Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 367–368page 176 of 206
PG 157:367τοῖς, καὶ ὑποτιθέμενος μὴ πανηγυρικῶς ἀλλ' ἀγω νιστικῶς τῶν ἐφεξῆς τριῶν ἡμερῶν τὸ στάδιον ἀνα δέξασθαι. Γρηγορήσωμεν τοίνυν καὶ ἐφεξῆς, καὶ τοῖς ἀγρυπνοῦσιν 331 Ἰουδαίοις συναγρυπνήσαιμεν, λαὸς τὰς χεῖρας πάλιν ἐπὶ τὸ τῆς νηστεία; ούριο. δρομήση πέλαγος, καὶ τὴν νύκτα τῶν ἁγίων παθῶν τοῦ Χριστοῦ λαμπάσι καταπυρσεύση. Κατὰ πατέρα φιλόστοργον νῦν πρώ τως ιδόντα παῖδας ἀμύμονα:, ἀπὸ μακρᾶς καὶ κινδυνώδους ἀποδημίας ἀβλαβῶς ἐνδημήσαντας, ἐν φιλήματι ἁγίῳ περιχαρώς κατασπάζεται, καὶ ἀνο! ξα; τοὺς θησαυροὺς τῆς εὐλογίας αὐτοῦ δεξιοῦται αὐτοὺς νομίσμασιν ὀλίγοις μὲν κατὰ τὸ φαινόμενον, πολλοῖς δὲ κατὰ τὸ νοούμενον. ἐντὸς τοῦ πετάσματος, τινα ἀρχαιοτάτην παράδοσιν
circa auroræ tempus, ¿phy olov dik toútwy a- & Incensis, 1. v Juris GR: Celsissimam sacrorum
τοῖς, καὶ ὑποτιθέμενος μὴ πανηγυρικῶς ἀλλ' ἀγω
νιστικῶς τῶν ἐφεξῆς τριῶν ἡμερῶν τὸ στάδιον ἀναδέξασθαι. Γρηγορήσωμεν τοίνυν καὶ ἐφεξῆς, καὶ τοῖς
ἀγρυπνοῦσιν 331 Ἰουδαίοις συναγρυπνήσαιμεν, etc.
Feria quarta iterum incensa cereosque spargit, iva ó
λαὸς τὰς χεῖρας πάλιν ἐπὶ τὸ τῆς νηστεία; ούριο.
δρομήση πέλαγος, καὶ τὴν νύκτα τῶν ἁγίων παθῶν
τοῦ Χριστοῦ λαμπάσι καταπυρσεύση. Sancto die
Paschæ persolutis matutinis precibus populum onnem ad sanctum osculum supra descriptum excipit, ac simul minuta æra, tpixiyala ob trium imperatorum simul regnantium effigiem iis impressam
vocata, dividit: Κατὰ πατέρα φιλόστοργον νῦν πρώτως ιδόντα παῖδας ἀμύμονα:, ἀπὸ μακρᾶς καὶ
κινδυνώδους ἀποδημίας ἀβλαβῶς ἐνδημήσαντας, ἐν
φιλήματι ἁγίῳ περιχαρώς κατασπάζεται, καὶ ἀνο!-
ξα; τοὺς θησαυροὺς τῆς εὐλογίας αὐτοῦ δεξιοῦται
αὐτοὺς νομίσμασιν ὀλίγοις μὲν κατὰ τὸ φαινόμενον,
πολλοῖς δὲ κατὰ τὸ νοούμενον. Hæc ex Balsamone
Meditato de incensis quæ a patriarcha dari sotent, etc. Juris GR. 1. vii, Quibus, si conjectura
placeat, fubens addiderim aulicos proceres ad regiam napáστaσtv officiaque ecclesiastica iis diebus
et iisdem horis ad palatium convenientes, nec dato
thure vel osculo a patriarcha exceptos, eo jam accenso vespertinis in precibus honorari, ne vel pretii
vel benedictionis sperata parte videantur excidisse.
GOAR.]
Ibid. Recentiores Græci adulatoriæ artis non imperiti suo imperatori ferme omnia etiam episcopalia et sacerdotalia munia tribuerunt, inter cætera
ingressum ad altare et jus sacram mensam thure va
porandi, condito etiam canone a Trullano synedrio,
ct est canon 69: Nulli omnium liceat, qui quidem
sit in laicorum numero, intra sacrum ultare ingredi,
ab eo tamen nequaquam prohibita potestate et auctoritate imperatoris, quando quidem voluerit Creatori
dona offerre ex antiquissima traditione. Ubi Balsamon: De imperatoribus dixerunt quidam verbis canonis insistentes, quod tune non prohibebuntur intra
templi adyta ingredi quando sunt Deo munera oblaturi, non autem si solius adorationis gratia ipsum
ingredi voluerint. Sed mihi non ita videtur. Orthodoxi enim imperatores, qui per S. Trinitatis invocationem patriarchas provehunt et sunt Christi Domini, sine ullo impedimento, quando voluerint, ad sacrum altare accedunt et suffiunt et cum cera characterem imprimunt, sicut et antistites. Sed etiam populum ad`eum instituendum docent; quod solis illius
regionis antistitibus concessum est. Palpum ergo
egregie obtrudit Balsamon imperatori; et habebat
facti sui causas, quia ambiebat patriarchatum Cpolitarum, cujus obtinendi non apparebat melior ra·
tio quam ut per assentationes sese in summa gratia apud imperatorem poneret. Sed vulpes, tametsi vafra, ab atris æque vafris vulpibus delusa est.
Cujus ob desitas annuas rogas et pecuniarias largitiones audi, quæso, lamentationem ex epistola de
imperatorum circumspectionem et patriarcharum am -
plitudinem inter alia reddebant olim angustiorem
etiam annuæ rogæ ac bajorum largitiones. Quippe
sedebant annis singulis cujusque temporis patriarchæ
ac imperatores, et per hæc subditos ad benevolentiam
invitabant. Norit hoc patrum conscriptorum amplissimus ordo, ac fortassis etiam nonnulli qui hac
ætate nostra vivunt. Non enim ante tempora Euclidis
prodita sunt gerris, nec somniantium vetularum ſabellæ sunt, sed usque ad imperium domini Constantini Duca duravit augustus ille mos tam in ipsius
Dei quam imperatorum regia; et omnino bonum hoc
ad nos quoque propagatum 332 fuit, a majoribus
ad nepolès, a generatione ad generationem transiens.
Sin, quod equidem non arbitror, hoc eliam oblivionis gurges absorbuit, et gratiosa isthæc aqua Castaliæ providentiam superioris nemoriæ principum non
pradicat, saltem membrana librorum historicorum
et ordinationum aulicarum monumenta Stentoris in
morem hæc proclamabunt. Tu quoque, qui cujusvis
eruditi scripti acutissimus es intèrpres, etiam in hac
non levis momenti quæstione compluribus eris superior, ac me senem dicendo juvabis. Quin etiam imperatoris domini Constantini Monomachi edicta sacratissima, quibus ordinata sunt officia præfecti judiciorum
et nomophylacis, et quæ statuunt eos debere singulos in
annos, præter alia, consequi ratione rogæ quemlibet
auritalem ac talem quantitatem una cum consuetis b:1jis, non in cœlo sunt nec trans mare, uti dicere quis debeat, quisnam hæc afferet mihi? Sed sunt in manu tua et
in corde tuo et inore tuo. Atque omnino rei veritatem ex
his mentis acumine colliges. Cum autem imperatores
et patriarchæ magnificentiam, ceu dictum est, sua'n
demonstrent per baja et rogas, sane par erat ut patriarchæ, qui priscam hactenus consuetudinem conservant et aureos clericis nummos admelíuntur, etiam
ipsis baja darent, quemadmodum indicatum est.
GRETS.
Ibid. [Sugillantur hic a quibusdam recentiores
Græci tanquam adulatoriæ artis non imperiti, qui
imperatori ferme oninia etiam episcopalia et sacerdotalia munia tribuerunt, inter cætera ingressum
ad altare et jus sacram mensam thure vaporandi,
adderent etiam et conciones ad populum habendi.
Itane vero Theodosio principi alii ex Occidente vel
Oriente pontifices adulabantur, qui ante severiorem
Ambrosii correptionem ipsi præcessoribusque a‹
sanctum tribunal ingressum permiserant? itane
Valentem religionis hostem palpavit Basilius, ubi
lubens eum ἐντὸς τοῦ πετάσματος, ait Nazianzenus,
excepit? Nugantur certe qui recentioribus Græcis
appingunt quod concilium Trullanum Can. 69 xatá
τινα ἀρχαιοτάτην παράδοσιν testatur usitatum, ut cum
voluerit Creatori munus offerre intra sacrum altare in,
grediatur. Chosroes Persarum rex infidelis licet,
tamen Sergii martyris beneficio se suscepisse arbitratus crucem auream in templi ejus altari dedicavit. Qui ejus jussu deferebat, ait Simocatta, I. v,
col. 369–370page 177 of 206
PG 157:369λης Κυριακῆς τοῦ Πάσχα καὶ τῆς ἑβδομάδος τῆς ὡς τὸ τέμενος ὁ ἀποσταλεὶς ἀφικνεῖται, τά τε δῶρα Διακαινησίμου. τὴν δευτέραν τῆς διακαινησίμου, τὴν τρίτην τῆς Διακαινησίμου, τῆς Διακαινησίμου. Τρίτον νόμον έγραψεν. ἀπράκτους εἶναι τὰς δύο τῆς πασχαλίας ἑβδομάδα;. μίαν μὲν πρὸ, μίαν δὲ μετά. μία μετά τῆς Διακαινησίμου. έβδομάδα διακαινησίμου διακενίσιμον, τὰ τοῦ βασιλέως ἅμα τοῖς γράμμασι ἐν τῇ ἱερᾷ περιέθετο τραπέζῃ. Περὶ δέ γε τῶν Λατίνων μανθάνω ὅτι οὐ μόνον λαϊκοὶ ἄνδρες ἀλλὰ καὶ γυναῖκες εἰς τὸ ἅγιον βῆμα εἰσέρχονται, καὶ κάθηνται ἱσταμένων πολλάκις καὶ τῶν ἱερουργούντων. τριχηρίῳ σφραγίζειν διακεν!σιμος διακαι τῇ τρίτῃ τῆς διακαινησίμου. τῆς Διακαινησίμου ἀπὸ τῆς ἀποκρέου της τυροφάγου, τῆς Διακαινησί τῆς Διακαινησίμου ἑβδομάδα καινησίμου. του Τ' στοιχείου Η παρ' ἡμῶν νομιζομένη λίτρα νομίσματα έχει οκτώ. Σημαίνεται παρ' ἡμῖν διὰ τούτου τοῦ ὀνόματος ὅλη ἡ πρώτη εβδομὰς τῆς ἀναστασίμου τοῦ Σωτή Είδησις τοῦ τύπου τῆς ἁγίας καὶ μεγά γέγραπται, οὐδὲ γονυκλισία, διακαινίσιμος. καινὴ ἢ νέα
stabilem et fixum locum habet inter dies mensis. λης Κυριακῆς τοῦ Πάσχα καὶ τῆς ἑβδομάδος τῆς
tò
ὡς τὸ τέμενος ὁ ἀποσταλεὶς ἀφικνεῖται, τά τε δῶρα
xal
Διακαινησίμου. Εt in ipso capite singulas dies seu
ferias paschalis illius hebdomadis enumerans.
secundam feriam vocal τὴν δευτέραν τῆς Διακαινη -
σίμου, tertiam τὴν τρίτην τῆς Διακαινησίμου, et
ita deinceps usque ad Sabbatum τῆς Διακαινησίμου.
Idem ex aliis Græcorum libris ritualibus liquet,
Pollux in Chronico suo; Τρίτον νόμον έγραψεν.
ἀπράκτους εἶναι τὰς δύο τῆς πασχαλίας ἑβδομάδα;.
tà;
μίαν μὲν πρὸ, μίαν δὲ μετά. Illa auton μία
μετά est hebdomas τῆς Διακαινησίμου.
Male ergo Calvinianus scholiastes Junius in notis
interpretatur £68oµáda diaxatvralpov hebdomadem
έβδομάδα διακαινησίμου
rogationum. Male etiam rationem nominis reddens
ait eam dici διακενίσιμον, exinanitioni dicatam,
τὰ τοῦ βασιλέως ἅμα τοῖς γράμμασι ἐν τῇ ἱερᾷ
περιέθετο τραπέζῃ. Num potius mendacii convincendus erat Balsamon in eumdem canonem nobis
«pponens: Περὶ δέ γε τῶν Λατίνων μανθάνω ὅτι οὐ
μόνον λαϊκοὶ ἄνδρες ἀλλὰ καὶ γυναῖκες εἰς τὸ
ἅγιον βῆμα εἰσέρχονται, καὶ κάθηνται ἱσταμένων
πολλάκις καὶ τῶν ἱερουργούντων. Thus quidem laici Latini non vaporant in altari: at cum lectorum
choro datis etiam lectorun insignibus, de quibus c.
17, Græci suum imperatorem aggregaverint, nullo
irreligionis crimine accusandi, si, quod egit
Salomon Paralip. 6, ut converteret faciem et
benediceret universæ multitudini Israel, Christiamus princeps Christiano populo bene precari audeat. quia per illud tempus exinaniunt sua corpora et
Non arroganter Itaque vel temere pontificum usurpala potestate cera characterem imprimit imperator
Græcus (quis enim, qui Græcarum litterarum sit
clémentis imbutus, τριχηρίῳ σφραγίζειν ita interpretatur?) sed trifurco sive tricipiti cereo, Trinitatis,
a qua benedictionis scaturiunt rivi, symbolo, ex
dilectionis affectu, ecclesiasticæ dignitatis consor❤
tio, et si velis, potestatis concess one, benedictionem,
quam parentes filiis, impertiuntur populo. Cæterum
ficet vulgatus Balsamonis textus non exhibeat 'unde, quod insuper objicitur, desumatur, quin etiam
imperatores populum ad 333 eum instituendum do
cent, quod solis illius regionis antistitibus concesrum est, communis tamen Ecclesiæ sensus illis ab
hoc charitatis officio, quod etiam pueris per ecclesias in laudem sanctorum declamantibus conceditur,'
noluit interdictum.
P. 77. [Thesaurum ßestiaplou voce nonnunquam
intelligendum præsens locus ostendit, nec non c.
7 hujns operis.
Ibid. [Karà dupedy. Romanus Argyrus octoginta
libras auri, ait Cedrenus, ex ærario imperatorio
quotannis pendi jussit. Aliæ viginti forsan deinceps
additæ.
macerant, oraluri Deum pro commoditate anni.
Primum non scribendum διακεν!σιμος seul διακαιwhatμos, ut habent exemplaria Alexandri, rituales
vhotµoç,
libri Græcorum et codex bibliothecæ Augustanæ
ms., quo continentur evangelia diebus sacris prælegi solita, quorum initium τῇ τρίτῃ τῆς Διακαινη
σίμου. Quocirca hebdomas τῆς Διακαινησίμου
dicitur quasi septimana renovationis, toŭ diaxxtV{-
quoũ, cum Christo resurgente omnia renovata ſet
instaurata fuerint. Secundo tantum abest ut hæc
hebdomas ab exinanitione jejunantinmque inedia
nomen invenerit, ut tota illa hebdomade jejunium
solvere moris fuerit. Testis Balsamon in can. 69
apost. Qui cum percensuisset dies quibus jejunandum est, excipit quartos dies et parascevas
sen ferias sextas, qua sunt ἀπὸ τῆς ἀποκρέου seu
ɑrózpew, ante carnisprivium, 334 et quæ sunt æpèd
της τυροφάγου, et hebdomadem τῆς Διακαινησί
pov. In iis enim solvimus, inquit Balsamon, quia
jejunant Armenii propter Ninivitas. In eo qui est
ante carnisprivium, et in eo qui est ante Tugogayov, hæretici Tetraditæ magnum jejunium observant, hebdomas autem τῆς Διακαινησίμου tanquam
ipse magnus dominicus (Pascha) dies reputatur.
Idem docet Anastasius episcopus Cæsarea Palæstinæ tract, de Artziburio, ubi inter hebdomadas a
jejunio plane exceptas ponil thy £6doµáða tñ; 4:aἑβδομάδα
καινησίμου. Eamdem hebdomadem inter exceplas
numerat Nicolaus patriarcha Cpolitanus in versibus
ad Anastasium montis Sinai antistitem.
Ibid. Alrpaç. Auri libram Budæus de asse, 1. v,
non minus aureis solatis centum æstimat, Lexicon
juridicum septuaginta duobus, Paulus Diaconus
decem: ubi namque Theophanes Exatòy voµlopara, ipse decem libras numerat. Blastares octo
pretiuin ejus censet c. 7, του Τ' στοιχείου: Η παρ'
ἡμῶν νομιζομένη λίτρα νομίσματα έχει οκτώ. GoAR.]
P. 77. Hebdomas 8:axaivñoipo; est tota hebdomas paschalis, quæ festum Paschæ proxime sequiuir et quà Resurrectio Domini solemni cæremonia
celebratur. Id ostendo primum) testimonio Maximi
Margunii episcopi Græci, qui consultus quidnam
hoc vocabulo significetur, respondit his verbis:
Σημαίνεται παρ' ἡμῖν διὰ τούτου τοῦ ὀνόματος
ὅλη ἡ πρώτη εβδομὰς τῆς ἀναστασίμου τοῦ Σωτή
pɔę huwv koptñ;. Vide Catalog. biliothecæ August.
ab Hoeschelio editum. Secundo idem probo ex
Typice S. Sabe, ubi capiti 46 hujusmodi titulus
præfigitur: Elona To Tú ȧyla; xal pɣáΕίδησις τοῦ τύπου τῆς ἁγίας καὶ μεγά
Rogationės triduanæ ante ascensionem Domini
Græcis ignotæ sunt; nec ulla babent stata jejunia
inter Pascha et Pentecosten. Nŋotelz yap où
γέγραπται, οὐδὲ γονυκλισία, inquit Nicolaus patriarcha de tempore inter Pascha et Pentecosten.
Vide Typicum Sabæ, c. 51. Consentit cum his
nostris Glossarium Græco-Barbarum, nisi quod
scribi jubet διακαινίσιμος. Sed Rituales libri scri
pturam nostram plerunque præferunt.
Dominica hanc hebdomadem subsequens, que
nobis est Dominica in albis, Graecis est καινὴ ἢ νέα
Kup:axh, nuva Dominica, in quɔm exstat oratio S.
Gregorii Nazianzeni, et est oratio $3; ejusden men-
col. 371–372page 178 of 206
PG 157:371τοῦ ἀντιπάσχα, Κυριακή τοῦ Θωμᾶ ψηλάφησις τοῦ ἁγίου ἐνδόξου ἀποστόλου Θωμά, [Τῆς Ἐκκλησίας ἀρχόντων. τοῦ πατριάρχου σύγκλητον [Εὐλογεῖ. Οσά κις ἔλθῃ ὁ πατριάρχης εἰς τὸν βασιλέα, ἐξαιρέτως δὲ τῇ Πέμπτῃ τῆς Διακαινησίμου. [Εὐχὴν ἐπειπών. 335: Ἐν ταῖς ἑορταῖς καὶ τοῖς ἐπινικίοις καὶ παρόντων πρέσβεων ἐνεδύοντο χλαμύδας ποικίλας, ἀπὸ χρυσοῦ καὶ πορφύρας, ἢ άλλως πως πολυτελεῖς, ἐν δὲ ταῖς κοιναῖς συνόδοις ξηραμπελίνας τῷ χρώματι, ἃς ἐκάλουν 'Ατραβατικάς ἀπὸ τοῦ χρώματος (τὸ γὰρ μέλαν ἄτρον καλοῦσιν), ἢ ὅτι μετὰ τραβείων ταύταις ειώθασι χρῆσθαι τραβεῖαι δὲ λέγονται αἱ πολυτελεῖς χλαμύδες. 78. [Γίνεται μὲν τράπεζα. [Ἐν δὲ τῇ τοῦ ἑσπερινοῦ ὥρᾳ. σημαίνει ταχύτερον διὰ τὴν τῆς γονυκλισίας ἀκολου θέαν, [Τὰς τοῦ μεγάλου Βασιλείου. πρόκυψιν, διακονικὸν, 'Αναβάθρα. ἀναβάθρα, [Τὴν τοῦ σταυροῦ ποιεῖ ύψωσιν. 'Αλ λάσσει ὁ ἱερεὺς πᾶσαν τὴν ἱερατικήν 336 στολήν, καὶ εἰσέρχεται μετὰ θυμιατοῦ ἐν τῇ ἁγίᾳ τραπέζῃ, καὶ [Ἐν τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἑορτῇ. μι fre-θυμιῶν τὸν τίμιον σταυρὸν σταυροειδῶς αἵρει αὐτὸν μετὰ δίσκου ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, καὶ προπορευομένων δύο λαμπάδων φέρει αὐτὸν μέχρι τῶν βασιλικῶν πυλῶν τοῦ ναοῦ, κἀκεῖσε ἵσταται. Καὶ πληρουμέν νης τῆς δοξολογίας καὶ τοῦ τρισαγίου λέγει ὁ ἱε ρεὺς μεγαλοφώνως· «Σοφία, ὀρθοί. ο Καὶ ἀρχό μεθα τοῦ τροπαρίου, «Σῶσον, Κύριε, τὸν λαόν σου, καὶ εὐλόγησον την κληρονομίαν σου, νίκας τοῖς βασιλεῦσι κατὰ βαρβάρων δωρούμενος, καὶ τὸ τὸν φυλάττων διὰ τοῦ σταυροῦ σου πολίτευμα, ο Καὶ οὕτως εἰσοδεύει μετὰ τοῦ τιμίου σταυροῦ. Καίόντος η τρεπισμένου τετραποδίου τίθεται ὁ τίμιος σταυ
tiv fit in canone 66 Trullano, Vocatur etiam Kupizxh ▲ subjectus, eum iterato velut lugubri Quadragesimæ
τοῦ ἀντιπάσχα, quasi Dominica Pascha opposita
scu respondens, et Κυριακή τοῦ Θωμᾶ seu ψηλάφησις τοῦ ἁγίου ἐνδόξου ἀποστόλου Θωμά, quod eo
die legatur Evangelium de Thoma apostolo, manum
suam in fixuram clavorum, Christi mandato, immittente. GRETS.
Ibid. [Τῆς Ἐκκλησίας ἀρχόντων. li sunt præcipui Magnæ Ecclesiæ officiales ac in dignitate
constituti, quos etiam vulgo τοῦ πατριάρχου
σύγκλητον patriarcha senatum dicunt.
Ibid. [Εὐλογεῖ. Orationem a patriarcha pronuntiari solitam reperies in Euchologicis nostris: Οσάκις ἔλθῃ ὁ πατριάρχης εἰς τὸν βασιλέα, ἐξαιρέτως
δὲ τῇ Πέμπτῃ τῆς Διακαινησίμου.
Ibid. [Εὐχὴν ἐπειπών. Oratio secundo a patriarcha fundenda eodem Euchologii loco reperitur ad
calcem operis. Goar.}
Ibid. De festo Pentecostes vide quæ scripsimus
1. 1 De festis c. 28. Olim in festo Pentecostes processio instituebatur ad templum S. Mocii martyris,
cui ipse etiam imperator intererat. Sed postea
abrogata est ob causam quam memorant Græci
historici, et in his Glycas de Leone philosopho
imperatore. Quare non mirum si Codinus die Pentecostes ejus nullam mentionem facit, quandoquidem jam pridem abrogata fuerat.
[Proeleusin seu processionem imperatoris die
Pentecostes ad S. Sophiam admodum festive, quin
et ridicule describit Luitprandus in sua ad Nicephorum Phocam legatione. Sed Luitprandus fortassis sinistro suo affectui in Græcos, a quibus in hac secunda sua legatione non bene babitus fuerat, ninium indulsit. Longe aliter Codinus cum in hoc libro, tum in Originibus “politanis, 335 ubi isla: Ἐν ταῖς ἑορταῖς καὶ τοῖς
ἐπινικίοις καὶ παρόντων πρέσβεων ἐνεδύοντο χλαμύδας ποικίλας, ἀπὸ χρυσοῦ καὶ πορφύρας, ἢ
άλλως πως πολυτελεῖς, ἐν δὲ ταῖς κοιναῖς συνόδοις
ξηραμπελίνας τῷ χρώματι, ἃς ἐκάλουν 'Ατραβατικάς
ἀπὸ τοῦ χρώματος (τὸ γὰρ μέλαν ἄτρον καλοῦσιν),
ἢ ὅτι μετὰ τραβείων ταύταις ειώθασι χρῆσθαι·
τραβεῖαι δὲ λέγονται αἱ πολυτελεῖς χλαμύδες.
tempore amligere parat ecclesia. Commune igitur
cum aliis templum imperator ipse frequentat,
ut pœnitentiæ cum aliis consors communes etiam
aliis precum fructus referre mereatur.
P. 78. [Γίνεται μὲν τράπεζα. Nondum enim
advenit luctus bora, nec dominica festivitas jejunii
molestiæ potest admisceri.
Ibid. [Ἐν δὲ τῇ τοῦ ἑσπερινοῦ ὥρᾳ. Qua σημαί
νει ταχύτερον διὰ τὴν τῆς γονυκλισίας ἀκολου
θέαν, Fit signum solito citius propter (morosum)
geniculationis oficium.
Ibid. [Τὰς τοῦ μεγάλου Βασιλείου. labes illas
orationes earumque legendarum ritum, nec nou
et totius hujus officii expositionem ex ipso Ba·
silio et Matthæo Blastare in Euchologicis nostris;
reliquum officium in Pentecostario reperies.
GOAR.]
Ibia. Diaconicum non est conclave diaconorum,
in quo illi congregati tractarint negotia muneris
sui, sed est locus ubi ministri sacras vestes
divina officia peragenda induunt, Germanice die
Sacrisley, sacrarium. GRETS.
Ibid. [A ponipa luxuque cum abhorreat præsentis
officii Pentecostes humilitas,elevatiora subsellin, πρό
κυψιν, thronum, sedem honoratam respuit imperator, et ad dextrum altaris latus, quo διακονι
κὸν, diaconis data est sedes, humili corporis gestu
in altari a sacerdote pronuntiatas Basilii vespertinas preces audit. De diaconico plura te doceat
eruditus Allatius de recentiorum Græcorum templis
opusculo: in Eucbologio quoque nonnihil de co
delibavimus. Goar.]
Ibid. De festo Exaktationis s. crucis etiam ex
more Græcorum fuse scripsi tom. 1 De S. Cruce
1. 1, c. 65 et 66, et 1.1 De festis c. 33. Vide etiam
Alamannum Scotin, I. De situ Terre Sancte;
ubi de nundinis boc festo Hierosolymis celebrari
sulitis mira leges. Grøts.
Ibid. [ 'Αναβάθρα. Elevandæ in altum cruci ad
ejus exaltationem ctiam corporeo gestu orulis demonstrandam præparatur in medio trieliwio tabu.
latum ἀναβάθρα, de qua redibit serino.
Ibid. [Τὴν τοῦ σταυροῦ ποιεῖ ύψωσιν. Quorίτα
peragatur, præcipit Menæun 14 Septembris: 'Αλλάσσει ὁ ἱερεὺς πᾶσαν τὴν ἱερατικήν 336 στολήν,
καὶ εἰσέρχεται μετὰ θυμιατοῦ ἐν τῇ ἁγίᾳ τραπέζῃ, καὶ
Ibid. [Ἐν τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἑορτῇ. Luclus et contritionis potius quam alacritatis spiritualis argumentum est apud Græcos festum Pentecostes, maxime post meridiem, qua secundo, μι
aiunt, vespertinæ decantantur preces. Tunc fre-θυμιῶν τὸν τίμιον σταυρὸν σταυροειδῶς αἵρει αὐτὸν
quentes audiri gemitus, et ex peccatoruin recordatione non adeo pectus pugnis quam cœlum tundi
suspiriis consuevit, ut si quid luxus in mores invexit paschalis solemnitas vel ejus decursu dissolutionis nonnihil secum attulit bominum in vitia
prona libertas, totum id corriget dolor spiritus
sponte assumptus, et contractas sortes panitentia
abstergant lamenta. Eo fue sanctum de colis
spiritum cum lacrymis advocant, ex profundiore
humilitate preces ingeminant, ac genuum inferiomibus, quibus jau desu.tus crat populus sibi
μετὰ δίσκου ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, καὶ προπορευομένων
δύο λαμπάδων φέρει αὐτὸν μέχρι τῶν βασιλικῶν
πυλῶν τοῦ ναοῦ, κἀκεῖσε ἵσταται. Καὶ πληρουμέν
νης τῆς δοξολογίας καὶ τοῦ τρισαγίου λέγει ὁ ἱε
ρεὺς μεγαλοφώνως· «Σοφία, ὀρθοί. ο Καὶ ἀρχό
μεθα τοῦ τροπαρίου, «Σῶσον, Κύριε, τὸν λαόν σου,
καὶ εὐλόγησον την κληρονομίαν σου, νίκας τοῖς
βασιλεῦσι κατὰ βαρβάρων δωρούμενος, καὶ τὸ τὸν
φυλάττων διὰ τοῦ σταυροῦ σου πολίτευμα, ο Καὶ
οὕτως εἰσοδεύει μετὰ τοῦ τιμίου σταυροῦ. Καίόντος
η τρεπισμένου τετραποδίου τίθεται ὁ τίμιος σταυ
col. 373–374page 179 of 206
PG 157:373[Κατὰ τὰς τῶν μηνῶν ἑκάστων ἀρε χας. μεγάλον καὶ μικρὸν ἁγιασμόν. ἁγιασμός. [ Ἐν τῇ ἕκτῃ. ἐν τῇ πέμπτῃ. πρὸς ἐπάνω, καὶ θυμιᾷ σταυροειδώς ὁ ἱερεύς. Εἶθ' ποιότητα μὲν παραδηλῶν τῶν βρωμάτων, οὐχὶ δὲ οὕτως βαλὼν μετανοίας καὶ τῆς ὥρας. τρεῖς, κἂν ὁποία ἐστὶν ἡμέρα, καὶ λαβὼν ἐπὶ χεῖρας τὸν τίμιον σταυρὸν γυμνῶν μετὰ βασιλικῶν κλάδων, ἵσταται ἔμπροσθεν τοῦ τετραποδίου, βλέ των κατὰ ἀνατολάς. Καὶ λέγει εἰς ἐπήκοον πάντων Ελέησον ἡμᾶς, ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου. Δεόμεθά σου, ἐπάκουσον ἡμῶν καὶ ἐλέησον.» Καὶ ἀρχόμεθα τῆς πρώτης ἑκατοντάδος, τοῦ Κύριε ἐλέη σου. Σφραγίζοντος δὲ τοῦ ἱερέως ἐν ταῖς ἐνάρξεσι μετὰ τοῦ τιμίου σταυροῦ τρίς. Εἶτα κλίνει τήν κεφαλὴν, ὅσον σπιθαμὴν ἀπέχειν τῆς γῆς, καὶ κατὰ μικρὴν ἀνίσταται μέχρι συμπληρώσεως τῆς ἐκα-/ τοντάδος. Ηνίκα δὲ φθάσῃ εἰς τὸ ἐνενηκοστὸν ἑβδο μον Κύριε ἐλέησον, ὑψοῖ τὴν φωνὴν ὁ ἐκκλησιάρχης, καὶ αἰσθόμενος ὁ ἱερεὺς τέλος λαμβάνειν τὴν ἑκαι τοντάδα σφραγίζει πάλιν τρίς. Εἶτα στραφεὶς πρὸς τὸ νότιον μέρος λέγει·. Ἔτι δεόμεθα ὑπὲρ τῶν εὐσεβεστάτων καὶ θεοφυλάκτων βασιλέων ἡμῶν, κράτους, νίκης, διαμονῆς εἰρήνης, ὑγείας, σωτη ρίας αὐτῶν, καὶ τοῦ Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν ἐπιπλέον συνεργῆσαι, καὶ κατευοδῶσαι αὐτοὺς ἐν πᾶσι, καὶ ὑποτάξει ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτῶν πάντα ἐχθρὸν καὶ πολέμιον.» Καὶ ἀρχόμεθα τῆς δευτέρας ἑκατοντάδος, καὶ ποιεῖ ὁ ἱερεὺς τὴν δευτέραν ὕψωσιν, ὡς προγέγραπται. Είθ' οὕτω στραφεὶς ἐπὶ δυσμάς λέγει· «Ετι δεόμεθα ὑπὲρ ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν τοῦ δούλου τοῦ Θεοῦ, τοῦ πατρὸς ἡμῶν, τοῦ δεῖνος, ήγουν τοῦ προεστῶτος, καὶ πάσης τῆς ἐν Χριστῷ ἡμῶν ἀδελφότητος.. Καὶ ἀρχόμεθα τῆς τρίτης ἑκατοντάδος. Πληρουμένης δὲ αὐτῆς στρέφεται ὁ ἱερεὺς ἐπὶ τὸ βόρειον μέρος, καὶ λέγει· «Ετι δεόμεθα ὑπὲρ πάσης ψυχῆς Χριστιανῶν, ὑγείας καὶ σωτηρίας καὶ ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. Καὶ γίνεται ἡ τετάρτη ὕψωσις. Καὶ αὖθις στρέφεται κατὰ ἀνατολάς, καὶ λέγει· ο Έτι δεόμεθα ὑπὲρ πάντων τῶν διακονούντων και διακονησάντων ἐν τῇ ἁγίᾳ μονῇ ταύτῃ ὑγείας, σωτηρίας καὶ ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν, εἴπωμεν.» Καὶ ἀρχόμεθα πέμπτης εκατοντάδος. Μετὰ δὲ τὴν πέμπτην ύψω σιν ψάλλομεν τὸ κοντάκιον·. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ σταυρῷ.» Εἶθ' οὕτω· ι Τὸν σταυρόν σου προσκυνοῦμεν, Δέσποτα, ο τρίς. Ψαλλόντων δὲ τῶν ἀδελφῶν ἀποτίθησιν ὁ ἱερεὺς τὸ τίμιον ξύλον ἐν τῷ τετρα παιδίῳ, καὶ ἄρχονται προσκυνεῖν ὅ τε ἱερεὺς καὶ ὁ προεστώς, βάλλοντες μετανοίας τρεῖς κατενώπιον τοῦ τιμίου σταυροῦ. Εἶτα ἀσπάζονται αὐτὸν, καὶ μετὰ τὸ ἀσπάσασθαι βάλλουσι μίαν μετάνοιαν, εἶδ' οὕτως εἰς τοὺς χορούς, δεξιὰ καὶ ἀριστερά. Εἶτα εἰσέρχονται οἱ ἀδελφοὶ δύο δύο κατὰ τάξιν, καὶ προς κυνοῦσι καὶ ἀσπάζονται ὁμοίως. Ψάλλομεν δὲ στιχηρὰ ἰδιόμελα, ἕως οὗ προσκυνήσωσιν οἱ ἀδελ φοί, «Δεῦτε πιστοί,» καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ μετὰ τὸ προσκυνῆσαι πάντας λέγει ὁ ἱερεὺς, Σοφία, καὶ ἀπόλυσις. Ιστέον ὅτι ᾗ ἂν ἡμέρᾳ τύχῃ ἡ σεβάσμιος αὕτη ἑορτή, εἴτε Κυριακῇ εἴτε Σαββάτῳ, τυρὸν ἢ ὡὸν ἢ ἰχθὺν οὐκ ἐσθίομεν, εἰ μὴ μόνον ἔλαιον καὶ ενον. Ὅρα ὅτι ταύτην τοῦ σταυροῦ τὴν νηστείαν περιεκτικὴν ἔχει, καθώς τινες παραδιδόασι, τὴν [Η ἀκολουθία τοῦ ἁγιασμοῦ Λαβὼν τὸν τίμιον σταυρὸν ὁ ἱερεὺς εὐλογεῖ τὰ ὕδατα ἐκ τρίτου, κατά γων καὶ ἀνάγων αὐτὸν ὄρθιον. Εἶτα ἀσπάζεται ὁ ἱερεὺς τὸν τίμιον σταυρόν, ὡσαύτως καὶ πᾶς ὁ λαός. Εἶθ' οὕτως ραντίζει πάντα τὸν λαὸν καὶ τὴν μονὴν μετὰ τοῦ ἁγιασμοῦ. Οἰνοχεῖον σκεύος κωθώνιον [Οινοχεῖον. Ρ. 79. [Πάντων αὖθις βοώντων τὸ πολυχρόνιον. Καὶ τοῦ χρόνου, Ο Θεός να σοῦ τὸ πληρώσῃ, Ὁ Θεὸς τοῦ συγχωρήσῃ, Τοῦ χρόνου καὶ τοῦ ἄλλου χρόνο»,
Ibid. [Κατὰ τὰς τῶν μηνῶν ἑκάστων ἀρε
χας. Geminam aquam benedictam prælicant
Græci, majorem et minorem, μεγάλον καὶ μικρὸν
ἁγιασμόν. Illa pervigilio, nec non ipso Theophaniorum die in missa confcitur, hæc 337 mensis cutjusque principio. Illa Christi nomine, hæc Deiparæ
benedicitur. Illa penitentibus prohibita, comedentibus vel abominandis quibusque expiandis nec non
damonibus terrendis consecrata; hæc privatis aliis
usibus communibusque rebus sanctificandis dicata.
Utriusque benedicenda ritum et officium exhibet
Græcorum Euchologium. Goar.]
Ibid. Pro quinto Januarii legendum est sexto: eo
enim die febat iste ἁγιασμός. Nec hujus enienda -
tionis alium do auctorem præter ipsum Codinum,
qui c. 8, ubi de festo Epiphaniæ agit, hagiasmum
istum ipso die festo Epiphaniæ peragi diserte
scribit; ut taccam libros rituales Græcorum,
GRETS.
Ibid. [ Ἐν τῇ ἕκτῃ. Codices alii ἐν τῇ πέμπτῃ. Nec
hi vel illi aberrant: fit enim aqua benedicta tum
pervigilii Theophaniorum vespere, Januarii die 5.
tum in Theophaniorum missa, die 6; de quo disseruimus in Euchologicis.
πρὸς ἐπάνω, καὶ θυμιᾷ σταυροειδώς ὁ ἱερεύς. Εἶθ' ποιότητα μὲν παραδηλῶν τῶν βρωμάτων, οὐχὶ δὲ
οὕτως βαλὼν μετανοίας (reverentias, inclinationes) καὶ τῆς ὥρας.
τρεῖς, κἂν ὁποία ἐστὶν ἡμέρα, καὶ λαβὼν ἐπὶ
χεῖρας τὸν τίμιον σταυρὸν γυμνῶν μετὰ βασιλικῶν
κλάδων, ἵσταται ἔμπροσθεν τοῦ τετραποδίου, βλέτων κατὰ ἀνατολάς. Καὶ λέγει εἰς ἐπήκοον πάντων·
• Ελέησον ἡμᾶς, ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου.
Δεόμεθά σου, ἐπάκουσον ἡμῶν καὶ ἐλέησον.» Καὶ
ἀρχόμεθα τῆς πρώτης ἑκατοντάδος, τοῦ Κύριε ἐλέη
σου. Σφραγίζοντος δὲ τοῦ ἱερέως ἐν ταῖς ἐνάρξεσι
μετὰ τοῦ τιμίου σταυροῦ τρίς. Εἶτα κλίνει τήν
κεφαλὴν, ὅσον σπιθαμὴν ἀπέχειν τῆς γῆς, καὶ κατὰ
μικρὴν ἀνίσταται μέχρι συμπληρώσεως τῆς ἐκα-/
τοντάδος. Ηνίκα δὲ φθάσῃ εἰς τὸ ἐνενηκοστὸν ἑβδο
μον Κύριε ἐλέησον, ὑψοῖ τὴν φωνὴν ὁ ἐκκλησιάρχης,
καὶ αἰσθόμενος ὁ ἱερεὺς τέλος λαμβάνειν τὴν ἑκαι
τοντάδα σφραγίζει πάλιν τρίς. Εἶτα στραφεὶς πρὸς
τὸ νότιον μέρος λέγει·. Ἔτι δεόμεθα ὑπὲρ τῶν
εὐσεβεστάτων καὶ θεοφυλάκτων βασιλέων ἡμῶν,
κράτους, νίκης, διαμονῆς εἰρήνης, ὑγείας, σωτηρίας αὐτῶν, καὶ τοῦ Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν ἐπιπλέον
συνεργῆσαι, καὶ κατευοδῶσαι αὐτοὺς ἐν πᾶσι, καὶ
ὑποτάξει ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτῶν πάντα ἐχθρὸν καὶ
πολέμιον.» Καὶ ἀρχόμεθα τῆς δευτέρας ἑκατοντά
δος, καὶ ποιεῖ ὁ ἱερεὺς τὴν δευτέραν ὕψωσιν, ὡς
προγέγραπται. Είθ' οὕτω στραφεὶς ἐπὶ δυσμάς
λέγει· «Ετι δεόμεθα ὑπὲρ ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν
τοῦ δούλου τοῦ Θεοῦ, τοῦ πατρὸς ἡμῶν, τοῦ δεῖνος,
ήγουν τοῦ προεστῶτος, καὶ πάσης τῆς ἐν Χριστῷ
ἡμῶν ἀδελφότητος.. Καὶ ἀρχόμεθα τῆς τρίτης
ἑκατοντάδος. Πληρουμένης δὲ αὐτῆς στρέφεται ὁ
ἱερεὺς ἐπὶ τὸ βόρειον μέρος, καὶ λέγει· «Ετι
δεόμεθα ὑπὲρ πάσης ψυχῆς Χριστιανῶν, ὑγείας καὶ
σωτηρίας καὶ ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν.
Καὶ γίνεται ἡ τετάρτη ὕψωσις. Καὶ αὖθις στρέφεται
κατὰ ἀνατολάς, καὶ λέγει· ο Έτι δεόμεθα ὑπὲρ
πάντων τῶν διακονούντων και διακονησάντων ἐν τῇ
ἁγίᾳ μονῇ ταύτῃ ὑγείας, σωτηρίας καὶ ἀφέσεως
τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν, εἴπωμεν.» Καὶ ἀρχόμεθα
πέμπτης εκατοντάδος. Μετὰ δὲ τὴν πέμπτην ύψωσιν ψάλλομεν τὸ κοντάκιον·. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ
σταυρῷ.» Εἶθ' οὕτω· ι Τὸν σταυρόν σου προσκυ
νοῦμεν, Δέσποτα, ο τρίς. Ψαλλόντων δὲ τῶν ἀδελφῶν
ἀποτίθησιν ὁ ἱερεὺς τὸ τίμιον ξύλον ἐν τῷ τετραπαιδίῳ, καὶ ἄρχονται προσκυνεῖν ὅ τε ἱερεὺς καὶ ὁ
προεστώς, βάλλοντες μετανοίας τρεῖς κατενώπιον
τοῦ τιμίου σταυροῦ. Εἶτα ἀσπάζονται αὐτὸν, καὶ
μετὰ τὸ ἀσπάσασθαι βάλλουσι μίαν μετάνοιαν, εἶδ'
οὕτως εἰς τοὺς χορούς, δεξιὰ καὶ ἀριστερά. Εἶτα
εἰσέρχονται οἱ ἀδελφοὶ δύο δύο κατὰ τάξιν, καὶ προςκυνοῦσι καὶ ἀσπάζονται ὁμοίως. Ψάλλομεν δὲ
στιχηρὰ ἰδιόμελα, ἕως οὗ προσκυνήσωσιν οἱ ἀδελ
φοί, «Δεῦτε πιστοί,» καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ μετὰ τὸ
προσκυνῆσαι πάντας λέγει ὁ ἱερεὺς, Σοφία, καὶ
ἀπόλυσις. Ιστέον ὅτι ᾗ ἂν ἡμέρᾳ τύχῃ ἡ σεβάσμιος
αὕτη ἑορτή, εἴτε Κυριακῇ εἴτε Σαββάτῳ, τυρὸν ἢ
ὡὸν ἢ ἰχθὺν οὐκ ἐσθίομεν, εἰ μὴ μόνον ἔλαιον καὶ
ενον. Ὅρα ὅτι ταύτην τοῦ σταυροῦ τὴν νηστείαν
περιεκτικὴν ἔχει, καθώς τινες παραδιδόασι, τὴν
Ibid. [Η ἀκολουθία τοῦ ἁγιασμοῦ prolixior est
quam quæ hic attexator. Post preces hoc pacto
sanctificatur ex Euchologio: Λαβὼν τὸν τίμιον
σταυρὸν ὁ ἱερεὺς εὐλογεῖ τὰ ὕδατα ἐκ τρίτου, κατά
γων καὶ ἀνάγων αὐτὸν ὄρθιον. Εἶτα ἀσπάζεται ὁ
ἱερεὺς τὸν τίμιον σταυρόν, ὡσαύτως καὶ πᾶς ὁ λαός.
