊκῆς Ἐκκλησίας, τοῖς παροῦσι πεπραγμένοις • ἀφ᾽ ἡμῶν ἀναγνωσθεῖ τιν ὑπέγραψα. • Ασέλλος πρεσβύτερος, τοποτηρητής τῆς Ῥω- • μαϊκῆς Ἐκκλησίας, τοῖς παροῦσι πεπραγμένοις, 4 τοῖς δι' ἡμᾶς ἀποσταλεῖσιν, ὑπέγραψα. • Αρχεται ἡ ἀπὸ πάσης τῆς ἐν Αφρικῇ συνόδου - προς Βονιφάτιον τὸν τῆς Ῥωμαίων Εκκλησίας • ἐπίσκοπον, διὰ Φαυστίνου ἐπισκόπου, Φιλίππου · καὶ 'Ασέλλου πρεσβυτέρων, τῶν τοποτηρητῶν 4 τῆς Ῥωμαϊκῆς Ἐκκλησίας ἀποσταλείσα επιστολή. • Δεσπότῃ μακαριωτάτῳ καὶ τιμιωτάτῳ ἀδελφῷ • Βονιφατίῳ, Αυρήλιος, Βαλεντίνος τῆς πρώτης • καθέδρας τῆς Νουμιδικῆς ἐπαρχίας, καὶ οι • παραγενόμενοι τὸν ἀριθμὸν διακόσιοι δεκα- • επτά, ἐκ πάσης τῆς ἐν 'Αφρικῇ συνόδου. Ἐπειδὴ «τῷ Κυρίῳ ήρεσεν, ἵνα περὶ ὧν ἅμα ἡμῖν δια • επράξαντο οἱ ἁγιώτατοι ἀδελφοὶ ἡμῶν, Φαυστί • νος ὁ συνεπίσκοπος, καὶ οἱ συμπρεσβύτεροι Φίο λιππος καὶ 'Ασέλλος, μή, τῷ τῆς μακαρίας • μνήμης Ζωσίμῳ τῷ ἐπισκόπῳ, ἀφ᾽ οὗ πρὸς • ἡμᾶς γράμματα καὶ ἐντολὰς ἤγαγον, ἀλλὰ τῇ • ὑμετέρα τιμιότητι εἰς τὸν ἐκείνου τόπον θεόθεν • κατασταθείσῃ ἡμετέρα βραχύτης ἀντιγράψῃ, · τὰ τῇ ἑκατέρων ἡμῶν ὁμονοία περατωθέντα ὀφείλομεν διὰ βραχέων εμφανή καταστῆσαι, οὐ 4 μὴν τὰ τοῖς ἐκεταμένοις τῶν πεπραγμένων • κυλίσμασι κατεχόμενα ἐν οἷς σωζομένης μεν • τῆς ἀγάπης, οὐ χωρὶς δὲ μικροῦ τῆς ἀμφισβήτ • τήσεως καμάτου παρειλκύσαμεν, σκεπτόμενοι τὰ ε εἰς τὸ πρᾶγμα συντείνοντα τοῖς πεπραγμένοι; • ἐνθεῖναι. Κἀκεῖνος γάρ, εἰ ἔτι ἦν ἐν τῷ σώματι • τούτῳ, χαριεστέρως εδέχετο όπερ ἔβλεπεν είρηο νικωτέρως περατωθεν, κύριε ἀδελφέ. Απιά- • ριος ὁ πρεσβύτερος, οὗτινος καὶ περὶ τῆς χειρο • Leo Moctensis, legatus provinciæ Cæsariensis, ‹his actis subscripsi. Alius Leo, legatus provinciæ Sitifensis, his c actis subscripsi. ● Et cæteri episcopi ducenti et septemdecem si- ‹ militer subscripserunt. ● Philippus presbyter, legatus Ecclesiæ Roma- ‹ næ, his actis a nobis relictis subscripsi. • Asellus presbyter, legatus Ecclesia Romana, ‹ his actis per nos missis subscripsi. • Incipit ab universa Africana synodo ad Bonifa- • cium Ecclesiæ Romanæ episcopum, per Fau- ‹ stinum episcopum, Philippum et Asellum pre- • sbyteros, Romanæ Ecclesiæ legatos, missa ‹ epistola. Domino beatissimo et venerabilissimo • fratri Bonifacio, Aurelius, Valentiuus, prinz • sedis Numidicæ provinciæ, οι reliqui qui ad- ‹ fuerunt numero 217 ex universa Africana c synodo. Quoniam Domino placuit, ut de iis, • quæ nobiscum peregerunt sanctissimi fratres nostri, Faustinus episcopus, et compresbyteri Philippus et Asellus, non beatæ memoriæ ‹ Zosimo episcopo, quo ad nos litteras et ‹ mandata, attulerunt, sed vestræ venerationi, • quæ in illius locum divinitus constituta esi, ‹ humilitas nostra rescriberet: quæ utrorumque ‹ nostrum concordia Anita sunt, dehemus ea § paucis declarare; sed non ea, quæ prolixis • actorum involucris detinentur, quæ servata • quidem charitate, sed non sine parvo dubita· ‹ tioni labore deduximus; hoc agentes, ut quæ ad < rem conferunt, actis inserantur. ille eniin si adl ‹ huc esset in hoc corpore, gratius acciperet quo:1 c magis parate fuitum videret, domine frater. • Apiarius presbyter, de cujus ordinatione et ex- ‹ communicatione et appellatione exortum est, • non solum Siccensi, sed et universæ Africame • Ecclesia, non parvum scandalum, de oinai- • bus, in quibus erravit, peuita venia, commu-

• τονίας καὶ τῆς ἀκοινωνησίας καὶ προκλήσεως • ἀνεφξη οὐ μόνον τῇ ἐν Σίκῃ, ἀλλὰ καὶ τῇ ἐν πάσῃ • τῇ 'Αφρικῇ ἐκκλησίᾳ οὐ μικρὸν σκάνδαλον περί · πάντων ὧν ἐπλανήθη συγγνώμην αἰτήσας, τῇ • κοινωνίᾳ ἀποκατέστη. Πρώτος γὰρ ὁ συνεπί • σκοπος ἡμῶν Οὐρανὸς ὁ τῆς Σίκης, ὅσον ἦν ἐν • αὐτῷ διορθωτέον, ἀναμφιβόλως διωρθώσατο. Ἐπειδὴ δὲ τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρήνης καὶ ἡσυ · χίας οὐ μόνον πρὸς τὸ παρὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ · ἑξῆς ἔδει πρόνοιαν ποιήσασθαι, ὅτι πολλά της • αυτα προηγήσαντο, ὅπως ἀπὸ τῶν ὁμοίων ἢ καὶ • βαρυτέρων τῶν μετὰ ταῦτα προσφυλαξώμεθα ήρε • σεν ἡμῖν, ἵνα ἐκ τῆς ἐν Σίκῃ Ἐκκλησίας ἀποκινη • θῇ ὁ πρεσβύτερος Ατιάριος, φυλαττομένης αὐτῷ • δηλονότι τῆς τιμῆς τοῦ βαθμοῦ αὐτοῦ· καὶ λαμ- • βάνων κατὰ τοὺς κανόνα; ἐπιστολὴν, ὁπουδή- • ποτε ἀλλαχοῦ βουληθείη καὶ δυνηθείη, τῷ καθή ‹ nioni restitutus est. Primus enim coepiscopus • noster Urbanus Siccæ, quidquid erat a se cor- ‹ rigendum, sine dubitatione correxit. Et quia • ecclesiasticæ paci et quieti, non solum in præ- • sens, sed in futurum etiam tempus, providen- ‹ dum est; quoniam multa ejusmodi præcesse- • runt, ut a similibus, vel etiam gravioribus, in • posterum caveamus: placuit, ut Siccensi Ec- • clesia movealur presbyter Apiarius, ei scili- ‹ cet servato gradus sui honore; et accipiens • secundum canones epistolanı, ubicunque alibi ‹ voluerit et potuerit, presbyteri officium obeat • el sacra celebret. Quod quidem ipsi Apiario, • cum id propriis litteris petivisset, absque ulla • difficultate concessimus. Antequam autein vel ‹ ipsa causa ita finiretur, inter alia, quæ assi- • duis disceptationibus versabamus, 671 cum • ipsa ratio postularet, ut a fratribus nostris, • Faustino coepiscopo nostro, et Asello et Phi- ‹ lippo presbyteris, peteremus, ut ecclesiasticis • actis afferrent, si quid eis esset commissum, ‹ quod una nobiscum esset agendum; nonnulla • quidem sine scriptis verbis persecuti sunt. ‹ Cum autem nos postulassemus commonitorium, quod ab eis in scriptis proferebatur, id pro- ‹ duxerunt; quod a nobis lectum, actis præterea ‹ insertun, est, quæ etiam ad vos per eos in • praesentia feruntur. In quo quatuor ab eis no- ‹ biscum agenda inserta erant; unum de appel- «lationibus episcoporum ad Romanæ Ecclesiæ t sacerdotem; secundumn, ne episcopi ad cumni-C ‹ tatum tenere navigarent; tertium autem, ut ‹ presbyterorum et diaconorum causæ a finitimis ● episcopis examinarentur, si a propriis temere • communione moti fuerint: quartum de Ur1 bano episcopo excommunicando, vel Romam • citando, nisi quæ corrigi oportet, corrigal. • Ex quibus omnibus de primo et tertio, id est, c ut liceat episcopis Romam appellare, et ut ‹ causæ clericorum ab ipsarum provinciarum ‹ episcopia finiantur, anno præcedente nostris • quoque litteris eidem venerandæ memoriæ ● Zosimo episcopo datis ostendere studuimus,ut ea • sine ulla illius injuria aliquantisper servaremus, ‹ donec Nicænæ synodi decretorum facta essel › inquisitio. Et nunc a tua sanctitate petimus, ut ‹ quomodo ea a Patribus Nicææ facta sunt, SIC ‹ ea a nobis servari, et illic apud vos quæ sunt ‹ in ipso commonitorio posita exerceri facias: hoc est, ut si episcopus accusatus fuerit, et ‹ congregati ejusdem provinciæ episcopi eum ju- ‹ dicaverint, et e suo gradu deposuerint, quando ‹ appellare visum fuerit, et ad beatissimum Ro- ‹ manæ Ecclesiæ episcopum confugerit; si eum ‹ esse audiendum censuerit, justumque esse du4 xerit, ut renovetur judicium, finitimis episcopis, et in propinqua provincia constitutis scri- ● bere dignetur, ut ipsi omnia diligenter inquirant ← et ex veritatis- fide finiant. Sin autem is, qui • κοντι τοῦ πρεσβυτερίου λειτουργήσῃ. Οπερ τῷ • αὐτῷ ᾿Απιαρίῳ δι' οἰκείων γραμμάτων α}. • τήσαντι χωρίς τινος δυσχερείας συνεχωρήσα • μεν. Πρὸ τοῦ δὲ ἡ αἰτία αὕτη τῷ τοιούτῳ • πέρατι παραδοθῇ, μεταξὺ τῶν ἄλλων, ἅτινα ο διηνεκέσι διαγνώσεσιν ἀναστρέφομεν, αὐτοῦ • τοῦ λόγου ἀπαιτήσαντος, ὥστε τοῖς ἐκκλη • σιαστικούς πεπραγμένοι, ζητῆσαι ἡμᾶς παρὰ · τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν Φαυστίνου τοῦ συνεπι- • σκόπου, καὶ Φιλίππου καὶ Ἀσέλλου τῶν συμ • πρεσβυτέρων, ἵνα προενέγκωσιν εἴ τι δή- • ποτε ἦν αὐτοῖς ἅμα ἡμῖν πρακτέον ἐπιτραπέν, • τινὰ μὲν ἀγράφως διὰ λόγων ἐπεξειργάσαντο • ἡμῶν δὲ ἀπαιτησάντων ὅπερ ἐπεφέροντο ἔγ • γραφον κομμανιτάριον, τοῦτο προήγαγον· ὅπερ • ἀναγνωσθὲν παρ' ἡμῶν, τοῖς πεπραγμένοις • ἔτι μὴν ἐνετάγη, τοῖς καὶ πρὸς ὑμᾶς δι' αὐτῶν · ἐπὶ τοῦ παρόντος φερομένοις. Ἐν ᾧ τέσσαρα • αὐτοῖς τινα ἅμα ἡμῖν πρακτέα ενετάγησαν· ἐν · περὶ ἐγκλήτων ἐπισκόπων πρὸς τὸν τῆς Ῥω • μαίων Ἐκκλησίας Ιερέα· δεύτερον ἵνα ἐπὶ τὸ • κομιτάτον ἐπίσκοποι, ὡς ἔτυχε, μὴ πλεύσωσιν· • τρίτον περὶ τοῦ τὰς αἰτίας τῶν πρεσβυτέρων · καὶ διακόνων ζητεῖσθαι παρὰ τοῖς ὁμόροις • ἐπισκόποις, ἐὰν ἐκ τῶν ἰδίων ἀπὸ κοινωνίας • προπετώς γένωνται τέταρτον, περὶ Οὐρανοῦ • τοῦ ἐπισκόπου ἀποκοινωνητέου, ἢ ἔτι μὴν ἐν • Ρώμῃ κλητέου, εἰ μὴ τὰ ἐφείλοντα διορθωθῆ • και διορθώσηται. Ἐξ ὧν πάντων περὶ τοῦ πρώτ • του καὶ τρίτου, τοῦτ' ἔστιν, ἵνα ἔξεστιν εἰς • Ῥώμην τοῖς ἐπισκόποις ἐκκαλεῖσθαι, καὶ ὅτι · αἱ τῶν κληρικῶν αἰτίαι παρὰ τοῖς τῶν ἐπαρο • χιῶν αὐτῶν ἐπισκόποις περατῶνται, ἤδη ἐν • τῷ προλαβέντι ἐνιαυτῷ γράμμασιν ἔτι μὴν • ἡμετέροις πεμφθεῖσι τῷ αὐτῷ τῆς προσκυνή • τῆς μνήμης Ζωσίμῳ τῷ ἐπισκόπῳ ἐσπουδάσα· • μεν εμφανίσαι, ἵνα ταῦτα χωρίς τινο ὕβρεω; • αυτοῦ πρὸς ὀλίγον φυλάξωμεν, ἕως οὗ ζήτησις • γένηται τῶν ὅρων τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου. Καὶ < νῦν δὲ ἀπὸ τῆς σῆς αἰτούμεθα ἁγιωσύνης, ἵνα, · ἐν τρόπον ταῦτα τὰ ἐν Νικαίᾳ ἀπὸ τῶν Πατέ • ρων ἐπράχθησαν, οὕτως αὐτὰ παρ' ἡμῶν φυ

IN CAN. CXXXV CONC. CARTHAG. • λαχθῆναι ποιήσῃς· καὶ αὐτόθι παρ' ὑμῖν τὰ ἐν «τῷ αὐτῷ κείμενα κομμονιτορίῳ γυμνασθῆναι • ποιήσῃς· τοῦτ' ἔστιν, ἐὰν ἐπίσκοπος κατηγοε ρήθῃ, καὶ οἱ συνελθόντες ἐπίσκοποι τῆς αὐτῆς • επαρχίας κρίνωσι, καὶ ἐκ τοῦ βαθμοῦ αὐτοῦ • καθέλωσιν αὐτὸν, ὅταν δόξῃ ἐκκαλεῖσθαι, καὶ • πρὸς τὸν μακαριώτατον τῆς Ῥωμαίων Ἐκκλησ «σίας ἐπίσκοπον καταφύγῃ· ἐὰν συνίδῃ αὐτὸν • ἀκουσθῆναι, καὶ δίκαιον λογίσηται, ώστε να • νεωθῆναι τὴν κρίσιν, γράψαι καταξιώσῃ τοῖς «ἐν τῇ ὁμόρῳ καὶ ἐγγιζούσῃ ἐπαρχία καθεστώ • σιν ἐπισκόποις, ἵνα αὐτοὶ πάντα ἐπιμελῶς • αναζητήσωσι, καὶ κατὰ τὴν πίστιν τῆς ἀληθείας • περατώσωσιν. Ἐὰν δὲ καὶ ὁ παρακαλῶν τὴν σ' αἰτίαν αὐτοῦ ἄνωθεν ἀκουσθῆναι ἰδίᾳ ἱκεσία κινήσ • σῃ τὸν Ρωμαϊκὸν ἐπίσκοπον, ἵνα ἐκ τοῦ αὐτοῦ • πλευροῦ πρεσβύτερον ἀποστείλῃ, ἐν τῇ ἐξουσία. · τοῦτ' ἔστι τοῦ ἐπισκόπου, τί βουληθῇ καὶ τί • κρίνῃ. Καὶ ἐὰν ψηφίσηται τοὺς ὀφείλοντας μετά 4 τῶν ἐπισκόπων παρόντας κρίναι, ἔχοντας τὴν • αὐθεντίαν αὐτοῦ ἐξ οὗ ἀπεστάλησαν, ἔσται ἐν · τῇ κρίσει αὐτοῦ· ἐὰν δὲ καὶ πιστεύσῃ ἀρκεῖν • τοὺς ἐπισκόπους πρὸς τὸ περατῶσαι τὰ τοῦ • πράγματος, ποιήσῃ ὅπερ τῷ σοφωτάτῳ αὐτῷ • συνίδῃ βουλεύματι. Ομοίως περὶ πρεσβυτέρων · καὶ διακόνων, ἐάν τις ἐπίσκοπος ὀργίλος, ὅπερ 4 εἶναι οὐκ ὀφείλει, ταχέως ή τραχέως κινηθῇ • κατά πρεσβυτέρου ἢ διακόνου ἰδίου, καὶ θεσ • λήσοι τοῦτον ἐκ τῆς ἰδίας ἐξορίσαι ἐκκλησίας • προνοητέον ἐστὶν, ἵνα μὴ ἀναιτίως καταδικα • σθῇ ἡ ἀπολέσῃ τὴν κοινωνίαν. Καὶ ἐχέτω δ • ἐκβληθεὶς ἐξουσίαν προσελθεῖν τοῖς ὁμοροῦσι, • καὶ ἡ αἰτία αὐτοῦ ἀκουσθῇ, καὶ ἐπιμελέστερον • ζητηθῇ· ὅτι οὐκ ὀφείλει παρακαλοῦντι αὐτῷ ἡ • ἀκρόασις ἀρνηθῆναι· κἀκεῖνος δὲ ὁ ἐπίσκοπος, • 6 ή δικαίως ἢ ἀδίκως ἐκβαλών, ἀνεξικακως • καταδέξηται τὰ τοῦ πράγματος ἐξετασθῆναι, • ἵνα ἡ κυρωθῇ ἡ διορθωθῇ ἡ γνώμη αὐτοῦ. Ταῦτα • δηλονότι ἕως τῆς παρουσίας τῶν ἀληθεστάτων • ἐξέμπλων τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου τοῖς πεπραγ μένοις ενεβλήθησαν ἅτινα ἐὰν ἐκεῖ, ἂν τρό • πον ἐν αὐτῷ τῷ κομμονιτορίῳ περιέχεται, τῷ • ἡμῖν διὰ τῶν ἀποσταλέντων ἀδελφῶν ἐκ τῆς ἀποστολικῆς καθέδρας ἐμφανισθέντι, καὶ παρ' «ὑμῖν τῇ αὐτῇ τάξει ἐν Ἰταλίᾳ φυλάττοντας, • οὐδαμῶς καὶ ἡμεῖς τῶν τοιούτων μεμνῆσθαι βουλόμεθα, ἢ οὐχ ὑποφέρειν επειγόμεθα, ἀλλὰ • πιστεύομεν ὅτι βοηθοῦντος τοῦ ἐλέους Κυρίου • τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, τῆς σῆς ἁγιωσύνης προεστώς • σης τῆς Ῥωμαϊκῆς Ἐκκλησίας, οὐκέτι λοιπὸν • ὑπομείνωμεν τὸν φόβον τοῦτον. Φυλαχθῶσι δὲ • περὶ ἡμᾶς ἅτινα καὶ μὴ λαλούντων ἡμῶν ὀφει • λουσι φυλαχθῆναι ἀδελφικῇ ἀγάπῃ, ἅπερ κατὰ «τὴν σοφίαν καὶ δικαιοσύνην, ἣν σοι ὁ Ὕψιστος • ἐδωρήσατο, καὶ αὐτὸς ἔτι μὴν συνορᾷς ὀφείλειν • φυλαχθῆναι, ἐὰν τυχὸν ἀλλοίως ἔχωσιν οἱ κανό- • νες τῆς ἐν Νικαία συνόδου. Ἡμεῖς γὰρ πλει • στοῖς ἐντυχόντες βιβλίοις, οὐδαμοῦ ἀνέγνωμεν · εἰς τὴν ἐν Νικαία σύνοδον ἐν Ῥωμαϊκοῖς βιο G ‹ causam suam' a principio audiri rogat, sua 'supplicatione Romanum episcopum moverit, ut • ex proprio suo latere presbyterium mittat; ‹ erit in potestate episcopi quid velit et quid • judicet. Et si statuerit, quinam debeant cum episcopis præsentes judicare, habentes ejus ‹ auctoritatem a quo missi sunt, ejus judicio ‹ relinquetur: sin autem crediderit sufficere ‹ episcopos ad finiendum negotium, faciat quod ‹ sapientissimo suo concilio visum fuerit. Similiter de presbyteris et diaconis; Si quis epi- ‹ scopus fracundus,'quod esse non debet, celeriter ‹ aut aspere adversus presbyterum vel diaconum ‹ suum motus fuerit, et velit eum ex propria ‹ Ecclesia segregare; providendum est, ne sine • causa condemnetur, vel perdat communionemi. ‹ Et is qui ejectus est, potestatem habeat acce- ‹ dendi ad finitimos, et causa ejus audiatur, et ‹ diligentius examinetur, quia non debet ei • roganti auxilium denegari: ille autem episco- ‹ pus, qui sivejuste sive injuste ejecit, toleranter • feret rem examinari, ut vel confirmetur vel • corrigatur ejus sententia. Hæc scilicet, usque ‹ ad præsentiam verissimorum exemplarium • Nicenæ synodi, actis inserta sunt: quæ quidem • si illic, quomodo in ipso commonitorio conti- ‹ netur, quod nobis per fratres a sede apostolica. c missos ostensum est, apud vos quoque in ‹ eodem ordine in Italia servantur, nos eorum «. nequaquam meminisse volumus, vel non suf- ‹ ferre contendimus; 672 sed credimus, quod c adjuvante Domini Dei nostri misericordia, tua ‹ sanctitate Romanæ Ecclesiæ præsidente, hunc ‹ deinceps metum non suscipiemus. Servabuntur ‹ autem etiam erga nos, quæ nobis quoque lacentibus servari debent dilectione fraterna: ‹ quæ pro sapientia et justitia, quam tibi dedit ‹ Altissimus, ipse quoque sentis servari debere, ‹ si forte aliter se habeant canones Nicænæ , synodi. Nos enim, qui in plures libros inci- ‹ dimus, nunquam legimus in libris Romanis, in synodum Nicænam, quemadmodum in præ- ‹ dicto commonitorio isthinc transmissi sunt: • tamen quia hic in nullo libro Græco hæc in- ‹ venire potuimus, ex Ecclesiis Orientalibus, ‹ ubi ipsa decreta authentica dicuntur adhuo ‹ posse inveniri, ad nos illa deferri valde desi- ‹ deramus. Quare tuam etiam venerationem ‹ rogamus, ut ipse præterea scribere digneris ‹ ad illarum partium antistites, id est, Antiochen, Alexandrinæ et Constantinopolitanse ‹ Ecclesiæ, et ad alios, si tuæ sanctitati videatur, ‹ ut illinc ad nos Nicææ a sanctig{Patribus constituti • canones millantur; te pracipue hoc benefi. ‹cium Occidentalibus omnibus Ecclesiis Dei • auxilio conferente. Quis enim dubitat exemp ‹ plaria synodi Nicææ congregatæ verissima esso ‹ in Græcis, quæ a tam diversis locis et insi- • gnibus Græcis Ecclesiis deportata et collata

• βλίοις, όν τρόπον ἐν τῷ προλεχθέντι κομμονι • τορίῳ αὐτόθεν ἀπεστάλησαν· ὅμως, ἐπειδὴ ἐν · ταῦθα εἰς οὐδὲν βιβλίον Γραικόν ταῦτα εὑρεῖν ηδυνήθημεν, ἐκ τῶν ᾿Ανατολικῶν Ἐκκλησιῶν, • ἔνθα λέγονται τὰ αὐτὰ ψηφίσματα δύνασθαι τὰ • αὐθεντικὰ ἔτι μὴν εὑρεθῆναι, ἡμῖν προσεν- • εχθῆναι ταῦτα μάλλον ποθοῦμεν. Διὸ καὶ τὴν • σὴν σεβασμιότητα δυσωποῦμεν, ἵνα γράψαι καὶ • αὐτὸς ἔτι μὴν καταξιώσης πρὸς τοὺς ἐκείνων ι τῶν μερῶν ἱερεῖς, τοῦτ' ἔστι, τῆς ἐν ᾿Αντιο ι χείᾳ Ἐκκλησίας, καὶ τῆς Ἀλεξανδρέων, καὶ • τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ ἄλλοις δὲ, ἐὰν • παραστῇ τῇ σῇ ἁγιωσύνῃ, ὅπως ἐκεῖθεν πρὸς ἡμᾶς οἱ ἐν Νικαία παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων • ὁρισθέντες έλθωσιν κανόνες, σοῦ κατ' ἐξαίρε • τον τὴν εὐεργεσίαν ταύτην πάσαις ταῖς Δυτι • καῖς Ἐκκλησίαις τῇ τοῦ Κυρίου βοηθείας συν • consentiunt? Quod quidem donec factum fuerit, quæ in dicto conmonitorio nobis allata • sunt, de appellationibus episcoporum ad Ro • manæ Eeclesiæ sacerdotem, et de causis cleri- • corum, quæ debent a suarum provinciarum • episcopis finiri, nos etiain servaturos profitemur • usque ad probationem: et vestram beatitudi- • nem, Deo volente, nobis ad hoc auxilium latu- ✔ ram confidimus. Reliqua autem, quæ in nostra ‹ synodo acta et confirmata sunt, quia prædicti • fratres nostri Faustinus coepiscopns, Philippus et Asellus presbyteri, secum deferunt, si ‹ vobis visum fuerit, ea vestræ sanctitati nota • facient. Et subscripserunt; Dominus noster te · «nobis in multos annos conservet, beatissime • frater. Subscripserunt quoque Alypius, Augu- ● Minus, Possidius, Marinus, et cæteri episcopi. › • εισάγοντος. Τις γὰρ ἀμφιβάλλει τὰ ἴσα ἀληθέστατα εἶναι ἐν Γραικοῖς τῆς ἐν Νικαία συν- • αθροισθείσης συνόδου ἅτινα ἀπὸ οὕτως διαφόρων τόπων καὶ ἐπισήμων Γραικῶν ἐκκλησιῶν προσ- • ενεχθέντα καὶ συγκριθέντα ὁμονοοῦσιν; Όπερ ἕως οὗ γένηται, τὰ ἐν τῷ προλεχθέντι κομμο • νιτορίῳ ἡμῖν προσενεχθέντα, περὶ τῶν πρὸς τὸν τῆς Ῥωμαϊκῆς Ἐκκλησίας Ιερέα ἐκκλήτων · τῶν ἐπισκόπων, καὶ περὶ τῶν αἰτιῶν τῶν κληρικῶν τῶν ὀφειλουσῶν περατοῦσθαι παρὰ τοῖς • τῶν ἰδίων αὐτῶν ἐπαρχιῶν ἐπισκόποις, ἡμεῖς ὁμολογοῦμεν καὶ φυλάξοντας ἕως τῆς ἐπικυ • ρώσεως, καὶ τὴν ὑμετέραν μακαριότητα, θέλοντος τοῦ Θεοῦ, πρὸς τοῦτο ἡμῖν βοηθήσουσαν • θαῤῥοῦμεν. Τὰ δὲ λοιπὰ, τὰ ἐν τῇ ἡμετέρα συνόδῳ πραχθέντα καὶ βεβαιωθέντα, ἐπειδή οι • προλεχθέντες ἀδελφοὶ ἡμῶν Φαυστίνος ὁ συνεπίσκοπος, Φίλιππος καὶ Ἀσέλλος οι πρεσβύτε · ροι, μεθ' ἑαυτῶν ἐπιφέρονται, ἐὰν καταξιώσητε, γνωστά ποιήσουσι τῇ ὑμετέρᾳ ἁγιωσύνῃ· • Καὶ ὑπέγραψαν ὁ Κύριος ἡμῶν φυλάξοι σε ἡμῖν ἐπὶ πλείστους χρόνους, μακαριώτατε • ἀδελφέ. Υπέγραψαν ὁμοίως, Αλύπιος, Αὐγουστίνος, Ποσσείδιος, Μαρίνος, καὶ οἱ λοιποὶ ἐπίσκοποι. ο BALS. Cum Zosimus papa Romanus, qui ad præsentem synodum legatos miserat, esset mortuus, Bonifacius ejus loco constitutus est, ad quem syrodus scribit, quæ in ipsa gesta sunt in compenriam redigens. Declarat autem et quæ de Apiario presbytero acta fuerant, atque etiain eos servaturos appellationes quæ petebantur ad Romanam Ecclesiam, donec allati fueriut canones, qui a Nicæna synodo editi fuere. ΒΑΛΣ. Ζωσίμου τοῦ πάππα Ρώμης, τοῦ ἀποστεί λαντος τοποτηρητὰς εἰς τὴν παροῦσαν σύνοδον, τελευτήσαντος, ὁ Βονιφάτιος πρὸς τὸν ἐκείνου θρό νον κατέστη, πρὸς ἐν ἡ σύνοδος γράφει, ἀναφέρουσα τὰ ἐν αὐτῇ πραχθέντα κατ' ἐπιτομήν. Παραδηλοῖ δὲ καὶ τὰ περὶ τοῦ Ἀπιαρίου τοῦ πρεσβυτέρου· ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ φυλάξαι τὰς πρὸς Ἐκκλησίαν τῆς Ῥώμης ζητουμένας ἐκκλήτους, μέχρις ἂν προκη μισθῶσιν οἱ παρὰ τῆς ἐν Νικαία συνόδου ἐκτεθέντες κανόνες. ΖΩΝΑΡ. Οι σταλέντες ἐκ Ρώμης πρὸς τὴν σύ νοδον ταύτην τοποτηρηται, ὧν πρὸς ὄνομα μέμνηται ἡ ἐπιστολὴ, παρὰ Ζωσίμου τοῦ πάππα τῆς Ῥώμης ἐστάλησαν· ἐκείνου δὲ ἐν τῷ μέσῳ τελευτήσαντος, ὁ Βονιφάτιος εἰς τὸν ἐκείνου θρόνον ἀντικατέστη, ZONAR. Qui Roma missi legati ad banc synodum convenere, quorum nominatim epistola menijnit, a Zosimo papa Romano missi fuerant: qui cum interea diem suum obiisset, in ejus locuma Bonifacius suffectus est: ad quem synodus litteras mittit, quæque acta decretaque fuerant. brevi ser- πρὸς ἐν ἡ σύνοδος γράφει, ἀναφέρουσα τὰ ἐν αὐτῇ monis compendio et concise, non, quemadmodum gesta fuerant, longo orationis ambitu ac verborum involucris circuitioneque refert. Nuntiare porro se quæ otriusque partis consensu statula fuerant synodus asserit. Uterque antem de duobus intelligitur. Proinde, et qui synodo aderant in duas parles divisos (nisse indicant; alteram quidem, quæ Africæ episcopos; alteram vero, quæ Roma missos lega. tos complecteretur: Quae igitur, inquiunt, utriusque partis consilio decreta sunt, ea his tibi litteris declaramus. Apiarius ob quædam crimina ab epi- ¿ropis Africæ segregatus, Romam profectus est. In Africam porro remissus a 673 papa, ea in quibus aberraverat confitetur. Quædam enim illum πραχθέντα, καὶ οἰκονομηθέντα, ἀναφέρει δὲ ταῦτα διὰ βραχέων ἀντὶ τοῦ συντόμως, καὶ ἐν ἐπιτομή, οὐ μὴν ὡς ἐπράχθησαν διὰ μακρηγορίας καὶ ἐπι τεταμένων κυλισμάτων, ήγουν μακρῶν περιόδων καὶ στροφῆς λόγων. Αναφέρειν δὲ λέγει τὰ τῇ ἑκατέρων ὁμονοίᾳ περατωθέντα. Τὸ δὲ ἑκατέρων ἐπὶ δύο νοεῖται. Εἰς δύο οὖν μοίρας καὶ οὗτοι τοὺς τῆς συνόδου διείλον· μίαν μὲν τὴν τῶν ἐξ Ἀφρικῆς ἐπισκόπων, ετέραν δὲ τὴν τῶν ἐκ Ρώμης σταλέντων τοποτηρητῶν. "Α γοῦν, φησί, παρ' ἑκατέρων τῶν μερῶν ᾠκονόμητο, φανερά σοι παριστῶμεν. Ο Απιάρος διά τινα αἰτιάματα ἀφορισθεὶς παρὰ τῶν ἐν 'Αφρικῇ ἐπισκόπων, ἀπῆλθεν εἰς Ῥώμην. 'Ανα τεμφθεὶς δὲ παρὰ τοῦ πάππα εἰς Αφρικήν, ώμολό

IN CAN. CXXXV CONC. CARTHAG. γησε τὰ περὶ ὧν ἐπλανήθη. "Εοικε γὰρ λέγειν τινὰ contra ecclesiasticos ordines locutum fuisse appa παρὰ τοὺς τῆς Ἐκκλησίας θεσμούς. Ταῦτα οὖν ὁμολογήσας, συγγνώμης ηξίωτο, καὶ μένειν μὲν ἐπὶ τῆς οἰκείας εἰάθη τιμῆς, οὐ μέντοι καὶ ἐν τῇ ἐκκλησία εἶναι, ἐν ᾗ καὶ πρότερον ἦν, ἀλλὰ εἰς ἑτέραν, ὅποι βούλοιτο, ἀπελθεῖν. Καὶ περὶ τούτου τῷ πάππα ή σύνοδος ἔγραψεν· ὁμοίως καὶ περὶ τῶν ἐνταλθέν των τοῖς ἐκ Ρώμης σταλείσι τοποτηρηταῖς, ἂς καὶ ἀπαριθμοῦσι καὶ ὑπέσχοντο φυλάξαι τὸ τὰς ἐκκλήτους πρὸς αὐτὸν ἀναφέρεσθαι, μέχρις ἂν οἱ παρὰ τῆς ἐν Νικαία πρώτης συνόδου προκομισθῶσιν αὐτοῖς κανόνες, ἵνα εἰ ἐκείνοις τοῖς Πατράσι ταῦτα ἔδοξεν, οὕτω γίνηται, Ηξίωσαν δὲ γράψαι καὶ πρὸς τὸν Ἀντιοχείας, καὶ ᾿Αλεξανδρείας καὶ Κων σταντινουπόλεως, στείλαι αὐτοῖς τοὺς κανόνας τῆς ἐν Νικαία συνόδου, ἵνα πληροφορηθῶσιν, εἰ τοῖς Πατράσιν ἐκείνοις κεκανόνισται τὸ ἀναφέρεσθαι τὰς ἐκκλήτους τῶν ἐπισκόπων πρὸς τὸν Ῥώμης ἐπίσκο πον. Ἡμεῖς γὰρ, φασί, πλείστας ἀναγνόντες βίβλους Ρωμαϊκὰς, τοιούτους κανόνας οὐχ εύρομεν Γραι εν δὲ βιβλίον, ήγουν Ελληνικής διαλέκτου, οὐχ εύρομεν. ΑΡΙΣΤ'. «Οὐρανὸς ἐπίσκοπος Σίκκης, εἰ μὴ τὰ • ὀφείλοντα διορθωθῆναι, διορθώσεται, ἢ ἀποκοι • νωνητές έσται, ἢ ἐν Ρώμῃ κλητέος. ο Πρὸ τοῦ τὰ ἀντίγραφα τῆς ἐν Νικαία συνόδου παρά τε τοῦ ἁγίου Κυρίλλου τοῦ ἐπισκόπου Αλεξανδρείας καὶ τοῦ 'Αττικοῦ τοῦ Κωνσταντινουπό λεως ἐπισκόπου δέξασθαι βέβαια τὴν ἐν Καρθαγένη σύνοδον ταύτην, τὸν τῆς ἐν Σαρδική συνόδου και νόνα, περὶ τῶν ἐκκλήτων τῶν ἐπισκόπων πρὸς τὸν τῆς Ρωμαϊκῆς Ἐκκλησίας ἐπίσκοπον, ὡς κανόνα τῆς ἐν Νικαία συνόδου ἐδέχοντο. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὸν ἐπίσκοπον Σίκκης τὸν Ουρβανὸν ὥρισαν, εἰ μὴ διορθώσεται τὰ ὀφείλοντα παρ' αὐτοῦ διορθωθήναι, ἢ ἀφωρισμένον εἶναι· ἡ εἰ ἀμφιβάλει περὶ τοῦ ἀφορισμοῦ, μετακληθῆναι εἰς 'Ρώμην, καὶ τὰ περὶ τούτου παρὰ τοῦ πάππα ἐξετασθῆναι. ret; quæ culpam suam agnoscenti veniamque postulanti condonata sunt, utque dignitatem retineret, indutum: non ita tamen ut Ecclesian te neret, in qua antea fuerat, sed in aliam quancunque voluisset, abiret. Ac de eo synodus papas scripsit: similiter et de iis, quæ legati Roma missi in mandatis habebant, quæ etiam singula percensent, et servaturos se pollicentur, illud scilicet ut appelkationes ad eum fiant, donec ad ipsos primæ Nicænæ synodi canones afferantur, ut buic consueLudini, si Patres illi ita censuerint, acquiescaul. Per litteras quoque cum Antiocheno, Alexandrino, Constantinopolitanoque episcopo, de mittendis act ipsos Nicænæ synodi canonibus agi postulavere, ut, an inter illius concilil decreta hoc qnoque de provocationibus ad Romanum episcopum concedendis, exstet, certo queant cognoscere. Nos enim, inquiunt, in Latinis libris, quorum plures legimus, canonem hanc nequaquam. invenire potuimus: Gracum autem exemplar, hoc est, Græco idio mate exaratum, nullum habemus. ARIST. «Urbanus episcopus Sicce, nisi que a • corrigenda sunt, correxerit. vel excommuni- • candus est, vel Romæ citandus.) Antequam bæc Carthaginensis synodus firma synod: Nickenæ exemplaria a sancto Cyrillo episcopo Alexandrino et Attico episcopo Constantino - polilano accepisset, canonem synodi Sardicensis, de episcoporum ad Roman Ecclesia episcopum appellationibus, ut tanquam synodi Nicænæ canonem admiserunt. Et idcirco etiam Urbanum Siccæ. episcopum decreverunt, si non emendaret quæ ab eo emendari debuerunt, aut segregatum esse; aut, si de segregatione dubitet, Romam esse evocaudum, et negotia sua a papa examinari. Incipiunt rescripta Cyrilli Alexandriæ episcopi ‹ ad Africanam synodum: in quibus authentica Ni-. ‹ cænæ synodi e Græco translata per Innocentium • presbyterum misit et canones: quæ quidem epi- ‹ stolæ cum Nicæna synodo, per menioratum lu- ‹ nocentium presbyterum et Marcellum subdiaconum • Αρχεται τὰ πρὸς τὴν ἐν Ἀφρικῇ σύνοδον ἀντί • γραφα Κυρίλλου τοῦ τῆς ᾿Αλεξανδρέων επισκόπου· · ἐν οἷς τὰ αὐθεντικὰ τῆς ἐν Νικαία συνόδου ἀπὸ • Γραικών μεταβληθέντα διὰ Ἰννοκεντίου πρεσβυτέ- • ρου ἐπέστειλεν καὶ τοὺς κανόνας, αἵτινες ἐπιστολαί • μετὰ τῆς ἐν Νικαία συνόδου, διὰ τοῦ μνημονευθέν • τος Ιννοκεντίου πρεσβυτέρου καὶ Μαρκέλλου D. Ecclesia Carthaginensis, sanctissimo Bonifacio • ὑποδιακόνου τῆς ἐν Καρχηδόνι ἐκκλησίας, τῷ • ἁγιωτάτῳ Βονιφατίῳ ἐπισκόπῳ τῆς Ῥωμαϊκής • Εκκλησίας τῇ πρὸ ἐξ χαλανδῶν Δεκεμβρίων • ἀπεστάλησαν. • Κύριλλος κυρίοις τιμιωτάτοις καὶ ἀγιωτάτοις • ἀδελφοῖς καὶ συνεπισκόποις, Αύρηλίῳ, Βαλεντίνῳ, · καὶ πάσῃ τῇ ἐν Καρχηδόνι συναθροισθείσῃ ἅγιω • τάτῃ συνόδῳ. Ασπαζόμεθα ἐν Κυρίῳ τὴν ὑμετέ • ραν ἀγάπην. Τὰ γραφέντα παρὰ τῆς ὑμετέρα; • τιμιότητος, πολλὴν ἔχοντα θρησκείαν, μετά πάσης • χαρᾶς διὰ τοῦ τέχνου ἡμῶν Ἰννοκεντίου τοῦ πρε • σβυτέρου εδεξάμην. Τούτων δὲ παρ' ἡμῶν ἐλπι- • σθέντων, ὥστε ἐκ τοῦ τῆς ἡμετέρας ἐκκλησίας • σκρινίου τὰ ἀληθέστατα ίσα τῆς ἐν τῇ Νικαέων • Romana Ecclesia episcopo A. D. sexto calend. • Decembris missa sunt. • Cyrillus dominis venerabilissimis et sanctissi- • mis fratribus et coepiscopis, Aurelio, Valentino, ‹ et universæ sanctissime synodo Carthagine con- ‹ gregatæ. Salutamus in Domino vestram dilectio- ‹ nem. Quæ a vestra reverentia scripta sunt, ‹ multam pietatem continentia, cum omni lætitia ‹ per filium nostrum Innocentium presbyterum su- ¨‹ scepi. Cum hæc autem a nobis sperata fuerint, ‹ nos ex nostræ Ecclesiæ scrinio verissinia exem- ‹ plɔria authenticæ synodi, quæ habita fuit Nicææ.

• Bitlynice metropoli, ea quæ a sanctis Patribus ο μητροπόλει τῆς Βιθυνίας αυθεντικής συνόδου, τὰ • definita et confirmata sunt, sub nostræ fidei pro- • fessione, vestræ charitate missuros; necessarium ‹ duxi, domini fratres in primis venerabiles, sa- ‹lutatione præcedente, per cumdem filium nostrum ● Innocentiam presbyterum fidelissima exemplaria • authenticæ synodi Nicæ, quæ Bithyniæ urbs ‹ est, habitæ, vestræ charitati mittere;: quod etiam • in ecclesiastica Historia quærentes juvenietis. • De Pascha autem, ut scripsistis, renuntiamus • vobis, A. D. septimo decimo cal. Maias sequente • indictione uos celebraturos. Subscriptio: Deus et • Dominus noster sanctam vestram synodum cu- ‹ stodiat. Quod oramus, venerabilissimi fratres. › 674 • Incipit epistola Attici episcopi Constantino- < politani ad eosdem. Dominis venerabilissimis et beatissimis fratribus et coepiscopis, Aurelio, Valentino, et reliquis qui in Africana synodo convenerunt, Atticus episcopus. • Per Glium nostrum Marcellum subdiaconum ve- ‹ strum, litteras vestræ dilectionis cum omni ‹ lætitia accepi, Deo gratias agens, quod dignatus • sum frui tantorum fratrum benedictione. Do- • mini beatissimi fratres, scripsistis, ut veris- ‹ simos canones, qui Nicææ, quæ est Bithyniæ • metropolis, a Patribus constituti sunt, post ⚫ fidei expositionem mittam. Et quis est, qui ‹ communem fidem et decreta a Patribus consti- ‹ tuta, propriis fratribus deneget? Unde per * eumdem filium nostrum Marcellum subdiaco- < num vestrum valde festinantem, quemadmo- ‹ dum canones Nicææ a Patribus definiti sunt, c integre, ut jussistis, misi; rogans vestram • sanctam synodum, ut pro me plurimum • orare dignetur. Subscriptio: Dominus noster • custodiat vestram sanctitatem, quod oramus, • sanctissimi fratres. ‹ Incipiunt exemplaria Nicænæ synodi A. D. • sexto calendas Decembris, post consulatum cla4 rissimorum imperatorum, Honorii Xit et Theo- • dosii IX, Augustorum, Bonifacio Romano epi- • scopo missa. Credimus in unum Deum Patrem; • et deinceps sanctum symbolum ut in primà sy- • nodo scriptum est. ZONAR. Huic symbolo fidei, etiam exemplaria definitionum Nicæni concilii ex memoratis saeerdotibus adjuncta sunt, ut superius in omnibus continentur: quæ nos nunc rursum eadem scribenda esse necesse non putavimus. Rescripta Cyrilli Alexandria. ARIST. Quemadmodum ad nos scripsistis; nos ‹ fidissima exemplaria authenticæ synodi Nicææ, «παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ορισθέντα καὶ βεβαιω· • θέντα ὑποκάτω τῆς ὁμολογίας τῆς ἡμετέρας πίν • στεως, τῇ ὑμετέρᾳ ἀγάπῃ ἡμᾶς ἀποστείλει. • ἀναγκαῖον ἡγησάμην, κύριοι τιμιώτατοι ἀδελφοί, • ἀσπασμοῦ προηγουμένου, διὰ τοῦ αὐτοῦ τέκνου «ἡμῶν Ἰννοκεντίου τοῦ πρεσβυτέρου τὰ πιστότατα ι ἴσα τὰ τῆς αὐθεντικῆς συνόδου τῆς ἐν τῇ Νικαέων • πόλει τῆς Βιθυνίας εχόμενα, τῇ ὑμετέρᾳ ἀπο • στείλαι ἀγάπῃ· ὅπερ καὶ ἐν τῇ ἐκκλησιαστική • Ιστορία ζητοῦντες εὑρήσετε. Περὶ δὲ τοῦ Πάσχα, • ὡς ἐγράψατε, ἀναγγέλλομεν ὑμῖν, τῇ πρὸ δεκα • επτά καλανδών Μαΐων ἡμᾶς ἐπιτελέσοντας τῇ • ὑπεισερχομένῃ ἐνδικτιῶνι. Ἡ ὑπογραφή· Ὁ Θεὸς • καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν τὴν ἁγίαν ὑμῶν σύνοδον φυλάξοι, • ὅπερ εὐχόμεθα, τιμιώτατοι ἀδελφοί.» Αρχεται ἡ ἐπιστολὴ 'Αττικοῦ τοῦ ἐπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως πρὸς τοὺς αὐτούς. Τοῖς κυρίοις τιμιωτάτοις καὶ μακαριωτάτοις ἀδελφοῖς καὶ συνεπισκόποις, Αὐρηλίῳ, Βαλεντίνῳ καὶ τοῖς λοιποῖς τοῖς ἐν τῇ Αφρική συνελθοῦσιν συνόδῳ, Αττικὸς ἐπίσκοπος. • Διὰ τοῦ τέκνου ἡμῶν Μαρκέλλου, τοῦ ὑποδιακό • νου ὑμῶν, γράμματα τῆς ὑμετέρας ἀγάπης · μετά πάσης εὐχαριστίας εδεξάμην, τῷ Κυρίῳ · εὐχαριστῶν, ὅτι ἠξιώθην τοσούτων ἀδελφῶν • εὐλογίας ἀπολαῦσαι, Κύριοι μακαριώτατος • ἀδελφοι, εγράψατε, ἵνα τοὺς ἀληθεστάτους ο κανόνας, τοὺς ἐν τῇ Νικαίων μητροπόλει τῆς • Βιθυνίας παρὰ τῶν Πατέρων ὁρισθέντας, μετά • τὴν πίστεως ἔκθεσιν ἀποστείλω. Καὶ τίς ἐστιν «ὁ τὴν κοινὴν πίστιν, καὶ τοὺς ὅρους τοὺς ἀπὸ • τῶν Πατέρων βεβαιωθέντας, τοῖς ἰδίοις ἀδελ- • φοῖς ἀρνούμενος; Ὅθεν διὰ τοῦ αὐτοῦ τέκνου • ἡμῶν Μαρκέλλου τοῦ ὑποδιακόνου ὑμῶν πάνυ • σπεύδοντος, καθὼς οἱ ἐν Νικαίᾳ ἀπὸ τῶν Πα- • τέρων ὡρίσθησαν κανόνες, ἐν ὁλοκλήρῳ, ὡς · ἐκελεύσατε, ἀπέστειλα, αἰτῶν τὴν ὑμετέραν • ἁγίαν σύνοδον ὑπὲρ ἐμοῦ πλείστας εύξασθαι ι καταξιώσαι. Η υπογραφή: Ο Κύριος ἡμῶν· • φυλάξοι τὴν ὑμετέραν ἁγιωσύνην, ὅπερ εὐχό- • μεθα, αγιώτατοι ἀδελφοί.» • Αρχεται τὰ ἴσα τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου τὰ ἀπο • σταλέντα τῇ πρὸ ἐξ καλανδῶν Δεκεμβρίων, μετὰ · τὴν ὑπατείαν τῶν ἐνδοξοτάτων βασιλέων, Ονωρίου · τὸ δωδέκατον, καὶ Θεοδοσίου τὸ ἔννατον, τῶν • Αὐγούστων, Βονιφατίῳ τῷ ἐπισκόπῳ Ρώμης. • Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα· καὶ ἐφεξῆς • τὸ ἅγιον σύμβολον, ὡς ἐν τῇ πρώτη συνόδῳ • ἐγράφη.» ΖΩΝΑΡ. Τῷ παρόντι συμβόλῳ τῆς πίστεως, καὶ τὰ ἴσα τῶν ὅρων τῆς αὐτῆς ἐν Νικαία συνόδου ἐν τῶν μνημονευθέντων ἱερέων προσεζεύχθησαν, ὡς ἀνωτέρω ἐν πᾶσι περιέχονται· ἅπερ ἡμεῖς ἐνταῦθα πάλιν τὰ αὐτὰ γραφῆναι ἀναγκαῖον οὐχ ἡγησά μεθα. Αντίγραφα Κυρίλλου Αλεξανδρείας. ΑΡΙΣΤ. • Καθὼς ἡμῖν ἐγράψατε, τὰ πιστότατα • ἴσα της αυθεντικῆς συνόδου τῆς ἐν Νικαίων

IN CAN. CXXXV CONC. CARTHAG. • πόλει τῆς Βιθυνίας, τῇ ἡμετέρᾳ ἀγάπῃ ἀπε- • στείλαμεν.» 'Αττικοῦ Κωνσταντινουπόλεως. · Οἱ τῆς ἐν Νικαία κανόνες, καθώς παρὰ τῶν • Πατέρων ώρίσθησαν, ἀπεστάλησαν, ὡς ἐγρά · ψατε. • Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεόν, Πατέρα παντοκράτορα, • ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν· καὶ εἰς ἕνα Κύ • ριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ γεννηθέντα · ἐκ τοῦ Πατρὸς μονογενῆ, τουτέστιν ἐκ τῆς οὐσίας • τοῦ Πατρός, Θεὸν ἐκ Θεοῦ, φῶς ἐκ φωτός, Θεόν • ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ· γεννηθέντα, οὐ ποιη- • θέντα· ὁμοούσιον τῷ Πατρί· δι' οὗ τὰ πάντα • ἐγένετο· τὸν δι' ἡμᾶς καὶ τὴν ἡμετέραν σωτη- · ρίαν κατελθόντα, σαρκωθέντα, καὶ ἐνανθρω-Β • πήσαντα, παθόντα, ἀναστάντα, καὶ ἀνελθόντα • εἰς τοὺς οὐρανούς, καὶ πάλιν ἐρχόμενον κρίναι • ζώντας και νεκρούς· καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ • ἅγιον. Τοὺς δέ λέγοντας, Εν καιρὸς ὅτι οὐκ • ἦν, καὶ ὅτι Ἐξ οὐκ ὄντων ἐγένετο, ἢ ἐξ ἑτέρας • ὑποστάσεως, ἢ οὐσίας, ἢ τρεπτὸν, ἢ ἀλλοιω- • τὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ· τοὺς τοιούτους ἀναθεμα • τίζει ἡ καθολικὴ καὶ ἀποστολική Εκκλησία.» Ἰδοὺ καὶ τὰ ἴσα τῆς ἐν Νικαία συνόδου, ἀντιβληθέντα μετὰ τῶν ἐναποκειμένων πρωτοτύπων τῇ Ἐκκλησίᾳ Αλεξανδρέων καὶ τῇ Κωνσταντινουπό λεως· καὶ βεβαιωθέντα παρὰ τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν, τοῦ τε Κυρίλλου καὶ τοῦ Ἀττικοῦ, τῇ συνόδῳ ταύτῃ ἐστάλησαν. Αρχεται ἡ ἐπιστολὴ τῆς ἐν ᾿Αφρικῇ συνόδου G πρὸς Κελεστίνον τὸν πάππαν 'Ρώμης. • Δεσπότῃ ἀγαπητῷ καὶ τιμιωτάτῳ ἀδελφῷ Κελε • στίνῳ Αυρήλιος, Παλατίνος, Αντωνίνος, Τοῦτος, • Σερβο-Δέϊ, Τερέντιος καὶ οἱ λοιποὶ οἱ ἐν πάσῃ • τῇ συνόδῳ τῆς Καρχηδόνος εὑρεθέντες. • Ηυχόμεθα ἵνα δν τρόπον ἡ σὴ ἁγιωσύνη περὶ τῆς • παρουσίας τοῦ ᾿Απιαρίου χαρέντας ὑμᾶς ἐδήλω • σε, γραμμάτων πεμφθέντων διὰ τοῦ συμπρεσβυ • τέρου ἡμῶν Λέοντος· οὕτω καὶ ἡμεῖς ὁμοίως περί • τοῦ καθαρισμοῦ τοῦ αὐτοῦ τὰ παρόντα γράμ- • ματα μετὰ χαρᾶς ἀπεστείλαμεν. Ην γὰρ δηλα • δὴ καὶ ἡ ἡμετέρα καὶ ἡ ὑμετέρα προθυμία ἀσ- • φαλεστέρα, καὶ οὐδὲ πευστικὴ ἐδόκει ἡ περὶ • τοῦ ἀκμὴν ἀκουστέου ἤπερ ὡς περὶ ἀκου- • σθέντος προηγησαμένη. Παραγενομένου τοίνυν · πρὸς ἡμᾶς τοῦ ἁγιωτάτου ἀδελφοῦ καὶ συνεπι- • σκόπου ἡμῶν Φαυστίνου, συνήξαμεν σύνοδον · καὶ ἐπιστεύσαμεν διὰ τοῦτο αὐτὸν μετ' ἐκείνου • πεμφθέντα, ἵνα ὥσπερ οὗτος τῇ αὐτοῦ σπουδῇ τῷ • πρεσβυτερίῳ ἀπεδόθη, οὕτω καὶ νῦν δυνηθῇ τῷ • αὐτοῦ κόπῳ ἐκ τῶν ἀπὸ τῶν ἐν Βαβρακηναῖς ὑπου • βληθέντων τοσούτων ἐγκλημάτων καταρθῆναι· • ούτινος τὰ τοσαῦτα καὶ οὕτω παμμεγέθη ἀτο • πήματα ή πληθὺς καταδραμοῦσα τῆς ἡμετέρας • συνόδου εὗρεν ὅτι καὶ τοῦ μνημονευθέντος τὴν ο πατρωνίαν μᾶλλον ήπερ κρίσιν, καὶ τὴν ὡς • ἐκδίκου σπουδήν μᾶλλον ὑπερ διαγνώστου δι • καιοσύνην ὑπερενίκησεν. Πρῶτον μὲν γὰρ ἀντέ. • στη μεγάλως πάσῃ τῇ συνόδῳ, διαφόρους ύβρεις < quæ Bithyniæ urbs est, habitæ, vestra ehari- ‹ tati misimus. › Attici Constantinopolis. • Synodi Nicænæ canones, quemadmodum a Pa- • tribus decreti sunt, mittuntur, ut scripsistis. • Credimus in unum Deum, Patrem omnipotentem, • visibilium pariter et invisibilium Creatorem: ‹ et in unum Dominum Jesum Christum, Filium ‹ Dei, natum ex Patre unigenitum, hoc est e • substantia Patris, Deum ex Deo, lumen ex • lumine, Deum verum ex Deo vero, genitum c non factum, consubstantialem Patri, per quem • omnia facta sunt; qui propter nos, et nostram • salutem, descendit, incarnatus est, et homo ‹ factus, passus est, resurrexit, et ascendit in • cœlos, et iterum veniet judicare vivos et mor- • tnos; et in Spiritum sanctum. Qui autem di- • cunt, Erat ten/pus quando non erat, et quod ‹ ex non exsistentibus factus est, vel ex alia c substantia aut essentia, vel mutabilis est aut ‹ convertibilis Dei Filius: tales catholica et apo- • stolica Ecclesia anathematizat. Ecce et exemplaria synodi Nicænæ cum archetypis sive exemplaribus primigeniis in Ecclesia Alexandrina el Constantinopolitana repositis collata, et ab earum episcopis, Cyrillo et Attico, confirmata huic synodo mittebantur. 675 Incipit epistola synodi Africana ad Celestinam papam Roma. • Domino dilecto et in primis venerabili fra- • tri Celestino Aurelius, Palatinus, Antoninus, • Tutus, Servus-Dei, Terentius et cæteri, qui in • universali Carthaginensi synodo interfuerunt, › • Optaremus, ut quemadmodum tua sanctitas de ‹ Apiarii præsentia lætatos vos fuisse, missis • per compresbyterum nostrum Leonem litteris ‹ declaravit ita et nos similiter de ejusdem ‹ purgatione præsentes litteras enm gaudio mit- ‹ teremus. Esset profecto et nostra et vestra • alacritas Lutior, et nec percontatoria videre ‹ tur, quæ de nunc audiendo, quam quæ tan- ‹ quam de audito præcesserat. Cum ergo ad nos ‹ accessisset sanctissimus frater et coepiscopus ‹ noster Faustinus, synodum coegimus; et cre- ‹ didimus ipsum propterea cum illo esse mis- ‹ sum, ut quemadmodum ipsius studio presbyte ‹ rio antea erat redditus, sic et nunc ejusdem ‹ opera posset a tot criminibus illi in Thabrace- ‹ nis objectis purgari: cujus tot et tam magna • scelera nostræ synodi multitudo percurrens, • invenit, ut et memorali patrocinium, po- ‹ tius quam judicium, et tanquam defensoris ‹ studium, potius quam cognitoris justitiam vi- • cerit. Primum enim toti synodi valde restitit, • varias contumelias ingerens, tanquam qui Romanæ Ecclesiæ privilegia defenderet, et ‹ vellet ipsum a nobis in communionem admitti;

