Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
Excerpts on Constantinopolitan AntiquitiesExcerpta de Antiquitatibus Cpolitanis
col. 429–430page 1 of 124
PG 157:429τας, κρίνειν δὲ τοὺς μὴ τεχνίτα.
EXCERPTA
DE ANTIQUITATIBUS CPOLITANIS.
EMINENTISSIMO ET REVERENDISSIMO PRINCIPI.
FRANCISCO BARBERINO, S. R. E. CARDINALI,
DOMINO MEO SUMMA OBSERVANTIA COLENDO,
PETRUS LAMBECIUS S.
Multa sunt, Eminentissime Princeps, quæ homini ad immortalem gloriam aspiranti viam
præbent; verum aut me amor propriæ opinionis fallit, aut ulla nec honestior nec compendiosior potest reperiri quam vel ipsa eruditio vel quæ eruditis exhibetur benevolentia et benignitas. Harum altera quibuscunque egenis et obscuris terræ filiis ad summam laudem aditus
patet, dummodo natura aptam iis non denegarit indolem, nec ipsi profectui suo debita diligentia, famæ autem legitima non desint ambitione. Altera illis duntaxat ad claritudinem
pervenire licet, quibus eam generis potentiæ et fortunarum amplitudinem largiri Deus voluit,
ut protegere alios possint et sustentare. Illi ergo hos colunt, ut necessariis ad studia adminiculis potiantur: hi contra illos fovent, ut monumentis litterarum nominis et virtutis suæ
memoria apud posteros celebretur; ita utrique per se indigentes alteri alterorum vigent
auxilio. Quare beatissimos ego semper existimavi qui hanc velut omnibus numeris perfectam felicitatem consecuti sunt, ut pariter splendidissimo vitæ statu et merito haud vulgaris
ernditionis venerabiles sint atque conspicui. In his te numero, eminentissime princeps,
qui cum majestate sacræ purpuræ et pontificalis familiæ prærogativa satis sine ullo aliunde
petito splendore fulgeas, adeo tamen litterarum studio inter publica tante dignitatis munera
el fuisti semper et etiamnunc es deditus, ut cum iis qui tota vita aliud nihil egerunt jure et
audacter de multifariæ scientiæ palma possis contendere. Testatur enim hoc ditissima tua
lectissimaque bibliotheca, qua post Vaticanam nihil Roma perfectius habet aut magnificen -
tius; testatur haud exiguus præstantium ingeniorum numerus, quibus aula tua nunquamnsn
fuit exornata; testatur publicum doctissimorum virorum de Te judicium, qui sæpe gravissimarum quæstionum arbitrium tibi detulerunt, quod cum ita sit abunde, ni fallor, ap
paret quibus ego nunc causis impulsus volumen hoc Originum Cpolitanarum eminentisimo nomini tuo dedicare andeam. Nempe jam primum minime dubito quin pro singulari
tuo erga litteras affectu, quidquid hoc munusculi litterarii est, lætissimo vultu sis excepturus: deinde præcavebo hac dedicandi ratione ne exprobrari mihi possit, quod olim Anacharsin philosophum in Græcorum ludis improbasse refert Laertius, yes pày toù; Texvi
τας, κρίνειν δὲ τοὺς μὴ τεχνίτα. Certum denique habeo obtensam nominis tui auctoritatou n
honori tantum laboribus meis fore, sed et præsidio adversus malevolorum improbas detre. -
tationes; quod videlicet nemo sanus ea lacessere ausurus quæ tibi optimo acerrimoque
scriptorum censori probantur. Et hæc quidem præcipuæ ex iis sunt quas cum omnibus
eruditis communes habeo causas, cur tibi potissimum, eminentissime princeps, quidquili
bocet qualecunque est libri, merito ac lubens consecrem: insuper vero alias multas privi
lim habeo, quas domesticas appellare lubet; easque tanto cæteris graviores existimo quanto
vehementius axaptarias crimen subire vereor. Etenim repetenti mihi memoriam omnis ejus
temporis quod studiorum causa exteris regionibus perlustrandis impendi, vis uilus occur.
rit dies qui singulari aliquo tuo in me collato beneficio non sit notabilis. Advenientem me
primum Lutetiam humanissime per eos qui tum rebus tuis agendis ibi præerant excipi
curasti. Mox ipse Lugduno reversus participen me fecisti mensæ, admisisti inter intimos;
elut paucis omnia complectar, tanto me prosecutus es affectu ut majorem ab avunculo nou
potuissem desiderare. Eamdem benevolentiam Romæ postea expertus sum, ubi integrum biennium in aula tua commoranti mihi ea videndi multa et discendi fuit occasio, ut vere gloriari possim plus me in luce illa et strepitu aulico quam in ullo Academiæ recessu et umbra profecisse. Reversus deinde in Galliam incredibile memoratu est quantam ex commen.
datione tua cum aliis multis locis utilitatem perceperim, tum vero inprimis Tolosæ, cuju,
urbis illustrissimus archiepiscopns Dn. Carolus de Montchal, vir sanctitatis simul et pru
dentiæ et eruditionis rarissimæ, continuos octo menses in palatio suo plus quam patern
col. 431–432page 2 of 124
PG 157:431Περὶ τῶν πατρίων τῆς Κωνσταντινουπόλεως, Περὶ τῆς σχηματογραφίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως, Περὶ ἀγαλμάτων, στηλῶν καὶ θεαμάτων, Περὶ κτισμάτων, Περὶ τῆς οἰκοδομῆς τοῦ ναοῦ τῆς ἁγίας Σοφίας, Περὶ τῶν βασιλευσάντων ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει μέχρι τῆς παρὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ταύτης ἁλώσεων, Περὶ τῆς τάξεως τῶν ἀξιωμάτων καὶ ἀρφικίων τοῦ παλατίου καὶ τῆς μεγάλης εκκλησίας.
liberalitate et cura me tractavit. Plura ejus generis addere inconveniens esse credo et superfluum, tum quod ipsa hæc beneficiorum enumeratio nescio quid videatur habere levitatis et
arrogantiæ, tum quia vel ex minimo eorum quæ jam dicta sunt satis snperque elucet, quanta
obligationis necessitate tibi sim devinctus. Accipe igitur, eminentissime princeps, et boni
consule qualemcunque hunc juvenilis diligentiæ meæ fructum, quo pariter et gratitudinem
meam tibi studeo declarare, et quanti faciam judicii tui acumen et auctoritatem nominis.
Quodsi forte nonnusquam editionem minus feliciter curatam deprehendes, ignoscas velim,
et benigne reputes, ex quo hæc Lutetiæ absoluta reliqui, triennium jam præteriisse, ideoque quidquid sub prælo commissum est erroris, absentiæ meæ esse tribuendum. Vale.
Dabam Hamburgi prid. id. Decembr. 1653.
LAMBECII PRÆFATIO AD LECTOREM.
Cum ante biennium Lutetiæ Parisiorum agerem, tantum apud me potuerunt innatum
publicæ utilitatis studium et amicorum cohortationes et exempla complurium doctissimorum, ut suminum nefas esse crederem inceptæ editioni corporis historiæ Byzantinæ qualicunque mea opera deesse. Quæsivi igitur cui potissimum parti laborem impenderem, et
cum fere omnia ab aliis præoccupata esse viderem, tandem mecum cogitare cœpi operæ pretium fore si hactenus inedita Codini excerpta de antiquitatibus Cpolitanis in publicum producerem. Præterquam enim quod pertineant ad rem et multum lucis afferant historiæ Byzantinæ, hoc etiam nomine edi merentur, quod a gravissimis hujus et superioris sæculi
scriptoribus sæpius laudata et ad confirmationem dubiarum opiniouum adhibita sint. Etenim
Joannes Leunclavius in Pandectis historiæ Turciæ libri de ædificiis frequentissime mentionem facit; et quæcunque Nicolaus Alemanus notis suis in Procopium ex twv ávexo6twy Tarplan
CP inseruit, inde desumpta sunt. Item Petrus Gillius ex supradicto libro de ædificiis et altero de statuis integras transscripsit paginas. Certum quoque est ineditum illud Chronicon
Cpolitanum, quod Joannes Meursius in Glossario Græco-barbaro et alibi creberrime citat,
nihil aliud fuisse quam ineditam partem excerptorum Codini; quæ nunc publicatur. Testantur hoc citata loca, et testabitur integrum Chronicon, si quando in lucem veniet. Similiter
etiam per antiqua illa collectanea capitev urbis CP, quæ doctissimus Jacobus Sirmondus in
notis ad Sidonium Apollinarem citat et in multis bibliothecis occurrere ait, hæc alias non
evulgata Codini excerpta intelligenda sunt. Adderem plures coætaneus auctores, in quorum seriptis ea citantur, nisi longum esset illos enumerare et supervacaneum. Cum itaque
jam omnino decrevissem edere Codini illa avixbota, nihil mibi antiquius fuit quam ut propositum hoc avunculo nieo per litteras significarem, qui illud non tantum non improbavit,
verum ut coeptum urgerem monuit, atque insuper duos mihi submisit codices manu
scriptos, quibus continebantur hæc Georgii Codini opuscula:
Περὶ τῶν πατρίων τῆς Κωνσταντινουπόλεως,
Περὶ τῆς σχηματογραφίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως,
Περὶ ἀγαλμάτων, στηλῶν καὶ θεαμάτων,
Περὶ κτισμάτων,
Περὶ τῆς οἰκοδομῆς τοῦ ναοῦ τῆς ἁγίας Σοφίας,
Περὶ τῶν βασιλευσάντων ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει μέχρι τῆς παρὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ταύτης ἁλώσεων,
Περὶ τῆς τάξεως τῶν ἀξιωμάτων καὶ ἀρφικίων τοῦ παλατίου καὶ τῆς μεγάλης εκκλησίας.
Horum primuni, quintum, septimum et principium tertii a Georgio Dousa, Francisco Junio
et Jacobo Gretsero jampridem edita fuerunt: reliqua vero nunc primum a me publicantur.
Cæterum præter duos avunculi mei codices, quoruin unum a V. Cl. Peirescio dono acceperat, alterum vero ex Vaticano exemplari curaverat transscribi, quatuor aliis codicibus in
adornanda editione usus sum, quorum primum ex Britannico exemplari descriptum dedit
mihi eruditissimus Isaacius Vossius, cum adhuc essem Amsterodami; secundum R. P. Jacobus Sirmondus mecum communicavit; tertium mihi suppeditavit bibliotheca Regia permissu Petri et Jacobi Puteanorum fratrum; quartum ipsemet Romæ in bibliotheca Vallicellana
reperi.
Hactenus dixi unde Godini vexora prodierint: sequitur ut paucis agam de meis animadversionibus. Illas vero tres maxime ob causas conscripsi, nempe ut varias lectiones, quæ
sensum auctoris immutare posse videbantur, aliorum ingeniis dijudicandas proponerem;
tum ut loca mendosa, dubia, obscura atque minus recte ab aliis intellecta corrigerem et
explicarem, et ubi opus esset, correctionis atque explicationis meæ rationem redderem. Verum utrum ego hoc quod mihi proposueram bene præstiterim necne, res ipsa indicabit.
Interim tamen, amice lector, velim tibi persuadeas sedulo me operam dedisse, at utilitati tuæ pro viribus meis quam fidelissime servirem, neque præter modum diligens alque
non necessaria multa aut multoties ab aliis antea dicta compilans patientia tua abuterer.
col. 433–434page 3 of 124
PG 157:433Αλέξιος ὁ Κομνηνός, ὁ πάππος τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως.
น
Ad hæc quo facilius mihiignosceres, sicubi vel in versione vel in animadversionibus humanitus lapsus essem, omnes omnino occasiones fugi, quæ oblatæ mihi fuerunt
ad contradicendum iis qui ante me aliquid Codini edideruntvel secus quam oportebat intellexerunt; et siquando necessitate coactus fui eorum errores detegere, tantam ea in re adhibui moderationem ut contra quos scribam obscurum sit, manifestum vero, me non eo hoc
fecisse ut ex alienis erroribus gloriam quærerem, sed ut præcaverem duntaxat ne aliis necessarii quidquam ignorantia præteriisse viderer. Reliquuin ergo est ut hosce labores meos
benevole excipias, et si qua in iis deprehendes quæ minus tibi placebunt, aliquantulum
indulgeas juventuti meæ et nimiæ erga te voluntati etgravioribus occupationibus, per quas
exactissime omnia persequi et recensere non potui. Sic et gratumte præbebis, et alacriorem
me reddes ad præstanda majora. Vale.
Romæ 1649, calendis Maiis.
LAMBECII
DE GEORGII CODINI VITA ET
ET SCRIPTIS
BREVIS DISSERTATIO.
Georgium Coðinum non sub ultimis tantum imperatoribus Cpolitanis vixisse, sed aliquandiu etiam superfuisse post ipsam Cpoleos expugnationem, ex ipsius scriptis liquido apparet. Curopalatæ vero
cognomen, quod ei ab illis tribuitur qui librum ejus de Officiis palatii CP ediderunt, in illis quas ego
vidi codicibus manu scriptis non reperi; et facilius multo credam impositum ei fuisse Curopalat:
cognomen, quia de Officiis palatii scripsit, quam quod ipse europalatæ dignitatem obtinuerit. Cæterum
quod ad scripta ejus attinet, non propterea duntaxat vano quodam præjudicio improbanda sunt, quoniam
Codinus ducentis tantum abhinc annis floruit; quippe qui, quæcunque edidit, ex antiquioribus et
magis probatis auctoribus excerpsit et collegit. Nam quod primum inter opuscula ejus locum obtinet
et inscribitur æept tŵy narplwv sive de originibus CP, ejus major pars verbotenus descripta est ex
Hesychio Milesio, reliqua vero ex Glycæ Annalibus, Chronico Alexandrino et alio quodam hactenus non
edito, cujus auctor est quidam Julius Pollux, antiquo illo, qui Commodo imperatori Onomasticum suum
dedicavit, aliquot seculis recentior. Libri vero de statuis prima pars de simulacris deorum gentilium ex
Phurnuto desumpta est et ex Joannis Lydi Philadelphiensis libro nondum edito de Mensibus *), unde
etiam Suidas bausit eadem. Altera autem pars, quæ tractat nepl orgiŵv xa! Bɛaµáswv, quod est, ut ego
interpretor, de statuis aliisque rebus spectatu dignis Cpoli, ea tota verbotenus descripta est ex antiqui
anonymi auctoris collectaneis antiquitatum Cpoleos, quæ inscripsit napastāsɛk; ouvróμou; xpov!xà;, cl
compilavit ex Theodoro lectore, Papia, Eusebio, Socrate, Marcello lectore et compluribus aliis. Hæc
vero collectanea nunc primum ex antiquissimo codice bibliothecæ Regiæ in lucem prodeunt, qui, ut
omnes, quotquot eum viderunt, testantur, ad minimum ante quadringentos annos scriptus fuit. Est
autem inter codices ejus bibliothecæ numero millesimus vigesimus septimus. Quisquis igitur auctor est
illorum collectaneoru³n, ducentis saltem vel trecentis annis Codino est antiquior. Ex iisdem quoque
collectaneis libri mepł xtiqµátwy satis magna pars excerpta est; cætera desumpta sunt ex Joanne Antiocheno, Panodoro Ægyptio et aliis, qui in eo libro citantur. Totus denique catalogus imperatorum
Сpoleos usque ad imperium primi Alexii Commeni, auctoris est multo antiquioris Codino: quippe qui
cum catalogum conscripsit sub Manuele Comneno Alexii nepote, ut ipse testatur his verbis: 6 xúp:o;
Αλέξιος ὁ Κομνηνός, ὁ πάππος τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως. Reliqua porro catalogi pars, a
Theodoro Lascare ejus nominis, primo usque ad ultimam Cpoleos expugnationem, ab ipso Codino superioribus adjecta est, cum ille, ut principio dixi, aliquantulum illi urbis excidio superstes fuerit.
Lydi liber ab Hasio et Rothero editus est.
Book on the Origins of ConstantinopleIncipit Liber de Originibus Cpolitanis
col. 435–436page 4 of 124
PG 157:435ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΟΥ ΚΩΔΙΝΟΥ ΠΑΡΕΚΒΟΛΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΠΑΤΡΙΩΝ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Φασὶ μέν τινες Αργείους πρώτους τῇ θεᾷ χρησάσῃ *Ενθα δύο σκυλακες διερὴν μάρπτουσι θάλασ [σαν. *Ενθ' ἰχθὺς Ελαφός τε νομὲν βόσκουσι τὴν αὐτόν, πήξασθαι τὰς οἰκήσεις ἐν ἐκείνῳ τῷ χωρίῳ ἐν ᾧ Κύδαρός τε καὶ Βορβύζης ποταμοὶ τὰς διεξόδους ποιοῦνται, ὁ μὲν τῶν ἀρκτῴων, ὁ δὲ τῶν ἑσπερίων προῤῥέοντες, καὶ κατὰ τὸν τῆς Σεσιμήτρης νύμφης βωμὸν τῇ θαλάττη μιγνύμενοι. Ἐπεὶ οὖν κατὰ τὴν εἰμαρμένην ἀφίκοντο καὶ θυσίαν τοῖς ἐγχωρίοις ἐξιλάσκοντο δαίμοσι κόραξ τῆς ἱερουργίας ὑφαρπάσας βραχὺ μέρος εἰς ἕτερον μετέθηκε τόπον, δ ἔχει τὴν Βοσπόρου προσηγορίαν, βουκόλου τὴν τοῦ ὄρνιθος ὑποδείξαντος πτήσιν, ἀφ' ούπερ καὶ Βουκου λία ἐκεῖνο τὸ χωρίον ἐκλήθη. Ετεροι δὲ τοὺς Μεγα ρέας ἱστόρησαν, ἀπὸ Νίσου τὸ γένος κατάγοντας, εἴσπλουν ἐν αὐτῷ ποιησαμένους τῷ τόπῳ ὑφ' ήγε μόνι Βύζαντι οπερ τὴν προσηγορίαν μυθεύουσι Γεωργίου τοῦ Κωδίνου Περὶ τῶν πατρίων τῆς Κωνσταντίνου πό λεως σχος. Ει 2, 1: Μαρκιανός τοίνυν καὶ άλλοι τε πολλοῖς καὶ μὲν καὶ πατρίσκω ἱστέρηται τῷ ρήτορι. καὶ ἄλλοις τε πολλοῖς καὶ μὴν καὶ Πρίσκῳ ἱστόρηται. Ει τῆς Πυθίας χρησάσης. Βορβύζης βαρύβυσσος Ηράκλειος. θυσίαις τοὺς ἐγχωρίους ἐξιλάσκον:ο δαίμονας. τους πατρῴους εξιλασκό. μενος δαίμονας. Νήσου τῆς νῦν Καταγωνίας. καταγωνίας Καταωνίας. ἀπὸ Νίσου τὸ γένος κατάγοντας. Νισαία Νισαία, ἐπίνειον Μεγαρίδος καὶ αὐτὴ ἡ Μεγαρὶς, ἀπὸ Νίσου τοῦ Πανδίον,
ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΟΥ ΚΩΔΙΝΟΥ
ΠΑΡΕΚΒΟΛΑΙ
ΕΚ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΚΟΥ
ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΠΑΤΡΙΩΝ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ
EXCERPTA EX LIBRO CHRONICO
DE ORIGINIBUS CONSTANTINOPOLITANIS.
1-3 Ferunt Argivos primum oraculo Pythiæ momilos,
Hic ubi miscentur madido duo flumina ponte,
Cervus ubi et piscis vescuntur pabulo eodem,
suas fxisse sedes eo in loco in quo Cydarus et Borlyzes Auvii, quorum alter ab arcto, alter aboccasu vewit, apud aram Sesimetræ nymphæ mari miscentur.
Cum igitur fato eo delati sacrificio indigenis diis litavent, 4 corvus particulam victimæ subreptam alium
in locum deportavit, qui Bosporus cognominatur,
pastore volatum avis indicante, unde et Bucolia loe:s ille vocatus est. Alii vero memoria prodiderunt
Megarens, a Niso genus ducentes, illic appulisse
duce Byzante, a quo etiam urbi nomen inditum esse volunt. Illi igitur diverse liac de re warrant: nos
vero historiam cognoscere cupientibus, quod vero simile est, commemorabimus, ab lo luachi filia initium
facientes. Inachi enim Argivorum regis filia fuit lo:
Φασὶ μέν τινες Αργείους πρώτους τῇ θεᾷ
χρησάσῃ
*Ενθα δύο σκυλακες διερὴν μάρπτουσι θάλασ
[σαν.
*Ενθ' ἰχθὺς Ελαφός τε νομὲν βόσκουσι τὴν αὐτόν,
πήξασθαι τὰς οἰκήσεις ἐν ἐκείνῳ τῷ χωρίῳ ἐν ᾧ
Κύδαρός τε καὶ Βορβύζης ποταμοὶ τὰς διεξόδους
ποιοῦνται, ὁ μὲν τῶν ἀρκτῴων, ὁ δὲ τῶν ἑσπερίων
προῤῥέοντες, καὶ κατὰ τὸν τῆς Σεσιμήτρης νύμφης
βωμὸν τῇ θαλάττη μιγνύμενοι. Ἐπεὶ οὖν κατὰ τὴν
εἰμαρμένην ἀφίκοντο καὶ θυσίαν τοῖς ἐγχωρίοις ἐξιλάσκοντο δαίμοσι κόραξ τῆς ἱερουργίας υφαρ
πάσας βραχὺ μέρος εἰς ἕτερον μετέθηκε τόπον, δ:
ἔχει τὴν Βοσπόρου προσηγορίαν, βουκόλου τὴν τοῦ
ὄρνιθος ὑποδείξαντος πτήσιν, ἀφ' ούπερ καὶ Βουκου
λία ἐκεῖνο τὸ χωρίον ἐκλήθη. Ετεροι δὲ τοὺς Μεγαρέας ἱστόρησαν, ἀπὸ Νίσου τὸ γένος κατάγοντας,
εἴσπλουν ἐν αὐτῷ ποιησαμένους τῷ τόπῳ ὑφ' ήγε
μόνι Βύζαντι οπερ τὴν προσηγορίαν μυθεύουσι
Meursii et Lambecii not.
Γεωργίου τοῦ Κωδίνου Facilius dixerim quo
tempore hic auctor non vixerit quam quo vixerit.
In libro enim de Officiis aule Cpolitanæ meminit
Joannis Cantacuzeni et Theodori Metochita, qui
sub primis Palæologis atatem egerunt. MEURS.
Περὶ τῶν πατρίων τῆς Κωνσταντίνου πό
λεως scripsere etiam Leo Byzantius libris septem,
teste Suida, et Priscus Panita, qui temporibus
Theodosii vixit. Auctor est idem Suidas in IIptσχος. Ει meminit hujus non semel Jornandes de
Reb. Gel., sed corruptum ejus nomen est apud
Evagrium Hist. Eccl. 2, 1: Μαρκιανός τοίνυν καὶ
άλλοι τε πολλοῖς καὶ μὲν καὶ πατρίσκω ἱστέρηται
τῷ ρήτορι. Corrigo καὶ ἄλλοις τε πολλοῖς καὶ μὴν
καὶ Πρίσκῳ ἱστόρηται. Ει postea apud eumdem acenrrit incorruptum. Ejus Eclogas de legationibus
ellit nuper eruditissimus vir, David Huschelius.
MEURS.
Scribe, sicut legitur apud Hesychium, τῆς
Πυθίας χρησάσης.
Βορβύζης vocatur βαρύβυσσος apud Suidam
in Ηράκλειος. MEURS.
Scribe θυσίαις τοὺς ἐγχωρίους ἐξιλάσκον:ο
δαίμονας. Sic infra τους πατρῴους inquit εξιλασκό.
μενος δαίμονας. LANB.
Νήσου τῆς νῦν Καταγωνίας. Meursius in
notis ad Hesychium pro καταγωνίας hic legendum
censet Καταωνίας. Sed profecto, quisquis Corneli
Nepotis, Constantini Porphyrogeniti et reliqua an
eo citata geographorum loca inspiciet, primo animadvertet intuitu Cataóniam, cujus ibi mentio lit,
non esse insulam, sed regionem supra Ciliciam in
continenti sitam, que etiam pro parte Cappadoci
habetur. Vera igitur hujus loci emendatio hæc est:
ἀπὸ Νίσου τὸ γένος κατάγοντας. Nisus autem hic
intelligitur Pandionis filius, Megarensium rex, a
quo ipsa Megaris Νισαία denominata fuit, ut testam
tur Stephanus: Νισαία, inquit, ἐπίνειον Μεγαρί
δος καὶ αὐτὴ ἡ Μεγαρὶς, ἀπὸ Νίσου τοῦ Πανδίον,
Yide præterea Strabonem principio libri nonie
col. 437–438page 5 of 124
PG 157:437τῇ πόλει προσγραφῆναι. Οἱ μὲν οὖν διαφόροις χρή σαντο λόγοις· ἡμεῖς δὲ πιθανὴν τὴν ἱστορίαν τοῖς θέλουσι παραδώσομεν, ἐκ τῆς Ἰνάχου θυγατρός Ἰοῦς τὴν ἀρχὴν ποιούμενος. Ινάχου γὰρ τοῦ Αρ γείων βασιλέως γέγονε θυγάτηρ Ιώ. Ταύτης δὲ τὴν παρθενίαν ἐφύλαττεν "Αργος, δν πολυόμματον λέ γουσιν. Ἐπεὶ δὲ Ζεὺς ἐρασθεὶς τῆς κόρης πείθει τὸν Ερμὴν δολοφονῆσαι τὸν ᾿Αργον, λυθείσης αὐτῇ τῆς παρθενίας ὑπὸ Διὸς εἰς βοῦν μετετράπετο. "Ηρα δὲ χολωθεῖσα τῷ γενομένῳ οίστρον ἐπιπέμπει τῇ δα μάλες, καὶ διὰ πάσης ἐλαύνει τῆς ξηρᾶς τε καὶ ὑγρᾶς. Ἐπεὶ δὲ πρὸς τὴν Θρᾳκῶν ἀφίκετο χώραν, όνομα μὲν τῷ τόπῳ κατέλιπε Βίσπορον, αὐτὴ δὲ πρὸς τὸ Καλούμενον κέρας επανελθοῦσα, καθ᾽ Ο Κύδαρός τε καὶ Βορβύζης συμμίγνυνται, τοῖς ἐνακοῦσι προθεσπίζουσα τὰ ἐσόμενα, την λεγομέ την Κερόεσσαν ἀπεκύησεν, ἐξ ἧ; καὶ Κέρας δ τόπος ὠνόμασται. Αλλοι δὲ μάλιστα τῇ θέσει τοῦ χωρίου τὸ ὄνομα προστιθέασιν· οἱ δὲ τῇ τῶν καρ τῶν εὐφορίᾳ τὸ τῆς ᾿Αμαλθείας αἰγὸς κέρα, προσαγορεύουσιν. Η τοίνυν Κερόεσσα τραφεῖσα καὶ πα ραδόξῳ μορφή λαμπρυνθεῖσα πολὺ τὰς Θρᾳκίας ὑπερέβαλλε παρθένους. Τῷ δὲ θαλαττίῳ μιγείσα Ποσειδῶνι τίκτει τὸν καλούμενον Βύζαντα, τὸ ὄνομα λαβόντα ἐκ τῆς θρεψάσης αὐτὸν κατὰ τὴν Θρᾴκην νύμφης Βυζέης ἧς μέχρι καὶ νῦν οἱ πολῖται τῶν ὑδάτων ἀρύονται. Ὡς οὖν ἐπὶ τῆς ἀκμῆς τῆς ἡλικίας ὁ νέος ἔβαινε καὶ τοῖς Θρακίοις ἐνδιέτριβεν δεσι, φοβερὸς πρὸς τοὺς θῆρας καὶ τοὺς βαρβάρους φερόμενος, πρεσβείας ἐδέχετο ὑπὸ τῶν τοιούτων, σύμμαχος αὐτοῖς εἶναι καὶ φίλος προτρεπόμενος. Ὡς οὖν καὶ Μελίας ὁ τῶν Θρᾳκῶν βασιλεὺς αὐτὸν ἐπὶ τὸν τοῦ θηρὸς ἆθλον μετεπέμψατο, καὶ τὰς ἐξ αὐτοῦ δόξας ὁ Βύζας ἀπηνέγκατο, τὸν ὑποταγέντα ταῦρον τῇ ἱερουργία προσφέρων καὶ τοὺς πατρῴους ἐξιλασκόμενος δαίμονας κατὰ τὴν τῶν εἰρημένων ποταμῶν σύμμεξιν, ἀετὸς ἀθρόως φανεὶς τὴν καρ δίαν ὑφαρπάζει τοῦ θύματος, καὶ κατὰ τὴν ἄκραν τῆς Βοσπορίας ἀκτῆς ἀποπτὰς ἔστη ἄντικρυς της Χρυ τοπόλεως, ἣν Χρύσης ὁ παῖς ἐκ Χρυσηίδος γεγονώς καὶ 'Αγαμέμνονος, φεύγων τῆς Κλυταιμνήστρας ἐπιβουλὴν μετὰ τὴν τοῦ πατρὸς ἀναίρεσιν, καὶ πρὸς τὴν τῆς Ἰφιγενείας ζήτησιν ἐπειγόμενος, μνῆμα τῆς ἑαυτοῦ ταφῆς, τοῖς ἐγχωρίοις τὸ ὄνομα τοῦτο κατέλιπε, φθασάσης αὐτὸν ἐκεῖ τῆς τοῦ βίου κατα στροφῆς. Ὁ μὲν οὖν Βύζας κατὰ τὴν ἄκραν τῆς Βοσπορίας ἁλος διέγραψε πόλιν· Ποσειδῶνος δὲ καὶ ᾿Απόλλωνος, ὡς φασί, συνεργούντων ἀνῳκοδόμει Νισαίοι Μεγαρείς. ἀπὸ νήσου τὸ γένος κατάγοντας, τοὺς τυγχάνειν θέλουσι. Κέρας Κερόεσσαν. Βυζάντιον η Βύζαντες· ἐκλήθη δὲ ἀπὸ Βύζαντος τοῦ Κερατσ σης τῆς Ἰούς θυγατρὸς καὶ Ποσειδῶνος. τοῦ Κρεούσης. Βυζίης. ζης. Ο μὲν οὖν Βύζας.
τῇ πόλει προσγραφῆναι. Οἱ μὲν οὖν διαφόροις χρή- hujus virginitatem custodiebat Argus, quem multos
σαντο λόγοις· ἡμεῖς δὲ πιθανὴν τὴν ἱστορίαν τοῖς
θέλουσι παραδώσομεν, ἐκ τῆς Ἰνάχου θυγατρός
Ἰοῦς τὴν ἀρχὴν ποιούμενος. Ινάχου γὰρ τοῦ Αργείων βασιλέως γέγονε θυγάτηρ Ιώ. Ταύτης δὲ τὴν
παρθενίαν ἐφύλαττεν "Αργος, δν πολυόμματον λέγουσιν. Ἐπεὶ δὲ Ζεὺς ἐρασθεὶς τῆς κόρης πείθει τὸν
Ερμὴν δολοφονῆσαι τὸν ᾿Αργον, λυθείσης αὐτῇ τῆς
παρθενίας ὑπὸ Διὸς εἰς βοῦν μετετράπετο. "Ηρα δὲ
χολωθεῖσα τῷ γενομένῳ οίστρον ἐπιπέμπει τῇ δαμάλες, καὶ διὰ πάσης ἐλαύνει τῆς ξηρᾶς τε καὶ
ὑγρᾶς. Ἐπεὶ δὲ πρὸς τὴν Θρᾳκῶν ἀφίκετο χώραν,
όνομα μὲν τῷ τόπῳ κατέλιπε Βίσπορον, αὐτὴ δὲ
πρὸς τὸ Καλούμενον κέρας επανελθοῦσα, καθ᾽
Ο Κύδαρός τε καὶ Βορβύζης συμμίγνυνται, τοῖς
ἐνακοῦσι προθεσπίζουσα τὰ ἐσόμενα, την λεγομέ
την Κερόεσσαν ἀπεκύησεν, ἐξ ἧ; καὶ Κέρας δ
τόπος ὠνόμασται. Αλλοι δὲ μάλιστα τῇ θέσει τοῦ
χωρίου τὸ ὄνομα προστιθέασιν· οἱ δὲ τῇ τῶν καρτῶν εὐφορίᾳ τὸ τῆς ᾿Αμαλθείας αἰγὸς κέρα, προσαγορεύουσιν. Η τοίνυν Κερόεσσα τραφεῖσα καὶ παραδόξῳ μορφή λαμπρυνθεῖσα πολὺ τὰς Θρᾳκίας
ὑπερέβαλλε παρθένους. Τῷ δὲ θαλαττίῳ μιγείσα
Ποσειδῶνι τίκτει τὸν καλούμενον Βύζαντα, τὸ ὄνομα
λαβόντα ἐκ τῆς θρεψάσης αὐτὸν κατὰ τὴν Θρᾴκην
νύμφης Βυζέης ἧς μέχρι καὶ νῦν οἱ πολῖται
τῶν ὑδάτων ἀρύονται. Ὡς οὖν ἐπὶ τῆς ἀκμῆς τῆς
ἡλικίας ὁ νέος ἔβαινε καὶ τοῖς Θρακίοις ἐνδιέτριβεν
δεσι, φοβερὸς πρὸς τοὺς θῆρας καὶ τοὺς βαρβάρους
φερόμενος, πρεσβείας ἐδέχετο ὑπὸ τῶν τοιούτων,
σύμμαχος αὐτοῖς εἶναι καὶ φίλος προτρεπόμενος.
Ὡς οὖν καὶ Μελίας ὁ τῶν Θρᾳκῶν βασιλεὺς αὐτὸν
ἐπὶ τὸν τοῦ θηρὸς ἆθλον μετεπέμψατο, καὶ τὰς ἐξ
αὐτοῦ δόξας ὁ Βύζας ἀπηνέγκατο, τὸν ὑποταγέντα
ταῦρον τῇ ἱερουργία προσφέρων καὶ τοὺς πατρῴους
ἐξιλασκόμενος δαίμονας κατὰ τὴν τῶν εἰρημένων
ποταμῶν σύμμεξιν, ἀετὸς ἀθρόως φανεὶς τὴν καρ
δίαν ὑφαρπάζει τοῦ θύματος, καὶ κατὰ τὴν ἄκραν τῆς
Βοσπορίας ἀκτῆς ἀποπτὰς ἔστη ἄντικρυς της Χρυ
τοπόλεως, ἣν Χρύσης ὁ παῖς ἐκ Χρυσηίδος γεγονώς
καὶ 'Αγαμέμνονος, φεύγων τῆς Κλυταιμνήστρας
ἐπιβουλὴν μετὰ τὴν τοῦ πατρὸς ἀναίρεσιν, καὶ πρὸς
τὴν τῆς Ἰφιγενείας ζήτησιν ἐπειγόμενος, μνῆμα
τῆς ἑαυτοῦ ταφῆς, τοῖς ἐγχωρίοις τὸ ὄνομα τοῦτο
κατέλιπε, φθασάσης αὐτὸν ἐκεῖ τῆς τοῦ βίου κατα
στροφῆς. Ὁ μὲν οὖν Βύζας κατὰ τὴν ἄκραν
τῆς Βοσπορίας ἁλος διέγραψε πόλιν· Ποσειδῶνος δὲ
καὶ ᾿Απόλλωνος, ὡς φασί, συνεργούντων ἀνῳκοδόμει
culum fuisse aiunt. Ast uti Jupiter puellæ amore
captus Mercurio auctor fuit ut dolo Argum occideret, ipsam imminula virginitate in vaccam niutavit. Quamobrem indignabunda Juno œstro javencam stimulavit et per omnes terrarum marisque
tractus circumegit. At ubi in Thraciam pervenit,
Bospori noneu et loco reliquit. Inde progressa est
ad Cydari et Borbyza: confluentes, ejusque loci multa incolis futura prædixit, atque Ceroessam peperit, a qua locus iste Ceras nuncupatur. 5 Alii nominis causam ad situm loci potius referunt: alii ob
fructuum abundantiam Amaltheæ capræ cornu appellant. At Ceroessa adulta, et incredibili pulchritudine
cæteras omnes Thracia: virgines longe antecellens,
Ex congressu Neptuni Byzantem peperit, ita nominatum a nympha Byse, quæ illum in Thracia enutriverat; cujus aquas ad hoc usque tempus cives
hauriunt. Hic igitur juvenis ubi ad ætatis florem
pervenit, cum moraretur in Thraciæ montibus, feris
et Barbaris juxta metuendus, per legatos a loci dominis ad amicitiam societatemque invitatus est.
Cumque eum Melias Thraciæ rex ad fera certamen
ablegaret, et victor inde cum gloria reversus Byzas
devictum taurum diis patriis offerret ad fluminum
illorum quæ dixi concursum, apparens derepente
aquila victimæ cor abripuit et ad extremum Bospori
littus avolans substitit e regione Chrysopoleos, quam
Chryses Agamemnonise Chryseide filius, post neceu
patris Clytenuestra insidias fugiens et Iphigenia
quærende intentus, sepulcri sui monumentum indigenis reliquit, cum mors illic eum occupassel. Car -
terum Byzas in extremitate Bosporii maris urbem
designavit, ct Neptuno Apollineque, ut fertur, 6
adjuvantibus menia omni praedicatione excellentiora
exstruxit. Septem enim turres ita coaptavit ut loqui
inter se et responsare viderentur: quippe si tubæ
aut alius aliquis sonus turres illas percuteret, altera
alteri sonum ad ultimam usque transmittebant. Est
et aliud quod ab harum rerum scriptoribus memoriæ
proditum minime silentio præteribimus: turrin scilicet, quæ Herculis nuncupatur, hostiuun arcana ci -
vibus prodere solitam narrant. Absoluto muri ambitu delubra quoque condidit; et Rheæ quidem templum et simulacrum in loco nuncupato Basilica
erexit, quod etiam ut fortune fanum a civibus colebatur. Neptuni quoque templum juxta mare exstruxit, ubi nunc Menæ martyris ædes est; llecates
Meursii et Lambecii nota.
scholiasten Theocriti ad ista verba Idyll. 12: Νισαίοι
Μεγαρείς. Similiter etiam corrigendus et vertendus
est Hesychius, apud quem perperam legitur ἀπὸ
νήσου τὸ γένος κατάγοντας, quod interpres vertit
ex insula oriundos. LAMB.
Supple ex Hesychio τοὺς τυγχάνειν θέλουσι.
LAND.
Κέρας Plinius 1. 4 c. 11 appellat Chrysoceras,
et promontorium facit. Strabo et Polybius sixum
dicunt. MEURS.
Κερόεσσαν. Sic quoque a Stephano vocatur
in Βυζάντιον: ergo corrige Etymologici auctorem
1η Βύζαντες· ἐκλήθη δὲ ἀπὸ Βύζαντος τοῦ Κερατσ
σης τῆς Ἰούς θυγατρὸς καὶ Ποσειδῶνος. Male hodie
τοῦ Κρεούσης. MEURS.
Βυζίης. Ut ratio constet derivationi nominis
Byzantis, non dubium est quin scribendum sit B5ζης. Quod autem addit Codinus, Byzantios adl coledum memoriam Nymphæ Byzæ aquas ejus haurire
selitos fuisse, id referendum esse puto ad Borbyzen fluvium, qui itidem Byzantis educator creditus
fuit. LAMB.
Ο μὲν οὖν Βύζας. Factumn luc regnante
Tullo Hostilio. Cassiodorus in Chronico: Tullus
col. 439–440page 6 of 124
PG 157:439τὰ τείχη, λόγου τε παντὸς κρείττονα μηχανώμενος. Τοὺς γὰρ ἐν αὐτῇ πύργους ἑπτὰ ὄντας ἀντι φθέγγεσθαί τε καὶ διηχεῖν ἀλλήλοις συνήρμοζεν εἴ ποτε γὰρ σάλπιγξ ή φωνή τις ἑτέρα τοῖς πύργοις ἐπεφοίτα, ἕτερος ἐξ ἑτέρου τὸν ἦχον μετεδίδου, καὶ τῷ πρὸς τὸ πέρας κειμένῳ παρέπεμπον. Ἀλλὰ μὴν καὶ ἄλλο τι τοῖς ταῦτα συγγράψασιν εἰρημένον σύ παραλείψομεν· τὴν γὰρ Ηρακλέους πύργον ἱστά μενον ἐντὸς τοῦ τείχους τὰ τῶν πολεμίων μεταδιδόναι μυστήρια λόγος ἦν. Μετὰ δὲ τὴν τοῦ τεί χους στεφάνην καὶ τὰ τεμένη τῶν θεῶν ἀπειργάζετο. Τέας μὲν κατὰ τὸν τῆς βασιλικῆς λεγόμενου τύπου νεών τε καὶ ἄγαλμα καθιδρύσατο, ὅπερ τύχαιον τοῖς πολίταις τετίμητο· Ποσειδῶνος δὲ τέμενος πρὸς τῇ θαλάσσῃ ἀνήγειρεν, ἔνθα τῶν ὁ τοῦ μάρτυρος Μηνά οίκος διακεκόσμητας· Εκάτης δὲ κατὰ τὴν νῦν τοῦ ἐπποδρομίου τόπον· τῶν δὲ Διοσκούρων Κάστορος τε καὶ Πολυδεύκους ἐν τῇ τῶν ποταμῶν μίζει, ἐν ᾗ καὶ λύσις τῶν παθῶν τοῖς ἀνθρώποις ἐγίνετο. Ἐγγὺς δὲ τοῦ καλουμένου Στρατηγίου Αἴαντός τε καὶ 'Αχιλλέως βωμοὺς ἀνέθηκεν, ἔνθα καὶ νῦν τὸ τοῦ Ἀχιλλέως χρηματίζει λουτρόν. Ἀμφιάρεω δὲ τοῦ ἱερέως ἐν ταῖς λεγομέναις Συχαῖς ᾠκοδόμησε ναόν, αἱ τὴν ἐπωνυμίαν ἐκ τῶν συκοφό ρων δένδρων ἐδέξαντο. Ανωτέρω δὲ τοῦ Ποσειδῶνος ἱεροῦ τὸ τῆς Ἀφροδίτης προσαγορεύεται τέμενος, Αρτέμιδος δὲ καὶ Ἀθηνᾶς πρὸς τὸ τῆς Ἀφροδίτης δρος. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα πρὸς τὴν ἑαυτοῦ διῳκήσατο πότ λιν, ἐχρῆν λοιπὸν τοὺς ἐπιόντας αὐτῷ ἀπωθῆσαι βαρβάρους, καὶ μάλιστα τὸν Αίμονα, ὃς τύραννος Θράκης ὢν καὶ πρὸς αὐτὴν ἧκε τὴν τοῦ Βύζαντος πόλιν, αὐτόν τε τὸν ἥρωα προκαλούμενος εἰς μάχην καὶ διαπορθεῖν ἅπαντα προθυμούμενος οὐχ ὑπομείνας τὴν ἔφοδον τοῦ βαρβάρου μόνος πρὸς μό. νον διαγωνίζεται, καὶ καταβάλλει τὴν Αἴμονα ἐπὶ τὸν ὁμώνυμον αὐτοῦ λόφον. Ὁ μὲν οὖν Βύζα; μετὰ τὴν εἰρημένην νίκην ὡς ἐπὶ τὴν Θράκην ήλαυνε τοὺς πολεμίους· Χρύσης δὲ ὁ τῶν Σκυθῶν βασιλεὺς περαιωθεὶς τὸν Ιστρον καὶ πρὸς αὐτὸν διελθὼν ἐπη λιόρκει τὰ τῆς πόλεως τείχη. Πρὸς ἂν ἡ τοῦ Βύζαν Τοὺς γὰρ ἐν αὐτῇ πύργους. Βυζάντιον, Ιστάμενον ἐντὸς τοῦ τείχους. τοῖς ἐντὸς ἱσταμένοις τοῦ τείχους, Ὅτι Βύζας ὁ τὸ Βυζάντιον κτίσας τὴν πόλιν ἀνήγειρεν τείχεσι μεγάλοις καὶ πύργοις περικαλλέσιν ἑπτά. Ξένον δέ τινα καὶ αξιοθαύμαστον οἱ πύργοι οὗτοι τὴν ἐνέργειαν εἶχον. Εἴποτε γάρ, φησί, σάλπιγξ ή φωνή τις ἑτέρα, ἀνθρώπου τυχὸν ἢ ἄλλου ζώου ἢ καὶ λίθου βολῆς, ἑνὸς τῶν ἑπτὰ τούτων πύργων ἐπεγένετο, εὐθὺς εἰς τὸν μετ' αὐτὸν ὁ ἦχος διέβαινε, καὶ καθεξῆς διὰ τῶν ἄλλων έχρι τοῦ ἐσχάτου παρεπέμπετο, καθαρὸς οἷος ἐξ ἀρχῆς ἐξεφωνήθη, εἴτε έναρθρος εἴτε καὶ ἄναρθρος. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ εἷς τῶν ἑπτὰ τούτων πύργων, ὁ καὶ του Ηρακλέος καλούμενος, τὰ τῶν πολεμίων ἔξωθεν μυστήρια, τῶν εἰς πολιορκίαν τυχὸν τῆς πόλεως καθισταμένων, ἔνηχα ἐποίει τοῖς ἐντὸς καὶ ἀκουστά. Ιδρυτο δὲ ὁ πύργος οὗτος ἐν τῷ τῆς ἀκροπόλεως Σίφῳ, ὅς νῦν Κυνήγιον ονομάζεται. σάλπιγξι ἡ φωνῇ τις ἑτέρᾳ σάλπιγξ ή φωνή τις ἑτέρα. Μηνα. Στρατηγίου. Σεβήρος. Συκαῖς. 7: ἐπὶ τὸν ἐπὶ τῇ συκῇ καλούμενον λιμένα. ἅμα τῷ στόλῳ καταλαβὼν τὸ Βυζάντιον ἐν Συκαῖς τὰ σκάφη προσώρμισεν. Σχάλα. προθυμούμενος οὐχ ὑπομείνας δὲ ὁ Βύ ζας τὴν ἔφοδον τοῦ βαρβάρου,
mutem, ubi Hippodromus, Dioscurorum Castoris et τὰ τείχη, λόγου τε παντὸς κρείττονα μηχανώμενος.
Połucis ad fluminum confluentes, in quo etiam a
morbis homines liberabantur. Prope Strategium
Ajaci et Achilli aras erexit, ubi etiam nunc thermæ
cognomento Achillere suut. Praeterea Amphiarao vati
in regione Sycæna, quæ a ficubus nomen habet,
ædem dedicavit; et aliam Vencri paulo supra Neptuni
fanum, Dianæ vero et Minervæ ad montem Veneris.
Τοὺς γὰρ ἐν αὐτῇ πύργους ἑπτὰ ὄντας ἀντιφθέγγεσθαί τε καὶ διηχεῖν ἀλλήλοις συνήρμοζεν·
εἴ ποτε γὰρ σάλπιγξ ή φωνή τις ἑτέρα τοῖς πύργοις
ἐπεφοίτα, ἕτερος ἐξ ἑτέρου τὸν ἦχον μετεδίδου, καὶ
τῷ πρὸς τὸ πέρας κειμένῳ παρέπεμπον. Ἀλλὰ μὴν
καὶ ἄλλο τι τοῖς ταῦτα συγγράψασιν εἰρημένον σύ
παραλείψομεν· τὴν γὰρ Ηρακλέους πύργον ἱστάμενον ἐντὸς τοῦ τείχους τὰ τῶν πολεμίων μεταδιδόναι μυστήρια λόγος ἦν. Μετὰ δὲ τὴν τοῦ τεί
χους στεφάνην καὶ τὰ τεμένη τῶν θεῶν ἀπειργάζετο. Τέας μὲν κατὰ τὸν τῆς βασιλικῆς λεγόμενου τύπου
νεών τε καὶ ἄγαλμα καθιδρύσατο, ὅπερ τύχαιον τοῖς πολίταις τετίμητο· Ποσειδῶνος δὲ τέμενος πρὸς τῇ
θαλάσσῃ ἀνήγειρεν, ἔνθα τῶν ὁ τοῦ μάρτυρος Μηνά οίκος διακεκόσμητας· Εκάτης δὲ κατὰ
τὴν νῦν τοῦ ἐπποδρομίου τόπον· τῶν δὲ Διοσκούρων Κάστορος τε καὶ Πολυδεύκους ἐν τῇ τῶν ποταμῶν
μίζει, ἐν ᾗ καὶ λύσις τῶν παθῶν τοῖς ἀνθρώποις ἐγίνετο. Ἐγγὺς δὲ τοῦ καλουμένου Στρατηγίου
Αἴαντός τε καὶ 'Αχιλλέως βωμοὺς ἀνέθηκεν, ἔνθα καὶ νῦν τὸ τοῦ Ἀχιλλέως χρηματίζει λουτρόν. Αμ
φιάρεω δὲ τοῦ ἱερέως ἐν ταῖς λεγομέναις Συχαῖς ᾠκοδόμησε ναόν, αἱ τὴν ἐπωνυμίαν ἐκ τῶν συκοφό
ρων δένδρων ἐδέξαντο. Ανωτέρω δὲ τοῦ Ποσειδῶνος ἱεροῦ τὸ τῆς Ἀφροδίτης προσαγορεύεται τέμενος,
Αρτέμιδος δὲ καὶ Ἀθηνᾶς πρὸς τὸ τῆς Ἀφροδίτης δρος.
7 Urbe sic constituta supererat ut incurrentes
barbaros submoveret, et imprimis Hæmum Thraciæ
tyrannum, qui ad Byzantis urbem progressus ipso -
que heroo ad pugnam provocato cuncla vastaro decreverat. Cæterum Byzas, non exspectato adventu
Barbari, singulari¸certamine eum adortus in monte
eugnomine prostravit. Post hanc victoriam cum
hostes in Thraciam usque Byzas persequeretur,
Scytharum rex O Iryses trajecto Istro ad ipsa mœna progressus urbem obsedit, cum quo Byzantis
uxor, hostium multitudine imperterrita, muliebri
manu decertavit, serpentum auxilio barbarum circumveniens: angues enim quos in urbe uno in loἘπεὶ δὲ ταῦτα πρὸς τὴν ἑαυτοῦ διῳκήσατο πότ
λιν, ἐχρῆν λοιπὸν τοὺς ἐπιόντας αὐτῷ ἀπωθῆσαι
βαρβάρους, καὶ μάλιστα τὸν Αίμονα, ὃς τύραννος
Θράκης ὢν καὶ πρὸς αὐτὴν ἧκε τὴν τοῦ Βύζαντος
πόλιν, αὐτόν τε τὸν ἥρωα προκαλούμενος εἰς μάχην
καὶ διαπορθεῖν ἅπαντα προθυμούμενος οὐχ
ὑπομείνας τὴν ἔφοδον τοῦ βαρβάρου μόνος πρὸς μό.
νον διαγωνίζεται, καὶ καταβάλλει τὴν Αἴμονα ἐπὶ
τὸν ὁμώνυμον αὐτοῦ λόφον. Ὁ μὲν οὖν Βύζα;
μετὰ τὴν εἰρημένην νίκην ὡς ἐπὶ τὴν Θράκην ήλαυνε
τοὺς πολεμίους· Χρύσης δὲ ὁ τῶν Σκυθῶν βασιλεὺς
περαιωθεὶς τὸν Ιστρον καὶ πρὸς αὐτὸν διελθὼν ἐπηλιόρκει τὰ τῆς πόλεως τείχη. Πρὸς ἂν ἡ τοῦ ΒύζανMeursii et Lambecii notæ.
Hostilius regnavit annis 32,qui primus apud Romanos purpura usus est. Hujus temporibus Chalcedon
conditur et Byzantium, quæ nunc Cpolis dicitur.
MEURS.
Τοὺς γὰρ ἐν αὐτῇ πύργους. De septem Byzantii turribus huic loco congrua vide apud Suidam
in Βυζάντιον, Cedretium, et Zonaram Annal. 3 in
initio. Mevas.
Ιστάμενον ἐντὸς τοῦ τείχους. Scribe τοῖς
ἐντὸς ἱσταμένοις τοῦ τείχους, ut referantur lec
verba non ad turrim Herculis, sed ad urbis incolas.
Confirmant hane lectionem Hesychius et fragmentum historicum de turribus vocalibus Byzantii,
quod ex antiquo codice bibliothece Regiæ depromptum huc apposui. Ὅτι Βύζας ὁ τὸ Βυζάντιον
κτίσας τὴν πόλιν ἀνήγειρεν τείχεσι μεγάλοις καὶ
πύργοις περικαλλέσιν ἑπτά. Ξένον δέ τινα καὶ
αξιοθαύμαστον οἱ πύργοι οὗτοι τὴν ἐνέργειαν εἶχον.
Εἴποτε γάρ, φησί, σάλπιγξ ή φωνή τις ἑτέρα, ἀνθρώπου τυχὸν ἢ ἄλλου ζώου ἢ καὶ λίθου βολῆς, ἑνὸς τῶν
ἑπτὰ τούτων πύργων ἐπεγένετο, εὐθὺς εἰς τὸν μετ'
αὐτὸν ὁ ἦχος διέβαινε, καὶ καθεξῆς διὰ τῶν ἄλλων
· έχρι τοῦ ἐσχάτου παρεπέμπετο, καθαρὸς οἷος ἐξ
ἀρχῆς ἐξεφωνήθη, εἴτε έναρθρος εἴτε καὶ ἄναρθρος.
᾿Αλλὰ καὶ ὁ εἷς τῶν ἑπτὰ τούτων πύργων, ὁ καὶ
του Ηρακλέος καλούμενος, τὰ τῶν πολεμίων ἔξωθεν
μυστήρια, τῶν εἰς πολιορκίαν τυχὸν τῆς πόλεως
καθισταμένων, ἔνηχα ἐποίει τοῖς ἐντὸς καὶ ἀκουστά.
Ιδρυτο δὲ ὁ πύργος οὗτος ἐν τῷ τῆς ἀκροπόλεως
Σίφῳ, ὅς νῦν Κυνήγιον ονομάζεται. Ceterum ex hoc
fragmento et antiquissimo codice Palatino Hesychins quoque corrigendus est, apud quem perperang
legitur σάλπιγξι ἡ φωνῇ τις ἑτέρᾳ pro σάλπιγξ ή
φωνή τις ἑτέρα. LANB.
Μηνα. De hoc Mena iufra dicemus. MEURS.
Sensus est, templum Neptuni in eadem urbis
regione fuisse ubi postea S. Men martyri ædes
dicata est. Quare frustra objiciunt quidam Codinum dicere quod templum S. Menæ antea Jovis
fanum fuerit. Nam licet hoc verum sit, non propterea sequitur alterum falsum esse, cum idem
templum eodem tempore et Jovis fanum esse potuerit, et in eadem urbis regione exstructum esse,
in qua Neptuni fanum situm erat. Laus.
Στρατηγίου. Severus postea restauravit.
Vide Suidam in Σεβήρος. MEURS.
Συκαῖς. Palatium erat. (Victor Cumnensis
in Chronico Theodosius Cpoli Sugas relegatus totum pene palatium et maximam regiæ urbis partem
sua perfidia maculavit) et in propinquo portus,
Strab. I. 7: ἐπὶ τὸν ἐπὶ τῇ συκῇ καλούμενον λιμένα.
Zonaras in Leontio: ἅμα τῷ στόλῳ καταλαβὼν τὸ
Βυζάντιον ἐν Συκαῖς τὰ σκάφη προσώρμισεν. Mentio
etiam hujus loci est Novell. 59 et apud Evagrium
5 33, item 4 30. Vide nostrum Glossarium in Σχάλα.
MEURS.
Post vocem προθυμούμενος interpungendum
est hucusque enim serio fait de famo; cætera
vero quæ sequuntur, að Byzantem pertinere atque
ita supplenda esse censeo: οὐχ ὑπομείνας δὲ ὁ Βύ
ζας τὴν ἔφοδον τοῦ βαρβάρου, etc. Eodem modo
corrigendus est Desychius, apud quem æque mutilus
hic locus legitur. Laus.
col. 441–442page 7 of 124
PG 157:441τις γυνή, μηδὲν καταλογισαμένη τὸ πλῆθος τῶν πολεμίων, τῇ γυναικεία χειρὶ χρησαμένη διηγωνίζετο, σοφισαμένη τὸν βάρβαρον τῇ τῶν δρακόντων συμμαχία οὓς γὰρ κατὰ τὴν πόλιν ὄφεις εἰς ἐν τῶν χωρίων συλλαβοῦσα ἐφρούρει, ἀθρόως τοῖς ἐναντίοις ἐπιφανεῖσα, καὶ δίκην βελῶν ἀκοντίων ἔπεμπε τὰ θηρία, καὶ πλείστους καταλυμηναμένη τούτῳ τῷ τρόπῳ διέσωσε τὴν πόλιν. Εντεῦθεν τοίνυν ἀρχαῖος μῦθος φέρεται, μὴ δεῖν τοὺς κατὰ τὴν πόλιν ἁλισκομένους ὄρεις ἀπολλύειν οἷα εὐεργέτας αὐτῆς γενομένους. Οὐ μετὰ πολὺν χρόνον Στρόμβος ἀνὴρ τούνομα, καὶ αὐτὸς ἐκ Κεροέστης τεχθείς, πόλεμον ἐπιφέρει τῷ Βύζαντι, πολλὴν ἐπαγόμενος δύναμιν. Ἐκινεῖτο 8 τοίνυν ἅπαντα τὰ Σκυθικὰ γένη, συνέτρεχον δὲ καὶ αἱ τῆς Ἑλλάδος κρατοῦντες καὶ Ῥοδίων οὐκ εὐκαταφρόνητος δύναμις ὅ τε τῆς γείτονος Χαλκηδό νας τοπάρχης Διναιός, ἐκ Μεγάρων ἄποικος ἐκεῖσε γενόμενος ιθ' ἔτεσιν ἔμπροσθεν τῆς Βύσ ζαντος αὐταρχίας. Χαλκηδὼν δὲ ὠνόμασται τὸ χω βίον, ὡς μέν τινές φασιν, ἀπὸ τοῦ Χαλκηδόνος που ταμοῦ, ὡς δὲ ἕτεροι, ἀπὸ τοῦ παιδὸς Κάλχαντος τοῦ μάντεως, ὕστερον τοῦ Τρωϊκοῦ πολέμου γενομένου. ᾿Αλλοι δὲ ἀπὸ Χαλκίδος πόλεως τῆς Εὐβοίας ἀποι χων ἐκεῖσε παραπεμφθέντων, οὓς δὴ καὶ τυφλούς ἐκάλεσαν παρεωρακότας τὸ Βυζάντιον. Ως δὲ οὖν σὺν πλείοσι ναυσὶν ὁ Διναιὸς εἰς συμμαχίαν ἧκε τοῦ Βύζαντος, μὴ δυνηθεὶς προσορμῆσαι τῇ πόλει, ἄρτι τοῦ βασιλέως αὐτῶν Βύζαντος μεταλλάξαντος καὶ τοῦ δήμου παντὸς ἐν ἀγωνίᾳ τυγχάνοντος, πρὸς τὴν καλούμενον 'Ανάπλουν ἀφίκετο, ἔνθα καὶ διατρίψας Εστίαν τὸν τόπον ὠνόμασε. Μικρόν γε μήν ο ὕστερον διαβὰς ἐν τῇ πόλει καὶ τοὺς βαρβάρους ἀπωσάμενος δεύτερον αὐτὸς ἐστρατήγησε τοῦ δήμου τῶν Βυζαντίων. Καθ' οὓς χρόνους καὶ δρακόντων πλεῖσα γένη ἐπεφοίτησε τῇ πόλει καὶ τοὺς οἰκοῦντας αὐτῇ διέφθειρεν· οὓς δὴ τῇ τῶν καλουμένων πελαργῶν ἐπιφορα διαχειρίσαντο, Ποσειδώνος αὐτ τοῖς, ὡς φασί, συνεργήσαντος. Οὐ μετὰ πολὺ δὲ τῶν ὀρνίθων αὐτοῖς ἐναντία φρονούντων καὶ θάνα τον ἔτι ἐπαγόντων, τούς τε αλισκομένους ὄφεις πρὸς τὰς τῶν ὑδάτων δεξαμενάς ακοντιζόντων, καὶ ταῖς γε πολίταις ἐν ταῖς λεωφόροις ἀφανῶς ἐφαλ λομένων, ἐν ἀφασία διετέλουν. Ανὴρ δέ τις τῶν ἐκ Τυάνων τοὔνομα Απολλώνιος ἐκ λίθου ξεστοῦ τρεῖς τῶν δεξαμενών. ΙΑΜΒ. Τῇ τῶν δρακόντων συμμαχία. πνίγοντες τοὺς ὄφεις πρώην ἠκόντιζον νεκρούς κατά Τῆς γείτονος Χαλκηδόνος, Δεκαεννέα ἔτεσιν, Τυφλοὺς ἐκάλεσαν. 12, Πρὸς τὰς τῶν ὑδάτων δεξαμενάς. "Οτι ενοχλουμένων ὕστερον τῶν Βυζαντίων ὑπὸ τῶν ὄφεων, διαφθειρόν των αὐτοῖς τὰ ὕδατα, ὁ Τυανεύς Απολλώνιος ἀπὸ αίθου ξεστοῦ τρεῖς ἀνέστησε πελαργούς, οι τινες οὐκ ἐῶσιν ἐπιφοιτῆσαι τῇ πόλει πελαργούς. Ἐκεῖνοι γὰρ Τρεῖς Πελαργούς. τετελεσμένας, Ε: Θεός ἐστι δημιουργὸς καὶ δεσπότης τῆς κτίσεως, πῶς τὰ ᾿Απολλωνίου τελέσματα ἐν τοῖς μέρεσι τῆς κτίσεως δύνανται; Καὶ γὰρ θαλάττης ὁρμᾶς καὶ ἀνέμων φορὰς καὶ μυιῶν καὶ θηρίων ἐπιδρομάς, ὡς ὁρῶμεν, κωλύουσι. τελέ σματα σεισμῶν φυλακτήρια, ἀγάλματα, ὑγιείας περιποιητικά και νοσοποιὰ δημιουργήματα, ἀνεκδότῳ Τίνα περὶ δαιμόνων δοξάζουσιν "Ελληνες.
τις γυνή, μηδὲν καταλογισαμένη τὸ πλῆθος τῶν & co collectos asservabat, eos subito in hostes sagittarum et jaculorum instar immisit, et plurimis hoc
modo interfectis urbem servavit. Atque hinc fluxit
antiqua illa fabula, nefas esse quenquan serpentes
in urbe captos, quippe qui ei saluti fuerint, occidere.
πολεμίων, τῇ γυναικεία χειρὶ χρησαμένη διηγωνί
ζετο, σοφισαμένη τὸν βάρβαρον τῇ τῶν δρακόντων
συμμαχία οὓς γὰρ κατὰ τὴν πόλιν ὄφεις εἰς
ἐν τῶν χωρίων συλλαβοῦσα ἐφρούρει, ἀθρόως τοῖς
ἐναντίοις ἐπιφανεῖσα, καὶ δίκην βελῶν ἀκοντίων
ἔπεμπε τὰ θηρία, καὶ πλείστους καταλυμηναμένη τούτῳ τῷ τρόπῳ διέσωσε τὴν πόλιν. Εντεῦθεν τοίνυν ἀρχαῖος
μῦθος φέρεται, μὴ δεῖν τοὺς κατὰ τὴν πόλιν ἁλισκομένους ὄρεις ἀπολλύειν οἷα εὐεργέτας αὐτῆς γενομένους.
Οὐ μετὰ πολὺν χρόνον Στρόμβος ἀνὴρ τούνομα, Non longo post tempore Strombus quidam, et ipse
καὶ αὐτὸς ἐκ Κεροέστης τεχθείς, πόλεμον ἐπιφέρει Ceroessa genitus, numeroso exercitu adducto belτῷ Βύζαντι, πολλὴν ἐπαγόμενος δύναμιν. Ἐκινεῖτο lum Byzanti intulit. Universa itaque 8 Scythica
τοίνυν ἅπαντα τὰ Σκυθικὰ γένη, συνέτρεχον δὲ καὶ natio commota est: præstantissimi etiam Græcoαἱ τῆς Ἑλλάδος κρατοῦντες καὶ Ῥοδίων οὐκ εὐκα rum et Rhodiorum non contemnendæ copiæ conveταφρόνητος δύναμις ὅ τε τῆς γείτονος Χαλκηδό nerunt, unaque vicinæ Chalcedonis dominus Diνας τοπάρχης Διναιός, ἐκ Μεγάρων ἄποικος uus qui deducta Megaris colonia novemdecim anἐκεῖσε γενόμενος ιθ' ἔτεσιν ἔμπροσθεν τῆς Βύσ nis ante Byzantis principatum sedem illic sibi eleζαντος αὐταρχίας. Χαλκηδὼν δὲ ὠνόμασται τὸ χω· gerat. Chalcedon autem appellata est, ut quidem
βίον, ὡς μέν τινές φασιν, ἀπὸ τοῦ Χαλκηδόνος που volunt, a fluvio Chalcedone, sive ut alii, a Calchanταμοῦ, ὡς δὲ ἕτεροι, ἀπὸ τοῦ παιδὸς Κάλχαντος τοῦ tis vatis filio, qui post Trojanum bellum vixit: alii
μάντεως, ὕστερον τοῦ Τρωϊκοῦ πολέμου γενομένου. vero a Chalcidę Euboæ urbe, unde missi illico co-
᾿Αλλοι δὲ ἀπὸ Χαλκίδος πόλεως τῆς Εὐβοίας ἀποι loui, quos et cæcos appellarunt, quod solum Byzanχων ἐκεῖσε παραπεμφθέντων, οὓς δὴ καὶ τυφλούς tii non animadvertissent. Cæterum Dina:us cum
ἐκάλεσαν παρεωρακότας τὸ Βυζάντιον. Ως δὲ magna classe suppetiatum Byzanti veniens, cum ad
οὖν σὺν πλείοσι ναυσὶν ὁ Διναιὸς εἰς συμμαχίαν ἧκε urbem appellere non posset, Byzante ejus rege paulo
τοῦ Βύζαντος, μὴ δυνηθεὶς προσορμῆσαι τῇ πόλει, ante defuncto et universo populo ca re perturbato,
ἄρτι τοῦ βασιλέως αὐτῶν Βύζαντος μεταλλάξαντος að Anaplum, ut vocant, pervenit, ibique commoraκαὶ τοῦ δήμου παντὸς ἐν ἀγωνίᾳ τυγχάνοντος, πρὸς tus Hestias loco nomen dedit. Nec multo post urbem
τὴν καλούμενον 'Ανάπλουν ἀφίκετο, ἔνθα καὶ διατρί- ingressus est, et barbaris proligatis ipse secundius
ψας Εστίαν τὸν τόπον ὠνόμασε. Μικρόν γε μήν ο Byzantiorum præturam gessit. Hac tempestate varia
ὕστερον διαβὰς ἐν τῇ πόλει καὶ τοὺς βαρβάρους serpentum genera urbem infestabant et perniciem
ἀπωσάμενος δεύτερον αὐτὸς ἐστρατήγησε τοῦ δήμου civibus afferebant, quos Neptuni ope, ut aiunt, ciτῶν Βυζαντίων. Καθ' οὓς χρόνους καὶ δρακόντων coniarum superventu interfecerunt. Paulo post
πλεῖσα γένη ἐπεφοίτησε τῇ πόλει καὶ τοὺς οἰκοῦν- cum aves inimicum animum induentes, mortem
τας αὐτῇ διέφθειρεν· οὓς δὴ τῇ τῶν καλουμένων denuo inferrent, serpentesque quos ceperant in
πελαργῶν ἐπιφορα διαχειρίσαντο, Ποσειδώνος αὐτ cisternas projicerent, et cives in plateis publiτοῖς, ὡς φασί, συνεργήσαντος. Οὐ μετὰ πολὺ δὲ cis 9 adorirentur, stupore perculsi erant: sed
τῶν ὀρνίθων αὐτοῖς ἐναντία φρονούντων καὶ θάνα- vir quidam Tyanens Apollonius nomine, tres
τον ἔτι ἐπαγόντων, τούς τε αλισκομένους ὄφεις πρὸς ciconias ex lapide albo obversa facie se mutuo
τὰς τῶν ὑδάτων δεξαμενάς ακοντιζόντων, καὶ aspicientes erexit, quæ ad hoc usque tempus
ταῖς γε πολίταις ἐν ταῖς λεωφόροις ἀφανῶς ἐφαλ durant neque ciconias in urbem venire permittant.
λομένων, ἐν ἀφασία διετέλουν. Ανὴρ δέ τις τῶν ἐκ Τυάνων τοὔνομα Απολλώνιος ἐκ λίθου ξεστοῦ τρεῖς
Meursii et Lambecii notæ.
τῶν δεξαμενών. ΙΑΜΒ.
Τῇ τῶν δρακόντων συμμαχία. Eodem stra- πνίγοντες τοὺς ὄφεις πρώην ἠκόντιζον νεκρούς κατά
tegemate adversus Eumenem usus est Hannibal,
ut refert Cornelius Nepos in ejus Vita. Lamb..
Τῆς γείτονος Χαλκηδόνος, nam septem
tantum stadiis distabat. Plinius 1. vi, c. ult. Meurs.
Δεκαεννέα ἔτεσιν, Herodotus l. 4 septendecim tantum. Meurs.
Τυφλοὺς ἐκάλεσαν. Tacilus Annal. 12,
Polybius 1. iv, Strabo 1. vii, Herodotus etiam 1. rv,
Plinius 5 32, Manasses in Aunalibus. MEURS.
Πρὸς τὰς τῶν ὑδάτων δεξαμενάς. Ad hunc
Codini locum illustrandum pertinet fragmentum
historicum, quod ex antiquo codice bibliothecæ
Regia excerptum hic surbjunxi. "Οτι ενοχλουμένων
ὕστερον τῶν Βυζαντίων ὑπὸ τῶν ὄφεων, διαφθειρόν
των αὐτοῖς τὰ ὕδατα, ὁ Τυανεύς Απολλώνιος ἀπὸ
αίθου ξεστοῦ τρεῖς ἀνέστησε πελαργούς, οι τινες οὐκ
ἐῶσιν ἐπιφοιτῆσαι τῇ πόλει πελαργούς. Ἐκεῖνοι γὰρ
(a) Vide tomum nostrum CXXII. Edit.
Τρεῖς — Πελαργούς. Id est, ciconiarum statuas magice consecratas, τετελεσμένας, quæ ciconias
ingredi prohibebant. Hue respexit Justinus Martyr
ita loquens: Ε: Θεός ἐστι δημιουργὸς καὶ δεσπότης
τῆς κτίσεως, πῶς τὰ ᾿Απολλωνίου τελέσματα ἐν τοῖς
μέρεσι τῆς κτίσεως δύνανται; Καὶ γὰρ θαλάττης
ὁρμᾶς καὶ ἀνέμων φορὰς καὶ μυιῶν καὶ θηρίων
ἐπιδρομάς, ὡς ὁρῶμεν, κωλύουσι. Vide prolixiuς
super hac re disserentem Salmasium in Flavium Vopiscum. floc duntaxat addo, ejusdem generis τελέσματα fuisse illa σεισμῶν φυλακτήρια, quæ Marinus
in posteriore parte Vite Procli, hactenus inedita, ab
ipso ait erecta fuisse; item illa ἀγάλματα, ὑγιείας
περιποιητικά και νοσοποιὰ δημιουργήματα, φuorum
meminit Psellus in libro ἀνεκδότῳ (a),cui titulus est
Τίνα περὶ δαιμόνων δοξάζουσιν "Ελληνες. LAMB.
col. 443–444page 8 of 124
PG 157:443ανεστήσατο πελαργούς, ἀντιπροσώπως ὁρῶντας ἀλλήλους, οἳ καὶ μέχρι τοῦ νῦν διαμένουσιν, οὐ συγχω μοῦντες ἐπιφοιτῆσαι τῇ πόλει τὸ τῶν πελαργῶν γένος. κοδομήσαντες τὰς ἐπάλξεις τοῦ τείχους, οὗ δὴ χά ριν τὸ τεῖχος Τυμβοσύνην ἐκάλεσαν, λαμπαδη Ἐπὶ δὲ τοῖς εἰρημένοις τοῦ στρατηγοῦ Δικαιού τὸν βίον μεταλλάξαντος, Λέων τις τῶν Βυζαντίων τὴν ἀριστοκρατίαν ἐδέξατο, ἐφ᾽ οὗ Φίλιππος ὁ τῶν Μακεδόνων βασιλεύς, Αμύντου παῖς γεγονώς, πολυ λὴν ἐπαγόμενος δύναμιν επολιόρκει τὴν πόλιν, διώρυξί τε καὶ πολεμικαῖς μηχαναῖς τοῖς τείχεσι προσπελάζων· καὶ ταύτην ἂν εἷλε ῥᾳδίως νυκτός ἐπιλαβόμενος ἀσελήνου, καὶ ὄμβρου καταῤῥαγέντος ἐξαισίου, εἰ μή τις αὐτοῖς τοῦ θείου γέγονε συμμαχίᾳ, τοὺς κατὰ τὴν πόλιν πρὸς ὑλακὴν ἀναστήσαντος κύνας, καὶ νεφέλας πυρὸς τοῖς ἀρχτῴοις ἐπάγοντος τόποις· ἐξ οὗπερ οἱ δῆμοι ἐπεγερθέντες ἤδη τὴν πόλιν ὑπὸ τῷ Φιλίππῳ γενομένην ἐβού σαντο, ἀναλαβόντες τοὺς διαφθαρέντος πύργους τοῖς ἐκ τῶν τάφων παρακειμένοις λίθοις, καὶ ἀντι φόρον Εκάτης ἀναστήσαντες ἄγαλμα. Αὖθις δὲ πρὸς ναυμαχίαν τραπέντες περιφανῶς τοὺς Μακε δόνας ἐνίκησαν. Καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ διαλυθέντος τοῦ πολέμου Φίλιππος παραχωρεί Βυζαντίοις. Ἐπεὶ δὲ καὶ Λέων τὸν βίον μετήλλαξεν, ὁ τῶν Αθηναίων στρατηγὸς Χάρης, σὺν ναυσὶ μ' εἰς συμ μαχίαν Βυζαντίων ἐλθὼν πρὸς τὸν κατὰ Φιλίππου πόλεμον, κατέλαβε τὴν ἄκραν τῆς Προποντίδος, ή τις μεταξὺ κεῖται Χαλκηδόνος καὶ Χρυσοπόλεως, καὶ ἐν ἐκείνῳ τῷ τόπῳ προσορμίσας ἀπόπειραν ἐλάμβανε τοῦ πολέμου. Ενθα καὶ τὴν γυναῖκα συν επομένην έχων αὐτῷ, νόσῳ βληθεῖσαν ἀποβαλών ἐν τάφῳ κατέθηκεν, ἀναστήσας αὐτῇ βωμὸν καὶ κίονα, ἐν ᾧ δάμαλις δείκνυται ἐκ ξεστοῦ λί θου. Οὕτω γὰρ τὴν ἐπωνυμίαν ἐκέκλητο ἐκείνη ἡ Ο γυνὴ τοῦ Χάρητος, ὅ περ καὶ διὰ τῶν ἐγγεγραμμένων ἐκεῖσε στίχων ἀριδήλως ἐμφαίνεται, μέχρι τῶν καθ' ἡμᾶς διασωζομένων χρόνων. Εἰσὶ δὲ οἱ στίχοι οὗτοι Ιναχίης οὐκ εἰμὶ βοὺς τύπος οὐδ᾽ ἀπ' ἐμεῖο Κλῄζεται αντωπὸν Βοσπόριον πέλαγος. Κείνην γὰρ τὸ πάροιθε βαρύς χόλος ήλασεν "Ηρας Ες Φάρον· ἥδε δ' ἐγὼ Κεκροπίς είμι νέκυς. Εὐνέτις ἦν δὲ Χάρητος, ἔπλων δ' ὅτε πλει [ἐκεῖνος Τῇδε Φιλιππείων ἀντίπαλος σκαφέων. Βοιίδιον δ' ἤκουον ἐγὼ τότε· νῦν δὲ Χάρητος Εὐνέτις ἠπείροις τέρπομαι ἀμφοτέροις. Τοῦ δὲ Χάρητος εἰς ᾿Αθήνας ἐκπλεύσαντος, Πρωτ τόμαχος τὴν στρατηγικὴν ἀρχὴν διαδέχεται, ἐς τοὺς ἐπαναστάντας Θρᾷκας καταδουλωσάμενος τοῖς ὅπλοις ἐν τῷ καλουμένῳ Μιλίῳ τόπῳ τῆς πόλεως χάλκει ἀνέστησε τρόπαια. Κατοιχομένου δὲ καὶ τούτου, Νεφέλας πυρὸς ν. Μαξέντιος· εἶδεν, ἐν τῷ οὐρανῷ στῦλον πυρός. Οὗ δὴ χάριν. ΣΩΤΕΙΡΑ. Κίονα ἐν ᾧ δάμαλις. γίνεται δὲ τῷ Ἰνάχῳ θυγάτηρ ὄνομα Ιώ. Ταύτης ἐπώνυμος ὁ Βόσπορος ἐκλήθη τοῦ Βυζαντίου, ἀφ' οὗ στήλην 19 τησαν δαμάλεως ἐν κίονι πρὸς τὸ ἀντίπεραν τῆς ἀκροπόλεως Βυζαντίου. Ιναχίης οὐκ εἰμὶ βοός.
ανεστήσατο πελαργούς, ἀντιπροσώπως ὁρῶντας ἀλλήλους, οἳ καὶ μέχρι τοῦ νῦν διαμένουσιν, οὐ συγχωμοῦντες ἐπιφοιτῆσαι τῇ πόλει τὸ τῶν πελαργῶν γένος.
Post hæc Dinæo præfecto mortuo Leo quidam Byzautii summum' magistratum suscepit, sub quo Philippus Macedonum rex, Amyntae filius, magis copiis
admotis urbem obsedit, et cuniculis aliisque machinis bellicis muros aggressus est. Et sane facile
eam expugnasset nocte illuni et immensa pluvia adjuvantibus, nisi quis deus tulisset opem, et canes
per urbem ad latratum excitasset, nubesque lucidas
ad septentrionem produxisset. Ea re suscitati cives
urtem jam fere a Philippo captam conservarunt,
turresque et murorum propugnacula labefactata ex
1.pilibus sepulcralibus restaurarunt. Ejus rei gratia
illum murum cognominarunt Sepulcretum, erecta
simul lampadifera Hecates statua. Postea vero ad
pugnam navalem reversi illustri clade Macedones
ffecerunt; quamobrem Philippus bello ita finito κοδομήσαντες τὰς ἐπάλξεις τοῦ τείχους, οὗ δὴ χά
Byzantiis cessit.
ριν τὸ τεῖχος Τυμβοσύνην ἐκάλεσαν, λαμπαδη
Ἐπὶ δὲ τοῖς εἰρημένοις τοῦ στρατηγοῦ Δικαιού
τὸν βίον μεταλλάξαντος, Λέων τις τῶν Βυζαντίων
τὴν ἀριστοκρατίαν ἐδέξατο, ἐφ᾽ οὗ Φίλιππος ὁ τῶν
Μακεδόνων βασιλεύς, Αμύντου παῖς γεγονώς, πολυ
λὴν ἐπαγόμενος δύναμιν επολιόρκει τὴν πόλιν,
διώρυξί τε καὶ πολεμικαῖς μηχαναῖς τοῖς τείχεσι
προσπελάζων· καὶ ταύτην ἂν εἷλε ῥᾳδίως νυκτός
ἐπιλαβόμενος ἀσελήνου, καὶ ὄμβρου καταῤῥαγέντος
ἐξαισίου, εἰ μή τις αὐτοῖς τοῦ θείου γέγονε συμμα
χία, τοὺς κατὰ τὴν πόλιν πρὸς ὑλακὴν ἀναστήσαν
τος κύνας, καὶ νεφέλας πυρὸς τοῖς ἀρχτῴοις
ἐπάγοντος τόποις· ἐξ οὗπερ οἱ δῆμοι ἐπεγερθέντες
ἤδη τὴν πόλιν ὑπὸ τῷ Φιλίππῳ γενομένην ἐβού
σαντο, ἀναλαβόντες τοὺς διαφθαρέντος πύργους
τοῖς ἐκ τῶν τάφων παρακειμένοις λίθοις, καὶ ἀντιφόρον Εκάτης ἀναστήσαντες ἄγαλμα. Αὖθις δὲ πρὸς ναυμαχίαν τραπέντες περιφανῶς τοὺς Μακε
δόνας ἐνίκησαν. Καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ διαλυθέντος τοῦ πολέμου Φίλιππος παραχωρεί Βυζαντίοις.
Postquam autem Leo quoque excessit e vita,
Atheniensium imperator 10 Chares cum quadraginta navibus in auxilium Byzantiorum profectus ad
bellum contra Philippum occupavit promontorium
Pronpontidis, quod inter Chalcedonem et Chryso
polim situm est, ibique periculum belli subiit. In
eodem loco conjugem, expeditionis comitem, morbo
exstinctam sepulturæ tradidit, et aram ei posuit cum
columna, in qua damalis seu juvenca conspicitur
´ex lapide polito; hoc enim nomine nuncupata fuerat Charetis illa uxor, ut liquet ex ascriptis hisce
versibus, qui adhuc supersunt:
Ἐπεὶ δὲ καὶ Λέων τὸν βίον μετήλλαξεν, ὁ τῶν
Αθηναίων στρατηγὸς Χάρης, σὺν ναυσὶ μ' εἰς συμμαχίαν Βυζαντίων ἐλθὼν πρὸς τὸν κατὰ Φιλίππου
πόλεμον, κατέλαβε τὴν ἄκραν τῆς Προποντίδος, ή
τις μεταξὺ κεῖται Χαλκηδόνος καὶ Χρυσοπόλεως,
καὶ ἐν ἐκείνῳ τῷ τόπῳ προσορμίσας ἀπόπειραν
ἐλάμβανε τοῦ πολέμου. Ενθα καὶ τὴν γυναῖκα συν
επομένην έχων αὐτῷ, νόσῳ βληθεῖσαν ἀποβαλών
ἐν τάφῳ κατέθηκεν, ἀναστήσας αὐτῇ βωμὸν καὶ
κίονα, ἐν ᾧ δάμαλις δείκνυται ἐκ ξεστοῦ λίθου. Οὕτω γὰρ τὴν ἐπωνυμίαν ἐκέκλητο ἐκείνη ἡ
Ο γυνὴ τοῦ Χάρητος, ὅ περ καὶ διὰ τῶν ἐγγεγραμμέ
νων ἐκεῖσε στίχων ἀριδήλως ἐμφαίνεται, μέχρι τῶν καθ' ἡμᾶς διασωζομένων χρόνων. Εἰσὶ δὲ οἱ στίχοι
οὗτοι
Inachio, non sum signum bovis, haudque vocatur
me adversum illud Bosporium pelagus.
Hanc etenim prius ira gravis Jungnis abegit
Usque Pharum: sed ego mortua sum Cecropis.
Atque Charelis eram conjux, illumque sequebar
Nempe Philippeis navibus oppositum.
Bucula dicta fui: conjunx nunc grata Charetis
Yerrarum gemino lætor utroque solo.
Cum vero Chares Athenas navigasset, Protomachus præturam excepit, qui cum obturbantes Thra.
cas armis subjugasset, ærea tropœa eo in urbis loco
qui Miliarium dicitur statuit. Hoc etiam mortuo
T.mesius 21 quidam Argivorum civitati ascriptus
Ιναχίης οὐκ εἰμὶ βοὺς τύπος οὐδ᾽ ἀπ' ἐμεῖο
Κλῄζεται αντωπὸν Βοσπόριον πέλαγος.
Κείνην γὰρ τὸ πάροιθε βαρύς χόλος ήλασεν
"Ηρας
Ες Φάρον· ἥδε δ' ἐγὼ Κεκροπίς είμι νέκυς.
Εὐνέτις ἦν δὲ Χάρητος, ἔπλων δ' ὅτε πλει
[ἐκεῖνος
Τῇδε Φιλιππείων ἀντίπαλος σκαφέων.
Βοιίδιον δ' ἤκουον ἐγὼ τότε· νῦν δὲ Χάρητος
Εὐνέτις ἠπείροις τέρπομαι ἀμφοτέροις.
Τοῦ δὲ Χάρητος εἰς ᾿Αθήνας ἐκπλεύσαντος, Πρωτ
τόμαχος τὴν στρατηγικὴν ἀρχὴν διαδέχεται, ἐς τοὺς
ἐπαναστάντας Θρᾷκας καταδουλωσάμενος τοῖς ὅπλοις
ἐν τῷ καλουμένῳ Μιλίῳ τόπῳ τῆς πόλεως χάλκει
ἀνέστησε τρόπαια. Κατοιχομένου δὲ καὶ τούτου,
Meursii et Lambecii notæ.
Νεφέλας πυρὸς vocat nubes ardentes et
Jucidas. Simili loquendi formula utitur Suidas in
ν. Μαξέντιος· εἶδεν, inquit, ἐν τῷ οὐρανῷ στῦλον
πυρός. LAMB.
Οὗ δὴ χάριν. Ob eandem causam aliquoι
Byzantiorum numismatibus figuram lunæ inscutptam videmus, cum hac inscriptione BYZANTINH
ΣΩΤΕΙΡΑ. LAMB.
Κίονα ἐν ᾧ δάμαλις. Mansit haec columna
ad tempora usque Constantini Leonis F., ut ex
Cedreno accipimus. MEURS. Hujus statue meminit antiquus ineditus chronographus, qui in
bibliotheca Regia asservatur, his verbis: γίνεται δὲ
τῷ Ἰνάχῳ θυγάτηρ ὄνομα Ιώ. Ταύτης ἐπώνυμος ὁ
Βόσπορος ἐκλήθη τοῦ Βυζαντίου, ἀφ' οὗ στήλην 19τησαν δαμάλεως ἐν κίονι πρὸς τὸ ἀντίπεραν τῆς
ἀκροπόλεως Βυζαντίου. LAMB.
Ιναχίης οὐκ εἰμὶ βοός. Hoc epigramma alii
Dioscoridi cuidam, alii Hecatæo adscribunt. Exstal
Anthologiæ l. 111. Meurs.
col. 445–446page 9 of 124
PG 157:445Τιμήσιος ἀνὴρ τῶν ἐν Αργείοις τραφέντων πρῶτον μὲν κατὰ τὴν Εὔξεινον πόντον πρὸς τῷ λε γομένῳ Ἐφεσιάτῃ (Ενθα ποτὲ Εφέσιοι ἀποι μας πέμψαντες καὶ πόλιν οἰκοδομεῖν πειραθέντες αὖθις τοῦ Βυζαντίου ὑπήκουσαν λόγου * Ολβιοι οἱ κείνην ἱερὴν πόλιν οικήσουσιν, Ακτὴν Θρηϊκίην τ' ἔνυγρον παρά το στόμα [Πόντου, *Ενθα δύο σκύλακες πολιὴν λάπτουσι θάλασσαν, *Ενθ' ἰχθὺς Ελαφός τε νομὲν βόσκονται ἐς [αὐτόν) ἀντικαταστῆσαι πόλιν ἐπιχειρήσας καὶ διαμαρτών τῆς ἐλπίδος συνοικίζεται Βυζαντίοις, καὶ στρατηγὸς ἀναδειχθεὶς τοῦ παντὸς δήμου πᾶσαν ὁμοῦ τὴν πό λιν εἰς τὸ μεῖζον καὶ περιφανέστερον μετεῤῥύθμισε, νόμους περὶ τῶν καθ' ἡμέραν συμβολαίων τιθεμένης, καὶ ἔθη καθιστὰς πολιτικὰ δι᾽ ὧν ἀστείους τε καὶ φιλανθρώπους τοὺς πολίτας ἀνέδειξεν. Ιερά τε θεῶν πλεῖστα τὰ μὲν αὐτὸς ἀνεστήσατο, τὰ δὲ καὶ πρίν όντα διεκόσμησε τὸν γὰρ πρὸς τῇ ἄκρᾳ τῆς Προποντίδος θαλάσσης κείμενον ναόν, δν Ἰάτων ποτὲ ταῖς δώδεκα θεοῖς καθίδρυσε, κατηρειπωμένον ἀνή γειρε, καὶ τὸν ἐπὶ τῷ Φρίξῳ λεγομένῳ λιμένι Αρ τέμιδος οἶκον ἀνεκαίνισε. Ἐπὶ δὲ τούτῳ Καλλιάδης στρατηγήσας τοῦ Βυζαντίου, ἄριστά τε πρὸς τοὺς ἐθνείους καὶ ἐμφυλίους πολέμους ἀγωνισάμενος, τὸ περιβόητον καὶ θαυμαστὸν τοῦ Βύζαντος ἄγαλμα γραψεν οὕτως Τον κρατερὸν Βύζαντα καὶ ἱμερτὴν Φιδά Κίονι κοσμήσας ἄνθετο Καλλιάδης. λειαν κατὰ τὴν λεγομένην Βασιλικὴν ἀνέθηκε, καὶ ἐπέ Έπειτα προσεχής τέ ἐστι καὶ μακρός αἰγιαλός καὶ ὁ λιμὴν ὁ καλούμενος Εφεσίτης ναὶ τῶν Ἐφεσ σίων. ἔπειτα προσεχής τέ ἐστι καὶ ἀλίμενος, πρὸς αὐτῷ μόνον τῷ Κιρκαίῳ λιμένιον ἔχων. Αφοσιά την Τραφέντων. γραφέντων. πολιτογραφεί» γραφέν των τραφέντων. Πρὸς τῷ λεγομένῳ Ἐφεσιάτη. πρὸς τὸν λεγόμενον ἐφαστατην, ἐφεσάτην. Εφιστάτης Εφεσίτης είπερ ἄρα τῶν γνησίων εἰσίν Ενθ' ἰχθύς. "Εστι δὲ τὸ Κέρας προσεχές τῷ Βυζαντίων τείχει, κόλπος ἀνέχων ὡς πρὸς δύσιν ἐπὶ σταδίους ἑξήκοντα, ἐοικώ; Ελάφου κέρατο. Εἰς γὰρ πλείστους σχίζεται κόλπος ὡς ἂν κλάδους τινάς, εἰ; οὓς ἐμπίπτουσα ή πηλαμός ἁλίσκεται ῥᾳδίως διά τε τὸ πλῆθος αὐτῆς καὶ τὴν βίαν τοῦ συνελαύνοντος τοῦ καὶ τὴν στενότητα των κόλπων, Τον κρατερὸν Βύζαντα. εiν ἑνὶ Χίονι. ιμερτὴ φιδάλεια. Ηράκλειος.
Τιμήσιος ἀνὴρ τῶν ἐν Αργείοις τραφέντων primum ad pontum Euxinum, in loco nuncupato
πρῶτον μὲν κατὰ τὴν Εὔξεινον πόντον πρὸς τῷ λε
γομένῳ Ἐφεσιάτῃ (Ενθα ποτὲ Εφέσιοι ἀποι
μας πέμψαντες καὶ πόλιν οἰκοδομεῖν πειραθέντες
αὖθις τοῦ Βυζαντίου ὑπήκουσαν λόγου
* Ολβιοι οἱ κείνην ἱερὴν πόλιν οικήσουσιν,
Ακτὴν Θρηϊκίην τ' ἔνυγρον παρά το στόμα
[Πόντου,
*Ενθα δύο σκύλακες πολιὴν λάπτουσι θάλασσαν,
*Ενθ' ἰχθὺς Ελαφός τε νομὲν βόσκονται ἐς
[αὐτόν)
ἀντικαταστῆσαι πόλιν ἐπιχειρήσας καὶ διαμαρτών
τῆς ἐλπίδος συνοικίζεται Βυζαντίοις, καὶ στρατηγὸς
ἀναδειχθεὶς τοῦ παντὸς δήμου πᾶσαν ὁμοῦ τὴν πόλιν εἰς τὸ μεῖζον καὶ περιφανέστερον μετεῤῥύθμισε,
νόμους περὶ τῶν καθ' ἡμέραν συμβολαίων τιθέμενης, καὶ ἔθη καθιστὰς πολιτικὰ δι᾽ ὧν ἀστείους τε
καὶ φιλανθρώπους τοὺς πολίτας ἀνέδειξεν. Ιερά τε
θεῶν πλεῖστα τὰ μὲν αὐτὸς ἀνεστήσατο, τὰ δὲ καὶ
πρίν όντα διεκόσμησε τὸν γὰρ πρὸς τῇ ἄκρᾳ τῆς
Προποντίδος θαλάσσης κείμενον ναόν, δν Ἰάτων ποτὲ
ταῖς δώδεκα θεοῖς καθίδρυσε, κατηρειπωμένον ἀνή
γειρε, καὶ τὸν ἐπὶ τῷ Φρίξῳ λεγομένῳ λιμένι Αρ
τέμιδος οἶκον ἀνεκαίνισε. Ἐπὶ δὲ τούτῳ Καλλιάδης
στρατηγήσας τοῦ Βυζαντίου, ἄριστά τε πρὸς τοὺς
ἐθνείους καὶ ἐμφυλίους πολέμους ἀγωνισάμενος, τὸ
περιβόητον καὶ θαυμαστὸν τοῦ Βύζαντος ἄγαλμα
γραψεν οὕτως
Τον κρατερὸν Βύζαντα καὶ ἱμερτὴν Φιδά
Κίονι κοσμήσας ἄνθετο Καλλιάδης.
λειαν
Ephesiate (ubi quondam Ephesii, coloniis eo deductis, urbem ædificare conati secundo Byzantinum
oraculum audiverunt:
Felices, sacram qui Ponti in faucibus urbem.
Threicioque siam condent in littore cives.
Hic ubi cæruleum lambunt duo flumina pontum,
Piscis abi cervusque cibo vescuntur eodem ),
urbem ex adverso condere incipiens, cum spe
excidisset, ad Byzantios se contulit, universique
populi iniperator designatus totam civitatem majorem splendidioremque reddi lit. Leges etiam ile
quotidianis commerciis promulgavit, et consuetudines instituit civiles, quibus elegantes ac liuilanos
cives effecit; ad hæc fana deorum plurima partim ipse exstruxit, partim prius exstructa adornavit. Nam templum in promontorio Propontidis
positum, quod Jason olim duodecim diis dedicaverat, dirutum restauravit, et in portu Phrixi Dianæ
ædem renovavit. Post hunc Calliades Byzantii dux
in externis et civilibus bellis strenuus, 12 celebre
illud et admirandum Byzantis simulacrum in Basilica consecravit, cum hac inscriptione:
κατὰ τὴν λεγομένην Βασιλικὴν ἀνέθηκε, καὶ ἐπέ
Magnanimum Byzantem cum grata Phidalwa,
Erexit junctis Calliades statuis.
Meursii et Lambecii notæ.
appulsis. Sed procul dubio ibi scribendum est:
huic adjunctum est continens longum littus et porins
vocatus Ephesiorum. Verisimile enim est Dionysii
hæc verba in hunc modum Græce concepta fuisse
Έπειτα προσεχής τέ ἐστι καὶ μακρός αἰγιαλός
καὶ ὁ λιμὴν ὁ καλούμενος Εφεσίτης ναὶ τῶν Ἐφεσ
σίων. Similiter fere Strabo, de littore Latino ioquens, ἔπειτα ait προσεχής τέ ἐστι καὶ ἀλίμενος,
πρὸς αὐτῷ μόνον τῷ Κιρκαίῳ λιμένιον ἔχων. Item,
l. rv, ubi agit de ora Ligustica, et passim alibi.
Hoc præterea notandum est, portum antiquitas
nuncupatum 'Epertiny hodieque paulum immutato
nomine Αφοσιά την vocari. LAMB.
Τραφέντων. Scribe γραφέντων. Sensus est, siorum est portus, a multis naribus Ephesiorum huc
Timesium non natione sed jure tantum municipali
Argivum fuisse. Ejusmodi cives Latine adscripticii
dicantur, quibus opponuntur nativi. Egregius hae
de re Ciceronis locus exstat in oratione pro L.
Cornelio Balbo. In Græcis, inquit, civitatibus videmus Athenis Rhodios, Lacedæmonios cæterosque
undiqne adscribi, multarumque esse eosdem homines
civitatum. Idem Archiam poetam adscripticium
civem vocat et Heracleæ adscriptum fuisse ait.
Hoc loco igitur simplex pápeɩ idein est atque
πολιτογραφεί» seu in civitatem adscribere. Hinc
quoque corrigenda est Latina versio Hesychii:
frustra enim ejus interpres antiquam et genuinam
codicis Palatini lectionen sollicitat et pro γραφέν
των legendum censet τραφέντων. Idem ibidem an
notal Timesium hunc fuisse patrem Pescennii
Nigri, qui cum Severo de imperio dimicavit. Sed
præterquam quod ex Ælio Spartiano et Dione constat Pescennium Nigrum Italum fuisse et patrem
habuisse Annum Fuseum, matrem vero Lampridiam, vel sola distantia temporum, quibus vixerunt, errori delegendo sulli it, quia alter Græci:
Romanorum consulum armis nondum subjugata
floruit, alter autem aliquot centum aunis post
Severo imperatori fuit coælaneus. Lagn.
Πρὸς τῷ λεγομένῳ Ἐφεσιάτη. ln uno cod.
Val. legitur πρὸς τὸν λεγόμενον ἐφαστατην, in alio
ἐφεσάτην. Mili dubium non est quin locus nomi
malus Εφιστάτης vel Εφεσίτης idem sit atqu
portus Ephesiorum, cujus meminit Dionysiu's
Byzantius his verbis, είπερ ἄρα τῶν γνησίων
εἰσίν· Hlis, inquit, ante commemoratis locis proximus succedit Phosphorus locus, qui vel a Diana vel
a ricina antiqua Pharo cognomen traxit. Huic adjunctum et continens longum littus vocatum EpheΕνθ' ἰχθύς. Ultimus hic oraculi versus
continet subobscuram periphrasin sinus nuncupati
Cornu. Nam cervus denotat formam ejus commu
cervino similem, quoniam in multos sinus quasi
in ramos finditur. Per piscem vero significatur
pelamys, quæ ob vim fluctus intro compellentis et
augustiam sinuum numerose illic capitur. Utrum
que con!irmat Strabo, I. vit his verbis: "Εστι δὲ
τὸ Κέρας προσεχές τῷ Βυζαντίων τείχει, κόλπος
ἀνέχων ὡς πρὸς δύσιν ἐπὶ σταδίους ἑξήκοντα, ἐοικώ;
Ελάφου κέρατο. Εἰς γὰρ πλείστους σχίζεται κόλπος
ὡς ἂν κλάδους τινάς, εἰ; οὓς ἐμπίπτουσα ή πηλαμός
ἁλίσκεται ῥᾳδίως διά τε τὸ πλῆθος αὐτῆς καὶ τὴν
βίαν τοῦ συνελαύνοντος τοῦ καὶ τὴν στενότητα των
κόλπων,
Τον κρατερὸν Βύζαντα. Exstat hoc epigramma Antholog.,4. 1v, legiturque ibi εiν ἑνὶ pro
Χίονι. Exstat ibidem alterum etian p. 298, cujus
initium est ιμερτὴ φιδάλεια. Fuit quoque sinus
Phidalis, cujus meminit Suidas in Ηράκλειος.
MEURS.
col. 447–448page 10 of 124
PG 157:447᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἀριστοκρατουμένων τῶν Βυζαντίων, ἔτι δὲ καὶ τυραννουμένων κατά διαφόρους συμβέβηκε χρόνους· ὡς δὲ τῇ τῶν ὑπάτων ἐπιστα τείᾳ ἡ τῶν Ῥωμαίων ἀρχὴ πάσας ὑπερεβάλλετο τις δυναστείας, κατεδούλωσε δὲ καὶ Ἕλληνας, εἰκότως αὐτῇ καὶ Βυζάντιοι πειθόμενοι διετέλουν. Επεὶ δὲ μετά τινας χρόνους Σεβήρου τῆς Ρώμης βασιλεύον τοῦ αὐτοὶ τὴν τοῦ τυραννήσαντος τῶν ἐῴων Νίγρου προτιμήσαντες ἐλπίδα εἰς χεῖρας ἐλθεῖν ἐτόλμησαν πρὸς τὸν αὐτοκράτορα, ἀφαιρεθέντες τῶν πολιτικών δικαίων, καὶ τῆς στεφάνης αὐτῆς τοῦ τείχους κατα λυθείσης, Περινθίοις ετάχθησαν δουλεύειν τοῖς καλουμένοις Ηρακλεώταις. Παυσαμένης δὲ τῆς ὀργῆς τοῦ Σεβήρου αὖθις τοῦτον ἔσχον εἰς βασιλέα, ὃς καὶ εἰς μείζονα καὶ περιφανῆ κόσμον ἐπανήγαγε τὸ Βυζάντιον. Λουτρὸν μὲν μέγιστον κατὰ τὸν τοῦ Ιππίου Διός βωμὸν ἤτοι τὸ Ἡρακλέους καλούμενον ἄλσος, ἀνήγειρεν, ἔνθα δὴ καὶ τὰς Διο μήδους δαμάσαντες ίππους Ζεύξιππον τὸν τά 13 πον ὠνόμασαν. Καὶ τὸν αὐτοῦ πλησιάζοντα χώρον τοῦ ἱπποδρομίου, τοῖς τοῦ Διὸς ἀνακείμενον κού ροις, Ικρίοις τε καὶ στοαῖς διεκόσμησεν, Ενθα καὶ νῦν οἱ καμπτῆρες δηλοῦσι τὰ τῶν ἐφόρων γνωρίσματα διὰ τῶν ἐπικειμένων ὡῶν τοῖς χαλκοῖς ἐβελίσκοις. Καὶ μέχρι μὲν οὗ περιήν ὁ Σεβήρος, ἀπὸ τούτου παιδός ᾿Αντωνίνου Αντωνινία πόλις κατωνομάζετο· ἀπὸ δὲ τοῦ Βύζαντος μέχρι τοῦ Σεβήρου Στη διῆλθον εξακόσια ὀγδοηκονταπέντε. κόλπων, ὥστε καὶ χερσὶν ἀλίσκεσθαι διὰ τὴν στενοεφόρων ἐφό χωρίαν. ΒΥΖΑΝΤΙΩΝ. ΕΠΙ. Δ... ΤΟ. ΒΥΖΑΝ ΤΙΩΝ, ΙΟΥΛΙΑ. ΜΛΙΚΑ. ΑΥΓ. Περινθίοις ετάχθησαν δουλεύειν. ἑάλω ὕστερον λιμῷ, πᾶσά τε ἡ πόλις και τεσκάφη, καὶ θεάτρων τε καὶ λουτρῶν παντός τε κόσμου καὶ τιμῆς ἀφαιρεθὲν τὸ Βυζάντιον κώμη δουλεύειν Περινθίοις δῶρον ἐδόθη. Σεβήρος, Κατὰ τὸν τοῦ Ιππίου Διὸς βωμόν. Ζεὺς θαλάσσιος Ενθα δὴ καί. ἔνθα δὴ αὐτόν φασιν τοὺς Διομήδους δαμάσαντα ἵππους Ζεύξιππον τὸν τύπον ὀνομάσαι. διὰ τὸ τὸν Ἡρακλέα ἐκεῖσε ζεύξαι τοὺς ἰπ πους του Διομήδους ὑφ' ἅρμα. Ζεύξιππον. Μὴ νεμέσα, Ζεύξιππε, παραντέλλοντι λοετρῷ καὶ μεγάλην παρ' ἅμαξαν ερωτύλος ἡδὺ φαείνει. Τὰ τῶν ἐφόρων γνωρίσματα. δων, εφόρους, τοῖς χαλκοῖς ἐβελίσκοις ἐπὶ δὲ τούτοις καὶ στρατιωτικά τέλη προσ ένειμε. Στρατιωτικά τέλη τὰ στρα τιωτικά τάγματα, η δέρπον ἔπειθ' είλοντο κατά στρατὸν ἐν τελέεσσιν. Αντωνινία. 'Αντωνινία ἡ πόλις. 'Αντω νινία ἡ πόλις κατωνομάζετο ἐπειδὴ δὲ τοῖς θείοις τῶν βασι λέων ἀπεδόθη, αὖθις τὸ Βυζάντιον ὠνομάζετο, ἀπεδόθη απεδόθησαν, καὶ μέχρι μὲν οὗ περιήν Σεβήρος καὶ ὁ τούτου παῖς Αντωνίνος. ἐπειδὴ δὲ τοῖς θείοις τῶν βασιλέων ἀπεδέθη μετὰ δὲ τον θάνατον αὐτοῦ
Et hæc quidem Byzantiis partim sub optimatum ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἀριστοκρατουμένων τῶν Βυζαν
partim sub tyrannorum imperio diversis tempori τίων, ἔτι δὲ καὶ τυραννουμένων κατά διαφόρους
bus acciderunt. Cæterum postquam consulari vir- συμβέβηκε χρόνους· ὡς δὲ τῇ τῶν ὑπάτων ἐπισταtute Romanum imperium reliquas omnes potestates τείᾳ ἡ τῶν Ῥωμαίων ἀρχὴ πάσας ὑπερεβάλλετο τις
superaveral, redacta jam in servitutem Græcia δυναστείας, κατεδούλωσε δὲ καὶ Ἕλληνας, εἰκότως
merito se quoque illi submiserunt Byzantii. Ali- αὐτῇ καὶ Βυζάντιοι πειθόμενοι διετέλουν. Επεὶ δὲ
quanto tamen post, Severo Ronauis imperante, μετά τινας χρόνους Σεβήρου τῆς Ρώμης βασιλεύον
Nigri Orientis tyranni partes secuti cum impera- τοῦ αὐτοὶ τὴν τοῦ τυραννήσαντος τῶν ἐῴων Νίγρου
tore manus conserere ausi suut; quamobrem jure προτιμήσαντες ἐλπίδα εἰς χεῖρας ἐλθεῖν ἐτόλμησαν
civitatis multati, moenibusque urbis funditus eversis, πρὸς τὸν αὐτοκράτορα, ἀφαιρεθέντες τῶν πολιτικών
Perinthiorum cognomento Heracliensium servitio δικαίων, καὶ τῆς στεφάνης αὐτῆς τοῦ τείχους καταaddicti sunt. Sed sedata mox Severi indignatione λυθείσης, Περινθίοις ετάχθησαν δουλεύειν τοῖς
rursus eidem paruerunt imperatori; qui etiam καλουμένοις Ηρακλεώταις. Παυσαμένης δὲ τῆς
majoribus atque illustrioribus ornamentis Byzan- ὀργῆς τοῦ Σεβήρου αὖθις τοῦτον ἔσχον εἰς βασιλέα,
tium restituit. Nam balneum extruxit amplissimnm ὃς καὶ εἰς μείζονα καὶ περιφανῆ κόσμον ἐπανήγαγε
juxta Jovis equestris aram, et lucum Herculis, qui τὸ Βυζάντιον. Λουτρὸν μὲν μέγιστον κατὰ τὸν τοῦ
domitis ibi Diomedis equis Zeuxippi nomen loco Ιππίου Διός βωμὸν ἤτοι τὸ Ἡρακλέους καλούdedisse creditur. Item vicinu:n Hippodromum, Dio- μενον ἄλσος, ἀνήγειρεν, ἔνθα δὴ καὶ τὰς Διοscuris sacrum, tabulatis et porticibus exornavit, ubi μήδους δαμάσαντες ίππους Ζεύξιππον τὸν τά
usque nunc meta deorum præsidum indicia 13 πον ὠνόμασαν. Καὶ τὸν αὐτοῦ πλησιάζοντα χώρον
chibent, ova nimirum æneis obeliscis imposita. τοῦ ἱπποδρομίου, τοῖς τοῦ Διὸς ἀνακείμενον κού
Quousque igitur Severus superstes fuit, ab ejus filio ροις, Ικρίοις τε καὶ στοαῖς διεκόσμησεν, Ενθα καὶ
Antonino urbs Antoninia appellabatur. Byzante νῦν οἱ καμπτῆρες δηλοῦσι τὰ τῶν ἐφόρων γνωρίaulem usque adl Severum anni C85 elapsi sunt. σματα διὰ τῶν ἐπικειμένων ὡῶν τοῖς χαλκοῖς
ἐβελίσκοις. Καὶ μέχρι μὲν οὗ περιήν ὁ Σεβήρος, ἀπὸ τούτου παιδός ᾿Αντωνίνου Αντωνινία
πόλις κατωνομάζετο· ἀπὸ δὲ τοῦ Βύζαντος μέχρι τοῦ Σεβήρου Στη διῆλθον εξακόσια ογδοήκοντα
πέντε.
Meursii et Lambecii notæ.
κόλπων, ὥστε καὶ χερσὶν ἀλίσκεσθαι διὰ τὴν στενο- terpres pro εφόρων legendum esse monet ἐφόχωρίαν. Pluribus eruditissime de hac re disputal
Jo. Tristanus in explicatione nummi Byzantii, cusi
in bonorem Sabinæ uxoris Iladriani imperatoris,
in quo visuntur duæ pelamydes cum inscriptione
ΒΥΖΑΝΤΙΩΝ. ΕΠΙ. Δ... POC. ΤΟ. B. Ejus«lem gemeris nummum vidi Romæ apud Franc. Gotofredum, in cujus una parte visitur delphin medius
inter duas pelamydes, cum inscriptione ΒΥΖΑΝΤΙΩΝ, ab altera vero effigies mulieris cum inscriplione ΙΟΥΛΙΑ. ΜΛΙΚΑ. ΑΥΓ. LAMB.
Περινθίοις ετάχθησαν δουλεύειν. Herodianus l. mt: ἑάλω ὕστερον λιμῷ, πᾶσά τε ἡ πόλις και
τεσκάφη, καὶ θεάτρων τε καὶ λουτρῶν παντός τε
κόσμου καὶ τιμῆς ἀφαιρεθὲν τὸ Βυζάντιον κώμη
δουλεύειν Περινθίοις δῶρον ἐδόθη. Vile Suidam in
Σεβήρος, Cedrenum, Manassem, Zonaram. MEURS.
Κατὰ τὸν τοῦ Ιππίου Διὸς βωμόν. Per do
vem equestrem credo hic intelligi Neptunum, qui
eliam Ζεὺς θαλάσσιος nuncupatus fuit. LAMB.
Ενθα δὴ καί. Scribe ἔνθα δὴ αὐτόν φασιν
τοὺς Διομήδους δαμάσαντα ἵππους Ζεύξιππον τὸν
τύπον ὀνομάσαι. Dicuntur auten hæc per parenthesin. Sensus est, thermas Zeuxippi ita nominatas
fuisse διὰ τὸ τὸν Ἡρακλέα ἐκεῖσε ζεύξαι τοὺς ἰππους του Διομήδους ὑφ' ἅρμα. Eusebius in Canone
chronico eas ita appellatas fuisse ait ad conservandam memoriam Zeuxippi, ultimi Sicyonioruın
regis. LANB.
Ζεύξιππον. Multa passim celeberrimi hujus
balnei mentio apud scriptores. Conflagravit anno 5
imperii Justinianei, teste Cedreno. Erat autem hic
balneum etiam aliud minus, in quod exstat epigramma istul Leontii Scholiastici Anthol. 1. iv:
Μὴ νεμέσα, Ζεύξιππε, παραντέλλοντι λοετρῷ
καὶ μεγάλην παρ' ἅμαξαν ερωτύλος ἡδὺ φαείνει.
Τὰ τῶν ἐφόρων γνωρίσματα. Πesychii m
MEURS.
δων, eamque secutus correctionem hæc ita Latine
vertit ubi etiamnum curvaturæ ascensuum indicia
exhibent, per superiora, quæ æneis obeliscis incumbunt. Sed vertendum est absque ulla Græci textos
mutatione: ubi etiamnum melæ deorum præsidum
exhibent indicia, ova nimirum æneis obeliscis imposita. Nam per εφόρους, hoc est præsides et inspe
ctores, intelliguntur Dioscuri, quibus dicatum
fuisse Cpolitanum hippodromum ipse Hesychius
paulo ante affirmat. Ideoque subjungit ad sua
isque tempora castrorum ibi insignia permansisse,
ova nimirum supra metas æneis obeliscis imposita.
Caeterum post verba τοῖς χαλκοῖς ἐβελίσκοις adde
ex Hesychio, quæ apud Codinum perperam omissa
sunt, ἐπὶ δὲ τούτοις καὶ στρατιωτικά τέλη προσένειμε. Στρατιωτικά τέλη bic significant τὰ στρατιωτικά τάγματα, ut apud Homerum lliad. η·
δέρπον ἔπειθ' είλοντο κατά στρατὸν ἐν τελέεσσιν.
Similiter exponenda sunt illa verba apud Hesychium, cujus interpres longe diverso sense ita
vertit et assignavit in hanc rem impensas e militari
erario. LAND.
Αντωνινία. Corrige Suidam, apud quem
male legitur 'Αντωνινία ἡ πόλις. MEURs. Post 'Αντωνινία ἡ πόλις κατωνομάζετο adde ex Hesychio quæ
hic omissa sunt: ἐπειδὴ δὲ τοῖς θείοις τῶν βασιλέων ἀπεδόθη, αὖθις τὸ Βυζάντιον ὠνομάζετο, id
est, postquam autem in numerum divorum relatus
est (sc. Severus), iterum Byzantii nomen urbs accepit. Sed apud Hesychium pro ἀπεδόθη necessario
scribendum est απεδόθησαν, ut referatur ad utrumque, Severum nempe et Antoninum Caracallam,
quoniam ea quæ præcedunt, ita sunt concepta, καὶ
μέχρι μὲν οὗ περιήν Σεβήρος καὶ ὁ τούτου παῖς
Αντωνίνος. Praterea notandum hic occurrit, verba
ἐπειδὴ δὲ τοῖς θείοις τῶν βασιλέων ἀπεδέθη idem
valere ac si dixisset μετὰ δὲ τον θάνατον αὐτοῦ·
num, ut ait Tacitus in fine libri xv Annalium,
col. 449–450page 11 of 124
PG 157:449'Αλλ' ἐπανακτέον τὸν λόγον καὶ διηγητέον όπως Σεβῆρος τοῦ Βυζαντίου· ἐκράτησεν. Αναστὰς ἐκ Ρώμης Σεβήρος κατείληφε τὸ Βυζάντιον, κρατοῦντος τότε αὐτοῦ Νίγρου τοῦ υἱοῦ Τιμησίου καὶ εἰρηνικὰς σπονδὰς μετὰ Νίγρου ποιήσας εἰσ ἦλθε μετὰ τῶν μεγιστάνων αὐτοῦ εἰς τὸ Βυζάντιον. Ἐπεὶ δὲ οἱ Βυζάντιοι ὑπὸ Μακεδόνων κακῶς ἐπολιορκοῦντο καὶ ἐλυμαίνοντο, ἐξῆλθεν ὁ Σεβήρος κατὰ Μακεδόνων, ὑπερμαχῶν Βυζαντίων. Μέλλων δὲ ἐξέρχεσθαι τὴν ἰδίαν θυγατέρα τῷ τοῦ Νίγρου υἱῷ εἰς γυναῖκα παρέδωκεν· τὸν γὰρ στρατὸν αὐτοῦ ὁ Σεβήρος κατέλιπεν ἐν Χρυσοπόλει. Ἐν δὲ τῇ τοῦ γάμου εὐωχίᾳ ἔστησαν ἐπὶ τῆς τραπέζης δύο φιλόσοφοί τινες Ῥωμαῖοι, Φόρτων καὶ Μαρκίων και λούμενοι, καὶ εἶπον πρὸς τοὺς ἐσθίοντας Βυζαντίους" Ηγάγομεν χαρὰν ἀκερδῆ καὶ λύπην ἀζήμιον. Προσκαλεσάμενος δὲ Νίγρος τοὺς φιλοσόφους αὐτοῦ ἐποίει έρευναν περὶ τοῦ ῥήματος. Ἀλλ᾿ οὐδεὶς ηδυνήθη διερμηνεῦσαι αὐτό. Εἷς δέ τις τῶν ἐν τῷ συμποσίῳ ἀνακειμένων, ἀρχίνους πάνυ, ἤδη γε ραιός, ἀναλογισάμενο; τὸ ἀπόφθεγμα εἶπεν· «Τοῦτό ἐστιν ἱππικὸς καὶ ἀγωνιστικὸς ἀγών.» Τότε ὁ Σεβήρος πρὸς θεραπείαν τοῦ συμπενθεροῦ αύτ τοῦ Νίγρου ἔκτισε δύο λουτρά, ἔσωθεν μὲν τῆς πόλεως καὶ πλησίον τοῦ παλατίου ἔν, τὸ καλούμενον Ζεύξιππον, ἔξωθεν δὲ τῆς πόλεως τὰ νῦν καλούμενα Καμίνια, λουτρόν εὐμεγεθὲς καὶ ἀξιοθαύμαστον. Ἐκ δὲ τῆς ὑπερβολὴς τοῦ μεγέθους αὐτοῦ ἐν ἑκάστῃ ἡμέρᾳ δύο χιλιάδες Ελούοντο. Μπτε δὲ τὸ τοιοῦτον λουτρὸν μετὰ τοῦ μηδικοῦ πυρός 'Αλλ' ἐπανακτέον τὸν λόγον. Πάτρια Κωνσταντινουπόλεως κατὰ Ησύχιον Ελούστριον. ᾿Αναστὰς ἐκ 'Ρώμης Σεβῆρος. Μακεδόνων. Ἐπὶ τὴν κάτω μοῖραν τραπέζης ήγουν τοῦ διαζυγίου. Τοῦ συμπενθεροῦ. Μηδικοῦ πυρός. δείας Κολχηΐδος ἐχθόμενον πῦρ, ἔλαιον Μη δείας, Αγγεία θείου τα καὶ ἀσφάλτου ἐμπλησάμενοι καὶ φαρμάκου, ὅπερ Μῆδοι μὲν νάθαν καλοῦσιν, Ελληνες δὲ Μηδείας Ελαιον. Μηδεία; Μηδίας, φάρμακον Μηδικόν, Μηδικόν πῦρ.
4'9
'Αλλ' ἐπανακτέον τὸν λόγον καὶ διηγητέον
όπως Σεβῆρος τοῦ Βυζαντίου· ἐκράτησεν. Αναστὰς
ἐκ Ρώμης Σεβήρος κατείληφε τὸ Βυζάντιον,
κρατοῦντος τότε αὐτοῦ Νίγρου τοῦ υἱοῦ Τιμησίου·
καὶ εἰρηνικὰς σπονδὰς μετὰ Νίγρου ποιήσας εἰσἦλθε μετὰ τῶν μεγιστάνων αὐτοῦ εἰς τὸ Βυζάντιον.
Ἐπεὶ δὲ οἱ Βυζάντιοι ὑπὸ Μακεδόνων κακῶς
ἐπολιορκοῦντο καὶ ἐλυμαίνοντο, ἐξῆλθεν ὁ Σεβήρος
κατὰ Μακεδόνων, ὑπερμαχῶν Βυζαντίων. Μέλλων
δὲ ἐξέρχεσθαι τὴν ἰδίαν θυγατέρα τῷ τοῦ Νίγρου
υἱῷ εἰς γυναῖκα παρέδωκεν· τὸν γὰρ στρατὸν αὐτοῦ
ὁ Σεβήρος κατέλιπεν ἐν Χρυσοπόλει. Ἐν δὲ τῇ τοῦ
γάμου εὐωχίᾳ ἔστησαν ἐπὶ τῆς τραπέζης δύο
φιλόσοφοί τινες Ῥωμαῖοι, Φόρτων καὶ Μαρκίων και
λούμενοι, καὶ εἶπον πρὸς τοὺς ἐσθίοντας Βυζαντίους"
• Ηγάγομεν χαρὰν ἀκερδῆ καὶ λύπην ἀζήμιον.
Προσκαλεσάμενος δὲ Νίγρος τοὺς φιλοσόφους αὐτοῦ
ἐποίει έρευναν περὶ τοῦ ῥήματος. Ἀλλ᾿ οὐδεὶς
ηδυνήθη διερμηνεῦσαι αὐτό. Εἷς δέ τις τῶν ἐν τῷ
συμποσίῳ ἀνακειμένων, ἀρχίνους πάνυ, ἤδη γεραιός, ἀναλογισάμενο; τὸ ἀπόφθεγμα εἶπεν· «Τοῦτό
ἐστιν ἱππικὸς καὶ ἀγωνιστικὸς ἀγών.» Τότε ὁ
Σεβήρος πρὸς θεραπείαν τοῦ συμπενθεροῦ αύτ
τοῦ Νίγρου ἔκτισε δύο λουτρά, ἔσωθεν μὲν τῆς
πόλεως καὶ πλησίον τοῦ παλατίου ἔν, τὸ καλούμενον
Ζεύξιππον, ἔξωθεν δὲ τῆς πόλεως τὰ νῦν καλούμενα Καμίνια, λουτρόν εὐμεγεθὲς καὶ ἀξιοθαύμα
στον. Ἐκ δὲ τῆς ὑπερβολὴς τοῦ μεγέθους αὐτοῦ ἐν
ἑκάστῃ ἡμέρᾳ δύο χιλιάδες Ελούοντο. Μπτε δὲ τὸ
Seal revocanda oratio est, et narrandum quomodo
Severus Byzantio potitus sit. Profectus Roma Severus Byzantium venit, quod Niger Timesii filius tunc
occupaverat; pacisque fœdere cum Nigro sancito,
cum proceribus suis urbem ingressus est. Postra
vero cum Byzantii gravi Macedonum obsidione premerentur, Severus contra Macedonas egressus pro
Byzantiis pugnavit. Exiturus vero filiam suam
Nigri filio uxorem dedit: exercitum enim suumi
Severus Chrysopoli reliquerat. Cum igitur nuptiæ
celebrarentur, duo quidam philosophi Romani,
quibus Phorton et Marcion nomen erat, mensæ
astiterunt, Byzantinis epulantibus dicentes: Inane
gaudium et dolorem indemnem adduximus. › Quare
Niger, vocatis ad se philosophis suís, quid sibi hoc
dictum vellet inquisivit, sed nullus interpretari poterat. Unus autem ex convivis admodum ingeniosus
jam senex apophthegna illud considerans «lloc
est, › fuquit, cequestre et gymnicum certamen. ›
Tum Severus in honorem affinis sui Nigri duo balneɛ
condidit, unum 14 in urbe vicinum palatio, quod
Zenxippus nuncupatur, alterum vero extra urbem,
quod nunc Caminia vocatur, balneum magnum et
mirabile, adeo ut propter vastam ejus magnitudinem duo millia hominum quotidie in eo lavarentur.
Succendebatur autem hoc balneum igne Medico.
Cæterum Hippodromus, qui usque huc integer
permansit, ab eodem Severo exstructus fuit, cum
prius in eo loco essent borti duorum fratrum et
τοιοῦτον λουτρὸν μετὰ τοῦ μηδικοῦ πυρός To cujusdam viduæ. Erat quippe ad æream usque coMeursii et Lambecii notæ.
deum honor principi non ante habetur quam agere
inter homines desierit. Simili mortis periphrasi
uțitur Solinas, ubi ait Angitiam salubri scientia
adversus morbos resistentem, cum inter homines
`rivere desiisset, deam habitam fuisse. Ita enim ibi
restituendum est ex antiquissimo codice R. P. Sirmondi, pro eo quod vulgo legitur, cum dedisset
hominem vivere. Sic S. Augustinus de civit. Dei 2,
5: nec ullo modo, inquit, crederet verecundiam
laudabilis femina ita in contrarium divinitate mu -
tari, ut honoribus eam talibus advocarent cultores
sui, qualibus conviciis in quempiam jaculatis, cum
inter homines viveret, aures clauderet seseque subtraheret. Item Seneca apotheosin Claudii enarrans,
et ille quidem, ait, animam ebullit, et eo desiil
rivere rideri; atque paulo post subjungit: ullama
roz ejus hæc inter homines audita est. Etiam Cicero
Tuscul. 1: Abiit, inquit, ad deos Hercules. Nungram abiisset, nisi, cum inter homines esset, eum
sibi viam munivisset. LAMB.
'Αλλ' ἐπανακτέον τὸν λόγον. Que hucus
que Codinos narravit de originibus Byzantii, eadem ad verbum sunt quæ in antiquissimo codice
Palatino bibliothece Vaticanæ habentur cum hoc
titulo, Πάτρια Κωνσταντινουπόλεως κατὰ Ησύχιον
Ελούστριον. LANΒ.
᾿Αναστὰς ἐκ 'Ρώμης Σεβῆρος. Totum hoc
quod sequitur, de reconciliatione Severi et Nigri,
futile est et nugatorium. Confundit enim Severum
imperatorem cum Severo Aureliano, quein Ælius
Spartianus refert filias suas Nigri filiis despondisse. Sed decepius est, inquit (sc. Niger), consiliis
Severi Aureliani, qui filias suas ejus filiis despondens persistere eum fecit in imperio. Pescennium
Nigrum Timesii filium fuisse supra duplici argumento refutavi, scilicet distantia temporum quibus
vixerunt, et auctoritate Spartiani el Dionis, qui
ipsum Italum fuisse aiunt, et patrem Apnum
Fuscum, matrem Lampridiam habuisse. Sed cum
omnia, quæ hic a Codino de Pescennio Nigro et
Severo narrantur, futilitatis summæque levitatis
plena sint, inde satis absque alio argumento liquet
quam fidem nereantur quæ de Timesio Nigri
patre, nunquam alibi lecta, hoc loco refert.
LAMB.
Μακεδόνων. Videtur loqui de legionibus
Macedonicis, quibus Severus imperator ad Byzantium expugnandum usus est. Lamb.
Ἐπὶ τὴν κάτω μοῖραν τραπέζης ήγουν τοῦ
διαζυγίου. Val. cod. Laus.
Τοῦ συμπενθεροῦ. fterum confundit Severum Aurelianum cum Severo imperatore. LAMB.
Μηδικοῦ πυρός. Quis hic Medicus ignis?
querendum est. Invenio etiam Pomalemin apud
Diaconum in Leone et Michaele, quem pariter
ignoro. MEURS. Per ignem Medicum credo inteßEigendum naphtham, quam Nicander vocal to Mnδείας Κολχηΐδος ἐχθόμενον πῦρ, quia sponsam di
sonis hoc igne a Medea crematam ferunt, teste
Plinio 2 105. Alias Graci appellant ἔλαιον Μη·
δείας, ut refert Procopius Gotth. 4: Αγγεία θείου
τα καὶ ἀσφάλτου ἐμπλησάμενοι καὶ φαρμάκου, ὅπερ
Μῆδοι μὲν νάθαν καλοῦσιν, Ελληνες δὲ Μηδείας
Ελαιον. Sed forte apud Procopium pro Μηδεία;
scriptum fuit Μηδίας, id est Mediæ regionis. It
Ammianus Marcellinus, l. xxu et Solinus, c. 21
oleum Medicum nuncupant, et vetus Nicandri
scholiastes φάρμακον Μηδικόν, et noster auctor
hoc loco Μηδικόν πῦρ. De usu autem naphth: set
ignis Medici in succendendis balneis nihil alibi
col. 451–452page 12 of 124
PG 157:451δὲ μέχρι τοῦ νῦν σωζόμενον ἐπποδρόμιον ἐκτίς" ή παρ' αὐτοῦ τοῦ Σεβήρου κήπων ὄντων ἐκεῖτε δύο τινῶν ἀδελφῶν καὶ γυναικὸς χήρας. Μέχρι μὲν οὖν τοῦ χαλκοῦ κίονος τοῦ Τετραπλεύρου πε δινὸς ἦν ὁ τόπος, ἀπὸ δὲ τούτου καὶ μέχρι τῆς Στεν. δόνης κρημνοῦ ὄντος κίονες εὐμεγέθεις και κτίσματα ἀνηγέρθησαν. Ενθα δὴ καὶ ἡ ψυχρά καλουμένη κινστέρνα ἐστὶ, διότι πάνω κρημνώδης ἦν ὁ τόπος. Τὸ δὲ ἓν μέρος τῶν βαθμίδων ἀνεπληρώθη παρ' αὐτοῦ τοῦ Σεβήρου. Κατελείφθη δὲ τὸ ἕτερον ἀτελὲς διὰ τὸ ἐλθεῖν εἰ: αὐτὸν ἀγγελίαν ὅτι Γάλλοι πορθοῦσι τὴν Ῥώμην, καὶ παραγενέσθαι ἐν αὐτῇ. Η δῆτα καὶ τελευτῇ νόσῳ ἐπιληψίας, βασιλεύσας χρόνους δεκ επτά. Παρῆλθον δὲ χρόνοι εξήκοντα καὶ ἐπέκεινα ἄχρι τῆς βασιλείας του μεγάλου Κωνσταντίνου. Εν δὲ τῷ τριακοσιοστῷ καὶ ἑξηκοστῷ δευτέρῳ ἔτει ἀπὸ Αὐγούστου Καίσαρος μοναρχίας, τῆς πρεσίν τέρας Ρώμης καὶ τῶν πραγμάτων αὐτῆς ἤδη πρὸς τὸ πέρας ἀφιγμένων, Κωνσταντῖνος ὁ Κων σταντίου παῖς τῶν σκήπτρων ἐπιλαβόμενος τὴν ἐπὶ Κωνσταντίνου υἱοῦ Κωνσταντίου, τοῦ καὶ πως γωνάτου καλουμένου, Καλλίνικός τις ἀπὸ Ιλίου πόλεως Ῥωμαίοις προσφυγὼν τὴ διὰ τῶν σιφώνων ἐκφερόμενον πῦρ ὑγρὴν κατεσκεύασε. υἱοῦ Κωνσταντίου υἱοῦ Κώνσταντος, τοῦ καὶ Πωγωνάτου ἀπὸ Ἰλίου πόλεως ἀπὸ Ηλιοπόλεως. Εκτίσθη παρ' αὐτοῦ τοῦ Σεβήρου. Σεβήρος. Μευης. Τοῦ Τετραπλεύρου. (2 259: Κίονα τετράπλευρον κ. τ. λ. κίονα τετράπλευρον, οι Ανεμοδούλιον Τῆς Σφενδόνης. Κελεύει οὖν ὁ βασιλεὺς πυρήν ἐν τῇ σφενδόνῃ ἀναφθῆναι καὶ τὸν πραιπόσιτον ἐν αὐτῇ κατακαῆναι. Κρημνώδης. σκυμνώδης, τόπον σκυμνώδη Καὶ παραγενέσθαι. Ακούσας τοῦτο ὁ Σευῆρος παρεγένετο Παρῆλθον δέ. Μετὰ δὲ τὸν θάνατον αὐτοῦ παρῆλθον Ἐν δὲ τῷ τριακοσιοστῷ. Κωνσταντίνος ὁ μέγας, Κωνσταντινούπολις. Μεως, Από Αὐγούστου Καίσαρος μοναρχίας. τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης. ᾿Απὸ Αὐγούστου Καίσαρος ή μοναρχία διῆλθεν τῇ πρεσβυτέρᾳ Ῥώμη. δύο καὶ ἑξήκοντα τριακοσίων ἀπὸ τῆς Αὐγούστου Καίσαρος μοναρχίας διεληλυθότων ἐνιαυτῶν τῆς πρεσβυτέρας Ῥώμης. Αφιγμένων, Κωνσταντίνος ὁ Κωνσταντίου παῖς. ἀφιγμένων ἀρχὴ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Κωνσταντίνος ὁ Κώνσταντος παῖς Ὁ δὲ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ήρξατο κτίζειν πόλιν εἰς ὄνομα ἴδιον ἐν τῷ πεδίῳ, τὸ πρὸ τοῦ ἡλίου ὑπὲρ τὸν Αίαντος τάφον, οὗ δὴ φασὶν τὴν ναύσταθμον ἐσχηκέναι τοὺς ἐς Τροίαν στρατεύσαντας Έλληνας. θέλων τὴν βασιλείαν 'Ρώμης μετατιθέναι ἐπ' αὐ τήν. Θεὸς δὲ κατ' όναρ τῷ βασιλεῖ ἐκέλευσεν ἐν τῷ Βυζαντίῳ κτίσαι τὴν νῦν λεγομένην Κωνσταντινούπολιν. Ὅστις καὶ τὸ πρώην τεῖχος τῆς αὐτῆς πό λεως ανανεώσας τοῦ Βύζαντος, προσθήσα; ἄλλο διά στημα πολύ τείχους νέου, καὶ συνάψας τῷ παλαιώ τείχει τῆς αὐτῆς πόλεως· ἀναπληρώσας καὶ τὸ ἱππικὸν, καὶ κοσμήσας αὐτὴ χαλκουργήμασι καὶ πάσῃ ἀρετῇ, κτίσας ἐν αὐτῷ καὶ κάθισμα θεωρίου βασιλικού, καθ' ὁμοιότητα τοῦ ἐν 'Ρώμῃ ὄντες. Εκτισε δὲ καὶ παλάτιον μέγα καὶ εὐπρεπές, καθ
unnam Tetrapleuri planus locus: inde vero usque δὲ μέχρι τοῦ νῦν σωζόμενον ἐπποδρόμιον ἐκτίς" ή
ad Sphendonen magn's columnas el substructio- παρ' αὐτοῦ τοῦ Σεβήρου κήπων ὄντων ἐκεῖτε
nes crexere, co quod locus esset valde` præruptus, δύο τινῶν ἀδελφῶν καὶ γυναικὸς χήρας. Μέχρι μὲν
quam etiam ob causam cisternæ quam frigidam οὖν τοῦ χαλκοῦ κίονος τοῦ Τετραπλεύρου πεvocant destinatus est. Unam quidem graluum par- δινὸς ἦν ὁ τόπος, ἀπὸ δὲ τούτου καὶ μέχρι τῆς Στεν.
tem ipse Severus absolvit, alteram autem imper- δόνης κρημνοῦ ὄντος κίονες εὐμεγέθεις και
fectam reliquit, quia ipsi nuntiabatur Gallos Ro- κτίσματα ἀνηγέρθησαν. Ενθα δὴ καὶ ἡ ψυχρά
mam depopulari; quare statim illo se contulit, ubi καλουμένη κινστέρνα ἐστὶ, διότι πάνω κρημνώ
etiam morbo comitiali vitam finivit, anuo imperii δης ἦν ὁ τόπος. Τὸ δὲ ἓν μέρος τῶν βαθμίδων
decimo septimo.
ἀνεπληρώθη παρ' αὐτοῦ τοῦ Σεβήρου. Κατελείφθη
δὲ τὸ ἕτερον ἀτελὲς διὰ τὸ ἐλθεῖν εἰ: αὐτὸν ἀγγελίαν ὅτι Γάλλοι πορθοῦσι τὴν Ῥώμην, καὶ παραγενέ
σθαι ἐν αὐτῇ. Η δῆτα καὶ τελευτῇ νόσῳ ἐπιληψίας, βασιλεύσας χρόνους δεκ επτά.
morte vero ipsius usque ad imperium Con- Παρῆλθον δὲ χρόνοι εξήκοντα καὶ ἐπέκεινα
s'antini magni anni 60 et ultra elapsi sunt. Cæterum
562 anno post Augusti Caesaris principatum, cum
Roma vetus ejusque res jam declinare cœpissent,
Constantinus Constantii filius imperio potitus
novam hanc et perpulchram 15 urbem Constantini
nomine insignitam condidit. Cumque mirabili pulἄχρι τῆς βασιλείας του μεγάλου Κωνσταντίνου. Εν
δὲ τῷ τριακοσιοστῷ καὶ ἑξηκοστῷ δευτέρῳ ἔτει
ἀπὸ Αὐγούστου Καίσαρος μοναρχίας, τῆς πρεσίν
τέρας Ρώμης καὶ τῶν πραγμάτων αὐτῆς ἤδη
πρὸς τὸ πέρας ἀφιγμένων, Κωνσταντῖνος ὁ Κωνσταντίου παῖς τῶν σκήπτρων ἐπιλαβόμενος τὴν
Meursii et Lambecii note.
legi. Cæterum quod Meursvis ad hunc locum o'-
servat de igne Pom ico, cujus mentio fit in Historia Miscella, nullius plane momenti est. Ibi enim
non Pomaicus, sed Romaicus legendum est. Verba
Historiæ Miscellæ, 1, xxi hæc sunt: Porro vernali
tempore venit Suphian, et comperta Romaici iquis
efficacia transcurrit in Bithyniam. lbilem pa'1'0
post: Post paululum venit ct Gizid: similiter el
ipse cum eadem didiciss-t de humido igne, applicavit
penes Sataron. Uhi nota, qui primo vocatur ignis
Romaicus sen Pwuxixòz, postea appellari ignem
humidum. Est ergo Romains sive Romanus ignis
idem qui Græcis dicitur nup dyphy sen ignis liquidus, quoniam per siphones emittitur. Alias ignis
Græcus nuncupatur, ut apud Luitprandum_de rebus Imp. 3 6. 1n antiquo Chronico ms. Cavensi
vocatur ignis marinus: Anno Domini G69, iudicl. 12,
Constantinus filius Constantis superioris. Hujus
tempore, anno quinto, ignis adinventus est marinus
a Callinico architecto, qui e Syriæ civitate Heliopoli
profugus ad Romanos venit. Hinc corrigen·lus est
Constantinus Porphyrogenitus de administr. Imp.
c. 48, ubi agit de igne Græco: 'latéov, inquit, örı
ἐπὶ Κωνσταντίνου υἱοῦ Κωνσταντίου, τοῦ καὶ πως
γωνάτου καλουμένου, Καλλίνικός τις ἀπὸ Ιλίου
πόλεως Ῥωμαίοις προσφυγὼν τὴ διὰ τῶν σιφώνων
ἐκφερόμενον πῦρ ὑγρὴν κατεσκεύασε. Pro υἱοῦ
Κωνσταντίου Ιege υἱοῦ Κώνσταντος, et que sequuntur τοῦ καὶ Πωγωνάτου refer ad Constantinum
cujus Constans, qui in Sicilia obiit, pater fuit, ut
testanter Zonaras, Cedrenus et alii historici. Postea
pro ἀπὸ Ἰλίου πόλεως scribe ἀπὸ Ηλιοπόλεως.
LAMB.
Εκτίσθη παρ' αὐτοῦ τοῦ Σεβήρου. Vide
Suidam in Σεβήρος. Μευης.
Τοῦ Τετραπλεύρου. Hanc columnam Tetra
pleuri collapsam et multo tempore prostratam
erexit rursum per Proclum Theodosius imperator.
Lamque in rem epigramma exstat Antholos. 1. 1
(2 p. 259 Jac.): Κίονα τετράπλευρον κ. τ. λ. Dicit
poeta κίονα τετράπλευρον, οι Horatius Sterlinium
acumen et alii alia: itaque errat interpres, qui
vertit columnam quadrilateram. Erat autem Tetrapleurum locus Cpoli, ubi statuæ nudorum Cupidinum pomis sese petentium, et Ανεμοδούλιον quoque
dicebatur. V. Nicolas in Andronio Comneno
p. 432. Mauns.
Τῆς Σφενδόνης. Μeminit hujus loci etiam
Cedrenus: Κελεύει οὖν ὁ βασιλεὺς πυρήν ἐν τῇ
σφενδόνῃ ἀναφθῆναι καὶ τὸν πραιπόσιτον ἐν αὐτῇ
κατακαῆναι. Εt hinc observa supplicia ibi de noxiis
so'ita sami. MEURS.
Κρημνώδης. In uno cod. Vat. perperam
legitur σκυμνώδης, quam lectionem secutus inf
rius τόπον σκυμνώδη verterat locum catulis leonum
destinatum. LAMB.
Καὶ παραγενέσθαι. Ακούσας τοῦτο ὁ Σευή
ρος παρεγένετο Vat. LAMB.
Παρῆλθον δέ. Μετὰ δὲ τὸν θάνατον αὐτοῦ
παρῆλθον Vat. LAMB.
Ἐν δὲ τῷ τριακοσιοστῷ. Vide Suidam in
Κωνσταντίνος ὁ μέγας, item in Κωνσταντινούπολις. Μεως,
Από Αὐγούστου Καίσαρος μοναρχίας.
τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης. Ita ex codicibus ma
nuscriptis et Hesychio hunc locum restitui. Antea
perperam legebatur: ᾿Απὸ Αὐγούστου Καίσαρος ή
μοναρχία διῆλθεν τῇ πρεσβυτέρᾳ Ῥώμη. LAMB.
Hesychius certe aptius (p. 45), δύο καὶ ἑξήκοντα
τριακοσίων ἀπὸ τῆς Αὐγούστου Καίσαρος μοναρχίας διεληλυθότων ἐνιαυτῶν τῆς πρεσβυτέρας
Ῥώμης.
Αφιγμένων, Κωνσταντίνος ὁ Κωνσταν
τίου παῖς. 11 he continua serie legenda sunt.
In superioribus editionibus post vocem ἀφιγμένων
interpunctum erat, novo subsequente titulo: ἀρχὴ
τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Cetera ita legebantur:
Κωνσταντίνος ὁ Κώνσταντος παῖς etc. Seul antequam
ulterius progreliar, libet hic adscribere fragmentum ex incerti cujusdam Julii Pollucis chronica
hactenus inedito, cujus collatione, quæ deinceps
Codinus narrat de Constantino Magno et instanratione Byzantii, corrigi et illustrari possunt. Ὁ δὲ
βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ήρξατο κτίζειν πόλιν εἰς
ὄνομα ἴδιον ἐν τῷ πεδίῳ, τὸ πρὸ τοῦ ἡλίου ὑπὲρ
τὸν Αίαντος τάφον, οὗ δὴ φασὶν τὴν ναύσταθμον
ἐσχηκέναι τοὺς ἐς Τροίαν στρατεύσαντας Έλληνας.
θέλων τὴν βασιλείαν 'Ρώμης μετατιθέναι ἐπ' αὐ
τήν. Θεὸς δὲ κατ' όναρ τῷ βασιλεῖ ἐκέλευσεν ἐν τῷ
Βυζαντίῳ κτίσαι τὴν νῦν λεγομένην Κωνσταντινού
πολιν. Ὅστις καὶ τὸ πρώην τεῖχος τῆς αὐτῆς πό
λεως ανανεώσας τοῦ Βύζαντος, προσθήσα; ἄλλο διά
στημα πολύ τείχους νέου, καὶ συνάψας τῷ παλαιώ
τείχει τῆς αὐτῆς πόλεως· ἀναπληρώσας καὶ τὸ
ἱππικὸν, καὶ κοσμήσας αὐτὴ χαλκουργήμασι καὶ
πάσῃ ἀρετῇ, κτίσας ἐν αὐτῷ καὶ κάθισμα θεωρίου
βασιλικού, καθ' ὁμοιότητα τοῦ ἐν 'Ρώμῃ ὄντες.
Εκτισε δὲ καὶ παλάτιον μέγα καὶ εὐπρεπές, καθ
col. 453–454page 13 of 124
PG 157:453νέαν ταύτην καὶ περικαλλή ἀνέστησε πόλιν, την λεγομένην Κωνσταντίνου Θαυμαστὴν γὰρ προσεργασάμενος τῷ κάλλει πόῤῥωθεν καὶ τὰ τείχη μετέστειλεν ατὰ τοὺς Τρωαδικοὺς ἐμβόλους του τρά τε καὶ Ἱεροὺς δύο οίκους μεγάλους ἀνήγει με καὶ ἐν τῷ Στρατηγίῳ λεγομένῳ φόρῳ ομοιότητα ὡσαύτως τοῦ ἐν Ῥώμη όντος πλησίον τοῦ ἱππικοῦ. Εκτισε δὲ καὶ φόρον μέναν καὶ εὐ πρεπῆ πάνυ, στήσας ἐν μέσω κίονα ὁλοπόρουρου ἄξιον θαύματος, καὶ ἐπάνω τοῦ αὐτοῦ κίονος ἔστη σεν ἑαυτοῦ ἀνδριάντα. ἔχοντα ἐν τῇ αὐτοῦ κεφαλῇ ἐκεῖνας ζ'. "Οπερ χαλκούργημα ἤγαγεν ἐκ τῆς Ηλιουπόλεως ούσης της Φρυγίας. Αγαγὼν δὲ καὶ τὸ παλλάδιον ξόανον ἀπὸ Ῥώμης λάθρα. ἔθηκεν εἰς τὸν αὐτὸν φέρον ὑποκάτω τοῦ κίονος τῆς αὐλῆς αὐτοῦ. Ἔκτισε δὲ καὶ δύο ἐμβόλους ἀπὸ τῆς εἰσόδου τοῦ παλατίου ἕως τοῦ φόρου εὐπρεπεῖς, κεκοσμημένους ἀνδράσι καὶ μαρμάροις, καλέτας τὴν τό τον τῶν ἐμβόλων Ῥίγιαν· κτίσας ἐγγὺς καὶ βασι λικὴν, ἔχουσαν κόγχην καὶ ἔξω μεγάλους κίονας καὶ ἀνδριάντας, ήνπερ ἐκάλεσε Σινάτον, κατεναν είον στήσας τῇ ἰδία μητρὶ Ἑλένῃ στήλην Αὐγούστης δεσποίνης. Ομοίως δὲ ἀνεπλήρωσεν καὶ τὸ λεγόμενον Ζεύξιππον δημόσιον λουτρών, κοσμήσας κίοσι και μαρμάροις ποικίλοις, και χαλκουργήμασιν. Εὗρεν γὰρ αὐτὴ ἀπλήρωτον, ἀρχθὲν πρώην ὑπὸ Σευήρου βασιλέως· καὶ ὅτε πάντα ἐπλήρωσεν, ἐπετέλεσε ἱππικόν, ἐν πρώτοις θεωρήσας ἐκεῖ φορέσας ἐν τῇ αὐτοῦ κορυφή διάδημα διὰ μαργαρι τῶν, καὶ λίθων τιμίων, βουλόμενος πληρῶσαι τὴν προφητικὴν φωνὴν τὴν λέγουσαν· ο Ἔθηκας ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ στέφανον ἐκ λίθου τιμίου.» Οὐδεὶς γὰρ τῶν πρὸ αὐτοῦ βασιλέων τοιοῦτόν τι ποτὲ ἐφύ ρεσεν. Καὶ ἐπετέλεσεν ἑορτὴν μεγάλην μηνὶ Μαΐῳ, τῷ καὶ ᾿Αρτεμισίῳ ια' ἔτους κατὰ ᾿Αντιόχειαν τὴν μεγάλην χρηματίζοντος του. Κελεύσας τῇ αὐτή ἡμέρα ἐπιτελεῖσθαι τὴν ἑορτὴν τοῦ γενεθλίου τῆς πόλεως αὐτοῦ, ἐν δὲ τῇ συμπληρώσει τῆς ὑπα-είας αὐτοῦ, ἔρέιψεν ἐν Κωνσταντινουπόλει χαρίσματα της Βυζαντίοις, καλάμων συντόμια ἄρτων ἡμερησίων πολιτικών διαμεριζόντων, οὓς τινας ἄρτους ἐκάλεσε παλατίνους, διὰ τὸ ἐκ τοῦ παλατίου δο γεύεσθαι τοὺς αὐτοὺς, ἑκάστου ἄρτου ἀφορίσας οίνον, κρέα, βέστια. Αφο σας πρόσοδον ὑπὲρ αὐτ τῶν ἐκ τῶν ἰδίων, καὶ καλέσας αὐτοὺς παλατικούς. Ὀλίγους δὲ ὁρῶν τοὺς οἰκήτορας, ὡς ἐν μεγέθει τοσούτω πόλεως, ἀπό τε Ρώμης τοὺς ἀξιολόγους κατά γένος ἐπιλεξάμενος, ἀπὸ τε ἑτέρων τόπων, καὶ οἴκους μεγάλους αὐτοῖς οἰκοδομήσας καὶ χαρι σάμενος, οἰκῆσαι τὴν πόλιν ἐποίησεν. Εκτισε δὲ τὸν ναὸν τῆς ἁγίας Εἰρήνης, καὶ τῶν ἁγίων ἀπο στόλων, καὶ τοῦ ἁγίου Μωκίου, καὶ τοῦ ᾿Αρχαγγέ λου, τοῦ ἐν τῷ Ανάπλῳ. Ἐγ δὲ τῷ ναῷ τοῦ ᾿Ανάπλου παράδοξα σημεία, καὶ εἶδεν, καὶ ἤκουσεν. Κατέ λυσε δὲ καὶ τοὺς τρεῖς ναούς, τοὺς ὄντας ἐν τῇ λεγομένῃ ἀκροπόλες, τοῦ τε Ηλίου, καὶ 'Αρτέμιδος, καὶ ᾿Αφροδίτης, καὶ ἐκέλευσεν τοῦ λοιποῦ ἀχρηματίστους τυγχάνειν αὐτούς. Την νέαν — Κωνσταντίνου. Νέαν ἀνίστησι 'Ρώμην τὴν νῦν Κωνσταντινούπολιν λεγομένην, καὶ προθύμως ἀνασχομένην την προσ ηγορίαν. Τοὺς Τρωαδικοὺς ἐμβόλους. ἐν τους Αρανίου ἐμβόλοις. Δομνίνου. Τρωαδικούς Τρωαδησίους. Τρωαδήσιος Αρακήσιος Ναρβα νήσιος Λουγδουνήσιος Κιρκήσιο τοὺς Τρωαδησίους ἐκβό ους Τρωαδικούς ἐμβόλους Έμβολος έμβαλες τοῦ δημοσίου ἐμβόλου, τῶν δύο ἐμβόλων του φόρου, τοῦ ἐμβόλου τῶν Χαλκοπρατείων, τῶν ἐμβόλων τοῦ Εὐβούλου καὶ Δομνίνου. Έμβολος παρὰ τὸ τὸν λαὸν ἐμβαίνειν. εμβόλους πρότερον αὐτῶν οὐκ ἔξω τῆς ἐπωνύμου ἀγορᾶς τοῦ βασιλέως κειμένων. Δύο 'Ανήγειρε, καl. ἀνήγειρε, δίκαιά τε πάντα πρὸς ζήλον τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης ἐδωρήσατο, καθὰ καὶ ἐν τῷ Στρατηγίῳ λεγομένῳ φόρω.... ἀνέγραψεν ἐπὶ λιθίνης στήλης, ἑαυτοῦ τε καὶ τῆς αὐτοῦ μητρὸς Ελένης ἐπὶ κ ονος ἀνέστησεν ἀγάλματα. ΙΛΒ. Τῷ Στρατηγίῳ λεγομένῳ φέρῳ. χρηματίζειν δὲ, δευτέραν 'Ρώμην νόμῳ ἐκύρωσεν· ὃς νόμος ἐν λι θίνη γέγραπται στήλῃ, καὶ δημοσίᾳ ἐν τῷ καλουμένῳ στρατηγίῳ πλησίον τοῦ ἑαυτοῦ ἐφίππου παρέθηκεν. χρηματίζειν Την νέαν, ἀνίστησι Ρώμην, ἴσα αὐτὴν τῇ πρώτῃ χρηματίζειν προστάξας, ἴσα τῇ πρώτῃ κρατεῖν καὶ οἰκονομεῖν καὶ δυνα στεύειν.
45%
νέαν ταύτην καὶ περικαλλή ἀνέστησε πόλιν, την chritudine cam adornasset, muros quoque versus
λεγομένην Κωνσταντίνου Θαυμαστὴν γὰρ
προσεργασάμενος τῷ κάλλει πόῤῥωθεν καὶ τὰ τείχη
μετέστειλεν ατὰ τοὺς Τρωαδικοὺς ἐμβόλους του
τρά τε καὶ Ἱεροὺς δύο οίκους μεγάλους ἀνήγει
με καὶ ἐν τῷ Στρατηγίῳ λεγομένῳ φόρῳ
Troadenses porticus longe protulit. Praeterra balnea
ad duo templa magnifica exstruxit, juraque omnia
et veteris Romae instar ei attribuit, et in foro Stra
tegio, ubi olim militum duces dignitates suas suscipiebant, se columnæ lapider insculpi curavit. Ad
Meursii et Lambecii notæ.
ομοιότητα ὡσαύτως τοῦ ἐν Ῥώμη όντος πλησίον
τοῦ ἱππικοῦ. Εκτισε δὲ καὶ φόρον μέναν καὶ εὐπρεπῆ πάνυ, στήσας ἐν μέσω κίονα ὁλοπόρουρου
ἄξιον θαύματος, καὶ ἐπάνω τοῦ αὐτοῦ κίονος ἔστη
σεν ἑαυτοῦ ἀνδριάντα. ἔχοντα ἐν τῇ αὐτοῦ κεφαλῇ
ἐκεῖνας ζ'. "Οπερ χαλκούργημα ἤγαγεν ἐκ τῆς
Ηλιουπόλεως ούσης της Φρυγίας. Αγαγὼν δὲ καὶ
τὸ παλλάδιον ξόανον ἀπὸ Ῥώμης λάθρα. ἔθηκεν
εἰς τὸν αὐτὸν φέρον ὑποκάτω τοῦ κίονος τῆς αὐλῆς
αὐτοῦ. Ἔκτισε δὲ καὶ δύο ἐμβόλους ἀπὸ τῆς εἰσόδου
τοῦ παλατίου ἕως τοῦ φόρου εὐπρεπεῖς, κεκοσμη
μένους ἀνδράσι καὶ μαρμάροις, καλέτας τὴν τό
τον τῶν ἐμβόλων Ῥίγιαν· κτίσας ἐγγὺς καὶ βασιλικὴν, ἔχουσαν κόγχην καὶ ἔξω μεγάλους κίονας
καὶ ἀνδριάντας, ήνπερ ἐκάλεσε Σινάτον, κατενανείον στήσας τῇ ἰδία μητρὶ Ἑλένῃ στήλην Αὐγούστης δεσποίνης. Ομοίως δὲ ἀνεπλήρωσεν καὶ τὸ
λεγόμενον Ζεύξιππον δημόσιον λουτρών, κοσμήσας
κίοσι και μαρμάροις ποικίλοις, και χαλκουργήμα
σιν. Εὗρεν γὰρ αὐτὴ ἀπλήρωτον, ἀρχθὲν πρώην
ὑπὸ Σευήρου βασιλέως· καὶ ὅτε πάντα ἐπλήρωσεν,
ἐπετέλεσε ἱππικόν, ἐν πρώτοις θεωρήσας ἐκεῖ φο
ρέσας ἐν τῇ αὐτοῦ κορυφή διάδημα διὰ μαργαρι
τῶν, καὶ λίθων τιμίων, βουλόμενος πληρῶσαι τὴν
προφητικὴν φωνὴν τὴν λέγουσαν· ο Ἔθηκας ἐπὶ τὴν
κεφαλὴν αὐτοῦ στέφανον ἐκ λίθου τιμίου.» Οὐδεὶς
γὰρ τῶν πρὸ αὐτοῦ βασιλέων τοιοῦτόν τι ποτὲ ἐφύ
ρεσεν. Καὶ ἐπετέλεσεν ἑορτὴν μεγάλην μηνὶ Μαΐῳ,
τῷ καὶ ᾿Αρτεμισίῳ ια' ἔτους κατὰ ᾿Αντιόχειαν τὴν
μεγάλην χρηματίζοντος του. Κελεύσας τῇ αὐτή
ἡμέρα ἐπιτελεῖσθαι τὴν ἑορτὴν τοῦ γενεθλίου τῆς
πόλεως αὐτοῦ, ἐν δὲ τῇ συμπληρώσει τῆς ὑπα-είας
αὐτοῦ, ἔρέιψεν ἐν Κωνσταντινουπόλει χαρίσματα
της Βυζαντίοις, καλάμων συντόμια ἄρτων ἡμερη
σίων πολιτικών διαμεριζόντων, οὓς τινας ἄρτους
ἐκάλεσε παλατίνους, διὰ τὸ ἐκ τοῦ παλατίου δο
γεύεσθαι τοὺς αὐτοὺς, ἑκάστου ἄρτου ἀφορίσας
οίνον, κρέα, βέστια. Αφο σας πρόσοδον ὑπὲρ αὐτ
τῶν ἐκ τῶν ἰδίων, καὶ καλέσας αὐτοὺς παλατικούς.
Ὀλίγους δὲ ὁρῶν τοὺς οἰκήτορας, ὡς ἐν μεγέθει
τοσούτω πόλεως, ἀπό τε Ρώμης τοὺς ἀξιολόγους
κατά γένος ἐπιλεξάμενος, ἀπὸ τε ἑτέρων τόπων,
καὶ οἴκους μεγάλους αὐτοῖς οἰκοδομήσας καὶ χαρισάμενος, οἰκῆσαι τὴν πόλιν ἐποίησεν. Εκτισε δὲ
τὸν ναὸν τῆς ἁγίας Εἰρήνης, καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων, καὶ τοῦ ἁγίου Μωκίου, καὶ τοῦ ᾿Αρχαγγέλου, τοῦ ἐν τῷ Ανάπλῳ. Ἐγ δὲ τῷ ναῷ τοῦ ᾿Ανάπλου
παράδοξα σημεία, καὶ εἶδεν, καὶ ἤκουσεν. Κατέλυσε δὲ καὶ τοὺς τρεῖς ναούς, τοὺς ὄντας ἐν τῇ
λεγομένῃ ἀκροπόλες, τοῦ τε Ηλίου, καὶ 'Αρτέμιδος,
καὶ ᾿Αφροδίτης, καὶ ἐκέλευσεν τοῦ λοιποῦ ἀχρηματίστους τυγχάνειν αὐτούς. LAMB.
Την νέαν — Κωνσταντίνου. Hæc verba ex
codicibus scriptis et Hesychio ita reformanda sunt:
Νέαν ἀνίστησι 'Ρώμην τὴν νῦν Κωνσταντινούπολιν
λεγομένην, καὶ προθύμως ἀνασχομένην την προσ
ηγορίαν. LAMB.
Τοὺς Τρωαδικοὺς ἐμβόλους. Hunc locum
interpres non satis intellexit: in verte Trojana
rostra. Erant autem rostra Cpoli varia. Magna
exstruxit quinto imperii anno Arcadius: duo quoque Constantinus, teste Celreno. Et eraut quatuor
alia, quæ sub Constantino magno fecerat Eubulus,
. at ipse hic auctor infra docet. Meminit etiam
Domnini rostrorum Cedrenns et Theodorus Anagnosta Eclog. 2, apud quem tamen corrupe igitur ἐν
τους Αρανίου ἐμβόλοις. Corrige Δομνίνου. Sunt
ultima verba Eologie. Confligrarunt autem ea sub
Isaacio Angelo, ut testatur Nicetas in ejus Vita.
MEURS. In codd. Vat. Codini et cod. Palatino
Hesychii pro Τρωαδικούς legitur Τρωαδησίους.
Τρωαδήσιος autem formatum est ex Larina termis
natione in ensis, ut Αρακήσιος Thracensis, Ναρβα
νήσιος Narbonensis, Λουγδουνήσιος Lugdunensis,
Κιρκήσιο: Circensis. Intelligunt igitur Codinus et
Hesychius per τοὺς Τρωαδησίους ἐκβό ους nill
aliud quam Troadenses porticus, quarum meminit
auctor antiquus in descriptione regionis duodecim. Hinc patet quantum errent qui Τρωαδικούς
ἐμβόλους hic vertendum esse censent Trojana
rostra. Equidem antiquitus Έμβολος significabat
vostrum navis: recentioribus vero Græcis έμβαλες
dicuntur porticus, sive tecta ambulacra, quo se populus ad caloris incommoda et imbres repentines
arcendos recipiebat. Ita sæpe apud scriptores historiæ Cpolitanæ mentio fit τοῦ δημοσίου ἐμβόλου,
τῶν δύο ἐμβόλων του φόρου, τοῦ ἐμβόλου τῶν Χαλκοπρατείων, τῶν ἐμβόλων τοῦ Εὐβούλου καὶ Δομνίνου.
Ad hanc significationem vocis Έμβολος videtur
respexisse Etymologici magni auctor, qui originem
ejus derivat παρὰ τὸ τὸν λαὸν ἐμβαίνειν. Αpud
Latinos quoque hæc vox in eadem significatione
occurrit, ut testatur Isilorus 15 2: Imbuli, vel
quia sub rolumine sunt, vel quia sub his ambulant:
sunt enim porticus hinc inde platearum. Idem in
Glossis: Imbulus, ab ambulando, ambulatorium.
Sed non advertit Latinum vocabulum imbulus a
Græco šubolos originem et significationem accepisse. LawB. - Post εμβόλους Hesychius, πρότερον
αὐτῶν οὐκ ἔξω τῆς ἐπωνύμου ἀγορᾶς τοῦ βασιλέως
κειμένων.
Δύο om. Hes. et Vat. LAMB.
'Ανήγειρε, καl. Hic locus ex codicibus
scriptis et Hesychio ita supplendus est et emendandus: ἀνήγειρε, δίκαιά τε πάντα πρὸς ζήλον
τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης ἐδωρήσατο, καθὰ καὶ ἐν
τῷ Στρατηγίῳ λεγομένῳ φόρω.... ἀνέγραψεν ἐπὶ
λιθίνης στήλης, ἑαυτοῦ τε καὶ τῆς αὐτοῦ μητρὸς
Ελένης ἐπὶ κ ονος ἀνέστησεν ἀγάλματα. ΙΛΒ.
Τῷ Στρατηγίῳ λεγομένῳ φέρῳ. Hoe forum
purgari solebat, sed mox desiit, donec morem autiquum revocaret Michael Stratioticus, teste Gdreno. Zonaras Annal. 3 non in Strategio collocat,
sed in Placo!o. MEuns.
Quæ hie narrantur de
columna Strategii et ejus inscriptione, unice illustrat Socrates Hist. Eccl. 1, 14, ubi de Constantino
magno et Byzantio agens, χρηματίζειν δὲ, inquit,
δευτέραν 'Ρώμην νόμῳ ἐκύρωσεν· ὃς νόμος ἐν λι
θίνη γέγραπται στήλῃ, καὶ δημοσίᾳ ἐν τῷ καλουμένῳ στρατηγίῳ πλησίον τοῦ ἑαυτοῦ ἐφίππου πα
ρέθηκεν. Iuterpres vertit: lege denique sancivit ut
secunda Roma vocaretur, etc. sed χρηματίζειν ap
Socratem non significat nominari, sed esse. Ita
Hesychius: Την νέαν, inquit, ἀνίστησι Ρώμην,
ἴσα αὐτὴν τῇ πρώτῃ χρηματίζειν προστάξας,
est, ut interpretatur Nicephorus Callistus, I., ut,
ἴσα τῇ πρώτῃ κρατεῖν καὶ οἰκονομεῖν καὶ δυναστεύειν. Hoc enim lex illa Constantini columns
in Strategio positæ incisa continebat, Romam
atque Cpolim idem jus eamdemque dignitatem haberc. LAMB.
col. 455–456page 14 of 124
PG 157:455ἔνθα ποτὲ οἱ στρατηγοῦντες τὰς τιμὰς αὐτῶν ἀπ δέχοντο, ἑαυτὸν ἐπὶ λιθίνης ἀνέγραψε στήλης, καὶ τῆς αὐτοῦ μητρός Ελένης ἐπὶ κίονος ἀνέστησεν ἄγαλμα, καὶ τὸν τόπον εκάλεσεν Αὐγουσταἷον τοῖς τε συνακολουθήσασιν αὐτῷ ἀπὸ Ρώμης συγκλητικοῖς ἐφιλοτιμήσατο, οίκους αὐτοῖς δωρησάμενος, οὓς ἐξ ἰδίων ἐδείματο χρημάτων. Ἐπὶ δὲ το του καὶ ὁ τῶν ὑδάτων ἐλκὸς προσετέθη τῇ πόλει. ᾿Ανέστησε δὲ καὶ δύο ἀψίδας πρὸς τὸν καλούμενον φόρον, καὶ ὁ πορφυροῦς καὶ περίβλεπτος κίων ἐφ' οὗπερ ίδρυται Κωνσταντίνος ὃν ἐρώ μεν δίκην ηλίου τοῖς πολίταις ἐκλάμποντα. Τοῦτο γοῦν τὸ ἄγαλμα κατέπεσεν ἀπὸ τοῦ κίονος, καὶ φόνον τῶν ἐκεῖσε εὑρεθέντων ἀνδρῶν τε καὶ γυνα κῶν ὡσεὶ δέκα εἰργάσατο, κατὰ τὴν πέμπτην δη λαδὴ τοῦ Ἀπριλλίου μηνός, τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτη; Ινδικτιῶνος, τοῦ ἐξακισχιλιοστοῦ καὶ ἐξακοσιοστοῦ τεσσαρεσκαιδεκάτου ἔτους, εἰκοστὸν ἔτος ἀγού της τῆς βασιλείας τοῦ κυρίου Αλεξίου του Κομνηνού. Ωρα ἦν ὡσεὶ τρίτη, ὅτε γνόφος ἐγένετο και βίαιος νότος έπνευσε σφοδρός, τοῦ κομήτου ἀστέρος τοῦ ἀκοντίου κληθέντος τὸν τοῦτον τοῦ ἀέρος τάραχον ἐξεργασαμένου, τοῦ φανέντος κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς παρασκευής της πρώτης Εβδομάδος Οὗτος δὲ τῆς συγκλήτου βουλής ἐποίησεν οἴκους, καὶ σενάτον τὸν τόπον ὠνόμασεν, ἐν οἷς καὶ τὸ τοῦ Δωδωναίου Διὸς ἵσταται ἄγαλμα καὶ δύο τῆς Παλλάδος Ιδρύματα ἐφιλοτιμήσατο δὲ καὶ τῷ δήμῳ καθ' ἓν ἕκαστον ἔτος παρέσ Έστι δέ τις ἀγορὰ πρὸ τῶν βασιλείων περίστυλος· Αὐγουσταῖον καλοῦσι τὴν ἀγορὰν οι Βυζάντιοι. Αύγουστεῶνα, οι Αύγουστος. Ανέστησε καὶ δύο ἀψίδας. ἀνέστησάν τε αἱ δύο ἁψῖδες. Ο πορφυρούς. Εξ' οὗπερ ίδρυται Κωνσταντίνος. Σὺ Χριστὲ κόσμου κοίρανος καὶ Δεσπότης, Συὶ νῦν προσῆξα τήν 8 σην δούλην πόλιν Καὶ σκήπτρα τάδε καὶ τὸ τῆς 'Ρώμης κράτος. Φύλαττε ταύτην, σωζε τ' ἐκ πάσης βλάβης. Τοῦτο γοῦν τὸ ἄγαλμα. τῆς πρώτης εβδομάδος Εἰκοστὸν ἔτος ἀγούσης. 3. Τῆς παρασκευῆς. Παρασκευήν Παρὰ γὰρ τοῖς Ἕλλησι τῶν ἡμερῶν τῆς ἑβδομάδος ονομαζομένων Ηλίου, Σελήνης, "Αρεος, Ερμού, Διδς, Αφροδίτης, Κρόνου, ὁ ἅγιος Σίλβεστρος μετωνόμασεν, τὴν μὲν τῆς Σελήνης ἡμέραν καλέ σας δευτέραν, τὴν δὲ τοῦ Αρεος τρίτην, τὴν δὲ τοῦ Ἑρμοῦ τετράδα, τὴν δὲ τοῦ Διὸς πέμπτην, τὴν δὲ τῆς ᾿Αφροδίτης παρασκευήν, τὴν δὲ τοῦ Κρόνου ἐκ τῆς παλαιᾶς διαθήκης σάββατον· τὴν δὲ τοῦ Ἡλίου, οἷα δὴ τῇ - Δεσποτικῇ ἀναστάσει κεκοσμημένην, κυριακὴν ὠνόμασε. μοι εβδομάδος καθ᾽ ἣν ἐννά. την είχεν ὁ Φευρουάριος μήν. δ ἡ πρώτη, ή δευτέρα, την μεγάλην αἱ τοιαῦται δὲ παννυχίδες γίνονται μὲν καὶ ἐν ἄλλοις καιροίς, ἐξαιρέτως δὲ ἐν ταῖς πέντε ἡμέραις τῆς πρώτης ἑβδομάδος τῶν νη τὴν μεγάλην λουθία τῆς μεγάλης Εβδομάδος. ἐδεξιοῦτο τὸ λουτήριον εἰς τὴν κανόνα τῆς μεγάλης εβδομάδος. Μετκς Οὗτος δέ. ἐπὶ δὲ τούτοις καὶ, Τῆς Παλλάδος Ιδρύματα.
hæc suam et matris Helena statuas erexit, atque ἔνθα ποτὲ οἱ στρατηγοῦντες τὰς τιμὰς αὐτῶν ἀπ:
locum nominavit Augusteam. Senatoribus etiam
Roma ipsum secutis valde munificum se præbuit,
et ædes illis donavit, quas propriis sumptibus exstruxerat. Iulem aqueductum in urbem perduxit,
duosque erexit arcus in foro; ita enim locum vocant.
Tum quoque purpureaın illam et illustrem columnam, cui ipsius Constantini statua imposita est,
quam solis instar civibus prælucere cernimus. Hec
autem statua de columna decidit, et decem circiter
homines illic tunc præsentes oppressit, quinto
Aprilis, decimæ quartæ indictionis, anno 6614,
vicesimo imperii D. Alexii Comneni, hora circiter
tertia, oborta caligine et austro vehementer spirante. Plane vero aeris pertubationem excitaverat stillɔ crinita, dicta acontias, quæ vespera
parasceves primæ 16 hebdomadis apparuit. Idem
Constantinus quoque senatui curias ædificavit, et
locum nominavit Senatum. Ibi Jovis Dodonai signum et duæ Palladis statuæ sunt positæ. Populo
etiam demerondo singulis annis panes diurnos elargitus est, quos palatinos, eo quod ex palatio præLerentur, nominavit. Vinum insuper, carnes, oleum
et frumentum distribui instituit, quibus eliam
usque in præseus tempus civitas fruitur, symbo
forum loco tesseras ab ipso sparsas proferens. Præterea commerciorum leges ex æquo et bono promulgavit, et urbem muris amplissimis cingens varièque exornans ad instar veteris Romæ splendiδέχοντο, ἑαυτὸν ἐπὶ λιθίνης ἀνέγραψε στήλης, καὶ
τῆς αὐτοῦ μητρός Ελένης ἐπὶ κίονος ἀνέστησεν
ἄγαλμα, καὶ τὸν τόπον εκάλεσεν Αὐγουσταἷον
τοῖς τε συνακολουθήσασιν αὐτῷ ἀπὸ Ρώμης συγ
κλητικοῖς ἐφιλοτιμήσατο, οίκους αὐτοῖς δωρησάμε
νος, οὓς ἐξ ἰδίων ἐδείματο χρημάτων. Ἐπὶ δὲ το
του καὶ ὁ τῶν ὑδάτων ἐλκὸς προσετέθη τῇ πόλει.
᾿Ανέστησε δὲ καὶ δύο ἀψίδας πρὸς τὸν καλούμενον φόρον, καὶ ὁ πορφυροῦς καὶ περίβλεπτος
κίων ἐφ' οὗπερ ίδρυται Κωνσταντίνος ὃν ἐρώ
μεν δίκην ηλίου τοῖς πολίταις ἐκλάμποντα. Τοῦτο
γοῦν τὸ ἄγαλμα κατέπεσεν ἀπὸ τοῦ κίονος, καὶ
φόνον τῶν ἐκεῖσε εὑρεθέντων ἀνδρῶν τε καὶ γυνα:
κῶν ὡσεὶ δέκα εἰργάσατο, κατὰ τὴν πέμπτην δηλαδὴ τοῦ Ἀπριλλίου μηνός, τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτη;
Ινδικτιῶνος, τοῦ ἐξακισχιλιοστοῦ καὶ ἐξακοσιοστοῦ
τεσσαρεσκαιδεκάτου ἔτους, εἰκοστὸν ἔτος ἀγούτης τῆς βασιλείας τοῦ κυρίου Αλεξίου του
Κομνηνού. Ωρα ἦν ὡσεὶ τρίτη, ὅτε γνόφος ἐγένετο
και βίαιος νότος έπνευσε σφοδρός, τοῦ κομήτου
ἀστέρος τοῦ ἀκοντίου κληθέντος τὸν τοῦτον
τοῦ ἀέρος τάραχον ἐξεργασαμένου, τοῦ φανέντος
κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς παρασκευής της πρώτης
Εβδομάδος Οὗτος δὲ τῆς συγκλήτου βουλής
ἐποίησεν οἴκους, καὶ σενάτον τὸν τόπον ὠνόμασεν,
ἐν οἷς καὶ τὸ τοῦ Δωδωναίου Διὸς ἵσταται ἄγαλμα
καὶ δύο τῆς Παλλάδος Ιδρύματα Εφιλοτιμή
σατο δὲ καὶ τῷ δήμῳ καθ' ἓν ἕκαστον ἔτος παρέσ
Meursii et Lambecii nota.
Aiporσrator. P ocopins de ædificiis Jus'i- Glossarium nostrum. Meurs.
niani, I. r: Έστι δέ τις ἀγορὰ πρὸ τῶν βασιλείων
περίστυλος· Αὐγουσταῖον καλοῦσι τὴν ἀγορὰν οι
Βυζάντιοι. Vocabant etiam Αύγουστεῶνα, οι Cedre
nus aliique et ipse hir noster infra. Vide Suidam in
Αύγουστος. Collagravit autem anno quinto imperii
Justinianei, teste Cedreno. MEURS.
Ανέστησε καὶ δύο ἀψίδας. Scribe ut legitur apud Hesychium, ἀνέστησάν τε αἱ δύο ἀψίδες. LANB.
Ο πορφυρούς. Hujus purpurea column
mentio passim apud auctores rerum Byzanticarum.
Et erat alias quoque talium usus. Corrigendns
vero per occasionem est Sidonius, J. n, ep. 2:
Nec pilæ sunt Mediæ, sed columnæ, quas architecti
peritiores ædificiorum purpureas nuncupavere. Hodie
editur purpuras. MEURS.
Εξ' οὗπερ ίδρυται Κωνσταντίνος. Crenus Zonaras et alii. Erant vero isti Constantini
statuæ inscripti quatuor hi versus:
Σὺ Χριστὲ κόσμου κοίρανος καὶ Δεσπότης,
Συὶ νῦν προσῆξα τήν 8 σην δούλην πόλιν
Καὶ σκήπτρα τάδε καὶ τὸ τῆς 'Ρώμης κράτος.
Φύλαττε ταύτην, σωζε τ' ἐκ πάσης βλάβης.
Exstant apud Cedrenum. Meurs.
Τοῦτο γοῦν τὸ ἄγαλμα. One hoc quod
sequitur usque τῆς πρώτης εβδομάδος in codicibus
Val. deest. LAMB. - Deest et Hesychio.
Εἰκοστὸν ἔτος ἀγούσης. Zonaras Annal. 3.
MEURS.
Toû àxor:lov. Acontiæ vocantur comete
quæ jaculi mode feruntur, de quibus vide Plinium 2 25. LAMB.
Τῆς παρασκευῆς. Recentiores Greri omnes dies Veneris mapassi appellabant. Vide
Παρασκευήν Graei
vocant diem Veneris instituto S. Sylvestri, ejus
nominis primi pontificis Romani, in cujus actis hare
leguntur: Παρὰ γὰρ τοῖς Ἕλλησι τῶν ἡμερῶν τῆς
ἑβδομάδος ονομαζομένων Ηλίου, Σελήνης, "Αρεος,
Ερμού, Διδς, Αφροδίτης, Κρόνου, ὁ ἅγιος Σίλβεστρος
μετωνόμασεν, τὴν μὲν τῆς Σελήνης ἡμέραν καλέ
σας δευτέραν, τὴν δὲ τοῦ Αρεος τρίτην, τὴν δὲ τοῦ
Ἑρμοῦ τετράδα, τὴν δὲ τοῦ Διὸς πέμπτην, τὴν δὲ
τῆς ᾿Αφροδίτης παρασκευήν, τὴν δὲ τοῦ Κρόνου ἐκ
τῆς παλαιᾶς διαθήκης σάββατον· τὴν δὲ τοῦ Ἡλίου,
οἷα δὴ τῇ - Δεσποτικῇ ἀναστάσει κεκοσμημένην,
κυριακὴν ὠνόμασε. LAMB.
μοι εβδομάδος Vallicellanus, καθ᾽ ἣν ἐννά.
την είχεν ὁ Φευρουάριος μήν. LANB. Quadragesim
δ
septimanas numero suo distinguebant, dicebantque ἡ πρώτη, ή δευτέρα, usque ad septimam, quaru
την μεγάλην appellabant. De prina Nicetas p. 301
19 et 702 21 et primæ hujus hebdomadis quinque
I diebus erant pervigilia. Joannes episcopus Citri
in resp. ad Cabasilan: αἱ τοιαῦται δὲ παννυχίδες
γίνονται μὲν καὶ ἐν ἄλλοις καιροίς, ἐξαιρέτως δὲ ἐν
ταῖς πέντε ἡμέραις τῆς πρώτης ἑβδομάδος τῶν νηore!wv. Sextami nominat Nicetas p. 753 12. At sej
timam, ut dixi, τὴν μεγάλην vocabant. Itaque apul
huc nostrum libro de Olliciis aulæ CP. legitur dxλουθία τῆς μεγάλης Εβδομάδος. Apud Εtymologici
auctorem ἐδεξιοῦτο τὸ λουτήριον εἰς τὴν κανόνα τῆς
μεγάλης εβδομάδος. Μετκς
Οὗτος δέ. De Constantino Magno intelligendum est. In cod. Vat, scriptum reperi, ut in
flesycho, ἐπὶ δὲ τούτοις καὶ, etc. Laus.
Τῆς Παλλάδος Ιδρύματα. Zonaras Annal.
3 non duo palladia sed unuin narrat; el constituit *
non in senatu, sed in foro Placolo, MEURS.
col. 457–458page 15 of 124
PG 157:457χων άρτους ἡμερησίους ὀνομάσας αὐτοὺς πα λατίνους, τοὺς ἐκ τοῦ παλατίου χορηγουμένους, εἶνόν τε καὶ κρέας καὶ ἔλαιον καὶ σιτηρεσία τάξας, ὧν καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἡ πόλις ἀπολαύει, τῶν ὑπ' αὐτοῦ ῥιφέντων καλάμων φέρουσα τὰ γνωρίσματα. Νόμους τε καὶ συμβόλαια καθ᾿ ἑκάστην τι 427 θεὶς ἀπὸ τοῦ βελτίστου καὶ δικαίου, τείχεσί τε μεγίστοις περικλείσας την πόλιν, καὶ διαφόροις κοσμήσας τρόποις εἰς ζῆλον τῆς πρεσβυτέρας Ρώ της περιφανεστέραν ἀπέδειξεν. Ἀκοδόμησε δὲ ἐν πρώτοις ἱεροὺς οἴκους δύο, ἕνα μὲν ἐπ' ὀνόματι τῆς Ἁγίας Εἰρήνης, Ετερον δὲ τῶν ἁγίων Αποστόλων, καὶ τὰ τῶν Ἑλλήνων ἅπαντα καθεῖλε θρησκεύματα· 17 εἶτα καὶ ἄλλους πολλοὺς ἀνήγειρεν, οὓς μετ' ὀλίγον εἴπωμεν. Εκτισε δὲ τὴν ἁγίαν Σοφίαν ξυλόστεγον ἀφ᾽ ἧς ἀφηρέθησαν στῆλαι τετρακόσιαι εἰκοσιεπτὰ, καὶ πλείονες μὲν Ελλήνων ὑπάρχουσαι, Διὸς καὶ Κάρου τοῦ πατρὸς Διοκλητιανοῦ καὶ τὸ δωδεκάζωδον, καὶ ἡ σελήνη, καὶ ἡ ᾿Αφροδίτη, καὶ ὁ ἀρκτούρος ἀστὴρ, παρὰ δύο Περσικών στηλών βασταζόμενος, ο νότιος πόλος καὶ ἡ ἱέρεια τῆς Ἀθηνᾶς, ἀπὸ τοῦ πλευροῦ Ἱέρωνα τον φιλόσοφον μαντευόμενον ἔχουσα, τῶν δὲ Χριστιανῶν ὀλίγαι τινὲς, ὡς εἶπον. Εκτισε δὲ καὶ τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου ᾿Αγαθονίκου· ὁ ἀγαθιδότης βασιλεὺς, καὶ τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Ακακίου, καὶ τὸν ναὸν τῶν ἁγίων Αποστόλων μετὰ τῆς μητρὸς αὐτοῦ, δρομικὸν καὶ τοῦτον ποιήσας καὶ ξυλόστεγον. Ἀλλὰ καὶ μνημοθέσια τῶν βασιλέων, ὧν ἐν ἑνὶ καὶ αὐτὸς τέθει Αὐτοὺς ἡμερησίους. άρτους ημερησίους. παλα είναι. Μεσης. Τῶν ὑπ' αὐτοῦ ῥιφέντων καλάμων. προσέθηκε δὲ τούτοις καὶ κρέα καὶ οἶνον καὶ ἔλαιον, ὧν μέχρι τινὸς ἡ πόλις ἠπόλαυσε τῶν ὑπ' αὐτοῦ ῥιφέντων φέρουσα τὰ γνωρίσματα. καλάμων παλατίνων. Καλά των γνωρίσματα καλάμων συντομίᾳ Νόμους τε καὶ συμβόλαια καθ' ἑκάστην τιθείς. νόμους τε περὶ τῶν καθ' ἑκάστην συμβολαίων τιθείς. νόμους τε περὶ τῶν καθ᾿ ἡμέραν συμβολαίων τιθέμενος. τὰ καθ' ἑκάστην συμβόλαια περὶ τῶν καθ' ἑκάστην ἡμέραν κινουμένων πραγμάτων, Αφ' ἧς ἀφηρέθησαν. Σο φία. Κάρου τοῦ πατρὸς Διοκλητιανοῦ. κάρου πατρῴου Διοκλητιανού. Κάρου τοῦ προ Διοκλητιανοῦ. καρύου, καὶ Καράτου τοῦ παο τρικίου Διοκλητιανοῦ, καὶ χάρου τοῦ πατριοῦ Διοκλητιανοῦ, Ο και Κάρου και Διοκλητιανού. και Κάρου πατρώου Διοκλητιανοῦ. 111 τοῦ τε Διὸς καὶ Κάρου τοῦ πατρὸς καὶ Διοκλητιανοῦ, τοῦ προ Κάρου τοῦ πατρὸς Διοκλητιανοῦ Κάρου τοῦ πρὸ Διο κλητιανού "Ο νότιος πόλος. ὁ νομάτιος πῶς λος εἰ ὁ νομάδειες πῶλος, ΕΠΙΜΙΚΤΟΣ. ΒΥΖΑΝΤΙΩΝ. Ροβ ἂν ἐν ἐνὶ καὶ αὐτὸς τέθειται. ὅτι ὁ μέγας Κωνσταντῖνος ήρξατο κτίζειν τὴν Κων σταντινούπολιν ἐν ἔτει έωλη, κρατήσας ἐν αὐτῇ χρόνους δεκαεννέα. Περαιωθέντος οὖν τοῦ ἐνδεκάτου ἐνιαυτοῦ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως, καὶ ἀρχὴν λαβόντος
χων άρτους ἡμερησίους ὀνομάσας αὐτοὺς πα- diorem reddidit. Inprimis duo templa exstruxit,
λατίνους, τοὺς ἐκ τοῦ παλατίου χορηγουμένους, unum S. Irenes, alterum SS. Apostolorum. Tum
εἶνόν τε καὶ κρέας καὶ ἔλαιον καὶ σιτηρεσία τάξας, omnes paganorum superstitiones abrogavit. Plura
ὧν καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἡ πόλις ἀπολαύει, τῶν ὑπ' deinde alia templa ædificavit, de quibus paulo post
αὐτοῦ ῥιφέντων καλάμων φέρουσα τὰ γνωρί dicemus. Templum S. Sophiæ ligneo tecto upertum
σματα. Νόμους τε καὶ συμβόλαια καθ᾿ ἑκάστην τι eondidit, unde 427 stature ablatæ sunt, quarum
θεὶς ἀπὸ τοῦ βελτίστου καὶ δικαίου, τείχεσί τε major pars fuere gentilium, Jovis videlicet et Cari
μεγίστοις περικλείσας την πόλιν, καὶ διαφόροις et Diocletiani; præterea duodecim signa, Luna
κοσμήσας τρόποις εἰς ζῆλον τῆς πρεσβυτέρας Ρώ quoque et Venus, et Arcturi sidus duabus Persicis
της περιφανεστέραν ἀπέδειξεν. Ἀκοδόμησε δὲ ἐν columnis impositum, et polus australis, et sacerdos
πρώτοις ἱεροὺς οἴκους δύο, ἕνα μὲν ἐπ' ὀνόματι τῆς Minerva, Hieronem philosophum vaticinantem ala -
Ἁγίας Εἰρήνης, Ετερον δὲ τῶν ἁγίων Αποστόλων, tere habens; Christianorum vero adinodum padeæ,
καὶ τὰ τῶν Ἑλλήνων ἅπαντα καθεῖλε θρησκεύματα· ut dixi. Exstruxit etiam optimus 17 imperator
εἶτα καὶ ἄλλους πολλοὺς ἀνήγειρεν, οὓς μετ' ὀλίγον templum S. Agathonici, S. Acacii et SS. Apostoloεἴπωμεν. Εκτισε δὲ τὴν ἁγίαν Σοφίαν ξυλόστεγον· rum, quod adjuvante ejus matre oblongum fecit
ἀφ᾽ ἧς ἀφηρέθησαν στῆλαι τετρακόσιαι είκοσι et ligneo laqueari operuit. Imperatorum quoque moἑπτὰ, καὶ πλείονες μὲν Ελλήνων ὑπάρχουσαι, Διὸς numenta fecit, in quorum uno et ipse conditus est.
καὶ Κάρου τοῦ πατρὸς Διοκλητιανοῦ καὶ τὸ δωδεκάζωδον, καὶ ἡ σελήνη, καὶ ἡ ᾿Αφροδίτη, καὶ
ὁ ἀρκτούρος ἀστὴρ, παρὰ δύο Περσικών στηλών βασταζόμενος, ο νότιος πόλος καὶ ἡ ἱέρεια τῆς
Ἀθηνᾶς, ἀπὸ τοῦ πλευροῦ Ἱέρωνα τον φιλόσοφον μαντευόμενον ἔχουσα, τῶν δὲ Χριστιανῶν ὀλίγαι
τινὲς, ὡς εἶπον. Εκτισε δὲ καὶ τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου ᾿Αγαθονίκου· ὁ ἀγαθιδότης βασιλεὺς, καὶ τὸν ναὸν
τοῦ ἁγίου Ακακίου, καὶ τὸν ναὸν τῶν ἁγίων Αποστόλων μετὰ τῆς μητρὸς αὐτοῦ, δρομικὸν καὶ
τοῦτον ποιήσας καὶ ξυλόστεγον. Ἀλλὰ καὶ μνημοθέσια τῶν βασιλέων, ὧν ἐν ἑνὶ καὶ αὐτὸς τέθει
Meursii et Lambecii nota.
Αὐτοὺς ἡμερησίους. Corrigo άρτους
ημερησίους. Vide Glossarium nostrum in παλα
είναι. Μεσης.