Εἶθ' οὕτως ραντίζει πάντα τὸν λαὸν καὶ τὴν μονὴν
μετὰ τοῦ ἁγιασμοῦ. Λal Euchologium, benigne
lector, permitte te remitti. Goar ]
Ivid. Οἰνοχεῖον hic aliter accipiendum puto
quam supra c. 7 p. 62, v. 8, ubi de Panagia sermo
erat. Junius nimis fabriliter interpretatur σκεύος
instrumentum et κωθώνιον poculum et nocheum
vinariam capedem. Quam venustum vero illud?
Cum participat imperator consecrationem ex poculo.
Libenter tamen scirem quo animo hæc de S. Cruce
et alia plurima in hoc libro legisset vel vertisset
Junius, tumn adeo a Calvinianis institutis abhorreant? GRETS.
Ibid. [Οινοχεῖον. Εμis germanam significautiam
habes superius positam.
Ρ. 79. [Πάντων αὖθις βοώντων τὸ πολυχρόνιον.
Vix beneficium conferas Græcis quin tibi confestim ex animo rependant benedictionem. Hinc
usitata voces ille: Καὶ τοῦ χρόνου, etiam anno
sequenti idem mihi beneficium conferas. Ο Θεός να
σοῦ τὸ πληρώσῃ, idem tibi rependat Deus. Ὁ Θεὸς τοῦ
συγχωρήσῃ, in mercedem remittat tibi Deus tua peccala. Τοῦ χρόνου καὶ τοῦ ἄλλου χρόνο», post primum
annum idem mihi conferas, cle.
et secundum
GOAR.
col. 375–376page 180 of 206
PG 157:375Ρωμαίοις πάλαι μὲν ὁ Ἰανουάριος ἦν τοῦ ἔτους ἀρχή· ἀφ' οὗ δὲ ὁ Αύγουστος Καίσαρ τὸν ᾿Αντώνιον ἐτροπώτατο κατὰ τὸν 338 Σεπτέμβριον μήνα, περι φανῆ ποιῆσαι τὴν νίκην βουλόμενος μεταμείβει τὸ Ρωμαϊκὸν ἔθος καὶ χαρίζεται τῷ μηνὶ τὰ πρεσβεῖα καθάπερ πρωτόλεια. Η μὲν οὖν, παροῦσα ἡμέρα κατὰ μὲν τὸ ἱστορικῶς καὶ γενόμενον καὶ τελούμενον ἀρχὴ τῆς χρονικῆς ὑπάρ χει ἀνακυκλήσεως, ίνδικτα λεγομένη τῇ Ῥωμαίων φωνῇ· οὕτω γὰρ ἐκεῖνοι τὸν ὁρισμὸν ὀνομάζουσιν. λέως συλλιτανεύοντος τῷ λαῷ.: "Ηλθεν ὁ επίσκοπος Μηνᾶς μετὰ τῶν ἁγίων λειψάνων καθή μενος ἐν ὀχήματι χρυσῷ βασιλικῷ διαλίθῳ. Γεγόνασι τὰ ἐγκαίνια τῆς ἁγίας Εἰρήνης πέραν ἐν Συχαῖς καὶ ἐξῆλθον τὰ ἅγια λείψανα ἐκ τῆς μεγάλης εκκλησίας μετὰ τῶν δύο πατριαρχῶν Μηνᾶ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως καὶ ᾿Απολλινα ρίου τοῦ ᾿Αλεξανδρείας, καὶ ἐκάθισαν ἀμφότερο: ἐν τῷ βασιλικῷ σχήματι, κατέχοντες ἐν τοῖς γόνα τιν αὐτῶν τὰ ἅγια λείψανα.: Τῷ Δεκεμβρίῳ μηνὶ γέγονεν ἐγκαίνια τῆς μεγάλης έκ κλησίας τὸ δεύτερον, ἡ δὲ παννυχὶς τῶν αὐτῶν ἐγκαινίων γέγονεν εἰς τὴν ἅγιον Πλάτωνα. Καὶ ἐξῆλθεν ὁ πατριάρχης τῆς ΚΠ μετὰ τῆς λιτής, συμπαρόντος καὶ τοῦ βασιλέως, καθεζόμενος ἐν τῷ σχήματι καὶ φέρων ἀποστολικὴν σχῆμα καὶ κρατῶν τὸ ἅγιον Εὐαγγέλιον. Προέρχεσθαι μετὰ σταυρικών σημείων καὶ σεπτῶν ἐκτύπων Χριστοῦ ἐν πανηγύρεσιν εἴθισται καὶ πομπαῖς, σε ό;, [Μετὰ λιτανείας. λιτανεία λιτή, παράκλησις παρακάλεσις περίπατος μια Ἐν ταῖς λιταῖς τοῦ Κάμπου πεζὸς ἐξῄει πολλὰ τοῖς δεομένοις εὖ ποιῶν. Ὅθεν τοῦτον ὁρῶν ὁ πατριάρχης Ανατόλιος καὶ αὐτὸςοὐκ ἔτι φορείῳ φερόμενος κατὰ τὸ ἔθος ἐλιτάνευεν, ἀλλὰ πεζός. Ὁ δὲ Αίλουρος συναγαγὼν ἀτάκτους 'Αλεξανδρεῖς ἐνδημοῦντας ἐν τῷ Βυζαντία, ἐκ τοῦ παλατίου λιτανεύων ἦλθεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν, Εποχούμενος ὄνῳ. Γέγονε τὰ πρότερα Εγκαίνια της μεγάλης εκκλησίας, καὶ ἐξῆλθεν ἡ λιτὴ ἀπὸ τῆς ἁγίας Αναστασίας, καθημένου Μηνα του πατριάρχου ἐν τῷ αὐτοῦ ὀχήματι καὶ τοῦ βασι [Το πορφυροῦν κιόνιον. 32: Τον σεβάσμιον καὶ θεῖον σταυ ρὸν ἐπὶ πορφυρῷ Ρωμαίῳ ἀνίστα κίον; ἐν τῷ Φιλαδελφίῳ ούτωσί πως ειρημένῳ. Τὸν δὲ εἰς Φιλαδέλφιον ὄντα σταυρὸν ἀνέστησεν ὁ ἅγιος Κωνσταντῖνος ἐπὶ κίονος κεχρυσωμένου, διὰ λίθων καὶ ὑέλων, κατὰ τὸν σταυρὸν ἤτοι τύπον δν εἶ δεν ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ τοῦ κίονος ἐκείνου τοῦ πορφυροῦ, καὶ ἐποίησε στήλας τῶν υἱῶν αὐτοῦ, Φιλαδελφίου Οτι τὸ καλούμενον Φιλαδέλφιον οἱ υἱοί εἰσι τοῦ μετ γάλου Κωνσταντίνου. 30. [Εφ' οὗ ὁ σταυρὸς ἱσταται. Σταυρός: Ἐπὶ τὸ βόρειον τοῦ φόρου μέρος ἵστατο, ὡς εἶδεν αὐτὸν Κωνσταντίνος, χρυσέμπλαστος, ἐν τοῖς ἀκρωτηριακοίς στρογγύλοις μήλοις, ἔνθα και αὐτὸς καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καθεωρῶντο χρυσέμβατοι, [΄Ο πάλαι φόρος. 1: Περί λαμπρος δ᾽ οὗτος χώρος τῆς πόλεως. πωλητήριον, ['Απέρχεται ὁ βασιλεύς. συλλιτανεύων προέλευσιν ἐν προς λεύσει Τῇ δευτέρᾳ τοῦ ἁγίου Πάσχα ἀπελθοῦσα ἡ βασίλισσα ἐπὶ τῇ κατὰ τύπον γενομένη προελεύσει εἰς τοὺς ἁγίους Αποστόλους δείλης δὲ προῆλθε ἐν ἐχήματι χρυσῷ ἐποχουμένη τέσσαρσιν ἵπποις, κρατουμένη ὑπὸ πατρικίων, δίψασα ὑπατείαν ἐν τῇ μέσῃ πολλήν. Κα
CAPUT X.
Observationes et explicationes in c. 15, de festis extra palatium.
Ibid. [Primum Septembris diem merito recenset,
a Septembri siquidem annum auspicatur Orientalis
Ecclesia. Gregorius cognomento Figulus Tauromitanus archiepiscopus indictionis sive anni principio,
id est Kalendis Septembris, orationem habet qua
renovati praesenti die anni rationem profert:
Ρωμαίοις πάλαι μὲν ὁ Ἰανουάριος ἦν τοῦ ἔτους
ἀρχή· ἀφ' οὗ δὲ ὁ Αύγουστος Καίσαρ τὸν ᾿Αντώνιον
ἐτροπώτατο κατὰ τὸν 338 Σεπτέμβριον μήνα, περι
φανῆ ποιῆσαι τὴν νίκην βουλόμενος μεταμείβει τὸ
Ρωμαϊκὸν ἔθος καὶ χαρίζεται τῷ μηνὶ τὰ πρεσβεῖα
καθάπερ πρωτόλεια. Eadem luce indictionem muLandi consuetudo: Η μὲν οὖν, scribit idem Gregorius, παροῦσα ἡμέρα κατὰ μὲν τὸ ἱστορικῶς καὶ
γενόμενον καὶ τελούμενον ἀρχὴ τῆς χρονικῆς ὑπάρ
χει ἀνακυκλήσεως, ίνδικτα λεγομένη τῇ Ῥωμαίων
φωνῇ· οὕτω γὰρ ἐκεῖνοι τὸν ὁρισμὸν ὀνομάζουσιν.
Tum
λέως συλλιτανεύοντος τῷ λαῷ. In eolen: "Ηλθεν ὁ
επίσκοπος Μηνᾶς μετὰ τῶν ἁγίων λειψάνων καθήμενος ἐν ὀχήματι χρυσῷ βασιλικῷ διαλίθῳ. Et infra:
Γεγόνασι τὰ ἐγκαίνια τῆς ἁγίας Εἰρήνης πέραν ἐν
Συχαῖς (nunc Galata), καὶ ἐξῆλθον τὰ ἅγια λείψανα
ἐκ τῆς μεγάλης εκκλησίας μετὰ τῶν δύο πατριαρ
χῶν Μηνᾶ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως καὶ ᾿Απολλιναρίου τοῦ ᾿Αλεξανδρείας, καὶ ἐκάθισαν ἀμφότερο: ἐν
τῷ βασιλικῷ σχήματι, κατέχοντες ἐν τοῖς γόνα τιν
αὐτῶν τὰ ἅγια λείψανα. Theophanes idem: Τῷ
Δεκεμβρίῳ μηνὶ γέγονεν ἐγκαίνια τῆς μεγάλης έκκλησίας τὸ δεύτερον, ἡ δὲ παννυχὶς τῶν αὐτῶν
ἐγκαινίων γέγονεν εἰς τὴν ἅγιον Πλάτωνα. Καὶ
ἐξῆλθεν ὁ πατριάρχης τῆς ΚΠ μετὰ τῆς λιτής,
συμπαρόντος καὶ τοῦ βασιλέως, καθεζόμενος ἐν τῷ
σχήματι καὶ φέρων ἀποστολικὴν σχῆμα καὶ κρατῶν
τὸ ἅγιον Εὐαγγέλιον. Sacras imagines in processionibus ab antiquo delatas sileo. Προέρχεσθαι μετὰ
σταυρικών σημείων καὶ σεπτῶν ἐκτύπων Χριστοῦ
ἐν πανηγύρεσιν εἴθισται καὶ πομπαῖς, ait Nicetas in
Murzuphlo.
`um antiqua Hebræorum religione in tubarum
expiationis et scenopegiorum festis hoc mense celebratis laudata, subdit: Videte, quæso, quanta hæc,
quæ exigua videtur, celebritas mysteria continet;
nique non sine divino consilio mensis ilte September
a Latinis sit dictus, non modo quia septimus est, sed
ctiam quia σε ό;, hoc est religiosus ac veneratione
dignus est. Illud vero præterea considerandum, multorum celebritates sanctorum in eumdem illum diem,
qui initium ac coronidem anni comprehendit, incurrere, qui nobis ad hanc vitam cum virtute traducen
dam adjutores esse solent. Omnium primo memoriam illius in synagoga Christi Domini lectionis repetimus; tum sacrosanctam Dei Matris imaginem
veneramur: sed et Jesu Nave et septem incruentoru'n
in Epheso martyrum et sanctarum quadraginta virginum, et Callista, Evodis atque Hermogenis non
minus fide quam natura germanorum anniversarium
agimus diem. Præter quos Stylites ille Symeon
velut clarissima fax ei celebritati prælucet ab his
omnibus quædam in hoc anni principium redundat;
unde et insolitam in eo Græcorum imperator ostentat religionem.
Ibid. [Μετὰ λιτανείας. Suilus λιτανεία λιτή,
παράκλησις vulgo παρακάλεσις supplicatio inter
ambulandum et procedendum facia, περίπατος μιαcessio. Primus processiones, ad quas tum patriarcha tum imperator convenirent, depingit Theophanes in Marciano: Ἐν ταῖς λιταῖς τοῦ Κάμπου
πεζὸς ἐξῄει πολλὰ τοῖς δεομένοις εὖ ποιῶν. Ὅθεν
τοῦτον ὁρῶν ὁ πατριάρχης Ανατόλιος καὶ αὐτὸς
οὐκ ἔτι φορείῳ φερόμενος κατὰ τὸ ἔθος ἐλιτάνευεν,
ἀλλὰ πεζός. ldem: Ὁ δὲ Αίλουρος συναγαγὼν
ἀτάκτους 'Αλεξανδρεῖς ἐνδημοῦντας ἐν τῷ Βυζαντία,
ἐκ τοῦ παλατίου λιτανεύων ἦλθεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν,
Εποχούμενος ὄνῳ. In Justiniano: Γέγονε τὰ πρότερα
Εγκαίνια της μεγάλης εκκλησίας, καὶ ἐξῆλθεν ἡ
λιτὴ ἀπὸ τῆς ἁγίας Αναστασίας, καθημένου Μηνα
του πατριάρχου ἐν τῷ αὐτοῦ ὀχήματι καὶ τοῦ βασι
Ibid. [Το πορφυροῦν κιόνιον. De qua Nicepho
rus Callistus vi, 32: Τον σεβάσμιον καὶ θεῖον σταυ
ρὸν ἐπὶ πορφυρῷ Ρωμαίῳ ἀνίστα κίον; ἐν τῷ Φι
λαδελφίῳ ούτωσί πως ειρημένῳ. De eadem Origines
CP: Τὸν δὲ εἰς Φιλαδέλφιον ὄντα σταυρὸν ἀνέστησεν
ὁ ἅγιος Κωνσταντῖνος ἐπὶ κίονος κεχρυσωμένου, διὰ
λίθων καὶ ὑέλων, κατὰ τὸν σταυρὸν ἤτοι τύπον δν εἶδεν ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ τοῦ κίονος ἐκείνου τοῦ πορφυ
ροῦ, καὶ ἐποίησε στήλας τῶν υἱῶν αὐτοῦ, quod ibi e via
redeuntes 339 sese data salute fuerint amplexati,
unde et Φιλαδελφίου nomen loco factum est, ad
sinistram fori partem, ex iisdem CP Originibus:
Οτι τὸ καλούμενον Φιλαδέλφιον οἱ υἱοί εἰσι τοῦ μετ
γάλου Κωνσταντίνου. GOAR
P. 30. [Εφ' οὗ ὁ σταυρὸς ἱσταται. Suidas v.
Σταυρός: Ἐπὶ τὸ βόρειον τοῦ φόρου μέρος ἵστατο,
ὡς εἶδεν αὐτὸν Κωνσταντίνος, χρυσέμπλαστος, ἐν
τοῖς ἀκρωτηριακοίς στρογγύλοις μήλοις, ἔνθα και
αὐτὸς καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καθεωρῶντο χρυσέμβατοι,
hoc est statuis deauratis donati.
Ibid. [΄Ο πάλαι φόρος. Simocatta, I. 1: Περίλαμπρος δ᾽ οὗτος χώρος τῆς πόλεως. Alias vulgo
πωλητήριον, ubi res quævis venum exponuntur.
Ihid. ['Απέρχεται ὁ βασιλεύς. Sive oraturus ad
ecclesiam sive συλλιτανεύων procederet imperator,
utrobique προέλευσιν habebat, eamque ipse huperatoriis insignibus, comitantibus aulicis propriis
cuique officio vestibus ornatis, populo gratulante
et obviam procedente agebat. Imperatorem Nicephorum describit Luitprandus in legatione ἐν προςλεύσει al magnam Ecclesiam profectum, imperatricem Irenen Cedrenus: Τῇ δευτέρᾳ τοῦ ἁγίου
Πάσχα ἀπελθοῦσα ἡ βασίλισσα ἐπὶ τῇ κατὰ τύπον
γενομένη προελεύσει εἰς τοὺς ἁγίους Αποστόλους -
δείλης δὲ προῆλθε ἐν ἐχήματι χρυσῷ ἐποχουμένη
τέσσαρσιν ἵπποις, κρατουμένη ὑπὸ πατρικίων,
δίψασα ὑπατείαν ἐν τῇ μέσῃ πολλήν. Leo Grammaticus, vel quivis alius, in Leone Armenio: Κα:
col. 377–378page 181 of 206
PG 157:377προελθὼν ἐν τῇ Χριστοῦ γεννήσει ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ εἰσῆλθεν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ. Φθασάσης δὲ καὶ τῆς ἑορτῆς τῶν Φώτων προῆλθεν ὁμοίως, καὶ εἰσελθὼν οὐ προσεκύνησεν. Συνήθους δὲ προελεύσεως γενομένης κατὰ ἡμέραν τῆς Πεντηκοστῆς ἐν τῷ ναῷ. 11. 1: Πομπή, θρίαμβος, ὃν προέλευσιν ἡ κοινή γλῶσσα καλεῖ. Δεν προέλευσις πρό πρύκενσον ἐποίησεν εἰς τὰ Δαμιανοῦ. Συνόντος δὲ Ζαούτζα καὶ παραδυναστεύοντος καὶ τῆς θυγα τρὸς αὐτοῦ Ζωῆς ἅμα τῷ βασιλεῖ, Θεοφανώ δὲ ἡ γαμετὴ αὐτοῦ οὐ παρῆν ἐκεῖσε, ἀλλ᾽ ἐν Βλαχέρναις ἐν τῇ ἁγίᾳ σορῷ προσεκαρτέρει ευχομένη. Δέξαντος οὖν τοῦ βασιλέως μεῖναι ἐκεῖσε. σεν Λέων πρόκεσσον πρόκενσον μη 340 Τὸ θεῖον ἔργον ἐνθάδε φθαρὲν χρόνῳ, Νεοί Μανουὴλ εὐσεβὴς αὐτοκράτωρ. Ρ. 80. [ Εκεῖσε τελουμένην ἀκολουθίαν. Ἡ δὲ τοῦ ἐμπρησμοῦ μνήμη διὰ τὸ συμ βῆναι διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν γενέσθαι ἐμπρησμόν μέγιστον ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐπὶ Λέοντος μεγά του βασιλέως καὶ πυρποληθῆναι τὸ πλεῖστον μέρος τῆς πόλεως ἐπὶ ἡμέρας ἑπτά. Τὸ ἐκείνου νεκρὸν εἰς τὴν μονὴν τοῦ Λιβὸς ἐπικεκλημένην ἀπήνεγκαν, ἣν ἡ μήτηρ αὐτοῦ Θεοδώρα ἀνεκαίνισεν. Ενθα δὴ καὶ τὰ πένθος, κατ' ἔθος, ἐπὶ ἐννέα ἡμέρας τετέλεσται. βασιλεὺς παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ Λιβὸς ἐν τῇ μονῇ τῇ αὐτοῦ τῇ οὔσῃ ἐν τῷ Μερδοσαγάρῃ τοῦ ποιῆ Ο σαι τὰ ἐγκαίνια καὶ ἀριστῆσαι προσεκλήθη.
προελθὼν ἐν τῇ Χριστοῦ γεννήσει ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ reddo: Sub quartam ejusdem diei (ninirum primi
01εἰσῆλθεν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ. Φθασάσης δὲ καὶ τῆς
ἑορτῆς τῶν Φώτων προῆλθεν ὁμοίως, καὶ εἰσελθὼν
οὐ προσεκύνησεν. Cedrenus in Leone Sapiente:
Συνήθους δὲ προελεύσεως γενομένης κατὰ ἡμέραν
τῆς Πεντηκοστῆς ἐν τῷ ναῷ. Εustathius tandem ad
11. 1: Πομπή, θρίαμβος, ὃν προέλευσιν ἡ κοινή
γλῶσσα καλεῖ. Δεν idem sit προέλευσις quod πρόxevao;, de quo Cedrenus în Justino 11: A01;
New; in xpóxevзоу, non existimo: Пpoélevaty
enim non reperies nisi pietatis vel ob accepta benelicia tripudiantis vel ad depellenda mala deprecantis
gratia susceptam, пpóxevσov vero nonnunquam ad
solam pompam et fastum, imo quandoque ad
luxum. Leo Grammaticus in Leone Sapiente: Atwv
πρύκενσον ἐποίησεν εἰς τὰ Δαμιανοῦ. Συνόντος
δὲ Ζαούτζα καὶ παραδυναστεύοντος καὶ τῆς θυγατρὸς αὐτοῦ Ζωῆς ἅμα τῷ βασιλεῖ, Θεοφανώ δὲ ἡ
γαμετὴ αὐτοῦ οὐ παρῆν ἐκεῖσε, ἀλλ᾽ ἐν Βλαχέρναις
aútoū où
ἐν τῇ ἁγίᾳ σορῷ προσεκαρτέρει ευχομένη. Sequitur:
Δέξαντος οὖν τοῦ βασιλέως μεῖναι ἐκεῖσε. Certe in
solita ecclesiæ processione non fuisset moratus, nec
secum pellicem duxisset, aut interim ejus uxor in
oratione diutius perseveraret. Fasti Siculi: mo!nσεν Λέων πρόκεσσον (lege πρόκενσον cum aliis) μηva;. Processio ecclesiastico ritu peragenda,
tantum spatium non requirit. De processu principum
el magistratuum cum dignitatem insignibus Pancirollus in notitiam Orientis c. 22. Guar. ]
P. 79. Tomo III de S. Cruce, 1. 1, c. 26, descripsi nummum, in cujus altera parte visitur Joannes
Palæologus imperator Cpolitanus ad columnam
crucigeram venerabundus et supplicabundus, sine
dubio ex hoc more Kalendarum Septembrium.
Vide 1. c. De S. Gruce. De columna porphyretica
consule quæ scripsimus tom. I, De S. Cruce. I.
11, c. 45, ex Nicephoro et Codino in Originibus
Cpolitanis. Superest hoc itidem ævo hæc columna
porphyretica. Exstat ex regione diversorii, inquit
Dousa in suo Cpolitano Itinerario, vel potius in
Encomio Meletii cujusdam patriarchæ Græcanici,
vel in satyra, qua Jesuitas insectatur, in quo Cæsa.
reos oralores hospitari mos est, columna Constantini
purpurea, in cujus summitate spondylus adificatus
est, in qua ejusmodi inscriptio apparet:
340 Τὸ θεῖον ἔργον ἐνθάδε φθαρὲν χρόνῳ,
Νεοί Μανουὴλ εὐσεβὴς αὐτοκράτωρ.
Est bic Emmanuel antepenultimus ex imperatoribus Cpolitanis: nam post hunc secutus est Joannes,
qui concilio Florentino interfuit, post istum Constantinus, sub quo Cpolis in Turcicam servitutem
venit. Hujus porphyreticæ columnæ meminit
etiam, eodem ferme quo Dousa modo, Salomon
Swigerus, prædicans Noricus, 1. sui Hodeporici
Quid acciderit, quando Andronicus senior imperator Cp. cum clero et populo Kalendis Septembris
ad columnam porphyreticam supplicabat, docet
nos Gregoras ad calcem libri vii, cujus verba
Septembris) horam, sacris imaginibus veteri more
una cum imperatore patriarcha et episcopis ad porphyreticam columnam congregatis, cui sacra crux
insistit, cum sacri hymni canerentur, porcus alio
cunde elapsus subito in medium psallentium chorum
insiliit, multo cæno inquinatus, et varie huc atque
illuc vagatus vix tandem excessit. Id prudentioribus
confusionem quamdam Christi Ecclesiæ et factionem
significare visum. Qualis confusio et factio paulo
post secuta es!, capta ab Andronico Juniore Cpoli.
GRETS.
Ρ. 80. [ Εκεῖσε τελουμένην ἀκολουθίαν. Parten
ejus habes in Euchologio nostro fol. 810 et in Me -
næo 1 Septembris ejus memoriam celebrante his
verbis: Ἡ δὲ τοῦ ἐμπρησμοῦ μνήμη διὰ τὸ συμβῆναι διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν γενέσθαι ἐμπρησμόν
μέγιστον ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐπὶ Λέοντος μεγά
του βασιλέως καὶ πυρποληθῆναι τὸ πλεῖστον μέρος
τῆς πόλεως ἐπὶ ἡμέρας ἑπτά. Cedrenus de illo incendio in Leone memorato. GOAR.]
Ibid. Celebrant Græci hoc festum cum Latinis 8
Septembris. In monasterio Libis sepultus. est Andronicus senior, olim imperator, sed biennium
ante vitæ finem monachus. Cadaver ejus in Libis
monasterium est perlatum, quod mater ejus domina
Theodora renovarat, inquit Gregoras extremo 1.
1x suæ Historiæ. Eadem ferme Cantacuzenus, 1,
40. Observa Junium mala fide povhy vertere ædem,
cum sit monasterium: errat interpres, hoc est Junfus, qui ædem reddit, inquit ipsemet Meursius.
GRETS.
Ibid. [Monasterium a Theodora Michaelis Palæologi uxore reparatum, ubi sibi sepulcrum instauravit filius Andronicus, et inſerias novem diebus
(numero mortuis dicato) persolvi mandavit. Gregoras, ad l. 1x calcem: Τὸ ἐκείνου νεκρὸν εἰς τὴν
μονὴν τοῦ Λιβὸς ἐπικεκλημένην ἀπήνεγκαν, ἣν ἡ
μήτηρ αὐτοῦ Θεοδώρα ἀνεκαίνισεν. Ενθα δὴ καὶ τὰ
πένθος, κατ' ἔθος, ἐπὶ ἐννέα ἡμέρας τετέλεσται.
Constantiuo Libe fuerat prius exstructum Leone
Sapiente imperante. Grammaticus Leo: Alwv ¿
βασιλεὺς παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ Λιβὸς ἐν τῇ μονῇ
τῇ αὐτοῦ τῇ οὔσῃ ἐν τῷ Μερδοσαγάρῃ τοῦ ποιῆΟ σαι τὰ ἐγκαίνια καὶ ἀριστῆσαι προσεκλήθη. GoAR.]
Ibid. S. Demetrii martyris, cui cognomentum
Myroblyta, festum celebrant Græci 26 Octobris.
Hoc ergo die imperator ad monasterium in honorem
S. Demetrii a Palæologis ædificatum sese conferebat.
GRETS.
341 Ibid. [Morǹr tŵr Пalaiolórwr. Palæologis nomen sortitum monasterium opes, proventus,
edificia, ornamenta quævis, ab eis primum imperii
sedem occupantibus debuit accepisse. GOAR ]
Ibid. Natalem S. Chrysostomi obeunt Græci 13
Novembris.
Ibid. Verti, in præsentatione. Sic enim res intelligitur. Celebratur a Latinis pariter et Græcis
21 Novembris. Monasterii tñ; Пaptáléxtov memi-
col. 379–380page 182 of 206
PG 157:379'Αναιρεθεὶς ὁ Ρωμανός βασιλεύς, θάπτεται ἐν τῇ παρ' αὐτοῦ νεουργηθείσῃ τῆς Περιβλέπτου μονῇ.: 'Ο δὲ βασιλεὺς 'Ρωμα νὸς τὸν οἶκον τοῦ Τριακονταφύλλου ἐξωνησάμενος εἰς μοναστήριον μετεσκεύασεν ἐπ' ὀνόματι τῆς δεν σποίνης ἡμῶν Θεοτόκου. λείου τοῦ βασιλέως καὶ ὁ λεγόμενος οἶκος τὰ Μάγε γανα καὶ ὁ ἕτερος ὁ νέος καλούμενος. δ κουράτωρ τῶν Μαγγάνων, κείμενος ἐν τῇ παρ' αὐτοῦ νεουργηθείση μονῇ τῶν Μαγγάνων, Καὶ ὁ μὲν βασι λεὺς ἀποθανὼν ἐν τοῖς Μαγγάνοις ταφῆς ἔτυχε τῆς ρευομένη Πέτρα, Καὶ τοὺς δύο τοῦ Βαπτιστοῦ σηκοὺς ἄν τε τῇ Στροβιλῳ καὶ Μακεδονιαναῖς, τοῦ μὲν ἀνῳχο δόμησε τὸ πλεῖστον, τὸ δὲ ἐκ βάθρων ἀνήγειρεν. Ρε Φῆστος συγκλητικός Ρώ μης ἀποσταλείς πρὸς 'Αναστάσιον διά τινας χρείας πολιτικὰς τὰς μνήμας τῶν ἁγίων ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου πανηγυρικώτερον ἐπιτελεῖσθα: ᾐτήσατο. Ο καὶ κρατεῖ μέχρι καὶ νῦν. τὰ τῶν Λατίνων βασί λεια ἡ τοῦ παντοκράτορος ὑπῆρχε μονή, γειρε δὲ (ναὸν Βασίλειος) καὶ ἐκ καινῆς ἐν ταῖς βασι λείοις αὐλαῖς εἰς ὄνομα τοῦ Δεσπότου Σωτήρος Χρι στοῦ.: Καὶ ἄλλους δὲ πολλοὺς θείους ναούς
mit Gregoras 1. vii, et Pachymeres, 1. v. Erat mo- ▲ decursu invitarentur, sufficientes et juste parti
masterium sanctissimæ virginis Mariæ, quam
Græci neplбlentov, hoc est spectabilem seu admirandam, vocant. In hoc festum partim exstant,
partim adhuc in bibliothecis latent multæ Græcorum homiliæ. Grets.
Ibid. [De hoe monasterio Cedrenus in Romano
Argyro: 'Αναιρεθεὶς ὁ Ρωμανός βασιλεύς, θάπτεται ἐν τῇ παρ' αὐτοῦ νεουργηθείσῃ τῆς Περιβλέπτου
μονῇ. Scripserat superius: 'Ο δὲ βασιλεὺς 'Ρωμανὸς τὸν οἶκον τοῦ Τριακονταφύλλου ἐξωνησάμενος
εἰς μοναστήριον μετεσκεύασεν ἐπ' ὀνόματι τῆς δεν
σποίνης ἡμῶν Θεοτόκου. Quibus sumptibus et qua
magnificentia exstructum Cedrenus prosequitur:
ubi situm fuerit, docet Gregoras, ví, 18; a Nicephoro Botaniate reparatum Zonaras refert ad ejus
Vitæ calcem. Goar.]
Ibid. Festum S. Basilii celebrant Græci Kalendis
Januarii, hoc est ipso circumcisionis die.
Ibid. Festum Occursus seu Purificationis nobiseum celebrant Græci 2 Februarii. Blachernense
templum suburbanum erat ad littus maris, conditum a Pulcheria imperatrice. Opus enim ejus est,
inquit Nicephorus, XIV, 2, sacrum Dei Genitricis
templum, quod Blachernæ dicitur, dignum illa ipsa
Verbi Matre, quod inhabitaret domicilium. Cujus
divinum tumulum et sepulcrales fascias inventus cum
veneratione maxima ibi reposuit. (Cedrenum in
Marciano confert Goar.) Magna religione templum
id Byzantini colunt, inquit idem Nicephorus, xvIII,
38: dicitur namque et creditur vesles Maria virginis G
et partem quamdam admirundæ illius aonæ capitisque
etiam amiculum in aurea urna ibi asservari. De veste
d. Virginis reperta vide eumdem Nicephor. xv, 24.
GRETS.
Ibid. [Meypi tŵr 'rinlar. De palatii Blachernensis parte,cui nomen Yena, dictum superius.
P. 81. [Devua esse palatii locum quo imperator
Evet, manifestat cap. 5, idemque declarat nota
ad p. 29. GOAR.]
Ibid. Festum S. Georgii martyris celebrant
Græci 23 die Aprilis. Manganensis monasterii neminit Cantacuzenus, 1. 1, c. 50 et 59, et l. iv, c.
16 el 42 et 45, in quo aliquandiu Cantacuzenus,
deposito imperio, vitam monasticam egit. Ejusdem
aliquoties mentio fit in Historia Nicephori Gregoræ. In hac processione ad Mangana die S. Georgii
- Constantino Ducæ imperatori insidiæ structæ sunt,
quas tamen ipse feliciter evasit, ut scribit Joannes
Curopalata. Monasterium Manganense exstruxit
Monomachus imperator, testibus Cedreno et Curopalata; ubi etiam sepultus est. Grets.
Ibid. [Cedrenus de Manganis loco: "Epyov Basıλείου τοῦ βασιλέως καὶ ὁ λεγόμενος οἶκος τὰ Μάγε
γανα καὶ ὁ ἕτερος ὁ νέος καλούμενος. Quas, ut subδ
dit, eo proposito crexit, ne publicos reditus in usus
privatos verteret. Eam ob rem reditus eis ex agriculturæ proventibus constituit 342 idoneos, unde
imperatorio convivio pro se et iis qui toto anni
sumptus suppeditarent. Procul itaque erat a custodiendis bellicis instrumentis, ut Xylander et alii
sunt opinati; nec κουράτωρ τῶν Μαγγάνων, quem
cum aliis in Isaacii Comneno Zonaras et Curopalates įpemorat, alius erat quam qui domus hujusce
et redituum ejus curam haberet. Turrim sive propugnaculum ponit extra urbem in Manganoruin
planitie Cantacuzeuus, 111, 72, eamque adeo munitam c. 80 et 87 affirmat ut urbem CP. vel tueri
vel oppugnare posset. Monasterium illic loci construxit Monomachus Constantinus, legiturque apud
Cedrenum κείμενος ἐν τῇ παρ' αὐτοῦ νεουργηθείση
μονῇ τῶν Μαγγάνων, subditurque: Καὶ ὁ μὲν βασιλεὺς ἀποθανὼν ἐν τοῖς Μαγγάνοις ταφῆς ἔτυχε τῆς
tuzoúanç. Goar.]
P. 81. Festum Constantini et Helenæ impp. cele.
brant Græci 21 die Maii,Grets.
Ibid. [Constantinum non sanctum modo sed et
Isanóstolov Græci prædicant ob propagatam et defensam ejus studio fidem. Templum SS. Apostolis in
utraque Roma ædificasse cunctæ loquuntur historiæ, et in eorumdem limine capsam porphyreticam
Romanam eidem in sepulcrum concessam. GoAR.]
Ibid. Natalem diem S. Joannis Baptistæ obeunt
Græci nobiscum 24 die Junii. Monasterii cui Petra
nomen, meminit Cantacuz. 111, 55. Grets.
Ibid. [Petra nomen monasterio. Mový □poaayopulp, scribit Cantacuzenus, III, 35.
ρευομένη Πέτρα,
Edes illa sacra Basilii Macedonis opus est, de 700
Cedrenus: Καὶ τοὺς δύο τοῦ Βαπτιστοῦ σηκοὺς ἄν τε
τῇ Στροβιλῳ καὶ Μακεδονιαναῖς, τοῦ μὲν ἀνῳχοδόμησε τὸ πλεῖστον, τὸ δὲ ἐκ βάθρων ἀνήγειρεν. Ρεtram vero ad monasterium, cui nomen imponit,
sitam otpoɓidov figuram referre vident qui etiam
hodie CP. oculis circumlustrant. Goar.]
Ibid. Apud Græcos tricesimus dies Junii ompibus
simul apostolis dicatus est. GRETS.
Ibid. [De Apostolorum festo solemnius CP. celebrato bac Theophanes: Φῆστος συγκλητικός Ρώ
μης ἀποσταλείς πρὸς 'Αναστάσιον διά τινας χρείας
πολιτικὰς τὰς μνήμας τῶν ἁγίων ἀποστόλων Πέτρου
καὶ Παύλου πανηγυρικώτερον ἐπιτελεῖσθα: ᾐτήσατο.
Ο καὶ κρατεῖ μέχρι καὶ νῦν. GoAR.]
Ibid. Festum Transfigurationis agunt Græci 6
Augusti. In monasterio Pantocratoris sepultus est
Manuel Comnenus imperator, ut scribit Nicetas ad
calcem libri vu De rebus Emmanuelis. Grets.
Ibid. [Irenem Andronici senioris uxorem in hoc
monasterio sepultain narrat Gregoras ví, 16; regnantibus in Oriente Francis, τὰ τῶν Λατίνων βασί
λεια ἡ τοῦ παντοκράτορος ὑπῆρχε μονή, scribit
idem iv, 4; regiam sepulturam dederat prius Manueli Comneno, ut auctor est Nicetas in ejus Vita.
Basilio Macedone primo constructum et annuo
censu fuisse donatum auctor est Cedrenus: 'Avýγειρε δὲ (ναὸν Βασίλειος) καὶ ἐκ καινῆς ἐν ταῖς βασιλείοις αὐλαῖς εἰς ὄνομα τοῦ Δεσπότου Σωτήρος Χριστοῦ. Et infra: Καὶ ἄλλους δὲ πολλοὺς θείους ναούς
col. 381–382page 183 of 206
PG 157:381ἐντὸς τοῦ παλατίου ἐδομήσατο εἰς ὄνομα τοῦ Σωτῆρος 15 Χριστοῦ. τῆς ὑπεραγίας δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου. Τῷ αὐτῷ μηνὶ πεντε δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας. τῆς τιμίας ζώνης.
ἐντὸς τοῦ παλατίου ἐδομήσατο εἰς ὄνομα τοῦ Σωτῆρος mano aut diem 15 Augusti illud de secunda AssumΧριστοῦ. GoaR.]
ptione esse assumendum non a Beda, sed a mala
quapiam manu. Nec consuetudo Germanorum tricesimum assumptæ Virginis celebrantium quidquam
hanc persuasionem juvat: non enim id faciunt
quasi tricesimo demum die rediviva in cœlos exaltata fuerit, sed totis illis triginta diebus assumptio
in cœlum statim a morte facta decantatur. Græci
non agunt 344 hune tricesimum, ut patet ex Typico S. Sabæ, ex Menæo in Augusto et Septembri.
Est devotio Germanica, et exstat in plerisque Missalibus et Breviariis, in Eystettensi, Ratisponensi,
Salisburgensi, Frisingensi, Curiensi; multisque locis, summo mane per triginta illos dies canitur
officium de B. Virgine, Gaudeamus omnes elc., frequenti populo accurrente. Et hic Ingolstadii quotidie per triginta dies ex congregationis Academica
fundatione litaniæ et aliæ cantiones canuntur in
templo D. Virginis, idemque fit in Mauriciana parochia. Et quamvis, ut aliqui objiciunt, a Græcis
etiam schismaticis ortum haberet, quod tamen secus est, non ideo improbanda esset hæc consuetudo;
nam et a schismaticis bonum aliquod institutum
proficisci potest. Est ergo a Germanis bic mos, qui
defunctis tricesimum agere solent; et alicubi si quis
honestior mortuus est, non tantum parentant illi
tertio septimo et tricesimo die, sed quotidie habitu lugubri ad missam et ad vesperas eunt, et offerunt ad altare quidem pecuniam, ad cenotaphium
vero (auf der baar) vinum, panes, etc. Germani
ergo venerationi divæ Virginis addictissimi etiam
per tot dies parentare voluerunt divæ Virgini, non
lugubriter ut mortuæ, sed hilariter ut in coelos assumptæ: hinc non audiuntur funebria cantica, sed
omnia ad lætitiam comparata.
Ibid. Die 15 Augusti agunt Latini cum Græcis assumptionem D. Virginis. Græci, ut apparet ex
Menæis et Menologiis, vocant hoc festum xoluŋowy
τῆς ὑπεραγίας δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου. Εt hoc titulo
exstant Patrum orationes in boc festum, ut B. Damasceni 343 et Andreæ Cretensis. Mortuam ergo volunt 15 die Augasti; adduntque eodem die resurrevisse et animo simul et corpore in cœlum assumptam esse. Quare post supradictum de Dormitione titulum subjungunt Menæa: Τῷ αὐτῷ μηνὶ πεντεxziószáry † ozбaouia petástasis the pе
δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας.
Eodem ergo die et obiit et ad cœlos, reducta in corpus anima, abiit sanctissima Deipara. Quod etiam □
Latina Ecclesia sentire videtur, quæ die 15 Augusti Assumptionem B. Virginis solemni cæremonia celebrat, tametsi de Dormitione, utrum eodem die an
aliquo præcedente acciderit, nihil tradit. Latini quiJam martyrologi, nt Ado et Usuardus, Dormitionem, non Assumptionem indigitant; cujus causa
acriter in illos insurgit Baronius anno Redemptoris
48, eosque provocat ad antiquissima Romani Martyrologii vestigia, ubi non Dormitio sed Assumptio
legatur. Veniam det magnus Annalium conditor, si
quid dixero pro supradictis martyrologis. Ronianum
Martyrologium omnium aliorum vetustissimum, sæpe a Baronio desideratum sed nuspiam repertum,
nuper demum studio Heriberti Rosweydi nostri publicatum et Paulo V pontifici maximo inscriptum,
hoe, inquam, Martyrologium 15 die Augusti hanc
inscriptionem præfert: S. Mariæ Dormitio. Si ergo
martyrologi illi primævum hoc Romanæ Ecclesiæ
Martyrologium secuti sunt, quid peccarunt? Nec
mirum, quia forsan illis Assumptio Deiparæ cum
corpore et anima ta: liquida non fuit quam nobis
est hodie, quia veritas paulatim magis atque magis
eruitur et elucidatur, ita´ut quod prioribus sæculis
olscuriusculum habebatur, id posteris temporibus
clara in luce reponatur. Accedit quod Rabanus et
Notkerus in suis Martyrologiis appellatione hodie
Latinis consueta utantur: apud utrumque enim lçges Assumptio B. Mariæ genitricis Dei, ut et apud
Bedam. Quare, ut in semitam revertamur, beatissi- ■
mam Virginem eodem die mortuam, sepultam et a
mortuis excitatam cuin Græcorum Menæis credimus, licet Damascenus resuscitationem tertio
demum ab obitu die statuat in oratione de Assumptione B. Mariæ. Tametsi probabilius isti quam alii
apud Bedam, qui Assumptionem Deiparæ ad 1x Kalendas Octobres, hoc est ad 24 dien Septembris, referunt, ita ut inter mortem ejus 15 Augusti, quæ
fuit prima Assumptio, nempe secundum animam,
int reesserint quadraginta dies usque dum anima
cum corpore rarsus conglutinata resurrexit cœlosque peti it. Verum hæc omni verisimilitudine carent, et adversantur tam Latiuæ quam Græcæ Ecclesiæ; recteque notat Baronius in Mar:yrologio Ro1º. 81. Decollationi S. Joannis Baptistæ sacer est
dies 29 Augusti tam apud Græcos quam apud Latinos. In hoc festum variæ exstant Gracorum Pa·
trum homiliæ. Non pauciores forte adhuc in bibliothecis cum tineis blattisque bellum gerunt.
