PG 157Georgius Codinus Curopalata and Ducas
On the Offices of the Great Church and of the Constantinopolitan Court
≣ Whole volume (continuous scroll)Scripture in the FathersSubject indexFull searchNotebook
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Index
⬅ Printed pages
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
Page 1 of 2next ›last »

Offices of the Great Church and the Constantinopolitan CourtOfficiis Magnae Ecclesiae et Aulae Cpolitanae

col. 17–18page 1 of 206
PG 157:17πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως ἔκφρασις τῆς ἐν τοῖς βασιλείοις νέας ἐκκλησίας τῆς ὑπεραγίας Θεοτό. κου, ὑπὸ Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος οἰκοδομηθείσης.: Φαιδρὸν ὁρῶ τῆς παρούσης ἡμέρας τὸν σύλο Ρωμαίοις γράφων.

ProemProoemium

col. 19–20page 2 of 206

coruscum, in sacris tuis ædibus te colere; imperatorem vero curiali suo comitatu stipatum, aureum quamvis et purpuream undequaque, si majestatem nullo moerore obnubilatam proferat, candidis contra vestibus amictum, si luctum testetur, te venerari et in musei tui secretiore penetrali tuis pedibus advolvi exoptat, et nunc amisso imperio, ad felicitatis reparandæ omen, priusquam iterato se proferat in tuo nomine apparere postulat. Id sane Godini opus est, quod non crediderit merito quispiam tot di caudum hominibus quot Officia percensuit, sed ei soli vovendum quem plurima respiciunt officia, et cu jus in fronte præfixum nomen pars libri sit potissima. Sic est profecto, cardinalis eminentissime: per te Codinus mirum in modum augetur, nempe qui non officia solum enumerat Magnæ ecclesiæ et aule Cpolitanæ, sed etiam ampliores, quas in Te colligis, utriusque palatii Regii et Vaticani dignitates vi detur expressius repræsentare. Quapropter auctorem hunc tuo nomine consignasse sincere et sine fuco profiteor præcipuam ex meis ad eum notis. Ita non foret iste meus, nisi tuns. Utinam olim Codino da tum tuo frui conspectu: unus ei fuisses satis ad novam officiorum bene longam seriem contexendam; quam luculentas in illum nunc commentationes ederem! quam ingens implerent volumen, ubi circa singula, quibus perfunctus es, munera, quanta te gessisses in unoquoque prudentia, integritate, lande. curiosius adnotassem! At quid vana mentis oblectatione deludor? quasi vero notis indigeat quod omni bus notum? neminem hoc fugere potuit. Te quotusquisque facile suspiciendum habuit, quem decora vir tutum ante purpuram ubique statuerunt eminentissimum. Te talem purpuræ fulgor invenit, non fecit. Nihil ad veritatem addo: sic apud me supremuin æterpi Numinis in te consilium, non desultoria cogita tione sed accurato mentis examine, soleo pensitare. Te. fausto prorsus omine, decrevit allectum in Prædicatorum familiam, in qua meritorum suffragio vere fores purpuræ candidatus. Te natum in salutem hujus imperii voluit ad doctoratus gradum promoveri, quæ laurea non obscure lauros alias adumbraret; et quod antiquitas fabulosum cecinit, veritatis prænuntium ac præconium posteritas comprobaret, Palla słem e Jovis cerebro natam, laureatis armis instructain, Athenarum ac scientiarum omnium sibi compa asse præsidium, ac subinde ad oleam' pacis argumentum Athenis plantandam atque pacem ipsam in orbem universum propagandam animum convertisse. Quem cœlum designabat proregem ordo provin cialem renuntiavit: saeri palatii magistrum prius instituit pontifex quam regum supremus Gallici ministrum. Virtuti proclive per deseensum gradatim ascendere; quod deinde bonum contigit Aquensibus, à debant toti Prædicatorum ordini in comitiis Genuensibus Galli et Itali, quorum judicium vel ex eo sapiens comprobatum est, quod unum e multis te Gallia censuerit universa dignum qui principem re ferres, cui nescit orbis æqualem. Prudenter haud dubie tibi tum Roma purpuram obtulit, cum regem esses exhibiturus; sed quam probe te novit, tam verecunde in hoc ipso purpuræ dono novum ac ampliorem fatetur accepisse splendorem. Illum velut admirantis turbæ unus, (cujus enim animum tantus fulgor non alliceret aut exhilararet?) deposito non amisso pudore, vicinior intueri sum ausus, quo meo labori et operi lucis plurimum affulgeat. Levidense offero tibi munus, sed affectu grande; meritis impar, verum in quo cunctis ceu congestis in aeervum dignitatibus, quantum illa sibi jure deposcerent, bono in lumi ne pono. Hoc igitur observantiæ in te mes monumentum velim excipias, et oculis quibus meum rapui sti pridem animum, benigne inspice. Vale et vive Ecclesiæ ad utilitatem, Galliæ ad omne genus felicita tis, Ordini nostro ad ornamentum, tibi ad beatam gloriam. Ita vovet subwissi animi Eminentiæ tuæ deditissimus servus F. JACOBUS GOAR ord. Prædic. conventu tuo Parisiensi S. Mariæ Annuntiatæ. Ante vigimi, et quod excurrit, annos libenter et diligenter legebam libellum Georgii Codini De officiis et officialibus Magnæ Ecclesiæ et aule Cpolitana. Testimonio esse possunt notæ ad secundum tomum de S. Cruce, et notæ ad Codinum com Ethicis Mureti publicate, et Facula Codino accensa, evulgata cum ejusdem Mureti in Tacitum Commentariis, consultis et cum editione Juniana collatis tribus calamo exa ratis exemplaribus, duobus nimirum Boicæ bibliothecæ, tertio Lautherianæ. Sæpe a me petierunt viri docti ut Codinum de integro interpretarer. Paruissem jam dudum, si per &lias occupationes, qua publicas in scholis qua privatas domi, licuisset. Nunc cum perpetuus capitis totiusque corporìs languor sat luculentum otium mihi pepererit, Codinum, ne plane otiosus essem, manus sumpsi, verti, commentaria adjeci, errores gravissimos Junii detexi, utique id aut non facturus aut in

To the ReaderLectori

col. 21–22page 3 of 206

parce facturus, quamvis innumeros ejus eriores dissimulaverim, nisi Jun'us homo arrogantissimi supercilii et catholicæ fidei immanissimus hostis fuisset; qui cum a suis haberetur et venditaretur omniscius, per spicue ostendit edito Codino sibi hac opinione et fama fieri injuriam,si tamen volenti fieri potest injuria,quia Junius hanc de se opinionem et famam volebat et fovebat, qui Curopalatam primo edidit anno Redempto ris 1588 ex bibliotheca Julii Pacii, suppresso suo nomine, vel potius in Judaicum commutato: Nadabus enim Agmonius senatui Francofortensi Codinum dedicabat; et ne non satis dedicatus esset, eumdem Pacius dedicavit Hippolyto a Collibus, suo in prætorio Heidelbergensi college. Postea nactus Junius a, Marquardo Frehero integriora exemplaria, adjectis priori editioni aliquot pagellis, quibus lacunas nounullas explevit, nomen suum professus est, Codinumque Frehero inscripsit, ita ut Curopalata jam. tribus patronis stipatus in publicum venerit. Merito tamen culpandus est Junius, quod novam editionem non adornarit et a se pleno sacco sparsos errores non correxerit adjutus codicibus bibliothecæ Pa latinæ et Raphaelis Seileri exemplari, quod erat apographum optimi codicis Augustani: nam Codinumi olim fuisse in bibliotheca inclytæ rei publicæ Augustanæ testis est Wolfius præfatione ad Nicetam et ipse Seilerus, qui inde Græce descripsit et Latine vertit, tametsi versionem suam in vulgus exire nun quam permisit. Dico olim fuisse: jam enim non est, sed amissus est, ut ante aliquot annos ex amplissi mo domino Mareo Welsero II viro Augustano intellexi: nescitur cujus negligentia vel fraude perierit. Tot ergo subsidiis Instructus Junins, præsertim translatione Seileriana, debebat Codinum a capite ad calcem recognoscere, plurima et gravissima menda emendare, librumque ab erroribus liberum lectori propone re. Verum nihil horum præstitit, nisi quod, ut antea dictum, pauculas pagellas primæ ac mendosissimæ suæ editioni assuit, mutato titulo, addito novo patrono appositoque suo nomine. Quo;ipso fucum lecto ribus fecit, quasi novam editionem promeret, anno 1596, cum non fuerit nova sed prima, illa nimirum ipsa quæ anno 1588 prodierat. De mea editione et commentariis non habeo quod dicam. Æquos lectores laboris mei arbitros esse volo. Æquos, inquam; nam iniquos non morer. Si quid mutatum sit, cujus ratio in commentariis non redditur, noveris id aut ex duobus Boieis et Lautheriano codicibus aut ex perspicua ratione petitum. Vale feliciter, mi lector. Ingolstadii anno salutis 1620. Quod usu solet evenire illis qui inter expurganda dirutorum ædificiorum rudera veteres offendunt et effodiunt nummos, illud idem hactenus Codiniani operis interpretibus contigisse neminem, qui legerit, infittas iturum pu̟to: illi siquidem ubi præter omnem spem in aliquod numisma incidere, se locupletes. existimant; unde facto impetu irruunt, et quasi foret reconditi thesauri argumentum, majori conamine terram hinc inde eruunt, gaudent, mirantur, sperant, et quodnam sit metalli genus aut monetæ species. unusquisque, prout menti occurrit, interpretatur. Me Hercule, si non felices omnino, si non divites illi, beata numismata quæ in illorum devenere manus, quarum opera contractam amittunt rubiginem, et quidquid squalidum adhæserat deponunt, ita ut si non pristinum valoren, restitutum saltem ex aliqua parte recipiunt splendorem. Fossores vero nec ditiores nec feliciores appello, si pretium nullum sit, si enjus principis inscriptionem numisma ferat aut imaginem repræsentet ignorent. Exesos rubigine chara cieres perlustrant; ac nisi vaticinari noverint aut aliunde acceperint quid litteræ vel figuræ significent, non explanabunt. Verumtamen quod ad Codiní opus attineţ, etiamsi præ vetustate non sit rancidum, præ novitate tamen, quæ majorem lucem ut plurimum deberet promittere, invenitur obscurum. De nupera namque solum Græcia Codinus agit, non vocibus tanturn novis, sed, quod mirum est, jam obsoletis. Usus quippe, qui recentiores ritus, mores, officia, vestes, integrum denique Græciæ statum invexit, Orien tis everso imperio funditus interiit; et sub ipsius Cpolis ruinis, quæ ante ducentos tantum annos in ea vigebant consuetudines, quia ferme novo et ignoto loquendi genere expressæ, jacent misere consepultæ. laucos ea de causa reperire est qui aspectu primo non demirentur, quamvis rari sint qui propius inspi cientes litteras auctoris ac ejus scribendi characterem vel evolverint vel penetrarint. Quam infeliciter Junius in elucidanda verborum, quibus usus est Codinus, obscuritate desudaverit, Meursii pluribus in !cis domonstrat cmendatio et instituta per Gretserum versio ac in amplis disertisque commentariis ejusdem Codini illustratio; sed cum ea qua Gretserus ætate vertebat, voces illæ neotericæ Græciæ non dum in Occiduas partes essent allatæ, propterea venia dignus est vir sane de re litteraria bene meritus, cujus scripta multam doctrinam continent, doctrina pietatem sapit et ad sanctitatem accedit pietas, si aliorum mentem secutus in eorum menda prolapsus impegerit. Non enim ille solus est qui ad scopulos

col. 23–24page 4 of 206

quos Meursii Glossarium ex potiori parte ελoбápбapov exponit, allidat: is enim cum germanam Græca ruin ac vulgarium vocum mentem non sit assecutus, sequacibus foveam fecit, in quam ipse prior lapsus, nisi a recentioris Græcanicæ linguæ bene perito corrigatur, illustretur ac infinitis propemodum, quæ possunt addi, dictionibus augeatur, facilem adhuc secuturis præbebit lapsus occasionem. Fateor Gretse ruin eruta inetalla examinasse, a plerisque situm et squalorem detersisse, in exponendis emblematibus ŒEdipi gessisse personam, et characterum, qui vix dignoscebantur, reconditam significationem investi gasse sed cum omnino sit impossibile vel nihil ignorare vet omnium votis satisfacere, complures et egregii quidem viri aliquid præter ejus laborem, quo labor ipsemet amplificatus excresceret, exspecta bant. Illa me desideria moverunt ut multa illustrarem, explanarem alia, de meo nonnulla conferrem utinam homine Gallo monstrante viam, nemo in posterum etiam aliunde natus in Græcia peregrinus aberret! In alienam messem non adeo falcem quam uberiores segetes immitto. Gretsero sua sarta tecta reliqui, et velut data ex tripode responsa suin veneratus. Superest ut quæ mea sunt et juris publici fa cienda paucis proponam, accuratam scilicet Codinjani textus cum alterutro vel simul cum duobus Re giæ bibliothecæ exemplaribus collationem. Textum ipsum, non ad abundantioris doctrinæ ostentationem, seð að utilitatem respiciens, omendavi: emendationem vel lectionum varietatem in marginem rejeci. Ubi cum utroque Regio minus convenire comperi, locos hoc indice utr. Reg. (†) designavi: ubi vero unum illorum a textus lectione discrepat, primum numeralis character Arabicus 1 indigitat, ac 2 alterum Et si quando defectu alicujus notæ laboraveris, lector, ad præcedentem, quæ vices ejus supplebit, recurre. Et ne quis putet me data opera Gretseri censorem agere, ipsum inter et me quemlibet statuamus arbitrum, qui de feliciori textus expositione dijudicet. Et quamvis in Gretseri favorem feratur sententia, non debui perceptum a me novum sensum prætermittere, quem qui Codinianum textum legerit emen datum, non longius requiret, cum oculis subsit in versionis margine. Parum sane, licet nonnibil splendoris Codino contulissem, si in solo textu vel ejus versione restitu enda tempuș impendissem: debui, quod operæ pretium erat et operis erit utilitas et oblectamentum, ut ignotos recentiorum Græcorum mores, ita Codinianæ dictionis abstrusos et reconditos sensus elucidare, catalogos de ecclesiæ vel palatii Officialibus ex Regiæ vel illustris Mazarinæ bibliothecæ codicibus mss. alios ac omnino diversos proferre, ritus istos velut regulas factis et exemplis confirmare, de meo referre pauca vel ferme nihil, a me relata cuncta vel Græcis scriptoribus vel iis qui viva voce docuerunt ascri bere. Quodsi mihi fidem non faciat quæ fide laborare Græcia præsumitur, si meum testimonium in su spicionem veniat, qui fieri potest ut tam multi auctores in notis ad singula capita adjectis catervatim pro lati tide vacent, aut quis eorum suffragia voluerit in dubium vocare? Unum restat quod moneam, primum caput de Officialibus Magnæ ecclesiæ non mihi videri Codini. Cu jus sententiæ rationem subjungo, nimirum catalogum in quo officialium nomina recensentur, a reliquis Codini capitibus sæpius in Regiis mss. distinctum reperiri. Et integrum opus absque catalogo in sua re eto ordine capita videre est distributum; quod et ipsi quibus usus est Gretserus coinprobant codices. Cum tamen in Codinum scriptorem plerique referant, quin Codinum agnoscat parentem non invideo Alios ipso ampliores inter notas adjungo. 'Ipsas etiam notas utrisque ac toti Codini operi volui conne xas, ut auctoris arridente textu ejus expositio nullaın tibi relinquat animo dubietatem. Codinum igitur. plenius ac integre magis explanatum suspice, et intemerrime vale. Nunc AB. Nune et B. Cf. Gretser, commentar. 11 extr.