Τῶν ὑπ' αὐτοῦ ῥιφέντων καλάμων. Quersam hic calami? Superest ea vox, itaque ejicio.
Suidas me confirmat, cujus in hac ipsa re ea
serba: προσέθηκε δὲ τούτοις καὶ κρέα καὶ οἶνον
καὶ ἔλαιον, ὧν μέχρι τινὸς ἡ πόλις ἠπόλαυσε τῶν
ὑπ' αὐτοῦ ῥιφέντων φέρουσα τὰ γνωρίσματα. Nisi
Pro καλάμων malis reponere παλατίνων. MEURS.
Καλά των γνωρίσματα vocal lesseras panarias,
quibus quasi signis et symbolis quibusdam prolatis
cognoscebantur quos annonarum civicarumn erogationibus frui jus erat. Julius Pollux in Fragmento chronico paulo ante cilato καλάμων συντό
μια rocat. Vide plenissime super iroc Codini loco
disserentem Salmasium in notis ad Flavium Vopiscum. LAMB.
Νόμους τε καὶ συμβόλαια καθ' ἑκάστην
τιθείς. Scribe νόμους τε περὶ τῶν καθ' ἑκάστην
συμβολαίων τιθείς. Sic infra νόμους τε inquit περὶ
τῶν καθ᾿ ἡμέραν συμβολαίων τιθέμενος. Latinis
τὰ καθ' ἑκάστην συμβόλαια dicuntur res quotidianae; qua significatione Caius IC aliquos de suis
conueniariis juris inscripsit rerum quotidiana.
rum, in quibus disputabat περὶ τῶν καθ' ἑκάστην
ἡμέραν κινουμένων πραγμάτων, ut refert Theophilus Justinianarum Institutionum interpres.
LAMB.
Αφ' ἧς ἀφηρέθησαν. Suidas in Σοφία. NEURS.
Κάρου τοῦ πατρὸς Διοκλητιανοῦ. An igiLur Carus pater Diocletiani? nego clare. Adi Aurelium Victorem: ille tibi Dalmatam dicet et libertam Anulini senatoris. Sed apud Suidam quoque
in Topia est κάρου πατρῴου Διοκλητιανού. Quid
ergo! scribendum censeo utrobique Κάρου τοῦ
προ Διοκλητιανοῦ. Nam Carus prædecessor DioCleliani fuit. MEURS. Hæc verba in omnibus fere
codicibus diverse leguntur. la uno Vat. cod. scriplam inveni καρύου, in alio καὶ Καράτου τοῦ παο
τρικίου Διοκλητιανοῦ, in anonymi Collectaneis καὶ
χάρου τοῦ πατριοῦ Διοκλητιανοῦ, in cort. Valli-
PATROL, GR. CLVII.
Ο
cellano και Κάρου και Διοκλητιανού. Apud Sui
dam legitur και Κάρου πατρώου Διοκλητιανοῦ. 111
lio codice scriptum reperi τοῦ τε Διὸς καὶ Κάρου
τοῦ πατρὸς καὶ Διοκλητιανοῦ, quod satis mihi proFatur. Nam ut alias observavi Constantium Chlorum, Constantinum magnum, et filios ejus Constantium, Constantem et Constantinum, item Severum imperatorem et Severum Aurelianum,
Justinos et Justinianos, Valerianum et Aurelianum
imperatores a Codino ob nominum similitudinem
inter se confundi, ita hoc quoque loco Cari et
Carini ejus filii nomina ipsum confundere existimo,
eamque ob causam nomini Cari addidisse τοῦ προ
spos, scilicet ut Carum patrem a Carino filio
distinguerel, Meursius pro Κάρου τοῦ πατρὸς
Διοκλητιανοῦ legendum censet Κάρου τοῦ πρὸ Διοκλητιανού: quam emendationem ut ingeniosault
quidem laudo, sed ut pro genuina Codini lectione
habeam, vetat unanimis omnium mss. codicum
contradictio. LAMB.
"Ο νότιος πόλος. Satis mihi suspecta est
hæc poli australis statua. In anonymi Collectaneis Chronicis n. 191 legitur ὁ νομάτιος πῶς
λος: quare vereor ne legendum εἰ ὁ νομάδειες
πῶλος, ut fuerit statua pulli equini, capite proni,
forma pascentis, quales in antiquis nummis spectantur plurimi. Subjicere libet pro exemplo rarissimum nummum M. Opelii Macrini imperatoris, in quo visitur equis pascens inter duas fares,
cum inscriptione ΕΠΙΜΙΚΤΟΣ. ΒΥΖΑΝΤΙΩΝ. Ροβsidetur autem hic nummus a Francisco Gotufredo
Romano. LAMB.
ἂν ἐν ἐνὶ καὶ αὐτὸς τέθειται. Eusebius
de Vita Constantini 1. iv, auctor est apostolis eum
sepulcra erexisse, suum vero in medio corum,
senis ad utrumque latus monumentis. MEURS.
Post hæc verba adduntur in uno cod. Vat. non
pauca, quæ cum in editis tum quoque in cæteris
mss. co.licibus desiderantur. Sunt autem hæc: ὅτι
ὁ μέγας Κωνσταντῖνος ήρξατο κτίζειν τὴν Κωνσταντινούπολιν ἐν ἔτει έωλη, κρατήσας ἐν αὐτῇ
χρόνους δεκαεννέα. Περαιωθέντος οὖν τοῦ ἐνδεκάτου
ἐνιαυτοῦ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως, καὶ ἀρχὴν λαβόντος
col. 459–460page 16 of 124
PG 157:4595837, Χρὴ δὲ εἰδέναι ὅτι τῷ πεντακισχιλιοστῷ οκτακοσιοστῷ τριακοστῷ ἑβδόμῳ ἔτει τοῦ κόσμου, τῷ τρίτῳ μηνὶ τῆς δευτέρας ἐπινεμήσ σεως τῇ εἰκοστῇ ἕκτῃ τοῦ Σεπτεμβρίου μη νός, ἐν ἡμέρᾳ τετάρτῃ ὄντος τοῦ ἡλίου εἰς τὸ τοῦ Τοξότου ζώδιον, προσκόπει γὰρ καρκίνος τῷ πρώτῳ ἔτει τῆς διακοσιοστῆς ἑξηκοστῆς πέμπτης Ολυμπιάδος, ἐπήξαντο τους θεμελίους τῶν δυτικῶν τειχῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Καὶ ἐν ἐννέα μησὶ τό τε χερσαίον καὶ παράλιον τεῖχος μετὰ πλείστων οἰκοδομημάτων τῶν ἐν τῇ πόλει δομηθέντων ἀπαρτίσαντες, τῇ ια' τοῦ Μαΐου μηνός τὰ ἐγκαίνια τῆς πόλεως γέγονε, καὶ προσηγορεύθη Κωνσταντινούπολις Επί δὲ τῇ τῶν ἐγκαινίων ἡμέρᾳ διέταξεν ἐπὶ τοὺς ἐφε ξῆς χρόνους τὴν αὐτοῦ στήλην ὁρᾶσθαι μετὰ τῆς εἰθισμένης τιμῆς, ἐππικοῦ ἀγομένου, τῷ κατά και ρὸν βασιλεύοντι καὶ τῷ δήμῳ καὶ ἀνέρχεσθαι μέχρι τοῦ στάματος Ταῦτα ἐπράχθη τῷ δωδεκάτῳ ἔτει τῆς βασιλείας τοῦ μεγάλου Κων σταντίνου, συμπραττόντων αὐτῷ καὶ συνευδοκούν των εἰς τὴν τοιαύτην οἰκοδομὴν τῆς θεοφρουρήτου του δωδεκάτου ἔτους, ἐπεχείρησεν τὴν Βύζαντος πόλιν κτίζειν. "Οτι τῷ πεντακισχιλιοστῷ, Τῷ πεντακισχιλιοστῷ ὀκτακοσιοστῷ τριακοστῷ 16 δόμῳ ἔτει τῷ κόσμου, τῷ τρίτῳ μηνὶ τῆς δευτέρας [τρίτης] ἐπινεμήσεως, τῇ εἰκοστῇ ἕκτῃ τοῦ Σεπτεμβρίου Νοεμβρίου] μηνός, ἐν ἡμέρᾳ τετάρτῃ, ὄντος τοῦ ἡλίου εἰς τὸ τοῦ Τοξότου ζώδιον, ὡροσκόπει γὰρ Καρκίνος τῷ πρώτῳ ἔτει τῆς διακοσιοστῆς εξηκοστῆς ἑβδομηκοστῆς πέμπτης] ὀλυμπιάδος, ἐπήξαντο, Τριακοστῷ ἑβδόμῳ. ὀγδός. Επινεμήσεως, τῇ εἰκοστῇ ἕκτῃ τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός. ἐπινεμήσεως, τῆς κατὰ τὸν Νοέμβριον μῆνα. Ἐν ἡμέρᾳ τετάρτη. ἡμέραις τεσσαράκοντα. 'Ωροσκόπει γὰρ Καρκίνος. Ωροσκόπος δὲ Καρκίνος. Τῶν δυτικῶν τειχών. τῶν πρὸς δύσιν τειχών. Τῇ ἐνδεκάτῃ τοῦ Μαΐου μηνός. Τὰ ἐγκαίνια τῆς πόλεως. 1, 12: Ἐν τῇ ἐγκυκλίῳ τῶν ἐγκαινίων ἡμέρᾳ τῆς πόλεως. Προσηγορεύθη Κωνσταντινούπολις. Ει ὁ αὐτός. Οτι β Μαξιμιανοῦ καὶ Μάξεντίου στη ἐνδικτιῶνος, ἔτους έωλη, ἦρξεν ἐν Ῥώμῃ μετὰ μόνος δὲ ἔτη ἕτερα ς', ὡς εἶναι ὁμοῦ τὰ ὅλα ἔτη τῆς αὐτοῦ βασιλείας λβ', ἐν Ῥώμῃ ιγ', καὶ ἐν Κωνσταντινου πόλεις ιθ'. Τοῖς κ. κ. βασιλεύουσιν ὄντων καὶ τῶν δημ μετῶν Τοῦ στάματος. στέμματος στόματος. Στάμα 80, Εἷλκον ἀπὸ τῶν καγκέλλων μέχρι τοῦ βασιλικοῦ στάματος, καὶ στήσαντες ἐνώπιον τοῦ βασιλέως, 40, εἰσῄει εἰς τὸ στάμα και στεφανωθὲν ἐξῄει, 60, Επάνω ἅρματος φέροντες ἦγον ἀπὸ τῶν καγκέλλων ἕως τοῦ στάματος. κάθισμα βασιλικόν εἰ κάθισμα τοῦ ἱπποδρομίου. Ταῦτα ἐπράχθη. Τῷ δωδεκάτῳ ἔτσι τῆς βασιλείας. λιν ἔτει τῆς αὐτοῦ βασιλείας ὁ μέγας Κωνσταντίνος
statua
Sicndum autem est quod anno mundi 5837, ter- Χρὴ δὲ εἰδέναι ὅτι τῷ πεντακισχιλιοστῷ
tio minse secunde indictionis, vicesimo serto Sep.
tembris, sole Sagittarii signum ingresso, Cancro
horoscopante, primo anno 265 olympiadis, fundamenta murorum Occidentaliom jecerint; cumque
novem mensibus maritimum et terrestrem murum
cum aliis urbanis ædificiis absolvissent, undecimo
Maii Eucania urbis celebrata sunt et Cpolis nomen
ei impositum est. Constituit vero Constantinus ut
imposterum quotannis die urbis natali
ipsius cum solito honore, ludis circensibus, imperatori populoque ad tribunal Hippodromi spectanda
proponeretur. Hæc facta sunt anno 18 duodecimo
imperii Constantini magni, adjuvantibus in structura civitatis divino præsidio munita Euphrate accubitore, Urbicio et Olybrio praepositis, Isidoro et
Eustorgio et Michaele primo vestiario, utroque
patricio, et Honorisio præfecto, quemadmodum
memorant Eutychianus a secretis primus, grammaticus, et Eutropius sophista, qui Juliano apostatæ
in Perside simul adfuit, et Constantinus epistolegraphus, et Eleusius diaconus philosophus, et Troiοκτακοσιοστῷ τριακοστῷ ἑβδόμῳ ἔτει τοῦ
κόσμου, τῷ τρίτῳ μηνὶ τῆς δευτέρας ἐπινεμήσ
σεως τῇ εἰκοστῇ ἕκτῃ τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός, ἐν ἡμέρᾳ τετάρτῃ ὄντος τοῦ ἡλίου εἰς
τὸ τοῦ Τοξότου ζώδιον, προσκόπει γὰρ Καρκί
νος τῷ πρώτῳ ἔτει τῆς διακοσιοστῆς ἑξηκο
στῆς πέμπτης Ολυμπιάδος, ἐπήξαντο τους θεμελίους
τῶν δυτικῶν τειχῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως.
Καὶ ἐν ἐννέα μησὶ τό τε χερσαίον καὶ παράλιον
τεῖχος μετὰ πλείστων οἰκοδομημάτων τῶν ἐν τῇ
πόλει δομηθέντων ἀπαρτίσαντες, τῇ ια' τοῦ Μαΐου
μηνός τὰ ἐγκαίνια τῆς πόλεως γέγονε,
καὶ προσηγορεύθη Κωνσταντινούπολις Επί
δὲ τῇ τῶν ἐγκαινίων ἡμέρᾳ διέταξεν ἐπὶ τοὺς ἐφεξῆς χρόνους τὴν αὐτοῦ στήλην ὁρᾶσθαι μετὰ τῆς
εἰθισμένης τιμῆς, ἐππικοῦ ἀγομένου, τῷ κατά και
ρὸν βασιλεύοντι καὶ τῷ δήμῳ καὶ ἀνέρχεσθαι
μέχρι τοῦ στάματος Ταῦτα ἐπράχθη τῷ
δωδεκάτῳ ἔτει τῆς βασιλείας τοῦ μεγάλου Κων
σταντίνου, συμπραττόντων αὐτῷ καὶ συνευδοκούν
των εἰς τὴν τοιαύτην οἰκοδομὴν τῆς θεοφρουρήτου
Meursii et Lambecii nota.
του δωδεκάτου ἔτους, ἐπεχείρησεν τὴν Βύζαντος
πόλιν κτίζειν. Sciendum est Constantinum Magnum
capisse condere Cpolim auno 5878. et imperasse in
ea annos 19. Finito igitur anno 11 ejus imperii sub
principium duodecimi, ædificando Byzantio manum
admovit. LAMB.
"Οτι τῷ πεντακισχιλιοστῷ, etc. Totum
hune Codini locum uti a Scaligero libro quinto de
emendatione temporum correrius est, Iric ascripsi:
Τῷ πεντακισχιλιοστῷ ὀκτακοσιοστῷ τριακοστῷ 16δόμῳ ἔτει τῷ κόσμου, τῷ τρίτῳ μηνὶ τῆς δευτέρας
[τρίτης] ἐπινεμήσεως, τῇ εἰκοστῇ ἕκτῃ τοῦ Σεπτέμ
βρίου Νοεμβρίου] μηνός, ἐν ἡμέρᾳ τετάρτῃ, ὄντος
τοῦ ἡλίου εἰς τὸ τοῦ Τοξότου ζώδιον, ὡροσκόπει
γὰρ Καρκίνος τῷ πρώτῳ ἔτει τῆς διακοσιοστῆς
εξηκοστῆς ἑβδομηκοστῆς πέμπτης] ὀλυμπιάδος,
ἐπήξαντο, etc. LANB.
Τριακοστῷ ἑβδόμῳ. In aliquot codicibus
legitur, ὀγδός. LAMB,
Επινεμήσεως, τῇ εἰκοστῇ ἕκτῃ τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός. Rectius in collice Vaticano legitur, ἐπινεμήσεως, τῆς κατὰ τὸν Νοέμβριον
μῆνα. LANB.
Ἐν ἡμέρᾳ τετάρτη. Perperam scriptum
est in aliquot codicibus, ἡμέραις τεσσαράκοντα.
LAMB.
'Ωροσκόπει γὰρ Καρκίνος. In codice Yaticano legitur, Ωροσκόπος δὲ Καρκίνος. LANB.
Τῶν δυτικῶν τειχών. Cod. Vat. τῶν πρὸς
δύσιν τειχών. LANB.
Τῇ ἐνδεκάτῃ τοῦ Μαΐου μηνός. Observa:
Nova Roma condita est et nomen accepit undecima Maii: at antiqua illa 11 kal. ejus mensis, ut
discimus ex kalendario vetere, quod in eum diem
Parilia rejicit. MEURS.
Τὰ ἐγκαίνια τῆς πόλεως. Simocates Hist.
Maur. 1, 12: Ἐν τῇ ἐγκυκλίῳ τῶν ἐγκαινίων
ἡμέρᾳ τῆς πόλεως. Vide Glossariuin nostrum.
MEURS.
Προσηγορεύθη Κωνσταντινούπολις. Ει
hoc quidem 11 Maii. Clare hic videmus. Qu
sunt igitur illa Nominalia, quæ hiemi el sole
ad Capricornum vergente tribuit Agathias 1. v
(p. 282)? An loquitur de Saturnalibus, quæ ex
veteri Romæ instituto nova quoque celebrabat?
Atqui bære son erant Nominalia, Ergo error fuerit
Agathiæ, qui putaverit Saturnalium originem a
dedicatione et lustrico, ut sic dicam, die orbis
antiquæ esse. Hoc non erat prætereundum. Vir
doctus non recte interpretatur natalicia. MEUrs.
Post hæc verba adduntur aliqua in codice
Vaticano, qur in editis desunt: ὁ αὐτός. Οτι β
Μαξιμιανοῦ καὶ Μάξεντίου στη
ἐνδικτιῶνος, ἔτους έωλη, ἦρξεν ἐν Ῥώμῃ μετὰ
μόνος δὲ ἔτη
ἕτερα ς', ὡς εἶναι ὁμοῦ τὰ ὅλα ἔτη τῆς αὐτοῦ
βασιλείας λβ', ἐν Ῥώμῃ ιγ', καὶ ἐν Κωνσταντινου
πόλεις ιθ'. LANB.
Τοῖς κ. κ. βασιλεύουσιν ὄντων καὶ τῶν δημ
μετῶν col. 3058 ap. Bandurium.
Τοῦ στάματος. Perperam in aliquot coulicibus legitur στέμματος et in aliis στόματος.
Στάμα hic significat tribunal Hippodromi, in quo
imperator sedebat, cum ludos spectarel Circenses.
Sic infra p. 80, Εἷλκον ἀπὸ τῶν καγκέλλων μέχρι
τοῦ βασιλικοῦ στάματος, καὶ στήσαντες ἐνώπιον
τοῦ βασιλέως, et p. 40, εἰσῄει εἰς τὸ στάμα και
στεφανωθὲν ἐξῄει, et p. 60, Επάνω ἅρματος φέρον
τες ἦγον ἀπὸ τῶν καγκέλλων ἕως τοῦ στάματος.
llem alias Codinus vocal κάθισμα βασιλικόν εἰ
κάθισμα τοῦ ἱπποδρομίου. LAWS.
Ταῦτα ἐπράχθη. Verba haec non intelligenda sunt de encaniis Cpoleos, quæ 25 anno imperii
Constantini celebrata sunt, sed de principio ejus
ædificationis, quod incidit in annum imperii Constan'ini 12, quando Roma Byzantium venit. Ita
vero hæc verba esse interpretanda testatur ipse
Codinus in paulo ante citato fragmento codicis Vaticani et infra p. 150. Laus.
Τῷ δωδεκάτῳ ἔτσι τῆς βασιλείας. Hoc
verum esse non potest: nam antea dicit accidisse
tertio mense indictionis secundæ. Atqui indictio
complectebatur quindecim annos, fuitque per eam
numerari cœptum, cum occiso Maxentio pax Christjanis fida ac certa a Constantino data est, decimo
demum anno imperii, ut ex Eusebli Chronico di∙
scimus. Ergo a principio ipsius imperii ad secundam indictionem, qua facta hæc dedicatio Cpoleos,
sunt necessario anni viginti quinque. Et clare
Cassiodorus lieronymusque in Chronicis suis
hanc rem in annum vicesimum quintum referunt.
Apud Cedrenum corruptas iterum numerus est: To
λιν ἔτει τῆς αὐτοῦ βασιλείας ὁ μέγας Κωνσταντίνος
col. 461–462page 17 of 124
PG 157:461πόλεως Ευφράτου παρακοιμωμένου, Ουρδικίου καὶ Ολυδρίου τῶν πραιποπίτων, Ἰσιδώρου, καὶ Εὐστοργίου καὶ Μιχαὴλ πρωτοβεστιαρίου, ἀμφοτέρων πατρικίων όντων, καὶ ἀνορισίου ἐπάρχου, καθὼς ἱστοροῦσιν Ευτυχιανός πρωτοασηρκήτης ὁ γραμματικὸς, καὶ Εὐτρόπιος ὁ σοφιστής ὁ τῷ παραβάτῃ Ἰουλιανῷ συμπαρὼν ἐν τῇ Περσίδι καὶ ὁ ἐπιστολογράφος Κωνσταντίνος Ελεύ σιός τε διάκονος ὁ φιλόσοφος, καὶ Τρωίλος ὁ ῥήτωρ ὁ πολλὰς ἀρχὰς μετὰ δόξης ἀνύσας, καὶ Ἡσύχιος ὁ ταχυγράφος. Οὗτοι πάντες αὐτόπται γενόμενοι τῶν τηνικαῦτα πραχθέντων ἀκριβῶς ταυτί συνεγράψαντο. Ἐν δὲ τῷ αὐτῷ δωδεκάτῳ ἔτει της βασι λείας αὐτοῦ ἐποίησεν, ὡς εἴρηται, μείζονα την Βύζαντος πόλιν, καὶ ἐκάλεσεν αὐτὴν Κωνσταντινούπολιν. Ἔκτισε δὲ καὶ τὰ παλάτια τὰ ἀπό τε τῆς χαλκῆς καὶ τῶν ἐξκουδίτων καὶ ναὸν ἀνήγειρεν ἐκεῖσε τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ τὴν θόλον τῆς Ἑπταλύχνου, ἢ καὶ μέχρι τοῦ νῦν σώζεται ἔσωθεν τῶν σχολῶν, καὶ τὸ τριβουνάλιον, καὶ τὰ νῦν ὀνομαζόμενα Νούμερα, καὶ αὐτὰ εἰς παλάτιον, καὶ τὰ δεκαεννέα ᾿Ακκούβιτα καὶ τὸ Στέψιμον, καὶ τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Στεφάνου Ενπερ εἶχε χειμερινὸν κοιτῶνα. Ανήγειρε δὲ καὶ τὴν Μαγναύραν καὶ τὴν τοῦ Κυρίου ἐκκλησίαν τελευτα, μετὰ θ' ἔτος τοῦ οἰκισμοῦ καὶ ἐγκαινισμοῦ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. μετά τ' ξ:ο;. τῷ κε' ἔτει τῆς βασι λείας. τῷ κ' ἔτει. ανορισίου. Ονοταρσίου. ανορά του Ο τε Ευτυχιανός γραμματικὸς ὁ πρωτοασηκρῆτις, καὶ ὁ συμπαρὼν τῷ παραβάτη Ἰουλιανῷ ἐν Περσίδι, Εὐτρόπιος τις ὁ σοφιστὴς καὶ ἐπιστολογράφος Κωνσταντίνου, Τρώιλος 3038. Συμπαρὼν ἐν τῇ Περσίδι. Επιστολογράφος Κωνσταντῖνος. επιστολογράφον Ἰουστινιανού. Τῆς χαλκῆς. Οίκος Αναστασίοιο τυραννοφόνου βασιλῆος Μοῦνος ὑπερτέλλω πανυπείροχος ἄστεσι γαίης θαῦμα φέρων πάντεσσιν. χαλκόστεγος Εἰ καὶ χαλκείων ορόφων ἁμαρύγματα πέμπεις. Τὴν τοῦ παλατίου χαλκόστεγον, ἥτις ἦν ἡ νῦν καλουμένη χαλκἢ καὶ εἰς εἱρκτὴν χρηματίζουσα. Τῶν ἐξκου/των. Ναὸν ἀνήγειρεν ἐκεῖσε τῶν ἁγίων ἀποστό εὑρίσκονται δὲ καὶ δυσσε δῶν βασιλέων τάφοι ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς ἁγίοις ναοῖς, ὡς καὶ τοῦ παραβάτου Ἰουλιανοῦ ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων και πανευφήμων ἀποστόλων. Τὰ δεκαεννέα Ακκούβιτα. ανακλιν τήρια ἀκούσιτα στρωμνάς μαλακὰς εἰς ὕψος Αρμένας,: οὗται δὲ τρυφῆς καὶ βλακείας εἰσίν.: Ακούμβω παρὰ τοῖς Ῥωμαίοις τὸ ἀναπίπτω, ὅθεν καὶ τὰ ἀκού βιτα. Τὸν ναὸν ἁγίου Στεφάνου. Τὴν Μαγναύραν. καταλα
πόλεως Ευφράτου παρακοιμωμένου, Ουρδικίου καὶ lus rhetor, qui multos magistratus cum honore
Ολυδρίου τῶν πραιποπίτων, Ἰσιδώρου, καὶ Εὐ
στοργίου καὶ Μιχαὴλ πρωτοβεστιαρίου, ἀμφοτέρων
πατρικίων όντων, καὶ ἀνορισίου ἐπάρχου,
καθὼς ἱστοροῦσιν Ευτυχιανός πρωτοασηρκήτης
ὁ γραμματικὸς, καὶ Εὐτρόπιος ὁ σοφιστής ὁ τῷ
παραβάτῃ Ἰουλιανῷ συμπαρὼν ἐν τῇ Περσίδι
καὶ ὁ ἐπιστολογράφος Κωνσταντίνος Ελεύ
σιός τε διάκονος ὁ φιλόσοφος, καὶ Τρωίλος ὁ ῥήτωρ
ὁ πολλὰς ἀρχὰς μετὰ δόξης ἀνύσας, καὶ Ἡσύχιος ὁ
ταχυγράφος. Οὗτοι πάντες αὐτόπται γενόμενοι τῶν
τηνικαῦτα πραχθέντων ἀκριβῶς ταυτί συνεγράψαντο. Ἐν δὲ τῷ αὐτῷ δωδεκάτῳ ἔτει της βασιλείας αὐτοῦ ἐποίησεν, ὡς εἴρηται, μείζονα την
Βύζαντος πόλιν, καὶ ἐκάλεσεν αὐτὴν Κωνσταντινού
πολιν. Ἔκτισε δὲ καὶ τὰ παλάτια τὰ ἀπό τε τῆς
χαλκῆς καὶ τῶν ἐξκουδίτων καὶ ναὸν
ἀνήγειρεν ἐκεῖσε τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ
τὴν θόλον τῆς Ἑπταλύχνου, ἢ καὶ μέχρι τοῦ νῦν
σώζεται ἔσωθεν τῶν σχολῶν, καὶ τὸ τριβουνάλιον,
καὶ τὰ νῦν ὀνομαζόμενα Νούμερα, καὶ αὐτὰ εἰς
παλάτιον, καὶ τὰ δεκαεννέα ᾿Ακκούβιτα καὶ τὸ
Στέψιμον, καὶ τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Στεφάνου
Ενπερ εἶχε χειμερινὸν κοιτῶνα. Ανήγειρε δὲ καὶ
τὴν Μαγναύραν καὶ τὴν τοῦ Κυρίου ἐκκλησίαν
gessit, et llesychius notarius. Hi omnes, quæ suis ocuHis tum viderunt, accurate scriptis mandarunt. Anno
igitur duodecimo imperii sui, ut dictum est, Constan
tinus Byzantis urbem ampliavit vocavitque Constantinopolim. Condidit etiam palatia, a Claire et Excubitis; ibidemque SS. Apostolorum templum exstruxit, et tholum Heptalychni, qui usque adhuc intus
in scholis conservatur; præterea tribunal ejusdem
palatii, et quæ nunc dicuntur Numera; item novemdecim accubita et Stepsimum et templum S. Stephani, in quo liberno tempore pernoclabat. 19
Exstruxit quoque Magnauram et templum Domini
cum, tum ærarium publicum et privatum et vestiarium et Cabalam et Sigma et Oatní, proximum
Ecclesia nova, et calera usque ad portam ferreau
et balneum pellucidum, et palatia superiora usque
ad Geranium; tum Chrysoclavum, et balneum magnum Economii, proximum Tzycanisterio, quod
septem receptacula habebat et duodecim porticus
et amplissimum natabulum figuris variatum. Et
septem quidem receptacula similitudinem septem
planetarum, duodecim vero porticus duodecim mensium temperamenta referebant. Permansit autem
integrum usque ad imperium Nicephori Ploer,
Meursii et Lambecii notæ.
τελευτα, μετὰ θ' ἔτος τοῦ οἰκισμοῦ καὶ ἐγκαινι
σμοῦ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Corrige μετά τ'
ξ:ο;. Ecce 33 annis detrabe 8: habebis reliquos
25. llic est consensus auctorum. Itaque apud eumdrm Cedrenum scribendum τῷ κε' ἔτει τῆς βασι
λείας. Modie editur τῷ κ' ἔτει. Proclivis error esl,
et absorptus numerus quinarius a priore littera
vocis sequentis. Ergo magnus error in Codino nostro. MEURS.
ανορισίου. In aliquot codicibus legiter Ονοταρσίου. Credo legendum esse ανορά
του: videtur enim loqui de Honorato, qui a Constantio Constantini filio ex præfecto prætorii Galliarum primus Cpoli præfectus urbis factus est,
ut scribunt Hieron. et Nic. Callistus 1x, 44. Lamb.
Ο τε Ευτυχιανός γραμματικὸς ὁ πρωτοασηκρήτις, καὶ ὁ συμπαρὼν τῷ παραβάτη Ἰουλιανῷ ἐν
Περσίδι, Εὐτρόπιος τις ὁ σοφιστὴς καὶ ἐπιστολογρά
φος Κωνσταντίνου, Τρώιλος Bandurii cod. 3038.
Συμπαρὼν ἐν τῇ Περσίδι. Teslatur ipse
Eutropius, I. x Breviarii rerum Romanarum.
Hine, inquit, Julianus rerum potitus est, ingentique
apparatu Parthis intulit bellum, cui expeditioni ego
quoque interfui. LAND.
Επιστολογράφος Κωνσταντῖνος. Videtur
ergo Eutropius Constantino imperatori ab epistolis
fuisse. Sic infra p. 134, Plutarchi cujusdam meminit, quem vocal επιστολογράφον Ἰουστινιανού.
LAND.
Τῆς χαλκῆς. Domus Anastasii imp. Julianus Antholog. 4, 23:
Οίκος Αναστασίοιο τυραννοφόνου βασιλῆος
Μοῦνος ὑπερτέλλω πανυπείροχος ἄστεσι γαίης
θαῦμα φέρων πάντεσσιν.
Prius χαλκόστεγος dicebatur, ut discimus ex Zomara, propter æneum videlicet tectum, cujus
eliam meminit Julianus epigrammate citato:
Εἰ καὶ χαλκείων ορόφων ἁμαρύγματα πέμπεις.
Couflagravit sub Justiniano, et postea denuo exStructa, cum iterum præ vetustate ruinam minare -
tur, restaurata a Basilio, qui tribunal esso fecit,
in quo jus diccretur. Cedrenus t. 11 p. 204 statua illic fuit Pulcheriæ sororis Theodosii, teste
Suida. Erat item synagoga Judeorum, quam Justi
nus minor anno imperii 12 ab iis redemptam convertit in ecclesiam Sanctæ Dei Genitricis, ut accipimus ex Diacono. Postremis temporibus carcer
fuit. Zonaras: Τὴν τοῦ παλατίου χαλκόστεγον,
ἥτις ἦν ἡ νῦν καλουμένη χαλκἢ καὶ εἰς εἱρκτὴν
χρηματίζουσα. Nicelas in Isaacio Angelo 1. 111.
EURS.
Τῶν ἐξκου/των. Vide Glossarium nostrum.
MEURS.
Ναὸν ἀνήγειρεν ἐκεῖσε τῶν ἁγίων ἀποστό
Awr. Hic sepulcrum erat Juliani apostatæ. Joannes
episcopus Citri in resp.: εὑρίσκονται δὲ καὶ δυσσε
δῶν βασιλέων τάφοι ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς ἁγίοις
ναοῖς, ὡς καὶ τοῦ παραβάτου Ἰουλιανοῦ ἐν τῷ
ναῷ τῶν ἁγίων και πανευφήμων ἀποστόλων.
MEURS.
novem
Τὰ δεκαεννέα Ακκούβιτα. Diaconus in
Leone Constant. F.: In crastino sabbato sancto
exibit imperator in tribunalibus decem et
accubituum. MEURS. Græci antiqui ανακλιν
τήρια vocabant. Latinis accubita dicuntur, ut
Lampridio in Heliogabalo: nec cubuit in accubilis facile, nisi iis quæ pilum leporinum habebant
aut plumas perdicum. Vetus Lexicon ms. quod asservatur in bibliotheca Petri Seguieri, magni cancellarii Francia, interpretatur ἀκούσιτα στρωμνάς
μαλακὰς εἰς ὕψος Αρμένας, et addit: οὗται δὲ
τρυφῆς καὶ βλακείας εἰσίν. Idem: Ακούμβω παρὰ
τοῖς Ῥωμαίοις τὸ ἀναπίπτω, ὅθεν καὶ τὰ ἀκού
βιτα. LAMB.
Τὸν ναὸν ἁγίου Στεφάνου. Hoc templum
solo jam collapsum restauravit Basilius Macedo,
teste Cedreno. MEURS.
Τὴν Μαγναύραν. Diaconus Manauram appellat in Meuritio et Constantino Constantis F.;
debet Magnauram restitui. Incuria est supinerum
librariorum. Hic autem personas illustres advenas excipiebant imperatores. Cdrenus: καταλα
col. 463–464page 18 of 124
PG 157:463καὶ τὸ ἰδικὸν καὶ τὸ Βεστιάριον, καὶ τὴν Καβαλλάν, καὶ τὸ Σῆμα καὶ τὸ Ὥκτον τὸ πρὸς τὴν νέαν κείμενον καὶ μέχρι τῆς ὀνομαζομένης στο δηρᾶς πόρτης, καὶ τὸ κάτοπτρον λουτρὸν, καὶ τὰ παλάτια τὰ ἐπάνω μέχρι του Γερανίου, καὶ τὸ Χρυσ σόκλαβον, καὶ τὸ μέγα λουτρὸν τοῦ οἰκονομίου τὸ πλησιάζον εἰς τὸ τζυκανιστήριον, ἔχον ἐνθήκας ἑπτὰ καὶ δώδεκα στοάς, καὶ κολυμβων ευμεγέθη Ενζωδον. Καὶ αἱ μὲν ἑπτὰ ἐνθῆκαι εἰς μίμησιν τῶν ἑπτι πλανητῶν, αἱ δὲ δώδεκα σταὶ τῶν δώδεκα μηνών τὰς κράσεις ἴσαζον. Ἐσώζετο δὲ μέχρι τῆς βασι λείας Νικηφόρου τοῦ Φωκά. Ὁ δὲ Ἰωάννης ὁ Τζυ 20 μισχῆς κατέλυσεν αὐτὸ, καὶ ἐκ τῆς ὕλης ἔκτισε την Χαλκήν, ἔνθα καὶ ἐτάφη. Βουλόμενος δὲ κτίσαι καὶ ἱππικόν κατὰ τὴν μίμησιν τῆς Ῥώμης εὗρε τὸ τοῦ Σεβήρου, καὶ ἀνεπλήρωσεν αὐτ', ήγουν τὸ ἓν μέρος τῶν βαθμίδων τῶν δύο περιπάτων, καὶ ἄνω τῶν καγκέλλων καὶ τὸν σφενδόνα καὶ τοὺς καμπτῆρας καὶ τοὺς δήμους Πάντα δὲ τὰ χαλκουργήματα καὶ τὰ ξόανα ἐκ διαφόρων τόπων καὶ πόλεων ἀθροίσας ἔστησεν αὐτὰ εἰς κόσμου τῆς πόλεως. Ομοίως καὶ τοὺς κίονας τῶν περιπάτων. Επάτωσε δὲ τοὺς αὐτοὺς περιπάτους μετὰ συγκοπῆς, καὶ ἀπετέλεσεν αὐτὸς πρῶτον γυμνικὸν καὶ ἱππικὸν ἀγῶνα. Ὁ δὲ ἔχων τοὺς ἀρνικούς πόδας ἧκεν ἀπὸ τῆς μεγάλης Αντιοχείας, ἔστι δὲ ὁ Βελλεροφόντης, καὶ ἐσέβοντο αὐτὸν ἐκεῖσε. Οπότα δὲ καὶ ἄλλα ἀγάλματα, καὶ τίνες εἰσὶ καὶ πόθεν ἥκασιν ἔκαστοι καὶ διὰ τί ἐστηλώθησαν, ἔσχατον λεπτομερῶς ἐροῦμεν Θέλων δὲ ὁ μέγας Κωνσταντίνος οἰκῆσαι τὴν πόλιν αὐτοῦ, μάλιστα δὲ τοὺς Ρωμαίους εἰς τὸ Βυ ζάντιον, ἔλαβεν ἐξ αὐτῶν λαθραίως τὰ δακτυλίδια αὐτῶν ἑνὸς ἑκάστου ἰδίως, καὶ ἀπέστειλεν αὐτοὺς εἰς τὸν τῶν Περσῶν βασιλέα, ὅστις ἐκαλεῖτο Σάβι ρος, τέσσαρας μὲν μαγίστρους, τὸν ᾿Αδαν, τὸν Προ τάσιον, τὸν Σκώλυμβρον, τὸν Φιλόξενον, ὀκτὼ δὲ δοῦσα δὲ τὴν βασιλίδα τῶν πόλεων, δοχῆς γενομένας, ὡς ἔθος, ἐν μαγναύρᾳ εἰσήχθη πρός βασιλέα ἐντίμως. Το Σήμα. τὸ σίγμα. Ὤατον. καὶ βροντῶν, καὶ ἀστραπῶν περὶ τὸ παλάτιον εἰλουμένων, καὶ τοῦ βασιλέως φεύγοντος ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἐν ἑνὶ τῶν κοιτωνίσκων τῷ λεγομένῳ Πάτῳ κατέλαβεν αὐτὸν ἡ ὀργή, ώστε αἰφνίδιον εὑρεθῆναι νεκρόν. Την νέαν. Καὶ ἱππικόν. ἀνώνυμο; καὶ ἀνέχε δοτος: Τὸ δὲ τοῦ Βυζαντίου Ιππικὸν ἔκτισε Σεβήρος ὁ Ρωμαίων βασιλεὺς πρὸς θεραπείαν τῶν Βυζαντίων, ὅπερ οὐκ ἔφθασε τελειῶσαι, καὶ διέμεινεν ἀτέλεστον μέχρι Κωνσταντίνου τοῦ πρώτου καὶ μεγάλου Χριστιανών βασιλέως, ἐς κτίσας τὴν πόλιν μετωνόμασε Κωνσταντινούπολιν· ἦν καὶ κοσμήσας χαλκουργήμασι, καὶ τὸ ἔππ κὴν ἀναπληρώτας, πρῶτος ἐπετέλεσεν ἐν τῇ γενε Ολίᾳ ἡμέρᾳ τῆς πόλεως τὸν ἱππικὸν ἀγῶνα, ἥτις τελεῖται ια' ἡμέρᾳ Μαΐου. Τοὺς δήμους. Δήμοι 'Ο δὲ ἔχων τοὺς ἀρνικούς πόδας, ἀρνικούς, όρνι κούς όρνιθια κούς, ὀργιλίους, τεί ὀρνιθώδεις. τὸ δὲ ζώδιον τοὺς ἱππικοὺς ἔχου πίδας ἤνεγκαν ἀπὸ τῆς, εἰς. Εροῦμεν. Περί στηλών καὶ θεαμάτων. θέλων δὲ ὁ μέγας Κωνσταντίνος. Επεὶ δὲ το ς αὐτόχθονας οὐχ ἱκανοὺς ἐνόμιζεν εἶναι πολίτας τῷ μεγέθει τῆς πόλεως, μεγίστας οἰκίας ἀνὰ τὰς ἀγορὰς σποράδην οικοδομήσας, ἄνδρας ἐν λόγῳ σὺν τοῖς οἰκείοις· δεσπότας ποιήσα; ἐν ταύταις κατώκισε, τοὺς μὲν ἐκ τῆς πρεσβυτέρας Ρώ μης, τοὺς δὲ ἐξ ἑτέρων ἐθνῶν μετακαλεσάμεν
GEORGI COD.NI
reliquerat ipse absolpartein, quibus ascensupra cancellos splen505
rujus successor Joannes Tzymisces illud evertit, καὶ τὸ ἰδικὸν καὶ τὸ Βεστιάριον, καὶ τὴν Καβαλλάν,
el ex materia Chaleen condidit, in qua sepultus καὶ τὸ Σῆμα καὶ τὸ Ὥκτον τὸ πρὸς τὴν
est. Cæterumi cupiens etiam Constantinus in urbo νέαν κείμενον καὶ μέχρι τῆς ὀνομαζομένης στο
sua circum ad imitationem Romani ædificare, eum δηρᾶς πόρτης, καὶ τὸ κάτοπτρον λουτρὸν, καὶ τὰ
quem Severus imperfectum
παλάτια τὰ ἐπάνω μέχρι του Γερανίου, καὶ τὸ Χρυσ
vit, anam nempe graduum
σόκλαβον, καὶ τὸ μέγα λουτρὸν τοῦ οἰκονομίου τὸ
ditur ad duo ambulacra, et
πλησιάζον εἰς τὸ τζυκανιστήριον, ἔχον ἐνθήκας ἑπτὰ
dɔnen, metas et factiones. Omnia autem ærea signa καὶ δώδεκα στοάς, καὶ κολυμβων ευμεγέθη Ενζωδον.
et simulacra ex variis locis et civitatibus collecta
Καὶ αἱ μὲν ἑπτὰ ἐνθῆκαι εἰς μίμησιν τῶν ἑπτι
ad ornatum urbis erexit. Similiter et columnas
πλανητῶν, αἱ δὲ δώδεκα σταὶ τῶν δώδεκα μηνών
ambulacrorum, quæ pavimento stravit tessellato. τὰς κράσεις ἴσαζον. Ἐσώζετο δὲ μέχρι τῆς βασι
Ipse vero ibi primum gymnicum et equestrem lu- λείας Νικηφόρου τοῦ Φωκά. Ὁ δὲ Ἰωάννης ὁ Τζυdum edidit. Verum statua, quae 20 pedes alatos μισχῆς κατέλυσεν αὐτὸ, καὶ ἐκ τῆς ὕλης ἔκτισε την
habet, deducta est e magna Antiochia, et Bellero- Χαλκήν, ἔνθα καὶ ἐτάφη. Βουλόμενος δὲ κτίσαι καὶ
phontis est, qui illic colebatur. De reliquis statuis, ἱππικόν κατὰ τὴν μίμησιν τῆς Ῥώμης εὗρε
quot et quales ea sint, et unde qualibet venerit, τὸ τοῦ Σεβήρου, καὶ ἀνεπλήρωσεν αὐτ', ήγουν τὸ
et quare fuerint erectæ postremo breviter dice mus.
ἓν μέρος τῶν βαθμίδων τῶν δύο περιπάτων, καὶ ἄνω
τῶν καγκέλλων καὶ τὸν σφενδόνα καὶ τοὺς καμπτῆρας καὶ τοὺς δήμους Πάντα δὲ τὰ χαλκουργή
ματα καὶ τὰ ξόανα ἐκ διαφόρων τόπων καὶ πόλεων ἀθροίσας ἔστησεν αὐτὰ εἰς κόσμου τῆς πόλεως.
Ομοίως καὶ τοὺς κίονας τῶν περιπάτων. Επάτωσε δὲ τοὺς αὐτοὺς περιπάτους μετὰ συγκοπῆς, καὶ
ἀπετέλεσεν αὐτὸς πρῶτον γυμνικὸν καὶ ἱππικὸν ἀγῶνα. Ὁ δὲ ἔχων τοὺς ἀρνικούς πόδας ἧκεν
ἀπὸ τῆς μεγάλης Αντιοχείας, ἔστι δὲ ὁ Βελλεροφόντης, καὶ ἐσέβοντο αὐτὸν ἐκεῖσε. Οπότα δὲ καὶ
ἄλλα ἀγάλματα, καὶ τίνες εἰσὶ καὶ πόθεν ἥκασιν ἔκαστοι καὶ διὰ τί ἐστηλώθησαν, ἔσχατον λεπτομε
ρῶς ἐροῦμεν
Θέλων δὲ ὁ μέγας Κωνσταντίνος οἰκῆσαι τὴν
πόλιν αὐτοῦ, μάλιστα δὲ τοὺς Ρωμαίους εἰς τὸ Βυ
ζάντιον, ἔλαβεν ἐξ αὐτῶν λαθραίως τὰ δακτυλίδια
αὐτῶν ἑνὸς ἑκάστου ἰδίως, καὶ ἀπέστειλεν αὐτοὺς
εἰς τὸν τῶν Περσῶν βασιλέα, ὅστις ἐκαλεῖτο Σάβιρος, τέσσαρας μὲν μαγίστρους, τὸν ᾿Αδαν, τὸν ΠροCæteruin cum vellet Constantinus Magnus urbem
suam maxime a Romanis habitari, annulos præstantissimi cujusque viri occulte accepit, et misit
ipsos contra Persarum regem Saporem: videlicet
quatuor magistros Adam, Protasium, Scolymbrum,
Philoxenum, et octo patricios, Probum, Domninum
Darium, Maurum, Rhodanum, Sallustium præfee τάσιον, τὸν Σκώλυμβρον, τὸν Φιλόξενον, ὀκτὼ δὲ
Meursii et Lambecii notæ.
δοῦσα δὲ τὴν βασιλίδα τῶν πόλεων, δοχῆς γενομέ
νας, ὡς ἔθος, ἐν μαγναύρᾳ εἰσήχθη πρός βασιλέα
ἐντίμως. Εt alibi. Ejus triclinium celebravit epigrammate Julianus, quod exstat Antholog. 4, 23.
Basilius etiam in tribunal convertit et ut jus
ibi diceretur constituit, teste Cedreno. ΜEURS.
Το Σήμα. Puto rescribendum τὸ σίγμα.
Invenio in descriptione urbis Cpolitanæ regiono
tertia porticum semirotundam, quæ ex similitudine
fabric sigma Græco vocabulo nuncupatur. Erat
illic templum Deiparæ, quod terræ motu collapsum
restituit Basilius Macedo. Auctores Cedrenus et
Zonaras. MEUuns.
Ὤατον. Cubiculum palatii, a forma ovata
sie nominatum. Meminit ejus in Vita Anastasii
Diceri anonymus historicus mus. bibliotbecæ Regis
Christianissimi: καὶ βροντῶν, inquit, καὶ ἀστρα
πῶν περὶ τὸ παλάτιον εἰλουμένων, καὶ τοῦ βασιλέως
φεύγοντος ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἐν ἑνὶ τῶν κοιτωνίσκων τῷ λεγομένῳ Πάτῳ κατέλαβεν αὐτὸν ἡ
ὀργή, ώστε αἰφνίδιον εὑρεθῆναι νεκρόν. Laus.
Την νέαν. Diaconus in Mauritio Nopes appellat. MEURS.
Καὶ ἱππικόν. De Constantino Magno loguitur. Quod autem Codinus ait Constantinum Hippodromam Severi imperfectum absolvisse, contirmat bis verbis chronographus ἀνώνυμο; καὶ ἀνέχε
δοτος in bibliotheca Regia: Τὸ δὲ τοῦ Βυζαντίου
Ιππικὸν ἔκτισε Σεβήρος ὁ Ρωμαίων βασιλεὺς πρὸς
θεραπείαν τῶν Βυζαντίων, ὅπερ οὐκ ἔφθασε
τελειῶσαι, καὶ διέμεινεν ἀτέλεστον μέχρι Κωνσταν
τίνου τοῦ πρώτου καὶ μεγάλου Χριστιανών βασιλέως,
ἐς κτίσας τὴν πόλιν μετωνόμασε Κωνσταντινούπο
λιν· ἦν καὶ κοσμήσας χαλκουργήμασι, καὶ τὸ ἔππ:
κὴν ἀναπληρώτας, πρῶτος ἐπετέλεσεν ἐν τῇ γενε
Ολίᾳ ἡμέρᾳ τῆς πόλεως τὸν ἱππικὸν ἀγῶνα, ἥτις
τελεῖται ια' ἡμέρᾳ Μαΐου. LANB.
Τοὺς δήμους. Δήμοι bic vocantur loca lip
podromi, ubi sedebant duæ factiones populi, Prasina nempe et Veneta. Alias duo ipsas factiones
significant. LAMB.
'Ο δὲ ἔχων τοὺς ἀρνικούς πόδας, etc. In
uno cod. Vat. pro ἀρνικούς, scriptum inveni όρνι
κούς: crederet igitur quis legendum esse όρνιθια
κούς, hoc est ὀργιλίους, τεί ὀρνιθώδεις. Quod si
vera est hæc emendatio, verisimile est Persei
potius quam Bellerophontis banc fuisse statujain.
flic enim equo Pegaso, ille vero acceptis a Mercurio talaribus per aera iter fecisse perhibetur.
Cæterum in alio quodam cod. Vac. hic locus ita
conceptus est, τὸ δὲ ζώδιον τοὺς ἱππικοὺς ἔχου
πίδας ἤνεγκαν ἀπὸ τῆς, εἰς. Videtur ergo lic
Codinus loqui de statua ilia equestri in foro nun.
cupato Tauro posita, cujus meminit in libro de
statuis, num. 48 et 49. LANB.
Εροῦμεν. Scilicet in excerptis Περί στηλών
καὶ θεαμάτων. LAMB.
θέλων δὲ ὁ μέγας Κωνσταντίνος. Hæc
omnia breviter Sozomenus 2, 3: Επεὶ δὲ το ς
αὐτόχθονας οὐχ ἱκανοὺς ἐνόμιζεν εἶναι πολίτας τῷ
μεγέθει τῆς πόλεως, μεγίστας οἰκίας ἀνὰ τὰς
ἀγορὰς σποράδην οικοδομήσας, ἄνδρας ἐν λόγῳ
σὺν τοῖς οἰκείοις· δεσπότας ποιήσα; ἐν ταύταις
κατώκισε, τοὺς μὲν ἐκ τῆς πρεσβυτέρας Ρώ
μης, τοὺς δὲ ἐξ ἑτέρων ἐθνῶν μετακαλεσάμεν
95. MEURS.
col. 465–466page 19 of 124
PG 157:465πατρικίους, τὸν Πρόβον, τὸν Δομνίνον, τὸν Δαρεῖον, τὸν Μαῦρον, τὸν Ροδανόν, τὸν Σαλτίωνα, τὸν ἔπαρ χον Μόδεστον τὸν Εὐβουλον. Μετὰ πλείστου στρατοῦ ἐξαπέστειλεν αὐτοὺς, ποιήσαντας δέκα ἓξ μῆνας ἐν Περσίδι. Ὁ δὲ μέγας Κωνσταντίνος ἀποστείλας εἰς Ῥώμην ἀνελάβετο τὰς γυναῖκας αὐτῶν καὶ τὰ τέκνα καὶ τὰς φαμιλίας. Ωρισε δὲ καὶ κτίστας μηχανικούς, ἵνα ίδωσι τοὺς οἴκους απ τῶν καὶ τοὺς τόπους ἑνὸς ἑκάστου, ποῦ τε κείνται καὶ ὅπως, ἑτέρας ἐπὶ τοὺς αἰγιαλοὺς τῆς θαλάσσης, ἄλλας ἐπὶ τοὺς ἠπείρους, καὶ τὰ σχήματα τῶν κτι σμάτων, καὶ τὰς ἀνόδους οἶαι ἦσαν κοχλιώδεις. Καὶ λαβόντες τὰς φαμιλίας τῶν συγκλητικῶν ἀνῆλθον ἐπὶ τὸ Βυζάντιον, καὶ ἔκτισαν ἔμοια ἕκαστα, καὶ ἐκάθισαν ἐντὸς αὐτῶν τὰς φαμιλίας τούτων. Εκεῖσε ἐλθόντες γοῦν ἐκ τῆς Περσικῆς χώρας μετὰ νίκης, ἀναλαβόμενοι καὶ πάκτα κεντηνάρια τριακόσια εξήκοντα πέντε, ἐδέξατο αὐτοὺς ὁ βασιλεὺς ἄσμενος, καὶ ποιήσας ευωχίαν εἶπεν αὐτοῖς· ε θέα λετε ἀπελθεῖν εἰς τὴν Ῥώμην;» δοκιμάζων αὐτ τούς. Οἱ δὲ ἔφησαν μὴ κατελθεῖν μέχρι δύο μηνών. Ὁ δὲ βασιλεὺς ἔφη· «᾿Απόψε ἔχω δοῦναι ὑμῖν τὰς οἰκίας ὑμῶν, ο προστάξας Εὐφράτῃ τῷ παρακοιμωμένῳ αὐτοῦ, ὅστις καὶ ἐποίησε τὴν μέγαν Κων σταντίνου Χριστιανὸν, ἑνὶ ἑκάστῳ ἀποδοῦναι αὐτῶν τοὺς οἴκους. Ως γοῦν εἶδον τοὺς πυλεῶνας καὶ τὰς αὐλὰς καὶ τὰς ἀνόδους ὁμοίας ταῖς ἐν τῇ Ῥώμῃ καὶ τὰ μέτρα καὶ τὰ σχήματα καὶ τὰ ὕψη καὶ τὴν ἀπό βλεψιν τῶν θυρίδων, ἔδοξαν εἶναι ἐκ φαντασίας εἰς τὴν Ῥώμην. Εὑρόντες δὲ καὶ τὰς φαμιλίας αὐτῶν ἐξεπλάγησαν. Ἐρωτήσαντες δὲ τὰς ἑαυτῶν φαμιλίας καὶ μαθόντες ἀκριβῶς, τότε ἐπίστευσαν ὡς οὐκ ἔστι φάντασμα, ἀλλὰ φρόνησις τοῦ βασιλέως, ὅτι καὶ ἄκοντας καὶ μὴ βουλομένους ᾤκισεν ἐνταῦ 02. Ἐκ δὲ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν εἰλήφασιν οἱ τόποι της προσηγορίας. Ο Φιλόξενος κινστέρναν ἔκτισε τὴν ἐπονομαζομένην Φιλοξένου. Ο Πρόδος ἀνήγειρε τὸν ναὸν τοῦ Προδρόμου, ὅνπερ ὁ καβαλίνας ἐποίησεν ἐργοδόσιον τὸ λεγόμενον Πρόδου. Ο Δομνίνος έκτισεν οἶκον εἰς τὰ Μαυριανοῦ, ὅ περ ἔχει ὁ ᾿Αγρικόλαος. Ο Δαρεῖος ἔκτισε τὸν οἶ και της Κανατίσης τοῦ Σκληροῦ. Ὁ Μαῦρος ἐκτι σεν οἶκον ὃς λέγεται νῦν τοῦ Βελονα. Ο Ροδανός κτα. Καὶ δὴ τοῦ βασιλέως προθεμένου δοῦναι αὐτοῖς πά 142, εἰς δὲ τὸν ἄμβωνα καὶ τὴν σωλέα» ἐγένετο Εξοδος χρόνου πάκτου τῆς Αἰγύπτου κεντηνάρια τξε'. Τὸν Σαλτίωνα, τὸν ἔπαρχον Μόδεστον. πάντα διδόναι τὸν Σαλούστιον ἔπαρχον, τὸν Μώνεσ Καίτοι γε ἦν ἔπαρχος Σαλούτιος, ἀνὴρ καὶ ἐπὶ τῆς Ἰουλιανοῦ βασιλείας κοσμήσας, τῷ γοῦν Σαλουτίῳ τὴν ἀρχὴν παραλύσας. Σαλούστιος Οι Σαλουστίῳ. Ποιήσαντας δέκα ἓξ μῆνας. ποιεῖν Πάντα. Πάκτων Ο Πρόβος. 'Ο Δομνίνος ἔκτισεν οἶκον.
πατρικίους, τὸν Πρόβον, τὸν Δομνίνον, τὸν Δαρεῖον, clum, Modestum et Eubulum cum magno exercitu
τὸν Μαῦρον, τὸν Ροδανόν, τὸν Σαλτίωνα, τὸν ἔπαρ
χον Μόδεστον τὸν Εὐβουλον. Μετὰ πλείστου
στρατοῦ ἐξαπέστειλεν αὐτοὺς, ποιήσαντας δέκα ἓξ
μῆνας ἐν Περσίδι. Ὁ δὲ μέγας Κωνσταντίνος
ἀποστείλας εἰς Ῥώμην ἀνελάβετο τὰς γυναῖκας
αὐτῶν καὶ τὰ τέκνα καὶ τὰς φαμιλίας. Ωρισε δὲ
καὶ κτίστας μηχανικούς, ἵνα ίδωσι τοὺς οἴκους απ
τῶν καὶ τοὺς τόπους ἑνὸς ἑκάστου, ποῦ τε κείνται
καὶ ὅπως, ἑτέρας ἐπὶ τοὺς αἰγιαλοὺς τῆς θαλάσσης,
ἄλλας ἐπὶ τοὺς ἠπείρους, καὶ τὰ σχήματα τῶν κτι
σμάτων, καὶ τὰς ἀνόδους οἶαι ἦσαν κοχλιώδεις. Καὶ
λαβόντες τὰς φαμιλίας τῶν συγκλητικῶν ἀνῆλθον
ἐπὶ τὸ Βυζάντιον, καὶ ἔκτισαν ἔμοια ἕκαστα, καὶ
ἐκάθισαν ἐντὸς αὐτῶν τὰς φαμιλίας τούτων. Εκεῖσε
ἐλθόντες γοῦν ἐκ τῆς Περσικῆς χώρας μετὰ νίκης,
ἀναλαβόμενοι καὶ πάκτα κεντηνάρια τριακόσια εξήκοντα πέντε, ἐδέξατο αὐτοὺς ὁ βασιλεὺς
ἄσμενος, καὶ ποιήσας ευωχίαν εἶπεν αὐτοῖς· ε θέα
λετε ἀπελθεῖν εἰς τὴν Ῥώμην;» δοκιμάζων αὐτ
τούς. Οἱ δὲ ἔφησαν μὴ κατελθεῖν μέχρι δύο μηνών.
Ὁ δὲ βασιλεὺς ἔφη· «᾿Απόψε ἔχω δοῦναι ὑμῖν τὰς
οἰκίας ὑμῶν, ο προστάξας Εὐφράτῃ τῷ παρακοι·
μωμένῳ αὐτοῦ, ὅστις καὶ ἐποίησε τὴν μέγαν Κωνσταντίνου Χριστιανὸν, ἑνὶ ἑκάστῳ ἀποδοῦναι αὐτῶν
τοὺς οἴκους. Ως γοῦν εἶδον τοὺς πυλεῶνας καὶ τὰς
αὐλὰς καὶ τὰς ἀνόδους ὁμοίας ταῖς ἐν τῇ Ῥώμῃ καὶ
τὰ μέτρα καὶ τὰ σχήματα καὶ τὰ ὕψη καὶ τὴν ἀπό
βλεψιν τῶν θυρίδων, ἔδοξαν εἶναι ἐκ φαντασίας εἰς
τὴν Ῥώμην. Εὑρόντες δὲ καὶ τὰς φαμιλίας αὐτῶν
ἐξεπλάγησαν. Ἐρωτήσαντες δὲ τὰς ἑαυτῶν φαμι
λίας καὶ μαθόντες ἀκριβῶς, τότε ἐπίστευσαν ὡς
οὐκ ἔστι φάντασμα, ἀλλὰ φρόνησις τοῦ βασιλέως,
ὅτι καὶ ἄκοντας καὶ μὴ βουλομένους ᾤκισεν ἐνταῦ
02. Ἐκ δὲ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν εἰλήφασιν οἱ τόποι
της προσηγορίας. Ο Φιλόξενος κινστέρναν ἔκτισε
τὴν ἐπονομαζομένην Φιλοξένου. Ο Πρόδος
ἀνήγειρε τὸν ναὸν τοῦ Προδρόμου, ὅνπερ ὁ Καβαλί
νας ἐποίησεν ἐργοδόσιον τὸ λεγόμενον Πρόδου. Ο
Δομνίνος έκτισεν οἶκον εἰς τὰ Μαυριανοῦ, ὅ
περ ἔχει ὁ ᾿Αγρικόλαος. Ο Δαρεῖος ἔκτισε τὸν οἶ
και της Κανατίσης τοῦ Σκληροῦ. Ὁ Μαῦρος ἐκτι
σεν οἶκον ὃς λέγεται νῦν τοῦ Βελονα. Ο Ροδανός
in Persiam misit, ubi sexdecim-menses commorati
sunt. Interea Constantinus magnus, missis Romam
legatis, eorum uxores, liberos et familias accersivit.
Misit etiam architectos, ut domos eorum et cujusvis locum situmque sive in ora maritima sive continenti, tum formam structuræ earumque gradus
et scalas observarent. Assumptis igitur familiis
senatorum Byzantium redierunt, ibique singula
simili modo aedificia exstruxerunt, eorumque 21
familiis dederunt inhabitanda. Cum itaque acceptis
565 centenariis tributi ex Perside victores rediis.
sent, imperator eos convivio excepit, et dixit illis
tentandi causa: ‹ Nunquid abituri estis Romam?»
Illi autem responderunt se intra duos menses nondum co reversuros. Tum imperator: Vesperi,
inquit, dabo vobis ædes vestras.» Jusserat enim
Euphrati accubitori suo, qui et Constantinum ma.
gnum Christianum fecerat, ut unicuique suas ædes
restitueret. Ut igitur viderunt portas, atria, gradus,
mensuram et formam, altitudinem et prospectuin
fenestrarum Romanis similes, putabant se per
somnium esse Romæ; cum vero et familias suas
invenirent, obstupescebant. Ubi vero eas interrogarunt, et uti res gesta esset intellexerunt, tum
demum crediderunt non esse phantasiam, verum
prudentiam imperatoris, qui hoc pacto invitos et no
lentes ibi habitare coegisset. Loca autem ex nominibus eorum denominata sunt. Philoxenus cisternam condidit, cui nomen Philoxeni; Probus templum
prodromi exstruxit, quod Constantinus Caballinus
seu Copronymus mutavit in officinam ſabrilem dictam Probi. Domninus in regione Mauriani domum
ædificavit, in qua habitat Agricolaus. Darius 22
ædem Canatisæ uxoris Scleri condidit, Maurus vero
donum, quae nunc dicitur Bellona, Chodanus domum nuncupatam In cœlis condidit, Sallustius
autem eam quæ Contomiti appellatur. Modestus
ædificavit domum ad SS, apostolos, quæ Lampri
dicitur: tria vero ejus atria Eubulus exstruxit.
Idem quatuor porticus condidit a palatio usque ad
euni locum terrestris muri in quem sordes efferuntur. Una incipiebat a Tzycanisterio Manganis,
Meursii et Lambecii notæ.
κτα.
Menologio Græcorum die 16 Augusti: Καὶ δὴ
τοῦ βασιλέως προθεμένου δοῦναι αὐτοῖς πά
In eadem significatione utitur hac voce Coli -
nus p. 142, εἰς δὲ τὸν ἄμβωνα καὶ τὴν σωλέα»
ἐγένετο Εξοδος χρόνου πάκτου τῆς Αἰγύπτου κεντηνάρια τξε'. LAMB.
Τὸν Σαλτίωνα, τὸν ἔπαρχον Μόδεστον. Sic πάντα διδόναι significat tributum pendere. In
Scribe τὸν Σαλούστιον ἔπαρχον, τὸν ΜώνεσToy. Salustius hic fuit præfectus prætorii imperante
Juliano, anno Christi 362, ad quem aliquot exstant leges codicis Theodosiani. Idem sequenti
ammo 363 consul ordinarius fuit cum Juliano. Nomen ejus bis corruptum legitur apud Eunapium
in Vita Maximi: Καίτοι γε ἦν ἔπαρχος Σαλούτιος,
ἀνὴρ καὶ ἐπὶ τῆς Ἰουλιανοῦ βασιλείας κοσμήσας,
et paulo post: τῷ γοῦν Σαλουτίῳ τὴν ἀρχὴν
παραλύσας. Utrobique scribendum est Σαλούστιος
Οι Σαλουστίῳ. LAMB.
Ποιήσαντας δέκα ἓξ μῆνας. Verbo ποιεῖν
ita hoc loco usus est ut Latini verbo agere pro
case.Qua significatione dicit Virgilius (Eu. v, 51):
Hunc ego Gatulis agerem et Syrtibus exsul.
Πάντα. Πάκτων hoc loco significat tributum.
LAMB.
Ο Πρόβος. Meminit hujus templi etiam
Cedrenus. Substitit hic incendium illud quod
accidit sub Justiniano, anno imperii ejus 84.
MEURS.
'Ο Δομνίνος ἔκτισεν οἶκον. Etiam rosira
Domnini invenio, et retuli antea. Erat ibi ædes
resurrectionis Christi et Anastasiæ martyris, quama
refectam lapideo ornavit Basilius fastigio, cumu
antea ligneum tantum esset. Cedrenus auctor
est. MEURS.
col. 467–468page 20 of 124
PG 157:467ἔκτισεν οἶκον δς καλεῖται τὰ ἐν οὐρανοῖς Επ δὲ τῆς Μαμαίνης. Ο Σαλτίων ἔκτισεν οἶκον &ς καλεῖται τοῦ Κορδομίτου Ο Μόδεστος ἔκτισεν οἶκον εἰς τοὺς ἁγίους ἀποστόλους τὸν λεγόμενον τοῦ Λαμπροῦ. Οἱ δὲ τρεῖς πυλεῶνες εκτίσθησαν παρὰ τοῦ Εὐδούλου. Εκτισε δὲ ὁ αὐτὸς καὶ τέσσαρας ἐμβόλους, ἀπὸ τοῦ παλατίου μέχρι τῶν χερσαίων τειχῶν ἐγχορήγους θόλους. Ο μὲν εἰς ἤρχετο ἀπὸ τοῦ τζυκανιστηρίου καὶ τῶν Μαγγάνων καὶ τῆς ἀκροπόλεως καὶ τῶν Εὐγενίου καὶ διήρχετο μέχρι τοῦ ἁγίου Αντωνίου· ὁ δὲ ἔτε ρος ἀπὸ τῆς Δάφνης καὶ τῶν Σοφιῶν μέχρι τῆς Ράβδου· οἱ δὲ ἕτερος δύο ἔμβολοι ἀπὸ τῆς χαλκῆς καὶ τοῦ Μιλίου καὶ τοῦ φόρου μέχρι τοῦ Ταύρου καὶ τοῦ Βοὺς καὶ τοῦ Ἑξακιονίου Επάνω δὲ τῶν ἐμβόλων περίπατοι πλα κατοὶ λίθινοι καὶ στῆλαι χαλκαὶ ἄπειροι εἰς διακόσμησιν τῆς πόλεως. Εκτισε δὲ καὶ τοὺς μυδρώς νας καὶ τοὺς ἀγωγούς ἔφερεν ἀπὸ Βουλ γαρίας. Εποίησε δὲ καὶ γάβους έγε χορήγους ἐπὶ πᾶσαν τὴν πόλιν, βαθεῖς τῷ ὕψει ὅσον τῶν ἐμβόλων διὰ τὸ μὴ εἶναι δυσωδίαν τινά, καὶ ἐνσκήπτουσι νόσοι πολλαί, ἀλλ᾽ εἰς τὸ βάθος Θ 'Ροδανός ὄπισθεν τῆς ἁγίας Σοφίας τὸ νῦν τυγχάνον, ὅπερ λέγεται τὰ Αὐγοράνης Κοντομίτης κόντος μίτη μίτος κοντομίτης κοντοσο κέλης, κοντχέρης, κοντολέων, κοντοστέφανος Κονδομύτου. 3038. Οἱ δὲ τρεῖς π. ῾Ο αὐτὸς τοὺς τέσσαρας ἐγχορηγους θολω τοὺς ἀπὸ τοῦ παλατίου καὶ μέχρι τοῦ χερσαίου τείχους Τῶν χερσαίων τειχῶν. Τῶν μαγγάνων. Καὶ τῶν Εὐγενίου. τὰς πύλας Προϋπαντᾷ αὐτῇ εἰς τὴν τοῦ Εὐγενίου πύλην ἔφιππος ὧν ὁ βασιλεύς. Οὗτος Ἰουλιανὸς λαοσσόα τείχει πήξας, Στήσε τρόπαιον ἑῆς σύμβολον ἀγρυπνίης, Σφάζειν ἀντιβίους ἐχθροὺς ὑπάνευθε μενοινῶν, *Η προπάροιθε κροτεῖν τῆς πόλεως πολέμους. Μέχρι τῆς ῾Ράβδου. Τοῦ Μιλίου. Τοῦ Ταύρου. και. 5: 'Ο' δὲ τῆς πόλεως ἔπαρχος νυμφαίον ἐν τῷ καλουμένῳ Ταύρῳ κατεσκευάκει. 2, 13: Ἀπὸ τοῦ Κωνσταντίνου προσαγορευομένου φόρου μέχρι τῆς τοῦ Ταύρου καλουμένης ἀγορᾶς. Τοῦ Βοός. τὸ δὲ δύστηνον σῶμα καυθῆναι κατὰ τὸν Βοῦν, ἔνθα ἦν κάμινος ὡς λέγεται ἐκ χαλκοῦ κατεσκευασμένη, σχῆμα βοὺς ἔχουσα, ήπερ ἐκ Περγάμου κεκόμιστο, ἐξ ἧς καὶ ὁ τόπος ὠνόμαστο. Τοῦ ἐξακιονίου.: ἀπὸ τοῦ ἐξα χιονίου μέχρι χρυσίας. ἐξωκιόνιον εξωχιονίτης κίονας ἐξωχιο νίου, ὅπου ἦν ἡ πόρτα τοῦ χερσαίου τείχους. Τοὺς μυδρῶνας. μυδιών μύδρος, υδρῶ νας, λυτρώ νας, αφεδρῶνας Εφερεν. Δι' ὧν τὸ ὕδωρ ἐκφέρεται, ᾿Εποίησε. Μέσον δὲ τῶν ἐμβόλων, ἔνθα ἡ λεωφόρος ἐστὶν ὁδὸς, καὶ ἐπὶ πάντα ἄλλον τόπον τῆς πόλεως ἔκτισε καγάλους θολωτούς Γάβοι γάδοι ἐγχορηγοι είν
acropoli et turre Eugenii, et pertingebat usque ad ἔκτισεν οἶκον δς καλεῖται τὰ ἐν οὐρανοῖς Επ:
S. Antonium'; altera a Daphne et palatio Sophiano
usque ad ecclesiam Dei Genitricis nuncupatam Raudum. Reliquæ duæ porticus a Chalce Milio et foro usque ad Taurum, Bovem et Heracionium pertendebant. Supra porticusa utem ambulacra erant lapide
quadrato strata et statuæ æreæ innumeræ ad ornamentum orbis. Praeterea latrinas condidit, et aquæductus ex Bulgaria in urbem perduxit. Fecit etiam
eloacas subter universam urbem transeuntes,
æquantes profunditate altitudinem porticuum, ne
ex mialo odore morbus nasceretur, sed omnis 23
fœtida colluvies per eas in mare deflueret. Hæc itaque, ut dictum est, Urbicius præpositus, Sallustius
præfectus et reliqui condiderunt. Imperator autem,
sexcentis auri centenariis ad porticus, aquæductus
el muros exstruendos relictis, ipse adversus Scythas profectus est, illisque subjugatis urbes condidit Persthlabam, Distram, Pliscubam et Constantiam. lec Urbicius duobus annis et dimidio, hortatu
Hermia ædificavit. Præterea exstruxit Constantinus ædes Harmatii vulgo dictas, ubi cortem suam
eurrusque posuit, cum Byzantios subjugasset.
δὲ τῆς Μαμαίνης. Ο Σαλτίων ἔκτισεν οἶκον &ς
καλεῖται τοῦ Κορδομίτου Ο Μόδεστος ἔκτισεν
οἶκον εἰς τοὺς ἁγίους ἀποστόλους τὸν λεγόμενον τοῦ
Λαμπροῦ. Οἱ δὲ τρεῖς πυλεῶνες εκτίσθησαν
παρὰ τοῦ Εὐδούλου. Εκτισε δὲ ὁ αὐτὸς καὶ
τέσσαρας ἐμβόλους, ἀπὸ τοῦ παλατίου μέχρι τῶν
χερσαίων τειχῶν ἐγχορήγους θόλους. Ο μὲν
εἰς ἤρχετο ἀπὸ τοῦ τζυκανιστηρίου καὶ τῶν μαγγά
νων καὶ τῆς ἀκροπόλεως καὶ τῶν Εὐγενίου
καὶ διήρχετο μέχρι τοῦ ἁγίου Αντωνίου· ὁ δὲ ἔτε
ρος ἀπὸ τῆς Δάφνης καὶ τῶν Σοφιῶν μέχρι τῆς
Ράβδου· οἱ δὲ ἕτερος δύο ἔμβολοι ἀπὸ τῆς
χαλκῆς καὶ τοῦ Μιλίου καὶ τοῦ φόρου μέχρι
τοῦ Ταύρου καὶ τοῦ Βοὺς καὶ τοῦ ἐξακιο
νίου Επάνω δὲ τῶν ἐμβόλων περίπατοι πλα
κατοὶ λίθινοι καὶ στῆλαι χαλκαὶ ἄπειροι εἰς διακό
σμησιν τῆς πόλεως. Εκτισε δὲ καὶ τοὺς μυδρώς
νας καὶ τοὺς ἀγωγούς ἔφερεν ἀπὸ Βουλ
γαρίας. Εποίησε δὲ καὶ γάβους έγε
χορήγους ἐπὶ πᾶσαν τὴν πόλιν, βαθεῖς τῷ ὕψει
ὅσον τῶν ἐμβόλων διὰ τὸ μὴ εἶναι δυσωδίαν τινά,
καὶ ἐνσκήπτουσι νόσοι πολλαί, ἀλλ᾽ εἰς τὸ βάθος
Meursii et Lambecii notæ.
Θ 'Ροδανός ὄπισθεν τῆς ἁγίας Σοφίας τὸ
νῦν τυγχάνον, ὅπερ λέγεται τὰ Αὐγοράνης Val.
alius.
Κοντομίτης hoc loco cognomen est ex brevitale nasi desumptum: κόντος enim Græco-Barbare
brevis dicitur, et μίτη vel μίτος nasus. Eodem
molo igitur κοντομίτης compositum est ut κοντοσο
κέλης, κοντχέρης, κοντολέων, κοντοστέφανος LANB.
Κονδομύτου. Band, 3038.
Οἱ δὲ τρεῖς π. Zonaras recenset etiam hos
pitale ab hoc Eubulo exstructum, quod sub Justimiano couflagravit. MEURS.
῾Ο αὐτὸς τοὺς τέσσαρας ἐγχορηγους θολω
τοὺς ἀπὸ τοῦ παλατίου καὶ μέχρι τοῦ χερσαίου
τείχους Vat.
Τῶν χερσαίων τειχῶν. Hi conciderunt terra motu sub Leone, ut testatur Diaconus. MEURS.
Τῶν μαγγάνων. Mangana locus erat instrumentis bellicis et materiis mechanicis asservandis destinatus, de quo plurimis agitur, p. 74.
LAND.
Καὶ τῶν Εὐγενίου. Interpres verlit ab Exgenio. Debuisset a portis Eugenio. Nam plurali numero τὰς πύλας ferre Graecis non insolens. Erat
vero porta Eugenii prope arcem. Ipse hic auctor
Tih. de Onic. aule CP: Προϋπαντᾷ αὐτῇ εἰς τὴν
τοῦ Εὐγενίου πύλην ἔφιππος ὧν ὁ βασιλεύς. Exstat
in hanc epigramma istud Antholog. 1. 4:
Οὗτος Ἰουλιανὸς λαοσσόα τείχει πήξας,
Στήσε τρόπαιον ἑῆς σύμβολον ἀγρυπνίης,
Σφάζειν ἀντιβίους ἐχθροὺς ὑπάνευθε μενοινῶν,
*Η προπάροιθε κροτεῖν τῆς πόλεως πολέμους.
MEURS.
Μέχρι τῆς ῾Ράβδου. Erunt hic templa Demetrii et Æmiliani martyrum. Auctor Cedrenus.
MEURS.
Τοῦ Μιλίου. Hic capita noxiorum dedgebantur. Observo ex Diacono in Constantino Cupronymo: Bagrarum autem in vivario decollavit, et
hujus caput in Milio suspendu diebus tribus. Meurs.
Τοῦ Ταύρου. Hic nymphum fuit, exstruetum sub Valente a præfecto urbis. Zonaras Anκαι. 5: 'Ο' δὲ τῆς πόλεως ἔπαρχος νυμφαίον ἐν τῷ
καλουμένῳ Ταύρῳ κατεσκευάκει. Atque hoc ineendio periit sub Leone magno, anno imperii quinto.
Testis Cedrenus. Forum quoque junctum erat.
Evagrius 2, 13: Ἀπὸ τοῦ Κωνσταντίνου προσαγορευομένου φόρου μέχρι τῆς τοῦ Ταύρου καλουμένης
ἀγορᾶς. MEURS.
Τοῦ Βοός. Unde loco nomen tradit Zonaras
in Phora: τὸ δὲ δύστηνον σῶμα καυθῆναι κατὰ τὸν
Βοῦν, ἔνθα ἦν κάμινος ὡς λέγεται ἐκ χαλκοῦ κατεσκευασμένη, σχῆμα βοὺς ἔχουσα, ήπερ ἐκ Περγάμου
κεκόμιστο, ἐξ ἧς καὶ ὁ τόπος ὠνόμαστο. Εjus vestibula conflagrarunt sub Justiniano, anno imperii
ejus 65. MERS.
Τοῦ ἐξακιονίου. Item infra: ἀπὸ τοῦ ἐξα
χιονίου μέχρι χρυσίας. Tamen apul Cedrenum
ἐξωκιόνιον bis, apud Nicetam in Alexio Man. F.senet iuvenies, et εξωχιονίτης monachus: erat enim
monasterium, ut ex ipso discimus. Puto autem
Codini nostri lectionein esse rectiorem. Sic in:
κίονας invenio apud Evagrium Hist. Eccles. 1, 15,
et 94 columnas apud Victorem in Chronico: usque
ad Constantini forum supra longitudinem plateæ columnarum 94. Ac diplocionii meminit Phranzes
Chron. 1, 39, et 3, 8. MEURs.Cod. Vat., ἐξωχιονίου, ὅπου ἦν ἡ πόρτα τοῦ χερσαίου τείχους.
Τοὺς μυδρῶνας. Vocem μυδιών nunquam
alibi legi. Sunt qui Latine exponunt officinam ſerra.
riam, quasi derivetur a μύδρος, quod vocabulum si
gnificat ferrum candens.Sed forte legendum est υδρῶ
νας, id est, ut ego interpretor, aquaria vel loca
aquationis. Græci antiqui 382sta vocabant, ut passim Strabo. Item Plinius et Solinus hydrea appellaut. Sed verisimilius est scribendum esse λυτρώ
νας, id est αφεδρῶνας sive latrinas. LAMB.
Εφερεν. Δι' ὧν τὸ ὕδωρ ἐκφέρεται, cod.
5038. ap. Baud.
᾿Εποίησε. Μέσον δὲ τῶν ἐμβόλων, ἔνθα ἡ
λεωφόρος ἐστὶν ὁδὸς, καὶ ἐπὶ πάντα ἄλλον τόπον τῆς
πόλεως ἔκτισε καγάλους θολωτούς Val.
Γάβοι recentioribus Græcis dieuntur cari scu
loca concava. Hoc loco autem γάδοι ἐγχορηγοι είν
gnificant cloucas seu cavernas, per quas colluvies
etuebat in mare. LAMB.
col. 469–470page 21 of 124
PG 157:469διέρχεσθαι τὰς δυσώδεις ὅλας καὶ κατέρχεσθαι εἰς τὴν θάλασσαν. Ταῦτα δὲ ἐκτίσθησαν, ὡς εἴρηται, παρὰ Ουρδικίου πραιποσίτου καὶ Σαλουστίου πάρο χου καὶ τῶν λοιπῶν. Καταλιπών δὲ αὐτοῖς πεντη νάρια χρυσίου εξακόσια εἰς τε τοὺς ἐμβόλους καὶ τοὺς ἀγωγούς καὶ τὰ τείχη, αὐτὸς ἦν κατὰ Σκυθῶν, καὶ ὑποτάξας ἐκείνους ἔκτισε πόλεις ἐκεῖσε, τήν τε Περσθλάβαν, τὴν Δίστραν, τὴν Πλίσκουσαν, καὶ τὴν Κωνσταντίαν. Ταῦτα δὲ ἐκτίσθησαν παρὰ τοῦ Οὐρδικίου εἰς χρόνους δύο ημισυ, ἀπὸ φωνῆς Ἑρμείου. Ἔκτισε δὲ καὶ τὰ ᾿Αρματίου. Τὴν δὲ κόρτην αὐτοῦ ἔπηξε καὶ τὰ ἅρματα αὐτοῦ ἐκεῖτε ἀπέθετο, ὅτε ὑπέταξε τοὺς Βυζαντίους Εἰς δὲ τὰ ὀνόματα τῶν τριῶν αὐτοῦ υἱῶν ἔκτισε τὰ παλάτια τα καλούμενα Κωνσταντινιανὰς καὶ τὰ καλούμενα Κώνστα. Ἔστη δὲ καὶ ὁ οἶκος τοῦ Τουδάκης και τοῦ Ὀδηρίτζη όνπερ ἔχει ὁ ἀκροπολίτης. Τοὺς δὲ ναοὺς καὶ τὰ λοιπὰ ὅσα ἀνήγειρεν ὁ μέγας Κωνσταντίνος, ὕστερον εἰς τὰ περὶ κτισμάτων ἐροῦμεν. ᾿Αρματεία, ἔνθα τὸ πρῶτον, πρὸ τοῦ κατάρ ειν τὸ Βυζάντιον, ἔπηξεν τὴν κόρην αὐτοῦ καὶ τὰ ἄρματα αὐτοῦ ἀπέθετο γειν Εστησε δὲ καὶ οἴκους τοῦ βασιλέως καὶ τοῦ Οβηρίτζου Μεθ' ὧν καὶ τὰ καλούμενα Κώνστα, ἅπερ εἰσὶν οἶκοι τοῦ του άλκη καὶ ἰδερο ίτζη ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ. Χρὴ γινώσκειν ὅτι τοῦ Βύζαντος τὰ παλάτια ἐν 24 τῇ ἀκροπόλει ἦσαν· ὁ δὲ ναὸς τοῦ ἁγίου Μηνά ὑπῆρχε πρῶτον τοῦ Διὸς ἱερὸν, ὅθεν δὴ καὶ εἰς τὰς μαρμαρινὰς ἁψίδας, τὰς ὑπερθεν τῶν δύο μεγάλων χιόνων, ὑπάρχουσιν αἱ στῆλαι τοῦ Διὸς καὶ τοῦ Κρόν του. Εθος γὰρ ἦν τοῖς ἀρχαίοις ἀρχηγοῖς εἰς τὰς ἀκροπόλεις κτίζειν τὰ ἑαυτῶν παλάτια. Ηρ χετο δὲ τὸ τεῖχος, καθὰ καὶ νῦν, ἐπὶ τοῦ Βύζαντος ἀπὸ τοῦ πύργου τῆς ἀκροπόλεως, καὶ διήρχετο εἰς τὸν τοῦ Εὐγενίου πύργον, καὶ ἀνέβαινε μέχρι τοῦ Στρατηγίου, καὶ διήρχετο εἰς τὸ λεγόμενον τοῦ 'Αχιλλέως λουτρόν. Η δὲ ἐκεῖσε ὁρωμένη ἁψις, ἡ λεγομένη νῦν Οὐρδικίου, πρότερον πόρτα ἦν χερ σαία τοῦ Βύζαντος, καὶ ἀνέβαινεν εἰς τὰ Χαλκοπρατεῖα τὸ τεῖχος ἕως τοῦ λεγομένου μιλίου. "Ην δὲ κἀκεῖσε πόρτα τῶν Βυζαντίων χερσαία, καὶ διήρ χετο εἰς τοὺς πλεκτούς κίονας τῶν τζυκαλαρίων Εθος γὰρ ἦν. ", 2: Ακροπόλεις δὲ ἐκάλουν πα λαιοὶ τὰς κατασκηνώσεις τῶν βασιλέων, ὡς διὰ τὴν ἀσφάλειαν ἐν ταῖς ἄκραις τῶν πόλεων οἰκοδομουμένων. Τζυκαλαρείον τζυκάλη, τζυβαλαρίων.
DE FORMA ET AMBITU CP.
διέρχεσθαι τὰς δυσώδεις ὅλας καὶ κατέρχεσθαι εἰς nomine autem trium aliorum condidit palatia, qu
Constantii et Constantis nominantur. Struxit etiam
domum Tubacæ et Oberitzæ, in qua præfectus arcis
habitat. Caeterum de templis et reliquis, quae Constantinus Magnus ædificavit, postea in libro de
• aedificiis dicturi sumus.
τὴν θάλασσαν. Ταῦτα δὲ ἐκτίσθησαν, ὡς εἴρηται,
παρὰ Ουρδικίου πραιποσίτου καὶ Σαλουστίου πάρο
χου καὶ τῶν λοιπῶν. Καταλιπών δὲ αὐτοῖς πεντη
νάρια χρυσίου εξακόσια εἰς τε τοὺς ἐμβόλους καὶ
τοὺς ἀγωγούς καὶ τὰ τείχη, αὐτὸς ἦν κατὰ Σκυθῶν,
καὶ ὑποτάξας ἐκείνους ἔκτισε πόλεις ἐκεῖσε, τήν τε Περσθλάβαν, τὴν Δίστραν, τὴν Πλίσκουσαν, καὶ τὴν
Κωνσταντίαν. Ταῦτα δὲ ἐκτίσθησαν παρὰ τοῦ Οὐρδικίου εἰς χρόνους δύο ημισυ, ἀπὸ φωνῆς Ἑρμείου.
Ἔκτισε δὲ καὶ τὰ ᾿Αρματίου. Τὴν δὲ κόρτην αὐτοῦ ἔπηξε καὶ τὰ ἅρματα αὐτοῦ ἐκεῖτε ἀπέθετο, ὅτε
ὑπέταξε τοὺς Βυζαντίους Εἰς δὲ τὰ ὀνόματα τῶν τριῶν αὐτοῦ υἱῶν ἔκτισε τὰ παλάτια τα καλού
μενα Κωνσταντινιανὰς καὶ τὰ καλούμενα Κώνστα. Ἔστη δὲ καὶ ὁ οἶκος τοῦ Τουδάκης και
τοῦ Ὀδηρίτζη όνπερ ἔχει ὁ ἀκροπολίτης. Τοὺς δὲ ναοὺς καὶ τὰ λοιπὰ ὅσα ἀνήγειρεν
ὁ μέγας Κωνσταντίνος, ὕστερον εἰς τὰ περὶ κτισμάτων ἐροῦμεν.
Meursii et Lambecii notæ.
᾿Αρματεία, ἔνθα τὸ πρῶτον, πρὸ τοῦ κατάρειν τὸ Βυζάντιον, ἔπηξεν τὴν κόρην αὐτοῦ καὶ τὰ
ἄρματα αὐτοῦ ἀπέθετο Vat.
γειν
Εστησε δὲ καὶ οἴκους τοῦ βασιλέως καὶ τοῦ
Οβηρίτζου Val. alter. Μεθ' ὧν καὶ τὰ καλούμενα
Κώνστα, ἅπερ εἰσὶν οἶκοι τοῦ του άλκη καὶ ἰδερο
ίτζη alter.
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ
ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ.
DE FORMA ET AMBITU
URBIS CONSTANTINOPOLITANÆ.
Χρὴ γινώσκειν ὅτι τοῦ Βύζαντος τὰ παλάτια ἐν 24 Sciendum est quod Byzantis palatium in acroτῇ ἀκροπόλει ἦσαν· ὁ δὲ ναὸς τοῦ ἁγίου Μηνά poli exstiterit,et templum S. Menæ antea fuerit fanum
ὑπῆρχε πρῶτον τοῦ Διὸς ἱερὸν, ὅθεν δὴ καὶ εἰς τὰς Jovis, quamobrem etiam nunc in marmoreis ejus
μαρμαρινὰς ἁψίδας, τὰς ὑπερθεν τῶν δύο μεγάλων arcubus, qui duabus maximis columnis sustentauχιόνων, ὑπάρχουσιν αἱ στῆλαι τοῦ Διὸς καὶ τοῦ Κρόν tur, Jovis et Saturni statuæ supersunt. Ille nimirum
του. Εθος γὰρ ἦν τοῖς ἀρχαίοις ἀρχηγοῖς εἰς antiquis principibus inos erat, ut nonnisi in arciτὰς ἀκροπόλεις κτίζειν τὰ ἑαυτῶν παλάτια. Ηρ- bus urbium palatia sua exstruerent. Sub Byzante
χετο δὲ τὸ τεῖχος, καθὰ καὶ νῦν, ἐπὶ τοῦ Βύζαντος igitur, uti hodieque, incipiebat murua a turri acro
ἀπὸ τοῦ πύργου τῆς ἀκροπόλεως, καὶ διήρχετο εἰς poleos et pergebat usque ad turrin Eugenii; inde
τὸν τοῦ Εὐγενίου πύργον, καὶ ἀνέβαινε μέχρι τοῦ ascendebat ad Strategium versus, et progrediebatur
Στρατηγίου, καὶ διήρχετο εἰς τὸ λεγόμενον τοῦ usque thermas Achilleas. Arcus vero qui ibi visi·
'Αχιλλέως λουτρόν. Η δὲ ἐκεῖσε ὁρωμένη ἁψις, ἡ tur et nunc Urbicii 25 appellatur, erat olim terλεγομένη νῦν Οὐρδικίου, πρότερον πόρτα ἦν χερ- restris porta tempore Byzantis. Hinc in Chalcoσαία τοῦ Βύζαντος, καὶ ἀνέβαινεν εἰς τὰ Χαλκο pratia tendebat murus, et porro usque ad miliarium,
πρατεῖα τὸ τεῖχος ἕως τοῦ λεγομένου μιλίου. "Ην δὲ ubi altera erat porta terrestris. Inde procedebat ad
κἀκεῖσε πόρτα τῶν Βυζαντίων χερσαία, καὶ διήρ- & volutiles columnas Tzycalariorum, et descendebat
χετο εἰς τοὺς πλεκτούς κίονας τῶν τζυκαλαρίων ad Topos, et rursus deflectebat per Mangana et there
Meursii et Lambecii notæ.
Εθος γὰρ ἦν. Huc pertinet quod legitur
Geoponicorum ", 2: Ακροπόλεις δὲ ἐκάλουν παλαιοὶ τὰς κατασκηνώσεις τῶν βασιλέων, ὡς διὰ τὴν
ἀσφάλειαν ἐν ταῖς ἄκραις τῶν πόλεων οικοδομουμένων. LAMB.
Τζυκαλαρείον Gracis recentioribus dicitur
locus ubi diunt vel venuudantur olla, a τζυκάλη,
id est olla. Perperam in aliquot codicibus legitur
τζυβαλαρίων. LAME.
col. 471–472page 22 of 124
PG 157:471καὶ κατέβαινεν εἰς Τόπους, καὶ ἀπέκαμπτε πάλιν διὰ τῶν Μαγγάνων καὶ ᾿Αρκαδιανῶν, καὶ ἔφθασεν εἰς τὴν ἀκρόπολιν. Εἶχε δὲ πύργους τὸ ὅλον τείχος εἴκοσι ἑπτά. Καὶ τοιαύτη μὲν ἦν ἡ ἐπὶ τοῦ Βύζαντος σχημα τογραφία τῆς πόλεως· ἡ δὲ δευτέρα, καθὰ διὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἔκτιστο, ἐστὶν αὕτη. Κατά μὲν τὸ παράλιον μέρος προσετέθη ἀπὸ μὲν τῆς ἀκροπόλεως καὶ τοῦ Εὐγενίου πύργου μέχρι τοῦ Ζεύγματος τοῦ ἁγίου Αντωνίου ἀπὸ δὲ τῶν καλουμένων Τόπων μέχρι τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου τῆς Ράβδου. Τὸ δὲ χερσαίον τεῖχος ἀνέβαινεν ἕως τὸ ἐξακιόνιον, ἀπὸ δὲ τοῦ μιλίου προήρχετο μέχρι τῆς παλαιᾶς πόρτας τοῦ Προδρόμου καὶ τῆς μονῆς τοῦ Στουδίου καὶ τῆς Εἰκασίας, καὶ διήρχετο μέχρι τῆς Βώνου καὶ εἰς τὸν ναὸν τῶν ἁγίων μαρ τύρων Μανουήλ Ξαβέλ καὶ Ἰσμαήλ και κατ ἤρχετο εἰς τὰ ᾿Αρματίου, καὶ ἐπληροῦτο εἰς τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Αντωνίου. Διήρκεσε δὲ τὸ τοιοῦτον σχῆμα τοῦ τείχους ἔτη ἑκατὸν τριακονταδύο, δέκα βασιλέων αὐτοκρατορησάντων. Ο δὲ μικρὸς Θεοδόσιος εἰς τὸν πέμπτον χρόνον της βασιλείας αὐτοῦ, σεισμοῦ γεγονότος καὶ τῶν τειχῶν καταπιπτόντων, διὰ τὸ τοὺς ᾿Αμαληκίτας τοὺς Χατζιντζαρίους οἰκῆσαι ἐν τῇ πόλει καὶ βλασφημεῖν σφοδρῶς εἰς τὸ τρισάγιον ποιήσας ὁ βασιλεὺς ἱκεσίαν καὶ λιτὴν εἰς τὴν κάμπον τοῦ τριβουναλίου μετὰ τοῦ πατριάρχου Πρόκλου καὶ παντὸς τοῦ λαοῦ, κραζόντων τὸ «Κύριε ἐλέησον κ ἐπὶ πολλὰς ὥρας, πάντων ὁρώντων ἡρπάγη παιδίον εἰς τὸν ἀέρα, καὶ ἤκουσεν ὁ παῖς τῶν ἀγγέλων μελῳδούντων καὶ ὑμνούντων· ο "Αγιος ὁ Θεὸς, ἅγιος Ισχυρός, ἅγιος ἀθάνατος, ἐλέησον ἡμᾶς.» Κατελ θέντος δὲ τοῦ παιδὸς ὁ λαὸς οὕτως ἐμελῴδει, καὶ ἔστη ὁ σεισμὸς ἔκτοτε, καὶ ἐξέωσεν ὁ βασιλεὺς πάντας τοὺς αἱρετικοὺς ἐκ τῆς πόλεως. Ἐξέβαλε Δὲ ἑτέρα σχηματογραφία, ἣν συντέθεικεν ὁ μέγας Κωνσταντίνος. Προσέθηκε τοίνυν τὸ τεῖχος ἀπὸ τοῦ Εὐγενίου μέχρι τοῦ ἁγίου Αντωνίου Τοῦ Προδρόμου. Ισμαήλ, ἐν ᾧ τόπῳ ἀνηρέθησαν οὗτοι οἱ ἅγιοι, καὶ 5058 παρὰ τοῦ Ἰουλιανοῦ, ᾿Αντωνίου καὶ ἔκαμπτε εἰς τὸν τοῦ Εὐγενίου. Διήρκεσε 5058. Τὸν πέμπτον χρόνον. Σεισμοῦ γεγονότος. Τὸ τρισάγιον. Τὸν κάμπον τοῦ τριβουναλίου. 1: Ἐν ταῖς λιταῖς γενομέναις ἐν τῷ κάμπῳ πεζής Μαρκιανὸς ἐξερχόμενος πολλάς τοῖς δεομένοις δε ρεὰς παρείχεν. Πρόκλου. πέρυσιν οὐχ ἥκει μοι γράμ ματα παρὰ τῆς ἱερᾶς σου χειρός. Γενέσθω δή τις παραμυθία τὸ δέξασθαι τῆς πατρικῆς σου κεφαλῆς γράμματα, τὸ τιμαλφέστατον ἀπὸ Θράκης ἀγώγιμον. Μειας.
mas Arcadianas, atque ita demum revertebatur in καὶ κατέβαινεν εἰς Τόπους, καὶ ἀπέκαμπτε πάλιν
acropolim. Continebat autem totus murus 27
διὰ τῶν Μαγγάνων καὶ ᾿Αρκαδιανῶν, καὶ ἔφθασεν
εἰς τὴν ἀκρόπολιν. Εἶχε δὲ πύργους τὸ ὅλον τείχος
εἴκοσι ἑπτά.
Surres.
flæc igitur erat urbis forma sub Byzante: secunda vero, quam a Constantino magno accepit, ita
se habet. Latus quidem maritimum ab acropoli et
·turri Eugenii promofum est usque ad Zeugma S.
Antonii et a Topis ad S. Dei Genitricem cognomine
Raydum. Verum murus terrestris protensus est
usque ad Hexacionium et a miliario usque ad veterem portam Præcursoris et monasteria Studii et
Icasiæ; inde pergebat usque ad cisternam Boni et
templum SS. martyrum Manuel, Sabet et Ismael;
line rursus descendebat ad locum nuncupatum
Harmalii, et desinebat in templo S. Antonii. Hæc
urbis forma duravit annos 132, decem imperatorum tempore. Theodosius vero junior quinto imperii anno, cum 28 terrae motus esset et muri colJaberentur propterea quod Amalechitæ et Chazinzarii in urbe habitabant et trisagium impie irridebant,
preces et supplicationes in eampo tribunalis una
cum patriarcha Proclo instituit. Cæterum cum jam
per multas horas Kyrie eleison cantassent, parvus
quidam puer cunctis aspectantibus in acrem surreplus audivit angelos cantantes: Sanctus Deus,
sanctus fortis, sanctus immortalis, miserere nobis.
Puero iterum in terram demisso populus ad eumdem modum cecinit, desiitque terræ motus; et
imperator omnes liæreticos ex urbe ejecit, murosque ab lexacionio usque ad portam Auream protulit. Quare etiam pone elephantos istic collocalos
statuam suam erexit, et murum maritimum a Raudo usque ad portam Auream extendit, et a S. Antonio, in loco nuncupato Harmatii sito, usque ad
Blachernas et portam Auream. Duæ autem factioΚαὶ τοιαύτη μὲν ἦν ἡ ἐπὶ τοῦ Βύζαντος σχημα
τογραφία τῆς πόλεως· ἡ δὲ δευτέρα, καθὰ διὰ τοῦ
μεγάλου Κωνσταντίνου ἔκτιστο, ἐστὶν αὕτη. Κατά
μὲν τὸ παράλιον μέρος προσετέθη ἀπὸ μὲν τῆς
ἀκροπόλεως καὶ τοῦ Εὐγενίου πύργου μέχρι τοῦ
Ζεύγματος τοῦ ἁγίου Αντωνίου ἀπὸ δὲ τῶν
καλουμένων Τόπων μέχρι τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου
τῆς Ράβδου. Τὸ δὲ χερσαίον τεῖχος ἀνέβαινεν ἕως
τὸ ἐξακιόνιον, ἀπὸ δὲ τοῦ μιλίου προήρχετο μέχρι
τῆς παλαιᾶς πόρτας τοῦ Προδρόμου καὶ τῆς
μονῆς τοῦ Στουδίου καὶ τῆς Εἰκασίας, καὶ διήρχετο
μέχρι τῆς Βώνου καὶ εἰς τὸν ναὸν τῶν ἁγίων μαρ
τύρων Μανουήλ Ξαβέλ καὶ Ἰσμαήλ και κατἤρχετο εἰς τὰ ᾿Αρματίου, καὶ ἐπληροῦτο εἰς τὸν
ναὸν τοῦ ἁγίου Αντωνίου. Διήρκεσε δὲ τὸ
τοιοῦτον σχῆμα τοῦ τείχους ἔτη ἑκατὸν τριάκοντα
δύο, δέκα βασιλέων αὐτοκρατορησάντων. Ο δὲ
μικρὸς Θεοδόσιος εἰς τὸν πέμπτον χρόνον της
βασιλείας αὐτοῦ, σεισμοῦ γεγονότος καὶ τῶν
τειχῶν καταπιπτόντων, διὰ τὸ τοὺς ᾿Αμαληκίτας
τοὺς Χατζιντζαρίους οἰκῆσαι ἐν τῇ πόλει καὶ
βλασφημεῖν σφοδρῶς εἰς τὸ τρισάγιον ποιήσας
ὁ βασιλεὺς ἱκεσίαν καὶ λιτὴν εἰς τὴν κάμπον τοῦ
τριβουναλίου μετὰ τοῦ πατριάρχου Πρόκλου
καὶ παντὸς τοῦ λαοῦ, κραζόντων τὸ «Κύριε ἐλέησον κ
ἐπὶ πολλὰς ὥρας, πάντων ὁρώντων ἡρπάγη παιδίον
εἰς τὸν ἀέρα, καὶ ἤκουσεν ὁ παῖς τῶν ἀγγέλων
μελῳδούντων καὶ ὑμνούντων· ο "Αγιος ὁ Θεὸς, ἅγιος
Ισχυρός, ἅγιος ἀθάνατος, ἐλέησον ἡμᾶς.» Κατελ
θέντος δὲ τοῦ παιδὸς ὁ λαὸς οὕτως ἐμελῴδει, καὶ
ἔστη ὁ σεισμὸς ἔκτοτε, καὶ ἐξέωσεν ὁ βασιλεὺς
πάντας τοὺς αἱρετικοὺς ἐκ τῆς πόλεως. Ἐξέβαλε
Meursii et Lambecii notæ.
Δὲ ἑτέρα σχηματογραφία, ἣν συντέθεικεν ὁ
μέγας Κωνσταντίνος. Προσέθηκε τοίνυν τὸ τεῖχος
ἀπὸ τοῦ Εὐγενίου μέχρι τοῦ ἁγίου Αντωνίου cod.
5058 Band.
Τοῦ Προδρόμου. Injuste conqueritur Gyllius
Topogr. CP., 1, 5 Codinum templum S. Joannis
Præcursoris sive Baptistæ intra muros ponere, cum
et´am multis annis post Constantinum extra urbein
fuerit. Nam si recte ejus verba introspexisset, animadvertisset procul dubio cum simpliciter dicere
muros Byzantii a Milio pertendisse usque ad antiquam portam Prodromi seu S. Joannis Baptiste. Tantum igitur abest ut dicat templum S. Joannis
Baptistæ intra muros fuisse, ut ne mentionem quidem templi illius fecerit. Et quamvis dixisset hanc
urbiş portam a quodam prope sito templo S. Joannis Baptistæ fuisse denominatam, non tamen addidit fueritne extra an intra urbem illud templum.
LAMB.
Ισμαήλ, ἐν ᾧ τόπῳ ἀνηρέθησαν οὗτοι οἱ
ἅγιοι, καὶ 5058 et, qui addit παρὰ τοῦ Ἰουλια
νοῦ, Vat.
᾿Αντωνίου καὶ ἔκαμπτε εἰς τὸν τοῦ Εὐγενίου.
Διήρκεσε 5058.
Τὸν πέμπτον χρόνον. Diaconus et Cedrenus
tricesimum animum dicunt. MEURs.
Σεισμοῦ γεγονότος. Duravit hic terrae motus menses quatuor, ut referunt Cedrenus et DiaConus. MEURS.
De Chatzintzariorum hæresi vide Nicephorum
Callist. xv!!, 56. Exorta auten est læc hæresis
temporibus Constantini Heraclii filii, circa annum
Christi 640. LAMB.
Τὸ τρισάγιον. Vide Glossarium nostrum, in
quo abunde satisfecimus. ΜEURS.
Τὸν κάμπον τοῦ τριβουναλίου. Proprie bic
locus Campus dicebatur. Diaconus: ut timentes Byzantii extra civitatem. in loco qui dicitur Campus,
essent perseverantes. Theodorus Anagnosta Eclog.
1: Ἐν ταῖς λιταῖς γενομέναις ἐν τῷ κάμπῳ πεζής
Μαρκιανὸς ἐξερχόμενος πολλάς τοῖς δεομένοις δε
ρεὰς παρείχεν. Et hic quoque defigi solita noxiorum
capita, colligo ex Diacono in Phoca: Phocas tyrannus Mauritium peremit, ut prædictum est, una
cum masculis quinque pueris ejus, et horum capita
jussit poni in Campo tribunalii diebus multis.
MEURS.
Πρόκλου. Hic est ille ipse Proclus ad quem
exstat Synesii epistola 70. Facile nili assentieris,
qui attendis initium: πέρυσιν οὐχ ἥκει μοι γράμματα παρὰ τῆς ἱερᾶς σου χειρός. lem exordiuin:
Γενέσθω δή τις παραμυθία τὸ δέξασθαι τῆς πατρι
κῆς σου κεφαλῆς γράμματα, τὸ τιμαλφέστατον ἀπὸ
Θράκης ἀγώγιμον. Μειας.
col. 473–474page 23 of 124
PG 157:473δὲ τὰ τείχη ἀπὸ τοῦ ἐξακιονίου μέχρι τῆς χρυσείας ἐξ οὗ καὶ στήλην αὐτοῦ ἔστησεν ὄπισθεν τῶν ἐλε φάντων, καὶ ἀνεβίβασε τὸ παράλιον τεῖχος ἀπὸ τῆς Ράβδου μέχρι τῆς χρυσείας, καὶ ἀπὸ τοῦ ἁγίου Αντωνίου, τὰ ᾿Αρματίου, μέχρι τῶν Βλαχερνῶν καὶ τῆς χρυσείας Οἱ δὲ δύο δήμοι ἔκτισαν τὰ τείχη παρ' αὐτοῦ ὁρισθέντες, καθώς εἰς τὰ περὶ κτισμάτων περιέχει. Των Βλαχερνών. καθ᾽ ἣν ἡμέραν εἴθιστο ἀπιέναι πρὸς τὸν ἐν Βλαχέρναις θεῖον ναόν. τῆς Θεοτόκου 'Αναστάσιος. Τῆς χρυσείας. ΠΕΡΙ ΑΔΙΑΒΗΝΗΣ. Αὕτη ἡ χώρα κείται πρὸ τῆς Μεσοποταμίας ὡς ἐπὶ ἀνατολὴν, πέραν τοῦ Τίγριδος. Ἐν αὐτῇ δὲ ἐστιν ἡ ἄσφαλτος, η λεγομένη νάφθα Λέγεται δὲ 'Αδιαβήνη διὰ τὸ εἶναι πλείονας ποταμούς ἐν αὐτῇ, καὶ δυσχερεστέραν ποιεῖν τὴν διάβασιν. Ἐκεῖ πού ἐστι καὶ ἡ Νινευί. Τοσαύτην δὲ ἀσφάλειαν ποιεῖ τοῖς κτίσμασιν ἡ ἄσφαλτος, ὥστε ταῖς ὀπταῖς πλίνθοις καὶ τοῖς λεπτοῖς λίθοις συμμιγεῖσα, Ισχυροτέρα γίνεται παντὸς σιδήρου. Ἐκεῖσε δέ ἐστι το άοργον στόμα, ἐξ οὗ δεινὸν πνεῦμα ἀναδίδοται, Επ᾽ ἐπίγειον ζώον ἅπαν καὶ πετεινὸν ἀποφθείρειν, εἶπερ ούχοι ὀσφρανθῆναι· καὶ οὐ κατ᾽ εὐθεῖαν ἐξέρχεται ὀλίγον δὲ ἀνερχόμενον ἄνεισι καὶ πάλιν ἀντανακλάται, καὶ ἐκ τούτου τὰ ἐν ὑψηλοτέρῳ πετόμενα σώζεται. Καὶ τὰ πέριξ Ασίας ὥσπερ χων πάντα ὀσφραινόμενα φθείρει, πλὴν τῶν εὐνού Περὶ 'Αδιαβηνῆς. 'Αδια θήνη. Πρὸ τῆς Μεσοποταμίας. πρὸς τῆς, Η λεγομένη νάφθα. άφθα, ὅτι λέγεται ὁ ἄφθας, καὶ ἡ ἄφθα, καὶ ἡ νάφθα, καὶ τὸ νάφθα. Ιια ἡ ἄφθα ἡ νάφθα εἰ ὁ άφθας τὸ νάφθα (43 Λέγεται δὲ Αδιαθήκη, διὰ τὸ, ποιεῖ ἐν τοῖ; κτίσμασιν. Είπερ τύχοι ὀσφρανθῆναι. εἴ πρὸς τὸ τυχὸν ὀσφρήσαιτο. Καὶ οὐ κατ᾽ εὐθεῖαν ἐξέρχεται. καὶ εἰ ἐσχεδάννυτο ἔξω, οὐκ ἂν ᾠκίσθη ὁ χῶρος. ᾿Αλλὰ οὐ κατ᾽ εὐθεῖαν ἐξέρχετα:, ἀλλὰ οὐ κατ᾿ εὐθεῖαν ἐξέρ χεται· ὀλίγον δὲ ἀνερχόμενον ἄνεισι καὶ πάλιν ἀν τανακλάται. ἀλλὰ κατα εὐθεῖαν ἄνεισι, καὶ ὀλίγον ἀνερχόμενον πάλιν ἀν τανακλάται. Καὶ ἐκ τούτου πλὴν τῶν εὐνούχων. Καὶ ἐκ τούτου τὰ ἐν ὑψηλοτέρας
DE ADIABENE.
δὲ τὰ τείχη ἀπὸ τοῦ ἐξακιονίου μέχρι τῆς χρυσείας nes populi, ab ipso ei rel destinala, muros istos
ἐξ οὗ καὶ στήλην αὐτοῦ ἔστησεν ὄπισθεν τῶν ἐλε
φάντων, καὶ ἀνεβίβασε τὸ παράλιον τεῖχος ἀπὸ τῆς
condiderunt, uti habetur in libro De ædificiis.
Ράβδου μέχρι τῆς χρυσείας, καὶ ἀπὸ τοῦ ἁγίου
Αντωνίου, τὰ ᾿Αρματίου, μέχρι τῶν Βλαχερνῶν καὶ τῆς χρυσείας Οἱ δὲ δύο δήμοι ἔκτισαν τὰ
τείχη παρ' αὐτοῦ ὁρισθέντες, καθώς εἰς τὰ περὶ κτισμάτων περιέχει.
Meursii et Lambecii notæ.
Των Βλαχερνών. Erat illic templumn. Cedremus: καθ᾽ ἣν ἡμέραν εἴθιστο ἀπιέναι πρὸς τὸν
ἐν Βλαχέρναις θεῖον ναόν. Atque inde intelligenius
Diaconus, qui in Heraclio narrat filium ejus Constantinum in Blachernis a Sergio patriarcha essc
bap izatum. Exstruxit hoc Theodosii soror Pulche -
ria pust mortem fratris, teste Zonara. Et hic tradunt vestem ac zonami τῆς Θεοτόκου dedicatas
fuisse. Auctores et Nicephorus 15, 14 et Menologium. Erat præterea illic triclinium Anastasii. Vide
Suidam in 'Αναστάσιος. Atque hic magnus logotheta jusjurandum accipiebat novi imperatoris.
Licet laurire ex Niceta p. 147, 6. Conflagravit
sub Joanne Palæologo, viginti circiter annis ante
captam urbem a Turcis. Vide Phranzen Chronic.
2, 10: MEURS.
Τῆς χρυσείας. llic erat simulacrum Theodosii majoris, quod corruit ex terræ motu temporibus Leonis. Auctor est Diaconus. MEURS.
ΠΕΡΙ ΑΔΙΑΒΗΝΗΣ.
DE ADIABENE.
Αὕτη ἡ χώρα κείται πρὸ τῆς Μεσοποταμίας
ὡς ἐπὶ ἀνατολὴν, πέραν τοῦ Τίγριδος. Ἐν αὐτῇ δὲ
ἐστιν ἡ ἄσφαλτος, η λεγομένη νάφθα Λέγεται
δὲ 'Αδιαβήνη διὰ τὸ εἶναι πλείονας ποταμούς
ἐν αὐτῇ, καὶ δυσχερεστέραν ποιεῖν τὴν διάβασιν.
Ἐκεῖ πού ἐστι καὶ ἡ Νινευί. Τοσαύτην δὲ ἀσφάλειαν
ποιεῖ τοῖς κτίσμασιν ἡ ἄσφαλτος, ὥστε ταῖς
ὀπταῖς πλίνθοις καὶ τοῖς λεπτοῖς λίθοις συμμιγεῖσα,
Ισχυροτέρα γίνεται παντὸς σιδήρου. Ἐκεῖσε δέ ἐστι
το άοργον στόμα, ἐξ οὗ δεινὸν πνεῦμα ἀναδίδοται,
Επ᾽ ἐπίγειον ζώον ἅπαν καὶ πετεινὸν ἀποφθείρειν,
εἶπερ ούχοι ὀσφρανθῆναι· καὶ οὐ κατ᾽ εὐθεῖαν
ἐξέρχεται ὀλίγον δὲ ἀνερχόμενον ἄνεισι καὶ
πάλιν ἀντανακλάται, καὶ ἐκ τούτου τὰ ἐν ὑψηλοτέρῳ
πετόμενα σώζεται. Καὶ τὰ πέριξ Ασίας ὥσπερ
χων
Hæc regio Mesopotamiae objacet, orientem versus,
ultra Tigridem. In ea naphtha bitumen gignitur.
Dicitur autem Adiabene, quod plures in ipsa sint
fluvii et transitum reddant difficilem. Ibi etiam sita
est Ninive. Cæterum bitumen coctis lateribus et minutis lapillis permistum, difcia quovis ferro solidiora efficit. Illic quoque est Averni ostium, unde
gravis exsudat halitus, qui odore suo quodvis tam
terrestre quam volatile animal perimit. Verum non
recla egreditur, sed cun paulum emersil, languescit et refringitur, eoque modo aves altius volantes
discrimen evadunt: omnia vero, quæ circumsitus
Asiæ tractus continet, odore suo corrumpit, præ.
terquam eunuchos.
πάντα ὀσφραινόμενα φθείρει, πλὴν τῶν εὐνούMeursii et Lambecii nota.
Περὶ 'Αδιαβηνῆς. Caput hoc de Adiabena
regione in pluribus codicibus deest, et nihil omniBe facit ad origines Constantinopolitanas. Legitur
autem iisdem fere verbis apud Suidam in v. 'Αδιαθήνη. et apud Amm. Marcellinum lib. xxeu. LAMB.
Πρὸ τῆς Μεσοποταμίας. In cod. Vat. legitur:
πρὸς τῆς, etc., id est, prope Mesopotamiam: ita
etiam scribendum apud Suidam. LÁNB.
Η λεγομένη νάφθα. In codice Vaticano
scriptum erat άφθα, quod idem est. Auctor Epitones Strabonis, ὅτι λέγεται ὁ ἄφθας, καὶ ἡ ἄφθα,
καὶ ἡ νάφθα, καὶ τὸ νάφθα. Ιια ἡ ἄφθα pro ἡ νάφθα
legitur apud Constantinum Porph. De admin. imp.,
εἰ ὁ άφθας pro τὸ νάφθα apud Simplicium in Comheulario in Categorias Aristotelis. LAMB.
(43 Λέγεται δὲ Αδιαθήκη, διὰ τὸ, etc. itidem
Ammianus ilare linus lib. xxis tradit, veleres ciedidisse, Adiabenam fuisse cognominatam, quod
inter Enam et Tigridem sita navigeros fluvios,
adiri vado aunquam poterit. Sed addit, sibi potius
videri ita appellatam esse a duobus amnibus perpetuis, Diaba et Auliaba, qui in ea regione sunt.
LAMB.
Cod. Vat., ποιεῖ ἐν τοῖ; κτίσμασιν.
Είπερ τύχοι ὀσφρανθῆναι. Apud Suidam
legitur, εἴ πρὸς τὸ τυχὸν ὀσφρήσαιτο.
Καὶ οὐ κατ᾽ εὐθεῖαν ἐξέρχεται. Supple ex
codice manuscripto et Suida: καὶ εἰ ἐσχεδάννυτο
ἔξω, οὐκ ἂν ᾠκίσθη ὁ χῶρος. ᾿Αλλὰ οὐ κατ᾽ εὐθεῖαν
ἐξέρχετα:, etc. • Quod si ille halitus foris dispergeretur, locus non posset habitari. Verum non
recla egreditur, sed cum paulum cuersit, langues
cit, et refringitur. s line illa Amniniani subolscura
verba illustrari possunt: «In his pagis hiatus
quoque conspicitur terræ, unde halitus lethalis
exsurgens. quodcumque animal proxime steterit,
odore gravi consumit. Quæ lues oriens a profundo quodam pueto, cum os ejus excesserit latum,.
antequam sublimius vagaretur, terras circumsitaš
inhabitabiles acerbitate fecisse. > Apud Suidame
vero scribendum est, ἀλλὰ οὐ κατ᾿ εὐθεῖαν ἐξέρ
χεται· ὀλίγον δὲ ἀνερχόμενον ἄνεισι καὶ πάλιν ἀν
τανακλάται. Vulgo perperam legitur, ἀλλὰ κατα
εὐθεῖαν ἄνεισι, καὶ ὀλίγον ἀνερχόμενον πάλιν ἀν
τανακλάται.
Καὶ ἐκ τούτου πλὴν τῶν εὐνούχων. flic
locus ex codice Vaticano ita supplendus atque reformandus est: Καὶ ἐκ τούτου τὰ ἐν ὑψηλοτέρας
col. 475–476page 24 of 124
PG 157:475ΠΕΡΙ ΑΓΑΛΜΑΤΩΝ ΣΤΗΛΩΝ, ΚΑΙ ΘΕΑΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ. Περὶ ἀγάλματος του Πάνου Τὸ ἄγαλμα τοῦ Ἰάνου ἱστορούσι τετράμορφον, διὰ τὰς τέσσαρας τροπάς. "Αλλοι δὲ πλάττουσι αὐτ τὸν ἐν τῇ δεξιᾷ κλεῖδα κατέχειν, ὡς ἀρχὴν τοῦ χρόνου, καὶ ἄνοιξιν τοῦ ἐνιαυτοῦ καὶ θυρεόν Στεροι δὲ τῇ δεξιᾷ χειρὶ κρατεῖν ψήφων τριακόσια, τῇ δὲ εὐωνύμῳ ἑξήκοντα πέντε, ὡσανε! πατέρα του χρόνου. Περὶ ἀγάλματος κρατοῦντος δόρυ. Τὸ τῆς ᾿Αθηνᾶς ἄγαλμα δόρυ κρατεί, διὰ τὸ στα θερὸν καὶ ἀνδρεῖον· ὁμοίως καὶ ἀσπίδα, διὰ τὸ πάν σαν ἐπιβουλὴν διὰ τῆς σοφίας ἀπωθεῖσθαι· ἡ αὐτὴ γὰρ ἔστι τῷ νῷ. Καὶ περικεφαλαίαν διδόασιν αὐτῇ, διὰ τὸ εἶναι τῆς σοφίας τὸ ἀκρότατον, ἀθέατον· καὶ ἐλαίαν, ὡς καθαρωτάτης ουσίας οὔσης· φωτὸς γὰρ πετόμενα σώζεται, καὶ τὰ πέριξ νεμόμενα. Λέγει δὲ ὁ Δίων τοιοῦτόν τι έωρακέναι ἐν Ἱεραπόλει τῆς Ασίας ὅπερ πάντα τὰ ὀσφραινόμενα φθείρει πλὴν τῶν εὐ νούχων, τετελεσμένοι, εύ νούχων ἔστι δὲ ἐν τῇ Διαβηνῇ ἡ Κτησιφών, Διαβηνήν 'Αδιαβηνή. Διαβηνίτης ὁ ἀπὸ Διαβηνῆς το που, Διαβηνίτης Αδια ηνός, οι Σπανός, Ισπανος. Τὸ ἄγαλμα τοῦ 'Ιανοῦ, Ιανουαρίου, Ρητέον τοίνυν περὶ Πάνου τίς τε ἄρα ἐστὶ, καὶ τίς ἡ περὶ αὐτοῦ δόξα γέγονε τοῖς ἀρχαίοις. Καὶ οἱ μὲν δίμορφον αὐτὸν μυθολογοῦσε, νῦν μὲν κλεῖδα τῇ δεξιᾷ φέροντα ὡσανεὶ θυρεόν. Νῦν δὲ τῇ μὲν δεξιᾷ τριακοσίας, τῇ δὲ ἑτέρᾳ ἐξήκοντα πέντε ψήφους ἀριθμοῦντα, ὥσπερ τὸν ἐνιαυτόν. Ενθεν καὶ τετράμορφον ἀπὸ τῶν τεσ σάρων τροπῶν· καὶ τοιοῦτο αὐτοῦ ἄγαλμα, ἐν τῷ φόρῳ τοῦ Νερβᾶ ἔτι καὶ νῦν λέγεται σεσωσμένον. Καὶ ἄνοιξιν τοῦ ἐνιαυτοῦ καὶ θυρεόν. Θυρεό; θυρωρός, γίνεται παρὰ τὴν θύραν θυρὸς καὶ πλεονασμῷ τοῦ εὐθυρεός ὁ θύρας τάξιν ἔχων. Νῦν μὲν μυθολογοῦσι κλεῖδα τῇ δεξιᾷ φέροντα ώσανεί θυρεόν, θυρεός Αὐτὰς ἔπειτ' ἐπέθηκε θυρεῖν μέγαν. θυρεόν θυρεόν θυρωρόν, θύραν, θυρεός
ΠΕΡΙ ΑΓΑΛΜΑΤΩΝ
ΣΤΗΛΩΝ, ΚΑΙ ΘΕΑΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ.
DE SIGNIS, STATUIS
ET ALIIS SPECTATU DIGNIS CONSTANTINOPOLIS.
De simulacro Jani.
Simulacrum Jani quadriforme esse tradunt, propter quatuor anni conversiones. Alii fingunt eum
dextra manu clavem gestare, quasi principium
temporis, atque anni aperturam et Janitorem. Quidam vero formant ipsum, dextra manu trecentos,
sinistra antem sexaginta quinque calculos tenentem,
tanquam patrem anni.
De simulacro hastato.
Minervæ simulacrum hastam tenet ad significandum ejus constantiam, et fortitudinem; similiter
etiam clypeum, quod omnes insidiæ sapientia repellantur. Minerva enim et mens, idem sunt. Galean
porro illi tribuunt propterea quod sapientiæ culmen sub aspectum non cadit: et oleam ob naturæ
Περὶ ἀγάλματος του Πάνου
Τὸ ἄγαλμα τοῦ Ἰάνου ἱστορούσι τετράμορφον,
διὰ τὰς τέσσαρας τροπάς. "Αλλοι δὲ πλάττουσι αὐτ
τὸν ἐν τῇ δεξιᾷ κλεῖδα κατέχειν, ὡς ἀρχὴν τοῦ
χρόνου, καὶ ἄνοιξιν τοῦ ἐνιαυτοῦ καὶ θυρεόν
Στεροι δὲ τῇ δεξιᾷ χειρὶ κρατεῖν ψήφων τριακόσια,
τῇ δὲ εὐωνύμῳ ἑξήκοντα πέντε, ὡσανε! πατέρα του
χρόνου.
Περὶ ἀγάλματος κρατοῦντος δόρυ.
Τὸ τῆς ᾿Αθηνᾶς ἄγαλμα δόρυ κρατεί, διὰ τὸ στα
θερὸν καὶ ἀνδρεῖον· ὁμοίως καὶ ἀσπίδα, διὰ τὸ πάν
σαν ἐπιβουλὴν διὰ τῆς σοφίας ἀπωθεῖσθαι· ἡ αὐτὴ
γὰρ ἔστι τῷ νῷ. Καὶ περικεφαλαίαν διδόασιν αὐτῇ,
διὰ τὸ εἶναι τῆς σοφίας τὸ ἀκρότατον, ἀθέατον· καὶ
ἐλαίαν, ὡς καθαρωτάτης ουσίας οὔσης· φωτὸς γὰρ
Meursii et Lambecii notæ.
πετόμενα σώζεται, καὶ τὰ πέριξ νεμόμενα. Λέγει δὲ
ὁ Δίων τοιοῦτόν τι έωρακέναι ἐν Ἱεραπόλει τῆς Ασίας
ὅπερ πάντα τὰ ὀσφραινόμενα φθείρει πλὴν τῶν εὐ
νούχων, id est: i Eoque modo» (nempe propter
refractum et suppressionem noxii illius odoris)
• aves altius supra volantes, et quæ circumcirca
pascuntur animalia, servantur. Caeterum refert Dio,
se simile foramen Hierapoli Phrygiæ vidisse, cujus
odor omnia corrumpit, præterquam eunuchos.
Iisdem fere verbis eamdem rem narrat Ammianus:
• Cujus simile,» inquit, e foramen apud Hierapolim Phrygia, antelac, ut adserunt aliqui, videbatur: unde einergens itidem noxius spiritus perseveranti odore quidquid prope venerat, corrumpebat, absque spadonibus solis. Odorem hujus
foraminis Ammianus perseverantem vocat, comparatione alterius odoris, quem simile foramen
Adiabenicum exspirabat. Is enim non perseverabat,
sed simulatque ad os foraminis pervenerat, refringebatur, et desinebat esse noxius. Damascius in
Vita Isidori, spiraculum illud Hieropolitanum suo
etiamnum tempore superfuisse memoral, seque
cum Doro philosopho eo descendisse, et salvum
inde egressum esse. • Soli enim, ut ille ait,
τετελεσμένοι, hoc est, consecrati, et initiati intrare, et illaesi iutus degere poterant.» - Post εύ
νούχων additur in codice Vaticano, ἔστι δὲ ἐν τῇ
Διαβηνῇ ἡ Κτησιφών, id est, e lu regione Adiabena
est Ctesiphon.. Ubi nota Διαβηνήν vocari: quæ
alias dicitur 'Αδιαβηνή. Ita in veteri Lexico manuscripta Διαβηνίτης exponitur, ὁ ἀπὸ Διαβηνῆς το
που, ubi Διαβηνίτης idem valere puto atque Αδια6ηνός, οι Σπανός, idem est atque Ισπανος. LAMB.
Τὸ ἄγαλμα τοῦ 'Ιανοῦ, etc. In aliquot
codicibus legiiur Ιανουαρίου, uti etiam apud Suidam. Tota autem hæc simulacri Jani descriptio ex
Joannis Philadelphiensis libro hactenus inedito
• De mensibus, • verbotenus fere desumpta est:
Verba ejus super hac re hæc sunt: Ρητέον τοίνυν
περὶ Πάνου τίς τε ἄρα ἐστὶ, καὶ τίς ἡ περὶ αὐτοῦ
δόξα γέγονε τοῖς ἀρχαίοις. Καὶ οἱ μὲν δίμορφον αὐτὸν
μυθολογοῦσε, νῦν μὲν κλεῖδα τῇ δεξιᾷ φέροντα ώσα
νεὶ θυρεόν. Νῦν δὲ τῇ μὲν δεξιᾷ τριακοσίας, τῇ δὲ
ἑτέρᾳ ἐξήκοντα πέντε ψήφους ἀριθμοῦντα, ὥσπερ
τὸν ἐνιαυτόν. Ενθεν καὶ τετράμορφον ἀπὸ τῶν τεσ
σάρων τροπῶν· καὶ τοιοῦτο αὐτοῦ ἄγαλμα, ἐν τῷ
φόρῳ τοῦ Νερβᾶ ἔτι καὶ νῦν λέγεται σεσωσμένον.
Id est: Quocirca nunc dicendum de Jano, quis
ille, et quæ veterum de eo fuerit opinio. Alii enm
fingunt bifrontem, et vel claves dextra gestantem
instar Janitoris, vel trecentos calculos dextra, et
sexaginta quinque sinistra instar anni dinumerantem. Unde etiam quadrifrontem a quatuor anni conversionibus fingunt: quale ejus signum adhuc
exstare ajunt in foro Nervæ. LAMB.
Καὶ ἄνοιξιν τοῦ ἐνιαυτοῦ καὶ θυρεόν. Θυρεό;
hoc loco idem est atque θυρωρός, hoc est, janitor,
seu c ostiarius.» Etymologicon magnum: γίνεται
παρὰ τὴν θύραν θυρὸς καὶ πλεονασμῷ τοῦ εὐθυρεός
ὁ θύρας τάξιν ἔχων. Ita sumitur in supra citatis
Joannis Philadelphiensis verbis; Νῦν μὲν μυθολο
γοῦσι κλεῖδα τῇ δεξιᾷ φέροντα ώσανεί θυρεόν, quod
est, interprete Macrobio, Saturn. lib. i, cap. 9:
• Et cum clave figuratur quasi portarum custos.
Alias θυρεός ipsum quoque januæ claustrum signi
fcat, ut apud Homerum Odyss. 1:
Αὐτὰς ἔπειτ' ἐπέθηκε θυρεῖν μέγαν.
ad quæ verba Eustathius notat, θυρεόν ab Homero
vocari ‹ saxum claudens speluncæ ingressum. ›
llinc ergo satis apparet falli viros doctos, quorum
unus pro θυρεόν legendum censet θυρωρόν, aller
θύραν, quasi vero θυρεός non aliam quam e scuti
significationem habeat. L.ANB.
col. 477–478page 25 of 124
PG 157:477ύλη ἡ ἐλαία. Καὶ Γόργονα διδόασιν ἐπὶ τοῦ στήθους αὐτῇ, διὰ τὸ ταχὺ τοῦ νοῦ. Περὶ τοῦ ἀγάλματος κρατοῦντος κιθάρας. Κιθάραν ἐπὶ χειρῶν πλάττουσι τοῦ ᾿Απόλλωνος, ο!ονεὶ τὸν ἥλιον τοῦ παντὸς ἁρμονίαν κιρνάμενος γὰρ τοῖς λοιποῖς ἄστρασι, καὶ τίκτει καὶ ζωογονεί. Περὶ ἀγάλματος κρατοῦντος ψαλίδα χαλκῆν. Τὴν "Ηραν λέγουσιν εἶναι τὴν ἀέρα· καὶ ἐπεὶ δ ἀὴρ καθαίρει, ποιοῦσι τῆς Ηρας τὸ ἄγαλμα βαστάζειν ψαλίδα χαλκήν ᾿Απὸ μεταφοράς ψαλίδας, τῆς ἄνω χειρούσης τὰς τρίχας, καὶ καθαρὸν ἀποδει εννούσης τὸ σῶμα. Περὶ ἀγάλματος βαστάζοντος πύργον. Την Δήμητραν οι παλαιοὶ τὴν γῆν καλοῦσι· καὶ” ἐπειδὴ ἕδρα πάσης πόλεως ἡ γῆ ἐστιν, ὡς βαστάζουσα τὰς πόλεις, πλάττεται πυργοφόρος. Περὶ ἀγάλματος κτένα φέροντος. Της Αφροδίτης τὸ ἄγαλμα κτένα φέρει. Επειδή συνέβη ποτὲ ταῖς τῶν Ῥωμαίων γυναιξί, κνήφην λοιμώδη γενέσθαι, καὶ ξυρουμένων πασῶν, γεγόνασιν αὐταῖς οἱ κτένες ἀχρεῖοι. Εὐξαμένας δὲ τῇ Αφροδίτη, ἀνατριχωθῆναι, τιμῆσαί τε αὐτὴν ἀγάλμασι χτένα φέρουσι. Πλάττουσι δὲ αὐτὴν καὶ γένειον ἔχειν· ἔτι δὲ καὶ ἄῤῥενος καὶ θηλείας όργανα Αὐτὴν γὰρ λέγουσι ἔφορον γενέσεως τοῦ παντός· καὶ ἀπὸ τῆς ὀσφύος τῆς ἄνωθεν, λέο γουσιν αὐτὴν ἄῤῥινα, τὰ δὲ κάτω θήλειαν Πλάττουσι δὲ αὖ τὴν καὶ ἔφιππον ὅτι Αἰνείας ὁ υἱὸς αὐτῆς πλεύ σας μέχρι τῆς δύσεως, μετὰ τοῦτο Ιππῳ ἐπέβη, καὶ τὴν μητέρα ἐτιμήσατο τοιούτῳ ἀγάλματι. Περὶ ἀγάλματος του Διός. "Αγαλμα πλάττουσι τοῦ Διὸς καθήμενον, ἔχον τὰ μὲν ἄνω γυμνά, τὰ δὲ κάτω σκεπασμένα. Κρατεῖ δὲ Κιθάραν... ἁρμονίαν. τοῦ Ἀπόλλωνος, ανεὶ τοῦ Ἡλίου, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν αἴτιον τῆς τοῦ παντὸς ἁρμονίας. ἀνεκδότῳ Τὸ δὲ τῆς μουσικῆς παρίστησιν, ὅτι θεὸς οὗτος αἰτιός ἐστιν πάσης ἁρμονίας, ἀφανοῦς τε καὶ ἐμφανούς διὰ τῶν ἡγεμονικῶν αὐτοῦ δυνάμεων, καθ' εἰς ἀπογεννᾷ σὺν τῇ Μνημοσύνῃ καὶ τῷ Διὶ τὰς Μούσας. Συνδιακοσμεῖ δὲ πᾶν τὸ αἰσθητὸν ταῖς δη μιουργικαῖς αὐτοῦ δυνάμεσιν, &; δὴ θεουργῶν παι δες χεῖρας ἀποκαλοῦσιν. Ἐπεὶ καὶ τῆς ἁρμονίας ἐνέργεια των φθόγγων τῆς τῶν χειρῶν ἐξῆπται κινή σέως· ἀλλὰ καὶ τὰς ψυχὰς καὶ τὰ σώματα διὰ τῶν ἁρμονικῶν λόγων κατακοσμεί, οἷον φθόγγοις τισὶ χρώμενος ταῖς διαφόροις αὐτῶν δυνάμεσι. Καὶ κινεῖ ἐναρμονίως καὶ ἐνρύθμως πάντα ταῖς δημιουργικαῖς αὐτοῦ κινήσεσιν. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ οὐρανία πᾶσα τάξι; καὶ κίνησις τὸ ἐναρμόνιον τοῦ Θεοῦ ἔργον ἐν δείχνυται. Ἑρμῆς κιθάραν δίδωσι μυθικῶς τῷ ᾿Απόλλωνι, οἷον ὁ λόγος τῷ Ηλίω τὴν τοῦ παντὸς ἁρμονίαν. Ποιοῦσι τῆς Βρας τὸ ἄγαλμα βαστάζειν ψα Εὐξαμένας... ἔτι τε καὶ, Εύξαμένας δὲ ἀνατριχωθῆναι τῇ ᾿Αφροδίτη, τιμῆσαί τε αὐτὴν ἀγάλματι. Κτένα φέρουσαν πλάττουσιν αὐτὴν, καὶ γένειον ἔχειν, ἔτι δὲ και, ᾿Αφροδίτη. Πλάττουσιν αὐτὴν καὶ γένειον ἔχειν. Παμφίλιοι, καὶ πώγωνα ἔχουσαν ἐτίμησαν Αφροδίτην ποτέ. Έτι τε καὶ ἄῤῥενος καὶ θηλείας ὄργανα, γεννητικά. ἀῤῥενόθηλυν. καὶ γὰρ καὶ ἡ ᾿Αφροδίτη τὴν τοῦ ἄρρενος καὶ θή λεος ἔχουσα φύσιν, ἀῤῥην θηλυς καλείται. Καὶ ἀπὸ τῆς ὀσφύος... τὰ δὲ κάτω θήλειαν. Ἑρμῆς ἐν τῇ κοσμοποιίᾳ, τὰ μὲν ὑπὲρ ὀσφὺν ἄῤῥενα τῆς ᾿Αφροδίτης, τὰ δὲ μετ' αὐτὴν θήλεα παραδίδωσι. Πλάττουσι δὲ αὐτὴν καὶ ἔφιππον.
$78
ύλη ἡ ἐλαία. Καὶ Γόργονα διδόασιν ἐπὶ τοῦ στήθους puritatem, quippe quis hujus materia est olea.
αὐτῇ, διὰ τὸ ταχὺ τοῦ νοῦ.
Περὶ τοῦ ἀγάλματος κρατοῦντος κιθάρας.
Κιθάραν ἐπὶ χειρῶν πλάττουσι τοῦ ᾿Απόλλωνος,
ο!ονεὶ τὸν ἥλιον τοῦ παντὸς ἁρμονίαν Κιρ
νάμενος γὰρ τοῖς λοιποῖς ἄστρασι, καὶ τίκτει καὶ
ζωογονεί.
Περὶ ἀγάλματος κρατοῦντος ψαλίδα χαλκῆν.
Τὴν "Ηραν λέγουσιν εἶναι τὴν ἀέρα· καὶ ἐπεὶ δ
ἀὴρ καθαίρει, ποιοῦσι τῆς Ηρας τὸ ἄγαλμα βαστά
ζειν ψαλίδα χαλκήν ᾿Απὸ μεταφοράς ψαλίδας,
τῆς ἄνω χειρούσης τὰς τρίχας, καὶ καθαρὸν ἀποδει
εννούσης τὸ σῶμα.
Περὶ ἀγάλματος βαστάζοντος πύργον.
Την Δήμητραν οι παλαιοὶ τὴν γῆν καλοῦσι· καὶ”
ἐπειδὴ ἕδρα πάσης πόλεως ἡ γῆ ἐστιν, ὡς βαστά
ζουσα τὰς πόλεις, πλάττεται πυργοφόρος.
Περὶ ἀγάλματος κτένα φέροντος.
Της Αφροδίτης τὸ ἄγαλμα κτένα φέρει. Επειδή
συνέβη ποτὲ ταῖς τῶν Ῥωμαίων γυναιξί, κνήφην
λοιμώδη γενέσθαι, καὶ ξυρουμένων πασῶν, γεγόνα
σιν αὐταῖς οἱ κτένες ἀχρεῖοι. Εὐξαμένας δὲ τῇ
Αφροδίτη, ἀνατριχωθῆναι, τιμῆσαί τε αὐτὴν
ἀγάλμασι χτένα φέρουσι. Πλάττουσι δὲ αὐτὴν καὶ
γένειον ἔχειν· ἔτι δὲ καὶ ἄῤῥενος καὶ θηλείας
όργανα Αὐτὴν γὰρ λέγουσι ἔφορον γενέσεως
τοῦ παντός· καὶ ἀπὸ τῆς ὀσφύος τῆς ἄνωθεν, λέο
γουσιν αὐτὴν ἄῤῥινα, τὰ δὲ κάτω θήλειαν
Πλάττουσι δὲ αὖ τὴν καὶ ἔφιππον ὅτι Αἰνείας ὁ
υἱὸς αὐτῆς πλεύ σας μέχρι τῆς δύσεως, μετὰ τοῦτο
Ιππῳ ἐπέβη, καὶ τὴν μητέρα ἐτιμήσατο τοιούτῳ
ἀγάλματι.
Περὶ ἀγάλματος του Διός.
"Αγαλμα πλάττουσι τοῦ Διὸς καθήμενον, ἔχον τὰ
μὲν ἄνω γυμνά, τὰ δὲ κάτω σκεπασμένα. Κρατεῖ δὲ
Gorgonem quoque in ipsius pectore collocant, ob
mentis celeritatem.
De simulacro tenente citharam.
´Fingunt Apollinem manibus tenere citharam;
solem nempe intelligunt, qui auctor est consonantiæ omnium rerum, Admistus enim reliquis astris,
omnia generat et producit.
De simulacro tenente forficem æneum.
Junonem dicunt esse aerem, et quoniam aer purgat, fingunt Junonis simulacrum gestare forficem
æneum, sumpta translatione a forfice, quo capilli
resecantur et corpus glabrum redditur.
De simulacro turrigero.
Cererem veteres terrain vocant; et quoniam cujusque urbis sedes terra est, fugitur turrita quast
urbes gestaret.
26‘De simulacro pectinem gerente,
Veneris simulacrum pectinem gerit. Olim enim
mulieribus Romanis accidit, ut pestilenti prurigine
laborarent: cumque omnes raderentur, nulli usui
eis pectines fuerunt. Nuncupantes autem Veneri
votum, capillos receperunt, et deam simulacris honorarunt pectinem gerentibus: fingunt eam quoque
barbatam, et maris atque teminæ instrumenta geuitalia habere: eo quod præsidem esse deam aiunt
universæ generationis, et a lumbo quidem superiore virum, cætera feminam. Præterea fingunt eam
equestremn, propterea quod neas ejus filius cum
ad occasum navigaret, equum postea conscendit,
et matrem hujusmodi simulacro honoravit,
De simulacro Jovis.
Simulacrum Jovis fingunt sedere superne nudam,
inferne tectum; et læva quidem manu sceptrum teMeursii et Lambecii notæ.
Κιθάραν... ἁρμονίαν. Lege, τοῦ Ἀπόλλωνος,
ανεὶ τοῦ Ἡλίου, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν αἴτιον τῆς τοῦ
παντὸς ἁρμονίας. id est, «Citharam manibus tenere
Angunt Apollinem, seu solem, quoniam is auctor est
consonantiae omnium rerum. Confirmat hanc
lectionem Proclus, cujus de Apolline hæc verba
sunt in Commentario ἀνεκδότῳ ad Cratylum Platonis: Τὸ δὲ τῆς μουσικῆς παρίστησιν, ὅτι θεὸς
οὗτος αἰτιός ἐστιν πάσης ἁρμονίας, ἀφανοῦς τε καὶ
ἐμφανούς διὰ τῶν ἡγεμονικῶν αὐτοῦ δυνάμεων, καθ'
εἰς ἀπογεννᾷ σὺν τῇ Μνημοσύνῃ καὶ τῷ Διὶ τὰς
Μούσας. Συνδιακοσμεῖ δὲ πᾶν τὸ αἰσθητὸν ταῖς δημιουργικαῖς αὐτοῦ δυνάμεσιν, &; δὴ θεουργῶν παι
δες χεῖρας ἀποκαλοῦσιν. Ἐπεὶ καὶ τῆς ἁρμονίας
ἐνέργεια των φθόγγων τῆς τῶν χειρῶν ἐξῆπται κινήσέως· ἀλλὰ καὶ τὰς ψυχὰς καὶ τὰ σώματα διὰ τῶν
ἁρμονικῶν λόγων κατακοσμεί, οἷον φθόγγοις τισὶ
χρώμενος ταῖς διαφόροις αὐτῶν δυνάμεσι. Καὶ
κινεῖ ἐναρμονίως καὶ ἐνρύθμως πάντα ταῖς δημιουργικαῖς αὐτοῦ κινήσεσιν. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ οὐρανία πᾶσα
τάξι; καὶ κίνησις τὸ ἐναρμόνιον τοῦ Θεοῦ ἔργον ἐν
δείχνυται. Huc quoque faciunt illa verba Joannis
Lydi libro De mensibus: Ἑρμῆς κιθάραν δίδωσι
μυθικῶς τῷ ᾿Απόλλωνι, οἷον ὁ λόγος τῷ Ηλίω τὴν
τοῦ παντὸς ἁρμονίαν. LAMB.
Ποιοῦσι τῆς Βρας τὸ ἄγαλμα βαστάζειν ψα
Lou. Ita visitur in naming Treboniani Galli com
Inscriptione, JUNO MARTIALIS. LANB.
Εὐξαμένας... ἔτι τε καὶ, etc. fta hunc locum
restitui ex cod. Vat. cum antea corrupte et iudistincte ita legeretur: Εύξαμένας δὲ ἀνατριχωθῆναι
τῇ ᾿Αφροδίτη, τιμῆσαί τε αὐτὴν ἀγάλματι. Κτένα
φέρουσαν πλάττουσιν αὐτὴν, καὶ γένειον ἔχειν, ἔτι δὲ
και, etc. Similiter corrige Suidam v. ᾿Αφροδίτη.
LAMB.
Πλάττουσιν αὐτὴν καὶ γένειον ἔχειν. Desumptum est ex Joannis Lydi libro De mensibus:
Παμφίλιοι, inquit, καὶ πώγωνα ἔχουσαν ἐτίμησαν
Αφροδίτην ποτέ. Hanc Latim vocant, Veneremu
barbatam.»
Έτι τε καὶ ἄῤῥενος καὶ θηλείας ὄργανα,
scilicet γεννητικά. Venerem utriusque sexus potentem, Graci vocant ἀῤῥενόθηλυν. Joannes Lydus:
καὶ γὰρ καὶ ἡ ᾿Αφροδίτη τὴν τοῦ ἄρρενος καὶ θήλεος ἔχουσα φύσιν, ἀῤῥην θηλυς καλείται. LAMB.
Καὶ ἀπὸ τῆς ὀσφύος... τὰ δὲ κάτω θήλειαν.
Ex Joanne Lydo desumptum est, cujus hæc verba
sunt in libro 6 De mensibus»: Ἑρμῆς ἐν τῇ κοσμο
ποιῖᾳ, τὰ μὲν ὑπὲρ ὀσφὺν ἄῤῥενα τῆς ᾿Αφροδίτης,
τὰ δὲ μετ' αὐτὴν θήλεα παραδίδωσι. LAMB.
Πλάττουσι δὲ αὐτὴν καὶ ἔφιππον. Veneris
equestris imago visitur in quodam nummo L.
relii Veri. LAMB.
col. 479–480page 26 of 124
PG 157:479τῇ μὲν εὐωνύμῳ χείρε σκήπτρον, τῇ δὲ δεξιᾷ ἀετὸν η προτείνει· καὶ τὸ μὲν καθέζεσθαι, τὸ ἐδραῖον τῆς δυνάμεως αινίττεται· τὸ δὲ τὰ ἄνω γυμνὰ ἔχειν, ὅτι φανερὸς τοῖς νοεροῖς καὶ τοῖς οὐρανίοις του κόσμου μέρεσι. Τὰ δὲ λοιπὰ σκέπεται, διότι τοῖς χαμαιζήλοις ὁ Θεὸς ἄγνωστος· τὸ δὲ τῇ λαιᾷ σκή πτρον κατέχειν, τὸ ἐξουσιαστικόν. Τὸ δὲ τῇ ἑτέρα προτείνειν ἀετὸν, δηλοί, ὅτι τῶν ἀεροφόρων πνευ μάτων κρατεῖ, ὡς ὁ ἀετὸς τῶν μεταρσίων ὀρνέων. Διὰ δὲ τῶν τριῶν μήλων, δηλοί τρία κλίματα κατέ χειν τὴν πᾶσαν διακόσμησιν Περὶ ἀγάλματος πτερωτοῦ Ερμού. Τὸν Ἑρμῆν οἱ Ἕλληνες καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἀπ' χαίων Ρωμαίων, κατὰ τὴν αὐτῶν πεπλανημένην μυθολογίαν, υἱὸν Διὸς λέγουσι καὶ Μαΐας οἷον τοῦ νοῦ καὶ τῆς φρονήσεως· ἐκ τοῦ γὰρ καὶ φρο νήσεως ὁ λόγος γεννᾶται. Διὰ τοῦτο καὶ πτερωτόν αὐτὸν ποιοῦσι, ὡς ταχύν· οὐδὲν γὰρ λόγου ταχύτερον. Καὶ Όμηρος, ἕπεα πτερόεντα· πάντων δὲ νεώτατον αὐτὸν ἐργάζονται, διὰ τὸ μὴ γηράσκειν τὸν λόγον. Αλλὰ καὶ τετράγωνον αὐτὸν ποιοῦσι, διὰ τὴν στερρότητα τοῦ ἀληθοῦς λόγου. Περὶ ἀγάλματος Ερμου βαστάζοντος μάρσιπον. Τοῦ κέρδους αἴτιον λέγουσι καὶ ἐμπόριον τὸν Ἑρμῆν Οθεν τὸ ἄγαλμα αὐτοῦ ἱστῶτι βαστάζειν μάρσιπον. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ Φοίνικες τοὺς θεούς αὐτῶν πλάττουσιν ἐπιφέροντας βαλάντια χρυσά, ὡς τοῦ χρυσοῦ συμβόλου ὄντος δυνα στείας Οἱ δὲ Ἕλληνες σιδηροφοροῦντας αὐτοὺς ο πλάττουσιν, ὡς τοῖς ὅπλοις ὑποταττομένους τὸ ἀν θρώπινον 'Ορνέων ὀρνέων 'Αλλὰ καὶ πλάττουσιν αὐτὸν τρία μῆλα ἐν τῇ χειρὶ βαστάζειν διὰ δὲ τῶν τριῶν μήλων δηλοῖ τρία κλίματα κατέ χειν τὴν πᾶσαν διακόσμησιν. Κλίματα Διὰ δὲ τῶν τριῶν μήλων, δηλοῖ ὡς σφαίρας εἰς τρία κλίματα κατέ χειν τὴν πᾶσαν διακόσμησιν. Υἱὸν Διὸς λέγουσι καὶ Μαΐας. καὶ Ῥέας. Εἰσὶ δὲ, οἳ φατὶ Διὸς καὶ Μαῖος τὸν Ἑρμῆν εἶναι ἀλληγορικῶς υἱό,· νοῦν μὲν εἶναι Δία, Μαίαν δὲ τὴν Φρόνησιν· παῖδα δὲ ἐξ ἀμφοίν Ε. μὴν λόγιον ανιττόμενον, πάντων δὲ νεώτατα εἰργάσαντο, ἅτε δὴ μὴ γηράσκοντος τοῦ λόγου. Ετι μὴν ὠκύτατον πε ποίηνται τοῦτον ταρσώσαντες πτεροίς, νοῦ ὀξύτητα καὶ τάχος λόγου διὰ τῆς τοιάσδε τέχνη; αἰνιττόμενοι. Ο γοῦν ποιητής φησιν, Επεα πτερόεντα. Εἶτα δὲ καὶ τετραγώνω σχήματι Ἕλληνες ἀναπλάττουσ τοῦτον, τεκμήριον μέγιστον παρεχόμενοι, λόγον εἶναι τοῦτον, καὶ λόγον ἀληθῆ, Τοῦ κέρδους αἴτιον. » ηύχοντο δὲ Μαΐᾳ τε καὶ Βρμῇ καὶ πραγματευταὶ, ἀκίνδυνα τὰ τῶν κερδῶν εἶναι. Τοῦ κέρδους-τὸν Ἑρμῆν. Εμπόριος, έμε τρικός, Εμπορος 15, έμπορον ἕδρην την τράπεζαν κολ λυβιστικήν, ἐμπόριον Εμπορον. του κέρδους αἴτιον λέγουσι, καὶ τῶν ἐμποριῶν τὸν Ερμήν. Εντεῦθεν, καὶ τῶν ἐμποριῶν ἐπισ άτης ἔδοξεν εἶναι, καὶ ἐμπολαῖος, καὶ κερδῷος ἐπωνομάσθη.: Λέγουσι δὲ αὐτὸν (σε τὸν Ἑρμῆν καὶ τοῦ κέρδους αἴτιον καὶ τῶν ἐμπε μιῶν ἔφορον. Επιφέροντας δυναστείας. χρυσά Ερμής, ὡς τοῖς ὅπλοις ὑποταττομένους τὸ ἀνθρώ υποταττομένων τῶν ἀνθρώπων.
+ 479
nere, dextra vero aquilam protendere. Quod autem τῇ μὲν εὐωνύμῳ χείρε σκήπτρον, τῇ δὲ δεξιᾷ ἀετὸν
sedeat, stabilitatem potentiae significat: quod superne sit nudum, innuit ipsum intelligentibus et cæJestibus mundi partibus esse conspicuum. Cætera
teguntur, quod Deus bumi repentibus est ignotus.
Sceptrum in lava, potestatis indicium: Aquila altera manu extenta, significat eum spiritibus aeris
imperare, at aquilam volucribus. Alias etiam ipsum fingunt tria mala gestantem manu, quod universus terrarum orhis in tres divisus sit partes.
De simulacro Mercurii alati.
Græci et Romani veteres secundum falsam eorum
mythologiam dicunt Mercurium Jovis et Maiæ
flium esse, id est, mentis et prudentia: nam ex men- η
te et prudentia oritur oratio. Propterea etiam alatum fingunt, quia sermone nibil est velocius: unde
Homerus verba vocat alata. Præterea fingunt eum
omnium deorum natu minimum, quia non senesuit oratio: atque etiam quadratum, ob veri serinonis firmitatem et constantiam.
De simulacro Mercurii marsupium gestante.
Mercurium lucri auctorem perhibent et præsidem
mercaturæ, eamque ob causam marsupium illi tribuunt. Phoenices quoque deos suos fingunt gestare
aurea marsupia, quod aurum sit potentiæ symbolum. Graci vero eos fugunt arinatos, quod armis
humanum genus subjugetur.
προτείνει· καὶ τὸ μὲν καθέζεσθαι, τὸ ἐδραῖον τῆς
δυνάμεως αινίττεται· τὸ δὲ τὰ ἄνω γυμνὰ ἔχειν,
ὅτι φανερὸς τοῖς νοεροῖς καὶ τοῖς οὐρανίοις του
κόσμου μέρεσι. Τὰ δὲ λοιπὰ σκέπεται, διότι τοῖς
χαμαιζήλοις ὁ Θεὸς ἄγνωστος· τὸ δὲ τῇ λαιᾷ σκή
πτρον κατέχειν, τὸ ἐξουσιαστικόν. Τὸ δὲ τῇ ἑτέρα
προτείνειν ἀετὸν, δηλοί, ὅτι τῶν ἀεροφόρων πνευ
μάτων κρατεῖ, ὡς ὁ ἀετὸς τῶν μεταρσίων ὀρνέων.
Διὰ δὲ τῶν τριῶν μήλων, δηλοί τρία κλίματα κατέχειν τὴν πᾶσαν διακόσμησιν
Περὶ ἀγάλματος πτερωτοῦ Ερμού.
Τὸν Ἑρμῆν οἱ Ἕλληνες καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἀπ'
χαίων Ρωμαίων, κατὰ τὴν αὐτῶν πεπλανημένην
μυθολογίαν, υἱὸν Διὸς λέγουσι καὶ Μαΐας οἷον
τοῦ νοῦ καὶ τῆς φρονήσεως· ἐκ τοῦ γὰρ καὶ φρο
νήσεως ὁ λόγος γεννᾶται. Διὰ τοῦτο καὶ πτερωτόν
αὐτὸν ποιοῦσι, ὡς ταχύν· οὐδὲν γὰρ λόγου ταχύτε
ρον. Καὶ Όμηρος, ἕπεα πτερόεντα· πάντων δὲ
νεώτατον αὐτὸν ἐργάζονται, διὰ τὸ μὴ γηράσκειν
τὸν λόγον. Αλλὰ καὶ τετράγωνον αὐτὸν ποιοῦσι,
διὰ τὴν στερρότητα τοῦ ἀληθοῦς λόγου.
Περὶ ἀγάλματος Ερμου βαστάζοντος μάρσιπον.
Τοῦ κέρδους αἴτιον λέγουσι καὶ ἐμπόριον
τὸν Ἑρμῆν Οθεν τὸ ἄγαλμα αὐτοῦ ἱστῶτι
βαστάζειν μάρσιπον. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ Φοίνικες τοὺς
θεούς αὐτῶν πλάττουσιν ἐπιφέροντας βαλάντια
χρυσά, ὡς τοῦ χρυσοῦ συμβόλου ὄντος δυνα
στείας Οἱ δὲ Ἕλληνες σιδηροφοροῦντας αὐτοὺς
ο πλάττουσιν, ὡς τοῖς ὅπλοις ὑποταττομένους τὸ ἀν
θρώπινον
Meursii et Lambecii notæ.
'Ορνέων etc. Nemo non primo intuitu animadvertet, post vocem ὀρνέων quæedlam deesse: incipit enim nova descriptio simulacri Jovis tenentis
manu tria poma, veluti tres globos, ad significaudum,
Jovem, ut ait Ovidius Metamorph. lib. xv, Arces temperare æthereas et mundi regna triformis. ›
Supple igitur ex cod. Vat. et lege: 'Αλλὰ καὶ
πλάττουσιν αὐτὸν τρία μῆλα ἐν τῇ χειρὶ βαστάζειν·
διὰ δὲ τῶν τριῶν μήλων δηλοῖ τρία κλίματα κατέ
χειν τὴν πᾶσαν διακόσμησιν. Κλίματα videtur abusive appellare tres antiquis cognitas orbis partes,
vel, ut Cicero loqui amal, e tripartitas orbis terrarum oras, nempe Europam, Asiam atque Africam. Huc facit nummus Augusti imperatoris, in
quo visuntur tres globi pyramidation positi, quorum
uni inscriptum est, EUR. alteri, Asi. tertio AFR.
ad significandum omnes totius orbis nationes Romano nomini subjectas esse. Cæterum in alio quodam codice Vaticano legitur: Διὰ δὲ τῶν τριῶν
μήλων, δηλοῖ ὡς σφαίρας εἰς τρία κλίματα κατέ
χειν τὴν πᾶσαν διακόσμησιν. LANB.
Υἱὸν Διὸς λέγουσι καὶ Μαΐας. In codice Vatiticano legitur, καὶ Ῥέας. Omnia autem quae hoc
Joco de Mercurio narrantur, iisdem fere verbis
exstantin Joannis Lydi libro e De mensibus.» Εἰσὶ
δὲ, inquit, οἳ φατὶ Διὸς καὶ Μαῖος τὸν Ἑρμῆν εἶναι
ἀλληγορικῶς υἱό,· νοῦν μὲν εἶναι Δία, Μαίαν δὲ
τὴν Φρόνησιν· παῖδα δὲ ἐξ ἀμφοίν Ε. μὴν λόγιον
ανιττόμενον, πάντων δὲ νεώτατα εἰργάσαντο, ἅτε
δὴ μὴ γηράσκοντος τοῦ λόγου. Ετι μὴν ὠκύτατον πε
ποίηνται τοῦτον ταρσώσαντες πτεροίς, νοῦ ὀξύτητα
καὶ τάχος λόγου διὰ τῆς τοιάσδε τέχνη; αινιττόμε
νοι. Ο γοῦν ποιητής φησιν, Επεα πτερόεντα. Εἶτα
δὲ καὶ τετραγώνω σχήματι Ἕλληνες ἀναπλάττουσ
τοῦτον, τεκμήριον μέγιστον παρεχόμενοι, λόγον
εἶναι τοῦτον, καὶ λόγον ἀληθῆ, etc. LANB.
Τοῦ κέρδους αἴτιον. Joannes Lydus libro
• De mensibus,» ηύχοντο δὲ Μαΐᾳ τε καὶ Βρμῇ καὶ
πραγματευταὶ, ἀκίνδυνα τὰ τῶν κερδῶν εἶναι. Laus
Τοῦ κέρδους-τὸν Ἑρμῆν. Εμπόριος, pro έμε
τρικός, nullibi, quod sciam, lectum est: Εμπορος
in ea significatione semel duntaxat apud Nonnum
Panopolitam occurrit Paraphrasi in Joannem cap. II,
vers. 15, ubi έμπορον ἕδρην vocal την τράπεζαν κολ
λυβιστικήν, hoc est, < mensam foeneratoriam, o seu
tabernam trapezicam. Non male igitur quis pro
ἐμπόριον hic legendum censeret, Εμπορον. Sed mibi
scribendum videtur του κέρδους αἴτιον λέγουσι, καὶ
τῶν ἐμποριῶν τὸν Ερμήν. lta Casar lib. vi De iiello
Gallico: e Deum, inquit, «Mercurium colunt; hunc
in quæstus pecuniæ mercaturasque habere vim
maximam arbitrantur. Et Phurnutus de Mercurio
agens: Εντεῦθεν, ait,, καὶ τῶν ἐμποριῶν ἐπισ άτης
ἔδοξεν εἶναι, καὶ ἐμπολαῖος, καὶ κερδῷος ἐπωνομά
σθη. Apud Suidam legitur: Λέγουσι δὲ αὐτὸν (σε
τὸν Ἑρμῆν καὶ τοῦ κέρδους αἴτιον καὶ τῶν ἐμπε
μιῶν ἔφορον.
Επιφέροντας δυναστείας. Vocem χρυσά per
peram antea omissam ex cod. Vat. restitui. Eamdem
quoque apud Suidam moneo restituendam esse,
voce Ερμής, ubi utilem deest.
ὡς τοῖς ὅπλοις ὑποταττομένους τὸ ἀνθρώ
amor. llac lectio præferenda est ei quæ apud Suidam habetur, υποταττομένων τῶν ἀνθρώπων.
col. 481–482page 27 of 124
PG 157:481Περὶ ἀγάλματος Εὐγνωμοσύνης. Τὸ ἄγαλμα τῆς Εὐγνωμοσύνης τῇ δεξιᾷ χειρὶ σκήπτρον κατέχει, ὡς ἀγχίνου οὔσης τῆς εὐγνωμοσύνης· τῇ δὲ ἀριστερᾷ βιβλίον, διὰ τὸ τὸν εὐγνώμονα δέεσθαι ἀναμνήσεως, ἥτις διὰ βιβλίων για Περὶ ἀγάλματος τοῦ Πριάπου. Το άγαλμα τοῦ Πριάπου, τοῦ Ἄρου παρ' Αίγυ πτίοις καλουμένου, ἀνθρωπόμορφον ποιοῦσι, τῇ δεξιᾷ σκήπτρον κατέχον, ώσανεί παρὰ τὸ φανῆναι τὴν ξηρὰν καὶ τὴν θάλασσαν Ἐν δὲ τῇ εὐωνύμῳ τὸ αἰδοῖον αὐτοῦ ἐντεταμένον, ὅτι τὰ κρυπτὰ ἐν τῇ γη σπέρματα φανερά καθίστησιν. Ἔχει δὲ καὶ πτερά· κατὰ μέσον δὲ τῶν πτερών δισκοειδεῖς κύκλους· τὰ μὲν πτερά, διὰ τὴν ταχύτητα τῆς κινήσεως, τοὺς δὲ κύκλους, διὰ τὴν τοῦ δίσκου περ ριφέρειαν. Ταυτὸν γὰρ εἶναι τῷ ἡλίῳ αὐτὸν δοξά ζουσιν Περὶ ἀγάλματος τῆς Γῆς. Τὴν γῆν λέγουσιν Ἐστίαν, καὶ πλάττουσιν αὐτὴν γυναίκα, τύμπανον βαστάζουσαν ἐπειδὴ τοὺς ἀνέμους ἡ γῆ ὑφ' ἑαυτὴν συγκλείει. Περὶ ἀγάλματος ἔχοντος ἐν τῇ κεφαλῇ κέρατα. Τὸ δὲ ἄγαλμα του Σελεύκου τοῦ δι' ἀνδρείαν Ονομασθέντος Νικάτορος, τοῦ δόντος τῷ υἱῷ αὐτοῦ Αντιόχω Στρατονίκην τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα, έρα σθένει αὐτῆς καὶ διὰ τὸν πρὸς αὐτὴν ἔρωτα ἀσθε νήσαντι καὶ ἐπικρυπτομένῳ, γνωσθέντι δὲ ὑπὸ Ερασιστράτου τοῦ ἰατροῦ. Φασὶ δὲ συνόντα Σέλευ την ᾿Αλεξάνδρῳ τῷ Μακεδόνι ταῦρον θυομένῳ ἀποδράντα, μόνον Σέλευκον περιγενέσθαι αὐτοῦ τῶν κεράτων κρατήσαντα· καὶ διὰ τοῦτο τῷ ἀγάλματι αὐτοῦ ἐν τῇ κεφαλῇ περιτιθέασι κέρατα. Περὶ Ἀτραβατικών. Ἐν ταῖς ἑορταῖς καὶ τοῖς ἐπινικίοις, καὶ παρόντων πρέσβεων, ἐνεδύοντο χλαμύδας ποικίλας ἀπὸ χρυσοῦ καὶ πορφυρᾶς ἢ ἄλλως πως πολυτελείς, ἐν δὲ ταῖς κοιναῖς συνόδοις ξηραμπελίνας τῷ χρώματι, ἃς ἐκάλουν ἀτραβατικές ἀπὸ τοῦ ὴν γῆν βαστάζουσαν. γυναῖκα λέγουσι τὴν ἑστίαν, καὶ πλάττουσιν αὐτὴν οἰονεῖ τὴν γῆν, τύμπανον βαστάζουσαν, Τοῦ Σελεύκου. Σέλευκος. Ἐν ταῖς ἑορταῖς. Ατραβατικάσ. Ωσανεὶ παρὰ τὸ φανῆναι τὴν ξηρὰν καὶ τὴν θάλασσαν. Η δύναμις, ἁπανταχοῦ καὶ αἱ ἀκτῖνες καὶ ἐν γῇ, καὶ ἐν θαλάσσῃ, καὶ ἐν νήσοις. καὶ ἐν ἠπείρῳ, Πρίαπος, ώσανεί παρ' αὐτοῦ φανεῖσαν τὴν ξηρὰν καὶ τὴν θάλασσαν, . ὡσανεὶ παρὰ τὸ φανῆναι τὴν ξηράν, καὶ τὴν θάλασσαν, Εχει δὲ καὶ πτερά..... δοξάζουσιν. ἔχει δὲ καὶ πτερὰ διὰ τὴν ταχύτητα τῆς κινήσεω·. Τὸν δὲ κύκλον, τοῦ δίσκου περιφέρειαν. Ταύτην γὰρ εἶναι τῷ ἡλίῳ αὐτὸν δοξάζουσιν. Πρίαπος, Ξηραμπελίνας. Ατραβατικάς. ἀτραβαπτάς τοῦ ἀτραβαπτικάς,
Περὶ ἀγάλματος Εὐγνωμοσύνης.
Τὸ ἄγαλμα τῆς Εὐγνωμοσύνης τῇ δεξιᾷ χειρὶ
σκήπτρον κατέχει, ὡς ἀγχίνου οὔσης τῆς Εὐγνωμο
σύνης· τῇ δὲ ἀριστερᾷ βιβλίον, διὰ τὸ τὸν εὐγνώ
μονα δέεσθαι ἀναμνήσεως, ἥτις διὰ βιβλίων για
Περὶ ἀγάλματος τοῦ Πριάπου.
Το άγαλμα τοῦ Πριάπου, τοῦ Ἄρου παρ' Αίγυ
πτίοις καλουμένου, ἀνθρωπόμορφον ποιοῦσι, τῇ
δεξιᾷ σκήπτρον κατέχον, ώσανεί παρὰ τὸ φανῆναι
τὴν ξηρὰν καὶ τὴν θάλασσαν Ἐν δὲ τῇ εὐωνύμῳ
τὸ αἰδοῖον αὐτοῦ ἐντεταμένον, ὅτι τὰ κρυπτὰ ἐν τῇ
γη σπέρματα φανερά καθίστησιν. Ἔχει δὲ καὶ
πτερά· κατὰ μέσον δὲ τῶν πτερών δισκοειδεῖς
κύκλους· τὰ μὲν πτερά, διὰ τὴν ταχύτητα τῆς
κινήσεως, τοὺς δὲ κύκλους, διὰ τὴν τοῦ δίσκου περ
ριφέρειαν. Ταυτὸν γὰρ εἶναι τῷ ἡλίῳ αὐτὸν δοξά
ζουσιν
Περὶ ἀγάλματος τῆς Γῆς.
Τὴν γῆν λέγουσιν Ἐστίαν, καὶ πλάττουσιν αὐτὴν
γυναίκα, τύμπανον βαστάζουσαν ἐπειδὴ τοὺς
ἀνέμους ἡ γῆ ὑφ' ἑαυτὴν συγκλείει.
Περὶ ἀγάλματος ἔχοντος ἐν τῇ κεφαλῇ κέρατα.
Τὸ δὲ ἄγαλμα του Σελεύκου τοῦ δι' ἀνδρείαν
Ονομασθέντος Νικάτορος, τοῦ δόντος τῷ υἱῷ αὐτοῦ
Αντιόχω Στρατονίκην τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα, έρασθένει αὐτῆς καὶ διὰ τὸν πρὸς αὐτὴν ἔρωτα ἀσθε
νήσαντι καὶ ἐπικρυπτομένῳ, γνωσθέντι δὲ ὑπὸ
Ερασιστράτου τοῦ ἰατροῦ. Φασὶ δὲ συνόντα Σέλευ
την ᾿Αλεξάνδρῳ τῷ Μακεδόνι ταῦρον θυομένῳ ἀποδράντα, μόνον Σέλευκον περιγενέσθαι αὐτοῦ τῶν
κεράτων κρατήσαντα· καὶ διὰ τοῦτο τῷ ἀγάλματι
αὐτοῦ ἐν τῇ κεφαλῇ περιτιθέασι κέρατα.
Περὶ Ἀτραβατικών.
Ἐν ταῖς ἑορταῖς καὶ τοῖς ἐπινικίοις, καὶ
παρόντων πρέσβεων, ἐνεδύοντο χλαμύδας ποικίλας
ἀπὸ χρυσοῦ καὶ πορφυρᾶς ἢ ἄλλως πως πολυτελείς,
ἐν δὲ ταῖς κοιναῖς συνόδοις ξηραμπελίνας τῷ
χρώματι, ἃς ἐκάλουν ἀτραβατικές ἀπὸ τοῦ
De simulacro Gratitudinis.
Gratitudinis simulacrum dextera sceptrum tenei,
quod ingenio sit candido. Sinistra vero librum,
quod probus vir recordatione opus habeat, quæ librorum adminiculo acquiritur.
De simulacro Priapi.
Simulacrum Priapi, quem Horum Ægyptii indigipant, forma humana fingunt, dextra sceptrum tenens, ea quod terra, marique appareat: sinistra
vero penem intendens, quod occultata in terra semina producat. Habet etiam alas, et in medio
alarum circulos disco similes: illas quidem propter celeritatem ejus motus, bos vero ob ratunditatem corporis solaris. Eumdem enim Priapuma atque
solem esse existimant.
De simulacro Terræ.
Terram vocant Vestam, eamque fingunt mulierem, tympanum gestantem, quod terra ventos in se
concludat.
27 De simulacro cornuto.
Simulacrum est Scleuci, qui propter fortitudinem
cognominatus est Nicator, et filio suo Antiocho dedit propriam conjugem Stratonicen, amore illius capto et præ amore ægrotanti et dissimulanti morbum,
quem Erasistratus medicus deprehendit. Cæterum
tradunt Seleucum, cum Alexandro Macedoni sacrificanti taurus effugisset, bestiam cornibus prehen -
sam solum tenuisse, eaque de causa capiti simulacri
ejus cornua imponunt.
De Atrabaticis.
lu festis et victoriis, et praesentibus legatis, induehant tunicas variegatas, auro et purpura vel alia're
ornatas: in vulgaribus autem 28 conventibus xerampelino colore tinctas, quas vocant Atrabalicas,
aut quia nigrum appellant atrum, aut quoniam illis
Meursii et Lambecii notæ.
1ὴν γῆν βαστάζουσαν. Ita ex eod. Vat. fe
stitui. Perperam antea legebatur, γυναῖκα λέγουσι
τὴν ἑστίαν, καὶ πλάττουσιν αὐτὴν οἰονεῖ τὴν γῆν,
τύμπανον βαστάζουσαν,
Τοῦ Σελεύκου. Suidas in Σέλευκος. ΜEURS,
Ἐν ταῖς ἑορταῖς. Suidas in Ατραβατι
κάς. MEURS.
Ωσανεὶ παρὰ τὸ φανῆναι τὴν ξηρὰν καὶ τὴν hæc verba exstant.
θάλασσαν. lla Themistius in oratione ad Constantimum, de sole loquens, Η δύναμις, inquit, ἅπανταχοῦ καὶ αἱ ἀκτῖνες καὶ ἐν γῇ, καὶ ἐν θαλάσσῃ, καὶ
ἐν νήσοις. καὶ ἐν ἠπείρῳ, etc, hoc est, e Vis ejus et
ralii universa pervadunt, terras, maria, insulas,
continentem, etc. Corrigendus ergo Suidas voce
Πρίαπος, ubi perperam legitur, ώσανεί παρ' αὐτοῦ
φανεῖσαν τὴν ξηρὰν καὶ τὴν θάλασσαν, quod interpres vertit, Eo quod ab eo tellus et mare sit monstratum.. Scribe ὡσανεὶ παρὰ τὸ φανῆναι τὴν
ξηράν, καὶ τὴν θάλασσαν, et verte, Eu quod terra
marique appareat. Lamb.
Εχει δὲ καὶ πτερά..... δοξάζουσιν. Ila restitui et supplevi hunc locum ex codice Vaticano. Antea
legebatur: ἔχει δὲ καὶ πτερὰ διὰ τὴν ταχύτητα τῆς
κινήσεω·. Τὸν δὲ κύκλον, τοῦ δίσκου περιφέρειαν.
Ταύτην γὰρ εἶναι τῷ ἡλίῳ αὐτὸν δοξάζουσιν. luidem
corrige Suidam in v. Πρίαπος, uti æque corrupte
Ξηραμπελίνας. Juvenal. sat. 6: et zerampelinas vestes donaverit ipsi. Ubi vetus scholiastes
notat xerampelinas vocari vestes ampeline colore
tinctas, qui inter coccinum et muricem medius
est. LAMB.
Ατραβατικάς. Scilicet quasi ἀτραβαπτάς
τοῦ ἀτραβαπτικάς, quod colore alro tinctæ essent.
Sed rectius observai Salmasius ad Trebellium Polfionem et Flavium Vopiscum Atrabaticos birros
nomen accepisse ab Alrebatis Gallixe populis.
LAB.
col. 483–484page 28 of 124
PG 157:483χρώματος· τὸ γὰρ μέλαν ἄτρον καλοῦσι. Η ότι μετὰ τραβέων ταύταις ειώθασι χρῆσθαι· τραβίας δὲ λέγονται αἱ πολυτελείς χλαμύδες. Περὶ τοῦ Αὐγουστεῶνος. Τῇ πέμπτῃ του Οκτωβρίου μηνός ἐχόρευαν οἱ ῥεγεονάρχαι ἐν τῷ Γουστείῳ ἡγουν τῷ ἐξοπωλίων, εἰς τιμὴν τοῦ βασιλεύοντος κατὰ τὸν καιρόν. Τίν αὐτὸν οὖν τόπον οἱ ἰδιῶται Αὐγουστεῶνα καλοῦσιν. Ἐν ᾧ καὶ στῆλαι ἔστησαν τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου καὶ τῆς αὐτοῦ μητρός· διὸ καὶ ἐπωνόμασε τὸν τόπον Αὐγουστείον, πρότερον Γουστείον λεγόμενον ήγουν όψοπώλιον. Περὶ στηλῶν τῶν ἐν τῇ ἁψίδι τῆς καμάρας του φόρου. Ἐν μὲν τῇ ἁψίδι τῆς καμάρας του φόρου ίσταντο δύο στήλαι Ελένης καὶ Κωνσταντίνου, καὶ σταυρὸς μέσον αὐτῶν, γράφων·. Εἰς ἅγιος, εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός, ἀμήν. › Ομοίως καὶ δύο ταχυδρόμων στήλαι πτι ρωταί· ἀνετέθησαν δὲ παρὰ τοῦ τὸν φόρον ἐπαρχοῦντος. Περὶ τοῦ ἐν Αὐγουστεῶνι ἀγάλματος ἐφίππου, κρατοῦντος σταυρὸν καὶ σφαῖραν. Κτίσας ὁ Ἰουστινιανός τὴν ἁγίαν Σοφίαν ἐκαθάρισε τὴν αὐλὴν, καὶ ἐμαρμάρωσεν αὐτὴν, τὸ πρότερον οὖσαν Γουστείον ήγουν εξοπώλιον. Διό Έστησε τὴν ἑαυτοῦ στήλην ἔφιππον ἐπὶ κίονος. Καὶ τῇ μὲν ἀριστερᾷ χειρὶ φέρει σφαίραν, ἐμπεπηγότος σταυροῦ ἐν αὐτῇ, ὡς διὰ τῆς εἰς τὸν σταυρὸν πίσ στεως τῆς γῆς πάσης ἐγκρατής γεγονός • σφαίρα μὲν γὰρ ἡ γῆ διὰ τὸ σφαιροειδὲς τοῦ αὐτῆς σχέ ματος, πίστις δὲ ὁ σταυρὸς διὰ τὸν αὐτῷ προσηλωθέντα ἐν τῇ σαρκὶ Θεόν. Τὴν δεξιάν χεῖρα ἀνατεταμένην ἔχει κατὰ ἀνατολὰς, στάσιν τῶν Περσῶν σημαίνων, καὶ μὴ μεταβαίνειν ἐπὶ τῆς Ῥωμαϊκῆς Τραβέαι δέ. Τῇ πέμπτῃ. Αύγουστος τῇ ις'. Πρότερον Γουστείου λεγόμενον ν. 17 τὸ πρότερον οὖσαν Γουστείον. Αὐγουστεῖον. Αὔγουστος· οἱ λεγειν νάρχαι καὶ σεβαστοφόροι εχόρευον ἐν τῷ Αὐγουστείῳ οἷον ἐν τῷ ὀψοπωλίῳ. Ἰουστινιανὸς ᾿ ἐμαρμάρωσεν αὐτὴν, τὸ πρὶν οὖσαν Αὐγουστεῖον. γουστεῖον οψοπώλιον, γουστείον αὐγουστείον, αὐγουστών, οι παλατιών παλάτιον. ἔκφρασιν ἐν τῷ Γουστείῳ (ν. ἐν τῷ αὐγουστεῶνι. ἐν τῷ αὐγουστείῳ. ἐν τῷ γουστείῳ, οἷον τῷ ὀψοπωλίῳ εἰς τιμὴν Τιβερίου οι σεβαστορι ροι ἐχόρευον. Τὸν δὲ τοιοῦτον τόπον οἱ ἰδιῶται αὐτ γουστιῶνα καλοῦσιν. Ἐν μὲν τῇ ἁψίδι.: ἐν τῇ πρ ἀνατολὴν ἁψίδι του φόρου ὁ μέγας ἵδρυται Κωνσταντῖνος μετὰ τῆς μητρὸς αὐτοῦ, μέσον ἔχοντες σταυρών. 'Ελένη οι στήλη. Γράφων. ἐν ᾧ ἐγράφη. γράφειν Ταχυδρόμων στήλαι πτερωταί. εὐπτέρυγας Πῆ μὲν ἐϋπτερύγων στρατὸν ἕξεσεν ἀγγελιάων. τούτῳ νίκα. Ο Ιουστινιανός. Ἰουστινιανός.
una cum trabeis uti solent: nam vestes sumptuosæ & χρώματος· τὸ γὰρ μέλαν ἄτρον καλοῦσι. Η ότι
nominantur trabeæ.
De Augusteone.
Quinta die mensis Octobris præfecti regionum urbis in Gusteo seu foro cibario choreas ducebant in
honorem imperatoris illius temporis. Hunc igitur
locum vulgus Augusteonem nominat. Ibidem Constantinus Magnus sibi suæque matri statuam posuit,
eanique ob causam locum vocavit Augusteum seu
Augustalem, cum antea Gusteum sive forum cibarium appellabatur.
De statuis in arcu cameræ fori.
In arcu cameræ fori collocatæ erant duæ statuæ,
Helenæ et Constantini, et in earum medio crux, cui
inscriptum erat • Unus sanctus, Dominus, Jesus
Christus in gloria Dei Patris, amen.» Item visebantur ibi duæ angelorum statuæ alatæ: erectæ autem
fuerunt a præfecto fori.
De statua equestri in Augusteone, tenente crucem
et globum.
Cum Justinianus templum Sanctæ Sophiæ exæðificasset, repurgavit quoque aream ante ipsum sitam, camque marmoribus exornavit, cum antea
Gustcum sive forum cibarium esset; ideoque statuam
suam equestrem ibi supra columnam erexit, quæ
sinistra manu tenet globum, 29 cui crux superinfixa est, significans quod ob fidem in erucem universi terrarum orbis imperium adeptus sit. Globus
nempe terram significat ob rotundam ejus figuram;
filem vero crux, quia Deus in carue illi fuit affixus.
Dexteram manum versus Orientem extendit, Persaruni seditionem innuens, cosque extensione et reμετὰ τραβέων ταύταις ειώθασι χρῆσθαι· τραβίας
δὲ λέγονται αἱ πολυτελείς χλαμύδες.
Περὶ τοῦ Αὐγουστεῶνος.
Τῇ πέμπτῃ του Οκτωβρίου μηνός ἐχόρευαν
οἱ ῥεγεονάρχαι ἐν τῷ Γουστείῳ ἡγουν τῷ ἐξοπωλίων,
εἰς τιμὴν τοῦ βασιλεύοντος κατὰ τὸν καιρόν. Τίν
αὐτὸν οὖν τόπον οἱ ἰδιῶται Αὐγουστεῶνα καλοῦσιν.
Ἐν ᾧ καὶ στῆλαι ἔστησαν τοῦ μεγάλου Κωνσταντί
νου καὶ τῆς αὐτοῦ μητρός· διὸ καὶ ἐπωνόμασε τὸν
τόπον Αὐγουστείον, πρότερον Γουστείον λεγόμε
νον ήγουν όψοπώλιον.
Περὶ στηλῶν τῶν ἐν τῇ ἁψίδι τῆς καμάρας του
φόρου.
Ἐν μὲν τῇ ἁψίδι τῆς καμάρας του φόρου
ίσταντο δύο στήλαι Ελένης καὶ Κωνσταντίνου, καὶ
σταυρὸς μέσον αὐτῶν, γράφων·. Εἰς ἅγιος,
εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός,
ἀμήν. › Ομοίως καὶ δύο ταχυδρόμων στήλαι πτιρωταί· ἀνετέθησαν δὲ παρὰ τοῦ τὸν φόρον
ἐπαρχοῦντος.
Περὶ τοῦ ἐν Αὐγουστεῶνι ἀγάλματος ἐφίππου,
κρατοῦντος σταυρὸν καὶ σφαῖραν.
Κτίσας ὁ Ἰουστινιανός τὴν ἁγίαν Σοφίαν
ἐκαθάρισε τὴν αὐλὴν, καὶ ἐμαρμάρωσεν αὐτὴν, τὸ
πρότερον οὖσαν Γουστείον ήγουν εξοπώλιον. Διό
Έστησε τὴν ἑαυτοῦ στήλην ἔφιππον ἐπὶ κίονος. Καὶ
τῇ μὲν ἀριστερᾷ χειρὶ φέρει σφαίραν, ἐμπεπηγότος
σταυροῦ ἐν αὐτῇ, ὡς διὰ τῆς εἰς τὸν σταυρὸν πίσ
στεως τῆς γῆς πάσης ἐγκρατής γεγονός • σφαίρα
μὲν γὰρ ἡ γῆ διὰ τὸ σφαιροειδὲς τοῦ αὐτῆς σχέ
ματος, πίστις δὲ ὁ σταυρὸς διὰ τὸν αὐτῷ προσηλω
θέντα ἐν τῇ σαρκὶ Θεόν. Τὴν δεξιάν χεῖρα ἀνατεταμένην ἔχει κατὰ ἀνατολὰς, στάσιν τῶν Περσῶν
σημαίνων, καὶ μὴ μεταβαίνειν ἐπὶ τῆς Ῥωμαϊκῆς
Meursii et Lambecii notæ.
Τραβέαι δέ. Illustrat hanc trabearum diescriptionem Joannes Lydus libro De mensibus p. 9.
LAMB.
Τῇ πέμπτῃ. Apud Suidam in Αύγουστος est
τῇ ις'. MERS.
Πρότερον Γουστείου λεγόμενον et paulo post
ν. 17 τὸ πρότερον οὖσαν Γουστείον. Utrobique rescribo Αὐγουστεῖον. Suidas in Αὔγουστος· οἱ λεγειν
νάρχαι καὶ σεβαστοφόροι εχόρευον ἐν τῷ Αὐγουστείῳ οἷον ἐν τῷ ὀψοπωλίῳ. iterum alibi u Ιουστι
νιανός ᾿ ἐμαρμάρωσεν αὐτὴν, τὸ πρὶν οὖσαν Αὐγου
στείον. Descriptio urbis CP: Telrapylum aureum
unum, Augusteum, Capitolium, Monetam. Tamen
non tenere damnem. Vide Glossarium nostrum in
hac voce. MEURS. Ante templum S. Sophiæ et
palatium imperatoris forum erat, quod antiquitus
vocabatur γουστεῖον sive οψοπώλιον, quia obsonia
in eo vendebantur. Postquam vero Justinianus
ædificato templo S. Sophiæ simul hoc forum purgavit et marmoreo stravit pavimento, pro γουστείον
nominatum fuit αὐγουστείον, et vulgo αὐγουστών,
οι παλατιών pro παλάτιον. Mujus loci ἔκφρα
σιν scripsit Georgius Pachymerius [editam a Boivino not. ad Gregoram). Pro ἐν τῷ Γουστείῳ (ν. 6)
perperam antea legebatur ἐν τῷ αὐγουστεῶνι. len
apud Suidam corrupte legitur ἐν τῷ αὐγουστείῳ.
Recte Joannes Lydus libro De mensibus, unde bec
desumpta sunt, p. 124: ἐν τῷ γουστείῳ, inquit,
οἷον τῷ ὀψοπωλίῳ εἰς τιμὴν Τιβερίου οι σεβαστορι
ροι ἐχόρευον. Τὸν δὲ τοιοῦτον τόπον οἱ ἰδιῶται αὐτ
γουστιῶνα καλοῦσιν. LAMB.
• Ἐν μὲν τῇ ἁψίδι. Cedrenus: ἐν τῇ πρ
ἀνατολὴν ἁψίδι του φόρου ὁ μέγας ἵδρυται Κωνσταν
τίνος μετὰ τῆς μητρὸς αὐτοῦ, μέσον ἔχοντες σταυρών.
Vide etiam Suidam in 'Ελένη οι στήλη. ΜεURS.
Γράφων. Pro ἐν ᾧ ἐγράφη. Saepe alias vero
bun γράφειν apud Codinum hac significatione oce
currit. LAMR.
Ταχυδρόμων στήλαι πτερωταί. Procul dubio angelorum statuæ fuerunt, quibus ad exprimendam eorum celeritatem alas tribuit antiquitas.
Ita Paulus Silentiarius εὐπτέρυγας vocal in descriptione templi S. Sophiæ, v. 559.
Πῆ μὲν ἐϋπτερύγων στρατὸν ἕξεσεν ἀγγελιάων.
Refert autem historic Miscellæ auctor 1, 2 Constantinum, cum in cœlo signum crucis exterritus
admiraretur, sibi astare vidisse angelos dicentes, 'Ev
τούτῳ νίκα. Ad conservandam igitur ejus rei me
moriam non mirum est quod ait hoc loco Codinus,
cruci, ad imitationem illius cœlestis erecte, anges
lorum simulacra apposita fuisse. Hue facit quod
memorat Anastasius Bibliothecarius, Constantinum
magnum Basilica Constantiniane obtulisse quatuor angelos argenteos cruces tenentes. Lamb.
Ο Ιουστινιανός. Suidas in Ἰουστινιανός.