P. 82. Secundo die Julii agunt Græci anniversa -
riam memoriam depositæ in templo Blachernensi
restis Deiparæ virginis sub Leone et Verina impp.
Vide Menæum dicto die Julii. At 31 die Augusti
agunt iidem Græci anniversariam memoriam deposite zone Deiparæ virginis in templo Chalcopratiorum. Vide Menæum dicto die Augusti et Nicephor.
xiv, 49. Sed de quo festo accipiendum quod Codinus scribit? Videtur de priore, quandoquidem depositionem venerande vestis nominat; et imperator
ad Blachernas hoc festo ibat, ubi vestis illa reposita. Cur ergo Codinus id non recensuit suo loco,
hoc est in Julio? Causam dicat qui notam habet:
ego mihi ignotam fateor. Nisi forte legendum hie
τῆς τιμίας ζώνης. Sed tunc obstat templum Blachernium, ad quod hoc die imperator cum suis palatinis itabat: at zona Deiparæ asservabatur in templo in Chalcopratiis condito, ut testatur Menæum.
CRETS.
col. 383–384page 184 of 206
PG 157:383Ὥστε μὴ τῆς ζώνης μόνον, ἀλλὰ καὶ τῆς τιμίας ἐσθῆτος τῶν ἐπαίνων συνεφάψα σ΄αι (χρή)· καὶ γὰρ ἄλλως οὐδ᾽ ὁσίως ἀπ' ἀλλήλων ταῦτα τῇ μνήμῃ διελεῖν, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἀμφοῖν ἅμα χρῆσθαι πρὸς τὴν ἐν σαρκὶ ζωὴν ἡ πανάμωμος πιο στεύεται, οὕτω δεῖν καὶ ἡμᾶς οὐκ ἰδίᾳ, κοινῇ δὲ τὸν πρέποντα τούτοις αἶνον ἐξυφάνασθαι. τῇ Κυριακῇ τῆς ὀρ θοδοξίας. Τῇ Κυριακῇ ταύτῃ καὶ πρώτῃ τῶν νηστειῶν ἡ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία ἑορ τάζειν παρέλαβε τὴν ὀρθοδοξίαν ήτοι τὴν ἀναστήλωσιν τῶν σεπτῶν καὶ ἁγίων εἰκόνων, γενομένην παρά Μιχαὴλ βασιλέως καὶ Θεοδώρας τῆς τούτου μητρὸς τῆς μακαρίας βασιλίδος καὶ τοῦ ἁγίου Μεθοδίου πατριάρχου Κωσταντινουπόλεως. Γέγονε δ' οὕτως. Λέοντος τοῦ Ἰσαύρου κατὰ παραχώρησιν Θεοῦ τὰ σκήπτρα τῆς βασιλείας κρατήσαντος ἡ τῆς εἰκονομαχίας ήρξατο καὶ ἐπαρρησιάσατο αἵρεσις. Ἐκείνου δὲ τὸ ζῇν κακῶς ἀποῤῥήξαντος ὁ ἐκείνου υἱὸς Κων σταντῖνος ὁ Κοπρώνυμος τῆς ἀρχῆς καὶ τῆς αἱρέσεως διάδοχος γίνεται. 345 Κακείνου δὲ αἰσχρότερον τελευτήσαντος ὁ ἐκ τῆς Χαζάρας υἱὸς ἐκείνου εἰς τὴν βασιλείαν καθίσταται. Ἐπεὶ δὲ καὶ οὗτος τὸ ζῆν εξεμέτρησεν, Εἰρήνη καὶ Κωνσταντίνος τῆς ἀρχῆς κληρονόμοι γίνονται. Οὗτοι δὲ ὑπὸ Ταρασίῳ τῷ ἁγιω τάτῳ πατριάρχῃ καθοδηγούμενοι τὴν ἑβδόμην σύνο οδον συγκροτούσι, καὶ ἡ Ἐκκλησία τὰς ἁγίας εἰκό νας ἀπολαμβάνει καὶ τὸν ἑαυτῆς περιτίθεται κόσμον. Τούτων δὲ τῶν τῇδε ἀποχωρησάντων, ὁ ἀπὸ γενικού Νικηφόρος εἰς τὴν βασιλείαν ἀνάγεται, εἶτα Σταυ ράκιος ὁ υἱὸς, μεθ' δν Μιχαὴλ ὁ Ραγκαβὲ τὰς ἁγίας εἰκόνας σεβόμενοι. Τὸν δὲ Ῥαγκαδὲ Μιχαὴλ ὁ θηριώδης Λέων ὁ ᾿Αρμένιος διαδέχεται, καὶ τὴν δευ τέραν οὗτος εικονομαχίαν διεγείρει, καὶ πάλιν ἄκοσμος ἡ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία γνωρίζεται. Τοῦτον διαδέχεται ὁ ἐκ τοῦ ᾿Αμορίου Μιχαὴλ, τὸν δὲ πάλιν Θεόφιλος ὁ υἱὸς, ἐπὶ τῇ κατὰ τῶν εἰκόνων μανία καὶ οὗτος τοὺς ἄλλους ὑπερβάλλων. Τελευτήσαντος δὲ καὶ τοῦ Θεοφίλου πικρῶς καὶ βιαίως, ἡ ἐκείνου σύζυγος ἡ μακαρία βασιλίς Θεοδώρα καὶ ὁ ταύτης εὐσεβέστατος υἱὸς Μιχαὴλ τῆς ἀρχῆς καὶ τῆς βασ λείας κληρονόμοι γίνονται, καὶ θύραν παῤῥησίας τοῖς ὀρθοδόξοις ἀνοίγουσιν· ὅθεν καὶ ἀνελθέντες τότε ἅπαντες οἱ τῆς ὀρθοδοξίας λογάδες από τε προ χιερέων ἱερέων καὶ μονοτρόπων περιφανῶν τὴν ὀρθοδοξίαν ἐκήρυξαν. Καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία τὴν ἑαυτῆς εὐπρέπειαν ἡμφιάσατο, ταύτην τὴν ἡμέραν ἑορτάζοντες σήμερον. τῶν Οδηγῶν, Διάταξις της πρώτης Κυριακῆς τῶν ἁγίων νηστειῶν ἤτοι τῆς ὀρθοδοξίας. 42: Λιτανεύομεν κοινῶς μετὰ τῶν ἁγίων τοῦ σταυροῦ ξύλων καὶ τῶν σεπτῶν εἰκόνων. Απερχόμεθα, ἐν τόπῳ ὡρισμένα ὅπου δεῖ ἀναγινώσκειν τὸ συνοδικόν.
Ibid. [Miratur nec immerito Gretscrus, cur, cum
memoria depositæ in templo Blachernensi vestis
Deiparae virginis sub Leone et Verina impp. 2 Julii celebretur, Augusti vero die 31 Graci anniversar'um depositæ zonæ ejusdem Deiparæ in templo Chalcopratiorum peragant, imperator celebrata Joannis
Prodromi decollatione ad Blachernas adoratum
ire scribatur, festo depositæ vestis quod Julii
* præteriit peragendo. Vel si aliud retro dice
tain decollationem occurreret, aliud a
deposila zona in Chalcopratiis colenda nusquamn
suimo deberet obversari. Causam dicat, 345 ait
Gretserus, qui notam habet. Profert eat, non inerudite, me quidem judice, editis operibus jamn clas
¡us noster Franciscus Combefis notis in Encomium
in depositionem zonæ virginis Deiparæ propediem
lucem aspecturum. Mentio fit, ait, de Blachernarum
templo, in quo etiam erat portio quædam illius zouæ, simul cum vestibus, ut Nicephorus, xvi, 38,
t statur. Subdit: Poluit, tametsi erat ea die præcipuus conventus in Chalcoprateis, etiam in Blachernis esse, ubi nec sacra zona deessel, conjun -
cta illi vesti sacræ, conjunctamque proinde habens
religionem ac laudem. In Encomii illius, quod exulgat et elucubrat, proœmio allatæ sententiæ reperio
argumentum his verbis: Ὥστε μὴ τῆς ζώνης μόνον,
ἀλλὰ καὶ τῆς τιμίας ἐσθῆτος τῶν ἐπαίνων συνεφάψασ΄αι (χρή)· καὶ γὰρ ἄλλως οὐδ᾽ ὁσίως ἀπ' ἀλλήλων
ταῦτα τῇ μνήμῃ διελεῖν, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἀμφοῖν ἅμα
χρῆσθαι πρὸς τὴν ἐν σαρκὶ ζωὴν ἡ πανάμωμος πιο
στεύεται, οὕτω δεῖν καὶ ἡμᾶς οὐκ ἰδίᾳ, κοινῇ δὲ τὸν
πρέποντα τούτοις αἶνον ἐξυφάνασθαι. Alias congruas
rationes ibidem deducit encomiastes. GOAR.]
Prima verba capitis hæc sunt τῇ Κυριακῇ τῆς ὀρ
θοδοξίας. Causam appellationis hujus ita breviter,
et summa sequens vestigia, narrat Philotheus patriarcha Cpolitanus in homilia prima Quadragesima Doninica recitata: Τῇ Κυριακῇ ταύτῃ καὶ
πρώτῃ τῶν νηστειῶν ἡ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία ἑορ
τάζειν παρέλαβε τὴν ὀρθοδοξίαν ήτοι τὴν ἀναστήλω
σιν τῶν σεπτῶν καὶ ἁγίων εἰκόνων, γενομένην παρά
Μιχαὴλ βασιλέως καὶ Θεοδώρας τῆς τούτου μητρὸς
τῆς μακαρίας βασιλίδος καὶ τοῦ ἁγίου Μεθοδίου
πατριάρχου Κωσταντινουπόλεως. Γέγονε δ' οὕτως.
Λέοντος τοῦ Ἰσαύρου κατὰ παραχώρησιν Θεοῦ τὰ
σκήπτρα τῆς βασιλείας κρατήσαντος ἡ τῆς εἰκονο -
μαχίας ήρξατο καὶ ἐπαρρησιάσατο αἵρεσις. Ἐκείνου
δὲ τὸ ζῇν κακῶς ἀποῤῥήξαντος ὁ ἐκείνου υἱὸς Κωνσταντῖνος ὁ Κοπρώνυμος τῆς ἀρχῆς καὶ τῆς αἱρέσεως
διάδοχος γίνεται. 345 Κακείνου δὲ αἰσχρότερον
τελευτήσαντος ὁ ἐκ τῆς Χαζάρας υἱὸς ἐκείνου εἰς
τὴν βασιλείαν καθίσταται. Ἐπεὶ δὲ καὶ οὗτος τὸ ζῆν
εξεμέτρησεν, Εἰρήνη καὶ Κωνσταντίνος τῆς ἀρχῆς
κληρονόμοι γίνονται. Οὗτοι δὲ ὑπὸ Ταρασίῳ τῷ ἁγιωτάτῳ πατριάρχῃ καθοδηγούμενοι τὴν ἑβδόμην σύνο
οδον συγκροτούσι, καὶ ἡ Ἐκκλησία τὰς ἁγίας εἰκόνας ἀπολαμβάνει καὶ τὸν ἑαυτῆς περιτίθεται κόσμον.
Τούτων δὲ τῶν τῇδε ἀποχωρησάντων, ὁ ἀπὸ γενικού
Νικηφόρος εἰς τὴν βασιλείαν ἀνάγεται, εἶτα Σταυ
ράκιος ὁ υἱὸς, μεθ' δν Μιχαὴλ ὁ Ραγκαβὲ τὰς ἁγίας
εἰκόνας σεβόμενοι. Τὸν δὲ Ῥαγκαδὲ Μιχαὴλ ὁ θηριώδης Λέων ὁ ᾿Αρμένιος διαδέχεται, καὶ τὴν δευ
τέραν οὗτος εικονομαχίαν διεγείρει, καὶ πάλιν
ἄκοσμος ἡ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία γνωρίζεται. Τοῦτον
διαδέχεται ὁ ἐκ τοῦ ᾿Αμορίου Μιχαὴλ, τὸν δὲ πάλιν
Θεόφιλος ὁ υἱὸς, ἐπὶ τῇ κατὰ τῶν εἰκόνων μανία
καὶ οὗτος τοὺς ἄλλους ὑπερβάλλων. Τελευτήσαντος
δὲ καὶ τοῦ Θεοφίλου πικρῶς καὶ βιαίως, ἡ ἐκείνου
σύζυγος ἡ μακαρία βασιλίς Θεοδώρα καὶ ὁ ταύτης
εὐσεβέστατος υἱὸς Μιχαὴλ τῆς ἀρχῆς καὶ τῆς βασ:-
λείας κληρονόμοι γίνονται, καὶ θύραν παῤῥησίας
τοῖς ὀρθοδόξοις ἀνοίγουσιν· ὅθεν καὶ ἀνελθέντες
τότε ἅπαντες οἱ τῆς ὀρθοδοξίας λογάδες από τε προ
χιερέων ἱερέων καὶ μονοτρόπων περιφανῶν τὴν
ὀρθοδοξίαν ἐκήρυξαν. Καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία τὴν
ἑαυτῆς εὐπρέπειαν ἡμφιάσατο, ταύτην τὴν ἡμέραν
ἑορτάζοντες σήμερον. Hæc Philotheus. Instituebatur
Fascias sepulcrales B. Virginis reposuit Pulch:eria imperatrix in templo Blachernio, teste Nicephoro, lib. xıv, c. 2. Fasciis infantiæ, quibus Christus
infans involutus est, honoravit et ornavit templum
τῶν Οδηγῶν, ut eodem loco ilem Nicephorus scribit.
Baronius tom. Ianno Christi primo n. 8 dicit in honorem fasciarum, quibus infans Christus involutus est,
«lien festum apud Gracos institutum esse 31 Augusti. Casaubonus, Baronii conductitius calumniator,
dicit in Ritualibus Græcorum libris nihil haberi de
festo fasciis dicato, sed tantum zonæ. Ut id ita sit,
diem tamen hune fasciis quoque sacru.n fuisse ea die in memoriam orthodoxiæ restitutæ procestestantur duo auctores Græci, Germanus et Euthy -
mius, qui in Græcia vixerunt et orationibus encomiasticis, quæ exstant apud Lippomannum et Surium, festum hoc illustrarunt. Occinit criminator
non esse credendum Euthymio et Germano. Et nos
Genevensi ex lustro vociferanti Casaubono credemus! Cur ergo in Ritualibus libris nulla mentio?
Opinor, quia sacræ fasciæ festi sacræ zonæ tantum
appendix erant.
P. 82. Dominica orthodoxiæ est prima Dominica
Quadragesimæ, ut manifestum est cum ex aliis
Græcorum ritualibus libris, tam ex Typico S.
Sabr c. 42, cujus titulus est Διάταξις της πρώτης
Κυριακῆς τῶν ἁγίων νηστειῶν ἤτοι τῆς ὀρθοδοξίας.
sio non sine crucibus et imaginibus. Typicum
Sabæ, c. 42: Λιτανεύομεν κοινῶς μετὰ τῶν ἁγίων
τοῦ σταυροῦ ξύλων καὶ τῶν σεπτῶν εἰκόνων. Leg -
batur eodem die decretum concilii secundi Nicæni
de imaginibus reparandis, retinendis et honorandis,
Απερχόμεθα, inquit Typicum, ἐν τόπῳ ὡρισμένα
ὅπου δεῖ ἀναγινώσκειν τὸ συνοδικόν.
Ex his planum esse arbitror quain vere scripse.
rit Calvinianus scholiastes Curopalatæ, Dominicam
Orthodoxiæ aut junctam aut certe proxima fuisse
Pentecosta. Qui juncta vel proxima, si fuit prima
Dominica Quadragesimæ? Et ut maxime juneta aut
proxima fuisset Pentecostæ, non debebat tamen
conjici in 21 diem Maii, tum quia nulla Dominica
col. 385–386page 185 of 206
PG 157:385Διήγησις διαλαμβάνουσα περὶ τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰκόνων, καὶ ὅπως καὶ δι᾿ ἣν αἰτίαν παρί λαβε τὴν Ὀρθοδοξίαν ετησίως τελεῖν τῇ πρώτῃ Κυ ριακῇ τῶν ἁγίων νηστειῶν ἡ ἁγία Θεοῦ Ἐκκλησία. [Το συνοδικόν. Ορθοδοξίας μάρτυρας λιτούς ὁσιομάρτυρας ὁσίους, παρθένους παρθενομάρτυρας Εκτισεν ὁ Λεων εἰς τοὺς λεγομένους Τόπους τὸν ἅγιον Λάζαρον, κατασκευάσα; μονὴν ἀνδρείαν ευνούχων, ἔνθα καὶ τοῦ ἁγίου Λαζάρου σῶμα καὶ Μαρίας τῆς Μαγδαληνής ἀνακομίσας ἀπέθετο, ποιήσας τὰ ἐγκαίνια καὶ τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας. Ασχολουμένου δὲ τοῦ στόλου εἰς τὰ κτίσματα τῶν τοιούτων ἐκκλησιῶν παρελήφθη ἐν Σικελίᾳ τὸ Ταυρομένιον ὑπὸ τῶν ᾿Αφρων. ["Ακτειν λαμπάδα ἐπὶ τοῦ διβελλίου. ἅπτειν τὴν λαμπάδι επάνω του ὡραῖαι πύλαι, βασιλικαί πρόναος ῆς εὐσπλαγχνίας την πύλην ἄνοιξον ἡμῖν, Θεοτόκε, Ρ. 83. [Τέντα σκηνή, κόρτη, κατοῦνα, [Τάς για ομένας ἐν τοῖς μοναστηρίοις ἑορ
stabilem et fixum locum habet inter dies mensis, tác. Si S. Sophie apostolorum Blachernarumque
tum quia Pentecoste est festum mobile dependens
a Paschate. Non ergo semper cadere potest Dominica Orthodoxiæ in 21 diem Maii, cum ipsa Pentecoste hunc diem vel antecedere vel subsequi
possit. GRETS.
Ibid. [Ex Typico Sabæ brevem tibi 'Opłošožía;
ita dictæ bistoriam descripsit Gretserus: ornatiorem aliam et copiosam magis tibi jamjam edel
nuper memoratus Combefis ex mss Regiis, cui titulus Διήγησις διαλαμβάνουσα περὶ τῶν ἁγίων καὶ
σεπτῶν εἰκόνων, καὶ ὅπως καὶ δι᾿ ἣν αἰτίαν παρίλαβε τὴν Ὀρθοδοξίαν ετησίως τελεῖν τῇ πρώτῃ Κυριακῇ τῶν ἁγίων νηστειῶν ἡ ἁγία Θεοῦ Ἐκκλησία.
Vide Leonem Grammaticum, Cedrenum, Zonaram
et alios in Michaele et Theodora.
Ibid. [Το συνοδικόν. Præfala Ορθοδοξίας Dominica elatis in sublime crucibus et venerandis imaginibus ad statutum locum processionem ecclesia-
·sticam babet Orientalis Ecclesia. Ibidem Patrum
antiquorum hæreses 347 olim seriptis, doctrina,
voce, laboribus insectantium habita solemni ritu
memoria, recensitis etiam hæresibus ipsis ac perverso cujusque dogmate publicato, cunctis tér
áváðɛpa inclamant, et hæreticorum omnium nothen exsecrantur: ita dicitur to uvodixòv tās ȧyla;
xzl olxovμevixñ £бóµns auvódou àvayivwax.
Videndum Triodium quo integrum reperitur.
Ibid. ["Iorara. Vide imperatorem Ecclesiæ decreta venerantem. Goar.]
P. 82. Pridie Palnarum agitur a Græcis anniversaria memoria resuscitati Lazari: ejus in bonorem
templuni exstruxit Leo Philosophus imperator teste
Zonara, et in eo sacrum ejus corpus ex Cypro
translatum condidit. GRETS.
Ibid. [Aixaíov. Beatos omnes in varias classes
distribuunt Græci. Et certe nonnullis, ut Barnaba,
Luca, Stephano, apostolorum collegio connumeratis, aliis etiam lsaros:ółwy nomiue honoratis, subjungunt ispoµáptupaç pontifices simul et martyres;
mos pápτupas (intellige tous nudos ac simplices)
μάρτυρας λιτούς
martyres; dµodoyr,tás confessores nonnulla tormenta vel exsilium pro Christi nomine passos;
ὁσιομάρτυρας monachos simul et martyres; ὁσίους,
monachos; dixaíovę justos, quos confessores vulgo
dicimus; παρθένους virgines; παρθενομάρτυρας
virgines simul ac martyres; yuvatxoμáprupas fcminas martyres, etc.
Ibid. [Ea órópа‹‹ avτov μovýr. Cujus fundalorem Leonem Sapientem refert alius Leo Grammaticus in ejus Vila: Εκτισεν ὁ Λεων εἰς τοὺς
λεγομένους Τόπους τὸν ἅγιον Λάζαρον, κατασκευάσα; μονὴν ἀνδρείαν ευνούχων, ἔνθα καὶ τοῦ ἁγίου
Λαζάρου σῶμα καὶ Μαρίας τῆς Μαγδαληνής ανακο
μίσας ἀπέθετο, ποιήσας τὰ ἐγκαίνια καὶ τῆς αὐτῆς
ἐκκλησίας. Ασχολουμένου δὲ τοῦ στόλου εἰς τὰ
κτίσματα τῶν τοιούτων ἐκκλησιῶν παρελήφθη ἐν
Σικελίᾳ τὸ Ταυρομένιον ὑπὸ τῶν ᾿Αφρων.
dempseris ecclesias, alias bic recensitas, ad quas
ex devotione statutis diebus pergit imperator, monachis `assignatas ac imperatorum magnificentia
exstructas, sicut et e catholicis tres enumeratas,
observabis.
Ibid. ladrior. Regium vexillum imperatore absente obliquum, præsente rectum tenetur.
Ibid. ["Ακτειν λαμπάδα ἐπὶ τοῦ διβελλίου.
Quid illud ritus, cereum vel lampadem in vexillo
accenderc? num recte harioler, amice lector, judex
esto. In aneis figuris huic operi sparsim appositis
(describunt ille Grecorum imperatorem Joannem
ultimum ad Florentinam synodum iter habentem)
ad latus imperatoris sedentis in triremi vexillum,
superius a me dɩ6¿Àλtov nominatum c. 5 nota ad p.
39, animadverto, ex cujus medio conto laternam
sive phanale prorumpens non aliud quam ignem
imperatoribus prælatum includere mihimet persuadeo. Num modo ἅπτειν τὴν λαμπάδι επάνω του
§ɩ6ɛÀÀlov meam admittat conjecturam, approba;
vel tu quidpiam aliud loco magis congruum edissere. GOAR ]
Ibid. Ridiculum est quod Junius suspicatur, ŵpalas mudas dictas quasi horarias, quod in primo illo
templòrum aditu sit commodissima sciaterum et horologiorum sedes. Credam, ubi Junius demonstraverit etiam in templo Hierosolymitano portain
Speciosam dictam esse quasi korariam, quod sciaterum et horologiorum sedes essel. GRETS.
Ibid. [Vestibulum monasticarum ecclesiarum
subeuntibns occurrunt ὡραῖαι πύλαι, nonnunquam
βασιλικαί nuncupat. Vestibulum illud πρόναος
348 auctori dicitur, qui vulgo vápôn§, esique
ecclesia portis adjuncta porticus exterior semper
aperta et in ecclesiam advenientes primum excipiens,
qualem observare te precor Parisiis ad valvas
ten plorum S. Germani nomine structorum, ad S.
Victoris et ad S. Genovefa. Пpóvzov hunc prætergressis occurrunt dictæ majores portæ, úpalai, speciosa, vel ob pictas v pová sacras imagines,
vel quod speciosam Salomonii templi referant, vel
denique verius quod ad eas monachi minores horas
primam, tertiam, sextam, nonam et matutinarıın
partem huic modulo praeviam 1ῆς εὐσπλαγχνίας την
πύλην ἄνοιξον ἡμῖν, Θεοτόκε, etc. conciant. GoAR.]
CAPUT XI.
Observationes et explicationes in c. 16, quod est
de fossalo.
Ρ. 83. [Τέντα σκηνή, κόρτη, κατοῦνα, tentorium.
Ibid. ['Eɛurlwoai rà šavrov. Regium domesticique vexillum in aciem latum et e conflictu ad castra relatum 11, 7, narrat Cantacuzenus. Goar.]
P. 83. loepte Junius, quando fossatum oportet
pedem figere, imo quando oportet fossatum migiare vel alio proficisci. Nam et est hic iter
facere, ut paulo post apertissime apparet, ubi dicit Codinus neminem reševat, hoc est iter inire,
Ivid. [Τάς για ομένας ἐν τοῖς μοναστηρίοις ἑορ- μικ-quam magnus domesticus unicuique dammu-
col. 387–388page 186 of 206
PG 157:387Κατουνοτόπιον, Και τοῦναι Κατουνεύειν στρατοπεδεύειν. [Κατευνοτόπιον άπληκτον φοσσάτον. "Απληκτα, τῆς πληγῆς ἔξω, τῶν ἀπλήκτων καὶ τοῦ φοσσάτου σκηνάς, κατούνας, τέντας κατουνοτόπιον, ἄπληκτα φοσσάτον. 1: Μέσον τοῦ κάμπου ἐποίει τὰ αὐτοῦ κατουνοτίπια, μήτε φύλακας ἔχων ἀκριβεῖς Η βίγλας, μήτε μην βάλλων χάρακα.: καὶ πρὸς τὴν τοῦ Καίσαρος κατοῦναν ἦλθον. Ηρπάγησαν παρὰ τῶν βαρβάρων αἱ κατοῦναι πᾶσαι. Δεῖ οὖν τὰ ἄπληκτα ἤτοι τὰ φοσσάτα (κυρίως γὰρ φυσσάτον τὸ ἄπληκτον τοῦ ὅλου στρατοῦ καλεῖται ἀσφαλῶς σε ποι εἶν, καὶ εἰ μὲν ἐνδέχεται, εἰς ἀραιοτέρους τόπους κατα σκηνοῦν τὰ στρατιωτικά, εἰ δὲ οὐ κατὰ πάντα, μὴ Ρ. 85. [οῦ φοσσάτου ἀδνουμιαζομένου. Τοὺς στρατιώτας ὁ Γερμανὸς ἠρίθμει, καὶ τῶν γραμμάτων τὰ βιβλία, ἐν οἷς τῶν στρατιωτῶν τὰ ὀνόματα ἐνεγέγραπτο, ἀναλεξάμενος. 111: Συλλογαὶ οὖν καὶ ἀπογραφα! τῶν Ῥωμαϊκῶν ἐγίνοντο στρατευμάτων, οὐκ ἀχρεῖν δὲ καὶ τὸ μισθοφορικών συνελέγετο ['Ο μέγας δομέστικος ἐν ᾧ τόπῳ ὁ βασι λεύς. Πάσαν υπερανέβη παραδυνάστευσιν μέγας τιμηθεὶς δομέστικος, ὡς καὶ πολλοὺς τῶν ἐριτίμων κατὰ γένος βασίλειον ἀποβαίνειν τοῦ ἵππου καὶ τούτῳ ἀπονέμειν προσκύνησιν, κατὰ συγκυρίαν ὑπαντιάζοντας. 1. 1: 'Ο μέγας δομέστικος τους ἰδίους μεταπέμπεται δορυφόρους, οὓς ἐπὶ καιρῷ μάχης είχε χρησίμους ἑαυτῷ καὶ ὁπλίται; ἀγαθοῖ; ἐκέχρητο. Ενεκα. Κεφαλάδες κεφαλάδα [Κεφαλάδας κεφαλή, κεφαλάδας. ἀμελῶς ἀλλὰ σφιγκτῶς καὶ ὀχυρῶς ἀπληκεύειν. η Κατούνας καντούνας καντούνια διὰ λόγου μου γωνίας, διὰ λόγου σου καντουνωταί Λόγου τῆς μεγάλης ἐκκλη καντουνωτά, σίας κατοῦναι τὸ κατουνοποιεῖν Ρ. [Τόπον [Πρὸ τοῦ πεζεῦσαι τὸ φοσσάτον. Τοῦ μέντοι μισθοφορικοῦ τῆς στρατιᾶς τὸν μισθὸν Μή ποτε ἐγκρύπτωνται εἰς ὄλεθρόν τινα. Καὶ ταῦτα προερευναν δεῖ διά τε ψιλῶν στρατιωτών καὶ ὀλίγων καβαλλαρίων, ἅμα δὲ καὶ ἀποσοβεῖν τοὺς κεκρυμμένους εχθρούς, εἶθ' οὕτω παρέρχεσθαι τὴν παράταξιν. δειπνήσατε καὶ τραγήσατε τὰ ἄλογα. Επ' τῆς πεζικῆς ἐδοιπορίας εἰς μὲν ἐπιπέδους τύπους δίον σε καὶ ἔπισθεν αὐτῶν καὶ ἔμπροσθεν καταλ λυρίους καθιστᾷν εἰς βίγλας, καὶ ἐξωτέρω τῆς βί γίας μηδένα τῶν πεζῶν φαίνεσθαι. ['Ρογατόρων. τιμάρηδες, λογάτορας. τιμάρια, τιμάς αὐξήσας παρέσχον καὶ γῆς ἑκάστῳ πλέθρα χρυσίων δέκα. ῥέγας Επιγινομένου δ' ἦρος καὶ προσηνῆ καὶ ἐπίχαριν όψιν παρεχομένου τῇ γῇ, ἢ κατὰ τὸ εἰωθὸς τοῦ χρυσοῦ διανομὴ τῷ μαχίμῳ ὑπὸ τοῦ αὐτοκράτορος ἐξεπέμπετο. 1. 11: Χειμώνος γὰρ ἤδη που ἐνεδήμει καιρός, καὶ ἡ ἐγκύκλιος τῶν χρημάτων ἐπίδοσις τῷ 'Ρωμαϊκῷ ἐχεῖτο συντάγματι.
IN LIBRUM DE OFFICIIS (P.
lo suum locum ass'gnarit. Eumdem errorem errat
Junius mox.
Ibid. Κατουνοτόπιον, castra, locus tentoriorum. Και
τοῦναι tentoria. Κατουνεύειν castra ponere, tentoria
fgere, vel etiam absolute στρατοπεδεύειν. Junius
hic in Arabem versus catunas ex Arabia advocat,
consuela sibi in his rebus, nisi fallor, felicitate.
GRETS.
1bid. [Κατευνοτόπιον quod άπληκτον et proprie
φοσσάτον. "Απληκτα, quasi τῆς πληγῆς ἔξω, sunt
castra sive castrorum metationes, et quod quidam
applicationes: castra enim applicare et figere dicimus. Quia vero vallo fossaque castra circumdata,
hinc unus τῶν ἀπλήκτων καὶ τοῦ φοσσάτου sensus.
Castra deinde fossa munita σκηνάς, κατούνας,
τέντας teutoria excipiunt, ac propterea κατουνοτόπιον, ad tentoria ponenda planities apla valloque
munita, idem quod ἄπληκτα vel φοσσάτον. Nicetas
Isaacii Angeli, l. 1: Μέσον τοῦ κάμπου ἐποίει τὰ
αὐτοῦ κατουνοτίπια, μήτε φύλακας ἔχων ἀκριβεῖς
Η βίγλας, μήτε μην βάλλων χάρακα. lufra: καὶ πρὸς
τὴν τοῦ Καίσαρος κατοῦναν ἦλθον. Inferius iterum:
Ηρπάγησαν παρὰ τῶν βαρβάρων αἱ κατοῦναι πᾶσαι.
Unus Leonis locus ex his plura, imo fere cuncta, cun -
nedit declaratque, Tacticorum const. 11, 1: Δεῖ οὖν
τὰ ἄπληκτα ἤτοι τὰ φοσσάτα (κυρίως γὰρ φυσσάτον τὸ
ἄπληκτον τοῦ ὅλου στρατοῦ καλεῖται ἀσφαλῶς σε ποι
εἶν, καὶ εἰ μὲν ἐνδέχεται, εἰς ἀραιοτέρους τόπους κατα
σκηνοῦν τὰ στρατιωτικά, εἰ δὲ οὐ κατὰ πάντα, μὴ
Ρ. 85. [1οῦ φοσσάτου ἀδνουμιαζομένου. Lustrato recensiloque exercitu. Theophanes in Justi.
nialo: Τοὺς στρατιώτας ὁ Γερμανὸς ἠρίθμει, καὶ
τῶν γραμμάτων τὰ βιβλία, ἐν οἷς τῶν στρατιωτῶν
τὰ ὀνόματα ἐνεγέγραπτο, ἀναλεξάμενος. Nicelat
Isaacii Angeli l. 111: Συλλογαὶ οὖν καὶ ἀπογραφα!
τῶν Ῥωμαϊκῶν ἐγίνοντο στρατευμάτων, οὐκ ἀχρεῖν
δὲ καὶ τὸ μισθοφορικών συνελέγετο
Ibid. ['Ο μέγας δομέστικος ἐν ᾧ τόπῳ ὁ βασιλεύς. llinc ei regii peue honores delati. Jua:mi
Asucho magno domestico sub Joanne Comneno
casu obviam sibi facto cuncti proceres et ex regia
stirpe honoratissimi viri eum deferebant cultum ut
ex equis descenderent et exhiberent reverentiam.
Nicetas: Πάσαν υπερανέβη παραδυνάστευσιν μέγας
τιμηθεὶς δομέστικος, ὡς καὶ πολλοὺς τῶν ἐριτίμων
κατὰ γένος βασίλειον ἀποβαίνειν τοῦ ἵππου καὶ
τούτῳ ἀπονέμειν προσκύνησιν, κατὰ συγκυρίαν
ὑπαντιάζοντας. illi velut imperatori satellites 23.
signati. Manuelis 1. 1: 'Ο μέγας δομέστικος τους
ἰδίους μεταπέμπεται δορυφόρους, οὓς ἐπὶ καιρῷ
μάχης είχε χρησίμους ἑαυτῷ καὶ ὁπλίται; ἀγαθοῖ;
ἐκέχρητο. Potestatem domestici quam amplam et
imperatoriæ proximam ipse domesticus Cantacuzenus, 1. ut fuse describit. GoAR.]
Ibid. De cursu et spoliis jam alibi egimus.
GRETS.
Ibid. [Adyw. Nomine, in partem, ejus ratione, etc.,
respondet plurimam antiquo Ενεκα. Phrasis a reIbid. Κεφαλάδες et κεφαλάδα: sunt ad verbum
nostri capitanei. Grets.
Ibid. [Κεφαλάδας hodierni vocant capilaneos; de
qua voce docte Rigaltius v. κεφαλή, quæ iden
quod alia corruptior κεφαλάδας.
ἀμελῶς ἀλλὰ σφιγκτῶς καὶ ὀχυρῶς ἀπληκεύειν. η centioribus frequenter usitata, mutato pro locutioΚατούνας porro quasi καντούνας sire καντούνια nis corruptela in cu. Sic διὰ λόγου μου cmare
(quæ γωνίας, angulos, tum Portio tum vulgari plebi mei vel nomine meo, διὰ λόγου σου propter te, etc.
sonant) puto dictas, quod ipsæ καντουνωταί cas- dicunt. Theophanes: Λόγου τῆς μεγάλης ἐκκλη-
(raque καντουνωτά, in quadrum nimirum et angu- σίας in magna ecclesia partem. Goan. ]
los æquales dispositæ, vel iterum quod ubique in
castris ex tentoriorum a se invicem dissitorum or-
´dine apparerent anguli. Unde forsan viarum 349
compita Gallis cantons, vel certe ab his (quot enim
et quanta ab iis ultimis imperil sæculis mutati sunt
Græci) illorum κατοῦναι: et rursum ex vernaculo
cantouner, quod est insessum locum tenere et eo se
ut munitiore tueri, τὸ κατουνοποιεῖν in Grecian
detulerunt Franci. Consule Leonem l. c. u. 17.
Ρ. 84. [Τόπον seriem et ordinem intellige.
Ibid. [Πρὸ τοῦ πεζεῦσαι τὸ φοσσάτον. Hoc fuit Τοῦ μέντοι μισθοφορικοῦ τῆς στρατιᾶς τὸν μισθὸν
Leonis mandatum in Tact. const. 9 n. 61 et 2:
Μή ποτε ἐγκρύπτωνται εἰς ὄλεθρόν τινα. Et infra:
Καὶ ταῦτα προερευναν δεῖ διά τε ψιλῶν στρατιωτών
καὶ ὀλίγων καβαλλαρίων, ἅμα δὲ καὶ ἀποσοβεῖν τοὺς
κεκρυμμένους εχθρούς, εἶθ' οὕτω παρέρχεσθαι τὴν
παράταξιν. GoAR.
P. 84. Codex Lautherianus et alter Boicus: Δειπνήσατε καὶ τραγήσατε τὰ ἄλογα. GRETS.
Ibid. [Solos equites de nocte posuerunt in excubiis postremni Græci. Leo Tacl. const. n. 53: Επ'
τῆς πεζικῆς ἐδοιπορίας εἰς μὲν ἐπιπέδους τύπους
δίον σε καὶ ἔπισθεν αὐτῶν καὶ ἔμπροσθεν καταλλυρίους καθιστᾷν εἰς βίγλας, καὶ ἐξωτέρω τῆς βί
γίας μηδένα τῶν πεζῶν φαίνεσθαι. GosR.]
Ibid. ['Ρογατόρων. Habuerunt Græci, quorum
morem imitantur Turcæ, milites alios τιμάρηδες,
alios λογάτορας. Primis in stipendium perpetuum
assignabantur agri, qui vulgo τιμάρια, velut labo
ris τιμάς compensationes. Cantacuzenus, 1, 33:
αὐξήσας παρέσχον καὶ γῆς ἑκάστῳ πλέθρα χρυσίων
δέκα. Secundis ῥέγας pecuniæ numeratæ, de quibus alibi. Rogas 350 semel in anno, vere nimirum, in proceres et in milites divisas scribit Balsamon Meditato de incensis, etc. Concinne describit
Luitprandus in Legatione, et ab antiquo ita distri
bulas confirmat Simocatta, 111, 4: Επιγινομένου δ'
ἦρος καὶ προσηνῆ καὶ ἐπίχαριν όψιν παρεχομένου
τῇ γῇ, ἢ κατὰ τὸ εἰωθὸς τοῦ χρυσοῦ διανομὴ τῷ
μαχίμῳ ὑπὸ τοῦ αὐτοκράτορος ἐξεπέμπετο. Hieme
tamen stipendia eisdem soluta monet idem auctor,
1. 11: Χειμώνος γὰρ ἤδη που ἐνεδήμει καιρός, καὶ
ἡ ἐγκύκλιος τῶν χρημάτων ἐπίδοσις τῷ 'Ρωμαϊκῷ
ἐχεῖτο συντάγματι. Gesn.]
col. 389–390page 187 of 206
PG 157:389ἄρματα Τί γενέσθαι. δεῖ. Ρ. 86. [Περὶ στεφηφορίας βασιλέως. [Κατὰ τὴν πρὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἑσπέραν. Σαββάτου τῆς Πεντηκοστῆς ἐμήνυσε Φωτίῳ τῷ πατριάρχῃ ὁ βασιλεὺς διὰ Ρανδακίου πρωτούς στιαρίου τὴν ἀναγόρευσιν τῆς βασιλείας ποιῆσαι Βασιλείου. Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξῆλθον δύο σελλία. Οι δὲ λαοὶ ἐταράχθησαν πῶς ἑνὸς βασιλέως ὄντος δύο σελλία ἐξῆλθον. ὑστεραίᾳ ἐπὶ τῆς μεγάλης Εκκλησίας, Τὰ ἱερὰ ἐσαφίκετο μέλαθρα στεφθησόμενος, [Συναθροίζονται. Τὸν τῆς ἱεραρχικής προεστῶτα καθέδρας συγκαλεσάμενος, τόν τε τῶν ἱερῶν ἀξιωμάτων συναθροισάμενος σύλλογον, τους τε δορυφόρους καὶ φύλακας καὶ πάντας τοὺς ἐς βα σιλέως τιμὴν συντεταγμένους, ναὶ μὴν καὶ τοὺ; ἐπισημοτέρους τοῦ δήμου. έκκλησιάζει τὸ συγκ γενὲς καὶ φίλιον καὶ ὁπόσον ἐν ὑπεροχαῖς τε καὶ ἀξιώμασιν ἦν, 'Αξιώματα ἔχειν ἐν ἀξιώματι εἶναι αξιωματικόν φοσσάτον [Εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν. θείᾳ ψήφῳ αὐτοκράτορα ἀνα δειχθέντα ἐν τῷ καθίσματι τοῦ Ἱπποδρομίου, φοράδην ἐξεκομίσθη περιβάλλεται τὸν βασίλειον στέφανον ἐν τῷ νεώ τοῦ προφήτου καὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου, ἐν τῷ εὐκτηρίῳ τοῦ ἁγίου Στεφάνου ἐν τῷ παλατίω ἐστέφθη, Βασιλεύσας ὁ ᾿Αναστάσιος ἔγε γραφον ἀπῃτήθη ὁμολογίαν πρὸς Εὐτημίου παι τριάρχου, πρὸς τὸ μὴ σαλεῦσαί τι τῆς Ἐκκλησίας καὶ πίστεως. Βιαζομένη; δὲ αὐτὸν τῆς βασιλίδος Αριάδνης καὶ τῆς συγκλήτου, ἔλαβεν αὐτοῦ τὸ ἰδιό χειρον, ὡς ἀποδέχεται εἰς ὅρον πίστεως τὰ δόγματα τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου. Καὶ οὕτω στεφθεὶς ὑπ' αὐτοῦ ᾿Αριάδνην ἄγεται εἰς γάμον. γὰρ δευτέρῳ ἔτει αὐτοῦ, μετά βίας τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ παρὰ Εὐθυμίου ἔλαβε. Πάντων ἐν τῷ Ἑβδόμῳ αφικομένων Κυριακὸς ὁ πατριάρχης ἀπῄτησε τὸν τύραννον ὁμολογίαν περὶ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως καὶ τοῦ ἀτάραχον φυλάξαι τὴν Ἐκκλησίαν. Λέων οὖν εἰση) θεν εἰς τὸ παλάτιον, καὶ παραλαβών πάντα, ποιή σας προέλευσιν, εἰσῆλθεν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, καὶ ἀνελθὼν εἰς τὸν ἄμβωνα εστέφθη ὑπὸ Νικηφόρου τοῦ τηνικαῦτα πατριάρχου όντος, πρότερον ποιήσας ἰδιόχειρον μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ μηδέποτε κατὰ τῆς Εκκλησίας γενέσθαι ἢ σαλεῦσαί τι τῶν καλῶς εἰς αὐτὴν ὁρισθέντων ὑπὸ τῶν ἁγίων Πατέρων ἱερῶν δογμάτων.