Book on OfficesIncipit Liber de Officiis

col. 25–26page 5 of 206
ProœmiumLectori
PG 157:25ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΚΟΥΡΟΠΑΛΑΤΟΥ͂ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΦΦΙΚΙΑΛΙΩΝ ΤΟΥ ΠΑΛΑΤΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΦΦΙΚΙΩΝ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΦΦΙΚΙΩΝ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. ΚΕΦΑΛ. Α'. Τὰ ἐκκλησιαστικὰ ὀρφίκια ἔχουσιν οὕτως. Η πρώτη πεντάς. Ο μέγας οἰκονόμος, κρατών πάντα τὰ κτήματα τῆς ἐκκλησίας καὶ πᾶν τὸ ἐσο διαζόμενον ἐξ αὐτῶν. Καὶ οἰκονομεῖ τῷ ἀρχιερεῖ καὶ τῇ ἐκκλησίᾳ. Ο μέγας σακελλάριος, κρατῶν τὰ ἀνδρῷα καὶ γυνακεία μοναστήρια, ἔχων υπουρ γὴν εἰς τοῦτο τὸν ἄρχοντα τῶν μοναστηρίων. Ο μέγας σκευοφύλαξ, κρατῶν τὰ σκεύη τῆς ἐκκλησίας. ") χαρτοφύλαξ, κρατῶν τὰ ἐκκλησιαστικά χαρτῷα δικαιώματα, κριτὴς τῶν ὅλων ὑποθέσεων τῶν ἐκε κλησιαστικῶν, ἔχων τὰς γαμικάς υποθέσεις, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς τῶν κληρικῶν ὑποθέσεσιν ἔκδι κος ὡς δεξιὰ τοῦ ἀρχιερέως χείρ. Ο σακελλίου, κρατῶν τὰς καθολικὰς ἐκκλησίας καὶ τὸ σακέλιν. Ο πρωτέκδικος εἰς τὸ ἀντιλαμβάνεσθαι τους αρχ
col. 27–28page 6 of 206
PG 157:27μαλώτους, καὶ κριτὴς τῶν ἐγκληματικῶν ὑποθέσεων. Οὗτοι κάθηνται ἐν τῇ θείᾳ καὶ ἱερᾷ συνόδῳ μετά τοῦ ἀρχιερέως. Η δευτέρα πεντάς. Ο πρωτονοτάριος θύρα των ἐξωκατακοίλων, καὶ εἰς τὰ πιττάκια. Ο λογοθέτης εἰς τὸ λογογραφεῖν, καὶ εἰς τὰς δημοσιακὰς καὶ ἀρο χοντικὰς ὑποθέσεις λογογραφεῖν. Ο κανστρίσιος εἰς τὸ κανστρίου καὶ εἰς τὸ ἀλλάσσειν τὴν ἀρχιερέα. Ο εφερενδάριος εἰς τὸ ἀποστέλλεσθαι εἰς τὸν βα σιλέα καὶ εἰς μέγαν ἄρχοντα. Ο ὑπομνηματογράφων εἰς τὸ γράφειν τὰ ὑπομνήματα.. Η τρίτη πεντάς. Ο Ιερομνήμων εἰς τὸ βλέπειν τὰς εὐχὰς ἔπισθεν τοῦ ἀρχιερέως, κρατῶν τὸν ἐνα θρονιασμὸν καὶ τὸ κοντάκιον τῆς χειροτονίας. Ο ἐπὶ τῶν γονάτων, κρατῶν τὸ ἐπιγονάτιον τοῦ ἀρα χιερέως. ῾Ο ἐπὶ τῶν δεήσεων ἀπέρχεται εἰς τὴν βα σιλέα ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων. Ὁ ἐπὶ τῶν σεκρέτων εἰς τὸ παύειν τὸν λαὸν ἐπὶ τὸ κρίνειν. Ὁ ἐπὶ τῆς ἱερᾶς καταστάσεως, εἰς τὸ ποιεῖν αὐταξίαν ἐντὸς τοῦ βήματος. Η τετάρτη πεντάς. Ο υπομιμνήσκων εἰς τὸ ἐν θυμίζειν τὴν ἀρχιερέα μυστικῶς. Ο διδάσκαλος τοῦ Εὐαγγελίου, ἑρμηνεύων αὐτό. Ο διδάσκαλος του ἀποστόλου, ἑρμηνεύων αὐτόν. Ο διδάσκαλος του ψαλτηρίου εἰς τὸ ἑρμηνεύειν αὐτό. Ο ῥήτωρ εἰς τὸ ἑρμηνεύειν τας Γραφάς Η πέμπτη πεντάς. ῾Ο ἄρχων τῶν μοναστηρίων, ἔχων μετὰ τοῦ μεγάλου σακελλαρίου τὴν τῶν μου ναστηρίων ἐνοχήν. ῾Ο ἄρχων τῶν ἐκκλησιῶν, ἔχων τὴν ἐνοχὴν τῶν ἐκκλησιῶν μετὰ τοῦ σακελλίου. Ο ἄρχων τοῦ Εὐαγγελίου εἰς τὸ κρατεῖν τοῦτο εἰς τὰς λιτάς. Ο ἄρχων τῶν φώτων, ἔχων τὴν ἐνοχὴν τῶν νεοφωτίστων. Ὁ ἄρχων τῶν ἀντιμινσίων, εἰσάγων τοὺς εἰσερχομένους εἰς τὴν ἁγίαν μετάληψιν. Η έκτη πεντάς. Ὁ πρῶτος ἐστιάριος, κρατῶν τὰς θύρα; εἰς τὰς χειροτονίας. Ο δεύτερος, ὀστιάριος κρατῶν τὸ μονοβάμπουλον. Ο πρωτοπαπάς, ἔκδικος καὶ πρῶτος τοῦ βήματος, καὶ φέρων τὰ δευτερεία τοῦ ἀρχιερέως. Ο δευτερεύων τῶν ἱερέων, είσο δεύων τοὺς ἱερεῖς καὶ φέρων τὰ δευτερεῖα τοῦ πρωτ τοπαπά. Ο δευτερεύων τῶν διακόνων πρῶτος τῶν ποινών διακόνων, καὶ εἰσοδεύων τοὺς διακόνους. Η εβδόμη πεντάς. Ο πρωτοψάλτης. Οι δύο δομέστικοι, τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου χορού. Ο λαοσυνάκτης. Ο πριμικήριος τῶν ταβουλαρίων. ῾Ο ἄρχων τῶν κοντακίων. Η ὀγδόη πεντάς. Ο πριμμικήριος τῶν ἀναγνωστῶν. Ο νομικός. Ο πρωτοκανόναρχο;. Ο έξαρ χος. Ὁ ἐκκλησιάρχης.
col. 29–30page 7 of 206
PG 157:29Η εννάτη πεντάς. Οἱ δομέστικοι τῶν θυρῶν. Ο χαρτουλάριος. Ο δεσποτάτος. Ὁ ἐπὶ τῆς Ποδέας. Καὶ ταῦτα τὰ ὀφφίκια τὰ ἐκκλησιαστικά. ΚΕΦΑΛ. Β'. Τὰ τῶν ὀφφικιαλῶν τοῦ παλατίου τῆς Κων. σταντινουπόλεως ονόματα. Δεσπότης. Σημείωσαι ὅτι οἱ τοῦ βασιλέως υἱοὶ οἱ δεσπόται προΐστανται τῶν ἀδελφῶν καὶ τῶν γαμ Ερῶν τοῦ βασιλέως, δεσποτῶν καὶ αὐτῶν ὄντων. Σεβαστοκράτωρ. Ιστέον ότι μέχρι τῆς βασιλείας ᾿Αλεξίου του Κομνηνοῦ τὸ τοῦ σεβαστοκράτορος ἀξίωμα οὐκ ἦν, ἀλλ᾽ εὐθὺς μετὰ τὴν βασιλέα πρώ των πάντων ἦν τὸ τοῦ Καίσαρος. Οὗτος δὲ ἐπεὶ τὸν Μελισσηνόν Νικηφόρον τὸ τοῦ Καίσαρος ἀξίωμα τετίμηκεν, ἦν δὲ αὐτῷ καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ καὶ πρῶτος κατὰ τὸν χρόνον, ὁ Κομνηνός Ισαάκιος, ἐχρῆν δὲ τοῦτον μείζονι τιμηθῆναι ἀξιώματι, ἕτερον δὲ ἀξίωμα οὐκ ἦν, ὡς ἔφθημεν εἰπόντες, πλὴν τὸ τοῦ Καίσαρος, ὠνοματοποίησε δὲ νέον ἀξίωμα, συν θεὶς αὐτὸ ἀπὸ τοῦ σεβαστοῦ καὶ τοῦ αὐτοκράτορος, καὶ ἐφηρμόσατο τῷ ἀδελφῷ, τὸ τοῦ σεβαστοκράτορος δηλαδή όνομα, δεύτερον υἱονεὶ βασιλέα τοῦτον πεποιηκώς, καὶ ὑπεβίβασε τούτου τὸν Καίσαρα, καὶ μετὰ τὴν τοῦ αὐτοκράτορος εὐφημίαν ἀναγορεύεσθαι ἀπηριθμήσατα. Καίσαρ. Μέγας δομέστικος. Ο πανυπερσέβαστος. Καὶ τοῦτο δὲ τὸ ἀξίωμα οὐκ ἦν, ἀλλ' ὁ αὐτὸς βασιλεὺς ᾿Αλέξιος πρῶτος ἐπινενόηκε. θέλων γὰρ ὡσαύτως τιμῆσαι καὶ τὸν ἐπ' ἀδελφῇ γαμβρον αὐτοῦ Μιχαὴλ τὸν Ταρωνίτην, καὶ ἐποίησεν αὐτὸν ἰσοστάσιον καὶ σύνθρονον τῷ Καίσαρι, μήτε ὑποβιβάσας αὐτὸν τούτου μήτε ἀνα βιβάσας. Ο καὶ μέχρι τινὸς οὕτως ἐπεκράτησεν, ἔκ τῆς βασιλείας τοῦ δευτέρου Ανδρονίκου του Παλαιολόγου. Οὗτος γὰρ δὴ ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ κάπω τος αὐτοῦ, τιμήσας τὸν Καντακουζηνὸν Ἰωάννην, ᾶς ἐγεγόνει καὶ βασιλεὺς ὕστερον, μέγαν δομέστικον, πρῶτον μὲν ἰσοστάσιον τῷ πανυπερσεβάστη τοῦτον ἐποίησεν, ὕστερον δὲ μετὰ τὸν θάνατον αὐτ τοῦ τοῦ πάππου ὑπεβίβασε τὸ ἀξίωμα τοῦ πανυ περσεβάστου, καὶ ἔταξεν αὐτὸ εἶναι τὸν μέγαν δε μέστικον, ἀναβιβάσας τὸ τοῦ μεγάλου δομεστίκου. Ἱστέον δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι παρεχρήσατο τῇ τοῦ σεβαστοῦ ἀξίᾳ ὁ Κομνηνός Αλέξιος τῇ συνθέσει τῶν ὀνομάτων τούτων. Σεβαστο! γὰρ ἀνέκαθεν ἐπιθετικῶς οἱ βασιλεῖς ὠνομάζοντο, καὶ ἦν ἐξιδιαζόντως εἰς βασιλέα λεγόμε ναυ τὸ τοῦ σεβαστοῦ ὄνομα· αὐτὸς δὲ εἰς τὸ κοινότερον πρώτος κατήνεγκε τὴν τοιαύτην ἀξίαν. Εξεστι δὲ καὶ τις βασιλεῦσι καινοτομεῖν καὶ πράγματα καὶ ὀνόματα Πρωτοβεστιάριος. Σημείωσαι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι βασιλεὺς Μιχαὴλ τῶν Παλαιολόγων ὁ πρῶτος ἀπὸ τοῦ πρωτοσεβαστοῦ τὰ πράσινα ἀφελών, ὅ ἐστιν ἀξίωμα ιγ', ἐφόρεσε ταῦτα εἰς τὸν ἀνεψιὸν αὐτοῦ Μιχαὴλ τὸν Ταρχανιώτην, τιμήσας πρωτοβεστιά μον· ἐν καὶ ὑπερέχοντα πάντων, τοῦ τε μεγάλου δομεστίκου καὶ τοῦ πανυπερσεβάστου, ἐποίησε μετά ακωλύτως, καὶ ἀναβιβάζειν καὶ ὑποβιβάζειν ώς βούλοιντο.
col. 31–32page 8 of 206
PG 157:31τὸν Καίσαρα. Ὑπεβίβασε δὲ πάλιν τοῦτον ὁ βασι λεὺς ᾿Ανδρόνικος τῶν Παλαιολόγων ὁ δεύτερο;, ὅτε τὸν Καντακουζηνὸν Ἰωάννην, ὡς ἀνωτέρω προλέλεκται, ἐτίμησε μέγαν δομέστικον ἀνεβίβασε δὲ αὐτὸν τοῦ τε πάππου καὶ βασιλέως ἀνεψιῶν, ἑαυτοῦ δὲ θείων καὶ ἑτέρων πάντων, καὶ αὐτοῦ δὴ τοῦ παν υπερτεβάστου καὶ τοῦ πρωτοβεστιαρίου. Εντεῦθεν οὖν ἡ τῶν ὀφφικίων τάξις ἐπεκράτησεν οὕτως, τὸ τὸν μέγαν δηλαδὴ δομέστικον μετὰ τὸν Καίσαρα εἶναι ἀρχὴν, εἶτα τὸν πανυπερσέβαστον, καὶ καθε ξῆς τοὺς λοιπούς. Ο μέγας δούξ. Ο πρωτοστράτωρ. Ο μέγας στρατοπεδάρχης. Ο μέγας πριμμικήριος. Ο μέγας κοντοσταῦλος. Ο μέγας λογοθέτης. Ο πρωτοσέβαστος. Ο πιγκέρνης. Ο κουροπαλάτης. Ο παρακοιμώμενος τῆς σφενδόνης. Ο παρακοιμώμενος τοῦ κοιτῶνος. Ο λογοθέτης του γενικοῦ. Τὸν οὖν Θεόδωρον τὸν Μετοχίτην, λογοθέτην ὄντα τοῦ γενικοῦ, ὁ βασιλεὺς Ανδρόνικος τῶν Παλαιολόγων ὁ πρῶτος τιμήσας μέσ γαν λογοθέτην πεποίηκεν· ὃς καὶ ἦν ὑπερέχων τοῦ μεγάλου στρατοπεδάρχου, ὑπὸ τὸν πρωτοστράτορα δὲ, μετὰ δὲ τὸν τοῦ κοιτῶνος παρακοιμώμενον. Ο πρωτοβεστιαρίτης. Ο δομέστικος τῆς τραπέζης. “Ο ἐπὶ τῆς τραπέζης. Ο μέγας παππίας. Ο έπαρχος. Ο μέγας δρουγγάριος τῆς βίγλης. Ο μέγας εταιριάρχης. 'Ο. μέγας χαρτουλάριος. Ο λογοθέτης του δρόμου. Ο πρωτασηκρήτις. Ὁ ἐπὶ τοῦ στρατού. Ο μυστικός. Ὁ δομέστικος τῶν σχολῶν. Ο μέγας δρουγγάριος του στόλου, Ο πριμμικήριος τῆς αὐλῆς. Ο πρωτοσπαθάριος. Ο μέγας ἄρχων. Ο τατᾶς αὐλῆς. Ο μέγας τζαούσιος. Ο πραίτωρ του δήμου. Ο λογοθέτης τῶν οἰκειακῶν. Ο μέγας λογαριαστής. Ο πρωτοκυνηγός. Ο σκουτέριος. ῾Ο ἀμηράλιος. ῾Ο ἐπὶ τῶν δεήσεων. Η κοιαίστωρ. Ο μέγας ἀξνουμιαστής. Ὁ λογοθέτης τοῦ στρατιωτικού. Ο πρωτοῖς ρακάριος. Ο λογοθέτης τῶν ἁγελῶν.
col. 33–34page 9 of 206
PG 157:33Ο μέγας διερμηνευτής. Ὁ ἀκόλουθος. Ο κριτὴς τοῦ φοσσάτου. ῾Ο ἄρχων τοῦ ἀλλαγίου. Ο πρωταλλαγάτωρ. Ο μέγας διοικητής. Ο ὀρφανοτρόφος. Ο πρωτονοτάριος. Ὁ ἐπὶ τῶν ἀναμνήσεων. Ο δομέστικος τῶν τειχέων. Ο προκαθήμενος τοῦ κοιτῶνος. Ο προκαθήμενο; τοῦ βεστιαρίου. Ο βεστιάριος. Ο Εταιριάρχης. Ο λογαριαστής τῆς αὐλῆς. . Ὁ στρατοπεδάρχης τῶν μουρτάτων. Ο στρατοπεδάρχης τῶν τζακόνων. Ο στρατοπεδάρχης τῶν μονοκαβάλλων. Ο στρατοπεδάρχης τῶν τζαγγρατόρων. Ο προκαθήμενος τῶν μεγάλων παλατίων. Ο προκαθήμενος τῶν Βλαχερνῶν παλατίων. Ο δομέστικος τῶν ἀνατολικῶν θεμάτων. Ο δομέστικος τῶν δυτικῶν θεμάτων. Ο μέγας μυρταΐτης. Ο πρωτοκόμης. Ο παππίας. Ο δρουγγάριος. Ο σεβαστός. Ο μυρταΐτης. Εἰσὶ καὶ προκαθήμενοι πόλεων κατ' αξίαν ἑκάστης αὐτῶν. Ἐπὶ τοῦ καν κλείου ἦν ὁ συμπέθερος του βασι λέως ὁ Χοῦμνος, καὶ οὔτε εἰς παράστασιν ἐστάθη ποτέ οὔτε εἰς ἀσπασμὸν παρεγίνετο· διὸ καὶ ἦν ὁ τόπος αὐτοῦ ἀνεπίγνωστος. Κατείχε δὲ δεκανίκιον ξύλον λείον. Ωσαύτως καὶ ὁ τοῦ μεγάλου βαϊούλου τόπος ανα επίγνωστος ἦν. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ τῶν φορεμάτων ἑκάστου τῶν τε ἀξιωμάτων καὶ ὀφφικίων. Το περικάλυμμα τῆς κεφαλῆς τοῦ δεσπότου τὸ και λεύμενον σκιάδιον ὁλομάργαρον. Ὁ ἀήρ αὐτοῦ ἔχει ονόματα τοῦ φοροῦντος αὐτό, χρυσοκλαβαρικόν, συρματεῖνον. Τὰ σεία οἷα καὶ τὰ βασιλικά, πλὴν τοῦ κόμβου τῶν φοινίκων. Τὸ κόκκινον ῥοῦχον αὐτοῦ, ὥσπερ καὶ τὸ βασιλικόν, μετὰ ῥιζῶν, ἄνευ τῶν στρα τηλατικίων. Το ταμπάριον αὐτοῦ κόκκινον μετά μαρ γελλίων. Δί κάλτζα: κόκκιναι. Τὰ δ' ὑποδήματα αυτ τοῦ διβολέα, χρώματος οξέος καὶ λευκοῦ, ἔχοντα ἀετούς μαργαριταρεΐνους ἐκ πλαγίων τε καὶ ἐπὶ τῶν ταρσῶν, ἤτοι ἐπάνω τῶν ὑποδημάτων τῶν μουζα κίων. Τὰ σίδηρα τῶν πτερνιστηρίων αὐτοῦ οἷα καὶ τὰ βασιλικά, τὰ δὲ πτερνιστη όλουρα διβολέα. Η σέλλα του αλόγου αὐτοῦ διβολέα ὡσαύτως, μετὰ ἀ των μαργαριταρεΐνων ἔμπροσθέν τε καὶ ὄπισθεν καὶ εἰς τὰ τέσσαρα μέρη τῶν ἱδρομαχίων, έχουσα και
col. 35–36page 10 of 206
PG 157:35μαρέλλιον ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν, ὡς καὶ ἡ βασι λική. Οὐ μὴν καὶ μετὰ μαργάρων τὸ κοπριτόριον. Αἱ δὲ σκάλαι οἶαι καὶ αἱ βασιλικαί. Ἐπὶ τοῦ μετώπου τους κεφαλαρέας τοῦ χαλιναρίου, διβολέας καὶ αὐτῆς, ἀπῃώρηται τοῦρα μετὰ φοινικίων, οἷα καὶ ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ· οὐ μὴν δὲ καὶ κόμπωσιν. Τὸ δὲ τῆς σέλλας ἐπανωσκέπιον λευκός κάμπος έως πεδίον, μετὰ ἀετῶν κοκκίνων μικρῶν. Ὡσαύτως καὶ ἡ τέντα αὐτοῦ λευκή, αετόπουλα γέμουσα ερυθρά. Πεζεύει ὁ δεσπότης ἐν ᾧ ἂν τόπῳ προστάξει του τον ὁ βασιλεύς. Ἐπὶ κεφαλῆς ἔτι νέος μὲν ὧν ὁ δ. σπότης φορεῖ ἐν τῷ παλατίῳ οὐδὲν, ἀλλ' ἔνι οὕτως ἀσκεπής. Οταν δὲ καβαλλικεύῃ, φορες στον προείπομεν σκιάδιον. Εἰς ἐφήβου δὲ χρόνον καταντήσας φορεῖ καὶ ἐν τῷ παλατίῳ τὸ δηλωθὲν σκιάδιον. Κατά δὲ τὰς ἑορτὰς σκαράνιχον χρυσοχοϊκόν, λιθάρια καὶ μαργαριτάρια έχον οὕτω λεγόμενα περίχυτα. Τὸ δὲ καββάδιον αὐτοῦ ὀξὺ ἡ ἐρυθρόν, μαργαριταρέῖνον, οἷον ἂν ἐκ τούτων ὀρέγοιτο καὶ ἀποδέχοιτο. Τὸ τοῦ σεβαστοκράτορος σκαρίνικον καὶ τὸ τοῦ Καίσαρος ἐπὶ τῶν ἑορτῶν ζητεῖται. Τὰ σκιάδια τῶν γαμβρῶν τοῦ βασιλέως, δεσποτων ὄντων, χρυσοκόκκινα, συρματινα, ἔχοντα σταυρούς μαργαριταρεΐνους καὶ γύρους. Τὸ τοῦ σεβαστοκράτορος σκιάδιον χρυσοκόκκινον, συρματεῖνον. Ὁ ἀὴρ καὶ τὰ σεῖα οἷα καὶ τὰ τοῦ δεσπό του. Τὸ κόκκινον ἱμάτιον αὐτοῦ οἷον καὶ αὐτὸ τὸ τοῦ δεσπότου, ἄνευ δὲ ῥιζῶν. Τὸ ταμπάριον αὐτοῦ τὸ μὲν παλαιὸν ζητεῖται, πλὴν αἱ κάλτζαι περάνεαι. Ὁ δὲ βασιλεὺς ὁ Καντακουζηνό; τοὺς γυναικαδέλφους απα τοῦ Ἰωάννην τε καὶ Μανουήλ τοὺς Ασανίους τιμής σας σεβαστοκράτορας δέδωκεν αὐτοῖς φορεῖν ταμπά ρια καὶ κάλτζας οἷα καὶ οἱ δεσπόται. Τὰ ὑποδήματα αὐτοῦ ἡεράνει, ἔχοντα ἀετούς συρματεῖνους εἰς ἀέρα κόκκινον, ἐφ᾽ ὧν εἴρηται τόπων τῶν τοῦ δεσπότου. Ομοίως ή τε σέλλα καὶ τὸ κοπριτόριο, ξεράνεα· αἱ σκάλαι οἷαι καὶ αἱ τοῦ δεσπότου τὸ τῆς σέλλας ἐπανωσκέπιον ἠεράνεον καὶ αὐτό, μετὰ ἀετῶν κοκκίνων τεσσάρων. Η τέντα αὐτοῦ λευκή, ἔχουσα χορτάρια κατὰ ῥαφὴν ἡεράντα. Πεζεύει δὲ καὶ οὗτος ἐν τῇ τοῦ παλατίου αὐλῇ εἰς τὸ τετράστυλον· λέγω δὲ τοῦτο διὰ τὸ τοῦ τόπου γνώρισμα. Τοῦ βασιλέως δὲ ἐν ἄλλῳ τόπῳ εὑρισκομένου πεζεύει κατ' ἀναλογίαν κἀκεῖσε τοῦ τόπου τετραστύλου. Τὸ τοῦ Καίσαρος σκιάδιον συρματέῖνον χρυσοκόκκι νον, εἷον τὸ τοῦ σεβαστοκράτορος. Ὁ ἀὴρ καὶ τὰ σεῖς οἷα τὰ αὐτοῦ. Καὶ τὸ ῥούχον ὡσαύτως οἷον τὸ ἐκείνου. Τὸ δὲ ταμπάριον καὶ τούτου ζητεῖται. Αἱ κάλτζαι καὶ τὰ ὑποδήματα ξεράνει. Ομοίως καὶ ἡ σέλλα τά τε τοῦ κοπριτορίου καὶ τοῦ ἐπανωσκεπίου καὶ ἡ τέντα αὐτοῦ ὅμοια οἷα καὶ ἡ τοῦ σεβαστοκράτορος, μετά χαρτίων περανέων ἄνευ ἀετῶν, Πετεύει δὴ καὶ οὗτος
col. 37–38page 11 of 206
PG 157:37ἐντὸς τῆς τοῦ πλατίου αὐλῆς πλησίον οὗ ὁ σεβαστοκράτωρ πεζεύε.. Τὴν μέντοι δεσπότην ἔμπροσθεν τοῦ βασιλέως και τοῦσιν οὕτω; ἁπλῶς· Δέσποτά μου, καὶ Η βασιλεία σου. Τὸν δὲ σεβαστοκράτορα. Δέσποτα μου σεβαστό κρατορ, καὶ 'Η βασιλεία σου. Τον Καίσαρα καὶ τοῦ τον Δέσποτα μου Καίσαρ, και "Η βασιλεία σου, ὥσπερ καὶ τὸν σεβαστοκράτορα. Εἰδέναι δὲ δεῖ ὅτι εἰ δεήσῃ ἀνενέγκαι τινὰ τῶν ἀρ γόντων τῷ βασιλεῖ τι ὥστε καὶ τοῦ ὀνόματος τοῦ δεσπότου μνησθῆναι, ο Ὁ αὐθεντόπουλός μου, ο λέο γει, «ὁ υἱός σου ὁ δεσπότης.» Εἰ δὲ πρὸς ἀλλήλους ἄρχοντες ὁμιλοῦσιν, μνημομεύουσι τούτου, «Ο αυτ θεντόπουλός μας, ο λέγουσιν, «ὁ δεσπότης.» "Αν δὲ ἄρχων πάλιν μετὰ ἀνθρώπου τοῦ δεσπότου ὁμιλῇ, εἰ 1 μὲν βούλοιτο, λέγει· «Αυθεντόπουλός μου ὁ δεσπό της· εἰ δὲ καὶ Ὁ αὐθέντης μας, ο εἴποι, ε ὁ δε σπότης, ο διὰ πλείονια τιμήν, οὐ κωλύεται. Αν δὲ πάλιν ἄνθρωπον τοῦ δεσπότου δεήσῃ ἀνενεγκεῖν τῷ βασιλεί ὥστε καὶ τοῦ ὀνόματος τοῦ αὐθέντου αὐτοῦ μνησθῆναι, οὐχ. ῾Ο αὐθεντόπουλός μου ο λέγει, ἢ Ο αὐθέντης μου ὁ υἱός του, ο ἀλλ' ο Ο κύριος μου ὁ υἱός σου ὁ δεσπότη. Καίτοι γε ταυτοδύναμόν ἐστιν Ο κύριός μου εἰπεῖν καὶ ῾Ο αὐθέντης μου ἀλλ᾽ οὕτως ἐπεκράτησεν. Οὐδὲ γὰρ τῷ δεσπότῃ λέγει τις, εἰ δεήσει, Κύριέ μου, καίτοι γε ταυτοδυνάμου διτος καὶ αὐτοῦ, ὡς εἴρηται, ἀλλὰ, Δέσποτα μου ἄρχοντι δὲ λέγει, Κύριέ μου. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ τῶν τοῦ μεγάλου δομεστίκου καὶ τῶν λοι τῶν ἀρχόντων σκιαδίων καὶ φορεμάτων. Το σκιάδιον τοῦ μεγάλου δομεστίκου χρυσοκόκκι την, κλαπωτὸν, μετὰ ἀέρος χρυσοκοκκίνου κι απο τοῦ καὶ αὐτοῦ. Τὰ σεῖα χρυσοκόκκινα, οἷα καὶ ὁ ἀήρ. Τὸ δικανίκιον αὐτοῦ μετὰ τῶν κόμβων νυκο πητῶν. Ὁ μὲν ἐπάνω κόνδυλος χρυσούς, λείος· ὁ μετ' αὐτὸν χρυσοῦς καὶ αὐτὸς, ἐντετυλιγμένος δὲ διὰ σχοινοπλοκίου ἀργυροῦ· ὁ μετ' αὐτὸν τρίτος χρυ σοῦς, λεῖος κατὰ τὸν πρῶτον, ὁ δὲ τέταρτος κατὰ τὸν δεύτερον ἐντετυλιγμένος σχοινοπλοκίῳ ἀργυρῷ καὶ καθεξῆς ὁμοίως τοῖς ῥηθεῖσι. Το σκαμάνικον αὐτοῦ χρυσοκόκκινον, συρματέῖνον, ἔχον ἔμπροσθεν είχαν ν.κῶς τὸν βασιλέα Ινοκοπητὸν ἱστάμενον ἐστεμμένον, ἐκ δεξιῶν μέντοι ἄγγελον ἕνα, καὶ ἕτερον ἐξ ἀριστερῶν, περικυκλωμένους διὰ μαργάρων, ἔτι δὲ καὶ τὴν τοῦ βασιλέως εἰκόνα. Εχε δὲ καὶ τὸ σκαράνικον γύρωθεν ἐπὶ τοῦ μετώπου σειράν μαργαριταρεΐνην. Τὸ καββάδιον αὐτοῦ διβολέον, μετά μαργελλίων συρματείνων. Αὐτὰ δὲ ταῦτα, το τε σκιάδιον δηλαδὴ καὶ τὰ φορέματα, εφόρουν και οι τοῦ βασιλέως τοῦ πρώτου Ανδρονίκου ἀνεψιοι, ὅ τε πανυπερσίδαστος, ὁ πρωτοβεστιάριος καὶ οἱ ἔτεροι ἅτινα ἐδόθησαν καὶ τῷ Καντακουζηνῷ Ἰωάννῃ παρὰ τῶν δύο βασιλέων, ότε μέγας δομέστικος ἐγεγόνει. Τὰ ὑποδήματα τοῦ πανυπερσεβάστου κίτρινα ὡσαύτως καὶ ἡ σέλλα, ἔχουσα ἔμπροσθέν τε καὶ
col. 39–40page 12 of 206
PG 157:39ὄπισθεν μαργέλλιον κλαπωτὸν, καὶ τὸ ταμπάριον αὐτ τοῦ κίτρινον μαργελλίων. διαγέλαστον Τὸ δικανίκιον τοῦ πρωτοβεστιαρίου χρυσοπράσι νον, χρυσοχοϊκὸν, ὑποῦέλιον. Τὰ ὑποδήματα αὐτοῦ πράσινα· ἔτι τε καὶ ἡ σέλλα, ἔχουσα καὶ αὐτὴ μαργέλλιον, ὡς καὶ ἡ τοῦ πανυπερσεβάστου. Καὶ τὸ ταμπάριον αὐτοῦ πράσινον μετὰ μαργελλίων. Το σκιάδιον τοῦ μεγάλου δουκός χρυσοκόκκινον κλαπωτὸν ἄνευ αέρος. Τὸ σκαράνικον αὐτοῦ χρυ σοκόκκινον, συρματέῖνον, ἔχον καὶ αὐτὸ ἔμπροσθεν μὲν εἰκονικῶς τὸν βασιλέα ιστάμενον ἐνοκοπητόν, ὄπισθεν δὴ καθήμενον ἐπὶ θρόνου. Τὸ καββάδιον αὐτοῦ βλάτινον, ἢ οἷον ἂν βούλοιτο ἀπὸ τῶν συνή θων. Τὸ δὲ δικανίκιον αὐτοῦ ἔχει μὲν κόμπους χρυσ σοῦς ἐγκοπτούς, καὶ κονδύλους ὡσαύτως χρυσοῦς, κεκλωσμένους δὲ διὰ σχοινοπλοκίου ἀργυρος ὡς τοὺς τοῦ δικανικίου τοῦ μεγάλου δομεστίκου. Τὸ τοῦ πρωτοστράτορος σκιάδιον τό τε σκαιάνικον καὶ τὸ καββάδιον αὐτοῦ ὅμοια τοῦ μεγάλου δουκός. Τοῦ δὲ δικανικίου αὐτοῦ οἱ κόμποι ὁ μὲν ἐπάνω χρυ σοῦς, οἱ δὲ ἐφεξῆς ἀργυροι· οἱ κόνδυλοι δὲ χρυσοί. Τὰ τοῦ μεγάλου λογοθέτου φορέματα, ήτοι τό τε σκιάδιον, τὸ καββάδιον, καὶ τὸ σκεράνικον, οἷα τὰ τοῦ πρωτοστράτορος. Οὐδὲν δὲ φέρει δικανίκιον. Καὶ τὰ τοῦ μεγάλου στρατοπεδάρχου, ήγουν τὸ σκιάδιον καὶ τὸ σκαράνικον, οἷα τὰ τοῦ πρωτοστράτορος καὶ τοῦ μεγάλου λογοθέτου. Τοῦ μέντοι δικα νικίου αὐτοῦ οἱ κόνδυλοι πάντες ἀργυρᾶῖ ἄνευ τοῦ πρώτου, οἱ δὲ κόμποι χρυσοί, έγκοπτοί. Τὸ τοῦ μεγάλου πριμμικηρίου σκιάδιον συρμα τέῖνον, τὸ καββάδιον οἷον τὰ τῶν πρὸ αὐτοῦ. Τὸ τοῦ σκαρανίκου αὐτοῦ, βλάτιον βερικοκκόχροον, συρό ματέϊνον· ὥσπερ οὖν τὸ φαιόν ἐστι μέσον λευκοῦ καὶ μέλανος, οὕτω καὶ τοῦτο μέσον κοκκίνου καὶ λευκοῦ. Ἔχει δὲ καὶ τὸ τούτου σκαράνικον τον βασιλέα εικονικώς, ἔμπροσθεν μὲν ἱστάμενον ὑπὸ ὑελίου λεγομένου διάλγεα του, ὄπισθεν δὲ καθήμενον ἐπὶ θρόνου. Τὸ δικανίκιον αὐτοῦ ξύλον κεχρυσωμέν νον, οἷον τὸ τοῦ βασιλέως. Καὶ τὰ τοῦ μεγάλου κοντοσταύλου πάντα ὡς τὰ τοῦ μεγάλου πριμμικηρίου. Οὐδὲν δὲ κρατεῖ δικα νίκιον. Τὰ τοῦ πρωτοσεβαστοῦ φορέματα οἷα τὰ τοῦ μετ γάλου κοντοσταύλου· τὸ δὲ σκιάδιον αὐτοῦ χρυσο πράσινον· πλὴν τὸ σύρμα, τοῦτο βλάτιον. Τὸ σκα ράνικον δὲ οἷον τὸ τοῦ μεγάλου πριμμικηρίου· καὶ ἄνευ δικανικίου. Τὰ τοῦ πιγκέρνη πάντα οἷα τὰ τοῦ μεγάλου πριμμικηρίου, ἄνευ δὲ δικανικίου. Καὶ τὰ τοῦ κουροπαλάτου ὅμοια τοῖς τοῦ πιγκέρνη, καὶ ἄνευ δικανι κίου. Τὰ τοῦ παρακοιμωμένου τῆς σφενδόνης φορέματα ὅμοια τοῖς τοῦ κουροπαλάτου. Το δικανίκιον αὐτοῦ ξύλινον. Ὁ ἐπάνω κόνδυλος κεχρυσωμένος, ὁ δεύτερος χρυσόλευκος κεκλωσμένος, ὁ μετ' αὐτοῦ πάλιν κεχρυσωμένος, ὁ δὲ μετὰ τοῦτον αὖ κεκλωσμένος και καθεξής ομοίως.
col. 41–42page 13 of 206
PG 157:41Καὶ τὰ τοῦ παρακοιμωμένου τοῦ κοιτῶνος πάντα οἷα τὰ τοῦ παρακοιμωμένου τῆς σφενδόνης. Πλὴν ὁ μὲν πρῶτος κόνδυλος τοῦ δικανικίου χρυσοῦς ὡς καὶ οἱ τῶν ἄλλων, τὸ δὲ ἐφεξῆς ἕως κάτω χρυσάσπρον κεκλωσμένον. Τὸ τοῦ λογοθέτου του γενικοῦ σκιάδιον λευκόν βλάτιον μετὰ μαργελλίων. Τὸ καββάδιον ἐκ τῶν συνήθως πολιτευομένων βλατίων. Τὸ δὲ σκαράνικον χρυσόλευκον βλάτινον συρματέῖνον, ἔχον ἔμπροσθέν τε καὶ ὄπισθεν τὴν τοῦ βασιλέως εἰκόνα διαγέλαστον, ὥσπερ καὶ τοῦ πριμμικηρίου, καὶ ἄνευ δικανικίου. Τὸ τοῦ πρωτοβεστιαρίου σκιάδιον κλαπωτόν. Το καββάδιον καὶ τὸ σκαράνικον αὐτοῦ οἷα τὰ τοῦ λογο θέτου τοῦ γενικοῦ. Τοῦ δὲ δικανικίου αὐτοῦ ὁ πρῶτ της μὲν κόνδυλος χρυσοῦς, τὸ δὲ ἐφεξῆς συβανταρέα, χρυσοκόκκινα. Τὰ τοῦ δομεστίκου τῆς τραπέζης φορέματα όμοια τοῖς τοῦ πρωτοβεστιαρίτου, ἄνευ δικανικίου. Τὰ τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης οἷα τὰ αὐτῶν, τοῦ τε πρωτοβεστιαρίτου καὶ τοῦ δομεστίκου τῆς τραπέζης. Τοῦ δὲ δικανικίου αὐτοῦ ὁ μὲν πρῶτος κόνδυλος χρυσοῦς, ὁ δὲ δεύτερος μέλας, εἶτα χρυσοῦς καὶ πά λιν μέλας, καὶ καθεξῆς ὁμοίως. Τὰ τοῦ μεγάλου παπιου φορέματα ὅμοια τοῖς τοῦ δομεστίκου τῆς τραπέζης. Τὸ δὲ δικανίκιον αὐτοῦ ὥσπερ τοῦ παρακοιμωμένου τῆς σφενδόνης ἔχει κόνδυλον χρυσοῦν καὶ κόνδυλον χρυσόλευκον, οὕτω τοῦτο κόνδυλον χρυσοῦν καὶ κόνδυλον χρυσοκέκα ΧΕΛΟΥ. Καὶ τὰ τοῦ ἐπάρχου οἷα τὰ τοῦ μεγάλου παπίου, ἄνευ δὲ δικανικίου. Τὰ τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου τῆς βίγλης φορές ματα, ήγουν τότε σκιάδιον καὶ τὸ καββάδιον, ὅμοια τοῖς τοῦ ἐπάρχου. Τὸ δὲ τοῦ σκαρανίκου αὐτοῦ βλά των χρυσοκίτρινον, χρυσοκλαβαρικόν, συρματέῖνον, ἔχει ἔμπροσθεν μὲν τὸν βασιλέα εἰκονικῶς καθήμενον ἐπὶ θρόνου χρυσοῦ ἀναβατοῦ, ὄπισθεν δὲ ἐφ᾽ ἵπε που. Τὸ δικανίκιον αὐτοῦ μετὰ τὸν ἐπάνω κόνδυλον κεχρυσωμένον δντα, ὡς καὶ ἐν τοῖς τῶν πάντων, χρυσοκόκκινον, κεκαλλωπισμένον ἕως κάτω; Ει Σημείωσαι ὅτι ἀπὸ τοῦ μεγάλου δομεστίκου μέχρι καὶ τοῦ αὐτοῦ μεγάλου δρουγγαρίου τῆς βίγλης πάντες ἄρχοντες, ὅτε μὲν βούλονται, φοροῦσιν και βάδια, ὅτε δὲ, ἐπιλούρικα· ἀπὸ δὲ τοῦ αὐτοῦ καὶ κάτω οὐχ οὕτως. Τὰ τοῦ μεγάλου ἑταιριάρχου φορέματα οἷα τὰ τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου. Τὸ δικανίκιον αὐτοῦ, ὥσπερ τὸ τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου χρυσοκόκκινον, οὕτω τοῦτο χρυσοπέρανον κεκλωσμένον. Τὰ τοῦ μεγάλου χαρτουλαρίου οἷα τὰ τοῦ μεγάλου ἑταιριάρχου, ἄνευ δὲ δικανικίου. Τὸ τοῦ λογοθέτου τοῦ δρόμου σκιάδιον εἷον τὸ τοῦ μεγάλου χαρτουλαρίου. Φακελίδα δὲ φορεῖ οὗτος καὶ ἐπιλούρικον, οὐ μὴν σκαράνικον. Τὸ τοῦ πρωτοασηκρήτις σκιάδιον βλάτιον, διδο λέον, χρώματος ὀξέος καὶ λευκοῦ, ἔχον μαρέλλια Ει
col. 43–44page 14 of 206
PG 157:43συρματέινα πλατέα, οὐ μὴν σταυροειδῶς, ἀλλὰ κυτ Ο κλόθεν, περί τε τὸ ἄκρον τοῦ σκιαδίου καὶ τὸν γύρου τῆς τρούλης, ἥτις ἔχει ἐπάνω τύπον τριφύλλου, διὰ μαργελλίου, οἷον είπομεν. Φορεῖ δὲ φακεωλίδα και ἐπιλούρικον, οἷα τὰ τοῦ λογοθέτου· καὶ οὐδ᾽ οὗτος σκαράνικων. Τὸ τοῦ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ σκιάδιον κλαπωτόν. Τὰ δὲ καββάδιον καὶ σκαράνικον αὐτοῦ οἷα τὰ τοῦ μεγάλου χαρτουλαρίου. Τὰ τοῦ μυστικοῦ φακεωλὶς καὶ ἐπιλούρικον, οὐ μὴν καὶ σκαράνικον. Τὰ τοῦ δομεστίκου τῶν σχολῶν φορέματα ὅμοια τοῖς τοῦ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ. Τὸ δικανίκιον αὐτοῦ ἀρ γυροῦν μὲν, ἀχρύσωτον δὲ, ἔχον τὰ ἐπάνω καὶ μετά τὸν κόνδυλον ἕτερον κόμπον καὶ πλέον οὐδέν. Τὰ τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου του στόλου φορέματα πάντα όμοια τοῖς τοῦ δομεστίκου τῶν σχολῶν, καὶ ἄνευ δικανικίου. Τὰ τοῦ πριμμικηρίου τῆς αὐλῆς, ήγουν τό τε σκιάδιον καὶ τὸ καββάδιον καὶ τὸ σκαράνικον, ὡς καὶ τὰ τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου. Τὸ δὲ δικανίκιον αὐτοῦ χρυσοπέρανον συβαλταρέα, ὥσπερ τὸ τοῦ πρω τοβεστιαρίτου, χρυσοκόκκινον. Τὸ τοῦ πρωτοσπαθαρίου. σκιάδιον, τὸ καββάδιον καὶ τὸ σκαράνικον, ὅμοια τοῖς τοῦ πριμμικηρίον τῆς αὐλῆς. Οὐδὲν δὲ κρατεῖ δικανίκιον. Τὰ τοῦ μεγάλου ἄρχοντος οἷα τὰ τοῦ αὐτοῦ πρω τοσπαθαρίου. Καὶ οὐδὲ οὗτος κρατεῖ δικανίκιον. Καὶ τὰ τοῦ κατὰ τῆς αὐλῆς ὡς τὰ τοῦ μεγάλου ἄρχοντος. Τὸ δικανίκιον αὐτοῦ ξύλον λεῖον. Τὸ τοῦ μεγάλου τζαουσίου σκιάδιον, καβάδιον καὶ τὸ σκαράνικον, καὶ ταῦτα ὡς τοῦ κατὰ τῆς αὐτ λῆς. Φέρει δὲ οὗτος ἀπὸ τοῦ ἀριστεροῦ μέρους τῆς ζώνης αὐτοῦ σειρομάστην, ὃν κοινῶς καλοῦσι σα λίβαν. Τὰ τοῦ πραίτορος του δήμου πάντα φορέματα ὅμοια τοῖς τοῦ μεγάλου τζαουσίου. Τὸ δικανίκιον αὐτοῦ ξύλου λείαν. Τὰ τοῦ λογοθέτου τῶν οἰκειακῶν φακεωλὶς καὶ ἐπιλούρικον, οὐ μὴν δὲ σκαράνικον. Τὰ τοῦ μεγάλου λογαριαστού οἷα τὰ τοῦ λογοθέτου τῶν οἰκειακῶν. Τὸ τοῦ πρωτοκυνηγοῦ σκιάδιον, τὸ καββάδιον καὶ τὸ σκαράνικον, ὡς τὰ τοῦ πραίτορος τοῦ δήμου. Καὶ τὰ τοῦ σκουτερίου τοιαῦτα. Τὰ τοῦ ἀμηραλίου ώσε αύτως. Τὰ τοῦ ἐπὶ τῶν δεήσεων φακεωλὶς καὶ ἐπιλουρί κιον, οὐ μὴν δὲ σκαράνικον. Τὸ τοῦ κοιαίστορος σκιάδιον, τὸ καββάδιον καὶ τὸ σκαράνικον, ὅμοια τοῖς τοῦ μεγάλου τζαουσίου. Καὶ τὰ τοῦ μεγάλου ἀένουμε στοῦ οἷα τὰ τοῦ ˙ κοιαίστορος· τὸ δὲ δικανίκιον αὐτοῦ ἀργυροῦν ἀχρύσωτον, ἔχον ἐπάνω κόμπον ἕνα καὶ μόνον, ἔχοντα ἐπικαθημένην περιστεράν. Τὰ τοῦ λογοθέτου τοῦ στρατιωτικού φορέματα φαγεωλὶς καὶ ἐπιλούρικον, οὐ μὴν καὶ σκαφάνι κου. Τὸ τοῦ πρωτοΐερακαρίου σκιάδιον, τὸ καββάδιον καὶ τὸ σκεράνικον, ὅμοια τοῖς τοῦ μεγάλου ἀδιου
col. 45–46page 15 of 206
PG 157:45μιαστοῦ. Φέρει δὲ ἐπὶ ζώνης χειρόριον, ἀριστερὸν, 25 ἔχον περὶ τὴν τῆς εἰσόδου ἄκραν ἐῤῥαμμένον μαρ. γέλλιον, ὑφαντὸν ἔχον ἀετοὺς ὀξέας. Τὰ τοῦ λογοθέτου τῶν ἀγελῶν φακεωλὶς καὶ ἐπισ λούρικον, ὡς τὰ τοῦ λογοθέτου τοῦ στρατιωτικοῦ, οὐ μὴν καὶ σκαράνικον. Τὸ τοῦ μεγάλου διερμηνευτού σκιάδιον καὶ τὸ καββάδιον ὡς τὰ τοῦ πρωτοϊερακαρίου. Τὸ σκαράνιχον αὐτοῦ ἐνδεδυμένον χασδίῳ, ἔχον ἐπὶ κορυφῆς μικρὰν τοῦφαν κοκκίνην. Τοῦ δικανικίου αὐτοῦ τὸ μὲν ἔν πλάγιον κόκκινον, τὸ δὲ ἕτερον ἀργυροῦν διὰ πετα λίου ζωγραφικοῦ. Τὸ τοῦ ἀκολούθου σκιάδιον, τὸ καββάδιον καὶ τὸ σκαράνικον ὅμοια ταῖς τοῦ μεγάλου διερμηνευτού, ἄνευ δὲ δικανικίου. Τὰ τοῦ μεγάλου διοικητοῦ φορέματα οἷα τὰ τοῦ ἀκολούθου. Φέρει δὲ δικανίκιον, ξύλον λεῖον ἄνευ κόμβου. Τὰ τοῦ κριτοῦ τοῦ φωσσάτου ὡς τὰ τοῦ μεγάλου διοικητοῦ· οὐδὲν δὲ κρατεῖ δικανίκιον. Τὰ τοῦ ἄρχοντος τοῦ ἀλογίου πάντα οἷα τὰ τοῦ κριτοῦ τοῦ φωσσάτου· κρατεῖ δὲ δικανίκιον ξύλον λείον. Τὸ τοῦ πρωταλλαγάτορος σκιάδιον, τὸ καββάδιον καὶ τὸ σκαράνικον ὅμοια τοῖς τοῦ ἄρχοντος τοῦ ἀλο λαγίου. Φέρει δὲ ἀντὶ δικανικίου ἣν ιδιωτικώς και λοῦσι ματζοῦκαν, ἀργυρᾶν, κεχρυσωμένην, ἧς ὁ στηλειὸς ἐνδεδυμένος βλατίῳ κοκκίνῳ· ἔχων εἰς τὸ ἄκρον κατακεχρυσωμένον βουτίον καὶ κατὰ τὴν μέσ στν δέμα ὁμοίως κεχρυσωμένον. Τὰ τοῦ ὀρφανοτρόφου τοιαῦτα, ἄνευ δικανικίου. Καὶ τὰ τοῦ πρωτονοταρίου πάντα όμοια. Τὰ τοῦ ἐπὶ τῶν ἀναμνήσεων οἷα τὰ τῶν πρὸ αὐτ τοῦ, πρωτονοταρίου τε καὶ τῶν λοιπῶν. Τοῦ δὲ δι κανικίου αὐτοῦ ὁ μὲν ἐπάνω κόνδυλος κεχρυσωμένος, τὸ δὲ λοιπὸν συβανταρέα ασπροκόκκινον, ἄνευ Χρυσαφίου τινός. Τὰ τοῦ δομεστίκου τῶν τειχέων ὡς τὰ τοῦ ἐπὶ τῶν ἀναμνήσεων. Τὸ δὲ δικανίκιον αὐτοῦ ξύλου λεῖον. Τὸ τοῦ προκαθημένου τοῦ κοιτῶνος σκιάδιον, τὸ καβάδιον καὶ τὸ κόκκινον σκαράνικον ὅμοια τοῖς τοῦ δομεστίκου τῶν τειχέων. Τὸ δικανίκιον αὐτοῦ ξύλον λεῖον. Τα τοῦ προκαθημένου βεστιαρίου πάντα, καὶ τὸ δικανίκιον, οἷα τὰ προκαθημένου τοῦ κοιτῶνος. Και τὰ τοῦ βεστιαρίου ταῦτα, ἄνευ δὲ δικανικίου. Τὰ τοῦ ἑταιριάρχου πάντα ὁμοίως τούτοις· τὸ δὲ δικανίκιον αὐτοῦ, ὥσπερ τὸ τοῦ μεγάλου ταιριάρ χου, χρυσοηέρανον κεκλωσμένον, οὕτω τοῦτο κιτρι νοηέρανον κεκλωσμένον. Τὰ τοῦ λογαριαστοῦ τῆς αὐλῆς τοιαῦτα· τὸ δικα νίκιον αὐτοῦ ξύλου λεῖον. Τὰ τοῦ στρατοπεδάρχου των μονοκαβάλλων ἐμοίως. Τὰ τοῦ στρατοπεδάρχου τῶν τζαγγρατόρων ὁμοίως τοῖς τοῦ πρὸ αὐτοῦ. Τὰ τοῦ στρατοπεδάρχου τῶν μουρτάτων οἷα τα τοῦ στρατοπεδάρχου τῶν τζαγγρατόρων.
col. 47–48page 16 of 206
PG 157:47Καὶ τὰ τοῦ στρατοπεδάρχου τῶν τζακόνων ὅμοια κατὰ πάντα τοῖς πρὸ αὐτοῦ. Τὰ τοῦ προκαθημένου τῶν μεγάλων παλατίων πάντα οἷα τὰ τῶν πρὸ αὐτοῦ. Ὡσαύτως καὶ τὸ δι κανίκιον αὐτοῦ ξύλον λεῖον. Καὶ τὰ τοῦ προκαθημένου τῶν Βλαχερνῶν παλα τίων ἀπαραλλάκτως τοιαῦτα. Τὰ τοῦ δομεστίκου τῶν θεμάτων πάντα ταῦτα ὡσαύτως. Τὰ τοῦ δομεστίκου τῶν ἀνατολικών θεμάτων πάντα, καὶ τὰ τοῦ δομεστίκου τῶν δυτικῶν θεμάτων πάντα, ἔτι δὲ καὶ τὸ δικανίκιον αὐτοῦ, ὅμοια τοῖς τῶν πρὸ αὐτοῦ. Τὰ τοῦ μεγάλου μυρταΐτου, ήτοι τὸ μὲν καββάδιον καὶ τὸ κόκκινον σκαράνικον αὐτοῦ, ὡς τὰ τῶν πρὸ αὐτοῦ. Τὸ δὲ δικανίκιον αὐτοῦ ἀργυροῦν, χρυσοχοί κόν, γαμματίζον ἄνωθεν. Καὶ τὰ τοῦ πρωτοκόμητος φορέματα ὁμοίως τοιαῦτα. Οὐδὲν δὲ κρατεῖ δικανίκιον. Ο δὲ δρουγγάριος κρατεῖ δικανίκιον μόνον ξύλον λεῖον. Ο σεβαστὸς οὐδέν. Ωσαύτως καὶ ὁ μυρταί της. Οι προκαθήμενοι τῶν ἐντίμων πόλεων κρατοῦσι δικανίκια, ξύλα λευκά. Ὁ δὲ παππίας κρατεῖ δικανίκων μονόξυλον χωρίς κόμβων. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ε. Περὶ τῆς ὑπηρεσίας εκάστου τῶν ὀφφικίων. Ο δεσπότης μὲν, ὁ σεβαστοκράτωρ καὶ ὁ Καῖσαρ οὐδεμίαν υπηρεσίαν ἔχουσιν, ἐὰν μὴ ταχθῶσιν εἰς ἡγεμονίαν. Αἱ δὲ τοῦ μεγάλου δομεστίκου ὑπηρεσίαι καὶ τοῦ πρωτοβεστιαρίου κείσθωσαν τό γε νῦν ἔχον· λεχθή. σονται γὰρ ἐν τῷ προσήκοντι τόπῳ. Ο πανυπερσέβαστο; οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχει. Ο μέγας δούξ, ὥσπερ ὁ μέγας δομέστικος εὑρί σκεται εἰς τὸ φωσσάτον ἅπαν κεφαλή, οὕτω καὶ κατὰ θάλασσαν οὗτος. Καὶ οἱ μὲν εἰς τὰ ἕτερα εὑρισκόμενοι ἄρχοντες ὡς κεφαλαὶ ἱστῶσι τὸ σύνηθες βασιλικὸν φλάμουλον ἤτοι τὸν σταυρὸν μετά πυρ εκβύλων· οὗτος δὲ ὁ μέγας δοὺξ τὴν τοῦ βασιλέως στήλην ίστησιν ἔφιππον. Εχει δὲ ὑπ᾽ αὐτὸν τόν τε μέγαν δρουγγάριον τοῦ στόλου, τὸν ἀμηράλιον, τὸν πρωτοκόμητα, τοὺς δρουγγαρίους καὶ τοὺς Ο κόμητας. Ο πρωτοστράτωρ τοῦ μεγάλου δομεστίκου ἀπόν τος φέρει τὴν τοῦ βασιλέως σπάθην. Οτε οὖν ὁ βασιλεὺς μέλλει τοῦ ἵππου ἐπιβήσεσθαι, τοῦ κόμη τος τῶν βασιλικῶν ἵππων κομίσαντος ἵππον, καὶ κρατοῦντος ίππον, μετὰ τὸν βασιλέα ἐπιβῆναι, ὁ πρωτοστράτωρ ἀπὸ τοῦ χαλινοῦ λαβὼν σύρει τὸν ἵππον μέχρι τοῦ τετάρτου ἢ πέμπτου τῆς τοῦ πα λατίου αὐλῆς μέρους. Επειτα διαδεξάμενος τοῦτον ὁ μέγας χαρτουλάριος φέρει διὰ τοῦ χαλινοῦ ἕως τῆς πύλης. Ωσαύτως ποιεῖ καὶ ὁπότε μέλλει περ ζεύειν ὁ βασιλεὺς, φέρων δηλονότι ἀπὸ τῆς πύλης τὴν ἵππον μέχρι καὶ τοῦ προῤῥηθέντος τόπου, ἀφ' οὗ διαδέχεται πάλιν αὐτὸν ὁ πρωτοστράτωρ, φέρων μέχρι καὶ τοῦ πεζεύματος. Εἰ δὲ ἴσως τύχοι τὸν
col. 49–50page 17 of 206
PG 157:49πρωτοστράτορα ἀποδημεῖν, ποιεῖ τοῦτο ἀπ' ἀρχῆς μέχρι τέλους ὁ μέγας χαρτουλάριος. Ἐὰν δὲ οὗτος ἀποδημεί, φέρει τὸν ἵππον ἀπὸ τῶν καθευρεθέντων ἀρχόντων ὁ ἐντιμότερος. σιν, Δεῖ δὲ γινώσκειν ὅτι ἔθος ἐστὶ καθ᾿ ἑκάστην ἑτοί μους εἶναι ἵππους ἑπτὰ, οἳ καὶ καλοῦνται στρώσια, ἐκδεχομένους τὸν βασιλέα, καβαλλικεῦσαι οἷον ἂν ἐκ τούτων βούλοιτο. Οἱ δὲ λοιποὶ ἵπποι ἀκολουθοῦ οἱ καὶ καλοῦνται συρτά. Ο μέντοι δηλωθείς κόμης ἐπ' ἀδείας ἔχει, οἷον ἂν ἐκ τῶν βασιλικῶν ἵππων βούλοιτο, καβαλλικεύειν εἰς τὸ καβαλλαρίκιον τοῦ βασιλέως, ἄγειν τε καὶ φέρειν ἐν τῇ αὐλῇ καὶ ἐθίζειν, πεζεύειν αὖ εἰς τὸ καβαλλαρίκιον, ἐντὸς μέντοι, ὡς εἴρηται, τῆς αὐλῆς μόνον· ἐκβῆναι δὲ ταύτης ἱππότης ἢ εἰσελθεῖν οὔθ᾽ οὗτος οὔτε τις ἔτε ρος. Εἰ δὲ δεήσῃ ἄρχοντάς τινας καβαλλικεῦσαι ἐν τῇ αὐλῇ, πεζῇ μὲν εἰσέρχονται, εἶτα καβαλλικεύου σιν. Πάλιν δὲ εἰς τὴν ἐκβολὴν αὐτῶν πεζεύοντες εξέρχονται πεζῇ. Έχει τε ἄδειαν ὁ κόμης βασιλέως παρόντος βασιλικόν καβαλλικεύειν συρτόν, οἷον ἂν βούλοιτο· ἀπόντος δ᾽ οὐχ οὕτως. Ἀλλὰ σαγίσματος τῶν τοῦ ἵππου σκαπουλίων ἐπικειμένου μέχρι καὶ τῆς ἡμισείας σκέποντος σέλας, οὕτω καβαλλικεύει, ἀπερχόμενος ἀλλαχοῦ μὲν οὐδαμῶς, ἕως δὲ καὶ μό τον τοῦ στρατορικίου. Εθος δέ τι καὶ τοῦτο κατ᾽ ἔτος ἐστὶν, τὸ κατὰ τὸν τοῦ μεγάλου Πάσχα καιρόν γίνεσθαι σέλλας βα σιλικές και χαλινοὺς καὶ ἐπάνω σκέπια πάντα καινὰ, καὶ τὰ παλαιὰ λαμβάνειν πάντα τὸν κόμητα, η ήτοι τὰς σέλλας μετὰ τῶν κομπωσίων καὶ τοὺς χαλι. νοὺς οὕτω μετὰ τῶν τουφῶν. Ἡ δὲ τῶν λεγομένων συρτῶν βασιλικῶν ἵππων ἀκολούθησις, ἐπηνίκα καβαλλικεύῃ ὁ βασιλεὺς, λέγε ται γενέσθαι ἐξ αἰτίας τοιάσδε. Τον βασιλέα Θεόφιλον φασι γενέσθαι φιλοδίκαιον. Ιππότην οὖν φερόμενόν ποτε, ὑπαντῆσαί φασι γυναῖκα, κράζουσαν ἑαυτῆς εἶναι τὸν ἵππον ᾧ ἐποχεῖται ὁ βασιλεύς. Τοῦ τοιού του τοίνυν ἐξετασθέντος εὑρεθῆναι ἀληθεύουσαν τὴν γυναῖκα· εἶναι μὲν γὰρ τὸν ἵππον αὐτῆς, τὸν δὲ ἔπαρχον ἀφελόμενον δῶρον, ὡς ἑαυτοῦ τοῦτον ὄντα, προσενεγκεῖν τῷ βασιλεῖ. Τούτου τοίνυν δήλου γεγονότος τὸν μὲν βασιλέα εὐθὺς, ὡς εἶχε, κατα δῆναι τοῦ ἵππου, καὶ δοῦναι τοῦτον τῇ κεκτημένῃ. Ἐπεὶ δ᾽ οὐκ ἦσαν τότε ἵπποι βασιλικοί συρόμενοι, ἐγένετο δὲ ὁ βασιλεὺς ἐν χρείᾳ ἵππου καὶ ἐκαβαλλίκευσεν ἵππον τὸν τυχόντα, ετάχθη ἡ τῶν συρτῶν ἀκολούθησις, ὡς ἂν, εἴ τι συμβεβηκός τύχοι, εἴησαν Έτοιμοι ἵπποι βασιλικοὶ πρὸς τὸ ἀφιππάσασθαι τὸν βασιλέα. Η μέντοι σπάθη τοῦ βασιλέως ἀεὶ εἰς τὸ ῥουχα ρεῖον εὑρίσκεται, τὰ δὲ ὑποδήματα εἰς τὸ βεστιάριον. Εστι δὲ καὶ ἕτερον εἶδος υποδημάτων, & καλοῦνται τζαγγία, ἔχοντα ἐκ πλαγίων κατὰ τὰς κνήμας καὶ ἐπὶ τῶν ταρσῶν ἀετοὺς διὰ λίθων καὶ μαργάρων, άτινα καὶ φορεῖ ὁ βασιλεὺς εἰς τε τοὺς περιπάτους καὶ τὰς προκύψεις. Καὶ ὁ ταῦτα ποιῶν οὐ τζαγγάριος, ὡς οἱ ἕτεροι, ἀλλὰ τζαγγὰς ὀνομά
col. 51–52page 18 of 206
PG 157:51ζεται. υπηνίκα γοῦν δεήσει τὸν βασιλέα καβαλλι στρατόν, κεῦσαι, φέρει τὰ ὑποδήματα παιδόπουλον τοῦ βεστιαρίου ἐκτὸς, οὕτω κοινῶς ὀνομαζομένου ἀλλαξιμαρίου. Ετοιμασθέντος οὖν καὶ καβαλλικεύσαντος τοῦ βα σιλέως, οἱ ἀνακαρισταί κρούουσι τὰ ἀνάκαρα, σαλπίζουσι δὲ καὶ οἱ σαλπιγκταὶ ὁμοίως καὶ οἱ βουκκινάτορες δι᾽ ὀργάνων ἀργυρῶν. Αἱ μέντοι κατὰ τὴν τοιαύτην υπηρεσίαν σαλπίζουσαι σάλπιγγες οὐ κατὰ τὰς ἄλλας εἰσὶ σάλπιγγας, ἀλλ᾽ ἕτερόν τι σχῆμα. Δηλοῖ δὲ καὶ ἡ τῶν τοιούτων ὀργάνων φωνή, τὸ ἐάνπερ τι αἰτῇ τις τοῦ λαοῦ ἢ ἀδικῆται, ἀκούσας τούτων δραμὼν ἀνενέγκῃ. Γίγνεται μέντοι τὸ τοιοῦτον, εἰ κατὰ τὴν πρωΐαν τύχοι καβαλλικεύων ὁ βασιλεύς· μετὰ δὲ τὸ γεῦμα καβαλλικεύσειν μέλλοντος οὐδαμῶς γίγνεται τοῦτο. Η αἰτία ἀγνοεῖται. Στοχαστικῶς γε μὴν λέγω ὡς ἐπείπερ οἱ τοῦ πλήθους ἄνθρωποι πρωΐας μὲν νήσ φουσιν, μετὰ δὲ τὸ γεῦμα μεθύουσιν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖ στον καὶ προπετέστεροι γίνονται, εἰκότως πρωίας μὲν σαλπίζουσι δι' ἂν εἴπομεν τρόπον, μετὰ δὲ τὸ γεῦμα οὐδαμῶς, ἵνα μή τις μεθύων ατάκτως καὶ προπετῶς προσέλθῃ τῷ βασιλεῖ. Ετι ὁ πρωτοστράτωρ ἔνι καὶ δεφένσωρ τῶν κουρ σευόντων. Τούτων γὰρ μήτε τάξιν ἐχόντων μήτε φλάμουλον ἴδιον, ἀλλ' ἀτάκτως οὕτως ἀπολυομένων, ὁ πρωτοστράτωρ ὀπίσω τούτων εὑρισκόμενος δεφεν δεύει τούτους, ἐὰν ἄρα πόλεμον εὕρωσιν· διὰ τοῦτο καὶ γὰρ πρωτοστράτωρ καλεῖται, διὰ τὸ προηγεῖσθαι παντὸς αὐτοῦ τοῦ στρατοῦ. ᾿Απὸ δὲ τῶν κουρ σευομένων πάντα τὰ ποικίλα, ἃ ὀνομάζονται φυτίλια, έθος ἐστὶ λαμβάνειν τον πρωτοστράτορα. Ο μέγας λογοθέτης διατάττει τὰ παρὰ τοῦ βασι λέως ἀποστελλόμενα προστάγματα καὶ χρυσόβουλλα πρός τε ρήγας, σουλτάνου; καὶ τοπάρχας. Καὶ τοῦτο μὲν ἴδιον τοῦ μεγάλου λογοθέτου ὑπηρέτημα. Τὸ δὲ τοῦ δομεστικίου ἐνεργεῖν ὁ ἂν ἐπιτάξει δ βασιλεύς. Ο μέγας στρατοπεδάρχης ἐστὶν ἐπιμελητὴς τῶν τῆς στρατιᾶς ἐπιτηδείων, ἤτοι τροφίμων, ποτῶν καὶ πάντων τῶν χρειωδῶν. Ο μέγας πριμμικήριος ἐντὸς τοῦ παλατίου εἰς τὴν παράστασιν παιδοπούλου τοῦ βεστιαρίου κομί ζοντος τὸ βασιλικόν δεκανίκιον, μέχρι καὶ τοῦ τρικλίνου διμοίρου, οὗτος τοῦτο λαμβάνων τῷ βασιλεῖ φέρων δίδωσιν. "Οταν δ᾽ αὖ τοῦτο παρὰ τοῦ βασι λέως λάβῃ, ἐπ' ἀδείας ἔχει πολλάκις κατέχειν αὐτὸ τιμῆς ἕνεκα. Τὸ δὲ οἰκεῖον δίδωσι πρὸς τὸ ῥηθὲν τοῦ βεστιαρίου παιδόπουλον, ὃς καὶ ἐξάγει τοῦτο ἐν τῷ σχήματι, κατὰ καὶ τὸ βασιλικόν. Ἔνι δὲ καὶ τεταγμένον δίδοσθαι πρὸς τὸν μέγαν πριμμικήριον κατὰ κυριακὴν, χάριν δικανικίου, ὑπέρπυρον ἔν. Αν δ᾽ ἴσως οὗτος ἀποδημεί, δίδωσι τὸ δικανίκιον ὁ ἐντιμότερος τῶν καθευρεθέντων ἀρ χόντων. Εὑρίσκεται καὶ εἰς τὸ φωσσάτον κεφαλὴ τῆς βασιλικῆς συντάξεως. Εχει δὲ καὶ ἰδικὸν αὐτοῦ φλάμουλον ἐν τῇ τοιαύτῃ συντάξει.
col. 53–54page 19 of 206
PG 157:53Ο μέγας κοντόσταυλος ευρίσκεται κεφαλὴ τῶν δογατόρων Φράγγων. Ο πρωτοσεβαστὸς οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχει. Τοῦ πιγκέρνη ἡ ὑπηρεσία, ὅτε καὶ ἡ τῶν μεγάλου δομεστίκου λεχθήσεται. Ο κουροπαλάτης εἶχε μὲν εἰς τὸ καλαιὸν ὑπηρεσίαν, ἥτις ἐστὶν ἐνεπίγνωστος, νῦν δὲ οὐδεμίαν. Ο παρακοιμώμενος τῆς σφενδόνης τὴν τοῦ βασι λέως σφενδόνην λαμβάνων σφραγίζει διὰ κηροῦ ἔνθα δεῖ· ἡ δὲ τοιαύτη σφραγὶς, ἡ διὰ κηροῦ δηλαδή, οὐδαμοῦ γίνεται ἀλλαχοῦ παρὰ τοῦ βασιλέως, εἰ μὴ πρὸς τὴν δέσποιναν τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ τὴν δέσποιναν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τὸν βασιλέα τὸν υἱὸς αὐτοῦ. Πρὸς δὲ δεσπότας, πατριάρχας καὶ τοὺς λοιποὺς ἄρχοντας τῶν ἐντιμοτέρων διὰ μολιβδίνης βούλης. Φέρει δὲ οὗτος καὶ τὴν βασιλικήν σπάθην, ἀποδημοῦντος τοῦ πρωτοστράτορος. Ο παρακοιμώμενος τοῦ κοιτῶνος εὑρίσκεται κα φαλὴ τῶν ἐν τῷ κοιτῶνι παιδοπούλων καὶ τῶν κοι τωναρίων, ἔχων ὑπ' αὐτὸν καὶ τὸν προκαθήμενον τοῦ κοιτῶνος. Μένει δὲ καὶ ἐντὸς τοῦ παλατίου. Τοῦ παρακοιμωμένου δὲ τῆς σφενδόνης ἀποδημοῦντος οὗτος φέρει τὴν τοῦ βασιλέως σπάθην. και Η τοῦ γενικοῦ λογοθέτου ὑπηρεσία οὐ γινώσκε Ο πρωτοβεστιαρίτης ἐστὶν ὑπηρέτης τῆς παρα στάσεως. Πρὸ γὰρ τοῦ τὸν βασιλέα τοῦ κελλίου αὐτοῦ ἐξελθεῖν οὗτος εὑρίσκεται ἐν τῷ τρικλινίῳ μετά τε τοῦ μεγάλου ἑταιριάρχου καὶ τοῦ τῆς αὐ λῆς πριμμικηρίου. Καὶ μετὰ τὸ ἐξελθεῖν καὶ στα θῆναι τὸν βασιλέα ἐξέρχεται ὁ πρωτοβεστιαρίτης, καὶ καλεῖ τοὺς τῶν ἀρχόντων εντιμοτέρους εἰς τὴν παράστασιν. Επειτα ο μέγας έταιριάρχης, καὶ καλεῖ καὶ οὗτό; τινας τῶν προτέρων πλείους. Καὶ μετὰ τοῦτον ἐξέρχεται ὁ πριμμικήριος τῆς αὐλῆς, καὶ καλεῖ καὶ οὗτος ὡσαύτως τοὺς λοιποὺς τῶν ἀρ χόντων. Εἶτα φέρουσι τὸ τοῦ βασιλέως δεκανίκιον οὗ καὶ δοθέντος τῷ βασιλεῖ παρὰ τοῦ μεγάλου πριμο μιχηρίου, ὡς εἴρηται, εὐθὺς οἱ ἑτα:ριάρχαι καλοῦσι τοὺς ἐπιλοίπους, τοὺς τὰ κόκκινα δηλονότι φοροῦντας σκαράνικα, καὶ πάντας τοὺς κάτω. Καὶ γίνεται μὲν οὕτω τοῦτο πάντοτε, κατά τε τὴν τοῦ ὄρθρου ὥραν τῆς λειτουργίας καὶ ἑσπερινοῦ· μετὰ δὲ τὴν ἀπόλυσιν, εἰ μὲν ἔχει θέλημα ὁ βασιλεὺς ἵνα δημη γορήσῃ ἢ εὐεργετήσῃ ὀφφίκιον πρός τινα, ἔτι ἡ πα ράστασις ἵσταται. Εἰ δὲ μή, τοῦ πρωτοβεστιαρίτου τὸ ἑαυτοῦ δικανίκιον κρούσαντος ἐπ᾿ ἐδάφους ἠρέμα οἱ ἑταιριάρχαι οἱ δικανίκια ξύλινα φέροντες λέγουσι τοῖς μετὰ τὸ δικανίκιον εἰσελθοῦσι τοῦ βασιλέως, καὶ ἐξέρχονται. Ει δέ τι τῆς παραστάσεως ἱσταμένης δεήσει ανενεχθῆναι τῷ βασιλεῖ, εἴτε δι' ἀποκρισιάριον είτε δι᾿ ἄλλο τι τῶν ἀναγκαίων, οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων ἔχει τοῦτο ἐπ᾽ ἀδείας ποιῆσαι, μὴ τοῦ βασιλέως ἴσως ἐπιτάξαντος, εἰ μὴ μόνος δ πρωτοβεστιαρίτης· εἰ δ᾽ οὗτος ἀποδημεῖ, ὁ μέγας κύριος. Η τοῦ δομεστίκου τῆς τραπέζης ὑπηρεσία καὶ ἑταιριάρχης, εἰ δὲ καὶ οὗτος, ὁ τῆς αὐλῆς πριμμι
col. 55–56page 20 of 206
PG 157:55τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης λεχθήσεται, ὅτε καὶ ἡ τοῦ μεγάλου δομεστίκου. ἑταίρους Ο μέγας παππίας εἶχε μὲν πάλαι υπηρεσίαν ἀνεπίγνωστον, νῦν δὲ οὐδεμίαν. 'Ο ἔπαρχος ὡσαύτως· νῦν δὲ οὐδὲ οὗτος. Η τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου τῆς βίγλης ὑπηρεσία εἰρήσεται καὶ αὐτὴ, ὅτε καὶ ἡ τοῦ μεγάλου δου μεστίκου ἡ εἰς τὸ φωσσάτον. Τὸ τοῦ μεγάλου ἑταιριάρχου υπηρέτημα ἐλέχθη μὲν πρότερον, ὅτε περὶ τῆς παραστάσεως ελέγομεν. Δέχεται δὲ οὗτος καὶ τοὺς προσερχομένους πανταχόθεν φυγάδας· διὸ καὶ ἑταιριάρχης καλεῖται, ώ, τοὺς ἑταίρους ήτοι τους φίλους δεχόμενος. Ο λογοθέτης του δρόμου εἶχε μὲν πάλαι κα οὗτος ὑπηρεσίαν ἡμῖν ἐνεπίγνωστον, νῦν δὲ οὗδε μίαν. Τὸ τοῦ πρωτασηκρήτις υπηρέτημα δῆλον καὶ ἀπ' αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος· πρῶτος γὰρ τῶν σεκρέτων λέγεται. Ἔστι δὲ ὅτε συγκρίνουσι μετ' αὐτοῦ βασι λικῷ ὁρισμῷ καὶ ἕτεροι ἐντιμότεροι τούτου. Τὸ τοῦ ἐπὶ τοῦ ἐπὶ στρατοῦ ὑπηρέτημα, λεχθήσεται καὶ τοῦτο, ὅτε καὶ τοῦ μεγάλου δομεστίκου τὸ εἰς φωσσάτον. Ἡ τοῦ μυστικοῦ ὑπηρεσία νοεῖται καὶ ἀπ' αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος. Ο δομέστικος τῶν σχολῶν πάλαι μὲν εἶχεν ὑπη ρεσίαν σχεδόν ἣν ὁ μέγας δομέστικος ἄρτι, νῦν δὲ οὐδεμίαν. Ο μέγας δρουγγάριος τοῦ στόλου τὸν αὐτὸν λόγον έχει πρὸς τὸν μέγαν δοῦκαν ἂν ὁ τῆς βίγλης μέγας δρουγγάριος πρὸς τὸν μέγαν δομέστικον. Ο πριμμικήριος τῆς αὐλῆς ἔχει μὲν ἐν τῇ παν ραστάσει ὑπηρεσίαν οταν προείπομεν, εὐτακτεῖ δὲ καὶ τοὺς ἐν τῇ αὐλῇ πάντας. Ωσπερ γὰρ τῶν ἀρ χόντων ἕκαστος τὸν ἀποτεταγμένον καὶ ἴδιον ἔχει τόπον εἰς τὴν παράστασιν, οὕτω καὶ τῶν ἐν τῇ αὐλῇ τάξεων ἑκάστη τὸν ἴδιον αὐλῆς κέκτηται τό πον. Οἱ μὲν γὰρ Βάραγγος εὑρίσκονται ὑπηρετοῦντες εἰς τε τὰς θύρας τοῦ κελλίου τοῦ βασιλέως καὶ εἰς τὸ τρίκλινον, ἐν τῇ αὐλῇ δὲ τοῦ παλατίου στρατιῶται ὀνομαζόμενοι οὕτω παραμοναὶ, ἔχοντες άλογα, ἐφ᾽ ὧν καὶ ἀλλαγάτωρ. Καὶ μετ᾿ αὐτοὺς έτεροι, παραμοναὶ μὲν καὶ οὗτοι, πλὴν ἄνευ ἀλό γων, ἔχοντες ἀλλαγάτωρα, φέροντες ἐν χερσὶ πάν τες τὰς σπάθας αὐτῶν. Εἶτα εὑρίσκονται οἱ ὀνομαζόμενοι τζάκονες, φέροντες καὶ οὗτοι πιλατίκια. Καὶ μετὰ τούτους ἕτεροι, πεζοὶ μὲν καὶ οὗτοι, ὀνομαζόμενοι Μυρτάτοι, τόξα έκαστος φέροντες αἱ μέντοι παραμοναὶ μετὰ σκιαδίων, οἱ τζάκονες δὲ μετὰ καπασίων, φοροῦντες καὶ ἐπάνω κλίβανα ξεράνεα, λέοντας περὶ τὸ στῆθος ἔχοντα ἱσταμένους λευκούς, ὁρῶντας ἀντικρὺ κατὰ πρόσωπον. Ὡσαύ τως καὶ ὄπισθεν. Εἰσὶν καὶ Κορτινάριοι, έχοντες καὶ οὗτοι ἔνοχον, δς κόμης καλεῖται· οἵτινες δὴ κἂν ἐλάττων τάξις εὑρίσκωνται, ἀλλ᾽ οὖν κάτω ἵστανται τῆς προκύψεως. Οἱ δὲ Βαρδαριῶται εἰς τὴν τῆς αὐλῆς θύραν. Πάντες οὖν οὗτοι, καὶ οἱ εἰρημένοι, καθ' ήν ὥραν ὅ τε όρθρινὸς ὕμνος ψάλο
col. 57–58page 21 of 206
PG 157:57λεται, ὁ τῆς λειτουργίας, καὶ ὁ τοῦ ἑσπερινοῦ, κατὰ τάξιν ίστανται, εὐταχτοῦντος αὐτοὺς τοῦ πριμμικηρίου τῆς αὐλῆς, καθὰ εἴρηται. Ὑπηρετοῦσι δὲ οἱ Κορτινάριοι εἰς τὴν τοῦ βασι λέως σκηνὴν, ήτις κόρτη ονομάζεται. Ο μέντοι κόμης αὐτῶν καὶ αὐτοὶ δ' οὗτοι πανία φορούσι κόκκινα ἐκ τῶν τῆς κόρτης παλαιῶν πανίων, ἐξ ὧν καὶ ἐπὶ κεφαλῆς σκουφίας μόνον ἐρυθρὰς ἐντὸς μὲν τῆς αὐλῆς, οὐ μὴν δὲ καὶ καπάσια· ἔτι τε καὶ κάλεζας τοιαύτας, μετά παπουτζιῶν μελάνων. Ἐκτὸς δὲ φοροῦσι τας τοιαύτας σκουφίας μετά κατασίων. Τοιαῦτα ἐνδύματα ερυθρὰ ἐνδύονται μὲν καὶ οἱ Βαρδαριώται, διὰ πανίων, οὐκ ἐκ τῆς κόρτης, ἀλλ' ἐξ οἰκείων, ἐπὶ κεφαλῆς δὲ Περσικόν φόρεμα, ἀγγου ρωτὸν ὀνομαζόμενον, ἔχον ἀντὶ μαργελλίων πάνιον κίτρινον. Κρέμανται δὲ ἐπὶ ζώνης εκάστου τούτων λώροι, οὔς καλοῦσι μαγκλάβια, μαστίζειν τοὺς ἀξίους μαστίζεσθαι, φέροντες ἀεὶ δικανίκια. Οτε δὲ καβαλλικεύσῃ ὁ βασιλεὺς, προηγοῦνται, καὶ φέ ροντες αὐτὰ ὄρθια εὐτακτοῦσι τὸν λαόν. Εχουσι δὲ οὗτοι καὶ πριμμικήριον. Τούτους πάλαι Πέρσας κατά γένος ὄντας ὁ βασιλεὺς μετοικίσας ἐκεῖθεν εἰς τὸν Βαρδάριον εκάθισε ποταμόν, ἀφ' οὗ καὶ Βαρδαριῶται καλοῦνται.. Ο πρωτοσπαθάριος λέγεται ὅτι ἦν κατὰ μὲν τὸ παλαιὸν πρῶτος τῶν σπαθαρίων παραμονῶν. Νῦν δὲ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχει. Ο μέγας ἄρχων οὐδὲ ἐν ὑπηρέτημα κέκτηται, καὶ ὁ τατᾶς τῆς αὐλῆς ὡσαύτως. Οι μεγάλοι τζαούσιοι εὑρίσκονται εὐτακτοῦντες τὴν τοῦ βασιλέως σύνταξιν, ὑπὸ τὸν μέγαν πριμμι κήρων όντες. Ο πραίτωρ τοῦ δήμου οὐδ᾽ οὗτος ἔχει ὑπηρεσίαν τινά. Ο τῶν οἰκειακῶν λογοθέτης ὡσαύτως. Καὶ ὁ λογαριαστὴς τῆς αὐλῆς οὐδ᾽ οὗτος ἔχει τι ὑπηρέτημα νῦν. Ο πρωτοκυνηγός ἔχει μὲν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ὅτι τοῦ βασιλέως τὸν ἵππον ἀναβαίνοντος οὐδεὶς ἕτερος τὴν σκάλαν κατέχει εἰ μὴ μόνος οὗτος, εἰ παρὼν εὑρίσκεται, ἄρχει δὲ καὶ τῶν κυνηγῶν τῶν λεγομένων σκυλλομάγγων. Εἰ δέ ποτε κυνηγετούν της τοῦ βασιλέως αἱμαχθῆναι συμβῇ τι τῶν ἱματίων αὐτοῦ, λαμβάνει τοῦτο καθ' ὑπηρεσίαν ὁ πρωτοκυνηγὸς. Ο σκουτέριος βαστάζει τὸ διβέλλιον καὶ τοῦ βα σιλέως σκουτάριον, οὐ μόνον εἰς τὰς προκύψεις, ἀλλὰ κἂν ὅπου ὁ βασιλεὺς ἀπέρχηται. Ευρίσκονται δὲ μετὰ τοῦ διβελλίου καὶ πάντες οἱ Βάραγγοι. Εἴτε οὖν εἰς τὸ φωσσάτον ὁ βασιλεὺς εὑρίσκεται, εἴτε καὶ ἀλλαχοῦ, τὸ διβέλλιον πάντοτε ἔμπροσθεν αὐτοῦ φέρεται. ῾Ο ἀμηράλιος ὑπὸ τὸν μέγαν δοῦκαν εὑρίσκεται, ἡγεῖται δὲ τοῦ στόλου παντός. ῾Ο ἐπὶ τῶν δεήσεων δέχεται τὰς τῶν αἰτούντων καὶ τῶν ἀδικουμένων ἀναφορὰς, καβαλλαρίου διερ χομένου τοῦ βασιλέως.
col. 59–60page 22 of 206
PG 157:59Ὁ κοιαίστωρ εἶχε μὲν πάλαι καὶ οὗτος ὑπηρεσίαν, νῦν δὲ οὐδαμῶς. Τὸ τοῦ μεγάλου ἀδνουμιαστοῦ ὑπηρέτημα λεχθήσεται δὲ τοῦτο, ὁπηνίκα τοῦ μεγάλου δομεστίκου τὸ εἰς τὸ φωσσάτον. Ο λογοθέτης τοῦ στρατιωτικοῦ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχει. Ο πρωτοϊερακάριος ἄρχει τῶν φερόντων ὄρνεα κυνηγῶν, φέρει δὲ καὶ χειμόρτιον ἐπὶ ζώνης, ὡς προείρηται. Ο λογοθέτης τῶν ἀγελῶν εἶχε καὶ οὗτος πάλαι ὑπηρεσίαν, νῦν δὲ οὐδαμῶς. Ο μέγας διερμηνευτής ἐστι πρῶτος τῶν ἑρμη νέων, οὓς κοινῶς ὀνομάζουσι δραγομάνους. ῾Ο ἀκόλουθος εὑρίσκεται μὲν ἔνοχος τῶν Βαράγγων, ἀκολουθεῖ δὲ τῷ βασιλεῖ ἔμπροσθεν αὐτῶν· διά τοι τοῦτο καὶ ἀκόλουθος λέγεται. Ο κριτής τοῦ φοσσάτου, τοῦ βασιλέως εἰς τὸ φωσσάτον εὑρισκομένου, τὰς παρεμπιπτούσας όπου θέσεις τοῖς στρατιώταις εἴτε περὶ ἀλόγων εἴτε ἀρ μάτων εἴτε καὶ κούρσων ἢ περὶ τοιούτου τινός και θ:στᾷ καὶ ἐξετάζει. Ο ἄρχων τοῦ ἀλλαγίου εἰς τὴν τοῦ βασιλέως εὑρίσκεται μὲν σύνταξιν· καὶ ὑπὸ τὸν μέγαν δὲ πριμμικήριον. Πρωταλλαγάτωρ ὡσαύτως ὑπὸ τὸν μέγαν πριμμικήριον, πλὴν ἀκολουθεῖ ὄπισθεν τῆς συντάξεως, ἵνα κἂν ἀπολιμπάνηταί τις αὐτῆς, φέρῃ οὗτος και ἀποκαθιστῇ εἰς τὴν σύνταξιν καὶ εὐτακτῇ. Εἰ δὲ καὶ ὁ μέγας πριμμικήριος ἐν χρείᾳ τινὸς γένοιτο τῶν ἀπὸ ταύτης, πρὸς τὸν πρωταλλαγάτορα λέγει καὶ καλεῖ τοῦτον. Ο μέγας διοικητὴς οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχει. ῾Ο ὀρφανοτρόφος ἦν μὲν φροντίζων καὶ ἐπιμελούμενος πάλαι τῶν ὀρφανῶν, νῦν δὲ οὐδαμῶς κέκτηται τινα ὑπηρησίαν. Ο πρωτονοτάριος δῆλος καὶ ἀπὸ τοῦ ὀνόματος πρῶτος γὰρ τῶν νοταρίων ἤτοι τῶν γραμματικῶν. Τὸ τοῦ ἐπὶ τῶν ἀναμνήσεων ὑπηρέτημα πάλαι μὲν ἦν τοῦ ἀπογράφεσθαι τοὺς ἐν ταῖς στρατιαῖς καὶ ἀλο λαχοῦ ἀριστεύοντας, καὶ ἀναμιμνήσκειν τὸ ὑπὲρ αὐτῶν τῷ βασιλεῖ, ἵνα λαμβάνωσι τὰς προσηκούσας τιμάς· κατὰ δὲ τὸ παρὸν οὐδεμίαν υπηρεσίαν Έχει. Ο δομέστικος τειχέων ἔχει τοῦτο τὸ ὑπηρέτημα, ὅτι εἴ τινος τὰ κάστρα περιποιήσεως δέοιντο, ἐπιμελεῖσθαι τοῦτο εἰς τὸ ἀνακτίζεσθαι. Ο προκαθήμενος τοῦ κοιτῶνος του βασιλικοῦ ἄρα χει μὲν τῶν κοιτωναρίων, εὑρίσκεται δὲ ὑπὸ τὸν τοῦ κοιτῶνος παρακοιμώμενον. Ο προκαθήμενος τοῦ βεστιαρίου ὑπὸ τὸν πρωτοβεστιαρίτην εὑρίσκεται, ὑπηρετεῖ δὲ καὶ εἰς τὰς προφερομένας καὶ ἐξερχομένας εἰσόδους τε καὶ ἐξό δους. Ο βεστιάριος ἔχει ὑπηρέτημα θαλάσσιον. Τοῦ γὰρ βασιλέως κατὰ θάλασσαν στρατεύοντος ἄρχει οὗτος τοῦ τὸ βεστιάριον φέροντος κατέργου, ἀκολουθεῖ τε κατόπιν τοῦ βασιλικοῦ κατέργου. Ὁ ἑταιριάρχης ὑπηρετεῖ μὲν εἰς τὴν παράστα
col. 61–62page 23 of 206