Acciderunt autem h.ec anno 16 imperii ejus, tesle
Cedreno. MEURS.
col. 485–486page 29 of 124
PG 157:485γῆς, διὰ τῆς ἀνατάσεως καὶ ἀπώσεως της χειρός βρών. «Στήτε, Πέρσαι, καὶ μὴ πρόσω χω ρεῖτε· οὐ γὰρ συνοίσει ὑμῖν Περὶ τοῦ ἐν τῷ βαρείῳ μέρει φόρου Ισταμένου σταυροῦ. Ὅτι περὶ τὸ βόρειον μέρος του φόρου ἵστα και σταυρός, ὡς εἶδεν αὐτὸν ὁ μέγας Κωνσταντίνος ἐν τῷ οὐρανῷ χρυσέμπλαστον· καὶ ἐν τοῖς ἀκρω τηριακοῖς μέρεσι στρογγύλοις μήλοις. Ενθεν καὶ αὐτὸς καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καθορῶνται χρυσέμβαφοι μέχρι τοῦ νῦν. Περὶ τοῦ Ξηρολόφου. Ὅτι τὴν Ξηρόλοφον πρώην τινὲς θέαμα ἐκά λουν· ἐν αὐτῷ γὰρ ἔστησαν κοχλίαι δεκαὲξ καὶ Αρτέμιδος στήλη καὶ Σεβήρου τοῦ κτίσαντος, καὶ θεαμάτιον τρίπουν. Ενθα εθυσίαζε πολλὰς θυσίας Σιδῆρος, καὶ χρησμοὶ πολλοὶ ἐν τῷ τόπῳ γεγόνασι. Καθ' όν καιρὸν καὶ κόρη παρθένος ἐτύθη. Καὶ θέ σις ἦν ἀστρονομική, τριάκοντα ἐξ χρόνους διαρκέσασα. Ὁ αὐτὸς δὲ Ξηρόλοφος καθὼς ὁ διακρινόμενος λόγος φησὶν, την στήλην εἶχε τοῦ τε μικροῦ Θεοδοσίου καὶ Οὐαλεντινιανοῦ, καὶ Μαρκιανοῦ κάτωθεν τοῦ κίονος. Σεισμοῦ δὲ γενομένου πεπτω κἶναι τὰς στήλας Περὶ τῶν δύο σταυρῶν λῃστῶν, καὶ τοῦ βικίου τοῦ ἔχοντος μύρον. Ὅτι κάτωθεν τοῦ κίονος τοῦ φόρου κεχωσμένοι εἰσὶν οὗτοι οἱ δύο σταυροι καὶ βίαιον μύρου οὗ ἐλείψατο ὁ Χριστὸς, καὶ πολλὰ ἕτερα σημειοφορικά, τεθέντα μὲν παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου, ἀσφαλισθέντα δὲ ὑπὸ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου. Περὶ τῆς γεφύρας πέραν τοῦ ἁγίου Μάμαντος. Ὅτι εἰς τὸν ἅγιον Μάμαντα πέραν ίστατο απώσεως ἁπλώσεως απωθεῖσθαι, ἀπώσει χειρός, τῆς χειρός, τῶν χειρῶν. Ἰουστι ναός. ὑμῖν 3058 Τον οὖν αὐτὸν Ἰουστινιανὸν λέγεται ἐπαρθῆναι τοῖς τοῦ Βελισαρίου εὐτυχήμασιν. Οὗτος οὖν σταλεὶς κατὰ τῶν Περσῶν καὶ τῶν λοιπῶν τῶν τῆς ἀνατολῆς παρὰ τοῦ βασιλέως, καὶ πάντας κατατροπωτάμενος, καὶ Γελίμερα κρι τῆσις ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς Μαυρουσίαν, ἐκεῖσε τη ρεῖσθαι ὑπὸ τοῦ Φαρᾶ, υς εἰς μεγάλην ἔνδειαν ἄρ του γεγονώς διὰ τὸ μὴ ἐν τῷ τόπῳ τῆς Μαυρουσίας στον γεωργεῖσθαι, ἀλλ' ἐφθὸν τὰς ἀλύρας στεῖσθαι, ἔγραψε τῷ βασιλεῖ στείλαι αὐτῷ ἄρτον καὶ σπόγγον καὶ κιθάραν. Ὁ δὲ ἐκπλαγεὶς ἐπὶ τούτοις ἤρετο τὸν ἐπιστολέα τίνος χάριν ταύτά γε ἐπιζητεῖ. Καὶ ἐξεῖς πεν ὅτι ἄρτον μὲν διὰ τὸ αὐτὸν ἐπιθυμεῖν τε καὶ φαγεῖν, σπόγγον διὰ τὸ λούειν τὸ ἅπαν αὐτοῦ σῶμα ὑπὸ τῶν δακρύων, τὴν δὲ κιθάραν διὰ τὸ παραμυθεῖσθαι ἑαυτῷ ταῖς συμφοραῖς. Ὁ δὲ βασιλεὺς έχε πλαγεὶς καὶ θαυμάτας ἔστειλε τούτῳ τὰ αἰτηθέντα. Διὰ ταῦτα οὖν Ἰουστινιανὸς ἐπαρθεὶς ἔφιππον ἑαυτὸν ἔστησεν ἐπὶ κίονος. Ος ὕστερον φθονήσας τῷ ῥης θέντι στρατηγικωτάτῳ Βελισαρίῳ ἐξώρυξε τούτου τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ προσέταξε τοῦτον καθεσθῆναι εἰς τὰ Λαύρου, καὶ ἐπιδοῦναι αὐτῷ σκεῦος ἐστράκι νον, καὶ ἐπιῤῥίπτειν αὐτῷ τοὺς διερχομένους όσο λόν. Περὶ τὸ βόρειον μέρος του φόρου. σταυρός. Θέαμα. Χε Ξηρά λοφος. Ξηρόλοφος. Πεπτωκέναι τὰς στήλας. 14 Οι δύο σταυροί, Φόρος. ὑπῆρχαν δύο σταυροί. δύο στρατηγοί. Εἰς τὸν ἅγιον Μάμαντα. Μάμας.
γῆς, διὰ τῆς ἀνατάσεως καὶ ἀπώσεως της pulsu manus provincias Romanas invadere velans,
χειρός βρών. «Στήτε, Πέρσαι, καὶ μὴ πρόσω χω
ρεῖτε· οὐ γὰρ συνοίσει ὑμῖν
Περὶ τοῦ ἐν τῷ βαρείῳ μέρει φόρου Ισταμένου
σταυροῦ.
Ὅτι περὶ τὸ βόρειον μέρος του φόρου ἵστακαι σταυρός, ὡς εἶδεν αὐτὸν ὁ μέγας Κωνσταντίνος
ἐν τῷ οὐρανῷ χρυσέμπλαστον· καὶ ἐν τοῖς ἀκρω
τηριακοῖς μέρεσι στρογγύλοις μήλοις. Ενθεν καὶ
αὐτὸς καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καθορῶνται χρυσέμβαφοι
μέχρι τοῦ νῦν.
· Περὶ τοῦ Ξηρολόφου.
Ὅτι τὴν Ξηρόλοφον πρώην τινὲς θέαμα ἐκάλουν· ἐν αὐτῷ γὰρ ἔστησαν κοχλίαι δεκαὲξ καὶ
Αρτέμιδος στήλη καὶ Σεβήρου τοῦ κτίσαντος, καὶ
θεαμάτιον τρίπουν. Ενθα εθυσίαζε πολλὰς θυσίας
Σιδῆρος, καὶ χρησμοὶ πολλοὶ ἐν τῷ τόπῳ γεγόνασι.
Καθ' όν καιρὸν καὶ κόρη παρθένος ἐτύθη. Καὶ θέ
σις ἦν ἀστρονομική, τριάκοντα ἐξ χρόνους διαρκέ
σασα. Ὁ αὐτὸς δὲ Ξηρόλοφος καθὼς ὁ διακρινόμενος λόγος φησὶν, την στήλην εἶχε τοῦ τε
μικροῦ Θεοδοσίου καὶ Οὐαλεντινιανοῦ, καὶ Μαρκιανοῦ
κάτωθεν τοῦ κίονος. Σεισμοῦ δὲ γενομένου πεπτω
κἶναι τὰς στήλας
Περὶ τῶν δύο σταυρῶν λῃστῶν, καὶ τοῦ βικίου
τοῦ ἔχοντος μύρον.
Ὅτι κάτωθεν τοῦ κίονος τοῦ φόρου κεχωσμένοι
εἰσὶν οὗτοι οἱ δύο σταυροι καὶ βίαιον μύρου οὗ
ἐλείψατο ὁ Χριστὸς, καὶ πολλὰ ἕτερα σημειοφορικά,
τεθέντα μὲν παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου,
ἀσφαλισθέντα δὲ ὑπὸ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου.
Περὶ τῆς γεφύρας πέραν τοῦ ἁγίου Μάμαντος.
Ὅτι εἰς τὸν ἅγιον Μάμαντα πέραν ίστατο
bis quasi verbis: ‹ State Persæ, nec ulterius progredimini: neque enim conducet vobis. ›
De cruce in septentrionali parte fori collocata.
insIn septemtrionali parte fori collocata est crux,
tar illius quam Constantinus in cœlo vidit, auro
obducta habensque in apicibus rotunda mala. Ibidem
filiorum ejus statuæ auratæ usque in hodiernum diem
conspiciuntur.
De Xerolopho.
30 Xerolophum quidem prius Theama vocabant.
In illo enim sexdecim cochleæ erant, et statua Dianæ et Severi conditoris, et theamatium tripes,
Ibi Severus multa sacrificia fecit, codemque in luco
multa oracula edita sunt; quo tempore etiam puella virgo illic immolata est, Fuit etiam thesis astronomica, quæ annos 36 duravit. In eodem Xerolopho, ut vulgo fama fertur, collocatae erant statue
Theodosii junioris et Valentiniani et Marciani infra
columnam, quæ postea terræ motu corruerunt.
De duabus crucibus latronum, et urceolo unguen -
tario.
In inferiori parte columnæ fori depositæ erant
duæ cruces duorum latronum, qui una cum Christo
crucifixi sunt; et urceolus vitreus unguenti, quo
Christus inunctus fuit, et multa alia admiranda quæ
a Constantino magno ibi collocata Theodosius Magnus, quo tutius asservarentur, inde abstulit.
De ponte, qui est ultra S. Mamantem.
Ultra S. Mamantem erat pons magnitudine æqualis
Meursii et Lambecii notæ.
Errant qui pro απώσεως legenaum censent
ἁπλώσεως· impossibile enim est uuam et eamdem
manum explicatam simul et complicatam fuisse.
Sensus igitur hujus loci est, Justiniani statuam ita
figuratam fuisse, ut dextra manu Orientem versus
elenda Persas videretur απωθεῖσθαι, hoc est repellere et in provincias Romanas invadentes a progressn arcere. Tali ἀπώσει χειρός, etiam nos hodieque utimur, ubi importune supervenienti signum
recessus damus. Ceterum pro τῆς χειρός, quod ex
cod. Vat. restitui, perperam antea legebatur τῶν
χειρῶν. fidem corrigendus est Suidas v. Ἰουστι
ναός. LANB.
Post ὑμῖν 3058 Band. Τον οὖν αὐτὸν Ἰουστι
νιανόν λέγεται ἐπαρθῆναι τοῖς τοῦ Βελισαρίου εὐτυ
χήμασιν. Οὗτος οὖν σταλεὶς κατὰ τῶν Περσῶν καὶ
τῶν λοιπῶν τῶν τῆς ἀνατολῆς παρὰ τοῦ βασιλέως,
καὶ πάντας κατατροπωτάμενος, καὶ Γελίμερα κρι·
τῆσις ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς Μαυρουσίαν, ἐκεῖσε τη
ρεῖσθαι ὑπὸ τοῦ Φαρᾶ, υς εἰς μεγάλην ἔνδειαν ἄρ
του γεγονώς διὰ τὸ μὴ ἐν τῷ τόπῳ τῆς Μαυρουσίας
στον γεωργεῖσθαι, ἀλλ' ἐφθὸν τὰς ἀλύρας στεῖσθαι,
ἔγραψε τῷ βασιλεῖ στείλαι αὐτῷ ἄρτον καὶ σπόγγον
καὶ κιθάραν. Ὁ δὲ ἐκπλαγεὶς ἐπὶ τούτοις ἤρετο τὸν
ἐπιστολέα τίνος χάριν ταύτά γε ἐπιζητεῖ. Καὶ ἐξεῖς
πεν ὅτι ἄρτον μὲν διὰ τὸ αὐτὸν ἐπιθυμεῖν τε καὶ
φαγεῖν, σπόγγον διὰ τὸ λούειν τὸ ἅπαν αὐτοῦ σῶμα
ὑπὸ τῶν δακρύων, τὴν δὲ κιθάραν διὰ τὸ παραμυ
θεῖσθαι ἑαυτῷ ταῖς συμφοραῖς. Ὁ δὲ βασιλεὺς έχε
πλαγεὶς καὶ θαυμάτας ἔστειλε τούτῳ τὰ αἰτηθέντα.
Διὰ ταῦτα οὖν Ἰουστινιανὸς ἐπαρθεὶς ἔφιππον ἑαυτὸν
ἔστησεν ἐπὶ κίονος. Ος ὕστερον φθονήσας τῷ ῥης
θέντι στρατηγικωτάτῳ Βελισαρίῳ ἐξώρυξε τούτου
τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ προσέταξε τοῦτον καθεσθῆναι
εἰς τὰ Λαύρου, καὶ ἐπιδοῦναι αὐτῷ σκεῦος ἐστράκινον, καὶ ἐπιῤῥίπτειν αὐτῷ τοὺς διερχομένους όσο
λόν.
Περὶ τὸ βόρειον μέρος του φόρου. Suidas
in σταυρός. ΜεURS.
Θέαμα. Sensus est fuisse quosdam qui Χε
rolophum inter spectacula Cpoleos numerarent, seu
res præ cæteris in ea spectatu dignas. Itidem corrigendus et interpretandus est Suidas in v. Ξηράλοφος. LAMB.
Ξηρόλοφος. Restituenilum est per occasionem Xerolophi nomen apud Diaconum in Leone:
cecidit et titulus Arcadii, qui supra Xerolophi columnam stabat. Hodie male editur Xerophili.
NEURS.
Πεπτωκέναι τὰς στήλας. Accidit id. 14
anno imperii Justiniani, teste Cedreno; qui tamen
dextram tantum statuæ cujusdam ibi positæ corruisse auctor est. Meurs.
Οι δύο σταυροί, Suidas in Φόρος. Sed illic
corrige ὑπῆρχαν δύο σταυροί. Hodie depravate editur δύο στρατηγοί. Manifestum menduiu. MEURS.
Εἰς τὸν ἅγιον Μάμαντα. Suidas in Μάμας.
MEURS.
col. 487–488page 30 of 124
PG 157:487γέφυρα μεγάλη, ἐποία τῆς Χαλκηδόνος, δώδεκα καμάρας ἔχουσα. Ποταμὸς δὲ κατήρχετο καμμεν γέθης, καὶ μάλιστα το Φεβρουαρίῳ μηνί. Ένθε καὶ δράκων ἱστατο χαλκούς, διὰ τὸ λέγειν τινός δράκοντα οἰκεῖν τὴν γέφυραν. Διὸ καὶ πολλοὶ παρ θένοι ἐτύθησαν καὶ πλήθη προβάτων καὶ βοῶν καὶ ὀρνέων. Βασιλίσκος γάρ τις ἐρασθεὶς τοῦ τόπου, ὃς ἦν εἷς τῶν ἀπὸ Νουμεριανοῦ Καίσαρος κτίσας κατώκησεν ἐν αὐτῷ. Ενθα καὶ ναὸν τοῦ Διὸς ἤγειρε παμμεγέθη. Ταῦτα δὲ πάντα Ζήνων τῷ δευτέρ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ κατέστρεψεν. Περὶ τοῦ ἁγίου Μηνά. Ὅτι ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μηνᾶ, ἐν τῇ ἀκροπόλει, όρυγμα εὑρέθη, ὅτε ἐκαθαρίζετο, καὶ ὀστᾶ ἀνθρώπων γιγάντων εἰς πλῆθος, ἅ τινα θεασάμενος Ανα στάσιος ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ παλάτιον κατέθετο τά ὀστᾶ εἰς θαῦμα ἐξαίσιον. Περὶ στήλης ευνούχου ἐν τῇ Χελώνῃ. Ὅτι ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Προκοπίου ἐν τῇ Χελώνῃ στήλη ἵσταται ευνούχου τινὸς, ᾗ ἐν τῷ στήθει ἐγράφη·. Ο μετατιθείς θεμάτια τῷ βρόχῳ παραδοθήτω.» "Ην δὲ ἡ στήλη Πλάτωνος κουβικουλαρίου, ὃς ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ βασιλέως Βασιλίσκου πυρίκαυστος γέγονεν. Οι δὲ τῆς γενεάς αὐτοῦ ᾐτήσαντο τὸν βασιλέα, εἰς μνημόσυνον τοῖς ἀνταίρουσι βασιλεῖ, στήλην θεῖναι τῷ εὐνούχῳ Πλάτωνι. Ὁ δὲ οὐκ ἐκώλυσεν. Ἐν δὲ τῷ ἀνακαινίζεσθαι τὸν τοῦ ἁγίου μάρτυρος ναόν μετετέθη εἰς τὸ ἱπποδρόμιον. Οἱ δὲ οἶκοι τοῦ αὐτοῦ Ο ευνούχου σώζονται ἐν τῇ Χελώνῃ ἕως τῆς σής μερον. Περὶ τοῦ τόπου τοῦ καλουμένου Κυνηγίου. Ἐν τῷ Κυνηγίῳ τὸ πρῶτον ἐββίπτοντο οἱ βιοθάνατοι Ησαν δέ τινες ἐκεῖσε στῆλαι. ᾿Απελθὼν δὲ Θεόδωρος ὁ ἀναγνώστης μετὰ Ἱμερίου " χαρτουλαρίου εἶδεν ἐκεῖσε στήλην μικρὰν τῷ μήκει καὶ πλατείαν πάνυ. Ἐμοῦ δὲ, φησὶν ὁ Θεόδωρος, θαυμάζοντος, ἔφη ὁ Τμέριος καὶ αὐτός θαυμάζειν ὅστις ὁ κτίσας τὸ κυνήγιόν ἐστιν. Ἐμοῦ δὲ εἰπόν της • ο Μαξιμίνος ὁ κτίσας καὶ ᾿Αριστείδης ὁ κατα μετρήσας, ο παρευθὺ πεσεῖν τὴν στήλην ἐκ τοῦ "Ος ἦν εἰς τῶν ἀπὸ Νουμεριανοῦ Καίσαρος. 8; ἦν εἰς τὸν ἀπὸ Νουμεριανοῦ Καίσαρος, ὃς εἰς τὸν ἀπὸ Νουμερίου Καίσαρος ὑπῆρχε, &ς ἦν Νουμερια τοῦ Καίσαρος. Τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος. Προ κόπιος. Με «δ. Θεμάτια. 5 μετατιθεὶς τὸ θεαμάτιον βρόν παραδοθήσω, Προκόπιος. 'Εν... πάνυ. Ἐκ τῶν Ἡμερίου χαρτον λαρίου φράσις τῶν παρὰ Θεοδώρου, ὅτε παραγέγονεν ἐν τῷ Κυνηγίῳ θέας χάριν. Πολλὰ γὰρ ἡμῖν ἐμελήθη περὶ τοῦ ἐρευνῆσαι ἀκριβῶς περὶ ὧν παρεκάλεσας καὶ φανερῶσαι τῇ σῇ ἀρετῇ, ὦ φιλόκαλο. Απελθόν των ἡμῶν ποτὲ ἐν τῷ Κυνηγίῳ συν Ἡμερίῳ τῷ προλεχθέντι ἐνδόξῳ χαρτουλαρίῳ, τὰς ἐκεῖσε ἐστι ρῆσαι εἰκόνας, ἐν οἷς εὕρομεν μίας στήλην μικράν τῷ μήκει καὶ πλατείαν καὶ παχεῖαν πάνω. Ερρίπτοντο οι βιοθάνατοι. νήγιον. 3: Καὶ ῥίψαι εἰς τὰ Πελαγίου, ἔνθα έξω ρίπτοντο οἱ πολέμιοι καὶ κατάκριτοι.
Chalcedonensi duodecim fornicibus constans, infra γέφυρα μεγάλη, ἐποία τῆς Χαλκηδόνος, δώδεκα
quem magnus fluvius transibat, in primis mense
Februario. Ibidem stabat draco ærens, eo quod quidanı draconem in isto ponte habitare crederent,
multaque virgines ibi immolata sunt, et magna copia
ovium, boum et volucrium. Nam quidam Basiliscus, qui a parte Numeriani Cæsaris stetit, loci amore
captus ædes ibi 31 exstructas inhabitavit ét templum maximum Jovi excitavit, quod cum cæteris
omnibus ædificiis Zeno secundo sui imperii anno
evertit.
De S. Mena.
Cum ecclesia S. Mene in arce repurgaretur, magna
ibi multitudo ossium gigantum in ampla quadam
fossa reperta est, quæ Anastasius imperator cum
summa admiratione conspicatus in palatiu:n transponi curavit.
De statua eunuchi in Chelone.
In templo S. martyris Procopli in Chelone statuá
cujusdam eunuchi posita fuit, in cujus pectore læc
inscripta erant: «Quisque hoc signum loco move,
rit, laqueo pereat.» Erat autem statua Platonis
cubicularii, qui temporibus Basilisci imperatoris
vivus arsit. Cum autem cognati ejus postularent ab
imperatore, ut memoriæ illorum qui imperatori adversarentur, Platoni eunucho statua poneretur,
haudquaquam prohibuit. Cum vero templum S.
'martyris renovaretur, in Hippodromum statua illa
translata est. Ades autem ipsius ennuchi hodieque
supersunt in Chelone.
De loco Cynegio.
In Cynegium olim violenta morte perempti projiciebantur eoque in foco statuæ quædam positæ erant.
lluc Theodorus anagnostes cum 32 llimerio charm
tulario profectus vidit statuam minime longam, sed
valde latam. Me igitur, inquit Theodorus, ean admirante, dixit Himerius: «Quisnam Cynegium condidit?, Tum ego: • Maximinus condidit, Aristiles
vero dimensus est. > Quo dicto, protinus statua illa
ex alto delapsa Himerium afflixit, ut extemplo moκαμάρας ἔχουσα. Ποταμὸς δὲ κατήρχετο καμμεν
γέθης, καὶ μάλιστα το Φεβρουαρίῳ μηνί. Ένθε
καὶ δράκων ἱστατο χαλκούς, διὰ τὸ λέγειν τινός
δράκοντα οἰκεῖν τὴν γέφυραν. Διὸ καὶ πολλοὶ παρθένοι ἐτύθησαν καὶ πλήθη προβάτων καὶ βοῶν καὶ
ὀρνέων. Βασιλίσκος γάρ τις ἐρασθεὶς τοῦ τόπου, ὃς
ἦν εἷς τῶν ἀπὸ Νουμεριανοῦ Καίσαρος κτίσας
κατώκησεν ἐν αὐτῷ. Ενθα καὶ ναὸν τοῦ Διὸς ἤγειρε
παμμεγέθη. Ταῦτα δὲ πάντα Ζήνων τῷ δευτέρ
ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ κατέστρεψεν.
Περὶ τοῦ ἁγίου Μηνά.
Ὅτι ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μηνᾶ, ἐν τῇ ἀκροπόλει,
όρυγμα εὑρέθη, ὅτε ἐκαθαρίζετο, καὶ ὀστᾶ ἀνθρώπων γιγάντων εἰς πλῆθος, ἅ τινα θεασάμενος Ανα
στάσιος ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ παλάτιον κατέθετο τά
ὀστᾶ εἰς θαῦμα ἐξαίσιον.
Περὶ στήλης ευνούχου ἐν τῇ Χελώνῃ.
Ὅτι ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος
Προκοπίου ἐν τῇ Χελώνῃ στήλη ἵσταται ευνούχου
τινὸς, ᾗ ἐν τῷ στήθει ἐγράφη·. Ο μετατιθείς
θεμάτια τῷ βρόχῳ παραδοθήτω.» "Ην δὲ ἡ
στήλη Πλάτωνος κουβικουλαρίου, ὃς ἐν ταῖς ἡμέραις
τοῦ βασιλέως Βασιλίσκου πυρίκαυστος γέγονεν. Οι
δὲ τῆς γενεάς αὐτοῦ ᾐτήσαντο τὸν βασιλέα, εἰς
μνημόσυνον τοῖς ἀνταίρουσι βασιλεῖ, στήλην θεῖναι
τῷ εὐνούχῳ Πλάτωνι. Ὁ δὲ οὐκ ἐκώλυσεν. Ἐν δὲ
τῷ ἀνακαινίζεσθαι τὸν τοῦ ἁγίου μάρτυρος ναόν
μετετέθη εἰς τὸ ἱπποδρόμιον. Οἱ δὲ οἶκοι τοῦ αὐτοῦ
Ο ευνούχου σώζονται ἐν τῇ Χελώνῃ ἕως τῆς σής
μερον.
Περὶ τοῦ τόπου τοῦ καλουμένου Κυνηγίου.
Ἐν τῷ Κυνηγίῳ τὸ πρῶτον ἐββίπτοντο οἱ
βιοθάνατοι Ησαν δέ τινες ἐκεῖσε στῆλαι.
᾿Απελθὼν δὲ Θεόδωρος ὁ ἀναγνώστης μετὰ Ἱμερίου
" χαρτουλαρίου εἶδεν ἐκεῖσε στήλην μικρὰν τῷ μήκει
καὶ πλατείαν πάνυ. Ἐμοῦ δὲ, φησὶν ὁ Θεόδωρος,
θαυμάζοντος, ἔφη ὁ Τμέριος καὶ αὐτός θαυμάζειν
ὅστις ὁ κτίσας τὸ κυνήγιόν ἐστιν. Ἐμοῦ δὲ εἰπόν
της • ο Μαξιμίνος ὁ κτίσας καὶ ᾿Αριστείδης ὁ κατα
μετρήσας, ο παρευθὺ πεσεῖν τὴν στήλην ἐκ τοῦ
Meursii et Lambecii note.
"Ος ἦν εἰς τῶν ἀπὸ Νουμεριανοῦ Καίσαρος. Si genuina est hac lectio, vertendum videtur: serit ultimus suorum moriatur. Lane.
qui fuit partium Numeriani Casaris. In cod. Vat.
legitur 8; ἦν εἰς τὸν ἀπὸ Νουμεριανοῦ Καίσαρος, in
Colectaneis anonyini ὃς εἰς τὸν ἀπὸ Νουμερίου
Καίσαρος ὑπῆρχε, apud Suidam &ς ἦν Νουμεριατοῦ Καίσαρος. Unde quidam probare conantur Basiliscum Numeriani Cæsaris filium fuisse; sed
æquins est credere Suidæ hunc locum esse decurtatum, quam dubioso atque unico ejus testimonio
Basiliscum Numeriano Cæsari filium aflingere.
LAMB.
gione Transtilerina: Quisquis hoc sustulerit aut la
Τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος. Suidas in Προκόπιος. Με «δ.
Θεμάτια. Scribe 5 μετατιθεὶς τὸ θεαμάτιον
βρόν παραδοθήσω, id est quisquis hoc signum loco
morerit, laqueo pereat. Similiter corrigendus est
Suidas v. Προκόπιος. Similis huic inscriptio est
incisa pectori statuæ muliebris, in modum termini factæ, quæ hoc anno reperta est Rom.e in re-
'Εν... πάνυ. Ἐκ τῶν Ἡμερίου χαρτον
λαρίου φράσις τῶν παρὰ Θεοδώρου, ὅτε παραγέγονεν
ἐν τῷ Κυνηγίῳ θέας χάριν. Πολλὰ γὰρ ἡμῖν ἐμελήθη
περὶ τοῦ ἐρευνῆσαι ἀκριβῶς περὶ ὧν παρεκάλεσας
καὶ φανερῶσαι τῇ σῇ ἀρετῇ, ὦ φιλόκαλο. Απελθόν
των ἡμῶν ποτὲ ἐν τῷ Κυνηγίῳ συν Ἡμερίῳ τῷ
προλεχθέντι ἐνδόξῳ χαρτουλαρίῳ, τὰς ἐκεῖσε ἐστι
ρῆσαι εἰκόνας, ἐν οἷς εὕρομεν μίας στήλην μικράν
τῷ μήκει καὶ πλατείαν καὶ παχεῖαν πάνω. Rey.
Ερρίπτοντο οι βιοθάνατοι. Suidas in x
νήγιον. Fiebut autem hoc quoque in Pelagio. Longras Annal. 3: Καὶ ῥίψαι εἰς τὰ Πελαγίου, ἔνθα έξω
ρίπτοντο οἱ πολέμιοι καὶ κατάκριτοι. Fuerat ilia
fanum S. Pelagie, sed Constantinus Coprons
demolitus sepulturæ damnatorum destinavit. "Vide
Cedrenum et ipsum quoque Zonaram Annal. 3,
p. 93. MEURS.
col. 489–490page 31 of 124
PG 157:489ἐκεῖσε ὕψους καὶ κροῦσαι τὸν Ἱμέριον και παραυτά θανατῶσαι. Ἐμοῦ δὲ φοβηθέντος καὶ πρὸς τὴν ἐκκλησίαν φυγόντος καὶ καταγγέλλοντος τὸ πραχθέν, οὐδείς μοι ἐπίστευσεν, ἕως ἂν ὅρκοις αὐτὸ ἐβεβαίωσα Οἱ οὖν οἰκεῖοι τοῦ τελευτήσαντος καὶ οἱ φίλοι του βασιλέως σὺν ἐμοὶ ἐπου ρεύθησαν ἐν τῷ κυνηγίῳ, καὶ πρὸ τοῦ τὸ πτῶμα ἰδεῖν τοῦ ἀνδρὸς τὸ πτῶμα τῆς στήλης ἐθαύμαζον. Ιωάννης δέ τις φιλόσοφος φησὶν ὅτι εὗρεν ὑπὸ τού του τοῦ ζωδίου ἔνδοξον ἄνδρα τεθνηξόμενον· ὑφ' οὗ Φιλιππικός ὁ βασιλεὺς πληροφορηθεὶς ἐκέλευσε τὸ αὐτὸ ζώδιον ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ καταχωσθήναι Περὶ τῶν δύο στηλῶν Βηρίνης τῆς τοῦ μεγάλου Λέοντος. Δύο στῆλαί εἰσι τῆς Βηρίνης, μία μὲν νοτιωτέρα πλησίον τοῦ ἁγίου μάρτυρος Αγαθονίκου, μετὰ τὴν ἄνοδον τῶν ἐκεῖσε βαθμίδων, ἑτέρα δὲ ἄντικρυς αὐτοῦ, πλησίον τοῦ ναοῦ τῆς ἁγίας Βαρβάρας. Καὶ ἢ μὲν τοῦ ἁγίου Ἀγαθονίκου γέγονε ζῶν τις Δέοντος Μακέλη τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς, ἡ δὲ τῆς Αγίας Βαρβάρας μετὰ τὴν τελευτὴν αὐτοῦ, ἡνίκα Βασιλίσκον τὸν ἀδελφὸν αὐτῆς ἔστεψε, φυγόντος Ζήνωνος τοῦ γαμβροῦ αὐτῆς Εὐφημίας τῆς γυναικός Ιουστίνου τοῦ Θρᾳκός στήλη ἐν τῇ ἁγίᾳ Εὐφημίᾳ τῇ ὑπ' αὐτῆς κτι σθείσῃ ἐστηλώθη. Αρκαδίας τῆς γυναικός Ζήνωνος, τῆς ἐν τῷ δευτέρῳ συνοικεσίῳ, ἐν τοῖς πλησίον μέρεσι τῶν βάθρων τῶν λεγομένων Τόπων, ἐν τοῖς τοῦ ἀρο χιστρατήγου μέρεσιν, εἰς Αρκαδιανὰς ἐστηλώθη, Ενθα Ζήνων έκρινε τοὺς μετὰ Βασιλίσκου, καὶ σέκρετον τὸν τόπον ἐποίησε. Τῆς δὲ πρώτης αὐτοῦ Δοῦναι τὸν Ιμέριον. διδόναι κρούειν, Τοῦ Λεωμακέλου, ἐκεῖσε διερχομένου ἐφ᾿ ἵππου, χειμῶνος ὄντος, κρύσταλλον ἔπεσεν καὶ ἔδω κεν αὐτόν. Παρευθὺ πέπτωκεν ἡ στήλη ἐκ τοῦ ἐκεῖτε ὕψους καὶ ἐθανάτωσε τὸν Ἱμέριον, Εβεβαίωσα. Φοβηθέντος διὰ τὸ μὴ εἶναι ἔτε ρον ἐκεῖ ἢ μόνους τοὺς ἡμιόνους ἡμῶν κατέχοντας, καὶ αὐτοὺς ἔξω τῶν ἀναβαθμῶν ὑπάρχοντας, δειλιάσας μὴ κινδυνεύσω, σύρας τῷ δεξιῷ ποδὶ ἔνθα τοὺς ἡ καταδίκους ρίπτειν ἐπεχείρουν. Δειλιάσας δὲ, τὸ ἄχθος ἀφήσας ἐν τῷ στόματι τοῦ ἄχθους ἀνεχώρησα, πρόσφυγος γενόμενος ἐν τῇ μεγάλη εκκλησίᾳ. Καὶ ἀγγέλλων τὸ πραχθὲν ἐν ἀληθείᾳ οὐκ ἐπιστευό μην, ἕως εἰς ὅρκου βεβαίωσιν ἐλθεῖν με, διὰ τό ποτε καὶ τοῦτο μόνον τηρῆσαί με τὸ κατόρθωμα. Φιλιππικός. Καταχωσθῆναι. "Οτι μὰ τὴν θείαν πρόνοιαν, οὕτως εὑρίσκω ἐν τοῖς Δημοσθένους συγγράμμασιν, ὑπὸ τούτου τοῦ ζωδίου ἀποκτανθῆναι ἔνδοξον ἄνδρα. ὺς καὶ παρευθὺ τῷ βασιλεῖ Φιλιππικῷ πληροφορήσας κελεύεται καταχῶσαι τὸ αὐτὸ ζώδιον ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ. Ο καὶ γέγονε διὰ τὸ μὴ δέχεσθαι καταλύσεως. Ταῦτα, φιλόκαλε, μετὰ ἀληθείας ερευνών εύχου μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν, καὶ ταῖς ἀρχαίαις στήλαις, καὶ μάλιστα ταῖς Ελληνικαῖς πρόσεχε θεω ρῶν. 1027. Βαρβάρας τοῦ ᾿Αρτοτυριανοῦ τόπου. Και Κράζοντος τοῦ πρασίνου μέρους, Βηρίνης ὀρθοδόξου Ελένης πολλὰ τὰ ἔτη. ν Ην γὰρ ὀρθόδοξος πάνυ. Στήλῃ. Ἐν τοῖς Ολυβρίου, πλησίον τῆς ἁγίας Εὐφημίας, ἥτις εκκλησία ὑπ' αὐτῆς ἐκτίσθη, στήλη ἐν ἀναβάσει, μικρὰ πάνυ, χρυσέμβαφος ὑπάρ χούσα. Ευδοξίας γυναικός ᾿Αρκαδίου μεγάλη πάνυ, καὶ Πουλχερίας θυγατρὸς αὐτῆς, καὶ ἑτέρων δύο θυγατέρων αὐτῆς, ἀμφοτέρων αργυραί. Ετι τῆς αὐτῆς Εὐδοξίας ἐν κίονι χαλκῇ, καὶ ἑτέρα ἐν τοῖς Αὐγουσταίοις, δι᾿ ἣν ὁ Χρυσόστομος ἀνε σκευάσθη. Τόποι στήλη. Αρχιστρατηγός ἐν τῷ τοῦ ἀρχιστρατηγού, ἐν τοῖς τοῦ ἀρχιστρατηγοῦ μέρεσιν. Σέχρ τον Βεβαιούσθω ἡ πρᾶσις ἐπὶ σεκρέτῳ.
Biente, et quod acciderat annuntiante, nemo id,
donec jurejurando confirmarem, credidit. Aliquot
igitur ex perempti cognatis et familiaribus imperatoris mecum ad Cynegium abierunt, et antequam
Himerium prostratum animadvertissent, statuæ casum admirati sunt. Cæterum Joannes quidam philosophus pridem se invenisse dixit, fore ut isto
signo præclarus quidam vir opprimeretur. Quamobrem Philippicus imperator illud signum in eo<
dem loco terra obrui jussit.
ἐκεῖσε ὕψους καὶ κροῦσαι τὸν Ἱμέριον και reretur. Me autem perterrito, et ad templun confuπαραυτά θανατῶσαι. Ἐμοῦ δὲ φοβηθέντος καὶ πρὸς
τὴν ἐκκλησίαν φυγόντος καὶ καταγγέλλοντος τὸ
πραχθέν, οὐδείς μοι ἐπίστευσεν, ἕως ἂν ὅρκοις
αὐτὸ ἐβεβαίωσα Οἱ οὖν οἰκεῖοι τοῦ τελευτή
σαντος καὶ οἱ φίλοι του βασιλέως σὺν ἐμοὶ ἐπου
ρεύθησαν ἐν τῷ κυνηγίῳ, καὶ πρὸ τοῦ τὸ πτῶμα
ἰδεῖν τοῦ ἀνδρὸς τὸ πτῶμα τῆς στήλης ἐθαύμαζον.
Ιωάννης δέ τις φιλόσοφος φησὶν ὅτι εὗρεν ὑπὸ τούτου τοῦ ζωδίου ἔνδοξον ἄνδρα τεθνηξόμενον· ὑφ' οὗ
Φιλιππικός ὁ βασιλεὺς πληροφορηθεὶς ἐκέλευσε
τὸ αὐτὸ ζώδιον ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ καταχωσθήναι
Περὶ τῶν δύο στηλῶν Βηρίνης τῆς τοῦ μεγάλου
Λέοντος.
Δύο στῆλαί εἰσι τῆς Βηρίνης, μία μὲν νοτιωτέρα
πλησίον τοῦ ἁγίου μάρτυρος Αγαθονίκου, μετὰ
τὴν ἄνοδον τῶν ἐκεῖσε βαθμίδων, ἑτέρα δὲ ἄντικρυς
αὐτοῦ, πλησίον τοῦ ναοῦ τῆς ἁγίας Βαρβάρας.
Καὶ ἢ μὲν τοῦ ἁγίου Ἀγαθονίκου γέγονε ζῶντις Δέοντος Μακέλη τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς, ἡ δὲ τῆς
Αγίας Βαρβάρας μετὰ τὴν τελευτὴν αὐτοῦ, ἡνίκα
Βασιλίσκον τὸν ἀδελφὸν αὐτῆς ἔστεψε, φυγόντος
Ζήνωνος τοῦ γαμβροῦ αὐτῆς
Εὐφημίας τῆς γυναικός Ιουστίνου τοῦ Θρᾳκός
στήλη ἐν τῇ ἁγίᾳ Εὐφημίᾳ τῇ ὑπ' αὐτῆς κτισθείσῃ ἐστηλώθη.
De duabu̟s statuis Verinæ, uxoris Leonis Magni.
33 Duæ sunt statuæ Verinæ, una austrum versus prope S. martyrem Agathonicum post ascensum
graduum, altera e regione, prope templum S. Barbara. Quæ ad S. Agathonicum est, superstite adhuc
Leone Macela ejus marito posita est: quæ prope
S. Barbaram, post ejus obitum, quando Basiliscum
fratrem suum coronavit, Zenone genero fugato.
Euphemiæ uxoris Justini Thracis statua posita
est in templo S. Euphemiæ, quod ipsa condidit.
Αρκαδίας τῆς γυναικός Ζήνωνος, τῆς ἐν τῷ
Arcadia secundæ uxoris Zenonis statua colloδευτέρῳ συνοικεσίῳ, ἐν τοῖς πλησίον μέρεσι τῶν cata est prope gradus, qui vocantur Topi, in regione
βάθρων τῶν λεγομένων Τόπων, ἐν τοῖς τοῦ ἀρο Michaelis archangeli, in thermis Arcadianis. Ibi olim
χιστρατήγου μέρεσιν, εἰς Αρκαδιανὰς ἐστηλώθη, Zeno judicium exercuit in eos qui Basilisci partes
Ενθα Ζήνων έκρινε τοὺς μετὰ Βασιλίσκου, καὶ σέ- secuti fuerant, et locum illum fecit Secretun. Priκρετον τὸν τόπον ἐποίησε. Τῆς δὲ πρώτης αὐτοῦ mæ autem uxoris ejus Ariadnæ ipsiusque Zenonis
Meursii et Lambecii not.
Δοῦναι τὸν Ιμέριον. Verbum διδόναι pro
κρούειν, id est affligere seu ad terram prosternere,
alias occurrit apud Codinum in libro De ædificiis.
Τοῦ Λεωμακέλου, inquit, ἐκεῖσε διερχομένου ἐφ᾿
ἵππου, χειμῶνος ὄντος, κρύσταλλον ἔπεσεν καὶ ἔδω
κεν αὐτόν. In alio quodam codice totus hic locus
paulo mutatus ita legitur: Παρευθὺ πέπτωκεν ἡ
στήλη ἐκ τοῦ ἐκεῖτε ὕψους καὶ ἐθανάτωσε τὸν ἱμέ
ριον, LAMB.
Εβεβαίωσα. Φοβηθέντος διὰ τὸ μὴ εἶναι ἔτερον ἐκεῖ ἢ μόνους τοὺς ἡμιόνους ἡμῶν κατέχοντας,
καὶ αὐτοὺς ἔξω τῶν ἀναβαθμῶν ὑπάρχοντας, δειλιά
σας μὴ κινδυνεύσω, σύρας τῷ δεξιῷ ποδὶ ἔνθα τοὺς ἡ
καταδίκους ρίπτειν ἐπεχείρουν. Δειλιάσας δὲ, τὸ
ἄχθος ἀφήσας ἐν τῷ στόματι τοῦ ἄχθους ἀνεχώ
ρησα, πρόσφυγος γενόμενος ἐν τῇ μεγάλη εκκλησίᾳ.
Καὶ ἀγγέλλων τὸ πραχθὲν ἐν ἀληθείᾳ οὐκ ἐπιστευό
μην, ἕως εἰς ὅρκου βεβαίωσιν ἐλθεῖν με, διὰ τό ποτε
καὶ τοῦτο μόνον τηρῆσαί με τὸ κατόρθωμα. Reg.
Φιλιππικός. Hic ille Philippicus, qui Justiniano occiso imperium invasit. Certe de Philippo
bic locus esse non potest, qui post Gordianum
regnavit annis sex. MEURS.
Καταχωσθῆναι. "Οτι μὰ τὴν θείαν πρόνοιαν,
οὕτως εὑρίσκω ἐν τοῖς Δημοσθένους συγγράμμασιν,
ὑπὸ τούτου τοῦ ζωδίου ἀποκτανθῆναι ἔνδοξον ἄνδρα.
ὺς καὶ παρευθὺ τῷ βασιλεῖ Φιλιππικῷ πληροφορή
σας κελεύεται καταχῶσαι τὸ αὐτὸ ζώδιον ἐν τῷ αὐτῷ
τόπῳ. Ο καὶ γέγονε διὰ τὸ μὴ δέχεσθαι καταλύσεως. Ταῦτα, φιλόκαλε, μετὰ ἀληθείας ερευνών
εύχου μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν, καὶ ταῖς ἀρχαίαις
PATROL GR. CLVII.
στήλαις, καὶ μάλιστα ταῖς Ελληνικαῖς πρόσεχε θεωρῶν. Reg. 1027.
Βαρβάρας τοῦ ᾿Αρτοτυριανοῦ τόπου. Και
cool. 3058.
Reg. addit, Κράζοντος τοῦ πρασίνου μέρους,
• Βηρίνης ὀρθοδόξου Ελένης πολλὰ τὰ ἔτη. ν Ην
γὰρ ὀρθόδοξος πάνυ.
Στήλῃ. Ἐν τοῖς Ολυβρίου, πλησίον τῆς
ἁγίας Εὐφημίας, ἥτις εκκλησία ὑπ' αὐτῆς ἐκτίσθη,
στήλη ἐν ἀναβάσει, μικρὰ πάνυ, χρυσέμβαφος ὑπάρ
χούσα. Reg. addit: Ευδοξίας γυναικός ᾿Αρκαδίου
μεγάλη πάνυ, καὶ Πουλχερίας θυγατρὸς αὐτῆς, καὶ
ἑτέρων δύο θυγατέρων αὐτῆς, ἀμφοτέρων αργυραί.
Ετι τῆς αὐτῆς Εὐδοξίας ἐν κίονι χαλκῇ, καὶ ἑτέρα
ἐν τοῖς Αὐγουσταίοις, δι᾿ ἣν ὁ Χρυσόστομος ἀνε
σκευάσθη.
Báðpa hic significat gradus seu tribunalia.
Τόποι vero cognomnen est, quo tribunalia ista, quorum hic mentio fit, a reliquis dignoscebantur. Vertendum ergo: prope gradus qui vocantur Topi.
Quare autem cognominati fuerint Topi, plenissime
narratur in libro De ædificiis. Corrigenda hinc Suidæ versio v. στήλη. LawB.
Αρχιστρατηγός pro S. Michaele aliquoties
occurrit in libro De ædificiis. Apud Suidam legitur
ἐν τῷ τοῦ ἀρχιστρατηγού, quod idem valet atque
ἐν τοῖς τοῦ ἀρχιστρατηγοῦ μέρεσιν. Interpres perperam vertit: in pratoris domo. LANB.
Σέχρ τον dicitur locus in quo judices conveniunt et causas audiunt. Harmenop. lib. mn, tit. 4:
Βεβαιούσθω ἡ πρᾶσις ἐπὶ σεκρέτῳ. Latini juris
auctores secretarium vocant, ut passim videre est
col. 491–492page 32 of 124
PG 157:491γυναικός Αριάδνης καὶ αὐτοῦ τοῦ Ζήνωνος ἐν τῇ βασιλικῇ πύλη (β) τῆς Χαλκῆς ἔστησεν. Ὅτι ἐν τῇ Χαλκῇ πλησίον ἄνωθεν Πουλχερία; τῆς ἀοιδίμου, ὡς πρὸς τὸν περίπατον τοῦ παλατίου, ἀνηγέρθη στήλη. Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ τόπῳ καὶ ὁ Ζήσ νων καὶ ἡ ᾿Αριάδνη ίστανται. Καὶ ἔτερα: δύο στήλαι πεζαὶ ἐπὶ κίονος βραχέος ἵστανται, Σεκούνδου φιλο σόφου ἐλεγεῖα ἔχουσαι. Αντικρὺς δὲ τῆς χαλκῆς αψίδος γοργονοειδεῖς κεφαλαὶ ἡμίσειαι δύο, αἴτινές εἰσι χρυσέμβαφοι γυναικείαι. "Ηχθησαν δὲ καὶ ἀπὸ Ἐφέσου ἐκ τοῦ ναοῦ τῆς Ἀρτέμιδος στῆλαι ὀκτών καὶ αἱ μὲν τέσσαρες ἐν τοῖς τοῦ Ταύρου μέρεσιν ἐν τοῖς παλαιοῖς παλατίοις προετάγησαν στήναι, Κων σταντίνου καὶ Ἰουλιανοῦ καὶ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ καὶ Γάλλου, αἱ δὲ τέσσαρες ἐν τῷ τῆς Χαλκῆς εὐωνύμῳ μέρει. Ενθα καὶ σταυρός ὑπὸ Ἰουστινιανοῦ ἐπεπήγει καὶ στήλη χρυσεμβαφής Βελισαρίου καὶ Τιβερίου καὶ τοῦ κουρτοειδοῦς Θρᾳκὸς καὶ Ἰουστινιανοῦ. Ὁ πρῶτος λεπτοειδής. Καὶ τῶν συγγενῶν αὐτοῦ στῆλαι ἑπτὰ, αἱ μὲν ἀπὸ μαρμάρων, αἱ δὲ χαλκαῖ. Καὶ δύο ἵπποι, οἱ ἐπάνω τῶν γοργονοειδῶν ἱστάμενοι ἐν τῇ ἀψίδι· καὶ οὗτοι ἐκ τῆς ᾿Αρτέμιδος ναοῦ ἀπὸ Ἐφέσου ἤχθησαν ὑπὸ Ἰουστινιανοῦ τοῦ κτίσαντος τὴν ἁγίαν Σοφίαν. Καὶ ἐστήλωσεν αὐτὰ διὰ τὸ μὴ ἀντιζηλεῖν τοὺς ἵππους. Ομοίως καὶ τὸν σταυρὸν διὰ τὸ ἑδραῖον. Καὶ Μαξιμίνου στήλη ἐν αὐτῷ ἵσταται βαρυτάτη, Ενθε νῦν καὶ τὸ γένος ἅπαν τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου υπάρχει. Καὶ τοῦ Μαυρικίου καὶ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ καὶ τῶν τέκνων ίστανται. Ἐν δὲ τῇ καμάρᾳ τοῦ μιλίου στήλαι τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου και Ελένης εἰσίν. Ενθα καὶ σταυρός ὁρᾶται πρὸς ἀνατολὴν βασταζόμενος ὑπ' αὐτῶν. Μέσον δὲ τοῦ σταυροῦ ἡ τύχη τῆς πόλεως, κατήνιον κλειδόμενον καὶ ἐστοιχειωμένον τοῦ παντός εἴδους ἀνελλιπή εἶναι καὶ νίκην πᾶσαν τῶν ἐθνῶν επιφέρειν, τοῦ μηκέτι ἰσχύειν προσεγγίσαι ἡ προσε ή σεκρετον μίλιον σέκρε τον σεκρέτου, βασιλικάς πύλας ν. ἔδραμε δὲ ἀπὸ τῶν βασιλικῶν πυλῶν μέχρι τοῦ ἄμβωνος. Ἰουλιανοῦ Ἰουλιανῆς, Ιουλίας τῆς γυναικὸς αὐτοῦ. Κωνσταντίνου καὶ τῆς γυναι χὰς αὐτοῦ καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ καὶ Γάλλου καὶ Ἰουλιανοῦ. Καὶ Τιβερίου καὶ τοῦ κυρτοειδοῦς. καὶ Τιβερίου τοῦ κυρτοειδούς Θρᾳκός, καὶ Ἰουστίνου του πρώτου λεπτοειδής. λεπτοειδής στήλη. Ἐστοιχειωμένον τετελεσμένον, στοιχειώδη τῆς πόλεως φυλακτήρια 55 ν. 2 ἀγάλματα στοιχειοῦν
statuæposita sunt ad portam regiam domus nuncu- γυναικός Αριάδνης καὶ αὐτοῦ τοῦ Ζήνωνος ἐν τῇ
pala Area.
34 Paulo superius in eadem Chalce, prope ambulacrum palatii, erecta est statua inclyta Pulcheriæ,
Ibidem visuntur Zenonis et Ariadnes statuæ, et alis
duse pedestres supra columnam exiguam Secundi phi
losophi distichis ornate. Ex adverso autem arcus
ejusdem Chalcae spectantur capita duo Gorgonum,
facie muliebri, dimidiata et auro obduela. Ex templo
Dianæ Ephesiæ octo statuæ allatæ fuerunt, quarum
quatuor in regione Tauri in pɔlatio autiquo collo-
· catæ sunt, Constantini et Juliani et uxoris liberorumque ejus et Galli: reliquæ quatuor positæ sunt
in sinistra parte Chalcæ; ubi et crux a Justiniano
posita cernitur, et statua inaurata Belisarii, et Tiberii Thracis et Justiani et cognatorum ejus statuæ
septem, aliæ ex ære, aliæ ex marmore factæ. Duo
etiam illi equi, qui supra Gorgonum capita in ante
dieto arcu stand, ab Justiniano S. Sophiæ conditore
ex Dianæ Ephesiæ templo illuc translati sunt. In
cclem loco Maximini statua 35 posita est. Conspieiuntur ibidem statuæ totius familiæ Theodosii magni et Mauricii, et uxoris liberorumque ejus.
βασιλικῇ πύλη (β) τῆς Χαλκῆς ἔστησεν.
Ὅτι ἐν τῇ Χαλκῇ πλησίον ἄνωθεν Πουλχερία;
τῆς ἀοιδίμου, ὡς πρὸς τὸν περίπατον τοῦ παλατίου,
ἀνηγέρθη στήλη. Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ τόπῳ καὶ ὁ Ζήσ
νων καὶ ἡ ᾿Αριάδνη ίστανται. Καὶ ἔτερα: δύο στήλαι
πεζαὶ ἐπὶ κίονος βραχέος ἵστανται, Σεκούνδου φιλο
σόφου ἐλεγεῖα ἔχουσαι. Αντικρὺς δὲ τῆς χαλκῆς
αψίδος γοργονοειδεῖς κεφαλαὶ ἡμίσειαι δύο, αἴτινές
εἰσι χρυσέμβαφοι γυναικείαι. "Ηχθησαν δὲ καὶ ἀπὸ
Ἐφέσου ἐκ τοῦ ναοῦ τῆς Ἀρτέμιδος στῆλαι ὀκτών
καὶ αἱ μὲν τέσσαρες ἐν τοῖς τοῦ Ταύρου μέρεσιν ἐν
τοῖς παλαιοῖς παλατίοις προετάγησαν στήναι, Κων
σταντίνου καὶ Ἰουλιανοῦ καὶ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ
καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ καὶ Γάλλου, αἱ δὲ τέσσαρες ἐν
τῷ τῆς Χαλκῆς εὐωνύμῳ μέρει. Ενθα καὶ σταυρός
ὑπὸ Ἰουστινιανοῦ ἐπεπήγει καὶ στήλη χρυσεμβαφής
Βελισαρίου καὶ Τιβερίου καὶ τοῦ κουρτοειδοῦς
Θρᾳκὸς καὶ Ἰουστινιανοῦ. Ὁ πρῶτος λεπτοειδής.
Καὶ τῶν συγγενῶν αὐτοῦ στῆλαι ἑπτὰ, αἱ μὲν ἀπὸ
μαρμάρων, αἱ δὲ χαλκαῖ. Καὶ δύο ἵπποι, οἱ ἐπάνω
τῶν γοργονοειδῶν ἱστάμενοι ἐν τῇ ἀψίδι· καὶ οὗτοι
ἐκ τῆς ᾿Αρτέμιδος ναοῦ ἀπὸ Ἐφέσου ἤχθησαν ὑπὸ
Ἰουστινιανοῦ τοῦ κτίσαντος τὴν ἁγίαν Σοφίαν. Καὶ ἐστήλωσεν αὐτὰ διὰ τὸ μὴ ἀντιζηλεῖν τοὺς ἵππους.
Ομοίως καὶ τὸν σταυρὸν διὰ τὸ ἑδραῖον. Καὶ Μαξιμίνου στήλη ἐν αὐτῷ ἵσταται βαρυτάτη, Ενθε
νῦν καὶ τὸ γένος ἅπαν τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου υπάρχει. Καὶ τοῦ Μαυρικίου καὶ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ καὶ
τῶν τέκνων ίστανται.
In fornice miliarii statuæ sunt Constantini magni
et Helenæ. Ibidem quoque conspicitur crux, quam
illi orienti obtendunt. Mediam vero crucem ambiebat catena clausa atque magice consecrata, in qua
fortuna urbis credebatur consistere, ut scilicet,
quousque illa catena integra maneret, urbs omnium
gentium victrix esset futura et at ab hostium incurἘν δὲ τῇ καμάρᾳ τοῦ μιλίου στήλαι τοῦ μεγάλου
Κωνσταντίνου και Ελένης εἰσίν. Ενθα καὶ σταυρός
ὁρᾶται πρὸς ἀνατολὴν βασταζόμενος ὑπ' αὐτῶν.
Μέσον δὲ τοῦ σταυροῦ ἡ τύχη τῆς πόλεως, κατήνιον
κλειδόμενον καὶ ἐστοιχειωμένον τοῦ παντός
εἴδους ἀνελλιπή εἶναι καὶ νίκην πᾶσαν τῶν ἐθνῶν
επιφέρειν, τοῦ μηκέτι ἰσχύειν προσεγγίσαι ἡ προσε
ή
Meursii et Lambecii notæ.
in codice Theodosiano et Justinianeo. Puto Græcos
recentiores σεκρετον pro secretarium dixisse, ut
μίλιον pro miliarium. In codice Bavarico pro σέκρετον perperam scriptum fuit σεκρέτου, LANB.
Græci βασιλικάς πύλας vocant portas majores,
ut lioc loco Codinus, et p. 145, ν. 8: ἔδραμε δὲ
ἀπὸ τῶν βασιλικῶν πυλῶν μέχρι τοῦ ἄμβωνος. Eliani
Latini regias nuncupant, ut testatur inscriptio antiqua quæ exstat in descript. Rowæ Subterr. p. 107.
Et Anastasius Bibl. in Vita Cononis: ad custodiendas, inquit, regias Basilica clausas observabani.
LANB.
In cod. Bavar. pro Ἰουλιανοῦ Ἰουλιανῆς,
quam lectionem etiam in uno cod. Vat. Sed quænau
est ista Juliana? Si certo constaret Minervinam,
primam Constantini magni uxorem, Juliæ prænowen habuisse, scribendum censerem: Ιουλίας τῆς
γυναικὸς αὐτοῦ. Cum vero hoc mondum satis probatum sit, transpositis verbis hunc locum ita
legendum existimo: Κωνσταντίνου καὶ τῆς γυναι
χὰς αὐτοῦ καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ καὶ Γάλλου καὶ
Ἰουλιανοῦ. LAND.
Καὶ Τιβερίου καὶ τοῦ κυρτοειδοῦς. Hic locus
ita emendandus ex Collectaneis anonymi: καὶ
Τιβερίου τοῦ κυρτοειδούς Θρᾳκός, καὶ Ἰουστίνου
του πρώτου λεπτοειδής. Ιd est, et statua Tiberi
Thracis incurva et Justini primi forma macilenta.
Διjectivum λεπτοειδής respondet paulo pracedenti
substantivo στήλη. Justinus is primus est, qui alias
cognominatur Thrax. Lame.
Ἐστοιχειωμένον hoc loco idem valet quod
τετελεσμένον, hoc est magice consecratum: ha
στοιχειώδη τῆς πόλεως φυλακτήρια vocat Nicetas
Choniates statuas et imagines consecratas, quarum
virtute urbs credebatur conservari incolumis.
Hujusmodi autein statuas conficere et consecrare
ipsemet Codinus p. 55 ν. 2 ἀγάλματα στοιχειοῦν
appellat. Dicit igitur Codinus lioc loco median
crucem, quam Constantinus et Helena manibus
gestabant, ambiisse catenam elausam et magice
consecratam, in qua fatum seu fortuna urbis crederetur consistere, ita ut, quousque illa catena inlegra et obserrata maneret, urbs omnium gentium
victrix esset et ab hostium impetu libera. De ejusmodi consecrationibus magicis, quæ ad regnorum
et urbium conservationem vel ad hostium incursiones prohibendas antiquitus adhibebantur, prolixe agit Salmasius ad Fl. Vopiscum. Quare
Hisi unicum adscribam locum ex Augustini de Civ.
Dei 5, 26, quem observavi huic rei illustrandæ
servire posse. Verba Augustini sunt hæc: Victor
autem (I heodosius contra Eugenium tyrannum)
sicut crediderat et pradixerat, Jous simulacra,
quæ adversus eum fuerant nescio quibus ritibus relul
consecrata et in Alpibus constituia, deposuit. Laus.
col. 493–494page 33 of 124
PG 157:493ψαῦσαι, ἀλλὰ πόρρω απέχεσθαι καὶ ὑπονοστεῖν ὡς ηττωμένους. Η δὲ κλεὶς τοῦ κατηνίου κατε χώσθη εἰς τὰς βάσεις τῶν κιόνων. Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ μιλίῳ στήλαι ίστανται τρεῖς, Σοφίας τῆς γυναικός Ἰουστίνου τοῦ Θρᾳκός καὶ ᾿Αραβίας τῆς θυγατρός αὐτοῦ, καὶ ῾Ελένης ἀνεψιᾶς αὐτοῦ. Ο λεγόμενος Πιττάκης ή στήλη ἐστὶ τοῦ μεγάλου Λέοντος τοῦ Μακέλου, ἣν ἀνήγειρεν Εὐφημία ή τούτου γνησία ἀδελφή, διότι οἶκος ἦν αὐτῆς ἐκεῖσε, καὶ ἑκάστῃ ἑβδομάδι εἰς αὐτὴν ἀπήρχετο ὁ βασιλεὺς Λέων διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν σώφρονα καὶ παρθένον. Καὶ πάντες οἱ ἀδικούμενοι, εἴτε πολίται είτε θεμα τικοὶ ἢ καὶ ἀπὸ πάσης τῆς οἰκουμένης, ἐκεῖσε εἰς τὰς βαθμίδας τοῦ κίονος ετίθουν τὰ πιττάκια αὐτῶν, φυλασσόντων αὐτὰ ἐκεῖσε τῶν ταξεωτῶν. Καὶ ὁπόταν ἤρχετο ἡ βασιλεύς, ἐδίδοντο αὐτῷ, καὶ παρευθὺς ἐλάμβανεν ἐκεῖσε ἕκαστος τὴν λύσιν αὐτοῦ. Ὅτε δὲ ἦν ὁ βασιλεὺς ἐν τῷ παλατίῳ, καθ' εκάστην πρωΐαν ἔπεμπε εβδομάριόν τινα, καὶ ἀνελαμβάνετο ἀπὸ τῶν ταξεωτῶν τὰ ῥιπτόμενα δεητικὰ πιττάκια καὶ ἐδίδου καθ' ἑκάστην ὁ βασιλεὺς τὰς λύσεις καὶ τὰς ἀποφάσεις αὐτῶν δὴ τῶν πιττακίων τοῖς ἑβδομαρίοις ἡ κοιτωνίταις αὐτ τοῦ, καὶ ἀπήγαγον πρὸς τὴν αὐλὴν τοῦ Πιττάκου, καὶ ἐδίδουν τοῖς φυλάσσουσι, κἀκεῖνοι τοῖς δεομένοις. Διὰ καὶ οἱ μέλλοντες διοικεῖσθαι ταχέως ἑσπέρας ἐτίθουν τὰς δεήσεις, καὶ τῇ ἐπαύριον ἐλάμβανον τὸ πέρας. Εκ τούτου ἐκλήθη ὁ τόπος τὰ Πιττάκια, Ἐν τῷ τριβουναλίῳ τοῦ παλατίου Εὐδοκίας τῆς γυναικὸς Θεοδοσίου καὶ αὐτοῦ τοῦ Θεοδοσίου Μαρτ κιανοῦ τε καὶ Κωνσταντίνου στῆλα: ἔστησαν. Ενθα καὶ ὀρχήσεις τῶν δύο δημοτικῶν μερῶν ἐγένοντο έως Ηρακλείου. Ὁ δὲ Ζεύξιππος τὸ λουτρὸν ὑπὸ Σευήρου κατε σκευάσθη, καὶ ἐστοιχειώθη μετὰ κανδήλας άπτεσθαι δαλίνης, τὸ δὲ ὕδωρ ζέειν σφοδρώς, καὶ τὸν ἀέρα τοῦ λουτροῦ. 'Αλόγιστοι δέ τινες ἐλθόντες τοῦτο κατέστρεψαν. "Ω τῆς ζημίας! Η στήλη ἡ ἱσταμένη ἐν τῷ ἀρμαμέντῳ Φωκά τοῦ στρατιώτου ἐστὶ, καὶ ἐν τῷ ἑβδόμῳ ἔτει τῆς αὐτοῦ βασιλείας περὶ τὸ τέλος σπουδάζων ἀναγαγεῖν αὐτὴν ἐν τῷ κτισθέντι κίονι, καὶ μετὰ τὸ ἀναγαγεῖν αὐτὴν περιελθουσῶν ἡμερῶν δεκαοκτώ Συμεών ὁ ὅσιος. κατηνέχθη τῆς βασιλείας αὐτοῦ. Τότε δὲ ἦν ὁ Κατήγα εἰ κατήνιον Ἰουστίνου τοῦ Θρᾳκός. Ἰουστίνου τοῦ ἀπὶ, κου ροπαλατών. μίλιον, Σοφίας τῆς γυναικός Ἰουστινιανοῦ Ἰουστίνου, τοῦ μετὰ τὸν μέγιστον Ιουστινιανόν. 'Αραβίας. Θεματικοί. ἐπαρχεῶται Πιττάκια Πιττάκια δεητικά δεήσεις, οἱ δεόμενοι. Αλογίστους αλόγιστον Ο Συμεών.
ψαῦσαι, ἀλλὰ πόρρω απέχεσθαι καὶ ὑπονοστεῖν ὡς sionibus libera. Clavis autcm calenæ sub basibus
ηττωμένους. Η δὲ κλεὶς τοῦ κατηνίου κατε- columnaruin defossa fuit.
χώσθη εἰς τὰς βάσεις τῶν κιόνων.
Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ μιλίῳ στήλαι ίστανται τρεῖς,
Σοφίας τῆς γυναικός Ἰουστίνου τοῦ Θρᾳκός
καὶ ᾿Αραβίας τῆς θυγατρός αὐτοῦ, καὶ ῾Ελένης
ἀνεψιᾶς αὐτοῦ.
Ο λεγόμενος Πιττάκης ή στήλη ἐστὶ τοῦ μεγάλου
Λέοντος τοῦ Μακέλου, ἣν ἀνήγειρεν Εὐφημία ή
τούτου γνησία ἀδελφή, διότι οἶκος ἦν αὐτῆς ἐκεῖσε,
καὶ ἑκάστῃ ἑβδομάδι εἰς αὐτὴν ἀπήρχετο ὁ βασιλεὺς
Λέων διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν σώφρονα καὶ παρθένον.
Καὶ πάντες οἱ ἀδικούμενοι, εἴτε πολίται είτε θεματικοὶ ἢ καὶ ἀπὸ πάσης τῆς οἰκουμένης, ἐκεῖσε
εἰς τὰς βαθμίδας τοῦ κίονος ετίθουν τὰ πιττά
κια αὐτῶν, φυλασσόντων αὐτὰ ἐκεῖσε τῶν
ταξεωτῶν. Καὶ ὁπόταν ἤρχετο ἡ βασιλεύς, ἐδίδοντο
αὐτῷ, καὶ παρευθὺς ἐλάμβανεν ἐκεῖσε ἕκαστος τὴν
λύσιν αὐτοῦ. Ὅτε δὲ ἦν ὁ βασιλεὺς ἐν τῷ παλατίῳ,
καθ' εκάστην πρωΐαν ἔπεμπε εβδομάριόν τινα, καὶ
ἀνελαμβάνετο ἀπὸ τῶν ταξεωτῶν τὰ ῥιπτόμενα
δεητικὰ πιττάκια καὶ ἐδίδου καθ' ἑκάστην ὁ
βασιλεὺς τὰς λύσεις καὶ τὰς ἀποφάσεις αὐτῶν δὴ
τῶν πιττακίων τοῖς ἑβδομαρίοις ἡ κοιτωνίταις αὐτ
τοῦ, καὶ ἀπήγαγον πρὸς τὴν αὐλὴν τοῦ Πιττάκου,
καὶ ἐδίδουν τοῖς φυλάσσουσι, κἀκεῖνοι τοῖς δεομέ
νοις. Διὰ καὶ οἱ μέλλοντες διοικεῖσθαι ταχέως
ἑσπέρας ἐτίθουν τὰς δεήσεις, καὶ τῇ ἐπαύριον
ἐλάμβανον τὸ πέρας. Εκ τούτου ἐκλήθη ὁ τόπος τὰ
Πιττάκια,
Ἐν τῷ τριβουναλίῳ τοῦ παλατίου Εὐδοκίας τῆς
γυναικὸς Θεοδοσίου καὶ αὐτοῦ τοῦ Θεοδοσίου Μαρτ
κιανοῦ τε καὶ Κωνσταντίνου στῆλα: ἔστησαν. Ενθα
καὶ ὀρχήσεις τῶν δύο δημοτικῶν μερῶν ἐγένοντο έως
Ηρακλείου.
Ὁ δὲ Ζεύξιππος τὸ λουτρὸν ὑπὸ Σευήρου κατεσκευάσθη, καὶ ἐστοιχειώθη μετὰ κανδήλας άπτεσθαι
δαλίνης, τὸ δὲ ὕδωρ ζέειν σφοδρώς, καὶ τὸν ἀέρα τοῦ
λουτροῦ. 'Αλόγιστοι δέ τινες ἐλθόντες τοῦτο
κατέστρεψαν. "Ω τῆς ζημίας!
Η στήλη ἡ ἱσταμένη ἐν τῷ ἀρμαμέντῳ Φωκά
τοῦ στρατιώτου ἐστὶ, καὶ ἐν τῷ ἑβδόμῳ ἔτει τῆς
αὐτοῦ βασιλείας περὶ τὸ τέλος σπουδάζων ἀναγαγεῖν αὐτὴν ἐν τῷ κτισθέντι κίονι, καὶ μετὰ τὸ
ἀναγαγεῖν αὐτὴν περιελθουσῶν ἡμερῶν δεκαοκτώ
Συμεών ὁ ὅσιος.
In eodem milliario positæ sunt statuæ Sophiæ uxoris Justini Thracis et Arabiæ filiæ ejus et Helenæ
consobrine ejus.
Statuam magni Leonis Macelæ, nuncupatam Pirtacen, erexit Euphemia germana ejus soror, quia
ibi domum haberet: solebat autem imperator singulis septimanis eam invisere, quoniam prudens almodum erat et perpetuam servabat virginitatem.
Quotquot igitur ab aliis injuria affecti erant, vel cives vel provinciales vel ex quacunque alia orbis parte, libellos suos gradibus ejus columnæ imponebant, asservantibus 36 illos ei rei destinatis ministris, a quibus postea imperatori istuc venienti offerebantur; et accipiebat ibi ex tempore quilibez
sententiam suam. Quando autem in palatio comiliorabatur imperator, quotidie prime mane ablegabat
aliquem ex cubiculariis ad recipiendos a pradictis
ministris oldatos libellos supplices, ad quos ipse
statim respondebat, et responsiones per hebdomadarios seu cubicularios remittebat ad columnam Pittacii custodibus restituendas, qui illas porro snam
cuique supplicantium reddebant. Quare qui cito sibi
satisfieri cupiebant, vespera illic deponebant postulationes suas, et postridie primni responsum accipiebant. Hinc locus Pittacia dictus.
In tribunali palatii statuæ collocate erant Eudociæ uxoris Theodosii et ipsius Theodosif et Marciani
et Constantini. Ibidem solemnes fiebant saltationes
duarum popularium factionum usque ad Heraclium.
Therme Zeuxippi a Severo conditæ sunt, et arte
quadam ita paratæ ut candelis vitreis succenderentur. Aqua autem ferventissime bulliens aerem quoque balnei calfaciebat. Quod postea stolidi quidam
mortales sustulerunt.
Statua in armamentario posita Phocæ tyranni est,
quam ille septimo»n»o sui imperii supra columnamı
eriyi curavit, octodecim 37 ante diebus quamn itnperio dejiceretur. Vivelat tunc temporis S. Symeon.
κατηνέχθη τῆς βασιλείας αὐτοῦ. Τότε δὲ ἦν ὁ
Meursii et Lambecii notæ.
Κατήγα εἰ κατήνιον Græcis recentioribus calenam significant. Laus.
Ἰουστίνου τοῦ Θρᾳκός. Scribe Ἰουστίνου τοῦ
ἀπὶ, κου ροπαλατών. Omnibus scriptoribus historis
CP constat Justini Thracis uxorem Euphemiam nominatam fuisse, Justini vero curopalata Sophiam.
Corrigendus etiam Suidas v. μίλιον, ubi legitur
Σοφίας τῆς γυναικός Ἰουστινιανοῦ: scribendum
Ἰουστίνου, scilicet curopalatæ, vel ut loqui amat
anonymus in Collectaneis, τοῦ μετὰ τὸν μέγιστον
Ιουστινιανόν. LAND.
'Αραβίας. Fuit hæc Arabia Justini junioris
Sophiæ filia: Itelena vero filia fuit Baduarii
Curopalatas et Arabia, neptis Justini junioris.
Lang.·
Θεματικοί. lloc est͵ ἐπαρχεῶται seu provinciales. LANB.
Πιττάκια hoc loco libellos supplices signifcant. LANB.
Πιττάκια δεητικά sunt libelli supplices:
paulo inferius vocantur δεήσεις, et ii qui suppli
cant seu libellos supplices efferunt οἱ δεόμενοι.
LAMB.
Αλογίστους vorat Codinus vel qui omnino
Christianæ fidei adversantur, vel qui Christianos
quidem se profitentur, sed non catholicos. Ita alias
hoc libro Leonem lsaurum iconomachum αλόγιστον
nuncupat. LAND.
Ο Συμεών. Quisnam est hic Symeon qucas
Codinus tempore Phocæ tyranni vixisse ait? Sciv
col. 495–496page 34 of 124
PG 157:495Ο αὐτὸς δὲ Φωκᾶ; ἔκτισε τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Φωκᾶ ἐν τῷ Μιλίῳ, μήπω ὀροφώσας αὐτόν. Ἐκεῖσε δὲ ἦν ἕως τότε ἡ ἀλλαγὴ τῶν κουντούρων καθ' ἐν τόπον Αντζοκόπησε τὰ κούντουρα καὶ ἐκ τῶν ἐκεῖσε, ὅτι ἐχρημάτιζε πρότερον ἀλλαγὴ χερο σαία ήλλαξε μέχρι τῆς Χρυσείας πύλης. Μετὰ τὸ ἀνελεῖν καὶ βασιλεῦσαι ἔστησεν ἐκεῖσε δύο ἵππους κουντούρους Αντζοκοπημένους, καὶ βωμούς λιθίνους τετραδισίους σύνεγγυς τοῦ ναοῦ τοῦ ἁγίου Φωκᾶ, ἦν αὐτὸς ἀνήγειρε, Διίππιον αὐτὸν ὀνομάσας τὸν τόπον. Ἐκεῖσε γὰρ καὶ εἰκόνας τέτο σαρας μετὰ ψηφίδων χρυσῶν Κωνσταντίνου καὶ Ελένη; ἱστόρησεν. Ο δὲ Ἡράκλειος ἐλθὼν καὶ κρατήσας ἐτίμησε τὸν ναὸν, σκεπάσας αὐτὸν ὁ Συμεών ὁ Σικεών Τότε δὲ ἦν ὁ Συκεώτης ὁ ὅσιος, τότε δὲ ἦν ὁ ὅσιος Θεόδωρος ὁ Συ νεώτης. Η στήλη, ἡ ὄπισθεν τῆς μαγναύρας, κατὰ τὸ ἀνατολικὸν μέρος τοῦ ἡλιακοῦ μετεώρου, Φωκᾶ ἐστιν. Καθ᾿ ἣν ἐν τῷ ἑβδόμῳ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ σπουδὴν πολλὴν περὶ τοῦ ἀνελθεῖν ἐπεδείξατο. Μου ναχὸς δέ τις ἐκ τῆς τοῦ ὁσίου Θεοδώρου τοῦ λεγομένου Συκεώτου μονής, κατὰ ταῦτα γὰρ καὶ ὁ μακάριος Θόδωρος ἦν ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ αὐτοῦ Φωκᾶ Συκεώτου Συκεών, 22 Ο όσιος Θεόδωρος ὁ Συκεώ της ώρμητο ἐκ τῆς τῶν Γαλατῶν χώρας ἐκ χωρίου λεγομένου Συκεοῦ, κατὰ τοὺς χρόνους γεννηθείς Μουστινιανοῦ τοῦ πάλαι. Εἰκάδι δευτερίῃ Συκεώτην τύμβος έκρυψεν. Συκεώτην Τότε δὲ ἦν ὁ Συκεώτης δ ὅσιος. Κούντουροι κούνταρα Περὶ τοῦ δημοσίου δρόμου καὶ τῶν τοῖς κοντούροις χρωμένων. κουντούρων κουρσώρων. Κουρσῷ. " ἡ ἀλλαγὴ τῶν κουρσάρων τῶν κουρσάρων τῶν κουρτωρίων, ἵππων ζώων. Ἵπποι κουρσώριοι μικά. μιο Μετζοκόπησε τὰ κιν τουρα. Διίππιον. Εἶτα τους ἵππους πάντας νευροκοπήσαντες, ἵνα μὴ τούτους λάβοιεν οἱ πολέμιοι, τοῖς τοῦ στόλου σκάφεσιν εμβεβηκότες ἐπανῆλθον εἰς τὸ Βυζάντιον σὺν αἰσχύνῃ πολλῇ. νευροκοπεῖν ἀντζκοπεῖν. ἄντζα ἄνζα ἄντα π. ρ. Ενθα δρα, ὅτι μυών ή γαστροκνημία ἐστὶν, ἣν ἡ τῶν πολλῶν γλώσσα ἄντζαν φησί, συγκειμένη ἐκ νεύρων πολλῶν καὶ συνεστραμμένων σαρκών. Κόντουρα, ὅτε καὶ μαγκλαβίοις ετύφθη παρὰ Μαυρικίου τοῦ βασι λέως, τολμήσαντος τοῦ αὐτοῦ Φωκᾶ ἐν τῷ κόντῳ αὐτοῦ προσδῆσαι τὸ πιττάκιον, ὅπερ ἀπὸ Λογγιδαρ δίας ἐλθὼν ἔφερε, τοῦ στρατοῦ ἐκεῖθεν ἀποστείλαντος τοῦτον διὰ τὴν λόγων αὐτῶν. Καὶ ἐγκαλέσας ἐν ἡμέρᾳ ἱπποδρομίου, ὅτι οὗτος εὑρὼν ἄδειαν καὶ ἀνα λαβόμενος τὰ κόντουρα υπεχώρησε. Τὰ δὲ καταλειφθέντα ἀντζίσας κατήλθεν ἕως Λογγιβαρδίαν, ἔτι τὰς πληγὰς ἔχων· διὰ τοῦτο γὰρ προετιμήθη εἰς τὴν βασιλείαν παρὰ τοῦ στρατοῦ. Μετὰ οὖν τὸ Αλλαγὴν χερσαίαν Δίπτυον Διίππιον Κρατήσας καὶ τὸν Φωκᾶν τιμωρήσα, καὶ καύσας ἐν τῇ τω Βο; ἀγορᾷ ἐτίμησε 3058.
Idem Phoras templum S. Phocæ exstruxit in Milio, sed absque concameratione; ubi usque nunc mutatio erat equorum cursus publici, eoque in loco
nervos equorum incidit. Exinde autem, quoniam ibi
olim mutatio erat terrestris, mutatis equis usque
ad portam Aurcam perrexit. Postquam vero in urbem reversus et imperio potitus est, erexit ibi duos
equos enervatos et aras quadratas lapideas, prope
templum S. Ploca a se conditum, et locum noninavit Diippium. Ibidem quoque collocavit quatuor
imagines Constantini et Helenr, ex aureis crustis
vermiculatas. Cæterum Heraclius ubi in urbem venit et imperium suscepit, ornavit illam ecclesiam tectoque cperuit, et commutato nomine sancto apo496
Ο αὐτὸς δὲ Φωκᾶ; ἔκτισε τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου
Φωκᾶ ἐν τῷ Μιλίῳ, μήπω ὀροφώσας αὐτόν. Ἐκεῖσε
δὲ ἦν ἕως τότε ἡ ἀλλαγὴ τῶν κουντούρων καθ'
ἐν τόπον Αντζοκόπησε τὰ κούντουρα καὶ ἐκ τῶν
ἐκεῖσε, ὅτι ἐχρημάτιζε πρότερον ἀλλαγὴ χερο
σαία ήλλαξε μέχρι τῆς Χρυσείας πύλης. Μετὰ
τὸ ἀνελεῖν καὶ βασιλεῦσαι ἔστησεν ἐκεῖσε δύο
ἵππους κουντούρους Αντζοκοπημένους, καὶ βωμούς
λιθίνους τετραδισίους σύνεγγυς τοῦ ναοῦ τοῦ ἁγίου
Φωκᾶ, ἦν αὐτὸς ἀνήγειρε, Διίππιον αὐτὸν
ὀνομάσας τὸν τόπον. Ἐκεῖσε γὰρ καὶ εἰκόνας τέτο
σαρας μετὰ ψηφίδων χρυσῶν Κωνσταντίνου καὶ
Ελένη; ἱστόρησεν. Ο δὲ Ἡράκλειος ἐλθὼν καὶ
κρατήσας ἐτίμησε τὸν ναὸν, σκεπάσας αὐτὸν
Meursii et Lambecii notæ.
equidem fuisse quos Symeones stylitas, quorum
primus temporibus imperatorum Marciani et Leonis Macelli floruit, ut referunt Cedrenus, Suidas
et complures alii scriptores: secundus circa annum
quodecimum Mauricii imperatoris vitam finivit, ut
testantur Evagrius 4, 22, et Nicephorus Callistus
18, 24. Sed cum uterque ante Phocæ imperium
vixerit, nihil ad rem præsentem faciunt. In cod.
Val. pro ὁ Συμεών legitur ὁ Σικεών; quare scribendum ceusco Τότε δὲ ἦν ὁ Συκεώτης ὁ ὅσιος, vel
quod idem valet, τότε δὲ ἦν ὁ ὅσιος Θεόδωρος ὁ Συ
νεώτης. Ita vero emendandum esse hunc locum
patet ex anonymi Collectaneis chronicis, unde
quidquid hos loco Codinus narrat de statua Phoca
e: S. Theodoro Syceota desumptum est. Η στήλη,
inquit, ἡ ὄπισθεν τῆς μαγναύρας, κατὰ τὸ ἀνατο
λικὸν μέρος τοῦ ἡλιακοῦ μετεώρου, Φωκᾶ ἐστιν.
Καθ᾿ ἣν ἐν τῷ ἑβδόμῳ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ
σπουδὴν πολλὴν περὶ τοῦ ἀνελθεῖν ἐπεδείξατο. Μου
ναχὸς δέ τις ἐκ τῆς τοῦ ὁσίου Θεοδώρου τοῦ λεγομένου
Συκεώτου μονής, κατὰ ταῦτα γὰρ καὶ ὁ μακάριος
Θόδωρος ἦν ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ αὐτοῦ Φωκᾶ etc.
Ceterum cognomen Συκεώτου S. Theodorus accepit a loco quodam Galatiæ nuncupato Συκεών,
unde oriundus fuit, ut testatur Menologium Græcorum die 22 Aprilis: Ο όσιος Θεόδωρος ὁ Συκεώ·
της ώρμητο ἐκ τῆς τῶν Γαλατῶν χώρας ἐκ χωρίου
λεγομένου Συκεοῦ, κατὰ τοὺς χρόνους γεννηθείς
Μουστινιανοῦ τοῦ πάλαι. Ibidem de eo hic versus
legitur: Εἰκάδι δευτερίῃ Συκεώτην τύμβος έκρυψεν.
Ubi nota eum omisso nomine Theodori simpliciter
vocari Συκεώτην; ad eumdem enim modum hoc
quoque loco apud Codinum scriptum fuisse et
scribendum esse credo, Τότε δὲ ἦν ὁ Συκεώτης δ
ὅσιος. LAMB.
Κούντουροι et κούνταρα hic significant equos
cursus publici, uti etiam in titulo 17 libri 57 Eclog.
Basilicori, qui ita conceptus est: Περὶ τοῦ δημοσίου
δρόμου καὶ τῶν τοῖς κοντούροις χρωμένων. In cod.
Vat. pro κουντούρων legitur κουρσώρων. Κουρσῷ. "
ps; autem Græcis recentioribus vocantur nuntii:
videtur ergo ἡ ἀλλαγὴ τῶν κουρσάρων exponenda
esse statio, ubi cursores seu nuntii equos mútabant.
Non equidem hoc absurdum est, sed tamen magis mihi placet ut pro τῶν κουρσάρων scribatur
τῶν κουρτωρίων, scilicet ἵππων vel ζώων. Ἵπποι
κουρσώριοι seu equi cursorui dicuntur equi publico
cursui destinati. In cod. Theod. appellantur equi
cursuales, et apud Græcos juris auctores (wa èpo
μικά. Cursori autem simpliciter hic dicuntur μιο
cursoriis equis, ut apud Sidonium ep. 51. 1 cursoria
pro nave cursoria seu cursui publico maritimo
destinata: Ticini, inquit, cursoriam (sic navigio
nonen) ascendi. LANB. Μετζοκόπησε τὰ κιν
τουρα. Sensus hujus loci, quantum conj. clura a-sequi possum, is est, Phocam tyrammum quam `nescio ob causam CP profugisse, et, ut iis qui eum
insequebantur fugientem elaberetur, equis curso-
riis seu publico cursui destinatis nervos incidisse,
posteaque in urbem rediisse imperioque potitum ad
perpetuam ejus rei memoriam erexisse duas equorum statuas, quibus nervi crurales incisi essent, et
locum ab iis denominasse Διίππιον. Sed vereor ne
suo more Colinus Phocam tyrannum confundat
cum Barda Phoca, Nicephori Phocæ imperatoris
nepote, cujus exsilium et affectatio imperii quodammodo quasi umbra sunt hujus fabulæ de Phocæ tyranni fuga et adeptione imperii. Cæterum quod ait
Codinus Phocam nervos equorum incidisse, ne usui
essent illis qui ipsum insequebantur, ejus rei exemplum exstat apud Zonaram in vita Justiniani Rbinotmeti secundum imperantis: Εἶτα τους ἵππους
πάντας νευροκοπήσαντες, ἵνα μὴ τούτους λάβοιεν
οἱ πολέμιοι, τοῖς τοῦ στόλου σκάφεσιν εμβεβηκότες
ἐπανῆλθον εἰς τὸ Βυζάντιον σὺν αἰσχύνῃ πολλῇ.
Idem ad eumdem modum refert Cedrenus. Notandum vero apud utrumque eorum νευροκοπεῖν iden
significare atque apud Codinum ἀντζκοπεῖν. Nam
ἄντζα vel ἄνζα vel ἄντα recentioribus Græcis dicitur pars exterior cruris tumida vel nervosa, ut testatur Eustathius ad Iliad. π. ρ. 1061: Ενθα δρα,
inquit, ὅτι μυών ή γαστροκνημία ἐστὶν, ἣν ἡ τῶν
πολλῶν γλώσσα ἄντζαν φησί, συγκειμένη ἐκ νεύρων
πολλῶν καὶ συνεστραμμένων σαρκών. Viden Jus
idem ad Iliad. 4, p. 1326. LAMB. - Κόντουρα, ὅτε
καὶ μαγκλαβίοις ετύφθη παρὰ Μαυρικίου τοῦ βασι
λέως, τολμήσαντος τοῦ αὐτοῦ Φωκᾶ ἐν τῷ κόντῳ
αὐτοῦ προσδῆσαι τὸ πιττάκιον, ὅπερ ἀπὸ Λογγιδαρ
δίας ἐλθὼν ἔφερε, τοῦ στρατοῦ ἐκεῖθεν ἀποστείλαν
τος τοῦτον διὰ τὴν λόγων αὐτῶν. Καὶ ἐγκαλέσας ἐν
ἡμέρᾳ ἱπποδρομίου, ὅτι οὗτος εὑρὼν ἄδειαν καὶ ἀναλαβόμενος τὰ κόντουρα υπεχώρησε. Τὰ δὲ καταλει
φθέντα ἀντζίσας κατήλθεν ἕως Λογγιβαρδίαν, ἔτι τὰς
πληγὰς ἔχων· διὰ τοῦτο γὰρ προετιμήθη εἰς τὴν
βασιλείαν παρὰ τοῦ στρατοῦ. Μετὰ οὖν τὸ cod.
3058 ap. Bandurium.
Αλλαγὴν χερσαίαν verti mutationem cursus
publici terrestrem. His autem Codini verbis cumfirmatur, quod pridem ad ista Sidonii verba, Ticini
cursoriam ascendi, observavit Jacobus Sirmondus,
cursum publicum non tantum per terras equis vehiculisque, sed etiam navigiis per maria fluviosque
distributis peragi solitum fuisse. Pro duplici enim
hoc modo cursus publici duplices etiam fuere nutationes seu stationes, nempe terrestres et maritime. LAMB.
Mihi dubium non est quin pro Δίπτυον
(quod antea legebatur) utrobique apud Codinum
scribendum sit Διίππιον· dicit enim m præcedentibus hunc locum ita denominatum fuisse a statuis
duorum equorum, quas Phocas ibi erexerat. Bis
etiam fit "Dihippii mentio apud Zonaram in vita
Constantini Copronymi. LAMB.
Κρατήσας καὶ τὸν Φωκᾶν τιμωρήσα, καὶ
καύσας ἐν τῇ τω Βο; ἀγορᾷ ἐτίμησε 3058.
col. 497–498page 35 of 124
PG 157:497καὶ μετονομάσας εἰς τὸ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου ὄνομα τοῦ Θεολόγου. Τὰ δὲ Λαύσου οἶκος ἦν Λαύσου πατρικίου και πραιποσίτου, ὅστις ἀρχὰς πολλὰς καὶ δόξας διή νύσεν ἐν τοῖς χρόνοις 'Αρκαδίου τοῦ υἱοῦ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου. Ἐκόσμησε δὲ αὐτὸν διὰ ποικίλων και πολυτελῶν μικρῶν κιόνων καὶ μαρμάρων. Οὗτος δὲ ὁ οἶκος ἐκ τῶν δώδεκα τοῦ μεγάλου Κωνσταντί του ὑπῆρχεν. Ἐν ᾧ καὶ ἀετοὶ λίθινοι καὶ φιάλαι καὶ βαθμοὶ καὶ βωμοὶ τετράγωνοι εἰς δια κόσμησιν τῆς πόλεως ίστανται μέχρι τῆς σήμε ρου. Πλησίον δὲ τῆς ἁψίδος τοῦ μιλίου στήλη ἐστὶν ἔφιππος Τραϊανοῦ, καὶ πλησίον αὐτοῦ ἔφιππος στήλη Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ. Αρκαδίου δὲ τοῦ υἱοῦ Θεοδοσίου, καὶ 'Αδριανού, πλησίον τῆς στήλης Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου, ἀμφό τεροι έφιπποι ἵστανται, ἐν τοῖς τοῦ Ταύ που μέρεσι πλησίον τοῦ κιόνος κάτωθεν. Ἡ δὲ ἐν τῷ Ζευξίππῳ λουτρῷ ἱσταμένη στήλη ἐκ χρωμάτων Φιλιππικοῦ ἐστι τοῦ πραοτά του, Περὶ τῆς βασιλικής Κινστέρνης. Η λεγομένη βασιλική Κινστέρνα ἐκτί σθη ὑπὸ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Ἡ δὲ καθε ζομένη ἐπὶ τοῦ δίφρου ἐκεῖσε μεγάλη στήλη ἐστὶ τοῦ Σολομῶνος, ἣν ὁ μέγας Ἰουστινιανὸς ἀνεστήλωσε, κρατοῦντος τὴν σιαγόνα αὐτοῦ καὶ ὁρῶντος τὴν ἁγίαν Σοφίαν, ὅτι ἐνικήθη εἰς μῆκος καὶ κάλλος ὑπὲρ τῶν παρ' αὐτοῦ κτισθέντων ναῶν Ἱερουσα λήψ. Ἐκεῖσε δὲ ἴστατο στήλη καὶ τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου ἐπὶ δύο κιόνων τετραδικών χρυσεμβά φων, ὄπισθεν τῆς βασιλικῆς, πλησίον τοῦ μιλίου. Θέαμα πρώτον. Ἐν αὐτῇ τῇ βασιλικῇ χρυσοφόρῳ ὀπίσω τοῦ Των δώδεκα τοῦ μεγάλου Κωνσταντί Πλησίον δὲ της στήλης Θεοδοσίου του μεγά λου Αρκαδίου καὶ Θεοδοσίου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ καὶ 'Αδριανοῦ ἀμφ. 3058. Εφ᾽ ἵπποις 1026. Ότε καὶ σιτηρέσια ἐδόθη πολλά, ἐξαιρέτως δὲ τῷ πρασίνων μέρει, κράζοντος τοῦ δήμου, «Ο γόνος Θεοδοσίου Κωνσταντῖνον ἐνίκησεν.» Ἡ δὲ ἐν τῷ Ζευξίππῳ. Χριστοδώρου ποιητοῦ τοῦ Θηβαίου Κοπτίτου έκφρασις τῶν ἀγαλμάτων τῶν εἰς τὸ δημόσιον γυμνάσιον τοῦ ἐπικαλουμένου Ζευξίππου. ριο Κοπτίτου Κοπίτου ν Οὐ μόθον ἐντύ νων Πελοπήϊον, ἱστάμενος δέ, εἰς Πυθαγόραν, Πελοπήϊον ἱστάμενος δέ Επρεπε Πυθαγόρης. Η λεγομένη. Η πλακωτή βασιλική Κινστέρ να μαλακταρέα ἦν, ὅτε ἐκτίζετο ἡ ἁγία Σοφία. Ωσαύτως καὶ ἡ ἄνωθεν αὐτῆς στέγη, ή βασιλισκάρα όνομαζομένη, καὶ αὐτὴ μαλακταρέα ἐτύγχανε τοῦ δηλικάτου τῆς ἁγίας Σοφίας 3058. Βασιλική Κινστέρνα. δάσκαλος. Αναστάσιος οι κίνστερνα: τὴν τοῦ ἁγίου Μω κίου κίνστερναν Εν αὐτῇ τῇ βασιλικῇ χρυσορόφου επίσω. Περ. θεα μάτων: Τὸ δὲ ἐν αὐτῇ τῇ βασιλικῇ χρυσοφόρα, ὀπίσω τοῦ μιλίου, ἀνδρείκελον ἄγαλμα
καὶ μετονομάσας εἰς τὸ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου καὶ stolo et evangelista Joanni, nunc pato Theologo,
εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου ὄνομα τοῦ Θεολόγου.
Τὰ δὲ Λαύσου οἶκος ἦν Λαύσου πατρικίου και
πραιποσίτου, ὅστις ἀρχὰς πολλὰς καὶ δόξας διήνύσεν ἐν τοῖς χρόνοις 'Αρκαδίου τοῦ υἱοῦ Θεοδοσίου
τοῦ μεγάλου. Ἐκόσμησε δὲ αὐτὸν διὰ ποικίλων και
πολυτελῶν μικρῶν κιόνων καὶ μαρμάρων. Οὗτος δὲ
ὁ οἶκος ἐκ τῶν δώδεκα τοῦ μεγάλου Κωνσταντί
του ὑπῆρχεν. Ἐν ᾧ καὶ ἀετοὶ λίθινοι καὶ
φιάλαι καὶ βαθμοὶ καὶ βωμοὶ τετράγωνοι εἰς διακόσμησιν τῆς πόλεως ίστανται μέχρι τῆς σήμε
ρου.
Πλησίον δὲ τῆς ἁψίδος τοῦ μιλίου στήλη ἐστὶν
dicavit.
Lausiaca domus erat Lausi partricii et præpositi,
qui multos gessit magistratus multosque adeptus
est honores sub Arcadio Theodosii 38 Magni filio.
Exornavit autem istam domum variis pretiosisque
column's et marmoribus. Hæc una erat ex duodecim
illis quas exstruxit Constantinus Magnus; quare
etiam usque ad nostra tempora aquila lapideæ et
phiale et gradus et aræ quadratæ pro ornamento
urbis ibi supersunt.
Apud arcum miliarii statua est equestris Trajani,
ἔφιππος Τραϊανοῦ, καὶ πλησίον αὐτοῦ ἔφιππος et prope banc alia equestris Theodosii junioris,
στήλη Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ.
Αρκαδίου δὲ τοῦ υἱοῦ Θεοδοσίου, καὶ 'Αδριανού,
πλησίον τῆς στήλης Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου, ἀμφό
τεροι έφιπποι ἵστανται, ἐν τοῖς τοῦ Ταύπου μέρεσι πλησίον τοῦ κιόνος κάτωθεν.
Ἡ δὲ ἐν τῷ Ζευξίππῳ λουτρῷ ἱσταμένη
στήλη ἐκ χρωμάτων Φιλιππικοῦ ἐστι τοῦ πραοτάτου,
Περὶ τῆς βασιλικής Κινστέρνης.
Η λεγομένη βασιλική Κινστέρνα ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Ἡ δὲ καθεζομένη ἐπὶ τοῦ δίφρου ἐκεῖσε μεγάλη στήλη ἐστὶ
τοῦ Σολομῶνος, ἣν ὁ μέγας Ἰουστινιανὸς ἀνεστή
λωσε, κρατοῦντος τὴν σιαγόνα αὐτοῦ καὶ ὁρῶντος
τὴν ἁγίαν Σοφίαν, ὅτι ἐνικήθη εἰς μῆκος καὶ κάλλος
ὑπὲρ τῶν παρ' αὐτοῦ κτισθέντων ναῶν Ἱερουσα
λήψ. Ἐκεῖσε δὲ ἴστατο στήλη καὶ τοῦ μεγάλου
Θεοδοσίου ἐπὶ δύο κιόνων τετραδικών χρυσεμβάφων, ὄπισθεν τῆς βασιλικῆς, πλησίον τοῦ μιλίου.
Θέαμα πρώτον.
Ἐν αὐτῇ τῇ βασιλικῇ χρυσοφόρῳ ὀπίσω τοῦ
Arcadii autem filii Theodosii et Hadriani statuæ
equestres positæ sunt juxta statuam Theodosii Magni, in regione Tauri, prope columnam, in parte inferiori.
Statua colorata in thermis Zeuxippi posita Philippici est principis mansuetissimi.
De basilica sive regia Cisterna.
Cisterna basilica a Constantino Magno condita
est. Quæ vero ibi visitur magna statua in solio sedens, Salomonis est, quam Justinianus Magnus erexit, maxillam manu sustentantis et S. Sophiam admirantis, 39 quod magnitudine et pulchritudine templum Hierosolymis ab ipso conditum illa superaret.
Ibidem collocata erat statua Theodosii Magni supra
duas columnas quadratas et auro obductas, pone
cisternam regiam prope miliarium.
Spectaculum primum.
In ipsa Basilica prope miliarium posita erat staMeursii et Lambecii nota.
Των δώδεκα τοῦ μεγάλου Κωνσταντί
rov. Supra dixit Codinus Constantinum Roma evocasse quatuor magistros, Adan, Protasium, Scolynbum, Philoxenum, et octo patricios, Probum, Domnium, Darium, Maurum, Rhodanum, Salustium,
Modestum et Eubulum, iisque Cpoli suis sumptibus
domus ædificari curasse, per omnia similes illis
quas Romæ reliquerant. Has igitur duodecim illas
domus esse puto, quarum unam Codinus hoc loco
ait cognominatam fuisse Lausi. Lamb.
Πλησίον δὲ της στήλης Θεοδοσίου του μεγάλου Αρκαδίου καὶ Θεοδοσίου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ καὶ
'Αδριανοῦ ἀμφ. cod. 3058.
Εφ᾽ ἵπποις Reg. 1026. additis his, Ότε καὶ
σιτηρέσια ἐδόθη πολλά, ἐξαιρέτως δὲ τῷ πρασίνων
μέρει, κράζοντος τοῦ δήμου, «Ο γόνος Θεοδοσίου
Κωνσταντῖνον ἐνίκησεν.»
Ἡ δὲ ἐν τῷ Ζευξίππῳ. Statuarum quæ
positæ fuerunt in balneo Cpolitano nuncupato
Zeuxippi ve! Zeuxippo, elegans exstat descriptio
Christodori poetæ, qui vixit sub Anastasio Dicoro.
Sed perperam nunc illa in epigrammata dissecta et
quinto Anthologiæ libro inserta est. Titulus ejus in
codice ms. hic habetur: Χριστοδώρου ποιητοῦ τοῦ
Θηβαίου Κοπτίτου έκφρασις τῶν ἀγαλμάτων τῶν εἰς
τὸ δημόσιον γυμνάσιον τοῦ ἐπικαλουμένου Ζευξίπ
που. In codicibus impressis male ριο Κοπτίτου
elitum est Κοπίτου oriundus enim fuit Christodorus ex Copto, celeberrima olim Ægypti urbe et
ν
Thebaidos metropoli. Præterea notandum est fa
iisdem codicibus post versum 120, Οὐ μόθον ἐντύ
νων Πελοπήϊον, ἱστάμενος δέ, tollendam esse i
scriptionem εἰς Πυθαγόραν, et facta interpunctione
post vocem Πελοπήϊον verba ἱστάμενος δέ sine dis
tinctione annectenda esse sequenti versui: Επρεπε
Πυθαγόρης. LANR.
Η λεγομένη. Η πλακωτή βασιλική Κινστέρ
να μαλακταρέα ἦν, ὅτε ἐκτίζετο ἡ ἁγία Σοφία.
Ωσαύτως καὶ ἡ ἄνωθεν αὐτῆς στέγη, ή βασιλισκάρα
όνομαζομένη, καὶ αὐτὴ μαλακταρέα ἐτύγχανε τοῦ
δηλικάτου τῆς ἁγίας Σοφίας 3058.
Βασιλική Κινστέρνα. Prepe lane erat palatium in quo habitabat magister ecumenicus enm
14 discipulis, viris in omni genere eminentibus, ae
quibus inconsultis ne ipsi quidem imperatori agere
quidquam licebat. Vide Glossarium nostrum in deδάσκαλος. Cisternæ vero Cpoli erant plures, ana
Mocisia, quam Anastasius condidit, teste Suida in
Αναστάσιος οι κίνστερνα: hanc τὴν τοῦ ἁγίου Μωκίου κίνστερναν appellat Cedrenus. Erat item fr
gida, cujus meminit hic ipse auctor supra. Etiam
Asparis, de qua Cedrenus. In descriptione urbis
Cpolitanæ tres alias invenio, in regione 5 Theodosianam, in 11 Arcadiacam et Modestiacam. MEuRs.
Εν αὐτῇ τῇ βασιλικῇ χρυσορόφου επίσω.
Hic locus ex cod. Vat. et anonymi collectan. Περ. θεαμάτων ita restituendus est: Τὸ δὲ ἐν αὐτῇ τῇ βασιλικῇ
χρυσοφόρα, ὀπίσω τοῦ μιλίου, ἀνδρείκελον ἄγαλμα
col. 499–500page 36 of 124
PG 157:499μιλίου, ἦν ἀνδροείκελον άγαλμα χρυσέμβαφον (ένθα ἦν τὸ Εξαμον Ηρακλείου τοῦ βασιλέως) καὶ γονυ κλινὲς Ἰουστινιανοῦ τοῦ τυράννου. Ἐκεῖ ὁ Τέρβελις εδημηγόρησεν. Ἐν οἷς ἐλέφας ἵστατο παμμεγέθης, ὑπὸ Σευήρου κατεσκευασμένος. "Ορος δὲ ἦν πρὸ τοῦ μέρους τῶν ἀναβαθμῶν, ἔνθα ἦν καὶ σχολή φυλαττόντων τὴν πόλιν. Έμενε δὲ ἐκεῖσε άργυροκόπος ἐναντίοις ζυγούς τὴν πράσιν ποιούμενος. Καὶ τοῦ οἰκήματος αὐτοῦ πορθουμένου ἠπείλει τῷ τὸν ἐλέφαντα φυλάττοντι θάνατον, εἰ μὴ τοῦτον κρατήσειεν. Ο δὲ θηροκόμος οὐκ ἐνεδίδου. Ον φονεύσας ὁ ζυγοπλάστης δέδωκε βορὰν τῷ ἐλε φαντι. Τὸ δὲ θηρίον ατίθασσον δν καὶ αὐτὸν ἀνεῖλε. Καὶ ὁ Σευῆρος ἀκούσας τῷ θηρίῳ θυσίας ἤνεγκεν. Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ τόπῳ παρευθύς ἀνετυπώθησαν το τα θηρίον καὶ ὁ θηροκόμος. Ενθα καὶ Ἡρακλῆς έλατρεύθη, πολλὰς θυσίας δεξάμενος· ὃς ἐν τῷ Ίπο ποδρομίῳ μετετέθη. Ἐπὶ δὲ Ἰουλιανοῦ ὑπατικού ἀπὸ Ῥώμης ἦλθεν ἐπὶ τὸ Βυζάντιον, εἰσήχθη δὲ μετὰ στηλῶν δέκα. Θέαμα δεύτερον πλησίον τοῦ Μιλίου. Ὅτι ἐν τῷ μιλίῳ ἐν τέτρασιν ἵπποις πυρί νοις ἅρμα Ηλίου ἱπτάμενον παρὰ δύο στηλῶν ἐκ παλαιῶν τῶν χρόνων ὑπῆρχεν. Ενθα εὐφημίσθη ὁ μέγας Κωνσταντῖνος μετὰ τὸ νικῆσαι Αζώτιον, ἐπειδὴ καὶ Βύζας ἐκεῖσε εὐφημίσθη. Κατενεχθέντος δὲ τοῦ ἅρματος ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ, στυλίδιον καινὸν παρὰ Κωνσταντίνου ἐσκευάσθη εἰς τύχην τῆς πό λεως ὑπλ Ηλίου φερόμενον, όπερ δορυφορού χρυσέμβαφον (Ενθα ἦν τὸ ἔξαμμον Ηρακλείου τοῦ εν σταδίῳ. βασιλέω;) καὶ γονυκλινές, Ἰουστινιανοῦ ἐστι τοῦ τυράννου, Ενθα ἦν τὸ ἐξαμμον Ηρακλείου τοῦ βασιλέως Ενθα τὸ ἔξαμον Ἡρακλείου τοῦ βασιλέως κατασκευασθῇ. ν. βασιλική, έως Ηρακλείου Ἰουστίνου τοῦ τυράννου Ἰουστινιανοῦ τοῦ τυράννου, Περὶ θεαμάτων, 'Εναντίοις ζυγοῖς. ζυγοπλάστην πλαστοῖς ζυγοίς, πλαστούς ζυγούς εναντίους ζυγούς, ζυγοί ν. βασιλική, ζυγοπλά στην ἐν πλαστοῖς ζυγοῖς τὴν πρᾶσιν ποιεῖν 'Εν τῷ μιλίῳ. μίλιον. Μευες. Ενθα εὐφημίσθη. περὶ θεαμάτων "Ενθα Κωνσταντίνος ὁ μέσ γας εὐφημίσθη μετὰ τὸ νικῆσαι Αζώτιον καὶ Βύ ζαν καὶ αὐτὴν, κράζοντος τοῦ Βενέτου μέρους Ελες παλινορσον ἱμάσθλην· ὡς δὲ δὶς ἡδήσας μαίνεαι εὐφη μισμός περὶ θεαμάτων. Πορφύριον λήξαντα πόνων λύσαντά τε μίτρην Καὶ πάρος ἀντ᾽ ἀρετῆς χάλκεον εσταότα. Τῇδε πάλιν χαλκοῦ τε καὶ ἀργύρου ιδρύσαντο. Πρέσβυ, σὺ δὲ ξείνων ἀντιάσας γεράων, Δήμου μὲν βοόωντος ἔλες παλίνωρσον ἱμάσθλην, ὡς δὲ δὶς ἡβήσας, μαίνεαι ἐν σταδίοις. μίλιον.
FOO
tua virilis inaurata (ibidem eral Examon Heraclii μιλίου, ἦν ἀνδροείκελον άγαλμα χρυσέμβαφον (ένθα
imperatoris) et geuulexa Justiniani tyranni. Ille
Terbelis concionatus est, eodenique in loco stabat
ingens elephas a Severo erectus. Erat autem collis
ante partem graduum, ubi schola custodum urbis
excubabat. Habitabat etiam ibi argentarius qui lancibus iniquis in venditis utebatur. Hujus taberna cum
ab elephanto eversa esset, mortem minabatur cjus
custodi, nisi belluam cohiberet. Magister autem elephanti cum minas ejus nihili faceret, interfecit ipsum falsus ille libripens, et elephanto devorandum
objecit. Bellua vero necdum cicurata ipsum una
sustulit. Quo audito Severus elephanto sacrificavit,
et in eodem loco ipsius belluæ ejusque magistri sta -
tuas erigi curavit. Ibidem quoque Hercules multis
sacrificiis colebatur, qui postea in Hippodromum
translatus est. Juliano vero consule Romae Byzantium
devcetus est cum aliis decem statuis.
Spectaculum secundum prope miliarium.
40 In miliario jam inde ab antiquis temporibus
supra duas columnas stabat currus solis quasi volans, cui juncti erant quatuor equi coloris ignei. Ibi
vero Porphyrius auriga faustis Venetæ factiouis acclamationibus exceptus fuit, postquam vicit factionis
Prasinæ aurigas Azotium et Byzantem. Ubi vero ille
currus in Hippodromo subversus fuit, fecit Constantinus novami statuam fortunæ urbis, portatam a Sole,
ἦν τὸ Εξαμον Ηρακλείου τοῦ βασιλέως) καὶ γονυκλινὲς Ἰουστινιανοῦ τοῦ τυράννου. Ἐκεῖ ὁ Τερβέλις εδημηγόρησεν. Ἐν οἷς ἐλέφας ἵστατο παμμεγέθης, ὑπὸ Σευήρου κατεσκευασμένος. "Ορος δὲ
ἦν πρὸ τοῦ μέρους τῶν ἀναβαθμῶν, ἔνθα ἦν καὶ
σχολή φυλαττόντων τὴν πόλιν. Έμενε δὲ ἐκεῖσε
άργυροκόπος ἐναντίοις ζυγούς τὴν πράσιν
ποιούμενος. Καὶ τοῦ οἰκήματος αὐτοῦ πορθουμένου
ἠπείλει τῷ τὸν ἐλέφαντα φυλάττοντι θάνατον, εἰ μὴ
τοῦτον κρατήσειεν. Ο δὲ θηροκόμος οὐκ ἐνεδίδου.
Ον φονεύσας ὁ ζυγοπλάστης δέδωκε βορὰν τῷ ἐλε
φαντι. Τὸ δὲ θηρίον ατίθασσον δν καὶ αὐτὸν ἀνεῖλε.
Καὶ ὁ Σευῆρος ἀκούσας τῷ θηρίῳ θυσίας ἤνεγκεν.
Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ τόπῳ παρευθύς ἀνετυπώθησαν το
τα θηρίον καὶ ὁ θηροκόμος. Ενθα καὶ Ἡρακλῆς
έλατρεύθη, πολλὰς θυσίας δεξάμενος· ὃς ἐν τῷ Ίπο
ποδρομίῳ μετετέθη. Ἐπὶ δὲ Ἰουλιανοῦ ὑπατικού
ἀπὸ Ῥώμης ἦλθεν ἐπὶ τὸ Βυζάντιον, εἰσήχθη δὲ
μετὰ στηλῶν δέκα.
Θέαμα δεύτερον πλησίον τοῦ Μιλίου.
Ὅτι ἐν τῷ μιλίῳ ἐν τέτρασιν ἵπποις πυρί
νοις ἅρμα Ηλίου ἱπτάμενον παρὰ δύο στηλῶν ἐκ
παλαιῶν τῶν χρόνων ὑπῆρχεν. Ενθα εὐφημίσθη
ὁ μέγας Κωνσταντῖνος μετὰ τὸ νικῆσαι Αζώτιον,
ἐπειδὴ καὶ Βύζας ἐκεῖσε εὐφημίσθη. Κατενεχθέντος
δὲ τοῦ ἅρματος ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ, στυλίδιον καινὸν
παρὰ Κωνσταντίνου ἐσκευάσθη εἰς τύχην τῆς πό
λεως ὑπλ Ηλίου φερόμενον, όπερ δορυφορού
Meursii et Lambecii notæ.
χρυσέμβαφον (Ενθα ἦν τὸ ἔξαμμον Ηρακλείου τοῦ εν σταδίῳ. Hinc patet duplex Codini error: primo
βασιλέω;) καὶ γονυκλινές, Ἰουστινιανοῦ ἐστι τοῦ
τυράννου, id est, Statua inaurata virilis et genufera,
quæ in ipsa Basílica aureo laqueari operta pone
milium est collocata, Justiniani tyranni est. Verba
Ενθα ἦν τὸ ἐξαμμον Ηρακλείου τοῦ βασιλέως parenthesi includenda: quid vero sibi velint, nondum
sacis mihi constat. In anonymi Collect. legitur,
Ενθα τὸ ἔξαμον Ἡρακλείου τοῦ βασιλέως κατασκευ
άσθη. Apud Suidam, ν. βασιλική, præposito έως
ante Ηρακλείου inserta est. Ibidem pro Ἰουστίνου
τοῦ τυράννου scribendum est Ἰουστινιανοῦ τοῦ
τυράννου, id est Justiniani Rhinoimeti, ut patet
er anonymni Collect. Περὶ θεαμάτων, ubi prolixius
agitur de hac Justiniani Rhinotmeti statua genuflexa. LAMB.
Terbelis Bulgarorum princeps cujus auxilio Justinianus Rhinotmetus imperium recuperavit.
LAMB.
'Εναντίοις ζυγοῖς. Suidiæ lectionem confrnat, quod paulo post eumdem ζυγοπλάστην vocat:
ita autem dicitur falsus libripens, seu qui πλαστοῖς
ζυγοίς, hoc est lancibus adulterinis, in librando
utitur. Quos Suidas πλαστούς ζυγούς vocat, eos
appellat Codiuus εναντίους ζυγούς, id est lances
iniquas seu impares, quibus opponuntur (sot
ζυγοί sive lances aqua et pares. Hinc corrigenda
Suida versio, ν. βασιλική, ubi perperam ζυγοπλά
στην interpretatur fabrum librorum, et ἐν πλαστοῖς
ζυγοῖς τὴν πρᾶσιν ποιεῖν libras a se facias vendere,
vel in libris a se factis suas merces vendere. LauB.
'Εν τῷ μιλίῳ. Suidas in μίλιον. Μευες.
Ενθα εὐφημίσθη. In anonymi Collectaneis
περὶ θεαμάτων ita igitur: "Ενθα Κωνσταντίνος ὁ μέσ
γας εὐφημίσθη μετὰ τὸ νικῆσαι Αζώτιον καὶ Βύ
ζαν καὶ αὐτὴν, κράζοντος τοῦ Βενέτου μέρους·
Ελες παλινορσον ἱμάσθλην· ὡς δὲ δὶς ἡδήσας μαίνεαι
enim confundit Constantinum magnum imperatorem cum Constantino quodam auriga Circensi, in
quem aliquod exstant epigrammata Anthologiæ l. 5,
deinde hunc Constantinum confundit cum alio auriga Porphyrio, in quem similiter plurima exstant
epigrammata. Unius partem, qua continetur εὐφη
μισμός seu fausta acclamatio Venetae factionis, citat
in supra citatis verbis anonymus περὶ θεαμάτων.
Epigramma hoc est:
Πορφύριον λήξαντα πόνων λύσαντά τε μίτρην
Καὶ πάρος ἀντ᾽ ἀρετῆς χάλκεον εσταότα.
Τῇδε πάλιν χαλκοῦ τε καὶ ἀργύρου ιδρύσαντο.
Πρέσβυ, σὺ δὲ ξείνων ἀντιάσας γεράων,
Δήμου μὲν βοόωντος ἔλες παλίνωρσον ἱμάσθλην,
ὡς δὲ δὶς ἡβήσας, μαίνεαι ἐν σταδίοις.
Hic Porphyrius factionis Venetæ auriga is est,
quem perperam Codinus Constantinum magnum
vocat et ob devictum Azolium fausta acclamatione
exceptum ait, ipsa verba illius acclamationis continentur ultimo disticho citati epigrammatis. Azotium vero intelligo Prasinæ factionis aurigam, qui
cum Porphyrio de palma concertavit. Similiter
corrigendus et illustrandus est Suidas, qui suo
more ea quæ hic apud Codinum leguntur, iisdem
omnino verbis lexico suo intercivit, voce μίλιον.
LANG.
Statue Fortuna urbis et pompæ, qua in
tribunal Hippodromi deducebatur, meminit ipse
Codinus p. 59 Utrumque Codini locum plenissime illustrat Chronicon Alexandrinum p. 530,
ubi Constantinum dicit præter illam statuam
porphyreticæ columnæ Fori impositam, aliam
sibi fecisse ex marmore, dextra gestantem simulacrum auratum Fortunæ urbis Cpol tanæ,
atque constituisse ut imposterum quotannis die
col. 501–502page 37 of 124
PG 157:501μενον εἰσῄει εἰς τὸ στάμα καὶ στεφανωθὲν ἐξῄει. Ετίθετο δὲ ἐν τῷ σενάτῳ ἕως τῶν ἐπιόντων γενεθλίων τῆς πόλεως. Διότι δὲ ἐπὶ κεφαλῆς στα μὴν εἶχεν, ὃν ἐχάραξε Κωνσταντίνος, Ἰουλιανὸς αὐτὸ βοθύνῳ κατέχωσεν. Περὶ τοῦ ᾿Αρείου. Ενθα "Αρειος τὸν ἔχθιστον θάνατον ἀπὸ τῆς χαμάρας του φόρου του σενάτου ἀπέδωκεν Ενθα καὶ ἐτυπώθη ὑπὸ τοῦ Θεοφιλούς Θεοδοσίου Άρειος ἐν μαρμάρῳ ἀναγλύφω, γειτνιῶν τῇ γῇ, καὶ σὺν τῇ τοῦ ᾿Αρείου καὶ Μακεδονίου βελλίου καὶ Εὐνομίου προς αἰσχύνην αύτ τῶν, ὡς ἂν οἱ παρερχόμενοι κόπρον καὶ οὗρον καὶ ἐμπτύσματα ἐνρίπτωσιν αὐτοῖς. Περὶ τοῦ σενάξου. Σα Οτι τὸ σένατον, ὡς οἱ μὲν λέγουσι, ἐξ ἀρχῆς ἦν τῶν κωδικέλλων φυλακτήριον· ἐκεῖτε γὰρ οἱ πατρίκιοι ἐλάμβανον αὐτοὺς ἕως Κωνσταντίνου. Καὶ Καλλίστρατος πρῶτος τὴν ἀξίαν τοῦ ὑπά. του ἐκεῖσε ἐδέξατο, τοῦ δήμου κράξαντος, «Καλ υπ ηλίου φερόμενον διὰ τὰς ἐν τῇ κεφαλῇ ἀκτῖ τις ὡς ἥλιος τοῖς πολίταις ἐκλάμπων, ἡλιοκέφαλος. Καὶ ἵπποι χρυσολαμπείς τέσσαρες, καὶ Ειρηλάτης ἐπὶ τοῦ δίφρου ἐν τῇ δεξιᾷ φέρων χειρι στηλοειδές τι άγαλμα, ὅπερ ὡς προεγράφει, εἰς τύχην τῆς πόλεως ὁ μέγας Κωνσταντίνος ἐτίμησε. διφρηλάτην Στάμα τὸ βασιλικόν κάθισμα τοῦ Ἱπποδρομίου, ν. καὶ ἀνέρ χεσθαι μέχρι τοῦ στάματος. Άρειος. 'Αρειανός, περί θεαμά των, Ενθα ἐν τῇ καμάρα του φόρου) και Αρειος την ἔχθιστον θάνατον υπέστη, χείρονα Ελλήνων βλασφημῆσαι ἀποτολμήσας ὁ δείλαιος, καὶ τὸν θρόνον Κωνσταντινουπόλεως βασιλικῇ χειρὶ καθαρπάσαι βουλόμενος. Αλλ' οὐκ ᾿Αλέξανδρος ὁ πολὺς ἐν θεογνωσίᾳ τοῦτο παρέσχεν, ἕως τῷ ὀλεθρίω θανάτω τοῦτον παρέδωκεν. Ἐν αὐτῷ οὖν τῷ τόπῳ κθ' παλαιστὰς ἀπὸ τῆς καμάρας τοῦ Σενάτου του φόρου ἐπὶ τοῦ θεοφιλούς Θεοδοσίου ετυπώθη ἡ τοῦ ᾿Αρείου εἰκὼν, ἐν μαρμάρῳ ἀναγλύφω γειτνιώντι τῇ γῇ. καὶ σὺν τῇ τοῦ ᾿Αρείου καὶ ἡ Μακεδονίου Σαβελλίου καὶ Εὐνομίου, πρὸς αἰσχύνην αὐτῶν, ὡς ἂν οἱ παρ ερχόμενοι κόπρον καὶ οὗρον καὶ ἐμπτύσματα ενρί πτωσιν αὐτοῖς. Του φόρου τοῦ Σενάτου. τοῦ Σενά του του φόρου, Απέδωκεν, ποῦ καὶ οἱ παρερχόμενοι ουρα καὶ κόπρα ἐτίθουν αὐτῷ τῷ ἐχθίστῳ Ἀρείῳ Μακεδονίου. Σαβελλίου. Ευνομίου. Καὶ Καλλίστρατος πρώτος. Τοῦ δήμου.
!01
μενον εἰσῄει εἰς τὸ στάμα καὶ στεφανωθὲν quæ magno comitatu in tribunal Hippodromi deduἐξῄει. Ετίθετο δὲ ἐν τῷ σενάτῳ ἕως τῶν ἐπιόντων
γενεθλίων τῆς πόλεως. Διότι δὲ ἐπὶ κεφαλῆς στα
μὴν εἶχεν, ὃν ἐχάραξε Κωνσταντίνος, Ἰουλιανὸς
αὐτὸ βοθύνῳ κατέχωσεν.
Περὶ τοῦ ᾿Αρείου.
Ενθα "Αρειος τὸν ἔχθιστον θάνατον ἀπὸ τῆς
χαμάρας του φόρου του σενάτου ἀπέδωκεν
Ενθα καὶ ἐτυπώθη ὑπὸ τοῦ Θεοφιλούς Θεοδοσίου
Άρειος ἐν μαρμάρῳ ἀναγλύφω, γειτνιῶν τῇ γῇ,
καὶ σὺν τῇ τοῦ ᾿Αρείου καὶ Μακεδονίου
βελλίου καὶ Εὐνομίου προς αἰσχύνην αύτ
τῶν, ὡς ἂν οἱ παρερχόμενοι κόπρον καὶ οὗρον καὶ
ἐμπτύσματα ἐνρίπτωσιν αὐτοῖς.
Περὶ τοῦ σενάξου.
ΣαΟτι τὸ σένατον, ὡς οἱ μὲν λέγουσι, ἐξ ἀρχῆς
ἦν τῶν κωδικέλλων φυλακτήριον· ἐκεῖτε γὰρ οἱ
πατρίκιοι ἐλάμβανον αὐτοὺς ἕως Κωνσταντίνου.
Καὶ Καλλίστρατος πρῶτος τὴν ἀξίαν τοῦ ὑπά.
του ἐκεῖσε ἐδέξατο, τοῦ δήμου κράξαντος, «Καλ
cebatur indeque coronata iterum exibat. Ponebatur
autem in senatu usque ad diem urbis natalem. Caterum ob crucem, quam capiti ejus Constantinus
insculpi curaverat, Julianus eam in ſoveam projici
el terra obrui jussit.
De Ario.
In eo loco Arius abominanda morte obiit a camera senaculi, quod erat in foro viginti novem palmos. Ibidem pius Theodosius Arium et una cum ipso Sabellium, Macedonium et Eunomium, ad notandam eorum ignominiam, marmori adeo vicino terræ
insculpi curavit, ut a prætereuntibus stercore, urina
et sputo conspurcarentur.
De senatu.
In senatu, ut quidam tradunt, codicilli antiquitus
custodiebantur: nam ibi patricii eos accipiebant usque ad tempora Constantini. Ibidem Callistratus primus dignitatem consularem suscepit, acclamante
popalo: 41 «Callistratus fortuna favente insuper
Meursii et Lambecii nota.
nrbis natali ea statua in Hippodromum spectanda
deduceretur, exercitu et civibus comitantibus.
Inde igitur patet theama seu spectaculum, quod
hoc loco Codinus describit, fuisse statuam Constantini Magni, capite radiato instar solis, quadrigam
agitantem, porrectaque dextra sustinentem simulacrum Fortunæ urbis Cpolitanæ. Quod divi Constantini Magni statuam fuisse, manifesto testatur Chronicon Alexandrinum; fuisse figuratam instar solis
capite radiato. Colini hæc verba indicant, υπ
ηλίου φερόμενον: ibi enim per solem intelligenda
est Constantini statua instar solis, ut dixi, capite
radiato formata. Ita in columna porphyretica fori
visebatur Constantinus διὰ τὰς ἐν τῇ κεφαλῇ ἀκτῖτις ὡς ἥλιος τοῖς πολίταις ἐκλάμπων, ut refert
paulo post Codinus, ubi agitur de columna fori.
Visitur etiam in aliquot nummis antiquis Constalltinus ἡλιοκέφαλος. Quod praeterea dixi, hanc Constantini statuam quadrigam agitasse porrectaque
dextra sustinuisse Victoriolam, ex his Codini verhis elicitur, Καὶ ἵπποι χρυσολαμπείς τέσσαρες, καὶ
Ειρηλάτης ἐπὶ τοῦ δίφρου ἐν τῇ δεξιᾷ φέρων χειρι
στηλοειδές τι άγαλμα, ὅπερ ὡς προεγράφει, εἰς
τύχην τῆς πόλεως ὁ μέγας Κωνσταντίνος ἐτίμησε.
Quem hic Codinus διφρηλάτην seu aurigam vocal,
ipse erat Constantinus, vehens curru quadrigarum
et dextra gestans parvum aliquod simulacrum,
qnod cultum fuisse ait pro Genio seu Fortuna
nrbis. Sed verisimile mihi videtur, quam Codinus
Fortunam urbis vocat, fuisse Victoriołam. Ita in
nummo quodam antiquo conspicitur Nero imperator
quadrigæ insistens, et sinistra palmam, dextra
Victoriam tenens ipsum coronantem. LAMB.
Στάμα hic significat τὸ βασιλικόν κάθισμα
τοῦ Ἱπποδρομίου, tribunal Hippodromi, in quo imperator sedebat, cum spectaret ludos Circenses.
Vide quae notavi p. 17, ν. 18. ad illa verba καὶ ἀνέρχεσθαι μέχρι τοῦ στάματος. LAMB.
Άρειος. Vide Suidan in 'Αρειανός, Rufinum
1, 13, Cedrenum, Zonaram Annal. 3. Loca non exscribo. MEURS. Quidquid hic narrat Codinus
de Ario, fragmentum est tertii theamatis seu spechculi, quod erat in foro. Integra ejus descriprio exstat in Collectaneis anonymi περί θεαμά
των, ex quibus ex codice Vaticano hic Clini
locus ita supplendus et reform indus est: Ενθα
(sc. ἐν τῇ καμάρα του φόρου) και Αρειος την
ἔχθιστον θάνατον υπέστη, χείρονα Ελλήνων βλασ
φημῆσαι ἀποτολμήσας ὁ δείλαιος, καὶ τὸν θρόνον
Κωνσταντινουπόλεως βασιλικῇ χειρὶ καθαρπάσαι
βουλόμενος. Αλλ' οὐκ ᾿Αλέξανδρος ὁ πολὺς ἐν
θεογνωσίᾳ τοῦτο παρέσχεν, ἕως τῷ ὀλεθρίω θανάτω
τοῦτον παρέδωκεν. Ἐν αὐτῷ οὖν τῷ τόπῳ κθ'
παλαιστὰς ἀπὸ τῆς καμάρας τοῦ Σενάτου του φόρου
ἐπὶ τοῦ θεοφιλούς Θεοδοσίου ετυπώθη ἡ τοῦ ᾿Αρείου
εἰκὼν, ἐν μαρμάρῳ ἀναγλύφω γειτνιώντι τῇ γῇ.
καὶ σὺν τῇ τοῦ ᾿Αρείου καὶ ἡ Μακεδονίου Σαβελλίου
καὶ Εὐνομίου, πρὸς αἰσχύνην αὐτῶν, ὡς ἂν οἱ παρ
ερχόμενοι κόπρον καὶ οὗρον καὶ ἐμπτύσματα ενρίπτωσιν αὐτοῖς. Id est, Quo in loco (scilicet in For
nice Fori) etiam Arins korrenda morte obiit, qui
pejus quam ipsi Gentiles Christo maledicere audebat
et episcopatum Constantinopoleos fretus potentia
imperatoris per vim invadere conabatur. Sed huic
Alexander episcopus restitit, usque adeo donec ipsum
adegis ad mortem. Ibidem igitur viginti novem palmos a camera Senaculi, quod est in foro, pius
Theodosius Arii, et Macedonii, et Sabellii, et Eunomii imagines propter contemptum marmori insculpi curavit adeo humili, ut a prætereuntibus
stercore, lotio et sputo contaminarentur. LANB.
Του φόρου τοῦ Σενάτου. Scribe τοῦ Σενάτου του φόρου, hoc est camera Senaculi, quod est
in foro, scilicet Constantiano, ubi stabat columna
porphyretica. LAMB.
Απέδωκεν, ποῦ καὶ οἱ παρερχόμενοι ουρα
καὶ κόπρα ἐτίθουν αὐτῷ τῷ ἐχθίστῳ Ἀρείῳ cod.
Μακεδονίου. Hic in locum Pauli episcopi
subrogatus ab Arianis anno 5 imperii Constantini nagni, anno 24 pellebatur Cpoli. Testis nobis hujus rei est Hieronymus in Chronico. MEURS.
Σαβελλίου. Sabellius sub Gallo et Volusiano vixit; de cujus hæresi Ensebius 1. vi et
Harmenopulus lib. de Sectis. MEURS.
Ευνομίου. Hic sub Valentiniano et Va
lente vixit. Hieronymus testis in Chronico. MEURS.
Καὶ Καλλίστρατος πρώτος. Hæc prolixius
narrantur in anonymi Collect. LAMB.
Τοῦ δήμου. Factio intelligitur Prasina.
LAMB.
col. 503–504page 38 of 124
PG 157:503λίστρατος εὐτυχὴς καὶ εἰς ἄλλο προκόψει. 'Ο δὲ φοβηθεὶς προσέφυγε τῇ ἐκκλησία. Κωνσταντίνος δὲ ἐξωμόσατο μὴ ἀδικῆσαι αὐτόν. Ὁ δὲ μὴ ἀνασχόμενος ἐχειροτονήθη πρεσβύτερος, εἶτα ἐπίσκοπος. Περὶ τοῦ κίονος του φόρου. Ὑποκάτω δὲ τοῦ κίονος τοῦ φόρου ετέθη καὶ τὸ Παλλάδιον στοιχεῖον καὶ ἕτερα σημειοφορικά πολλά. Ὁ δὲ κύκλος του φόρου ἐστὶ τὸ ἴσον τῆς ποδέας τῆς κόρης του μεγάλου Κωνσταντίνου, Αν αὐτὸς ἔπηξεν ἐκεῖσε, ὅτε ἀνῆλθεν ἀπὸ Ῥώμης. Οἱ δὲ σιγματοειδείς δύο Εμβολοι ἐτύγχανον τότε σταῦλοι γύρωθεν τῆς κόρτης, καὶ ὁ περίβλεπτος οὗτος κίων, καὶ ἡ στήλη τοῦ ᾿Απόλλωνος Αν Έστησε Κωνσταντῖνος ὁ μέγας δίκην ηλίου εἰς ὄνομα αὐτοῦ, θεὶς ἐν τῇ κεφαλῇ ήλους ἐκ τῶν τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν δίκην ἀκτίνων, ὡς ἥλιος τοῖς πολίταις ἐκλάμπων. Περὶ τῶν 'Αρτοπωλείων. Ἐν δὲ τοῖς Ἀρτοπωλείοις κιονάρια ὀκτὼ περιφέρει τυῆ καὶ ταῶνας καὶ ἀετοὺς καὶ λέοντας λαγωούς τε, καὶ κριῶν κάρας καὶ στρουθίων καὶ κορώνης καὶ τρυγόνος καὶ μυὸς καὶ γαλῆς καὶ δαμάλεως, καὶ Γοργόνας δύο, μίαν μὲν ἐκ δεξιῶν καὶ ἑτέραν ἐξ ευωνύμων, ἡ μία τὴν ἑτέραν κατ' όψιν βλέπουσα, ἀπὸ μαρμάρων εγγεγλυμμέναι, καὶ χοιρῶν ἀγέλας. Ισταντο δὲ μέχρι Ζήνωνος. Γαλη νὸς δέ τις, ἰατρὸς καὶ φιλόσοφος υπάρχων, ἐκεῖσε περαιωθεὶς τὰς Γοργόνες έλεγεν ἱερογλυφικὰ καὶ ἀστρονομικὰ τῶν μελλόντων, δηλώσας τὰς ἱστορίας πάσας σὺν τῷ ὀνόματι, Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου τυπωσαμένου ταῦτα. Τοῦ δὲ αὐτοῦ Γαλη τοῦ ἐπὶ πλεῖστον συχνάσαντος καὶ τοῖς ἀναγνώσμασι προσσχόντος, τὰ μέλλοντα συμβαίνειν Ζήνωνι παρὰ Βηρίνης εἰπόντος καὶ γελάσαντος, Το Παλλάδιον. Παλλάδιον Πα ψάδιον παψάδιον Η στήλη τοῦ ᾿Απόλλωνος. Κωνσταντίνῳ λάμποντι ἡλίου δίκην. Κτί ζει δὲ τὴν πόλιν ἀπὸ μὲν τῆς ἐλεύσεως αὐτοῦ τῆς πρὸς τὸ Βυζάντιον εἰκοστὸν πρῶτον ἔτος, ἀπὸ δὲ τῆς ἀρχῆς τῆς βασιλείας αὐτοῦ ἔτη κε', ἀπὸ δὲ Ἀδὰμ ἔτος ἦν σωλή'. Ἐντεῦθεν ἦλθεν εἰς τὸ Βυ ζάντιον ἀναλαβὼν καὶ τοὺς ἁγίους καὶ ἐμφανείς Πατέρας πρὸς τὸ εὐλογηθῆναι παρ' αὐτῶν τὴν πόλ λιν ἦν ἔκτισεν. ᾠκοδόμησε δὲ παλάτιον καὶ ἱππικὸν καὶ τοὺς δύο τερπνοὺς ἐμβόλους, καὶ τὸν φόρον, ἐν ᾧ κίονα μονόλιθον καὶ ὁλοπόρφυρον ἔστησεν, ἐκ Ρώμης ἀγαγών, ἐκδήσας αὐτὸν διὰ χαλκῶν ζωνών γεγραμμένων. Ιδρύσατο δὲ ἐπάνω αὐτοῦ ἀνδριάντα ἐπ' ὀνόματι αὐτοῦ, ἐπιγράψας διὰ τὰς ἐν αὐτῷ ἀκτῖνας· Κωνσταντίνῳ λάμποντι ἡλίου δίκην. "Ος ἦν μὲν ἔργον Φειδίου, ἤχθη δὲ ἐξ ᾿Αθηνῶν. Ἐν ᾧ γέγραπται· Κωνσταντίνος ἔλαμψεν ἡλίου δίκην· ὃς ἦν μεν Λέγε ται δὲ καὶ 'Απόλλωνος εἶναι στήλην τὸ ἄγαλμα, καὶ μετενεχθῆναι ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Φρυγία πόλεως τοῦ Ηλίου. ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Φρυγία πόλεως του 'Ηλίου. 'Απόλλωνός ἐστι τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου, ἣν ἔστησεν οὗτος δίκην ἡλίου, τιθεὶς 3058. Κιονάρια οκτώ. χιονάριον περιφέρει ταῶνος καὶ ἀετοῦ καὶ λέοντος λαγωοῦ τε καὶ κριῶν κάρας. περὶ θεαμάτων. Γαληνός. Τὰ μέλλοντα συμβαίνει».
'
al aliud provehetur.» Quare ille perterritus ad ec- λίστρατος εὐτυχὴς καὶ εἰς ἄλλο προκόψει.» 'Ο δὲ
clesiam confugit, et quamvis Constantinus juraret
se nullam ei injuriam illaturum, attamen ille minus
fidens primum presbyter,'postea vero episcopus creatus est.
De columna fori.
In inferiori parte columnæ fori Palladium et multa
alia admiranda posita fuerunt. Circuitus autem fori
tantus est quantus fuit ambitus tentorii Constantini
Magni, quod Romæ Byzantium veniens istic fixerat.
Duæ autem illæ semirotundæ porticus tunc temporis stabula erant circum tentorium; et illa columna,
cui Constantinus statuam Apollinis sub nomine
suo imposuit, infixis capiti radiorum iustar aliquot
clavis passionis Christi Dei nostri, ut veluti sol civibus suis præluceret.
De Artopoliis.
In Artopoliis visitur statua, quæ exornata est capitibus pavonis, aquila, leonis, leporis, arietum, passerculorum, cornicis, turturis, muris, felis et buculae; item Gorgones duæ ex marmore sculptæ, una ad
dextram, altera ad sinistram, facie sibi invicem obversa, et demum copiosus porcorum grex. Perstiterunt autem usque ad Zenonem. Ceterum Galenus
quidam medicus et philosophus, istae præter Gorgo•
nas transiens, hieroglyphica esse dixit, iisque astronomicum futuri præsagium 42 contineri, et cunetas
declaravit historias cum nomine Constantini Magni,
qui illa erexit. Cum vero Galenus multum jam enarrasset, et in iis intelligendis occupatus quæ Zenoni a
Verina olim eventura essent in risum prorumperet,
Callistratus quidam homo nihili, qui cauponariam
exercebat, Zenonem Cpolim redeuntem eo usque in
φοβηθεὶς προσέφυγε τῇ ἐκκλησία. Κωνσταντίνος δὲ
ἐξωμόσατο μὴ ἀδικῆσαι αὐτόν. Ὁ δὲ μὴ ἀνασχό
μενος ἐχειροτονήθη πρεσβύτερος, εἶτα ἐπίσκο
πος.
Περὶ τοῦ κίονος του φόρου.
Ὑποκάτω δὲ τοῦ κίονος τοῦ φόρου ετέθη καὶ τὸ
Παλλάδιον στοιχεῖον καὶ ἕτερα σημειοφορικά
πολλά. Ὁ δὲ κύκλος του φόρου ἐστὶ τὸ ἴσον τῆς
ποδέας τῆς κόρης του μεγάλου Κωνσταντίνου, Αν
αὐτὸς ἔπηξεν ἐκεῖσε, ὅτε ἀνῆλθεν ἀπὸ Ῥώμης.
Οἱ δὲ σιγματοειδείς δύο Εμβολοι ἐτύγχανον τότε
σταῦλοι γύρωθεν τῆς κόρτης, καὶ ὁ περίβλεπτος
οὗτος κίων, καὶ ἡ στήλη τοῦ ᾿Απόλλωνος Αν
Έστησε Κωνσταντῖνος ὁ μέγας δίκην ηλίου εἰς
ὄνομα αὐτοῦ, θεὶς ἐν τῇ κεφαλῇ ήλους ἐκ τῶν
τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν δίκην ἀκτίνων, ὡς
ἥλιος τοῖς πολίταις ἐκλάμπων.
Περὶ τῶν 'Αρτοπωλείων.
Ἐν δὲ τοῖς Ἀρτοπωλείοις κιονάρια ὀκτὼ
περιφέρει τυῆ καὶ ταῶνας καὶ ἀετοὺς καὶ λέοντας
λαγωούς τε, καὶ κριῶν κάρας καὶ στρουθίων καὶ
κορώνης καὶ τρυγόνος καὶ μυὸς καὶ γαλῆς καὶ
δαμάλεως, καὶ Γοργόνας δύο, μίαν μὲν ἐκ δεξιῶν
καὶ ἑτέραν ἐξ ευωνύμων, ἡ μία τὴν ἑτέραν κατ'
όψιν βλέπουσα, ἀπὸ μαρμάρων εγγεγλυμμέναι, καὶ
χοιρῶν ἀγέλας. Ισταντο δὲ μέχρι Ζήνωνος. Γαληνὸς δέ τις, ἰατρὸς καὶ φιλόσοφος υπάρχων,
ἐκεῖσε περαιωθεὶς τὰς Γοργόνες έλεγεν ἱερογλυφικὰ καὶ ἀστρονομικὰ τῶν μελλόντων, δηλώσας τὰς
ἱστορίας πάσας σὺν τῷ ὀνόματι, Κωνσταντίνου τοῦ
μεγάλου τυπωσαμένου ταῦτα. Τοῦ δὲ αὐτοῦ Γαλη
τοῦ ἐπὶ πλεῖστον συχνάσαντος καὶ τοῖς ἀναγνώ
σμασι προσσχόντος, τὰ μέλλοντα συμβαίνειν
Ζήνωνι παρὰ Βηρίνης εἰπόντος καὶ γελάσαντος,
Meursii et Lambecii notæ.
Το Παλλάδιον. In aliquot codd. Vaticanis
et Bavarico pro Παλλάδιον perperam legitur Παψάδιον; quo mendo deceptus Meursius alias inaudilum vocabulum παψάδιον inter Græco-barbara
retulit. Palladii bujns meminit Chronicon Alexandrinum p. 528 et Julius Pollux in supra citato
fragmento Chronici inediti. LAMB.
Η στήλη τοῦ ᾿Απόλλωνος. Hæc est celebris illa Apollinis statua, quam Heliopoli deductam
Constantinus Magnus columnæ porphyretice fori
imposuit, addita hac inscriptione: Κωνσταντίνῳ
λάμποντι ἡλίου δίκην. Inscriptionem hane reperi
apud veterem Chronographum ms. Bibl. Reg. cujus
hac verba sunt, ubi agit de Constantino Magno: Κτί
ζει δὲ τὴν πόλιν ἀπὸ μὲν τῆς ἐλεύσεως αὐτοῦ τῆς
πρὸς τὸ Βυζάντιον εἰκοστὸν πρῶτον ἔτος, ἀπὸ δὲ
τῆς ἀρχῆς τῆς βασιλείας αὐτοῦ ἔτη κε', ἀπὸ δὲ
Ἀδὰμ ἔτος ἦν σωλή'. Ἐντεῦθεν ἦλθεν εἰς τὸ Βυζάντιον ἀναλαβὼν καὶ τοὺς ἁγίους καὶ ἐμφανείς
Πατέρας πρὸς τὸ εὐλογηθῆναι παρ' αὐτῶν τὴν πόλ
λιν ἦν ἔκτισεν. ᾠκοδόμησε δὲ παλάτιον καὶ ἱππικὸν
καὶ τοὺς δύο τερπνοὺς ἐμβόλους, καὶ τὸν φόρον, ἐν
ᾧ κίονα μονόλιθον καὶ ὁλοπόρφυρον ἔστησεν, ἐκ
Ρώμης ἀγαγών, ἐκδήσας αὐτὸν διὰ χαλκῶν ζωνών
γεγραμμένων. Ιδρύσατο δὲ ἐπάνω αὐτοῦ ἀνδριάντα
ἐπ' ὀνόματι αὐτοῦ, ἐπιγράψας διὰ τὰς ἐν αὐτῷ
ἀκτῖνας· Κωνσταντίνῳ λάμποντι ἡλίου δίκην. "Ος ἦν
μὲν ἔργον Φειδίου, ἤχθη δὲ ἐξ ᾿Αθηνῶν. Restituenda
ergo est hæc inscriptio Cedreno, apud quem corrupte legitur: Ἐν ᾧ γέγραπται· Κωνσταντίνος
ἔλαμψεν ἡλίου δίκην· ὃς ἦν μεν etc. Corrigendus
eliam Zonaras, ubi de hac statua loquitur: Λέγε
ται δὲ καὶ 'Απόλλωνος εἶναι στήλην τὸ ἄγαλμα,
καὶ μετενεχθῆναι ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Φρυγία πόλεως τοῦ
Ηλίου. Scribe ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Φρυγία πόλεως του
'Ηλίου. Ita Julius Pollux in supra citato fragmento
Chronici. Puto autem statuæ illius solaris exemplar esse imaginem, quæ visitur in quodam Constantini Magni nummo, vultu dextraque versus
cœlum porrectis, septem in capite radios gerens,
atque sinistra manu globum, cum inscriptione Claritas reipublicæ. LAMB.
'Απόλλωνός ἐστι τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου,
ἣν ἔστησεν οὗτος δίκην ἡλίου, τιθεὶς cod. 3058.
Κιονάρια οκτώ. Scribe χιονάριον περιφέρει
ταῶνος καὶ ἀετοῦ καὶ λέοντος λαγωοῦ τε καὶ κριῶν
κάρας. Fuit statua natura, quæ innumeris nammis
et omnigenorum animalium capitibus circumdata
figuratur. Vide quæ notavi ad Anonymi Collectanea
περὶ θεαμάτων. LAMB.
Γαληνός. Diversus hic est a Galeno, qui
sub Marco Commodo et Pertinace imperatoribus
vixit. LAMB.
Τὰ μέλλοντα συμβαίνει». Nempe quod
Verina, Zenone genero fugato, fratrem suum
Basiliscum ad imperium promotura esset. LAMB.
col. 505–506page 39 of 124
PG 157:505Καλλίστρατος τις συρφετός, κάπηλος τὴν τέχνην, μετὰ τὴν ἐπάνοδον Ζήνωνος διαβάλλει τὸν Γαληνόν. Ὁ δὲ Ζήνων τοῦτον ἀνῃρήκει. Λέγουσι δὲ, καὶ ἔστιν ἀληθὲς, ὅτι οἱ ἀγέλαι τῶν χοίρων ἐκεῖσε διερχόμεναι εἰς τὸν ᾿Αρτοτυριανὸν τόπον, μέσον τῆς καμάρας, ὅθεν ἀνέρχεται, καὶ οἱ τούτους ἐλαύνοντες τύπτουσι τὴν ἀγέλην τῶν χοίρων σφοδρῶς, μέχρι ότου αἷμα χυθὲν ἐκ τῶν ῥινῶν αὐτῶν εἰς θυσίαν τοῦ τόπου ἐκείνου, οὐ μεθίστανται ἐκ τῶν ἐκεῖσε. 'Ηνίκα δὲ χυθῇ αἷμα ὀλίγον, ἀθρόως ὁρμῇ ἡ τῶν χοίρων ἀγέλη. Καὶ τοῦτό ἐστιν ἀλη θές. Ὅτι ἐν τῷ Ταύρῳ στήλη τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου ἵσταται. "Ην δὲ πρώην ἀργυρᾶ. Ενθα τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἥκοντα; ἐδέχετο ἐκεῖσε: Καὶ πρώην παλάτιον ὑπῆρχε καὶ ξενοδοχεῖον τῶν Ῥωμαίων, δηλονότι εἰς τὸ καλούμενον 'Αλωνίτζιου Ἐπάνω δὲ τοῦ μεγάλου κίονος ἐστήλωτα: Θεοδόσιος, οἱ δὲ υἱοὶ αὐτοῦ, ὁ μὲν Ονώριος ἐπάνω τῆς λιθί της αξίας τῆς πρὸς δυσμάς, ὁ δὲ ᾿Αρκάδιος ἐν τῇ πρὸς ἀνατολὴν λιθίνῃ ἀψίδι. Υπερθεν δὲ τῶν περιβλέπτων μεγάλων κιόνων τῶν τετραδισίων, μέσον δὲ τῆς αὐλῆς, ἔστιν ἔφιππος ἄν οἱ μὲν λέ γουσιν Ἰησοῦν τὸν Ναυῆ ἕτεροι δὲ τὸν Βελλεροφόντην· ήχθη δὲ ἀπὸ τῆς μεγάλης Αντιοχείας. Τὸ δὲ τετράπλευρον τοῦ ἐφίππου τὸ λιθόξεστον ἔχει ἐγγεγραμμένας Ιστορίας τῶν ἐσχάτων τῇ πόλει, τῶν Ῥωσῶν μελλόντων πορθεῖν τὴν αὐτὴν πόλιν· καὶ τὸ ἐμπόδιον ανθρωποειδές χαλ. κούργημα βραχύ παντελῶς καὶ δεδεμένον γονυκλινες Έχει Ο πους ὁ εὐώνυμος τοῦ μεγάλου καὶ αὐτὸς σημαίνει ὅτι ἐκεῖσε ἐγγεγραμμένον Ανέρχεται, ἵστανται ἐνεοὶ καὶ οὐ δύνανται προέρχεσθαι, ὅτε οἱ χοιροδέται οἱ τούτους ἐλαύνον τις τύψωσι τούτους, καὶ τότε μεθίστανται· ἡνίκα γὰρ χυθῇ. 3056. Ενθα τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν 'Αλωνίτο ζοr. Ενθα πρώην παλάτιον ὑπῆρχε καὶ ξενοδοχεῖον τῶν 'Ρω καίων, καὶ τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἤκοντας εδέχετο ἐκεῖσε, δηλονότι εἰς τὸ καλούμενον 'Αλωνίτζιον. Αλωνίτζιον κατ' ἐξοχὴν 'Αλωνίτζιον ξενοδοχεῖον τῶν Ρωμαίων 'Αλω νίτζιον άλω νίτζιν, καραβίτζιον καραβίτζιν, πέτριον πέτριν, Ἰησοῦν τὸν Ναυή. Ιστορίας τῶν ἐσχάτων. Τὸ ἐμπόδιον - γονυκλινὲς ἔχει. Ο έχει ἐγγεγραμμένας Ιστορίας τῶν ἐσχάτων τῇ πόλει. εμπόδιον) Γονυ κλινές γονυ κλινὲς Ὁ ποῦς ἐγγεγραμμένοr. τοῦ μεγάλου τοῦ ἵππου. Ο ποῦ; εὐώνυμος ὁ ἐμπρόσθιος τοῦ ἵππου, ὃς τὸ ἀνθρωποειδές χαλκούργημα βραχὺ παντελῶς καὶ δεδεμένον γονυκλινὲς ἔχει, καὶ αὐτὸς σημαίνει ότι ἐκεῖσε ἐγγεγραμμένον.
5°5
Καλλίστρατος τις συρφετός, κάπηλος τὴν τέχνην, & Galenum calumniis iustigavit at ipsum interficeret.
μετὰ τὴν ἐπάνοδον Ζήνωνος διαβάλλει τὸν Γαληνόν.
Ὁ δὲ Ζήνων τοῦτον ἀνῃρήκει. Λέγουσι δὲ, καὶ
ἔστιν ἀληθὲς, ὅτι οἱ ἀγέλαι τῶν χοίρων ἐκεῖσε
διερχόμεναι εἰς τὸν ᾿Αρτοτυριανὸν τόπον, μέσον
τῆς καμάρας, ὅθεν ἀνέρχεται, καὶ οἱ τούτους ἐλαύ
νοντες τύπτουσι τὴν ἀγέλην τῶν χοίρων σφοδρῶς,
μέχρι ότου αἷμα χυθὲν ἐκ τῶν ῥινῶν αὐτῶν εἰς
θυσίαν τοῦ τόπου ἐκείνου, οὐ μεθίστανται ἐκ τῶν
ἐκεῖσε. 'Ηνίκα δὲ χυθῇ αἷμα ὀλίγον, ἀθρόως
ὁρμῇ ἡ τῶν χοίρων ἀγέλη. Καὶ τοῦτό ἐστιν ἀληθές.
Ὅτι ἐν τῷ Ταύρῳ στήλη τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου
ἵσταται. "Ην δὲ πρώην ἀργυρᾶ. Ενθα τοὺς ἀπὸ
τῶν ἐθνῶν ἥκοντα; ἐδέχετο ἐκεῖσε: Καὶ πρώην
παλάτιον ὑπῆρχε καὶ ξενοδοχεῖον τῶν Ῥωμαίων,
δηλονότι εἰς τὸ καλούμενον 'Αλωνίτζιου
Ἐπάνω δὲ τοῦ μεγάλου κίονος ἐστήλωτα: Θεοδόσιος,
οἱ δὲ υἱοὶ αὐτοῦ, ὁ μὲν Ονώριος ἐπάνω τῆς λιθίτης αξίας τῆς πρὸς δυσμάς, ὁ δὲ ᾿Αρκάδιος ἐν
τῇ πρὸς ἀνατολὴν λιθίνῃ ἀψίδι. Υπερθεν δὲ τῶν
περιβλέπτων μεγάλων κιόνων τῶν τετραδισίων,
μέσον δὲ τῆς αὐλῆς, ἔστιν ἔφιππος ἄν οἱ μὲν λέ
γουσιν Ἰησοῦν τὸν Ναυῆ ἕτεροι δὲ τὸν Βελλεροφόντην· ήχθη δὲ ἀπὸ τῆς μεγάλης Αντιοχείας.
Τὸ δὲ τετράπλευρον τοῦ ἐφίππου τὸ λιθόξεστον
ἔχει ἐγγεγραμμένας Ιστορίας τῶν ἐσχάτων
τῇ πόλει, τῶν Ῥωσῶν μελλόντων πορθεῖν τὴν
αὐτὴν πόλιν· καὶ τὸ ἐμπόδιον ανθρωποειδές χαλ.
κούργημα βραχύ παντελῶς καὶ δεδεμένον γονυκλινες
Έχει Ο πους ὁ εὐώνυμος τοῦ μεγάλου καὶ
αὐτὸς σημαίνει ὅτι ἐκεῖσε ἐγγεγραμμένον
Porro commemorant, et sane res ita se habet, quod,
cum aliquando greges porcorum istac transducerentur ad locum nuncupatum Artotyrianum, in media fornice unde ascenditur, licet subulei porcos
veliementer fustibus contynderent, eos tamen loco
isto príus movere non potuerint quam sanguinem
naribus in speciem sacrificii profunderunt. Quo paulum saltem proßuente statim totus porcorum grex
uno impetu se ab eo loco commovere cœpit.
In Tauro collocata est Theodosii Magni statua,
quæ prius argentea fuit. Ibi olim palatium erat eɩ
hospitale Romanorum nuncupatum Alonitzium, in
quod ab exteris nationibus venientes recipiebantur. Ibidem snp a magnam columnam visitur statua Theodosii Magni, filiorum autem ipsius supra
arcus lapideos, Honorii ad Occidentem, 43 Arcadii
ad Orientem. In medio ejusdem arceæ statuam equestrem magnæ columnæ quadratæ sustinent, quam
alii Jesu Navæ, alil Bellerophontis esse dicunt:
allata fuit ex magna Antiochia. Cæterum basis
lapidea quadrilater equestris illius statuæ habet
insculptas historias rerum novissimarum, quæ
urbi accident cum a Russis expugnabitur. Item
parvum illud signum æreum virile, quod ad pedes
ante dictæ equestris statuæ vinctum et genuflexum
visitur, eadem continet. Præterea quoque pes
lavus equi, quod in eo inscriptum est, præesignif.
cat. Similiter et magna columna concava et Xerolophus ultimos urbis casus figuratos exhibent.
Meursii et Lambecii notæ.
Ανέρχεται, ἵστανται ἐνεοὶ καὶ οὐ δύνανται
προέρχεσθαι, ὅτε οἱ χοιροδέται οἱ τούτους ἐλαύνον·
τις τύψωσι τούτους, καὶ τότε μεθίστανται· ἡνίκα
γὰρ χυθῇ. 3056.
Ενθα τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν 'Αλωνίτο
ζοr. Hæc verba ita transponenda sunt: Ενθα
πρώην παλάτιον ὑπῆρχε καὶ ξενοδοχεῖον τῶν 'Ρωκαίων, καὶ τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἤκοντας εδέχετο
ἐκεῖσε, δηλονότι εἰς τὸ καλούμενον 'Αλωνίτζιον.
Αλωνίτζιον Græcis recentioribus dicitur domus,
quibuscunque sive indigenis sive peregrinis publice alendis destinata. Cpoli κατ' ἐξοχὴν vocabatur
'Αλωνίτζιον palatium a Constantino Magno in regione Tauri exstructum, in quod proceres Romæ
antiquæ Cpolim venientes recipiebantur, ut testalor Codinus in libro de ædificiis p. 74, v. 9. Hoc
loen ξενοδοχεῖον τῶν Ρωμαίων appellat. Pro 'Αλω
νίτζιον etiam contracte scriptumn invenitur άλω
νίτζιν, ut pro καραβίτζιον καραβίτζιν, pro πέτριον
πέτριν, etc. LAMB.
Ἰησοῦν τὸν Ναυή. V. Nicetas Choniates
p. 848, et 857 sed quidquid ille dicat, mihi dubium non est quid fuerit antiqui cujusdam Romanorum imperatoris statua equestris: ita enim
plerumque formari solitas fuisse, ex nummis
et statuis antiquis podieque videre est. LAMB.
Ιστορίας τῶν ἐσχάτων. Procul dubio inscriptio et cætera ornamenta intelligenda sunt, quæ
basi illius equestris statuæ insculpta fuerunt. Sed
Codinus bic nugatur more recentiorum Græcorum,
qui quascunque inscriptiones et figuras antiquitatis Romanæ oracula et præsagia rerum futurarum
interpretantur. LANB.
Τὸ ἐμπόδιον - γονυκλινὲς ἔχει. Ο genuina est hæc lectio, verbum έχει referendum videtur ad illud quod superius dixit. ἐγγεγραμμένας
Ιστορίας τῶν ἐσχάτων τῇ πόλει. Statuam autem
virilem vinctam et genuflexam, quain Codinus
ait ad pedes (sic enim vertit εμπόδιον) equestris
illius statue fuisse collocatam, nationis cujusdam
devicta simulacrum fuisse verisimile est. Γονυ
κλινές verti genufterum, et hoc revera hic significat, ati etiam supra in descriptione theamatis
secundi.Errat igitur Meursius, qui in Glossario Græco-barbaro utrumque Codini locum citans γονυκλινὲς substantive accipi credit, et significare pulvinar, quod genibus substernitur. LAMB.
Ὁ ποῦς ἐγγεγραμμένοr. In cod. Vat.
hæc verba præcedentibus absque interpunctione
annesa sunt, et pro τοῦ μεγάλου legitur τοῦ
ἵππου. Quare credibile est Codinum scripsisse,
Ο ποῦ; εὐώνυμος ὁ ἐμπρόσθιος τοῦ ἵππου, ὃς τὸ
ἀνθρωποειδές χαλκούργημα βραχὺ παντελῶς καὶ
δεδεμένον γονυκλινὲς ἔχει, καὶ αὐτὸς σημαίνει ότι
ἐκεῖσε ἐγγεγραμμένον. Id est, etiam equi pes lavus
anterior, cui sigillum æreum virile vinctum et genuflexum inclusum est, præsignificat quæ in eo inscripta
sunt. Nempe respicit Codinus ad illud quod refert
Nicetas Choniates p. 849, in anteriori sinistra
ungula illius equi latuisse imagunculam consecratam viri clavo iransfixi et plumbo undique cincti;
quæ ad conservationem urbis et prohibendas barbarorum incursiones ibi inclusa erat. Cf. idem
p. 858. De ejusmodi statuis consecratis alias quædam notavi. Lamb.
col. 507–508page 40 of 124
PG 157:507ἐστίν. Ωσαύτως καὶ ὁ μέγας κίων ὁ κούφος καὶ ὁ Ξηρόλοφος τὰς ἐσχάτας ἱστορίας τῆς πο λεως ἔχουσιν ἐν ἱστορίαις ἐγγεγραμμένας. Οτι τὸ καλούμενον Φιλαδέλφιον οἱ υἱοί εἰσι του μεγάλου Κωνσταντίνου. Οπόταν δὲ ὁ μέγας έτε λεύτησε τοῦ Κωνσταντίνου ὄντος ἐν τοῖς ἀνατολικοῖς μέρεσι, Κώνσταντος δὲ ἀπὸ δύσεως καὶ Γάλλου ἐρχομένων, συνήφθησαν ἐκεῖσε καὶ ἀσπάζονται ἀλλήλους. Καλεῖται δὲ ὁ τόπος Φιλαδέλφιον οὐχ ὅτι ἐκεῖ συνήφθησαν, ἀλλὰ τῆς ὑπαντήσεως αὐτῶν ἐκεῖσε ἀναστηλωθείσης. Ως δὲ ἕτεροί φασιν, ὅτι τὸ νῦν καλούμενον Φιλαδέλφιον, ἐν ᾧ ἔστι βάθρο ἀψι;, προτείχισμα ἦν καὶ πόρτα χερσαία τὸ παι λαιὸν, ὑπὸ Κάρου κατασκευασθεῖσα. Ἐκεῖ οὖν ἵστατο ἡ στήλη του φόρου, ἣν εἰς χαρούχαν ἤνεγκαν ἀπὸ τοῦ Φιλαδελφίου, ὡς δὲ ὁ διακρινόμενος λέγει, ἀπὸ Μαγναύρας. Ἡ ἐν τῷ φόρῳ τεθεῖσα στήλη πολλὰς ὑμνῳδίας δεξαμένη εἰς τύχην τῆς πόλεως προσεκυνήθη παρά πάντων, ὑψωθεῖσα ἐν τῷ κίονι, τοῦ ἱερέως μετά τῆς λιτῆς παρεστηκότος καὶ μετὰ κραυγῆς τὸν Κύ ριε ἐλέησον, βοῶντος ἑκατοντάκις, καὶ ἄνωθεν ἐκεῖσε ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ κίονος πολλὰ ἐτέθησαν θαυμαστὰ καὶ παράδοξα. Καὶ πανήγυρις περὶ τού του γέγονε τεσσαρακονθήμερος, καὶ σιτηρέσια πολλὰ τότε ὁ βασιλεὺς δέδωκε. Τῇ δὲ ἐπαύριον τὸ γενέθλιον τῆς πόλεως γέγονε, καὶ μέγα ἱπποδρόμιον, ὅτε ἡ πόλις ὠνομάσθη Κωνσταντινούπολις. Τὸν δὲ εἰς τὸ Φιλαδέλφιον ὄντα σταυρὸν ἀνέστησεν ὁ ἅγιος Κωνσταντῖνος ἐπὶ κίονος κεχρυσωμένου διὰ λίθων καὶ ὑέλων, κατὰ τὸν σταυροειδή τύπου ὃν εἶδεν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τοῦ κίονος ἐκείνου τοῦ πορφυροῦ. Καὶ ἐποίησε στήλας τῶν υἱῶν αὐτοῦ, καὶ ἐτύπωσεν ἐπὶ θρόνου καθέζεσθαι. Ἐποίει δὲ καὶ τὸν κίονα ἐκεῖνον, ἱστορίας ἔχοντα ἐν αὐτῷ ἐνζώδους καὶ γράμματα 'Ρωμαίοις τὰ ἔσχατα σημαίνοντα. Ιστατο δὲ ἀντικρὺς τῶν δύο υἱῶν αὐτοῦ τῶν ἐπὶ θρόνου καθεζομένων καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἀσπαζομένων Οτι τὸ λεγόμενον Μόδιον ὡρολόγιον ἦν, ήγουν τὸ ἔξαμον τοῦ μοδίου. Ιστατο δὲ ἐπάνω τῆς ἁψίδος τοῦ ᾿Αμαστριανοῦ, μέσον τῶν δύο χειρών, κατα σκευασθὲν ὑπὸ τοῦ Ουαλεντινιανοῦ, διὰ τὸ καὶ τὴν Λαμίαν εἶναι ἐγγὺς αὐτῶν. Ὑποκάτω δὲ ἐν τῷ εἰλήματι τῶν χειρῶν ἱστορίαι εἰσίν· οἱ δὲ πεπειραμένοι εὑρήσουσιν αὐτάς. ωρίσθη δὲ τὸ μόδιον κουμούλιον πιπράσκεσθαι. Εῖς δὲ τῶν ἐμπί Ο μέγας κίων. κίονας περιγλύφους Καροῦχα εἰ καροῦκα Ιστορίας ἐνζώδους Τῶν ἀσπαζομένων. Ὅτι τὸ λεγόμενον. Οτι τὸ λεγόμενον μόδιον ὡρολόγιον ἦν καὶ τὸ ἔξα μον τοῦ μοδίου. Κουμούλιον. σώρευμα εἰ ἐπίμετρον, κού μου λος. μόδιον κουμούλιον.
ἐστίν. Ωσαύτως καὶ ὁ μέγας κίων ὁ κούφος καὶ ὁ Ξηρόλοφος τὰς ἐσχάτας ἱστορίας τῆς πο
λεως ἔχουσιν ἐν ἱστορίαις ἐγγεγραμμένας.
Spectaculum cui Philadelphii nomen, statuæ
sunt aliorum Constantini Magni: postquam enim
ipse obiit, Constantius in partibus Orientis degens et
Constans cum Gallo ab Occidente veniens, ambo in
hoc loco conjuncti se invicem salutaverunt. Vocatur
autem locus ille Philadelpbium non propterea quidem, quod ibi conjuncti fuerint, sed quoniam priml
eorum congressus signum istic erectum est. Alii
vero dicunt locum qui nunc vocatur Philadelphium
antiquitus propugnaculum fuisse et portam terrestrem a Caro exstructam. In hoc loco stabat 4
prius statua fori, quam inde curru in forum devexerunt, vel ut alii diverse tradunt, a Manaura.
»
Statua in foro posita multisque celebrata hymnodiis ut fortuna urbis ab omnibus adorabatur, erecta
supra columnam, sacerdote praesente cum supplicatione et centies clamante: «Kyrie eleison. Gapitulo autem ejus columnæ admiranda quædam et miraculosa superimposuerunt, et solemne festum totos quadraginta dies actum fuit, atque ipse imperator copiosam annonam distribuit. Cæterum postridie natalitia urbis celebrata sunt, et magni
circenses acti, eoque die urbs nominata est Cpolis.
Crucem in Philadelphio erexit Constantinus Magnus supra columnam inauratam et lapideis vitreisque crustis intextam, ad crucis quam in cœlo vidit,
et columnæ porphyreticæ formam. Præterea quoque filiis suis statuas posuit throno insidentes, et
e regione carum columnam hieroglyphicis notis.
inscriptam, quæ ultimum Romanorum rerum slatum variis Aguris prænuntiant. Stabat autem e regione filiorum Constantini Magni, qui in thronis
sedent, et eorum qui se invicem amplectuntur.
Οτι τὸ καλούμενον Φιλαδέλφιον οἱ υἱοί εἰσι του
μεγάλου Κωνσταντίνου. Οπόταν δὲ ὁ μέγας έτε
λεύτησε τοῦ Κωνσταντίνου ὄντος ἐν τοῖς ἀνατολικοῖς
μέρεσι, Κώνσταντος δὲ ἀπὸ δύσεως καὶ Γάλλου
ἐρχομένων, συνήφθησαν ἐκεῖσε καὶ ἀσπάζονται
ἀλλήλους. Καλεῖται δὲ ὁ τόπος Φιλαδέλφιον οὐχ ὅτι
ἐκεῖ συνήφθησαν, ἀλλὰ τῆς ὑπαντήσεως αὐτῶν
ἐκεῖσε ἀναστηλωθείσης. Ως δὲ ἕτεροί φασιν, ὅτι
τὸ νῦν καλούμενον Φιλαδέλφιον, ἐν ᾧ ἔστι βάθρο
ἀψι;, προτείχισμα ἦν καὶ πόρτα χερσαία τὸ παι
λαιὸν, ὑπὸ Κάρου κατασκευασθεῖσα. Ἐκεῖ οὖν
ἵστατο ἡ στήλη του φόρου, ἣν εἰς χαρούχαν
ἤνεγκαν ἀπὸ τοῦ Φιλαδελφίου, ὡς δὲ ὁ διακρινό
μενος λέγει, ἀπὸ Μαγναύρας.
Ἡ ἐν τῷ φόρῳ τεθεῖσα στήλη πολλὰς ὑμνῳδίας
δεξαμένη εἰς τύχην τῆς πόλεως προσεκυνήθη παρά
πάντων, ὑψωθεῖσα ἐν τῷ κίονι, τοῦ ἱερέως μετά
τῆς λιτῆς παρεστηκότος καὶ μετὰ κραυγῆς τὸν Κύ
ριε ἐλέησον, βοῶντος ἑκατοντάκις, καὶ ἄνωθεν
ἐκεῖσε ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ κίονος πολλὰ ἐτέθησαν
θαυμαστὰ καὶ παράδοξα. Καὶ πανήγυρις περὶ τού
του γέγονε τεσσαρακονθήμερος, καὶ σιτηρέσια
πολλὰ τότε ὁ βασιλεὺς δέδωκε. Τῇ δὲ ἐπαύριον τὸ
γενέθλιον τῆς πόλεως γέγονε, καὶ μέγα ἱπποδρό
μιον, ὅτε ἡ πόλις ὠνομάσθη Κωνσταντινούπο
λις.
Τὸν δὲ εἰς τὸ Φιλαδέλφιον ὄντα σταυρὸν ἀνέστη
σεν ὁ ἅγιος Κωνσταντῖνος ἐπὶ κίονος κεχρυσωμένου
διὰ λίθων καὶ ὑέλων, κατὰ τὸν σταυροειδή τύπου
ὃν εἶδεν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τοῦ κίονος ἐκείνου τοῦ
πορφυροῦ. Καὶ ἐποίησε στήλας τῶν υἱῶν αὐτοῦ,
καὶ ἐτύπωσεν ἐπὶ θρόνου καθέζεσθαι. Ἐποίει δὲ
καὶ τὸν κίονα ἐκεῖνον, ἱστορίας ἔχοντα ἐν αὐτῷ
ἐνζώδους καὶ γράμματα 'Ρωμαίοις τὰ ἔσχατα
σημαίνοντα. Ιστατο δὲ ἀντικρὺς τῶν δύο υἱῶν
αὐτοῦ τῶν ἐπὶ θρόνου καθεζομένων καὶ τῶν ἄλλων
τῶν ἀσπαζομένων
Οτι τὸ λεγόμενον Μόδιον ὡρολόγιον ἦν, ήγουν
τὸ ἔξαμον τοῦ μοδίου. Ιστατο δὲ ἐπάνω τῆς ἁψίδος
τοῦ ᾿Αμαστριανοῦ, μέσον τῶν δύο χειρών, κατασκευασθὲν ὑπὸ τοῦ Ουαλεντινιανοῦ, διὰ τὸ καὶ τὴν
Λαμίαν εἶναι ἐγγὺς αὐτῶν. Ὑποκάτω δὲ ἐν τῷ
εἰλήματι τῶν χειρῶν ἱστορίαι εἰσίν· οἱ δὲ πεπειρα45 Modium quod vocant, horologium erat el
examen modii, positum supra arcum Amastriani,
inter duas manus, a Valentiniano constructum;
quare etiam iis vicinum) est signum Lamie. Infra
autem in volumine inanuum historiæ iuscripts
sunt, quas periti earum rerum facile interpretantur.
Celerum cum lege sancitum esset ut modius fra- μένοι εὑρήσουσιν αὐτάς. ωρίσθη δὲ τὸ μόδιον
menti cumulate venderetur, mercator quidam con- κουμούλιον πιπράσκεσθαι. Εῖς δὲ τῶν ἐμπί
Meursii et Lambecii notæ.
Ο μέγας κίων. Columnam cochlidem
Theodosii in Tauro sitam hic intelligendam esse
censeo, quæ ad summitatem usque intra se pervia
erat, et circumcirca figuris sculptis exornata.
Mannel Chrysoloras in epistola de comparatione
veteris et nova Roma κίονας περιγλύφους vocal.
Ejus generis columnæ sunt Trajana et Antonina,
que hodieque Romæ visuntur. Codinus hic suo
more nugatur, et figuras Romanas pro oraculis hsbet. LAMB.
Καροῦχα εἰ καροῦκα Græco-barbare dicitur
currus. LAMB.
Ιστορίας ἐνζώδους vocat Codinus historias
figuris expressas. Lamb.
Τῶν ἀσπαζομένων. Loquitur de statuis
Constantii et Constantis post patris obitum in spem
perpetuæ concordiæ erectis in Philadelphio, quarum supra meminit p. 43. Lamb.
Ὅτι τὸ λεγόμενον. Legendum esse videtur
Οτι τὸ λεγόμενον μόδιον ὡρολόγιον ἦν καὶ τὸ ἔξαμον τοῦ μοδίου. Vide quomodo verterim, et quid
ea de re notaverim ad p. 65. LANB.
Κουμούλιον. Cumulus Latinis dicitur,
quod Græci antiqui vocant σώρευμα εἰ ἐπίμε
τρον, hoc est quod mensura plena. seu juste
κού μου
additur. Idem apud recentiores valet
λος. Sic hoc loco, et p. 66 modium cumulatum Codlinus appellat μόδιον κουμούλιον. LARS.
col. 509–510page 41 of 124
PG 157:509ρων πιπρασκέ τινι αἶτον, βίγλιον τον μόδιον. Γκοὺς δὲ ὁ βασιλεὺς ἔκοψε τὰς δύο αὐτοῦ χεῖρας, καὶ ἀναστήλωσεν ὁρᾶσθαι, ὁμοίως καὶ τὸν μόδιον, ὃς ἐχρημάτιζαν ὡρολόγιον. Ὅτι ἐν τῷ τόπῳ τοῦ ᾿Αμαστρικού Ηλιος ίστατο ἐν αὐτῷ, ἐν ἅρματι μαρμαρίνω στηλωθεὶς, καὶ Ἡρακλῆς ἀνακείμενος Ενθα καὶ ποταμός, καὶ ἀπὸ Λύκου λατρευόμενος Καὶ χελώναι ἐκεῖσε μετὰ ὀρνίθων, καὶ δράκαιναι δεκαοκτώ. Καὶ μαρμάρινος στήλη Ισταμένη ἐκ χώρας Παφλαγονίας δεσπότου, καὶ ἑτέρα κεχωσμένη ἐν τῇ κόπρῳ καὶ τοῖς ούροις, δοῦλος τοῦ ἐκ χώρας Αμάστρων Παφλαγόνος. Ἐκεῖσε δὲ ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ ἐτύθησαν τοῖς δαίμοσιν ἀμφότεροι καὶ ἀνεστηλώθησαν. Ἐκεῖτε καὶ καλλωπισμός κιόνων λευκών σιγμα τοειδῶς ἀνεγερθέντων. Ἐγένοντο δὲ ἐκεῖσε δαιμό καὶ ἐπιστασίαι πολλαί. Εἰς δὲ τὸν καλούμενον Βοῦν κάμινος ἦν παμμεγέθης ἐκτισμένη, βοὸς ἔχουσα κεφαλήν. Ενα θα καὶ οἱ κακούργοι ἐτιμωροῦντο, ὅθεν καὶ Ἰου λιανὸς προφάσει τῶν καταδίκων πολλοὺς ἐν αὐτῇ κατέκαυσε Χριστιανούς. Ην δὲ ἡ κάμινος βος τύπος παμμεγεθεστάτου θεάματος, οὗ κατά μίμησ σιν καὶ ἐν τῷ νεωρίῳ βοῦς ἀνατυπώθη. "Ην δὲ ἡ κάμινος ἕως Φωκά, ἀλλὰ ὑπὸ Ἡρακλείου ἐχωνεύθη λίγῳ φόλεων. Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ τόπῳ καὶ ἁψίδες ὅμοιαι τῷ Ξηρολόφῳ, ἔχουσαι ἀγάλματα πολλὰ καὶ Ιστορίας λιθίνας. Τὸ Ἑξαχιόνιον χερσαίον ἦν τεῖχος παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου κτισθεν, διήρκεσε δὲ χρόνους λβ' μέχρι τῆς βασιλείας Θεοδοσίου τοῦ μικρού. Εξωθεν δὲ ἴστατο κίων ἔχων στήλην τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου, καὶ τούτου χάριν λέγεται 'Ρίγλιον. Ρίγλα ήγλα, μόδιος μόδιον ῥίγλιον ῥίγλιος ρίγλα κούμουλος κουμούλιος. Εχρημάτιζεν. Χρηματίζειν Ηρακλῆς ἀνακείμενος. ν. Ενθα καὶ ποταμὸς καὶ ἀπὸ Λύκου λατρευόμενος. "Ενθα καὶ ποταμός ὁ ἀπὸ Λύκου προσαγορευόμενος, λύκου λευκού. "Ενθα και που ταμὸς ἀπὸ λευκοῦ λίθου ὁρώμενος, Καὶ ἄλλου δὲ, ἀνδριάντος) ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ ἐκ λευκοῦ λίθου ἢ μαρμάρου, ὑπὲρ κεφαλῆς τοῦ διὰ τῆς πόλεως χει μάρρου, δοκοῦντος εἰς ἀγῶνα ἀνακείσθαι. Ενθα καὶ ποταμὸς ἀπὸ λευκοῦ λίθου όρώμενος. Τόν καλούμενον Βοῦν. Περὶ Βοὸς δὲ ἀγορὰν ήτοι πρὸς Βοῦν τὸν τόπον. Τεῖχος δ τείχος "Αρειον, τὸ τεῖχος τῶν Λυδῶν, τείχος ξύ λινον νέον τεῖχος, χωλόν τεῖχος, Αβώνου τείχος, Ηραιον τεῖχος, Γορδίου τεῖχος, παλαιὸν τεῖχος, δίδυμον τεῖχος. Χάλκεον τείχος
ρων πιπρασκέ τινι αἶτον, βίγλιον τον μόδιον. tra edictum ad rgulam alicui vendidit; qua de re
Γκοὺς δὲ ὁ βασιλεὺς ἔκοψε τὰς δύο αὐτοῦ χεῖρας,
καὶ ἀναστήλωσεν ὁρᾶσθαι, ὁμοίως καὶ τὸν μόδιον,
ὃς ἐχρημάτιζαν ὡρολόγιον.
Ὅτι ἐν τῷ τόπῳ τοῦ ᾿Αμαστρικού Ηλιος ίστατο
ἐν αὐτῷ, ἐν ἅρματι μαρμαρίνω στηλωθεὶς, καὶ
Ἡρακλῆς ἀνακείμενος Ενθα καὶ ποταμός,
καὶ ἀπὸ Λύκου λατρευόμενος Καὶ χελώναι
ἐκεῖσε μετὰ ὀρνίθων, καὶ δράκαιναι δεκαοκτώ. Καὶ
μαρμάρινος στήλη Ισταμένη ἐκ χώρας Παφλαγονίας
δεσπότου, καὶ ἑτέρα κεχωσμένη ἐν τῇ κόπρῳ καὶ
τοῖς ούροις, δοῦλος τοῦ ἐκ χώρας Αμάστρων Πα
φλαγόνος. Ἐκεῖσε δὲ ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ ἐτύθησαν
τοῖς δαίμοσιν ἀμφότεροι καὶ ἀνεστηλώθησαν.
Ἐκεῖτε καὶ καλλωπισμός κιόνων λευκών σιγματοειδῶς ἀνεγερθέντων. Ἐγένοντο δὲ ἐκεῖσε δαιμό
καὶ ἐπιστασίαι πολλαί.
Εἰς δὲ τὸν καλούμενον Βοῦν κάμινος ἦν
παμμεγέθης ἐκτισμένη, βοὸς ἔχουσα κεφαλήν. Ενα
θα καὶ οἱ κακούργοι ἐτιμωροῦντο, ὅθεν καὶ Ἰουλιανὸς προφάσει τῶν καταδίκων πολλοὺς ἐν αὐτῇ
κατέκαυσε Χριστιανούς. Ην δὲ ἡ κάμινος βος
τύπος παμμεγεθεστάτου θεάματος, οὗ κατά μίμησ
σιν καὶ ἐν τῷ νεωρίῳ βοῦς ἀνατυπώθη. "Ην δὲ ἡ
κάμινος ἕως Φωκά, ἀλλὰ ὑπὸ Ἡρακλείου ἐχωνεύθη
λίγῳ φόλεων. Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ τόπῳ καὶ ἁψίδες
ὅμοιαι τῷ Ξηρολόφῳ, ἔχουσαι ἀγάλματα πολλὰ καὶ
Ιστορίας λιθίνας.
certior factus imperator manus ill¡ amputari jussit,
casque una cum modio in exemplum publice erigi
curavit. Ibidem quoque collocatum erat horologium.
In loco nuncupato Amastriano positæ erant Solis in curru marmoreo et Herculis recubantis stauæ. Ibidem Lycus fluvius est, qui a lupo nomen
habet. Item visuntur ibi testudines plena avibus,
et dracones octodecim, et statua marmorea domini
cujusdam Paphlagonis, et alia statua servi ex Anastriana regione Paphlagonia oriundi, urina et stercore obruta. Uterque autem in eo loco dæmonibus
immolatus fuit. Ibidem visuntar columnæ candidæ
in figuram semirotundam erectæ. Multæ etiain damonum suscitationes ibi flebant.
Τὸ Ἑξαχιόνιον χερσαίον ἦν τεῖχος παρὰ
τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου κτισθεν, διήρκεσε δὲ
χρόνους λβ' μέχρι τῆς βασιλείας Θεοδοσίου τοῦ
μικρού. Εξωθεν δὲ ἴστατο κίων ἔχων στήλην τοῦ
μεγάλου Κωνσταντίνου, καὶ τούτου χάριν λέγεται
48 In loco nuncupato Bove maxima erat fornax
bovis figuram) gerens, in qua'malefici poniebantur.
Quare etiam Julianus multos Christianos in ea
combussit. Gerebat autem illa fornax maximi bovis formam, ad cujus exemplar postea similis bos
in Neorio exstructus est. Integra autem permansit
illa fornax usque ad Phocam tyrannum, qui ultimus omniam ab Heraclio in eo combustus est.
In eodem loco arcus erecti erant similes illis qui
in Xerolopho spectantur, et continent simulacra et
historias lapidibus insculptas.
Hexacioninm erat locus muro septus auroque
ornatus a Constantino Magno: duravit autem annos
52 usque ad Imperium Theodosii junioris. Extra
eum stabat columna cnm statua Constantini Magni,
unde ipse locus Hexacionium appellatus fuit. lbiMeursii et Lambecii notæ.
'Ρίγλιον. Ρίγλα vel ήγλα, quasi regula,
Græcis recentioribus dicitur radius sou hostorium,
quod est instrumentum quo raduntur mensura.
lia hic μόδιος vel μόδιον ῥίγλιον appellatur
modius radio adrquatus. Ceterum ῥίγλιος & ρίγλα
derivatur ut a κούμουλος κουμούλιος. LAWS.
Εχρημάτιζεν. Χρηματίζειν hic significat
esse, ut supra p. 6. De horologio autem in arcu
Oriental fori posito, cujus hic inentio ult, pluribus agitur p. 65. LANB.
Ηρακλῆς ἀνακείμενος. Credo hic signif.
cari Herculis cubantis simulacrum, quod prius
Romæ collocatum erat in xiv regione, et postea
Cpolim deductum atque in Hippodromo posium fuit, ut supra testatur Cedinus p. 39 ν. 19.
Quale autem fuerit hoc simulacrum, accuratissime describit Nicetas Choniates p. 859 ed.
Bonn. LAMB.
Ενθα καὶ ποταμὸς καὶ ἀπὸ Λύκου λατρευόμενος. Hæc est lectio colicis Vaticani, quæ
si genaima est, legendum videtur "Ενθα καὶ ποταμός
ὁ ἀπὸ Λύκου προσαγορευόμενος, hoc est, ubi etiam
fluvius est qui a tupo nomen habet. Nempe intelligit
Daviolum nomine Lycum, Byzantium transeuntem,
cnius infra p. 147 meminit. Εjusdem duvii menlionem facit Cedrenus, et adversus ejus exundationem Apollonium Tyaneum ait quas nescio
consecrationes adhibuisse. In coul, Bavar. pro λύκου
scriptum fuit λευκού. Quodsi hæc lectio alleri
præfereula est, scribendum videtur "Ενθα και που
ταμὸς ἀπὸ λευκοῦ λίθου ὁρώμενος, id est, ibidem
visitur fluvias seu simulacrum fluvii ex candido lapide. Ut vero hunc locum ita reformem, auctor
mihi est Manuel Chrysoloras, qui in epistola de
comparatione veteris et novæ Romæ tradit supra
caput rivuli (scilicet Lyci), qui Cpolim perlabitur,
positam fuisse statuam ex candido lapiste, quae
cubito videbatur inniti: Καὶ ἄλλου δὲ, inquit, (sc.
ἀνδριάντος) ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ ἐκ λευκοῦ λίθου ἢ
μαρμάρου, ὑπὲρ κεφαλῆς τοῦ διὰ τῆς πόλεως χειμάρρου, δοκοῦντος εἰς ἀγῶνα ἀνακείσθαι. Hoc ergo
illud simulacrum fluvii esse puto quod nunc Codinus his verbis inuuit: Ενθα καὶ ποταμὸς ἀπὸ
λευκοῦ λίθου όρώμενος. LAMB.