· ἐπιφέρων, ώσανεὶ τὰ προβιλέγια τῆς Ῥωμαϊκής • Εκκλησίας διεκδικῶν, καὶ θέλων αὐτὸν παρ' • ἡμῶν εἰ; κοινωνίαν δεχθῆναι, ἂν ἡ σὴ ἁγιωσύνη ι πιστεύσασα ἐκκαλεῖσθαι, όπερ ἀποδείξαι οὐκ ἠδυνήθη, τῇ κοινωνίᾳ ἀποδέδωκεν· ὅμως ἧττον • αὐτῷ τοῦτο ἐξεγένετο, ὅπερ ἔτι μὴν τῇ ἀναγνώ ο σει των πεπραγμένων κρειττόνως γνοίης. Τριη • μέρου μέντοι δίκης ἐπὶ μόχθου κινηθείσης, • ἐν ὅσῳ τὰ διάφορα τῷ αὐτῷ ὑποβληθέντα συνο · τριβόμενοι ἐζητοῦμεν, ὁ Θεὸς ὁ δίκαιος κριτής, • ὁ ἰσχυρὸς καὶ μακρόθυμος, τάς τε παροικάς • τοῦ συνεπισκόπου ἡμῶν Φαυστίνου, καὶ τὰς • τριψεργίας τοῦ αὐτοῦ ᾿Απιαρίου, αἷς τὰς ἀδε • μίτους αὐτοῦ αἰσχρότητας συγκαλύψαι ἐπηρεί • δετο, μεγάλη συντομίᾳ έτεμε, τῆς σικχαντῆς δηλαδὴ καὶ δυσωδεστέρας επιμονής καταργη • θείσης, καὶ τῆς ἀναισχυντίας τῆς ἀρνήσεως, • δι' ἧς τῶν τοσούτων ἡδονῶν τὸν βόρβορον · ἐβούλετο καταβυθίσαι. Τοῦ γὰρ Θεοῦ ἡμῶν τὴν • συνείδησιν αὐτοῦ στενοχωρήσαντος, καὶ τὰ ἐν • τῇ καρδίᾳ κρυπτά, ὡς ἐν ἰλύ τῶν ἐγκλημάτων ἤδη καταδεδικασμένα, πᾶσιν ἔτι μὲν τοῖς ἀν • θρώποις δημοσιεύσαντος, αἰφνιδίως εἰς ὁμολο- «γίαν πάντων υποβληθέντων αὐτῷ ἐγκλημάτων • ὁ δόλιος ἀρνητὸς ἐξέῤῥηξε, καὶ μόλις ποτὲ περὶ • πάντων τῶν ἀπιθάνων ὀνειδῶν ἐκοντὶ αὐτὸς • ἑαυτὸν ἤλεγξεν, καὶ αὐτὴν ὁμοίως τὴν ἡμετέραν • ἐλπίδα, ᾗτινι καὶ ἐπιστεύσαμεν αὐτὸν, καὶ • ηὐχόμεθα ἐκ τῶν οὕτως ἐπαισχυντέων σπίλων • δύνασθαι καθαρθῆναι, μετέστρεψεν εἰς στεναγ • μούς· εἰ μὴ ὅτι ταύτην ἡμῶν τὴν λύπην μιᾷ καὶ • μόνη παραμυθία καταπραυνεν, ὅτι καὶ ἡμᾶς τοῦ ὀδυρμοῦ τοῦ διηνεκούς καμάτου εὐλύτωσε, καὶ • τοῖς ἰδίοις τραύμασιν ἐτεδήποτε ἴασεν, εἰ καὶ • ἀκουσίως καὶ τῆς ἰδίας συνειδήσεως ἀντιμαχομέ- • νης ὁμολογήσας προνοήσατο, κύριε ἀδελφέ. Εν • προφάτῳ τοίνυν τοῦ καθήκοντος τῆς ὀφειλομένης ι προσκυνήσεως ἐκπληρουμένου, ἱκετεύομεν, ἵνα • τοῦ λοιποῦ πρὸς τὰς ὑμετέρας ἀκοὰς τοὺς ἐντεῦ • θεν παραγινομένους εὐχερῶς μὴ προσδέχησθε • μηδὲ τοὺς παρ' ἡμῶν ἀποκοινωνητέους, εἰς κοι ‹ quem tua sanctitas, cum credidisset appellare • quod quidem probare non potuit, communioni • restituit: hoc tamen el non processit, quod ‹ adhuc ex actorum lectione melius cognoveris. • Triduano enim moto laborioso judicio, in quo ‹ diversa, quæ el objiciebantur, afflictissimi ‹quærebamus, Dens justus judex, fortis et lon- • ganimis, et coepiscopi nostri Faustini dilatio- ‹ nes, et ipsius Apiarii frustatorias in dicendo • tergiversationes, quibus nefarias suas turpi- • tudines velare conabatur; magno compendio • amputavit; molesta scilicet et longe fatidis. ‹ sima obstinatione compressa, negationisque ‹ impudentia, per quam tantum voluptatum cœ- ‹ num obruere volebat. Cum enim Deus noster ‹ ejus conscientiam in angustias deduxisset, et ‹ quæ occulta erant in corde peccata, tanquam • in criminum cœno jam condemnata, omnibus • etiam hominibus publicasset, repente ad con- ‹ fessionem omnium sibi objectorum criminum ‹ fraudulentus inficiator erupit, et vix tandem ‹ omnium incredibilium probrorum ipse seipsum • sua sponte arguit; et ipsam similiter spem no- • stram, cui ipsum commiseramus et orabamus, nt ‹ a tam pudendis maculis posset purgari, conver- • tit in luctus: nisi quod hanc nostram tristitiam ‹ uno eoque solo solatio mitigavit, quod etiam ⚫ nos mæroris perpetuo labore liberavit!, ‹ el suis vulneribus, etiamsi invitus et propria ‹ repnghante conscientia confessus, medelam • qualemcunque providit, domine frater. In pri- ‹ mis ergo officio debitæ venerationis impleto, à supplices petimus, ne deinceps að vestras aures • eos, qui hinc veniunt, facile admittatis: nec • qui a nobis excommunicati fuerint, in com- ‹ munionem velitis ultra recipere. Nam hoc • quoque in Nicæna synodo definitum vestra ‹ facile inveniet beatitudo. Si enim etiam de ‹ inferioribus clericis et laicis illic servari vide- ‹ tur; hoc vult multo magis etiam de episcopis • servari. 676 Ne ergo, qui in propria provin- · ‹ cia a communione suspensi sunt, a tua sancti- • Inte, dedita opera, et ut non oportet, commu- ‹ nioni restituti videantur. Presbyterorum au- • tem similiter et consequentiom clericorum «impu·lentes fugas, ut te dignum est, perse- ‹ quetur tua sanctitas. Nam neque per ullum • Patrum decretuin hoc Africanæ Ecclesiæ est ◄ prohibitum: et Nicænæ synodi statuta, sive • clericos inferioris gradus, sive ipsos episcopos, propriis Metropolitanis apertissime commise- ¨‹ runt. Sapienter enim et juste perspexerunt, • quæcunque fuerint exorta negolia, ea in pro- • priis locis terminari debere. Neque enim unicuique providentiae Sancti Spiritus gratiam ‹ deesse putarunt, per quam justitia a Christi ‹ sacerdotibus et videtur prudenter, et firmiter «`tenetur, maxime quod etiam unicuique con- • cessum est, si ei videatur, de judicum) sententia · νωνίαν τοῦ λοιποῦ θελήσητε δέξασθαι. Ἐπειδὴ 4 τοῦτο καὶ τῇ ἐν Νικαίᾳ συνόδῳ ὁρισθεν εὐχερῶς • εὕροι ἡ σὴ σεβασμιότης. Εἰ γὰρ καὶ περὶ κατωτές • ρων κληρικῶν καὶ περὶ λαϊκῶν φαίνεται ἐκεῖ • παραφυλάττεσθαι, πολλῷ μᾶλλον τοῦτο περὶ ἐπι· ι σκόπων βούλεται παραφυλαχθῆναι. Μὴ οὖν οἱ · ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐπαρχίᾳ ἀπὸ τῆς κοινωνίας αναρτη • θέντες παρὰ τῆς σῆς ἁγιωσύνης, σπουδαίως, • καὶ καθὼς μὴ χρή, φανῶσιν ἀποκαθιστάμενοι «τῇ κοινωνίᾳ. Καὶ τῶν πρεσβυτέρων δὲ ὁμοίως · καὶ τῶν ἑπομένων κληρικῶν τὰς ἀναιδεῖς ἀπο- • φυγάς, ὡς ἔστιν σου ἄξιον, ἀποδιώξει ἡ ἀγω • σύνη ἡ σή. Ἐπειδὴ καὶ οὐ διά τινος δρου τῶν Πατέρων τοῦτο ἀπηγόρευται τῇ ἐν Ἀφρικῇ Έχε • κλησίᾳ καὶ τὰ ψηφίσματα τῆς ἐν Νικαίᾳ συν ο όδου, είτε κληρικούς τοῦ κατωτέρου βαθμοῦ · εἴτε αὐτοὺς τοὺς ἐπισκόπους, τοῖς ἰδίοις μη- • τροπολίταις φανερώτατα κατέπεμψαν. Συνετώς

IN CAN. CXXXV CONC. CARTHAG. • γὰρ καὶ δικαίως συνεῖδεν, ἀτιναδήποτε πρά- ‹ ad synodos propriæ provinciæ, vel præterea • γματα ἀναφυῶσι, ταῦτα ἐν τοῖς ἰδίοις ὀφεί • etiam ad universalem synodum, appellare. • λειν περατοῦσθαι τόποις. Οὔτε γὰρ μιᾷ ἑκάστῃ • Nisi utique sit aliquis, qui credat, unicuipiam, • προνοίᾳ ἐλογίσαντο ἐλλείπειν τὴν χάριν τοῦ ● quicunque is sit, posse Deum nostrum judicii • ἁγίου Πνεύματος, δι' ἧς ἡ δικαιοσύνη ἀπὸ τῶν τοῦ ‹ justitiam inspirare, innumerabilibus antem • Χριστοῦ ἱερέων καὶ ὁρᾶται φρονίμως, καὶ sacerdotibus in synodum congregatis negare. • κατέχεται σταθερῶς, μάλιστα ὅτι καὶ ἑνὶ Quomodo ergo firmum erit hoc transmarinum ἡ ἑκάστῳ συγκεχώρηται, ἐὰν περὶ τῆς δίκης τῆς ‹ judicium, ad quod testium necessari:e perso- • τῶν διαγνωστῶν προΐσταται αὐτῷ πρὸς τὰς συνό ‹ næ, vel propter naturæ vel propter senii im ε δους τῆς ἰδίας επαρχίας, ἢ ἔτι μὴν εἰς οἰκου· • becillitatem, vel propter multa alla impedi- · μενικὴν σύνοδον, ἐκκαλεῖσθαι. Εἰ μὴ ἄρα τίς c menla, deduci non possunt? Nam de mitten- · ἐστιν, ὅστις πιστεύσει, ἐνὶ ᾧτινιδήποτε δύνα- • dis quibusdam, veluti a latere vestra sancti- • σθαι τὸν Θεὸν ἡμῶν τῆς κρίσεως ἐμπνεῦσαι τὴν tatis, a nulla Patrum synodo constitutum in- • δικαιοσύνην, τοῖς δὲ ἀναριθμήτοις εἰς σύνοδον • venimus. Quod olim enim per bunc ipsum • συνηθροισμένοις ἱερεῦσιν ἀρνεῖσθαι. Πῶς δὲ ἄρα • coepiscopum nostrum Faustinum, tanquam er · αὕτη ἡ περαματική κρίσις βεβαία ἔσται, πρὸς τὴν ‹ parte Nicænæ synodi, isthine missum fuerat, «τῶν μαρτύρων τὰ ἀναγκαῖα πρόσωπα, ἢ διὰ τὴν ‹ in verioribus Nicænæ synodi repertoriis, quæ • τῆς φύσεως ἢ διὰ τὴν τοῦ γήρους ἀσθένειαν, ‹ a sanetissimo Cyrillo Alexandrinæ Ecclesiæ • ἢ πολλοῖς ἄλλοις ἐμποδισμοῖς, ἐνεχθῆναι οὐ δύο ‹ coepiscopo, et a venerando Attico Constanti- • ναται. Περὶ γὰρ τοῦ, τινὰς ὡσανεὶ ἐκ τοῦ πλευροῦ ‹ nopolis episcopo, ex authenticis missa accepi- • τῆς σῆς ἁγιωσύνης πέμπεσθαι, οὐδεμιᾷ τῶν Παν ‹ mus; quæ quidem antehae per Innocentium • τέρων συνόδῳ ὁρισθὲν εὑρίσκομεν. Επειδή όπερ • presbyterum et Marcellum subdiaconum, per • πάλαι διὰ τοῦ αὐτοῦ συνεπισκόπου ἡμῶν Φαν- ‹ quos ad nos de illis missa fuerant, venerandæ • στίνου, ὡσανεὶ ἐκ μέρους τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου, ‹ memoriæ Bonifacio episcopo decessori vestro * αὐτόθεν ἀπέσταλτο, ἐν ταῖς ἀληθεστέραις ἀπο- • a nobis destinata sunt: nihil ejusmodi inve- · γραφαῖς τῆς ἐν Νικαίᾳ, ὥσπερ ἐδεξάμεθα ἀπὸ ‹ nire potuerimus. Exsecutores ergo vestros cle- · τοῦ ἁγιωτάτου Κυρίλλου, τοῦ τῆς ᾿Αλεξανδρέων • ricos petentibus aliquibus ne velitis mittere, • ἐκκλησίας συνεπισκόπου ἡμῶν, καὶ παρὰ τῶν • nec permittere, ut fumosum mundi fastum. • τοῦ προσκυνητοῦ Αττικοῦ τοῦ ἐν Κωνσταντινου- ‹ Christi Ecclesiæ inducere videamur; quæ sim- • πόλει επισκόπου, πεμφθείσας ἐκ τῶν αὐθεντι- ‹ plicitatis lucem et´ humilitatis diem affert iis, • κῶν· αἵτινες ἔτι μὴν πρὸ τούτου διὰ Ἰννοκεν ‹ qui Deum videre cupiunt. De deflendo enim • τίου τοῦ πρεσβυτέρου καὶ Μαρκέλλου τοῦ ὑπο- ‹ Apiario, jam a fratre nostro Faustino pro suis • διακόνου, δι' ὧν πρὸς ἡμᾶς παρ' ἐκείνων ἀπε- • nefariis nequitiis Christi Ecclesia moto, solli- • στάλησαν, τῷ τῆς προσκυνητῆς μνήμης Βονι ‹ citi non sumus; quod eum vestræ sanctitatis • φατίῳ τῷ ἐπισκόπῳ τῷ προηγησαμένῳ ὑμᾶς • probatione et correctione in servanda fraterna • παρ' ἡμῶν ἐξεπέμφθησαν, τοιοῦτό τί ποτε ‹ charitate Africa nequaquam amplius sustine- • οὐκ ηδυνήθημεν εὑρεῖν. Εκβιβαστὰς τοίνυν • bit. Subscriptio. Deus noster sanctitatem ve- • κληρικοὺς ὑμῶν τινῶν αἰτούντων μὴ θέλετε ‹ stram in longissimum tempus custodiat, pro • ἀποστέλλειν, μήτε παραχωρεῖν, ἵνα τὸν καπνώ • nobis orantemn, domine frater. > • δη τύφον τοῦ κόσμου δόξωμεν εἰσάγειν τῇ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ, ἥτις τὸ φῶς τῆς ἁπλότητος • καὶ τῆς ταπεινοφροσύνης τὴν ἡμέραν τοῖς τὸν Θεὸν ἰδεῖν ἐπιθυμοῦσιν προσφέρει. Τοῦ γὰρ • κλαυσίμου Απιαρίου ἤδη ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν Φαυστίνου κατὰ τὰς ἰδίας αθεμίτους • ἀχρειοσύνας ἐκ τῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας ἀποκινηθέντος αμέριμνοι ἐσμεν· ὅτι τοῦτόν τῇ • δοκιμή και ρυθμίσει τῆς σῆς ἁγιωσύνης ἐν τῷ σώζεσθαι τὴν ἀδελφικὴν ἀγάπην περαιτέρω ή • Αφρική οὐδαμῶς ὑπομείνῃ ἡ ὑπογραφή. Ὁ Θεὸς ἡμῶν τὴν ἁγιωσύνην ὑμῶν ἐπὶ μήκιστον • χρόνον φυλάξοι, ὑπὲρ ἡμῶν εὐχομένην, κύριε ἀδελφέ.» ΒΑΛΣ. Τοῦ Απιαρίου ἀφορισθέντος ἐκ τῆς ἐν Αφρική συνόδου, καὶ προσελθόντος τῷ πάππα Κελεστίνῳ καὶ λυθέντος τοῦ ἀφορισμοῦ, ὁ ἐπίσκοπος Φαυστίνος ἐστάλη σὺν ἐκείνῳ εἰς Καρχηδόνα ἐξετάσων τὰ κατὰ τούτου • λυθείσης δὲ τῆς ὑποθέσεως, ἐπέστειλε τῷ Κελεστίνῳ ἡ σύνοδος τὴν ἐπιστολὴν ταύτην. Καὶ πρῶτα μὲν ᾐτιάσατο τὸν Φαυστίνον, ὡς παραλόγως ἀντιποιηθέντα τοῦ ᾿Απιαρίου. Εἶτα ἐπήγαγεν ὡς ἀπὸ ὁμολογίας τοῦ ᾿Απιαρίου ἐλύθη ἡ ὑπόθεσις· καὶ ἱκέτευσε μὴ εὐχερῶς προσδέχεσθαι τὴν Κελεστίνον τοὺς λέγοντας κατὰ τῆς συνόδου, καὶ ἀφορισθέντας παρ' αὐτῆς. Προσέθεντο δὲ, ὡς οὐδὲ οἱ ἐν Νικαία Πατέρες ὥρισαν πέμπεσθαι παρὰ τοῦ BALS. Apiario a synodo Africana segregato, cum is ad papam Celestinum accessisset, et segregalio soluta esset, Faustinus una cum illo Carthaginem missus est, negotium ejus examinaturus: decisa autem causa misit synodus Celestino hanc epistolam. Et primum quidem accusavit Faustinum, quod Apiarium præter rationem defenderet. Deinde subjunxit quod ex Apiarii confessione causa fuit decisa; et oravit ut non facile admitteret Celestinus eos, qui adversus synodum dicunt, et ab ca segregati sunt. Adjecerunt autem quod nec Patres Nicænæ synodi statuerunt, a papa in Africanı mittendos, qui causam simul cognoscerent,

et nec hoc invenitur in missis ab Alexandrino et πάππα εἰς Αφρικήν συνδιαγνώμονας· καὶ οὐδὲ Constantinopolitano episcopis. εὑρίσκεται τοῦτο ἐν τοῖς πεμφθείσι παρὰ τοῦ ᾿Αλεξανδρείας καὶ παρὰ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως. ΖΩΝΑΡ. Τοῦ ᾿Απιαρίου ἀφορισθέντος ἐκ τῆς ἐν Αφρικῇ συνόδου, καὶ προσελθόντος τῷ πάππα Κελεστίνῳ, λυθέντος τε τοῦ ἀφορισμοῦ, ὁ ἐπίσκο πος Φαυστίνος ἐστάλη σὺν ἐκείνῳ εἰς Καρχηδόνα εξετάσων τὰ κατ' ἐκείνου μετὰ τῆς ἐκεῖ συνόδου. Γενομένης δὲ τῆς πράξεως, ἐπέστειλε τῷ Κελεστίνῳ ἡ σύνοδος τὴν ἐπιστολὴν ταύτην, δι' ἧς αἰ τιᾶται τὸν Φαυστίνον, ὡς ἀντιποιούμενον τοῦ Απιαρίου καὶ πατρωνίαν ἐπ' αὐτῷ ἐνδειξάμενον, ήγουν προστασίαν, βοήθειαν, ἀλλ' οὐ κρίσιν, καὶ σπουδὴν ἐκδικοῦντος, ἀλλ' οὐ δικαιοσύνην διαγινώσκοντος ήτοι δικάζοντος, καὶ ἀνθιστάμενον τῇ συνόδῳ, καὶ εἰς ὕβρεις χωρήσαντα, ὡς δῆθεν τὰ τῆς Ῥωμαίων Ἐκκλησίας ἐκδικοῦντα πριβιλέγια ήτοι προνόμια (καὶ ἡ πατρωνία δὲ καὶ τὰ πρι βιλέγια, λέξεις Ῥωμαϊκαὶ ἤτοι τῶν Λατίνων εἰσὶ) καὶ σπεύδοντα δεχθῆναι αὐτὸν παρὰ τῆς συνόδου, οὐκ ἐξεγένετο αὐτῷ· ἀλλὰ ὁ Θεὸς τὰς παροικὰς τοῦ Φαυστίνου, τὰς ἀναβολάς, τοὺς ὑπερβιβασμούς δη λαδὴ καὶ τὰς τριψεργίας τοῦ ᾿Απιαρίου, τουτέστι τὰς ὑπερθέσεις, τὰς ἐπὶ τοῖς ἔργοις τριβὰς συντό μως ἐξέτεμε, παρασκευάσας αὐτὸν ὁμολογῆσαι τὰ κατ' αὐτὸν ἐγκλήματα. Ταῦτα δὲ ὅπως ἐγένοντο καταλέξασα ἡ ἐπιστολὴ ἐπάγει· Ἐν προφάτῳ τοίνυν, ἀντὶ τοῦ ἐν πρωτολογίαις, ἐν προοιμίοις, τὴν ἁρμόζουσάν σοι προσκύνησιν πληροῦντες (ταῦτα δὲ πρὸς τὸν Κελεστίνον) ἱκετεύομεν μὴ εὐχερῶς προσδέχεσθαι τοὺς παρ' ἡμῶν γινομένους ἀκοινωνήτους, καὶ τοὺς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ αὐτῶν ἐπιτιμηθέν τὰς ἀκοινωνησία, μὴ σπουδαίως, ἀντὶ τοῦ ταχέως, συντόμως, ἀποκαθίστασθαι παρὰ σοῦ τῇ κοινωνία. ᾿Αλλὰ καὶ τοὺς πρεσβυτέρους καὶ τοὺς λοιπούς κληρικούς, τοὺς ἀποφεύγοντας ἀναιδώς, ήγουν αἰτίας εὐλόγου χωρίς, διώχεσθαι ζητοῦσι, καὶ ἀποκαθίστασθαι τοῖς ἐπισκόποις αὐτῶν, ἀλλὰ μὴν καὶ παρὰ τοῖς ἐπισκόποις αὐτῶν δικάζεσθαι τοὺς κλη ρικούς αιτοῦσι. Μέμνηται δὲ καὶ κανόνων περί τούτων τῆς ἐν Νικαία συνόδου, καὶ οὐδαμοῦ λέγου· σιν ὁρισθῆναι πέμπεσθαι παρὰ τοῦ πάππα συνδια γνώμονας καὶ ἐκβιβαστὰς ἐκ τοῦ πλευροῦ αὐτοῦ ἤτοι ἐγγίζοντας αὐτῷ κατὰ τὴν τιμήν, ἀντὶ τοῦ 677 ZONAR. Cum Apiarias ab Africana synodo segregatus ad Celestinum papam eonfugisset, eum Celestins segregationis vinculo liberavit, et cum illo, qui causam ejus cum Africana synodo cognosceret, Faustinum episcopum Carthaginiensem misit. Qua re transacta, epistolam hanc synodus ad Celestinum dedit, qua Faustinum, quod Apiario faverit, ejusque patronum ae defensorem, non indicem egerit, ac advocati suidium, non cognitoris æquitatem aperte indicarit, et quod synodo se adversarium sit professus, nec vero dum e Romana Ecclesia privilegiorum vindicem ostenderit, a contumeliis quo» que abstinuerit (sunt autem privilegia et patronatus ὦ Romanæ sive Latinæ voces), vehementer accusat; quodque, ut is a synodo ad communionem admitteretur, nimia festinatione approperarit. Non processit tamen, sed Deus, Faustini cunctationem, dilationes, pretelationes scilicet, frustratoriasque Apiarii tergiversationes, hoc est, procrastinationes, in negotiis gerendis moram, subito dissolvit; eam mentem illi immitens, ut objecta crimina sponte confiteretur. His, ita ut acta sunt, in epistola explicatis, deinde subjiciunt: Nos te (ad Celestinum autem oratio dirigitur), in præcursu orationis, hoc est, prooemii loco, ex merito venerati, ne in iis, qui a nobis segregati sunt, admittendis facillorem te præbeas, neve qui in sua provincia communione c multæ nomine privati sunt, propere nimis ac festine communioni restituas, obsecramus. Sed et presbyteros, et alios e claro, sese per impudentiam, absque ulla scilicet justa causa, proripientes expelli, suisque episcopis reddi; quin et clericos omnes a suo quemque episcopo judicari postulant. Canonum etiam, qui hac de re in Nicæna synodo editi sunt, meminere: neque vero ut aliqui a papæ latere, hoc est, qui illi dignitate proximi, ac apud eum phonestiore loco haberentur, familiaritateque conjuncti præter cæteros forent cognitores ac exsecutores mitterentur, id usque decretum exstare affirmant. Neque enim, aiunt, aliquid simile in iis, quæ ab Alexandrino Cyrillo et Constantinopolitano Attico ad nos missa sunt, invenimus. Ne velitis igitur isto εντιμοτέρους καὶ ᾠκειωμένου; αὐτῷ. Οὐδὲ γὰρ modo agere, nec inanis gloriæ fastum, fumi instar evanescentem, concedere Ecclesia Dei inferri. Simplicitas namque, aiunt, et demissio animi, instar lucis, iis, qui Deum in'ueri cupiunt, affert diem: hoc est, veluti diffusa lux diem efficit, ac per eam, quæ sensibus percipiuntur, videre licet; eodem modo simplicitas ac humilitas lucem immittit animo, qua illustratus Deum videre, hoc est, quantum homini fas est, cognoscere queal. εὑρομέν τι, φασί, τοιοῦτον ἐν τοῖς πεμφθεῖσιν ἡμῖν παρὰ τοῦ 'Αλεξανδρείας Κυρίλλου καὶ τοῦ Κων σταντινουπόλεως Αττικοῦ. Μὴ οὖν θέλετε ταῦτα ποιεῖν, μηδὲ παραχωρεῖν τὸν καπνώδη τύφον εἰσ ἀγεσθαι τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ, τὴν ὡς καπνὸν τα χέως διαλυομένην καὶ ἀφανιζομένην κενοδοξίαν· ὅτι φασὶν, ἡ ἁπλότης καὶ ἡ ταπείνωσις, ὡς φῶς, προσφέρει τὴν ἡμέραν τοῖς θέλουσιν ἰδεῖν τὸν Θεόν· ήγουν ὅτι, ὥσπερ τὸ φῶς λάμπον τὴν ἡμέ ραν ποιεῖ, καὶ δίδωσι τὸ ὁρᾷν τὰ αἰσθητά, οὕτως ἡ ἁπλότης καὶ ἡ ταπεινοφροσύνη δίδωσιν ἔλλαμψιν τῷ νῷ εἰς τὸ ὁρᾶν τὸν Θεὸν, τουτέστιν ὡς ἐφικτὸν κατανοῆσαι αὐτόν. ARIST. Eos, qui a nobis excommunicantur, posthae in communionçı admittere ne velitis: ‹ quolet in synodo Nicæna decretum est. Ecce ΑΡΙΣΤ. «Τοὺς παρ' ἡμῶν ἀποκοινωνήτους εἰς και ινωνίαν τὸ λοιπὸν μὴ θελήσητε παραδέξασθαι· ι ὅπερ καὶ τῇ ἐν Νικαίᾳ συνόδῳ, ὥρισται. Ἰδοὺ γὰρ

‹ enim et Appiarius, a te admissus, synodo restitit, et injuriam attulit, et tandem conversus est, • et seipsum reprehendit, suspiriis desinens. Patres hi indubitata et verissima synodi Nicænæ exemplaria recipientes, in canonibus illius non invenientes decretum, ut a papa mitterentur ejus ministri, et episcoporum et clericorum appellationes apud eos exercerentur, ad Celestinum Romæ papam scripserant, ut postea ab ipsis segregatos facile, et ut non decet, in communionem non restitueret, nec episcoporum aut clericorum ab ipsis ad depositionem condemnatorum appellationem reciperet, nec presbyteros suos mitteret; et iis appellationis examinationem committeret, sed ut condemnatorum unusquisque ad propriæ provincia synodos appellaret, si vellet, vel etiam ad synodum cecumenicam; IN CAN. CXXXV CONC. CARTHAG. • καὶ ᾿Απιάριος, δεχθεὶς παρά σου, τῇ συνόδῳ ἀντέ- • στη, καὶ ὕβριν ὑπήνεγκε, καὶ τέλος μετεστράφη, • καὶ ἑαυτὸν ἤλεγξε, καταλήξας εἰς στεναγμούς.» Δεξάμενοι οἱ Πατέρες οὗτοι τὰ ἴσα τῆς ἐν Νι καία συνόδου ἀναμφίβολά τε καὶ ἀληθέστατα, καὶ μὴ εὑρόντες ἐν τοῖς κανόσιν αὐτῆς ἐρισθὲν τὸ παρὰ πάππα τοῦ στέλλεσθαι ὑπηρέτας αὐτοῦ, καὶ τὰς ἐκκλήτους τῶν ἐπισκόπων ἢ κληρικῶν γυμνάζεσθαι παρ' αὐτοῖς· ἔγραψαν πρὸς τὸν Κελεστίνον τὸν πάππαν 'Ρώμης, μηκέτι τοὺς παρ' αὐτῶν ἀφοριζομένους εὐχερῶς δή, και καθώς οὐ χρὴ, εἰς κοινωνίαν ἀποκαθιστᾷν, ἢ τὰς ἐκκλήτους δέχεσθαι τῶν ἐπισκόπων ἢ κληρικῶν, τῶν εἰς καθαίρεσιν παρ' αὐτῶν καταδικασθέντων· καὶ πρεσβυτέρους Ιδίους στέλλειν, καὶ τὴν τῆς ἐκκλήτου δοκιμασίαν ανατιθέναι αὐτοῖς· ἀλλ᾽ ἕκαστον τῶν καταδικα σθέντων πρὸς τὰς συνόδους τῆς ἰδίας επαρχίας έχε καλεῖσθαι, εἰ βούλεται, ἢ ὅτι μὴν πρὸς οἰκουμενι κὴν σύνοδον· ἵνα μὴ κοσμικὸν τύφον τῇ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ εἰσάγειν δόξῃ. Παρέστησαν δὲ τοῦτο, τὸ ἐξ ἔργων αὐτῶν καὶ ὕβριν ταῖς Ἐκκλησίαις ἐπε ἄγον· τὸν γὰρ πρεσβύτερον 'Απιάριον, ἐκ τῆς ἐν Σίκκῃ Εκκλησίας ἀποκινηθέντα δι' εὐλόγους αἰτίας, εἶτα αὐτῷ δὴ τῷ Κελεστίνῳ τῷ Ρώμης προσελθόντα, καὶ παρ' αὐτοῦ δεχθέντα, καὶ μετὰ Φαυστί νου τοῦ ἐπισκόπου σταλέντα πρὸς τὴν Αφρικήν, ἐπὶ τῷ ἀποδοθῆναι αὐτὸν αὖθις τῷ πρεσβυτερίῳ, κατεξστασθῆναι δὲ καὶ τὰ παρ' αὐτῶν δὴ τῶν Βαραβρα κηνῶν κατ' αὐτοῦ ἐπενεχθέντα ἐγκλήματα· ἀναι σχυντότερον τοῦτον τὸ σπουδαίως, καὶ ὡς οὐκ ἔδει, εἰς κοινωνίαν παραδεχθῆναι κατέστησε, καὶ τῇ συνόδῳ ὕβρεις ἐπάγοντα, ὡς μὴ δεχόμενον παρ' αὐτ τῆς, διὰ τὸ τοὺς κατηγόρους κατὰ πρόσωπον αὐτοῦ ἔστασθαι, καὶ ἀπελέγχειν αὐτὸν, καὶ μετὰ πολλὰς ἀντιλογίας καὶ ἀναισχύντους ἀρνήσεις στενοχωρη θέντα υπό τε τῶν ἐλέγχων καὶ τῆς ἰδίας συνειδήσεως, δημοσίᾳ ὁμολογήσαντὰ τὰ κατ' αὐτοῦ προτεθέντα ἐγκλήματα, καὶ εἰς στεναγμούς μεταστραφέντα καὶ δάκρυα. Ἐκ τῶν πραχθέντων ὑπομνημάτων ἐν Κωνσταν τινουπόλει περὶ ᾿Αγαπίου καὶ Βαγαδίου, έκατέρου αντεχομένου τῆς ἐπισκοπῆς Βόστρων. • Ἐπὶ ὑπατείας τῶν εὐσεβεστάτων καὶ θεοφιλεστά • των βασιλέων ἡμῶν Φλαβίου Αρκαδίου, Αὐγού • στου τῷ τρίτῳ, καὶ Ἡνορίου τῷ δευτέρῳ, τῷ πρὸ • τριῶν καλανδῶν Ὀκτωβρίων, ἐν τῷ φωτιστή «ρίῳ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει ἁγιωτάτης Εκ- • κλησίας, καθεσθέντων τῶν ἁγιωτάτων ἐπισκό • πων Νεκταρίου Κωνσταντινουπόλεως, Θεοφίλου • Αλεξανδρείας, Φλαβιανοῦ ᾿Αντιοχείας, Παλλα • δίου Καισαρείας Καππαδοκίας, Γελασίου Και- • σαρείας Παλαιστίνης, Γρηγορίου Νύσσης, Αμ- • φιλοχίου Ικονίου, Παύλου Ηρακλείας, Αρα • διανοῦ ᾿Αγκύρας, "Αμμωνος Αδριανουπόλεως, • Φαλερίου Ταρσοῦ, Λουκίου Ιεραπόλεως, Ελπι • δίου Λαοδικείας, Παύλου Αλεξανδρῶν, Διοσκό • μου Ερμουπόλεως, Προβατίου Βερονίκης, • Θεοδώρου Μοψουεστίας, Βίζου Σελευκείας, • Επαγάθου Μαρκιανουπόλεως, Γεροντίου Κλαυ " ne sæcularem fastum in Christi Ecclesiam introducere videretur. Sed illud etiam 678 in medium producebant, quod ex istiusmodi operibus Ecclesia contumelia afficeretur. Nam Apiarium presbyterumn Siccæ Ecclesiæ ob justas causas amotum, deinde ad ipsum Celestinum Romæ episcopum accedentem, et ab eo acceptum, et cum Faustino episcopo ad Africam missum, ut presbyterio ipse iterum redderetur, quæ autem ab ipsis Tharabracenis ei objecta fuerant crimina examinarentur, impudentissimum istum propere, et ut non oportebat, ad commuuionem recipi constituit, etiam synodo contumelias affligentem, ut ab ea non acceptum, eo quod accusatores ejus coram stabant, et eum convincebant, qui post mulias contradictiones et impudentes des negationes, argumentis pariter et propria conscieutia in angustias compulsus, crimina ei objecta publice confessus, et in suspiria conversus est cl lacrymas. Ex monumentis actorum Constantinopoli de Agapio et Bagadio, utroque vindicante episcopatums Bostra. • In consulatu religiosissimorum et Dei amantissi- ‹ morum imperatorum nostrorum Fl. Arcadii • Augusti tertium, et Honorii secundum, A. D. • tertio calendas Octobris in Baptisterio sanctis- • sime Constantinopolitana Ecclesia, sedenti- • bus sanctissimis episcopis, Nectario Constan- • tinopolitano, Theophilo Alexandrino, Flaviano ‹ Antiocheno, Palladio Cæsarea Cappadocia, • Gelasio Caesarea Palmstinæ, Gregorio Nyss2, • Amphilochio Iconii, Paulo lieraclea, Arabiano • Ancyræ, Ammone Adrianopolis, Phalerio Tarsi, • Lucio Hierapolis, Elpidio Laodicææ, Paulo ‹ Alexandrorum, Dioscoro Hermopolis, Probatio • Beronices, Theodoro Mopsuestiæ, Bizo Seleuc ciæ, Epagatho Marcianopolis, Gerontio Clau ‹dianopolis, et aliis diversis episcopis, et uni- ‹ verso ordine sacerdotali; Nectarius episcopus

• διανουπόλεως, καὶ ἑτέρων διαφόρων επισκό «πων, καὶ παντὸς τοῦ ἱερατείου, Νεκτάριος ι ἐπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως εἶπεν· Τῆς • ἁγίας ταύτης συνόδου κατὰ Θεοῦ χάριν πάλιν ἐν • τῷ ἁγίῳ τόπῳ τούτῳ συνειλεγμένης, εἰ δοκιμάζει • ἡ αὐτὴ τῶν ἁγίων ἀδελφῶν καὶ συλλειτουργών σύνοδος, ἐπειδὴ καὶ ἑστῶτας ὁρῶ τοὺς διαφορο • μένους πρὸς ἑαυτοὺς περὶ τῆς τῶν Βοστρηνῶν < ἐπισκοπῆς, τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν Βαγαδίον καὶ • Αγάπιον τῶν πρὸς ἀλλήλους ἐνάρξασθαι δια • καίων. Καὶ μετὰ τὸ πραχθῆναι τινα παρ' αὐτοῖς • χάριν τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως, καὶ ἐμφανισθῆναι • καθαίρεσιν τοῦ ῥηθένιος Βαγαδίου γενομένην • ὑπὸ δύο καὶ μόνων ἐπισκόπων τῶν καὶ τετελευ • τηκότων ήδη κατὰ τὸν καιρὸν τῆς αὐτῆς συνό. • δου· Αραβιανὸς ἐπίσκοπος Αγκύρας εἶπεν· Οι • τῆς παρούσης ἕνεκα δίκης, ἀλλὰ τοῦ ὑφεξῆς βίος • παντὸς δεδοικώς τοῦτο, ἀξιῶ τὴν ἁγίαν σύνοδον • διαλαλήσαι, έξεστι γενέσθαι καθαίρεσιν παρά • δύο ἐπισκόπων, ἢ οὐ; καὶ κατὰ ἀπόντος μη· • τροπολίτου εξεστιν, ἢ οὐ: Οὐδὲν πρόκριμα προς «τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν. Δέδοικα δὲ μὴ, ἐκ τῶν • ὑπομνημάτων τούτων τινὲς λαβόμενοι ἐξουσίας, • τοιαῦτα τολμήσωσιν. Ἀξιῶ οὖν ὑμᾶς ἀποκρί • νασθαι. Νεκτάριος ἐπίσκοπος Κωνσταντινουπό • λεως εἶπεν· Ἐπαινετῶς εἰσηγήσατο ὁ εὐλαβέ • Constantinopolitanus dixit: Sancta hac synodo ‹ Dei gratia rursus in hoc sancto loco congregata, ‹ si eadem sanctorum fratrum et in sacris com- ‹ ministrorum synodus ita censet, quia adstare c video eos, qui contendunt de Bostrenoruin epi- • scopatu, fratres nostros Bagallium et Agapium, ‹ hi sua inter se invicem jura incipiant proponere. ‹ Et postquam aliqua ab eis pro hac causa acta ‹ essent, et dicti Bagadii depositionem a duobus ‹ solis episcopis jam tempore hujus synodi mor4 tuis factam ostensum esset; Arabianus Ancyræ ‹ episcopus dixit: Non propter hanc litem, sed ‹ de tota deinceps vita id metuens, precor sanctam ‹ synodum statuere: Licetue a duobus episcopis • fieri depositionem, an non? et absente metro- • politano licet, an non? Præsenti quidem causæ ‹ nihil est præjudicii. Vereor autem, ne ex his c actis aliqui potestate accepta talia audeant. ‹ Rogo ergo vos respondere. Nectarius episcopus • Constantinopolitanus dixit: Pulchre suasit reli- ‹ giosissimus episcopus Arabianus: equidem cum ‹ par causa accidere possit, præterituin non con- ‹ demnantes, quod deinceps futurum est præmu- ♦ niamus. Arabianus Ancyræ episcopus dixit: • Id qnod est præteritum, beatorum Patrum, qui • Nicææ convenerunt, damnat synodus, jubens ‹ non esse pauciores tribus, qui ordinent, nec ‹ absente metropolitano. De futuro autem veritus • bac interrogavi. Velim ergo vos aperte edicere, ‹ el nec suspense, 679 nec dubie, ut a duobus • hominibus, nec ordinari nec deponi episcopum ‹ liceat, juxta Nicænam synodum. Et post alia • Theophilus episcopus Alexandriæ dixit; Ad- • versus eos, qui excesserunt, fieri non potest ut • indignationis sententia feratur; quoniam præ- ‹ sentes non fuere condemnati. Sed si quis de iis, ‹ qui in futurum debent deponere, consideret, ‹ mihi videtur non solum tres debere accedere; 4 sed, si fieri possit, omnes provinciales, υἱ multorum sententia accuratior condemnatio • reddatur ejus, qui dignus est deponi, præsentis et judicati. Nectarius episcopus Constantinopo- <litanus dixit: Cum de legitimis institutis el 4 decretis agitur, consequens est non propter ◄ personarum causas aliquas talia decerni. Quam- ‹ obrem, sicut sanctissimus episcopus Arabianus 4 hortatus est, futura stabilire volens; conse ◄ quenter et humane sanctissimi episcopi Theo- • phili sententia decrevit, non licere in posterum, 4 nec a tribus quidem, nedum a duobus, eum, «qui reus examinatur, deponi: sed majoris sy- ⚫ nodi et provincia episcoporum sententia, sicut ‹ apostolici definiere canones. Flavianus episco- ‹ pus Antiochiæ dixit: Quæ exposuerunt sanctis- ‹ simus episcopus Nectarius et sanctissimus et • pientissimus Theophilus episcopus, aperta sunt. • Εt omnes ecclesiastici lis acquiescimus.» • στατος Επίσκοπος Αραβιανός· οὐ μὴν δυναμέν • της δίκης ἐξομοιοῦσθαι, τὸ παρελθὸν μὴ καται κρίναντες, τὸ ἑξῆς ἀσφαλισώμεθα. 'Αραβιανός • ἐπίσκοπος Αγκύρας εἶπε· Τὸ παρελθὸν ἡ τῶν • μακαρίων Πατέρων τῶν ἐν Νικαία σύνοδος και ι τακρίνει, ή κελεύουσα μὴ ἐλάττους εἶναι τριῶν • τοὺς χειροτονοῦντας, μηδὲ ἀπόντος τοῦ μητρο • λίτου. Τοῦ δὲ μέλλοντος ἕνεκεν δεδοικώς ἐγώ, • τὴν ἐρώτησιν ἐποιησάμην. Ἀξιῶ οὖν ὑμᾶς σαφῶς • διαλαλῆσαι, καὶ μήτε ηρτημένως μήτε ἀμφισ • βόλως, ὥστε μὴ ἐξεῖναι ὑπὸ δύο ἀνθρώπων μήτε 4 χειροτονείσθαι μήτε καθαιρείσθαι ἐπίσκοπον, ἀπο • λούθως τῇ ἐν Νικαία συνόδῳ. Καὶ μεθ' ἕτερα • Θεόφιλο; ἐπίσκοπος Αλεξανδρείας εἶπεν· Ἐπὶ · τῶν ἀπελθόντων οὐ δυνατὸν ψῆφον ἐκφέρειν ἀγα ι νακτήσεως· ἐπειδήπερ μὴ παρόντες κατεκρίθη- • σαν. Εἰ μέντοι γε περὶ τῶν μελλόντων διασκοπη ι τις τῶν ὀφειλόντων καθελείν, φαίνεται μοι με μόνον τρεῖς παρεῖναι προσήκειν, ἀλλ᾽ εἰ δυνατὸν · τοὺς πάντας επαρχιώτας, ἵνα τῇ τῶν πολλῶν • ψήφῳ ἀκριβεστέρα ή κατάκρισις τοῦ ἀξίου τῆς και • θαιρέσεως δεικνύηται παρόντος καὶ κρινομένου. • Νεκτάριος Επίσκοπος - Κωνσταντινουπόλεως • εἶπε· Νομίμων εἰσηγήσεων καὶ δογμάτων, • πρυτανευομένων, ἀκόλουθον οὐ διὰ προσώπων • τινὰς αἰτίας τὰ τοιαῦτα δογματίζεσθαι. Τοιγαρο • οὖν, καθάπερ ὁ ἁγιώτατος ἐπίσκοπος Αρα- • διανὸς εἰσηγήσατο, τὰ μέλλοντα ἀσφαλίσασθαι • βουλόμενος, ἀκολούθως καὶ φιλανθρώπως ἡ τοῦ • ἁγιωτάτου Επισκόπου Θεοφίλου ψήφος διωρί • σάτο, μὴ χρῆναι πρὸς τὸ ἐξῆς, μηδὲ παρὰ ι τριών, μή τοί γε παρὰ δύο, τὸν ὑπεύθυνον δοκιμαζόμενον καθαιρεῖσθαι, ἀλλὰ γὰρ πλείονος ο συνόδου ψήφῳ καὶ τῶν τῆς ἐπαρχίας, καθὼς καὶ οἱ ἀποστολικοί κανόνες διωρίσαντο. Φλαβιανός

• Επίσκοπος Αντιοχείας IN CAN. CXXXV CONC. CARTHAG. εἶπεν· Απερ κατέθεντο οἱ περὶ τὸν ἁγιώτατον ἐπίσκοπον Νεκτάριον • καὶ τὸν ἁγιώτατον καὶ ὁσιώτατον ἐπίσκοπον Θεόφιλον, δῆλα. Καὶ στέργομεν πάντες οἱ ἐκκλησιαστικοί.» ΒΑΛΣ. Τοῦ ἐπισκόπου Βόστρων Βαγαδίου καθαι ρεθέντος παρὰ δύο ἐπισκόπων καὶ μονομερώς, λόγος ἐγένετο παρὰ τῇ ἐν Κωνστανινουπόλει συνόδῳ, περὶ τοῦ εἰ καλῶς γέγονεν ἡ τοιαύτη καθαίρεσις, ἀντιποιουμένου τοῦ ψηφισθέντος Αγαπίου ὑπὲρ τῆς κρίσεως· καὶ διεγνώσθη ἀκανόνιστον εἶναι τὴν καθαίρεσιν, ὡς μὴ ὀφειλόντων δύο, ἀλλὰ πολλῶν τηρεῖν τὰ κατὰ τῶν ἐπισκόπων λεγόμενα. Σὺ δὲ γίνωσκε ὅτι ἡ τοιαύτη διάγνωσις οὐκ ἔχει τὸ ἐνερο γὸν σήμερον. Ἀπὸ γὰρ τοῦ ιβ' κανόνος τῆς ἐν Καρθαγένη συνόδου, μεταγενεστέρας οὔσης κατά πολύ, τὰ κατὰ τῶν ἐπισκόπων ἐγκληματικά δικαστήρια παρὰ δώδεκα ἐπισκόπων γυμνάζονται. Καὶ ἀναγνωθι τὸν τοιοῦτον κανόνα. Γίνωσκε δὲ ὅτι ἡ μὲν σύνοδος αὕτη ἐπὶ ᾿Αρκαδίου τοῦ βασιλέως γέγονεν, ἡ δὲ ἐν Καρχηδόνι, βασιλεύοντος Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ. BALS. Cum Bagadius Bostrorum episcopus a duobus solis episcopis depositus esset, agitatum est in synodo Constantinopolitana, an ea recte facta esset depositio, electo Agapio judicium tuente: et pronuntiatum est depositionem non fuisse canonicam, utpote cum non duo, sed multi deberent en, quæ adversus episcopos dicuntur, dijudicare. Τα autem scias hanc constitutionem vini suam hodie non obtinere. duodecimo enim canone Carthaginiensis synodi, quae est multo posterior, criminalia episcoporum judicia a duodecim episcopis exercen tur. Et lege euum canonem. Scias vero, quod hac quidem synodus sub Arcadio imperatore facta est: Carthaginiensis vero, regnante Theodosio juniore. ZONAR. De Bostrensi Episcopatu controversia agitabatur, cum duo illum sibi, nimirum Agapius et Bagadius, vindicarent. Erat enim paulo ante Bagadius illius urbis episcopus, sed cum nonnullas ob causas a duobus episcopis esset depositus, idque illo absente, Agapius memorali episcopatus ordi patus est episcopus. Porro depositionem suam vitio factam esse Bagadius contendebat. Cum igitur in medio concilio proposita esset controversia, Arabianus Ancyræ dixit; Non tam ob præsentem causam interrogo, quam quod in posterum metuam ne forte in simili causa quavis, id quod gestum est tanquam regula vim obtineat; atque a concilio peto, ut declaret, num a duobus episcopis deposi tionem fieri liceat, et ejușinodi sententiam adversus absentem pronuntiari. Vereor enim, inquit, ne forte aliqui, cum in hujus cause acta inciderint, alia audeant. Ad hanc igitur interrogationem Theophilus Alexandrinus respondit: Quandoquidem episcopi duo, a quibus depositus est Bagalius, e vivis excesserunt, in eos ferri sententiam, quod non recte egerint, minime convenit; ne forte nos quoque reprehendamus, quod absentes illos damraveris mus: ut autem in futurum provideamus, ne amplius talia quædam flant, mihi videtur, inquit, non tres episcopos tantum adesse debere ad unum de gradu dejiciendum episcopum; sed, si feri possit, etiam omnes provinciales sive provinciæ illius episcopos, in qua illius episcopatus est situs, qui de gradu dejicitur; ut cum multi exstiterint judices, ac sententiam tulerint præsente illo, qui accusatur, exactior 680 ac firmior sententia reddatur, qua damnatur is qui deponitur. Hanc igitur sententiam et Nectarius et Flavianus et cæteri ex concilio approbarunt. Atque hæc quidem isti Patres. Duodecimus autem canon concilii Carthaginiensis, quod tempore posterius est isto Nectario sedemie congregato (quippe cum hoc imperante Arcadio coactum sit; Carthaginiense vero Theodosio minori imperante) si quis episcopus, inquit, alicujus criminis factus sit reus, a duodecim episcopis judiceΖΩΝΑΡ. Ἡ μὲν ὑπόθεσις ἐζητεῖτο περὶ τῆς τῶν Βόστρων ἐπισκοπῆς, δύο ταὐτῆς ἀντεχομένων, Αγαπίου καὶ Βαγαδίου. "Ην μὲν γὰρ πρώην επίσ σκοπος ἐν αὐτῇ ὁ Βαγάδιος, διὰ δέ τινας αἰτία; παρ' ἐπισκόπων δύο καθαιρεθέντος αὐτοῦ, καὶ ταῦτα ἀπόντος, ὁ ᾿Αγάπιος κεχειροτόνητο εἰς τὴν ῥηθεῖσαν ἐπισκοπήν· ᾐτιᾶτο δὲ τὴν καθαίρεσιν ὁ Βαγάδιος. Προτεθείσης οὖν εἰς τὸ μέσον τῆς συν όδου τῆς ὑποθέσεως, Αραβιανός Αγκύρας εἶπεν ὅτι οὐ διὰ τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν ἐρωτῶ, ἀλλὰ δεδηκὼς περὶ τῶν ἑξῆς, ἵνα μὴ ἐν πάσῃ τοιαύτῃ ὑποθέσει κρατήσῃ, ὡς κανὼν τὸ γενόμενον, καὶ ἀξιῶ τὴν σύνοδον εἰπεῖν, εἰ ἔξεστι καθαίρεσιν γενέσθαι παρὰ δύο ἐπισκόπων, καὶ τὴν ψῆφον τοιαύτην κατ' ἀπόντος διθῆναι. Φοβοῦμαι γάρ, φησί, μή τινες τὰ ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ εὑρί σκοντες ὑπομνήματα τοιαῦτα τολμῶσι. Πρὸς οὖν τὴν ἐρώτησιν ταύτην ο Αλεξανδρείας Θεόφιλος ἀπεκρίνατο ὅτι, Ἐπεὶ οἱ τὸν Βαγάδιον καθαιρήσαντες δύο ἐπίσκοποι ἤδη τεθνήκασι, κατ' ἐκείνων ψηφίζεσθαι, ὡς μὴ καλῶς ποιησάντων, οὐ χρή ἵνα μὴ καὶ ἡμεῖς αἰτιαθῶμεν, ὡς μὴ παρόντας αὐ τοὺς κατακρίναντες· ὅπως δὲ τὸ μέλλον ἀσφαλίσώμεθα, ὥστε μηκέτι τοιαῦτα γίνεσθαι, δοκεί μοι, φησίν, ὅτι οὐ μόνον τρεῖς ἐνδέχεται παρεῖναι ἐπισκόπους ἐπὶ καθαιρέσει ἐπισκόπου, ἀλλὰ, εἰ δυνα τὸν, καὶ τοὺς πάντας ἐπαρχιώτας, ήγουν τοὺς τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης ἐπισκόπους, ἐν ᾗ καὶ ἡ ἐπισ σκοπὴ τοῦ καθαιρουμένου διάκειται, ἵνα πολλῶν ὄντων τῶν κρινόντων, καὶ ἀποφαινομένων, παρόντος καὶ αὐτοῦ τοῦ αἰτιωμένου, ἀκριβεστέρα ή κατακρίνουσα ψῆφος τὸν καθαιρούμενον γίνηται. Τῇ γοῦν γνώμῃ ταύτῃ καὶ ὁ Νεκτάριος, καὶ ὁ Φλαβιανὸς, καὶ οἱ λοιποὶ τῆς συνόδου ἠρέσθησαν. Καὶ ταῦτα μὲν οἱ Πατέρες οὗτος. Ὁ δὲ δωδέκατος κανὼν τῆς ἐν Καρθαγένη συνόδου, μεταγενεστέρας οὔσης παρὰ ταύτην τὴν ἐπὶ Νεκταρίου συναθροισθεῖσαν (αὕτη μὲν γὰρ ἐπὶ ᾿Αρκαδίου συνέστη, ἡ δ᾽ ἐν Καρθαγένης Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ βασιλεύοντος) ἐπισκόπου, φησὶν ἐν ἐγκλήματι κατηγορουμένου δώδεκα ἐπισκόπους δικάζειν, εἰ μὴ διὰ πολλὴν

tur; si forte ob nimiam necessitatem plures con- ἀνάγκην πλείονας συνελθεῖν δυνατόν. Αναγνωστέον gregari non possint. Legendus est igitur memoratus ille canon, una cum iis, quæ ad exponendum illum conscripta sunt. ARIST. In posterum reum examinatum, nec a ‹ duobus nec tribus deponi oportet: sed majoris ‹ synodi ac provincialium sententia: quemad- ‹ modum et apostolici canones decreverunt. › οὖν τὸν εἰρημένον κανόνα, καὶ τὰ ἐπ' ἐξηγήσει αὐτοῦ γεγραμμένα. ΑΡΙΣΤ. «Μὴ χρῆναι πρὸς τὸ ἑξῆς μήτε παρὰ δύο • μήτε παρὰ τριῶν τὸν ὑπεύθυνον δοκιμαζόμε • νον καθαιρείσθαι, ἀλλὰ πλείονος συνόδου ψήφῳ, • καὶ τῶν τῆς ἐπαρχίας· καθὼς καὶ οἱ ἀποστολι • κοὶ κανόνες διωρίσαντο.» Επειδήπερ εὗρεν ἡ σύνοδο; αὕτη τὸν επίσκοπον Βοστρής Βαγάδιον ὑπὸ δύο ἐπισκόπων καθαιρεθέντα, καὶ ἀντ᾽ αὐτοῦ τὸν Αγάπιον χειροτονηθέντα, δειλιάσασα μή ποτε καὶ εἰς τὸ μετέπειτα τοῦτο γένηται, τὸ μέλλον ἐξησφαλίσατο, καὶ προσέταξε τὸν κατηγορούμενον ἐπίσκοπον ἐπ' ἐγκλήμασι, καὶ Quandoquidem synodus hæc Bagadium episcopum Bostrensem a duobus episcopis depositum, ejusque loco Agapium ordinatum, invenit: timore perculsa, ne et in posterum illud fieret, futurum tutum reddidit, jussitque episcopuin criminibus accusatum, et ad depositionem redactum, non a duobus tribusve episcopis judicari: sed ab omnibus, si feri συνελαυνόμενον εἰς καθαίρεσιν, μὴ παρὰ δύο ἢ παρά potest, provincia episcopis, vel saltem a pluribus, nt iili non sint pauciores quam duodecim; quemadmodum duodecimus synodi Sardicensis canon statuit. τριῶν ἐπισκόπων κρίνεσθαι, ἀλλὰ πάντων, εἰ δυνα τὸν, τῶν τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπων, ἢ καὶ παρέ τῶν πλειόνων· ὥστε μὴ ἐλάττους αὐτοὺς τῶν δώδεκα εἶναι· καθὼς ὁ δωδέκατος κανὼν τῆς ἐν Σαρδική συνόδου διαλαμβάνει. EXPLICIT EDITIONIS BEVEREGII TOMUS PRIOR. ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΔΗΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟΝ Ερωτήσαντα περὶ διαφόρων κεφαλαίων, πρὸς ἃ διὰ τῆς Ἐπιστολῆς ὁ Διονύσιος ἀποκρίσεις ἐποιήσατο, αἱ καὶ ὡς κανόνες ἐδέχθησαν. BEATI DIONYSII ALEXANDRINI ARCHIEP. EPISTOLA AD BASILIDEM EPISCOPUM Interrogantem de diversis capitibus, ad quæ per Epistolam Dionysius responsa dedit, quæ tanquam canones sunt admissa. CANON I. Dionysius Basilida dilecto mihi filio et fratri in sacris comministro, Deoque fideli, in Domino salutem. Misisti ad me, fidelissime et sapientissime fili mi, interrogans qua hora diei Paschæ jejunium solvenΑπέστειλας. Scholium in codice Amerachiamo: Ιστέον ὅτι γέγονε μὲν ὁ μακάριος Διονύσιος οὗτος ἀκροατής Ωριγένους, ἐν τῷ τετάρτῳ τῆς βα Διονύσιος Βασιλείδῃ τῷ ἀγαπητῷ μου υἱῷ καὶ ἀδελφῷ συλλειτούργῳ καὶ θεοπειθεῖ, ἐν Κυρίῳ γαίρειν. Απέστειλάς μοι, πιστότατε καὶ λογιώτατε υιέ μου, πυνθανόμενος καθ' ήν ὥραν ἀπονηστί σιλείας ἔτει Φιλίππου τοῦ μετὰ Γορδιανόν βασιλεύ σαντος. Τὸν βίον μεταλλάξαντος Ηρακλα τρισκαιδεκάτου τῆς ᾿Αλεξανδρέων Εκκλησίας ἐπισκόπου την