PG 157:61σιν, ώς προείρηται, συνυπηρετεῖ δὲ καὶ τῷ μεγάλῳ Επαιριάρχῃ ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Ο τῆς αὐλῆς λογαριαστής λογίζεται τοὺς ἐν τῇ αὐλῇ εὑρισκομένους πάντας ῥογάτορας, εἰ λείπει τινὶ ἀπὸ τῆς ῥόγας αὐτοῦ ἢ ἐξεδούλευσεν ὑπὲρ ὧν ἐρογεύθη. Στρατοπεδάρχης τῶν μονοκαβάλλων ὑπηρέτημα εἶχε τοιοῦτον. Ησαν ἐν τοῖς κατὰ θέματα τόποις φωσσάτου τάγματα, οἱ μὲν μεγαλοαλογίται ὀνομαζόμενοι, οἱ δὲ τρικάβαλλοι, οἱ δὲ δικάβαλλοι, καὶ ἕτεροι μονοκάβαλλοι. Ην οὖν οὗτος ὁ στρατοπεδάρχης φροντιστὴς καὶ ἐπιμελητὴς μόνων τῶν μονοκα βάλλων. Ο τῶν τζαγγρατόρων στρατοπεδάρχης φροντίζων ὡσαύτως καὶ ἐπιμελούμενος τούτων, καὶ ὁ τῶν μουρ τάτων στρατοπεδάρχης ὁμοίως. Ο στρατοπεδάρχης τῶν τζακόνων ἐπιμελεῖται τῶν εἰς τὰ κάστρα ευρισκομένων φυλάξεων, οἵτινες τζάκονες ὀνομάζονται. Ο προκαθήμενος τῶν μεγάλων παλατίων ἐπιμελητὴς αὐτῶν, καὶ τῶν Βλαχερνῶν παλατίων ὡσαύ τως προκαθήμενος. Τῶν θεμάτων δομέστικος ἦν πάλαι φροντίζων καὶ ἐπιμελούμενος τῶν τοῦ δημοσίου πραγμάτων. Καὶ οἱ δομέστικοι τῶν τε ἀνατολικῶν καὶ δυτικῶν θεμά των φροντισταί ὡσαύτως καὶ ἐπιμεληταὶ τῶν ἐκεῖσε δημοσίων πραγμάτων. Τὸ τοῦ μεγάλου μυρταΐτου ὑπηρέτημα ἀνεπίγνωστον ἐστιν. Τὸ τοῦ πρωτοκόμητος θαλάσσιόν ἐστιν. εὑρίσκεται οὗτος τῶν ἐν τῷ βασιλικῷ στόλῳ πάντων κομή των πρώτος. Καὶ τὸ τοῦ δρουγγαρίου ὡσαύτως θαλάσσιον. Δρούγγα ποιότης τοσούτων τινῶν ἑρμηνεύεται, ἧς ἡ ἀρχὴ ὁ τοιοῦτος δρουγγάριος. Οι προκαθήμενοι καὶ οἱ καστροφύλακες ὑπηρέται ἑκάστης κατ᾿ ἀξίαν τῶν πόλεων. Εως ὧδε πασῶν αἱ ὑπηρεσίαι. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γ'. Περὶ τῆς τῶν δεσποτικῶν ἑορτῶν τάξεως, καὶ τῶν κατ' αὐτὰς τελουμένων ἐθίμων, ἐν αἷς διαλαμβάνεται καὶ περὶ τοῦ μεγάλου δομεστί και υπηρεσίας, τοῦ τε πικέρνη καὶ δομεστίκου τῆς τραπέζης καὶ τοῦ ἐπὶ τραπέζης. Τῇ καὶ τοῦ Δεκεμβρίου μηνός, καθ᾿ ἣν ἡ τῶν Χριστουγέννων παραμονή, τοῦ βασιλέως εἰς τὸν δρα θρον μὴ ἐξελθόντος κατὰ τὴν ἐξ ἔθους αὐτῷ συνή θειαν, ἀλλ' ἐν τῷ αὐτοῦ κελλίω εὑρισκομένου, φέρ ρουσι μετὰ τὴν ἀπόλυσιν οἱ κανονάρχαι καὶ ἱστῶσιν εἰκονοστάσιον, εἰς 8 κρέμανται ἅγιαι εικόνες τῆς τε γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ ἕτεραι τρεῖς ἢ τέσσαρες. Εμπροσθεν δὲ τούτου ἀναλόγιον, ἐφ᾽ οὗ ἐπίκειται ἅγιον Εὐαγγέλιον. Καὶ οἱ μὲν ἱερεῖς ἴστανται πλη σίον τῶν ἁγίων εἰκόνων μετὰ τῶν ἱερατικῶν στολών, οἱ δ᾽ ἀναγνῶσται μέσον τοῦ τρικλίνου κατὰ προσώπου τοῦ βασιλέως μετὰ τῶν ἱματίων καὶ ἐπιῤῥι σταρίων αὐτῶν, φοροῦντες καὶ καμίσια ἐπάνω τῶν ἱματίων, ὁ μέντοι πρωτοψάλτης καὶ ὁ δομέστικος λευκά, ὁ λαμπαδάριος δὲ κρατῶν τὸ χρυσοῦν διδάμε μεγαλοαλογίται,
col. 63–64page 24 of 206
PG 157:63πουλον, ὁ μαΐστωρ καὶ πάντες οἱ ψάλται πορφυρά. Οἱ κανονάρχαι δὲ μετὰ ἱματίων μόνων καὶ ἀσκεπεῖς. Καὶ μετὰ ταῦτα ὁ πρωτοβεστιαρίτης τε, ὁ μέγας ἑταιριάρχης, ὁ πριμμικήριος τῆς αὐλῆς, οἱ ἔται ριάρχαι, καὶ ὅσοι φέρουσι τὸ δικανίκιον καὶ ὑπηρετοῦσιν, εἰσάγουσι τοὺς ἄρχοντας εἰς τὴν τοῦ βασι λέως παράστασιν ὥστε τοῦτον πληρωθῆναι τὸν οἶκον. Καὶ μετὰ τοῦτο ἐξέρχεται ὁ βασιλεὺς τοῦ κελλίου αὐτοῦ, τοῦ μεγάλου δομεστίκου εἰς τὴν θύραν ἱστα μένου καὶ τὴν τοῦ βασιλέως φέροντος σπάθην. "Αμα οὖν τῷ τὸν βασιλέα φανῆναι οἱ ψάλται αὐτίκα ψάλ λουσι τὸ πολυχρόνιον· ψαλλόντων δὲ τούτων ὁ βασι λεὺς ἀπέρχεται καὶ ἀσπάζεται τὰς ἁγίας εἰκόνας. Είθ' ὑποστρέψας ίσταται πλησίον τοῦ θρόνου αὐτοῦ, τοῦ μὲν μεγάλου δομεστίκου κατὰ τὸ ἀριστερὸν μέ. ρος ἱσταμένου τοῦ βασιλέως μετὰ τῆς σπάθης, ὡς εἴρηται, τοῦ δὲ λαμπαδαρίου κάτωθεν τοῦ μεγάλου δομεστίκου τὸ διβάμπουλον μεθ' ἡμμένης λαμπάδος φέροντος, ἧς δὴ λαμπάδος τὰ μὲν ἄκρα εἰσὶ διὰ κινο ναδάρεως βεβαμμένα, τὸ δὲ μέσον διὰ πεταλίου κεχρυσωμένον ἔχοντος σταυροὺς ἐντὸς κύκλῳ κοκκί. νους. Τῆς οὖν τῶν ὡρῶν ἐνάρξεως γενομένης φέρει αὐτίκα παιδόπουλον τοῦ βεστιαρίου τὸ τοῦ βασιλέως δικανίκιον, ὅπερ λαβὼν ὁ μέγας πριμμικήριος φέ ρων δίδωσι τῷ βασιλεῖ. Ιστέον δὲ ὅτι εἰς μὲν τὰς καθ' εκάστην γινομένας παραστάσεις ὁ βασιλεὺς λέγει ὅτι τὸ δικανίκιόν μου, καὶ φέρει τοῦτο τοῦ βεστιαρίου παιδόπουλον, καθὰ εἴρηται. Ἐπὶ δὲ τῶν ἑορτῶν, ὅταν παράστασις γένη ται, μετὰ τὸ τὸν βασιλέα εἰς τὸν θρόνον αὐτοῦ στα θῆναι, καὶ χωρὶς τοῦ εἰπεῖν αὐτὸν ὅτι τὸ δικανίκιόν μου, λέγει ὁ μέγας πριμμικήριος, παιδόπουλον, καὶ φέρει τοῦτο. Ο δὲ περὶ τούτου λόγος οὗτός ἐστιν, ὅτι εἰς τὰς καθ' ἡμέραν τῶν ὄρθρων παραστάσεις καὶ τῶν ἑσπερινῶν, μετὰ τὸ τοὺς ἐντίμους τῶν ἀρ χόντων εἰς τὴν παράστασιν εἰσελθεῖν, λέγει ὁ βασι λεὺς ὅτι τὸ δικανίκιόν μου, σημεῖον ὂν τοῦτο τοῦ καὶ τὸν παρακάτωθεν λαὸν εἰσελθεῖν. Κατὰ δὲ τὰς μετ γάλας τῶν ἑορτῶν πάντες ἄρχοντές τε καὶ οἱ λοιποί εἰσέρχονται, καὶ οὐκ ἔστι χρεία διὰ τοῦτο τὸν βασι λέα ζητῆσαι τὸ δικανίκιον αὐτοῦ· τόδε γὰρ εἰδὼς ὁ μέγας πριμμικήριος λέγει ανερωτήτως, καὶ φέρουσιν αὐτῷ. Ψάλλονται οὖν αἱ ὧραι, ὡς ἔθος, ή τε πρώτη, ή τριθέκτη καὶ ἡ ἐννάτη, μετὰ τῶν τροπαρίων. Εἰς μέντοι τὸ τελευταῖον τῆς ἐννάτης ώρας τροπάριον λέγει ὁ πρωτοψάλτης τὸ Δόξα, καὶ ψάλλεται. Εἶτα καὶ τὸ Καὶ νῦν καὶ ἀεί. Καὶ οὐ ψάλλεται ἐκ δευτέρου μὲν τὸ τροπάριον, ἀναγινώσκεται δὲ ὑπὸ τοῦ κανο νάρχου· ὃς καὶ μετὰ τὸ ἀναγνῶναι λέγει οὕτω Πολυχρόνιον ποιήσαι ὁ Θεὸς τὴν κραταιὰν καὶ ἁγίαν βασιλείαν σᾶς εἰς πολλὰ ἔτη.» Καὶ πάλιν ἐκ τρίτου ο Πολυχρόνιον ποιήσαι ὁ Θεὸς τὴν θεοπρόβληπτον, θεόστεπτον καὶ θεοφρούρητον, κραταιὰν καὶ ἁγίαν βασιλείαν σᾶς εἰς πολλὰ ἔτη· ν καὶ ψάλλεται τὸ τρο πάριον αὖθις, ἐπεὶ τὸ Νῦν καὶ ἀεὶ προεῤῥέθη. Τοὺς μὲν οὖν ψαλμοὺς τῶν ὡρῶν ἀναγινώσκει ὁ
col. 65–66page 25 of 206
PG 157:65ἀρχιδιάκονος, τὴν προφητείαν καὶ τὸν ἀπόστολον ὁ πρωταποστολάριο", τῶν δὲ Εὐαγγελίων τὸ μὲν πρώτ τον ὁ πρωτοπαπᾶς, τὰ δὲ λοιπὰ ἱερεῖς ἕτεροι. Μετὰ δὲ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ὡρῶν τοῦ βασιλέως ἀπελθόντος αὖθις καὶ τὰς ἁγίας εἰκόνας ἀσπασαμένου, καὶ μετὰ τοῦτο εἰς τὸ κελλίον αὐτοῦ εἰσελθόντος, λύεται ἡ παράστασις μέχρις ἂν ἡ τῆς λειτουργίας προσήκουσα ἔλθῃ ώρα, καὶ τότε ψάλλεται ὁ ἑσπερινὸς ὕμνος. Γίνεται μέντοι τοῦτο οὕτως, εἴπερ τύχοι οὖσα ἡ ἑορτὴ ἐν ἄλλῃ τῆς ἑβδομάδος ἡμέρα εἰ δὲ ἐν σαββάτῳ ἢ κυριακῇ, τῶν ὡρῶν καὶ τῶν τροπαρίων ψαλλομένων πάρεστιν μὲν ὁ βασιλεὺς, οὐ μὴν δὲ καὶ εἰς τὴν λειτουργίαν, ἀλλ' ἰδίᾳ ψάλλε τα: αὐτή. Η δέ γε αἰτία τοῦ μὴ παρεἶναι αὐτὸν βα σιλέα καὶ εἰς τὴν λειτουργίαν ἐστὶν ὅτι τὰς μὲν ἄλλας πέντε ἡμέρας ψάλλεται πρῶτον ὁ ἑσπερινὸς ὕμνος καὶ μετ' αὐτὸν ἡ λειτουργία, εἰ δὲ ἐν Σαβ βάτω τύχοι ἢ κυριακῇ, εἰς τρίτην ὥραν τῆς ἡμέρας γίνεται ἡ λειτουργία. Διά τοι τοῦτο καὶ οὐδὲν σώζει ψάλλεσθαι τὴν τοιαύτην ὅλην ἀκολουθίαν τῶν τε ὡρῶν καὶ τῶν τροπαρίων, διὰ τὸ πλείστην εἶναι, καὶ ἐξ ἀνάγκης ψάλλεται μὲν πρῶτον ἡ λειτουργία Ιδίως, ὡς κατὰ τὸν τεταγμένον καιρὸν, καὶ ἄνευ τῆς τοῦ βασιλέως ἐπιδημίας, κατὰ δὲ τὴν τοῦ ἑσπερινοῦ ὥραν ὁ βασιλεὺς ἔρχεται εἰς τὴν ἐκκλησίαν. Τῶν οὖν τροπαρίων ψαλλομένων ὁ μὲν βασιλεὺς φορεῖ σκιάδιον καὶ τὴν καθημερινὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ οἱ ἄρχοντες δὲ ὡσαύτως· κατὰ δὲ τὸν ἑσπερινὸν καὶ τὴν λειτουργίαν ἀλλάσσει ροῦχον μαργαριτα ρεῖνον. Φορεῖ δὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸ δοκοῦν αὐτῷ φό ρεμα, έως ή κρινωνίαν ἡ τετράφυλλον ή τι ἕτερον ὅμοιον τούτοις· οἱ δὲ ἄρχοντες σκαράνικα, φακεώλια καὶ καββάδια καὶ ἐπιλούρικα, ἕκαστος κατὰ τὴν τά ξιν αὐτοῦ. Ψαλλομένης οὖν τῆς λειτουργίας, ἢ μόνον τοῦ ἑσπερινοῦ, εἰ ἐν σαββάτῳ ἢ κυριακῇ τύχοι, ὡς εἴρη ται, οι προῤῥηθέντες ἄρχοντες οἱ καὶ τῆς παραστάσεως ὑπηρέται τὰ βασιλικὰ φέροντες φλάμουλα τῆς προκύψεως ἱστῶσι καταντικρύ. "Α δὴ καὶ εἰσὶ ταῦτα, τὸ μὲν ἐν ἀρχιστράτηγος, τὸ δὲ ἕτερον εἰκόνας ἔχον πολλὰς θείας ἱεραρχῶν ὀκτάγλωσσον, ὅπερ καλείται ὀχταπόδιον. "Αλλο σταυρὸς ἔχων εἰκόνας τῶν ἁγίων τεσσάρων μεγάλων μαρτύρων, Δημητρίου, Προχο πίου καὶ Θεοδώρων, ἕτερον ἔχον τὸν ἅγιον Γεώργιον Έφιππον, ἄλλο δρακόντειον, καὶ ἕτερον δὲ τὴν τοῦ βασιλέως ἔχον στήλην Εφιππον. δὴ ταῦτά εἰσιν ἕκαστον ἀνὰ δύο, ἤτοι ὁμοῦ ιβ' τὸν ἀριθμόν. ἔμπροσθεν δὲ τῶν τοιούτων φλαμούλων προΐσταται ὁ σκουτέριος βαστάζων τὸ διβέλλιον, ὃ δὴ ἔνι μόνον ἔν, καὶ τὸ σκουτάριον τὸ βασιλικόν. Ην μὲν οὖν πάλαι συν ήθεια, ὅτε ἡ τοῦ βασιλέως σύνταξις ἦσαν ἑξακισχίλιοι, ἦσαν καθ' ἓν ἕκαστον φλάμουλον πεντακόσιοι. Νῦν δὲ τὰ μὲν τοιαῦτα φλάμουλα φέρουσι καὶ ἱστῶσι καταντικρύ, ὡς εἴρηται, τῆς προκύψεως· ἐκτὸς δὲ ὁπόταν στρατεύει ὁ βασιλεὺς, κατὰ ἀναλογίαν τῆς ποσότητος τῆς αὐτοῦ συντάξεως ἔχει καὶ φλάμου. λον ἐν τυχὸν ἢ δύο. Οπισθεν δὲ τῶν τοιούτων βασι λικῶν φλαμούλων ἴστανται τὰ τῶν δεσποτῶν καὶ τῶν
col. 67–68page 26 of 206
PG 157:67ἀρχόντων, οὐ μὴν καὶ κατὰ τάξιν. Τούτων δ' αὖ ἀπὸ τῶν τοῦ ῥουχαρείου ὑπηρετῶν δίδωσι τῷ βασιλεῖ. ρὸν, ἀλλὰ καὶ ἀεὶ οὕτω ποιεῖ. Στρεπτὸν ὄπισθεν τὰ τῶν δημάρχων. Μετὰ δὲ τὴν ἀπόλυσιν τῶν προῤῥηθέντων ύμνων πάντες ψάλται τε καὶ οἱ ἀναγνῶσται πολυχρονίζουσι τὸν βασιλέα εἰσερχόμενον ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ προσκυνῆς σαι καὶ ἀντίδωρον λήψεσθαι. Εἶτα ἀνέρχεται ὁ βασι λεὺς ἐπὶ τῆς προκύψεως, καὶ αὐτίκα ἔρχεται ὁ βασι λικὸς ἅπας κλῆρος μετὰ τῶν προῤῥηθέντων ἐνδυ μάτων αὐτῶν, καὶ ἵστανται ἔμπροσθεν τῶν φλαμούλων. Μεταξὺ δὲ τούτων δή, τῶν τοῦ κλήρου καὶ αὐτῶν δὴ τῶν φλαμούλων, ἵστανται πάντες οἱ λεγό μενοι παιγνιῶται, ήτοι σαλπιγκται, βουκκινάτορες, ἀνακαρισταὶ καὶ σουρουλισταί, οὗτοι καὶ μόνοι· ἀπὸ γὰρ τῶν λεπτῶν ὀργάνων οὐδὲ ἐν παραγίνεται. Εἶτα ἔρχονται ὡσαύτως μετὰ τῶν φορεμάτων, καὶ ἵστανται ἕκαστοι κατὰ τὴν τάξιν αὐτῶν, καθὰ καὶ ἐν τῷ τρικλίνῳ. Ομοίως καὶ οἱ Βάραγγοι, καὶ ἵστανται καὶ οὗτοι ἐν τῇ αὐλῇ πλησίον τῶν τῆς προκύψεως χιονίων, φέροντες τὰς πελέκας αὐτῶν ἐπὶ τῶν καρ ποχείρων αὐτῶν· τοῦ βασιλέως δὲ ἄνωθεν ἀπὸ τῆς προκύψεως φανέντος αἴρουσιν αὐτὰς πάντες, ὡς ἔθος, ἐπὶ τῶν ὤμων αὐτῶν. Ανερχομένου οὖν τοῦ βασιλέως, ὡς δεδήλωται, εἰς τὴν πρόκυψιν συνανέρχονται καὶ οἱ δεσπόται, ὅτι δὲ ὁ λαμπαδάριος μετὰ τοῦ διδαμπούλου καὶ τῆς λαμπάδος καὶ ὁ πρωτοβεστιάριος. Καὶ ἐπειδὴ κρέ μανται βηλόθυρα εἰς τὴν πρόκυψιν τὴν τοῦ βασιλέως καλύπτοντα θεωρίαν, ὁ πρωτοβεστιάριος πιλατίκια κρατῶν ἀπῃωρημένα γε ὄντα κατὰ τὴν δεξιὰν χεῖρα αὐτοῦ, περὶ ὧν μετ' ὀλίγον βηθήσεται, ἐκβαλὼν αὐτὰ ἀπὸ τοῦ βηλοθύρου δείκνυσι πρὸς τὸν λαὸν, δηλῶν διὰ τούτου ὅτι ἀνῆλθεν ὁ βασιλεὺς εἰς τὴν πρόκυψιν. Οντος οὖν ἐν τῇ προκύψει τοῦ βασιλέως καὶ τὸ ἑαυ τοῦ στέμμα ή τι τῶν ἄλλων αὐτοῦ φορεμάτων φορέ σειν μέλλοντος, ὁ πρωτοβεστιάριος λαμβάνων αὐτὸ Οὐ μόνον δὲ κατὰ τὸν τοιοῦτον τῶν ἑορτῶν και Εχει δὲ καὶ τοῦτο ἴδιον καὶ ἐξαίρετον, ὅτι ἐάν τι ζωύφιον ἴδῃ ἢ πηλὸν ἢ ἄλλο τι περὶ τὸ ῥ ῦχον τοῦ βασιλέως, τὸ σκιάδιον ἐκβάλλων τὴν χεῖρα ἐκτείνας επαίρει ἡ καθ αίρει τοῦτο ἀνερωτήτως, μηδενὸς τῶν ἄλλων ἁπάντων ἀρχόντων ἄδειαν ἔχοντος τοῦτο ποιή σαι, εἰ μὴ τούτου καὶ μόνου. Δεῖ δὲ γινώσκειν ὅτι ὅπερ καλείται νῦν στέμμα ὠνομάζετο πάλαι διάδημα. Τοῦτο δὲ ἦν βλάτιον μετὰ λίθων καὶ μαργάρων, κατὰ τὸ τοῦ βασιλέως μέτωπον κείμενον μὲν, δεδεμένον δ᾽ ὄπισθεν περὶ τὸν ἐγκέφαλον, διὸ καὶ ἐκαλεῖτο διάδημα· ὅπερ ἐκ τοῦ κατὰ μικρὸν ἀμειφθὲν ἐγένετο οἷον ὁρᾶται τὴν σήμερον, καὶ ὀνομάζεται στέμμα. Ο δὲ νῦν καλεῖται διάδημα, ἐλέγετο πάλαι ζώνη στρατιωτική δη λοῦσα τιμήν· ὅθεν καὶ οἱ τύραννοι πρῶτον ἀφῄρουν τῆς ζώνης καὶ τοῦ στρεπτοῦ τοὺς τῶν μαρτύρων ἐντίμους τὸν Χριστὸν ὁμολογοῦντας, ἔπειτα παρε δίδουν τούτους βασανισταῖς. Στρεπτὸν δέ ἐστιν ἐλη λαμένος χρυσός, ἐκ τριῶν πεπλεγμένος καθάπερ σχοινίων, ὅπερ ἐφόρουν ἐπὶ τραχήλου. Οτε γοῦν ὁ
col. 69–70page 27 of 206
PG 157:69βασιλεὺς τὸ στέμμα φορεί, ἕτερόν τι ἔνδυμα οὐ φο ρεῖ εἰ μὴ τὸν σάκκον καὶ τὸ διάδημα. Καὶ οτὲ μὲν ταῦτα, ὁτὲ δὲ ἐπιλουρίκιον καὶ φακεωλίδα φορεῖ, ἅλω ποτε καββάδιον καὶ φυαλὶν, ἐπὶ δὲ κεφαλῆς φορέματα διάφορα, ποτὲ μὲν τὸ ὀνομαζόμενον τροπαίου γίαν, ποτὲ δὲ Ἰουστινιάνειον, ἐν ἄλλοις δὲ ὑπέρτε-' ρον, ὧν τὰ σχήματα εκάστων οὐκ ἔστι νῦν κατὰ μέρος λέγειν. ᾿Απὸ μὲν τῶν τοιούτων φορεμάτων φορεῖ ὁ βασι λεὺς οἷα ἂν βούλοιτο, τὸν δέ γε σταυρὸν ἐν δεξιᾷ φέρει ἀεὶ, ἐν δὲ τῇ ἀριστερᾷ βλάτιον κώδικι κοι κός, δεδεμένον μετὰ μανδυλίου· 8 βλάτιον ἔχει χῶμα ἐντὸς, καὶ καλεῖται ἀκακία. Καὶ τὸν μὲν σταυρὸν ὁ βασιλεὺς φέρων δι' αὐτοῦ δείκνυσι τὴν εἰς Χριστὸν ἑαυτοῦ πίστιν, διὰ τοῦ στέμματος τὴν τιμήν, διὰ τῆς ζώνης (ή νῦν, ὡς εἴρηται, καλεῖται διάδημα) τὸ στρατιώτην εἶναι αὐτὸν, διὰ τοῦ σάκκου μέλανος ὄντος τὸ τῆς βασιλείας κρύφιον, διὰ τοῦ χώματος, καλεῖται ἀκακία, ὡς εἴπομεν, τὸ τὸν βασιλέα ταπεινὸν εἶναι ὡς θνητὸν καὶ μὴ διὰ τὸ τῆς βασιλείας ύψος επαίρεσθαι καὶ μεγαλαυχεῖν, διὰ τοῦ μανδυλίου τὸ ταύτης ἄστατον καὶ τὸ μεταβαίνειν ἀφ' ἑτέρου εἰς ἕτερον, διὰ τῆς σπάθης τὸ ἐξουσιαστικόν. Καὶ τὴν λαμπάδα φέρουσιν ἔμπροσθεν αὐτοῦ διὰ τὸ φάσκον λόγιον ὅτι οὕτω λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσι τὰ καλὰ ὑμῶν ἔργα καὶ δοξάζωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Μετὰ μέντοι τὸν βασιλέα ἀλλάξαι τὰ ἑαυτοῦ φορέματα, ὁ πρωτοβεστιάριος εμφανίζει αὖθις τα πιλατίκια, τὴν τοῦ βασιλέως δεικνύων ἑτοιμασίαν. Τὴν δὲ σπάθην αὐτοῦ φέρει αρχοντόπουλον ἀσκεπές, τῶν ἐγγὺς προσηκόντων τῷ βασιλεῖ· ὁ γὰρ μέγας δομέστικος ίσταται καὶ οὗτος μετὰ τῶν λοιπῶν ἀρ χόντων ἐν τῇ αὐλη. Σταθεὶς οὖν ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τῆς προκύψεως φαί νεται ἀπὸ τῶν γονάτων καὶ ἄνω, ἐν μὲν τῇ δεξιᾷ τὸν σταυρὸν φέρων, ἐν δὲ τῇ ἀριστερᾷ τὴν ἀκακίαν, ὡς δεδήλωται. Αὐτὰ ταῦτα φορεῖ ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ, εἰ ἐστεμμένος εὑρίσκεται· εἰ δὲ μὴν τὸ σύντθες ροῦχον αὐτοῦ, καὶ ἐπ' αὐτὸ λεγόμενον φυαλὶν μετὰ λίθων καὶ μαργάρων. Ἐπὶ κεφαλής δε φέρει στέφανον, φαινόμενος καὶ οὗτος ἀπὸ τῶν γονάτων καὶ ἄνω. Τῶν δὲ δεσποτῶν τὰ μὲν λοιπὰ τῶν σωμάτων κρύπτονται, ἀπὸ δὲ τοῦ στήθους και ἄνω φαίνονται. Μετὰ γοῦν τὸ ἑτοιμασθῆναι τὸν βασιλέα καὶ στα θῆναι, ὁ πρωτοβεστιάριος εμφανίζει πάλιν ἐκ τρί του τὰ πιλατίκια, δηλῶν διὰ τούτου ὅτι ὁ βασιλεὺς ἐστάθη εἰς τὴν πρόκυψιν. Καὶ παρευθὺς ἀνοίγουσι τὰ βηλόθυρα, καὶ οὔτε ὁ πρωτοβεστιάριος οὔτε ὁ λαμπαδάριος οὔτε μὴν ὁ τὴν βασιλικὴν φέρων σπάθην φαίνονται ὅλως, εἰ μὴ ἡ σπάθη μόνη καὶ ἡ λαμπάς. Αμα γοῦν τὸ ἀνοιγῆναι ταῦτα, καὶ τὸν βασιλέα καὶ μόνον φανῆναι, εὐθὺς ψάλλουσιν οἱ ψάλται τὸ πολυχρόνιον, τῶν ὀργάνων ἠχούντων, διαφέρων όντων, ὡς εἴρηται. Οἱ μέντοι ψάλται μετὰ τὸ πολυχρονίσαι σιωπῶσιν, τὰ ὄργανα δὲ ἐχοῦσι μέχρι καὶ ἱκανῆς ὥρας. Εἶτα τοῦ βασιλέως ἡρέμα
col. 71–72page 28 of 206
PG 157:71τὸ μανδύλιον κτήσαντος παραυτίκα καὶ ταῦτα η Ο παύουσιν, καὶ ἄρχονται πάλιν οἱ ψάλται, προσφόρους λέγοντας στίχους τῇ ἑορτῇ, καὶ μετ᾿ ὀλίγον Χριστὸς ἐγεννήθη ὁ στέψας σε βασιλέα, ο καὶ μετὰ τοῦτο στίχους, καὶ πάλιν αὐτὸ μέχρι καὶ ἱκανῆς ὥρας. Εἶτα γίνεται ἡ εὐφημία τῶν ὀνομάτων τῶν βασιλέων καὶ τῶν δεσποινών, μεθ᾿ ἣν πολυχρονίο ζουσιν αὖθις οἱ ψάλται. Τούτου δ' ἔτι ψαλλομένου κλείουσι τὰ βηλόθυρα. Πάλιν δὲ τῶν ὀργάνων πρὸς ὀλίγον ἠχούντων ἐκβαίνουσι τὰ φλάμουλα. Καὶ τὰ μὲν βασιλικά διακομίζονται εἰς τὸ βεστιάριον, ὅπου εὑρίσκεται, τὰ δὲ τῶν ἀρχόντων ἐν τοῖς οἴκοις ἑκάστων. Κατελθὼν δὲ ὁ βασιλεὺς ἀπέρχεται εἰς την τράπεζαν κατ' ἔθος, φορών καθημερινὴν στο λήν, οἱ δὲ ἄρχοντες τὰ προβληθέντα τούτων φορέματα. Ο μέντοι τῆς τραπέζης λόγος ἀναμεινάτω μικρόν ἐπεὶ δὲ πιλατικίων προεμνήσθημεν, εἴπωμεν κατά πρῶτον περὶ αὐτῶν, ἔπειτα ἵνα καὶ περὶ ταύτης δηλώσωμεν. Ο Κῦρος ὁ μέγας, ὁ τῶν Περσῶν βασιλεὺς, υἱὸς ὢν τοῦ Καμβύσου, μετὰ θάνατον Αστυάγου του πάππου αὐτοῦ ἐκληρώσατο καὶ τὴν ἐκείνου ἀρχὴν ἤτοι τοὺς Μήδους. Τῶν τοίνυν Περσῶν ἔθνους ὄντων μικροῦ, καὶ νομαδικὸν βίον ζώντων, ὁ Κῦρος δή οὗτος τὰ τῶν Περσῶν ἔθιμα καταλείψας τοῖς τῶν Μήδων ἐχρήσατο, μεγάλου ὄντος ἔθνους καὶ μεγαλοπρεποῦς, ὧν δὴ οἱ κριταὶ ἐφόρουν ἐπιλούρικα καὶ ἐπὶ κεφαλῆς φακεωνίδα. Εν οὖν φακεωλίῳ ἑκάστῳ κρέμαται τε κατὰ τὸ ἀριστερὸν μέρος μαργίλλιον συρματέῖνον, τὸ ἕτερον τοῦ φοροῦντος τῶν ὤτων καλύπτον, δηλοῦν ὡς τὸ μὲν ἀσκεπὲς τῶν ἐγκαλούν των ἐστὶ, τὸ δὲ σκεπόμενον οἷς τῶν κατηγορουμένων μὲν, μὴ παρόντων δέ. Ἐπὶ δὲ τραχήλου τῶν κριτῶν ἐκρέμαντο δύο τινὰ διὰ σιτανίων πιλατίκια λεγόμενα, ἅπερ εἰσὶ μαρέλλια μετὰ σύρματος, τὸ μὲν μῆκος σπιθαμῆς ἔλαττον, τὸ δὲ πλάτος παλα μιαῖον. "Ατινα ὁ τῶν Μήδων εφόρει βασιλεὺς, ὁμοίως καὶ οἱ κριταί. Ὥσπερ οὖν ἐφόρουν πάλαι οι στρα τηγοί στρεπτά, τὴν τιμὴν τούτων δηλοῦντα, οὕτω καὶ τὰ πιλατίκια τὴν τιμὴν τῶν κριτῶν ἐδήλουν. Ο τοίνυν Κῦρος τὴν τῶν Μήδων ἀρχὴν κτησάμενος, ὡς δεδήλωται, καὶ τοῖς ἔθεσι τούτων ἐχρῆτο· που λεμήσας δὲ ἔπειτα καὶ τοῖς Ασσυρίοις συμπαρέλαβε μὲν καὶ τὴν τούτων ἀρχὴν, μείζω τῆς τῶν Μήδων οὖσαν, ἀφ᾽ ὧν καί τινα τούτων ἔθιμα ἔλαβεν, ἑαυ τὸν δὲ βασιλέα Περσῶν ὠνόμαζε τιμής Ένεκα τῆς τοῦ πατρὸς ἀρχῆς, εἰ καὶ τῶν Μήδων καὶ τῶν 'Ασα συρίων ἐλάττων ἦν αὐτή, ὡς εἴρηται. Καὶ ἀπὸ μὲν τῆς τῶν Μήδων ἀρχῆς ἔλαβε τό τε φακεώλιον καὶ τὸ ἐπιλούρικον, ἀπὸ δὲ τῆς τῶν ᾿Ασσυρίων τὸ σκαράνικον τό τε καββάδιον καὶ τὸ δρακόντειον φλάμουλον. Καὶ ἔκτοτε επεκράτησε τους μετὰ Κύρον πάντας βασιλέας καλείσθαι Περσών, μέχρι καὶ τοῦ Δαρείου, ὃν καταστρεψάμενος ᾿Αλέξανδρος ὁ τῶν Μακεδόνων βασιλεὺς ἔσχε τὴν ἀρχὴν τούτου. Επε! δὲ ὁ μέγας Κωνσταντῖνος καὶ ἦν καὶ ἐλέγετο βασι λεὺς Ρωμαίων, βασιλεῖς τῶν Ῥωμαίων καλοῦνται μέχρι τοῦ νῦν καὶ οἱ ἐκείνου διάδοχοι βασιλεῖς. Καὶ
col. 73–74page 29 of 206
PG 157:73ἐπειδὴ ὁ μὲν 'Αλέξανδρος τῶν Μακεδόνων ἦν βασι λεὺς, ἡ δὲ Μακεδονία ὑπὸ τὴν τοῦ βασιλέως Ρω μαίων χεῖρα εὑρίσκεται, τὰ μὲν ἐῷα ἔθνη διδόασι τὴν τιμὴν τῷ βασιλεῖ ὡς διαδόχῳ τοῦ πατρικού οἴκου τοῦ ᾿Αλεξάνδρου, τὰ δ' αἱ ἑσπέρια ὡς τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου διαδόχῳ. Καὶ περὶ μὲν τού των οὕτως. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ζ'. Περὶ τῆς τοῦ βασιλέως τραπέζης. Ἐπανιτέον δὲ αὖθις ὅθεν ἐξήλθομεν. Τοῦ βασιλέως μὲν οὖν εἰς τὴν τράπεζαν ἀπελθόντος καὶ καθί σαντος, ὑπηρετοῦσιν αὐτῷ ὅ τε δομέστικος καὶ ὁ ἐπὶ τῆς τραπέζης· οὗτοι καὶ γὰρ ὑπηρετοῦσιν, εἰ παρόντες εὑρίσκονται, ὥσπερ δὴ καὶ ὁ πιγκέρνης. Πολυχρονίζουσι δὲ τοῦτον ἔξω τοῦ τρικλίνου ὅσοι φοροῦσι σκιάδια χρυσοκόκκινα, καὶ εἰσελθοῦσιν ὁρίζει ὁ βασιλεὺς εἰς πολλὰ ἔτη, καὶ ἀπέρχονται. Καὶ μετ᾿ αὐτοὺς πολυχρονίζουσιν οἱ συρματέῖνα φοροῦντες. Καὶ μετὰ τὸ πολυχρονίσαι καὶ τούτους, ο πρωτ τοβεστιαρίτης πρὸς τῇ πύλῃ ἱπτάμενο;, ἢ εἰ τύχοι λείπειν αὐτὸν, ο μέγας ταιριάρχης ἢ ὁ πριμμικήριος τῆς αὐλῆς λέγει πρὸς αὐτούς· «Εἰς πολλὰ ἔτη ὁρίζει ὁ αὐθέντης μᾶς ὁ βασιλεύς.» Οἱ δὲ καὶ εἰσ ελθόντες προσκυνοῦσι, καὶ ἀπέρχονται καὶ οὗτοι, Έπειτα πολυχρονίζουσιν οἱ ἐφεξῆς ἄρχοντες. Καὶ οἱ μὲν φοροῦντες σκιάδια χρυσοκόκκινα και συρμα τεῖνα ἀπέρχονται, ὡς εἴρηται, πλὴν τοῦ πιγκέρνη περιμένει γὰρ οὗτος ὑπηρετήσων ἐπὶ τῆς τραπέζης τῷ βασιλεῖ. Τοὺς δὲ κλαπωτὰ φοροῦντας, οι προ δηλωθέντες ὑπηρέται, τοὺς τόπους ἑκάστων τους των γινώσκοντες, φέρουσιν αὐτούς, καὶ πολυχρο νίζουσι καὶ οὗτοι· εἶτα λέγουσι πρὸς αὐτούς Εἰς πολλὰ ἔτη ὁρίζει ὁ αὐθέντης μᾶς ὁ βασιλεύς.» Καὶ οὐκ ἀπέρχονται, ἀλλ᾽ ἵστανται εἰς τὴν παρά στασιν. Θ δέ γε ποτεστάτος τῶν ἐν Γαλατα Γενουϊτών, καὶ οὗτος εἰς τὸν καιρὸν τῆς προσκύψεως σὺν τοῖς μετ' αὐτοῦ ἄρχουσι μετὰ τῶν λοιπῶν ἀρχόντων εὑρισκόμενος, προσκαρτερεῖ μέχρι καὶ τῆς τραπέζης. Καὶ μετὰ τὸ σταθῆναι τοὺς ἄρχοντας εἰς τὴν παράστασιν μέχρι καὶ τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου τοῦ στόλου, ἐλθόντες δὲ καὶ οὗτοι πολυχρονίζουσι Λατινικῶς. Εἰσελθοντος οὖν καὶ προσκυνήσαντος μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ, ὁρίζει ὁ βασιλεὺς εἰς πολλὰ ἔτη καὶ δίδωσι διὰ χειρὸς τῷ ποτεστάτῳ κολίκιον, καὶ ἀπέρχεται. Μετὰ δὲ τούτους πολυχρονίζουσιν καὶ ἕτεροι τῶν ἀρχόντων, καὶ εἰσέρχονται μέχρι καὶ τοῦ λογοθέτου τῶν ἀγελῶν. Εἶτα καὶ ὁ τῶν Πισσαίων ἔρχεται κόντουλος, καὶ πολυχρονίζει καὶ οὗτος σὺν τοῖς μετ᾿ αὐτοῦ κατὰ τὴν τάξιν αὐτῶν. Εἰσελθόντων οὖν καὶ προσκυνησάντων, ὁρίζει καὶ τούτοις διὰ ἑρμη. νέως ὁ βασιλεύς· ο Εἰς πολλὰ ἔτη,» καὶ ἀπέρχονται. Καὶ μετὰ τούτους ὁ κόνσουλος τῶν ᾿Αγκωνιτια νῶν μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ· καὶ γίνεται καὶ εἰς τούτους καθὰ καὶ εἰς τοὺς Πισσαίους. Οἱ Βενέτικοι ἔρχονται μὲν εἰς τὴν πρόκυψιν, οὐ
col. 75–76page 30 of 206
PG 157:75προσκαρτερούσι δὲ, ἀλλ' ἀπέρχονται. Η αιτία ῥηθή σεται μετὰ ταῦτα. Επειτα ἔρχονται καὶ πολυχρονίζουσιν καὶ οἱ Βάραγγοι, κατὰ τὴν πάτριον καὶ οὗτοι γλῶσσαν αὐτῶν, ήγουν Ἰγκλινιστί, τὰς πελέκεις αὐτῶν συγ κρούοντες κτύπον ἀποτελοῦνται. Μετά γοῦν τὸ πάντας τοῦ παλατίου πολυχρονίσαι κατὰ τὴν τάξιν αὐτῶν, μέχρι καὶ τῶν Βαρδαρίω τῶν, κατὰ τὴν πάλαι πάτριον καὶ τούτων φωνήν, ἤτοι Περσιστὶ, εἰσέρχονται καὶ οἱ ψάλται, καὶ πολυ χρονίζουσι ψάλλοντες καὶ μετ᾿ αὐτὸ τὸ κοντάκιον . Ἡ παρθένος σήμερον ὑπερούσιον τίκτει, ο καὶ πάλιν τὸ πολυχρόνιον. Καὶ ἐπειδὴ ὁ μὲν μέγας δομέστικος προαπέρ χεται μετὰ τῆς πρώτης τάξεως τῶν ἀρχόντων· ὁ δὲ δομέστικος τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης προϊστάμενος τῷ βασιλεῖ ὑπηρετεῖ, συνυπηρετοῦντα ἔχων καὶ τὸν ἐπὶ τραπέζης, κράζων οὗτος ἕκαστον τῶν ἀρχόντων κατά τὸν τόπον αὐτοῦ, ἤτοι ἀπὸ τοῦ πρωτοβεστιαρίου καὶ κάτω, δίδωσι μίνσον ἀπὸ τῆς τραπέζης· ὃν λαμβάνων ὁ ἄρχων ὑποχωρεῖ μὲν τῆς τραπέζης μέχρι και τοῦ τόπου ἐν ᾧ ἵσταται κατὰ τὴν τάξιν αὐτοῦ, ἱστάμενα δὲ ἐκεῖσε βασιλικά παιδόπουλα επαίρουσι τοὺς μίνσους ἐκ τῶν χειρῶν αὐτῶν, καὶ οὕτως ἀπέρχονται πάντες. Τοῦτο δὲ γίνεται οὕτω μέχρι καὶ τοῦ λογοθέτου τῶν ἀγελῶν· μεθόριον γὰρ ῶσπερ ἵσταται οὗτος, ἐπεὶ οὔτε χρυσοῦν σκαράνικον οὔτε Ερυθρόν φορεῖ. Οἱ δὲ μετὰ τοῦτον καὶ κάτω, ὅσον δηλονότι σκαράνικα κόκκινα φοροῦσιν, τοὺς μίνσους λαμβάνοντες καὶ μέχρι τῆς τοῦ τρικλίνου θύρας φέροντες πρὸς τοὺς ἑαυτῶν ἀνθρώπους διδόασι, καὶ ἀπέρχονται πάντες, ὡς εἴρηται, προσκαρτεροῦντος ἐξ αὐτῶν οὐδενός. Εἰ δεήσει δὲ τὸν βασιλέα πιεῖν, ὁ πιγκέρνης ὑπηρετεῖ τοῦτο, οὐ κατὰ τὰς ἑορτὰς καὶ μόνον, ἀλλὰ καὶ πάντοτε τοῦ βασιλέως ἐσθίοντος κιρνᾷ, εἰ παι ρών εὑρίσκεται· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἐπὶ κερνῆς. Καὶ κατὰ μὲν τὸ παλαιὸν ἐκτὸς τῆς πόλεως ἀκολουθών τῷ βασιλεῖ ἔφερε κωθώνιον μετὰ ἁλύσεως, ὡς ἀνο εἰ ἐν χρείᾳ γένοιτο πιεῖν αὐτὴν ἀπὸ βρύσης ἢ ποτα μοῦ, δῷ τοῦτο καὶ πίῃ· τοῦτο δὲ κατὰ τὸ παρὸν οὐκ ἐνηργεῖτο. Μετὰ μέντοι τὸ δεῖπνον τοῦ βασιλέως ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ ἀπελθόντος πολυχρονίζουσιν οἵ τε δεσπόται, οἱ σεβαστοκράτορες καὶ οἱ Καίσαρες πρὸς οὓς καὶ ὁρίζει ὁ βασιλεὺς δι᾿ ἑαυτοῦ εἰς πολλὰ ἔτη, καὶ ἀπέρχεται. Μετ᾿ αὐτοὺς πολυχρονίζουσιν ὡσαύτως καὶ ὅσα τῶν κατὰ γένος προσηκόντων τῷ βασιλεῖ ἀρχοντόπουλά εἰσιν ἀσκεπῆ. Τῇ δὲ ἐπαύριον εἰς μὲν τὸν ὄρθρον τῆς συνήθους παραστάσεως γενομένης ὅ τε βασιλεὺς καὶ οἱ ἄρ χοντες φοροῦσι τὰ συνήθη καθ' ἡμέραν φορέματα, εἰς δὲ τὴν λειτουργίαν ὁ μὲν βασιλεὺς φορεί ῥούχον μαργαριταρέῖνον, καὶ ἐπὶ κεφαλῆς ἐν ὧν Εμνήσθημεν πρότερον φορεῖν αὐτὸν φορεμάτων κατά τὸν τῆς λειτουργίας καιρὸν, οἱ δὲ ἄρχοντες τὰ ἑαυ τῶν φορέματα, ὡς δεδήλωται, Μετὰ μὲν οὖν τὴν λειτουργίαν, τοῦ βασιλέως εἰς την τράπεζαν παραγενομένου, πρὸ τοῦ τοῦτον
col. 77–78page 31 of 206
PG 157:77Τ καθίσαι, ἔρχεται ὁ πρωτοπαπάς ή τις τῶν ἱερέων ἕτερος, καὶ ποιῶν εὐχὴν ἐπὶ τῆς βασιλικής τραπέζης, διὰ τὸ τὴν Τεσσαρακοστὴν παρελθεῖν, ἀρχὴν δὲ τὴν κρεωφάγον λαβεῖν, λαμβάνει ἄρτον καὶ μίνσον, καὶ ἀπέρχεται. Επειτα δὲ προσκαλεῖται ὁ πρωτοβεστιαρίτης τὸν μέγαν δομέστικον εἰς τὴν τράπεζαν. Τοῦ οὖν βασιλέως καθίσαντος ὑπηρετεῖ ὁ μέγας δομέστικος οὕτω. Παρίσταται πρῶτος οὗτος δὴ ὁ μέγας δομέστικος ἐνεγγὺς τῷ βασιλεῖ, μετὰ τοῦτον ὁ τῆς τραπέζης δομέστικος, καὶ μετ' αὐτὸν ὁ ἐπὶ τῆς τραπέζης. Διακομίζοντος δὲ μίνσους τοῦ δομεστίκου τοῦ δομεστικίου, οὓς μέλλει φαγεῖν ὁ βασιλεὺς, καὶ διδόντος τῷ ἐπὶ τῆς τραπέζης, τοῦ δὲ τῷ τῆς τραπέζης δομεστίκῳ, τούτου δὲ αὖ πρὸς τὸν μέγαν δομέστικον, ὁ μέγας δομέστικος τίθησιν αὐτοὺς ἔμπροσθεν τοῦ βασιλέως. Καὶ ἐσθίοντος οὖν, εἰ δέῃ πιεῖν, ὑπηρετεῖ ὁ πιγκέρνης, ὡς εἴρηται, εἰ ἐνδημῶν εἴη· εἰ δὲ μή, καὶ ὁ ἐντιμότερος κιρνα τῶν ἀρχόντων. Οἱ τοῦ δομεστικίου τοίνυν δομέστικοι τοὺς μίντους ἅπαντας φέροντες τιθέασιν ἐπ' ἐδά φους. Εἶτα οἱ προδηλωθέντες ἄρχοντες ὑπηρέται, ἕως ὅ τε πρωτοβεστιαρίτης, ὁ μέγας ἑταιριάρχης καὶ ἡ τῆς αὐλῆς πριμμικήριος, τοὺς ἄρχοντας προσκαλούνται εἰς τὴν παράστασιν· οἱ δὲ καὶ παρα γενόμενοι ίστανται ἕκαστοι εἰς τοὺς τόπους αυτ τῶν. Ἔπειτα εἰσέρχονται καὶ οἱ ψάλται μετὰ τῶν ἐπιῤῥιπταρίων καὶ καμισίων αὐτῶν, καὶ ψάλλουσιν ἰδιόμελον τὸ τῆς ἑορτῆς, ἤτοι τὸ «Μάγοι Περσῶν βα σιλεῖς.» Ψαλλόντων οὖν τούτων ὁ μὲν βασιλεὺς μια κρὸν ἀπεχόμενος τοῦ ἐσθίειν κάθηται· ὁ δὲ μέγας δομέστικος, ο δομέστικος καὶ ὁ ἐπὶ τῆς τραπέζης υποχωροῦσι πλαγίως μέχρι καὶ τοῦ τοίχου. Καὶ μετὰ τὸ πληρῶσαι τούτους τὴν ψαλμῳδίαν, τοῦ βα σιλέως αὖθις ἀρξαμένου ἐσθίειν, ὁ μέγας δομέστικος πρὸς τὴν τράπεζαν ἀπελθὼν κατέρχεται πρὸς τὸ ἄκρον, καὶ καλεί κατ' ὄνομα τόν τε πρωτοψάλτην, τὸν δομέστικον, τὸν λαμπαδάριον καὶ τὸν μαΐστορα. Ελθοῦσιν οὖν καὶ δίδωσιν μίνσους αὐτοῖς· οὓς καὶ ἀπαίροντες οἱ κανονάρχαι ἀπὸ τῶν χειρῶν αὐτῶν, ὥσπερ τὰ παιδόπουλα ἀπὸ τῶν ἀρχόντων, ὡς εἴρη ται, ἐκβάλλουσιν ἔξω. Καὶ μετὰ τοῦτο λέγει πάλιν ὁ μέγας δομέστικος·. Ἔλθετε καὶ ὑμεῖς.» Ερχόμενοι πάντες οἱ ἀναγνῶσται ἐπαίρουσι μίνσους, καὶ φέρουσιν τούτους δι᾿ ἑαυτῶν. Καὶ μετ' αὐτοὺς στραφέντες οι κανονάρχαι επαίρουσι καὶ τοὺς ἑαυτῶν μίνσους, καὶ ἀπέρχονται. Εἶτα ἔρχεται ὁ μέγας δομέστικος πλησίον του βασιλέως, καὶ μετ' ὀλίγον λέγει πρὸς τὸν ἀνεψιν τοῦ βασιλέως τὸν πανυπερσέβαστον οὕτω «Πανυπερ σέβαστε, καὶ ἐλθόντι δίδωσι μίνσον, ὃν παρευθύς παιδόπουλον ἀπὸ τῶν αὐτοῦ λαμβάνει χειρῶν, καὶ ἀπελθὼν δίδωσιν ἀνθρώπῳ τοῦ αὐτοῦ πανυπερσεβάστου· ὁ δὲ ἀπέρχεται, καὶ ἵσταται πάλιν εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ. Ομοίως λέγει καὶ τῷ ἀνεψιῷ τοῦ βασιλέως τῷ πρωτοβεστιαρίῳ, καὶ γίνεται καὶ εἰς αὐτὸν οὕτω. Τοὺς δὲ ἑτέρους ἀνεψιούς τοὺς μὴ ὀφ τίκια έχοντας κράζει οὕτως· «'Ανεψιὲ τοῦ αὐθέντου μας τοῦ βασιλέως,» ή «Ἐξάδελφε,» ή «Θεῖε.» Καὶ ἔρχεται ὁ προϊστάμενος τούτων, εἶτ᾽ ἐφεξῆς οἱ λοιποὶ κατὰ τὸν τόπον εἰς ὃν ἕκαστος ἵστατο· καὶ γίνεται καὶ εἰς αὐτοὺς παρὰ τῶν παιδοπούλων ὥσπερ καὶ εἰς τὴν πρωτοβεστιάριον καὶ τὸν πανυπερσέβαστον, καθὰ προδεδήλωται.
col. 79–80page 32 of 206
PG 157:79Έπειτα κράζει τοὺς ἄρχοντας πάντας ὀνομαστὶ, μέχρι καὶ αὐτῶν πάντων τῶν σκαράνικα φορούν των κόκκινα. Καὶ πάντων μίνσους λαμβανόντων εξέρχεται οὐδὲ εἷς, ἀλλὰ πάντες ίστανται εἰς τοὺς τόπους αὐτῶν διὰ τὴν τοῦ μεγάλου δομεστίκου τιμήν. Έπειτα μετὰ τὸν πρωτονοτάριον ἔρχονται εξ πριμμικήριοι οἱ τῶν Βαράγγων καὶ πάντες οι Βάραγγοι μετ' αὐτῶν, καὶ λαμβάνουσι μίντους καὶ οὗτοι· μετ᾿ αὐτοὺς στρατιῶται καὶ παραμοναὶ καὶ ἕτεροι πλεῖστοι. Απαντες δὲ οὗτος ἀπὸ τοῦ μεγα λωτέρου μέχρι καὶ τοῦ μικροτέρου διὰ τῆς τοῦ με γάλου δομεστίκου χειρὸς λαμβάνουσι τοὺς μίνσους, καὶ ἀπέρχονται· τῶν γὰρ τοῦ δομεστικίου δομες κων τοὺς ἐπ' ἐδάφους κειμένους μίνσους δι᾿ ἑαυτῶν εἰς τὸ ἄκρον τῆς βασιλικής τραπέζης τιθέντων (καὶ γὰρ ἔχουσιν οὗτοι ἐπ' ἀδείας τοῦτο τότε καὶ μόνον ποιεῖν) ὁ μέγας δομέστικος, ὡς εἴρηται, ἀπὸ τῆς τραπέζης τούτους ἀπαίρων διαδίδωσι. Καθ ἦν δ' ὥραν οὗτος τοὺς τοιούτους διανέμει μίνσους, εἴπερ ὁ βασιλεὺς ἐν χρείᾳ τινὸς γένοιτο, παρά το τοῦ δομεστίκου καὶ τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης ὑπηρετεῖται. Μετὰ δὲ τὸ τὸν μέγαν δομέστικον πρὸς πάντα; διανείμαι τοὺς μίνσους, τοῦ δομεστίκου καὶ τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης ὑποχωρησάντων, ὑπηρετεῖ αὖθις τῷ βασιλεῖ ὁ μέγας δομέστικος, καὶ πᾶσι μὲν οὖτος διαδίδωσι τοὺς μίσους, ὡς εἴρηται, τούτῳ δὲ ὁ βα σιλεὺς αὐτοχείρως. Οσα μὲν οὖν ἄλλοις δίδονται εἴτε χρυσία εἴτε ἀρ γύρια διὰ μίνσων, εἰσκομίζονται αὖθις εἰς τὸ βε στιάριον· τὸ δὲ σκεῦος 8 μέγας δομέστικος διὰ τῆς τοῦ βασιλέως λαμβάνει χειρός, είτε χρυσοῦν εἴτε ἀργυροῦν εἴη, εἰσκομίζεται οὐδαμῶς, ἀλλ' ἔχει τοῦ το δῶρον αὐτός. Έπειτα μετὰ τὸ ἀπαρθῆναι τὸ μινσάλιον, τοῦ δομεστίκου τοῦ δομεστικείου κομίσαντος ἄρτον ἐν παναγιαρίῳ, ὁ βασιλεὺς εὐθέως ἀνίσταται. Ο δὲ πατεῖ σουππέδιον, τῶν τῷ βασιλεῖ κατὰ γένος προσ ηκόντων νέων ἀπὸ τῶν ἀσκεπῶν τις δραμών ἀμφοτέραις κατέχει χερσὶν, ὥστε τὸν βασιλέα ἑδραίως πατεῖν. Τί δέ γε παναγιάριον ὁ ἐπὶ τῆς τραπέζης λαβὼν ἐπάνω τίθησι τῆς τραπέζης, καὶ ὑψῶν παν αγίαν δίδωσι ταύτην τῷ δομεστίκῳ, ὁ δὲ τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ, οὗτος δὲ τῷ βασιλεῖ. Καὶ ἅμα τῷ παναγίαν λαβεῖν ἐν τῷ στόματι πάντες βοῶσι τὸ πολυχρόνιον. Καὶ ὁ πιγκέρνης αὐτίκα τὸ τοῦ οἰνοχείου φέρει σκουτέλιον, κρατῶν καὶ μανδύλιον, ἐπεὶ προαπῆραν, ὡς εἴρηται, τὸ μιν σάλιον. Εἶτα τοῦ μὲν βασιλέως καθίσαντος, τοῦ δὲ μεγά του δομεστίκου, τοῦ δομεστίκου καὶ τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης ἀράντων τὴν τράπεζαν, λαμβάνουσι ταύ την οἱ τοῦ δομεστικείου δομέστικοι. Τῶν δὲ μετὰ τοῦτο προσκυνησάντων, λέγει ὁ βασιλεὺς τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ μεγάλῃ τῇ φωνῇ· «Εἰς πολλὰ ἔτη, μέγα δομέστικε.» Επειτά φησι πρὸς αὐτὸν ο Απελθε, ν και παρευθύς συνεξέρχονται πάντες τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ. Ἔτι καὶ ἀπὸ τῶν ᾿Ασσυρίων βασιλείας κατήλθε
col. 81–82page 33 of 206
PG 157:81τι φόρεμα μέχρι καὶ τῶν νῦν βασιλέων, γρανάτζα λεγόμενον, ὅπερ καὶ φορεῖ ὁ βασιλεὺς ἄνευ ζώνης, οὐ κρεμάμενα τα μανίκια διήκουσι μέχρι και ἀστραγάλων· δ δὴ φόρεμα καὶ τῶν ἀρχόντων ἔκαν στοι ἔχουσιν ἐπ' ἀδείας φορεῖν, πλὴν ἐζωσμένων, τῶν μανικίων ἐμπεπηγμένων ὄντων πρὸς τὴν ζώ την όπισθεν. Καὶ δ μὲν ὁ βασιλεὺς φορεῖ, καλεῖται γρανάτζα, ὡς εἴρηται, τὸ δὲ τῶν ἀρχόντων λαπατ ζά. Οπως δὲ, ἄδηλόν ἐστιν. Καὶ οἱ μὲν ἄλλοι ἄρχοντες οὕτω· τοῦ δὲ μεγάλου δομεστίκου καὶ αὐτὸ τοῦτο φοροῦντος ἐζωσμένον κατὰ τοὺς ἄλλους, τὸ μὲν ἐν τῶν τοῦ τοιούτου λα πάτζα μανικίων ἔνι ἐμπεπηγμένον, τὸ δὲ ἕτερον κρέμαται τιμῆς ἕνεκα, ἐπεὶ τοῦ βασιλέως ἀμφό τέρα, ὡς εἴρηται, κρέμανται. Καὶ τὰ μὲν ἐν τῷ παλατίῳ ὑπηρετήματα τοῦ μεγάλου δομεστίκου ταῦτά ἐστι, καθώς είποι μεν, τὰ δὲ ἐκτὸς μετ' ὀλίγον ῥηθήσεται καὶ αὐτά. Ἐπεὶ δὲ ὁ βασιλεὺς πεντάκις του έτους τρώγει ἐν τῷ τρικλινίῳ, πάντων παρισταμένων ἀρχόντων καὶ ἐνδεδυμένων τά τε σκαράνικα καὶ τὰ καββάδια αὐτῶν, ἤγουν κατὰ τὴν ἑορτὴν τῆς Χριστοῦ γεννήσεως, τῶν Φώτων, ἀλλὰ δὴ καὶ τῶν Βαΐων, τῆς μεγάλης Κυριακῆς τοῦ Πάσχα καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος, είπομεν δὲ κατὰ μέρος περὶ μιᾶς τούτων, τῆς τοῦ Χριστοῦ δηλονότι Γεννήσεως, ῥητέον ήδη καὶ περὶ τῶν λοιπῶν. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Η'. Εορτὴ τῶν Ἐπιφανείων. Ἡ μὲν οὖν τῶν θείων Θεοφανείων ἑορτὴ γίνε ται ἀπαραλλάκτως ὡς καὶ ἡ τοῦ Χριστοῦ Γεν νήσεως· ὁ δὲ μετὰ τὴν λειτουργίαν ἁγιασμός, εἰ πατριάρχης ευρίσκεται οἰκουμενικός, γίνεται παρ' αὐτοῦ· εἰ δὲ μή, παρά τινος τῶν ἑτέρων πατριαρχῶν, ἢ τοῦ ᾿Αλεξανδρείας ἢ τοῦ ᾿Αντιοχείας ἢ τοῦ Ἱερο σολύμων, ἐὰν ἐνδημῶν τύχῃ. Εἰ δ᾽ ἴσως μηδένα τούτων εἶναι συμβαίη, ποιεῖ τὸν ἁγιασμὸν ὁ τοῦ παλατίου πρωτοπαπάς. Δίδοται δὲ παρὰ μὲν τοῦ πατριάρχου τῷ βασιλεῖ λαμπάς, παρὰ δὲ τῶν προῤῥηθέντων ὑπηρετῶν τοῖς ἐν ἀξιώμασι καὶ πᾶσι τοῖς τε ἐντὸς τῆς παραστάσεως ἄρχουσι καὶ τοῖς ἐν τῇ αὐλῇ, ὡσαύτως τῷ τε ποτεστάτῳ καὶ τοῖς μετ' αὐτοῦ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Θ'. Εορτή τῆς σταυροπροσκυνήσεως. Κυριακῇ τῆς σταυροπροσκυνήσεως, τῆς παρα στάσεως ἱσταμένης κατὰ τὴν συνήθειαν τῶν προειρημένων ἑορτῶν, περὶ τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου φέρει τὸν σταυρὸν ἀπὸ τῆς τοῦ παλατίου ἐκκλησίας μετὰ τῶν ψαλτῶν ὁ ἀρχιδιάκονος, φορῶν μὲν τὸ σύνηθες αὐτῷ στιχάριον, φορῶν δὲ ἐπ' αὐτοῦ καὶ φελώνην, οὐ μὴν καὶ ἐπιτραχήλιον ἀλλ' ὡράριον, τό, «Σώσον Κύριε τὸν λαόν σου, καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου, ψαλλόντων· καὶ ὁ βασιλεὺς προσυπαντᾷ τούτῳ τῆς παραστάσεως Ισταμένης εἰς τὴν τῆς θύρας εἴσοδον, καὶ τοῦ σταυροῦ ἐπὶ τοῦ ἀναλογίου τεθέντος, ἀσπά ζεται τοῦτον ὁ βασιλεύς· ἔπειτα ὑποστρέφει, καὶ ίσταται πάλιν εἰς τὸν θρόνον αὐτοῦ. Μετὰ δὲ τὴν
col. 83–84page 34 of 206
PG 157:8366; ἀπόλυσιν ἀπέρχεται καὶ προσκυνεῖ αὖθις καὶ ἀσπά ζεται τὸν σταυρόν. Καὶ εὐθέως αἴρουσι τοῦτον τοῦ βασιλέως προπέμποντος μέχρι καὶ τῆς τοῦ τρικλι νίου θύρας, καὶ πλέον οὐδέν. Η δὲ αἰτία τοῦ τὸν ἀρχιδιάκονον φελώνην κατά ταύτην τὴν ἑορτὴν φορεῖν ἐστὶν αὕτη, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον οἱ ἐξωκατάκοιλοι ἱερεῖς ευρίσκοντο ἔχοντες ἕκαστοι ἐκκλησία; καὶ ὑπ᾿ αὐτοὺς κλῆρον. Διὰ τοῦτο κατὰ τὰς μεγάλας καὶ ἐπισήμους τῶν ἑορτῶν ἡμέρας ὄντων ἑκάστου εἰς τὴν ἰδίαν ἐκκλησίαν, ἡ πατριάρχης οὐκ εἶχεν ὑπηρέτας ἐντίμους μεθ ἑαυτοῦ. Τῶν πατριαρχῶν οὖν τις ἠθέλησεν αὐτοὺς διακόνους εἶναι πρὸς τὸ ὑπηρετεῖν αὐτῷ ἐν ταῖς τοιαύταις τῶν ἑορτῶν· ὃ δὴ καὶ πεποίηκεν. Οταν οὖν ὁ πατριάρχης σφραγίζη τους τοιούτους ἐξωκα τακοίλους, ήγουν ή μέγαν οἰκονόμου ή μέγαν σακελλάριον ή τινα ἕτερον ἐξ αὐτῶν, ποιεῖ αὐτὸν φορεῖν φελώνην, ὡς καὶ πρότερον καθὸ ἱερεὺς ἐφόρει, οὐ μὴν καὶ ἐπιτραχήλιον, ἀλλ' ὡράριον. Οθεν ὁ βασι λεὺς, ὅτε προβάλλεται ἀρχιδιάκονον, ἐκ τῆς τοιαύτης τῶν ἐξωκατακοίλων τάξεως ὡς ἐντιμοτέρων τῶν ἄλ λων ὄντων προβάλλεται τοῦτον, καὶ οὐκ ἄλλοθεν. Διὸ καὶ κατὰ τὸν ῥηθέντα λόγον φορεῖ ὁ ἀρχιδιακόνου κατὰ ταύτην καὶ μόνην τὴν τῆς σταυροπροσκυ νήσεως ἑορτὴν ἐν τῷ παλατίῳ φελώνην, καὶ οὐκ ἄλλοτέ ποτε. Ε! δὲ τύχοι μὴ εἶναι ἀρχιδιάκονον, φέρει τὸν σταυρὸν ὁ τυχών διάκονος. Εἰδέναι δεῖ ὅτι ὑπὲρ ὅλης τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης Τεσσαρακοστῆς οἱ ἱερεῖς τε καὶ οἱ διάκονοι πορφυρά στιχάρια καὶ φελώνας φοροῦσι, πλὴν τῆς τοῦ εὐαγγελισμοῦ ἑορτῆς, τῶν Βαΐων, καὶ τοῦ μεγάλου Σαβ βάτης. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ι'. Εορτὴ τῶν Βαΐων. Τῇ ἑορτῇ τῶν Βαΐων προετοιμάζεται μὲν ὁ περίπατος διὰ μέσης τῆς ἑβ ομάδος, ἀπὸ τοῦ κελλίου τοῦ βασι λέως διήκων μέχρι καὶ τῆς ἐκκλησίας, διὰ δὲ τῆς τοῦ σαββάτου τοῦ Λαζάρου νυκτός καταπάττουσι τὸ ἔδαφος μὲν τοῦ περιπάτου, ἐνδύουσι δὲ πάντας τοὺς στύσ τους ἢ διὰ μυρτινών ἢ δαφνῶν ἢ ἐλαιῶν. Καὶ ἐπισ φωσκούσης τῆς κυριακῆς φαίνεται εξαίφνης κατε σκευασμένος ἅμα καὶ ἔτοιμος ὁ περίπατος. Το εν άρθρου ψαλλομένου ἀλλάσσει ὁ βασιλεὺς καὶ ἐξέρχεται τοῦ κελλίου αὐτοῦ. Καὶ κατὰ μὲν τὰς ἄλλας τῶν ἑορτῶν φορεῖ ἐπὶ κεφαλῆς τε καὶ τοῦ σώματος οἷον ἂν ἀπὸ τῶν ἑαυτοῦ φορεμάτων βούλοιτο, ὡς δεδή λωτα:· κατὰ δὲ ταύτην οὐδὲν ἄλλο φορεῖ εἰ μὴ τὸ στέμμα καὶ τὸν σάκκον, φέρων ἐν μὲν τῇ δεξιᾷ σταυ ρόν, ἐν δὲ τῇ ἀριστερᾷ τὸ μανδύλιον μετὰ τῆς ἀκα κίας, ὡς ἔθος ἐστὶ, καὶ λαμπάδα. Αλλάσσουσιν ὡταύ τως καὶ οἱ ἄρχοντες τὰ συνήθη τούτων ἀλλάγματα, ὡς προείπομεν. Προέρχεται γοῦν ὁ λαμπαδάριος εἰς τὸν περίπατον λαμπάδα φορῶν, ψάλλων ὅλον τὸ ἰδιόμελον· «'Εξέλ θετε ἔθνη, ἐξέλθετε καὶ λαοὶ, θεάσασθε σήμερον τὸν βασιλέα τῶν οὐρανῶν· εἰς τύπον γὰμ Χριστοῦ τὸ Εὐαγ γέλιον ἔρχεται. Εἶτα ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ βασιλεύς, εἰ παρατυχοι· ὃς δὴ καὶ εἰ ἐστεμμένο;
col. 85–86page 35 of 206
PG 157:85ἐστί, φορεῖ στέμμα καὶ οὗτος ὡς ὁ πατὴρ αὐτοῦ, ἀκολουθῶν τῷ βασιλεῖ καὶ πατρὶ αὐτοῦ· εἰ δὲ μή, στέφανον καὶ φυάλιν, ὡς προείπομεν. Καὶ μετ' αὐ τὸν ἀνέρχονται οἱ δεσπόται, εἶτα ὁ ἀρχιδιάκονος μετά τοῦ Εὐαγγελίου, ἔπειτα ὁ πατριάρχης, μᾶλλον δὴ οἱ πατριάρχαι, εἰ παρόντες εἰσὶν, ἐνδεδυμένοι τὰς ἀλλαγὰς αὐτῶν, καὶ μετὰ τούτους ἱερεῖς πέντε ή πλείους, ἁγίας εικόνας φέροντες. * Απελθόντων οὖν οὕτω διὰ τοῦ περιπάτου μέχρι καὶ τῆς ἐκκλησίας, γίνεται ἡ ἀπόλυσις τοῦ ὄρθρου ἐκεῖσε. Εἶτα ὁ βασιλεὺς ὑποστρέφει καθ᾿ ὃν εἴρηται τρόπον, τοῦ λαμπαδαρίου προπορευομένου. Καὶ μετὰ τὸ τὸν βασιλέα τοῦ περιπάτου κατελθεῖν τόν τε πατριάρχην καὶ τοὺς ἱερεῖς τοῦ βασιλέως, παιδόπουλον ἐξελθὸν ἁρπάζει κλάδον, δηλοῦντος τούτου βασιλικόν ὁρισμὸν εἶναι τὸ τὸν περίπατον διαρπαγμα γενέσθαι, καὶ αὐτίκα γίνεται οὕτω. Διαρπάζεται δὲ παρά τε τῶν Βαράγγων, τῶν παραμονῶν καὶ τῶν λοι πῶν τῶν ἐν τῇ αὐλῇ εὑρισκομένων τάξεων. Μετὰ δὲ τὰ ταῦτα πάντα γενέσθαι ἀπέρχεται μὲν ὁ βασιλεὺς εἰς τὴν τράπεζαν, ἐπεὶ λειτουργία οὐ γίνεται διὰ τὸ τὴν ὥραν παραταθῆναι, ὑπηρετεῖ δὲ ὁ μέγας δομέστικος. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΑ'. Περὶ τοῦ ὅτε ἐστι λελυπημένος ὁ βασιλεύς. Ιστέον δὲ ὅτι ἡ τῶν Χριστουγεννῶν ἑορτὴ καὶ τῶν Φώτων, ἀλλὰ δὴ καὶ τῶν Βαΐων, γίνεται κατά τὴν γεγραμμένην τάξιν μετὰ τῶν προκύψεων καὶ τοῦ περιπάτου, ἂν μὴ ᾖ λελυπημένος ὁ βασιλεύς. Εἰ δὲ διὰ θάνατον ἢ τῆς ἑαυτοῦ γυναικὸς ἴσως, τῆς δεσποίνης, ἢ υἱοῦ αὐτοῦ βασιλέως ὄντος, εἴη λελυπημένος, τὰ μὲν ἄλλα τὰ φλάμουλα δηλονότι καὶ ὀργάνων ἦχος καὶ στολῶν λαμπρότης, οὐ γίνεται διὰ τὴν λύπην τοῦ βασι λέω;· ὡσαύτως οὐδὲ πρόκυψις. Ἀλλ᾽ ἐξιὼν ὁ βασιλεὺς, ὡς ἔθος, μετά φορέματος λευκοῦ καὶ τοῦ σκιαδίου αὐτ τοῦ, τῶν ἄλλων ἀρχόντων μελανειμονούντων μέχρι καὶ σεβαστοκρατόρων καὶ δεσποτών (μέλανα γὰρ καὶ οὗτοι φοροῦσι πλὴν ὑποδημάτων τε καὶ σελλῶν), ίσταται ἔμπροσθεν τῆς παναγίας Θεοτόκου τῆς νικο ποιοῦ, ὅπου ἡ τοῦ ἁγίου Γεωργίου ἐστὶν εἰκών. Γίν νεται τοίνυν ἡ τῶν βασιλικῶν ὀνομάτων εὐφημία μόν νῦν ἐν τῇ τῶν Χριστουγεννῶν ἑορτῇ καὶ τῶν Φώτων, ὡς εἴρηται, καὶ ἀπέρχεται ὁ βασιλεύς. Ἐν δὲ τῇ τῶν Βαΐων, ἐπεὶ ἔτι ψαλλομένου τοῦ ὄρθρου γίνεται ὁ περίπατος, καὶ ἔστιν ἀνάγκη γενέσθαι, ὡς ἔθος, λιτὴν, ἐν δὲ τῇ λιτῇ περιπατῆσαι καὶ τὸν βασιλέα, ὁ μὲν περίπατος γίνεται, περιπατεῖ δὲ ὁ βασιλεὺς φορῶν ἐπιλούρικον λευκὸν καὶ φακώλιον, καὶ γενομένης ἀπολύσεως τοῦ ὄρθρου, ἔμπροσθεν τῆς νικοποιού, ὅπου καὶ τῆς ὁδηγητρίας ίσταται εἰκὼν, ὑποστρέφει ὁ βασιλεύς. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΒ'. Ακολουθία τῆς μεγάλης εβδομάδος. Τῇ μεγάλη δευτέρα, τῇ μεγάλη τρίτῃ, τῇ μεγάλῃ τετάρτῃ, τῇ μεγάλῃ πέμπτῃ ἀναγινώσκονται τὰ τέσω σαρα εὐαγγέλια ἢ παρὰ τοῦ ἀρχιδιακόνου ἢ παρ' ἑτέ ρου διακόνου, ἐὰν μὴ οὗτος παρών τύχοι. Πρὸ δὲ τῆς λειτουργίας τῆς αὐτῆς μεγάλης πέμπτης γίνε
col. 87–88page 36 of 206
PG 157:87ται ὁ νιπτήρ οὕτω. Προετοιμάζουσι πτωχούς δώ δεκα, καὶ ἐνδύουσι τούτους υποκάμισα έως χιτώνας, κουρτζουβράκια καὶ παπούτζια. Καὶ τεθείσης ἐν τῷ τοῦ βασιλέως κελλίῳ λεκάνης, ὁ πρωτοπαπᾶς ἐκτὸς λέγει τὸ τρισάγιον. Επειτα τοῦ εὐαγγελίου ἀναγι πρὸς τὴν θύραν εὑρισκόμενος ποιεῖ εὐλογητὸν καὶ νωσκομένου παρ' αὐτοῦ, ὅταν εἴπῃ, «Τὸ ὕδωρ βάλλει σιλεύς. Εἶτα φέρουσι τους προητοιμασμένους πένη εἰς τὸν νιπτήρα, ν ἐγχεῖ ἐν τῇ λεκάνῃ τὸ ὕδωρ ὁ βασ τας καθ' ἕνα βαστάζοντα κηρὸν ἁπτόμενον. Καὶ τούτου μὲν καθίσαντος, τοῦ δὲ πρωτοπαπά, ὡς εἶ ρηται, τὸ εὐαγγέλιον ἀναγινώσκοντος καὶ λέγοντος τὸ, «Ήρξατο ὁ Ἰησοῦς τοὺς πόδας νίπτειν τῶν μαθη τῶν, καὶ τοῦτο πολλάκις μέχρι δηλονότι πάντας νιφ η θῆναι, νίπτει ὁ βασιλεὺς τὸν δεξιὸν πόδα ἑκάστου, καὶ Ο τά Υψηλά ἀποσπογγίσας διὰ τῆς κρεμαμένης ἔμπροσθεν τού του σινδόνος, τὸν νιφθέντα πόδα ἀσπάζεται τοῦτον. Καὶ οὕτω γενομένου τελε:οῦται ἡ τοῦ νιπτήρος ἀκο λουθία. Δίδονται δὲ καὶ ἑνὶ ἑκάστῳ αὐτῶν ἀνὰ χρυσά νομίσματα τρία· καὶ μετὰ τοῦτο ἄρχεται ἡ λει τουργία. Ο μὲν οὖν βασιλεὺς φορεῖ ἐκ τῶν προειρημένων φορεμάτων αὐτοῦ οἷον ἂν βούλοιτο, οἱ δέ γε ἄρχοντες τὰ συνήθη αὐτῶν φορέματα ἕκαστος· μετὰ δὲ τὴν ἀπόλυσιν ἀπέρχεται μὲν ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ κέλ λιον αὐτοῦ· τράπεζα δὲ οὐδαμοῦ. Έπειτα ψάλλεται ἡ τῆς ἀγρυπνίας ἀκολουθία κατὰ τὸν τεταγμένον καιρόν, καθ᾿ ἣν ἀναγινώσκον. ται τὰ δώδεκα εὐαγγέλια, ὅτε τῷ μὲν βασιλεῖ δίδοται λαμπὰς παρὰ τοῦ πρωτοπαπά, τοῖς δὲ λοιποῖς ἄρχουσι πᾶσι, τοῖς τε ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ τρικλίνου, κηροί ὡς καὶ κατὰ τὴν τῶν φώτων ἡμέραν· ἥντινα δὴ λαμπάδα φέρει ὁ βασιλεὺς τοῦ εὐαγγελίου ἀναγινω σχομένου, καὶ μετὰ τὴν τούτου ἀπόλυσιν ὁ ἐντιμότερος τῶν καθευρεθέντων ἐκεῖσε ἀρχόντων ἀπὸ τοῦ βασιλέως λαμβάνων χειρῶν ἐνὶ τῶν παιδοπούλων δίδωσιν ἀσκεπεῖ, καὶ κατέχει ἔξω περὶ τὰ πρόθυρα τοῦ κελλίου τοῦ βασιλέως. Καὶ ὅτε γε πάλιν μέλλει ἀναγνωσθῆναι ἕτερον εὐαγγέλιον, ὁ δηλωθεὶς ἄρχων τὴν λαμπάδα λαμβάνων δίδωσιν αὖθις τῷ βασιλεῖ καθεξῆς ὁμοίως μέχρι καὶ τῶν δώδεκα. Δεῖ δὲ γινώσκειν ὅτι ἐν τῷ παλατίῳ τέσσαρες ἀγρυπνίαι γίνονται κατ' ἐνιαυτὸν, τοῦ μεγάλου κατὰ ταύτην τὴν μεγάλην ἑορτήν· καὶ ὅτι ὁ μὲν κανόνος, τῆς ἀκαθίστου, τοῦ εὐαγγελισμοῦ, καὶ βασιλεὺς ἵσταται ἐν ᾧ ἂν τῶν κελλίων αὐτοῦ βού λοιτο κατὰ ταύτας τὰς ἀγρυπνίας, τῆς ἀκολουθίας ἀκούων, οἱ δὲ ἄρχοντες ἐν τῷ τρικλίνῳ. ᾿Απὸ δὲ τῆς πρώτης αὐτῶν ἐπιδημοῦσα ἐν τῷ παλατίῳ εἰκὼν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου τῆς Ὁδηγητρίας μένει μέχρι καὶ τῆς μεγάλης Κυριακῆς τοῦ Πάσχα· ἥντινα εἰκόνα ἐρχομένην μὲν ἀπαντᾷ ὁ βα σιλεὺς ἐν τῇ πύλῃ τῆς τοῦ παλατίου αὐλῆς, τῇ δευτέρα δὲ ἀπερχομένην προπέμπει μέχρι καὶ τῶν Υψηλῶν ἐκτὸς, καὶ γενομένης ἐκεῖσε μνήμης τῶν βασιλέων βασιλεὺς ὑποστρέφει. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΓ'. Αἱ ὧραι τῆς μεγάλης Παρασκευῆς. Τη μεγάλη Παρασκευῇ ψάλλονται αἱ ὧραι μετα
col. 89–90page 37 of 206
PG 157:89των τροπαρίων καθ᾿ ὃν εἴπομεν τύπον ἐν τῇ τῶν Χριστουγεννῶν ἑορτῇ. Καὶ τῇ ἐπαύριον, ἤτοι εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ μεγάλου Σαββάτου, ὁ μὲν βα σιλεὺς φορεῖ πάλιν ἀπὸ τῶν αὐτοῦ φορεμάτων οἷον ἂν βούλοιτο, οἱ δὲ ἄρχοντες τὰ ἑαυτῶν παράσημα, ὡς δεδήλωται. Καὶ μετὰ τὴν τοῦ Ἀποστόλου ἀνάγνωσιν, ήτοι εἰς τὸ «᾿Ανάστα ὁ Θεὸς κρίνων τὴν γῆν, ο ἐξάγουσι τρεῖς ἀπὸ τῶν ἀναγνωστῶν δάφνας ἐκ τῆς ἐκκλησίας, καὶ πάττουσιν ἔμπροσθεν τοῦ βασιλέως. Εἶτα ἐξ ἑτοίμου παιδόπουλα ὄντα φέρουσιν ἀπὸ τῶν ἐκτὸς δάφνας καὶ οὗτοι, καὶ ἀποπάττουσι, πληροῦντες τούτων τὸ τρίκλινον. Τράπεζα δὲ μετὰ τὴν ἀπό λυσιν οὐδαμῶς. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΔ'. ῾Ο ἄρθρος τῆς μεγάλης Κυριακῆς τοῦ Πάσχα. Ο δὲ τῆς μεγάλης Κυριακῆς τοῦ Πάσχα όρθρος ψάλλεται ἐν τῇ τρίτῃ ἢ τετάρτῃ τῆς ἡμέρας ὥρᾳ· γίνεται δὲ οὕτω. Τοῦ βασιλέως ἀπὸ τῶν αὐτοῦ φορεμάτων φοροῦντας άτινα βούλεται, καὶ τῶν ἀρχόντων τὰ οἰκεῖα παρά σημα, ἐξέρχεται ἀπρωτοπαπᾶς τῆς ἐκκλησίας μετά τοῦ ἀρχιδιακόνου καὶ τινῶν τῶν ἀναγνωστῶν, καὶ δια δωτι λαμπάδι τῷ βασιλεῖ. Καὶ οἱ ὑπηρέται ἄρχοντες, ὧν πολλάκις εμνήσθημεν, διδόασι πᾶσι τοῖς ἄρχουσιν, ὡς καὶ ἐν ταῖς προδῥηθείσαι; ἑορταῖς, κηρούς. Τῶν οὖν τῆς ἐκκλησίας θυρῶν κεκλεισμένων οὐτῶν, θυμιᾷ ὁ πρωτοπαπα;, εἶτα ἐκφωνεί πρῶτον. • Δόξα τῇ ἁγίᾳ καὶ ὁμ ουσίῳ καὶ ζωοποιῷ καὶ ἀδιαιρέτῳ Τριάδι, πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ο Καὶ τῶν ψαλτῶν τὸ ᾿Αμὴν ἐπειπόν των, ἐκφωνεῖ οὗτος τὸ ἀναστάσιμον τροπάριον, το, «Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, ἐκ τρίτου. Επειτα διαδεξάμενοι τοῦτο οἱ ψάλται ψάλλουσιν, μέχρις ἂν ὁ πρωτοπαπάς τους τεταγμένους στίχους τελέσῃ, ήτοι το «Αναστήτω ὁ Θεὸς» καὶ τοὺς λοιπούς. Καὶ μετὰ ταῦτα τοῦ ἀρχιδιακόνου τὰ εἰρηνικά, ὡς ἔθος, εἰπόντος, ὁ πρωτοπαπά; ἀνοίξας τὴν θύραν διὰ χειρὸς εἰσέρχεται οὗτός τε καὶ οἱ μετ' αὐτοῦ ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, τὸ ε'Αναστάσεως ημέρα, λαμπρυνθῶμεν λαοί,, γεγωντέρᾳ τῇ φωνῇ ψάλλοντες. Οὐ μὴν τῶν θυρῶν ἔτι κεκλεισμένων οὐσῶν λέγει, ὡς ἐν πολλαῖς τῶν ἐκε κλησιῶν λέγεται, το Αρατε πύλας οἱ ἄρχοντες ὑμῶν» καὶ τὰ ἑξῆς. Μετὰ δὲ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ὄρθρου, τοῦ πρωτοπαπᾶ καὶ τοῦ ἀρχιδιακόνου ἱσταμένων ἐν τοῖς προθύροις τοῦ βήματος, τοῦ μὲν τὸ Εὐαγγέλιον, τοῦ δὲ τὸν σταυρὸν φέροντος, εἰσέρχεται ὁ βασιλεύς, καὶ τὸ πρῶτον ἀσπάζεται τὸ Εὐαγγέλιον, εἶτα τὸν πρωτοπαπᾶν, ἔπειτα τὸν σταυρὸν καὶ τὸν ἀρχιδιά κοιν. Ἐνόσῳ οὖν γίνεται οὕτως, βασιλικού θρό γο; τε ἑτοιμασθέντο; ἐν τῷ τρικλίνη, ἅμα τῷ ἐξελ θεῖν τῆς ἐκκλησίας τὴν βασιλέα, καὶ τῶν θυρῶν κλεισθεισῶν, καθίζει ἐπὶ τοῦ θρόνου, τοῦ μεγάλου δομεστίκου τὴν σπάθην φέροντος. Καὶ ἡ μὲν λει τουργία ψάλλεται ἡσύχως μέχρι καὶ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ᾿Αποστόλου, οἱ δ' ἄρχοντες πάντες εἰσερχόμενοι έκαστος μέχρι καὶ τοῦ ἐσχάτου ἀσπάζονται πρῶτον μὲν τὸν δεξιὸν πόδα τοῦ βασιλέως, εἶτα τὴν δεξιάν χεῖρα καὶ μετ᾿ αὐτὴν τὴν δεξιὰν αὐτοῦ παρειάν. Εἰ δὲ ἐν ᾧ τόπῳ εὑρίσκεται τότε ὁ βασιλεὺς, ἔνι και ποτε στάτης τῶν ἐν τῷ Γαλατα Γεγουϊτών, εισέρ
col. 91–92page 38 of 206