Τόν καλούμενον Βοῦν. Hujus loci ita
meininit Joannes Tzetzes Chil. 9, 615: Περὶ Βοὸς δὲ
ἀγορὰν ήτοι πρὸς Βοῦν τὸν τόπον. LANB.
a
Τεῖχος hic non murum significat, seul casteltum seu locum munitum. Ita Homerus Iliad. δ
Thebas vocat τείχος "Αρειον, et Herodotus 1. 1,
Sardes appellat τὸ τεῖχος τῶν Λυδῶν, et in
culo Apollinis Atheniensibus dato τείχος ξύ
λινον significat munimentum ligneum. Sæpissime
in hac significatione occurrit apud Stephanum
De Urbibus, ut νέον τεῖχος, χωλόν τεῖχος, Αβώνου
τείχος, Ηραιον τεῖχος, Γορδίου τεῖχος, παλαιὸν
τεῖχος, δίδυμον τεῖχος. Χάλκεον τείχος exponendun
est castellum æreum. Similiter apud Constantinuın
Porpli. de admin. Imp. c. 22. LAMB.
col. 511–512page 42 of 124
PG 157:511Εξαχιόνιον Ισταντο δὲ ἐκεῖ στῆλαι πολλαί. Συνέτριψε δὲ ταύτας ὁ βασιλεὺς Μαυρίκιος. Ἔτι δὲ εἰς τοὺς νῦν σωζομένους κίονας ίστανται αἱ ἀπό Κυζίκου ἐλθοῦσαι στῆλα:. Τὸ δὲ τὸ νῦν λεγόμενων Τετράπυλον πρώην ὠνομάζετο Τετράδιον, καὶ διήρκεσεν ἔτη ἐκα τὸν ἑξήκοντα μέχρι Ζήνωνος. Ην δὲ ἐκεῖσε κου σίκλειον ἐπάνω κιόνων ὑπὸ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου κτισθέν, καθ' ὁμοίωσιν τῆς Ῥώμης Ο δὲ συγγενεῖς τοῦ τελευτῶντος βασιλέως καὶ ἡ Αὐγοῦστα προελάμβανον τὸ ἐξόδιον, καὶ ἐθρήνουν ἐκεῖσε τὸν τελευτήσαντα ἔσωθεν τοῦ κουβικλείου, καὶ ἀπέλυον τὰ βῆλα πρὸς τὸ μὴ εἰσέρχεσθαι ή κατοπτεύειν τοῦ λαοῦ τινά, καὶ κατ' ἰδίαν έχει πτοντο οιμωγὰς καὶ θρήνους σφοδρούς έως ὡρῶν ἐξ. Β΄ Καὶ ἔκτοτε ἐλάμβανον τὸν ἀποιχόμενον μέχρι τῶν ἁγίων Αποστόλων, καὶ ἐκήδευον αὐτόν. Εἶθ' οὕτως ἀνθυπέστρεφον αἱ γυναῖκες. Ἡ δὲ ἱσταμένη εἰς τὸ Εξακιόνιον στήλη ἐπὶ βρα χέος κίονος, κατὰ τὸ βόρειον μέρος, ὑπῆρχε Κωνσταντίνου τοῦ Τυφλοῦ τοῦ νεωτερίζοντος υἱοῦ τῆς Εἰρήνης. Ἡ δὲ ἱσταμένη εἰς τὸ Σίγμα ἐπὶ κίονος υπάρχει Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ υἱοῦ Ἀρκαδίου, ἣν ἀνήγειρε Χρυσάφιος εὐνοῦχος ὁ Τζουμᾶς καὶ παρακοιμώμενος. Αἱ δὲ στῆλαι τῶν ἐλεφάντων τῆς Πρυσῆς πόρτης ἥκασιν ἐκ τοῦ ναοῦ τοῦ ᾿Αρεος ἀπὸ ᾿Αθηνῶν, παρά Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ, τοῦ κτίστορος τοῦ χερσαίου τείχους μέχρι τῶν Βλαχερνῶν, ὅπερ ἔκτισεν εἰς ἑξήκοντα ἡμέρας, ἐχόντων τῶν δύο μερῶν τοῦ δήμο ἀπὸ χιλιάδων ὀκτώ, ὄντων δημάρχων Μανδαλά μέσ ρους τῶν Βενέτων καὶ Χαρσίου ἀδελφοῦ αὐτοῦ μέσ ρους Πρασίνων, μετὰ καὶ Εὐλαμπίου συγγενούς. Ηνώθησαν δὲ οἱ Βένετοι ἀπὸ Βλαχερνῶν, οἱ δὲ Πράσινοι ἀπὸ Χρυσείας πόρτης, καὶ ἡνώθησαν εἰς τὴν Μυρίανδρον πόρτην την καλουμένην Πολύ ανδρον. Οὕτως δὲ ἐκλήθη Πολύανδρος διὰ τὸ ἀμφό τερα τὰ μέρη ἐκεῖσε ἐνωθῆναι. Δὲ δὲ λοιπαὶ στῆλει Τούτου χάριν λέγεται Εξακιόνιος. εξωχιόνιον ἑξακιόνιον εξωχιόνιον εξακιόνιον. Αύγουστεῖον Αὐγουστιῶνα, 84 ν. 16 φωκόλισθον εἰ φουλκόλισθον, 109 ν. 16 ψαμαθέαν ψευμαθέαν, 117 9 18 Ηραιον ει Ηρίον, 120 ν. 9 Μαναύραν Μαγναύραν, 120 ν. 10 σεῖσμα σήμα εἰ σίγμα, 77 ν. 3 μεσόμφαλον μετόλοφον, μ. 127 ν. 3 τὰ Ηλου εἰ τά Ιλλου. πρόοχθοι βρόχοι Δια φθειρούσης τὰ ὀνόματα τῆς τῶν ἐπιχωρίων ἀγνοίας, Τετράδιον Διήρκεσεν. καὶ διήρ χεσαν μέχρι τοῦ Θεοφίλου. 'Ρώμης. Καὶ ὅτε τις συγγενής βασιλέως Η αὐτὸς ἀπέθανε, προελάμβανεν ἡ Αὐγοῦστα καὶ οἱ συγγενεῖς τοῦ τεθνεῶτος βασιλέως, καὶ ἔθρ. Εἰς τὸ σίγμα. Τὴν Μυρίανδρον πόρτην. Μυρίανδρος Πολύανδρος
den et aliir multae statue collocatae erant, quas una Εξαχιόνιον Ισταντο δὲ ἐκεῖ στῆλαι πολλαί.
omnes confregit Maurícius. Columnis autem hucusque integre relictis impositæ erant statuæ ex urbe
Cyzico allatæ.
Tetrapylum prius Quadrivium vocabatur, et duravit annos 160 usque ad imperium Zenonis. ibidem cubiculum erat columnis suffultum, a Constantino Magno exstructum ad similitudinem illius
quod est Romæ. 47 In isto loco consanguinel
defuncti imperatoris, et ipsa Augusta, ante funeris elationem lugebant mortuum intra cubiculum,
obductis velis, ne quis e pepulo intrare aut introspicere posset; et lessum ibi sex horarum cum
multo planctu faciebant. Exinde funus comitaban-
• tur ad templum SS. Apostolorum; eoque composito revertebantur mulieres.
Statua in Hexacionio columnæ exiguae imposita
septentrionem versus Constantini erat cognomento
Cæci junioris filii Irenæ.
In porticu cui nomen Sigma columna statuam
Theodosii junioris, filii Arcadii sustinet, quam
erexit Chrysaphius eunuchus et accubitor.
Συνέτριψε δὲ ταύτας ὁ βασιλεὺς Μαυρίκιος. Ἔτι
δὲ εἰς τοὺς νῦν σωζομένους κίονας ίστανται αἱ ἀπό
Κυζίκου ἐλθοῦσαι στῆλα:.
Τὸ δὲ τὸ νῦν λεγόμενων Τετράπυλον πρώην
ὠνομάζετο Τετράδιον, καὶ διήρκεσεν ἔτη ἐκατὸν ἑξήκοντα μέχρι Ζήνωνος. Ην δὲ ἐκεῖσε κου
σίκλειον ἐπάνω κιόνων ὑπὸ τοῦ μεγάλου Κωνσταν
τίνου κτισθέν, καθ' ὁμοίωσιν τῆς Ῥώμης Ο
δὲ συγγενεῖς τοῦ τελευτῶντος βασιλέως καὶ ἡ
Αὐγοῦστα προελάμβανον τὸ ἐξόδιον, καὶ ἐθρήνουν
ἐκεῖσε τὸν τελευτήσαντα ἔσωθεν τοῦ κουβικλείου,
καὶ ἀπέλυον τὰ βῆλα πρὸς τὸ μὴ εἰσέρχεσθαι ή
κατοπτεύειν τοῦ λαοῦ τινά, καὶ κατ' ἰδίαν έχει
πτοντο οιμωγὰς καὶ θρήνους σφοδρούς έως ὡρῶν ἐξ.
Β΄ Καὶ ἔκτοτε ἐλάμβανον τὸν ἀποιχόμενον μέχρι τῶν
ἁγίων Αποστόλων, καὶ ἐκήδευον αὐτόν. Εἶθ' οὕτως
ἀνθυπέστρεφον αἱ γυναῖκες.
Statuæ elephantorum portæ Aureæ allatæ sunt
Athenis ex templo Martis a Theodosio juniore, qui
condidit murum terrestrem ad Blachernas usque,
intra 60 dierum spatium, opera duarum factionam
populi, quæ octo millia hominum continebant. Venetæ quidem factionis præfectus erat Mandalas,
Prasinae vero Charsias. ejus frater cum Eulampio.
Utraque autem factio, Veneta a Blachernis et Prasina a porta Aurea, conjungebatur in porta nuncupata Myriandra, quæ alias quoque nuncupatur
Polyanatra, quod ainbæ factiones ibi unitæ fue
rint. Reliquas 48 statuas in porta Aurea posuit Vigilius a secretis et astronomus; uti etiam
Ἡ δὲ ἱσταμένη εἰς τὸ Εξακιόνιον στήλη ἐπὶ βραχέος κίονος, κατὰ τὸ βόρειον μέρος, ὑπῆρχε Κωνσταν
τίνου τοῦ Τυφλοῦ τοῦ νεωτερίζοντος υἱοῦ τῆς Εἰρήνης.
Ἡ δὲ ἱσταμένη εἰς τὸ Σίγμα ἐπὶ κίονος υπάρχει
Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ υἱοῦ Ἀρκαδίου, ἣν ἀνήγειρε
Χρυσάφιος εὐνοῦχος ὁ Τζουμᾶς καὶ παρακοιμώμενος.
Αἱ δὲ στῆλαι τῶν ἐλεφάντων τῆς Πρυσῆς πόρτης
ἥκασιν ἐκ τοῦ ναοῦ τοῦ ᾿Αρεος ἀπὸ ᾿Αθηνῶν, παρά
Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ, τοῦ κτίστορος τοῦ χερσαίου
τείχους μέχρι τῶν Βλαχερνῶν, ὅπερ ἔκτισεν εἰς
ἑξήκοντα ἡμέρας, ἐχόντων τῶν δύο μερῶν τοῦ δήμο
ἀπὸ χιλιάδων ὀκτώ, ὄντων δημάρχων Μανδαλά μέσ
ρους τῶν Βενέτων καὶ Χαρσίου ἀδελφοῦ αὐτοῦ μέσ
ρους Πρασίνων, μετὰ καὶ Εὐλαμπίου συγγενούς.
Ηνώθησαν δὲ οἱ Βένετοι ἀπὸ Βλαχερνῶν, οἱ δὲ
Πράσινοι ἀπὸ Χρυσείας πόρτης, καὶ ἡνώθησαν εἰς
τὴν Μυρίανδρον πόρτην την καλουμένην Πολύ
ανδρον. Οὕτως δὲ ἐκλήθη Πολύανδρος διὰ τὸ ἀμφό
τερα τὰ μέρη ἐκεῖσε ἐνωθῆναι. Δὲ δὲ λοιπαὶ στῆλει
Meursii et Lambecii notæ.
Τούτου χάριν λέγεται Εξακιόνιος. Ergo
secundum hanc etymologiam necessario scribendum est εξωχιόνιον: attamen in omnibus codicilus ἑξακιόνιον scriptum inveni. Mihi videtur lunc
locum utroque modo nominatum fuisse, εξωχιόνιον
nempe et εξακιόνιον. Hujusmodi diversas nominis
unius loci prolationes saepius apud Codinum observavi. Sic p. 28 unum eumdemque locum ap.
pellari ait Αύγουστεῖον et Αὐγουστιῶνα, et p. 84
ν. 16 φωκόλισθον εἰ φουλκόλισθον, et p. 109
ν. 16 ψαμαθέαν et ψευμαθέαν, et p. 117 v. 9 et 18
Ηραιον ει Ηρίον, et p. 120 ν. 9 Μαναύραν et
Μαγναύραν, et p. 120 ν. 10 σεῖσμα σήμα εἰ σίγμα,
et p. 77 ν. 3 μεσόμφαλον et μετόλοφον, μ. 127 ν. 3
τὰ Ηλου εἰ τά Ιλλου. Vera autem ratio diversitatis
illarum denominationum habetur apud Procopium
lib. De ædificiis, ubi locum ad Anaplum, qui antiquitus πρόοχθοι appellabatur, postea βρόχοι
nuncupatum fuisse ait, hæc subjungens: Δια
φθειρούσης τὰ ὀνόματα τῆς τῶν ἐπιχωρίων ἀγνοίας,
hoc est pristino nomine ignorantia incolarum corrupto. LAMB.
Tetrapylum area erat quadrilatera, quatuor
porticibus terminata et totidem habens portas,
quamobrem Quadrivium quque seu Τετράδιον
antiquitus nominatum fuit. LAMB.
Διήρκεσεν. Antiquum Terrapylum, a Con
stantino magno exstructum, perduravit usque ad
imperium Zenonis, cujus tempore, ut refert Evagrius 3 28, Mammianus senator novum exstruxit
tetrapylum, hoc est, ut ego interpretor, antiquum de
novo reædificavit. De hoc Mammiani tetrapylo pute
Codinum loqui p. 50 v. 2: addit enim καὶ διήρ
χεσαν μέχρι τοῦ Θεοφίλου. Ergo antiquum Tetrapylum Constantini usque ad Zenonem integrum
miansit, secundum autem Mammiani usque ad Theophilum. LAMB.
'Ρώμης. Καὶ ὅτε τις συγγενής βασιλέως Η
αὐτὸς ἀπέθανε, προελάμβανεν ἡ Αὐγοῦστα καὶ οἱ
συγγενεῖς τοῦ τεθνεῶτος βασιλέως, καὶ ἔθρ. cod.
Εἰς τὸ σίγμα. id est, in porticu semiretunda, quæ a similitudine fabrica Sigma nuncupatur. Græci antiqui sigma pingebant ut Romanum. LAMB.
Τὴν Μυρίανδρον πόρτην. Porta olim nuncupata Μυρίανδρος seu Πολύανδρος hodie vocatur
Hadrianopolitana, et medium in muro terrestri
locum occupat, ut refert omnium accuratissimus
doctissimusque historiæ Turcicæ scriptor Jo. Leunclavius. In hac porta periit oppressus frominum turba Constantinus ultimus Græcorum impelator. LANB.
col. 513–514page 43 of 124
PG 157:513αἱ ἱστάμεναι εἰς τὴν Χρυσείαν ήκασι παρὰ Βι γλίου ἀσηκρήτου καὶ ἀστρονόμου, μετὰ τῆς γυναικείας τῆς κατεχούσης τὸν στέφανον εἰς τύπον τῆς πόλεως. ῎Ανωθεν δὲ καὶ κάτωθέν εἰσι καὶ λοιπά μικρὰ ξόανα, άτινα σημαίνουσι τοῖς πεπειραμένοις Το καλούμενον Στρατήγιον στήλη ἐστὶν ᾿Αλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος ἡ ἐν τῷ μεγάλῳ κίονι Ισταμένη. Καὶ ἵστατο πρώην εἰς τὴν Χρυσόπολιν, ὅτι τὸν στρατὸν αὐτοῦ ἐκεῖσε ἐῤῥόγευσε διπλήν ῥό γαν τὸν ἕνα χρόνον· καὶ διὰ τοῦτο ὠνομάσθη Χρυσόπολις παρὰ τῶν Μακεδόνων. Τὸ δὲ στρατήγιον ὠνομάσθη παρὰ τοῦ λαοῦ. Ιστατο δὲ, ὡς εἴρη ται, ἡ στήλη εἰς τὴν Χρυσόπολιν, ὡς ἀνήγειραν. αὐτὴν οἱ λαοὶ, χρόνους εξακοσίους τεσσαράκοντα ἀκριβῆ πολλὴν γνῶσιν. ἐκτώ. Ο δὲ μέγας Κωνσταντίνος ήγειρεν αὐτὴν ἐν τῇ πόλει. Ἐκεῖσε δὲ ἐπεδοκιμάζοντο οἱ στρατιῶται, ὅτι πεδίον ἦν ὁ τόπος. Ἐκ δὲ τοῦ στρατοῦ ὠνομάσθη Στρατήγιον. Τὸ δὲ μονόλιθον τὸ Ἱστάμενον ἐκεῖσε ἀπόκλασμα ἦν τοῦ Ἱσταμένου εἰς τὸ ἱππικόν, ἧκε δὲ ἀπὸ τῶν ᾿Αθηνῶν παρὰ Πρόκλου πατρικίου ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ μικροῦ Θεοδοσίου. Ἵστατο δὲ εἰς τὸ αὐτὸ Στρατήγιον καὶ ὁ τρίπους, ἔχων τὰ παρωχηκότα, τὰ ἐνεστῶτα καὶ τὰ μέλλοντα ἔπεσθαι, καὶ ὁ νότιος πόλος, καὶ ἡ λεκάνη τοῦ Τρι κακιάδου, ἡ τεθεῖσα εἰς τὰ Τζύρου· εἰς μαντείον γὰρ ἦν ὁ τόπος. Πλησίον δὲ ἐκεῖσε καὶ ἡ τύχη τῆς πόλεω;. Ὁ δὲ Βάρδας ὁ Καίσαρ, ὁ θεῖος Μιχαὴλ τοῦ βασιλέως, μετέθηκε καὶ παρέλυσεν αὐτὰ καὶ συνέτριψε. Περὶ δὲ τοῦ μονολίθου ὁ χρονικός δηλοί τὴν αὐτὴν ἱστορίαν. Ὁ δὲ μικρὸς Στρατήγιος ὑπάρ χει στήλη του Λεωμακέλλου. Ὁ λιμὴν τῶν Σοφιῶν ἐκτίσθη παρὰ Ἰουστίνου τοῦ ἀπὸ κουροπαλατῶν, τοῦ ἀνδρὸς Σοφίας τῆς Λι δῆς. Μέσον δὲ τοῦ λιμένος ίστανται τέσσαρες στην Βιγλίου. Οι βήγλην Βίγλιον Βιγλεντίαν. Τῆς γυναικείας. τὸν στέφανον κατασχεῖν, ἡ ἱσταμένη ἐν τῷ μεγάλῳ κίονι, Το καλούμενον Στρατήγιον ίστας μένη. Η εἰς τὸ καλούμενον Στρατήγιον στήλη, ἡ ἐν τῷ μεγάλῳ χίονι ἱσταμένη, ἔστιν ᾿Αλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος. Ἐν στρατηγίῳ, λεγομένῳ φόρῳ, Ενθα ποτὲ οἱ στρατηγούντες ἄνδρες τὰς τιμὰς ὑπεδέχοντο. ὁ μικρὸς στρατήγιος. τὸ καλούμενον στρατήγιον στήλη ἐστὶν ᾿Αλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος ἡ ἐν τῷ μεγάλῳ ἱστα μένη, Τὸ καλούμενον στρατήγιον, ἡ στήλη ἡ ἐν τῷ μεγάλῳ κίονι ἱσταμένη, ἔστιν Αλεξάνδρου. τὸ Αὐγουστεῖον, τὸ Φιλαδέλφιον, τὰ πιττάκια, ὁ βοῦς, 'Ρόγα ῥογεύειν,
αἱ ἱστάμεναι εἰς τὴν Χρυσείαν ήκασι παρὰ Βι- statuam muliebrem coronatam, quae urbis figuram
refert. Sunt præterea supra et infra alia quaedam
parva simulacra, quæ ejus rei peritis magnam
præbent scientiam.
γλίου ἀσηκρήτου καὶ ἀστρονόμου, μετὰ τῆς
γυναικείας τῆς κατεχούσης τὸν στέφανον εἰς
τύπον τῆς πόλεως. ῎Ανωθεν δὲ καὶ κάτωθέν εἰσι καὶ
λοιπά μικρὰ ξόανα, άτινα σημαίνουσι τοῖς πεπειραμένοις
Το καλούμενον Στρατήγιον στήλη ἐστὶν ᾿Αλεξάν
δρου τοῦ Μακεδόνος ἡ ἐν τῷ μεγάλῳ κίονι
Ισταμένη. Καὶ ἵστατο πρώην εἰς τὴν Χρυσόπολιν,
ὅτι τὸν στρατὸν αὐτοῦ ἐκεῖσε ἐῤῥόγευσε διπλήν ῥόγαν τὸν ἕνα χρόνον· καὶ διὰ τοῦτο ὠνομάσθη
Χρυσόπολις παρὰ τῶν Μακεδόνων. Τὸ δὲ Στρατή
γιον ὠνομάσθη παρὰ τοῦ λαοῦ. Ιστατο δὲ, ὡς εἴρηται, ἡ στήλη εἰς τὴν Χρυσόπολιν, ὡς ἀνήγειραν.
αὐτὴν οἱ λαοὶ, χρόνους εξακοσίους τεσσαράκοντα
ἀκριβῆ πολλὴν γνῶσιν.
Statua in Strategio supra magnam columnam
posita Alexandri Macedonis est, quæ prius Chrysopoli stetit, quoniam ibi exercitui suo duplex stipendium uno eodem tempore erogavit; quare illud
oppidum a Macedonibus Chrysopolis nominatumn
fuit. Annis autem 648, postquam hæc statua Chrysopolis erecta est, Cpolim ean transponi curavil
Constantinus Magnus. Propter planitiem vero loci
milites ibi exerceri solebant, unde Strategii sive
ἐκτώ. Ο δὲ μέγας Κωνσταντίνος ήγειρεν αὐτὴν ἐν canapi militaris a milite nomen accepit.
τῇ πόλει. Ἐκεῖσε δὲ ἐπεδοκιμάζοντο οἱ στρατιῶται, ὅτι πεδίον ἦν ὁ τόπος. Ἐκ δὲ τοῦ στρατοῦ ὠνομάσθη
Στρατήγιον.
Τὸ δὲ μονόλιθον τὸ Ἱστάμενον ἐκεῖσε ἀπόκλασμα
ἦν τοῦ Ἱσταμένου εἰς τὸ ἱππικόν, ἧκε δὲ ἀπὸ τῶν
᾿Αθηνῶν παρὰ Πρόκλου πατρικίου ἐν τοῖς χρόνοις
τοῦ μικροῦ Θεοδοσίου.
Ἵστατο δὲ εἰς τὸ αὐτὸ Στρατήγιον καὶ ὁ τρίπους,
ἔχων τὰ παρωχηκότα, τὰ ἐνεστῶτα καὶ τὰ μέλλοντα
ἔπεσθαι, καὶ ὁ νότιος πόλος, καὶ ἡ λεκάνη τοῦ Τρικακιάδου, ἡ τεθεῖσα εἰς τὰ Τζύρου· εἰς μαντείον
γὰρ ἦν ὁ τόπος. Πλησίον δὲ ἐκεῖσε καὶ ἡ τύχη τῆς
πόλεω;. Ὁ δὲ Βάρδας ὁ Καίσαρ, ὁ θεῖος Μιχαὴλ
τοῦ βασιλέως, μετέθηκε καὶ παρέλυσεν αὐτὰ καὶ
συνέτριψε. Περὶ δὲ τοῦ μονολίθου ὁ χρονικός δηλοί
τὴν αὐτὴν ἱστορίαν. Ὁ δὲ μικρὸς Στρατήγιος ὑπάρχει στήλη του Λεωμακέλλου.
Ὁ λιμὴν τῶν Σοφιῶν ἐκτίσθη παρὰ Ἰουστίνου
τοῦ ἀπὸ κουροπαλατῶν, τοῦ ἀνδρὸς Σοφίας τῆς Λιδῆς. Μέσον δὲ τοῦ λιμένος ίστανται τέσσαρες στην
Monolithum ibidem positum fragmentum era'
illius quod in Hippodromo stat. Allatum autem est
Athenis a Proclo patricio, tempore Theodosii junioris.
In endem Strategio collocatus erat tripos, præteritarum, præsentium et futurarum rerum notitiam
continens, item polus australis, 49 et calinus
Tricaccabi, qui positus est in loco nuncupato Tzyri: his enim pro oraculo erat. Eidem loco propinqua erat fortuna urbis, quam Bardas Cæsar,
patruus imperatoris Michaelis, in alium locum
transposuit; reliqua vero confregit. De monolitho
chronicon auctor eamdem refert historiam. Gæterum Strategium parvum dicitur statua Leonis
Macelli.
Portus Sophianus constructus est a Justino curopalate, marito Sophiæ cognomento Lobes. In
medio hujus portus visuatur quatuor statuæ, So
Meursii et Lambecii nolæ.
Βιγλίου. Οι βήγλην Græci recentiores vocant vigiliam, ita etiam Vigilium Βίγλιον et Vigilantiam Βιγλεντίαν. LAMB.
Τῆς γυναικείας. Quin fuerit hæc muliebris
statna simulacrum Cpolcos, dubium non est: sed
quomodo dicatur τὸν στέφανον κατασχεῖν, aliquid
habet dubitationis. An dextra extenta videbatur
Coronam porrigere, qualis visitur antiquæ Romæ
rat Constantini Magni statuam equestrem ibi stetisse hanc ego eamdem esse puto quam Codinus
ait fuisse Alexandri Magni et à Constantino Chrysopoli deductam atque erectam fuisse. Similiter
Constantinus Apollinis Heliopolitani statuam pro
sua columnæ porphyretica fori imposuit. Illa
autem verba, ἡ ἱσταμένη ἐν τῷ μεγάλῳ κίονι,
propterea addidit Codinus ut distingueret hanc
in nummo Claudii? an sedens dextro brachio in- Alexandri seu Constantini Magni statuam ab alia
flexo tenebat mann coronam genu sustentatam, ut
cernitur in horto Casiorum Roma de Dacia provincia subacta triumphans? an habebat in capite
coronam galeæ circumvolutam, ut spectatur in
Aummo Constantini magni? Lamb.
Το καλούμενον Στρατήγιον ίστας
μένη. Hic locus ita transformandus est: Η εἰς τὸ
καλούμενον Στρατήγιον στήλη, ἡ ἐν τῷ μεγάλῳ
χίονι ἱσταμένη, ἔστιν ᾿Αλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος.
Stratgium Cpoli forum erat, in quo antiquitus
militumn duces creari solebant, ut testatur HesyChius. Ἐν στρατηγίῳ, inquit, λεγομένῳ φόρῳ,
Ενθα ποτὲ οἱ στρατηγούντες ἄνδρες τὰς τιμὰς ὑπε
δέχοντο. Ibidem milites exercebantur, quod locus
esset campestris seu planus, ut refert Codinus
paulo infra. Videtur ergo Strategium hoc Cpolitanum campo Martio Romæ antiquæ tain usu quam
situ simile fuisse. Socrates hist. Eccl. 1, 14 memoquadam Leonis Macelli statua, quam paulo post
dicit in eodem foro collocatam fuisse et nominatam ὁ μικρὸς στρατήγιος. Caeterum Colini verba,
τὸ καλούμενον στρατήγιον στήλη ἐστὶν ᾿Αλεξάν
δρου τοῦ Μακεδόνος ἡ ἐν τῷ μεγάλῳ ἱσταμένη, preterquam ut supra emendavi, etiam hoc
modo corrigi possunt: Τὸ καλούμενον στρατήγιον,
ἡ στήλη ἡ ἐν τῷ μεγάλῳ κίονι ἱσταμένη, ἔστιν
Αλεξάνδρου. Familiaris admodum est Codino hic
loquendi modus. Sic passim τὸ Αὐγουστεῖον, τὸ
Φιλαδέλφιον, τὰ πιττάκια, ὁ βοῦς, pro statuis et
pro locis in quibus illæ positæ sunt, promiscue
accipiuntur. Quare ferri quidem posterior hæc
emendatio potest, sed prior præferenda est
LAND.
'Ρόγα Græcis recentioribus dicitur stipen
dium et donativum. Iude ῥογεύειν, quod est erogare.
LAMB.
col. 515–516page 44 of 124
PG 157:515λαι, Σοφίας καὶ Ἰουστίνου, Αραβίας και Βιγλαν τίας τῆς μητρὸς αὐτοῦ. Καὶ αἱ μὲν δύο ἀφῃρέθησαν παρά Φιλιππικοῦ. Εἶχον δὲ καὶ γράμματα τῶν μελλόντων Ο δὲ λιμὴν τοῦ Ἐλευθερίου ἐκτίσθη παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Ιστατο δὲ καὶ στήλη κι θίνη Ελευθερίου ἀσηκρήτου, φέρουσα ἐπ᾽ ὤμων σκαπούλιον καὶ πτύον ἐν τῇ χειρὶ ἀμφότερα λίθινα. Κτισθείσης δὲ τῆς στήλης τοῦ Θεοδοσίου ἐπὶ τοῦ κίονος τοῦ Ταύρου, ὁ χοῦς ἐχύνετο εἰς τὸν λιμένα καὶ ἐγεμίσθη. Τι δὲ σταυρίον τὸ ἱδρυμένον ἐπὶ κίονος πλη σίον τῶν Ἀρτοπωλείων, ἐν τῇ αὐλῇ τῇ λιθοστρώ τῷ ἀνηγέρθη παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου, ὅτε ἐκτίσθη ἡ πόλις. Εἰς δὲ τὸ παλαιὸν ἔφερον ἐκεῖσε τοὺς ἵππους ἑκατέρων τῶν μερῶν ἡνίοχο, καὶ εὐφημίζοντας ἔλεγον· «Τοῦ σταυροῦ ἡ δύναμη; βοήθεια αὐτοῖ;.· Ἐκεῖσε δὲ ἱσταντο καὶ πύλαι χαλ καὶ τῶν τεσσάρων μερῶν καὶ περίπατοι για ρωθεν τέσσαρες, καὶ σημειοφορικὰ πολλά, καὶ διέρ κεσαν μέχρι τοῦ Θεοφίλου. Έκτοτε δὲ ἐκλήθη κοιλές Κλαυθμώνος παρ' αὐτοῦ, καὶ προσετάγησαν οι του ματοπρᾶται ἐκεῖσε πιπράσκειν τὰ οἰκετικά πρόσωπα. Περὶ τοῦ Ξενῶνος τοῦ Θεοφίλου. Ἐν δὲ τῷ καλουμένῳ Ζεύγματι ἐπάνω τοῦ λόφου, Βιγλεντίας. Γράμματα τῶν μελλόντων. Φέρουσα τῇ χειρί. "Ινα δὲ πᾶσι καταφανές γένηται ἐξ ὅλης ψυχῆς αὐτὸν πεπιστευκέναι, ἐν τῷ παλατίῳ αὐτοῦ ἐν τῷ λεγομένῳ Λατερνησίῳ λαβὼν δίκελλαν οἰκείαις χερσὶν αὐτὸς πρῶτος ήρξατο δρύσο σειν, καὶ διαγραφὴν ποιησάμενος προσέταξεν ἐκκλησίαν οικοδομηθῆναι ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ δεσπότου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Σκαπούλιιν Τὸ δὲ σταυρίον. τὸ σταυρίου τὸν ταύρον. Τῇ αὐλῇ τῇ λιθοστρώτῳ). φόρον. τεῖ τὸν μέγαν φόρον. τον πλακωτὸν φόρον, τὴν αὐλὴν τὴν λιθόστρωτον, Τὰ τέσσαρα μέρη 1, Οἱ δῆμοι, ἐν τῇ πόλει Ε, τα Βενέτου, ἐκ παλαιοῦ καὶ Πρασίνους διήρηντο. Τοῦ δὲ δήμου, ἐκ παλαιοῦ ἐς μοίρας δύο διεστηκότος μίαν αὐτὸς τὴν Βένετον έταιρ σάμενο; τους δύο δήμους τὰ δύν δημοτικά μέρη του δήμου. Σωματοπρᾶται τὰ δου λικά σώματα, ἀνδραποδοκάπηλοι, μεταβολείς των ἀνδραπόδων. σωματεμπόρους πρόσωπα οἰκετικά.
phim nempe et Justini, Arabia et Vigilantia matris λαι, Σοφίας καὶ Ἰουστίνου, Αραβίας και Βιγλαν
ejus Earum de ablate sunt a Philippice: continebaut autem notas rerum futurarum.
Portom Eleutherii exstruxit Constantinus Magnus: in eo stabat lapidea statua Eleutherii a secretis, scapulare super humeros et ligonem manu
gestans, utrumque lapideum. Cum autem erigeretur statua Theodosii supra columnam in Tauro,
terra fossili in hunc portum ingesta totus oppletus
est.
Crucem collocatam supra columnam prope Artopolia, in aula lapidibus strata, erexit Constantinus Magnus, quo tempore urbem condidit. Antiquis autem utriusque factionis aurigæ equos ibi
agitabant, 50 verba hæc bene ominata proclamantes: c Potentia crucis sit eorum auxilium.
Ibidem quatuor erant portæ æreæ pro numero faetionum, et totidem porticus in circuitu, et alia
multa admirandia. Hæc ita permansere usque ad
Theophilum, qui ejus loco ibi exstruxit vallem
Planctus, et mancipia servosque a negotiatoribus
ejusmodi istic venum proponi jussit.
De Hospitali Theophili.
In loco noncupato Zeugmate supra collem, ubi
τίας τῆς μητρὸς αὐτοῦ. Καὶ αἱ μὲν δύο ἀφηρέ
θησαν παρά Φιλιππικοῦ. Εἶχον δὲ καὶ γράμματα
τῶν μελλόντων
Ο δὲ λιμὴν τοῦ Ἐλευθερίου ἐκτίσθη παρὰ τοῦ
μεγάλου Κωνσταντίνου. Ιστατο δὲ καὶ στήλη κι
θίνη Ελευθερίου ἀσηκρήτου, φέρουσα ἐπ᾽ ὤμων
σκαπούλιον καὶ πτύον ἐν τῇ χειρὶ ἀμφότερα
λίθινα. Κτισθείσης δὲ τῆς στήλης τοῦ Θεοδοσίου ἐπὶ
τοῦ κίονος τοῦ Ταύρου, ὁ χοῦς ἐχύνετο εἰς τὸν λιμένα
καὶ ἐγεμίσθη.
Τι δὲ σταυρίον τὸ ἱδρυμένον ἐπὶ κίονος πλη
σίον τῶν Ἀρτοπωλείων, ἐν τῇ αὐλῇ τῇ λιθοστρώ
τῷ ἀνηγέρθη παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντί
νου, ὅτε ἐκτίσθη ἡ πόλις. Εἰς δὲ τὸ παλαιὸν ἔφερον
ἐκεῖσε τοὺς ἵππους ἑκατέρων τῶν μερῶν ἡνίοχο,
καὶ εὐφημίζοντας ἔλεγον· «Τοῦ σταυροῦ ἡ δύναμη;
βοήθεια αὐτοῖ;.· Ἐκεῖσε δὲ ἱσταντο καὶ πύλαι χαλ
καὶ τῶν τεσσάρων μερῶν καὶ περίπατοι για
ρωθεν τέσσαρες, καὶ σημειοφορικὰ πολλά, καὶ διέρ
κεσαν μέχρι τοῦ Θεοφίλου. Έκτοτε δὲ ἐκλήθη κοιλές
Κλαυθμώνος παρ' αὐτοῦ, καὶ προσετάγησαν οι του
ματοπρᾶται ἐκεῖσε πιπράσκειν τὰ οἰκετικά
πρόσωπα.
Περὶ τοῦ Ξενῶνος τοῦ Θεοφίλου.
Ἐν δὲ τῷ καλουμένῳ Ζεύγματι ἐπάνω τοῦ λόφου,
Meursii et Lambecii notæ.
Βιγλεντίας. Loquitur de Vigilantia sorore
Justiniani imperatoris, matre Justini secundi.
LANZ.
Γράμματα τῶν μελλόντων. Intelligend»
sunt procul dubio inscriptiones basibus statuarum
insculptæ. LAMB.
Φέρουσα - τῇ χειρί. Autiquus mos est, hom
dieque observatur, ut novis ædificiis exstruendis
primus manum admoveat cujus auctoritas structuTo praest. Sueton. in Vespasiano. Ipse, inquit, restitutionem Capitolii aggressus ruderibus purgandis
manus primus admovit, ac sun collo quædam extulit.
Idem in Nerome: In Achaia Isthmum perfodere ag-
„gressus primus rastello humum effodit et corbula
congestam humeris extulit. In antiquis actis Latinis
S. Silvestri papel simile quid narratur de Constantino Magno basilicas Vaticanam et Lateranensem origente: Exuens se chlamyde et accipiens bidentem, terram primus aperuit ad fundamentum basilica construendum. Dehinc in numerum duodecim
apostolorum duodecim cophinos plenos suis humeris
suppositos bajulavit. Altera vero die similiter intra
pula ium suum Lateranense basilica fabricam cœpit.
In actis Græcis de Lateranensis basilicæ erectione
prolixius agitur his verbis: "Ινα δὲ πᾶσι καταφανές
γένηται ἐξ ὅλης ψυχῆς αὐτὸν πεπιστευκέναι, ἐν τῷ
παλατίῳ αὐτοῦ ἐν τῷ λεγομένῳ Λατερνησίῳ λαβὼν
δίκελλαν οἰκείαις χερσὶν αὐτὸς πρῶτος ήρξατο δρύσο
σειν, καὶ διαγραφὴν ποιησάμενος προσέταξεν ἐκκλη
σίαν οικοδομηθῆναι ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ δεσπότου
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Quod igitur de Vespasiano et
Nerone Suetonius et de Constantino Acta S. Sil
vestri referunt, idem procul dubio fecit Eleutherius,
quem portus ab ipso denominati structuræ Constantinus Magnus præfecerat. Ut autem se hoc
fecisse testaretur, statuam suam ibi erexit, que
dextra ligonem et sinistro humero scapulari tecto
gestabat cophinum. Hæc illa est quam et hoc loco
describit Codinus et in libro De adificiis p. 104.
Σκαπούλιιν vero Codlinas vocat legumentum coriaceum, quo plerumque bajuli contra gravitatem oneris
humerum solent munire. Lamb.
Τὸ δὲ σταυρίον. Errant qui hac verba ita
interpretantur ac si pro τὸ σταυρίου legatur τὸν
ταύρον. Loquitur enim lic Codinus de clelerina
illa cruce, quam Constantinus Magnus ad similita.
dinem illius quam in cœlo videral, supra coluirnam ad septentrionalem partem sui fori eresit.
Passim ejus mentio fit apud scriptores historiz
CP. Sed vide imprimis Codimum p. 29 et 68 Lam.
Τῇ αὐλῇ τῇ λιθοστρώτῳ). Forum Constantini
Magni scriptores sæpius per excellentiam vocant v
φόρον. τεῖ τὸν μέγαν φόρον. Alias appellant τον
πλακωτὸν φόρον, quod planis et latis lapidibus
stratum esset; vel, ut hoc loco Codinus, nuncupant
τὴν αὐλὴν τὴν λιθόστρωτον, id est aulam lepidibus
stratam. LANB.
Τὰ τέσσαρα μέρη vocat quatuor factiones
Circi, nempe Prasinam et Russatain, Venetam ef
Albatam, quarum duæ priores duabus posterioribus
erant contrariæ. Sic quatuor quidem erant diversi
colores Circensium aurigarum, sed due tantum
factiones, quæ sibi invicem repugnabant, qua
Prasina et Russata, et contra Veneta et Albala pro
una et eadem accipiebantur. Secundum hanc factivnum Circensium” distinctionem populus quoque
Cpolitanus in duas divisus erat partes, quarum una
Prasino colori, altera Veneto favebat. Procopius
Pers. 1, Οἱ δῆμοι, inquit, ἐν τῇ πόλει Ε, τα Βενέτου,
ἐκ παλαιοῦ καὶ Πρασίνους διήρηντο. Idem in bist
arcana has duas populi factiones poipz; vocal
Τοῦ δὲ δήμου, ἱπnquit, ἐκ παλαιοῦ ἐς μοίρας δύο
διεστηκότος μίαν αὐτὸς τὴν Βένετον έταιρ σάμενο;
Codinus eas appellat τους δύο δήμους et τὰ δύν
δημοτικά μέρη του δήμου. LANΒ.
Σωματοπρᾶται sunt mangones, qui τὰ δου
λικά σώματα, hoc est mancipia, venditant. Alias
vocantur ἀνδραποδοκάπηλοι, quasi μεταβολείς των
ἀνδραπόδων. Strabo eos appellat σωματεμπόρους
Notandum etiam quod Codinus mancipia nuncupal
πρόσωπα οἰκετικά. LAND
col. 517–518page 45 of 124
PG 157:517ὅπερ ὁρᾶται εὔμηκες κτίσμα νοσοκόμου ό μέ γας Κωνσταντίνος ἀνήγειρεν αὐτὸ εἰς πορ είον Ίστατο δὲ στήλη ἐπὶ κλωστοῦ λιθίνου χίονος τῆς ᾿Αφροδίτης· τῶν δὲ πολιτῶν ἐκεῖσε ἀπο ερχομένων καὶ ἐρώντων τὰς ἐκεῖσε οἰκούσας μαχλάδας, ἔξωθεν τοῦ αὐτοῦ οἴκου οὐχ ευρίσκετο έτερον πορνείον. Καὶ ἦσαν ἀπόχωροι ἐπὶ τοὺς κίονας μετὰ κρικέλλων καὶ κουρτίνων. Καὶ οὕτως ἐκεῖσε ἐν ἀσωτίς οἱ ἐρῶντες ἐτέρποντο. "Ην δὲ καὶ στήλη τῶν ἐν ὑπολήψει οὐσῶν καθαρῶν γυναικῶν καὶ παρ θένων. Ἐκείνων δὲ μὴ θελουσῶν ὁμολογεῖν, ἔλε γον αὐταῖς οἱ γονεῖς τε καὶ φίλος «Απέλθωμεν εἰς τὸ τῆς Ἀφροδίτης ἄγαλμα, καὶ εἰ καθαρὰ εἶ, ἐλεγχθήσῃ ἐκεῖ ἐπὶ τῆς στήλης. Καὶ ὅτε ἐπλησίαζον, ἡ μὲν ἄμεμπτος διήρχετο ἀβλαβής, ἡ δὲ διεφθαρμένη, ἡνίκα ἐπὶ τὸν κίονα τοῦ ἀγάλματος πλη σίαζεν ἄκουσα καὶ μὴ βουλομένη, επιστασίᾳ ἀθμός ἐσηχοῦντο τὰ ἱμάτια αὐτῆς, καὶ ἐδείκνυε τὸ ἑαυτῆς αἰδοῖον. Ομοίως δὲ καὶ αἱ ἔχουσας ἄνδρας, ἐὰν λα θραίως ἐμοιχεύοντο· τοῦτο καὶ ἐπ' αὐταῖς ἐγένετο, καὶ οὕτως ἀπηλέγχοντο. Καὶ ἐθαύμαζον πάντες, καὶ ἐπίστευον τῇ γενομένη πορνείᾳ ἐκεῖναι γὰρ παρευθὺς ὡμολόγουν. Η δὲ γυναικαδελφή Ἰουστίνου τοῦ ἀπὸ κουροπαλατῶν συνέτριψε την στήλην διὰ τὸ καὶ αὐτῆς τὸ αἰδοῖον φανῆναι μοιχευθείσης, καὶ διερχομένης ἐκεῖσε ἐφ᾽ ἵππῳ ἐν τῷ λούματι των Βλαχερνῶν διὰ τὸ ἐξαίσιον ἔμβρον γενέσθαι καὶ μηκέτι δύνασθαί τινα περιπατεῖν πλὴν ἐν τοῖς βασιλικοῖς δρόμωσιν Τὰ δὲ λεγόμενα Κοντάρια βίγλα ἦν ἐκεῖ με Νοσοκομεῖον ἦν ὅπερ ἀνήγειρεν ό μέγας Κων σταντίνος εἰς πορνείον. Γέγονε δὲ καὶ οἶκος Ἰσιδώ μου πατρικίου, εἶτα μοναστήριον γυναικεῖον· καὶ ὁ Θεόφιλος ἐποίησεν αὐτὸ ξενώνα. Ιστατο Ανήγειρεν αὐτὸ εἰς πορνείον. "Εξωθεν δὲ τοῦ αὐτοῦ οἴκου οὐχ εὑρίσκετο έτερον πορνείον. ἐπὶ τοὺς κίονας ἐπὶ την κίονα, Τελετές. 'Απόχωροι αποχωρήματα Διάχωροι διάχωροι κουρτίνων χουρίων κουρτίων. κουρτίον, Κουρτίνας κορτίνα, Καὶ οὕτω κρυπτόμενος ὑπὸ κορτίνας διδα σκέτω γράμματα τὴν θυγατέρα ἡμῶν. κορτίνας κρικέλλος κιρκέλλος κρίκος κίρκος. κρικέλλους Καὶ εὑρήσεις τὸ σπήλαιον κατέναντι, ἔνθα ὁ δράκων κοιτάζεται, ἐν ᾧ εἰσὶ πύλαι χαλκαί ἔχουσαι κρικέλλους. Μετά γοῦν τὸ κατελθεῖν σε ἐπικαλεσάμενος τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐλκύσεις πρὸς ἑαυτὸν τὰς πύλας, καὶ ἐν τοῖς κρικέλλοις αὐτῶν εἰσαγάγῃς τὴν ἄλυ σιν τῆς κατήνας, καὶ κλείσας ἐρεῖς Γυναικῶν, τῶν τε παρθένων καὶ μὴ, πλου σίων τε ἐμοῦ καὶ πενήτων. Καὶ ἐάν τις ἔλυσεν αὐτῶν τὴν παρθενίαν, καὶ μὴ βουλομένων ὁμολογεῖν, Ελε γαν Καὶ μηκέτι. Μὴ δυναμένης διὰ θαλάσσης ταύτης ἐν τοῖς βασιλικούς δρόμωσιν ἐκεῖ ἀπελθεῖν Βασιλικούς δρόμωνας δρομάσιν δρομάδες "Οτι τα λεγόμενα Κοντάρια βίγλαν εἶχον έως ἔτη ζ΄. Καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ πόλεμος ἕως στη β Καὶ ναὸς εἰδώλων μικρός πάνυ, ο έλεγον Γαληνού είναι 1027.
ὅπερ ὁρᾶται εὔμηκες κτίσμα νοσοκόμου ό μέ- nunc prælongum conspicitur aedificium in quo
γας Κωνσταντίνος ἀνήγειρεν αὐτὸ εἰς πορ
· είον Ίστατο δὲ στήλη ἐπὶ κλωστοῦ λιθίνου
χίονος τῆς ᾿Αφροδίτης· τῶν δὲ πολιτῶν ἐκεῖσε ἀπο
ερχομένων καὶ ἐρώντων τὰς ἐκεῖσε οἰκούσας μαχλά
δας, ἔξωθεν τοῦ αὐτοῦ οἴκου οὐχ ευρίσκετο έτερον
πορνείον. Καὶ ἦσαν ἀπόχωροι ἐπὶ τοὺς κίονας
μετὰ κρικέλλων καὶ κουρτίνων. Καὶ οὕτως ἐκεῖσε
ἐν ἀσωτίς οἱ ἐρῶντες ἐτέρποντο. "Ην δὲ καὶ στήλη
τῶν ἐν ὑπολήψει οὐσῶν καθαρῶν γυναικῶν καὶ παρθένων. Ἐκείνων δὲ μὴ θελουσῶν ὁμολογεῖν, ἔλε
γον αὐταῖς οἱ γονεῖς τε καὶ φίλος «Απέλθωμεν
εἰς τὸ τῆς Ἀφροδίτης ἄγαλμα, καὶ εἰ καθαρὰ εἶ,
ἐλεγχθήσῃ ἐκεῖ ἐπὶ τῆς στήλης. Καὶ ὅτε ἐπλησίαζον, ἡ μὲν ἄμεμπτος διήρχετο ἀβλαβής, ἡ δὲ διε
φθαρμένη, ἡνίκα ἐπὶ τὸν κίονα τοῦ ἀγάλματος πλη- quaret columnae ejus statua, illi ficet repugnanti
σίαζεν ἄκουσα καὶ μὴ βουλομένη, επιστασίᾳ ἀθμός
ἐσηχοῦντο τὰ ἱμάτια αὐτῆς, καὶ ἐδείκνυε τὸ ἑαυτῆς
αἰδοῖον. Ομοίως δὲ καὶ αἱ ἔχουσας ἄνδρας, ἐὰν λα
θραίως ἐμοιχεύοντο· τοῦτο καὶ ἐπ' αὐταῖς ἐγένετο,
καὶ οὕτως ἀπηλέγχοντο. Καὶ ἐθαύμαζον πάντες,
καὶ ἐπίστευον τῇ γενομένη πορνείᾳ ἐκεῖναι γὰρ
παρευθὺς ὡμολόγουν. Η δὲ γυναικαδελφή Ἰουστίνου
τοῦ ἀπὸ κουροπαλατῶν συνέτριψε την στήλην διὰ
τὸ καὶ αὐτῆς τὸ αἰδοῖον φανῆναι μοιχευθείσης, καὶ
διερχομένης ἐκεῖσε ἐφ᾽ ἵππῳ ἐν τῷ λούματι των
Βλαχερνῶν διὰ τὸ ἐξαίσιον ἔμβρον γενέσθαι καὶ
μηκέτι δύνασθαί τινα περιπατεῖν πλὴν ἐν τοῖς
βασιλικοῖς δρόμωσιν
ægroti curantur, ibi olim a Constantino Magno lupanar exstructum fuerat, præter quod nullum
aliud in urbe inveniebatur. Stabat illic supra columnam lapideam Veneris statua, quam colebant
meretricum istic habitantium amatores. Circa columnam vero erant cellæ cancellis et cortinis disLinctae, intra quas amantes libidinibus suis perfraeLantur. Praeterea quoque inserviebat illa statua
mulieribus et virginibus, quarum suspecta erat pudicitia.His enim factum fateri nolentibus parentes
et cognati dicebant: ‹ Eamus ad statuam Veneris,
es illa puritatis tuæ indicium faciet., Post ubi
illuc 51 venerunt, quæ extra culpam erat, illaera
accedebat: contra vero si qua vitiata appropinΤὰ δὲ λεγόμενα Κοντάρια βίγλα ἦν ἐκεῖ με
subito quodam impetu vestes discerpebantur, ita ut
purienda palam apparerent. Idem eveniebat uxoribus
adulteratis, eodemque indicio convincebantur. Hoie
violatæ pudicitiæ testimonio oinnes cum summa
admiratione &dem adhibebant, ipsis quoque aconsatis factum postea non mplius negantibas. Soror
autem uxoris Justini curopalatæ statuam banc
confregit, eo quod ipsa quoque denudatis pudendis
adulterii convinceretur equo illac transvehens ad
balneum Blachernarum: etenim adeo ingens fuerat pluvia ut alia via nonnisi in dromonibus imperatoris en adire posset.
Quæ nunc Contaria vocantur, prius vigilum
Meursii et Lambecii notæ.
Zaror signifieat hospitale seu domum exciMenalis peregrinis destinat:m, qualem, ut hic Codinus refert, Theophilus imperator exstruxit in regione urbis nuncupata Zengmate, loco lupanaris
publici, quod ibi a Constantino Magno fuerat
constitatum. Memloit ejus rei Cedrenus 1. II.
LAND,
Νοσοκομεῖον ἦν ὅπερ ἀνήγειρεν ό μέγας Κωνσταντίνος εἰς πορνείον. Γέγονε δὲ καὶ οἶκος Ἰσιδώμου πατρικίου, εἶτα μοναστήριον γυναικεῖον· καὶ
ὁ Θεόφιλος ἐποίησεν αὐτὸ ξενώνα. Ιστατο cod.
Ανήγειρεν αὐτὸ εἰς πορνείον. His statim
subjungenda esse videnturilla verba quæ paulo inferius leguntur, "Εξωθεν δὲ τοῦ αὐτοῦ οἴκου οὐχ εύρίσκετο έτερον πορνείον. LAMB.
Pro ἐπὶ τοὺς κίονας legendum videtur ἐπὶ
την κίονα, id est apud ante memoratam columnam
Τελετές. 'Απόχωροι seu αποχωρήματα significant
hic secessus vel loca secreta et a turba separata.
Suetonius simili de re loquens distinctas cellas
vocal: Lupanar, inquit, in palatio constituit distinctisque et instructis compluribus cellis. Διάχωροι
zque probari potest: διάχωροι enim dicunter
intervalla seu spatia iniersepia. Pro κουρτίνων
perperam scriptum fuit χουρίων et κουρτίων. Unde
palet nihili esse vocabulum κουρτίον, quod unica
kujas sendi auctoritate nixus Meursius Glossario so Greco-barbaro inseruit. Κουρτίνας autem
vel κορτίνα, Greci recentiores vocant vela, quibus
aliquid obtegitur. Martyrologium in pass. S. Ire.
Des: Καὶ οὕτω κρυπτόμενος ὑπὸ κορτίνας διδασκέτω γράμματα τὴν θυγατέρα ἡμῶν. lla etiam
hoc loco Collinus κορτίνας appellat vela, quibus
tellæ meretricum circumdatæ erant. Apud Italos,
Gallos et Gerinanos hodie vulgo nuncupantur cortine vela lanca vel linea vel bombycina, quihus
lecti circumcluduntur tam ad curiosos oculos quam
culices arcendos. Quo facilius autem ejusmodi.
cortinæ adducantur vel diducantur, solent plerumque circellis vel annulis æreis suspendi. Eidem
quoque asui servisse puto istos circellos, quos cum
cortinis meretricum latibula ambiisse Codinus hoc
loco refert. Caeterum κρικέλλος transpositione lit.
terarum pro κιρκέλλος dietum est, ut κρίκος prc
κίρκος. hoc est circus. In actis Græcis S. Silvestri
PP. I ineditis observavi κρικέλλους vocari annulos
æreos, in quos catena intromittitur ad obserandum
ostium. Verba ipsa haec sunt: Καὶ εὑρήσεις τὸ
σπήλαιον κατέναντι, ἔνθα ὁ δράκων κοιτάζεται, ἐν
ᾧ εἰσὶ πύλαι χαλκαί ἔχουσαι κρικέλλους. Μετά γοῦν
τὸ κατελθεῖν σε ἐπικαλεσάμενος τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου
Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐλκύσεις πρὸς ἑαυτὸν τὰς πύλας,
καὶ ἐν τοῖς κρικέλλοις αὐτῶν εἰσαγάγῃς τὴν ἄλυσιν τῆς κατήνας, καὶ κλείσας ἐρεῖς etc. Laus.
Γυναικῶν, τῶν τε παρθένων καὶ μὴ, πλου
σίων τε ἐμοῦ καὶ πενήτων. Καὶ ἐάν τις ἔλυσεν αὐτῶν
τὴν παρθενίαν, καὶ μὴ βουλομένων ὁμολογεῖν, Ελεγαν coil. 5058.
Καὶ μηκέτι. Μὴ δυναμένης διὰ θαλάσσης
ταύτης ἐν τοῖς βασιλικούς δρόμωσιν ἐκεῖ ἀπελθεῖν
cod. 3058.
Βασιλικούς δρόμωνας videtur vocare naves
expediti cursus,quibus imperator utebatur, cum mari
iter faceret. In cod. Vat. scriptum inveni δρομάσιν:
δρομάδες auten sunt quas Sidonius cursurias appellal. LAMB.
"Οτι τα λεγόμενα Κοντάρια βίγλαν εἶχον έως
ἔτη ζ΄. Καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ πόλεμος ἕως στη β
Καὶ ναὸς εἰδώλων μικρός πάνυ, ο έλεγον Γαληνού
είναι leg. 1027.
col. 519–520page 46 of 124
PG 157:519γάλη τὸ πρότερον, καὶ ἕως ἑπτὰ χρόνους ἐφυλάττετο ἐκεῖσε. Πολέμου δὲ γινομένου δύο έτη καλή ᾠκοδομήθη εἰδώλου μικρὸς ὑπὸ Γαληνού εν καθελὼν ὁ μέγας Κωνσταντίνος τῇ Θεοτόκῳ ναὸν ἀνήγειρε, καὶ ἐχάραξε τὸν Χριστὸν καὶ τὴν ὑπερ αγίαν Θεοτόκον καὶ τὴν αὐτοῦ μητέρα καὶ ἑαυτὸν, καὶ ἐτέλεσε πανήγυριν ἡμέρας δώδεκα· ὅστις κα μετωνομάσθη ἡ ἁγία Θέκλα. Τότε δὲ καὶ τοῦ μιλίου ή καμάρα χερσαία πόρτα ἦν, καὶ εἰς τὸ Διίππιον ἦν ἡ ἀλλαγή. Αὐτὰ δὲ τὰ λεγόμενα Κοντάρια μέγα δος ἦν, καὶ ἐφυλάσσετο ὑπὸ τῆς βίγλης τῶν Βυζαντίων, πτοουμένων τους δυτικούς. Ὅτι τὰ λεγόμενα Βιγλέντια ἦν ἰσχυροτάτη φυ λακὴ τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου, ὅτι τὸ Βυζάντιον επόρθει. Οτι τὸ Νεώριον ὁ Κωνσταντῖνος ὁ μέγας ἑστοιχειώσατο, ἐν ᾧ καὶ ἀγορὰ τῶν θαλασσίων ἐμ πόρων ἦν. Ἐπὶ δὲ τοῦ Ἰουστινιανοῦ μετεποιήθη εἰς τὸν τοῦ Ἰουλιανοῦ λιμένα. Ὁ ἀγωγὸς τῶν μεγάλων ἁψίδων ὑπὸ τοῦ Οὐάλεντος ἐκτίσθη, ὡς ὁρᾶται Ἡ καλουμένη Ασπάρου κινστέρνα ὑπὸ 'Ασπάρου καὶ 'Αρδαβουρίου ἐκτίσθη ἐπὶ τοῦ μεγάλου Λέοντος, καθ' ἣν ἀμφότεροι πληρωθείση: αὐτῆς ἀνῃρέθησαν Ο δὲ οἶκος τοῦ ᾿Ασπάρου ἦν ἔνπερ εἶχε Βασίλειος ὁ παρακοιμώμενος Ἐν δὲ τῇ τοῦ Ἀετίου κινστέρνῃ, ἥτις ὑπὸ ᾿Δετίου πατρικίου ἐκτίσθη, στήλη ίστατο ἐκεῖσε τοῦ αὐτοῦ Αετίου. Τὴν δὲ Βώνου κινστέρναν ἔκτισε Βῶνος πατρίκιος, ἀνελθὼν ἀπὸ Ρώμης, καὶ ἐσκέπασεν αὐτὴν διὰ κυ λινδρικῶν θόλων Οτι ἀπὸ Ῥώμης πολλὰ κομίσαντες εἴδωλα τα μὲν ἔστησαν ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ, ἐξαιρέτως δὲ ἑξήκον τα, ἐν οἷς καὶ τὸ τοῦ Αὐγούστου. ᾿Απὸ Νικομηδείας στῆλαι πολλαὶ ἥκασιν, ὅθεν καὶ ἡ τοῦ Διοκλητιανού ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ σώζεται ἕως νῦν, ἐπίκουρος οὖσα, ἀναμέσον τοῦ καθίσματος ἱσταμένη τοῦ βασιλικοῦ Ομοίως καὶ ἀπὸ ᾿Αθηνῶν καὶ ἀπὸ Κυζί Γαλλιηνοῦ Νεώριον, νεώ ρια, ὁ Κωνσταντίνος ὁ μέγας ὁ Κώνων ὁ Κώνστανς, οι έτοι χειώσατο έστοιχειώσατο, Ἰουστίνου ριο Ιου στινιανοῦ, εἰ ἐμποριών εμπόριον. ᾿Ανηρέθησαν παρὰ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως, οι τινες ἐβούλοντο μετά του δήμου καταβιβάσα: Λέοντα τῆς βασιλείας, εἰ μὴ ἐξ ἄγχινοίας οὗτος τούτους ἀνεῖλε δόλῳ. ῾Ο 3058. 'Ο δὲ οἶκος τοῦ 'Ασπάρου ὁ παρακοιμώμενος. Ασπάρου "Ασπαρος. "Ασπαρ Ασπαρος ε Ασπαρος Ασπάρου, οι Αρδάσους Αρδάκουρος ει Αρδακούριος Αρδαβουρίου. ὁ τοῦ Ασπάρου, ὁ τοῦ βαρβάρου. τὸν τοῦ βαρβάρου οἶκον γιο τὸν τοῦ Ασπάρου οἶκον. Αὐτὴν κυλινδρικῷ θόλῳ. Ο δὲ οἶκος αὐτοῦ ἐκεῖσε ἦν. ῾Ο αὐτὸς δὲ ἦν ἐπὶ Ἡρακλείου βασι λέως 3058. Κάθισμα βασιλικόν
erant excubia, quæ ibi durarunt annos septein. γάλη τὸ πρότερον, καὶ ἕως ἑπτὰ χρόνους ἐφυλάτ
Post bellum autem bienne fanum illic a Callieno τετο ἐκεῖσε. Πολέμου δὲ γινομένου δύο έτη καλή
ædificatum est, que destructo Constantinus Magnus
S. Deipara: templum ejus loco erexit, eique incidi cu
ravit imaginem Christi et sanctæ ejus Matris et sui
ipsius, et celebravit festum Dedicationis integras duodecim dies.Hoc templum postea S. Theclæ cognominatum fuit. Tunc temporis fornix miliarii porta erat
terrestris, et in loco nuncupato Diippio mutatio equo,
rum cursus publici. Ipsa vero Contaria 52 magnus
mons erat, ubi Byzantii populorum occidentalium
invasionem metuentes excubias agebant.
Biglentia, ut vocant, firmissima erat custodia
Constantini Magni, cum Byzantium occupavit.
Neorii sive natalis prima fundamenta posuit
Constantinus Magnus. Illic forum erat eorum
qui maritimas negotiationes exercebant, quod
postea sub Justiniano translatum est in portum
Juliani.
Aquæ ductum magnorum arcuum Valens exstruxit, qualem nunc videre est.
Asparis cisterna sub Leone Magno ab Aspare
et Ardaburio patriciis condita est; qua absofuta
ambo inibi interfecti fuere. Domus autem Asparis erat quam déinde possedit Basilius accubitor.
Ad cisternam Aetii, quam Aetius patricius construxit, ipsius Aetii statua posita erat.
Cisternam Boni Bonus patricius Roma rediens
condidit, eamque cameris cylindricis lexit.
Ex simulacris Roma advectis aliquot multa in
Hippodromo collocata sunt, in primis vero sexaginta, inter quæ etiam Augusti est. 53 Nicomedia
quoque multæ allatæ sunt statuæ, quarum una,
nempe Diocletiani, hucusque in Hippodromo superest; stat autem ad medium tribunal imperatoris. Præterea magna statuarum et signorum copia
ᾠκοδομήθη εἰδώλου μικρὸς ὑπὸ Γαληνού εν
καθελὼν ὁ μέγας Κωνσταντίνος τῇ Θεοτόκῳ ναὸν
ἀνήγειρε, καὶ ἐχάραξε τὸν Χριστὸν καὶ τὴν ὑπερ
αγίαν Θεοτόκον καὶ τὴν αὐτοῦ μητέρα καὶ ἑαυτὸν,
καὶ ἐτέλεσε πανήγυριν ἡμέρας δώδεκα· ὅστις κα
μετωνομάσθη ἡ ἁγία Θέκλα. Τότε δὲ καὶ τοῦ μιλίου
ή καμάρα χερσαία πόρτα ἦν, καὶ εἰς τὸ Διίππιον ἦν
ἡ ἀλλαγή. Αὐτὰ δὲ τὰ λεγόμενα Κοντάρια μέγα δος
ἦν, καὶ ἐφυλάσσετο ὑπὸ τῆς βίγλης τῶν Βυζαντίων,
πτοουμένων τους δυτικούς.
Ὅτι τὰ λεγόμενα Βιγλέντια ἦν ἰσχυροτάτη φυ
λακὴ τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου, ὅτι τὸ Βυζάντιον
επόρθει.
Οτι τὸ Νεώριον ὁ Κωνσταντῖνος ὁ μέγας
ἑστοιχειώσατο, ἐν ᾧ καὶ ἀγορὰ τῶν θαλασσίων ἐμ-
· πόρων ἦν. Ἐπὶ δὲ τοῦ Ἰουστινιανοῦ μετεποιήθη εἰς
τὸν τοῦ Ἰουλιανοῦ λιμένα.
Ὁ ἀγωγὸς τῶν μεγάλων ἁψίδων ὑπὸ τοῦ Ουάλεν
τος ἐκτίσθη, ὡς ὁρᾶται
Ἡ καλουμένη Ασπάρου κινστέρνα ὑπὸ 'Ασπάρου
καὶ 'Αρδαβουρίου ἐκτίσθη ἐπὶ τοῦ μεγάλου Λέοντος,
καθ' ἣν ἀμφότεροι πληρωθείση: αὐτῆς ἀνηρέθη
σαν Ο δὲ οἶκος τοῦ ᾿Ασπάρου ἦν ἔνπερ εἶχε
Βασίλειος ὁ παρακοιμώμενος
Ἐν δὲ τῇ τοῦ Ἀετίου κινστέρνῃ, ἥτις ὑπὸ ᾿Δετίου
πατρικίου ἐκτίσθη, στήλη ίστατο ἐκεῖσε τοῦ αὐτοῦ
Αετίου.
Τὴν δὲ Βώνου κινστέρναν ἔκτισε Βῶνος πατρίκιος,
ἀνελθὼν ἀπὸ Ρώμης, καὶ ἐσκέπασεν αὐτὴν διὰ κυ
λινδρικῶν θόλων
Οτι ἀπὸ Ῥώμης πολλὰ κομίσαντες εἴδωλα τα
μὲν ἔστησαν ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ, ἐξαιρέτως δὲ ἑξήκον
τα, ἐν οἷς καὶ τὸ τοῦ Αὐγούστου. ᾿Απὸ Νικομηδείας
στῆλαι πολλαὶ ἥκασιν, ὅθεν καὶ ἡ τοῦ Διοκλητιανού
ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ σώζεται ἕως νῦν, ἐπίκουρος οὖσα,
ἀναμέσον τοῦ καθίσματος ἱσταμένη τοῦ βασιλι
κου Ομοίως καὶ ἀπὸ ᾿Αθηνῶν καὶ ἀπὸ Κυζί
Meursii et Lambecii not.
Scribendum Γαλλιηνοῦ: loquitur de Gallieno imperatore, Valeriani filio. LANB.
Νεώριον, quemadmodum Latinorum navale,
et portum significat et locum ubi naves fabricantur. Sic Cpoli duo fuere loca nominata νεώ
ρια, quorum unus erat portus manufactus, quem
antiqua urbis descriptio Neorium portum vocal el
fuisse tradit in regione sexta: alter fabricandis
navibus destinatus erat, quem antiqua arbis descriptio Navalia appellat et in decima tertia regione fuisse refert. Hoc loco Codinus de Neorio
portu loquitur, quem ait factum fuisse a Constanlino magno. Idem testatur anonymus in Collectaneis. lu aliquot codicibus pro ὁ Κωνσταντίνος ὁ
μέγας legitur ὁ Κώνων vel ὁ Κώνστανς, οι έτοιχειώσατο pro έστοιχειώσατο, et Ἰουστίνου ριο Ιουστινιανοῦ, εἰ ἐμποριών pro εμπόριον. LAMB.
Uç ópârai. Nempe ex inscriptione. LAMB.
᾿Ανηρέθησαν παρὰ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως, οι
τινες ἐβούλοντο μετά του δήμου καταβιβάσα: Λέοντα
τῆς βασιλείας, εἰ μὴ ἐξ ἄγχινοίας οὗτος τούτους
ἀνεῖλε δόλῳ. ῾Ο 3058.
'Ο δὲ οἶκος τοῦ 'Ασπάρου ὁ παρακοι·
μώμενος. Idem p. 67 v. 18 iisdem verbis repetit,
praeterquam quod pro Ασπάρου legitur "Ασπαρος.
Utrumque enim dicitur, "Ασπαρ Ασπαρος ε
Ασπαρος Ασπάρου, οι Αρδάσους Αρδάκουρος ει
Αρδακούριος Αρδαβουρίου. Basilius vero, quem
Godinus ait Asparis habitasse domum, accubitor
fuit vel cubicularins Constantini Porphyrogeniti
secundum imperantis. Meminit ejus Zonaras, et
ipse Constantinus de Administ. Imp. c. 50 et 43,
ubi, item ut Codinus, refert domum, quæ olim As
Pari seu Asparis fuerat, Basilium accubitorem tune
temporis possedisse. Eu enim loco legendum est ὁ τοῦ
Ασπάρου, non ut vulgo perperam legitur, ὁ τοῦ
βαρβάρου. Similiter quinquies in eodem capite vitiose editum est τὸν τοῦ βαρβάρου οἶκον γιο τὸν τοῦ
Ασπάρου οἶκον.
Αὐτὴν κυλινδρικῷ θόλῳ. Ο δὲ οἶκος αὐτοῦ
ἐκεῖσε ἦν. ῾Ο αὐτὸς δὲ ἦν ἐπὶ Ἡρακλείου βασι
λέως 3058.
Κάθισμα βασιλικόν lic significat tribunal
imperatoris in Hippodromo, ubi sedebat cum le-
col. 521–522page 47 of 124
PG 157:521του καὶ Καισαρείας καὶ Τράλης καὶ Σάρδης καὶ Μωκισσού, καὶ ἀπὸ Σεβαστείας καὶ Σιτάλων καὶ Χαλδείας καὶ Ἀντιοχείας τῆς μεγάλης καὶ Κύπρου, καὶ ἀπὸ Κρήτης καὶ Ῥόδου καὶ Χίου καὶ 'Ατταλείας καὶ Σμύρνης καὶ Σελευκείας καὶ ἀπὸ Τυάνων καὶ καὶ Ἰκονίου ἀπὸ Βιθυνῶν Νικαίας καὶ ἀπὸ Σικε λίας, καὶ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων ἀνατολῆς τε καὶ δύσεως ήκασι διάφοροι στῆλαι καὶ θεάματα παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου, ἃ καὶ ἐτέθησαν καὶ ἐστηλώθησαν 'Αρτέμιδος ή στήλη ἐν τῷ Ἱππικῷ ἐστιν, ἔνθα οι παλαίοντες δοκιμάζονται. Οἱ δὲ τέσσαρες κεχρυσωμένοι ἵπποι, οἱ ὕπερθεν τῶν καγκέλλων ορώμενοι, ἐκ τῆς Χίου ἤκασιν ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ. Ἐν τῷ περιπάτῳ τῶν δύο μερῶν ἔφιπποι στῆλαι καὶ πεζαὶ Γρατιανοῦ καὶ Οὐαλεντινιανοῦ καὶ Θεοδοσίου καὶ τοῦ κυρτού Φιρμιλιανοῦ πρὸς γέλωτα Έστησαν. Αἱ δὲ γεννῶσαι θῆρας καὶ ἀνθρώπους ἐσθίουσαι ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ, ἡ μὲν μία ἐστὶν Ἰουστινιανοῦ τοῦ τυράννου, δηλοῦσα τὴν ἱστορίαν τῶν δευτέρων αὐτοῦ πράξεων ἡ δὲ ἑτέρα, ἐν ᾗ καὶ πλοῖον ὑπάρχει, οἱ μὲν λέγουσιν ὅτι ἡ Σκύλλα ἐστὶν ἡ ἐκ τῆς Χαρύ (δεως ἐσθίουσα τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ἔστιν ὁ Ὀδυσσεὺς ὂν κατέχει ἐν τῇ χειρὶ ἐκ τῆς κορυφής. Ετε ροι δὲ λέγουσιν ὅτι ἡ γῆ καὶ ἡ θάλασσα καὶ οἱ ἑπτὰ αἰῶνες εἰσιν οἱ ἐσθίοντες καὶ ἐσθιόμενοι, οἱ δὲ κατα κλυσμόν, ὁ περιὼν δὲ ὁ ἕβδομος οὗτος αἰών. Η δὲ καθεζομένη εἰς τὸ σελλίον οἱ μὲν Βηρῖναν τὴν γυναῖκα τοῦ μεγάλου Λέοντος εἶναί φασιν, οἱ δὲ ᾿Αθηνῶν ἐξ Ελλάδος ἐλθοῦσαν. Η δὲ ἴαινα ἀπὸ τῆς μεγάλης Αντιοχείας ήχθη ὑπὸ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Τὰ δὲ λοιπὰ ἀγάλ μετα τοῦ Ἱππικοῦ τά τε ἄῤῥενα καὶ τὰ θήλεα, καὶ σε διάφοροι ἵπποι, καὶ τῶν καμπτήρων οἱ λίθινοι κίωνες, καὶ οἱ χαλκοί ὀβελίσκοι τῶν καμπτήρων, καὶ αἱ ἱστορίαι τοῦ μονολίθου καὶ αἱ ἡνιοχευτι καὶ στῆλαι σὺν ταῖς βάσεσιν αὐτῶν ταῖς ἐνιστόροις, καὶ τῶν περιπάτων οἱ κίονες μετὰ τῶν κεφαλών καὶ ποδίσκων αὐτῶν, καὶ τῶν ἐν σφενδόναις στηθέων και συστρεμμάτων καὶ σκαλίων καὶ σολεῶν, ὁπό θεν ἐκεῖσε, εὑρίσκεται γραφή. Καὶ ἐξαίρετο, εἰς τὰς χαλκᾶς πύλας τῶν ἐσχάτων ἡμερῶν καὶ τῶν μελλόντων εἰσὶ πᾶσαι αἱ ἱστορίαι, ἃς ἐστηλώσατο Απολλώνιος ο Τυανεύς εἰς μνήμην τῶν ἐντυγχανόν των διὰ τὸ ἀνεξάλειπτον εἶναι. Ομοίως καὶ ἐπὶ πά σις τῆς πόλεως τὰ ἀγάλματα στοιχειώσατο τὸ δεσποτικὸν κάθισμα τοῦ Ιπ πικού. ή βα σιλική καθέδρα. τὸ βασιλικόν στάμα. Ἐστηλώθησαν, ἵνα οι διερχόμενοι ταῦτα καὶ πεπειραμένοι έχωσι τὸ ἀλάθητον τῶν ἐσχάτων. Τών δευτέρων αὐτοῦ πράξεων. Οι κίονες οἵ τε λίθινοι καὶ οἱ χαλκοί, καὶ οἱ ὀξελίσκοι των καμπτήρων οἱ χαλκοί 3058, Α' Ιστορίαι του μονολίθου. Σύν ταῖς κεφαλαῖς καὶ ποδίσκοις αὐτῶν καὶ ταῖς ἐν τῷ Σφενδόνι καὶ τοῖς στήθεσι καὶ συστεμα τίοις καὶ σολεοῖς, καὶ ἁπλῶς ὁπόθεν 3059. Αγάλματα ἐστοιχειώσατο. Στο ἀφιερούν οι τε λεῖν: Ουαλέριος δὲ, παρὰ τόπον παραγενό
50%
του καὶ Καισαρείας καὶ Τράλης καὶ Σάρδης καὶ a Constantino Magno deducta est Athenis, Cyzico,
Μωκισσού, καὶ ἀπὸ Σεβαστείας καὶ Σιτάλων καὶ
Χαλδείας καὶ Ἀντιοχείας τῆς μεγάλης καὶ Κύπρου,
καὶ ἀπὸ Κρήτης καὶ Ῥόδου καὶ Χίου καὶ 'Ατταλείας
καὶ Σμύρνης καὶ Σελευκείας καὶ ἀπὸ Τυάνων καὶ
καὶ Ἰκονίου ἀπὸ Βιθυνῶν Νικαίας καὶ ἀπὸ Σικε
λίας, καὶ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων ἀνατολῆς τε καὶ
δύσεως ήκασι διάφοροι στῆλαι καὶ θεάματα παρὰ
τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου, ἃ καὶ ἐτέθησαν καὶ
ἐστηλώθησαν
'Αρτέμιδος ή στήλη ἐν τῷ Ἱππικῷ ἐστιν, ἔνθα οι
παλαίοντες δοκιμάζονται.
Οἱ δὲ τέσσαρες κεχρυσωμένοι ἵπποι, οἱ ὕπερθεν
τῶν καγκέλλων ορώμενοι, ἐκ τῆς Χίου ἤκασιν ἐπὶ
Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ.
Ἐν τῷ περιπάτῳ τῶν δύο μερῶν ἔφιπποι στῆλαι
καὶ πεζαὶ Γρατιανοῦ καὶ Οὐαλεντινιανοῦ καὶ Θεοδο
σίου καὶ τοῦ κυρτού Φιρμιλιανοῦ πρὸς γέλωτα
Έστησαν.
Αἱ δὲ γεννῶσαι θῆρας καὶ ἀνθρώπους ἐσθίουσαι ἐν
τῷ Ἱπποδρομίῳ, ἡ μὲν μία ἐστὶν Ἰουστινιανοῦ τοῦ
τυράννου, δηλοῦσα τὴν ἱστορίαν τῶν δευτέρων αὐτοῦ
πράξεων ἡ δὲ ἑτέρα, ἐν ᾗ καὶ πλοῖον ὑπάρχει,
οἱ μὲν λέγουσιν ὅτι ἡ Σκύλλα ἐστὶν ἡ ἐκ τῆς Χαρύ-
(δεως ἐσθίουσα τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ἔστιν ὁ Ὀδυσσεὺς ὂν κατέχει ἐν τῇ χειρὶ ἐκ τῆς κορυφής. Ετεροι δὲ λέγουσιν ὅτι ἡ γῆ καὶ ἡ θάλασσα καὶ οἱ ἑπτὰ
αἰῶνες εἰσιν οἱ ἐσθίοντες καὶ ἐσθιόμενοι, οἱ δὲ κατακλυσμόν, ὁ περιὼν δὲ ὁ ἕβδομος οὗτος αἰών.
Η δὲ καθεζομένη εἰς τὸ σελλίον οἱ μὲν Βηρῖναν
τὴν γυναῖκα τοῦ μεγάλου Λέοντος εἶναί φασιν, οἱ δὲ
᾿Αθηνῶν ἐξ Ελλάδος ἐλθοῦσαν.
Casaria, Trallibus, Sardibus, Μocisso, Sebastia,
Satalis, ex Chaldia, Antiochia magna, ex Cypro,
Rhodo, Chio, Attalia, Smyrna, Seleucia, Tyanis,
Iconio, Nicæa Bithyniæ et ex Sicilia omnibusque
aliis tam orientis quam occidentis urbibus, quæ
sua quæque in columna erecta et collocata fuerunt.
Dianæ statua in Hippodromo posita est, ubi palestritæ exercentur.
Quatuor inaurati equi supra cancellos positi ex
Chio allati sunt sub Theodosio Juniore.
In ambulacro duarum factionum stabant equestres statuæ et pedestres, Gratiani, Valentiniani,
Theodosii, ut et Firmiliani gibbosi, risus concitandi
gratia.
Ex duabus Hippodrom! statnis, quæ belluas gignunt, homines devorant, una denotat Justinianum
tyrannum et quæ recuperato imperio 54 gessit,
altera vero, quæ navim appositam habet, sccundum aliquos Scylla est, homines a Charybde alsorptos devorans; atque ille quem capite prehensum tenet, Ulyssem refert. Ahi autem janı devoratos terram et mare septemque sæcula, vel ut alij
volunt, diluvium innuere, illum qui solus superest,
septimum hoc sæculum significare aiunt.
Statuam sellæ insidentem alii Verinam uxorem
Leonis Magni esse dicunt, alii Minervam ex Græcia deductam.
Statua hyænæ ex magna Antiochia a Cons:autino Magno advecta est. Quæ præterea in Hippodromo spectantur signa virilia et muliebria, et variæ equorum statuæ, et lapideæ columnæ metarum
earumque obelisci ærei, et monolithi sculpturæ, et
statuæ curules cum earum basibus figuratis, et
porticuum columna cum suis sibi capitulis et
spiris, item pectora statuarum in sphendone et
gradus et solia, hæc omnia unde eo perlata fierint adscriptum est. Sed præcipue in portis æreiz
omnes visuntur historiæ ultimorum dierum, quas
Η δὲ ἴαινα ἀπὸ τῆς μεγάλης Αντιοχείας ήχθη
ὑπὸ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Τὰ δὲ λοιπὰ ἀγάλ
μετα τοῦ Ἱππικοῦ τά τε ἄῤῥενα καὶ τὰ θήλεα, καὶ
σε διάφοροι ἵπποι, καὶ τῶν καμπτήρων οἱ λίθινοι
κίωνες, καὶ οἱ χαλκοί ὀβελίσκοι τῶν καμπτήρων,
καὶ αἱ ἱστορίαι τοῦ μονολίθου καὶ αἱ ἡνιοχευτι
καὶ στῆλαι σὺν ταῖς βάσεσιν αὐτῶν ταῖς ἐνιστόροις,
καὶ τῶν περιπάτων οἱ κίονες μετὰ τῶν κεφαλών
καὶ ποδίσκων αὐτῶν, καὶ τῶν ἐν σφενδόναις στηθέων
και συστρεμμάτων καὶ σκαλίων καὶ σολεῶν, ὁπό
θεν ἐκεῖσε, εὑρίσκεται γραφή. Καὶ ἐξαίρετο,
εἰς τὰς χαλκᾶς πύλας τῶν ἐσχάτων ἡμερῶν καὶ τῶν ibi statuit Apollonius Tyaneus in sempiternaut
μελλόντων εἰσὶ πᾶσαι αἱ ἱστορίαι, ἃς ἐστηλώσατο
Απολλώνιος ο Τυανεύς εἰς μνήμην τῶν ἐντυγχανόν
των διὰ τὸ ἀνεξάλειπτον εἶναι. Ομοίως καὶ ἐπὶ πάσις τῆς πόλεως τὰ ἀγάλματα στοιχειώσατο
et indelebilem rerum quæ futuræ 55 sunt memoiam. Similiter etiam per totam urbem stalna i
consecratas erexit; et qui ejus generis apoteles.
matum peritiam habent, omnja manifesto depre_
Meursii et Lambecii not.
dos spectaret Circenses. In Chronico Alexandrino
aliquoties vocatur τὸ δεσποτικὸν κάθισμα τοῦ Ιππικού. Iu Anonymi Collectaneis nuncupatur ή βασιλική καθέδρα. Codinus aliquoties appellat τὸ
βασιλικόν στάμα. LAB.
Ἐστηλώθησαν, ἵνα οι διερχόμενοι ταῦτα καὶ
πεπειραμένοι έχωσι τὸ ἀλάθητον τῶν ἐσχάτων. (G.
Τών δευτέρων αὐτοῦ πράξεων. Hoc est,
rerum quas gessit post recuperatum imperium.
LAMB.
Οι κίονες οἵ τε λίθινοι καὶ οἱ χαλκοί, καὶ οἱ
ὀξελίσκοι των καμπτήρων οἱ χαλκοί cod. 3058,
PATROL. GR. CLVII.
Α' Ιστορίαι του μονολίθου. Vide paulo su
pra not. 75.
Σύν ταῖς κεφαλαῖς καὶ ποδίσκοις αὐτῶν καὶ
ταῖς ἐν τῷ Σφενδόνι καὶ τοῖς στήθεσι καὶ συστεμα
τίοις καὶ σολεοῖς, καὶ ἁπλῶς ὁπόθεν cod. 3059.
Αγάλματα ἐστοιχειώσατο. Sensus est Apollonium Tyaneum plurinias per urbem statuas
consecratas erexisse ad ejus conservationem. Στο:-
Xstov hoc loco significat consecrare vel mystica
quadain arte concinuare sea conficere. Olympiodorus de re simili loquens vocal ἀφιερούν οι τε
λεῖν: Ουαλέριος δὲ, inquit, παρὰ τόπον παραγενό
col. 523–524page 48 of 124
PG 157:523Οἱ δὲ ἔχοντες δοκιμὴν τῶν στηλωτικῶν ἀποτελεσμά των εὑρήσουσι πάντα ἀλαθήτως. Ομοίως δὲ καὶ οι τρίποδες τῶν Δελφικῶν κακχάβων καὶ αἱ ἔφιπποι στῆλαι γράφουσι δι' ἣν αἰτίαν ἔστησαν καὶ τί σημαίνουσιν. Ο Αύγουστος ὁ Οκταβιανός Αὐγούστα μην ὑπάτευσε, καὶ ἐτίμησεν αὐτὸν, Σεξτίλιον τὸ πρότερον λεγόμενον, ὀνομάσας Αύγουστον. Εν αὐτῷ δὲ καὶ ἐτελεύτησε τῇ ιθ' τοῦ μηνός. Τῷ δὲ Σεπτεβρίῳ ἐγεννήθη εἰς τὰς κγ', καὶ τῇ δευτέρα Σεπτεβρίου Αντώνιον ἐνίκησε καὶ ἤρξατο τῆς μοναρχίας, καὶ ἐτίμησεν αὐτὸν ἀρχὴν ἰνδίκτου ποιησάμενος ήτα ἀρχὴν χρόνου, ὅθεν ὁ Σεπτέβριος τετίμηται Λέγουσιν οἱ τὰ Ῥωμαϊκὰ ἱστορήσαντες, Αππιανός Δίων τε καὶ ἄλλοι τινὲς ἱστορικοί, ὡς ὁ Καίσαρ ἀπὸ Νικοπόλεως εἰς τὸ Δυρράχιον διαπερών με γάλου κλύδωνος γενομένου, καὶ τοῦ κυβερνήτου ἐξο απορήσαντος, άγνοοῦντος δὲ ὅτι τὸν Καίσαρα φέρει (ἦν γὰρ κεκαλυμμένος τοῦ μὴ γνωρίζεσθαι), ἀνα καλυψάμενος εἶπε πρὸς τὸν κυβερνῶντα, ο Πανα πρὸς τὸν κλύδωνα· Καίσαρα φέρεις καὶ τὴν Κα σαρος τύχην.» Ωστε την κυβερνήτην ἐπιμελέστερον προστεθέντα, καὶ τῆς τύχης διδούσης, γαλήνη, γενέσθαι καὶ διασωθῆναι Κράνος ὁ φιλόσοφος, εἷς τῶν ἑπτὰ φιλοσόφων τυγχάνων τῶν τῇ Εὐδοκίᾳ συνελθόντων ἐξ ᾿Αθηνῶν, ἦν ἡρμόσατο ἑαυτῷ εἰς γυναῖκα Θεοδόσιος ὁ μικρός, ᾔτησε τὸν βασιλέα θεάσασθαι τὰ ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ στοιχεία Καὶ δὴ πάντα ἰδὼν, ἀλλὰ καὶ τὸν Περιχύτην λεγόμενον, καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ τὸν Ο όνον πορευόμενον, στραφείς ἠρώτα τίς ὁ στήσας καὶ μαθὼν ὅτι Ουαλεντινιανός, ο Ὢ συμφοράς, ο φησί, ο καὶ οὐαὶ, ὅταν οὕτως καὶ ὄνος προτιμηθήσεται, τῶν ἀνθρώπων ἐν ταλαιπωρίαις ὀπίσω ἀκο μενος μανθάνει παρὰ τῶν ἐπιχωρίων ἱερὸν τὸν τό πον εἶναι καὶ ἐξ ἀρχαίας τελετῆς ἀνδριάντας ἐν αὐτῷ ἀφιερῶσθαι.: Καὶ ἐᾤχει, ὁ τῶν ἀνδριάντων ἀριθμὸς κατὰ παντὸς ἔθνους τε λεῖσθαι βαρβάρου. ἑστοιχειωμένην τετελεσμένην ἀφιερωθεῖσαν. στοιχειώδη τῆς πόλεως φυλακτήρια στοιχειωματικοί (ϋ; Αὐτὸν ἄρχοντα ινδικτιώνος ήτοι ἀρχὴν χρό νου, ὅθεν Σεπτέμβριος τετίμηται 3058. Ινδικτος ινδικτιών έπι νέμησιν ἐπινέμησιν, 'Αππιανὸς Δίων τε. σπασιανός δι' ὧν τε. ᾿Απὸ Νικοπόλεως εἰς τὸ Δυρράχιον. Πιο ῥαχίου εἰς τὸ Βρεντέσιον. Γαλήνην γενέσθαι καὶ διασωθῆναι. Στοιχεία ικαs. στήλας θεάματα εἰ ἀγάλματα του Ιππικού. Περιχύτην. Περιχύτης Περίχυτος,
henlent. Praeterea quoque in tripodibus Delphicis Οἱ δὲ ἔχοντες δοκιμὴν τῶν στηλωτικῶν ἀποτελεσμά
et statuis equestribus inscriptum est, quam ob causam positæ sint et quid significent.
Augustus Octavianus mense Augusto primum consulatum inivit, eamque ob causam hunc mensem,
qui Sextilis antea vocabatur, Augustum appellavit.
Ejusdem mensis die 19 obiit. Die autem 23 Septeinbris natus fuit, et secundo die ejusdem mensis Antonio devicto solus imperium obtinuit: quare hunc
mensem honoravit, et indictionem ab eo initium sumere voluit.
Narrant Appianus, Dio atque alii historia Romana scriptores, Casaren aliquando Nicepuli Dyrrhachium navigantem, cum magna tempesiale coorla
gubernator, Cæsarem dissimulato habitu non cognoscens, animo consternaretur, aperientem se gubernatori dixisse: «Obluctare tempestati: nam Cæsarem vebis et Cæsaris fortunam, eoque dicto
animum gubernatori'reddidisse, et tempestate fortuito sédata evasisse incolumem,
56 Cranus, unus septem philosophorum qui
Athenis comitati sunt Eudociam uxorem Theodosii Junioris, petiit ab imperatore ut sibi liceret videre signa quæ in Hippodromo asservantur; cumque
post cætera omnia vidisset quoque statuam dictam
vulgo perichytem et asinum ipsi præeuntem, hic
ille ad præsentes se convertens, quis eam posuerit
interrogavit, atque ubi Valentiniani esse cognovit:
‹ 0 miserum,» inquit, ‹ rerum statum, quando ita
asini præferentur hominibus, ut hi a tergo illos ærumτων εὑρήσουσι πάντα ἀλαθήτως. Ομοίως δὲ καὶ οι
τρίποδες τῶν Δελφικῶν κακχάβων καὶ αἱ ἔφιπποι
στῆλαι γράφουσι δι' ἣν αἰτίαν ἔστησαν καὶ τί σημαί
νουσιν.
Ο Αύγουστος ὁ Οκταβιανός Αὐγούστα μην
ὑπάτευσε, καὶ ἐτίμησεν αὐτὸν, Σεξτίλιον τὸ πρότερον
λεγόμενον, ὀνομάσας Αύγουστον. Εν αὐτῷ δὲ καὶ
ἐτελεύτησε τῇ ιθ' τοῦ μηνός. Τῷ δὲ Σεπτεβρίῳ
ἐγεννήθη εἰς τὰς κγ', καὶ τῇ δευτέρα Σεπτεβρίου
Αντώνιον ἐνίκησε καὶ ἤρξατο τῆς μοναρχίας, καὶ
ἐτίμησεν αὐτὸν ἀρχὴν ἰνδίκτου ποιησάμενος ήτα
ἀρχὴν χρόνου, ὅθεν ὁ Σεπτέβριος τετίμηται
Λέγουσιν οἱ τὰ Ῥωμαϊκὰ ἱστορήσαντες, Αππιανός
Δίων τε καὶ ἄλλοι τινὲς ἱστορικοί, ὡς ὁ Καίσαρ
ἀπὸ Νικοπόλεως εἰς τὸ Δυρράχιον διαπερών με
γάλου κλύδωνος γενομένου, καὶ τοῦ κυβερνήτου ἐξο
απορήσαντος, άγνοοῦντος δὲ ὅτι τὸν Καίσαρα φέρει
(ἦν γὰρ κεκαλυμμένος τοῦ μὴ γνωρίζεσθαι), ἀνακαλυψάμενος εἶπε πρὸς τὸν κυβερνῶντα, ο Πανα
πρὸς τὸν κλύδωνα· Καίσαρα φέρεις καὶ τὴν Κα
σαρος τύχην.» Ωστε την κυβερνήτην ἐπιμελέστερον
προστεθέντα, καὶ τῆς τύχης διδούσης, γαλήνη,
γενέσθαι καὶ διασωθῆναι
Κράνος ὁ φιλόσοφος, εἷς τῶν ἑπτὰ φιλοσόφων
τυγχάνων τῶν τῇ Εὐδοκίᾳ συνελθόντων ἐξ ᾿Αθηνῶν,
ἦν ἡρμόσατο ἑαυτῷ εἰς γυναῖκα Θεοδόσιος ὁ μικρός,
ᾔτησε τὸν βασιλέα θεάσασθαι τὰ ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ
στοιχεία Καὶ δὴ πάντα ἰδὼν, ἀλλὰ καὶ τὸν
Περιχύτην λεγόμενον, καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ τὸν
Ο όνον πορευόμενον, στραφείς ἠρώτα τίς ὁ στήσας·
καὶ μαθὼν ὅτι Ουαλεντινιανός, ο Ὢ συμφοράς, ο
φησί, ο καὶ οὐαὶ, ὅταν οὕτως καὶ ὄνος προτιμηθή
σεται, τῶν ἀνθρώπων ἐν ταλαιπωρίαις ὀπίσω ἀκο
Meursii et Lambecii nota.
μενος μανθάνει παρὰ τῶν ἐπιχωρίων ἱερὸν τὸν τό
πον εἶναι καὶ ἐξ ἀρχαίας τελετῆς ἀνδριάντας ἐν
αὐτῷ ἀφιερῶσθαι. Εt paulo post: Καὶ ἐᾤχει, ait,
ὁ τῶν ἀνδριάντων ἀριθμὸς κατὰ παντὸς ἔθνους τε
λεῖσθαι βαρβάρου. Ita Codinus p. 35 v. 6 calenam,
in qua credebatur fatum seu fortuna urbis consistere, ἑστοιχειωμένην appellat, quasi τετελεσμέ
νην seu ἀφιερωθεῖσαν. Εt Nicetas Choniates ejusmodi statuas et imagires consecratas, quales bic
Codlinus ait Apollonium Tyaneum erexisse, στοι
χειώδη τῆς πόλεως φυλακτήρια nuncupa!. Appe
fantur etiam στοιχειωματικοί qui hujus generis
magice consecrata simulacra componunt. LAMB.
(ϋ; Αὐτὸν ἄρχοντα ινδικτιώνος ήτοι ἀρχὴν χρό
νου, ὅθεν Σεπτέμβριος τετίμηται cod. 3058.
Ινδικτος et ινδικτιών Gracis recentioribus έπινέμησιν seu indictionem significant. Quæ vero
hic Codinus refert de indictionum principio, con-
- firmat Joannes Lydus libro De mensibus p. 122.
Sed nota indictionem seu ἐπινέμησιν, quæ apud
scriptores Græcos in usu est et cognominator
Cæsarea, incepisse post Christum natum anno
312, die 24 Septembris, quo Constantinus Magnus
Maxentium devicit et station post victoriam Christianis libertatem indixit. Altera, quæ Romana
vocatur et Latinis scriptoribus usitata est, a calendis Januariis sequentibus incepit. Lamb.
'Αππιανὸς Δίων τε. Ita restituendum duxi,
cum perperam in codicibus scriptis legeretur Osσπασιανός δι' ὧν τε. Vide Appianum Alexandrinum
1. 1 De bellis civilibus et Dionem 1. xLs, ubi prolixe
narratur quam ob causam C. Julius Cæsar Dyribachio Brundisium solus et incognitus navigare conatus fuerit, et quomodo tempestate adversa debilitatos nautarum animos sui detectione ad spem
erexerit. LAMB.
᾿Απὸ Νικοπόλεως εἰς τὸ Δυρράχιον. Πιο
falsum est. Corrige igitur Codinum ex App ani ei
Dionis locis, quos ipse citavit, et scribe and ‘'Außῥαχίου εἰς τὸ Βρεντέσιον. Nempe Cæsar ex castris,
qur apud Dyrrhachium posuerat, conabatur maxigare Brundisium, ad transvehendos milites ques
ibi cum Antonio reliquerat. LAMB.
Γαλήνην γενέσθαι καὶ διασωθῆναι. Iac
ita narrat Codinus quasi sedaia tempestate Gæsari
navigatio illa deinceps feliciter successerit: sed
neque hoc verum est. Nam nec sævitia tempestatis
se remisit, nec navis remorum vi ulterius promoveri potuit; quare adversa puppi Cæsar ad castra
sua coactus fuit reverti. LAMB.
Στοιχεία hic significant simulacra et staικαs. Supra ea vocavit στήλας θεάματα εἰ ἀγάλματα
του Ιππικού. LAMB.
Περιχύτην. Anonymus in Collectaneis tradit hanc fuisse statuam virilem, capite galeato et
toto corpore nudo, exceptis pudendis. Si ergo
pro Περιχύτης legeretur Περίχυτος, verisimile ess
propterea bane statuam ita denominatam fuisse,
quod media velamento esset circumdata vel circumcincta. LAMB,
col. 525–526page 49 of 124
PG 157:525λουθούντων Ησαν δὲ οἱ φιλόσοφοι κατονομα. ζόμενοι ούτως· Κράνος, Κάρος, Πέλοψ, Νέρους, Σιλβανός, Απέλλης καὶ Κύρβος. Ἱππεύοντος δὲ τοῦ βασιλέως, καὶ αὐτῶν ὁρώντων καὶ θαυμαζόντων, ἔφη ὁ βασιλεύς· «Τί ὁρῶντες θαυμάζετε; ο ἀπο κριθεὶς δ' ἐκ τούτου ὁ ᾿Απέλλης εἶπεν· θαυμάζομεν, ὦ βασιλεῦ, ὅτι τῶν Ὀλυμπίων ἀλλασσομένων ἵπποι γενήσονται ἀνθρώπων ἐπιβάτσι, ο Νέρουας ἔφη· «Κακόν τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων ὅτι τῷ στοιχείῳ τῆς τύχης στοιχεῖον συντρέχει.» Σιλβανός τὸ ὀκλάζον ζώδιον ἰδὼν ἔφη· «Τούτο δηλοῖ ὅτι ἔσονται καροὶ ἀγόνατοι.» 'Ο δὲ Κύρβος καὶ πρὸς τὸν δῆς μον ιδών, «"Ω δήμε, ο ἔφη, ε δι' οὗ δήμιοι περισσεύω ουσιν.» Ο δὲ Πέλοψ ἰδὼν τοὺς ὅρους τῶν ἵππων ἠρώτησε τίνος τὸ πρόβλημα· τινῶν δὲ, Θεοδοσίου, εἰπόντων, ἐκεῖνον φάναι· «Η φιλόσοφος ἄκυρος ἢ βα σιλεὺς οὐκ ἀληθής.» Εώρα Κάρος θηλυμορφόν τι ζώδιον τετραμερέσι ζωδιακοίς γράμμασι γεγραμμένον, καὶ εἶπεν· ο Ο τετραπέρατε, ὅτι ἐκ σοῦ κομ μεὶ καὶ ἀπείρατοι ἔσονται. ο Κάρος δὲ καὶ αὐτὲς προτραπείς λαλῆσαι εἶπε·. Δυστυχῆ μοι τὰ πάντα φαίνεται· εἰ γὰρ ταῦτα τὰ στοιχεῖα, ὡς πειρῶνται, ἀληθεύουσιν, ἵνα τί ἡ πόλις διὰ τούτων δοκεῖ συνίστασθαι;» Καὶ ἐπὶ ᾿Αναστασίου τοῦ μεγάλου βασιλέως ὁ Ασκληπιόδωρος ἰδὼν τὸ ζώδιον τὸ μέγα τὸ ἐν Όσοι προτιμηθήσονται τῶν ἀνθρώπων γης ἐν ταλαιπωρίαις ὀπίσω ακολουθούντων. Όνος δὲ χαλκοῖς ἱππικοῦ πινίσκεται Εμπροσθεν ἑστὼς, ἐκ δὲ τῶν ἐπισθίων Ανθρωπος οικτρός, ζωγραφῶν τὸν νῦν βίον, ὺς εἶπε τὸ πρὶν 'Αττικὸς σοφὸς Κράνος, Έρασε καὶ γὰρ τῷ κρατοῦντι τῷ τότε Φεῦ συμφορᾶς, ἄνθρωπος ἥττων ὢν ὄνου. Εσται χρόνος γὰρ τοῖς μεθύστερον χρόνοις Οταν ανώδεις δυσγενεῖς καὶ καυλίαι Καὶ πᾶς άμουσος εἰσρυεὶς κτηνωδίαν Κρείττων νομισθῇ τῶν σοφῶν καὶ κοσμίων. περι τύχην Ὁ δὲ Κράτ ως ἰδὼν τὸ γυμνὸν ἀνδροείκελον περικεφάλαιον τῇ κεφαλή περιφέρον, καὶ τὸν ὄνον ἔμπροσθεν, εἶπεν Έως πότε ένας ἄνθρωπος ἔσται, καὶ ὦ τῆς συμφοράς, ὅτι ἄνθρωπος όνῳ ἀκολουθεῖν οὐκ αἰσχύνεται Τῶν Ολυμπίων. Τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων. Το στοιχεῖον τῆς Τύ Ἵνα τί ἡ πόλις. "Ινα τί ἡ πόλις διὰ τούτων δοκεῖ συν ίστασθαι. στοιχεία, στοιχειώδη τῆς πόλεως φυλακτήρια, 'Ασκληπιόδωρος. 'Ασκληπιόδοτος. 'Ἀσκληπιόδοτος δεισιδαιμονία. Σὺ δὲ, ὦ φιλοσοφίας επάξιον ἔχων τὸν νοῦν καὶ ἐμοὶ φίλων φίλτατε Ασκληπιόδοτε, δέχου τὰ δῶρα τοῦ ἀν δρὸς τέλεα τελέως ἐν γνησιωτάτοις κόλποις τῆς ψυχής. Ασκληπιοδότου φιλοσόφου τέχνη τακτικῇ. Της τελείας παρασκευῆς πρὸς πόλεμον διττής σης, χερσαία; τε καὶ ναυτικής, περὶ τῆς χερσαί
λουθούντων» Ησαν δὲ οἱ φιλόσοφοι κατονομα. nose subsequi cogantur. Nomina autem illorum
ζόμενοι ούτως· Κράνος, Κάρος, Πέλοψ, Νέρους,
Σιλβανός, Απέλλης καὶ Κύρβος. Ἱππεύοντος δὲ τοῦ
βασιλέως, καὶ αὐτῶν ὁρώντων καὶ θαυμαζόντων,
ἔφη ὁ βασιλεύς· «Τί ὁρῶντες θαυμάζετε; ο ἀπο
κριθεὶς δ' ἐκ τούτου ὁ ᾿Απέλλης εἶπεν· θαυμάζομεν,
ὦ βασιλεῦ, ὅτι τῶν Ὀλυμπίων ἀλλασσομένων
ἵπποι γενήσονται ἀνθρώπων ἐπιβάτσι, ο Νέρουας
ἔφη· «Κακόν τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων ὅτι τῷ
στοιχείῳ τῆς τύχης στοιχεῖον συντρέχει.» Σιλβανός
τὸ ὀκλάζον ζώδιον ἰδὼν ἔφη· «Τούτο δηλοῖ ὅτι ἔσονται
καροὶ ἀγόνατοι.» 'Ο δὲ Κύρβος καὶ πρὸς τὸν δῆς
μον ιδών, «"Ω δήμε, ο ἔφη, ε δι' οὗ δήμιοι περισσεύω
ουσιν.» Ο δὲ Πέλοψ ἰδὼν τοὺς ὅρους τῶν ἵππων
ἠρώτησε τίνος τὸ πρόβλημα· τινῶν δὲ, Θεοδοσίου,
εἰπόντων, ἐκεῖνον φάναι· «Η φιλόσοφος ἄκυρος ἢ βασιλεὺς οὐκ ἀληθής.» Εώρα Κάρος θηλυμορφόν τι
ζώδιον τετραμερέσι ζωδιακοίς γράμμασι γεγραμμένον, καὶ εἶπεν· ο Ο τετραπέρατε, ὅτι ἐκ σοῦ κομ
μεὶ καὶ ἀπείρατοι ἔσονται. ο Κάρος δὲ καὶ αὐτὲς
προτραπείς λαλῆσαι εἶπε·. Δυστυχῆ μοι τὰ πάντα
φαίνεται· εἰ γὰρ ταῦτα τὰ στοιχεῖα, ὡς πειρῶνται,
ἀληθεύουσιν, ἵνα τί ἡ πόλις διὰ τούτων δοκεῖ
συνίστασθαι;»
Καὶ ἐπὶ ᾿Αναστασίου τοῦ μεγάλου βασιλέως ὁ
Ασκληπιόδωρος ἰδὼν τὸ ζώδιον τὸ μέγα τὸ ἐν
"
septem philosophorum hæc erant: Cranus, Carlis,
Pelops, Nerva, Silvanus, Apelles et Curvus. Hisce
praesentibus imperator aliquando equitans vidit eos
admirabundos: sed admirationis causam quærenti
imperatori ita respondit Apelles: Miramur, imperator, quod olim mutatis Olympiis equi homines
conscendent.» Item Nerva dixit: «Malum præsagit
reginæ urbium, quod cum signo fortune aliud signum concurrit. Post bune Silvanus videns signum
genuflexum: Hoc, › inquit, ‹denotat tempora enervata instaṛe.»At Curvus oculos in populum referens
exclamavit: «O populum carnificibus aliquando
abundaturum. › Pelops autem carceres Hippodromi conspiciens, cujusnam illud repagulum esset
interrogavit; 57 quibusdam vero, Theodosii, afirmantibus respondit: «Aut philosophus sine auctorilate, aut non verus imperator. Porro Carus signum videns muliebre quadratis Zodiaci figuris
conscriptum, dixit: «Versuti pariter atque inexperti ex je procedent. Idem ille ut pergeret admoni›
tus: Omnia, inquit, cinfortunata mihi videntur:
et si hæc signa, uti experimento constat, vera pronuntiant, quare ergo hæc urbs earum virtute videtur consistere?».
Sub imperatore Anastasio Magno Asclepiodorus
philosophus magnum illud signum in Hippodromo
Meursii et Lambecii nota.
urbis, cujus passim apud Codinum mentio fit.
LAMB.
Όσοι προτιμηθήσονται τῶν ἀνθρώπων γης puto lic significare simulacrum Fortuna
ἐν ταλαιπωρίαις ὀπίσω ακολουθούντων. Quid
Cranus philosophus his verbis significare voluerit, explicat Joannes Tzetzes his versibus:
Όνος δὲ χαλκοῖς ἱππικοῦ πινίσκεται
Εμπροσθεν ἑστὼς, ἐκ δὲ τῶν ἐπισθίων
Ανθρωπος οικτρός, ζωγραφῶν τὸν νῦν βίον,
ὺς εἶπε τὸ πρὶν 'Αττικὸς σοφὸς Κράνος,
Έρασε καὶ γὰρ τῷ κρατοῦντι τῷ τότε
Φεῦ συμφορᾶς, ἄνθρωπος ἥττων ὢν ὄνου.
Εσται χρόνος γὰρ τοῖς μεθύστερον χρόνοις
Οταν ανώδεις δυσγενεῖς καὶ καυλίαι
Καὶ πᾶς άμουσος εἰσρυεὶς κτηνωδίαν
Κρείττων νομισθῇ τῶν σοφῶν καὶ κοσμίων.
LAMB.
Secundum hanc Tzetzæ interpretationem, volnit
dicere Cranus philosophus, quod asinus ille aureus Hippodromi. et statua virilis post cum collocata, præsignificarent tempus futurum, quo asini, ignobiles, ignorantes, et iuverecundi, auctoritate et fortunis, doctos, ingenuos el modesios
præcessuri essent. In uno codice manuscripto descriptionem istius statuæ virilis, quam Codlinus περιτύχην vocal, et Grani philosophi apophthegma paulo
diversis verbis ita conceptum reperi: Ὁ δὲ Κράτ
ως ἰδὼν τὸ γυμνὸν ἀνδροείκελον περικεφάλαιον τῇ
κεφαλή περιφέρον, καὶ τὸν ὄνον ἔμπροσθεν, εἶπεν
Έως πότε ένας ἄνθρωπος ἔσται, καὶ ὦ τῆς συμφοράς,
ὅτι ἄνθρωπος όνῳ ἀκολουθεῖν οὐκ αἰσχύνεται· loc
est, Videns Cranus statuam virilem nudam, capite
galealo, et asinum ante eam, dixit: Quousque asinus homo erit, et, o calamitatem, quod hominem non
pudeat, asinum sequi præeuntem.
Τῶν Ολυμπίων. Oiympia hic pro lulis
Circensibus accipiñntur. LAMB.
Τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων. Per reginamn
urbium sateligit Cpolim. Το στοιχεῖον τῆς Τύ
Ἵνα τί ἡ πόλις. Tanta Cpolitancrum auis
mos occupaverat ignorantia et superstitio, ut quascunque antiquas statuas pro magice consecratis
haberent, earumque virtute crederent urbem suam
conservari incolumem. Huc igitur pertinent
illa verba: "Ινα τί ἡ πόλις διὰ τούτων δοκεῖ συνίστασθαι. Caterum quæ hic apud Codinum vocantur στοιχεία, Nicetas Choniates appellat στοι
χειώδη τῆς πόλεως φυλακτήρια, id est consecrata
urbis munimenta sen statuas urbis conservatrices.
Idem refert Latinos, postquam Cpolim expugnaverunt, imprimis evertisse celebres istas statuas consecratas, quæ contra hostes vel aperta vi vel insidiis urbem oppugnantes instar muri sc valli erectæ
erant. LAMB.
'Ασκληπιόδωρος. Utraque tam Regii quan
Vaticani codicis lectio vitiosa est. Scribendum
enim 'Ασκληπιόδοτος. llic est Asclepiodotus philosophus et medicus, qui Procli discipulus fuit et
temporibus Anastasii Dicori imperatoris claruit.
Prolixe de eo agitur apud Photinum in excerptis ex
Damascio de vita Isidori, et apud Suidlam v. 'Ἀσκληπιόδοτος et δεισιδαιμονία. Caeterum quam fuerit
Iroclo charus et amicus, testatur ipse Proclus in
proœmio commentarii inediti in Platonis Parmepidem, quem ei dedicat his verbis: Σὺ δὲ, inquit,
ὦ φιλοσοφίας επάξιον ἔχων τὸν νοῦν καὶ ἐμοὶ φίλων
φίλτατε Ασκληπιόδοτε, δέχου τὰ δῶρα τοῦ ἀν
δρὸς τέλεα τελέως ἐν γνησιωτάτοις κόλποις τῆς
ψυχής. Exstat hodieque in bibliotheca Medicca
ejusdem Asclepio:loti liber de re militari, cui
Litutus est Ασκληπιοδότου φιλοσόφου τέχνη τακ
τική. Divisus est in 12 capila, et incipit hoc modo:
Της τελείας παρασκευῆς πρὸς πόλεμον διττής
σης, χερσαία; τε καὶ ναυτικής, περὶ τῆς χερσαί
col. 527–528page 50 of 124
PG 157:527τῷ ἱππικῷ χεῖρα ἐπὶ προσώπου κατέχον· "Ω βία, ο ἐβόησεν, ι ὅτι πᾶσα ἀνθρωπίνη ἔνδεια εἰς μίαν ἀν θρώπου φρόνησιν ἐζημώθη.» Και τις αὐτῷ ὑποδέξασ γράμματα ἐν τῷ μαρμάρῳ, ὑπαναγνούς φησίν Ἀγαθὲν μὴ φράσει τα τότε μέλλοντα γίνεσθαι, καὶ ὡς ἐμοὶ ἄρα κέρδος ἦν τοῦ μὴ ἀναγνῶναι. Θησαυρὸς θεὸς σέβεται, "Αραβες δὲ μάλιστα τιμῶσι. Τὸ δὲ ἄγαλμα αὐτοῦ λίθος ἐστὶ μέγας του τράγωνος, ἀτύπωτος, ὕψος ποδῶν δ', εύρος β', βάθος ἔν. Ανάκειται δὲ ἐπὶ βάσεως χρυσηλάτου Τούτῳ θύουσι, καὶ τὸ αἷμα τοῦ ἱερείου προχέουσιν· τοῦτο αὐτοῖς ἐστὶν ἡ σπονδή. Ο δὲ οἶκος ἅπας ἐστὶν δια χρυσος· οἵ τε γὰρ τοῖχοι χρύσεοι καὶ τὰ ἀναθήματα πολλὰ εἰσίν. Εστι δὲ τὸ ἄγαλμα ἐν Πέτρα της Αραβίας, καὶ αὐτοῦ σέβονται αὐτόν. Ἐκ τοῦ Ικονίου Περσέως καὶ ᾿Ανδρομέδης στην οι ἤχθησαν· καὶ γὰρ ἐν τῇ τοιαύτη πόλει ιστορείται τὸ παρὰ Περτέως πρὸς τὸν δράκοντα γεγονός θαῦμα. Δράχων ἦν ἐμφωλεύων ἐκεῖ, καὶ κατὰ καιρὸν συνε ηθείας ἐδίδουν κόρην περιφανῆ καὶ ὡραίαν. Τότε παρέσχον τὴν ᾿Ανδρομέδην, παρθένον ὡραίαν καὶ καλήν. Διερχόμενος οὖν ὁ Περσεύς καὶ τῆς κραυγῆς ἀκηκοὼς τῆς παρθένου, ἐπυνθάνετο τί ἂν ὀδύρηται. Καὶ αὐτὴ ἐξηγήσατο· «"Οτι τῷ θερίῳ προτίθεμαι εἰς βοράν.» Καὶ ὅς ἅμα τῷ ἀκοῦσαι Γοργόνην ἐκτεμὼν καὶ τὴν κεφαλὴν αὐτῆς ἀγαγών, τῇ κόρῃ τε μὴ προσβλέψει τῇ Γοργόνη παραγγείλας, καὶ αὐτὸς στραφείς όπισθοφανῶς δείκνυσιν αὐτὴν τῷ δράκοντι, καὶ ἅμα τῷ βλέψαι ἀπενεκρώθη, Καὶ διὰ τοῦτο ἔσχεν τὴν τοιαύτην ἐπωνυμίαν ὁ τό τις, παρὰ Φιλοδώρου λογιστοῦ, διὰ τὸ δείξει τὴν εἰκόνα τῆς Γοργόνης τῷ δράκοντι τὸν Περσέα. Εἶχε δὲ ἡ πόλις προ τούτου ὄνομα Δαναεία Εἶτα ἐπληρώθη θρηνωδίας, καὶ οὕτως ἐκλήθη θρη νος, παρὰ Φιλοδώρου δὲ Ἰκόνιον. Ενθα καὶ συμ βιώσαντες Περσεὺς καὶ ἡ 'Ανδρομέδη ἐτελειώθησαν. Επάνω οὖν τῆς πύλης τῆς πόλεως ἐστηλώθησαν Κωνσταντινούπολιν ἔστησαν δὲ ἐν τῷ μεγάλῳ ἀμφότεροι. Αἴτινες στῆλαι ἤχθησαν ἐπὶ τὴν λουτρῷ τοῦ Κωνσταντίνου πλησίον τοῦ τζυκανιστηρίου. τὰ νῦν λεκτέον.: Αύται διά βραχέων αἱ τοῦ τακτικού καθηγήσεις, τοῖς μὲν χρωμένοις σωτηρίαν πορίζουσαι, τοῖς δὲ ἐναντίοις κινδύνους ἐπάγουσαι. Θησαυρός θεός. Ο οὖν προειρημένος Περσεὺς ἐκεῖσε οἰκῶν πύνεται κλαιούσης τῆς ᾿Ανδρομέδης τί ἂν ὠδύρετο 'Η δὲ τὸ συμβὰν ἐξηγήσατο. Τοῦ δὲ καθίσαντος καὶ Γοργόνης κεφαλὴν ἐν πήρᾳ κατέχοντος, ὀπισθοφανῶς στραφείς δείκνυσι της θηρίῳ τὸ δηλήτρων. Ὅθεν ἰδὸν ἐκεῖνο ἀπέψυξεν. Φιλοδώρου είι Φιλοχόρου. λογι σταίς, πόλιν Δαναείαν, Ἤκασιν ἐπὶ Κωνσταντίνου μετὰ τὸ πληρω είναι την Αντιοχέων ἐκκλησίαν 5058. 'Εν τῷ μεγάλῳ λουτρῷ τοῦ Κωνσταντίνου. ἐν τῷ Κωνσταντιανας λουτρῷ. Κωνστατίνου Κωνσταντίου.
videns, quod manu faciem sustulit, repente excla- τῷ ἱππικῷ χεῖρα ἐπὶ προσώπου κατέχον· «"Ω βία, ο
mavit: Ovim ingenii et prudentiæ, cui uni omnium
hominum necessitas incumbit.» Cum vero quidam
ei litteras marmori incisas ostendi-set, iste perlectis illis dixit: «Melius est non enuntiare quæ futura portenduntur; et quantum ad me attinet, felix
cssem si eas non legissem.»
Thesaurum deum Arabes maxime colunt, cujus
simulacrum est lapis quadrangulus, non figuratos,
quatuor pedum altitudinem, duarum latitudinem et
unius profunditatem habens. Collocatum vero est
supra basim inauratam. Huic sacrificant sanguinemque victimæ profundunt: hoc enim illis proˇlibamento est. Tota ædes ejusque parietes ex auro
58 sunt, et plurima illic offeruntur donaria. Halet
ejus simulacrum colitque Petra Arabiæ civitas.
ἐβόησεν, ι ὅτι πᾶσα ἀνθρωπίνη ἔνδεια εἰς μίαν ἀνθρώπου φρόνησιν ἐζημώθη.» Και τις αὐτῷ ὑποδε
ξας γράμματα ἐν τῷ μαρμάρῳ, ὑπαναγνούς φησίν·
• Ἀγαθὲν μὴ φράσει τα τότε μέλλοντα γίνεσθαι,
καὶ ὡς ἐμοὶ ἄρα κέρδος ἦν τοῦ μὴ ἀναγνῶναι.
· Θησαυρὸς θεὸς σέβεται, "Αραβες δὲ μάλιστα
τιμῶσι. Τὸ δὲ ἄγαλμα αὐτοῦ λίθος ἐστὶ μέγας του
τράγωνος, ἀτύπωτος, ὕψος ποδῶν δ', εύρος β', βάθος
ἔν. Ανάκειται δὲ ἐπὶ βάσεως χρυσηλάτου Τούτῳ
θύουσι, καὶ τὸ αἷμα τοῦ ἱερείου προχέουσιν· τοῦτο
αὐτοῖς ἐστὶν ἡ σπονδή. Ο δὲ οἶκος ἅπας ἐστὶν δια
χρυσος· οἵ τε γὰρ τοῖχοι χρύσεοι καὶ τὰ ἀναθήματα
πολλὰ εἰσίν. Εστι δὲ τὸ ἄγαλμα ἐν Πέτρα της
Αραβίας, καὶ αὐτοῦ σέβονται αὐτόν.
Ἐκ τοῦ Ικονίου Περσέως καὶ ᾿Ανδρομέδης στην οι
ἤχθησαν· καὶ γὰρ ἐν τῇ τοιαύτη πόλει ιστορείται
τὸ παρὰ Περτέως πρὸς τὸν δράκοντα γεγονός θαῦμα.
Δράχων ἦν ἐμφωλεύων ἐκεῖ, καὶ κατὰ καιρὸν συνε
ηθείας ἐδίδουν κόρην περιφανῆ καὶ ὡραίαν. Τότε
παρέσχον τὴν ᾿Ανδρομέδην, παρθένον ὡραίαν καὶ
καλήν. Διερχόμενος οὖν ὁ Περσεύς καὶ τῆς
κραυγῆς ἀκηκοὼς τῆς παρθένου, ἐπυνθάνετο τί ἂν
ὀδύρηται. Καὶ αὐτὴ ἐξηγήσατο· «"Οτι τῷ θερίῳ
προτίθεμαι εἰς βοράν.» Καὶ ὅς ἅμα τῷ ἀκοῦσαι
Γοργόνην ἐκτεμὼν καὶ τὴν κεφαλὴν αὐτῆς ἀγαγών,
τῇ κόρῃ τε μὴ προσβλέψει τῇ Γοργόνη παραγγεί
λας, καὶ αὐτὸς στραφείς όπισθοφανῶς δείκνυσιν
αὐτὴν τῷ δράκοντι, καὶ ἅμα τῷ βλέψαι ἀπενεκρώθη,
Καὶ διὰ τοῦτο ἔσχεν τὴν τοιαύτην ἐπωνυμίαν ὁ τό
τις, παρὰ Φιλοδώρου λογιστοῦ, διὰ τὸ δείξει
τὴν εἰκόνα τῆς Γοργόνης τῷ δράκοντι τὸν Περσέα.
Εἶχε δὲ ἡ πόλις προ τούτου ὄνομα Δαναεία
Εἶτα ἐπληρώθη θρηνωδίας, καὶ οὕτως ἐκλήθη θρη
νος, παρὰ Φιλοδώρου δὲ Ἰκόνιον. Ενθα καὶ συμβιώσαντες Περσεὺς καὶ ἡ 'Ανδρομέδη ἐτελειώθησαν.
Επάνω οὖν τῆς πύλης τῆς πόλεως ἐστηλώθησαν
Κωνσταντινούπολιν ἔστησαν δὲ ἐν τῷ μεγάλῳ
Iconio statuæ Persei et Andromedæ deductæ sunt;
ibi enim mirabile illud certamen Persei cum draco-
、ne accidisse referunt. Stabulabatur illic draco, cui
s'ato tempore virgo dəbatur nobilis et pulchra. Objecta ei fuit Andromeda virgo forma in primis conspicua, cujus lamenta cum Perseus illuc transiens
audisset, plangendi causam quæreuti ipsa omnem
rem enarravit, nempe quod esca immani bestiæ exposita esset. Hoc audito Perseus abscissum Gorgonis caput, quod virginem intueri antea vetuerat,
obtendit et versa retrorsum facie draconi monstravit, qui simulatque illud vidit, periit. Hinc locus ile,
ut tradit Philodorus logista, dictus est lconium,
quad Perseus ibi Gorgonium caput draconi ostenderit. Nuncupabatur antem prius illa urbs Danaia,
deinde, quoniam impleta erat lamentationibus,
Threnus cognominata fuit; et tandem leoniam oὐ
præmissam Philodori narrationem. In hac urbe
Perseus et Andromeda vitam exegerunt, unde ipsorum statua portae civitatis 59 fuerunt imposita,
quæ postea Cpolim deductæ collocat:esunt in there
mis Constantinianis prope Tzycanesterium.
ἀμφότεροι. Αἴτινες στῆλαι ἤχθησαν ἐπὶ τὴν
λουτρῷ τοῦ Κωνσταντίνου πλησίον τοῦ τζυκανιστηρίου.
Meursii et Lambecii not.
τὰ νῦν λεκτέον. Finis aulem hic est: Αύται διά
βραχέων αἱ τοῦ τακτικού καθηγήσεις, τοῖς μὲν
χρωμένοις σωτηρίαν πορίζουσαι, τοῖς δὲ ἐναντίοις
κινδύνους ἐπάγουσαι. LAMB.
Θησαυρός θεός. Thesaurum deum eundem
esse puto atque Mercurium, nempe divitiarum
praesidem. LANB.
Ο οὖν προειρημένος Περσεὺς ἐκεῖσε οἰκῶν
πύνεται κλαιούσης τῆς ᾿Ανδρομέδης τί ἂν ὠδύρετο
'Η δὲ τὸ συμβὰν ἐξηγήσατο. Τοῦ δὲ καθίσαντος καὶ
Γοργόνης κεφαλὴν ἐν πήρᾳ κατέχοντος, οπισθοφα
νῶς στραφείς δείκνυσι της θηρίῳ τὸ δηλήτρων.
Ὅθεν ἰδὸν ἐκεῖνο ἀπέψυξεν. Vat.
Pro Φιλοδώρου non dubito quin legendum
είι Φιλοχόρου. Nempe hic Padlochorus Atheniensis
est, antiquus ille et celebris historicus, qui ab
Athenæo, Plutarcho, Harpocratione, Eusebio e autis
passim citatur. Quo autem tempore vixerit et qua
scripserit, plenissime refert Suidas. Cæterum huic
Codini loco debetur, quod scimus ipsum fuisse
mum ex decem viris Atheniensium nuncupatis λογισταίς, quibus omnes mugi-tratu functi rationes reddebant administrationis rei publicæ. De hisce logistis seu rationum magistris vide Harpocrationem
et Aristotelem Polit. 6.8, et Æschinem in oratione
contra Demosthenem et Ctesiphontem. Latinis dicuntur curatores rei publice, ut l. curator. C. de
modo multar. curator rei publicæ, qui Græco vorabulo logista nuncupatur, multanši jus non habet.
LAMB.
Dicit Codinus leonium alias quoque appel
latum fuisse πόλιν Δαναείαν, nempe, ut opinor,
Perseo Danaes filio, sive quod ab eo, quemadmodum
aliqui tradunt, haec urbs condita sit, sive quod ibi
Andromedam dracone occiso a morte liberaverit.
Similiter ipsum Perseu. Oridius Graecorum imitatione yo at heroem Dana ium, LAMB
Ἤκασιν ἐπὶ Κωνσταντίνου μετὰ τὸ πληρω
είναι την Αντιοχέων ἐκκλησίαν cod. 5058.
'Εν τῷ μεγάλῳ λουτρῷ τοῦ Κωνσταντίνου.
In anonymi Collectan. legitur ἐν τῷ Κωνσταντιανας
λουτρῷ. Pro Κωνστατίνου igitur scribendum vid
tur Κωνσταντίου. De thermis Constantianis sape
fit mentio apud scriptores historia CP, et apul
col. 529–530page 51 of 124
PG 157:529Ἐν δὲ τῇ κατωγείῳ πόρτᾳ τῇ νῦν πληρεστάτη στοιχεῖον ἵστατο της Φειδαλίας Ελληνίδος, οἶμαι δὲ τῆς ἀρχαιοτάτης ἐκείνης, τῆς γυναικὸς τοῦ Βύ ζαντος. Αρθείσης δὲ κελεύσει τοῦ βασιλέως τῆς στήλης θαῦμα ἦν ιδέσθαι, τὸν τόπον ἐκεῖνον ἐπὶ πολύ εἶναι σειόμενον, ὥστε πάντας, ἀλλὰ μὴν καὶ τὸν βασιλέα θαυμάσαι καὶ λιτὴν ἐπελθεῖν, καὶ μόλις ταυθῆναι τὸν σεισμόν, Σάββα τοῦ ὁσιωτάτου τῷ τότε ἐνδημοῦντος καὶ εὐξαμένου ὑπὲρ τούτου. Ἐν τῇ λεγομένῃ Νεολέᾳ εἰς τοὺς πλεκτούς κίονας στήλη γυναικεία χρυσέμβαφος ἵσταται ἐπὶ ἅρματος καὶ βωμὸς μετὰ μοσχαρίου. Ἐν οἷς καὶ ἵπποι χρυσολαμπεῖς τέσσαρες, καὶ διφρηλάτης ἐπὶ τοῦ δίφρου, ἐν τῇ δεξιᾷ φέρων χειρί στηλοειδές τ: άγαλμα ἔπερ, ὡς προεγράφη, εἰς τύχην τῆς πόλεως ὁ μέγας Κωνσταντίνος ἐτίμησε. και ἕως τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου θέαμα παρὰ τῶν πολ τῶν γενόμενον. Μετά κηρῶν λευκοφοροῦντες οἱ πολίτας καὶ ὄψικεύοντες ἐπάνω ἅρματος φέ ροντες ἦγον ἕως τοῦ στάματος ἀπὸ τῶν καγκέλ. λων Τοῦτο δὲ ἐξετέλουν, ὅτε τῆς πόλεως εόρ ταζον τὸ γενέθλιον. Ἐκεῖσε δὲ ἔνζωδοι ἐστηλώθησαν εἰς τοὺς δύο κίονας ὁ Ἀδὰμ καὶ ἡ Εὐα, καὶ ἡ Εὐ θηνία καὶ ὁ Λιμός. Ἐν τῷ λεγομένῳ λιμένι του Νεωρίου βοῦς έστατο χαλκούς παμμεγεθέστατος. Κράζειν δὲ αὐτὸν ἔλεγον ὡς βοῦν μίαν τοῦ ἐνιαυτοῦ, καὶ γίνεσθαι παράπτωμά τι ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἡ ἔκραξεν Μαυρικίου στήλη καὶ τῆς γυναικὸς καὶ τῶν ἔκφρασιν τοῦ λουτρού Κωνσταντιανῶν πλησιεστάτη. Σάββα. Ἐν τῷ ἅρματι εἰς τοὺς πλ. κ. ἐν τῇ λεγομέ η Νεολοία Διφρηλάτης. Στηλίδιόν τι ἄγαλμα διατρέχον. Τοῦτο οἱ μὲν λέγουσι Κωνσταντίνου κατασκευὴν τὴν (οἱ δὲ τὴν? ζευξιν μόνην, τὴν δὲ λοιπὴν ἀρχαίαν εἶναι καὶ μη δὲν παρὰ Κωνσταντίνου κατασκευασθῆναι. Εως γαρ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου θέαμα παρὰ πολίταις γέγονεν ἐν τῷ ἱπποδρομίῳ, ἀνὰ κηρῶν λευκῶν καὶ χλαμύδων φορούντας πάντας εἰσέρχεσθαι τὴν αὐτὴν στήλη ἐπάνω ἅρματος ήγουν καρούχας ἕως τοῦ στ. 3058 Μετὰ κηρών. πάντων κατεχόντων κηρούς λευκούς. μετά κηρῶν καὶ λαμπάδων τῇδε κἀκεῖσε ἀναπτομένων. Οψικεύοντες, δορυφορεῖν, ὀψικεύειν: δορυφορούμενον, εἰσῄει εἰς τὸ στάμα. ὀψικεύω ὀψίκιον "Εως τοῦ στάματος ἀπὸ τῶν καγκέλλων. Λιμένι του Νεωρίου. Έκραξεν. Εστοιχείωσε δὲ ὁ αὐτὸς Κόνων, ἐν ᾧ καὶ ἀγορὰ τῶν θαλασσίων εμπόρων τὸ πρότερον ἦν. Ἐπὶ δὲ Ἰουστίνου μετετέθη εἰς τὸν Ἰούλια. νοῦ λιμένα 3058. Μαυρικίου στήλη. ἐν τῇ χαλκῇ ἄνωθεν της Θεανδρικῆς εἰκόνος
沙
DE SIGNIS cr.
Ἐν δὲ τῇ κατωγείῳ πόρτᾳ τῇ νῦν πληρεστάτη
στοιχεῖον ἵστατο της Φειδαλίας Ελληνίδος, οἶμαι
δὲ τῆς ἀρχαιοτάτης ἐκείνης, τῆς γυναικὸς τοῦ Βύζαντος. Αρθείσης δὲ κελεύσει τοῦ βασιλέως τῆς
στήλης θαῦμα ἦν ιδέσθαι, τὸν τόπον ἐκεῖνον ἐπὶ
πολύ εἶναι σειόμενον, ὥστε πάντας, ἀλλὰ μὴν καὶ
τὸν βασιλέα θαυμάσαι καὶ λιτὴν ἐπελθεῖν, καὶ μόλις
ταυθῆναι τὸν σεισμόν, Σάββα τοῦ ὁσιωτάτου
τῷ τότε ἐνδημοῦντος καὶ εὐξαμένου ὑπὲρ τούτου.
Ἐν τῇ λεγομένῃ Νεολέᾳ εἰς τοὺς πλεκτούς
κίονας στήλη γυναικεία χρυσέμβαφος ἵσταται ἐπὶ
ἅρματος καὶ βωμὸς μετὰ μοσχαρίου. Ἐν οἷς καὶ
ἵπποι χρυσολαμπεῖς τέσσαρες, καὶ διφρηλάτης
ἐπὶ τοῦ δίφρου, ἐν τῇ δεξιᾷ φέρων χειρί στηλοειδές
τ: άγαλμα ἔπερ, ὡς προεγράφη, εἰς τύχην
τῆς πόλεως ὁ μέγας Κωνσταντίνος ἐτίμησε. και
ἕως τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου θέαμα παρὰ τῶν πολ:·
τῶν γενόμενον. Μετά κηρῶν λευκοφοροῦντες οἱ
πολίτας καὶ ὄψικεύοντες ἐπάνω ἅρματος φέ
ροντες ἦγον ἕως τοῦ στάματος ἀπὸ τῶν καγκέλ.
λων Τοῦτο δὲ ἐξετέλουν, ὅτε τῆς πόλεως εόρταζον τὸ γενέθλιον. Ἐκεῖσε δὲ ἔνζωδοι ἐστηλώθησαν
εἰς τοὺς δύο κίονας ὁ Ἀδὰμ καὶ ἡ Εὐα, καὶ ἡ Εὐθηνία καὶ ὁ Λιμός.
Ἐν τῷ λεγομένῳ λιμένι του Νεωρίου βοῦς
έστατο χαλκούς παμμεγεθέστατος. Κράζειν δὲ αὐτὸν
ἔλεγον ὡς βοῦν μίαν τοῦ ἐνιαυτοῦ, καὶ γίνεσθαι
παράπτωμά τι ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἡ ἔκραξεν
Μαυρικίου στήλη καὶ τῆς γυναικὸς καὶ τῶν
In subterranea porta, nunc oppleta, signum stabat Phidalie, Græcæ ilius, ut opinor, antiquissima,
quæ uxor fuit Byzantis. Cumque jussu imperatoris
statua inde auferretur, terribile visu erat quam locus ille aliquandiu terræ motu concuteretur. Hoc
uti omnes, ita ipse quoque imperator valde admiratus processionem instituit; quo facto vix tandem
precibus sancti Sabæ, qui tunc temporis Cpoli commorabatur, terræ motus desiit.
In Neolea supra columnas albas posita est inaurata statua muliebris currui insistens, etjuxta ipsamı
ara cum vitulo. Ibidem quoque conspiciuntur quatuor aurati equi et auriga currum agitans, dextera
gerens parvam statuam, quam, ut ante dictum est,
Constantinus Magnus pro fortuna urbis coluit et
cives usque ad Theodosiumn Magnum solemni celebritate honorarunt. Albis enim omnes induti vestibus statuam illam 60 currui impositam cum cereis
deducebant a cancellis usque ad solium imperatorium»
Hippodromi. Hoc autem fiebat quotannis die urbis
natali. Ibidem supra duas columnas collocata erant
simulacra Adami et Evæ et Prosperitatis et Famis.
In portu Neorio bos maximus ex ære stabat, quem
ferunt semel in anno mugire solitum, eoque die
mali quid urbi accidere.
Mauricii ejusque uxoris et liberorum statuæ ad
Meursii et Lambecii notæ.
ipsum Codline p. 93 v. 14. Suidas refert Helladium Alexandrinum grammaticum, qui tempore
Theodosii junioris vixit, scripsisse ἔκφρασιν τοῦ
λουτρού Κωνσταντιανῶν seu descriptionem thermarum Constantianarum. LAMB.
Forte πλησιεστάτη. LAMB.
Σάββα. Ηic est S. Sabba abbas, qui in PaIæstina miro sanctitatis exemplo refulsit, et bis a
patriarchis Hierosolymitanis ad Anastasium et
Justinianum imperatores Cpolim legatus est, nbi
pro fide catholica adversus impugnantes sanctain
sino 'em Chalcedonensem strenne laboravit.
Plura vide de eo in Menologiis die 5 Decembris LAMB.
Ἐν τῷ ἅρματι εἰς τοὺς πλ. κ. ἐν τῇ λεγομέη Νεολοία G.
Διφρηλάτης. Loquitur de statua quadrigaria
Constantini Magni, que instar solis capite radiato
elicta erat, et dextra gestabat Victoriolam, quæ
pro Fortuna urbis colebatur. Jusserat autem Constantinus qt quotannis hæc ejus statua natali urbis
die a civibus et exercita in Hippodromum ad trihunal imperatorium deduceretur atque solemni et
statuto honore aficeretur, uti etiam factum est usquead imperium Theodosii Magui. De hac Constanini Magni statua et solemni ejus deductione in
Hippodromum mentionem facit Hesychius, item
Codinus p. 17 v. 16 et p. 40 v. 6. Lamb.
Στηλίδιόν τι ἄγαλμα διατρέχον. Τοῦτο οἱ μὲν
λέγουσι Κωνσταντίνου κατασκευὴν τὴν (οἱ δὲ τὴν?
ζευξιν μόνην, τὴν δὲ λοιπὴν ἀρχαίαν εἶναι καὶ μηδὲν παρὰ Κωνσταντίνου κατασκευασθῆναι. Εως γαρ
Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου θέαμα παρὰ πολίταις γέγονεν
ἐν τῷ ἱπποδρομίῳ, ἀνὰ κηρῶν λευκῶν καὶ χλαμύδων
φορούντας πάντας εἰσέρχεσθαι τὴν αὐτὴν στήλη
ἐπάνω ἅρματος ήγουν καρούχας ἕως τοῦ στ. 3058
ap. Bandurium.
Μετὰ κηρών. Prorsus ut in Chronico
Alexandrino, πάντων κατεχόντων κηρούς λευκούς.
Utrobique xnpol significant cereos, Item in Actis
S. Silvestri ineditis Constantinus Magnus post
publicatam libertatem religionis Christiane ad pajalium suum dicitur revertisse μετά κηρῶν καὶ
λαμπάδων τῇδε κἀκεῖσε ἀναπτομένων. LAMB.
Οψικεύοντες, comitantes. Supra p. 40 d
eadem re loquens vocat δορυφορεῖν, quod lic
ὀψικεύειν: δορυφορούμενον, inquit, εἰσῄει εἰς τὸ
στάμα. Proprie Græcis recentioribus ὀψικεύω dicitur idem atque Latinis obsequor; item ὀψίκιον
idem atque obsequium, quod etiam accipitur pro
comitatu et famulitio. Laus.
"Εως τοῦ στάματος ἀπὸ τῶν καγκέλ
λων. ita p. 80 v. 17. LAMB.
Λιμένι του Νεωρίου. Sic etiam antiqua regionum descriptio Portum Neorium appellat. Bos
vero, quem Codinus ibi collocatum fuisse ait, at
exemplum alterius factus erat, qui stabat in foro
vocato Tauri, ut ipse testatur p. 46. L.AMB.
Έκραξεν. Εστοιχείωσε δὲ ὁ αὐτὸς Κόνων,
ἐν ᾧ καὶ ἀγορὰ τῶν θαλασσίων εμπόρων τὸ πρότε
ρον ἦν. Ἐπὶ δὲ Ἰουστίνου μετετέθη εἰς τὸν Ἰούλια.
νοῦ λιμένα cod. 3058.
Μαυρικίου στήλη. Tradunt scriptores historiæ Cpolitanæ Mauricium, postquam milites a chagano captos per avaritiam suam occidi permiserat,
quadam nocte somniasse se ab imagine Christ
supra portam æream palatii collocata, cum tota
sua familia, Phocæ interimendum tradi. Credo
igitur, ad perpetuain istius somnii memoriam,
Mauricium, apud illam imaginem Christi, suam et
uxoris liberorumque statuas, instar supplicantium
manjbus extensis eruxisse. Ceterum pro ἐν τῇ
χαλκῇ ἄνωθεν της Θεανδρικῆς εἰκόνος legendum
col. 531–532page 52 of 124
PG 157:531τέκνων αὐτοῦ ἵστατο ἐν τῇ χαλκῇ, ἄνωθεν τῆς θεανδρικῆς εἰκόνος, ἐκτεταμένας τὰς χεῖρας ἔχουσαι. Ὑπ᾿ αὐτοῦ δὲ τοῦ Μαυρικίου κατεσκευάσθησαν. Αἱ δὲ λοιπαὶ ἐκ τῆς τῶν ᾿Αθηναίων ήκασι γῆς. Φιλοτά φου δέ φασιν εἶναι, ὡς λέγει καὶ ὁ Λιγύριος Μετὰ τὸ σφαγήναι παρὰ τοῦ τυράννου Φωκά Μαυρίκιον, εἷς τις διάκονος τῶν μαθητῶν Εὐτυχίου τοῦ αἱρετικοῦ, ὀνόματι Ακατος, ἰδὼν ἡττηθέντας τοὺς περὶ αὐτοῦ διδασκάλους, κἀκεῖνος ἀποδράσας κατέλαβε κάστρον τι καλούμενον Σεραπίωνα. Τούτο δὲ ἐτύγχανεν ὃν ἐν τῶν παρὰ Πέρσαις ῥηγίων 61 Καταμηνύει δὲ Περιττίῳ τῷ φρουράρχῳ τὰ τῆς ἀσθε νείας τῶν ἐν τῇ Χαλκηδόνι οἰκούντων, προσθεὶς ὅτι ἅμα τῷ καταλαβεῖν αὐτὸν τούτους χειρώσεσθαι. Καὶ δῆτα ἀμηνυτί στρατεύσας ὁ βηθεὶς Πέρα σης, καὶ ἔχων στρατιωτῶν ἑβδομήκοντα χιλιάδας, καταλαμβάνει τὴν Χαλκηδόνα· οἱ δὲ μόλις ἴσχυσαν διαφυγεῖν εἰς Κωνσταντινούπολιν μετὰ τῶν τιμίων λειψάνων τῆς ἁγίας Εὐφημίας, ὑπὲρ ἧς τὸ πλέον ἐσπούδαζεν ὁ προδότης καὶ ἀνίερος "Ακατος, θέλων ἀμῦναι αὐτὴν, διότι τοὺς αἱρέσεως αὐτῶν τόμους κατῄσχυνεν ἅμα δὲ καὶ διότι οὐ συνεχωρήθη Εὐτύχιον τὸν ἀτυχῆ τὴν τοιαύτην εὐτυχῆσαι μητρόπολιν. Λεηλατήσαντες δὲ τότε τὰ ἐκεῖσε πάντα οἱ Πέρσαι ἔλαβον καὶ τὸ χρυσέγκαυστον ἄγαλμα τοῦ Ἡλίου θεοῦ τοῦ λεγομένου Κρόνου, καὶ ἀπήγαγον εἰς Περσίαν, καὶ ἐτίμησαν ὡς θεόν. Ἐπὶ Λέοντος τοῦ Ἰσαύρου πολλὰ θεάματα ἀρχαία παρελύθησαν καὶ ἡφανίσθησαν διὰ τὸ παντελῶς ἀλά γιστον αὐτοῦ. Ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μωκίου ἐν τοῖς Κού ἄνωθεν της χαλκής πλησίον τῆς θεανδρικής Ο εἰκόνος,: τὸ δὲ ὄναρ ἐδόκει παρεστάναι πολὺ τῷ ἄνωθεν της χαλκῆς πύλης του Σωτῆρος Χριστοῦ ἐκτυπώματι. ἄνωθεν ἐν τῇ χαλκῇ ἄνωθεν, ἄνωθεν τῆς χαλκῆς. κάτωθεν του ναοῦ τοῦ ἁγίου Μωκίου, ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μωκίου κάτωθεν. Α' δὲ λοιπαὶ... ὁ Λιγύριος. φιλοσόφων δέ φιλοσόφου δέ φασιν εἶναι τὴν μίαν, ὡς. αἱ δὲ λοιπαὶ δύο στήλαι αἱ ἐκτεταμέναις ταῖς χερσὶ ἐκ τῆς Θηβαίων γῆς ἥκατι. Φιλόσοφος δέ φησιν ὀλγύριος Ελληνικό;. παρά Λιγουρίου παρὰ Ολυδρίου. Ολύβριος ὁ Ελληνικός. Μετὰ τὸ σφαγῆναι. Ρηγίων ῥεγεών ινδικτιών, ακτιών, τἱο ἀλλουδιών. τοῦτο δὲ ἐν τῇ τῶν Περσών βήγιον τούνομα. Καὶ δῆτα. "Ος πορευθεὶς, τοῦ ἅρματος ἐπι σας (οὕτως γὰρ τοῖς ἐν ῥηγίῳ καστροφύλαξι πέφυχε) μετὰ ἑβδομήκοντα χιλιάδων ἔρχεται ἐπὶ τὴν Καλχη οόνος μητρόπολιν. Οἱ δὲ ἐκεῖσε προγνόντες έφυγον ἐν τῷ Βυζαντί, ἄραντές μεθ᾿ ἑαυτῶν καὶ τὰ τίμια λείψανα τῆς ἁγίας Ευφημίας Τοὺς αἱρέσεως αὐτῶν τόμους κατήσχυνε. Τόμοι Ἐν δὲ τῷ ναῷ. τοτε καὶ τὸ λεγόμενον Τρίζωνον τὸ εἰς τα κούρα κάτωθεν τοῦ ἁγίου Μωκίου ὑπάρχον ἐπήρθη, Κούφα τρίζω δον τριέξοδον. Τρέξαν τριέξοδος τρίοδος, τρίχωρον, τρίκλινος, τριέμβολον,
$31
portam ærean supra imaginem Christi mauibus ex- τέκνων αὐτοῦ ἵστατο ἐν τῇ χαλκῇ, ἄνωθεν τῆς θεαν
tensis posita erant, quas ipse Mauricius fieri cura- δρικῆς εἰκόνος, ἐκτεταμένας τὰς χεῖρας ἔχουσαι.
verat. Reliquæ vero statuæ illic collocatæ ex terra Ὑπ᾿ αὐτοῦ δὲ τοῦ Μαυρικίου κατεσκευάσθησαν. Αἱ
Attica deductæ sunt; inter quas una est philosophi δὲ λοιπαὶ ἐκ τῆς τῶν ᾿Αθηναίων ήκασι γῆς. Φιλοτά
cujusdam, ut tradit Ligurius. Postquam vero Mauri- φου δέ φασιν εἶναι, ὡς λέγει καὶ ὁ Λιγύριος
cius a Phoca tyranno interfectus fuit, diaconus Μετὰ τὸ σφαγήναι παρὰ τοῦ τυράννου Φωκά
quidam nomine Acatus, unus ex sectatoribus Euty- Μαυρίκιον, εἷς τις διάκονος τῶν μαθητῶν Εὐτυχίου
chis hæretici, videns victos magistros suos et ipse τοῦ αἱρετικοῦ, ὀνόματι Ακατος, ἰδὼν ἡττηθέντας
profugit ad castellum cognomento Serapionis situm τοὺς περὶ αὐτοῦ διδασκάλους, κἀκεῖνος ἀποδράσας
in regione Persarum, atque statim Perittio præfe- κατέλαβε κάστρον τι καλούμενον Σεραπίωνα. Τούτο
cto præsidiario significavit debilitatem civium Chalδὲ ἐτύγχανεν ὃν ἐν τῶν παρὰ Πέρσαις ῥηγίων
cedoneusiuin, 61 addens insuper ipsum primo ac- Καταμηνύει δὲ Περιττίῳ τῷ φρουράρχῳ τὰ τῆς ἀσθε
cessu facile eos subjugare posse. Quare supradictus νείας τῶν ἐν τῇ Χαλκηδόνι οἰκούντων, προσθεὶς ὅτι
Persa sine mora se cum septem mille militibus in- ἅμα τῷ καταλαβεῖν αὐτὸν τούτους χειρώσεσθαι.
viam dedit, tantaque celeritate invasit Chalcedonem, Καὶ δῆτα ἀμηνυτί στρατεύσας ὁ βηθεὶς Πέρα
ut civibus vix satis relinqueretur temporis ad trans- σης, καὶ ἔχων στρατιωτῶν ἑβδομήκοντα χιλιάδας,
ferendum reliquias S. Euphemie Cpolim, quam in καταλαμβάνει τὴν Χαλκηδόνα· οἱ δὲ μόλις ἴσχυσαν
primis impius ille proditor Acatus ultum ibat pro διαφυγεῖν εἰς Κωνσταντινούπολιν μετὰ τῶν τιμίων
dedecore Eutychianæ secta scriptis illato, et quod λειψάνων τῆς ἁγίας Εὐφημίας, ὑπὲρ ἧς τὸ πλέον
infortunato Eutychi istam metropolim concedere ἐσπούδαζεν ὁ προδότης καὶ ἀνίερος "Ακατος, θέλων
noluerant. Inter cætera quæ tunc temporis Persæ ἀμῦναι αὐτὴν, διότι τοὺς αἱρέσεως αὐτῶν τόμους
prædando abstulerunt, fuit quoque aureum illud et κατῄσχυνεν ἅμα δὲ καὶ διότι οὐ συνεχωρήθη
encausto elaboratum signum Solis cognominati Cro- Εὐτύχιον τὸν ἀτυχῆ τὴν τοιαύτην εὐτυχῆσαι μητρό
ni, quod in Persiam deductum pro Deo coluere. πολιν. Λεηλατήσαντες δὲ τότε τὰ ἐκεῖσε πάντα οἱ
Πέρσαι ἔλαβον καὶ τὸ χρυσέγκαυστον ἄγαλμα τοῦ Ἡλίου θεοῦ τοῦ λεγομένου Κρόνου, καὶ ἀπήγαγον
εἰς Περσίαν, καὶ ἐτίμησαν ὡς θεόν.
Sub Leone Isauro multa antiqua signa eversa et
ablata sunt, quod is omuino irreligiosus esset.
In cavis subterraneis templi S. Mocii locus erat
Ἐπὶ Λέοντος τοῦ Ἰσαύρου πολλὰ θεάματα ἀρχαία
παρελύθησαν καὶ ἡφανίσθησαν διὰ τὸ παντελῶς ἀλάγιστον αὐτοῦ.
Ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μωκίου ἐν τοῖς Κού
Meursii et Lambecii not.
censeo ἄνωθεν της χαλκής πλησίον τῆς θεανδρικής Ο
εἰκόνος, Ita Zonaras: τὸ δὲ ὄναρ ἐδόκει παρεστάναι
πολὺ τῷ ἄνωθεν της χαλκῆς πύλης του Σωτῆρος
Χριστοῦ ἐκτυπώματι. Vel vox ἄνωθεν adverbialiter
accipienda est, ut idem valeat ἐν τῇ χαλκῇ ἄνωθεν,
atque ἄνωθεν τῆς χαλκῆς. Ita alias pro κάτωθεν του
ναοῦ τοῦ ἁγίου Μωκίου, dicit ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου
Μωκίου κάτωθεν. LANB.
Α' δὲ λοιπαὶ... ὁ Λιγύριος. Ut sensus sit
integer, legendum esse videtur φιλοσόφων δέ vel
φιλοσόφου δέ φασιν εἶναι τὴν μίαν, ὡς. Nomnen Li.
gurii hic corruptum esse puto. In codice Vat. legitur αἱ δὲ λοιπαὶ δύο στήλαι αἱ ἐκτεταμέναις ταῖς
χερσὶ ἐκ τῆς Θηβαίων γῆς ἥκατι. Φιλόσοφος δέ φησιν
ὀλγύριος Ελληνικό;. Ad anonymi Collectanca noLavi pro παρά Λιγουρίου scribendum esse παρὰ
Ολυδρίου. Quare etiam hoc loco forte quis legendum conjctaret Ολύβριος ὁ Ελληνικός. Sed que
mihi Olybrius quam Ligurias ignolus est. LAMB.
Μετὰ τὸ σφαγῆναι. Vaticanae præferenda
esse videtur prior lectio. Haec enim, ut opinor, est
illa Persarum irruptio, cujus in Vita Phocæ tyranni
meminit Zonaras. LANB.
Ρηγίων et ῥεγεών Græcis recentioribus dicitur regio, ut indictio ινδικτιών, actio ακτιών, alluτἱο ἀλλουδιών. In alio codice legitur τοῦτο δὲ ἐν τῇ
τῶν Περσών βήγιον τούνομα. Ubi locum aliquem
peculiarem potius quam regionem significare videtur. LAMB.
Καὶ δῆτα. "Ος πορευθεὶς, τοῦ ἅρματος ἐπι·
σας (οὕτως γὰρ τοῖς ἐν ῥηγίῳ καστροφύλαξι πέφυχε)
μετὰ ἑβδομήκοντα χιλιάδων ἔρχεται ἐπὶ τὴν Καλχη
οόνος μητρόπολιν. Οἱ δὲ ἐκεῖσε προγνόντες έφυγον
ἐν τῷ Βυζαντί, ἄραντές μεθ᾿ ἑαυτῶν καὶ τὰ τίμια
λείψανα τῆς ἁγίας Ευφημίας: Val.
Τοὺς αἱρέσεως αὐτῶν τόμους κατήσχυνε.
Cum temporibus Marciani imperatoris Eutychiani,
quamvis a Chalcedonensi concilio damnati, nondum tamen quiescerent, sed auctoritatem concilii
magis potentia imperatoris quam veritate fidei niti
dicerent, convenit tandem inter eos atque catholicos ut utriusque partis dogmata in singulari
volumine scripta et consignata simul ambo pectori
S. Euphemiæ martyris imponerentur et miraculosa ejus dijudicatione controversia religionis finem
caperet. Scriptis igitur es pacto voluminitus et
pectori. S. Euphemiæ impositis, post triduum ip-o
imperatore præsente utrique ad loculum accessrunt, eoque aperto libellus Eutychianorum ad pe
des martyris inventus est, catholicorum autem in
manu destra, quem porrexisse fertur imperatori
et patriarchæ. Ad hanc historiam Codinus respiciens ait Acatum Eutychianum a reliquiis S. Eg
phemiæ ultum ire decrevisse suæ sectæ scriptis
illatum dedecus. Τόμοι igitur hic significant char
las, in quibus Eutychianorum dogma:a inscripla
erant. Ita Zonaras. L.AB.
Ἐν δὲ τῷ ναῷ. In col. Val. praecedentibus
haec annexa sunt, et ita concepta: τοτε (sc. suu
Leone Isauro) καὶ τὸ λεγόμενον Τρίζωνον τὸ εἰς τα
κούρα κάτωθεν τοῦ ἁγίου Μωκίου ὑπάρχον ἐπήρθη,
Κούφα interpretor concave, subterranea. Pro τρίζω
δον in aliquot codd. legitur τριέξοδον. Τρέξαν
autem vel τριέξοδος videtur significare locuiu unte
triplex patet exitus. Compositum est ut τρίοδος,
τρίχωρον, τρίκλινος, τριέμβολον, etc. Conlirmal
hanc lectionem quos Codinus addit, in eo loco
paganos olim magicae suav superstitiones exercere
consuevisse. Tiinarius whim numerus cæremounts
magicis accommodatas ensebatur. Hinc illa porte:
col. 533–534page 53 of 124
PG 157:533τοις ἦν τὸ λεγόμενον Τρίζωδον κάτωθεν, ἐν ᾧ καὶ ἀστρονόμουν ποτὲ οἱ Ἕλληνες, εἰδωλείου καὶ τοῦ ναοῦ ὄντος. 'Αλλ' ἐπάρθη καὶ ἠφανίσθη ἱερωθέντος τοῦ ναοῦ. Καὶ τύμβοι δὲ πολλοὶ Ἑλλήνων καὶ Αρειανῶν ὑπῆρχον ἐν τῷ πάτῳ, καὶ σκηνώματά τινα συγκεχωσμένα εἰς πλῆθος. Ἐν δὲ τῇ πρὸς βουλᾶν πόρτα του κάστρου Πανόρμου, ὁ ὑπὸ Πανόρμου τινὸς Ἕλληνος ἐκτίσθη, διὰ σιδήρου καὶ χαλκοῦ ἀναμεμιγμένου ἵστατη στήλη γυναικεία δικάρηνος. Ενθα δὲ καὶ καλόν τι πρᾶγμα ἐγεγόνει· ἐμπρησμοῦ γάρ ποτε τὸ κάστρον κατειληφότος, καὶ πάσης τῆς πόλεως μετά καὶ τῶν τειχῶν αὐτ τῆς ἀφανισθείσης, τὸ πυργίον ἐκεῖνο τῆς πόρτης, οὗ ἡ ῥηθεῖσα στήλη ἵστατο, οὐ μόνον ὅτι οὐκ ἐβλάβη ὅλως, ἀλλὰ καὶ τὸ πῦρ ὀργυιὰς δεκαπέντε ὑπεχώρει τοῦ τοιούτου ζωδίου. Ητις τοῦ Χοσρόου πολιορκήσαντος τὴν πόλιν παρελήφθη ὑπὸ Περσῶν, καὶ ἔστιν ἕως τοῦ νῦν λατρευόμενον ἐν Περσίδι. Καθ' όν χρό τον ᾐχμαλώτευσεν Χοσρόης καὶ τὰ Ἱεροσόλυμα, λαβὼν μεθ᾿ ἑαυτοῦ καὶ τὸν τίμιον καὶ ζωοποιόν σταυρὸν σὺν τῷ πατριάρχῃ Ζαχαρία. Ον ἀνελὼν ὁ μέγας βασιλεὺς Ηράκλειος Ρωμαίων ἐν τῷ εἰκο στῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ βασιλείας, ἀνελάβετο τὰ ῥηθέντα τιμίου σταυροῦ ξύλα μετὰ καὶ τοῦ πατριάρχου και τῆς αἰχμαλωσίας ἀπάτης, καὶ ἠγάγετο εἰς Κων σταντινούπολιν, Θεοῦ βοηθείᾳ καὶ χάριτι, καὶ δι᾿ εὐχῆς Μοδέστου τότε πατριαρχοῦντος τῆς τοιαύτης πόλεως. Τὸ δὲ Σμύρνιον καλούμενον έχει ὑποκάτω της γῆς ἐν τῷ πρὸς βορρᾶν μέρει ὀργυιὰς δέκα, ἐν ᾧ εἰσὶ στῆλα: ἐννέα, ὧν αἱ μὲν ὑπάρχουσι Κωνσταν είου τοῦ μεγάλου, τῆς γυναικὸς αὐτοῦ Φαύστης, καὶ τοῦ πραιποσίτου Ιλαρίωνος, καὶ τοῦ παιδὸς αὐτοῦ Κρίσπου, ὃν Ηρόδοτος καὶ Ιππόλυτος οι χρονογράφοι λέγουσιν ἀποκεφαλισθῆναι παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου τοῦ ἰδίου πατρὸς διὰ τὸ εἰς ὑποψίαν ἐλθεῖν μοιχεῦσαι ζητεῖν τὴν μητρυιάν Φαύστη», ἣν τινα βαλανείον πυρωθὲν ἐδέξατο και ἐκεῖ ἀνῃρέθη. Ελένη δὲ ἡ μήτηρ τοῦ μεγάλου Κων σταντίνου, μὴ φέρουσα τὴν τοῦ νέου ἄδικον ἀναίρεσ τριάδου τρ:έξοδον. τριέξοδον τρίζωον, τρίζωον τρίλιθον ἢ τρικέφαλον ζώδιον πορφυροειδές, ζώδια Καὶ τύμβοι δέ. Ενθα καὶ τύμβοι Ελλήνων καὶ ᾿Αρειανών ὑπάρχουσι κεχωσμένοι, και ἄλλα εἰς πλῆθος σκηνώματα. τύμβοι τρίμβολοι οι τύμ τύμβολος, Οὐκ ἐβλάβη. ῎Εχει. Πλησίον τοῦ Τετραδιαίου ἐμβόλου, σύνεγγυς τοῦ ἁγίου Θεοδώρου του Σφωρακίου, ἔχει Ηρόδοτος καὶ ῾Ιππόλυτος. Ηρόδοτος Ηρωδίων
τοις ἦν τὸ λεγόμενον Τρίζωδον κάτωθεν, ἐν ᾧ καὶ nuncupatus Triexodum, ubi olim, cum templum il
ἀστρονόμουν ποτὲ οἱ Ἕλληνες, εἰδωλείου καὶ τοῦ
ναοῦ ὄντος. 'Αλλ' ἐπάρθη καὶ ἠφανίσθη ἱερωθέντος
τοῦ ναοῦ. Καὶ τύμβοι δὲ πολλοὶ Ἑλλήνων καὶ
Αρειανῶν ὑπῆρχον ἐν τῷ πάτῳ, καὶ σκηνώματά
τινα συγκεχωσμένα εἰς πλῆθος.
Ind idololatriæ adhuc serviret, gentiles sacra sua
peragebant: post templi vero consecrationen destructus et eversus fuit, multaque gentilium et Arianorum sepulchra in ejus solo reperta sunt.
62 In septentrionali porta Castri Panorari, quod
a pagano quodam Panormo ferro atque ære permisto constructum fuit, posita erat muliebris statua
biceps. Ibi res memoranda contigit. Cum eniîn aliquando illud castrum sævo arderet incendio, Intaque urbs una cum muris igne esset consumpta,
turris illa, in cujus porta stabat supradicta stɔlua,
nou tantuin non fuit læsa, sed flamma viginti quinἘν δὲ τῇ πρὸς βουλᾶν πόρτα του κάστρου Πα
νόρμου, ὁ ὑπὸ Πανόρμου τινὸς Ἕλληνος ἐκτίσθη,
διὰ σιδήρου καὶ χαλκοῦ ἀναμεμιγμένου ἵστατη στήλη
γυναικεία δικάρηνος. Ενθα δὲ καὶ καλόν τι πρᾶγμα
ἐγεγόνει· ἐμπρησμοῦ γάρ ποτε τὸ κάστρον κατειληφότος, καὶ πάσης τῆς πόλεως μετά καὶ τῶν τειχῶν αὐτ
τῆς ἀφανισθείσης, τὸ πυργίον ἐκεῖνο τῆς πόρτης, οὗ
ἡ ῥηθεῖσα στήλη ἵστατο, οὐ μόνον ὅτι οὐκ ἐβλάβη
ὅλως, ἀλλὰ καὶ τὸ πῦρ ὀργυιὰς δεκαπέντε ὑπεχώρει que ulnas inde refugit. Post ubi Chosroes urbem
τοῦ τοιούτου ζωδίου. Ητις τοῦ Χοσρόου πολιορκήσαντος τὴν πόλιν παρελήφθη ὑπὸ Περσῶν, καὶ ἔστιν
ἕως τοῦ νῦν λατρευόμενον ἐν Περσίδι. Καθ' όν χρό
τον ᾐχμαλώτευσεν Χοσρόης καὶ τὰ Ἱεροσόλυμα,
λαβὼν μεθ᾿ ἑαυτοῦ καὶ τὸν τίμιον καὶ ζωοποιόν
σταυρὸν σὺν τῷ πατριάρχῃ Ζαχαρία. Ον ἀνελὼν ὁ
μέγας βασιλεὺς Ηράκλειος Ρωμαίων ἐν τῷ εἰκο
στῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ βασιλείας, ἀνελάβετο τὰ ῥηθέντα
τιμίου σταυροῦ ξύλα μετὰ καὶ τοῦ πατριάρχου και
τῆς αἰχμαλωσίας ἀπάτης, καὶ ἠγάγετο εἰς Κων
σταντινούπολιν, Θεοῦ βοηθείᾳ καὶ χάριτι, καὶ δι᾿ εὐχῆς Μοδέστου τότε πατριαρχοῦντος τῆς τοιαύτης
πόλεως.
Τὸ δὲ Σμύρνιον καλούμενον έχει ὑποκάτω της
γῆς ἐν τῷ πρὸς βορρᾶν μέρει ὀργυιὰς δέκα, ἐν ᾧ
εἰσὶ στῆλα: ἐννέα, ὧν αἱ μὲν ὑπάρχουσι Κωνσταν
είου τοῦ μεγάλου, τῆς γυναικὸς αὐτοῦ Φαύστης,
καὶ τοῦ πραιποσίτου Ιλαρίωνος, καὶ τοῦ παιδὸς
αὐτοῦ Κρίσπου, ὃν Ηρόδοτος καὶ Ιππόλυτος οι
χρονογράφοι λέγουσιν ἀποκεφαλισθῆναι παρὰ τοῦ
μεγάλου Κωνσταντίνου τοῦ ἰδίου πατρὸς διὰ τὸ εἰς
ὑποψίαν ἐλθεῖν μοιχεῦσαι ζητεῖν τὴν μητρυιάν
Φαύστη», ἣν τινα βαλανείον πυρωθὲν ἐδέξατο και
ἐκεῖ ἀνῃρέθη. Ελένη δὲ ἡ μήτηρ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου, μὴ φέρουσα τὴν τοῦ νέου ἄδικον ἀναίρεσ
expugnavit, in Persiam hoc signum deductum est,
atque ibi a Persis etiam nunc adoratur.. Eodem
tempore cepit Chosroes Hierosolymam, auferens inde sanctam et salutarem crucem Christi cum Zacharia patriarcha, quam devicto Chosroe Heraclius
Romanorum imperator vicesimo imperii sui anno
una cum sacrosancto ligno crucis et omnibus captivis recepit atque Cpolim reduxit, Dei grația adjuvante, nec non precibus Modesti, tune patriarchæ
illius urbis.
Locus nuncupatus 'Smyrnium habet septentrionen
versus concavitatem subterraneam decem ulnarum.
Ibi positæ sunt novem statuæ, interque eas Constantini Magni et Faustæ uxoris ejus et Ililarionis
63 praepositi, et Crispi filii Constantini, cui Herodotus et Hippolytus chronographi tradunt caput
fuisse amputatum a patre Constantino Magne, quod
falso suspicaretur ipsum Faustæ novercæ pudicitiam
sollicitasse, quæ postea balnei æstu suffocata est.
Helena vero Constantini mater ægre ferebat injustam
mortem illius juvenis, dignitatem Cæsaris jam adepti, et assiduo nil aliud vel loquebatur vel meditaMeursii et Lambecii nola.
Terna tibi hæc primum triplici diversa colore Licia
circumdo, terque hæc altaria circum Effigiem duco:
numero deus impure gandet. Et ista: Necte tribus
nodis ternos Amarylli colores. Eamdemque ob causam sacra Hecata nocturna in triviis frequenta
bantur. Dico igitur verisimile esse illam quoque
magorum spelunca subterraneam, de qua hic
Codinus loquitur, instar trivii seu τριάδου construclam fuisse et propterea nuncupatam τρ:έξοδον.
Sed si pro τριέξοδον legendum est τρίζωον, videtur τρίζωον significare statuam triformem;
cujusmodi fuit illud τρίλιθον ἢ τρικέφαλον ζώδιον
πορφυροειδές, cujus meminit anonymus auctor in
Collectaneis Autiq. CP. ζώδια enim Colinus passim vocal statuas et quascunque alias figuras.
LAMB.
Καὶ τύμβοι δέ. Cod. Vat. Ενθα καὶ τύμβοι
Ελλήνων καὶ ᾿Αρειανών ὑπάρχουσι κεχωσμένοι, και
ἄλλα εἰς πλῆθος σκηνώματα. In aliis aliquot codd.
pro τύμβοι perperam legitur τρίμβολοι οι τύμGoAct. Posteriori autem hoc niendo deceptus Meursius novum fiuxit vocabulum τύμβολος, quod nec
apud Græcos nec apud Græco-barbaros scriptores
reperitur. LAMB.
Οὐκ ἐβλάβη. Quod Colinus refert, statuan
muliebrem bicipitem, sitam in porta septentrionali
castri Panormi, cunctis circum flagrantibus illæsam
mansisse, rarum quidem est, sed non novum. Dno
ejus rei exempla exstant apud Tac. Annal. 4.: Adduntur, inquit, sententiæ, ut mons Cælius impos'erum Augustus appellaretur, quando cunctis circum
flagrantibus sola Tiberii effigies, sita in domo Junii
senatoris, inviolata mansisset. Et statim subjongit:
evenisse id olim Claudire Quintæ, ejusque statuam
vim ignium bis elapsam majores apud idem maʼris
deum consecravisse. LAMB.
῎Εχει. Πλησίον τοῦ Τετραδιαίου ἐμβόλου,
σύνεγγυς τοῦ ἁγίου Θεοδώρου του Σφωρακίου, ἔχει
3058 ap. Bandurium.
Ηρόδοτος καὶ ῾Ιππόλυτος. De Herodoto
chronographo, quis sit, non mihi constat. Hippolyti
vero, nempe Thebani, meminit Niceph. Callist.
Hist. Eccles. 1. 1. Fragmentum ex ejus opere
chronico decerptum exstat t. III Antiq. Lect. Canisii. Sed pro Ηρόδοτος legendum est Ηρωδίων •
nam Herodionem coætaneum auctorem cilat anonymus in Collect. de Antiq. Constantinop. n. 201.
LAMB.
col. 535–536page 54 of 124
PG 157:535σιν, ἤδη τῆς τοῦ Καίσαρος ἀξιωθέντος τιμῆς †δολέσχει ἐπὶ τῇ ἀκρίτῳ ἀποφάσει τούτου. Διὸ καὶ μεταμεληθεὶς ὁ τούτου πατὴρ ἐπένθησεν ἡμέρα; τεσσαράκοντα, μὴ λουσάμενος ὅλως τὸ σῶμα, μηδ' ἐπὶ κλίνης πεσών. Ἐποίησε δὲ καὶ τὴν στήλην απ τοῦ ἐξ ἀργύρου καθαροῦ, ἐπιχρυσώσας ἐν μέρει, τὴν δὲ κεφαλὴν ἐκ χρυσίου τελείου, ἐπιγράψας ἐν τῷ μετώπῳ οὕτως· ε (ἠδικημένος υἱός μου. Ταύτην δὲ ποιήσας μετάνοιαν πολλὰ καὶ τὸν Θεὸν ἐξελιπάρησεν, ἵνα ἀφεθῇ αὐτῷ τὸ ἁμάρτημα. Αἱ δὲ λοιπαὶ στῆλαι ὑπάρχουσι Σεβήρου, Αρματίου, Ζευξίππου, Βίγλεντος τοῦ τὰ βιγλέντια κτίσαντος, και Ελευθερίου τοῦ τὰ ἐν τῷ σενάτῳ παλάτια κτίσαντος. Καὶ οὗτοι πάντες παρὰ τοῦ μεγάλου Κων σταντίνου ἐστηλώθησαν, οὓς οι Αρειανοὶ ἐπὶ Οὐά λεντος τοῦ παρανόμου κατέχωσαν ἐκεῖσε. Ἐν δὲ τῷ σενάτῳ ἀπετέθησαν οἱ ἡνίοχοι ζευξίπ των καὶ ἐτέθησαν ἐν τῷ ἀστρονομικῷ ὀργάνων, οὗ καὶ αἱ τῆς Ἀρτέμιδος καὶ τῆς ᾿Αφροδίτης στην λαι ίσταντο, καὶ σκυτάλαις ἀπεκεφαλίσθη παρά τῶν ᾿Αρειανῶν ᾿Αρκάδιος ἀρχιδιάκονος τῆς ἁγίας Εὐφημίας. Αἱ δὲ χαροῦχαι τῶν ἀναιρεθέντων Αν χων κατεχώσθησαν ἐν τῷ εἰλήματι τοῦ ἱπποδρομίου παρὰ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου. Οἱ δὲ ιβ' κόρινοι τῶν περισσευμάτων πρότερον μὲν ἐν τῷ παλατίῳ τοῦ σενάτου κατέκειντο, εἶτα ἐν τῷ εἰλήματι του φόρου κατεχώσθησαν. Ἐν δὲ τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ τῇ ἁγία Σοφία, δρο μικῇ τὸ πρότερον οὔσῃ, εἰς εἰδωλεῖον τελούσῃ. τε τρακόσιαι είκοσι ἑπτὰ στῆλαι ἵσταντο, ἂς ὁ μέγα; βασιλεὺς Ἰουστινιανὸς ἐν τῷ μέλλειν κτίσαι τὸν θεῖον ναὸν ἀφείλετο καὶ διεμερίσατο τῇ πόλει. Οἱ δὲ πεπειραμένοι τῶν προειρημένων τὴν πόλιν περιερχόμενοι οὐκ ὀλίγας εὐρήσουσιν. Αί πλείονες δὲ ὑπῆρ χον Ελλήνων, ώς προείρηται, Απόλλωνος τοῦ τε Διὸς, καὶ Καράτου τοῦ πατρικίου, Διοκλητιανοῦ, καὶ τὸ δωδεκάζωδον, καὶ ἡ Σελήνη καὶ ἡ ᾿Αφροδίτη, καὶ ὁ ἀρκτοῦρος ἀστὴρ παρὰ δύο Περσικών στηλών βασταζόμενος, καὶ ὁ νότιος πόλος, καὶ ἡ ἱέρεια τῆς Τῆς τοῦ Καίσαρος αξιωθέντος τιμῆς. Οὗτοι πάντες ξίφει παρεδόθησαν, καὶ ὑπὸ ἀδικήσαντος στηλωθέντες συγχώρησιν παρὰ τοῦ πλημμελήσαντος ἐδυσωποῦντο. Παρέλαβον δὲ καὶ τὰ οικεία τέκνα τοῦτο αὐτὸ ποιεῖν. Καὶ ἐκ τούτων πολ λο! ἕως Ουαλὴ τοῦ Ἀρειανοῦ. Οἱ οὖν 'Αρειανοί μὴ φέροντες τὴν ἧτταν τὴν διὰ Κωνσταντίνου ἐν τῷ εἰ ρημένῳ Τετραδια ῳ ἐμβόλῳ, πλησίον τοῦ ἁγίου Θεο δώρου, ταῦτας καιέχωσαν. 1027. Οι ἡνίοχοι ζευξίππων. αἱ δὲ καροῦχαι τῶν ἀναιρεθέντων ηνιόχων. ηνιόχους ζευ ξίππων Αναχου; ἐν ζευξίπποι; ζεύγος, Ζεύξιππος ίππους ζυγίους έζευγμένους, ζεύξιπποι Πιο πάριπποι παράφροι παράπειροι ἡνίοχο: ἐν ζευξίπ ποις ἐν τῷ ἀστρ. ὀργά ῳ, ἔνθα τῆς Ἀρτέμιδος καὶ τῆς ᾿Αφροδίτης ἵσταται στήλη, ἐν οἷς σκυτάλαι; ἀπεκεφαλίσθη ὑπὸ Ἀρειανῶν ᾿Αρκάδιος ἀρχιδιάκονος της Αγίας Ειρήνης, 5058 1027 ἔνθα καὶ λέγουσι σείο είσαι τὰς στήλας ἕως ἡμερῶν τριῶν τοῦ θανάτου τούτου. Σκυτάλαις ἀποκεφαλίζεσθαι,
GEORGIL CODINI
batur quam præcipitem et injudicatam ejus con- σιν, ἤδη τῆς τοῦ Καίσαρος ἀξιωθέντος τιμῆς
demnationem; quare tandem quoque pater sera permotus poenitentia integros quadraginta dies ipsum
Juxit, tanta animi ægritudine ut nunquam nec lavaret corpus nec lecto recumberet. Præterea statuam
ei posuit ex argento puro et ex parte inauratam,
præter caput, quod ex puro puto auro confectum
erat, inscriptis in fronte his verbis: «Filius meus
injuria affectus. Hac igitur ratione pœnitentiam
agens, Deum quoque multis et assiduis precibos
¡llius peccati veniam exoravit. Reliquæ statuæ sunt
Severi, Harmatii, Zeuxippi, Vigilantii et Eleutherii,
qui palatium senatus coudidit. Hæ oinnes statu»:
64 a Constantino Magno erectæ erant, quas sub
Valente hæretico Ariani in eo loco terra obruerunt.
In senatu slaluae aurigarum circensium posita
erant, in organo scilicet astronomico, ubi etiamı
Dianæ et Veneris statuæ erant collocatæ. Ibidem
Arcadius archidiaconus S. Irenæ ab Arianis occisus
fuit. Cæterum eurrus peremptorum aurigarum sub
porticu Hippodromni a Theodosio imperatore depositi fuerunt.
Duodecim corbes reliquiarum primum quidem in
palatio senatus collocati erant, postea vero in
porticum fori transpositi fuerunt.
In ecclesia magna S. Sophiæ, quæ prius forma
oblonga erat et idolorum cultui serviebat, stabant
427 status, quas magnus imperator Justinianus,
templum illud divino cultui ædificaturus, inde abstulit et per urbem distribuit. Ilarum non paucas doeti urbem perambulantes inveniunt. Major autem
carum pars, ut supra dictumn est, erant gentilium,
65 Apollinis nempe, Jovis, Cari patricii, Diocletiani et duodecim signorum cœlestium, item Lunæ,
Veneris et Arcturi sideris, quod dua Persicæ columnæ sustinent, et poli australis, et sacerdotis
Minervæ, a cujus latere stabat Hero philosophus
fatidicus. Christianorum etiam statuæ inter eas erant
†δολέσχει ἐπὶ τῇ ἀκρίτῳ ἀποφάσει τούτου. Διὸ καὶ
μεταμεληθεὶς ὁ τούτου πατὴρ ἐπένθησεν ἡμέρα;
τεσσαράκοντα, μὴ λουσάμενος ὅλως τὸ σῶμα, μηδ'
ἐπὶ κλίνης πεσών. Ἐποίησε δὲ καὶ τὴν στήλην απ
τοῦ ἐξ ἀργύρου καθαροῦ, ἐπιχρυσώσας ἐν μέρει,
τὴν δὲ κεφαλὴν ἐκ χρυσίου τελείου, ἐπιγράψας ἐν
τῷ μετώπῳ οὕτως· ε (ἠδικημένος υἱός μου.
Ταύτην δὲ ποιήσας μετάνοιαν πολλὰ καὶ τὸν Θεὸν
ἐξελιπάρησεν, ἵνα ἀφεθῇ αὐτῷ τὸ ἁμάρτημα. Αἱ δὲ
λοιπαὶ στῆλαι ὑπάρχουσι Σεβήρου, Αρματίου, Ζευ
ξίππου, Βίγλεντος τοῦ τὰ βιγλέντια κτίσαντος, και
Ελευθερίου τοῦ τὰ ἐν τῷ σενάτῳ παλάτια κτίσαντος. Καὶ οὗτοι πάντες παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἐστηλώθησαν, οὓς οι Αρειανοὶ ἐπὶ Οὐάλεντος τοῦ παρανόμου κατέχωσαν ἐκεῖσε.
{Ἐν δὲ τῷ σενάτῳ ἀπετέθησαν οἱ ἡνίοχοι ζευξίπ
των καὶ ἐτέθησαν ἐν τῷ ἀστρονομικῷ ὀργάνων,
οὗ καὶ αἱ τῆς Ἀρτέμιδος καὶ τῆς ᾿Αφροδίτης στην
λαι ίσταντο, καὶ σκυτάλαις ἀπεκεφαλίσθη παρά
τῶν ᾿Αρειανῶν ᾿Αρκάδιος ἀρχιδιάκονος τῆς ἁγίας
Εὐφημίας. Αἱ δὲ χαροῦχαι τῶν ἀναιρεθέντων Αν
χων κατεχώσθησαν ἐν τῷ εἰλήματι τοῦ ἱπποδρομίου
παρὰ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου.
Οἱ δὲ ιβ' κόρινοι τῶν περισσευμάτων πρότερον
μὲν ἐν τῷ παλατίῳ τοῦ σενάτου κατέκειντο, εἶτα
ἐν τῷ εἰλήματι του φόρου κατεχώσθησαν.
Ἐν δὲ τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ τῇ ἁγία Σοφία, δρομικῇ τὸ πρότερον οὔσῃ, εἰς εἰδωλεῖον τελούσῃ. τετρακόσιαι είκοσι ἑπτὰ στῆλαι ἵσταντο, ἂς ὁ μέγα;
βασιλεὺς Ἰουστινιανὸς ἐν τῷ μέλλειν κτίσαι τὸν
θεῖον ναὸν ἀφείλετο καὶ διεμερίσατο τῇ πόλει. Οἱ δὲ
πεπειραμένοι τῶν προειρημένων τὴν πόλιν περιερ
χόμενοι οὐκ ὀλίγας εὐρήσουσιν. Αί πλείονες δὲ ὑπῆρ
χον Ελλήνων, ώς προείρηται, Απόλλωνος τοῦ τε
Διὸς, καὶ Καράτου τοῦ πατρικίου, Διοκλητιανοῦ, καὶ
τὸ δωδεκάζωδον, καὶ ἡ Σελήνη καὶ ἡ ᾿Αφροδίτη,
καὶ ὁ ἀρκτοῦρος ἀστὴρ παρὰ δύο Περσικών στηλών
βασταζόμενος, καὶ ὁ νότιος πόλος, καὶ ἡ ἱέρεια τῆς
Meursii et Lambecii notæ.
Τῆς τοῦ Καίσαρος αξιωθέντος τιμῆς.
Testantur nummi antiqui, in quibus legitur JUL.
CRISPUS NOB. C. Item Romualdus in Chron. Inter
hæc, inquit, latent causæ cur judicem gladium et
destinatam in impios functionem Constantinus imperator in proprios egit effectus. Nam Crispum
filium suum interfecit, et Licinium filium sororis,
postquam Cesares sunt creali, occidi jussit. LAB.
Οὗτοι πάντες ξίφει παρεδόθησαν, καὶ ὑπὸ
ἀδικήσαντος στηλωθέντες συγχώρησιν παρὰ τοῦ
πλημμελήσαντος ἐδυσωποῦντο. Παρέλαβον δὲ καὶ τὰ
οικεία τέκνα τοῦτο αὐτὸ ποιεῖν. Καὶ ἐκ τούτων πολλο! ἕως Ουαλὴ τοῦ Ἀρειανοῦ. Οἱ οὖν 'Αρειανοί μὴ
φέροντες τὴν ἧτταν τὴν διὰ Κωνσταντίνου ἐν τῷ εἰ
ρημένῳ Τετραδια ῳ ἐμβόλῳ, πλησίον τοῦ ἁγίου Θεο
δώρου, ταῦτας καιέχωσαν. Reg. 1027.
Οι ἡνίοχοι ζευξίππων. Credo fuisse statuas
aurigarum Circensium, qui curru excussi perierant: paulo postea enim subjungit αἱ δὲ καροῦχαι
τῶν ἀναιρεθέντων ηνιόχων. Ceterum ηνιόχους ζευ
ξίππων vel, ut legitur in anonymi Collect. Αναχου;
ἐν ζευξίπποι; interpreter aurigas agitantes ζεύγος,
il est bigas sent equos bijuges. Ζεύξιππος autem hic
dicuntur quos Graeci alias ίππους ζυγίους sel
έζευγμένους, latini vero equos jugales nuncupaul.
Hujusmodi duobus equis jugalibus seu jugo junet s
constabat biga. Verum quadriga 4 quidem junctis
equis constabat, sed non jugalibus: nam medi
Lantum duo ζεύξιπποι erant seu jugales, reliqui
Πιο πάριπποι erant sou ad latera jugalium utrinque
funibus alligati; quamobrem Latinis funales el
funarii, Greciς παράφροι et παράπειροι vocentur.
LAMB.
Codd. ap. Bandurium, ἡνίοχο: ἐν ζευξίπ
ποις ἐν τῷ ἀστρ. ὀργά ῳ, ἔνθα τῆς Ἀρτέμιδος καὶ
τῆς ᾿Αφροδίτης ἵσταται στήλη, ἐν οἷς σκυτάλαι;
ἀπεκεφαλίσθη ὑπὸ Ἀρειανῶν ᾿Αρκάδιος ἀρχιδιάκονος της Αγίας Ειρήνης, omissis reliquis: 5058
Reg. 1027 vero additis his, ἔνθα καὶ λέγουσι σείο
είσαι τὰς στήλας ἕως ἡμερῶν τριῶν τοῦ θανάτου
τούτου.
Σκυτάλαις ἀποκεφαλίζεσθαι, hoc est, scuticis sive loris cadi usque ad necem. Ilist. Miscele
auctor, l. xxii vertit, fagris occidi. Laus.
col. 537–538page 55 of 124
PG 157:537Αθηνᾶς ἀπὸ τοῦ πλευροῦ τὸν Ιέρωνα φιλό σοφον μαντευόμενον ἔχουσα. Οὐκ ὀλίγαι δὲ Χριστιανῶν· καὶ δέον ἐκ τῶν πολλῶν ὀλίγων ἐπιμνησθῆναι, Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου και Κώνσταντος και Γάλλου καὶ Θεοδοσίου καὶ Ἰουλιανοῦ Καίσαρος, καὶ ἑτέρου Ἰουλιανοῦ ἐπάρχου, Λικινίου Αὐγούστου, Ουαλεντινιανοῦ, καὶ Θεοδοσίου, καὶ ᾿Αρκαδίου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, καὶ Σεραπίωνος ὑπάτου, καὶ Ἑλένης τῆς μητρὸς Κωνσταντίνου τρεῖς, ἡ μὲν μία πορφυρά διὰ μαρμάρων, ἑτέρα διὰ ψηφίδων ἀργυρῶν ἐν χαλκῷ προσενέγκαντος. κίονι, καὶ ἡ ἄλλη ἐλεφαντώδης, Κύπρου ρήτορος Ο Μαναΐμ στρατηγὸς μετὰ τὸ νικῆσαι τοὺς Σκύ θας κατὰ κράτος στήλῃ ἠξιώθη τιμηθῆναι ἐν τῷ καλουμένῳ Ωρείῳ, ὅ τινες καὶ Μίδιον καλοῦσιν Ην δὲ καλὸν ὡρολόγιον, ἔνθα νῦν ἴστανται κίονες καὶ ἁψὶς πρὸς τὸν λεγόμενον οἶκον Κρατερον· ἔνθα ἵστατο καὶ μόδιος χαλκοῦς καὶ ὡραῖον καὶ δύο χεῖρες χαλκαὶ ἐπὶ ἀκοντίων. Τὸν δὲ μόδιον δέον ἐστὶ μὴ παραδραμεῖν ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ Οὐκλεντινιανοῦ ἐτυπώθηκ τότε γὰρ καὶ ἀρχὴ μοδίων ἐπὶ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει οἰκούντων ἀνηρευνήθη· τοῦτο τοῦ ἀργυροῦ Τυπώσαντος. Αργυρος δὲ ἀπ' ἀρχῆς ἐτυπώθη τὸ νόμισμα. Τοῦτο δὲ καὶ Θεοδώρητος διασαφεί τρανό. τατα. Δἱ δὲ χαλκαῖ χεῖρες ἔκτοτε ἄνωθεν προετι πώθησαν. Τοῦ βασιλέως τὸ κουμούλιον μόδιον νομοθετήσαντος, μὴ ἀντερεῖν δὲ τοῖς ναυτιῶσι προστάξαντος ἐν τῷ κατωγές μοδίῳ τὴν δεξιάν χεῖρα ἀπώλεσεν· ὅθεν καὶ ἐτυπώθησαν αι χείρες τοῖς λαμβάνουσι καὶ τοῖς διδοῦσιν, ἀμφότερα ἐκ τῶν προτεταγμένων μὴ ἀγανακτεῖν. Ενθα τοῦ αὐτοῦ Βαλεντινιανοῦ στήλη ἵστατο εἰς τὴν ἁψίδα, ἔξαμον ἀργυροῦν τῇ δεξιᾷ κατέχουσα, δ καὶ ἡρπάγη εἰς πάντον παρὰ τοῦ πρωτίκτορος ὑποχωρίου, ἐν τῇ δευτέρᾳ ἀρχῇ Ἰουστινιανοῦ τοῦ ῥινοτμήτου. Μενάνδρου μάντεως στήλη επηνέχθη ἐν τῇ πόλει, καὶ ἔστη ἐπὶ τὸν ᾿Αρτοτυριανὸν οἶκον, ἢ εἰς τὸ ἀρ 'Η ιέρεια τῆς ᾿Αθηνᾶς. μέδιος μόδιον Ωρεῖον να ἐρεῖον μόδιος μόδιον Μαναῖμ, οὗ Μαναίμ στρατηγού) στήλη ἵστατο εν τῷ καλουμένῳ Ωρείῳ, ὅ ἐστι Μόδιος· ἦν γὰρ ὡρεῖν, ἔνθα νῦν ἵσταται κίων πρὸ τοῦ οἴκου Κρατερού. Τοῖς αὐτοῦ νόμοις προστάξαντος, εἷς ἐκ τού των παριδών την πρόσταξιν καὶ βίγλου πωλήσας τὰς χεῖρας ἀπώλεσεν τοῖς ναυτιούσι προστάξαντος. καὶ τὰ σιτηρέσια εἷς ἐξ ἀμφοτέρων των ναυτῶν τῷ βασιλεῖ σἶτον ἀπεμπωλοῦν ἐν τοῖς ἐκεῖσε δίκην ἄδικον καταγγείλαντος, ἐν τῷ κατ. 1026; τοῖς ναύταις προστάξαντος, εἷς τῶν ναυτῶν τοῦτο ποιή σας ἐν τῷ κατ. Ἐν τῷ κατωγέῳ μοδίῳ. Ναύτας εμπό μους, έμπορος τον πραγματευτήν ἄνθρωπον, τὸν πλοῦντα θάλασσαν. ἀμφοτέρους, τοὺς λαμβάνοντας καὶ τοὺς διδόντας. Ενθα τοῦ. Ἐν δὲ τῇ ἐψίδι τῶν χειρῶν καὶ τοῦ μοδίου στήλη έστησε του νέου Ουαλεντινιανού, καὶ ἐν τῇ δεξιᾷ κατείχεν ἕξαμον αργυρον, ὃ καὶ ἡρπάγη ὑπὸ κύρου προτίκτορος ἐν ἔτει δευτέρῳ τῆς βασιλείας Ιουστινιανού. Περ.