IN EPIST. S. DIONYSH ALEX. dum est. Dicis enim aliquos fratres dicere, quod opure tet hoc in galli cantu facere; alios vero, quod id sil filciendum vespere. Qui enim Romæ sunt fratres, ub aiunt, gallum exspectant. De iis autem qui hic sunt, dixisti quod citius. Horam autem exactam et valde demensam exponere desideras: quod quidem est difficile, et lubricum. Quod enim post resurrectionis Domini nostri tempus oportet eos festum lætitiamque inchoare, qui ad illud usque animas jejuniis humiliant, erit apud omnes similiter in confessu. Per ea aulem qua ad me scripsisti, probasti sane admodum et divinorum Evangeliorum sensu percepto, quod nihil ab cis accurate traditum de hora qua resurrexit, apparet. Evangelistæ enim eos qui ad monumentum venerunt, diverse descripserunt, mutatis temporibus, et omnes ζεσθαι δεῖ τὴν τοῦ Πάσχα ημέρας Τινὰς μὲν γὰρ τῶν ἀδελφῶν λέγειν της ότι χρὴ τοῦτο ποιεῖν πρὸς τὴν ἀλεκτοροφωνίαν· τινὰς δὲ, ὅτι ἀφ' ἑσπέρας χρή. Οἱ μὲν γὰρ ἐν 'Ρώμῃ δελ φοί, ὡς φασι, περιμένουσι τὸν ἀλέκτορα· περὶ δὲ τῶν ἐνταῦθα ἔλεγες ὅτι τάχιον. Ἀκριβῆ δὲ ὥραν τιθέναι ἐπιζητεῖς, καὶ ὥραν πάνυ μεμετρημένην ὅπερ καὶ δύσκολον καὶ σφαλερόν ἐστι. Τὸ μὲν γὰρ ὅτι μετὰ τὸ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν καιρὸν χρὴ τῆς ἑορτῆς καὶ τῆς εὐφροσύ‐ της ἐνάρχεσθαι, μέχρις εκείνου τὰς ψυχὰς ταῖς νηστείαις ταπεινοῦντας, ὑπὸ πάντων ομοίως όμιολογηθήσεται. Κατεσκεύασας δὲ δι' ὧν ἔγραψάς μοι πάνυ ὑγῶς καὶ τῶν θείων Ευαγγελίων· ήσθημένος, ότι μηδὲν ἀπηκριβωμένον ἐν αὐτοῖς περὶ τῆς ὥρας καθ' ἣν ἀνέστη, φαίνεται. Διαφόρως R surrexisse jam Dominum, dixerunt invenisse. Et veμὲν γὰρ οἱ εὐαγγελισταὶ τοὺς ἐπὶ τὸ μνημεῖον ἐλθόντας ἀνέγραψαν κατὰ καιροὺς ἐνηλλαγμέτους, καὶ πάντες ανεστηκότα ἤδη τὸν Κύριον ἔφασαν εὑρηκέναι. Καὶ ὀψὲ Σαββάτων, ὡς ὁ Ματθαῖος εἶπε· καὶ πρωΐας ἔτι σκοτίας οὔσης, ὡς δ Ιωάννης γράφει· καὶ ὄρθρου βαθέος, ὡς ὁ Λουκᾶς· καὶ λίαν πρωὶ ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου, ὡς ὁ Μάρκος. Καὶ πότε μὲν ἀνέστη, σαφῶς οὐδεὶς ἀπεφήνατο. Οτι δὲ ὀψὲ Σαββάτων τῇ ἐπιρω· σκούσῃ μιᾷ Σαββάτων οἱ ἐπὶ τὸ μνημεῖον παραγενόμενοι, οὐκέτι κείμενον αὐτὸν ἐν αὐτῷ κατέλαβον, τοῦτο ἀνωμολόγηται. Καὶ μηδὲ διαφωνεῖν, μηδὲ ἐναντιοῦσθαι τοὺς εὐαγγελιστὰς πρὸς ἀλλήλους υπολάβωμεν· ἀλλ' εἰ καὶ μικρολογία τις εξ και δόξει περὶ τὸ ζητούμενον, εἰ συμφωνοῦντες & πάντες ἐν ἐκείνῃ τῇ νυκτὶ τὸ τοῦ κόσμου φῶς τὸν Κύριον ἡμῶν ἀνατεταλκέναι, περὶ τὴν ὥραν διαφέρονται· ἀλλ' ἡμεῖς εὐγνωμόνως τὰ λεχθέντα καὶ πιστῶς ἁρμόσαι προθυμηθῶμεν. Τὸ μὲν ὑπὸ τοῦ Ματθαίου λεχθέν, οὕτως ἔχει· Οψὲ δὲ Σ16spere Sabbati, ut dixit Matthaus; el cum mane adhuc esset obscurum, ut scribit Joannes; et summo diluculo, ut Lucas '; el valde mane, orto jan sole, ut Marcus. 2 Et quando surrexit quidem, '. nemɔ aperte respondit. Quod autem respere Sabbati lucescente una Sabbatorum, qui ad monumentum venerant, eum non amplius jacentem invencrunt, học in confesso est. Ac neque dissentire nec sibi adversari inter se evangelistas existimemus; et quanquam parva quædam circa id quod quæritur controversia esse videbitur, si omnes in una nocte mundi lucem Dominum nostrum exortum esse consentientes, in hora dissentiunt: nos tamen, quæ ab eis dicta sunt, pie et fideliter conciliare studeamus. Quod a Matthæo quidem dictum est, sic habet: Vespere autem Sulbali, cum lucesceret in primam hebdomadis diem, venit Maria Magdalene et alia Maria ad specl dum sepulcrumi. Et ecce fuit magnus terræ motus: angelus enim Domini cum de cœlo descendisset, accedens devolvit lapidem, et sedit supra ipsum: * Matth. xxvIII, 1. • Joan. xx, 1. * Luc. XXIV, προστασίαν ταύτης δε ἀπολαμβάνει· καὶ πρὸς τοῖς ἐπὶ δέκα καὶ ἑπτὰ ἔτεσι, ἤτοι τοῖς λοιποῖς τρισι Φιλίππου, καὶ τῷ ἑνὶ Δεκίου, καὶ τῷ ἑνὶ Γάλλου, καὶ Βολοσιανοῦ τοῦ υἱοῦ Δεκίου, καὶ τοῖς δώδεκα Ούαλεριανοῦ καὶ Γαλλίου τοῦ παιδὸς αὐτοῦ, πρὸς Κύριον ἐξεδήμησεν. Ὁ δὲ Βασιλείδης ἦν τῶν κατὰ τὴν Πεντάπολιν τῆς Λιβύης παροικιῶν ἐπίσκοπος, ὥς φησιν Εὐσέβιος ἐν τῷ ς' καὶ τῷ ζ' τῆς Ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας λόγῳ. Sciendum est, quod hic beatus Dionysius auditor fuit Origenis quarto anno imperii Philippi, qui post Gordianum imperavit. Heracla atem decimo tertio Alexandrinæ Ecclesiæ episcopo vita defuncto hic prefecturan islius suscepit; et post septemdecim annos, reliquos nimirum tres Philippi, et unum Decii, et unum Galli, et Volusiani filii Decii, et duodecim Valeriani et Galti (Gallieni) ipsius filii, ad Dominum migravit. Basilides autem pareciarum in Pentapoli Libya episcopus fuit, ut Eusedius in vi et vit Ecclesiasticae historiæ libro trudidit. Απονητίζεσθαι δεῖ. Gentianus Herretus vertit, jejunandus it dies Pasche. Et sic vocei ἀπονηστίζεσθαι, ubicunque ocurrit, jejunare ver tit: cum contrarium po:ius ubique signifcat, nimirum jejunium solvere. Hoc sensu vox ista απο νηστίζεσθαι in Constitutionibus apostolicis vulgo dictis saepe usurpatur; ut: Τῷ δὲ Σαββάτῳ μέχρις ἀλεκτροφωνίας παρατείνοντες, ἀπονηστίζεσθε ἐπι PATROL. GR. CXXXVI!!. ♦ Marc. xvı, 2. φωσκούσης μιᾶς Σαββάτων. Constit. apost. 1. v, c. 18; et alibi: Επιτελείσθω δὲ ἡ νηστεία αύτη πρὸ τῆς νηστείας τοῦ Πάσχα· ἀρχομένη μὲν ἀπὸ δευτέρας, πληρωμένη δὲ εἰς παρασκευήν, μεθ᾿ ἂς ἀπονηστεύο σαντες. Ibid. cap. 12. Eodem etiam sensu occurrit, syn. Trull., can. 89. Hesychius, Απονηστίσασθαι, τὸ ἀπὸ νηστείας ἐπὶ πρώτην ἐλθεῖν. Ipse etiam locus quem præ manibus habemus, hunc sensum necessario exigit, in quo Dionysius se interrogatum asserit, καθ' ήν ὥραν ἀπονητίζεσθαι δεῖ τὴν τοῦ Πάσχα ἡμέραν. lioc est, non ut fervetus veriit, qua ha dies Pascha sil jejunandus; is enim nunquam jejunio peractus fuit: sed, ut nos vertimus: Qua hora diei Paschæ jejunium solvendum est: nimirum, quota hora jejunium antepaschale terminandum est, vʊspere præcedente paschalem celebritatem, an ad galli cautum, an alio tempore; ut ex iis constat, quæ in hac epistola sequuntur. ID. Τὴν τοῦ Πάσχα ἡμέραν. Initium hujus epistolæ Alexandrini Dionysii profero, quomodo in niss. non paucis jucet: Επέστειλάς μοι..... τῇ τοῦ Πάσχα περιλύσει. Vulgo, τὴν τοῦ Πάσχα ἡμέραν. Επι περίλυσις τοῦ Πάσχα, solutio paschalis jejunii, τὰς τῶν ἀσιτιῶν ἐπιλύσεις, appellat Eusebius Hist. lib. v, cap. 23, frequentiaque in hunc sensum apud Graecos verba περιλύειν, ἀπολύειν, ἐπιλύειν, καταλύειν. CorELER. a! Constit, apost. lib. v, cap. 15.

Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ ἡ ἄλλη Μαρία θεωρῆσαι τὸν τάφον. Καὶ ἰδοὺ σεισμὸς ἐγένετο μέγας· ἄγγελος γὰρ Κυρίου καταβὰς ἐξ οὐρανοῦ προσελθών, ἀπεκύλισε τὸν λίθον, καὶ ἐκάθητο επάνω αὐτοῦ· ἦν δὲ ἡ ἰδέα αὐτοῦ ὡς ἀστραπὴ, καὶ τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ λευκὸν ὡσεὶ χιών. ᾿Απὸ δὲ τοῦ φόβου αὐτοῦ, ἐσείσθησαν οἱ τη ροῦντες, καὶ ἐγένοντο ὡσεὶ νεκροί. Αποκριθεὶς δὲ 5 ἄγγελος εἴτε ταῖς γυναιξί· Μὴ φοβείσθε ὑμεῖς, οίδα γὰρ ὅτι Ἰησοῦν τὸν ἐσταυρωμένον ζητεῖτε, οὐκ ἔστιν ὧδε· ηγέρθη γὰρ καθὼς εἶπε. Τοῦτο δὲ τὸ λεχθὲν ὀψὲ, οἱ μέν τινες οιήσονται κατὰ τὴν κοινότητα τοῦ ῥήματος τὴν ἑσπέραν δηλοῦν τοῦ Σαββάτου· οἱ δὲ σοφώτερον ἐξακούοντες, οὐ τοῦτο· ἀλλὰ νύκτα βαθεῖαν ἐροῦσιν εἶναι· βραδύτητα και erat autem species ejus ut fu!gur, et indumentum βάτων τῇ ἐπιφωσκούσῃ εἰς μίαν Σαββάτων, ήλθε ejus album ut uis. timore autem ejus concussi sunt qui servabant, et facti sunt ut mortui. Respondeus autem angelus, dixit mulieribus: Ne timete vos, scio enim quod Jesum crucifixum quæritis: non est hic: resurrexit enim, sicut dixit '. Id an tem quod dictum est, vespere, alii quidem existimobunt secundum verbi communitatem significare vesperum Sabbati; sapientiores autem id exaudientes, non hoc, sed profundam noctem esse dicent, larditalem et longam tempus vespere significante. Et quod noctem dicit et non vesperam, subjunxit: Cum lucesceret in primam hebdomadis diem; et venerunt, nendum, ut reliqui dicunt, aromala ferentes, sed ad spectandum sepulcrum, et invenerunt factum esse terra motum, et angelum super lapidem sedentem, μακρὸν χρόνον τοῦ ὀψὲ δηλοῦντος. Καὶ ὅτι νύ et audierunt ab ipso: Non est hic, surrexit. Similiter Joannes: Prima hebdomadis feria, inquit, Maria Magdalene venit mane, cum essent adhuc tenebra, ad monumentum; et vidit lapidem sublatum a monumento '; sed juxta illud cum adhuc essent tenebræ, præcesserat. Lucas autem dicit: Sabbato quidem quieverunt secundum præceptum. Prima autem hebdomadis feria summo mane ad monumentum venerunt, ferentes quæ paraverant aromata, invenerunt autem lapidem a monumento devoluCum. Summam mane fortasse matulinum splendorem, qui prius subapparet, significat primæ feriæ; et quoniam jam perfecte præterito cum tola consequente nocte Sabbato, et alio die incipienta, veneruni aromala et unguenta ferentes; quando jam videlicet dix ante surrexerat. Hoc Marcus quoque sequitur, dicens: Emerunt aromata, ut venientes eum ungerent. Et valde mane primæ feriæ veniunt ad monumentum orto jam sole *. Valde enim mane hic quoque dixit, quod idem est ac summo diluculo, et subjunxit: Orto jam sole. Profectio quidem, et iler earum summo diluculo et valde mane incepit; in itinere autem et circa monumentum, moram traxerunt usque ad orium solis; et eis quidam tunc dicit adolescens candidatus: Resurrexit, non est hic. Ilæc autem cum ila se habeant, hoc iis qui accuratius subtiliusque considerant, enuntiamus quota hora, vel eliam semikorula vel quarta hora, oportet incipere latitiam of Domini nostri a mortuis resurrectionem. Eos quidem qui nimium festinant, et ante mediam noctem surgunt, ut contemptores et intemperantes reprehendimus, ut qui propemodum antequam par sit, cursum· abruperint, dicente viro sapiente: Non parum est in vita, quod parum abest. Fos autem qui differunt, et plurimum perferunt, et ad quartam usque vigiliam fortiter abstinent, in qua eliam narigantibus Servator noster in mari ambulans apparuit, ut generosos et laborum tolerantes suscipimus. 3 lis autem qui interea ut moti sunt, vel ut potuerunt, quiescunt, non valde molesti simus: quandoquidem nec sex jejuniorum dies æqualiter, nec similiter omκτα λέγει καὶ οὐχ ἑσπέραν, ἐπήγαγε, Τῇ ἐπιφωσκούσῃ εἰς μίαν Σαββάτων· καὶ ἧκον, ούπω, ὡς οἱ λοιποί φασι, τὰ ἀρώματα φέρουσαι, ἀλλὰ θεωρή cαι τὸν τάφον, καὶ εὗρον τὸν σεισμόν γεγονότα καὶ καθήμενον τὸν ἄγγελον ἐπὶ τοῦ λίθου, καὶ ἀκηκόασι παρ' αὐτοῦ· Οὐκ ἔστιν ὧδε, ηγέρθη. Ομοίως ὁ Ἰωάννης· Ἐν μιᾷ τῶν Σαββάτων, φησί, Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ ἦλθε πρωί σκοτίας ἔτι ού σης εἰς τὸ μνημεῖον· καὶ βλέπει τὸν λίθον ἡρμένον ἀπὸ τοῦ μνημείου· πλὴν παρὰ τοῦτο, σκοτίας ὅτι ούσης, προεληλύθει. Ο δὲ Δουκᾶς φησι· Τὸ μὲν Σάββατον ἡσύχασαν κατά την εντολήν· τῇ δὲ μιᾷ τῶν Σαββάτων, όρθρου βαθέος ἐπὶ τὸ μνῆμα ἦλθον, τέ ρουσαι & ητοίμασαν ἀρώματα· εὗρον δὲ τὸν λίθον ἀποκεκυλισμένον ἀπὸ τοῦ μνημείου. Ο βαθύς δρ θρος ίσως προϋποφαινομένην αὐτὴν ἑωθινὴν ἐμ φανίζει τῆς μιᾶς τῶν Σαββάτων, διὰ τοῦ παρα χηκότος ήδη τελείως σὺν τῇ μετ' αὐτὸ νυκτὶ πάσῃ τοῦ Σαββάτου, καὶ ἑτέρας ἀρχομένης ημέ ρας, ἦλθον τὰ ἀρώματα καὶ τὰ μῦρα φέρουσαι· ὅτε δῆλον ὡς ἀνειστήκει πρὸ πολλοῦ. Τούτῳ κατ ακολουθεῖ καὶ ὁ Μάρκος λέγων· Ἡγόρασαν ἀρώ ματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. Καὶ λίαν πρωί τῆς μιᾶς Σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον ἀνατε!- λαντος τοῦ ἡλίου. Λίαν μὲν γὰρ πρωΐ καὶ οὗτος εἶν πεν, ὅπερ ταὐτόν ἐστι τῷ βαθέος όρθρου, καὶ ἐπήγαγεν, ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. Η μὲν ὁρμὴ καὶ ἡ ὁδὸς αὐτῶν, δῆλον ὡς ὄρθρου βαθέος, καὶ λίαν πρωί κατήρχθη. Παρέτειναν δὲ κατά τε τὴν πορείαν καὶ περὶ τὸ μνημεῖον διατρίβονται μέσ χρις ἀνατολῆς ἡλίου· καὶ λέγει καὶ τότε ταύταις ὁ νεανίσκος ὁ λευχείμων· Ηγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε. Τούτων οὕτως ἐχόντων, τοῦτο τοῖς ἀκριβολογουμένοις ἀποφαινόμεθα κατὰ ποίαν ώραν ή καὶ ποῖον ἡμώριον ἡ ὥρας τέταρτον ἄρχεσθαι προσῆκε τῆς ἐπὶ τῇ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἐκ νεκρῶν ἀναστάσει χαρᾶς. Τοὺς μὲν Μαν επιταχύναντας καὶ πρὸ νυκτὸς ἐγγὺς ἤδη μεσούσης ἀνιέντας, ὡς ὀλιγώρους καὶ ἀκρατεῖς, μεμφόμεθα, ώς παρ' άλλ τον προκαταλύοντας τὸν δρόμον, λέγοντος ἀν δρός σοφοῦ· Οὐ μικρὸν ἐν βίῳ τὸ παρὰ μικρόν. * Matth. xxvi. 1-6. 9 Joan. x5, 1. ³ Luc. xxııı, 56; xxiv, 1, 2. * Marc. xvi, 4, 2, G..

IN EPIST. S. DIONYSII ALEX. Τοὺς δὲ ὑφυστερίζοντας καὶ διαρκοῦντας ἐπὶ nes exspectant; vel alii quidem, vel omnes transmittunt, jejuni permanentes, alii duos, alii tres, alii quatuor, alii nullum. Et iis quidem qui in illis transmittendis valde laboraverunt, deinde defessi sunt, et propemodum deficiunt, ignoscendum est quod celerius gustent. Si qui autem non modo non transmissis sed ne jejunatis quidem, vel etiam in delicatis opiparisque conririis, consumptis præcedentibus quatuor diebus, ad duos eosque solos extremos dieɛ cum venerint, illis a se cibo non gustato transmisɛix, Parasceve et Subbato, magnum quid et egregium se facere existimant, si ad auroram usque permanscrint; non existimo eos ex æquo certamen subiisse cum iis qui se pluribus diebus prius exercuerunt. llæc quidem, ut sentio, consulens de hisee scripsi. πλεῖστον, καὶ μέχρι τετάρτης φυλακής διεγκαρ τεροῦντας, καθ᾽ ἦν καὶ τοῖς πλέουσιν ὁ Σωτὴρ ἡμῶν περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης επεφάνη, ὡς γενναίους καὶ φιλοπόνους ἀποδεχόμεθα. Τοῖς δὲ μεταξὺ ὡς ἐκινήθησαν ἢ ὡς ἡδυνήθησαν ἀναπαν σαμένοις, μὴ πάνυ διοχῶμεν· ἐπεὶ μηδὲ τὰς ἐξ τῶν νηστειῶν ἡμέρας ίσως μηδὲ ὁμοίως πάντες διαμένουσιν· ἀλλ' οἱ μὲν καὶ πάσας ὑπερτιθέασιν άσιτοι διατελοῦντες, οἱ δὲ δύο, οἱ δὲ τρεῖς, οἱ δὲ τέσσαρας, οἱ δὲ οὐδεμίαν. Καὶ τοῖς μὲν πάνυ διαπονηθεῖσιν ἐν ταῖς ὑπερθέσεσιν, εἶτα ἀποκαμοῦσι καὶ μονονοὺ ἐκλείπουσι, συγγνώμη τῆς ταχυτέρας γεύσεως. Εἰ δέ τινες οὐχ όπως οὐχ ὑπερ τιθέμενοι, ἀλλὰ μηδὲ νηστεύσαντες ἢ καὶ τρυφήσαντες τὰς προαγούσας τέσσαρας, εἶτα ἐλθόντες ἐπὶ τὰς τελευταίας δύο καὶ μένας κόσμο ρας, αὐτὰς ὑπερτιθέντες, τήν τε Παρασκευὴν καὶ τὸ Σάββατον, μέγα τι καὶ λαμπρὶν ποιεῖν νομί ζουσιν ἂν μέχρι τῆς ἔω διαμείνωσιν, οὐκ οἶμαι τὴν ἴσην άθλησιν αὐτοὺς πεποιῆσθαι, τοῖς τὰς πλείονας ἡμέρας προησκηκόσι. Ταῦτα μὲν, ὡς φρονῶ, συμβουλεύων περὶ τούτων ἔγραψα. ΒΑΛΣ. Επισκόπου τινὸς ἐρωτήσαντος τὸν μέγαν ἀρχιερέα τοῦτον, καθ' ήν ὥραν ἀνέστη ὁ Χριστὸς, ἐφ' ᾧ κατὰ τὴν πρὸ ταύτης ὥραν ἀπονητίζειν, ὁ ἀρ χιερεύς προέθετο ὅτι ἡ ἑορτὴ τοῦ Πάσχα μετὰ τὸ ἀναστῆναι τὸν Κύριον, ἄρχεται· καὶ ἕως τότε ὀφεί λομεν νηστεύειν τηνικαῦτα δὲ, οὐ πρὸ τῆς ἀναστάσεως, ἀπονηστίζειν. Ὅτι δὲ οὐκ ἐξῆν αὐτῷ εἰπεῖν τὴν ὥραν καθ' ἣν ὁ Κύριος ἀνέστη, ἀπελογήσατο ἀπὸ ῥημάτων διαφόρων ευαγγελιστῶν, ὅτι· Εἰ καὶ μὴ ἔξεστιν ἀπὸ τούτων γνῶναι τὴν ὥραν καθ' ήν ὀφεί λομεν ἀπονητίζειν, ἀλλὰ τοὺς μὲν πρὸ τοῦ μεσονυκτίον λύοντας τὴν νηστείαν, ὡς ὀλιγώρους καὶ ἀκρατεῖς μεμφόμεθα· τοὺς δὲ μέχρι τετάρτης φυ λακῆς ἦταν ἄρθρου εγκαρτερούντας, ἀποδεχόμεθα· τοὺς δὲ ἐν τῷ μεταξὺ ἀναπαυθέντας, οὐκ αιτιώμεθα· ὅτι οὐδὲ τὰς ἓξ ἡμέρας τῆς τοῦ πάθους τοῦ Κυρίου Εβδομάδος πάντες ὁμοίως ἀνύουσιν. Οἱ μὲν γὰρ τὰς πάτας νηστεύουσιν, οἱ δὲ δύο, οἱ δὲ τρεῖς, οἱ δὲ πλείους, οἱ δὲ οὐδεμίαν. Τοῖς οὖν ἐν πλείοσιν ἡμέραις νηστεύσασι, καὶ κοπιάσασιν, εἰ ταχύτερον γεύσονται τροφής, συγγνώμην δοτέον· τοῖς δὲ τέσσαρας ἡμέρας μὴ νηστεύσασιν, ἀλλὰ καὶ τρυφήσασι, κατὰ δὲ τὴν Παρασκευὴν καὶ τὸ Σάββατον νηστεύσασι, μὴ νομι σθείη μέγα τι ποιεῖν, εἰ μέχρι πρωίας τῆς ἀναστασίμου ἡμέρας εγκαρτερήσουσιν ἄσιτοι· οὐ γὰρ ὁμοίαν ποιούνται ἄθλησιν. Καὶ ἡ μὲν ἀπολογία του Πατρός, αύτη. Σὺ δὲ ἀνάγνωθι τὸν πθ' κανόνα τῆς ἐν Τρούλλῳ συνόδου, διοριζόμενον ἀπονηστίζεσθαι περὶ μέσας νύκτας τοῦ μεγάλου Σαββάτου· τὰς δὲ ἄλ λας ἡμέρας τοῦ σωτηρίου πάθους, ἐν νηστείᾳ καὶ προσευχῇ καὶ κατανύξει διάγειν. Ἐπεὶ δὲ ἔξωθεν τοῦ αὐτ τοῦ κανόνος ἐσαφηνίσθη ἡ ὥρα τῆς Χριστοῦ ἀναστάσεως ἀπὸ διαφόρων Γραφικών [Ισ. Γραφῶν] τέως κατὰ τὸ ἐγχωροῦν (τὸ γὰρ ἀληθὲς μόνος οἶδεν ὁ ἀναστὰς Θεός), ὀφείλομεν εἰπεῖν ὅτι μέχρι μὲν τῆς ἕκτης ὥρας καὶ αὐτῆς τοῦ νι κτερινοῦ Σαββάτου ὀφείλομεν νηστεύει». ᾿Απὸ δὲ τῆς ἑβδόμης ὥρας ἐπεὶ ἄρχεται ἡ κυριώ νυμος καθ' ἦν καὶ ἀνέστη ὁ Χριστὸς (εἰκὸς δέ έστιν ἢ κατὰ τὴν ἑβδόμην ἢ κατὰ τὴν ὀγδόην ώραν γενέσθαι τὴν ἀνάστασιν), οὐκ ἐφείλομεν κατὰ ταύτας ηBALS. Cum episcopus quidam magnum hunc antistitem interrogasset, qua hora surrexit Christus, ut hora quæ illant præcessit, jejunium solvercı, proposuit antistes quod festum Paschæ, postquam Dominus surrexerit, incipit, et eo usque debemus jejunare: tunc autem, non ante resurrectionem, jejunium solvere. Quia autem non poterat dicere horam qua Christus resurrexit, respondit ex diversis verbis evangelistarum, quod: Etsi ex iis hora:n qua jejunium solvere debemus, cognoscere non liceat, eos tamen qui ante mediam noctem solva;t jejunium, ut contemptores et intemperantes vituperamus; eos autem, qui ad quartam usque vigiliam, seu ad diluculum usque, fortiter perdurant, amplectimur; eos vero qui interea interquieverunt, nou reprehendimus, quia nec sux passionis Doniti hebdomadæ dies, omnes similiter peragunt. Alii enim omnes jejunant, alii vero duos, alii tres, alii autem plures, alii vero nullum. lis ergo qui pluribus diebus jejunarunt et laborarunt, si alimentum citius gustaverint, venia danda est; eos autem qui quatuor dies non jejunarunt, sed delicate opipareque vixerunt, in Parasceve autem et Sabbato jejunavere, existimare non oportet magnum quid facere, si usque ad matutinum resurrectionis diei sine cibo jejuni permanserint: neque enim simile certamen adeunt. Atque hæc quidem est Patris respo::- sio. Tu autem lege 89 can. syn. in Trullo, statuen… tem jejunium solvendum esse cinca medias noctes magni Sabbati; aliis autem diebus salutiferæ passionis, in jejunio et oratione et compunctione versari cportere. Quoniam autem extrinsecus ab code: canone declarata est hora Christi resurrectionis e": diversis Scripturis, quoad fieri potuit (verun enim solus novit, qui resurrexit Deus); debemus dicere, quod usque ad horam sextam, et ipsum nocturnum Sabbatum, debemus jejunarc. Ab hore autem septima, quoniam incipit Dominicus quo etiam resurrexit Christus (est autem verisimile vel vii vel vult hora fuisse resurrectionem ejus), jeju-

rare non debcmus nec jejunita sulvere, re videa- στεύειν, οὐδὲ ἀποιηστίζειν, ἵνα μὴ εύξωμεν ένανmur fepugnate canonibus qui statuunt nos diebus Dominicis non debere jejunare. Etsi enim dies tertius reputetur Dominicus, solum tamen propterca quod trium dierum resurrectiɔ eam attingat, tertius dicitur: est enim primus. Ει 89 can. syn. in Trullo convenienter, dic, ante horam septimam noeturni Sabbati deberc nos jejunium solvere in quacunque hora voluerit quispiam ex sex primis horis, idque omnino ex libera uniuscujusque potestate et arbitrio. τοῦσθαι τοῖς κανόσι τοῖς διοριζομένοις κατὰ τὰς κυ ριωνύμους μὴ νηστεύειν ἡμᾶς. Καν γὰρ τρίτη ἡμέρα λογίζηται ἡ κυριώνυμος, ἀλλ᾽ εἰς μόνον τὸ ἅψασθα: ταύτης τὴν τριήμερον ἀνάστασιν, λογίζεται τρίτη πρώτη γάρ ἐστι· καὶ ἀκολούθως τῷ πθ' κανόνι τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, λέγε πρὸ τῆς ἑβδόμης ώρας τοῦ νυκτερινοῦ Σαββάτου ὀφείλειν ἡμᾶς ἀπονητίζε σθαι ἐν οἷα ὥρᾳ θελήσει τις τῶν ἐξ πρώτων ὡρῶν, πάντως κατὰ τὴν οἰκείαν δύναμιν καὶ προαίρεσιν. ΖΩΝΑΡ. Πρὸς τὸ ἐρώτημα τοῦτο φησὶν ὁ έρωτη θεὶς, ὅτι· Ἐξῄτησας ἀκριβῆ ὅρον ἐπιτεθῆναι, ήγουν κανόνα καὶ τύπον ὀρισθῆναι, καὶ σαφηνισθῆναι ἀκρι βῶς τὴν ὥραν τῆς ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου, ὅπερ καὶ δύσκολον καὶ σφαλερόν ἐστιν· ὅτι μὲν γὰρ μετὰ τὸ ἀναστῆναι τὸν Κύριον τῆς ἑορτῆς τῆς ἀναστάσεως ἄρχεσθαι δεῖ, ἕως τούτου νηστεύοντας, καὶ τὰς ψυ χὰς οὕτως ταπεινοῦντας "Η γάρ διὰ τῆς νηστείας ταπείνωσις τοῦ σώματος, διὰ τὴν τῆς ψυχῆς ἐπιτη δεύεται ταπείνωσιν· ὡς εἶχε ἐπηρμένη εἴη τοῦ νηστεύοντος ή ψυχή, ματαία ή νηστεία ἐστὶ, τοῦτο όμολογούμενον. Ἐπάγει δὲ ὅτι ὅσοι πρὸς τὸ μνη μεῖον ἀπῆλθον, ἀναστάντα ἤδη εὗρον τὸν Κύριον· μὴ διαφωνεῖν, φησί, καὶ ἐναντιοῦσθαι ἀλλήλοις δόξωμεν τοὺς εὐαγγελιστές, ὅτι συμφωνοῦντες περὶ τῆς ἀναστάσεως ὡς ἐν ἐκείνῃ τῇ νυκτὶ τοῦ Κυρίου ἀναστάν της, τὴν ὥραν καθ' ἣν ἀνέστη σαφῶς οὐ λέγουσιν. Εἶτα καὶ αὐτὰ τὰ βήματα ἢ μᾶλλον τὰ χωρία τῆς Γραφῆς τίθησιν, ὅσα ἔκαστος τῶν εὐαγγελιστῶν λέγει περὶ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου, καὶ συμβιβάζει τὴν δοκοῦσαν διαφωνίαν αὐτῶν. Καὶ ἐπὶ τούτοις τοὺς μὲν πρὸ τοῦ μεσονυκτίου λύοντας τὴν νηστείαν, ὡς ὀλιγώρους καὶ ἀκρατεῖς, φησί, μεμφόμεθα, ὡς δεν ὀλίγην ὥραν τὸν δρόμον τῆς νηστείας καταλύοντας τοὺς δὲ μέχρι τετάρτης φυλακής, ήτοι άρθρου έγκαιρ τεροῦντας ἀποδεχόμεθα. Εἰ δέ τινες μετὰ τὸ μεσο νύκτιον ἀνεπαύσαντο, ήγουν τὴν κακοπάθειαν τὴν ἐκ τῆς νηστείας έπαυσαν ὡς ἐδυνήθησαν, τούτοις, φησί, μὴ ἐνοχλῶμεν (ἀντὶ τοῦ, μὴ ὅτι ἕως πρωΐ οὐκ εκαρτέρησαν αἰτιώμεθα αὐτοὺς), ὅτι οὐδὲ τὰς ἐξ ἡμέ ρας τῆς τοῦ πάθους τοῦ Κυρίου ἑβδομάδος πάντες ὁμοίως ἀνύουσιν· οἱ μὲν γὰρ τὰς πάσας νηστεύου σιν, οἱ δὲ δύο ἢ τρεῖς, οἱ δὲ πλείους, οἱ δὲ οὐδεμίαν. 4 ZONAR. Huic interrogationi respondet is cui proposita interrogatio est: Postulasti sedulain imponi legem, hoc est, regulam formamque præ. scribi, ac adhibita diligentia certi aliquid statui de hora Dominica resurrectionis; quod quiden et difficile est et lubricum: quandoquidem, post excitatum a mortuis Dominum resurrectionis celebritatem inchoari oportet, hucusque jejunantes, animique hoc pacto demissionem curantes. In ca namque quæ per jejunium est corporis amictatione, animi demissio quæritur; ut proinde si elatior sit jejunantis animus, irritum esse jejunium omnium confessione judicetur. Subjicit deinde: Quicunque ad sepulcrum sunt profecti, cos jam excitatum a mortuis Dominum reperiisse; neque dissidere, inquit, ac sibi invicem adversari evangelistas arbitremur, quod cuin cadem nocte Dominum surrexisse communi consensu tradant, quanain hora surrexit, minus explorate iudicant. Tum ipsamet c verba, vel potius locos Scripture profert, in quibus evangelistarum quilibet de resurrectione Dominica loquitur, ac cam quæ inter ipsos videtur esse discrepantiam componit. Atque ad haec: Qui quiden ante noctis medium solvunt jejunium, veluti contemptores intemperantesque reprehendimus, quippe exiguum ad tempus jejunii cursum dissol. vunt; qui vero ad quartam usque vigiliam, hoc est, matutinum tempus fortiter alistinent, eos probamus: si qui vero post mediam noctem quiescrunι, hoc est afflictionem ex jejunio profectam ut potuere sedavcruut, iis, inquit, nihil molesti sinus; lioc est, nihil est quod eos, quia non ad matutinum usque tempus perduraverint, accusemus: quia sex quoque dies ejus hebdomadæ qua passus est Dominus, non Τοῖς οὖν ἐπὶ πλείους ἡμέρας νηστεύσασι καὶ κοπιά omnes eodem modo transigunt. Nam alii quidem omnes jejunaut, alii vero duos, tresve, alii vero plures, alii porro ne unum quidem. lis ergo qui ad plures dies jejunaverunt, ampliusque laboraverunt, si citius cibum degustarint, ignoscimus. Si qui vero non modo dies aliquot haud jejunarunt, quin potius aliis quatuor hebdomadæ diebus luxuriose vixerunt, in Parasceve autem et Sabbato a cibo abstinuerunt, ac magnum quiddam facere se arbitrantur si usque ad matutinam horam diei qui resurrectione sacer est, jejuni perseverent, non sinile, inquit, certamen perficiunt: hoc est, non pariter laborarunt, iis qui se pluribus diebus jejnmio exercuerunt. Nonus quoque supra octogesimum sexte synodi canon, circiter mediam magni Sabbati σασι μᾶλλον εἰ ταχύτερον γεύσονται τροφῆς συγγνώ μεν. Εἰ δέ τινες οὐ μόνον ἐφ' ἡμέρας τινὰς οὐκ ἐνή στευσαν, ἀλλὰ καὶ ἐτρύφησαν τὰς ἑτέρας τέσσαρας τῆς ἑβδομάδος ἡμέρας, κατὰ δὲ τὴν Παρασκευὴν καὶ τὸ Σάββατον ἀπέσχοντο βρώσεως, καὶ μέγα τι ποιεῖν νομίζουσιν, εἰ μέχρι πρωίας τῆς ἀναστασίμου ἡμέρας εγκαρτερήσουσιν ἄσιτα, οὐ τὴν ὁμοίαν ἄθλησιν ποιοῦνται· τουτέστιν, οὐχ ὁμοίως κε κοπιάκασι τοῖς πλειόνας ἡμέρας ἀσκήσασι. Καὶ ὁ που κανὼν τῆς ς' συνόδου, περὶ μέσας νύκτας του μεγάλου Σαββάτου φησὶ δεῖν ἀπονηστίζεσθαι, τὰς ἄλλας ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος τοῦ πάθους ἐν νηστεία καὶ προσευχῇ καὶ κατανύξει διάγοντας.

IN EPIST. S. DIONYSII ALEX. noctem, jejunium solvendum asserit, reliquos hebdomade qua Christus passus est dies, et in precationa et. cordis compunctione peragentes. Περὶ δὲ τῶν ἐν ἀφέδρῳ(3) γυναικῶν, εἰ προσἧκεν αὐτὰς οὕτω διακειμένας εἰς τὸν οἶκον εἰσιέναι τοῦ Θεοῦ, περιττὸν δὲ τὸ πυνθάνεσθαι νομίζω. Οὐδὲ γὰρ αὐτὰς οἶμαι, πιστὰς οὔσας καὶ εὐλαβεῖς, τολμήσειν οὕτως διακειμένας, ἢ τῇ τραπέζῃ τῇ ἁγίᾳ προσελθεῖν, ἢ τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ προσάψασθαι. οὐδὲ γὰρ ἡ τὴν δωδεκαετή ῥῦσιν ἔχουσα προς τὴν ἴασιν ἔθιγεν αὐτοῦ· ἀλλὰ μόνου τοῦ κρατ σπέδου. Προσεύχεσθαι μὲν γὰρ ὅπως ἂν ἔχῃ τις, καὶ ὡς ἂν διάκειται, μεμνῆσθαι τοῦ Δεσπό του, καὶ δεῖσθαι βοηθείας τυχεῖν, ἀνεπίφθονον. Εἰς δὲ τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, ὁ μὴ πάντη καθαρὸς καὶ ψυχῇ καὶ σώματι, προσιέναι κωλυθή σεται. ΒΑΛΣ. Δ' Εβραϊδες γυναῖκες ὅταν γένηται αὐτ ταῖς ἡ τῶν ἐμμήνων ῥῦσις, ἐν τόπῳ μεμονωμένῳ καθήμεναι, ἡσυχάζουσιν, ἕως ἂν ἡμέραι ἑπτὰ παρἐλθωσι, καὶ ἡ τῶν ἐμμήνων ῥῦσις καθαρισθῇ· ὅθεν είληπται τὸ ἐν ἀνέδρῳ, ἤτοι τὸ κεχωρίσθαι αὐτὰς ἀπὸ τῆς τῶν λοιπῶν ἕδρας, ὡς ἀκαθάρτους. Ερωτη θεὶς οὖν ὁ ἅγιος περὶ τῶν πιστῶν γυναικῶν, εἰ χρὴ ταύτας ὅταν ὑπὸ τῶν ἐμμήνων ὀχλῶνται, εἰσιέναι εἰς ἐκκλησίαν, ἀπεκρίθη μὴ δεῖν τοῦτο γίνεσθαι, καὶ τὴν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ αἱμοῤῥοοῦσαν παρήγαγεν εἰς παράδειγμα, μὴ τολμήσασαν θίξαι τοῦ Κυρίου, ἀλλ' ἡ μένου του κρασπέδου αὐτοῦ. Εὔχεσθαι μὲν γὰρ καὶ τοῦ Κυρίου μεμνῆσθαι, φησίν, οὐδ᾽ ἐν τοιούτῳ καιρῷ κωλυθήσονται· εἰς ναὸν δὲ Θεοῦ εἰσιέναι ἡ μεταλαμβάνειν αὐτὰς τῶν ἁγιασμάτων, οὐ δεῖ. Ταῦτα τοῦ μεγάλου ἀρχιερέως διορισαμένου, βλέπομεν σήμερον εἰς τὰ γυναικεῖα καὶ μᾶλλον μοναστήρια ἀδεῶς τοιαύ τας ἱσταμένας γυναῖκας εἰς τοὺς προνάους παντοίαις ἁγίαις εἰκόσι κεκαλλωπισμένους, καὶ εἰς δοξολογίαν Θεοῦ ἀπονεμηθέντας· καὶ ἐρωτῶντες ὅπως τοῦτο για νεται, ἀκούομεν μὴ ἐκκλησιάζειν αὐτὰς, ὅπερ ἐμοὶ τέως οὐ δοκεῖ. Οὐ γὰρ εἰσιν οἱ πρόναοι κοινοὶ ὡς τὰ τῶν ἐκκλησιῶν προαύλια, ἀλλὰ μέρος αὐτῶν ἀπονεμηθὲν ταῖς γυναιξὶ ταῖς μὴ κωλυομέναις ἐκκλησιάζειν. "Ος δή πρόναος, τόπος δευτέρας ἐστὶ μετανοίας, ὁ τῶν ἀκροωμένων λεγόμενος. Καὶ ἐν αὐτῷ οὐδὲ ἀνδράσιν ἐφεῖται ἵστασθαι, ἐπιτιμηθεῖσι μὴ ἐκκλησιάζειν, ἀλλὰ ἔξωθεν αὐτοῦ προσκλαίειν. Έδει γοῦν τοὺς τοιούτους προνάους εἰς οὓς αἱ τοιαῦται ἀκάθαρτοι γυναῖκες ἔμελλον ἴστασθαι, μὴ ἀναπληρούν τό τὸν ἐκκλησιῶν ἐξ ὀρθοῦ, ὥστε καὶ ἱερεῖς μετὰ τῶν θείων ἁγιασμάτων διέρχεσθαι κατὰ τὸν χερουβικὸν ὕμνον, καὶ θυμιᾷν τοὺς ἐν τούτῳ ἴσως ὄντας τάφους καὶ ἁγίους, καὶ τελευτὰς ἁγιῶν εὐχῶν ποιεῖν· ἡ καν 1 Matth. 1x, 20; Luc. vu, 45. Περὶ δὲ τῶν ἐν ἀφέδρῳ. Constantinus Harmenopulus hunc canonem sic compendifacit: Αἱ ἐν ἀφέδρῳ καὶ θείων ναῶν καὶ ἱερῶν μυστηρίων εἰργέ σθωσαν. Qua in secessu sunt, tam a divinis lemplis quam sacris mysteriis arceantur. In quam epitomen scholiastes hæc notat: Αἱ ἐν ἀφέδρῳ ήγουν ἐν καταCANON II. De mulieribus autem quæ sunt in abscessu, an eas sic affectas oporteat domum Dei ingredi, supervacaneum vel interrogare existimo. Neque enim eas existimo, si sint piæ et fideles, sic affectas, ausuraz vel ad sanctam mensam accedere, vel corpus et sanguinem Domini attingere. Neque enim, quæ duodecim annorum fluxum habebat ', ipsum ad medicinam tetigit, sed solam ejus fimbriam. Orare enim quomodocunque se habeat aliquis, et utcunque sit affectus Domini meminisse, et auxilium implorare, non est reprehendendum. Ad Sancia autem sanctorum, qui non omnino anima pariter et corpore purus est, accedere prohibebitur. BALS. Hebraicæ mulieres, quando fuerit cis profluvium menstruum, in loco solitario sedeutes quiescunt, donec septem dies prætericrint, et menstruorum fluxus expurgatus steterit. Unde acce ptum est illud, in abscessu, pro co quod est, scparatas esse ipsas 'a reliquorum sede ut immundas. Interrogatus ergo sanctus de fidelibus mulieribus, an eas oporteat, quando a menstruis vexantur, ecclesiam ingredi, respondit non oportere hoc fieri; et mulierem 5 quæ sanguinis profluvio in Evangelio laborabat, in exemplum adduxit, non ausam Doninum tangere, sed solam ipsius fimbriam. Orare enim et Dontini meminisse, inquit, ne in hoc quidem tempore prohibebuntur; templum autem ingredi, vel sanctorum ipsas esse participes mou convenit. Hæc cum antistes definierit, videmus hodie in gynæceis et maxime in monasteriis, tales mulieres secure stare in templorum vestibulis, quæ sanctis omnis generis imaginibus exornata, et ad Dei laudem deputata sunt: et cum interrogamus quomodo hoc fal, audimus eas non esse in ecclesia, quod mihi quidem non ita esse videtur. Non sunt enim vestibula communia ut ecclesiarum atria, sed pars sunt ipsarum mulieribus attriluta quæ in ecclesia versari non prohibentur. Quod quidem vestibulum est locus sccundæ panitenti qui dicitur audientium: et in ipso ne viris quidem stare permittitur, quibus imposita est pœna ne in ecclesia versentur, sed extra ipsum defere. Oportet ergo ejusmodi vestibula in quibus stabunt ejusmodi immundæ mulieres, ecclesiarum locum dirccto non implere, ut etiam sacerdotes cum divinis sacramentis in cherubico hymno transeant, et sepulcra quæ illic forte sunt, sumant et sanctos, et μηνίοις· διὰ τὸ κεχωρισμένως ταύτας παρὰ Ἰουδαίων καθέζεσθαι. Que in secessu sunt, hoc est, qua menses suos habent: propterea quod hæ separatim apud Judeos degebant. Harmenop. Εpit. can., sectione

sacrarum precum mysteria peragant; vel etiam cum μετὰ ἐπισκοπικῆς ἐπιτροπῆς τους τοιούτους τύπου; episcopali permissione ejusmodi loca separare, ul iɛhmundæ mulieres in eis sine præjudicio stare possint. Ego autem vidi etiam ejusmodi mulierem in vestibulo stantem, et arrha orationem ab antistite accipientem quod quidem sum admiratus. Olim autem, ut est verisimile, mulieres ad altar», accedebant, et de sancta meusa participabant. Propterea enim allaris quoque canon meminit. Lege 44 canouem synodi Laodicenæ, et 69 vi synodi. Similiter lege et 17 novellam regis domini Leonis Sapientis hæc in parte tractantem: Statuimus de mulieribus quæ pepererunt, et de iis quæ naturali purgatione detinentur, siquidem earum vita a nulla alia morbosa affectione perturbatur, ut quæ non ἀφορίζεσθαι, ὥστε ἀποκριματίστως ίστασθαι ἐν απ τοῖς τὰς ἀκαθάρτους γυναίκας. Ἐγὼ δὲ εἶδον καὶ τοιαύτην γυναίκα ἐπὶ προνάου ἐστῶσαν, καὶ εὐχὴν άρραβῶνος παρὰ ἀρχιερέως δεξαμένην· ὅπερ καὶ ἐθαύμασα. Ως ἔοικε δὲ, τὸ παλαιὸν εἰσήρχοντο για ναῖκες εἰς τὸ θυσιαστήριον, καὶ ἀπὸ τῆς ἁγίας τραπέζης μετελάμβανον. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τοῦ θυσια στηρίου μέμνηται ο κανών. Καὶ ἀνάγνωθι τὸν μδ κανόνα τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου, καὶ τὸν ἔθ' τῆς ς συνόδου. Ωσαύτως ἀνάγνωθι καὶ τὴν ιξ νεαράν τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ Φιλοσόφου, εν μέρει ταῦτα διαλαμβάνουσαν· Ορίζομεν περὶ τεκουσῶν γυα ναικῶν καὶ περὶ τῶν ὅσαι τῇ φυσική καθάρσει καταλαμβάνονται, ἀνενοχλήτου μὲν ἐξ ἄλλης τινὸς δια sunt quidem initiatæ, non sint illuminationis parti- θέσεως νοσερᾶς τῆς ζωῆς αὐτῶν συντελούσης, ἀμετ cipes; quæ autem sunt in divinis ministeriis initiate, impolluta mysteria non participent, usque add quadraginta dierum terminum. Quod si morbus invaserit, et se vitam abrupturum minetur, ut sint omnino sacramenti participes. Ει post nonnulla, ipsa rursus jubet de infantibus novella, ut morbo quidem non urgente ii post octavum diem baptizentur: quod si mors immineat, ii etiam ante octavum baptizentur. Sed quia audivi quemdam dicentem non debere segregatos laicos extra vestibulum stantes divinas psalmodias audire, sed neque psallere; ei respondeo, quod: Quæ ότι praesenti canone scripta sunt, tibi, o homo qui hæc dicis, os occludunt. Quemadmodum enim quæ in ecclesia versari non sinuntur mulieres, orare non vetantur; ita nec qui sunt segregati, per se orare prohibebuntur; sed et extra ecclesiæ vestibulum stare, et divinas psalmodias audire; et hoe enim fit ad majorem eorum exercitationem. όχους εἶναι· τὰς μὲν ἀτελέστους, τοῦ φωτισμοῦ· τὰς δὲ μεμυσταγωγημένας, τῶν ἀχράντων μυστηρίων τῆς μεταλήψεως, μέχρι τῆς τῶν μ' ἡμερῶν προ θεσμίας· νοσήματος δέ τινος κατασχόντος καὶ τὴν διακοπὴν τῆς ζωῆς ἀπειλοῦντος, παντί τρόπῳ μετα λαμβάνειν αὐτὰς τοῦ ἁγιάσματος. Καὶ μετά τινα πά λιν παρακελεύεται ἡ αὐτὴ νεαρὰ περὶ βρεφών, νοστ - ματος μὲν μὴ κατεπείγοντος, μετὰ τὴν ὀγδόην ἡμέ ραν ταῦτα βαπτίζεσθαι· θανάτου δὲ ἐφισταμένου, καὶ τῆς ἐγδόης ἡμέρας ἐντὸς αὐτὰ βαπτίζεσθαι. Ἐπεὶ δὲ ἤκουσά τινος λέγοντος ὡς οὐκ ὀφείλουσιν οἱ ἀφο ρισμένοι λαϊκοὶ ἢ ἀκροᾶσθαι θείων ψαλμωδημάτων, ἔξωθεν τοῦ προνάου ἱστάμενοι, ἀλλ' οὐδὲ ψάλλειν ἀπολογοῦμαι πρὸς αὐτὸν ὅτι· Τὰ ἐν τῷ παρόντι και νόνι γεγραμμένα επιστομίζουσί σε, ἄνθρωπε, τοι αῦτα λέγοντα. Ωσπερ γὰρ αἱ μὴ παραχωρούμεναι ἐκκλησιάζειν γυναίκες προσεύχεσθαι οὐ κωλύονται, οὕτως οὐδὲ οἱ ἀφωρισμένοι κωλυθήσονται καθ᾿ ἑαυ τοὺς εὔχεσθαι· ἴστασθαι δὲ καὶ ἔξωθεν τοῦ προνάου τῆς ἐκκλησίας, καὶ ἀκροάσθαι τῶν θείων ψαλμωδημάτων. Διότι τοῦτο πρὸς πλείονα συντριβήν αὐτῶν ἐστίν. ZONAR. Hebræorum mulieres cum sanguinis menstrui luxus ipsis contingit, in solitario sedentes loco, neminem nisi post septem elapsos dies alloquuntur: unde verbum illud, in abscessu, desunptum est, indicans eas· ab aliarum consessu, velut impuras fuisse segregatas. Rogatus porro hic Pater de fidelibus mulieribus, num eas cum menstruorum duxu divexantur, in ecclesiam ingredi oporteat, haud oportere respondit, profertque exempli loco illam ex Evangelio mulierem quæ sanguinis Buxum patiebatur, quæ Dominum ipsum nequaquam ausa est contingere, sed vestis ejus tantumimodo limbum. Precari porro ac Domini nemi - nisse, inquit, nequaquam eo tempore probibentur; verum in templum Dei ipsas ingredi, aut sacris mysteriis communicare, haud licet. 6 CANON III. Porro qui satis ad id instructi sunt et consenuerunt, debent esse sui judices. Quod enim a se invi cem ex consensu abstinere conveniat, ut ad tempus ΖΩΝΑΡ. Εβραϊδες γυναίκες ὅτε γένηται αὐταῖς ἡ τῶν ἐμμήνων ῥῦσις, ἐν τόπῳ μεμονωμένῳ καθή μεναι, ἡσυχάζουσιν, ἕως ἂν ἑπτὰ ἡμέραι παρέλθω σιν· ὅθεν είληπται τὸ ἐν ἀφέδρῳ, δηλοῦν τὸ κεχον ρίσθαι αὐτὰς ἀπὸ τῆς τῶν λοιπῶν ἕδρας ὡς ἀκα θάρτους. Ερωτηθεὶς δὲ ὁ Πατήρ οὗτος περὶ τῶν πιστῶν γυναικῶν, εἰ χρὴ ταύτας ὅτι ἡ τῶν ἐμμήνων φύσις αὐταῖς ἐνοχλεῖ, εἰσιέναι εἰς ἐκκλησίαν, ἀπε κρίθη μὴ δεῖν, καὶ τὴν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ αἱμορροού σαν παρήγαγεν εἰς παράδειγμα, μὴ τολμήσασαν θίξαι τοῦ Κυρίου, ἀλλ' ἡ μόνου τοῦ κρασπέδου αὐτοῦ. Εἰχεσθαι μὲν γὰρ καὶ τοῦ Κυρίου μεμνήσθαι, φησίν, οὐδ' ἐν τῷ τοιούτῳ καιρῷ κωλυθήσονται· εἰς ναὸν δὲ Θεοῦ εἰσιέναι, ἢ μεταλαμβάνειν αὐτὰς τῶν ἁγιασμό των οὐ δεῖ. Αὐτάρκεις δὲ καὶ οἱ γεγηρακότες, ἑαυτῶν ὀφεί λουσιν εἶναι κριταί. Ὅτι γὰρ ἀπέχεσθαι ἀλλήλων προσῆκον ἐκ συμφωνίας, ἵνα πρὸς καιρὸν σχο