PG 157:91χεται καὶ ἀσπάζεται καὶ οὗτος μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ τὸν βασιλέα, καθὰ καὶ οἱ ἄρχοντες, ὡς δεδήλωται, ἤτοι τὸν πόδα, τὴν χεῖρα καὶ τὴν παρειὰν αὐτοῦ. Ψαλλομένου δὲ ἔτι τοῦ ὄρθρου δίδονται καὶ πρὸς αὐτοὺς κηροί, ὡς καὶ τοῖς ἄρχουσι· μετὰ δὲ τὸν ἀσπασμὸν ἀπέρχονται. μέχρι τινὲς ὀλίγου καιρού. "Οθεν καὶ οὐκ ἠκρίβωσε Βενετικοὶ δὲ οὔτε εἰς τὸ πολυχρόνισμα έρχονται οὔτε μὴν εἰς τὸν ἀσπασμόν· ἡ δὲ αἰτία ἐστὶν αὕτη. Ο βασιλεύς Μιχαήλ, τῶν Παλαιολόγων ὁ πρῶτος, ἐποίησε μετὰ μὲν τῶν Γενουϊτῶν ἀγάπην διαιωνίζουσαν, ἐν ᾗ καὶ ἐτάχθη ἡ ὀφειλομένη ἀποδίδοσθαι τῷ βασιλεῖ παρ' αὐτῶν τιμή, ἵνα, ὅταν δηλονότι ποτεστάτος ἔλθῃ ἐκ Γενούας, ἀρχὴν καὶ μόνον εἰσε ερχόμενος εἰς τὴν τοῦ βασιλέως προσκύνησιν γα νατίζει δεύτερον, ἅμα τῷ εἰσελθεῖν δηλονότι τὴν τοῦ τρικλίνου θύραν καὶ κατὰ τὸ μέσον αὐτοῦ. Καὶ μετὰ τοῦτο προσέρχεται καὶ ἀσπάζεται τὸν τοῦ βασιλέως πόδα καθημένου ἐπὶ θρόνου καὶ τὴν χεῖρα. Ωσαύτως δὲ καὶ οἱ ἄλλοι τῶν Γενουϊτῶν ἄρχοντες, ἐρχόμενοι ἐξ ἀποδημίας, προσκυνοῦντες ἀσπάζονται τὸν τοῦ βασιλέως πόδα καὶ τὴν χεῖρα. ἐρχόμενοι δὲ καθ' ἡμέραν εἰς προσκύνησιν αὐτοῦ, ἀφαι ροῦντες τὰ ἑαυτῶν καπούτζια γονατίζουσι δεύτερον. Καὶ ὅταν δὲ ἔλθωσι τριήρεις τούτων, εἴτε πολλαί εἴτε ὀλίγαι εἶεν εἴτε καὶ μία, εὐφημίζουσι τὸν βα σιλέα. Καὶ οὕτω μὲν περὶ τῶν Γενουῖτῶν· περὶ δέ γε τῶν Βενετίκων, ἐπειδὴ ὁ ῥηθεὶς βασιλεὺς ἐβού λετο μετ' ὀλίγον μάχην ποιῆσαι μετ' αὐτῶν, οὐκ ἐποίησε διὰ τοῦτο ἀγάπην τελείαν, ἀλλὰ τρεύαν η τὰ τούτων ἔθιμα, καθὰ καὶ τῶν Γενουϊτῶν. Οταν οὖν ἔλθῃ μπαΐουλος, καθ᾽ ἣν μὲν πρώτην ἡμέραν προσκυνήσειν μέλλει, γονατίζει μόνον οὗτός τε καὶ οἱ μετ' αὐτοῦ, ἀσπάζεται δὲ τὸν τοῦ βασιλέως πόδα οὐδαμῶς· εἰς τὸ ἑξῆς δὲ ὅταν ἔρχωνται, τὰ μὲν καπούτζια μόνον αὐτῶν ἐκβάλλουσιν, οὐ γονατί ζουσι δέ. Καὶ κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον οὔτε εἰς τὸ πολυχρόνισμα προσκαρτεροῦσιν οὗτοι οὔτε εἰς τὸν ἀσπασμὸν ἔρχονται, ὡς διλήλωται. ᾿Αλλὰ οὐδὲ τὰ τούτων κάτεργα εὐφημίζουσι. Καὶ τὰ μὲν περὶ τῶν Φραγγῶν οὕτω. Τῆς λειτουργίας δὲ ἠρέμα, ὡς εἴρηται, ψαλλομένης, ὥστε μὴ ἐξακούεσθαι ταύτην ἔνθα ὁ βασιλεὺς κάθηται, μετὰ τὸ τελεσθῆναι τὸν ἀσπασμὸν ἀνί σταται. Καὶ αὐτίκα ἀνοίγουσι τὰς τῆς ἐκκλησίας θύρας. Καὶ μετὰ τὸν τρισάγιον ὕμνον ἀναγινώσκε και ὁ ᾿Απόστολος, καὶ καθεξῆς ἐκτελεῖται ἡ θεία λειτουργία, ἧς μετὰ τὴν ἀπόλυσιν ὁ βασιλεὺς ἀπέρ χεται εἰς τὴν τράπεζαν, ἐν ᾗ ὑπηρετεῖ ὅ τε μέγας δομέστικος καὶ ὁ δομέστικος καὶ ὁ ἐπὶ τῆς τραπέζης, καθὰ προεδηλώθη ἐν τῇ τῶν Χριστουγεννῶν ἑορτῇ καὶ τῇ τῶν φώτων. Κατὰ δὲ τὴν ἑσπερινὴν ὥραν ἀπέρχεται εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν ὁ βασιλεὺς, καὶ τῶν ἑσπερινῶν ὕμνων ἀκούων θυμιᾶται παρά τοῦ πατριάρχου οὗτός τε καὶ πάντες οἱ ἄρχοντες. Καὶ γίνεται τοῦτο οὕτω μέχρι καὶ τῶν ἐσχάτων, τότε καὶ μόνον. Τῶν μὲν οὖν πάλαι συνήθεια κατὰ τὸν τοιοῦτον ἑσπερινὸν εἰσέρχεσθαι τὸν βασιλέα εἰς τὸ ἅγιον βῆμα καὶ θυμιᾷν τὴν ἁγίαν τράπεζαν, δίδεσθαί τε
col. 93–94page 39 of 206
PG 157:93κληρικοῖς ἀπὸ τοῦ βεστιαρίου κατὰ δωρεὰν χρυσίου λίτρας ἑκατόν· νῦν δὲ οὐ γίνεται τοῦτο. Κατὰ τὴν πέμπτην ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος ἣν και λοῦσι διακαινήσιμον, ἀπέρχεται ὁ πατριάρχης εἰς τὸ παλάτιον μετὰ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν τῆς ἐκκλησίας ἀρχόντων, ἔτι τε καὶ τῶν ἀρχιμανδριτῶν καὶ ἡγουμένων. ᾿Αλλάσσει γοῦν καὶ ἔρχετα: πρὸς τὸν βασιλέα, ἱστάμενον εὑρὼν εἰς τὸν θρόνον αὐτοῦ. Αρχοντες δὲ τηνικαῦτα οὐ πάρεισιν, ὥστε εἶναι παράστασιν. Ιστανται δὲ ἀντ᾿ αὐτῶν οἵ τε ἀρχιερεῖς, ὡς εἴρηται, καὶ οἱ τῆς ἐκκλησίας ἄρχοντες μετ᾿ ἄλλων ὧν εἴπομεν. Θυμιᾷ τοίνυν ὁ πατριάρχης τὸν βασιλέα· εἶτα τὸν μὲν θυμιατὸν δίδωσι τῷ ἀρχιδιακόνῳ, αὐτὸς δὲ προσερχόμενος εὐλογεῖ καὶ ἀσπάζεται τὸν βασιλέα ἐν τῷ στόματι, ἀντασπαζόμενος οὕτω καὶ αὐτὸς παρὰ τοῦ βασιλέως. Μετὰ δὲ τοῦτο ὁ μὲν πατριάρχης ίσταται πλησίον αὐτοῦ, οἱ δ' ἀρχιερεῖς ἐρχόμενοι κατὰ δύο ἀσπάζονται καὶ ο τοι τὸν βασιλέα, πρῶτον μὲν τὴν χεῖρα, εἶτα τὴν παρειάν. Εφεξῆς δὲ πάντες οἱ ῥηθέντες ἄρχοντες τῆς ἐκκλησίας ἀρχιμανδρίται τε καὶ ἡγούμενοι τὸ αὐτὸ ποιοῦσι. Τελεσθέντος δὲ τούτου ὁ μὲν πατριάρχης εὐχὴν ἐπε πών αὖθις ἀπέρχεται, ὁ δὲ βασιλεὺς εἰσέρχεται εἰς τὸ κέλλιον αὐτοῦ. Ἐν τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἑορτῇ φορεῖ πάλιν ὁ βασιλεὺς κατά γε τὸν ἑσπερινὸν καὶ τὴν λειτουργίαν ἀπὸ τῶν φορεμάτων αὐτοῦ τὰ πρὸς βουλήσεως, ὡσαύτως καὶ οἱ ἄρχοντες τὰ ἑαυτῶν. Καὶ γίνεται μὲν τράπεζα κατὰ τὴν Κυριακὴν, τοῦ μεγάλου δου μεστίκου ὑπηρετοῦντος καὶ ὧν εἴπομεν· ἐν δὲ τῇ τοῦ ἑσπερινοῦ ὥρᾳ, εἰ μὲν εὑρίσκεται πατριάρχης, ἀπέρχεται εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν ὁ βασιλεὺς, καὶ ἀκούει παρ' αὐτοῦ τὰς τοῦ μεγάλου Βασιλείου εὐχὰς πλησίον τοῦ διακονικοῦ· εἰ δ᾽ οὖν, ἐν τῷ παλατίῳ παρὰ τοῦ πρωτοπαπά. Ἐν τῇ τῆς Ὑψώσεως τοῦ σταυροῦ ἑορτῇ γίνεται διὰ ξύλων ἀναβάθρα ἐν τῷ τρικλίνῳ, ἦν καὶ ἐνδύνουσι βλατίῳ κοκκίνῳ. Ο πατριάρχης οὖν ἀνελθὼν ἐπ' αὐτ τῆς, εἰ ἄρα εὑρίσκεται, ἤ τις τῶν ἑτέρων πατριαρχῶν, ἐὰν ἐκδημῶν ᾖ, τὴν τοῦ σταυροῦ ποιεῖ ὕψωσιν. Ἐὰν δὲ τούτων οὐδεὶς εὑρίσκηται, ὁ πρωτοπαπάς ποιεῖ τοῦτο. διακαινήσιμον Δεῖ δὲ γινώσκειν ὅτι κατὰ τὰς τῶν μηνῶν ἑκά στων ἀρχὰς γίνεται ἁγιασμὸς ἐν τῷ παλατίῳ, ἄνευ μένου τοῦ Σεπτεμβρίου καὶ τοῦ Ἰανουαρίου· κατὰ γὰρ τούτους τοῦ μὲν ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ, τοῦ δὲ ἐν τῇ ἕκτῃ γίνεται. Γίνεται δὲ ὁ ἁγιασμός οὕτως. Τοῦ βασιλέως εἰς τὴν παράστασιν ἱσταμένου ψάλλεται ἔξω περὶ τὰ πρόθυρα τοῦ τρικλίνου τὸ ἐπίλοιπον τοῦ ὄρθρου, εἶτα συναμμένως ἡ ἀκολουθία τοῦ ἁγια σμοῦ. Καὶ μετὰ τὴν ἀπόλυσιν ἔρχεται ὁ πρωτοπαπᾶς καὶ ἐκ πλαγίων αὐτοῦ ὅ τε ἀρχιδιάκονος καὶ ὁ πρωτοψάλτης, εἰ πάρεστιν, ή έτερός τις τῶν ἐχόν των ὀφφίκιον, φέρων ὁ μὲν ἀρχιδιάκονος τὸν σταυ μὲν, ὁ δὲ σκεῦος τὸ κοινῶς οὕτω καλούμενον οίνο χεῖον, κωθώνιον ἔχον ἐντὸς μετὰ ἁγιάσματος. Καὶ ὁ βασιλεὺς προϋπαντᾷ τούτοις μέχρι καὶ ὀργυιῶν δύο ἢ καὶ πλέον. Καὶ λαβὼν ὁ πρωτοπαπάς τον στον μὲν ἀπὸ τοῦ ἀρχιδιακόνου τίθησιν ἐπὶ μετώπου του
col. 95–96page 40 of 206
PG 157:95βασιλέως, καὶ λέγει εὐχήν. Εἶτα ὁ μὲν βασιλεὺς τῶν Ὑψηλῶν, ἀσπάζεται τὸν σταυρὸν, οἱ ἐν τῇ παραστάσει δὲ πάντες βοῶσι τὸ πολυχρόνιον. Επειτα ὁ πρωτοπα τα; τὸν μὲν σταυρὸν δίδωσι τῷ ἀρχιδιακόνῳ· τὸ κατ θώνιον δὲ ἀπὸ τοῦ πρωτοψάλτου λαβών, καὶ τοῦ ἁγιάσματος διὰ τῶν δακτύλων ὡς ἔθος αψάμενος, περιχρίει τὸ μέτωπον τοῦ βασιλέως καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς. Μεταλαμβάνοντος δὲ ἔπειτα αγιάσματος ἀπὸ τοῦ κωθωνίου πάντες αὖθις βοῶσι τὸ πολυχρόνιον. Καὶ τούτου γενομένου ἐξέρχονται μὲν οὗτοι τοῦ τριο κλίνου, τῆς δὲ παραστάσεως Ισταμένη; ἔτι, προσ τάγματος εὐεργεσίας ὄντος ἑτοίμου, υπογράφει τοῦτο ὁ βασιλεὺς, πάντων αὖθις βοώντων τὸ πολυ χρόνιον. Εχει δὲ δύναμιν τὸ τοιοῦτον πρόσταγμα ἐγγὺς χρυσοβούλλου. Οὕτω γὰρ ἀπ' ἀρχῆς γράφει Δωρεῖται ἡ βασιλεία μου τῷ δεῖνι τόδε τι. ο Καὶ αὗταί εἰσιν οἱ ἐν τῷ παλατίω τελούμεναι ἑορταί. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΕ. Περὶ ἑτέρων διαφόρων ἑορτῶν, ἐν οἷς ὁ βασιλεὺς ἀπέρχεται, εἰ ἐνδημῶν τῇ Κωνσταντινουπόλει εὑρίσκεται. Κατὰ μὲν τὴν πρώτην τοῦ Σεπτεμβρίου, τοῦ παρ τριάρχου μετὰ λιτανείας καὶ τῶν ἁγίων εἰκόνων εἰς τὸ πορφυροῦν κιόνιον παραγενομένου, ἐφ᾽ οὗ ὁ σταυρὸς ἵσταται, δ πάλαι φόρος ἐκαλεῖτο, ἀπέρχεται ὁ βασι λεὺς καὶ ἀκούει τὴν κατ᾽ ἔθος ἐκεῖσε ἐκτελουμένην ἀκολουθίαν. Μετὰ δὲ τὴν ἀπόλυσιν ἀπέρχεται αὖθις εἰς τὸ παλάτιον. Κατὰ τὴν ἑορτὴν τῶν Γενεσίων τῆς Θεοτόκου ἀπέρ χεται εἰς τὴν σεβασμίαν μονὴν τὴν τοῦ Λιβός. Κατὰ τὴν μνήμην τοῦ μεγάλου Δημητρίου εἰς τὴν ἐπ' ὀνόματι αὐτοῦ τιμωμένην σεβασμίαν μονὴν τὴν τῶν Παλαιολόγων. Κατὰ τὴν τοῦ μεγάλου Χρυσοστόμου μνήμην ἀπέρ χεται εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν, καὶ ἀκούει μὲν τῶν ἑσπερινῶν ὕμνων, μετὰ δὲ τὴν ἀπόλυσιν ἀνέρχεται εἰς τὸ κελλίον τοῦ πατριάρχου ἀναπαυόμενος ἐκεῖσε τῇ δὲ ἐπαύριον κατὰ τὸν τῆς θείας λειτουργίας καιρὸν κατέρχεται, καὶ ταύτης τελεσθείσης επέρ χεται. Κατὰ τὴν τῶν εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου μνήμην ἀπέρχεται εἰς τὴν τῆς Περιβλέπτου σεβασμίαν μου νήν. Κατὰ τὴν τοῦ μεγάλου Βασιλείου απέρχεται ὡσαύτ τως εἰς τὴν ἐπ' ὀνόματι αὐτοῦ τιμωμένην σεβασμίαν μονήν. Κατὰ τὴν τῆς ὑπαπαντῆς ἑορτὴν εἰς τὸν τῶν Βλαχερνῶν ναόν, ἀκολουθούντων καὶ τῶν Βαράγγων. Καὶ πάντοτε μὲν τοῦ βασιλέως καβαλλικεύοντος ἀκολουθοῦσιν, φέροντες ἐπ' ὤμων τὰς πελέκεις αύτ τῶν καὶ μέχρι τῶν Ὑψηλῶν ἀπερχόμενοι, κατὰ δὲ ταύτην τὴν ἑορτὴν μέχρι καὶ τοῦ ναοῦ ἀκολουθοῦσιν. Οὐ μὴν καὶ εἰς τὴν ὑποστροφήν, ἀλλ' εὑρίσκονται κατά συνήθειαν εἰς τὴν πύλην τῶν Ὑψηλῶν ἐκδε χόμενοι τὸν βασιλέα, καὶ ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ μέχρι καὶ τοῦ πεζεύματος. Κατὰ τὴν μνήμην τοῦ μεγάλου Γεωργίου εἰς τὴν σεβασμίαν μονὴν τῶν Μαγγάνων.
col. 97–98page 41 of 206
PG 157:97Κατὰ τὴν τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἀπέρχεται εἰς τὸν ναὸν τῶν ᾿Αγίων Αποστόλων, ἔνθα καὶ ἡ ἁγία τούτου σορός κεῖται. Κατὰ τὸ γενέσιον τοῦ τιμίου Προδρόμου εἰς τὴν ἐπ' ὀνόματι τιμωμένην σεβασμίαν μονὴν αὐτοῦ τῆς Πέτρας, ἀκολουθούντων, κανταῦθα τῶν Βαράγγων μέχρι καὶ τῆς μονῆς, καθὰ καὶ εἰς τὸν τῶν Βλαχερ τῶν ναὸν, ὡς δεδήλωται. Κατὰ τὴν μνήμην τῶν ἁγίων καὶ πανευφήμων ἀποστόλων ἀπέρχεται πάλιν εἰς τὸν ἐπ' ὀνόματι αὐτ τῶν θεῖον ναὸν τιμώμενον. Κατὰ τὴν τῆς θείας μεταμορφώσεως ἑορτὴν ἀπέρ χεται ὡσαύτως εἰς τὴν σεβασμίαν μονὴν τοῦ Σω τῆρος Χριστοῦ τοῦ παντοκράτορος. Κατὰ τὴν κοίμησιν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου αυ θις ἀπέρχεται εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν διανυκτερεύων ἐκεῖσε, ὡς κάν τῇ μνήμῃ τοῦ Χρυσοστόμου. Κατὰ τὴν ἀποτομὴν τοῦ τιμίου Προδρόμου πάλιν εἰς τὴν εἰρημένην σεβασμίαν μονὴν αὐτοῦ τὴν τῆς Πέτρας, τῶν Βαράγγων ἀκολουθούντων ὡς καὶ τὸ πρότερον. Απέρχεται πάλιν ὁ βασιλεὺς καὶ κατὰ τὴν ἑορ τὴν τῶν καταθεσίων τῆς τιμίας ἐσθῆτος τῆς Θεοτό και εἰς τὸν τῶν Βλαχερνῶν ναόν, ἀκολουθούντων τῶν Βαράγγων, ὡς καὶ πρότερον είπομεν. ᾿Απέρχεται δὲ εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν καὶ κατὰ τὴν κυριακὴν τῆς Ορδοδοξίας. Καὶ ὅτε μὲν ἀναγινώσκε-. ται τὸ συνοδικὸν, ἵσταται, τῆς εὐφημίας δὲ λεγομέ της κάθηται ἐπὶ θρόνου αὐτοῦ. Ετι ἀπέρχεται καὶ κατὰ τὴν ἀνάστασιν τοῦ ἁγίου καὶ δικαίου Λαζάρου εἰς τὴν ἐπ' ὀνόματι αὐτοῦ τι μωμένην σεβασμίαν μονήν. Ἐν ταῖς δηλωθείσαις οὖν ἁπάσαις ἑορταῖς οὐκ εἰς τοὺς ἑσπερινούς μόνον ὕμνους ἀπέρχεται, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς λειτουργίας. Εθος δέ ἐστι καὶ τὰς γινομένας ἐν τοῖς μοναστηρίοις ἑορτάς, καθὼς εἴρηται, τὸν τοῦ βασιλέως τζάγκαν φέροντα τὸ διβέλλιον, πλην σκουταρίου, ἐπὶ τῶν ὤμων, πλάγιον, ἀκολουθούντων καί τινων τῶν τῆς αὐλῆς, προαπέρχεσθαι εἰς τὸ τῆς οὔσης ἑορτῆς μοναστήριον καὶ ἀναμένειν τὸν βασιλέα, κατέχειν τα ὁμοίως καὶ λαμπάδα βασιλικήν, ἐρχομένου δὲ τοῦ βασιλέως ἄπτειν αὐτὴν ἐπάνω τοῦ διβελλίου, κατέχειν σε ὀρθὸν μέχρι τῆς ἀπολύσεως ἐκτὸς τῶν ὡραίων λεσ γομένων πυλῶν ἤτοι ἐν τῷ προνάῳ. Ο δὲ λόγο; περὶ τοῦ πῶς ὁ τζάγκας φέρει τὸ διβέλλιον καὶ οὐκ ἄλλος, ἀγνοεῖται. Καὶ ταῦτα μὲν τὰ τῶν ἑορτῶν· ἐπεὶ δὲ ὅτε ἐλέ γομεν τὰς ἐν τῷ παλατίῳ τοῦ μεγάλου δομεστίκου ὑπηρεσίας, ἐπηγγειλάμεθα δείξαι καὶ τὰς ἐκτὸς αὐτοῦ ἤτοι τὰς ἐς τὸ φοσσάτον, ὥρα καὶ περὶ τού των εἰπεῖν. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 14. Περὶ τῆς ἐν τῷ φοσσάτῳ τοῦ μεγάλου δομεστίο που υπηρεσίας, τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου τῆς βίγλης, τοῦ ἐπὶ στρατοῦ καὶ τοῦ μεγάλου ἀδνουμιαστοῦ. ᾿Απαν τὸ φισσάτον ὑπὸ τὴν τοῦ μεγάλου δομε στίκου χεῖρα εὑρίσκεται. Διὸ καὶ τοῦ βασιλέως εἰς
col. 99–100page 42 of 206
PG 157:99τὸ φοσσάτον εὑρισκομένου εἰς τὴν τοῦ μεγάλου μεστίκου τένταν σαλπίζουσι τὸ τῆς κινήσεως σήμα τρον. Καὶ ὁπότε ἡ τοῦ φοσσάτου κατάστασις ἔμ προσθεν γίνεται τοῦ βασιλέως, δι' αὐτοῦ δὲ τοῦ μεγάλου δομεστίκου ἐνεργεῖται, ήγουν τίνες μὲν ἔμπροσθεν, τίνες δ' αὖ ἐκ πλαγίων ὀφείλουσιν εύο ρίσκεσθαι. Ο δὲ βασιλεὺς ἐπικρίνει τὴν τοιαύτην κατάστασιν. Τὰ τῶν ἀρχόντων ἅπαντα φλάμουλα πρὸ τοῦ τὰ βασιλικὰ ἀποτυλιχθῆναι ἐντετυλιγμένα εὑρίσκοντας πλησίον τοῦ σκήπτρου, ἐν ταῖς ἑαυτῶν ἕκαστον θήσ καις, καὶ οὐκ ἔχουσιν ἐπ' ἀδείας ταῦτα ἁπλῶσαι πρὸ τῶν βασιλικῶν· ὁ δὲ μέγας δομέστιχος άδειαν ἔχει ἐξαπλῶσαι τὰ ἑαυτοῦ, ὅτε βούλοιτο, καὶ πρὸ τῶν βασιλικῶν. Ετι ἡνίκα δεήσει πεζεῦσαι τὸ φοσσάτον, προσπέρ χεται ὁ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐκλέγεται ὁ ἂν αὐτὸς διακρίνοι κατουνοτόπιον. Ἐὰν μὲν οὖν καὶ ὁ μέγας δομέστικος στέρξη τοῦτο, ήδη καλόν· εἰ δὲ μή, ένθα ἂν οὗτος διακρίνοι, στρατοπεδεύει. Καὶ ὅτι οὐδεὶς πρὸ τοῦ τὸν μέγαν δομέστικον ἑνὶ ἑκάστῳ φλα μούλῳ τὸν προσήκοντα δοῦναι τόπον πεζεύει. Πρὸ τοῦ πεζοῦσαι τὸ φοσσάτον ἀπερχόμενος ὁ τῆς βίγλης μέγας δρουγγάριος καθίστησι τὸ λεγόμενον ἡμεροβίγλιον, ὡς παρὰ τοῦ μεγάλου δομεστίκου προσετάχθη. Καὶ οἱ μὲν ἡμέρας βιγλίσοντες ἀπέρα χονται εἰς τὴν βίγλαν αὐτίκα (ἀπέρχεσθαι δὲ σύνη θές ἐστι φοσσάτον ἐλαφρὸν διὰ τὸ τόξα φέρειν αὐτ τούς· οἱ καὶ οὐδαμῶς κατὰ τὴν νύχτα βιγλίζουσι), πρὸς δὲ τοὺς αὐτὸν τὸν καιρὸν τῆς νυκτὸς βιγλίσο τὰς ἀπερχόμενος οὗτος δὴ ὁ μέγας δρουγγάριος πρ τῆς τοῦ δειλινοῦ ὥρας λέγει οὕτως· «"Αρχοντες, ἑτοιμάσθητε, δειπνήσατε, καὶ τότε τροφὴν τοῖς π ποις, ο Καὶ ὅταν ὁ τεταγμένος καὶ πρέπων της βίγλης έλθη καιρός, ἐκβάλλει τούτους τοῦ στρατοπέδου. Έπειτα εἰ μὲν ὁ μέγας δομέστικος ἐθελήση, ἀπέρχεται καὶ ἴστησι τούτους δι' ἑαυτοῦ, ὅπου ἂν διακρίνοι· εἰ δὲ μή, ἀνατίθησι τῷ μεγάλῳ δρουγγαρίῳ τὸ περὶ τούτου, δς καὶ ὑπηρετεῖ τοῦτο ἀντ' αὐτ τοῦ. Οφείλει δὲ οὗτος ἀπέρχεσθαι πρὸς τὴν είρη μένην τῆς νυκτὸς βίγλαν καὶ ἐπιτηρεῖν καὶ ἀνακρίνειν αὐτήν. Καὶ εἰ μὲν ἐγγύς ἐστι πολεμίων, οὐχ ἅπαξ μόνον, ἀλλὰ καὶ δίς· εἰ δ᾽ ἀνέσεως εἴη καιρός, ἅπαξ τοῦτο ποιεί. Ὁ δὲ μέγας ἄνουμιαστής τοῦ φοσσάτου ἀδνου μιαζομένου παρὰ τοῦ μεγάλου δομεστίκου πάρεστι μὲν καὶ αὐτός· ἐὰν δέ τινες ὦσιν ἀπὸ τούτων στε ρούμενοι ἀλόγων ἢ ὁρμάτων τινῶν, ἀπογραφόμενος οὗτος τα λείποντα ἐπιμελεῖται ἀναπληροῦσθαι ταῦτα. Πάντες μὲν οὖν, καὶ αὐτοὶ οἱ τοῦ βασιλέως υἱοι, βιγλίζουσι μετὰ τῶν ὑπ' αὐτοὺς, ὁ δὲ μέγας δομέ στικος οὐδαμῶς. Ἡ δὲ αἰτία ἐστὶν αὕτη, ὅτι ἐκά στου μὲν τῶν ἀρχόντων μέρους φοσσάτου ὄντος, ἄρχοντος τοῦ μεγάλου δομεστίκου καθόλου, καθά εἴρηται, δεῖ παρεῖναι διὰ τοῦτο τοῦτον ἀεὶ ἐν παντὶ τῷ φοσσάτῳ διατάττοντα πάντας, ἵνα μὴ ἐφόδου που λεμίων γενομένης, ει τύχοι, χωρὶς ἡγεμόνος τὸ και
col. 101–102page 43 of 206
PG 157:101θόλου στράτευμα εὑρεθῇ. Διά τοι τοῦτο καὶ τοῦ βασιλέως ἀποδημούντος ο μέγας δομέστικος ἐν ᾧ τόπῳ ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ φοστάτον εὑρίσκεται. Ἀπὸ τοῦ κούρσου πρῶτον μὲν δίδοτα: ἡ πεντα μαρία λόγῳ τοῦ βασιλέως, δεύτερον ἀπὸ τοῦ καθό του φοσσάτου λόγῳ τοῦ μεγάλου δομεστίκου, τρίτον δὲ λόγῳ τῶν μερικῶν κεφαλάδων, ἀφ᾽ οὗ μέρους ἕκαστος ἄρχει. Ἐάν τινα ἀπὸ τῶν δυγατέρων στρατιωτῶν ἄπαιδα συμβῇ τελευτήσαι, τὸ τοῦ πολέμου ἄλογον ἐκείνου καὶ τὰ ἄρματα πρὸς τὸν μέγαν δομέστικον κομί ζονται. Εἰ δεήσει διελθεῖν τὸν μέγαν δομέστικον εἰς ἡγε μονίαν τινὸς τῶν ἀρχόντων, τὸ ἐκεῖσε φοσσάτον τοῦτον ἐρωτῶσι, καὶ πρὸ τῆς ἑαυτῶν κεφαλῆς τὸ τί γενέσθαι δεῖ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΖ'. Περὶ στεφηφορίας βασιλέως. Τοῦ μέλλοντος στεφθήσεσθαι κατὰ τὴν πρὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἑσπέραν εἰς τὸ μέγα παλάτιον έρχο μένου μετὰ τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν ἄλλων οἰκειακῶν αὐτοῦ καὶ διανυκτερεύοντος, διαλαμπούσης ἡμέρας συναθροίζονται ἐκ πρωΐας εὐθὺς οἵ τε ἀξιώματα ἔχοντες καὶ οἱ ἄλλοι πάντες ἄρχοντες, τὸ φοσσάτον τε καὶ τὸ λοιπὸν ἅπαν πλῆθος τῆς πόλεως πανδημεὶ. Περὶ δὲ ὥραν τῆς ἡμέρας ταύτης δευτέραν ἀπέρχεται μὲν ὁ νέος βασιλεὺς εἰς τὴν ἁγίαν Σου τίαν, εἰθισμένον δὲ ἂν τὴν τῆς αὐτοῦ πίστεως ὁμου λογίαν οικείαις χερσὶν ἐγγράφως παραδιδόναι, ποιεῖ τοῦτο οὕτως. 4 Ο δεῖνα ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς καὶ αὐτοκράτωρ Ρωμαίων οἰκεία χειρί προέταξα.» Οὕτω μὲν ὁ στεφανωθεὶς τῆς ἑαυτοῦ προτάσσων ὁμολογίας γράφει. "Αν δὲ υἱὸς αὐτῷ ᾖ, εἰ μὲν ἐνδίδωσιν ὁ πατὴρ, γράφει καὶ αὐτὸς προ τάστων οὕτως, ήτοι, «Αὐτοκράτωρ Ῥωμαίων, εἰ δ' οῦ, «Πιστὸς ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ βασιλεὺς Ῥωμαίων ὁ δεῖνα. ο Πιστεύω εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς, ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων, ο καὶ τὸ λοιπὸν τοῦ ὅρου τῆς πίστεως μέτ χρι τέλους. Καὶ μετὰ τοῦτο·. Ετι στέργω καὶ ὁμολογῶ καὶ βεβαιῶ τὰς ἀποστολικὰς καὶ θείας που ραδόσεις, ἀλλὰ μὴν καὶ τὰς διατάξεις καὶ διατυπώσεις τῶν ζ' οἰκουμενικῶν συνόδων καὶ τῶν κατὰ καιρούς τοπικῶν, ἔτι δὲ καὶ τὰ προνόμια καὶ ἔθιμα τῆς ἁγιωτάτης μεγάλης τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας. Προστ έτι γε μήν βεβαιῶ καὶ στέργω ὅσαπερ ἐδογμάτισαν καὶ ἐθέσπισαν οἱ κατὰ τόπους ἁγιώτατοι Πατέ ρες ἡμῶν ὀρθῶς καὶ κανονικῶς καὶ ἀνεπιλήπτως. Ωσαύτως ύπισχνοῦμαι ἐμμένειν καὶ διηνεκῶς εὑρίσκεσθαι πιστὸς καὶ γνήσιος δοῦλος καὶ υἱὸς τῆς ἁγίας Εκκλησίας πρὸς τούτοις εἶναι καὶ δεφένσωρ καὶ ἐκδικητὴς αὐτῆς, καὶ εἰς τὸ ὑπήκοον εὐμενὴς καὶ φιλάνθρωπος κατὰ τὸ εἰκός τε καὶ πρέπον, καὶ ἀπέχεσθαι φόνων καὶ ἀκρωτηριασμῶν καὶ τῶν ὁμοίων τούτοις κατὰ τὸ δυνατὸν, κατανεύειν τε εἰς πᾶσαν ἀλήθειαν καὶ δικαιοσύνην. Καὶ ὅσα ἀπεβάλοντο καὶ ἀνεθεμάτισαν οἱ ἅγιοι Πατέρες, αποβάλλομαι και
col. 103–104page 44 of 206
PG 157:103ἀναθεματίζω καὶ αὐτὸς, καὶ πιστεύω όλη μου γνώμῃ καὶ ψυχῇ καὶ καρδίᾳ τῷ προειρημένῳ ἁγίῳ συμβόλῳ. Ταῦτα δὲ πάντα ὑπισχνοῦμαι φυλάττειν ἐνώπιον τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας. Κατὰ μῆνα τόνδε, εἰς τὰς τόσας, ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἰνδικτιῶν τῇδε, τοῦδε τοῦ ἔτους. “Ο δὲ προτάσσων, τοῦτ' αὐτὸ πάλιν καὶ μετὰ τὴν τῆς πίστεως ἔκθεσιν ὑποτάσσων γράφει, ήγουν τὸ Ο δεῖνα ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς καὶ αὐτ τοκράτωρ Ρωμαίων, ή βασιλεὺς Ῥωμαίων, οἰκείμ χειρὶ ὑποτάξας παραδίδωμι τῷ παναγιωτάτῳ μου δεσπότῃ καὶ οἰκουμενικῷ πατριάρχῃ κυρῷ.... καὶ μετ' αὐτοῦ θείᾳ καὶ ἱερᾷ συνόδῳ.» Μετὰ τοῦτο τοίνυν ἀνέρχεται ἐπὶ τὸν τρίκλινον τὸν λεγόμενον Θωμαΐτην, πρὸς τὸν Αὐγουστεώνα ἀφορῶντα, ὅπου τὸ πλῆθος ἅπαν ίσταται μετὰ τοῦ φοσσάτου. Πρὸ τοῦ φανῆναι οὖν αὐτὸν διά τινος τῶν συγκλητικῶν, ᾧ ἂν ἐπιτάξει ὁ βασιλεὺς, ῥίπτονται εἰς τὸν λαὸν & λέγουσιν ἐπικόμβια. Εστι δὲ τοιοῦτον. Τμήματα ἐκ πανίων κόπτοντες, καὶ ἐν ἑκάστῳ τμή ματι νομίσματα χρυσὰ μὲν τρία ἀργυρᾶ δὲ τοσαῦτα καὶ τρία ἐξ ὀβολῶν περιδήσαντες, ῥίπτουσιν εἰς τὸ πλῆθος. Ρίπτουσι δὲ τοιούτους ἀποδέσμους ἀριθμὸν χιλιάδων ὅσον ἂν προστάξει ὁ βασιλεύς. Ειθισμένον δὲ ἐστι ρίπτειν τὰ τοιαῦτα ἐπικόμβια ἐν τοῖς προαυλίοις τοῦ τῆς μεγάλης εκκλησίας ναοῦ, ήγουν ἐν ᾧ εἴρηται Αὐγούστεῶνι, ἱσταμένου τοῦ ρίπτοντος ἐπάνω τῶν τοῦ Αὐγουστεῶνος βαθμίδων. Μετὰ δὲ τοῦτο ὁ νέος βασιλεὺς ἐπὶ σκουταρίου καθεσθεὶς ἐπαίρεται εἰς ὕψος, καὶ φαίνεται πᾶσι τοῖς κάτωθεν ἱσταμένοις πλήθεσιν. Κατέχουσι δὲ τὰ μὲν ἔμπροσθεν τῆς ἀσπίδος αὐτός τε ὁ βασιλεὺς καὶ πατὴρ τοῦ ἀναγορευομένου, ἐὰν ζῶν ᾖ, καὶ ὁ πα τριάρχης, τὰ δὲ ἐκ πλαγίων καὶ ὄπισθεν οἱ ἐν ἀξιώμασιν ὑπερέχοντες, ήγουν δεσπόται καὶ σεβαστοκράτορες, ἐὰν ὦσιν· εἰ δὲ μή, οἱ κρείττονε; καὶ εὐγενέστεροι τῶν ἀρχόντων. Εἰ δ᾽ οὐκ ἔστι πατήρ, τὰ μὲν τῆς ἀσπίδος ἔμπροσθεν ὁ ἐντιμότερος τῶν ἀξιωματικῶν ἢ τῶν ἀρχόντων μετὰ τοῦ πατριάρχου, τὰ δέ γε όπισθεν, οὓς εἴπομεν. Επευφημίσαντος δὲ τοῦ λαοῦ καὶ φοστάτου παν τὸς κατέρχεται μὲν ἀπό τοῦ σκουταρίου, ἄγεται δὲ εἰς τὸν τῆς ἁγίας Σοφίας ναόν, ὅπου δεῖ αὐτὸν καὶ στεφθήσεσθαι. Υπάρχει δὲ ἐκεῖσε προκατασκευα σμένον ξύλινον οἴκημα μικρὸν ἕνεκα τῆς χρεία; ταύτης· εἰς δ ξύλινον οίκημα εἰσάγοντες τὸν νέον βασιλέα ἐνδύουσι τὴν σάκκον καὶ τὸ διάδημα, εὐλο γούμενα ὑπὸ τῶν ἀρχιερέων. Ἐπὶ δὲ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ οὐ νενομισμένον τι φορεῖ, ἀλλ᾽ ἢ στέφανον ἢ ἕτερον ὅ τι ἂν δόξῃ. Τούτων δὲ γινομένων τελεῖται ἡ λειτουργία. Πλησίον δὲ οὗ εἴπομεν ξυλίνου οἰκήματος κατασκευάζεται ἐκ ξύλων ὁμοίως καὶ αναβάθρα, καὶ ἐνδύουσι ταύτην πάντοθεν διὰ βλα τίων ερυθρῶν. Ἐπάνω δὲ ταύτης τίθενται κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν βασιλέων θρόνοι χρυσοί, οὐ τοιοῦτοι δὲ ὁποῖοι εἰσι καὶ ἄλλοι θρόνοι τῶν βασιλέων, ἀλλὰ τοσοῦτον ὑψηλοί ὥστε ἔχειν βαθμίδας δ' ἢ καὶ ε'.
col. 105–106page 45 of 206
PG 157:105Εφ᾽ οὖς ἐξερχόμενοι ἀπὸ τοῦ ξυλίνου οἰκήματος οἱ βασιλεῖς, ἐὰν μὴ εἶς, καθὼς εἴπομεν, ἀλλὰ πλείους ὦσιν, καθίζουσιν. Αναβαίνουσι δὲ καὶ μετ' αὐτῶν καὶ αἱ δέσποιναι αἱ; υναῖκες αὐτῶν, καὶ καθίζουσιν ΠΟΥ καὶ αὐταὶ ἐφ' ἑτέρους θρόνους, παρισταμένων ἄνωθεν τῶν δεσποτῶν καὶ τῶν βασιλισσών, ἡ μὲν οὖν προεστεμμένη καὶ μήτηρ τοῦ ἀγαγορευομένου φοροῦσε καὶ τὸ ἑαυτῆς στέμμα, ἡ δὲ νέα βασιλίς φος μου τα στέφανον. Τῆς οὖν θείας, ὡς εἴπομον, τελουμένης λειτουργίας, πρὸ τοῦ τρισαγίου ὕμνου εξερχόμενος ὁ πατ τριάρχης του βήματος ἀναβαίνει ἐπὶ τὸν ἄμβωνα, καὶ μετ᾿ αὐτοῦ οἱ ἐντιμότεροι τῶν ἀρχόντων τῆς ἐκκλησίας, τὰς ἱερὰς αὐτῶν φορούντες στολάς. Σιωπῆς δὲ μεγάλης καὶ ἠρεμίας γενομένης ἐν τῷ ναῷ, πέμπων ὁ πατριάρχης προσκαλεῖται τοὺς βα σιλείς, οίτινες καὶ ἔρχονται ἐπὶ τὸν ἄμβωνα, ὅπου ὁ πατριάρχης ἐστίν. Ελθόντων δὲ ἀγαγινώσκει οξ τος τὰς ἐπὶ χρίσει βασιλέων συντεθειμένας εὐχὰς, τὰς μὲν μυστικῶς τὰς δὲ καὶ ἐκφωνῶν, ἱκετεύει δὲ καὶ εὐγενίζει τὸν Θεὸν ὑπὲρ τοῦ μέλλοντος χρισθή σεσθα: βασιλέως. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐπαίρει μὲν ὁ νέος βασιλεὺς ὅ τι ἂν φορῇ ἐπὶ κεφαλῆς, εὐθὺς δὲ πάν τες ὅσοι εὑρίσκονται ἐν τῷ ναῷ ἀποκαλύπτουσι τὰς κεφαλὰς ἵστανται. Ὁ δὲ πατριάρχης χρίει στα ροειδῶς τὴν κεφαλὴν τοῦ βασιλέως τῷ θείῳ μύρῳ, ἐπιλέγων μεγάλῃ τῇ φωνῇ τὸ ε῞Αγιος.» Οἱ δὲ ὄντες ἐν τῷ ἄμβων: πάντες περὶ τὸν πατριάρχην, διαδεχόμενοι τὴν φωνὴν, λέγουσι καὶ αὐτοὶ ἐκ τρίτου τὸ «Άγιος.» Ομοίως δὲ καὶ τὸ λοιπὸν τοῦ λαοῦ πλῆθος ἐκ τρίτου λέγει τὸν αὐτὸν λόγον. Μετὰ δὲ ταῦτα, εἰ καί τινες λέγουσιν ὅτι ἐπὶ τῆς ἁγίας τραπέζης κεῖται τὸ στέμμα τοῦ βασιλέως, ἀλλ᾽ οὐκ ἔστι τοῦτο· ἐντὸς δὲ τοῦ ἁγίου βήματος κρατούμενον ὑπὸ διακόνων τὰς ἱερὰς φορούντων στολὰς ἄγεται ἐπὶ τὸν ἄμβωνα. Εἰ οὖν, ὡς προείπομεν, πάρεστιν ὁ βασιλεὺς καὶ πατὴρ αὐτοῦ, αὐτός τε καὶ ὁ πατριάρχης λαβόντες τὸ στέμμα ἐπιτιθέασι τῇ κεφαλῇ τοῦ νέου βασιλέως, καὶ ἐκτωνεῖ ὁ πατριάρχης το «Αξιος.» Εἰ δὲ οὐκ ἔστι πατὴρ αὐτοῦ, ποιεῖ τοῦτο μόνος ὁ πατριάρχη:. Ωςπερ δὲ πρότερον ἐν τῇ τοῦ μύρου τὸ ε῞Αγιος. διαδεχόμενοι, όμοίως καὶ ταύτην τὴν φωνὴν οἱ ἐπὶ αμένω στ, καὶ τὸ λοιπὸν τοῦ λαοῦ πλῆθος βοῶσιν ἐχ τρίτου τ' «Αξιος.» Εἶτα ἀναγινώσκει πάλιν ὁ πατριάρχης εὐχὰς, καὶ κατέρχεται ὁ βασιλεὺς τοῦ ἁμέω νος, οὐκ ἐκ τοῦ μέρους μέντοι οὗπερ ἀνῆλθεν, ἕως τοῦ πρὸς τὰς Ἡραίας πύλας ὁρῶντος, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ ἑτέρου τοῦ πρὸς τὸν σωλέαν καὶ τὸ ἅγιον βῆμα. Ἐὰν οὖν συμβῇ μὴ ἔχειν κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖ. τον γυναῖκα τὸν βασιλέα, εὐθὺς μετὰ τοῦ κατελθεῖν τοῦ ἄμβωνος ἀνέρχεται πάλιν εἰς ἀναβάθραν καὶ καθίζει ἐπὶ τοῦ θρόνου· εἰ δὲ ἔχει γυναῖκα, πασά ἐστιν ἀνάγκη στεφθῆναι τότε καὶ αὐτήν. Για νεται δὲ καὶ τοῦτο οὕτως. Ἡ μὲν προεστεμμένη και μήτηρ του νέου βασι λέως, ζώντος μὲν τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς καὶ βασιλέως, τοῦ πατρὸς δηλονότι του νέου βασιλέως, ἵσταται στεφηφοροῦσα, κατέχουσᾳ τῇ χειρὶ βάϊον χρυσοῦν, ἔχον τε ἀπὸ τῆς κορυφῆς καὶ κάτωθεν ὅσον σπιθαμιαῖον μήκος μαργαριτάρια καὶ λιθάριᾳ ἐμπεπηγ μυτίας
col. 107–108page 46 of 206
PG 157:107μένα κυκλόθεν. Εἰ δὲ τύχη οὖσα χήρα, τὸ μὲν τριάρχης πλησίον τοῦ σωλείου ἱστάμενος καὶ αὐτὸς καὶ τῆς βασιλίδος καὶ παντὸς τοῦ ὑπηκόου λαοῦ. μάϊον κατέχει καὶ ἱσταμένη καὶ καθημένη, φορεί δὲ ἔνδυμα μέλαν λεγόμενον ἱμάτιον καὶ μανδύαν ὀξύν. Η δὲ νέα βασιλὶς ἱσταμένη καὶ αὐτὴ, καὶ κατεχομένη ἐξ ἑκατέρων τῶν μερῶν ὑπὸ δύο συγ γενῶν τῶν γνησιωτάτων, ἢ εἰ μὴ ἔχει γνησίου;, ὑπ᾽ εὐνούχων δύο, κατέρχεται ἀπὸ τῆς ἀναβάθρα, καὶ ἐρχομένη ἵσταται πρὸ τοῦ σωλέου. κατερχόμενος οὖν τοῦ ἄμβωνος ὁ βασιλεὺς καὶ ἀνὴρ αὐτῆς, λαμβάνει ἀπὸ τῆς τοῦ πατριάρχου χειρὸς τὸ στέμμα ευλογηθέν πρότερον παρ' αὐτοῦ, καὶ ἐπιτίθησι τῇ κεφαλῇ τῆς ἑαυτοῦ γυναικὸς, οὐχ ὅμοιον τῷ τοῦ βασιλέως, ἀλλ᾽ ἕτερόν τι σχήμα προητοιμασμένο ὑπάρχον, καὶ βασταζόμενον καὶ αὐτὸ ἢ ὑπὸ γνη σίων, ὡς εἴρηται, συγγενῶν αὐτῆς ἢ ὑπὸ δύο εύ νούχων. Ή δὲ ἐπιτεθέντος τῇ κεφαλῇ αὐτῆς τοῦ στέμματος παρὰ τῆς τοῦ βασιλέως καὶ ἀνδρὸς αὐτ τῆς χειρὸς εὐθὺς προσκυνεῖ τὸν βασιλέα καὶ ἄνδρα αὐτῆς, ὥσπερ ὁμολογοῦσα διὰ τῆς προσκυνήσεως ὑπ' αὐτὸν εἶναι καὶ ὑποτετάχθαι αὐτῷ. Ὁ δὲ πα ἀναγινώσκει ἑτέραν αὖθις εὐχὴν ὑπέρ τε τοῦ βασιλέως Ο Καὶ οὕτω μὲν στεφόμενος ὁ βασιλεὺς στέφει καὶ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ γυναῖκα· εἰ δὲ συμβῇ προεστεμμέν νον εἶναι τὸν βασιλέα, στέφεται ή βασιλές παρὰ τοῦ ἰδίου ἀνδρὸς καὶ βασιλέως ὁμοίως, ὅταν ἀναι ότ μενος αὐτὴν εἰς γυναῖκα ἐπιτελῇ τὴν ἐπιγάμιον τελετήν. Ἂν δὲ ὡς προείπομεν γένηται, μετὰ τὸ στέψαι μὲν τὸν νέον βασιλέα τὴν ἰδίαν γυναῖκα καὶ βασι λίδα, ἐκείνην δὲ, ὡς εἴρηται, προσκυνῆσαι, ἀνα. βάντες καὶ οἱ δύο εἰς τὴν ἀναβάθραν κάθηνται αυ θες ἐπὶ τὸν θρόνον, ὁ μὲν βασιλεύς κατέχων σταυ ρόν, ἡ δὲ νέα βασιλὶς βάϊον, κατὰ τὸ εἰρημένον. Καὶ τῆς μὲν ἄλλης μυσταγωγίας γινομένης κάθηνται οἱ βασιλεῖς, τοῦ τρισαγίου δὲ ὕμνου ᾀδομένου ἢ τῶν ἀποστολικῶν Γραφῶν ἢ τῶν θείων Εὐαγγελίων ἀναγινωσκομένων ἀνίστανται καὶ αὐτοί. Ἐξ ἐκα τέρων δὲ μερῶν τοῦ ναοῦ ξυλίνων οὐσῶν ἀναβαθρών ἐπ' αὐτὸ τοῦτο πεποιημένων, ιστάμενοι ἐπάνω εἰ τε πρωτοψάλται καὶ οἱ δομέστικοι καὶ οἱ ἀναγνῶσται, οὓς ἐξ ἔθους παλαιοῦ κράκτας ἐν ταῖς τοιαῦται, ονομάζουσι πανηγύρεσι καὶ τελεταίς, ψάλλουσιν ᾄσματά τινα συντελοῦντα καὶ ἡρμοσμένα εἰς τὰ τοιαῦτα. Κατέχουσι δὲ ἐξ ἑκατέρων μερῶν ἀνὰ τρία κοντάρια, ἔχοντα ἕκαστον γύρους ἐκ ξύλων, ἐκκρεμαμένα; ἔχοντα κυκλόθεν μετάξας κοκκίνας καὶ λευκάς, ὅσον εισπιθαμους· & καὶ μετὰ τὸ τε λεσθῆναι τὴν λειτουργίαν προηγούνται τοῦ βασι λέως, τῶν κατεχόντων αὐτά προϊόντων και ψαλ λόντων μέχρι καὶ τοῦ μεγάλου παλατίου· τίνι δὲ τρόπῳ γίνεται τοῦτο, ὁ λόγος ζητεῖται. Αρχομένου δὲ ψάλλεσθαι τοῦ ἐπὶ τῇ μεγάλῃ εἰσα όδῳ ὕμνου, ἐρχόμενοι οἱ ἐντιμότεροι τῶν διακόνων τῆς ἐκκλησίας προσκαλοῦνται τὸν βασιλέα. Ο δὲ ἔρχεται μετ' αὐτῶν εἰς τὴν λεγομένην πρόθεσιν, ἔνθα κεῖνται τὰ ἅγια. Ἔτι δὲ ἔξω τῆς προθέσεως ἱστάμενος ἐνδύεται ἐπάνω τοῦ σάκκου καὶ τοῦ δια δήματος μανδύαν χρυσοῦν. Καὶ τῇ μὲν δεξιᾷ χειρὶ
col. 109–110page 47 of 206
PG 157:109κατέχει τον σταυρόν, ὡς συνηθές ἐστι κρατεῖν τὸν βασιλέα, ὅταν καὶ τὸ στέμμα φορεῖ, τῇ δὲ ἀριστερᾷ κατέχει νάρθηκα. Επέχει γ ῦν τότε τάξιν ἐκκλησιαστικὴν ἢν καλοῦσι τοῦ δεπιτάτου. Κρατῶν οὖν ἀμ φότερα ὁ βασιλεὺς, ήγουν τὸν σταυρὸν καὶ τὸν νάρ θηκα, προηγείται τῆς εἰσόδου πάσης· ἐξ ἀμφοτέρων δὲ τῶν μερῶν συμπαρακολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ τε βάραγγοι πάντες πελεκυφόροι καὶ νέοι εὐγενεῖς ἕνο πλο: περὶ ἑκατόν. Οὗτοι μὲν οὖν ἀκολουθοῦσιν ἐκ πλαγίων, ώς είρηται, ἐχόμενα δὲ τοῦ βασιλέως εὐ θύς μετ᾿ αὐτὸν ἔρχονται οἵ τε διάκονοι καὶ οἱ ἱερεῖς, σκεύη δέ τε άλλα τῶν ἱερῶν κρατοῦντες καὶ δὴ καὶ αὐτὰ τὰ ἅγια. Περιελθόντες δὲ κατὰ τὴν συνήθειαν τὸν ναὸν ἔρχονται μέχρι καὶ τοῦ σωλέου. Οἱ μὲν οὖν ἄλλοι πάντες ἴστανται ἐκτός· μόνο; δὲ ὁ βασιλεὺς διερχόμενο, τὸν φωλέαν εὑρίσκει τὸν πατριάρχην ἱστάμενον εἰς τὰ ἅγια θύρια. Τας οὖν αὐτῶν καὶ ἀμ φότεροι κεφαλὰς, ὁ μὲν πατριάρχης Εσωθεν, ὁ βασι λεὺς δὲ ἔξωθεν, εἰς σχῆμα δῆθεν χαιρετισμού κλί ναντες ίστανται. Καὶ μετὰ τοῦτο ἔρχεται ὁ δευτε-" ρεύων τῶν διακόνων, τῇ μὲν δεξιᾷ χειρὶ κατέχων θε μιατόν, τῇ δὲ ἑτέρᾳ τὰ λεγόμενον ὠμοφόριον τοῦ πα τριάρχου. Καὶ εἰς μὲν τὸ παλαιὸν εἶχε καὶ ἡ ἐκκλη στα αρχιδιάκονον, νῦν δὲ οὐδαμῶς, ἀλλ' ἔχει τοῦτον ὁ κλῆρος τοῦ βασιλέως. Ἡ αἰτία ζητεῖται. Ὡσαύ τως οὐδὲ πρωτοψάλτην ἔχει ἡ ἐκκλησία, ἀλλὰ δομέ στιχον· ὁ δὲ βασιλικός κλήρος καὶ ἀμφοτέρους. Καὶ ὁ μὲν πρωτοψάλτης τοῦ βασιλικοῦ ἔξαρχος κλήρου, ὁ δέ γε δομέστικος τοῦ δεσποινικοῦ· καὶ ποτὲ μὲν ἔχει καὶ ἡ ἐκκλησία ἕτερον δομέστικον παρὰ τὸν δε σποινικών, ποτὲ δὲ ὁ αὐτὸς ἀμφοτέροις τοῖς κλήροις ὑπηρετεῖ, ὥσπερ δὴ καὶ ὁ πρωτοπαπας. Έχει μὲν γὰρ ὁ βασιλεὺς πρωτοπαπᾶν εἰς τὸν κλῆρον αὐτοῦ, ἔχει δὲ ἡ ἐκκλησία· ἔστι δ' ὅτε ὁ αὐτὸς εὑρίσκεται των οὕτως, καὶ εἰς ἀμφοτέρους τους κλήρους. Καὶ περὶ μὲν τούς Ο δευτερεύων δὲ τῶν διακόνων θυμιᾷ τον βασι λέα, καὶ κλίναντος αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν βοᾷ μεγάλη τῇ φωνῇ τὸ, ο Μνησθείη Κύριος ὁ Θεὸς τοῦ κράτους τῆς βασιλείας σᾶς ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ, πάντοτε νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.» Εἶτα ἐπιλέγει τὸ ᾿Αμήν. Τὸ δ' αὐτὸ τοῦτο καὶ πάντες οἱ μετ' αὐτὸν ἐρχόμενοι λέγουσι, διάκονοί τε καὶ μετ' αὐτοὺς ἱερεῖς. Λέγουσι δὲ πάντες οὗτοι τοῦτο καὶ εἰς τὸν πατριάρχην, ερχόμενοι εἰς τὸ βῆμα, ήτοι, «Μνησθείη Κύριος ὁ Θεὸς τῆς ἀρχιερωσύνης σου ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ πάντοτε νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων.» Τούτου δὲ τελεσθέντος, αὖθις τὸν πατριάρχην ὁ βασιλεὺς προσαγορεύσας ἀποδύεται ὅνπερ είπομεν χρυσούν μανδύαν. Απαίρειν δὲ αὐτὸν σύνηθες τὸν τῆς ἐκκλησίας εφερενδάριον. Ο δὲ βασιλεὺς πάλιν ἐρχόμενος εἰς τὴν ἀναβάθραν κάθηται, ἀνιστάμενος μόνον ἔν τε τῇ ἀναγνώσει τοῦ ἁγίου συμβόλου καὶ ἐν τῇ τοῦ «Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς» προσευχῇ καὶ ἐν τῇ ὑψώσει τοῦ Δεσποτικοῦ καὶ ἁγίν σώμα της. Γενομένης δὲ τῆς ὑψώσεω;, εἰ μὲν οὐκ ἔστιν ὁ βασιλεὺς πρὸς κοινωνίαν ἕτοιμος, κάθηται ἐπὶ θρόνου μέχρι τέλους τῆς ἁγίας λειτουργίας· εἰ δὲ παρεσκευασμένος ἐστὶν εἰς τοῦτο, προκαλούνται
col. 111–112page 48 of 206
PG 157:111; τοῦτον αὖθις οι προβηθέντες διάκονοι. Εισέρχεται χαιώματα, οὖν βασιλεὺς μετ' αὐτῶν εἰς τὸ ἅγιον βῆμα, καὶ λαμβάνων θυμιατὸν θυμιὰ τὴν ἱερὰν τράπεζαν στου ροειδώς, πρῶτον μὲν κατὰ ἀνατολάς, εἶτα πρὸς ἄρκτον, ἔπειτα πρὸς ἑσπέραν, καὶ μετὰ ταῦτα προς μεσημβρίαν. Είτα πάλιν πρὸς ἀνατολάς θυμών θυμιᾷ καὶ τὸν πατριάρχην. Αὐτὸς δὲ προσαγ ρεύμας, καὶ λαβὼν ἀπὸ τῆς τοῦ βασιλέως χει ὡς τὸν θυμια τὸν, ἀντιθυμιᾷ τὸν βασιλέα. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐκβάλλων ὁ βασιλεὺς ἀπὸ τῆς αὐτοῦ κεφαλῆς τὸ στέμμα ἐγχειρίζει τοῖς διακόοις· ὁ δὲ πατριάρχης μετὰ τὸ κοινωνήσαι τοῦ τιμίου σώματος δίδωσι καὶ τῷ βα σιλεῖ εἰς τὰς χεῖρας μερίδα του Δεσποτικοῦ σώμα τος· οὗ καὶ μετασχών κοινωνεῖ ὁμοίως καὶ τοῦ ζωοποιοῦ αἵματος. Κοινωνεῖ δὲ τοῦ μὲν πατριάρχου τὸν ἅγιον κρατήρα κατέχοντος, αὐτὸς δὲ προσάγων τῷ κρατῆρι τὸ στόμα, ὥσπερ καὶ οἱ ἱερεῖς. Μετὰ δὲ τὸ κοινωνῆσαι τῶν θείων μυστηρίων, περιθέμενος αὖθις τὸ στέμμα τῇ κεφαλῇ, ἐξέρχεται τοῦ ἁγίου βήματος· καὶ τελεσθείσης τῆς ἱερᾶς λει τουργίας, καὶ τοῦ διαδιδομένου τῷ λαῷ ἁγιάσματος, ὅ φαμεν ἀντίδωρον, αὖθις μετασχών, καὶ εὐλογηθείς παρά τε τοῦ πατριάρχου καὶ τῶν παρόντων ἀρχιερέων, καὶ κατασπασάμενος τὰς αὐτῶν χεῖρας, ανέρ χεται εἰς τὰ λεγόμενα Κατηχούμενα. Ξυλίνης δὲ κἀκεῖσε ἀναβάθρας μετρίας οὔσης προκατεσκευασμέ νης καὶ θρόνων τῶν καθ' ἡμέραν συνήθων ἐπικε μένων, ἀνέρχονται ὅ τε νέος βασιλεὺς καὶ ἡ αὐτοῦ γυνὴ καὶ βασιλὶς μετὰ τοῦ βασιλέω; καὶ πατρός καὶ τῆς δεσποίνης καὶ μητρός, συμπαρόντων καὶ τῶν εἰρημένων πρωτοψαλτῶν καὶ δομεστίκων. Χρυσ σῶν δὲ βηλοθύρων τὴν ἀναβάθρα, σκεπόντων ὥστε μὴ ἐρᾶσθαι τοὺς βασιλεῖς, οἱ ψάλται 5 υπι τὸ «Ανατείλατε.» Αἰρομένων οὖν εὐθὺς τῶν ψηλοθύρων εὐφημοῦνται οἱ βασιλεῖς ὑπὸ τῶν ἐν τοῖς κατήχου. μένοις ὄντων ἁπάντων. Γενομένου δὲ καὶ τούτου κατέρχονται οἱ βασιλεῖς, καὶ ἀπέρχονται μετὰ τῶν δεσποινῶν εἰς τὸ παλάτιον στεφηφοροῦντες, οὗτ μὲν ἔφιπποι μόνοι, οἱ δὲ ἄλλοι πάντες πεζῇ, από τοῦ δεσπότου μέχρι και του μικροτέρου. *Ην δὲ πρότερον μὲν συνήθεια φορεῖν τὸν τοῦ βασιλέω; ἵππον ἐν τῇ τοιαύτῃ πανηγύρει περὶ τὸν τράχηλον καὶ ὄπισθεν τῆς σέλλας ἐπάνω τῶν σκα πουλίων ἅπερ ὠνομάζοντο χαιώματα, ἐκ μαργάρων καὶ λίθων συγκείμενα, μικρὴν δ᾽ ἄνωθεν τῶν ἀστραγάλων περιδεδεμένας μεταξας ἐρυθράς, ἅπερ όνο μάζονται τούδια. Νῦν οὖν τὰ μὲν ἄλλα οὐκ εἰσ!, τὸ δὲ τῶν τουίων γίνεται. Τραπέζης δὲ ἐκεῖσε προητοιμασμένης οὔσης καθήμενοι εὐωχοῦνται στεφηφοροῦντες. Υπηρετεί δὲ αὐτοῖς ὁ μέγας δομέστικος. "Αν δὲ μὴ ὑπάρχῃ μέγας δομέστικος, ὑπηρετεῖ ὁ δεσπότης ή τις τῶν ἀξιωματικῶν· εἰ δὲ μή, ὁ ἐντιμότερος, παρισταμέν νων πάντων ἀρχόντων μετὰ τῶν ἑαυτῶν φορεμάτων οὐ μὴν δὲ δίδονται πρὸς αὐτοὺς τότε μίνσοι. Ταύτην οὖν τὴν ἡμέραν ἐκεῖσε μένοντες, τῇ μες αὐτὴν ἐν τοῖς ἄλλοις ἔρχονται παλατίοις, ὅπου καὶ
col. 113–114page 49 of 206
PG 157:113αὖθις ρίπτονται ἐπικόμβια παρὰ μὲν συγκλητικοῦ τῷ λαῷ. Ο δέ γε βασιλεὺς καὶ αὐτὸς κατὰ ταύτην τὴν ἡμέραν ἐξέρχεται μὲν ἐν τῇ αὐλῇ, ἐν ᾧ τόπῳ ἡ εἰκὼν ἐστι τοῦ μεγάλου μάρτυρος Γεωργίου, στα ται δὲ πλησίον αὐτοῦ ὁ τοῦ βασιλικού βεστιαρίου ἄρχων, καὶ ἔχει ἐντὸς τοῦ ἱματίου αὐτοῦ νομίσματα χρυσά κεχυμένα πολλά· ὧν καὶ δραττόμενος ὁ βα σιλεὺ: σκορπίζει εἰς τοὺς περιεστῶτας ἄρχοντάς τε καὶ ἀρχοντόπουλα, ἐφ᾽ ὅσον ἂν δοκεῖ τοῦτο. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαδόσεως τῶν νομισμάτων ἐστὶν τὸ βούλεσθαι τὸν βασιλέα συνευφραίνεσθαι αὐτῷ ἄρα χοντάς τε πάντας καὶ ἀρχοντόπουλα καὶ τὸ φοσσάτον καὶ τὸν δῆμον, ἐσθίοντας καὶ πίνοντας ἐξ ἀναλωμάτων βασιλικῶν. Δέκα δὲ ἐφεξῆς ἡμέρας ή πλείους ἢ ἐγγὺς ἐλάττους τούτων (οὐδὲ γάρ ἐστι γενο μισμένος ἀριθμὸς ἡμερῶν, ἀλλ' ὅπως ἂν βούλοιτο ὁ βασιλεὺς) ἑορτάζουσι πολυτελώς, τὰς συνήθεις καθημερινὰς στολὰς λαμπρὰς καὶ πολυτελεῖς οὖσας φέροντες. Γίνονται οὖν κατὰ ταύτας τὰς ἡμέρας, &; εἴπομεν, εὐωχίαι καὶ δείπνα πολυτελή· καὶ καθήμενο: οἱ τῆς συγκλήτου πάντες εὐωχοῦνται εὐφραινόμενοι ἔμε προσθεν τῶν βασιλέων, εὐωχουμένων καὶ αὐτῶν ἐν τῇ ἑαυτῶν τραπέζῃ. Υπηρετεί δὲ τότε αὐτοῖς ὁ δομέστικος καὶ ὁ ἐπὶ τῆς τραπέζης· εἰ δ' οῦ, τῶν ἐκ γένους τις τοῦ βασιλέως ἀσκεπής, ᾧ ἂν ἐπιτάξει ὁ βασιλεύς. Ὁ δὲ μέγας δομέστικος ἐν τῷ προσήκοντι αὐτῷ τόπῳ μετὰ τῶν ἄλλων συγκλητικών ἀνακείμενο; καὶ αὐτὸς εὐωχεῖται. Η τοιαύτη δὲ τάξις ἀπαραλλάκτως γίνεται καὶ ἐν τοῖς γάμοις των βασιλέων. Ιστέον δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι ὁ βασιλεὺς ἐν τῇ εὐώχησε: τὸ ἑαυτοῦ φορεῖ στέμμα, εἰ προεστεμμένος ἐστί. Κάθηται δὲ ἐν τῇ ἀναβάθρᾳ οὕτως, ὡς ἐν τῇ στεφηφορία προείρηται. Α' Δεῖ δὲ γινώσκειν καὶ τοῦτο, ὅτι ὁπηνίκα φορεῖ τὸ ἑαυτοῦ στέμμα ὁ βασιλεὺς ἢ ἐν προβλήσει πατριάρ χαν ή δεσπότου ἡ καθ' οἵαν δή τινα χρείαν ἄλλην, συνήθειά ἐστι παρίστασθαι τούτῳ τέσσαρας ἀπὸ τῶν ἐντιμοτέρων ἀρχόντων τῆς πολιτείας, ἀνὰ δύο ἐξ ἑκατέρου μέρους, φοροῦντας μὲν ἐπιλούρικα χρυσά καὶ σκαρινικα κόκκινα, κατέχοντας δὲ ἐν χερσὶν ἕκαστοι ἀσπίδα στρογγύλην γεγραμμένον τὸν βασι λέα ἔχουσαν ἔφιππον, καὶ κοντάριον κεχρυσωμένον ἔχον τὸ ξ λον. Τὰ μὲν οὖν κοντάρια ταῦτα ὀνομάζονται ρομφαίαι, οἱ δὲ κατέχοντες ρομφαιοκράτ τ. ρες. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΗ'. Περὶ προβλήσεως δεσπότου. Ποιοῦσιν ἐν τῷ τρικλίνῳ, ἔνθα ὁ βασιλικές ἵστα και θρόνος, διάφραγμα διὰ βλαττίων χρυσών τόν σε θρήνον διαχωρίζουν καὶ τὴν παράστασιν. Καὶ τῶν μὲν ἀρχόντων τα οἰκεῖα φορούντων παράτημά τε, σχαρενικα δηλονότι καὶ τὰ λοιπὰ, ὑποδύουσι τὴν δεσπότην άρχοντες, πρὸς οὓς ἂν ὁρίτος ὁ βασιλεὺς, ἐντὸς τοῦ τρικλίνου περὶ τὸ ἄκρον, τά τε διβολέα πέλιλα καὶ καββάδιον ὀξὺ ἢ κόκκινον μαργαρι ταμεῖνον. Ὁ δὲ βασιλεὺς φορῶν ἐν τῷ κελλί, αὐτοῦ Αι
col. 115–116page 50 of 206
PG 157:115τὸ στέμμα καὶ τὰ λοιπὰ ἔρχεται ὅπου ἐστὶν ἡ θρό νος αὐτοῦ. Τοῦ γοῦν διαφράγματος ἀνοιγέντος που λυχρονίζουσι πάντες· εἶτα τῶν ἐντιμοτέρων ἄρχο τες δύο φέρουσι τον υπόψηφον δεσπότην, καὶ ἱστᾶσιν ἔμπροσθεν τοῦ βασιλέως, καὶ λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ βασιλεὺς ἱστάμενος οὕτως·. Ἡ βασιλεία μου προβάλλεται σε δεσπότην, ν καὶ αὐτίκα πάλιν πολυχρονίζουσι πάντες. (Ἰστέον δὲ ὅτι οὐχ ὅτε μόνον προβάλλεται δεσπότην ὁ βασιλεὺς ἵσταται ἀλλὰ καὶ ὁπηνίκα τῶν ὀφφικίων ποιήσει τι, καν ἐλάχιστον ᾖ, Ιστάμενος τοῦτο ποιεῖ. ῾Ο δέ γε δε σπότης τὸν τοῦ βασιλέως κύψας ἀσπάζεται πόδα. Αναστάντος οὖν, ὁ βασιλεὺς περιτίθησιν οἰκειοχεία ρως τῇ αὐτοῦ κεφαλῇ στέφανον διὰ λίθων καὶ μαργάρων, ἔχοντα καμάρας μικράς τέσσαρας Εμπ προσθέν τε καὶ ὄπισθεν καὶ ἐκ πλαγίων, εἰ ἄρα δ χειροτονηθεὶς βασιλέως υἱός ἐστιν, εἰ δὲ γαμβρις τύχοι ὢν, ἔμπροσθεν μόνον· ἐς δὴ στέφανος καλεῖται καὶ στεμματογύριον. Καὶ πολυχρονίζουσιν αυ Οις. Έπειτα κλεισθέντος τοῦ διαφράγματος, ὁ μὲν βασιλεὺς ἀπέρχεται εἰς τὸ κελλίον αὐτοῦ, ὁ δέ γε δεσπότης εἰς τὸ ἑαυτοῦ ὁσπίτιον μετὰ τῶν ῥηθένω των αὐτοῦ φορεμάτων, πάντων ἀρχόντων ἐφίππων ἀκολουθούντων αὐτῷ, ἑκάστων τὰ ἑαυτῶν φορούν των φορέματα, καθά προείρηται. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 10'. Περὶ προβλήσεως σεβαστοκράτορος καὶ Και σαρος. Η τοῦ σεβαστοκράτορὸς καὶ τοῦ Καίσαρος προς ται, πλὴν τῶν ἐπὶ κεφαλῆς φορεμάτων. Ταῦτα γὰρ τὰ μὲν παλαιὰ ζητεῖται· ὁ δὲ βασιλεὺς ὁ Καντακουζηνὸς τοὺς γυναικαδελφοὺς αὐτοῦ Μανουὴλ καὶ Ἰωάννην τοὺς ᾿Ασανίους τιμήσας σεβαστοκράτορας, ἐφόρεσε καὶ στεφάνους διά λίθων μερανέων καὶ μαργάρων, ἔχοντας ἕκαστον αὐτῶν ἔμπροσθεν ἀνὰ μίαν καὶ μόνην καμάραν. βλησις ἀπαραλλάκτως ὡς καὶ ἡ τοῦ δεσπότου γίνει Συναπέρχονται δὲ καὶ μετ' αὐτῶν εἰς τὰ αὐτῶν ἐσπίτια πάντες οἱ ἄρχοντες μετὰ τῶν αὐτῶν φορεμάτων, ὡς καὶ εἰς τὸ τοῦ δεσπότου. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Κ'. Περὶ προβλήσεως πατριάρχου καὶ περὶ χειροτονίας τοῦ αὐτοῦ καὶ ἄλλων πατριαρχῶν τε καὶ ἐπισκόπων. Συνάγονται οἱ ἐπιδημοῦντες τῇ Κωνσταντινουπόλει ἀρχιερεῖς, εἰ μὲν καὶ πλείους τύχοιεν ὄντες, εἰ δ' οὖν, δώδεκα· ἔτι δὲ καὶ ἀπὸ τῶν πλησιοχώρων ἐκκλησιῶν μετακεκλημένοι. Εἰ δὲ μήτε ἐπιδημοῦντες τύχοιεν μήτε ἐν ταῖς πλησιοχώροις ἐκκλησίαις ὦσιν ἀρχιερεῖς δώδεκα, κάθηνται ἐν τῷ ψηφηφο ρείῳ ἐξ ἀνάγκης ὅσοι ἂν εὑρεθῶσι, καὶ ἐκλέγονται εἰς πατριάρχην πρόσωπα τρία, οὓς ἂν ὁ Θεὸς χο. ρηγήσει εἰς τὴν γνῶσιν αὐτῶν· ὧν τὰ ὀνόματα δια κομίζουσιν ἐγγράφως τῷ βασιλεῖ οἱ τῶν ἀρχόντων τῆς ἐκκλησίας ἔκκριτοι, καὶ ὁ βασιλεὺς ἐκλέγεται ἀπὸ τούτων δ᾽ ἂν ὁ Θεὸς ἐμβατεύσει εἰς τὴν γνῶσιν αὐτοῦ. Εἶτὰ ἀποστέλλονται ἄρχοντες παρ' αὐτοῦ οὔ; ἂν διακρίνοι, καὶ οἱ δηλωθέντες ἐκκλησιαστικοί ἄρχοντες, καὶ διακομίζουσι τὸ ψήφισμα πρὸς τὸν
col. 117–118page 51 of 206
PG 157:117ψηφισθέντα καὶ ἐκλεγέντα ὡς ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας; τε καὶ τοῦ βασιλέως. Κἂν μὲν δέξηται τοῦτο, ήδη καλόν· εἰ δὲ μὴ, ἀπέρχονται εἰς τὸν ἕτερον· εἰ δὲ καὶ οὐχ οὗτος, εἰς τὸν λοιπόν. Εἰ δ᾽ ἴσως οὐδ᾽ ὁ τρί της, γίνονται αὖθις ψῆφοι ὡς ἐξ ἄλλης ἀρχῆς, καὶ μετὰ τὸ δέξασθαι τὸν ψηφισθέντα τὸ μήνυμα, προ βάλλεται τοῦτον ὁ βασιλεὺς οὕτως. Γινομένη: ἀναβάθρας διὰ ξύλων εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ τρικλίνου, περισκεπομένης διὰ βλατίου κοκκί του, ἐφ᾿ ἧς ίσταται θρόνος βασιλικὸς ὁποῖος ἐν τῇ τοῦ βασιλέως στεφηφορίᾳ εἴρηται, ὁ μὲν τρίκλινός ἐστι διαπεφραγμένος βλατίοις, καθὰ καὶ ἐν τῇ τοῦ δεσπότου προβλήσει δεδήλωται, 5 δὲ βασιλεὺς τό τε στέμμα καὶ τὰ λοιπὰ φορῶν ἐλθὼν ἐκ τοῦ κελλίου αὐτοῦ καθίζει ἐπὶ τοῦ θρόνου ἐρχόμενος ἐκ τοῦ κελ λίου αὐτοῦ, πάντων τῶν ἀρχόντων παρισταμένων ἔξω τοῦ διαφράγματος μετὰ τῶν παρασήμων καὶ φορεμάτων αὐτῶν. Καὶ θρόνου περανέου τεθέντος κατὰ τὸ τοῦ τρικλίνου τρίτου μέρος ἀπὸ τοῦ τοίχου πρὸς τὸν βασιλέα, περισκεπομένου διὰ βλατίου χρυ σοῦ, ἔρχεται ὁ ὑπόψηφος πατριάρχης (υπόψηφος γὰρ μέχρι τότε λέγεται) καὶ καθίζει ἐπ' αὐτοῦ. Εἶτα τῶν βλατίων τοῦ διαφράγματος αερομένων ἀνίστανται ἀμφότεροι, καὶ πάντες αὐτίκα πολυχρονίζουσι. Καὶ μετὰ τοῦτο οὐκ ἀπὸ τῶν ἀξιωμάτων τις, τοῦτ᾽ ἔστιν ἢ δεσπότης ἢ σεβαστοκράτωρ ή Καίσαρ, φέρει ή τὸν ὑπόψηφον (οὐδὲ γὰρ ἐνδημοῦσιν οὗτοι ταῖς τῶν πατριαρχῶν προβλήσεσι τῇ αἰτίᾳ ὅτι τοῦ πατριάρχου καθημένου ἀνοικεῖν ἐστιν ίστασθαι τούτους πάλιν δὲ τῆς τῶν βασιλέων εὐφημία; γινομένης οὐκ ἐξεῖται τούτους καθῆσθαι· διὰ τοῦτο καὶ οὐ πάρεισιν), ἀλλ' ἀπὸ τῶν ἀρχόντων ὁ κρείττων και διαφορώτερος ἐπαίρων διὰ χειρὸς φέρει τοῦτον ἔμπροσθεν τῆς ἀναβάθρας. Τοῦ οὖν πατριαρχικού δικανικίου ἐκεῖσε ἐν τῷ ῥηθέντι διαφράγματι εὑρισκομένου, λαβὼν τοῦτο ὁ βασιλεὺς διά τινος τῶν μὴ φορούντων σκιάδια εὐγενῶν, ἱσταμένου καὶ τοῦ βασιλέως καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, εἰ πάρεστιν ἐκεῖσε, μεγάλη φωνῇ λέγει οὕτως· «Ἡ ἁγία Τριάς διὰ τῆς παρ' αὐτῆς δωρηθείσης ἡμῖν βασιλείας προβάλλεται σε ἀρχιεπίσκοπον Κωνσταντινουπόλεως, νέας Ρώμης, καὶ οἰκουμενικών πατριάρχην. ο Καὶ οὕτως αὐτίκα που λυχρονίζουσι πάντες. Εἶτα ὁ πατριάρχης ἐπὶ τῆς ἀναβάθρας ἀνελθὼν λαμβάνει τὸ δικανίκιον ἀπὸ τῆς τοῦ βασιλέως χειρὸς, καὶ εὐλογῶν αὐτὸν εὐθὺς κατ έρχεται. Καθεσθέντων οὖν ἑκατέρων ἐπὶ τῶν θρό των αὐτῶν, γίνεται ἡ εὐφημία τῶν βασιλέων καὶ τοῦ πατριάρχου. Καὶ μετὰ τὴν εὐφημίαν κλεισθέντος του διαφράγματος, ὁ μὲν βασιλεὺς εἰς τὸ κελλίων αὐτοῦ, ὁ δὲ πατριάρχης ἀπέρχεται ἱππότης εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν, τοῦ ἵππου αὐτοῦ περισκεπομένου Συναπέρχονται δὲ καὶ οἱ ἄρχοντες μετ' αὐτοῦ τὰ Ιστέον δὲ ὅτι ὑπόψηφος ἔτι ὧν καὶ ἐρχόμενος προβληθῆναι ἔξω τῆς τοῦ παλατίου αὐτῆς πεζεύε:, μετὰ δὲ τὴν πρόβλησιν ἐντός. Σκεπάζουσι δὲ καὶ τὸν ἵππον αὐτοῦ σαγίσματι, καθὼς εἴρηται. Ἀπελθὼν οὖν εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν μετὰ τὸ προ πιο σαγίσματι ἐκ πανίου λευκοῦ μέχρι και κεφαλῆς. ἑαυτῶν ἐνδεδυμένοι παράσημα.
col. 119–120page 52 of 206
PG 157:119βληθῆναι, ὡς δεδήλωται, ευωχείται μετὰ τῶν ἀρ χιερέων καὶ τῶν ἀρχόντων τῆς ἐκκλησίας. Εν δὲ τῷ τῆς αὐτοῦ χειροτονίας καιρῷ ἔρχεται μέν ὁ βασιλεὺς εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν, τὴν καθ᾿ ἡμέραν συνήθη φέρων στολήν χειροτονεῖται δὲ ὁ πατριάρχης ὑπὸ τοῦ Ηρακλείας, ἐπεὶ τῆς Ηρακλείας ἐπι σκοπὴ ἦν τὸ Βυζάντιον, Δεῖ δὲ γινώσκειν ὅτι οἱ μὲν ἄλλοι ἀρχιερεῖς χεί μετονοῦνται σφραγιζόμενοι ἐκ δευτέρου (τὴν μὲν πρώτὴν σφραγίδα καλοῦσι μικράν, τὴν δὲ δευτέραν μεγάλην, ἥτις ἐστὶ χειροτονία), ὁ δὲ πατριάρχης χειροτονεῖται μόνον; ἐπεὶ ἡ τοῦ βασιλέως πρόβλησις ἀντὶ τῆς μικρᾶς λογίζεται σφραγίδος. Ομοίως καὶ ἀπαραλλάκτως γίνεται καὶ ἡ τῶν ἑτέρων πατριαρχῶν προβλησις, τοῦ τε ᾿Αλεξανδρείας, τοῦ Ἀντιοχείας καὶ τοῦ Ἱεροσολύμων, ἀλλὰ δὴ καὶ τοῦ ἀρχιεπισκόπου πρώτης Ἰουστινιανῆς ᾿Αχρίδος καὶ πάσης Βουλγαρίας, ἐπεὶ δευτέρα Ἰουστινιανή ἐστιν ἡ Κύπρος, καὶ τρίτη ἡ Καρ χηδών. Οἱ μέντοι γε ἀρχιερεῖς μετὰ τὰς ψήφους αὐ τῶν χειροτονούμενοι παρὰ τοῦ πατριάρχου, μεθ' ἡμέρας τινὰς τῆς χειροτονίας αὐτῶν, ποιῶν εὐχὴν ἕκαστος ὑπὲρ τῶν κρατούντων καὶ τοῦ ὑπηκόου, ἀπέρχεται προσκυνῶν τὸν βασιλέα, καὶ ἀναγινώσκει ταύτην τῆς παραστάσεως Ισταμένης. Οἱ δέ γε ἀρχιμανδρῖται καὶ πρωτοσύγκελλο, ἀλλὰ δὴ καὶ καθηγούμενοι τῶν ἐντίμων μοναστηρίων, μετὰ τὸ τὴν σφραγίδι παρὰ τοῦ πατριάρχου λαβεῖν, ἀπέρχονται καὶ προσκυνοῦσι καὶ οὗτοι, καὶ λαμβάνουσι τὸ δικατίκιον ἀπὸ τῆς τοῦ βασιλέως χειρός καὶ οἱ μὲν ἀρχιερεῖς εἰς προσκύνησιν τοῦ βασιλέως, ὡς εἴρηται, ερχόμενοι μετὰ τῶν ἐχόντων μανδύων αὐτῶν ποταμούς προσκυνοῦσιν αὐτὸν, οἱ δέ γε τῆς Εκκλησίας ἄρχοντες μετὰ τῶν ἐπιῤῥιπταρίων καὶ ἱματίων ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΑ'. Περὶ πενθίμων βασιλικών φορεμάτων. Πατρὸς βασιλέως ἀποθανόντος ἡ μητρὸς ἢ γυναι κλ; αὐτοῦ, ἢ μὴν υἱοῦ καὶ ἐκγόνου βασιλέων ὄντων, ὁ κρατῶν λευκὰ φορέματα φορεί μέχρι καιροῦ ὅσον ἂν βούλοιτο, εἶτα κίτρινα ἄνευ μαρελλίων, Επειτα τὰ αὐτὰ πάλιν μετὰ μαργελλίων, καὶ μετὰ ταῦτα λαμπροφορεί. Εἰ δὲ θεῖος ἢ θεία πρὸς πατρός, ἢ ἀδελφὸς αὐτοῦ; δεσπότης ὢν εἴτε καὶ μὴ, ἢ ἀδελφὴ ἢ υἱός, κίτρινα μὲν καὶ τότε, χωρὶς δὲ μαργελλίων, εἶτα μετὰ μαργελλίων. Καθ' ἂν δὲ καιρὸν ὁ βασι λεὺς λευχειμονεί, ὡς εἴρηται, διὰ τοὺς ἑαυτοῦ γνησίους, πάντες μελανειμονοῦσιν, οὐκ ἄρχοντες μένον, ἀλλὰ καὶ τοῦ λαοῦ. Οἱ δὲ τοῦ τεθνεῶτος γνήσιοι, τοῦ βασιλέως κίτρινα φοροῦντος, μέλανα οὗτοι ἐνδύονται ἔμπροσθεν αὐτοῦ ἕως ἡμερῶν τεσσαράκοντα, καὶ μετὰ ταῦτα γεράνια μέχρις ἂν ἀλλάξει ὁ βασιλεὺς, καὶ τότε λαμπροφοροῦσι καὶ οὗτο:. Ανευ δὲ ὧν εἴρηται, ει συμβῇ τινα ἕτερον τῶν
col. 121–122page 53 of 206
PG 157:121καθ' αἷμα συγγενῶν αὐτοῦ τελευτῆσαι, οὐδαμῶς φορεῖ κίτρινα ὁ βασιλεύς. "Αν δέ τινος τῶν γνησίων αὐτοῦ ἢ θείου ἢ ἀνεψιοῦ ἢ ἐξαδέλφου γυνή τελευτήσῃ ἢ ἀδελφὸς ἢ υἱὸς, ὁ τὸν τεθνεῶτα ἀποβαλών διαβιβάζει ἐν τῷ ἑαυτοῦ ὁσπιτίῳ τὰς τεταγμένας πενθίμους ἡμέρας, ήτοι μέχρι καὶ τῶν νενομισμένων ἐννάδων, καὶ μετὰ τοῦτο ἔρχεται νυκτὸς καὶ προσ κυνεῖ τὸν βασιλέα μελανει μονῶν, καὶ ἔκτοτε ἐκτὸς μὲν ἐνδεδυμένος ἐστὶ μέλανα, τὸν δὲ βασιλέα προσ κυνῶν φορεῖ ἡεράνει· οὐδὲ γὰρ ἐνδεδομένον ἐστὶ μελανειμονεῖν ἐν τῷ παλατίῳ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΒ'. Περὶ μελλονύμφης δεσποίνης. Χρὴ καὶ τοῦτο γινώσκειν, ὅτι δεσποίνης νύμφης έρε χομένης ἔξωθεν ἢ διὰ ξηρᾶς ἢ διὰ θαλάσσης, κατὰ τὴν ἡμέραν καθ᾽ ἣν μέλλει ἀποσωθῆναι εἰς τὴν πόλιν ἐγνωσμέ ην οὖσαν, προσυπαντᾷ ταύτην ὁ βασιλεὺς καὶ ἀνὴρ αὐτῆς ὁ νεόνυμφος μετὰ τοῦ βασιλέως καὶ παν τρὸς αὐτοῦ, εἰ περίεστιν· εἰ δ᾽ οὖν, αὐτὸς μόνος. Να εἰ μὲν διὰ ξηρᾶς ἔρχεται, πεζεύειν αὐτὴν εξ θισται περὶ τὴν Πηγήν, εἰ δὲ μετὰ τριηρῶν, πλησίον τοῦ ναοῦ τῶν Βλαχερνῶν ἔξω τῆς πόλεως, ὅπου ἂν τύχοι εἶναι ἐπιτήδειον. Προκαταλαμβάνουσαι τοίνυν τὴν καταγωγὴν ἢ ἐνταῦθα ἢ ἐκεῖ, αἱ τῶν ἀξιωματι. τῶν καὶ συγκλητικῶν καὶ τῶν λοιπῶν ἀρχόντων για ναῖκες αἱ κρείττους καὶ εὐγενέστεραι ὑποδέχονται τὴν δέσποιναν καὶ νεόνυμφον ἐρχομένην, φιλοφρο νούμεναι βασιλικῶς αὐτὴν καὶ θεραπεύουσαι, προσο απαντώντων καὶ τῶν βασιλέων, ἢ καὶ ἀμφοτέρων ἢ τοῦ νεονύμφου καὶ μόνου, ἂν μὴ καὶ πατὴρ ᾖ, καθάπερ είρηται. Εἰ μὲν οὖν μετὰ τριήρεως έρχε ται, προϋπαντᾷ αὐτῇ περὶ τὴν ἀκρόπολιν εἰς τὴν τοῦ Εὐγενίου πύλην ἔφιππος ἂν ὁ βατιλεὺς μετὰ τῶν ἀρχόντων, εἰ δ' ἀπὸ ξηρᾶς, ἔξω τῆς πόλεως, ὥσπερ εἴρηται. Μετὰ δὲ τοῦτο οἱ μὲν βασιλεῖς ἢ ὁ βασιλεὺς ἀπέρχεται καταλιμπάνων αὐτὴν ἐκεῖσε· ἀπὸ δὲ τῶν εἰρημένων ἀρχοντισσῶν ὑποδοῦσιν αὐτὴν τὰ ἐρυθρά ἡ βασίλισσαι, ἐὰν ὦσιν, ἢ σεβαστοκρατόρισσαι, ἢ Καισάρισσαι, ἢ αἱ εὐγενέστεραι τῶν λοιπῶν. Ὄντων δὲ προητοιμασμένων καὶ φορεμάτων βασιλικών, σταλείσα βασιλικῶς καὶ προπεμπομένη ἀπέρχεται εἰς τὸ παλάτιον έφιππος, τελουμένων μετὰ τοῦτο καὶ τῶν γαμικῶν τελετῶν ἐν ἡμέρα ῥητῇ. Ἱστέον δὲ καὶ τοῦτο, ὡς οἱ παρδόβαλλοι, όπηνίκα φέρουσι τοὺς πάρδους, ἱππόται εἰσέρχονται εἰς τὸ παλάτιον καὶ ἱππόται ὁμοίω; ἐξέρχονται. Ωσαύτως καὶ οἱ τὰ κρυοτήρια φέροντες παροινοχοι ἔφιπποι καὶ αὐτοὶ ἐντὸς τοῦ παλατίου εἰσέρχονται. Εως ὧδε τὰ τῶν ὀφφικιαλίων τῶν βασιλέων Κων σταντινουπόλεως ονόματα, καὶ τῶν ὀφφικίων τῆς μητρὸς ἐκκλησίας.