Αθηνᾶς ἀπὸ τοῦ πλευροῦ τὸν Ιέρωνα φιλό- non pauca, ex quarum numero quarundam facienda
σοφον μαντευόμενον ἔχουσα. Οὐκ ὀλίγαι δὲ Χριστιανῶν· καὶ δέον ἐκ τῶν πολλῶν ὀλίγων ἐπιμνησθῆναι,
Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου και Κώνσταντος και
Γάλλου καὶ Θεοδοσίου καὶ Ἰουλιανοῦ Καίσαρος, καὶ
ἑτέρου Ἰουλιανοῦ ἐπάρχου, Λικινίου Αὐγούστου,
Ουαλεντινιανοῦ, καὶ Θεοδοσίου, καὶ ᾿Αρκαδίου τοῦ
υἱοῦ αὐτοῦ, καὶ Σεραπίωνος ὑπάτου, καὶ Ἑλένης
τῆς μητρὸς Κωνσταντίνου τρεῖς, ἡ μὲν μία πορφυρά
διὰ μαρμάρων, ἑτέρα διὰ ψηφίδων ἀργυρῶν ἐν χαλκῷ
προσενέγκαντος.
est mentio, Constantini Magni, Constantis, Gallieni, Theodosii, Juliani Cæsaris et alterius Juliani
præfecti, Licinii Augusti, Valentiniani, Theodosii
ejusque filii Area:lii, et Serapionis consulis. Helenæ matris Constantini tres inter eas erant statuæ,
una ex marmore porphyretico, altera ex crustis
argenteis supra columnam æream, tertia vero ex
ebore, quam posuit Cyrus rhetor.
κίονι, καὶ ἡ ἄλλη ἐλεφαντώδης, Κύπρου ρήτορος
Manaim præfectus militum post Scythas fortiter
devictos statuam meruit in loco nuncupato lorreo,
quem quidam etiam vocant Modium. Erat autem
olim horreum, ubi nunc stant columnæ et arcus ante
domum quæ appellatur Crateri: ibidem collocata
erant modius æreus et horologium et duæ manus
æreœ hastis infixæ. Neque hoc silentio 68 præter -
eundum est, modium sub Valentiniano ibi statutum fuisse; tunc enim modiorum usus Cpoli cœpit.
Principio autem modius ille ex argento factus erat,
ut perspicue declarat Theodoretus. Cæterum mamus æreæ propterea supra modium positæ sunt.
Cum imperator sauxisset ut modius frumenti cumulate venderetur et navicularios vetuisset edicto
obsistere, uni eorum contra facienti dextra manus
amputata est. Hinc igitur manus illæ formatæ sunt,
ut neque dantes neque recipientes statutis contradicerent. Ibidem supra arcum ejusdem Valentiniani
statua collocata erat dextra gerens examen arge
teum, quod ad pactam barbaris pecuniam solvendam a Cyro protectore ablatum est, quo tempore
recuperato imperio Justinianus Rhinotmetus secundum imperabat,
Ο Μαναΐμ στρατηγὸς μετὰ τὸ νικῆσαι τοὺς Σκύ
θας κατὰ κράτος στήλῃ ἠξιώθη τιμηθῆναι ἐν τῷ
καλουμένῳ Ωρείῳ, ὅ τινες καὶ Μίδιον καλοῦσιν
Ην δὲ καλὸν ὡρολόγιον, ἔνθα νῦν ἴστανται κίονες
καὶ ἁψὶς πρὸς τὸν λεγόμενον οἶκον Κρατερον· ἔνθα
ἵστατο καὶ μόδιος χαλκοῦς καὶ ὡραῖον καὶ δύο χεῖρες
χαλκαὶ ἐπὶ ἀκοντίων. Τὸν δὲ μόδιον δέον ἐστὶ μὴ
παραδραμεῖν ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ Οὐκλεντινιανοῦ ἐτυπώθηκ
τότε γὰρ καὶ ἀρχὴ μοδίων ἐπὶ τῶν ἐν Κωνσταντι
νουπόλει οἰκούντων ἀνηρευνήθη· τοῦτο τοῦ ἀργυροῦ
Τυπώσαντος. Αργυρος δὲ ἀπ' ἀρχῆς ἐτυπώθη τὸ
νόμισμα. Τοῦτο δὲ καὶ Θεοδώρητος διασαφεί τρανό.
τατα. Δἱ δὲ χαλκαῖ χεῖρες ἔκτοτε ἄνωθεν προετιπώθησαν. Τοῦ βασιλέως τὸ κουμούλιον μόδιον νομο
θετήσαντος, μὴ ἀντερεῖν δὲ τοῖς ναυτιῶσι προστάξαντος ἐν τῷ κατωγές μοδίῳ τὴν δεξιάν
χεῖρα ἀπώλεσεν· ὅθεν καὶ ἐτυπώθησαν αι χείρες
τοῖς λαμβάνουσι καὶ τοῖς διδοῦσιν, ἀμφότερα
ἐκ τῶν προτεταγμένων μὴ ἀγανακτεῖν. Ενθα τοῦ
αὐτοῦ Βαλεντινιανοῦ στήλη ἵστατο εἰς τὴν ἁψίδα,
ἔξαμον ἀργυροῦν τῇ δεξιᾷ κατέχουσα, δ καὶ ἡρπάγη
εἰς πάντον παρὰ τοῦ πρωτίκτορος ὑποχωρίου, ἐν τῇ
δευτέρᾳ ἀρχῇ Ἰουστινιανοῦ τοῦ ῥινοτμήτου.
Μενάνδρου μάντεως στήλη επηνέχθη ἐν τῇ πόλει,
καὶ ἔστη ἐπὶ τὸν ᾿Αρτοτυριανὸν οἶκον, ἢ εἰς τὸ ἀρ
Menandri vatis statua Сpolim deducta fuit et collocata ad ædes sive in Artopolio. Erat autem tota ex
Meursii et Lambecii notæ.
'Η ιέρεια τῆς ᾿Αθηνᾶς. Auges sacerotis
Minervæ statuam, quæ in thermis Zeuxippi posi:a
erat, memorat Christodorus poeta Anthol., l. v.
LAMB.
Sensus est, partem fori Constantini nuncupatam Horreum, inde nomen habuisse quod antiquitus ibi fuisset horreum, cujus loco postea columnæ erectæ sunt et arcus orientalis fori, alias
dictus Amastriani, supra quem horologium æreum
Cyzico allatum et exemplar æreum modii cumulati, a Valentiniano instituti, et duæ manus ære:e
bastis infixæ, et ipsius Valentiniani imperatoris
statua, et simulacrum æreum Fortunæ urbis colio.
ea'a erant. Ab æreo autem modio ibi positi locus
etiam μέδιος vel μόδιον appellatus fuit. Ωρεῖον να
ἐρεῖον pro horreuin, et μόδιος seu μόδιον μro modis
frequentissime occurrunt apud scrip'ores GræcoBarbaros. Ita Suidas eadem de re loquens v. Mαναῖμ,
οὗ inquit (sc. Μαναίμ στρατηγού) στήλη ἵστατο εν
τῷ καλουμένῳ Ωρείῳ, ὅ ἐστι Μόδιος· ἦν γὰρ ὡρεῖν,
ἔνθα νῦν ἵσταται κίων πρὸ τοῦ οἴκου Κρατερού.
Quæ verba ita vertenda sunt: cujus statna posila
erut in loco nuncupato Horreo sive Modio. Ηorreum
enim fuit, ubi nunc stat colu.nna ante domum Crateri,
Cæterum quod supra dixi locum nominatum Horreum partem fuisse fori Constantiniani, inde elicitur
quod Codinus absidem, quam ibi stetisse ait p. 68,
appellat arcum orientalem fori, et p. 45, arcum
Amastriani nuncupal. LAMB.
Τοῖς αὐτοῦ νόμοις προστάξαντος, εἷς ἐκ τούτων παριδών την πρόσταξιν καὶ βίγλου πωλήσας
τὰς χεῖρας ἀπώλεσεν C. τοῖς ναυτιούσι προστάξαντος. καὶ τὰ σιτηρέσια εἷς ἐξ ἀμφοτέρων των ναυτῶν
τῷ βασιλεῖ σἶτον ἀπεμπωλοῦν ἐν τοῖς ἐκεῖσε δίκην
ἄδικον καταγγείλαντος, ἐν τῷ κατ. Reg. 1026; τοῖς
ναύταις προστάξαντος, εἷς τῶν ναυτῶν τοῦτο ποιήσας ἐν τῷ κατ. Lambecius e Suida.
Ἐν τῷ κατωγέῳ μοδίῳ. Hoc est, ut ego
interpretor, in concavitate subterranea loci nuncupati Modin. Ναύτας vero simpliciter hoc loco Codinus vocat negotiatores, qui ex Ægypto Phoenice
Syria et aliis locis transmarinis framentum Cpolim advehebant. Supra p. 45, eos appellat εμπό
μους, έμπορος enim proprie significat, ut ait UlpiaDemosthenis interpres, τον πραγματευτήν
ἄνθρωπον, τὸν πλοῦντα θάλασσαν. LAMB.
Scribe ἀμφοτέρους, nempe τοὺς λαμβάνοντας
καὶ τοὺς διδόντας. LAMB.
Ενθα τοῦ. Ἐν δὲ τῇ ἐψίδι τῶν χειρῶν καὶ
τοῦ μοδίου στήλη έστησε του νέου Ουαλεντινιανού,
καὶ ἐν τῇ δεξιᾷ κατείχεν ἕξαμον αργυρον, ὃ καὶ
ἡρπάγη ὑπὸ κύρου προτίκτορος ἐν ἔτει δευτέρῳ τῆς
βασιλείας Ιουστινιανού. Περ.
col. 539–540page 56 of 124
PG 157:539τοπωλείον. "Ην δὲ ἀργυροέλατος, πλάτος ἔχουσα πηχῶν ἢ καὶ μῆκος τηχῶν ιε'. "Ην κατεάξας ὁ εὐ σεβὴς βασιλεὺς Μαρκιανὸς ἐχάραξεν εἰς ἀργυρία καὶ διένειμε τοῖς πένησι. Αρδανούριος στρατηγὸς ἐπὶ τοῦ μεγάλου Λέοντος τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως, ἐν τοῖς Θρᾳκῴοις μέρεσιν, Ηρωδιανοῦ στήλην εὑρὼν ἐπίκυρτον πάνυ καὶ πα χεῖαν, καὶ θυμωθεὶς διὰ τὸ ἀνείδεον αὐτῆς, κατέτριψεν αὐτήν· ἐν δὲ τῷ καταθραύειν εὗρεν ἐν αὐτῇ χρυσίου λίτρας ἑκατὸν τριάκοντα τρεῖς, καὶ αὐτίκα μετά προθυμίας κατεμήνυσε περὶ τούτου τῷ βασι λεῖ. Καὶ ὁ βασιλεὺς εὐρὼν ἀφορμὴν ἀνεῖλεν αὐτόν. Ἐν δὲ τῷ σφάζεσθαι οδυρόμενος ἔλεγεν «Οὐδεὶ; μολύβδῳ χρυσίον καταμίξας ἐπιζήμιος ευρίσκεται, οἷα παρὰ τῷ κυρῷ τούτῳ βασιλεῖ εἰς ἐμὲ συμβέβηκεν.» Καὶ οὕτως ἀπεκτάνθη. Ενθα καὶ οἱ διερ χόμενοι τὸν τόπον μάλιστα φιλόσοφοι οὐ τοῖς προς τέροις κακοῖς τὸν θάνατον ᾿Αρδασουρίου ἐνέβαλλον, ἀλλ᾽ ἕνεκα τῆς στήλης Ηρωδιανοῦ καταλύσεως. "Αμα δὲ καὶ "Ασπαρ ὁ παραδυναστεύων τῷ τότε καὶ ἀδελφὸς αὐτοῦ σὺν αὐτῷ τὸ πέρας ἀδελφικώς ἐδέξατο· οὗ καὶ στήλη ἐν τοῖς Ταύρου μέρεσιν ἕως τῆς δεῦρο ἐσώζετο, ἐν ἵππῳ καθημένη. Τὸν οἶκον τοῦ ᾿Ασπαρος εἶχε Βασίλειος ὁ παρακοιμώμενος. Κατὰ τὸ δεξιὸν μέρος του φόρου στῆναι ἐν μαρμάροις πορφυροι; ἦσαν δώδεκα, καὶ Σειρήνες δε δεκα, ἂς οἱ πολλοὶ θαλασσίους ἵππους ἐκάλουν. Ησαν δὲ χρυσέμβαφοι. Δύο ἐξ αὐτῶν ἐφ' ἡμῶν καθη Αμα δὲ 1. αν, 27. 'Αριάδνην, τὴν ἐκ Βηρίνης αὐτῷ γεγεννημένην, τῷ παιδὶ τοῦ ᾿Ασπαρος Πατρι κάῳ τῷ ὑπάτῳ εἰς γάμον ἐδίδου. τῷ ὑπάτῳ τῷ ὑπατικῷ, Τὴν δὲ ἕτερον ἐκείνου Ασπαρος) υἱὸν τὴν Πατρίκιον τῆς θυγατρὸς αὐτὸν διαζεύξας Αριάδνης, ἐκεῖνον μὲν ὑπερόριον ἦγε. Πατρίκιον τῷ δὲ αὐτῷ ἔτει καὶ ὁ ῞Ασπορος υἱός, πατρίκιος ὤν, Καίσαρ παρά τοῦ Λέοντος γίνεται. ὧν πατρίκιος Μέχρι δὲ τέλους ἀντέχειν με οἷός τε ὤν, εἴκων ἀνάγκῃ Καίσαρα ποιεῖ ἀπὸ πατρικίου τὸν τοῦ Ασπαρος παῖδα, Αρδαβουρίου δε ἀδελφόν. ἀπὸ πατρικίο Πατρίκιο». Τούτῳ τῷ ἔτει τυραννίδα μελετήσας τις μετ λετήσαντα, "Ασπαρα τὴν πατρίκιον ὡς πρῶτον τῆς συγκλήτου ἐφόνευσεν ἐν τῷ παλατίῳ ἔσω, καὶ ᾿Αρ Σαβούριον καὶ Πατρίκιον τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ. Εἰ 11, 16: 'Αναιρεί ὁ Λέων) "Ασπαρα τὴν ἀρχὴν αὐτῷ περιθέντα, παῖδάς τε αὐτοῦ Ἀρα βούριον καὶ Πατρίκιον, ὃν Καίσαρα πεποίηκε πρό τερον. Κατά. Ἐν δὲ τῷ δεξιῷ μέρει του φόρου τῆς ἀνατολῆς ἐδέξαντο στήλας πορφυράς δια μαρμάρων ιβ' καὶ σειρήνας ιβ'. 5058 1027. Δύο. Ἐπὶ δὲ ἡμῶν ἑπτὰ μάναι καθορῶνται. Τὰς δὲ τρεῖς ἐξ αὐτῶν ἐν τοῖς τοῦ ἁγίου Μάμαντος μέσ ρεσιν ἔθηκαν, καὶ αἱ λοιποὶ στῆλαι σώζονται 3038
argento ductili confecta, latitudine 67 octo cubi- τοπωλείον. "Ην δὲ ἀργυροέλατος, πλάτος ἔχουσα
terum, et quindecim longitudine. Hanc confregit
pius imperator Marcianus, et nummos ex ea cusos
pauperibus distribuit.
Ardaburius præfectus militum sub Leone Magno
imperatore, in regione Thracia, Herodiani statuam
invenit incurvam prorsus et obesam. Quare ejus
deformitate permotus eam confregit; quo facto in
ea invenit 133 libras auri. Hoc vero statim cum
magno gaudio imperatori nuntiavit, qui arrepta
occasione ipsum e medio sustulit. Ille autem cum
jam interficeretur, ultima hæc verba cum lacrymis
et lamentis protulit: • Nemo unquam, qui aurum
plumbo admiscuit, pœnam meruit, ut nunc mihi
evenit. Hæc ubi dixit, continuo occisus est. Equidem philosophi illac transeuntes non aliam causam
mortis Ardaburii fuisse putant quam demolitionem
statuæ Herodiani. Simul etiam cum Ardaburio Aspar ejus frater et collega præfecturæ fraterno plane
animo mortem obiit; cujus statua equestris in
Taurina regione urbis bucusque integra servatur.
Domum vero Asparis postea possedit Basilius accubitor.
Ad dextram fori partein statuæ duodecim ex
marınore porphyretico erant, et totidem Sirenes
inaurate, quas vulgus equos marinos 68 vocat.
Harum duæ subversæ sunt, tres ad ædein sancti
πηχῶν ἢ καὶ μῆκος τηχῶν ιε'. "Ην κατεάξας ὁ εὐσεβὴς βασιλεὺς Μαρκιανὸς ἐχάραξεν εἰς ἀργυρία
καὶ διένειμε τοῖς πένησι.
Αρδανούριος στρατηγὸς ἐπὶ τοῦ μεγάλου Λέοντος
τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως, ἐν τοῖς Θρᾳκῴοις μέρεσιν,
Ηρωδιανοῦ στήλην εὑρὼν ἐπίκυρτον πάνυ καὶ παχεῖαν, καὶ θυμωθεὶς διὰ τὸ ἀνείδεον αὐτῆς, κατέτρι
ψεν αὐτήν· ἐν δὲ τῷ καταθραύειν εὗρεν ἐν αὐτῇ
χρυσίου λίτρας ἑκατὸν τριάκοντα τρεῖς, καὶ αὐτίκα
μετά προθυμίας κατεμήνυσε περὶ τούτου τῷ βασι
λεῖ. Καὶ ὁ βασιλεὺς εὐρὼν ἀφορμὴν ἀνεῖλεν αὐτόν.
Ἐν δὲ τῷ σφάζεσθαι οδυρόμενος ἔλεγεν «Οὐδεὶ;
μολύβδῳ χρυσίον καταμίξας ἐπιζήμιος ευρίσκεται,
οἷα παρὰ τῷ κυρῷ τούτῳ βασιλεῖ εἰς ἐμὲ συμβέ
βηκεν.» Καὶ οὕτως ἀπεκτάνθη. Ενθα καὶ οἱ διερχόμενοι τὸν τόπον μάλιστα φιλόσοφοι οὐ τοῖς προς
τέροις κακοῖς τὸν θάνατον ᾿Αρδασουρίου ἐνέβαλλον,
ἀλλ᾽ ἕνεκα τῆς στήλης Ηρωδιανοῦ καταλύσεως.
"Αμα δὲ καὶ "Ασπαρ ὁ παραδυναστεύων τῷ τότε
καὶ ἀδελφὸς αὐτοῦ σὺν αὐτῷ τὸ πέρας ἀδελφικώς
ἐδέξατο· οὗ καὶ στήλη ἐν τοῖς Ταύρου μέρεσιν ἕως
τῆς δεῦρο ἐσώζετο, ἐν ἵππῳ καθημένη. Τὸν οἶκον
τοῦ ᾿Ασπαρος εἶχε Βασίλειος ὁ παρακοιμώμενος.
Κατὰ τὸ δεξιὸν μέρος του φόρου στῆναι ἐν
μαρμάροις πορφυροι; ἦσαν δώδεκα, καὶ Σειρήνες δε
δεκα, ἂς οἱ πολλοὶ θαλασσίους ἵππους ἐκάλουν. Ησαν
δὲ χρυσέμβαφοι. Δύο ἐξ αὐτῶν ἐφ' ἡμῶν καθηMeursii et Lambecii notæ.
Αμα δὲ rectius cod. Vat. Falso enim Codinus Asparem, quem constat patrem fuise Arilaburii, fratrem ejus appellat. Sedl necessitas et accasio exigit ut paulo prolixius agam de Asparis
familia. Aspar igitur, quem hoc loco Codinus a
Leone Macello interemptum fuisse ait, is est qui
consul fuit cum Areobindo anno post Christum
natum 451, et filios habuit Ardaburium et Patricium. Ex hisce Ardaburius consul fuit cum Alypio
anno Christi 447, et una cum patre Aspare a
Leone Macello ob affectaturn imperium occisus est
anno 470. Patricius vero consul fait cum Ricimere
anno 659. Ηunc Leo imperator Cesarem creavit
aano 469, et filiam suam Ariadnem ei despondit:
sequenti antem anno, patre fratreque ejus occisis,
ipsum a fila sua Ariadne per repudium sejunctum
in exsilium misit, ut testatur Nicephorus Callistus,
1. αν, c. 27. 'Αριάδνην, inquit, τὴν ἐκ Βηρίνης
αὐτῷ γεγεννημένην, τῷ παιδὶ τοῦ ᾿Ασπαρος Πατρι
κάῳ τῷ ὑπάτῳ εἰς γάμον ἐδίδου. Sed ibi vel pro
τῷ ὑπάτῳ legendum est τῷ ὑπατικῷ, vel videtur
Nicephorus voluisse dicere. Leonem imperatorem
Patricio Asparis filio eo anno filiam suam Aria-¦-
nem despondisse, quo ille consul fuit cum Rici.
mere. Postquam vero Nicephorus Asparis et Aro
daburii cædem narravit, subjungit de eodem
Patricio haec verba: Τὴν δὲ ἕτερον ἐκείνου (sc.
Ασπαρος) υἱὸν τὴν Πατρίκιον τῆς θυγατρὸς αὐτὸν
διαζεύξας Αριάδνης, ἐκεῖνον μὲν ὑπερόριον ἦγε.
Ctroque in loco interpres Nicephori non animadvertit Πατρίκιον nomen proprium esse, sed velut
dignitatis vocabulum exposuit. Similiter corrigedus Cedrenus, ubi vitiose legitur τῷ δὲ αὐτῷ ἔτει
καὶ ὁ ῞Ασπορος υἱός, πατρίκιος ὤν, Καίσαρ παρά
τοῦ Λέοντος γίνεται. To lendum est participium ὧν
:), ut dixi, πατρίκιος hic non diguitatis titulus,
sed nomen proprium est. Itidem erratum est in
his Zonars verbis: Μέχρι δὲ τέλους ἀντέχειν με
οἷός τε ὤν, εἴκων ἀνάγκῃ Καίσαρα ποιεῖ ἀπὸ πατρι
κίου τὸν τοῦ Ασπαρος παῖδα, Αρδαβουρίου δε
ἀδελφόν. Non dubito enim quin pro ἀπὸ πατρικίο
scribendum sit Πατρίκιο». Ceterum tradunt alii
auctores Patricium non in exsilium fuisse missum,
sed una cum Aspare patre et fratre Ardaburio
occisum fuisse. Marcellinus Comes in Chronico:
Ind. 13. Leone Aug. sv et Probiano coss. Aspar primus patriciorum cum Ardabure et Patriciolo (lege
Patricio) filiis, illo quidem olim patricio, hoc autem
cæsare generoque Leonis appellato, Arianus cum
Ariana prole, spadonum ensibus in palatio vulneratus interiit. Item auctor Chronici Alexandrini:
Τούτῳ τῷ ἔτει τυραννίδα μελετήσας τις (lege μετ
λετήσαντα, "Ασπαρα τὴν πατρίκιον ὡς πρῶτον τῆς
συγκλήτου ἐφόνευσεν ἐν τῷ παλατίῳ ἔσω, καὶ ᾿Αρ
Σαβούριον καὶ Πατρίκιον τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ. Εἰ Evagrius, l. 11, c. 16: 'Αναιρεί (sc. ὁ Λέων) "Ασπαρα
τὴν ἀρχὴν αὐτῷ περιθέντα, παῖδάς τε αὐτοῦ Ἀρα
βούριον καὶ Πατρίκιον, ὃν Καίσαρα πεποίηκε πρό
τερον. Interpres vertit: Leo Asparem, qui imperium
ei tradiderat, e medio sustulit; quin etiam filios ejus
Ardaburium, quem antea Cæsarem creaveral, el
Patricium. Úbi contra auctoris sensum dignitatem
Cesaris, quam habuit Patricius, Ardlaburio ejus
fratri tribuit. Sed ita alias passim tam in antiquis
quam recentioribus historicis duo illi Asparis filii
inter se confunduntur. LAMB.
Κατά. Ἐν δὲ τῷ δεξιῷ μέρει του φόρου τῆς
ἀνατολῆς ἐδέξαντο στήλας πορφυράς δια μαρμάρων
ιβ' καὶ σειρήνας ιβ'. 5058 et 1027.
Δύο. Ἐπὶ δὲ ἡμῶν ἑπτὰ μάναι καθορῶνται.
Τὰς δὲ τρεῖς ἐξ αὐτῶν ἐν τοῖς τοῦ ἁγίου Μάμαντος μέσ
ρεσιν ἔθηκαν, καὶ αἱ λοιποὶ στῆλαι σώζονται 3038
et 1027.
col. 541–542page 57 of 124
PG 157:541ρέθησαν, καὶ τρεῖς ἐν τοῖς μέρεσι τοῦ ἁγίου μαντος ἀπηνέχθησαν· αἱ δὲ λοιπαὶ σώζονται. Ἡ δὲ τύχη τῆς πόλεως ἵστατο χαλκή μετὰ μοδίου ἐν τῇ ἀνατολικῇ ἀψίδι του φόρου, ἣν Μιχαὴλ ὁ Ραγκαβὲ (56') παρὰ τοῦ βασιλέως κελευσθεὶς έχει πησεν, ἵνα μὴ ἰσχύωσι τὰ δημοτικά μέρη ἐπανίστασθαι κατὰ βασιλέων. Ἐν τῷ φόρῳ ὁ σταυρὸς ὁ μέγας γράφει Αγιος, ἅγιος, ἅγιος.» Οὗτος δέ ἐστιν ἀντίτυπος οὗ ἐθεάσατο ὁ μέγας Κωνσταντίνος ἐν τῷ οὐρανῷ. Οἱ δὲ χρυσέμβαφο: υἱοὶ αὐτοῦ εἰσίν. Καὶ ἐν τοῖς εὐωνύμοις μέρεσι πλησίον τῆς μεγάλης στήλης έλέ φας χαλκούς ἵστατο, Ενθα καὶ παράδοξον ἐδείχθη θέαμα. Σεισμοῦ γάρ ποτε γεγονότος καὶ πεπτωκότος αὐτοῦ, καὶ τοῦ ἑνὸς τῶν ὄπισθεν ποδῶν κατεαγότος, οἱ ταξιῶται (ἔθος γὰρ ἦν παρ' αὐτῶν τὸν φόρον φυ λάττεσθαι) συνδραμόντες τοῦ ἐγεῖραι τὸν ἐλέφαντα εὗρον ἔσωθεν αὐτοῦ ἀνθρώπου ὀστᾶ ἀνελλιπὴ ὅλου τοῦ σώματος, καὶ πυξίον μικρὸν, ἐν ᾧ γέγραπτο Αφροδίτης παρθένου ἱερᾶς οὐδὲ θανοῦτα χωρίζομαι. ο Ο δὲ ἔπαρχος εὔνους τῷ βασιλεῖ καὶ τῇ πόλει τυγχάνων, λαβὼν ὅλον τὸ τοιοῦτον ζώδιον, εἰς προσθήκην τῷ δημοσίῳ νούμια ἐχάραξεν. ᾿Αλλὰ καὶ χοίρος ἵστατο ἄνωθεν τῶν κατὰ συστάδην ἱστα μένων κιόνων, σημαίνων τήν κραυγὴν τῆς πανηγύρεως, καὶ γυμνή στήλη πλησίον αὐτοῦ, σημαίνουσα τὸ ἀναίσχυντον τῶν πωλούντων καὶ τῶν ἀγα ριζόντων. Συστημάτια δὲ ἴστανται μέσον τοῦ φό ρου ἔνζωδα ἐπὶ κιόνων, ἐν οἷς δηλοῦνται ἐν ἱστο ρίαις τὰ μέλλοντα γενήσεσθαι ἐν τῇ πόλει. Ταῦτα (36') *» ἔφησαν Μιχαὴλ ὁ Βαγγαβε χειροκοπτι θῆναι διὰ τὸ μὴ ἰσχύειν τὰ δημοτικά μέρη κατὰ τῶν ανακτόρων 3058, Ἐν τῷ. Ιστέον ὅτι ὁ σταῦρος ή μεσοσυλλαβών καὶ ἀναγινωσκόμενος, Αγιος άγιος ἅγιος παρὰ τοῦ πρωτοστατοῦντος (προστατούντος 1027) τῷ φόρ ἀνηγορεύθη (ἀνηγέρθη 1027). Ενθεν καὶ δύο ταχύ δημων καὶ αὐτοῦ τοῦ Κωνσταντίνου καὶ Ἑλένης ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ ευωνύμων σώζονται στήλαι. Εις δε τὴν ἀνατολικὴν ἁψίδα του Κωνσταντινιακού φόρου σταυρὸς ἀργυρέμπλαστος, καὶ ἐν τοῖς ἀκρωτηρίοις στρογγύλοις μῆλον ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ ἀνηγέρθη ὑπὸ Κωνσταντίνου, ὡς ἐθεάσατο αὐτὸν ἐν τῷ οὐρανῷ. Οἱ δὲ 3058 1027. Αφροδίτης παρθένου ἱερᾶς. Αφροδίτη ξέραος. ξέραος Ιέρακος, Αφροδίτη ει ιέραξ Καλλίτεχνον σεμνὴν ὅδε τύμβος έχει σε, Αφροδίτη, 'Αφροδίτη παρθένω ἱερᾷ. 'Αφο δίτη Σελήνη. Αφροδίτη Ο παρθένου Ιερά, οἱ δὲ θαρρούσα χωρίζομαι. Συστημάτια ἔνζωδα. ζώδια ως συστημάτια συστεμμάτια οι συστρεμμάτια. Συστημάτιον δὲ μέσον του φόρου ἔνζωδον ἐπὶ κιόνων ἱστάμενον καὶ ἐν αὐτῷ δηλοῦν τὰς ἱστορίας τῶν μελλόντων ἐσχάτως γίνεσθαι ἐπὶ ταύτῃ τῇ π λε. Οἱ δὲ στηλωτικοὶ τῶν ἀποτελεσμάτων ταῦτα πάντα συνίασιν. Ἐστήλωσε δὲ αὐτὰ ᾿Απολλώνιος ὁ Τυανεύς παρακληθείς παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ μετ γάλου, καὶ εἰσελθὼν ἐστοιχείωσε τὰ ὀνόματα τῆς ἐπικρατείας έως τέλου; αἰώνων 508. Μετά ζωδίων
ρέθησαν, καὶ τρεῖς ἐν τοῖς μέρεσι τοῦ ἁγίου Mi- Mamantis translate: reliquæ etiamnum ibi exμαντος ἀπηνέχθησαν· αἱ δὲ λοιπαὶ σώζονται.
Ἡ δὲ τύχη τῆς πόλεως ἵστατο χαλκή μετὰ μοδίου
ἐν τῇ ἀνατολικῇ ἀψίδι του φόρου, ἣν Μιχαὴλ ὁ
Ραγκαβὲ (56') παρὰ τοῦ βασιλέως κελευσθεὶς έχειπησεν, ἵνα μὴ ἰσχύωσι τὰ δημοτικά μέρη ἐπανί
στασθαι κατὰ βασιλέων.
Ἐν τῷ φόρῳ ὁ σταυρὸς ὁ μέγας γράφει·
• Αγιος, ἅγιος, ἅγιος.» Οὗτος δέ ἐστιν ἀντίτυπος
οὗ ἐθεάσατο ὁ μέγας Κωνσταντίνος ἐν τῷ οὐρανῷ.
Οἱ δὲ χρυσέμβαφο: υἱοὶ αὐτοῦ εἰσίν. Καὶ ἐν τοῖς
εὐωνύμοις μέρεσι πλησίον τῆς μεγάλης στήλης έλέ·
φας χαλκούς ἵστατο, Ενθα καὶ παράδοξον ἐδείχθη
θέαμα. Σεισμοῦ γάρ ποτε γεγονότος καὶ πεπτωκότος
αὐτοῦ, καὶ τοῦ ἑνὸς τῶν ὄπισθεν ποδῶν κατεαγότος,
οἱ ταξιῶται (ἔθος γὰρ ἦν παρ' αὐτῶν τὸν φόρον φυ
λάττεσθαι) συνδραμόντες τοῦ ἐγεῖραι τὸν ἐλέφαντα
εὗρον ἔσωθεν αὐτοῦ ἀνθρώπου ὀστᾶ ἀνελλιπὴ ὅλου
τοῦ σώματος, καὶ πυξίον μικρὸν, ἐν ᾧ γέγραπτο
· Αφροδίτης παρθένου ἱερᾶς οὐδὲ θανοῦτα
χωρίζομαι. ο Ο δὲ ἔπαρχος εὔνους τῷ βασιλεῖ καὶ
τῇ πόλει τυγχάνων, λαβὼν ὅλον τὸ τοιοῦτον ζώδιον,
εἰς προσθήκην τῷ δημοσίῳ νούμια ἐχάραξεν. ᾿Αλλὰ
καὶ χοίρος ἵστατο ἄνωθεν τῶν κατὰ συστάδην ἱστα
μένων κιόνων, σημαίνων τήν κραυγὴν τῆς πανηγύρεως, καὶ γυμνή στήλη πλησίον αὐτοῦ, σημαί
νουσα τὸ ἀναίσχυντον τῶν πωλούντων καὶ τῶν ἀγα
ριζόντων.
Συστημάτια δὲ ἴστανται μέσον τοῦ φό
ρου ἔνζωδα ἐπὶ κιόνων, ἐν οἷς δηλοῦνται ἐν ἱστο
ρίαις τὰ μέλλοντα γενήσεσθαι ἐν τῇ πόλει. Ταῦτα
stant.
Fortuna urbis ærea cum modio posita erat in
orientali arcu fori. Huic Michael Rangabe jussu
imperatoris manus amputavit, ne factiones populi
quidquam contra imperatores moliri possent.
In magna cruce fori scriptum est: «Sanctus,
sanctus, sanctus;» eamque Constantinus Magnus
ad instar illius fieri curavit quam viderat in cœlo.
Statuæ vero inaurata que ibi conspiciuntur filiorum ejus sunt. Præterea olim ad sinistram magnæ
statue elephas æreus stabat, ubi res visu mirabilis
accidit. Cnm aliquando terræ motu collapso unus
pedum posteriorum casu difringeretur, Taxcol",
quos moris erat forum custodire, accurrentes ad
erigendum elephantum ossa imminuta in eo iuvenerunt corporis humani integri, et tabellam cui
inscriptam erat: Venere virgine sancta ne mortua quidem separor. Praefectus autem, 69 qui
imperatori et urbi bene volebat, totum illud signum
augendo:erario publico in nummos redegit. Ibidem
etiam stabat porcus supra columnas contiguas,
multitudinis strepitum denotans; et prope visebatur alia statua nuda, significans impudentiam eorum qui vendunt et qui emunt.
In medio foro compages quaedam seriesque ligurarum columnis impositar visuntar, quæ res urbi
aliquando eventuras in livant, lilas vero omurs
Meursii et Lambecii notæ.
(36') *11» ἔφησαν Μιχαὴλ ὁ Βαγγαβε χειροκοπτι
θῆναι διὰ τὸ μὴ ἰσχύειν τὰ δημοτικά μέρη κατὰ τῶν
ανακτόρων 3058,
Ἐν τῷ. Ιστέον ὅτι ὁ σταῦρος ή μεσοσυλλαβών
καὶ ἀναγινωσκόμενος, Αγιος άγιος ἅγιος παρὰ τοῦ
πρωτοστατοῦντος (προστατούντος 1027) τῷ φόρ
ἀνηγορεύθη (ἀνηγέρθη 1027). Ενθεν καὶ δύο ταχύ
δημων καὶ αὐτοῦ τοῦ Κωνσταντίνου καὶ Ἑλένης ἐκ
δεξιῶν καὶ ἐξ ευωνύμων σώζονται στήλαι. Εις δε
τὴν ἀνατολικὴν ἁψίδα του Κωνσταντινιακού φόρου
σταυρὸς ἀργυρέμπλαστος, καὶ ἐν τοῖς ἀκρωτηρίοις
στρογγύλοις μῆλον ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ ἀνηγέρθη ὑπὸ
Κωνσταντίνου, ὡς ἐθεάσατο αὐτὸν ἐν τῷ οὐρανῷ.
Οἱ δὲ 3058 et 1027.
Αφροδίτης παρθένου ἱερᾶς. In codice Vat.
scriptum inveni Αφροδίτη ξέραος. Si pro ξέραος
legeretur Ιέρακος, verisimile quodammodo esset
Αφροδίτη ει ιέραξ nomina esse amantium, quί
eodem coniti monummen'o ne morte quidem sejungi voluerunt. Vertendum igitur esset, Aphro -
dite virgo ab Herace ne morte quidem separor.
flierax ut nomen proprium apnd Suidam et alios
scriptores occurrit, Aphrodite autein in antiquo
hoc alias inedito epitaphio: Καλλίτεχνον σεμνὴν ὅδε
τύμβος έχει σε, Αφροδίτη, et in alio apud Gruter.
p. 756. Teria diversa lectio istins inscriptionis hæc
est: 'Αφροδίτη παρθένω ἱερᾷ. Venus cognominata
virgo et sancta eadem est quæ alias vocatur oùpavia sive cotestis, et pro Jumone sive Luna culta
fuit, ut testatur Julius Firmicus: nam hunc eu;ndem, inquit, (sc. aerem) nomine Junonis vel Ve
ueris virginis, si tumen Veneri placuit aliquando
virginitas, consecraruai, Hie pertinet inscriptio
que legitur in Collectan. anonymi n. 194, 'Αφο
δίτη Σελήνη. Εpitheton vero Sanctae tribuitur Vneri in antiqua inscriptione, cujus exemplar subjunxi, quia alias, quod sciam, nondum est clita:
VENERI. SANCT. MORPH.
SACRUM
TI. CLAUDIUS. TI., F. CLU BI
MIL LEGION. III. PARTIY
VOT. SUSCEPTO. LIBEN.
quarta demum lectio diversa haec ost: Αφροδίτη
Ο παρθένου Ιερά, οἱ δὲ θαρρούσα χωρίζομαι. Videant
atii an' quiéquam boni sensus elici hine possit:
mihi sane non videtur. L.AMB.
Συστημάτια ἔνζωδα. Hoc loco significat compages se coagmenta compactitia, quibus figuræ
vel sculpt:e vel impositae fuerunt: ζώδια enim, ως
alias dixi, Codinus passim figuras et statuas appellat. In aliis aliquot codicibus pro συστημάτια
ser plum inveni συστεμμάτια οι συστρεμμάτια.
LAMB.
Συστημάτιον δὲ μέσον του φόρου ἔνζωδον ἐπὶ
κιόνων ἱστάμενον καὶ ἐν αὐτῷ δηλοῦν τὰς ἱστορίας
τῶν μελλόντων ἐσχάτως γίνεσθαι ἐπὶ ταύτῃ τῇ π
λε. Οἱ δὲ στηλωτικοὶ τῶν ἀποτελεσμάτων ταῦτα
πάντα συνίασιν. Ἐστήλωσε δὲ αὐτὰ ᾿Απολλώνιος ὁ
Τυανεύς παρακληθείς παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ μετ
γάλου, καὶ εἰσελθὼν ἐστοιχείωσε τὰ ὀνόματα τῆς
ἐπικρατείας έως τέλου; αἰώνων 508. Μετά ζωδίων
pro všwix Vat.
col. 543–544page 58 of 124
PG 157:543δὲ πάντα ἐστήλωσεν Απολλώνιος ἐκεῖνος ὁ Τυανεὺς, ὁ σοφὸς καὶ ἄριστος ἀστρονόμος καὶ ἑστοιχειώσατο ονόματα επικρατείας ἕως τέλους αἰώνων. Ἐν δὲ τῷ μεγάλῳ μιλίῳ Θεοδοσίου στήλη ίστατα ἐφ᾽ ἵππου χαλκοῦ, καὶ ἐν τῇ χειρὶ μῆλον καὶ στην λοειδές τι στεφανοῦν ἀνδρείκελον ἄγαλμα ἔχοντος, ἣν ἀνεγείρας τῇ πόλει πολλὰ σιτηρέσια δέδωχεν, Οἱ δὲ ἐκεῖσε ὀκτὼ κίονες καὶ οἱ ποδίσκοι, ὁμοίως καὶ τῶν ἀρτοπωλίων ὀκτὼ κίονες καὶ τῶν τζυκαλαρίων καὶ τῆς χαλκῆς, ἔχουσιν ἱστορίας πολλές, ὃς καὶ καλλύνας ἐχρύσωσεν. Ἐν δὲ τῷ Ξηρολόφῳ, ἐν πρώην θεαμά τινε; ἐκάλουν, ἔστησαν κοχλιάδες ις' καὶ σύνθετο; "Αρτεμις καὶ ἕτεραι πολλαὶ στῆναι εἰς τὰς ἁψίδας. Εσχατον δὲ ἐκλήθη Θεοδοσιακός φόρος. Ότι Μητροφάνους καὶ ᾿Αλεξάνδρου καὶ Παύλος εἰκόνες ἐν σανίσι γεγόνασιν ὑπὸ τοῦ μεγάλου Κων σταντίνου, καὶ ἴσταντο ἐν τῷ μεγάλῳ κίονι τῷ πορφυρῷ, πλησίον κατὰ ἀνατολάς ἄστινας οἱ Αρειανοὶ μετὰ τὸ κρατῆσαι πυρὶ παρέδωκαν ἐν τῷ Κορωνίῳ μιλίῳ μετὰ καὶ τοῦ τῆς Θεοτόκου ἀπεικονίσματος καὶ αὐτοῦ δὴ τοῦ νηπιάσαντος σαρκί Ἰησοῦ Χριστοῦ, καθὼς ᾿Αγκυριανός χρονογράφος ἐν τῷ δεκάτῳ λόγῳ αὐτοῦ καὶ ᾿Αναστάσιος ἡμῖν παρα δεδώκασιν τῆς καμάρας τοῦ μιλίου εἰ τῶν στηλών του μιλίου, Αστρονόμος. παρακληθεὶς παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. ιδ'. καὶ "Αρτεμις συνθετη στήλη, καὶ Σευήρου του κτίσαντος καὶ θεαμάτιο, τρίπουν. Ενθα καὶ θυσίαι πολλαὶ παρὰ τοῦ αὐτοῦ Σευήρου γεγόνασιν. Ενθα καὶ χρησμοὶ πολλοὶ ἐν αὐτῷ τῷ τοπῳ γε γονάσι. Καθ᾽ ἂν καὶ κόρη παρθένος ἐτύθη καὶ ἀστρο νομικὴ θέσις εἰς λς' χρόνους διήρκεσεν. 1027. Ἐν τῷ μεγάλῳ κίονι. ἐν τῷ φόρῳ πλησίον τῷ μεγάλῳ κίου: τῷ πορφυρῷ κατὰ ἀνατολήν. Κορωνίς μήλῳ. κορωνίῳ κοτωνείῳ, κοτών μειον κυδώνιον ἐν τῷ ἀγείῳ μιλίῳ, ἐν τῷ ὡρείῳ μιλίῳ. τὸ χρυσοῦν μίλιον 5. Ποιο μίλιον ὄρειον ὤρειον ώρεον τὸ ὄρειον μίλιον, Παραδεδώκασιν. Περὶ συνόδων. α'. Η πρώτη σύνοδος γέγονεν ἐν Νικαίᾳ τῆς Βιθυνίας ὑπὸ τοῦ ἐν ἁγίοις Κωνσταντίνου, συνελθόν των τριακοσίων δεκαοκτώ ἁγίων πατέρων καὶ Σ:6 στρου πάπα Ρώμης, οἳ καθεῖλον "Αρειον, ὃς ἦν πρώτ τος πρεσβύτερος Αλέξανδρος τὸν γὰρ Χριστὸν ψιλόν ἄνθρωπον εἶναι ἐβλασφήμει. βηρες δὲ τότε ἐχριστιάνισαν. Ἐπὶ δὲ τούτου εἰσῆλθον τὰ λείψανα των ἁγίων ἀποστόλων ἐν Κωνσταντινουπόλει. Εβούλετο δὲ καὶ τὴν τοῦ λεγομένου χρυσαργύρου συντέλειαν ἐκκόψαι, ἣν ἀπὸ τῆς πρεσβυτέρας Ρώ μης ἡ πόλις μετέλαβε, καὶ τὴν τελουμένην βολήν ὑπὸ τῶν ἐξ ἀνάγκης τὴν τοῦ πραίτωρος υποσειόν των αξίαν, εἰ μὴ τοῦτον ταχὺ ἦν τὸ τέλος τοῦ βίου κατέλαβεν. β'. Ἐπὶ δὲ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου γέγονεν ἡ δευτέρα σύνοδος ἐν Κωνσταντινουπόλει, τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα ἁγίων πατέρων καὶ Δαμάσκου πάπα Ρώμης καὶ Νεκταρίου Κωνσταντινουπόλεως καὶ Γρηγορίου τοῦ θεολόγου, κατά Μακεδονίου τοῦ πνευματομάχου· τὸ γὰρ ἅγιον Πνεῦμα οὐκ ἔλεγε Θεὸν ἀλλ' ἀλλότριον τῆς θεότητος. Ητις καὶ προσέθηκε τῷ ἁγίῳ συμβόλῳ τῆς πίστεως, οὕτως· Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὸ Κύριον τὸ ζωοποιόν. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου ἀπετέθησαν λείψανα εἰς τὸν ναὸν τοῦ Ἑβδόμου· ὁ δὲ Αττικός ἣν πατριάρχης ἔστις κατέθετο αὐ ά.
erexit Apollonius Tyaneus, astronomia scientis- δὲ πάντα ἐστήλωσεν Απολλώνιος ἐκεῖνος ὁ Τυα
simus, iisque nomina successiva imperatorum usque ad sæculorum finem insculpsit.
In magno milliario collocata est Theodosii statua equestris ex ære, manu gerens pomum et parvain statuam ipsum coronantem. In ejus dedicatione annonam largissimam populo præbuit. Octo
autem quæ illic sunt columnæ cum suis spiris,
rotidemque aliæ in Artopoliis positæ, atque columnæ
Tzycalariorum et quæ stant in Chalce, omnes illæ
multas continent historias, quas Callinas inauravit.
νεύς, ὁ σοφὸς καὶ ἄριστος ἀστρονόμος καὶ
ἑστοιχειώσατο ονόματα επικρατείας ἕως τέλους
αἰώνων.
Ἐν δὲ τῷ μεγάλῳ μιλίῳ Θεοδοσίου στήλη ίστατα
ἐφ᾽ ἵππου χαλκοῦ, καὶ ἐν τῇ χειρὶ μῆλον καὶ στην
λοειδές τι στεφανοῦν ἀνδρείκελον ἄγαλμα ἔχοντος,
ἣν ἀνεγείρας τῇ πόλει πολλὰ σιτηρέσια δέδωχεν,
Οἱ δὲ ἐκεῖσε ὀκτὼ κίονες καὶ οἱ ποδίσκοι, ὁμοίως καὶ
τῶν ἀρτοπωλίων ὀκτὼ κίονες καὶ τῶν τζυκαλαρίων
καὶ τῆς χαλκῆς, ἔχουσιν ἱστορίας πολλές, ὃς καὶ
καλλύνας ἐχρύσωσεν.
Ἐν δὲ τῷ Ξηρολόφῳ, ἐν πρώην θεαμά τινε;
ἐκάλουν, ἔστησαν κοχλιάδες ις' καὶ σύνθετο;
70 In Xerolopho, quem prius theama sive speetaculum quidam vocabant, erant testudines sederim, et Diana: statua composita, et complures aliæ "Αρτεμις καὶ ἕτεραι πολλαὶ στῆναι εἰς τὰς
sura arcus. Tandem vero denominatus est forum
Theodosianum.
Imagines Metrophanis Alexandrini et Pauli a
Constantino Magno tabulis ligneis incisæ erant et
collocate supra magnain columnam porphyreticam
ad Orientem, quas Ariani rerum potiti in milliario
aureo combusserun' una cum imagine S. Deiparæ
et ipsius Jesu Christi infantis, ut Ancyranus chronographus libro decimo et Anastasius memoriæ prodiderunt.
ἁψίδας. Εσχατον δὲ ἐκλήθη Θεοδοσιακός φόρος.
Ότι Μητροφάνους καὶ ᾿Αλεξάνδρου καὶ Παύλος
εἰκόνες ἐν σανίσι γεγόνασιν ὑπὸ τοῦ μεγάλου Κων
σταντίνου, καὶ ἴσταντο ἐν τῷ μεγάλῳ κίονι τῷ
πορφυρῷ, πλησίον κατὰ ἀνατολάς ἄστινας οἱ
Αρειανοὶ μετὰ τὸ κρατῆσαι πυρὶ παρέδωκαν ἐν τῷ
Κορωνίῳ μιλίῳ μετὰ καὶ τοῦ τῆς Θεοτόκου
ἀπεικονίσματος καὶ αὐτοῦ δὴ τοῦ νηπιάσαντος σαρκί
Ἰησοῦ Χριστοῦ, καθὼς ᾿Αγκυριανός χρονογράφος ἐν
τῷ δεκάτῳ λόγῳ αὐτοῦ καὶ ᾿Αναστάσιος ἡμῖν παρα
δεδώκασιν
Meursii et lambecii nota.
Sic aliquoties a Codino mentio fι τῆς καμάρας
τοῦ μιλίου εἰ τῶν στηλών του μιλίου, hoc est, ut
ego interpretor, fornicis et statuarum positarum in
regione urbis vocata ad miliarium aureum. LAMB.
Αστρονόμος. Additur in aliquot codicilius totum locum circumsitum inde nomen accepisse.
παρακληθεὶς παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Sed
hoc falsum est: nam Apollonius Tyaneus sub Domitiano floruit. Cætera etiam omnia, quæ hic
Codinus narrat de præsagiis rerum futurarum
exstructis ab Apollonio Tyaneo, futilia sunt et
nullius momenti. LAMB.
ιδ'. καὶ "Αρτεμις συνθετη στήλη, καὶ Σευή
ρου του κτίσαντος καὶ θεαμάτιο, τρίπουν. Ενθα
καὶ θυσίαι πολλαὶ παρὰ τοῦ αὐτοῦ Σευήρου γεγόνασιν. Ενθα καὶ χρησμοὶ πολλοὶ ἐν αὐτῷ τῷ τοπῳ γεγονάσι. Καθ᾽ ἂν καὶ κόρη παρθένος ἐτύθη καὶ ἀστρο
νομικὴ θέσις εἰς λς' χρόνους διήρκεσεν. Reg. 1027.
Ἐν τῷ μεγάλῳ κίονι. Non dubito quin hic
locus ex anonymi Collectaneis ita supplendus et
reformandus sit: ἐν τῷ φόρῳ πλησίον τῷ μεγάλῳ
κίου: τῷ πορφυρῷ κατὰ ἀνατολήν. LAMB.
Κορωνίς μήλῳ. Crederet quis pro κορωνίῳ
hic scribendum esse κοτωνείῳ, nempe ut κοτών
μειον Greco-barbare idem signifcet atque Graecis
antiquis κυδώνιον et Latinis cotoneum. Sic enim
videretur locus hic Cpolitanus, nominatus Malum -
Cotoneum sive Cydonium, respondisse illi qui fuit
in sexta regione Roma antiqua: et nomen habuit
Malum Punicum, cujus meminit antiqua urbis
descriptio et Suetonius in Dioc etiano. Verum si
minus hæc conjectura placet, omnino legendum
est, ἐν τῷ ἀγείῳ μιλίῳ, id est in miliario aureo.
Sic alibi statuam Solis describens, eam positam
fuisse ait ἐν τῷ ὡρείῳ μιλίῳ. Quemadmodum igitur
Roma: in octava regione erat miliarium aureum,
quod Dion I. 54 τὸ χρυσοῦν μίλιον vocal, ita etiam
Cpoli, qua: Romam veterem in omnibus imitabatur,
in regione quarta miliarium aureum fuií, quod
5. Ποιο μίλιον ὄρειον vocatur: nam ὤρειον vel
ώρεον Graeco-barbare dicitur aureum. Notandum
vero est Cpoli non solum ipsam columnam milia -
riam notatam fuisse τὸ ὄρειον μίλιον, sed etiam
Παραδεδώκασιν. Hic desinit liber de Satuis
cui in omnibus codicibus statim subjungitur liber
de ædificiis, nisi quod in duobus Vaticanis intersita
est non contemnenda narratio de 7 synodis generalibus, cujus exemplum subjunxi.
Περὶ συνόδων.
α'. Η πρώτη σύνοδος γέγονεν ἐν Νικαίᾳ τῆς
Βιθυνίας ὑπὸ τοῦ ἐν ἁγίοις Κωνσταντίνου, συνελθόν
των τριακοσίων δεκαοκτώ ἁγίων πατέρων καὶ Σ:6στρου πάπα Ρώμης, οἳ καθεῖλον "Αρειον, ὃς ἦν πρώτ
τος πρεσβύτερος Αλέξανδρος (sic)· τὸν γὰρ Χριστὸν
ψιλόν ἄνθρωπον εἶναι ἐβλασφήμει. 1βηρες δὲ τότε
ἐχριστιάνισαν. Ἐπὶ δὲ τούτου εἰσῆλθον τὰ λείψανα
των ἁγίων ἀποστόλων ἐν Κωνσταντινουπόλει.
Εβούλετο δὲ καὶ τὴν τοῦ λεγομένου χρυσαργύρου
συντέλειαν ἐκκόψαι, ἣν ἀπὸ τῆς πρεσβυτέρας Ρώ
μης ἡ πόλις μετέλαβε, καὶ τὴν τελουμένην βολήν
ὑπὸ τῶν ἐξ ἀνάγκης τὴν τοῦ πραίτωρος υποσειόν
των αξίαν, εἰ μὴ τοῦτον ταχὺ ἦν τὸ τέλος τοῦ βίου
κατέλαβεν.
β'. Ἐπὶ δὲ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου γέγονεν ἡ
δευτέρα σύνοδος ἐν Κωνσταντινουπόλει, τῶν ἑκατὸν
πεντήκοντα ἁγίων πατέρων καὶ Δαμάσκου πάπα
Ρώμης καὶ Νεκταρίου Κωνσταντινουπόλεως καὶ
Γρηγορίου τοῦ θεολόγου, κατά Μακεδονίου τοῦ
πνευματομάχου· τὸ γὰρ ἅγιον Πνεῦμα οὐκ ἔλεγε
Θεὸν ἀλλ' ἀλλότριον τῆς θεότητος. Ητις καὶ προσέ
θηκε τῷ ἁγίῳ συμβόλῳ τῆς πίστεως, οὕτως· Καὶ
εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὸ Κύριον τὸ ζωοποιόν.
Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου ἀπετέθησαν
λείψανα εἰς τὸν ναὸν τοῦ Ἑβδόμου· ὁ δὲ Αττικός
ἣν πατριάρχης ἔστις κατέθετο αὐ ά.
col. 545–546page 59 of 124
PG 157:545ΠΕΡΙ ΚΤΙΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ. Ὁ ἅγιος Αγαθόνικος ὑπὸ ᾿Αναστασίου πρότερον 71 καὶ Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου τὸ δεύτερον ἀνεκαινίσθη. Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ ναῷ καὶ πατριάρχαι ἐπισκόπησαν ἑπτὰ ἐπὶ χρόνους πεντήκοντα, και βασιλεῖς ἐστεφηφόρουν ἐκεῖσε τέσσαρες. Δι' ην δὲ αἰτίαν μετεποιήθη ὑπὸ Τιβερίου, οὐ γινώ σκεται. Καὶ παλάτιον δὲ ἦν πλησίον τοῦ αὐτοῦ ναοῦ μέγιστον Ὑπὸ δὲ Τιβερίου τοῦ πεν θεροῦ Μαυρικίου μετεποιήθη, διολισθεν εἰς τὰ βα σίλεια. Τὰ δὲ τείχη τῆς δύσεως τῶν μεγάλων πορτῶν ἐπὶ Λέοντος τοῦ μεγάλου καὶ εὐσεβοῦς ἀνεκαινίσθη, ὅτε καὶ ἐλιτάνευσαν καὶ τὸ «Κύριε ἐλέησον, τεσταρα κοντάκις ἐξεβόησαν, καὶ ὁ δῆμος τῶν Πρασίνων ἔκραξεν ο Κωνσταντῖνος καὶ Θεοδόσιος ὁ μέγας καὶ Λέων εἰς κράτος ἐνίκησαν.» Τὰ δὲ τείχη τὰ πρὸς τὴν θάλασσαν ἀνεκαινίζοντα ὑπὸ Τιβερίου Αψιμάρου (ἕως γὰρ αὐτοῦ ἡμελημένα ἦσαν πάνυ) καὶ ἐκ δευτέρου ἀνεκαινίσθη ὑπὸ τοῦ Θεοφίλου. Τὸν ἅγιον Μώκιον καὶ τὸν ἅγιον Μηνᾶν ἐποίησεν 3 μέγας Κωνσταντίνος ναοὺς ὄντας τὸ πρὶν εἰδώλων γ. Ἐπὶ δὲ Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ γέγονεν ἡ τρίτη σύνοδος ἐν Ἐφέσῳ, τῶν σ᾿ ἁγίων πατέρων, ἐπὶ καθαιρέσεως Νεστορίου· τὸν γὰρ Χριστὸν καὶ αὐ τὰς ψιλὸν ἄνθρωπον εἶναι ἐβλασφήμει· εἰ καὶ συν ελθόντες ἀναθεμάτισαν αὐτὸν, καὶ τελείως ἐδίδαξε τὴν ἀθόλωτον καὶ εἰλικρινῆ καὶ τελείαν καὶ ἀμώ με τον πίστιν, τὴν ἐν Τριάδι Θεότητα ὑμνουμένην ἀεί. δ'. Ἐπὶ δὲ Μαρκιανοῦ καὶ Οὐαλεντινιανού γέγο νε, ἡ τετάρτη σύνοδος, ἡ ἐν Χαλκηδόν, τῶν χλ ἁγίων πατέρων, ἐπὶ Λέοντος πάπα Ρώμης καὶ Ανατολίου Κωνσταντινουπόλεως, κατὰ Διοσκόρου πατριάρχου Αλεξανδρείας καὶ Εὐτυχοῦς ἀρχιμανδρίτου· οὗτος γὰρ τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ παρῃτοῦντο καὶ ἐν φαντασίᾳ τὴν σάρκα αὐτοῦ ἐμυθολόγουν. ε. Ἐπὶ δὲ Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου γέγονεν ή πέμπτη σύνοδος ἐν Κωνσταντινουπόλει, οι και καθεῖλον Ωριγένην Εὐάγριον καὶ Δίδυμον τους παράφρονας· τὰ γὰρ σώματα ἡμῶν μὴ ἀνίστασθαι ἐδυσφήμουν, καὶ παράδεισον αἰσθητὸν μὴ γενέσθαι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ μήτε εἶναι, καὶ ἐν σαρκὶ μὴ πλα σθῆναι του Αδάμ, και τέλος εἶναι τῆς κολά σεως, καὶ δαίμονας ἐλθεῖν εἰς τὴν ἀρχαίαν ἀποκατάστασιν. 5. Ἐπὶ δὲ Κωνσταντίνου Ηρακλείου και Τιβε. ρίου υἱοῦ αὐτοῦ γέγονεν ἡ ἕκτη σύνοδος, τῶν ρι Ο ἁγίων πατέρων, ἐπὶ ᾿Αγάθωνος πάπα Ρώμης, κατά Κύρου Αλεξάνδρου Σεργίου Πέτρου, ἓν θέλημα ἐν μι ᾗ ἐνεργείᾳ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἔχειν, καὶ μετασάρκωσιν τὸν σύνδεσμον τῆς ὀρθο δοξίας διαλύσαι θελήσαντες οἱ παράφρονες. Συνή σαν δὲ αὐτοῖς καὶ Μακάριος ὁ νομοθέτης Αντιοχείας καὶ Ἰσίδωρος ὁ μαθητὴς αὐτοῦ. ζ'. Ἐπὶ δὲ Εἰρήνης τῆς μητρός Κωνσταντίνου τοῦ τυφλοῦ γέγονεν ἡ ἑβδόμη σύνοδος, τῶν ἁγίων τη πατέρων, ἐπὶ Ταρασίου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, ἐπὶ καθαιρέσεως Θεοδοσίου, παρ' οἷς ἐξέ θεντο ὅροι πίστεως. Ἐπὶ δὲ Θεοδώρας αὐτοῦ τῆς... μετὰ τὸν θάνατον Θεοφίλου τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς, σὺν Μιχαήλ τῷ υἱῷ αὐτῆς γέγονεν ἡ σύνοδος ἐν Κωνσταντινουπόλει τῆς ὀρθοδοξίας, ἥτις ᾄδεται ἕως τῆς σήμερον. παλάτιον μέγιστον σίλεια. Των Πρ. Τοῦ πρασίνου ἔκραξεν ο Λέων Κων σταντῖνον εἰς κράτος ενίκησεν ο 5058. Λέων. Ελένη ἐνίκησαν. Ο γὰρ μέγας κωνσταντῖνος ἐνομοθέτησε την κυριακὴν ἀπραξί τιμᾶσθαι· πρὸ γὰρ αὐτοῦ καὶ κατὰ τὴν κυριακήν πάντες εἰργάζοντο.
ΠΕΡΙ ΚΤΙΣΜΑΤΩΝ
ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ.
DE ÆDIFICIIS CPOLITANIS.
Ὁ ἅγιος Αγαθόνικος ὑπὸ ᾿Αναστασίου πρότερον 71 Templum S. Agathonici primo ab Anastasio,
καὶ Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου τὸ δεύτερον άνεκαινίσθη. Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ ναῷ καὶ πατριάρχαι
ἐπισκόπησαν ἑπτὰ ἐπὶ χρόνους πεντήκοντα, και
βασιλεῖς ἐστεφηφόρουν ἐκεῖσε τέσσαρες. Δι' ην
δὲ αἰτίαν μετεποιήθη ὑπὸ Τιβερίου, οὐ γινώσκεται. Καὶ παλάτιον δὲ ἦν πλησίον τοῦ αὐτοῦ
ναοῦ μέγιστον Ὑπὸ δὲ Τιβερίου τοῦ πενθεροῦ Μαυρικίου μετεποιήθη, διολισθεν εἰς τὰ βασίλεια.
Τὰ δὲ τείχη τῆς δύσεως τῶν μεγάλων πορτῶν ἐπὶ
Λέοντος τοῦ μεγάλου καὶ εὐσεβοῦς ἀνεκαινίσθη,
ὅτε καὶ ἐλιτάνευσαν καὶ τὸ «Κύριε ἐλέησον, τεσταρακοντάκις ἐξεβόησαν, καὶ ὁ δῆμος τῶν Πρασίνων
ἔκραξεν ο Κωνσταντῖνος καὶ Θεοδόσιος ὁ μέγας καὶ
Λέων εἰς κράτος ἐνίκησαν.»
Τὰ δὲ τείχη τὰ πρὸς τὴν θάλασσαν ἀνεκαινίζοντα
ὑπὸ Τιβερίου Αψιμάρου (ἕως γὰρ αὐτοῦ ἡμελημένα
ἦσαν πάνυ) καὶ ἐκ δευτέρου ἀνεκαινίσθη ὑπὸ τοῦ
Θεοφίλου.
Τὸν ἅγιον Μώκιον καὶ τὸν ἅγιον Μηνᾶν ἐποίησεν
3 μέγας Κωνσταντίνος ναοὺς ὄντας τὸ πρὶν εἰδώλων
secundo autem ab Justiniano Magno renovatum est.
In hoc templo intra quinquaginta annos septem
patriarchæ episcopatum gessere, et quatuor imperatores coronati sunt. Ob quam vero causam mutatum sit non novi. Vicinum huic templo erat pa -
latinm maximum. Cæterum sub Tiberio socero
Mauricii mutatum est, inclusum intra palatium imperatorium.
Murus occidentalis magnarum portarum sub
Leone Magno et pio renovatus est; quo temporé
supplicatio habita fuit, et cantatum quadragies 72
Kyrie eleisou, acclamante factione Prasina. Constantinus et Theodosius Magnus et Leo fortiter
vicerunt.»
Muros maritimos antea neglectos Tiberius Apsimarus renovavit, secundo autem restauravit eosdem
Theophilus.
Templa SS. Mocii et Menæ dicavit Constantinus
Magnus, cum prius essent fana idolorum. Et quiMeursii et Lambecii notæ.
γ. Ἐπὶ δὲ Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ γέγονεν ἡ τρίτη
σύνοδος ἐν Ἐφέσῳ, τῶν σ᾿ ἁγίων πατέρων, ἐπὶ
καθαιρέσεως Νεστορίου· τὸν γὰρ Χριστὸν καὶ αὐτὰς ψιλὸν ἄνθρωπον εἶναι ἐβλασφήμει· εἰ καὶ συν
ελθόντες ἀναθεμάτισαν αὐτὸν, καὶ τελείως ἐδίδαξε
τὴν ἀθόλωτον καὶ εἰλικρινῆ καὶ τελείαν καὶ ἀμώμε τον πίστιν, τὴν ἐν Τριάδι Θεότητα ὑμνουμένην
ἀεί.
δ'. Ἐπὶ δὲ Μαρκιανοῦ καὶ Οὐαλεντινιανού γέγονε, ἡ τετάρτη σύνοδος, ἡ ἐν Χαλκηδόν, τῶν χλ
ἁγίων πατέρων, ἐπὶ Λέοντος πάπα Ρώμης καὶ
Ανατολίου Κωνσταντινουπόλεως, κατὰ Διοσκόρου
πατριάρχου Αλεξανδρείας καὶ Εὐτυχοῦς ἀρχιμαν
δρίτου· οὗτος γὰρ τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν
Ἰησοῦ Χριστοῦ παρῃτοῦντο καὶ ἐν φαντασίᾳ τὴν
σάρκα αὐτοῦ ἐμυθολόγουν.
ε. Ἐπὶ δὲ Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου γέγονεν ή
πέμπτη σύνοδος ἐν Κωνσταντινουπόλει, οι και
καθεῖλον Ωριγένην Εὐάγριον καὶ Δίδυμον τους
παράφρονας· τὰ γὰρ σώματα ἡμῶν μὴ ἀνίστασθαι
ἐδυσφήμουν, καὶ παράδεισον αἰσθητὸν μὴ γενέσθαι
ὑπὸ τοῦ Θεοῦ μήτε εἶναι, καὶ ἐν σαρκὶ μὴ πλασθῆναι του Αδάμ, και τέλος εἶναι τῆς κολά
σεως, καὶ δαίμονας ἐλθεῖν εἰς τὴν ἀρχαίαν ἀποκα
τάστασιν.
5. Ἐπὶ δὲ Κωνσταντίνου Ηρακλείου και Τιβε.
ρίου υἱοῦ αὐτοῦ γέγονεν ἡ ἕκτη σύνοδος, τῶν ρι
Ο
ἁγίων πατέρων, ἐπὶ ᾿Αγάθωνος πάπα Ρώμης, κατά
Κύρου Αλεξάνδρου Σεργίου Πέτρου, ἓν θέλημα
ἐν μι ᾗ ἐνεργείᾳ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν
ἔχειν, καὶ μετασάρκωσιν τὸν σύνδεσμον τῆς ὀρθο
δοξίας διαλύσαι θελήσαντες οἱ παράφρονες. Συνή
σαν δὲ αὐτοῖς καὶ Μακάριος ὁ νομοθέτης Αντιοχείας
καὶ Ἰσίδωρος ὁ μαθητὴς αὐτοῦ.
ζ'. Ἐπὶ δὲ Εἰρήνης τῆς μητρός Κωνσταντίνου τοῦ
τυφλοῦ γέγονεν ἡ ἑβδόμη σύνοδος, τῶν ἁγίων τη
πατέρων, ἐπὶ Ταρασίου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, ἐπὶ καθαιρέσεως Θεοδοσίου, παρ' οἷς ἐξέ
θεντο ὅροι πίστεως.
Ἐπὶ δὲ Θεοδώρας αὐτοῦ τῆς... μετὰ τὸν θάνατον
Θεοφίλου τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς, σὺν Μιχαήλ τῷ υἱῷ
αὐτῆς γέγονεν ἡ σύνοδος ἐν Κωνσταντινουπόλει
τῆς ὀρθοδοξίας, ἥτις ᾄδεται ἕως τῆς σήμερον.
LAMB.
Per παλάτιον μέγιστον hic intelligitur palatium imperatoris, quod statim postea vocal tà paσίλεια. LAMB.
Των Πρ. Τοῦ πρασίνου ἔκραξεν ο Λέων Κωνσταντῖνον εἰς κράτος ενίκησεν ο 5058.
Λέων. Ελένη Vat. ἐνίκησαν. Ο γὰρ μέγας
κωνσταντῖνος ἐνομοθέτησε την κυριακὴν ἀπραξί
τιμᾶσθαι· πρὸ γὰρ αὐτοῦ καὶ κατὰ τὴν κυριακήν
πάντες εἰργάζοντο. Reg. Vat.
col. 547–548page 60 of 124
PG 157:547καὶ τὸν μὲν ἅγιον Μηνᾶν καθὼς ἦν εἴασεν, ἐκδιώξας δὲ τὰ ἀγάλματα ἐπωνόμασε τὸν ναὸν ούτως. Τὴν δὲ τελείαν αὐτοῦ οἰκοδομὴν ἐποίησεν μετά χρόνους ρεθ΄ Πουλχέρια και Μαρκιανός, σὺν τοῖς προαστείοις καὶ ἱεροῖς σκεύεσι. Τοῦ δὲ ἁγίου Μα κίου υπάρχοντος ἄλλα δύο μήκη μείζονος παρ' ὅ ἐστι νῦν, ἐξέκοψε τὸ διμόριον τοῦ ναοῦ ὁ μέγας Κωνσταντίνος, καὶ ἀνήγειρε τὸ θυσιαστήριον. Διότι δὲ ἀνῃρέθη ὁ ἅγιος Μώκιος ἐκεῖσε, τούτου χάριν ἀνήγειρε καὶ τὸν ναὸν ὡς ἴδιον αὐτοῦ, καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐκεῖσε ἔφερεν, ὅπερ κεῖται ὑποκάτω τοῦ θυσιαστηρίου. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου ἐξωρίζοντο οἱ 'Αρειανοί ἀπὸ τῆς μεγάλης εκκλησίας, καὶ ἐλθόντες πάλιν κατῴκησαν ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μωκίου, καὶ παρεκάλουν τὸν βασιλέα κατοικεῖν αὐτοὺς ἐκεῖσε, καὶ γέγονε· καὶ εὐθὺς ἀνεγείρουσι τὸν ναὸν οἱ ᾿Αρειανοὶ, καὶ δοξά. ζετα: παρ' αὐτῶν ἔτη ζ', καὶ πίπτει λειτουργούντων αὐτῶν ἐν τῷ ἑβδόμῳ ἔτει, ὅτε καὶ Ἀρειανοὶ ἀπεκ τάθησαν πολλοί. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου ἀνεγείρεται ὁ αὐτὸς ναὸς καὶ ἵσταται μέχρι τῆς σήμερον. Κωνσταντίνος ὁ μέγας ἀνήγειρε τὴν ἁγίαν Εἰρή. νην τὴν παλαιάν, καὶ τὴν ἁγίαν Σοφίαν δρομικήν, καὶ τὸν ἅγιον ᾿Αγαθόνικον, καὶ τὸν ἅγιον ᾿Ακάκιον τὸν ἑπτάσκαλον. Τοὺς δὲ ἁγίους ἀποστόλους ἔχε τισεν ἡ μήτηρ αὐτοῦ σὺν αὐτῷ, δρομικών ξυλόστεγον ποιήσασα, καὶ μνημεῖα τῶν βασιλέων, ὧν ἐντὸς κεῖται μετὰ τῆς μητρὸς αὐτοῦ καὶ οὗτος. Τὴν μονὴν τῆς Βεθλεὲμ ἔκτισεν ἡ ἁγία Ελένη, καὶ τὰ Γάστρια Καλοῦνται δὲ οὕτως, διότι κομίσασα ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ τὸν τίμιον σταυρὸν εἰσ ήγαγεν αὐτὸν διὰ τῆς πόρτης του Ψαμάθου, καὶ τὰ εὑρεθέντα ἐκεῖσε ἐπάνω τοῦ σταυροῦ κρίνα τε καὶ φύλλα καὶ βασιλικὰ καὶ τριακοντάφυλλα καὶ κώστους καὶ σάμψυχα καὶ βάλσαμα ἐφύτευσεν εἰς γάστρας πρὸς τὸ διασωθῆναι. Ἐκεῖσε δὲ ἀπληκεύσασα ὠνόμασε τὸν τόπον Γάστρια, καὶ μονὴν ἀνής γειρεν. Τοῦ δὲ Ψαμάθου τὰ παλάτια καὶ τὸ γηροκομεῖον ἐκτίσθησαν καὶ αὐτὰ παρὰ τῆς ἁγίας Ελένης. Ομοίως καὶ ὁ ἅγιος Θεόδωρος τὰ Κλαυ δίου. Τὸν δὲ ἅγιον Ἰουλιανὸν ἀνήγειρεν Ουρίκιος δ παριστάμενος εἰς τὰ κτίσματα ἐξ οἰκείων ἐξέδων, ἐν ᾧ καὶ ἦσαν ἀπληκτα τῶν Ῥωμαίων. Εἰς τὸ καλούμενον 'Αλωνίτζιον, τὸ πλησίον τοῦ Ταύρου, παλάτια ἦσαν χερσαία, παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου κτισθέντα πρὸς τὸ ἀπληκεύειν τους Ἐν δὲ ταῖς. Δέον γινώσκειν ὅτι ὁ ἅγιος Μώκιος πρῶτον μὲν ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου παρῳκοδομήθη Ἑλλήνων πλήθη ἐκεῖσε κατοικούν των πολλά, και ναὸς ἦν τοῦ Διὸς, καὶ ἐκ τῶν αὐτοῦ λίθων ἐκτίσθη. Ἐν Εξορίζονται οἱ 'Αρειανοὶ τῶν ἁγίων ἐκκλη στῶν, καὶ ἐλθόντες ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μωκίου ἠράσθησαν, καὶ παρακαλούσι τῷ βασιλεῖ. Γάστρια γαστέρια 'Απλικεύειν Έξω τοῦ παλατίου, ἠπλήκευσεν εἰς τὰ Ῥουφίνου. τοῦ δὲ Ψ. ᾿Αλλὰ καὶ παλάτια καὶ τὸ γηροκα μεῖον τὰ εἰς τὰ Ψαμαθα ἡ ἁγία Ελένη ἀνήγειρεν. Ομοίως καὶ τὸν ἅγιον Θεόδωρον τὸν Κλαυδίου.
dem S. Menam, ejectis duntaxat simulacris et novo καὶ τὸν μὲν ἅγιον Μηνᾶν καθὼς ἦν εἴασεν, ἐκδιώ
indito nomine, uti erat reliquit. Integram vero ipsius structuram cum vestibulis et sacris vasis annis
169 post procurarunt Fulcheria et Marcianus. Templum S. Mocii duplo tunc majns quam est, media
parte contraxit Constantinus Magnus, et altare
ibidem erexit. Quoniam vero ibi olim S. Mocius
interemptus fuerat, ca re templum hoc ipsius nomini
dicavit ejusque corpus illuc transtulit. Tempore
Theodosii Magni ejiciebantur Ariani ecclesia Magna; posteaque reversi permissu imperatoris occuparunt templum S. Mocii. Septimo 73 autem anuo
postquam hoc templum ab Arianis ædificatum ch
possideri cœptum fuerat, corruit, dum sacra fiunt,
plurimosque illorum oppressit. Tempore antem
Justiniani Magni denuo templum illud exstructum
fuit, et hucusque salvum permansil.
ξας δὲ τὰ ἀγάλματα ἐπωνόμασε τὸν ναὸν ούτως.
Τὴν δὲ τελείαν αὐτοῦ οἰκοδομὴν ἐποίησεν μετά
χρόνους ρεθ΄ Πουλχέρια και Μαρκιανός, σὺν τοῖς
προαστείοις καὶ ἱεροῖς σκεύεσι. Τοῦ δὲ ἁγίου Μα
κίου υπάρχοντος ἄλλα δύο μήκη μείζονος παρ' ὅ
ἐστι νῦν, ἐξέκοψε τὸ διμόριον τοῦ ναοῦ ὁ μέγας
Κωνσταντίνος, καὶ ἀνήγειρε τὸ θυσιαστήριον. Διότι
δὲ ἀνῃρέθη ὁ ἅγιος Μώκιος ἐκεῖσε, τούτου χάριν
ἀνήγειρε καὶ τὸν ναὸν ὡς ἴδιον αὐτοῦ, καὶ τὸ σῶμα
αὐτοῦ ἐκεῖσε ἔφερεν, ὅπερ κεῖται ὑποκάτω τοῦ
θυσιαστηρίου. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις Θεοδοσίου
τοῦ μεγάλου ἐξωρίζοντο οἱ 'Αρειανοί ἀπὸ τῆς
μεγάλης εκκλησίας, καὶ ἐλθόντες πάλιν κατῴκησαν
ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μωκίου, καὶ παρεκάλουν τὸν
βασιλέα κατοικεῖν αὐτοὺς ἐκεῖσε, καὶ γέγονε· καὶ
εὐθὺς ἀνεγείρουσι τὸν ναὸν οἱ ᾿Αρειανοὶ, καὶ δοξά.
ζετα: παρ' αὐτῶν ἔτη ζ', καὶ πίπτει λειτουργούντων αὐτῶν ἐν τῷ ἑβδόμῳ ἔτει, ὅτε καὶ Ἀρειανοὶ ἀπεκτάθησαν πολλοί. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου ἀνεγείρεται ὁ αὐτὸς ναὸς καὶ ἵσταται
μέχρι τῆς σήμερον.
Constantinus Magnus ædificavit ecclesiam veterem S. Irenæ, et templum S. Sophia oblongum,
et S. Agathonicum, et S. Acacium cognominatom Heptascalum sive ad Septem gradus. Templum
vero SS. Apostolorum una cum ipso mater ejus
exstrui curavit, forma oblong: et tecto ligneo opertum. Item monumenta imperatorum, in quorum
uno ipse cum matre conditus est.
Monasterium Bethleem condidit S. Helena; item
aliud nuncupatum Gastria. Causa autem ejus denominationis have est. Helena Constantini mater sacram Christi crucem llierosolymis afferens ingressa
est Cpolim per portam quæ vocatur Littorea, el quæ
supra crucem reperta erant, illa phylla, basilica,
triacontaphylla, sampsucha, balsama, ea omnia,
quo conservarentur, in vasis plantavit atque ibi
deposuit, et monasterium in eodem loco nomine
Gastria exstruxit.
74 Palatium et gerocomium nomine Littoreum
condidit eadem S. Helena; similiter et 3. Theodlorum cognominatum Claudii.
Urbicius, qui præfuit structuræ, ædificavit templum S. Juliani propriis sumptibus. Ibidem erant
castra Romanorum.
In loco nuncupato Alonitzio, prope Taurum, paJatium terrestre exstruxerat Constantinus Magnus
ad recipiendum Romanos proceres. Theodosius
Κωνσταντίνος ὁ μέγας ἀνήγειρε τὴν ἁγίαν Εἰρή.
νην τὴν παλαιάν, καὶ τὴν ἁγίαν Σοφίαν δρομικήν,
καὶ τὸν ἅγιον ᾿Αγαθόνικον, καὶ τὸν ἅγιον ᾿Ακάκιον
τὸν ἑπτάσκαλον. Τοὺς δὲ ἁγίους ἀποστόλους ἔχε
τισεν ἡ μήτηρ αὐτοῦ σὺν αὐτῷ, δρομικών ξυλόστεγον ποιήσασα, καὶ μνημεῖα τῶν βασιλέων,
ὧν ἐντὸς κεῖται μετὰ τῆς μητρὸς αὐτοῦ καὶ
οὗτος.
Τὴν μονὴν τῆς Βεθλεὲμ ἔκτισεν ἡ ἁγία Ελένη,
καὶ τὰ Γάστρια Καλοῦνται δὲ οὕτως, διότι
κομίσασα ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ τὸν τίμιον σταυρὸν εἰσήγαγεν αὐτὸν διὰ τῆς πόρτης του Ψαμάθου, καὶ τὰ
εὑρεθέντα ἐκεῖσε ἐπάνω τοῦ σταυροῦ κρίνα τε καὶ
φύλλα καὶ βασιλικὰ καὶ τριακοντάφυλλα καὶ κώστους
καὶ σάμψυχα καὶ βάλσαμα ἐφύτευσεν εἰς γάστρας
πρὸς τὸ διασωθῆναι. Ἐκεῖσε δὲ ἀπληκεύσασα
ὠνόμασε τὸν τόπον Γάστρια, καὶ μονὴν ἀνής
γειρεν.
Τοῦ δὲ Ψαμάθου τὰ παλάτια καὶ τὸ γηροκομεῖον ἐκτίσθησαν καὶ αὐτὰ παρὰ τῆς ἁγίας
Ελένης. Ομοίως καὶ ὁ ἅγιος Θεόδωρος τὰ Κλαυ
δίου.
Τὸν δὲ ἅγιον Ἰουλιανὸν ἀνήγειρεν Ουρίκιος δ
παριστάμενος εἰς τὰ κτίσματα ἐξ οἰκείων ἐξέδων,
ἐν ᾧ καὶ ἦσαν ἀπληκτα τῶν Ῥωμαίων.
Εἰς τὸ καλούμενον 'Αλωνίτζιον, τὸ πλησίον τοῦ
Ταύρου, παλάτια ἦσαν χερσαία, παρὰ τοῦ μεγάλου
Κωνσταντίνου κτισθέντα πρὸς τὸ ἀπληκεύειν τους
Meursii et Lambecii nota.
Ἐν δὲ ταῖς. Δέον γινώσκειν ὅτι ὁ ἅγιος
Μώκιος πρῶτον μὲν ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου
παρῳκοδομήθη Ἑλλήνων πλήθη ἐκεῖσε κατοικούντων πολλά, και ναὸς ἦν τοῦ Διὸς, καὶ ἐκ τῶν αὐτοῦ
λίθων ἐκτίσθη. Ἐν Binl. et Reg.
Εξορίζονται οἱ 'Αρειανοὶ τῶν ἁγίων ἐκκλη
στῶν, καὶ ἐλθόντες ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μωκίου
ἠράσθησαν, καὶ παρακαλούσι τῷ βασιλεῖ. Reg.
Γάστρια vel γαστέρια hic significant vasa
ventrosa et patula; cujusmodi sunt in quibus arbuscule, fores et verta plantantur. Caterum istius
monasterii meminit Zonaras. LAMB.
'Απλικεύειν idem est atque Latinorum ape
plicare. Hic significal deponere aliquid sen applicare in aliquem locum. Paulo post sumitur pro diverii ad hospitem seu recipere se in hospitium: Έξω
τοῦ παλατίου, inquit, ἠπλήκευσεν εἰς τὰ Ῥουφί
νου. LAMB.
τοῦ δὲ Ψ. ᾿Αλλὰ καὶ παλάτια καὶ τὸ γηροκα
μεῖον τὰ εἰς τὰ Ψαμαθα ἡ ἁγία Ελένη ἀνήγειρεν.
Ομοίως καὶ τὸν ἅγιον Θεόδωρον τὸν Κλαυδίου. 3058
ap. Band.
col. 549–550page 61 of 124
PG 157:549προκρίτους τῶν Ῥωμαίων. Ἐν οἷς καὶ Θεοδόσιος ὁ μέγας, πένης ὢν καὶ ἀνελθὼν ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἔξω τοῦ παλατίου ἠπλήκευσεν εἰς τὰ Ρουφί του τοῦ σκυτοτόμου, εἰς τὴν βάσιν τοῦ κίονος τοῦ Ταύρου. Ο δὲ αὐτὸς Ρουφίνος ἔσχατος ἐγένετο παρὰ Θεοδοσίου μάγιστρος, δς ἔκτισε τὰς Ρουφι γιανάς. Τι δὲ Μάγγανα ὁ μέγας Κωνσταντῖνος ἔκτισε λόγω τῶν βασιλικῶν ἐργοδοσίων· ἐκλήθη δὲ Μάγγανα διὰ τὸ τὰ μάγγανα πάσης τῆς πόλεως καὶ τὰς μη χανικές ύλες ἐκεῖτε ἀποκεῖσθαι, καὶ τὰ πρὸς τὴν τειχομαχίαν σκεύη. Τὴν ἁγίαν Εὐφημίαν τὴν πανεύφημον, τὴν ἐν τῷ ἱπποδρομίῳ, ὁ αὐτὸς μέγας Κωνσταντίνος ἔκτισε, κοσμήσας τὸν ναὸν διὰ πολυτελούς ὕλης. Μετὰ δὲ υμη' έτη ὁ μισόθεος Κωνσταντῖνος ὁ Κοπρώνυμος ἁρμομέντα καὶ κοπροθέσιον αὐτὸν ἐποίησε, καὶ τὸ λείψανον τῆς ἁγίας σὺν τῇ λάρκανι εἰς τὸν βυθόν τῆς θαλάσσης κατέρριψεν. Μετὰ δὲ χρόνους 25' Εἰρήνη ἡ εὐσεβεστάτη Αὐγούστα ή Αθηναία τοῦτον πάλιν ἀνακοδόμησε, καὶ τὸ ἅγιον λείψανον ἐν Λέσβῳ εὑροῦσα ἀνεκόμισε. Μέλλων κτίσαι τὴν πόλιν ὁ μέγας Κωνσταντῖνος καὶ πῆξαι τὸ θεμέλιον κατὰ τὴν παρ' αὐτοῦ γενομένην σχηματογραφίαν, πεζός ἐξῆλθε μετά τῶν μεγιστάνων αὐτοῦ. Ἐλθόντος δὲ αὐτοῦ εἰς τὸν φόρον έλεξαν αὐτῷ οἱ ἄρχοντες αὐτοῦ· Ἐν ταῦθα ποίησον τὸ τέλος τοῦ τείχους.» Ἐκεῖνος δὲ ἔφη·ι Εως οὗ στῇ ὁ προαγωγός μου, ἐκεῖσε πληρώσω· ο μόνος γὰρ ἐκεῖνος ἑώρα τὴν ἄγγελον προπορευόμενον αὐτοῦ. Ἀπελθὼν οὖν μέχρι τοῦ Εξωχιονίου πεζός μετὰ πάσης τῆς συγκλήτου, ἐκεῖσε ἐθεάσατο τὸν ἄγγελον την ρομφαίαν πήξαντα καὶ μηνύσαντα ἕως ἐκεῖ στῆναι αὐτόν. Διὰ γοῦν τοῦτο Επιξεν ἕως ἐκεῖσε τὸ τεῖχος, καὶ ἔστι μέχρι τοῦ νῦν τὸ σχῆμα αὐτοῦ. Λέγουσι δὲ περὶ τοῦ φέρου ὅτι εἰς μίμησιν του Ὠκεανοῦ ἐκτίσθη κυκλοειδής, καὶ ψεύδονται οἱ τοῦτο λέγοντες· τὴν γὰρ αἰτίαν τοῦ σχήματος τούτου ήδη προλαβόντες είπομεν Ἐκεῖσε δὲ ἦν καὶ ὡρολόγιον χαλκοῦν, ὅπερ ἤχθη ἀπὸ Κυ ζίκου. Εὑρὼν δὲ ὁ μέγας Κωνσταντῖνος τὰς φυλακὰς τοῦ Βυζαντίου εἰς τὸ Στρατήγιον, ἐκεῖσε καὶ αὐτὸς τοὺς κατακρίτους ἐφρούρει. Διήρκεσαν δὲ χρό "Αρμαμέντα καὶ κοπροθέσιον. ἀρμαμέντα ἀρμεν 'Εν Λέσβῳ. τῇ νήσῳ Λήμνῳ. Λήμνῳ. Μέλλων κτίσαι. Εἰς τὸν φόρον. καθ᾽ ἂν ἡ πύλη τὸ ἀρχαῖον ήν. Φόρος "Ηδη προλαβόντες είπομεν.
προκρίτους τῶν Ῥωμαίων. Ἐν οἷς καὶ Θεοδόσιος ὁ Magrus, tenuioris adhuc fortuna, ut primum Gpsμέγας, πένης ὢν καὶ ἀνελθὼν ἐν Κωνσταντινουπό
λει, ἔξω τοῦ παλατίου ἠπλήκευσεν εἰς τὰ Ρουφί
του τοῦ σκυτοτόμου, εἰς τὴν βάσιν τοῦ κίονος τοῦ
Ταύρου. Ο δὲ αὐτὸς Ρουφίνος ἔσχατος ἐγένετο
παρὰ Θεοδοσίου μάγιστρος, δς ἔκτισε τὰς Ρουφι
γιανάς.
Τι δὲ Μάγγανα ὁ μέγας Κωνσταντῖνος ἔκτισε
λόγω τῶν βασιλικῶν ἐργοδοσίων· ἐκλήθη δὲ Μάγγανα
διὰ τὸ τὰ μάγγανα πάσης τῆς πόλεως καὶ τὰς μηχανικές ύλες ἐκεῖτε ἀποκεῖσθαι, καὶ τὰ πρὸς τὴν
τειχομαχίαν σκεύη.
Τὴν ἁγίαν Εὐφημίαν τὴν πανεύφημον, τὴν ἐν τῷ
ἱπποδρομίῳ, ὁ αὐτὸς μέγας Κωνσταντίνος ἔκτισε,
κοσμήσας τὸν ναὸν διὰ πολυτελούς ὕλης. Μετὰ δὲ
υμη' έτη ὁ μισόθεος Κωνσταντῖνος ὁ Κοπρώνυμος
ἁρμομέντα καὶ κοπροθέσιον αὐτὸν ἐποίησε,
καὶ τὸ λείψανον τῆς ἁγίας σὺν τῇ λάρκανι εἰς
τὸν βυθόν τῆς θαλάσσης κατέρριψεν. Μετὰ δὲ
χρόνους 25' Εἰρήνη ἡ εὐσεβεστάτη Αὐγούστα ή
Αθηναία τοῦτον πάλιν ἀνακοδόμησε, καὶ τὸ ἅγιον
λείψανον ἐν Λέσβῳ εὑροῦσα ἀνεκόμισε.
Μέλλων κτίσαι τὴν πόλιν ὁ μέγας Κωνσταν
τίνος καὶ πῆξαι τὸ θεμέλιον κατὰ τὴν παρ' αὐτοῦ
γενομένην σχηματογραφίαν, πεζός ἐξῆλθε μετά
τῶν μεγιστάνων αὐτοῦ. Ἐλθόντος δὲ αὐτοῦ εἰς τὸν
φόρον έλεξαν αὐτῷ οἱ ἄρχοντες αὐτοῦ· Ἐνταῦθα ποίησον τὸ τέλος τοῦ τείχους.» Ἐκεῖνος δὲ
ἔφη·ι Εως οὗ στῇ ὁ προαγωγός μου, ἐκεῖσε
πληρώσω· ο μόνος γὰρ ἐκεῖνος ἑώρα τὴν ἄγγελον
προπορευόμενον αὐτοῦ. Ἀπελθὼν οὖν μέχρι τοῦ
Εξωχιονίου πεζός μετὰ πάσης τῆς συγκλήτου, ἐκεῖσε
ἐθεάσατο τὸν ἄγγελον την ρομφαίαν πήξαντα καὶ
μηνύσαντα ἕως ἐκεῖ στῆναι αὐτόν. Διὰ γοῦν τοῦτο
Επιξεν ἕως ἐκεῖσε τὸ τεῖχος, καὶ ἔστι μέχρι τοῦ νῦν
τὸ σχῆμα αὐτοῦ.
Λέγουσι δὲ περὶ τοῦ φέρου ὅτι εἰς μίμησιν του
Ὠκεανοῦ ἐκτίσθη κυκλοειδής, καὶ ψεύδονται οἱ
τοῦτο λέγοντες· τὴν γὰρ αἰτίαν τοῦ σχήματος
τούτου ήδη προλαβόντες είπομεν Ἐκεῖσε
δὲ ἦν καὶ ὡρολόγιον χαλκοῦν, ὅπερ ἤχθη ἀπὸ Κυζίκου.
Εὑρὼν δὲ ὁ μέγας Κωνσταντῖνος τὰς φυλακὰς τοῦ
Βυζαντίου εἰς τὸ Στρατήγιον, ἐκεῖσε καὶ αὐτὸς
τοὺς κατακρίτους ἐφρούρει. Διήρκεσαν δὲ χρόlim venit, divertit extra hoc palatium ad Rufinum
sutorem, ad basin columnæ Tauri. Ric Rufinus
ultimo a Theodosio magister creatus fui, et elificavit thermas Rufinianas.
Mangana quoque extruxit Constantinus Magnus.
ceu officinas imperiales. Dicta autem sunt Mangana
quod illic reposita essent omnia instrumenta bellica et materiæ mechanica, et apparatus necessarius ad oppugnanda m'œnia.
Item templum S. Euphemiæ in Hippodrome condidit Constantinus Magnus, et pretiosa exornavit materia; quod post 448 anuos Constantinus
75, Copronymus mutavit in armentarium et sterquilinium publicum, reliquiis S. Euphemie cum
loculo in mare projectis. Post aunos vero 37 pene,
Helene, religiosissima Augusta Atheniensis.hoc
templum reædificavit, et sanctas reliquias apud
Lemnum insulam repertas eo iterum transtulit.
Constantinus Magnus urbis suæ fundamenta pɔsiturus juxta formam quam designaverat, ipse pedibus circumivit, comitantibus eum proceribus suis;
quí, ubi usque in forum perventum fuit, monuere
ut illic pomario finem statueret. Ille vero respondit: «Non nisi ubi is qui me præcedit ductor constiterit, linem faciam.» Videbat nimirum solus engelum præeuntem. Progressus igitur pedibus cum
toto senatu usque ad Exocioniuin, vidit ibi angelum, defixa in terrain romphæa, stationis indiciuna
facere; quare ipse quoque ibi substitit, et finem
pomærio statuit.
Forum ad imitationem Oceani circulari forma
constructum esse quidam falso referunt. Veram
autem formæ ejus causam nos supra diximus. Ibidem horologium æneum, Cyzico deductum, collocatum cral.
76 Cum Constantinus in Strategio carceres
antiquos Byzantii invenisset, ipse etiam eodem in
loco rcos asservari voluit. Permansere autem istic
Meursii et Lambecii notæ.
"Αρμαμέντα καὶ κοπροθέσιον. De liac tenpli et reliquiarum S. Euphemiæ profanatione vide
hist. Mise. I. 22, ubi agitur de rebus gestis a
Constantino Copronymo anno 26 imperii. Cete
rum pro ἀρμαμέντα huic scriben:lum censeo ἀρμενtátov, il est armentarium seu stabulum armentoTam, Sic ante Copronymum Maxentins ecclesiam
S. Marcelli titulo dedicatam in armentarium mintavit, ut ibident animalia Catabuli congregata
starent, quorum servitio S. Marcellum addixit.
Notandum vero etiam in hist. Misc. pro aimamentarium substituendum esse armentarium..
LAMB.
'Εν Λέσβῳ. In hist. Misc. legitur apud
Lemnum insulam. Item apud Zonaraus τῇ νήσῳ
Λήμνῳ. Εt sic anonymus in Actis S. Euphe
mia apud Baron. Ann. 766. Credo igitur apud
Codinum quoque pro A¿6y scribendum esse
Λήμνῳ. LANB.
Μέλλων κτίσαι. Idem referi Nicephorus
Callistus Hist. Eccl. 8, 4. LANB.
Εἰς τὸν φόρον. Adde ex Zosimo καθ᾽ ἂν ἡ
πύλη τὸ ἀρχαῖον ήν. Φόρος enim hic non ipsum
forum significat, sed locum ubi, posteaquans
Constantions ambitum urbis ampliavit, forum
maximum sive Constantinianum constructum fuit.
LAMB.
"Ηδη προλαβόντες είπομεν. Respicit ad
illud quod supra dixit p. 41.
col. 551–552page 62 of 124
PG 157:551283, νους σπι' μέχρι τῆς βασιλείας Φωκά του Καππάδοκος. Τὸ νῦν καλούμενον Πραιτώριον οἶκος ἦν πατρικίας χήρας ονόματι Μάρκας· διὰ γὰρ τὸ εἶναι πηγηρὰς τὰς φυλακὰς καὶ ζοφώδεις καὶ πλήρεις Ευσωδίας πάσης, καὶ μὴ ὑποφέρειν τοὺς ἐκ:!σε ἐγκεκλεισμένους, δέδωκεν αὐτὸν εἰς μισθὸν Φωκά τῷ βασιλεῖ, καὶ οὗτος ἐποίησεν. αὐτὸν πραι τώριον. Τὰ δὲ Νούμερα καὶ τὴν Χαλκήν ὁ μέγας Κων. σταντῖνος ἔκτισε, καὶ διὰ τὸ εἶναι ἀργὰ ἐποίησεν αὐτὰ φυλακὴν ὁ Ηράκλειος καὶ οἱ καθεξής. Τὸν ἅγιον Φιλήμονα καὶ τὸν ἅγιον Εὐδέξιον ἀνή γειρεν Εὐδόξιος πατρίκιος καὶ ἔπαρχος τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. 'Ο δὲ ἅγιος Αναστάσιος παρὰ Ειρήνης καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτῆς Κωνσταντίνου τοῦ τυφλοῦ ἐκτίσθη, ἐπεὶ ὁ ἅγιος Αναστάσιος ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ 'Ηρα κλείου ἐμαρτύρησεν μετὰ ἔτη ση' τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Τὴν Χελώνην τὸν ἅγιον Προκόπιον καὶ τὸν ἅγιον 'Ακάκιον τὸν Επτάσκαλον ὁ ἐν ἁγίοις μέγας Κωνσταντίνος ήγειρεν· ὁ δὲ Ἰουστινιανός, ὁ τῆς μεγάλης εκκλησίας κτίστωρ, ἐκάλεσεν αὐτὸν ἅγιον Ακάκιον. Το καλούμενον Μεσόλοφον μέσον ἐστὶ τῶν ἑπτὰ λόφων, ήγουν ἡ μία μοῖρα τῆς πόλεως ἔχει τρεῖς λόγους, καὶ ἡ ἑτέρα τρεῖς, καὶ τοῦτό ἐστι μέσον, 8 καλοῦσιν οἱ ἰδιῶται μεσόμφαλον Ἐν τῇ λεγομένῃ Χαλκή στήλη καλκῇ ἦν τοῦ Κυ ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, παρὰ τοῦ μεγάλου Κων. σταντίνου σταθεῖσα. Ο δὲ Λέων ὁ πατὴρ τοῦ Και βαλλίνου ταύτην κατήγαγεν, 'Η δὲ νῦν διὰ ψηφίδων ερωμένη εἰκὼν τοῦ Θεοῦ ἱστορήθη παρὰ Εἰρήνη; τῆς Αθηναίας. Ἡ δὲ χαλκῆ ἐτύγχανε χρόνως υπ' ἐξ ἧς γυνὴ αἱμορροοῦσα ἐάθη καὶ θτερα πολλὰ θαύ μα τα ἐπιτελοῦντο. Τὰ λεγόμενα Εὐγενίου οἶκος ἦν Εὐγενίου πατρικίου ἐν τοῖς χρόνοις Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου, ὃς καὶ ἀνήγειρεν αὐτὸν εἰς ναὸν τῇ Θεοτόκῳ. Τα λεγόμενα Ούρδικίου ἡ Θεοτόκος παρ' άλλου Ὁ ἅγιος Αναστάσιος. Την Χελώνην τὸν ἅγιον Προκόπιον. τὸν ἅγιον Προκόπιον ἐν τῇ χελώνη. Μεσόμφαλον και μεσήλογον Παρ' άλλου Ουρδικίου. παρ' άλ vος βαρβάτου επιτήδευμα καὶ τελεία, νῦν ἔσται μετά ᾿Αρχιμήδους καμου σοφία. ἐπὶ τοῦ καλλινίκου καὶ αὐτοκράτορος ἡμῶν ᾿Αναστασίου. ἐκ τῶν ὑς βικίου των περὶ τὸ στράτευμα τάξεων. Εἰς βίβλον τακτικών Όρ κου ἀπὸ ὑπάτων. Ουρδικίου ταχ τικά στρατηγικά.
carceres publici an:us 283, usque ad imperium νους σπι' μέχρι τῆς βασιλείας Φωκά του ΚαππαPhoca Cappadocis.
Ædificium quo.) nunc vocatur Pratorium, olim
domus erat viduæ patriciæ, nomine Marciæ, quæ
sortem acerbam carceribus inclusorum miserata,
quod fœtore, caligine et angustia loci excruciarentur, accepto pretio domum suami Phocæ imperatori
concessit, qui ex ea fecit Prætorium.
Numera et Chaleen Constantinus Magnus exstruxit: sed quoniam nulli usui erant, ideo Heraclius et reliqui deinceps imperatores ea in custodiam mutarunt.
Templa S. Philemonis et S. Eudoxii medificavit
Eudoxius patricius et præfectus Magni Constantini.
Templum S. Anastasii Irene cum filio Constantino cæcato exstruxit. Martyrium vero consummavit S. Anastasis tempore Heraclii, annis 208 post
Constantinum Magnum.
S. Procopium in Chelone et S. Acacium lleptascalum condidit 77 B. Constantinus Magnus; posteriori vero primus nomen imposuit Justinianus S.
Sophiæ conditor.
Mesolophum sive meditullium in medio situm est
septem collium urbis: tres scilicet ab utraque parte sunt, et inter utrosque Mesolophun, quod vulgo
etiam Mesomphalum sive urbis umbelicum vocant.
In Chalce statuam æream Domini nostri Jesu
Christi erexerat Constantinus Magnus: Leo autem
pater Caballini sive Constantini Copronymi cam
evertit. Quæ hodieque illic visitur musivi operis
imago Dei, posita fuit ab Irene Atheniensi. Prima
autem illa wrea statua annos 415 ibi stetit, cujus
Virtute mulier sanguinis profluvio laborans sauata
fuit et multa alia facta fuerunt miracula.
Locus nuncupatus Eugenii domus erat Eugenii
patricii, qui vixit tempore Theodosii Magni; et mulata fuit ab eo in templum S. Deiparæ.
Templum S. Deiparae cognominatum Urbicii adiδοκος.
Τὸ νῦν καλούμενον Πραιτώριον οἶκος ἦν πατρικίας χήρας ονόματι Μάρκας· διὰ γὰρ τὸ εἶναι
πηγηρὰς τὰς φυλακὰς καὶ ζοφώδεις καὶ πλήρεις
Ευσωδίας πάσης, καὶ μὴ ὑποφέρειν τοὺς ἐκ:!σε
ἐγκεκλεισμένους, δέδωκεν αὐτὸν εἰς μισθὸν Φωκά
τῷ βασιλεῖ, καὶ οὗτος ἐποίησεν. αὐτὸν πραι
τώριον.
Τὰ δὲ Νούμερα καὶ τὴν Χαλκήν ὁ μέγας Κων.
σταντῖνος ἔκτισε, καὶ διὰ τὸ εἶναι ἀργὰ ἐποίη
σεν αὐτὰ φυλακὴν ὁ Ηράκλειος καὶ οἱ καθεξής.
Τὸν ἅγιον Φιλήμονα καὶ τὸν ἅγιον Εὐδέξιον ἀνήγειρεν Εὐδόξιος πατρίκιος καὶ ἔπαρχος τοῦ μεγάλου
Κωνσταντίνου.
'Ο δὲ ἅγιος Αναστάσιος παρὰ Ειρήνης καὶ
τοῦ υἱοῦ αὐτῆς Κωνσταντίνου τοῦ τυφλοῦ ἐκτίσθη,
ἐπεὶ ὁ ἅγιος Αναστάσιος ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ 'Ηρακλείου ἐμαρτύρησεν μετὰ ἔτη ση' τοῦ μεγάλου
Κωνσταντίνου.
Τὴν Χελώνην τὸν ἅγιον Προκόπιον καὶ τὸν
ἅγιον 'Ακάκιον τὸν Επτάσκαλον ὁ ἐν ἁγίοις μέγας
Κωνσταντίνος ήγειρεν· ὁ δὲ Ἰουστινιανός, ὁ τῆς
μεγάλης εκκλησίας κτίστωρ, ἐκάλεσεν αὐτὸν ἅγιον
Ακάκιον.
Το καλούμενον Μεσόλοφον μέσον ἐστὶ τῶν ἑπτὰ
λόφων, ήγουν ἡ μία μοῖρα τῆς πόλεως ἔχει τρεῖς
λόγους, καὶ ἡ ἑτέρα τρεῖς, καὶ τοῦτό ἐστι μέσον,
8 καλοῦσιν οἱ ἰδιῶται μεσόμφαλον
Ἐν τῇ λεγομένῃ Χαλκή στήλη καλκῇ ἦν τοῦ Κυ
ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, παρὰ τοῦ μεγάλου Κων.
σταντίνου σταθεῖσα. Ο δὲ Λέων ὁ πατὴρ τοῦ Και
βαλλίνου ταύτην κατήγαγεν, 'Η δὲ νῦν διὰ ψηφίδων
ερωμένη εἰκὼν τοῦ Θεοῦ ἱστορήθη παρὰ Εἰρήνη;
τῆς Αθηναίας. Ἡ δὲ χαλκῆ ἐτύγχανε χρόνως υπ'·
ἐξ ἧς γυνὴ αἱμορροοῦσα ἐάθη καὶ θτερα πολλὰ θαύ
μα τα ἐπιτελοῦντο.
Τὰ λεγόμενα Εὐγενίου οἶκος ἦν Εὐγενίου πατρικίου ἐν τοῖς χρόνοις Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου, ὃς καὶ
ἀνήγειρεν αὐτὸν εἰς ναὸν τῇ Θεοτόκῳ.
Τα λεγόμενα Ούρδικίου ἡ Θεοτόκος παρ' άλλου
Meursii et Lambecii notæ.
Ὁ ἅγιος Αναστάσιος. Hic eat Anastasius tricius, de quo in praesentia Codinus loquitur, is
Peisa monachus, qui 17 anno Heraclii imperatoris
sen 627 post Christum malum, sub Chosroe Persie
rum rege, una cum 70 sociis martyrium consumn -
mavit. Laus.
Την Χελώνην τὸν ἅγιον Προκόπιον. Ho
est, ut alias ant, τὸν ἅγιον Προκόπιον ἐν τῇ Χελώνῃ. LABS.
Μεσόμφαλον και μεσήλογον Cpolitanum perio
respondisse loco autiquæ Romæ qui nominabatur
umbilicus Roma. LAMB.
Παρ' άλλου Ουρδικίου. Verba παρ' άλ209 propterea addidisse puto Codinum, ut' Urbicium patricium, quem sub Anastasio de re militari scripsisse ait, diversum esse ostendat al
aitero illo, quem supra dixit præpositum fuisse
tempore Constantini magni et templum S. JuJani adificasse. Quid vero vος βαρβάτου sibi velit, non satis mihi constat. Cæterum Urbicius paest cujus επιτήδευμα sive inventum tacticum
Nie. Rigaltio editum est. Ipse enim inibi testatur
sr ista sub Anastasio Dicero scripsisse: καὶ τελεία,
inquit, νῦν ἔσται μετά ᾿Αρχιμήδους καμου σοφία.
ἐπὶ τοῦ καλλινίκου καὶ αὐτοκράτορος ἡμῶν ᾿Αναστασίου. Idemn aliki vocatur Orbieius, ut in Etymologica magno, ubi citatur fragmentumn ἐκ τῶν ὑςβικίου των περὶ τὸ στράτευμα τάξεων. Item in
titulo antiqui epig, ammatis a Salmasio in notis ad
Spartianum editi: Εἰς βίβλον τακτικών Όρ5 κου
ἀπὸ ὑπάτων. Εxstat hodieque Fioreitie in bibliotheca Medicea omnium, ni creditur. optimus et
antiquissimus codex scriptorum Tacticorum, quo
inter cætera continentur duɔdecim libri, quibus praefixa est be inscriptio, Ουρδικίου ταχ
τικά στρατηγικά. Sed iidem sunt qui in Barberina et aliis bibliothecis sub nomine Maupi
xlo habentur, LAMB.
col. 553–554page 63 of 124
PG 157:553Ουρδικίου ἐκτίσθη, πατρικίου καὶ στρατηλάτου τῆς ἀνατολῆς βαρβάτου, τοῦ ἱστορήσαντος τὰ στρατηγικὰ ἐν τοῖς χρόνοις ᾿Αναστασίου τοῦ δικό ρου, μετὰ χρόνους απ' τοῦ κτισθῆναι τὴν Κων σταντινούπολιν. Ὁ δὲ οἶκος αὐτοῦ ἦν εἰς τὰ καμίνου καὶ ἕτερος αὐτοῦ οἶκος εἰς τὸ στρα πήγιον. Τὰ καλούμενα Προτασίου, ὁ μὲν τόπος ἐκ τοῦ ἀνωτέρω ρηθέντος Προτασίου ἐκλήθη, ἡ δὲ νῦν ἐκκλησία τῆς ἁγίας Θεοτόκου ἐκτίσθη παρὰ Πουστίνου τοῦ βασιλέως, τοῦ ἀνδρὸς Σοφίας τῆς λωβῆς, τοῦ ἀπὸ κουροπαλάτων, ἀνεψιοῦ τοῦ μετ γάλου Ιουστινιανοῦ, ἐπεὶ ἀπὸ τοῦ Προτασίου ἕως τοῦ κτίστορος Ἰουστίνου διῆλθον χρόνοι σνβ'. Τὰ λεγόμενα Στείρου, ὁ ναὸς τῶν ἀρχαγγέλων, ἀπὸ στείρας γυναικὸς ἔλαβε τὴν προσηγορίαν, πα τριχίας ούσης καὶ παιδοποιησάσης· καὶ ἐν τοῖς χρόνοις Λέοντος τοῦ Μακέλου εὐκτήριον μικρὸν ἦν. Ἀπὸ δὲ τῆς γυναικὸς ὠνομάσθη ὁ τόπος, καὶ τε λευτησάσης διήλθοσαν χρόνοι σε, καὶ ἐκτίσθη δ' ναὰς παρὰ Ἰουστινιανοῦ τοῦ κτίστορος τῆς μεγάλης Εκκλησίας. Συμπτωμένου δὲ αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ σεισμοῦ, μετὰ χρόνους τλη' ἀνεκαίνισε αὐτὸν Βασίλειος ὁ βασιλεύς, ὅστις καὶ ἐκ τοῦ στρατηγίου ἄρας τὴν φιάλην τὴν χαλκήν τέθεικεν αὐτὴν ἐκεῖσε Παρέλυσε δὲ καὶ τὸν Κωνωπίωνα, δς ἦν ἐστηλωμένος Ο άγιος Ιωάννης ή Αρκαδιανή παρὰ ᾿Αρκαδίου ἐκτίσθη, ἐπιλεξαμένου καὶ ἐκ τῶν πολιτῶν χιλιάδας ἐξ εἰς ὀψίκιον εἰς τὰ πρόκεντα αὐτοῦ. Ἐκάλεσε δὲ αὐτοὺς ᾿Αρκαδιανούς πάνυ γὰρ ἐφίλει αὐτὰ καὶ εὐεργέτες. κατὰ μυιῶν καὶ κωνώπων καὶ ἐμπίδων καὶ κορίδων Οἱ δὲ λεγόμενοι Τόποι οἱ πλησίον τοῦ ἁγίου Λαζά ρου διὰ τοῦτο ἐκλήθησαν οὕτως. Οπότε επανέστη Βασιλίσκος δρουγγάριος καὶ πατρίκιος Ζήνωνι τῷ βασιλεῖ, δευτέρῳ ἔτει καὶ δεκάτῳ τῆς βασιλείας αὐτοῦ μηνὶ, καὶ ἐδίωξεν αὐτὸν, καὶ ἐκράτησε Βασι λίσκος τῆς βασιλείας έτη δύο. Υποστρέψας δὲ ὁ Ζήνων μετὰ δυναστείας στρατοπέδων ἀπὸ τῆς μεγάλης Αντιοχείας ἦλθεν μετὰ ταραχῆς ἐν τῇ πόλει. Τοῦ δὲ 'Αρματίου τὸν στρατὸν τοῦ Βασιλίσ και προδώσαντος τῷ Ζήνωνι, ἔφυγε Βασιλίσκος σὺν τῇ γυναικὶ καὶ τοῖς τέκνοις αὐτοῦ εἰς τὴν ἁγίαν Εἰρήνην τὴν παλαιάν. Ο δὲ Ζήνων ὥρισεν ἐκεῖσε γενέσθαι τόπους κριτηρίων καὶ θρόνους τοῦ ἱερατι τοῦ καταλόγου καὶ τῆς συγκλήτου, καὶ καθεσθέν. των ἐκεῖσε πάντων ενώπιον κατεδίκασε τον Βασι Τὰ καμίνου. 46 τὸν και λούμενον Βοῦν, κάμινος, εἰς τὰ καμίνου εἰς τὸν καλούμενον Βοῦν. εἰς τὰ κ μίνια, Ανωτέρω ῥηθέντος Ρ. 20. ᾽Εκεῖσε, καὶ τηνικαῦτα παρελύθη τὸ ἑστοι χειωμένον στοιχεῖον τὸ μέγιστόν τε καὶ ἀναγκαιότα τον τῶν ἐν τῇ πόλει, δηλονότι τοῦ τε κωνωπίωνος καὶ τῶν μυιῶν καὶ τῶν ἐμπίδων καὶ ψυλλῶν καὶ και ρίδων, πρότερον χρόνους σε μὴ ὄντων ἐν τῇ πό λει 3058. Πρόκενσα. όψικεύειν 'Αρκαδιανούς. ποιεῖ δὲ ὁ Αρκάδιος) καὶ ἴδιον ἀριθμὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει, οὓς ἐκάλεσεν ᾿Αρχιδιακούς. Αρκαδιακός, οι Κωνσταντιακής οι Κωνσταντιανός οι Θεοδοσιακός Θεοδοσιανός. Β.
DE ÆDIFICIS CP.
Ουρδικίου ἐκτίσθη, πατρικίου καὶ στρατηλάτου & fcavit alius quiiam Urbicius patricius et magister
τῆς ἀνατολῆς βαρβάτου, τοῦ ἱστορήσαντος τὰ στρα
τηγικὰ ἐν τοῖς χρόνοις ᾿Αναστασίου τοῦ δικό
ρου, μετὰ χρόνους απ' τοῦ κτισθῆναι τὴν Κωνσταντινούπολιν. Ὁ δὲ οἶκος αὐτοῦ ἦν εἰς τὰ
καμίνου καὶ ἕτερος αὐτοῦ οἶκος εἰς τὸ στρα
πήγιον.
Τὰ καλούμενα Προτασίου, ὁ μὲν τόπος ἐκ τοῦ
ἀνωτέρω ρηθέντος Προτασίου ἐκλήθη, ἡ δὲ
νῦν ἐκκλησία τῆς ἁγίας Θεοτόκου ἐκτίσθη παρὰ
Πουστίνου τοῦ βασιλέως, τοῦ ἀνδρὸς Σοφίας τῆς
λωβῆς, τοῦ ἀπὸ κουροπαλάτων, ἀνεψιοῦ τοῦ μετ
γάλου Ιουστινιανοῦ, ἐπεὶ ἀπὸ τοῦ Προτασίου
ἕως τοῦ κτίστορος Ἰουστίνου διῆλθον χρόνοι σνβ'.
Τὰ λεγόμενα Στείρου, ὁ ναὸς τῶν ἀρχαγγέλων,
ἀπὸ στείρας γυναικὸς ἔλαβε τὴν προσηγορίαν, πατριχίας ούσης καὶ παιδοποιησάσης· καὶ ἐν τοῖς
χρόνοις Λέοντος τοῦ Μακέλου εὐκτήριον μικρὸν ἦν.
Ἀπὸ δὲ τῆς γυναικὸς ὠνομάσθη ὁ τόπος, καὶ τε
λευτησάσης διήλθοσαν χρόνοι σε, καὶ ἐκτίσθη δ'
ναὰς παρὰ Ἰουστινιανοῦ τοῦ κτίστορος τῆς μεγάλης
Εκκλησίας. Συμπτωμένου δὲ αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ σεισμοῦ,
μετὰ χρόνους τλη' ἀνεκαίνισε αὐτὸν Βασίλειος ὁ
βασιλεύς, ὅστις καὶ ἐκ τοῦ στρατηγίου ἄρας τὴν
φιάλην τὴν χαλκήν τέθεικεν αὐτὴν ἐκεῖσε
Παρέλυσε δὲ καὶ τὸν Κωνωπίωνα, δς ἦν ἐστηλωμένος
Ο άγιος Ιωάννης ή Αρκαδιανή παρὰ ᾿Αρκαδίου
ἐκτίσθη, ἐπιλεξαμένου καὶ ἐκ τῶν πολιτῶν χιλιάδας
ἐξ εἰς ὀψίκιον εἰς τὰ πρόκεντα αὐτοῦ. Ἐκάλεσε
δὲ αὐτοὺς ᾿Αρκαδιανούς πάνυ γὰρ ἐφίλει αὐτὰ
καὶ εὐεργέτες.
militum Orientis, qui de re militari scripsit tempore
Anastasii Dicori, 180 annis post conditam Cpolim.
Domuum vero ejus una erat in Tauro, altera in
Strategio.
78 Locus dictue Protasii nomen habet a Protasio magistro, cujus supra mentionem fecimus. Quæ
vero hodieque ibi visitur ecclesia S. Deiparæ, muliAcata est ab imperatore Justino curopalate, marito Sophiæ cognomento Lobes, Justiniani Magni
ex sorore nepote, annis 232 post Protesii tempora.
Templum archangelornm nominatum Sterilis a
patricia quadam sterili cognomen accepit, et fuit
tempore Leonis Macelli parvum oratorium. Aunis
autem 75 postquam illa mulier obiit, exstruxit ibi
templum Justinianus Magnæ Ecclesiæ conditor;
quod terra motu subversum post annos 338 renovavit Basilius imperator, et insuper ablatam ex Strategio phialam æream illuc transposuit. Idem evertit
statuam dictam Conopionem, quæ muscis, culicibus, cimicibus, lendibusque avertendis istic erecta
fuerat.
@
κατὰ μυιῶν καὶ κωνώπων καὶ ἐμπίδων καὶ κορίδων
Ecclesia S. Joannis, cognomento Arcadiana, condita
fuit ab Arcadio. 79 qui sex millia civium sibi al
processionis obsequium elegit, eosque vocavit
Arcadianos summo enim amore et beneficentia illos
prosequebatur.
Topi prope S. Lazarum propterea ita vocati
sunt. Basiliscus drungarius et patricius insurrexit
adversus Zenonem imperatorem decimo mense
post sccundum imperii ejus annum, et fugavit ipsum, ejusque loco duos annos imperio præfuit.
Ilis exactis Zeno cum potenti exercita ex urbe
Antiochia rediit Cpolim. Basiliscus autem, ubi llarmatium cum omnibus suis copiis ad Zenonem transivisse cognovit, continuo cum uxore et liberis in
ecclesiam antiquam S.Irenæ coufugit. Quare 'Zeno
ibi curavit deri luca judiciaria et sedes pro universo
clero et senatu, in quorum omnium consessu et
praesentia condemnavit Basiliscnm, et relegavit
Οἱ δὲ λεγόμενοι Τόποι οἱ πλησίον τοῦ ἁγίου Λαζά
ρου διὰ τοῦτο ἐκλήθησαν οὕτως. Οπότε επανέστη
Βασιλίσκος δρουγγάριος καὶ πατρίκιος Ζήνωνι τῷ
βασιλεῖ, δευτέρῳ ἔτει καὶ δεκάτῳ τῆς βασιλείας
αὐτοῦ μηνὶ, καὶ ἐδίωξεν αὐτὸν, καὶ ἐκράτησε Βασι
λίσκος τῆς βασιλείας έτη δύο. Υποστρέψας δὲ ὁ
Ζήνων μετὰ δυναστείας στρατοπέδων ἀπὸ τῆς
μεγάλης Αντιοχείας ἦλθεν μετὰ ταραχῆς ἐν τῇ
πόλει. Τοῦ δὲ 'Αρματίου τὸν στρατὸν τοῦ Βασιλίσ
και προδώσαντος τῷ Ζήνωνι, ἔφυγε Βασιλίσκος σὺν
τῇ γυναικὶ καὶ τοῖς τέκνοις αὐτοῦ εἰς τὴν ἁγίαν
Εἰρήνην τὴν παλαιάν. Ο δὲ Ζήνων ὥρισεν ἐκεῖσε
γενέσθαι τόπους κριτηρίων καὶ θρόνους τοῦ ἱερατιτοῦ καταλόγου καὶ τῆς συγκλήτου, καὶ καθεσθέν. eum in Limnas castrum regionis Cappadocia, ubi
των ἐκεῖσε πάντων ενώπιον κατεδίκασε τον Βασι
reserato ostio inclusus fame et siti enectus fuit.
Meursii et Lambecii notæ.
Τὰ καμίνου. Supra dixit p. 46 τὸν και
λούμενον Βοῦν, seu forum nuncupatam Bovis, inde
nomen habuisse quod κάμινος, sive fornax instar
bovis formata ibi collocata esset, in qua puniebantur maledici. Crederet ergo quis εἰς τὰ καμίνου
ilem hic esse atque illud quod antea dixit, εἰς τὸν
καλούμενον Βοῦν. Verum si non satis probabilis
bac videtur conjectura, scribendum est εἰς τὰ κ2μίνια, id est, in regione ubi sunt thermæ quæ appellantur Caminia. De his thermis supra p. 14 egit.
LANB.
Ανωτέρω ῥηθέντος Ρ. 20.
᾽Εκεῖσε, καὶ τηνικαῦτα παρελύθη τὸ ἑστοιPATROL. GR. CLVII.
χειωμένον στοιχεῖον τὸ μέγιστόν τε καὶ ἀναγκαιότα
τον τῶν ἐν τῇ πόλει, δηλονότι τοῦ τε κωνωπίωνος
καὶ τῶν μυιῶν καὶ τῶν ἐμπίδων καὶ ψυλλῶν καὶ και
ρίδων, πρότερον χρόνους σε μὴ ὄντων ἐν τῇ πό
λει 3058.
Πρόκενσα. Greco-barbaris dicuntur proces
siones solennes: όψικεύειν vero, ut alias dixi, significat comitari et honoris causa prosequi. LAMB.
'Αρκαδιανούς. Cedrenus: ποιεῖ δὲ (sc. ὁ
Αρκάδιος) καὶ ἴδιον ἀριθμὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει,
οὓς ἐκάλεσεν ᾿Αρχιδιακούς. Utrumque ergo dicitur,
Αρκαδιακός, οι Κωνσταντιακής οι Κωνσταντιανός
οι Θεοδοσιακός et Θεοδοσιανός. L. Β.
col. 555–556page 64 of 124
PG 157:555λίσκον, καὶ ἐξώρισεν αὐτὸν εἰς Λίμνας χώραν Καππαδοκίας, ἔσωθεν καστελλίου. Τῆς δὲ θύρας σφραγείσης ἀπὸ λιμοῦ καὶ δίψης ἐξέλιπε. Τούτου χάριν ἐκλήθησαν Τόποι, διὰ τοὺς καθεσθέντας ἐκε είσε κριτάς. Εφθανον δὲ ἐκεῖσε τα κτίσματα τῶν τρικλίνων παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου και σθέντα. Τὴν ὑπεραγίαν Θεοτόκον τὴν Οδηγός Μιχαήλ ὁ μεθυστής ἔκτισεν, ὃς καὶ ἀνηρέθη ὑπὸ Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος. Πρότερον δὲ εὐκτήριον ὑπῆρχε πολ λῶν τυφλῶν ἐν τῇ ἐκεῖσε πηγῇ νιφαμένων καὶ βλε ψάντων. Διὰ τὸ ἀναβλέψαι οὖν ἐκεῖσε τοὺς τυφλούς ἐκλήθη Οδηγός. Το Καραβίτζιν τὴν Θεοτόκον ὁ αὐτὸς ἔκτισε Μι χαήλ. Εκλήθη δὲ οὕτως, ὅτι χήρα γυνή τις ἦν ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ βασιλέως Θεοφίλου τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, ἔχουσα κουμπαριαν παμμεγέθη, καὶ καθήρα παξε ταύτην Νικηφόρος πραιπόσιτος ὁ οἰκεῖος ἐν θρωπος τοῦ βασιλέως. Η δὲ χήρα πολλάκις ἐγκι. λέσασα τὸν βασιλέα ἔμενεν ἀδιοίκητος, κωλυομένη ὑπὸ τοῦ ῥηθέντος πραιποπίτου. Εξαπορήσασα οὖν ἡ γυνὴ τινὰς τῶν παιγνιωτῶν, εἰ ἦσαν ειωθότες τοῦ βασιλέως ἐνώπιον παίζειν, προσεκαλέσατο εἰς βοήθειαν. Οἱ δὲ ὑπέσχοντο διὰ μηχανής τινός δηλω ποιῆσαι τῷ βασιλεῖ. Καὶ δὴ ἐππικοῦ τελουμένου καραβίτζιν ἀγαγόντες μετὰ ἀρμένου, καὶ ἐπάνω τῶν τροχῶν τῆς ἀμάξης θήσαντος, εἷλκον ἀπὸ τῶν καγκέλλων μέχρι τοῦ βασιλικού στάματος, καὶ στὴν σαντες ἐνώπιον τοῦ βασιλέως ἐπεβόων εἷς τῷ ἄλλῳ Χάνε, κατάπιε αὐτό.· Τοῦ δὲ μὴ δύνασθαι τοῦτο ποιῆ στι ἀντιλέγοντος, ὁ ἕτερος μεγάλῃ φωνῇ εἰ; ἐπήκοον τοῦ βασιλέως εξόησεν· ι Ο πραιπόσιτος Νικηφόρος τῆς χήρας τὸ κουμπάριον γεμάτον κατ' ἐπιες καὶ σὲ οὐκ ἰσχύει; τοῦτο καταπιεῖν; Χάνε, κατάπιε αυτό.» Τοῦτο τοίνυν ἀκούσας ὁ βασιλεὺ; ἠρώτησεν "Αρά γε ἀκμὴν οὐκ ἐδιοικήθη ἡ γυ νή;, Καὶ μαθών μὴ διοικηθεῖσαν εκάλεσεν αὐτίκα Θεόδωρον πρωτοσπαθάριον καὶ ἔπαρχον τὸν λεγόμενον Μυάρχην, καὶ ἐκέλευσεν αὐτῷ κομίσαι ξύλα καὶ φρύγανα, καὶ ποιῆσαι· κάμινον ἐν τῇ σφενδόνῃ, καὶ κατακαῦσαι (91)᾽ ἐν αὐτῇ τὸν πραι Εἰς Λίμνης. λίμναι λιμναί. λιμνη τις, λιμναία. Λίμνας, Ακουσῷ Λίμναι Ακουσός είτε Κουκουσός Τὴν ὑπεραγίαν. Ὅτι τοὺς Οδηγούς ἔκτισε Μιχαὴλ ὁ ἀναιρεθεὶς ὑπὸ Βασιλείου, πρότερον οίκον πηγῇ βλεψάντων καὶ ἑτέρων πολλῶν θαυμάτων γε ὑπάρχοντα· καὶ τυφλῶν πολλῶν τῇ ἐκεῖσ: οὔσῃ γονότων ἐκλήθη Οδηγός 3058. Καὶ μαθών. Ἡ δὲ γυνὴ παρισταμένη πλη σίον καὶ πεσοῦσα ἐπὶ πρόσωπον εδέετο του βασιλέως ἐκδικηθῆναι. Ὁ δὲ βασιλεὺς πάνυ λυπηθεί, καὶ όρο γισθεὶς ἐκάλεσε τὸν Μυγιάριον λεγόμενον τὸν ἔπαρ χον ὀνόματι Θεόδωρον 3058. Καὶ τότε ἡ γυνή προς ἐλθοῦσα ἵστατο εἰς τὰς βαθμίδας καὶ ἐδέετο του βα σιλέως δικαιωθῆναι. Ὁ δὲ βασιλεὺς πάνυ χολέτας ἐκάλεσε Κατακαῦσαι.
Ob hunc igitur julicum consessun locus ille To- λίσκον, καὶ ἐξώρισεν αὐτὸν εἰς Λίμνας (88, χώραν
porum nomen adeptus est. Eusque vero pertingebaut triclinia magni palatii a Constantino Magno
condita.
Καππαδοκίας, ἔσωθεν καστελλίου. Τῆς δὲ θύρας
σφραγείσης ἀπὸ λιμοῦ καὶ δίψης ἐξέλιπε. Τούτου
χάριν ἐκλήθησαν Τόποι, διὰ τοὺς καθεσθέντας ἐκε
είσε κριτάς. Εφθανον δὲ ἐκεῖσε τα κτίσματα τῶν τρικλίνων παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου και
σθέντα.
30 Templum S. Deipara cognomine vie Duetricis ædificavit Michael Methysta, quem Basilius
Macedo interemit. Prius vero oratorium erat complurium cæcorum, qui in fonte ejus loci se larantes visum receperant; quamobrem Ipsum quoque
templum viæ Duetricis cognominatum est.
Τὴν ὑπεραγίαν Θεοτόκον τὴν Οδηγός Μιχαήλ
ὁ μεθυστής ἔκτισεν, ὃς καὶ ἀνηρέθη ὑπὸ Βασιλείου
τοῦ Μακεδόνος. Πρότερον δὲ εὐκτήριον ὑπῆρχε πολλῶν τυφλῶν ἐν τῇ ἐκεῖσε πηγῇ νιφαμένων καὶ βλε
ψάντων. Διὰ τὸ ἀναβλέψαι οὖν ἐκεῖσε τοὺς τυφλούς
ἐκλήθη Οδηγός.
Το Καραβίτζιν τὴν Θεοτόκον ὁ αὐτὸς ἔκτισε Μι
χαήλ. Εκλήθη δὲ οὕτως, ὅτι χήρα γυνή τις ἦν ἐν
τοῖς χρόνοις τοῦ βασιλέως Θεοφίλου τοῦ πατρὸς
Ecclesiam S. Deiparæ nuncupatam Carabitzin
sive navicellam idem Michael exstruxit. Cæterum
ob hanc causam ita cognominata est. Erat vidua
quedam tempore Theophili patris ejus, que tri- αὐτοῦ, ἔχουσα κουμπαριαν παμμεγέθη, καὶ καθήρα
Temem habebat miræ magnitudinis, eamque vi
ípsi eripuit Nicephorus præpositus, domesticus
imperatoris. Et licet vidua ca de re sæpius ad imperatorem appellarei, adeo tamen a supradicto
-præposito in pediehatur ut jus suvm contra ipsum
'obtinere non posset. Quare ad extremam detrusa
desperationem in auxilium vocavit aliquot ex
mimis, qui coram imperatore jocari solebant: illi
vero promiserunt ei se dolo quodam hanc rem isuperatori indicaturos esse. Cum igitur ludi CircensPS
agerentur, introduxerunt naviculam cum carbaso,
quam currui impositam a cancellis usque ad solium
impe etoris protr. ferunt, et coram imperature 81
colorantes unus alteri acclamabat: • Aperi us, et
degluti illam naviculam. Cumque alter se id facere
›
posse negaret, respondit ille magna voce, ita ut ab
imperatore exaudiri posset: e Nicephorus præpositus plenam triremem viduæ deglutire potuit, et tu ne
tantillam quidem?. Quo audito interrogavit impe
rator an nondum jus suumn illa mulier obtinuisset,
et cum cognosceret nondum factum esse, illico ad
se vocavit Theodorum protospatharium et præfectum nuncupatum Myarchen, et eum jussit apportare
ligna et virgulta, et ignem parare in sphendone,
παξε ταύτην Νικηφόρος πραιπόσιτος ὁ οἰκεῖος ἐν
θρωπος τοῦ βασιλέως. Η δὲ χήρα πολλάκις ἐγκι.
λέσασα τὸν βασιλέα ἔμενεν ἀδιοίκητος, κωλυομένη
ὑπὸ τοῦ ῥηθέντος πραιποπίτου. Εξαπορήσασα οὖν
ἡ γυνὴ τινὰς τῶν παιγνιωτῶν, εἰ ἦσαν ειωθότες
τοῦ βασιλέως ἐνώπιον παίζειν, προσεκαλέσατο εἰς
βοήθειαν. Οἱ δὲ ὑπέσχοντο διὰ μηχανής τινός δηλω
ποιῆσαι τῷ βασιλεῖ. Καὶ δὴ ἐππικοῦ τελουμένου
καραβίτζιν ἀγαγόντες μετὰ ἀρμένου, καὶ ἐπάνω
τῶν τροχῶν τῆς ἀμάξης θήσαντος, εἷλκον ἀπὸ τῶν
καγκέλλων μέχρι τοῦ βασιλικού στάματος, καὶ στὴν
σαντες ἐνώπιον τοῦ βασιλέως ἐπεβόων εἷς τῷ ἄλλῳ·
• Χάνε, κατάπιε αὐτό.· Τοῦ δὲ μὴ δύνασθαι τοῦτο
ποιῆ στι ἀντιλέγοντος, ὁ ἕτερος μεγάλῃ φωνῇ εἰ;
ἐπήκοον τοῦ βασιλέως εξόησεν· ι Ο πραιπόσιτος
Νικηφόρος τῆς χήρας τὸ κουμπάριον γεμάτον κατ'
ἐπιες καὶ σὲ οὐκ ἰσχύει; τοῦτο καταπιεῖν; Χάνε,
κατάπιε αυτό.» Τοῦτο τοίνυν ἀκούσας ὁ βασιλεὺ;
ἠρώτησεν "Αρά γε ἀκμὴν οὐκ ἐδιοικήθη ἡ γυ
·νή;, Καὶ μαθών μὴ διοικηθεῖσαν εκάλεσεν
αὐτίκα Θεόδωρον πρωτοσπαθάριον καὶ ἔπαρχον τὸν
λεγόμενον Μυάρχην, καὶ ἐκέλευσεν αὐτῷ κομίσαι
ξύλα καὶ φρύγανα, καὶ ποιῆσαι· κάμινον ἐν τῇ
σφενδόνῃ, καὶ κατακαῦσαι (91)᾽ ἐν αὐτῇ τὸν πραι
Meursii et Lambecii notæ.
Εἰς Λίμνης. Ita Chron. Alexandr. p. 602.
Ejusdem nominis castrum fuit in Messenia,
cujus meminit Pausanias, et aliud in Macedonia,
cujus mentionem facit Procopius De @dificiis l. 4:
sed ibi pro λίμναι perperani legitur λιμναί. Cor.
rigendus quoque est Marcellinus Comes, ubi de
interitu Basilisci agit. In ersilium, inquit, missus
est in oppidulum, quod Leminis in provincia Cappadociæ dicitur, trusus fame extabuit. Verisimile est
pro Leminis scriptum fuisse Limneris, sive λιμνητις, quod idem valet atque λιμναία. Caterum ubi
et quomodo Basiliscus peremptus fuerit, dubium
´est et controversum. Alii enim, ut Chronici Alexan
drini auctor et Marcellinus Comes et Codinus,
tradunt eum in castrum seu oppidulum Cappadocle
nominatum Λίμνας, in exsilium missum et intra
turrim quamdam istius loci fame enectum fuisse.
Alii eum in Cappadociam quidem relegatum
fuisse ainnt, sed in itinere in mansione quadain
muncupata Ακουσῷ fuisse occisum, ut testantur
Niceph. Callist. 16, 8 et Evagr. 5, 8. lliuc patet
dreni error, qui utramque opinionem confundi¹.
Λίμναι igitur et Ακουσός είτε Κουκουσός diversa
sunt fora, non autem synonyma, ut quidam os
citatis Cedreni verbis putant colligi posse. LAKB.
Τὴν ὑπεραγίαν. Ὅτι τοὺς Οδηγούς ἔκτισε
Μιχαὴλ ὁ ἀναιρεθεὶς ὑπὸ Βασιλείου, πρότερον οίκον
πηγῇ βλεψάντων καὶ ἑτέρων πολλῶν θαυμάτων γε
ὑπάρχοντα· καὶ τυφλῶν πολλῶν τῇ ἐκεῖσ: οὔσῃ
γονότων ἐκλήθη Οδηγός 3058.
Καὶ μαθών. Ἡ δὲ γυνὴ παρισταμένη πλη
σίον καὶ πεσοῦσα ἐπὶ πρόσωπον εδέετο του βασιλέως
ἐκδικηθῆναι. Ὁ δὲ βασιλεὺς πάνυ λυπηθεί, καὶ όρο
γισθεὶς ἐκάλεσε τὸν Μυγιάριον λεγόμενον τὸν ἔπαρ
χον ὀνόματι Θεόδωρον 3058. Καὶ τότε ἡ γυνή προς
ἐλθοῦσα ἵστατο εἰς τὰς βαθμίδας καὶ ἐδέετο του βα
σιλέως δικαιωθῆναι. Ὁ δὲ βασιλεὺς πάνυ χολέτας
ἐκάλεσε Vat.
Κατακαῦσαι. Simile quid de Rhodano preposito et Valentiniano imperatore narratur a Ce
dreno t. 4, p. 544. LAMB.
col. 557–558page 65 of 124
PG 157:557πόσιτον μετὰ καὶ τῆς στολῆς αὐτοῦ Λάθρα οὖν τὸν πραιπόσιτον ἀπέστειλε πρὸς τὸν ἔπαρχον διά τινα ὑπόθεσιν. Κρατήσας δὲ αὐτὸν ὁ ἔπαρχος εκόντισεν εἰς τὸν κάμινον. Εἶτα προσέταξεν ὁ βα σιλεὺς, καὶ ἀπῇρεν ἡ χήρα τὸ ἴδιον κουμπάριον καὶ τὸ ἥμισυ τῆς ὑποστάσεως τοῦ πραιποσίτου. Ἐν δὲ τῷ τόπῳ ὅπου ἐστὶν ἡ ἐκκλησία, ἦν ἡ οἰκία τῆς χώρας, καὶ ἔλαβε προσηγορίαν καλεῖσθαι τὸ καρα δίτζιν. Το τζυκανιστήριον ὁ μικρὸς Θεοδόσιος ἔκτισε. Τὸ δὲ σταῦλον τὸ τρουλλωτὸν ἔκτισε Μιχαήλ ὁ υἱὸς Θεοφίλου, κοσμήσας αὐτὸν διὰ μαρμάρων πολυτελῶν. Ο δὲ Βασίλειος ὁ Μακεδὼν παρεξέβαλε τὸ τζυκανιστήριον καὶ ἐπλάτυνεν. Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς ἔκτισε τὴν νέαν ἐκκλησίαν τῆς ὑπεραγίας Θεο τόκου ἐν τῷ παλατίῳ καὶ τὴν ἐν τῷ φόρῳ, καὶ τὸν ἅγιον Διομήδην Τὸν ἅγιον Θεόδωρον τὰ Σφωρακίου Σφωράκιος πατρίκιος έκτισεν ἐν τοῖς χρόνοις Αρκαδίου καὶ Θεοδοσίου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ. Εἰς δέ τι μέρος τῶν κινσῶν τῶν κατηχουμένων τῆς ἐκκλησίας χρυσίου κεντηνάρια τρία ἀπέθετο. Μετὰ δὲ ρλγ' ἔτη ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ Μαυρικίου ἐπεκαύθη μέρος τι τοῦ ναοῦ, καὶ ἀνῳκοδομήθη παρ' αὐτοῦ. Ἐπὶ δὲ τῆς βασιλείας Λέοντος τοῦ σοφοῦ ἐλθών τις Ῥωμαῖος εὔξασθαι εἰς τὸν ναὸν εἶδε Ρωμαῖα γράμματα ἐπί τινος τῶν πινσῶν, καὶ ἀναγνοὺς αὐτὰ ἐγνώρισε τῷ βασι λεῖ τὴν δύναμιν αὐτῶν Ὁ δὲ βασιλεὺς ἐδω ρήσατο αὐτῷ κτήματα, καὶ ἐποίησεν αὐτὸν ἐλλούς στριον. Τον Πρόδρομον τὸν εἰς τὴν κόγχην ὁ αὐτὸς Σφω ράχιος ἀνήγειρεν. Τὸ εὐκτήριον τοῦ ἁγίου Γρηγορίου έκτισε Μαυρί χιος ὁ βασιλεύς. Τὸ δὲ τετραδίσιον τὸ ὀκτάγωνον, τὸ πλησίον τῆς Χαλκῆς, στοαὶ ἦσαν ὀκτώ, ήγουν χαμαροειδείς τόποι, ἐν οἷς ἦσαν διδάσκαλοι πάσης γραφής οὺς εἶχον εἰς συμβουλὴν οἱ κατὰ καιροὺς βασιλεύοντες, καὶ δίχα τῆς αὐτῶν συναινέσεως οὐδὲν ἐπράτ Αὐτοῦ. “Ο καὶ παραυτά γέγονε. Καὶ ἡ γυνή ἀπέλαβε τὸ ἴδιον καὶ ἐκ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ οὐκ ὀλίγα. Διὰ δὲ τὸ καταμένειν ἐκεῖσε εἰς τὸν ἀπὸ Βαρ βάρου οἶκον τοῦ Μαυριανοῦ τὴν γυναῖκα ἐκάλεσε Καραβίτζιν 3058. Τζυκανιστήριον σφαιριστήριον, Παρεξέβαλε. Εποίησε τὸ το μέγα Τὴν νέαν ἐκκλησίαν Διομήδην. και τὸ Στείρου, Στείρου. Διαμ. Ει δὲ τοῖς ἡμετέροις χρόνοις πλεῖον τούτων ἐπλάτυνε Κωνσταντίνος ὁ Δούκας, κτίσας καὶ τὸν μέγαν τρίκλινον, τὸν ἱππόδρομον καὶ τὸν Ένα κούδουχλον 3058. Δέ τι μέρος. Δὲ μέρος τῆς ἐκκλησίας εἰς τὴν πινσὸν τῶν κατ. ἐπέθηκε Δὲ τὸ μέρος τῆς ἐκε κλησίας ὀρύσσων τοῦ κτίσαι πίνσον εὗρε χρ. Εύξασθαι. Τοῦ προσκυνῆσαι εἰς τὰς ἐκκλησίας τῆς πόλεως (99') Γράμματα λίθινα ἐπὶ τινὸς τῶν πινσῶν τῆς τοῦ σφωρακίου ἐκκλησίας Βασιλεῖ. Βασιλεῖ Λέοντι περὶ χρυσίου τινός. Καὶ στείλαντος καὶ ἀναλαμβανομένου ταῦτα ἐποίησεν αὐτὸν ἐλλούστιον, δοὺς αὐτῷ καὶ χάραγμα λο τρας μ' 3058. Τὴν δύναμιν αὐτῶν. Τὸ δὲτετραδίσιον. τὸν τετραδίσιον ἔμβολον. έμβόλους στοάς εἰ καμαροειδείς τόπους, Εν οἷς ἦσαν. Καὶ διδασκαλεῖον ἐκεῖσε ἐτύγ χανεν οἰκουμενικόν Διδασκαλεῖον οἰκουμενικόν
DE ADIFICIIS CP.
πόσιτον μετὰ καὶ τῆς στολῆς αὐτοῦ Λάθρα et praepositum uti erat amictus comburere. Claucuοὖν τὸν πραιπόσιτον ἀπέστειλε πρὸς τὸν ἔπαρχον
διά τινα ὑπόθεσιν. Κρατήσας δὲ αὐτὸν ὁ ἔπαρχος
εκόντισεν εἰς τὸν κάμινον. Εἶτα προσέταξεν ὁ βασιλεὺς, καὶ ἀπῇρεν ἡ χήρα τὸ ἴδιον κουμπάριον καὶ
τὸ ἥμισυ τῆς ὑποστάσεως τοῦ πραιποσίτου. Ἐν δὲ
τῷ τόπῳ ὅπου ἐστὶν ἡ ἐκκλησία, ἦν ἡ οἰκία τῆς
χώρας, καὶ ἔλαβε προσηγορίαν καλεῖσθαι τὸ καραδίτζιν.
Το τζυκανιστήριον ὁ μικρὸς Θεοδόσιος ἔκτισε. Τὸ
δὲ σταῦλον τὸ τρουλλωτὸν ἔκτισε Μιχαήλ ὁ υἱὸς
Θεοφίλου, κοσμήσας αὐτὸν διὰ μαρμάρων πολυτε
λῶν. Ο δὲ Βασίλειος ὁ Μακεδὼν παρεξέβαλε τὸ
τζυκανιστήριον καὶ ἐπλάτυνεν. Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς
ἔκτισε τὴν νέαν ἐκκλησίαν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου ἐν τῷ παλατίῳ καὶ τὴν ἐν τῷ φόρῳ, καὶ τὸν
ἅγιον Διομήδην
Τὸν ἅγιον Θεόδωρον τὰ Σφωρακίου Σφωράκιος
πατρίκιος έκτισεν ἐν τοῖς χρόνοις Αρκαδίου καὶ
Θεοδοσίου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ. Εἰς δέ τι μέρος τῶν
κινσῶν τῶν κατηχουμένων τῆς ἐκκλησίας χρυσίου
κεντηνάρια τρία ἀπέθετο. Μετὰ δὲ ρλγ' ἔτη ἐν τοῖς
χρόνοις τοῦ Μαυρικίου ἐπεκαύθη μέρος τι τοῦ ναοῦ,
καὶ ἀνῳκοδομήθη παρ' αὐτοῦ. Ἐπὶ δὲ τῆς βασιλείας
Λέοντος τοῦ σοφοῦ ἐλθών τις Ῥωμαῖος εὔξασθαι
εἰς τὸν ναὸν εἶδε Ρωμαῖα γράμματα ἐπί τινος
τῶν πινσῶν, καὶ ἀναγνοὺς αὐτὰ ἐγνώρισε τῷ βασιλεῖ τὴν δύναμιν αὐτῶν Ὁ δὲ βασιλεὺς ἐδωρήσατο αὐτῷ κτήματα, καὶ ἐποίησεν αὐτὸν ἐλλούς
στριον.
Τον Πρόδρομον τὸν εἰς τὴν κόγχην ὁ αὐτὸς Σφω
ράχιος ἀνήγειρεν.
· Τὸ εὐκτήριον τοῦ ἁγίου Γρηγορίου έκτισε Μαυρί
χιος ὁ βασιλεύς.
Τὸ δὲ τετραδίσιον τὸ ὀκτάγωνον, τὸ πλησίον
τῆς Χαλκῆς, στοαὶ ἦσαν ὀκτώ, ήγουν χαμαροειδείς
τόποι, ἐν οἷς ἦσαν διδάσκαλοι πάσης γραφής
οὺς εἶχον εἰς συμβουλὴν οἱ κατὰ καιροὺς βασιλεύοντες, καὶ δίχα τῆς αὐτῶν συναινέσεως οὐδὲν ἐπράτJum igitur imperator præpositum sub alio quodam
prætextu ablegavit ad præfectum, a quo ille comprehensus et in caminum projectus est. Postea autem,
ut jusserat imperator, vidua propriam navem recepit, et insuper dimidiam partem bonorum præpositi.
Cæterum ubi nunc est ecclesia, domus antea erat
illius viduæ; et hinc locus ille Carabitzin vocatus
est.
Tzycanisterium primo condidit Theodosius Junior.
Postea vero 82 Michael Theophili filius trullatum
addidit stabulum, quod pretioso marmore exornavit. Demum autem Basilius Macedo Tzycanisterium
ampliavit. Idem imperator prælere exstruxit ecclesiam novam 8. Deiparæ in palatio, et alterai
ejus demn in foro et S. Diomedem.
S. Theodorum cognomento Sphoracii Sphoracius patricius tempore Arcadii et filii ejus Theodosii exstruxit, et in illa templi parte, ubi Pinsi Catechumenorum sunt, abdidit tria centenaria auri.
Hujus templi pars quædam post 53 annos sub
Mauricio conflagravit, et ab eodem reædificata est.
Imperante autena Leone Sapiente Romanus quidam
templum illud orandi causa ingressus vidit litteras
Latinas in uno Pinsorum scriptas, legitque et imperatori earum significationem declaravit;a quo ille
magna renumeratus pecunia, allectus insuper fuit
in ordinem illustrium,
Idem Sphoracius ædificavit quoque templum
Sancti Joannis Præcursoris in Conche.
83 Oratorium S. Georgii edificavit Mauricius imperator.
Tetradisium octangulum prope Chalcen orto erant
porticus sive loca concamerata, in quibus commorabantur doctores omnium scientiarum, quos semper imperatores in consilium adhibebant, neque febat quidquam absque eorum consensu. Multi etiam
Meursii et Lambecii nota.
Αὐτοῦ. “Ο καὶ παραυτά γέγονε. Καὶ ἡ γυνή
ἀπέλαβε τὸ ἴδιον καὶ ἐκ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ οὐκ
ὀλίγα. Διὰ δὲ τὸ καταμένειν ἐκεῖσε εἰς τὸν ἀπὸ Βαρβάρου οἶκον τοῦ Μαυριανοῦ τὴν γυναῖκα ἐκάλεσε
Καραβίτζιν 3058.
Τζυκανιστήριον Greco-barbaris dicitur, quod
Gracis antiquis σφαιριστήριον, id est locus exercito pile destinatus. LANB.
Παρεξέβαλε. Εποίησε τὸ το μέγα Vat.
Τὴν νέαν ἐκκλησίαν Ecclesiae nova B. Virginis a Basilio Macedone in palatio imperatorio
exstructe elegantissima exstat descriptio in oratione Photii patriarchæ CP. die ejus dedicationis
habita, quam integre inserendam esse putavi,qu10niam hactenus edita non fuit et ad historiam Cpolitanam pertinet. Lamb.
Διομήδην. In codice Regio subjungitur και
τὸ Στείρου, hoc est templum SS. Archangelorum
cognominatum Στείρου. Vide p. 78. LANB.
Διαμ. Ει δὲ τοῖς ἡμετέροις χρόνοις πλεῖον
τούτων ἐπλάτυνε Κωνσταντίνος ὁ Δούκας, κτίσας
καὶ τὸν μέγαν τρίκλινον, τὸν ἱππόδρομον καὶ τὸν
Ένα κούδουχλον 3058.
Δέ τι μέρος. Δὲ μέρος τῆς ἐκκλησίας εἰς τὴν
πινσὸν τῶν κατ. ἐπέθηκε Vat. Δὲ τὸ μέρος τῆς ἐκε
κλησίας ὀρύσσων τοῦ κτίσαι πίνσον εὗρε χρ. alius.
Εύξασθαι. Τοῦ προσκυνῆσαι εἰς τὰς ἐκκλη
σίας τῆς πόλεως Val.
(99') Γράμματα λίθινα ἐπὶ τινὸς τῶν πινσῶν τῆς
τοῦ σφωρακίου ἐκκλησίας Vat.
Βασιλεῖ. Βασιλεῖ Λέοντι περὶ χρυσίου τινός.
Καὶ στείλαντος καὶ ἀναλαμβανομένου ταῦτα ἐποίη
σεν αὐτὸν ἐλλούστιον, δοὺς αὐτῷ καὶ χάραγμα λο
τρας μ' 3058.
Τὴν δύναμιν αὐτῶν. Scilicet tria centenaria
auri ibi abscondita esse. LAMB.
Τὸ δὲτετραδίσιον. Anonymus in Collectaneis
vocat τὸν τετραδίσιον ἔμβολον. Notandum vero
quod Codinus έμβόλους hoc loco interpretatur στοάς
εἰ καμαροειδείς τόπους, il est porticus sive 'concamerata. LAMB.
Εν οἷς ἦσαν. Καὶ διδασκαλεῖον ἐκεῖσε ἐτύγ
χανεν οἰκουμενικόν Reg. Vat.
Διδασκαλεῖον οἰκουμενικόν significat arade
miam, sive gymnasium publicum. Vulgus universiLalem vocal. LAMB,
col. 559–560page 66 of 124
PG 157:559τετο· ἐξ ὧν καὶ πολλοὶ ἐγένοντο πατριάρχει και μίᾳ αὐτοῦ πλησθεὶς ὀργῆς, κατέκαυσεν αὐτοὺς ἅμα χούς. ἀρχιεπίσκοποι. Καὶ κατὰ διαδοχὰς οἱ τοιοῦτοι διδά σκαλοι διήρκεσαν ἔτη υιδ' μέχρι τοῦ δεκάτου χρό νου Λέοντος τοῦ Συρογενοῦς τοῦ πατρὸς Κωνσταντίνου τοῦ Καβαλλίνου. Οὗτος γὰρ παρατραπεὶς τῆς θείας χάριτος καὶ γυμνωθεὶς τοῦ Θεοῦ, διὰ τὸ μὴ συγκοινωνεῖν τοὺς τοιούτους διδασκάλους τῇ παρανο τοῖς οἰκήμασι, δεκαέξ ὄντας, σχήματι μονα Εἰς δὲ τὰ Χαλκοπρατεῖα ἐπὶ τοῦ μεγάλου Κων σταντίνου Ἰουδαῖοι κατῴκουν χρόνους ἑκατὸν καὶ τριάκοντα δύο, καὶ ἐπίπρασκον τὰ χαλκώματα. Ο δὲ μικρὸς Θεοδόσιος ἐξέωσεν αὐτούς, καὶ τὸν τόπον ἀνακαθαρίσας ναὸν τῆς Θεομήτορος ἀνήγειρε. Συμ πτωθέντα δὲ ὑπὸ σεισμοῦ Ἰουστῖνος ὁ ἐπὴ κουρα παλάτων ἀνήγειρε, καὶ κτήματα ἐπεκύρωσεν αὐτῷ ἀκίνητα. Τὰ δὲ καλούμενα Ίλλου, ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρό δρομος, οἶκος ἦν μαγίστρου τοῦ Ἴλλου, πολλὲς ἀρ χὰς διανύσαντος μετὰ πολλῆς δόξης ἐν ταῖς χρήσ ναι; τοῦ Λεωμακέλου καὶ τοῦ Ζήνωνος. Τυραννήσας δὲ ὁ αὐτὸς ἄλλος καὶ λαοῦ ἀθροίσας ἑβδομήκοντα χιλιάδας εἰς ᾿Αντιόχειαν την μεγάλην ἀντῆρε κατὰ Ζήνωνος. Ὁ δὲ Ζήνων ἀπέστειλε Λογγίνον μάγι στρον τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ πολεμῆσαι αὐτῷ, καὶ συμ βολῆς γενομένης ηττήθη Λογγίνος πλησίον Ἀντιοχείας τῆς μεγάλης, καὶ μόλις μόνος διεσώθη ἐν τῇ Αντιοχείᾳ, τοῦ λαοῦ αὐτοῦ παντὸς κατασφαγέντος, καὶ κατεδυνάστευσεν ὁ Ἴλλος σφόδρα. ᾿Αλλὰ καὶ πάλιν ἀπέστειλεν ὁ Ζήνων Ἰωάννην πατρίκιον, ἐπίσ κλην Κυρτόν, μετὰ Σκυθῶν καὶ Μακεδόνων. Καὶ ἐν Σελευκεία συμβαλών πόλεμον μετὰ λλου ενίκησεν αὐτὸν κατὰ κράτο; καὶ φυγών 6 Αλλος εἰς τι φρούριον παρεδόθη ὑπὸ τῶν οἰκείων αὐτοῦ δούλων, καὶ ἀπετμήθη τὴν κεφαλὴν παρὰ Ἰωάννου τοῦ ῥηθέντος. Συλλαβόμενος δὲ τοὺς ἄρχοντας, καὶ τὴν κε φαλὴν Ιλλου ἐπὶ δόρατος ἤνεγκε Ζήνωνι. Ετυράννησε δὲ ὁ Ιλλος μήνας είκοσι Εξ. Τὸ δὲ καλούμενον Φωκόλισθον λέγουσι τινες οὕτω κληθῆναι, ὅτι Φωκᾶ τοῦ τυράννου ἐφ᾽ ἵππου βαδί ζοντος ὠλίσθησε τὸ ἄλογον αὐτοῦ ἐκεῖσε καὶ ἔπεσεν. Ο δὲ Πανόδωρος ὁ Αἰγύπτιος καὶ Θεόδωρος δ Θηβαίος φιλόσοφος φασὶν ὅτι πρὸ τοῦ μεγάλου Κων σταντίνου ὁ τόπος οὗτος ἔξωθεν τῆς πόλεως ἦν, καὶ λῃσταὶ πολλοὶ ἦσαν ἐκεῖσε καὶ πολλοὺς τῶν Βυζαντίων ἐφόνευον. Ὁ δὲ μέγας Κωνσταντίνος μετὰ τὸ κρατῆσαι καὶ κτίσαι τὴν πόλιν πολλὴν ποιησά Ο μενος έρευναν, καὶ κρατήσας τινὰς τῶν τοιούτων λῃστῶν, ἀνεσκολόπισεν ἐκεῖσε αὐτοὺς, ήγουν ἐφούλκισεν, ὅθεν καὶ ὁ τόπος ἐκλήθη Φουλκόλη στος Πολλὰς ἀρχὰς διανύσαντος, Καὶ φυγών. Πανόδωρος Πανόδωρος Αιγύπτου μοναχὸς ἱστοπικός, οὐκ ἄπειρος χρονικῆς ἀκριβείας, ἐν τοῖς χρόνεις ἀκμάσας Αρκαδίου βασιλέως καὶ Θεοφίλου Αλε ξανδρείας ἀρχιεπισκόπου. Πανόδωρος Πάνδωρος. Φουλκόληστος φωκόλισθον, ὁ τοῦ Φωκά όλισθος.
ex illis crcabantur patriarcha et archiepiscopi. Du- τετο· ἐξ ὧν καὶ πολλοὶ ἐγένοντο πατριάρχει και
ravit autem ista doctorum sucressio 114 annos, usque
ad decimum annum imperii Leonis Syri, patris
Constantini Copronymi. Ilic enim divina privatus
gratia doctores illos, iiprobitati ejus assentiri nolentes præ ira omnes cum toto ædificio combussit,
“sedećim nempe numero, professione vero monachos.
μίᾳ αὐτοῦ πλησθεὶς ὀργῆς, κατέκαυσεν αὐτοὺς ἅμα
χούς.
ἀρχιεπίσκοποι. Καὶ κατὰ διαδοχὰς οἱ τοιοῦτοι διδά
σκαλοι διήρκεσαν ἔτη υιδ' μέχρι τοῦ δεκάτου χρόνου Λέοντος τοῦ Συρογενοῦς τοῦ πατρὸς Κωνσταντί
νου τοῦ Καβαλλίνου. Οὗτος γὰρ παρατραπεὶς τῆς
θείας χάριτος καὶ γυμνωθεὶς τοῦ Θεοῦ, διὰ τὸ μὴ
συγκοινωνεῖν τοὺς τοιούτους διδασκάλους τῇ παρανο
τοῖς οἰκήμασι, δεκαέξ ὄντας, σχήματι μονα
Εἰς δὲ τὰ Χαλκοπρατεῖα ἐπὶ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου Ἰουδαῖοι κατῴκουν χρόνους ἑκατὸν καὶ
τριάκοντα δύο, καὶ ἐπίπρασκον τὰ χαλκώματα. Ο
δὲ μικρὸς Θεοδόσιος ἐξέωσεν αὐτούς, καὶ τὸν τόπον
ἀνακαθαρίσας ναὸν τῆς Θεομήτορος ἀνήγειρε. Συμπτωθέντα δὲ ὑπὸ σεισμοῦ Ἰουστῖνος ὁ ἐπὴ κουρα
In Chalcoprateis tempore Constantini Magni habilabant Judri, et vendebant ili aramenta. Post centum vero et 32 ammos expulit eos inde Theodosius
junior, et loco repurgato templum S. Deipara exstruxit. Hoc autem templum terra motu dejectum
reædificavit Justinus ex curopalata creatus imperator, et insuper ei possessiones immobiles largitus παλάτων ἀνήγειρε, καὶ κτήματα ἐπεκύρωσεν αὐτῷ
est.
Locus nominatus Illi domus erat Illi magistri,
qui nullos gessit 84 magistratus tempore Leonis
Macelli et Zenonis. Idem Illus imperium invasit, et
collectis ex populo 70,000 militum adversus Zenonem
insurrexit, qui ad ipsum debellandum ablegavit fratrem suum Longinum magistrum. Commisso autem
praelio apud magnam Antiochiam victus est Longinus, et vix solus universo deleto exercitu Antiochiæ
fuga servatus est. Verum Zeno iterum Joaunem
patricium cognomento Curvum misit cum magna
Seytharum et Macedonum manu; cum quo congressus illus in Seleucia omnino devictus est: sed fαga in quoddam castellum elapsus, et a propriis servis proditus, jussu supradicti Joannis decollatus
est. Reliquos etiam ejus proceres comprehendit, el
una cum capite Illi bastæ infixo ad Zenonem deduxit. Cæterum imperavit Illus menses 26.
ἀκίνητα.
Τὰ δὲ καλούμενα Ίλλου, ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρό
δρομος, οἶκος ἦν μαγίστρου τοῦ Ἴλλου, πολλὲς ἀρχὰς διανύσαντος μετὰ πολλῆς δόξης ἐν ταῖς χρήσ
ναι; τοῦ Λεωμακέλου καὶ τοῦ Ζήνωνος. Τυραννήσας
δὲ ὁ αὐτὸς ἄλλος καὶ λαοῦ ἀθροίσας ἑβδομήκοντα
χιλιάδας εἰς ᾿Αντιόχειαν την μεγάλην ἀντῆρε κατὰ
Ζήνωνος. Ὁ δὲ Ζήνων ἀπέστειλε Λογγίνον μάγι
στρον τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ πολεμῆσαι αὐτῷ, καὶ συμβολῆς γενομένης ηττήθη Λογγίνος πλησίον Αντιο
χείας τῆς μεγάλης, καὶ μόλις μόνος διεσώθη ἐν τῇ
Αντιοχείᾳ, τοῦ λαοῦ αὐτοῦ παντὸς κατασφαγέντος,
καὶ κατεδυνάστευσεν ὁ Ἴλλος σφόδρα. ᾿Αλλὰ καὶ
πάλιν ἀπέστειλεν ὁ Ζήνων Ἰωάννην πατρίκιον, ἐπίσ
κλην Κυρτόν, μετὰ Σκυθῶν καὶ Μακεδόνων. Καὶ ἐν
Σελευκεία συμβαλών πόλεμον μετὰ λλου ενίκησεν
αὐτὸν κατὰ κράτο; καὶ φυγών 6 Αλλος εἰς τι
φρούριον παρεδόθη ὑπὸ τῶν οἰκείων αὐτοῦ δούλων,
καὶ ἀπετμήθη τὴν κεφαλὴν παρὰ Ἰωάννου τοῦ ῥηθέντος. Συλλαβόμενος δὲ τοὺς ἄρχοντας, καὶ τὴν κε
φαλὴν Ιλλου ἐπὶ δόρατος ἤνεγκε Ζήνωνι. Ετυράννησε δὲ ὁ Ιλλος μήνας είκοσι Εξ.
Locus dictus Phocolisthum, ut quidanı referunt,
cognomentum ex eo habet quol Phocæ tyranni equus
ibi cxspitaverit et ceciderit. Panodorus autem Ægyptius et Theodorus Thebañus philosophus tradunt
hunc locum olim extra Byzantium fuisse multis frequantatum latronibus; Constantinum vero Magnum,
cnm urbe potitus esset, summa cum 85 diligentia
cos per vestigasse, multosque ex iis captos inibi furcis affixisse, atque exinde locum nominatum esse
Fulcolestum sive Furcam latronum.
Τὸ δὲ καλούμενον Φωκόλισθον λέγουσι τινες οὕτω
κληθῆναι, ὅτι Φωκᾶ τοῦ τυράννου ἐφ᾽ ἵππου βαδί
ζοντος ὠλίσθησε τὸ ἄλογον αὐτοῦ ἐκεῖσε καὶ ἔπεσεν.
Ο δὲ Πανόδωρος ὁ Αἰγύπτιος καὶ Θεόδωρος δ
Θηβαίος φιλόσοφος φασὶν ὅτι πρὸ τοῦ μεγάλου Κων
σταντίνου ὁ τόπος οὗτος ἔξωθεν τῆς πόλεως ἦν, καὶ
λῃσταὶ πολλοὶ ἦσαν ἐκεῖσε καὶ πολλοὺς τῶν Βυζαντίων ἐφόνευον. Ὁ δὲ μέγας Κωνσταντίνος μετὰ
τὸ κρατῆσαι καὶ κτίσαι τὴν πόλιν πολλὴν ποιησάΟ μενος έρευναν, καὶ κρατήσας τινὰς τῶν τοιούτων
λῃστῶν, ἀνεσκολόπισεν ἐκεῖσε αὐτοὺς, ήγουν ἐφούλκισεν, ὅθεν καὶ ὁ τόπος ἐκλήθη Φουλκόλη
- στος
Meursii et Lambecii notæ.
Πολλὰς ἀρχὰς διανύσαντος, nempe consul
fuit sine collega anno p. Ch. n. 478. LAMB.
Καὶ φυγών. Hæc illustrat et confirmat Marcellinus Comes his verbis: Leontius interea rex et
Illus tyrannus in Papyrio Isauriæ castello capti
decollatique sunt. Capita eorum Cpolim allata præxa hastilibus tubuere. Hoc factum est Dynamio et
Sifidio coss. a. Ch. 488. LAMB.
Πανόδωρος hujus ita meminit Georgius Syncellus: Πανόδωρος Αιγύπτου μοναχὸς ἱστοπικός,
οὐκ ἄπειρος χρονικῆς ἀκριβείας, ἐν τοῖς χρόνεις
ἀκμάσας Αρκαδίου βασιλέως καὶ Θεοφίλου Αλε
ξανδρείας ἀρχιεπισκόπου. In uno codice Vat. pro
Πανόδωρος perperam scriptum inveni Πάνδωρος.
LAMB.
Φουλκόληστος antiquitus ille locus vocabatur
ob latrones ibi suspensos seu furcis affixos: postea
vero a vulga corrupte nominatus fuit φωκόλισθον,
quasi ὁ τοῦ Φωκά όλισθος. Similiter compluria
alia loca Cpoli duplicia habebant nomina, ut swpra notavi ad p. 46. Cæterum quod Codinus ait
Constantinum magnum latrones in eo loco, ubi
deliquerant, suspendisse seu in furcas dixisse, jure
factum fuit secundum leg. Capitalium § Famosos
col. 561–562page 67 of 124
PG 157:561Εἰς δὲ τὸν τόπον τῆς ἁγίας Θέκλης ὅστις ἐπιλέγεται τὰ Κοντάρια, δρος, λέγουσι, νἦν ἐπὶ τοῦ Βύζαντος. Καὶ του Αίμου τῆς Θράκης βασιλέως ἐλθόντος πολεμῆσαι αὐτῷ, ἔκοψαν οἱ Βυζάντιοι ἐκ τοῦ τοιούτου τόπου τοῦ ὄρους κοντάρια, καὶ ἔλαβεν ὁ τόπος τὴν παρωνυμίαν. Ο δὲ μέγας Κωνσταντῖνος ἀνήγειρεν ἐκεῖσε ναὸν τῆς Θεοτόκου. Ο δὲ Ἰουστῖνος ὁ ἀπὸ κουροπαλάτων εἰ; κάλλος καὶ μέγεθος ἐπλάτυνεν αὐτὸν, καὶ ἐπωνόμασε τῆς ἁγίας Θέκλης. Ὁ ἀρχιστράτηγος τοῦ 'ΑΒΗ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ Ἰουστίνου, τὸ δὲ ἐπώνυμον εἴληφεν ἀπὸ τοῦ Αδα μαγίστρου ἔχοντος ἐκεῖσε οἶκον. Τὸν δὲ λιμένα της Σοφίας Σοφία ή Λωδὴ ἡ γυνὴ Ἰουστίνου ἔκτισεν, ἔνθα καὶ τὸν οἶκον αὐτῆς εἶχεν. Πρὸ δὲ τοῦ κτισθῆναι στοὰ ἦν ἐκεῖσε μακροει δὴς, παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου κτισθεῖσα, ἐν ᾧ καὶ ἀνήρχοντο οἱ φιλόσοφοι Θηβαῖο: "Αθηναίοι καὶ ᾿Ελλαδικοὶ, καὶ διελέγοντο μετὰ τῶν ἐν Κων σταντινουπόλει ὄντων. Καὶ διήρκεσε τοῦτο μέχρι Ἰουστίνου, καὶ πάντοτε ενίκων οἱ δυτικοί, Ἐπὶ δὲ τούτου ηττηθέντες ἄλλοτε οὐκ ἀνῆλθον Περι δὲ τοῦ λιμένος τοιοῦτό τι φέρεται. Λέγουσι γὰρ ὅτι τῆς ῥηθείσης Αύγουστης ἐν μιᾷ χειμῶνος ἐσταμένης εἰς τὸν ἡλιακὸν τοῦ παλατίου, καὶ ὁρώσης τὰ πλοῖα κλυδωνιζόμενα ἐν τῷ αἰγιαλῷ διὰ τὸ μὴ εἶναι λιμένα, σπλαγχνισθεῖσα ήρξατο οδύρεσθαι, καὶ εἰσελθοῦσα πρὸς τὸν βασιλέα τὸν ἄνδρα αὐτῆς ἱκέτευσεν αὐτὸν ὅπως αὐτῇ παράσχῃ χρυσίον ἱκανὸν καὶ βασιλικήν χεῖρα ἱκανὴν εἰς τὸ ποιῆσαι λιμένα. Καὶ καμφθεὶς τῇ αἰτήσει αὐτῆς ὁ βασιλεὺς προσέταξε Ναρσῇ τῷ πατρικίῳ καὶ πραιποσίτῳ καὶ Τρωίλῳ τῷ πρωτοβε στιαρίφ κτίσαι λιμένα. Οι καὶ βόθυνον μέγαν όρθ ξαντες ἐποίησαν τοῦτον κτιστόν. Διὸ καὶ προσηγο Οἱ ἐπίσημοι λῃσταὶ ἐν τοῖς τόποις ἐν οἷς ἐπλημμέλησαν φουρκίζονται. φουρκίζειν φουλκίζειν φούλκα φούρκα, λει ο βάλκα βάρκα, πλώρα πρώρα, καρδηνάριος χαρδηνάλιος. Διόπερ, ώνομάσθη Κλάρος ἀπὸ τῶν δακρύων συγγενὸς γὰρ τὸ λτῷ ρ, ὡς ὑδρης λοὶ ἀντὶ τοῦ ὑδρηροί. φούλκαν φουλκίζειν φουρκία ζειν. κρεμαν εἰς φούρκαν, διὰ σχοινίου φουλκίζειν. φουλκίζειν αγχόνη βρόχος καὶ πνιγμονή ἡ διὰ σχοινίου, ὡς φούλκα, φούλχην ἀρχάνην ἀγχό ην ὡς φούλκα εἰς φουλκαν τεὶ ὡς ἐν φούλκα. Εἰς δὲ τόν. Ὅτι τὰ λεγόμενα Κοντάρια, δ ἅγιος Γεώργιος, ὅτε ἦλθεν ὁ βασιλεὺς Θρᾴκης πρὸς Βύζαντα, ἔκοψαν .. Εἰς δὲ τὸν τόπον τῆς ἁγίας Θέκλης. Λέγουσι καὶ περὶ τῆς ἁγίας Θέκλης, ὅτι ὅτε ἦλθεν ὁ βασιλεὺς τῶν Θρακών Δίμων εἰς τὸ Βυζάντιον, ἔκοψαν οἱ Βυζάντιοι ἐκ του ἐκεῖ ὅρους κοντάρια, καὶ οὕτως ἔλαβεν ὁ τόπος τὴν ἐπωνυμίαν. Κοντάρια ῾Ο ἀπὸ κουρ. Ο πρωτοκουροπαλάτης ὁ ἀνὴρ Σοφίας της Λωδής 3058. 'Αρχιστράτηγον Σοφία. Ιουστίνος ἔκτισεν εἰς πρόσωπον τῆς γυναικὸς αὐτοῦ Σοφίας 5058 Οι φιλ. Θηβ. Οι τε Θηβαῖοι καὶ 'Αθηναῖοι καὶ διελέγοντο μετὰ τῶν πολιτῶν φιλοσόφων οι φιλό σοφοι δυτικοί, Θηβαίοι τε καὶ Ἀθηναῖοι καὶ διελ. 'Ηττηθέντες οὐδέποτε ἀνῆλθον μέχρι τῆς σής μερον
DE EDIFICIS EP.
Εἰς δὲ τὸν τόπον τῆς ἁγίας Θέκλης
ὅστις ἐπιλέγεται τὰ Κοντάρια, δρος, λέγουσι, νἦν ἐπὶ
τοῦ Βύζαντος. Καὶ του Αίμου τῆς Θράκης βασιλέως
ἐλθόντος πολεμῆσαι αὐτῷ, ἔκοψαν οἱ Βυζάντιοι ἐκ
τοῦ τοιούτου τόπου τοῦ ὄρους κοντάρια, καὶ ἔλαβεν
ὁ τόπος τὴν παρωνυμίαν. Ο δὲ μέγας Κωνσταντί
νος ἀνήγειρεν ἐκεῖσε ναὸν τῆς Θεοτόκου. Ο δὲ
Ἰουστῖνος ὁ ἀπὸ κουροπαλάτων εἰ; κάλλος καὶ
μέγεθος ἐπλάτυνεν αὐτὸν, καὶ ἐπωνόμασε τῆς ἁγίας
Θέκλης.
Ὁ ἀρχιστράτηγος τοῦ 'ΑΒΗ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ
αὐτοῦ Ἰουστίνου, τὸ δὲ ἐπώνυμον εἴληφεν ἀπὸ τοῦ
Αδα μαγίστρου ἔχοντος ἐκεῖσε οἶκον.
Τὸν δὲ λιμένα της Σοφίας Σοφία ή Λωδὴ ἡ
γυνὴ Ἰουστίνου ἔκτισεν, ἔνθα καὶ τὸν οἶκον αὐτῆς
εἶχεν. Πρὸ δὲ τοῦ κτισθῆναι στοὰ ἦν ἐκεῖσε μακροειδὴς, παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου κτισθεῖσα, ἐν
ᾧ καὶ ἀνήρχοντο οἱ φιλόσοφοι Θηβαῖο: "Αθηναίοι
καὶ ᾿Ελλαδικοὶ, καὶ διελέγοντο μετὰ τῶν ἐν Κων
σταντινουπόλει ὄντων. Καὶ διήρκεσε τοῦτο μέχρι
Ἰουστίνου, καὶ πάντοτε ενίκων οἱ δυτικοί, Ἐπὶ δὲ
τούτου ηττηθέντες ἄλλοτε οὐκ ἀνῆλθον Περι
δὲ τοῦ λιμένος τοιοῦτό τι φέρεται. Λέγουσι γὰρ ὅτι
τῆς ῥηθείσης Αύγουστης ἐν μιᾷ χειμῶνος ἐσταμένης
εἰς τὸν ἡλιακὸν τοῦ παλατίου, καὶ ὁρώσης τὰ πλοῖα
κλυδωνιζόμενα ἐν τῷ αἰγιαλῷ διὰ τὸ μὴ εἶναι λιμένα,
σπλαγχνισθεῖσα ήρξατο οδύρεσθαι, καὶ εἰσελθοῦσα·
πρὸς τὸν βασιλέα τὸν ἄνδρα αὐτῆς ἱκέτευσεν αὐτὸν
ὅπως αὐτῇ παράσχῃ χρυσίον ἱκανὸν καὶ βασιλικήν
χεῖρα ἱκανὴν εἰς τὸ ποιῆσαι λιμένα. Καὶ καμφθεὶς
τῇ αἰτήσει αὐτῆς ὁ βασιλεὺς προσέταξε Ναρσῇ τῷ
πατρικίῳ καὶ πραιποσίτῳ καὶ Τρωίλῳ τῷ πρωτοβε
στιαρίφ κτίσαι λιμένα. Οι καὶ βόθυνον μέγαν όρθ
ξαντες ἐποίησαν τοῦτον κτιστόν. Διὸ καὶ προσηγο
tibi nunc est templum S. Thecle, quod dicitur
ad Contaria, ibi olim tempore Byzantis mons fuit
Quo vero tempore Hemus Thraciæ rex ad ipsum
debellandum venit, Byzantii hastas ceciderunt ex
illa montis parte, quæ etiam nunc ex ea re Contaria nuncupatur. Sed Constantinus Magnus templum
ibi ædificavit Virgini Deiparæ, quod postea Justinus
ex curopalata creatus imperator ampliavit et exornavit, addito cognomento S. Thecla.
Templum S. Michaelis archangeli cognominatum
Adæ ab eodem Justino conditum est, cognomen vero habet ab Ada magistro, cujus domus ibi erat.
Portum Sophianum Sophia cognomento Lobe-sive mutilata, uxor Justini; condidit, quo loco ipsius
palatium fuit. Id antequam in eo loco construeretur,
erat ibi oblonga porticus a Constantino Magno condita, in qua philosophi Thebani, Athenienses et reliquæ Gracie disserebant 86 cum Cpolitanis, et sem
per superarunt occidentales philosophi usque ad Justinum, sub quo semel victi nunquam postea reversi
sunt. Cæterum de structura portus hæc narrantur.
Stans aliquando hiemali tempore supradicta Augusta in solario palatik vidit naves in littore fluctibus
agitari, quod nullus ibi esset portus. Quare permota commiseratione imperatorem adivit, rogavitque
daret sibi necessariam auri copiam et regiæ manus
sufficiens adminiculum ad faciendum portum. Imperator autem ejus petitioni annuens, Nars preposito atque Troilo protovestiario portus condell
curam injunxit, qui magnam fodientes fossam struxere portum, qui a supradicta Augusta Sophiæ nomen accepit. In medio hujus portus quatuor erexit
columnas, quibus statuas superimposuit, suam
Meursii et Lambecii notæ.
D. de panis: Famosos latrones in his locis, ubi grassali sunt, furca figendos quampluribus placuit;
quæ verba ita transtulit Harmenopulus lib. 6 tit. 6:
Οἱ ἐπίσημοι λῃσταὶ ἐν τοῖς τόποις ἐν οἷς ἐπλημμέλησαν φουρκίζονται. Harmenopuli φουρκίζειν et Com
dini φουλκίζειν idem significat, nempe furca afigere,
quemadmodum etiam φούλκα et φούρκα, hoc est
Jurca pænalis. Sic propter confusionem litterarum
λει ο dicitur βάλκα pro βάρκα, πλώρα pro πρώρα,
καρδηνάριος pro χαρδηνάλιος. Neque Græco-barbari
lantuin hasce litteras confundere consueverunt,
sed ipsi etiam antiqui Græci, ut testatur Scholiastes
Apollonii Rhodii: Διόπερ, inquit, ώνομάσθη Κλάρος
ἀπὸ τῶν δακρύων συγγενὸς γὰρ τὸ λτῷ ρ, ὡς ὑδρης
λοὶ ἀντὶ τοῦ ὑδρηροί. Errat igitur auctor Glossarit
Graco-barbari, qui φούλκαν exponit laqueum, et
φουλκίζειν diverse ait esse significationis a φουρκία
ζειν. Utrumque enim idem significat, scilicet suspendendo in (urcam strangulare; quod Ulpianus I.
Sacrilegii 1 D. ad leg. Juliam pecul. vocal in furcas suspendere, et anonymus auctor apud Suidam
κρεμαν εἰς φούρκαν, et Cyrillis in Lexico διὰ
σχοινίου φουλκίζειν. Idem quoque re vera signifcat
φουλκίζειν iu illis Cedreni et Balsamonis verbis,
quæ citantur a glossographo. Quod porro attinet ad
alterum Cyrilli locum αγχόνη βρόχος καὶ πνιγμονή
ἡ διὰ σχοινίου, ὡς φούλκα, nemo non videt Cyrillum
non dicere φούλχην idem esse atque ἀρχάνην sive
laqueum sed voluisse dicere ἀγχό ην significare
et laqueum et ipsam suffocationem, quæ fit laqueo,
cujusmdili illa est qua necantur in furcas fixi. Quare
pro ὡς φούλκα scribendum illic est vel εἰς φουλκαν
τεὶ ὡς ἐν φούλκα. LAN8.
Εἰς δὲ τόν. Ὅτι τὰ λεγόμενα Κοντάρια, δ
ἅγιος Γεώργιος, ὅτε ἦλθεν ὁ βασιλεὺς Θρᾴκης πρὸς
Βύζαντα, ἔκοψαν 3058..
Εἰς δὲ τὸν τόπον τῆς ἁγίας Θέκλης. In.
cod. Regio hæc paulo diverse concepta sunt, quasi
præcedentibus annexa essent: Λέγουσι καὶ περὶ τῆς
ἁγίας Θέκλης, ὅτι ὅτε ἦλθεν ὁ βασιλεὺς τῶν Θρακών
Δίμων εἰς τὸ Βυζάντιον, ἔκοψαν οἱ Βυζάντιοι ἐκ
του ἐκεῖ ὅρους κοντάρια, καὶ οὕτως ἔλαβεν ὁ τόπος
τὴν ἐπωνυμίαν. Κοντάρια Græcis recentioribus dis
cuutur hasta. LAND.
῾Ο ἀπὸ κουρ. Ο πρωτοκουροπαλάτης ὁ ἀνὴρ
Σοφίας της Λωδής 3058.
'Αρχιστράτηγον Graci Michaelem areangelum vocant quasi summum cœlestis militiæ
principem, ut testatur Luitprandus de reb. lup. 1.
1 c. 1. Cæterum Adæ magistri, qui tempore Constantini-magni vixit, meminit supra Codinus p. 20
LAMB.
Σοφία. Ιουστίνος ἔκτισεν εἰς πρόσωπον τῆς
γυναικὸς αὐτοῦ Σοφίας 5058 et Vat.
Οι φιλ. Θηβ. Οι τε Θηβαῖοι καὶ 'Αθηναῖοι καὶ
διελέγοντο μετὰ τῶν πολιτῶν φιλοσόφων G, οι φιλό
σοφοι δυτικοί, Θηβαίοι τε καὶ Ἀθηναῖοι καὶ διελ. Vat.
'Ηττηθέντες οὐδέποτε ἀνῆλθον μέχρι τῆς σής
μερον 3058 ep. Bandurium.
col. 563–564page 68 of 124
PG 157:563ρίαν είληφε τῆς Σοφίας. Μέσον δὲ τοῦ λιμένος ἀνή γειρε τέσσαρας κοίνας, ἐφ᾽ ὧν ἔστησε τάσδε τάς στέλας, ἑαυτῆς τε καὶ ᾿Αραβίας τῆς ἀνεψιᾶς αὐτῆς καὶ Ἰουστίνου τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς καὶ Ναρσῆ τοῦ ἐκεῖσε παρισταμένου. Ἐξ ὧν αἱ δύο ἀφηρέθησαν παρὰ Φιλιππικοῦ. Εἶχον δὲ γράμματα τῶν μελλόντων. Μετὰ δὲ τὸ κτισθῆναι τὴν πόλιν σνβ' χρόνων διελ θέντων ἐκτίσθη ὁ τοιοῦτος λιμήν. Τὸ λεγόμενον Βύκινου οὕτως ἐκλήθη. Τὸ παρ λαιὸν γὰρ σάλπιγγες ἦσαν χαλκαὶ ἐπάνω τοῦ τείχους, ὁ δὲ πύργος ἦν κοῦφος καὶ συριγγώδης, καὶ να του γεγονότος ἢ βορρᾶ σφοδροῦ καὶ τῶν κυμάτων τῷ τείχει προσκρουόντων ἀνήρχετο τὰ πνεύματα βίαια ἄνωθεν πρὸς τοὺς αὐλίσκους τῶν σαλπίγγων, καὶ ὑπηχεῖτο μέλος ξενίζον ἀκοὰς, ὅλον Σειρήνιον. Ην δὲ ἄντικρυ τούτου καὶ ἕτερος πύργος, καὶ δεχόμεν νὸς τὴν ἠχὼ τοῦ τοιούτου μέλους ἀπεδίδου καὶ αὐ τὸς ἦχον τὸν αὐτόν. Οτε δὲ ἤθελε κινῆσαι Ῥωμαϊκὸς στόλος, ὁμοῦ πρῶτον ἐκεῖσε Αθροίζετο, καὶ κατὰ τὸν ἦχον τῶν πύργων ἐσάλπιζον αἱ νῆες καὶ ἀπεκ νουν. Τὰ δὲ καλούμενα Ορμίσδου λιμὴν ἐτύγ χανε, μικρός, ἐν ᾧ ὥρμουν αἱ νῆες πρὸ τοῦ κτισθῆ. ναι τὸν λιμένα των Σοφιῶν. Ἐκ δὲ τῶν πολλῶν χρό νων ἀμεληθεὶς ἐγεμίσθη. Εκεῖσε δὲ Ἰουστινιανός ὁ μέγας κατῴκει πρὸ τοῦ βασιλεῦσαι. ᾿Απὸ δὲ τοῦ κτίσαντος αὐτὸν Ἰουλιανοῦ εἴληφε τὴν ἐπωνυμίαν, καὶ καλεῖται Ἰουλιανοῦ λιμήν. Τὸν ἅγιον Πλάτωνα ᾿Αναστάσιος ὁ δίκορος ἔκτισεν, ἐναρχομένου Κλη τοῦ ἑβδόμου αἰῶνος. Τοὺς δὲ κέρ νας τοὺς δέκα, τοὺς ἐνζώδους γλυπτούς, ἔφερεν ἀπὸ Θεσσαλονίκης· εἰς τὸν ναὸν, ὧν οἱ μὲν ὀκτὼ ἔστανται ἐν τῷ ναῷ, οἱ δὲ δύο ήρθησαν παρὰ Ρωμανοῦ βασι λέως τοῦ Λεκαπηνοῦ καὶ ἐτέθησαν εἰς τὴν Χελ χήν. Εἰς δὲ τὴν καλουμένην Διηγηστέαν ἁγίαν Ανναν ἀθροίσεις ἐγένοντο πάλαι τῶν δύο δημοτικών μερών, καὶ τρίκλινος ἦν ἐκεῖσε παμμεγεθέστατος, καὶ ὅτι ήθελον ποιήσασθαι οἱ δήμαρχοι εκλογήν, ἐκεῖσε Αθροίζοντο. Διήρκεσε δὲ χρόνους πεντακοσίους. Θεοδώρας δὲ τῆς Αὐγούστης του Θεοφίλου ἐγκύου οὔσης, καὶ ἀπερχομένης διὰ τοῦ ἐμβόλου εἰς Βλαχέρ να;, καὶ τοῦ ἵππου αὐτῆς ἐκεῖσε ολισθήσαντο; Ὡσαύτως καὶ ἕτερον ναὸν τῶν ἁγίων ἀποστόλων, ὅτι τὸν Τῆς ἀνεψιᾶς αὐτῆς. των ρισμόν έλαβεν ὑποκάτω των βαθμίδων, 12, καὶ ᾿Αραβίας τῆς θυγατρὸς αὐτῆς καὶ Ελένης τῆς ἀνεψιᾶς αὐτῆς. Βύκινον βούκινον Ο δὲ πύργος. Τὸ δὲ τεῖχος ὑποκάτω ἦν συριγγῶδες κοῦτον. Καὶ ὅτε ἦν νότος ἢ βορρᾶς, σφοδρώς ἐκ τῶν κυμάτων τῆς θαλάσσης ἀποκρουούσης ἐκεῖ θεν ἀνήρχετο βίαιον πνεῦμα καὶ ἦχε μελωδίαν δίκην σειρῆνος, καὶ ἀντέλεγεν ὁ ἕτερος πύργος ὁ ἄντι χρυ; 3058. Τὰ δὲ καλ. Οτι τὰ καλούμενα Ορμίσδου λιμὴν ἦν μικρός, ἐν ᾧ ὁ μέγας Ἰουστινιανός έχρη μάτισε κοιτῶνα καὶ ὠνόμασε Σέργιον καὶ Βάκχον. ὅτε καὶ τὴν σφαγὴν εἰς τὸ ἱππικὸν ἐποίει. Εκλήθη δὲ Ἰουλιανοῦ λιμὴν ὅτι ὁ κτίσας οὕτως ἐκαλεῖτο. Τὰ δὲ καλούμενα Ορμίσδου] εἰς δὲ τὰ και λούμενα Ορμίσδου, Ιουλιανοῦ λιμήν. Ιουλιανού Ἰουστι 'Ο δὲ Ἰούλια οὐ λιμήν παρὰ Ἰουλιανοῦ ἐκτίσθη, ἐπεὶ αὐτὸς ἐκεῖσε ᾤκει. 1.ΑΒ.
uempe et Arabia filiae suae et Justini marili et Nar- ρίαν είληφε τῆς Σοφίας. Μέσον δὲ τοῦ λιμένος ἀνήsæ præfecti structuræ. Factus autem est ille portus γειρε τέσσαρας κοίνας, ἐφ᾽ ὧν ἔστησε τάσδε τάς
252 annis post conditam Cpoliın.