IN EPIST. S. DIONYSII ALEX. λάσωσι τῇ προσευχῇ, καὶ πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ vacent orationi, et rursus conveniant, Paulum diccm ὦσιν, ἀκηκόασι Παύλου γράφοντος. tem audiveruni ‘. Bals. Ut est verisimile, fuerat sanctus interre gatus, an admittat, conjuges qui consenuerunt, quo tempore debent orare, a conjunctione abstinere: et dicit, quod qui tales sunt, debent esse sui judices, et aliquando a se invicem ex consensu, seu ex communi voluntate, abstinere; ita ut quo tempore orare- statuerunt, cum omni continentia versentur, et rursus simul conveniant. Nam et magnus Paulus hoc statuit. Et canon quidem dicit de iis qui consenuerint: est autem etiam intelligendus de omnibus conjugibus. Recte autem dixit illud, ex consensu: Neque enim vir habet sui corporis potestatem, nec mulier *, secundum magnum Apostolum. Propterea ergo eos oportet inter se de continendo consentire, ut vacent orationi et jejunio. Nisi enim ex consensu abstineant, pars quæ non vult omnino conjunctionem, frustratur eam quæ postulat: et quomodo ea pars quæ conjunctionem quærit et non permittitur, ejus quæ non permittit potestatem habere videatur? Accidit autem ut etiam alterius continentia alterius partis damno cedat. Si enim a cupiditate vincitur, et non fit ei potestas, in coitum illegitimum incidet. Dicit autem quispiam: Cam canon dicat separandos esse conjuges ut orationi vacent, definit autem Apostolus nos debere sine intermissione orare: semperne oportet eos qui cohabitant, a se invicem› abstinere? sed non de quavis oratione agitur, sed de præstantiore, sanctorum scilicet jejuniorum. Nam et per Moysem Deus Judæis divinas voces in monte audituris præcepit ut a propriis uxoribus abstinerent ‘. Et propheta Joel: Sanctificate, inquit, jejunium, et exeat sponsus ex cubili suo, et sponsa ex suo thalamo ". Cum hæc autem ita se habeant, non video quibusnam pœnis subjicientur qui hæc non servant. Existimo autem quod pro judicio ejus qui audit confessioucn, medicina adhibetur personis, et necessitati nature. Lege 102 can. syn. in Trullo. ΒΛΑΣ. Ως έοιχεν, ἠρωτήθη ὁ ἅγιος ἐὰν ἐνδέχηται τοὺς συζύγους γεγηρακότας, καθ' οὓς καιρούς ἐφείλουσι προσεύχεσθαι, τῆς ἐπιμιξίας ἀπέχεσθαι· καί φησιν ὡς οἱ τοιοῦτοι, ἑαυτῶν κριταὶ γινέσθω σαν· καί ποτε ἀλλήλων ἐκ συμφώνου ήγουν ἐκ κοινοῦ θελήματος, ἀπεχέτωσαν, ήγουν κατὰ τοὺς καιρούς καθ' οὓς ἐνετάχθησαν προσεύχεσθαι, διαγέτωσαν μετά πάσης σωφροσύνης, καὶ πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἔστωσαν. Ὅτι καὶ ὁ μέγας Παῦλος τοῦτο διετάξατο. Καὶ ὁ μὲν κανὼν περὶ γεγηρακότων φησίν· Ἐξακουστέον δὲ τὰ ἐν αὐτῷ καὶ εἰς πάντας τοὺς ὁμοζύγους. Καλῶς δὲ εἶπε τὸ ἐκ συμφώνου. Οὔτε γὰρ ὁ ἀνὴρ ἐξουσιάζει τοῦ ἰδίου σώματος· οὔτε ἡ γυνή, κατὰ τὸν μέγαν ᾿Απόστολον. Διὰ τοῦτο οὖν ἀλλήλους δεῖ – συμφωνεῖν περὶ ἀποχῆς, ἵνα σχολάσωσι τῇ προσευχή καὶ τῇ νηστεία. Εἰ γὰρ μὴ ἐκ συμφωνίας γίνοιτο ἡ ἀποχή, ἀποστερεί πάντως τὸ μὴ βουλόμενον τὴν συν ουσίαν μέρος, τὸ ταύτην ἐπιζητοῦν. Καὶ πῶς ἂν δόξειεν ἐξουσιάζειν τοῦ σώματος τοῦ μὴ συγχωρούν - τος μέρους τὸ τὴν συνάφειαν ζητοῦν καὶ μὴ συγχ ρούμενον; Συμβαίνει δὲ καὶ τὴν τοῦ θατέρου ἐγκράτειαν εἰς βλάβην ἴσως ἀποβαίνειν θατέρου. Εἰ γὰρ νικᾶται ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας καὶ οὐ παραχωρεῖται, περιπεσεῖται μίξει ἀθέσμῳ. Ἐρεῖ δέ τις, ὡς ἐπεὶ ὁ και νών φησιν ἀποδιίστασθαι τοὺς ὁμοζύγους ἵνα σχολά σωτι τῇ προσευχῇ, ὁ Ἀπόστολος δὲ διορίζεται άδιαλείπτως ἡμᾶς προσεύχεσθαι, ἀεὶ χρὴ καὶ τοὺς συνοι κοῦντας ἀλλήλων ἀπέχεσθαι; Αλλ' οὐ περὶ πάσης Ο προσευχῆς ὁ λόγος ἐστι· περὶ δὲ τῆς σπουδαιοτέρας ἤγουν τῆς τῶν ἁγίων νηστειῶν, ὅτι καὶ διὰ τοῦ Μω σέως ὁ Θεὸς παρηγγυήσατο τοῖς Ἰουδαίοις μέλλουσιν ἀκοῦσαι τῶν ἐν τῷ ὄρει θείων φωνῶν, ἀπέχεσθαι τῶν οἰκείων γαμετῶν. Καὶ ὁ προφήτης Ἰωήλ· Αγιάσατε, φησί, νηστείαν, καὶ ἐξελθέτω νυμφίος ἐκ τοῦ κοιτῶνος αὐτοῦ, καὶ νύμφη ἐκ τοῦ παστοῦ αὐ τῆς. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων, οὐ συνορῷ ποίοις ἐπιτιμίοις καθυποβληθήσονται οἱ ταῦτα μὴ φυλάττοντες. Νομίζω δὲ ὅτι κατὰ τὴν διάκρισιν τοῦ τὴν ἐξαγορείαν δεχομένου ή θεραπεία γενήσεται πρὸς τὰ πρόσωπα καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς φύσεως. Καὶ ἀνάγνωθι τὸν ρβʹ κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου. ΖΩΝΑΡ. Περὶ τῶν ἐν γάμῳ νομίμῳ βιούντων έρω τηθεὶς εἰ χρὴ ἀπέχεσθαι ἀλλήλων, ἔφησεν ὡς ὀρεί λουσιν οἱ τοιοῦτοι αὐτοὶ ἑαυτῶν εἶναι κριταί, και ποτε ἀλλήλων ἀπέχεσθαι ἐκ συμφώνου, ήγουν ἐκ κοινοῦ θελήματος. Οὔτε γὰρ ὁ ἀνὴρ ἐξουσιάζει τοῦ ἰδίου σώματος, οὔτε ἡ γυνή, κατὰ τὸν μέγαν Απόστόλον. Διὰ τοῦτο οὖν συμφωνεῖν ἀλλήλους δεῖ περὶ ἀποχῆς ἵνα σχολάσωσι τῇ προσευχῇ, καὶ τῇ νηστεία. Εἰ μὴ γὰρ ἐκ συμφώνου γίνοιτο ἡ ἀποχή, ἀποστερεί πάντως τὸ μὴ βουλόμενον τὴν συνουσίαν μέρος, τὸ ταύτην ἐπιζητοῦν. Καὶ πῶς ἂν δόξῃ ἐξουσιάζειν τοῦ σώματος τοῦ μὴ συγχωροῦντος μέρους, τὸ τὴν συνάφειαν ζητοῦν καὶ μὴ συγχωρούμενον; Συμβαίνει δὲ καὶ τὴν θατέρου ἐγκράτειαν, εἰς βλάβην ἴσως ἀπο × 1 Cor. vit, 5. Eisl. 4.. * I Thess. ", η ZONAR. De iis qui legitimo inter se matrimouio copulati sunt, rogatus num abstinere invicem de beant, respondit, oportere ipsos met sui esse judices, et aliquando abstinere invicem, ex consensu, hoc est communi ‘utriusque voluntate. Neque enim vir potestatem habet sui corporis, neque mulier, ut magnus Apostolus ait. Proinde ergo convenire inter se invicem oportet de abstinentia, ut precationi ac jejunio vacent. Etenim si non ex consensu abstineant, fraudabit plane ea pars quæ congressum renuit, alteram quæ hunc deposcit. Atqui quonam modo dicas potestatem habere in corpus ejus partis quæ congressum abnuit, alteram cui deposcenti ille haudquaquam permittitur? Contingit Exod. xix, 15. * Joel. n, 15, 16.

etiain praeterea, ut alterius continentia alteri for- βαίνειν θατέρου. Εἰ γὰρ νικᾶται ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας tasse detrimentum importet. Si namque cupiditas urgeat, nec illi permittitur, in copulam illegitímam incidet Deinde tempus quoque definit Apostolus, quod quidem asserit esse precationis et jejunii. Dicet igitur quispiam Cum perpetuo precationi vacandum esse Apostolus doceat, conjuges quoque perpetuo abstinere invicem oportebit, si precationis tempore abstinentia mutua sit indicta. Verum non de quacunque precatione hoc loco Apostolus loquitur, sed de quadam accuratiore præ cæteris, quam in lacrymis et afflictionibus peragi oportet. Non enim plane perpetuo hanc precationis rationem tenebunt: jejunium vero illud intelligit, quod salutis temporibus 7 exercetur, vel cum sacris spysteriis cuipiam est communicandum. Nain el Judeis cum divinas voces in monte audituri essent, tit a conjugibus abstinerent, est imperatum. Et duel post illa verba: Sanctificate jejunium, egrediatur, addidit, sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo. quacunque siquidem voluptate jejunantes abstinere oportet: propterea quod animium clamenta consuevec. CANON IV. Qui autem in non voluntario nocturno fluxu fuerint, ii quoque propriam conscientiam sequantur, el seipsos an de eo dubitent an non, considerent. Quemadmodum in cibis, qui discernit, inquit, så comederit, condemnatus est s; in his quoque bona sit conscientia, et libere loquatur secundum pro priam cogitationem, omnis qui ad Deum accedit. Has tu quidem, nos honorans (non enim ignoras, ● dilecte), nobis quæstiones proposuisti; nos, ut ejusdem sententia, sicut et sumus, ejusdemque animi¸ simul præparans. Ego autem, non ut doctor, sed ut cum omni simplicitate convenit nos invicem disserere, meam sententiam in commune edidi; quam cum tu examinaveris, fili mi sapientissime, quod tibi justum meliusque apparuerit, vel an sic etiam se habere existimas, rescribes. Valere te, dilecte fili mi, in pace Domino ministrantem opto. καὶ οὐ παραχωρεῖται, περιπεσείται μίξει ἀθέσμων. Εἶτα καὶ τὸν καιρὸν ὁ ᾿Απόστολος ὁρίζει· ἐν φησιν εἶναι τῆς προσευχῆς καὶ νηστείας. Ἐρεῖ οὖν τις ἔτι τοῦ ᾿Αποστόλου λέγοντος, ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι, ἀεὶ χρὴ καὶ τοὺς συνοικοῦντας ἀλλήλων ἀπέχεσθαι, εἰ ὅτε προσεύχονται ἀλλήλων ἀπαιτοῦνται ἀπέχεσθαι. Ἀλλ᾿ οὐ περὶ πάσης προσευχῆς ἐνταῦθα φησὶν ὁ Απόστολος, περὶ δέ γε τῆς σπουδαιοτέρας ἣν ἐν δέ κρυσι καὶ κακοπαθείαις δεῖ γίνεσθαι. Οὐ γὰρ πάντως οὕτως προσεύξονται πάντοτε νηστείαν δὲ λέγει τὴν γινομένην ἐν καιροῖς ὡρισμένοις, ή ότε μέλλοι τις τῶν ἁγιασμάτων μετέχειν. Καὶ τοῖς Ἰουδαίοις δὲ μέλλουσιν ἀκοῦσαι τῶν ἐν τῷ ὄρει θείων φωνών, απέχεσθαι τῶν γαμετῶν ἐπετάχθη. Καὶ ὁ Ἰωήλ· 'Αγιάσατε νηστείαν, εἰπὼν, ἐξελθέτω, προσέθετο, νυμφίος ἐκ τοῦ κοιτῶνος αὐτοῦ, καὶ νύμφη ἐκ τοῦ πιστοῦ αὐτῆς. Δεῖ γὰρ τοὺς νηστεύοντας ήδυπαθείας πάσης ἀπέχεσθαι· ὅτι χαυνοῦν τὴν ψυχὴν καὶ συγχέειν τὸν λογισμὸν αἱ τῶν ἡδονῶν ἀπολαύσεις πεφύκασιν. dissolvere rationemque perturbare voluptatum obleΚΑΝΩΝ Δ'. Οἱ δ' ἐν ἀπροαιρέτῳ νυκτερινῇ φύσει γε νόμενοι, καὶ οὗτοι τῷ ἰδίῳ συνειδότι κατακολουθείτωσαν, καὶ ἑαυτοὺς εἴτε διακρίνονται περί τούτου, είτε μή, σκοπείτωσαν. Καὶ ἐπὶ τῶν βρω μάτων ὁ διακρινόμενος, φησὶν, ἐὰν φάγῃ, κατακέ. κριται· καὶ ἐν τούτοις εὐσυνείδητος ἔστω καὶ εὐ παρρησίαστος κατὰ τὸ ἴδιον ἐνθύμιον, πᾶς ὁ προσιών τῷ Θεῷ. Ταῦτα, σὺ μὲν, τιμῶν ἡμᾶς (οὐ γὰρ ἀγνοῶν, ἀγαπητέ) τὰ πύσματα ἡμῖν προσή ταγές, ὁμόφρονας ἡμᾶς, ὥσπερ οὖν ἐσμεν, καὶ Ισοψύχους ἑαυτῷ παρασκευάζων. Ἐγὼ δὲ, οὐχ ὡς διδάσκαλος, ἀλλ' ὡς μετά πάσης απλότητος προσῆκον ἡμᾶς ἀλλήλοις διαλέγεσθαι, εἰς κοινὸν τὴν διάνοιαν ἐμαυτοῦ ἐξέθηκα· ἦν ἐπικρίνας καὶ σὺ συνετώτατε μου υἱὲ, ὅ, τι ἂν σοι φανῇ δικαιον καὶ βέλτιον, ἢ καὶ οὕτως ἔχειν δοκιμάζῃς, περὶ αὐτῶν ἀντιγράψεις. Εῤῥῶσθαί σε, ἀγαπητέ υιέ μου, ἐν εἰρήνῃ λειτουργοῦντα τῷ Κυρίῳ είν χομαι. BALs. Interrogatus Pater.an sacramentorum debent esse participes, qui involuntariuin seminis fluxum passi sunt, dixit, quod qui hoc passi sunt, 1 Rom. XVI, Οἱ δὲ ἐν ἀπροαιρέτῳ. Scholiastes Harmenopuli: Ὁ δὲ Νηστευτής Ιωάννης οὕτω φησίν· Ὁ μολυνθείς καθ' ὕπνους τῷ τῆς ἐκρύσεως πάθει, ἡμέραν μίαν τῆς κοινωνίας ἐκβάλλεται, τὸν ν' ᾆσας ψαλμόν, καὶ μετανοίας ποιήσας μθ'. Ο δὲ μαλακίαν διαπραξά μενος, μ' ἡμέρας ἐπιτιμᾶται, ξηροφαγία διαιτώμε νος, καὶ μετανοίας ἑκάστης ποιῶν ρ'. Ἀλλὰ καὶ γυνὴ ἡ εἰς ἀσπασμὸν ἀνδρὸς ἐλθοῦσα, τὸ τῆς μαλακίας ἐπιτίμιον δέχεται. Ὁ δὲ ἐγρηγορότως μολυνθεὶς εἰς ἑπτὰ ἡμέρας εἴργεται τῆς κοινωνίας, τὸν ν' καθ ἑκάστην ᾄδων, καὶ μετανοίας ποιῶν μθ'. Joannes autem Jejunator sic ait: Pollutus in somno per Auxus passionem uno die rejicitur a communione, cum quinquagesimum psalmum cecinerit, et pœnitentias ΒΑΛΣ. Ερωτηθεὶς ὁ Πατήρ εἰ ὀφείλουσι τῶν ἁγιασμάτων μετέχειν οἱ ἐν φύσει σπέρματος ἀπροαιρέτως γινόμενοι, ἔφησεν ὡς οἱ τοῦτο παθόντες, τὸ αι XIIX peregerit. Qui vero mollitiem commisit, XLɩ dieș plectitur, cibis siccis vescens, et qualibet die prenitentias c peragens. Itidem mulier quæ in amplexum tiri venit, mollitici panam accipit. At qui corpore vigilante pollutus est, a communione septem diebus arcetur, psalmum L quotidie canens, et XLIX pœnitentias peragens: Ilarmenop., Epit. can., sect. v, tit. 2: De hac re videsis etiam Joannis Zonaræ orationem inscriptam πρὸς τοὺς τὴν φυσικὴν τῆς γονῆς ἐκρὴν μίασμα ἡγουμένης, in Juris Græco-Romani lib. r; et Theodori Balsamonis responsum ad Marci Alexandrini interrog. 9. Utrobique enim hunc cariorem laudatum invenies.

IN EPIST. S. DIONYSH ALEX. χεῖον συνειδώς κριτὴν ἐχέτωσαν· ὥστε εἰ μὲν μή τι νος ἐμπαθείας προϋποκειμένης, συνέβη αὐτοῖς τοῦτο, αυτομάτως τῆς φύσεως ἐκκρινάσης ὡς περίττωμα τὴν ἐκροὴν, οὐκ ἐμποδισθήσονται τῶν ἁγιασμάτων μεταλαβεῖν. Εἰ δέ τισι προϋπῆρξεν ἐξ ἐμπαθούς λο γισμοῦ ἐπιθυμία, καὶ ταύτῃ ἐπηκολούθησεν ἐκροή, ἐξ ἀκρασίας βρωμάτων καὶ πόσεως συνέβη τοῦτο, οἱ τοιοῦτοι οὐκ εἰσὶ καθαροί· οὐ διὰ τὴν ῥῦσιν τοῦ σπέρματος (οὐ γὰρ ἀκάθαρτον τοῦτο, ἐπεὶ μηδὲ ἡ σὰρξ ἐξ ἧς ἐκεῖνο περίττωμα), ἀλλὰ διὰ τὸ πονηρὸν ἐνθύμιον ὅπερ ἐμόλυνε τὴν διάνοιαν. Ο γοῦν τοιοῦτος, οὐκ εὐσυνείδητος, κάντεῦθεν οὐδ᾽ εὐπαρρησίαστος εἰς τὸ προσελθεῖν τῷ Θεῷ. Ἐπάγει δὲ καὶ τὴν χρῆσιν ἐκ τοῦ μεγάλου Παύλου γράψαντος περὶ τῶν εἰδωλοθύτων, ὅτι ὁ διακρινόμενος, ἐὰν φάγῃ, κατακέκριται. Πε ρὶ δὲ τῆς τοῦ σπέρματος ρεύσεως, ζήτει καὶ τοῦ με- dubitat, si comederit, condemnatus est. De luxu γάλου ᾿Αθανασίου ἐπιστολὴν πρὸς 'Αμμοῦν μονάζοντα. judicem habeant propriam couscicntiam; ut si nulla præcedente animi perturbatione hoc eis acciderit, natura sua sponte lanc fuxionem tanquam excrementum, excernente, non impedientur esse sacramentorum participes. Si quibus autem ex rationis perturbatione præexstitit cupiditas, eamque efuxio consecuta sit, vel ex ciborum polusque intemperantia lioc evenerit, ii puri non sunt; nun propter fluxum seminis (non est enim hoc immundum, sicut nec caro, cujus est excrementum), sed propter malam cogitationem, quæ mentem polluit. Qui igitur est ejusmodi, non habet bonam conscientiam, et non habet ideo potestatem ad Deum accedendi. Subjungit autem et ex magno Paulo sententiam, qui scripsit de idolothytis, quod qui ΖΩΝΑΡ. Καὶ ταῦτα πρὸς ἐρώτησιν ὁ Πατήρ ἀπο κρίνεται. Ερωτηθεὶς γὰρ εἰ δεῖ τοὺς ἐν φύσει σπέρματος γενομένους ἀπροαιρέτως, τῶν ἁγιασμάτων μετα έχειν, ἔφη ότι, Οἱ τοῦτο παθόντες, τῷ οἰκείῳ συνει ότι κατακολουθείτωσαν· ἤγουν τὸ συνειδὸς ἐχέτωσαν τοῦ πράγματος δικαστήν, τὴν οἰκείαν δηλονότι διάνοιαν. Ὥστε εἰ μή τινος ἐμπαθείας προϋποκειμένης συμβέβηκεν αὐτομάτως ἡ τῆς γονῆς ἐκροή, τῆς φύσεως αὐτὴν ὡς περίττωμα έκκρινάσης· ἡ εἰ μὴ ἐκ Παροινίας καὶ ἐξ ἀδδηφαγίας ἐγένετο, οὐκ ἐμποδισθή σεται ἡ τοῦτο παθὼν τῷ ἁγίῳ προσελθεῖν θυσιαστηρίῳ· εἰ δέ τις προϋπῆρξεν ἐμπαθής λογισμὸς, καὶ οὗτος ἐμφιλοχωρήσας τῇ διανοίς αὐτοῦ, φαντασίαν ἐπήνεγκε νυκτερινὴν, καὶ ταύτῃ ἐπηκολούθησεν ἡ τῆς γονῆς ἐκροὴ, καὶ ἐξ ἀκρασίας βρωμάτων καὶ πίσεως συνέβη· ὁ τοιοῦτος οὐ καθαρός ἐστιν, οὐ διὰ τὴν ῥῦσιν τοῦ σπέρματος (οὐ γὰρ ἀκάθαρτον τοῦτο, ἐπεὶ μὲν οὐδὲ ἡ σὰρξ ἧς ἐκεῖνο περίττωμα ), ἀλλὰ διὰ τὸ πονηρὸν ἐνθύμιον, ὅπερ ἐμόλυνε τὴν διάνοιαν. Ο γοῦν τοιοῦτος οὐκ εὐσυνείδητος, κάντεῦθεν οὐδ᾽ εὐπαῤῥησίαστος διὰ τὸ ἴδιον ἐνθύμιον. Πῶς οὖν προσελεύσε ται τῷ Θεῷ διακρινόμενος; Επάγει δὲ καὶ χρῆσιν ἐκ τοῦ μεγάλου Παύλου γράψαντος περὶ τῶν εἰδωλοθύ των, ὅτι διακρινόμενος ἐὰν φάγῃ, κατακέκριται. Περὶ δὲ τῆς τοῦ σπέρματος δεύσεως καὶ ὁ μέγας Αθανάσιος πλατέως έγραψεν πρὸς Ἀμμοῦν μοναSovta. autem seminis, quære magni quoque Athanasii epistolam ad Ammum monachum. ZONAR. Hic quoque præpositæ interrogationi respondet Pater. Rogatus namque an liceat iis quibus seminis fluxus non sponte contingit, sacris communicare mysteriis, respondit: Qui hoc patiuntur, propriam sequantur conscientiam, hoc est, facti judicem statuant conscientiam, suum videlicet animum ac mentem; ita ut si quidem zulla affectione prægrediente, ultro seminis fluxuS evenit, veluti superfluum quid ipsum excernente natura, neque illi causam vinolentia vel gulositas præbuit, ad sanctum altare accedere qui id passus est, haudquaquam vetabitur; si vero mollior aliqua cogitatio præcessit, eaque menti diutius obversata nocturnam speciem induxit, quam postea seminis fluxus est consecutus, atque ex incontinentia ciborum et potionis evenit, haudl est ejusmodi homo purus, non ob defluxum seminis (neque enim hoc impurum, quandoquidem nec impura caro, cujus hoc excrementum), sed ob cogitationem. pravam, quæ animum inquinavit. Non est itaque hic nullius sibi conscius labis, proindeque nec plena illi fiducia, ob suam cupiditatem. Qua ratione igitur Deo appropinquabit dubitans? Subjicit quoque magni Pauli sententiam, de idolothytis scribentis, quod si dubitans comedal, condemnatus est. Porro de seminis Auxione, magnus quoque Athanasius multis verbis ad Ammum monachum

SANCTI PETRI EPISCOPI ALEXANDRINI ET MARTYRIS EPISTOLA CANONICA, (S. Petri Alexandrini Canones post Beveregiam edidit Ang Mai. Spicil. Rom. II, 444. - Ex variis lectionibus potiores admisimus; reliquas textui subjecimus. EDIT. PATROL.) BEATI PETRI ARCHIEPISCOPI ALEXANΑ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝDRINI ET MARTYRIS CANONES, QUI FERUNTUR IN SERMONE EJUS DE PŒENITENTIA. 8 CANON 1. ΔΡΕΙΑΣ ΠΕΤΡΟΥ, ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΟΣ, ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΜΦΕΡΟΜΕΝΟΙ ΕΝ ΤΟ ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ ΑΥΤΟΥ ΛΟΓΩ. KANON A'. • Επεὶ τοίνυν τέταρτον ἤδη Πάσχα επικατείλησε · τὸν διωγμὸν, αὐτάρκως ἔχει τοῖς μὲν προσενεχθεῖσι, · καὶ φυλακισθεῖσι, βασάνους τε ἀνυποίστους ' ὑπο · μεμενηκόσι, καὶ ἀφορήτους μάστιγας, καὶ πολλὰς • ἑτέρας ἀνάγκας δεινάς, ὕστερον δὲ προδεδομένοις 10 • ὑπὸ τῆς ἀσθενείας τῆς σαρκός, εἰ καὶ μὴ ἐξ ἀρ • χῆς παρεδέχθησαν διὰ τὴν παρακολουθήσασαν μετ • γίστην πτώσιν, ὅμως διὰ τὸ πολλὰ αὐτοὺς ἤθλησ ι κέναι καὶ ἐπὶ πολὺ ἀντιμαχέσασθαι 8 (οὐ γὰρ κατὰ · προαίρεσιν ἐν τούτῳ ἐληλύθασιν, ἀλλὰ καταπρο- • δοθέντες ὑπὸ τῆς ἀσθενείας τῆς σαρκὸς), ἐπειδὴ καὶ στίγματα τοῦ Ἰησοῦ ἐνδείκνυνται ἐν τοῖς σώμασιν • Quoniam auter quartum Pascha persecutio. ● nem jam apprehendit, satis est in iis qui delati • quidem sunt in custodianique conjecti, tormenta- • que nou sufferenda, et intolerabilia flagella et ‹ multas alias graves necessitates sustinuerunt, ‹ postea autem sunt a carnis imbecillitate proditi, ⚫ etiamsi non ab initio suscepti sunt propter gra- «vem lapsum consecutum: tamen quia multum • decertarunt et diu restiterunt: non enim sponte ‹ ad ea devenerunt, sed a carnis imbecillitate pro- ‹ diti: nam et stigmața Jesu in suis corporibus • ostentant, et nonnulli anno jam tertio deflent: ‹ eis ab adventu per revocationem in memoriant • alii quadraginta dies injungantur, quos cum je- • junasset Dominus et Servator noster Jesus Chri- ‹ stus, postquam baptizatus fuerat, tentatus est a ‹ diabolo. In quibus et ipsi cum valde exercitati ‹ fuerint, et constantius jejunaverint: deinceps in • orationibus vigilabunt: meditantes quod dictum • est a Domino ad eum qui illum tentat, ut ipsum • adores: Abi pone, Salana: scriptum est enim: ‹ Dominum tuum adorabis, et illi soli servies ªa. ▸ • αὐτῷ· Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ· γέγραπται γάρ, Κύριον τόν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ · αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις.» BALS. Præsentes canones tractant de iis qui proprian Adem in persecutionibus negaverunt, et pacnitentiam egerunt. Et jubet quidem primus canon, eis qui post multa tormenta sacrificarunt, ut qui propter imbecillitatem perseverare non potuerint, et in pœnitentia tres annos transegerint, alios quo que quadraginta dies injungi, et sic admitti. Nota presentes canones, qui varia quædam et utilia de- • Malth. 1, 10. • ἑαυτῶν ", καὶ ἤδη τινὲς τρίτον έτος ἔχουσι καταπεν • θοῦντες· προσεπιτιμηθῆναι αὐτοῖς ἀπὸ τῆς προσ • ελεύσεως καθ' ὑπόμνησιν άλλας τεσσαράκοντα · ἡμέρας, &ς, καίπερ νηστεύσας ὁ Κύριος καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, μετὰ τὸ βαπτισθῆναι, · ἐπειράσθη ὑπὸ τοῦ διαβόλου· εἰς ἃς καὶ αὐτοὶ • κατὰ τὸ περισσὸν διαγυμνασθέντες, εντονώτερον του ι τε νήψαντες, γρηγορήσουσιν εἰς προσευχὰς τοῦ • λοιποῦ, καταμελετῶντες τὸ λελεγμένον 900 ὑπὸ τοῦ • Κυρίου πρὸς τὸν πειράζοντα αὐτὸν, ἵνα προσκυνήση ΒΑΛΣ. Οι παρόντες κανόνες περὶ τῶν ἐν διωγμοῖς ἀρνήσαμένων τὴν οἰκείαν πίστιν, καὶ μετανοησάν των, διαλαμβάνουσι. Καὶ αὐτίκα ὁ πρῶτος κανὼν διακελεύεται, τοὺς θύσαντας μετὰ βασάνους πολλάς, ὡς μὴ δυνηθέντας διὰ ἀσθένειαν ἐγκαρτερήσαι, καὶ διαβιβάσαντας τρία ἔτη ἐν τῇ μετανοίᾳ, προσεπιτιμηθῆναι καὶ ἑτέρας τεσσαράκοντα ἡμέρας, καὶ οὕτω δεχθῆναι. Σημείωσαι τους παρόντας κανόνας διοριζο · ανηκέστους. " " · προδιδομένοις. * ἀντιμάχεται. ' αὐτῶν. οι εντονώτερον. απο λεγόμενον.

μένους διάφορά τινα καὶ ἀναγκαῖα, χάριν τῶν ἀρνη- finiunt in gratiam eorum qui Deum abnegarunt, ct σιθέων ζητούντων μετάνοιαν, καὶ περὶ τῶν αὐτομοδησάντων εἰς τὸ μαρτύριον καὶ ἐκπεπτωκότων, καὶ πάλιν ὁμολογησάντων τὴν πίστιν, καὶ περὶ ἄλλων τινῶν τοιούτων. Ζήτει ἀναγκαίως καὶ τοὺς πλείους κανόνας τῆς ἐν 'Αγκύρᾳ συνόδου. ΖΩΝΑΡ. Διαιρέσεις ποιεῖται ὁ ἅγιος οὗτος Πατὴρ τῶν ἐν διωγμοῖς ἀρνησαμένων τὴν πίστιν τὴν οι κείαν, καί φησιν, ὅτι τοῖς ἀχθεῖσι πρὸς τοὺς τυράν νους, καὶ εἰς φυλακὴν ἐμβληθείσι, βασάνους τε άνηκέ στους υπομεμενηκόσι, καὶ ἀφρονή τους (Γ. ἀφορήτους) μάστιγας, καὶ σχεδὸν ἀνιάτους καὶ ἀθεραπεύτους (άκος γὰρ ἡ θεραπεία ἐστὶ, καὶ ἀνήκεστον τὸ ἀθεράπευτον), καὶ ἄλλας ἀνάγκας, καὶ μετὰ ταῦτα ὑποκύψασι καὶ θύ σασιν, ὡς ὑπὸ τῆς ἀσθενείας τῆς σαρκὸς προδοθεῖσι, μὴ δυνηθείσης μέχρι τέλους έγκαρτερῆσαι τοῖς ἀλγεινοῖς, ἀρκεῖ ὁ παρελθὼν χρόνος εἰς ἐπιτίμησιν. Τέ ταρτον γάρ φησιν ἤδη Πάσχα ἐπικατείληφεν, ἐξότου πεπτώκασι τὴν μεγίστην πτώσιν. Καὶ εἰ τάχα καὶ ἐξ ἀρχῆς, ὅτε προσῆλθον μεταμελόμενοι, οὐκ ἐδέχθησαν, ὅμως ὅτι οὐ κατά προαίρεσιν ἦλθον εἰς τὸ θύκαι, καὶ ἀντέστησαν ἐπιπολύ, καὶ στίγματα τοῦ Ἰησου, ήγουν μώλωπας τῶν τραυμάτων, ὧν ὑπέστησαν ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, ἔχουσι, καὶ ἤδη τρίτον ἔτος παρ ἦλθεν πενθούντων αὐτῶν διὰ τὴν πτῶσιν, προσεπιτιμηθῆναι ὥρισεν, ἀντὶ τοῦ, ἐπὶ πλέον ἐπιτιμηθῆναι, Ελλας τεσσαράκοντα ἡμέρας ἐξότου προσῆλθον ζητοῦντες δεχθῆναι· ἐν αἷς ἐπὶ πλέον γυμνασίαν ἐπιδείξαντες, καὶ εὐτονώτερον νήψαντες, ήγουν σπου δαιότερον προσχόντες ἑαυτοῖς, γρηγορήσουσιν εἰς προσευχάς, καταμελετῶντες, ήγουν συνεχῶς ἐν φροντίδι ποιούμενοι, καὶ λέγοντες, & ὁ Κύριος πρὸς τὸν πειράζοντα εἶπεν· Ὕπαγε ἐπίσω μου, Σατανᾶ· γέγραπται γάρ Κύριον τὸν Θεόν σου προσκυνή σεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. • Τοῖς δὲ μετὰ τὸ φυλακισθῆναι μόνον 8 καὶ ὑπο • μεμενηκέναι τὰς ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ, ὡς ἂν ἐν που • λιορκία, θλίψεις τε καὶ δυσωδίας, ὕστερον δὲ • χωρίς πολέμου βασάνων γενομένοις " αἰχμαλώτοις, • κατά πολλὴν πτωχείαν δυνάμεως, καὶ κατά τινα • τυφλότητα τεθραυσμένοις, επαρκέσει ἐνιαυτὸς • πρὸς τῷ ἑτέρῳ χρόνῳ· ἐπεὶ ὅλως καὶ αὐτοὶ ἐπι- • δεδώκασιν ἑαυτοὺς ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Χρι- • στοῦ θλιβῆναι· εἰ καὶ ἀπέλαυσαν ἐν τῷ δεσμω • τηρίῳ τῆς παρὰ τῶν ἀδελφῶν πολλῆς ἀναπαύ • σεως. "Απερ πολλαπλασίονα ἀποδώσουσι, ποθούν • τις λυτρωθῆναι ἀπὸ τῆς πικροτάτης αίχμαλω • σίας τοῦ διαβόλου, μεμνημένοι μάλιστα τοῦ λέγον- «τος• Πνεῦμα τοῦ Κυρίου ἐπ' ἐμὲ, οὗ ἕνεκεν τ • έχρισέ με· εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκό «με, κηρύξαι αἰχμαλώτοις άφεσιν, καὶ τυφλοῖς «ἀνάβλεψιν, ἀποστεῖλαι τεθραυσμένους ἐν ἀφέ penitentiam petunt, et de iis qui ad martyrium ultro advolarunt, et lapsi sunt, et rursus fidem sunt confessi, et de aliis quibusdam ejusinodi. Quære etiam non absque fructu plurimos canones synodi Ancyranæ. ZONAR. Inter eos qui turbulentis temporibus propriam fidem abnegarunt, discrimen sanctus hic Pater statuit, aitque, qui ad lyrannos rei acti sunt, ac invincula conjecti, tormentaque gravissima ſlagellaque haud tolerabilia, quæque nulla propeinodum cura, aut medicina sanari possent (&xoç namque curationem significat, estque ἀνήκεστον idem quod immedicabile), aliasque necessitates sustinuerunt; ac postea succumbentes immolarunt, velut a carnis imbecillitate proditi, quæ ad finem usquo obdurare in doloribus haud potuerit, iis mulctæ nomine decursum jam tempus sufficere. Quartum siquidem, inquit, Pascha jam exactum est, ex quo in gravissimum hunc incidere casum. Ac etiamsi forte initio cum pœnitentia ducti accesserunt, non sunt suscepti, tamen quia non sponte processere ad immolandum diuque repugnarunt, ac stigmata Jesu, vulnerum nempe quæ pro Christo sustinuere cicatrices gerunt: tertiusque jam effluxit annus ex quo lugent lapsum illumn, insuper mulctari, hoc est, alios adhuc quadraginta dies ex quo ad communionem admitti postulantes accesserunt, mulctæ nomine injungendos esse decernit. In quibus majorem adbuc ostendentes pœnitentic exercitationem, et intentius, hoc est, attentiore cura jejunantes, attendentes sibimetipsis, vigilent in orationibus, meditantes, hoc est animo perpetuo versantes, voceque usurpantes quæ Dominus ad tentatorem dixit: Abi pone me, Satana; scriptum est cnim: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. CANON ΙΙ. ‹lis autem qui postquam in custodiam traditi • sunt, et in carcere, tanquam in obsidione, af- ‹ fictiones gravesque fetores passi sunt; postca • autem sine bello tormentorum captivi facti sunt, ‹ nimia virium inopia et quadam cæcitate confracti, ‹ annus ad aliud tempus injunctus sufficiet: nam ‹ ¡psi quoque se omnino pro nomine Christi ami- • gendos dedere: si etiam a fratribus in carcere • multam consolationem assecuti sunt. Quæ qui- • dem multiplicata reddent, liberari cupientes ab • acerbissi:a captivitate diaboli, ejus maxime re- ‹ cordantes qui dicit: Spiritus Domini super me, • quam ob causam unxit me: ut pauperibus evan- • gelizarem misit me, et annuntiarem captivis libe- ‹ rationem, et cæcis visus recuperationem, et mille- • rem fractos in remissionem, prædicare annuin • Domini acceptabilem, et diem retributionis «. ο σει, κηρύξαι ἐνιαυτὸν Κυρίου δεκτὸν, καὶ ἡμέραν ἀνταποδόσεως.» ■ Isa. Lxı, 1, 2; Luc. 1v, 18, 19. • μόνον om. δε γενομένων. * τοῦ Χριστοῦ. σ' τοῦ cm. είνεκεν.

PALS. Hic canon statuit ut qui in custodia solum male affecti sunt, et sine tormentis lapsi sunt, post triennium alius quoque anni poena puniantur. Si forte enim, inquit, consolationem assecuti sunt, utpote aliquibus fi.lelibus vitæ subsidia suppeditantibus, ii quoque debent veniam obtinere, ut qui gravia pro file passi sunt. ZONAR. In secundo ordine eos locat qui tantummodo in vincula conjecti, atque in carcere male affecti sunt, tum nullis vexati cruciatibus peccaverunt: quibus præter decursum tempus, triennium videlicet de quo supra dictum est, anni quoque praeterea unius mulctam irrogari placet. Quoniam et ipsi, inquit, pro Christi nomine direxǝti sunt; eliainsi forte solatii quidpiam in carcere a fratribus consecuti sunt. Probabile enim est fideles, quicunque nulla custodia detinebantur, in vincula conjeotis vitæ subsidia ministrasse, iisque proinde levationis aliquid attulisse. Quæ quidem multiplicata reddent, pro iis nimirum quibus in custodia obleclati sunt, poenitentiam agentes vexabunt se ipsos, ac multis modis amictabunt; si ex eo quod Chri - stum abnegarunt, a diaboli captivitate liberari velint, illius captivi et servi facti. Subjicit mos prophetæ verba, quæ sunt ex Isaia deprompta, quorum meminisse oportere ipsos affirmat. CANON III. • lis autem qui nihil ejusmodi passi sunt, nec «fidei fructum ostenderunt, sed ad vitium ultro ⚫ transfugerunt, a metu et timiditate proditi; nunc • autem veniunt ad pœnitentiam, necesse est et • conveniens infrugiferæ ficus parabolam propo- ‹ nerc, ut Dominus dicit: Habebat quis ficum • plantatam in suo vineto: et venit quærens in ca • fructum, et non invenit. Dixit autem vinitori: • Ecce tres annos, ex quo ego venio quærens fru- ‹ clum in hac ficu, et non invenio; exscinde cam: • cur terram inaniter-occupat? Ille vero respondens . dicit illi: Domine, dimitle illam hoc quoque anno, • donec circa eam fodero, et lætamen injecero; si • quidem fructum fecerit; sin minus, eam in fulu- • rum exscindes a: qua ante oculos accepta, et os- • tenso digno fructu pœnitentiæ, in tanto temporis ● intervallo magis juvabuntur. › BALS. Eos qui propter solum metum et timiditatem transfugerunt, ad poenitentiam autem respexerunt, triennio punit canon secundum parabolam ficus quæ est in Evangeliis. Dominus enim inquit: Iam tribus annis 10 ad hanc venio quærens fructum, Η non invenio. Vinitor autem, Dimitte illam, inquit, at hoc anno. ZONAR. Quicunque vero, inquit, nihil perpessi acerbum, ob metum solum ac timiditatem transfugerunt, pro eo quod ipsi sponte pravitatem sunt consectati; mox animum ad pœnitentiam adjecere, s luc shui 6.9. ΒΑΛΣ. Οὗτος ὁ κανών διαλαμβάνει τους μόνον και κοπαθήσαντας ἐν τῇ φυλακῇ καὶ χωρὶς βασάνων τα ραπεπτωκότας, ἐπιτιμᾶσθαι μετὰ τὴν τριετή χρόνον καὶ ἐπὶ ἕτερον ἐνιαυτόν. Εἰ τάχα γάρ, φησὶ, καὶ ἀπέλαυσαν παρακλήσεως, ώς τινων πιστῶν χορηγούν των αὐτοῖς τὰ πρὸς διοίκησιν, ἀλλὰ καὶ οὗτοι ὀφεί λουσι συγγνώμης ἀξιοῦσθαι ὡς ὑπὲρ τῆς πίστεως και κοπαθήσαντες. ΖΩΝΑΡ. Ἐν δευτέρα τάξει τίθησι τοὺς μόνον φυ λακισθέντας, καὶ κακοπαθήσαντας ἐν τῇ φυλακῇ, καὶ χωρίς βασάνων παραπεπτωκότας· οἷς ἐνιαυτὸν ἔταξαν ([. ἔταξεν) εἰς ἐπιτίμιον μετὰ τὸν παρελθόντα χρόνοι, ἤγουν τὴν τριετίαν ἦν εἴρηκεν ἄνω. Διότι καὶ αὐτοὶ, φησὶν, ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος ἐθλίβησαν τοῦ Χριστοῦ, εἰ καὶ τάχα ἀπέλαυσαν ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ παρακλήσεως ἐκ τῶν ἀδελφῶν. Ὡς ἔοικε γὰρ, οἱ πιστοὶ, ὅσοι οὐ συνεσχέθησαν, τοῖς κατειργμένοις ἐχορήγουν τὰ εἰς διοί κησιν, καὶ ἀνέπαυον αὐτούς. Απερ πολλαπλασίονα ἀποδώσουσιν, ἀντὶ τοῦ, ἀνθ' ὧν ἀπήλαυσαν ἐν τῇ φυλαχῇ μετανοοῦντες θλίψουσιν ἑαυτοὺς καὶ κακώσουσι πολλαπλασίως, εἰ θέλουσι λυτρωθῆναι ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας τοῦ διαβόλου, αἰχμάλωτοι καὶ δοῦλοι γεγονότες αὐτῷ διὰ τὴν ἄρνησιν τοῦ Χριστοῦ. Εἶτα ἐπάγει τὰ προφητικά βήματα, άπερ ἐκ τοῦ Ἡσαΐου εἰσὶ, λέγων δεῖν μεμνῆσθαι αὐτούς. • Τοῖς δὲ μηδ' όλως μηδέν τι τοιοῦτον πεπονθέσε • μηδὲ ἐνδειξαμένοις καρπὸν πίστεως, ἀλλ' αὐτομα • λήσασι πρὸς τὴν κακίαν, προδεδομένοις ὑπὸ δει· ι λίας καὶ φόβου, νῦν δὲ εἰς μετάνοιαν ἐρχομένοις, ἀνα- • γκαῖόν ἐστι καὶ ἁρμόζον τὴν τῆς ἀκάρπου συκῆς το • ραβολὴν παραθέσθαι, ὡς ὁ Κύριος λέγει· Συκήν ι εἶχε τις πεφυτευμένην ἐν τῷ ἀμπελῶνι αὐτοῦ· · καὶ ἦλθε ζητῶν καρπὸν ἐν αὐτῇ, καὶ οὐχ εὗρεν. • Εἶπε δὲ πρὸς τὸν ἀμπελουργόν Ἰδοὺ τρία έτη εφ' • οὗ ἔρχομαι ζητῶν καρπὸν ἐν τῇ συκῇ ταύτῃ, καὶ · οὐχ εὑρίσκω· ἔκκοψον αὐτήν· ἱνατί καὶ τὴν · γῆν καταργεῖ; Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ· «Κύριε, άφες αὐτὴν καὶ τοῦτο τὸ ἔτος, ἕως ὅτου • σκάψω τὰ περὶ αὐτὴν, καὶ βάλω κόπρια· καν · μὲν ποιήσῃ καρπόν· εἰ δὲ μή γε, εἰς τὸ μέλλον • εκκόψεις αὐτήν· ἦν πρὸ ὀφθαλμῶν λαβόντες, ἐν • δειξάμενοί τε καρπὸν ἄξιον τῆς μετανοίας, ἐν τῷ ι διαστήματι τοῦ τοσούτου χρόνου μᾶλλον ὠφελη- • θήσονται. ο ΒΑΛΣ. Τοὺς μέντοι διὰ φόβον μόνον καὶ δειλίαν απ τομολήσαντας, εἶτα εἰς μετάνοιαν ἀπιδόντας, διὰ τριετίας ἐπιτιμᾷ ὁ κανών, κατὰ τὴν ἐν Εὐαγγελίοις. παραβολὴν τῆς συχῆς. Ὁ γὰρ Κύριος, Τρία ἔτη, Εφη σεν, ἔρχομαι πρὸς αὐτὴν ζητῶν καρπὸν, καὶ οὐχ εὑρίσκω· ὁ δὲ ἀμπελουργός, Αφες, εἶπεν, αὐτὴν, Κύριε, καὶ τοῦτο τὸ ἔτος. ΖΩΝΑΡ. Οσοι, δέ, φησί, μή τι ὑποστάντες ἀλ γεινὸν, διὰ φόβον μόνον καὶ δειλίαν ηυτομόλησαν, ἀντὶ τοῦ, αὐτοὶ ἐχόντες προσῆλθον τῇ κακία, εἶτα εἰς μετάνοιαν ἀπεῖδον, τοῖς τοιούτοις ἡ τῆς συκῆς

ἁρμόσει παραβολὴ κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον· ἣν λαβόν- in eos parabola evangelica fcus quadrabit: quam τες πρὸ ὀφθαλμῶν, κόπον ἄξιον μετανοίας ἐπὶ το σοῦτον χρόνον δόντες ὠφεληθήσονται, ήγουν ἐπὶ τετραετίαν. Ο γὰρ Κύριος, Τρία ἔτη, ἔφησεν, ἔρχομαι πρὸς αὐτὴν,ζητῶν καρπὸν, καὶ οὐχ εὑρίσκω· 5 δὲ ἀμπελουργός, Αφες αὐτὴν, εἶπεν, Κύριε, καὶ τοῦτο τὸ ἔτος. • Τοῖς γὰρ παντάπασιν ἀπεγνωσμένοις καὶ ὁ ἀμετα- «νοήτοις, δέρμα τε Αιθίοπος ἀμετάβλητον κεκτημέ • νοις, καὶ ποικίλματα παρδάλεως, λεχθήσεται τὸ τῆς • ἑτέρας συχῆς· Μηκέτι ἐκ σοῦ καρπὸς γένηται · εἰς τὸν αἰῶνα· διὸ καὶ παραχρῆμα ξηραίνεται. • Αποπληρούται γοῦν ἐπ' αὐτοῖς καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ • Εκκλησιαστοῦ εἰρημένον· Διεστραμμένον οὐ δύο • ναται “ἐπικοσμηθῆναι, καὶ ὑστέρημα οὐ δυνή • σεται ἀριθμηθῆναι. Εἰ μὴ γὰρ πρότερον τὸ δι • εστραμμένον διορθωθῇ, ἀδύνατόν ἐστι αὐτὸ ἐπικοο σμηθῆναι· καὶ εἰ μὴ πρότερον τὸ ὑστέρημα ἀνα- • πληρωθῇ, ἀδύνατόν ἐστιν αὐτὸ ἀριθμηθῆναι. "Οθεν • καὶ ἐπὶ τέλους συμβήσεται αὐτοῖς τὸ λεγόμενον • ὑπὸ τοῦ προφήτου Ησαίου· Καὶ ὄψονται γὰρ ", • φησί, τὰ κώλα τῶν ἀνθρώπαν των παραβεβηκός «των ἐν ἐμοί· ὁ γὰρ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτή- < σει, καὶ τὸ πῦρ αὐτῶν οὐ σβεσθήσεται, καὶ • ἔσονται εἰς δρασιν πάση σαρκί· ἐπεὶ καὶ ὡς • προλέλεκται ὑπ' αὐτοῦ· Οἱ δὲ ἄδικοι, ὡς θάλασσα • ανα εβρασμένη ε, οὕτω κλυδωνισθήσονται, καὶ • Οὐκ ἔστι χαίρειν τοῖς ἀσεβέσιν, εἶπεν ὁ Θεός.» ΒΑΛΣ. "Α μὲν προείρηται περὶ τῶν πεπτωκότων, εἴρηται καὶ περὶ μεταμελομένων· κατὰ δὲ τῶν ἀμετανοήτων τὴν κατάραν τῆς ἑτέρας συκῆς ἐπάγει, πρὸς ἦν ὁ Κύριος ἔφη διὰ τὸ ἄκαρπον· Μηκέτι ἐκ σοῦ καρπὸς γένηται. δ ΖΩΝΑΡ. "Α μὲν προείρηται περὶ τῶν παραπεπτωκό των, εἴρηται καὶ [add. περί] μεταμελομένων. Κατὰ δὲ τῶν ἀμετανοήτων ἐξ ἀπογνώσεως ή πονηρᾶς γνώμης, καὶ τὸ ἐξ ἁμαρτίας μελάνωμα ἀμετάβλητον καὶ ἀνέχε πλυτον ἐχόντων, ὡς οἱ Αιθίοπες τὸ ζοφερὸν τοῦ δέρματος, καὶ ἡ πάρδαλις τα ποικίλματα, την κατάραν τῆς ἑτέρας συκῆς ἐπάγει· πρὸς ἦν ὁ Κύριος έφη διὰ τὸ ἄκαρπον· Μηκέτι ἐκ σοῦ καρπὸς γένηται· καὶ πληροῦσθαί φησιν ἐπ' αὐτοῖς τὰ τοῦ Ἐκκλησιαστον ", λέγοντος· Διεστραμμένον οὐ δυνήσεται ἐπικοσμηθῆναι, καὶ ὑστέρημα οὐ δυνήσεται ἀρι θμηθῆναι· εἶτα σαφηνίσας τὰ ῥητὰ ταῦτα, προστίΘησι καὶ τὰ τοῦ Ἡσαΐου. præ oculis habentes, dignum pœnitentiæ laborem æquali tempore exhibentes, juvabuntur, hoc est ad quartum usque annum. Dominus namque, Tres annos, inquit, venio ad ipsam, quarens fructum, nec invenio. Agricola vero, Dimitte, ait, illam, domine, et hoc anno. CANON IV. c lis enim qui sunt omnino desperati, et peni- • tentiam non agunt, et pellem Æthiopis immuta- • bilem possident et pardi varietates, dicetur, quod • alii ficui dictum est: Nequaquam ex te fructus ‹ fiat in æternum ª, et ideo statim quoque exare- •scit. In iis enim impletur quod ab Ecclesiaste • dictum est: Quod perversum est, non poterit at- • ornari, el defectus numerari non poterit b. Nisi • enim quod perversum est prius rectum fuerit, ‹ fieri non potest ut id exornetur; et nisi prior de- • fectus expletus fuerit, fieri non potest ut is nu- • meretur. Unde et in fine eis eveniet quod a pro- •pheta Isaia dicitur: Et videbuntur, inquit, mem- • bra eorum qui transgressi sunt in me. Vermis • enim ipsorum non morietur, et ignis eorum nor ‹ exstinguetur: et crunt in aspectum omnis carnis ©, • Quandoguidem, ut et ab ipso prædictum est: • Injusti autem sic fluctuabunt, et requiescere nor. • poterunt. Non est gaudere impiis, dicit Deus 4. ἀναπαύσασθαι οὐ μὴ δυνήσονται " (. δυνήσωνται). BALS. Quæ prius quidem dicta sunt de lapsis, de resipiscentibus etiam dicta sunt. Adversus eos autem qui nulla pœnitentia ducuntur, alterius ficus exsecrationem inducit, ad quam Dominus dicit propter infertilitatem: Fructus amplius ex le non fiat. Zoran. Quæ prius quidem de lapsis dicta sunt, dicta sunt etiam de resipiscentibus. Contra illos vero qui ex desperatione vel depravata opinione pœnitentiam non agunt, ac perpetuo inhærentem ac indelebilem peccati nigrorem gestant, ut Æthiopes fuscam pellem. pardusque varietates; alterius ficus exsecrationem inducit. Ad quam Dominus ob sterilitatem, Ne fructus, inquit, amplius ex te nascatur. Implendumque ait in ipsis illud Ecclesiastes, dicentis: Quod perversum est non poterit exur nari, el defectus numerari non poterit: quibus mox explicatis, Isaia quoque verba subjungit. 11CANON V. • Τοῖς δὲ καθυποκριναμένοις κατὰ τὸν ἐπιληπτευ c lis autem qui simularunt sicut et David •, qui • σάμενον Δαβίδ, ἵνα μὴ ἀποθάνῃ, οὐκ ὄντα ἐπίλη • se epilepticum fingebat, ne moreretur, quamvis • στον· καὶ μὴ γυμνῶς ἀπογραψαμένοις τὰ πρὸς ‹ re vera epilepticus non esset; et non nude nega- • ἄρνησιν, ἀλλὰ διαπαίξασι κατά πολλὴν στενοχω • tionem inscripserunt, sed in multis angustiis, tan- • ρίαν, ὡς ἂν παιδία βουλευτικὰ ἔμφρονα ἐν παιδίοις • quam pueri consilio et prudentia præditi inter • ἄφροσι, τὰς τῶν ἐχθρῶν ἐπιβουλάς, ἤτοι ὡς διελ- • pueros insipientes, inimicorum insidias ludificati • Wdith. xx1, 19. b Eccle.1, 15. © Isa. Lxvi, 24. d Isa, Evil, 20, 21. • 1 Reg. xx1, 13. • δυνηθήσεται. * και om. • Εκκλησιαστικού. λελεγμένην. • deest γάρ. σ· ὡς θάλασσα ἀναβεβρασμένη om. * και add.