Book ILiber Primus

col. 123–124page 54 of 206
PG 157:123παρεκβολὰς ἐκ τῆς βίβλου τοῦ χρονικού περὶ τῶν πατρίων τῆς Κωνσταντινουπό Παρεκβολαί ἐκ τῆς βίβλου του χρονικοῦ περὶ τῶν πατριῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, καὶ πόθεν ἐκλή 0: Βυζάντιον, συντεθεῖσαι παρὰ Γεωργίου Κωδίνου. τῶν πατριῶ πατριά, τῶν τὰ πάτρια Κυζίκου, παρεκβολών παλλάτιον, κουροπαλάτης, διβέλλιον, πριμμικής ριος, φλάμουλον, κρέμμασθαι, παλάτιον, κδυροπαλάτης, διβέλιον, πριμικής ριος, φλάμουλον, κρέμασθαι. π, π, κι βαΐουλος μπαΐουλος, Βελλαρμένος Μπελιαρμία μ Ρομπέρτος ριο Ρυπέρτος τα μπάριον ταπάριον.: σέλα, σακελάριος σέλλα, σακελλάριος σακκελλά οι πατέλλα, πατέλλιον, πατρίκιος, πατριάρχης ει π.
col. 125–126page 55 of 206
PG 157:125ὁ μέγας οἰκονόμος. Ο μέγας σα κελλάριος. Ο μέγας σκευοφύλαξ. Ο χαρτοφύλαξ. Ο σακελλίου. Ο πρωτέκδικος. Ο πρωτονοτάριος. Ο λογοθέτης. Ο κανστρήσιος κανστρής. σιος οι κανστρίνσιο). Ο εφερενδάριος. Ο υπου μνηματογράφος. Ο Ιερομνήμων. Ὁ ὑπομιμνήσκων Ο διδάσκαλος τοῦ Εὐαγγελίου. Ὁ διδάσκαλος του ἀποστόλου. Ο διδάσκαλος τοῦ ψαλτηρίου. Ὁ ἐπὶ δεπουτάτοι καὶ καμισάτοι Οὐκ εἰσὶν ὀφφίκια, ἀλλὰ διακονίαι περὶ τὸ ἅγιον βή μα ἄλλοις ἁρμόζουσας ἀρχοντίκια μεγάλα, ἀρχοντίκια καὶ ὀφφίκια τῆς μεγάλης ἐκκλησίας εἰς ὑπηρεσίαν τῷ ἀρχιερεῖ γεγόνασι καὶ εἰς κρίσιν τῶν ἐν βίῳ προσαγομένων. τῶν δεκαπέντε ὄρε φικίων καὶ κληρικάτων τῆς ἁγίας ἐκκλησίας ἀρχοντίκια μεγάλα, τῶν γονάτων. Ὁ ἐπὶ τῶν κρίσεων. Ὁ ἐπὶ τῶν δεήσει να Ὁ ἐπὶ τῆς ἱερᾶς καταστάσεως. Ὁ ἐπὶ τῶν σεκρέ των. ῾Ο ἄρχων τῶν μοναστηρίων. ῾Ο ἄρχων τῶν ἔχει κλησιῶν. Ὁ ἄρχων τοῦ ἀρχιμιντίου. ῾Ο ἄρχων τῶν φώτων. Ο ῥήτωρ. Ὁ πρῶτος ὁστιάριος. Ο νομο δότης. Ο πριμμικήριος τῶν ἀναγνωστών. Ο νοτά ριος. Ο πρωτοπαπάς. Ο δευτερεύων τῶν διακόνων.
col. 127–128page 56 of 206
PG 157:127διώρισαν οἱ ἁγιώτατοι πατριάρχαι ἀρχοντίκια μικρὰ εἰς ὑπηρεσίαν τῆς ἁγίας ἐκκλησίας. Ο μέγας ἀρχιδιάκονος καὶ ὁ δευτερεύων τῶν διακόνων αὐτά εἰσιν ὀφφίκια.: Ο μέγας ἀρχιδιάκων καὶ ὁ δεύτερος τῶν διακόνων οὐ τάστον ται μετὰ τῶν ἀρχοντικίων τῆς ἁγίας ἐκκλησίας, ἀλλ᾽ ὀφφίκιά εἰσι καὶ μόνα, [Ρ. 4. Τῆς μεγάλης εκκλησίας, Πρῶτον περὶ τῶν ὀφφικίων τῆς μεγάλης ἐκκλησίας. Ο μέγας οἰκονόμος κρατῶν τὴν οἰκονομίαν πα σαν τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων· ὁ μέγα; σακελλάριος ενεχόμενος εἰς τὰ ἀνδρῷα καὶ γυναικεῖα μοναστήρια· ὁ μέγας σκευοφύλαξ φυλάσσων τὰ σκεύη τῆς ἐκκλησίας· ὁ μέγας χαρτοφύλαξ κριτής τῶν ὅλων ὑποθέσεων, καὶ δεξιὰ χεὶρ τοῦ πατριάρχου· ὁ σακελλίου τὴν ἐνοχὴν ἔχων τῶν καθολικῶν ἐκκλησιῶν· ὁ πρωτέκδικος τους πρόσφυγας ἀναδεχόμενος καὶ κρίνων τὰς ἐκκλησιαστικὰς ὑποθέσεις. Ούτοι οἱ ἐξωκατάκηλοι. Τρίτη πεντάς. Ο υπομιμνήσκων ἀσχολούμενος τῷ πατριάρχῃ ἐν τῇ λειτουργία τὰς εὐχὰς καθ' ἑκάστην υπομιμνήσκων· ὁ ῥήτωρ γράφων λόγους διδασκαλικούς ἀπὸ προσώπου τοῦ ἀρχιερέως· δ δια δάσκαλος τοῦ Εὐαγγελίου· ὁ διδάσκαλος τοῦ ἀπο στόλου· ὁ διδάσκαλος τοῦ ψαλτῆρος. Τετάρτη πεντὰς τῶν ἱερῶν ἀρχόντων. Ὁ ἄρχων τῶν μοναστηρίων ἔχων τὴν ἐνοχὴν τῶν μοναστηρίων μετὰ προτροπῆς τοῦ μεγάλου σακελλαρίου ὁ ἄρχων τῶν ἐκκλησιῶν ἔχων τὴν ἐνοχὴν τῶν καθο λικῶν ἐκκλησιῶν μετὰ προτροπῆς τοῦ σακελλίου ὁ ἄρχων τοῦ Εὐαγγελίου κρατῶν ἐν ταῖς λιταῖς τὸ Εὐαγγέλιον· ὁ ἄρχων τῶν φώτων ἀναδεχόμενος τοὺς εἰς τὸ βάπτισμα εὐτρεπιζομένους, διδοὺς καὶ τὰ κηρία τοῖς κληρικοῖς ἐν ταῖς Δεσποτικαῖς ἑορταῖς ὁ ἄρχων τῶν ἀντιμισίων διδοὺς τὰ ἀντιμίνσια δι' ὧν καθιεροῦνται οἱ θεῖοι ναοί. δ Πέμπτη πεντάς. Ο ὀστιάριος κρατῶν τὴν λαμ πάδα τοῦ πατριάρχου καὶ ἐν ταῖς ψήφοις τὰς θύρας ὁ νουμοδότης διδοὺς τὰ νούμια τοῖς κληρικοῖς καὶ τοῖς πένησιν· ὁ πρωτοπαπᾶς· ὁ δευτερεύων τῶν ἱερέων καὶ ὁ δευτερεύων τῶν διακόνων. Ο πριμμικήριος τῶν νοταρίων καὶ οἱ νοτάριοι, ὁ δομέστικος, ὁ λαοσυνάκτης, ὁ πριμμικήριος τῶν ἀναγνωστῶν, ὁ ἄρχων τῶν κοντακίων, ὁ ἐπὶ τῆς εὐταξίας, ὁ δομέστικος τοῦ σεκρέτου καὶ οἱ ἐπισκο πειανοί, ὁ πριμμικήριος τῶν ἐξκουδίτων. Τάξις τῶν ὀρφικίων τῆς ἐκκλησίας. Ο μέγας οι η κονόμος κρατεί τῆς ἐκκλησίας τὰ κτήματα, ὁ μέγας σακελλάριος τὰ γυναικεία μοναστήρια, ή μέγας σκευοφύλαξ τὰ σκεύη καὶ τὰ ἱερὰ πάντα τῆς ἐκκλησίας. Ο μέγας χαρτοφύλαξ εἰς τὸ μετάζειν καὶ εἰς τὰς σημειώσεις. () σακελλίου κρατεῖ τὴν σακέλλην. Ο πρωτικο δικος εἰς τὸ ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν αἰχμαλώτων. Ο πρωτονοτάριος θύρα τῶν ἐξωκατακοίλων. Ο λογοθέτης εἰς τὸ λογογραφεῖν τὰς ἑορτάς, ὁ κανστρίνσιο; εἰς τὸ καν στρὶν καὶ εἰς τὸ ἀλλάσσειν τὸν ἀρχιερέα, ὁ ῥεφερενδάριος εἰς τὸ ἀποστέλλεσθαι εἰς τὸν βασιλέα δι' υπο θέσεις. ὁ ὑπομνηματογράφος εἰς τὸ ὑπογράψειν τὰ ὑπομνήματα, ὁ ἱερομνήμων εἰς τὸ βλέπειν τὰς εὐχὰς ὄπισθεν· κρατεῖ καὶ τὸ κοντάκιον καὶ τὸν κώδικα τῶν χειροτονιῶν. Ὁ ἐπὶ τῶν γονάτων κρημνᾷ τὸ ἐπιγονά τιον τοῦ ἀρχιερέως. Ο διδάσκαλος τοῦ Εὐαγγελίου, εἰ Πρώτη πεντάς. Ο πρωτονοτάριος θύρα τῶν ἐξω κατακήλων καὶ πρῶτος τῶν πατριαρχικών νοταρίων" Ο λογοθέτης ποιῶν λόγους κατηχητικούς πρὸς τὸν λαόν, δίκαιος τοῦ πατριάρχου· ὁ κανστρίσιος κρα τῶν τὸ κανστρίον τῶν θυμιαμάτων ἐν ταῖς λειτουργίαις· ὁ εφερενδάριος αναφορεὺς τῶν πρὸς βασι λέα μηνυμάτων· ὁ ὑπομνηματογράφος γράφων τὰ ῃ ἐπίσταται, ἑρμηνεύει δημηγορών. ῾Ο ἐπιμιμνήσκων πατριαρχικά υπομνήματα. Δευτέρα πεντάς. Ο Ιερομνήμων κρατῶν τὸ κοντ τάκιον τὸ πατριαρχικὸν ἐν ταῖς λειτουργίαις, δεχό μενος καὶ τὰς ἐγγραφές τῶν ἀρχιερέων· ὁ ἐπὶ τῶν δεήσεων ἀναφέρων τῷ πατριάρχῃ τὰς τῶν δεομένων ἀναφοράς, πεμπόμενος πρὸς τὸν βασιλέα μετὰ τοῦ ξεφερενδαρίου· ὁ ἐπὶ τῶν σεκρέτων καθιστῶν τὸ πατριαρχικὴν σέκρετον ἀθόρυβον καὶ ἀτάραχον, εἰσάγων τους κρινομένους· ὁ ἐπὶ τῆς ἱερᾶς καταστάσεως 115 λέγων λειτουργοῦντος τοῦ πατριάρχου τὸ ο Στῶμεν καλῶς, ὁ ἐπὶ τῶν ονάτων φορένων τῷ πατριάρχῃ τὸ ἐπιγονάτιον. Ασχολουμένη εἰς τὸ ῥυθμίζειν τὸν ἀρχιερέα μυστικῶς. ῾Ο ἐπὶ δεήσεων ἀπέρχεται εἰς τὸν βασιλέα ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων. ῾Ο ἄρχων τῶν μοναστηρίων καὶ τῶν ἐκ κλησιῶν εἰς τὰ ἀνδρῷα μοναστήρια, ὁ ἐπὶ σεκρ των εἰς τὸ παύειν τὸν λαὸν εἰς τὸ κρίνειν, ὁ ἐπὶ ἱερᾶς καταστάσεως εἰς τὸ ποιεῖν εὐταξίαν, ὁ ῥήτωρ εἰς τὸ ῥητορεύειν. Ο οστιάριος κρατεῖ εἰς τὰς χειροτονίας τάς θύρας. Οι διδάσκαλοι τοῦ ψαλτῆρος δύο. Ο πρωτοπαπᾶς ἔκδικος τῶν κρίσεων. Ο δευτερεύων εἰσοδεύει τοὺς ἱερεῖς, ἐὰν οὐκ ἔνι πρωτοπαπάς, καὶ ἄρχει τῶν ἱερέων ἀπὸ τοῦ πρωτοπαπά. Οι δύο κατηχηταὶ εἰς τὸ κατηχίζειν τοὺς βαπτιζομένους.
col. 129–130page 57 of 206
PG 157:129Ὁ ἄρχων τῶν φώτων εἰσάγει τους νεοφωτίστους. Ο νομοδίτης εἰσάγει τοὺς ἐρχομένους εἰς τὴν ἁγίαν μετάληψιν. Ο πριμικήριο; τῶν πατριαρχικών νοτα ρίων. Οἱ δύο ὁ μέστικοι της πρώτης καὶ τῆς δευτέρας χοροστασία). Ο λαοσυνάκτης. Ο πριμμι κύριος τῶν ἀναγνωστών. () δομέστικος τοῦ ἄμβωνος, Ματθαίου μοναχοῦ περὶ τῶν ὀρφικίων του παία τίου τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ιατροῦ μοναχοῦ ταυτὶ Ματθαίου Ούτου. Τῆς ἐκκλησίας τὰς τιμὰς καὶ τὰς διακονίας, αἱ διαιρούντα: Πνεύματι κατὰ τὸν μέγαν Παύλον, ἀπαριθμεί πρὸς ὄνομα νῦν μοναχός Ματθαίος. πεντάδος πρώτης πέφυκεν ὁ μέγας οἰκονόμος, ὁ μέγας σακελλάρεις, ο μέγας σκευοφύλαξ, ὁ χαρτοφύλαξ μετ᾿ αὐτοὺς καὶ μέντοι σακελλίου ἀλλά γε καὶ πρωτέκδικος συναριθμεῖται τούτοις, οἷσπερ ἐξωκατακοίλοις πᾶσι προσωνυμία. Χορὸς ὁ εὐώνυμος. Ο πρωτοπαπᾶς, ὁ δευτερεύων, ὁ ἄρχων τῶν ἐκε κλησιῶν, ὁ Εξαρχος, ὁ κατηχητής, ὁ περιοδευτής, ὁ βουτιστής, οἱ δύο ἔκδικο: οι 117 δύο δομέστικοι, οἱ δύο λαοσυνάται, οἱ δύο πριμμικήριοι, ὁ πρωτο ψάλτης, ο πρώξιμος, ὁ δὲ ποτάτος, οἱ θεώριοι, ὁ ἐπὶ τῆς εὐταξίας, ὁ κατηγοριήρης, ὁ κυβούκλης, ὁ δεκανὸς οἱ λαμπαδάριοι, ὁ περιεισερχόμενο,, ὁ βασταγάριος, ὁ μυροδότης 5. Τὰ ἐκκλησιαστικὰ ὀφφίκια ἔχουσιν οὕτως. ὁ δὲ προ τονοτάριος πεντάδος της δευτέρας, Ο λογοθέτης μετ' αὐτὸν σύν γε τῷ καστρινσίῳ, ὅ τε ρεφερενδάριος, ὑπομνηματογράφος. Ιερομνήμων τρίτης τε, καὶ μὴν ὑπομιμνήσκων, οἱ τρεῖς ἐσθλῆς διδάσκαλος, πρῶτος εὐαγγελίου, τοῦ ἀποστόλου μετ' αὐτὸν, τρίτος ὁ τοῦ ψαλτήρος τῆς δὲ τετάρτης πέφυκεν ὁ γὰρ ἐπὶ γονάτων, δ τε τὰς κρίσεις ἐφορῶν, ὅ τε δεήσεις φέρων, ὅ τε τῆς καταστάσεως ἱερᾶς καὶ ὁ σεκρέτων. τῆς πέμπτης ἄρχων τῶν μονῶν, ἄρχων ἐκκλησιῶν τς, ἄρχων εὐαγγελίων τε, ἄρχων ἀντιμινσίων, ἄρχων τῶν φώτων μετ᾿ αὐτοὺ;, πληρών πεντάδα πέμπτην. ἦρα τὴν λαμπρὸν ῥήτορα, διπλοῦ, ὁστιαρίους, τὸν νομοθέτην τε ὁμοῦ, πριμμικήριον νοταρίων. Χορὸς ὁ δεξιός. ῾Ο ἐπίσκοπος Πεντάς πρώτη Ο μέγας οἰκονόμος, ὁ μέγας σακελλάριος, ὁ μέγας σκευοφύλαξ, ὁ χαρτοφύλαξ, δ σακελλίον. Πεντά; δευτέρα. Ο πρωτονοτάριος, ὁ κανε στρήνσιος, ο μεφερενδάριος, ὁ λογοθέτης, ὁ ὑπομνηματογράφος. Πεντάς τρίτη. Ο πρωτέκδικος, ὁ ἱερομνή μων, ὁ ὑπὸ γονάτων, ὁ ὑπομιμνήσκων, ὁ διδάσκαλος. ἑρμηνεία τῶν ὀφφικίων τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης Εκκλησίας, & διηρμηνεύθη σαν κατά τάξιν (Μ.) ὁ ἐπίσκοπος Μ. πρώτη πεντάς δευτέρα πεντάς ει τρίτη πεντάς. οἱ δύο ἔκδικος, ὁ βουτιστής Μ. σἱ Μ. ὁ δεκανός, ὁ κουβούκλης Μ. 5 μυροδίτης Μ ὁ μέγας ἀρχιδιάκονος, ὁ δευτερεύων των διακόνων.: 0 τάσσονται μετὰ τῶν ἀρχοντικίων τῆς μεγάλης έκ κλησίας, ἀλλὰ ὀφφίκια εἰσι καὶ μόνα. Γίνωσκε δὲ τοῦτο ὅτι εἴ τις δ᾽ ἂν ἔχῃ ἀπὸ τὰς τρεῖς σφραγίδας ταῦτα ὑπορεί να σέβῃ εἰς οταν ὀφφίκιον θέλει κ κλη ρηκότων, οἷον ἀναγνώστης, ὑποδιάκονος, ἱεροδιά κονος, ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ἀρχιδιάκονος καὶ ὁ δευτερεύων τῶν διακόνων· οὐκ ὀφείλει γὰρ εἶναι τὴν ἱερέα κλη ρικὸν, διότι τοῖς ἱερεῦσιν ἔταξεν ὁ κανὼν ἱερουργεῖν ὁ σακελλίου, 1, 527: Τὸ τοῦ πρωτεκδίκου δὲ ὀφφίκιον ἐν τοῖς 118 ὑποβεβηκόσιν ἦν ἔκπαλαι ὕστερον τοῖς ὑπερές χουσι συνετάγη παρὰ τοῦ τῆς μακαρίας λήξεως που τριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Γεωργίου τοῦ Ε.φ λίνου. Τῇ πράξει δὲ ταύτῃ ἐπηκολούθησε καὶ γνώσ μη γενναία τοῦ ἐν ἁγίοις μητροπολίτου Θεσσαλονίκης Ευσταθίου, ἐπαινοῦσι καὶ ἐξαίρουσα τὸ γεγονός ὡς εὐλόγως καὶ ἀμέμπτως πραχθέν. τὴν ἀναίμακτον θυσίαν καὶ οἰκέταις τοῦ ἀρχιερέων μὴ εἶναι. Τὰ γὰρ αρχοντίκια καὶ ὀφφίκια τῆς ἁγί ἐκκλησίας εἰς ὑπηρεσίαν τῷ ἀρχιερεῖ γεγόνασι καὶ εἰς κρίσεις τῶν ἐν βίῳ προσαγομένων, καὶ διερμηνευ μενα κατὰ τάξιν ἓν ἔκαστον τὴν αὐτοῦ ἐνέργειαν καὶ υπηρεσίαν
col. 131–132page 58 of 206
PG 157:131πέντε σεκρέτων εὐαγή λογοθέσια, του κόπου συμμεριστὰς καὶ σεκρετικούς διακονητάς, ἐξωκατάκοιλοι ἄρχοντες, νοτάριος θύρα τῶν ἐξωκατακοίλων. εξωκατάκοιλοι κατάκηλος, κατακηλοι και κατακηλητικός παρὰ τὸ εὐχή ἀπήμων, εύκηλος. ἐξωκατάκοιλοι ἐξωκατάκοιτοι Καὶ μηδὲ ἔξω τῆς μονῆς τὴν νύκτα διάγειν τοῦτο γὰρ τὸ ἐξωκοιτεῖν. Λέων & καλούμενος κατακοίλας
col. 133–134page 59 of 206
PG 157:133νόμος, γας ῥήτωρ, ο μέγας σακελλάριος, ὁ μέγας οἰκο Ουτοι κάθηνται ἐν τῇ θείᾳ καὶ ἱερᾷ συνόδῳ μετὰ τοῦ ἀρχιερέως, διὰ τὸ προκαθῆσθαι αὐτὸν τῶν ἀρχιερέων, όπηνίκα δέοι τούτους συνέρχεσθαι κατά τινα χρείαν καὶ συνεδριάζειν κατὰ ταυτὴν πρὸ τῆς εἰς τὴν ἁγιωσύνην σου εἰσελεύσεως. Καὶ τὸν πάπαν ὁ πατριάρχης Ασπάζετο ἱστάμενον ἐν τῇ παρειᾷ, ἡμεῖς δὲ καθημένοι τὴν δεξιὰν αὐτοῦ καὶ τὴν παρειάν σὺν τοῖς ἐξωκατακοίλοις. Παραγενομένου ἐν αὐτῷ τοῦ βασιλέως τοῦ ἁγίου, τῶν καρδηναλέων καὶ πάντων τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν ἐξωκατακοίλων. 5, Ο μέγας οἰκονόμος κρατῶν πάντα τὰ κτήματα τῆς ἐκκλησίας καὶ πᾶν τὸ ἐσοδιαζόμενον ἐξ αὐτῶν· καὶ οἰκονομεῖ τῷ ἀρχιερεῖ καὶ τῇ ἐκκλη σίπ. Καὶ ἔχει τῶν ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων την πρόνοιαν ὁ μέγας οίκου νόμος. ὁ μέγας μεγάλου τοῦ μεγάλου ὁ μέγας. μέγαν μεγάλου ὁ μέσ μέγα οικονόμος. Ο μέγας οἰκονόμος τῶν κτημάτων ὀφείλει είναι ιεροδιάκονος. "Οταν δὲ λειτουργεῖ ὁ ἀρχιερεὺς. φορῶν τὸ στιχάριον αὐτοῦ καὶ τὸ ὡράριον ἴσταται ἐν τῇ (δεξιά Μ) μερίδι τῆς ἁγίας τραπέζης, βαστάζων καὶ ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ καὶ τὸ ἅγιον ῥιπίδιον. Προσφέρει δὲ καὶ τὸν μέλλοντα χειροτονηθήναι κληρικὸν τῷ ἀρχιερεῖ. Εστι δὲ καὶ ἐπὶ πᾶν κτῆμα τῆς ἐκκλησίας, ἐξετάζει εἰσόδους καὶ ἐξόδους καὶ λογαριασμούς ἀπὸ πᾶν πράγμα τῆς ἐπισκοπῆς. Κρατῶν καὶ χαρτουλάριον αναφέρει ταῦτα, καὶ τετράκις τοῦ χρόνου (δὲς τοῦ ἐνιαυτοῦ Μ) αναφέρει τῷ ἀρχιερεῖ, ἐπισκοπεύων καὶ τὴν χηρευομένην ἐκκλησίαν, πάντα τὰ ἐγαθά αὐτῆς, μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ ἐπισκόπου. Εστι δὲ καὶ εἰς τὰς κρίσεις ἐν τῇ δεξιᾷ τοῦ ἀρχιερέως. Εστι καὶ ἐπὶ ψήφους τοῦ ἐπισκόπου πρῶτος, διανέμων καὶ τὰ δικαιώματα τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ, τὰ εἰσερχόμενα δίκαια τῆς ἐπισκοπῆς. Πιο 'Ο μέγας οἰκονόμος ἔχει τῶν ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων ἐπιμέλειαν. ΟΕ 0 ΠΟΠΟΙΗΣ Τὴν τῶν ἐκκλησιαστικών πραγμάτων οικονομίαν τῇ ἐκκλησίᾳ ἀπένειμε μέχρι τότε τοῦ μεγάλου οἰκονόμου πρ χειριζομένου παρά τοῦ βασιλεύοντος, ἀλλὰ μὴν καὶ τοῦ σκευοφύλακος, * κεῖνος δὲ καὶ ἄμφω ὑπὸ τὴν τοῦ πατριάρχου 6 το εξουσίαν. ὁ τακελλίου. Ο μέγας σακελλάριος ὁ ἐπὶ τῆς μεγάλης σακέλλης. Αι ὁ τοῦ σακελλίου ὁ ἐπὶ τῆς μικρᾶς σακέλλης ήγουν ὁ σακελλάριος. σακέλλη σακέ λιον σακέλην σακέλλιον? σακέλλιον, βαλάντιον, μαρούπιον, ἐξ οὗ καὶ σακελλάριος. σακέλλα, ὅπου τὸ χρυσίον τίθεται. Σακέλλιον ὁμοίως.
col. 135–136page 60 of 206
PG 157:135Ο σακελλίου τῶν καθο λικῶν ἐκκλησιῶν, πρὸς δὲ καὶ ἐμφυτεύσεων τὴν διοίκησιν. ὁ μέγας σακελλάριος ἡ τοῦ σακελλίου 4. Ὁ μέγας σακελλάριος. Ἀπὸ τοῦ σακελλίου Σακέλλιον, βαλάντιον, μαρτύπιον, Παρὰ τοῖς Ῥωμαίοις σάκκελ λον παρὰ τὸ διοικεῖν καὶ φυλάττειν ἐστί. Λέγεται οὖν σακελλάριος ὁ τῶν μοναστηρίων διοικετής. τῶν βασιλικῶν χρημάτων, σακελλάριον 'Ο μέγας σακελλάριος ἐπι σκοπεύων καὶ ἐρευνῶν τὰ ἀνδρίκια μοναστήρια ἐκ πάντων τῶν συνερχομένων δικαιωμάτων. Επαίρει δὲ λογαριασμόν, εἰσόδους καὶ ἐξόδους, βίους δὲ καὶ πολιτείας τῶν μοναχῶν ἐρευνῶν, καὶ δὶς (τρὶς Μ) τοῦ ἐνιαυτοῦ ἀναφέρει αὐτὰ τῷ ἀρχιερεῖ. Εστι δὲ καὶ εἰς τὰς κρίσεις εἰς τὰ δεξιὰ τοῦ οἰκονόμου. Προσφέρει καὶ τὸν μέλλοντα χειροτονηθῆναι εἰς ξερέα, στηκόμενος πλησίον τοῦ μεγάλου οἰκονόμου. λιν καὶ τῶν περατικῶν, (Μ: ὁ μέγας σακελλάριος φορῶν τὸ στιχάριον αὐτοῦ καὶ τὸ ὡράριον στέκεται ἐν τῷ εὐωνύμῳ μέρει τῆς ἁγίας τραπέζης, βαστῶν τὸ ἅγιον ῥιπίδιον.) β ὁ τοῦ σακελλίου ἄρχοντα τῶν ἐκκλησιῶν, Εχων ὑπουργόν. χαρτουλάριον. χαρτουλάριον τῶν περατικῶν, Ο σακελλίου τῶν καθολικῶν ἐκκλησιῶν καὶ τῶν ἐμφυτεύσεων την διοίκησιν ἔχει· σάκελ γὰρ παρὰ Ρωμαίοις τὸ διοικεῖν ἐστὶ καὶ φυλάσσειν· ἀπ' τούτου μετωνόμασται σακέλλη ή τους κακουργούς φυλάττουσα, καὶ τὸ σακκούλιον. Ο σακελλίου, ὅταν λειτουργεῖ ὁ ἀρχιερεύς, ἱστώμενος καὶ αὐτὸς ἐν τῷ ἁγίῳ βήματι εἰς ὑπη ρεσίαν τοῦ ἀρχιερέως. Ἔχων δὲ ἐπισκοπεύειν τῶν γυναικείων μοναστηρίων ερευνᾷ καὶ ἀναθεωρεῖ αὐτὰ κατὰ τὴν τῶν ἁγίων κανόνων ἀκρίβειαν. Κρα τῶν δὲ φυλακὴν τῆς ἐκκλησίας καὶ τοὺς ἐν φυλακή ἀποστελλομένου; παρὰ τοῦ ἀρχιερέως, κρατῶν αὐτούς. Ο σακελλίου τῶν εὐαγῶν οίκων κατὰ τὴν πόλ λιν διερευνᾷ καὶ τῆς ἐν αὐτοῖς ἐπιμέλεται ευταξίας, καὶ μᾶλλον ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ τε καὶ τῷ βήματι, μή ποτε καὶ παρὰ τὸ δέον εἴη γενόμενον καὶ τὰ ἱερὰ ἀμελῆται. τοῦ σακελλίου σακκέλην σακέλιν τει σακέλλιον Ταυτόν ἐστιν εἰπεῖν φύλακα, σακελλάριον καὶ τὸν σακελλίου. Παρὰ γὰρ Ῥωμαίοις τὸ σακέλλιον παρὰ τὸ διοικεῖν, καὶ ἡ τοὺς κακουργούς φυλάττουσα πατριαρχικὴ σακέλλη ἐντεῦθεν καὶ οὐκ ἄλλοθεν μετωνόμασται, ὥσπερ δὲ καὶ τὸ σακούλιον. Λέγεται γοῦν σακελλάριο; ὁ τῶν μοναστηρίων διοικητὴς, καὶ ὁ σακελλίου ὑποκοριστικῶς ὁ τῶν καθολικῶν ἐκκλησιών φροντιστής. τὸν σακελλίου
col. 137–138page 61 of 206
PG 157:137Ο σακελίου ἐστὶν οἰκέτης τῆς πρώτης πεντάδος, κρατῶν καὶ τὴν φυλακὴν τῆς ἐπισκοπῆς, ἔχων οὖν καὶ ἐν τῇ ἐπισκέψει αὐτοῦ τῶν μοναστηρίων γυναικείων τὴν σκέψιν.) 4. Τὰς καθολικὰς ἐκκλησίας. Βάλε αὐτὰ ἐν τῇ καθολικῇ τοῦ κάστρου. ὦσι, κἂν ἐκκλησίαι καθολικαί, κἂν εὐκτήριοι οίκοι. 'Η τοὺς κακούργους δὲ φυλάττουσα πατριαρχικὴ σακέλλη ἐντεῦθεν καὶ οὐκ ἄλλοθεν μετωνόμασται, ὥσπερ δὴ καὶ τὸ σακού Σακέλιν, σακέλλην, Οὗτος (ὁ μέγας σακελλάριος) ἐπιτηρεῖ τὰς Ιερά; σακέλλας, δηλονότι τὰ γυναικεῖα μοναστή σάκελλα γὰρ τὸ δέχεσθαι εἴρη τους πρόσφυγας ἀναδέχεσθαι, σάκελλον παρὰ Ρωμαίοις εἶναι παρὰ τὸ διοικεῖν παρὰ τὸ διοικεῖν καὶ φυλάττειν παρὰ τὸ τύπτειν καὶ μάχεσθαι. τὸν ἐπὶ τῆς μικρᾶς σακέλλης Αι ὁ τοῦ σακελλίου κρατεῖν τὰς καθολικὰς ἐκκλησίας. ει ὁ τοῦ σακελλίου
col. 139–140page 62 of 206
PG 157:139κι οι τὸν τοῦ σακελλίου, υποκοριστι παρωνυμίζεσθαι ἐκ τοῦ φυλάττειν μεμβράνα; καὶ ἐκκλησιαστικά χαρτῷα δικαιώ Κριτὴς τῶν ὅλων ὑποθέσεων τῶν ἐκκλησιαστικῶν, ἔχων τὰς γαμικάς υποθέσεις, 'Αλλὰ καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς τῶν κληρικῶν ὑποθέσεσιν ἔκδικος, ὡς δεξιὰ τοῦ ἀρχιερέως χείρ, Τὰς πατριαρχικές διαγνώσεις καλλιγραφεῖ καὶ ὑπογραφαῖς οἰκείαις καὶ σφραγῖσι κατεμπεδοῖ, καὶ
col. 141–142page 63 of 206
PG 157:141μεγάλου δικαστηρίου προκάθηται, καὶ δικαιοδοτεῖ κατὰ μὲν παντὸς ἀνθρώπου, καὶ οἷας ἂν εἴη τύχης καὶ φύσεως, περὶ ἐκκλησιαστικῶν ζητημάτων καὶ σφαλμάτων ψυχικών διορθώσεως, κατὰ δὲ ἱερωμές μένων καὶ μοναχῶν περὶ πάσης ἐγκληματικῆς καὶ χρηματικῆς αἰτιάσεως. τῶν προκαθημένων 8, 1: Ο κατὰ καιροὺς χαρτοφύλαξ ἀπὸ τοῦ παρόντος ιδίκτου δικαιούται καβαλλι Χαρτοφύλαξ ὁ πᾶσαν ὑπό θεσιν διάγων. (τοῦ σημειοῦσθαι), ναν τὸ σημειοῦσθαι τὰ παρεμπίπτοντα, κεύειν κατὰ τὴν λιτὴν τῶν ἁγίων νοταρίων τὸ πατριαρχικὸν άλογον μετὰ ὀθονίου λευκοῦ. Ἔδει δὲ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ὡς καλδηναρίου πατριαρχικού σκέ πεσθαι μετὰ τῆς χρυσῆς τιάρας, ἥτις καὶ ἐν τῷ χαρτοφυλακίῳ ἀπόκειται. καρδινάριον, καρδινάλιον, καλδινάριον, χαρτοφυλακείον χαρτοφυλάκιον Τὰ παρὰ τὸ φυλάσσω πάντα διὰ τοῦ ἰῶτα γράφεται καὶ προπαροξύνεται, οἷον χαρτοφυλάκιον, θησαυροφυλάκιον, σκευοφυλάκιον καὶ τὰ τούτοις ὅμοια, πλὴν τοῦ σιτοφυλακείου. 129 (Ρ. 4. Ο μέγας χαρτοφύλαξ. Ὁ δὲ μέσ γας χαρτοφύλαξ οὐκ ἔστιν, ὡς τινές φασι, φύλαξ τοῦ σεκρέτου καὶ θυρωρός (τοῦτο γὰρ τῶν ὀστιαρίων ἐστὶν ἀρχαῖον ἐπάγγελμα), ἀλλ᾽ ἔστιν ἐπισκοπικῶν δικαίων φροντιστὴς καὶ οἱονεὶ δικαίῳ τῶν ἀνηκόντων τῷ πατριάρχη. Ο μέγας χαρτοφύλαξ, ὅταν λειτουργεῖ ἀρχιερεὺς, ἵσταται (ἀλλάσσει καὶ ἵσταται Μ) πλησίον τῶν ἁγίων μυστηρίων (θυρῶν Μ). Λέγει ὁ αὐτὸς ἀρχιδιάκονος, «Προσέλθετε τῷ βασιλεῖ καὶ Θεῷ. Εστι δὲ καὶ εἰς τὰς κρίσεις τὰς εἰσερχομένας ἐν τῇ ἁγίᾳ ἐκε κλησίᾳ ἐκ προσώπου τοῦ ἀρχιερέως διδόναι παρ' αυ τοῦ τὰς ἀποφάσεις πάσας. Ἔχων δὲ καὶ τὰς ἱερολογίας τῶν μνηστειῶν, ἱερολογῶν αὐτὰς καὶ ἀποστέλε λων τῷ ἱερεῖ τοῦ ναοῦ τοῦ δεῖνος, εὐλογεῖν αὐτάς. (Εστιν οὖν καὶ εἰς μνηστείας ἀρραβῶνος γενομένου ὑπ' αὐτοῦ, καὶ ἀναγράφει ὄνομα τοῦ ἱερέως τοῦ μέλ λοντος εὐλογῆσαι τὸν γάμον. Μ) Εστι δὲ καὶ ἐν ταῖ; χειροτονίαις τῶν ἀρχιερέων προσφέρειν τον χειροτονούμενον ἀρχιερέα. Εχων δὲ αὐτὸς χαρτούλην, ἀνα γράφει τὰς τῶν ἐπισκόπων ἀποφάσεις καὶ αὐτὰς τῷ
col. 143–144page 64 of 206
PG 157:143ἀρχιερεῖ ἀναφέρει. Ἐν τῇ ἁγίᾳ μεταλήψει αὐτὸς λέγει, «Ἱερεῖς, προσέλθετε. Εστι δὲ καὶ ἐκ προσώπου ἀρχιερέως εἰς πᾶσαν κρίσιν διδ ναι τὰς ἀποφάσεις. Ἐπεὶ δὲ τὸ μεγαλεῖον τοῦ πατριαρχικού θρόνου διάφορα μὲν σέκρετα έχει ὑφ' ἑαυτὸ, καὶ ἰδικῶς δὲ ὠρίσθησαν τῷ σεκρέτῳ τοῦ χαρτοφυλακείου τὰ ἐπισκοπικὰ δίκαια, καὶ ὁ κατά καιρὸν χαρτοφύλαξ ἐνεργεῖ δικαίῳ κατά καιρούς ἁγιωτάτου πατριάρχου πάντα τὰ τούτῳ ἀνήκοντα ὡς ἐπισκόπῳ (ἀφορίζει γὰρ, διορθονται ψυχικά σφάλ ματα, διακόνους καὶ ἱερεῖς ἐπιτρέπει χειροτονεῖσθαι, τὰ τῶν ἱερολογιῶν πινάκια ἐκτίθεται, καὶ ἄλλα τοιαῦτά τινα), καλῶς ἐπισκοπεῖον κληθήσεται τὸ χαρτοφυλακείον. ἐπισκοπεια Ὁ ἁμαρτωλὸς ἐγὼ καὶ πάντων ἐλάχιστος ᾿Αγάθων, ἀνάξιος διάκονος καὶ χαρτοφύλαξ τῆς ἐνταῦθα ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ Μεγάλης ἐκκλησίας, καὶ τοῦ εὐαγοῦς πατριαρχικοῦ σεκρέτου πρωτ τονοτάριος καὶ καγκελλάριος δεύτερος. μεγάλου 1: Τὸν χαρτοφύλακα ἐπεὶ μὴ ἐβούλετο (Ανδρόνικος) ἀπὸ τῆς τοῦ χαρτοφύλακος ἀξίας εἰς – ἑτέραν μείζονα μετενεχθῆναι, αὐτὴν ἑαυτῆς ἐποίησεν ἐντιμοτέραν, μέγαν χαρτοφύλακα προσαγορεύσας καὶ ἀπ' ἐκείνου ὡς δεῦρο τῷ χαρτοφύλακι σώζεται τὸ μέγας. τὸ μέγας τοῦ μεγάλου σοπηγής, μεγάλου Τῶν ἱερῶν κειμηλίων τὴν ἐπιμέλειαν Έχει ὁ μέγας σκευοφύλαξ, κρατῶν τὰ σκεύη τῆς ἐκκλησίας. σκευοφυλάκιον, σκευοφυλακείον 4. Ο μέγας σκευοφύλαξ. Ο μέγας σκευοφύλαξ στήκεται ὅταν λειτουργεῖ ὁ ἀρ χιερεὺς ἔμπροσθεν τοῦ σκευοφυλακίου, καὶ εἴ τι δ᾽ ἂν χρειασθοῦν ἐκ τοῦ σκευοφυλακίου, αὐτὸς ἀποδίδει, ἦτο: σκεῦος, βιβλίον ἱερὸν, κηροὺς καὶ ἀλλαγάς, ὑπο κρατῶν καὶ τὸ σκευοφυλάκιον τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ πᾶν σκεῦος τῆς ἐκκλησίας, ἔχων δὲ καὶ τὰς χηρευο μένας ἐκκλησίας εἰς τὴν αὐτοῦ ἐπίσκεψιν, καὶ τὰ ἱερὰ αὐτῶν πάντα. Εστι δὲ καὶ εἰς τὰς κρίσεις, φυ λάττων καὶ τὰ δίκαια τῶν εἰσερχομένων εἰς τὴν ἐκε κλησίαν διὰ τοὺς κληρικούς μέχρι τοῦ διανέμειν αὐτ τοὺς ταῦτα. Δὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἀναφέρει τῷ ἀρχιερεῖ, καί ἐστιν εἰς τὰς κρίσεις. Τῶν ἱερῶν κειμηλίων τὴν πρόνοιαν ἔχει. ] τὸ ἀντιλαμβάνεσθαι τοὺς αἰχμαλώτους, [Ρ. 4. Τοὺς αἰχμαλώτους. 33 του στοιχείου· Οἱ τῆς βοηθείας δεόμενοι, ού τοι ἄρα εἶεν οἱ τῇ ἐκκλησίᾳ προσπεφευγότες, έπη ρείας δυναστῶν ἐκτρεπόμενοι, ἢ πρίν τι πταιτίσαν τες ἢ εἰς δουλείαν ἑλκόμενοι καὶ ζητοῦντες ἐπικου μίαν, δι' οὓς καὶ οἱ ἔκδικοι γίνονται. 'Ο πρωτέκδικος ἔχει τὴν οἰκονομίαν τῶν ἐκ δίκων, καὶ τὰ ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν ζητούντων τὴν ἐκκλησιαστικὴν βοήθειαν χάριν ἐλευθερίας καὶ τῶν λοιπῶν προσφύγων, εἴτε ἀντιποιεῖσθαι καὶ ἐκδικεῖν ἀπὸ τῶν ἐπηρεαζόντων αὐτούς. κριτὴς τῶν ἐγκληματικῶν ὑπου θέσεων, [Ρ. 4. Ο πρωτέκδικος. ὁ πρωτέκδικος κριτής (ἐκ προσώπου τοῦ ἀρχιερέως Μ) μετὰ δώδεκα (τῶν δύο Μ,: οἱ δύο ἔκδικοι κρίνουσι μετά τοῦ πρωτεκδίκου μικρὰς ὑποθέσεις) ἐκδίκων μικρὰς ὑποθέσεις τὰς εἰσερχομένα; ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ (έρευνα). ᾿Αναφέρει δὲ ταύτας τῷ ἀρχιερεῖ. Εἰς τὸ προσκήνιον τοῦ νεώ, 8 πρωτεκδικεῖν κικλήσκεται. 218: Ο πρωτέκδικος ὁ τους πρόσφυγας ἀναδεχόμενος, πρὸς τὸν τοῦ σακελλίου, πρόσφυγας
col. 145–146page 65 of 206
PG 157:145πρωτέκδικος ἐκδίκων τῶν ἐκδίκων καὶ πρωτέκδικος συναριθμεῖται δίκου ὀφφίκιον ἐν τοῖς ὑποβεβηκόσιν ὃν ἐκπαλαι, ὕστερον ἐν τοῖς ὑπερέχουσιν συνετάγη παρὰ τοῦ τῆς μακαρίας λήξεως πατριάρχου ΚΠ. Γεωργίου του ὁ κανστρίσιο;, ὁ ὑπομνηματογράφων. 'Ο πρωτονοτάριος ἱστάμενος ἐν τῷ ἁγίῳ βήματι εἰς ὑπηρεσίαν τοῦ ἀρχιερέως, καὶ ἐν τῷ καιρῷ τῆς ὑψώσεως δίδοται νίψιμον τῷ ἀρχιερεί, κρατῶν καὶ τὸ δικήριον. Γράφει δὲ ὅ τι ἂν βούλεται ὁ ἀρχιερεὺς μηνύματα εἰς πάντα ἄρχοντα. Ανα θεωρεῖ δὲ καὶ τοὺς νομικοὺς δὲς τοῦ ἐνιαυτοῦ, σκε ψάμενος δὲ καὶ συμφωνήσεις, πράσεις, διαθήκας καὶ ἐλευθερίας. Καὶ ἀναφέρει τὰς εἰσερχομένας υπου θέσεις τῷ ἀρχιερεί, (Μ: Ο πρωτονοτάριος ειστήκει ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ εἰς ὑπηρεσίαν τοῦ ἀρχιερέως, και κρατῶν τὸ καλαμάριον αὐτοῦ παρίσταται ἔμπροσθεν τοῦ ἀρχιερέως, καὶ γράφει ὁ τοιοῦτος εἴ τις χρεία ἐστίν. ᾿Αναθεωρεῖ καὶ τοὺς νομικούς, γράφει και διατάξεις, καὶ ἐλευθερίας, καὶ προστάγματα καὶ τὰ τούτων ὅμοια.) ] Ούρα τῶν ἐξωκατακοίλων, Θύρα τῶν ἐξωκατακοίλων. οὗτοι κάθηνται ἐν τῇ θείᾳ καὶ Ούρα τῶν ἓξ κατακοίλων,
col. 147–148page 66 of 206
PG 157:147θυρωρόν Θύρα κιγκλίδας, δρυφάκτους, Καὶ τὰ βιβλία εἰς μέσον τηνικαῦτα προτίθετο· βρεσία ταῦτα ἡ συνήθεια οἶδε καλεῖν, ἐν οἷς ἀναγράφεται τὰ ἐν ἑκάστῳ τεμένει ὄντα και ὁ εἰς τὰ πιττάκια Βρέβιον ἡ ἐπιτομὴ λέγεται καὶ σύντομος γραφή. Βρεβίω γὰρ κατὰ Λατίνους τὸ τέμνω, καὶ βραβίτας ἡ συντομία. Πεττύκια Δωρικῶς τὰ λεπτά περιτμήματα τῶν δερματίων, ἀφ' οὗ ἡμεῖς πιττάκια λέγομεν. εἰς τὸ λογογρα λογογράφος: λογογραφεῖνο παρὰ τὸ λογογραφεῖν λογο λογοθέτης ὑποκρατῶν τὴν βούλλαν τοῦ ἀρχιερέως, καὶ εἴ τι ἂν γράφει ὁ ἀρχιερεὺς, σφραγίζεται παρ' αὐτοῦ. Ὁμοίως καὶ εἰς πᾶσαν εἴσοδον τῆς ἐπισκοπῆς. Εστι δὲ καὶ εἰς τὰς κρίσεις. κρατῶν καὶ τὸν δίσκον μετὰ τοῦ ἁγίου ἀντιδώρου ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, διδομένου τοῦ κατακλαστοῦ παρὰ τοῦ ἀρχιέ ἐκ τῶν σημειώσεων καὶ
col. 149–150page 67 of 206
PG 157:149εἶχε τὸ μηνὶ Ἰουνίῳ, ἐπινεμήσεως πέμπτης, διὰ: ὑπόθεσις, ὕλη, ὑποκείμεν τῆς πατριαρχικῆς καὶ θείας χειρός. Απῃώρητο δὲ νον. ] καὶ κάτωθεν μολιβδίνη βούλλα, ἔχουσα ἐν μὲν τῷ ἔνι μέρει τὴν ὑπεραγίαν Θεοτόκον παλάμαις φέρουσαν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, ἐν δὲ τῷ ἑτέρῳ γράμματα ταῦτα, «Γερμανὸς ἐλέῳ Θεοῦ ἀρχιεπίσκοπος 185 ΚΗ. νέας Ρώμης καὶ οἰκουμενικός πατριάρχης.» 240: Εἶχε τὸ μηνὶ Ἰουλίῳ ἐπινεμήσεως η', καὶ τὴν κηρίνην πρασίνην σφραγίδα. Ρ.942: ΕΙ χε τὸ μηνὶ Ἰουλίῳ ἐπινεμήσεως η', διὰ τῆς πατριαρχικῆς καὶ θείας χειρὸς, καὶ τὴν συνήθη μολιβδίνην βούλλαν. Ρ. 956: Εν ὑπομνήμασιν ἐκτιθέντα τῇ συνήθει διὰ μολίβδου σφραγίδι ἐβεβαιώθη, καὶ ἐπε δόθη μηνὶ Ἰανουαρίῳ ἐπινεμήσεως επ', ἔτους ςφλς'. λίστου σφραγίδι επιστώθη καὶ ἐπεδόθη μηνὶ Νοεμβρίῳ ἐπινεμήσεως ια' έτους ςφλς'. 36: Πατριάρχης δὲ ἐπεὶ τὴν ἀξίαν ἀμεί βειν οὐκ ἐνῆν, εἰς σεμνότερόν τι περιέστησε τὸ σχῆμα, καὶ ἔν τε ταῖς ὑπογραφαῖς ἡερανέῳ χρώματι ἐχρῆ το δημοσιακὰς καὶ ἀρχοντικὰς ὑποθέσεις λογογραφεῖν. ἐν τοῖς ἀρχοντικοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ἀξιώμασι τις πρῶτος καὶ τίς δεύτερος, ἀρχοντικὰ ἀξιώματα, αρχοντικαὶ ὑποθέσεις, τοὺς ἀρχοντικούς ἀρχοντικοί, ὀφφίκια αρχοντικά 215 269 δεσποτικοὺς ἄρχοντας, σπότης Υπόθεσις στριον, καὶ εἰς τὸ ἀπο λάσσειν τὸν ἀρχιερέα. διακόνῳ ἐξ ἀνάγ κης προσήκει, ἐπειδὴ συνυπουργός οὗτός ἐστι τῷ κανστρισίῳ εἰς τὸ περιτιθέναι τὴν ἱερὰν στολὴν τῷ ἀρχιερεῖ μέλλοντι ἱεροπρακτεῖν. κανστρίσιος, τὸ κάνστριον τῶν θυμιαμάτων, κάνστριον κάνεον, κανοῦν, κανστρίσιος κανιστρίσιος, [Ρ. 4. Κανστρήνσιος καστρόνσιο; οι καστρήνσιος στρίσιον ἀπὸ τοῦ κανστρίου κάνστριον κανοῦν πινάκιον 'Ο καν στρήνσιος ἀλλάσσων τῷ ἀρχιερεῖ τὴν αὐτοῦ στολήν, κρατῶν δὲ καὶ τὸν θυμιατὸν ἐν τῇ λειτουργία, καὶ τὴν ἀέρα ἐν τῇ δεξιᾷ αὐτοῦ χειρί, ραντίζων καὶ τὸ ὕδωρ εἰ; τὸν λαὸν ἐν τῷ τριαδικῷ ὕμνῳ, κρατῶν δὲ καὶ τὸ κιβώτιον τῶν ἀρωμάτων, καθεζόμενος καὶ εἰς τὰς κρίσεις.
col. 151–152page 68 of 206
PG 157:151ὁ μέγας ἄρχων Ρεφερενδάριος 'Ρωμαϊκὸν ἀξίωμά ἐστιν, ήγουν ἀναφορεύς. Του πατριάρχου στείλαντος εἰς τὴν δέσποιναν τὸν ἑαυτοῦ ὑπηρέτην, ὃς ἐκ τοῦ προβάλλειν εἰς τὰ ἀρ χεῖα καὶ διαπορθμεύειν τοῖς βασιλεῦσι τὰ βουλητέα καὶ τὰς ἀποκρίσεις ἐκεῖθεν αὖθις μεταφέρειν παλα τίνος ὠνόμασται.: "Ο εφερενδάριος όπου στελλόμενος εἰς (ἄρχοντας καὶ Μ) μεγάλους ἀνθρώ τους μηνύματα παρὰ τῷ ἀρχιερεῖ ἐγγράφως καὶ ἀγράφως φέρει, καθεζόμενος καὶ εἰς τὰς κρίσεις. υπομνηματογράφος 137 4.: Ο ύπομνηματογράφος καθ εξόμενο; εἰς ψήφους ἐπισκόπων, καὶ γράφει, εἴ τι αὐτὸν ἐρίσωσ.ν ἀληθῶς (οἱ ἀρχιερεῖς Μ ἔστι δὲ οἰκέτης της δευτέρας πεντάδος). μέντοι τοῦ χαρτοφύλακος ἢ ἀποδημοῦντος ἀντ᾽ ἐκεί νου τῷ ὑπομνηματογράφῳ ἀνεῖται ἡ ἔκθεσις καὶ ἀνάγνωσις τῶν τοῦ χαρτοφυλακικοῦ σεκρέτου υπου μνηματισμών. υπομνηματογράφων, ἐν ταῖς ὑπηρεσίαις τῶν ἀρχιερατικῶν στολισμάτων διακόνου τάξιν τηρεῖν. τὰς εὐχὰς ὄπισθεν τοῦ ἀρχιερέως, ; κρατεῖν τὸν ἐνθρονιασμόν, ; κρατεῖν καὶ τὸ κοντάκιον τῆς "Ο Ιερομνήμων κρατῶ νὲν τῇ παραδόσει (φυλακῇ Μ) αὐτοῦ τὴν κώδικα (τὸ Κοντάκιον Μ) τῆς ἐκκλησίας βουλωθέντα παρὰ τῶν κληρικῶν καὶ τοῦ ἀρχιερέως ἐμβαλάντιον. Καὶ εἰ μὲν οὐκ ἔστιν ἐπίσκοπος, μᾶλλον ἐγκαινίζει ἐκκλησίαν νέαν. Σφραγίζει δὲ καὶ ἀναγνώστης. στιχηρά, καθίσματα, προσόμοια, βλέπειν εὐχάς
col. 153–154page 69 of 206
PG 157:153εὐχὰς τὸ βραχύ, τὸ σύντομον καὶ συνεσταλμένον, ἐγγραφές τῶν μαρτύρων, ένθρονίζονται, ἐνθρονιάζεται. τὸν μὲν Παῦλον ἐξορίζει, τὴν δὲ Μακεδόνιον ἐνθρονιάζει. ωράριον, μανουάλιον, φακέλλιον του ποιητοῦ τῶν κοντακίων του κοντακίου τῶν συνήθων ἁγίων εὐχῶν ἀπαράλλακτα, ως μετα γραφέντα ἐκ κοντακίων καλλιγραφηθέντων, διὰ γραμ μάτων Ἑλληνικών. Απροσδιονύσως 140 παρθένος σήμερον. (άρχων τῶν κοντακίων) τὸ κοντάκιον τῆς χειροτονίας 5. Τὸ κοντάκιον χειροτονίας ὁ ἐπὶ τῶν γονάτων, κρεμών τὸ ἐπιγονάτιον τοῦ ἀρχιερέως,
col. 155–156page 70 of 206
PG 157:155ὑπογονάτιον. 'Επιγονάτιον, ὁ ἐπὶ τῶν γονάτων. ὁ ἐπὶ τῶν δεήσεων βιο ὁ ἐπὶ τῶν κρίσεων, τὸν ἐπὶ τῶν κρίσεων, Τῶν ἐπιμανικίων καὶ ἐπιγονατίων ἱερωτάτῃ ενδυμενία μόνοις ἀρχιερεύσι πεφιλοτίμηται, ὁ ἐπὶ τῶν σεκρέτων εἰς τὸ παύειν τὸν λαὸν σεκρετικὴν ἀξίωμα, ὁ ἐπὶ τῶν σεκρέτων της. ὁ ἐπὶ τῶν σεκρέτων ὑπὸ τῶν γονάτων 'Ο ὑπὸ γονάτων, ὅταν ἀλλάσσουσι τὸν ἀρχιερέα, φορεῖ αὐτῷ τὸ ὑπογονάτων, κρατῶν δὲ καὶ τὸν δίσκον ἐν τῇ λειτουργία διδομένου παρ' αύτ τοῦ τοῦ ἁγίου Αρτου τῷ λαῷ. Καὶ τύπον τινὰ ῥομφαίας περιζωννύ ουσι αὐτὸν, τὸ λεγόμενον γονάτιον, ο πρὸς σχήμα ξέρους ἐσχημάτισται. Επιγονάτιον. υπογονάτιον. 5. ὁ ἐπὶ τῆς ἱερᾶς καταστά τοῦ βήματος, ὁ ἐπὶ τῆς ἱερᾶς καταστάσεως
col. 157–158page 71 of 206
PG 157:157Ὁ ἐπὶ τῆς ἱερᾶς καταστάσεως εἰς τὸ ποιεῖν εὐταξίαν. ὁ ὑπομε μνήσκων, εἰς τὸ ἐνθυμίζειν τὸν ἀρχιερέα μυστικῶς. ὑπομιμνήσκειν ἐνθυμίζειν, τὸν ὑπομιμνήσκοντα ὁ ἐπὶ ἀναμνήσεων, οἱ ὑπομιμνήσκοντες ['Ο ἐπὶ τῆς ἱερᾶς καταστάσεως. ἐπὶ εὐταξίας Ὁ ἐπὶ εὐταξίας ἵσταται καὶ δέχεται τοὺς ἄρχοντας καὶ στήκει αὐτοὺς κατὰ τὴν τάξιν, μᾶλλον δὲ καὶ νὰ καθίσουν.: Νὰ ὁρίζουν ἵνα φι λοκαλοῦν καὶ νὰ πλύνωσι τὰς κανδήλας. περὶ τοῦ ἐπὶ τῆς ἱερᾶς καταστάσεως ἐπὶ τῆς δε ρᾶς καταστάσεως, ο ύπομιμνήσκοντος κατάστασις ἀκατάστατον, δε κατάστασιν, σύστασιν. Ἔχων μεθ' α τοῦ δευτερεύοντα τῆς τῶν κοινοβιακῶν καταστάσεως φροντίδων, 'Αναγκάζεται δὲ τὴν ἀκαταστασίαν εἰπεῖν φρατριασάντων ἑξήκοντα. Τοῦ βασι λέως ᾿Αναστασίου σουδρῶς ἀγανακτοῦντος, καὶ πᾶ σαν τὴν κατὰ Παλαιστίνην ἐκκλησιαστικὴν κατάστασιν ἀνατρέψαι καὶ συγχέειν πειρωμένον. Εἰ: Τοῦ τὴν ἔνωσιν καὶ εἰρήνην τῶν ἐκκλησιῶν συγχέειν σπουδάζοντας καὶ ταραχῆς καὶ ἀκαταστασίας τὰ πάντα πληρώσαντος. Ει: Υπο τύπωσις σὺν Θεῷ καταστασίας τῆς μονῆς τῶν Στου δίων. Ευταξία αταξία τὸν 143 ἐπὶ τῆς ἱερᾶς καταστάσεως ἐπὶ τῶν σεκρέτων ἐπὶ τῶν σεκρέτων Οὕτως περιέχει ἡ τρίτη πεντάς. Τέλος τοῦ δεξιοῦ χορού. Ἴσθε οὖν καὶ αὐτὸ εἰς τὴν τῶν κληρικών διάκρισιν. Τὸ μὲν ἅγιον Εὐαγγέλιον τοῦ βαιοφόρου άναγι Ο ύπομιμνήσκων δεχόμενος τὰς ὑπου μνήσεις τῶν ὑπομνημάτων τῶν ἐρχομένων ἐν τῇ κρίσει· καὶ ἀναφέρει τῷ ἀρχιερεῖ καὶ τῷ κλήρῳ. Ὑπομνήματα ὑπομνηματογράφος εἰς τὸ ὑπογράφειν τὰ ὑπομνήματα. Ο διδάσκαλος τοῦ Εὐαγγελίου. 'Ο διδάσκαλος ἑρμη νεύει τὸ Εὐαγγέλιον, ὅταν λειτουργεῖ ὁ ἀρχιερεὺς, καὶ εἰ δυνατόν ἐστι καὶ τὸ ψαλτήριον. τοῦ ἀπο στόλου διδασκάλους πρωταποστολαρίου [Μ: Κρατῶν καὶ τὰ σχολεῖα τῆς ἐπισκοπῆς. Εστι δὲ καὶ οἰκέτης τῆς τρίτης πεντάδος.] νώσκεται ὑπὸ τοῦ πρωτονοταρίου, τὸ τῆς μεγάλης δευτέρας ἀναγινώσκεται ὑπὸ τοῦ ἱερομνήμονος, τὸ τῆς μεγάλης τετράδος ἀναγινώσκεται ὑπὸ τοῦ σα κελλαρίου, τὸ τῆς μεγάλης πέμπτης ἀναγινώσκεται
col. 159–160page 72 of 206
PG 157:159'Ο ἄρχων τῶν μονα στηρίων, 2, Ὁ ἄρχων τῶν ἐκκλησιῶν, [Ρ. 5. Τῶν ἐκκλησιών. Καθολικών Γράφει τὰ ἀντιμίνσια τίμησα καὶ τὰ σταυροπήγια. κρατεῖ ἐν τῇ φυλάξει αὐτοῦ τὸ μύρον, ῾Ο ἄρχων τοῦ Εὐαγγελίου, εἰς τὸ κρατεῖν τοῦτο εἰς τὰς λιτάς, τὸ ἐν ταῖς λιταῖς βαστάζειν τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ δευτερεύοντος τῶν διακόνων, τὰ ἄνω κάτω ποιοῦντες, ἄνω ποταμῶν χωρεῖν λέγουσα τὰς πηγὰς, καὶ τὰ παρὰ Ἰουδαίοις 145 δευτερόπρωτα τάββατα, καὶ παρὰ τοῖς δεινοῖς σοφισταῖς τὰ πρω Ούστερα, [ Ο ἄρχων τοῦ Εὐαγγελίου. περί λιτής ὁ ἄρχων τῶν φώτων, φωτιστών, φωτισμός, φωτιστοί, ὑπὸ τοῦ χαρτοφύλακος, τὸ τοῦ μεγάλου σαββάτου ἀναγινώσκεται ὑπὸ τοῦ σκευοφύλακος. Τῇ ἁγία καὶ μεγάλη Κυριακῇ τοῦ Πάσχατος αναγινώσκεται τὸ ὁ ἄρχων τῶν φώτων, ὁ λαμπαδάριος. νεοφώτιστο ῾Ο ἄρχων των φώτων. Ο κατηχητής κατηχίζει (τὸν λαὸν καὶ Μ) πάντας τοὺς εἰσερχομένους ἐκ τῶν ἑτεροδόξων εἰς τὴν ὀρθό δοξον πίστιν, ὡς ἵνα τὸ ἅγιον βάπτισμα δέξωνται. Ο περιοδευτής περιπατῶν καὶ παιδευόμενος (ὁδηγῶν Μ) τοὺς θέλοντας βαπτισθῆναι τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει (εἰσελθεῖν εἰς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν Μ). Ο βουτιστής ἵσταται ἐν τῇ ἁγίᾳ κολυμβήθρα, καὶ ὁ ἱερεὺς λέγει τὰς εὐχὰς, ὁ δὲ ἀρχιερεὺς σταυρώνει τὸ ὕδωρ, ὁ δὲ βουτιστής βαπτίζει τὸν μέλλοντα βαπτισθῆναι. Ο μυροδότης ἵνα ὑποκρατῶν τὸ ἅγιον μύρον, καὶ ὅπου τὸ ὁρίζει ὁ ἀρχιερεὺς τοῦ δοῦναι μύρον. ὁ ἄρχων τῶν ἀντιμινσίων ἀντιμινσίου, εἰσάγων τοὺς εἰσερχομένους εἰς τὴν ἁγίαν μετάληψιν, Ολιγωρίαν 146 απαιδευσίαν. Τῶν ἀντιμινσίων, εκπί οἱ ἀντιμίνσιο!, διὰ τὸν τῶν ἀντιμασίων ἄρχοντα, τὸ ἀντιμίνσιον ἅγιον Εὐαγγέλιον ὑπὸ τοῦ μεγάλου οἰκονόμου. Ἐπληρώθη ὁ δεξιὸς χορὸς καὶ τὰ μεγάλα ὀφφίκια τῶν ἐκκλησιαστικών.
col. 161–162page 73 of 206
PG 157:161ὡς ἀντιπρόσωπα καὶ ἀντίτυπα τῶν πολλῶν μόνο σων τῶν καταρτιζόντων τὴν ἁγίαν καὶ δεσποτικὴν τὸ πεπραγματευμένον τοῖς ἐψοποι διὰ τὸ ἑθνικόν τὰ γὰρ ἐθνικὰ κατὰ τὸν γραμματικὸν κανόνα οὔτε τὰς ἐθνικὰς φωνάς
col. 163–164page 74 of 206
PG 157:163κρατῶν τὰς θύρας εἰς τὰς χειροτο ὀστιάριοι βαστάζουν τὴν ῥάβδον τοῦ ἀρχιερέως. ἵνα βαστάζῃ τὸ δεκανίκιον τοῦ ἀρχιερέως, ὅταν περ νοβάμβυλον, παρὰ τὸ μόνους ἢ κατὰ μόνας βαμβά βαμβάλειν ψοφεῖν τοῖς χείλεσι, ἄμπουλλα.: "Αμπούλλαν ὑελίνην μονάμπουλον διὰ τὸ μόνην άπτειν λαμπρόν. περιεισερχόμενον· ὁ περιεισερχόμενος, ἵνα φέρῃ λαμπρὶν εἰς τὴν ἐκκλησίαν. Εκδικος καὶ πρῶτος τοῦ βήμα τος, καὶ φέρων τὰ δευτερεία τοῦ ἀρχιερέως, Ο πρωτοπαπάς ἵσταται ἐπάνω τῶν ὀφφικίων τοῦ εὐωνύμου χοροῦ, ὅταν λειτουργεῖ ὁ ἀρχιερεύς. Μεταδίδει αὐτὸς τὴν ἁγίαν μετάληψιν τῷ ἀρχιερεῖ, ὁμοίως καὶ ὁ ἀρχιερεὺς τῷ 150 πρωτοπαπᾷ, ἔχων δὲ ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τὰ πρωτεία πάντα. Οι παπᾶς πᾶς ὁ πρῶτος τῶν ἱερέων.
col. 165–166page 75 of 206
PG 157:165τοῦ δευτερεύοντος 6.: "Ο δευτερεύων λειτουργεῖ καὶ αὐτὸς μετὰ τοῦ ἀρχιερέως ( ). Οταν λείπει ὁ πρωτοπαπας, ἔχει ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τὰ πρωτεία πάντα. τῶν διακόνων, πρῶτος τῶν κοι 151 τὸν βασιλέα πολυχρονίζειν τὸ πολυχρόνιον πολυχρόνισμα ποιεῖν. τὰς ἐν αὐταῖς συνα διακόνου διδόναι κηροὺς τοῖς ἐν τῷ ἄμβων: διακόνοις, χηρούς καιρούς ριος ὁ Θεὸς τῆς ἀρχιερωσύνης σου, Αὐτοῦ γὰρ ἐστιν ἡ μετὰ τὴν εἴσοδον εὐφημία τῶν βα σιλέων καὶ ἀρχιερέων, δευτερεύων τῶν διακόνων, τῷ δευτερεύοντι τῶν διακόνων τῷ δευτερεύοντι τῶν ἱερέων πρῶτος τῶν κοινῶν διακό
col. 167–168page 76 of 206
PG 157:1676. Ο πρωτοψάλτης ἵσταται μέσον τῶν δύο χορῶν, δεξιοῦ τε καὶ εὐωνύμου. Αρχεται δὲ καὶ τὴν ἔναρξιν τῆς ψαλμῳδίας. Μετὰ δὲ ταῦτα καὶ ψάλται ὅλοι. οἱ δομέστικοι· καὶ οἱ πριμμικήριοι. Φορεῖ δὲ καὶ σφικτούριον ἐκκλησίας καὶ πατριαρχικού ἄρχοντες, δεσποτικο ἄρχοντες, ἀρχοντίκια ὀφφίκια, ἀρχοντίκια μεγάλα, διακονικὰ ἀξιώματα, εἰ (κατ' ἐξοχὴν) κληρικάτα ὁ δομέστικος τοῦ δεξιοῦ χοροῦ, ὁ οἱ δύο δομέστικοι τὸ ἀρχιδιακονικὴν ὀφφίκιον ποίας ἐστὶ τάξεως καὶ ποίου βαθμοῦ, καὶ εἰ προΐσταται τῶν ἔλων διακόνων ὡς ἀρχιδιάκονος, καὶ αὐτῶν τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀρχόντων, καὶ εἰ προτιμᾶται πάντων ἐν τῇ μεταλήψει τῶν θείων μυστηρίων, Τὸ ἀρχιδιακονικὸν ὀφφίκιον οὐκ ἔστιν ἀρ χοντίκιον, οὐδὲ ἐκ φιλοτιμίας ἀρχιερατικῆς, ὡσε περ τὰ ἀχροντίκια, περιφορᾶς δὲ πολλῶν ἡλίων ὡς χρόνου καὶ ἰδίου κόπου συμπέρασμα ὁ ἀρχιδιάἐξάρχοντα, κονος ἔχει καὶ τὴν ὑπεροχὴν ἐπὶ πάντων τῶν διακόνων, εἴτε ἀρχοντικίοις ὁποιοισοῦν τετίμηνται εἴτε καὶ μὴ, ἐν τῷ ναῷ καὶ ἐν τῷ βήματι καὶ ἐν τῇ μετ ταλήψει τῶν ἁγίων μυστηρίων. Εἴτ' οὖν ἀρχῳοὺς καὶ ἐπιστάτης μελι ὁ δευτερεύων τῶν διῶν καὶ τῶν μελῳδῶν, οἷα εἰς ῥυθμὸν καὶ τάξιν καθιστῶν αὐτούς τε καὶ τὰ μελωδήματα. λέγεται δευτερεύων, οὐχ ὅτι δευτερεύει ἐν τῇ τάξει τῶν Εὐλόγησον, δέσποτα,
col. 169–170page 77 of 206
PG 157:169Οι δύο δομέστικοι!στανται ἐν τοῖς δύο πριμμικήριον τῶν πατριαρχικών φυταρίων. χοροῖς μετὰ τοῦ πρωτοψάλτου, καὶ ψάλλοντες φοροῦσι σφιχτούρια, ὡς πρωτοψάλτης. δύο πριμμιχηρίους ίσταμένους μετὰ τῶν δη μεστίκων - ψάλλοντες καὶ αὐτοί. οι δύο λαοσυνάπται (—κται Μ) συνάγουσι τους δια κίνους, καὶ ἀναγορεύουσιν ἵνα μὴ λείπη κανείς. Συν ειν τὰς βαρέας. καὶ τὸ σιδηροῦν, ὁ μέγας πριμμικήριος παῖς, Φραγκόπουλος εἱρμός, κάθισμα, προσόν μοιον, τριαδικόν, θεοτόκιον, σταυρώσιμον, ἀναστάσι
col. 171–172page 78 of 206
PG 157:171Ο πριμμικήριος τῶν ἀναγνωστών. διακονικά, ἱερατικὰ καὶ τῶν ἀναγνωστῶν νομικόν, νουμ μοδότην νομικός παρὰ τὸ νόμος, νομικόν νομοδότην ποιεῖν καὶ ἀφορίζειν, συγχωρητικά γράμματα αμ
col. 173–174page 79 of 206
PG 157:173Ο πρώξιμος ὁρίζει, καὶ σημαίνουσιν ἐν τῷ καιρῷ τῆς ψαλμῳδίας ἐν τῇ καθο λικῇ ἐκκλησίᾳ. Ὁ καταγοριάρης κατηγοριά ρης) φιλοκαλῶν τὴν ἐκκλησίαν· ἅπτει δὲ καὶ τὰς Ὑπομνίζει τὰς ἐπισήμους ἑορτὰς τοῦ λαοῦ, ἵνα σχο λάσῃ.) Οἱ λαμπαδάριοι καθίζουσι: καθαρίζουσι) τὰς λαμπάδας, ἅπτουσιν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ. Ο βασταγάριος, ἵνα βαστᾷ τὸν τῆς ἐκκλησίας ἅγιον εἰς λιτὰς καὶ ἑορτὰς ἐπισήμους. (Μ: οἱ θεώριοι νὰ θεω ροῦν καὶ νὰ σκοπεύουν τοὺς ἄρχοντας, 159 ἵνα καθίζωνται καὶ εἱστήκουν εὔτακτα. Ο δεκανός, ἵνα καλῇ τοὺς ἱερεῖς εἰς τὰς αὐτῶν δικαιώμασι καὶ προσφερώμασι. Ο κουβούκλης ἵνα βαστᾷ τὸ δικαν πιον τοῦ ἀρχιερέως, ὅταν περιπατῇ ) πλησίον τοῦ δευτερεύοντος ἐν ἐκκλησία, γυρεύει δὲ καὶ πᾶν σκεῦος καὶ ἀλλαγὰς τῆς περιοχῆς τῆς ἐπι σκοπῆς. Αναθεωρεῖ δὲ καὶ τὰς κρίσεις τῆς ἁγίας ἐκκλησίας, εἰ ἐκρίθησαν δικαίως. Καὶ γράφει τὰ ἀντιμίνσια. Αναγυρεύει δὲ καὶ τῶν ἀνδρογύνων τὰ ἄρχοντας τῶν ἐκκλησιῶν, τῷ λα συνάπτῃ, Σημείωσαι, ὅτι οἱ διάκονοι τότε τὰς θύρας εἶχον, νῦν δὲ οἱ ὑποδιάκονοι. Φυλάσσει μὲν ὁ ὑποδιάκονος τὰς πύλας τὰς ἱερὰς, ἵνα μή τις τῶν ἀναξίων ένδον εἰσέλθῃ. Υποδιακόνους καὶ ἀναγνώστας καθῆσθαι χρὴ ἔξωθεν τοῦ βήματος περί τὸν σωλέαν, ὃς δὴ βῆμα καλεῖται ἀναγνωστῶν. δομέστικος τῶν θυρῶν χαρτουλαρίους τῆς μεγάλης σα κέλλης καὶ τοῦ σκευοφυλακίου, συμμερισταὶ τοῦ κόπου,
col. 175–176page 80 of 206
PG 157:175Ο χαρτουλάριος Ο δεκανός, τάσσει τοὺς ἰε ρεῖς ἐν τοῖς ἐρχομένοις αὐτῶν δικαιώμασι. Ο δεκανός ἵνα καλῇ τοὺς ἱερεῖς εἰς τὰ αὐτῶν δι καιώματα καὶ προσφορέματα. Ο τῶν βασιλικῶν ἱπποκόμων ἐπιστατῶν, πρὸς τὴν τοῦ στρατοῦ κατα γραφὴν καὶ ἀναζήτησιν, Οἱ δεποτάτοι δὲ μανδυοφοροῦντες μετὰ λαμπάδων προπορεύονται τοῦ τε ἁγίου Εὐαγγελίου, οπότε ἀνα φέρεται εἰς τὸν ἄμβωνα 161 πρὸς ἀνάγνωσιν, καὶ τῶν ἁγίων δώρων ἔν τε τῇ εἰς τὴν ἁγίαν τράπεζα εἰσόδῳ καὶ ἐν τῇ εἰς τὴν πρόθεσιν ἐπανόδω απ 6. Ὁ δεποτάτος.: Ο δεποτάτος περιπατῶν ἔμπροσθεν τοῦ ἀρχιερέως καθαρίζει τὸν λαὸν ἀπὸ τὴν στράταν, να χοντας εἰς τὸν ἀρχιερέα καὶ νὰ καθαρίζῃ τὸν λαὸν ἀπὸ τὴν στράταν. τῆς ποδέας τῆς κόρτης του με γάλου Κωνσταντίνου. Εἰ ὁ ἐπὶ τῆς ποδέας ὁ μέγας σκευοφύλαξ κρατῶν τὰ σκεύη τῆς ἐκε τὴν φυλακὴν καὶ τήρησιν πιο στεύονται τῶν ἱερῶν σκευῶν καὶ τῶν καλυμμάτων αὐτῶν, εἰ μάλιστα εὑρίσκονται ταῦτα λίθοις καὶ μαρ γάροις κοσμούμενα. μετὰ ὡραιοτάτων εφαπλωμάτων,
col. 177–178page 81 of 206
PG 157:177Οχήματα κατήρειψαν, τὸν ἔνδον πλοῦτον περιεβάλοντο, ἱερὰ ἀνηρεύνησαν φροντιστήρια, πολέας ἀφεί Επιπλα ἀφείλοντο παναγή. 111: Τὸν ἐν ἀνακτόροις περιώνυμον ναόν, ας νέα μονὴ κικλήσκεται, θείας πάσης ποδέας ἐψί. λωσε. θείου παντὸς ἐπίπλου ἐψίλωσε. Εκ τὸν ἐπὶ ποδέας [Ἴσθι δὲ καὶ τοῦτο. Τὸ συνοδικὸν καὶ ἡ ἀνάγνωσις άπασι, ὁ χαρτοφύλαξ αναγινώσκει αὐτά. Εἰ δὲ οὐκ ἔστι χαρτοφύλαξ, οἷος πρωτεύει τῶν ἀξιωμάτ Καὶ διερμηνευσόμεθα καὶ τὰ μήνεα τῶν κληρικῶν. Η πρώτη πεντὰς τὰ διπλᾶ, ἡ δευτέρα πεντὰς ἐν καὶ ἥμισυ, ἡ τρίτη πεντὰς ἓν καὶ τέταρτον. Αρχε ται οὖν καὶ ὁ πρωτοπαπᾶς εἰς τὰ διπλᾶ τοῦ. Αὕτη ἐστὶν ἡ διάταξις τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίας, ήνπερ ἐνομοθέτησαν οἱ ἁγιώτατοι πατριάρχα: καὶ οἱ οἰκουμενικοί Πατέρες παρὰ τῶν ἁγίων συνόδων, καὶ ἐνέθησαν αὐτῇ τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ ποιεῖν οὕτως ὡς ἔφημεν. Μ.] Ὁ ἐπὶ τῶν κατηχήσεων, περιοδευτής, ἐξυπνιαστὴν ἐξυπνίστην, ἀλλὰ διακονίαι περὶ τὸ ἅγιον βῆμα. θερμότητος πεπληρωμένα ὡς αὐτῇ τῇ ζωοπαρόχω πλευρά ψαυόντων. καὶ τοῦτο δὲ τὸ ὀφφίκιον τῶν ἀναγνω
col. 179–180page 82 of 206
PG 157:179στῶν ἐστι. τὸ ἐν ταῖς προσόδοις Διὸ καὶ ὡς χρήσ τοῦ πατριάρχου λέγειν εἰς πολλὰ ἔτη δέσποτα. πολυχρονιάζειν, πολυχρόνισμα, πολυχρόνιον. ὁ νομοφύλαξ τῆς μεγάλης Εκκλησίας, πρωτοσύγγελος τῆς μεγάλης ἐκκλησίας, ἐφημέριος τῆς μεγάλης εκκλησίας, τοῦ μεγάλου νου καὶ ἰδίου τόπου δώρημα ὁ ἀρχιδιάκονο; ἔχει καὶ τὴν ὑπεροχὴν ἐπὶ πάντων τῶν διακόνων, εἴτε ἀρχον τικίοις ὁποιοισοῦν τετίμηνται εἴτε καὶ μὴ, ἔν τε τῷ ναῷ, ἐν τῷ ἁγίῳ βήματι, καὶ ἐν τῇ μεταλήψει των θείων μυστηρίων. Η γὰρ τάξις καὶ στάσις τῶν διανόκων τῷ χρόνῳ ρυθμίζεται και στηρίζεται, καὶ ἔστιν ἀμετακίνητος, ἀρχιεπίσκοπος, ἀρχιποίμην, Τὸ ἀρχιδιακονικὸν ὀφφίκιον ποίας ἐστὶ τάξεως καὶ ποίου βαθμοῦ, καὶ εἰ προΐσταται τῶν ὅλων διακόνων ὡς ἀρχιδιάκονος. αρχοντικόν, οὐδὲ ἐκ φιλοτιμίας ἀρχιερατικῆς, ὥσπερ τὰ ἀρχοντίκια. αρχή οι άρχων πεὶ διὰ τῶν ἀρχοντικίων, πρεσβυτέρων, ποιμένων, ἐπισκόπων, λειτουργών, διακόνων, δούλων.
col. 181–182page 83 of 206
PG 157:1812) Φελώνη φελόνη, φαινόλιον, φαινόλης, φελόνιον. μανίκια Φαινόλια στιχάριον τὸ ἐπωμάδιον
col. 183–184page 84 of 206
PG 157:183τὸ ἐπωμάδιον ὠμοφόριον έπι τραχήλιον πασάμενος ἐπιτίθησι τῷ ἀριστερῷ ὤμω. ἐκμαγείον τοῦ προσώπου, ενται καὶ μόνοις τῷ λαῖῷ τῶν ὤμων τοῦτο περιτιθέ και· ἐκλήθη δὲ ὡράριον ἐκ τοῦ ὡρῶ τὸ φυλάσσω και ἐπιτηρῶ· οἱ γὰρ ἐξαρτώντες τοῦτο διάκονοι, τοῖς ἱερουργοῦσι παριστάμενοι καὶ τὰς τῆς ἱερᾶς τελετής ἐπιτηροῦντες εὐχὰς, τῷ ὡραρίῳ τοῖς ἐν τῷ ἄμβων. σημαίνουσι διακόνοις τὸν καιρὸν τῆς ὀφειλούσης για νεσθαι ἐκφωνήσεως τῶν τε κατηχουμένων καὶ τῶν 8) Επιμανίκιον. Τὰ ἐπιμανίκια