P. 85. Junius, hic ut alibi semper, ἄρματα putat priuos principes Christianos in ecclesia non
esse currus, cum sint arma a Latino vocabulo
desumpta.
Ibid. Τί γενέσθαι. Videtur addendum δεῖ. GRETS.
CAPUT XU.
Observationes et explicationes in c. 17, de coronatione imperatoris.
Ρ. 86. [Περὶ στεφηφορίας βασιλέως. Imperatores reuuntiati, qui vel subditorum electione vel
sanguinis jure vel vi tyrannide arrepta ad regendum imperium promoti.: coronati deinde, qui
insignibus imperii, corona, sceptro, chlamyde, ornati et unctione delibuti. De tradendis insignibus
hisce, tacita qualibet alia promotione, totus est
praesens typus.
Ibid. [Κατὰ τὴν πρὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης
ἑσπέραν. Imperii successores, vel ad illud populi
militumve electione obtinendum vocatos, palatium
‹eu propriam sedem possidere certum: ascitos ad
imperium a principe seniore illud station incolere
datum. Vespere igitur coronationi prævio ad illud
se conferunt, ut comite, imo duce seniore aul ecclesiam postera luce pergant. Vide Michaelem
Theophili F. apud Leonem Grammaticum quidpiam
hujusmodi jam suo tempore observantem: '04 82
Σαββάτου τῆς Πεντηκοστῆς ἐμήνυσε Φωτίῳ τῷ
πατριάρχῃ ὁ βασιλεὺς διὰ Ρανδακίου πρωτούςστιαρίου τὴν ἀναγόρευσιν τῆς βασιλείας ποιῆσαι
Βασιλείου. Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξῆλθον δύο σελλία. Οι
δὲ λαοὶ ἐταράχθησαν πῶς ἑνὸς βασιλέως ὄντος δύο
σελλία ἐξῆλθον. Observa rursus ab adulatoribus et
perduellibus promotum ad invadenda sceptra primum hujus nominis Andronicum primo pie potestatis insignibus tumultuario arreptis ornari, Ti o'
ὑστεραίᾳ ἐπὶ τῆς μεγάλης Εκκλησίας, ac inferius,
Τὰ ἱερὰ ἐσαφίκετο μέλαθρα στεφθησόμενος, ac postremo ad ipsam Magnam Ecclesiam sive ad sacra
penetralia coronandum tendere, ritum jam receptum ita referente Niceta in Alexio 11.
Ibid. [Συναθροίζονται. Non curiosius circumspiciendæ, quin potius coronationis approbandæ
fine ex cunctis ordinibus præcipui simul conveniunt. Tiberius apud Simocattan Mauricium denuntiaturus imperatorem: Τὸν τῆς ἱεραρχικής
προεστῶτα καθέδρας συγκαλεσάμενος, τόν τε τῶν
ἱερῶν ἀξιωμάτων συναθροισάμενος σύλλογον, τους
τε δορυφόρους καὶ φύλακας καὶ πάντας τοὺς ἐς βα
σιλέως τιμὴν συντεταγμένους, ναὶ μὴν καὶ τοὺ;
ἐπισημοτέρους τοῦ δήμου. Joannes etiam nominis
istius secundus apud Nicetam έκκλησιάζει τὸ συγκ
γενὲς καὶ φίλιον καὶ ὁπόσον ἐν ὑπεροχαῖς τε καὶ
ἀξιώμασιν ἦν, υt flio Manueli natu minori, rejecto
priore, moriturus imperium relinquat. GOAR.]
Ibid. 'Αξιώματα ἔχειν vel ἐν ἀξιώματι εἶναι vel
esse αξιωματικόν solis despota Casari et sebastocratori competit.
351 Ibid. Τo φοσσάτον non pro castris, sed
pro ipsis militibus accipitur. GRETS.
Ibid. [Εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν. Imperii corona:
suscepisse apud me est indubium. At quamvis de
Marciano, qui Anatolii patriarchæ ope declaratus
est imperator a Pulcheria, nonnulla sit suspicio,
quem Theophanes θείᾳ ψήφῳ αὐτοκράτορα ἀναδειχθέντα scribit, en lamen ut Leo junior senioris
nepos patrem Zenonem propria manu diademate
ormat, ἐν τῷ καθίσματι τοῦ Ἱπποδρομίου, ait idem
Theophanes. Anastasius ibidem coronatus. Justinus in palatio, Justinianus il.idem. Mauricius
quoque præsente quidem patriarcha senatuque imperator salutatus est, verum in palatii tribunali, ad
Tiberii jamjam morituri lectum, in quem locum
ipse φοράδην ἐξεκομίσθη scribit Simocatta, 1, 1.
Copronymus denique in novemdecim accubitorum
tribunali regia corona fuit rediu ilus, ut ex Theophane inferius referemus. Phocas omnium primus
περιβάλλεται τὸν βασίλειον στέφανον ἐν τῷ νεώ
τοῦ προφήτου καὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου, quo forsan
tyrannidem pietate coloraret et loco sacro sacrilegium legeret, Heraclius deinde ἐν τῷ εὐκτηρίῳ τοῦ
ἁγίου Στεφάνου ἐν τῷ παλατίω ἐστέφθη, iu ecclesia
reliqui. Goss.]. *
Ibid. Nota professionen fidei, et jurament::r,
quo se obligabat tam imperator quam futurus imperator. GRETS.
Ibid. [Fidei, quam mente teneret, publicum testimonium in Ecclesiæ conventu primus inter imperatores dedit Anastasius. Historiam refert hoc
pacto Theophanes: Βασιλεύσας ὁ ᾿Αναστάσιος ἔγε
γραφον ἀπῃτήθη ὁμολογίαν πρὸς Εὐτημίου παι
τριάρχου, πρὸς τὸ μὴ σαλεῦσαί τι τῆς Ἐκκλησίας
καὶ πίστεως. Βιαζομένη; δὲ αὐτὸν τῆς βασιλίδος
Αριάδνης καὶ τῆς συγκλήτου, ἔλαβεν αὐτοῦ τὸ ἰδιόχειρον, ὡς ἀποδέχεται εἰς ὅρον πίστεως τὰ δόγματα
τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου. Καὶ οὕτω στεφθεὶς ὑπ'
αὐτοῦ ᾿Αριάδνην ἄγεται εἰς γάμον. Scriptan sponsionem illam penes se custodiebat patriarcha: Tỷ
γὰρ δευτέρῳ ἔτει αὐτοῦ, ait Cedrenus, μετά βίας
τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ παρὰ Εὐθυμίου ἔλαβε. Parein
fidei professionem emisit Phocas, eodem Theophane
teste: Πάντων ἐν τῷ Ἑβδόμῳ (loco CP septem
lapidibus dissito) αφικομένων Κυριακὸς ὁ πατριάρ
χης ἀπῄτησε τὸν τύραννον ὁμολογίαν περὶ τῆς
ὀρθοδόξου πίστεως καὶ τοῦ ἀτάραχον φυλάξαι τὴν
Ἐκκλησίαν. Tertium exhibuisse Leonen Isaurum
reperio apud scriptorem eumdem. Λέων οὖν εἰση) -
θεν εἰς τὸ παλάτιον, καὶ παραλαβών πάντα, ποιήσας προέλευσιν, εἰσῆλθεν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, καὶ
ἀνελθὼν εἰς τὸν ἄμβωνα εστέφθη ὑπὸ Νικηφόρου
τοῦ τηνικαῦτα πατριάρχου όντος, πρότερον ποιήσας
ἰδιόχειρον μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ μηδέποτε κατὰ τῆς
Εκκλησίας γενέσθαι ἢ σαλεῦσαί τι τῶν καλῶς εἰς
αὐτὴν ὁρισθέντων ὑπὸ τῶν ἁγίων Πατέρων ἱερῶν
δογμάτων. Hac se cautela, dato nempe juramento
fideique testimonio, adversus imperatores pravi
sensus suspicione notatos munierunt primitos
patriarchæ, unde sensim invaluit mos ut ortho.li
quoque fidem erga Deum et in populum clere..-
col. 391–392page 188 of 206
PG 157:391νάλιον τῶν δεκαεννέα ἀκουβίτων, καὶ προεβάλετο ο νωβελίσσιμον Εὐδόκιμον τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ· τὸν γάρ. Ανθιμον ζῶν ὁ πατὴρ προεβάλετο. Καὶ προῆλθεν ὁ βασιλεὺς σὺν τοῖς δύο Καίσαρσι καὶ νωβελισ σίμοις καὶ τῷ νέῳ Κωνσταντίνῳ εἰς τὴν μεγάλην Ἐκκλησίαν. Καὶ ὑπαλλάξας τὴν ἐνδυτήν, ὡς ἔθος ἐστὶν τοῖς βασιλεῦσιν, ἀνῆλθεν ἐν τῷ ἄμβωνι συν τῷ υἱῷ αὐτοῦ καὶ τῷ πατριάρχῃ, καὶ εἰσελθὼν πᾶς ὁ λαὸς ἀπέθεντο τὰ ἔγγραφα αὐτῶν ἐν τῇ ἁγίᾳ τρα πέζῃ. Ὁ δὲ βασιλεὺς διελάλησεν οὕτω; Ιδού, άδελ φοί, τὴν αἴτησιν ὑμῶν πληρῶ, καὶ δωροῦμαι ὑμῖν τὸν υἱόν μου εἰς βασιλέα· ἰδοὺ ἐκ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς χειρὸς τοῦ Χριστοῦ αὐτὸν παραλαμβάνετε. Οἱ δὲ μεγάλῃ τῇ φωνῇ ἐβόησαν, λέγοντες· Αντιφών νησον, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἐκ τῆς χειρός σου παρα λαμβάνομεν τὸν κῦριν Κωνσταντίνον βασιλέα, καὶ φυλάττειν αὐτὸν καὶ ὑπεραποθνήσκειν αὐτοῦ. Εφεξής δὲ τῶν θείων προτεθέντων λογίων ἐπ' αὐτῶν ἐμπε δοῦνται τῷ Μανουὴλ τὰ τῆς εὐνοίας καὶ πίστεως πρὸς παντός. Καὶ εἴ τι δὲ ἴδω ἢ νοήσω ἢ ἀκοῇ παραλήψομαι εἰς ἀτιμίαν ὑμῶν καὶ λύμην τοῦ ὑμε τέρου φερόμενον στέμματος, καὶ ὑμῖν τὴν περὶ τούτου διδοὺς ἐσοίμην εἴδησιν, καὶ αὐτὸς δὲ, ὡς ἐξόν μοι, τοῦτο κωλύω. φρικώδεσιν δρκοῖς τὴν ἐς αὐτὸν ἐνεπέδωσαν πίστιν καὶ Ὑπὸ τοῦ πατριάρχου Νικηφόρου τεταινίωτο βασιλικῷ διαδήματι, ἀπαι τηθεὶς παρ' αὐτοῦ ἔγγραφον ἐπαγγελίαν τοῦ μή τι παρακινῆσαι τῶν τῆς Ἐκκλησίας θεσμῶν μηδ' απ μασι χρανθήναι Χριστιανῶν. Στε φθεὶς ὑπὸ Νικηφόρου πατριάρχου ἐβεβαίωσεν αὐτὸν ἐγγράφως περὶ τῆς ἑαυτοῦ ὀρθοδοξίας. Εἶτα αὐτὸς μὲν Ανδρόνικος όμνυσι τῷ πατρὶ πρῶτον μὲν σέβειν τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν ὀρθῶς καὶ τὰ ταύτης προ νόμια περιέπειν καθ᾽ ἅπαντα τρόπον, καὶ 352 ἀλώβητα συντηρεῖν. Καὶ ἐπὶ τούτοις ἅπαν τὸ Ῥωμαίων ὤμνυε γένος τῷ νέῳ βασιλεῖ ᾿Ανδρονίκῳ τὰ εἰθισμένα τοῖς βασιλεῦσιν. "Ο γε μήν πατριάρχης καὶ πᾶν τὸ τῆς Εκκλησίας άθροισμα γράμμασι τοὺς ἑαυτῶν ἐγχαράξαντες ὅρκους τοῖς ἱεροῖς ἐντεθείκασι κώδιξιν, ἀνεπιβούλευτον αὐτῷ διατηρήσειν τὴν βασιλείαν ὁμολογοῦντες αὐτοί τε καὶ οἱ ἐφεξῆς τὰ τῆς Ἐκκλησ σίας διαδεχόμενοι. εὔνοιαν, ἀλόγῳ δὲ θυμῷ καὶ παραλογωτέρω νοί φε Κινηθέντες οἱ τῶν θεμάτων ἄρχοντες, εἰσῆλθον πάν τες σὺν τῷ πλήθει τοῦ λαοῦ αἰτούμενοι τὸν υἱὸν αὐτοῦ εἰς βασιλέα. Ο δὲ, ὡς ἔθος βασιλεῦσιν, ἀν τεδήλου αὐτοῖς ὅτι Ο υἱός μου ὁ μονογενής μου ἐστὶν, φοβοῦμαι τοῦτο ποιῆσαι, μή πως συμβῇ μοι τὸ ἀνθρώπινον, καὶ νηπίου αὐτοῦ ὄντος θανατώσητε αὐτὸν καὶ ἄλλον προβάλησθε. Οἱ δὲ μεθ' ἔρχων πληροφορεῖν αὐτὸν μὴ βασιλευθῆναι ἐκτὸς τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, εἰ καὶ μή) θανεῖν αὐτῷ αὐτὸν) θελήσῃ ὁ Θεός. Τοῦτο δὲ ἀπὸ τῆς κυριακῆς τῶν Βαΐων ἕως τῆς μεγάλης Πέμπτης τοῦ λαοῦ ἐνοχλεῖτο. Καὶ ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ σωρευόμενοί καὶ αἰτούμενοι, τῇ ἁγία Παρασκευῇ ἐκέλευσεν ὀμόσαι αὐτούς. Καὶ ὤμοσε πᾶς ὁ λαὸς εἰς τὰ τίμια καὶ ζωοποιὰ ξύλα, οἵ τε τῶν θεμάτων καὶ τῆς συγκλήτου καὶ τῶν ἔσω ταγμάτων καὶ τῶν πολιτῶν πάντων καὶ ἐργαστηριακῶν, τοῦ μὴ δέξασθαι βασι λέα ἐκτὸς Λέοντος καὶ Κωνσταντίνου καὶ τοῦ σπέρ ματος αὐτοῦ. Καὶ ἐποίησαν ἔγγραφα, καθώς ωμου σαν, ιδιόχειρα αὐτῶν. Καὶ τῇ ἐπαύριον, ἥτις ἦν τὸ ἅγιον Σάββατον, ἐξῆλθεν ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ τριβου ρόμενοι οὐδέν τι τῶν κακῶν ἐνέλιπον 8 μὴ εἰς 'Αν δρόνικον εἰργάσαντο. Οὐκοῦν κατὰ καρδίας ἑτέραν ἀνταίαν πληγὴν εἰληφὼς ὁ δηλωθεὶς λογοθέτης ἐν τοῦ τῷ Στυπειώτῃ δοθῆναι δοχεῖον ἐρυθροδάνου διάλιθον χρύσεον, καὶ τοῖς ὅρκοις τοῦτον ἐπιστατῆσαι κατά τὸν ἐν Βλαχέρναις μέγαν νεών, οι τὴν τοῦ κράτους διαδοχὴν ἐνεπέδουν ᾿Αλεξίῳ καὶ τῇ θυγατρὶ τοῦ βα σιλέως Μαρία, & τῷ λογοθετικῷ δήπουθεν ὀφφικίῳ ἦσαν ἁρμόδια. Γ. ['Ο δεῖνα. Επιλαθές μενος τὸ ἰδιόχειρον δ ἐποίησε, καὶ τὸν σταυρὸν ὄν ἔπηξε, καὶ οἱ σὺν αὐτῷ.: καταπατήσας τὴν ἑαυτοῦ συνείδησιν, καὶ ἀθετήσας τὸν σταυρὸν καὶ τὴν ἐπιγραφὴν ἣν ἐποίησεν.: Λέων παρεσκεύασεν ἄλλους πῆξαι σταυρούς κατὰ τὴν ἀλή θειαν.: Αὐτὸς εὐλαβηθείς πῆξαι σταυρὸν διὰ τὸ πρότερον καθυπογράψαι ἐν τῷ βασιλεύειν αὐτόν.
tiam interposito sacramento devinsire non abnue & νάλιον τῶν δεκαεννέα ἀκουβίτων, καὶ προεβάλετο
ο
νωβελίσσιμον Εὐδόκιμον τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ· τὸν
γάρ. Ανθιμον ζῶν ὁ πατὴρ προεβάλετο. Καὶ προῆλθεν ὁ βασιλεὺς σὺν τοῖς δύο Καίσαρσι καὶ νωβελισ
σίμοις καὶ τῷ νέῳ Κωνσταντίνῳ εἰς τὴν μεγάλην
Ἐκκλησίαν. Καὶ ὑπαλλάξας τὴν ἐνδυτήν, ὡς ἔθος
ἐστὶν τοῖς βασιλεῦσιν, ἀνῆλθεν ἐν τῷ ἄμβωνι συν
τῷ υἱῷ αὐτοῦ καὶ τῷ πατριάρχῃ, καὶ εἰσελθὼν πᾶς
ὁ λαὸς ἀπέθεντο τὰ ἔγγραφα αὐτῶν ἐν τῇ ἁγίᾳ τραπέζῃ. Ὁ δὲ βασιλεὺς διελάλησεν οὕτω; Ιδού, άδελφοί, τὴν αἴτησιν ὑμῶν πληρῶ, καὶ δωροῦμαι ὑμῖν
τὸν υἱόν μου εἰς βασιλέα· ἰδοὺ ἐκ τῆς Ἐκκλησίας
καὶ τῆς χειρὸς τοῦ Χριστοῦ αὐτὸν παραλαμβάνετε.
Οἱ δὲ μεγάλῃ τῇ φωνῇ ἐβόησαν, λέγοντες· Αντιφών
νησον, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἐκ τῆς χειρός σου παραλαμβάνομεν τὸν κῦριν Κωνσταντίνον βασιλέα, καὶ
φυλάττειν αὐτὸν καὶ ὑπεραποθνήσκειν αὐτοῦ. Juramentum hujusmodi Manuelis Comneni imperatoris
declarati signum brevius describit Nicetas: Εφεξής
δὲ τῶν θείων προτεθέντων λογίων ἐπ' αὐτῶν ἐμπεδοῦνται τῷ Μανουὴλ τὰ τῆς εὐνοίας καὶ πίστεως
πρὸς παντός. Juramenti formule partem recenset
in Alexio ll: Καὶ εἴ τι δὲ ἴδω ἢ νοήσω ἢ ἀκοῇ
παραλήψομαι εἰς ἀτιμίαν ὑμῶν καὶ λύμην τοῦ ὑμε
τέρου φερόμενον στέμματος, καὶ ὑμῖν τὴν περὶ
τούτου διδοὺς ἐσοίμην εἴδησιν, καὶ αὐτὸς δὲ, ὡς
ἐξόν μοι, τοῦτο κωλύω. Violatam sacramenti religionem CP. exprobrat Andronici, 1. ut: Oι φρικώ
δεσιν δρκοῖς τὴν ἐς αὐτὸν ἐνεπέδωσαν πίστιν καὶ
rett. De Michaele Rangabe post Isaurum quarto
imperatore scribit Zonaras: Ὑπὸ τοῦ πατριάρχου
Νικηφόρου τεταινίωτο βασιλικῷ διαδήματι, ἀπαι
τηθεὶς παρ' αὐτοῦ ἔγγραφον ἐπαγγελίαν τοῦ μή τι
παρακινῆσαι τῶν τῆς Ἐκκλησίας θεσμῶν μηδ' απ
μασι χρανθήναι Χριστιανῶν. Leo Armenius, Στε
φθεὶς ὑπὸ Νικηφόρου πατριάρχου ἐβεβαίωσεν αὐτὸν
ἐγγράφως περὶ τῆς ἑαυτοῦ ὀρθοδοξίας. Deo nepotique fidem servaturum, diris interpositis, promisisse Andronicum testis est Nicetas in Alexio
Manuelis F. Præstitit idem tertius Andronicus junior dictus, ex Gregor, iv, 15: Εἶτα αὐτὸς μὲν
Ανδρόνικος όμνυσι τῷ πατρὶ πρῶτον μὲν σέβειν
τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν ὀρθῶς καὶ τὰ ταύτης προ
νόμια περιέπειν καθ᾽ ἅπαντα τρόπον, καὶ 352
ἀλώβητα συντηρεῖν. Reciprocum fidei erga regiam
majestatem a clero senatu et populo postremi imperatores exegerunt. Subdit eodem loco Gregotas: Καὶ ἐπὶ τούτοις ἅπαν τὸ Ῥωμαίων ὤμνυε
γένος τῷ νέῳ βασιλεῖ ᾿Ανδρονίκῳ τὰ εἰθισμένα τοῖς
βασιλεῦσιν. "Ο γε μήν πατριάρχης καὶ πᾶν τὸ τῆς
Εκκλησίας άθροισμα γράμμασι τοὺς ἑαυτῶν ἐγχαράξαντες ὅρκους τοῖς ἱεροῖς ἐντεθείκασι κώδιξιν,
ἀνεπιβούλευτον αὐτῷ διατηρήσειν τὴν βασιλείαν
ὁμολογοῦντες αὐτοί τε καὶ οἱ ἐφεξῆς τὰ τῆς Ἐκκλησ
σίας διαδεχόμενοι. Antiquum morem a Græcis re
ceptum, ut imperatore e vivis sublato cuncti
provinciarum præfecti magistratu censerentur
exauctorali, donec publicis habitis comitiis imperii εὔνοιαν, ἀλόγῳ δὲ θυμῷ καὶ παραλογωτέρω νοί φε
successori fidelitatis sacramentum dicerent, deinde
quos ille delegisset provincias reciperent, narrat
Cantacuzenus, 1, 2: pluraque subjungit ad consuetudinem jurisjurandi a subditis imperatori
praestandi spectantia. Ad horrendum penitus frequenterque confirmatum, quod in pellente Leone
Copronymi, Gilios ejus in fidem suam recipiens,
populus emisit, calamum verto. Κινηθέντες οἱ τῶν
θεμάτων ἄρχοντες, ait Theophanes, εἰσῆλθον πάντες σὺν τῷ πλήθει τοῦ λαοῦ αἰτούμενοι τὸν υἱὸν
αὐτοῦ εἰς βασιλέα. Ο δὲ, ὡς ἔθος βασιλεῦσιν, ἀντεδήλου αὐτοῖς ὅτι Ο υἱός μου ὁ μονογενής μου
ἐστὶν, φοβοῦμαι τοῦτο ποιῆσαι, μή πως συμβῇ
μοι τὸ ἀνθρώπινον, καὶ νηπίου αὐτοῦ ὄντος θάνα
τώσητε αὐτὸν καὶ ἄλλον προβάλησθε. Οἱ δὲ μεθ'
ἔρχων πληροφορεῖν αὐτὸν μὴ βασιλευθῆναι ἐκτὸς
τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, εἰ καὶ (lego μή) θανεῖν αὐτῷ
(g) αὐτὸν) θελήσῃ ὁ Θεός. Τοῦτο δὲ ἀπὸ τῆς κυριακῆς τῶν Βαΐων ἕως τῆς μεγάλης Πέμπτης τοῦ
λαοῦ ἐνοχλεῖτο. Καὶ ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ σωρευόμενοι καὶ αἰτούμενοι, τῇ ἁγία Παρασκευῇ ἐκέλευσεν
ὀμόσαι αὐτούς. Καὶ ὤμοσε πᾶς ὁ λαὸς εἰς τὰ τίμια
καὶ ζωοποιὰ ξύλα, οἵ τε τῶν θεμάτων καὶ τῆς
συγκλήτου καὶ τῶν ἔσω ταγμάτων καὶ τῶν πολιτῶν
πάντων καὶ ἐργαστηριακῶν, τοῦ μὴ δέξασθαι βασι
λέα ἐκτὸς Λέοντος καὶ Κωνσταντίνου καὶ τοῦ σπέρματος αὐτοῦ. Καὶ ἐποίησαν ἔγγραφα, καθώς ωμου
σαν, ιδιόχειρα αὐτῶν. Καὶ τῇ ἐπαύριον, ἥτις ἦν τὸ
ἅγιον Σάββατον, ἐξῆλθεν ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ τριβουρόμενοι οὐδέν τι τῶν κακῶν ἐνέλιπον 8 μὴ εἰς 'Αν
δρόνικον εἰργάσαντο. His, si lubet, adde Gregorz
scripta vili, 7 et Cantacuzeni locum citatum. Porro
tam fidei professionem quam sponsionem adjunctam in supremi logothetæ manibus emissam fuisse
doceor a Niceta Manuelis 1. 111, referente Joannem
353 Puzenum ex eo imperatorem irreverentius
egisse, quod Theodoro Styppiotæ caniclei contulisset officium, ac eo præsente juramentum pro
imperio consequendo de more nuncupasset. Verba
ejus sunt: Οὐκοῦν κατὰ καρδίας ἑτέραν ἀνταίαν
πληγὴν εἰληφὼς ὁ δηλωθεὶς λογοθέτης ἐν τοῦ τῷ
Στυπειώτῃ δοθῆναι δοχεῖον ἐρυθροδάνου διάλιθον
χρύσεον, καὶ τοῖς ὅρκοις τοῦτον ἐπιστατῆσαι κατά
τὸν ἐν Βλαχέρναις μέγαν νεών, οι τὴν τοῦ κράτους
διαδοχὴν ἐνεπέδουν ᾿Αλεξίῳ καὶ τῇ θυγατρὶ τοῦ βασιλέως Μαρία, & τῷ λογοθετικῷ δήπουθεν ὀφφικίῳ
ἦσαν ἁρμόδια.
Γ. 36. ['Ο δεῖνα. Verbis istis cinnabari pictis
ejusdem coloris tres cruces præmittebantur, de
quibus Theophanes in Isauro Leone: Επιλαθές
μενος τὸ ἰδιόχειρον δ ἐποίησε, καὶ τὸν σταυρὸν ὄν
ἔπηξε, καὶ οἱ σὺν αὐτῷ. Εt infra: καταπατήσας
τὴν ἑαυτοῦ συνείδησιν, καὶ ἀθετήσας τὸν σταυρὸν
καὶ τὴν ἐπιγραφὴν ἣν ἐποίησεν. ldem: Λέων πα
ρεσκεύασεν ἄλλους πῆξαι σταυρούς κατὰ τὴν ἀλή
θειαν. Iterum: Αὐτὸς εὐλαβηθείς πῆξαι σταυρὸν
διὰ τὸ πρότερον καθυπογράψαι ἐν τῷ βασιλεύειν
αὐτόν. At non hujus modo jurisjurandi, sed et eu-
col. 393–394page 189 of 206
PG 157:393προτάσσων Γενο μένης δὲ τῆς προελεύσεως εἰς τὰ χαλκοπράτεια τοῦ εὐαγγελισμοῦ, καὶ τῆς εἰσόδου γενομένης, καὶ τοῦ Εὐαγγελίου τελεσθέντος, ἀνῆλθεν ὅ τε πατριάρχης Φώτιος καὶ ὁ βασιλεὺς σὺν τῷ Καίσαρι καὶ Βασιλείῳ παρακοιμωμένῳ ἐν τοῖς κατηχουμένοις τοῦ πατριάρχου ἐπὶ χεῖρας ἔχοντος τὸ τίμιον σῶμα καὶ αἷμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ βάψαντες ὅ τε βασιλεὺς καὶ ὁ Βασίλειος τοὺς τιμίους ὑπέγραψαν σταυρούς, ὅρκῳ βεβαιοῦντες τὸν Καίσαρα ἀφέσως συνεξελθεῖν μετ᾿ αὐτῶν ἐν τῷ ταξιδίῳ. σταυροπάτου σταυροπάτας, δὲ μὴ ἀποδιδῷ τὸ πόλισμα, τὸν σταυρὸν, ὃν πρότερον πέπομφε πρὸς αὐτὸν, ἐπὶ τῆς σημαίας ἀναθεὶς ἐλεύσεται ἐπ' αὐτόν.: Σοῦ δὲ οὐδὲν ἐπιεικὲς ἀποκρινομένου, τῇ τοῦ σταυροῦ δυνάμει θαῤῥῶν, δν αὐτὸς ἐγγυητὴν ἐμοὶ παρέσχου τοῦ μηδέποτε παρασπονδῆσαι, βαδιοῦμαι ἐπὶ σέ. Και μαρτυρούμενοι καὶ τὸν Θεὸν ἐκδικητὴν τούτων προκαλούμενοι, τὸν τῆς εἰρήνης ἔγγραφον χάρτην ἐπὶ φλαμουλίου κρεμάσαντες καὶ προάγοντες κατὰ τῶν Ρωμαίων ὥρμησαν. ἐνδίδωσιν ιν, 15: Ἐπέτρεψε δ' αὐτῷ (᾿Ανδρονίκῳ) ὁ πατὴρ καὶ δι' ἐρυθρῶν ὑπογράφειν γραμμάτων προστάγματα, οὐ μέντοι μῆνα καὶ ἴνα δικτων, ἀλλὰ, Ανδρόνικος Χριστοῦ χάριτι βασιλεὺς Ρωμαίων. φόνων, φθόνων. ἀκρωτηριασμούς, Εἰς τὰς τόσας. εἰς τὰς τόσας τοῦ μηνός, ἐν ἡμέρᾳ τῆς ἑβδομάδος πρώτῃ, δευτέρα, τρίτῃ. Οικεία χειρὶ προέταξα. Οὕτω μὲν ὁ στε φόμενος τῆς ἑαυτοῦ προτάσσων ὁμολογίας γράφει. συνοδικὰς ἀποφάσεις, Ο δεῖνα ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς καὶ αὐτοκράτωρ οἰκεία χειρὶ προέ ταξα. προταγῇ ὑποταγή, Ὁ δὲ προτάσσων τοῦτο αὐτὸ πάλιν καὶ μετὰ τὴν τῆς πίστεως ἔκθεσιν ὑποτάσεων 354 γράφει, ἤγουν τὸ ὁ δεῖνα ἐν Χρισ στῷ τῷ Θεῷ πιστός βασιλεὺς καὶ αὐτοκράτωρ 'Ρω μαίων, ἢ βασιλεύς Ρωμαίων, οἰκείᾳ χειρὶ ὑπου τάξας. προτάσσειν ὑποτάσσειν Ρ. 86. "Αν δὲ υἱὸς αὐτῷ ᾖ, εἰ μὲν ἐκδίδωσιν ὁ πατὴρ, γράφει καὶ αὐτὸς, προτάσσων οὕτως. Συνόδῳ. σύνοδον ἀρχιερατικὰς διατάξεις, ἐνδημοῦσα ἱερὰ σύνοδος, τῆς ἐνδημούσης τηνικαῦτα συναθροισθείσης συνόδου συνέδριον,
GRETSERI ET GOARI NOTA.
justis, crux appicta fuit indicium et confirmatio. hic etiam verbum προτάσσων male redditum.
Leo Grammaticus in Michaele Theophili F: Γενομένης δὲ τῆς προελεύσεως εἰς τὰ χαλκοπράτεια
τοῦ εὐαγγελισμοῦ, καὶ τῆς εἰσόδου γενομένης, καὶ
τοῦ Εὐαγγελίου τελεσθέντος, ἀνῆλθεν ὅ τε πατριάρ
χης Φώτιος καὶ ὁ βασιλεὺς σὺν τῷ Καίσαρι καὶ
Βασιλείῳ παρακοιμωμένῳ ἐν τοῖς κατηχουμένοις
(porticibus circumquaque in ecclesiam prospectanlibus), τοῦ πατριάρχου ἐπὶ χεῖρας ἔχοντος τὸ τίμιον
σῶμα καὶ αἷμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ·
καὶ βάψαντες ὅ τε βασιλεὺς καὶ ὁ Βασίλειος τοὺς
τιμίους ὑπέγραψαν σταυρούς, ὅρκῳ βεβαιοῦντες τὸν
Καίσαρα ἀφέσως συνεξελθεῖν μετ᾿ αὐτῶν ἐν τῷ
ταξιδίῳ. Qui juramentum cruce firmatum violabat,
tetra σταυροπάτου inurebatur nola, de qua nos
quædam in Cedrenum. In σταυροπάτας, hujusmodi
fœderum videlicet et jurisjurandi interposita cruce
violatores, divinum Numen provocaturos se putabant injuriam passi, cum tabulis cruce Armatis ac
irritam pacem promittentibus, de conto suspensis,
in fœdifragos ducto exercitu procedebant. Andronieus junior, scriptore Cantacuzeno 11, 3, hocce
facturum perfido Mœsorun principi minatur: 'Edv
δὲ μὴ ἀποδιδῷ τὸ πόλισμα, τὸν σταυρὸν, ὃν πρότε
ρον πέπομφε πρὸς αὐτὸν, ἐπὶ τῆς σημαίας ἀναθεὶς
ἐλεύσεται ἐπ' αὐτόν. Εt infra: Σοῦ δὲ οὐδὲν ἐπιεικὲς
ἀποκρινομένου, τῇ τοῦ σταυροῦ δυνάμει θαῤῥῶν, δν
αὐτὸς ἐγγυητὴν ἐμοὶ παρέσχου τοῦ μηδέποτε πα
ρασπονδῆσαι, βαδιοῦμαι ἐπὶ σέ. Hoc idem Saraceni
prios egerant Justiniano Rhinotmeto ſidem violatam
esprobrantes: Και μαρτυρούμενοι καὶ τὸν Θεὸν
ἐκδικητὴν τούτων προκαλούμενοι, τὸν τῆς εἰρήνης
ἔγγραφον χάρτην ἐπὶ φλαμουλίου κρεμάσαντες καὶ
προάγοντες κατὰ τῶν Ρωμαίων ὥρμησαν. Ita Cedrenus.
Priora sic vertit Junius: Quodsi filius est ipsi, siquidem attribuit paler. Perperam. Legendum ex
cod. Rav. et Lauth. ἐνδίδωσιν· si pater concedat,
si permittat. GRETS.
Ibid. [Gregoras, ιν, 15: Ἐπέτρεψε δ' αὐτῷ
(᾿Ανδρονίκῳ) ὁ πατὴρ καὶ δι' ἐρυθρῶν ὑπογράφειν
γραμμάτων προστάγματα, οὐ μέντοι μῆνα καὶ ἴνα
δικτων, ἀλλὰ, Ανδρόνικος Χριστοῦ χάριτι βασιλεὺς
Ρωμαίων. GoAR.]
P. 87. Junius inscite promitto me abstenturum
ab invidia. Iuno a cædibus, quia legendum φόνων,
non φθόνων. Qualis promissio ab iniperatore, si
promittat se velle abstinere ab invidia, cum vix ha
beat cui ipse invideat, ipse communi omnium invidia erpositus? Nec recte vertit ἀκρωτηριασμούς,
concussiones: mutilationes debebas, Juni. Quia
enim Græci imperatores ad cædes et mutilationes
valde prompti erant, ut ex tota historia Byzantina
liquet, jure ab illis, quos corona exspectabat,
exigebatur ut hac in re modum tenerent et nihil
præter fas agerent.
Ibid. Εἰς τὰς τόσας. Quid hoc sibi velit, fateor
me non assequi; nam quod Junias vertit, ad tautas N, id mihi non satisfacit. Græts.
lbid. [Quid hoc sibi velit, fateor me non assequi,
scribit Gretserus. Nil mirum: corruptus enim et vul
garis est loquendi modus, quo quotum mensis diem
adnotant Græci. Er vulgari grammatica percipio eos
dies mensis numeraturos non adjectivis numeralibus
sed substantivis uti: non enim dicunt secundo,
decimo, vicesimo die, verum ad duos, ad decem, ad
viginti dies mensis. Simul etiam præpositionis elç
accusativo junctæ, quam iv dativo, frequentior est
apud eos usus. Vides itaque εἰς τὰς τόσας τοῦ
μηνός, ad verbum ad tot mensis dies, scribi vice
tali die mensis. Subjungitur ἐν ἡμέρᾳ· tu supple
τῆς ἑβδομάδος πρώτῃ, δευτέρα, τρίτῃ.
Ibid. Οικεία χειρὶ προέταξα. Οὕτω μὲν ὁ στε
φόμενος (sic enim habet alter codex Boicus et
Lauberianus) τῆς ἑαυτοῦ προτάσσων ὁμολογίας
γράφει. Junius: Propria manu prafnivi. Sic inscribit qui coronatus est, præfiniens confessionem
suam. Inepte: quid enim vult sibi hoc prafinivi et
prafniens? Verte: Hac propria manu præscripsi,
seu confessioni fidei meæ præmisi. Ad hunc modum
is qui coronatus (vel potius coronandus) est, propriam suam confessionem praescriptione et præ- l. ut et i continere συνοδικὰς ἀποφάσεις, lioc est,
notatione nominis et dignitatis suæ insignit. Hæc
enim prescribebant: Ο δεῖνα ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ
πιστὸς βασιλεὺς καὶ αὐτοκράτωρ οἰκεία χειρὶ προέταξα. Εt huic προταγῇ respondet ὑποταγή, subscri
plio, de qua Curopal., p. 87: Ὁ δὲ προτάσσων
τοῦτο αὐτὸ πάλιν καὶ μετὰ τὴν τῆς πίστεως ἔκθεσιν
ὑποτάσεων 354 γράφει, ἤγουν τὸ ὁ δεῖνα ἐν Χρισ
στῷ τῷ Θεῷ πιστός βασιλεὺς καὶ αὐτοκράτωρ 'Ρωμαίων, ἢ βασιλεύς Ρωμαίων, οἰκείᾳ χειρὶ ὑπου
τάξας. Εrgo et προτάσσειν et ὑποτάσσειν est prascribere et subscribere; in quorum notione pervidenda et explicanda plane cæcutivit Junius. Grets.
Ρ. 86. "Αν δὲ υἱὸς αὐτῷ ᾖ, εἰ μὲν ἐκδίδωσιν ὁ
πατὴρ, γράφει καὶ αὐτὸς, προτάσσων οὕτως. Οmitto
PATROL. GR. CLVII.
Ibid. Συνόδῳ. Non. unius provincia collectos
episcopos omnes, vel ex provinciis omnibus patriarchæ subjectis præsules aliquot, de moribus
vel Ecclesiae ade disquisituros, σύνοδον hic vocari
existimes, sed vel clerum CP., vel cum eo præsules qui forte CP. versantur. Vide Juris GR.
ἀρχιερατικὰς διατάξεις, pontifcias constitutiones
privatiin a patriarchis editas, cui privati tantum
paucique episcopi consilium dedisse nemorantur.
Hinc ἐνδημοῦσα ἱερὰ σύνοδος, peregrinans et incerla
synodus, et τῆς ἐνδημούσης τηνικαῦτα συναθροισθείσης συνόδου συνέδριον, occurrentis et ad urbem
(forte fortuito) synodi concilium, ejusdem operis
p. 271. GOAR.]
P. 88. Thomaites. Magnum sacri palatii triclinium, ut a Zonara in imperio Irenes nominatur,
quod sub eadem imperatrice conflagrayit; unaque
cremata esse feruntur eo in loco commentaria 355
quædam in sacras litteras S. Joannis Chrysostomi
ut scribit Zonaras. GRETS.
col. 395–396page 190 of 206
PG 157:395μαΐτης Ο τρίκλινος τοῦ πα τριαρχείου ὁ λεγόμενος Θωμαΐτης. 50 τὸν Αὐγουστεῶνα εἰ τὸ Αὐγουστείον Αὐγουστεῖον Αὐγουστών τοῖς προς αυλίοις τοῦ τῆς μεγάλης εκκλησίας ναοῦ, ἤγουν ἐν ᾧ εἴρητα: Αὐγουστεῶνι, τὴν τοῦ Αὐγουστεῶνος αὐλαίαν Αύγου στίωνα, Επληρώθη δὲ καὶ ὁ χαλκοῦς κίων ὁ μέγας, ὁ Αὐ γουστίων.: Οὗτος δέ ἐστιν ὁ κίων ὁ λεγό μενος Αὐγουστίων. τοῦ Αὐγουστέως, Εστέφθη ἐν τῷ τρικλίνῳ τοῦ Αὐγουστέως ἡ βασίλισσα Ειρήνη. χρυσοῦν τρικλίνιον, επικόμβια κόμβοι ἐπάνω απο τῶν, επικόμοια, Τμήματα ἐκ πανίων κόπτοντες, Ρίπτουσι δὲ τοιούτους ἀποδέσμους επικόμβια κόμβοις, ἐπικομβίοις, 97, επικομδύω, επικομβίοις ἐπι κομβίοις Ὑπὸ δὲ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐν τοῖς βασιλείοις τοῦ δήμου συνηθροισμένου παντὸς παρὰ τοῦ αὐτοῦ συγκλητικοῦ τῶν προτέρων ἴσοι ἢ καὶ πλείονες ῥίπτονται ἀπόδεσμοι. ῥιπτοῦνται, σε συνήθεις ἀπόδεσμοι. Ει ἐπικόμβ:α, ὑπατείας Βασιλεύει ἐτῶν με, καὶ μονο κρατήσας δέδωκεν ὑπατείαν ὅσην οὐδεὶς βασιλέων δέδωκε. έβριψεν ὑπατείαν πολλήν. Προῆλθον βασιλεῖς ῥίπτοντες ὑπατείαν τριμίσεια καὶ σιμίσεια καὶ νομίσματα καινούργια ἕως τῆς μεγάλης εκκλησίας. Τῇ δ' ὑστεραίᾳ ἐπιβατήρια τῶν σκήπτρων τοῖς στρατεύμασι δῶρα παρείχετο. Μιχαὴλ ὁ βασιλεὺς τῷ πρώτῳ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ ἔστεψεν τὸν υἱὸν αὐτοῦ Θεοφύλακτον, εἰς τάς τε ἐορτὰς προελθούσης καὶ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ Προκοπίας μετὰ δόξης πολυ λῆς, καὶ παρασταθείσης ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἰδούσης στέψιμον τοῦ υἱοῦ αὐτῆς, καὶ ποιησά της χαραν μεγάλην, καὶ διανειμάσης χρήματα πολλά· αὕτη γὰρ ἦν διατιθοῦσα πάντα τὰ τῆς βα σιλείας. υπατείας κοινωνὸν τῶν ἑαυτοῦ θεσαυρῶν τὸ ὑπήκοον ποιήσας [Ἐπὶ σκουταρίου καθεσθείς. Υπάτιον ἐπὶ ἀσπίδος μετάρ στον ἄραντες ἀναγορεύουσι βασιλέα. Τον Γερμανὸν ἄκοντα στρατηγὸν ἀνηγόρευσαν ἐπὶ ἀσπίδος ὑψώσαντες.: Τὰ πλήθη συναθροισθέντα προβάλλονται εξαρχον Φωκᾶν τὸν κένταρχον, καὶ ἐπὶ ἀσπίδα τοῦτον ὑψώσαντες εὐφή μησαν ἔξαρχον. Εκατόνταρχον κένταρχον. Ανηγορεύετο δ' ὕστερον παρ' ἑκόντων τῶν ὑπηκόων
1bid. [Augustior et amplior patriarchii aula Ow- iepist. ex iis quæ nuper in lucem prodierunt.
μαΐτης est. Cedrenus in Irene: Ο τρίκλινος τοῦ πα
τριαρχείου ὁ λεγόμενος Θωμαΐτης. Magnum S. 50phiæ atrium respicit. Memorat illud Augusteoni
adjunctum Nicetas in Alexio Manuelis F. GoAR.]