• ὡς ἀνθ' ἑαυτῶν βαλόντες εθνικούς, εἰ καί τισιν · αὐτῶν συνεχώρησαν τινες τῶν ὁμολογησάντων 100, • ώς ήκουσα (ἐπεὶ μάλιστα κατά πολλὴν εὐλάβειαν · ἐξέφυγον αὐτόχειρες γενέσθαι τοῦ πυρὸς καὶ τῆς ἀναθυμιάσεως τῶν ἀκαθάρτων δαιμόνων)· ἐπεὶ τοί- • νυν ἔλαβεν αὐτοὺς ἀνοίᾳ τοῦτο πράξαντας ", δμως · ἐξάμηνος αὐτοῖς ἐπιτεθήσεται τῆς ἐν μετανοίᾳ ἐπι- • στροφῆς. Οὕτω γὰρ μᾶλλον καὶ αὐτοὶ ὠφεληθήσον ε ται, καταμελετώντας το προφητικών ῥητὸν, καὶ • λέγοντες· Παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν υἱὸς, καὶ τ · ἐδόθη ἡμῖν, οὗ ἡ ἀρχὴ ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ, καὶ · καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ μεγάλης βουλής Αγ • γελος. Όπερ 11, ὡς ἴστε, ἐν τῷ ἔκτῳ μηνὶ τῆς συλλήψεως τοῦ ἑτέρου παιδίου, τοῦ προκηρύξαντος · πρὸ προσώπου τῆς εἰσόδου αὐτοῦ μετάνοιαν εἰς • άφεσιν ἁμαρτιῶν, συνελήφθη καὶ αὐτὸ 1100 κηρύ ι ξαι μετάνοιαν. Καὶ γὰρ καὶ τῶν ἀμφοτέρων ἀκούο · μεν ἐν πρώτοις κηρυττόντων 18 οὐ μόνον περὶ μετ ο τανοίας, ἀλλὰ καὶ περὶ βασιλείας οὐρανῶν, ἥτις, • καθώς μεμαθήκαμεν, ἐντὸς ἡμῶν ἐστι, τῷ ἐγγὺς · ἡμῶν εἶναι τὸ ρῆμα 8 πιστεύομεν ἐν τῷ στόματι · ἑαυτῶν καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ ἑαυτῶν· περὶ ἧς καὶ • αὐτοὶ ὑπομνησθέντες, μαθήσονται ὁμολογεῖν ἐν τῷ • sunt, vel ut qui altaria pervaserint, vel tanquam ο θόντες 10 βωμούς, ήτοι ὡς χειρογραφήσαντες, έτοι «qui chirographum dederint, vel ut qui pro se • ethnicos immiserint; etiam si nonnulli eorum ‹ qui confessi sunt, ut audivi, aliquibus eorum & ignoverunt, quoniam maxima cautione vitarunt, ‹ ne ipsi suis manibus ignem facerent, et dæmonas ‹ impuros suffirent: licet vero ex agentis igno- ‹rantia eos latuit, semestris tamen pœnitentiæ «pona illis imponetur. Sic enim ipsi quoque ma- ♦ gis juvabuntur, prophetæ dictum meditantes, et ‹ dicentes: Puellus genitus est nobis, filius et datus s est nobis, cujus principatus est in humero suo, et • vocatur nomen ejus, magni consilii Angelus - Qui, ‹ ut scitis, in sexto mense conceptionis, cum alius ‹ infans prædicasset ante adventum ejus pœniten- ‹ tiam in remissionem peccatorum b, conceptus est get ipse ad prædicandam pœnitentiam. Etenim ‹ utrosque audimus in primis prædicantes non so- • lum de penitentia, sed et de reguo coelorum: • quod quidem, ut didicimus, intra nos est©, quod • prope nos sit verbum quod credinius in ore nostro • et corde nostro, quod Jesus est Christus: cre- ● den:es in corde nostro, quod Deus ipsum suscitavit • ex mortuis: ut qui audiant quod corde quidem ‹ creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad • salutein d • στόματι ἑαυτῶν 18, ὅτι Ἰησοῦς Χριστός πιο · στεύοντες ἐν τῇ καρδίᾳ ἑαυτῶν, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτ ι τὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν· ἅτε δὴ σὲ ἀκούοντες, ὅτι καρδίᾳ μὲν πιστεύεται 16 εἰς δικαιοσύνην, στόματ • δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν. ΒΑΛΣ. Εἰ δέ τινες ὑπεκρίθησαν μὲν προσιέναι BALs. Si qui autem simularunt se ad aras quiderm accedere, vel scribere quod fdem negant; non τοῖς βωμοῖς, ήτοι γράψαι, ὅτι ἀρνοῦνται τὴν πίστιν, nude autem et aperte hoc fecerunt, sed arte aliqua eos qui vim afferebant, illuserunt; sicut David qui se epilepsia correptum simulavit cum fugeret Saulem, et esset apud alienigenas; et ita mortem evasit: illuserunt autem inimicorum insidias, ut puelli consilic prudentiaque praditi pueros insipien:es eludunt impios enim fefellerunt, quod sacrificare quiden visi sunt, non tamen sacrificarunt: forte enim pro se ethnicos vel infideles submiserunt, et per illos sacrifcare ipsos existimaruut: eis, inquit, semestre tempus sufficiet ad pœnitentiam. Etsi enim non sacrificarunt, quia tamen sacrificare polliciti sunt, vel alios submiserunt, pœnitentia indigere sunt existimati; etiamsi nonnullis eoruin ignoverunt quidam, qui pro fide testimonium dedere. Eos autem pueris quidem confert, ut qui non viriliter idololatris restiterunt; prudentibus vero, ut qui artificio sacrificia declinarunt. ZONAR. Si qui vero ad aras quidem se accedere simularunt, aut scribere quod fidem negant, verum οὐ γυμνῶς δὲ καὶ φανερῶς τοῦτο ἐποίησαν, ἀλλὰ διά τινος μεθόδου διέπαιξαν τους βιάζοντας αὐτούς, ὡς ὁ Δαβὶδ ὅτι τὸν ἐπίληπτον ὑπεκρίθη, φεύγων τὸν Σαούλ, καὶ πρὸς τοὺς ἀλλοφύλους γενόμενος, καὶ οὕτω τὸν θάνατον διαπέφευγε· διέπαιξαν δὲ τὰς τῶν ἐχθρῶν ἐπιβουλάς, ὡς παιδία βουλευτικά έμφρονα διαπαίζουσιν άφρονας παῖδας· ἐπάτησαν γὰρ τοὺς ἀσεβεῖς, διὰ τὸ δόξαι μὲν θύειν, μή θύσαι δέ· τιο χὸν γὰρ ἀνθ' ἑαυτῶν ὑπέβαλον ἐθνικοὺς ἢ ἀπίστους, καὶ δι' ἐκείνων ενόμισαν τεθυκέναι· τοῖς τοιούτοις, φησίν, ἐξάμηνος καιρὸς ἀρκέσῃ εἰς μετάνοιαν. Καν γὰρ οὐκ ἔθυσαν, ἀλλ' ὅτι συνέθεντο θῦσαι ἡ ἑτέρους ὑπέβαλον, ἐλογίσθησαν δεῖσθαι μετανοίας, εἰ καί τισιν αὐτῶν συνεχώρησαν τινες τῶν μαρτυρησάντων ὑπὲρ τῆς πίστεως. Απεικάζει δὲ τούτους παισὶ μὲν ὡς μὴ ἀνδρικῶς ἀντικαταστάντας τοῖς εἰδωλολάτραις, έμφροσι δὲ ὡς εὐμεθόδως την θυσίαν ἐκκλίναντας. ΖΩΝΑΡ. Εἰ δέ τινες ὑπεκρίθησαν μὲν προσιέναι τοῖς βωμοῖς, ἤτοι γράψαι, ὅτι ἀρνοῦνται τὴν πίστιν, d Rom. x, 8-10. • Isa. 1x, 6. Luc. 1, 76, 77. • Luc. xvu, 21. 10 διελθόντας... χειρογραφήσαντας... βαλόντας. του ὁμολογητών. 1800s 11 τοῦ πράξαντος. 11" ει· ἐγενήθει ἡμῖν, υἱὸς καί, που όσπερ, τον αὐτός. σε κηρυσσόντων. 1 περὶ ἧς καὶ αὐτοὶ ὑπομνησθέντες μαθήσονται ὁμολογεῖν ἐν τῷ στόματι ἑαυτῶν om. Το δέ. πιστεύετε... ὁμολογεῖτε. Ὅτι Ἰησοῦς Χριστός. Harduinus in sua Conciliorum editions ex ms. Regio 2058, ότι Κύριος Ιησούς. Sic Rom.x. 9. Idem paulo post, Στε δή. llic sulem locus paulo aliter efertur in edit. Paris. Zonara et Balsamonis.

runt, hoc est non manifeste, non aperte; sed artificio quodam eos qui vim inferebant ludificati sunt: ut David, qui dum Saulem fugeret, ac ad alienigenas devenisset, se epilepticum finxit, eoque pacto mortem evitavit. Ludificati porro sunt, inquit, inimicorum insidias; veluti pueri prudentes, consilio nimirum ac prudentia præditi, quique scilicet solerter consilium capientes, insipientes pueros illu - dunt. Prudentibus autem comparat eos a quibus decepti sunt impii, quique cum non sacrificaverint, sacrificare nihilominus visi sunt; prudentes quidem, ut qui sacrificium eousque evitaverint: pucros autem, quod perfectum ac virilem sensum m:inime induerint, nec generose idolorum cultoribus οὐ γυμνῶς δὲ τὰ πρὸς ἄρνησιν ἔγραψαν, ἀντὶ τοῦ quæ ad abnegationem spectant non nude scripse οὐκ ἀπαρακαλύπτως, οὐ φανερῶς, ἀλλὰ διά τινος μεθόδου διέπαιξαν τοὺς βιάζοντας αὐτούς, ὡς ὁ Δαδιδ ὅτι τὸν ἐπίληπτον υπεκρίθη φεύγων τὸν Σαούλ, καὶ πρὸς τοὺς ἀλλοφύλους γενόμενος, καὶ οὕτω τὸν θάνατον διαπέφευγε· διέπαιξαν δὲ, φησί, τὰς τῶν ἐχθρῶν ἐπιβουλάς, ὡς παιδία βουλευτικά, έμφρονα, φρόνιμα, καὶ συνετῶς δηλαδὴ βουλευόμενα, διαπαίζου σιν ἐν ἄφρεσι παιδίοις. Εμφροσι δὲ ἀπεικάζει τοὺς ἀπα τήσαντας τοὺς ἀσεβεῖς, καὶ δόξαντας μὲν θύειν, μὴ θύ σαντας δέ· ἔμφρονας μὲν ὡς τὴν θυσίαν τέως ἐκκλίναντις 18 - παιδείους δὲ, ὡς μὴ τέλειον καὶ ἀνδρῶδες ένδει ξαμένους φρόνημα, καὶ γενναίως ἀντικαταστάντας τοῖς εἰδωλολάτραις, ἀλλ' ὅμως συνθεμένους θῦσαι, εἰ καί τινες 18 ἀνθ' ἑαυτῶν ὑπέβαλον εθνικούς, ήγουν ἀπίστους, καὶ ἐκείνων θυσάντων ἐνομίσθησαν αὐτοὶ repugnariut; verum se sacrificaturos sunt pacti, τεθυκέναι. Τοῖς τοιούτοις, φησὶν, ἐξάμηνος καιρὸς ἐξαρκέσει εἰς μετάνοιαν. Κἂν γὰρ οὐκ ἔθυσαν, ἀλλ' ὅτι συνέθεντο Οῦσαι, ἢ ὅτι ἑτέρους ὑπέβαλον, καὶ ἔδοξαν αὐτοὶ θῦσαι, ελογίσθησαν δεῖσθαι μετανοίας, εἰ καί τισιν αὐτῶν συνεχώρησαν τινες τῶν ὁμολογησάντων. Τινὲς γὰρ τῶν μαρτυρησάντων καὶ παθόντων ὑπὲρ τῆς πίστεως συνεχώρησαν τοῖς διὰ μεθόδων, ὡς εἴρηται, μὴ θύσασι, καὶ ἐδέξαντο αὐτοὺς μετά τῶν πιστῶν, ὅτι ἐξέφυγον πολυτρόπως τὸ θυσιάσαι τοῖς δαίμοσι. Διὰ δὲ τὴν ἐξάμηνον προθεσμίαν εμνήσθη τοῦ διὰ Γαβριήλ μηνύματος, τοῦ ἐν τῷ ἔκτῳ μηνὶ τῆς συλλήψεως τοῦ Προδρόμου, ἐν ᾧ συνελήφθη ὁ Κύριος. Ἐπιφέρει δὲ καὶ ῥήματα ἀπο στολικά etiam si quosdam pro se submiserint, ethnicos, hoc est, infideles, iisque sacrificantibus, ipsi 12 sacrificasse existimati sunt. Ejusmodi, inquit, hominibus seinestre tempus ad pœnitentiam sufficiet. Nam etsi minime immolarunt; tamen quia se immolaturos sunt pacti, vel quod alios submisere, ipsique inmolasse sunt visi, pœnitentia indigere judicati sunt etsi quibusdam ex ipsis nonnulli confessorum ignovere. Eorum nempe quidam qui se fidel testes exhibuerunt ac pro fide sunt passi, iis qui artificio quodam, ut dictum est, non sacrificarunt, ignovere, ac illos cum fidelibus ad communionem admisere, quod ne dæmonibus immolarent studiose vitaverunt. Porro hujus semestris terminivecasione, Annuntiationis per Gabrielem factæ meminit, sexto mense conceptionis Præcursoris, quo conceptus est Dominus. Tuin apostolica verba subjungit: • Τοῖς δὲ δούλους Χριστιανοὺς ἀνθ' ἑαυτῶν ὑπο • βεβληκόσιν, οἱ μὲν δοῦλοι, ὡς ἂν ὑποχείριοι ὄντες, 4 καὶ τρόπον τινὰ καὶ αὐτοὶ φυλακισθέντες ὑπὸ τῶν δε- • σποτών, καταπειληθέντες τείς ὑπ' αὐτῶν καὶ διὰ τὸν φόβον αὐτῶν εἰς τοῦτο ἐληλυθότες καὶ ὀλισθήσαντες, • ἐν 18.... ἐνιαυτῷ τὰ τῆς μετανοίας έργα δείξουσι, • μανθάνοντες τοῦ λοιποῦ, ὡς δοῦλοι Χριστοῦ ποιεῖν τὸ • θέλημα τοῦ Χριστοῦ 18.00, καὶ φοβεῖσθαι αὐτόν· • ἀκούοντες μάλιστα, ὅτι ἕκαστος ἐάν [1. 8 ἄν] τι 4 ποιήσῃ ἀγαθὸν, τοῦτο, κομίσεται παρὰ Κυρίου, • είτε δοῦλος εἴτε ἐλεύθερός ἐστι 10., ΒΑΛΣ. Τοὺς κατὰ κέλευσιν καὶ ἀπειλὴν τῶν δεσποτῶν θύσαντας δούλους ἐπὶ ἐνιαυτὸν ἐπιτιμῇ ὁ Πατὴρ οὗτος· ὡς μὲν γὰρ πεισθεῖσι τοῖς δεσπόταις συγγνωμονεί, καὶ βαρεῖαν οὐκ ἐπάγει κόλασιν· ὡς δὲ δούλοις Χριστοῦ μᾶλλον οὖσι, κἀκεῖνον πλέον φοβεῖσθαι ὀφείλουσι, μετρίως ἐπιτιμᾷ. Εκαστος γὰρ, φησὶ κατὰ τὸν μέγαν Παῦλον, ὁ ἐὰν ποιήσῃ ἀγαθὸν, κομιεῖται τοῦτο παρὰ Κυρίου, είτε δοῦλος εἴτε ἐλεύθερος. ΖΩΝΑΡ. Τινὲς δούλους οἰκείους Χριστιανούς ἀνθ' ἑαυτῶν καὶ ἀκόντων [f. ἄκοντας] ὑπέβαλον θύειν. Τοὺς ■ Ephes. vi, 8. ' CANON VI. ‹li autem qui servos Christianos pro se submi- ‹ serunt, servi quidem, ut qui ipsi sub manu es- ● sent, et quodammodo ipsi quoque in dominorum • custodia cssent, minisque ab ipsis territi, et pro- • pter eorum metum eo compulsi et lapsi, anno 4 opera poenitentia ostendent, et deinceps discell «tes, ut serv: Christi, facere Ciristi voluntatem et ‹ eum timere: audientes maxime, quod unusquis- ‹ que, si quid boni fecerit, hoc feret a Domino, sive servus sive liber sit a., BALS. Servos qui dominorum jussu ac minis sacrificarunt, anno punit bic Pater: ut qui enim domino paruerint, ignoscit, et grave supplicium non infigit: ut qui autem sint magis Christi servi, et eum debent magis metuere, niediocrem pœnam imponit. Unusquisque enim, inquit, secundum magnum Paulum, quod fecerit bonum a Domino recipiet, sire servus sive liber. Zonar. Nonnulli servos suos Christianos, pro sc ipsis, etiam invitos ad immolandum subinisere. ι· ἐκκλίνοντας. ἢ καὶ εἴ τινες. τε on. ****** ¿y om. 1* deest ἐστί.

Hoere igitur servos, quamvis dominorum jussione δούλους, εἰ καὶ κελεύσει τῶν δεσποτών έθυσαν, βια coacti, non autem sua voluntate, sacrificaverint, annum in penitentia degere bic Pater jubet: ineminisseque se cum sint fideles, esse Christi servos, eumque magis timere oportere: ac unumquemque, ut magnus ait Apostolus, sive servum, sive liberum, quæ fecerit reportaturum. CANON VII. σθέντες, ἀλλ' οὐκ ἐξ οἰκείου θελήματος, ἐνιαυτὸν ἐν μετανοίᾳ διάγειν ὁ Πατήρ οὗτος διορίζεται, καὶ μαθεῖν, ὅτι, πιστοὶ ὄντες, Χριστοῦ δοῦλοί εἰσι, κἀκεῖνον μᾶλλον φοβεῖσθαι ὀφείλουσι· καὶ ὅτι ἕκαστος, κατά τὸν μέγαν Απόστολον, ὃ ἐὰν ποιήσῃ κομεῖται, εἴτε δοῦλος εἴτε ἐλεύθερος. • Οἱ δὲ ἐλεύθεροι ἐν τρισὶν ἔτεσιν ἐξετασθήσονται · ἐν μετανοίᾳ, καὶ ὡς ὑποκρινάμενοι 16, καὶ ὡς κατα- • ναγκάσαντες τοὺς ὁμοδούλους θῦσαι, ἅτε 16 δὴ πα • ρακούσαντες τοῦ ᾿Αποστόλου τὰ αὐτὰ θέλοντος • ποιεῖν τοὺς δεσπότας τοῖς δούλοις, ανιέντας · τὴν ἀπειλῆν· εἰδότες ", φησίν, ὅτι καὶ ἡμῶν · καὶ αὐτῶν τ' ὁ Κύριος ἐστιν 18 ἐν οὐρανοῖς, καὶ ‹ Liberi autem tribus annis in pœnitentia exac minabuntur, tum quod dissimulaverint, tum ‹ quod effecerint ut conservi sacrificarent, ut qui ‹ Apostolo non obedierint, qui vult • dominos ea- ‹ dem facere quæ servi, remillentes minas. Scientes, ‹ inquit, quod noster quoque et ipsorum Dominus est ‹ in cœlis, et non est apud eum personarum accet plio. Si unum autem onnes habenus Dominum, Β' προσωποληψία παρ' αὐτῷ οὐκ ἔστιν. Εἰ δὲ ἕνα ‹ apud quem non est personarum acceptio b; quo- ‹ niam et omnia, et in omnibus est Christus, in Bar- • baris et Scythis, servis et liberis: debent con- ‹ siderare quod fecerunt, volentes saam ipsorum ‹ animaın servare; qui conservos nostros traxo- «runt ad idololatriam, qui poterant et ipsi effugere, ‹ si jus et æqualitatem ipsis præbuissent ut rursus ‹ dicit Apostolus. › BALS. Liberis autem seu dominis servorum saerificare coactorum, triennii pœnam injungit, quod et sacrificare simularunt, et omnino annuere visi sunt, et quod conservos sacrificare coegerunt, et quod Apostolo non paruerunt jubenti servis minas remittere; utpote cum ipsi quoque domini Dei servi sint, et famulorum conservi. Atque ipsi quidem festinarunt suam servare animam, conservos autem suos ad idololatriam compulerunt, qui poterant eſſugere. 13 Zonar. Liberis autem, hoc est dominis servorum qui sacrificare sunt coacti, triennii pœnam injungit: tum quia sacrificare se simularunt, ac succumbere omnino visi sunt ♪ tum quia conservos coegerunt ut immolarent; nec obtemperarunt Apostolo jubenti servis minas remittere; cum ipsi quoque domini sint Dei servi, et famulorum conservi. Ac ipsi quidem festinarunt suam servare animam, conservos autem, qui effugere poterant ad idololatrian compulerunt. CANON VIII. ‹ lis autem qui proditi sunt, et exciderunt, qui ét ‹ ipsi ad certamen accesserunt, se esse Christianos • confitentes, et in custodiam cum tormentis conjecti ‹ sunt: æquum est in exsultatione cordis vires si- ‹ mul addere, et eis in omnibus communicare, et in • orationibus, et in participatione corporis et san- • guinis Christi, et sermonis adhortatione: ut * Ephes. vi, 9. 13° ὑποκρινόμενοι. *** i. b Rom. 11, οι ἡμῶν. 10 ὅτι. 21 xal om. e Coloss. 113, • Κύριον ἔχωμεν 18 οἱ τάντες, ἀπροσωπόληπτον, · ἐπεὶ καὶ πάντα καὶ ἐν πᾶσιν ἐστιν ὁ Χριστὸς, • έν τε βαρβάροις καὶ Σκύθαις, δούλοις καὶ • ελευθέροις, σκοπεῖν ὀφείλουσιν δ κατειργάσαντο • θελήσαντες τὴν ψυχὴν ἑαυτῶν σῶσαι 3, τοὺς δὲ 100 • συνδούλους ἑαυτῶν εἰ ἑλκύσαντες ἐπὶ εἰδωλολατρείαν, • δυναμένους καὶ αὐτοὺς ἐκφυγεῖν, εἰ τὸ δίκαιον καὶ • τὴν ἰσότητα ἦσαν αὐτοῖς παρασχόντες, ὡς πάλιν • ὁ ᾿Απόστολος λέγει. ΒΑΛΣ. Τοῖς δὲ ἐλευθέροις, ἤτοι τοῖς δεσπόταις τῶν βιασθέντων θύσαι δούλων, ἐπὶ τριετίαν ἐπιτιμῇ· ὅτι τα ὑπεκρίθησαν θύσαι, καὶ ὅλως έδοξαν κατανεῦσαι, καὶ ὅτι τοὺς συνδούλους ἠνάγκασαν θύσαι, καὶ ὅτι παρήκουσαν τοῦ ᾿Αποστόλου κελεύοντος ανιέναι τοῖς δούλοις τὴν ἀπειλὴν, ὡς καὶ τῶν δεσποτῶν δού λων ὄντων τῷ Κυρίῳ, καὶ τοῖς οἰκέταις συνδούλων. Καὶ αὐτοὶ μὲν ἔσπευσαν τὴν οἰκείαν σῶσαι ψυχήν, τοὺς δὲ συνδούλους ἐπὶ εἰδωλολατρείαν κατήπειγον, δυναμένους ἐκφυγείν. ΖΩΝΑΡ. Τοῖς δὲ ἐλευθέροις, ἤτοι τοῖς δεσπόταις τῶν βιασθέντων οῦσαι δούλων, ἐπὶ τριετίαν ἐπιτιμά ὅτι τε ὑπεκρίθησαν θύσαι, καὶ ὅλως έδοξαν υποκύψαι, καὶ ὅτι καὶ τοὺς συνδούλους ἠνάγκασαν θῦσαι, καὶ ὅτι παρήκουσαν τοῦ Ἀποστόλου κελεύοντος ἀνιέναι τοῖς δούλοις τὴν ἀπειλὴν, ὡς καὶ τῶν δεσποτών δούλων όντων Κυρίῳ, καὶ τοῖς οἰκέταις συνδούλων. Καὶ αὐτοὶ μὲν ἔσπευσαν τὴν οἰκείαν σῶσαι ψυχὴν, τοὺς δὲ συνδούλους ἐπὶ εἰδωλολατρείαν κατέπειξαν, η δυναμένους ἐκφυγείν. KANON II'. • Τοῖς δὲ παραδεδομένοις καὶ ἐκπεπτωκότι, τοῖς «τε αὐτοῖς 18 προσεληλυθόσιν εἰς τὸν ἀγῶνα καὶ ὁμο • λογοῦσιν εἶναι Χριστιανοῖς, ἐμβεβλημένοις τε ἐν τῇ • φυλακή μετά βασάνων, εὐλογόν ἐστιν ἐν ἀγαλλιάσε: • καρδίας συνεπισχύειν καὶ κοινωνεῖν ἐν πᾶσιν, ἔν τε • ταῖς προσευχαῖς καὶ τῇ μεταλήψει τοῦ σώματος καὶ • τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ ε, καὶ τῇ παρακλήσει του ι· εἰδότας. 1' ὑμῶν αὐτῶν. 13 ἑαυτοῖς. " του Χριστού οπι. 18 ders! ἐστιν. το ἔχομεν. ss add. εξ.

☐ $90 • λόγου· ἵνα εὐτονώτερον ἀγωνισάμενοι, καταξιωθῶσι. qui constantius decertaverint, ipsi quoque super- · καὶ αὐτοὶ τοῦ βραβείου τῆς ἄνω κλήσεως. Καὶ «γὰρ ἑπτάκις, φησί, πεσεῖται ὁ δίκαιος καὶ ἀνα- • στήσεται· ὅπερ εἰ καὶ πάντες οἱ ἐκπεπτωκότες • πεποιήκεσαν, τελειοτάτην [add. ἂν] καὶ ὁλοκάρδιον • μετάνοιαν ἐνεδείξαντο.» ΒΑΛΣ. Τινὲς προσηγγέλθησαν καὶ παρεδόθησαν τοῖς τυράννοις. ἢ καὶ ἑκουσίως αὐτοῖς ἑαυτοὺς παρ ἔδωκαν, ἡττηθέντες δὲ ὑπὸ τῶν κολάσεων, εκπεπτώ κασι τῆς μαρτυρίας· εἶτα μεταμεληθέντες καὶ ἐπιγνόντες τὸ ἀγαθὸν, ὑμολόγησαν εἶναι Χριστιανοί, ὥστε καὶ εἰς φυλακὰς ἐμβληθῆναι καὶ βασάνους ὑπου στῆναι. Τοὺς τοιούτους οὖν εὐλογον κρίνει ὁ ἅγιος μετὰ θυμηδίας δέχεσθαι καὶ ἐπιῤῥωννύειν πρὸς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν, καὶ κοινωνεῖν αὐτοῖς ἔν τε προσο ευχαῖς καὶ τῇ μεταλήψει τῶν ἁγιασμάτων, καὶ διὰ λόγου παρακαλεῖν, ἵνα πρὸς τὸν ἀγῶνα εντονώτεροι γένωνται, καὶ καταξιωθῶσι τῆς ἐπουρανίου βασι λείας. Ἵνα δὲ μή, διότι πεπτώκασι, νομίζωντα! τισιν ἀδεκτοι, ἐπάγει καὶ μαρτυρίαν ἀπὸ τῆς Γραφῆς, τό Επτάκις, ἀντὶ τοῦ, πολλάκις, πεσεῖται ὁ δίκαιος, καὶ ἀναστήσεται. Τοῦτο δέ, φησὶν, εἰ καὶ πάντες οἱ τῆς ὁμολογίας ἐκπεπτωκότες ἐποίησαν, τὸ ἀναπαλαῖσαι τὴν πτῶσιν, καὶ ἐνώπιον τῶν τυράννων Χριστιανοὺς ὁμολογήσαι ἑαυτοὺς, ἐνεδείξαντο ἂν τελειοτάτην μετάνοιαν. Διαφορὰ γοῦν ἐστι τῶν ἐν τῷ παρ όντι κανόνι διειλημμένων καὶ τῶν ἐν τῷ πρώτῳ κανόνι περιεχομένων αὕτη, ὅτι ἐκεῖ μὲν οἱ διὰ τὰς βασάνους ἐκπεπτωκότες οὐ μετεστράφησαν ἐνώπιον τῶν τυράννων εἰς τὴν ὁμολογίαν τῆς πίστεως· ένα ταῦθα δὲ οἱ ἐκπεπτωκότες διὰ βασάνους, ἐξ ἀγαθοῦ μεταμέλου ἐπὶ τῶν τυράννων τὸν Κύριον ὡμολόγη σαν, καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ λογίζονται ἐκπεσεῖν. ΖΩΝΑΡ. Εἰ τινες δὲ, φησί, προσηγγέλθησαν καὶ παρεδόθησαν τοῖς τυραννοῦσιν, ἢ αὐτοὶ ἑαυτοὺς παρ ἔδωκαν, καὶ ἐκπεπτώκασι τῆς μαρτυρίας, ήττηθέντες τῶν κολάσεων, καὶ μὴ φέροντες τὰς ἐν ταῖς · φυλακαῖς κακουχίας καὶ τὰς βασάνους, εἶτα ἀνεπάλαισαν τὴν πτῶσιν, καὶ ὡμολόγησαν είναι Χριστιανοί, ὥστε καὶ εἰς φυλακὰς ἐμβληθῆναι καὶ βασάνους ὑποστῆναι· τοὺς τοιούτους εύλογον κρίνει ὁ ἅγιος μετὰ θυμηδίας δέχεσθαι, καὶ ἐπισχύειν, ἀντὶ τοῦ, ἐπιῤῥωννύειν, ἐνδυναμοῦν καὶ παραθαῤῥύνειν πρὸς τὴν ὁμολογίαν· καὶ κοινωνεῖν αὐτοῖς ἐν πᾶσιν, ἔν τε προσευχαῖς καὶ τῇ μεταλήψει τῶν ἁγιασμάτων, καὶ διὰ λόγου παρακαλεῖν, ἤτοι διεγείρειν αὐτοὺς εἰς τὴν μαρτυρίαν, ἵνα πρὸς τὸν ἀγῶνα εὐτονώτεροι γένωνται, καὶ τῆς ἐπουρανίου βασιλείας ἀξιωθώσιν. Ἵνα δὲ μὴ, διότι πεπτώκασι θύσαντες, νομίζωνται τισιν ἄδεκτοι, ἐπάγει καὶ μαρτυρίαν ἐκ τῆς Γραφῆς, ε· Ἑπτάκις, ἀντὶ τοῦ, πολλάκις, πεσεῖται ὁ δίκαιος, καὶ ἀναστήσεται. Τοῦτο δὲ, φησὶν, εἰ καὶ πάντες οἱ τῆς ὁμολογίας εκπεπτωκότες ἐποίησαν, τὸ ἀναπαλαῖσαι τὴν πτῶσιν, καὶ ἐνώπιον τῶν τυράννων Χριστιανοὺς ὁμολογήσαι ἑαυτοὺς, ἀνεδείξαντο [/. ἐνεδ-] ἂν τελειοτάτην μετάνοιαν. * Philipp. 111, 14. b Prov. xxiv, 16. PATROL. GR: CXXXIII. næ vocationis brabio • dignentur. Elenitn sce ● plies, inquit, cadet justus et resurget b; quod qui- • dem si omnes quoque lapsi fecissent, perfectissi ‹ mam et toto corde susceptam pœnitentiam osten- • dissent. > BALS. Quidam tyrannis delati et proditi fuerant, vel etiam ipsi se ipsos illis sponte tradiderant: victi autem tormentis testimonio exciderunt: deinde cum pœnitentia ducti essent, et quod bonam est, agnovissent, se esse Christianos confessi sunt; adeo ut in custodiam conjecti, tormenta quoque sustinuerint. Eos ergo æquum censet sanctus lætanti animo suscipere, et ad fidem orthodoxam confirmare, et eis communicare et in orationibus et sacramentorum participatione, verbisque adhortari ut sint ad certamen constantiores, et cœlesti regno digni habeantur. Ne autem eo quod lapsi sunt, minime suscipiendi videantur, testimonium quoque ex Scriptura inducit, quod est, Seplies, id est sæpe, cadet justus et resurget. Hoc autem, si etiam, inquit, omnes qui a confessione exciderunt, fecissent, ut scilicet lapsi reluctarentur, et se coram tyrannis Christianos ſaterentur, perfectissimam pœnitentiam ostendissent. Differunt ergo quæ in hoc canone comprehensa sunt, ab iis quæ in primo calorie continentur, quod illic quidem qui propter tormenta lapsi sunt, ad confitendam coram tyrannis fidem nequaquam conversi sunt: hic autem qui propter tormenta lapsi sunt, ex bona pœnitentia sub tyrannis Dominum confessi sunt; prepterea neque cecidisse judicantur. Zonar. Si qui vero, inquit, ad tyrannos delati ac proditi sunt, vel ipsi sese ipsis dediderunt, excideruntque a testimonio vi tormentorum superati, nec ærumnas quibus in carcere afflictabantur cruciatusque perferentes; mox revocato certamine se Christianos esse confessi sunt, ex quo et in vincula conjecti, et cruciatibus sunt affeci: ejusmodi hom mines cum exsultatione excipi sanctus bic rationi consentaneum judicat: tum roborare ipsos, hoc est, vires, animnos, fduciamque addere quo profterentur fidem; ac eisdem in omnibus communicare, tum in precationibus, tum in perceptione sacramentorum, verbisque adhortari, hoc est, ipsos ad exhibendum fidei testimonium excitare, ut constantiores sint in certamine, ac cœlesti regno digni habeantur. Verum ne ex eo quod lapsi sunt sacrificantes, nullo modo admittendi ab aliquibus existimentur, testimonium quoque illud ex sacris litteris profert: Septies, hoc est sæpius, cadet justus, ac resurget. Hoc vero, inquit, si alii omnes qui a confessione exciderunt fecissent, ut post lapsum certamen repeterent, ac se ipsos coram tyrannis Christianos profiterentur, absolutam pœnitentiam indicavissent.

14 CANON IX. • Καὶ τοῖς δὲ ὡσὰν ἐξ ὕπνου ἑαυτοὺς 18 παραπη < δῶσιν εἰς τὸν ἀγῶνα ὠδίνοντα καὶ μέλλοντα ελκύ · σαι, ἑαυτοῖς δὲ πειρασμὸν ἐπισπασαμένοις θαλατο • τομαχίας καὶ πολλῆς κυματώσεως, μᾶλλον δὲ καὶ • τοῖς ἀδελφοῖς προσεκκαίουσιν άνθρακα * ἁμαρτω • λῶν· καὶ αὐτοῖς κοινωνητέον, ἅτε δὴ 26° ἐν ὀνόματι • Χριστοῦ παρερχομένοις εἰς τοῦτο, εἰ καὶ μὴ προ • σέχουσιν αὐτοῦ τοῖς λόγοις, διδάσκοντος προσεύχε · σθαι μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμὸν 18, καὶ πάλιν · ἐν εὐχῇ λέγειν τῷ Πατρί· Καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς · εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονη ι ροῦ. Ἴσως δὲ καὶ ἀγνοοῦσι τὰς πολλάκις γινομέ . νας 26000 ἀναχωρήσεις τοῦ οἰκοδεσπότου καὶ διδασκά 4 λου ἡμῶν ἀπὸ τῶν θελόντων ἐπιβουλεύειν, καὶ ὅτι «lis quoque qui tanquam ex somno ipsi ad cer- «tamen parturiens, et trahere differens, prosiliunt, • sibi autem pugnæ maritimæ, et multæ fluxuum ⚫ inundationis tentationem attrahunt, vel potius • fratribus peccatorum carbonem accendunt, ipsis • quoque communicandum est, ut qui, in nomine Christi ad id veniant: etsi verba ejus non ani- ‹ madvertant, qui docet orare ne ingrediamur in • tentationem • et eum rursus in oratione Patri ■ dicere, Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo b. Forte autem etiam ignorant patrem- ⚫ familias et Dominum nostrum, sæpe ab iis qui e illi insidiari volebant, secessisse, et quod quaudo. • que etiam libere apud eos non incedebat, et quod • eliam quando passionis tempus appropinquavit, Β. ἔσθ' ὅτε οὐδὲ οι παρεισίᾳ περιεπάτει δι' αὐτοὺς, · καὶ ὅτι καὶ σὲ ὅτε ὁ καιρὸς τοῦ πάθους αὐτοῦ προσ • non se ipsum tradidit, sed exspectavit donec ad • eum venirent cum gladiis et fustibus. Dicit ergo • ήγγισεν, οὐχ ἑαυτὸν παρέδωκεν, ἀλλ' ἐδέξατο Έως ‹ eis: Tanquam ad latronem exiistis cum gladiis et • ἦλθον ἐπ' αὐτὸν μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων. Λέγει • fustibus ad me comprehendendum c. Qui etiam • γοῦν τοῦ πρὸς αὐτούς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε ‹ tradiderunt ipsum, inquit, Pilato ª. Ad ejus quo-· μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων συλλαβεῖν με. Οἱ καὶ • que similitudinem iis accidit, qui ejus scopum • παρέδωκαν αὐτὸν, φησί, Πιλάτῳ. Καθ' όμοια • sibi proponentes incedunt, divinorum ejus ver- • τητα γοῦν αὐτοῦ, καὶ οἱ κατὰ σκοπὸν αὐτοῦ βαίνοντες ● borum recordati, quibus nos confirmans, de per- • πεπόνθασι, μεμνημένοι τῶν θείων αὐτοῦ λόγων, • secutionibus dicit: Allendite vobis ipsis: 110ι δι' ὧν ἐπιστηρίζων ἡμᾶς περὶ τῶν διωγμῶν λέγει· ● dent enim vos in concilia, et in suis synagogis vos • Προσέχετε " ἑαυτοῖς· παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς ● flagellabunt •. Tradent autem, dixit, non, vos· εἰς συνέδρια, καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν μα ● ipsos tradetis: et ad principes et reges ducemini • στιγώσουσιν ὑμᾶς. Παραδώσουσι δὲ, εἶπεν, ἀλλ' • propter nomen meum f, non, vos ipsos ducetis. • οὐχὶ τοῦ ἑαυτοὺς παραδώσετε· καὶ ἐπὶ ἡγεμόνας δὲ • Nam nos quoque vult a loco in locum transilire,· καὶ βασιλεῖς ἀχθήσεσθε διὰ τὸ ὄνομά μου, ἀλλ' • dum sunt qui nos persequuntur propter nomen. οὐχὶ του, ἑαυτοὺς ἄξετε· ἐπεὶ καὶ μεταπηδὲν ἡμᾶς ‹ ejus. Sicut rursus eum dicentem audimus: Et • βούλεται ἀπὸ τόπου εἰς τόπον 20 διωκομένους διὰ ‹ quando vos ab hac civitate persecuti fuerint, fugite • τὸ ὄνομα αὐτοῦ· ὡς πάλιν ἀκούομεν αὐτοῦ λέγον • in aliam S. Non vult enim nos ad diaboli stipa- • τος· Καὶ ὅθεν διώκωσιν ὑμᾶς ἐκ τῆς πόλεως ‹tores satellitesque confugere, ne ipsis quoque ι ταύτης ", φεύγετε εἰς τὴν ἑτέραν· οὐ γὰρ θέλει ● multifariæ mortis causa simus, ut qui ipsos, et· αὐτομολεῖν ἡμᾶς πρὸς τοὺς τοῦ διαβόλου υπασπι • asperiores esse cogamus, et opera mortifera per- • στὰς καὶ δορυφόρους, ὅπως μὴ καὶ πλειόνων θανά • agere: sed exspectare, et nobis cavere, vigila. • των αἴτιοι αὐτοῖς γινώμεθα 81, ὡς ἂν καταναγκά • reque et orare, ne intremus in tentationem b. lla • ζοντες αὐτοὺς μάλλον κατατραχύνεσθαι καὶ τελεStephanus primus, ejus vestigiis insistens, mar-· σιουργεῖν τὰ θανατηφόρα έργα· ἀλλ᾽ ἐκδέχεσθαι 4 tyrium passus, Hierosolymis ab iniquis correptus,· καὶ προσέχειν ἑαυτοῖς, γρηγορεῖν τε καὶ προς ■ et in concilium ductus, lapidibus obrutus, in no- ι εύχεσθαι, ἵνα μὴ εἰσέλθωμεν εἰς πειρασμόν. • mine Christi glorificatus est, rogans, et dicens: • Οὕτω Στέφανος πρώτος, κατ' ίχνος αὐτοῦ μαρτύριον • Domine, ne statuas illis hoc peccatum 1. Ita Jaco- ἀναδεξάμενος, ἐν Ἱεροσολύμοις συναρπασθεὶς ὑπὸ • bus secundus ab Herode comprehensus, gladio 4 capite truncatus est. Ita Petrus apostolorum pri- ‹ mus, sæpe comprehensus, et custodiæ traditus, • ignominiaque affectus, postremo Romæ crucif- • xus est. Similiter et inclytus Paulus, sæpe tra- • ditus, et ad mortem usque in periculum addu- ‹ etus, multa mala perpessus, et in multis persecu8100 • τῶν παρανόμων, καὶ ἀχθεὶς ἐν τῷ συνεδρίῳ, λιθο ο δολούμενος ἐν ὀνόματι Χριστοῦ ἐδοξάσθη, παρα • καλῶν καὶ λέγων· Κύριε, μὴ στήσῃς αὐτοῖς · ταύτην τὴν ἁμαρτίαν. Οὕτως Ἰάκωβος δε ίτε ο ρος συλληφθεὶς ὑπὸ Ἡρώδου, μαχαίρα τὴν κεφαλὴν • ἀπετμήθη. Οὕτως ὁ πρόκριτος τῶν ἀποστόλων Πέ • τρος, πολλάκις συλληφθεὶς καὶ φυλακισθεὶς καὶ • Matth. xxvΙ, 41. b Matth. vi, 13. © Matth. xxvi, 55. d Matth. xxvII, 2. • Matth. x, 17. ' ibid. 18. s Matth. x, 23. Matth. xxvı, 47. 1 Act. VII, 59. τι ἑαυτοῖς. 11++ 18. δέ. * προσεκκαίοντες άνθρακας. μή deest. 20. διδάσκοντος προσεύχεσθαι μ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν deest. γενομένας πολλάκις. ούτε so deest καί. 19. ούν. το προσέχεσαι. 89•• ἐν τόπων εἰς τόπους. κι όταν... ἐν τῇ πόλει ταύτῃ. ούχ. γενώμεθα. ταύτην οι. κι ούχο 81° Καὶ ὅθεν. In ms. cod. bombycino amplissi canones 9, 10, 12, 13, 14, hic legitur καὶ ὅταν, mi senatoris Bernardi Nani, fol. 208, ubi exstant ut in textu Matth. Χ. 23.

Καὶ • tionibus amictionibusque gloriatus, in eadem ‹ urbe ipse quoque gladio capite multatus est; qui • in quibus gloriatus est, ipse in iis vitam finiit; ‹ et quod Damasci in sporta nocta per muruin de- • missus est, et effugit ejus manus qui eum cona • batur opprimere. Erat enim eis in primis propo- • situn evangelizare, et verbum Dei docere: in • quibus fratres confirmantes ut manerent in fide", e hoc quoque dicebant, quod per mullas afflictioenes oportet in regnum Dei ingredi. Quærebant enim • non quod sibi erat utile, sed quod multis, ut ser- ‹ varentur, et multa ipsis liceret ad hæc facientia ‹ dicere, ut verbo Dei convenienter facerent: • Nisi, ut dicit Apostolus, nos tempus narrantes de- • ficeret b.) • ατιμασθείς, ὕστερον ἐν Ῥώμῃ ἐσταυρώθη το περιβόητος Παῦλος, πλεονάκις παραδοθεὶς καὶ • έως θανάτου κινδυνεύσας, πολλά τε ἀθλήσας καὶ • καυχησάμενος ἐν πολλοῖς διωγμοῖς καὶ θλίψεσιν, • ἐν τῇ αὐτῇ πόλει καὶ αὐτὸς μαχαίρᾳ τὴν κεφαλὴν · ἀπετμήθη· ὃς ἐν οἷς ἐκαυχήσατο, κατέληξε 1. ὅτι • καὶ δεῖ ἐν Δαμασκῷ σπυρίδι ἐχαλάσθη διὰ τοῦ τεί • χους νυκτὸς, καὶ ἐξέφυγε τὰς χεῖρας τοῦ ζητοῦντος • αὐτὸν πιάσαι. Τὸ γὰρ προκείμενον ἦν αὐτοῖς, ἐν • πρώτοις εὐαγγελίζεσθαι καὶ διδάσκειν τὸν λόγον • τοῦ Θεοῦ, ἐν οἷς ἐπιστηρίζοντες τοὺς ἀδελφούς ἐμμένειν ἐν τῇ πίστει, καὶ τοῦτο ἔλεγον, ὅτι διὰ • πολλῶν θλίψεων δεῖ εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασι- «λείαν τοῦ Θεοῦ. Ἐζήτουν γὰρ οὐ τὸ ἑαυτῶν συμ- • φέρον, ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν, ἵνα σωθῶσι, καὶ ἦν • πολλὰ λέγειν αὐτοῖς εἰς ταῦτα πρὸς τὸ κατὰ λόγον • ἂν ἡμᾶς διηγουμένους ο χρόνος.» πράσσειν, εἰ μὴ, ὡς λέγει ὁ ᾿Απόστολος, ἐπιλίποι 38 δ᾽ ΒΑΛΣ. Οἱ ἄρτι τοῦ ὕπνου ἐξανιστάμενοι, καὶ μαλλον εἰ ἐμοῦπνοι εἶεν, οὐ καθεστηκότα τὸν λογισμὸν ἔχουσιν, ἀλλὰ τεταραγμένον καὶ ἀκατάστατον· τοι ούτοις παρείκασεν ὁ ἱερομάρτυς οὗτος τοὺς παραπηδῶντας εἰς τὸν ἀγῶνα, ήγουν τοὺς μὴ εὐτάκτως ἀλλὰ θρασέως καὶ ἀπερισκέπτως εἰσωθοῦντας ἑαυτούς εἰς τὸν ἀγῶνα, ὠδίνοντα καὶ μέλλοντα ἑλκῦσαι, ἀντὶ τοῦ, μήπω εἰς φανερὸν ἐκραγῆναι, ἀλλὰ μελετώμενον καὶ μέλλοντα, ἤτοι βραδύνοντα ἐλκῦσαι τοὺς ἀγωνιζομένους, οἵτινες ἑαυτοῖς πειρασμὸν ἐπισπῶνται, ἤγουν εἰς ἑαυτοὺς ἕλκουσι πειρασμόν. Μᾶλλον δὲ καὶ ἄλλοις πιστοῖς ἀνάπτουσιν ἄνθρακας ἁμαρτωλῶν, τὰς ἐκ τῶν τυράννων δηλονότι κολάσεις. Αλλ' εἰ καὶ αἰτιᾶται τοὺς οὕτω ποιοῦντας, κοινωνεῖν τέως αὐτοῖς τοὺς πιστοὺς διατάττεται, ὅτι διὰ τὸν Χριστὸν ὑπειςἦλθον τὸν ἀγῶνα, κἂν ἡγνόησαν τὴν ἐκείνου διδασκαλίαν, διδάσκοντος αἰτεῖν μὴ πειρασθῆναι, καὶ ὅτι οὐδὲ ἑαυτὸν παρέδωκεν, ἀλλὰ παρεδόθη· καὶ μὴ αὐτομολεῖν πρὸς τοὺς κολαστὰς, ἵνα μὴ αἴτιοι αὐτοῖς γίνοιντο πλειόνων φόνων, ὥσπερ παραθήγοντες αὐτ τοὺς εἰς τὰς κατὰ τῶν εὐσεβῶν τιμωρίας. Επάγει Η καὶ διάφορα παραδείγματα Γραφικὰ ὁ κανών. ΖΩΝΑΡ. Οι άρτι τοῦ ὕπνου ἐξανιστάμενοι, καὶ μᾶλλον εἰ ὁμοῦπνοι εἶεν, οὐ καθεστηκότα τὸν λου γισμὸν ἔχουσιν, ἀλλὰ τεταραγμένον, καὶ ἀκατάστατον. Τοιούτοις παρείκασεν ὁ ἱερομάρτυς οὗτος τοὺς παραπηδώντας εἰς τοὺς ἀγῶνας, ήγουν τοὺς, μὴ εὐ τάκτως ἀλλὰ θρασέως καὶ ἀπερισκέπτως εἰσωθοῦντας ἑαυτοὺς εἰς τὸν ἀγῶνα, ὠδίνοντα καὶ μέλλοντα ἐλεύ σαι, ἀντὶ τοῦ μήπω εἰς φανερὸν ἐκραγέντα, ἀλλὰ μελετώμενον καὶ μέλλοντα, ἤτοι βραδύνοντα ἑλκύσαι τοὺς ἀγωνιζομένους· οἵτινες πειρασμὸν ἐπισπῶνται, ήγουν εἰς ἑαυτοὺς ἕλκουσι πειρασμὸν, μᾶλλον δὲ καὶ ἄλλοις πιστοῖς ἀνάπτουσιν ἄνθρακας ἁμαρτωλῶν, • Act. xiv, 21. b Hebr. xi, 32. το ομοίως add. Bals. Qui e somno modo exsurgunt, ef maxime si crudo profundoque somno premebantur, non babent constantem rationem, sed perturbatam et instabilem: talibus assimilat sacrosanctus hic martyr eos qui 15 non ordinate, sed temerarie et iucunsiderate se in certamen intrudunt; parturiens, et trahere differens, pro eo quod nondum in apertum erupit, sed meditatur et difert, seu cunctatur decertantes trahere, qui sibimet tentationein alliciunt, sive in se ipsos tentationem trahunt. Maxime autem, et aliis fidelibus peccatorum carbones accendunt, a tyrannis scilicet punitiones. Sed etsi cos qui sic faciunt, reprehendit; jubet tainen fidcles eis nihilo secius communicare, quia propter Christum certamen subierunt, quamvis illius doctrinam ignorarunt: qui docet petere ne tentemur, et quot ne se ipsum quidem tradidit, sed traditus est; et mon esse ad tortores confugiendum, ne pluribus se cædibus contaminandi ipsis causa sint; ut qui eos incitent ad sumenda de piis supplicia. Infert autem et diversa sacræ Scripturæ exempla canou. ZONAR. Qui a somno recentes exsurgunt, præsertim si graviore somno opprimebantur, ratione haudquaquam sedata, sed perturbata inconstantique utuntur. Ejusmodi hominibus sanctus hic martyr similes eos asserit qui in certamen proruunt, hớc est, non ordinate sed audaci ac temerario impetu se ipsos intrudunt in certamen; parturiens, ac trahere differens, pro eo quod nondum in apertum erupit, sed meditatur, et differt sive cunctatur decertantes trahere: qui quidem tentationem accersunt, hoc est, ad se ipsos tentationem pelliciunt, quin potius aliis fidelibus accendunt carbones pec κατέλεξεν. δρου καὶ ὅτι. 20 ἐπιλείψῃ. Εσταυρ. Καὶ. Id. codex Nan., ἐσταυρώθη. Ομοίως καί. Μος πολλάκις pro πλεονάκις. (4; Διδάσκειν. Id. cod., φυλάττειν. Paulo post ἐμμένειν τῇ πίστει, omissa prepositione. Μox δεῖ ἡμᾶς εἰσ., ut in textu Act. xiv, 21.

catorum, tormenta nimirum quæ a tyrannis inferun- τὰς ἐκ τῶν τυράννων δηλονότι κολάσεις. Αλλ' εἰ καὶ tur. Sed quamvis accuset eos qui hoc modo se gerunt, ipsis tamen a fidelibus communicandum esse decernit, quod in nomine Christi ad hoc prodeunt: Adentes videlicet Christo, aut in ejus nomine sibi certamen deposcentes; etiamsi forte illius præceptioni minus obtemperent, docentis petere ne tentemur, vel etiam ignorent Dominum secessisse ab insidiatoribus suis, solitumque aliquando non palam deambulare, nec se ipsum prodidisse ut pateretur, verum ab aliis proditum; præcepisseque discipulis, ut quo tempore illos inimici insectarentur, fugerent e civitate in civitatem, nec se ipsos ultro tortoribus traderent, ne pluribus se cædibus contaminandi causam ipsis præberent, eos velut irritantes ad supplicia piis hominibus irroganda. Aferique apostolorum exemplum, Stephani, Jacobi, ac supremiorum ordinis sui procerum Petri et Pauli. CANON X. αἰτιᾶται τοὺς οὕτως ποιοῦντας, κοινωνεῖν τέως αὐτοῖς τοὺς πιστοὺς διατάττεται, ὅτι ἐν ὀνόματι τοῦ Χριστου παρέρχονται εἰς τοῦτο, θαῤῥοῦντες δηλαδὴ τῷ Χρι στῷ, ἢ ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ αἱρούμενοι τὸν ἀγῶνα, εἰ τάχα καὶ οὐ κατὰ τὴν ἐκείνου ποιοῦσι διδασκαλίαν, διδάσκοντος αἰτεῖν μὴ πειρασθῆναι, καὶ ἀγνοοῦσιν, ὅτι ὁ Κύριος ὑπεχώρει ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων αὐτῷ, καὶ ἔστιν ὅτε καὶ οὐ φανερῶς περιεπάτει, καὶ ὅτι οὐδὲ ἑαυτὸν παρέδωκε παθεῖν, ἀλλὰ παρεδόθη· καὶ ἐν τῷ διώκεσθαι τοὺς μαθητάς αὐτοῦ, διετάξατο φεύγειν εἰς πόλιν ἐκ πόλεως, καὶ μὴ αὐτομολεῖν πρὸς τοὺς κολαστὰς, ἵνα μὴ αἴτιος αὐτοῖς γίνοιντο πλειόνων φόνων, ὥσπερ παραθή - γοντες αὐτοὺς εἰς τὰς κατὰ τῶν εὐσεβῶν τιμωρίας. Καὶ τοὺς ἀποστόλους παράγει εἰς ὑπόδειγμα, τον Στέφανον, τὸν Ἰάκωβον, καὶ τοὺς κορυφαιοτάτους Πέτρον καὶ Παῦλον. • Οθεν οὐκ ἔστιν εύλογον οὐδὲ τοὺς ἀπὸ κλήρου • αυτομολήσαντας, εκπεπτωκότας τε καὶ ἀναπαλαί • σαντας, ἔτι ἐν τῇ λειτουργίᾳ εἶναι, ἅτε δὴ κατα- • λείψαντας τὸ ποίμνιον Κυρίου καὶ μωμησαμένως • ἑαυτούς· ὅπερ οὐδεὶς τῶν ἀποστόλων πεποίηκε. Καὶ • γὰρ ὁ πολλοὺς διωγμοὺς ἐξανύσας πολλά τε • ἆθλα ἀγωνισμάτων ἐνδειξάμενος, ὁ μακάριος ἀπό • στόλος 86 Παῦλος, ἐγνωκώς τε ὅτι κάλλιόν ἐστιν • ἀναλῦσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι, ἐπιφέρει καὶ «λέγει· Τὸ δὲ ἐπιμεῖναι τῇ σαρκὶ, ἀναγκαιότερον · δι' ὑμᾶς. Σκοπῶν γὰρ οὐ τὸ ἑαυτοῦ συμφέρον, • Unde non est æquum, ut vel clerici qui sua • sponte aufugerunt, lapsi autein et reluctati sunt, • amplius in sacro ministerio maneant, ut qui Do- • mini gregem reliquerint, et se ipsos vituperave- ‹ rint: quod nullus fecit ex apostolis. Etenim cum • multas persecutiones obiisset, et multa certa- ‹ minum præmnia ostendisset beatus apostolus Pau- ‹ lus, sciens esse longe melius dissolvi et esse cuin • Christo ", infert et dicit: In carne autem ma ↓ nere, magis necessarium propter vos. Considerans • enim non suam, sed multorum utilitatem, ut ser- • ventur, magis quam suam quietem, necessarium C, ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν ἵνα σωθώσιν, ἀναγκαιότερον c existimavit, apud fratres nauere, et eorum cu- • ram gerere. Qui etiam vult euin qui docet, esse ‹ in doctrina exemplum ↳ fidelibus. Unde qui in • carcere contendentes, a ministerio exciderunt, et • reluctati sunt, sensus plane sunt expertes. Quo- • modo enim petunt quod reliquerunt, cum in ea • tempestate esse possent fratribus suis utiles? • Quandiu itaque firmi stabilesque manserunt, ejus • quod præter rationem fecerant, eis venia dabatur. • Quando autem lapsi sunt, ut qui perperam se • gesserunt et se ipsos vituperaverunt, non possunt • amplius sacra 16 ministeria obire. Et ideo magis ‹ curam gerant, quomodo in humilitate vitam pera- ● gant a vana gloria cessantes. Eis enim sufficit cominunio, quæ diligenter et accurate fit duabus ‹ de causis, tum ne videantur molestia affici, hinc • dissolutionem vi arripientes: tum ne lapsi aliquı ⚫ causentur se propter pœnæ occasionem fuisse re- «missos: Qui quiden plusquam omnes probrum • Philipp. 1, 23, 24. • Til. 11, • τῆς ἑαυτοῦ ἀναπαύσεως ἡγήσατο τὸ παραμένειν ι τοῖς ἀδελφοῖς καὶ ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν. Ος καὶ τὸν • διδάσκοντα θέλει εἶναι ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τύπον • γινόμενον τῶν πιστῶν. Ὅθεν οἱ ἐν τῇ εἱρκτῇ ἐπι- • δικαζόμενοι τῆς λειτουργίας εκπεπτωκότες, καὶ • αναπαλαίσαντες, πάνυ ἀναισθητοῦσι. Πῶς γὰρ · αἰτοῦσιν ὁ κατέλειψαν, δυνάμενοι τοῖς ἀδελφοῖς • εύχρηστοι εἶναι ἐν καιρῷ τοιούτῳ; Ἕως μὲν οὖν • άπταιστοι ἦσαν, συγγνώμην εἶχον ἐπὶ τῇ παρα- • λόγῳ 80 αὐτῶν πράξει· ὅτε δὲ ἔπταισαν, ὡς ἂν • περπερευσάμενοι καὶ ἑαυτοὺς μωρησάμενοι, οὐκέτι • δύνανται λειτουργεῖν. Διὸ φροντιζέτωσαν μάλλον · ἐν ταπεινοφροσύνῃ, πῶς ἐκτελέσουσι παυσάμενοι • τῆς κενοδοξίας. Ἀρχεῖ γὰρ αὐτοῖς ἡ κοινωνία · μετ' ἐπιστάσεως " καὶ ἀκριβείας πρὸς ἀμφότερα και • γινομένη, καὶ ἵνα μὴ δόξωσι λυπεῖσθαι μετά βίας ι περιδρασσόμενοι τῆς ἐντεῦθεν ἀναλύσεως καὶ • ἵνα μή τινες έκπεσόντες, προφασίζωνται σ' ὡσὰν 80 · διὰ τὴν ἀφορμὴν τῆς ἐπιτιμίας ὑπεκλελυμένοι ο 3 derat ἀπόστολος. " παρὰ λόγον. 34 ἐπιτάσεως. του ἀμφότερον. ει προφασίσωνται, και ώς. Ὅθεν. κ. τ. λ. Confer cum his narrationem Epiphanii de Melelianis, her. Lxvi, n. 2 et 3. HARDUIN. 10) Εξανύσας. Ms cod. Nan ἐξαντλήσας. Τῆς ἐντεῦθεν ἀναλ. Zonaras et Balsammer videntur hunc locuin perperam interpretari, of shy ἐντεῦθεν ἀνάλυσιν de morte accipere. HARDUM.