Book IILiber Secundus

col. 185–186page 85 of 206
PG 157:185Τὰ ὀφφίκια τοῦ παλλατίου. Ἔτι δὲ καὶ τὰς τάξεις τὰς γενομένας ἐν ταῖς ἑορταῖς εἰς τὸ παλλάτιον, καὶ πῶς τὸν βασιλέα στέφεσθαι δεῖ, καὶ περὶ προβλήσεω; δεσπότου καὶ πατριάρχου, καὶ ἐθῶν γινομένων ἐν τῷ
col. 187–188page 86 of 206
PG 157:187τοῦ ἀκολούθου καὶ (και μέχρι τέλους Πίναξ τοῦ βιβλίου. Περὶ τῆς τάξεως τῶν ἀξιωμάτων καὶ ὀρφικίων τοῦ παλατίου ἤτοι τῆς συγκλήτου. (καὶ τῶν ὀφφικίων, τοῦ — συγκλήτου. Α.) Τὰ ὀφφίκια τοῦ παλατίου. Ο δεσπότης, ὁ σεβαστοκράτωρ, ὁ Καίσαρ, ὁ παι νυπερσέβαστος, ὁ πρωτοβεστιάριος, ὁ μέγας δούξ, ὁ μέγας δομέστικος, ὁ πρωτοπτρατάρχης, ὁ μέγας λογοθέτης, ὁ μέγας στρατοπεδάρχης, ὁ μέγας πριμο μικήριος, ὁ μέγας κοντοσταῦλος, ὁ ἐπὶ τοῦ κανικλείου, ὁ πρωτοσέβαστος, ὁ ἐπικέρνης, ὁ παρακοιμώμενος τῆς μεγάλης σφενδόνης, ὁ παρακοιμώμενος τοῦ κοιτώνος, ὁ μέγας βαῖουλος, ὁ κουροπαλάτης, δ πρωτοβεστιαρίτης, ὁ 173 δομέστικος τῆς βασιλικῆς τραπέζης, ὁ ἐπὶ τῆς τραπέζης, ὁ λογοθέτης του γενικοῦ, ὁ μέγας παπιάς, ὁ ἔπαρχος, ὁ μέγας δρουγο γάριος τῆς βίγλης, ὁ μέγας ἑταιριάρχης, ὁ λογοθέ της τοῦ δρόμου, ὁ ὕπατος τῶν φιλοσόφων, ὁ μέγας χαρτουλάριος, ο μυστικός, ὁ πρωτασηκρήτις, ὁ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ, ὁ μέγας δρουγγάριος τοῦ στόλου, ὁ δη Περὶ τῶν φορεμάτων ἑκάστου τῶν ἀξιωμάτων. μέστικος τῶν σχολῶν, ὁ πριμμικήριο; τῆς αὐλῆς, δ (τῶν τε ἀξιωμάτων καὶ ὀφφικίων Δ.) Περὶ τῆς ὑπηρεσίας εκάστου τῶν ὀφφικίων. 172 Περὶ τῆς τῶν δεσποτικῶν ἑορτῶν τάξεως καὶ τῶν κατ' αὐτὰς τελουμένων ἐθίμων. ἐν αἷς διαλαμβάνεται καὶ περὶ τοῦ μεγάλου δομεστί πρωτοσπαθάριος, ὁ μέγας ἄρχων, ὁ τάτας τῆς αὐτ λῆς, ὁ μέγας τζαούσιος, ὁ πραίτωρ του δήμου, δ λογοθέτης τῶν οἰκειακῶν, ὁ μέγας λογαριαστής, δ ἐπὶ τῶν δεήσεων, ὁ ἀρχιδιάκονος, ὁ σκουτάριος, ὁ πρωτοκύνηγος, ὁ ἀμηράλης, ὁ ἀκτουάριος, ὁ μέγας κου ὑπηρεσίας τοῦ τε πικέρνη, τοῦ δομεστίκου τῆς ἀδνουμιαστής, ὁ κο:αίστωρ, ὁ λογοθέτης του στρατ τραπέζης καὶ τοῦ ἐπὶ τραπέζης.) Περὶ διαφόρων ἑορτῶν. (περὶ ἑτέρων διαφόρων ἑορτῶν, ἐν οἷς ἀπέρχεται ὁ βασιλεὺς, εἰ ἐνδημῶν τῇ Κωνσταντινουπόλει εὑρίσκεται. Α) Περὶ τῆς ἐν φωσσάτῳ ήτοι στρατῷ ὑπηρεσίας. (ἐν τῷ φωσσάτῳ τοῦ μεγάλου δομεστίκου ὑπηρεσίας τοῦ σε μεγάλου δρουγγαρίου τῆς βίγλης, τοῦ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ μεγάλου ἀδνουμιαστοῦ. Α) Περὶ στεφηφορίας βασιλέως. Περὶ προβλήσεως δεσπότου. Περὶ προβλήσεως σεβαστοκράτορος καὶ Καίσαρος. Περί προβλήσεως πατριαρχῶν καὶ ἀρχιεπισκόπων. Περὶ πενθίμων βασιλικών φορεμάτων. Περὶ μελλούσης δεσποίνης γινομένης. (καὶ περὶ μελλονύμφης δεσποίνης, γινομένης, Α) Ιστέον ὅτι τὰ χρυσοκόκκινα σκιάδια φοροῦσιν οἱ ἀπὸ τοῦ πανυπερσεβάστου μέχρι τοῦ μεγάλου στρατοπεδάρχου, τὰ δὲ συρματέϊνα (συρματηρὰ οἱ ἀπὸ τοῦ μεγάλου πριμμικηρίου μέχρι τοῦ (παρακ. τῆς σφ.] κουροπαλάτου παρακοιμωμένου τῆς σφενδόνης, τὰ δὲ κλαπωτὰ οἱ ἀπὸ τοῦ πρωτοβεστιαρίου (πρωτοβεστιαρίτου μέχρι τέλους· ὁ γὰρ λογοθέτης τῶν ἀγελῶν, εἰ καὶ μεταξὺ τοῦ τῆς σφενδόνης καὶ τοῦ πρωτοβεστιαρίου εὑρίσκεται, ἀλλ' οὖν μήτε συρματέῖνον μήτε κλαπωτὸν σκιάδιον φέρ ρει, ἀλλὰ διὰ βλατίου ἀσπρὸν μετά μαργελίων (ὁ γὰρ – μαργελίων Τὰ δὲ σκαράνικα (φοροῦσιν οἱ ἀπ' ἀρχῆς μέχρι τοῦ λογοθέτου τῶν ἀγελῶν, τὰ δὲ κόκκινα ο! (αἱ ἀπὸ τιωτικοῦ, ὁ πρωτοτεράκιος, ὁ κριτής τοῦ βήλου, δ μέγας διερμηνευτής, ὁ λογοθέτης τῶν ἀγελῶν, ὁ δικαιοφύλαξ, ὁ ἀκόλουθος, ὁ ὀρφανοτρόφος, ὁ πρωτονοτάριος, ὁ κριτής τοῦ φωσσάτου, ὁ δομέστικος τῶν τειχέων, ὁ πρωταλογάτων, ὁ βεστιαρίου, ο στρατοπεδάρχης τῶν μονακαβάλων, ο στρατοπεδάρχης τῶν μουρτάτων, ὁ στρατοπεδάρχης τῶν ἐξακκόνων, ὁ στρατοπεδάρχης τῶν τζαγγρατόρων, ὁ ἐπὶ τῶν ἀναμνήσεων. ὁ προκαθήμενος τοῦ κοιτῶνος, ὁ προ καθήμενος τοῦ βεστιαρίου, ὁ δομέστικος τῶν θεμά των, ὁ πρωτοκόμης, ὁ δομέστικος τῶν ἀνατολικῶν θεμάτων, ὁ δομέστικος τῶν δυτικῶν θεμάτων, ὁ προκαθήμενος τοῦ μεγάλου παλατίου, ὁ προκαθήμενος τῶν Βλαχερνῶν, ὁ λογαριαστής τῆς αὐλῆς, ὁ μέσ Ο γας διοικητής, ὁ νομοφύλαξ, ὁ βεστιαρίτης, ὁ ἑταιριάρχης, ὁ ἄρχων τῶν ἀλλαγίων, ὁ μέγας μυρταΐτης, ὁ κριτὴς τοῦ σεκρέτου, οἱ ῥαβδοῦχοι, ὁ καβαλλάριος, ὁ σεβαστὸς, ὁ προκαθήμενος κάστρου, ὁ δρουγγάριος στόλου, ὁ κόμη..]
col. 189–190page 87 of 206
PG 157:189κύριος. ὁ μέγας δεσπότης ἑπτὰ γε νῶν εἰ κύριος κλιμάτων τῆς οἰκουμένης ἑπτά τῶν Μυσῶν δεσπότης Νέον ονοματοποιήσας ἀπό τε τοῦ σεβαστοῦ καὶ αὐτοκράτορος τἀδελφῷ ἔθηκε. στάσιν καὶ τὸ ἀξίωμα τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης παρά τοῦ μεγάλου κεκλήρωται Κωνσταντίνου, ὁ δὲ Πελοποννησιακὸς τὸ τοῦ πρίγκιπος, ὁ δὲ τῆς Ἀττικῆς τε καὶ τῶν ᾿Αθηνῶν ἀρχηγὸς τὸ τοῦ μεγάλου δουκός, ὁ δὲ τῆς Βοιωτίας καὶ τῶν Θηβῶν τὸ τοῦ μεγάλου πριμμικηρίου, ὁ δὲ τῆς μεγάλης νήσου Σικελίας το γαι παρῆλθον ἡμέραι, 111, 10, καὶ δεύτερον συγκροτοῦσι βουλευτήριον οἱ αὐτοῦ σπουδασται, οὐ δέον εἶναι φάσκοντες τὸν τὰ βασιλικὰ καὶ κοινὰ διοικοῦντα πράγματα καὶ πρεσ σβείας πολλῶν ἀναδεδεγμένον ἐθνῶν μὴ καὶ τῆς βα σιλείας έγγιστα ἔχειν καὶ τὸ ἀξίωμα, τιμῆς ἕνεκα τοῦ τῶν Ῥωμαίων γένους καὶ ἅμα βεβαιώσεως τῶν μεταξύ γινομένων καταστάσεων. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ τὸ τοῦ δεσπότου ἀξίωμα δέχεται παρά τε τοῦ πατριάρχου καὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ βασιλέως,
col. 191–192page 88 of 206
PG 157:191κοσμούμενον, ἀλλὰ πρὸς τούτοι; καὶ στεφάνῳ πολυ τελεῖ καὶ μικροῦ δέω λέγειν βασιλικῷ. Ο δὴ καὶ γέ γονε. Προσετετάχει δ' ἐπὶ τούτοις ἡ βασιλεὺς διὰ μνήμης τὸ τοῦ Καίσαρος ὄνομα ἄγεσθαι ὁμοῦ τοῖς τῶν βασιλέων ἐν τοῖς ὑμνητηρίοις καὶ εὐφήμοις ἅπασι, πανταχῆ τῆς τῶν Ῥωμαίων ἐπικρατείας ἄχρις ἐνιαυτοῦ. Καὶ τὰ μὲν τοῦ Καίσαρος εὐτυχήματα τοιαῦτα. σεβαστοκρατορικαῖς ὑπεξήρεν τιμαΐς. πόλεως, οὐ μόνον τοῖς τοῦ Καίσαρος παρασήμοις Μή πως περὶ τοῦ τῶν ὅλων αὐτὸς εἶναι κύριος διαμιλληθῇ ἄτε ἀπὸ γενέσεως εἰς τὴν διαδοχὴν τῆς βα σιλείας καλούμενος. Πρῶτος κατὰ τὸν χρόνον πρῶτον τῶν ἀδελφῶν κατὰ χρόνον ὄντα ἐχρῆν τιμη θῆναι ἀξιώματι, προηγούμενος καὶ ἐπιστάτης, ἀρχῳδὸς καὶ ἐπιστάτης μελωδιών τε καὶ μελωδῶν, μέγας δομεστικά τον Καὶ τὸ δομεστικάτον αἰτούμενος τῆς ᾿Ανατολῆς οὐκ ἔτυχε τῆς αἰτήσεως. μέγας μέγας, Αναιρεῖται ὁ πραισεντῖνος ὁ τὰς τοῦ Πέτρου (στρατηγού) πεπιστευμένος φροντίδας, ὃν δομέστικον ειώθασι Ρωμαίοι ἀποκαλεῖν. πιστικό; Ἡ τοῦ δομεστίκου προσηγορία κατὰ Λατίνους τὸν Ο μὲν γὰρ σεβαστοκράτωρ ἐς τὸ δεσποτικών ἀνάγεται παρὰ τοῦ βασιλέως ἀξίωμα, ὁ δὲ μέγας δομέστικος ἐς τὸ τοῦ Καίσαρος, ὁ δὲ Καίσαρ ἅμα τῷ πενθερῷ τοῦ δεσπότου ἐς τὸ τοῦ σεβαστοκράτορος, Ἐποίει δ' ἐπίσημον τὴν ἐκ τοῦ πενθεροῦ διαφοράν, ὅτι ἐν τοῖς κυανοῖς πεδίλοις καὶ χρυσοῦφεῖς αὐτῷ ἐνηρμόζοντο ἀετοί. ἐξάρχοντα, τὸν προηγούμενον, τὸν ἐπιστάτην δηλοί. 5: Αντάξιον ἀπέδωκεν γέρας ᾿Αλεξίῳ τῷ Καίσαρι, ὅτι δι᾿ αὐτοῦ τοῖς Ῥωμαίοις τὴν τῶν πόλεων βασιλεύουσαν ὁ Θεὸς ἐχαρίσατο. Το δὲ ἦν θρίαμβον συγκροτηθῆναι πολυανθρωπότατον καὶ περιφανέστατον κελεύσει τοῦ αὐτοκράτορος, καὶ ἐπὶ τούτῳ τὸν Καίσαρα πομπεῦσαι ἐπὶ πάσης τῆς στρατηγὸν αὐτοκράτορα, μέγας δομέστικος
col. 193–194page 89 of 206
PG 157:193Η βασίλισσα ἀπέστειλεν τὸν Ἀντώνιον σὺν τοῖς τάγμασιν. πατρίκιος καὶ δομέστικος τῶν σχολῶν στρατηγός στρατόρων μέγαν χειροτονήσας δομέστικον, καὶ τὰ στρα τεύματα παραδοὺς αὐτῷ, εἰς Δύσιν ἐκπέπομφε κατὰ τοῦ ἀποστάτου Μιχαήλ. Φροντιστής ἐπιμελητὴς δημοσίων πραγμάτων ἀξίωμα καὶ δνομα ποίημα, ['Ο πανυπερσέβαστος. "Οθεν ὁ γηραιός βασιλεὺς διὰ δέος μειζόνων κακῶν ἀπέ στειλε πρεσβείαν πρὸς αὐτὸν (πανυπερσέβαστον) καὶ ἅμα τῇ πρεσβείᾳ καὶ τὰ τοῦ Καισαρικοῦ ἀξιώματος σύμβολα. συλλογῇ 'Αττικῶν ὀνομάτων· βεττιοπράτης ὁ ράπτης βεστία γὰρ παρὰ Ῥωμαίοις τὰ ἱμάτια, ἐξ οὗ καὶ βεστιάριον κυρίως, ἐν ᾧ τὰ βασιλικὰ ἐνδύματα φυ λάσσονται. βεστιάριος πρωτοβεστιάριος, Νικόλαον γὰρ τὸν πρῶτον αὐτοῦ θαλαμηπόλων δομέστικον προεβάλετο τῶν σχολῶν καὶ παρακοιμώμενον, Νικηφόρον δὲ τὸν μετ᾿ ἐκεῖνον τὰ δευτερεία φέροντα πρωτοβεστιάριον. Ενδθεν δὲ τοῦ κοιτῶνος ἦν Βασιλισκιανός τῇ βουλήσει τοῦ βασιλέως ὑπνώσας ἐν τῇ κλίνῃ τοῦ 'Ρεντακίου προς φυλακὴν αὐτοῦ. Κατ' ἐκεῖνο δὲ καιροῦ τετίμηται καὶ ὁ Ταρωνείτης καὶ γαμβρὸς ἐπ' ἀδελφῇ τοῦ βασιλέως πρωτοσεβαστός τε καὶ πρωτοβεστιάριος. Μετ' οὐ πολὺ δὲ καὶ πανυπερσέβαστος 178 αναδείκνυται καὶ σύντροφο; τοῦ Καίσαρος γίνεται. Τούτων δὲ τῶν ἀξιωμάτων τὴν καινοτομίαν ὁ ἐμὸς πατὴρ προσεξεύρατο ξυνθείς, τοῖς δὲ καὶ παραχρησάμενος· τὸ μὲν γὰρ πανυπερτέβαστος καὶ σεβαστοκράτωρ, καὶ ὅσα τοιαῦτα, συντεθεικέναι παραχρησάμενος φαίνεται σεβαστοὶ γὰρ οἱ βασιλεῖς ἀνέκαθεν κοινῶς ὠνομάζοντο, καὶ ἦν ἰδιαζόντως εἰς βασιλέα λεγόμενον τὸ τοῦ σεβαστοῦ ὄνομα αὐτὸς δὲ εἰς τὸ κοινότερον πρό τερον κατήνεγκε τὴν τοιαύτην ἀξίαν. Ρ. Ο μέγας δούξ. δούκαινα δουκας, δουκάδος, δουκάδι, δουκάδα. Καὶ οἱ μετ γάλοι αὐθέντες καὶ ῥηγάδες καὶ δουκάδες.
col. 195–196page 90 of 206
PG 157:195οἱ δούκα:, τὸν δοῦκα καὶ δοῦκαν. δουκάτωρ μεγάλος δούκας μεγάλος μέγας δούκας, δούξ, πρωτ το στάτωρ. Μαρέσχαλκος ἦν ἀξίωμα ὁ ἀνὴρ, δηλοῖ δὲ καθ Ελληνας ἡ φωνὴ τὸν πρωτοστράτωρα πρωτοστράτορα). τῶν ἱππικόμων πρῶτον, στράτωρ Στράτωρ εἶδος ἀξιώματος. Πα Στράτωρος ὀφφίκιον ἐποιήσαμεν. Ιπποκόμους Εὐθὺς οὖν καλεσάμενος τοὺς ἱπποκόμους καὶ τοῦ ἵππου ἐπιβὰς τῆς πρὸς τοὺς Κομνηνούς φερούσης πορείας ήψατο. Στράτωρας Μετὰ σπαθαρίων καὶ στρατώρων τινῶν καὶ ἑτέρων βασιλικῶν ἀνθρώπων. πρωτ τοστράτωρ. Μιχαήλ ίππο κόμων ὁ πρῶτος γενόμενος· πρωτοστράτωρα τοῦτόν φασι. Τοῖς εἰ κείοις Ιπποκόμοις Βασίλειον ἐπέστησε πρωτοστράτ τωρα τοῦτον οἶδεν ονομάζειν ἡ διάλεκτος κοινή. Ιπποκόμων στρατεύοντα κόμητα τοῦ ἱππο στασίου Δομέστικον των στρατώρων πρωτοστράτωρα τοῦ ὀψικίου οψιχίου (στρατιωτικούς καταλόγους τῇδε Ιδρύσατο, οἷς δὴ ἄρχοντα εἰσκεὶ ἐφιστάναι διώρισεν, ἐν Ῥωμαῖοι δοῦκα τῇ Λατίνων καλοῦσι φωνή, κα τοῦ πλωΐμου τὸν δοῦκα. Ο Μανουήλ στέλλει τὸν μέγαν δοῦκα τὸν Κοντοστέφανον 'Ανδρόνικον περί που τὰς ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα τριήρεις ἔχοντα, ὅτι μηδὲ τῶν Βενετικῶν ὁ στόλος ἦν ἐνδεέστερος. Ωρμησεν ὁ πρωτοσέβαστος τοὺς πιστοτάτους στόλῳ ἐπιστῆσαι τριηράρχας, και τα ραδοῦναι αὐτὸν τοῖς ἐκείνῳ κατὰ γένος ἐγγίζουσι. Τοῦ δὲ μεγάλου δουκὸς τοῦ Κοντοστεφάνου άντι πνεύσαντος, καὶ τῆς στολαρχίας παντὶ τρόπῳ ἐξε χομένου ὡς αὐτῷ καὶ οὐχ ἑτέρῳ δήπουθεν προσηκούσης, ἀναγκαστῶς τὴν βούλησιν μετατίθησιν. η Καὶ δὴ ὁ μὲν Κοντοστέφανος Ανδρόνικος κύριος καθειστήκει τοῦ στόλου παντός. 111: στέλλει Ἰσαάκιος τὸν ἴδιον ἐξάδελφον Κωνσταντίνου, ὃν καὶ δοῖκα τοῦ στόλου προσβάλετο. μέγαν διῦκα Ιωάννην μετὰ στόλου μεγάλου λασσοκράτορα προκεχειρισμένον, δοῦχα Κύπρου 15: Πρὸς θύραις ταῖς σαῖς ἐφεστήκασι τῶν τῆς συγκλήτου τινές. ['Ο μέγας στρατοπεδάρχης.
col. 197–198page 91 of 206
PG 157:197μέγαν κύριον Καὶ μὲν δὴ ἔστιν & τῶν τοιούτων παραφθοράν τινα τῷ μακρῷ χρόνῳ παθόντα ἀμυδρῶς πως υπεμφαίνουσι τὴν ἀλήθειαν. Τον γάρ της τῆς Βοιωτίας καὶ τῶν Θηβῶν ἀρχηγὸν, ἀντὶ μεγά του πριμμικηρίου, μεγάλον κύριον όνομάζουσι νῦν, εἰς τοῦτο παρενεχθέντες ἐκ τοῦ παρενεχθῆναι τὴν πρώτην συλλαβήν. Στρατοπεδάρχην τριβοῦνον, στρατοπεδάρω χην, χιλίαρχον δεῖν ἔγνω Αλέξιος τὰ κατὰ τὴν Κύπρον ἀσφαλίσασθαι, καὶ τὸν Φιλοκάλην Ευμάθιον τὴν ταύτης αναθέμενος φρουράν στρατοπεδάρχην προεχειρίσατο, ναῦς πολεμικάς δεδωκὼς αὐτῷ καὶ ἱππής τας, ἐφ ᾧ τὰ κατὰ τὴν Κύπρον διά τε θαλάσσης καὶ Ηπείρου ἀσφαλίζεσθαι. στρατο στρατοπεδάρχην. μέγαν κύριον κύριος οι κύριος πρώτος τάξεως τῆς τυ (πριμμικήριος τῆς αὐτ τον κεφαλή της βασιλικῆς συντάξεως, ζοντο δὲ καβαλλάριοί τε καὶ μαρκέσιοι, κόντοι καὶ δουκάδες. κοντόν Κονταλέοντα Κοντοστέφανον οὐ κοντά, πλησίον, Σταύλο, κόμητα τῶν βασιλικῶν σταύλων, κονεσταύλους κονοσταύλους κοντοσταύλου; κόντους κοντούς, Οὐκοῦν τοῖς στρατηγοῖς ὀπτανόμενος, οὓς κόντους, εἴπῃ τις ἂν Λατίνῃ διαλέκτῳ χρώμενος. σταύ λα σταύλους.: ἱππῶνες ἱπποστά σεις, σταύλοι. κοντοσταῦλος
col. 199–200page 92 of 206
PG 157:1992: *Ην ὁ Μουζαλών (λογοθέτης) τῷ βασιλεῖ παραδυναστεύων τότε, καὶ τοῖς βασιλικοῖς καὶ δημοσίοις μεσιτεύων πράγμασι, καὶ παρὰ τοῦ βασιλέως μεγίστην καρπούμενος τὴν αἰδῶ διά τε σοφίαν καὶ γῆρας μακρὰν καὶ ποικίλην εμπειρίαν πραγμάτων μετά φρονήσεως έχων. μεσεύοντα καὶ τῶν οἰκείων ὑποδρηστήρα διαταγμάτ των τὸν ᾿Αγιο Θεωδορίτην τίθησιν Ἰωάννην. Καὶ ἦν τῷ προσώπῳ τοῦ βασιλέως ἀεὶ ὀπτανόμενος, καὶ τὰ τούτου ἐντάλματα ὅσα καὶ ἐμφάσεις ἐκ κρείττονος μοίρας δεχόμενος. Εἰς τὴν τῶν κοινῶν διοίκησιν καταστησάμενος, λογοθέτην αὐτὸν προβαλόμενος. Ὁ μὲν τὸν οἰκεῖον, ὡς ἡ Λατίνων βούλεται Ι. νιι, ὡς δ' Ελληνες είποιεν λογοθέτην (ἦν δὲ οὗτος ὁ Μαγέντζης ἐπίσκοπος) έπεμψεν. του γενικού Μέγαν λογοθέτην διοικητοῦ της τῶν σεκρέτων Το λογοθέτην τῶν σεκρέτων καὶ ἐπὶ τῶν κρί ἐπὶ τοῦ ἄκρου στῆσαι τῆς συγκλήτου βα τῆρος καὶ ἐν τοῖς σεκρέτοις λογοθετῆσαι, Ὁ ᾿Αδριανὸς ὁ ἀδελφὸς τοῦ κρατοῦντος πρωτοσέβαστος ἀξιοῦται περιφανέστατος. Τούτων δὲ τῶν ἀξιωμάτων την καινοτομίαν ὁ ἐμὸς πατὴρ προσεξεύρατο. αμειψάμενος δωρεῶν καὶ τιμῆς καὶ αὐτὸν τὸν τοῦχα Βενετίας τῷ τῶν πρωτοσεβάστων ἀξιώματι μετὰ τῆς ῥόγα; ἐτίμησεν, ὑπέρτιμον δὲ καὶ τὸν πατριάρχην
col. 201–202page 93 of 206
PG 157:201αὐτῶν ἠξίωσε μετὰ τῆς ἀλόγου ρόγας. Πιο: Δόγμα ἐκ βασιλέως εξήνεγκε, μὴ ἄλλως εύ παράδεκτα οἴεσθαι ὅσα ἡ βασιλική χειρ υποσημαί. νετα: γράμματα, εἰ μὴ πρότερον ὀφθείεν τῷ ᾿Αλεξίφ, καὶ οὕτω τὴν δεξιὰν τῷ βατραχείῳ ἐπιδοὺς χρώματι τὴν τοῦ ἐρυθροῦ ἐπισημασίαν βραβεύσειε. ὁ ἐπὶ κέρνης. πιγκέρνης κεράννυμι σματος κρασί είναι κρασίον Μετὰ δὲ τὸν θάνατον Ιουστινιανού ἐκράτησεν ὁ ἀνεψιὸς αὐτοῦ Ἰουστῖνος ὁ ἀπὸ κουρα Ιωάννην δὲ τὸν ἀδελφὸν καὶ Κατακαλών τὸν κεκαυμένον Κουροπαλάτας καὶ ἀμφοτέροις του. ὁ ἐπὶ κέρνης. ἐμπεπιστευμένος, ὃν κουροπαλάτην ή Ρωμαίων κουροπαλάτιστα, Κουρ κουράτωρα τῶν βασι
col. 203–204page 94 of 206
PG 157:203κουβικουλάριοι καὶ σπα διυπνισθεὶς ἐκάλεσε τὸν παρακοιμώμενον αὐτ Ρ. 9. Ο παρακειμώμενος τῆς σφενδόνης. ὁ παρακειμώμενος τῆς μεγάλης σφενδόνης εἴσεισι τὸν κοιτώνα τὸν πατρικὸν, καὶ προσπεσών ὡς δῆθεν θρηνήσων ὑφαιρεῖται λάθρα τῆς ἐκείνου χειρὸς τὸν σφραγι κῆς ἐξαφθείσης κηρὸς περιπλασθεὶς τῷ ᾿Ανδρονίκου σφραγιστηρίῳ ἐνσημαίνεται δακτυλίφ. Σφενδόνη, ἡ τοῦ δακτυλίου περιφέρεια, καὶ ἡ εἰς λίθου ἐπιβολὴν ἐπιτηδεία χρῆσις. 11 παρακοιμώμενος τῆς σφενδ καὶ φύλακα τῆς βασιλείου κλίνης, πρόκοιτοι καὶ προφύλακες, Οἱ μὲν γὰρ σωματοφύλακες καὶ δο ρυφόροι ἀποθέν που τοῦ βασιλικοῦ κοιτώνος νυκτὸς γενι ['Ο λογοθέτης του γενικού. τὰ ἀρχεῖα τοὺς φορολόγους λογο πρακτοῦντα Καὶ εἰς τὸ λεγόμενον Γενικὸν κατιὼν τοὺς εἰσπραττομένους ἐσκόπει παρὰ τοῦ δημοσίου, μή πού τις ἀδίκως εἰσπράττοιτο, καὶ οὕτως τοῖς ἀδικουμένοις Γενικός: Αναστάσιος βασιλεὺς Ῥωμαίων αισθόμενος στολὴν Σαρακηνῶν ἔρχεσθαι κατά τῆς πόλεως, Ιωάννην 187 ἐφίστησιν ἡγεμόνα τοῦ πολέμου, διάκονον τῆς μεγάλης εκκλησίας καὶ λογι στὴν τῶν φόρων, ὃν Γενικὸν καλοῦσιν. Τὰ δὲ λεγόμενα πατριμώνια τῶν ἐν Ῥώμῃ ναῶν τῶν ἁγίων καὶ κορι φαίων ἀποστόλων, τὰ ἔκπαλαι τελούμενα τάλαντα τρία ἥμισυ, τῷ δημοσίῳ λόγῳ τελεῖσθαι προτέ Λογοθέτης, ἀπὸ
col. 205–206page 95 of 206
PG 157:205το τελωνάρχαις πρακτοψηφισταῖς λογο 7 6 τοῦ δομεστίκου τῆς τρα πέζης τῆς βασιλικῆς σεμνυνόμενος ἐπικλήσει, Ρ. 10. ῾Ο ἐπὶ τῆς τραπέζης, τραπεζοποιός τὸν τῆς πάσης περὶ συμπόσια παρασκευῆς ἐπιμελούμενον, δ δὲ Ῥωσικὸς ἡγε μων τήν τε στάσιν καὶ τὸ ἀξίωμα τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης παρὰ τοῦ μεγάλου κεκλήρωται Κωνσταντίνου. θέτας λογοθετῆσαι ἐπὶ τοὺς πλείστους τῆς πολιτείας ἄρχοντας καὶ ἐμφανεῖς ἄνδρας, οὐκ ἐκ τῶν διοικητῶν μόνων, ἀλλὰ ἐκ τῶν τῆς πόλεως οἰκητόρων, εἰκῇ καὶ μάτην ἀπροφασίστως απαιτήσεις καὶ ἐκταγὸς καὶ δημεύσεις ποιούμενος αδε ἐκέλευσε Νικήτα πατρικίῳ καὶ γενικῷ λογοθέτῃ τὰ δημόσια τέλη τῆς ἐκκλησίας καὶ μοναστηρίων ἀναβιβά. σαι. περὶ τῶν τῇ βασιλίδι διαφερόντων χρημάτων. Οὗ του τοῦτον ἔμελεν αὐτοῖς τῶν βασιλικῶν θησαυρῶν, τὰ τοῦ γενικοῦ λογοθεσίου πράγματα, δημόσιοι τῶν λογοθεσίων κώδικες, δημόσια χειροθέσια, ἐκλήπτορες των δημοσίων φόρων, διοικηταί, ἐξισωτα! πάπας πάππας. Και δύνοντος τοῦ ἡλίου λέγει αὐτῷ ὁ ᾿Αντώνιος • Παπία θέλεις φάγωμεν ἄρτου κλάσμα παππίας. Κατὰ βρέφους προσφώνησιν καὶ κατὰ ἀναδιπλασιασμὸν λέγομεν πάπας καὶ παι πίας, πάτερ Παπία, θέλεις φά γωμεν ἄρτου κλάσμα;: Τί λυπεῖς καὶ ἀδημονεῖς, παπία Πρὸς τὸν τῶν οίκων φύλακα τῶν ἐν τοῖς ἀνακτόροις, παπίαν λέγομεν αὐτὴν κατὰ Ῥωμαίων γλῶσσαν. Λιμε εὗρεν ὅτι ὁ παπίας τοῦ παλατίου εἰσεκόμισεν αὐτάς, ['Ο πρωτοβεστιαρίτης. Βεστιαρίτης βεστήτορος 22 ἀπώλεσαν οἱ βεστιαρίτας το στέμμα τοῦ βασιλέως, απώλε. σαν οι βευτήτορες τὸ στέμμα του βασιλέως. επαίρει τὸ χλαμύδιον ὁ πατριάρχης καὶ ἐπιδίδωσιν αὐτὸ τοῖς βεστίτορσιν καὶ τὴν φίλαν. Πρωτοβεστιαρίτην ἀδέσποτον εἰς οἶκον βασιλέως πράττειν, Τῇ νυκτὶ ὁπλισθέντες, ενδο δεν τὰ ξίφη φοροῦντες, τοῦ παπίου ἀνοίξαντος, ὡς οἱ ἱερεῖς, μετὰ φελωνίων εἰσῆλθον.
col. 207–208page 96 of 206
PG 157:207επέτρεψεν Κώνσταν τὸν ὕπαρχον τῆς πόλ Ο Αρτάβασης εἰσδραμὼν πρὸς τὸν παπίαν καὶ ἄρας ἀπ᾿ αὐτοῦ τὰς κλεῖς βιαίως ἤνοιξε τῷ Βασιλείῳ· καὶ γενόμενος 189 ἔνδοθεν Βασίλειος ἦρε τάς κλεῖς τοῦ παλατίου ἐπὶ χεῖρας, καὶ τῇ ἕωθεν Γρηγόριον τὸν ἐπιλεγόμενον τοῦ Φιλήμονος Δρουγγάριος, δρουγγιατί τάττε τῇ ματ χρᾷ τάξει ἣν μοῦτταν ὠνόμαζον. 111, 1. 111: εἰς δ' ἔπαρχον τῆς βασιλίδος σχηματίζεται πόλεως, 'Ο ἔπαρχος ἐκ Θεοῦ καὶ τοῦ βασιλέως γαληνότητος τὸ κρίνειν λαβὼν καὶ τοῖς πολιτικοῖς χρήσασθαι να μοις έπαρχικόν βῆμα ἀπὸ τοῦ ὑπάρχους υπαρχοι δὲ λέγονται οἱ τῶν ἐπαρχιῶν ἐξάρχοντες, ἔπαρχος δὲ ὁ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. ἔπαρχος ἔφη τῷ βασιλεῖ· «Νῦν, δέσποτα, ὅπερ ὑπεσχόμην ἐτελείωσα.» Καὶ ὁ βασιλεὺς πατρίκιον αὐτὸν ἐποίησε καὶ ὑπαρχον μέχρι τέλους τῆς ζωῆς αὐτοῦ, λεὺ; ἐξετασθῆναι Ἰσοκάσιον παρὰ τῷ ὑπάρχῳ τῶν πραιτωρίων ἐν Κωνσταντινουπόλει. Τὸν ᾿Απίωνα πατρίκιον ἐποίησεν υπαρχον πραιτωρίων.: Τὸν ὑπαρχον ἐφόνευσαν. ἡγούμενον τῶν τότε παρὰ τοῖς Ἰλλυριούς στρατιωτών Θεόδωρος υπαρχος του πραιτωρίου. ἡγεμονίαν τῶν φόρων τῆς ἑας πρό τινος καιροῦ ἀπό τινος καιροῦ ἀπειλήφει, ἂν ἔπαρχον πραιτωρίων ὀνομάζειν ειώθασιν οἱ Ρωμαῖοι. Υπαρχον δρουγγαρικὸν δικαστήριον σκοπή, κατασκοπή, ἐπι σκοπή. ὃς τῆς ἐπισκοπῆς τὰς φρουράς
col. 209–210page 97 of 206
PG 157:209Αγοράσας γὰρ σώματα ἐθνικῶν κατέστησε στράτευ μαρίς όνομα ίδιον, ἀμφιάσας καὶ καθοπλίσας αὐτούς, χιλιάδες δεκαπέντε, δεδωκώς αὐτοῖς καὶ στρατηγὸν Μαυρίκιον τὸν κόμητα τῶν φοιδεράτων». φιδεμάτων τουρμάρχην τοῦ φοιδεράτου τάγματος φοιδεράτοι εταιρίας δωκεν Βασίλειον, Ανδρέᾳ ἐταιριάρχῃ τοῦ εἶναι εἰς Γαλές κατά διαφόρου καὶ συμμιγούς φερομένοις πλή τῶν βασιλικῶν ἵππων ἐπιστατοῦντα. χαρτουλλάριος τῶν θείων κοιτώνων. Ει κλείου, τῶν θείων κοιτώνων ; Θεόδωρον τὸν Χούμνον χαρτουλλάριον ὄντα τῶν ἱπποστάθμων βασιλικῶν ἵππων ἐπιστατοῦντα; οὐκ ὀλίγους τῶν γραφομένων καὶ λεγομένων, λογίους 16. ["Ο λογοθέτης τοῦ δρόμου, του δρόμου, τοῦ ὀξέου δρόμου, ὀξέως δρόμου,
col. 211–212page 98 of 206
PG 157:211Καὶ ὁ τοῦ δημοσίου δρό- 'Η φυγὴ δὲ πρὸς τὸν ἱππόδρομον κατὰ τὰ ἀσηκρη μου ἐπιμελούμενος ηυτομόλησε παραδοὺς τοὺς δη μοσίους ίππους. 'Απέ στειλε χαρτουλάριον τὸν ὀξέως δρόμου. Ἐν τούτῳ δὲ τὰ γράμματα τῷ πρωτονοταρίῳ τοῦ δρόμου παρά τοῦ πεφθακότος άρτι ενεχειρίσθησαν, ὡς ἐν τοῖς Μελαγγείοις ἐστρατοπεδεύσαντο οἱ Σαρακηνοί διαγγέλλοντα. Ο γοῦν πρωτονοτάριος σκυθρωπήσας ἐπὶ τῇ ἀγγελία προσῆλθε τῷ βασιλεῖ καὶ ὑπεδείκνυ τὰ γράμματα. δικαστήριον τοῦ ἱπποδρόμου, λογοθέτης του δρόμου κριτής τοῦ δρόμου Ρ. 10. πρωτοασηκρήτις, πρωτοασεκρήτις, πρωτοασεκρέτης τὰ ἀπόῤῥητα Ἰουλιανὸν τὸν τῶν ἀποῤῥήτων γραμματέα ἀσηκρήτις καλοῦσι τοῦτο τὸ ἀξίωμα Ρωμαῖοι· ση κρῆτα γὰρ τὰ ἀποῤῥητα.: τῶν ἀποῤῥήτων γραμματέα, τουτέστι νοτάριον, ἀσηκρήτις καλοῦσιν οἱ Ρωμαῖοι. ἀνάκτων υπογραμματεὺς, ὃν φασιν ἀσηκρῆτιν. δικαστήριον η σηκρήτον, ὥσπερ οἱ τοῦ κόσμου ἄρχοντες, εἶχεν τε καὶ ὠνόμαζεν ἀση χρητεῖον. Δεξάμενος τὰς μηνύσεις ὁ βασιλεὺς ἐν τοῖς ἀσηκρης τείοις εκάθισε, καὶ ἀκριβὴς ἐξεταστὴς τῶν μηνυ θέντων ἐγίνετο. τεία· ἐκεῖ γὰρ τότε τὸ τῶν ἀσηκρήτις κατα γώγιον. πρωτοασηκρήτιν· οὐ καθώς φησι Πλούταρχος πρωτοασηκρῆτις καὶ ἐπιστολογράφος Ἰουστινιανού. πρῶτον ασηκρήτις, τῶν σεκρέτων πρώτιστος πρωτοασηκρήτις τινὰ παρὰ Πέρσαις τοῖς βασιτ λικοῖς τε καὶ δημοσίας πράγμασιν ἐξυπηρετούμε. νον, ὃν εἴ τις Λατίνων χρήσαιτο φωνῇ, ἀσηκρήτις προσαγορεύσειεν. πρωτοασηκρήτις [῾Ο ἐπὶ τοῦ στρατοῦ. πει τὸν ἐπὶ τοῖς ὅπλοις, 1. 111 ἐπὶ τῶν βασιλικῶν ὅπλων, επάνω τοῦ ἀρμαμέντου τοῦ στρατοπέδου καταστάντα παρα χον, δς τῆς δαπάνης χορηγὸς ὀνομάζεται. Τοῦ στρα τοῦ φύλακα ['Ο μυστικός. ὁ μυ στικὸς τῶν σχολῶν μυστικός. ὁ μυστικός τῶν σχολών τὸν μυστικὸν Τῷ μυστικῷ, κυρίῳ Νικηφόρῳ τῷ Σερβιλίῳ. Οφθαλμὲ γερουσίας, ὑπεροχὴ τῆς ἀρχῆς, μυστηριῶτις βουλὴ, τῶν πρὶν Καισάρων Σερβιλίων ὀφθαλμα γερουσίας 350, περὶ τοῦ ὀφθαλμοῦ γερουσίας Οι πα λαιοὶ μὲν ὀφθαλμοὺς ἐκάλουν βασιλέων τοὺς περιβλέπτους τῶν ἀνδρῶν, τοὺς πρώτους τῆς συγκλήτου. Ρο Μυστογράφος Μυστικὸς ἔσται τῷ Φαραὼ καὶ πρῶτος
col. 213–214page 99 of 206
PG 157:213γου δρουγγαρίου τῶν Κιβυρραιωτῶν τῶν ἀποκρύφων μυστηρίων αὐτοῦ. στρατη. Μυστικός βασιλικός πρώτιστος τοῦ σεκρέτου. Ηγεμονεία· Ο βασιλεὺς καὶ τῶν μυστηρίων ἅμα τοῖς ἐπιμεληταῖς προΐσταται. 16. [ 'Ο δομέστικος τῶν σχολών. κατ' ἀντίφρασιν ἀπὸ τῆς σχολῆς, αφ κόμη; εξάρχοντα πρίγκιπα ὁ Βιταλιανός προσέθηκεν ἵνα καὶ οἱ πρίγκιπες ἑκάστης σχολῆς ὀμέσωσ:. 194 μάγιστρον αὖθις καὶ δομέστικον τῶν σχολών ἐποίησε. προβάλλεται Βάριαν μάγιστρον καὶ δομέστικον τῶν σχολών. δομέστικος δοὺξ τῶν σχολῶν. δομέστικον τῶν σχολών προχειρισθέντα 1 16. ['Ο πριμμικήριος τῆς αὐλῆς. εὐταξίας εύτακτεί τοὺς ἐν αὐλῇ πάντας, Ο πρωτοσπαθάριος, Σπαθίον σπαθί σπαφή Πέτρον πρωτοσπαθάριον καὶ ἔπαρχον, Πάθος πρωτοσπαθάριον μεγάλον οίχονόμον, Θεοδόσιον πρωτοσπαθάριον καὶ οἰκονόμον τῶν εὐαγῶν οίκων, Ἰωάννην πρωτοσπαθάριον καὶ χαρτουλάριον. σωματοφύλακας τὰ ξίφη κραδαίνοντας. [Ο μέγας άρχων. Τὸ τοῦ ἄρχοντος όνομα γενικόν ἐστι, καὶ σημαίνει καὶ στρατηγόν καὶ ἀνθύπατον καὶ πάντας τοὺς ἐπαρχιῶν διοικητὰς, εἰ καὶ συγκλητικοί ωσιν. Τὸ δὲ ὄνομα τοῦ ἀνθυπάτου εἰδικόν ἐστι. άρχοντα Αντιοχείας ρο χοντα Αβασγίας, άρχοντα Πανω θέου, ἄρχοντας, άρχοντα ἀρχόντων Εκαθέζετο εἰς με γάλην ᾿Αρμενίαν δοῦλος αὐτοῦ 195 βασιλέως τῶν Ρωμαίων, ὡς παρ' αὐτοῦ προβαλλόμενος καὶ τὸ τοιοῦτον δεχόμενος ἀξίωμα, καὶ τὰ ὑπ' αὐτοῦ δεσπο τούμενα κάστρα καὶ πολιτεία και χωρία τοῦ βασι λέως τῶν Ῥωμαίων εἰσί. μέγαν ἄρχοντα β. 10. [Ο μέγας δρουγγάριος τοῦ στόλου. περὶ ναυμαχίας 19: Ἐπὶ δὲ τῶν θεματικῶν δρομώνων και δρουγο γάριοι επιστήσονται και τουρμάρχαι· καὶ αὐτοὶ τῷ στρατηγῷ ὑποταγήσονται, καὶ τοῖς ἐκείνου παραγγέλμασιν εξουσιν. Οὐκ ἀγνοῶ δὲ ὅτιπερ κατὰ τὴν δμοίωσιν τοῦ βασιλικοῦ πλωΐμου καὶ οἱ τῶν ἄλλων θεμάτων πλώϊμοι στρατηγοί δρουγγάριοι ἐκαλοῦντο ποτε τοῖς ἄνω χρόνοις, καὶ οἱ ὑπ' αὐτοὺς κόμητες μόνον καὶ κένταρχοι· ἀλλὰ νῦν εἰς στρατηγίδα ἑκάστων τῶν δρουγγαρίων ἀρχὴ ἀναβέβηκε σε στρατηγούς του πλωΐμου και και λουμένη ταῖς στρατηγικαῖς καταμερίζεται τάξεσι, ἄρχοντι τὰς τῶν ὀρφανῶν καὶ τὰς τῆς παρανοίας τοῦ βασιλικοῦ Εξουγγάριον μέγας δρουγγάριος δρουγγάριος τῶν Κιβυρραιωτών, ο καὶ τὰς τῶν ἀποκλήρων ἐπιδικασίας ηγεμονεία. παππίας. τατῶν τῆς αὐλῆς κατωνόμαζεν.? ἐπὶ τὰ τῆς αὐλῆς εἰ τὰ τῆς αὐλῆς ἐπιμελούμενος? τὰ τῆς αὐλῆς Τα; τῆς αὐλῆς
col. 215–216page 100 of 206
PG 157:215ταττῆς αὐλῆς. νητ αὐτοῖς δόντας προσηγορίαν, ἐπιτρέψαντές τε αύ παππίας, τατάς. πατέρας αὐτοὺς ἀνεκήρυξεν; ὡς πατέρα διὰ τιμῆς ἦγεν, βασιλεοπάτορα προεχειρίσατο Ζαούτζαν εἰς βασιλεοπάτορα. Ως φύλακα τῆς ἐμῆς βασιλείας ἐγρηγορώτατον καὶ πιστότατον οὐδένα τῶν ὑπὸ χεῖρα ἢ Ρωμανόν. εὑρηκώς, τούτῳ τὴν ἐμὴν φυλακὴν μετά γε Θεὸν ἐπίστευσα, καὶ ἀντὶ πατρὸς αὐτὸν ἔχειν ἔκρινα, σπλάγχνα μητρικά προς ἐμὲ καὶ διάθεσιν ἐνδειξάμενον. τοῖς καὶ τὰ πολεμικὰ διοικεῖν καὶ τοὺς νόμους γράφειν ὅθεν καὶ τὰ δικαστικὰ καὶ καταγώγια πραιτώρια καλεῖν ἔταξαν, καὶ πολλοὺς νόμους ἐκ τῆς τῶν πραιτώρων ἐνεχθῆναι φωνῆς. μου, τῶν δήμων Προσέτι δὲ καὶ ὁ πραίτωρ ἤγουν ὁ τοῦ θέματος δικα στής. 16. ["Ο λογοθέτης τῶν οἰκειακῶν. τῶν ἀνη κόντων ἰδίᾳ τῷ βασιλεῖ ταμιείων προβεβλημένον, τῶν ἰδίων τοῦ βασιλέως χρημάτων καὶ κτημάτων ἡγεμονίαν πεπ στευμένον, τῶν ἔσω λεγομένων ταμείων φύλακα (τὸ βασιλικόν ταμιεῖον ἢ τὸ κοινὸν προτα νεῖον του γενικού ὁ ἐπὶ τῶν βασιλικών. θησαυρῶν ταχθείς 'Αναλωμάτων ένεκα αὐτοῦ τε καὶ οἰκετικοῦ ἀπό τε τῶν δημοσίων φόρων τὴν λεγομένην παρέσχετο τοπικήν, φέρουσαν ἐπ' ἐνιαυτὸν δισχιλίους ἐπὶ μυρίοις χρυσοῦς, καὶ ἕτερα χρήματα ἴσα ἐκ τοῦ βασιλικοῦ ἐκέλευσε χορη γεῖσθαι ταμιείου. τὸ σέκρετον τῶν οἰκειακῶν, περὶ τῶν ἀθεμιτο γαμιών, δημόσιος, 3, 2, διὰ τοῦ σεκρέτου τῶν οἱ κειακῶν τὸ τοῖς συμβολαίοις ἐγκείμενον ἐξ ἐπερωτ τήσεως πρόστιμον ἀφ' ἑκάστου αὐτῶν εἰσπράξεται κατὰ τὸ ὁλόκληρον. Νο 2: Δώσει πρόστιμον λιτρῶν τριάκοντα νομιο σμάτων ἀπαιτηθησομένων ἀσυμπαθῶς ἐξ αὐτοῦ πα ρὰ τοῦ σεκρέτου τῶν οἰκειακῶν, τζαούσιος, πρωτ το κούρσωρ. είνα τὸν μέγαν το κούσιον. εὐτακτοῦσι τὴν τοῦ βασιλέως σύνταξιν. Ζητητέον παρά σωματοφυλάκων καὶ εξαφυσίων τί βουλητέον. ῥαβδούχοι Ρ. 10. ['Ο πραίτωρ του δήμου. Πραίτωρας ἀκάλουν ἐκ τοῦ τῶν ἄλλων ἁπάντων προϊέναι καὶ προτάττεσθαι ταύτ 16. [ Ο μέγας λογαριαστής. λογιστής, Καὶ τῶν μὲν δημοσίων εἰσφορῶν φροντιστὴν καὶ λογιστὴν μέγιστον τὸν ἐκ Πούτζης Ιωάννην προβάλλεται, λογαριαστήν, 'Ην δὲ ὁ ἐκ Πούτζης Ιωάννης δεινότατος τα δημόσια, φορολογίας παιπάλημα καὶ ἐπίτριμμα, καὶ τῶν μὲν ὄντων δοσμοφορημάτων συζητητής ἀκριβέστατος, τῶν δὲ οὐκ ὄντων εὑρετὴς ἀπαράμιλλος. Λογιστής ὁ λογαριαστής. Μας Λογίζομαι τὸ διανοοῦμαι καὶ τὸ λογαριάζω. Λογισμός ὁλογαριασμός. Λογιστής Η λογαριαστής.
col. 217–218page 101 of 206
PG 157:217]. [Ο πρωτοκυνηγός. εἴτε βάνδον εἴτε φλάμουλον εἴτε τι ἕτερον, εἰς τόν που περίοπτον, ἵνα δι' αὐτοῦ σημαίνοντός που τί ταχυνηγὸν Θεόδωρον 7. δεῖ πράττειν εὐθέως ἐπιλαμβάνωνται τοῦ δόξαντος Ο σκουτέριος. ἔργου οι λοιποί. σκουντέριον δοῦχα φλαμουλάρη, Βασιλεύς Βασιλέων Βασιλεύων Βασιλεύσει σκουτάριον, σκουτάριον (ἐκ τῆς ἀπ είδος τῆς βασιλικῆς λαχόντα τὴν ἀξίαν) [῾Ο ἐπὶ τῶν δεήσεων. δεήσεις διητήρια διδακτικά, τεταγμένας ἡμέρας ωρίσατο, καθ' &; ἐκεῖσε δημοσίως προϋκάθητο, ἀφορῶν πρὸς πεδιάδα πλατείαν. Τῷ βουλομένῳ δὲ εἰ; ἐκεῖνον πάροδος συγκεχώρητο, καὶ ἕκαστος τῶν δεομένων ἐπανετείνετο δεητήριον διδακτικὸν ὅτου δέοιτο. Καὶ ταῦτα ἐνώπιον αὐτοῦ τιθέμενα ὑπέταττε τοῖς ὑπογραμματεύουσιν ἐπιέ ναι καὶ γνωρίζειν αὐτῷ τὰς ἑκάστων αιτήσεις. Καὶ αὐτίκα τὴν ἐφ' ἑκάστῳ ἀντιγραφὴν προσέταττε γίνε σθαι καὶ βεβαιουμένην 198 τοῖς δεομένοις παρέ χεσθαι. Ο αμηράλιος. ἀπὸ τοῦ ἀλμυροῦ άλατος ἁλμυράλιος ἀλὸς ἀλο μυρᾶν ναυαρχῶντα, Ρ. ['Ο ποιέστωρ. κρίστως, κοιαίστωρ, άλμυρόν άλας κουαίστωρ. ἄλατος, Εστινό συζητῶν καὶ ἐρευνῶν ἐπὶ χρήμασι. Βασιλεί πάρεδρος, και αίστωρα τοῦτον καλοῦσιν, 'Ορίσθησαν ὅ τε κοιμίστωρ καὶ οἱ ἀν τιγραφεῖς ἀπελθεῖν καὶ μέχρις θεμελίων ἐκ αφίσαι τοῖς ἁλμυροῖς άλατι τὰ αὐτοῦ οἰκήματα. Βασιλέως γλῶτταν τὸν Ἰωάννην ἐδείκνυεν, ἄνδρα ῥήτορά τα δεινὸν καὶ ῾Ρωμαϊκῶν 6 τῶν ἁλῶν τὴν διοίκησιν ταμουλκών. νόμων ἐπιστήμονα, ὃς τοῦ βασιλέως τα προστάγματα τῷ διατόνῳ τῆς εὐγλωττίας ἐμεγαληγόρει μεγαλοφροσύνης ἐπάξια. Τοῦτον ἐπιχωρίῳ Ῥωμαῖο φωνῇ ἀποκαλοῦσι κουαίστωρα. Κοιαίστωρα τοῦ θείου παλατίου 49: Είναι δεῖ σημεῖον ἱστάμενον ἐν τῷ σῷ δρόμων. 'Αδικούμιον ἀδνου μιάζειν κατ' όνομα διέρχεσθαι. μιάζειν αδνουμιαστής άδνούμιον κατάλογος στρατιωτών.
col. 219–220page 102 of 206
PG 157:219"Οσπερ Πολλοὺς ἐκ τούτων ἐμπρέπειν τοῖς βασιλιαὐτῷ ἑρμηνεὺς εἴπετα, σὺν αὐτῷ ἐπὶ τῆς στιβάδος κοῖς ἀξιώμασι πεποιηκώς κώδιξι στρατιωτικοῖς κατέκλινε, πράγμα οὔποτε γεγονός πρότερον ἐκ τοῦ (ἀόνου μίῳ) ἀναγράφεται, τάγμα Περσικόν τούτοις παντός χρόνου. δυ ὀνομάσας. Μετῄει ὅσα των στρατιωτικῶν εἰσὶ καταλόγων. νεὺς δ' οὑτοσὶ τοῦ Σαρακηνοῦ φύλου τοῦ ἐπικουροῦντος Ῥωμαίοις. Δραγόμενον δραγούμανον 10. Ο λογοθέτης του στρατιωτικού. Τὰ μὲν ἐκ τοῦ βασιλικοῦ πρυτανείου ἐδίδοντο, τὰ δὲ ἐκ τῶν στρα τιωτικῶν, τὰ δὲ ἐκ τῶν κοινῶν καὶ ἰδιωτικῶν. τοῦ γενικοῦ τῶν οἰκειακῶν στρατιωτικού, λογοθέτου, 10. [ Ο πρωτογερακάριος. ο [῾Ο ἀκόλουθος. Διὸ καὶ κατὰ σπουδήν ὁ βασιλεὺς τὸν ἀκόλουθον Μι χαὴλ μεταπεμψάμενος ἐκ τῆς ἑσπέρας εἰς Ἰβηρίας εκπέμπει· ὃς ἐκεῖ γενόμενος, καὶ τοὺς διεσπαρμένους ἔν τε Χαλδίᾳ καὶ Ἰβηρία Φράγγους καὶ Βαράγγους ἀγηοχώς, κωλύειν ἠπείγετο τὸν ἐνόντα τρόπου τὰς ἐκδρομές του σουλτάνου. 16. [Φοσσάτου. φωσάτον, φωτσά τον εἰ φουσσάτον, Βελισάριος λαβὼν τοὺς ἵππους τῶν πολιτῶν καὶ ἐξοπλίσας λαὸν ἦλθεν εἰς Χίτου κώμην, καὶ ποιήσας φοσσάτον, ὅσους ἐκράτησεν ἐξ αὐτῶν, ἀπέκτεινεν. Κυρίω; φοσσά. τον τὸ ἄπληκτον τοῦ ὅλου στρατοῦ καλεῖται. Ασφαλίζεσθαι ἐρύγμασιν ἢ πάλοις, ὁλοκλήροις τάφρῳ ὁ λέγουσι φύσσα. Κριτής τοῦ φοσσάτου, Εἰ μέντοι ἀδικηθῇ παρά τινος, τῷ ἄρχοντι τοῦ τάγματος προσελθέτω. Εἰ δὴ παρὰ τοῦ ἄρχοντος αὐτ τοῦ ἀδικηθῇ, τῷ μείζονι ἄρχοντι προσελθέτω. ἡγεμονεία: Τῷ πολεμάρχῳ εἰσάγονται ἐπιδικασίαι ὅσαι ἀποστασίου γραφὴν ἔφερον. Ο πραίτωρ ἤγουν ὁ τοῦ θέματος δικαστής, ὃς τὰς δίκας τῶν δια καζομένων διαλύει, ὅς εἰ καὶ τῷ στρατηγῷ ἔν τισιν ὑποτάσσεσθαι χρή, ἀλλ᾽ οὖν τοὺς λόγους τῶν ἰδικῶν αὐτῶν διοικήσεων πρὸς τὸν βασιλέα ἀφοράν. 10 [Ο λογοθέτης τῶν ἀγελῶν. Γαλιλαίων τὰ χρήματα ἐκελεύσαμεν ἀναληφθῆναι δοθησόμενα τοῖς στρατιώταις, καὶ τὰ κτή ματα τοῖς ἡμετέροις προστεθήναι προβάτοις. τῶν ἰδίων τοῦ βασιλέως χρημάτων καὶ κτημάτων ἡγεμονίαν πεπιστευμένον. Ρ. 11. ['Ο μέγας διερμηνευτής. Ρ. ἀλλαγίου, προς ταλλαγάστωρ. αλλάγιον πρωταλλαγάτωρ, αλλαγαί ἀλλάγιον εκτ εἰ ὁ ἄρχων τοῦ ἀλλαγίου
col. 221–222page 103 of 206
PG 157:221ἀλόγιον, οι αλόγως ἄρχοντα τοῦ ἀλογίου ἀλλαξιμάριον, ἀλλάγιον. ἀλλάγιον αλλαγήν άλο λόχους αλλάγια λó áλ ἀλλαγίου εἰς τὴν τοῦ βασιλέως εὑρίσκεται μὲν σύντ ταξιν, καὶ ὑπὸ μέγαν δὲ πριμμικήριον. σύνταξιν σύντα χων τοῦ ἀλλαγίου ἄρχων τῆς συντάξεως, εὑρίσκεσθαι εἰς τὴν βασιλικὴν σύνταξιν? Βασιλική σύνταξις 5 κεφαλὴ τῆς βασιλικής συντάξεως ὁ ἄρχων τοῦ ἀλλαγίου, Ο πρωταλογάτωρ. ἄρχων τοῦ ἀλλαγίου οι πρωτ μετὰ τοῦ ἄρχοντος τοῦ 7: Στρατιῶται στρεφόμενοι ὡς ἵστανται ἀντιβλέπουσι κατὰ τοῦ νώτου, ήγουν τὸ ὀπίσω μέρος, οὐκέτι τοῦ λοχαγοῦ εὑρισκομένου, ἀλλὰ τὴ ἐξκαιδεκάτου οὐραγοῦ. Χρὴ δὲ τοὺς οὐραγού; παραγγέλλεσθαι, καὶ ἐκ τῶν ὄπισθεν προωθεῖν καὶ ἀπορθοῦν αὐτὰς εἰς τὴν χρείαν, ἵνα μὴ ἀπομένως τινες, ὡς εἰκὸς, δειλιώντες. Πρωταλλαγάτωρα 61: Τοὺς ἐπὶ συλλογὴν τῶν δη μοσίων φόρων καθισταμένους διοικητές ή συνήθης Προσετάξαμεν τοῖς διοικηταῖς τῶν θεμάτων ἀπαιτεῖν εἰς τὸν κανόνα, κατά νόμισμα, μιλιαρίσιον ἐν, καὶ λαμβάνει αὐτὸ ἡ βασιλεία, καὶ κτίζει τὰ τείχη. Κάν τεῦθεν ἀπεκράτησεν ἡ συνήθεια, παρέχειν τὰ δικέ τῶν εἰσόδων τῆς πόλεως σιτομέτριον κατὰ πόλιν ἐχαρίσατο ταῖς ἐκκλησίαις εἰς διατροφὴν διηνεκώς χήραις καὶ ἐρφανοῖς καὶ ξένοις πένησί τε καὶ κληρικοῖς. 8: "Ωσπερ κληρικόν ο ου δήποτε
col. 223–224page 104 of 206
PG 157:223βαθμοῦ ἐπὶ χρήμασι προβάλλεσθαι οὐκ ἀνεχόμεθα, οὕτως οὐδὲ ξενοδόχον ἢ πτωχοτρόφον ή νοσοκόμον ἢ ἄλλου οἵου δήποτε εὐαγούς οἴκου διοικητὴν ἢ οἷον δήποτε ἐκκλησιαστικόν φρόντισμα χειρίζοντα. Ει 9: Τοὺς οἰκονόμους καὶ ξενοδόχους καὶ νοσοκόμους καὶ πτωχοτρόφους καὶ τοὺς τῶν ἄλλων εὐαγῶν οίκων διοικητὰς καὶ τοὺς ἅπαντας κληρικοὺς κελεύομεν ὑπὲρ τῶν ἐμπιστευθεισῶν αὐτοῖς διοικήσεων παρὰ τῷ ἰδίῳ ἐπισκόπῳ, ᾧ ὑπόκεινται, ἀποκρίνεσθαι καὶ τοὺς λογισμοὺς τῆς ἰδίας διοικήσεως πληροῦσθαι καὶ εἰσπράττεσθαι. Ο πρωτονοτάριος, τοῦ βασιλέως, τῆς ὑπουργίας, τοῦ βασιλικοῦ τοῦ δρόμου Ταχυγράφους ταχυγράφους οι καλλιγράφος 202 Ρ. 11. [ Ὁ ἐπὶ τῶν ἀναμνήσεων. ο Ἐκ βασιλέω; τῷ Ρουστίκῳ ἔχων ἐπίταγμα, ἐφ᾽ ᾧ ἕκαστά τε τὰ ποι ούμενα εἰς τὸ ἀκριβές διαγγέλλειν καὶ τὸ τῶν στρα τιωτῶν τοὺς ἀριστεύοντας τοῖς βασιλείοις δώροις φιλοφρονεῖσθαι. Συγχωρείτω με ή βασιλεία σου εἰσέρχεσθαι πρός σε ακωλύτως τοῦ τὰ ἀνήκοντα υπομιμνήσκειν τὸ κράτος σου, καὶ βεβαια μετὰ τριάκοντα ἡμερῶν μὴ εὑρίσκεσθαι τὸν ἀδικοῦντα ἢ ἀδικούμενον· εἰ δέ τις υπομνήσει περί τινος ὑποθέσεως ἧς ἤκουσα ἐγὼ καὶ οὐκ ἐξεδίκησα, κεφαλικώς τιμωρηθήσομαι. 16. ['Ο δομέστικος τῶν τειχέων. Επεκράτησεν ὁ σεισμὸς μῆνας δώδεκα. Ο οὖν βα σιλεὺς ἰδὼν τὰ τείχη τῆς πόλεως πτωθέντα, διελάλησε τῷ λαῷ ὅτι ὑμεῖς οὐκ ἐκπονεῖτε τὰ τείχη κτί σαι. 'Αλλ' ἡμεῖς προσετάξαμεν τοῖς διοικηταῖς, καὶ ἀπαιτοῦσιν εἰς τὸν κανόνα ὁλοκοτίνιν, μιλιαρίσιν. Καὶ λαμβάνει αὐτὸ ἡ βασιλεία, καὶ κτίζει τὰ τείχη. Εντεῦθεν οὖν ἐπεκράτησεν ἡ συνήθεια δίδειν τὰ δικέρατα τοῖς διοικηταίς. άρχων τοῦ τείχους, 16. [ Ο προκαθήμενος τοῦ κοιτῶνος. παρακοιμωμένη ευφραίων Ἰγνάτιος δὲ κοιτωνίτης ἀπελθὼν τοῦ κλεῖσαι τὴν θύραν τοῦ κοιτώνος εὗρε διεστραμμένην, καὶ ἀπο γνοὺς ἐκαθέσθη ἐπὶ τῆς κλίνης, τίλλων τάς τρίχας αὐτοῦ. Τοῦ δὲ βασιλέως ὕπνον θανάτῳ παραπλήσιον κοιμωμένου αθρόως ἐλθὼν Βασίλειος μετὰ καὶ ἑτέ ρων τὰς θύρας ἀνέμξεν. Καὶ ἔμφοβο; ἐξελθὼν Ἰγνάτιος ἀντέπιπτεν Βασιλείῳ μὴ εἰσελθεῖν. ᾿Απέστειλε δὲ Βασίλειος καὶ Παῦλον κοιτών νίτην τοῦ ἐνταφιάσαι τον Μιχαήλ. προκαθήμενον τοῦ κοιτώνας 10. [Ο προκαθήμενος τοῦ βεστιαρίου. Βεστιάριον τόπος ἐν ᾧ τὰ χρήσ ματα τίθενται καὶ τὰ ἱμάτια τοῦ κοινοῦ. Οι τὸ ἐντὸς ἀλλαξι μάριον; ταμιείον, ὑπηρετεῖ δὲ, εἰς τὰς προσφερομένα; καὶ ἐξερχομένας εἰσόδους τε καὶ ἐξόδους. Βυζαντίω δέ τινι καθ' ὁδὸν ἐντυχών, χρυσοῦ βαλάν
col. 225–226page 105 of 206
PG 157:225τία ἱκανὰ ἐπιφερομένῳ καὶ πρὸς τὴν μεγαλόπολιν κέλης ἵππος μονάμπυξ. ἀπιόντι, ήρετο αὐτὸν τοῦτο δὲ τὸ Ομηρικόν· Τίς πόθεν εἰ ἀνδρῶν; καὶ ἐπειδὴ παρ' αὐτοῦ ἐμάνθανεν ὅτι τὸν πολὺν χρυσὸν ἐπιφέρεται από τινων εισπράξεων, καὶ ὅτι πρὸς τὸν κοιτῶνα τοῦτον δια ο προκαθήμενος τοῦ βεστιαρίου, πριμμικήριον τοῦ βασιλικοῦ βεστιαρίου Ρ. 12. [ Ὁ ἑταιριάρχης μέγας έται 1. Ο λογαριαστής τῆς αὐλῆς 16. ["Ο στρατοπεδάρχης τῶν Μουρτάτων. βουλαῖς ἐπιχειρεῖν ἢ μούλτῳ. Σ μούρτῳ μούλτῳ ἦλθες, αρμυρών αλμυρόν. ἀπὸ μούρτου στρατοπεδάρχην, καμ πνύκτωρ. 16. Μ:νοκάβαλλος μήνεπποι, Κέλης μόνος ἵππος, καὶ ὁ ἐπὶ τούτου φερόμενος· ὁ σελλάριος, ο γυμνός, Καὶ ἵππος δὲ κέλης ο γυμνός. 206 Ρ. 12. [Τζάγγρα τζαγγάτορας και 1, 56: Εκ τόξων Λατινικῶν τῶν λεγομένων τζάγγρων ἀφιέντες βέλη. Η: Φραξάμενοί τε, ὡς εἶχον, τὰ τείχη τοξόταις καὶ τζαγγράτορσι. τζα ζαγγάτορες, τζαγγάτορες) βασίλειον, μέγιστον ἀρχεῖον, 1 μέγα ἀρχεῖον, ἔνθα τῶν χρησ μάτων αἱ σωρείαι καὶ τὰ τῶν κρατούντων γνωριο στικά περιβλήματα. μέγα βασίλειον, Βλαχέρναις κόλπον προκαθήμενος. ταβάντος ἐκ τοῦ τυραννείου εἰς τὸ ἐν Βλαχέρναις βιο σίλειον, καὶ γενομένου κατὰ τὴν ἐντὸς τούτου ύψο Βλαχέρναις ἡμέλητο ἐκ πολλοῦ, καὶ ἦν τὸ πλεῖστόν γε ἐκ πολλού καπνοῦ καὶ κόνεως ἐμπεπλησμένον,
col. 227–228page 106 of 206
PG 157:227Πεπανόν τινα τῶν ἐν Βλαχέρναις προκαθήμενον βα σιλείων, τῶν τῇδε τειχῶν τὴν φυλακὴν πεπιστευμένον. προκαθημένου 16. ['Θ δομέστικος τῶν ἀνατολικῶν θεμάτων. δούκας, κόμητας στρατηλάτας τῆς ἑψας καὶ τῆς ἑσπέρας, στρατηγούς Ο βασιλεύς θέλων τὸν Ἕλλον πληροφορῆσαι ἐποίησεν αὐτὸν στρα τηγὸν τῆς έψας πάσης, δοὺς αὐτῷ ἐξουσίαν πάσαν, ὥστε καὶ δοῦκας ποιεῖν. Ανατολικούς στρατηγουμένου; ὑπὸ Λογγίνου Ρωμανὸν στρατηγὸν τῶν ἀνατολικῶν; μονοστράτηγον εἰς τὰ δυτικά θέματα. δομέστικος τῆς ἀνατολῆς τιμηθείς, τὸ δομεστικάτον αἰτούμενον τῆς ἀνατολῆς, 11, δομέ στικον τῆς ἑσπέρας, 1. τις προχειρισθέντα μεγάλον δομέστικον τῆς δύσεως, δομέστικον τὸν δυτικών θεμάτων Ρ. 12. [ Ο μεγας μυρταΐτης. ['Ο πρωτοκόμης. θαλάσσιος, 19: Οὐχ ὡς ἔτυχε πάντων τῶν δρομώνων πορευομένων, ἀλλ᾽ ἐπιστήσεις αὐτοῖς ἄρχοντας ἢ κατὰ πέντε ἢ κατὰ τρεις δρόμωνας ἕνα τὸν λεγόμεν νον κόμητα, ὅστις ναυαρχές τε καὶ ἡγεμὼν τῶν ὑπ' αὐτὸν δρομώνων ὑπάρχων φροντίσει προσεχέστερον περὶ πάντων εὐκόλως, καὶ διατάξει πρὸς ἕκαστα. Στρατηγοί δρουγγάριοι ἐκαλοῦντα ποτε τοῖς ἄνω χρόνοις, καὶ οἱ ὑπ' αὐτοὺς κόμητες καὶ κένταρχοι. ναύαρχον τὸν τοιοῦτον φασίν, εἴη δ' ἂν ὁ τοιοῦτος ὁ καὶ κόμης παρὰ τοῖς ὕστερον. πρωτοκόμης. πρωτοκόμης τῶν ναυτωλῶν 16. [ Ο παππίας. μέγας πατ πίας. 10. [Δρουγγάριος. 4: Δρουγο γάριος λέγεται ὁ μιᾶς μοίρας ἄρχων. Μοίρα δὲ Στον δροῦγγος τὸ ἐκ ταγμάτων ἤτοι ἀνδρῶν τῶν λεγομένων κομήτων συγκείμενον πλῆθος. Κόμης δέ ἐστιν ὁ τοῦ ἑνὸς τάγματος ήτοι βάνδου ἀφηγούμενος. ["Ο σεβαστός. σεβαστός. πιάτο 1. 1: Ταῦτα μὲν ἔστω πλεονεκτήματα και πρὸ τοῦ θρόνου κατορθώματα, ὧν ἁπάντων γέρας ἀπέλαβε παρὰ τοῦ αὐτοκράτορος τὴν τοῦ σεβαστοῦ ἀξίαν, σεβαστὸς ἀναῤῥηθεὶς ἐκ μέσης συγκλήτου. σεβαστε σεβαστὴν ὠνόμασεν, καὶ εἰ μὴ τὴν βασιλίδα, τὴν Θεοδώραν λέγω, πεποίητο δι' αἰδοῦς, βασίλισσαν τὴν ἐρωμένην ταύτην ἂν εἶπε:: τετίμητο δε ἡ γυνὴ σεβαστή, αὐτῇ πρώτῃ τῆς πρώην βασιλίσσης ἀπονεμηθείσης καὶ ἀξίας καὶ κλήσεως, καὶ ὠνομάζετο δέσποινα. Νικηφόρος ὁ ὕστατος ἀδελφὸς μέγας δρουγγάριος τοῦ στόλου προβέβληται, τὴν τῶν σε π στῶν καὶ οὕτως ἀνάκλησιν μετειληχώς. σε στον, Σταλεὶς ὁ σεβα στός, κύριος Θεόδωρος ὁ Χοῦμνος, χαρτουλάριος ὢν τῶν ἱπποστάθμων. οὐραγοῦ πανσέβαστος σεβαστός 12. Ἐπὶ τοῦ κανικλείου κατακλείων
col. 229–230page 107 of 206
PG 157:229κανικλείων. Ὁ ἐπὶ τοῦ κανικλείου οχούμενος, ἐκ τῆς μονῆς τοῦ κανακλείου,
col. 231–232page 108 of 206
PG 157:231οἱ βασιλεῖς Βασίλειος Κωνσταντίνος καὶ Λέων, πη ξάντων μὲν ἰδιοχείρως ἐν τοῖς πέντε βιβλίοις τοῦ τιμίου σταυροῦ τὸν τύπον τῶν βασιλέων, καὶ γεγραφότων τὰς οἰκείας ονομασίας, τὸ δὲ τῆς γραφῆς ὑπό λοιπον γεγραφότος Χριστοφόρου πρωτασηκρήτου καὶ ἐπὶ τοῦ κανικλείου. τῷ καν κλείψ τους μεταλλικοὺς τοὺς ἐργα δοχείων ἀλάβαστρον, φωκάς διον, μυροθήκη, κανίον καννίον, "Ον οἱ Ρωμαῖοι κα κικλείονα προσαγο εἰς τὴν τοῦ ἐπὶ τοῦ καν κλείου μεγαλοπρεπή προβιβάζει τιμὴν καὶ τὴν παρὰ τῷ βασιλεῖ μεγάλην οἰκείωσιν. Οὐκοῦν κατὰ καρδίας ἀντα αν πληγὴν εἰληφὼς ὁ δηλωθείς λογοθέτης ἐκ τοῦ τῷ Στυππειώτῃ δοθῆναι δοχεῖον ἐρυθροδάνου διάλιθου τὸ κανεκλείον δοχεῖον ἐρυθροδάνου, 210 χρυσόβουλλον χρυσόβουλλον τους
col. 233–234page 109 of 206
PG 157:233μετὰ λίθων λαμπρών. τοῦ ἐπὶ κανικλείου τὸ τῆς γραφῆς ὑπόλοιπον γέγρα σε Χριστοφόρος πρωτασηκρήτης καὶ ἐπὶ τοῦ καν ἐν Χριστῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεύς. Μανουὴλ εἶχε τὸ σύνηθες κανίκλωμα καὶ τοῦ βασι λέως ὑπογραφὴν ταύτην, Μανουὴλ ἐν Χριστῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς, καὶ κάτωθεν ἀπῄωρημένην βούλλαν χρυσήν διὰ μετάξης οξείας, καὶ ἔξωθεν τὸ διὰ τοῦ ἐπὶ κανικλείου καὶ δικαιοδότου Θεοδώρου. Ρ. [Συμπέθερος. πένθερος. [Οχούμενος. Χούμνος. ἐπὶ τοῦ κανικλείου ὀχεῖσθαι. Νικηφόρος ο Χούμνος, Νικηφόρον τὸν ἐπὶ τοῦ κανικλείου 14: Ὁ ἐπὶ τοῦ κανικλείου Νικηφόρος ο Χούμνος σοφὸς ἀνὴρ καὶ θαυμάσιος ἐν φρονήσει, πολλῆς τε ἀπολαύων πρὸς βασιλέως εὐ νοίας τε καὶ τιμής, δι᾽ ἦν καὶ τὴν αὐτοῦ θυγατέρα Εἰρήνην τῷ υἱῷ αὐτοῦ δεσπότῃ Ἰωάννῃ πρὸς γάμου κοινωνίαν ήγαγεν ὁ βασιλεύς. οχούμενος οχούμενος, ὁ Χοῦμνος. έχου μένος, ὁ Χούμνος Παιδαγωγὸς καὶ παιδοτρίβης, ὁ λεγή μενος βαΐουλος. Θεοδόσιος ὁ βασιλεὺς Αντίοχον πραιπόσιτον καὶ πατρίκιον, τὸν βαΐουλον αὐτοῦ παπᾶν ἐποίησε. [Βαΐουλος, βάγυλος ἐπίτροπος καλεῖται, ιν, παιδαγωγόν καὶ παιδοτρίβην τον βαΐουλον α'. ὁ δεσπότης. β'. ὁ σεβαστοκράτωρ. γ'. ὁ και σαρ. δ'. ὁ πανυπερσέβαστος. ε'. ὁ πρωτοβεστιάριος. ς'. ὁ μέγας δούξ. ζ'. ὁ μέγας δομέστικος. η'. ὁ πρωτ τοστράτωρ. θ'. ὁ μέγας λογοθέτης. ι'. ὁ μέγας στρατοπεδάρχης. ια'. ὁ μέγας πριμμικήριος. ιβ'. ὁ μέγας κονοσταῦλος. ιγ'. ὁ ἐπὶ τοῦ κανικλείου. ιδ'. ὁ πρωτ τοσέβαστος. ιε'. ὁ ἐπὶ κέρνης. ις'. ὁ παρακοιμώμεν νος τῆς μεγάλης σφενδόνης. ιζ'. ὁ παρακοιμώμενος τοῦ κοιτῶνος. ιη'. ὁ μέγας βαΐουλος. ιθ'. ὁ κουρη παλάτης. κ'. ὁ πρωτοβεστιαρίτης. κα'. ὁ δομέστικος τῆς βασιλικῆς τραπέζης. κβ'. ὁ ἐπὶ τραπέζης. κγ'. ὁ λογοθέτης τοῦ Γενικοῦ. κδ'. ὁ μέγας παπίας. κε'. ὁ ἔπαρχος. κς'. ὁ μέγας δρουγγάριοις τῆς βασιλικής βίγλης. κζ'. ὁ μέγας εταιρειάρχης. κη'. ὁ λογοθέτης τοῦ δρόμου. κθ'. ὁ ὕπατος τῶν φιλοσόφων. λ'. ὁ
col. 235–236page 110 of 206
PG 157:235ος'. ὁ προκαθήμενος τοῦ μεγάλου παλατίου. οζ'. ὁ προκαθήμενος τῶν Βλαχερνῶν. οη'. ὁ λογαριαστής τῆς αὐλῆς. οθ'. ὁ μέγας διοικητής. π'. ὁ νομοφύλαξ. πα'. οἱ βεστιαρίται. πβ'. ὁ ἑταιρειάρχης. πγ'. ὁ ἄρχων τῶν ἀλλαγίων. πδ'. ὁ μέγας μυρταΐτης, πε'. ὁ κριτής τοῦ σεκρέτου. πς'. οἱ ῥαβδούχοι. πι. ὁ καβαλλάριος, πή. ὁ σεβαστός. πθ'. ὁ προκαθήμενος τοῦ κάστρου. β'. ὁ δρουγγάριος στόλου, ὁ καὶ κόμης. (ΙΙ) ΕΧ ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ μέγας χαρτουλάριος. λα'. ὁ μυστικός. λβ'. ὁ πρωθεμάτων. ε'. ὁ δομέστικος τῶν δυτικῶν θεμάτων τασηκρήτης. λγ'. ὁ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ. λδ'. ὁ μέγας δρουγγάριος τοῦ στόλου. λε'. ὁ δομέστικος τῶν σχολών. λς'. ὁ πριμμικήριος τῆς αὐλῆς. λη'. ὁ πρωτοσπαθάριος. λη'. ὁ μέγας ἄρχων. λθ'. ὁ τατᾶς τῆς αὐλῆς. μ'. ὁ μέγας τζαούσιος. μα'. ὁ πραίτωρ τοῦ δήμου. μβ'. ὁ λογοθέτης τῶν οἰκειακῶν. μγ'. ὁ μέγας λογαριαστής, μδ'. ὁ ἐπὶ τῶν δεήσεων. με. ὁ ἀρχιδιάκονος. μς'. ὁ σκουτέριος. μζ'. ὁ πρωτοκυνηγός. μη'. ὁ ἀμηράλης. μθ'. ὁ ἀκτουάριος. ν'. ὁ μέγας ἀδνουμιαστής. να'. ὁ κοιαίστωρ. νβ'. ὁ λογοθέτης τοῦ στρατιωτικού. νγ'. ὁ πρωτοΐερακάριος. νδ'. ὁ κριτὴς τοῦ βήλου. νε'. 5 μέγας διερμηνευτής. νς'. ὁ λογο θέτης τῶν ἀγελῶν. νς'. ὁ δικαιοφύλαξ. νη'. ὁ ἀκό λουθος. νθ'. ὁ ὀρφανοτρόφος. ξ. ὁ πρωτονοτάριος. ξα'. ὁ 212 κριτὴς τοῦ φοσσάτου. ξβ'. ὁ δομέστικος τῶν τειχέων. ξγ'. ὁ πρωταλλαγάτωρ. ξγ'. ὁ βεστιαρίου. ξε, ὁ στρατοπεδάρχης τῶν μονοκαβάλλων. ξς'. ὁ στρατοπεδάρχης τῶν μουρτάτων. Εξ'. ὁ στρατοπεδάρχης τῶν τζακόνων. ξη'. ὁ στρατοπεδάρχης τῶν τζαγγρατόρων. ξθ'. ὁ ἐπὶ τῶν ἀναμνήσεων. ο. ὁ προκαθήμενος τοῦ κοιτώνος. κα'. ὁ προκαθήμενος τοῦ βεστιαρίου, οβ'. ὁ δομέστικος τῶν θεμάτων. ογ'. ὁ πρωτοκόμης. οδ'. ὁ δομέστικος τῶν ἀνατολικῶν με'. πα. Οι βεστιαρίται. πε'. Ο κριτής τοῦ σεκρέτου. ἀσχρῆται πρωτοασηκρήται) βήλου, Ιπποδρόμου, τοῦ γενικοῦ, τῶν πραιτωρίων 1. 111: ᾿Αλλὰ καί τις τῶν τοῦ βήλου κριτής παρεστώς (τὸ δὲ ὄνομα ἐκὼν ὑπερβήσομαι), διαχαλάσας τὴν ἐσθῆτα, ἐδέσμει τὰς γαστροκνημίδας τοῦ λογοθέτου τῇ ζώνῃ τῆς ὀσφύος, ἐπισχήσειν τὸ ἀνωφερὲς τῆς ὕλης ἐντεῦθεν πειρώμενος. Πλὴν ὁ μὲν οὗτος ἀλύτως εἶχε τῆς τῶν φρενών παρακοπῆς, ὁ δὲ τῶν παρὰ πάντων εὖ μάλα ὠφλίσκανε γέλωτα διά τε τῶν ἱματίων τὸ ἄνετον καὶ τὸ τῆς γνώμης εὐάγωγον. ἐκ χρυσοῦ πεποιημένας πς'. 'Ραβδούχοι τὰ ὑσγινοβαφή φορούντας ῥαβδούχους 11, ῥαβδοφόρους προεστῶτα τῶν ῥαβδοφόρων, ἀρχιραβδοῦχον. πρ. Καβαλλάριος 'Απο πειρώντο τοῦ τείχους διὰ πελταστῶν καὶ δορυφόρων καταφράκτων ἀνδρῶν.: Εξόπλισον δὲ τὸν μὲν κατάφρακτον καβαλλάριον, αὐτόν τε καὶ τὸ ἱππάριον αὐτοῦ. πύ. Προκαθήμενος τοῦ κάστρου. Καστροφύ λακας προκαθημένους πόλεων Κάστρον Καὶ τοὺς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ὄντας ἄρχοντας πολιτικούς τε καὶ στρατιωτικοὺς ἐν ταῖς πόλεσιν ήτοι κάστροις. 1, 55: Τὴν πόλιν εἶχεν ἐν φυλακῇ ἕνεκα αὐτ τοῦ. 1, 1: Τὴν Βυζαντίου δὲ ἀρχὴν τῷ πρωτοστράτορι παρέσχεν ο βασιλεύς. προκαθήμενος του κάστρου. ρ'. Κόμης. Περὶ τῶν ὀφφικίων τοῦ παλατίου τῆς Κων. σταντινουπόλεως. Ιατροῦ μοναχοῦ ταυτὶ Ματθαίου θύτου. Αξιωμάτων ἀριθμὸν τῶν ἐν τοῖς βασιλείοις, Ονομαστὴν σκοπήσωμεν τὴν τάξιν τῶν τοι ούτων] Μετὰ τὸν αὐτοκράτορα πρῶτος ἐστι δεσπότης, Σεβαστοκράτωρ μετ' αὐτὸν καὶ Καίσαρ μετ' ἐκεῖνον·] 5. "Ων κεφαλῆς τὸ κάλυμμα κεκόσμηται μαργαροις, Τῶν δὲ ἀετῶν τοῖς σχήμασιν αἱ τῶν ποδῶν [ἐμβάδες, 4: Κόμης ἐστὶν ὁ τοῦ ἑνὸς τάγματος ἤτοι βάνδου ἀφηγούμενος. πρώτου Ματθαίου μοναχοῦ. ιατρόν μοναχός θύτης ιερομόναχος, Ιεροδιάκονος διακόνου όμοιοτέλευτα, πόλιν κατ' ἐξοχὴν πολι τικά πολίτην ἀπὸ τῆς πολιτικής Των κεφαλῆς. Τῶν δ' ἀετῶν.
col. 237–238page 111 of 206
PG 157:237Οἴσπερ ἐπιφημίζουσιν πρόσρησιν βασιλείας. Ο πρωτοβεστιάριος, [] πανυπερσέβαστός τε, Οἱ σκιαδίοις ερυθροῖς χρυσῷ καθυφασμένοις 10 Ἐξ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν χρῶνται νομίμως [μόνοι, Πρασίνοις δ' ὑποδήμασιν ὁ μὲν, ὁ δὲ κιτρίνοις. Την πρώτην δ' οὗτοι φέρουσι πεντάδα τῶν ἐν [τέλει. Τῆς δὴ δευτέρας μέγας δούξ, μέγας δομέστι [κός τε, Ο πρωτοστράτωρ πέφυκεν, ὁ μέγας λογοθέτης, 15 Μέγας στρατοπεδάρχης τε, ὧν ἐρυθρὰ τὰ πίλα, 214 Διάχρυσον ἐμφαίνοντα τὸ μέρος ἄνω μόνον. Τρίτη μέντοι πεντάς χρῶνται πίλοις τοῖς συρο [ματίνοις, Ο μέγας πριμμικήριος, ὁ μέγας κονοσταῦλος, Ἐπὶ τοῦ κανικλείου τε, τῶν σεβαστῶν ὁ πρῶτος, 20 Ο ἐπικέρνης τε ὁμοῦ. Τῆς δὲ τετάρτης οὗτοι, Ο γε παρακοιμώμενος μεγάλης τῆς σφενδόνης, Τοῦ δὲ κοιτῶνος έτερος, μέγας βαζουλός τε, Κουροπαλάτης, μετ' αὐτὸν πρωτοβεστιαρίτης. ᾿Αλλὰ καὶ τούτοις ἔξεστι πίλοις τοιούτοις χρή [σθαι. 25 Τῆς δὲ πέμπτης κλαπωταὶ τοῖς πᾶσιν αἱ κα Γλύπτραι, ὧν Εστιν ὁ δομέστικος τῆς βασιλικῆς τραπέζης, Ἐπὶ τραπέζης ἄλλος τε, γενικού λογοθέτης, Ο μέγας ἂν (αύ) παππίας τε, καὶ ἔπαρχος σὺν [τούτοις. Τῆς ἔκτης μέγας άρχεται δρουγγάριος τῆς βί [γλης, 30 Μέγας εταιριάρχης τε, λογοθέτης του δρόμου, 7 Οἰσπερ επιφημίζουσι. 7.5. Οι σκιαδίοις ερυθροῖς. 4, 17, 8 Γ. 11. Πρασίνοις δ' ὑποδήμασι. 'Ο δὲ κιτρίνοις. Γ. Πεντάδα. Τ. 16. Διάχρυσον ἐμφαίνοντα τὸ ἄνω μέρος μό ἀήρ σκιάδια πίλα, χρυσοκόκκινα κλαπωτὰ ἄνευ αέρος, διάχρυσον ἐμφαίνοντα τὸ ἄνω μέρος μόνον 19. Ἐπὶ τοῦ κανικλείου. Τῶν σεβαστῶν ὁ πρῶτος. Πρωτοσέβαστος. ν. Βαϊουλος Ν. 24. "Εξεστι πίλοις τοιούτοις χρῆσθαι. ν. 25. Κλαπωταί. 20, 20. 31. Ο φιλοσόφων ὕπατος. ὑπέρτατος. ν, φιλοσοφίας ἀπά Ο φιλοσόφων ὕπατος, χαρτουλάριος μέγας. Εξῆς ἑβδόμης μυστικός, κλεινός πρωτασηκρήτις Εὐθὺς ὁ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ, δρουγγάριος τοῦ στόλου. Ο τῶν σχολῶν δομέστικος. Οἱ δ᾽ ἑξῆς τῆς ὀγδόης. 55 Αὐλῆς ὁ πριμμικήριος πρωτοσπαθάριος τε, Αρχων ὁ μέγας μετ' αὐτοὺς καὶ ὁ τὰς τῆς [αὐλῆς τε, Ο μέγας τε τζαούσιος. Οἱ δ' ἑξῆς τῆς ἐννάτης. Πραίτωρ του δήμου, οἰκειακῶν ὁμοῦ [] λογοθέτης. Τῶν λογιστῶν ἡ μέγιστος, ὅ τε· δεήσεις φέρων, 40 Μεθ' οὓς ἀρχιδιάκονο·. Οἱ δ' ἐξῆς τῆς δεκάτης, Σκουτάριος, πρωτοκύνηγος, ἀμηράλης ὁμοῦ [τε]. Ναὶ μὴν ἀκτουάριος καὶ ἀδνουμιαστής μέγας. Τῆς ἑνδεκάτης πέφυκεν ὁ ἔνδοξος κοιαίστωρ, Ο τε στρατιωτικοῦ καταλόγου λογοθέτης. 45 215 [] Πρωτοτερακάρχης, δ τεκριτής τοῦ βήλου, Ο μέγας διερμηνευτής. Οἱ δὲ τῆς δωδεκάτης, Ο λογοθέτης ἀγελῶν, ὅ τε δικαιοφύλαξ, Καὶ μετὰ τὸν ἀκόλουθον εὐθὺς ὀρφανοτρόφος. Πρῶτος τῶν νοταρίων τε. Τῆς δὲ τρισκαιδεκάτης 50 "Ορα φουσάτου τὴν κριτὴν, δομέστικον τειχέων, Τόν τε πρωτολογάτορα και τον βεστιαρίτην, Στρατοπεδάρχην καθεξῆς τὸν τῶν μονοκαβάλλων. Τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης τ' ἔστιν ὁ τῶν μουρ [τάτων, Ὁ τῶν τζακόνων, ἕτερος ὁ τῶν τζαγγρατόρων, 5. Ὁ τῶν ἀναμνήσεων, ἐξῆς τε τοῦ κοιτῶνος Ο προκαθήμενος. Ὁμοῦ τῆς πεντεκαιδεκάτης Έτερος προκαθήμενος, ὁ τοῦ βεστιαρίου, Καὶ μετ' αὐτὸν δομέστικος ἁπάντων τῶν θε [μάτων σης προεστώτα διδάσκαλον καὶ ὕπατον τῶν φιλο σόφων χρηματίσαντα 'Ο εάς. ν. ᾿Αρχιδιάκονος. ν. ῾Ο ἀκτουάριος. ν. 45. Πρωτοϊερακάρχης. Πρωτοτερα κάριος. Κριτὴς τοῦ βήλου. τοῦ φοτσάτου. τοῦ βήλου Η δωδεκὰς τοῦ βήλου καὶ τοῦ ἱπποδρόμου κριτῶν. 2: Ἐκ τῶν τοῦ βήλου κριτῶν Τορνίκης Δημήτριος,: Καί τις τῶν τοῦ βήλου κριτῶν. 288. Δικαιοφύλαξ. Νύν. Πρωτολαγάτορα. πρωταλλαγάτορα, 58. 'Ο δομέστικος ἁπάντων τῶν θεμάτων.
col. 239–240page 112 of 206
PG 157:239Ο πρωτοκόμης των ναυτών, δομέστικοι τε δύο, 60 Ο τε τῶν ἀνατολικῶν καὶ δυτικών θεμάτων, Ἐξῆς ἐκκαιδεκάτης το προκαθήμενοι δύο Μεγάλου παλατίου τε, μετ' αὐτῶν Βλαχερνῶν τε, Ο λογιστής ὁ τῆς αὐλῆς, μέγας διοικητής τε, Ο νομοφύλαξ μετ' αὐτούς. Τῆς δ᾽ ἑπτακαιδε [κάτης 65 Βεστιαρίται δείκνυνται, καὶ μὴν ἑταιριάρχης, Αρχων ἀλαγίων τε καὶ [ε] μέγας μυρταΐτης Ο τοῦ σεκρέτου τα κριτής. Της δ᾽ ὀκτωκαιδε [κάτης Ραβδούχοι, καβαλλάριοι καὶ σεβαστῶν τὸ γέρας, Του κάστρου προκαθήμενος, δρουγγάριος τοῦ Ιστόλου. (ΙΠ) ΑΔΕΣΠΟΤΟΝ (*). Ὁ μὲν χορηγὸς τῶν θείων χαρισμάτων Δίδωσιν ἡμῖν τὴν κάτω σκηπτουχίαν 216 Εἰκόνα λαμπρὰν τῆς αὐτοῦ βασιλείας, Η μᾶλλον εἰπεῖν ἀμυδρὰς τὰς ἐμφάσεις 5 Δείκνυσι σαφῶς ἀγαθῶν τῶν μελλόντων. Ο γὰρ ἐν ἡμῖν εὐσεβὴς στεφηφόρος Θεοῦ τις εἰκών, εἰ σπουδάζει τους τύπους Εργοις βεβαιοῦν ἀρετῶν ἐστεμμένος, Αμείβεται δὲ [πάλιν] δωρεαῖς τοὺς ἀρίστους, 40 Τιμαῖς ὑπεξαίρων τε σταθμῶν καὶ μέτροις, Καὶ βασιλικῶν ἀνυψοί τοὺς ἐν τέλει, Ού; τῷ λόγῳ δίδωμι συγγράφειν τέως, ὡς ἂν ὁ βυθὸς μὴ καλύψῃ τῆς λήθης "Α βασιλική κεκύρωσεν ή κρίσις, 15 Χρόνος τε μακρὸς ἀπέσβησεν εἰς δεῦρο. Μετὰ τὸν αὐτάνακτα δεσπότης ἐστὶ Δεύτερον ἀξίωμα, σεβαστοκράτωρ, Καὶ Καίσαρ εὐθὺς ὑποβάθρα τοῦ κράτους, Ο πανυπερσέβαστος συγκλήτου πρῶτος, 20 Πρωτοβεστιάριος λαμπρὸς ἀξίαν. Οὗτοι καὶ τοῖς σχήμασι καὶ τοῖς πεδίλοις Τὴν πρώτην εσχήκασιν ἐν τέλει τάξιν. Ο μέγας δοὺξ μετ' αὐτοὺς ἀνεδείχθη. Τούτου κοινωνὸς ὁ δομέστικος ὁ μέγας, 25 Καὶ τρίτος αὐτοῖς πρωτοστράτωρ ἀξίαν. Λογοθέτης μέγιστος σοφίας γέρας. Στρατοπεδάρχης ὁ μέγας ἐπὶ τούτοις. Τούτων ἐρυθραῖς ἐκ χρυσοῦ ταῖς καλύπτραις Ορᾷς κεφαλὰς ἀεὶ κεκοσμημένας.. 50 "Ορα πριμμικήριον, φιλότης, μέγαν, Πεντάδος ηγούμενον λαμπρῶς δευτέρας, Ν. 59. Πρωτοκόμης τῶν ναυτών. Νομοφύλαξ. Ως ἂν ὁ λογιώτατος νομοφύλαξ κρίνη περὶ τούτου καὶ ψηφίσηται. Ὁ περὶ τὰ τοιαῦτα σοφός, σεβαστέ νομοφύλαξ καὶ καθολικὰ κριτὰ ᾿Αρμενόπουλε. Εἰ Αδέσποτον. Δεύτερον μέγαν κονεσταῦλον ἀξίαν, Τρίτον σεβαστὸν τὸν πρῶτον, ἐπὶ τούτοις Κοσμεί τε λαμπρῶς ὁ πιγκέρνης τὴν τάξιν. 35 Ο παρακοιμώμενος σφενδόνης πέμπτος. Ο παρακοιμώμενος ἄλλος κοιτώνος. Ο μέγας βαΐουλος έπεται τούτῳ, Τρίτην τε πληροῖ τάξιν κουροπαλάτης. Εἰσέρχεται δὲ βεστιαρίτης πρῶτος 40 Εἰς οἶκον βασιλέως, ὡς ἔθος, πράξων, Δομέστιχος δεύτερος ὁ τῆς τραπέζης, Αλλος ἐπ' αὐτῆς μετ' αὐτὸν τεταγμένος. Καὶ τὸν γενικὸν λογοθέτην εἰσόρα, Εἶτα παππίαν εἰσιόντα τὸν μέγαν, 45 Σὺν τούτοις τὸν ἔπαρχον, καλύπτρα ξένη. Εβδομος δρουγγάριος τῆς βίγλας μέγας, Καὶ δὴ μετ' αὐτὸν ἑταιρειάρχης μέγας. Ο λογοθετών μετ' αὐτὸν τοῖς τοῦ δρόμου, Εἶτα χαρτουλάριος ἀξίαν μέγας, 50 217 Εἶτα μετ' αὐτὸν μυστικὸς ἐπεισίτω, Βασιλικός ὁ πρώτιστος τοῦ σεκρέτου. Ορα καὶ στρατοῦ τὸν καλὸν ἐπιστάτην, Τῶν τε πλωΐμων δρουγγάριον τὸν μέγαν. Ἰδοὺ καὶ σχολῶν ὁ δομέστικος ἥξει, 55 Καὶ τὸν τῆς αὐλῆς πριμμικήριον δρα. Καὶ πρωτοσπαθάριος λαμπρὸς εἰσίτω, "Αρχων τε μέγας καὶ τζαούσιος μέγας, Δήμου τε πραίτωρ, ὁ ταττῆς αὐλῆς τε. Ο τῶν οἰκειακῶν λογοθέτης Ερχέτω, 60 Καὶ τῶν λόγων (λογιστών?) ὁ μέγας συνεισίτες. Ορα καὶ σκουτάριον ἐκ τῆς ἀσπίδος Τῆς βασιλικῆς λαχόντα τὴν ἀξίαν. Πρῶτος μετ' αὐτὸν τῶν κυνηγῶν ἐκρίθη. 'Αλὸς ἀμυρᾶς ναυαρχῶν ἀνεδείχθη. 65 Ἰδοὺ βασιλεῖ τὰς δεήσεις προσφέρει, Λαλῶν τὴν τιμὴν ἐκ τῶν ἔργων πρεπόντως. Αδνουμιαστὴς ὁ μέγας μοι χαιρέτω. Τούτῳ παρεπόμενος οὕτω κοιαίστωρ, Καισάρων ἀξίωμα λαμπρῶν τῶν πάλαι. 70 Λογοθέτην δρα μοι καν στρατιώταις. Ἐξ ιεράκων ὁ πρῶτος τὴν ἀξίαν. Ο βήλου κριτή; μετ' αὐτοὺς ἐκυρώθη. Διερμηνευτῶν ὁ μέγας προηγείσθω, Καὶ τῶν ἀγελῶν λογοθέτης εἰσίτω, 75 Καὶ τούτοις ἀκόλουθος σεμνὸς ἐπέσθω, Καὶ τῶν ὀρφανῶν ὁ τροφεύς συνεισίτω, Καὶ βασιλικῶν ὁ νοταρίων πρῶτος, Φουσάτου κριτὴς ἐξετάζων τὰς δίκας. Καὶ δὴ μετ' αὐτὸν ἀναμνήσεις προσάγει ν. 28. Τούτων έρυθραῖς. ν. Κονεσταῦλον. 40. Εἰς οἶκον βασιλέως. ν. 71. Ἐξ Φεράκων ὁ πρῶτος. Πρωτοϊερακάριος.
col. 241–242page 113 of 206
PG 157:24180 Σεμνώς βασιλεῖ κεκλημένος ἐκεῖθεν. Ἰδοὺ καὶ δομέστικον τειχέων σκόπει. Πρωταλλαγάτωρ δεύτερος τὴν ἀξίαν, Εἶτα τετάχθω βεστιαρίου τρίτος. Μονοκαβάλλων στρατοπεδάρχης οὗτος, 85 Αλλος μουρτάτων, τζαγγρατόρων, τζαχώνων, Ορα προκαθήμενον τὸν τοῦ κοιτώνος, Αλλον προκαθήμενον βεστιαρίου. Τούτῳ τῆς αὐλῆς ὁ λογιστὴς ἐπέσθω, Καὶ διοικητὴς ὁ μέγας συντετάχθω. 90 Ο τῶν Βλαχερνών προκαθήμενος οὗτος, *Αλλος πρὸ αὐτοῦ μεγάλου παλατίου. Ο τῶν ἐῴων δομέστικος θεμάτων Τούτῳ δυτικῶν ὁμότιμος ἐκρίθη. Ο πρωτοκόμης καὶ μετ' αὐτὸν παππίας, 95 Εταιρειάρχης, τῶν ἀλλαγίων ἄρχων, Ο μυρταΐτης ὁ μέγας ἐπὶ τούτοις, Καὶ δὴ σεβαστὸς καὶ δρουγγάριος στόλου. Κάν τοῖς ἰατροῖς ἀκτουάριον δρα. Ὕπατοι, δικτάτωρες, σὺν τοῖς ταμίαις, 400 Πατρίκιοι, μάγιστροι, πρόεδροι, πάλαι Δορυφόρων Επαρχο; καὶ πραιτωρίων. 218 Έγνωμεν λαμπρὸν τὸν Χουμνόν κονια [κλείου Στάσιν ἔχοντα μείζονα τῆς προτέρας, Καὶ δὴ μετ' αὐτὸν τὸν καλὸν Μετοχίτην 405 Λογοθέτην μέγιστον, σοφίας λήξιν, Φοροῦντα χρυσῆν ἐρυθρὰν τὴν καλύπτραν, *Ην δῶρον αὐτῷ συνανέχοντι κράτος *Αναξ ὁ λαμπρὸς παρέσχεν ᾿Ανδρόνικος. Ταῦτα τὰ λαμπρὰ τῆς κάτω σκηπτουχίας, 110 Προεδρίας σχήματα, σεμνότης, δόξα, Ρέων τε πλοῦτος καὶ πηλὸς ἐπηρμένος, Κόνιςτε τύχης τοῖς πνεύμασιν ἀρθεῖσα. Τέλος τάφος τρίπηχυς. Ο βίου πλάνη | Φιλοσόφων ὕπατος, ρητόρων πρῶτος, 11. Δικαιοφύλαξ σὺν αὐτῷ, νομοφύλαξ, Καὶ βασιλικῶν τῶν ἱερέων πρῶτος. Πάρεστιν ἄρχων ἱερῶν διακόνων, οι Καὶ τῶν μελῳδῶν, οἱ πρωτοψάλται δύο, Κἂν ταῖς ἑορταῖς λαμπαδηφόρος ἄλλος, 120 219 Αποστολικῶν ὁ κῆρυξ διδαγμάτων, Δομέστικός τε καὶ μαΐστωρ τοῦ κλήρου. Ταύταις βασιλεὺς ταῖς τιμαῖς ὑπεξαίρει Πλήρωμα σεπτὸν εὐαγοῦς Ἐκκλησίας, *Ην ἀρραγή φύλαξον μέχρι τερμάτων, 195 Υψιμέδων ἄναρχε, τοῦ νῦν αἰῶνος. Καὶ τὴν καθ᾿ ἡμᾶς εὐσεβῆ βασιλίδα, Ην ὡς κιβωτὸν σωστικὴν νῦν τοῦ κράτους Ἐν τῷ καθ᾿ ἡμᾶς κατακλυσμῷ βαρβάρων. Ανωθεν ἐγνώκαμεν ναυπηγηθείσαν, 130 Υπερτέραν τήρησον τῆς καταιγίδος, Συμπήξας ὡς οἴακας αὐτῆς τους κλάδους, Καὶ βασιλεῖ βράβευε λαμπρὰς τὰς νίκας, Δεικνὺς κατ' ἐθνῶν εὐσθενῆ νικηφόρον. Ρίζωσον αὐτὸν ὡς τὸν χαρίτων κλάδον, 135 Καὶ δεῖξον ἡμῖν καρποφόρον ἐξ ἔργων. Εκτεινον αὐτῷ τῆς εὐβουλίας φρένας, Στένωσον αὐτῷ τῶν ἐναντίων θράσος, Στόλισον αὐτὸν πορφύραις εὐσεβείας, Ανοιξον ἡμῖν τὰς πρὸς εἰρήνην πύλας, 140 Πλάτυνον αὐτῷ τὴν ἀρχὴν τοῖς τροπαίοις, Οἷς καὶ φανείη κοσμικὸς αὐτοκράτωρ. Ο πατριάρχης σὺν ἡμῖν ταῦτα λέγει, Κάμπτων εὐσεβῶς τῷ δεσπότῃ τοὺς πάθους, Καὶ νυκτὸς αὐτῷ τὰς εὐχὰς ἀναφέρων, 145 Αἷς νυκτὸς ἀὺν Ταρταρικῆς καὶ σκότος Ελάσας ἡμῖν ἀνταν σχει φωσφόρος Τ. 101. Δορυφόρων ἔπαρχος καὶ πραιτωρίων. καλύπτρα δορυφόρων, ὑπάτων, δικτατώρων, ταμιών, πατρικίων, μαγίστρων Πρόεδρος μήπω πρότερον ὄντος ἀξιώματος. Εφ' ᾧ δὴ τῶν κοινῶν πραγμάτων διοίκησιν ὁ βασιλεὺς ἐποιήσατο· ἦν μὲν γὰρ ἐπὶ τῶν βασιλικῶν διοικήσεων πρώην,περὶ τὰς πολιτικές οικονομίας ἀκριβέστατος μεθιστᾷ ὁ βασιλεὺς Λιχούδην τῆς τῶν κοινῶν διοικήσεως, ἀντεισάγει δὲ Ἰωάννην, καὶ τούτῳ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων εγχειρίζει κυβέρνησιν. Τον Χουμνόν. Μετοχίτην. ν. Ρητόρων πρῶτος. Ακτίνας λαμπράς ὡς λευκῆς τῆς αἰθρίας Εἰς πάντα κοινῆς τῆς εἰρήνης τὸν κόσμον.] Τῶν φιλοσόφων ύπατος ρητόρων πρῶτος νομοφύλαξ δικαιοφύλαξ ἐπὶ τῶν κρίσεων Υ. 116. Τῶν ἱερέων πρώτος. πρωτοπαπάς, πρωτοίερεύς, 117. "Αρχων ἱερῶν διακόνων. Γ. Λαμπαδηφόρος. 1.120. Αποστολικῶν ὁ κήρυξ διδαγμάτων. ν. 171. Δομέστικός τε καὶ μαΐστωρ.
col. 243–244page 114 of 206
PG 157:243τὸ καλούμενον σκιάδιον, ὅπερ ἡμεῖς καμηλαύκιον λέγομεν σκιάδιον ὁλομάργαρον, αὐτὸν πρῶτον πάντων τῶν βασιλέων διαδήματι χρή σασθαι καὶ μαργαρίταις καὶ ἄλλοις λίθοις περιεργότερον κοσμηθῆναι. ύπεκκλησίονα, ἱερεὺς ἄρας τὸν ἀέρα ἐπιτίθησι τῷ ἀριστερῷ ὤμῳ τοῦ διακόνου. Εἶτα ἀποτίθησι τὰ καλύμματα ὁ ἱε ρεὺς ἀπὸ τοῦ ἁγίου δίσκου καὶ τοῦ ἁγίου ποτηρίου, τὸν δὲ ἀέρα λαβὼν ἀπὸ τῶν ὤμων τοῦ διακόνου καὶ θυμιάσας αὐτὸν ἐπισκεπάζει δι' αὐτοῦ τὰ ἅγια. ἀέρα σκιαδίου
col. 245–246page 115 of 206
PG 157:245χρυσοκλαδαριστήν, χρυσοκλαβάριον (ἀνήφθη, μέρος τοῦ Εργοδοσίου τῶν χρυσοκλαβαρίων, χρυσοκλαταριστή χρυ σιχλάδους χρυσοκλαδαρικάς, ἱματίῳ φύλλοις καὶ κλάδοις πε Χρυσοκλαβαρικόν, συρματέῖνον, τασεία, παρὰ τὸ τείνειν, α τὰ σεῖα οἷα καὶ τὰ βασιλικά ῾Ο ἀὴρ καὶ τὰ σεῖα, οἷα καὶ τὰ τοῦ δεσπότου. τῶν σείων Στα κομβολύτης, βαλαντιοτόμος. κόμπος κόμβος. κόμπος Καλόν δέ ἐστι 223 τέντας κατὰ τὸ σχῆμα. τῶν ᾿Αβάρων ἢ Τούρκων γενέσθαι, ὅτι καὶ κομ παὶ καὶ χρειώδεις εἰσίν. πλὴν τῶν φοινίκων φοινικίων
col. 247–248page 116 of 206
PG 157:247Τοῦχον τοῦ δεσπότου ῥουχίον 11: Φοροῦντα ῥοῦχον σχιστὸν μέχρι καὶ τῶν μουχαρείον 10. Ρίζας εἰ στρατηλατίκια, τῷ μὲν ταμπαρίῳ τοῦ σώματος περιεί μύδα ᾐσθημένος ἀστειοτέραν περὶ τὸν δεξιὸν ὦμον περονουμένην, καὶ ἀφιεῖσαν ἐλευθέραν τὴν χεῖρα κατὰ τὸ πόρπημα. ταμπαρίου ταππά ριον ταβδάριον Λῶμα τὸ ἀπ᾿ ἄκρου τινὸς ἐκτεταμένον καὶ οἱονεὶ ὁρίζον αὐτὸ, ὡς τὸ κοινῶς λεγόμενον μαργέλιον.δωμάτιον, λ ᾿Αλλὰ τὰ πολυτελή χρυσοΰφαντα ἐπιβλήματα τα δημοτικῶς λεγόμενα μαργέλλια, γράμματα καὶ ἀν τίπανα, καὶ τὰ ἐκ κογχύλης πορφυρίζοντα ιμάτια. στιχάριον διὰ γαμμάτων. ούτε τινὰ ἑτερόχροα ἐπι βλήματα προσετίθεσαν ἐν τοῖς ἄκροις τῶν ἱματίων Τό τε γὰρ λεγόμενον στρατήγιον ἀνα καθαίρεσθαι ἐκέλευσε, καὶ τὰς τῶν πολιτῶν κεφα λὰς σκέπεσθαι, διὰ γραμμάτων ἀλλὰ διὰ μαργελλογράμμων ἐθονίων ἐκ βύσσου πορφυ μαργελλογράμμων μεγαλογράμμων. διὰ γραμμά των διὰ γαμμάτων αὐθεντοπούλου Ταμπάριον ταππάριον ταββάριον, οι μαμπάριον, μαππάριον, ἐμφίκιον, ὀφφίκιον, 1, ιν; Τῇ μὲν χλαμύδι τοῦ σώμα
col. 249–250page 117 of 206
PG 157:249γράμματα γάμματα, υπόδησαι τὰ σανδάλιά σου, ἦρθεν, που ἦλθεν, άρμυ Διβολέος διπλοῦς. δίβολος, δίβολος χλαίνα. διβολέα μουσιοῦν καὶ διὰ μουσίων καλλωπίζειν υποδήματα μουζάκια, ὑποδήματα μουζά 10. Πτερνιστηρίων. πτερνιστής ρων, πτερνιστήρ. [Πτερνιστηρίων πτερνιστή. χες φοινίκια, χεῖρες οι χέρια, πόδες πόδια, τὸ ἱδρομά καὶ εἰς τὰ τέσσαρα μέρη
col. 251–252page 118 of 206
PG 157:251[Σκάλαι. σκάλας τος ἐν τῇ σκάλᾳ θροηθεὶς ὁ ἵππος. Κεφαλαρέα κεφάλαρον διαδήματα μασχαλιστήρας προφαινόντων, καὶ προσ κειμένων προμετωπίδια και προστερνίδια τῶν βλη Τὰ ἄλογα αὐτῶν ἁρματωμένα μετά κεφαλαρέων και σαγισμάτων Χωρικανών. κεφάλαρον: Κοσμεῖται μὲν ἱππος κεφαλάροις τε καὶ θώρηξι. Τιάρα ταινιωθεὶς ὀρθίᾳ, ἣν τοῦφαν καλεῖ ὁ δημώδης καὶ πολὺς ἄνθρωπος, τύφον, οἶμαι, ώνομασμένην 228 ώς τετυφώσθαι ποιούσαν τοὺς ταύτην ἀναδουμένους. Επεσεν 4 χρυσῆ τοῦφα Ιουστινιανοῦ τοῦ λε γομένου Αὐγουστίως.: Του φίον λόφος.: Αθήλη κολοφών, φούντα, κόμπος κομπόνω 16. Απλώρηται φοροῦντα. 5: Μετὰ τῶν φορούντων. δι τα φουτῶν τούφα τὰ τούφια 2: Κασσίδας ἐχούσας τουφία μικρά. Μικρά τουφία κατὰ τῶν ὀπισθελίνων καὶ ἀντελίνων τῶν ἵππων. Τουφία εἰς τὰς ὀπισθελίνα; τέσσαρα. ίππου τουφίν φορούντων, μετὰ τῶν τουφῶν, μικρὰν τοῦφαν ἐρυθράν, τένταν τένδαν Σκηνήν ἐγκαρσίως διατέμνει. σχίζει τὴν τένταν εγκαρσίως. πουλος πυλον πωλος, ἄρχων μι ἀρχοντόπουλος, παῖς παιδόπου λος, επ αὐθέντης αὐθεντόπουλος, επ Τοῦρκος Τουρ
col. 253–254page 119 of 206
PG 157:253ἀετοπούλων γέμουσα ερυθρών. στόλουρον πτερνιστόλωρον κομητόπουλον ὡρολογόπουλον Ἐπὶ κεφαλῆς ἔτι νέος ἦν. Πεζεύει ὁ δεσπότης, ἐν ᾧ ἂν τόπῳ προστάξει τοῦτο ὁ βασιλεύς. σκαράνικον σκαράνιον σκαραμαγκον? λιθάρι, μαργαριτάρια, 16. Καββάδιον. καβάδης, καββα μαμπάριον, οι μαππάριον, ταμπάριον, ε τοῦ καββαδίου καββάδιον ἕως τὸ ἐπάνω ἔνδυμα πάντων. καβάδι τήβεννα, τήβεννος, σάγος. τύπον ἐπέχει τῷ μήκει καὶ τοῖς μανικίοις. Ταῦτα οὖν τὰ ἱμάτια κοινὰ πᾶσι, καὶ, ὡς φασὶν, ἐκ βασιλικῆς δωρεᾶς, εἰς τιμὴν ἱερωσύνης, ὅτι καὶ συγκλητικοί ταῦτα ἐνδύονται. 2: Εσθημα ενυάλιον, στρατιωτών τὸ εἶμα, Οπερ καβάδη; λέγεται ἀπὸ Καβάδου Πέρσου. Καββάδιον έξύ.
col. 255–256page 120 of 206
PG 157:255τὸ ροῦχον αὐτοῦ ὥσπερ καὶ τὸ βασιλικόν 16. [Του Καίσαρος ἐπὶ τῶν ἑορτῶν ζητεῖται. Βάρδα δὲ τοῦ Καίσαρος ἐν τῇ προσ λεύσει διερχομένου μετὰ σκαραμαγγίου οξέος. Αύριον, ὦ δέσποτα, περιβαλοῦ τὸν χρυσοπερσικόν σου χιτωνίσκον, καὶ ὄρθητι τοῖς ἐχθροῖς σου. Ἀπὸ προσώπου που φεύξονται. Τοῦ ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος ἱππῳ ἐπιβὰς παρεγένετο πρὸς τὴν κόρην τοῦ βασι λέως μετὰ στολῆς λαμπράς. χόρτη γυναικάδελφοι, γαμβρούς. κατὰ τὴν κάτω καὶ κοίλην ἐπιφάνειαν κυκλίσκον χρυσοειδέα πράσινος, γλαυκός, γερανιός ήερά 10. [Τιμήσας σεβαστοκράτορας. [Εχοντα ἀετοὺς συρματεΐνους. καὶ χρυσοΰφεῖς ἐνηρμόζοντο ἀετοί. κάμπος έως [Χαρτάρια μετὰ ῥαφήν. καταγραφήν. πεζεύει κἀκεῖσε κατ' ἀναλογίαν τοῦ τό που τετραττύλου. Ρ. 16. [ Τοῦ κοπριτορίου καὶ τοῦ ἐπάνω σκεπίου.
col. 257–258page 121 of 206
PG 157:257συγκλητικῶς ἐξυφασμένον τῆς κεφαλῆς κάλυμμα, Μᾶς σας, μοῦ σοῦ ἐμεῖς ἐσεῖς σú 16. Αυθέντης αὐθεντεῖν, αὐθεν πολυχρονιάδης, ἀφένδι, παρὰ τὸ κλάπος κλάδος, χρυσόκλαβα ει χρυσοκλαδαρικά, 10. Δικανίκιον, παρὰ τὸ δίκη, Ιδίαις χερσὶ δέδωκεν αὐτῷ δεκανίκιον πολλοῦ ἄξιον, ἤτοι ῥάβδον ἀργυρᾶν περικεχρυσωμένην, δικανίκη. Ποιμαντικὴν Περί γε μὴν τῆς ἐπὶ κεφαλῆς καλύπτρας ἐπὶ τῶν μὲν πρότερον βασιλέων ἔθος τοὺς μὲν χρόνῳ προβεβηκότας ἐν τοῖς βασιλείοις χρή σθαι καλύπτραις πυραμίδος μὲν ἐχούσαις σχῆμα, δεκανίκιον; Απὸ τῆς δίκης, στρικοῖς δ' ἐνδύμασι κατὰ τὸ ἀνάλογον ἑκάστῳ ἀξίωμα καλυπτομέναις, ὅσοι δ' ἐν ἡλικίᾳ, τούτους δεκανίκιον δεκανίκι δὲ πάντας καθάπαξ ἀκάλυπτον ἔχειν τὴν κεφαλήν. δικανίκι ῥάβδος, βάκ βακτηρία, ξύλον, κεφαλῆς ἔτι νέος μὲν ὧν ὁ δεσπότης φορεῖ ἐν τῷ παλατίῳ οὐδέν. ρικὸν τῇ κεφαλῇ περιθέμενος, ὃς εἰς ὀξὺ λήγων πυραμίδι είκασται. Ρ. κόμβων κόμ
col. 259–260page 122 of 206
PG 157:259κονδύλι (κονδύλιον, κόνδυλος) καλάμι, κάλαμος, δό ναξ, Ει κόμπος, δεσμός, ἅμμα, κόμβος, [Ινοκοπητῶν. εγκοπτῶν, ἐγκοπέως ἐγκόπου νοχ Ινοκοπητός Σκαράνικον Είχεν ἱμάτιον σχιστὸν μέχρι τῶν γονά των. στολὰς σωληνωτά;, ἀμπεχόνην ἐς γλουτὸν ἀμφισχιδή καταβαίνουσαν, αι προθεὶς τὴν εἰκόνα, στεφάνοις καὶ δάφναις κεκοσμημένην αὐτός τ' εὐφημήσῃ καὶ τοὺς στρατιώτας αξιώση γνωρίσαι καὶ εὐφημήσαι. τῶν ᾿Αρχιστρατήγων Ταίαθος γυναῖκα Ῥωμαίαν καὶ ἔγγονον ὁμοῦ τοῦ ἀπὸ κουροπαλάτου.: Προχειρισθείς Ταίαθος βασιλεὺς τῶν λαῶν, φορέσας στέφανον καὶ χλαμύδα βασιλικὴν ἄσπρην ἔχουσαν ταυλὶν χρυσοῦν, ἐν ᾧ ἐκ κεντητοῦ ἐκεχάρακτο ἡ εἰκὼν τοῦ βασιλέω; Ἰουστίνου, καὶ στιχάριν ἄσπρον ἔχον πλουμία χρυσᾶ καὶ εἰκόνα τοῦ βασιλέως: τὰ γὰρ εξαγγία αὐτοῦ ῥούσια ἦσαν, ἔχοντα μαργαρίτας Περσικῷ σχήματι· ὁμοίως ἡ ζώνη αὐτοῦ ἦν χρυσῆ διὰ μαρ δ:ολέον σκαράνικον, ἰνοκοπητὸν εἰκόνα ἔμπροσθεν Εκ δεξιῶν μέντοι.
col. 261–262page 123 of 206
PG 157:261λωπίῳ διχρώμῳ συνείχε περὶ τὴν ἰξὺν καταβαίνοντι, Έκτοτε δὲ διαιρουμένῳ διχή. φορών ρούχον σχιστὸν ἐκ χρωμάτων δύο. Ρ. 18. [Τὰ ὑποδήματα τοῦ πανυπερσεβάστου 28: Ετετιμήκει δὲ Ἰωάννην εὐθὺς καὶ τῷ τοῦ πανυπερσεβάστου ἀξιώματι, ὁ νῦν καὶ αὐτῷ διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν στοργὴν ἐνδοξότερον ἢ πρότερον εἶχε πολλῷ κατεστήσατο· ἐνδύμασι γὰρ καὶ πεδίλοις αὐτοῦ, ὅσα τὸν ἵππον αὐτοῦ κοσμεί, 236 κιλ ῥοῖς τοῖς ἅπασι χρῆσθαι κεχάρισται, ἵν' ᾗ διασημότατος ἐν τοῖ; περὶ τὴν βασιλέα εὐγενέσι. Υποϋέλιον. Δικανίκιον χρυσοπράσινον. [Τὰ ὑποδήματα αὐτοῦ πράσινα. βαροι τὸ νυκτιφυλακούν στράτευμα τῇ τοῦ πρωτοβεστιαρίου Ιωάννου σκηνῇ φεύγον ἐπικατέλαβον, ὡς καὶ τοῦτον θορυβηθέντα ἐξαναστῆναι.: Τὰ ἐν τη σκηνή διελόμενοι, ἐν οἷς ἦν καὶ τὰ βατράχια τὸ χρώμα πέδιλα τοῦ πρωτοβεστιαρίου, ὅλην ἐκείνην τὴν νύχτα ἐν μωχείᾳ καὶ γέλωτι τὰ Ῥωμαίων ἐτίθεσαν Βλάτιον Βλάττιον Βυ ζάντιον ὀστοῦν τῆς ῥινὸς τῆς πορφύρας βλάττιον ει βλάτινον 99 βλατία χρυσᾶ καὶ ἐξάμετα έκατὸν βλαττία, μι σύρμα, οὐ τὸ βλάτιον. το βεστιάριος τὰ τοῖς πολλοῖς ἑτι ύχρωμα καθυποπλήν τὸ σύρμα, τοῦτο βλάτιον, επ δούμενος πέδιλα. Ioid.Β.λάτιον. βλατίον, βλάτιον. ἐκ τῶν συνήθως πολι τευομένων βλατίων, βλάτια διὰ βλατίων Ερυ
col. 263–264page 124 of 206
PG 157:263βλατίῳ κοκκίνῳ. βλάτιον κώδικι ἐοικός: βλάτιον σκιάδιον βλάτιον διβολέων. Βλάτιον, βολάτιον, παρὰ τὸ βάλλειν, διβο λέος, τριβολέον, εἶνε πολύμιτον, βλάτινος βολάτιον βάλλειν? βλάτιον πλατύ [Βλάτινον, Βλατίον ἄνευ τῶν βλατίων πλὴν τῶν σηρικῶν νημάτων Στολάς σωληνωτὰς ἀπὸ βλαττίου ( οξέο;, τὰ συνήθως πολιο τευόμενα βλατία βλατίον. Βλατία πολλὰ χρυσά, σηρικά διαπλεχθέντα χρυσῷ: μετὰ βλατίων χρυσῶν, πέπλοις χρυτοῦ φέσι. της ἀμφόδους ἐπίπλοις καὶ τάπησι διεκόσμουν, μετὰ βλατίων χρυσῶν. τρυφῶσα ἐσθής βλατία χρυσᾶ καὶ ἐξάμιτα καὶ ἕτερα βλατία. η περιπόρφυρος πέπλος χρυσέοις βλατίοις καὶ ἐξαμίτοις κατάστικτος. Ρ. 'Εγκοπτούς. ινοκοπητούς. [Τοῦ δὲ δικανικίου αὐτοῦ. "Ος καὶ τὴν πρωτοστρατορικήν παρὰ βασιλέως ὕστερον παρειληφὼς ἦν βακτηρίαν. Γ. 19. [Τοῦ μεγάλου λογοθέτου τὸ σκιάδιον. τὸ σκιάδιον. Ην δὲ ὁ Μουζάλων τιμήν τινα ταύτην ἔχων ἐξαίρετον, μόν νος τῶν πάλαι τὸ ὅμοιον αὐτῷ προειληφότων ἀξί ωμα, καλύπτραν φορεῖν ἐπὶ κεφαλῆς χρυσοκοκκίν κεκαλυμμένην ἐνδύματι, ὅσον τὸ ἄνω καὶ πρὸς τῇ πυραμίδι τῆς ἐπιφανείας σχῆμα, ἐν τούτῳ παραί λάττουσαν μόνῳ τοῦ παραπλησίαν εἶναι καθάπαξ τῇ τῶν τοῦ βασιλέως ἐγγόνων, ὅτι μὴ καὶ τὴν κάτω καὶ κοίλην ἐπιφάνειαν εἶχε κυκλίσκοις πεποικιλμένην χρυσοειδέσιν, ἀλλὰ λείαν τελέως. Προϊέναι γὰρ καὶ φάλαρα ὀξυβαφῆ αὐτῷ ἐνέδωκεν ἔχειν, τοῦ ἱεροῦ σχοινίσματος ὄντι πρότερον, καὶ ἐφεστρίδα τοιαύτην ἐν τῷ ἱππεύειν κεκτῆσθαι, καὶ διὰ βαφής ὁμοίας ἐπισημαίνεσθαι τοὺς τόμους τῶν δημοσίων λόγων καὶ τὰ γραμμάτια. Βερικοκκόχροον. βερίκοκκον, ᾿Αρμενιακόν ἐστι τὸ βερίκοκκον. Βερίκωκον Αρμενιακόν μῆλον.: κοκκύμηλα εἶδος όπωρῶν, τὰ παρ' ἡμῖν λεγόμενα βερί κοκκα. Κοκκύμηλα Βερίκοκκα δαμασκηνά φλογόλευκα, ἀσπροφεσκέτια. βερίκοκα βερικοκκόχροα μέσα κοκκίνου καὶ λευκοῦ, δαμάσκηνα βερικοκκίας. [Διαγελάστου. διαγέ λαστον διαγέλαστον Το διαγελάστου δελίου, βασιλέα ὑποβέλιον διὰ ὑέλιον διὰ ὑελίου διαβέλιστον, διαγέλιστον γερανιός Γεράνιος γιαλί ύελί, έλιον, διαγέλαστον, [Τοῦτο βλατίον. οὐ τὸ βλατίον Δικανίκιον.
col. 265–266page 125 of 206
PG 157:265[Χρυσάσπρον. "Ασπρος ἀπὸ τοῦ συμβάλλω ἐντετυλιγμένοι διὰ σχοινο συμβαλλωτοί; μέγας μαῦρος, 16. χρυσόλευκον χρυσάσπρον λώριχον, 240 λωρίκιον, λωρίκη, λούρι Χιτών καὶ φᾶρός ἐστι τὸ διεσχισμένον ἱμάτιον, δ καλοῦμεν ἐπιλώρικον. Ρ. [Λώρικον λωρίκιον καὶ τὰς κασίδας αὐτῶν καὶ πάντα τὰ ἄρματα. ἔχειν ἐπιλώρικα, ὅτε χρεία, ἐπενδυόμενα. διεσχισμένον ἱμάτιον Θεασάμενος δὲ Γαβρᾶς ἦν εἶχε στολάδα ὁ βασιλεὺς τὴν χροιάν χολοβάφινον, Οὐκ εὐσύμβολον τὸ χρῶμα τοῦτο, φησὶν, ὦ βασιλεῦ, ἀλλὰ καὶ λίαν κατὰ τὴν ὥραν τοῦ πολέμου ταῖς ἀγαθαῖς τύχαις ἀντιπράττον. Αὐτὸς δ' ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις βραχὺ καὶ βεβιασμένον μειδιάσας, τὴν ἐπιθωράκιον στολὴν ἀποδὺς ἐκείνῳ δίδωσι πορφύρα καὶ χρυσῷ διηνθισμένην. Φᾶρός ἐστι τὸ διεσχισμένον ἱμάτιον, δ καλοῦμεν ἐπιλώρικον, καὶ πᾶν τὸ οὕτω διεσχισμένον. Ἰδὼν δὲ ὁ Γαβρᾶς καὶ τὸ ἐπάνω κλίβανον, ὁ ὁ βασιλεὺς ἐπάνω τῶν ἐπιλούρικον, ἐπιλώρικον τὰ πλατὺ τοῦ σχαρανίκου. χρυσοκλαδα ρικόν χρυσοκλαδάρικον, Ἐπὶ θρόνου χρυσοῦ ἀναβατοῦ. Τη αἱ ἐν προκύψει, Ρ. 22. Επιλώρικον ἐπιλούρικον επιλουρί 16. [Τοῦ μεγάλου ταιριάρχου. τὴν τῆς ἑταιραρχείας ζώνην ἔχειν. φαχεόλιον φακιόλιον.
col. 267–268page 126 of 206
PG 157:267καὶ τὰ κατὰ νώτου κεχυμένα λευκόλινα ταῖς ἱππείαις γένυσιν αὐτῶν περιδέοντες, ἄλλη καὶ ἄλλῃ τῆς σούφαντα σεντόνια, σάβανα καὶ προσώψια. Προσώψιον κορυφάντιον κορυβαντιον. φακιόλιον, φακεώλιον, φακιόλιον ἐκτὸς φακιαλίου, φακεώλιον μεθ' οὗ ἐπεφέρετο ὁ Χριστὸς ὑπὸ τοῦ ἀρχιερέως δεδεμένος και συρόμενος ἔμπροσθεν. φακελές Εάν ἴδῃ τις φακελιον, εὑρήσει ἀξίωμα στρατηγικόν μέγιστον, ἀναλόγως τοῦ τῆς ἐκ μήκους κυκλώσεως τοῦ φακελίου, 10 περιήεσαν. καὶ τὰς φθονοσκεπεῖ; περικρανίους και λύπτρας ταῖς κορυφαῖς τῶν ὀχημάτων περιτιθέντες 16. Απρωτοασηκρήτις. πρωτοπ σηκρήτης, πρωτασηκρήτης, ἀσηκρήτης, ἀσηκρήτις. Κωνσταντίνος σεκρετάριος ἀπὸ σχέδος. ρης οι σιλεντιάριος νηστείας τὴν συνήθη διάλεξιν, ή καλεῖται σιλέντιον. φιλεντίου γενομένου, σίνατο, σενάτων, σινάτωρ, σηνάτωρ.
col. 269–270page 127 of 206
PG 157:269[Τρούλαν τρούλλαν τρούλλον ἄκρον τοῦ σκιαδίου, γύρος της Καὶ λαβὼν σειρομάστην ἐν τῇ χειρί, Καὶ ἀπεκέντησεν ἀμφοτέρους, τόν τε ἄνθρωπον τὸν Ἰσραηλίτην καὶ τὴν γυναῖκά διὰ τῆς τὸν σειρομάστη μάστης σειρομάστις σαλίβαν σαλιβάρι Σειρομάστης σκεῦος τι σιδηρούν, ὅπερ οἱ τελῶναι πρὸς ἔρευναν ἔχουσι, λαβὴν ξυλίνην ἀπέκτεινε· σειρομά στην εἶδος είδος ακοντίου, λόγχη.: Πολλοί μὲν τῇ ἀκόντιον καλοῦσι σειρομάτην ὥσπερ κάν τῇ Φινεές νοεῖται ιστορίᾳ, κυρίως δὲ σιδή ριον τῶν τελωνῶν ὑπάρχει, ὡς μέγας οβελίσκος τις ᾧ πλήττοντες τοὺς σάκκους τὰ κλεπτοτελωνούμενα 7: Εἰς τὸ ρίψαι μηκόθεν ῥιπτάριον καὶ ματζοβάρα βουλον, ὅπερ λέγεται νῦν σαλίδα ἢ καὶ τζηκούριον. μαρτζομάβουλον. Σαλίβας είχον τουρκικάς. ἐπὶ τῶν δικάσεων χερόκτι, χερόντι, χειροθήκη. Εγχείριον διεσχισμένην εἰς δάκτυλον Ι. πι: Ἡ δ᾽ αὐτὴ καὶ δορὰν χρυσόπαστον ἐγχείριον ἔχοντα, διεσχισμένην ἐς δάκτυλον, κονητίναν εἶχεν ὄρνιθα, καὶ ἐξιοῦσα πρὸς θήραν ἐπέκλωζέ τε καὶ ἐπεθώϋζε. Ἡ δὲ αὐτὴ τὰ χειρόρτιον χρυσόπαστον ἔχουσα, διεσχισμένην εἰς δάκτυλον, κονητίνα είχεν ὄρνιθα.
col. 271–272page 128 of 206
PG 157:271Ενιοι δὲ τῶν ἀγοραίων καὶ τὰ μιμηλὰ τῶν πτην νῶν, καὶ ὅτα ἡ φύσις ἐστόμωσε πρός μουσουργίαν ἀεὶ μίαν ὑποβάλλοντες μάθησιν, καὶ ταύτην κοινόλεκτον, ᾄδειν ἐπὶ στενωπῶν καὶ τριόδων. «Πολιτική τὸ δίκαιον ο ἐξεπαίδευσαν. χαρτίον χασδίον, χασείδια ἀπ' ἐρίων. καὶ εὐτρεπισμένου μετ' ἐρυθροῦ καὶ χρυσοῦφάντου 'Ο μὲν βασιλεύς έκαθέζετο ἐφ᾽ ἵππου ὡραιοτάτου μέλανος καὶ εὐτρεπισμένου μετὰ ἐρυ θροῦ καὶ χρυσοϋφάντου χασδίου. 16. [Χρυσοῦν ἡ ἀργυρούν πετάλιον ζωγραφικόν, φουσσάτον εἰ φουσάτον. φωσσάτον. άπληκτον νωτοφόρα, ἀχθοφόρα. Ει ματζούχιον. στηλειόν βουτέον βούτειον, βούτζη, βούτ κούπα, βούτινον, βουτίον βουλλίον, στειλειος, στηλειός. Ιδια. ["Ην ιδιωτικώς καλοῦσι ματζούκων. Μια ιδιωτικώς ματζούκα, ιδιωτική πρωταλογάτο ματζούχιον, ματζούχην ματ τουκάκην
col. 273–274page 129 of 206
PG 157:273στειλειός, στελειός, στελεός, στειλεόν, στε λεόν οι στελειά Βουτίον εἰς τὸ ἄκρον τον φουτίον φούτας, χρυσάφιον, χρουσάρι, χρυσίον, χρυσός, τὸν πρωτοβεστιαρίτην ?: Βεστιάριο, παρὰ Ῥωμαίοις τό τις ένθα ἡ ἀναγκαία ἀπόκειται ἐσθής Βέστια παρά Ρωμαίοις ἱμάτια, ἐξ οὗ καὶ βεστιάριον κυρίως, ἐν ᾧ τὰ βασιλικά ενδύματα φυλάσσονται. ταμιείον βασιλικόν, τῶν ἐκ τόξων Λατινικῶν τῶν λεγομένων τζαγγρῶν ἀφιέντων βέλη, Καὶ τῶν ἀπὸ τῶν τζαγγρῶν ἀφιεμένων βε Περὶ θεμάτων ανατολικών, θέμα. Επ θέμα τάξιν τάγμα, τάγματα στρατιωτικούς καὶ ἡ σύμφωνος κατάθεσις τῶν ὅλων θεματικῶν παρέστησε τη βασιλείας μου, θεματικών τάγματα θέματα ἀρχὰς τάγματά τινα καὶ λεγεώνες ὑπῆρχαν ἀνα γεγραμμέναι κατ' ἔθνος. ται ἡλικίας ἀκμῇ καὶ δυνάμει τῶν καθ' ἑαυτοὺς πάνε των διενεγκόντες εἰς τοὺς στρατιωτικούς τελεῖν ετάχθησαν καταλόγους, τοὺς ὑπὸ θέμα των Θρακης αίων ὄντας. ὥστε ἐν ὅλῳ τῷ ὑπ' αὐτὸν
col. 275–276page 130 of 206
PG 157:27543: Το τοῦ μεγάλου μυρτα Στον ὑπηρέτημα ἀνεπίγνωστόν ἐστι. 27: Τὰ τοῦ στρατοπεδάρχου τῶν μουρτάτων, οἷα τὰ τοῦ στρατοπεδάρχου τῶν τζαγγατόρων. Καὶ ὁ τῶν μουρτάτων στρατοπεδάρχης 6 κιον γαμματίζον ενώ πολυ Στιχάριον διὰ γαμμάτων . Ρ. 28. Οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχουσιν. ὀφφικίου, ἀξιώματος 4: Στρατηγός τοίνυν προσαγορεύεται ὁ τοῦ παντὸς στρατοῦ κορυφαῖός τε καὶ ἡγεμών. 16. [ Ὁ πανυπερσέβαστος οὐδεμίαν υπηρεσίας 16. "Ωσπερ ὁ μέγας δομέστικος. ὡς ᾤετο καλῶς, τὰ κατὰ τὸν Σικελικὸν πόλεμον παρασκευασάμενον ἀνάγεσθαι μὲν κελεύει τον στόλον τοῖς ἐρέταις καὶ κελευσταῖς λύσασι τὰ καρχήσια, μέσ γαν δοῦκαν προβαλόμενος τὸν ἐπ' ἀδελφῇ γαμβρόν τὸν Κοντοστέφανον Στέφανον, ἀπαίρειν δὲ καὶ τὴν πεζὴν στρατιὰν ὑπ' ἀρχηγοῖς ἑτέροις, ἀλλὰ δὴ καὶ Ιωάννῃ τῷ ᾿Αξούχῳ τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ. στρατοῦ μετὰ πυροβόλων. επετείας ρὸν μετὰ πυρεκβόλων, [Φλάμπουροr. φλάμου σύνηθες βασιλικόν μοc. μεν δὴ καὶ τὰς κεφαλὰς τῶν βάνδων ἑκάστου τάγμα της ομοχρίους γίνεσθαι, καὶ τὰ φλάμουλα εκάστης τούρμας ἢ δρούγγου ιδιόχροα εἶναι· ἵνα δὲ καὶ καθ᾽ ἕκαστον τάγμα εὐκόλω; ἐπιγινώσκῃ τὸ ἴδιον βάνδον, δεῖ ἕτερα εἴδη καὶ σημεῖα προστιθέναι ταῖς κεφαλαῖς τῶν βάνδων, τοῦ γινώσκεσθαι αὐτά, καὶ κατὰ τὰς τούρμας καὶ κατὰ τοὺς δρούγγους καὶ τà κατὰ τὰς βάνδας. Τον σταυρὸν μετὰ πυρεκβόλων.
col. 277–278page 131 of 206
PG 157:277πυρεκ τῷ παριέναι μεθ᾿ ἵππου Αραβος ἐριαύχενος τὰ ἀνά βόλῳ, βα σιλεὺς βασιλέων βασιλεύων βασιλεύσει. βασιλέως στρατὸς τὰς σημαίας τῶν ἀψίδων ἄνωθεν ἔπησαν, αἳ τοὺς βασιλεῖς εἰκονίζουσιν. Έχει δὲ ὑπ' αὐτόν. Ρ. 29. [Φέρει τὴν τοῦ βασιλέως σπάθην. 16. [Τοῦ κόμητος των βασιλικῶν ἵππων. στράτορας και κόμης τῶν βασιλικῶν ἵππων, 10. ["Ο πρωτοστράτωρ ἀπὸ τοῦ χαλινοῦ λαβών. Ἡμεῖς δὲ στράτορος ὀρφί κιον ὑπελθόντες, καὶ τὰ χαλινὰ τοῦ ἵππου αὐτοῦ κατέχοντες, τῆς αὐλῆς τῶν ἱερῶν αὐτοῦ ἔξιμεν ἀν ακτόρων, αιδοί και φόβῳ τοῦ κυρίου μου τοῦ ἁγίου συνεχόμενα Πέτρου. 11: Ὁ μὲν ίππος προσάγεται παρὰ τοῦ πρωτοστράτορος ἀπὸ τοῦ χαλινοῦ ἑλκυσθείς. 16. ["Ο μέγας χαρτουλάριος. Παῦλον τὸν τῶν βασιλικῶν ἵππων ἐπιστατοῦντα (χαρτουλάριον ή Ῥωμαίων οἶδε τοῦτον λέγειν φωνή) πατρίκιον τιμήσας καὶ στρατηγόν Σικελίας. Χοῦμνος χαρο τουλάριος ὢν τῶν ἱπποστάθμων. Εἰσεἰσιν ἀσμένως τὰ βασίλεια. Ἐν δὲ κτορα καὶ μέλλειν εἰσιέναι διὰ τῆς πύλης μεθ᾿ ἣν ἡ ἐκ τῆς ἕδρας ἀπόβασις ἐφείται μόνοις τοῖς αὐτοκράτ τορσιν. [Πεζεύειν. πέζευμα 10. Στρώσια καὶ συρτά. στρωννύω, συρτοί, ἵππος τοῦ βασιλέως ὁ τὸν χρυσοῦν περικείμενης κόσμον. Θρᾷ τὸν Ιπποκόμον τοῦ Βρυεννίου ἵππον ἐπισυρόμενον, τῇ τε ἀλουργῷ ἐφεστρίδι κεκοσμημένον καὶ κατάχρυσα τὰ φάλαρα ἔχοντα. χρυσοφάλαρον πο πον 15, 7: Μετ' ερυθροβαφών κοσμημάτων 10: Μετὰ τῶν ἐρυθρῶν ἐφεστρίδων. Στρώσιον έφεστρίς, υπόστρωμα μὴν καὶ ἡ τοῦ μύωπος ἀκμὴ τοῦ ἀριστεροῦ ποδὺς ἐνδακοῦσα τὸ ἄκρον τῆς ἐφεστρίδος, ὁ ὑπόστρωμα λέγουσιν, ἀκλινέστερον τὸν ἱππότην ἐποίει. τῆς ἐρυθροβαφοῦς ἐφεστρίδος, [Περὶ τῶν συρτῶν [Καβαλλαρίκιον σάγισμα. Εὗρεν αὐτὴν ἐντετυλιγμένον ἐν τῷ σαγίσματι τοῦ δεξιοῦ ἵππου, οὗ ήλαυνεν. Σκαπουλίων. πουλίων. [Σκαπουλίων. Σκαπούλιον Ξεκάπουλα Ξεκάπουλα ουροπύγειον τοῦ τὰ ξεκάπουλα. Στρατορίχιον
col. 279–280page 132 of 206
PG 157:279πέζευμα κομπώσιον, κόμπος, Περὶ τῶν τουφῶν 16. τουφῶν φορούντων, φουτῶν, ἐν τῷ ῥουχαρείῳ τοῦ βασιλέως, 10 αὐτοῦ ἦν ἀπὸ τῆς χώρας αὐτοῦ ῥουσαία, Περσικῷ σχήματι ἔχοντα μαργαρίτας. Υποδήματα μέχρι εἰς γόνυ φοι νικού χρώματος, ἃ δὴ βασιλέα μόνον Ρωμαίων τε καὶ Περσῶν ὑποδεῖσθαι θέμις. περιέθεντο αὐτῷ τζαγγίου καὶ στέφανον. 252 Ρ. 31. Τζαγγία. τζαγκία, τζάγκας, τζαγγάς τζαγκάς ριος. τζαγμάριος, αι εξαγγία τζαγγάριος τζαγκάρης: τέχνη τζάγγαι αμι τζαγγία, οι τζαγγάριος Μαται τζαγγάριος τζαγκάριος. Ει σάγμα θήκη τοῦ ὅπλου, Σαγμάρια τὸ παρ' ἡμῖν λεγόμενον τοῦλδον, τὰ βαστάζοντα τὴν ἀποσκευὴν καὶ τὴν μετ τακομιδὴν τῶν ἐπιτηδείων. Τοῦλδος ήτοι τὰ σαγμάρια. 1, 6, ἵππους σαγματαρίους.
col. 281–282page 133 of 206
PG 157:281σάγμα τοῦ σάγματος, ψας ἱερέα μετά τοῦ Εὐαγγελίου ἀλλαγμένον: 113 Αλλαγμένον 'Αλλαξιμάριον σκυτεύς, σκυτοτόμος, υποδημάτων δημιουργός, στε, εἰς τὰ τζαγάρια ευρίσκεται, Καλοπόδιος π. 16. [Παιδόπουλον. & πώλος τὸ ἀετόπουλον εἰ αὐθεντόπουλου τοῦ βεστιαρίου ἐντός, αλλαξιμάριον, ἀλλάσσω άλλαξες πα τà ανακαράδαι. τὰ ἀνάκαρα Θυμελικὰ παίγνια, τέρα δὲ κίνησις, ὥστε ἐπιδιώκῃς, ότὲ μὲν σὺν ἐλασία, ὡς κούρσωρας, οὓς οἱ νῦν προκλάστες λέγουσιν, ὁτὲ δὲ συντεταγμένως, ὡς διαφέντωρας, οὓς ἡμεῖςκαλοῦμεν ἐκδίκους. Καὶ εἰ μὲν ὡς κούρσωρας χρή κινεῖν, παράγγελλε ο Δρόμῳ Έλα, ο καὶ ἕως ἑνὸς μιλίου ἀποκινῶσι σὺν ἐλασίᾳ· ἐὰν δὲ ὡς διαφέν χώρας, παράγγελλε «Μετὰ τῆς τάξεως ἀκολούθει, ο καὶ ἀκολουθῶσι συντεταγμένως. τῷ τῶν ἱπποκόμων στρατεύοντι Μιχαήλ, σκειν τὸν ὑπὸ χεῖρα λαόν
col. 283–284page 134 of 206
PG 157:283των κουρσευ μένων ζώων πάντα τὰ ποικίλα, φυτίλια. 16. [Τὰ προστάγματα. Εντάλματα τà πενταμοιρία ἀπὸ τῶν κουρσευομένων, 59, 5, πρόμαχοι οι προτρέχοντες τῆς παρατάξεως ἐν τῇ συμβολῇ τοῦ πολέμου καὶ τοῖς φεύγουσιν ἐχθροῖς οξέως ἐπιτιθέμενοι, Εθους δὲ ὄντος πρότερον τῇ στρατιᾷ, ἐπειδάν τινος κρατήσωσι λείας ή πλεί όνος ἢ ἐλάττονος, τὴν πέμπτην μοίραν παρέχειν ἀριστεῖον βασιλεῖ, καὶ μετ' ἐκεῖνον τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ ἴσην οἷα δὴ τῆς συμπάσης ἡγουμένῳ στρα τιᾶς, τότε οὐδὲν ἐποίουν τῶν εἰωθότων, οὐδέ τις ἠνώχλει αὐτοὺς περὶ τῆς πέμπτης μοίρας, ἀλλ' ὡσε περ ἐξ ἀεννάων ποταμῶν ἐξῆν ἑκάστῳ, ὅτων ἄν βούλοιτο, κύριος γενέσθαι. πάντα τὰ ποικίλα, φυτίλια. τὸ φυτίλιον, χρυσόβουλλα, κηρόδουλλα, ο χρυσόβουλλιν οι κηρόβουλλον. περ εἰς τὸ βουλλωτήριον τυπούμενος ο μόλυβδος τύπον ποιεῖ καὶ εἰκόνα ἀποτελεῖ.
col. 285–286page 135 of 206
PG 157:285Ερυθροδάνῳ ἐνσημανθέν ῥηγῶν ἀφῆκε γραμμάτιον, Τῆς βασιλικῆς βαφῆς δελτάριον, Τῷ Ερυθρῷ τῆς βασιλείου βαφῆς ὡς αἵματι ἀναθάλψας εξώωσεν. 1: Ασφαλισάμενος διὰ σφραγίδος χρυσῆς τοῦ μὴ πολεμίως ἐπέρχεσθαι. Καὶ ὥστε ἀσφαλῆ καὶ ἀμετάθετον εἶναι τὴν παροῦσαν διάταξιν, οἰκεία χειρὶ ὑποσημηνάμενοι, χρυσή σφραγίδι ταύτην υποσφραγισθῆναι διωρισάμεθα. Καὶ γὰρ ἐπισφραγίζουσα ἡ βασιλεία μου τὰ κεκριμένα καλῶς καὶ οἰκονομηθέντα συνοδικῶς, καὶ τὸ παρὸν ἐξέθετο χρυσόβουλλον εἰς ἐπικύρωσίν τα καὶ στερεότητα, ὑποσημηναμένη ἐν αὐτῷ δι' ἐρυ θρῶν γραμμάτων, καὶ διὰ τούτων τὴν ἀλήθειαν φανερωτέραν ὑπαγορεύουσα, κορώνην ὥσπερ δή τινα χρυσῆν τὴν ἀληθῶς σφραγίδα τούτῳ ἀπαιωρήσασα, τὸ ἡμέτερον εὐσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον ὑπεσημήνατο κράτος. Καν διὰ κινναβαρεως ὑποσεσημασμένη τυγχάνῃ ἀν τιγραφή, κἂν τὴν κηρόβουλλον σφραγίδα φέρηται, 4: Ως ἂν εἴδησις πάσι γένηται διά γραμμάτων τοῦ βασιλέως ἐρυθρῶν, καὶ ἡ διὰ κηροῦ σφραγίς (προσετέθη). Μανουήλ εἶχε τὸ σύνηθες κανίκλωμα καὶ τοῦ βασιλέως γρα τὴν «Μανουὴλ ἐν Χριστῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεύς,» καὶ κάτωθεν ἀπωρημένην βούλλαν χρυσῆν διὰ μετ τάξης οξείας, Γράμμα ἐρυθροσήμαντον σφραγίδί τε χρυσείᾳ καὶ σηρικῷ νήματι Εμπεδον, κόγχης ἀναδεδευμένῳ αἷματι, τῷ κλήρῳ του μεγάλου νεὼ ἐπιδίδωσι. ἠρυθροδανη μένη βασίλειος γραφή, χρυσοβούλλιος γραφή, χρυσοβούλλιος λόγος γεγραμμένος, χρυσόβουλο τον δικαίωμα, ἔγγραφαν χρυσοσήμαντον, βασιλικὸν ἐρυθρόδανον ερυθρόγραφον γράμμα Βιβλίον λακωνίζων ξυντίθησι πρὸς τὴν ἱερὰν σύνο οδον, καὶ τοῦτο υποσημηνάμενος κάτωθεν διὰ μέσ λανος τῷ οἰκείῳ ὀνόματι, ἐπὶ κοινῆς ἀκροάσεώς τε καὶ σκέψεως ἀναδίδωσιν, ἄνω μὲν ερυθρόν προὔθηκε τὸν τοῦ θείου σταυροῦ τύπου, κάτω δὲ μέλανα. Ρ. [Πρός τε ῥῆγας. βασιλέας Ο Γιζέριχος τῷ Οὐανδαλικῷ πλήθει πολὺς γενόμενος καὶ ῥῆγα καλέσας ἑαυτόν. τὴν τοῦ ῥηγός περιέθετο ἑαυτῷ προσηγορίαν. τῶν Ούννων εἰ τῆς Φραγγία ῥῆγες βασι λεὺς Ρώμης βασιλέως βήτα Αλαμανίας ρήγα, Αλα μανίας ῥῆγα, βασιλέα βασιλέα βασιλέα βασιλέων, κατ' εξοχήν, τον ἀμηρᾶς, σουλτάνους ἀμηρᾶς, σουλτάνους [Τοπάρχας. τοπάρχης. 183 τοπάρχας τινὰς εὐγενείς που τοπάρχας κόμητας, 16. [Λογοθέτου υπηρέτημα. Θεόκτιστος λογοθέτης ἐλθὼν εἰς τὰ ἀσηκρήτεια κρατῶν τὰς ἀναφοράς, Ἐκελεύσθη μετ' ὀργῆς ἀνοίξαι τὰς ἀναφορὰς καὶ ἀναγνῶναι. παρὰ τὸ δομε
col. 287–288page 136 of 206
PG 157:287πᾶσαν ἐπιμελούμενος. στίκιον δομεστιχεῖον, γείν. τὴν τοῦ χάρακος Επιστασίαν Καὶ τοῦτο μὲν ἴδιον τοῦ μεγάλου λογοθέτου ὑπηρέτημα, τὸ δὲ τοῦ μεσαστικου μεσαστιχείου) ἐνεργεῖν, ᾧ ἂν ἐπιτάξει ὁ βασιλεύς. Ποτῶν, ποδῶν, 10. [Εἰς τὴν παράστασιν. παράστασις. Δουλοπρεπώς παρεστάναι Ρωμαῖοι παραστατοῦντας ἔχουσιν ἅπαντας. ὅσοιπερ ἐκείνῳ συνήδρευον διὰ γένους λαμπρότητα καὶ ἀξιωμάτων σεμνότητα, ομοφώνως ανακραγόντας. Τοῦ Βάρδα Καίσαρος τῷ βασιλεῖ προσελθόντος συγκαθίσαντός τε καὶ συνομιλοῦντος. της επιτροπής γενομένης, μεσαστίκιον Εἶχον εὐθὺς τοὺς παρεστῶτας, καὶ μεσαστίκιον τὸ δὲ τοῦ μεσαστικίου ἐνεργεῖν ίδιον προστάξει ὁ βασιλεύς Μελεδωνὸν δὲ μετ σεύοντα καὶ τῶν οἰκείων ὑποδρηστήρα διαταγμα των τὴν ᾿Αγιοθεοδωρίτην τίθησιν Ἰωάννην. Καὶ ἦν ὁ μὲν τῷ προσώπῳ τοῦ βασιλέως ἀεὶ ὀπτανόμενος, καὶ τὰ τούτου εντάλματα ὅσα καὶ ἐμφάσεις ἐκ κρείττονος μοίρας ἐκδεχόμενος. μεσεύοντα τῷ μεσάζοντα μέγαν μεσάζοντα μεσάζοντα ἀπὸ τοῦ μεσάζειν μεσαστίκιον Μεσαστίχιος μελετ δωνὸς μεσεύων, τῶν βασιλικῶν ὑποδρηστής διαταγμάτων, τοῦ βασιλέως τὰ ἐντάλματα καὶ ἐμφάσεις εκδεχόμενος, ἐνεργεῖν δ ἂν ἐπιτάξει ὁ βασιλεύς. ἐντολικάριος τὰ μανδάτα γνώμῃ τοῦ ἄρχοντος διδούς, Πες: Ο στρατὸς ἐντολιναρίους ἔπεμψε πρὸς τὸν βα σιλέα. 259 [. Ο μέγας στρατοπεδάρχης. Πέτρον ἐκτομίαν, δραστήριον δέ γε καὶ ἐμβριθῆ, καὶ ἄρχειν εἰδότα στρατιωτῶν στρατοπεδάρχην ονομάσας, ἵν᾿ ἐν Κιλικία δοίη χώραν τῇ στρατιᾷ τὸν χειμῶνα διαγα Ἔστωσαν ὡς ἐν ὑποθέσει ὑπέρπυρα τρία, μιας ὄντα κτήσω, ἔσται πάντως τὸ πεπυρακτωμένον δύο φύ φύσεως, χρυσοῦ δηλονότι. Ἐὰν οὖν τούτων ἐν πυρα σεων, λέγω δὲ πυρὸς καὶ χρυσοῦ. Εἶτα ἐνώσας τοῦτο τοῖς λοιποῖς δυσὶ τοῖς μὴ πεπυρακτωμένοις, ἐρωτῶ πόσα νῦν εἰσι ταῦτα τὰ ὑπέρπυρα; τρία ὡς πρώην, ἢ διὰ τὴν φύσιν τοῦ πυρὸς ἐγένοντο τέσσαρα, τῶν ὑπερπύρων
col. 289–290page 137 of 206
PG 157:289ἀπὸ τοῦ βασιλικοῦ ταμιείου εἰς προσθήκην. γεύειν λόγα "Ρόγα ἡ τῶν βασιλέων εὐσέβεια καὶ Η φιλοτιμίας ουσαν γὰρ τὴν πρόσοδον τῆς Μεγάλης εἰδὼς ἐκκλη οίας ἅτε οἰκονόμος ταύτης γενόμενος ἐν τοῖ; ἔμπροσθεν χρόνοις, καὶ τῶν ἄλλων ὁπόσαις ὑπηρετεῖσθαι ἔθος παρὰ τοῦ ταύτης κλήρου, όγδοήκοντα χρυσίου λίτρας ἀνὰ πᾶν ἔτος χορηγεῖσθαι τούτοις τετύπωκεν 1: Τῷ κλήρῳ τοῦ Μεγάλου νεὼ ἐπ δίδωσι χρυσόβουλον τυποῦν αὐτοῖς ἀργύρια ετήσια κέρματα εἰς μνᾶς δὶς ἑκατὸν κορυφούμενα. δοθέντων είκοσι ἀξιωμάτων, τὰ ῥογάλια, τιώτας ρογεύειν. τον φίλον ἔχῃς, γείτονα μὴ ἔχῃς. Ενδοξοτέραν Φραγγίαν κατ' εξοχήν πολεμικούς, δυτικούς Φράγγους 1: Τὴν φυλακὴν τῆς αὐλῆς ἐμπεπιο στευμένος, ὃν κουροπαλάτην ἡ Ῥωμαίων λέγει φωνή. 16. Φέρει τὴν τοῦ βασιλέως σπάθην. Ο Βασίλειος περιεπάτει φορῶν σχαραμάγγιον μετὰ σπαθίου, ὡς ἔθος τοῖς παρακοιμωμένοις.
col. 291–292page 138 of 206
PG 157:291τὰ ἐν οἷς καταμένε: κελλία ὁ Κυζίκου. τον μὴ ἐφευρεῖν αὐτὸν ἐν τοῖς αὐτοῦ κελλίοις. ; Τούτων ἀκούσας ὁ βασιλεὺς ἀνέστη τε αὐτίκα τοῦ θρόνου καὶ πρὸς τὸν ἐνδότερον οἰκίσκον ἐχώρει, τὸν νέον βασιλέα τοῖς ἀκροωμένοις ἅμα παρὰ τὸν ἔξω καταλιπών. τοῦ οἰκίσκου τὴν θύραν, ἐν ᾧ καθῆστο συνήθως ὁ μὴ δυνηθῆναι διαλεχθῆναι τῇ συγκλήτῳ τὴν συνήθη διάλεξιν, ἢ καλεῖται σιλέντιον. κολάῳ καθεσθεὶς ἐν τῇ Μαγναύρᾳ, σιλεντίου γενομέν νου, τὴν Εὐθυμίου καθαίρεσιν ἐποιήσατο. χητηρίους έδινε λόγους, οὓς φασι σιλέντια,καὶ εἰς κοινὴν ἀνέπτυσεν ἀκοήν. πρωί εποίησεν σιλέντιον ὁ υἱὸς τῆς ἀληθείας. λαμπὰς διδασκαλικού ἐστιν ἀξιώματος, εἰ αὐτοκράτορες κατηχητικῶν όμι λοῦσι τῷ Χριστωνύμῳ λαῷ. αὐτοκράτορος τὴν τοῦ σεβαστοῦ ἀξίαν σεβαστός ἀναρ ῥηθεὶς ἐκ μέσης συγκλήτου. νος ἀπὸ τοῦ ἀποκρίνομαι,
col. 293–294page 139 of 206
PG 157:293Εν παραστάσει Ο τῆς πόλεως ἔπαρχος πάντα ζητεί τὰ ἐγκλήματα, καὶ τὰ ἐν τῇ πόλει γινόμενα ἀκροα κολάτῃ αὐτοὺς, οἱ ἐν τῷ πραιτωρίας καθείρχθησαν, ὄχλα ὁμοῦ γενόμενοι ἐνέπρησαν τὸ πραιτώριον, καὶ καθειργμένοι διέφυγον. ἢ πραιτώριον κέκληται. 3: "Ο Λάγος ἐκ βασιλέως εἰληφὼς προϊστα ελαι τῆς τοῦ πραιτωρίου 264 φρουράς, ὠν ων πιπράσκεται ἐπολυπραγμόνει καὶ ἐπυνθάνετο, καὶ εἰ πολλοῦ τινα πιπρασκόμενα εύρισκε, τον ἔπαρχον περὶ τούτων ἀνέκρινε, καὶ ἢ καταγινώσκων 36. τῶν σεκρέτων τῶν κριτῶν αέπρετον. Μικρόν, τοῦ πατριαρχείου εἰκόνας διὰ ψηφίδων οὔσας κατέ στρωθεν ἐν τῷ σεκρέτῳ τῶν οἰκειακῶν. Οἱ δὲ πράσινοι ἔβαλον πῦρ εἰς τὸ πραιτώριον καὶ ἔκαυσαν τὸ σεκρέτον καὶ τὰ σκρίνια καὶ τὰς φυ λακάς. πελεκυφόρων κατάρχων Βρεταννῶν, οὓς νῦν φασι Αγγλίγους. Βάραγγον ως πελεκυρό ἀνάκτορα συλληφθεὶς καὶ φρουρά διαληφθεὶς Γερμανῶν, οἱ κατωμαδὴν τοὺς ἑτεροστόμους πελέκεις ἀνέχουσιν, ἀπφοιτος ἔμενεν. θέματι των θρακησίων διεσπαρμένους. Ακόλου
col. 295–296page 140 of 206
PG 157:295σιλεὺς τὸν ἀκόλουθον Μιχαὴλ πεταπεμψάμενος ἐς Ιβηρίαν ἐκπέμπει, ὅς ἐκεῖ γενόμενος καὶ τοὺς διε σπαρμένους ἐν τῇ Χαλδίᾳ καὶ Ἰβηρίᾳ Φράγγους καὶ Βαράγγους ἀγάγῃ. 1: Καὶ γνωσθέντες παρά τινος ἐκεῖσε φυλάσσοντος (γένους οὗτος τοῦ πελεκυφόρου Κελτικού) συλλαμβά Οἱ μὲν γὰρ σωματοφύλακες, 11, καὶ δορυφόροι αποθέν που του βασιλικοῦ κοιτῶνος νυκτὸς καθηυνάζοντο, ὁ δέ γε κύων πρὸς ταῖς θύραις ἐδέδετο. Οἱ Βάραγγοι τὴν ἐν τοῖς Εξκουδίτου διειληφότες οδόν, ἔνθαπερ τού τοῖς καὶ ἡ κατοίκησις. 11,13: Τὰ κλεῖθρα τῆς πόλεως τοὺς τὰς πελέκυς Έχοντας Βαράγγους κελεύσας ἀγαγεῖν (τούτους γὰρ ἔθος τὰ κλεῖθρα τῶν πόλεων ἔνθα ἂν ἀποδημοιη βα σιλεὺς κατέχειν) 'Αρήγῳ ἐκέλευσε παραδιδόναι. δὲ περὶ βασιλέα πελεκυφόρων καὶ στρατιωτῶν καὶ ξιφηφόρων καταδαρθάνειν μελλόντων. Στρατιώται 16. κλίβανα. Το κλίβανον, κλιβάνιον, καὶ θώρακας ἔχειν, οἵτινες καλοῦνται νῦν κλιβάνια. επάνω κλίβανα
col. 297–298page 141 of 206
PG 157:297[Κορτινάριοι χορτελίνοι. Κορτελίνοι, εὐτελεῖς θυρωροὶ τοῦ πραιτωρίου. ἀλλ᾽ οὖν κάτω ἵστανται, οὖν οὔ; οὖν οὖν οὐ [Τῆς προκύψεως. πρόκιψις. εἰς τὸν καιρὸν τῆς προκύψεως 7. μέχρι της τραπέζης. εἰς την παράστασιν. πρόκυψις. περὶ τὰ κρήδεμνα προκύψας ὁμιλεῖ τοῖς Σκύθαις ἀπὸ τοῦ τείχους προκύπτει, πρόκυψις "Εστη, ἐπάνω τόπου ὑψηλοῦ ἐξαίφνης φανείς, ποιήσας τὴν νῦν λεγομένην πρόκυψιν, πρέκυψίν Δῆλόν ἐστι τοῖς ἅπασιν ὡς αἱ τοῦ ἐπιπέ δεν ἐκ διαμέτρου ἀκρότητες τῶν βασιλικῶν τρικλί τῶν ἀμφότεραι ὑπέρκεινται που τοῦ μεταξὺ ἐπιπέ τον ἄχρι καὶ ἐς τρίτον σπιθαμῆς, καὶ μάλιστα ὅπη καὶ ὁ βασιλικὸς ἕστηκε θρόνος, ἵν᾽ ἴσως ἔχῃ τι κάν τούτῳ πλέον τῶν ἄλλων ὁ βασιλεὺς ἱστάμενος ἔν τε ταῖς ἱεραῖς ὑμνῳδίαις, καὶ ὅτε διαλέγοιτο νῦν μὲν τῆς ὑπηκόοις νῦν δὲ τοῖς ἐξ ἐθνῶν πρέσβεσιν. Εξεῖναί γε μὴν ἐπ' ἐκείνης τῆς στάσεως οὐδενὶ τῶν ἁπάντων τῷ βασιλεῖ συνίστασθαι, πλὴν τῆς συζύγου καὶ τῶν υἱέων καὶ τῶν ἀδελφῶν, προσθείην δ' ἂν καὶ τῶν πατραδέλφων. κύψε σκύψε. Αν πρόκυψις περίδοξον προσκήνιον βασιλικῆς αὐλῆς, σκήνιον τῆς βασιλικῆς, τριβουνάλιον πρόκυψις, Αξιόν Τούτῳ προσέφυγεν Θεόφοβος Πέρσης ἅμα τῷ πατρὶ αὐτοῦ μετὰ Περσῶν χιλιάδων τεσσαρεσκαίδεκα, οὓς διένειμεν οὗτος ἐν τοῖς θέμασε κατασκηνώσας καὶ εἰς τούρμας αποκαταστήσας, οἱ μέχρι τοῦ νῦν λέγονται τοῦρμαι Περσῶν. 'Ορθρινός ύμνος. όρθρος Ρ. 58. [Σκηνὴν, ήτις κόρτη. Τῆς βασιλικῆς σκηνής κατὰ μέσον πηγνυμένης γυρόθεν τῆς κόρτης κενὸς ἀφοριζέσθω χῶρος, ἱκανὸς χωρεῖν καὶ τοὺς ἐν νυκτὶ παραμένοντας καὶ τοὺς ἐν ἡμέρα συνερχομένους εἰς τὴν κύρτην. ["Ο μέντοι κόμης. Ο Μιχαὴλ τὴν τοῦ κόμητος τῆς κόρτης τὴν ἀρχὴν ἐγχειρίζεται, Τῆς κόρτης Απέβαλε την κόρτην, Πανία πανόν πανός. Σκουφίας σκουφία, σκουφίας μετὰ καπασίων. παπούτζιον. παραποδίη, σάνδαλον. ὑπόδημα, ἀγγούριον καὶ ἄγγουρος Αγγούρι σίκυον, σίκυος, 'Αγκουρωτός, 16. Λῶρον ει χώρος Μαγκλά
col. 299–300page 142 of 206
PG 157:299ρίας ἢ ῥάβδους. του μαγκλα [Μαγγλάδια λώρους, βάσ τοῖς προσήκουσι μαγγλαβίοις ἐσωφρόνισε. Τὸν δὲ Πουπάκην ὁ βασιλεὺς συλ λαβὼν ἔξαινε, μαγγλάδια τους πολλὰ δημόσια κατά τε τοῦ νώτου καὶ τῶν ὤμων. ἐκδυθεὶς ἐν τῇ μέσῃ τῆς ὁδοῦ τύπτεται τὰ νῶτα 13 τοῦ στοιχείου: δώδεκα ἀλλακτὰ λαμβανέτω. Δι' ἀλλακτῶν ἐπαίδευσε ροῦντες 269 οἱ ῥαβδοῦχοι. Μαγκλαβίτης κόρτης κόμητα ἀξίᾳ τιμηθείς. ἀπὸ τῆς τοῦ μαγγλαδί θυμωθεὶς ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ Βασίλειος ἀποστέλλουσι μαγγλαβίτην τὸν Μαυρο Θεόδωρον ξίφει ἀνελεῖν τὸν μοναχών, σκυλλομάγγος. [Πριμμικήριον. μαγγλαβίτης κόμης σκυλλομαγγόνων, ὁ πρωτο
col. 301–302page 143 of 206
PG 157:301σίαν ἐπὶ τοὺς τῆς μεγάλης ταύτης επιδημοῦντας πόλεως ἐξ οιασδηποτοῦν χώρας, εἴτε ἄνδρας εἴτε γυναῖκας είτε κληρικούς ἢ μοναχοὺς ἢ ἀσκητρίας, εἴτε τῶν ἔξω πόλεων συνηγόρους, εἰ καὶ ἄλλης εἰασοῦν τύχης τε καὶ ἀξίας, καὶ περιεργάζεσθαι τίνε; τε εἶεν καὶ πόθεν ἤκοιεν καὶ ἐπὶ ποίᾳ προφάσει. Κάστρον ἐστὶν ὀχυρώτατον. Καστροφύλαξ καστροκτίστης καστροκτισία καστρέσιον καστρίσιον κάστελο λοι, καστέλλιον, καστέλη Καστελλούν 16. ["Ο μέγας διερμηνευτής. Δραγόμενοι δραγομάνοι δὲ ὁ ᾿Αβασγός, Ῥωμανὸν τὸν βασιλέα δῆθεν ἐκδικῶν ὡς θεῖον τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, τήν τε πρὸς Ρωμαίους εἰρήνην ἀπείπατο καὶ τὰ πρώην δοθέντα κάστρα 128: Καὶ τοὺς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ὄντας ἄρχοντας πολιτικούς τε καὶ στρατιωτικοὺς ἐν ταῖς πόλεσιν ἤτοι κάστροις. ἁρμαμενταρείον, ἅρμαμενταρεία, άρματώριον απ ἀρμάτοι άρματούραι ὁρματοῦν, ἀρματόνειν ἁρμάριον εἰ ἀρμάρη ταμιείον. [Κούρσων. Πραΐδαν κάστρα κατά ἔργον Λογγαριαστὴν τρικαβάλλους Ρ. 42. [Δικαβάλλοι. ἀμφίππους "Αμιπποιοί σὺν ἵπποις στρατευόμνεοι, καὶ ὁ ἐπει λαύνων αὐτοὺς τοῦ μὲν ἐποχεῖται τὸν δὲ παρέλκεται.