στέλας, ἑαυτῆς τε καὶ ᾿Αραβίας τῆς ἀνεψιᾶς αὐτῆς
καὶ Ἰουστίνου τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς καὶ Ναρσῆ τοῦ ἐκεῖσε παρισταμένου. Ἐξ ὧν αἱ δύο ἀφηρέθησαν
παρὰ Φιλιππικοῦ. Εἶχον δὲ γράμματα τῶν μελλόντων. Μετὰ δὲ τὸ κτισθῆναι τὴν πόλιν σνβ' χρόνων διελθέντων ἐκτίσθη ὁ τοιοῦτος λιμήν.
Buccinum locus ex eo ita appellatus est, quod
sbi olim supra murum essent buccinæ æreæ; turris
autem in fistularum modum concava erat. 37 Au
stro igitur vel aquilone vehementius spirante et
fluctus maris ad murum allidente spiritus intus cohibitus ascendebat usque ad foramina buccinarum,
et Sirenum instar edebat concentum auditu admirabilem; cujus sonum inde resultantem opposita
turris excipiebat et similiter resonabat. Quando
autem profecturæ erant navales copiæ Romanorum,
congregabantur prius in hunc locum, et juxta sonum turrium in navibus quoque tuba canebant, atque ita demum discedebant.
Locus nominatus Hormisdæ parvus erat portus,
navibus stationem præbens, antequam conderetur
portus Sophiæ. Postea autem per mukos annos neglectus et tandem totus oppletus ſuit. Ilic olim habitabat' Justinianus Magnus, priusquam ad impeium pervenit. Cæterum a conditore ejus Juliano
appellatus fuit portus Juliani.
Templum S. Platonis condidit Anastasius Dicorus, sub principium septimi sæculi. Decem vero coJumuas sculptura ornatas Thessalonica in hoc templum transtulit; quarum duæ ab imperatore Romano dicto Lecapeno in Chalcen transpositæ fuerunt.
88 In templo S. Annæ nominato Diegeteæ maximum erat triclinium, in quo antiquitus demarchi
delectum habituri duas populi factiones congregabant; eique consuetudo duravit annos quingentos.
Accidit autern, cum Theodora Augusta Theophili
uterum gerens per porticum Blachernas adiret,
equum ejus ibi cæspitare ante nar:hecem ecclesiæ,
idemque cum reverteretur in eodem loco ipsi eve.
Τὸ λεγόμενον Βύκινου οὕτως ἐκλήθη. Τὸ παρ
λαιὸν γὰρ σάλπιγγες ἦσαν χαλκαὶ ἐπάνω τοῦ τείχους,
ὁ δὲ πύργος ἦν κοῦφος καὶ συριγγώδης, καὶ να
του γεγονότος ἢ βορρᾶ σφοδροῦ καὶ τῶν κυμάτων τῷ
τείχει προσκρουόντων ἀνήρχετο τὰ πνεύματα βίαια
ἄνωθεν πρὸς τοὺς αὐλίσκους τῶν σαλπίγγων, καὶ
ὑπηχεῖτο μέλος ξενίζον ἀκοὰς, ὅλον Σειρήνιον. Ην
δὲ ἄντικρυ τούτου καὶ ἕτερος πύργος, καὶ δεχόμεν
νὸς τὴν ἠχὼ τοῦ τοιούτου μέλους ἀπεδίδου καὶ αὐ
τὸς ἦχον τὸν αὐτόν. Οτε δὲ ἤθελε κινῆσαι Ρωμαί
κός στόλος, ὁμοῦ πρῶτον ἐκεῖσε Αθροίζετο, καὶ κατὰ
τὸν ἦχον τῶν πύργων ἐσάλπιζον αἱ νῆες καὶ ἀπεκνουν.
Τὰ δὲ καλούμενα Ορμίσδου λιμὴν ἐτύγ
χανε, μικρός, ἐν ᾧ ὥρμουν αἱ νῆες πρὸ τοῦ κτισθῆ.
ναι τὸν λιμένα των Σοφιῶν. Ἐκ δὲ τῶν πολλῶν χρό
νων ἀμεληθεὶς ἐγεμίσθη. Εκεῖσε δὲ Ἰουστινιανός
ὁ μέγας κατῴκει πρὸ τοῦ βασιλεῦσαι. ᾿Απὸ δὲ τοῦ
κτίσαντος αὐτὸν Ἰουλιανοῦ εἴληφε τὴν ἐπωνυμίαν,
καὶ καλεῖται Ἰουλιανοῦ λιμήν.
Τὸν ἅγιον Πλάτωνα ᾿Αναστάσιος ὁ δίκορος ἔκτισεν,
ἐναρχομένου Κλη τοῦ ἑβδόμου αἰῶνος. Τοὺς δὲ κέρ
νας τοὺς δέκα, τοὺς ἐνζώδους γλυπτούς, ἔφερεν ἀπὸ
Θεσσαλονίκης· εἰς τὸν ναὸν, ὧν οἱ μὲν ὀκτὼ ἔστανται
ἐν τῷ ναῷ, οἱ δὲ δύο ήρθησαν παρὰ Ρωμανοῦ βασι
λέως τοῦ Λεκαπηνοῦ καὶ ἐτέθησαν εἰς τὴν Χελ
χήν.
Εἰς δὲ τὴν καλουμένην Διηγηστέαν ἁγίαν Ανναν
ἀθροίσεις ἐγένοντο πάλαι τῶν δύο δημοτικών μερών,
καὶ τρίκλινος ἦν ἐκεῖσε παμμεγεθέστατος, καὶ ὅτι
ήθελον ποιήσασθαι οἱ δήμαρχοι εκλογήν, ἐκεῖσε
Αθροίζοντο. Διήρκεσε δὲ χρόνους πεντακοσίους.
Θεοδώρας δὲ τῆς Αὐγούστης του Θεοφίλου ἐγκύου
οὔσης, καὶ ἀπερχομένης διὰ τοῦ ἐμβόλου εἰς Βλαχέρ
να;, καὶ τοῦ ἵππου αὐτῆς ἐκεῖσε ολισθήσαντο;
Meursii et Lambecii notæ.
Ὡσαύτως καὶ ἕτερον ναὸν τῶν ἁγίων ἀποστόλων,
ὅτι τὸν
Τῆς ἀνεψιᾶς αὐτῆς. Quamvis ita in omnibus των ρισμόν έλαβεν ὑποκάτω των βαθμίδων,
codicibus scriptis legatur, attamen dubium non
est quin hoc loco seribendum sit, ut supra p. 35 v.
12, καὶ ᾿Αραβίας τῆς θυγατρὸς αὐτῆς καὶ Ελένης
τῆς ἀνεψιᾶς αὐτῆς. Arabia Milia fuit Justini junioris
et Sophia, Helena autem Arabiæ filia fuit et Baduarii
curopalate. LAMB.
Βύκινον et βούκινον Græco-barbaris dicitur
buccina. Credo autem ejusdem generis locum fuisse,
qui in quarta regione antiquæ Romæ fuisse memoratur et noinen habuit Buccinum aureum. LAMB.
Ο δὲ πύργος. Τὸ δὲ τεῖχος ὑποκάτω ἦν συριγγῶδες κοῦτον. Καὶ ὅτε ἦν νότος ἢ βορρᾶς, σφοδρώς
ἐκ τῶν κυμάτων τῆς θαλάσσης ἀποκρουούσης ἐκεῖθεν ἀνήρχετο βίαιον πνεῦμα καὶ ἦχε μελωδίαν δίκην
σειρῆνος, καὶ ἀντέλεγεν ὁ ἕτερος πύργος ὁ ἄντιχρυ; 3058.
Τὰ δὲ καλ. Οτι τὰ καλούμενα Ορμίσδου
λιμὴν ἦν μικρός, ἐν ᾧ ὁ μέγας Ἰουστινιανός έχρημάτισε κοιτῶνα καὶ ὠνόμασε Σέργιον καὶ Βάκχον.
ὅτε καὶ τὴν σφαγὴν εἰς τὸ ἱππικὸν ἐποίει. Εκλήθη
δὲ Ἰουλιανοῦ λιμὴν ὅτι ὁ κτίσας οὕτως ἐκαλεῖτο.
3058 ap. Bandurium.
Τὰ δὲ καλούμενα Ορμίσδου] Hac Colini
verba interpretanda sunt quasi dixerit εἰς δὲ τὰ και
λούμενα Ορμίσδου, il est in loc sive regione urbis
nominaa Hormisda. Quod vero postea subjungit,
Justinianum ibi habitasse antequam imperarel,
testatur etiam Procopius De adificiis l. 1. LawB.
Ιουλιανοῦ λιμήν. Portus Juliani supra qu
que meminit p. 52 v. 7. Perperam autem in
aliquot codicibus pro Ιουλιανού legitur Ἰουστι
viavos jampridem enim hic portus ante Justiniani
tempora cognomentum Juliani habuit. in cod. Regio a præcedentibus hæc sejuncta sunt, atque ita
concepta: 'Ο δὲ Ἰούλια οὐ λιμήν παρὰ Ἰουλιανοῦ
ἐκτίσθη, ἐπεὶ αὐτὸς ἐκεῖσε ᾤκει. 1.ΑΒ.
col. 565–566page 69 of 124
PG 157:565ἔμπροσθεν τοῦ νάρθηκος τοῦ ναοῦ, πάλιν δὲ ὑποστρεφούσης εἰς τὸν αὐτὸν τόπον τοῦ αὐτοῦ ὀλισθήσαντος ἵππου, δι' ἀποκαλύψεως ἐν δράματι παρεγγύη σαμένη ἀνήγειρε τὸν νῦν ὄντα ναὸν τῆς ἁγίας Αννης. Εἰς δὲ τὰ γῦν καλούμενα Μαυριανού οἶκος Εν Μαυρικίου τοῦ βασιλέως ἔτι ὄντος πατρικίου καὶ κόμητος τῶν ἐξκουβιτόρων. Μετὰ δὲ τὸ βασιλεῦσαι αὐτὸν ὠνομάσθη ὁ τόπος τὰ Μαυριανοῦ. Τὸν δὲ θαυμαστὸν ναὸν τῆς ἁγίας Αναστάσεως τὸν εἰς τὰ Μαυριανού Μαρκιανὸς ὁ ὅσιος ἤγειρεν ἐκ τῆς περιουσίας καὶ τοῦ πλούτου αὐτοῦ Τὸν δὲ αὐτὸν ναὸν θέλων κτίσαι πρῶτον εἰς τὰ ψῆφα Ενθα ψηφίδας ἔθος ἦν πωλεῖν, ὠνήσατο τὸν τόπον εἰς δύο χιλιάδας νομίσματα διὰ τὸ καὶ ὑπομνήματα ἐκεῖσε εὑρεθῆναι τοῦ ἁγίου Γρηγορίου του Θεολόγου πρὸ ἐτῶν φ' γράφοντα οὕτως Ανακαινισθήσεται ὁ ναὸς οὗτος εἰς κάλλος καὶ μέγεθος, εὖ οἶδα· τάδε μοι λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον» Πρώην γὰρ εὐκτήριον μικρὸν ἦν ἡ ἁγία Ανάστασις καὶ ξυλότρουλλος· ὁ δὲ Βασίλειος ὁ Μακεδὼν ἐσχέ κασιν αὐτὴν δι᾿ ὀρόφου χρυσοῦ. ᾿Αλλὰ καὶ τὴν ἁγίαν Εἰρήνην τὸ πέραμα ὁ αὐτὸς ὅσιος Μαρκιανός ἔκτισε καὶ ἐτελείωσεν, εἰδωλεῖον πρώην ὑπάρ χουσαν. Ωσαύτως δὲ καὶ τὸ νοσοκομείον. Μαυριανοi. Μαυριανού Μαυρικίου οικιακά νει Μαυρικιανού, τόπου μέρη. ὠνομάσθη ὁ τόπος Μαυριανός, Μαυρικιανός. νε Αναστάσεως. Αναστασίας ἀπόστασις εἰ ἀποστασία, ἐπίστασις οἱ ἐπιστασία ἀνάστασις οἱ ἀναστασία. Χαίρε, Αναστασία μοι τῆς εὐσεβείας ἐπώνυμε· σὺ γὰρ τὸν λόγον ἡμῖν ἐξανέστησας ἔτι καταφρονούμενον, ν τῆς κοινῆς νίκης χωρίον, ή Σηλώμ, ἐν ᾗ πρώ την τὴν σκηνὴν ἐπήξαμεν. Εἶδον δὴ γλυκὺν ὕπνον, 'Αναστασίαν δέ τ' όνειρος Στῆσεν ἐμοῖσι φέρων ἡματίοισι πόθοις, Η πρώτον λόγον αἰτὸν ἐνὶ προπόδεσσι μένοντα Ηγαγεν ἐς κορυθὴν οὔρεος ἀκροτάτην. Τούνεκ' Αναστασίαν μιν ἐπίκλησιν καλέουσι Νηὸν, ἐμῆς παλάμης ἔργον ἀριστοπόνου. τῆς ἁγίας ανα στάσεως τῆς ἁγίας ᾿Αναστασίας τῆς Ῥω Εἰς τὰ Μαυριανοῦ. τοῖς Δομνίνου ἐμβόλοις. Μαρκιανός ὁ ὅσιος. Εκ τῆς περιουσίας καὶ τοῦ πλούτου αυτ του. ἰδίοις ἀνήγειρεν ἀναλώμασι, Εἰς τὰ ψῆφα. Ανακαινισθήσεται ὁ ναὸς οὗτος. Σύ τε ὁ μέγας ναὸς οὗτος καὶ περιβόητος, ἡ νέα κληρονομία, τὸ νῦν μέγας εἶναι παρὰ τοῦ λόγου λαβών, ὃν Ιεβοῦς όντα πρότερον Ἱερουσαλήμ πεποιήκαμεν. Τὴν ἁγίαν Εἰρήνην τὸ πέραμα. τὴν ἁγίαν Εἰρήνην τὴν πρὸς θάλασσαν, Επέκεινα δὲ, κατ' αὐτὸ μάλιστα τοῦ κόλπου τὸ στόμα, Εἰρήνης μάρτυρες νεώς ιδρυται. πρὸς τὸ πέραμα πρὸς τὴν θάλασσαν, ἡ ἁγία Εἰρήνη ή παλαιά. Έκτισε – νοσοκομεῖον. 'Ανήγειρεν. Ὁ ἐξ
DE ÆDIFICIS CP.
ἔμπροσθεν τοῦ νάρθηκος τοῦ ναοῦ, πάλιν δὲ ὑποστρε- wiro; quare per revelationen in somno monita di
φούσης εἰς τὸν αὐτὸν τόπον τοῦ αὐτοῦ ὀλισθήσαν
τος ἵππου, δι' ἀποκαλύψεως ἐν δράματι παρεγγύησαμένη ἀνήγειρε τὸν νῦν ὄντα ναὸν τῆς ἁγίας Αννης.
Εἰς δὲ τὰ γῦν καλούμενα Μαυριανού οἶκος
Εν Μαυρικίου τοῦ βασιλέως ἔτι ὄντος πατρικίου καὶ
κόμητος τῶν ἐξκουβιτόρων. Μετὰ δὲ τὸ βασιλεῦσαι
αὐτὸν ὠνομάσθη ὁ τόπος τὰ Μαυριανοῦ.
Τὸν δὲ θαυμαστὸν ναὸν τῆς ἁγίας Αναστάσεως
τὸν εἰς τὰ Μαυριανού Μαρκιανὸς ὁ ὅσιος
ἤγειρεν ἐκ τῆς περιουσίας καὶ τοῦ πλούτου
αὐτοῦ Τὸν δὲ αὐτὸν ναὸν θέλων κτίσαι πρῶτον
εἰς τὰ ψῆφα Ενθα ψηφίδας ἔθος ἦν πωλεῖν,
ὠνήσατο τὸν τόπον εἰς δύο χιλιάδας νομίσματα διὰ τὸ
καὶ ὑπομνήματα ἐκεῖσε εὑρεθῆναι τοῦ ἁγίου Γρηγορίου του Θεολόγου πρὸ ἐτῶν φ' γράφοντα οὕτως·
Ανακαινισθήσεται ὁ ναὸς οὗτος εἰς κάλλος καὶ
μέγεθος, εὖ οἶδα· τάδε μοι λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον»
Πρώην γὰρ εὐκτήριον μικρὸν ἦν ἡ ἁγία Ανάστασις
καὶ ξυλότρουλλος· ὁ δὲ Βασίλειος ὁ Μακεδὼν ἐσχέ
κασιν αὐτὴν δι᾿ ὀρόφου χρυσοῦ. ᾿Αλλὰ καὶ τὴν ἁγίαν
Εἰρήνην τὸ πέραμα ὁ αὐτὸς ὅσιος Μαρκιανός
ἔκτισε καὶ ἐτελείωσεν, εἰδωλεῖον πρώην ὑπάρ
χουσαν. Ωσαύτως δὲ καὶ τὸ νοσοκομείον.
ficavit templam S. Annæ, quod nunc ibi visitur.
In loco cui nomen Mauriano habitabat olim
Mauricius, cum adhuc patricius esset et comes excubitorum. Postea vero, ubi imperio potitus est,
Mauriant nomen locus accepit.
Admirandum templum S. Resurrectionis in Manriano ædificavit sua impensa beatus Marcianus; et
solum ubi illud exstructurus erat, ubi tessellæ olim
vendebantur, duobus millibus nummorum emit, co
quod S. Gregorii Theologi commentaria ibi inventa
essent, In quibus 89 ante quingentos annos ita
scriptum erat: Bene novi fore olim ut hoc templum
majus et pulchrius renovetur, ut nihi prædicit Spi
ritus sanctus. › Ecclesia autem sanctæ Resurrectionis prius parvum oratorium erat et ligneo trullo
tecia; postea vero Basilins Macedo aureo laqueari
eam operuit. Idem Marcianus sanctam Irenem ad
trajectum candidit et absolvit, cum antea idolorum
delubrum fuisset, uti et nosocomium sive valetudinarium.
Meursii et Lambecii not.
Μαυριανοi. Si, ut ait Colinus, illa locus a
Mauricio imperatore nomen accepit, videtur pro
Μαυριανού scribendum esse vel Μαυρικίου vel Ma
οικιακά νει Μαυρικιανού, scilicet τόπου μέρη.
hem paulo post ubi legitur ὠνομάσθη ὁ τόπος
Μαυριανός, scribendum videtur Μαυρικιανός. νεrumtamen non expresse dico qui quam mutandum
esse, quia omnes codices scripti unanimiter reclawant. LAMB,
Αναστάσεως. Αναστασίας ilem est, uti enim
ἀπόστασις εἰ ἀποστασία, ἐπίστασις οἱ ἐπιστασία
eamdem liabent significationem, Ita etiam hoc loco
ἀνάστασις οἱ ἀναστασία. Chrumque vero nomen
hæc ecclesia habuit vel propterea quod collapsa
Gdes catholica S. Gregorii Nazianzeni concionibus
ibi revixerit, vel quia mulier ex alto delapsa precibus præsentium Christianorum mira ulose in vitam fuerit revocata. Sed prior denominationis ratio
præferenda est, quoniam ab ipso S. Gregorio in
oratione adl 150 episcopos confirmatur, ubi tempem illuf hisce verbis alloquitur: Χαίρε,
Αναστασία μοι τῆς εὐσεβείας ἐπώνυμε· σὺ γὰρ
τὸν λόγον ἡμῖν ἐξανέστησας ἔτι καταφρονούμενον,
ν τῆς κοινῆς νίκης χωρίον, ή Σηλώμ, ἐν ᾗ πρώ
την τὴν σκηνὴν ἐπήξαμεν. Εt in carmine, quo some
niin suum enarrat ad illud templum pertinens:
Εἶδον δὴ γλυκὺν ὕπνον, 'Αναστασίαν δέ τ'
όνειρος
Στῆσεν ἐμοῖσι φέρων ἡματίοισι πόθοις,
Η πρώτον λόγον αἰτὸν ἐνὶ προπόδεσσι μένοντα
Ηγαγεν ἐς κορυθὴν οὔρεος ἀκροτάτην.
Τούνεκ' Αναστασίαν μιν ἐπίκλησιν καλέουσι
Νηὸν, ἐμῆς παλάμης ἔργον ἀριστοπόνου.
Plura de hoc templo vide apud Cedremum, ubi
agit de Valentiniam junioris et Leonis Macelit
imperio, et apul Sozomen 7, 5 et Nicephorum
Callistum 15,12 et in Grecorum Meneis die 10 1nnarii. Celerain in alio codice pro τῆς ἁγίας ανα
στάσεως legitur τῆς ἁγίας ᾿Αναστασίας τῆς Ῥω
paia;, quo probatur quod Metaphrastes, in vita
S. Marciani, S. Anastasia martyri eam ecclesiam
deatam fuisse tradit. LAMB.
Εἰς τὰ Μαυριανοῦ. Metaphrastes et Græci
in Menæis aiunt học templum Anastasiæ fuisse ta
τοῖς Δομνίνου ἐμβόλοις. LAMB.
Μαρκιανός ὁ ὅσιος. Hic non est Marcianus
imperator, seul ceconomus S. Sophize, cujus me
noria celebratur die 10 Januarii. Vitam ejus scripsit Metaphrastes. LAMB.
Εκ τῆς περιουσίας καὶ τοῦ πλούτου αυτ
του. Hoc est, quod ait Nicephorus Gallistus, ἰδίοις
ἀνήγειρεν ἀναλώμασι, Rejicienda igitur est colicis
Regii lectio constat enim S. Marcianum pridem
aute Asparis et Ardaburii necem templum S. Anastasie zdlificasse. LAMB.
Εἰς τὰ ψῆφα. Hæc et que postea sequu
tur de prophetico oraculo S. Gregorii Nazianzeni
de ædificatione templi S. Anastasia, prolixe narranur a Metaphraste in vita S. Marciani. LAB.
Ανακαινισθήσεται ὁ ναὸς οὗτος. Eodem
sensu videntur intelligenda esse illa verba S. Grogarii in oratione ad 150 episcopos: Σύ τε ὁ μέγας
ναὸς οὗτος καὶ περιβόητος, ἡ νέα κληρονομία, τὸ
νῦν μέγας εἶναι παρὰ τοῦ λόγου λαβών, ὃν Ιεβοῦς
όντα πρότερον Ἱερουσαλήμ πεποιήκαμεν. Tune
temporis enim, quo S. Gregorins templum S. Anastasie ita alloquebatur, parvum ad::ue erat oratorium. Sed postea secundum propheticum illius
præsagium a S. Marciano in magnam basilicam
mutatum fuit et a Basilio Macedone splendide
exornatum. LAMB.
Τὴν ἁγίαν Εἰρήνην τὸ πέραμα. Menalogium Graecorum vocat τὴν ἁγίαν Εἰρήνην τὴν πρὸς
θάλασσαν, quod idem est. Hæc enim procul dubio
S. Irene martyris ecclesia est, quam Procopius
sitam fuisse ait ad ostium sinus nuncupati Cornu
et renovatam ab Justiniano imperatore: Επέκεινα
δὲ, inquit, κατ' αὐτὸ μάλιστα τοῦ κόλπου τὸ στόμα,
Εἰρήνης μάρτυρες νεώς ιδρυται. Ad differentiam
hujus templi S, Irenæ martyris, cognominati πρὸς
τὸ πέραμα sive πρὸς τὴν θάλασσαν, alterum teiplum a Constantino magno prope ecclesiam S. Sophiæ conditum et Paci azerne sen Christo dicatum
ἡ ἁγία Εἰρήνη ή παλαιά. ul est ecclesia velus S. Pucis, appellatum fuit. LAMB.
Έκτισε – νοσοκομεῖον. 'Ανήγειρεν. Ὁ ἐξ
col. 567–568page 70 of 124
PG 157:567πόνο Τὸν δὲ ἅγιον Θεόδωρον τὰ καρβουνάρια Ιλαρίων τις πατρίκιος ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ Λεωμακέλου ἀνήγειρε. Ο ναὸς τῶν ἁγίων Τεσσαράκοντα πραιτώριον ἐτύγχανε. Τιβέριος δὲ ὁ Θράξ σὺν τῇ γυναικὶ αὐτ τοῦ ᾿Αναστασία τους δεσμίους ἐξαγαγών, καὶ τὸν τόπον ἀνακαθαρίσας εθεμελίωσε τὸν ναὸν τῶν ἁγίων Τεσσαράκοντα, καὶ ἐξέβαλε τα τείχη μέχρι πηχών τεσσάρων. Τελευτήσαντος δὲ αὐτοῦ Μαυρίκιος ὁ γαμβρός αὐτοῦ κρατήσας ἀνεπλήρωσε τὸν ναὸν καὶ ἐθρόνισεν αὐτόν. Τὸν ἅγιον Παῦλον τὸ ὀρφανοτροφείον Ἰουστίνος καὶ Σοφία ἀνήγειραν οἱ ἀείμνηστοι. Ὡσαύτως δὲ καὶ τὸν ὅσιον Ζωτικὸν, καὶ ἐτύπωσαν ἀναπαύεσθαι τοὺς λωβούς ἐκεῖτε καὶ σιτηρέσιον λαμβάνειν Ἐπὶ Κωνσταντίου τοῦ υἱοῦ τοῦ μεγάλου Κων. σταντίνου Ζωτικός πατρίκιος καὶ πρωτοβεστιάριο κτίζει τοῖς ἐν κυρίῳ ἀδελφοῖς κατοικίας, τροφές αὐτάρκεις αὐτοῖς ἐπιχορηγήσα; καὶ ἀμφία. Διὸ καὶ παρὰ τοῦ Κωνσταντίου ἡμιόνοις ἀγρίοις προσδιο θεὶς, κέντροις πληττόμενος καὶ βιαζόμενος τρέχειν, τέλει τοῦ βίου ἐχρήσατο. Τὰ Καρπιανοῦ τὴν Θεοτόκον ἀνήγειρε Καρτιανός πατρίκιος ἐν τοῖς χρόνοις Κωνσταντίνου τοῦ Πα γωνάτου. Τὰ δὲ Βάσσου ἀνήγειρε Βάσσος πατρίκιος ἐπὶ τῆς βασιλείας Ιουστινιανού τοῦ μεγάλου, ἔχων αὐτοῦ καὶ τὸν ἴδιον οἶκον· οὗτινος εἰς ἔχθραν ἐλθοῦσα Θεοδώρα ἡ γυνὴ τοῦ Ἰουστινιανοῦ ἔσφιγξε τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ μετὰ χόρδας καὶ ἔπνιξεν αὐτόν Τὸν ἅγιον Αρτέμιον Αναστάσιος ὁ δίκορος εἰς ὄνομα τοῦ Προδρόμου πρότερον ἀνήγειρεν· ἔτι γὰρ πρωτοασηκρήτης ὢν ἐκεῖσε κατῴκει. Μετά τ τὸ κομισθῆναι εἰς αὐτὸν τὸ λείψανον τοῦ ἁγίου Αρτεμίου ὠνομάσθη ὁ ναὸς τῷ ὀνόματι τοῦ Άγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἐδίδασκεν ἐν τῷ αὐτῷ ναῷ τοὺς ὀρθοδόξους, ευκτηρίω οὔσῃ τῇ ἐκκλησία. Ανάστασιν δὲ ταύτην ὁ ἱστορῶν φησὶν ὀνομάζεσθαι ἢ διὰ τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ἀνάστασιν, ἢ διὰ τὸ γυναῖκα ἐγκύμονα πεσοῦσαν τελευτῆσαι· κοινῆς δὲ ὑπὸ τῶν ὀρθοδόξων γενομένης εὐχῆς ἀνέστη. 3053 Ανακαθήρα: καὶ διαμετρήσας καὶ τὴν ὕλην ἐναποθέμενος καὶ ἐκβαλὼν τὸ χῶμα ἐθεμ. Λωβοί λελωβημένοι λώβην τοῦ ὀφθαλμοῦ. λώβην λωβούς ή λωβή ή λελωβημένη, λαμβάνειν παρίστατο δὲ Ζωτικὸς ὁ πρωτοβεστιάριος αὐτοῦ τοῖς κτίσμασιν. Πηττόμενος καὶ βιαζόμενος. πληττομέναις καὶ βιαζομέ ἡμιόνοις ἀγρίοις. Καρπιανὸς πατρίκιος ἐν τοῖς χρόνοις Κωνσταντίνου τοῦ Πωγωνάτου. Τὰ δὲ Βάσσου ἀνήγειρε Βάσσος πατρίκιος ἐπὶ τῆς βασιλείας Ἰουστινιανοῦ. Καρπιανός πατρί. κιος ἐπὶ τῆς βασιλείας Ιουστινιανού Επνιξεν αὐτόν. 'Ανεκδότοις. Καὶ ἔπνιξεν αὐτοῦ. Καὶ ἐξεπήδησαν οι τούτου ὀφθαλμο! Ἐπήδησαν έξω οἱ ὀφθαλμοί αυ του Ο) Δίκορος ὁ ἀπὸ σελεντίων δ᾽ Δυρραχίτης Τὸν ναὸν τοῦ. Τὸν ἀρχιστράτηγον τὸν ὄντα εἰς τὸν ἅγιον Ἰουλιανόν.
S. Theodorum ad Carbonaria Hilarion quidam
patricius tempore Leonis Macelli condidit.
Ecclesia SS. Quadraginta martyrum prætorium
erat. Tiberius vero Thrax cum Anastasia uxore
eductis inde captivis locum purgavit, et πόνο posinòvo
to fundamento muros exstruxit usque ad altitudinem quatuor cubitorum. Quo mortuo Mauricius
ejus gener, imperio potitus, structuram ecclesiæ absolvit soliumque in ea posuit,
Orphanotrophium S. Pauli sempiternæ memoriæ
imperator Justinus cum Sophia uxore ædificavit; uti
etiam nosocomium sancti 90 Zotici, ubi debilibus
quies et alimenta ex eorum constituto præberenlur.
Sub Constantio Constantini Magni Alio Zoticus
patricius et protovestiarius monachorum fraternitatibus habitacula exstruxit, victum quoque et
amictum sufficienter subministravit. Quare a Constantio silvestribus mulis alligatus, iisque ad cursum stimulatis, interemptus fuit.
Ecclesiam S. Deiparæ cognominatam Carpiani
ædificavit Carpianus patricius tempore Constantini
Pogonati. Quæ vero Bassi dicitur, eam Bassus patricius, cujus domus ibi erat, sub imperatore Justi
aiano magno condidit. Huic indignata Theodora
Justiniani uxor caput fidiculis constringi jussit, ut
præfocaretur.
Templum S. Artemii Anastasius Dicorus titulo
S. Joannis Præcursoris primum erexerat, ubi ipse,
cum protoaseeretis adbuc esset, habitavit. Postquam vero reliquiæ S. Artemii eo translatæ fuerunt,
nomen ejus sancti templo impositum fuit. Præterea
Τὸν δὲ ἅγιον Θεόδωρον τὰ καρβουνάρια Ιλαρίων
τις πατρίκιος ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ Λεωμακέλου
ἀνήγειρε.
Ο ναὸς τῶν ἁγίων Τεσσαράκοντα πραιτώριον
ἐτύγχανε. Τιβέριος δὲ ὁ Θράξ σὺν τῇ γυναικὶ αὐτ
τοῦ ᾿Αναστασία τους δεσμίους ἐξαγαγών, καὶ τὸν
τόπον ἀνακαθαρίσας εθεμελίωσε τὸν ναὸν τῶν
ἁγίων Τεσσαράκοντα, καὶ ἐξέβαλε τα τείχη μέχρι
πηχών τεσσάρων. Τελευτήσαντος δὲ αὐτοῦ Μαυρί
κιος ὁ γαμβρός αὐτοῦ κρατήσας ἀνεπλήρωσε τὸν
ναὸν καὶ ἐθρόνισεν αὐτόν.
Τὸν ἅγιον Παῦλον τὸ ὀρφανοτροφείον Ἰουστίνος
καὶ Σοφία ἀνήγειραν οἱ ἀείμνηστοι. Ὡσαύτως δὲ
καὶ τὸν ὅσιον Ζωτικὸν, καὶ ἐτύπωσαν ἀναπαύεσθαι
τοὺς λωβούς ἐκεῖτε καὶ σιτηρέσιον λαμβάνειν
Ἐπὶ Κωνσταντίου τοῦ υἱοῦ τοῦ μεγάλου Κων.
σταντίνου Ζωτικός πατρίκιος καὶ πρωτοβεστιάριο
κτίζει τοῖς ἐν κυρίῳ ἀδελφοῖς κατοικίας, τροφές
αὐτάρκεις αὐτοῖς ἐπιχορηγήσα; καὶ ἀμφία. Διὸ καὶ
παρὰ τοῦ Κωνσταντίου ἡμιόνοις ἀγρίοις προσδιο
θεὶς, κέντροις πληττόμενος καὶ βιαζόμενος
τρέχειν, τέλει τοῦ βίου ἐχρήσατο.
Τὰ Καρπιανοῦ τὴν Θεοτόκον ἀνήγειρε Καρτιανός
πατρίκιος ἐν τοῖς χρόνοις Κωνσταντίνου τοῦ Πα
γωνάτου. Τὰ δὲ Βάσσου ἀνήγειρε Βάσσος πατρίκιος
ἐπὶ τῆς βασιλείας Ιουστινιανού τοῦ μεγάλου,
ἔχων αὐτοῦ καὶ τὸν ἴδιον οἶκον· οὗτινος εἰς ἔχθραν
ἐλθοῦσα Θεοδώρα ἡ γυνὴ τοῦ Ἰουστινιανοῦ ἔσφιγξε
τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ μετὰ χόρδας καὶ ἔπνιξεν
αὐτόν
Τὸν ἅγιον Αρτέμιον Αναστάσιος ὁ δίκορος
εἰς ὄνομα τοῦ Προδρόμου πρότερον ἀνήγειρεν· ἔτι
γὰρ πρωτοασηκρήτης ὢν ἐκεῖσε κατῴκει. Μετά τ
τὸ κομισθῆναι εἰς αὐτὸν τὸ λείψανον τοῦ ἁγίου
Αρτεμίου ὠνομάσθη ὁ ναὸς τῷ ὀνόματι τοῦ
Meursii et Lambecii notæ.
Άγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἐδίδασκεν ἐν τῷ αὐτῷ
ναῷ τοὺς ὀρθοδόξους, ευκτηρίω οὔσῃ τῇ ἐκκλησία.
Ανάστασιν δὲ ταύτην ὁ ἱστορῶν φησὶν ὀνομάζεσθαι
ἢ διὰ τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ἀνάστασιν, ἢ διὰ τὸ
γυναῖκα ἐγκύμονα πεσοῦσαν τελευτῆσαι· κοινῆς δὲ
ὑπὸ τῶν ὀρθοδόξων γενομένης εὐχῆς ἀνέστη. 3053
ap. Bandurium.
Ανακαθήρα: καὶ διαμετρήσας καὶ τὴν ὕλην
ἐναποθέμενος καὶ ἐκβαλὼν τὸ χῶμα ἐθεμ. idem.
Λωβοί sive λελωβημένοι dicuntur mutilati.
Itali vocant li stroppiati. Sic Procopius Pers. 1
privationem oculi vocat λώβην τοῦ ὀφθαλμοῦ. Errant enim qui λώβην tantum morbuyi aurium interpretantur, et λωβούς appellari aiunt qui eo
morbo laborant. Non mirum vero est quod Coliuus ait, Sophiam Justini uxorem domum exstruxisse mintilatis alendis destinatam, quia ipsa qua
nescio corporis parte fuit mutila, ut indicat cognomentum ή λωβή seu ή λελωβημένη, quod passin
cia Colino tribuitur. LANΒ.
Γust λαμβάνειν cod. 3053 ap. Bandurium,
παρίστατο δὲ Ζωτικὸς ὁ πρωτοβεστιάριος αὐτοῦ
τοῖς κτίσμασιν.
Πηττόμενος καὶ βιαζόμενος. Licet in
codicibus scriptis ita legatur, non tamen dubito
quin scribendum sit πληττομέναις καὶ βιαζομέ
Yat, nempe ut referatur ad verba præc alentia
p
ἡμιόνοις ἀγρίοις. Caeterum de martyrio S. Zolid
ville Græcorum Menologium die 31 Decembris.
LAMB.
Καρπιανὸς πατρίκιος ἐν τοῖς χρόνοις
Κωνσταντίνου τοῦ Πωγωνάτου. Τὰ δὲ Βάσσου
ἀνήγειρε Βάσσος πατρίκιος ἐπὶ τῆς βασιλείας
Ἰουστινιανοῦ. In codice Regio et aliquot Vaticanis hic locus ita mutilatus est, Καρπιανός πατρί.
κιος ἐπὶ τῆς βασιλείας Ιουστινιανού etc. Errat
igitur qui sola istius lectionis auctoritate confisi
Carpianum patricium Justiniani temporibus vixisse
et a Theodora occisum fuisse affirmaut. Porro
Bassum patricium, cujus hic Codinus meminit,
eum esse puto qui præfectus prætorio fuit Jusmiano Augusto quartum consule. Lane.
Επνιξεν αὐτόν. Hoc vero crudelitatis
genus, de quo in præsentia Codinus agit, etiam
in alius, præterquam in Bassumn, Theodora exercuit. Describit Procopius in 'Ανεκδότοις. LANB.
Καὶ ἔπνιξεν αὐτοῦ. Καὶ ἐξεπήδησαν οι
τούτου ὀφθαλμο! G. Ἐπήδησαν έξω οἱ ὀφθαλμοί αυ
του Reg. Val.
Ο) Δίκορος ὁ ἀπὸ σελεντίων δ᾽ Δυρραχίτης
Vat.
Τὸν ναὸν τοῦ. Τὸν ἀρχιστράτηγον τὸν ὄντα
εἰς τὸν ἅγιον Ἰουλιανόν. Vat.
col. 569–570page 71 of 124
PG 157:569Αγίου. Ωσαύτως δὲ καὶ τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Ἰου λιανοῦ ὁ αὐτὸς Ἀναστάσιος ἀνήγειρεν, ὅτι ὅταν ἦλθε μετὰ τῶν γονέων αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ Δυρραχίου ἔτι παῖς τυγχάνων, ἐκεῖσε ἐμάνθανε την γραμματικὴν. Ο δὲ ἅγιος Προκόπιος το Κονδύλιον ἐκλήθη οὕτως διὰ τὸ Κωνσταντῖνον τὸν πατέρα Ιουστινιανοῦ τοῦ Ρινοτμήτου κονδυλίσαι ἐκεῖσε τὸν ἵππον αὐτοῦ καὶ ρίψαι αὐτόν. Ο Άγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος τα λεγόμενα Κιν θήλια ἀπὸ τοῦ κάμνειν ἐκεῖσε τὰ μικρὰ κα μία τὰ καβαλλαρικὰ οὕτως ἐκλήθη· καὶ γὰρ τὰ ταῦτα χαρφία λέγεται κινθήλια. Ο Αναστάσιος μετά 'Αριάδνης ἔκτισε τὸν ναὸν τὸν ὄντα εἰς Κωνσταντιανὰς τῶν ἁγίων μ'. Ανήγειρε καὶ ναὸν ἕτερον ἐπ' ὀνόματι τοῦ ἁγίου πρωτομάρτυρος Στεφάνου, ἔνθα καὶ τὸ ἅγιον αὐτοῦ λείψανον ἐτέθη. Τὸν ἅγιον Πολύευκτον Ιουλιανή ή θυγάτηρ Ουαλεντινιανοῦ τοῦ κτέστορος τοῦ ἀγωγοῦ ἔκτισεν ἐπὶ χρόνους τέσσαρας καὶ ἥμισυ, τῶν τεχνιτών ἀπὸ Ῥώμης ἐλθόντων. Γυναικαδέλφη δὲ ἦν ἡ τοι αύτη τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου. Τὰ δὲ Μεγεθίας ἀνήγειρε Μεγεθία δέσποινα ἐν τοῖς χρόνοι; Τιβερίου τοῦ Θρᾳκός. Η υπεραγία Θεοτόκος ή Πονολύτρια οὕτως ἐκλή θη, ότι μεγάλαι ἰάσεις ἐκεῖσε ἐτελοῦντο καὶ πόνοι πολλοὶ ιλύοντο. Τα Αρεοβίνδου τὴν ἁγίαν Θεοτόκον ἀνήγει με Πέτρος μάγιστρος καὶ κουροπαλάτης, ὁ αὐτο άδελφος Μαυρικίου τοῦ βασιλέως· διὰ δὲ τὸ εἶναι τὸν οἶκον Αρεοδίνδου ἐκεῖσε ἐκλήθη οὕτως. Μετὰ δὲ ἐννενήκοντα δύο χρόνους ἐπὶ Ἰουστίνου τοῦ θρακός ἐκτίσθη καὶ τὸ λοῦμα. Τὴν ἁγίαν Εὐφημίαν τὰ Ὀλυβρίου ἡ θεομισής Εὐδοξία κτίζειν ἀπήρξατο, καὶ ὕψωσεν ἀπὸ γῆς τὸ θεμέλιον μέχρι πηχῶν δύο. Πικρῷ δὲ θανάτῳ ἁρπα γείσης ἀνεπληρώθη παρὰ Ολυβρίου μαγίστρου τοῦ Ρωμαίου, ἐκεῖτε τὸν αὐτοῦ οἶκον ἔχοντος. ἐκόσμησε δὲ αὐτὴν διὰ πολυτελών μαρμάρων, καὶ κτήματα δέδωκε πολλὰ καὶ ἱερὰ σκεύη. Τὰ δὲ ᾿Αρματίου οἶκος ἦν Αρματίου μα γίστρου τοῦ οἰκείου ἀνθρώπου Ζήνωνος, ὃς καὶ τρέδωκε τὸν στρατὸν ἀντάραντος Βασιλίσκου κατά τοῦ ἁγίου Στεφάνου. 'Αρεδίνδου. Κινθήλια σκυ.θίλια γειραν ἕτερον ναόν μικρὸν καὶ ἐπωνόμασιν αὐτὸν τὰ μικρὰ καρφία τὰ βατλαρικά. Κάρφας οι καρφία πόδικλα σελη για σιδηρά μετὰ καρφίων αὐτῶν, τὰ βατλαρικά καβαλλαρικά? καρφία καβαλλαρικά Ο Αναστάσιος. "Ὅτι τὸν ναὸν τὸν ὄντα εἰς Κωνσταντιανας τῶν ἁγίων με Αναστάσιος καὶ ᾿Αριάδνη ἀνήγειραν. Μετὰ δὲ τὸ ἐλθεῖν τὸ λείο ψανον τοῦ ἁγίου πρωτομάρτυρος Στεφάνου ἀνή εν * Διὰ δέ. Ο δὲ ᾿Αρεόβινδος, δι' δν ἔλαβεν δ τόπος τὴν προσηγορίαν, ἐν τοῖς χρόνοις ἦν Ἰου στίνου του Θρακὸς τοῦ κρατίστου, καὶ ὁ οἶκος αὐτοῦ ἦν ἐκεῖσε 3058. 'Ο δὲ χρόνοις ἦν Ιουστιν ακού τοῦ κρατίστου καὶ Ἰουστίνου τοῦ Θρᾳκό;. Μετὰ δὲ δώδεκα χρόνου; ἐκτίσθη καὶ τὸ νοῦμε Ἐπὶ Ι. τοῦ Θρ. Απ' ἐκείνου τοῦ ᾿Αρεο Είνδου 3058. 'Αργατίου. 'Αρματίου, Αργατίου 'Αρά του.
DE EDIFICIS CP.
Αγίου. Ωσαύτως δὲ καὶ τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Ἰου· idem Anastasius 91 ecclesiam S. Juliani condidit,
λιανοῦ ὁ αὐτὸς Ἀναστάσιος ἀνήγειρεν, ὅτι ὅταν
ἦλθε μετὰ τῶν γονέων αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ Δυρραχίου
ἔτι παῖς τυγχάνων, ἐκεῖσε ἐμάνθανε την γραμμα
τικήν.
Ο δὲ ἅγιος Προκόπιος το Κονδύλιον ἐκλήθη οὕτως
διὰ τὸ Κωνσταντῖνον τὸν πατέρα Ιουστινιανοῦ τοῦ
Ρινοτμήτου κονδυλίσαι ἐκεῖσε τὸν ἵππον αὐτοῦ καὶ
ρίψαι αὐτόν.
Ο Άγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος τα λεγόμενα Κιν
θήλια ἀπὸ τοῦ κάμνειν ἐκεῖσε τὰ μικρὰ κα
μία τὰ καβαλλαρικὰ οὕτως ἐκλήθη· καὶ γὰρ τὰ
ταῦτα χαρφία λέγεται κινθήλια.
Ο Αναστάσιος μετά 'Αριάδνης ἔκτισε τὸν
ναὸν τὸν ὄντα εἰς Κωνσταντιανὰς τῶν ἁγίων μ'.
Ανήγειρε καὶ ναὸν ἕτερον ἐπ' ὀνόματι τοῦ ἁγίου
πρωτομάρτυρος Στεφάνου, ἔνθα καὶ τὸ ἅγιον αὐτοῦ
λείψανον ἐτέθη.
Τὸν ἅγιον Πολύευκτον Ιουλιανή ή θυγάτηρ
Ουαλεντινιανοῦ τοῦ κτέστορος τοῦ ἀγωγοῦ ἔκτισεν
ἐπὶ χρόνους τέσσαρας καὶ ἥμισυ, τῶν τεχνιτών
ἀπὸ Ῥώμης ἐλθόντων. Γυναικαδέλφη δὲ ἦν ἡ τοι
αύτη τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου.
Τὰ δὲ Μεγεθίας ἀνήγειρε Μεγεθία δέσποινα ἐν
τοῖς χρόνοι; Τιβερίου τοῦ Θρᾳκός.
Η υπεραγία Θεοτόκος ή Πονολύτρια οὕτως ἐκλή
θη, ότι μεγάλαι ἰάσεις ἐκεῖσε ἐτελοῦντο καὶ πόνοι
πολλοὶ ιλύοντο.
Τα Αρεοβίνδου τὴν ἁγίαν Θεοτόκον ἀνήγει
με Πέτρος μάγιστρος καὶ κουροπαλάτης, ὁ αὐτο
άδελφος Μαυρικίου τοῦ βασιλέως· διὰ δὲ τὸ
εἶναι τὸν οἶκον Αρεοδίνδου ἐκεῖσε ἐκλήθη οὕτως.
Μετὰ δὲ ἐννενήκοντα δύο χρόνους ἐπὶ Ἰουστίνου τοῦ
θρακός ἐκτίσθη καὶ τὸ λοῦμα.
Τὴν ἁγίαν Εὐφημίαν τὰ Ὀλυβρίου ἡ θεομισής
Εὐδοξία κτίζειν ἀπήρξατο, καὶ ὕψωσεν ἀπὸ γῆς τὸ
θεμέλιον μέχρι πηχῶν δύο. Πικρῷ δὲ θανάτῳ ἁρπα
γείσης ἀνεπληρώθη παρὰ Ολυβρίου μαγίστρου τοῦ
Ρωμαίου, ἐκεῖτε τὸν αὐτοῦ οἶκον ἔχοντος. Εκόσμησε δὲ αὐτὴν διὰ πολυτελών μαρμάρων, καὶ
κτήματα δέδωκε πολλὰ καὶ ἱερὰ σκεύη.
Τὰ δὲ ᾿Αρματίου οἶκος ἦν Αρματίου μα
γίστρου τοῦ οἰκείου ἀνθρώπου Ζήνωνος, ὃς καὶ
τρέδωκε τὸν στρατὸν ἀντάραντος Βασιλίσκου κατά
quoniam puer cum parentibus suis Dyrrhachio veniens grammaticam ibi didiceral.
Ecclesia S.Procopil cognominata Condulium inde
nomen accepit, quod Constantinus Justiniani Rhinotmeti pater in eo loco equum suum pugnis instigens precipitaverit.
Templum S. Joannis Præcursoris cegnominatum
Cinthelia ita appellatum est, quod ibi parvi clavi
amigendis equorum soleis cuderentur. Ejusmodi
enim clavi vocantur cinthelia.
Templum SS. Quadraginta, quod est apud ther
mas Constantianas, Anastasius cum Ariadna condidit. Idem aliud quoque titulo protomartyris Stephani ædificavit, ubi sancte ejus reliquiæ posita
sunt.
S. Polyeuctum Juliana Valentiniani filia exstruxit
intra quatuor annos cum dimidio, evocatis Roma
architectis. Fuit autem hæc Juliana soror uxoris
magul Theodosił.
Edificium Megethiæ exstruxit domina Megethia
tempore Tiberii Thracis.
Ecclesia D. Deiparæ Ponolytræ ita cognominata
est, quod magna istic sanationum dona Berent,
multique dolores et languores solverentur.
92 Ecclesiam S. Deiparae cognominatam Areo
bindi Petrus magister et curopalata, germanus
frater Maurici¡ imperatoris, condidit: sed quod
Areobindi domus ibi esset, inde ecclesia ita appellata fuit. Balneum vero ejusdem loci annis 92 post
sub Justino Thrace exstructum est.
S. Euphemiam dictam Olybrii Doo exosa Euroxia condere incepit, et fundamentum ad altitudinem duorum cubitorum supra terram perduxit.
Postquam autem illa acerba morte sublata fuit,
magister quidam Olybrius Romanus ibi habitans
structuram absolvit, multisque pretiosis marmoribus exornavit, et fundis sacrisque vasis ditavit.
Locus vocatus Harmatii domus erat larmatii
magistri, qui domesticus fuit Zenonis, el Basilisci exercitum ei prodidit. Quare ipsius ZenoMeursii et Lambecii notæ.
τοῦ ἁγίου Στεφάνου. LAMB.
'Αρεδίνδου. llic Areobindus praefectus
prætorio Orientis et Africæ fuit, et Projectam Justiniani neptein uxorem habuit. Lamb.
Κινθήλια sive σκυ.θίλια Codinus paulo post γειραν ἕτερον ναόν μικρὸν καὶ ἐπωνόμασιν αὐτὸν
interpretatur τὰ μικρὰ καρφία τὰ βατλαρικά.
Κάρφας οι καρφία Græco-Barbari vocant clavos.
Sic in quadam Leonis imperatoris constitutione
equites secum circumferre jubentur πόδικλα σελη
για σιδηρά μετὰ καρφίων αὐτῶν, il est soleas
lunalas ferreas cum suis clavis, scilicet quibus
suis clavis, scilicet quibus
equorum ungulis suffiguntur. An forte etiam hic
pro τὰ βατλαρικά legendum est καβαλλαρικά?
Interpretor autem καρφία καβαλλαρικά cluvos equis
caiceandis destinatos. Lays.
Ο Αναστάσιος. llaec in codice Vaticano
prolixius narrantur hoc modo: "Ὅτι τὸν ναὸν τὸν
ὄντα εἰς Κωνσταντιανας τῶν ἁγίων με Αναστάσιος
καὶ ᾿Αριάδνη ἀνήγειραν. Μετὰ δὲ τὸ ἐλθεῖν τὸ λείο
ψανον τοῦ ἁγίου πρωτομάρτυρος Στεφάνου ἀνή
εν
* Διὰ δέ. Ο δὲ ᾿Αρεόβινδος, δι' δν ἔλαβεν δ
τόπος τὴν προσηγορίαν, ἐν τοῖς χρόνοις ἦν Ἰου
στίνου του Θρακὸς τοῦ κρατίστου, καὶ ὁ οἶκος αὐτοῦ
ἦν ἐκεῖσε 3058. 'Ο δὲ χρόνοις ἦν Ιουστιν ακού
τοῦ κρατίστου καὶ Ἰουστίνου τοῦ Θρᾳκό;. Μετὰ δὲ
δώδεκα χρόνου; ἐκτίσθη καὶ τὸ νοῦμε Vat.
Ἐπὶ Ι. τοῦ Θρ. Απ' ἐκείνου τοῦ ᾿Αρεο
Είνδου 3058.
'Αργατίου. Tripliciter hoc nomen sciptum inveni, nemme 'Αρματίου, Αργατίου et 'Αρά
του. LAMB.
'
col. 571–572page 72 of 124
PG 157:571& Ζήνωνος· ὑπὲρ οὗ καὶ ἀνηρέθη προτροπῇ Ζήνωνος, ἀνερχόμενος τὸν κοχλίαν τὸν ἀνάγοντα εἰς τὸ κάθισμα του Ιπποδρομίου. Τὰ δὲ λεγόμενα Πράσινα διὰ τὸ εἶναι τοὺς σταύ λους τῶν Πρασίνων οὕτως ἐκλήθη. Τὸ δὲ γηροκομεῖον ἀνήγειρε Μαρκιανὸς καὶ Πουλχερία. Ἀρτάβασδος δὲ ὁ βασιλεὺς ὁ γαμβρός Κωνσταντίνου τοῦ Καβαλλίνου, ὅστις ἐπεβούλευεν αὐτῷ καὶ ἐκρά τησε τῆς βασιλείας χρόνους τρεῖς, ἐτυφλώθη δὲ παρὰ τοῦ Κοπρωνύμου ἡττήσαντος αὐτὸν καὶ τῆς βασιλείας πάλιν κρατήσαντος, οὗτος ἀκίνητα πολλὰ κτήματα ἐπεκύρωσε τῷ ῥηθέντι γηροκομείς, διάτι οἶκος αὐτοῦ ἐκεῖσε ἦν. Μετὰ δὲ σπ' ἔτη τῆς κτίσ σεως τοῦ γηροκομείου ἦν ὁ ᾿Αρτάβασδος. Τοὺς δὲ κριούς την κινστέραν καὶ τὸ γηροκομεῖον καὶ τὸ λεῦμα τὸ ἓν εἰς τὰ ᾿Αρματίου ἔκτισε Στέφανος παρακειμώμενος Μαυρικίου του βασιλέως μετὰ δώδεκα χρόνους της βασιλείας αὐτοῦ, καὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ ναὸν ἀνήγειρε. Τὸ δὲ καλούμενον Ζεύγμα κατά τρόπον τοιοῦτον ἐκλήθη. Του λειψάνου τοῦ ἁγίου πρωτη μάρτυρος Στεφάνου ἀνακομισθέντος καὶ μέχρι τους δε τοῦ τόπου ἀχθέντος, ἐκεῖσε ἐζεύχθησαν μοῦλαι καὶ ἦταν αὐτὸ καὶ ἤγαγον μέχρι τῶν Κωνσταντιανῶν, Οἱ δὲ ἅγιοι Ανάργυροι οἱ ἐν τῷ Ζεύγματι παρά Πρόκλου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, μαθη τοῦ τοῦ Χρυσοστόμου, ἐκτίσθησαν ἐν τοῖς χρόνοις Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ. Τὸν ἅγιον Ηλίαν τὸ Πέτριον. Ὑποστρέψαντος Ζήνωνος ἐκ Περσίδος συνέδωκαν τὰ τάγματα αὐτοῦ καὶ ὁ στρατὸς χρυσίον πολύ, καὶ αὐτὸς ὁ βασιλεὺς ἔδωκεν αὐτοῖς συνδρομὴν μετὰ τῆς ᾿Αριάδνης ὁμοίως, καὶ ἀνήγειρε τὸν ναὸν, ὅτι ἐνεφανίσθη ἐν τῷ ταξειδίῳ. Τὴν δὲ ἁγίαν Εὐφημίαν την Πέτραν Αναστάσιος ὁ Δίκορος καὶ ἡ ᾿Αριάδνη ἀνήγειραν. Τα Γεραγάθης τὸ γηροκομεῖον Πέτρου πατρικίου θυγάτηρ ἔκτισε τούνομα 'Αγάθη ὡραιοτάτη οὖσα πάνυ. Ἐκλήθη δὲ Γηραγάθη διὰ τὸ φυλάσσειν τὴν παρθενίαν αὐτῆς μέχρι γήρατος. "Υστερον δὲ . Ανερχόμενος τὸν κοχλίαν. Προλα Καὶ παλάτιον, μέγα ποιήσας βοῦσα τοίνυν, Ἰουλιανή και διαπεράταση πλησίον τοῦ αὐτοῦ Ἱππικοῦ, καὶ ἄνοδον ἀπὸ τοῦ τοῦτον εἰς τὸ ἐπιλεγόμενον Σταυρεῖν, ὅθεν δὴ τὰς παλατίου εἰς τὸ κάθισμα τοῦ Ἱππικοῦ διὰ τοῦ λεγοἡμιόνους υποζεύξαντες τῷ ἁρματι καὶ τὴν ἁγίαν μένου Κοχλίου. αὐτῷ ἐπιθέμενοι σοτὸν ἥλαυνον ὡς ἐπὶ τὰ βασίλεια. 112, ν. 10, τὶν Ταύτῃ τοῦ καὶ Ζεύγμα τὸν τόπον ἐκεῖνον ἔφασαν σκοτεινὸν Κοχλίαν. κατωνομάσθαι.: Ηγοντο δὲ τὰ ζῶα በሀ συντόνως, ἕως εἰς τόπον ἦλθον Κωνσταντιανάς όνο μαζόμενον. Ἐκεῖ δὲ γενόμεναι καὶ ὥσπερ τιν διαβατικά σκεπαστά. δεσμῷ βιαίως κρατούμεναι μεταβαίνειν οὐκ ἴσχυον. κάθισμα τὰς Κωνσταντιανάς ει στάμα βασιλικὸν τοῦ Ἱπποδρομίου μέχρι τῶν Κωνσταντιανῶν μέχρι τῆς Κων στανίας. Δὲ ὁ βασ. Δὲ ὁ τυραννήσας Καβαλίνον καὶ κρατήσας χρόνους τρεῖς καὶ τυφλωθεὶς ἀκίνητα Ζεύγμα. 'Αγάθη γραῖς ὡραιοτάτη τῷ είξει σφόδρα εἶχε δὲ αὐτὸ οἶκον
GEORGH CODINI
nis jussu interemplus est, cum per testudinem & Ζήνωνος· ὑπὲρ οὗ καὶ ἀνηρέθη προτροπῇ Ζήνωνος,
ascenderet ad tribunal Hippodromi.
Prasina autem eo quod Prasinæ factionis stabula
essent, sic appellantur. Gerocomium a Marciano
et Pulcheria conditum est. Artabasdus au.em imperator, qui adversus Constantinum Caballinum in,
surgens 93 Ires annos imperium obtinuit, et postea
ab eo debellatus oculisque privatus fuit, is multas
immobiles possessiones supradicto Gerocomio con -
firmavit eo quod demus ejus ibi sita esset. Cæterum
vixit Arlabasdlus annis 280 post conditum Gerocamium.
Cisternam cognomrine arietariam, et Gerocomium,
ἀνερχόμενος τὸν κοχλίαν τὸν ἀνάγοντα εἰς τὸ
κάθισμα του Ιπποδρομίου.
Τὰ δὲ λεγόμενα Πράσινα διὰ τὸ εἶναι τοὺς σταύ
λους τῶν Πρασίνων οὕτως ἐκλήθη. Τὸ δὲ γηροκο
μεῖον ἀνήγειρε Μαρκιανὸς καὶ Πουλχερία. Αρτά
βασδος δὲ ὁ βασιλεὺς ὁ γαμβρός Κωνσταντίνου
τοῦ Καβαλλίνου, ὅστις ἐπεβούλευεν αὐτῷ καὶ ἐκράτησε τῆς βασιλείας χρόνους τρεῖς, ἐτυφλώθη δὲ
παρὰ τοῦ Κοπρωνύμου ἡττήσαντος αὐτὸν καὶ τῆς
βασιλείας πάλιν κρατήσαντος, οὗτος ἀκίνητα πολλὰ
κτήματα ἐπεκύρωσε τῷ ῥηθέντι γηροκομείς, διάτι
οἶκος αὐτοῦ ἐκεῖσε ἦν. Μετὰ δὲ σπ' ἔτη τῆς κτίσ
σεως τοῦ γηροκομείου ἦν ὁ ᾿Αρτάβασδος.
Τοὺς δὲ κριούς την κινστέραν καὶ τὸ γηροκομεῖον
et balneum quod est in loco dicto Harmalii, exstru- καὶ τὸ λεῦμα τὸ ἓν εἰς τὰ ᾿Αρματίου ἔκτισε
xit Stephanus accubitor Mauricii imperatoris duodecim annis post ejus imperium.
Locus appellatus Zeugma ex eo nomen habet,
quod reliquiis S. protomartyris Stephani in urbem
allatis usque ad hunc locum deductis, mulæ ibi
currui junctæ sunt, quæ eas porro ad thermas Constantianas vexerunt.
Templum SS. Anargyrorum sive Cosmæ et Damiani, in Zeugmate situm, adificavit sub Theodosio juniore Proclus patriarcha Cpolitanus, discipu -
lus sancti Joannis Chrysostomi.
Templumn S. Elia, quod Petrion dicitur, legiones totusque exercitus Zenonis ex Perside redux
collata magna auri summa, accedente etiam ipsius
Zenonis et Ariadnæ auxilio, exstruxerunt, quibus
ille in castris apparuerat.
94. S. Euphemiam cognomine Petraam Anastasius Dicorus et uxor ejus Ariadna ædificarunt.
Gerocomium Geragathæ condidit Agatha Petri
patricii filia, femina longe pulcherrima. Proptere,
autem Geragalla nominata fuit, quoniam virginitatem suam usque ad senectutem illibatam servavit.
Στέφανος παρακειμώμενος Μαυρικίου του βασιλέως
μετὰ δώδεκα χρόνους της βασιλείας αὐτοῦ, καὶ
τὸν οἶκον αὐτοῦ ναὸν ἀνήγειρε.
Τὸ δὲ καλούμενον Ζεύγμα κατά τρόπον
τοιοῦτον ἐκλήθη. Του λειψάνου τοῦ ἁγίου πρωτη
μάρτυρος Στεφάνου ἀνακομισθέντος καὶ μέχρι τους
δε τοῦ τόπου ἀχθέντος, ἐκεῖσε ἐζεύχθησαν μοῦλαι
καὶ ἦταν αὐτὸ καὶ ἤγαγον μέχρι τῶν Κωνστάντιανῶν,
Οἱ δὲ ἅγιοι Ανάργυροι οἱ ἐν τῷ Ζεύγματι παρά
Πρόκλου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, μαθη
τοῦ τοῦ Χρυσοστόμου, ἐκτίσθησαν ἐν τοῖς χρόνοις
Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ.
Τὸν ἅγιον Ηλίαν τὸ Πέτριον. Ὑποστρέψαντος
Ζήνωνος ἐκ Περσίδος συνέδωκαν τὰ τάγματα αὐτοῦ
καὶ ὁ στρατὸς χρυσίον πολύ, καὶ αὐτὸς ὁ βασιλεὺς
ἔδωκεν αὐτοῖς συνδρομὴν μετὰ τῆς ᾿Αριάδνης
ὁμοίως, καὶ ἀνήγειρε τὸν ναὸν, ὅτι ἐνεφανίσθη ἐν
τῷ ταξειδίῳ.
Τὴν δὲ ἁγίαν Εὐφημίαν την Πέτραν Αναστάσιος
ὁ Δίκορος καὶ ἡ ᾿Αριάδνη ἀνήγειραν.
Τα Γεραγάθης τὸ γηροκομεῖον Πέτρου πατρικίου
θυγάτηρ ἔκτισε τούνομα 'Αγάθη ὡραιοτάτη
οὖσα πάνυ. Ἐκλήθη δὲ Γηραγάθη διὰ τὸ φυλάσσειν
τὴν παρθενίαν αὐτῆς μέχρι γήρατος. "Υστερον δὲ
Meursii et Lambecii notæ.
. Ανερχόμενος τὸν κοχλίαν. Adeo vicinum
pato Zeugmale et translatione reliquiarum S. Steerat palatium imperatorium Hippodromo, ut ex phani protomartyris, confirmat Nicetas rhetor in
palatio in tribunal Hippodromi per scalam cochli- hactenus inedita oratione de passione S. Stephani
dem ascenderetur, ut testatur Chronici Alexan- et corporis ejus inventione, his verbis: Προλα
drim auctor: Καὶ παλάτιον, inquit, μέγα ποιήσας βοῦσα τοίνυν, inquit, Ἰουλιανή και διαπεράταση
πλησίον τοῦ αὐτοῦ Ἱππικοῦ, καὶ ἄνοδον ἀπὸ τοῦ τοῦτον εἰς τὸ ἐπιλεγόμενον Σταυρεῖν, ὅθεν δὴ τὰς
παλατίου εἰς τὸ κάθισμα τοῦ Ἱππικοῦ διὰ τοῦ λεγο- ἡμιόνους υποζεύξαντες τῷ ἁρματι καὶ τὴν ἁγίαν
μένου Κοχλίου. De hac scala cochlide loquitur in αὐτῷ ἐπιθέμενοι σοτὸν ἥλαυνον ὡς ἐπὶ τὰ βασίλεια.
praesentia Codinus et p. 112, ν. 10, ubi eam vocal τὶν Ταύτῃ τοῦ καὶ Ζεύγμα τὸν τόπον ἐκεῖνον ἔφασαν
σκοτεινὸν Κοχλίαν. lia enim undique tecta erat, κατωνομάσθαι. Εt paulo post: Ηγοντο δὲ τὰ ζῶα
በሀ transeuntes foris conspicerentur. Ejusmodi συντόνως, ἕως εἰς τόπον ἦλθον Κωνσταντιανάς όνο
transitus tectos et secretos Godinus in libro de
μαζόμενον. Ἐκεῖ δὲ γενόμεναι καὶ ὥσπερ τιν
structura S. Sophie appellat διαβατικά σκεπαστά. δεσμῷ βιαίως κρατούμεναι μεταβαίνειν οὐκ ἴσχυον.
De tribunali Circensi imperatoris, quod κάθισμα Per τὰς Κωνσταντιανάς therma intelliguntur Conει στάμα βασιλικὸν τοῦ Ἱπποδρομίου Greci muncu- stantiane. Perperam igitur in uno cod. Vat. pro
pant, alias satis notavi, LAMB.
μέχρι τῶν Κωνσταντιανῶν legitur μέχρι τῆς Κωνστανίας. Vide Nicephorum Callistum 14, 9.
LAMB.
Δὲ ὁ βασ. Δὲ ὁ τυραννήσας Καβαλίνον καὶ
κρατήσας χρόνους τρεῖς καὶ τυφλωθεὶς ἀκίνητα
Ζεύγμα. Quæ hic dicuntur de loco nuncu-
'Αγάθη γραῖς ὡραιοτάτη τῷ είξει σφόδρα
εἶχε δὲ αὐτὸ οἶκον C.
col. 573–574page 73 of 124
PG 157:573διέφθειρεν αὐτὴν ὁ Κοπρώνυμος, δού; αὐτῇ πλοῦτον πολύν. Ιππικοῦ δὲ ἀγομένου ἔκραξεν ὁ δῆμος" «Η Αγάθη ἐγήρασε, σὺ δὲ αὐτὴν ἀνενέωσας. ν Ην δὲ ἐν τῷ κρυπτῷ σεβομένη τὰς ἁγίας εἰκόνας. Πληρωθέντος δὲ τοῦ γηροκομείου ὁ θεοστυγής Κοι πρώνυμος ἀθροίσας τὰς εἰκόνας κατέκαυσεν ἐκεῖ. Ὁ δὲ ἅγιος Ἰουλιανὸς ὁ καλούμενος Πέρδιξ καὶ οἱ καθήμενοι ἐκεῖσε μοναχοί, σεβάσμιοι όντες καὶ ὅσιοι, διὰ τὸ μὴ κοινωνεῖν τῆς μυσαράς θρησ σκείας τοῦ Κοπρωνύμου κατεκαύθησαν παρ' αὐτοῦ ἅμα τῷ ναῷ. ῾Ο δὲ μόλιβδος ἀναλύσας κατῆλθε μέχρι τοῦ αἰγιαλοῦ τῶν Σοφιῶν. Ἐκλήθη δὲ Πέρ διξ, ὅτι ἵστατο πέρδιξ χαλκοῦς εἰς μίαν τῶν καμαρῶν, στηλωθείς παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντί Τὰ δὲ καλούμενα 'Αντιόχου οίκος ἦν Αντιόχου τοῦ πατρικίου καὶ πραιποσίτου καὶ βαϊούλου Αρ καδίου τοῦ βασιλέως πολλὰς ἐπ' αὐτοῦ ἀρχὰς διανύσαντος. Πλούσιος δὲ γενόμενος σφόδρα πένης ἐτελεύτησε διὰ τὸ ἄδικον καὶ ἐπιβαρύν γενέσθαι καὶ δόλιον. Ὁ δὲ ἅγιος Ησαΐας καὶ ὁ ἅγιος Λαυρέντιος ἐκτίσθησαν παρά Μαρκιανοῦ καὶ Πουλχερίας τῶν ἀοιδίμων βασιλέων, ὅτε ἤχθη καὶ τὸ ἅγιον σῶμα Ησαίου τοῦ προφήτου ἀπὸ Ἱερουσαλήμ. Τὰ δὲ καλούμενα Δεξιοκράτους οἶκος ἦν Πατρι χίαν οὕτως καλουμένου ἐν τοῖς χρόνοις Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ, ἐν ᾧ ναὸν καὶ γηροκομεῖον ἐδεί. Τα Καριανοῦ, καὶ τὸν ναὸν καὶ τὸ γηροκομεῖον Μαυρίκιος ὁ βασιλεὺς σὺν τῷ ἐμβόλῳ ἀνήγειρεν. Οίκος δὲ ἦν πρότερον ἐκεῖσε Καριανοῦ πατρικίου, ἐξος καὶ προσηγορεύθη ὁ τόπος. Τὸν ναὸν τὸν μέγαν τῶν Βλαχερνῶν Μαρτ Ζιανὸς καὶ Πουλχερία ἀνήγειραν, κοσμήσαντες αὐτὸν διὰ πολυτελών μαρμάρων και ποικίλων. Βλαχέρ και δὲ ἐκλήθη του δε τρόπῳ, ἢ ὅτι βλάχνα ἦσαν ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ καὶ ἐκόπησαν, καὶ οὕτως 'Ο δὲ ἅγιος. Εἰς τὸν ἅγιον Ἰουλιανὸν μου ναχούς ὁσίους κατέκαυσεν ὁ Καβαλίνος διὰ 3058. Αρκαδίου τοῦ βασιλέως. σίου τοῦ υἱοῦ Αρκαδίου. Τῷ λς' ἔτει, Θεοδόσιος ὁ βασιλεὺς ᾿Αντίοχον πραιπόσιτον καὶ πατρίκιον, τὸν βαίουλου αὐτοῦ, παπᾶν ἐποίησε. βαίουλος Ἐν ᾧ. Ἐν ᾧ Μαυρίκιος γηροκομεῖον ἀνή γείρε σὺν τοῖς ἐμβόλοις. Ην δὲ ἐκεῖ οἶκος Καρπια νῦ πατρικίου, καὶ ἐξ αὐτοῦ εἴληφεν ὁ τόπος τὴν προσηγορίαν Καρπιανού Τὸν ναὸν τὸν μέγαν τῶν Βλαχερνών. Βλαχέρναι. ἐπιβα λάσσιον βλαχέρναν βλαχνέρ ναν βὲ ἄχνου πτέρις βλαχέρναν λαχέρναν λακκώδης εί ὅτι Βλάχου τινὰς κέρμα ἦν ἐκεῖσε,
DE ADIFICIIS CP.
διέφθειρεν αὐτὴν ὁ Κοπρώνυμος, δού; αὐτῇ πλοῦτον Hanc Landen Constantinus Copronymus violavit
πολύν. Ιππικοῦ δὲ ἀγομένου ἔκραξεν ὁ δῆμος"
«Η Αγάθη ἐγήρασε, σὺ δὲ αὐτὴν ἀνενέωσας. ν Ην
δὲ ἐν τῷ κρυπτῷ σεβομένη τὰς ἁγίας εἰκόνας.
Πληρωθέντος δὲ τοῦ γηροκομείου ὁ θεοστυγής Κοι
πρώνυμος ἀθροίσας τὰς εἰκόνας κατέκαυσεν ἐκεῖ.
Ὁ δὲ ἅγιος Ἰουλιανὸς ὁ καλούμενος Πέρδιξ
καὶ οἱ καθήμενοι ἐκεῖσε μοναχοί, σεβάσμιοι όντες
καὶ ὅσιοι, διὰ τὸ μὴ κοινωνεῖν τῆς μυσαράς θρησ
σκείας τοῦ Κοπρωνύμου κατεκαύθησαν παρ' αὐτοῦ
ἅμα τῷ ναῷ. ῾Ο δὲ μόλιβδος ἀναλύσας κατῆλθε
μέχρι τοῦ αἰγιαλοῦ τῶν Σοφιῶν. Ἐκλήθη δὲ Πέρδιξ, ὅτι ἵστατο πέρδιξ χαλκοῦς εἰς μίαν τῶν καμά
ρων, στηλωθείς παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντί
YOU.
Τὰ δὲ καλούμενα 'Αντιόχου οίκος ἦν Αντιόχου
τοῦ πατρικίου καὶ πραιποσίτου καὶ βαϊούλου Αρκαδίου τοῦ βασιλέως πολλὰς ἐπ' αὐτοῦ ἀρχὰς
διανύσαντος. Πλούσιος δὲ γενόμενος σφόδρα πένης
ἐτελεύτησε διὰ τὸ ἄδικον καὶ ἐπιβαρύν γενέσθαι καὶ
δόλιον.
Ὁ δὲ ἅγιος Ησαΐας καὶ ὁ ἅγιος Λαυρέντιος
ἐκτίσθησαν παρά Μαρκιανοῦ καὶ Πουλχερίας τῶν
ἀοιδίμων βασιλέων, ὅτε ἤχθη καὶ τὸ ἅγιον σῶμα
Ησαίου τοῦ προφήτου ἀπὸ Ἱερουσαλήμ.
Τὰ δὲ καλούμενα Δεξιοκράτους οἶκος ἦν Πατρι
χίαν οὕτως καλουμένου ἐν τοῖς χρόνοις Θεοδοσίου
τοῦ μικροῦ, ἐν ᾧ ναὸν καὶ γηροκομεῖον ἐδεί.
Τα Καριανοῦ, καὶ τὸν ναὸν καὶ τὸ γηροκομεῖον
Μαυρίκιος ὁ βασιλεὺς σὺν τῷ ἐμβόλῳ ἀνήγειρεν.
Οίκος δὲ ἦν πρότερον ἐκεῖσε Καριανοῦ πατρικίου,
ἐξος καὶ προσηγορεύθη ὁ τόπος.
Τὸν ναὸν τὸν μέγαν τῶν Βλαχερνῶν Μαρτ
Ζιανὸς καὶ Πουλχερία ἀνήγειραν, κοσμήσαντες αὐτὸν
διὰ πολυτελών μαρμάρων και ποικίλων. Βλαχέρ
και δὲ ἐκλήθη του δε τρόπῳ, ἢ ὅτι βλάχνα
ἦσαν ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ καὶ ἐκόπησαν, καὶ οὕτως
et maximis ditavit opibus. Quare cumn celebrarentur ludi circenses, acclamavit ei populus: «Agathain
jam vetulam tu renovasti. › Cæterum ipsa clanculum colebat sanctas imagines. Absoluto autem
Gerocomio impius ille Copronymus omnes collegit
imagines, easque in loco combussit.
Ecclesia 8. Juliani nominata Perdix, et qui eam
inhabitabant sancti et venerandi monachi, assentiri
nolentes detestabili sectæ Constantini Copronymi,
ab eo simul combusti fuerunt; et plumbum templi
calore dissolutum ad littus Sophianum deduxit.
Cognomen vero Perdicis ei dedit perdix area in
uno ejus arcu ab ipso olim Constantino Magno posila.
In loco qui vocatur Antiochi, domus erat Antiochi patricii et præpositi, qui lmjulus fuit Theolosii
διωioris, Gli Arcadii imperatoris, 95 et multos
sub ipso magistratus gessit. Hic licet valde dives
fuerit, attamen obiit pauper, propterea quod injustus esset et damnosus et fraudulentus.
Templa SS, Esaiæ et Laurentii ab imperatoré
Marciano et ejus uxore Pulcheria ædificata fuerunt,
quorum tempore sanctum corpus Eshire prophetæ
Hierosolyma allatum fuit.
In loco qui vocatur Deviocratis, domus erat Patricii ita nominati, qui vixit sub Theodosio juniore
et ibi templum atque Gerocomium exstruxit.
Templum et Gerocomium, quæ vocantur Cariana,
una cum porticu Mauricius imperator condidit.
Quia vero antea ibi domus erat Cariani patricii, lo - -
cus inde cognomentum accepit.
Magnam ecclesiam Blachernarum Marcianus et
Pulcheria adlifearunt, variisque et pretiosis mare
moribus exornarunt. Blachernæ autem dicta sunt
vel quasi Blachernæ, quod locus Alicibus esset consitus; 96 vel quasi Lacernœ, quod locus esset laMeursii et Lambecii nota.
'Ο δὲ ἅγιος. Εἰς τὸν ἅγιον Ἰουλιανὸν μου
ναχούς ὁσίους κατέκαυσεν ὁ Καβαλίνος διὰ 3058.
Αρκαδίου τοῦ βασιλέως. Quamvis lec
umanimis sit omnium scriptorum codicum lectio,
attamen dubium non est quin legendum sit Øsoãoσίου τοῦ υἱοῦ Αρκαδίου. Hic enim est Antiochus
Përsa et eunuchus, quem Isdigerdes Persarum rex
post mortem Arcadii Theodosio juniori curatorem
submisit, ut testantur uno ore Zonaras, Cedrenus,
Nicephorus et cæteri scriptores. Eosdem vero quos
in præsentia Codinus, etiam Cedrenus Antiocho
titlos tribuit: Τῷ λς' ἔτει, inquit, Θεοδόσιος ὁ
βασιλεὺς ᾿Αντίοχον πραιπόσιτον καὶ πατρίκιον, τὸν
βαίουλου αὐτοῦ, παπᾶν ἐποίησε. Utrobique βαίουλος
Græco Barbate dicitur noiritor vel pædagogus.
LAND.
Ἐν ᾧ. Ἐν ᾧ Μαυρίκιος γηροκομεῖον ἀνή
γείρε σὺν τοῖς ἐμβόλοις. Ην δὲ ἐκεῖ οἶκος Καρπιανῦ πατρικίου, καὶ ἐξ αὐτοῦ εἴληφεν ὁ τόπος τὴν
προσηγορίαν Καρπιανού C, omisso de Cariano loco.
Τὸν ναὸν τὸν μέγαν τῶν Βλαχερνών. Templum intelligitur B. Virginis, quod in suburbio
Blachernis nominato a Pulcheria Marciani uxore
conditum et ab Justino seniore et Justiniano ampliatum et renovatum fuit. Ejus templi præter
Nicephorum Callistum 15, 14, passim fit mentio
apud cæteros scriptores historiæ CP. Lamb.
Βλαχέρναι. Blacheru: locus erat subarbanus ad ostia Euxini maris; quamobrem etiam Procopius templum B. Virginis ibi exstructum ἐπιβαλάσσιον nuncupat. Triplicem vero rationem nounnis affert Codinus, primo βλαχέρναν quasi βλαχνέρναν dici, quod Gilicibus esset consitus: βὲ ἄχνου
enim æque atque πτέρις filicem significat, ut testater Phanias apnd Athiensum et scholiastes Nicandri; seculo βλαχέρναν quasi λαχέρναν nominari,
quoniam locus erat λακκώδης sive lacunosus εί
palustris. Etsi quidem due etymologiæ veræ non
sint, verisimiles" tamen sunt ob loci situm. Cæterem tertia paulo obscurior est, nempe ὅτι Βλάχου
τινὰς κέρμα ἦν ἐκεῖσε, hoc est, ut ego interpretor.
ob cadem cujusdam Waluchi. Quarta hujus loci
etymologia, quod a quodam ibi regnante nomen
adeptos sit, futilis est et nullius momenti, licet
eam velut ex Dionysio Byzantio excerptam quidamı
ostentent. Lamb.
col. 575–576page 74 of 124
PG 157:575εκτίσθη ὁ ναός, ἢ ἐκλήθη Λαχέρνα καὶ Βλα χέρνα, ὅτι λακκώδης ἦν ὁ τόπος, καὶ διὰ τὸ εἶναι ἐν αὐτῷ πολλὰ ὕδατα, ἢ ἔτι Βλάχου τινός κέρμα ἦν ἐκεῖσε. Τὴν ἁγίαν σορὸν τὸν ναὸν τῆς Θεοτόκου ἀνήγειρε Λέων ὁ Μακέλης, ἔνθα κατετίθετο τὴν ἱερὰν σομόν, ᾗ ἡ θεία ἐσθῆς τῆς Θεομήτορος ἐναπέκειτο. Εκεῖσε πολλὰ ἴχνη καὶ θαύματα γέγονεν. Οὗτος ἔκτισε καὶ τὸ λοῦμα καὶ ἐπεκύρωσε κτήματα πολλὰ καὶ σκεύη καὶ κειμήλια χρυσᾶ τε καὶ ἀργυ ρα. Εξω δὲ τῆς πόρτας ἐτύγχανεν, ὑπὸ δὲ Πρα κλείου περιεκλείσθη, πολλῶν γενομένων θαυμάτων καὶ ἰάσεων ἐν αὐτῷ. Το Χρυσοβάλαντον οἶκος ἦν Νικολάου παι τρικίου και δομεστίκου τῆς Ἀνατολῆς, ἐν ἀνήγε μεν εἰς ναοὺς δύο τοῦ ᾿Αρχιστρατήγου καὶ τοῦ ἁγίου Παντελεήμονος. Διὰ δὲ τρόπον τοιοῦτον ἀνήγειρεν αὐτούς. Τοῦ ῥηθέντος δομεστίκου ἐν τῷ ταξειδίῳ χρονίζοντος ἐμοιχεύετο ἡ γυνὴ αὐτοῦ. Εἶτα ὑπεισελθὼν ἐν τῇ πόλει, καὶ φωράσας τὸ δρώμενον μύθ σος, συλλαβὼν ἀμφοτέρους μεληδόν κατέκοψεν. Ὕστερον δὲ εἰς ἔννοιαν ἐλθὼν τοῦ φοβερού κριτ ρίου ἀνήγειρε τούσδε τους ναούς. Περὶ δὲ τὸ τέλος ἐλθὼν τῶν κτισμάτων, καὶ ἀδημονῶν διὰ τὸ μὴ ἔχειν χρυσίον, ὤφθη αὐτῷ κατ' ὄναρ ὁ ᾿Αρχάγγελος λέγων· «Απελθε εἰς τόνδε τὸν τόπον, πλησίον τῆς τοῦ Ασπαρος κινστέρνης, καὶ εὑρήσεις βαλάντιον χρυ σίου λίτρας ἔχον ἑκατόν. ο Ὁ δὲ ἀπελθὼν καὶ εὐ ρὼν αὐτὸ ἀνεπλήρωσε τοὺς ναοὺς καὶ ἐκάλεσε τὸν τόπον, καθὰ γράφομεν, Χρυσοβάλαντον. Η μονὴ τῆς ἁγίας Εὐφροσύνης, ήτις λέγεται τὰ Λιβάδια εκτίσθη παρὰ Εἰρήνης τῆς ᾿Αθη ναίας μικρὰ καὶ πενιχρά. Ο δὲ Μιχαὴλ ὁ υἱὸς Θεοφίλου τοῦ βασιλέως, εἰς ἔχθραν ἐλθὼν μετά Θεοδώρας τῆς ὀρθοδόξου τῆς μητρὸς αὐτοῦ καὶ τῶν ἀδελφῶν, κατεβίβασεν αὐτὰς ἀπὸ τοῦ παλατίου καὶ εἰσήγαγεν εἰς τὴν τοιαύτην μονὴν, καὶ μεγαλύνας καὶ κτήματα πολλὰ δωρησάμενος. Εκλήθη δὲ Εὐ φροσύνης ἀπὸ μιᾶς τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ εὐφροσύνης τούνομα, καλῶς βιωσάσης καὶ ἀσκησάσης. Εἰς τὸ λεγόμενον Δεύτερον ἐν τῷ χιονι ἵστατο στήλη Ἰουστινιανοῦ τοῦ Ρινοτμήτου. Ταύτην δὲ κατεβίβασε Βάρδας Καίσαρ ὁ θεῖος Μιχαὴλ τοῦ υἱοῦ Θεοφίλου, καὶ συνέτριψεν. Εκλήθη δὲ ὁ τό πος τὸ Δεύτερον κατὰ τρόπον τοιόνδε. Λεοντίου πατρικίου καταδυναστεύσαντος καὶ κρατήσαντος, "Η ἐκλήθη. Η ὅτι λάκκος ἦν ὁ τόπος καί ποτε εναποκληθέντα λακέντια Αγρεύθησαν, καὶ διὰ τοῦτο ἐκλήθη Βλαχέρνα καὶ λακαῖοναι διὰ τὸ εἶναι πολλά ὕδατα 3058. Τὴν ἁγίαν σορόν. οὗτος ἔκτισε καὶ τὸ λοῦμα, τὸ λοῦμα τῶν Βλαχερνῶν, Χρυσοβαλανδεν. Χρυσ.βάλανον Χρυσοβαλάντιον. Τα Λιβάδια. Λιβάδιον Εἰς τὸ λεγόμενον Δεύτερον. Δεύτερον είτε δε
cunosus et abundaret aquis; vel ob Vlachi cujus- εκτίσθη ὁ ναός, ἢ ἐκλήθη Λαχέρνα καὶ Βλαdam cadum.
Ecclesiam S. Deiparæ, quæ nuncupatur conditorium sacrum, exstruxit Leo Macelas; ubi sacram
illam arcam collocavit, in qua divina vestis S. Matris Dei reposita erat. Hem quoque balneum ibi
a'dificavit, multasque possessiones et aurea argenteaque vasa et cimelia ei largitus est. lloc templum
olim extra portam erat: postea vero Heraclius muro
illud circumdedit, eo quod mula ibi ferent miracula et plurimi a morbis liberarentur.
Chrysobalandum sive auricrumena domus erat
Nicolai patricii et domestici Orientalium, quam ille
mutavit in duo templa S. archangeli Michaelis
et S. Panteleemonis ob hanc causan. Uxor supradicti domestici marito in castris commorante ab
alio quodam adulterabatur. Qua de re ipse certior
factus improviso in urbem rediit, et ambos simul
deprehensos articulatim consecuit. Postea autein
recordatione et metu extremi judicii duo hæc templa condidit. Cum vero absoluta jam fere structura
defectu pecuniæ plurimum angeretur, apparuit el
in somno archangelus dicens: ‹ Abi ad illum locum
vicinum Asparis cisternæ, et invenies crumenam
centumn auri libras continentem. Domesticus igi
tur 97 eo accedens cramenam invenit, et consum -
mata templorum structura locum, ut antea diximus,
nominavit Chrysobalandum.
Monasterium S Euphrosynæ cognominatum Libadia primum ab Irene Atheniensi exiguum valde
et paupertinum conlitum fuit: postea autem, ubi
Michael Theophili filius cum Theodora matre et
suribus suis simultatem habere capit, e palatio
illas in hoc monasterium detrusit, quod ampliatum
multis possessionibus ditavit. Cæterum ab una
Euphrosyna, quæ bene et religiose vivebat, ita cognominatum est học monasterium.
In loco nuncupato Deutero sive Secundo stabat
Justiniani Rhinotmeti statua, quam postea Bardas
Cæsar patruus Michaelis filii Theophili dejectam
confregit, Appellatus autem est locus Deuteron ob
hanc causam. Justinianus Rbinotinetus a Leontio
patricio rerum potiente exsul in Chersonem releχέρνα, ὅτι λακκώδης ἦν ὁ τόπος, καὶ διὰ τὸ εἶναι
ἐν αὐτῷ πολλὰ ὕδατα, ἢ ἔτι Βλάχου τινός κέρμα
ἦν ἐκεῖσε.
Τὴν ἁγίαν σορὸν τὸν ναὸν τῆς Θεοτόκου
ἀνήγειρε Λέων ὁ Μακέλης, ἔνθα κατετίθετο τὴν
ἱερὰν σομόν, ᾗ ἡ θεία ἐσθῆς τῆς Θεομήτορος έναπέκειτο. Εκεῖσε πολλὰ ἴχνη καὶ θαύματα γέγονεν.
Οὗτος ἔκτισε καὶ τὸ λοῦμα καὶ ἐπεκύρωσε κτήματα
πολλὰ καὶ σκεύη καὶ κειμήλια χρυσᾶ τε καὶ ἀργυ
ρα. Εξω δὲ τῆς πόρτας ἐτύγχανεν, ὑπὸ δὲ Πρακλείου περιεκλείσθη, πολλῶν γενομένων θαυμάτων
καὶ ἰάσεων ἐν αὐτῷ.
Το Χρυσοβάλαντον οἶκος ἦν Νικολάου παι
τρικίου και δομεστίκου τῆς Ἀνατολῆς, ἐν ἀνήγε μεν
εἰς ναοὺς δύο τοῦ ᾿Αρχιστρατήγου καὶ τοῦ ἁγίου
Παντελεήμονος. Διὰ δὲ τρόπον τοιοῦτον ἀνήγειρεν
αὐτούς. Τοῦ ῥηθέντος δομεστίκου ἐν τῷ ταξειδίῳ
χρονίζοντος ἐμοιχεύετο ἡ γυνὴ αὐτοῦ. Εἶτα ὑπεισ
ελθὼν ἐν τῇ πόλει, καὶ φωράσας τὸ δρώμενον μύθ
σος, συλλαβὼν ἀμφοτέρους μεληδόν κατέκοψεν.
Ὕστερον δὲ εἰς ἔννοιαν ἐλθὼν τοῦ φοβερού κριτ
ρίου ἀνήγειρε τούσδε τους ναούς. Περὶ δὲ τὸ τέλος
ἐλθὼν τῶν κτισμάτων, καὶ ἀδημονῶν διὰ τὸ μὴ
ἔχειν χρυσίον, ὤφθη αὐτῷ κατ' ὄναρ ὁ ᾿Αρχάγγελος
λέγων· «Απελθε εἰς τόνδε τὸν τόπον, πλησίον τῆς τοῦ
Ασπαρος κινστέρνης, καὶ εὑρήσεις βαλάντιον χρυσίου λίτρας ἔχον ἑκατόν. ο Ὁ δὲ ἀπελθὼν καὶ εὐρὼν αὐτὸ ἀνεπλήρωσε τοὺς ναοὺς καὶ ἐκάλεσε τὸν
τόπον, καθὰ γράφομεν, Χρυσοβάλαντον.
Η μονὴ τῆς ἁγίας Εὐφροσύνης, ήτις λέγεται τὰ
Λιβάδια εκτίσθη παρὰ Εἰρήνης τῆς ᾿Αθη
ναίας μικρὰ καὶ πενιχρά. Ο δὲ Μιχαὴλ ὁ υἱὸς
Θεοφίλου τοῦ βασιλέως, εἰς ἔχθραν ἐλθὼν μετά
Θεοδώρας τῆς ὀρθοδόξου τῆς μητρὸς αὐτοῦ καὶ τῶν
ἀδελφῶν, κατεβίβασεν αὐτὰς ἀπὸ τοῦ παλατίου καὶ
εἰσήγαγεν εἰς τὴν τοιαύτην μονὴν, καὶ μεγαλύνας
καὶ κτήματα πολλὰ δωρησάμενος. Εκλήθη δὲ Εὐφροσύνης ἀπὸ μιᾶς τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ Εὐφρο
σύνης τούνομα, καλῶς βιωσάσης καὶ ἀσκησάσης.
Εἰς τὸ λεγόμενον Δεύτερον ἐν τῷ χιονι
ἵστατο στήλη Ἰουστινιανοῦ τοῦ Ρινοτμήτου. Ταύτην
δὲ κατεβίβασε Βάρδας Καίσαρ ὁ θεῖος Μιχαὴλ τοῦ
υἱοῦ Θεοφίλου, καὶ συνέτριψεν. Εκλήθη δὲ ὁ τό
πος τὸ Δεύτερον κατὰ τρόπον τοιόνδε. Λεοντίου
πατρικίου καταδυναστεύσαντος καὶ κρατήσαντος,
Meursii et Lambecii notæ.'
"Η ἐκλήθη. Η ὅτι λάκκος ἦν ὁ τόπος καί ποτε
εναποκληθέντα λακέντια Αγρεύθησαν, καὶ διὰ τοῦτο
ἐκλήθη Βλαχέρνα καὶ λακαῖοναι διὰ τὸ εἶναι πολλά
ὕδατα 3058.
Τὴν ἁγίαν σορόν. Vide Nicephorum Callistum 15, 24 et Metaphrastem De inventione veslis
B. Virginis. Erat autem hoe templum in suburbio
Blachernis. Quare etiam per illa verba quæ paulo
post subjungit, οὗτος ἔκτισε καὶ τὸ λοῦμα, intelligendum esse puto τὸ λοῦμα τῶν Βλαχερνῶν, cujus
meminit p. 51, v. 10 et p. 128, v. 1. Lamc.
Χρυσοβαλανδεν. Secundum Codini etymologiam Χρυσ.βάλανον a vulgo corrupte nominatum
fuisse videtur hic locus, cum antiquitus appellaretur Χρυσοβαλάντιον. LAMB.
Τα Λιβάδια. Videtur hoc monasterium ita
cognominatum fuisse, quod situm esset in loco
suburbano Cpoleos, qui Λιβάδιον seu Pratum appellabatur. LAMB.
Εἰς τὸ λεγόμενον Δεύτερον. Hae templum
ab Justiniano magno exstructum fuisse testatur
Procopius De adifciis 1, p. 183, 13 Bonn. unde
patet locum urbis nuncupatumn Δεύτερον είτε δε
cundum uon ob recuperatum Justiniani Rhinolmeti imperium ita nominatum fuisse, ut tradıl
Codinus, sed pridem antea cognomentum iud
ba!:uisse. LANB.
col. 577–578page 75 of 124
PG 157:577ἐξόριστον έπεμψε τὸν Ἰουστινιανὸν εἰς Χερσῶνα, ἔστι; ἐποίησε ἐκεῖ χρόνους δέκα. Φυγῇ δὲ μετὰ ταῦτα χρησάμενος ἦλθεν εἰς Τέρβελιν τὸν ἀρχηγὸν τῶν Βουλγάρων, καὶ ἤγαγε τὴν θυγατέρα αὐτοῦ εἰς γυναῖκα, Θεοδώραν τούνομα. Ελαβε καὶ στρα τὸν παρ' αὐτοῦ, ἀνδρας πολεμιστάς χιλιάδας ιε', καὶ ἐστράτευσε κατὰ τῆς πόλεως, ζητῶν τὴν οἰ κείαν ἀρχήν. Μὴ δεχθεὶς δὲ παρὰ τῶν πολιτῶν ὑπέστρεψε πρὸς τὴν παλαιὰν καλουμένην πόρο ταν καὶ εἰσῆλθε διὰ τοῦ ἀγωγοῦ, καὶ ἐξῆλθεν εἰς τὸν τόπον οὗ ἵσταται ἡ κίων αὐτόθι γὰρ εἶχε τὴν διάπνοιαν ὁ ἀγωγός. Καὶ δεύτερον βασι λούσας τὴν ἰδίαν ἀρχὴν τὴν στήλην ἑαυτοῦ ἔθετο ἐπὶ τοῦ κίονος, καὶ ἐκάλεσε τὸν τόπον Δεύτερον. Ανήγειρε δὲ καὶ τὸν ἐκεῖτε ναὸν τῆς ἁγίας "Α νης διὰ τὸ εἶναι τὴν γυναῖκα αὐτοῦ ἔγκυον, καὶ ὀπτανθῆναι παρὰ τῆς ἁγίας εἰς τὴν τοιοῦτον τόπον κτίσαι αὐτῇ ναόν. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ ἅγιον αὐ τῆς σῶμα καὶ τὸ ὡμοφόριον ἐπὶ τούτου ηκε. Τὸ δὲ Ξηροκήπιον ὁ ἅγιος Γρηγόριος εκτίσθη παρά τινος πατρικίου ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου. Τὸν ἅγιον Ῥωμανὸν ἡ ἁγία Ελένη ἔκτισε, καὶ πλησίον αὐτοῦ τὴν ἁγίαν σορὸν καὶ τὸ λείψανον κατέθετο τοῦ προφήτου Δανιὴλ καὶ τοῦ μεγάλου μάρτυρος Νικήτα καὶ ἑτέρων πολλῶν προφητῶν λείψανα, ἅπερ ήγαγε ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ ἀπελθοῦσε εἰς ψηλάφησιν τοῦ τιμίου σταυροῦ. Λέγεται δὲ ὅτι οἱ ποιηταὶ τῶν κανόνων, ὁ ἅγιος Ἰωσὴφ καὶ Θεός δωρος ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ ὁ Στουδίτης, διὰ τὴν φόσον φυγόντες τοῦ Συρογενούς Λέοντος τοῦ εἶχο νοκαύστου, ἐκεῖσε ἐκάθηντο καὶ ἐποίουν τους και νόνας. Πεντακόσια δὲ ἔτη διῆλθον, ἀφ᾽ οὗ κατοικίας. Ἀλλὰ καὶ τὴν μονὴν τῶν ἁγίων Κάρπου καὶ Παπύλου ἡ ἁγία Ελένη ἔκτισεν, εἰς μίμησιν τοῦ τάφου τοῦ Χριστοῦ, μετὰ ποικίλων καὶ θαυμαστῶν μαρμάρων, καὶ κτήματα πολλὰ ἐπεκύρωσε. Την κινατέρνας του Βώνου Βῶνος ὁ μάγια στρος ἔκτισεν, ὁ οἰκεῖος ἄνθρωπος Ηρακλείου, εν καὶ κατέλιπεν εἰς φυλακὴν τῆς πόλεως ἀντ᾿ αὐτοῦ, ὅτι ἐξῆλθεν ἀπὸ τῆς πόλεως κατὰ Περσῶν. ἐκτίσθη ὁ ναός, μέχρι τῆς τῶν ῥηθέντων ποιητῶν Τὴν δὲ Μωκισίαν ᾿Αναστάσιος ὁ Δίκορος ἔκτισεν. Ὅτι δὲ αὐτὴν ἔκτισεν, λείψις ἦν ἐν τῇ πόλει ύδατος Τὴν παλαιὰν καλουμένην πόρταν. των Στουδίων καὶ Ἰωσὴφ ὁ αὐτάδελφος αὐτοῦ ἀρχιε Ἐξῆλθεν εἰς τὸ θεμέλιον τοῦ κίονος ἔσωθεν της πόλεως 5058. Τὸν ἐκεῖσε ναὸν τῆς ἁγίας "Αννης. Ἰωσὴφ καὶ Θεόδωρος Θεόδωρος, ὁ ἡγούμ ε ος πίσκοπος Θεσσαλονίκης. κανά νας Πεντακόσια δέ. Μετὰ δὲ φ' ἔτη τοῦ κτισθή να: τὸν ναὸν ἦσαν Ἰωσὴς καὶ Θεόδωρος οι ποιη ταί. Την κινστέρναν. Τὴν δὲ Βωνου κινστέρνα» Έκνισε Βυνος πατρίκιο: ἀνελθὼν ἀπὸ Ῥώμης, και ἐσκέπασεν αὐτὴν κυλινδρικῷ θάλῳ. Ὁ δὲ οἶκος αύ τοῦ ἐκεῖσε †ν. Ὁ αὐτὸς δὲ ἦν ἐπὶ Ηρακλείου μας.
ἐξόριστον έπεμψε τὸν Ἰουστινιανὸν εἰς Χερσῶνα, gatus fuit, ubi eum decem mansisset annos, profaἔστι; ἐποίησε ἐκεῖ χρόνους δέκα. Φυγῇ δὲ μετὰ
ταῦτα χρησάμενος ἦλθεν εἰς Τέρβελιν τὸν ἀρχηγὸν
τῶν Βουλγάρων, καὶ ἤγαγε τὴν θυγατέρα αὐτοῦ
εἰς γυναῖκα, Θεοδώραν τούνομα. Ελαβε καὶ στρατὸν παρ' αὐτοῦ, ἀνδρας πολεμιστάς χιλιάδας ιε',
καὶ ἐστράτευσε κατὰ τῆς πόλεως, ζητῶν τὴν οἰ
κείαν ἀρχήν. Μὴ δεχθεὶς δὲ παρὰ τῶν πολιτῶν
ὑπέστρεψε πρὸς τὴν παλαιὰν καλουμένην πόρο
ταν καὶ εἰσῆλθε διὰ τοῦ ἀγωγοῦ, καὶ ἐξῆλθεν
εἰς τὸν τόπον οὗ ἵσταται ἡ κίων αὐτόθι γὰρ
εἶχε τὴν διάπνοιαν ὁ ἀγωγός. Καὶ δεύτερον βασιλούσας τὴν ἰδίαν ἀρχὴν τὴν στήλην ἑαυτοῦ ἔθετο
ἐπὶ τοῦ κίονος, καὶ ἐκάλεσε τὸν τόπον Δεύτερον.
Ανήγειρε δὲ καὶ τὸν ἐκεῖτε ναὸν τῆς ἁγίας "Α
νης διὰ τὸ εἶναι τὴν γυναῖκα αὐτοῦ ἔγκυον,
καὶ ὀπτανθῆναι παρὰ τῆς ἁγίας εἰς τὴν τοιοῦτον
τόπον κτίσαι αὐτῇ ναόν. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ ἅγιον αὐ
τῆς σῶμα καὶ τὸ ὡμοφόριον ἐπὶ τούτου ηκε.
Τὸ δὲ Ξηροκήπιον ὁ ἅγιος Γρηγόριος εκτίσθη
παρά τινος πατρικίου ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ μεγάλου
Θεοδοσίου.
Τὸν ἅγιον Ῥωμανὸν ἡ ἁγία Ελένη ἔκτισε, καὶ
πλησίον αὐτοῦ τὴν ἁγίαν σορὸν καὶ τὸ λείψανον
κατέθετο τοῦ προφήτου Δανιὴλ καὶ τοῦ μεγάλου
μάρτυρος Νικήτα καὶ ἑτέρων πολλῶν προφητῶν
λείψανα, ἅπερ ήγαγε ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ ἀπελθοῦσε
εἰς ψηλάφησιν τοῦ τιμίου σταυροῦ. Λέγεται δὲ ὅτι
οἱ ποιηταὶ τῶν κανόνων, ὁ ἅγιος Ἰωσὴφ καὶ Θεός
δωρος ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ ὁ Στουδίτης, διὰ τὴν
φόσον φυγόντες τοῦ Συρογενούς Λέοντος τοῦ εἶχο
νοκαύστου, ἐκεῖσε ἐκάθηντο καὶ ἐποίουν τους και
νόνας. Πεντακόσια δὲ ἔτη διῆλθον, ἀφ᾽ οὗ
κατοικίας.
Ἀλλὰ καὶ τὴν μονὴν τῶν ἁγίων Κάρπου καὶ
Παπύλου ἡ ἁγία Ελένη ἔκτισεν, εἰς μίμησιν τοῦ
τάφου τοῦ Χριστοῦ, μετὰ ποικίλων καὶ θαυμαστῶν
μαρμάρων, καὶ κτήματα πολλὰ ἐπεκύρωσε.
Την κινατέρνας του Βώνου Βῶνος ὁ μάγια
στρος ἔκτισεν, ὁ οἰκεῖος ἄνθρωπος Ηρακλείου, εν
καὶ κατέλιπεν εἰς φυλακὴν τῆς πόλεως ἀντ᾿ αὐτοῦ,
ὅτι ἐξῆλθεν ἀπὸ τῆς πόλεως κατὰ Περσῶν.
git tandem ad Terbelim Bulgarorum principem,
qui Gliam suam Theodoram ipsi in uxorem dedit et
insuper exercitum 45 militum millia subministra -
vit. Hunc ille contra Cpolim duxit ad repetendum
imperium suum. Cum vero cives eum recipere
nollent, simulata fuga, apud portam 98 urbis
quam vocant antiquam, clanculum per aquæ duetum in urbem introrupit, eo loco ubi nunc columna
superest, quod ibi aquæ ductus spiraculum esset.
Ita secundum adeptus imperium statnam suam illic
erexit, et locum vocavit Deuteron sive Secundum.
Ibidem quoque templum S. Annæ ædificavit, quod
uxorem ejus gravidam per visum monuit ut in eo
loco templum sibi conderet. Quo postea etiam 8:11etum ejus corpus una cum ejus humerali translatum fuit.
Templum S. Gregorii, quod cognominatur Xerocepium, exstruxit quidam patricius sub Theodosio
majore.
el
Ecclesiam S. Romani B. Helena ædificavit,
prope eam deposuit capsam cum reliquiis prophetæ
Danielis et magni martyris Nicetæ, uti et aliorum
prophetarum reliquias, quas Hierosolyma secura
attulit. In hac ecclesia ferunt canonum auctores
S. Josephum et fratrem ejus Theodorum Studitam
metu Leonis Arinenii Iconomachi profugos Latnisse
et canones composuisse. Ex quo autem ecclesi:
illa condita fuit usque donec supradicti poetæ ibi
babitarunt, præterierunt anni quingenti.
ἐκτίσθη ὁ ναός, μέχρι τῆς τῶν ῥηθέντων ποιητῶν
Præterea ctiam ædificavit S. Helena monasterium
SS. Carpi et 99 Babylæ ad imitationem sepulcri
Christi ex vario et admirando marmore, multis que
possessionibus ditavit.
Cisternam Boni Bonus magister condidit, domesticus Heraclii imperatoris; cui etiam imperator
adversus Persas profecturus custodiam urbis et
vices suas demandavit.
Cisternamn Mocensem Anastasius Dicorus exstruΤὴν δὲ Μωκισίαν ᾿Αναστάσιος ὁ Δίκορος ἔκτισεν.
Ὅτι δὲ αὐτὴν ἔκτισεν, λείψις ἦν ἐν τῇ πόλει ύδατος sit, cum tanta in urbe aquae et frumenti esset inMeursii et Lambecii notæ.
Τὴν παλαιὰν καλουμένην πόρταν. De porta των Στουδίων καὶ Ἰωσὴφ ὁ αὐτάδελφος αὐτοῦ ἀρχιεurbis nominata antiqua pluribus p. 122, v. 9 sq⋅l.
agitur. LAMB.
Ἐξῆλθεν εἰς τὸ θεμέλιον τοῦ κίονος ἔσωθεν
της πόλεως 5058.
Τὸν ἐκεῖσε ναὸν τῆς ἁγίας "Αννης. Procul
dubio intelligitur templum S. Aunæ, quod Procopius
ait ab Justiniano in loco urbis nuncupato Asvtipp ædificatum fuisse. Errat igitur hoc loco Codinus, et opus Justiniani magni falso ascribit Jusiniano Riotaeto. LAMB.
Ἰωσὴφ καὶ Θεόδωρος De S. Theodoro
abbate monasterii Studiani prolixe agitur in Græcorum Menæis die 41 Novembris. Ejus vero frater
S. Josephus Thessalonic archiepiscopus fuit, ut
lestatur Cedrenus: Θεόδωρος, inquit, ὁ ἡγούμ ε ος
πίσκοπος Θεσσαλονίκης. Uterque eorum κανά
νας composuit, id est, hymnos sive cantica solemnia fesiorum. Sed nolaudum est S. Josephum
Theodori Studitæ fratrem diversum esse a S.
Josepho diacono Antiochiæ, qui itidem canonum
compositione clarus est et in Menæis Græcorum
memoratur die 3 Aprilis. LANB.
Πεντακόσια δέ. Μετὰ δὲ φ' ἔτη τοῦ κτισθή
να: τὸν ναὸν ἦσαν Ἰωσὴς καὶ Θεόδωρος οι ποιηταί. Reg.
Την κινστέρναν. Τὴν δὲ Βωνου κινστέρνα»
Έκνισε Βυνος πατρίκιο: ἀνελθὼν ἀπὸ Ῥώμης, και
ἐσκέπασεν αὐτὴν κυλινδρικῷ θάλῳ. Ὁ δὲ οἶκος αύ
τοῦ ἐκεῖσε †ν. Ὁ αὐτὸς δὲ ἦν ἐπὶ Ηρακλείου μας.
Now; cod. 5058 apad Bandurium.
col. 579–580page 76 of 124
PG 157:579καὶ σίτου, ὡς πιπράσκεσθαι τοῦ σίτου μόδιον ἐν εἰς τὸ νόμισμα. Έλαβε δὲ τὴν τοιαύτην ἐπωνυμίαν ἡ κινστέρνα διὰ τὸ πλησίον εἶναι τοῦ ἁγίου Μωκίου, Εἰς δὲ τὸ καλούμενον Πορφυροπώλιον τὸ παλαιὸν πορφύρας έβαπτον. Τὸν δὲ ξενῶνα τὸν λεγόμενον τοῦ Σαμψών ὅσιος Σαμψὼν ἔκτισε συνεργείς Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου, διότι ὁ ὅσιος Σαμψὼν αὐτὸν ἰάσατο ἐκ τῆς μέσου. Τὰ δὲ Εὐβούλου παρὰ Εὐβούλου πατρικίου ἐκτίσθη ἐν τοῖς χρόνοις Ἰουστίνου τοῦ Θρᾳκός, ἐπεὶ οἶκος τη αὐτοῦ ἐκεῖσε. Τὰ δὲ Ἰσιδώρου ὁ ὅσιος Ισίδωρος ὁ ἀδελφὸς Εὐδούλου έκτισεν. Τὸν ἅγιον Τρύφωνα τὸν εἰς τὰ Εὐδούλου Ἰουσ νιανὸς ὁ μέγας ἀνήγειρε, τὸν δὲ εἰς τὰ Βασιλίσκο Ἰουστῖνος καὶ Σοφία. Τὰ δὲ Βασιλίσκου οἶκος ἦν Βασιλίσκου πατρικίο καὶ δρουγγαρίου, ὅστις βασιλεύσας ἐποίησεν αὐτὸν τερπνὸν παλάτιον, οὗπερ ἐκ τοῦ χρόνου ἀφανισθέντος ὁ τόπος περισώζει ἀκμὴν τὴν ἐπωνυμίαν. Τὰ παλαιὰ παλάτια τῶν Σοφιῶν Μαυρίκιος ἀντ γειρεν εἰς τὸ ὄνομα Αναστασίας τῆς πενθερᾶς αὐ τοῦ, γυναικὸς Τιβερίου. Μετὰ δὲ εἴκοσι καὶ ὀκτὼ Έτη Ηράκλειος, πρὸ τοῦ βασιλεῦσαι αὐτὸν, τὴν κατοικίαν ἐκεῖσε ἐποιεῖτο· πάνυ γὰρ ἐφιλεῖ τὴν το αύτην κατοικίαν. Λέγεται δὲ ὅτι καὶ ἐκεῖσε ἀπεκτε λύνθη ότι μέλλει κρατήσαι Τὰ ἐπάνω τοῦ τείχους παλάτια τοῦ Βουκολέοντος ὁ μικρὸς ἀνήγειρε Θεοδόσιος. Ὁ δὲ Ἰουστινιανός ἀνήγειρε τρίκλινον, καὶ καλεῖται εἰς τὸ ὄνομα αὐτ τοῦ. Οὗτος ἐποίησε καὶ τὸν χρυσοτρίκλινον καὶ τὸν Λαυτιακόν. Τὰ δὲ παλάτια τοῦ Ἱππικοῦ καὶ τοῦ Κοιαίστορος ὁ μέγας ἀνήγειρε Κωνσταντίνος. '11 δὲ Δάφνη ἐκλήθη διὰ τὸ ἔστασθαι ἐν τῷ τόπῳ στήλην ἥτις ἦν ἡ μαντικωτάτη ποτέ Δάφνη του Απόλλωνος. Ἀλλὰ καὶ τύπος ἦν ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ τῇ πρώτη καλανδῶν Ἰανουαρίου λαμβάν νειν τους συγκλητικούς δάφνες παρὰ τοῦ δήμου. 'Ο δὲ ἐν τῷ παλατίῳ Ιππόδρομος ἐκλήθη ο Σαμψάν. ἀνέκδοτα. Τὰ δὲ Ἰσιδ. Ὁ δὲ Ἰσίδωρος ὁ τοῦ Εὐβούλου ἀδελφὸς, τὸν ἑαυτοῦ οἶκον ποιήσας ναὸν, ἔκτισε καὶ τὸν ἅγιον Τρύφωνα, επικυρώσας καὶ κτήματα πολλά 3050, Εκτισε καὶ ἀνήγει μεν τὸν οἶκον αὐτοῦ εἰς ναὸν καὶ γηροκομεῖον. Κρατῆσαι. Μετὰ γοῦν τὸ βασιλεῦσαι αὐτὸν ἱστόρησε τὸ αὐτοῦ ὄνομα καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰ τείχη. Ἡ δὲ Δάφνη. 2 2: Λέγουσι δὲ, καὶ τοῦτο περὶ τῆς δάφνης, ὅτι υγιείας Εργαστήριόν ἐστιν ὅθεν καὶ φύλλα αὐτῆς ἐπεδίδοντο τοῖς ἄρχουσι παρὰ τοῦ δήμου τῇ πρώτῃ τοῦ Ἰανουαρίου με νός. Στήλην όνομα φέρουσαν Δάφνης, ήτις ήχθη ἀπὸ Ῥώμης, ὅπου καὶ μαντείον ἦν. Ἐκεῖσε γὰρ καὶ τοὺς στεφά ους τῆς δάφνης οἱ ἄρχοντες ἐλάμβανον κατὰ τὸν Ἰανουάριον μήνα 508 'Ο δὲ ἐν. Ὁ δὲ Ἱππόδρομος ἐκλήθη διότι ἀπὸ τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου ἕως τῆς Εἰρήνης τῆς Αθην ναίας ἐκεῖσε κατ' ἰδίαν ἐπὶ ἅρματος έτρεχον οἱ βασι λείς. Ο δὲ Ἰουστινιανὸς ἔκτισε τὸν Λαυσιακόν 3058.
ॐ५0
pia ut unus molius integro mum:o veniret. Νomen καὶ σίτου, ὡς πιπράσκεσθαι τοῦ σίτου μόδιον ἐν εἰς
vero hæc cisterna habet a vicino templo S. Mocii.
Locus nuncupatus Porphyropolium antiquitus
vestibus purpureis tingendis destinatus erat.
lospitale nominatum Sampsonis condidit S.
Sampson auxilio Justiniani magni, quem ille a
morbo liberavit.
In loco appellato Eubuli domus erat Eubuli patricii, ab ipso exstructa tempore Justini Thracis.
Edificium dictum Isidori B. Isidorus Eubuli frater condidit.
100 Templum S. To yphonis, quod prope Eubuli
est, Justinianus magnus a'dificavit: alterum vero,
quod est in loco nuncupato Basilisci, Justinus et
Sophia condiderant.
In loco vocato Basilisci domus erat Basilisci pa -
tricii et drungarii, quam imperio potītus in amœnissimum palatium mutavit; quo vestutate abolito
locus cognomentum retinet.
Antiquum palatiam Sophianum Mauricius ædificavit nomine Anastasiæ uxoris Tiberii, socrus
su:e. Post annos autem 82 Ileraclius, antequam
imperaret, ibi habitasit: plurimum enim illo loco
delectabatur; et ferunt ibidem ei revelatum ſutsse
fore ut aliquando imperio præcesset.
Palatium quod est supra murum et vocatur Bucoleonis, junior Theodosius condidit: Justinianus
autem Triclinium exstruxit, quod ab eo nomen habet. Hem ædificavit Triclinium aureum et Lausiacam.
Palatia Hiprodromi et Quæstoris Constantinus
bi gnus ædificavit.
Suburbium Daphne sic dictum est, quod statua
ibi collocata esset 101 futilice Daphnes Apollini adamate. Ad hæc moris erat ut in eo loco
calendis Jannariis populus senatui laureas offerret.
Ilippodromus palatii ex co nomen habet, quod
τὸ νόμισμα. Έλαβε δὲ τὴν τοιαύτην ἐπωνυμίαν ἡ
κινστέρνα διὰ τὸ πλησίον εἶναι τοῦ ἁγίου Μωκίου,
Εἰς δὲ τὸ καλούμενον Πορφυροπώλιον τὸ παλαιὸν
πορφύρας έβαπτον.
Τὸν δὲ ξενῶνα τὸν λεγόμενον τοῦ Σαμψών
ὅσιος Σαμψὼν ἔκτισε συνεργείς Ἰουστινιανοῦ τοῦ
μεγάλου, διότι ὁ ὅσιος Σαμψὼν αὐτὸν ἰάσατο ἐκ τῆς
μέσου.
Τὰ δὲ Εὐβούλου παρὰ Εὐβούλου πατρικίου ἐκτίσθη
ἐν τοῖς χρόνοις Ἰουστίνου τοῦ Θρᾳκός, ἐπεὶ οἶκος τη
αὐτοῦ ἐκεῖσε.
Τὰ δὲ Ἰσιδώρου ὁ ὅσιος Ισίδωρος ὁ ἀδελφὸς
Εὐδούλου έκτισεν.
Τὸν ἅγιον Τρύφωνα τὸν εἰς τὰ Εὐδούλου Ἰουσ
νιανὸς ὁ μέγας ἀνήγειρε, τὸν δὲ εἰς τὰ Βασιλίσκο
Ἰουστῖνος καὶ Σοφία.
Τὰ δὲ Βασιλίσκου οἶκος ἦν Βασιλίσκου πατρικίο
καὶ δρουγγαρίου, ὅστις βασιλεύσας ἐποίησεν αὐτὸν
τερπνὸν παλάτιον, οὗπερ ἐκ τοῦ χρόνου ἀφανισθέν
τος ὁ τόπος περισώζει ἀκμὴν τὴν ἐπωνυμίαν.
Τὰ παλαιὰ παλάτια τῶν Σοφιῶν Μαυρίκιος ἀντγειρεν εἰς τὸ ὄνομα Αναστασίας τῆς πενθερᾶς αὐ
τοῦ, γυναικὸς Τιβερίου. Μετὰ δὲ εἴκοσι καὶ ὀκτὼ
Έτη Ηράκλειος, πρὸ τοῦ βασιλεῦσαι αὐτὸν, τὴν
κατοικίαν ἐκεῖσε ἐποιεῖτο· πάνυ γὰρ ἐφιλεῖ τὴν το
αύτην κατοικίαν. Λέγεται δὲ ὅτι καὶ ἐκεῖσε ἀπεκτε
λύνθη ότι μέλλει κρατήσαι
Τὰ ἐπάνω τοῦ τείχους παλάτια τοῦ Βουκολέοντος
ὁ μικρὸς ἀνήγειρε Θεοδόσιος. Ὁ δὲ Ἰουστινιανός
ἀνήγειρε τρίκλινον, καὶ καλεῖται εἰς τὸ ὄνομα αὐτ
τοῦ. Οὗτος ἐποίησε καὶ τὸν χρυσοτρίκλινον καὶ τὸν
Λαυτιακόν.
Τὰ δὲ παλάτια τοῦ Ἱππικοῦ καὶ τοῦ Κοιαίστορος ὁ
μέγας ἀνήγειρε Κωνσταντίνος.
'11 δὲ Δάφνη ἐκλήθη διὰ τὸ ἔστασθαι ἐν τῷ
τόπῳ στήλην ἥτις ἦν ἡ μαντικωτάτη ποτέ
Δάφνη του Απόλλωνος. Ἀλλὰ καὶ τύπος ἦν ἐν αὐτῷ
τῷ τόπῳ τῇ πρώτη καλανδῶν Ἰανουαρίου λαμβάν
νειν τους συγκλητικούς δάφνες παρὰ τοῦ δήμου.
'Ο δὲ ἐν τῷ παλατίῳ Ιππόδρομος ἐκλήθη οMeursii et Lambecii notæ.
Σαμψάν. Quod Codinus hoc loco refert, nominato Daphne, cujus meminerunt Evagrins
Justinianum imperatorem a Sampsone miraculose
sanatum fuisse, ejusque hortatu veluti pro gratiarum actione amplissimum ædificasse hospitale
nuncupatum Sampsonis, confirmant unanimiter
Metaphrastes in vita S. Sampsonis et Græcorum
Menologia. dli 27 Junii. Neque minus Procopius
1. 1 De a'dificiis Justiniani idem probat, ut contra
aliorum opimonem doctissime declaravit Nic.
Alemannus in notis ad Procopii ἀνέκδοτα. LAMB.
Τὰ δὲ Ἰσιδ. Ὁ δὲ Ἰσίδωρος ὁ τοῦ Εὐβούλου
ἀδελφὸς, τὸν ἑαυτοῦ οἶκον ποιήσας ναὸν, ἔκτισε καὶ
τὸν ἅγιον Τρύφωνα, επικυρώσας καὶ κτήματα
πολλά cod. 3050, et mox Reg. Εκτισε καὶ ἀνήγει
μεν τὸν οἶκον αὐτοῦ εἰς ναὸν καὶ γηροκομεῖον.
Κρατῆσαι. Μετὰ γοῦν τὸ βασιλεῦσαι αὐτὸν
ἱστόρησε τὸ αὐτοῦ ὄνομα καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰ
τείχη. Reg.
Ἡ δὲ Δάφνη. Videtur loqui de suburio
Agathias et alii scriptores. Cæterum quod ait Codinus moris fuisse ut quotannis calendis Januarii
populus principibus et senatui laureas offerret, eam
ob causam fiebat, quoniam laurus prodest ad sanitatem ejusque symbolum est, ut testatur Geoponicorum auctor 2 2: Λέγουσι δὲ, inquit, καὶ τοῦτο
περὶ τῆς δάφνης, ὅτι υγιείας Εργαστήριόν ἐστιν·
ὅθεν καὶ φύλλα αὐτῆς ἐπεδίδοντο τοῖς ἄρχουσι
παρὰ τοῦ δήμου τῇ πρώτῃ τοῦ Ἰανουαρίου με
νός. LAMB.
Στήλην όνομα φέρουσαν Δάφνης, ήτις ήχθη
ἀπὸ Ῥώμης, ὅπου καὶ μαντείον ἦν. Ἐκεῖσε γὰρ
καὶ τοὺς στεφά ους τῆς δάφνης οἱ ἄρχοντες ἐλάμβα
νον κατὰ τὸν Ἰανουάριον μήνα 508 et Reg.
'Ο δὲ ἐν. Ὁ δὲ Ἱππόδρομος ἐκλήθη διότι ἀπὸ
τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου ἕως τῆς Εἰρήνης τῆς Αθην
ναίας ἐκεῖσε κατ' ἰδίαν ἐπὶ ἅρματος έτρεχον οἱ βασι
λείς. Ο δὲ Ἰουστινιανὸς ἔκτισε τὸν Λαυσιακόν 3058.
col. 581–582page 77 of 124
PG 157:581τως, ὅτι τύπος ἦν τοῖς βασιλεῦσιν ὅτι κατ' ἰδίαν γυμνάζοντες ἔτρεχον δι᾽ ἵππων ἐκεῖ. Καὶ ἦν τὸ ἔθός κρατοῦν ἀπὸ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου μέχρι Ε. ρήνης τῆς Αθηναία;. Ἡ δὲ τύχη τῆς πόλεως, τὸ ἄγαλμα, ἦν ἐπάνω τῆς αγίδος τοῦ παλατίου ἱσταμένη, ἀχθεῖσα ἀπὸ Ρώμης παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Ὁ δὲ Μαυρίκιος συνέτριψεν αὐτήν. Ἡ δὲ σιδηρᾶ πόρτα ἐκλήθη οὕτως. Ο πορφυροῦς μέγας κίων του φόρου πλοϊζόμενος ἀπὸ Ῥώ μης διὰ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ μεγέθους αὐτοῦ τρεῖς χρόνους ἐποίησεν ἕως τοῦ ἐλθεῖν ἐνταῦθα. Εἰς δὲ τὴν ῥηθεῖσαν πόρταν τῶν Σοφιῶν μέλλοντος ἀχθῆναι τοῦ κίονος ἐκ τῶν σχεδίων, καὶ τοῦ τύπου χαύνου καὶ ἀλσώδους ὄντος, δεδοικότες μὴ ὁ κίων χωσθεὶς οὐ δυνήσεται ἐξελθεῖν, διὰ σιδηρῶν μοχλών & κατέστρωσαν τὴν περὶ τὴν πόρταν ὁδὸν, καὶ οὕτως εκλήθη πόρτα σιδηρά. Τὸν ἅγιον Λουκᾶν, ἐν ᾧ οἱ τεθνεῶτες θάπτονται, Ειρήνη η Αθηναία ἔκτισεν, ὅπως δωρεὰν ἐν αὐτῷ θάπτωνται οι πένητες. Πάνυ γὰρ εὐσεβεστάτη οὖσα πολλά γηροκομεία καὶ ξενοδοχεῖα καὶ πτωχοτροφία ἐποίησεν εἰς ἀποτροφὴν τῶν πενήτων. ᾿Αλλὰ καὶ φύρων βάρη ἐξέκοψε. Τρία δὲ μάλιστα ταῦτα τὰ κυριώτερα ἐποίησεν θανάτου καὶ ζωῆς καὶ ὑγείας, θανάτου μὲν ξενοτάφιον τοῦ ἁγίου Λουκά, ζωῆς δὲ τὸ π:στορεῖον, ὑγεία; δὲ τὸν ξενώνα, τα καλούμενα τῆς μακαρίας Εἰρήνης. Τὸν ἅγιον Διομήδην ἔκτισε μὲν ὁ ἅγιος Κωνσταν τίνς, Βασίλειος δὲ ὁ Μακεδών διὰ τὸ λαβεῖν ἀπ' ἐκεῖσε τὴν περὶ τῆς βασιλείας χρησμὸν ἐπλάτυνε καὶ χρήματα πολλὰ ἀπεχαρίσατο. Τα Στουδίου Στούδιος πατρίκιος ἔκτισεν ἐν τοῖς χρόνοις Λέοντος τοῦ Μακέλου, καὶ κτήματα πολλά ἐπεκύρωσε, καὶ μοναχούς χιλίους ἀπέκειρε. Ἡ καλουμένη τοῦ ἁγίου Αἰμιλιανοῦ πόρτα οὕτως ἐκλήθη διὰ τὸ εἶναι πλησίον τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Αἰ μιλιανοῦ, ὅς πρότερον μὲν ἦν εὐκτήριον μικρόν, ὅτι δὲ ἤχθη εἰς τὴν πόλιν τοῦ Μωσέως ἡ ῥάβδος ἐπὶ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου, ἐδέξατο αὐτὴν ὁ βασιλεὺς ἐκεῖσε πεζός, καὶ ἀνήγειρε μέγιστον ναὸν τῆς Θεοτό και, ἔνθα κατετίθετο τὴν ῥάβδον. Εκτισε δὲ μεί. ζονα καὶ τὴν ἅγιον Αἰμιλιανόν. Μετὰ δὲ ταῦτα ἀπηνέγκατο τὴν ἁγίαν ῥάβδον ἐν τῷ παλατίῳ. Ἐν ταῖς χρόνοις τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου ἤχθη ἐλέ φας μικρὸς ἀπὸ Ἰνδίας καὶ ἐτρέφετο εἰς τὰ βασί λεια. Ἱππικοῦ δὲ ἀγομένου, καὶ ἀπαγομένου αὐτοῦ πρὸς αὐτό, καταλλάκτης τις διερχόμενον αὐτὸν διὰ τοῦ μιλίου ἔπαισε μετὰ ῥάβδου σφοδρῶς. Χρόνων δὲ 'Η δὲ σιδηρά πόρτα. τὴν πήρταν τῶν Σοφιῶν, Εἰς δὲ τήν. Καὶ εἰσελθὼν εἰς τὰς Σοφίας, ἐν τῇ πόρτῃ θελόντων ἐκβαλεῖν τὸν κίονα ἀπὸ τῶν σχεδίων, ἐχώσθη εἰς τὸν αἰγιαλὸν πήχεας ἢ διὰ τὸ χαύνον καὶ ἀλσώδη (τελματώδη εἶναι τὸν το που. Μέλλοντες δὲ τοῦτον ἀποσπᾷν μετὰ ξύλων οὐκ ἡδύναντο, ἀλλὰ μετὰ σιδηρῶν μοχλίων μεγάλων. Καὶ διὰ τοῦτο οὕτως ἐκλήθη. 3058 Φόρων κουφισμούς εξέκοψε. Έκτισε καὶ εἰς ταφὴν τοὺς τάφους καὶ εἰς ζωὴν τοὺς τρικλίνους του πιστωρείου, εἰς ὑγίειαν τὸν ξενώνα τα Ειρήνης και λούμενον 5058.
τως, ὅτι τύπος ἦν τοῖς βασιλεῦσιν ὅτι κατ' ἰδίαν moris esset imperatoribus ibi privatim ludos ciiγυμνάζοντες ἔτρεχον δι᾽ ἵππων ἐκεῖ. Καὶ ἦν τὸ ἔθός censes exercere. Hinc consuetu lo duravit a Con.
κρατοῦν ἀπὸ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου μέχρι Ε.- stantino Magno usque ad frenen Atheniensem.
ρήνης τῆς Αθηναία;.
Ἡ δὲ τύχη τῆς πόλεως, τὸ ἄγαλμα, ἦν ἐπάνω τῆς
αγίδος τοῦ παλατίου ἱσταμένη, ἀχθεῖσα ἀπὸ Ρώμης
παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Ὁ δὲ Μαυρίκιος
συνέτριψεν αὐτήν.
Siguum fortunae urbis stabat supra arcum palatii, quod ol m Roma a Constantino magno delatum
Mauricius postea confregit,
Porta ferrea ob hanc causam ita nominata est.
Cum eolumna porphyretica fori Roma aðvéheretur,
triennium integrum ob enormem magnitudinem in
via fuit. Cum vero tandem per supradictam portam
ex navibus in urbem introducenda esset, et timerent ne, quia locus fungosns esset et humectus,
columna in terram depressa ul.erius non posset
Ἡ δὲ σιδηρᾶ πόρτα ἐκλήθη οὕτως. Ο πορ
φυρούς μέγας κίων του φόρου πλοϊζόμενος ἀπὸ Ῥώ
μης διὰ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ μεγέθους αὐτοῦ τρεῖς
χρόνους ἐποίησεν ἕως τοῦ ἐλθεῖν ἐνταῦθα. Εἰς δὲ
τὴν ῥηθεῖσαν πόρταν τῶν Σοφιῶν μέλλοντος
ἀχθῆναι τοῦ κίονος ἐκ τῶν σχεδίων, καὶ τοῦ τύπου
χαύνου καὶ ἀλσώδους ὄντος, δεδοικότες μὴ ὁ κίων
χωσθεὶς οὐ δυνήσεται ἐξελθεῖν, διὰ σιδηρῶν μοχλών & μιovehi, ideo ferreis vect:bus viam straverunt
κατέστρωσαν τὴν περὶ τὴν πόρταν ὁδὸν, καὶ οὕτως
εκλήθη πόρτα σιδηρά.
Τὸν ἅγιον Λουκᾶν, ἐν ᾧ οἱ τεθνεῶτες θάπτονται,
Ειρήνη η Αθηναία ἔκτισεν, ὅπως δωρεὰν ἐν αὐτῷ
θάπτωνται οι πένητες. Πάνυ γὰρ εὐσεβεστάτη οὖσα
πολλά γηροκομεία καὶ ξενοδοχεῖα καὶ πτωχοτροφία
ἐποίησεν εἰς ἀποτροφὴν τῶν πενήτων. ᾿Αλλὰ καὶ
φύρων βάρη ἐξέκοψε. Τρία δὲ μάλιστα ταῦτα τὰ
κυριώτερα ἐποίησεν θανάτου καὶ ζωῆς καὶ ὑγείας,
θανάτου μὲν ξενοτάφιον τοῦ ἁγίου Λουκά, ζωῆς δὲ
τὸ π:στορεῖον, ὑγεία; δὲ τὸν ξενώνα, τα καλούμενα
τῆς μακαρίας Εἰρήνης.
Τὸν ἅγιον Διομήδην ἔκτισε μὲν ὁ ἅγιος Κωνσταν
τίνς, Βασίλειος δὲ ὁ Μακεδών διὰ τὸ λαβεῖν ἀπ'
ἐκεῖσε τὴν περὶ τῆς βασιλείας χρησμὸν ἐπλάτυνε καὶ
χρήματα πολλὰ ἀπεχαρίσατο.
Τα Στουδίου Στούδιος πατρίκιος ἔκτισεν ἐν τοῖς
χρόνοις Λέοντος τοῦ Μακέλου, καὶ κτήματα πολλά
ἐπεκύρωσε, καὶ μοναχούς χιλίους ἀπέκειρε.
Ἡ καλουμένη τοῦ ἁγίου Αἰμιλιανοῦ πόρτα οὕτως
ἐκλήθη διὰ τὸ εἶναι πλησίον τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Αἰμιλιανοῦ, ὅς πρότερον μὲν ἦν εὐκτήριον μικρόν, ὅτι
δὲ ἤχθη εἰς τὴν πόλιν τοῦ Μωσέως ἡ ῥάβδος ἐπὶ τοῦ
μεγάλου Κωνσταντίνου, ἐδέξατο αὐτὴν ὁ βασιλεὺς
ἐκεῖσε πεζός, καὶ ἀνήγειρε μέγιστον ναὸν τῆς Θεοτό
και, ἔνθα κατετίθετο τὴν ῥάβδον. Εκτισε δὲ μεί.
ζονα καὶ τὴν ἅγιον Αἰμιλιανόν. Μετὰ δὲ ταῦτα ἀπηνέγκατο τὴν ἁγίαν ῥάβδον ἐν τῷ παλατίῳ.
Ἐν ταῖς χρόνοις τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου ἤχθη ἐλέ
φας μικρὸς ἀπὸ Ἰνδίας καὶ ἐτρέφετο εἰς τὰ βασίλεια. Ἱππικοῦ δὲ ἀγομένου, καὶ ἀπαγομένου αὐτοῦ
πρὸς αὐτό, καταλλάκτης τις διερχόμενον αὐτὸν διὰ
τοῦ μιλίου ἔπαισε μετὰ ῥάβδου σφοδρῶς. Χρόνων δὲ
circa portam, quæ inde nomen retinuit.
102 Cemeterium S Luce condiilit Irene Attica,
ut gratis ibi sepelirentur pauperes. Eadem singu-
·lari pictate mota complures domus senibus pere
Briuis et pauperibus sustentandis liticavit. len
tributoram onera minuit. Imprimis autem tria hæc
-moʻti, vitæ et sanitati exstruxit, morti Xenotaphium
sive camelerium peregrinorum, vite pistoriam,
sanitati hospitale quod beatæ Irenæ dicitur.
Templum sancti Diomedis primus ædificavit
Constantinus Magnus: post eum autem Basilius
Macedo id majus et pulchrius reddidit, multisque
donavit divitiis, propterea quod inde oraculum dé
futuro imperio acceperat.
Monasterium Studii Studius patricius condidit
t'mpore Leonis Maceke, et plurimis ditavit
possessionibus, atque monachos mille in eo in
stituit.
Porta S. Æmiliani nomen accepit a proximó
templo S. Amiliani, quod prius parvum erat oiatorium. Cum autem sub Constantino Magno virga
Moysis in urbem afferretur, pedes eam in hoc loco
excepit imperator, 103 et magnam condidit ecclesiam S. Deiparæ, ubi eam deposuit, atque templunr
Emilinui valle ampliavit. Ceterum postea sacram
illam virgam in palatium transtulit.
Tempore Theodosii Mgni juvenis elephas ex
Iudia adducius fuit, qui alelatur in palatio impe
ratoris. Hic cum ad ludos circenses deduceretur,
collybista quidam ei per milliarium transeunti fustem impegit quam vehementissime. Post annos
Meursii et Lambecii notæ.
'Η δὲ σιδηρά πόρτα. Quam in prasentia
porlam ferream vocat, paulo post appellat τὴν
πήρταν τῶν Σοφιῶν, id est portam portus Sophiani
sive portam Sophianan. LANB.
Εἰς δὲ τήν. Καὶ εἰσελθὼν εἰς τὰς Σοφίας,
ἐν τῇ πόρτῃ θελόντων ἐκβαλεῖν τὸν κίονα ἀπὸ τῶν
σχεδίων, ἐχώσθη εἰς τὸν αἰγιαλὸν πήχεας ἢ διὰ τὸ
χαύνον καὶ ἀλσώδη (τελματώδη leg. εἶναι τὸν το
που. Μέλλοντες δὲ τοῦτον ἀποσπᾷν μετὰ ξύλων οὐκ
ἡδύναντο, ἀλλὰ μετὰ σιδηρῶν μοχλίων μεγάλων.
Καὶ διὰ τοῦτο οὕτως ἐκλήθη. 3058 et Reg.
Φόρων κουφισμούς εξέκοψε. Έκτισε καὶ εἰς
ταφὴν τοὺς τάφους καὶ εἰς ζωὴν τοὺς τρικλίνους του
πιστωρείου, εἰς ὑγίειαν τὸν ξενώνα τα Ειρήνης και
λούμενον 5058.
col. 583–584page 78 of 124
PG 157:583διελθόντων δέκα ανατραφεὶς ὁ ἐλέφας συνέβη καὶ αὖθις, ὡς ἔθος, ἀπάγεσθαι εἰς τὸ Ἱππικόν. Περὶ δὲ τὸν τόπον τοῦ μιλίου γενόμενος καὶ τοῦ ποτὲ τύψαντος αὐτὸν ἀναμνησθεὶς, καὶ ἰδὼν ἐν τῷ τραπεζίω καθεζόμενον καὶ γνωρίσας, ἀθρόως δραμὼν πρὸς αὐτὸν, καὶ ἐπιβρυχησάμενος έκρουσε μετὰ τοῦ ὀδύν τος αὐτοῦ, καὶ ἔσχισεν εἰς μέσον άνθρωπον, καὶ ἐθαύμασε πᾶς τὸ φύσει μνησίκακον τοῦ θηρίου. Τὰ δὲ Κλαυδίου οἶκος ἦν Κλαυδίου πατρικίου καὶ ποιαίστορος ἐν τοῖς· χρόνοις Βασιλίσκου τοῦ βασι λέως. Τὰ δὲ κανικλείου οἶκος ἦν Θεοκτίστου μαγί στρου καὶ ἐπὶ κανικλείου, τοῦ σφαγέντος εἰς πολ τοῦ ἱπποδρομίου παρὰ Βάρδα Καίσαρος τοῦ θείου Μιχαὴλ τοῦ Μεθυστοῦ. Τὸν τοῦ Ελευθερίου λιμένα ὁ μέγας Κωνσταντίνος ἀνήγειρε, κτίζων τὴν πόλιν. Ελαβε δὲ τὴν προσηγορίαν ταύτην ἀπὸ Ἐλευθερίου πατρικίου καὶ παρισταμένου εἰς τὸ κτίσμα. Ἴστατο δὲ ἐν τῷ αὐτῷ λιμένι στήλη μαρμάρινος Ελευθερίου, φέο ρουσα πτύον καὶ κόφινον. Ὁ δὲ βασιλεὺς Θεοδόσιος ὁ μικρὸς τὸν ἀναχωματισμὸν τοῦ κτισθέντος παρ' αυτ τοῦ κίονος ἐν τῷ Ταύρῳ χύσας ἐν αὐτῷ κατέχωσε, καὶ ἠφάνισε τὸν λιμένα πλακωτὸν ὄντα κάτωθεν καὶ βαθύτατον. Τὸν ἅγιον Παντελεήμονα Θεοδώρα ἡ γυνὴ τοῦ μετ γάλου Ἰουστινιανοῦ ἀνήγειρε, διότι ὅτε ἦλθεν ἀπὸ Παφλαγονίας, ἐκεῖσε ἐν τῷ ἐμβόλῳ κατῴκει πένης οὖσα καὶ ἔρια νήθουσα ἐξ ὧν εἶχε καὶ διατροφὴν. Μετὰ δὲ τὸ βασιλεῦσαι ἔκτισε τὴν πενιχράν ἐκείνην οἰκίαν εἰς ναόν. προι Τὰ Ναρσοῦ οἶκος ἦν Ναρσοῦ πατρικίου ποσίτου ευνούχου ἐν τοῖς χρόνοις Ἰουστινιανού τοῦ μεγάλου, καὶ μετετέθη εἰς ξενῶνα καὶ γηροκομεῖον παρ' αὐτοῦ. Τὸν ἅγιον Πρόξον Τάραχον καὶ ᾿Ανδρόνικον ὁ αὐτ τὸς Ναρσῆς ἀνήγειρα. Ὁ δὲ ἅγιος Θωμᾶς, ὁ τὰ ᾿Αμαντίου καλούμενος, οἶκος ἦν Αμαντίου παρακοιμωμένου ἐν τοῖς χρόνοι; τοῦ Δικόρου. Κἀκεῖνος ναὸν ἀνήγειρεν. Ύστερον δὲ πυρποληθέντα ὁ υἱὸς Βασίλειος ἀνήγειρεν. Τὴν μονὴν τοῦ Μαρτινάκου ἀνήγειρε Μαρτινάκης πατρίκιος ὁ θεῖος τῆς δεσποίνης Θεοφανούς ἐπὶ Μιχαὴλ τοῦ Μεθυστοῦ καὶ Βασιλείου Μακεδόνος. κόφινον ἐξικάνθινον, ἐξακάνθηκαν ε ἐξακανθίλευον. Κόφινος Ελευθερίου πρωτασηκρήτου φέροντος ἐπὶ τῶν ὤμων καπούλιον καὶ πτύον ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, ἀμφότερα λίθινα. Κτισθείσης δὲ καὶ τῆς στήλης του Θεοδοσίου, ἢ ἐπὶ τοῦ κίονος τοῦ Ταύρου ἦν, ὁ χοῦ; ἐχύνετο εἰς τὸν λιμένα, καὶ ἐγεμίσθη 3058. Ερια νήθουσα. Νήθουσα ἔρια επώλει αὐτὰ καὶ ἐκ τοῦ τιμήματος αὐτὴν δικεῖτο Ἰουστίνου καὶ Σοφίας. Τὸν δὲ ξενῶνα καὶ τὸ γηροκομεῖον καὶ τὴν ἐκκλησίαν ἀνήγειρεν ὁ αὐτὸς καὶ τὰ μέχρι τοῦ ὀξυβαφίου καὶ τὸν ἅγιον Πρό Υπήρ χεν ἐξ αἵματος βασιλικοῦ, τὴν γέννησιν ἔχουσα ἐκ των περιβλέπτων Μαρτινακίων, θυγάτηρ Κωνσταντίνου τὴν ἀξίαν ἐλλ υστρίου καὶ μητρός Αννης ἐκ
GEORGII CUDINI
vero decem elephas, qui jam succreverat, iterum διελθόντων δέκα ανατραφεὶς ὁ ἐλέφας συνέβη καὶ
pro more ad Hippodromum ducebatur, et ubi ad
milliarium pervenit, reminiscens ejus a quo olim
ibi erat cæsus, et fortuito ipsum mensæ videns
assidentem et recognoscens, subito impetu illuc
accurrit, et hominem cum barritu adorsus dente
eum feriit mediumque discerpsit. Unde omnes in eo
animali naturalem offensæ recordationem admirati
sunt.
In loco nominato Claudii domus erat Claudii
patricii et quæstoris tempore Basilisci imperaLoris.
In loco dicto Caniclei domus erat Theoctisti magistri et præfecti caniclei, qui capite plexus fuit
in caverna Hippodromi jussu Bardæ Cæsaris,
qui patruus fuit Michaelis cognomine Ebriosi.
104 Portum Eleutherii Constantinus Magnus
struxit eodem tempore quo ipsam urbem condidit.
Nomen vero accepit ab Eleutherio patricio, qui
ejus structuræ præfuit. Ejusdem statua ibi posita
erat, manu gerens ligonem et cophinum. Caeterum
imperator Theodosius junior cum columnam cum
statua sua in Tauro erigeret, terram fodiendo erutam in hunc portum ingessit atque eum opplevit:
qui antea fundum lapide quadrato pavitum et aitissimum habuit.
Ecclesiam S. Panteleemonis Theodora uxor Justiniani Magni exstruxit, quoniam ex Paphlagonia
Cpolim veniens ibi habitaverat in porticu, panpercula tunc et lanificio sibi victum quæritaus. Sed
postquam ad imperium pervenit, des illas paupertinas in ecclesiam mutavit.
Quam vocant Narsetis, domus erat Narsetis patricii et præpositi eunuchi tempore Justiniani Magni,
quam ipse postea mutavit in hospitale et gerocomium.
Idem Narses templa SS. Probi Tarachi et Andionici adificavit.
105 Templum S. Thomæ dictam Amnantii domus erat Amantii accubitoris tempore Anastasii
Dicori, quam ipse mutavit in eccelesiam. Incendio autem consuptam restituit filius ejus Basilius.
Monasterium appellatum Martinacæ condidit Martinaces patricius, avunculus dominæ Theophanus,
sub Michaele Methysta et Basilio Macedone.
αὖθις, ὡς ἔθος, ἀπάγεσθαι εἰς τὸ Ἱππικόν. Περὶ δὲ
τὸν τόπον τοῦ μιλίου γενόμενος καὶ τοῦ ποτὲ τύψαν
τος αὐτὸν ἀναμνησθεὶς, καὶ ἰδὼν ἐν τῷ τραπεζίω
καθεζόμενον καὶ γνωρίσας, ἀθρόως δραμὼν πρὸς
αὐτὸν, καὶ ἐπιβρυχησάμενος έκρουσε μετὰ τοῦ ὀδύν
τος αὐτοῦ, καὶ ἔσχισεν εἰς μέσον άνθρωπον, καὶ
ἐθαύμασε πᾶς τὸ φύσει μνησίκακον τοῦ θηρίου.
Τὰ δὲ Κλαυδίου οἶκος ἦν Κλαυδίου πατρικίου καὶ
ποιαίστορος ἐν τοῖς· χρόνοις Βασιλίσκου τοῦ βασι
λέως.
Τὰ δὲ κανικλείου οἶκος ἦν Θεοκτίστου μαγί
στρου καὶ ἐπὶ κανικλείου, τοῦ σφαγέντος εἰς πολ
τοῦ ἱπποδρομίου παρὰ Βάρδα Καίσαρος τοῦ θείου
Μιχαὴλ τοῦ Μεθυστοῦ.
Τὸν τοῦ Ελευθερίου λιμένα ὁ μέγας
Κωνσταντίνος ἀνήγειρε, κτίζων τὴν πόλιν. Ελαβε
δὲ τὴν προσηγορίαν ταύτην ἀπὸ Ἐλευθερίου πατρικίου καὶ παρισταμένου εἰς τὸ κτίσμα. Ἴστατο δὲ ἐν
τῷ αὐτῷ λιμένι στήλη μαρμάρινος Ελευθερίου, φέο
ρουσα πτύον καὶ κόφινον. Ὁ δὲ βασιλεὺς Θεοδόσιος ὁ
μικρὸς τὸν ἀναχωματισμὸν τοῦ κτισθέντος παρ' αυτ
τοῦ κίονος ἐν τῷ Ταύρῳ χύσας ἐν αὐτῷ κατέχωσε,
καὶ ἠφάνισε τὸν λιμένα πλακωτὸν ὄντα κάτωθεν καὶ
βαθύτατον.
Τὸν ἅγιον Παντελεήμονα Θεοδώρα ἡ γυνὴ τοῦ μετ
γάλου Ἰουστινιανοῦ ἀνήγειρε, διότι ὅτε ἦλθεν ἀπὸ
Παφλαγονίας, ἐκεῖσε ἐν τῷ ἐμβόλῳ κατῴκει πένης
οὖσα καὶ ἔρια νήθουσα ἐξ ὧν εἶχε καὶ διατρο
φήν. Μετὰ δὲ τὸ βασιλεῦσαι ἔκτισε τὴν πενιχράν
ἐκείνην οἰκίαν εἰς ναόν.
προι
Τὰ Ναρσοῦ οἶκος ἦν Ναρσοῦ πατρικίου
ποσίτου ευνούχου ἐν τοῖς χρόνοις Ἰουστινιανού
τοῦ μεγάλου, καὶ μετετέθη εἰς ξενῶνα καὶ γηροκο
μεῖον παρ' αὐτοῦ.
Τὸν ἅγιον Πρόξον Τάραχον καὶ ᾿Ανδρόνικον ὁ αὐτ
τὸς Ναρσῆς ἀνήγειρα.
Ὁ δὲ ἅγιος Θωμᾶς, ὁ τὰ ᾿Αμαντίου καλούμενος,
οἶκος ἦν Αμαντίου παρακοιμωμένου ἐν τοῖς χρόνοι;
τοῦ Δικόρου. Κἀκεῖνος ναὸν ἀνήγειρεν. Ύστερον δὲ
πυρποληθέντα ὁ υἱὸς Βασίλειος ἀνήγειρεν.
Τὴν μονὴν τοῦ Μαρτινάκου ἀνήγειρε Μαρτινάκης
πατρίκιος ὁ θεῖος τῆς δεσποίνης Θεοφανούς ἐπὶ
Μιχαὴλ τοῦ Μεθυστοῦ καὶ Βασιλείου Μακεδόνος.
Meursii et Lambecii notæ.
De Theoctisto ejusque cæde vide Zonaram
in Theophilo. LAMB.
De hac statua Eleutherii satis notavi al
p. 49 v. 15. Pro κόφινον in tribus codicibus Vaticanis diverse legitur, ἐξικάνθινον, ἐξακάνθηκαν ε
ἐξακανθίλευον. Sed quid ista sibi velint, non satis
mihi constat. Κόφινος vero dicitur vas ex virgulo
tis, terrae porianda propriumn. LAMB.
Ελευθερίου πρωτασηκρήτου φέροντος ἐπὶ
τῶν ὤμων καπούλιον καὶ πτύον ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ,
ἀμφότερα λίθινα. Κτισθείσης δὲ καὶ τῆς στήλης του
Θεοδοσίου, ἢ ἐπὶ τοῦ κίονος τοῦ Ταύρου ἦν, ὁ χοῦ;
ἐχύνετο εἰς τὸν λιμένα, καὶ ἐγεμίσθη 3058.
Ερια νήθουσα. Νήθουσα ἔρια επώλει αὐτὰ
καὶ ἐκ τοῦ τιμήματος αὐτὴν δικεῖτο Reg.
Ἰουστίνου καὶ Σοφίας. Τὸν δὲ ξενῶνα καὶ τὸ
γηροκομεῖον καὶ τὴν ἐκκλησίαν ἀνήγειρεν ὁ αὐτὸς
καὶ τὰ μέχρι τοῦ ὀξυβαφίου καὶ τὸν ἅγιον Πρό
Hæc est Theophano seu Theophania, prima
Leonis Sapientis conjux, cujus anniversaria memoria a Græcis colitur 19 die Decembris. De ejus
origine haec verba labentur in Menologio: Υπήρ
χεν ἐξ αἵματος βασιλικοῦ, τὴν γέννησιν ἔχουσα ἐκ
των περιβλέπτων Μαρτινακίων, θυγάτηρ Κωνσταν
τίνου τὴν ἀξίαν ἐλλ υστρίου καὶ μητρός Αννης ἐκ
col. 585–586page 79 of 124
PG 157:585Τον Πρόδρομον τὰ Πρόβου Πρόδο; πατρίκιος ἀνή γειρε, καὶ παλάτια ἔκτισε θαυμαστὰ πάνυ. Τὰ λεγόμενα Τοξαρά οἶκος ἦν Τοξαρά μαγκλαβί του τοῦ ἀνελόντος κατ' ἐπιτροπὴν τοῦ Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος Μιχαὴλ τὸν Μεθυστὴν εἰς τὸν ἅγιον Μάμαντα Τα Κουράτορος εκτίσθη παρὰ Βηρίνης γυναικός Λέοντος τοῦ Μακέλου εἰς τύπον τοῦ τάφου Χριστού. Παρίστατο δὲ Κουράτωρ ὁ ἄνθρωπος οἰκεῖος αὐτῆς εἰς τὸ κτίσμα. Τὰ διακονίσσης έκτισε Κυριακὸς ὁ πατριάρχης ἐν τοῖς χρόνοις Μαυρικίου τοῦ βασιλέως. Επε κλήθη δὲ οὕτως, ὅτι ὁ πατριάρχης ἔτι διάκονος ὧν ἐκεῖσε ᾤχει, καὶ ἡ ἀδελφὴ αὐτοῦ ἐκεῖσε ἦν διακό νισσα. Τὴν ἁγίαν Αναστασίαν την φαρμακολύτριαν Αναστάσιος ὁ Δίχορος ἀνήγειρεν. Ην δὲ ἐκεῖσε οἶκος πατρικίου τινὸς Φαρμακοῦ καλουμένου. Το λεγόμενον Λεωμάκελλον τρόπον τοιοῦτον ἐκλήθη οὕτως, ὅτι Λέων ὁ Μακέλης, δς ἑρμηνεύεται σφαγεύς, πρὸ τοῦ βασιλεῦσαι λέγεται ότι κρέα ἐπώ λει καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ ἔπλεκε χορδὰς ἐν τῷ αὐτῷ τόπερ. Τα Φλωρεντίου οἶκος ἦν Φλωρεντίου πατρικίου καὶ δουκός Αντιοχείας, τοῦ ἐν τοῖς χρόνοις Αρκα δίου τοῦ βασιλέως, ὅστις τελευτῶν ἐποίησε τὸν οἶκον αὐτοῦ γηροκομεῖον. Τὰ ᾿Ανθημίου οἶκος ἦν ᾿Ανθημίου μαγίστρου τοῦ ἐν τοῖς χρόνοις Μαρκιανοῦ, ὃς καὶ ἔστεψεν αὐτὸν ἐν τῇ πόλει, δεδωκὼς αὐτῷ τὴν ἐκ πρώτης γυναικός αὐτοῦ θυγατέρα καὶ ἀπέστειλεν εἰς Ρώμην βασιλέα. Ὁ δὲ τὸν αὐτοῦ οἶκον εἰς ναὸν καὶ γηροκομεῖον ἀνήγειρε καὶ λοῦμα. 12 Σπουδῆς ᾿Αννα ἡ Αὐγούστα ἔκτισεν, ἡ Λέοντος τοῦ Συρογενοῦς. Εγκυος γὰρ οὖσα καὶ στρεφομένη ἀπὸ τῶν Βλαχερνῶν, τῆς τοῦ τεκεῖν αὐτὴν ὥρας παραστάσης, εἰσῆλθε κατὰ σπουδὴν εἰς οἶκόν τινος πρωτοσπαθαρίου καὶ ἀπέτεκε, καὶ ἐποίησε τὸν οἶκον ἐκεῖνον μονὴν, καὶ ἐπωνόμασε Σπουδῆς διὰ τὸ κατε πείγειν αὐτὴν καὶ ἐπισπεύδειν τὸν τοκετόν. Αλλά καὶ τὴν μονὴν τὰ Αννης ἡ αὐτὴ ἀνασσα Αννα ἐποίησε. Τὰ Σεβήρου τὸ γηροκομεῖον Σεβήρος πατρίκιος ἔκτισεν, ὁ ἀδελφοποιητές Κώνσταντος βασιλέως τοῦ ἐγγόνου Ηρακλείου, ὃς ἀνῃρέθη ἐν τῷ βαλανείῳ εἰ; τῶν ἀφ' ἡλίου ἀνατολῶν ὁρμωμένης. Μαρτινάκην οι Μαρτινάκιον μια 6 Μαρτινάκιος. Μαγκλαβίται μαγκλάβια Μάμαντα. Τὰ διακονίσσης. Λεωμάκελlor. Λεομάκελλος με Λεωμακέλλιον εἰ Λεωμ κελεῖον λεώδατος οι λεωφόρο; οδός
Τον Πρόδρομον τὰ Πρόβου Πρόδο; πατρίκιος ἀνή - Templum S. Joannis Præcursoris cognominatum
γειρε, καὶ παλάτια ἔκτισε θαυμαστὰ πάνυ.
Τὰ λεγόμενα Τοξαρά οἶκος ἦν Τοξαρά μαγκλαβί
του τοῦ ἀνελόντος κατ' ἐπιτροπὴν τοῦ Βασιλείου
τοῦ Μακεδόνος Μιχαὴλ τὸν Μεθυστὴν εἰς τὸν ἅγιον
Μάμαντα
Τα Κουράτορος εκτίσθη παρὰ Βηρίνης γυναικός
Λέοντος τοῦ Μακέλου εἰς τύπον τοῦ τάφου Χριστού.
Παρίστατο δὲ Κουράτωρ ὁ ἄνθρωπος οἰκεῖος αὐτῆς
εἰς τὸ κτίσμα.
Τὰ διακονίσσης έκτισε Κυριακὸς ὁ πατριάρ
χῆς ἐν τοῖς χρόνοις Μαυρικίου τοῦ βασιλέως. Επεκλήθη δὲ οὕτως, ὅτι ὁ πατριάρχης ἔτι διάκονος ὧν
ἐκεῖσε ᾤχει, καὶ ἡ ἀδελφὴ αὐτοῦ ἐκεῖσε ἦν διακόνισσα.
Τὴν ἁγίαν Αναστασίαν την φαρμακολύτριαν
Αναστάσιος ὁ Δίχορος ἀνήγειρεν. Ην δὲ ἐκεῖσε οἶκος
πατρικίου τινὸς Φαρμακοῦ καλουμένου.
Το λεγόμενον Λεωμάκελλον τρόπον τοιοῦτον
ἐκλήθη οὕτως, ὅτι Λέων ὁ Μακέλης, δς ἑρμηνεύεται
σφαγεύς, πρὸ τοῦ βασιλεῦσαι λέγεται ότι κρέα ἐπώλει καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ ἔπλεκε χορδὰς ἐν τῷ αὐτῷ
τόπερ.
Τα Φλωρεντίου οἶκος ἦν Φλωρεντίου πατρικίου
καὶ δουκός Αντιοχείας, τοῦ ἐν τοῖς χρόνοις Αρκα
δίου τοῦ βασιλέως, ὅστις τελευτῶν ἐποίησε τὸν οἶκον
αὐτοῦ γηροκομεῖον.
Τὰ ᾿Ανθημίου οἶκος ἦν ᾿Ανθημίου μαγίστρου τοῦ
ἐν τοῖς χρόνοις Μαρκιανοῦ, ὃς καὶ ἔστεψεν αὐτὸν ἐν
τῇ πόλει, δεδωκὼς αὐτῷ τὴν ἐκ πρώτης γυναικός
αὐτοῦ θυγατέρα καὶ ἀπέστειλεν εἰς Ρώμην
βασιλέα. Ὁ δὲ τὸν αὐτοῦ οἶκον εἰς ναὸν καὶ γηροκο
μεῖον ἀνήγειρε καὶ λοῦμα.
Probi Probus patricjus exstruxit; item palatium
ædificavit admiratione dignum.
Toxara, ut vocant, domus erat Toxara mancla -
vitæ, qui jussu Basilii Macedonis Michaclem Ebriosum in templo S. Mamantis occidit.
Templum Curatoris condidit Verina uxor Leonis Macelæ ad instar sepulchri Christi. Structure
autem curator quídam domesticus ejus præfuit.
Ecclesiam diaconissæ exstruxit Cyriacus patriarcha tempore Mauricii imperatoris. Ita vero denominata est, quod patriarcha adhuc diaconus
ibi habitaret, et soror ejus ibidem esset diacomissa.
106 Ecclesiam S. Anastasiæ pharmacolytræ
Anastasius Dicorus ædificavit eo loco ubi Pharmaci
cujusdam patricii domus fuit.
Locus dictus Leomacellum ita denominatum
fuit, quod Leo Marelas antequam imperio potiretur, carnes ibi vendiderit et uxor ejus chordas
Lorqueret.
In loco nominato Florentii domus erat Florentii
patricii et ducis Antiochiæ, qui vixit tempore
Arcadii imperatoris, et domum suam mutavit in
gerocomiuin.
Anthemiana domus erat Anthemii magistri, quem
Marcianus imperator in urbe coronavit, et data ei
in uxorem filia, quam ex prima uxore susceperat,
imperatorem Romam misit. Is vero domum suam
in templum gerocomium et balneum mutavit.
Monasterium Festinationis condidit Anna Augusta Leonis Isauri. Cum enim gravida essel el revertens ex Bachernis in via pariendi necessitate urgeretur, præfestine diversit ad quemdam protospatharium et ibi peperit, domunique in monasterium
mutatam Festinationis vocavit ob acceleratum partum. Eadem Augusta monasterium Annæ ædificavit.
12 Σπουδῆς ᾿Αννα ἡ Αὐγούστα ἔκτισεν, ἡ Λέοντος
τοῦ Συρογενοῦς. Εγκυος γὰρ οὖσα καὶ στρεφομένη
ἀπὸ τῶν Βλαχερνῶν, τῆς τοῦ τεκεῖν αὐτὴν ὥρας
παραστάσης, εἰσῆλθε κατὰ σπουδὴν εἰς οἶκόν τινος
πρωτοσπαθαρίου καὶ ἀπέτεκε, καὶ ἐποίησε τὸν οἶκον
ἐκεῖνον μονὴν, καὶ ἐπωνόμασε Σπουδῆς διὰ τὸ κατεπείγειν αὐτὴν καὶ ἐπισπεύδειν τὸν τοκετόν. Αλλά
καὶ τὴν μονὴν τὰ Αννης ἡ αὐτὴ ἀνασσα Αννα ἐποίησε.
Τὰ Σεβήρου τὸ γηροκομεῖον Σεβήρος πατρίκιος
ἔκτισεν, ὁ ἀδελφοποιητές Κώνσταντος βασιλέως τοῦ
ἐγγόνου Ηρακλείου, ὃς ἀνῃρέθη ἐν τῷ βαλανείῳ εἰ; qui nepos Heraclii fuit et in Sicilia in balneo occi107 Gerocomium Severi condidit Severus patricius, frater adoptivus Constantini imperatoris,
Meursii et Lambecii notæ.
τῶν ἀφ' ἡλίου ἀνατολῶν ὁρμωμένης. Hinc palet
Μαρτινάκην οι Μαρτινάκιον non esse nomen μια
prium, sed commune cognomen familie. Sic Constantinus pater Theophanonis a Zumara simpliciter
Tucalus 6 Μαρτινάκιος. LANB.
Μαγκλαβίται Græco-barbaris vocantur janis
loves uula imperatoria, quod μαγκλάβια seu claves
manuales gestare solerent. His cum nomine
tuin re ipsa æquivalent, qui hodieque in lialicorum principum aulis vocantur li mazzieri.
LAND.
Μάμαντα. Vide p. 145. LAMB.
Τὰ διακονίσσης. Templum fuit B. Virginis,
ut testatur Zonaras in Mauricio. LAMB.
PATROL. GR. CLVII.
Λεωμάκελlor. Codini opinio de ratione
nominis hujus loci falsa est. Nam Λεομάκελλος με
Λεωμακέλλιον εἰ Λεωμ κελεῖον dicitur macellum
publicum, quemadmodum λεώδατος οι λεωφόρο;
οδός via publica. LAMB.
Verum quidem est quod hoc loco Codinus
ait. Marcianum imperatoremi Anthemio filiam suam
de-pondisse, sed falsum est quod addit, Anthemium
ab eodem Marciano Romam missum atque imperatorem Occidentis constitutum fuisse. Constat enim
Anthemium Romam pro imperatore ablegatum
fuisse Pusæo et Jeanne coss, anno decimo imperti keonis, qui post Christum natum
est 407.
LAMB.
col. 587–588page 80 of 124
PG 157:587Σικελίαν. Αλλὰ καὶ ναὸν ἀνήγειρεν ἐπεὶ οἶκος αὐτοῦ ἐνταῦθα ἦν. Μετὰ γοῦν τὸ σφαγῆναι τὸν βή θέντα βασιλέα ἐν Σικελίᾳ παρέλαβεν αὐτὸς τὸν Ρωμαϊκὸν στόλον, καὶ ἀνῆλθεν ἕως τοῦ καλουμένου Φοίνικος Τὰ Γαϊνά οίκος ἦν Γαῖνα πατρικίου τοῦ τυραννήσαντος εἰς τὰ Θρᾳκῷα μέρη ἐν τοῖς χρόνοις 'Αμ καδίου καὶ σφαγέντος ἐκεῖσε. Τὰ Εὐσεβίου Ευσέβιος τις ἔκτισε πατρίκιος ἐν ταῖς χρόνοις Ἰουστίνου καὶ Σοφίας τοῦ εὐσεβεστάτου ζεύγους. Τὴν ὑπεραγίαν Θεοτόκον τὰ Κύρου Κύρος πατρίκιος καὶ ἔπαρχος ἔκτισεν ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ, 8; καὶ παρίστατο εἰς τὸ κτίσμα τοῦ χερσαίου τείχους, ὅτε ἐκτίζετο παρὰ τῶν δύο μερῶν, καὶ ὑπὸ τῶν δημοτῶν ἀγαπηθείς ἦν, ὅτε καὶ φωνῇ μεγάλη εἶπον Κῦρος καὶ εἰς ἄλλο νικήσει καὶ προκύψει. Οπερ ἀκούσας ὁ βασιλεὺς ἐποίησεν αὐτὸν μητροπολίτην εἰς Σμύρναν. Εἰς δὲ τὸ Χρυσοκάμαρον τὸ ὄπισθεν τοῦ μυρελαίου ζώδιον ίστατο χρυσοῦν, ἐξ οὗ ἐκλήθη Χρυσοκάμαριν. Ἐν δὲ τοῖς χρόνοις Βάρδα Καίσαρος τοῦ θείου Μιχαὴλ ἐκλάπη. Εἰς δὲ τὸ Χριστοκάμαρον τὸ πλησίον τοῦ ἁγίου Ακακίου, ὅπου ἐστὶ τοῦ Μωσηλὲ ὁ οἶκος, Χριστοῦ ὑπῆρχεν εἰκονισμός. Εἰς τὰ δύο μυρέλαια μύρα Εβόες καὶ ἰάματα πολλὰ ἐγίνετο ὑπὸ τῆς Θεοτόκου, καὶ διὰ τοῦτο εκλήθησαν. Τὸ ἀνεμοδούλιον τό χαλκουν ἐστηλώθη παρά Ηλιοδώρου ἀστρονόμου ἐν τοῖς χρόνοις Λέοντος του Συρογενοῦς· ἐν ᾧ εἰσιν ἐστηλωμένοι οι δώδεκα ἄνεμοι. Τὰ δὲ χαλκουργήματα τὰ μεγάλα ἤχθη ἀπὸ τοῦ κάστρου Δυρραχίου, εἶχε δὲ αὐτά τις γυνὴ εἰς προίκα αὐτῆς Τὸν ἅγιον Ακάκιον τὴν Χαρέαν ἔκτισεν ὁ ἀδελφ; Ναρσῆ πατρικίου ἐν τοῖς χρόνοις Ἰουστίνου και Προκοπίας. Ὁ ἅγιος Προκόπιος τὰ Βιγλεντίας εἰς τὸν Ταύρον ἐκτίσθη παρὰ Ἰουστινιανοῦ, δς καὶ ἄλλα πολλὰ αὐ τόθι παλάτια ἔκτισε λόγῳ τῆς αὐταδέλφης αὐτοῦ Βιγλεντίας. Ὑπὸ δὲ ἐμπρησμοῦ ἀφανισθέντα Αντ τωνίνα ἡ γυνὴ Βελισαρίου τοῦ μαγίστρου, στις ᾿Αλλὰ καὶ ναὸν ἀνήγειρεν. Εκτισε δὲ αὐτὸ γηροκομεῖον, διότι οἶκος ἦν αὐτοῦ· καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ ναὸν ἀνήγειρε, διότι μετὰ τὸ 3058 Φοίνικος. τὸ τῆς Λυκίας νεώριον ὀνομαζόμενον Φοίνικα, Γαϊνά. Κύρος καὶ εἰς ἄλλο. 41, ν. 1: Καλλίστρατος εὐτυχὴς καὶ εἰς ἄλλο προκόψει. Κωνσταντίνος ἔκτισε, Κῦρος ἀνενέωσεν. 'Ανεμοδήριον, ἀνέμων δήριν Ανεμοδούριον μαγναύρα μαγναύλα, αὐτῆς Μετά πολλῆς δὲ ἐπιστήμης καὶ ἀστρονομία; ἐποίει τοῦτο.
sus est. Idem templum quoque exstruxit, quo loco Σικελίαν. Αλλὰ καὶ ναὸν ἀνήγειρεν ἐπεὶ οἶκος
donus ejus sita fuerat. Imperatore auten supradicto in Sicilia interempto sumpsit sibi hic Severas
Romanam classem, et cum ea usque ad locum cui
Phœnicis nomen est pervenit.
Gaineæ quæ vocatur domus erat Gainæ patri -
cii, qui tempore Arcadii imperatoris imperium
affectavit in Thraciæ partibus, atque ibi occisus
fuit.
Ædificium nominatum Eusebii Eusebius quidam
patricius exstruxit tempore Justini et Sophiæ conjugum piissimorun).
Ecclesiam S. Deiparæ cognominatam Cyri Cyrus
patricius et præfectus sub Theodosio Juniore condidit. Idem structura terrestris muri præfuit, et a
populo adeo dilectus fuit ut publice exclamaret
ere ut ad majorem proveheretur dignitatem. Quo
audito imperator eum metropolitanum episcopum
Smyrna fecit.
In Chrysocamera, quæ sita est post Myrelæum,
stabat olim signum aureum, a quo Chrysoranera
nomen accepit. Hoc autem tempore Bardæ Cæsaris furto inde ablatum fuit. In altera Chrysocamera
108 quæ est prope S. Acacium, ubi est domus
Mosele, Christi imago asservabatur.
In duobus illis locis quæ vocantur Myrelæa, unguenta scaturibant, et multi sanitati restituebantur
ope Virginis Deiparæ; unde etiam nomen obtinuerunt.
Anemodulium æreum, in quo duodecim vento -
rum signa posita sunt, tempore Leonis Isauri ab
Heliodoro astronomo erectum fuit. Magna autem
simulacra ærea Dyrrhachio allata sunt a muliere
quadam, quæ in dotem illå
acceperat.
Ecclesiam S. Acacii dictam Chaream ædißeavit frater Narsetis patricii tempore Justini et
Procopiæ.
αὐτοῦ ἐνταῦθα ἦν. Μετὰ γοῦν τὸ σφαγῆναι τὸν βήθέντα βασιλέα ἐν Σικελίᾳ παρέλαβεν αὐτὸς τὸν
Ρωμαϊκὸν στόλον, καὶ ἀνῆλθεν ἕως τοῦ καλουμένου
Φοίνικος
Τὰ Γαϊνά οίκος ἦν Γαῖνα πατρικίου τοῦ τυραν
νήσαντος εἰς τὰ Θρᾳκῷα μέρη ἐν τοῖς χρόνοις 'Αμ
καδίου καὶ σφαγέντος ἐκεῖσε.
Τὰ Εὐσεβίου Ευσέβιος τις ἔκτισε πατρίκιος ἐν ταῖς
χρόνοις Ἰουστίνου καὶ Σοφίας τοῦ εὐσεβεστάτου
ζεύγους.
Τὴν ὑπεραγίαν Θεοτόκον τὰ Κύρου Κύρος πατρί
κιος καὶ ἔπαρχος ἔκτισεν ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ,
8; καὶ παρίστατο εἰς τὸ κτίσμα τοῦ χερσαίου τείχους,
ὅτε ἐκτίζετο παρὰ τῶν δύο μερῶν, καὶ ὑπὸ τῶν
δημοτῶν ἀγαπηθείς ἦν, ὅτε καὶ φωνῇ μεγάλη εἶπον·
• Κῦρος καὶ εἰς ἄλλο νικήσει καὶ προκύψει.
Οπερ ἀκούσας ὁ βασιλεὺς ἐποίησεν αὐτὸν μητροπο
λίτην εἰς Σμύρναν.
Εἰς δὲ τὸ Χρυσοκάμαρον τὸ ὄπισθεν τοῦ μυρελαίου
ζώδιον ίστατο χρυσοῦν, ἐξ οὗ ἐκλήθη Χρυσοκάμαριν.
Ἐν δὲ τοῖς χρόνοις Βάρδα Καίσαρος τοῦ θείου
Μιχαὴλ ἐκλάπη. Εἰς δὲ τὸ Χριστοκάμαρον τὸ πλησίον
τοῦ ἁγίου Ακακίου, ὅπου ἐστὶ τοῦ Μωσηλὲ ὁ οἶκος,
Χριστοῦ ὑπῆρχεν εἰκονισμός.
Εἰς τὰ δύο μυρέλαια μύρα Εβόες καὶ ἰάματα
πολλὰ ἐγίνετο ὑπὸ τῆς Θεοτόκου, καὶ διὰ τοῦτο
εκλήθησαν.
Τὸ ἀνεμοδούλιον τό χαλκουν ἐστηλώθη παρά
Ηλιοδώρου ἀστρονόμου ἐν τοῖς χρόνοις Λέοντος του
Συρογενοῦς· ἐν ᾧ εἰσιν ἐστηλωμένοι οι δώδεκα
ἄνεμοι. Τὰ δὲ χαλκουργήματα τὰ μεγάλα ἤχθη ἀπὸ
τοῦ κάστρου Δυρραχίου, εἶχε δὲ αὐτά τις γυνὴ εἰς
προίκα αὐτῆς
Τὸν ἅγιον Ακάκιον τὴν Χαρέαν ἔκτισεν ὁ ἀδελφ;
Ναρσῆ πατρικίου ἐν τοῖς χρόνοις Ἰουστίνου και
Προκοπίας.
Ὁ ἅγιος Προκόπιος τὰ Βιγλεντίας εἰς τὸν Ταύρον
ἐκτίσθη παρὰ Ἰουστινιανοῦ, δς καὶ ἄλλα πολλὰ αὐ
τόθι παλάτια ἔκτισε λόγῳ τῆς αὐταδέλφης αὐτοῦ
Βιγλεντίας. Ὑπὸ δὲ ἐμπρησμοῦ ἀφανισθέντα Αντ
Templum S. Procopii cognominatum Vigilantiæ,
quod situm est in Tauro, primus exstruxit Justinianus, qui etiam multa alia palatia ibi ædifica vit
Domine Vigilantiæ germanæ suæ sororis. Sed istam Ecclesiam incendio absumptam reædifcavit τωνίνα ἡ γυνὴ Βελισαρίου τοῦ μαγίστρου, στις
Meursii et Lambecii notæ.
᾿Αλλὰ καὶ ναὸν ἀνήγειρεν. Εκτισε δὲ αὐτὸ
γηροκομεῖον, διότι οἶκος ἦν αὐτοῦ· καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ
ναὸν ἀνήγειρε, διότι μετὰ τὸ c. 3058 ap. Bandurium.
Φοίνικος. Credo intelligendum esse τὸ τῆς
Λυκίας νεώριον ὀνομαζόμενον Φοίνικα, cujus meminit Zonaras in Constante nepote Heraclii.
LAMB.
Γαϊνά. De Gaina_patricio et interitu ejus ol
affectatum imperium Marcellinus Comes ad ann.
395. LAND.
Κύρος καὶ εἰς ἄλλο. Similis huic est illa
acclamatio p. 41, ν. 1: Καλλίστρατος εὐτυχὴς καὶ
εἰς ἄλλο προκόψει. Ceterum in Chronico Alexandrino, ubi eadem de Cyro præfecto et Theodosio juniore narrantur, diversa habetur act
clamatio: Κωνσταντίνος ἔκτισε, Κῦρος ἀνενέω
σεν. LAMB.
Anemodalium pyramis erat quadrilatera
insistens basi, in cujus apice simulacrum positum
eral, motu suo ventos indicans. Hujus meminit
Nicelas Choniates p. 857, 10 Bonn. Cedrenus ait
nominatum fuisse 'Ανεμοδήριον, quasi ἀνέμων
δήριν sive certamen ventorum. Anonymus in Collect. n. 183 Ανεμοδούριον vocat, posito e pro.
Siniliter μαγναύρα dicitur pro μαγναύλα, quasi
magna aula, ut notat Luitprandus De rebus Imp.
6, 5. LAMB.
Post αὐτῆς eod. 3058 et Reg. add. Μετά
πολλῆς δὲ ἐπιστήμης καὶ ἀστρονομία; ἐποίει τοῦτο.
col. 589–590page 81 of 124
PG 157:589ζωστή ἦν Θεοδώρας τῆς γυναικός Ἰουστινιανού 1 τοῦ μεγάλου, μετὰ τὸ χηρεύσαι αὐτὴν κατῴκει μετά Βιγλεντίας, καὶ συναινέσει αὐτῆς πάλιν ἀνήγειρε τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Προκοπίου τὰ Βιγλέντια καλούμενον. Τὸ δὲ λεγόμενον Κοντοσκάλιον ἡ πόρτα ἀπὸ Γαληνοῦ τοῦ παρισταμένου εἰς τὸ κτίσμα του λιμέ. νος ἔλαβε τούνομα· καὶ γὰρ ἐκεῖνος Κοντόσκελος ἐπωνομάζετο. Η λεγομένη τοῦ Παρελαίου μονὴ πρότερον Μυ βότωνος ἐκαλεῖτο Ο δὲ Κοπρώνυμος διερχομένας ἐκεῖ ἠρώτησε τὸν πατρίκιον τὸν Καμουλιανὸν πως κέκληται ἡ μονή· τοῦ δὲ μὴ εἰδέναι εἰπόντος, αὐτὸς, εἰδὼς καὶ ἐνυβρίσαι θέλων τὴν τῶν μοναχῶν βρώσιν Ψαρελαίου καλεῖσθαι ταύτην ἐκέλευσε, καὶ γέγονε τὸ τούτου βήμα κύριον όνομα τῇ μονῇ. Οἱ δὲ ἐκεῖσε μοναχοί τηνικαῦτα ἐξέφυγον, Ο χορτοβολὼν ὁ ὢν εἰς τὸ Βύκινον εκκλησία ἦν τοῦ ἁγίου Ανδρέου, ἣν ἀνήγειρεν Ἰουστινιανός δ μέγας. Ο δὲ Καβαλλῖνος ἐποίησεν αὐτὴν χορτοβολῶνα. Εἰς τὴν καλουμένην Ψαμαθέαν είδωλον ίστατο σεβόμενον παρ' Ελληνός τινος. Ελεγον οὖν οἱ Χρι στιανοὶ πρὸς τὸν σέβοντα αὐτό, «Κατὰ ψεῦσμα θεός ἐστι τοῦτο τὸ σὸν εἴδωλον,» καὶ ἐκ τούτου ἔλαβεν ή πόρτα τὴν τοιαύτην ἐπίκλησιν. Η ἀπὸ τοῦ ὕψωμα θεῖον, διὰ τὸ ἄνωθεν ἵστασθαι τὸν τίμιον σταυρόν. Η Πέμπτη λεγομένη πόρτα ἐκλήθη διὰ τὸ εἶναι τὸν ἀριθμὸν τὴν πέμπτην. Ἡ δὲ Χαρσίου πόρτα ἐκλήθη ἀπὸ Χαρτίου τοῦ δευτερεύοντος τοῦ μέρους τῶν Βενέτων, ὅτι παρίστα το ἐκεῖσε, ὅτε ἐκτίζετο τὸ χερσαῖον τεῖχος. Η Ξυλόκερκος πόρτα διὰ τοῦτο ἐκλήθη οὔ Ζωστή. ν Καντοσκάλιον. Κοντοσκάλιον Κοντόσκε κοντοσκάλιον κοντόσκαλον Σκάλην σχάλιον κοντός Κοντόσκελον Κοντοστέφανος εἰ Κοντολέων 4) Το κτίσμα του λιμένος. Ψαρελαίου ψάρια ψαρεύειν ψαροπωλείον θίαν, 75, τὴν πόρταν του Ψα μάθου, ψάμαθος ψαμαθεία ψαμπ θέα οι ψευμαθέα. του Ψαμάθου, τοῦ Ψωμαθέως την μονήν τὴν μονὴν τοῦ Ψαμάθου, ᾿Απὸ Χαρσίου. ρ. 47 'Η Ξυλόκερκος πόρτα. ξυλοκέρκου
ζωστή ἦν Θεοδώρας τῆς γυναικός Ἰουστινιανού 1 Anlpina uxor Belisarii magistri, quæ vestitix
fuit Theodoræ uxoris Justiniani magni, suasu ipsius
Vigilantiæ, cum qua post mariti sui mortem habi-·
tavit.
τοῦ μεγάλου, μετὰ τὸ χηρεύσαι αὐτὴν κατῴκει μετά
Βιγλεντίας, καὶ συναινέσει αὐτῆς πάλιν ἀνήγειρε τὸν
ναὸν τοῦ ἁγίου Προκοπίου τὰ Βιγλέντια καλούμενον.
Τὸ δὲ λεγόμενον Κοντοσκάλιον ἡ πόρτα ἀπὸ
Γαληνοῦ τοῦ παρισταμένου εἰς τὸ κτίσμα του λιμέ.
νος ἔλαβε τούνομα· καὶ γὰρ ἐκεῖνος Κοντόσκελος
· ἐπωνομάζετο.
Η λεγομένη τοῦ Παρελαίου μονὴ πρότερον Μυ
βότωνος ἐκαλεῖτο Ο δὲ Κοπρώνυμος διερχόμενας ἐκεῖ ἠρώτησε τὸν πατρίκιον τὸν Καμουλιανὸν
πως κέκληται ἡ μονή· τοῦ δὲ μὴ εἰδέναι εἰπόντος,
αὐτὸς, εἰδὼς καὶ ἐνυβρίσαι θέλων τὴν τῶν μοναχῶν
βρώσιν Ψαρελαίου καλεῖσθαι ταύτην ἐκέλευσε, καὶ
γέγονε τὸ τούτου βήμα κύριον όνομα τῇ μονῇ. Οἱ δὲ
ἐκεῖσε μοναχοί τηνικαῦτα ἐξέφυγον,
Ο χορτοβολὼν ὁ ὢν εἰς τὸ Βύκινον εκκλησία ἦν
τοῦ ἁγίου Ανδρέου, ἣν ἀνήγειρεν Ἰουστινιανός δ
μέγας. Ο δὲ Καβαλλῖνος ἐποίησεν αὐτὴν χορτοβολώνα.
Εἰς τὴν καλουμένην Ψαμαθέαν είδωλον ίστατο
σεβόμενον παρ' Ελληνός τινος. Ελεγον οὖν οἱ Χριστιανοὶ πρὸς τὸν σέβοντα αὐτό, «Κατὰ ψεῦσμα θεός
ἐστι τοῦτο τὸ σὸν εἴδωλον,» καὶ ἐκ τούτου ἔλαβεν ή
πόρτα τὴν τοιαύτην ἐπίκλησιν. Η ἀπὸ τοῦ ὕψωμα
θεῖον, διὰ τὸ ἄνωθεν ἵστασθαι τὸν τίμιον σταυρόν.
Η Πέμπτη λεγομένη πόρτα ἐκλήθη διὰ τὸ εἶναι
τὸν ἀριθμὸν τὴν πέμπτην.
Ἡ δὲ Χαρσίου πόρτα ἐκλήθη ἀπὸ Χαρτίου τοῦ
δευτερεύοντος τοῦ μέρους τῶν Βενέτων, ὅτι παρίστα
το ἐκεῖσε, ὅτε ἐκτίζετο τὸ χερσαῖον τεῖχος.
Η Ξυλόκερκος πόρτα διὰ τοῦτο ἐκλήθη οὔ8
109 Porta quæ vocatur Contoscalium, nomen accepit a Galeno, qui structure portus praeerat et coCuominabatur Contuscelus.
Monasterium Psarelæi antea nominabatur Myrodonis. Cum autem quodam tempore Constantinus
Copronymnus illud praeteriens Canulianum patriciu
interrogaret, quomodo id monasterium vocaretur
atque is so nomen ejus nescire responderet, inperator, qui bene illud noverat, nominari jussit
monasterium Psarelæi, illudens scilicet monachis,
quod semper comederent pisces. Et monasterium
quidem hoc nomen retinuit, monachi vero propterea inde profugerunt.
Fœuile quod est in loco nuncupato Buccino, prius
ecclesia erat S. apostoli Andrea, qu:in exstruxerat Justinianus magnus. Constantinus vero Copronymus cam mutavit in fœnile.
In porta quæ vocatur Psanathen, idolum stabat
quod colebatur a quodam gentili: propterea igitur,
quod Christiani ejus cultori dicere solerent: Falsus est et ementitus deus hoc tuum idolum, › ideo
porta sic nominata est; vel propter exaltatum ibi sanctæ et venerande crucis signum, quod supra ĉam
positum erat.
110 Porta quæ vocatur Quinta, ex eo nomen
habet quod numero quinta sit.
Porta Charsiæ ita dicta est a Charsia secundario
factionis Vevetæ, qui structuræ ejus loci præfuit,
cum conderetur murus terrestris.
Porta quae vocatur Xylocercos, nomen ex eo baMeursii et Lambecii notæ.
Ζωστή. Huius dignitatis alias meminit Co
dinus p. 125, ν 8. Laws.
Καντοσκάλιον. Secundum Codini etymologiam pro Κοντοσκάλιον legendum esset Κοντόσκε
Lov. Sed cum constet portain banc maritimam fuisse,
verisimilius est eam κοντοσκάλιον sive κοντόσκαλον
appellatam fuisse, id est scalam parvam. Σκάλην
enim et σχάλιον Græco-barbari vocals scalam,
per quam ad mare descenditur. Ejusmodi vero
scale maritimæ complures Cpoli fuerunt, ut scala
Syana, scala Chalcedonensis, scala arcis, scata
Timasi, etc. Caeterum κοντός Græco-barbare dicitur parvus: sic hoc loco Codinus ait Galinum
sive Agallianum a brevibus tibiis Κοντόσκελον cognominatum fuisse. Eodemque modo apud Cedrenum Stephanus scholarum occidentalium domesticus et Leo Cephalleniæ præfectus ob humilitatem
Natura Κοντοστέφανος εἰ Κοντολέων nuncupaulur.