• οίτινες πλέον ἁπάντων αἰσχύνην καὶ ὄνειδος ἔξουσι, Δ. et ignominiam habebunt: sicut ille qui fundanen- «κατ' ἐκεῖνον τὸν τεθεικότα θεμέλιον, καὶ μὴ ἰσχύ · σαντα ἐκτελέσαι· "Αρξονται γάρ, φησὶν, πάντες • οι παραπορευόμενοι ἐμπαίζειν αὐτὸν, λέγοντες" • Οὗτος ὁ ἄνθρωπος θεμέλιον ἔθηκε …, καὶ οὐκ «ίσχυσεν ἐκτελέσαι.» ΒΑΛΣ. Περὶ αὐτομολησάντων εἰς τὸν τοῦ μαρτυ ρίου ἀγῶνα διαλεχθεὶς ὁ Πατήρ, νῦν καὶ περὶ κλη ρικῶν τοιούτων τὸν λόγον ποιεῖται· καί φησιν, ὡς, εἰ κληρικὸς ηυτομόλησεν, εἶτα μὴ στέγων τὰς τιμωρίας ἐκπέπτωκε, καὶ αὖθις εἰς ἑαυτὸν γενόμενος, ἀνεπάλα:σε τὴν οἰκείαν πτῶσιν, καὶ Χριστιανὸν ἑαυτὸν ὡμολόγησεν ἐνώπιον τῶν τυράννων, ο τοιοῦτος οὐκέτι ἐν τῇ λειτουργίᾳ ἔσται, διότι καταλέλοιπε τὸ ποίμνιον τοῦ Κυρίου· καὶ διὰ τὸ αὐτομολῆσαι καὶ μὴ καρτε· ρῆσαι τὰς βασάνους, μῶμον προσήνεγκεν ἑαυτῷ. To δὲ καταφρονῆσαι τῆς διδασκαλίας τοῦ λαοῦ καὶ προσ τιμήσασθαι τὸ ἑαυτῷ συμφέρον, οὐδὲ οἱ ἀπόστολοι πεποιήκασιν. Ο γὰρ μέγας Παῦλος, μετὰ τὸ πολλὰς βασάνους ὑπομεῖναι, κατανοήσας κρείττον εἶναι τὸν βίον ἀπολιπεῖν, προετιμήσατο ζῆν καὶ βασανίζεσθαι διὰ τὴν σωτηρίαν καὶ διδασκαλίαν τοῦ λαοῦ. Ἀναί σθητοι γοῦν εἰσιν οἱ αἰτοῦντες τὴν λειτουργίαν, ἧς ἐθελονταὶ ἐκπεπτώκασι. Πῶς γὰρ αἰτοῦσιν 8 κατέλιπον, δυνάμενοι τοῖς ἀδελφοῖς εύχρηστοι εἶναι ἐν καιρῷ τοιούτῳ, διωγμοῦ δηλαδή; Εἰ μὲν οὖν οὐ πεπτώκασι, φησίν, εἶχον ἂν συγγνώμην ἐπὶ τῇ παι ραλόγῳ αὐτῶν πράξει, τῆς αὐτομολήσεως δηλαδή, Η τῆς περὶ τὸ διδάσκειν καὶ στηρίζειν τοὺς ἀδελφούς ῥαθυμίας· εἰ δὲ πεπτώκασιν ἐκ περπερείας, ἤτοι ἀλαζονείας, [τοιοῦτον γάρ ἐστι τὸ κατατομῆται προπετῶς τῶν βασάνων καὶ μὴ ἐμμεἶναι, καὶ διὰ τοῦτο θριαμβεύθησαν· ] οὐκέτι δύνανται λειτουργεῖν. Διὸ φροντιζέτωσαν μᾶλλον πῶς ἐκτελέσουσι τὴν ὁμολο γίαν ἐν ταπεινοφροσύνῃ, παυσάμενοι τῆς ἀπὸ τοῦ ζητεῖν τὴν λειτουργίαν κενοδοξίας· ἀρκεῖ γὰρ αὐτοῖς ἡ μετὰ τῶν πιστῶν κοινωνία διὰ δύο γινομένη τινά μετὰ ἐπιστασίας ἀκριβοῦς καὶ οἰκονομίας. Εἰ γὰρ εἴπωμεν μὴ ἔχειν αὐτοὺς κοινωνικούς, τούτους τε λυπήσομεν, ὡς ἀποφαινόμενοι μετὰ βίας, ήγουν ἐπιτετιμημένους, ἐντεῦθεν ἀναλῦσαι αὐτοὺς, ήγουν ἀποθανεῖν· καὶ τοὺς ἄλλους δὲ ἐκπεσόντας ἴσως καὶ βουλομένους ὑποστρέψαι εἰς τὸ ἀγαθὸν, ἐκλελυμένους πρὸς τοῦτο καὶ ἀμελεῖς ποιήσομεν, προφασιζομένους τὸ μὴ μέλλειν αὐτοὺς εἶναι κοινωνικοὺς τοῖς πιστοῖς, καν ὁμολογήσωσι τὴν πίστιν μετὰ τὴν ἔκπτωσιν· οἵτινες, μὴ ἐπιστρέφοντες, πλέον ἁπάντων ἵνα όνει δισθῶσι καὶ αἰσχυνθῶσι! καθὰ (Γ κατὰ τὸν ποιήσαντα μὲν θεμέλιον, μὴ πληρώσαντα δὲ οἴκημα. Τούτῳ γὰρ ἐοίκασιν οἱ πρὸς βασάνους αυτομολήσαντες μὲν διὰ Χριστὸν καὶ οἱονεὶ καλὸν θέμενοι θεμέλιον, μὴ δυ νηθέντες δὲ τελειῶσαι τὸ καλὸν διὰ τὴν ἔκπτωσιν. Σημείωσαι οὖν, ὅτι οὐδὲ ἡ διὰ Χριστὸν ὁμολογία ἀποκαθιστᾷ τὸν ἅπαξ ἐκ τοῦ κλήρου ἀποξενωθέντα διὰ τὴν ἔκπτωσιν. • Luc. κιν. 23, 70. • turr posuit, et non potuit perficere: Incipient ‹ enim, inquit, omnes qui prietergredientur, cum il- • ludere, dicentes: Hic homo posuit fundamentum, 38 ‹ non potuit perficere ª. › BALS. De iis qui sua sponte ad martyrii certa - men confugiunt, locutus Pater, nunc de clericis quoque qui sunt ejusmodi loquitur: et dicit quod si clericus ad certamen sua sponte profugit, deinde cum non posset ferre tormenta, excidit, et cum rursus ad se rediisset, lapsum suum revocavit, et se coram tyrannis Christianum confessus est; is non amplius sacra ministeria obibit, eo quod gregen Domini reliquerit; et eo quod cum sua quidem spoute confugerit, et tormenta sufferre non potuerit, sili ipsi labem attulit. Ut autem populi doctrinam negligerent, et suam utilitatem præferrent, ncc apostoli fecerunt. Magnus enin. Paulus, postquam multa tormenta subiisset, intelligens multo esse melius vitam relinquere, maluit vivere et torqueri propter salutem et doctrinam populi. Sensu ergo omnino carent, qui petunt sacrum ministerium, a quo sua sponte exciderunt. Quomodo enim petunt quod reliquerunt, cum possint in hac tempestate, perseculionis scilicet, fratribus esse utiles? Si itaque non cecidissent, inquit, ejus quod præter rationem ferissent, eis daretur venia, spontaneæ scilicet fugæ, vel in fratribus docendis et confirmandis socordiæ. Sin autem propter suam insolentiam et arrogantiam lapsi sunt (tale enim est se tenere tormentis objicere audere, nec posse tolerare, et propterea de eis triumphus actus est), non possunt amplius sacra ministeria obire. Quamobrem magis curent quomodo confessionem in humilitate peragant, cessantes a vana gloria sacrum ministerium petendi: sufficit enin eis cum fidelibus communio, quæ fit propter duo, diligenti cautione rectoque consilio. Si eain' dixerimus nos eos non habere pro communicanti - bus, et eos molestia afliciemus tanquain sententiam ferentes, eos, vi, seu mulctatos, hinc dissolvi, seul no:i; et alius quoque qui fortasse lapsi sunt, et volunt ad quod bonum est redire, remissos ad hoc et negligentes efficiemus, causantes se fidelibus non esse communicaturos, etiamsi post lapsum fidem confessi fuerint: qui si non convertantur, plus probri et ignominiæ quam omnés susceperint, quema tmodum et qui fecit fundamentum,, domum autem non perfecit. Ei enim sunt similes, qui ad tormenta quidem propter Christum confugerunt, et veluti pulchro jacto fundamento, id quod honestum est, perficere propter lapsum non potuerunt. Nota erge, quod ne confessio quidem propter Christum resti tuit eum, qui semel a clero abalienatus est propter lapsum.

Zoxan. De iis qui se ultro martyrii certamini objecerunt locutus Pater, nunc de clericis qui idem fecerunt orationem instituit: atque clericum si quis se ultro dedidit, mox vin tormentorum minime Perferens lapsus est, ac rursum se ipsum colligens denuo se ad certamen erexit, ac se Christianum coram tyrannis est professus, non esse ejusmodi komineın ad sacra nținisteria amplius admittendum. Causamque subjungit: quia nimirum Domini gregem deseruit, ac ex eo quod sponte se objecit hoslibus, neque constanter tormenta pertulit, ignominiam sibi ipsi conciliavit. Ut autem populi institutionem contemnerent, suamque utilitatem cæteris omnibus auteferrent, 17 ne apostoli quidem fecerunt. Magnus namque Paulus, cum multos pertulisset cruciatus, sentiretque utilius esse sibi vitam relin. quere, ut populi saluti ac institutioni consuleret, vitam sibi ac tormenta potiora duxit. Proinde et sensusomnino expertes eos demonstrat, qui sacrum sibi ministerium depuscunt, a quo volentes ipsimet exciderunt. Nam quo modo, inquit, id postulant, qual reliquere, cum ejusmodi tempore, excitata vislelicet persecutionis, magno fratribus adjumento esse possent? Quandiu igitur a lapsu immunes fuissent, veniam obtinuissent actionis temere susceptæ, se nimirum adversariis ultro offerendi, vel in erudiendis fratribus socordiæ. Cum vero ceciderint, quippe qui perperam egerint, sacra ministeria obire amplius haud permittuntur. Si ergo, inquit, minime cecidissent, veniam impetrassent ob ipsorum a ratione alienam actionem; actionem a ratione alienam vocans, non solum quod se bostitus dedideriut, sed potins quod deseruerint gregem Domini, nec ipsum custodierint, ac fratres qui persecutionis tempore vexabantur confirmarint. Si vero ceciderunt ex eo quod se perperam gesserint, superbiam bic, et arrogantiam; τὴν πέρπερείαν vocans, quod ex arrogantia ■duciam in se ipsis posuere, dissolveruntque certamen, ac so ipsos vituperarunt: hoc est, sibi ipsis macu!am ob łapsum inusserunt, in sacro Ministerio versari ipsis amplius haud licet. Propterea studeant, inquit, potius in humilitate confessionein peragere, cessantes videlicet ab inani gloria. Quod enim sacro ministerio ascribi postulent, a studio ambitionis proficiscitur. Sufcit namque ipsis communio, ut cum ipsis nimirum fideles communicent, ac una precentur, vel sacrorum mysteriorum perceptio. Alque hæc quidem certo consilio seduJaque administratione fiunt, tum ne videantur inolestia affici, hinc dissolutionem vitæ arripientes, we scilicet molestia, inquit, affecti, decedant solventes, a corpore videlicet abscedentes, ob vim tormentorum, afflictationumque quas in carcere patiuntur; ac pe qui excusationem præferant mulctæ. hujus, ob quam in confessionis certamine dissolutos ac ignavos se gesserunt, atque ideo ceciderunt. Qui potius rubore suffundentur, juxta illud qued in Evangelio dicitur: Qui fundamentum non potui! perficere. ΖΩΝΑΡ. Περὶ αὐτομολησάντων εἰς τὸν τοῦ μαρτ τυρίου ἀγῶνα, διαλεχθεὶς ὁ Πατήρ, νῦν καὶ περὶ κληρικῶν τοιούτων τὸν λόγον ποιεῖται· καί φησιν, ὡς, εἰ κληρικὸς ηυτομόλησεν, εἶτα μὴ στέγων τὰς τιμωρίας ἐκπέπτωκε, καὶ αὖθις εἰς ἑαυτὸν γενόμενος ἀνεπάλαισε τὴν οἰκείαν πτῶσιν, καὶ Χριστιανὸν ἑαυτὸν ὡμολόγησεν ἐνώπιον τῶν τυράννων, ὁ τοιοῦτος οὐκέτι ἐν τῇ λειτουργίᾳ ἔσται. Καὶ τὴν αἰτίαν ἐπάγει· δε ἐστίν· ὅτι κατέλιπε τὸ ποίμνιον τοῦ Κυρίου, καὶ διὰ τὸ αὐτομολῆσαι καὶ μὴ καρτερῆσαι τὰς βασάνους, μώμον προσήνεγκεν ἑαυτῷ. Τὸ δὲ καταφρονῆσαι τῆς διδασκαλίας τοῦ λαοῦ, καὶ προτιμήσασθαι τὸ ἑαυτοῖς συμφέρον, οὐδὲ οἱ ἀπόστολοι πεποιήκασιν. Ο γὰρ μέγας Παῦλος, μετὰ τὸ πολλὰς βασάνους ὑπομεῖναι, κατανοήσας κρεῖττον εἶναι τὸν βίον ἀπολιπείν, προετιμήσατο ζῆν καὶ βασανίζεσθαι διὰ τὴν σωτηρίαν καὶ διδασκαλίαν τοῦ λαοῦ. Οὓς καὶ πάνυ ἀναισθή τους ἀποφαίνεται, αἰτοῦντας τὴν λειτουργίαν, ἧς ἐθελονταὶ ἐκπεπτώκασι. Πῶς γὰρ, φησίν, αἰτοῦσιν & κατέλιπον, δυνάμενοι τοῖς ἀδελφοῖς εύχρηστοι εἶναι ἐν καιρῷ τοιούτῳ, διωγμού δηλαδή; Ἕως μὲν οὖν ἄπταιστοι ἦσαν, συγγνώμην εἶχον ἐπὶ τῇ παραλόγῳ αὐτῶν πράξει, τῇ αυτομολήσει δηλαδή, ἢ τῇ περὶ τὸ διδάσκειν τοὺς ἀδελφοὺς ῥαθυμίᾳ· ὅτε δὲ ἔπταισαν, ὡς ἂν περπερευσάμενοι, οὐκέτι δύνανται λει τουργεῖν. Εἰ μὲν οὖν οὐ πεπτώκασι, φησὶν, εἶχον ἂν συγγνώμην ἐπὶ τῇ παραλόγως αὐτῶν πράξει παράλογον πράξιν οὐ τὸ αὐτομολήσαι μόνον καλῶν, ἀλλὰ μᾶλλον τὸ καταλιπεῖν τὸ ποίμνιον τοῦ Κυρίου, καὶ μὴ παραμένειν αὐτῷ καὶ στηρίζειν τοὺς ἀδελ φοὺς κλονουμένους ἐν τῷ καιρῷ τοῦ διωγμοῦ. Εἰ δὲ πεπτώκασιν ἐκ περπερείας, περπερείαν δ' ἐνταῦθα τὴν αἴησιν καὶ τὴν ἀλαζονείαν καλεῖ· ὅτι ἐξ ἀλα ζονείας ἐθάρρησαν ἑαυτοῖς, καὶ τὸν ἀγῶνα ὑπέλυσαν καὶ ἑαυτοὺς ἐμωμήσαντο, ἀντὶ τοῦ, διὰ τὴν πτώσιν μῶμον ἐπήνεγκαν ἑαυτοῖς, οὐκέτι δύνανται λειτουρ γεῖν. Διὸ φροντιζέτωσαν, λέγει, μᾶλλον ἐν ταπεινοφροσύνῃ, πῶς ἐκτελέσουσι τὴν ὁμολογίαν, δηλαδή παυσάμενοι τῆς κενοδοξίας. Τὸ γὰρ λειτουργίαν ζητεῖν, διὰ κενοδοξίαν, φησί, γίνεται. Αρκεῖ γὰρ · αὐτοῖς ἡ κοινωνία, ήγουν τὸ συγκοινωνεῖν αὐτοῖς τοὺς πιστοὺς, ἤτοι συνεύχεσθαι, ἢ καὶ τῶν θείων μυστηρίων μετάληψις. Καὶ ταῦτα μετ' επιστασίας καὶ ἀκριβείας γενόμενα, καὶ ἵνα μὴ δόξωσι λυπείσθαι, μετά βίας περιδρασσόμενοι τῆς ἐντεῦθεν ἀναλύσεως, καὶ ἵνα μὴ λυπούμενοι, φησὶν, ἀπέλθωσιν ἐντεῦθεν ἀναλύοντες, ἀπὸ τοῦ σώματος δηλονότι εξερχόμενος, μετά βίας τῆς ἐκ τῶν κολάσεων καὶ τῆς ἐν ταῖς εἰρηταῖς κακοπαθείας· καὶ ἵνα μή τινες πρόφασιν σχῶσι τοῦ ἐκλυθῆναι καὶ χαυνωθῆναι πρὸς τὸν ἀγῶνα τῆς ὁμολογίας, καὶ διὰ τοῦτο ἐκπεσεῖν, τὴν ἐπιτί μησιν. Οίτινες μᾶλλον αἰσχυνθήσονται, κατὰ τὸ ἐν Εὐαγγελίοις εἰρημένον· "Ος θεμέλιον οὐκ ἴσχυσεν ἐκτελέσαι.

Επεξήγησις φερομένη κατὰ τοῦ Μουζάλωνος & Digressio qua tola adversus Musalonem intenditur. ἅπασα. Επιστησάτωσαν δὲ τὸν νοῦν τοῖς παρὰ τοῦ μεγά του τοῦδε Πατρὸς καὶ ἱερομάρτυρος εἰρημένοις ἐν ταῦθα οἱ λέγοντες δύνασθαι τοὺς ἀρχιερεῖς παραι· τεῖσθαι τὰς ἐκκλησίας αὐτῶν, καὶ παρακρατεῖν τὴν ἱερωσύνην. Εἰ γὰρ οἱ πρὸς ὁμολογίας ἀγῶνα ἐχόντες ὁρμήσαντες κληρικοί, καὶ κολασθέντες καὶ μὴ ἐπιμείναντες, ἀλλὰ ἐνδόντες, εἶτα ἀναπαλαίσαντες μόλις ἀξιοῦνται συγγνώμης, εἰς τὸ τὴν λειτουργίαν ἀναβα λεῖν· κατὰ τὸν θεῖον τοῦτον Πατέρα, οὐδὲν ἕτερον ἐγο καλούμενοι, ἢ τὸ καταλιπεῖν τοὺς ἀδελφούς, δυνάμένοι αὐτοῖς ἐν καιρῷ περιστάσεως εύχρηστοι εἶναι εἰς τὸ στηρίζειν αὐτοὺς, καὶ ταῦτα μαρτυρίας άξιω θέντες, καὶ τὰ στίγματα τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ σαρκὶ αὐ τῶν περιφέροντες· πῶς ἀρχιερεὺς καὶ ποιμήν, ὃς ἐφείλει τιθέναι τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων, καταλιπὼν τὴν ἐμπιστευθεῖσαν ποίμνην αὐτῷ, καὶ παραι τησάμενος τὴν αὐτῆς φροντίδα καὶ ἐπιμέλειαν, καὶ ὅσον τὸ κατ' αὐτὸν τοῖς λύκοις ταύτην ἐκδεδωκώς, ἀντέχεσθαι τῆς λειτουργίας δίκαιος λογισθήσεται, καὶ οὐ μάλλον βαρυτάτων ἐπιτιμίων κριθήσεται ἄξιος, διὰ τὴν τοῦ ἀνατεθέντος αὐτῷ λαοῦ ἐγκατάλειψιν; ᾿Αλλὰ καὶ γέρας ὑπὲρ ταύτης αἰτήσει, ἢ μᾶλλον αὐτ τὸς ἑαυτῷ παρέξει· τὸ μὲν κόπον προξενοῦν αὐτῷ παραιτούμενος, τὴν διδασκαλίαν φημὶ καὶ τὴν τῶν σφαλλομένων διόρθωσιν, τὸ δὲ δόξαν καὶ τιμὴν περιποιοῦν παρακατέχων, καὶ οἰκειούμενος, καὶ τούτου ἀπρὶς ἐχόμενος, καὶ μηδὲν μεθιστάμενος. Εἰ γὰρ ἐπὶ κληρικῶν παράλογος ώνομάσθη πράξις, τὸ καταλι πεῖν τὸν λαὸν, καὶ πρὸς τὸν ὑπὲρ εὐσεβείας αύτομο λῆσαι ἀγῶνα - πόσῳ πλέον παραλογώτερον ἂν κριθείη ἐπὶ ἐπισκόπου καταλιπόντος τὸν οἰκεῖον λαὸν, καὶ οὐ πρὸς ἀγῶνα χωροῦντος, πρὸς ραστώνην δὲ καὶ ἀνάπαυσιν, καὶ φροντίδων ὑπὲρ ὠφελείας ψυχῶν ἀπό θέσιν καὶ ἀπόδρασιν; Καὶ ὁ ις' δὲ κανὼν τῆς ἑβδόμης αἰκουμενικῆς συνόδου πολλὴν ἀβελτηρίαν κατηγορεί τῶν ψηφιζομένων δύνασθαι τοὺς ἀρχιερεῖς τὰς ἐπι σκοπάς παραιτείσθαι, τὴν δὲ ἱερωσύνην παρακρατεῖν. Εἰ γὰρ κατὰ τὸν εἰρημένον κανόνα ὁ ἐπίσκοπος, ὑπὲρ τὸ ἐξάμηνον τῆς οἰκείας ἀποδημήσας ἐπισκοπῆς [ἂν μὴ] μιᾶς τῶν ἀπηριθμημένων ἐν αὐτῷ αἰτιῶν, καὶ τῆς ἐπισκοπῆς καὶ τῆς ἀρχιερωσύνης ἐκπίπτει, καὶ ἀμφοῖν ἀλλοτρίωται· πῶς ὁ παραιτησάμενος τὴν ἐπι σκοπὴν, καὶ ἀπαγορεύσας μηκέτι ποιμαίνειν τὸ ἐμπιστευθὲν αὐτῷ ποίμνιον, καὶ τῆς τούτου φροντίδος διὰ βίου καταφρονήσας, εἴη ἂν ἀρχιερεύς; Εἰ γὰρ ὁ τὸ ἧττον ἁμαρτάνων, τὸ ἐπὶ πλέον εξαμηνιαίου και ροῦ καταλιπεῖν τὸν ὑπ' αὐτὸν λαὸν ἀποίμαντόν τε καὶ ἀτημέλητον, εκπτώσει καὶ τῆς ἐπισκοπῆς καὶ τῆς κρωσύνης ἀφίσταται· ὁ τὸ μᾶλλον καὶ τὸ πολλαπλάστον πλημμελῶν, τὸ δι᾿ ὅλου καταλιπεῖν τὰ πλήθη, ἅπερ αὐτῷ ἐπισκοπεῖν τε καὶ ὁρᾷν ἡ τοῦ θείου Πνεύ ματος χάρις ἀνέθετο, μᾶλλον ἂν εἴη δίκαιος σφοδρότερον κολασθήσεσθαι, καὶ μείζονα τιμωρίαν ύφο ἕξειν τῆς ὅσον ἐπ' ἐκείνῳ ἀπωλείας ποιμνίου, οὗ προεχειρίσθη ποιμήν παρὰ τοῦ πρώτου καὶ μεγάλου ἀρχωρίω, καὶ ἀρχιποιμένος. Οἱ δὲ καὶ γέρας αὐτῷ καὶ ὁμοιβὴν τῆς παραιτήσεως επιψηφιζόμενοι την ξερω Adjiciant porro animum iis quæ ab hoc magna Patre, ac. sancto martyre hoc loco allata sunt, qui dicunt episcopis licere ecclesias suas dimittere, ac sacerdotii dignitatein retinere. Etenim si clericis qui sponte se certamini confessionis objecerant, ac tormentis affecti minus constanter obstiterant, sed postquam cesserant, in certamen redeuntibus vix conceditur venia, quod sacrum ministerium obire distulissent; nec ex hujus divini Patris sententia quidquam aliud ipsis objicitur, quam quod fratres deseruissent, cum adversis ac turbulentis tempori. bus possent ipsis in fide confirmandis esse utiles; idque cum et digni habiti essent qui testimonium perhiberent fdei, et signala Christi in sua carne circumferrent: quonam modo summus sacerdos et pastor, qui pro ovibus debet animam ponere, deserto grege sibi commisso, ejusque cura et administratione repudiata, et quantum quidem in ipso est eo lupis prodito, dignus putabitur qui sacri ministerii dignitatem retineat, ac non gratissimis potius penis quod sibi commendaturn populum de seruerit, mulctandus esse judicabitur? Quin potius ob eam rem præmium deposcet, ino sibi ipseniet suppeditabit; quod quidem laborem ipsi affert recusans, docendi videlicet munus vitiaque corrigendi; quod vero gloriam 18 ac vecus conciliat amplectens, sibique asciscens, mordicusque id rentneus, neque vel tantillum remittens. Si enim ubi de clericis est sermo, actio rationi absona nomi. nata sit deserere populum, atque ad certamen pietatis causa transmigrare; quanto id magis a ratione alienum in episcopo judicabitur, qui popilum suum deserit, non ut ad certamen tendat, sed nt quicti se ac remissioni tradat, curasque pro 8:1lute animarum deponat ac eſſfugiat. Decimus sextus quoque canon septimæ œcumenicæ synodi, stultitia: graviter accusat eos qui ab episcopo, repudiato episcopatu, sacri ministerii dignitatem retineri pos e decernunt. Si namque ex canonis allali sententia, episcopus qui ultra semestre tempus a suo episcopatu abfuerit, nisi una aliqua ex iis quæ ibi numerantur, causa intercesserit, et episcopatu et summi sacerdotii dignitate excidit, ac utroque prim vatur: quonam modo qui repudiavit episcopatum, creditumque sibi gregem adhuc pascere omnino abnuit, ejusque curam inertis vitæ studio contemnit, adhuc in episcoporum numero habebitur? Etenim si qui minus delinquit, ut ultra semestre tempus subjectum sibi populum pastoris cura et admini - strationé destitutum relinquat, episcopatus et sa - cræ dignitatis privationem incurrit; qui in eo quoɗl majus et nultis partibus gravius est, peccat, ut multitudinem quam ipsi curandam et custodiendam sancti Spiritus gratia commisit, omnino deserat; merito plane punietur vehementius, gravioremque pœnam persolvet, perditi, quod in ipse est, gregió, cujus ipse pastor a primario illo ac supremo sacer -

date et Pastore creatus est. Qui vero ipsi pre- σύνην, οἶμαι, καὶ ἑαυτοὺς κἀκεῖνον ὑπευθύνους ποι milum insuper ac detrectati muneris honorarium), σουσι τῷ κρίματι τοῦ Θεοῦ. sacerdotii dignitatem decernunt; et illum et se ipsos, mea quidem senteutia, Dei judicio obnoxios coustituent. CANON XI. b Qui enim primum in persecutionis fervore pro- • siiierunt judicium circumstantes, et sanctos nia- ‹ tyres qui ad brabium supernæ vocationis ▪ fe ti- ● nabant, aspicientes, bonesta æmulatione inci- • tati, se ipsos al hoc tradiderunt, magna libertale • utentes, maxime videntes eos qui subtraheban- ↑ tur, labi, propter quos interius excitati, et quo- ● dam veluti sono impulsi ad debellandum se efic- • remte: et adversariumn, ad id contendebant, ne • apud se prudens esse & videretur, ob ea in qui- • bus ejus calliditate inferiores esse visi sunt, • etiamsi se ipsum vinci ab iis, qui scuticarum • flagellorumque tormenta, et gladii acien, et ‹ ignis ustulationem, et aquarum immersiones • constanter tulerunt, cum latuit: iis quoque qui, ut ex fide preces et orationes fiant, persequun - ‹ tur, vel pro iis qui in custodia puniti sunt, et a ⚫ fame et siti traditi sunt, vel pro iis qui extra • custodiam scuticis et flagellis in judicio torti • sunt, postea autem a carnis imbecillitate victi • fuere, æquum est annuere. Cum iis enim qui la- • gent et mœrent, pro iis qui in certamine victi ● sunt a magnis maligni diaboli viribus, sive pro • parentibus, vel fratribus, vel liberis, una do- ⚫lere, et tristitia affici neminem quidquam peni- • tus lædit. Scimus enim etiam propter aliorum • fidem, quosdam esse Dej bonitatem assecutos, et • in peccatorum remissione, et corporis sanitate, ‹ et mortuorum resurrectione. Memores itaque • multorum laborum et miseriarum, quas pro ⚫ Christi nomine sustinuerunt, cum ipsi etiam • pœnitentiam egerint, et quod a se factum est per ● proditionem in corporis languore et mortificatione ‹ defleverint, et se præterea testentur, in vita sua ‹ fuisse a civitate alienos, simul oremus, el postu- ■ lemus pro eorum reconciliatione cum aliis quæ • decet per eum, qui est nobis advocatus apud Pa- ‹ trem, se nostris peccatis propitium exhibentem. • Εt si quis, inquit, peccaverit, habemus 19 advoca- ‹ tum apud Patrem Jesum Christum justum: et is «est propitiatio pro peccatis nostris c. › • τον ἔχομεν πρὸς τὸν Πατέρα, Ἰησοῦν Χριστὸν • ἁμαρτιῶν ἡμῶν.» " ΚΑΝΩΝ ΙΔ'. • Οἱ γὰρ πρῶτοι παραπηδήσαντες ἐν τῷ βρέ · σματι τοῦ διωγμοῦ, περιεστώτες εἰς τὸ δικαστή- · ριον, καὶ θεωροῦντες τοὺς ἁγίους μάρτυρας σπεύ • δοντας ἐπὶ τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως, ἐν • καλῷ τῷ ζήλῳ προθυμούμενοι ἐπεδίδουν ἑαυτοὺς · εἰς τοῦτο, πολλῇ τῇ παρρησίᾳ χρώμενοι, βλέπο - τις μάλιστα τοὺς ὑποσυρομένους καὶ ἐκπίπτον- «τας, δι' οὓς ὑποθερμαινόμενοι ἔσωθεν καὶ ἐνηχούο μενοι καταπολεμῆσαι τὸν ὑπεραιρόμενον καὶ ἀντι- • κείμενον ", ἔσπευδον εἰς τοῦτο, ἵνα μὴ καὶ 68 ι δοκῇ παρ' ἑαυτῷ φρόνιμος εἶναι ἐφ᾽ οἷς κατὰ • πανουργίαν ἔδοξεν ἡττᾶν, εἰ καὶ ἐλάνθανεν ἑαυτὸν νικώμενον ὑπὸ τῶν ἐγκαρτερούντων τὰς τῶν ξυστή · ρων καὶ μαστίγων βασάνους, τήν τε οξύτητα τῆς • μαχαίρας, καὶ τὰς καταφλέξεις τοῦ πυρὸς, καὶ τὰς κ τῶν ὑδάτων καταποντώσεις· καὶ τοῖς κατὰ πίστιν · ὑπεξουσιοῦσιν εὐχὰς τε καὶ δεήσεις γίνεσθαι " ήτοι < ὑπὲρ τῶν ἐν φυλακή κατατιμωρηθέντων καὶ προ • δεδομένων του ὑπὸ λιμοῦ καὶ δίψης ", ἤτοι ὑπὲρ τῶν · ἔξωθεν τῆς φυλακῆς ἐπὶ τοῦ δικαστηρίου καταβα- • σανισθέντων διὰ ξυστήρων καὶ μαστίγων, ὕστερον · δὲ ἡττηθέντων ὑπὸ τῆς ἀσθενείας τῆς σαρκός. · ἄξιόν ἐστιν ἐπινεῦσαι. Συμπάσχειν γὰρ καὶ συν • αλγεῖν τοῖς ὀδυρομένοις καὶ στενάζουσιν ὑπὲρ τῶν • ἐν ἀγῶνι ἡττηθέντων ὑπὸ τῆς πολλῆς βίας τοῦ • κακομηχάνου διαβόλου, ἤτοι ὑπὲρ γονέων ἢ ἀδελ < φῶν ἢ τέκνων, οὐδένα οὐδὲν καταβλάπτει. Ισμεν • γὰρ καὶ δι' ἑτέρων πίστιν ἀπολαύσαντάς τινας τῆς • τοῦ Θεοῦ ἀγαθότητος, ἐπί τε ἀφέσει ἁμαρτιῶν καὶ • ὑγεία σώματος, καὶ ἀναστάσει νεκρών. Μεμνημένοι • τοίνυν τῶν πολλῶν αὐτῶν καμάτων, ὧν προϋπή • νεγκαν ἐν ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ, καὶ τῶν τανταλι < σμῶν 4, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ μεταγνόντων αὐτῶν καὶ • ἀποδυρομένων τὸ πεπραγμένον αὐτοῖς κατὰ προ · δοσίαν ἐν ἀτονίᾳ καὶ νεκρότητι τοῦ σώματος, ὅτι • τε καὶ μαρτυρουμένων ἀπολιτεύτων 4 γενομένων · ἐν τῷ βίῳ αὐτῶν, συνευχόμεθα καὶ συμπαρακαλοῦμεν ὑπὲρ ἱλασμοῦ αὐτῶν μετὰ τῶν ἄλλων καύτι - ο κόντων, διὰ τοῦ γενομένου στ· ὑπὲρ ἡμῶν παρακλή 4 του πρὸς τὸν Πατέρα ἱλασκομένου ταῖς ἁμαρτία:. · ἡμῶν. Καὶ ἐὰν τις γάρ, φησίν, ἁμάρτῃ, παράκλ δίκαιον· καὶ αὐτὸς ἱλασμός ἐστιν ὑπὲρ τῶν ΒΑΛΣ. Εἰπὼν ἀνωτέρω ὁ ῞Αγιος, ὅτι οἱ αυτομολή σαντες καὶ ἐκπεσόντες μὲν, μὴ μεταμεληθέντες δὲ, καὶ τὴν ἔκπτωσιν ἀνακαλεσάμενοι, ἐπὶ πλέον αἰσχ τὴν ἕξουσιν, ὡς μὴ ἐπὶ τῷ θεμελίῳ καὶ ὄροφον τε κτη BALS. Cum superius dixisset Sanctus, quod qui sud sponte confugerunt et lapsi sunt, pœnitentiam autem non egerunt, nec suum lapsum revocarunt, plus dedecoris subibunt, ut qui non supra funda2 Philipp. 111, 44. ↳ Rom. xi, 16. • IJoan. 11, 1. 4 BA add. " ἐμβλέποντες. “verba καταπολεμῆσαι τ. ὑπ. καὶ ἀντικ. om. 69 και om. 48 ὑπεξιούσιν. στο προδιδομένων. " δίψους. ταλανισμών. μεμαρτυρημένων εὐπολιτεύτων, κ' γινομένου. (*) (ἱ γὰς πρώτοι. Scilicet ii de quibus dictum est cant. 9, hoc est laici. ΠΛΗΨΕΙΣ.

νάμενοι, ἤτοι μὴ τελειώσαντες τὸ καλόν· νῦν καὶ mcntum tectum quoque fabricaverint, seu quod lo κατασκευὴν τούτου τε καὶ τῶν λοιπῶν ἐπάγει, λέγων· Οἱ γὰρ ἐν τῷ βράσματι, ήγουν ἐν τῇ ἀκμῇ τοῦ διωγμοῦ ἱστάμενοι, καὶ ὁρῶντες τὰ μαρτύρια τῶν ἁγίων, καὶ ὅπως σπεύδουσι τοὺς ἐξ οὐρανῶν στεφάνους λαβεῖν κατὰ ζῆλον θεῖον, ἐπεδίδουν ἑαυτοὺς εἰς τὸ μαρτύρων μετά παρρησίας πολλῆς, καὶ μάλιστα ὅτι ἔβλεπόν τινας ὑποσυρομένους, ἀντὶ τοῦ, κλεπτομέτους καὶ ἀπατωμένους ὑπὸ τοῦ διαβόλου, καὶ ἐκπίπτοντας, ἤτοι άρνουμένους τὴν εὐσέβειαν· ὧν χάριν υποθερμαινόμενος ἔσωθεν, ἤτοι τὴν καρδίαν πυρούμε ναι, ὡς καὶ ἀκούοντες καταπολεμῆσαι, ἤτοι νικῆσαι διὰ τούτου τὴν ἀλαζόνα καὶ ἀντικείμενον διάβολον, ἐσπούδασαν ὑποδύναι τὸ μαρτύριον, ἵνα μὴ καυχήσηται ὁ διάβολος καὶ δόξῃ ἑαυτῷ φρόνιμος εἶναι, ὡς νικήσας κατά πανουργίαν τοὺς αὐτομολήσαντας· εἰ καὶ ἐλάνθανε μᾶλλον νικᾶσθαι ὑπὸ τῶν ἀθλητῶν τῶν καρτερησάντων τὰς βασάνους. Τοῖς γοῦν πιστοῖς ἀξιόν ἐστιν, εὐχομένοις ὑπὲρ αὐτῶν τῶν τιμωρηθέντων καὶ ἡττηθέντων, ἐπινεύειν, ἤτοι συντρέχειν, ὅ τι καὶ δέδοκται, καὶ κατά τι οὐ βλάπτει συμπάσχειν καὶ λυ πεῖσθαι μετὰ τῶν γονέων ἢ τῶν ἄλλως προσῳκειωμένων ὑπὲρ τῶν μαρτυρησάντων, καὶ ἐκπεπτωκότων ἀπὸ μηχανῆς τοῦ διαβόλου. Γινώσκομεν γάρ, ώς πολ λοὶ ἀπήλαυσαν τοῦ ἐλέους καὶ τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ διὰ εὐχῆς ἑτέρων. Διά τοι τοῦτο αὐτοῖς τε δοθῆναι ἄφεσιν παρὰ τοῦ Θεοῦ ἐξαιτήσομεν, καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς ἐκπεπτωκόσι, καὶ μετὰ ταῦτα τὴν πλάνην ἀνακαλεσαμένοις καὶ ὁμολογήσασι τὴν εὐσέβειαν, συγκοινωνήσομεν, μεμνημένοι τῶν πρὸ τῆς ἐκπτώ σεως ἀγώνων αὐτῶν, ὧν ὑπήνεγκαν διὰ τὸν Θεὸν, ἀλλὰ μὴν καὶ τοῦ μετὰ ταῦτα ἀγαθοῦ μεταμέλου του των, καὶ ὅτι μεμαρτύρηται ἀπολιτεύτους λογίζεσθαι ἑαυτοὺς διὰ ἁμάρτημα· καὶ οὐ μόνον συγκοινωνήσου μεν αὐτοῖς, ἀλλὰ καὶ συνευξόμεθα ὑπὲρ ἱλασμοῦ αὐτ τῶν μετὰ τῶν ἄλλων τῶν καθηκόντων, ήγουν μετά τῶν ὀφειλουσῶν γίνεσθαι εὐποιιῶν περὶ τούτους, νηστείας δηλονότι, ἐλεημοσύνης καὶ μετανοίας· δι᾽ ὧν ὁ γινόμενος παράκλητος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξευμενίζεται ἡμῖν τὸν Πατέρα. Εἶτα καὶ χρήσει κέχρηται γραφικῇ. Η δέ ἐστιν ἐκ τῆς πρώτης καθολικῆς ἐπι στολῆς τοῦ ἁγίου ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάνnum est non perfecerint: nunc hujus et reliquorum confirmationem inducit, dicens: Qui enim in persecutionis fervare, seu vehementia stantes, et videntes sanctorum martyria, et quomodo ca:lestes coronas divino zelo accipere contendant, se ipsus dabant martyrio cum multa libertate, et maximie quia videbant quosdam subtractos, hoc est eductus et deceptos a diabolo, et lapsos seu negantes pietatem quamobrem interius accensi seu corde inflammati, ut qui audirent se per hoc debellasse ae vicisse superbum adversarium diabolum, studuerunt subire martyrium, ne glorietur diabolus et sibi prudens esse videatur, ut qui calliditate sua et malitia cos vicerit qui sua sponte ad martyrium confugerunt etiam si eum latuit se magis vinci ab athletis, qui tormenta fortiter perpessi sunt. Fidelibus ergo orantibus æquum est pro ipsis supplicio affectis et punitis, annuere, sive in hoc concurrere, quod etiam visum est, et aliquo modo nihil lædit, una cum parentibus vel aliis necessitudine conjunctis, pro iis qui testimonium dederunt martyriumnque subierunt, sed lapsi sunt diaboli arte et insi. diis, dolere et tristitia affici. Scimus enim quod multi bonitatem et misericordiam Dei consecuti sunt per aliorum orationes. Ideoque et ipsis dari» Deo peccatorum remissionem postulabimus, et aliis qui lapsi sunt, et postea errorem revocaverunt ct pietatem confessi sunt, communicabimus, memores eorum quæ ante lapsum propter Deum sustinuerunt certaminum, el etiam bonæ eorum postea pœnitentiæ, et quod se ipsos testati sunt esse a civitate alienos propter peccatum: et non solum ipsis communicabimus, sed et pro corum reconciliatione orabimus, cum aliis quæ decct, seu cum bonis operibus quæ debent ab ipsis feri, jejunio scilicet, eleemosyna et penitentia; per quæ, qui pro nobis est advocatus, Patrem nobis propitium benevolumque efficit. Deinde et sacra Scriptura: sententia usus est. Ea vero est ex prima catholica epistola sancti apostoli et evangelistä Joannis. του. ΖΩΝΑΡ. Ὁ νοῦς τοῦ παρόντος κανόνος τοιοῦτός ἐστιν· Οἱ ἐν τῷ βράσματι, φησὶ, τοῦ διωγμοῦ, ήγουν μ ἐν τῇ ἀκμῇ, τῇ ζέσει ἱστάμενοι, καὶ ὁρῶντες τὰ μαρτύρια τῶν ἁγίων, καὶ ὅπως σπεύδουσι τοὺς ἐξ εὐρανοῦ στεφάνους λαβεῖν, κατὰ ζῆλον θεῖον ἐπεδίδουν ἑαυτοὺς εἰς τὰ μαρτύρια, μετὰ παρρησίας πολ τῆς ὁρμήσαντες εἰς τὸν ἀγῶνα, ζηλώσαντες τους ἁγίους πάσχοντας, καὶ ἐπιδόντες ἑαυτοὺς προθύμως τῇ μαρτυρίᾳ, καὶ μάλιστα ὅτι ἔβλεπήν τινας υπου συρομένους, ἀντὶ τοῦ, κλεπτομένους, ἀπατωμένους καὶ ἀρνουμένους τὴν εὐσέβειαν, ὑποθερμαινόμενοι, Έτος πυρούμενοι τὴν καρδίαν, ἔσπευδον καταπολε μῆσαι τὴν αὐτοὺς ὑποσύροντα πονηρόν, ἵνα μὴ καυ χεται, ὡς ἡττῶν τοὺς εὐσεβεῖς· εἰ καὶ ἐλάνθανεν ἑαυτὸν ἀγνοῶν, ὅτι μᾶλλον ἡττᾶται, πολλῶν μέχρι θανάτου τὴν ὑπὲρ τῆς πίστεως ἔνστασιν ἐνδειξαμέ Zoxan. Hujus canonis sententia cjusmodi est. Qui in fervore, inquit, persecutionis, hoc est in summo illius discrimine vehementissimaque dimicatione constituti, ac martyria sanctorum intuentes, et quam vehementer ad accipiendas calestes coronas festinarent, divina æmulatione se ipsos martyrio tradidere, inulta cum libertate in certamen desilientes, sanctorum qui pa:iebantur imitatione, seque promptos ad fidem testimonio confirmandam obtulere, tum ob id maxime quia multos cerne: ct: qui subtralebantur, hoc est traducebantur, decipiebantur, pietatem negabant, ferventes, hoc est, flammato corde, infestum ipsis advarsarium debellare studuerunt, ne veluti piorum victor gloriare tur; quamvis cum latuerit, vinci se potius, chin multi ad mɔrtem usque pro fide constantiam pre

se tulerint. Resinsrunt ergo, inquit, ut id agerent, & νων. Εσπευδον μὲν οὖν, φησίν, οὕτως ποιῆσαι, ήττη superati autem vi tormentorum ob imbecillitatem carnis, partim in custodiis male accepi, partim vero in judiciis poenis affecti, nec ferentes supplicia. Opera pretiuin est igitur cum iis qui ipsorum causa lugent, condolescere. Lugent porro, inquit, parentum alii, alii fratrum, alii liberorum lapsum. Cum iis igitur qui lapsos lugent, simul lugere neminem lædit, nec cum iis una precari et dolere qui pro ipsis rogant, cum aliis nempe rationi consentaneis; cum eo scilicet, 20 ut qui lapsi sunt, alia quoque præstent, quæ congruunt pœnitentiæ: sunt hac porro jejunis et lacryma, aliaque aflictationes, mulctarum observationes: tuun si facuitas sup petat, pecuniarum in pauperes erogatio; quas ob res qui pro nobis advocatus est factus, Patrem nobis propitium reddet. Adhibet mox petitam quoque ex sacris litteris sententiam, quæ est ex prima Epistola sancti apostoli et evangelista Joannis. CANON XII. • lis enim qui pecuniam dederunt, ut ipsi omni • ex parte ab omni malitia imperturbati essent, • crimen jutendi non potest. Damnum enim et ja- • cturam pecuniarum sustinuerunt, ne ipsi animæ • detrimento afficerentur, vel ipsam etiam perde- • rent, quod alii propter turpe lucrum non fece- • runt: quamvis Dominus dicata: Quid enim ho-· • minem juvabit, si universum mundum lucralus • fuerit, animæ autem detrimento fuerit affectus, • vel eam etian: perdiderit? Et rursus b: Non poa lestis Den servire et mammonæ: in illis enim ap4 paruerunt qui Deo servirent, exosis, conculcalis, 4 contemptisque pecuniis, et in eo compleverunt • quod scriptum est: Pretium redemptionis ania mæ hominis, propriæ divitiæ. Nam et in Actibus • quoque apostolorum legimus, eos qui pro Paulo ⚫ et Sila Thessalonicæ ad magistratus trahebantur, ◄ cum inultis pecuniis fuisse dimissos. Postquam a enim ipsos propter nomen multum onerassent, et multitudinem magistratusque perturbassent, 4 ab Jasone, inquit, et reliquis salisdatione aca cepta, eos dimiserunt. Fratres autem noctu protinus Paulum et Silam miserunt in Berræamª. › Bals. Postquam Sanctus de iis qui sua sponte ad gmartyrium confugiunt, perfecisset, dicit eos non es - se reprehendendos, qui se ipsos datis pecuniis a formentorum amictione liberarunt. Maluerunt enim suarum pecuniarum, quam suæ anime jacturam faccre. Deinde hoc ipsum confirmat et affert diversa • Natth. xvi, 26. ↳ Matth. vi, 24. Με το add. το ὑπό. 39° ταπατήσαντες on. Δε· ἀπεπλήρωσαν. θέντες δὲ τῶν βασάνων δι᾿ ἀσθένειαν τῆς σαρκός, οἱ μὲν ἐν ταῖς φύλακαῖς κακοπαθοῦντες, οἱ δὲ ἐπὶ δι καστηρίου κολασθέντες, καὶ μὴ ἐνεγκόντες τὰς τι μωρίας. Αξιον οὖν ἐστι τοῖς ὑπὲρ αὐτῶν πενθοῦσι συμπάσχειν. Πενθοῦσι δέ, φησίν, οἱ μὲν ὑπὲρ γονέων, οἱ δὲ ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν, οἱ δὲ ὑπὲρ τέχνουν παρά πεπτωκότων. Το γοῦν συμπενθεῖν τοῖς τοὺς παραπεπτωκότας πενθοῦσιν οὐδένα καταβλάπτει, καὶ τὸ συνδέεσθαι καὶ συναλγεῖν τοῖς δεομένοις ὑπὲρ αὐτῶν μετὰ τῶν ἄλλων καθηκόντων, ήγουν μετὰ τοῦ ποιεῖν ἐκείνους τοὺς παραπεπτωκότας καὶ τὰ ἄλλα τὰ πρέποντα τῇ μετανοίᾳ· ἅπερ εἰσὶ νηστείαι καὶ δά κρυα, ἄλλαι τε κακοπάθειαι, ἐπιτιμίων φυλακαί· ε! δ᾽ ἂν εὐποροῖεν, καὶ δόσεις χρημάτων πρὸς πένητας, δι' ὧν ὁ γινόμενος παράκλητος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξευμενί σεται ἡμῖν τὸν Πατέρα. Εἶτα καὶ χρήσει κέχρηται γραφικῇ, ἥτις ἐστὶν ἐκ τῆς πρώτης επιστολῆς τοῦ ἁγίου ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου. • Τοῖς γὰρ ἀργύρια δεδωκόσι πρὸς τὸ ἀνενοχλή • τους αὐτοὺς “παντάπασι γενέσθαι ἀπὸ ἐ πάσης • κακίας, οὐκ ἔστιν ἔγκλημα προσάγειν. Ζημίαν • γὰρ καὶ ἀπώλειαν χρημάτων ὑπήνεγκαν, ἵνα μὴ τὴν ψυχὴν ἑαυτῶν ο ζημιωθῶσιν ἢ ἀπολέσωσιν, • ὅπερ ἄλλοι κατὰ αἰσχροκέρδειαν οὐ πεποιήκασι· ι καίτοι γε τοῦ Κυρίου λέγοντος· Τί γὰρ ὠφελήσει • ἄνθρωπος, ἐὰν τὸν κόσμον όλον κερδήσῃ, την · δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ, ἢ ἀπολέσῃ; καὶ ὅτε, • Οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμμων 7. • Εφάνησαν γὰρ παρ' ἐκείνοις Θεῷ οι δο- • λεύοντες, τὰ σι· ἀργύρια μισήσαντες καὶ καταπατή · σαντες, δς καὶ καταφρονήσαντες αὐτῶν, ἀνεπλή- • ρωσὰν δι' τε καὶ ἐν τούτῳ τὸ γεγραμμένον Αντρον · ἀνδρὸς ψυχῆς, ὁ ἴδιος πλοῦτος. Ἐπεὶ καὶ ἐν • ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων ἀνέγνωμεν τοὺς συν · ρέντας ἀντὶ Παύλου καὶ Σίλα ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐπὶ • τοὺς πολιτάρχας, μετὰ καὶ πλησμονῆς ἀπολυθέν • τας. Μετὰ γὰρ τὸ καταβαρῆσαι αὐτοὺς πολλὰ διὰ • τὸ ὄνομα, καὶ ταράξαι τὸν ὄχλον καὶ τοὺς πολιτάρ • χας, λαβόντες, φησί, τὸ ἱκανὸν παρὰ τοῦ Ἰά · σονος καὶ τῶν λοιπῶν, ἀπέλυσαν αὐτούς· οἱ δὲ ἀδελφοὶ εὐθέως διὰ νυκτὸς ἐξέπεμψαν τὸν · τε Παῦλον καὶ τὸν Σίλαν εἰς Βέροιαν 81. ΒΑΛΣ. Πληρώσας ὁ ῞Αγιος τὰ περὶ τῶν αὐτομολη σάντων εἰς τὸ μαρτύριον, φησὶν ἀκαταιτιάτους εξ και τοὺς διὰ χρημάτων δόσεως ἀνενοχλήτους συντη ρήσαντας ἑαυτοὺς ἀπὸ τῆς κακώσεως τῶν κολάσεων. Είλοντο γὰρ χρήματα ζημιωθῆναι, καὶ μὴ τὰς ἑαυ τῶν ψυχάς. Εἶτα κατασκευάζων τοῦτο αὐτὸ, ἐπιφέρει © Prov. xiii, 8. d Act. xvII, 9, 10. προσαγαγεῖν. 80· αὐτῶν. Βέροιαν. (* Ὑπὸ πασ. Ms. Nan., ἀπὸ πας. Παρ' ἐκείνοις Θεῷ. ll. cod., παρ' ἐκείνων εύθεν.», τὰ γὰρ ἀργύρια. Η sunt autem ibid. παρ' ἐκεῖνον τῷ Θεῷ. στ' add. γάρ. τι καὶ και sequentia, καὶ καταπατήσαντες. Εt paulo post, μετά πλησμονής, omisso καί.