Ibid. Augusteonem. In Originibus Cp. et in
Suila v. Augusteo hæc de Augusteone leguntur:
Quinta die mensis Octobris præfecti regionum urbis
in Augusteone, videlicet foro dulciario, choreas ducebant in honorem sui imperatoris. Istum igitur locum vulgus Augusteonem nominat,
in quo
etiam
magni Constantini et mairis ejus columna positæ
sunt. Ideo et locum Augusteonem nominavit, qui antea Gustium, hoc est forum cupedinarium, dicebatur.
De Augusteone multa Nicetas Choniates in Alexio
Manuelis Comneni tilio. GRETS.
Ibid. Suidae interpres, non ille vulgatus sed
ignotus, a Gretsero relatus, cæce penitus et ignare
τὸν Αὐγουστεῶνα εἰ τὸ Αὐγουστείον confundit. De
secundo scripsit Suidas, de primo noster auctor.
Αὐγουστεῖον ludi sunt in honorem Augusti Romæ
celebrati, Latinis Augustalia: ita scribit vulgatus
interpres; idemque refert Deinpsterus in Romanis
Antiquitatibus. Αὐγουστών locus est CP., S. ni.
mirum Sophia atrium sub Thomaite. En τοῖς προς
αυλίοις τοῦ τῆς μεγάλης εκκλησίας ναοῦ, ἤγουν ἐν ᾧ
εἴρητα: Αὐγουστεῶνι, jamjam explicabit auctor ipse.
Unde et τὴν τοῦ Αὐγουστεῶνος αὐλαίαν vocat Nicetas in
Alexio secundo. Adverte repertum quoque CP Αύγουστίωνα, columnam nimirum æream, cui Justiniani
statuam superpositam narrat Cedrenus in ejus Vita:
Επληρώθη δὲ καὶ ὁ χαλκοῦς κίων ὁ μέγας, ὁ Αὐ
γουστίων. Εt inferius: Οὗτος δέ ἐστιν ὁ κίων ὁ λεγόμενος Αὐγουστίων. Quæ de Augusteone gustu et
foro cupedinario in Græco Suidæ textu non exstantibus refert citatus interpres apud Gretserum,
somniantium cibi sunt, insulsi, insipidi, vani. Est
ettriclinium τοῦ Αὐγουστέως, de quo Theophanes
in Copronymo: Εστέφθη ἐν τῷ τρικλίνῳ τοῦ Αὐ
γουστέως ἡ βασίλισσα Ειρήνη. Idemque est quod
dicitur χρυσοῦν τρικλίνιον, a Justiniano Il exstructum; de quo alibi. Goar.]
Ibid. Epicombia. Junius ait επικόμβια fuisse
missilia, sic dicta quod cssenι κόμβοι ἐπάνω απο
τῶν, quod nodi supra ea essent, quibus erant nummi
propterea circumdati, ne jactu populum, in quem
mittebantur, offenderent. Sed sine dubio melius scivit
Curopalata quid essent επικόμοια, quam Junius.
lla ergo ille: Τμήματα ἐκ πανίων κόπτοντες, particulas ex pannis resecantes, et in qualibet particula
penni tria aurea numismata et totidem argentea et
tres obolos colligantes, projiciunt in multitudinem.
Ρίπτουσι δὲ τοιούτους ἀποδέσμους projiciunt vero
4ujusmodi fasciculos et, ut sic dicam, ligaturas;
Latine missilia dici possunt. Et hi fasciculi vocantur επικόμβια a modo quo colligantur, seu quod
κόμβοις, hoc est nodis, constringantur. De iisdem
ἐπικομβίοις, p. 97, de verbo επικομδύω, num
Græcum sit an barbarum, disputat. Photius in 2
De iisdem επικομβίοις eadem fere Joannes Cantacuzenus, 1. 1 De bellis inter Andronicos avum
et nepotem; nisi quod ea spargi dicit, postquam imperator jam inuncus et inaugurates
ex templo egreditur. Rursus de iisdem 356 ἐπικομβίοις eodem coronationis die spargi solitis hæc
eodem libro Cantacuzenus: Ὑπὸ δὲ τὴν αὐτὴν
ἡμέραν ἐν τοῖς βασιλείοις τοῦ δήμου συνηθροισμένου
παντὸς παρὰ τοῦ αὐτοῦ συγκλητικοῦ τῶν προτέρων
ἴσοι ἢ καὶ πλείονες ῥίπτονται ἀπόδεσμοι. Curopalata p. 98, in posterum diem id rejicit; quo die id
etiam fieri solitum Cantacuzenus scribit 1. 1, c. 41.
Similia fere Curopalata noster, c. 17. De hoc more
accipiendus quoque est Pachymeres 1. 1x suæ
Historiæ, ubi scribens de coronatione Michaelis
Palmologi flii Andronici senioris, ῥιπτοῦνται, inquit,
σε συνήθεις ἀπόδεσμοι. Ει frustra est bene de Gre
cis meritus interpres, qui fasciculos odoratorum florum spargi solitos conjicit. GRETS.
16. [Hæc ἐπικόμβ:α, regia donaria corona suscepiz
gratia sparsa, reperies apud antiquas ὑπατείας
voce significata. Dicto suggerit argumentum Cedrenus in Justiniano: Βασιλεύει ἐτῶν με, καὶ μονοκρατήσας δέδωκεν ὑπατείαν ὅσην οὐδεὶς βασιλέων
δέδωκε. Theophanes in Tiberio, έβριψεν ὑπατείαν
πολλήν. In Copronymo: Προῆλθον βασιλεῖς ῥίπτοντες ὑπατείαν τριμίσεια καὶ σιμίσεια καὶ νομίσματα
καινούργια ἕως τῆς μεγάλης εκκλησίας. Simo alla,
vill, 10, de Phoca in Hebdomo recens coronato: Τῇ
δ' ὑστεραίᾳ ἐπιβατήρια τῶν σκήπτρων τοῖς στρατεύμασι δῶρα παρείχετο. Leo Grammaticus vel alius
quivis in Armenio Leone: Μιχαὴλ ὁ βασιλεὺς τῷ
πρώτῳ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ ἔστεψεν τὸν υἱὸν
αὐτοῦ Θεοφύλακτον, εἰς τάς τε ἐορτὰς προελθούσης
καὶ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ Προκοπίας μετὰ δόξης πολυ
λῆς, καὶ παρασταθείσης ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου,
καὶ ἰδούσης στέψιμον τοῦ υἱοῦ αὐτῆς, καὶ ποιησάτης χαραν μεγάλην, καὶ διανειμάσης χρήματα
πολλά· αὕτη γὰρ ἦν διατιθοῦσα πάντα τὰ τῆς βασιλείας. consularibus congiariis muneribus donativis hæc imperatorum υπατείας nomen retinuisse
indubium est. Quanto fastu, acclamationibus, munificentia, donativis κοινωνὸν τῶν ἑαυτοῦ θεσαυρῶν
τὸ ὑπήκοον ποιήσας Mauricius inierit, verbis pompam æquantibus recenset Simocatta, 1, 12.
Ibid. [Ἐπὶ σκουταρίου καθεσθείς. Sedentes in
clypeo per castra circumferre recens proclamatos
imperatores consueverunt antiqui Romani. Zonaras in Justiniano: Υπάτιον ἐπὶ ἀσπίδος μετάρ
στον ἄραντες ἀναγορεύουσι βασιλέα. Theophanes in
Mauricio: Τον Γερμανὸν ἄκοντα στρατηγὸν ἀνηγόρευσαν ἐπὶ ἀσπίδος ὑψώσαντες. Ibidem: Τὰ πλήθη
συναθροισθέντα προβάλλονται εξαρχον Φωκᾶν τὸν
κένταρχον, καὶ ἐπὶ ἀσπίδα τοῦτον ὑψώσαντες εὐφήμησαν ἔξαρχον. Eadem pene verba scribit Simocalla, vult, 7. Εκατόνταρχον tamen correctius vocal
quem Theophanes κένταρχον. Gregoras 111,
Ανηγορεύετο δ' ὕστερον παρ' ἑκόντων τῶν ὑπηκόων
col. 397–398page 191 of 206
PG 157:397ἁπάντων, καθεσθεὶς ἐπ᾿ ἀσπίδος κατὰ τὸ ἐν τούτοις τρίγγιον γενέσθαι προσέταξεν, ἔνθα ἀλλήλοις ἔμελ ἐπικρατοῦν ἔθος. 1: Ἐπὶ τῆς ἀσπίδος ἐνταῦθα περὶ τὴν Μαγνησίαν καθίσαντες Μιχαὴλ τὸν Παλαιολόγον ἀναγορεύουσι βασιλέα οἱ δόξῃ καὶ γίνει προύχοντες. Οἱ ἐν ἀξιώμασιν ὑπερέχοντες. 'Ανυψοῦσιν αὐτὸν ἐπὶ στρατιωτικῆς ἀστ είδος ἐνώπιον τοῦ λαοῦ· δ καὶ στρατηγίαν δηλοῖ καὶ βασιλείαν. Καὶ ὑπὸ ἀξιωματικών αἴρεται ὡς ἀρχὴ αὐτῶν καὶ κορυφὴ, καὶ ὑπὸ στρατιωτῶν καὶ τοῦ δή μου προσκυνεῖται ὡς δεσπότης αὐτῶν γεγονώς. λον ὁμιλεῖν.: Πρῶτος οὖν ὁ βασιλεὺς Ρωμα νὸς τὴν εἰρημένην ἀποβάθραν καταλαβὼν τὸν Συν μεὼν ἐξεδέχετο.: Τρίτην δὲ μετὰ τὸν γά μον ἐστίασιν ἐν τῇ τῶν Πηγῶν ἀποβάθρα ποιήσας ὁ βασιλεύς, παρ' αὐτῇ τῇ ἀποβάθρᾳ τοῦ βασιλικού δρόμωνος ἱσταμένου, συνεστιάθη τῷ Πέτρῳ. 89. Επευφημίσαντος δὲ τοῦ λαοῦ καὶ φεσ σάτου. ἐποίησεν αὐτοὺς εὐφημῆσαι Λέοντα καὶ Κωνσταντίνον, βουλόμενος ζῆσαι ἔτη πολλά. Θέλω Βασίλειον ὑπὸ πάντων εύφη μεῖσθαι ὡς βασιλέα. Νῦν βασιλεὺς ἀνα γορεύεται· τοὺς ὁπλοφόρους ὁρᾶτε, τῆς εὐφημίας ἀκούετε.: Τὴν εὐφημίαν λαμπρὰν ἀκού οντες, Στέλλει πρὸς τὴν ἐκκλησίαν τεθνάναι λέγων τὸν αὐτοκράτορα καὶ ζητῶν αὐτὸς εὐφημισθῆναι ὡς αὐτοκράτωρ. Εκαστος τῶν μεγιστάνων μετὰ τῆς οἰκείας τάξεως διακριδὸν ἐφιστάμενος καὶ διατρανῶν τὴν εὐφημίαν τῷ νέῳ ἄνακτι. "Αμέλει καὶ τῆς εὐφημίας κατάρχον | ται, καὶ οὕτωσὶ διατιθέασι τὴν ἀνάῤῥησιν, ᾿Αλεξίου καὶ ᾿Ανδρονίκου μεγάλων βασιλέων καὶ αὐτοκρατόρων Ρωμαίων τῶν Κομνηνῶν πολλὰ τὰ ἔτη. Πλα τέσι καὶ ἀνεῳγόσιν άδοντες στόμασι, καὶ μικροῦ διαῤῥηγνύμενοι ταῖς φωναῖς. [Σάκκον. ['Αναβάθρα. ἀποβάθραν Ο Ρωμανός κατεσκεύασεν ἐν τῇ θαλάσσῃ ὀχυρωτάτην ἀπόβασιν, ὥστε τὴν βασιλικὴν τριήρη διεκπλέουσαν ἐν αὐτῇ προσορμίζεσθαι, περι φράξας αὐτὴν πάντοθεν διατειχίσματι. Μέσον δὲ Ἐπὶ τὸν ἄμβωνα, "Αμβων ἀναβαίνω, Εποίησεν ὁ Ἰου στινιανὸς τὸν ἄμβωνα καὶ τὴν σωλέαν χρυσά, σαρδόνυχας καὶ σαπφείρους λίθους διὰ μαργάρων καὶ χρυσίου χυμευτοῦ.: Εἰς τὸν ἄμβωνα καὶ τὸν σωλέαν ἐγένετο Εξοδος χρόνου πάκτου τῆς Αἰ γύπτου κεντηνάρια τριακόσια εξήκοντα πέντε, καθὼς ἐτυπώθησαν παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. νος πάντον Ρ. 90. [Τὰς ἐπὶ χρίσεις βασιλέων συντεθειμένας εὐχάς. [Χρίει.
ἁπάντων, καθεσθεὶς ἐπ᾿ ἀσπίδος κατὰ τὸ ἐν τούτοις τρίγγιον γενέσθαι προσέταξεν, ἔνθα ἀλλήλοις ἔμελ
ἐπικρατοῦν ἔθος. Lib. iv, s. 1: Ἐπὶ τῆς ἀσπίδος
ἐνταῦθα περὶ τὴν Μαγνησίαν καθίσαντες Μιχαὴλ
τὸν Παλαιολόγον ἀναγορεύουσι βασιλέα οἱ δόξῃ καὶ
γίνει προύχοντες. Corippum de Justino Minore 11,
137 confert Grelserus. GOAR.]
Porro hæc quæ in seqq. continentur, videtur
Codinus ex Cantacuzeno descripsisse: eadem
enim prope verbatim scribit Cantacuzenus,
Posterior autem Cantacuzeno Codinus fuit, cum
Cantacuzeni aliquoties mentionem faciat, non ut
coætanei, sed ut tempore prioris; notatque Pontanus noster in notis ad c. 41, 1.1 Historiæ Cantacuzeni Codinum vixisse sub Manuele Andronici
junioris nepote, qui antepenultimus imperator ex
Cpolitanis fuit, Turcis 357 postea imperium invadentibus atque occupantibus. Quidquid sit, clarum
est, Codinum non diu ante Сpolitanum exitium
risisse. GRETS.
Ibid.] Οἱ ἐν ἀξιώμασιν ὑπερέχοντες. Confirmavit id jam relatus Gregoras. Addit Simeon Thessalonicensis: 'Ανυψοῦσιν αὐτὸν ἐπὶ στρατιωτικῆς ἀστ
είδος ἐνώπιον τοῦ λαοῦ· δ καὶ στρατηγίαν δηλοῖ καὶ
βασιλείαν. Καὶ ὑπὸ ἀξιωματικών αἴρεται ὡς ἀρχὴ
αὐτῶν καὶ κορυφὴ, καὶ ὑπὸ στρατιωτῶν καὶ τοῦ δήμου προσκυνεῖται ὡς δεσπότης αὐτῶν γεγονώς. GOAR.
λον ὁμιλεῖν. Infra: Πρῶτος οὖν ὁ βασιλεὺς Ρωμα
νὸς τὴν εἰρημένην ἀποβάθραν καταλαβὼν τὸν Συν
μεὼν ἐξεδέχετο. Rursus: Τρίτην δὲ μετὰ τὸν γάμον ἐστίασιν ἐν τῇ τῶν Πηγῶν ἀποβάθρα ποιήσας ὁ
βασιλεύς, παρ' αὐτῇ τῇ ἀποβάθρᾳ τοῦ βασιλικού
δρόμωνος ἱσταμένου, συνεστιάθη τῷ Πέτρῳ. In simili tabulato Manuel hujus nominis ultimus Turcarum principem convivio excepit apud Phranzæ
interpretem Pontanum. GOAR.]
P. 89. Επευφημίσαντος δὲ τοῦ λαοῦ καὶ φεσσάτου. Faustis acclamationibus felicibusque votis
receus promotum principem prosecutos milites et
populum nullus ignorat: occurrunt tamen hæc loca
adeo frequentatæ consuetudini manifestius attestantia. Leonis Grammatici de Leone Armenio: Εποίησεν αὐτοὺς εὐφημῆσαι Λέοντα καὶ Κωνσταντίνον,
βουλόμενος ζῆσαι ἔτη πολλά. Εjusdem in Michaele
Theophili F.: Θέλω Βασίλειον ὑπὸ πάντων εύφημεῖσθαι ὡς βασιλέα. Anna Comnenæ de patre imperatore renuntiato loquentis: Νῦν βασιλεὺς ἀναγορεύεται· τοὺς ὁπλοφόρους ὁρᾶτε, τῆς εὐφημίας
ἀκούετε. Εt infra: Τὴν εὐφημίαν λαμπρὰν ἀκού
οντες, et alia quæ subdit. Zonaræ de Joame Alexi
filio: Στέλλει πρὸς τὴν ἐκκλησίαν τεθνάναι λέγων
τὸν αὐτοκράτορα καὶ ζητῶν αὐτὸς εὐφημισθῆναι ὡς
αὐτοκράτωρ. Nicetæ de Manuele Joannis F. scribentis: Εκαστος τῶν μεγιστάνων μετὰ τῆς οἰκείας
τάξεως διακριδὸν ἐφιστάμενος καὶ διατρανῶν τὴν
εὐφημίαν τῷ νέῳ ἄνακτι. Εjusdem denique in Alexio
Nanuelis F.: "Αμέλει καὶ τῆς εὐφημίας κατάρχον-
| ται, καὶ οὕτωσὶ διατιθέασι τὴν ἀνάῤῥησιν, ᾿Αλεξίου
καὶ ᾿Ανδρονίκου μεγάλων βασιλέων καὶ αὐτοκρατό
ρων Ρωμαίων τῶν Κομνηνῶν πολλὰ τὰ ἔτη. Πλατέσι καὶ ἀνεῳγόσιν άδοντες στόμασι, καὶ μικροῦ
διαῤῥηγνύμενοι ταῖς φωναῖς.
Ibid. [Σάκκον. Superius exposuimus, c. 3 ad p. 13.
Ibid. ['Αναβάθρα. Tabulatum ejusmodi excelsius
ἀποβάθραν appellasse Cedrenum miror. Loca suntin
Romano Lecapeno. Ο Ρωμανός κατεσκεύασεν ἐν τῇ
θαλάσσῃ ὀχυρωτάτην ἀπόβασιν, ὥστε τὴν βασιλικὴν
τριήρη διεκπλέουσαν ἐν αὐτῇ προσορμίζεσθαι, περιφράξας αὐτὴν πάντοθεν διατειχίσματι. Μέσον δὲ
Ibid. Ἐπὶ τὸν ἄμβωνα, in suggestum. "Αμβων ab
ἀναβαίνω, quod est ascendo, nomen traxisse putatur, tametsi Walafridus Strabo de rebus ecclesiast. c. 6, ambonem ab ambiendo derivat, quod
intrantem ambiat et cingat. Ambonem porro magnæ
Ecclesiæ magnum fuisse oportet, quippe qui, ut hic
refertur, uno et eodem tempore patriarcham et
ministros imperatoresque ceperit, et in quo ritus
inaugurationis coronationisque peragi potuerit.
Propterea nullus animo aliquid nostris suggestis
simile concipiat potius concipiat quam Germani
vocant die Porkirchen, id est templi partes editas,
quales columnis suffullæ aut parietibus alios vel in
adytorum vestibulo in altum exstructæ hominibus
recipiendis in templis visuntur. 358 Habebat autem ambon duos ascensus, ut p. 91, ex Codino
discimus. Nec Onuphrius in libello quo obscuras
quasdam voces ecclesiasticas explicat, v. Ambo,
oblitus est monere de duplici ascensu in ambonem.
In quibusdam ecclesiis duo graduum ordines cernuntur, unus a sinistris, quo fit ascensus versus
orientem, alter a dextris occidentem spectans, quo
fil descensus. Grets.
Ibid. [De ambone quædam in Euchologicis, plura
doctissimus Allatius de Græcorum templis. Qua
mole vel figura fuerit exstructus S. Sophiæ, anonyma descriptio in Regiis inss. edisserit; quam pretiosa materia et qualibus expensis perfectus, Ori·
gines CP. paucis comprehendunt: Εποίησεν ὁ Ἰουστινιανὸς τὸν ἄμβωνα καὶ τὴν σωλέαν χρυσά, σαρδόνυχας καὶ σαπφείρους λίθους διὰ μαργάρων καὶ
χρυσίου χυμευτοῦ. Εt inferius: Εἰς τὸν ἄμβωνα καὶ
τὸν σωλέαν ἐγένετο Εξοδος χρόνου πάκτου τῆς Αἰγύπτου κεντηνάρια τριακόσια εξήκοντα πέντε, καθὼς
ἐτυπώθησαν παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Ut
νος πάντον non pactum modo, sed et tributum ex
pacto solvendum atque pensum omne 'significet, notis in Cedrenum posterioribus demonstravimus.
Ρ. 90. [Τὰς ἐπὶ χρίσεις βασιλέων συντεθειμέ
νας εὐχάς. Orationes illas ex mss. patriarcbicis
Euchologiis Bessarionis et alterius Patris Græci,
concilii Florentini assessoris, erutas ad commune
Euchologium adjecimus, et hoc anno publico dedimus.
Ibid. [Χρίει. Coronatos sæpius, unctos nunquam
legimus antiquos Græcorum imperatores. Carolum
nomine gestisque magnum a Leone Romano pontifice primum refert unctum Cedrenus, e suis Græcis
col. 399–400page 192 of 206
PG 157:399Ο Λέων τὸν Κάρουλον άμειβόμενος ἔστεδρομίου, ψεν αὐτὸν εἰς βασιλέα Ρωμαίων ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Πέτρου, χρίσας ἐλαίῳ ἀπὸ τῆς κει φαλῆς ἕως ποδῶν, καὶ περιβαλών βασιλικὴν ἐσθῆτα καὶ στέφος. 1, χρίσαι καταξίωσον τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως, Τῷ μὲν μύρῳ σφραγίζων αὐτὸν τῇ σημειώσει καὶ χρίσει τοῦ ὄντος παντάνακτος καὶ κατὰ μίμησιν αὐτοῦ αὐτὸν καθίστησιν ἐπὶ γῆς. [Σταυροειδώς. Μετὰ τὴν πρώτην εὐχὴν τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ σταυροειδώς εκχέει τὸ μύρον, δεικνὺς ὡς ὁ Χριστὸς αὐτὸν ἔχρισε. ["Αγιος.: Τὸ ἅγιος ἀνακράζει, δεικνύς ὅτι ἐκ τοῦ ἁγίου καθαγιάζεται, καὶ καθιεροῦσθαι βασιλεὺς τῶν ἡγιασμένων ἐστὶν ἀπὸ Χριστοῦ. [Εἰ καί τινες λέγουσι. δεδωχὼς ὁ βασιλεὺς Φωτίῳ πατριάρχῃ τὸ στέμμα, ἄρας ἐκ τῆς αὐτοῦ κεφαλῆς, ὡς εἰσαγαγεῖν ἐν τῇ ἁγίᾳ τραπέζῃ, ὡς ἐποίησεν εὐχὴν ἐπ' αὐτῷ, καὶ οἱ πραιπόσιτοι ἐνέγκαντες τὸ διβιτίσιον καὶ τζαγγία ἐνέδυσαν Βασίλειον, ὅστις βαλὼν τὴν χλαμύδα ἔπεσεν εἰς τοὺς πόδας τοῦ βασιλέως. Καὶ ἐξῆλθεν ὁ πατριάρχης, καὶ ἦρεν ἀπὸ τῆς κεφαλῆς τοῦ βασιλέως, καὶ ἐπέδωκεν αὐτὸ τῷ βασιλεῖ. Καὶ τῶν σκήπτρων πε σόντων, ὡς ἔθος, ἔστεψεν ὁ Μιχαὴλ τὸν Βασίλειον καὶ εὐφήμησαν πάντες· ο Μιχαὴλ καὶ Βασιλείῳ πολλὰ τὰ ἔτη. Στέφει αὐτὸν, Εστέφθη δε, πέμπτη τῇ μεγάλῃ τοῦ Πάσχα ἐν τῷ καθίσματι τοῦ ἱπποδρομίου. μετα πέμπεται τοὺς ἐν τέλει καὶ βασιλέα τὸν ἀδελφιδούν Ἰουστινιανὸν ἀναδείκνυσιν, αὐτὸς τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ περιθεὶς τὸ διάδημα. ἐστέθη ὑπὸ Ἰωάννου πατριάρχου, εστέφθη ὑπὸ τοῦ Εὐτυχίου πατριάρχου. τῆς τῶν κοινῶν, διοικήσεως είχετο στεφθεὶς ὑπὸ τοῦ πατριάρχου Ιωάννου. εἰς τὰ βασίλεια εστέφθη ὑπὸ Σεργίου πατριάρχου, ἐν τῷ εὐκτηρίῳ τοῦ ᾿Αγίου Στεφάνου, ἐν τῷ παλατίῳ, άμφω τὼ παῖδε τῷ βασιλικῷ διαδήματι τετα:νίωκε, τῷ τῆς βασιλείας κε κόσμητο διαδήματι στεφθεὶς παρὰ τοῦ πατρός. Θεοδώραν καὶ τὸ παιδίον τῷ τῆς βασιλείας ἀξιώσας ὀνόματι ἄμφω ἔστεψε. τῇ κυριακῇ τῆς Πεντηκοστῆς, συναχθέντος τοῦ λαοῦ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, ἐστέφθη ὑπὸ Ἰωάννου πατριάρχου, με Τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Πά σχα ἐστέφθη Κωνσταντίνος ὑπὸ Λέοντος τοῦ πατρὸς ἐν τῷ τριβουναλίῳ τῶν δεκαεννέα ἀκουδίτων, τοῦ μακαρίου Γερμανοῦ τοῦ πατριάρχου τὰς πρὸς συν ήθειαν εὐχὰς ποιοῦντος. Έστεψεν Κωνσταντῖνος ὁ δυσσεβὴς Λέοντα τὸν ἑαυ τοῦ υἱὸν εἰς βασιλέα δι' ᾿Αναστασίου τοῦ ψευδωνύμου πατριάρχου καὶ σύμφρονος αὐτοῦ. προῆλθεν ἐν τῇ ἐκε κλησίᾳ, ἐπὶ τὸ στεφθῆναι, Ταρασίου ἔτι τὸν θρόνον κατέχοντος, 359 [Αὐτός τε καὶ ὁ πατριάρχης. μεταστέλο λεται τὸν πατριάρχην καὶ τὴν σύγ κλητον, καὶ ἀναγορεύει Μαρκιανὸν βασιλέα. θείᾳ ψήφῳ αὐτοκράτωρ ἀναδειχθείς, Λέων ἐβασίλευσεν Θράξ τῷ γένει, τριβούνος τὴν ἀξίαν, στε φθεὶς ὑπὸ ᾿Ανατολίου τοῦ πατριάρχου.: Λέων τὸν Λέοντα τὸν Ζήνωνος υἱὸν καὶ ᾿Αριάδνης τῆς ἰδίας θυγατρός, τὸν ἑαυτοῦ ἔγγονα, στέψας βασιλέα ἀνηγόρευσεν. Λέοντα τὸν Ζήνωνος υἱὸν καὶ ᾿Αριάδ νης, νήπιον ὅτι ὄντα, βασιλέα προχειροτονήσας ὁ Λέων μηνὶ Ἰανουαρίῳ, καὶ Φεβρουαρίῳ μηνὶ ἔστεψε Ζήνωνα τὸν ἴδιον πατέρα ἐν τῷ καθίσματι τοῦ ἱππο
nullum. Ο Λέων τὸν Κάρουλον άμειβόμενος ἔστε- δρομίου, loco ab ecclesia vel patriarcha longe alieψεν αὐτὸν εἰς βασιλέα Ρωμαίων ἐν τῷ ναῷ τοῦ
ἁγίου ἀποστόλου Πέτρου, χρίσας ἐλαίῳ ἀπὸ τῆς κει
φαλῆς ἕως ποδῶν, καὶ περιβαλών βασιλικὴν ἐσθῆτα
καὶ στέφος. Sed nec ipse Euchologii textus, aliis
minutim recensitis, unctionem præcipit, solis his
verbis orat. 1, χρίσαι καταξίωσον τῷ ἐλαίῳ τῆς
ἀγαλλιάσεως, eam connotare contentum. Forsan
quia ritus a Latinis mutuatus et ob pietatem usurpatus, silentio tamen fuit in Euchologicis tectus.
Solus hic noster auctor, ac ante sæcula quatuor Siineon Thessalonicensis, apertius unctionem memoravere. Hujus sunt verba. Τῷ μὲν μύρῳ σφραγί
ζων αὐτὸν τῇ σημειώσει καὶ χρίσει τοῦ ὄντος παντάνακτος καὶ κατὰ μίμησιν αὐτοῦ αὐτὸν καθίστησιν
ἐπὶ γῆς.
Ibid. [Σταυροειδώς. Thessalonicensis: Μετὰ τὴν
πρώτην εὐχὴν τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ σταυροειδώς εκχέει
τὸ μύρον, δεικνὺς ὡς ὁ Χριστὸς αὐτὸν ἔχρισε.
Ibid. ["Αγιος. lulem: Τὸ ἅγιος ἀνακράζει, δεικνύς
ὅτι ἐκ τοῦ ἁγίου καθαγιάζεται, καὶ καθιεροῦσθαι
βασιλεὺς τῶν ἡγιασμένων ἐστὶν ἀπὸ Χριστοῦ.
Ibid. [Εἰ καί τινες λέγουσι. Merito asserunt, Codine. Nam et imperialem coronam, ut patriarcha
votis coronando redderetur felicior, in altari video
repositam apud Leonem Grammaticum in Michaele
Theophili, cujus textum reddo hic purioreın. Kat
δεδωχὼς ὁ βασιλεὺς Φωτίῳ πατριάρχῃ τὸ στέμμα,
ἄρας ἐκ τῆς αὐτοῦ κεφαλῆς, ὡς εἰσαγαγεῖν ἐν τῇ
ἁγίᾳ τραπέζῃ, ὡς ἐποίησεν εὐχὴν ἐπ' αὐτῷ, καὶ
οἱ πραιπόσιτοι ἐνέγκαντες τὸ διβιτίσιον καὶ τζαγγία
ἐνέδυσαν Βασίλειον, ὅστις βαλὼν τὴν χλαμύδα ἔπεσεν
εἰς τοὺς πόδας τοῦ βασιλέως. Καὶ ἐξῆλθεν ὁ πατρι
ἀρχῆς, καὶ ἦρεν ἀπὸ τῆς κεφαλῆς τοῦ βασιλέως, καὶ
ἐπέδωκεν αὐτὸ τῷ βασιλεῖ. Καὶ τῶν σκήπτρων πε
σόντων, ὡς ἔθος, ἔστεψεν ὁ Μιχαὴλ τὸν Βασίλειον·
καὶ εὐφήμησαν πάντες· ο Μιχαὴλ καὶ Βασιλείῳ
πολλὰ τὰ ἔτη.
no. Anastasium successorem coronat Euphemius
accepto fidei syngrapho: Στέφει αὐτὸν, inquit Znaras. Εστέφθη δε, explicat Theophanes, πέμπτη
τῇ μεγάλῃ τοῦ Πάσχα ἐν τῷ καθίσματι τοῦ Ἱππο
δρομίου. Justino, exacto pene imperio, Joannes poutifex Romanus Cpolim profectus coronam imponit,
ex Anastasio. Justinus idem, ex Zonara, μεταπέμπεται τοὺς ἐν τέλει καὶ βασιλέα τὸν ἀδελφιδούν
Ἰουστινιανὸν ἀναδείκνυσιν, αὐτὸς τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ
περιθεὶς τὸ διάδημα. Hujus etiam nepos aller Justinus ἐστέθη ὑπὸ Ἰωάννου πατριάρχου, ait Cedrenus: cui gener Tiberius, Theophane teste, εστέφθη
ὑπὸ τοῦ Εὐτυχίου πατριάρχου. Qui sequitur Tiberii
gener Mauricius coram patriarcha senatuque jussu
soceri designatus imperator τῆς τῶν κοινῶν, verba
sunt Zonars, διοικήσεως είχετο στεφθεὶς ὑπὸ τοῦ
πατριάρχου Ιωάννου. Phocas, in S. Joannis zde
in Hebdomo coronatus, nonnisi a Cyriaco patriarcha illuc occurrente ac fidei professionem exquirente regni coronam videtur adeptus. Heraclius
sublato tyranno Phora εἰς τὰ βασίλεια εστέφθη ὑπὸ
Σεργίου πατριάρχου, ἐν τῷ εὐκτηρίῳ τοῦ ᾿Αγίου
Στεφάνου, ἐν τῷ παλατίῳ, scribit Theophanes. He
raclius filios duos, Heraclium et Constantinum, άμφω
τὼ παῖδε τῷ βασιλικῷ διαδήματι τετα:νίωκε, ut ait
Zonaras: solus vero Constantinus successit.
Constans, avo patre et patruo mortuis, in regnum
assumptus, de quo tacent historici, nonnisi a patriarcha potuit regia donari tænia. Filius ConstanLinus cognomento Pogonatus τῷ τῆς βασιλείας κεκόσμητο διαδήματι στεφθεὶς παρὰ τοῦ πατρός. De
Justiniani Rhinotmeti coronatione nullus apud historicos sermo: ipse tamen, scribit idem Zonaras,
Θεοδώραν καὶ τὸ παιδίον τῷ τῆς βασιλείας ἀξιώσας
ὀνόματι ἄμφω ἔστεψε. Qui, sublato Justiniano et
Philippico, tyrannidem arripuit, Artemius Anastasius τῇ κυριακῇ τῆς Πεντηκοστῆς, συναχθέντος τοῦ
λαοῦ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, ἐστέφθη ὑπὸ Ἰωάννου
πατριάρχου, με testatur Cedrenus. Theodosio successore, de cujus consecratione nulla memoria, ad
clericalem vitam relegato, Leo Isaurus nonnisi patriarchæ manu diadema potuit accipere. De filio
Copronymo hæc Theophanes: Τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Πά
σχα ἐστέφθη Κωνσταντίνος ὑπὸ Λέοντος τοῦ πατρὸς
ἐν τῷ τριβουναλίῳ τῶν δεκαεννέα ἀκουδίτων, τοῦ
μακαρίου Γερμανοῦ τοῦ πατριάρχου τὰς πρὸς συν
ήθειαν εὐχὰς ποιοῦντος. Copronymus pariter Blium
Leonem, eodem Theophane scriptore, ceu imperatorem diademate ornavit, verum Anastasii falei
patriarchæ et ejusdem hæreseos consortis opera:
Έστεψεν Κωνσταντῖνος ὁ δυσσεβὴς Λέοντα τὸν ἑαυ
τοῦ υἱὸν εἰς βασιλέα δι' ᾿Αναστασίου τοῦ ψευδωνύμου πατριάρχου καὶ σύμφρονος αὐτοῦ. Qui deinde
sceptrum invasit Nicephorus, προῆλθεν ἐν τῇ ἐκε
κλησίᾳ, ait Cedrenus, ἐπὶ τὸ στεφθῆναι, Ταρασίου
ἔτι τὸν θρόνον κατέχοντος, qui ob coronam tyrannΟ
impositam diris exsecrationibus, ut Theophanes
testatur, a populo fuit impetitus. 360 Narrat
359 Ibid. [Αὐτός τε καὶ ὁ πατριάρχης. Nunc
ope ab utroque collata, nonnunquam a seniore iuperatore collegam asciscente, a solo patriarcha
nonnɑnquan) regium stemma coronati capiti imponebatur. Patriarchain porro vel episcopos alios
promovendis imperatoribus vel manum adhibuisse
vel ora in preces reserasse ante Marcianum non
legimus. Casta illius uxor Pulcheria μεταστέλο
λεται (omnium prima) τὸν πατριάρχην καὶ τὴν σύγκλητον, καὶ ἀναγορεύει Μαρκιανὸν βασιλέα. Εx quo
Marcianus iste primus omnium ecclesiæ suffragio
promotus, θείᾳ ψήφῳ αὐτοκράτωρ ἀναδειχθείς, asseritur a Theophane. Exin, ait idem, Λέων έβασί
λευσεν Θράξ τῷ γένει, τριβούνος τὴν ἀξίαν, στε
φθεὶς ὑπὸ ᾿Ανατολίου τοῦ πατριάρχου. Infra: Λέων
τὸν Λέοντα τὸν Ζήνωνος υἱὸν καὶ ᾿Αριάδνης τῆς
ἰδίας θυγατρός, τὸν ἑαυτοῦ ἔγγονα, στέψας βασιλέα
ἀνηγόρευσεν. Λέοντα τὸν Ζήνωνος υἱὸν καὶ ᾿Αριάδνης, νήπιον ὅτι ὄντα, βασιλέα προχειροτονήσας ὁ
Λέων μηνὶ Ἰανουαρίῳ, καὶ Φεβρουαρίῳ μηνὶ ἔστεψε
Ζήνωνα τὸν ἴδιον πατέρα ἐν τῷ καθίσματι τοῦ ἱππο-
col. 401–402page 193 of 206
PG 157:401ἐν μα καὶ διάδημα, ὡς ἔφασκεν, αὐτόνομος ὢν καὶ μηδενὶ εὐθύνας ὀφείλων διδόναι, καὶ διὰ τοῦτο ἔχειν ἐξουσίαν βασιλέα στέφειν. τὸν βασιλικόν πίλον, πρὸ τῆς ἀχράντου καὶ Θεομήτορος τῆς εἰκόνος κείμενον ἐπ' ἐδάφους, αυτοχειρία λα βόντα αὐτὸν ἐπιθεῖναι τῇ κεφαλῇ. σωλείαν συλέαν ὁ σωλέας, Μόνος τῷ ἄμβωνι τῆς μεγάλης ἐκκλησίας ὑπὸ Νικηφόρου πατριάρχου στεφθῆναι. τῷ πρώτῳ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ ἔστεψεν τὸν υἱὸν αὐτοῦ Θεοφύλακτον, Λέων ὁ ᾿Αρμένιος ὁ παραβάτης ἐβασίλευσεν ἔτη ἑπτά, μῆνας πέντε στε φθεὶς ὑπὸ Νικηφόρου πατριάρχου. πρὸς τὸν μέγαν τῆς Αγίας Σοφίας ναὸν προελήλυθεν, χειρὶ τοῦ πα τριάρχου στεφθῆναι βουλόμενος. Ην δὲ αὐτῷ παῖς ἐξ Εὐφροσύνης, ὀνόματι Θεόφιλος, δν καὶ ἔστεψεν ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησία. δὲ ὁ βασιλεὺς διερχόμενος τὸν σωλέαν εὑρίσκει τὴν Τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῆς Πεντηκοστῆς στέφει Λέων ὁ βασιλεὺς τὸν υἱὸν αὐτοῦ Κων σταντίνον δι' Εὐθυμίου πατριάρχου. τῷ τῆς βασιλείας στέφεται διαδήματι παρὰ Κωνσταντίνου βασιλέως καὶ Νικολάου πατριάρχου. στέφεται παρὰ Κωνσταντίνου βασιλέως. Έστεψεν τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, Στέφανόν τε καὶ Κωνσταντίνον. περιτίθησι διάδημα, τελέσαντος δὴ τὰς εὐχὰς Θεοφυλάκτου τοῦ πατριάρχου. στέφει τὸν υἱὸν αὐτοῦ Βασί λειον βασιλέα διὰ χειρῶν Πολυεύκτου τοῦ πατριάρχου. στέφει ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς μεγάλης ἐκκλησίας. Ρ. [Άξιος. ἅγιος [Μόνος ὁ πατριάρχης. λιτῷ εἰ θῦσαι τὰ ἀναγορευτήρια Θεῷ καὶ ἐπιβατήρια. σκέπτετα:, περὶ τοῦ ταινιώσοντος αὐτὸν ἐπὶ νεώ Κυρίου τῷ αὐτοκρατορικῷ στεφανώματι. 'Ο δὲ Βουλ γαρία; ἀρχιεπίσκοπος τὸ βασιλικόν περιτίθησι σχη πατριάρχην 361 ἱστάμενον εἰς τὰ ἅγια θυρία. Αὐτὸς δὴ μόνος εἰσερχόμενος τὸν σωλέαν τὸν πατριάρχην ἐπὶ ταῖς ἱεραῖς κιγκλίσιν ἑστηκότα εὑρίσκει), σωλέαν τοῦ σωλέου ἄμβων, σωλέαν Τὸν δὲ ἄμβωνα καὶ τὸν σωλέαν μὴ δυνάμενος ποιῆσαι καθὼς ἦσαν πρότερον, ἐποίησεν, ὡς ὁρᾶται νῦν, ἀργυρένδυτον. διέρχεσθαι εἰσ έρχεσθαι εἰς τὸν σωλέαν, [Σωλέας βήματος βήματος βασιλικαί ἀπὸ τοῦ Ο ἁγίου βήματος εἰς τὸν σωλέαν ἁγίας θύρας, ὡραίας πύλας, ναόν [Στεφθῆναι καὶ αὐτήν. 8 Βασιλικοῖς παρασήμοις οι Ρωμαίων θεσμοὶ τὰς βασιλίδας ᾑρηνται κοσμεῖν. [Βάϊον.
402"
idem Michaelem Curopolatam Nicephori generum ἐν μα καὶ διάδημα, ὡς ἔφασκεν, αὐτόνομος ὢν καὶ
μηδενὶ εὐθύνας ὀφείλων διδόναι, καὶ διὰ τοῦτο ἔχειν
ἐξουσίαν βασιλέα στέφειν. Hæc logotheta. Cantacuzenus de se narrat, rit, 27, absente patriarcha
Thessalonice, ubi sumnebat inperatoris insignia, τὸν
βασιλικόν πίλον, πρὸ τῆς ἀχράντου καὶ Θεομήτορος
τῆς εἰκόνος κείμενον ἐπ' ἐδάφους, αυτοχειρία λα
βόντα αὐτὸν ἐπιθεῖναι τῇ κεφαλῇ. Goan.]
P. 91. Junius eliam σωλείαν et συλέαν adducit,
nescio num ex mss. codicibus; et interpretatur
soleum. Rectius soleam, cum rectus sit ὁ σωλέας,
primæ declinationis, sive a sole hoc nomen derivatum sit (erat enim locus qui dicebatur soleas ad
orientem solem, contiguus ßhμart seu tabernaculo,
ut liquet ex Curopalata c. 17, p. 94: Μόνος
τῷ ἄμβωνι τῆς μεγάλης ἐκκλησίας ὑπὸ Νικηφόρου
πατριάρχου στεφθῆναι. Michael imperator factus
τῷ πρώτῳ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ ἔστεψεν τὸν
υἱὸν αὐτοῦ Θεοφύλακτον, ait qui putatur Leo Grammaticus in Regiis mss. Qui deinde in aliis certus
est, de Armenio Leone scribit: Λέων ὁ ᾿Αρμένιος ὁ
παραβάτης ἐβασίλευσεν ἔτη ἑπτά, μῆνας πέντε στε
φθεὶς ὑπὸ Νικηφόρου πατριάρχου. Michael Balbus
occiso Leone πρὸς τὸν μέγαν τῆς Αγίας Σοφίας
ναὸν προελήλυθεν, inquit Cedrenus, χειρὶ τοῦ πα
τριάρχου στεφθῆναι βουλόμενος. Ην δὲ αὐτῷ παῖς
ἐξ Εὐφροσύνης, testatur Grammaticus, ὀνόματι
Θεόφιλος, δν καὶ ἔστεψεν ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησία.