Item Theodorus Petri magistri, qui sub Justiniano
vixit, filius Kovtoxipns appellatus fuit, quod illi
manus altera esset brevior. LAMB.
4) Το κτίσμα του λιμένος. Loquitur de portu
manufacto, qui proximus fuit porte Contoscalii,
ut testatur eruditissimus scriptor Jo. Leunclavius
in Pand. Hist. Ture. Lamb.
Sensus est, Constantinum Copronymumn
propterea monasterium mutato pristino nomine
Ψαρελαίου appellari jussisse, ut illuderet monchis, quod continue comederent pisces: ψάρια
enim Greco-barbari pisces vocant, et ψαρεύειν piscari, et ψαροπωλείον forum piscarium. Sinili fere
cavillatione Cicero ad Atticum 4. 14 Lucullum et
Hortensium piscinarios appellat. Lamb.
Portam quam hoc loco Colinus vocal Vauaθίαν, eam appellavit p. 75, τὴν πόρταν του Ψαμάθου, id est portam arene sive littoris. Quemadmodum enim apud Latinos arena, ita etiam apud
Graecos ψάμαθος tam ipsum littus quam arenam liltoream significat. Cæteruin progressu temporis huie.
quoque portæ evenit quod complaribus aliis locis,
ut per ignorantiam vulgi antiquum et genuinum
nomen perderet et pro ψαμαθεία appellaretur ψαμπ
θέα οι ψευμαθέα. Hinc patet ratiomes uominum
illius portæ, quas in præsentia Codinus mnemoral
ficticias esse et nullius momenti. Præterea notandum est non tantum illam portam cognominatam
fuisse του Ψαμάθου, sed etiam monasteria, gerocumia et palatia prope eam sita idem habuisse
cognomen, ut supra testatur Codinus p. 74. Corrigendus igitur est Constantinus Porphyrogenitus, apud quem c. 43 de administ. imp. pro τοῦ
Ψωμαθέως την μονήν scribendum est τὴν μονὴν τοῦ
Ψαμάθου, id est monasterium littorale. Laks.
᾿Απὸ Χαρσίου. Hæc sup: ρ. 47 ipsemet
prolixius enarral. LANB.
'Η Ξυλόκερκος πόρτα. Hujus porta meminit Zonaras in Anastasio Dicoro. Neque vero
haec perta tutan ξυλοκέρκου cognomen habul,
col. 591–592page 82 of 124
PG 157:591τως, ὅτι οἱ τεχνῖται ἐν τῷ τόπῳ εὑρόντες ύδατα πολλά, καὶ μὴ δυνάμενοι θήσειν τεῖχος διὰ τὴν πολλὴν πλημμύραν, κέρκους καὶ παντουρώματα μετὰ ξύλων ποιήσαντες τεθείκασι τὸ θεμέλιον. Τὴν Θεοτόκον τὴν καλουμένην Πηγὴν ὁ μέγας Ἰουστινιανὸς ἔκτισεν. Απερχόμενος γὰρ εἰ; Θρᾴκην ἐπὶ τῷ κυνηγῆσαι εἶδε πλῆθος λαοῦ ἐξερχόμενον ἐπ τοῦ ἐκεῖσε ναοῦ, μικροῦ ἔτι ὄντος εὐκτηρίου, καὶ ἠρώτησε τί ἐστιν· Στρατήγιος δέ τις, μάγιστρος καὶ φύλαξ τῶν βασιλικῶν χρημάτων, εἶπεν αὐτῷ, «Ἡ πηγὴ τῶν ἰαμάτων ἐστὶ, δέσποτα.» Καὶ ὁ βασιλεὺς θαυμάσας ὥρισε, καὶ ἐκτίσθη ναός μέγιστος καὶ περικαλλὴς ἐκ τῆς περισσευσάσης ύλης τῆς μεγά λης ἐκκλησίας. Ὑπὸ σεισμοῦ δὲ συμπτωθεὶς ἐκτίσθη πάλιν παρὰ Εἰρήνης τῆς Αθηναίας, ἔχων ὁ ναὸς ἀφ' οὗ ἐκτίσθη ἕως τῆς Αθηναίας Εἰρήνη; ἔτη δια κόσια εβδομήκοντα ἑπτά. 'Η δὲ ἀχειροποίητος καὶ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Θεολόγος παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κωνσταντίνου ἐκτίσθη Ο δὲ Πρόδρομος ὁ στρογγυλόστεγος Εκτίσθη παρα Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου, ὅτι ἐπὶ ἡμερῶν αὐτοῦ ἤχθη ἡ τιμία κάρα τοῦ Προδρόμου εἰς τὴν πόλιν, ἦν καὶ ἐδέξατο ἀπὸ τοῦ Ἑβδόμου μετὰ Νεκταρίου πατριάρχου, καὶ κατέθετο εἰς τὸν ναὸν τοῦ Θεολόγου. Εἶ:2 διὰ τοῦ μαγίστρου Ρουφίνου ἔκτισε τὸν ναὸν τοῦ Προδρόμου. Η μονὴ τοῦ Παυλίνου ἐκτίσθη παρὰ Παυλίνο μαγίστρου τοῦ οἰκειοτάτου ἀνθρώπου τοῦ βασιλέως Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ· σύντροφος γὰρ αὐτῷ ὑπῆρ χεν. Ος καὶ ἀνήγειρε τὸν ναὸν τῶν ἁγίων Ἀναργύρων Οὗτος ὁ Παυλῖνος ἀνῃρέθη παρά Θεούν σίου ζηλοτυπήσαντος αὐτὸν διὰ τὴν ἰδίαν γυναῖκα Εὐδοκίαν τὴν βασίλισσαν. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν αὐτοῦ ηὑρέθη μῆλον παμμεγεθέστατον ἀπὸ Φρυγίας κομίσαντος αὐτό τινος, ὅπερ λαβὼν ὁ βασι λεὺς καὶ θαυμάσας δέδωκε τῷ κομίσαντι ὑπέρπυρα ἑκατόν. Τὸ δὲ μῆλον ἀπέστειλεν Εὐδοκίᾳ τῇ βασι λίστῃ ἐκ τῆς ἁγίας Σοφίας· ἐκεῖσε γὰρ ὄντι τῷ β σιλεῖ ἐκομίσθη. Κακείνη λαβοῦσα κατείχε, καὶ ἐθαύ 18, 41: Τῷ ναῷ, είβ, του μάρτυρος Μάμαντος, ἀγχοῦ τοῦ τείχους ᾧ Ξυλόκερος όνομα, κατετέθη Τὴν καλουμένην Πηγήν. Είτα πηγῆς μὲν ἡδύ τι καὶ ψυχρόν. Εἰς εἰκόνα τῆς πηγῆς. Ζωῆς ἐγὼ βλέπω σε πηγήν, παρθένε. Πάσαν φλόγα σβεννύεις παντός κινδύνου. Σὺ γὰρ ἀναψύχεις με τοῖς τεραστίοις Αφθαρσίας φέρουσα τοις κόλποις φλέβα. 'Η δὲ ἀχειροποίητος. ὁ ναὸς τῆς ἀχειροποιήτου εἰκόνος του Χριστοῦ. τῆς ἀχειροποιήτου Θεοτόκου, ἀχειροποίητος ἡ δὲ ἀχειροποίητος. Τῶν ἁγίων Αναργύρων. τὰ βραχέος, Παμμεγεθέστατον μῆλον οπώρας δίκην ἐπέ χον μοδίου τὸ μέγεθος μοδίου μέγεθος έχον. Μεγ.
bet quod artifices eam struentes, propter magnam τως, ὅτι οἱ τεχνῖται ἐν τῷ τόπῳ εὑρόντες ύδατα πολλά,
aquæ copiam ibi repertam et crebram maris inundationem, roboreis tignis et palis in aqua delixis
fundamentum superposuerunt.
Ecelesian S. Deipara, quæ cognominatur ad
Fontem, Justinianus magnus condidit. Cum enim
aliquando in Thraciam venatum iret, et ex boc
templo, quod tunc temporis parvum oratorium
erat, magnam videret prodire populi multitudinem,
interrogavit quidnam illud sibi vellet; Strategio
autem quodam magistro et custode imperialis pecuniæ respondente føntem ibi esse morbos sanantem, valde hoc admiratus est imperator, et ex superflua materia Magnum Ecclesi ingens ibi et splendidum ædificavit templum, quod terræ
collapsum Irene Attica reædificavit 277 annis post
primam ejus ædificationem.
motu
111 Templa imaginis non manufactæ et S. Joannis Theologi a beato Constantino primo exstructa
fuerunt.
Ecclesiam S. Joannis Baptistæ Theodosius magnus condidit, quia ipso imperante sanctum ejus
caput in urbem allatum fuit, quod imperator cum
patriarcha Nectario in Hebdomo suburbio excepit
et in S. Joannis Evangeliste templo deposuit, usque
lum per Rufinum magistry n ecclesia S. Joannis Baptistæ a lificaretur.
Monasterium Paulini Paulinus magister condidit,
qui valde familiaris fuit imperatori Theodosio juniori
et una cum ipso educatus. Hunc postea Theodosius c
zelotypia-occidit ob conjugem Eudociam Augustam.
quippe offerebatur aliquando imperatori miræ pomum
magnitudinis e Phrygia allatum, quod ipse plurimum
admiratus eum qui attulerat centum hyperpyris remuneravit, Pomum vero ex templo S. Sopiliae, ubi lioc
ipsi oblatum erat, ad Eudociam Augustam misit,
quæ illud accipiens æque magnitudinem atque pulchritudinein ejus mirata fuit. Accedens autem ad
eam Paulinus, et idem pomum simili cum admiraLicne 112 spectans, dixit: c Ubinam, domina,
καὶ μὴ δυνάμενοι θήσειν τεῖχος διὰ τὴν πολλὴν
πλημμύραν, κέρκους καὶ παντουρώματα μετὰ ξύλων
ποιήσαντες τεθείκασι τὸ θεμέλιον.
Τὴν Θεοτόκον τὴν καλουμένην Πηγὴν ὁ μέγας
Ἰουστινιανὸς ἔκτισεν. Απερχόμενος γὰρ εἰ; Θρᾴκην
ἐπὶ τῷ κυνηγῆσαι εἶδε πλῆθος λαοῦ ἐξερχόμενον ἐπ
τοῦ ἐκεῖσε ναοῦ, μικροῦ ἔτι ὄντος εὐκτηρίου, καὶ
ἠρώτησε τί ἐστιν· Στρατήγιος δέ τις, μάγιστρος καὶ
φύλαξ τῶν βασιλικῶν χρημάτων, εἶπεν αὐτῷ, «Ἡ
πηγὴ τῶν ἰαμάτων ἐστὶ, δέσποτα.» Καὶ ὁ βασιλεὺς
θαυμάσας ὥρισε, καὶ ἐκτίσθη ναός μέγιστος καὶ
περικαλλὴς ἐκ τῆς περισσευσάσης ύλης τῆς μεγάλης ἐκκλησίας. Ὑπὸ σεισμοῦ δὲ συμπτωθεὶς ἐκτίσθη
πάλιν παρὰ Εἰρήνης τῆς Αθηναίας, ἔχων ὁ ναὸς
ἀφ' οὗ ἐκτίσθη ἕως τῆς Αθηναίας Εἰρήνη; ἔτη δια
κόσια εβδομήκοντα ἑπτά.
'Η δὲ ἀχειροποίητος καὶ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ
Θεολόγος παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κωνσταντίνου ἐκτίσθη
Ο δὲ Πρόδρομος ὁ στρογγυλόστεγος Εκτίσθη παρα
Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου, ὅτι ἐπὶ ἡμερῶν αὐτοῦ ἤχθη
ἡ τιμία κάρα τοῦ Προδρόμου εἰς τὴν πόλιν, ἦν καὶ
ἐδέξατο ἀπὸ τοῦ Ἑβδόμου μετὰ Νεκταρίου πατριάρ
χου, καὶ κατέθετο εἰς τὸν ναὸν τοῦ Θεολόγου. Εἶ:2
διὰ τοῦ μαγίστρου Ρουφίνου ἔκτισε τὸν ναὸν τοῦ
Προδρόμου.
Η μονὴ τοῦ Παυλίνου ἐκτίσθη παρὰ Παυλίνο
μαγίστρου τοῦ οἰκειοτάτου ἀνθρώπου τοῦ βασιλέως
Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ· σύντροφος γὰρ αὐτῷ ὑπῆρ
χεν. Ος καὶ ἀνήγειρε τὸν ναὸν τῶν ἁγίων Αναρ
γύρων Οὗτος ὁ Παυλῖνος ἀνῃρέθη παρά Θεούν
σίου ζηλοτυπήσαντος αὐτὸν διὰ τὴν ἰδίαν γυναῖκα
Εὐδοκίαν τὴν βασίλισσαν. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν
αὐτοῦ ηὑρέθη μῆλον παμμεγεθέστατον ἀπὸ
Φρυγίας κομίσαντος αὐτό τινος, ὅπερ λαβὼν ὁ βασι
λεὺς καὶ θαυμάσας δέδωκε τῷ κομίσαντι ὑπέρπυρα
ἑκατόν. Τὸ δὲ μῆλον ἀπέστειλεν Εὐδοκίᾳ τῇ βασι
λίστῃ ἐκ τῆς ἁγίας Σοφίας· ἐκεῖσε γὰρ ὄντι τῷ β2σιλεῖ ἐκομίσθη. Κακείνη λαβοῦσα κατείχε, καὶ ἐθαύ
Meursii et Lambecii notæ.
sed aliqua etiam muri terrestris pars ei adhærens
et cætera vicina loca, ut testatur Nicephorus Callistus 18, 41: Τῷ ναῷ, είβ, του μάρτυρος Μάμαντος,
ἀγχοῦ τοῦ τείχους ᾧ Ξυλόκερος όνομα, κατετέθη
02. LAMB.
Τὴν καλουμένην Πηγήν. De bujus templi
structura et miraculoso fonte agit prolixe Nicephorus Callistus 15, 25 et 26. Syntagma vero quod
ibilem testatur se scripsisse de miraculis ad fourtem ejus templi editis, hodieque manuscriptum
exstat in bibliotheca Vaticana. Principium illius
hoc est: Είτα πηγῆς μὲν ἡδύ τι καὶ ψυχρόν. Gterum in imaginem B. Virginis, quæ in celeberrimo
hoc templo colebatur, exstat Manuelis Philæ epigramma, cujus exemplar apposui, quia alias
nondum editum est.
Εἰς εἰκόνα τῆς πηγῆς.
Ζωῆς ἐγὼ βλέπω σε πηγήν, παρθένε.
Πάσαν φλόγα σβεννύεις παντός κινδύνου.
Σὺ γὰρ ἀναψύχεις με τοῖς τεραστίοις
Αφθαρσίας φέρουσα τοις κόλποις φλέβα.
LAMB.
'Η δὲ ἀχειροποίητος. Hoc est, ut ego inter
pretor, ὁ ναὸς τῆς ἀχειροποιήτου εἰκόνος του
Χριστοῦ. Videtur autem hoc templum a Constantino
Porphyrogenito exstructum fuisse, quo imperante
cum Romano seniore, auno post Christum 944.
imago Christi non manufacta ex Edessa urbe Mesopotamiæ Cpolim translata est, Similiter fuit cl.ar
prope Cabalam Thraciæ civitatem monasteriom
cognominatum τῆς ἀχειροποιήτου Θεοτόκου, quod
imago B. Virginis ἀχειροποίητος ibi asservaretur.
Quodsi verum est Codinum hic de Constantino maguo loqui, alia quærenda erit interpretatio verborum ἡ δὲ ἀχειροποίητος. LANB.
Τῶν ἁγίων Αναργύρων. In codd. Vat. additur τὰ βραχέος, nempe ut templum S. Cosma et
Damiani a Paulino ædificatum diversum esse appareat ab altero quod iisdem sanctis eodem tempo e
a Proclo patriarcha in loco nuncupato zeugmate
exstructum fuit.LAMB.
Παμμεγεθέστατον μῆλον οπώρας δίκην ἐπέχον μοδίου τὸ μέγεθος C, μοδίου μέγεθος έχον. Μεγ.
col. 593–594page 83 of 124
PG 157:593μασεν ἐπὶ τῷ μεγέθει καὶ κάλλει αὐτοῦ. προσελθὼν δὲ Παυλίνος καὶ ἰδὼν παρὰ τῇ δεσποίνῃ τὸ μῆλον ἐθαύμασεν, εἰρηκὼς αὐτῇ·. Πόθεν τοῦτο τὸ ἀγαθὸν ηὑρέθη, δέσποινά μου;» Ἡ δὲ ἐρῶσα αὐτοῦ, «Λάβε τοῦτο», ἔφη. Ο δὲ λαβὼν ἔπεμψε δῶρον τοῦτο τῷ βασιλεῖ, μὴ εἰδὼς ὅτι παρ' αὐτοῦ ἐδόθη τῇ δεσποίνῃ. Ὁ δὲ βασιλεὺς λαβὼν, καὶ γνοὺς ὅτι ὅπερ ἀπέστειλε τῇ βασιλίσσῃ μῆλόν ἐστι, προσεκάλεσε τὴν Αὐγούσταν, καὶ ἐπηρώτησε αὐτήν, «Οπερ ἔστειλά σοι μῆλον, ποῦ ἔστιν; Ἡ δὲ εἶπεν. Παυλίνῳ τῷ πιστοτάτῳ ἡμῶν δέδωκα.» Ο δὲ αὐτὴν μὲν ἠπείλησε ῥήμασιν αὐστηροίς, Παυλίνον δὲ προσέταξε φονευθῆναι εἰσο ερχόμενον εἰς τὸ παλάτιον. Καὶ δῆτα ἀνερχόμενον τὸν σκοτεινὸν κοχλίαν οὐκ ηδυνήθησαν οι προσ ταχθέντες τοῦτον φονεῦσαι, εἰ μὴ τὰ ὦτα αὐτοῦ μόνα ἐξέκοψαν. Καὶ γνοὺς ἐκεῖνος τὴν ἐπιβουλὴν ἔφυγε. Τοῦτο δὲ εἰς θαῦμα τῶν ἁγίων Αναργύρων γέγονεν, ὡς ἂν τελειώσῃ τὸν ναὸν αὐτῶν. Ὁ δὲ βασιλεύς, ἀκούσας ὅπως αὐτὸς ἔφυγε τὸν προκείμενον φόνον, καὶ αἰσχυνθεὶς ἄγνοιαν προβάλλετο καὶ τοὺς τολμη τὰ; ἀμῦναι ἔλεγεν. ᾿Αλλὰ μετὰ ταῦτα ἤδη τετελειωκότα τὸν ναὸν τῶν ἁγίων Αναργύρων ἀποκεφάλι δεν Τὴν ἁγίαν σερὸν τὴν ἐν τοῖς Χαλκοπρατείοις Ἰουστῖνος καὶ Σοφία ἀνήγειρεν. Ἐν δὲ τῇ ἀγρυπνίᾳ ἀνεγίνωσκον μεγάλοι άνθρωποι, ὅ τε Μιχαὴλ ὁ Ῥαγγαβὲ ὁ κουροπαλάτης πρὸ τοῦ βασιλεῦσαι, καὶ Βάρδας Καίσαρ ὁ θεῖος Μιχαὴλ τοῦ υἱοῦ Θεοφίλου, καὶ πολλοὶ τῶν μαγίστρων· ἐκεῖσε γὰρ ἐναπόκειται ἡ τιμία ζώνη καὶ ἡ ἐσθῆς τῆς Θεοτόκου, τὸ δὲ ὠμο φόριον ἐν Βλαχέρναις. Τὸν ἅγιον Ἰάκωβον τον πλησίον αὐτῆς ὁ αὐτὸς βασιλεὺς ἀνήγειρεν, ἔνθα εἰσὶν ἐν σοροῖς λείψανα τῶν ἁγίων νηπίων καὶ τοῦ ἁγίου Συμεὼν τοῦ θεο δίχου, τοῦ προφήτου Ζαχαρίου καὶ Ἰακώβου τοῦ ἀδελφοθέου. Ἐν δὲ τῷ δεξιῷ μέρει τῆς ἁγίας σοροῦ εἰσὶ κείμενα τῶν ἁγίων μυροφόρων γυναικῶν τὰ σώματα, ἐν δὲ τῷ εἰωνύμῳ αἱ τρίχες τοῦ τιμίου Προδρόμου. Εἶπεν. Εἶπε φαγεῖν αὐτό. Καὶ πάλιν ἠρώτησεν αὐτὴν εἰς τὴν σωτηρίαν αὐτοῦ· ἡ δὲ καὶ πάλιν εἶπε φαγεῖν αὐτό. Ο οὖν βασιλεὺς ἐξενεγκών τὸ μήν σορού λονέφη. Καὶ τοῦτο τί ἐστι, καὶ ταύτην μὲν ἡμύνατο ρήμασιν αὐστηροῖς, τὸν δὲ Παυλίνον τὸν πιστότατον αὐτῷ φίλον προσέταξεν εἰσερχόμενον εἰς τὸ παλά τον κατακοπῆναι. Καὶ δῆτα Τον σκοτεινὸν κοχλίαν. μ. Απεκεφάλισεν αὐτόν. Αὐτόν. Αὐτὸν φανερῶς. Ἡ δὲ δέσποινα ὡς δῆθεν ἀτιμωθεῖσα ἡτήσατο τὸν βασιλέα ἀπελθεῖν εἰς τους ἁγίους τόπους, καὶ συγχωρηθεῖσα ἐξῆλθεν. Εκ ἴσε ἦν γενομένη καὶ εὐαρεστήσασα τῷ Θεῷ. Ἐν δὲ τῷ μέλλειν τελευτῶν ἐξωμόσατο μη συνειδέ και τι μετὰ Παυλίνου. Τὴν ἁγίαν σορόν. τῆς ἁγίας Τὸ δὲ ὠμοφόριον ἐναπόκειται ἐν Βλαχέρναις, ἐν τῷ ναῷ τῆς ἁγίας σοροῦ ἐν Βλαχέρναις. Χώρος ἦν, πρὸ τοῦ τείχους τοῦ ἄστεως ἐγγίζων τῷ θαλαττίῳ κόλπῳ τοῦ Κέρατος. Όνομα Βλαχέρναι τῷ τόπῳ. Θεῖος δὲ οἶκος ἀνὰ τὸν τόπον βασιλικαῖς δαπάναις τῇ Θεοτόκῳ οἰκοδομείται, καὶ σορὸς ἐξ ἀργυρίου καὶ χρυσίου κατασκευασθείσα τὸν ἱερὸν ἐκεῖνον θησαυρὸν ὑποδέχεται· πλείστοις τε καὶ ἄλλοις ἀναθήμασι καὶ δώροις ὁ οἶκος τιμά
μασεν ἐπὶ τῷ μεγέθει καὶ κάλλει αὐτοῦ. Προσελ- egregius ille fructus repertus est?, At ipsa, que
θὼν δὲ Παυλίνος καὶ ἰδὼν παρὰ τῇ δεσποίνῃ τὸ μῆλον
ἐθαύμασεν, εἰρηκὼς αὐτῇ·. Πόθεν τοῦτο τὸ ἀγαθὸν
ηὑρέθη, δέσποινά μου;» Ἡ δὲ ἐρῶσα αὐτοῦ, «Λάβε
τοῦτο», ἔφη. Ο δὲ λαβὼν ἔπεμψε δῶρον τοῦτο τῷ
βασιλεῖ, μὴ εἰδὼς ὅτι παρ' αὐτοῦ ἐδόθη τῇ δεσποίνῃ.
Ὁ δὲ βασιλεὺς λαβὼν, καὶ γνοὺς ὅτι ὅπερ ἀπέστειλε
τῇ βασιλίσσῃ μῆλόν ἐστι, προσεκάλεσε τὴν Αὐγούσταν,
καὶ ἐπηρώτησε αὐτήν, «Οπερ ἔστειλά σοι μῆλον,
ποῦ ἔστιν; Ἡ δὲ εἶπεν. Παυλίνῳ τῷ πιστοτάτῳ
ἡμῶν δέδωκα.» Ο δὲ αὐτὴν μὲν ἠπείλησε ῥήμασιν
αὐστηροίς, Παυλίνον δὲ προσέταξε φονευθῆναι εἰσο
ερχόμενον εἰς τὸ παλάτιον. Καὶ δῆτα ἀνερχόμενον
τὸν σκοτεινὸν κοχλίαν οὐκ ηδυνήθησαν οι προσ
ταχθέντες τοῦτον φονεῦσαι, εἰ μὴ τὰ ὦτα αὐτοῦ μόνα
ἐξέκοψαν. Καὶ γνοὺς ἐκεῖνος τὴν ἐπιβουλὴν ἔφυγε.
Τοῦτο δὲ εἰς θαῦμα τῶν ἁγίων Αναργύρων γέγονεν,
ὡς ἂν τελειώσῃ τὸν ναὸν αὐτῶν. Ὁ δὲ βασιλεύς,
ἀκούσας ὅπως αὐτὸς ἔφυγε τὸν προκείμενον φόνον,
καὶ αἰσχυνθεὶς ἄγνοιαν προβάλλετο καὶ τοὺς τολμητὰ; ἀμῦναι ἔλεγεν. ᾿Αλλὰ μετὰ ταῦτα ἤδη τετελειω
κότα τὸν ναὸν τῶν ἁγίων Αναργύρων ἀποκεφάλι
· (6).aútóv
δεν
'
Τὴν ἁγίαν σερὸν τὴν ἐν τοῖς Χαλκοπρατείοις
Ἰουστῖνος καὶ Σοφία ἀνήγειρεν. Ἐν δὲ τῇ ἀγρυπνίᾳ
ἀνεγίνωσκον μεγάλοι άνθρωποι, ὅ τε Μιχαὴλ ὁ
Ῥαγγαβὲ ὁ κουροπαλάτης πρὸ τοῦ βασιλεῦσαι, καὶ
Βάρδας Καίσαρ ὁ θεῖος Μιχαὴλ τοῦ υἱοῦ Θεοφίλου,
καὶ πολλοὶ τῶν μαγίστρων· ἐκεῖσε γὰρ ἐναπόκειται
ἡ τιμία ζώνη καὶ ἡ ἐσθῆς τῆς Θεοτόκου, τὸ δὲ ὠμοφόριον ἐν Βλαχέρναις.
Τὸν ἅγιον Ἰάκωβον τον πλησίον αὐτῆς ὁ αὐτὸς
βασιλεὺς ἀνήγειρεν, ἔνθα εἰσὶν ἐν σοροῖς λείψανα
τῶν ἁγίων νηπίων καὶ τοῦ ἁγίου Συμεὼν τοῦ θεοδίχου, τοῦ προφήτου Ζαχαρίου καὶ Ἰακώβου τοῦ
ἀδελφοθέου. Ἐν δὲ τῷ δεξιῷ μέρει τῆς ἁγίας σοροῦ
εἰσὶ κείμενα τῶν ἁγίων μυροφόρων γυναικῶν τὰ
σώματα, ἐν δὲ τῷ εἰωνύμῳ αἱ τρίχες τοῦ τιμίου
Προδρόμου.
eum amabat: c Tu, ait, accipe illud.» Paulinus igitur pomum ab ea acceptum imperatori remisit,
ignorans ab eo prius Augustae illud donatum fuisse. Imperator autem pomum recipiens, et cognoscens idem esse quod antea Augustæ miserat, ipsam ad se vocatam interrogavit: ‹ Ubi est pomumt
quod tibi misi?» illa vero respondit: «Paulinonostro fidelissimo dedi. Tunc imperator illam quidem:
severa interminatione increpuit, Paulinum autem,
dum ingrederetur palatium, interfici jussit. Constituti igitur insidiatores eum in ascensu testudinis
tenebrosæ aggressi sunt; cui tamen, solis auribus
præsectis, vitam adimere non potuerunt: ipse cnim,
simul atque per insidias se circumventum sensit,
recta inde profugit. Cæterum hoc ita evenit miraculoso auxilio SS. Anargyrorum Cosme et Damiani,
nempe ut inchoatum eorum templum exædificaret.
Imperator vero auliens eum vitæ periculum effugisse, præ pudore nil sibi hac de re cognitum fuisse
simulavit, et insuper aggressores se puniturum promisit. Nihilominus, post absolutum templum SS.
Anargyrorum, caput ei præcidi jussit.
113 Templum sacri conditorii in Chalcopratiis
Justinus et Sophia edificarunt. In vigilia autem viri
magni lectorum officio ibi fungebantur, nempe Michael Rangabe curopalats, antequam imperio poliretur, et Bardas Caesar, patruus Michaelis filii Theophili, et complures magistri. Ibi enim deposita est
veneranda zona et vestis S. Deipara: humerale vero
in Blachernis asservatur,
Prope supradictum templum idem imperator ecclesiam S. Jacobi exstruxit, ubi suis in conditoriis
asservantur reliquiæ sanctorum innocentium et Si -
meonis Theodochi et prophetæ Zachariæ et Jacobi
fratris Christi. Caterum in dextra parte sacri conditorii posita sunt corpora sanctarum nulierum
quæ unguenta ad Christi sepulcrum tulerant, in sinistra vero coma B. Joannis Præcursoris.
Meursii et Lambecii notæ.
Εἶπεν. Εἶπε φαγεῖν αὐτό. Καὶ πάλιν ηρώτησεν αὐτὴν εἰς τὴν σωτηρίαν αὐτοῦ· ἡ δὲ καὶ πάλιν
εἶπε φαγεῖν αὐτό. Ο οὖν βασιλεὺς ἐξενεγκών τὸ μήν
σορού sive sacri loculi. Horum unum in Chalcopratiis a Pulcheria Theodosii junioris sorore
exstructum fuit, ut testatur Nicephorus Callistus
14, 2 et 49 et 15, 14, et terræ motu collapsum ab
λονέφη. Καὶ τοῦτο τί ἐστι, καὶ ταύτην μὲν ἡμύνατο Justine curopatate et uxore ejus Sophia fuit rezρήμασιν αὐστηροῖς, τὸν δὲ Παυλίνον τὸν πιστότατον
αὐτῷ φίλον προσέταξεν εἰσερχόμενον εἰς τὸ παλά
τον κατακοπῆναι. Καὶ δῆτα Reg.
Τον σκοτεινὸν κοχλίαν. Puto hic significari sealam cochlidem per quam transibatur secreto
ex Hippodromo in palatium. Vide quæ supra notavi
24 μ. 92. LAND.
Απεκεφάλισεν αὐτόν. Marcelliuus comes
Paulinum magistrum officiorum jubente Theodosio
interemptum fuisse ait in Cæsarea Cappadociæ,
Valentiniano V et Anatolio coss. LAMB.
Αὐτόν. Αὐτὸν φανερῶς. Ἡ δὲ δέσποινα ὡς
δῆθεν ἀτιμωθεῖσα ἡτήσατο τὸν βασιλέα ἀπελθεῖν εἰς
τους ἁγίους τόπους, καὶ συγχωρηθεῖσα ἐξῆλθεν.
Εκ ἴσε ἦν γενομένη καὶ εὐαρεστήσασα τῷ Θεῷ.
Ἐν δὲ τῷ μέλλειν τελευτῶν ἐξωμόσατο μη συνειδέ
και τι μετὰ Παυλίνου. Reg.
Τὴν ἁγίαν σορόν. Duo Cpoli templa fuerunt B. Virginis, que cognomen habuere τῆς ἁγίας
dificatum, ut refert hoc loco Codinus et supra p.
83 v. 19. Alterum vero Leo Macellus in suburbio
nuncupato Blachernis exstruxit, cujus supra Codi -
nus meminit p. 96, et. paulo post hisce verbis,
Τὸ δὲ ὠμοφόριον ἐναπόκειται ἐν Βλαχέρναις, boe
est ἐν τῷ ναῷ τῆς ἁγίας σοροῦ ἐν Βλαχέρναις. De
bujus templi situ et structura apposui verbaMetaphrastæ, quæ ex antiquissimo cod. ms: bibliotheca Vale
licellanæ excerpsi. Χώρος ἦν, inquit, πρὸ τοῦ τείχους
τοῦ ἄστεως ἐγγίζων τῷ θαλαττίῳ κόλπῳ τοῦ Κέρατος.
Όνομα Βλαχέρναι τῷ τόπῳ. Θεῖος δὲ οἶκος ἀνὰ τὸν
τόπον βασιλικαῖς δαπάναις τῇ Θεοτόκῳ οἰκοδομείται,
καὶ σορὸς ἐξ ἀργυρίου καὶ χρυσίου κατασκευασθείσα
τὸν ἱερὸν ἐκεῖνον θησαυρὸν ὑποδέχεται· πλείστοις
τε καὶ ἄλλοις ἀναθήμασι καὶ δώροις ὁ οἶκος τιμά
tat. Vide præterea Græcorum Menologium die 2
Julii, et Nicephorum Callistum 15, 24. Laus.
col. 595–596page 84 of 124
PG 157:595Τὸ λοῦμα τοῦ Γερμανοῦ Γερμανὸς ἐν τοῖς χρόνοις Ουαλεντινιανοῦ στρατηγός γενόμενος Πελοποννήσου ἀνήγειρε, οἶκον αὐτοῦ ἔχων. Περὶ δὲ τῆς τοῦ Βοσπορίου ἐπωνυμίας ταῦτά φησιν Ἰωάννης Αντιοχεύς, ὅτι εἰς τὸ σιγμα sοειδὲς τοῦ τείχους εἶχον έθος πωλεῖν τοὺς βόας, ὁ καὶ ἐκράτει μέχρι τοῦ Κοπρωνύμου. Εἷς δέ ποτε βοῦς οιστρηλατήσας εἰσῆλθε τὴν θάλασσαν καὶ ἐπέρασεν εἰς Χρυσόπολιν, καὶ διὰ τοῦτο ἐκλήθη Βοσπόριον. Τὸν δὲ πύργον δὲ καλεῖται τὸ Κεντηνάριον, μέγαν καὶ περιφανῆ ἀνήγειρεν ὁ μέγας Κωνσταντίνος, καὶ ἐδαπάνησε κεντηνάριον. Σεισμοῦ δὲ γενομένου καὶ τελείως χαλασθέντος, ἐκτίσθη παρὰ Θεοφίλου, καθὰ νῦν ὁρᾶται. Φέρει δὲ τὸ ἀρχαῖον ἐπώνυμον. Τὸ παλαιὸν Πετρίον Πέτρος τις πατρίκιος ἐπὶ τοῖς χρόνοις Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου ἔκτισεν, Ελεγον δὲ αὐτὸν καὶ Βαρτυαμιανὸν τὸν Σύρον, πολλὰς ἀρχὰς τῷ τότε ἀνύσαντα. Ἡ δὲ μονὴ Ῥωμαίου ἐκτίσθη ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ Λέοντος Μακέλου παρὰ Αίμωνος πατρικίου τοῦ Ρωμαίου· εἰσελθὼν γὰρ εἰς τὴν πόλιν ἐκεῖσε ᾤχει. Η μονή ή καλουμένη Προκοπίας παρὰ Προκοπίας ἐκτίσθη τῆς θυγατρός Νικηφόρου του Σελεν κηνοῦ καὶ γυναικὸς Μιχαήλ Ραγγαβὲ τοῦ ἀπὸ κουροπαλατῶν. Τὸν ἅγιον Εὐστάθιον ἔκτισεν Εἰρήνη ή 'Αθηναία. Τὰ δὲ ᾿Αρμαμέντα ή μονή, ήγουν ὁ ἅγιος Παντελεήμων, πρώην μὲν ὁ Μαυρίκιος ἀρμαμενταρεῖον αὐτὸ ἔκτισε, μετὰ δὲ χρόνους σμη Θεοδώρα ή γυνή Θεοφίλου τοῦ βασιλέως μονὴν αὐτὸ ἐποίησε. Τὰ Πικριδίου ἔκτισε Πικρίδιος ὁ κοιτωνάριος ἐν τοῖς χρόνοις Εἰρήνης τῆς ᾿Αθηναίας. Τὸ δὲ Καστέλλιον Τιβέριος έκτισεν ὁ βασιλεὺς ὁ πενθερὸς Μαυρικίου διὰ τὸ μὴ καῦσαι τὸν στόλον αὐτοῦ Χάγανον τὸν ἄρχοντα Βουλγαρίας· ἐκεῖσε γὰρ τὰ πλοῖα ἤγαγε καστελλώσας καὶ ὀχυρώσας αὐτὰ ἐκεῖσε. Περὶ δέ. Οτι τὸ Βοσπόριον, καθώς φησιν Ἰωάννης ὁ Ἀντιοχεύς, ὅτι Βύζας έκτισε τὸ Βυζάντιον, βοῦν ἀπέστειλεν ἀπὸ τοῦ Προσφορίου, καὶ ἀπῆλθεν εἰς Χρυσόπολιν, καὶ οὕτως ἐκλήθη Βοσπόριον. Ἐκεῖ δὲ ἐπωλοῦντο οἱ βόες καὶ εἰς τὸ σιγματοειδές τεῖχος μέχρι τοῦ Κοπρωνύμου. Εκείνος ὥρι σεν εἰς τὸν Ταῦρον πωλεῖσθαι 3058. Τοῦ Βοσπορίου. τὸ Βοσπόριον, νεώριον ὁ Βοσ ποριανὸς λιμήν, τὸ κατὰ Χαλκηδόνα καὶ Βυζάντιον στενόν, Βοσπόριον Φωσφόριον οι Προσφόριον, μας ν. Βόσπορος Εκάτην φωσφόρον προσφορά;, Το σιγματοειδὲς τοῦ τείχους. Πέτρος τις πατρίκιος. Βαρσυαμιανόν. Βαρυάμην Καστελλούν
£95
Thermas Germani Germanus, qui sub Valentiniano prætor fuit Peloponnesi, exstruxit, quod domus ejus ibi esset.
De Bosporii portus denominatione refert Joannes
Antiochenus, in illa muri parte quæ à similitudine
fabrica Sigma nuncupatur boves olim veniisse, quod
etiam moris fuit usque ad Constantium Copronynum. Accidisse autem aliquando ut bos quidam
cestro percitus in mare 114 desiliret el tranaret u18que Chrysopolim, atque hinc Bosporium nominis
originem traxisse.
Τὸ λοῦμα τοῦ Γερμανοῦ Γερμανὸς ἐν τοῖς χρόνοις
Ουαλεντινιανοῦ στρατηγός γενόμενος Πελοποννήσου
ἀνήγειρε, οἶκον αὐτοῦ ἔχων.
Περὶ δὲ τῆς τοῦ Βοσπορίου ἐπωνυμίας
ταῦτά φησιν Ἰωάννης Αντιοχεύς, ὅτι εἰς τὸ σιγμα
sοειδὲς τοῦ τείχους εἶχον έθος πωλεῖν τοὺς
βόας, ὁ καὶ ἐκράτει μέχρι τοῦ Κοπρωνύμου. Εἷς δέ
ποτε βοῦς οιστρηλατήσας εἰσῆλθε τὴν θάλασσαν
καὶ ἐπέρασεν εἰς Χρυσόπολιν, καὶ διὰ τοῦτο ἐκλήθη
Βοσπόριον.
Τὸν δὲ πύργον δὲ καλεῖται τὸ Κεντηνάριον, μέγαν
καὶ περιφανῆ ἀνήγειρεν ὁ μέγας Κωνσταντίνος,
καὶ ἐδαπάνησε κεντηνάριον. Σεισμοῦ δὲ γενομένου
Turrim quæ vocatur Centenaria, Constantinus Magnus magnifice et splendide exstruxit, et in ejus
structuram centum librarum millia impendit. Hane
postea terrae motu dejectam reædificavit Theophilus & καὶ τελείως χαλασθέντος, ἐκτίσθη παρὰ Θεοφίλου,
Ita ut hodieque visitur. Cæterum retinuit cognomen
pristinum.
Balatium quod vocatur Petrium, Petrus quidam
patricias tempore Justiniani magai condidit, iden
qui dictus etiam alio nomine Barayamianus Syrus
maltos eo tempore gessit magistratus.
Monasterium Romæ sive Romani condidit tempore Leonis Macelæ Hæmon quidam patriciua Romanus: ibi enim in urbem veniens habitavit.
Monasterium Procopiæ exstruxit Procopia filia Nicephori Seleucensis, uxor Michaelis Rangabe ex curopalata imperatoris.
Templum S. Eustathii ædificavit Irene Attica.
Monasterium ad Armamenta sive sancti Panteleemonis primo quidem 115 a Mauricio in armamentarium exstructum fuit. Theodora autem uxor
Theopbili imperatoris id monasteriuin mutavit post
annos 248.
Ædificium quod vocatur Pieridii, condidit Pierides cubicularius tempore Irenæ Atticæ.
Castellum ædificavit Tiberius imperator socer
Mauricii, ne Chagamus Bulgarorum princeps classem
cjus combureret: ibi enim naves suas subduxit, et
locum munivit castello,
καθὰ νῦν ὁρᾶται. Φέρει δὲ τὸ ἀρχαῖον ἐπώνυμον.
Τὸ παλαιὸν Πετρίον Πέτρος τις πατρίκιος
ἐπὶ τοῖς χρόνοις Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου ἔκτισεν,
Ελεγον δὲ αὐτὸν καὶ Βαρτυαμιανὸν τὸν Σύρον,
πολλὰς ἀρχὰς τῷ τότε ἀνύσαντα.
Ἡ δὲ μονὴ Ῥωμαίου ἐκτίσθη ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ
Λέοντος Μακέλου παρὰ Αίμωνος πατρικίου τοῦ
Ρωμαίου· εἰσελθὼν γὰρ εἰς τὴν πόλιν ἐκεῖσε
ᾤχει.
Η μονή ή καλουμένη Προκοπίας παρὰ Προκο
πίας ἐκτίσθη τῆς θυγατρός Νικηφόρου του Σελεν
κηνοῦ καὶ γυναικὸς Μιχαήλ Ραγγαβὲ τοῦ ἀπὸ κου
ροπαλάτων.
Τὸν ἅγιον Εὐστάθιον ἔκτισεν Εἰρήνη ή 'Αθηναία.
Τὰ δὲ ᾿Αρμαμέντα ή μονή, ήγουν ὁ ἅγιος Παντε
λεήμων, πρώην μὲν ὁ Μαυρίκιος ἀρμαμενταρεῖον
αὐτὸ ἔκτισε, μετὰ δὲ χρόνους σμη Θεοδώρα ή γυνή
Θεοφίλου τοῦ βασιλέως μονὴν αὐτὸ ἐποίησε.
Τὰ Πικριδίου ἔκτισε Πικρίδιος ὁ κοιτωνάριος ἐν
τοῖς χρόνοις Εἰρήνης τῆς ᾿Αθηναίας.
Τὸ δὲ Καστέλλιον Τιβέριος έκτισεν ὁ βασιλεὺς ὁ
πενθερὸς Μαυρικίου διὰ τὸ μὴ καῦσαι τὸν στόλον
αὐτοῦ Χάγανον τὸν ἄρχοντα Βουλγαρίας· ἐκεῖσε
γὰρ τὰ πλοῖα ἤγαγε καστελλώσας καὶ ὀχυρώσας
αὐτὰ ἐκεῖσε.
Meursii et Lambecii notæ.
Περὶ δέ. Οτι τὸ Βοσπόριον, καθώς φησιν nomina et subrepticis, utrique suam
Ἰωάννης ὁ Ἀντιοχεύς, ὅτι Βύζας έκτισε τὸ Βυζάντίον, βοῦν ἀπέστειλεν ἀπὸ τοῦ Προσφορίου, καὶ
ἀπῆλθεν εἰς Χρυσόπολιν, καὶ οὕτως ἐκλήθη Βοσπό
ριον. Ἐκεῖ δὲ ἐπωλοῦντο οἱ βόες καὶ εἰς τὸ σιγματοειδὲς τεῖχος μέχρι τοῦ Κοπρωνύμου. Εκείνος ὥρι
σεν εἰς τὸν Ταῦρον πωλεῖσθαι cod. 3058.
(10, Τοῦ Βοσπορίου. Portus Cpoli fuit in re
gione quinta e regione Chalcedonis, qui antiquitus
vocabatur τὸ Bοσπόριον, scilicet νεώριον seu ὁ Βοσποριανὸς λιμήν, propterea quod situs esset ad
Bosporum Thracium: ita enim, ut tradit Eustathius Dionysii scholiastes, proprie appellabatur
τὸ κατὰ Χαλκηδόνα καὶ Βυζάντιον στενόν, id est
mare angustum inter Chalcedonem et Byzantium.
Caeterum progressu temporis et vulgi ignorantia
genuinum illius portus nomen Βοσπόριον mulatum
fuit in Φωσφόριον οι Προσφόριον, ut testatur Stepiaμας ν. Βόσπορος et Joannes Tzetzes Chil. 1, 836.
Ne autem primo intuitu pateret corrupta esse hæc
affinxere
originem. Nam Phosphorium portum dictum fuisse
aiunt, quod cum Philippus Macedo nocte illumi et
pluvia urbem prope hune portum per insidias
expugnare tentasset, fortuito lune exorta, quam
Graeci Εκάτην φωσφόρον nuncupant, periculum ur
bis civibus detectum fuerit. Prosphorium vero el
Prosphorianum portum vocari tradunt and TỶC
προσφορά;, quod nimirum eo magna importaretur
eduliorum copia. Lann.
Το σιγματοειδὲς τοῦ τείχους. Loquitur de
muro maritimo. LAMB..
Πέτρος τις πατρίκιος. Ad hunc plurima
exstant rescripta Justiniano imperatore, sub quo
bis praefectus praetorio fuit. Laus.
Βαρσυαμιανόν. Procopius in Arechtis
Βαρυάμην eum appellat. LawΒ.
Καστελλούν Græco-barbaris dicitur castellis
et propugnaculis aliquem locum munire. Laxb.
col. 597–598page 85 of 124
PG 157:597Τὸν ᾿Αρχιστράτηγον τὸν εἰς τὸν ᾿Ανάπλουν καὶ τὸ Σωσθένιον ὁ μέγας Κωνσταντῖνος ἔκτισε. Τὸν ἅγιον Μάμαντα ὁ Λεωμακέλης ἀνήγειρε διότι εκαίετο ἡ πόλις μῆνας ἔξ. Ἐν ᾧ ὁ βασι λεὺς καὶ παλάτια ἔκτισε καὶ ἱπποδρόμιον, ἐν ᾧ οἱ βασιλεῖς ἡνιόχευον, ὅπου καὶ Μιχαὴλ ὁ υἱὸς Θεοῦ φίλου τοῦ βασιλέως ἀνηρέθη παρὰ Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος. Λέγεται δὲ ὅτι κατὰ τὴν τότε μονὴν τοῦ ἐμπρησμοῦ καὶ χειμών γέγονεν οἷος οὐκ ἐγένετο άλλοτε ποτέ. ᾿Αλλὰ καὶ σταχτὴν καθαρὰν ἔβρεξεν, ὡς κεῖσθαι ἐν τοῖς κεράμοις μέχρι σπιθαμής. Τότε δὲ καὶ ὁ ὅσιος Δανιήλ ἐν τῷ Ἀνάπλῳ ἦν. Τὸν ἅγιον Ταράσιον τὴν μονὴν, λέγουσιν ὅτι ὁ ἅγιος Ταράσιος ὁ πατριάρχης ἐκεῖσε ἐτέθη καὶ μετὰ τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐγένετο μονή. Τὴν μονὴν τὰ Δαμιανοῦ Δαμιανός παρακοιμώμενος ὁ Σθλαβός ἔκτισεν ἐν τοῖς χρόνοις Θεο φίλου τοῦ Εἰκονομάχου και Μιχαὴλ τοῦ υἱοῦ αὐ Τον ἅγιον Φωκᾶν πέρα Βασίλειος ὁ Μακεδών ἔκτιος. Ομοίως καὶ τὴν Θεοτόκον ἐν τῷ φόρῳ, καὶ τὴν νέαν εἰς τὸ παλάτιον, καὶ τὰ παλάτια πέρα τῶν πηγών. Ἡ δὲ πέραθεν τοῦ στενοῦ λεγομένου εκκλησία χρυσοκέραμος παρὰ Ἰουστίνου καὶ Σοφίας τῶν εὐσεβεστάτων βασιλέων ἐκτίσθη, καὶ ὁ ἅγιος Παῦ λος τὸ ὀρφανοτροφεῖον, καὶ ὁ δαιος Ζωτικός δ εἰς τοὺς λωβούς, ἀλλὰ καὶ ὁ λιμὴν τῶν Σοφιῶν καὶ αἱ Σοφιαναὶ τὰ παλάτια πέρα τοῦ στενοῦ. Τὰ δὲ ζευκτὰ κιόνια παρὰ Ρωμανοῦ τοῦ γέρον. τοῦ ἀνηγέρθησαν καὶ εἶχον τοὺς τιμίους σταυρούς. Τὰ δὲ Εὐτροπίου ὁ λιμὴν ἐκτίσθη παρὰ Εὐτροπίου πρωτοσπαθαρίου καὶ κοιμίστορος ἐν τοῖς χρό νας Ζήνωνος καὶ ᾿Αναστασίου τῶν βασιλέων· ἐν ᾧ λιμένι ἀπετμήθη τὴν κεφαλὴν Μαυρίκιος καὶ τὰ τέχνη αὐτοῦ καὶ ἡ γυνὴ παρὰ Φωκᾶ τοῦ τυράννου. Τὰ Μακελίας ἀνήγειρε Λέων ὁ πρωτοασε κρήτης. Τον Αρχιστράτηγον τὸν εἰς τὸν ᾿Ανάπλουν καὶ τὸ Σωσθένιον. 'Ανήγειρε καὶ ἔκτισεν ἐκεῖ παλάτια, διότι ἐνεπρήζετο ἡ πόλις μήνας ς'. Καὶ ἐξελθὼν ὁ Λεω μάκελος ἔκτισεν αὐτὰ καὶ μόλον ἐποίησε καὶ ναὸν ὡσαύτως. καὶ ἑώρα ἀποκεῖσε τὴν πόλιν ἐμπρηζο μένην. Εἶθ' οὕτως ἔβρεξε στάκτην ἐπ' αὐτῇ ὡς σπιθαμὴν τὸ πάχος. Ἔκτισε δὲ καὶ ἱπποδρόμιον, ἐν ᾧ καὶ Μιχαὴλ ὁ βασιλεὺς ἀνηρέθη ὑπὸ Βασιλείου, Ἐκαίετο ἡ πόλις. Τὸν ἅγιον. Τὸν δὲ ἅγιον Ταράσιον λέγουσιν εἶναι προάστειον τοῦ πατριάρχου Ταρασίου, καὶ ἀνέστησεν ἐν αὐτῷ μονήν. 5058. Ο Σθλάδος. ὁ σθλάβος εἰ ὁ σκλάβος, ἡ σθλαβία ει ἡ σκλαβία, σθλαβοῦν σκλαβοῦν, ἐσθλα δώθη εἰ σθλαβογενής Σλαβόν σκλαδόν Σθλαβός Σκλαβηνός αθλαση νός. Ζωτικός. Τὰ Μακ. Τῆς δὲ Μαλελίας τὴν μονὴν ἀνή γείρε Μαλένιος ὁ πρωτοασηκρήτις οὕτως καλούμενος 3058 Μηλιλίας
DE EDIFICIS CP.
Τὸν ᾿Αρχιστράτηγον τὸν εἰς τὸν ᾿Ανάπλουν καὶ τὸ Templa B. Archangeli Michaelis in Anaplo et SosΣωσθένιον ὁ μέγας Κωνσταντῖνος ἔκτισε.
Τὸν ἅγιον Μάμαντα ὁ Λεωμακέλης ἀνήγειρε
διότι εκαίετο ἡ πόλις μῆνας ἔξ. Ἐν ᾧ ὁ βασιλεὺς καὶ παλάτια ἔκτισε καὶ ἱπποδρόμιον, ἐν ᾧ οἱ
βασιλεῖς ἡνιόχευον, ὅπου καὶ Μιχαὴλ ὁ υἱὸς Θεοῦ
φίλου τοῦ βασιλέως ἀνηρέθη παρὰ Βασιλείου τοῦ
Μακεδόνος. Λέγεται δὲ ὅτι κατὰ τὴν τότε μονὴν τοῦ
ἐμπρησμοῦ καὶ χειμών γέγονεν οἷος οὐκ ἐγένετο
άλλοτε ποτέ. ᾿Αλλὰ καὶ σταχτὴν καθαρὰν ἔβρεξεν,
ὡς κεῖσθαι ἐν τοῖς κεράμοις μέχρι σπιθαμής. Τότε
δὲ καὶ ὁ ὅσιος Δανιήλ ἐν τῷ Ἀνάπλῳ ἦν.
Τὸν ἅγιον Ταράσιον τὴν μονὴν, λέγουσιν ὅτι
ὁ ἅγιος Ταράσιος ὁ πατριάρχης ἐκεῖσε ἐτέθη καὶ
μετὰ τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐγένετο μονή.
Τὴν μονὴν τὰ Δαμιανοῦ Δαμιανός παρακοιμώ
μενος ὁ Σθλαβός ἔκτισεν ἐν τοῖς χρόνοις Θεοφίλου τοῦ Εἰκονομάχου και Μιχαὴλ τοῦ υἱοῦ αὐ
Τον ἅγιον Φωκᾶν πέρα Βασίλειος ὁ Μακεδών
ἔκτιος. Ομοίως καὶ τὴν Θεοτόκον ἐν τῷ φόρῳ, καὶ
τὴν νέαν εἰς τὸ παλάτιον, καὶ τὰ παλάτια πέρα τῶν
πηγών.
Ἡ δὲ πέραθεν τοῦ στενοῦ λεγομένου εκκλησία
χρυσοκέραμος παρὰ Ἰουστίνου καὶ Σοφίας τῶν
εὐσεβεστάτων βασιλέων ἐκτίσθη, καὶ ὁ ἅγιος Παῦ
λος τὸ ὀρφανοτροφεῖον, καὶ ὁ δαιος Ζωτικός δ
εἰς τοὺς λωβούς, ἀλλὰ καὶ ὁ λιμὴν τῶν Σοφιῶν καὶ
αἱ Σοφιαναὶ τὰ παλάτια πέρα τοῦ στενοῦ.
Τὰ δὲ ζευκτὰ κιόνια παρὰ Ρωμανοῦ τοῦ γέρον.
τοῦ ἀνηγέρθησαν καὶ εἶχον τοὺς τιμίους σταυρούς.
Τὰ δὲ Εὐτροπίου ὁ λιμὴν ἐκτίσθη παρὰ Εὐτροπίου πρωτοσπαθαρίου καὶ κοιμίστορος ἐν τοῖς χρόνας Ζήνωνος καὶ ᾿Αναστασίου τῶν βασιλέων· ἐν ᾧ
λιμένι ἀπετμήθη τὴν κεφαλὴν Μαυρίκιος καὶ τὰ
τέχνη αὐτοῦ καὶ ἡ γυνὴ παρὰ Φωκᾶ τοῦ τυράννου.
Τὰ Μακελίας ἀνήγειρε Λέων ὁ πρωτοασεκρήτης.
thenio Constantinus Magnus ædificavit.
Templum S. Mamantis Leo Macelas ædificavit,
cum urbs sex integros menses continuo incendio Ohgrasset. Ibidem quoque palatium exstruxit et Hippodromum privatæ imperatorum aurigationi destinatum: ubi etiam Michael Theophill imperatoris filius
a Basilio Macedone occisus fuit. Ferunt autem durante illo incendio adeo sævam fuisse hiemen ut
alias nunquam. Eodem quoque tempore puram 'putam stacten pluit, ita 116 ut ad spithamæ altitudinem vasa eo replerentur. Eodem S. Daniel in Anaplo
degebat.
Monasterium S. Tarasii nomen habet a Tarasio
patriarcha, qui ibi sepultus est. Post obitum vero
Billius in monasterium mutatum fuit.
Monasterium Damiani Damianus accubitor natione Sihlavus condidit temporibus Theophili Iconomachi et Michaelis filii ejus.
Ecclesiam S. Phocæ trans fretum Basilius Macedo aedilicavit; item S. Deipara templum in foro, et
ecclesiam novam in palatio, et palatia ultra
fontes.
Ecclesiam trans fretum sitam et auratis tegulis
tectam piissimi principes Justinus et Sophia condiderunt. Item orphanotrophium S. Pauli et domum
mutilatis recipiendis destinatam, qua dicitur S.
Zotici, et portumn Sophie, et palatia Sophiana trans
G fretum.
Columellas junctas, quibus signa crucis imposita
erant, Romanus senior erexit.
Portum Eutropii condidit Eutropius protospatiarius et quæstor 117 temporibus Zenonis et Anastasii imperatorum; ubi Mauricio et uxori ejus atque
liberis capita præcisa sunt.
Edificium quod vocatur Macelia, Leo protoasecretis exstruxit.
Meursii et Lambėcii notæ.
Τον Αρχιστράτηγον τὸν εἰς τὸν ᾿Ανά
πλουν καὶ τὸ Σωσθένιον. De his duobus templis
5. Michaelis archangeli eorumque siu prolixe agit
Procopius 1. 1. edific., ubi utrumque al Justiniano
Instauratum fuisse memorat. Vide Nicephorum
Callistam 7, 50. LANB.
'Ανήγειρε καὶ ἔκτισεν ἐκεῖ παλάτια, διότι
ἐνεπρήζετο ἡ πόλις μήνας ς'. Καὶ ἐξελθὼν ὁ Λεω
μάκελος ἔκτισεν αὐτὰ καὶ μόλον ἐποίησε καὶ ναὸν
ὡσαύτως. καὶ ἑώρα ἀποκεῖσε τὴν πόλιν ἐμπρηζο
μένην. Εἶθ' οὕτως ἔβρεξε στάκτην ἐπ' αὐτῇ ὡς σπιθαμὴν τὸ πάχος. Ἔκτισε δὲ καὶ ἱπποδρόμιον, ἐν ᾧ
καὶ Μιχαὴλ ὁ βασιλεὺς ἀνηρέθη ὑπὸ Βασιλείου,
3058, omissis reliquis.
Ἐκαίετο ἡ πόλις. lucendium de quo in
præsentia Codinus loquitur, incidit secundum Marcellinum Comitem in annum unum imperii Leonis
qui post Christum est 465, Basilisco et llerminerico coss. LAMB.
De hoc Daniele S. Symeonis Stylitæ discipulo et imitatore vide Græc. Menologium die 11
Decembris. LAMB.
Τὸν ἅγιον. Τὸν δὲ ἅγιον Ταράσιον λέγουσιν
εἶναι προάστειον τοῦ πατριάρχου Ταρασίου, καὶ
ἀνέστησεν ἐν αὐτῷ μονήν. 5058.
Ο Σθλάδος. Utroque modo Græco-barbare
dicitur, ὁ σθλάβος εἰ ὁ σκλάβος, id est servus. et
ἡ σθλαβία ει ἡ σκλαβία, id est servitus, et σθλαβοῦν
et σκλαβοῦν, id est in servitutem redigere. Frustra
igitur Glossarii Græco-barbari auctor voces ἐσθλαδώθη εἰ σθλαβογενής ut mendosas rejicit. In pra
sentia vero Codinus Damianum patricium et cubicularium imperatoris Michalis Methysta Σλαβόν
sive σκλαδόν appellat, propterea quod oriundus
esset ex Sclavonia sive Dalmatia. Σθλαβός ergo
idem hic valet quod Σκλαβηνός vel αθλασηνός. LAMB.
Ζωτικός. Erat hospitale mutitatis recipiendis destinatum, et dicatum memoria S. Zotici. Vide
p. 89. Italis diceretur lo spedale degli stroppiuli.
LAMB
Τὰ Μακ. Τῆς δὲ Μαλελίας τὴν μονὴν ἀνή
γείρε Μαλένιος ὁ πρωτοασηκρήτις οὕτως καλούμε
νος 3058 Μηλιλίας Vat.
col. 599–600page 86 of 124
PG 157:599τι, μέλλει ἀκοῦσαι μετὰ πάντων τῶν ἀκολουθούντων λαοῦ, τῆς πόλεως ἤδη ποντιζομένης. πήδημα Ἐν δὲ τῇ μονῇ τῇ λεγομένη Πηλαμίδου στήλη ίστατο μαρμάρινος, ἣν ἀνήγειρε Θεόφιλος ἐν τοῖς χρόνοις Κωνσταντίνου τοῦ πορφυρογεννήτου. Τὰ δὲ ἐν τῷ Ἡραίῳ παλάτια εκτίσθη παρὰ τοῦ μεγάλου Ἰουστινιανοῦ· ὁ δὲ ἀνεψις αὐτοῦ Ἰουστίνος ἐκαλλώπισεν. Ηραῖον δὲ ἐκλήθη, ὅτι πάλαι τῆς Ἥρας ἦν ὁ ναὸς ἐκεῖ. "Η Ηρίου ὅτι τὸ παλαιὸν ἐκεῖ ἐθάπτοντο οἱ πολίται· καὶ δηλοί τοῦτο τὰ πολλὰ μαρμάρινα κιβούρια. Τὰ εἰς τὸν Βρύαντα παλάτια Τιβέριος ὁ βα σιλεὺς ἔκτισε καὶ ὁ γαμβρὸς αὐτοῦ Μαυρίκιος. Εκλήθη δὲ Βρύας προφητικῇ βήσει διὰ τὸν μέλλοντα αὐτόθι ἀκουσθήναι βρυγμὸν τῆς πόλεως καὶ γὰρ ὁ ταύτης τῆς πόλεως ἔσχατος βασιλεὺς μέλλων ἐξελθεῖν προστάξει Θεοῦ καὶ ἀπελθεῖν εἰς Ιερουσαλήμ καὶ ἀποδοῦναι τῷ Κυρίῳ τὴν βα σιλείαν τῶν Ῥωμαίων ἅμα τῷ διαδήματι αὐτοῦ, ἐπειδὰν γενήσεται ἐν τῷ τοιούτῳ βουνῷ τῷ Βρύαν αὐτῷ τὴν βοὴν καὶ τὸν βρυγμὸν τοῦ ἐναπομείναντες Τὰ τοῦ Δαματρίου παλάτια οἱ αὐτοὶ βασιλεῖς ἔκτισαν. Εστι δὲ ἐκεῖσε τὸ πήδημα Κωνσταντίνου τοῦ υἱοῦ Εἰρήνης τῆς ᾿Αθηναίας, τοῦ τυφλωθέντος παρὰ τῆς μητρὸς αὐτοῦ. Τὰ Φλωρεντίου καὶ τὰ Καλλιστράτου ἀπὸ δύο αὐταδέλφων οὕτω καλουμένων ἐκτίσθη. Μετὰ δὲ τὸν θάνατον αὐτῶν ἐγένετο δύο μοναστήρια ἐν τοῖς χρόνοις Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου. Μετὰ δὲ τε Ἐν δέ. Τὴν δὲ Πηλαμίδα ἀνήγειρε Λέων ὁ φιλόσοφος ἐν τοῖς χρόνοις Κωνσταντίνου του μεγά λου. Πηλαμίδου. τοῦ Πηλαμιδίου. Πηλαμήδιον Πηλαμύδιον ἐν δὲ τῷ λεγομένῳ Πηλαμιδίῳ. Ηραίῳ. Ηραίον τὴν Ἡραίαν ἄκραν. Ἱερεῖον, Ηρίον 'Ηέριον 'Αέριον. Ιουστίνος. Ἰουστῖνος καὶ Σοφία ἐκαλλώπισαν αὐτά 3058. Ηρίον ν. Ὅτι τὸ τῆς Χαλ κηδόνος ἀκρωτήριον τὸ παλαιὸν Ἡρίον καὶ ἂν καὶ λεγόμενον (ταφεῖον γὰρ ἦν τῆς πόλεως Χαλκηδόνος) ὁ μὲν Ἰουστινιανὸς ἀνασκάψας τὸ ὅλον ἀκρωτήριον καὶ ἀνακαθάρας τὸν τόπον βασίλεια ἔκτισε περι φανέστατα, καὶ Ἠερία ὁ τόπος μετωνομάσθη ή Αερία. Μέριον Βρύας Επέταξεν, ἐν τῷ Βρύαντι δείμασθαι ἀνάκτορα. Επειδὰν γενήσεται ἐν τῷ τοιούτῳ βουνῷ τῷ Βρύαντι. Διὰ τὸ, καὶ ὑπ' αὐτοῦ Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος) κτισθῆναι τὰ τοιαῦτα παλάτια, ὁμοίως καὶ εἰς τὸ ῾Εβδομον καὶ εἰς τὴν Ἠερείαν Ἱερείαν) καὶ εἰς τὸν Βρύαντα. καὶ εἰς τὴν Εἰρίαν καὶ εἰς τὴν Βροίαν. Βρύας ότι μέλλοντος τοῦ ἐσχάτου ἐξελθεῖν βασιλέως καὶ κατοικίσαι εἰς Ἱερουσαλὴμ ἐν αὐτῷ Βρύαντι μέλλει ἀκοῦσαν βρυγμὸν καὶ τὴν βοὴν τοῦ κλαυθμῶνος τῆς πόλεως 3058. Βρύαντος, Βρύας Βρύον. πήδημα Τα Φλωρεντίου καὶ τὰ Καλλιστράτου. Φλωρεντίου Φλώρου.
GEORGI
In monasterio dicto Pelamidæ statua marmorea
collocata erat, quam erexit Theophilus tempore
Constantini Porphyrogeniti.
Palatia sita in Hermo Justinianus magnus ædificavit, quæ postea exornavit Justinus ejus nepos.
Vocatur antem locus ille Heræum, quod antiquitus
ibi templum Junonis esset; vel Erium, quoniam cives olim ibi sepeliebantur, uti etiam nunc testantur
multa marmorea monumenta.
Palatia quæ sunt in Bryante, Tiberius imperator
et Mauricius ejus gener ædificarunt. Dictus autem
est ille locus Bryas prophetico præsagio futuri urhis fremitus, qui ibi olim exaudietur. Cum enim
ultimus bujus urbis imperator jussu divino ex urbe
discedet et proficiscetur Hierosolymam, traditurus
Deo una cum suo diademate imperium Romanorum,
tunc in hoc colle nominato Bryante ipse et omnes
qui eum 118 comitabuntur, clamorem audient et
strepitum populi remanentis in urbe.
τι, μέλλει ἀκοῦσαι μετὰ πάντων τῶν ἀκολουθούντων
λαοῦ, τῆς πόλεως ἤδη ποντιζομένης.
Palatia Damatri¡ ¡idem imperatores ædificarunt.
Visitur autem ibi πήδημα Constantini, qui a matre
Irene Attica excæcatus fuit.
CODINI
Ἐν δὲ τῇ μονῇ τῇ λεγομένη Πηλαμίδου
στήλη ίστατο μαρμάρινος, ἣν ἀνήγειρε Θεόφιλος
ἐν τοῖς χρόνοις Κωνσταντίνου τοῦ πορφυρογεν
νήτου.
Τὰ δὲ ἐν τῷ Ἡραίῳ παλάτια εκτίσθη παρὰ
τοῦ μεγάλου Ἰουστινιανοῦ· ὁ δὲ ἀνεψις αὐτοῦ
Ἰουστίνος ἐκαλλώπισεν. Ηραῖον δὲ ἐκλήθη,
ὅτι πάλαι τῆς Ἥρας ἦν ὁ ναὸς ἐκεῖ. "Η Ηρίου
ὅτι τὸ παλαιὸν ἐκεῖ ἐθάπτοντο οἱ πολίται· καὶ δηλοί
τοῦτο τὰ πολλὰ μαρμάρινα κιβούρια.
Τὰ εἰς τὸν Βρύαντα παλάτια Τιβέριος ὁ βασιλεὺς ἔκτισε καὶ ὁ γαμβρὸς αὐτοῦ Μαυρίκιος.
Εκλήθη δὲ Βρύας προφητικῇ βήσει διὰ τὸν
μέλλοντα αὐτόθι ἀκουσθήναι βρυγμὸν τῆς πόλεως·
καὶ γὰρ ὁ ταύτης τῆς πόλεως ἔσχατος βασιλεὺς
μέλλων ἐξελθεῖν προστάξει Θεοῦ καὶ ἀπελθεῖν εἰς
Ιερουσαλήμ καὶ ἀποδοῦναι τῷ Κυρίῳ τὴν βα
σιλείαν τῶν Ῥωμαίων ἅμα τῷ διαδήματι αὐτοῦ,
ἐπειδὰν γενήσεται ἐν τῷ τοιούτῳ βουνῷ τῷ Βρύαν
αὐτῷ τὴν βοὴν καὶ τὸν βρυγμὸν τοῦ ἐναπομείναντες
Τὰ τοῦ Δαματρίου παλάτια οἱ αὐτοὶ βασιλεῖς
ἔκτισαν. Εστι δὲ ἐκεῖσε τὸ πήδημα Κωνσταν
· τίνου τοῦ υἱοῦ Εἰρήνης τῆς ᾿Αθηναίας, τοῦ τυφλω
θέντος παρὰ τῆς μητρὸς αὐτοῦ.
Edes Florentii et Callistrati duo germani fratres Τὰ Φλωρεντίου καὶ τὰ Καλλιστράτου ἀπὸ
ita nominati exstruxerunt; quæ post eorum mor- δύο αὐταδέλφων οὕτω καλουμένων ἐκτίσθη. Μετὰ δὲ
tem in monasteria mutatæ fuerunt. Hic post 428 anτὸν θάνατον αὐτῶν ἐγένετο δύο μοναστήρια ἐν τοῖς
nos tempore Irenæ Attica Paulus patriarcha, de- G χρόνοις Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου. Μετὰ δὲ τε
Meursii et Lambecii notæ.
Ἐν δέ. Τὴν δὲ Πηλαμίδα ἀνήγειρε Λέων ὁ
φιλόσοφος ἐν τοῖς χρόνοις Κωνσταντίνου του μεγά
λου. LANB.
Πηλαμίδου. Rectius in cod. Vat. legitur
τοῦ Πηλαμιδίου. Πηλαμήδιον enim vel Πηλαμύ
διον suburbium erat maritimum, propterea ita nominatum quod pelamides pisces numerose ibi canerentur. In cod. Reg. simpliciter legitur ἐν δὲ τῷ
λεγομένῳ Πηλαμιδίῳ. Hujus suburbii meminit Cedrenus, ubi agit de imperio Joannis Tzimiscæ. ID.
Ηραίῳ. Ηραίον promontorium est Chalcedonis, quod Stephanus vocat τὴν Ἡραίαν ἄκραν.
Antiquitus vero ita nominatum fuit a fano Junonis,
quod in eo situm erat. Postea vero, prisco et
genuino nomine abolito, corrupte appellari cœpit
Ἱερεῖον, Ηρίον et 'Ηέριον sive 'Αέριον. Εtymologia
enim, quas Græci recentiores corruptis hisce nominibus attribuunt, non originales sunt, sed tantum
flclicia. LAMB.
Ιουστίνος. Ἰουστῖνος καὶ Σοφία ἐκαλλώπισαν αὐτά 3058.
H 'Hplor. Quod hoc loco Codinus ait,
Ηρίον appellatum fuisse illud promontorium
propterea quod cives Chalcedonenses ibi sepeliuntur, infra etiam p. 119 ν. 4 repetit. Famdrinque nominis rationem confirmat fragmentum
ex mss. quibusdam biblioth. Reg. Collect. excerptum, cujus exemplar apposui: Ὅτι τὸ τῆς Χαλ
κηδόνος ἀκρωτήριον τὸ παλαιὸν Ἡρίον καὶ ἂν καὶ
λεγόμενον (ταφεῖον γὰρ ἦν τῆς πόλεως Χαλκηδόνος)
ὁ μὲν Ἰουστινιανὸς ἀνασκάψας τὸ ὅλον ἀκρωτήριον
καὶ ἀνακαθάρας τὸν τόπον βασίλεια ἔκτισε περι
φανέστατα, καὶ Ἠερία ὁ τόπος μετωνομάσθη ή
Αερία. Sed quidquid illi dicant, neque Μέριον
neque 'Hplov genuinum et proprium hujus promontoril nomen fuit, sed Hpalov, ut paulo ante
notavi et Stephanus testatur. LANB.
Locus nuncupatus Βρύας memoratur a 20nara in Theophilo:Επέταξεν, inquit, ἐν τῷ Βρύαντι
δείμασθαι ἀνάκτορα. Fuit autem, ut opinor, ita nom
minatus unus ex septem collibus Cpolitanis. Nam
paulo post subjungit Codinus: Επειδὰν γενήσεται
ἐν τῷ τοιούτῳ βουνῷ τῷ Βρύαντι. Μeminit etiam
palatii in Bryante siti Constantinus Porphyrogenitus De administr. Imp. c. 51: Διὰ τὸ, inquit, καὶ
ὑπ' αὐτοῦ (sc. Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος) κτισθῆναι
τὰ τοιαῦτα παλάτια, ὁμοίως καὶ εἰς τὸ ῾Εβδομον καὶ
εἰς τὴν Ἠερείαν (vel Ἱερείαν) καὶ εἰς τὸν Βρύαντα.
Sic enim ibi scribendum est pro eo quod vulgo perperam legitur, καὶ εἰς τὴν Εἰρίαν καὶ εἰς τὴν
Βροίαν. LAMB.
Βρύας ότι μέλλοντος τοῦ ἐσχάτου ἐξελθεῖν
βασιλέως καὶ κατοικίσαι εἰς Ἱερουσαλὴμ ἐν αὐτῷ
Βρύαντι μέλλει ἀκοῦσαν βρυγμὸν καὶ τὴν βοὴν τοῦ
κλαυθμῶνος τῆς πόλεως cod. 3058.
Quæ Codinus hic narrat de etymologia loci
noninati Βρύαντος, mera nuga sunt et fabulz
aniles. In cod. Regio pro Βρύας legitur Βρύον.
LANB.
Quid vox πήδημα bic significet, nondum
mlhi-liquet. I-AMB.
Τα Φλωρεντίου καὶ τὰ Καλλιστράτου.
Uiriusque mentio ut in Menologio die 31 Decem
bris, in Actis S. Zotici. In cod. Reg. et aliqnot VaLicanis pro Φλωρεντίου legitur Φλώρου. Quae vero
paulo post Codinus narrat de Paulo patriarcha hahentur apud Zonaram in imperio Irenæ et filii ejus
Constantini. LAMB.
col. 601–602page 87 of 124
PG 157:601τρακόσια καὶ εἴκοσι ὀκτὼ ἔτη Παῦλος πατριάρχης ἐν τοῖς χρόνοις Ειρήνης τῆς ᾿Αθηναίας παρητήσατο, καὶ κατελθὼν τοῦ πατριαρχείου ἐκεῖσε ἡσυχήσας μετὰ μήνας τέσσαρας τέθνηκε. Τὰ παλάτια τῶν Ελευθερίου καὶ τὰ ἐργοδόσια ἡ αὐτὴ Εἰρήνη ἔκτισεν. ᾿Απὸ δὲ τῶν Ελευθερίου παλατίων μέχρι τοῦ ᾿Αμαστριανοῦ ἱπποδρόμιον ἦν, παρὰ τοῦ δευτέρου κτίτορος τῆς πόλεως τοῦ με κροῦ Θεοδοσίου κατασκευασθὲν, ὅπερ κατέλυσεν ἡ . Αθηναία καὶ ἔκτισεν ἐν αὐτῷ τὰ πιστώρια, Τὸ δὲ καλούμενον μέγα Λουτρόν πλησίον τοῦ Βοὸς εκτίσθη παρά Νικήτα ευνούχου καὶ ἐπὶ τῆς τρα πέζης, ἐπὶ τοῖς χρόνοις Θεοφίλου τοῦ βασιλέως. Ο αρχιστράτηγος τὰ ᾿Αβάκια, ὁ πλησίον τοῦ Ξηρολόφου, ἐκτίσθη παρὰ Λεωμακέλου. Εκλήθη δὲ οὕτω διὰ τὸ εὑρεθῆναι ἐκεῖσε ἀβάκια παμμεγέθη καὶ ἀξιοθαύμαστα. Η παναγία Θεοτόκος τὸ Κρύσταλλον διὰ τοῦτο οὕτως ἐκλήθη, ὅτι τοῦ Λεωμακέλου ἐκεῖσε διερχομένου ἐφ' ἵππῳ χειμώνος ὄντος κρύσταλλον ἔπεσε καὶ ἔδωκεν αὐτόν Περὶ δὲ τῶν Ηρίων λέγεται ὅτι οἱ ἀποθνήσκοντες τῶν πολιτῶν πρὸ τοῦ κτισθῆναι τὸν ἅγιον Λουκᾶν ἐκεῖσε ἐθάπτοντο. Εκτισε δὲ ἐκεῖσε ναὸν τοῦ ἁγίου Γρηγορίου ὁ μέγας Κωνσταντίνος. Ιστέον ὅτι καὶ πρῶτον εἰς τὸ Βυζάντιον ἐλθὼν ὁ ἅγιος Ανδρέας ἐκεῖσε ἐκάθισε καὶ ἐδίδασκεν, εἶτα ἐχειροτόνησε τὸν ἅγιον Στάχυν εἰς τὴν ἁγίαν Ειρήνην τοῦ Γαλά του πέραθεν· ἐκλήθη δὲ οὕτως ἀπό τινος Γαλάτου ἀνδρὸς ἐκεῖσε οἰκοῦντος. Ὁ δὲ ἅγιος Ανδρέας πρὸ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἦλθεν εἰς τὸ Βυζάντιον, καὶ εἰς τὰ λεγόμενα 'Αρματίου ἐποίησε τὴν σκηνήν αὐτοῦ καὶ ἐκάθητο διδάσκων. Εποίησε δὲ καὶ σταυ τὸν ιδιοχείρως, λατομήσας αὐτὸν καὶ γλύψας, ἐν ἔπησεν εἰς τὴν ἁγίαν Εἰρήνην τὴν παλαιάν. Μετὰ δὲ ταῦτα ἦλθεν εἰς τὸ νεώριον, εἰς τὸ καλούμενον περπτέμβολον, καὶ ἐδίδασκε κἀκεῖσε. Εκλήθη δὲ οὕτως ὁ τοιοῦτος ἔμβολος, διότι στήλη τις ἦν, καὶ ἐπάνω αὐτῆς ἵστατο ζώδιον ἔχον ἐν τῇ κεφαλῇ τέσσαρα κέρατα, καὶ θαῦμα ἐγένετο ἐν αὐτῷ· ὅστις γὰρ εἶχαν ὑπόληψιν τοῦ εἶναι κερατίαν ηνίκα ἐλθὼν προσήγγιζε τῇ στήλῃ, εἰ ἦν ὡς ὑπελαμβάνετο, εγύριζεν ή στήλη ἐκ τρίτου· εἰ δὲ οὐκ ἦν, ίστατο σιγῇ. Ο τρίκλινος τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου λέγεται Μιναῦρα διὰ τὸν τρόπον τοιοῦτον. Αναστάσιος βασιλεὺς ὁ Δίχορος τῷ κς' ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ καὶ τῷ τετάρτῳ μηνί, βροντῶν καὶ ἀστραπῶν περὶ Εδωκεν αὐτόν. Διδόναι κρούειν, 'Εκλήθη δὲ οὕτως. Κερατίαν Η γυνή σου πορνεύσει, καὶ κατὰ τὸ λεγόμενον κέρατά σου ποιήσει.
τρακόσια καὶ εἴκοσι ὀκτὼ ἔτη Παῦλος πατριάρχης ρosita patriarchali dignitate, requievit et post qua
ἐν τοῖς χρόνοις Ειρήνης τῆς ᾿Αθηναίας παρητήσατο,
καὶ κατελθὼν τοῦ πατριαρχείου ἐκεῖσε ἡσυχήσας
μετὰ μήνας τέσσαρας τέθνηκε.
Τὰ παλάτια τῶν Ελευθερίου καὶ τὰ ἐργοδόσια ἡ
αὐτὴ Εἰρήνη ἔκτισεν. ᾿Απὸ δὲ τῶν Ελευθερίου
παλατίων μέχρι τοῦ ᾿Αμαστριανοῦ ἱπποδρόμιον ἦν,
παρὰ τοῦ δευτέρου κτίτορος τῆς πόλεως τοῦ με
κροῦ Θεοδοσίου κατασκευασθὲν, ὅπερ κατέλυσεν ἡ
. Αθηναία καὶ ἔκτισεν ἐν αὐτῷ τὰ πιστώρια,
Τὸ δὲ καλούμενον μέγα Λουτρόν πλησίον τοῦ Βοὸς
εκτίσθη παρά Νικήτα ευνούχου καὶ ἐπὶ τῆς τρα
πέζης, ἐπὶ τοῖς χρόνοις Θεοφίλου τοῦ βασιλέως.
Ο αρχιστράτηγος τὰ ᾿Αβάκια, ὁ πλησίον τοῦ
Ξηρολόφου, ἐκτίσθη παρὰ Λεωμακέλου. Εκλήθη δὲ
οὕτω διὰ τὸ εὑρεθῆναι ἐκεῖσε ἀβάκια παμμεγέθη
καὶ ἀξιοθαύμαστα.
Η παναγία Θεοτόκος τὸ Κρύσταλλον διὰ τοῦτο
οὕτως ἐκλήθη, ὅτι τοῦ Λεωμακέλου ἐκεῖσε διερχο
μένου ἐφ' ἵππῳ χειμώνος ὄντος κρύσταλλον ἔπεσε
καὶ ἔδωκεν αὐτόν
Περὶ δὲ τῶν Ηρίων λέγεται ὅτι οἱ ἀποθνήσκοντες
τῶν πολιτῶν πρὸ τοῦ κτισθῆναι τὸν ἅγιον Λουκᾶν
ἐκεῖσε ἐθάπτοντο. Εκτισε δὲ ἐκεῖσε ναὸν τοῦ ἁγίου
Γρηγορίου ὁ μέγας Κωνσταντίνος. Ιστέον ὅτι καὶ
πρῶτον εἰς τὸ Βυζάντιον ἐλθὼν ὁ ἅγιος Ανδρέας
ἐκεῖσε ἐκάθισε καὶ ἐδίδασκεν, εἶτα ἐχειροτόνησε τὸν
ἅγιον Στάχυν εἰς τὴν ἁγίαν Ειρήνην τοῦ Γαλά
του πέραθεν· ἐκλήθη δὲ οὕτως ἀπό τινος Γαλάτου
ἀνδρὸς ἐκεῖσε οἰκοῦντος. Ὁ δὲ ἅγιος Ανδρέας πρὸ
τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἦλθεν εἰς τὸ Βυζάντιον,
καὶ εἰς τὰ λεγόμενα 'Αρματίου ἐποίησε τὴν σκηνήν
αὐτοῦ καὶ ἐκάθητο διδάσκων. Εποίησε δὲ καὶ σταυτὸν ιδιοχείρως, λατομήσας αὐτὸν καὶ γλύψας, ἐν
ἔπησεν εἰς τὴν ἁγίαν Εἰρήνην τὴν παλαιάν. Μετὰ
δὲ ταῦτα ἦλθεν εἰς τὸ νεώριον, εἰς τὸ καλούμενον
περπτέμβολον, καὶ ἐδίδασκε κἀκεῖσε. Εκλήθη δὲ
οὕτως ὁ τοιοῦτος ἔμβολος, διότι στήλη τις ἦν,
καὶ ἐπάνω αὐτῆς ἵστατο ζώδιον ἔχον ἐν τῇ κεφαλῇ
τέσσαρα κέρατα, καὶ θαῦμα ἐγένετο ἐν αὐτῷ· ὅστις
γὰρ εἶχαν ὑπόληψιν τοῦ εἶναι κερατίαν ηνίκα
ἐλθὼν προσήγγιζε τῇ στήλῃ, εἰ ἦν ὡς ὑπελαμβάνετο, εγύριζεν ή στήλη ἐκ τρίτου· εἰ δὲ οὐκ ἦν,
ίστατο σιγῇ.
Ο τρίκλινος τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου λέγεται
Μιναῦρα διὰ τὸν τρόπον τοιοῦτον. Αναστάσιος
βασιλεὺς ὁ Δίχορος τῷ κς' ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ
καὶ τῷ τετάρτῳ μηνί, βροντῶν καὶ ἀστραπῶν περὶ
tuor inenses mortuus est.
Palatia Eleutheriana et officinas eadem Ireno
condidit. Hippodromum vero, qui inter ædes Eleuterianas et Amastrianas a secundo urbis comli
tore Theodosio juniore exstructus erat, demolita
est Angusta, ejusque loco pistrina ædificavit.
Thermas magnas, quæ sunt prope Bovem, exstruxit Nicetas eunuchus et præfectus mensæ tempore Theophili imperatoris.
Templum B. archangeli Michaelis nuncupatum
ad Abacos, quod est prope Xerolophum, ædificavit
Leo Macelas. Ita vero nominatum est, quod ibi inventi fuerint Abaci magnitudinis admirandæ.
119 Ecclesia S. Deiparæ ad Glaciem inde cognomen habet, quod Leonem Macelam equo illac
transvehentem hiemali tempore glacies delapsa afflixerit.
De loco nuncupato Erio referunt olim cives ibi
sepeliri solitos, antequam conderetur cœmeterium
S. Luc. Ibidem Constantinus magnus templum S.
Georgii condidit. Sciendumn est quod S. Andreas
apostolus Byzantium veniens primum in eo loco
consederit atque docuerit, et deinde ordinaverit
8. Stachyn episcopum ecclesiæ S. Irenæ tráns
fretum, in loco qui a Galata quodam ibi habitante
Galata vocatur. S. Andreas autem ante Constantinum magnum Byzantium venit, et in loco qui di•
citur Harmatii tabernaculum struxit, atque ibi docuit. Sculpsit etiam propria manu signum crucis
ex lapide, collocavitque in ecclesia antiqua S.
Irenæ. Postea migravit in Neorium, et ibi quoque
docuit in porticu quæ cornuta ob hanc causam
vocatur. Stabat ibi columnæ imposita statua quatuor cornua in capite gerens. Quisquis igitur suspectam habebat pudicitiam uxoris, ad hanc stać
tuam accedebat, et si res ita se haberet ut suspicabatur, ter in gyrum se vertebat statua; sin minus,
stabat immobilis.
120 Triclinium magni Constantini propterea
Manaura dicitur. Cum imperator Anastasius Dicorus 26 annos et 4 menses imperasset, accidit ut
tonitrua et fulgura circum undique palatium veheMeursii et Lambecii notæ.
Εδωκεν αὐτόν. Διδόναι hic idem est atque
κρούειν, id est afligere sive ad terram dare. Sic
Florus 4, 2, de Gesare loquens, Tribus, inquit, et
viginti vulneribus ad terram datus est. Et Plautus,
Quemcunque icero, ad terram dabo. Vide notas ad
p. 32. LAMB.
S. Stachys, qui a B. Andrea apostolo primus Byzantii episcopus ordinatus est, meminit
Nicephorus patriarcha. Vide præterea Martyrologium et Mensa Græcorum die 31 Octobris et 30 Nom
vembris, et Nicephorum Callistum 8, 7. Lamb.
'Εκλήθη δὲ οὕτως. Originatio inepta.
LANB.
Κερατίαν sive cornulum Codlinns vocat qui
uxorem habet adulteram. Eodem modo apud Ariemidorum 2, 12 uxor adultera dicitur marito fecisse
cornua. Refert enim cuidam uxorem ducturo, qui
visus sibi fuerat arieti insidere et ab eo excuti,
somniorum interpretem ita respondisse: Η γυνή
σου πορνεύσει, καὶ κατὰ τὸ λεγόμενον κέρατά σου
ποιήσει. Idem loquendi genus apud Italos, Gallos
et Germanos hodieque in usu est. LAMB.
col. 603–604page 88 of 124
PG 157:603τὸ παλάτιον εἰλουμένων, ἀδημονῶν καὶ μὴ φέρων ἐκ τόπου εἰς τόπον ἔφευγε. Καὶ δὴ εἰσελθόντα εἰς τὸν τοιοῦτον τρίκλινον κατέλαβεν ἐκεῖσε αὐτὸν ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ· ὑπὸ γὰρ βροντῆς βιαίας καὶ με ραυνοῦ ἀπέψυξε καὶ ἐγένετο πυρίκαυστος. Οτε δὲ ἀπέθνησκε, φωνῇ μεγάλη ἔφη· «Ω Μάνα ὑπὸ αὔρας ἀπόλλυμαι.» Καὶ διὰ τοῦτο ἐκλήθη ὁ τρίκλινος Μαναῦρα. Το Σίγμα τὴν Θεοτόκον πρῶτον μὲν ὁ μέγας Κωνσταντίνος ἔκτισεν, εἶτα δὲ Ἰουστινιανὸς ὁ μέσ γας ἀνέκτισε. Μετὰ δὲ τριακόσια είκοσι ὀκτὼ ἔτη ἐν τῇ αὐτοκρατορία Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος, σεισμοῦ μεγάλου γεγονότος, συνεπτώθη παντελῶς ὁ ναὸς ἐν ἡμέρᾳ Κυριακῇ, μηνός Ἰανουαρίου θ', τοῦ ἁγίου Πολυεύκτου, καὶ τοὺς ἐκεῖσε ἀνθρώπους διέφθειρε, καὶ ἔκτοτε ἐκλήθη Σείσμα ἢ Σῆμα. Ιδιω τικῶς δὲ καλοῦσι Σίγμα. Τὸν μικρὸν ἀρχιστράτηγον τὴν νέαν Ζήνων καὶ Αριάδνη ἀνήγειραν. Τὴν γυναικείαν μονὴν τῆς Προκοπίας ὁ θεῖος τοῦ μεγάλου Ιουστινιανοῦ ἔκτισε σὺν τῇ γυναικὶ αὐτοῦ Εὐφημία, ἔνθα καὶ θανὼν ἐτάφη. Η χώρα πρῶτον μὲν εὐκτήριον ἦν, Πρίσ σκος δὲ ὁ ἔπαρχος καὶ γαμβρος Φωκά του τυράννου περιορισθεὶς ἐκεῖ παρὰ τοῦ ἰδίου ἔκτισε ταύτην μονὴν εἰς κάλλος καὶ μέγεθος, ἀπο χαρισάμενος καὶ κτήματα πολλά. Εκλήθη δὲ Χώρα, διάτι τῶν Βυζαντίων χωρίον ἦν ἐκεῖ, καθὰ καὶ ἡ τοῦ Στουδίου μονὴ ἔξω τῆς πόλεως υπήρχε, καὶ ἡ μονὴ τοῦ Ξηροκεράμου. Ο Άγιος Μάμας ἐκτίσθη παρὰ τῆς ἀδελφῆς Μαυρικίου τοῦ βασιλέως· μετὰ γὰρ τὸ ἀναι ῾Ο Μάνα. μάνα 'Ω Μάνα, ὑπὸ αὔρας ἀπόλλυμαι, Τελεῖται δὲ ἡ σύναξις διὰ τὸν μέγαν γεγο νότα σεισμὸν κατ' αὐτὴν τὴν ἡμέραν τὴν δεκάτην του μηνός Ἰανουαρίου) ἐν ἀρχῇ βασιλείας Βισιλείου, ὅτε καὶ ὁ ναὸς τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, ὁ ἐν τῷ Σίγματι, καὶ πολλαὶ ἕτεραι ἐκκλησίαι καὶ ἐν ὠτικοὶ κατέπεσον εἶκοι. Σίγμα Σεισμός ει Σημα, Σεισματίαν Η χώρα. ή μονὴ τῆς χώρας. Καὶ τὸν ἄρο χιεράρχην Καλλίνικον ἀπόμματον ποιήσας τῷ σεμνείῳ τῆς χώρας παρέπεμψε. ΕΑΒ. Πρίσκος Κρίσπος. Φωκά. Τοῦ Καππάδοκος καὶ ἀπηνους Φωκά Περιωρίσθη ἐκεῖσε, ὅτι ἐν ὑπολήψει γέγονε τοῦ Ἡρακλείου του βασιλέως. Καὶ γὰρ καὶ αὐτῷ συγκροτήσας ὁ αὐτὸς Κρίσπος, καὶ κρατήσας διὰ τῆς θαλάσσης τὴν βασιλείαν, γαμβρός τυγχάνων Φωκά. Καὶ μετὰ τοῦτο βασιλέως γράμματα κατ' αὐτοῦ δεξάμενος ὁ Ηράκλειος ἔφη αὐτῷ οὕτως. Αθλιε, γαμβρὲν οὐκ ἐποίησας, καὶ πῶς ἀληθῆ φίλον ποιήσεις;» Διὰ ταῦτα οὖν ἐκεῖσε περιορισθείς. Παρὰ τῆς ἀδελφῆς Μαυρικίου.
meader impeterent. Quare consternatus imperator, τὸ παλάτιον εἰλουμένων, ἀδημονῶν καὶ μὴ φέρων
et hinc inde præ formidiṇe cursitans, in hoc demum triclinio numinis ira perculsus et penetrabili
fulminis ictu ambustus fuit. Moribundus autem
extreina.bec verba: magna voce protulit: «O Mana,
aura pereo, atque hine triclinium illu. Manauræ
Nomen retinuit.
Ecclesiam S. Dei Genitricis quæ vocatur Sigma,
Constantinus magnus primo condidit, deinde Justivianus Magnus restauravit. Post annos autem 328,
imperante Basilio Macedone, magno' terræ motu
totum hoc templum collapsum est, die Dominico
qui nonus erat Januarii et 8 Polyeucto sacer.
Hac ruius omnes, qnotquot in eo erant, oppressi
ἐκ τόπου εἰς τόπον ἔφευγε. Καὶ δὴ εἰσελθόντα εἰς
τὸν τοιοῦτον τρίκλινον κατέλαβεν ἐκεῖσε αὐτὸν ἡ
ὀργὴ τοῦ Θεοῦ· ὑπὸ γὰρ βροντῆς βιαίας καὶ με
ραυνοῦ ἀπέψυξε καὶ ἐγένετο πυρίκαυστος. Οτε δὲ
ἀπέθνησκε, φωνῇ μεγάλη ἔφη· «Ω Μάνα ὑπὸ
αὔρας ἀπόλλυμαι.» Καὶ διὰ τοῦτο ἐκλήθη ὁ τρί
κλινος Μαναῦρα.
Το Σίγμα τὴν Θεοτόκον πρῶτον μὲν ὁ μέγας
Κωνσταντίνος ἔκτισεν, εἶτα δὲ Ἰουστινιανὸς ὁ μέσ
γας ἀνέκτισε. Μετὰ δὲ τριακόσια είκοσι ὀκτὼ ἔτη
ἐν τῇ αὐτοκρατορία Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος,
σεισμοῦ μεγάλου γεγονότος, συνεπτώθη παντελῶς
ὁ ναὸς ἐν ἡμέρᾳ Κυριακῇ, μηνός Ἰανουαρίου θ',
τοῦ ἁγίου Πολυεύκτου, καὶ τοὺς ἐκεῖσε ἀνθρώπους
cant, et templum inde cognominatium fuit Sisma, διέφθειρε, καὶ ἔκτοτε ἐκλήθη Σείσμα ἢ Σῆμα. Ιδιω·
il est coniuassatio, sive Sema, id est sepulcrum.
Vulko autem vocatur Sigma.
Erclesiam novam B. archeugeli Zeno et Ariadne
ædificarunt.
Monasterium Procopiæ sanctimonialium patruus
Justiniani magni cum uxore Euphemia condidit, et
post obitum ibidem sepultus est.
121 Monasterium) Choræ prius oratorium erat.
Postquam vero Priscus præfectus et gener Phocæ
tyranni eo relegatus fuit, sua impensa magnum et
pulchrum monasterium ejus loco exstruxit, multasque possessiones ei largitus est. Cognominatur
autem hoc monasterium Chora, quod ibi olim ager
seu prædium esset; quemadmodum etiam miona -
steria Studii et Xerocerami extra urbem sita
eram.
Templum S. Mamantis condidit soror Mauricil
ia:peratoris. Hia enim, Mauricio et liberis ejus a
τικῶς δὲ καλοῦσι Σίγμα.
Τὸν μικρὸν ἀρχιστράτηγον τὴν νέαν Ζήνων καὶ
Αριάδνη ἀνήγειραν.
Τὴν γυναικείαν μονὴν τῆς Προκοπίας ὁ θεῖος τοῦ
μεγάλου Ιουστινιανοῦ ἔκτισε σὺν τῇ γυναικὶ αὐτοῦ
Εὐφημία, ἔνθα καὶ θανὼν ἐτάφη.
Η χώρα πρῶτον μὲν εὐκτήριον ἦν, Πρίσ
σκος δὲ ὁ ἔπαρχος καὶ γαμβρος Φωκά του
τυράννου περιορισθεὶς ἐκεῖ παρὰ τοῦ ἰδίου
ἔκτισε ταύτην μονὴν εἰς κάλλος καὶ μέγεθος, ἀπο
χαρισάμενος καὶ κτήματα πολλά. Εκλήθη δὲ Χώρα,
διάτι τῶν Βυζαντίων χωρίον ἦν ἐκεῖ, καθὰ καὶ ἡ
τοῦ Στουδίου μονὴ ἔξω τῆς πόλεως υπήρχε, καὶ ἡ
μονὴ τοῦ Ξηροκεράμου.
Ο Άγιος Μάμας ἐκτίσθη παρὰ τῆς ἀδελφῆς
Μαυρικίου τοῦ βασιλέως· μετὰ γὰρ τὸ ἀναι
Meursii et Lambecii notæ.
῾Ο Μάνα. Proprie μάνα Grao-Barbaris
dicitur mater: deinde etiam accipitur pro interjuctione exclamandi, ut in præsentia apud Codiuum et apud Luitprandum in Legatione: Obviantes
mihi, inquit, mulieres, quæ prius in stuporem mentis
verse Mana Mana clamabant, Originatio autem nomiris Manauræ vel Magnǝuræ deducta ex ultimis Anastasii Dicori verbis, 'Ω Μάνα, ὑπὸ αὔρας ἀπόλλυμαι,
aque mihi probatur atque altera illa quam Luit-
| raudus de rebus imperat. 6, 3 enarrat his verbis:
Est Cpoli domus palatio contigua miræ magnitudimis ac pulchritudinis, quæ a Græcis p loco à posita,
Megaura vel Magnaura quasi magna aula dicitur.
1.AMB.
De templo B. Virginis in Sigmate, et terræ
motu quo temporibus Basilii Macedonis fuit deje
clumn, mentio fit in Memologio, 10 Januarii, his
verbis: Τελεῖται δὲ ἡ σύναξις διὰ τὸν μέγαν γεγονότα σεισμὸν κατ' αὐτὴν τὴν ἡμέραν (scilicet τὴν
δεκάτην του μηνός Ἰανουαρίου) ἐν ἀρχῇ βασιλείας
Βισιλείου, ὅτε καὶ ὁ ναὸς τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου,
ὁ ἐν τῷ Σίγματι, καὶ πολλαὶ ἕτεραι ἐκκλησίαι καὶ
ἐν ὠτικοὶ κατέπεσον εἶκοι. Codinus a Menologio
paulum discrepat, et collapsum fuisse ait hoc tempum die nono Jauusrii, quo, a Græcis auniverbaria memoria S. Polycueti colitur. Quod vero
suujangit pristinum ejus templi cognomen Σίγμα
postea mulatum fuisse a vulgo in Σεισμός ει
Σημα, satis probabile est: refert enim Plutarchus
1. Cimone Athenis quoque tumulum eorum, qu03
ruina ex terrae motu oppressit, Σεισματίαν appellatum fuisse. LAND.
Η χώρα. ld est ή μονὴ τῆς χώρας. Ηujus
monasterii meminit Synodicon velus: Καὶ τὸν ἄρο
χιεράρχην Καλλίνικον ἀπόμματον ποιήσας τῷ σε
μνείῳ τῆς χώρας παρέπεμψε. ΕΑΒ.
Pro Πρίσκος perperam in aliquot codicibus
legitur Κρίσπος. Similiter aliquoties erratum est
apud Zonaram in Heraclio, uti etiam apud Niceph.
Callist. 18, 37 et 55. LAMB.
Φωκά. Τοῦ Καππάδοκος καὶ ἀπηνους Φωκά
3058.'
Περιωρίσθη ἐκεῖσε, ὅτι ἐν ὑπολήψει γέγονε
τοῦ Ἡρακλείου του βασιλέως. Καὶ γὰρ καὶ αὐτῷ
συγκροτήσας ὁ αὐτὸς Κρίσπος, καὶ κρατήσας διὰ
τῆς θαλάσσης τὴν βασιλείαν, γαμβρός τυγχάνων
Φωκά. Καὶ μετὰ τοῦτο βασιλέως γράμματα κατ'
αὐτοῦ δεξάμενος ὁ Ηράκλειος ἔφη αὐτῷ οὕτως.
Αθλιε, γαμβρὲν οὐκ ἐποίησας, καὶ πῶς ἀληθῆ φίλον
ποιήσεις;» Διὰ ταῦτα οὖν ἐκεῖσε περιορισθείς. LABS.
Παρὰ τῆς ἀδελφῆς Μαυρικίου. Zonaras,
Nicephorus Callistus et alii scriptores templum
S. Mamantis, in quo Mauricius cum familia sua
sepultus fuit, ædificatum fuisse referunt non a
sorore Mauricii, sed Pharasmane eunucho, qui
sub Justiniano cubiculi præfectus fuit. Quod vero
paulo post Codinus ait Mauricio uxoren el filias
ejus aliquanto superfuisse, testatur etiam Nicophorus Callistus 18, 41. LAMB.
col. 605–606page 89 of 124
PG 157:605ρεθῆναι παρὰ τοῦ Φωκά τον Μαυρίκιον ἅμα τοῖς τέχνοις αὐτοῦ λαβοῦσα τὰ σώματα αὐτῶν κατέθετο ἐκεῖσε. Ἡ δὲ σύμβιος Μαυρικίου μετὰ τῶν θυγα τέρων αὐτῆς ἐφρουρεῖτο παρὰ τῶν τοῦ Φωκᾶ ἐν τῇ νέα καλουμένη μονῇ πρὸς ὀλίγον τινὰ καιρόν. Ύστερον δὲ ἀνηρέθη παρ' αὐτοῦ καὶ αὐτὴ διὰ ξί φους ἀποτμηθεῖσα, καὶ πᾶσα ἡ συγγένεια Μαυρο κίου, καὶ τῇ θαλάσσῃ ἐῤῥίρησαν. Τὴν μονὴν τῆς ἁγίας Εὐφημίας καὶ τοὺς τάφους τοὺς ὄντας ἐν τῷ Πετρίῳ καὶ τὸ λουτρόν Βασίλειος ὁ Μακεδὼν ἀνήγειρε, καὶ τὰς θυγατέρας αὐτοῦ ἐκεῖσε ἀπέχειρα. Τὴν ἁγίαν Ζωὴν τὴν οὖσαν εἰς Μωκισίαν ὁ ὅσιος ἀνήγειρε Μαρκιανός, οὗ καὶ θανών κατετέθη. Τοὺς ἁγίους Νοταρίους ὁ μέγας Θεοδόσιο; ἀνήγειρε καὶ κτήματα πολλὰ ἐπεκύρωσε. Τὸν ναὸν τῶν ἁγίων Μανουήλ, Σαβέλ καὶ Ισμαήλ ἐπὶ τὸ χερσαίον τεῖχος ὁ μέγας ἀνής γειρε Θεοδόσιος· μετὰ γὰρ τὸ καθῆναι αὐτοὺς παρὰ τοῦ παραβάτου Ἰουλιανοῦ τὰ σώματα αὐτῶν ἐκεῖ κατέθετο, ἐπεὶ ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ ἀνῃρέθησαν οι Άγιοι. Τὴν δὲ Παλαιόν λεγομένην πόρταν ὁ μέγας Κωνσταντίνος ἀνήγειρε, καὶ ἕως ἐκεῖ ἦν τὸ ἀρχαῖον καὶ παρ' αὐτοῦ κτισθέν χερσαίον τείχος. Τον Άγιον Ελευθέριον Βασίλειος τις ἐν τοῖς χρό τας Αρκαδίου ἀνήγειρε. Δὲ δύο μοναὶ τῆς ἁγίας Δομνίνας, ή τε ἐπονομάζεται τὰ ᾿Αλεξάνδρου, καὶ ἡ ἄλλη ή λέγεται τὰς Μαύρας, ἐν ταῖς χρόνοις τοῦ μεγάλου Θεοδο σου εκτίσθησαν. Ελθοῦσαι γὰρ ἀπὸ Ῥώμης εὗρον ἄοικον τον τόπον, καὶ αἰτησάμεναι τὸν βασι λέα, δέδωκεν αὐταῖς τὸν τόπον καὶ συνδρομήν, και ἀνήγειραν τὰς μονάς. Ὡσαύτως καὶ ἡ ὅσιος Δίος αίτησάμενος τὸν βασιλέα, τόπον λαβών, ἔκτισε τὴν μονὴν τοῦ Δίου καλουμένην. Η μονή ή λεγομένη τη Μυροκέρατον ἐκτίσθη ἐν τοῖς χρόνοις Μαρκιανοῦ τοῦ βασιλέως. Φασὶ δὲ πολ λοὶ τῶν ἱστορικῶν ὅτι τὴ μέρας ἐκεῖνο τοῦ ἐλαίου, ή έχριε Σαμουὴλ ὁ προφήτης τοὺς βασιλέας, εἰς τὴν τοιαύτην μονὴν κρεμᾶτο, και διὰ τοῦτο ἐκλήθη Μυροκέρατον. Ἡ μονὴ τοῦ Ξυλινίτου ἐκτίσθη παρὰ μαγί στον Νικήτα ἐν τοῖς χρόνοις Λέοντος τοῦ Συρο-D γενοῦς τοῦ πατρὸς Καβαλίνου, παρ᾽ οὗ καὶ ἀπεκεφαλίσθη εἰς τὸν σφενδόνα. Εχει δὲ τὸ ὄνομα ἡ μονή Μανουήλ, Σαβέλ και Ισμαήλ. τὸ χερσαίον τείχος πρὸς Θρᾴκην τεῖχος τὸ ἐπιλεγόμενον Κωνσταντίνου. Τὴν δέ. Τὸν δὲ Πρόδρομον τὴν παλαιὰν ἀνήγειρεν ὁ μέγας Κωνσταντίνος. Τὸ δὲ κτίσμα Ακούμβιζεν εἰς τὸ χερσαίον τεῖχος. 5058 Ξυλινίτης του Ξυλινίτου
DE ED:FICIIS CP.
ρεθῆναι παρὰ τοῦ Φωκά τον Μαυρίκιον ἅμα τοῖς Pboca tyranno interfectis, corpora eorum collegit
τέχνοις αὐτοῦ λαβοῦσα τὰ σώματα αὐτῶν κατέθετο
ἐκεῖσε. Ἡ δὲ σύμβιος Μαυρικίου μετὰ τῶν θυγα
τέρων αὐτῆς ἐφρουρεῖτο παρὰ τῶν τοῦ Φωκᾶ ἐν τῇ
νέα καλουμένη μονῇ πρὸς ὀλίγον τινὰ καιρόν.
Ύστερον δὲ ἀνηρέθη παρ' αὐτοῦ καὶ αὐτὴ διὰ ξίφους ἀποτμηθεῖσα, καὶ πᾶσα ἡ συγγένεια Μαυρο
κίου, καὶ τῇ θαλάσσῃ ἐῤῥίρησαν.
Τὴν μονὴν τῆς ἁγίας Εὐφημίας καὶ τοὺς τάφους
τοὺς ὄντας ἐν τῷ Πετρίῳ καὶ τὸ λουτρόν Βασίλειος ὁ
Μακεδὼν ἀνήγειρε, καὶ τὰς θυγατέρας αὐτοῦ ἐκεῖσε
ἀπέχειρα.
Τὴν ἁγίαν Ζωὴν τὴν οὖσαν εἰς Μωκισίαν ὁ ὅσιος
ἀνήγειρε Μαρκιανός, οὗ καὶ θανών κατετέθη.
Τοὺς ἁγίους Νοταρίους ὁ μέγας Θεοδόσιο; ἀνήγειρε
καὶ κτήματα πολλὰ ἐπεκύρωσε.
Τὸν ναὸν τῶν ἁγίων Μανουήλ, Σαβέλ καὶ
Ισμαήλ ἐπὶ τὸ χερσαίον τεῖχος ὁ μέγας ἀνής
γειρε Θεοδόσιος· μετὰ γὰρ τὸ καθῆναι αὐτοὺς
παρὰ τοῦ παραβάτου Ἰουλιανοῦ τὰ σώματα αὐτῶν
ἐκεῖ κατέθετο, ἐπεὶ ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ ἀνῃρέθησαν
οι Άγιοι.
Τὴν δὲ Παλαιόν λεγομένην πόρταν ὁ μέγας
Κωνσταντίνος ἀνήγειρε, καὶ ἕως ἐκεῖ ἦν τὸ ἀρχαῖον
καὶ παρ' αὐτοῦ κτισθέν χερσαίον τείχος.
Τον Άγιον Ελευθέριον Βασίλειος τις ἐν τοῖς χρότας Αρκαδίου ἀνήγειρε.
Δὲ δύο μοναὶ τῆς ἁγίας Δομνίνας, ή τε επονομά
atque ibi deposuit. Cæterum uxor Mauricii cum
suis filiabus primin quidem a Phoca aliquantulum
in monasterio dicto novo inelușa fuit. Postea autem
etipsa et universa Mauricii cognatio ferro ab eo
interempla est et in mare projecta.
Monasterium S. Euphonis, et sepulcra quæ sunt
in Petrio, et balneum Basilius Macedo condidit, et
filias suas ibidem attondis.´
122 Ecclesiam S. Zotici prope cisternamn Mocisiam prius imperator-Mareianus exstruxit; ia qua
etiam mortui corpus depositum fuit.
Templum S. Notariorum Theodosius ædificavit
et multis ditavit possessionikus.
Ecclesiam SS. Manuel, Sabel et Ismael, quæ sila
est ad murum terrestrem, Theodosius magnus Conditit. Postquam enim a Juliano apostata fuerunt
cremati, reliquiæ eorum ibidem in loco supplicii
deposita sunt.
Portam quæ vocatur Antiqua, Constantinus miagnus exstruxit, eo enim usque antiquus el ab eo
erectus murus terrestris pewingebat.
Templum S. Eleutherii Basilius quidam tempore
Arcadii
difcasil.
Dùn monasteria, quorum unium S. Domninæ cong
ζεται τὰ ᾿Αλεξάνδρου, καὶ ἡ ἄλλη ή λέγεται τὰς momento Alexandri, alterum vero S. Mauræ diciΜαύρας, ἐν ταῖς χρόνοις τοῦ μεγάλου Θεοδο
σου εκτίσθησαν. Ελθοῦσαι γὰρ ἀπὸ Ῥώμης
εὗρον ἄοικον τον τόπον, καὶ αἰτησάμεναι τὸν βασιλέα, δέδωκεν αὐταῖς τὸν τόπον καὶ συνδρομήν, και
ἀνήγειραν τὰς μονάς. Ὡσαύτως καὶ ἡ ὅσιος Δίος
αίτησάμενος τὸν βασιλέα, τόπον λαβών, ἔκτισε τὴν
μονὴν τοῦ Δίου καλουμένην.
Η μονή ή λεγομένη τη Μυροκέρατον ἐκτίσθη ἐν
τοῖς χρόνοις Μαρκιανοῦ τοῦ βασιλέως. Φασὶ δὲ πολ
λοὶ τῶν ἱστορικῶν ὅτι τὴ μέρας ἐκεῖνο τοῦ ἐλαίου,
ή έχριε Σαμουὴλ ὁ προφήτης τοὺς βασιλέας, εἰς τὴν
τοιαύτην μονὴν κρεμᾶτο, και διὰ τοῦτο ἐκλήθη
Μυροκέρατον.
Ἡ μονὴ τοῦ Ξυλινίτου ἐκτίσθη παρὰ μαγί
στον Νικήτα ἐν τοῖς χρόνοις Λέοντος τοῦ Συρο-D
γενοῦς τοῦ πατρὸς Καβαλίνου, παρ᾽ οὗ καὶ ἀπεκε·
φαλίσθη εἰς τὸν σφενδόνα. Εχει δὲ τὸ ὄνομα ἡ μονή
anr, tempore Theodosli magni condita fuerunt. Tunc
onim sanctæ illæ feminæ Roma venerunt, el, impetrala ab imperatore loci hujus tunc inhabitati copia, monasteria ibi edificarunt. 123 Similiter etiamn
S. Dius locum ab imperatorc petiit, et monaste
rium in eo exstruxit, quod vocatur Dii.
Monasterium quod vocatur Myroceratum, tempore Marciani imperatoris conditum fuit. Referment autem multi historici fuisse in hoc monasterio suspensum cornus olei, quo propheta Samuel reges
Judæorum junxit, atque hinc ita nominatum esse
Aronasterium.
Monasterium Xylinitæ Nicetas magister condidit
tempore Leonis patris Constantini Caballini, a qu
etiam decollatus fuit in sphendone Hippodromi.
Nomen vero Xylinitæ inde habet hoc monasterium,
Meursii et Lambecii notæ.
Μανουήλ, Σαβέλ και Ισμαήλ. Horum
mentio fit in Martyrologio Romano die 17 Jonii.
Sed hac tantum in parte ab eo discrepant Codinus
et Menologium Græcorum, quod non Chalcedone
illos martyrium consummasse tradunt, sed Cpoli
in muro terrestri sive versus Thraciam sito. Nai
Slen apnd Codinum est τὸ χερσαίον τείχος atque
in Menologio πρὸς Θρᾴκην τεῖχος τὸ ἐπιλεγόμενον
Κωνσταντίνου. Templum vero SS. martyrum Ma
nuel, Sabel et Isinae meminit alias Codinus, p. 25,
ubi agit de muro ter restri, LAMB.
Τὴν δέ. Τὸν δὲ Πρόδρομον τὴν παλαιὰν
ἀνήγειρεν ὁ μέγας Κωνσταντίνος. Τὸ δὲ κτίσμα
Ακούμβιζεν εἰς τὸ χερσαίον τεῖχος. 5058 et Reg.
S. Dii et monasterii ali eo conliti mento
fit in Martyrologio Romano die 8 Februarii, et
in Menologio Græcorum die 19 Julii, et in Actis
concilii Chalcedonensis. LAMB.
Ξυλινίτης cognomen fuit Nireta magistri.
Quare etiam monasterium ab eo conditum του Ξυ
λινίτου appellatum fuit. Falso enim Codinus illul
cognominatum fuisse putat a sandaliis ligneis
quibus utebantur monachæ in eo incluse. LAMB.
col. 607–608page 90 of 124
PG 157:607διὰ τὸ τὰς μοναζούσας χράσθαι εἰς ὑπόδεσιν τοῖς οὕτω καλουμένοις ξυλίνοις. Η μονὴ τῆς Εἰκασίας εκτίσθη παρά Εικασίας μοναχῆς εὐσεβεστάτης καὶ παρθένου ὡραίας τῷ είδει, ήτις σοφωτάτη οὖσα και κανόνας πολλοὺς καὶ στιχηρὰ καὶ ἄλλα τινὰ ἀξιοθαύμαστα ἐποίησε καὶ ἐμελώδησεν ἐν τοῖς χρόνοις Θεοφίλου τοῦ βασι λέως. Τὰ Σμαράγδου ἐκτίσθη παρὰ Σμαράγδου πατρικίου καὶ στρατηγοῦ ἐν τοῖς χρόνοις Τιβερίου τοῦ Θρᾳκός. Οὕτως δὲ ἐκλήθη, ἐπεὶ οἶκος ἦν αὐτοῦ ἐκεῖ. Ο άγιος Μάρκος ὁ πλησίον τοῦ Ταύρου ἐκκλησία ην μεγάλη ξυλότρουλλος, κτισθεῖσα ὑπὸ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου. Εἶτα ὑπὸ σεισμοῦ κατενεχθεῖσαν ἀνή γειρεν αὐτὴν Ῥωμανὸς ὁ γέρων ὁ Λακαπηνός. Χαλκοῦς δὲ κώνωψ καὶ μυῖα καὶ ἄλλα μικρὰ ζωύφια ἐπάνω τῆς δυτικῆς ἁψίδος του Ταύρου ἵσταντο, ἐστοιχειωμένα παρὰ Ἀπολλωνίου τοῦ Τυανέω;. Καὶ ἕως μὲν οὖν ίσταντο, οὐκ ἐφοίτων τῇ πόλει μυῖαι η ψύλλοι ή κώνωπες· ὁ δὲ βασιλεύς Βασίλειος ἐξ οἰκείας ἀγνοίας κατήγαγε καὶ ἠφάνισεν αὐτά. Ἡ δὲ γυναικοειδής στήλη ή χαλκή, ἡ ἱσταμένη εἰς τὴν φιάλην του Ιπποδρομίου, εἰς τὸ στυράκιον, Εἰρήνης ἐστὶ τῆς ᾿Αθηναίας, ἣν ἀνήγειρε Κωνσταντῖνος ὁ υἱὸς αὐτῆς εἰς θεραπείαν αὐτῆς. Ο τόπος ὃς καλείται τὰ Νεκρὰ, οὕτως ἔλαβε τὸ ἐπώνυμον, ὅτι τὰ σώματα τῶν ἀναιρεθέντων παλι τῶν ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου ἐν τῷ ἱπποδρομίῳ ἐκεῖσε ἐτέθησαν, διὰ τὸ μὴ χωρεῖν ἀλλαχόθι θάψαι αὐτά. Απέφραξε δὲ καὶ τὰ σκάλια ἀπὸ τοῦ παραθύρου καὶ μέχρι τοῦ καμιλαυχίου, καὶ οὕτως ἐπίθουν τὰ σώματα τῶν νεκρῶν. Τὰ δὲ παμμεγεθέστατα κτίσματα εἰς τὸν ἅγιον Σέργιον οἶκοι ἦταν Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου ἔτι ὄντος αὐτοῦ πατρικίου. Εἰς τὸν ναὸν τῆς Θεοτόκου τὰ Πατρικίας για γραπται ὅτι ὅτι ἤρχοντο οἱ βασιλεῖς μετὰ τῶν δεσποινῶν ἐπὶ προελεύσεως εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν, ἐν τῷ τοιούτῳ τόπῳ ίσταντο· ἦν γὰρ οἶκος ἐκεῖσε μέγας κτισθεὶς παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. Καὶ οἱ μὲν πατρίκιοι καὶ πραιπόσιτοι ἐκεῖτε ήλασαν καὶ ἐζώννυον τὸν βασιλέα. Ομοίως καὶ αἱ ζωστα! ἐξώννυον τὴν δέσποιναν, Τὰ Βασιλίδου ὁ ἅγιος Νικόλαος οἶκος ἦν πατρικίου Βασιλίδου καλουμένου καὶ κοιαίστορος του μετ γάλου Ἰουστινιανού. Αἱ χαλκαῖ πύλαι, αἱ πρότερον μὲν ἱστάμεναι εἰς Παρὰ Εἰκ. Παρ' αὐτῆς μοναχής γεγονυίας, ὅτε τῆς βασιλείας απέτυχε παρὰ Θεοφίλου βασιλέως, σεβασμίας καὶ ὡραίας τυγχανούσης. Ητις καὶ και νένας καὶ στιχηρὰ ποιήσασα ἐν τοῖς χρόνοις Μιχαηλ καὶ Θεοφίλου τοῦ πατρὸς αὐτοῦ ἔξη ἐν αὐτῇ. Χαλκούς. ᾿Αλλὰ καὶ κωνωπίων ἐστοιχειώθη καὶ ἵστατο ἐστηλωμένος χαλκοῦς ἐπάνω τῆς δυτικῆς ἁψίδος τοῦ αὐτοῦ ταύρου. "Ην δὲ κώνωψ καὶ μυΐα καὶ τὰ ἄλλα ζωύφια, καὶ ἐξ αὐτῶν οὐκ ἀπεφοίτα τι τῇ πόλει. 'Αλλ' ὁ βασιλεὺς Βασίλειος ηφάνισε συν τρίψις. Παράθυρα πόρτια καμιλαύκιον Σέργιον.
quod monacha loco calceorum soleis ligneis ute- διὰ τὸ τὰς μοναζούσας χράσθαι εἰς ὑπόδεσιν τοῖς
οὕτω καλουμένοις ξυλίνοις.
rentur.
Monasterium Teasiæ ædificavit Icasia, virgo sanctimonialis piissima et pulcherrima, quæ valde
erudita fait, et multos hymnos et stichera et alia
quædam admirabiliter composnit tempore Theophili imperatoris.
Monasterium Smaragdi Smaragdus patricius et
præfectus militum tempore Tiberii Thracis condidit, cujus illic domus fuit.
124 Ecclesiam S. Marci prope Taurum primo
Theodosius magnus cum trullo ligneo exstruxit:
postea terræ motu collapsam reædificavit Romanus
senior cognomine Lecapenus.
Ereus culex et musca et alia insecta supra occidentalem arcum Tauri ab Apollonio Tyanco pus
sita erant. Quandiu autem illa permanserunt integra, nec musc, nec pulices, nec culiees urbem
intrarunt. Cæterum imperator Basilius Macedo ea
defecit atque confregit.
Statua muliebris ærea, posita in Phiala Hippodromi, Irenæ Atticæ est, quam in honorem ejus
Constantinus filius posuit.
ex
Locus nuncupatus Necra sive Cadaverum,
co nomen habet, quod sub Justiniano magno civium
supplicio affectorum cadavera ibi deponerentur.
Alibi enim ea sepeliri vetitum erat. Idem vero scatas ab ostio laterali usque ad Camilaucium mure
sejunxit atque ita defunctorum corpora ibi condebant.
125 Maxima illa ædificia, prope templum S.
Sergii, zdes fuerunt Justiniani magni, cum patri
cius adhuc esset.
De ecclesiæ S. Deiparæ cognomine Patriciæ memoriæ proditum est imperatores et Augustas tempore processionis ad S. Sophiam ibi stationem facere consuevisse. Etenim illic amplissimum erat
palatium, a Constantino magne exstructum. Huc
igitur accedebant patrici¡ et præpositi, et succingebant imperatorem: matrónæ vero, quæ vocantur
Zostæ, imperatricem.
Templum S. Nicolai cognominatum Basilidæ,
domus erat Basilidæ patricii et quæstoris Justiniaoi magni.
Portæ æreæ, quæ prius stabant in Tricymbalo
Η μονὴ τῆς Εἰκασίας εκτίσθη παρά Εικασίας
μοναχῆς εὐσεβεστάτης καὶ παρθένου ὡραίας τῷ
είδει, ήτις σοφωτάτη οὖσα και κανόνας πολλοὺς
καὶ στιχηρὰ καὶ ἄλλα τινὰ ἀξιοθαύμαστα ἐποίησε
καὶ ἐμελώδησεν ἐν τοῖς χρόνοις Θεοφίλου τοῦ βασι
λέως.
Τὰ Σμαράγδου ἐκτίσθη παρὰ Σμαράγδου πατρικίου καὶ στρατηγοῦ ἐν τοῖς χρόνοις Τιβερίου τοῦ
Θρᾳκός. Οὕτως δὲ ἐκλήθη, ἐπεὶ οἶκος ἦν αὐτοῦ ἐκεῖ.
Ο άγιος Μάρκος ὁ πλησίον τοῦ Ταύρου ἐκκλησία
ην μεγάλη ξυλότρουλλος, κτισθεῖσα ὑπὸ Θεοδοσίου
τοῦ μεγάλου. Εἶτα ὑπὸ σεισμοῦ κατενεχθεῖσαν ἀνή·
γειρεν αὐτὴν Ῥωμανὸς ὁ γέρων ὁ Λακαπηνός.
Χαλκοῦς δὲ κώνωψ καὶ μυῖα καὶ ἄλλα μικρὰ
ζωύφια ἐπάνω τῆς δυτικῆς ἁψίδος του Ταύρου
ἵσταντο, ἐστοιχειωμένα παρὰ Ἀπολλωνίου τοῦ
Τυανέω;. Καὶ ἕως μὲν οὖν ίσταντο, οὐκ ἐφοίτων
τῇ πόλει μυῖαι η ψύλλοι ή κώνωπες· ὁ δὲ βασιλεύς
Βασίλειος ἐξ οἰκείας ἀγνοίας κατήγαγε καὶ ἠφάνισεν
αὐτά.
Ἡ δὲ γυναικοειδής στήλη ή χαλκή, ἡ ἱσταμένη
εἰς τὴν φιάλην του Ιπποδρομίου, εἰς τὸ στυράκιον,
Εἰρήνης ἐστὶ τῆς ᾿Αθηναίας, ἣν ἀνήγειρε Κωνσταν
τῖνος ὁ υἱὸς αὐτῆς εἰς θεραπείαν αὐτῆς.
Ο τόπος ὃς καλείται τὰ Νεκρὰ, οὕτως ἔλαβε τὸ
ἐπώνυμον, ὅτι τὰ σώματα τῶν ἀναιρεθέντων παλι
τῶν ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου ἐν τῷ ἱπποδρομίῳ ἐκεῖσε ἐτέθησαν, διὰ τὸ μὴ χωρεῖν ἀλλαχόθι
θάψαι αὐτά. Απέφραξε δὲ καὶ τὰ σκάλια ἀπὸ τοῦ
παραθύρου καὶ μέχρι τοῦ καμιλαυχίου, καὶ
οὕτως ἐπίθουν τὰ σώματα τῶν νεκρῶν.
Τὰ δὲ παμμεγεθέστατα κτίσματα εἰς τὸν ἅγιον
Σέργιον οἶκοι ἦταν Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου
ἔτι ὄντος αὐτοῦ πατρικίου.
Εἰς τὸν ναὸν τῆς Θεοτόκου τὰ Πατρικίας για
γραπται ὅτι ὅτι ἤρχοντο οἱ βασιλεῖς μετὰ τῶν
δεσποινῶν ἐπὶ προελεύσεως εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν,
ἐν τῷ τοιούτῳ τόπῳ ίσταντο· ἦν γὰρ οἶκος ἐκεῖσε
μέγας κτισθεὶς παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου.
Καὶ οἱ μὲν πατρίκιοι καὶ πραιπόσιτοι ἐκεῖτε ήλασαν
καὶ ἐζώννυον τὸν βασιλέα. Ομοίως καὶ αἱ ζωστα!
ἐξώννυον τὴν δέσποιναν,
Τὰ Βασιλίδου ὁ ἅγιος Νικόλαος οἶκος ἦν πατρι
κίου Βασιλίδου καλουμένου καὶ κοιαίστορος του μετ
γάλου Ἰουστινιανού.
Αἱ χαλκαῖ πύλαι, αἱ πρότερον μὲν ἱστάμεναι εἰς
Meursii et Lambecii nom.
Παρὰ Εἰκ. Παρ' αὐτῆς μοναχής γεγονυίας,
ὅτε τῆς βασιλείας απέτυχε παρὰ Θεοφίλου βασιλέως,
σεβασμίας καὶ ὡραίας τυγχανούσης. Ητις καὶ και
νένας καὶ στιχηρὰ ποιήσασα ἐν τοῖς χρόνοις Μιχαηλ
καὶ Θεοφίλου τοῦ πατρὸς αὐτοῦ ἔξη ἐν αὐτῇ. cod.
3058 ap. Bandurium.
Χαλκούς. ᾿Αλλὰ καὶ κωνωπίων ἐστοιχειώθη
καὶ ἵστατο ἐστηλωμένος χαλκοῦς ἐπάνω τῆς δυτικῆς
ἁψίδος τοῦ αὐτοῦ ταύρου. "Ην δὲ κώνωψ καὶ μυΐα
καὶ τὰ ἄλλα ζωύφια, καὶ ἐξ αὐτῶν οὐκ ἀπεφοίτα τι
τῇ πόλει. 'Αλλ' ὁ βασιλεὺς Βασίλειος ηφάνισε συν
τρίψις. Reg.
Παράθυρα proprie dicuntur parvula porte
majoribus adjunctæ, quas Græco-harbari napaπόρτια vocant. Qua vero in significatione vos
καμιλαύκιον bic accipienda sit nondum mihi liquel. LAMB.
Σέργιον. Vide Procopium de edificiis l.!,
ubi prolixe agit de hoc templo et domo Justi
niani, quam habitavit antequain imperium adeptus
est. Ib.
col. 609–610page 91 of 124
PG 157:609τὸ Τρικύμβαλον του Τζυκανιστηρίου, ἐπήρθησαν παρὰ Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος ἀπὸ τοῦ ἐμβόλου του φόρου εἰς τὴν νέαν. Ἡ μονὴ τῶν Δαλμάτου παρὰ Δαλμάτου πατρικίου ἐκτίσθη, ἐξ οὗ καὶ 'Αψίμαρος, ὃς καὶ Τιβέριος, ὅτι ἀνῆλθε μετὰ τῶν χελανδίων καὶ ἐκράτησε τῆς βασιλείας, τὸν βασιλέα Λεόντιον καταγαγὼν καὶ περιορίσας ἐκεῖτε, εἶτα ῥινοκοπήσας ἐν τῇ τοιαύτῃ ἐφρούρει μονῇ. Τὸν ἅγιον Γεώργιον τὰ Χαλκίδου Σέργιος ὁ πατριάρχης ἔκτισεν ὁ αἱρετικός, ἐν ᾧ καὶ τὸ βέβη λον αὐτοῦ σῶμα κεῖται. Ομοίως καὶ τὰ ἐν τοῖς κατηχουμένοις εὐκτήρια πάντα ὁ αὐτὸς ἔκτισε, δοὺς ἐκεῖ χρυσά κειμήλια καὶ ἀργυρᾶ καὶ πορφύρας διαχρύσους. Τὸν ἅγιον Στέφανον τὸν πλησίον τοῦ Σίγματος δ μέγας Κωνσταντίνος ἔκτισεν. Ὁ δὲ βασιλεὺς Λέων ὁ φιλόσοφος εσμίκρυνε τοῦτον, καὶ τὴν ὕλην πάσαν, τά τε μάρμαρα καὶ κίονας καὶ τὰς χρυσᾶς ψηφίδας ἀπέθετο εἰς τοὺς Αγίους πάντας, όπου κείται τὰ λείψανα τοῦ ἁγίου Ἰσακίου. Τον ἅγιον Μητροφάνην ο μέγας Κωνσταντίνος ἀνήγειρεν. Ὡσαύτως καὶ τὴν ἁγίαν Τριάδα τὴν οὖσαν εἰς τὸ Ἐξωκιόνιον, τὴν νῦν δὲ ἁγίους Αποστόλους όνομαζομένην. Συμπτωθέντας δὲ ὕστερον ὁ μέγας Ιουστινιανὸς ἔκτισε. Περὶ δὲ τοῦ Προδρόμου τοῦ ἄλλου λέγεται ὅτι πηγή ἦν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ δράκων εφώλευε παμμεγεθέστατος (ἦν δὲ ταμεῖον βασιλικὸν ἐκεῖ) καὶ πολ τοὺς ἀσκέπτως ἐρχομένους κατήσθιεν. Ὁ δὲ ἅγιος Υπάτιος προσελθὼν επάταξε τὸν θήρα μετά τῆς ῥάβδου αὐτοῦ, ἐχούσης ἦλον κάτωθεν σιδηροῦν, καὶ ἐφόνευσεν αὐτὸν, ἐξ οὗ καὶ ἔσχεν ὁ τόπος τὴν Επωνυμίαν Η καθότι καὶ ἀνώτερον είπο μεν, ἀπὸ άλλου μαγίστρου τοῦ τυραννήσαντος καὶ ἀναιρεθέντος παρὰ Βασιλίσκου. Τὴν ἁγίαν Θεοφανώ τὴν οὖσαν ἔξωθεν τῆς παλαιᾶς κόγχης τῶν μνημοθεσίων τῶν βασιλικῶν εἰς τοὺς ἁγίους Αποστόλους, ἀνήγειρε Κωνσταντῖνος ὁ πρῶτος πορφυρογέννητος, ὁ υἱὸς Λέοντος τοῦ Σοφού. Τῶν ἐμβόλων του φόρου των χαλιναρίων. Εστάθησαν δὲ παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἀντικρὺ τοῦ Σενάτου. Κτίσας δὲ τὴν νέαν ἐπῆρε ταύτας καὶ ἀπῆγεν ἐκεῖσε 3058. Τὰ Χαλκ. Τὸν ἐκ Χαλκηδόνι Έκτισεν· ὁμοίως καὶ τὴν Θεοτόκον τὰ Μαρ νακίου, ἐν ᾧ καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ κεῖται, Την ύλην πᾶσαν τῶν χρυσῶν ἁψίδων, πολυ ποικίλων λίθω, καὶ κίονας ἀπέθετο εἰς τοὺς ἁγίους Αποστόλους, καὶ ναὸν ἀνήγειρε τους Αγίους πάν τας 3058. ᾿Αγίους ἀποστόλου:, καὶ ναὸν ἔκτισε τοὺς ἁγίους πάντας καλούμενον Προσελθών. Παραγενόμενος μετὰ τῆς ῥα ου αὐτοῦ ἐχούσης κάτωθεν ήλους σιδηροῦς, καὶ σφραγίσας καὶ κρούσας τὸν δράκοντα ἀπέψυξε, καὶ λαβὼν αὐτὸν μέσον του φόρου προὔθηκε νεκρόν καὶ ἔκαυσεν αὐτόν. 3058 Ἐξ οὗ καὶ ἔσχεν ὁ τόπος τὴν ἐπω νυμίαν. λου, 'Ανώτερον. Τὴν τερπνοτάτην εκκλησίαν τὴν εἰς τὰ μνή ματα τῶν βασιλέων εἰς τοὺς 'Αγίους ἀποστόλους, ἣν ὀνομάζομεν ἁγία, Θεοφανώ, Κωνστάντιος ὁ υἱὸς τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἀνήγειρεν, ἐκαλλώπισε δὲ Κωνσταντίνος ὁ πρῶτος πορφυρογέννητος, ὁ υἱὸς Λέοντος τοῦ Σοφού. Κων στάντιος ὁ υἱὸς, Λέων ὁ Φιλό σοφος ἀνήγειρεν, ἐκαλλώπισε δὲ Κωνσταντῖνος ὁ πρώτος πορφυρογέννητος ὁ υἱὸς αὐτοῦ. 20 Ιν.
წე
DE ÆDIFICIIS CP.
τὸ Τρικύμβαλον του Τζυκανιστηρίου, ἐπήρθησαν Tzycanisterii, a Basilio Macedone cx porticu fori
παρὰ Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος ἀπὸ τοῦ ἐμβόλου
του φόρου εἰς τὴν νέαν.
Ἡ μονὴ τῶν Δαλμάτου παρὰ Δαλμάτου πατρικίου ἐκτίσθη, ἐξ οὗ καὶ 'Αψίμαρος, ὃς καὶ Τιβέριος,
ὅτι ἀνῆλθε μετὰ τῶν χελανδίων καὶ ἐκράτησε τῆς
βασιλείας, τὸν βασιλέα Λεόντιον καταγαγὼν καὶ
περιορίσας ἐκεῖτε, εἶτα ῥινοκοπήσας ἐν τῇ τοιαύτῃ
ἐφρούρει μονῇ. -
Τὸν ἅγιον Γεώργιον τὰ Χαλκίδου Σέργιος ὁ
πατριάρχης ἔκτισεν ὁ αἱρετικός, ἐν ᾧ καὶ τὸ βέβηλον αὐτοῦ σῶμα κεῖται. Ομοίως καὶ τὰ ἐν τοῖς
κατηχουμένοις εὐκτήρια πάντα ὁ αὐτὸς ἔκτισε, δοὺς
ἐκεῖ χρυσά κειμήλια καὶ ἀργυρᾶ καὶ πορφύρας
διαχρύσους.
Τὸν ἅγιον Στέφανον τὸν πλησίον τοῦ Σίγματος δ
μέγας Κωνσταντίνος ἔκτισεν. Ὁ δὲ βασιλεὺς Λέων
ὁ φιλόσοφος εσμίκρυνε τοῦτον, καὶ τὴν ὕλην
πάσαν, τά τε μάρμαρα καὶ κίονας καὶ τὰς χρυσᾶς
ψηφίδας ἀπέθετο εἰς τοὺς Αγίους πάντας, όπου
κείται τὰ λείψανα τοῦ ἁγίου Ἰσακίου.
Τον ἅγιον Μητροφάνην ο μέγας Κωνσταντίνος
ἀνήγειρεν. Ὡσαύτως καὶ τὴν ἁγίαν Τριάδα τὴν οὖσαν
εἰς τὸ Ἐξωκιόνιον, τὴν νῦν δὲ ἁγίους Αποστόλους
όνομαζομένην. Συμπτωθέντας δὲ ὕστερον ὁ μέγας
Ιουστινιανὸς ἔκτισε.
Περὶ δὲ τοῦ Προδρόμου τοῦ ἄλλου λέγεται ὅτι
πηγή ἦν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ δράκων εφώλευε παμμεγεθέστατος (ἦν δὲ ταμεῖον βασιλικὸν ἐκεῖ) καὶ πολτοὺς ἀσκέπτως ἐρχομένους κατήσθιεν. Ὁ δὲ ἅγιος
Υπάτιος προσελθὼν επάταξε τὸν θήρα μετά
τῆς ῥάβδου αὐτοῦ, ἐχούσης ἦλον κάτωθεν σιδηροῦν,
καὶ ἐφόνευσεν αὐτὸν, ἐξ οὗ καὶ ἔσχεν ὁ τόπος τὴν
Επωνυμίαν Η καθότι καὶ ἀνώτερον είπο
μεν, ἀπὸ άλλου μαγίστρου τοῦ τυραννήσαντος καὶ
ἀναιρεθέντος παρὰ Βασιλίσκου.
Τὴν ἁγίαν Θεοφανώ τὴν οὖσαν ἔξωθεν τῆς
παλαιᾶς κόγχης τῶν μνημοθεσίων τῶν βασιλικῶν
εἰς τοὺς ἁγίους Αποστόλους, ἀνήγειρε Κωνσταντί
νος ὁ πρῶτος πορφυρογέννητος, ὁ υἱὸς Λέοντος τοῦ
Σοφού.
in ecclesiam novam translatæ fuerunt.
Monasterium Dalmatæ Dalmata patricius condidit. Quare etiam Tiberius Apsimarus, postquam
cum chelandiis suis Byzantium pervenit, et imperio
potitus est, Leontium imperatorein, uaso præciso,
in hoc monasterio inclusum custodivit.
126 Templum S. Georgii cognominatum Chalcidæ Sergius patriarcha hæreticus exstruxit: nhi
etiam profanum ejus cadaver sepultum est. ltem
quoque ædificavit oratoria, quæ sunt in catechumenis, et multa templo largitus est
aurea
et argentea cimelia, et purpureas vestes auro disLinelas.
Edem S. Stephani, prope Sigma, Constantinus
magnus condidit: imperator vero Leo philosophus
ad minorem formam redegit, et omnem ejus materiam, marmora, columnas et aureas crustulas in
templum omnium sanctorum transtulit, ubi depositæ reliquiae S. Isaacii.
Ecclesiam S. Metrophanis Constantinus magnus
exstruxit: uti etiam ædem Sanctæ Trinitatis, quæ
sita est in Exocionio, et nunc vocatur SS. Apost ›
lorum. Utramque vero vetustate collapsam Justinianus magnus restauravit.
De templo S. Joannis Præcursoris cognomine
Illi tradunt maximum draconem olim in eo loco
latitasse, ubi tum ærarium imperiale erat, et multos incaute illac transeuntes devorasse. Tandem
vero S. Hypatius eo accessit, et fustem subtus clavatum draconi impegit, 197 atque eum interemit.
Hinc igitur locus denominatus est, vel, ut supra
quoque diximus, ab illo magistro, qui ob affectatum imperium ab imperatore Basilisco occisus fuit.
Ecclesiain S. Theophanis, quæ sita est extra ve
teren testudinem monumentorum imperialium in
templo SS. Apostolorum, adificavit Constantinus
primus Porphyrogenitus, filius Leonis Sapientis.
Meursii et Lambecii notæ.
Τῶν ἐμβόλων του φόρου των χαλιναρίων.
Εστάθησαν δὲ παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου
ἀντικρὺ τοῦ Σενάτου. Κτίσας δὲ τὴν νέαν ἐπῆρε
ταύτας καὶ ἀπῆγεν ἐκεῖσε 3058.
Τὰ Χαλκ. Τὸν ἐκ Χαλκηδόνι id. cod.
Έκτισεν· ὁμοίως καὶ τὴν Θεοτόκον τὰ Μαρ
νακίου, ἐν ᾧ καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ κεῖται, id. cod.
omissis reliquis.
Την ύλην πᾶσαν τῶν χρυσῶν ἁψίδων, πολυποικίλων λίθω, καὶ κίονας ἀπέθετο εἰς τοὺς ἁγίους
Αποστόλους, καὶ ναὸν ἀνήγειρε τους Αγίους πάν
τας 3058.
᾿Αγίους ἀποστόλου:, καὶ ναὸν ἔκτισε τοὺς
ἁγίους πάντας καλούμενον Reg.
Προσελθών. Παραγενόμενος μετὰ τῆς ῥα
68ου αὐτοῦ ἐχούσης κάτωθεν ήλους σιδηροῦς, καὶ
σφραγίσας καὶ κρούσας τὸν δράκοντα ἀπέψυξε, καὶ
λαβὼν αὐτὸν μέσον του φόρου προὔθηκε νεκρόν καὶ
ἔκαυσεν αὐτόν. 3058 et Reg.
Ἐξ οὗ καὶ ἔσχεν ὁ τόπος τὴν ἐπω
νυμίαν. Hiue patet templum S. Jo.nuis Baptistæ, de quo in præsentia Codinus egit, dnplex habuisse cognomen, "Hlov nempe et
λου, quorum hoc antiquum est et genuinum, illud
supposititium et ignorantia vulgi introductum.
LAMB.
'Ανώτερον. Scilicet p. 83. In
De S. Theophanone, prima uxore Leonis
Philosophi, supra mentionem fecit p. 105. Quæ
vero bic narrantur de templo memoriæ ejus dicato, in duobus Vaticanis codicibus ita concepta
sunt: Τὴν τερπνοτάτην εκκλησίαν τὴν εἰς τὰ μνή
ματα τῶν βασιλέων εἰς τοὺς 'Αγίους ἀποστόλους, ἣν
ὀνομάζομεν ἁγία, Θεοφανώ, Κωνστάντιος ὁ υἱὸς
τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἀνήγειρεν, ἐκαλλώπισε
δὲ Κωνσταντίνος ὁ πρῶτος πορφυρογέννητος, ὁ υἱὸς
Λέοντος τοῦ Σοφού. Sed verisimilius est pro Κωνστάντιος ὁ υἱὸς, etc., scribendum esse Λέων ὁ Φιλό
σοφος ἀνήγειρεν, ἐκαλλώπισε δὲ Κωνσταντῖνος ὁ
πρώτος πορφυρογέννητος ὁ υἱὸς αὐτοῦ. Etiam 20naras hujus templi structuram Leoni ascribit.
Ιν.
col. 611–612page 92 of 124
PG 157:611Τὸν Σωτῆρα εἰς τὴν Χαλκὴν Ῥωμανός ο γέρων ἀνήγειρεν, ὑπὸ στυρακίων μικρῶν δύο, ὡς ἔστιν ερώμενον τὸ θυσιαστήριον, ποιήσας κληρικοὺς ιβ'. Ὁ δὲ Τζιμίσκης Ιωάννης ἀνήγειρεν αὐτὸν εἰς ὅπερ ὁρᾶται νῦν μέγεθος καὶ κάλλος, τυπώσας κληρικούς πεντήκοντα. Πολλοῖς δὲ ἱεροῖ; ἀναθήμασιν αὐτὸν κατεφαίδρυνε, προσκυρῶν ἅπερ ἀπὸ τοῦ ταξειδίου κατευοδούμενος ἐκτᾶτο. Απέν θετο ἐκεῖσε καὶ τὴν ἐκ Βηρυτοῦ ἁγίαν εἰκόνα καὶ τὰ σανδάλια τοῦ Χριστοῦ, καὶ θανὼν ἐτάφη ἐν αὐτῷ. Τὸ ἅγιον λοῦμα τῶν Βλαχερνῶν ὁ νέος Βασίλειος ὁ υἱὸς Ῥωμανοῦ τοῦ καλουμένου παιδίου τοῦ πορφυρογεννήτου πολυτελεστέρως εκόσμησε, χρυ σώσας καὶ ἀργυρώσας πλέον παρίς ἦν. Η μονή τοῦ ἁγίου Λαζάρου παρὰ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ ἐκτίσθη. Μοναχοὺς δὲ εὐνούχους ἐν αὐτῇ τετύπωκεν. Εφερε καὶ τὰ λείψανα ἀπὸ Κύπρου καὶ Βιθυνίας τῆς τε μυροφόρου Μαρίας καὶ Λαζάρου, καὶ ἐκεῖ ἀπέθετο. Η μονὴ τοῦ Τζαούτζου ἐκτίσθη παρὰ Τζαούτζου μαγίστρου, οὗτινος τὴν θυγατέρα ἐμοίχευσε Λέαν ὁ Σοφός, Ζωὴν ὀνομαζομένην. Η μονὴ τοῦ Διδὸς ἐν τοῖς χρόνοις Ρωμα ναῦ τοῦ γέροντος καὶ Κωνσταντίνου του πορφυρογεννήτου ἐκτίσθη παρά Λιβός πατρικίου καὶ δρουγγαρίου τῶν πλωίμων, ὃς καὶ ξενῶνα ἐποί ησε. Περὶ δὲ τῶν παμμεγαλεστάτων πετρῶν τῶν ἔξωθεν κειμένων, τοῦ παραλίου τείχους λέγεται ότι, κτιζομένης τῆς πόλεως παρὰ τοῦ μεγάλου Κων σταντίνου καὶ σχεδὸν ἁπάσης πετρώδους ὑπαρχούσης, ισάζοντες τους τόπους οἱ λιθοξόοι, ὡς ἂν χτί σωσι τούς τε ἐμβόλου; καὶ τὰ ἐξάερα, ἔκοπτον τά; κορυφὰς τῶν πετρῶν καὶ τῶν ὀρέων καὶ κατεχίν λιον πρὸς τὴν θάλασσαν. Πανταχόθεν οὖν τοῦ αἰγιαλοῦ ῥιφέντες ἐποίησαν είργεσθαι τὴν ἐπιφοράν τῶν κυμάτων. Διὸ καὶ ἔσωθεν αὐτῶν ἔκτισαν τὸ παράλιον τεῖχος, ὡς ἵνα κινουμένη ἡ θάλασσα καταθραύεται ταῖς πέτραις καὶ γαληνιῶσα προσπελάζει τοῖς τείχεσιν. στυςάκιον στῦλος στήλην ἐσταμένην εἰς τὸ στυράκιον στυράκιον στυράκια, στύρακα οι στυράκιον 'Ο δὲ Ἰωάννης ὁ Τζιμίσκης ἐπλάτυνε καὶ ἀνήγειρεν αὐτὸν καλλύνας ἐκ χρυσίου καὶ ἀργύρου πολλοῦ. Ἐποίησε δὲ καὶ πληρικοὺς λς'. τιθεὶς αὐτοῖς καὶ ῥόγας καὶ ἀννένας καὶ ἀνὰ νομισμάτων λ'. Τὰ δὲ ἱερὰ καὶ τὰ στέμματα καὶ τὰ σκήπτρα καὶ τοὺς δίσκους καὶ τὰς λυχνίας καὶ τὰς ἐσθῆτας καὶ τὰ ἄμ φια τα βασιλικά ιδιόκτητα αὐτοῦ ὄντα ἀπεχαρίσατο προς τον ναόν. Ωσαύτως καὶ τὰ ἀκίνητα αὐτοῦ κτήματα ἐπεκύρωσεν αὐτῷ, ἐν ᾧ ἀπὸ τοῦ ταξειδίου ἐφέρετο τὴν τιμίαν εἰκόνα τῆς ἁγίας σταυρώσεως τῆς ἐν τῇ Βηρύτῳ καὶ τὰ ἅγια σανδάλια τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν ἐν ποικίλαις χρυσέοις καὶ διὰ λίθων κιβουρίας. Εποίησεν οὖν καὶ τὸ ἑαυτοῦ μνήμα ἐκεῖσε ὁλόχρυσον μετὰ χυμεύσεως, ἐν ᾧ καὶ ἐτέθη. 'Θ υιός. Ο ευσχήμων υἱὸς Ρωμανοῦ τοῦ νέου πορφυρογεννήτου παρέλυσε καὶ ἀνήγειρε νεω στί, καλλωπίσας καὶ χρυσώσας προκρισώτερον περ δ ἦν, καὶ ἐξ ἀργυρίου καὶ χρυσίου πολλοῦ εἰκόνιες καὶ κατεκόσμησεν αὐτόν. 7058. Ἡ μονή. Ὁ δὲ ἅγιος Λάζαρος ἐκτίσθη μὲ παρὰ τοῦ Μακεδόνος, ὕστερον δὲ παρὰ Λέοντος του υἱοῦ αὐτοῦ ἐπλατύνθη, ἀποχαρισαμένου ἐν τῷ τοιού τῷ ναῷ καὶ κτήματα πολλά. Εἰς εὐνούχων μονὴ ταύτην ἀποκατέστησεν. Έφερε δὲ ἀπὸ Κύπρου καὶ τὰ ἅγια λείψανα τοῦ ἁγίου Λαζάρου καὶ ἀπὸ Βιθυνίας τῆς ἁγίας Μαρίας τῆς μυροφόρου, καὶ ἐπέθετο ἐκεῖσε ταῦτα, Κατεκύλιον τοὺς λίθους τοὺς κειμένους έξω τῶν τειχῶν ἀπὸ τῆς Βαρβάρας μέχρι του παλατίου καὶ τῶν Σοφιῶν καὶ τῶν Ελευθερίου μέχρι Χρυσές, καὶ ἔσωθεν τῶν αὐτῶν λίθων έπηξε τα τείχη εις διάστιξιν τοῦ τείχους καὶ πῆξιν αὐτοῦ, ὅπως κυμαινομένη ἡ θάλασσα εἰς τὰς πέτρας κρούσασα γαλη
Templum Salvatoris in Chalce Romanus senior
condidit, et sub duabus parvis columellis altare, ot
nunc conspicitur, institutis ibidem 12 clericis. Deinde vero Joannes Tzimisces illud in præsentem
magnitudinem et pulchritudinem provexit, et 50
clericos in eo instituit. Præterea multis sacris donariis exornavit, et quidquid bonorum post reditum
ex suo præsidio possidebat, ibi obtulit. Collocavit
etiam in eo sacram Christi imaginem Beryto allatam, et ejus sandalia. Ipse quoque ibidem sepultus
est.
128 Sacrum balneum in Blachernis Basilius
junior filius Romani Porphyrogeniti, cognomine
pueri, pretiosius quam ante fuerat exornavit et auro argentoque obduxit.
Monasterium sancti Lazari imperator Leo Sapiens
condidit, et monachos eunuchos in eo instituit.
Eo etiam transtulit reliquias S. Lazari et Mariæ
unguentiſeræ, ex Cypro et Bithynia allatas.
Monasterium Tzautzæ tempore ejusdem Leonis
Trauizes magister exstruxit; cujus fliam Zoeu Leo
Sapiens concubinam habuit.
Monasterium Libis tempore Romani senioris et
Constantini Porphyrogeniti ædificatum fuit a Libe
patricio et drungario classis navalis, qui etiam hospitale condidit.
De ingentibus istis saxis quæ sita sunt extra murunı matitimum, hæc narrantur. Cum Constantinus
magnus urbem hanc conderet et ferè totus ejus situs saxosus esset, tapicidæ ad porticus exstruendas
loca 129 deplanantes montium apices exciderunt,
iisque ad mare devolutis et undique disfectis totum
littus adversus irruentem fluctuum violentiam communierunt; ideoque murus maritimus intra hasce
petras erectus fuit, ut mare turbatum eis illisum
frangeretur et tranquille muris affueret.
Б
Τὸν Σωτῆρα εἰς τὴν Χαλκὴν Ῥωμανός ο γέρων
ἀνήγειρεν, ὑπὸ στυρακίων μικρῶν δύο, ὡς
ἔστιν ερώμενον τὸ θυσιαστήριον, ποιήσας κληρι
κούς ιβ'. Ὁ δὲ Τζιμίσκης Ιωάννης ἀνήγειρεν
αὐτὸν εἰς ὅπερ ὁρᾶται νῦν μέγεθος καὶ κάλλος,
τυπώσας κληρικούς πεντήκοντα. Πολλοῖς δὲ ἱεροῖ;
ἀναθήμασιν αὐτὸν κατεφαίδρυνε, προσκυρῶν ἅπερ
ἀπὸ τοῦ ταξειδίου κατευοδούμενος ἐκτᾶτο. Απέν
θετο ἐκεῖσε καὶ τὴν ἐκ Βηρυτοῦ ἁγίαν εἰκόνα καὶ
τὰ σανδάλια τοῦ Χριστοῦ, καὶ θανὼν ἐτάφη ἐν
αὐτῷ.
Τὸ ἅγιον λοῦμα τῶν Βλαχερνῶν ὁ νέος Βασίλειος
ὁ υἱὸς Ῥωμανοῦ τοῦ καλουμένου παιδίου τοῦ
πορφυρογεννήτου πολυτελεστέρως εκόσμησε, χρυ
σώσας καὶ ἀργυρώσας πλέον παρίς ἦν.
Η μονή τοῦ ἁγίου Λαζάρου παρὰ Λέοντος
τοῦ Σοφοῦ ἐκτίσθη. Μοναχοὺς δὲ εὐνούχους ἐν αὐτῇ
τετύπωκεν. Εφερε καὶ τὰ λείψανα ἀπὸ Κύπρου καὶ
Βιθυνίας τῆς τε μυροφόρου Μαρίας καὶ Λαζάρου,
καὶ ἐκεῖ ἀπέθετο.
Η μονὴ τοῦ Τζαούτζου ἐκτίσθη παρὰ Τζαούτζου
μαγίστρου, οὗτινος τὴν θυγατέρα ἐμοίχευσε Λέαν
ὁ Σοφός, Ζωὴν ὀνομαζομένην.
Η μονὴ τοῦ Διδὸς ἐν τοῖς χρόνοις Ρωμαναῦ τοῦ γέροντος καὶ Κωνσταντίνου του πορφυ
ρογεννήτου ἐκτίσθη παρά Λιβός πατρικίου καὶ
δρουγγαρίου τῶν πλωίμων, ὃς καὶ ξενῶνα ἐποί
ησε.
Περὶ δὲ τῶν παμμεγαλεστάτων πετρῶν τῶν
ἔξωθεν κειμένων, τοῦ παραλίου τείχους λέγεται ότι,
κτιζομένης τῆς πόλεως παρὰ τοῦ μεγάλου Κων
σταντίνου καὶ σχεδὸν ἁπάσης πετρώδους ὑπαρχού
σης, ισάζοντες τους τόπους οἱ λιθοξόοι, ὡς ἂν χτί
σωσι τούς τε ἐμβόλου; καὶ τὰ ἐξάερα, ἔκοπτον τά;
κορυφὰς τῶν πετρῶν καὶ τῶν ὀρέων καὶ κατεχίν
λιον πρὸς τὴν θάλασσαν. Πανταχόθεν οὖν τοῦ
αἰγιαλοῦ ῥιφέντες ἐποίησαν είργεσθαι τὴν ἐπιφοράν
τῶν κυμάτων. Διὸ καὶ ἔσωθεν αὐτῶν ἔκτισαν τὸ παράλιον τεῖχος, ὡς ἵνα κινουμένη ἡ θάλασσα καταθραύεται ταῖς πέτραις καὶ γαληνιῶσα προσπελάζει
τοῖς τείχεσιν.
Meursii et Lambecii nol.
Videtur στυςάκιον idem hic esse atque
στῦλος sive columna. Item supra p. 124, nbi
στήλην ἐσταμένην εἰς τὸ στυράκιον verti statuam
columna impositam; sed au recle, ipsemet adilluc p
dubito. Nam στυράκιον pro columna nunquam
alias legi. Attamen ex supra citatis duolNIS Codini locis probabiliter quodammodo videtur colligi posse columnas appellari στυράκια, 3 sisniita line ligui oblongi et rotundi haste, quod
Graci στύρακα οι στυράκιον nuncupant, Law.
'Ο δὲ Ἰωάννης ὁ Τζιμίσκης ἐπλάτυνε καὶ
ἀνήγειρεν αὐτὸν καλλύνας ἐκ χρυσίου καὶ ἀργύρου
πολλοῦ. Ἐποίησε δὲ καὶ πληρικοὺς λς'. τιθεὶς αὐτοῖς
καὶ ῥόγας καὶ ἀννένας καὶ ἀνὰ νομισμάτων λ'. Τὰ
δὲ ἱερὰ καὶ τὰ στέμματα καὶ τὰ σκήπτρα καὶ τοὺς
δίσκους καὶ τὰς λυχνίας καὶ τὰς ἐσθῆτας καὶ τὰ ἄμφια τα βασιλικά ιδιόκτητα αὐτοῦ ὄντα ἀπεχαρίσατο
προς τον ναόν. Ωσαύτως καὶ τὰ ἀκίνητα αὐτοῦ
κτήματα ἐπεκύρωσεν αὐτῷ, ἐν ᾧ ἀπὸ τοῦ ταξειδίου
ἐφέρετο τὴν τιμίαν εἰκόνα τῆς ἁγίας σταυρώσεως
τῆς ἐν τῇ Βηρύτῳ καὶ τὰ ἅγια σανδάλια τοῦ Χριστοῦ
καὶ Θεοῦ ἡμῶν ἐν ποικίλαις χρυσέοις καὶ διὰ λίθων
κιβουρίας. Εποίησεν οὖν καὶ τὸ ἑαυτοῦ μνήμα
ἐκεῖσε ὁλόχρυσον μετὰ χυμεύσεως, ἐν ᾧ καὶ ἐτέθη.
3058 et Reg.
'Θ υιός. Ο ευσχήμων υἱὸς Ρωμανοῦ τοῦ
νέου πορφυρογεννήτου παρέλυσε καὶ ἀνήγειρε νεω
στί, καλλωπίσας καὶ χρυσώσας προκρισώτερον περ
δ ἦν, καὶ ἐξ ἀργυρίου καὶ χρυσίου πολλοῦ εἰκόνιες
καὶ κατεκόσμησεν αὐτόν. 7058.
Ἡ μονή. Ὁ δὲ ἅγιος Λάζαρος ἐκτίσθη μὲ
παρὰ τοῦ Μακεδόνος, ὕστερον δὲ παρὰ Λέοντος του
υἱοῦ αὐτοῦ ἐπλατύνθη, ἀποχαρισαμένου ἐν τῷ τοιού
τῷ ναῷ καὶ κτήματα πολλά. Εἰς εὐνούχων μονὴ
ταύτην ἀποκατέστησεν. Έφερε δὲ ἀπὸ Κύπρου καὶ
τὰ ἅγια λείψανα τοῦ ἁγίου Λαζάρου καὶ ἀπὸ Βιθυ
νίας τῆς ἁγίας Μαρίας τῆς μυροφόρου, καὶ ἐπέθετο
ἐκεῖσε ταῦτα, id. cod.
Κατεκύλιον τοὺς λίθους τοὺς κειμένους έξω
τῶν τειχῶν ἀπὸ τῆς Βαρβάρας μέχρι του παλατίου
καὶ τῶν Σοφιῶν καὶ τῶν Ελευθερίου μέχρι Χρυσές,
καὶ ἔσωθεν τῶν αὐτῶν λίθων έπηξε τα τείχη εις
διάστιξιν τοῦ τείχους καὶ πῆξιν αὐτοῦ, ὅπως κυμαι
νομένη ἡ θάλασσα εἰς τὰς πέτρας κρούσασα γαλη
vrẺ. Id. et Reg.
col. 613–614page 93 of 124
PG 157:613ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ Τῆς μεγάλης Εκκλησίας, ήγουν τῆς ἁγίας Σοφίας, εἰδωλείου τὸ πρὶν οὔσης, καὶ πολλῶν ἀγαλμάτων ἐκεῖσε ἱσταμένων, ἀφεῖλεν αὐτά, καθώς προείρη και ὁ μέγας Κωνσταντίνος καὶ Ἰουστινιανός. Καὶ ὁ μὲν μέγας Κωνσταντίνος πρώην αὐτὴν ἀνή γειρε δρομικήν ὁμοίαν τοῦ ἁγίου Αγαθονίκου καὶ τῆς ἁγίας Δυνάμεως. Ανήγειρε δὲ καὶ τὴν ἁγίαν Εἰρήνην τὴν παλαιὰν πλησίον αὐτῆς τῆς μεγάλης εκκλησίας, ήγουν τῆς ἁγίας Σοφίας. Καὶ πληρώσας αὐτὴν τὴν ἁγίαν Σοφίαν στήλας έστησε πολλάς, ὡς προείπομεν. Διήρκεσε δὲ τὸ κτίσμα ἐκεῖνο μέχρι τῆς βασιλείας Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου. Ἐν δὲ τοῖς χρόνοις ἐκείνου, κατὰ τὴν δευτέραν ἐν Κωνσταντινουπόλει σύνοδον, στασιάσαντες οι Αρεια να κατέφλεξαν τὸ στέγος τῆς μεγάλης εκκλησίας, όντος πατριάρχου Νεκταρίου τοῦ ἁγιωτάτου, εἰς τὴν Ερήγην καθεζομένου τὴν παλαιάν. Διήλθοσαν δὲ χρόνοι δεκαέξ, καὶ ἦν ἀσκεπής ἡ ἁγία Σοφία. Προστάξας δὲ ὁ βασιλεὺς Θεοδόσιος Ρουφίνον τὸν μάγιστρον ἐσκέπασε τὸ στέγος διὰ κυλινδροειδών καμάρων. Καὶ διήρκεσεν οὕτως μέχρι τῆς βασι λείας Ἰουστινιανοῦ. Εἰς δὲ τὸν πέμπτον χρόνον τῆς αὐτοῦ βασιλείας, μετὰ τὸ γενέσθαι τὴν σφα τὴν ἐν τῷ Ἱππικῷ τῶν τριακονταπέντε χιλιάδων ἀναιρεθέντων ἐκεῖσε διὰ τὸ ἀναγορευθή να παρὰ τῶν δημοτικῶν δύο μερών Υπάτιον τὸν πατρίκιον καὶ δήμαρχον μέρους τῶν Βενέτων, ἐνέπνευσεν ὁ πανάγαθος Θεὸς καὶ φιλάνθρωπος εἷς τὴν διάνοιαν τοῦ βασιλέως Ἰουστινιανοῦ τοῦ οἰκοδο Καθώς προείρηται. Δρομικήν. δρομικά Εἰς δὲ τὸν πέμπτον χρόνον τῆς αὐτοῦ βασιλείας. Την σφαγήν. Τῶν λε χιλιάδων. Υπάτιον τὸν πατρίκιον.
DE S. SOPHIA.
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣ
ΤΟΥ
ΝΑΟΥ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ
DE STRUCTURA
TEMPLI SANCTÆ SOPHIÆ.
Τῆς μεγάλης Εκκλησίας, ήγουν τῆς ἁγίας Σοφίας,
εἰδωλείου τὸ πρὶν οὔσης, καὶ πολλῶν ἀγαλμάτων
ἐκεῖσε ἱσταμένων, ἀφεῖλεν αὐτά, καθώς προείρη
και ὁ μέγας Κωνσταντίνος καὶ Ἰουστινιανός.
Καὶ ὁ μὲν μέγας Κωνσταντίνος πρώην αὐτὴν ἀνήγειρε δρομικήν ὁμοίαν τοῦ ἁγίου Αγαθονίκου
καὶ τῆς ἁγίας Δυνάμεως. Ανήγειρε δὲ καὶ τὴν
ἁγίαν Εἰρήνην τὴν παλαιὰν πλησίον αὐτῆς τῆς
μεγάλης εκκλησίας, ήγουν τῆς ἁγίας Σοφίας. Καὶ
πληρώσας αὐτὴν τὴν ἁγίαν Σοφίαν στήλας έστησε
πολλάς, ὡς προείπομεν. Διήρκεσε δὲ τὸ κτίσμα
ἐκεῖνο μέχρι τῆς βασιλείας Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου.
Ἐν δὲ τοῖς χρόνοις ἐκείνου, κατὰ τὴν δευτέραν ἐν
Κωνσταντινουπόλει σύνοδον, στασιάσαντες οι Αρειανα κατέφλεξαν τὸ στέγος τῆς μεγάλης εκκλησίας,
όντος πατριάρχου Νεκταρίου τοῦ ἁγιωτάτου, εἰς τὴν
Ερήγην καθεζομένου τὴν παλαιάν. Διήλθοσαν δὲ
χρόνοι δεκαέξ, καὶ ἦν ἀσκεπής ἡ ἁγία Σοφία.
Προστάξας δὲ ὁ βασιλεὺς Θεοδόσιος Ρουφίνον τὸν
μάγιστρον ἐσκέπασε τὸ στέγος διὰ κυλινδροειδών
καμάρων. Καὶ διήρκεσεν οὕτως μέχρι τῆς βασι
λείας Ἰουστινιανοῦ. Εἰς δὲ τὸν πέμπτον χρόνον
τῆς αὐτοῦ βασιλείας, μετὰ τὸ γενέσθαι τὴν σφατὴν ἐν τῷ Ἱππικῷ τῶν τριακονταπέντε χιλιάδων ἀναιρεθέντων ἐκεῖσε διὰ τὸ ἀναγορευθή
να παρὰ τῶν δημοτικῶν δύο μερών Υπάτιον τὸν
πατρίκιον καὶ δήμαρχον μέρους τῶν Βενέτων,
ἐνέπνευσεν ὁ πανάγαθος Θεὸς καὶ φιλάνθρωπος εἷς
τὴν διάνοιαν τοῦ βασιλέως Ἰουστινιανοῦ τοῦ οἰκοδο
Cum olim Magna Ecclesia, videlicet S. Sophia,
idolorum esset delubrum, simulacra ibi collocata
Constantinus Magnus et Justinianus, ut antea dictum est, inde abstulerunt. Primum qui 'em Constantinus Magnus eain instar circi oblongam exstruxit, templi S. Agathonici et S. Potentiae simi
lemn. Ædlificavit quoque prope Magnam Ecclesiam
sive S. Sophian templum S. Irena, quod cognominatur antiquum. Postquam vero S. Sophiam
absolvit, multas in ea collocavit statuas, ut jam
ante diximus. Structura autem illa duravit usque
ad imperium Theodosii magni: hujus enim tempore, cum secunda synodus Cpoli haberetur, Ariani
seditione excitata tectum Magna Ecclesia exusserunt, sub patriarchatu 131 sanctissimi Nectarii,
in antiqua Irene præsidentis. Exinde totis sexdecim annis tecto S. Sophia caruit. Imperator vero
Theodosius Rufnum magistrumi operi præficiens
tecto ex cylindrace fornicibus compósito eam operuit; et ita permansit usque ad imperium Justiniani. Quinto autem anno ejus imperli post illam
stragem in qua 35 bonitum millia in Hippodromo
interfecti sunt, quia due populi partes Hypatiunt
patricium et praefectum Veneta factionis imperatorem salutarant, Deus optimus et humanissimus
imperatori Justiniano mentem dedit ut templum,
quale ab Adamo non funt neque fiet, ædificaret.
Scripsit etiam præsidibus, toparchis, satrapis, ducibus et omnibus præfectis omnium provinciarum
Meursii et Lambecii notæ.
Καθώς προείρηται. Nempe p. 64 et 16. ejus 17. Vide dissidium in hiftoria, quod quis
Lart.
Δρομικήν. Templa δρομικά Gracis dicun
tur. quæ instar Cirei oblonga sunt. Ib.
Εἰς δὲ τὸν πέμπτον χρόνον τῆς αὐτοῦ
βασιλείας. Inquiramus bic. Codinus noster quintum annum imperii ponit, Matthæus Palmerius
in Chronico dicit orsum esse ædificationein anno
31, Zonaras indictione 15, id est auno imperii
componat? LANB.
Την σφαγήν. Vik Cedrenum et Zonarams
Annal. 3. MEURS.
Τῶν λε χιλιάδων. Consentit Cedrenus.
Zonaras tradit quadraginta millia, Procopius De
bell. Vand., et Evagrius iv, 13 tantum triginta,
Υπάτιον τὸν πατρίκιον. Erat bie cogpatus Avastagii imperatoris, teste Zonara. MEURS.
* Cl. Anonymus De antiquitatibus Cvolitanis, quem in appendice ad Psellum (t. CXXII) edidimus. EDIT, Patr.
col. 615–616page 94 of 124
PG 157:615μῆσαι ναόν, οἷος οὐκ ἐγένετο ἀπὸ Ἀδὰμ οὔτε σιλέως ἔπεμπον. Συνήχθη δὲ πᾶσα ἡ ὕλη χρόνους λείας Ἰουστινιανοῦ ἐκ θεμελίων κατέλυσαν τὸν ναόν. εἶχον χρείαν αὐτῆς τὸ σύνολον διὰ τὸ πολλὴν μέσαι. γενήσεται. Εγραψε δὲ καὶ τοῖς στρατηγοί, τοπάρο χαις καὶ σατράπαις καὶ δουξὶ καὶ πᾶσι τοῖς οὖσιν ἀρχηγέταις πάντων τῶν βασιλικῶν θεμάτων ανα τολῆς τε καὶ δύσεως, ἄρκτου καὶ μεσημβρίας, πέμψαι αὐτῷ ὕλην ἀνήκουσαν εἰς τὸ ἀνεγείραι τοιοῦτον ἀξιοθαύμαστον καὶ θεοφρούρητον καὶ θεο φύλακτον καὶ περικαλλή ναόν, ὅπου δηλαδή εύρε θῶσι, κίονάς τε καὶ συστημάτια στη θεά τε καὶ ἐβάκια καὶ καγκελοθύρια. Πάντες δὲ οἱ παρ' αὐτοῦ τοῦ βασιλέως Ιουστινιανοῦ ὁρισθέντες χαίροντές τε καὶ ἀγαλλιώμενοι ἔπεμπον τῷ βασιλεῖ Ἰουστινιανῷ τὴν τοιαύτην ύλην, συναγαγόντες αὐτὴν ἀπό το ναῶν εἰδωλικῶν καὶ παλατίων λουτρῶν τε καὶ οἴκων ἀπὸ πάντων τῶν θεμάτων τῆς οἰκουμένης. Καὶ τοὺς μὲν ὀκτὼ κίονας τους Ρωμαίους, καθώς φησι Πλούταρχος πρωτασεκρήτις καὶ ἐπιστολογράφος Ἰουστινιανοῦ, μετὰ σχεδίων ἀπεστάλησαν παρὰ γυναικὸς χήρας ἀπὸ Ῥώμης, ὀνόματι Μαρκίας· οὔσ τινας εἶχεν εἰς προίκα αὐτῆς. Ισταντο δὲ εἰς τὴν Ῥώμην εἰς τὸν ναὸν τοῦ Ἡλίου τὸν κτισθέντα παρὰ Οὐαληριανοῦ τοῦ βασιλέως Ῥώμης, του προ δόντος ἑαυτὸν Πέρσαις. Έγραψε δὲ τῷ βασιλεῖ οὕτως· «Απέστειλά σοι, δέσποτα βασιλεῦ, ὀκτὼ κίονας Ῥωμαίους, ἰσομήκεις, ἰσοκύκλους, τολμῶ εἰπεῖν καὶ ἰσοστάθμους, ὑπὲρ ψυχικῆς μου σωτή ρίας.» Τοὺς δὲ ἑτέρους ὀκτὼ πρασίνους κίονας τοὺς ἀξιοθαυμαστους εκόμισεν ὁ στρατηγὸς Κων σταντῖνος ἀπὸ Εφέσου λελατομημένους. Η δ λοιπὴ πᾶσα ὕλη καὶ πάντες οἱ κίονες ἀπὸ Κυζίκου ήχθησαν. Ετέρους δὲ ἀπὸ Τρωάδος καὶ ἄλλους ἀπὸ Κυκλάδων νήσων καὶ ἀπὸ ᾿Αθηνῶν οἱ ἄρχοντες βα ἑπτὰ ἥμισυ. Τῷ δὲ δεκάτῳ δευτέρῳ ἔτει τῆς βασι Τὴν δὲ ἅπασαν ὕλην αὐτοῦ ἰδίως ἀπέθεντο· οὐ γὰρ καὶ ἄπειρον κρείττονα ὕλην ἀθροῖσαι καὶ ἔτοι Ηρξατο γοῦν ἐξωνεῖσθαι οἰκήματα τῶν ἐκεῖσε οικούντων καὶ πλησιαζόντων, καὶ πρῶτον μὲν χήρας τινός γυναικός, ὀνόματι Αννης. Εκείνης δὲ μὴ βουλομένης ταῦτα πρᾶσαι τῷ βασιλεῖ, ἔλεγε Μέχρι νομισμάτων λίτρας φ' ἐάν μοι παράσχης, οὐ δίδωμί σοι ταῦτα.» 'Ο δὲ βασιλεὺς πολλοὺς τῶν μεγιστάνων αὐτοῦ ἀποστείλας πρὸς θεραπείαν τῆς γυναικὸς οὐδὲν ἤνυε. Παραγενόμενος δὲ ὁ βασιλεὺς εἰς ἱκεσίαν τῆς γυναικὸς ἐδέετο αὐτῆς περὶ τῆς διαπράσεως τῶν οἰκημάτων αὐτῆς. Ἡ δὲ θεασαμένη τὸν βασιλέα ἔπεσεν εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ δεομένη καὶ λέγουσα· ι Δέσποτα βασιλεῦ, ἐγὼ μὲν χάριν τιμῆς τῶν οἰκημάτων οὐκ ὀφείλω λαβεῖν τι ἀπὸ σοῦ, θέλω δὲ κοινωνὸν κἀμὲ γενέσθαι εἰς τὸν κτιζή μενον ναόν, ἵνα ἔχω κἀγὼ ἐν ἡμέρα κρίσεως μισθόν καὶ μετὰ θάνατόν μου ταφώ πλησίον τῶν οἰκη μάν των μου, καὶ διηνεκώς μνημονεύεσθαί με ὡς κτήμα δοῦσαν αὐτά.» Εστι δὲ ὁ τόπος τῶν οἰκημάτων Αὐρηλιανοῦ Οὐαληριανού
imperii ad o.ientem, occidentem, septentrionem et μῆσαι ναόν, οἷος οὐκ ἐγένετο ἀπὸ Ἀδὰμ οὔτε
meridiem, ut sibi mitterent materiam ad exstruendum tam mirabile et Dei præsidio munitum custoditumque et pulchritudine conspicuum templum,
ubicunque videlicet invenirent columnas, lapides,
tabulas et clathratas januas. Omnes igitur ei rei ab
imperatore Justiniano destinati alacresque imperatori materiam ejusmodi submiserunt, collectam
ex delubris idolorum, palatiis, balneis et ædibus
omnium provinciarum universi terrarum orbis,
Cæterum octo columnas Romanas, ut refert Plutarchus, primus a secretis et ab epistolis Justiniano,
vidua quædam nomine 132 Marcia, quæ in dotem
illas acceperat, Roma curavit eo ratibus pervehi.
Stabant autem Romæ in templa Solis, quod Valerianus Romanus imperator, qui seipsum Persis in
manum dedit, construxerat. Sie vero imperatori
scripsit: Mitto tibi, domine imperator, octo columnas Romanas, longitudine et rotunditate, audeo
dicere, et pondere equales, pro animae meae salute.
Alias octo columnas admirandas, coloris prasini,
Constantinus dux e latomiis excisas secum Epleso adduxit. Reliqua omnis materia et columniæ
Cyzico advectæ sunt: alias ex Troade, alias ex
Cycladibus insulis et Athenis præfecti imperatoris
miserunt. Omnis autem hæc materia septem annis
cum dimidio collecta est. Anno vero duodecimo
imperii Justiniani templum a fundamentis everterunt. Onem autem ejus materiam seorsim deposuit: nullo enim modo ea opus habebat, quoniam
multo meliorem coacervaverat et ad manus habebat.
σιλέως ἔπεμπον. Συνήχθη δὲ πᾶσα ἡ ὕλη χρόνους
λείας Ἰουστινιανοῦ ἐκ θεμελίων κατέλυσαν τὸν ναόν.
εἶχον χρείαν αὐτῆς τὸ σύνολον διὰ τὸ πολλὴν
μέσαι.
Cœpit igitur emere domos illic atque in contiguis ædibus habitantium, ac primum cujusdam
viduæ nuncupatæ Annæ, quæ cum recusaret imperatori vendere, dixit: Etiam si quingentas libras
nummum mihi obtuleris, tamen eam non tibi tradam. Imperator vero cum multos ex proceribus suis
misisset, ut blanditiis mulierem demulcerent,nihil
impetravit. Ipse autem mulierem accedens obuise
rogavit ut suam domum 133 venderet. Illa cum vidisset imperatorem, cecidit ad pedes ejus suppliciter dicens: ‹Domine imperator, non quidem par est
me sero ædium pretio quidquam a te accipere; volo
autem me in partem venire sumptuum structuræ
hujus templi, ut et ego in die judicii habeam mercedem et post mortem meam sepeliar prope ædes
meas, et identidem meæ donationis memoriam feri.ɔ
Locus autem ædium ejus, quem dedit Magnæ Ecclesiæ, totum scevophylacium cum templo S. Petri
γενήσεται. Εγραψε δὲ καὶ τοῖς στρατηγοί, τοπάρο
χαις καὶ σατράπαις καὶ δουξὶ καὶ πᾶσι τοῖς οὖσιν
ἀρχηγέταις πάντων τῶν βασιλικῶν θεμάτων ανα
τολῆς τε καὶ δύσεως, ἄρκτου καὶ μεσημβρίας,
πέμψαι αὐτῷ ὕλην ἀνήκουσαν εἰς τὸ ἀνεγείραι
τοιοῦτον ἀξιοθαύμαστον καὶ θεοφρούρητον καὶ θεο
φύλακτον καὶ περικαλλή ναόν, ὅπου δηλαδή εύρε
θῶσι, κίονάς τε καὶ συστημάτια στη θεά τε καὶ
ἐβάκια καὶ καγκελοθύρια. Πάντες δὲ οἱ παρ' αὐτοῦ
τοῦ βασιλέως Ιουστινιανοῦ ὁρισθέντες χαίροντές τε
καὶ ἀγαλλιώμενοι ἔπεμπον τῷ βασιλεῖ Ἰουστινιανῷ
τὴν τοιαύτην ύλην, συναγαγόντες αὐτὴν ἀπό το
ναῶν εἰδωλικῶν καὶ παλατίων λουτρῶν τε καὶ
οἴκων ἀπὸ πάντων τῶν θεμάτων τῆς οἰκουμένης.
Καὶ τοὺς μὲν ὀκτὼ κίονας τους Ρωμαίους, καθώς
φησι Πλούταρχος πρωτασεκρήτις καὶ ἐπιστολογρά
φος Ἰουστινιανοῦ, μετὰ σχεδίων ἀπεστάλησαν παρὰ
γυναικὸς χήρας ἀπὸ Ῥώμης, ὀνόματι Μαρκίας· οὔσ
τινας εἶχεν εἰς προίκα αὐτῆς. Ισταντο δὲ εἰς τὴν
Ῥώμην εἰς τὸν ναὸν τοῦ Ἡλίου τὸν κτισθέντα παρὰ
Οὐαληριανοῦ τοῦ βασιλέως Ῥώμης, του προδόντος ἑαυτὸν Πέρσαις. Έγραψε δὲ τῷ βασιλεῖ
οὕτως· «Απέστειλά σοι, δέσποτα βασιλεῦ, ὀκτὼ
κίονας Ῥωμαίους, ἰσομήκεις, ἰσοκύκλους, τολμῶ
εἰπεῖν καὶ ἰσοστάθμους, ὑπὲρ ψυχικῆς μου σωτή
ρίας.» Τοὺς δὲ ἑτέρους ὀκτὼ πρασίνους κίονας
τοὺς ἀξιοθαυμαστους εκόμισεν ὁ στρατηγὸς Κων
σταντῖνος ἀπὸ Εφέσου λελατομημένους. Η δ
λοιπὴ πᾶσα ὕλη καὶ πάντες οἱ κίονες ἀπὸ Κυζίκου
ήχθησαν. Ετέρους δὲ ἀπὸ Τρωάδος καὶ ἄλλους ἀπὸ
Κυκλάδων νήσων καὶ ἀπὸ ᾿Αθηνῶν οἱ ἄρχοντες βαἑπτὰ ἥμισυ. Τῷ δὲ δεκάτῳ δευτέρῳ ἔτει τῆς βασι
Τὴν δὲ ἅπασαν ὕλην αὐτοῦ ἰδίως ἀπέθεντο· οὐ γὰρ
καὶ ἄπειρον κρείττονα ὕλην ἀθροῖσαι καὶ ἔτοι·
Ηρξατο γοῦν ἐξωνεῖσθαι οἰκήματα τῶν ἐκεῖσε
οικούντων καὶ πλησιαζόντων, καὶ πρῶτον μὲν χήρας
τινός γυναικός, ὀνόματι Αννης. Εκείνης δὲ μὴ
βουλομένης ταῦτα πρᾶσαι τῷ βασιλεῖ, ἔλεγε·
• Μέχρι νομισμάτων λίτρας φ' ἐάν μοι παράσχης,
οὐ δίδωμί σοι ταῦτα.» 'Ο δὲ βασιλεὺς πολλοὺς τῶν
μεγιστάνων αὐτοῦ ἀποστείλας πρὸς θεραπείαν τῆς
γυναικὸς οὐδὲν ἤνυε. Παραγενόμενος δὲ ὁ βασιλεὺς
εἰς ἱκεσίαν τῆς γυναικὸς ἐδέετο αὐτῆς περὶ τῆς
διαπράσεως τῶν οἰκημάτων αὐτῆς. Ἡ δὲ θεασαμένη
τὸν βασιλέα ἔπεσεν εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ δεομένη
καὶ λέγουσα· ι Δέσποτα βασιλεῦ, ἐγὼ μὲν χάριν
τιμῆς τῶν οἰκημάτων οὐκ ὀφείλω λαβεῖν τι ἀπὸ
σοῦ, θέλω δὲ κοινωνὸν κἀμὲ γενέσθαι εἰς τὸν κτιζή
μενον ναόν, ἵνα ἔχω κἀγὼ ἐν ἡμέρα κρίσεως μισθόν
καὶ μετὰ θάνατόν μου ταφώ πλησίον τῶν οἰκη μάν
των μου, καὶ διηνεκώς μνημονεύεσθαί με ὡς κτήμα
δοῦσαν αὐτά.» Εστι δὲ ὁ τόπος τῶν οἰκημάτων
Meursii et Lambecii nota.
Pro Αὐρηλιανοῦ scril Οὐαληριανού: am
Valerianus est qui captivum se Sapori Persarum
regi tradidit, non Aurelianus, qui inter Cpolim
et Heracleam in itinere fraude servi circumven:
tus ab amicis trucidatus erat. Notum hoc historiæ
Romanæ vel paulum modo peritis. Meurs.
col. 617–618page 95 of 124
PG 157:617αὐτῆς, ὃν δέδωκεν εἰς τὴν μεγάλην ἐκκλησίαν, τὸ σκευοφυλάκιον ὅλον σὺν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Πέτρου. Τὸ δὲ ὀνομαζόμενον ἅγιον Φρέαρ καὶ τὸ ἅγιον θυσιαστήριον ὅλον καὶ ὁ τόπος τοῦ ἄμβωνος, ἕως τῆς μέσης τοῦ ναοῦ, ὑπῆρχεν οἶκος Αντιόχου τινός ἐστιαρίου καὶ εὐνούχου, ὃς ἀπετιμήθη εἰς ὑπέρπυρα λίτρας ν. Τούτου δὲ δυσχεραίνοντος τοῦ μὴ πρᾶσαι ἀξίως τὸν ἴδιον οἶκον τῷ βασιλεῖ, ὁ βασιλεὺς φιλο δίκαιος ὢν καὶ μισοπόνηρος πρὸς τὸ μὴ θέλειν τινὰ λυπῆσαι ἢ ἀδικήσαι, εθύμει ἀδημονῶν τι ἂν πράξει εἰς αὐτόν. Στρατήγιος δὲ μάγιστρος και φύλαξ τῶν βασιλικῶν χρημάτων, καὶ τοῦ βασιλέως ἀδελφοποιητὸς, ὑπέσχετο τῷ βασιλεῖ τοῦ νικῆσαι αὐτὸν διά τινος μηχανῆς καὶ πιπρᾶσαι τὰ οἰκήματα αὐτοῦ καὶ μὴ βουλομένου. Ο δὲ ῥηθείς Αντίοχος καὶ ὀστιάριος ἐφίλει τὸ κυάνεον χρώμα φιλιππότ Τρόμος ῶν, καὶ ἀντεποιεῖτο αὐτοῦ λίαν καὶ ἔχαιρεν ἐπ' αὐτῷ. Ιππικοῦ δὲ μέλλοντος γίνεσθαι, ὁ μάγια στρος Στρατήγιος τὴν ὀστιάριον ἐφρούρησε καὶ καθείρξεν αὐτὸν εἰς τὸ πραιτώριον τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Ἱππικοῦ. Ἐκεῖνος δὲ ἐξόα μετὰ κλαυθμοῦ ὁδυ νησίς, καὶ ἔλεγεν· ι Ιδω τὴν ἀγῶνα τοῦ Ιππικού, καὶ τὸ θέλημα τοῦ βασιλέως ποιήσω.» ὑπομνησθέντος δὲ τοῦ βασιλέως ἤγαγον αὐτὸν ἐν τῷ καθίσ σματι καὶ ἐποίησαν ἐκεῖ τὴν πρᾶσιν, παρόντος καὶ τοῦ κοιαίστορος καὶ ὑπογραψάσης πάσης τῆς συγ κλήτου. Επράθησαν δὲ εἰς χρυσίου λίτρας πε'. Το δὲ δεξιὸν μέρος τοῦ γυναικίτου ἕως τοῦ κίονος τοῦ ἁγίου Βασιλείου ὑπῆρχον οἰκήματα Χαρίτωνος εύ νούχου τοὐ πίκλην Χηνοπόδη, ἃ καὶ μετ' εὐχαριστίας πολλῆς δέδωκε τῷ βασιλεῖ, διπλῷ τιμήματι ἀποτιμηθέντα λίτρας ιβ'. Τὸ δὲ εὐώνυμον μέρος τοῦ γυναικίτου μέχρι τοῦ κίονος τοῦ ἁγίου Γρηγορίου του θαυματουργοῦ ὑπῆρχαν οἰκήματα Ξενοφώντος τις ράπτου, καὶ ᾐτήσατο τὸν βασιλέα ἵνα λάβῃ διπλοῦν τὸ τίμημα λίτρας ιδ', καὶ ποιήσῃ αὐτὸν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Ἱππικοῦ καθεζόμενον προσκυνείσθαι ὑπὸ τῶν τεσσάρων ηνιόχων. Τῶν δὲ δήμων καὶ πάσης τῆς συγκλήτου εἰπόντων τῷ βασιλεῖ· Οὐκ ἔξεστι προσκυνεῖσθαι αὐτὸν οὕτως, εἰ μὴ μόνον τὸν βασιλέα, ο προσέταξεν ὁ βασιλεὺς ἐξόπισθεν προστ κυνεῖσθαι αὐτὸν καὶ ὀνομάζεσθαι ἄρχοντα τῶν καταχθονίων· καὶ τοῦτο φυλάσσεται μέχρι τοῦ νῦν. Τὸ δὲ ἐπίπεδον τοῦ ναοῦ καὶ ὁ λουτήρ καὶ οἱ νάρθηκες καὶ τὰ πέριξ αὐτῶν οἶκος ἦν Δαμιανοῦ πατρικίου Σελευκείας, ἅτινα ἀπετιμήθησαν εἰς λίτρας Γ, καὶ μετὰ πολλῆς εὐφροσύνης δέδωκεν αὐτὰ τῷ βασιλεῖ, “Ο δὲ βασιλεὺς, καταμετρήσας τὸν τόπον εὗρε στεφαναίαν πέτραν ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου ἕως τῆς κάτω ἁψίδος, καὶ ἐθεμελίωσεν ἐκεῖ γύρωθεν τὰ θεμέλια τοῦ μεγάλου τρούλλου· ἀπὸ δὲ τοῦ βήματος" μέχρι τοῦ ἔξω νάρθηκος εὗρε τόπον ἀλσώδη καὶ χαῖνον, καὶ ἐθεμελίωσεν. Αρξαμένου δὲ τοῦ θεμελιοῦσθαι, προσκαλεσάμενος Εὐτύχιον τὸν πατριάρ τὴν ἐποίησεν εὐχὴν περὶ συστάσεως ἐκκλησίας, Ο Τὸ δὲ ὀνομαζόμενον "Αγιον Φρέαρ. τὸ Φρέαρ τοῦ μαρτυρίου. Εἰσέρχονται ἐν τῷ πίῳ τῷ κρεμαμένῳ τὸ εἰς τὸ ἅγιον Φρέαρ. Διὰ τοῦ ἁγίου Φρέατος ανάγεται. Το πραιτώριον.