καὶ διάφορα γραφικὰ καὶ παραδείγματα ἐκ τῶν ἀπο- Scriptura exempla ex Actibus apostolorum de στολικών Πράξεων περὶ τοῦ μακαρίου ἀποστόλου beato Paulo apostolo et,aliis. Παύλου καὶ ἑτέρων. ΖΩΝΑΡ. Οἱ δὲ χρήματα, φησί, δεδωκότες καὶ ἐκφυγόντες, καὶ αὐτοῖς τηρήσαντες τὴν εὐσέβειαν, οὐκ αἰτιαθήσονται, οὐδὲ ἔγκλημά τις ἐντεῦθεν προσάψει αὐτοῖς. Είλοντο γὰρ χρήματα ζημιωθῆναι, καὶ μὴ τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, καὶ ἐφάνησαν τῷ Θεῷ δου λεύειν βουλόμενοι, καὶ οὐ τῷ μαμμωνᾷ, ἤτοι τοῖς χρήμασι. Ἐπιφέρει δὲ καὶ ῥήματα γραφικά, καὶ παράδειγμα ἐκ τῶν Πράξεων περὶ τοῦ μακαρίου ἀποστόλου Παύλου καὶ ἑτέρων. Τὸ δὲ ἀνενοχλήτους γενέσθαι ἀπὸ πάσης κακίας, ἢ τὸ μὴ ὀχληθῆναι εἰς ἄρνησιν τῆς εὐσεβείας ἐστὶν, ἤπερ πᾶσαν κακίαν νικᾷ, ἡ κακίας τὰς κακώσεις ὠνόμασε τὰς ἐκ τῶν κολάσεων. • Οθεν οὐδὲ τοῖς καταλείψασι πάντα διὰ τὴν τῆς • ψυχής σωτηρίαν καὶ ἀναχωρήσασιν ἔστιν ἐγκαλεῖν, • ὡς ἂν ἑτέρων δι' αὐτοὺς κατασχεθέντων. Καὶ γὰρ · καὶ ἐν τῇ Ἐφέσῳ ἀντὶ Παύλου δε συνήρπασαν • Γάϊον εἰς τὸ θέατρον καὶ ᾿Αρίσταρχον, συνεκδή- • μους Παύλου, βουλομένου δε εἰσελθεῖν εἰς τὸν δῆμον· • ἐπεὶ καὶ δι' αὐτὸν πείσαντα καὶ μεταστήσαντα που • λὺν ὄχλον ἐπὶ τὴν θεοσέβειαν ἡ στάσις ἦν γενο- • μένη 650 6 εὐκ εἴων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ, φησίν. Οὐ • μὴν ἀλλὰ καί τινες τῶν ᾿Ασιαρχῶν ὄντες αὐτῷ ZONAR. Qui vero, inquit, pecuniam erogarunt, eoque effugio pietatem conservarunt, non sunt reprehendendi, nec ob eam rem illos quisnam accuset. Maluerunt namque pecunias, quam ipsorum animas perdere, ostenderuntque se Deo servire velle, non mammonæ, hoc est divitiis. Profert autem et Scripturæ verba, tum ex Actis apostolorum, beati Pauli et aliorum exempla. Quod vero dicitur, imperturbatos fuisse ab omni iniprobitate, sic accipiendum est, aut imperturbatos fuisse, quod ad pietatis abnegationem attinet quæ universam superal improbitatein, vel κακίας vexationes tormen torum nominavit. CANON XIII. ‹ Unde nec eos qui omnia reliquerunt propter salutem animæ et secesserunt, licet accusare ‹ tanquam aliis propter ipsos detentis. Nam et • Ephesi pro Paulo Gajum et Aristarchum in thea- ⚫tro comprehenderunt, una cum Paulo peregri- ‹ nantes ª, qui volebat ad populum adire: quoniam • propter ipsum qui persuaserat, et multam turbam ad Dei cultum traduxerat, seditio facta fuerat. • Non scirerunt eum, inquit, discipuli. Quin etiam ● nonnulli ex Asiarchis qui ei erant amici, miserunt ad eum et suaserunt, ne se theatro daret. Si • qui autem cum iis contendere perrexerint, qui • animum sincerum ei adhibent, qui dicit b: Dili- ‹ genter serva animam tuam, et ne retro aspexeris. ‹ Petrus quoque apostolorum 21 princeps eis in ‹ mentem revocetur, qui jam in custodiam erat con- ‹ jectus, et traditus quatuor quaternionibus militum ‹ ad eum servandum ©; qui cum noctu fugisset, el ‹ ex Judæorum manu servatus esset, jussu angeli • Domini: Facto, inquit, die erat non parvus in- ‹ multus inter milites, quidnam factum esset Petro. ‹ Herodes autem cum eum quæsivisset, et non inve- ‹ nisset, interrogatos custodes jussit suffocari ª, pro- • pter quos nulla culpa in Petrum confertur: lice- ‹ bat enim eis illo viso quod factum fuerat eſſugere; sicut et omnes infantes qui erant in Bethle hem et in omnibus ejus finibus, si scivissent ☑ φίλοι, πέμψαντες πρὸς αὐτὸν, παρεκάλουν μὴ δοῦ • ναι ἑαυτὸν εἰς τὸ θέατρον. Εἰ δὲ ἐπιμένοιέν τινες • Ερεσχελοῦντες τοῖς εἰλικρινῶς προσέχουσι τῷ λέ- • γοντι δ0 Σώζων σώζε την σεαυτοῦ ψυχὴν, • καὶ τοῦ μὴ περιβλέψης 50 εἰς τὰ ὀπίσω, υπο • μνησθήτωσαν καὶ περὶ τοῦ προκρίτου τῶν ἀπο • στόλων Πέτρου, βεβλημένου τε ήδη εἰς φυλακὴν, • καὶ παραδοθέντος τέτταρσι τετραδίοις οι στρα • τιωτών, φυλάσσειν αὐτόν. Οὗ ἐν νυκτὶ φυγόντος • καὶ ἐκ χειρὸς ῥυσθέντος τῶν Ἰουδαίων κατ' ἐντο • λὴν ἀγγέλου, φησί, Κυρίου, γενομένης ημέρας • ἦν τάραχος οὐκ ὀλίγος ἐν τοῖς στρατιώταις, τί • ἄρα ὁ Πέτρος εγένετο. Ηρώδης δέ, ἐπιζητήσας · αὐτὸν καὶ μὴ εὑρὼν, ἀνακρίνας τοὺς φύλακας, · ἐκέλευσεν ἀπαγχθῆναι δι' οὓς οὐδεμία • αἰτία τῷ Πέτρῳ προσάπτεται. Ἐξῆν γάρ, καὶ αὐτ • τοὺς ἑωρακότας τὸ γινόμενον 88, ἐκφυγεῖν, ὡς καὶ · πάντα τὰ παιδία τὰ ἐν Βηθλεὲμ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς • eoruin parentes quod erat futurmin: qui a cruὁρίοις αὐτῆς, εἰ ἐγνώκεισαν οἱ γονεῖς αὐτῶν τὸ • deli homicida Herode sublati sunt, tat unus qui ab • μέλλον ἔσεσθαι· ἅπερ ἀνῃρέθησαν ὑπὸ τοῦ μιαιτό • co quærebatur infans periret, qui et ipse jussu • του Ηρώδου διὰ τὸ ὑπ' αὐτοῦ ζητούμενον ἀπολέσθαι ‹ angeli Dei effugit, qui celeriter jam cœperat spo¬- · ἐν παιδίον, όπερ καὶ αὐτὸ κατ' ἐντολὴν ἀγγέλου και •lia accipere, et acriter præpascere, secundum * Act. xix, 26-30. b Gen. xix, 17. c Act. sit, 4. d ibid, 18, 19. • Matth. 11, 13—16. om. 88' σε πάλιν add. του Παύλου οὐ βουλ. .880- γινομένη. ss και add. σε αὐτοῦ. 10 περιβλέψῃ. τετραδύοις. γενόμενον. ἀγγέλου deest. Προσέχουσι τῷ λέγοντι. Id. cod. nis., προςέχουσι, τῷ λέγοντι πεισθήτωσαν· Σώζων, κ. τ. λ. Ifecte. Sic enim legendum suadet mox subsequens ὑπομνησθήτωσαν. Huic genuinus locus exstat infra sub finest cancnis 14. Καὶ περὶ τοῦ. Deest praepositio in eudcin 86 τῷ λέγοντι om. Β' και mis. Ubi paulo post legitur, καὶ ῥυσθέντος ἐκ χειρὸς τοῦ φονώδους Ηρώδου καὶ πάσης τῆς προσδοκίας του λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, κατ' ἐντολ., ut habetur in Aot. Απαγχθῆναι. 1. is., ἀποκτεῖναι. Τextus Act. xu, 19, ánay kval

• appellationem nominis, quemadmodum scriptum c est e: Voca nomen ejus, celeriter spolia, teluciler · depopulare, eo quod priusquam infans sciat vocare · patrem el matrem, capiet potestatem Damasci et • spolia Samariæ, coram rege Assyriorum. Magi ● ergo ut jam spoliati et prædationibus infestati ‹ infantem humiliter et suppliciter adorant, the- ‹ sauros suos aperientes, et ei offerentes maxime · opportuna et magnifica dona, aurum et thus et ‹ myrrham ³, ut regi et Deo et homini: unde ad : regum Assyrium non amplius reverti voluerunt, • Κυρίου ἐξέφυγεν ἤδη ἀρξάμενον ταχέως 1800 • σχυλεύειν καὶ ὀξέως προνομεύειν, κατὰ τὴν ἐπί • κλισιν τοῦ ὀνόματος, καθώς γέγραπται· Κάλεσον • τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ταχέως σκύλευσον, οξέως • προνόμευσον, διότι πρὶν ἢ γνῶναι τὸ παιδίον · καλεῖν πατέρα ή μητέρα, λήψεται δύναμιν Δα • μασκοῦ, καὶ τὰ σκύλα Σαμαρείας έναντι βασι- • λέως Ασσυρίων. Οι γοῦν μάγοι, ὡς ἤδη σκυλευ ε θέντες καὶ προνομευθέντες, ὑποτεταγμένως καὶ τι • μητικώς προσκυνοῦτι τῷ παιδίῳ, ἀνοίγοντες • τούς θησαυρούς αὐτῶν καὶ προσφέροντες αὐτῷ και • ριώτατα καὶ πρεπωδέστατα " δῶρα, χρυσὸν καὶ λέ- • βανον καὶ σμύρναν, ὡς βασιλεῖ καὶ Θεῷ καὶ ἀν • θρώπῳ· ὅθεν οὐκέτι πρὸς τὸν Ασσύριον βασιλέα • ἠξιώθησαν υποστρέψαι, συνεργούμενοι ὑπὸ τῆς a Providentia vetili, Divinitus enim admoniti, in- • quit, in somnio ne reverterentur ad Herodem, per ● aliam viaṁ regressi sunt in regionem suam. Unde 4 cum vidisset sanguinolentus Herodes se a magis • illusumn, valle fuit commotus. Es millens, inquit, Β. Προνοίας· Χρηματισθέντες γάρ, φησί, κατ' ὄναρ ‹ interfecit omnes infantes qui erant in Bethlehem et e in omni ejus confinio, a bimatu et infra, juxta ‹ tempus•quod a Magis diligenter didicerot §. Cum • quibus, et alium prius natum infantem, cum in- • terfecturus quæsivisset et non invenisset, patrem • ejus Zachariam interfecit inter templum et alta- ‹ re, cum effugisset filius cum matre Elisabeth. . Unde nec ullo modo reprehenduntur. · μὴ ἀνακάμψαι πρὸς Ἡρώδην, δι' άλλης έδιν · ἀνεχώρησαν εἰς τὴν χώραν αὐτῶν. Ὅθεν οι ἰδὼν • ὁ αἱμοβόρος Ηρώδης ὅτι ἐνεπαίχθη ὑπὸ τῶν μά • γων, ἐθυμώθη λίαν. Καὶ ἀποστείλας, φησίν, · ἀνεῖλε πάντας τοὺς παῖδας τοὺς ἐν Βηθλεέμ, · καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῆς, ἀπὸ διετοῦς καὶ • κατωτέρω, κατὰ τὸν χρόνον δν ηκρίβωσε παρὰ · τῶν Μάγων. Μεθ' ὧν καὶ τὸ πρὸ αὐτοῦ γεννη • θὲν ἕτερον παιδίον ζητήσας ἀποκτεῖναι, καὶ μὴ εὑρών, τὸν πατέρα αὐτοῦ Ζαχαρίαν ἐφόνευσε μεταξύ • τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου, ἐκφυγόντος τοῦ παιδὸς οι μετὰ τῆς μητρὸς Ἐλισάβετ· ἀφ᾽ ὧν οὐδεμίαν • μέμψιν ἔχουσιν 68 BAL.S. Si qui auten, inquit, relictis suis facultatibus secesserunt, ne detenti in periculum vocentur, ut qui forte non possint ad finem usque in confessione persistere, propter tortorum sævitiam, non culpabuntur, etiamsi alii detenti sunt propter ipso«. Et ədducit im exemplum ejus rei gratia, Gajum et Aristarchum, qui pro Paulo detenti fuerunt: milites qui Petrum servabant: infantes qui ab Herode interfecti sunt propter Christum: et venerabilis sanctique Præcursoris patrem Zacharian. ZONAR. Si qui autem, inquit, suas reliquerunt Possessiones ac secesserunt, ne detenti periclitarentur, quia forte ob tortorum sævitiam in confessione ad finem usque persistere haud possint, etiamsi ipsorum causa alii detenti ac pœnis affecti fuerint, minime aunt accusandi. Rursumque cxem plum ex apostolicis Actis adducit, dicens Ephesi quoque pro Paulo comprehensos fuisse Gzjum et!! Aristarchum; nec tamen ob id accusatum Pau lum: neque Petrum ab angelo e custodia eductum, cum is quidem effugit periculum; qui vero illum custodiebant milites, ob illum supplicio affecti sunt. Mox aliud quoque exemplum ex Evangelio adhibet, corum qui ab Herode interfecti sunt puerorin; a Isa. viii, 3, 4. 1 Matth. 11, 11-15. σε ὀξέως. 88 ή οιn. 50 τὸ παιδίον. ἔσχον. e ibid. 10. ΒΑΛΣ. Εἰ δέ τινες, φησί, κατέλιπον τὰς περι ουσίας αὐτῶν καὶ ἀνεχώρησαν, ἵνα μὴ κατασχεθέν τες κινδυνεύσωσιν, ἴσως μὴ δυνάμενοι μέχρι τέλους ἐμμεῖναι τῇ ὁμολογίᾳ διὰ τὴν τῶν κολαζόντων ἀπο ήνειαν, οὐκ ἐγκληθήσονται, κἂν καὶ ἕτεροι κατεσχέθησαν δι' αὐτούς. Καὶ παράγει χάριν τούτου εἰς παράδειγμα τὸν Γάϊον καὶ τὸν ᾿Αρίσταρχον, τοὺς ἀντὶ Παύλου κατασχεθέντας· τοὺς στρατιώτας τοὺς φυλάτ τοντας τὸν Πέτρον· τὰ νήπια τὰ παρὰ τοῦ Ἡρώδου ἀναιρεθέντα διὰ τὸν Χριστόν· καὶ τὸν τιμίου καὶ ἁγίου Προδρόμου πατέρα Ζαχαρίαν. ΖΩΝΑΡ. Εἰ δέ τινες, φησί, κατέλιπον τὰς περιουσίας αὐτῶν καὶ ἀνεχώρησαν, ἵνα μὴ κατασχεθέντε; κινδυνεύσωσιν, ἴσως μὴ δυνάμενοι μέχρι τέλους ἐμμεῖναι τῇ ὁμολογίς διὰ τὴν τῶν κολαζόντων ἀπήνεια». οὐκ ἐγκληθήσονται, οὐδὲ εἰ δι' αὐτοὺς ἕτεροι κατ εσχέθησαν καὶ ἐκολάσθησαν. Καὶ πάλιν ἀπὸ τῶν Πράξεων επάγει παράδειγμα λέγων, ὅτι καὶ ἐν Εφέσῳ ἀντὶ τοῦ Παύλου συνηρπάγησαν Γάϊος καὶ Αρίσταρχος· ἀλλ' ὁ Παῦλος διὰ τοῦτο οὐκ ᾐτιάθη ο οὔτε ὁ Πέτρος ὑπὸ ἀγγέλου τῆς φυλακῆς ἐκβληθείς. ὅτε ἐκεῖνος μὲν διέδρα τὸν κίνδυνον, οἱ δὲ φυλάσσον τες αὐτὸν στρατιῶται δι' ἐκεῖνον ἐκολάσθησαν. Καὶ ἀπὸ τοῦ Εὐαγγελίου ὑποδείγματι κέχρηται τοῖς ὑπὸ τοῦ Ἡρώδου ἀναιρεθεῖσι παισί· δι' ἄ, φησὶν, οὐκ το καιριώτερα και πρεπωδέστερα, οι ἔνθεν. οι' παιδίου, το έφ Εξέφυγαν. Με., ἐξέφυγε μεθ᾿ ὧν καὶ τὸ περὶ αὐτοῦ γεννηθεν παιδίον, κ. τ. λ., sub finem canonis. Reliqua intermedia desunt in codice. Neque sape Balsamon et Zonaras ea legisse videntur. Ms.,... ἔχουσιν. Με., έτ' ε... ἔσχον.

ᾐτιάθη ὁ Κύριος· καὶ τῆς Ἐλισάβετ φυγούσης μετὰ quam ob rem, inquit, haud accuratus est Dominus. Ιωάννου, καὶ παραφυλαξάσης αὐτὸν, ὁ πατὴρ αὐτοῦ Ζαχαρίας ἀνηρέθη, τὸν υἱὸν ἀπαιτούμενος, ἀλλ᾽ ὁ Ιωάννης διὰ τοῦτο οὐκ ᾐτιάθη. ΚΑΝΩΝ ΙΔ'. • Εἰ δέ τινες βίαν πολλὴν καὶ ἀνάγκην πεπόνθασι, • χάνον σε λαβόντες ἐν τῷ στόματι καὶ δεσμούς, καὶ • επιμείναντες καρτερῶς τῇ διαθέσει τῆς πίστεως, • καὶ τὰς χεῖρας αὐτῶν «8 καῆναι προσαγομένας • ἀκοντὶ τῷ ἀνιέρῳ θύματι· ὡσπεροῦν ἔγραψάν • μοι οἱ ἀπὸ τῆς φυλακής τρισμακάριοι μάρτυρες περὶ • τῶν ἐν Λιβύῃ, καὶ ἕτεροι δὲ συλλειτουργοί· οἱ τοιοῦ • τοι, συμμαρτυρούντων αὐτοῖς & μάλιστα καὶ τῶν • ἄλλων ἀδελφῶν συ, δύνανται εἶναι ἐν τῇ λειτουργίᾳ • ταχθέντες ἐν τοῖς ὁμολογηταῖς, ὡς καὶ οἱ κατα- • νεκρωθέντες ἐν ταῖς πολλαῖς βασάνοις, καὶ μηκέτι • ἐξισχύσαντες λαλῆσαι ἡ φθέγξασθαι ἡ κινηθῆναι • εἰς τὸ ἀντιστῆναι τοῖς εἰς μάτην βιαζομένοις 100 • οὐδὲ γὰρ συγκατέθεντο τῇ βδελυρίᾳ αὐτῶν, ώσπερ • οὖν παρὰ συλλειτουργῶν πάλιν ἤκουσα Ταχθή . σεται δὲ ἐν σου τοῖς ὁμολογηταῖς καὶ πᾶς ὀστισοῦν • κατά Τιμόθεον πολιτεύεται, πειθόμενος καὶ αὐτὸς • τῷ λέγοντι· Δίωκε 60 δικαιοσύνην, εὐσέβειαν, • πίστιν, ἀγάπην, ὑπομονὴν, πραότητα • ἀγωνίζου τὸν καλὸν ἀγῶνα τῆς πίστεως· ἐπι • λαβοῦ τῆς αἰωνίου ζωῆς εἰς ἦν ἐκλήθης, • ομολογήσας 88. τὴν καλὴν ὁμολογίαν ἐνώπιον • πολλῶν μαρτύρων.» 66***. ΒΑΛΣ. Τοὺς ἀπὸ βίας τυραννικῆς δόξαντας· φαγεῖν κρέας ἐκ τῶν εἰδωλοθύτων, ἢ πιεῖν οἶνον ἐκ τῶν Ἑλληνικῶν σπουδῶν (τυχὸν γὰρ κατὰ γῆς οἱ τυραν νοῦντες θέμενοι τούτους, καὶ χάνους, ἤτοι σιδήρια βαλόντες εἰς τὰ στόματα αὐτῶν, ὥστε διόλου εἶναι Ανεωγμένα, ἐπέχεον εἰς τὸν φάρυγγα τούτων οἶνον, καὶ κρέα ἐπέρριπτον, ἢ καὶ ταῖς χερσὶν αὐτῶν ἀν θρακιὰς μετὰ λιβανωτού θέμενοι, παρεσκεύαζον δῆθεν θύειν αὐτοὺς), κληρικούς μὲν ὄντας, εἶναι καὶ πάλιν ἐν τῷ οἰκείῳ βαθμῷ ὁ κανών διορίζεται, ώς τεταγμένους μετὰ τῶν ὁμολογητών λαϊκοὺς δὲ, λο γίζεσθαι ὡς μάρτυρας, διὰ τὸ μὴ κατὰ προαίρεσιν οἰκείαν ποιῆσαι ταῦτα τούτους, μηδὲ συγκαταθέσθαι ὅλως τῇ πράξει· ὥσπερ τοῖς ὁμολογηταῖς συνταχθή. σονται καὶ οἱ τῇ τῶν βασάνων ἀνάγκῃ παραλυθέντες Cumque fugisset Elisabeth cum Joanne, ipsumque servasset, interfectus est Zacharias, a quo eſlagitabatur puer, neque id Joanni crimini est dalum. 22 CANON XIV. ‹ Si qui autem vim multam et necessitatein passi ‹ sunt, quique et in ore ferrum et vincula accepe- ‹ runt, et propter bonam fidei affectionem, suas • quoque manus uri fortiter pertulerunt, ad pro- • fanum sacrificium eis invitis adductas. Quemad- ‹ modum igitur mihi scripserunt ex custodia bea- ‹ tissimi martyres de iis qui sunt in Libya, et alii • etiam in sacris comministri; ii simul testificanti- • bus reliquis quoque fratribus, possunt esse in • sacro ministerio inter confessores collocati, us ‹ et qui in multis tormentis fortificati fuerint, non • amplius potuerint, vel loqui, vel dicere, vel πιο- ‹ veri, ut resisterent iis qui vim frustra affere- ‹ bant. Neque enim eorum improbitati assensi sunt. «Quemadmodum ergo a comministris rursus au- ‹ divi, annumerabuntur inter confessores; et qui- ‹ cunque secundum Timotheum vitam instituit, ‹ parens ei quoque qui dicit: Persequere justi- ‹ tiam, pietatem, fidem, dilectionem, tolerantiamı ‹ lenitatem: certa pulchrum certamen fidei: appre- ‹ hende vitam cælestem in quam vocatus es; el con- ‹ fessus coram multis testibus confessionem. › Bals. Eos qui vi tyrannica visi sunt ex idolothytis carnes comedere, vel ex Græcis libationibus vinum bibere (forte enim iis in terram dejectis, et in eorum ora hamis seu ferramentis injectis, ut seinper aperta essent, tyranni in eorum fauces vinum infundebant, et carnes injiciebant, vel etiam in eorum manibus carbonibus cum thure impositis sacrilicare cogebant): si essent quidem clerici, in suo quoque rursus gradu esse decernit canon, ut qui collocati shut cum confessoribus. Laici auten reputentur ut martyres, quod ii hæc sua voluntate non fecerint, nec actioni omnino assensì sint: quemadmodum inter confessores quoque numerabuntur, qui propter torinentorum necessitatem dissoluta corporis firmitate, non valentes iis resistere, bant. Deinceps autem de iis qui conscientiæ martyrium peragunt, dicit, et illos cum confessoribus τὸν τόνον τοῦ σώματος, καὶ μὴ δυνάμενοι ἀντιστῆναι qui in ora eorum vinum ex libaminibus elundeτοῖς ἐκχέουσιν εἰς τὰ στόματα αὐτῶν οἶνον ἀπὸ τῶν σπονδῶν. Ἑξῆς δὲ περὶ τῶν διανυόντων τὸ τῆς συν ειδήσεως μαρτύριον λέγει, κἀκείνους τοῖς ὁμολογη ταῖς συναριθμεῖ. ΖΩΝΑΡ. Οἱ τοὺς ἁγίους κολάζοντες μάρτυρας, μετὰ βασάνους πολλὰς ἐπί τινων, βίᾳ τοῖς στόμασιν • 1 Tim. vi, 11, 12 68° χάμον. 69 αὐτῶν om. connumerat. ZONAR. Qui sanctos martyres suppliciis divexabant, post tormenta inulta nonnullis per vim adhiVARIÆ LECTIONES. προσαγομένων.· αὐτοῖς. 68 καὶ τῶν ἀδελφῶν τῶν λοιπῶν. * ἐκεια. ζομένοις. και ταχθήσονται ἐν. add. δέ. προσπάθειαν. καὶ ὡμολόγησας. Τῆς πίστεως ἀκοντί. Μs., τῆς πίστεως, ὡς καὶ τὰς χεῖρας αὐτῶν καῆναι, προσαγόμενοι ἄχοντες. Εἰ Μος, ἐν τῇ Λιβύῃ. Παρὰ συλλειτουργών ήκουσα, κ. τ. λ. 13.. παρά συλλειτουργών πάλιν ἔχουσα, ταχθήσεται ἐν τοῖς ὁμολογηταῖς, καὶ πᾶς, κ. τ. λ. (Bene ms., παρά συλλειτουργών πάλιν ήκουσα, quippe quia paulo su perius dixerit sanctus Faler, Εγραψα μοι... συλλειτουργοί. Επιτ.)

bita, in ora illorum vinum infundebant ex libationi- αὐτῶν ἐνέχεον οἶνον ἐκ τῶν σπουδῶν, ἢ καὶ ἐκ των l'us, vel etiam ex idolo mactatis carnibus quidpiam illorum ori inserebant, ac thura ipsorum manibus injicientes, ipsos ad arain trahebant, et per vin: comprehensis illorum manībus, aut thura aræ superfundebant; aut etiam carbones cum thure imponebant ipsorum manibus, ut ardoris cruciatum minine ferentes, this cum carbouibus in aram eſfunderent; ab eisdem nempe detinebantur. Ejusmodi in sacro ministerio censeri posse allrnal, vel potius in confessorum ordine collocari. Neque enim sua sponte vel degustabant libationes, vel thus imponebant aræ, sed vi coacti, ratione illorum actioni minime consentiente: quemadmodum et quibus tormentorum necessitate resolutus fuerat vigor corporis, ut nec moveri nec loqui possent, nec vinunı libationum in ora ipsorum per vim injicientibus olsistere, ii quoque locum inter confessores obtinebuunt. Disserit autem mox de iis qui conscientiæ martyrium peragunt, ac eos quoque in conſessorum numero locat. 23 CANON XV. Non reprehendet nos quispiam, quartam et ‹ sextam feriam observantes, in quibus nobis jeju- ‹ nare sccundum traditionem cum ratione præce- • plum est. Quartam quidem propter initum ‹ Judæis consilium de proditione Domini: sextam ‹ autem, quod ipse pro nobis passus sit. Diem enim • Dominicum lætitiæ diem agimus, quod in eo re- ● surrexerit: in quo nec genua quidem flectere ac4 cepimus.» Bals. Consequenter sexagesimo quarto canoni apostolico, qui decernit non csse nobis jejunandum Sabbatis, præter unum Sabbatum, magnum scili· cet; et sexagesimo nono qui valde punit eos qui sacra Quadragesima nun jejunant, omnique quarta el sexta feria, præsens quoque decernit. Zonar. Semper, inquit, quarta et sexta cujuslibet hebdomadæ feria jejunandum: nec nos quisquam jejunantes reprehendet: causasque subjungit Dominica vero die non est jejunandumn, quippe quæ sit gaudii ob Domini resurrectionem. Neque vero, inquit, in ea genua flecti oportere accepinius. Observandum igitur verbum illud, accepimus, et illud, nobis ex traditione præceptum est. Nam hinc quoque apparet inveteratam consuetudinem pro lege fuisse acceptai. Magnus porro Basilius causas quoque adnectit, ob quas Dominica die, et a Paschate ad Pentecostein usque, genua flectere vetitum est. Lege et sexagesimuin sextum apostolicum canonem et sexagesimum vonum. ειδωλοθύτων κρεῶν ἐνέβαλον εἰς τὸ στόμα αὐτῶν, καὶ ταῖς χερσὶν αὐτῶν ἐπιτιθέντες λιβανωτόν, είλκον αὐτοὺς ἐπὶ τὸν βωμὸν, καὶ τὰς χεῖρας αὐτῶν κρα τοῦντες βίᾳ, τὸν λιβανωτὸν ἐπέχεον τῷ βωμῷ, ἢ καὶ ἄνθρακας μετὰ λιβανωτοῦ ταῖς παλάμαις αὐτῶν ἐπετίθουν, ἵνα μὴ φέροντες τὴν ὀδύνην τὴν ἐκ τῆς καύσεως ἐπιχέωσι τὸν λιβανωτὸν σὺν τοῖς ἄνθραξι τῷ βωμῷ· κατείχοντο γὰρ παρ' αὐτῶν. Τους τοιούτους φησὶ δύνασθαι εἶναι ἐν τῇ λειτουργία, ἢ μᾶλλον καὶ ἐν τοῖς ὁμολογηταῖς τετάχθαι· οὐ γὰρ οἰκείᾳ προς αιρέσει ἢ τῶν σπουδῶν ἐγεύσαντο, ἢ τὸν λιβανωτὸν ἐπέβαλον τῷ βωμῷ, ἀλλ᾽ ἢ βίᾳ τοῦ λογισμοῦ αὐτῶν τῇ πράξει μὴ συγκατατιθεμένου. Ὥσπερ καὶ οἱ τῇ τῶν βασάνων ἀνάγκῃ παραλυθέντες τὸν τόνον τοῦ σώματος, ὡς μήτε κινηθῆναι δύνασθαι, μήτε φθέγ ξασθαι, καὶ ἀντιστῆναι τοῖς βίᾳ εἰς τὰ στόματα αὐτ τῶν ἐκχέασι τὸν οἶνον τῶν σπουδῶν, κἀκεῖνοι τοῖς ὁμολογηταῖς συνταχθήσονται. Ἐξῆς δὲ περὶ τῶν δια νυόντων τὸ τῆς συνειδήσεως μαρτύριον λέγει, κακεί νους τοῖς ὁμολογηταῖς συναριθμών. • Οὐκ ἐγκαλέσει τις ἡμῖν παρατηρουμένοις τε τράδα καὶ παρασκευὴν, ἐν αἷς καὶ νηστεύειν ἡμῖν • κατά παράδοσιν εὐλόγως προσετέτακτο. Τὴν μὲν • γὰρ τετράδα διὰ τὸ γενόμενον συμβούλιον ὑπολ • τῶν Ἰουδαίων ἐπὶ τῇ προδοσίᾳ τοῦ Κυρίου· στα · δὲ παρασκευήν, ὅτι αὐτὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἔπαθε σ • Κυριακὴν δὲ χαρμοσύνης ἡμέραν άγομεν διὰ τὸν • ἀναστάντα ἐν αὐτῇ, ἐν ᾗ οὐδὲ γόνατα κλίνειν ι παρειλήφαμεν. ΒΑΛΣ. Ακολούθως τῷ ξδ' ἀποστολικῷ κανόνι, τῷ δι οριζομένῳ μὴ νηστεύειν ἡμᾶς κατὰ τὰ Σάββατα, πλὴν τοῦ ἑνὸς μόνου Σαββάτου, τοῦ μεγάλου δηλαδή· καὶ τῷ ξθ' κανόνι, τῷ κολάζοντι μεγάλως τοὺς μὴ νηστεύοντας τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν, καὶ κατὰ πᾶσαν τετράδα καὶ παρασκευὴν, καὶ ὁ παρὼν κανὼν διατάττεται. ΖΩΝΑΡ. 'Δεί φησι τὰς τετράδας καὶ τὰς παρασκευὰς ἑκάστης ἑβδομάδος νηστεύειν· καὶ οὐκ αἰτιάσεταί τις ἡμᾶς νηστεύοντας· καὶ τὰς αἰτίας προστί θησιν. Τὴν δὲ Κυριακὴν νηστεύειν οὐ δεῖ, χαρμό συνον οὖσαν διὰ τὴν τοῦ Κυρίου ἀνάστασιν· οὐδὲ γόνυ κλίνειν ἐν αὐτῇ, φησί, παρειλήφαμεν. Σημειω τέον οὖν τὸ παρειλήφαμεν, καὶ τὸ κατὰ παρά δοσιν ἡμῖν προστέτα ται, ὅτι τὸ ἐπὶ μακρὸν Καντεῦθεν γὰρ φαίνε ἦσαν ἔθος ἀντὶ νόμου λελόγισται. Ο δὲ μέγας βασίλειος καὶ τὰς αἰτίας προστίθησι, δι' ἂς ἀπηγόρευται κλίνειν ἐν Κυριακῇ γόνυ καὶ ἀπὸ τοῦ Πάσχα μέχρι τῆς Πεντηκοστῆς. 'Ανάγνωθι καὶ τὸν ἔς' ἀποστολικὸν κανόνα, καὶ ε. σε διὰ τὸ πεπονθέναι αὐτὸν ὑπὲρ ἡμῶν. Karir s'. In ms. regio 2038 præfigitur bic titulus huic canoni: Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τοῦ λόγου τοῦ εἰς τὸ Πάσχα. HARDOUIN. Τὴν μὲν γὰρ τετρ. Cotelerius ad Const. apost. lib. ui, cap. 59, hunc canonem ex regiis mss. ita complet ac restituit: Τὴν μὲν τετράδα διὰ τὸ γενι μενον συμβούλιον ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων ἐπὶ τῇ προδοσία τοῦ Κυρίου· τὴν δὲ παρασκευὴν, διὰ τὸ πεπονθέναι αὐτὸν ὑπὲρ ἡμῶν· τὴν γὰρ Κυριακήν χαρμοσύνης ἡμέραν ἄγομεν διὰ τὸν ἀναστάντα ἐν αὐτῇ· ἐν ᾗ οὐδὲ γόνατα κλίνειν παρειλήφαμεν. Αtque ita parlier er laudato regio codice 2038 et aliis locum supplevit Harduinus.

IN EPIST. S. GREGORII NEOCÆS. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΝΕΟΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ Περὶ τῶν ἐν τῇ καταδρομῇ τῶν βαρβάρων ειδωλόθυτα φαγόντων ἡ ἕτερά τινα πλημμελησάντων. EPISTOLA CANONICA SANCTI GREGORII ARCHIEPISCOPI NEOCÆSARIENSIS QUI THAUMATURGUS DICTUS EST De iis qui in barbarorum incursione idolothyta comederant, et alia quædam peccala commiserant. 24 CANON I. • Non cibi nos gravant, sanctissime Papa, si ca- • ptivi ea comederint, quæ qui in eos dominium • obtinent, eis apposuerunt; maxime quando una ‹ de omnibus fama est, barbaros qui in nostras c regiones incursiones fecerunt, idolis non sacrif- • casse. Dicit autem Apostolus: Escæ ventri, et ‹ venter escis; Deus autem et hunc et hus destruet *. ‹ Sed Servətor quoque omnes cibos mundans: Non • quod intrat, inquit, coinquinal hominem, sed quod ‹ egreditur *. Et hoc quoque, quod captivæ mulie- ‹ res corruptæ fuerunt, barbaris earum corporibus ‹ insolenter abutentibus. Sed si prius quoque da- ‹ mnata vita fuerat, procul ab oculis abeuntibus • fornicatoribus, ut scriptum est, fornicarius sci- ⚫licet habitus est etiam tempore captivitatis suspeBctus. Et non oportet facile orationibus cum ejus- ● modi communicare. Sed siquidem aliqua quæ in • Οὐ τὰ βρώματα ἡμᾶς βαρεῖ, ἱερώτατε • Πάππα, εἰ ἔφαγον οἱ αἰχμάλωτοι ταῦτα ἅπερ παρ- • ετίθεσαν αὐτοῖς οἱ κρατοῦντες αὐτῶν, μάλιστα • ἐπειδὴ εἰς λόγος παρὰ πάντων, τους καταδραμόντας «τὰ ἡμέτερα μέρη βαρβάρους εἰδώλοις μὴ τεθυκέ • ναι. Ὁ δὲ Απόστολός φησι· Τὰ βρώματα τῇ κοιτ • λίᾳ, καὶ ἡ κοιλία τοῖς βρώμασιν· ὁ δὲ Θεὸς καὶ · ταύτην καὶ ταῦτα καταργήσει. Ἀλλὰ καὶ ὁ Σω «τὴρ ὁ πάντα καθαρίζων τὰ βρώματα, Οὐ τὸ εἰσ • πορευόμενον, φησί, κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ · τὸ ἐκπορευόμενον. Καὶ τὸ τὰς αἰχμαλώτους για • ναῖκας διαφθαρῆναι ἐξυβριζόντων τῶν βαρβάρων • εἰς τὰ σώματα αὐτῶν. Ἀλλ' εἰ μὲν καὶ πρότερον • κατέγνωστό τινος ο βίος πορευομένου ὀπίσω ὀφθαλ • μῶν τῶν ἐκπορνευόντων κατὰ τὸ γεγραμμένον, δη- • λονότι ή πορνικὴ ἕξις ὕποπτος καὶ ἐν τῷ καιρῷ τῆς • αἰχμαλωσίας. Καὶ οὐ προχείρως δεῖ ταῖς τοιαύταις ' I Cor. vi, 13. ' Matth. xv, 11. Οὐ τὰ βρώματα. In codice Amerbachiano ad hunc canonem hæc observantur: Σημείωσαι τὴν κανονικὴν ἐπιστολὴν ταύτην, διὰ τοὺς μιαροφαγήσαντας ἐν αἰχμαλωσία, καὶ μὴ φαγόντας ειδωλόθυτα. Ίσως γὰρ εἴπῃς είναι διαφοράν ειδωλοθύτων καὶ ἄλλων βρωμάτων ὑπὸ τῶν αἱρετικῶν βιβρωσκομένων. Ησαύτως σημείωσαι τὴν ἐπιστολὴν διὰ τὰς ἐκοντι συναπτομένας τοῖς ᾿Αγαρηνοίς, Καθ' ἑκάστην γὰρ γίνεται τοῦτο εἰς τὰς τῶν Τούρκων προνοίας καὶ εἰς τὴν χώραν Ἰβηρίας. Nola hanc canonicam epistolam, propter eos qui in captivitate comederuni polluta, et idololhyla non comederunt. Aliquid enim discriminis forsitan dices esse inter idololhyta et alios cibos ab hæreticis comesos. Itidem nota epistolam, propier eas quæ Agarenis sponte conjunguntur. Hoc enim in Turcarum provinciis et Iberiæ regione in dies factum est. BEVEREG.

THEOD. BALS: MOV • summa continentia vixerit, et puram ab omnique 4 ο κοινωνεῖν τῶν εὐχῶν. Εἰ μέντοι τὶς ἐν ἄκρᾳ συ ■ suspicione alienam priorem vitam ostenderit, ‹ nunc vi et necessitate ad probrum contumeliamve ● lapsa sit; habemus exemplum quod est in Deu- ● Peronomio, de adolescentula, quain homo in agro ● invenit, et ea vi compressa eum ipsa dorn:iit: • Adolescentulæ, inquit, nihil facietis, non est adole- ‹ scentulæ peccatum mortis: quia quemadmodum si ‹ quis homo adversus proximum suum insurrexerit, ‹ et ipsius animum morte affecerit, sic hæc res est; • adolescentula exclamavit, et non erat qui ei opem ‹ ferret ³. llæc quidem certe ita se habent. › Bats. Sanctus interrogatus quid oporteat fieri Christianis, qui a barbaris capti sunt, et quæ ipsis ab eis apponebantur idolothyt: comederunt; respodit: fli cibi non gravant, id est, non grave damnum afferunt; et maxime quod unus est sermo apud omnes, sive quod omnes dicunt, idolis non sacriticasse barbaros, qui in nostra incursiones fecere. Adducit autem et ex Apostolo et ex Evangelio sententias. Ex Apostolo quidem: Escæ ventri, et venter escis; Deus autem et eum et has destruet. Qui quidein lɔcus apostolicus loquitur de repletione et ingluvie: et escas quidem nominat ea quæ sunt supervacanea, ac delicias; ventrem autem, voracitatem dixit, nou vero ventriculum. Per hæc autem dicit Apostolus, quod exsaluralio et luxus ad ingluviem pertinet, sed neque ad Deum deducit: luxui autem ingluviei vi、 tium familiare redditur, et alterum alteri servit. Deus autem ea otiosa et inefficacia eliciet, ut nulli ( al cis lædantur. Ex Evangelio autem usus est verbis Evangelii quæ dicunt: Quod intrat per os, non coinquinat hominem. Deinde de captivis quoque mulieribus, quibus barbari stuprum intulerunt: et dicit, quod si prima quidem eorum vita esset condemnata, suspectas eas facit fornicarius habitus etiam tempore captivitatis. Et propterea non oportet facile cum eis orare, sed postquam panis vide licet impositis se submisissent. Est autem habitus longa consuetudo, qure tempore quoque confirmata est, quæ ad naturain etiain similitudine quam prosiune accedit. Quare que tales non sunt, violate, non peccarunt. Exemplo, autem usus est lege quæ in Deuteronomio habetur, de virgine cui in solitu-D dine per vim probrum illatum est. Et quæ quidem ad canonem spectant in his consistunt. Videtur autem sanctus ex co quod dixit, non inferri grave damnum 25 iis qui idolothyta comederunt, eis a barbaris apposita, et ex eo quod dicit, omnes plene compertum babere, barbaros idolis non sacrificasse, et ex eo quod utitur dictis apostolicis quæ de luxu et ingluvie disserunt, similiter et evangelicis, quæ caulem tractant, non fecisse simplicem responsionem, sed quæ dividitur in eos qui idolothyta par delicias sua sponte coinederunt; in eos qui vi a barbaris coacti comederunt; in eos qui propter nature * Deut. xxH, 26, 27. • φροσύνῃ ζήσασα, καὶ καθαρὸν καὶ ἔξω πάτης ὑπη • νοίας επιδεδειγμένη βίον τὴν πρότερον, νῦν περι- · πέπτωκεν ἐκ βίας καὶ ἀνάγκης ξέρει, ἔχομεν πα ράδειγμα τὸ ἐν τῷ Δευτερονομίῳ τὸ ἐπὶ τῇ νεά- · νιδι, ἣν ἐν τῷ πεδίῳ εὗρεν ἄνθρωπος, καὶ βιασάμε • νος αὐτὴν. ἐκοιμήθη μετ' αὐτῆς· Τῇ νεάνιδι οὐ • ποιήσετε, φησίν, οὐδὲν· οὐκ ἔστι τῇ νεάνιδι ἁμάρτημα θανάτου· ὅτι ὡς, εἴ τις ἀναστῇ ἄν • Ορωπος ἐπὶ τὸν πλησιον αὐτοῦ, καὶ θανατώση • αὐτοῦ τὴν ψυχὴν, οὕτω τὸ πράγμα τοῦτο· • εβόησεν ἡ νεάνις, καὶ ὁ βοηθῶν οὐκ ἦν αὐτῇ. Ταῦτα μέντοι τοιαῦτα. ΒΑΛΣ. Ερωτηθεὶς ὁ ἅγιος περὶ τοῦ τί ὀφείλει γίνεσθαι εἰς τοὺς Χριστιανοὺς τοὺς αἰχμαλωτισθέν τας παρὰ βαρβάρων, καὶ φαγόντας τὰ παρὰ τούτων αὐτοῖς παρατιθέμενα εἰδωλόθυτα· ἀπελογήσατο ώς τὰ βρώματα ταῦτα οὐ βαρεῖ, ἀντὶ τοῦ, οὐ βαρεῖαν εμποιεί βλάβην· καὶ μᾶλλον ὅτι εἰς λόγος παρὰ πάν των, ήγουν ὅτι πάντες λέγουσι μὴ οῦσαι τοῖς εἰδώ. λοις τοὺς τὰ ἡμέτερα καταδραμόντας βαρβάρους. Παράγει δὲ καὶ ἐκ τοῦ ᾿Αποστόλου χρήσεις, καὶ ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου· ἐκ μὲν τοῦ Ἀποστόλου τὸ, Τὰ βρώ ματα τῇ κοιλίᾳ καὶ ἡ κοιλία τοῖς βρώμασιν· ὁ δὲ Θεὸς καὶ ταύτην καὶ ταῦτα καταργήσει. Ο δὴ ἀπο στολικὸν χωρίον περὶ πλησμονῆς λέγει καὶ γαστρι μαργίας· καὶ βρώματα μὲν, τὰ περιττὰ ὀνομάζει καὶ τὴν τρυφήν· κοιλίαν δὲ τὴν γαστριμαργίαν, ἀλλ' οὐχὶ τὴν γαστέρα. Διὰ δὲ τούτων ὁ Ἀπόστολος λέγει, ὅτι ἡ ἀδηφαγία καὶ ἡ τρυφὴ τῇ γαστριμαργίᾳ ἀνήκει, άλλ᾽ οὐ πρὸς Θεὸν φέρει· καὶ τῇ τρυφῇ τὸ τῆς γα στριμαργίας πάθος ᾠκείωται, καὶ θάτερον θατέρῳ δουλεύει. Ο δὲ Θεὸς ἄπρακτα καὶ ἀργὰ ποιήσει ταῦ τα, ὥστε μὴ ἐξ αὐτῶν τινας βλάπτεσθαι. Ἐκ δὲ τοῦ Εὐαγγελίου ἐχρήσατο τοῖς τοῦ Εὐαγγελίου βήμασι τοῖς λέγουσιν, ὅτι, Οὐ τὸ εἰσπορευόμενον κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. Εἶτα καὶ περὶ γυναικῶν αἰχμαλώτων αἷς οἱ βάρβαροι συνεφθάρησαν· καί φησιν, ὅτι, εἰ μὲν ὁ πρώην αὐτῶν βίος κατεγνωσμένος ἦν, ὑπόπτους αὐτὰς ποιεῖ ἡ πορνικὴ ἕξις καὶ ἐν τῷ καιρῷ τῆς αἰχμαλωσίας. Καὶ διὰ τοῦτο προχείρως αὐταῖς οὐ συνεύχεσθαι δεῖ, ἀλλὰ μετὰ τὸ δουλεῦσαι δηλαδὴ ἐπιτιμίοις. Ἔξις δέ ἐστιν ἡ μακρὰ συνήθεια καὶ τῷ χρό να παγιωθεῖσα, ἥτις καὶ φύσει προσέοικεν· ὥστε αἱ μή τοιαῦται οὐχ ἥμαρτον βιασθεῖσαι. Καὶ παραδείγματι κέχρηται τῇ ἐν τῷ Δευτερονομίῳ θεσμοθε υίᾳ τῇ περὶ τῆς ὑβρισθείσης παρθένου κατὰ βίαν ἐν ερημίᾳ. Καὶ τὰ μὲν τοῦ κανόνος ἐν τούτοις. Έοικε δὲ ὁ ἅγιος ἀπὸ τοῦ εἰπεῖν μὴ ἐπάγεσθαι βαρείαν βλά6ην τοῖς φαγοῦσι τὰ εἰδωλόθυτα παρατιθέμενα του τοις παρὰ τῶν βαρβάρων, καὶ ἀπὸ τοῦ λέγειν πληρο φορεῖσθαι πάντας μὴ γενέσθαι τοὺς βαρβάρους είδω λυθύτας, καὶ ἀπὸ τοῦ χρήσασθαι τοῖς ἀποστολικοί; ρήμασι τοῖς διαλεγομένοις περὶ τρυφῆς καὶ ἀδηφα γίας, ὡσαύτως καὶ τοῖς εὐαγγελικοῖς τὰ αὐτὰ διαλαμβάνουσι, μὴ ἁπλῆν ποιῆσαι τὴν ἀπόκρισιν, ἀλλὰ διαιρουμένην εἰς φαγόντας ειδωλόθυτα κατὰ τρυφήν

IN EPIST. S. GREGORII NEOC.ESAR. ἐκοντί, εἰς τοὺς κατὰ βίαν τῶν βαρβάρων φαγόντας necessitatem eas escas fecerunt, et in eos qui sud qu hæc vi compulsi sunt a barbaris, qui idolis non sacrificarunt. Unde, ut mihi videtur, nullus corum ab omni culpa immunis erit. Qui ea enim prop.ο. luxum et delicias comederunt, majoribus penis subjicicntur; qui propter necessitatem, et corporis nutrimentum, et ut qui non possint aliter nutriri, minus punientur. Reliqui quoque propter esum exsecrabilem mitius punientur, eo quo:l sanctus quoque dicit non grave esse idolothyta comedere, ab iis apponuntur qui idolis non sacrificarunt: non est tamen ab omni penitus reprehensione alienum. Interrogaverit autem quispiam: Cum xıv canon beati Petri archiepiscopi Alexand: im et marty. ris contineat, eos qui vi tyrannica compulsi idolothyla comederunt et itidem sacrifcarunt. non puniri, sed potius esse etiam in clero, si sint clerici: quomodo decernit præsens hæc epistola, eos qui idolothyta comederunt, non graviter ladi: ut ex eo appareat, ipsos mediocriter ledi? Solutio. Sanctus martyr Petrus, in xiv suo canone, etiam in ipso immolatorum esu all.:tas martyres fuisse et testimoniun præbuisse perhibet. Dicit enim quod etiam ferramentum in os ipsorum injectum est, et inanus eorum ustæ sunt, et, ut semel dicam, ad immolatis vescendum nullo modo consenserunt, nec etian ad idolis sacrifcandum. Praesens autem canonica epistola tractat in principio, captivos quidem apposita sibi idololhyta vi comedisse, sed non etiam eo ipso tenipore quo comedebant, tyrannica violentia compuisos fuisse; et ideo vult eos, ut qui omnino tyrannorum voluntati cesserint, moderate puniri. Existimo autem ego, quod quemadmodum idolothyta comedere, a barbaris qui non sacrilicarunt, compulsum, non est ab omni reprehensione liberum; ita nec barbaricum stuprum vi perpessum esse nam hoc quoque modice punietur. Etsi enim lex civilis dicit in lib. Lx, tit. 38, c. 12, themate 6: Etiam ea quæ ab hostibus est adulterata, ac reve: sa, a viro (non rite viro) accusatur, nisi hoc vi passa est, et hoc modo ei cui vis allata est, ignoscitur, nec id et matrimonium dirimit: sed lex ecclesiastica, eam quæ omnino a barbaro polluta est, nisi per pœnam pura sit, non sinet. Lege et cm novellam imperatoris domini Leonis Sapientis, quae haec iu fine prosequitur: Nullo ergo modo decernimus, eum qui captivitatem non expertus mansit, ad alterius conjunctionem venire, et czlera. Haec autem novella tollit Justiniani cxvii noveHam, quæ sita est in libro xxv, tit. 7, et dicit, nonnunquain solvi mat,imonium: verum hæc novella locum habet, quando captiva a barbaris non est polluta. Si quid autem ejusmodi factumn sit, locum habent, quæ sunt in dicto capite Lx libri. ταῦτα, εἰς τοὺς δι' ἀνάγκην τῆς φύσεως βρῶμα ποιη σαμένους αὐτὰ, καὶ εἰς τοὺς βιασθέντας πρὸς τοῦτο παρὰ βαρβάρων, μὴ τεθυκότων τοῖς εἰδώλοις. Οθεν καὶ, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, οὐδὲ εἰς ἐκ τούτων ανεπιτίμητος ἔσται. Οἱ γὰρ διά τρυφήν φαγόντες ταῦτα μείζοσιν ἐπιτιμίοις ὑποβληθήσονται· οἱ δι' ἀνάγκην καὶ ἀποτροφὴν τοῦ σώματος, ὡς μὴ ἔχοντες ἄλλως πῶς ἀπο τραφῆναι, ἡττόνως κολασθήσονται Καὶ οἱ λοιποὶ διὰ τὴν μιαροφαγίαν μετριώτερον ἐπιτιμηθήσονται, ὅτι καὶ ὁ ἅγιος οὐ βαρύ φησιν εἶναι τὸ φαγεῖν εἰδωλόθυ τα παρὰ τῶν μὴ θυσάντων τοῖς εἰδώλοις παρατιθέμε να, οὐ μὴν καὶ πάντη ἀκατέγκλητον. Ερωτήσει δέ τις ὡς, τοῦ ιδ' κανόνος τοῦ μακαρίου Πέτρου ἀρχιεπισκόπου ᾿Αλεξανδρείας καὶ μάρτυρος διαλαμβάνοντας τους κατά βίαν τυραννικήν φαγόντας εἰδωλόθυτα, καὶ τοιουτοτρόπως θύσαντας, μὴ ἐπιτιμᾶσθαι, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἐν τῷ κλήρῳ εἶναι, κληρικούς ὄντας, πῶς ἡ παροῦσα ἐπιστολὴ διορίζεται τοὺς φαγόντας εἰδωλόθυτα μὴ βαρέως βλάπτεσθαι, ὡς ἐκ τούτου ἐκφαίνεσθαι βλάπτεσθαι αὐτοὺς μετρίως; Λύσις. Ὁ ἱερομάρτυς Πέτρος ἐν τῷ ιδ' κανόνι αὐτοῦ καὶ περὶ αὐτὸ τὸ ραγεῖν τὰ εἰδωλόθυτα μαρτυρῆσαι τοὺς ἀθλητάς διαλαμβάνει. Φησὶ γὰρ, ὅτι καὶ χάνος ἐνεβλήθη τῷ στο ματι αὐτῶν καὶ αἱ χεῖρες τούτων κατεκάησαν, καὶ ἁπλῶς οὐδ᾽ ὅλως συνέθεντο εἰς τὸ εἰδωλόθυτα φαγεῖν ἢ εἰς τὸ θῦσαι τοῖς εἰδώλοις. Ἡ δὲ παρούσα κανονική ἐπιστολὴ διαλαμβάνει κατὰ τὰς ἀρχὰς, κατὰ βίαν μὲν φαγεῖν τοὺς αἰχμαλώτους τὰ παρατιθέμενα αὐτοῖς εἰδιυλόθυτα, οὐ μὴν καὶ κατ' αὐτὸ τὸ φαγεῖν τυραννηθῆναι, καὶ διὰ τοῦτο θέλει ὡς ὅλως ὑποκύψαντας τῷ θελήματι τοῦ τυράννου, μετρίως τιμωρηθῆναι. Νομίζω δὲ ἐγώ, ὅτι, ὥσπερ οὐκ ἔστι πάντη ἀνεπιτίμητον τὸ φαγεῖν εἰδωλόθυτα κατὰ βίαν βαρβάρων μή ἐπιθυσάντων, οὕτως οὐδὲ τὸ ὑποστήναι φθοράν βαρβαρικὴν κατὰ βίαν· καὶ τοῦτο γὰρ μετρίως ἐπιτιμηθήσεται. Κὰν γὰρ καὶ ὁ πολιτικός νόμος φησὶν ἐν βιβλίῳ ξ τίτλου λη' κεφαλ. ιβ' θέματι ἔκτῳ· Καὶ ἡ παρὰ τοῖς πολεμίοις μοιχευθεῖσα καὶ ὑποστρέψασα κατηγορείται παρὰ τοῦ ἀνδρὸς, οὐ δικαίῳ ἀνδρὸς, εἰ μὴ βίᾳ τοῦτο πέπονθε, καὶ τοιουτοτρόπως συγγινώσκει τὴν βιασθεῖσαν, καὶ τὸν γάμον οὐ διασπῇ· ἀλλ' ὁ ἐκκλησιαστικός νόμος τὴν ὅλως ὑπὸ βαρβάρου μου λυνθεῖσαν μὴ καθαριεῦσαι δι' ἐπιτιμίου οὐκ ἀνέξεται. Ανάγνωθι καὶ τὴν ργ' νεαρὰν τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ Σοφού, λέγουσαν περὶ τὸ τέλος ταῦτα· Οὐδαμῶς οὖν θεσπίζομεν ἔτι πρὸς συνάφειαν ἑτέρου, τὸν ἀπείρατον μεμενηκότα τῆς αἰχμαλωσίας έρχεσθαι, καὶ τὰ ἑξῆς. Αναιρεῖ δὲ ἡ τοιαύτη νεαρὰ τὴν Ἰουστινιάνειον ριζ' νεαρὰν τὴν κειμένην ἐν βίβλῳ πη τίτλου ζ' καὶ λέγουσαν, "Εστιν ὅτε λύεσθαι τὸν τοιοῦ τον γάμον· πλὴν ἡ τοιαύτη νεαρὰ χώραν ἔχει, όταν ἡ αἰχμαλωτισθεῖσα οὐκ ἐμιάνθη παρὰ τῶν βαρβάρων. Τοιούτου δέ τινος γεγονότος, χώραν ἔχουσι τὰ ἐν τῷ βηθέντι κεφαλαίῳ τοῦ ξ' βιβλίου. ΖΩΝΑΡ. Βαρβάρων ἐπελθόντων χώραις Ρωμαίο καῖς, καὶ ληϊσαμένων αὐτὰς, οι παρ' αὐτῶν αἰχμαλω‐ τισθέντες ἐγεύσαντο εἰδωλοθύτων, ἢ καὶ ἄλλων ἀπηγορευμένων βρωμάτων. Ηρωτήθη οὖν περὶ τούτων PATROL. GR. CXXXVIII. ZONAR. Cum in Romanas regiones barbari irruisfent, easque fuissent depopulati, qui ab ipsis captivi sunt facti, idolotbyta, vel alios quoque cibos vetitos degustarunt. De iis itaque rogatus fuit vir