Michael filius (cujus mano fuerit ipse coronatus
historia non produnt) Basilium accubitorem adeo δὲ ὁ βασιλεὺς διερχόμενος τὸν σωλέαν εὑρίσκει τὴν
solemni ritu coronavit in S. Sophiæ ambone, ut
mirus æque ac insuetus videatur: de illo nonnihil
superiore nota. Leonem F. data corona non evexit
ad imperium Basilius: Τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῆς Πεντηκοστῆς στέφει Λέων ὁ βασιλεὺς τὸν υἱὸν αὐτοῦ Κωνσταντίνον δι' Εὐθυμίου πατριάρχου. Coronam Alexandri cum nepote Constantino solo anno regnantis taent historiæ. Romanus Lecapenus Constantini bujus
socer τῷ τῆς βασιλείας στέφεται διαδήματι παρὰ
Κωνσταντίνου βασιλέως καὶ Νικολάου πατριάρχου.
Christophorus Romani F. στέφεται παρὰ Κωνσταν
τίνου βασιλέως. Κomarus iterum Έστεψεν τοὺς υἱοὺς
αὐτοῦ ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, Στέφανόν τε
καὶ Κωνσταντίνον. Romano filio Constantinus Leonis Sapientis F. περιτίθησι διάδημα, scriptore Gedreno, τελέσαντος δὴ τὰς εὐχὰς Θεοφυλάκτου τοῦ
πατριάρχου. Romanus στέφει τὸν υἱὸν αὐτοῦ Βασί
λειον βασιλέα διὰ χειρῶν Πολυεύκτου τοῦ πατριάρχου. Hic Polyeuclus Nicephorum invadentem ty--
rannidem στέφει ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς μεγάλης εκκλησίας. Hucusque æqua labori cura de imperatoribus
vel patriarchis in unum conjuncta, vel separatim,
opera posita, aliorum principum capita coronis
impositis ornantibus. Cæteros recensendi animum
ipsi historici, ob coronationes nonnullorum sequentiam, Joannis Zemiscis, Constantini Porphyrogeniti, Romani Argyri, utriusque Michaelis Paphlagonis et Calaphatæ, etc., ab ipsis silentio prætermissas, ademerunt.
Ρ. 90. [Άξιος. Quia prius ἅγιος denuntiatus.
Ibid. [Μόνος ὁ πατριάρχης. Adeo solus imperatores coronat patriarcha, ut ab episcopo λιτῷ εἰ
simplici nollent illi coronam accipere. Videbis
quidem Manuelem Comnenum ejus Vitæ l. 1, θῦσαι
τὰ ἀναγορευτήρια Θεῷ καὶ ἐπιβατήρια. At quia
sceptrum patriarcha defuncto obligerat, σκέπτετα:,
ait Nicetas, περὶ τοῦ ταινιώσοντος αὐτὸν ἐπὶ νεώ
Κυρίου τῷ αὐτοκρατορικῷ στεφανώματι. Vide quæ
difusius de suscepta corona adjunguntur. Detulit
hoc obsequium Theodora Comneno Bulgariæ arcbiepiscopus, verum ceu patriarchain se gerens et
nulli patriarcha inferiorem se jactans: 'Ο δὲ Βουλγαρία; ἀρχιεπίσκοπος τὸ βασιλικόν περιτίθησι σχη
πατριάρχην 361 ἱστάμενον εἰς τὰ ἅγια θυρία.
Cantacuzenus: Αὐτὸς δὴ μόνος εἰσερχόμενος τὸν
σωλέαν τὸν πατριάρχην ἐπὶ ταῖς ἱεραῖς κιγκλίσιν
ἑστηκότα εὑρίσκει), sive quis σωλέαν a solo seu pavimento potius deducere velit, nomine τοῦ σωλέου
a solo ad totum illum locum, quem nos in nostris
templis chorum vocamus, translato, quod mihi
minus fit probabile. Erat autem locus iste ut et å
ἄμβων, cæteris templi partibus longe ornatiur.
Quare in Originibus Cpolitanis refertur σωλέαν a
Justiniano conditum, cum casu trullæ seu fornicis
comminutus esset, non potuisse a Justino successore Justiniani in pristinum splendorem et nitorem
restitui. Τὸν δὲ ἄμβωνα καὶ τὸν σωλέαν μὴ δυνάμε
νος ποιῆσαι καθὼς ἦσαν πρότερον, ἐποίησεν, ὡς
ὁρᾶται νῦν, ἀργυρένδυτον. Meursio soleas est solium seu thronus. Sed aliquid aliud fuisse satis
aperte indicat Curopalata: nam διέρχεσθαι et εἰσέρχεσθαι εἰς τὸν σωλέαν, qua phrasi utitur Cantacuzenus, aliud quiddamı innuunt quam thronum
seu solium. GRETS.
Ibid. [Σωλέας gradus vel locus excelsior, quasi
solium dictus, ad sacras βήματος fores ponitur, ex
quo Christus pro Christiana communione in populum distribuitur. Fores βήματος sacra sunt, ut
sacrorum donorum, Evangelii ac ipsius Christi
sul sacramento transitu consecrata; βασιλικαί
nonnunquam dicuutur quod Christo regi ἀπὸ τοῦ
Ο ἁγίου βήματος e sacro tribunali εἰς τὸν σωλέαν ad
aliud solium delato viam concedant. regione
est ambo, ad quem gradibus tum ex orientis tum
ex occidentis parte datur ascensus `duplex: hic
ἁγίας θύρας, alius ὡραίας πύλας, speciosas portas,
retro ambonen positas ac inter vestibulum et ναόν
ipsum positas, respicit. De spec osis portis superius. De his cunctis eruditissimus Allatius lucuJentas dissertationes edidit: nos pro captu quæ--
dam in Euchologicis tradidimus.
Ibid. [Στεφθῆναι καὶ αὐτήν. Gregoras, vii, 8:
Βασιλικοῖς παρασήμοις οι Ρωμαίων θεσμοὶ τὰς
βασιλίδας ᾑρηνται κοσμεῖν.
Ibid. [Βάϊον. Nec ramum nec palmam refert hie
dictio ßáčov, sed sceptrum, non lave quidem et
col. 403–404page 194 of 206
PG 157:403βαλὼν τὴν χλαμύδα ἔπεσεν εἰς τοὺς πόδας τοῦ βασιλέως, κυκλόθεν [Ὑπὸ εὐνούχων. . Εισάγεται ἡ βασίλισσα παρὰ τοῦ πραιποσίτου. 45: Εὐνοῦχος εἰς τὴν βασιλικὴν δορυφορίαν συντεταγμένος κορυφαιό σατος, ὃν πραιπόσιτον είθιστο Ῥωμαίους ἀποκαλεῖν. Ρ. [Σωλέαν σωλείον συλείαν, σολέαν, Εἰ δὲ συμβῇ. Εἰ δὲ συμβῇ προεστεμμένον εἶναι τὸν βασιλέα ἐπὶ τῆς τῶν γάμων τελετῆς, ὁ βασιλεὺς τὴν ἰδίαν ὡσαύτως στέφει γυναῖκα, αὖθις δὲ ἀμφότεροι ἐπὶ τὴν ἀναβάθραν, σάκκον, πορφύραν, ἐνδύεται επάνω τοῦ σάκκου,: Περι βάλλεται μανδύαν χρυσοῦν ἐπὶ τὸ διάδημα καὶ τὴν πορφύραν. [Επιτίθησι τῇ κεφαλῇ. 1, Λουπικίαν έστεψεν Αὐγοῦσταν. 11 είχε γυναῖκα Σοφίαν ονόματι, ἥντινα ἔστεψεν Αὐγοῦσταν. έστεψεν 'Αναστασίαν. Λεοντίαν τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἔστεψεν Αὐγοῦσταν. Εστέ φθη ἡ Ἐπιφάνεια 362 ή θυγάτηρ Ηρακλείου ὑπὸ εὐφημίαν αὐτῶν, πᾶσαν ἡδονὴν κολακείας παρέ Σεργίου πατριάρχου | Αὐγούστα. Ο Ηράκλειος ἔγημεν Μαρτίναν καὶ ἀνηγόρευσεν αὐτὴν Αὐγοῦσταν, στεφθεῖσαν ὑπὸ Σεργίου πατριάρχου εστέφθη Προκοπία Αὐγοῦστα ἐν τῷ τρικλίνῳ τοῦ Αὐγουστέως. στο φθεῖσα Αὐγούστα Ρ. 93. [Ψάλλουσιν ᾄσματά τινα. οι δήμοι, Εμέλισαν ποιήματα καθ᾽ ἕκαστον ἦχον πρὸς χοντα. Σηρική ή μέταξά ἐστιν, ἐξ ἧς ειώθεισαν τὴν ἐσθῆτα ἐργάζεσθαι, ἣν πάλαι μὲν Ελληνες Μηδικήν εκάλουν, τὸ δὲ νῦν σηρικὴν ὀνομάζουσι. εξίμιτον ζάμιτον, Ρ. [΄ Ο λόγος ζητεῖται. [Οὐχ ὅμοιον τῷ τοῦ βασιλέως. Τυμπάνιον, Προεκάθητο λαμπρῶς διεσκευασμένη, λίθοις τε καὶ μαργάροις διαφανέσι τὸ τυμπάνιον ἀναδέουσα, καὶ τὸν τράχηλον ὁρμίσκος πολυτίμοις διαλαμβάνοντα. Ρ. 92. | Ομολογοῦσα διὰ τῆς προσκυνήσεως. βαστάζων κλάδους ἐλαιῶν καὶ λαμπάδας, εὐφημῶν ἐξήρχετο εἰς ὑπάντησιν, στὸς γὰρ τῶν μεγιστάνων μετὰ τῆς οἰκείας τάξεως διακριδὸν ἐφιστάμενος, τῶν κρατῶν
IN LIBRUM DE OFFICIS EP.
· 40%
pturus βαλὼν τὴν χλαμύδα ἔπεσεν εἰς τοὺς πόδας
τοῦ βασιλέως, ut refert Leo Grammaticus. Goss.]
omni ex parte æquale, sed nodis globisque produ- Michaelis manu jamjam imperii coronam suscectioribus interstinctum, rotundum, quasi torno
factum, in cujus suprema parte nodus est major
sive flosculus gemmis circumquaque per fila ger.
minantibus emicans. Rotundum esse, non ad palmaris rami modum latum, demonstrat voς κυκλόθεν hic posita, qua gemmas per gyrum allizas
ostentare declaratur. Reliqua, ni fuerim prior
deceptus, in effigie Helenes Manuelis conjugis, in
imperatorio prius, nunc regio S. Dionysii operum
ms. in regia ejusdem nominis abbatia reperiendo,
visus comprobabit.
Abid. [Ὑπὸ εὐνούχων. præposito ipso, id est
ab eunuchorum principe, deducendam jubet typus
Euchologicus. Εισάγεται ἡ βασίλισσα παρὰ τοῦ
πραιποσίτου. Simocatta, IV, 45: Εὐνοῦχος εἰς τὴν
βασιλικὴν δορυφορίαν συντεταγμένος κορυφαιό
σατος, ὃν πραιπόσιτον είθιστο Ῥωμαίους ἀποκα
λεῖν.
Ρ. 92. [Σωλέαν prius, σωλείον hic scribit: alii
συλείαν, σολέαν, etc.
Ibid. Εἰ δὲ συμβῇ. Si contigerit imperatorem
antea esse coronatum, coronatur imperatrix
proprio marito et imperatore; eodem modo tunc
quando illa in uxorem ducta nuptiarum solemnia
celebrat. At si eo quo diximus pacto eveniat,
tunc, postquam imperator novus suam conjugeia
et imperatricem coronavit, illa vero, ut dictum
est, honorem et reverentiam habuit, ascendunt
simul in anabathram seu tabulatum, rursusque
consident in suo throno. Et hæc interpretatio confirmatur ex 1. 1 Joannis Cantacuzeni, in quo hɔnc
imperatoris inaugurandi et imperatricis coronandz
cæremoniam iisdem ferme verbis quibus Curopalala describit; ait enim: Εἰ δὲ συμβῇ προεστεμ
μένον εἶναι τὸν βασιλέα ἐπὶ τῆς τῶν γάμων τελετῆς,
ὁ βασιλεὺς τὴν ἰδίαν ὡσαύτως στέφει γυναῖκα, αὖθις
δὲ ἀμφότεροι ἐπὶ τὴν ἀναβάθραν, etc. Nec illud
omittendum, ubi Curopolata habet σάκκον, ibi
apud Cantacuzenum legi πορφύραν, ut c. 17,
ἐνδύεται επάνω τοῦ σάκκου, Cantacuzenus: Περιβάλλεται μανδύαν χρυσοῦν ἐπὶ τὸ διάδημα καὶ τὴν
πορφύραν. GRETS.
Ibid. [Επιτίθησι τῇ κεφαλῇ. Haud patriarcha,
verum imperator, imperatricem coronat. Justinus
1, Λουπικίαν έστεψεν Αὐγοῦσταν. Justinus 11 είχε
γυναῖκα Σοφίαν ονόματι, ἥντινα ἔστεψεν Αὐγοῦσταν.
Tiberius έστεψεν 'Αναστασίαν. Phocas Λεοντίαν τὴν
ἑαυτοῦ γυναῖκα ἔστεψεν Αὐγοῦσταν. lla Theoplanes. Non inficior imperatricibus patriarchas imposuisse coronam, ita monitus a Theophane: Εστέφθη ἡ Ἐπιφάνεια 362 ή θυγάτηρ Ηρακλείου ὑπὸ εὐφημίαν αὐτῶν, πᾶσαν ἡδονὴν κολακείας παρέ
Σεργίου πατριάρχου | Αὐγούστα. Ο Ηράκλειος
ἔγημεν Μαρτίναν καὶ ἀνηγόρευσεν αὐτὴν Αὐγοῦσταν,
στεφθεῖσαν ὑπὸ Σεργίου πατριάρχου Auguste porro
non usqquequaque coronam in ecclesia suscipiebant
conjugum vel patriarcharum opera, εστέφθη siquidem Προκοπία Αὐγοῦστα ἐν τῷ τρικλίνῳ τοῦ Αὐγου
στέως. Ibidem Maria Leonis Isauri conjux pari
honore insignitur, ex Theophane, a quo hæc
cuncta. Caeterum Zenobia Basilisci uxor prima στο
φθεῖσα Αὐγούστα apud Cedrenum occurrit in
Zenone. Angustæ nomine conjugem honestasse
Domitianum principem, senatum eumdem honorem
Adriani conjugi detulisse, apud Georgium Syncellum lego.
Ρ. 93. [Ψάλλουσιν ᾄσματά τινα. Theophylacto
Michaelis Curopalatis filio coronato corain parentibus οι δήμοι, scribit Leo nuper relatus vel alius
quivis, Εμέλισαν ποιήματα καθ᾽ ἕκαστον ἦχον πρὸς
χοντα. Goan.]
Ibid. Metaxa. Suidas: Σηρική ή μέταξά ἐστιν,
ἐξ ἧς ειώθεισαν τὴν ἐσθῆτα ἐργάζεσθαι, ἣν πάλαι
μὲν Ελληνες Μηδικήν εκάλουν, τὸ δὲ νῦν σηρικὴν
ὀνομάζουσι. Hinc metaxaricus negotiator metaxæ.
Scribit Nicephorus, xvi, 52, netaxam demnum
sub Justiniano imperatore Cpolim allatam esse.
luc adde εξίμιτον vel ζάμιτον, sammel. Etiam
Latini usurparunt. In Chronico Sclavorum 363
c. 5: Regina donavit duci samittos plurimos, ita ut
omnes milites suos vestiret samittis. Vide Glossarium Græco-Barbarum. Tyrius, x111, 27: Exameto
coopertum altissimo. GRETS.
Ρ. 95. [΄ Ο λόγος ζητεῖται. Audebo dubius, si non
Ibid. [Οὐχ ὅμοιον τῷ τοῦ βασιλέως. Imo certus, rationem proferre. Forte ut quondam prinadversa pene forma compactum. Nuli enim globosuin et tectum, sed planum et apertum, ac latius
nonnihil superne imperatricis stenima in regio ms.
Sandionysiaci depictum est, eoque memorata
Helene, coloribus delineata, velut Cybele turrila
corona redimitur. Τυμπάνιον, reor, a forma quau
refert, vocat Nicetas Alexii tertii l. 1: Προεκάθητο
λαμπρῶς διεσκευασμένη, λίθοις τε καὶ μαργάροις
διαφανέσι τὸ τυμπάνιον ἀναδέουσα, καὶ τὸν τράχηλον ὁρμίσκος πολυτίμοις διαλαμβάνοντα.
Ρ. 92. | Ομολογοῦσα διὰ τῆς προσκυνήσεως.
Ita Mauricius a Tiberio coram patriarcha et senatu
coronatus confestim ad pedes ejus procidit et cos
exosculatur, apud Simocattam. Basilius quoque
cipibus triumphum agentibus (quod erga Heraclium
factitatum narrat Theophanes populus βαστάζων
κλάδους ἐλαιῶν καὶ λαμπάδας, εὐφημῶν ἐξήρχετο εἰς
ὑπάντησιν, ita demum sericis illis panniculis elatis
in sublime morem antiquum novus iste referre videretur. Nec abs re dici potest cantorum domesticorum et lectorum choros visis in atrio militibus
per cohortes divisis sua signa præferentibus (Exaστὸς γὰρ τῶν μεγιστάνων μετὰ τῆς οἰκείας τάξεως
διακριδὸν ἐφιστάμενος, ut alibi ex Niceta iu Joanne
retulimus), ipsos quoque tres memoratas hastas,
pro ternis protopsaltarum domesticorum et lectorum
turnis, ex utraque τῶν κρατῶν acie, ut ad singulas
velut ad proprium siguum se singuli reciperent, vel
col. 405–406page 195 of 206
PG 157:405[Πρόθεσιν. ἅγιον βήμα διακονικόν νότιον μέρος, βόρειον μέρος, πρόθεσιν Πρόθεσις θέσεως 364 Ρ. 95. Τάξιν ἐκκλησιαστικὴν, ἣν καλοῦσι Ρ. 94. Προηγείται τῆς εἰσόδου πάσης. ἡγεῖται. άλλα έπιπλα. Επιπλά τε καὶ σκεύη τῶν ἱερῶν καὶ αὐτὰ ἁγιώτατα επιφερόμενοι.
certe ad solam ostentationem, promere voluisse. Sensus est: imperator tenet tunc (nimirum in illa
Candidum vero rubrumque colores Ecclesiam velut
ad se spectantes sibi vindicasse diximus in superioribus. GOAR.]
Ibid. Codex Lauth. pro σrµvoū Õµvov. Recte:
Cum hymnus inchoatur, videlicet a cantoribus, qui
decantari solet in magno ingressu, hoc est in supplicatione seu solemni processione, in qua, lecto
jam Evangelio, circumfertur per templum materia
tuturi sacrificii, ducto initio a prothesi, ad altare
in quo sac‹ificium immolabatur. De qua processione
legatur Cabasila in Exposit. Missæ, c. 34. GRETS.
Ibid. [Duplex ɛloodɔg introitus in liturgia, parvus
el magnus. Primus inducendo ad altare Evangeliorum, ante lectionem eorum, libro, secundus deportandis ad idem altare sacris donis, pane nimirum
et vino, destinatus est; fitque ea missæ parte, quæ
Dobis Evangelio lecto dicitur offertorium.
Ibid. [ Yurov. Hymnus ille Cherubicus est, offertorium rursus Latinis vocandum, quod dum oblatæ
deferuntur ad altare, cantetur, de quo Allatius, Arcudius, liturgia Chrysostomi et Euchologium.
Ibid. [Πρόθεσιν. Altare Græcorum ἅγιον βήμα
vulgo dictum, a reliquo templo separant xɩyxàldɛç,
cancelli, vel etiam solida tabulata, prout in ecclesiis
nostris alia septa sacrorum virorum chorum a populo dividunt augustiora septa. In transverso illo
tabulato tres portæ sunt, media major, aliæ a lateribns minores. Mediam &yız Qúptz dicunt Græci,
dylag múlaç, dyias Oúpas, etc. lateribus dexteram,
nbi διακονικόν est, νότιον μέρος, sinistram βόρειον
μέρος, nec non πρόθεσιν rocant. Πρόθεσις demum
mensa est ubi sacra dona in missa consecranda
pozdevtal, primo proponuntur, et ante missæ
principium a sacerdote et diacono præparata ad
offertorium usque reponuntur. Hinc ei quoque mρOθέσεως nomen.
Ibid. [Tà āɣra. Intellige dupa, panem et vinum.
Ibid. [Mavbúaç regium pallium est, et si mavis
chlamys; nisi quod chlamys brevior, et humero
dextro fibula vel nodo necteretur, mandyas longior,
ad pectus collique radicem anteriorem. Totus Phrygionis opera ramis circulisque aureis, in quibus
aquila bicipites eodem auro extuberantes, depictus
est.
Ibid. [Tor otavpor. Virgam nimirum auream, in
cujus summitate crux aurea gemmis ornata, vulgo d:-
xavlxtov; de quo superius.
Ibid. [Náponxa, ferulam, virgam leviorem, quam
memorat Simeon Thessalonicensis c. 6 nota 44 relatus. GOAR.]
364 Ρ. 95. Τάξιν ἐκκλησιαστικὴν, ἣν καλοῦσι
rov de zote. Ordinem ecclesiasticum, quem ipsius
rocant. Perperam, sed correxit Junius errorem ex
alio codice. Legendum enim toū demotátov, ut habet Joannes Cantacuzenus in sua Historia, l. 1 de
bellis inter Andronicum avum et nepotem, ubi
ritum inaugurandi imperatoris describit. Cod. BaVJP. ČEGROTÁTOU, recte, si unicum sigma demas.
processione) locum deputati. Numeratur autem of
ficium deputati a Curopalata inter officia magnæ
Ecclesiæ in catalogo officialium ejusdem aulæ,
c. 1. GRETS.
Ibid. [Simul atque summum imperium quivis atcipiebat imperator, ait Zosimus, amictus ei sacerdotalis a pontificibus offerebatur, et continuc
pontificis maximi titulum usurpabat; tantaque erat
inter imperatoriam et pontificiam dignitatem connexio, ut sine hac illa consistere nequiret, ac in eum
subditi conspirare impellerentur audacius, quem
patria religione consecratum non contemplarentur;
quem vero illa sublatum suspicerent, tanta simul
auctoritate pollentem venerabantur, ut eo quosvis
magistratus assererent inferiores, et ex ejus nutu
voluntateque res publicæ, privatæ, belli, pacis, externæ, domestica, cunctæ penderent; quæ causa
fuit ut inter Christianos imperatores primi, Constantinus, Constantius, Valentinianus, Valens et alii
ad Gratianum usque, pontificis maximi titulum
stolamque non fuerint aversati. Hinc illud Ambrosii
de Christianis principibus etiam intra- Christianæ
religionis terminos ambitione motis dictum: Vulgo
dici quod imperatores sacerdotium magis optaverint
quam imperium sacerdotes. Ubi tamen aucta religio umbratiles etiam superstitionis titulos elimina·
vit e palatio, ac sincera mentis dejectio falsas aut
vanas repudiavit appellationes, inter ultimos Ecclesiæ ministros locum reperire ac eorum munus
quodpiam in Ecclesia obire fuit ¡His in pretio; unde
ortum puto ut antiquas chlamydes posteriores imperii successores in mandyas, lectorum pallia, converterent; deputatorum in Ecclesia gererent officium,
et viam in solemni sacrorum donorum ad altare
deportatione clericis et sacerdotibus sternerent;
ac demum Ecclesia religiosam hujusmodi demissionem compensatura, thus nonnunquam in altaribus accendendi, trisulco cereo-benedictionem subditis impertiendi sacrosque sermones ad proceres
et populum habendi contulerit eam potestatem,
quam ab injustæ vel sacrilega usurpationis crimine
reor vindicatam nota in hujusce auctoris nostri
caput 14, ad p. 76. Quam si quis condemnandam
pervicacius expetat, reos simul agat necesse est
Christianissimos reges in primores canonicos a
pluribus ecclesiasticis collegiis allectos, eosdemque
ac supremos alios sæculi principes, qui munium·
aliquid ecclesiasticorum præsumant ac in privilegiorum partem rei deputent. GOAR.]
Ρ. 94. Προηγείται τῆς εἰσόδου πάσης. Præcedit
per ingressum totum. Inscite. Potius præcedit totam
supplicationem, primus est in processione. Cantacuzenus ἡγεῖται.
Ibid. Forsan pro άλλα legendum έπιπλα. Sic -
enin Cantacuzenus Επιπλά τε καὶ σκεύη τῶν ἱερῶν
καὶ αὐτὰ ἁγιώτατα επιφερόμενοι. GRETS
Ibid. [Exsún déte ålla. In liturgiæ ingressu majore, sacro precedendi ritu, lectores, subdiaconi, dia-
col. 407–408page 196 of 206
PG 157:407[Τὸν πατριάρχην ιστάμενον. [Οὐδὲ πρωτοψάλτην. Ρ. 96. [Ὥσπερ καὶ οἱ ἱερεῖς. σεβασμίοις οίκοις κατηχουμένων ἐξωθεῖσθαι προσ ἐκ τῶν κατηχουμένων Βηλά τε παραχρῆμα ἐκέλευσε κρεμασθῆναι ἐν τοῖς κατηχουμένοις. κατηχούμενεία, ρον ['Ατίδωρον ἀντὶ τῶν ἁγίων ὡς ἔοικεν, ἡ τοῦ ἀντιδώρου διάδοσις ὥστε πᾶσαν ἀνάγκην ἔχειν καὶ αὐτοὺς τοὺς μὴ δυναμένους μετα λαβεῖν τῶν ἁγίων καὶ ζωοποιῶν μυστηρίων προσο καρτερεῖν μέχρι τέλους τῆς θείας ιεροτελεστίας καὶ ἐκ χειρὸς ἱερατικῆς λαμβάνειν αὐτὸ εἰς ἁγιασμόν. σεβαστή, αὐτῇ πρώτῃ τῆς πρώην βασιλίσσης ἀπο νεμηθείσης καὶ ἀξίας καὶ κλήσεω;, καὶ ὠνομάζετο δέσποινα. Δεσποίνης Ερώτων δὲ θήλεων ἡττᾶτο, μάλιστα δὲ τῆς ἐξ Ιταλίας Μαρκεσίνης, ὡς καὶ πέδιλα ὑποδεδέχθαι κοκκοβαφῆ καὶ ἐφεστρίδας καὶ χαλινὰ, ἕπεσθαί τε πλείονας ἢ τῇ δεσποίνῃ. ['Απέρχονται εἰς τὸ παλάτιον.
fuerit excerpta, quod sacras res attigerit ac precibus liturgicis semper adfuerit præsens. Ritus quo
distribuitur exhibetur in Euchologicis. Goar.]
Ibid. [Catechumena. Scribitur etiam xatnxovμevɛɩz, locus in quo catechumeni rei divinæ operam
dabant. Amplum ac spatiosum fuisse oportet.
GRETS.
coni et sacerdotes ordine progrediuntur: pontifex sanctificationem accepit, quod ex ejus mole oblata
si celebret, nusquam. Sed redeuntes in sacris valvis
excipit. Lectores et illis permisti deputati et subdiaconi cereos accensos præferunt vel flabella,
diaconi thuribula, penultimus tamen pontificis paltinm 365 decenter complicatum, postremus, qui
prior dignitate, panem sacrum disco superpositum
ac velatum capiti superimpositum, gestant. Primus
sacerdotum calicem vino misluni, alii sacram lanceam, sacram spongiam, stellam, calices vacuos
vel pro populi sacris participantis necessitate plenos deferunt. Hæcque sunt saera vasa, quæ hic
tenere leguntur. Tractat abunde de istis Enchologium ac Simeonis Thessalonicencis opere de templo
et missa nuper a nobis edito.
Ibid. Пapiɛ106rtaç. [A prothesi, de qua supra,
al ecclesiæ portam exteriorem, et ab ea ad medias
xacrasque altaris fores procedant.
Ibid. [Τὸν πατριάρχην ιστάμενον. Dona sacra
missamque secum celebrantes, sacerdotes videlicet
et ministros, exceptarián.
Ibid. [Οὐδὲ πρωτοψάλτην. Recensetur tamen
inter ecclesiasticos officiales c. 1.
Ρ. 96. [Ὥσπερ καὶ οἱ ἱερεῖς. Hoc est, ambas
species panis et vini separatim accipit, sacerdotum
more, relictà plebe panem vino intinctum, sacerdotis manu, in cochleari 2a65; vocato, in communionem sumente. Goar. ]
Jb d. [Nusquam pro catechumenorum mansionibus hic sumenda, sed pro locis verbo Dei officiisque ecclesiasticis audiendis ad templorum inuros
exstructis. Tales hodie videinus vel ad templorum
naves, ut vocant, superne ac introrsum, vel foris
prominentes porticus, in sublime erectas, 366 ex
quibus in omne templi subjectum spatium prospectus habetur. Inde viros uxoribus cohabitantes depelli jubet canon 93 Trullanus: 'Ex tŵv ¿v tuiç
σεβασμίοις οίκοις κατηχουμένων ἐξωθεῖσθαι προσ
táσcoµev. Ne vero cum interprete Latino vel aliis
loca catechumenis addięta intelligas, abunde docet
in cumdem canonem Scholiasta Balsamon. Ac si
sensus allati vəlidius expetas argumentum, accipe.
Catechumenis sacris mysteriis astare quondam
nelas: en autem ut ἐκ τῶν κατηχουμένων ex his sublimioribus in ecclesiam prospectantibus ambulacris vel ædibus quædam cum aliis mulier, sacris a
Basilio factis, ut Amphilochius in ejus Vita auctor
est, aderat, et diaconum Basilio ministranteɩn muthis oculorum nutibus ad lasciviam provocaba!.
Non erat itaque catechumenis sed fidelibus, maxime
mulieribus, assignatus in ecclesia locus, quo, ut
in mulierum capitibus propter angelos vela poni
jubet Apostolus, ita propter eas lem inde prospe.
ctantes vela deinceps suspendi præcepit Basilius:
Βηλά τε παραχρῆμα ἐκέλευσε κρεμασθῆναι ἐν τοῖς
κατηχουμένοις. An alia fuerint κατηχούμενεία, -
techumenorum ab his de quibus sermo propriæ
diversæque sedes, quidam inquirunt. Non abnuo,
llæc quæ adhuc in templo S. Sophiæ supersunt,
fidelibus, cum sacris interessent, fuisse communia contendo; similiaque nonnullis in ecclesiis
mulieribus etiam hodie preces in ecclesia facturis
Græcia concedit.
Ibid. De antidoro jam supra ad p. 48. Eleganter describitur a Simeone Thessalonicensi in libello de templo. Posthac sacris a prothesi ablatis,
diacono quidem disco super caput, sacerdotibus autem manibus calices tenentibus, ipse gratiis actis et
manibus loti, egreditur, quodque vocatur ¿vridwpov
ρον in populum distribuit. Quoniam enim episcopus
Christum, ut docuimus, exprimit, ipsum et sacrifi.
cavit et participavit et sacratis viris impertivit. Sanclificationem autem participare opus est populum,
quanta quidem a precibus et tremendo sacrificio
intellec:uali modo fidelibus communicata est. Et
quoniam per vestes quasdam, ut quæ corpus contexerint, sanctificationem accipere oportet, per àvtíðwpɔv id fit. Est autem sanctificatus panis in prothesi
repositus, ex quo medium exsectum ad sacrificium
offertur. Hic postea ut lanceola signatus, et divinis ▷ conjugum appellatio est désolva. De Monomacbi
verbis super se factis, loco donorum tremendorum,
videlicet iis qui non communicarunt, dispertitur.
Quod episcopus ubi fecit et populo bene precatus est
finem missæ imponit. Grets.
Ibid. ['Ατίδωρον panis benedictus, ἀντὶ τῶν ἁγίων
Ewpw communionis vice in ecclesia sumptus, de
quo Balsamon in can. 2 Antiochenum: 'Erevońon,
ὡς ἔοικεν, ἡ τοῦ ἀντιδώρου διάδοσις ὥστε πᾶσαν
ἀνάγκην ἔχειν καὶ αὐτοὺς τοὺς μὴ δυναμένους μεταλαβεῖν τῶν ἁγίων καὶ ζωοποιῶν μυστηρίων προσο
καρτερεῖν μέχρι τέλους τῆς θείας ιεροτελεστίας καὶ
ἐκ χειρὸς ἱερατικῆς λαμβάνειν αὐτὸ εἰς ἁγιασμόν.
En cur dylaoµz vocet auctor, quod nimirum sumentibus sanctificationem operetur, quia prius
P. 97. [Seσñolvnç. Imperatorum et despotarum
pellice ad summum honoris gradum ab amante
provecta scribit Zonaras: 'Erst!µnto & † yuvh
σεβαστή, αὐτῇ πρώτῃ τῆς πρώην βασιλίσσης ἀπονεμηθείσης καὶ ἀξίας καὶ κλήσεω;, καὶ ὠνομάζετο
δέσποινα. Δεσποίνης iterum insignia a Joannis pellice, more reclamante, usurpata suggillat logotheta:
Ερώτων δὲ θήλεων ἡττᾶτο, μάλιστα δὲ τῆς ἐξ
Ιταλίας Μαρκεσίνης, ὡς καὶ πέδιλα ὑποδεδέχθαι
κοκκοβαφῆ καὶ ἐφεστρίδας καὶ χαλινὰ, ἕπεσθαί τε
πλείονας ἢ τῇ δεσποίνῃ. Consule Nicetam Manuelis
Comneni, 1. 1.
Ibid. ['Απέρχονται εἰς τὸ παλάτιον. Ducto nim
mirum triumpho, nulliusque pompa prætermisso
apparatu, qualem describit citatus Simocatta, VIII,
col. 409–410page 197 of 206
PG 157:409ΓΙΟ 10, τῆς βασιλίδος ἀδελφοὶ Ἰωάννης καὶ Μανουὴλ καὶ δ Ὑπῆν δὲ τῷ τυράννῳ γύναιον, Λεοντία ὄνομα αὐτῷ· ταύτῃ στέφανον βασίλειον περιτίθησιν. Ἐπεὶ δὲ καὶ πομπαῖς είθισται τοῖς αὐτοκράτορσι τὰς ὁμοζύγους ἀναγορεύειν, ἐπιφανῶς τιμήσας τὸ ἔθος ὁ τύραννος τὴν Λεοντίαν βασίλισσαν ἠξίου θριαμβεύειν. [Πάντες πεζή. 27: Μετὰ δὲ τὴν εὐφημίαν ἔφιππος γε νόμενος ὁ βασιλεὺς, καὶ τῶν ἄλλων πάντων ἐπο μένων ἐφ᾽ ἵπποῖς, ὅσοι ἦσαν. ] αχαιώματα χαιώματα, εἰ τούδια το δία τουρία. χαιώματα πρὸς τὸν ναὸν τοῦ μεγαλομάρτυρος ἐγένετο Γεωργίου τοῦ Παλαιοκαστρίτου προσαγορευομένου, καὶ τὴν προσκύνησιν ἀπεδίδου, Καί τισι τοῖς ἐκ τῆς Λατινικής στρατιᾶς τὴν καβαλαρίων παρείχε τιμὴν, πάντα ἐπ' αὐτοῖς τὰ εἰθισμένα πράττων. Ἐν τῇ ἑορτῇ δὲ καὶ τῶν τῆς συγκλήτου πλὴν ὀλίγων ἀξιωμάτων πάντες έτυχον, ὡς ἂν ἕκαστος παρὰ βασιλίδος καὶ πατριάρχου καὶ τῆς βουλῆς ἄξιος εκρίθη. [Κεχυμένα. τοῦ βασιλέως ἀνεψιὸς ὁ ᾿Αγγελος Ιωάννης. ἐν τῇ εὐωχήσει, ἐν τῇ εὐλογήσει, εὐλόγησις εὐχησις. [Ρομφαίαι. Ορᾷ ὁ πατὴρ τὸν ἱπποκόμον τοῦ Βρυεννίου ἵππον ἐπισυρόμενον τῇ τε ἁλουργῷ ἐφεστρίδι κεκοσμημένον καὶ κατάχρυσα τὰ φάλαρα ἔχοντα, καὶ δὴ καὶ τοὺς κατέχοντας τὰς ἐξ ἔθους τοῖς βασιλεῦσι παραπεμπομένας ῥομφαίας ἐκεῖθεν αὐτῷ παραθέοντας.: Καταβάλλει μὲν τὸν ἱπποκόμον, συναφαιρεῖται δὲ καὶ τὰς ῥομφαίας, καὶ λάθρα ὑπέξεισι τοῦ στρατεύματος. Ἐν τῷ ἀκινδύνῳ δὲ καταστὰς τόν τε χρυσοφάλαρον ἐκεῖνον ἵππον ἐξέπεμψε καὶ τὰς παρ' ἑκάτερα τοῦ βασιλικοῦ σώματος στρεφομένας ρομφαίας. Αρχοντόπουλα. ἐπ' εὐγενείᾳ λαμπρυνομένους νέους κομητόπουλα Αρχοντοπούλους ἀρχοντόπουλοι ἀρχοντόπουλα Έχει λεξάμενος λογάδας καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀρχοντοπούλους λεγομένους.: Πίπτουσι τῶν ἀρχοντόπουλον ὡσεὶ τριακόσιοι. [ Ἐκ γένους τις τοῦ βασιλέως. !!!, 27: Εκεῖθεν δὲ εἰς τὰ βασίλεια ἐπανελθὼν ἅμα βασιλίδι τῇ γαμετῇ λαμπρῶς εἰστιᾶτο, πάντων παρισταμένων κατὰ τὰ νενομισμένα βασιλεῦσιν. Υπηρετοῦντο δὲ αὐτοῖς πρὸς τὴν ἑστίασιν οι τε τὸ βασιλικόν περιτίθησι σχῆμα καὶ διάδημα, ὡς ἔφασκεν αὐτόνομος ὢν καὶ μηδενὶ εὐθύνας ὀφείλων διδόναι, καὶ διὰ τοῦτο ἔχειν ἐξουσίαν βασιλέα στέφειν.
ΓΙΟ
10, Nicetas in Man. Comn. f. ut et v, triumphalis τῆς βασιλίδος ἀδελφοὶ Ἰωάννης καὶ Μανουὴλ καὶ δ
ingressus et processus conjugi Leontiæ a Phoca
delatos honores describit cilatus Simocatta: Ὑπῆν
δὲ τῷ τυράννῳ γύναιον, Λεοντία ὄνομα αὐτῷ· ταύτῃ
στέφανον βασίλειον περιτίθησιν. Ἐπεὶ δὲ καὶ πομπαῖς
είθισται τοῖς αὐτοκράτορσι τὰς ὁμοζύγους ἀναγορεύειν, ἐπιφανῶς τιμήσας τὸ ἔθος ὁ τύραννος τὴν
Λεοντίαν βασίλισσαν ἠξίου θριαμβεύειν. Irenes Leo
nis viduæ triumphum splendidissimum commendat
Cedrenus in filii Constantini Vita.
Ibid. [Πάντες πεζή. Cantacuzenum tamen impe
ratorem recenter coronatum equites omnes secuti
sunt, l. nr. 27: Μετὰ δὲ τὴν εὐφημίαν ἔφιππος γενόμενος ὁ βασιλεὺς, καὶ τῶν ἄλλων πάντων ἐπομένων ἐφ᾽ ἵπποῖς, ὅσοι ἦσαν. GoaR ]
Ibid. Pro αχαιώματα lego χαιώματα, εἰ τούδια
seu το δία omnino retinenda sunt, nec mutanda in
τουρία. Inepte Junius parvos. tubos seu tubulos interpretatur. Ilem circa χαιώματα iterum arabi221.
P. 98. Image S.Georgii in palatio erat circa sa2rellum virginis Nicopo, ut ex supra dictis constat, c. 11, et hoc libro c. 6. GRETS.
Ibid. [Cantacuzenus Thessalonicæ, ut modo relatum est, cum suis πρὸς τὸν ναὸν τοῦ μεγαλομάρτυρος ἐγένετο Γεωργίου τοῦ Παλαιοκαστρίτου προσαγορευομένου, καὶ τὴν προσκύνησιν ἀπεδίδου, ut felicibus 367 ejus auspiciis coronam sumpsisse videretur. Subditur, quod bíc. tacuit Codinus, imperatorem officia dignitatesque coronationis ritu peracle contulisse: Καί τισι τοῖς ἐκ τῆς Λατινικής
στρατιᾶς τὴν καβαλαρίων παρείχε τιμὴν, πάντα ἐπ'
αὐτοῖς τὰ εἰθισμένα πράττων. Idem præstitit accepla corona Joannes Andronici lilius: Ἐν τῇ ἑορτῇ
δὲ καὶ τῶν τῆς συγκλήτου πλὴν ὀλίγων ἀξιωμάτων
πάντες έτυχον, ὡς ἂν ἕκαστος παρὰ βασιλίδος καὶ
πατριάρχου καὶ τῆς βουλῆς ἄξιος εκρίθη. Subjungit
dignitates quæ cuique collata: at illæ nilil ad rem.
Ita l. ejusdem c. 36.
Ibid. [Κεχυμένα. Non fusilia, sed absque numero
sparsa el coacervatim effusa.
τοῦ βασιλέως ἀνεψιὸς ὁ ᾿Αγγελος Ιωάννης. GeAR.]
P. 99. Omnino legendum ἐν τῇ εὐωχήσει, non ἐν
τῇ εὐλογήσει, quia εὐλόγησις nihil penitus ad rem
facit, at multum εὐχησις. Dicit enim imperatorem inter epulandum ferre coronam suam, si prius
coronatus fuerit, et sedere in loco eminentiore, hoo
est in anabathra seu tabulato editiore, prout die
coronationis sedere consuevit. Junius prorsus flagitiose: Sciendum ferre imperatorem coronam suam
in benedictione, si proposita est; sic autem sedere
in anabathra, ut ante dictum est, in coronatione.
Perperam plane. GRETS.
Ibid. [Ρομφαίαι. Hæc circa imperatorem ad hos
noris insigne etiam in acie delatæ. Vidit eas Alexins in adverso Bryennii exercitu erectas, mox
eversis et capto imperatoris equo quem comitabantur, præconis voce tyrannum et hostem interiisse
proclamat. Annal., l. x: Ορᾷ ὁ πατὴρ τὸν ἱπποκό
μον τοῦ Βρυεννίου ἵππον ἐπισυρόμενον τῇ τε ἀλουρ
γῷ ἐφεστρίδι κεκοσμημένον καὶ κατάχρυσα τὰ φάλαρα ἔχοντα, καὶ δὴ καὶ τοὺς κατέχοντας τὰς ἐξ
ἔθους τοῖς βασιλεῦσι παραπεμπομένας ῥομφαίας
ἐκεῖθεν αὐτῷ παραθέοντας. Εt infra: Καταβάλλει
μὲν τὸν ἱπποκόμον, συναφαιρεῖται δὲ καὶ τὰς
ῥομφαίας, καὶ λάθρα ὑπέξεισι τοῦ στρατεύματος.
Ἐν τῷ ἀκινδύνῳ δὲ καταστὰς τόν τε χρυσοφάλαρον ἐκεῖνον ἵππον ἐξέπεμψε καὶ τὰς παρ' ἑκάτερα
τοῦ βασιλικοῦ σώματος στρεφομένας ρομφαίας.
GOAR.]
Ibid. [ Αρχοντόπουλα. Procerum filios seu jutenes proceres, et cum Cantacuzeno ἐπ' εὐγενείᾳ λαμπρυνομένους νέους hic interpretor, prout Cedre.
mus κομητόπουλα juvenes comites scripsit in Con
stantini Romani Lecapeni genero. Αρχοντοπούλους
cohortem ita dictam in Alexii exercitu fuisse docet
Anna Glia, I. vi. Αt hi ἀρχοντόπουλοι nonine,
non forsan ἀρχοντόπουλα sanguinis nobilitate. Έχει
λεξάμενος λογάδας καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀρχοντοπούλους
λεγομένους. Εt infra: Πίπτουσι τῶν ἀρχοντοπούλον ὡσεὶ τριακόσιοι.