Book IIILiber Tertius

col. 303–304page 144 of 206
PG 157:30316. [Καστροφύλακες. "Αρχοντες στρατιωτικοὶ ἐν ταῖς πόλεσιν ἤτοι κάστροις. τὸν ἐπὶ τῆς φιάλης τὸν τῆς φιάλης τὸν ἐπὶ τῆς τραπέζης τῆς Αὐγούστης, πάντων πᾶσαι Τάξις γινομένη ἐν Χριστοῦ γέννα. παραμονῇ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἡμῶν γεννήσεως. Μετ Εἰ τύχῃ ἡ παραμονὴ τῆς Χριστοῦ ἡμῶν γεννήσεως ἐν Σαββάτῳ ἢ Κυριακῇ. τὸν ἔρθρον μὴ ἐξελθόντος. Αρχὴ τῆς ἀκολουθίας τῶν ὡρῶν τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως τοῦ Κυ ρίου. Ρ. [Μετὰ τὴν ἀπόλυσιν. Αναλόγιον. αναλογείον. Αναλογεῖον, ἐν ᾧ τίθενται τὰ βιβλία,
col. 305–306page 145 of 206
PG 157:305[Μετὰ τῶν ἱερατικῶν στολών. Èπ! τραχηλίου καὶ φελωνίου. Χρυπτρίκλινον Τὸν τοῦ παλατίου χρυσοτρίκλινον ἐδομήσατο. Διὰ τῆς δυτικῆς τοῦ χρυσοτρικλίνου εἰσελ. εἰς τὰ γενέθλια και θεοφάνια χωρίς στέμματος προελθών. [Επιῤῥιπταρίων. επιρ μικτάριον, Τοῦ Συμεὼν ὑποκλίναντος τῷ πατρια ἀρχὴ τὴν κεφαλὴν καὶ εὐχὴν δεξαμένου παρ' αὐτοῦ, ἐπιτιθέντος, ὡς φασι, τῇ βαρβάρου κεφαλῇ ἀντὶ στεφάνου ἴδιον ἐπιῤῥιπτάριον. Εὐχὴν οὖν, ὁ πατριάρχης ποιήσας, ἀντὶ στέμματος τὸ ἑαυτοῦ ἐπιρριπτάριον τῇ αὐτοῦ ἐπέθηκε κεφαλῇ. μετὰ ἱματίων μόνων ἀσκεπεῖς Ο αναγνώστης κέκτηται ἔνδυμα τὸ καλούμενον καμίσιον, ὅπερ κατὰ τύπον φελωνίου ἐστὶ μικροῦ ἢ στιχαρίου ἐκ λίνου, τὴν ἀπαρχὴν τῆς Ιερωσύνης δηλοῦν, διὸ καὶ μικρόν ἐστι, καὶ τὴν ἀπὸ Θεοῦ σκέπην σημαίνει, ἢ πορφυροῦν διὰ τὸ πορφυροῦν τοῦ Χριστοῦ ἱμάτιον, καὶ λευκὸν διὰ τὸ καθαρὸν τῆς ἱερωσύνης καὶ τὸν ἀπὸ Θεοῦ φωτισμόν. χαρβασίων καμισίων ε; διδάμβουλον κηροδοχείον, διατάξει τῆς ἱεροδιακονίας Ὁ ἀναγνώστης κατέχων μανουάλιον μετά διδάμπουλον διβάμμουλον κηρομανουάλε πουλον, θύω βουλον, μονοβάμπυλον διάμπυλον Ο δεύτερος ὀστιάριος κρατῶν τὸ μονοβάμβυλον. Απ μονά μπουλον μονάμπουλλον, εἰ διδάμπουλον. διδάμπουλον μονοβάμβη διβάμπουλον διβάμπου
col. 307–308page 146 of 206
PG 157:307διδάμπουλον ἔτι δὲ τῶν μὲν αὐτοκρατόρων τοῦ διβαμπούλου διβάμπουλον μονάμπουλον διβάμπουλον. "Όπου πολλοὶ πετεινοὶ φωνάζουσιν, ἐκεῖ ἀργεῖ νὰ ἐξημε Μύθους ἐπιμύθιον διδάμπουλον Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων. ᾿Ακουσάτωσαν, ὡς οἱ βασιλεῖς, καὶ οἱ πατριάρχαι μεγαλύνονται μὲν καὶ Διδασκαλικοῖς ἀξιώμασι. Εν τεῦθεν γὰρ οἱ πιστοὶ δεσπόται καὶ οἱ αὐτοκράτορες κατηχητικῶς ὁμιλοῦσι τῷ Χριστωνύμῳ λαῷ. διβάμπουλον μονάμπουλον. ἡ ἀρωγὴ πρὸς φωτισμὸν καὶ σύστασιν ἐπεκτείνεται ψυχῆς τε καὶ σώματος, τὸ δὲ μεγαλεῖον τῶν πατριαρχῶν ἐς μόνην τὴν ψυχικὴν ἐστενοχώρηται λυσιτέλειαν (ὀλίγη γὰρ τούτοις ἐστὶ φροντὶς εὐπαθείας σωματικῆς), ὡσαύτως καὶ ἡ περὶ τοὺς ὑπηκόους τῆς βασιλίσσης κηδεμονία και μέριμνα προς μόνην σωματικὴν εὐζωΐαν ἐξήπλωται (πάσης γὰρ ψυχικῆς βοηθείας αἱ γυναῖκες ἐστέρηνται). Α' λαμπάδες δὲ τῶν μὲν βασιλέων διττοῖς διαχρύσεις περιζωννύονται στεφανώμασι, τῶν δὲ πατριαρχῶν καὶ τῆς βασιλίσσης ἐνὶ κατακυκλούνται θριγγώματι. διδάμπουλον, μονάμπουλον Το πολυχρόνιον. πολυχρόνιον πολυχρόνια Χριστουγεννητι κοῖς εἰς τὸ κελλίον τοῦ προεστῶτος (διά) τῆς ἰδίας πολυχρονίσεως, τὸ πολυχρονίζειν πολυχρόνια Πολυχρόνια. Οπως πολυχρονίζουσι τοὺς βασιλεῖς καὶ τὸν πατριάρχην ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ κατά τὴν ἑορτὴν τῆς Χριστοῦ γεννήσεως καὶ τῶν Φώτων καὶ τῇ μεγάλη Παρασκευῇ. Πολυχρόνιον ποιήσαι ὁ Θεὸς τὴν ἁγίαν βασιλείαν αὐτῶν εἰς πολλὰ ἔτη. Πολυχρόνιον ποιήσαι ὁ Θεὸς τὴν ἁγίαν καὶ κραταιὰν βασιλείαν αὐτῶν εἰς πολλὰ ἔτη. Πολυχρόνιον ποιήσαι ὁ Θεὸς τὴν θεόστε πτον, θεοπρόβλητον, θεοδόξαστον καὶ θεομεγάλυνον, κρα ταιὰν καὶ ἁγίαν βασιλείαν αὐτῶν εἰς πολλὰ ἔτη.
col. 309–310page 147 of 206
PG 157:309χρόνιον, ζωὴν, εἰρήνην, ὑγείαν, εὐόδωσιν καὶ κατ' ἐχθρῶν νίκην τῶν κραταιῶν καὶ ἁγίων ἡμῶν αὐθεν τῶν καὶ βασιλέων. Τὸν δεσπότην καὶ ἀρχιερέα ἡμῶν, Κύριε, φύλατ. τε. Λέγεται δὲ τρίς 278 Εἰς πολλὰ ἔτη. Τρίς Εἰς δὲ τὴν τράπεζαν εὔχεται οὕτως· Εἰς τὸ πολυ χρόνιον, ζωήν, εἰρήνην, ὑγείαν καὶ σωτηρίαν τοῦ παναγιωτάτου ἡμῶν δεσπότου καὶ οἰκουμενικοῦ πατριάρχου. ματα, θριγγώματα, τρεπόμενον, τροπα Ποιητάς τῶν τροπαρίων Αγίῳ Πνεύματι. καὶ νῦν καὶ ἀεἰ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. [Οὐ ψάλλεται. χύμα, ἀναγινώσκε χρόνιον εἰς πολλὰ ἔτη πολλά ἔτη
col. 311–312page 148 of 206