sanctus, ailquc si qum a dominis ipsis apposita fue. ὁ ἅγιος, καί φησιν, ὅτι εἰ ἔφαγον οἱ αἰχμάλωτοι τὰ rant captivi comederunt, id non gravare, hoc est grave damnum minime afferre; præsertim quod una apud omnes est fama. sive quod omnes idem hoc firmant, barbaros qui nostras regiones incursionibus vestarunt, nequaquam idolis sacrificasse, ut proinde neque captivi idolothyta comederint. 26 Profert vero cum ex Apostolo, tum ex Evangelio deprompta oracula. Ex Apostolo quidem illud, Esca ventri, et venter escis; et quæ sequuntur. Qui sane Lucas de ingluvie ac helluatione est accipiendus. Ac esca quidem nomine, supervacaneam cibi copiam, luxumque intelligit: per ventrem autem voracitatem, non ipsum ventriculum. Indicat igitur his verhis Apostolus, nimiam cibi copiam et luxum ad helluationem perducere, non ad Deum ferre; luxumιque plerumque vitium helluationis consequitur, ad terumque alteri deservit; Deus autem irrita hæc et cassa reddet, ut nihil ex ipsis damni cuiquam contingat. Videtur porro hic sanctus hoc loco usus apostolicis verbis, ut demonstraret quæ ob luxum ac edacitatem fiunt, damnata esse ac pœnis obnoxia, non item ea quæ vi ac necessitate corporis cogente admittuntur. Proinde etiamsi cibos aliquos velitos captivi comederint, cum servi essent, ob alterius alimenti inopiam, cibum necessario exigente natura; non est hoc eousque grave, ut et criminis foco Bucatur. Ex Evangelio autem usus est illis Domini verbis: Non quod intrat per os, coinquinat komınem; et ad eamdem hac quoque sententiam rele runtur. Hinc de mulieribus quoque captivis quæ a barbaris corruptæ sunt, disserit; atque ita pronunfiat: si quidem illarum anteacta vita damnatu fuerat, eas etiam captivitatis tempore fornicarius ua. Litus suspectas facit, proindeque haud facile ipsis in precatione communicare oportet, nisi debita videlicet poenitentiæ tempora expleverint. Est porro babitus, diuturna ac tempore confirmata consuetuco, quæ naturæ similis est, ut propterea ejusmodi mulieres nequaquam vi coactas peccasse putandum kit. Quod si priorem vitam caste ac citra offensio rem egerunt, tum abductæ in servitutem ob captivitatem, cx violentia barbarorum contumeliam passae sunt, immunes sunt a culpa: exemplumque adhibet, quod in Deuteronomii constitutionibus refertur, de virgine vim passa, quam in solitudine quispiam violavit: Non erit, inquit, adolescentula. peccatum mortis. παρὰ τῶν αἰχμαλωτησάντων αὐτοὺς παρατιθέμενα, τοῦτο οὐ βαρεῖ, ἀντὶ τοῦ, οὐ βαρεῖαν ἐμποιεῖ βλάβην καὶ μᾶλλον ὅτι εἰς λόγος παρὰ πάντων, ήγουν ὅτι πάντες τὸ αὐτὸ λέγουσιν, ὅτι οἱ τὰ ἡμέτερα καταδρα μόντες βάρβαροι εἰδώλοις οὐκ ἔθυσαν, ὥστε οὐδὲ εἰ δωλόθυτα ἔφαγον οἱ αἰχμάλωτοι. Παράγει δὲ καὶ ἐκ τοῦ ᾿Αποστόλου χρήσεις καὶ ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου· ἐκ μὲν τοῦ Ἀποστόλου τὸ τὰ βρώματα τῇ κοιλίᾳ, καὶ ἡ κοιλία τοῖς βρώμασι· καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ δὲ χωρίον περὶ πλησμονῆς λέγει καὶ γαστριμαργίας. Καὶ βρώ ματα μὲν τὰ περιττὰ ὀνομάζει καὶ τὴν τρυφήν· κοιλίαν δὲ τὴν γαστριμαργίαν, ἀλλ' οὐχὶ τὴν γαστέρα. Διὰ δὲ τούτων δ Απόστολος λέγει, ὅτι ἡ ἀδηφαγία καὶ ή τρυφὴ τῇ γαστριμαργίᾳ ἀνήκει, ἀλλ' οὐ πρὸς θεὸν φέρει, καὶ τῇ τρυφῇ τὸ τῆς γαστριμαργίας πάθος ᾠκείωνται, καὶ θάτερον θατέρῳ δουλεύει· ὁ δὲ Θεὸς άπρακτα καὶ ἀργὰ ποιήσει τοῦτα, ὥστε μὴ ἐξ αὐτῶν τινὰς βλάπτεσθαι. Έοικε δὲ ὁ ἅγιος οὗτος χρήσασθαι τοῖς ἀποστολικοῖς βήμασιν ἐνταῦθα, δεικνύς, ὅτι τὰ κατὰ τρυφὴν καὶ ἀδηφαγίαν γινόμενα διαβέβληνται, καὶ ἐπιτιμίων εἰσὶν ἄξια, οὐ τὰ δι' ἀνάγκην καὶ βίαν σωματικήν· ὥστε κἂν ἔφαγον οἱ αἰχμάλωτοί τινα βρώματα τῶν ἀπηγορευμένων, δοῦλοι ὄντες, δι' ἀπο ρίαν ἑτέρας τροφῆς, τῆς φύσεως τραφήναι βιαζομέ νης, οὐ βαρὺ τοῦτο, ὡς καὶ ἁμάρτημα λογισθῆναι. Ἐκ δὲ τοῦ Εὐαγγελίου ἐχρήσατο τοῖς τοῦ Κυρίου μή μασι τοῖς λέγουσιν, ὅτι, Οὐ τὸ εἰσπορευόμενον και τοῖ τὸν ἄνθρωπον· καὶ ταῦτα δὲ πρὸς τὴν εἰρημένην τείνουσιν ἔννοιαν. Εἶτα καὶ περὶ γυναικῶν φησιν αἰχμαλώτων αἷς οἱ βάρβαροι συνεφθάρησαν. Καὶ δί δωσι γνώμην, ὅτι, εἰ μὲν ὁ πρώην αὐτῶν βίος κατε γνωσμένος ἦν, ὑπόπτους αὐτὰς ποιεῖ ἡ πορνικὴ ἕξις, καὶ ἐν τῷ καιρῷ τῆς αἰχμαλωσίας· καὶ διὰ τοῦτο προχείρως αὐταῖς οὐ συνεύχεσθαι δεῖ, ἀλλὰ μετὰ τὸ δουλεῦσαι δηλαδὴ ἐπιτιμίοις. Ἔξις δ' ἐστὶν, ἡ χρονί σασα συνήθεια, καὶ τῷ χρόνῳ παγιωθεῖσα, ἥτις καὶ φύσει προσέοικεν, ὥστε αἱ μὴν τοιαῦται οὐχ ἥμαρτον βιασθεῖσαι. Εἰ δὲ ὁ πρότερος αὐτῶν βίος σώφρων καὶ ἀνεπίληπτος, δουλωθεῖσαι δὲ καὶ διὰ τῆς αἰχμαλω είας, ἐκ βίας ὑπέμειναν τὴν τῶν βαρβάρων ὕβριν, ἀνέγκλητοί εἰσι. Καὶ παραδείγματι κέχρηται τῇ ἐν τῷ Δευτερονομίῳ θεσμοθεσίᾳ τῇ περὶ τῆς βιασθείσης παρθένου, ἣν ἐν ἐρημίᾳ ὁ βιασάμενος ἔφθειρε, λεγού σῃ· Οὐκ ἔσται τῇ νεάνιδι ἁμάρτημα θανάτου. CANON II. • Gravis est avaritia, nec possunt una epistola • proponi Scripturæ, in quibus non solum prædari fugicndum horrendumque prædicatur, sed plura i etiam concupiscere, et aliena propter turpe lu- • crum attingere: et quicunque est ejusmodi, is est ‹ a Dei Ecclesia abdicatus. In tempore autem in- ‹ cursionis, in tanto luctu tantisque fletibus, ausos • esse aliquos tenipus quod omnibus exitium afle- • rebat, existimare esse sibi lucri tempus, est hominum impiorum et Deo invisorum, et quorum 4 improbitati mihil potest adjici. Unde omnes istius • Δεινή ή πλεονεξία, καὶ οὐκ ἔστι δι' ἐπιστολῆς · μιᾶς παραθέσθαι τὰ θεῖα γράμματα, ἐν οἷς οὐ τὸ • λῃστεύειν μόνον φρικτὸν καὶ φρικώδες καταγγέλλε ο ται, ἀλλὰ καθόλου τὸ πλεονεκτεῖν καὶ ἀλλοτρίων · ἐφάπτεσθαι ἐπὶ αἰσχροκερδείᾳ· καὶ πᾶς τοιοῦτος 4 ἐκκήρυκτος Ἐκκλησίας Θεοῦ. Τὸ δὲ ἐν καιρῷ τῆς • καταδρομῆς, ἐν τοσαύτῃ οιμωγῇ καὶ τοσούτοις θρή · νοὶς τολμῆσαί τινας τὸν καιρὸν τὸν πᾶσιν ὄλεθρον • φέροντα νομίσαι ἑαυτοῖς καιρὸν εἶναι κέρδους, ἀν • θρώπων ἐστὶν ἀσεβῶν καὶ θεοστυγῶν, οὐδὲ ὑπερβο • λὴν ἀτοπίας ἐχόντων. Οθεν ἔδοξε τοὺς τοιούτους

IN EPIST. S GREGORII NEOCESAR. • Εκκηρύξαι, μήποτε ἐφ' ὅλον ἔλθῃ τὸν λαὸν ἡ ὀργὴ As modi abdicare visum est, ne forte in totum popu- · καὶ ἐπ' αὐτοὺς πρῶτον τοὺς προεστῶτας, τοὺς μὴ · ἐπιζητοῦντας. Φοβοῦμαι γὰρ, ὡς ἡ Γραφή λέγει, · μὴ συναπολέσῃ, ἀσεβὴς τὸν δίκαιον. Πορνεία γάρ, · φησί, καὶ πλεονεξία, δι' ὰ ἔρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ • Θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας. Μὴ οὖν για • νεσθε συμμέτοχοι αὐτῶν. Ἦτε γάρ ποτε σκότος, · νῦν δὲ φῶς ἐν Κυρίῳ. Ὡς τέκνα φωτός περιπα · τεῖτε (ὁ γὰρ καρπὸς τοῦ φωτὸς ἐν πάσῃ ἀγαθο • σύνῃ καὶ ἀληθείᾳ), δοκιμάζοντες τί εὐάρεστον «τῷ Κυρίῳ, καὶ μὴ συγκοινωνείτε τοῖς ἔργοις • τοῖς ἀκάρποις τοῦ σκότους, μᾶλλον δὲ καὶ · ἐλέγχετε τὰ γὰρ κρυφῇ γινόμενα ὑπ' αὐτῶν • αἰσχρόν ἐστι καὶ λέγειν. Τὰ δὲ πάντα ἐλεγχό · μενα ὑπὸ τοῦ φωτὸς φανεροῦται. Τοιαῦτα μὲν ὁ • Απόστολος. Ἐὰν δὲ, διὰ τὴν προτέραν πλεονεξίαν «τὴν ἐν τῇ εἰρήνῃ γενομένην δίκην τιννύντες, ἐν αὐτῷ «τῷ καιρῷ τῆς ὀργῆς πάλιν πρὸς τὴν πλεονεξίαν < ἐκτραπῶσί τινες, κερδαίνοντες ἐξ αἵματος καὶ ὀλέ • θρου ἀνθρώπων ἀναστάτων γενομένων ή αἰχμαλώ- • των, πεφονευμένων, τί ἕτερον προσδοκᾶν χρὴ ἢ ὡς • ἐπαγωνιζομένους τῇ πλεονεξίᾳ, ἐπισωρεῦσαι ὀργὴν «καὶ ἑαυτοῖς καὶ παντὶ τῷ λαῷ; ο c lum ira veniat, et in eos prinum qui præsunt, et • non inquirunt. Vereor enim, ut ait Scriptura, ne ● impius Justum una secum perdat '. Fornicatio c enim, inquit, et avaritia, per qua venit ira Dei • in filios inobedientiæ: ne sitis ergo eorum parti - ‹ cipes. Fuistis enim aliquando tenebræ: nunc autem ‹ lux in Domino. Ut filii lucis ambulate (fructus • enim lucis est in omni bonitate,et justitia, et veri- • tate), probantes quod sit Deo acceptum: et ne ‹ communicate infrugiferis operibus tenebrarum, sed ‹ potius etiam redarguite. Quæ enim ab ipsis fiunt • clanculum, turpe est vel dicere. Omnia autem a › luce convicta manifestantur. Ilæc quidem Apo- ‹ stolus. Si autem qui propter priorem plura habendi cupiditatem, quæ in pace fuit, pœnam • dant, in ipso iræ tempore rursus ad avaritiam • convertuntur, lucrifacientes ex sanguine et per- • nicie eversorum hominum, captivorum, interfe- • ctorum; quid aliud exspectandum est, quam ut • avaritia decertantes iram sibi et universo pepula ‹ accumulent? › ΒΑΛΣ. Ἐν τῷ καιρῷ τῆς τῶν βαρβάρων ἐπιδρομῆς, 27 Bats. In tempore incursionis, quidam ex orἤρπασάν τινες τῶν ὀρθοδόξων τὰ τὴν λεηλασίαν δια- thodoris corripuerunt res quæ captivorum depradaφυγόντα τῶν αἰχμαλωτισθέντων πράγματα. Περί tionen efugerunt. De his ergo interrogatus sanctus τούτων οὖν ἐρωτηθεὶς ὁ ἅγιος, φησίν, ὅτι πᾶς πλεον dicit, quod quisquis est avarus, est ab Ecclesia ab νέκτης ἐκκήρυκτος τῆς Ἐκκλησίας ἐστὶν, ἀντὶ τοῦ, dicatus, id est, ejectus et alienus. Dicuntur enim ἀπόβλητος καὶ ἀλλότριος, Αποκηρύσσεσθαι γὰρ λέ- abdicati filii quando propter aliqua crimina ab h2γονται οἱ υἱοὶ ὅταν διά τινα αἰτιάματα ἐκ τῆς γονικῆς reditate paterna alienantur. In tempore autem talis κληρονομίας ἀλλοτριῶνται. Τὸ δὲ ἐν καιρῷ συμφοράς G calamitatis audere aliquem facinus ejusmoli, et τοιαύτης τολμῆσαί τινα τοιοῦτόν τι κακόν, καὶ λογί- existimare aliorum calamitatem esse sui lucri ocσασθαι κέρδους ἀφορμὴν τὴν τῶν ἀδελφῶν συμφοράν, casionem, est impiorum hominum et Deo invisorum ἔργον ἐστὶν ἀνθρώπων ἀσεβῶν καὶ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ μι- et qui omnem improbitatem superant. Unde visum σουμένων, καὶ πάσης ἀτοπίας ἐπέκεινα. Όθεν έδοξε est eos abdicare, pro eo quod est, aperte Ecclesia τοὺς τοιούτους ἐκκηρύξαι ἀντὶ τοῦ, φανερῶς ἐκδιώξαι expelliere, et a Adelium multitudine separare: no τῆς Ἐκκλησίας, καὶ χωρίσαι τοῦ πληρώματος τῶν propter ipsos Dei ira in oinnes veniat, et ante alios πιστῶν· ἵνα μὴ δι' αὐτοὺς ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἔλθῃ ἐπὶ in eos qui præsunt, qui ejusmodi homines non inπάντας, καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ἐπὶ τοὺς προεστῶτας, μὴ quirunt et examinant. Deinde subjungit etiam testiἐπιζητοῦντας καὶ ἐξετάζοντας τους τοιούτους. Εἶτο monia Scripturæ, et circa fuem infert: Si qui auἐπάγει καὶ Γραφικές μαρτυρίας, καὶ περὶ τὸ τέλος tem propter suam avaritiam, quæ fuit tempore ἐπιφέρει· Εἰ δέ τινες διὰ πλεονεξίαν γενομένην παρ' pacis, puniti, in barbarorum iterum incursione αὐτῶν κατὰ τὸν τῆς εἰρήνης καιρὸν κολασθέντες, πά- eadem peccaverint, ii, inquit, non solum Dei iram λιν καὶ εἰς τὴν τῶν βαρβάρων ἔφοδον τὰ αὐτὰ ἤμαρ- in se attrahunt, sed etiam adversus omnnen popτον, οἱ τοιοῦτοι, φησίν, οὐ μόνον καθ' ἑαυτῶν τὴν Dlum. Hæc cum ita se habeant, nota ex hac praesenti ὀργὴν τοῦ Θεοῦ ἐφέλκουσιν, ἀλλὰ καὶ κατὰ παντὸς epistola, quod episcopis permittitur avarorum plaτοῦ λαοῦ. Τούτων οὕτως ἐχόντων σημείωσαι, ὅτι raque habendi cupidorum potentiam poenis impoκαὶ ἀπὸ τῆς παρούσης επιστολῆς ἐφεῖται τοῖς ἐπι- sitis coercere: et eos quidem, qui, quæ ex captiσκόποις τὰς τῶν πλεονεκτῶν δυναστείας αναστέλλειν vitate relicta sunt fidelibus, rapiunt, magnis cccleδιὰ ἐπιτιμίων· καὶ τοὺς μὲν ἁρπάζοντας τὰ ἀπὸ τῆς siasticis animadversionibus castigare; qui non sunt αἰχμαλωσίας περιλειφθέντα πράγματα τῶν ὀρθοδόξων· aulem ejusmodi rapaces, mediocriter punire. διὰ μεγάλων ἐκκλησιαστικών σωφρονίζειν κολάσεων· Quamobrem ex his de hujusmodi causis laicos τοὺς δὲ μὴ τοιούτους άρπαγας μετριωτέρως ἐπιτιμάν· quoque episcopi rite judicet. Quomodo enim eus ὥστε ἀπὸ τοιούτων περὶ τοιούτων ὑποθέσεων καὶ punient, si non prius veritus apparuerit? Propter λαϊκοὺς ἐνδυνάμως ἵνα δικάσωσιν οἱ ἐπίσκοποι. Πώς avaritiam autcm a fidelium communione aliquem ahγὰρ ἐπιτιμήσουσι τούτους τῆς ἀληθείας μὴ ἀναφα- dicari, magnum est, et væ avaris! Lex vero civilie, νείσης πρότερον; Τὸ δὲ διὰ πλεονεξίαν ἀποκηρύσσε- eum qui rapit ex incendio vel ex ruina ædium, ' Gen. xvm, 23, 25. Ephes, v, 5-13.

καὶ οὐαὶ τοῖς πλεονεκτοῦσιν. Ο μέντοι πολιτικός να μος τὸν ἁρπάζοντα ἀπὸ ἐμπρησμοῦ ἢ καταπεσούσης οἰκίας εἴσω μὲν ἐνιαυτοῦ εἰς τὸ τετραπλοῦν κατάδι κάζει· μετὰ δὲ τὸν ἐνιαυτὸν εἰς τὸ ἁπλοῦν. Καὶ ἀνάγνωθι τὸ πρῶτον κεφάλ. τοῦ κ' τίτλου τους βιβλίου. Παρομοίως δὲ κολάζονται κατὰ τὴν χρηματικὴν τοι intra annum quidem in quadruplum condemnal: σθαί τινα ἐκ τῆς κοινωνίας τῶν πιστῶν μέγα ἐστί, þost annum autem in simplum. Et lege primum cap. tit. 20 lib. Lx Similiter autem puniuntur in nena pecuniaria, qui ab expugnata domo rapiunt. Dicit enim secundum thema cap. 3 ejusdem tituli et libri hzc.expresse: Si a domu vel vico qui oppugnatur reptumn quid fuerit, legi locus est. τὴν καὶ οἱ ἀπὸ οἰκίας καταπολεμηθείσης ἁρπάζοντες. Φησὶ γὰρ τὸ δεύτερον θέμα τοῦ γ' κεφάλι τοῦ αὐτοῦ τίτλου καὶ βιβλίου ταῦτα ῥητῶς· Κἂν ἀπὸ οικίας ή κώμης καταπολεμουμένης αρπαγῇ τι, χώρα τῷ νόμῳ, ZONAR. Qua tempestate in martyres populatio ΖΩΝΑΡ. Ἐν τῷ καιρῷ τῆς τῶν μαρτύρων λεηλα exercebatur, nonnulli ex iis qui cfugerant, capti- σίας, τινὲς τῶν διαφυγόντων ἐπῆλθον ταῖς οἰκίαις τῶν vorum invasere donans, quæque a barbaris relicta αἰχμαλωτισθέντων, καὶ ἤρπασαν τὰ παρὰ τῶν βαρβά fuerant, diripuere. Dé bis itaque rogatus hic ma- ρων καταλειφθέντα. Περὶ τούτων οὖν ἐρωτηθεὶς ὁ Enus Pater, omnem avaritiam asserit divinis literis μέγας οὗτος Πατήρ, φησίν, ὅτι πᾶσα πλεονεξία τῇ interdictam, nec feri posse ut quæcunque sacra θείᾳ Γραφῇ ἀπηγόρευται, καὶ οὐ δυνατὸν ἐν μιᾷ ἐπιpagina de avaritia disserunt, una epistola compre- στολή περιλαβεῖν ὅσα περὶ πλεονεξίας ή Γραφή διέξ Pendantur. Breviter autem ait avarum quemlibet εισι· συντόμως δέ φησιν, ὅτι πᾶς πλεονέκτης ἐκχή. esse ab Ecclesia abdicatum, hoc est, ejectum et a- ρυκτος τῆς Ἐκκλησίας ἐστίν· ἀντὶ τοῦ, ἀπόβλητος lienum. Abdicari uamque dicuntur alii, cum ob alim καὶ ἀλλότριος. Αποκηρύσσεσθαι γὰρ λέγονται οι νέοι, wod crimen a paterna hereditate ejiciantur, omni- όταν δι' αἰτίαμα τῆς γονικής κληρονομίας ἐκβάλλων que cognationis jure privati censentur. Porro cala- ται, καὶ ἀλλοτριῶνται τῆς συγγενείας. Τὸ δὲ, ἐν καιρῷ mitatis tempore, cum in luctu homines versaren- συμφοράς, όταν έθρήνουν οἱ ἄνθρωποι, οἱ μὲν αἰχμα tur, alii quidem captivi ipsiunet facti, alii vero ob λωτισθέντες, οἱ δὲ διὰ τοὺς οἰκείους εἰς δουλείαν ἀγα cousanguineos in servitutem abductos, alii deuique. μένους, οἱ δὲ διὰ τὴν στέρησιν πραγμάτων· τολμῆσαι ub rerum suarum jacturam; ausos fuisse quosdam τινας τὸν τοιοῦτον καιρὸν λογίσασθαι κέρδους καιρόν, «jusmodi tempus, lucri sibi occasionem ducere, ho- ἀσεβῶν ἐστιν ἀνθρώπων καὶ θεοστυγών, ήγουν ὑπὸ minum est impiorum, et Deo invisorum, sive Deo Θεοῦ μισουμένων καὶ πάσης ἀτοπίας ἐπέκεινα. Ὅθεν exocorum, quodque omnem superat pravitatem. έδοξε τοὺς τοιούτους ἐκκηρύξαι, ἀντὶ τοῦ, φανερῶς Placuit itaque ejusmodi homines abdicare, id est, ἐκδιώξαι τῆς Ἐκκλησίας, καὶ χωρίσαι τοῦ πληρώμα palam extrudere ab Ecclesia, atque a fidelium miul- τος τῶν πιστῶν, ἵνα μὴ δι' αὐτοὺς ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ Litudine segregare, ne propter ipsos ira Dei in omniies Ελθῃ ἐπὶ πάντας, καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ἐπὶ τοὺς προς olescendat, præcipueque in eos qui presunt, nec in στῶτας, μὴ ἐπιζητοῦντας καὶ ἐξετάζοντας τοὺς τοιού ejusmodi· homines inquirunt, aut vindicant. Mox τους. Καὶ Γραφικάς μαρτυρίας παράγει, εἶτα ἐπάγει· Scripturae testimonia profert, additque. Si qui ob ὅτι, Ἐάν τινες, διὰ πλεονεξίαν προλαβοῦσαν, καὶ exacti temporis avaritiam, et quam ante incursio- πρὸ τῆς τῶν βαρβάρων ἐπιδρομής γενομένην, δίκην rem barbarorum exercuerunt, poenas persolventes, τιννύντες, οὐ μόνον οὐκ ἐσωφρονίσθησαν (τοῦτο δὲ non modo non resipuerunt (hoc vero duplicem sen· διττὴν ἔννοιαν ὑποβάλλει ἡ γὰρ δίκην τωννύντες sum admittit, aut enim penas persolventes intelli- λέγει ἀντὶ τοῦ, τιμωρούμενοι παρὰ τοῦ Θεοῦ, διὰ kit ob supplicium a Deo infictum, qui ad vindicaa- ἀδικίας προλαβούσας τοὺς βαρβάρους εἰς τιμωρίαν dum superioris temporis injuriam immiserit barbe- κινήσαντος· ἡ δίκην τιννύντες ἀντὶ τοῦ, δι' ἐπιτιτης, aut solventes panas, hoc est, episcopalibns μημάτων ἐπισκόπων κολαζόμενοι διὰ προλαβούσας mulctis ob superiorem avaritiam castigati minime˙ πλεονεξίας οὐκ ἐσωφρονίσθησαν)· ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ rsipuerunt), quin potius ipsomet tempore 28 divi- καιρῷ τῆς ὀργῆς τοῦ Θεοῦ, δι᾽ ἦν ἐπῆλθον οἱ βάρβα nue iracundia, ob quam irruere barbari, ipsi se ad ave- ρος, αὐτῆς εἰς πλεονεξίαν ἐκτραπῶσι κερδαίνοντες ἐξ ritiam converterunt, lucrum sibi comparantes ex αίματος ὀλέθρου ἀνθρώπων ἀναστάτων γενομένων, ἢ sanguine, et pernicie hominum quorum eversae for- αἰχμαλώτων πεφονευμένων· τὸ δὲ ἐξ αἵματος κερ tunæ sunt, vel captivorum qui sunt interfecti; ut δαίνοντες ἑρμηνεύων, επήγαγε τὰ ἑξῆς· "Η γὰρ, autem illud explicaret, luerum sibi comparantes ex φησὶν, ἀνθρώπων εἰς αἰχμαλωσίαν ἀπαγομένων, όπερ sanguine, subjecit quæ mox sequuntur: Vel euim, ὄλεθρός ἐστιν, ἢ ἀναιρεθέντων ἀνθρώπων πράγματα inquit, hominum qui in servitutem abducti sunt, διαρπάζουσι· τί ἄλλο χρὴ ἐλπίζειν, ἢ διὰ τὴν πλεον quod est pernicies, vel interfectorum hominum bons εξίαν ἐπισωρεῦσαι ὀργὴν ἑαυτοῖς καὶ παντὶ τῷ λαῷ, diripiunt: quid aliud sperandum est, nisi propter ἤγουν ἑλκύσαι τὴν τοῦ Θεοῦ ἐφ' ἑαυτοὺς καὶ ἐπὶ τὸν avaritiam, sibi ipsis ac universo populo iram accu- λαόν; Καὶ ἐξ ἱστορίας δὲ παλαιᾶς ὑπόδειγμα παραmulare, hoc est, sibi ipsis et populo Dei iracundiam τίθησιν, ὅτι ἑνὸς ἁμαρτήσαντος πολλοὶ ἐκολάσθησαν. conciliare? Atque exemplum ex antiqua historia adducit, in quo ob unius peccatum plures supplicio -affecti sunt. CANON II, ‹ Annon ecce Achar Zare filius ' in eo quod • Οὐκ ίδου Αχαρ ὁ Ζαρά πλημμελείς επλημμέ 1 Ius. vil.

IN EPIST. S. GREGORII NEOC.ESAR. ε λησε, από τοῦ ἀναθέματος, καὶ ἐπὶ πᾶσαν συν-. dedicatum erat, peccavit: ct in omnem Israel • αγωγήν Ἰσραὴλ ἐγενήθη ἡ ὀργή; Καὶ εἰς μόν · νος οὗτος ήμαρτε, μὴ μόνος ἀπέθανεν ἐν τῇ ἁμαρ · τίᾳ αὐτοῦ. Ἡμῖν δὲ πᾶν τὸ μὴ ἡμέτερον, άλλα • ἀλλότριον, τῷ καιρῷ τούτῳ κέρδος, ἀνάθεμα ενο • μίσθαι προσήκει. Κἀκεῖνος μὲν γὰρ ὁ ᾿Αχαρ ἐκ • τῆς προνομῆς ἔλαβε· καὶ αὐτοὶ νῦν ἐκ προνομῆς· · κἀκεῖνος μὲν τὰ τῶν πολεμίων, οἱ δὲ νῦν τὰ τῶν • ἀδελφῶν, κερδαίνοντες ολέθριον κέρδος. ο ● synagogam ira pervenit? Atque hic unus solus • peccavit, sed non solus in suo peccato est mo! – • wus. Nobis autem quidquid non nostrum, sed c alienum est, hoc tempore lucrum, Deo dedics - • tum esse existimandum est. Nam et ille quidem • Achar ex præda accepit, et ipsi nunc ex præ:da • accipiunt. Ac ille quidem, ea quæ erant hostium: • qui vero nunc sunt, ea quæ sunt fratrum, pernicioso ‹ lucro lucrifacientes. › ΒΑΛΣ. Εἰπὼν ὁ ἅγιος ἀποκηρύττεσθαι ἐκ τῶν πιστῶν τοὺς ἁρπάσαντας τὰ τοῖς αἰχμαλωτισθεῖσι διαφέροντα, καὶ ἀπὸ τῆς βαρβαρικής λεηλασίας περ ρ:λειφθέντα, καὶ ὅτι διὰ τοὺς οὕτω πολλάκις πταί σαντας καὶ μὴ διορθωθέντας, καὶ εἰς τὸν λαὸν ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἐπισωρευθῇ, ἐπιφέρει προς κατασκευήν τούτων τὴν ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ γε γραμμένην ἱστορίαν περὶ τοῦ ᾿Αχαρ. Ιστορεῖται γὰρ ὡς τοῦ Ἰησοῦ ἐπαγγειλαμένου ἀνατεθειμένα εἶναι τῷ Θεῷ πάντα τὰ ἀπὸ τῆς Ἱεριχοῦντος σκυλευθησό μενα, ὁ ᾿Αχαρ μετὰ τὴν ἅλωσιν τῆς πόλεως Ἱεριχοῦντος, γλῶτταν χρυσῆν καὶ ὑφασμά τι ὑφελόμενος, κατέχωσεν αὐτὰ ἐν τῇ σκηνῇ αὐτοῦ. Όργι σθέντος δὲ τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦτο, ἡττήθησαν ἐν τῷ πολέμῳ οἱ Ἰσραηλῖται. Ὅτι δὲ ἄδηλος ἦν ἡ αἰτία τῆς ὀργῆς τοῦ Θεοῦ, γέγονε κλῆρος, καὶ ἔπεσεν ἐπὶ τὸν ᾿Αχαρ. Κἀκεῖνος, ἀνακρινόμενο;, ὡμολόγησε τὸ κλέμμα καὶ τὰ κλαπέντα προσήνεγκε· καὶ ἐλιθοδο λήθη αὐτός τε καὶ πάντες οἱ περὶ αὐτὸν, καὶ τὰ ζώα, καὶ πᾶσα ἡ ὑποσκευὴ αὐτοῦ. Καί φησιν, Ἰδοὺ εἷς ἔμαρτε, καὶ ὑφείλετο ἀπὸ τοῦ ἀναθέματος τῷ Θεῷ, καὶ διὰ τὴν ἁμαρτίαν ἐκείνου ἀπώλοντο ἐν τῷ πολέμῳ πολλοὶ ἐκ τῆς συναγωγῆς τῶν Ἰσραηλιτῶν· καὶ αὖθις ἡ ἐκδίκησις γέγονεν οὐκ εἰς ἐκεῖνον μόνον, ἀλλὰ καὶ εἰς πάντας τοὺς ἐκείνου. Πρὸς δὲ τὸν ἴσως εἰπόντα διαφορὰν εἶναι τῶν ἀνατεθειμένων τῷ Θεῷ καὶ τῶν διαφερόντων ἰδιώταις, ἀντικαθίσταται ὁ ἄγιος, καὶ κατασκευάζει χείρονα ἐκείνης τῆς πλεονεξίας εἶναι τὴν παροῦσαν ἀρπαγήν ὅτι τε τὰ ἐν τῷ καιρῷ τῆς λεηλασίας τῶν βαρβάρων περιλειφθέντα πράγματα τῶν ἀδελφῶν, ὡς ἀνατεθειμένα τῷ Θεῷ λογίζονται· καὶ ὅτι κἂν ἰσότητα ἔχωσι τὰ παρὰ τῶν ᾿Αχαρ ἀποσυληθέντα καὶ τὰ παρὰ τούτων άρπαγέντα, διὰ τὸ ἐκ προνομῆς ἤτοι αἰχμαλωσίας καὶ ἀμφότερα ἀποκερδανθῆναι, ἀλλ᾽ ἡ ἐκ τούτων αἰτία μείζων ἐστίν. Ὁ μὲν γὰρ ᾿Αχαρ τῶν πολεμίων ύφεί λετο· οἱ δὲ νῦν πλεονεκτήσαντες τὰ τῶν ἀδελφῶν Έρπαζον, τὴν συμφοράν τούτων κέρδος ολέθριον ήγησάμενοι. Σημείωσαι τὰ παρόντα διὰ τοὺς ἁρπάζοντας τὰ τῶν Ἐκκλησιῶν καὶ τὰ τῶν μοναστηρίων, καὶ ἁπλῶς διὰ τοὺς ἰδιουμένους πάντα τὰ ἀνατεθειμένα τῷ Θεῷ. BALS. Cum dixisset sanctus a fidelibus abdicari eos qui rapiunt quæ ad captivos pertinent, et ex barbarica præda relicta fuerunt; et quod propter eos qui sic sæpe lapsi ct minime correpti sunt, in populum quoque ira Dei accumulata sit; ad eorum confirmationen inducit Achar bistoriam in libro Jesu Nave descriptam. Narrat enim quod cum Jesus pronuntiasset omnia Duo esse dedicata spolia, que ex Jericho capta essent, Achar posuquam urbs Je - richo capta esset, aurea lingua et aliqua veste surrepta, ea infodit in suo tentorio. Cum autem Deus propterea succensuisset, in eo bello Israelite victi sunt. Quia autem non manifesta erat iræ Dei causa, missa est sors, et cecidit super Achar. Illa autem interrogatus, furtum confessus est, et quæ surrepla sunt, protulit; et lapidibus obrutus est ipse, et omnes sui, et animalia, et tota ejus supellex. Et dicit: Ecce unus peccavit, et ex eo quod Deo dedicatum est, sustulit; et propter illius peccatum, multi perierunt in bello, ex synagoga seu coetu Israelitarum: et rursus ultio facta est, non in illum solum, sed in omnes suos. Eis autem qui forte dixerant, esse differentiam corum quæ Deo dedicata fuerant, et eorum quæ ad privatos aliquos pertinent, resisit sanctus; et ostendit hanc rapinam esse illa avaritia deteriorem: et quod eo tempore quo prædæ ab hostibus agantur, res fratrum relicta, tanquani Deo dedicate reputantur: et quod, quamvis æqua - litatem habeant, quæ åb Achar direpta fuere, et quæ ab eis rapta sunt, propterea quod et utraque ex prædatione vel captivitate comparata sunt; corum tamen culpa major est. Achar enim res hostiam abstulit: ii autem quos plura habendi libido nunc invasit, bona fratrum rapuerunt; corunt calamitatem, lucrum perniciosum rati. Nota prascntem canonem propter eos qui res Ecclesiařum et monasteriorum rapiunt, et, ut semel dicam, prupter eos qui quæ sunt Deo dedicata, tanquam propria viudicant. ΖΩΝΑΡ. Ἐν τῇ βίδαῳ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ γέγρασται, ὅτι πολιορκῶν ὁ Ἰησοῦς οὗτος τὴν Ἱεριχώ, πάντα τὰ ἐν αὐτῇ ἀνάθεμα ἐπηγγείλατο είναι Θεῷ. Ἑαλωκυίας δὲ τῆς πόλεως, ὁ ᾿Αχαρ, χρυσόν και τι ύφασμα ἀφελόμενος, κατέχωσεν αὐτὰ ἐν τῇ σκηνῇ αὐτοῦ. Οργισθέντος δὲ τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦτο, ἡττήθη σαν μετὰ ταῦτα ἐν πολέμῳ οἱ Ἰσραηλῖται, καὶ ἔπεσοι πολλοί. Ζητουμένου δὲ αἰτίου τῆς τοῦ Θεοῦ όρο ZUNAR. Scriptum est in libro Jesu Nave, quod cum obsideret Jesus Jericho, quæcunque in illa erant, Deo dedicata pronuntiavit. Expugnata autemn urbe, Achar sublato auro ac quodam indumento, illa in suo tabernaculo defodit. Quam ob causam irato Deo, victi sunt in bello post hæc Israelitæ, multique cecidere. Porro cum divinæ iracundiæ causa gererctur. missis sortibus Achar est Jesignatus: ac

is quæstione habita furtum confessus est, eaque quæ γῆς, ὁ κλῆρος ἐπὶ τοῦ ᾿Αχαρ ἔπεσε· κἀκεῖνος ἀνακρινό furatus fuerat protulit, ipseque cum uxore et liberis, cjusque tabernaculum, et jumenta 29 lapilibus obrula sunt. Ecce igitur, inquit, unus peccavit, perieruntque in bello Israelitæ multi, ac illi omnes. Amplificat porro hic magnus Pater illius temporis avaritiam, ae utrumque comparans, crimen hoe gravius quam quod ab Achar aðmissum est demonstrat. Ex præda siquidem, inquit, Achar ca sustulit quæ furatus est, ac isti pariter ex præda: cæterum ille res hostium rapuit, hi vero fratrum; quod gravius malum cffcit. Infert dein le, quippe dicentibus quibusdam se hæc invenisse projecta, cum nemo forte illa sibi assereret, neque quorum essent novisse; ac ipsis quæ in Deuteronomio et Exodo habentur opponit, ac dicit; cis qui ejusmodi lquebantur sic ait Pater: CANON IV. • Nemo seipsum seducat, neque tanquam inve- • nerit: neque enim fas est ei qui invenit lucrifa- ‹ ccre. Dixit enim Deuteronomium: Viso fratris ‹ tui ritulo, et ove errante in via, ea ne despexeris, sed ‹ ea restitutione restitues fratri tuo. Sin autem fra- ‹ ter tuus ad te non approximet, neque ipsum noreris, ‹ coges ea et apud te erunt, donec ea frater tuus ‹ quæsierit, et reddes ea; et sic facies de ejus a.ino, ‹ et sic facies de ejus veste; et sic facies post omnem • perditionem fratris, quacunque ipsi perierint, α ‹ tu ea inveneris'. Ilæc Deuteronomium. In Exodo μενος ώμολόγησε το κλέμμα, καὶ τὰ κλαπέντα προσήνεγκε· καὶ ἐλιθοβολήθη αὐτὸς καὶ ἡ γυνή, καὶ οἱ παῖδες αὐτοῦ, καὶ ἡ σκηνή, καὶ τὰ ζῶα. Ἰδοὺ οὖν, φησί, εἷς ἥμαρτε, καὶ ἀπώλοντο ἐν τῷ πολέμῳ Ἰσραηλῖται πολλοί· οἱ ἐκεῖνοι πάντες. Εἶτα καὶ ἐξαι pɛɛ μέγας οὗτος Πατὴρ τὴν τότε πλεονεξίαν· καὶ χείρονα είναι κατασκευάζει ἁμαρτίαν παρὰ τὴν τοῦ Αχαρ, συγκρίνων άμφω. Καὶ γὰρ ὁ ᾿Αχαρ, φησίν, ἐκ προνομῆς ἔλαβεν ἃ ὑφείλετο, καὶ οὗτοι ὁμοίως ἐκ προνομῆς· ἀλλ᾽ ἐκεῖνος μὲν τὰ τῶν πολεμίων έλαδεν, οὗτοι δὲ τὰ τῶν ἀδελφῶν· ὅπερ μεῖζον ποιεῖ τὸ κακόν. Εἶτα ἐπιφέρει, ως τινων λεγόντων ὅτι Εύρομεν ταῦτα ἐῤῥιμμένα τυχόν, μή τινος ἀντιποιουμένου αὐτ τῶν, καὶ οὐδὲ ᾔδειμεν τίνων ἦσαν, καὶ ἀντιτίθησιν αὖ τοῖς τὰ τοῦ Δευτερονομίου καὶ τὰ τῆς Ἐξόδου καί φησιν πρὸς τοὺς λέγοντας τὰ εἰρημένα φησὶν ὁ Πατήρ • Μηδεὶς ἐξαπατάτω ἑαυτὸν, μήτε ὡς εὑρών· ούτε · γὰρ εὑρόντα κερδαίνειν ἔξεστι. Φησὶ γὰρ τὸ Δευτε • ρονόμιον· Μὴ, ἰδὼν τὸν μόσχον τοῦ ἀδελφοῦ σου · καὶ τὸ πρόβατον πλανώμενα ἐν τῇ ὁδῷ, πε 4 ρίίδης αὐτά, ἀποστροφῇ ἀποστρέψεις αὐτὰ τῷ · ἀδελφῷ σου. Ἐὰν δὲ μὴ ἐγγίζῃ ὁ ἀδελφός «σου πρὸς σέ, μηδὲ ἐπίστασαι αὐτὸν, συν • άξεις αὐτὰ, καὶ ἔσται μετὰ σοῦ, ἕως ἂν έχε ζητήσῃ αὐτὰ ὁ ἀδελφός σου, καὶ ἀποδώσεις 4 αὐτά. Καὶ οὕτω ποιήσεις τὸν ὄνον αὐτοῦ, καὶ • οὕτω ποιήσεις τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ, καὶ οὕτω ποιή • aulem, non solum si quis res fratris, sed etiam C4 σεις μετὰ πᾶσαν ἀπώλειαν τοῦ ἀδελφοῦ • inimici invenerit, Restitutione, inquit, restitues ‹ ipsa domui domini ipsorum 2. Si autem ab eo ‹ qui in pace et in otio delicate vitam transfigit, 4 nec de suis est sollicitus, sive frater sit, sive ini- ‹ micus, non licet lucrari; quanto magis ab co qui • rebus adversis premitur, et hostes fugit, et ne- • cessitate coactus propria relinquit? › BALS. Est verisimile dixisse aliquos se uon rapuisse res fratrum suorum captivorum: sed eas, inquiebant, disjectas invenimus, ncc sciebamus cujusnam erant, et propterea nulla in nos cadit reprehensio. Adversas eos ergo opponit sanctus Deuteronomium et Exodum: et dicit, quod etiamsi aliquis disjectas neglectuique habitas eo tempore res invenerit, ipsarum autem dominum ignoraverit, ne sic quidem eas lucrari permittitur. Debet enim eas servare, donec earum dominus illas cognoverit et quæsierit. Deinde infert, quod si lege Mosaica nulli licet, ea quæ ad alios pertinent, tanquam sua sibi propria ascribere, sive ii sint amici, sive inimici, etiamsi tempore pacis neglectui habita sint, sed cogitur ea dominis ipsorum restituere, quamvis luxuriose et delicate vivant, nec proprias res invenire • Deut. xxii, 1, 3. • Exod. xx 11, 4. «σου, ὅσα ἂν ἀπόληται παρ' αὐτοῦ, καὶ εὑρή 4 σῃς αὐτά. Ταῦτα τὸ Δευτερονόμιον. Ἐν δὲ τῇ • Εξόδῳ, οὐ μόνον ἐὰν τὰ τοῦ ἀδελφοῦ τις εὔρα, • ἀλλὰ καὶ ἐχθροῦ, Ἀποστροφή, φησίν, ἀποστρέ · ψεις αὐτὰ εἰς τὸν οἶκον τοῦ κυρίου αὐτῶν. Ε! • δὲ ἐν εἰρήνῃ ῥᾳθυμοῦντος καὶ τρυφῶντος καὶ τῶν · ἰδίων ἀμελοῦντος ἀδελφοῦ ἢ ἐχθροῦ, κερδάναι οὐκ • Εξεστιν, πόσῳ μᾶλλον δυστυχοῦντος καὶ πολεμίους • φεύγοντος, καὶ κατὰ ἀνάγκην τὰ ἴδια ἐγκαταλι- • πόντος: ΒΑΛΣ. Εἰκὸς ἦν εἰπεῖν τινάς ὅτι οὐχ ἡρπάσαμεν τὰ τῶν αἰχμαλωτισθέντων ἀδελφῶν, ἀλλ᾽ εύρομεν αὐτὰ ἐξῥιμμένα, καὶ οὐκ ᾔδειμεν τίνων ἦσαν, καὶ διὰ τοῦτο ἀκαταιτίατοι νομιζόμεθα. Πρὸς γοῦν τούτους ἀντιτίθησιν ὁ ἅγιος τὰ τοῦ Δευτερονομίου καὶ τὰ τῆς Ἐξή δου, καί φησιν, ὡς κἂν ἐῤῥιμμένα καὶ ἀνεπιμέλητα καὶ ἐν καιρῷ τοιούτῳ εὑρήσῃ τις πράγματα, ἀγνοῇ δὲ καὶ τὸν δεσπότην αὐτῶν, οὐδὲ οὕτως ἐκχωρείται κερδᾶναι αὐτά. Χρεωστεῖ γὰρ φυλάξαι αὐτὰ ἕως ἂν ὁ κύριος αὐτῶν γνῷ καὶ ζητήσῃ αὐτά. Εἶτα προσεπ ἄγει ὅτι, ἐὰν κατὰ τὴν Μωσαϊκὴν νομοθεσίαν οὐκ ἔξεστί τινι ἰδιοῦσθαι τὰ ἑτέροις ἀνήκοντα πράγματα, κἂν φίλοι ὦσιν οὗτοι, κἂν ἐχθροὶ, κἂν ἀνεπιμέλητα ὦσι, καὶ ταῦτα ἐν καιρῷ εἰρήνης, ἀλλὰ ἀναγκάζεται ἀποκαθιστᾶν αὐτὰ πρὸς τοὺς δεσπότας τούτων καὶ τρυφῶντας, καὶ μηδὲ ἐπιστρεφομένου; τῆς τῶν ἰδίων (32') Καί ψησιν· πρὸς τούς. Forte legendum: καὶ πρὸς τούς. Ι.πιτ. PATROL Μετά τα LAN, κατά πατα: ἀπώλειαν.

IN EPIST. S. GREGORII NEOCESAR. εὑρέσεως· πόσῳ μᾶλλον ὀφείλει ὁ εὐρὼν ἀδελφοῦ curent: quanto magis debet is qui res invenit fra tris adversa fortuna ulentis, et in captivitatem ali ducti, vel barbaros fugientis, et qui in tanta necessitale sua neglecta reliquit, eas tam infortunato homini restituere? Atque hæc quidem sanctus describit: et docet deinceps quomodo puniri debeant, et qui res cas rapuerunt, et qui non rapuerunt, sed invenerunt, et qui postquam invenerunt eas non restituerunt. Las autem civilis hæc expresse dicit in themate 5, cap. 43, tit. 12, lib. Lx: Qui rem alienam abjectam accipit, ut eam lucretur, etiamsi ignorat cujus sit, est furti actioni obnoxius: nisi forte dominus cam ita reliquerit, ut cujus nullam curam gerat. Tune enim etiamsi ut ea furans ceperit, quoniam ipsius esse desiit, furti non tenetur. Non enim fit furtum, nisi sit cui furtum dial. Si autem quod non est pro derelicto habitum, pro derelicto esse habitum existimavit, non est fur; si autem nec pro derelictu habebatur, nec pro derelicto haberi existimavit, accepitautem ut domino invento redderet, actione furti non tenetur, etiamsi 30 pro inventione pretium acceperit. Similiter et 61 cap., 5 tit., L lib. sic habet: Si quis absentis rem vacantem detinuisset, non tenebatur olim vel interdiclo de vi, vel interdicto, Quod vi aut clam, nisi uliquerei viudicatione, quatenus absens erat dominus. Nos ergo volumus cum ut qui sit possessor, generali de vi interdicto teneri. Est euim ridiculum dicere quod proprium existimabant id quod est alienum: quemadmodum et de furti in duplum actione diximus, quod qui praeter δυστυχοῦντος καὶ αἰχμαλωτισθέντος ἢ καὶ φεύγοντος τους βαρβάρους, πράγματα, καὶ κατὰ τοσαύτην ἀνάγκην ἀτημέλητα καταλιπόντος τὰ οἰκεῖα, ἀπο καθιστῶν αὐτὰ πρὸς τὸ μέρος τοῦ οὕτω δυσπραγοῦντος ἀνθρώπου; Καὶ ὁ μὲν ἅγιος ταῦτα ἐ0€ σπισε· καὶ ἐφεξῆς διδάσκει πῶς ὀφείλουσιν ἐπιτιμᾶσθαι οἵ τε ἁρπάσαντες τὰ τοιαῦτα πράγματα, καὶ οἱ μὴ ἁρπάζοντες, ἀλλὰ εὑρόντες· πρὸς δὲ καὶ οἱ μετὰ τὴν εὕρεσιν μὴ ἀποκαθιστῶντες αὐτά. Ο δὲ πολιτικὸς νόμος φησὶν ἐν θέματι σ', τοῦ μγ' κεφαλαίου, τοῦ ιβ' τίτλου, τοῦ ξ' βιβλίου, ταῦτα ῥητῶς· Ὁ τὸ ἀλλότριον πρᾶγμα ἐξβιμμένον λαμβάνων ἐπὶ τῷ κερδάναι, κἂν ἀγνοῇ τίνος ἐστὶν, ὑπόκειται τῇ περὶ κλοπῆς ἀγωγῇ· εἰ μὴ ἄρα ἀπρονόητον ὁ δεσπότης εἴασεν αὐτό· τότε γὰρ κἂν ὡς κλέπτων αὐτὸ ἔλαβεν, ἐπειδὴ ἐπαύσατο αὐτοῦ εἶναι, οὐχ ὑπό κειται. Κλοπὴ γὰρ οὐ γίνεται μὴ ὄντος τοῦ κλοπήν ὑφισταμένου. Εἰ δὲ τὸ μὴ ἐν ἀπρονόητον ενόμισεν ἀπρονόητον, οὐκ ἔστι κλέπτης· εἰ δὲ μὴ ἦν ἀπρονόητον, μήτε ἐνόμισεν, ἔλαβε δὲ, ἐπὶ τῷ δοῦναι τῷ εὑρισκομένῳ δεσπότῃ, οὐχ ὑπόκειται τῇ περὶ κλοπῆς ἀγωγῇ, κἂν εύρετρα λάβῃ. Ὡσαύτως καὶ τὸ ξα κεφ. τοῦ γ' τίτλου τοῦ ν βιβλίου οὕτω διαλαμβάνει Εάν τις ἀπόντος πράγμα κατέσχε σχολάζον, οὐκ ἐνήγετο τὸ παλαιὸν ἢ τῷ περὶ βίας παραγγέλματι, ή τῷ, Οπερ βίᾳ ἡ λάθρα, εἰ μὴ ἅμα τῇ τὰ ἴδια ἐκδικούσῃ ἀγωγῇ, ἐν ᾧ δεσπότης ἦν ὁ ἀπών. Ἡμεῖς οὖν, ὡς νομέα ὄντα, βουλόμεθα κρατεῖσθαι τῷ περὶ βίας γενικῷ παραγγέλματι· γελοῖον γάρ ἐστι τὸ λέγειν, ὅτι ἐνόμιζον ἴδιον τὸ ἀλλότριον· ὥσπερ οὖν καὶ ἐπὶ domini sententiam ac voluntaten contrectat. furtim τῆς περὶ κλοπῆς εἰς τὸ διπλάσιον ἀγωγῆς εἶπομεν, ὅτι ὁ παρὰ γνώμην τοῦ δεσπότου ψηλαφών κλοπήν ἁμαρτάνει. Ταῦτα δέ φαμεν, ἐὰν μὴ τριακονταετία παρῆλθεν ἐξ οὗ τῆς νομῆς ἐπελάβετο. Σημείωσαι τὰ ἐνταῦθα γεγραμμένα περὶ τῶν πραγμάτων τῶν αἰχμαλώτων. Ανάγνωθι καὶ βιβλ. λδ', τιτ. α', κεφ. εξ, λέγον· Τοὺς ἀναληφθέντας παρὰ τῶν πολεμίων ἀγροὺς οἱ πρώην αναλαμβάνουσι δεσπόται· οὐ γὰρ ἐν τάξει πραίδας εἰσὶν οὐδὲ δημόσιοι γίνονται. Οὐ γὰρ τῶν πολεμίων λαμβανόμενοι, γίνονται δημόσιοι. Σημείωσαι οὖν, ὅτι καὶ ἀπὸ τῶν κανόνων καὶ ἀπὸ τῶν νόμων οὐ μόνοι οἱ τὰ τῶν αἰχμαλωτισθέντων απο συλῶντες ἢ ἁρπάζοντες κολάζονται καὶ ἐνέχονται. ἀλλὰ καὶ οἱ εὕρεμά τι ἢ ἀκίνητον σχολάζον λέγοντες ἐφευρεῖν, καὶ μὴ αὐτίκα τὸ πρᾶγμα κατάδηλον ποιού μενοι, καὶ φυλάττοντες αὐτὸ εἰς ὄνομα τοῦ δεσπότου, κατὰ μὲν τὸν ἐκκλησιαστικὴν νόμον ἐπιτιμηθήσονται, κατὰ δὲ τὸν πολιτικὸν ἢ ὡς κλέπται τιμωρηθήσονται, ἐάν ἐστι τὸ πρᾶγμα κινητόν, ἢ τῷ περὶ βίας παραγγέλματι, ἐάν ἐστιν ἀκίνητον. Ὅταν δὲ ἀπρονόητόν ἐστι τὸ εὐρεθέν, τὸ παρὰ τοῖς νόμοις καλού μενον προδεμέλικτον, οὐ κολάζεται παρομοίως ὁ τοῦτο κατασχών· ἀλλ᾽ εἰ μὲν κινητόν ἐστιν, ἀναγκάζεται αὐτὸ ἀποδοῦναι, καὶ μόνον, εἰ μὴ ἐδέσποσεν αὐτὸ, ὡς καλῇ πίστει νομεύς. ἐντὸς τριετίας· εἰ δὲ ἀκίνητον, αὐτὸ ἐκεῖνο τὸ κατασχεθέν ὡς προδευέλικτον, εἰ μὴ γέγονε τούτου δεσπότης, ἐντὸς δεκαετίας. Σχολάζον τοῦ δὲ καὶ ἀπρονοή του μεγάλη διαφορά. Τὸ μὲν γὰρ committit. Haec autem dicimus nisi ex amorum spatium præterierit, ex quo possessionem apprebendit. Nola quæ hic de captivcrum rebus scripta sunt. Lege ctiam lib. xxxiv, tit. 4, cap. 17, dicens: Receptos ab hostibus agros, qui prius erant domini recipiunt; nou enim loco prædæ sunt, neque publicantur. Qui ex hostibus enim rapiuntur, non funt publici. Nola ergo quod etiam et canonibus et legi bus, non solumn qui captivorum res deprædantur ct diripiunt, puniuntur et tenentur; sed etiam in qui rem immobilem vacantem invenisse se dicunt, non statim rem aperiunt, et eam nomine domini possident; secundum legem quidem ecclesiasticall eis penitentia injungetur; secundum civilem autem, vel ut fures puniuntur, si res erit mobilis, vel interdicto de vi, si erit immobilis. Quando autcm, quod inventum neglectum est, quod a legibus proderelictum nuncupatur, non similiter punitur, qui id detinuit. Sed si sit quidem res mobilis, cogitur eam domino restituere, et solum nisi ejus dominiuin assecutus sit, ut bonæ fidei possessor, intra triennium; si autem illud immobile, quod pro derelicto detentum est, nisi ejus factus sit dominus, intra decennium. Vacantis autem, et ejus quod pro Jerelicto habetur, magna est differentia. Quod enita vacal, animo possidemus, etiamsi id naturaliter non possidemus; quod autem pro derelicto, nec civiliter, nec naturaliter possidemus; et ideo a bonæ