Ibid. [ Ἐκ γένους τις τοῦ βασιλέως. CantacuzeRus mensæ suæ ministros fecit esse uxoris fratres
!!!, c. 27: Εκεῖθεν δὲ εἰς τὰ βασίλεια ἐπανελθὼν
ἅμα βασιλίδι τῇ γαμετῇ λαμπρῶς εἰστιᾶτο, πάντων
παρισταμένων κατὰ τὰ νενομισμένα βασιλεῦσιν.
Υπηρετοῦντο δὲ αὐτοῖς πρὸς τὴν ἑστίασιν οι τε
Porro imperatores in sua inauguratione etiam
alios, si occasio offerretur, dignitatibus honestabant
novisque titulis condecorabant: nam cnm Joannes
Andronici Junioris filius coronaretur, omnes ferme
proceres, ut quemque imperatrix, patriarcha et concilium esse dignum judicarat, dignitates adepti sunt,
Et Isacius quidem Asanes panhypersebastus declaratus est, Apocaucus magnus dux, Chumnus magnus
stratopedarcha. 368 Andronicus Paleologus Apocauci gener eliam ipse magnus stratopedarcha designatur,Gabalas protosebastus, et ita alii omnes, eorum
suffragiis, de quibus supra diximus. Patriarcha quia
gradum permutare non poterat, habitu se augustio
rem fecit, et in subscriptionibus colore caeruleo est
usus; flammeumque seu legmen capitis, qued antea
patriarchas, si de mɔnachis non essent, album ſerre
mos crat, ipse auro illustravit, Servatoris nostri et
illibatæ ejus genitricis Deiparæ ac Joannis Baptistæ
depictis in eo iconibus. Cantacuzenus, 111, 36. Ita
ad ambitionem tegendam argumenta pietatis imagines assumi debuerunt.
Ambitiosior adhuc Bulgaria archiepiscopus, qui
teste Georgio Logotheta in Chronico τὸ βασιλικόν
περιτίθησι σχῆμα καὶ διάδημα, ὡς ἔφασκεν αὐτόνο
μος ὢν καὶ μηδενὶ εὐθύνας ὀφείλων διδόναι, καὶ διὰ
τοῦτο ἔχειν ἐξουσίαν βασιλέα στέφειν. Vide Novel
lam 131 Justiniani imperatoris.
Cum Joannes Cantacuzenus Didymotichi imperator initiaretur, ipsemet primo vestem imperatoriam
col. 411–412page 198 of 206
PG 157:411πέδιλα πεδούλιον, Προσφέρεται ὁ ὑποψήφιος ὑπὸ τῶν κληρικῶν αὐτοῦ, καμάρας μικρὰς τέσσαρας στɛμ Σ:eμ
induit, deinde în conspectu omnium peaes crepidis ▲ diem suæ vocationis tanquam speculum suis obtutipurpureis exornal; quarum dexteram ei sanguine
proximi, sinistram ex conductitiis Latinis nobilitate
et splendore generis primi inducunt. Imperialem autem tiaram ante immaculatæ Virginis Dei Matris
imaginem humi positam manu sua tollens ipse capiti
suò imponit. Cantacuz. 111, 27. Ubi observa morem
ponendi bumi coronam, ut insinuetur humilitas,
et ante imaginem B. Virginis, ut ostendatur imporatoris in sanctos pietas.
Herum coronatus est idem Cantacuzenus Adrianopoli, prout ipsemet his verbis exponit, 111, 92:
Jam vero placuit etiam imperatorum more coronari,
quandoquidem et patriarcha Hierosolymorum el
episcopi complures coram adessent. Cumque mandasset artificibus ul coronam et aliis ut alia ad eam celebritatem cæremoniamque accommodata conficerent,
paratis omnibus a Lazaro patriarcha Hierosolymitano, mense Maio, quando Constantini Magni et
Helenæ matris ejus, apostolis comparandorum, memoria colitur, corona induitur. Coronat autem et
ipse, ut mos tenebat, Irenen conjugem suam; omniaque solitis ritibus, quam maxime fieri potuit, peracta
sunt. Nam et argentea alque aurea numismata spargebantur, convivia poculorumque invitationes ad
dies plurimos frequentabantur. Tertio demum coronatus est Cpoli in Blachernis Deiparæ virginis templo, prout ipse fuse exponit iv, 4.
Ad finem hujus capitis de coronatione imperatoris accipe ex Petro Damiano 1. 1, ep. 17, hunc morem in coronatione observari consuetum, quem a
Codino omissum mirarer, nisi scirem ei non fuisse propositum omnia in litteras referre. Ita ergo
Damianus: Apud Græcos hæc teneri consuetudo perhibetur, ut cum imperator quís in dignitate creatur,
mox ut imperialibus fuerit infulis redimitus, coronæ
simul ac sceptri gloria decoratus, cum denique procerum vallatur obsequiis, cum excipitur modulantibus psallentium choris, quidam sibi præsto fit obvius,
qui videlicet una manu vasculum plenum mortuorum
369 ossibus ac pulveribus offerat, in alia vero stuppam lini subtiliter pexam ac pilis pensilibus molliter
demolitam, cui protinús ignis adhibetur, et repente
in ictu oculi flamma subito vorante consumitur, ut
in altero debeat considerare quod est, in altero
valeat videre quod habet, in cineribus siquidem se cinerem recognoscit; instuppa jam colligit in die judicii quam subito mundus ardebit; quatenus, dum se simul ac sua tam vana, tam floccipendenda considerat, de imperialis culminis ascenso
fastigio nullatenus insolescat; et dum possessor
alque possessio subjacere communi omnium casni
non ambigitur, jam quasi de singulari dignitatis
apice, qui ad summa provectus est, non infletur.
Pulchrum ergo mundanæ conditionis ordinem homo
consideret, et dum suis usibus omnia cernit attribui,
non sibi sed suo referal gratias conditori; lenocinantem mundi gloriam sub judicii sui calcibus de
primat, virorem carnis aridum jam pulverem credat,
bus anteponat, districtum ultimæ discussionis judicium contremiscat, quatenus, dum nunc Creatoris
sui legibus subditur, qui inter creaturas, quæ lerrenæ sunt, videtur insignis, in cœlesti quoque gloria
veraciter sit sublimis. Et huc tendebat quoque acacia, quam imperator altera manu ferre solebat, de
qua jam sæpius dictum. Est autem akacia ad verburn innocentia, et Acacius Innocentius, ut suo loco
notavimus. GRETS.
CAPUT XIII.
Observationes et explicationes in c. 18 et 19, de
coronatione despoliæ, sebastocratoris et Cæsaris.
P. 100. [Tà olxsia. Dignoscuntur c. 4 hujus operis. GOAR.]
Ibid. Aɩbolɛa zédɩła, duplicis coloris calcea -
menta. Vel hinc apparet vocabulum dɩboléa spectare
ad duplicem colorem. (Hæc c. 3. GOAR.) Ex voce
πέδιλα natum est πεδούλιον, et Latinis quoque
pedulis. Interpres Juvenalis Sat. 1: Pedules novos
in braccis, quos pedornes dicunt. Grets.
Ibid. ['Yrófnyor. Froprie qui ad aliquod munus
electus est et deputatus, nondum tamen impositum
habet vel a superiore commissum. Sic electus ad
episcopatum, nondum tamen ordinatus, pos
est. Euchologium: Προσφέρεται ὁ ὑποψήφιος (ita
legit) ὑπὸ τῶν κληρικῶν αὐτοῦ, ut consecretur.
Ibid. ['Aơxálsvai róda. Vide dicta in nota ad p. 92.
Ibid. [Kajápaç jixpàç révσapaç. Despotæ corona solus circulus est frontein ambiens, quem gemini hemicycli superne in crucem acti exornant.
Radix unius in fronte est et in occipite, supra
utranique aurem alterius: ita quatuor fornices
exsurgunt: xaµápa enim hemicycli pars est media.
Imperii Francorum successor delphinus coronam
gestat duobus istiusmodi hemicyclis in crucem
transversis insignem et καμάρας μικρὰς τέσσαρας
Exousav. Consule Marcum Vulsonium in Scientia
heroica.
370 Ibid. [Expoσber μóror. Hemicycli nimiruin partem mediam circulo in fronte prominentem. GOAR.]
Ibid. Stemmatogyrium, a stemmate scilicet et
gyris, quibus constabat. Junius gyralam coronam
vocat. GRETS.
Ibid. [Coronariæ cujusvis machinæ circulus planus solet esse hasis, quæ xúxhoç vel yūpo; nuncupanda. Circulus ille eodem opere conflatus, parque
conspiciendo in imperatoris præclariori stemmate,
ozeµµatoyúpiov est, quasi nudus, solo semifornice
adjuncto, stemmatis circulus: széµµz vero præcipuum est imperatoris insigne. Infera ejus ora στɛμpatoyuply vallatur. Parte fronti superposita germinant semicirculi duo, in ima quam in supera
parte, qua declinant ad latus, conjunctiores. Σ:eμpatoyúpiov æque ac prominentes semicirculi ex
metallo fabrilique opere videntur confecti; velanique pileum, at non supra aures, vel spatio quo
dissident ab invicem, ubi pileus, sicut et ipsi cum
col. 413–414page 199 of 206
PG 157:413γεράνεων 1: Ηρπάγησαν παρὰ τῶν βαρβάρων αἱ κατοῦναι πᾶσαι καὶ τὰ χρυσοῦτὴ ῥοῦχα τοῦ Καί σαρος, τὰ μετὰ τῶν γερανέων χρωμάτων σεση μειωμένα. ξεράνεος στέμμα στέμματος στέμμα, Τὰ μὴν ἐρυθρά πέδιλα ἀπεβάλετο καὶ τὴν περιμάργαρον πυραμίδα, εἰς ἦν καὶ λίθος ὑπερκάθηται κόκκινος, & βασιλικά σύμβολα. Εἰσιὼν τοῦ οἰκίσκου τὴν θύραν ἐκ μαρμάρων οὖσαν τὴν φλιὰν ἡρμοσμένην συμβέβηκε τὸν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς λίθον τῷ μαρμάρῳ προσαῤῥαχθῆναι. Ρ. 104. [Τὰ γὰρ παλαιὰ ζητεῖται. εἰς μόνον τὸ μὴ τοῖς πολλοῖς ὁμόχρωμον ὑπό δημα του ποδὸς τὸ τῶν Καισάρων παράσημον κατα Τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ Χριστοφόρον και Νικηφόρον προεβάλετο Καίσαρας, τοῦ πατριάρχου ποιήσαντος εὐχὴν, καὶ τοῦ βασιλέως ἐπιθέντος αύτ τοῖς τάς τε χλαίνας καὶ τὰ Καισαρίκια περικεφάλαια. Ωσαύτως καὶ Νικήταν τὸν ἔσχατον ἀδελφὸν αὐτῶν ποιήσας νωβελίσσιμον, ἐπέθηκεν αὐτῷ χλαίναν χρυ σἦν καὶ τὸν στέφανον. Καὶ οὕτω προῆλθον ῥίπτοντες βασιλεῖς ὑπατείαν, τριμείσια καὶ σιμείσια καὶ νομίσματα καινούργια, ἕως τῆς μεγάλης εκκλησίας. Βασιλίσκον τὸν Ἀρματίου υἱὸν προβάλλεται ὁ Ζήνων Καίσαρα· καὶ συνεκάθισεν αὐτῷ ἐν τῷ σήνσῳ, καὶ ἐτίμα τοὺς ἡνιόχους σὺν τῷ βασιλεῖ, ἐν τῷ σήνσῳ, κάθισμα τοῦ Ἱπποδρομίου Προβάλλεται Μιχαὴλ Βάρδαν θεῖον αὐτοῦ Καίσαρα, δς ἐπὶ ἅρμα τος ἐποχηθεὶς ἔδωκεν ὑπατείαν τῇ μέσῃ. συγκαθεσθεὶς τῷ βασιλεῖ, Βάρδα δὲ τοῦ Καίσαρος ἐν τῇ προελεύσει διερχομένου μετά σκαραμαγγίου ὀξέως, εἰς τὸ ὡρολόγιον καθ εξόμενος Δαμιανὸς οὐκ ἐπηγέρθη τιμῆσαι αὐτόν τοῦτον ἰδὼν ὁ Καίσαρ ἐθυμώθη λίαν. [Διὰ λίθων ἠερανέων. Γεράνιος περιβάλου, τὸν χρυσοπερσικόν σου χιτωνίσκον. Οξύν [Εἰς τοὺς αὐτῶν οἴκους. ἐπὶ προχειρίσει Καίσαρος, νωβελισσίμου, κουροπαλάτου, ἐπὶ προαγωγῇ ἀρχόντων ἤτοι πατρικίων, κατελθόντα, ὡς ἔθος, λαβεῖν εὐχήν. τοῦ σφραγίζω τοῦ στοιχείου Κ Τοὺς συνηγόρους φησὶν ἡ πς' νεαρὰ τοῦ βασιλέως Λέοντος τοὺς ἐν πολιτικοίς τεταγμένους δικαστηρίοις καὶ ὑπὸ πριμμικηρίοις ὄντας καὶ ὑπὸ κοσμικῶν ἀρχόν των σφραγιζομένους. Τοὺς ἡγουμένους δὲ οὓς ὁ μητροπολίτης προεχειρίσατο εἰς τὰ μοναστήρια, εξέσται σοι παραστείλαι, καὶ ἀνθετέρους σφραγίσαι, εἰ μή πως ἀρεστοί σοι δοκῶσιν οἱ προεσφραγισμένοι. Ηγουμένου σφραγίδα περὶ χειροτονίας. τὸ χειροτονείν χειροτονεῖσθαι, χειροτονεῖται δὲ ὁ πατριάρχης ὑπὸ τοῦ Ἡρακλείας, Ὃς παρὰ τοῦ Καισαρείας
et viridem medius est. Nicetas γεράνεων scribit Isa.
aci Augeli l 1: Ηρπάγησαν παρὰ τῶν βαρβάρων
αἱ κατοῦναι πᾶσαι καὶ τὰ χρυσοῦτὴ ῥοῦχα τοῦ Καί·
σαρος, τὰ μετὰ τῶν γερανέων χρωμάτων σεσημειωμένα.
circulo inferiore, lapillis gemmisque coruscat. Pene modo dixit: at ille color ξεράνεος inter caeruleus
me fugerat explicanda pilei forma rotunda, verum
ad latera nonnihil latior, ob conspectum lapidem in
ejus vertice insignem, adeo ut verticis decus omne
quantumvis exiguum ab illo moderni Græci στέμμα
denominent, quasi fuerit στέμματος ipsius στέμμα,
Percipe ex istis logothetae verba: Τὰ μὴν ἐρυθρά
πέδιλα ἀπεβάλετο καὶ τὴν περιμάργαρον πυραμίδα,
εἰς ἦν καὶ λίθος ὑπερκάθηται κόκκινος, & βασιλικά
σύμβολα. Cantacuzeni quoque, 1, 5: Εἰσιὼν τοῦ
οἰκίσκου τὴν θύραν ἐκ μαρμάρων οὖσαν τὴν φλιὰν
ἡρμοσμένην συμβέβηκε τὸν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς λίθον
τῷ μαρμάρῳ προσαῤῥαχθῆναι.
Ρ. 104. [Τὰ γὰρ παλαιὰ ζητεῖται. Nec immerito;
vix enim sub favillis exiguus ardebat primævi decoris igniculus, despotaque sebastocratori et utro-Β
que Casari prælato, nonnisi nominis et insignium
eral buic postremo dignitas. Insignia vero hæc ultimis temporibus a leo rara supererant ut vere apud
Nicetam Isaacii Angeli, 1. 11 Conradus Cæsar exprobret, εἰς μόνον τὸ μὴ τοῖς πολλοῖς ὁμόχρωμον ὑπό
δημα του ποδὸς τὸ τῶν Καισάρων παράσημον καταAřat. Vetustiora Cæsarum insignia legimus apud
Theophanem: Τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ Χριστοφόρον και
Νικηφόρον προεβάλετο Καίσαρας, τοῦ πατριάρχου
ποιήσαντος εὐχὴν, καὶ τοῦ βασιλέως ἐπιθέντος αύτ
τοῖς τάς τε χλαίνας καὶ τὰ Καισαρίκια περικεφάλαια.
Ωσαύτως καὶ Νικήταν τὸν ἔσχατον ἀδελφὸν αὐτῶν
ποιήσας νωβελίσσιμον, ἐπέθηκεν αὐτῷ χλαίναν χρυσἦν καὶ τὸν στέφανον. Καὶ οὕτω προῆλθον ρίπτον
τες βασιλεῖς ὑπατείαν, τριμείσια καὶ σιμείσια καὶ
νομίσματα καινούργια, ἕως τῆς μεγάλης εκκλησίας.
Nobilissimi, de quo locutus est Theophanes, antiquata jam erat Codini tempore memoria. Ad Cæsarem redeat sermo, quenɩ imperatori assedisse refert
Theophanes. Βασιλίσκον τὸν Ἀρματίου υἱὸν προβάλλεται ὁ Ζήνων Καίσαρα· καὶ συνεκάθισεν αὐτῷ ἐν
τῷ σήνσῳ, καὶ ἐτίμα τοὺς ἡνιόχους σὺν τῷ βασιλεῖ,
eo quod in Circo perageretur ejus promotio, ἐν τῷ
σήνσῳ, in sessione, alibi κάθισμα τοῦ Ἱπποδρομίου
vocato, c. 17, nota ad p. 90. Bardam Cæsarem
creatum nummos in populum sparsisse scribit Leo
Grammaticus in Michaele Theophili: Προβάλλεται
Μιχαὴλ Βάρδαν θεῖον αὐτοῦ Καίσαρα, δς ἐπὶ ἅρματος ἐποχηθεὶς ἔδωκεν ὑπατείαν τῇ μέσῃ. Scribitur
idem συγκαθεσθεὶς τῷ βασιλεῖ, ac pertransiens a
cæteris assurgentibus præcipuo honore cultus.
Βάρδα δὲ τοῦ Καίσαρος ἐν τῇ προελεύσει διερχομένου μετά σκαραμαγγίου ὀξέως, εἰς τὸ ὡρολόγιον καθεξόμενος Δαμιανὸς οὐκ ἐπηγέρθη τιμῆσαι αὐτόν·
τοῦτον ἰδὼν ὁ Καίσαρ ἐθυμώθη λίαν. GoAR.]
Ibid. De Manuele et Joanne uxoris suæ fratribus
ipsemet Cantacuzenus, 1, 5, ibidem de filiis suis
idem. Manuel Asanes aliquoties etiam a Cantacuzeno
appellatur despota. GRETS.
371 Ibid. [Διὰ λίθων ἠερανέων. Quia color ille
Γεράνιος subviridis, de quo c. 3, Casaris est insigne,
περιβάλου, dicebant illi Bardæ Casari apud Leoncm
citatum, τὸν χρυσοπερσικόν σου χιτωνίσκον. Οξύν
Ibid. [Εἰς τοὺς αὐτῶν οἴκους. Miror ad proprias
domos, non aul ecclesiam, preces pro imposita dignitate, quo fausta reipublica felixque evaderet,
suscepturos Cæsarem et sebastocratora deductos
auctorem scripsisse. Tanta namque religione imposita sibi munia subibant aulici CP., ut illa nonnisi prævia episcopi vel patriarchæ benedictione
auspicarentur. Iline Euchologicae orationes ἐπὶ προχειρίσει Καίσαρος, νωβελισσίμου, κουροπαλάτου, ac
ἐπὶ προαγωγῇ ἀρχόντων ἤτοι πατρικίων, alia. Hinc
iterum videas apud Cedrenum in Constantino Leonis F. patricii dignitate provectum quemdam confestin κατελθόντα, ὡς ἔθος, λαβεῖν εὐχήν. Sed et superiores magistratus aliis subditis nullam conferebant
potestatem quin eam cruce facta committerent. Inde
τοῦ σφραγίζω verbi novam percipies significantiam,
qua tibi sæcularis magistratus cruce facta designatur institutio. Blastares τοῦ στοιχείου Κ c. 32: Τοὺς
συνηγόρους φησὶν ἡ πς' νεαρὰ τοῦ βασιλέως Λέοντος
τοὺς ἐν πολιτικοίς τεταγμένους δικαστηρίοις καὶ
ὑπὸ πριμμικηρίοις ὄντας καὶ ὑπὸ κοσμικῶν ἀρχόν
των σφραγιζομένους. Eadem quoque voce monaste
rii præfecti denotat institutionem Germani patriarchæ decretum Juris GR., 1. 11, p. 234:
Τοὺς ἡγουμένους δὲ οὓς ὁ μητροπολίτης προεχειρί
σατο εἰς τὰ μοναστήρια, εξέσται σοι παραστείλαι,
καὶ ἀνθετέρους σφραγίσαι, εἰ μή πως ἀρεστοί σοι
δοκῶσιν οἱ προεσφραγισμένοι. Ηγουμένου σφραγίδα
legis p. sqq. tum sparsim in eodem opere. Goar.]
CAPUT XIV.
Observationes et explicationes in c. 20, de electione
patriarcha.
Ibid. Titulus Juuii est περὶ χειροτονίας. Εst autem
chirolonia vocabulum, ut et τὸ χειροτονείν et χειρο
τονεῖσθαι, homonymum, significans interdum ipsam
designationem, electionem et renuntiationem, aliquando consecrationem, ordinationem, initiationem
et sacram inaugurationem. Quare videndum quem
sensum hoc vel illo loco dictiones istæ ferant. Errat
ergo Junius, cum ista verba Codini, c. 20, χειροτονεῖται δὲ ὁ πατριάρχης ὑπὸ τοῦ Ἡρακλείας, sic
reddit: Designatur vero patriarcha a metropolitano
Heraclea. Imo consecratur, ordinatur, et ut sic di
camı, inauguratur; nam designatio seu electio patriarchæ Cpolitani non erat episcopi Heracleeusis.
Aut si et hujus, nonnisi ut partis unius, quandoquidem ad patriarchæ electionem plures conveniebant,
ut docet nos hic Codinus. Ab Heracleensi episcopo patriarcham consecrari consuevisse testis est
etiam Zonaras in imperio Constantini filii Leonis
fol. 156, qui Heracleensis cum iinperatorem offendisset, Polyeuctum patriarcham 372 consecravit
episcopus Caesariensis. Ὃς παρὰ τοῦ Καισαρείας
col. 415–416page 200 of 206
PG 157:415πατριάρχης Πολύευκτος μοναχός. 131: Εχειροτόνησεν αὐτὸν ὁ Ἡρακλείας λεῖται ἡ τῆς καθιερώσεως τοῦ ἱερᾶσθαι λαχόντος τελεσιουργία τῶν εὐχῶν καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπίκλησις ἀπὸ τοῦ τὸν ἀρχιερέα τείνειν τὴν χεῖρα εὐλογοῦντα τὸν χειροτονούμενον· πάλαι δὲ καὶ αὐτὴ ἡ ψῆφος χειροτονία ὠνόμαστο. αὐτοῦ χειροτονίας καιρῷ ἔρχεται μὲν ὁ βασιλεὺς εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν, δεκανίκιον δικανίκιον, Ρ. 102. ['Ο βασιλεὺς ἀπὸ τούτων. στοιχείου, 32: Τῶν γὰρ κανόνων τῶν τὰς ἐπισκόπων ψήφους τοῖς ἐπισκόποις τοῖς ἐπαρχίας ανατιθέν των, ἄρχοντι δὲ μηδενὶ τούτων ἐξεῖναι κοινωνεῖν κελευόντων, οἱ βασιλεῖς καὶ τῆς ψήφου τῶν ἐπισκόπων χωρὶς καὶ πατριάρχας καὶ ἐπισκόπους προβάλο λονται. Διὰ γοῦν τοῦτο, ὡς ἔοικε, ἐπὶ τῷ βασιλεῖ Μιχαὴλ τοῦ Δοῦκα ὁ μητροπολίτης ἐκεῖνος Σίδης τὰ τῆς βασιλείας ᾠκονόμει καὶ ὁ Νεοκαισαρείας τὰ τῆς πόλεως ἀνεγράψατο, καὶ ἐφ' ἡμῶν ὁ Κυζίκου Νίφων τήν τε ἀπογραφὴν καὶ τὰς τοῦ δημοσίου ἁπάσας ἐνέρ Ο γησε δουλείας. 'Αρχιερατικῷ. χρυσοβούλλου τάχιον ἢ προσήκῃ καταπεμφθέντος αὐτῷ, δ τὴν τοῦ Καίσαρος ἀξίαν τούτῳ ἐχαρίζετο,
in historia politica 1. 1 Turco-Græc. p. 15. Verum
hæc benevolentia sultanorum in patriarchas non diu
duravit. Nam sub isto ipso Mahomete patriarchæ
novem exstiterunt, et præter Gennadiuın, qui sponte cessit, vix ullus fuit quem calumniatores de solio non dejecerint vel dejiciendum per Bassas Turcicos curarint, introducto etiam duorum millium
florenorum bescesio, quod patriarcha recens eleetus pendebat, et annuo tributo totidem millium,
cui charazio nomen erat.
xexelpotóvnto. Obi male interpres Wolflus: Cœ- ▲ accepit, et patriarchicam ibi sedem collocavit, ut est
sariensi episcopo electus. Non electus, sed consecratus
est; jam antea enim fuerat electus, xal rpoexεiploon
πατριάρχης Πολύευκτος μοναχός. Male etiam Crusius in historia patriarchica Malaxi, 1. u TurcoGraecis, p. 131: Εχειροτόνησεν αὐτὸν ὁ Ἡρακλείας
Tapiάpyny. Declaravit ipsum Heracleensis patriarcham; imo consecravit, ordinavit, initiavit. Pulchre
Zonaras ad can. 1 Apost.: Nov µèv xɛipotovía xaλεῖται ἡ τῆς καθιερώσεως τοῦ ἱερᾶσθαι λαχόντος
τελεσιουργία τῶν εὐχῶν καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος
ἐπίκλησις ἀπὸ τοῦ τὸν ἀρχιερέα τείνειν τὴν χεῖρα
εὐλογοῦντα τὸν χειροτονούμενον· πάλαι δὲ καὶ αὐτὴ
ἡ ψῆφος χειροτονία ὠνόμαστο.
Errat iterum Junius cum verba ista, kv 8è tỷ tỶ,C
αὐτοῦ χειροτονίας καιρῷ ἔρχεται μὲν ὁ βασιλεὺς εἰς
τὴν ἁγίαν Σοφίαν, more Calviniano detorquet in solam (veluti ministri alicujus) designationem, ita
vertens: Quo autem eligendus est tempore. Minime
vero, sed quo tempore ordinandus et consecrandus
est patriarcha; seu tempore ordinationis et consecrationis appetente, venit imperator ad Sanctam Sophiam. GRETS.
P. 102. Cantacuzenus, iv, 37. Divina S. Spiritus
gratia invocata, tres in patriarcham eligunt, Philotheum Heracleæ; Macarium Philadelphiæ episcopos,
et privatum adhuc Nicolaum Cabasilam; electorumque nomina imperatori scripta· mittunt, qui Philotheum maluit; et is non diu post, legitimis omnibus
servatis, patriarcha consecratus ecclesiam aliquandiu
administravit. Olim imperator arbitrátu suo, solus,
sine episcoporum sufragiis, patriareham designabat; quod contra canones factum esse fatetur Cantarnzenus, iv, 37, ubi episcopis potèstatem facit ut
more veteri tres nominent, ex quibus ipse postea
eum qui magis arriserit cæteris præférat:{\
Postquam Græci a communione sedis apostolicæ
sejuncti omnem potestatem, etiam ecclesiasticam,
in suos imperatores transtulerunt, non defuerunt
carte imperatores partibus sibi delasis, sed qua potestate patriarchas ponebant, eadem eosdem iterum
deponebant. et si liberet, depositos reponebant.
Omnia historicorum volumina plena sunt exemplis,
præcipue Cedreni, Zouara, Glyeæ, Constantini Mamassæ, Nicephori Gregora, Cantacuzeni; Turcasque
suns successores ipsis factis suis edocuerunt quomodo ipsi itidem cum patriarchis agere deberent.
Certe Mahometes sultanus, qui Сpolim sub suum
jugum misit, vix alio ritu Gennadium Scholarium
creavit quam hic a Codino describatur: Nam suis
manibus δεκανίκιον seu δικανίκιον, pastorale pedum,
magni pretii dedit, baculum nempe argenteum inauratum, artificiose factum. Dedit et equum bonum
et. certam aurcorum summam, his verbis (dditis
quod faustum ac felix sit, esto patriarcha, et
ulere nostra amicitia in quibus rebus voles, habens
omnia jura privilegiaque, sicuti superiores ante te
patriarchæ habuerunt. Habe quoque templum Sanctorum Apostolorum 373 domicilii loco. Ita id tunc
Postea etiam usque ad hæc nostra tempora vix
unquam pax schismaticis cum sebismatico patriarcha fuit. Semper suppullularunt æmulationes invidiæ et occultæ machinæ ad hujus vel illius exitium;
ut mihi videatur non sine consilio divino edita esse
in Turco-Græcia historia politica et ecclesiastica
seu patriarchica rerum Cpolitanarum, ex qua perspicue elucet schismaticos non modo cum supremo
catholicæ Ecclesiæ capite per charitatem conjunctos
non esse, quod per se liquet, sed nec inter se, cum
sub gravissima infidelium servitute mutuo sese miris cuniculis infestent, et modo hunc modo illum
in patriarchalem thronum Turcarum ope sublevent.
Valet nimirum hic illud: Qui pote, plus urget.
Phranzes, Chronici, 111, 19, ferme accuratius morem declarandi patriarcham ab imperatore descri.
bit quam Codinus. Grets.
Ρ. 102. ['Ο βασιλεὺς ἀπὸ τούτων. Ad trium
electorum tertium in patriarcham nominandum non
ita coartata imperatoris libertas, quin omissis episcoporum suffragiis eum quem vellet, consuetudine
permittente, designare potuerit. Blastares to K
στοιχείου, c. 32: Τῶν γὰρ κανόνων τῶν τὰς ἐπισκό
πων ψήφους τοῖς ἐπισκόποις τοῖς ἐπαρχίας ανατιθέν
των, ἄρχοντι δὲ μηδενὶ τούτων ἐξεῖναι κοινωνεῖν
κελευόντων, οἱ βασιλεῖς καὶ τῆς ψήφου τῶν ἐπισκό
πων χωρὶς καὶ πατριάρχας καὶ ἐπισκόπους προβάλο
λονται. Διὰ γοῦν τοῦτο, ὡς ἔοικε, ἐπὶ τῷ βασιλεῖ
Μιχαὴλ τοῦ Δοῦκα ὁ μητροπολίτης ἐκεῖνος Σίδης τὰ
τῆς βασιλείας ᾠκονόμει καὶ ὁ Νεοκαισαρείας τὰ τῆς
πόλεως ἀνεγράψατο, καὶ ἐφ' ἡμῶν ὁ Κυζίκου Νίφων
τήν τε ἀπογραφὴν καὶ τὰς τοῦ δημοσίου ἁπάσας ἐνέρ
Ο γησε δουλείας. Sane operas episcoporum æque ac
electionem imperatoris dispositioni subjectas adulante supra modum calamo scribit Blastares. De CP.
patriarcharum electione et inauguratione docte præclareque illustrissimus episcopus Vabrensis eo præsule digno 'Αρχιερατικῷ. De trium electione facienda
accuratiorem habet narrationem, p. 481 et sqq.
ó
Ibid. [Mhvupa nonnunquam vadimonium dictum,
aliquando principis mandatum sive rescriptum, hic
ejusdem codicillos, breve, nobis brevet TTÁXIOV
proprie vel sua significat. Datis enim regiis
diplomatibus collatas dignitates firmabant imperatores. Anna, Alexiados, 11: 'Edɛdte! yip µh TOU
χρυσοβούλλου τάχιον ἢ προσήκῃ καταπεμφθέντος
αὐτῷ, δ τὴν τοῦ Καίσαρος ἀξίαν τούτῳ ἐχαρίζετο,
etc.
Google_
col. 417–418page 201 of 206
PG 157:417Ρ. 105. [θρόνου περανέου. Α' δέδωκεν αὐτῷ δεκανίκιον ; πολλοῦ ἄξιον, ἤτοι ῥάβδον ἀγρυρᾶν, περικεχρυσω μένην, ὡραίαν, καὶ ἵππον ἀγαθὸν, καὶ μέρος χρυ [Ανίστανται ἀμφότεροι. Οὐκ ἔθος βασιλεῦσιν ἐξανίστασθαι ἰδιώταις. ['Απὸ τῶν ἀξιωμάτων τις. οὐκ ἐνεργεῖται ἀνεπίγνωστον ἀξιώματα οι αξιωματικούς Παρεχωρήθησαν ἔχειν δ ἂν ἕκαστος ἐξ ἐκείνου τυραννούντος ειλήφει, εἴτε ἐν ἀξίαις ἦν εἴτε ἐν ἀρχαῖς εἴτε μέντοι ἐν κτή τῶν δοθέντων είκοσι ἀξιωμάτων, [Τοῦ πατριάρχου δικανικίου. ῥάβδον Εἶτα δίδωσιν αὐτῷ ὁ ἀρχιερεὺς ἀρχιερατικὴν ράβδον, λέγων οὕτω πρὸς αὐτόν· Λάβε τὴν ῥάβδον, ἵνα ποιμαίνῃς τὸ ἔμπροσθεν σου ποιμνίον τοῦ Χριστοῦ, καὶ τοῖς μὲν εὐπειθέσιν, ἔστω αὐτοῖς ὑπό σου βακτηρία και υποστη ριγμές, τοῖς δὲ ἀπειθοῦσιν καὶ εὐτραπήλοις χρῆσον αὐτῇ ράβδῳ ἐπιστυπτικῇ, ῥάβδῳ παιδεύσεως. σταντῖνος ἐν τῷ ἄμβωνι, κρατῶν Κωνσταντίνον μου ναχὸν ἐπίσκοπον γενόμενον τοῦ Συλαίου, καὶ ἐπευ ξάμενος ἔφη μεγάλῃ τῇ φωνῇ ο Κωνσταντίνῳ οἰ κουμενικῷ πατριάρχῃ πολλὰ τὰ ἔτη. Ρ. 104. ['Απέρχεται ιππότης. Ἠσαΐα δι' αὐτὸν ἐγκεκλεισμένῳ, ὅσον τε ὁ καιρὸς ἐδίδου εὐχαριστήσας, καὶ εἰς τὸ πατριαρχεῖον ἐφ' ἵπ που βασιλικώς κεκοσμημένου ἀγαγών, ἐπανῆκεν αὖθις εἰς τὰ βασίλεια. καλεσάμενος ἔνδον τῶν βασιλείων αὐτοῦ ιδίαις χερσὶ μὲν πρώτην σφραγίδα και την πρώτην καὶ δεύτερον σφραγίδα να τὸ πρῶτον καὶ δεύτερον μήνυμα, 108. σφραγίδα, δι
$17
GRETSERI ET GƆARI NOT.E.
Ρ. 105. [θρόνου περανέου. Henor et color qua- Α' δέδωκεν αὐτῷ δεκανίκιον (ita corruptius profertur)
lis Cæsari patriarchæ tribuitur; ac eam forsan ob πολλοῦ ἄξιον, ἤτοι ῥάβδον ἀγρυρᾶν, περικεχρυσω
rem ejus proclamationi se Cæsar subtrahit. Vide μένην, ὡραίαν, καὶ ἵππον ἀγαθὸν, καὶ μέρος χρυ
dicenda ad v. 15 et sqq.
alvwv ex Chronico Cp. Goar.]
Ibid. [Ανίστανται ἀμφότεροι. Miluo nec non
æquali honore se colunt imperator et patriarcha;
dumque sibi invicem assurgunt, pari sese 374 excellere dignitate profitentur. Cantacuzenus, 1,5:
Οὐκ ἔθος βασιλεῦσιν ἐξανίστασθαι ἰδιώταις.
Ibid. ['Απὸ τῶν ἀξιωμάτων τις. Aliud in aula
CP. dignitas, aliud officium. Dignitatem voco, qua
obtenta solus honor acquiritur, officium, quod ministeriis in principis vel publici bonum impenditur.
Quid præstitit imperio sebastocrator, panhypersebastus, Sebastus et tot alii, de quibus auctor sæpius οὐκ ἐνεργεῖται vel ἀνεπίγνωστον scripsit, nisi
ut delatos honores admitterent, rogis acceptis corroderent ærarium, vani nominis appellatione gauderent? Hos proprie ἀξιώματα οι αξιωματικούς
dictos reperies, alios pixálida; vel aprovaç.
Zonaras in Basilio et Constantino: Παρεχωρήθησαν
ἔχειν δ ἂν ἕκαστος ἐξ ἐκείνου τυραννούντος ειλήφει,
εἴτε ἐν ἀξίαις ἦν εἴτε ἐν ἀρχαῖς εἴτε μέντοι ἐν κτή
Gest. Annua stipendia sive pensiones viris in dignitate constitutis colligo e Comnenæ 1. 111, loco subobscuro, quo Germanorum imperatori ab Alexio
promittuntur pacti jam inter eos acti ratione póyaɩ
τῶν δοθέντων είκοσι ἀξιωμάτων, virorum viginti
dignitatibus præcellentium stipendia.
Ibid. [Τοῦ πατριάρχου δικανικίου. Nusquam
sceptra, sed pastorales baculos sive peda gerunt occlesiæ pastores. Aixavixia vocent Græci, eo quod
et ipsi justitiam in subditos exercent. Hateplecav
beniguius vocaut hodierni. Doctius &pxiɛpatixhy
ῥάβδον posuit Euchologium: Εἶτα δίδωσιν αὐτῷ ὁ
ἀρχιερεὺς ἀρχιερατικὴν ράβδον, λέγων οὕτω πρὸς
αὐτόν· Λάβε τὴν ῥάβδον, ἵνα ποιμαίνῃς τὸ ἔμπρο
σθέν σου ποιμνίον τοῦ Χριστοῦ, καὶ τοῖς μὲν εὐπειθέσιν, ἔστω αὐτοῖς ὑπό σου βακτηρία και υποστη
ριγμές, τοῖς δὲ ἀπειθοῦσιν καὶ εὐτραπήλοις χρῆσον
αὐτῇ ράβδῳ ἐπιστυπτικῇ, ῥάβδῳ παιδεύσεως.
Ibid. Molvxporillovor. Ex hac consuetudine, ut
recens instituto patriarchæ ñо^uXpóvov occinatur,
de Copronymo narrat Theophanes: 'Avñλ0ev Kwvσταντῖνος ἐν τῷ ἄμβωνι, κρατῶν Κωνσταντίνον μου
ναχὸν ἐπίσκοπον γενόμενον τοῦ Συλαίου, καὶ ἐπευξάμενος ἔφη μεγάλῃ τῇ φωνῇ ο Κωνσταντίνῳ οἰκουμενικῷ πατριάρχῃ πολλὰ τὰ ἔτη.
Ρ. 104. ['Απέρχεται ιππότης. Restitutio in
thronum, æque ac primum instituto, Isaiæ patriarthæ parem honorem exhibuit junior Andronicus,
teste Cantacuzeno, l. 1, c. ult.: Kal marpiágyn
Ἠσαΐα δι' αὐτὸν ἐγκεκλεισμένῳ, ὅσον τε ὁ καιρὸς
ἐδίδου εὐχαριστήσας, καὶ εἰς τὸ πατριαρχεῖον ἐφ' ἵπ
που βασιλικώς κεκοσμημένου ἀγαγών, ἐπανῆκεν
αὖθις εἰς τὰ βασίλεια. Gennadium patriarcham recenter consecratum Mohametus nomine secundus,
primus Cpolis sibi subjectæ infidelis tyrannus, pataκαλεσάμενος ἔνδον τῶν βασιλείων αὐτοῦ ιδίαις χερσὶ
P. 101. Junius hæc non vertit, sed penitus evertit. Sciendum est quod alii sacerdotes summi electionem facientes obsignant bis. Patriarcha designatur solum; quia ab imperatore facta designatio pro
minore sigillo ducitur. Corrige. Sciendum est autem
alios sacerdotes summos (hoc est episcopos, archiepiscopos, etc.), eligi per duplex sigillum; hoc est
per duplicia suffragia seu vota obsignala, seu per
duplex scrutinium. The pè mwen oppayida xaμὲν πρώτην σφραγίδα και
lovoi pixpáv· Primum sigillum vocant minus. Primum sigillum, hoc est, ut jam plerique vocant,
primum scrutinium, vocant minus. At vero patriarcham (Cpolitanum) per unum duntaxat sigillum,
hoc est uno scrutinio, eligunt, eo quod mp¿627015
seu renuntiatio ab imperatore facta suppleat vicem
375 minoris sigilli. Quod ait Junius, primum illud sigillum seu scrutinium vocari nominationem vel
præsentationem, secundum vero collationem sive
collaturam, id minime dixisset, si ex jure didicisset
quidnam jus nominandi, quid jus præsentandi et
quid jus conferendi esset. Nec hoc omittendum, im
Turco-Gracia την πρώτην καὶ δεύτερον σφραγίδα να
cari τὸ πρῶτον καὶ δεύτερον μήνυμα, p. 108. GRETS.
P. 104. [Electionem deputationemque ad officiom
quodpiam, ut et germanam in illud institutionem,
vocant ecclesiastici σφραγίδα, ceu crucis signo set
fieri solltam vel firmatam. Illa πpúrŋ xal µixpå sypa -
rls, hæc devrépa xalpeyákŋ. Quia vero non cruce
signat imperator patriarcham, minor siquidem
majori benedicitur, ejus electio virtute par est apúta
appario:, nomen nihilominus non adipiscitur. GOAR.]
P. 105. Eodem modo quo patriarcha Cpolitanus
tresque cæteri patriarchæ, eligebatur archiepiscopus Achridis; quæ quia patria Justiniani imperatoris
erat, ab eodem prima Justiniana vocata est, magnis
aucta privilegiis, qua ecclesiasticis qua politicis;
quam ad archiepiscopatum evexit, eique subjecit on
nes provinciales episcopos dioeceseos, Daciæ et Mysiæ secundæ; Dardaniæ, Prævalitanæ et secundæ
Macedoniæ. Gregoras, l. 11: Olim Justinianus imperator eam provinciam ex qua oriundus erat cum aliis
multis rebus ornarat, tum primam Justinianam ap; ellaveras, atque etiam perpetua libertate donarat, co
lamen excepto, ne ejus archiepiscopi Romanorum imperatores inungerent; quæ prærogativa legibus alüs
est concessa, etc. Regia sedes eorum (Bulgarorum)
deinceps urbs ea esse cœpit quam Justinianus imperator archiepiscopatus honore primæque, ut diximus, Justinianæ nomine ornavit. Post appellatione gentis illius vulgata locus ipse Bulgaria dictus est, et Bulgariæ
metropolis prima Justiniana. Vide Novellam 11 διstiniani et ad eam scholia Cujacii, et Novellam 131.