IN LIBRUM de officIIS CP. excipiuntur quæ dicimus, excipiuntur quæ dicitis; et ¦ parricidæ statuæ detrahantur. Necator civium tra nieus sermo el vestræ acclamationes in terram non cadunt. Apertius ut dicam, ecclesiastica nunc gesta conficimus. Sic enim hoc esse quantum ad homines confirmatum volo. Populo acclamatum est trigesics sexies, Deo gratias, Christo laudes. Exaudi Christe! Augustino vita; dictum esttredecies. Et sub finem Hic mihi responsione vestra opus est. Teneam respon sionem vestram. De hac assertione aliquid acclamale. populo acclamatum, Fiat, fiat: dictum vicies quinquies. Dignum est, justum est, dictum vicies octies. Fiat, fiat: dictum quater decies. Olim di gnus, olim meritus: dictum vicies quinquies. Judicio tuo gratias agimus, dictum tredecies. Ex audi, Christe, Eradium conserva: dictum octies decies. Vides hic 280 eamdem acclamationem iteratam fuisse, non tantum semel, sed et sæpius, imo sæpissime. En quid senatus in Claudium, cum imperator renuntiatus esset, apud Trebellium: Auguste Clau di, dii te nobis præstent: dictum sexagies. Claudi Auguste, principem te, aut qualis tu es, semper opla vimus: dictum quadragies. Claudi Auguste, te res. publica requirebat: dictum quadragies. Claudi Auguste, la frater, tu paler, tu amicus, tu bonus senator, la vere princeps: dictum octavies. Claudi Auguste, tu nos ab Aureolo vindica: dictum quin quies. Claudi Auguste, tu nos a Palmyrenis vindica; dictum quinquies. Claudi Auguste, tu nos a Zeno bia et a Victoria libera: dictum septies. Claudi Au guste, Tetricus nihil fuit: dictum septies. Nec bonis tantum boua, sed et mala malis in hujusmodi acclamationibus apprecabantur vel quasi jure suo efflagitabant. Illustre hujus rei exemplum suppeditat Ælius Lampridius, apud quem habes acclamationes senatus in occisum Commodum imperatorem: Hosti putriæ honores Setrahantur, parricidæ honores detrahantur, parṛi cida trahatur. Hostis patriæ, parricida, gladiator in spoliario lanietur. Hostis deorum, carnifex senatus, hostis deorum, parricida senatus. Hostis deorum, ho stis senatus. Gladiatorem in spoliario. Qui senatum occidit, in spoliario ponatur. Qui senatum occidit, unco trahatur. Qui innocentes occidit, unco trahatur kostis, parricida, vere, severe. Qui sanguini suo non pepercit, unco trahatur. Qui te occisurus fuit, unco trahatur. Nobiscum timuisti, nobiscum periclitatus es. Ut salvi simus, Jupiter, optime maxime, serva nobis Pertinacem. Fidei prætorianorum feliciter, præ toriis cohortibus feliciter, exercitibus Romanis felici ter, pietati senatus feliciter. Parricida trahatur. Ko gamus, Auguste, parricida trahatur. Hoc ruga mus, parricida trahatur; exaudi, Cæsar. Dela tores ad leonem; exaudi, Cæsar. Delatores ad leonem; exaudi, Cæsar. Speratum ad leonem. Victo riæ populi Romani feliciter; fidei militum feliciter; fidei prætorianorum feliciter; cohortibus prætoriis feliciter. Hostis statuas undique, parṛicidæ statuas undique, gladiatoris statuas undique; gladiatoris et hatur, parricida civium trahatur. Gladiatoris sta tuæ detrahantur. Te salvo salvi et securi sumus, vere, vere; modo digne, modo vere, modo libere. Nuue securi sumus. Delatoribus metum. Ut securi simus, delatoribus metum; ut salvi simus, delatores de senatu. Delatoribus fustem te salvo. Delatores ad leonem te imperante. Delatoribus fustem. Parricide gladiatoris memoria aboleatur, parricidæ gladiato ris statuæ detrahantur. Impuri gladiatoris memo ria aboleatur; gladiatorem in spoliario. Exaudi, Cæsar. Carnifex unco trahatur. Carnifex senalus more majorum unco trahatur. Sævior Domitiano, impurior Nerone, sic fecit, sic patiatur. Memoriæ innocentium serventur, honores innocentium restituas. Rogamus, parricidæ cadaver unco trakatur, gladiato ris cudaver in spoliario ponatur. Perroga, Perrogn omnes 281 ceusemus unco trahendum. Qui omnes oc cidit, unco trahatur. Qui omnem ætatem occidit, unco trahatur. Qui utrumque sexum occidit, unco trabalur, Qui sanguini suo non pepercit, unco trahatar. Qui tem pla spoliavit, unco trahatur. Qui testamenta delevit, unco trahatur. Qui vivos spoliavit, unco trahatur. Servis servivimus. Qui pretia vitæ exegit et filem non servavit, unco trakatur. Qui senatum vendidit, unco truhatur. Qui filiis abstulit hæreditatem, unco trahatur. Indices de senatu, delatores de senatu, ser vorum subornatores de senatu. Et tu nobiscum ti muisti, omnia scis, bonos et malos nosti. Omnia scis, omnia emenda. Pro te timuimus. O nos felices te viro imperante. De parricida refer, refer, perroga præsentiam tuam rogamus. Innocentes sepulti non sunt; parricidæ cadaver trahutur. Parricida sepui tos eruit, parricidæ cadaver trahatur. Similis ferme est illa tripóvŋoi; quæ in synodo sub Mena actione IV legitur. Multi anni imperato ris, multi anni patriarchæ. Petrum Zoaram et Seve rum modo anathematiza. Orthodoxum imperatorem habes: quid times? eos qui parabaptizant ejice foras Et cum monachi Hierosolymoru³n porrexeruns char tam, universi clamaverunt: Multi anni patriarchæ. Libellum monachorum modo suscipe. Libellus modo legatur. Eos qui per domum baptizant ejice foras. Speluncam Zoaræ modo torqueas. Multi anni pa triarchæ. Parabaptistam modo anathematiza. Chri stiani imperatoris multi anni. Orthodoxi imperatoris multi anni. Speluncæ hæreticorum modo ardent. Vincit fides imperatoris. Orthodoxus regnat: quid times? Petrus quare habet monasteria? Omnes hæ reticos ibi habet. Severum, Petrum et Zvaram modo anathematiza. Trinitas tres anathematizat. Anathe ma Severus Petrus et Zoaras. Severum Manichæum modo unathematiza. Vincit fides Christianorum. Multi anni patriarchæ. Inimicos Christi mod o anathematiza. læreticos modo anathematiza. Anathematizatos modo anathe:naliza. Vincit fides Christianorum. Et Act. 5, quæ antea in vulgatis editionibus solebat esse prima, exstat longissima acclamatio, qua partim bona Augustis et patriarchæ, partim

col. 313–314page 149 of 206
PG 157:313Ρ. [Σᾶς. σύ ἐσεῖς Κρίνος ἐκ κρινωνίας συλλεγόμενος. μ, ἡμῶν κατὰ τὴν σὴν ἐπιείκεια», μὴ ἀποστήσῃς τὸ ἔλεός σου ἀφ᾿ ἡμῶν, ἀλλὰ ταῖς αὐτῶν ἱκεσίαις ἐν εἰρήνῃ κυβέρνησαν τὴν ζωὴν ἡμῶν. τὸν τῆς εἰρήνης ἔγγραφον χάρτην ἐπὶ φλαμμυολίου κρεμάσαντες [΄Η τῆς λειτουργίας ώρα. Περὶ δὲ ὥραν δεκάτην σημαίνε γία τοῦ μεγάλου Βασιλείου. Σαυρίων είδος σημαίας ή φλαμούλου. δρακοντείον, Ἐκτὸς δὲ ὁπόταν στρατεύει δ τὸ ἐπάνω ένδυμα, βασιλεύς, κατὰ ἀναλογίαν τῆς ποσότητος τῆς αὐτοῦ
col. 315–316page 150 of 206
PG 157:315συντάξεως ἔχει καὶ φλεμουλον ἓν τυχὸν ἢ δύο. ὅτι ἐν αὐτῇ τὸ ἐν Χώναις τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαήλ θαῦμα τερατουργεῖται. ἐν προνάῳ, καθ' δ δὴ ὁ πρώτ τιστος καὶ μέγιστος τῶν παραστατούντων ἀρχαγέλα λων Θεῷ Μιχαὴλ ἐσπασμένος ῥομφαίαν ἐστήλωται ψηφίδων λεπταῖς ἐπιθέσεσι, φύλαξ προβεβλημένες καίνισε δὲ τὸν μέγαν τοῦ ἀρχιστρατήγου ναόν Επισκευάσαι δὲ βουληθείς καὶ τὸν ἐν τῷ ἀνάπλῳ νεὼν τοῦ ἀρχιστρατήγου τῶν ἄνω τάξεων Μιχαήλ. Εἰς τὸν περιώνυμον νεὼν ἀρχιστρατήγου τῶν θείων καὶ ἀθλων Μιχαήλ. τοῦ ἀρχιστρατήγου [Εικόνας ἔχων πολλάς. ἱεραρχῶν Νικολάου τοῦ περιωνύμου ἐν [ὀκταπόδιον.
col. 317–318page 151 of 206
PG 157:317ἐκτάγλωσσον, καὶ αὐτὸς ἕνας εἰς τὸ τάγμα ὅπου ὠνομάζετον Τύ [Σταυρός ἔχων εἰκόνας. οὗτος ὁ σταυρὸς ἔχων (ἐν ταῖς ἀκρίαις) τῶν ἁγίων τεσσάρων μεγάλων μαρτύρων εἰκόνας εφαίνετο; [Δημητρίου, Προκοπίου καὶ Θεοδώρων. καλλινίκους, Θεοδώρους, φλαμπουράρης 8: Χαίροις μαρτύρων καύχημα, βασιλέων κραταίωμα ρωνες, ὡσὰν νὰ εἴπῃς ἑκατόνταρχος. [Γεώργιον ἔφιππον. καβαλλάρης εἰς ἄλογον ἄσπρον οι λευκοφόρος και βαλλάριος εἰς ἄλογον ἄσπρον. Σημεία: & φέρουσιν ἐν τῷ που λέμῳ ὑφάσματά εἰσι βαφῇ πεποικιλμένα, ἃ εἰς ἰδέαν μάλιστα όφεων είκασται, καὶ ἀπῃώρηνται κοντῶν ὁ τὴν βασιλικὴν σημαίαν ἐν στρατεύμασι κατέχων, [Τὰ τῶν δεσποτῶν, καὶ τῶν ἀρχόντων.
col. 319–320page 152 of 206
PG 157:319ἐν χάρτῃ τὴν σύνταξιν τῶν ἐραστῶν τοῦ χλοάζοντας Φλάμουλα μεγάλα, φλαμουλίσκια τῶν κονταρίων, βάνδα δια φόρως βεβαμμένα. κοντάρια μικρά καβαλο λαρικά, ἔχοντα λουρία κατά μέσον μετὰ φλαμούλων. Φλάμουλα μικρὰ ἐπάνω τῶν ζαβῶν κατὰ τῶν ὤμων. ενεχάραξε χρώματος, πεντακοσίους πρὸς τοῖς χιλίοις τυγχάνοντας, ὁ δὲ Κοσμᾶς τοὺς τῆς ἀντιθέτου αἱρέ σεως ἑκατοντάδας ἐννέα συντέταχεν· εἰς δύο γάρ χρωμάτων ἐφέσεις τὰ τῶν Ῥωμαίων καταπέπτωκε πλήθη. Ο Φωκᾶς τὴν γυναῖκα Λεοντίαν Αὐγοῦσταν εὐθὺς ἀνηγόρευσε τῶν δήμων παρόντων. Τότε διὰ τόπων ἐν οἷς ἵσταντο ἀμφιβολίας γενομένης τοῖς Πρασίνοις καὶ τοῖς Βενέτοις στασιάζειν ἤρξαντο κατ' ἀλλήλων. Πέμψας δέ τινας ὁ Φωκᾶς κατασκευάζειν αὐτοῖς τὴν στάσιν ἐπεχεί. ρει. Ενὸς οὖν τῶν σταλέντων τὸν τῶν Πρασίνων ὑβρίσαντος δήμαρχον καὶ τοῦτον ὠθήσαντος, μὴ ἐνεγκόντες οἱ τοῦ δήμου τοῦτο ἔκραζον. Ἱππικὸν ἀγῶνα άγων 288 ἐθεάσατο σὺν ταῖς αὐτοῦ εἰκόσι καὶ τοῦ Πρίσκου καὶ τῆς αὐτοῦ γυναικὸς Δομεντίας ἱσταμένας εἰκόνας, καὶ ἐκμανείς γε γονὼς ἀποτμηθῆναι τοὺς δημάρχους ἐκέλευσε· δεη θέντων δὲ τῶν δήμων μόλις ἀφῆκεν αὐτούς. Καλῶς ἦλθες, ἀσύγκριτε φακτονάρη. πρωτοπολίτας [Τῶν δημάρχων. Τότε μὲν γὰρ, τῶν δήμων κατεξουσιαζόντων ἐν ταῖς ἱπποδρομίαις, καὶ ποιούντων ταύτας, ὅτε καὶ ὅπως ἡβούλοντο, ἐκ δαπανημάτων οἰκείων, ὡς καὶ ἐχόντων οἴκους καὶ ἱππῶνας καὶ μέχρι καὶ νῦν περισωζομένους καὶ προσόδους χάριν τῶν Ιπποδρομιῶν, καὶ τοῦ βασιλέως προσκαλουμένου καὶ εἰς τοῦτο μὴ ἐξουσιάζοντος, πολλὰ στασιώδη καὶ ἄτοπα συνέπιπτον γίνεσθαι κατὰ τὸν τῆς ἱπποδρομίας καιρόν, τῶν μὲν προστιθεμένων τῷ δήμῳ τῶν Βενέτων, τῶν δὲ τῷ μέρει τῶν Πρασίνων. Εν καιροῖς δέ τισι καὶ πόλεμοι συνεκροτήθησαν ἐμφύ λιοι μέσον ἀντιθέτων μερῶν, καὶ κατὰ τῆς βασιλείου η περιωπῆς ἀναιδή βήματα οι δημόται ἀπηρεύξαντο, καθὼς ἀπὸ διαφόρων χρονικῶν τοῦτο παρίσταται. δήμοι δημόται, δήμαρχοι δημάρχαι τῶν δήμων ἄρχοντες 7: Τους δημάρχους ὁ αὐτοκράτωρ εἰσκαλεσάμενος εἰς τὰ βασίλεια, οὓς διοικητὰς τῶν δήμων είωθε τὸ πλῆθος ἀποκαλεῖν (ονόματα δὲ τούτοις Σέργιος καὶ Κοσμᾶ:) ἐπυνθάνετο τῶν δημο τευόντων ἐπὶ λεπτοῦ τὸν ἀριθμόν. Ὁ μὲν οὖν Σέργιος αντίδωρον παιγνιδιώτας, κα [Βυκκινάτωρες βύκανον, βύκινον. σουραύλια σουραυλιστάς,
col. 321–322page 153 of 206
PG 157:321σουρουλιστάς πεπτωκέναι τὰ σκῆπτρα, ὡς ιν: Τοὺς δὲ ἐπὶ τῶν ὤμων τὰ ἑτερόκοπα φέροντας ξίφη παρακατασχών. 1: Καὶ ἀπὸ τοῦδε οἱ μὲν δορυφόροι τὰ ἐπὶ τῶν ὤμων ἑτερήθηκτα ξίφη κατήνεγκαν. 1. ιι: Συνήγαγε τοὺς ἐπὶ τῶν ὤμων τὰ ξίφη κραδαί Παραπετάσμασι ταῖς σκηναίς, τοῖς Περσικοῖς βήλοις ή βηλοθύροις. βηλόθυρον προθύρου βηλοθύρου, βάνδα; βασιλικῆς τιμῆς καὶ στρατευμάτων σημεία. πιλατίκια σκήπτρα μαρέλλια ἐκ σύρματος, τὰ μετὰ χεῖρας ἐκ σιδή σκήπτρον πιλατί. σκήπτροις, πιλατίκια Ο Λέων Μάνην μετὰ τῆς βασιλικῆς τιμῆς καὶ στρατευμάτων καὶ σκήπτρων, καὶ βάνε δων εις Ιερουσαλὴμ ἐκπέμπει. τὸ σκήπτρον Ἐπὶ βασιλέως παρουσία προπορεύονται τὰ ἐκείνου ση μεῖα καὶ σκήπτρα,: Μέλλων ὁ Χριστὸς μετὰ δέξης προελθεῖν διὰ τῆς ἀναστασίμου ἡμέρας προσ πέμπει τὸ σκῆπτρον αὐτοῦ, τὴν βασιλικὴν σημαίαν, τὸν ζωοποιὸν σταυρόν. τὸ σκήπτρον τῇ Προῆλθε δὲ ἡ βασίλισσα Ειρήνη μετὰ τοῦ προελθεῖν τοὺς βασιλεῖς, σψικευομένη ὑπὸ τῶν σκήπτρων διὰ τῶν σχολῶν. πολυχρώματον ὑφασμένην καὶ πεπλεγμένην καλύπτραν,
col. 323–324page 154 of 206
PG 157:323Αλλοι δὲ τὴν καπνηρὰν, καὶ πυραμοε δῆ ἐρξαν τῆς κεφαλῆς ἀφελόμενοι πυρσὴν αὐτῷ περιέθεντο, καὶ στολὴν βασιλικὴν ἐνέδυσαν ἕτεροι. τροπαιουχίαν Ἐπὶ δὲ κεφαλῆς φορέματα διάφορα, ποτὲ μὲν τὸ ὀνομαζόμενον τροπαιουχίαν, ποτὲ δὲ Ιουστινιάνειον, ἐν ἄλλοι; δὲ ὑπέρτερον ᾿Απὸ μὲν οὖν τοιούτων φορεμάτων φορεῖ ὁ βασιλεὺς οἷα φορέματα, καὶ τῶν βασιλικῶν παρασήμων τὰ καιριώτερα· τάς τε γὰρ τοῦ βασιλέως τὰς πυραμίδας ἀνελάθοντο. Ορὰ πέδιλα ἀπεβάλλετο καὶ τὴν περιμάργαρον πυρα μίδα, εἰς ἣν καὶ λίθος ὑπερκάθηται κόκκινος, δ Πίλον γὰρ βαρβαρικόν τῇ κεφαλῇ περιθέμενος, ὃς εἰς ὀξὺ λήγων πυραμίδι είκασται, τὴν βασιλικὴν εἴσεισιν αὖθις τριήρη, σχήμα πυραμίδας έχοντες, υπέρτερον ὑπέρπυρον, χρυσῷ λόφον ἐφύπερθεν ἔχοντι ἐθριάμβευσεν ἐστεφανωμένος. Υπέρπυρον τιάρα ταινιωθεὶς ὀρθίᾳ, ἣν τοῦφαν καλεῖ ὁ δη μώδη; καὶ πολὺς ἄνθρωπος, μασμένην ὡς τετυφῶσθαι ποιοῦσαν τοὺς ταύτῃ ἀνα Στεφάνῳ χρυσῷ λόφον ἐφύπερθεν ἔχοντι ἐθριάμβευσεν ἐστεφανωμένος.
col. 325–326page 155 of 206
PG 157:325Μετὰ τὸ λαβεῖν τὸν σταυρὸν εἰς δεῖγμα τῆς εὐσεβείας, καὶ τὴν ἀκακίαν, ὅπερ χοῦς ἐστι σημαίνων τὸ φθαρτὸν τῆς ἀρχῆς καὶ τὴν ἐκ τούτου ταπείνωσιν, καὶ ἔτι βάβδον λαμ βάνει, οι βαρειάν τινὰ καὶ σκληρὰν, ἀλλ᾽ ἐλαφρὰν καὶ μαλακὴν διὰ τὸ παιδευτικὸν ἐν πραότητι καὶ μὴ ὀργί. λον καὶ φθαρτικών, μηδὲ συντρίβον καὶ ἀφανίζον. ξύλον κεχρυσωμένον, οἷον τὸ τοῦ βασιλέως. Δικανί [Κώδικι ἐοικὸς δεδομένον μετὰ μανδυλίου. βλάτιον ἔχον χῶμα ἐντὸς καὶ καλεῖται ἀκακία. μανδύ ἐν τῇ ἀριστερᾷ φέρειν βλάτιον κώδικι ἐσικὰς μετὰ μανδυλίου δεδεμένον, [Κόνινιἄμμον, χώμα κόνις ἄμμος χώμα ἑταίρους, ὁπόσους ἐκ τοῦ χώμα. Οὐ πλείους τριακοσίων στρατιωτῶν ἦσαν, καὶ τούτων ἐκ τοῦ χώματος. πέδιλα, κόκκινα κοκκοβαφή τζάγγαι τζάγκαι Υποδήματα μέχρι εἰς γόνυ φοινικοῦ χρώματος, & δὴ βασιλέα μόνον 'Ρω μαίων τε και Περσῶν ὑποδεῖσθαι θέμις. νενησμένη ἐκ βύσσου, καὶ πέδιλα ἐρυθρά, Πορφυρίδα τε ὑποδύεται καὶ πέδιλα Ερυθρά. 10. ['Αρχοντόπουλον ἀσκεπές. Περί γε μὴν τῆς ἐπὶ κεφαλῆς καλύπτρας, ἐπὶ τῶν πρότερον βασιλέων ἔθος τοὺς μὲν χρόνῳ προβεβηκότας ἐν τοῖς βασιλείοις χρῆσθαι καλύπτραις πυραμίδος μὲν ἐχούσαις σχῆμα, σηρικαῖς δ᾽ ἐνδύμασι κατὰ τὸ ἀνάλογον ἑκάστῳ ἀξίωμα καλυπτομέναις, ὅσοι δ' ἐν ἡλικίᾳ, τούτους δὲ πάντα;
col. 327–328page 156 of 206
PG 157:327καθάπαξ ἀκάλυπτον ἔχειν τὴν κεφαλήν. Γ. 53. [Προσφόρους λέγοντες στίχους. Υπὸ πάντων ἐδοξάζοντο, καὶ οἱ δῆμοι ἐμέλισαν ποιήματα καθ' ἕκαστον ἦχον πρὸς εὐφημίαν αὐτῶν πᾶσαν ἡδονὴν κολακείας παρέχοντα. ἦχος. ['Η εὐφημία τῶν ὀνομάτων. Ὑπὲρ τῶν εὐσεβεστάτων θεοσέπτων καὶ φιλοχρίστων βασιλέων ἡμῶν Ανδρονίκου καὶ Μιχαὴλ τοῦ Κυρίου δεηθώμεν. Ει Τῷ εὐσεβεστάτῳ καὶ φιλοχρίστῳ δεσπότῃ ἡμῶν ᾿Ανδρονίκῳ πολλὰ τὰ ἔτη. 6: Κἀγὼ εὐφημεῖσθαι ἔμελλον. Κωνσταντίνον καὶ ᾿Ανναν ἐν ταυτῷ ἐξ:φώνουν ἐν τοῖς εὐφημίας καιροῖς οἱ τῆς εὐ φημίας προεξάρχοντες. Ρ. [Προσκυνοῦσι. Ρ. 54. Διὰ σιτανίων σητανίων. σιτάνιον ν. γαϊτάνιον διὰ γαϊτανίων, γαϊτάνιον σιτανίων, εἰτανίων εἰτάνια, γαϊτάνια, γαθάνια [Παλαμιαῖον. ["Οσοι φοροῦσι. Ορίζει Ορίζει ὁ βασιλεὺς ν. κόλλις οι κόλλαβος, [Κολίκιον Ρ. Κόνσουλος Ἡ Παρθένος σήμερον τὸν ὑπερούσιον τίκτει, Καὶ ἡ γῆ τὸ σπήλαιον τῷ ἀπροσίτῳ προσάγει. "Αγγελοι μετὰ ποιμένων δοξολογοῦσι, Μάγοι δὲ μετὰ ἀστέρος ὁδοιποροῦσι Δι' ἡμᾶς γὰρ ἐγεννήθη παιδίον νέον, ὁ πρὸ αἰώνων [Θεός. Ρ. Μίνσος Μίνσον τὸ καθ' Ελληνας μὲν τὸ κανοῦν δηλοί, κατὰ δὲ τὴν Ἰταλὴν γλῶσσαν τὸ πεπραγμένον τοῖς ὀψοποιοῖς ἐδεστόν. Κατὰ τοῦτο γὰρ τὰ ἐν ταῖς τραπέζαις ἐφαπλούμενα οθόνια μινσάλια λέγονται, οἷα πρὸς κόσ σμον τῆς τραπέζης καὶ τῶν μίνσων τιθέμενα. μίνσους Βρύσος βρύση βρύω βρύσις, [Βρύσην Αργύρου κρῆναι λαλοῦσιν, ήγουν αἱ βρύσαι τοῦ ἀσημίου λαλοῦσιν. Βασιλακίου βρύσην Μετὰ τὸ δεῖπνον.
col. 329–330page 157 of 206
PG 157:329[Τὴν τεσσαρακοστήν. σαραντάμερον τεσσαρανθήμερον Τεσσαρακοστήν μεγάλη τεσσαρακοστή
col. 331–332page 158 of 206
PG 157:331Τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἀξιωθήσεται τῆς ἀπολαύσεως τῶν θείων μυστηρίων, ἅπαξ μὲν ἐν τῇ σωτηριώδει τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἀναστάσει, δεύτερον ἐν τῇ κοιμήσει τῆς ἀχράντου δεσποίνης Θεοτόκου, καὶ τρίτον ἐν τῇ γενεθλίῳ ἡμέρᾳ τοῦ Χριστοῦ, διὰ τὸ ἐν ταύταις προηγεῖσθαι νηστείαν. πασχάζειν 298 Μάγοι Περσῶν βασιλεῖς, ἐπιγνόντες σα. [φως Τὸν ἐπὶ γῆς τεχθέντα βασιλέα οὐράνιον, Ὑπὸ Λαμπροῦ ἀστέρος ἑλκόμενοι έφθασαν ἐν [Βηθλεέμ, Δῶρα προσφέροντες ἔγκριτα, χρυσὸν καὶ λίβα καὶ σμύρναν. Καὶ πεσόντες προσεκύνησαν· ἴδον γὰρ ἐν τῷ Σπηλαίῳ βρέφος κείμενον τὸν ἄχρονον. ιδιώμελον ιδιόμελον ο μικρόν, ιδιώμελα, ιδιόμελα Τὸ μινσάλιον, Καὶ τὰ ἐν ταῖς τραπέζαις ἐφαπλούμενα οθόνια μινσάλια λέγονται, οἷα πρὸς κόσμον τῆς τραπέζης καὶ τῶν μίνσων τιθέμενα. 65. ισοπέδιον σου ππέδιον σωπέδιον συπέδιον. ἰσουπέδιον Σουππέδιον ἰσουπέδιο, εἰσουπέδιον σκιμποδίσκον εἰ ποδῶν θρανίδα ἐπί τινος μετεώρου σκιμποδίσκου κατὰ τὸν Μάκρωνα παρευρεθέντος στὰς αὐτός ἐπί τινος μετεώρου σουπεδίου. τὰ δὲ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων θεῖα εἰκάσματα εἰς ἕδρας καὶ ποδῶν θρανίδας παρήγον εἰκάσματα εἰς ποδαρούλια καὶ σουπ πέδια κατεσκεύαζον. Σωπέδιον εἰ σοπέδιον Ισοπέδιον ἅγιος, ['Ιδιόμελον Ιδιομελωδεί, τροπαρίῳ ἐπ' ἐδάφους, έδαφος δομεστικίου μίσους κειμένους ἐπ᾿ ἐδάφους, τιθέασι τους μίσους ἐπ' ἐδάφους. Περὶ τῆς ὑψώσεως τῆς παναγίας, όπως γέγονε, καὶ διὰ τί. Μετὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ φρικτὴν ἀνάστασιν καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος κάθοδον, καὶ ἕως τοῦ μερισμοῦ τῶν ἁγίων ἀποστόλων διὰ τὸ κήρυγμα, ἦσαν πάντες ε ἀπόστολοι όμοθυμαδόν, καὶ μετὰ τὴν εὐχὴν ἐν τῷ ἀρίστῳ ἀνακεκλιμένοι, ἀφιέντες κενὸν τόπον, ἐν τούτῳ προσκεφάλαιον ἐτίθεσαν καὶ ἐπὶ τῷ προσχε φαλαίῳ τμῆμα άρτου, ἐξ οὗ ἤσθιον εἰς μοῖραν Χριστοῦ· μετὰ δὲ τὸ ἄριστον ἀνιστάμενοι καὶ εὐο χαριστοῦντες ἐλάμβανον τὸ τμῆμα τοῦ ἄρτου, 3 εἰς τὴν τοῦ Κυρίου ἐπικέκλητο μοῖραν. Τοῦτο δὲ ὑψοῦνα
col. 333–334page 159 of 206
PG 157:333τες ἔλεγον· Δόξα σοι, ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξα σοι, δόξα Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι,» καὶ ἀντὶ τοῦ μέγα τὸ ὄνομα, τὸ Χριστὸς ἀνέστη, ἕως τῆς ἀναλήψεως. Εκτοτε δὲ μέγα τὸ ὄνομα τῆς ἁγίας Τριά δος. Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, βοήθει μοι. Καὶ ταῦτα μὲν ἐτελεῖτο οὕτως, ἐποίει δὲ τοῦτο ἕκαστος αὐτῶν ἔνθα ἔτυχε μέχρι τῆς κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου. Ὅτε δὲ τὴν παγκόσμιον σύναξιν διὰ νεφελῶν ἐποιήσαντο διὰ τὴν τῆς Θεοτόκου δεσποίνης μετάστασιν, τὰ εἰκότα τελέσαντες μετὰ τὴν ταφὴν αὐτῆς, δηλονότι τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, παραμυθίαν ποιούμενοι καὶ μετὰ τὸ ἄριστον ἀναστάντες, τὸ τμῆμα τοῦ ἄρτου τοῦ εἰς ὄνομα κειμένου Χριστοῦ κατὰ τὸ εἰωθὸς ἀνυψώσαντες, καὶ τὸ μέγα τὸ ὄνομα προσειπόντες, ὦ θαύματος παραδόξου, ἡ νεκρὰ ὥσπερ ζῶσα, μετά νεφέλης καὶ φωτοποιῶν ἀγγέλων παρισταμένων – αὐτῇ, ἐπὶ τῷ ἀέρι ἐπιφαίνεται, ο Χαίρετε, ο λέ γούσα, «ότι μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας, τοῦτο ἐκ τοῦ Υἱοῦ τὸ χαροποιὸν αὐτοῖς ἐπιδιδοῦσα. Οἱ δὲ μαθηταὶ τοῦ θαύματος ἐκπλαγέντες, ἀντὶ τοῦ, Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, «Παναγία Θεοτόκε βοήθει ἡμῖν, ἡ ἀνεκραύγασαν. Εἶτα τῷ τάφῳ προσελθόντες, καὶ μὴ εὑρόντες τὸ πανάγιον αὐτῆς σῶμα, ἐπει σθησαν ἀληθῶς ὅτι σύσσωμος ζῶσα τριήμερος ὡς ὁ Υἱὸς αὐτῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσα καὶ μετα στάσα εἰς οὐρανούς μεταβέβηκεν, σὺν Χριστῷ βασιλεύουσα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, ἀμήν. δικαίον παναγια άντονομαστικῶς παναγίαν παναγίαν παναγιάριον. ἐφημέριον παναγιάριον) Εύλογεῖτε, Πατέρες ἅγιοι, συγχωρήσατέ μοι τῷ ἁμαρτωλῷ. Ο Θεός συγχωρήσῃ, μέγα τὸ ὄνομα. τῆς ἁγίας Τριάδος. παναγία Θεοτόκε, βοήθει ἡμῖν. ταῖς αὐτῆς πρεσβείαις ὁ Θεὸς ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς. τραπεζάρου Ρ. 63. Τὸ τοῦ οἰνοχείου φέρει σκουτέλιον. οινοχείον οίνοχοεῖον.
col. 335–336page 160 of 206
PG 157:335βιτα καὶ τὸ στέψημον καὶ τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Στεφάνου. λ σιλίδα κατὰ τὸ ἀφωρισμένον πάλαι ταῖς τικτούσαι; τῶν βασιλίδων οἴκημα ἐπὶ ταῖς ὠδῖσιν εὕρηκε. Παρα φύραν τοῦτο ἀνέκαθεν ὀνομάζουσιν, ἐξ οὗ καὶ τὸ τῶν πορφυρογεννήτων ὄνομα εἰς τὴν οἰκουμένην διέ 74 ἀκούβιτα στρωννύειν: ἥ τε λέξις τῶν ἀκουδίτων τῶν Λατίνων ἐστὶν (ἀκούμβω γὰρ παρὰ Ρωμαίοις τὸ ἀναπίπτω), σημαίνει στρώμνας Αρμένας εἰς ὕψος καὶ μαλακά;. Αὗται δὲ τρυφής
col. 337–338page 161 of 206
PG 157:337τὰ ἐπιφάνεια, τὰ
col. 339–340page 162 of 206
PG 157:339απἀπολυτρώσεως, τὴν εὐλογίαν τοῦ Ἰορδάνου. Ποίησον αὐτὸ ἀφθαρσίας πηγὴν, ἁγιασμοῦ δῶρον, ἁμαρτη Εἰς τὰ ἅγια φῶτα τῶν ἐπιφα προεόρτιον τῶν φώτων ἑορτή τῶν φώτων μάτων λυτήριον, νοσημάτων ἀλεξητήριον, δαίμοσιν ὀλέθριον, ταῖς ἐναντίαις δυνάμεσιν ἀπρόσιτον, ἀγγε λικῆς ἰσχύος πεπληρωμένον, ἵνα πάντες οἱ ἀρυόμενοι καὶ μεταλαμβάνοντες ἔχοιεν αὐτὸ πρὸς καθα ρισμὸν ψυχῶν καὶ σωμάτων, πρὸς ἰατρίαν παθῶν, πρὸς ἁγιασμόν, πρὸς πᾶσαν ὠφέλειαν ἐπιτήδειον. σμόν ύδρευ
col. 341–342page 163 of 206
PG 157:341λαμπὰς ἐκλάμπειν 65. ['Ο δὲ μετὰ τὴν λειτουργίαν ἁγια σμός. 'Ακολουθία τοῦ μεγάλου ἁγιασμοῦ τῶν ἁγίων Θεοφανείων. [Λαμπάς. τῶν φώ λαμπά της [Κυριακῇ τρίτῃ τῶν νηστειῶν τὴν προσκύνησιν ἑορτάζομεν τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυ Κυριακῇ τρίτῃ τῶν ἁγίων νηστειῶν τὴν προσκύνησιν ἑορτάζομεν τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ. Δοξολογία μεγάλη. Όταν δὲ ψάλλομεν τὴν δοξολογίαν, ἀλλάσσει ὁ ἱερεὺς τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ λαβὼν θυμιατὸν θυμιᾷ τὴν ἁγίαν τράπεζαν καὶ τὸν σταυρόν. Εἶθ' οὕτω λαμβάνει αὐτὸν μετὰ δί σκου ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ σὺν τῇ θήκῃ, καὶ ἐξέρ χεται ἐκ τοῦ ἀριστεροῦ βήματος, προπορευομένων αὐτῷ λαμπάδων δύο καὶ θυμιατοῦ, καὶ ἀπέρχεται εἰς βασιλικὰς πύλας. Τελεσθείσης δὲ τῆς δοξολογίας καὶ τοῦ τρισαγίου, λέγει ὁ ἱερεὺς σοφία, ὀρθοί. Καὶ λέγομεν τὸ τροπάριον Σῶσον, Κύριε, τὸν λαόν σου καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου. Καὶ εἰσοδεύει ὁ ἱερεὺς φέρων τὸν ἅγιον σταυρὸν Εμπροσθεν τῶν ἁγίων θυρῶν. Κἀκεῖσε προευτρεπισθέντος τετράποδος τίθεται ἐπάνω αὐτοῦ ὁ τίμιος σταυρὸς, καὶ εὐθὺς ἀρχόμεθα ψάλλοντες· «Τὸν σταυρόν σου προσκυνοῦμεν, Δέσποτα.» Καὶ ἀνοίξας τὴν θήκην ἄρχεται προσκυνῶν ὁ προεστὼς καὶ ὁ ἱερεὺς, βάλλοντες μετανοίας τρεῖς κατενώπιον τοῦ τιμίου σταυροῦ. Καὶ μετὰ τὸ ἀσπάσασθαι πάλιν βάλλουσι μετάνοιαν ὁμοίως, καὶ εἰς τοὺς χορούς πρὸς μίαν. Εἶθ' οὕτως ἄρχονται οἱ ἀδελφοί. Τῆς τοῦ παλατίου ἐκκλησίας. χιστρατήγῳ
col. 343–344page 164 of 206
PG 157:343έξωκατακοίλων, ἐξωκοίτων ἐξωκατακοίλων Οὐ μὴν ἐπιτραχήλιον. ὁ Θεὸς, τὸν λαόν σου, καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου, ἐπίσκεψαι τὸν κόσμον σου ἐν ἐλέει καὶ οἰκτιρμοῖς, ὕψωσον κέρας Χριστιανῶν όρο Ποδόξων, καὶ κατάπεμψον ἐφ' ἡμᾶς τὰ ἐλέη σου τὰ πλούσια, πρεσβείαις τῆς παναχράντου δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας, τῇ δυνά μει τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ; προστασίαις τῶν τιμίων ἐπουρανίων δυνάμεων, ασωμάτων. ] τακοίλους ἐξωκατακοί εξωκατακοίλους έξωκατακοίτους, κοίλους ἐξωκοιτεῖν εξώκοιτοι. εξωκάτοι λους έξωκατακέλλους, συγκέλλου ἐξωκατακοίλων ἐξωκατακοίλους τακοίλους, ἐξωκατακοίλοις έξω κοιλότητος
col. 345–346page 165 of 206
PG 157:34536: Διακόνους χειροτονεῖσθαι μὲν, τοῦτ' ἔστι σφραγίζεσθαι, ἐμάθομεν), ζων ἐπιτίθησι τὴν χεῖρα.: Τῷ διχηρίῳ σφραγίζει τὸ ἅγιον Εὐαγγέλιον, τεσσαρακοστή σφραγίζει προεστὼς ἐξυπνιστὴν ἐν φο Τί δηλοῦσι τὰ λευκὰ ἐνδύματα τοῦ ἀρχιερέως, καὶ τί τὰ ἐρυθρὰ κατὰ τὴν τεσσαρακ κοστήν; Λευκὰ ταῦτα διὰ τὸ καθαρὸν χάριτος καὶ φωτεινόν. Πολλάκις δέ γε καὶ πορ φυρὰ κατὰ τὸν καιρὸν τῶν νηστειῶν διὰ τὸ πενθεῖν ἡμᾶς ἁμαρτήσαντας καὶ διὰ τὴν σφαγέντα ὑπὲρ ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Πένθους εἰσὶ τὰ πορφυρᾶ ἐνδύματα σήμαντρον· ἐν μόναις γὰρ νηστίμοις ἡμέραις καὶ ἐν μνημοσύνοις ἀπελθόντων λαμβάνονται. ] δὲ γνώμης ἐκ τοῦδε εἰς τόδε μετάβασις, ἀγαθὴ δη λονότι ή πονηρά. Εντεῦθεν γὰρ τους παιδοτρίβας βαϊούλους κατονομάζομεν ὡς τὰ νηπιώδη τῶν παίδων φρονήματα μετάγοντας πρὸς σαϊκάτορας λέγομεν τοὺς ποικιλλομένους κατὰ τὴν ἴριν συνεργούς και προδιδόντας τοὺς πρόσφυγας. τῶν Μωσαϊκῶν παραγγελιῶν, βάϊον ἀπροσδόκητον γέγονε, τουτέστι μεταφορὰ πρὸς ἀπώλειαν. τῶν βαϊοφόρων βογαλία.
col. 347–348page 166 of 206
PG 157:347κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κατηχήσεως θυμιάματα ἀσπασμοὺς καὶ τρι ἀλλάγματα ἀλλαγαί Εκαινούργησεν δὲ καὶ τὰς βασιλικὰς στολὰς ἀνανεώσας καὶ χρυσοϋφάντου, κατακοσμήσας. ὧν ἐστὶν ὁ σάκκος ὁ ἀρχαῖος ἕως τοῦ νῦν, Ενδύεται ἐπάνω τοῦ σάκκου καὶ διαδήματος μανδύαν χρυσοῦν. παροῦσαν ἡμέραν ετάχθη ἡ Λαζάρου Έγερσις, ὅτι οἱ ἅγιοι καὶ θεοφόροι Πατέρες ἡμῶν, μᾶλλον δὲ οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, μετὰ τὴν τεσσαρακονθήμερον νηστείαν διὰ τὴν κάθαρσιν τὰ ἅγια πάθη τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μέλο λοντες πανηγυρίζειν, ἐπειδὴ τοῦτο τὸ θαῦμα ἀρχὴν καὶ αἰτίαν μάλιστα εὗρον τῆς κατὰ τοῦ Χριστοῦ μανίας τῶν Ἰουδαίων, κατὰ τοῦτο ἐνταῦθα τὸ ὑπερφυὲς τοῦτο τεράστιον ἔθεντο. 16. Αλλάσσει. 'Αλλαξιμάριον καὶ μελῳδὸς εἶναι, διὸ καὶ ὕμνους ποιῶν τινας καὶ στιχηρὰ μελίζων ᾄδεσθαι προέτρεπεν. Φέρεται δὲ καί τις λόγος, ὡς ἔρωτι τοῦ μέλους βαλλόμενος κατὰ τὴν Μεγάλην ἐκκλησίαν ἐν φαιδραῖς πανηγύρεσιν οὐ παρητήσατο τὸ χειρονομεῖν. Καὶ τὸ στιχηρὸν δὲ κατὰ τὴν βαϊοφόρον τὸ Ἐξέλθετε ἔθνη, ἐξέλθετε καὶ λαοὶ, τὸν ἐκείνου φασίν εἶναι τόκον 314 68. εἰς τύπον γὰρ Χριστοῦ τὸ εὐαγγέλιον ἔρχεται,
col. 349–350page 167 of 206
PG 157:349στéμμα, [Αρπάζει κλάδον. επί, ὅτε ἀσπάζονται οἱ ἀδελφοὶ τὸ Εὐαγγέλιον, δια νέμειν τὸν ἡγούμενον τὰ βαΐα, τὸ δοῦναι τὰ βαΐα τῇ βαϊοφόρῳ Κλάδους φοινίκων καὶ μυρσίνων βλέπω τοὺς ἀνθρώπους κατέχοντας καὶ τὴν βαϊοφόρον δοξάζοντας. Ρ. 69. [Μετὰ φορέματος λευκοῦ. "Οπερ ἐστὶ τεκ μήριον πενθούντων βασιλέων, μενος ὁ βασιλεὺς ἤμειψεν εἰς τὸ λαμπρότερον τὰ ἐνδύματα, ἃ διὰ τὴν τοῦ πάππου τελευτὴν τέως " μανδίον(ita πορφυρούν, Ή τῆς θεομήτορος εἰκὼν, ἣν οἱ βασι λεῖς Ῥωμαίων ποιοῦνται συστρατηγὸν, τοῖς ἐναν τίοις ξάλωκεν. Τὰς νίκας τῇ θεομήτορι ὡς συστρατηγέτιδι ἀμάχῳ ἐπιγραφόμενος. ἐκ τῶν ἑῴων πυλῶν τῆς πόλεως ἐς αὐτὸ τὸ μέγα παρ ἀπροσμάχῳ καὶ ἀκαταγωνίστῳ συστρατηγῷ
col. 351–352page 168 of 206
PG 157:351τῶν ὁδηγῶν; μήτορος, ἥτις ἐκ τῆς τῶν ᾿Οδηγῶν μονῆς καθ' ήν προσκεκλήρωται Οδηγήτριαν προσκεκλήσθαι Σέργιος δὲ ὁ ἱεράρχης τὰς ἱερὰς εἰκόνας τῆς θεομήτορος, αἷς μάλιστα καὶ βρέφος ὁ Σωτὴρ ἐξει κονισθεὶς ἐν ἀγκάλαις τῆς μητρὸς ἐξεφέρετο, ταύτας λαβών περιῄει τὰ τείχη. Οδηγητρίας 'Αναγινώσκεται δὲ τὸ τετραευαγγέλιον τῇ β', τῇ γ' καὶ τῇ δ', καὶ πληρού κατὰ Ματθαῖον ἅγιον εὐαγγέλιον ὅλον ἀναγινώσκεται ὁμοίως καὶ τὸ κατὰ Μάρκον καὶ τὸ κατὰ Λουκᾶν. Τὸ δὲ κατὰ Ἰωάννην ἀναγινώσκεται ἄχρι τῆς ἀρχῆς τῶν Ο ἁγίων παθῶν. 'Αναγινώσκεται δὲ οὗτος ἐν ταῖς τρισὶν ἡμέραις ήγουν β', γ' καὶ δ· καὶ πληροῦνται ἐν ταῖς ὥραις· γίνεται δὲ τὸ κατὰ Λουκᾶν ἀναγνώσεις γ', τὰ δ' ἄλλα ἀπὸ δευτέρου. Ομοῦ ἀναγνώσεις θ', καὶ ὥρας πέμπτῃ, τὸ
col. 353–354page 169 of 206
PG 157:353ή πρώτη κυριακὴ τοῦ Ματ θαίου, ἡ δευτέρα τοῦ Ματθαίου, Υποκάμισα χιτῶνας, ἐπενδύτας, ἐσώτατα ιμάτια, ὑποχιτῶνας, ἐχέσαρκα, ἐνδοτάτους Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Τὸ τρισάγιον. ἅγιος Αγιος ὁ Θεὸς, ἅγιος ἰσχυρὸς, ἅγιος ἀθάνατος, ἐλέτη σον ἡμᾶς. Τοῦ εὐαγγελίου. ἀρχιτέλεια, Ρ. 71. [Τοῦ νιπτῆρος ἀκολουθία. ἀνὰ χρυσοῦν νομίσματα τρία. ἀνὰ χρυσά νομίσματα, ἀνὰ "Ελαβον ἀνὰ δηνάριον, Ελα [Τράπεζα δὲ οὐδαμοῦ. τὸ κατακλαστὸν, καὶ μεταλαμβάνομεν οίνου μόν του. 319 [τῆς ἀγρυπνίας ἀκολουθία. 13: Σύνηθες γοῦν τοῖς ἐγχωρίοις ἐπὶ τοῖς λελοχευμένοις παιδίοις ἑβδομαίαν ἄγουσι την ἡμέραν συμποσίων ἑορταῖς καταπαννυχίζεσθαι. πεία τῶν παθῶν κατὰ τὸν τεταγμέ τοῦ τετραευαγγελίου,
col. 355–356page 170 of 206
PG 157:355πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα συγγράμματα βιωφελή κατα δελτία μικρά, ἅπερ εφόρουν οἱ τῶν Ἰουδαίων καθηγηταὶ ὥσπερ νῦν αἱ γυναῖκες τὰ εὐαγγέλια τὰ μικρά. οὐδὲν ὑγιες [Τὰ δώδεκα ευαγγέλια. εὐαγγελιστάριον, τμῆμα Λαμπάς. λαμπάδα χηρόν λείπει τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ, λόγους τε καὶ κανά νας, μᾶλλον ἀδρότερος ἐν τοῖς πανηγυρικοῖς γινό μενός τε καὶ δεικνύμενος, σὺν πολλοῖς δὲ ἄλλοις καὶ τὸν παρόντα μέγαν κανόνα συνέταξε, κατάνυξιν άπειρον ἔχοντα. Πᾶσαν γὰρ παλαιᾶς καὶ νέας ἱστο ρίαν Διαθήκης ερανισάμενος καὶ ἀθροίσας τὸ παρὸν ηρμόσατο μέλος, ἀπὸ ᾿Αδάμ δηλαδὴ μέχρι καὶ αὐτ τῆς Χριστοῦ ἀναλήψεως καὶ τοῦ τῶν ἀποστόλων κη ρύγματος. Προτρέπεται γοῦν διὰ τούτου πᾶσαν ψυχήν, όσα μὲν ἀγαθὰ τῆς ἱστορίας ζηλοῦν καὶ μι μεῖσθαι πρὸς δύναμιν, ὅσα δὲ τῶν φαύλων ἀποφεύγειν, καὶ ἀεὶ πρὸς Θεὸν ἀνατρέχειν, διὰ μετανοίας, διὰ δακρύων καὶ ἐξομολογήσεως καὶ τῆς ἄλλης δη λονότι εὐαρεστήσεως. Πλὴν ἐς τοσοῦτόν ἐστιν εὕρους καὶ ἐμμελὲς ὡς καὶ αὐτὴν τὴν σκληροτέραν ψυχὴν ἱκανῶς μαλάξαι καὶ πρὸς ἀνάληψιν ἀγαθοῦ διεγεῖραι, εἰ μόνον μετὰ συντετριμμένης καρδίας καὶ προσοχῆς ἀνηκούσης ψάλλοιτο. Ἐποίησε δὲ τοῦτον, ὅτε καὶ ὁ πατριάρχης Ιεροσολύμων ὁ μέγας Σω φρόνιος τὸν τῆς Αἰγυπτίας Μαρίας βίον συνεγράψατο· κατάνυξιν γὰρ καὶ οὗτος ὁ βίος προβέβληται ἄπειρον, καὶ πολλὴν τοῖς ἑπτακόσι καὶ ἁμαρτάνουσι παραμυθίαν δίδωσιν, εἰ μόνον τῶν φαύλων ἀποστῆναι βούλοιντο. Ετάχθησαν δὲ καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν ἡμέραν ψάλλεσθαι καὶ ἀναγινώσκεσθαι δι' αἰτίαν τοιαύτην· ἐπειδὴ γὰρ πρὸς τὸ τέλος ἐγγί ζει ἡ ἁγία τεσσαρακοστή, ἵνα μὴ οἱ ἄνθρωπο: ῥά θυμοι γεγονότες πρὸς τοὺς πνευματικοὺς ἀγῶνας ἀμελέστερον διατεθῶσι καὶ τοῦ σωφρονεῖν καθάπαξ ἐν πᾶσιν ἀπόσχοιντο, ὁ μὲν μέγιστος Ανδρέας, ολά τις ἀλείπτης, διὰ τῶν ἱστοριῶν τοῦ μεγάλου κανό νος, τῶν μεγάλων ἀνδρῶν λέγων τὴν ἀρετὴν καὶ τῶν φαύλων αὖθις τὴν ἐκτροπήν, ὡς ἄν τις φαίη. γενναιοτέρους τοὺς κάμνοντας παρασκευάζει καὶ ἀνδρικῶς τοῖς ἔμπροσθεν ἐπεκτείνεσθαι, ὁ δὲ ἱερὸς Σωφρόνιος διὰ τοῦ ὑπερφυοῦς αὐτοῦ λόγου σώφρονας καὶ αὖθις εἶναι ποιεῖ, καὶ πρὸς Θεὸν διεγείρει, καὶ μὴ καταπίπτειν μηδὲ ἀπογινώσκειν, εἰ 321 καὶ τέως τισὶν ἐάλωσαν παραπτώμασιν· ὅση γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπία και συμπάθεια τοῖς ὁλοψύχως ἐκ τῶν πρώην πταισμάτων ἐπιστρέφειν αἱρουμένοις, ἡ κατὰ τὴν Αἰγυπτίαν διήγησις παριστᾷ. τῇ πέμ- Λέγεται δὲ μέγας κανών, ἴσως ἄν τις εἴπῃ, καὶ πτῇ τῆς πέμπτης ἑβδομάδος τῆς τεσσαρακοστῆς, Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ κατὰ τὴν ἀρχαίαν παράδοσιν ψάλλομεν καὶ τὴν τοῦ μεγάλου κανόνος ἀκολουθίαν. Τοῦτον τῶν ὄντως κανόνων μέγιστον ἁπάντων ἁρίστως καὶ τεχνηέντως ἡρμόσατο καὶ συνέγραψεν ὁ ἐν ἁγίοις πατὴρἡμῶν ᾿Ανδρέας ὁ ἀρχιεπίσκοπος Κρήτης, ὁ καὶ Ἱεροσολυμίτης όνομαζόμενος, ὃς ώρμητο μὲν ἐκ Δαμασκοῦ, ἐπὶ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ δὲ ἔτει τῆς αὐ τοῦ ἡλικίας παιδευτηρίῳ γραμματικῆς ἐκδοθεὶς καὶ τὴν ἐγκύκλιον παίδευσιν ἐξασκήσας εἰς Ἱεροσόλυμα γεγονὼς τὸν μοναστὴν ὑπέρχεται βίον, ὁσίως δὲ καὶ θεοφιλῶς διαζῶν ἐν ἡσύχῳ καὶ ἀταράχῳ τῇ βιοτῇ κατ' αὐτὰς τὰς ἐννοίας καὶ τὰ ἐνθυμήματα (γόν μος γάρ ἐστιν ὁ τούτου ποιητής, ἀρίστως αὐτὰ συντιθέμενος), καὶ ὅτι τῶν λοιπῶν κανόνων ἀνὰ τριάκοντα, καὶ μικρόν τι πρὸς, τροπαρίων ἐχόντων, οὗτος εἰς διακόσια καὶ πεντήκοντα πρόεισιν, ενδ ἑκάστου ἄῤῥητον ἀποστάζοντος ἡδονήν. Αρμοδίως οὖν ἄρα καὶ προσηκόντως ὁ μέγας οὗτος κανών, καὶ μεγάλην κεκτημένος κατάνυξιν, κάν τῇ μεγάλῃ τῶν τεσσαρακοστῶν κατατέτακται. Τοῦτον τὸν ἄρι στον κανόνα καὶ μέγιστον, καὶ τὸν τῆς ὁσίας Μα ρίας λόγον, ὁ αὐτὸς Πατὴρ ἡμῶν ᾿Ανδρέας πρῶτος εἰς τὴν τοῦ Κωνσταντίνου κεκόμικεν, ὅτε πρὸς τοῦ πατριάρχου Ιεροσολύμων Θεοδώρου τῇ ἕκτῃ συνόδῳ σταλεὶς εἰς βοήθειαν παρεγένετο. Τότε γὰρ ἀρίστως κατὰ τῶν μονοθελητῶν ἀγωνισάμενος ἔτι διατελών
col. 357–358page 171 of 206
PG 157:357ἐν μονάζουσι, τῷ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐκκλη- Κωνσταντίνου παρεκάλει λαὸν μὴ καταπίπτειν, σίας κλήρῳ συγκαταλέγεται. Εἶτα διάκονος καὶ ὀρφανοτρόφος ἐν ταύτῃ καθίσταται. Καὶ μετὰ μι κρὸν ἀρχιεπίσκοπος Κρήτης γενόμενος, σύστερον ἄγχιστά που πρὸ; τῇ λεγομένῃ Ἱερισῷ καταντήσας ἐν Μιτυλήνῃ πρὸς Κύριον ἐκδημεῖ, ἀρκούντως τοῦ ἰδίου θρόνου ἐν μεθέξει γενόμενος. Ταῖς αὐτοῦ πρεσβείαις, ὁ Θεὸς, ἐλέησον ἡμᾶς. Ο τῆς ἀκαθίστου. Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ τῷ σαββάτῳ τῆς πέμπτης ἑβδομάδος τῆς τεσσαρακοστῆς) τὸν ἀκάθιστον ὕμνον ἑορτάζομεν τῆς ὑπεραγίας δεσποίνης ἡμῶν Θεοτό του δι' αἰτίαν τοιαύτην. Ηρακλείου τὴν αὐτοκράτορα Ρωμαίοις ἀρχὴν διέποντος, ὁ τῶν Περσῶν βασιλεὺς Χοσρόης ἰδὼν τὰ ῾Ρωμαίων ἄκρως ταπεινωθέντα παρὰ Φωκᾶ βασιλέως τοῦ τυράννου, ἕνα τῶν σατρα τῶν Σάρβαρον ὄνομα μετά χιλιάδων πλειόνων στέλ λει, πᾶσαν τὴν ἕω αὐτῷ ὑποποιήσασθαι· ἔφθη γὰρ καὶ πρότερον ὡσεὶ δέκα μυριάδας Χριστιανῶν διαφθείρας Χοσρόης, ἅτε τῶν Ἑβραίων αὐτοὺς ἐξωνουμένων καὶ ἀπολλύντων. Ο γοῦν ἀρχισατρά της Σάρβαρος τὴν ἕω ληϊσάμενος ἅπασαν ἔφθασεν ἄχρι καὶ αὐτῆς Χρυσοπόλεως, ἡ νῦν Σκουτάριον ἐπικέκληται. Ο τοίνυν 322 βασιλεὺς Ηράκλειος ἐν ἀπορία καταστὰς δημοσίων χρημάτων, τὰ ἱερὰ τῶν ἐκκλησιῶν εἰς κέρμα μετασκευασάμενος ἐπὶ ἀποδήσει μείζονι καὶ τελεωτέρᾳ, διὰ τοῦ Εὐξείνου μετὰ πλοίων τοῖς τῆς Περσίας μέρεσιν εἰσβαλών ἀφανίζει αὐτήν. Καὶ κατὰ κράτος ἡττᾶται τούτῳ ὁ Χοσρόης σὺν τῇ λοιπῇ στρατιᾷ. Μετ' ὀλίγον δὲ καὶ Σειρόης ὁ υἱὸς Χοσρόου ἀποστὰς τοῦ πατρὸς τὴν ἀρχὴν ἑαυτῷ περιτίθησιν, καὶ τὸν πατέρα Χοσρόην ἀποκτείνας τῷ βασιλεῖ Ηρακλείῳ σπένδεται. Χαγάνος γε μὴν ὁ τῶν Μυσῶν καὶ Σκυθῶν ἀρχηγὸς, μαθὼν τὸν βασιλέα διαπόντιον ἐς Πέρσας γενόμενον, τὰς μετὰ Ῥωμαίων διαλύσας σπονδὰς, στίφη μι ράριθμα επαγόμενος διὰ τῶν δυτικῶν εἰσβάλλει μερῶν εἰς τὴν Κωνσταντίνου, κατὰ Θεοῦ βλασφήμους ἐκπέμπων φωνάς. Αὐτίκα τοίνυν ἡ μὲν θάλασσα πλοίων, ἡ δὲ γῆ πεζῶν καὶ ἱππέων ἀπείρων ἔμ πλεως ἦν. Σέργιος δὲ ὁ πατριάρχης πολλὰ τὸν τῆς ἀλλὰ πᾶσαν τὴν ἐλπίδα ἐκ ψυχῆς εἰς Θεὸν ἀναφέρειν καὶ εἰς τὴν αὐτοῦ μητέρα τὴν πανάχραντον θεοτόκον. Καὶ μὴν καὶ Βῶνος πατρίκιος ὁ τηνικαῦτα τὴν πόλιν διέπων τὰ ἀνήκοντα εἰς ἀποτροπὴν τῶν πολεμίων παρεσκευάζετο δεῖ γὰρ μετὰ τῆς ἄνωθεν βοηθείας καὶ ἡμᾶς τὰ προσήκοντα ενεργείν. 'Ο δὲ πατριάρχης τὰς θείας εἰκόνας τῆς θεομήτορος μετά παντὸς ἐπαγόμενος τοῦ πλήθους περιῄει τὸ τεῖχος ἄνωθεν, ἐντεῦθεν τὸ ἀσφαλὲς αὐτῶν ποριζόμενος. ὡς δὲ ὁ μὲν Σάρβαρος ἐξ ἑψας, Χαγάνος δὲ ἀπὸ δυσμῶν πυρπολεῖν τὰ πέριξ τῆς πόλεως ἤρχοντο, ὁ πατριάρχης τὴν ἀχειροποίητον τοῦ Χριστοῦ εἰκόνα καὶ τὰ τίμια καὶ ζωοποιὰ ξύλα, προσέτι δὲ καὶ τὴν τιμίαν ἐσθῆτα τῆς θεομήτορος ἐπιφερόμενος διὰ των τειχών περιήρχετο. Χαγάνος δὲ ὁ Σκύθης διὰ τῶν χερσαίων τειχῶν προσβάλλει τῇ Κωνσταντίνου σὺν πλήθει ἀπείρῳ, ἄκρως ἐξ ὅπλων ἡσφαλισμένῳ, καὶ τοσούτῳ ὡς ἕνα Ῥωμαῖον πρὸς δέκα Σκύθας σαφῶς διαμάχεσθαι. 'Αλλ' ἡ ἄμαχος πρόμαχος διὰ τῶν παρευρεθέντων ὀλίγων πάνυ στρατιωτῶν ἐν τῷ ναῷ ταύτης τῷ τῆς πηγῆς πλείστους αὐτῶν παρ απώλεσεν. Κάντεῦθεν οἱ Ρωμαῖοι ἀναθαρσήσαντές τε καὶ ἀνασκιρτήσαντες ὑπὸ στρατηγῷ ἀμάχῳ τῇ θεομήτορι αὐτοὺς ἀεὶ κατὰ κράτος ενίκων. βλέψαντες δὲ καὶ πρὸς σπονδὰς οἱ τῆς πόλεως ἀπεκρούσθησαν· ἀνεῖπε γὰρ ὁ Χαγάνος· «Μὴ ἀπατᾶσθε ἐπὶ τῷ Θεῷ, ᾧ πιστεύετε πάντως γὰρ αύριον τὴν πόλιν καταλήψομαι.» Οἱ δὲ τῆς πόλεως διακούσαντες χει ρας ἔτεινον εἰς Θεόν. Συμφωνήσαντες οὖν Χαγάνος τε καὶ ὁ Σάρβαρος διὰ ξηρᾶς καὶ διὰ θαλάσσης προσε βάλλουσι, διὰ μηχανημάτων τὴν πόλιν ἐλεῖν προθυμούμενοι. ᾿Αλλὰ τοσοῦτον ὑπὸ τῶν Ῥωμαίων ἡττή θησαν ὡς μηδὲ ἱκανοὺς εἶναι τοὺς ζῶντας καίειν τοὺς τεθνηκότας. Τὰ δὲ μονόξυλα ὁπλιτῶν πλήρη διὰ τοῦ ἐπιλεγομένου Κέρατος κόλπου εἰς τὸν ἐν Βλαχέρναις ναὸν τῆς θεομήτορος καταγόμενα, καταιγίδος αἰφνηδὸν τῇ θαλάσσῃ ἐπεισπεσούσης καὶ διαι ρησάσης ταύτην εἰς τμήματα, σὺν τοῖς πλοίοις ἅπασι τῶν ἐχθρῶν διεφθάρη. Καὶ εἶδεν ἄν τις παρά δοξον ἀριστούργημα τῆς πανάγνου καὶ θεομήτορος" 323 πάντας γὰρ παρὰ τὸ χεῖλος τῆς θαλάσσης τὸ ἐν Βλαχέρναις ἐξέβαλεν. 'Ο δὲ λαὸς ὅσον τάχος τὰς πύλας ἀναπετάσαντες άρδην πάντας ἀπέκτειναν, καὶ παῖδες καὶ γυναῖκες κατ' αὐτῶν ἀνδριζόμενοι. ἀρχηγοί τούτων ὑπέστρεψαν κλαίοντες ἅμα καὶ ὀδυρόμενοι. Ο γε μήν θεοφιλής τῆς Κωνσταντίνου λαὸς τῇ θεομήτορι τὴν χάριν ἀφοσιούμενοι ὁλονύκτιον τὸν ὕμνον καὶ ἀκάθιστον αὐτῇ ἐμελῴδησαν ὡς ὑπὲρ αὐτῶν ἀγρυπνητάσῃ καὶ ὑπερφυεῖ δυο νάμει διαπραξαμένῃ τὸ κατὰ τῶν ἐχθρῶν τρόπαιον. Εκ τότε οὖν εἰς μνείαν τοῦ τοσούτου καὶ ὑπερφυούς θαύματος ἡ Ἐκκλησία τὴν τοιαύτην ἑορτὴν παρέλαβε τῇ Μήτρὶ ἀνατιθέναι τοῦ Θεοῦ τῷ παρόντι καιρῷ, ὅτε καὶ τὸ τρόπαιον τῇ θεομήτορι γέγονεν. Ἀκάθιστον δὲ ὠνόμασαν διὰ τὸ τότε οὕτω πρᾶξαι τὸν τῆς πόλεως κλῆρόν τε καὶ λαὸν ἅπαντα. Μετὰ παρέλευσιν χρόνων τριάκοντα ἓξ, ἐπὶ τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου τοῦ Πωγονάτου, οἱ ᾿Αγα
col. 359–360page 172 of 206
PG 157:359ρηνοὶ ἄπειρον στρατιὰν ἐπαγόμενοι πάλιν τῇ Κωνσκειν δηλοῦσα τοῦ παραδόξου γενομένου θαύματος, σταντίνου ἐπέθεντο, καὶ ἐπὶ ἑπτὰ ἔτεσι ταύτην που λιορκοῦντες, ὅτε καὶ ἐν τοῖς Κυζικοῦ παρεχείμαζον μέρεσι, πολλοὺς τῶν οἰκείων διέφθειραν. Εἶτα ἀπει πόντες καὶ μετὰ τοῦ στόλου αὐτῶν ὑποστρέφοντες, καὶ ἐν τῷ Συλαίῳ γενόμενοι, τῇ θαλάσσῃ πάντες κατεποντίσθησαν προστασίᾳ τῆς πανάγνου καὶ θεο μήτορος. Ἀλλὰ καὶ τρίτον αὖθις ἐπὶ Λέοντος τοῦ Ἰσαύρου οἱ ἐξ ᾿Αγαρ, ὑπὲρ πλείστας μυριάδας ἀριθμούμενοι, πρῶτον μὲν τὴν τῶν Περσῶν ἀφανίζουσι βασιλείαν, εἶτα τὴν Αἴγυπτον καὶ Λιβύην ἐπιδραμόντες καὶ Ινδούς Αιθιοπάς τε καὶ Ισπανούς, ὕστερον καὶ κατ' αὐτῆς τῆς τῶν πόλεων βασιλίδος ἐπιστρατεύουσι, χίλια οκτακόσια πλοῖα ἐπιφερόμενοι. Κυκλώσαντες οὖν αὐτὴν ὡς αὐτίκα δὴ ἀναρπάσοντες ἔμενον. Ο δὲ τῆς πόλεως ἱερὸς λαὸς τὸ σεπτὸν ξύλον τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ καὶ τὴν σεβάσμιον εἰκόνα τῆς θεομήτορος ὁδηγητρίας επαγόμενοι τὸ τεῖχος περιεκύκλουν, σὺν δάκρυσι τὸν Θεὸν ἱλεούμενοι. Δόξαν οὖν οὕτω τοῖς ᾿Αγαρηνοίς, εἰς δύο διαιροῦνται μέρη, καὶ οἱ μὲν κατὰ Βουλγάρων στρατεύουσι, καὶ πίπτουσιν ἐκεῖσε ὑπὲρ μυριάδας δύο, οἱ δὲ περιελείφθησαν τὴν πόλιν ἐλεῖν. Κωλυθέντες δὲ ὑπὸ τῆς ἀλύσεως, διηκούσης ἀπὸ τῶν Γαλάτου εἰς τὰ τείχη τῆς πόλεως, ἀναχθέντες περί που τὸ λεγόμενον Σωσθένιον γίνονται. Κἀκεῖ ἀνέμου Βορέου καταρα γέντος τὰ πολλὰ τῶν πλοίων αὐτῶν διεῤῥάγη καὶ διεφθάρησαν. Οἱ δὲ περιλειφθέντες λιμῷ περιέπεσον, ὡς καὶ ἀνθρωπίνων σαρκῶν ἅψασθαι, κύπρια τε φυρᾶν καὶ ἐσθίειν. Εἶτα φυγόντες καὶ κατὰ τὸ Δι γαῖον γενόμενοι πέλαγος τὰ σκάφη αὐτῶν ἅπαντα καὶ ἑαυτοὺς τῷ τῆς θαλάσσης διδοῦσι βυθῷ· χάλαζα γὰρ ραγδαία οὐρανόθεν καταπεσοῦσα, καὶ βρασμὸν κατὰ τῆς θαλάσσης ποιήσασα, τὴν τῶν πλοίων πίσω σαν διέλυσε. Καὶ οὕτως ὁ ἀπειροπληθὴς ἐκεῖνος στόλος διόλωλε, τριῶν μόνων εἰς ἀγγελίαν περι λειφθέντων. 324. Διὰ ταῦτα τοίνυν ἅπαντα τὰ ὑπερφυῆ θαυ μάσια τῆς πανάγνου και θεομήτορος τὴν παροῦσαν ἑορτὴν ἑορτάζομεν. 'Ακάθιστος δὲ εἴρηται, διότι ὀρθοστάδην τότε πᾶς ὁ λαὸς κατὰ τὴν νύκτα εκεί νην τὸν ὕμνον τῇ τοῦ Λόγου Μητρί έμελψαν. Καὶ ὅτι ἐν πᾶσι τοῖς ἄλλοις οίκοις καθῆσθαι ἐξ ἔθους ἔχοντες ἐν τοῖς παροῦσι τῆς θεομήτορος, ὀρθοὶ πάν τῆς ἀκροώμεθα. Ταῖς τῆς σῆς ὑπερμάχου τε καὶ ἀπροσμάχου Μητρός πρεσβείαις, Χριστὲ ὁ Θεὸς, τῶν περικειμένων καὶ ἡμᾶς ἀπάλλαξιν συμφορῶν, καὶ ἐλέησον ἡμᾶς, ὡς μόνος φιλάνθρωπος. τῆς ἀκαθίστου ἀκάθιστος ύμνος, ἀκάθιστος ἑορτή ἡμέρα, Λόγος ἀναγινωσκόμενος εἰς τὴν ἀκάθιστον. Διήγησις ὠφέλιμος ἐκ παλαιᾶς ἱστορίας συλλεγεῖσα, καὶ ἀναμιμνή ἡνίκα Πέρσαι καὶ βάρβαροι τὴν βασιλίδα ταύτην πόλιν περιεκύκλωσαν, οἳ καὶ ἀπώλοντο θείας δίκης πειραθέντες. 'Η δὲ πόλις· ἀσινής συντηρηθείσα πρε σβείας τῆς Θεοτόκου ετησίως εκ τότε ᾄδει εὐχαρ στήριον, ἀκάθιστον τὴν ἡμέραν κατονομάζουσα. [Ακάθιστος εἴρηται διότι ὀρθοστάδην πᾶς ὁ λαὸς τὴν νύχτα ἐκείνην ὕμνους Θεομήτορι μέλπει, ἀκάθιστος, περὶ τοῦ μεγάλου και νόνος, περὶ τῆς ἀκαθίστου τοῦ μεγάλου κανόνος, ἡ τοῦ μεγάλου κανό νος ἀγρυπνία πρὸς τὸν τῆς θεοτόκου ναὸν τὸν τῶν Οδηγῶν κεκλημένον, μονή τῶν Οδηγών, οδηγήτρια, Οδηγών,
col. 361–362page 173 of 206
PG 157:361περὶ τῶν Ὑψηλῶν, Δείκνυσι τὸ παράθυρο» τὴν θυρίδα) ἐν τοῖς βασιλείοις τῶν Βλαχερνῶν, εἰς τὰ λεγόμενα Υψηλά, δι' ἧς ὁρατὰ ἦν τὰ ἱππήλατα πεδία τὰ ἔξωθεν τῶν ἐπάλξεων ἐν τοῖς Φιλοπατίοις καθυπτιάζοντα. τα Υψηλά τῆς Οδηγητρίας ἐν τῇ πύλῃ τοῦ παλατίου αὐλῆς τὰ λεγόμενα Υψηλὰ ἐν τοῖς βασιλείοις τῶν Βλα χερνῶν, μέχρι καὶ τῶν τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, Αη Οφείλει δὲ ἔχειν ἀκρίβειαν δ ἐκκλησιάρχης ἵνα, ὅταν ποιῇ ἀπόλυσιν ἡ ἐκκλησία τῆς λειτουργίας, ὑπάρχῃ ὥρα δευτέρα τῆς λειτουρ μετὰ τὴν τοῦ Ἀποστόλου ἀνάγνωσιν πάττουσι πάστουσι, ἀποπάττουσι ἀποπάσ σουσι. Ρ. 73. Τράπεζα δὲ οὐδαμῶς.
col. 363–364page 174 of 206
PG 157:363λυσιν οὐκ ἐξερχόμεθα τῆς ἐκκλησίας, ἀλλὰ καθήεἰρηνικῶν μεθα ἐν τοῖς τόποις ἡμῶν, καὶ εἰσέρχεται ὁ κελλα ρίτης, καὶ ἐπιδίδωσι τοῖς ἀδελφοῖς ἀνάπλασμα τοῦ ἄρτου, καὶ ἀνὰ ἐξ ἰσχάδων ἢ φοινίκων, καὶ ἀπὸ ἑνὸς κρασοβολίου οίνον. τῆς διακαινησίμου [Ἐν τῇ τρίτῃ. Περὶ ὥραν ὄρθρου σημαίνει. Ἐν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν. Ο χορός Κύριε ἐλέησον, Διάκονος· Ὑπὲρ τῆς ἄνωθεν εἰρήνης του Κυρίου δεηθῶμεν. Ο χορός Κύριε, ἐλέησον. Διάκου νος· Ὑπὲρ τῆς εἰρήνης του σύμπαντος κόσμου τοῦ Κυρίου δεηθώμεν. Ο χορός Κύριε, ἐλέησον. Καὶ τὰ ἐξῆ;, ['Αναστάσεως ἡμέρα. Λαμπρυνθῶμεν λαοί. Πάσχα Κυ ρίου, Πάσχα· ἐκ γὰρ θανάτου πρὸς ζωὴν καὶ ἐκ [Δίδωσι λαμπάδα. Οι γῆς πρὸς οὐρανὸν Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμᾶς διεβίβασεν ἐπινίκιον ᾄδοντας. 'Ο δὲ ἡγούμενος διανέμει τὰ κηρία τοῖς ἀδελφοῖς. [Υπηρέται ἄρχοντες. 'Υπηρέται, ἄρχοντες, [Τῶν τῆς ἐκκλησίας θυρῶν κεκλεισμέ των. Εναπομείνας δὲ, ἐντὸς τοῦ ναοῦ μόνο; ὁ κανδηλάπτης ἅπτει τὰ κηρία πάντα καὶ τὰς κανδήλας. Καὶ ποιήσας πυρεῖον ἐν τίθησι τοῦτο μέσον τοῦ ναοῦ, καὶ ἕτερον ἔμπροσθεν τῶν ἁγίων θυρῶν. Καὶ βαλών θυμίαμα εἰς αὐτὰ, βαλὼν δὲ καὶ εἰς τὸν θυμιατὸν θυμίαμα πολύ, ἀπαιωρεῖ τοῦτον ἐντὸς τοῦ βήματος. [Εἶτα ἐκφωνεῖ.: Ὁ δὲ ἱερεὺς μετὰ τὸ θυμᾶσαι ἔξωθεν τοῦ νάρθηκος τὰς ἁγίας εἰκόνας καὶ τοὺς ἀδελφοὺς πάντας ἵσταται ἔμπροσθεν τῶν βασιλικῶν πυλῶν κεκλεισμένων οὐσῶν, καὶ ποιεῖ σταυρὸν μετὰ τοῦ θυμιατοῦ, λέγων, Καὶ δόξα τῇ ἁγίᾳ, Χριστὸς ἀνέστη. Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον πα τήσας καὶ τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι ζωήν χαρισάμενος. Γ. 74. [Τοὺς λοιπούς. Ὡς ἐκλείπει καπνὸς, καὶ τὰ ἑξῆς, οὕτως ἀπολοῦνται καὶ τὰ ἑξῆς. [Τὰ εἰρηνικά. ['Ασπάζεται τὸ Εὐαγγέλιον. καλόγηροι, Ψάλλομεν τὸ Χριστὸς ἀνέστη πολλάκις, ἄχρις ἂν ἀσπάσωνται οἱ ἀδελφοί ἀλλήλους. Ο δὲ ἀσπασμὸς γίνεται οὕτω. Λαμβάνει ὁ ἱερεὺς τὸ ἅγιον Εὐαγγέλιον, καὶ ἵσταται πρὸ τῶν θυρῶν τοῦ ἁγίου βήματος. Ὁ δὲ καθηγούμενος ἐλ θῶν, καὶ ἀσπασάμενος τὸ ἅγιον Εὐαγγέλιον καὶ τὸν ἱερέα, λαμβάνει ἐκ τῶν χειρῶν αὐτοῦ τὸ ἅγιον Εὐαγγέλιον, καὶ ἵσταται ἐκ δεξιῶν τοῦ ἱερέως. Εἶτα οἱ ἀδελφοὶ πάντες κατὰ τὴν τάξιν αὐτῶν ἀσπά ζονται πρῶτον τὸ ἅγιον Εὐαγγέλιον, εἶτα τὸν ἱερέα καὶ τὸν καθηγούμενον, καὶ ἵστανται κἀκεῖνοι ἔνθα τύχωσι, καὶ ἀσπάζονται ἀλλήλους. Τοῦ θρόνου. ν.
col. 365–366page 175 of 206
PG 157:365τὴν χεῖρα φιλήσας ἐξῆλ θεν. Ρ. 75. [Οὔτε μὴν εἰς τὸν ἀσπασμόν. τρέβα. 1, 35: Εθος ἐπεκράτησεν ἀρχαῖον παρὰ τοῖς Ῥω μαίων βασιλεῦσιν, ὅταν μέλλωσιν 330 ἀλλήλοις συντυγχάνειν, τοὺς μὲν ἑπομένους ἑκατέροις τῶν ἵππων καταβάντας ἔπεσθαι πεζῇ, αὐτοὺς δὲ συμμίξαντας ἐφίππους, τὸν μὲν νεώτερον κύψαντα του πρεσβυτέρου βασιλέως περιπτύσσεσθαι τὴν χεῖρα, τὸν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς πρότερον περιελόμενον πίλον, ἀνακύψαντα δὲ ἐκεῖθεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτὸν τὸν Ηρέμα ψαλλομένης. [Οὗτός τε καὶ πάντες οἱ ἄρχοντες. τοὺς τὸ παγκράτιον τῆς νηστείας νικήσαντας τιμίων καὶ ἁγίων σταυρῶν ἁγιάσματι καὶ κηρίων φωτο βόλων χαρίσματι. Οὐδὲ γὰρ θέλει σκιαμαχεῖν τοὺς πιστούς κατ' ἐκείνους τοὺς νηπιόφρονας, ἀλλ' ὡς ἤδη τῆς δικαιοσύνης τὸν ἥλιον βλέποντας την νέαν Σιὼν διὰ πώλου φωτίζοντα.
Page 1 of 2next ›last »
Index
Page scan enlarged

Notebook

Full View