Alia Justiniana nomine secunda fuit in Cypro insula,
patria Theodora uxoris, ut est apud Nicephorum
xvii, 28, et xvi, 37, quanquam Procopius, I. v De
col. 419–420page 202 of 206
PG 157:419νου· ὁ Εὐτυχὴς ὃς ἂν ἡγούμενος μοναστηρίου ενός, ἀρχιμανδρίτης ἡγούμε ἀρχιμανδρίτας οι καθηγουμένους πρωτοσυγκέλλων τοῦ ἀρχιμανδρίτου καὶ τοῦ ἐξάρχου καὶ τοῦ ἡγουμένου πρόβλησιν πρῶτος εἰ σύγγελος, αὐτοῖς ὅπερ παρ' ἡμῖν πάλαι ἦν ὁ λεγόμενος σύγκελλος. Ὡς γὰρ ὁ σύγκελλος τοῦ πατριάρχου θανόντος εἰς τὸν ἐκείνου τόπον ἀντικαθίστατο, οὕτω καὶ ὁ σερίφης τοῦ Χαλιφά φθαρέντος τὸν τελευτήσαντα Τῷ πρωτοσυγκέλλῳ Λέοντι, προσελθόντες τὰ κοινὰ διοικοῦντι τῷ τότε. καπνοι σύγκελλοι πρώτος, πρωτοσύγκελλος,
ædificiis Justiniani, affirmat Ulpianum, Dardaniæ a!ium esse non reor ab eo, de quo sermo, archimanoppidum, secundam Justinianam appellatum esse.
drite. GOAR.]
Tertia Justiniana non est Chalcedon, ut inepte vertit Junius, sed Carthago in Africa: neque enim Kapxṛdwv, ut in sua quoque editione habet Junius, est
Chalcedon, sed Carthago; quæ Justiniana dieta,
quod Justinianus imperator Carthaginem una cum
Africa, pulsis Vandalis, Romano imperio restituerit. Vide Novellam 131. Alia Justiniana nova exstat
in Notitia, not. 8, et alia notit. 28, ut notat Cujacius
ad Nov. 11.
Ibid. Formula hujus precationis inserta est 1. vi
Juris GR., p. 441. Grets.
Ibid. [Apxjaropita. Non amplius specum sed
ovium caprarumve gregem Græci vocant µávôpav;
quæ vox ad homines sociam ad invicem et pacatam
vitam agentes translata aliam confestim producit,
ápyɩpavdpleŋv nimirum, qui hujusmodi quietam,
solitariam ac sociam vitam in montibus et specubus
terræ agentibus ducem se præbet ac rectorem.
Quo perspecto 376 non exigua oritur difficultas,
quotorum vel qualium sit dux ac rector archimandrites, an plurium vel paucorum monacho -
rum (hi enim sunt, qui testante Basilio ¿v Spor
xal drai; tñs Yñs habitant), an unius abbas vel
multorum monasteriorum sit gubernator supremus,
velut is qui nobis provincialis dicitur aut generalis.
Quam partem tenueris, nullum incurres deceptionis
periculum unius enim quandoque superiorem, plurium etiam nonnunquam significat monasteriorum
præsidem. Primi sensus allati argumentum est Eutychetis appellatio, quæ in concilio Chalcedonensi
et apud Theophanem archimandritæ est, apud Theodorum presbyterum, de Incarn. Domini tou youυμÉνου· ὁ Εὐτυχὴς ὃς ἂν ἡγούμενος μοναστηρίου ενός,
inquit. Idem est igitur ἀρχιμανδρίτης qui ἡγούμε
voç, unius solius monasterii abbas, pater, superior
ac rector. Secundo tamen sensui non deest multiplex probatio, prima, quod privati monasterii superior non patiatur ob humilem nimis statum se
àpxiµavòpítnv vocari; secunda, quod cam tantum
sustineant appellationem qui plura regunt jure supremo monasteria, vel qui saltem majori præsunt
monasterio, cui plura subjiciantur peroxatz, velut
antiquis nostris abbatiis minores prioratus: tertia,
quod in textu quem elucubramus interposita inter
ἀρχιμανδρίτας οι καθηγουμένους πρωτοσυγκέλλων
dignitate ab invicem longissime differre commonstrantur, imo particula exaggerans ¿ààá res omnino
diversas indicare declarat. Transit in auctoris nostri mentem illustrissimi præsulis Vabrensis opus
vere pontificium eo loci τοῦ ἀρχιμανδρίτου καὶ τοῦ
ἐξάρχου καὶ τοῦ ἡγουμένου πρόβλησιν dal spectandam, certe non ut unius, sed ut plurium, quorum
ut una nou est appellatio, ita nec unum officium
ſuisse temere putandum est. Cæterum quem Cantacuzenus, 1, 32 et 33 tbv toù ¿ylov &pov; πpwtov, sacri montis, ubi plura monasteria visuntur etad quatuor millia monachorum degunt, præfectum vocal,
Ibid. Memorat hic Curopalata protosyncellos. Junius legit protosyngelos. Vox composita, inquit, ex
πρῶτος εἰ σύγγελος, quod nonen est per syncopen
dictum pro ovváyyeàoç, id est, ut kodie magis receplum est, cœnobita. Sed in eis cœnobiis archimandritæ
sunt abbates seu patres, protosyngeli vero senes quique. Si protosyncellus idem est quod coenobita, tunc
omnis monachus cum aliis in monasterio degens crit
protosyncellus, quia omnis talis monachus est
coenobita. At hoc inauditum est. Deinde si protosyncelli sunt senes quique in suo ordine, ad quid opus
habent propria ordinatione et chirotonia, ut archimandritæ? Nam ut quis sit senex aut senior in suo
ordine, id non largitur electio et consecratio, sed
tempus et ætas.
Quis igitur protosyncellus et simplex syncellus?
Olim syncellus appellabatur is qui mortuo patriarchæ successurus erat. Testes Zonaras et Cedrenus
in imperio Constantini Monomachi, quorum ille
explicans quisnam apud Saracenos diceretur seriphus seu seriphes, ita scribit: Obro; d' kori nap'
αὐτοῖς ὅπερ παρ' ἡμῖν πάλαι ἦν ὁ λεγόμενος σύγ
κελλος. Ὡς γὰρ ὁ σύγκελλος τοῦ πατριάρχου θανόν
τος εἰς τὸν ἐκείνου τόπον ἀντικαθίστατο, οὕτω καὶ
ὁ σερίφης τοῦ Χαλιφά φθαρέντος τὸν τελευτήσαντα
diadéxerat. Eadem Cedrenus. Ubi notanda vox RÍĥa!,
qua significant olin quidem hac notione nomen hoc
usitatum fuisse, postea desiisse. Sic Anastasius Germani patriarchæ syncellus fuit, Cedren. in imp. Leonis Iconomacbi p. 456. Syncellus item fuit Stephianus frater Leonis imperatoris, 377 Cedren. p.
594, in locum Photii substitutus. Syncellus quoque
designatus Theophylactus Romani Lacapeni alius a
Nicolao patriarcha, etsi ei non successit, sed Stephanus Amaseæ metropolita, Cedr. in imp. Rom.
Lac. p. 624. De Joanne syncello lege Zonaram in
imperio Theophili, ut et de Michael syncello Cedrenum. Idem Cedrenus mentionem facit protosyncelli
in imperio Michaelis Stratiotici, satisque indicat eam
de qua ibi loquitur dignitatem fuisse politicam, non
ecclesiasticam, cum dicat penes illum fuisse reipublicæ administrand curam. Τῷ πρωτοσυγκέλλῳ
Λέοντι, inquit, προσελθόντες τὰ κοινὰ διοικοῦντι τῷ
τότε.
Est autem syncellus quasi ejusdem cellæ consors,
et protosyncellus primus inter cellæ consortes.Res
tandem in diguitatis nomen abiit, ut qui nec ouyκαπνοι nec σύγκελλοι essent, tales tamen appellarentur. Sicut hodie multi habent eum titulum
ut vocentur S. D. N. domestici, ita et syncelli patriarcharuni tandem evaserunt illi qui forte nunquam
in patriarchio habitaverant. Huic postea dignitati
agnatum est πρώτος, πρωτοσύγκελλος, ex solita nimirum ambitione qua simplică vocabula toù npwtov convestire solent. Invenerant olim Græci titulum
nobilissimi. Res hic non stetit, ambitio provwб:-
Motos esse voluit. Nec hic, quamvis in longo no-
col. 421–422page 203 of 206
PG 157:421κελλον Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπον προεχειρί ιν Νικήτας πρωτονωβελισσιμοϋπέρτατος? πρώτου, πρωτο γελος οι πρωτοσύγγελος σύγκελλος ει πρωτοσύγκελλος, σαντο. Ἰωάννου ἐπι σκόπου Κωνσταντινουπόλεως τελευτήσαντος Επι φάνιος πρεσβύτερος τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας καὶ σύγκελλος ἐχειροτονήθη. Λέων τοῦ θρόνου Φώτιον καταγαγεῖν, κατὰ πόδας δὲ Στέφανον σύγκελλον τὸν ἑαυτοῦ ἀδελφὸν ὁ βασι ε τá Χειροτονεῖται πατριάρχης ὁ σύγκελλος Ευθύμιος. άρχου) ἀποθανόντος, ὁ σύγκελλος εὐθὺς εἰς τὸν τούτου θρόνον ἐγκκαθίδρυται. Πάλαι συγκέλλους μητροπολίτας τρεις. Εγένετο δὲ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἁγίας Πεν τηκοστῆς ταραχὴ διὰ τὴν καθέδραν ἐν τῇ λειτουργία, μή καταδεξαμένων τῶν μητροπολιτῶν προκαθίσαι αὐτῶν τοὺς συγκέλλους ἐν τῷ συνθρόνῳ. 'Ο σύγκελλος Στέφανος καὶ τῆς Νικομηδείας Ομιλίαν περὶ πίστεως ἐκδέδωκεν τῷ ἑαυτοῦ η, 2: Τοῦ Νεστορίου διάπυρος εραστής, ὃς καὶ συν έκδημος οι γέγονεν πρὸς τὴν ἐπισκοπὴν ἀπαίροντι 32: Συνὴν αὐτῷ ᾿Αναστάσιος πρε οδύτερος, ἅμα αὐτῷ ἐκ τῆς ᾿Αντιοχείας σταλείς. 378 Τοῦτον διὰ τιμῆς εἶχε πολλῆς, καὶ ἐν τοῖς πράγμασι συμβούλῳ ἐχρῆτο. Εὗρεν οὖν ἐν τούτῳ σύμμαχον ᾿Αναστάσιον σύγκελο λον τοῦ ἁγίου (Γερμανού) συνταξάμενος αὐτῷ τοῦ θρόνου διάδοχον γενέσθαι. Τιμοθέου ἀποθανόντος, Ἰωάννην τὸν Καππαδόκην πρεσβύτερον καὶ σύγ
Noxal
wine, fuis: ut placet tibi ille in jure Græco - Roma- κελλον Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπον προεχειρί
nol. ιν Νικήτας πρωτονωβελισσιμοϋπέρτατος? Quale
monstrum tituli! erant Græcis póɛdpo:: titulus iste
augendus fuit praescripto vocabulo πρώτου, πρωτοrpdedpoɩ: quod in Jure Græco Romano passin
obvium est. Etsi (autem scriptura illa oúyγελος οι πρωτοσύγγελος apud nonnullos scriplores reperiatur, non dubito tamen vitiosam esse,
germanamque illam σύγκελλος ει πρωτοσύγκελλος,
quia clarum esta concella, hoc est ab eadem cella¸
men descendere. Hinc Wilhelmus Tyrius, xiv, 12,
concellos nominat. Ennodius, 1. 1, epist. 5 ¡ vocat
sellulanos et quod Græcum magis exprimit, concellaneos. Heraclius imperator, ut est in quadam ejus
constitutione, quæ exstat 1. 11 juris Græco-Romani,
numerum syncellorum ad duos redegit. Mirum vero Codinum syncelli seu syncellorum mentionėm
nullam fecisse, dum catalogum officialium magnæ
ecclesiæ texeret, nisi quis dicat syncellorum appellationem nou officii, sed dignitatis fuisse.
σαντο. Εt sub Justino pariter seniore Ἰωάννου ἐπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως τελευτήσαντος Επιφάνιος πρεσβύτερος τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας καὶ σύγ
κελλος ἐχειροτονήθη. Majora semper incrementa
more capiente, Stephanus Leonis Sapientis frater,
quem Basilius pater clero CP. sociarat educandumque ac syncelli dignitate ornandum Photio dederat,
ait Leo Grammaticus, eodem Photio secundo submoto confestim in ejus locum suffectus est patriarcha. Cedrenus vitæ Leonis initio: Пposéraɛɛv ¿
Λέων τοῦ θρόνου Φώτιον καταγαγεῖν, κατὰ πόδας
δὲ Στέφανον σύγκελλον τὸν ἑαυτοῦ ἀδελφὸν ὁ βασιε τá pобäλetat. Et in eodem Leone:
Χειροτονεῖται πατριάρχης ὁ σύγκελλος Ευθύμιος.
Consuetudinem hanc quasi legem habitam narrat
Cedrenus idem in Monomacho: 'Exelvou yap (ma:p₁άρχου) ἀποθανόντος, ὁ σύγκελλος εὐθὺς εἰς τὸν τούτου
θρόνον ἐγκκαθίδρυται. Πάλαι dixerat nonnihil superius: Monomachi enim ætate consuetudo vel lex
quæcunque de syncellis ad patriarchatum subvehendis exstincta erat et penitus abrogata. Eo tamen ac
sequentibus temporibus non unus modo sed et
plures syncelli; ac tandem inter eos primas tenens
protosyncellus, cujus nomen deinde plures ambierunt. Verum integram syncellorum cohortem aliquando miratus, ac de iis cum Græcis ipsis collocutus, percepi ex ea quæ semper inter eos viguit
dignitatum ambitione vel titulorum cupiditate profluxisse, ut qui patriarchatum expeterent vel syncellos in munere vellent æmulari, nomen primum -
aucuparentur. Pristini vero temporis syncellus, patriarchæ licet successor designatus, quo desiderii
successionis a se amoveret suspicionem, ubi patriarchæ consacrificabat, populum ad preces pro eo
et ejus salute nec non ei vita longæva obtinenda fundendas hortabatur, quod cum facerent pariter per
CP. ecclesias alii presbyteri, exin quasi syncelli nonien promeriti, ea se dignitate promovendos curarunt; ac ut viget et aliis præferri quærit honoris
cupiditas qui magna iu ecclesia syncellus preces
hujusmodi denuntiaret faciendas, protosyncellus,
ut reliquis anteponendus ac dignior, est appelatus;
ac ubi sacerdotes vel metropolitæ patriarchæ conce-·
lebrantes id muneris fuerunt exsecuti, syncellorum
quoque ac protosyncellorum honorem sibi arrogarunt. Audi Cedrenum in Romano Argyro: 'Etlunos dè
spooltas spels. Plures itaque synσυγκέλλους μητροπολίτας τρεις.
celli, adeo sublimis etiam honoris cupidinemoti ut
in consessu a sacerdotibus in missa habendo metropolitis se præferri contenderent. Idem Cedrenus inferius: Εγένετο δὲ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἁγίας Πεντηκοστῆς ταραχὴ διὰ τὴν καθέδραν ἐν τῇ λειτουργία,
μή καταδεξαμένων τῶν μητροπολιτῶν προκαθίσαι
αὐτῶν τοὺς συγκέλλους ἐν τῷ συνθρόνῳ. Ipsi nihilo -
minus metropolitæ aliquando syncelli, ut præmis.
Cedrenus idem in Baɛilio et Constantino Romani
FF.: 'Ο σύγκελλος Στέφανος καὶ τῆς Νικομηδείας
mpóɛšpos. Pene præterieram non syn: ellorum modo,
Ibid. [Qui primus omnium aúуxɛàào; ac ideo temporis ordine pwoσÚуxɛλlo legitur, fuit Anastasius ille presbyter, cui, referente Theophane, quam
conceperat de fide perversam sententiam, publice pronuntiandam in ecclesiæ conventu dedit Nestorius: Ομιλίαν περὶ πίστεως ἐκδέδωκεν τῷ ἑαυτοῦ
Guy. Hic autem cum sublato e vivis Nestorio
patriarchæ dignitatem non exceperit, nihil aliud eo
vivente adeptus quam ut esset convictus ejus particeps, domus cellæque consors, animæ rebus in du- c
biis director, in arduis consiliarius, in secretis conseius, ac indivisus in prosperis et adversis socius.
lloc primum primi qui legitur syncelli munus; hæc
ut vera nominis expositio, ita pariter officii finis
el cognitio sincerior. Evagrius de ipso syncello,
η, 2: Τοῦ Νεστορίου διάπυρος εραστής, ὃς καὶ συν
έκδημος οι γέγονεν πρὸς τὴν ἐπισκοπὴν ἀπαίροντι
Socrates, vii, 32: Συνὴν αὐτῷ ᾿Αναστάσιος πρε
οδύτερος, ἅμα αὐτῷ ἐκ τῆς ᾿Αντιοχείας σταλείς.
378 Τοῦτον διὰ τιμῆς εἶχε πολλῆς, καὶ ἐν τοῖς
πράγμασι συμβούλῳ ἐχρῆτο. Presbytero deinceps
hujusmodi in cibi cellæ secretorum, vitæ denique
ownis societatem adscito, procedentibus annis factum est ut qui in ecclesiæ cœtu amicos, in. palatio
quoque'notos allegerat, nullo, si quæ forent, ejus
merita virtutesque ignorante, defuncto patriarcha
in ejus locum successor eligeretur; quique nomine
Syncelli vel dignitate penes patriarcham adhuc in
vivis agentem, ceu ejus sincerior concellaneus, insignis vixerat, idem post lethum, ut in ecclesia thro-`
num, ita xɛàλlov ipsum et secretius patriarchii penetrale occuparel. Videtur mos hujusmodi circa
Leonis Isauri tempora invaluisse, de quo Cedrenus:
Εὗρεν οὖν ἐν τούτῳ σύμμαχον ᾿Αναστάσιον σύγκελο
λον τοῦ ἁγίου (Γερμανού) συνταξάμενος αὐτῷ τοῦ
Opávou 8:áboxov yevéolat. Invaluisse dixi, non priθρόνου διάδοχον γενέσθαι.
mo morem institutum: jam enim sub Anastasio seniore Τιμοθέου ἀποθανόντος, scribit Theophanes
Ἰωάννην τὸν Καππαδόκην πρεσβύτερον καὶ σύγ
col. 423–424page 204 of 206
PG 157:423μέγας πρωτοσύγκελλος Ρ. 105. [Καθηγούμενοι. ήγουμένους [Τὴν σφραγίδα. Πρόβλησιν, προχείρισιν χόμενοι μετὰ τῶν ἐχόντων μανδύον μὲ ποτα εχάρισε καππά στον ἐνδύμιον μὲ τὸν καμουχάν, καὶ μανδῆ μὲ τοὺς ποταμούς, καὶ ἄλογον ἄσπρον. Καὶ οἱ μὲν ἀρχιερεῖς εἰς προσκύνησιν τοῦ βασιλέως, ὡς εἴρηται, ερχόμενοι μετὰ τῶν ἐχόν των μανδύον αὐτῶν ποταμούς. 212 μανδύων αὐτῶν ποταμούς μανδῆ μὲ τοὺς ποταμούς. Μανδείον, 189, λέγουσιν 8 φέρει ἐπά νω ὁ πατριάρχης μετὰ ποταμῶν, διὰ τὸ διδακτικὸν ἐφείλειν. μανδύας, μανδεῖον, μανδή, τὰ μαντία. Οἱ ἀρχιερεῖς βαστοῦν εἰς τὰ μαντία τους ποταμούς κοκκίνους καὶ ἄσπρους, δικητήσιον παρὰ τὴν δι την δεκανίκιον, πόματα, Τοῦτο δὲ καὶ ὁ ἀρχιερατικός διδάσκει μανδύας, ποταμούς μὲν ἔχων διὰ τὰ προειρημένα, πόματα δὲ εἰς τύπον παλαιᾶς τε καὶ καινῆς χάριτος, Ἡ ὑπεράνω κείνται τῶν ποταμῶν. περὶ βασιλέως ἀπεθα λαμπροφορείν, λευκοφορεῖν λευχειμονεῖν, λαμπρόν, λευκόν, λαμπρὸν καὶ λευ λευκαί λαμπραί,
qui patriarchæ concellaneus ac ejus rvsuµatixó; ▲ possunt ad varia loca Codini în quibus mandyæ
foret, sed et qui imperator præstaret idem officium,
eo nomine 379 vocatum, quod maxime semper eam
comitaretur, ac in palatio ad ejus cellam (xɛλllov
enim etiam imperatoris secretius penetrale dictum
superius) concellaneus σvyxellos, ac præ aliis dignus
μέγας πρωτοσύγκελλος habitaret. Aderant ei (si
Phranzæ interpreti fides habenda) sacerdotes sui (palatini nimirum) et spiritualis pater Gregorius magnus
protosyngelus. De Joanne imperatore loquitur ad eoncilium Florentinum viam capessente. Scribit porro
protosyngelus, prout alii Græce obyyɛhov ob eamden cum avyxelov pronuntiationem et ignoratam
dvyxédkov propriæ vocis significantiam et originem.
Ρ. 105. [Καθηγούμενοι. Quos ήγουμένους quoque
dicimus: □ponyovµévous autem, qui hos in officio
præcesserunt, et superiorum munere, quo se abdi-.
carunt, sunt functi.
Ibid. [Τὴν σφραγίδα. Πρόβλησιν, προχείρισιν promotionem intellige, quæ facto crucis signo compleretur. Requires in Euchologicis; et consules postremam superioris capitis notam. Goar.
mentionem facit. Quod Junius mandyæ originem
ex Persica lingua deducit, p. 336, id facit, opinor,
ut Persicæ linguæ non ignarum sciamus. Longe ſacilius a Latino mantello aut Germanico Mantel deduxisset. Nec assentior Meursio, qui ita legit, tpχόμενοι μετὰ τῶν ἐχόντων μανδύον μὲ ποτα
μov. Nam sensus esset: Episcopi veniunt 380 að
venerationem imperatoris cum illis qui habent mandyum cum fluviis sive undulatum, cum ipsimet induti mandyis undulatis venfant ad cultum imperatori deferendum. Nec barbarico illo hellenismo µť
pro petá Curopalatam usum esse verisimile fit,
præsertim hoc solo et unico loco. Potius hoc nupero alicui Maꞌaxo competat, qui in patriarchica
sua historiae Turcogræciæ inserta εχάρισε καππάστον ἐνδύμιον μὲ τὸν καμουχάν, καὶ μανδῆ μὲ τοὺς
ποταμούς, καὶ ἄλογον ἄσπρον. GRETS.]
Jid. Καὶ οἱ μὲν ἀρχιερεῖς εἰς προσκύνησιν τοῦ
βασιλέως, ὡς εἴρηται, ερχόμενοι μετὰ τῶν ἐχόν
των μανδύον αὐτῶν ποταμούς. Junius p. 212 editionis suæ, I, c. 20, n. 16: Summi autem sacerdotes ad salutandum imperatorem, ut diximus, venientes cum aliis mandyum suum habentibus. Perperam. Lege ex codice Lauther. perd twv ExóvτWV
μανδύων αὐτῶν ποταμούς cum mandyis suis habentibus fluvios. Hoc est cum mandyis undulatis.
In scripto Græcob. 1. 11 Turco-Gr. p. 108: Kal
μανδῆ μὲ τοὺς ποταμούς. Μανδείον, inquit ille
Græcus in Turcogr. p. 189, λέγουσιν 8 φέρει ἐπάνω ὁ πατριάρχης μετὰ ποταμῶν, διὰ τὸ διδακτικὸν
ἐφείλειν. Dicitur ergo μανδύας, μανδεῖον, μανδή,
et pavtlov, a quo in Turcogr. p. 189 numero multitudinis τὰ μαντία. Οἱ ἀρχιερεῖς βαστοῦν εἰς τὰ
μαντία τους ποταμούς κοκκίνους καὶ ἄσπρους, Poudifices gestant in palliis fluvios (limbos) coccineos el
albos. Germanice Mantel, a Latino mantelo. Est
autem pavdúas forma similis ei vesti sacræ quam
vulgo vocamus ein Rauchmantel; et qua ipse imperator Romanus adhuc in inauguratione insigniri et
pingi solet quoque cum electoribus. Simeon magister
officiorum in Pandecte Histor. Turcicæ, c. 199, di-
¤ŋthлov vocat; quod Græci rogati ab auctore Pandecte interpretabantur quávovov, quasi dicas
supramantellum. Forte δικητήσιον παρὰ τὴν δι
την derivatur, ut et δεκανίκιον, quod imperii et
potestatis insigne sit. Eratque vestis hæc tam imperatoribus quam patriarchis aliisque pontificibus
communis, ut ex Curopalata et Turco-Græcia constat; nec satis apte vertitur paludamentum, ut
agnoscit etiam Leunclavius, cum vox hæc militarem vesten significet, pavdúa; autem etiam extra
castra gestari.consueverit; nec ab imperatore tanturn, sed et ab Ecclesiæ præsulibus, quibus paludamentum apte nemo tribuerit. Et hæc accommodari
1bid. [Superius pontificum indumentum extra
missarum solemnia est mandyas, pallio quam similis, ad fauces fibula nexus, sinibus et rugis amplissimus et omnino insignis Ad ejus latera circa ventrem affixæ sunt tæniolæ albi rubrique coloris ternæ, quíbus undequaque varfatur et adornatur. Tæniolæ illæ sunt notaµól, de quibus in præsenti,
eamque gratiam et scientiam designant quam intellexít Christus ipse Dominus, dicens ‹ Dumina de
ventre ejus Auent, etc. Ac propterea circa ventrem appictæ. Superius ad collum et angulos inferiores sunt πόματα, quatuor nimirum addhi panniculi quadri, de quibus singalis Symeon Thessal.
episcopus: Τοῦτο δὲ καὶ ὁ ἀρχιερατικός διδάσκει
μανδύας, ποταμούς μὲν ἔχων διὰ τὰ προειρημένα,
πόματα δὲ εἰς τύπον παλαιᾶς τε καὶ καινῆς χάριτος,
xal
Ἡ ὑπεράνω κείνται τῶν ποταμῶν. GoaR.]
CAPUT XV.
Observationes et explicationes in c. 21. de lugu.
bribus imperatoris gestaminibus.
P. 106. Alius titulus habet περὶ βασιλέως ἀπεθα
vóvtoç. Sed melior est inscriptio quam capiti huie
præfiximus. Citat hoc Codini caput Casaubonus
Exercit. 56 contra Baronium. Et, heu! quid laboris
non exantlat, quid sudoris non profundit, quos lecythos suorum collectaneorum non effundit, ut doceat nos aliud esse λαμπροφορείν, aliud λευκοφορεῖν
Seu λευχειμονεῖν, aliud colorem λαμπρόν, aliud colorem λευκόν, interdum tamen λαμπρὸν καὶ λευ
xóv pro eodem accipi, proprie distingui. Apud Codinum, inquit, vestes albæ, luctus indices, vocaulur
λευκαί; iisdem opponuntur λαμπραί, id est omnes
nitidiores; puta candidæ a fullone recentes, quales
fuerunt olim candidatorum, quas Plutarchus et alii
Græci haµmpás vertunt, aut purpureæ, vėl alius
cujusvis coloris, præsertim intensioris. Non enim sola
candida dicuntur daµnpá,,sed quæcunque valde ■itent, cujusmodi erant cum primis illæ chlamydes veri
luminis, de quibus ad Trebellium Pollionem diximus
Quam abscondita nobis pandit operosus iste exer-
col. 425–426page 205 of 206
PG 157:425λαμπρόν λευκόν Τοῖς τεθνεῶσιν ἀποτε ἔννατα καὶ τὰ τεσσαρακοστά. Ρ. 107. [Τῶν νενομισμένων ἐντάδων. Θεσπίζομεν μηδενί ἐξεῖναι τοῦ τελευτήσαντος τοὺς γονεῖς ἢ τὴν γυναῖκα ἢ τοὺς κληρονόμους ἢ τοὺς ἐγγυητὰς πρὸ τῆς τῶν ἐννέα ἡμερῶν προθεσμίας τοῦ πένθους αἰτιᾶσθαι ἢ παρενοχλεῖν ἢ εἰς δικαστήριον ἔλκειν. Ἐν τῷ τεμένει ἡ Πηγή ἐστιν ἀφθή. Τὴν Θεοτόκον Πηγὴν Ἰουστινιανός
citator I quasi non omnia hæc ex ipso Codino satis portet, id intelligendum est extra easum quo ipse
snperque persperta sint, præsertim adjunctis iis
quæ c. 14 idem Codinus tradit.
Ibid. Lucæ xx indutus est Christus ab Herode,
irrisus causa, 381 todħra laµñpáv. Beza vertit
splendidam, interpres noster albam. Approbat kec
Casaubonus, quia λαμπρόν et λευκόν sape eodemn
significaļu usurpantur. Illud critica ferula sic rastigat: Magis ex usu Latine loquentium dixissent
candidam. Mirum Bezam hoc loco non fuisse memorem snæ candidæ, a fullone candentis, cujos -
iterum oblitus est Jacobi c 1, dum isłñta thv Laµxpáv denuo splendidam vestem interpretatur. Bonam
tamen operam, sed nintis seram navat nobis ascela
iste, dom nos docet quid sit papyέl)tov, sed per
negationem ait enim imperatorem citrina vestimenta assumere, sed sine limbis el pretiosis prælexturis hoc margellium significat, non margaritas.
Andis, Juni, quid te olim Genevæ incolam doceat
ejusdem scholæ quondam et urbis insessor Casaubonns? Mitte ergo tandem tuas margaritas. Vocavi
operam seram respectu nostri, quia jam pridem ex
Balsamone et aliis didicimus quid sint margellia.
GRETS.
.P. 106. | Teσơnpåxorta. Defunctorum recolen·lic
memoriæ sacri sunt dies tertius, nonus, quadragesimus, et annuus a morte. Τοῖς τεθνεῶσιν ἀποτε
àɛira!, inquit Nicephorus Calistas, tè tpita, tà
ἔννατα καὶ τὰ τεσσαρακοστά. Rationes sabdit: tertio die faciei, qua dignoscitur homo, discrimen
deperditur; nono corpus tabescit, solo corde
adhuc incorrupto manente; quadragesimo tandem
etiam cor cum reliqua corporís mole tabo corraptionique ex integro cedit. Aptius alii
pizz
apud Grecos resurrectionem Christi post triduanam sepulturam, tà Evvata novem angelorum choros, quibus mortuos aggregari precantur, tå tɛSezpaxos:ά luctum Israelitici populi in Moysis
morte ad quadragesimum usque diem productum,
quo defunctis lacrymas precesque parentare possumus, affirmant designare. Hujus mentis est Neophytus Rodius in sua Synopsi vernacula Clementem in Constit. Apost. 1. vIII, c. 49, seculus.
GOAR.
Ρ. 107. [Τῶν νενομισμένων ἐντάδων. De quibus
superiore nota. Sacros in feriis agendis novem dies
refert Blastares, toù otolyslov c. 8, adeo ut Alesius imperator edita Novella sanxerit nemini licere
demortni parentes vel uxorem vel hæredes, vet
fidejussores ante novem dierum luctui dicandorum
præfinitum tempus accusare, causam in eos intentare vel in judicium trahere: Θεσπίζομεν μηδενί
ἐξεῖναι τοῦ τελευτήσαντος τοὺς γονεῖς ἢ τὴν γυναῖκα
ἢ τοὺς κληρονόμους ἢ τοὺς ἐγγυητὰς πρὸ τῆς τῶν
ἐννέα ἡμερῶν προθεσμίας τοῦ πένθους αἰτιᾶσθαι ἢ
παρενοχλεῖν ἢ εἰς δικαστήριον ἔλκειν. (OAR.]
Ibid. Cæteruni, quod Codinus ad calcem capitis
scribit, nefas esse ut quis vestes nigras in palatio
PATROL. GR. CLVII.
imperator luget: tunc enim omnes µɛdavelµ)-
vovstv, ut paulo antea Codinus dicebat. GRETS.
CAPUT XVI.
Observationes et explicationes in c. 22 De futura
sponsa el imperatrice.
Ibid. {Nɛlebeir. Ex equo vel curru desilire et pedes
incedere. GOAR.]
Ibid. Ad fontem. Dnyh seu nyal, templum celeherrimum Cpoli extra mœnia, cujus summus amator, admirator et encomiastes 382 fuit Nicephorus Callistus, ut constat ex 1. xv Historiæ eccle.
siasticæ, c. 25 et 26; qui de miraculis ad fontem
oditis integrum se commentarium scripsisse dicit.
Exstat Viennæ in Cæsarea bibliotheca fortassis
unicum totius Europæ exemplar; cui nisi cito succurratur (vidi enim et percurri allatum Monachium
et huc Ingolstadium), penitus a blattis tineisque
corrodetur; et jam nunc aliquot locis ab aquis pessime acceptum est, ita ut multa legi nequeant,
præsertim sab finem.
Ad hoc templum divertit quoque Ïelena Cantacuzeni filia, nuptura Joanni Palæologo. Rem narrat
ipse Cantacuzenus, iv, 1. GreTS.
Ibid. Urbis CP situs triangularis est; ejusqua
latera duo alluuntur mari, tertium continenti obtenditur. Ad eam itaque advenieus itinere terrestri imperatrix ad Pegem ecelesiam celeberrima or
et regium simul palatium, qua continentem respicit urbs, desilit; sin mari appellat, circa Blachernas loco portus commodissimo, ubi aliud Blachernense dictum palatium, terram salutat. Ecclesize
porro Úŋyñc nomen est a fonte non minus continuo
miraculorum profluvio quam perennibus aquis ex -
uberante. Ad salutares ejus aquas si a Marciano,
qui postmoduan Romanum imperium obtinuit, des
ferretur, lumen oculorum recuperaturum carcus
per divinam visionem est monitus. Tulit eiç try
Пnyńv Marcianus cæcum, cæcus visom ex aquis
retulit. Inde, ait Menæum Græcorum, miraculorum tñc Oŋyñs origo et celeberrimum loco nomen factum: Ἐν τῷ τεμένει ἡ Πηγή ἐστιν ἀφθή.
væv lapátwy, in templo ipso non adeo fons quam
miraculorum ubertim decurrentium latex emergit, ait Cantacuzenus. Justinianns fonti templum
superstruxit: Τὴν Θεοτόκον Πηγὴν Ἰουστινιανός
Extɩoɛ, scribunt Origines CP.; exstať adhuc loens
Christianis Turcisque venerandus, quodque superest templum nulla ruina fœdatum, antiquitate
non modice venerandum, ob pretium omne superantes aquas, a plebe Xpusonnyñs, aurei fontis a‹-
cepit appellationem. Goak.]
P. 107. De templo Blachernarum suo loco diximus. Erat et ipsum extra urbem ad littus maris, de
quo multa Nicephorus loco citato. Principio templa solummodo erant; successu temporis accesserunt splendidissima palatia. Quomodo excepta
col. 427–428page 206 of 206
PG 157:427ἡ ἁπάντων ταῖς ἐρυθραῖς κρηπῖσι τους πόδας κατε Ρ. 108. [Περὶ τὴν ἀκρόπολιν. χέρας, ['Αρχοντιαστῶν. ἀρχοντισσῶν ἀρχοντισστάς ἀρχόντισσα ἀρχόντισσα, δέσποινα, δεσπότις, κυρία. άρχον τίσσας ζωστάς, [Υποδοῦσιν αὐτὴν τὰ ἐρυθρά. Καὶ τὰ μὲν ἐρυθρὰ πέδιλα ἀπε βάλετο καὶ τὴν περιμάργαρον πυραμίδα, εἰς ἣν καὶ λίθος ὑπερκάθηται κόκκινος, ἃ βασιλικά σύμβολα. Τῇ ὑποδέσει τῇ ὑψηλῇ καὶ ἐρυθροχρόῳ κατὰ τοὺς βασιλέας τοὺς ἐν Αλέῃ ποτὲ γενομένους, ὡς καὶ προσήκων σφισι διὰ τὸν Ιουλον ἐχρῆτο. φοινικά πέδιλα, πέδιλον ἐρυθριν, κοκκοβαφὲς καὶ φοινικοβαφές, ερυθροβαφές πέδιλον, ἐρυθρὰ ὑποδήματα. μόνον ἔσομαι ψιλού τοῦ τῆς βασιλείας μετέχων ὀνόματος καὶ τῆς εὐφη μίας καὶ τῶν ἐρυθρῶν πεδίλων. ερυθροῖς ὑποδεδέσθαι κρηπῖσι προστετάχει, ἵν' αὐτή τε καὶ ὁ ταύτῃ συζευχθησόμενος τῆς βασιλείας διάδοχος γένηται. 27: Ο νέος δὲ βασιλεὺς πρότερον ἐσθῆτα βασιλικὴν ἐνδύς, ἔπειτα ὑπ' ὄψεσι ταῖς, κόσμει, τὸν ἕτερον μὲν ὑπὸ τῶν ἄγχιστα καθ' αἷμα προσηκόντων ὑποδούμενος, τὸν δὲ λοιπὸν ὑπὸ τῶν τὰ πρῶτα φερομένων επ' εὐγενείᾳ καὶ λαμπρότητα μισθοφόρων Λατίνων. ὑπόθεσιν ὑψηλὴν. Υποδήματα μέχρι εἰς γόνυ φοινικοῦ χρώματος, ὃ δεῖ βασιλέα μόνον Ρωμαίων τε καὶ Περσών ὑποδεῖσθαι. Τζάγγας τζάγγια 'Εν ἡμέρᾳ ῥητῇ. τέλος ιστέον δὲ καὶ τοῦτο, παρδόβαλλοι παρδεβάγιλοι. [Παρδόβαλλοι. παρδαβέγιας, Τούλου βλάγνον βάγιλον παρδοβά γιλον κρυοτήρια [Παρσινόχοι. παροινο
fuerit ab Andronico juniore sponso Auna Sabauda, ἡ ἁπάντων ταῖς ἐρυθραῖς κρηπῖσι τους πόδας κατε
leges apud Cantacuz., 1, 42. GRETS.
Ρ. 108. [Περὶ τὴν ἀκρόπολιν. Ad urbis eum angulum qui Chrysopolim oppidum Asiaticum ex
adverso respicit, ubi hodie principis Turcarum regia. Vulgus χέρας, cornu, vocat.
Ibid. ['Αρχοντιαστῶν. Legendum omnino άρχοντισσῶν: ἀρχοντισστάς enim nec usus nec lexica nec
anctoritas docet. Est autem ἀρχόντισσα domina, fe
mina nobilis. Simon Portius ἀρχόντισσα, δέσποινα,
δεσπότις, κυρία. Inter praecipuas hujusmodi άρχον
τίσσας Cedrenus labet ζωστάς, quæ patriciorum
cingulo et honoris insigni uterentur.
Ibid. [Υποδοῦσιν αὐτὴν τὰ ἐρυθρά. Non minus capiti corona quam rubra calceamenta fuerunt
pedibus imperatorum insignia. Logotheta de Joanne
allicante se imperio: Καὶ τὰ μὲν ἐρυθρὰ πέδιλα ἀπε
βάλετο καὶ τὴν περιμάργαρον πυραμίδα, εἰς ἣν καὶ
λίθος ὑπερκάθηται κόκκινος, ἃ βασιλικά σύμβολα.
regibus Albæ tum ad se deduxit, tum ad posteros
imperatores Romanos calceorum hunc colorem
transmisit Julius Caesar. Dio 1. xLI: Τῇ ὑποδέσει τῇ
ὑψηλῇ καὶ ἐρυθροχρόῳ κατὰ τοὺς βασιλέας τοὺς ἐν
Αλέῃ ποτὲ γενομένους, ὡς καὶ προσήκων σφισι
διὰ τὸν Ιουλον ἐχρῆτο. Ammianus pedum teguina
purpurea vocal, quæ a comite 383 largitionum
servabantur. Hinc repetita toties in Græcorum historiis φοινικά πέδιλα, πέδιλον ἐρυθριν, κοκκοβαφὲς καὶ
φοινικοβαφές, ερυθροβαφές πέδιλον, ἐρυθρὰ ὑποδή
ματα. Ex pluribus unum aut alterum exemplumn deproms. Boloniales apud Anna Comnenam, exuens se
imperio, at non ejus insignibus, μόνον ἔσομαι ψιλού
τοῦ τῆς βασιλείας μετέχων ὀνόματος καὶ τῆς εὐφημίας καὶ τῶν ἐρυθρῶν πεδίλων. De Alexio scribit
Gregoras, qui Gilie ερυθροῖς ὑποδεδέσθαι κρηπῖσι
προστετάχει, ἵν' αὐτή τε καὶ ὁ ταύτῃ συζευχθησόμενος τῆς βασιλείας διάδοχος γένηται. Ut imperatrici nobiles feminæ rubra calceamenta induebant,
sie nounisi proceres viri pedibus imperatoris illa
consueverant immittere. Cantacuzenus qui fuerint
designat, III, 27: Ο νέος δὲ βασιλεὺς πρότερον
ἐσθῆτα βασιλικὴν ἐνδύς, ἔπειτα ὑπ' ὄψεσι ταῖς,
κόσμει, τὸν ἕτερον μὲν ὑπὸ τῶν ἄγχιστα καθ' αἷμα
προσηκόντων ὑποδούμενος, τὸν δὲ λοιπὸν ὑπὸ τῶν
τὰ πρῶτα φερομένων επ' εὐγενείᾳ καὶ λαμπρότητα
μισθοφόρων Λατίνων. Alla fuisse hac calceamenta
Dio monstravit, vocans ea ὑπόθεσιν ὑψηλὴν. Ad genu.
pertinuisse testatur Procopius, I. ut De Ædif.
Just.: Υποδήματα μέχρι εἰς γόνυ φοινικοῦ χρώμα
τος, ὃ δεῖ βασιλέα μόνον Ρωμαίων τε καὶ Περσών
ὑποδεῖσθαι. Τζάγγας ideo vel τζάγγια barbaro nenine dicta existimo; de illis aetum superius.
Ibid. 'Εν ἡμέρᾳ ῥητῇ. Finem his scriptis inι·
ponit e Regiis mss. alterum, et vocem τέλος addit;
ut quod sequitur alieni auctoris opus esse conjicianus. GoAR.]
lbid. Assumentum illud, ιστέον δὲ καὶ τοῦτο,
etc., vere assumentum esse ncque huc pertinere,
clarius est quam ut multis ostendi debeat. Quia
tamen Junius reperit in quodam exemplari sibi a
Frehero subministrato, et quia alter Boicus codex
eodem additamento cateris auctior est, relinquamus sane hoc loco, ne dum alium quærimus et
assignamus, forte incommodiorem attribuamus.
Illud certum esto, hic omnino tanquam peregrinum
atque exoticum habitare. Codex tamen Boicus pro
παρδόβαλλοι exhibet παρδεβάγιλοι. GRETS.
1bid [Παρδόβαλλοι. Alia lectio παρδαβέγιας,
qui pardos curant: feras enim ad ostentationem
vel delectationem principes enutriunt. Batovkov superius procuratoren, bajulum referre diximus: βaΤούλου vice nonnunquam βλάγνον apud Theophanem
vel etiam βάγιλον lego. Regium hic habet παρδοβάγιλον; qua de causa pardorum curatorem expono.
GOAR]
Ibid. Turcarum suluno etiam hodie κρυοτήρια
potui refrigerando in pretio esse, memini me legere
alicubi in observationibus Bellonii. GRETS.
Ibid. [Παρσινόχοι. Regium correcle παροινοyot, qui pincernis administrant, et aquas vel puriores vel salubriores aut certe nives aut glaciem
vino refrigerando equis aliunde vehunt. GOAR.]
Continue reading PG 157: Excerpta de Antiquitatibus Cpolitanis →≣ entire volume