DE S. SOPHIA.
αὐτῆς, ὃν δέδωκεν εἰς τὴν μεγάλην ἐκκλησίαν, τὸ continet. Porro locus nuncupatus Puteus sacer et
σκευοφυλάκιον ὅλον σὺν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Πέτρου.
Τὸ δὲ ὀνομαζόμενον ἅγιον Φρέαρ καὶ τὸ ἅγιον
θυσιαστήριον ὅλον καὶ ὁ τόπος τοῦ ἄμβωνος, ἕως
τῆς μέσης τοῦ ναοῦ, ὑπῆρχεν οἶκος Αντιόχου τινός
ἐστιαρίου καὶ εὐνούχου, ὃς ἀπετιμήθη εἰς ὑπέρπυρα
λίτρας ν. Τούτου δὲ δυσχεραίνοντος τοῦ μὴ πρᾶσαι
ἀξίως τὸν ἴδιον οἶκον τῷ βασιλεῖ, ὁ βασιλεὺς φιλοδίκαιος ὢν καὶ μισοπόνηρος πρὸς τὸ μὴ θέλειν
τινὰ λυπῆσαι ἢ ἀδικήσαι, εθύμει ἀδημονῶν τι ἂν
πράξει εἰς αὐτόν. Στρατήγιος δὲ μάγιστρος και
φύλαξ τῶν βασιλικῶν χρημάτων, καὶ τοῦ βασιλέως
ἀδελφοποιητὸς, ὑπέσχετο τῷ βασιλεῖ τοῦ νικῆσαι
αὐτὸν διά τινος μηχανῆς καὶ πιπρᾶσαι τὰ οἰκήματα
αὐτοῦ καὶ μὴ βουλομένου. Ο δὲ ῥηθείς Αντίοχος
καὶ ὀστιάριος ἐφίλει τὸ κυάνεον χρώμα φιλιππότ
Τρόμος ῶν, καὶ ἀντεποιεῖτο αὐτοῦ λίαν καὶ ἔχαιρεν
ἐπ' αὐτῷ. Ιππικοῦ δὲ μέλλοντος γίνεσθαι, ὁ μάγια
στρος Στρατήγιος τὴν ὀστιάριον ἐφρούρησε καὶ
καθείρξεν αὐτὸν εἰς τὸ πραιτώριον τῇ ἡμέρᾳ
τοῦ Ἱππικοῦ. Ἐκεῖνος δὲ ἐξόα μετὰ κλαυθμοῦ ὁδυνησίς, καὶ ἔλεγεν· ι Ιδω τὴν ἀγῶνα τοῦ Ιππικού,
καὶ τὸ θέλημα τοῦ βασιλέως ποιήσω.» Υπομνησθέντος δὲ τοῦ βασιλέως ἤγαγον αὐτὸν ἐν τῷ καθίσ
σματι καὶ ἐποίησαν ἐκεῖ τὴν πρᾶσιν, παρόντος καὶ
τοῦ κοιαίστορος καὶ ὑπογραψάσης πάσης τῆς συγ
κλήτου. Επράθησαν δὲ εἰς χρυσίου λίτρας πε'. Το
δὲ δεξιὸν μέρος τοῦ γυναικίτου ἕως τοῦ κίονος τοῦ
ἁγίου Βασιλείου ὑπῆρχον οἰκήματα Χαρίτωνος εύνούχου τοὐ πίκλην Χηνοπόδη, ἃ καὶ μετ' εύχαριστίας πολλῆς δέδωκε τῷ βασιλεῖ, διπλῷ τιμήματι
ἀποτιμηθέντα λίτρας ιβ'. Τὸ δὲ εὐώνυμον μέρος τοῦ
γυναικίτου μέχρι τοῦ κίονος τοῦ ἁγίου Γρηγορίου
του θαυματουργοῦ ὑπῆρχαν οἰκήματα Ξενοφώντος
τις ράπτου, καὶ ᾐτήσατο τὸν βασιλέα ἵνα λάβῃ
διπλοῦν τὸ τίμημα λίτρας ιδ', καὶ ποιήσῃ αὐτὸν
τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Ἱππικοῦ καθεζόμενον προσκυνείσθαι
ὑπὸ τῶν τεσσάρων ηνιόχων. Τῶν δὲ δήμων καὶ
πάσης τῆς συγκλήτου εἰπόντων τῷ βασιλεῖ· Οὐκ
ἔξεστι προσκυνεῖσθαι αὐτὸν οὕτως, εἰ μὴ μόνον τὸν
βασιλέα, ο προσέταξεν ὁ βασιλεὺς ἐξόπισθεν προστ
κυνεῖσθαι αὐτὸν καὶ ὀνομάζεσθαι ἄρχοντα τῶν
καταχθονίων· καὶ τοῦτο φυλάσσεται μέχρι τοῦ νῦν. Τὸ δὲ ἐπίπεδον τοῦ ναοῦ καὶ ὁ λουτήρ καὶ οἱ
νάρθηκες καὶ τὰ πέριξ αὐτῶν οἶκος ἦν Δαμιανοῦ πατρικίου Σελευκείας, ἅτινα ἀπετιμήθησαν εἰς λίτρας
Γ, καὶ μετὰ πολλῆς εὐφροσύνης δέδωκεν αὐτὰ τῷ βασιλεῖ,
“Ο δὲ βασιλεὺς, καταμετρήσας τὸν τόπον εὗρε
στεφαναίαν πέτραν ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου ἕως τῆς
κάτω ἁψίδος, καὶ ἐθεμελίωσεν ἐκεῖ γύρωθεν τὰ
θεμέλια τοῦ μεγάλου τρούλλου· ἀπὸ δὲ τοῦ βήματος"
μέχρι τοῦ ἔξω νάρθηκος εὗρε τόπον ἀλσώδη καὶ
χαῖνον, καὶ ἐθεμελίωσεν. Αρξαμένου δὲ τοῦ θεμε
λιοῦσθαι, προσκαλεσάμενος Εὐτύχιον τὸν πατριάρ
τὴν ἐποίησεν εὐχὴν περὶ συστάσεως ἐκκλησίας, Ο
sanctum altare et locus suggesti, usque ad medianı
partem templi, erat domus cujusdam Antiochi os.
tiarii et eunuchi, quam quinquaginta nummorum
libris estimabat. Indignante vero ipso quod mor
posset justo pretio suam domum imperatori vendere, imperator justitia et probitatis amans, quod
mollet quemquam injuria vel damnmo amici, maestus
animo cogitabat quid cum illo ageret. Strategius
autem magister, thesauri imperatoris præfectus
ejusque adoptivus frater, imperatori promisit se
aliquo commento illum victurum, ut aedes sug
etiam invitus – vendere cogeretur. Prædictus enim
Antiochus ostiarius Circensium studio flagrans venetum colorem sive cæruleum amabat, illoque ad,
modum delectabatur. Cum igitur Judi Cər-enses
exercendi essent, magister Strategius osliarium
comprehendit, 134 eunque in praetorium inclusit
ipso ludorum die. At ille cum ejulatu et dolore clamans
dicebat: «Circenses speciem, et quidquid imperator jusserit faciam. Imperatoris igitur jussu statimn
În caveam adductus est, ibique ædes suas præsentę
quastore et universo senatu subscribente vendidit,
idque 85 libris auri. Dextera pars, ubi gynæconitis, usque ad columnam S. Basilii erat domus
Charitonis eunuchi, cognomento Anseripedis, quam
cum grata animi significatione imperatori obtuli
duplo pretio, 12 libris æstimatam. Sinistra xera
pars gynæconitidis usque ad columnam S. Gregorii
Thaumaturgi erant des cujusdam Xenophontis
Sutoris, qui ab imperatore dupiuin pretium, libras
14 petiit, et ut Circensium die in circo sedentem
guatuor agitatorum factiones adorarent. Sed por
pulo et universo senatu 'imperatori dicentibus;
Non licet nobis ipsi eum honorem soli imperator}
debitum exhibere, › jussit imperator eum a tergo
adorari et vocari principem inferorum, quod etja:
ad boc usque tempus observatur, Templi vero area,
lavacruin et porticus narthecis, et qua in am,
bitu ejus sunt, erat domus Damiaui patricii Seļey,
ciæ,quam sex libris æstimatam lubentissimo ajje
mo imperatori obtulit,
Imperator vero cum locum dimensus esset, invenit rotundum lapidem 135 ab altari usque ad
inferiorem arcum, et circum illum fundamenta jecit apsidis majoris sive trulli mogui, suggesto
vero usque ad exteriorem marthecem solum palustre et fungosum invenit. Cuni autem fundamenta
ponere ordiretur, Eutychio patriarcha accersito
pro structura ecclésiæ precatus est. Postea impera
Meursii et Lambecii nota.
Τὸ δὲ ὀνομαζόμενον "Αγιον Φρέαρ. Cedre
hus appellat τὸ Φρέαρ τοῦ μαρτυρίου. Constantil:s de Administr. Rom. Imp. Εἰσέρχονται ἐν τῷ
πίῳ τῷ κρεμαμένῳ τὸ εἰς τὸ ἅγιον Φρέαρ. Nicetas
Paphlago in Vita Ignatii patriarchae Cp. Διὰ τοῦ
PATROL. GR. CLVII.
ἁγίου Φρέατος ανάγεται. MERS.
Το πραιτώριον. Quod Justinus imperatur
reparavit. Exstat hac de re epigramma Pauli S
lentiarii Antholog. l. iv, c, 23. 10,
col. 619–620page 96 of 124
PG 157:619δὲ βασιλεὺς, οἰκείαις χερσί λαβών άσβεστον μετὰ ὀστράκου, Εβαλεν εἰς τὸν θεμέλιον πρὸ πάντων. Καὶ ἔκτισε τὸν ἅγιον Ιωάννην τὸν διτα εἰς τὸ ὡρολογείον τὸν λεγόμενον Βαπτιστήρα, και τὰ πλησιάσαντα τοῦ Μετατωρίου, ἵνα ἐκεῖσε παρα μένῃ μετὰ τῶν ὀρχόντων αὐτοῦ καὶ πολλάκις ἐσθίς ἐν ᾧ καὶ τὰ διαβατικά σκεπαστὰ τοῦ παλαιου ἐποίησεν, ἵνα διέρχηται ὁσάκις ἂν ἐθέλῃ. Ὑπέρχον δὲ μαΐστορες τὸν ἀριθμὸν ἑκατὸν, ἔχοντες ἀνὰ ἔχι τὸν μισθίους προχειριασίους. Ομοῦ οἱ κάμνοντες χιλιάδες δέκα. Καὶ αἱ μὲν πέντε χιλιάδες τὸ δεξιὸν μέρος ήρξαντο, αἱ δὲ πέντε τὸ εὐώνυμον. Εἶχε δ αὐτοὺς ἔρις καὶ πολλὴ σπουδὴ εἰς τὸ ταχέως κτίσ ζεσθαι. Τὸ δὲ σχῆμα τοῦ ναοῦ ἄγγελος κατ' ὄναρ ὑπέδειξε τῷ βασιλεῖ. Ην δε μαΐστωρ εἷς μηχαν κας και πολλῆς γνώσεως γέμων εἰς τὸ ἀνεγείρο ναοὺς ἐπιτηδείους. Ἡ δὲ κριθὴ ἵστατο βράζουσα εἰς κακάβους ευμεγέθεις, καὶ τὸν ζωμὸν αὐτῆς ἐμίγνυον μετὰ τοῦ ἀσβέστου καὶ τοῦ ὀστράκου. ᾿Αντὶ δὲ ὕδατος αὐτοῖς ὑπῆρχεν ὁ ζωμὸς τῆς κριθής χλιαρός. Εκοπτον δὲ καὶ τοὺς φλοιούς τῆς περ λέας, καὶ ἐμίγνυον μετὰ τοῦ ἀσβέστου, καὶ ἐποίουν μάζας. Καὶ οὔτε ἄγαν θερμών είτε πάλιν ψυχρόν ἐτίθουν, ἀλλὰ χλιαρὸν διὰ τὸ κολλητικώτερον είναι καὶ τοὺς λίθους κολλαν δίκην σιδήρου. Δύο δε πήχεις τοῦ θεμελίου ἀπὸ τῆς γῆς ὑψωθέντος, ὡς φησὶν ὁ εἰρημένος ποιητὴρ καὶ ἀπογραφόμενος τὴν ἔξοδ:ν, ἐξωδιάσθησαν χρυσίου κεντητάρια υν. Μιλιαρίσια δὲ ἔφερον καθ' ἑκάστην, καὶ ἐμίγνυον τὸν χοῦν καὶ ἔχυνον εἰς τὸ ὡρολογεῖον καὶ τῶν πέριξ κτισμάτων. Καὶ ἡνίκα ἔμελλον ὑποχωρεῖν γυρεύοντες τὸν χοῦν ἕκαστος αὐτῶν διάφορα εὔρι σκε, καὶ ἀπῄει χαίρων. Και ἕτερα μιλιαρίσια ἀπέκειντο εἰς τὸ ὡρολογεῖον, καὶ ὅσοι ἀνεβίδιζων καὶ ἐκόμιζον λίθον ἢ ὅστρακον μετὰ ἀσβέστου βησάλου, ἑνὶ ἑκάστῳ ἐκ τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ ἐδίδου ἀργύριον διὰ τὸ μὴ βλασφημήσαι ή στενάξαι τινά. Ἐξ αὐτῶν δὲ εἰς στενάξας καὶ εἰπὼν τὸ οὐαὶ ἔ:ε σεν αθρόως καὶ συνετρίβη καὶ ἀπέψυξε. Τῶν δὲ πινσῶν ὑψωθέντων καὶ τῶν μεγάλων κιόνων στα θέντων ἔμελλον μετ᾿ αὐτῶν καὶ τοὺς Ρωμαίους κίονας στῆσαι. Αλλ' οὐκ ἐποίουν, ἀλλ᾽ ἔστησαν τούτους εἰς τὰς τέσσαρας κόγχας. Ο δὲ βασιλείς τὸ δειλινὸν οὐκ ἐκάθευδεν, ἀλλὰ πολλὴν σπουδήν ἐποιεῖτο τοῦ ἔργου, καὶ ἐπορεύετο βλέπων τους λιθοξόους καὶ τοὺς οἰκοδόμους. Ήρχετο δὲ μετά Τρωίλου κουβικουλαρίου αὐτοῦ. Τὴν δὲ ἐξηλον κατείχε Στρατήγιος ὁ ἀδελφοποιητὲς τοῦ βασιλέω; ὁ καὶ φύλαξ τῶν βασιλικῶν χρημάτων. ἐπηγγείλατο δὲ αὐτῷ ὁ βασιλεὺς καὶ ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ αὐ τῶν καὶ τῶν καθημερινῶν ἀργυρίων δὲς τῆς ἐδές "Ο δὲ βασιλεὺς οἰκείαις χερσί. Τὸν ἅγιον Ιωάννην. Τὸ ὡρολογεῖον.
tor primus omnium calcem cum testa accipiens δὲ βασιλεὺς, οἰκείαις χερσί λαβών άσβεστον
fundamenti initium posuit, Condidit etiam oratorium
S. Joannis, juxta horologium, Baptisterium vulgo
dictum, et ædificia vicina Metatorii, ut ibi subinde
cum proceribus suis commoraretur et cibum sumeret. Inde etiam usque in palatium porticum trans
itoriam tectam fecit, ut quoties vellet eo accederet. Erant autem magistri numero centum, centenos singuli manuarios opifices mercenarios sub
se habentes, ita ut súmnia decem millia operariorum essent; quorum quinque millia a dextera,
quinque a sinistra parte opus ceperunt. Magno
autem studio contendebant ut quam celerrime
apus absolverent. Cæterum templi formam angelus
per sommium imperatori ob oculos posuit. Erat
autem machinator quidam summæ peritiæ in exstruendis templis. Stabant etiam cacabi magni
Mordei bullientis, cujus liquorein calce et testa
aniscebant: liquor autem ille hordei tepidus aquæ
vicem supplebat. 136 Quin etiam dissectos ulmi
cortices admiscebant calci et in massam redigebant;
qua nec calida nimis neque frigida ad structuram
utebantur, sed tepida, quo tenacius adhærescebat
et lapides instar ferri conglu inaret. Fundamento
sautem duobus cubitis supra terram elevato, ut dictus
auctor et expensæ rationum scriba refert, 452 auri
centenaria expensa fuerant. Miliarisia vero quotialie afferebant, terræque ea permiscentes juxta hom
rologium et circumsita ædificia humo obruebant.
fla cum ab opere abituri suam singuli terram circumcirca lus:rarent, multa hinc inde inveniebant,
et loti discedebant. Alia etiam miliarisia in boroHogio reposita servabantur, et singulis qui lapidibus
calce tegulis aut cocto latere onusti ascendebant,
pro labore argentum distribuebatur, ne cui conviciandi aut conquerendi occasio esset. Quidam vero
ex iis cum ingemiscens væ exclamasset, statım
præceps dilapsus et casu contusus exspiravit. Cæterum post pilarum eductionem et erectionem magnarum columnarum decreverant etiam una cum
Allis Romanas columnas collocare; quod tamen
urinime factum fuit, sed eas quatuor conchis fulciendis apposuerunt. Imperator autem, somno pomeridiano abstinens magnoque studió operi incumbins, fabrus et quadratarios circumeundo inspecta.
μετὰ ὀστράκου, Εβαλεν εἰς τὸν θεμέλιον πρὸ πάντων.
Καὶ ἔκτισε τὸν ἅγιον Ιωάννην τὸν διτα εἰς τὸ
ὡρολογείον τὸν λεγόμενον Βαπτιστήρα, και
τὰ πλησιάσαντα τοῦ Μετατωρίου, ἵνα ἐκεῖσε παραμένῃ μετὰ τῶν ὀρχόντων αὐτοῦ καὶ πολλάκις ἐσθίς·
ἐν ᾧ καὶ τὰ διαβατικά σκεπαστὰ τοῦ παλαιου
ἐποίησεν, ἵνα διέρχηται ὁσάκις ἂν ἐθέλῃ. Ὑπέρχον
δὲ μαΐστορες τὸν ἀριθμὸν ἑκατὸν, ἔχοντες ἀνὰ ἔχιτὸν μισθίους προχειριασίους. Ομοῦ οἱ κάμνοντες
χιλιάδες δέκα. Καὶ αἱ μὲν πέντε χιλιάδες τὸ δεξιὸν
μέρος ήρξαντο, αἱ δὲ πέντε τὸ εὐώνυμον. Εἶχε δ
αὐτοὺς ἔρις καὶ πολλὴ σπουδὴ εἰς τὸ ταχέως κτίσ
ζεσθαι. Τὸ δὲ σχῆμα τοῦ ναοῦ ἄγγελος κατ' ὄναρ
ὑπέδειξε τῷ βασιλεῖ. Ην δε μαΐστωρ εἷς μηχαν
κας και πολλῆς γνώσεως γέμων εἰς τὸ ἀνεγείρο
ναοὺς ἐπιτηδείους. Ἡ δὲ κριθὴ ἵστατο βράζουσα
εἰς κακάβους ευμεγέθεις, καὶ τὸν ζωμὸν αὐτῆς
ἐμίγνυον μετὰ τοῦ ἀσβέστου καὶ τοῦ ὀστράκου.
᾿Αντὶ δὲ ὕδατος αὐτοῖς ὑπῆρχεν ὁ ζωμὸς τῆς κριθής
χλιαρός. Εκοπτον δὲ καὶ τοὺς φλοιούς τῆς περ
λέας, καὶ ἐμίγνυον μετὰ τοῦ ἀσβέστου, καὶ ἐποίουν
μάζας. Καὶ οὔτε ἄγαν θερμών είτε πάλιν ψυχρόν
ἐτίθουν, ἀλλὰ χλιαρὸν διὰ τὸ κολλητικώτερον είναι
καὶ τοὺς λίθους κολλαν δίκην σιδήρου. Δύο δε
πήχεις τοῦ θεμελίου ἀπὸ τῆς γῆς ὑψωθέντος, ὡς
φησὶν ὁ εἰρημένος ποιητὴρ καὶ ἀπογραφόμενος τὴν
ἔξοδ:ν, ἐξωδιάσθησαν χρυσίου κεντητάρια υν.
Μιλιαρίσια δὲ ἔφερον καθ' ἑκάστην, καὶ ἐμίγνυον
τὸν χοῦν καὶ ἔχυνον εἰς τὸ ὡρολογεῖον καὶ τῶν
πέριξ κτισμάτων. Καὶ ἡνίκα ἔμελλον ὑποχωρεῖν
γυρεύοντες τὸν χοῦν ἕκαστος αὐτῶν διάφορα εὔρι·
σκε, καὶ ἀπῄει χαίρων. Και ἕτερα μιλιαρίσια
ἀπέκειντο εἰς τὸ ὡρολογεῖον, καὶ ὅσοι ἀνεβίδιζων
καὶ ἐκόμιζον λίθον ἢ ὅστρακον μετὰ ἀσβέστου
βησάλου, ἑνὶ ἑκάστῳ ἐκ τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ ἐδίδου
ἀργύριον διὰ τὸ μὴ βλασφημήσαι ή στενάξαι τινά.
Ἐξ αὐτῶν δὲ εἰς στενάξας καὶ εἰπὼν τὸ οὐαὶ ἔ:εσεν αθρόως καὶ συνετρίβη καὶ ἀπέψυξε. Τῶν δὲ
πινσῶν ὑψωθέντων καὶ τῶν μεγάλων κιόνων στα
θέντων ἔμελλον μετ᾿ αὐτῶν καὶ τοὺς Ρωμαίους
κίονας στῆσαι. Αλλ' οὐκ ἐποίουν, ἀλλ᾽ ἔστησαν
τούτους εἰς τὰς τέσσαρας κόγχας. Ο δὲ βασιλείς
τὸ δειλινὸν οὐκ ἐκάθευδεν, ἀλλὰ πολλὴν σπουδήν
ἐποιεῖτο τοῦ ἔργου, καὶ ἐπορεύετο βλέπων τους
λιθοξόους καὶ τοὺς οἰκοδόμους. Ήρχετο δὲ μετά
Τρωίλου κουβικουλαρίου αὐτοῦ. Τὴν δὲ ἐξηλον
κατείχε Στρατήγιος ὁ ἀδελφοποιητὲς τοῦ βασιλέω;
ὁ καὶ φύλαξ τῶν βασιλικῶν χρημάτων. Επηγγεί
λατο δὲ αὐτῷ ὁ βασιλεὺς καὶ ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ αὐ·
τῶν καὶ τῶν καθημερινῶν ἀργυρίων δὲς τῆς ἐδές
Meursii et Lambecii nota.
bat, comitante eum Troilo cubiculario. Verum
Strategius, adoptivus imperatoris frater ejusque
pecuniarum custos expensarum, rationibus præeral. Præceperat autem ei imperator it citra mercodem et diurnum 137 argentuin bis illos singulis septimauis stipe aliqua muneraret. Quoties
"Ο δὲ βασιλεὺς οἰκείαις χερσί. August
alicujus aperis principia ipsi imperatores aut viri
cæteroqui principes dabant. Vides hic in ædificatione templi Sophiæ de Justiniano. Et narrat de
Nerone Suetonius c. 19: In Achaia Isthmum perfodere aggressus prætorianos pro concione ad inchoandum opus cohortatus est, tubaque signo da o
primus rastello humameffodit et corbula congestum
humeris extulit. MEURS.
Τὸν ἅγιον Ιωάννην. Templa Joannis Ba
ptiste Cpoli duo, hoc in Strobelo, illud in Mare
donianis; quorum unumi magna ex parte reparavil
Basilios, alteruin a fundamentis exstruxit. CedreBUS. MEURS
Τὸ ὡρολογεῖον. quod condidit Justinianus
anno imperii 7. auctor Cèdrenus. Meuns.
col. 621–622page 97 of 124
PG 157:621μάδες εὐεργετεῖν αὐτούς. Οσάκις δὲ ἤρχετο εἰς θεωρίαν, φέρει λευκὸν κωλύδιον, καὶ ῥάδον λεπτήν κατείχε τῇ χειρί. Αμί με Σκεπάσαντες δὲ ἐπάνω τὰς ἁψίδας ἀμφοτέρων τῶν μερῶν τῶν ἐμβόλων τῶν γυναικίτων και ἀναλαβόντες εἰς τοὺς πιστοὺς μέχρι τῶν κατηχουμένων, προσέταξε Στρατήγιος ἡμέρᾳ ἑβδόμη ώρα τρίτη μελιαρίσια προσαγαγεῖν εἰς πλῆθος, καὶ τοὺς μαΐστορας κατελθεῖν εἰς τὸ ἄριστον. Ο δὲ μαΐστωρ Ἰγνάτιος κατέλιπε τὸν υἱὸν αὐτοῦ καθορᾷν πάντα τῶν τεχνιτῶν τὰ ἐργαλεῖα. "Ην δὲ ὁ παῖς ὡσεὶ χρόνων δεκατεσσάρων. Κατεχομένου δὲ αὐτοῦ ἐφώ νησεν αὐτῷ λευκοφόρος τις, εὐνοῦχος δῆθεν ἐκ τοῦ παλατίου πεμφθείς, λέγων αὐτῷ· ι Τίνος χάριν τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ ταχέως οὐκ ἐπλήρωσαν οἱ κάτ μνοντες, ἀλλὰ καταλιπόντες αὐτὸ ἀπῆλθον πάντες καὶ ἐσθίουσιν; ν 'Ο δὲ παῖς λέγει· η Ταχέως, κύριέ μου, παραγίνονται, ο Κακείνος πάλιν εἶπεν Απελθε ταχέως, φώνησον αὐτούς.» Τοῦ δὲ παι δ: φοβουμένου διὰ τὸ μὴ ἀπολέσθαι τι τῶν ἐργα λείων, ὁ φανεὶς ἄγγελος ἔφη μεθ᾽ ἔρκον τῷ νέῳ Απελθε, λάλησον αὐτοῖς· ἐγὼ δὲ ἀπὸ τῶν ὧδε οὐχ ὑπο, ωρῶν, ἕως ἂν ἔλθῃ, μὰ τὴν ἁγίαν Σοφίαν, ἦτις ἐστὶν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, τὴν νῦν κτιζομένην.» Τούτων οὖν τὸν ὅρκον ἀκούσας ὁ παῖς κατῆλθε, καὶ εὗρε τὸν πατέρα αὐτοῦ Ἰγνάτιον, καὶ ἐξηγήσατο αὐτῷ ταῦτα, καὶ αὐτὸς ἤγαγεν αὐτὸν τῷ βασιλεῖ ἐκεῖσε ἐσθίοντι τότε ἐν τῷ βαπτιστῆρι Ακού σας δὲ ταῦτα ὁ βασιλεὺς μετεκαλέσατο πάντας τοὺς εὐνούχους. Καὶ μηδένα ἐξ αὐτῶν γνωρίσας ή παῖς, τίς ἔγνω ὁ βασιλεὺς ὅτι ἄγγελος ἐστι Κυρίου. Ἐση μειώσατο δὲ τὸν ἄρχον ἂν εἶπεν ὁ παῖς, καὶ ὅτι λευκοφόρος ἐστὶν ὁ λαλήσας τῷ νέῳ, καὶ αἱ παρεια αὐτοῦ πῦρ ἀπέπεμπον, καὶ ἐνηλλαγμένη ἦν ἡ ὄψις αὐτοῦ. Μεγάλος δὲ χαρεὶς ὁ βασιλεὺς ἐδόξασε τὸν θελω, ὅτι εὐδοκεῖ εἰς τὸ ἔργον αὐτοῦ. Καὶ ἔκτοτε ἔλαβεν ὁ ναὸς τὴν προσηγορίαν ἡ ἁγία Σοφία, καί περ διασκεπτομένου τοῦ βασιλέως τί καλέσει τὸν νιόν. Βουλευσάμενος δὲ ὁ βασιλεὺς πολλοὺς ὁσίους καὶ ἀρετὴν μετιόντας, εἶπον μὴ δεῖν ὑποστρέφειν τὸ παιδίον ἐκεῖσε· ἂν γὰρ στραφῇ, ὁ φύλαξ ἄγγελος ὑποχωρεῖ τοῦ τόπου. Ο καὶ ἐποίησε· πλουτίσας γὰρ τὸν παῖδα εἰς τὰς νήσους ἐξέπεμψε διά " γειν αὐτὸν, ὥστε φυλάσσειν τὸν ἄγγελον μέη χρι τῆς σήμερον κατὰ τὸν ὅρκον αὐτοῦ. Ἐγέ νετο δὲ τὸ ρῆμα τοῦ ἀγγέλου πρὸς τὸν παῖδα εἰς τὸ δεξιὸν μέρος τοῦ πινσοῦ πλησίον τοῦ Συλλαγόνου. φθασάντων δὲ εἰς τὰ δεύτερα κατηχούμενα καὶ τοὺς κίονας ἀνηγέρθησαν αἱ καμάραι. Σκεπασθέν τῶν δὲ τῶν πέριξ ἐγένετο τὸν βασιλέα ἀθυμεῖν διὰ τὸ μὴ ἔχειν χρυσικήν ποσότητα. Ισταμένου δὲ των γυναικίτων. Το βαπτιστήρι. Καὶ ἔκτισε τὴν ἅγιοι Ἰωάννην, τὴν ὄντα εἰς τὸ ὡρολογεῖον, τὸν λεγόμενον βαπτιστήρα.: Καὶ εὐξάμενι πρὸ τῆς εἰσ μένου τοῦ ἁγίου θυσιαστηρίου μετήλθεν εἰς τὸν μέγαν βαπτιστήρα. Ἐν τῷ βαπτιστήρι, ἐν τῷ εὐκτηρίῳ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστήρος τοῦ Βαπτιστοῦ. Βαπτιστήρ βαπτιστής ποιητήρ ποιητής οι κτιστήρ κτίστης. βαπτιστήρ βαπτιστήριον. μην
DE S. SOPHIA.
μάδες εὐεργετεῖν αὐτούς. Οσάκις δὲ ἤρχετο εἰς vero spectandi causa accedebat, allam gestabat tu
θεωρίαν, φέρει λευκὸν κωλύδιον, καὶ ῥάδον λεπτήν
κατείχε τῇ χειρί.
micam, et exiguum baculum manu tenebat.
Cum vero fornices porticuum muliebrium utrinque
tegerentur, et a pelis usque ad catechumenia opus
iterum inchoaretur, jussit Strategius die septimg
hora tertia, miliarisioruju summam magnam afferri
et magistros ad prandium accedere. Magister agtem Ignatius filium suum reliquit, ut omnia instrumenta opificum sua inspectione custodireţ į
eṛat vero puer annorum circiter quatuordecim.
Puerum autem sedentem quidam candidḍa veste
indutus compellavit, quasi eunuchus e palatio missus, dicens: Qua de causa fabri opus Dei celeriter
non perfecerunt, sed eo relicto omnes ad comes
dendum abjerunt? Respondit puer: • Primo quee
que tempore, mi domine, aderunt. At ille: 1 Αμί
cito, inquit, et accerse eos,» Puero autem metuen{g
ne qua ferramenta perirent, augelus, qui ei apparuerat, cum jurejurando dixit: > Abi et vora illos: nam
ego hinc non discedam donec redieris. Testor sapctam Sophiam, quæ est Verbum Dei, nunc ædificari
coeptam. Tale igitur juramentum puer audiens
descendit, et invenit patrem suum Ignatium, cuj
hæc omnia enarravit. Pater autem cum ad imperąz
torem in baptisterio tune prandentem duxit. Ille biş
auditis omnes eunuchos ad se vocavit, cumque
138 neminem ex iis puer agnosceret, intellexif
imperator angelum Domini fuisse. Cæterum jūrą,
nientum quod puer retulerat observabat, tum quo
albis vestibus amiclus fuisset is qui cum adoļgscente locutus erat; et quod genæ ejus ignem spiras -
sent, aliusque ab humano fuisset aspectus ejus,
Imperator igitur valde lælalus, Deum, quod opera
ipsius oblectaretur, celebravit; et exinde nominatum
fuit templum S. Sophia, tametsi imperator de nomine
illi imponendo deliberasset. Cum vero imperator y
multis sanctitate et virtute præcellentibus yiriş
consilium petiisset, suaserunt ipsi ne puerum eo re:
verti permitteret: si enim reverteretur, fore με
angelus custos inde recederet, Horum ergo copsilio paruit, et puerum muneribus ditatum able.
gavit in insulas, ut ibi vitam transigeret. Augelys
ilaque juxta suum juramentum usque in hodiernum diem locum tuetur. Alloquium vero angeli,
quo puerum compellavit, in dextera pilæ parte
prope Sylagonum contigit,
Σκεπάσαντες δὲ ἐπάνω τὰς ἁψίδας ἀμφοτέρων τῶν
μερῶν τῶν ἐμβόλων τῶν γυναικίτων και
ἀναλαβόντες εἰς τοὺς πιστοὺς μέχρι τῶν κατηχουμένων, προσέταξε Στρατήγιος ἡμέρᾳ ἑβδόμη ώρα
τρίτη μελιαρίσια προσαγαγεῖν εἰς πλῆθος, καὶ τοὺς
μαΐστορας κατελθεῖν εἰς τὸ ἄριστον. Ο δὲ μαΐστωρ
Ἰγνάτιος κατέλιπε τὸν υἱὸν αὐτοῦ καθορᾷν πάντα
τῶν τεχνιτῶν τὰ ἐργαλεῖα. "Ην δὲ ὁ παῖς ὡσεὶ
χρόνων δεκατεσσάρων. Κατεχομένου δὲ αὐτοῦ ἐφώ
νησεν αὐτῷ λευκοφόρος τις, εὐνοῦχος δῆθεν ἐκ
τοῦ παλατίου πεμφθείς, λέγων αὐτῷ· ι Τίνος χάριν
τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ ταχέως οὐκ ἐπλήρωσαν οἱ κάτ
μνοντες, ἀλλὰ καταλιπόντες αὐτὸ ἀπῆλθον πάντες
καὶ ἐσθίουσιν; ν 'Ο δὲ παῖς λέγει· η Ταχέως, κύριέ
μου, παραγίνονται, ο Κακείνος πάλιν εἶπεν·
• Απελθε ταχέως, φώνησον αὐτούς.» Τοῦ δὲ παι
δ: φοβουμένου διὰ τὸ μὴ ἀπολέσθαι τι τῶν ἐργα
λείων, ὁ φανεὶς ἄγγελος ἔφη μεθ᾽ ἔρκον τῷ νέῳ·
• Απελθε, λάλησον αὐτοῖς· ἐγὼ δὲ ἀπὸ τῶν ὧδε
οὐχ ὑπο, ωρῶν, ἕως ἂν ἔλθῃ, μὰ τὴν ἁγίαν Σοφίαν,
ἦτις ἐστὶν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, τὴν νῦν κτιζομένην.»
Τούτων οὖν τὸν ὅρκον ἀκούσας ὁ παῖς κατῆλθε, καὶ
εὗρε τὸν πατέρα αὐτοῦ Ἰγνάτιον, καὶ ἐξηγήσατο
αὐτῷ ταῦτα, καὶ αὐτὸς ἤγαγεν αὐτὸν τῷ βασιλεῖ
ἐκεῖσε ἐσθίοντι τότε ἐν τῷ βαπτιστῆρι Ακού
σας δὲ ταῦτα ὁ βασιλεὺς μετεκαλέσατο πάντας τοὺς
εὐνούχους. Καὶ μηδένα ἐξ αὐτῶν γνωρίσας ή παῖς,
τίς ἔγνω ὁ βασιλεὺς ὅτι ἄγγελος ἐστι Κυρίου. Ἐσημειώσατο δὲ τὸν ἄρχον ἂν εἶπεν ὁ παῖς, καὶ ὅτι
λευκοφόρος ἐστὶν ὁ λαλήσας τῷ νέῳ, καὶ αἱ παρεια
αὐτοῦ πῦρ ἀπέπεμπον, καὶ ἐνηλλαγμένη ἦν ἡ ὄψις
αὐτοῦ. Μεγάλος δὲ χαρεὶς ὁ βασιλεὺς ἐδόξασε τὸν
θελω, ὅτι εὐδοκεῖ εἰς τὸ ἔργον αὐτοῦ. Καὶ ἔκτοτε
ἔλαβεν ὁ ναὸς τὴν προσηγορίαν ἡ ἁγία Σοφία, καίπερ διασκεπτομένου τοῦ βασιλέως τί καλέσει τὸν
νιόν. Βουλευσάμενος δὲ ὁ βασιλεὺς πολλοὺς ὁσίους
καὶ ἀρετὴν μετιόντας, εἶπον μὴ δεῖν ὑποστρέφειν
τὸ παιδίον ἐκεῖσε· ἂν γὰρ στραφῇ, ὁ φύλαξ ἄγγελος
ὑποχωρεῖ τοῦ τόπου. Ο καὶ ἐποίησε· πλουτίσας
γὰρ τὸν παῖδα εἰς τὰς νήσους ἐξέπεμψε διά "
γειν αὐτὸν, ὥστε φυλάσσειν τὸν ἄγγελον μέ- η
χρι τῆς σήμερον κατὰ τὸν ὅρκον αὐτοῦ. Ἐγένετο δὲ τὸ ρῆμα τοῦ ἀγγέλου πρὸς τὸν παῖδα εἰς
τὸ δεξιὸν μέρος τοῦ πινσοῦ πλησίον τοῦ Συλλαγόνου.
φθασάντων δὲ εἰς τὰ δεύτερα κατηχούμενα καὶ
τοὺς κίονας ἀνηγέρθησαν αἱ καμάραι. Σκεπασθέν
τῶν δὲ τῶν πέριξ ἐγένετο τὸν βασιλέα ἀθυμεῖν διὰ
τὸ μὴ ἔχειν χρυσικήν ποσότητα. Ισταμένου δὲ
Cæterum cum usque ad secunda catechumenia
eorumque columnas pervenissent, fornices ex
struxerunt; quibus circum undique tectis imperator propter inopiam agri vehementer angi cœpit.
Meursii et Lambecii nota.
των γυναικίτων. Erat hoc palatium impeatricis. Zonaras Annal. 3. ΜEURS.
Το βαπτιστήρι. Errant interpretes, qui
Baptisterium vertunt: in templo Joannis Baptistæ.
pse hic noster sup:a: Καὶ ἔκτισε τὴν ἅγιοι
Ἰωάννην, τὴν ὄντα εἰς τὸ ὡρολογεῖον, τὸν λεγόμενον
βαπτιστήρα. Cedrenus: Καὶ εὐξάμενι πρὸ τῆς εἰσμένου τοῦ ἁγίου θυσιαστηρίου μετήλθεν εἰς τὸν μέγαν
βαπτιστήρα. Metas. Ἐν τῷ βαπτιστήρι, id est ἐν τῷ
εὐκτηρίῳ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστήρος sive
τοῦ Βαπτιστοῦ. Nihil apud Codinum frequentin
reperitur huc loquendi genere. Βαπτιστήρ autem
Greris recentioribus pro βαπτιστής dicitur,
ποιητήρ pro ποιητής οι κτιστήρ pro κτίστης.
rant igitur qui hoc loco et supra p. 135 id
esse credunt βαπτιστήρ atque βαπτιστήριον. μην
col. 623–624page 98 of 124
PG 157:623αὐτοῦ ἐν τῇ ἁψίδι υπερθεν καὶ ἐμῶντος τὰ κεί σματα, ἐφάνη αὐτῷ εὐνοῦχο· ὡραῖος εἰρηκὼς αὐτῷ Τί λυπῇ περὶ χαράγματος; δός μοί τινας αύριον πρωί ἐκ τῶν μεγιστάνων σου, καὶ κομίσω σοι χά ραγμα ὅσον ἂν βούλῃ.» Τῇ δὲ ἑξῆς πορευομένου τοῦ βασιλέως καὶ ἐρῶντος τὰς κτίσεις, ἰδοὺ ὁ εὐνοῦχος ὤφθη τῷ βασιλεῖ λέγων· ο Δός μοι άν θρωπον και πορευθώμεν.» Δέδωκε δὲ αὐτῷ τὴν εἰ ημένον Στρατήγιον καὶ Βασιλίδην κοιαίστωρα καὶ Θεόδωρον πατρίκιον καὶ ἔπαρχον καὶ Κολοκύν θην, καὶ ὑπηρέτας μέχρι τῶν ὀκτώ, καὶ ἡμόνος μετά βουλγιδίων εἴκοσι. Τούτους λαβὼν ὁ εὐνοῦχος ἐξῄει τῆς πόλεως, καὶ ἐλθὼν εἰς τὸ τριβουνάλιον, ἐφάνησαν παλάτια ἀχειροποίητα θαυμαστά ένα σμένα. Ἐκ δὲ τῶν ἵππων καταβάντες, ήνοιξεν ὁ εὐνοῦχος κουβούκλιον ἐν, καὶ ἦν τὸ ἔδαφος πεπληρωμένον χρυσίου χαράγματος. Καὶ λαβὼν πτύον ὁ εὐνοῦχος ἔβαλεν ὑφ᾽ ἓν ἕκαστον σαγμάριον κεν τηνάρια δ', ὁμοῦ κεντηνάρια π'. Καὶ ἀπέστειλεν αὐτὰ πρὸς τὸν βασιλέα, κλειδώσας πάλιν ἔμπροσθεν αὐτῶν τὸ κουβούκλιον. Κομισάντων δὲ τὸ χρυσίον τῷ βασιλεῖ, ἐπηρώτησεν αὐτοὺς πόθεν ἀπῆλθον καὶ τίς ὁ οἶκος καὶ ὁ ἄνθρωπος. Όσα ού ἐθεάσαντο εἶπον τῷ βασιλεῖ. Ἐκδεχόμενος οὖν ὁ βασιλεὺς τὸν εὐνοῦχον, οὐκ ἦλθεν. Καὶ ἀπέστειλεν ὁ βασιλεὺς πρὸς αὐτόν. Οἱ δὲ ἀπελθόντες εὗρον ἄοικον τὸν τόπον, πεδίον ὄντα. Γνωρίσαντες οὖν ταῦτα τῷ βασιλεῖ, ὑπέλαβεν ὅτι Θεοῦ θαῦμά ἐστι καὶ ἔδωκε δόξαν τῷ Θεῷ. Μελλόντων δὲ τὸ θυσιαστήριον οἰκοδομείν, προς ἔταξεν ὁ βασιλεὺς γενέσθαι τὸν μύακα διάφωτον α τὸ μὴ δέξασθαι βάρος τὸν τόπον, ὅτι ἐκεῖσε ἐκρι ματα οὐκ ἔθεντο. Οἱ δὲ τεχνίται ἔλεγον μίαν και μάραν φωτίζειν τὸ θυσιαστήριον. Ηδημόνει ούν ὁ μαΐστωρ ὅτι ἐτὲ μὲν λέγει ὁ βασιλεὺς δύο καμάρας, ότὲ δὲ μίαν. Εστῶτος οὖν αὐτοῦ καὶ κτίζοντας ἦλθεν ἄγγελος Κυρίου ἐν ἐμοιώματι τοῦ βασιλέω; Ιουστινιανοῦ, καὶ τοιαῦτα ἀμφιεσμένος μέχρι που δῶν οἷα ἐκεῖνος, καὶ εἶπεν τῷ μαΐστορι· «Τρεις καμάρας έγειρε διὰ τὸ ἐλαφρότερον.» Παρευθύς δὲ ὁ Ἰγνάτιος ἀνελθὼν ἐν τῷ παλατίῳ ἔφη τῷ βασιλεί μὴ ἔχειν λόγον ἔνα. Τότε ἔγνω ὁ βασιλεὺς ὅτι ἀγγέ λου τὰ βήματά εἰσ:, καὶ εἶπεν, ὅτι Εἴ τι ἄν σο: εἶπον τὴν χθές, ποίησον, καίτοι τοῦ βασιλέως μὴ ἀπεί Ο θόντος ἐκεῖσε. Πάντες δὲ οἱ μοχλοί ὑπὸ σιδηρῶν μοχλών κατέ χονται, εγχλιασμένοι σὺν μολίβδῳ Έξωθε δε τοῦ συνδέσμου τοῦ ὅλου κτίσματος ή άσβεστος μετά ἐλαίου χριστοῦ ἐστι πεπλασμένη ἀντὶ ὕδατος δια τὸ ἑδραῖον καὶ πάγιων. Οὕτως ἔστησαν τὰς βρίσ μαρμαρώσεις Απέστειλε δὲ ὁ βασιλεὺς Τρωί τον κουβικουλάριον καὶ Θεόδωρον ἔπαρχον και Βασιλίδην κοιαίστωρα εἰς τὴν νῆσον τὴν Ῥίδον, ὥστε κάμνειν ἐκεῖσε βήσαλα παμμεγέθη, σταθμός Εγχλιασμένοι σὺν μολίβδῳ. ἐγγιλισμένων. έγχλιάσθαι Φιροπι ἐμφῦναι. Ορθομαρμάρωσιν όρθομαρμαρον ρα
62%
Suante autem ipso iu superiori fornicis parte et αὐτοῦ ἐν τῇ ἁψίδι υπερθεν καὶ ἐμῶντος τὰ κεί
structuram inspiciente, apparuit ei eunuchus facie
venusta, dicens: Quid de pecunia sollicitus es?
da mihi cras mane quosdam ex tuis proceribus,
et afferam tibi pecuniæ quantum 139 velis. ›
Sequenti vero die cum imperator ad structuram
contemplaudam prodiisset, ccce eunuchus illi
apparens dixit: «Da mihi aliquem virum, et ilimus.» Dedit autem illi prædictumn Strategium,
Basilidem quæstorem, Theodorum patricium et
pr.efectum urbis, et Colocynthen, octo præterea
famulos, et mulos cum bulgis viginti. Eunuchus
his secum ductis urbe egressus est, cumque ad
tribunal venisset, palatia mirabilia non manu facta
apparuerunt. Cumque ex equis descen.lissent, eunuchus unum cubiculum aperuit, cujus pavimentum aureis nummis plenum erat; acceptaque pala,
eunuchus singulis jumentis centenaria quatuor,
que simul octoginta conficiunt, imposuit et ad
imperatorem misit, claudens iterum coram ipsis
cubiculum. Sed ut imperatori aurum attulerunt,
interrogavit eos unde redirent, quis ille vir, quæ
‹domus fuisset. Retulerunt itaque imperatori quæ
viderant. Imperator autem, cum eunuchus diu exspectatus non venisset, misit ad illum quosdam qui
cum eo venissent, iuvenerunt area: planam nullis
sdibus occupatam. llac de re certior factus impe-
☛ator divinum miraculum esse intellexit, Deoque
gloriam tribuit.
Cum vero aitare ædificaturi essent, jussit imperator concham ejus perlucidam fieri, ne locus
nullis suffultys tignis nimio pondere gravaretur.
140 Opifices autem dicebant unam cameramı altari illuminando sufficere. Angebatur itaque magister fabrum, quod imperator quandoque de uno,
quandoque de duobus fornicibus loqueretur. Stante
autem ipso et adificante venit angelus Domini,
Justiniani imperatoris similis et ejusmodi vestibas
quibus ille usque ad pedes indutus, dixitque magistro: Tres cameras propter levitatem exstrue.
Agnatius statim palatium ingressus dixit imperatorem in eodem proposito non manere. Tunc imperator intellexit angeli illa verba fuisse et dixit:
●Si tibi heri quid dixi, facias,»quamvis imperator
eo non venisset.
Omnes vero trabes ferreis vinculis cohibitæ et
plumbo ferruminatæ sunt. Extrinsecus autem universo ædificio consolidando calx cum oleo, loco
aquæ, illita est propter Armitatem. Ita demum
parietes marmore incinstarunt. Cæterum imperator misit Troilum cubicularium, Theodorum præfectum et Basilidem quæstorem in insulam Rhodum, ut ibi lateres maximos pondere æquales fieri
curarent. His lateribus impressa fuere hæc verba:
σματα, ἐφάνη αὐτῷ εὐνοῦχο· ὡραῖος εἰρηκὼς αὐτῷ
• Τί λυπῇ περὶ χαράγματος; δός μοί τινας αύριον
πρωί ἐκ τῶν μεγιστάνων σου, καὶ κομίσω σοι χά
ραγμα ὅσον ἂν βούλῃ.» Τῇ δὲ ἑξῆς πορευομένου
τοῦ βασιλέως καὶ ἐρῶντος τὰς κτίσεις, ἰδοὺ ὁ
εὐνοῦχος ὤφθη τῷ βασιλεῖ λέγων· ο Δός μοι άν
θρωπον και πορευθώμεν.» Δέδωκε δὲ αὐτῷ τὴν
εἰ ημένον Στρατήγιον καὶ Βασιλίδην κοιαίστωρα
καὶ Θεόδωρον πατρίκιον καὶ ἔπαρχον καὶ Κολοκύν
θην, καὶ ὑπηρέτας μέχρι τῶν ὀκτώ, καὶ ἡμόνος
μετά βουλγιδίων εἴκοσι. Τούτους λαβὼν ὁ εὐνοῦχος
ἐξῄει τῆς πόλεως, καὶ ἐλθὼν εἰς τὸ τριβουνάλιον,
ἐφάνησαν παλάτια ἀχειροποίητα θαυμαστά ένα
σμένα. Ἐκ δὲ τῶν ἵππων καταβάντες, ήνοιξεν ὁ
εὐνοῦχος κουβούκλιον ἐν, καὶ ἦν τὸ ἔδαφος πεπλη
ρωμένον χρυσίου χαράγματος. Καὶ λαβὼν πτύον
ὁ εὐνοῦχος ἔβαλεν ὑφ᾽ ἓν ἕκαστον σαγμάριον κεν
τηνάρια δ', ὁμοῦ κεντηνάρια π'. Καὶ ἀπέστειλεν
αὐτὰ πρὸς τὸν βασιλέα, κλειδώσας πάλιν ἔμπρο
σθεν αὐτῶν τὸ κουβούκλιον. Κομισάντων δὲ τὸ
χρυσίον τῷ βασιλεῖ, ἐπηρώτησεν αὐτοὺς πόθεν
ἀπῆλθον καὶ τίς ὁ οἶκος καὶ ὁ ἄνθρωπος. Όσα ού
ἐθεάσαντο εἶπον τῷ βασιλεῖ. Ἐκδεχόμενος οὖν ὁ
βασιλεὺς τὸν εὐνοῦχον, οὐκ ἦλθεν. Καὶ ἀπέστειλεν
ὁ βασιλεὺς πρὸς αὐτόν. Οἱ δὲ ἀπελθόντες εὗρον
ἄοικον τὸν τόπον, πεδίον ὄντα. Γνωρίσαντες οὖν
ταῦτα τῷ βασιλεῖ, ὑπέλαβεν ὅτι Θεοῦ θαῦμά ἐστι
καὶ ἔδωκε δόξαν τῷ Θεῷ.
Μελλόντων δὲ τὸ θυσιαστήριον οἰκοδομείν, προςἔταξεν ὁ βασιλεὺς γενέσθαι τὸν μύακα διάφωτον α
τὸ μὴ δέξασθαι βάρος τὸν τόπον, ὅτι ἐκεῖσε ἐκρι
ματα οὐκ ἔθεντο. Οἱ δὲ τεχνίται ἔλεγον μίαν και
μάραν φωτίζειν τὸ θυσιαστήριον. Ηδημόνει ούν
ὁ μαΐστωρ ὅτι ἐτὲ μὲν λέγει ὁ βασιλεὺς δύο καμά
ρας, ότὲ δὲ μίαν. Εστῶτος οὖν αὐτοῦ καὶ κτίζοντας
ἦλθεν ἄγγελος Κυρίου ἐν ἐμοιώματι τοῦ βασιλέω;
Ιουστινιανοῦ, καὶ τοιαῦτα ἀμφιεσμένος μέχρι που
δῶν οἷα ἐκεῖνος, καὶ εἶπεν τῷ μαΐστορι· «Τρεις
καμάρας έγειρε διὰ τὸ ἐλαφρότερον.» Παρευθύς δὲ
ὁ Ἰγνάτιος ἀνελθὼν ἐν τῷ παλατίῳ ἔφη τῷ βασιλεί
μὴ ἔχειν λόγον ἔνα. Τότε ἔγνω ὁ βασιλεὺς ὅτι ἀγγέ
λου τὰ βήματά εἰσ:, καὶ εἶπεν, ὅτι Εἴ τι ἄν σο: εἶπον
τὴν χθές, ποίησον, καίτοι τοῦ βασιλέως μὴ ἀπεί
Ο θόντος ἐκεῖσε.
Πάντες δὲ οἱ μοχλοί ὑπὸ σιδηρῶν μοχλών κατέ
χονται, εγχλιασμένοι σὺν μολίβδῳ Έξωθε δε
τοῦ συνδέσμου τοῦ ὅλου κτίσματος ή άσβεστος μετά
ἐλαίου χριστοῦ ἐστι πεπλασμένη ἀντὶ ὕδατος δια
τὸ ἑδραῖον καὶ πάγιων. Οὕτως ἔστησαν τὰς βρίσ
μαρμαρώσεις Απέστειλε δὲ ὁ βασιλεὺς Τρωί
τον κουβικουλάριον καὶ Θεόδωρον ἔπαρχον και
Βασιλίδην κοιαίστωρα εἰς τὴν νῆσον τὴν Ῥίδον,
ὥστε κάμνειν ἐκεῖσε βήσαλα παμμεγέθη, σταθμός
Meursii et Lambecii notæ.
Εγχλιασμένοι σὺν μολίβδῳ. Perperam altea legebatur ἐγγιλισμένων. Hery hius έγχλιάσθαι
Φιροπι ἐμφῦναι. LAMB.
Ορθομαρμάρωσιν Codinus vocat incrustalionam marmoream parictum, et όρθομαρμαρον ρα
rietem marmore incrusture vel crustis marmorch
obducere. Lamu.
col. 625–626page 99 of 124
PG 157:625σφραγίσι ἔχοντα ἐπ' ἴσης. Εσφράγιζον δὲ αὐτὰ περιεχούσαις οὕτως·. Ο Θεὸς ἐν μέσῳ αὐτῆς, καὶ οὐ σαλευθήσεται. Βοηθήσει αὐτῇ ὁ Θεὸς τὸ πρὸς πρωί πρωί. ο Καὶ σφραγίζοντες ταῦτα μεμετρημένα ἀπέστελλον τῷ βασιλεῖ. Ο δὲ σταθμὸς τῶν πέντε βησάλων έκείνων ἑνὸς βησάλου ἡμετέρου εὑρίσκετα: διὰ τὸ εἶναι ἐκεῖνα κοῦφα καὶ σπογγώδη καὶ λεπτὰ καὶ λευκά. Ἐξ οὗ παρὰ τῶν ἰδιωτῶν φέρεται λόγος ὅτι ὁ τροῦλος κισσήρινός ἐστιν, Οὐκ ἔστι δὲ, ἀλλ' ἐλαφρὸς ὁ πηλὸς καὶ λευκό. Μετ' αὐτοῦ δὲ ἐξήγειρε τὰς τέσσαρας ἁψίδας εὐμεγέθεις, εἶθ' οὕτως τὸν τροῦλον ἀνὰ δώδεκα τιθέντες βασίλων. Εποίησε δὲ ὁ ἱερεὺς εὐχὴν περὶ συστάσεως ἐκκλησίας, καὶ ἐποίουν ὀπὰς, βάλλοντες διά φορα λείψανα αγίων πάντων, ἕως ἂν τρουλωθῇ ὁ τρούλος. Ην δὲ νεωτερικής όρθιος ἱστάμενος. Είθ' οὕτως ἐμουσίωσαν καὶ ὠρθομαρμάρωσαν αὐτὸν, καὶ εἰς τοὺς πιντοὺς καὶ εἰς τὰς στοὰς καὶ εἰς τὰ μετ γάλα χιόνια έβαλον λείψανα ἁγίων ἐπισήμων. Τὸν δὲ πάτον διὰ ποικίλων καὶ πολυτελών μαρμάρων κατέστρωσαν, διά τε 'Ρωμαίων πηγανουσίων καὶ τῶν λοιπῶν ἐοδοποικίλων. Τὴν δὲ ἁγίαν τρά πεζαν, προσκαλεσάμενος τεχνίτας, ἐβουλεύσατο βαλεῖν χρυσὸν καὶ ἄργυρον λίθους τε τιμίους ἐκ πάντων, μαργαρίτας, χαλκόν, σίδηρον, μόλιβδον, δελον καὶ πᾶσαν ὕλην τετριμμένην. Καὶ καταμίσ ξαντες ἀμφότερα και χωνεύσαντες ἔχωσαν ἀδάκιον. Καὶ ἐγένετο θαυμαστὸν καὶ ἀτίμητον, καὶ δρώμενον ἦν ἔκθαμβον. Καθ' ἑκάστην δὲ ἡμέραν ὁ βασιλεὺς δύο ήμισυ χιλιάδας ἀργύρια ἔχυνεν εἰς τὸν χοῦν καὶ ὅτε ἐπλήρουν ἕκαστος αὐτῶν τὸ ἔργον, ἐξ αὐτῶν ἐλάμβανεν. Ἐβούλετο δὲ ὁ βασιλεὺς της ορθομαρ μαρώσεις καὶ τὸν πάτον ὅλον χρυσοῦν ποιῆσαι. 'Αντο εἶπον δὲ αὐτῷ Μαξιμιανὸς καὶ Ἱερόθεος ὁ καὶ σύμ βουλος, 'Αθηναῖοι, φιλόσοφοι ὄντες καὶ ἀστρονόμοι, λέγοντες ὅτι μέλλουσιν ἐλθεῖν ἐν τῇ ἐσχάτῃ γενεᾷ ἄνακτες πένητες, καὶ ἐξεδαφίσαι τὸν ναόν. Εἰ δὲ εἰσὶ λίθοι, συνίστασθαι μέλλει ὁ ναὸς ἕως τῆς συν τελείας τοῦ κόσμου. Καὶ ἐκ τῆς συμβουλῆς ἐγένετο οὕτως. Καὶ ἡ μὲν ὕλη, ὡς εἴρηται, συνήχθη εἰς ἑπτὰ χρόνους καὶ μῆνας δέκα, πολλοὶ δὲ τῶν χρονογρά των λέγουσιν εἰς δεκαεπτὰ ἔτη κτισθήναι, καταριθμοῦντες, ὡς ἔοικε, τοὺς ἑπτὰ χρόνους οὓς συν ήγετο ἡ ὕλη. Εποίησε δὲ κιβώριον καὶ τοὺς χίονας καὶ τὰ στήθεα τοῦ θυσιαστηρίου ἐξ ἀργύρου, καὶ χρυσώτας αὐτὰ, τὸ δὲ μῆλον καὶ τὰ κρίνα καὶ τὸν σταυρὸν τοῦ κιθωρίου ολόχρυσα, τὸν Κισσήρινος, κισσηρώδης κισσάρινο;, κίσσινος, Πηγανουσίων. μαρμάρου πηγανουσίου. πηγανούσιον πηγανῶδες, Κιβώριον. Το κιβώριον ἐστιν ἔνθα ἐστὶν ἡ σταύρωσις, ἀντὶ τοῦ τόπου ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Χριστός· ἐγγὺς γὰρ ὁ τόπος καὶ ὑπὸ βάθρος ὅπου ἐτάφη. ᾿Αλλὰ διὰ τὸ ἐν συντομίᾳ ἐμφέρεσθαι τὴν σταύρωσιν καὶ τὴν ταφὴν καὶ τὴν ἀνά στασιν Χριστοῦ, ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τέτακται, εἰ 40.0 Τοὺς κίονας καὶ τὰ στήθεα τοῦ θυσιαστηρίου. Κίονα ἤτοι τὰ στήθεα τὰ διαχωρίζοντα τὸ βῆμα ἀπὸ τοῦ λαοῦ τοῦ εἰσερχομένου εἰς προσευχήν. Τὸ δὲ ἔσωθεν, ἤτοι τὸ βῆμα, δηλοῖ τὰ "Α για τῶν ἁγίων, εἰς 8 καὶ μόνοι οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ μετ' αὐτῶν εἰσίασιν,
DE S. SOPHIA.
σφραγίσι «Deus in medio ejus, non commovebitur. Adju
vabit eam Deus mane diluculo.» Lateres his verlis inscriptus et ad eamdemn mensuram exactos
imperatori miserunt. Quinque autem istiusmodi
lateres unum laterem nostratem pondere æquant:
nan illi leves sunt, spongiosi, tenues et can.lidi.
Hinc vulgus falso credit trullam 141 esse pumiceam, quia lutum illud leve est et candidum. Quin
etiam quatuor magnos fornices eadem materia exstruxit; et deinde ipsam trullam duodecim lateribus.
eadem serie positis erexerunt. Interim sacerdos pro
structura ecclesiæ preces fundebat. Fecerunt etiam
foramina, quibus varias omnium sanctorum reliquias
indiderunt, donec trulla armato opere perficeretur.
Quam, simul atque erecta fuit, recentem adhuc musi
vo opere et marmorea incrustatione exornarunt. Intra
pilas vero et porticus magnasque columnas reliquias
celebrium sanctorum abdiderunt. Pavimentum quoque diversis et pretiosisstraverunt marmoribus, Romanis, scilicet ruta colore virentibus, et cæteris roseo rubore variegatis. Ad sacræ vero mensæ structuram de communi artificum concilio, auro, argento,
lapidibus pretiosis et margaritis, ære quoque et ferro,
plumbo et vitro, omnisque generis materia comminuta invicem permista et conflata, abacum sive
tabulam fuderunt adeo admirabilem et pretiosum
ut spectantibus stuporem injiceret. Imperator vero
quotidie bis nuille quingentos argenteo, tumulo condebat, unde quisque opere suo absoluto mercedlern
G accipiebat. Ceterum volebat imperator parietaria
inarmora et totum pavimentum auro obducere: refragabantur autem ipsi Maximianus et lierotheus
consiliarius, Athenienses, philosophi et astronomi,
qui dicebant postremo sæculo venturos pauperes
142 reges, qui templum solo æquaturi essent: si
vero lapidum fieret, fore ut usque ad consummationem mundi permaneret. Eorum ergo consilio obtemperatum fuit.
ἔχοντα ἐπ' ἴσης. Εσφράγιζον δὲ αὐτὰ
περιεχούσαις οὕτως·. Ο Θεὸς ἐν μέσῳ αὐτῆς,
καὶ οὐ σαλευθήσεται. Βοηθήσει αὐτῇ ὁ Θεὸς τὸ πρὸς
πρωί πρωί. ο Καὶ σφραγίζοντες ταῦτα μεμετρη
μένα ἀπέστελλον τῷ βασιλεῖ. Ο δὲ σταθμὸς τῶν
πέντε βησάλων έκείνων ἑνὸς βησάλου ἡμετέρου
εὑρίσκετα: διὰ τὸ εἶναι ἐκεῖνα κοῦφα καὶ σπογγώδη
καὶ λεπτὰ καὶ λευκά. Ἐξ οὗ παρὰ τῶν ἰδιωτῶν
φέρεται λόγος ὅτι ὁ τροῦλος κισσήρινός ἐστιν,
Οὐκ ἔστι δὲ, ἀλλ' ἐλαφρὸς ὁ πηλὸς καὶ λευκό. Μετ'
αὐτοῦ δὲ ἐξήγειρε τὰς τέσσαρας ἁψίδας εὐμεγέ
θεις, εἶθ' οὕτως τὸν τροῦλον ἀνὰ δώδεκα τιθέντες
βασίλων. Εποίησε δὲ ὁ ἱερεὺς εὐχὴν περὶ συστά
σεως ἐκκλησίας, καὶ ἐποίουν ὀπὰς, βάλλοντες διά
φορα λείψανα αγίων πάντων, ἕως ἂν τρουλωθῇ ὁ
τρούλος. Ην δὲ νεωτερικής όρθιος ἱστάμενος. Είθ'
οὕτως ἐμουσίωσαν καὶ ὠρθομαρμάρωσαν αὐτὸν, καὶ
εἰς τοὺς πιντοὺς καὶ εἰς τὰς στοὰς καὶ εἰς τὰ μετ
γάλα χιόνια έβαλον λείψανα ἁγίων ἐπισήμων. Τὸν
δὲ πάτον διὰ ποικίλων καὶ πολυτελών μαρμάρων
κατέστρωσαν, διά τε 'Ρωμαίων πηγανουσίων
καὶ τῶν λοιπῶν ἐοδοποικίλων. Τὴν δὲ ἁγίαν τρά--
πεζαν, προσκαλεσάμενος τεχνίτας, ἐβουλεύσατο
βαλεῖν χρυσὸν καὶ ἄργυρον λίθους τε τιμίους ἐκ
πάντων, μαργαρίτας, χαλκόν, σίδηρον, μόλιβδον,
δελον καὶ πᾶσαν ὕλην τετριμμένην. Καὶ καταμίσ
ξαντες ἀμφότερα και χωνεύσαντες ἔχωσαν ἀδάκιον.
Καὶ ἐγένετο θαυμαστὸν καὶ ἀτίμητον, καὶ δρώμενον
ἦν ἔκθαμβον. Καθ' ἑκάστην δὲ ἡμέραν ὁ βασιλεὺς
δύο ήμισυ χιλιάδας ἀργύρια ἔχυνεν εἰς τὸν χοῦν·
καὶ ὅτε ἐπλήρουν ἕκαστος αὐτῶν τὸ ἔργον, ἐξ αὐτῶν
ἐλάμβανεν. Ἐβούλετο δὲ ὁ βασιλεὺς της ορθομαρμαρώσεις καὶ τὸν πάτον ὅλον χρυσοῦν ποιῆσαι. 'Αντο
εἶπον δὲ αὐτῷ Μαξιμιανὸς καὶ Ἱερόθεος ὁ καὶ σύμβουλος, 'Αθηναῖοι, φιλόσοφοι ὄντες καὶ ἀστρονόμοι,
λέγοντες ὅτι μέλλουσιν ἐλθεῖν ἐν τῇ ἐσχάτῃ γενεᾷ
ἄνακτες πένητες, καὶ ἐξεδαφίσαι τὸν ναόν. Εἰ δὲ
εἰσὶ λίθοι, συνίστασθαι μέλλει ὁ ναὸς ἕως τῆς συν
τελείας τοῦ κόσμου. Καὶ ἐκ τῆς συμβουλῆς ἐγένετο
οὕτως.
Καὶ ἡ μὲν ὕλη, ὡς εἴρηται, συνήχθη εἰς ἑπτὰ
χρόνους καὶ μῆνας δέκα, πολλοὶ δὲ τῶν χρονογρά
των λέγουσιν εἰς δεκαεπτὰ ἔτη κτισθήναι, κατα
ριθμοῦντες, ὡς ἔοικε, τοὺς ἑπτὰ χρόνους οὓς συν
ήγετο ἡ ὕλη. Εποίησε δὲ κιβώριον καὶ τοὺς
χίονας καὶ τὰ στήθεα τοῦ θυσιαστηρίου ἐξ
ἀργύρου, καὶ χρυσώτας αὐτὰ, τὸ δὲ μῆλον καὶ τὰ
κρίνα καὶ τὸν σταυρὸν τοῦ κιθωρίου ολόχρυσα, τὸν
Meursii et
Κισσήρινος, il est κισσηρώδης sive pum
ceus. Anta legebatur κισσάρινο;, quasi κίσσινος,
hoc est hederaceus. LAMB.
Πηγανουσίων. Anonymus in Collectaneis
statua Veneris meminit, quain factam fuisse ait èx
μαρμάρου πηγανουσίου. Utrobique πηγανούσιον
idem mihi videtur significare atque πηγανῶδες,
hoc est quod rula colorem refert. LAMB.
Κιβώριον. Mysticam ciborii interpretatio -
nem tradit Germanus in Hist. Eccles.: Το κιβώριον
ἐστιν ἔνθα ἐστὶν ἡ σταύρωσις, ἀντὶ τοῦ τόπου ὅπου
ἐσταυρώθη ὁ Χριστός· ἐγγὺς γὰρ ὁ τόπος καὶ ὑπὸ
Materia autem, ut dictum est, collecta fuit spatio
septem annoruin et decem mensium. Multi vero historici septendecim annis esse conditum templum
afirmant, annumerantes, ut videtur, septem ammos,
quibus materia congesta est. Fecit etiam ciborium,
columnas et fulcra altaris ex argento deaurato,
pomum vero et lilia et crucem ciborii ex auro,
suggestum item et solium ex auro, addens etiam lapi.
Lambecii notæ.
βάθρος ὅπου ἐτάφη. ᾿Αλλὰ διὰ τὸ ἐν συντομίᾳ ἐμφε
ρεσθαι τὴν σταύρωσιν καὶ τὴν ταφὴν καὶ τὴν ἀνάστασιν Χριστοῦ, ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τέτακται, εἰ 40.0
sequuntur. MEURS.
Τοὺς κίονας καὶ τὰ στήθεα τοῦ θυσίαστηρίου. Germanus ita mystice interpretatur loco
citato: Κίονα ἤτοι τὰ στήθεα τὰ διαχωρίζοντα τὸ
βῆμα ἀπὸ τοῦ λαοῦ τοῦ εἰσερχομένου εἰς προσευχήν.
Τὸ δὲ ἔσωθεν, ἤτοι τὸ βῆμα, δηλοῖ τὰ "Α για τῶν
ἁγίων, εἰς 8 καὶ μόνοι οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ μετ' αὐτῶν
εἰσίασιν, ΜLURS.
col. 627–628page 100 of 124
PG 157:627δὲ ἄμβωνα καὶ τὸν σωλέαν χρυσά, σαρδόνυχας και σαπφείρους λίθους διὰ μαρμάρων καὶ χρυσίου χυ μευτοῦ. Ἐποίησε καὶ σκεύη χρυσα τῶν δώδεκα ἑορτῶν, καὶ δίσκους χρυσούς, και θυμιατήρια χρυ σε προσεκύρωσε καὶ προάστεια, τξε' ποιήσας, καὶ κληρικούς χιλίους. Τὰ δὲ πέριξ κελλία ἦσαν τῶν κληρικῶν. Τὸ δὲ στόμιον τὸ λίθινον ἤχθη ἀπὸ 21 μαρείας· αὐτὸ δὲ ἦν εἰς ὅπερ ἐκαθέσθη ὁ Χριστὸς διαλεγόμενος τῇ Σαμαρίτιδι. Αἱ δὲ σάλπιγγες ἀπὸ Ιεριχώ έκασιν, αίτινες ήχησαν, καὶ ἔπεσον τὰ τείχη αὐτῆς. Ἡ δὲ σέλα τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου ύπερθεν ἵστατο τοῦ φρέατος τοῦ ἁγίου ἐπάνω τῶν σαλπίγγων. Ο δὲ τίμιος σταυρὸς ὁ ἱστάμενος εἰς τὸ· σκευοφυλακεῖον ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ τὸ μέτρον ἔλαβεν τῆς ἡλικίας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Ε; δὲ τὸν ἄμβωνα καὶ τὸν σωλέαν ἐγένετο έξοδος, χρόνου πάκτου τῆς Αἰγύπτου, κεντηνάρια τζι', καθὼς ἐτυπώθησαν παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἀπὸ τοῦ Σαβάρου βασιλέως Περσῶν. Ὁ δὲ καλή ἔχει ἔξοδον, χωρὶς τῶν ἱερῶν καὶ τῶν ἐνδυτῶν καὶ τῆς ὕλης τῆς ἐλθούσης δωρεὰν τοῦ βασιλέως, κενό τηνάρια γι Ετελειώθη δὲ ὁ ναὸς τῇ κα' τοῦ Δεκεμβρίου μην νός. Καὶ ἦλθεν ὁ βασιλεὺς ἀπὸ τοῦ παλατίου ἕως τῆς πύλης τοῦ Αὐγουστεῶνος ἐπὶ ἄρματος τετραΐππου, καὶ εἰσώδευσε μετὰ τοῦ σταυροῦ καὶ τοῦ πατριάρχου Εὐτυχίου. Ἕδραμε δὲ ἀπὸ τῶν βασιλικῶν πυλῶν μέχρι τοῦ ἄμβωνος, καὶ ἐκτείνας τὰς χεῖρας αὐτοῦ εἶπε· Δόξα τῷ Θεῷ τῷ κατα ξιώσαντί με τελέσαι τὸ τοιοῦτον ἔργον. Νενίκηκά σε, Σολομών.» Καὶ ἐποίησεν ὑπάτια, καὶ ἔδωκε κεντηνάρια τῷ λαῷ διὰ Στρατηγίου μαγίστρου. ( δὲ Ἰουστινιανὸς μόνος ἐξετελείωσε τὴν ἐκκλησίαν, μηδενὸς ἑτέρου οιανδήποτε συνδρομὴν ποιήσαντος. Θαῦμα δὲ ἦν ἰδεῖν· ἀπὸ γὰρ τῆς πολυποικιλίας του ἐδάφους δίκην θαλάσσης εφαίνετο ἐκ τῆς χρυσού θέας τῶν κόσμων και λαγαρικῶν καὶ τῶν κεφαλο κιονίων πάντων. Διήρκεσε δὲ ὁ νεωτερικός κύκλος ὁ ὑπ' αὐτ τοῦ κτισθεὶς χρόνους δεκαεπτά. Μετὰ δὲ τὸν θάνα Χρόνου, χρόνιον Ενιαύσιον χρόνος Πάκτων χρόνιον πάντων τῆς Αἰγύπτου Σάβαρον το Σαβώρην ναι Σαπώρην. Τῆς πύλης. της στήλης. κτιζομένης παρ' αὐτοῦ τῆς στήλης τοῦ αὐγουστεῶνος. Μευκς. Τοῦ Αὐγουστεῶνος. τοῦ αὐγουστείου, μια της πύλης τῆς στή Αυγουστών, τὴν πύλην του Αὐγουστείου λικήν Ἀπὸ γὰρ κεφαλοκ ονίων. Αι καί, τῶν κόσμων καὶ λαγαρι κῶν τῶν κόσμων μαρμαρείων μαρμαρίνων, τὰς ὀρθωμαρμαρώσεις Των κεφαλοκιονίων. κιονόκρανα. ῾Ο νεωτερικός κύκλος.
Fidg
alis sardonychias et sapphiros unionibus et auro fusili & δὲ ἄμβωνα καὶ τὸν σωλέαν χρυσά, σαρδόνυχας και
ornatas. Vasa etiam aurea duodecim festorum et discos
aureos et thuribula aurea fecit. Praterea 365 prædia
suburbana ei assignavit, et mille clericos constituit,
qui cellas in circuitu templi habitabant. Operculum
vero lapileum ex Samaria allatum fuit: erat autem
illud cui insidebat Christus, quando cum Samáritana
loquebatur. Præterea tubæ ex Hierichunte allatæ
sunt, quibus sonantibus muri ejus corruerant. Supra has sella B. Constantini in superiori parte saucti
putei collocata erat: veneranda vero crux in Scenophylacio posita ad modum statue Christi Dei noStři adaptata Hierosolymis allata est. Cæterum in ambonem et solean 365 centenaria 143 annui tributi
gyptii impensa sunt, quæ olim a Constantino Magho cum Sapore Persarum rege constituta fuerant.
In templum vero sine apparatu sacro, indumentis et
materia, quas gratis imperatori mittebatur, 3200
Centenariorum expensa sunt.
σαπφείρους λίθους διὰ μαρμάρων καὶ χρυσίου χυ
μευτοῦ. Ἐποίησε καὶ σκεύη χρυσα τῶν δώδεκα
ἑορτῶν, καὶ δίσκους χρυσούς, και θυμιατήρια χρυσε προσεκύρωσε καὶ προάστεια, τξε' ποιήσας, καὶ
κληρικούς χιλίους. Τὰ δὲ πέριξ κελλία ἦσαν τῶν
κληρικῶν. Τὸ δὲ στόμιον τὸ λίθινον ἤχθη ἀπὸ 21μαρείας· αὐτὸ δὲ ἦν εἰς ὅπερ ἐκαθέσθη ὁ Χριστὸς
διαλεγόμενος τῇ Σαμαρίτιδι. Αἱ δὲ σάλπιγγες ἀπὸ
Ιεριχώ έκασιν, αίτινες ήχησαν, καὶ ἔπεσον τὰ
τείχη αὐτῆς. Ἡ δὲ σέλα τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου
ύπερθεν ἵστατο τοῦ φρέατος τοῦ ἁγίου ἐπάνω τῶν
σαλπίγγων. Ο δὲ τίμιος σταυρὸς ὁ ἱστάμενος εἰς
τὸ· σκευοφυλακεῖον ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ τὸ μέτρον
ἔλαβεν τῆς ἡλικίας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Ε;
δὲ τὸν ἄμβωνα καὶ τὸν σωλέαν ἐγένετο έξοδος,
χρόνου πάκτου τῆς Αἰγύπτου, κεντηνάρια τζι',
καθὼς ἐτυπώθησαν παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντί
νου ἀπὸ τοῦ Σαβάρου βασιλέως Περσῶν. Ὁ δὲ καλή
ἔχει ἔξοδον, χωρὶς τῶν ἱερῶν καὶ τῶν ἐνδυτῶν καὶ τῆς ὕλης τῆς ἐλθούσης δωρεὰν τοῦ βασιλέως, κενό
τηνάρια γι
Vicesimo autem) secundo die mensis Decembris
totius templi structura absoluta est. Imperator ilaque ex palatio usque ad portam Angustei quadrigis
Vectus, inde cum cruce et patriarcha Eutychio ad
templum processit: a valvis autem regils usque ad
Ambonem curriculo transcurrit, et manibus extensis
In hæc verba erupit: Gloria Deo, cujus dignatiohe tale opus ad finem perducere merui. Vici te, Salevon.» Fecit igitur spafsiones consulares, popu
Idque centenaria per Strategium magistrum disiribuit. Justinianus vero solus ecclesiam absolvit;
hulla alterius cujusquam ope adjutus. Erat autem
Fes mira visu, templum quodaṁikodo maris similiLudinem referre ob varietatem pavimenti et auri
fulgorem; quo ornamenta intercolumniorum et coJummarum capitella obducta erant.
Ceterum duravit novus ambitus ab illo conditus
Ahnis septemdecim. Post obitum vero ejus Justinus
Ετελειώθη δὲ ὁ ναὸς τῇ κα' τοῦ Δεκεμβρίου μην
νός. Καὶ ἦλθεν ὁ βασιλεὺς ἀπὸ τοῦ παλατίου ἕως
τῆς πύλης τοῦ Αὐγουστεῶνος ἐπὶ ἄρματος
τετραΐππου, καὶ εἰσώδευσε μετὰ τοῦ σταυροῦ καὶ
τοῦ πατριάρχου Εὐτυχίου. Ἕδραμε δὲ ἀπὸ τῶν
βασιλικῶν πυλῶν μέχρι τοῦ ἄμβωνος, καὶ ἐκτείνας
τὰς χεῖρας αὐτοῦ εἶπε· Δόξα τῷ Θεῷ τῷ κατα
ξιώσαντί με τελέσαι τὸ τοιοῦτον ἔργον. Νενίκηκά
σε, Σολομών.» Καὶ ἐποίησεν ὑπάτια, καὶ ἔδωκε
κεντηνάρια τῷ λαῷ διὰ Στρατηγίου μαγίστρου. (
δὲ Ἰουστινιανὸς μόνος ἐξετελείωσε τὴν ἐκκλησίαν,
μηδενὸς ἑτέρου οιανδήποτε συνδρομὴν ποιήσαντος.
Θαῦμα δὲ ἦν ἰδεῖν· ἀπὸ γὰρ τῆς πολυποικιλίας του
ἐδάφους δίκην θαλάσσης εφαίνετο ἐκ τῆς χρυσού
θέας τῶν κόσμων και λαγαρικῶν καὶ τῶν κεφαλο
κιονίων πάντων.
Διήρκεσε δὲ ὁ νεωτερικός κύκλος ὁ ὑπ' αὐτ
τοῦ κτισθεὶς χρόνους δεκαεπτά. Μετὰ δὲ τὸν θάνα
Meursii et Lambecii notæ.
Χρόνου, Videtur χρόνιον idem hic esse atque
Ενιαύσιον sive annuum: χρόνος enim apud Colinum
et alios ejus generis scriptores passim sumitur pro
Huno: Πάκτων vero, ut alius notavi, tributum sigmi.
Heat, quod victoribus a devictis solvitur ita in
brasentia Codimus χρόνιον πάντων τῆς Αἰγύπτου
Vocal tributum, quod quotannis Ægyptus pendebat
imperatori Justiniano, nempe 305 cntenaria, cuJusmodi olim Constantino Magno Sopores Persarum
rex solverat. Respicit autem ad illud quod supra
scripsit p. 20. Nota etiam quo, uti ibi, ita hic
quoque saporem app llat Σάβαρον το Σαβώρην
ναι Σαπώρην. LAB.
Τῆς πύλης. Corrigo της στήλης. Cedrenus
el rectius iuf a κτιζομένης παρ' αὐτοῦ τῆς στήλης
τοῦ αὐγουστεῶνος. Μευκς.
Τοῦ Αὐγουστεῶνος. In codice scripto legitur
τοῦ αὐγουστείου, quod idem est. Errant autem qui
μια της πύλης hic legendum existimant τῆς στή
Ans. Per portam enim Augustei intelligitur porta
major t mpli S. Sophia, ante quam area AuguStalis erat sive forum nominatum Ayousteľov sive
Αυγουστών, palatio imperatoris, curia senatus
aliisque præclaris ædificiis cinctum. Vide notas
ari p. 28. Notandum præterea τὴν πύλην του
Αὐγουστείου eamdem esse quam paulo post βastλικήν sive regiam nuncupat. Media enim erat 12jorque ecclesiæ por:a. Hæc vero regiæ vocantur,
LAMB.
Ἀπὸ γὰρ κεφαλοκ ονίων. Quid revera
sili hæc verba velint, nondum satis intelligo. Αιtamen aliquanto verisimilius me ea interpretatuin
esse scio quam antea factum fuit. Verti enim
quasi post verbum ¿palvaro inserta esset particula
conjunctionis καί, et pro τῶν κόσμων καὶ λαγαρι
κῶν legeretur τῶν κόσμων μαρμαρείων vel μαρμα
ρίνων, Per ornamenta autem marmorea hic intel
ligo τὰς ὀρθωμαρμαρώσεις seu incrustationes marmoreas parietum, quas ex parte inaurátas fui se
superius dixit, LAMB. Των κεφαλοκιονίων.
Ea sunt capitula coumarum. Viri docti n.ale in
terpretantur præcipuas columnus. Cedrenus appellal κιονόκρανα. MEURS.
῾Ο νεωτερικός κύκλος. De Trallo loquitur
LAMB.
col. 629–630page 101 of 124
PG 157:629τον Ἰουστινιανοῦ ἐκράτησεν ὁ ἀνεψιὸς αὐτοῦ του στίνος ὁ ἀπὸ κουροπαλάτων ή δικαιότατος, καὶ εἰς τὴν δεύτερον αὐτοῦ χρόνον ἡμέρᾳ ἕκτῃ ὥρᾳ πέμπτῃ συνέβη πεσεῖν τὸν τροῦλον, καὶ συντρίψαι τὸν ἀξιοθαύμαστον άμβωνα καὶ τὸν πολυτίμη τον σωλέαν καὶ τὸν πολυποίκιλον πάτον. Αἱ δὲ τέσσαρες αψίδες καὶ οἱ κίονες πάντες καὶ τὰ λοιπὰ κτίσματα ἔμειναν ἀσάλευτα. Ο δ' αὐτὸς βασιλεὺς προσκαλεσάμενος τεχνίτας ἔτι τότε περιόντας ἐκ τῶν ἐκεῖσε καμνόντων ἐπυνθάνετο τι ἂν εἴη τοῦτο. Οἱ δὲ εἶπον· «Σπουδαίως ἔχων ὁ βασιλεὺς ἐπαρεῖν τοὺς ἀντινύκτας καὶ τὰς παντουρώσεις, ἅτινα ἐδέ χοντο τον τρούλον, ἀ-ήρασι ταῦτα ταχέως πρὸς τὸ μουσιῶσαι. Καὶ ὅτι ἡ τρούλος ὑψηλὸς ἐγένετο πολύ πρὸς τὸ ὁρᾶσθαι πανταχόθεν, καὶ ὅτι τὰς σκαλών σεις κόπτοντες οι τεχνίται ἔριπτον εἰς τὸ ἔδαφος, καὶ ἀπὸ τούτου ἔπεσεν ὁ τρούλος.» Εἶπον δὲ οἱ τεχνίται ἵνα γένηται ἐπίπεδος ὁ τροῦλος καὶ κυμα βαλικές καθώς έστι νῦν. Επεμψε δὲ ὁ βασιλεὺς εἰ; τὴν Ῥόδον, καθὼς καὶ ὁ θεῖος αὐτοῦ, καὶ ἐκ τοῦ πρώην πηλοῦ καὶ τῶν σφραγίδων ἐποίησε βή σιλα, καὶ ἔκτισε τὴν τρούλον. Στοχαζόμενοι δὲ οἱ τεχνίται ἵνα μὴ καὶ αὐτὸς ταχέως χαλάση, έκοψαν ἐκ τοῦ πρώην ὕψους όργυιάς ιε', εἴασαν δὲ τὰ ξύλα, τοὺς ἀντινύκτας καὶ τὰς παντουρώσεις, χρόνον ἕνα, ἕως ἔλαβεν τὸ ἔργον πῆξιν. Τὸν δὲ ἄμβωνα καὶ τὸν σωλέαν μὴ δυνάμενος ποιῆσαι καθὼς ἦσαν πρότερον, ἐποίησεν ὡς ὁρᾶται νῦν ἀργυρένδυτον. Ομοίω; καὶ τὸν ἄμβωνα. Καὶ μὴ δυνάμενος εὑρεῖν πολυποικίλους λίθους, ἀπέστειλε Ναρτὴν τὸν πα τρίκιον ἐν Προκοννήσῳ, καὶ ἔκοψαν ἐκεῖθεν μάρ μαρα τῆς γῆς ὅμοια. Τὰ δὲ πράσινα τέσσαρα που τάμια κατὰ μίμησιν τῶν τεσσάρων ποταμῶν ἐγέν νοντο, τῶν ἐκβαινόντων ἀπὸ τοῦ παραδείσου εἰς τὴν θάλασσαν. Οτε δὲ ἔκοψαν τὰς σκαλώσεις και ἔμελλον ἐπαρεῖν τοὺς ἀντινύκτας του τρούλου, ἐγέμισαν τὴν ἐκκλησίαν ὕδατος ἕως τῶν πρώτων κατηχουμένων, καὶ οὕτως ἔῤῥιπτον τα ξύλα. Τού του δὲ χάριν λέγουσι τινες ὅτι καὶ ὁ Ἰουστῖνος ἀπ' οὗ εκτίσθη χρόνους υνη' Πλησίον δὲ τοῦ ναοῦ ἔστησεν τὴν στήλην αὐτοῦ εὐχαριστοῦσαν τῷ Θεῷ, καὶ δεικνύουσαν τοῖς ἀνα θρώποις τοῖς πολίταις ὅτι Ἐγώ εἰμι ὁ κτίστωρ. Τὸν δὲ εἰρημένον μαΐστωρα τῆς Μεγάλης ἐκκλησίας τὸν Ἰγνάτιον, διὰ τὸ ἀγαπᾶσθαι παρὰ πάντων ἕνεκεν τῶν θαυμαστῶν ἔργων αὐτοῦ ὧν ἐποίει, φοβηθεὶς ὁ βασιλεὺς μή ποτε φημισθῇ καὶ ἀναγορευθῇ ὑπὸ τῶν δημοτικῶν δύο μερῶν μὴ θέλων δὲ τοῦ αὐτὴν ἔκτισεν. ᾿Αλλὰ ψεύδονται. Εχει δὲ ὁ ναὸς Ιουστίνος. Συντρίψαι τὸν ἀξιοθαύμαστον ἄμβωνα. Η πεσοῦσα τό το κιβώριον τῆς ἁγίας τραπέζης καὶ αὐτὴν τὴν ἐκείνην ἁγίαν τρά παιζαν καὶ τὸν ἀμβωνα συνέτριψεν. Χρόνους υνή. Τῶν δημοτικῶν δύο μερών. μέρη στήλην ει τριβουνάλιον.
DE S. SOPHIA.
τον Ἰουστινιανοῦ ἐκράτησεν ὁ ἀνεψιὸς αὐτοῦ του- curopalates, Justiniani ex sorore nepos, cognomeno
στίνος ὁ ἀπὸ κουροπαλάτων ή δικαιότατος, καὶ
εἰς τὴν δεύτερον αὐτοῦ χρόνον ἡμέρᾳ ἕκτῃ ὥρᾳ
πέμπτῃ συνέβη πεσεῖν τὸν τροῦλον, καὶ συντρίψαι
τὸν ἀξιοθαύμαστον άμβωνα καὶ τὸν πολυτίμη
τον σωλέαν καὶ τὸν πολυποίκιλον πάτον. Αἱ δὲ
τέσσαρες αψίδες καὶ οἱ κίονες πάντες καὶ τὰ λοιπὰ
κτίσματα ἔμειναν ἀσάλευτα. Ο δ' αὐτὸς βασιλεὺς
προσκαλεσάμενος τεχνίτας ἔτι τότε περιόντας ἐκ
τῶν ἐκεῖσε καμνόντων ἐπυνθάνετο τι ἂν εἴη τοῦτο.
Οἱ δὲ εἶπον· «Σπουδαίως ἔχων ὁ βασιλεὺς ἐπαρεῖν
τοὺς ἀντινύκτας καὶ τὰς παντουρώσεις, ἅτινα ἐδέχοντο τον τρούλον, ἀ-ήρασι ταῦτα ταχέως πρὸς τὸ
μουσιῶσαι. Καὶ ὅτι ἡ τρούλος ὑψηλὸς ἐγένετο πολύ
πρὸς τὸ ὁρᾶσθαι πανταχόθεν, καὶ ὅτι τὰς σκαλών
σεις κόπτοντες οι τεχνίται ἔριπτον εἰς τὸ ἔδαφος,
καὶ ἀπὸ τούτου ἔπεσεν ὁ τρούλος.» Εἶπον δὲ οἱ
τεχνίται ἵνα γένηται ἐπίπεδος ὁ τροῦλος καὶ κυμα
βαλικές καθώς έστι νῦν. Επεμψε δὲ ὁ βασιλεὺς
εἰ; τὴν Ῥόδον, καθὼς καὶ ὁ θεῖος αὐτοῦ, καὶ ἐκ
τοῦ πρώην πηλοῦ καὶ τῶν σφραγίδων ἐποίησε βή
σιλα, καὶ ἔκτισε τὴν τρούλον. Στοχαζόμενοι δὲ οἱ
τεχνίται ἵνα μὴ καὶ αὐτὸς ταχέως χαλάση, έκοψαν
ἐκ τοῦ πρώην ὕψους όργυιάς ιε', εἴασαν δὲ τὰ ξύλα,
τοὺς ἀντινύκτας καὶ τὰς παντουρώσεις, χρόνον
ἕνα, ἕως ἔλαβεν τὸ ἔργον πῆξιν. Τὸν δὲ ἄμβωνα
καὶ τὸν σωλέαν μὴ δυνάμενος ποιῆσαι καθὼς ἦσαν
πρότερον, ἐποίησεν ὡς ὁρᾶται νῦν ἀργυρένδυτον.
Ομοίω; καὶ τὸν ἄμβωνα. Καὶ μὴ δυνάμενος εὑρεῖν
πολυποικίλους λίθους, ἀπέστειλε Ναρτὴν τὸν πατρίκιον ἐν Προκοννήσῳ, καὶ ἔκοψαν ἐκεῖθεν μάρμαρα τῆς γῆς ὅμοια. Τὰ δὲ πράσινα τέσσαρα που
τάμια κατὰ μίμησιν τῶν τεσσάρων ποταμῶν ἐγέν
νοντο, τῶν ἐκβαινόντων ἀπὸ τοῦ παραδείσου εἰς
τὴν θάλασσαν. Οτε δὲ ἔκοψαν τὰς σκαλώσεις και
ἔμελλον ἐπαρεῖν τοὺς ἀντινύκτας του τρούλου,
ἐγέμισαν τὴν ἐκκλησίαν ὕδατος ἕως τῶν πρώτων
κατηχουμένων, καὶ οὕτως ἔῤῥιπτον τα ξύλα. Τού
του δὲ χάριν λέγουσι τινες ὅτι καὶ ὁ Ἰουστῖνος
ἀπ' οὗ εκτίσθη χρόνους υνη'
Πλησίον δὲ τοῦ ναοῦ ἔστησεν τὴν στήλην αὐτοῦ
εὐχαριστοῦσαν τῷ Θεῷ, καὶ δεικνύουσαν τοῖς ἀνα
θρώποις τοῖς πολίταις ὅτι Ἐγώ εἰμι ὁ κτίστωρ. Τὸν
δὲ εἰρημένον μαΐστωρα τῆς Μεγάλης ἐκκλησίας τὸν
Ἰγνάτιον, διὰ τὸ ἀγαπᾶσθαι παρὰ πάντων ἕνεκεν
τῶν θαυμαστῶν ἔργων αὐτοῦ ὧν ἐποίει, φοβηθεὶς
ὁ βασιλεὺς μή ποτε φημισθῇ καὶ ἀναγορευθῇ ὑπὸ
τῶν δημοτικῶν δύο μερῶν μὴ θέλων δὲ τοῦ
justissimus, imperio potitus est; secundoque ejus
imperii anno, feria sexta, hora quinta, trulla corruit, mirabilemque 144 ambonem cum pretioso
solio et pavimentum variegatum contrivit. Quatuor
autem fornices, omnes columnæ et structuræ relique salva manebant. Quare fuperator, accitis architectis qui adhuc superstites erant, seiscitabatur
quid hoc rei esset. Responderunt illi, cum iuiperator obnixe urgeret ut destinæ et fulcimenta quæ
trullam sustinebant tollerentur, citius quam par
erat sublata, fuerunt ad musivum opus perficiendum: tum quod trulla altior esset quam ut undique
conspici posset, quodque artifices scalas in terrain
projecissent; indeque trullam corruisse. Suadebaut
autem opifices ut trulla plana et cava exstrueretur,
sicut nunc visitur. Imperator vero, quemadmodum
avunculus ejus, in Rhodum misit, et ex eodem illo
luto lateres eodem sigillo impressos fieri curavit,
trullamque condidit. Opifices vero operam dantes
ne et illa cito corrueret, priorem altitudinem ad or
gyas quindecim præciderunt; ligneas autem substructiones et fulcimenta annum integrum reliquerunt,
donec firmius opus consolidaretur. Cæterum ambonem et solium, cum non posset in pristinam formam
restituere, argento obduxit, ut nunc videre est, similiter etiam ambonem. Cum vero non posset variegatos lapides invenire, Marsen patricium in Proconnesum misit, ut illine lapides terræ colore similes
advelieret. Quatuor autem prasini 145 coloris fuvii ad imitationem quatuor fluminum ex paradiso
in mare exeuntium facti sunt. Cum vero scalas couscendissent et destinas ad trullam suffulciendam
erecturi essent, ecclesiam aqua implerunt usque
ad prima catechumenia, et ita ligna in aquam projecerunt. Hujus rei gratia quidam dicunt Justinum
quoque eam condidisse: sed falluntur. Caterum 458
anni, ex quo templum conditum est, elapsi sunt.
αὐτὴν ἔκτισεν. ᾿Αλλὰ ψεύδονται. Εχει δὲ ὁ ναὸς
Prope templum statuam suam collocavit, quæ
Deo gratias agens civibus indicat quod ipse tanti operis conditor. Cum vero prædictus Ignatius Magnæ
ecclesiæ ædificator propter mirabilia opera, quæ faciebat, ab omnibus diligeretur, metuens imperator
ne quando a duabus populi factionibus imperator
salutaretur (neque tamen eum volebat occidere, sicut multi ipsi auxio suadebant), contentus fuit us
Meursii et Lambecti notæ.
Ιουστίνος. Cedrenus et Zonaras tribuunt
Just n'ano. MEURS.
Συντρίψαι τὸν ἀξιοθαύμαστον ἄμβωνα.
Zouaras Annal. Η πεσοῦσα τό το κιβώριον τῆς
ἁγίας τραπέζης καὶ αὐτὴν τὴν ἐκείνην ἁγίαν τρά
παιζαν καὶ τὸν ἀμβωνα συνέτριψεν. MEURS.
Χρόνους υνή. Exstructum hoc templum est
anno 22 J.stin aui, qui fuit Christi 543. Adde los
458: incides in millesimum et primum. Sed cave
Bæc Codini esse verba putes: sunt enim illius e
quo hæc noster descripsit; qui longe certe infra
ista tempora vivit, puta sub Palæologis, ut initio
diximus. Nos tamen hoc voluimus explicare, ne
quen temere implicaret. MEURS.
Τῶν δημοτικῶν δύο μερών. Il est Prasinis
et Venetis. He luo μέρη intelligit etiam Suidas in
στήλην ει τριβουνάλιον. Litini veteres factiones
dicebant. Diaconus in Mauritio partes extulit, recentiorum Græcorum more: Germanus autem mittit ad Sergium demarchum Prasinæ partis, ut auxiliaretur sibi gratin imperandi, repromittens se partem Prasini honoraturum, MEURS.
col. 631–632page 102 of 124
PG 157:631τον ἀποκτεῖναι, καθώς πολλοὶ συνεβούλευον αὐτῷ, βλέποντες αὐτὸν ἀθυμοῦντα, συνήνεσαν αὐτῷ ἐκ δευτέρου ἵνα κτιζομένης παρ' αὐτοῦ τῆς στήλης τοῦ Αὐγουστεῶνος ἑάσει αὐτὸν ἐκεῖσε καὶ ἄρωσι τὰς σκαλώσεις, ὅπως ὑπὸ τοῦ λιμοῦ τελευτήσει. Ο καὶ ἐποίησε. Γνοὺς τοίνυν ὁ Ἰγνάτιος, μετὰ τὸ τε 55 λειῶσαι καὶ στῆσαι τὴν ἔφιππον στήλην του βασι λέως, ὅτι εἰάθη ἐκεῖσε, ὠδύρετο. Οψίας δὲ ἤδη 146 γενομένης εὗρε ἐπιτήδευμα ἄριστον. Τὸ λεπτήν σχοινίον ὅπερ εἶχεν εἰς τὸ περδίκιον αὐτοῦ, τὸ ὡσεὶ ὀργυιῶν πεντήκοντα πέντε, καὶ τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ καὶ τὸ ὑπὸκαμισοβράκιον καὶ τὸ σφικτούριον καὶ τὸ φαχεώλιον αὐτοῦ λαβὼν συνέδησεν αὐτὰ καὶ ἔκλεισε καὶ ἐδοκίμασεν εἰ φθάνουσιν ἕως κάτω. Εὑρὼν δὲ οὕτως ταῦτα, ἐλθούσης τῆς γυναικός αὐτοῦ μετὰ κλαυθμοῦ πολλοῦ καὶ ὀδυρμοῦ ἐφώνησεν αὐτῇ, κοιμωμένης πάσης τῆς πόλεως (νύξ γὰρ ἦν βαθεῖα), ὅτι δε κατελείφθην ἀποθανεῖν, ἀλλ' ὕπαγε καὶ κρυφίως ἀγόρασον παχύ σχοινίον, καὶ άλειψον αὐτὸ ὑγροπίσσῳ, καὶ πάλιν ἐλθὲ μετού. σης νυκτός. Καὶ καταλαβούσης τῇ ἐπιούσῃ νυκτί ἐχάλασεν ἐκεῖνος ἅπερ εἶχεν, καὶ συνδήσασα ή γυνὴ τὸ σχοινίον, ἔσυρεν ἐκεῖνος ἐπάνω καὶ προ έδησεν εἰς τὸν πόδα τοῦ ἵππου, καὶ κρατῶν αὐτὴ κατέβη ὑγιής. Εποίησε δὲ τοῦτο, ἵνα κολλά τ σχοινίον ἐκ τοῦ ὑγροπισσίου εἰς τὰς χεῖρας αὐτ τοῦ, ὅπως μὴ συρεῖς ἀθρόως πέσῃ καὶ τριβείη, καὶ ἵνα τὸ σχοινίον καυθήσεται ὑπὸ τοῦ πυρὸς μετά τὸ καταβῆναι. Λαβὼν τοίνυν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τοὺς παῖδες νυκτός κατέλαβε τὴν ᾿Αδριανούπολιν, μετασχηματισθεὶς κατὰ μοναχούς, χρόνους τρεῖς, πάντων οἰομένων καὶ λεγόντων ὅτι ἐπὶ τοῦ κίονος ἐτελεύτησεν ὑπὸ τοῦ λιμοῦ. Μετὰ δὲ ταῦτα ἦλθεν ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει, καὶ ἦν διατρίβων ἐν αὐτῇ. Καὶ διερχομένου τοῦ βασιλέως εἰς προσ ἔλευσιν τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἐπήντησεν αὐτῷ ἐκεῖσε, αἰτῶν λόγον συμπαθείας τοῦ μὴ φοβηθήναι. ο Καὶ ἔκτοτε έζησεν ἐν εἰρήνῃ πολλῇ. Γνωρίσας οὖν τοῦτον ὁ βασιλεὺς ἐθαύμασε, καὶ πᾶσα ἡ σύγκλητος αὐτοῦ. Προεβάλλετο δὲ ὁ βασι λεὺς ἄγνοιαν ἐπὶ τῷ γεγονότι ἐπὶ τὸν Ἰγνάτιον, καὶ πολλὰ δῶρα δοὺς αὐτῷ ἀπέλυσεν ἐν εἰρήνῃ, εἰπών ο ίδε, δν θέλει ὁ Θεὸς ζῆν, χίλιοι οὐκ ἀποκτείνουσι. Ελένης Η Θεοδώρα δὲ ἡ γυνὴ τοῦ αὐτοῦ μετ Καὶ ἕως μὲν ὧδε τὸ πέρας τῶν κατὰ τὴν Μεγάλην ἐκκλησίαν· τοὺς δὲ ἁγίους ἀποστόλους τους μεγάλους, καθώς προείρηται εὗρε δρο μικὴν ἐκκλησίαν, ξυλόστεγων, ξυλότρουλον, κτι σθεῖσαν παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου καὶ γάλου Ιουστινιανοῦ, ἡ καὶ πολλὴν σπουδήν θεμένη διὰ τὸ διέρχεσθαι κάτωθεν τὸν ποταμὸν τὸν Λύο Εἰς προέλευσιν τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Τἡ δὲ δευτέρα τοῦ ἁγίου Πάσχατος ἀπελθοῦσα ἡ βα σίλισσα ἐπὶ τῇ κατὰ τύπον γενομένῃ προελεύσει εἰς τοὺς ἁγίους ἀποστόλου: δείλης προήλθεν ἐν σχήματι χρυσῷ ἐποχουμένη τέσσαρσιν ἵπποις. Καὶ ἕως μὲν ὧδε. Προείρηται. 17. Εκκλησίαν κτισθεῖσαν παρὰ τοῦ με. γάλου Κωνσταντίνου και Ελένης. Πῶς δὲ αὐτὸς ἐπ' ἐκεῖνον τὸν ναὸν, ὃν ἐδείματο ή βασιλις Ελένη, μετοικίζεις τὴν λέξιν;
statum ab ipso in Aungsten erect, sealis ablatis, τον ἀποκτεῖναι, καθώς πολλοὶ συνεβούλευον αὐτῷ,
bitchsts relinqueretur et ita fame periret. Cogno- βλέποντες αὐτὸν ἀθυμοῦντα, συνήνεσαν αὐτῷ ἐκ
s'ens itaque ignatius, cum equestrem imperatoris δευτέρου ἵνα κτιζομένης παρ' αὐτοῦ τῆς στήλης
statuam jam perfectam erexisset, se ibi derelictum, τοῦ Αὐγουστεῶνος ἑάσει αὐτὸν ἐκεῖσε καὶ ἄρωσι
vicem silain deplorabat. Vespere autem facto pru- τὰς σκαλώσεις, ὅπως ὑπὸ τοῦ λιμοῦ τελευτήσει. Ο
dens commentain excogitavit: tenuem nempe funi- καὶ ἐποίησε. Γνοὺς τοίνυν ὁ Ἰγνάτιος, μετὰ τὸ τε
culum, quem in suo marsupio habebat, circiter 55 λειῶσαι καὶ στῆσαι τὴν ἔφιππον στήλην του βασιorgyiarum, et pallium et subindusiale et interculam λέως, ὅτι εἰάθη ἐκεῖσε, ὠδύρετο. Οψίας δὲ ἤδη
et tiaram suam connexuit et glomeravit, 146 ten- γενομένης εὗρε ἐπιτήδευμα ἄριστον. Τὸ λεπτήν
tavitque num ad terram usque pertingerent. Interim σχοινίον ὅπερ εἶχεν εἰς τὸ περδίκιον αὐτοῦ, τὸ ὡσεὶ
uxori suæ cum magno ejulatu et planctu superve- ὀργυιῶν πεντήκοντα πέντε, καὶ τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ
nlenti conquestus est, universa civitate quiescente καὶ τὸ ὑπὸκαμισοβράκιον καὶ τὸ σφικτούριον καὶ
(erat enim profunda nox), sibi istic moriendum τὸ φαχεώλιον αὐτοῦ λαβὼν συνέδησεν αὐτὰ καὶ
esse, dixitque ei: • Abi et clanculumn Crassum fu- ἔκλεισε καὶ ἐδοκίμασεν εἰ φθάνουσιν ἕως κάτω.
hiculum eme et liquida pice inunge; media autem Εὑρὼν δὲ οὕτως ταῦτα, ἐλθούσης τῆς γυναικός
nocte revertere. Cumque sequenti nocte illa venis- αὐτοῦ μετὰ κλαυθμοῦ πολλοῦ καὶ ὀδυρμοῦ ἐφώνη
set, dimisit ipse quæ habebat, et funiculum ab uxore
annexum sursum ad se retraxit, et pedi statuæ alligavit, eoque prebenso incolumis inde descendit.
fecit autem hoc eo ut funiculus liquida pice inunc.
tus manibus tenacius bæreret, ne alloqui præceps
in terram delatus contunderetur, et ut funiculus
postquam se demisisset combureretur. Proinde assumpta uxore et liberis noctu Alrianopolim profeclus est, ibique tres annos in habitu monastico transegit, omnibus credentibus dicentibusque eum apud
statuam fame enectum esse. Postea Cpolim rediit,
lique commoratus est. Imperatori vero in processione ad templum SS. Apostolorum obviam occurrit, petens ab illo ut ejus misereretur et absque mevivere permitteret. Imperator tandem illum
agiloscens cum universo senatu miratus est. VeFum imperator facto ignorationem prætendit, et multis heneficiis Ignatium alliciens indemnem dimisit,
licens: 4 Ecce quem Deus vult vivere, mille homihey non interficient. › Ex eo igitur tempore Ignatius
magna ena tranquillitate vixit.
σεν αὐτῇ, κοιμωμένης πάσης τῆς πόλεως (νύξ γὰρ
ἦν βαθεῖα), ὅτι δε κατελείφθην ἀποθανεῖν, ἀλλ'
ὕπαγε καὶ κρυφίως ἀγόρασον παχύ σχοινίον, καὶ
άλειψον αὐτὸ ὑγροπίσσῳ, καὶ πάλιν ἐλθὲ μετού.
σης νυκτός. Καὶ καταλαβούσης τῇ ἐπιούσῃ νυκτί
ἐχάλασεν ἐκεῖνος ἅπερ εἶχεν, καὶ συνδήσασα ή
γυνὴ τὸ σχοινίον, ἔσυρεν ἐκεῖνος ἐπάνω καὶ προ
έδησεν εἰς τὸν πόδα τοῦ ἵππου, καὶ κρατῶν αὐτὴ
κατέβη ὑγιής. Εποίησε δὲ τοῦτο, ἵνα κολλά τ
σχοινίον ἐκ τοῦ ὑγροπισσίου εἰς τὰς χεῖρας αὐτ
τοῦ, ὅπως μὴ συρεῖς ἀθρόως πέσῃ καὶ τριβείη, καὶ
ἵνα τὸ σχοινίον καυθήσεται ὑπὸ τοῦ πυρὸς μετά
τὸ καταβῆναι. Λαβὼν τοίνυν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ
καὶ τοὺς παῖδες νυκτός κατέλαβε τὴν ᾿Αδριανούπο
λιν, μετασχηματισθεὶς κατὰ μοναχούς, χρόνους
τρεῖς, πάντων οἰομένων καὶ λεγόντων ὅτι ἐπὶ τοῦ
κίονος ἐτελεύτησεν ὑπὸ τοῦ λιμοῦ. Μετὰ δὲ ταῦτα
ἦλθεν ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει, καὶ ἦν διατρίβων
ἐν αὐτῇ. Καὶ διερχομένου τοῦ βασιλέως εἰς προσ
ἔλευσιν τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἐπήντησεν αὐτῷ
ἐκεῖσε, αἰτῶν λόγον συμπαθείας τοῦ μὴ φοβηθήναι.
ο Καὶ ἔκτοτε έζησεν ἐν εἰρήνῃ πολλῇ.
• Γνωρίσας οὖν τοῦτον ὁ βασιλεὺς ἐθαύμασε, καὶ πᾶσα ἡ σύγκλητος αὐτοῦ. Προεβάλλετο δὲ ὁ βασι
λεὺς ἄγνοιαν ἐπὶ τῷ γεγονότι ἐπὶ τὸν Ἰγνάτιον, καὶ πολλὰ δῶρα δοὺς αὐτῷ ἀπέλυσεν ἐν εἰρήνῃ, εἰπών·
ο ίδε, δν θέλει ὁ Θεὸς ζῆν, χίλιοι οὐκ ἀποκτείνουσι.
147 Hucusque autein pertinet narratio eorum
que ad Magnam ecclesiam spectant. Templum 18ptum SS. Apostolorum, sicut dictum est, forma
oblonga, trulla lignea, lectoque ligneo opertum invenit, quod Constantinus Magnus et Helena conlicerunt. Verum Theodora magni Justiniani uxor Ελένης Η Θεοδώρα δὲ ἡ γυνὴ τοῦ αὐτοῦ μετ
Mültam curam adhibuit, eo quod Lycus amnis isthac
Bubterlaberetur, magnisque funda mentis positis temΚαὶ ἕως μὲν ὧδε τὸ πέρας τῶν κατὰ τὴν
Μεγάλην ἐκκλησίαν· τοὺς δὲ ἁγίους ἀποστόλους
τους μεγάλους, καθώς προείρηται εὗρε δρο
μικὴν ἐκκλησίαν, ξυλόστεγων, ξυλότρουλον, κτι
σθεῖσαν παρὰ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου καὶ
γάλου Ιουστινιανοῦ, ἡ καὶ πολλὴν σπουδήν θεμένη
διὰ τὸ διέρχεσθαι κάτωθεν τὸν ποταμὸν τὸν Λύο
Meursii et Lambecii note,
Εἰς προέλευσιν τῶν ἁγίων ἀποστόλων.
Frebat her processio 2 din Paschalis. Cedrenus:
Τἡ δὲ δευτέρα τοῦ ἁγίου Πάσχατος ἀπελθοῦσα ἡ βα
σίλισσα ἐπὶ τῇ κατὰ τύπον γενομένῃ προελεύσει
εἰς τοὺς ἁγίους ἀποστόλου: δείλης προήλθεν ἐν
σχήματι χρυσῷ ἐποχουμένη τέσσαρσιν ἵπποις.
MEURS.
Καὶ ἕως μὲν ὧδε. Operae pretium esse duIeram huic narrationi de structura templi S. 50
phie corollarii instar adjicere duplicemi delineaLonem, quarum una iconographiam ejus represenlät, altera autem formam ejus exteriorem. Utrius -
que participem me fecit nobilissimus àtque eruditissimus vir Cassianus a Puteo. Verum mutato
consilio in aliud tempus differre placuit. LAMB (V.
ad Pauli Silentiarii Descriptionem S. Sophiæ.]
Προείρηται. Supra p. 17. LAMB.
Εκκλησίαν κτισθεῖσαν παρὰ τοῦ με.
γάλου Κωνσταντίνου και Ελένης. Ηujus templi
mentio fit etiam in disput. Gregentii cum Herbano;
Πῶς δὲ αὐτὸς ἐπ' ἐκεῖνον τὸν ναὸν, ὃν ἐδείματο ή
βασιλις Ελένη, μετοικίζεις τὴν λέξιν; convers!!!
est in patriarcheiom ab Amurathe capta Cpoli.
Testis Phranzes Chronic. 3, 19. MEURS.
col. 633–634page 103 of 124
PG 157:633κον ἀνεγείρασα θεμελίους παμμεγέθεις και λίθους μεγίστους, ἔκτισε τὸν ναόν. Τὰ δὲ σκαριφα καὶ τὸ σχῆμα ὰ πῆρε τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολό του ἀπὸ Ἐφέσου. Τὴν δὲ ὕλην ἅπασαν ἔλαβεν ἀπὸ τῆς ἁγίας Σοφίας μετὰ τὸ τελειωθῆναι αὐτὴν καὶ τὰ εὐκτήρια αὐτῆς· ἀφ' ὅτου γὰρ ἤρξατο κτίζεσθαι ἡ ἁγία Σοφία, μετὰ τέσσαρα ἔτη ήρξατο καὶ αὐτὸς ατίζεσθαι ὁ ναός. Ἐν δὲ τῷ καιρῷ τοῦ μουσιώμα της έλειψε τη δεσποίνη χρυσίου ποσότης. Καὶ ἐδημονούσης ἐπὶ τοῦτο τῆς Αὐγούστης, κατ' όναρ ἐφάνησαν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι λέγοντες αὐτῇ·· Μὴ λυποῦ περὶ χαράγματος χρυσίου, μηδὲ Ἰουστινιάνα τῷ ἀνδρὶ σου ἐπιζητήσῃς νομίσματα· ἀλλὰ απελθοῦσα ἔξωθεν τῆς πόρτης Δεξιοκράτους εἰς τὴν αἰγιαλόν εὑρήσεις δώδεκα κεράμια γέμοντα χρυ σίου κεχωσμένα.» Ἡ δὲ Αὐγούστα ἀποστείλασα εὗρεν αὐτὰ γέμοντα, καὶ ἔχοντα ἕκαστον αὐτῶν ἐπιγραφὴν τῶν ἁγίων ἀποστόλων τὰ ὀνόματα. Καὶ λαβοῦσα ταῦτα, δοξάσασά τε Θεὸν, ἐξωδίασεν αὐτὰ εἰς τὸν ναόν. Καὶ πολλὰ κτήματα καὶ ἀναθήματα καὶ σκεύη χρυσά τε καὶ ἀργυρᾶ προσεκύρωσε. Τε λειώσασα δὲ τὸν ναὸν ἔμελλεν κρεμάσαι τὰς χαλ καὶ ἀλύσεις καὶ τὰς λυχνίας, ὅπως ἐνθρονιάσῃ τὸν ναὸν καὶ ἐγκαινίσῃ αὐτόν. Γνοὺς δὲ ὁ βασι λεὺς Ἰουστινιανὸς ἐφθόνησεν, ἵνα μὴ προλάβῃ καὶ ἐγκαινισθῇ πρὸ τῆς ἁγίας Σοφίας, καὶ παρήγγειλε πανταχοῦ τῆς πόλεως ἵνα μὴ ποιήσωσιν ἁλύσεις καὶ κρεμάσωσιν ἐκεῖσε. Η δὲ βασίλισσα ἐποίησεν ἀπὸ μετάξης πλεκτά σχοινία πίστει καὶ μόχθῳ, καὶ κρεμάσασα τὰς πολυφώτους ἀργυρᾶς λυχνίας ένα καίνισε καὶ ἐνεθρονίασε τὸν ναὸν, προλαβοῦσα τὴν Μεγάλην ἐκκλησίαν. Τὰ δὲ λείψανα τὰ κείμενα και τωθεν τῆς ἁγίας τραπέζης τῶν ἁγίων ἀποστόλων ήχθησαν παρὰ Κωνσταντίνου βασιλέως, υἱοῦ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου, διὰ τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Αρτεμίου. Τὸ δὲ βήμα, καθώς ἐστι μέσον, οὕτω καὶ γέγονεν παρὰ τῆς Αὐγούστης Θεοδώρας. Τὸ δὲ μνημοθέσιον τῆς ἁγίας Θεοφανῶ ὁ μέγας Κωνσταντίνος εποίησε. Τὸ δὲ ἔξω μνημοθέσιον τῶν τα ὀρθοδόξων καὶ τῶν αἱρετικῶν ὁ μέγας Ἰουστινιανὸς ἐποίησε, καὶ διὰ μουσίων ἐκαλλώπισεν αὐτὸ, καὶ ἐκεῖσε ἐτάφη. Ὡσαύτως καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ Θεοδώρα ἡ κτίσασα τον ναόν. Τὸ δὲ Μουσείον ἐκεῖνο καὶ τὰ μάρμαρα ἀπῆρε Βασίλειος ὁ βασιλεὺς, ὅτε ᾠκοδόμησε τὴν νέαν καὶ τὴν φόρον. Τὸν Λύκον. Ενθρονιάσῃ τὸν ναόν. εγκαίνια. Ο μέγας Κωνσταντίνος.
DE S. SOPHIA.
a templo S. Joannis Theologi quod Ephesi est desumpsit; omnem vero mnateriam a S. Sophia, postquam
ea cum oratoriis suis perfecta esset, accepit: nam
quadriennio post inchoatam S. Sophiæ structuram
templum hoc condi cœptum est. Cæterum cum jam
musivo opere incrnstandum esset, aurum Auguslam defecit; cumque ob hoc angeretur, sancti apostoli per somnium ipsi apparnerunt, dicentes: ‹ De
pecunia ne sollicita sis, neque a Justiniano marito
tuo nummos pete; sed abi extra portam Dexiocratis ad littus, et ibi invenies humo condita duodecim
vasa fictilia auro impleta.» Angusta igitur eo mittens invenit ea plena, et singula nominibus sanctorum apostolorum inscripta. lllaque accipiens gratiis
Deo actis in templum expendit, et multos fundos,
ornamenta, vasa aurea et argentea ei donavit. Tenplo 148 itaque absoluto ut dedicari et consecrari
posset, æreas catenas lucernis sustinendis in eo
suspendere cogitavit. Verum imperator Justinianus,
hoc intellecto, concedere noluit ut prius quam S.
Sophia consecraretur; et proposuit tota urbe edictum ne quis catenas fabricaret et ibi suspenderet.
Verum Augusta funiculos ex serico bona file multaque industria contexuit, et argenteis candelabris suspensis conserravit et dedicavit templum, Magua
ecclesiam antevertens. Reliquæ vero sanctorum
apostolorum sub altari reposita Constantino imperalore, magni Constantini filio, opera sancti mariyris Artemii allatæ sunt. Suggestum autem uti etiamnum in medio situm est, ita a Theodora Angust
exstructum fuit. Memoriam S. Theophanus magnus
Constantinus posuit; monumentum vero exterius
orthodoxorum et hæreticorum magnus Justinianus
condidit, et musivo opere exornavit, ibidemque sepultus est cum conjuge Theodora, que templum
ædificavit. Cæterum musivum opus et marmora ejus
templi Basilius imperator abstulit, cum ecclesiam·
cognomine novam forumque ædificaret.
κον ἀνεγείρασα θεμελίους παμμεγέθεις και plum renovavit. Formam quidem et delineationem
λίθους μεγίστους, ἔκτισε τὸν ναόν. Τὰ δὲ σκαριφα
καὶ τὸ σχῆμα ὰ πῆρε τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολό
του ἀπὸ Ἐφέσου. Τὴν δὲ ὕλην ἅπασαν ἔλαβεν ἀπὸ
τῆς ἁγίας Σοφίας μετὰ τὸ τελειωθῆναι αὐτὴν καὶ
τὰ εὐκτήρια αὐτῆς· ἀφ' ὅτου γὰρ ἤρξατο κτίζεσθαι
ἡ ἁγία Σοφία, μετὰ τέσσαρα ἔτη ήρξατο καὶ αὐτὸς
ατίζεσθαι ὁ ναός. Ἐν δὲ τῷ καιρῷ τοῦ μουσιώμα
της έλειψε τη δεσποίνη χρυσίου ποσότης. Καὶ
ἐδημονούσης ἐπὶ τοῦτο τῆς Αὐγούστης, κατ' όναρ
ἐφάνησαν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι λέγοντες αὐτῇ·· Μὴ
λυποῦ περὶ χαράγματος χρυσίου, μηδὲ Ἰουστινια
να τῷ ἀνδρὶ σου ἐπιζητήσῃς νομίσματα· ἀλλὰ
απελθοῦσα ἔξωθεν τῆς πόρτης Δεξιοκράτους εἰς τὴν
αἰγιαλόν εὑρήσεις δώδεκα κεράμια γέμοντα χρυ
σίου κεχωσμένα.» Ἡ δὲ Αὐγούστα ἀποστείλασα
εὗρεν αὐτὰ γέμοντα, καὶ ἔχοντα ἕκαστον αὐτῶν
ἐπιγραφὴν τῶν ἁγίων ἀποστόλων τὰ ὀνόματα. Καὶ
λαβοῦσα ταῦτα, δοξάσασά τε Θεὸν, ἐξωδίασεν αὐτὰ
εἰς τὸν ναόν. Καὶ πολλὰ κτήματα καὶ ἀναθήματα
καὶ σκεύη χρυσά τε καὶ ἀργυρᾶ προσεκύρωσε. Τελειώσασα δὲ τὸν ναὸν ἔμελλεν κρεμάσαι τὰς χαλκαὶ ἀλύσεις καὶ τὰς λυχνίας, ὅπως ἐνθρονιάσῃ τὸν
ναὸν καὶ ἐγκαινίσῃ αὐτόν. Γνοὺς δὲ ὁ βασι
λεὺς Ἰουστινιανὸς ἐφθόνησεν, ἵνα μὴ προλάβῃ καὶ
ἐγκαινισθῇ πρὸ τῆς ἁγίας Σοφίας, καὶ παρήγγειλε
πανταχοῦ τῆς πόλεως ἵνα μὴ ποιήσωσιν ἁλύσεις καὶ
κρεμάσωσιν ἐκεῖσε. Η δὲ βασίλισσα ἐποίησεν ἀπὸ
μετάξης πλεκτά σχοινία πίστει καὶ μόχθῳ, καὶ
κρεμάσασα τὰς πολυφώτους ἀργυρᾶς λυχνίας ένακαίνισε καὶ ἐνεθρονίασε τὸν ναὸν, προλαβοῦσα τὴν
Μεγάλην ἐκκλησίαν. Τὰ δὲ λείψανα τὰ κείμενα και
τωθεν τῆς ἁγίας τραπέζης τῶν ἁγίων ἀποστόλων
ήχθησαν παρὰ Κωνσταντίνου βασιλέως, υἱοῦ τοῦ
μεγάλου Κωνσταντίνου, διὰ τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Αρτεμίου. Τὸ δὲ βήμα, καθώς ἐστι μέσον,
οὕτω καὶ γέγονεν παρὰ τῆς Αὐγούστης Θεοδώρας.
Τὸ δὲ μνημοθέσιον τῆς ἁγίας Θεοφανῶ ὁ μέγας
Κωνσταντίνος εποίησε. Τὸ δὲ ἔξω μνημοθέσιον
τῶν τα ὀρθοδόξων καὶ τῶν αἱρετικῶν ὁ μέγας Ἰουστινιανὸς ἐποίησε, καὶ διὰ μουσίων ἐκαλλώπισεν
αὐτὸ, καὶ ἐκεῖσε ἐτάφη. Ὡσαύτως καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ Θεοδώρα ἡ κτίσασα τον ναόν. Τὸ δὲ Μουσείον
ἐκεῖνο καὶ τὰ μάρμαρα ἀπῆρε Βασίλειος ὁ βασιλεὺς, ὅτε ᾠκοδόμησε τὴν νέαν καὶ τὴν φόρον.
Meursii et Lambecii notæ.
Τὸν Λύκον. De fluviolo Lyco Byzantium Porphyrogenito loquitur, qui, ut supra dixit p. 127.
Ira: seunte supra quedam notavi ad p. 45. LAMB.
Ενθρονιάσῃ τὸν ναόν. De hoc consecrandorum templorum more diximus in Gloss. nostro
in voce εγκαίνια. MEURS.
Ο μέγας Κωνσταντίνος. De Constantino
sacellum S. Theophanonis templo SS. apostolorum adjunctum exaedificavit. Vide praeter ea que
de S. Theophanone prima uxore Leonis Philosophi notavi ad p. 105. LANB.
col. 635–636page 104 of 124
PG 157:635ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΠΟ ΚΤΙΣΕΩΣ ΚΟΣΜΟΥ ΕΤΩΝ ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΕΥΣΑΝΤΩΝ ΕΝ ΑΥΤΗ ΤΗ ΒΑΣΙΛΙΔΙ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΡΗΝΩΝ ΤΑΥΤΗΣ ΑΛΩΣΕΩΣ. Απ' Αλλα ἕως τοῦ κατακλυσμοῦ ἔτη 13. Ἀπὸ τοῦ κατακλυσμοῦ ἕως τῆς πυργοποιίας στη ΦΧΕ. ᾿Απὸ τῆς πυργοποιίας ἕως τοῦ ᾽Αβραὰμ ἔτη φλ. Ἀπὸ ᾿Αβραὰμ ἕως τῆς ἐξόδου τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου ἔτη υλ'. ᾿Απὸ τῆς ἐξόδου ἕως τῆς οἰκοδομῆς τοῦ ναοῦ τοῦ Σολομῶντος ἔτη ψ. ᾿Απὸ τῆς οἰκοδομῆς τοῦ ναοῦ ἕως τῆς αἰχμαίων σίας ἔτη υκε'. ᾿Απὸ τῆς αἰχμαλωσίας ἕως 'Αλεξάνδρου του Μακεδόνος ἔτη τιθ'. Απ' ᾿Αλεξάνδρου ἕως τῆς συγκαταβάσεως Χρι στοῦ ἔτη τα'. Ὁμοῦ χρόνος μέχρι τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἔτη εφ'. Δεῖ δὲ εἰδέναι ὅτι ἡ σωτήριος σταύρωσις τοῦ Κυ ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ γέγονε κατὰ τὸ εφίδ ἔτος. Κύκλος τοῦ μὲν ἡλίου της, τῆς δὲ σελήνης πέμπτος. Ημέρᾳ ἕκτῃ, ὥρᾳ ἐννάτῃ, τῷ ὀγδόῳ καὶ δεκάτῳ ἔπεὶ τῆς βασιλείας Τιβερίου. [Ην δὲ τεσσαρεσκαιδεκάτη τῆς σελήνης, τουτέστι τὸ νομικών φάσκα, μηνὸς Ἀπριλλίου τη', ἡ δὲ ἁγία ἀνάστασις τῇ εἰκοστῇ.] Ἀπὸ δὲ τοῦ Χριστοῦ ἕως τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἔτη τκε'. Όμοῦ τὰ ἀπὸ κτίσεως κόσμου ἕως τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἔτη εωκε. Ο οὖν μέγας Κωνσταντίνος ἐκράτησε της βασι λείας τῷ εἰρημένῳ ἔτει εωκε, καὶ ἐν τῷ δωδεκάτι χρόνῳ τῆς αὐτοῦ βασιλείας ἔκτισε τὴν Κωνσταντινούπολιν ἐβασίλευσε δὲ τὰ ὅλα ἔν τε Ῥώμη καὶ Κωνσταντινουπόλει ἔτη λ'. Ο Κωνστάντιος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἐβασίλευσεν ἔτη 12' ἡμέρας κδ'. Ἰουλιανὸς ὁ Παραβάτης ὁ βέβηλος και θεήλατος ἔτη δύο ήμισυ ἡμέρας ιε'. Ἐν τῷ δωδεκάτῳ χρόνῳ τῆς αὐτοῦ βασι λείας ἔκτισε τὴν Κωνσταντινούπολιν. Περαι θέντος οὖν, τοῦ ἐνδικάτου ἐνιαυτοῦ τοῦ αὐτ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου) και ἀρχὴν λαβόντος τοῦ δωδεκάτου ἔτου; ἐπεχείρησαν τὴν Βύζαντος πόλιν κτίζειν. Ευθ.
GEORGI CODINT
ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΠΟ ΚΤΙΣΕΩΣ ΚΟΣΜΟΥ ΕΤΩΝ
ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΕΥΣΑΝΤΩΝ
ΕΝ ΑΥΤΗ ΤΗ ΒΑΣΙΛΙΔΙ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑ
ΤΩΝ ΑΓΑΡΗΝΩΝ ΤΑΥΤΗΣ ΑΛΩΣΕΩΣ.
149 DE ANNIS AB ORBE CONDITO
USQUE AD IMPERIUM CONSTANTINI MAGNI: ET DE HIS QUI IN IPSA
URBIUM REGINA REGNARUNT, USQUE DUM AB AGARENIS
CAPTA EST.
Ab Aluno ustre al diluviu n su at anni 2212.
diluvio usque ad turris ædificationem sunt anmi 525.
turris ædificatione usque ad Abraham sunt
anoi 5.0.
Ab Abrahamo usque alexitum filiorum Israel ex
Ægypto sunt anni 430.
Ab exitu usque ad ædificationero templi Salomouis saut anni 700.
Abædificatione templi usque ad captivitatem Israelitarum sunt anni 425.
150 captivitate usque ad Alexandrum Mace·
donem sunt anti 319.
Ab Alexandro usque ad descensionem Christi
sunt anni 531.
In summam vero usque eo dum Christus humanom incuit naturam anni sunt 5500.
Απ' Αλλα ἕως τοῦ κατακλυσμοῦ ἔτη 13.
Ἀπὸ τοῦ κατακλυσμοῦ ἕως τῆς πυργοποιίας στη
ΦΧΕ.
᾿Απὸ τῆς πυργοποιίας ἕως τοῦ ᾽Αβραὰμ ἔτη φλ.
Ἀπὸ ᾿Αβραὰμ ἕως τῆς ἐξόδου τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ
ἐξ Αἰγύπτου ἔτη υλ'.
᾿Απὸ τῆς ἐξόδου ἕως τῆς οἰκοδομῆς τοῦ ναοῦ τοῦ
Σολομῶντος ἔτη ψ.
᾿Απὸ τῆς οἰκοδομῆς τοῦ ναοῦ ἕως τῆς αἰχμαίων
σίας ἔτη υκε'.
᾿Απὸ τῆς αἰχμαλωσίας ἕως 'Αλεξάνδρου του Μα
κεδόνος ἔτη τιθ'.
Απ' ᾿Αλεξάνδρου ἕως τῆς συγκαταβάσεως Χρι
στοῦ ἔτη τα'.
Ὁμοῦ χρόνος μέχρι τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ
Κυρίου ἡμῶν ἔτη εφ'.
Δεῖ δὲ εἰδέναι ὅτι ἡ σωτήριος σταύρωσις τοῦ Κυ
ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ γέγονε κατὰ τὸ εφίδ
ἔτος. Κύκλος τοῦ μὲν ἡλίου της, τῆς δὲ σελήνης
πέμπτος. Ημέρᾳ ἕκτῃ, ὥρᾳ ἐννάτῃ, τῷ ὀγδόῳ καὶ
Sed sciendum est quod salutaris crucifixio Domini nostri Jšsu Christi facta sit anno mundi 5554.
cyclo solis 18, lunæ quinto, feria sexta, hora nona, decimo octavo anno imperatoris Tiberii.
δεκάτῳ ἔπεὶ τῆς βασιλείας Τιβερίου. [Ην δὲ τεσσαρεσκαιδεκάτη τῆς σελήνης, τουτέστι τὸ νομικών
φάσκα, μηνὸς Ἀπριλλίου τη', ἡ δὲ ἁγία ἀνάστασις τῇ εἰκοστῇ.]
Christo antem usque ad Constantinum Magnum
sunt anni 325, et in summa ab orbe condito usque
nal Constantinum Megnum amui sunt 582.
Imperio igitur potitus est Censtantinus Magnus
súpradicto auno 5·25, et duodecimo anno sui imperii Cp. lím ædificavit. Símul autem Romæ et Cpoli
imperavit anno、 33.
Constantius filius cjus imperavit annos 21,
dies 11.
Julianus Apostara profanus et Deo repugnans an
Bos 2, dies 15.
Ἀπὸ δὲ τοῦ Χριστοῦ ἕως τοῦ μεγάλου Κωνσταν
τίνου ἔτη τκε'. Όμοῦ τὰ ἀπὸ κτίσεως κόσμου ἕως
τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἔτη εωκε.
Ο οὖν μέγας Κωνσταντίνος ἐκράτησε της βασι
λείας τῷ εἰρημένῳ ἔτει εωκε, καὶ ἐν τῷ δωδεκάτι
χρόνῳ τῆς αὐτοῦ βασιλείας ἔκτισε τὴν Κωνσταν
τινούπολιν ἐβασίλευσε δὲ τὰ ὅλα ἔν τε Ῥώμη
καὶ Κωνσταντινουπόλει ἔτη λ'.
Ο Κωνστάντιος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἐβασίλευσεν ἔτη 12'
ἡμέρας κδ'.
Ἰουλιανὸς ὁ Παραβάτης ὁ βέβηλος και θεήλατος
ἔτη δύο ήμισυ ἡμέρας ιε'.
Meursii et Lambecii notæ.
Ἐν τῷ δωδεκάτῳ χρόνῳ τῆς αὐτοῦ βασι
λείας ἔκτισε τὴν Κωνσταντινούπολιν. Quo sensu
fare dicantur, ipse supra expossit his verbis: Περαι
θέντος οὖν, inquit, τοῦ ἐνδικάτου ἐνιαυτοῦ τοῦ αὐτ
τοῦ βασιλέως (se. Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου) και
ἀρχὴν λαβόντος τοῦ δωδεκάτου ἔτου; ἐπεχείρησαν
τὴν Βύζαντος πόλιν κτίζειν. Ευθ.
col. 637–638page 105 of 124
PG 157:637Ουαλεντινιανὸς ὁ εὐσεβὴς καὶ φιλόθεος τον Ουά λεντι τῷ δυσσεβεῖ καὶ ᾿Αρειανῷ ἔτη ιδ'. Γρατιανὸς ὁ υἱὸς αὐτοῦ τοῦ ῥηθέντος Ουάλεντος ἔτη γ'. Θεοδόσιος ὁ Μέγας ὁ ἐξ Ισπανίας, ὁ εὐσεβέστατος καὶ μισοπόνηρος, ἔτη ιζ'. Αρκάδιος καὶ 'Ονώριος οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἔτη ιγ'. Θεοδόσιος ὁ μικρὸς ὁ υἱὸς Αρκαδίου, ὁ καλλιγράφος, ὁ εὐσεβέστατος και φιλάγαθος, ἔτη μβ'. Μαρκιανός ὁ ὁποκαλυφθεὶς ἀπὸ Θεοῦ, ὁ πάσης καλοκαγαθίας Εμπλεος, ἔτη ς' καὶ ἥμισυ. Λέων ὁ Μακέλης ὁ εὐσεβὴς και πιστότατος στη Λέων ὁ μικρὸς ὁ ἔκγονος αὐτοῦ, υἱὸς Ζήνωνος, Στις αʹ. Ζήνων ὁ ἐπικληθείς ᾿Αγόνατος, ὁ πατὴρ αὐτοῦ, Στη β' καὶ ἥμισυ, ἡμέρας κα. Βασιλίσκος ὁ εὐσεβὴς ἔτη β', μῆνας η', ἡμέ μεν α'. Καὶ πάλιν Ζήνων ἔτη ια' ἡμέρας ιε'. Αναστάσιος ὁ Δίχορος, ὁ ἀπὸ Σελίτρων έτη τα, μήνας δ', ἡ ἐρα; γ', ὁ πυρίκαυστος καὶ αἱρε τικής. Ἰουστίνος ὁ Θρᾷ ὁ κράτιστος καὶ εὐσεβὴς καὶ εὐμετάδοτος ἔτη η'. Ἰουστινιανὸς ὁ ἀδελφόπαις αὐτοῦ, ὁ τῆς Μεγάλης Εκκλησίας ἔτη λη' καὶ ἡ μ:30. Ἰουστῖνος ὁ ἀπὸ κουροπαλάτων, ὁ ἀδελφόπαις αὐτοῦ, ὁ δικαιότατος, ἔτι ιγ'. Τιβέριος ὁ Θρὰς ἔτη ε'. Μαυρίκιος ὁ γαμβρὸς αὐτοῦ ὁ εὐσεβέστατος καὶ μισοπόνηρος έτη κ'. Φωκᾶς ὁ Καππάδοξ ὁ τύραννος καὶ αἱμοβόρος καὶ δυσσεβῆς ἔτη η' καὶ ἥμισυ, ἡμέρας η'. Ηράκλειο, ὁ στρατηγὸς τῆς Ἀφρικῆς ἔτη λ'. Κωνσταντίνος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἔτος α'. Κωνσταντίνος ὁ ἔκγονος Ηρακλείου, ἡ δυσσεβής και μιαιφόνος, ἔτη και Κωνσταντίνος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ Πωγωνάτος, ὁ τοῦ Δυρραχίου, ὁ εὐσεβέστατος και πραότητος, ἔτη ιζ'. Τὰ ἀπὸ κτίσεως κόσμου ἕως τῆς βασιλείας Ιου στιν:ανοῦ τοῦ Ῥινοτμήτου ἔτη ιδρκα. Ἰουστινιανὸς ὁ Ρινότμητος, ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ ἀγριώτατος καὶ ἀκρατής θυμοῦ τυραννουμένου, ἔτη:. Λεόντιος ἔτη γ'. Αψίμαρος ὁ καὶ Τιβέριος ἔτη Γ. Ἰουστινιανὸς τὸ δεύτερον ἔτη δ'. Φιλιππικὸς ὁ καὶ Βαρδάνιος, ὁ δυσσεβές και αἰσχρὸς καὶ μιαρός, ἔτη β'. ὁ ἀπὸ σιλεντιαρίων. περὶ ἀρχῶν πολιτικῶν ῾Ο τῆς Μεγάλης ἐκκλησίας. κτίστης. κα'. κε'.
ANNORUM ET IMPP. SERIES.
Ουαλεντινιανὸς ὁ εὐσεβὴς καὶ φιλόθεος τον Ουάλεντι τῷ δυσσεβεῖ καὶ ᾿Αρειανῷ ἔτη ιδ'.
Γρατιανὸς ὁ υἱὸς αὐτοῦ τοῦ ῥηθέντος Ουάλεντος
ἔτη γ'.
Θεοδόσιος ὁ Μέγας ὁ ἐξ Ισπανίας, ὁ εὐσεβέστατος
καὶ μισοπόνηρος, ἔτη ιζ'.
Αρκάδιος καὶ 'Ονώριος οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἔτη ιγ'.
Θεοδόσιος ὁ μικρὸς ὁ υἱὸς Αρκαδίου, ὁ καλλί
γράφος, ὁ εὐσεβέστατος και φιλάγαθος, ἔτη μβ'.
Μαρκιανός ὁ ὁποκαλυφθεὶς ἀπὸ Θεοῦ, ὁ πάσης
καλοκαγαθίας Εμπλεος, ἔτη ς' καὶ ἥμισυ.
in.
Λέων ὁ Μακέλης ὁ εὐσεβὴς και πιστότατος στη
Λέων ὁ μικρὸς ὁ ἔκγονος αὐτοῦ, υἱὸς Ζήνωνος,
Στις αʹ.
Ζήνων ὁ ἐπικληθείς ᾿Αγόνατος, ὁ πατὴρ αὐτοῦ,
Στη β' καὶ ἥμισυ, ἡμέρας κα.
Βασιλίσκος ὁ εὐσεβὴς ἔτη β', μῆνας η', ἡμέ
μεν α'.
Καὶ πάλιν Ζήνων ἔτη ια' ἡμέρας ιε'.
Αναστάσιος ὁ Δίχορος, ὁ ἀπὸ Σελίτρων έτη
τα, μήνας δ', ἡ ἐρα; γ', ὁ πυρίκαυστος καὶ αἱρε
τικής.
Ἰουστίνος ὁ Θρᾷ ὁ κράτιστος καὶ εὐσεβὴς καὶ
εὐμετάδοτος ἔτη η'.
Ἰουστινιανὸς ὁ ἀδελφόπαις αὐτοῦ, ὁ τῆς Μεγάλης
Εκκλησίας ἔτη λη' καὶ ἡ μ:30.
Ἰουστῖνος ὁ ἀπὸ κουροπαλάτων, ὁ ἀδελφόπαις
αὐτοῦ, ὁ δικαιότατος, ἔτι ιγ'.
Τιβέριος ὁ Θρὰς ἔτη ε'.
Μαυρίκιος ὁ γαμβρὸς αὐτοῦ ὁ εὐσεβέστατος καὶ
μισοπόνηρος έτη κ'.
Φωκᾶς ὁ Καππάδοξ ὁ τύραννος καὶ αἱμοβόρος καὶ
δυσσεβῆς ἔτη η' καὶ ἥμισυ, ἡμέρας η'.
Ηράκλειο, ὁ στρατηγὸς τῆς Ἀφρικῆς ἔτη λ'.
Κωνσταντίνος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἔτος α'.
Κωνσταντίνος ὁ ἔκγονος Ηρακλείου, ἡ δυσσεβής
και μιαιφόνος, ἔτη και
Κωνσταντίνος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ Πωγωνάτος, ὁ τοῦ
Δυρραχίου, ὁ εὐσεβέστατος και πραότητος, ἔτη ιζ'.
Τὰ ἀπὸ κτίσεως κόσμου ἕως τῆς βασιλείας Ιουστιν:ανοῦ τοῦ Ῥινοτμήτου ἔτη ιδρκα.
Ἰουστινιανὸς ὁ Ρινότμητος, ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ
151 Valentinianus pius et Dei amans, cuin
Valente impio et Ariano, imperavit annos 14.
Gratianus filius supradicti Valentiniani imperavit annos 16.
Theodosius Magnus, ex Hispania oriundus, piissimus et mali dsor, imperavit aunos 17.
Arcadius et Honorius filii ejus annos 13.
Theodosius junior, filius Arcadii, calligraphus,
piissimus et virtutis amans, annos 42.
Marcianus a Deo declaratus, omni probitate
plenus, imperavit annos sex cum dimidio.
Leo Macela, pius et religiosissimus, annos 18.
Leo junior, ipsius nepos, filius Zenonis, imperavit annum unum.
Zeno cognominatus Agonatus, pater Leonis jumioris, imperavit annos duos cum diuidio, dies 24.
Basiliscus imperavit annos 2, menses 8.
lterum Zeno imperavit aunos 11, dies 15.
Anastasius Dicorus, ex Silentiario, imperavit ane
nos 27, menses 4, dies 3. Hic hæreticus fuit et fulmine combustus.
Justinus Thrax, potens, pius et liberalis, impera»
vit annos 5.
152 Ju tinianus Magnus, nepos ejus ex sorore,
Magnæ ecclesiæ conditor, imperavit a nos 38 cum
dimidio.
Justinus, ex curopalata, Justiniani ex fratre ne
pos, justissimus, imperavit aunos 13.
Tiberius Thrax imperavit annos 5.
Mauricius ejus gener, piissimus et probissimus,
imperavit annos 20, menses 4.
Phocas Cappadox, tyrannus sanguinarius et impius, imperavit annos 8 cum dimidio, dies 8
Heraclius præfectus Africæ imperavit annos 30.
Constantinus ejus filius iniperavit amnem unum.
Constantinus nepos Heraclii, impius et homicid`,
imperavit aunus 27.
Constantinus filius ejus dictus Pogonatus, Dyr -
rhachinus, pîìssimus et mansnetissimus, aunos 17.
creatione mundi usque ad imperium Justiniani
Rhinotmeti anni sunt 6121.
Justinianus Rhinotmetus, Constantini Pogonal]
ἀγριώτατος καὶ ἀκρατής θυμοῦ τυραννουμένου, filius, ferox et animi tyrannier impot us, annos 10,
ἔτη:.
Λεόντιος ἔτη γ'.
Αψίμαρος ὁ καὶ Τιβέριος ἔτη Γ.
Ἰουστινιανὸς τὸ δεύτερον ἔτη δ'.
Φιλιππικὸς ὁ καὶ Βαρδάνιος, ὁ δυσσεβές και
αἰσχρὸς καὶ μιαρός, ἔτη β'.
Leontius annos 3.
Tiberius Apsimarus annos 7.
Justinianus secundus annos 6.
153 Philippicus Bardanes, in pius. impurus et
scelestus, annos 2.
Meursii et Lambecii notæ.
Scribe ὁ ἀπὸ σιλεντιαρίων. Sic inscriptio anLiqua:
JÚLIUS. FELIX. VALENTINIANUS. V. C. ET
EX SILENTIARIO. SACRI PALATII COM
CONSISTORI. COM. DOM.
Ratio autem nominis Silentiariorum in excerptis ex
Imo De mensibus, p. 11. Vide Has, prolog, p. XLVIL
Joannis Lydi libro περὶ ἀρχῶν πολιτικῶν habetur *). LAMB.
῾Ο τῆς Μεγάλης ἐκκλησίας. scilicet κτίστης.
LAMB.
κα'. Scribendum esse videtur κε'. ut legitur
apud Nicephorum patriarcliam. 1493
col. 639–640page 106 of 124
PG 157:639Π Αναστάσιος ὁ καὶ ᾿Αρτέμιος ὁ εὐσεβέστατος καὶ πρωτοασηκρήτης και φιλόσοφος, ἔτη β'. Θεοδόσιος ὁ ᾿Ατραμυτηνὸς ὁ πραότατος καὶ συμπαθέστατος, ἔτος α'. Λέων Ισαυρος ὁ Κόνων, ὁ Συρογενής, ὁ μισάγιος καὶ ἐναγῆς καὶ ἀντίθεος, ἔτη κδ' καὶ ἥμισυ, ἡμέσ μα; ε'. Κωνσταντίνος ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ Κοπρώνυμος, δ δυσσεβὴς καὶ παμμίαρος, γεγονώς καὶ σκωληκόβρω τοῦ πρὸ τοῦ τεθνάναι, ἔτη λδ', μῆνας γ΄. Λέων ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ ἐκ τῆς Χαζάρας, ὁ βέβηλο; καὶ ἀποτρόπαιος, ἔτη ιε' Κωνσταντίνος ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ νεωτερίζων τυφλωθεὶς, ὁ υἱὸς τῆς Εἰρήνης, ἔτη ις'. Ειρήνη μόνη ἔτη ε'. Νικηφόρος ο Σελευκεὺς καὶ συμπαθής και φιλοδίκαιος καὶ φιλόδακρυς, ἀπὸ γενικοῦ, ἔτη θ'. Σταυράκιος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἔ:ος α', μῆνας δ'. Μιχαὴλ ὁ Ραγγαβὲ ὁ γαμβρός αὐτοῦ, ὁ φιλά γαθος καὶ εὐσεβέστατος, ἔτη β'. Λέων ὁ παραβάτης, ὁ ᾿Αρμένιος, ὁ δυσσεβὴς καὶ ἀνήμερος, καὶ Κωνσταντῖνος ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ἔτη ζ', μῆνας ε'. Μιχαὴλ ὁ τραυλός, ὁ ᾿Αμωραῖος, ὁ καὶ ἀφροσύνης καὶ ἀπειροκαλίας ἔμπλεος καὶ εἰκονομάχος, σὺν Θεοφίλῳ τῷ υἱῷ αὐτοῦ, ἔτη η', μῆνας γ'. Θεόφιλος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἔτη ιβ' μήνας γ'. Μιχαὴλ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ μεθυστής μετὰ Θεοδώρας τῆς μητρὸς αὐτοῦ, τῆς εὐσεβεστάτης καὶ ὀρθοδ ου, ἔτη ιε΄. Ο τοιοῦτος ἀνηγορεύθη κατὰ τὸ δ' ἔτος Καὶ μόνος ὁ μεθυστὴς ἔτη ι'. Ὁ αὐτὸς Μιχαήλ σὺν Βασιλείῳ τῷ Μακεδόνι ἔτος α', μήνα α'. Καὶ Βασίλειος ὁ Μακεδών, ὃς ἀνηγορεύθη κατά τὸ 55' ἔτος, ὁ μὲν γ'. Ετερος ιθ' Λέων ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ σοφὸς σὺν 'Αλεξάνδρῳ, κατά τὸ ςτζέ ἔτος, ἔτη και, μῆνας η'. Κωνσταντίνος ὁ πρῶτος πορφυρογέννητος, ὁ υἱὸς Λέοντος τοῦ σοφοῦ, σὺν τῇ μητρὶ αὐτοῦ ἔτη εν κατὰ τὸ συκβ'. Ρωμανὸς ὁ υἱὸς 'Αβαστάκτου ὁ Λακαπηνός, ὁ πρέσβυς, ὁ πενθερὸς τοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου, σὺν αὐτῷ καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ ἔτη κς'. Ο τοιοῦτο; Ρωμανός ἀνηγορεύθη μηνὶ Δεκεμβρίῳ ια', ινδικτιώ vος η', ἔτους συκής. Μετὰ δὲ διετή χρόνον τῆς βασιλείας αὐτοῦ, κατὰ τὴν πρώτην ινδικτιῶνα τοῦ συλ' ἔτους, ἐξέθετο τὴν περὶ προτιμήσεως νει ράν Κατά δὲ τὴν δευτέραν ινδικτιῶνα τοῦ ΑΔΡΑΜΥΤΗΝΩΝ Ατραμυτινός, Ετη ιε'. έτη ἔτη δ', μῆνας ιπ'. Νικητόρος ό Σε Λευκεύς. Σελευκηνών. Γ.ΑΜΒ. Κατὰ τὸ ς' ἔτες. εται ῾Ο μὲν η'. "Ετερος ιι. μόνος ἔτη ιθ', οἱ μὲν ιη, ἕτεροι δὲ ιθ', στξε'. περί προτιμήσεως
Anastasius, qui et Artemius, piissimus, proloase
cretis et philosophus, annos 2.
Theodosius Adramylenus, mansuetissimus et misericors, annum unum.
Leo Conon ex Isauria oriundus, impurus, Deo
qffe et sanctis inimicus, appos 24 cum dinidio et
dies 5.
Constantinus Copronymus, filius ejus impius et
impurus, qui a vermibus corrosus periit, annos 54,
menses 3.
Leo filius ejus, ex Chazara natus, profanus el
abominandus, annos 5.
Constantinus Leonis et Irenes filius, Π matre
excrcalus, aunos 16.
Irene sola ammos 5.
Nicephorus ex Seleucia oriundus, misericors,
justus, ex generali logotheta, annos 9.
Stauracius filius ejus annum unum, ipenses 4.
Michael Rangabe, gener Nicephori, probus et
piissimus, aunos 2.
Leo ex Armenia oriundus, impius et f ros, cum
Constantino filio, annos 7, menses 5.
154 Michael Ballus, Amoreus, amnens, ineptus
et imaginum hostis, cum Theophilo filio, annos 8,
menses 3.
Theophilus filius ejus annos 12, menses 5.
Michael filius ejus, cognomento ebriosus, cum.
Theodora matre sua piissima et orthodoxa, annos
15. Ilie imperare coepit anno 6549, et imperavit sulus annos 10.
1lom Michael cum Basilio Macedone annum unem
el mensem unum.
Basilius Macedo, qui imperator creatus est anno
€574, imperavit solus annos 19.
Leo filius ejus cognomento Sapiens, cum Alexandro, anno 6597,imperavit annos 27, menses 8.
Constantinus primus Porphyrogenitus, filius Leo
nis Sapientis, imperavit cum matré annos 8, anno
Romanus filius Abastacti Lacapenus, cognomento
senior, socer Constantini Porphyrogeniti, imperavit
cum ipso et filiis suis annos 26. Hic Roumauus imperator creatus est die undecimo Derenbris, octava indictione, anno 6428. Postquam vero biennium
imperavit, prima scilicet indictione anni 6450, edidit novellam de jure prelationis. Indictione 155
autem secunda anni 6437 edidit novellam de poten640
Αναστάσιος ὁ καὶ ᾿Αρτέμιος ὁ εὐσεβέστατος καὶ
πρωτοασηκρήτης και φιλόσοφος, ἔτη β'.
Θεοδόσιος ὁ ᾿Ατραμυτηνὸς ὁ πραότατος καὶ
συμπαθέστατος, ἔτος α'.
Λέων Ισαυρος ὁ Κόνων, ὁ Συρογενής, ὁ μισάγιος
καὶ ἐναγῆς καὶ ἀντίθεος, ἔτη κδ' καὶ ἥμισυ, ἡμέσ
μα; ε'.
Κωνσταντίνος ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ Κοπρώνυμος, δ
δυσσεβὴς καὶ παμμίαρος, γεγονώς καὶ σκωληκόβρω
τοῦ πρὸ τοῦ τεθνάναι, ἔτη λδ', μῆνας γ΄.
Λέων ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ ἐκ τῆς Χαζάρας, ὁ βέβηλο;
καὶ ἀποτρόπαιος, ἔτη ιε'
Κωνσταντίνος ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ νεωτερίζων τυφλω
θεὶς, ὁ υἱὸς τῆς Εἰρήνης, ἔτη ις'.
Ειρήνη μόνη ἔτη ε'.
Νικηφόρος ο Σελευκεὺς καὶ συμπαθής και
φιλοδίκαιος καὶ φιλόδακρυς, ἀπὸ γενικοῦ, ἔτη θ'.
Σταυράκιος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἔ:ος α', μῆνας δ'.
Μιχαὴλ ὁ Ραγγαβὲ ὁ γαμβρός αὐτοῦ, ὁ φιλά
γαθος καὶ εὐσεβέστατος, ἔτη β'.
Λέων ὁ παραβάτης, ὁ ᾿Αρμένιος, ὁ δυσσεβὴς καὶ
ἀνήμερος, καὶ Κωνσταντῖνος ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ἔτη ζ',
μῆνας ε'.
Μιχαὴλ ὁ τραυλός, ὁ ᾿Αμωραῖος, ὁ καὶ ἀφροσυ
νης καὶ ἀπειροκαλίας ἔμπλεος καὶ εἰκονομάχος, σὺν
Θεοφίλῳ τῷ υἱῷ αὐτοῦ, ἔτη η', μῆνας γ'.
Θεόφιλος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἔτη ιβ' μήνας γ'.
Μιχαὴλ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ μεθυστής μετὰ Θεοδώρας
τῆς μητρὸς αὐτοῦ, τῆς εὐσεβεστάτης καὶ ὀρθοδ
5ου, ἔτη ιε΄. Ο τοιοῦτος ἀνηγορεύθη κατὰ τὸ δ'
ἔτος Καὶ μόνος ὁ μεθυστὴς ἔτη ι'.
Ὁ αὐτὸς Μιχαήλ σὺν Βασιλείῳ τῷ Μακεδόνι ἔτος
α', μήνα α'.
Καὶ Βασίλειος ὁ Μακεδών, ὃς ἀνηγορεύθη κατά
τὸ 55' ἔτος, ὁ μὲν γ'. Ετερος ιθ'
Λέων ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ σοφὸς σὺν 'Αλεξάνδρῳ, κατά
τὸ ςτζέ ἔτος, ἔτη και, μῆνας η'.
Κωνσταντίνος ὁ πρῶτος πορφυρογέννητος, ὁ
υἱὸς Λέοντος τοῦ σοφοῦ, σὺν τῇ μητρὶ αὐτοῦ ἔτη εν
κατὰ τὸ συκβ'.
Ρωμανὸς ὁ υἱὸς 'Αβαστάκτου ὁ Λακαπηνός, ὁ
πρέσβυς, ὁ πενθερὸς τοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου, σὺν
αὐτῷ καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ ἔτη κς'. Ο τοιοῦτο;
Ρωμανός ἀνηγορεύθη μηνὶ Δεκεμβρίῳ ια', ινδικτιώ
vος η', ἔτους συκής. Μετὰ δὲ διετή χρόνον τῆς
βασιλείας αὐτοῦ, κατὰ τὴν πρώτην ινδικτιῶνα τοῦ
συλ' ἔτους, ἐξέθετο τὴν περὶ προτιμήσεως νειράν Κατά δὲ τὴν δευτέραν ινδικτιῶνα τοῦ
Meursii et Lambecii notæ.
Sie in nummo Heliogabali apud virum illustre» Franciscum Gothofredum ΑΔΡΑΜΥΤΗΝΩΝ
legitur. Atamen dicitur etiam Ατραμυτινός, ut
testatur Stephanus. LAMB.
Ετη ιε'. Scribendum esse videtur έτη s', vel
ἔτη δ', μῆνας ιπ'. LAMB.
Νικητόρος ό Σε Λευκεύς. Item in libro de
statuis eum vout Σελευκηνών. Γ.ΑΜΒ.
་
Κατὰ τὸ ς' ἔτες. Capit imperare cum matre
ammo Christi 8i1; ergo hic scribendum εται
LAND.
῾Ο μὲν η'. "Ετερος ιι. Scribendum esse vis
detur μόνος ἔτη ιθ', vel οἱ μὲν ιη, ἕτεροι δὲ ιθ',
hoc est, imperavit, ut quidam tradunt, annos 18,
vel ut alii, 19. Lamb.
στξε'. Scribendum esse videtur sth, id
est 6397. Nam si ab hoc numero detrahas annos
5508, quot Græci numerant a creatione mundi usque ad Christum, remanet annus Christi 889, quo
imperare capit Leo Sapiens. LAMB.
Romani senioris Novella περί προτιμήσεως
cujus hic Codinus meminit, illa est quæ in jure
col. 641–642page 107 of 124
PG 157:641φυλή τους τὸ περὶ τῶν ὑπεισερχομένων δυνατών εἰς ἀνακοινώσεις πενήτων. Ανακλᾷ δὲ καὶ ἡ τοι αύτη νεαρὰ καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν τηνικαῦτα πρώτην ινδικτιώνα τουτέστι τὴν τοῦ λιμοῦ τοῦ μεγάλου καιρόν. Κατὰ δὲ τὴν πέμπτην τοῦ συνε' ἔτους ἐπεκύρωσεν τοιαύτην νομοθεσίαν ὁ βασιλεὺς κύριος Κωνσταντίνος. Τὰ δὲ τη' ἔτη, ὧν * Δεκαπολίτης ἐν τῇ λυ' μέμνηται, οὐκ ἀπὸ τοῦ καιροῦ τῆς πρώτης ψηφίζονται νομοθεσίας, ήτοι τοῦ συλζ' ἔτους, ἀλλ' ἀπὸ τῆς πρώτης Ινδικτιώνος τοῦ συλς ἔτους ήτοι τοῦ λιμοῦ, εἰς ὃν καὶ ἀνακλᾷ ἡ τοιαύτη νομοθεσία, μέχρι τῆς αὐτοῦ αὐτ τοκρατορίας τοῦ αὐτοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου. Καὶ πάλιν Κωνσταντίνος ὁ πορφυρογέννητος μετὰ Στεφάνου καὶ Κωνσταντίνου, οἳ ὑπ' αὐτοῦ τῆς βασ σιλείας ἐξεβλήθησαν καὶ ἐξωρίσθησαν. Ο οὖν ρηθεὶς Κωνσταντίνος ὁ πορφυρογέννητος σὺν τῇ μητρὶ αὐτοῦ, ὡς εἴρηται, ἐκράτησε τῆς βα σιλείας ἔτη ζ'. Καὶ πάλιν μετὰ Στεφάνου καὶ Κων σταντίνου των γυναικαδέλφων αὐτοῦ ἡμέρας μβ'. Και μονοκράτωρ σὺν τῷ υἱῷ αὐτοῦ Ῥωμανῷ, κατὰ τὴν τρίτην ινδικτιῶνα τοῦ συλ' ἔτου;, ἔτη ιε', ἡμέρας ιθ'. Ο κύριος Ρωμανὸς ὁ υἱὸς αὐτοῦ, τὸ παιδίον, σὺν τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ Βασιλείῳ τῷ Βουλγαροκτόνῳ καὶ Κωνσταντίνῳ τοῖς πορφυρογεννήτοις ἔτη γ', μῆνας δ. Ο δὲ Βασίλειος καὶ Κωνσταντίνος οἱ τούτου υἱ, πάμόμενοι όντες, ἡμέρας ς'. Νικηφόρος ὁ Φωκᾶς ὁ ἅγιος, ὁ σφαγείς ὑπὸ τοῦ Τζιμισχή, Έτη 5', μῆνας γ', ἡμέρας ς'. Ἰωάννης ὁ Τζιμισχῆς ἔτη ς', μῆνα α'. Ο κύριος Βασίλειος ὁ πορφυρογέννητος ἔτη ν μήνας ια', μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου Ο 52, τοῦ πορφυρογεννήτου, ήγουν ὁ κύριος Βασίλειος χρόνους ν', ὁ δὲ κύριος Κωνσταντῖνος μετὰ τὴν τε λευτὴν τοῦ αὐταδέλφου αὐτοῦ μονοκράτωρ χρόνους β', μήνας ια'. Καὶ προστάξας γενέσθαι τὰ ἰσωδικά ετελείωσε ταῦτα ἐν ἔτει τῷ ςφγ'. Τὴν δὲ νεα ρέν αὐτὸς τὴν μεγάλην ἐκθέμενος εξεφώνησε ταύτην μηνὶ Ἰανουαρίῳ, ἐνδικτιώνος Ο', ἔτους Θεσπίζομεν ἐν πάσῃ πόλει καὶ χώρᾳ ἀπὸ τῆς παρελθούσης α' ινδικτιώνος, ἐν τῷ συλ' ἔτει ἐκ τοῦ καιροῦ τοῦ λιμού. Θ. σπίζομεν τὴν περὶ τῶν προβεβασιλευκή των ἐκτελεῖσαν νομοθεσίαν διενεργείν. Την παρελθοῦσαν πρώτην ινδικτιών α. τὴν παρελθοῦσαν πρώτην ινδικτιῶνα τοῦ συλ' ἔτους. Ενεκύρωσεν. περί τῶν ὑπεισερχομένων δυνατών Παρὰ πολλῶν ἀνέμαθεν. Ο Δεκαπολίτης. Περὶ τῶν στρατιωτικῶν ἣν ὑπηγόρευσε Θεόδωρος πατρίκιος και κυαίστωρ ὁ Δεκαπολίτης. Θεόδωρος Θεόφιλος Θεοδόσιος κοιαίστωρ Δικαπολίτης ὁ Δεκαπολίτης Τριπολίτης. τῇ λυ' Οὐκ ἀπὸ τοῦ εἰς ὅν. οὐκ ἀπὸ τῆς πρώτης ψηφίζονται ινδικτιώνος τοῦ συλς' ἔτους, ἀλλ' ἀπὸ τῆς α' ἰνδικτιώνος τοῦ συλ' ἔτους, ἤτοι τοῦ καιροῦ τοῦ λιμοῦ, εἰς ὄν. ἀλλ' ἀπὸ τῆς πρώτης Ινδικτιώνος, Περὶ δὲ τῶν ἀπὸ τῆς α' ινδικτιώνος, ἤτοι ἐκ τοῦ καιροῦ τοῦ λιμού μέσ χρις ἡμέρας τῆς ἡμετέρας αναγορεύσεως, ἀδια φόρως Τὴν δὲ νεαράν. Επειδή περ ἡ βασιλεία μου.
ANNORUM ET IMPP. SERIES.
φυλή τους τὸ περὶ τῶν ὑπεισερχομένων δυνατών tibus in consortia pauperum succedentibus; que
etiam ad præteritam primam indictionem sive tempus magnæ famis pertinet. Eamdem novellam indictione quinta anni 6455 imperator Constantinus
confirmavit. Cæterum 18 anni, quorum Decapolita
in
meminit, numerantur a prima indictione anni 6437, sed ab indictione prima anni 6430 sive
tempore famis, ad quod hæc quoque constitutio refertur usque ad imperium imperatoris Constan -
tini.
εἰς ἀνακοινώσεις πενήτων. Ανακλᾷ δὲ καὶ ἡ τοι
αύτη νεαρὰ καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν τηνικαῦτα
πρώτην ινδικτιώνα τουτέστι τὴν τοῦ λιμοῦ
τοῦ μεγάλου καιρόν. Κατὰ δὲ τὴν πέμπτην τοῦ
συνε' ἔτους ἐπεκύρωσεν τοιαύτην νομοθεσίαν
ὁ βασιλεὺς κύριος Κωνσταντίνος. Τὰ δὲ τη' ἔτη, ὧν
* Δεκαπολίτης ἐν τῇ λυ' μέμνηται, οὐκ ἀπὸ τοῦ
καιροῦ τῆς πρώτης ψηφίζονται νομοθεσίας, ήτοι
τοῦ συλζ' ἔτους, ἀλλ' ἀπὸ τῆς πρώτης Ινδικτιώνος
τοῦ συλς ἔτους ήτοι τοῦ λιμοῦ, εἰς ὃν καὶ ἀνακλᾷ ἡ τοιαύτη νομοθεσία, μέχρι τῆς αὐτοῦ αὐτ
τοκρατορίας τοῦ αὐτοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου.
Καὶ πάλιν Κωνσταντίνος ὁ πορφυρογέννητος μετὰ
Στεφάνου καὶ Κωνσταντίνου, οἳ ὑπ' αὐτοῦ τῆς βασ
σιλείας ἐξεβλήθησαν καὶ ἐξωρίσθησαν.
Ο οὖν ρηθεὶς Κωνσταντίνος ὁ πορφυρογέννητος
σὺν τῇ μητρὶ αὐτοῦ, ὡς εἴρηται, ἐκράτησε τῆς βα·
σιλείας ἔτη ζ'. Καὶ πάλιν μετὰ Στεφάνου καὶ Κων
σταντίνου των γυναικαδέλφων αὐτοῦ ἡμέρας μβ'.
Και μονοκράτωρ σὺν τῷ υἱῷ αὐτοῦ Ῥωμανῷ,
· κατὰ τὴν τρίτην ινδικτιῶνα τοῦ συλ' ἔτου;, ἔτη ιε',
ἡμέρας ιθ'.
Ο κύριος Ρωμανὸς ὁ υἱὸς αὐτοῦ, τὸ παιδίον, σὺν
τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ Βασιλείῳ τῷ Βουλγαροκτόνῳ καὶ
Κωνσταντίνῳ τοῖς πορφυρογεννήτοις ἔτη γ', μῆνας δ.
Ο δὲ Βασίλειος καὶ Κωνσταντίνος οἱ τούτου υἱ,
πάμόμενοι όντες, ἡμέρας ς'.
Νικηφόρος ὁ Φωκᾶς ὁ ἅγιος, ὁ σφαγείς ὑπὸ τοῦ
Τζιμισχή, Έτη 5', μῆνας γ', ἡμέρας ς'.
Ἰωάννης ὁ Τζιμισχῆς ἔτη ς', μῆνα α'.
'
Iterum Congtantinus Porphyrogenitus imperavit
cum Stephano et Constantino, qui ab ipso imperio
detrusi et in exsilium acti sunt.
Imperavit igitur, ut supra dictum est, Constantiuus Porphyrogenitus cum matre annos 7, et iterum
cum Stephano et Constantino uxoris suæ fratribus
dies 42; et solus cum Romano filio annos 15, dies
19, indictione tertia ammi 6457.
Dominus Romanus filius ejus. coguenento Puer,
cum filiis suis Basilio et Constantino Porphyrogenitis imperavit autos 5, menses 4. Basilius auten
et Constantinus filii ejus, infantes, imperaves unt
dlies 6.
156 Nicephorus Plocas, qui a Tzimisce interfectus est, imperavit annos 6, menses 3, dies 6.
Joannes Tzimisces anno 6 et mensen unum.
Dominus Bas lius Porphyrogenitus com fratre
Ο κύριος Βασίλειος ὁ πορφυρογέννητος ἔτη ν
μήνας ια', μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου Ο Constantino Porphyrogenito imperavit aunos 52,
τοῦ πορφυρογεννήτου, ήγουν ὁ κύριος Βασίλειος
χρόνους ν', ὁ δὲ κύριος Κωνσταντῖνος μετὰ τὴν τε
λευτὴν τοῦ αὐταδέλφου αὐτοῦ μονοκράτωρ χρόνους
nienses 11, nimirum dominos Basilius annos 50,
et dominus Constantinus post mortem fratris solus
annos 2, menses 11.
β', μήνας ια'. Καὶ προστάξας γενέσθαι τὰ ἰσωδικά ετελείωσε ταῦτα ἐν ἔτει τῷ ςφγ'. Τὴν δὲ νεαρέν αὐτὸς τὴν μεγάλην ἐκθέμενος εξεφώνησε ταύτην μηνὶ Ἰανουαρίῳ, ἐνδικτιώνος Ο', ἔτους
545]
· Maursii et Lambecii notæ.
Græco-Romano primum locum obtinet, atque i'a
incipit - Θεσπίζομεν ἐν πάσῃ πόλει καὶ χώρᾳ ἀπὸ
τῆς παρελθούσης α' ινδικτιώνος, ἐν τῷ συλ' ἔτει
ἐκ τοῦ καιροῦ τοῦ λιμού. Eadem alia ejusd. m
tituli Novella confirmavit Nicephorus Phoras, que
incipit: Θ. σπίζομεν τὴν περὶ τῶν προβεβασιλευκήτων ἐκτελεῖσαν νομοθεσίαν διενεργείν. LAMB.
Την παρελθοῦσαν πρώτην ινδικτιών α.
Hae ita supplenda sunt: τὴν παρελθοῦσαν πρώτην
ινδικτιῶνα τοῦ συλ' ἔτους. LAND.
Ενεκύρωσεν. Novelli, qua Constantinum
Porphyrogenitum Romani senioris Novell:m περί
τῶν ὑπεισερχομένων δυνατών confirmasse ait Ci
dimus, illa est quae incipit Παρὰ πολλῶν ἀνέμαθεν.
LAMB.
Ο Δεκαπολίτης. Dubium non est quin huic
loquatur Codinus de Theodoro Decapolita patricio
el quæstore, quem plerasque Novellas a Constantino Porphyrogenito editas composuisse constat,
Farum prima sic insc. intur: Περὶ τῶν στρατιω
τικῶν ἣν ὑπηγόρευσε Θεόδωρος πατρίκιος και
κυαίστωρ ὁ Δεκαπολίτης. Sumiliter reliquæ inscriluntur, prakerquam quod pro Θεόδωρος perperam
Igitur Θεόφιλος «t Θεοδόσιος: nam certum est tes
illas Novellas Constantini ab uno eodem Theodoro
Decapolita compositas fuisse, cujus hic Codinus
mentionem facit. Erravit etiam interpres, qui
κοιαίστωρ - Δικαπολίτης vertit quasior Decapoleos,
quoniam ὁ Δεκαπολίτης cognomentum esta pa
Iria desumptum, ut Τριπολίτης. Caeterum quid
illulἐν τῇ λυ' siguiiicet, nondum mihi liquet,
LAMB.
Οὐκ ἀπὸ τοῦ εἰς ὅν. Hunc locum ita
relormanium esse censeo: οὐκ ἀπὸ τῆς πρώτης
ψηφίζονται ινδικτιώνος τοῦ συλς' ἔτους, ἀλλ' ἀπὸ
τῆς α' ἰνδικτιώνος τοῦ συλ' ἔτους, ἤτοι τοῦ καιροῦ
τοῦ λιμοῦ, εἰς ὄν. Sed utrum recte emendaverim
nerne, intelliges, ubi introspexeris secundam Novelam Constantini Porphyrogeniti, et primom
a:que secundam Romani semoris. Notes etiam posteriora illa Codini verba, ἀλλ' ἀπὸ τῆς πρώτης
Ινδικτιώνος, respondere verbis secundae Novelle
Constantini, quæ subjunxi: Περὶ δὲ τῶν ἀπὸ τῆς
α' ινδικτιώνος, ἤτοι ἐκ τοῦ καιροῦ τοῦ λιμού μέσ
χρις ἡμέρας τῆς ἡμετέρας αναγορεύσεως, ἀδια
φόρως etc. LAMB.
Τὴν δὲ νεαράν. Basilii autern Porphyroge
niti Novella, cujus hic Codinus meminit, illa est
quæ incipit Επειδή περ ἡ βασιλεία μου. LANG.
col. 643–644page 108 of 124
PG 157:643Κωνσταντίνος ὁ πορφυρογέννητος ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ ἔτη β', μῆνας ια'. Ρωμανὸς ὁ ᾿Αργυρόπουλος σὺν Ζωῇ τῇ θυγατρί τοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου ἔτη ε', μῆνας ς'. Μιχαὴλ ὁ Παφλαγὼν ἐν ἔτει ςφμαν σὺν τῇ αὐτῇ Ζωῇ ἔτη ζ', μῆνας θ'. Μιχαὴλ ὁ ἀπὸ Καῖσαρ ὁ ἀνεψιὸς αὐτοῦ, ὁ καὶ Κατ λαφάτης λεγόμενος, ὁ τυφλωθεὶς εἰς τὸ σίγμα, μή νας δ', ἡμέρας ιθ'. Ος καὶ ἐκπεσὼν τῆς βασιλείας προσέφυγε τῇ μονῇ τῶν Στουδίου, κἀκεῖσε παρά τοῦ λαοῦ καταχθεὶς ἐν τῇ χιονίῳ τοῦ σίγματος ἐτυλώθη παρά Νικηφόρου Επάρχου τοῦ Καπά γεως. Α! δὲ δύο αὐτάδελφοι καὶ δέσποιναι, ή σε κυρά Ζωὴ καὶ κυρὰ Θεο ώρα, μοναρχήσασαι μήνας τρείς, ανεκαλέσαντο Κωνσταντίνον τον Μονομάχων, ἐξήρι στον ὄντα ἐν τῇ νήσῳ τῇ Μιτυλήνῃ, καὶ ἐποίησαν αὐτὸν βασιλέα συζυγέντα τῇ Ζωῇ, μηνὶ Ἰουνίῳ ιπ', Ινδικτιῶνος ι', ἔτους ςφν'· καὶ ἐκράτησε τῆς βασι λείας ὁ Μονομάχος ἔτη ιγ', μῆνας 5'. Η κυρά Θεοδώρα ή πορφυρογέννητος έφθασε μοναρχῆσαι ἔτος α', μήνας η', ἡμέρας κ'. Εἶτα τὸν κύριον Μιχαὴλ τὸν γέροντα, τὸν ἀπὸ στρατιωτικού, βασιλέα αναγορεύσασα καὶ ζήσασα μετ' αὐτοῦ ἡμέτ ρας ε'. ἐτελεύτησε κατά την κα' του Αὐγούστου μη νὸς, τῆς θ' ινδικτιώνος τοῦ σφξη ἔτου. Ο κύριος Μιχαὴλ ὁ γέρων ὁ στρατιωτικὸς ἐκρά τησε κατὰ τὴν κα' τοῦ Αὐγούστου μηνός, τῆς θ᾽ ἐνα 6564. δικτιώνος τοῦ σφξδ' ἔτους. Ἐξεβλήθη δὲ τῆς βασι λείας κρατήσας ἔτος α', ἡμέρας κα'. Ο κύριος Ἰσαάκιο: ὁ Κομνην'ς μετά Αικατε μίνης τῆς γυναικὸς αὐτοῦ ἔτη β', μῆνας β΄, ἡμέ ρας και Ο κύριος Κωνσταντίνος ὁ Δούκας ἔτη ζ', μήνας ς'. Καὶ τελευτήσας κατέλιπε βασιλεύουσαν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ τὴν δέσποιναν, τὴν κυρὰν Εὐδοκίαν τὴν Μα χρεμβολίτισσαν, σὺν τῷ υἱῷ αὐτοῦ τῷ κυρῷ Μιχαὴλ καὶ τῷ κυρῷ Κωνσταντίνῳ τῷ πορφυρογεννήτῳ. Ἐκράτησεν οὖν καὶ ἡ κυρὰ Εὐδοκία ἡ δέσποινα σὺν τοῖς δυσὶν υἱοῖς αὐτῆς μῆνας 5, ἡμέρας ι. Εἶτα λαβοῦσα άνδρα γνώμη του πατριάρχου καὶ τῆς συγ κλήτου πάτη: τὸν κύριον Ῥωμανὸν τὸν Διογένην, ἀνηγόρευσεν αὐτὸν βασιλέα κατὰ τὸν Μάρτιον μήνα τῆς ε' ινδικτιώνος τοῦ σφοε ἔτου;. Ο κύριος Ρωμανὸς ὁ Διογένης μετὰ τῆς κυράς Εὐδοκίας ἔτη γ', μῆνας η'. Καὶ διαφόρως ἐκστρατεύσας κατὰ Περσῶν, ἐν τῇ τρίτῃ αὐτοῦ ἐκστρατεία ἐκρατήθη αἰχμάλωτος παρὰ τοῦ σουλτάνου καὶ τῶν Τούρκων. Ανηγορεύθη δὲ βασιλεὺς ὁ κύριος Μιχαὴλ ὁ Δούκας, καὶ ἐκράτησε τῆς βασιλείας ἅμα τῇ μητ τρὶ αὐτοῦ Εὐδοκίᾳ, καὶ συνεβασίλευσε ταύτῃ μήνα α΄. Κατεβίβασε δὲ πάντως καὶ ἀπέκειρε, μόναρχος αὐτὸς κληθείς. Ο οὖν κύριος Μιχαὴλ ὁ Δούκας, ὁ υἱὸς τοῦ κυρί υ Κωνσταντίνου καὶ τῆς Μακρεμβολιτίσσης κυράς Εύδο ίας, μετὰ Μαρίας τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, ἔτη Γ' καὶ ἥμισυ. Καταβιβασθεὶς δὲ παρὰ τοῦ Βοτανιάτου
Con tantinus Porphyrogenitus, frater ejus, annos
2, menses 11.
Romanus Argyropylus cum Zoe filia supradicti
Constantini annos 5, menses 6.
Michael Paphlago ab eadem Zoe ad imperium vocatus anno 6541 imperavit annos 7, menses 9.
Michael Calaphates, nepos ejus, ex Cesare in.
perator creatus et excaecatus in Sigmate, imperavit menses 4, dies 19. Hic imperio detrusus confugit in monasterium Studii, et inde a populo extractus et in columna Sigmatis excæcatus est a Nicephoro praefecto.
Ceterum duae sorores et Auguste, nimirum domina. Zoe et domina Theodora, postquam solæ imperaverant menses 3, accersiverunt 157 Contantinum Monomachum in insula Mitylene exsulantem,
et Zoe ei in matrimonium data inperatorem creaverunt, die Junii undecimo, indictione decima
anni 6550. Imperavit autem Monomachus annos 13,
menses 7.
Domina Theodora Porphyrogenita in peravit sola
anuum 1, menses 8. dies 20; postea dominum
Michaelem seniorem Stratioticum declaravit imperatorem, et cum eo vixit dies 5. Obiit autem die
22 Augusti, indictione nona anni 6564.
Dominus Michael Senior ac Stratioticus dictus
imperare cœpit die 22 Augusti, indictione nona
Κωνσταντίνος ὁ πορφυρογέννητος ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ
ἔτη β', μῆνας ια'.
Ρωμανὸς ὁ ᾿Αργυρόπουλος σὺν Ζωῇ τῇ θυγατρί
τοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου ἔτη ε', μῆνας ς'.
Μιχαὴλ ὁ Παφλαγὼν ἐν ἔτει ςφμαν σὺν τῇ αὐτῇ
Ζωῇ ἔτη ζ', μῆνας θ'.
Μιχαὴλ ὁ ἀπὸ Καῖσαρ ὁ ἀνεψιὸς αὐτοῦ, ὁ καὶ Κατ
λαφάτης λεγόμενος, ὁ τυφλωθεὶς εἰς τὸ σίγμα, μήνας δ', ἡμέρας ιθ'. Ος καὶ ἐκπεσὼν τῆς βασιλείας
προσέφυγε τῇ μονῇ τῶν Στουδίου, κἀκεῖσε παρά
τοῦ λαοῦ καταχθεὶς ἐν τῇ χιονίῳ τοῦ σίγματος
ἐτυλώθη παρά Νικηφόρου Επάρχου τοῦ Καπά
γεως.
Α! δὲ δύο αὐτάδελφοι καὶ δέσποιναι, ή σε κυρά
Ζωὴ καὶ κυρὰ Θεο ώρα, μοναρχήσασαι μήνας τρείς,
ανεκαλέσαντο Κωνσταντίνον τον Μονομάχων, ἐξήριστον ὄντα ἐν τῇ νήσῳ τῇ Μιτυλήνῃ, καὶ ἐποίησαν
αὐτὸν βασιλέα συζυγέντα τῇ Ζωῇ, μηνὶ Ἰουνίῳ ιπ',
Ινδικτιῶνος ι', ἔτους ςφν'· καὶ ἐκράτησε τῆς βασι
λείας ὁ Μονομάχος ἔτη ιγ', μῆνας 5'.
Η κυρά Θεοδώρα ή πορφυρογέννητος έφθασε
μοναρχῆσαι ἔτος α', μήνας η', ἡμέρας κ'. Εἶτα τὸν
κύριον Μιχαὴλ τὸν γέροντα, τὸν ἀπὸ στρατιωτικού,
βασιλέα αναγορεύσασα καὶ ζήσασα μετ' αὐτοῦ ἡμέτ
ρας ε'. ἐτελεύτησε κατά την κα' του Αὐγούστου μηνὸς, τῆς θ' ινδικτιώνος τοῦ σφξη ἔτου.
Ο κύριος Μιχαὴλ ὁ γέρων ὁ στρατιωτικὸς ἐκράτησε κατὰ τὴν κα' τοῦ Αὐγούστου μηνός, τῆς θ᾽ ἐνα
aumi 6564. Detrusus autem est imperio, cum impe- δικτιώνος τοῦ σφξδ' ἔτους. Ἐξεβλήθη δὲ τῆς βασι
rasset annum 1,dies 11.
Dominus Isaacius Commenus cum la caterina
uxore sua imperavit ampos 2, mens-s 2, dies 24.
Dominus Constantinus Ducas imperavit annos 7,
menses 6, et moriens imperii hæredes reliquit Augustam Eudoriam uxorem suam el filios dominum
Michaelen et dominum Constantinum Porphyrogepitum. Imperavit igitur domina Eudocia Augusta
cu duobus fiiiis menses 7, dies 10, Postea assensu
patriarche et universi senatus nupsit domino 158
Romano Diogeni, et imperatorem eum declaravil
mense Martio, indictione 5 anni 6575,
Dominus Romanus Diogenes cum domina Eudecia imperavit aŋnos 3, menses 8; et diversis expeditionibus Persas aggressus, in tertia ipsemet a
suitano et Turcis captus est. Ejus loco imperator
creatus est Michael Ducas, et una.com matre sua
Eudocia imperavit mensem 4; postea vero eam in
monasterium detrusit, et solus imperium administravit.
Imperavit igitur dominus Michael Ducas, filing
donini Constantini et domina Eudociae, cum Maria uxore sua annos 6 cum dimidio. Dein prodiLione conjugis a Botaniate imperio dejectus et in
λείας κρατήσας ἔτος α', ἡμέρας κα'.
Ο κύριος Ἰσαάκιο: ὁ Κομνην'ς μετά Αικατε
μίνης τῆς γυναικὸς αὐτοῦ ἔτη β', μῆνας β΄, ἡμέ
ρας και
Ο κύριος Κωνσταντίνος ὁ Δούκας ἔτη ζ', μήνας ς'.
Καὶ τελευτήσας κατέλιπε βασιλεύουσαν τὴν γυναῖκα
αὐτοῦ τὴν δέσποιναν, τὴν κυρὰν Εὐδοκίαν τὴν Μα
χρεμβολίτισσαν, σὺν τῷ υἱῷ αὐτοῦ τῷ κυρῷ Μιχαὴλ
καὶ τῷ κυρῷ Κωνσταντίνῳ τῷ πορφυρογεννήτῳ.
Ἐκράτησεν οὖν καὶ ἡ κυρὰ Εὐδοκία ἡ δέσποινα σὺν
τοῖς δυσὶν υἱοῖς αὐτῆς μῆνας 5, ἡμέρας ι. Εἶτα
λαβοῦσα άνδρα γνώμη του πατριάρχου καὶ τῆς συγ
κλήτου πάτη: τὸν κύριον Ῥωμανὸν τὸν Διογένην,
ἀνηγόρευσεν αὐτὸν βασιλέα κατὰ τὸν Μάρτιον μήνα
τῆς ε' ινδικτιώνος τοῦ σφοε ἔτου;.
Ο κύριος Ρωμανὸς ὁ Διογένης μετὰ τῆς κυράς
Εὐδοκίας ἔτη γ', μῆνας η'. Καὶ διαφόρως εκστρατεύ
σας κατὰ Περσῶν, ἐν τῇ τρίτῃ αὐτοῦ ἐκστρατεία
ἐκρατήθη αἰχμάλωτος παρὰ τοῦ σουλτάνου καὶ τῶν
Τούρκων. Ανηγορεύθη δὲ βασιλεὺς ὁ κύριος Μιχαὴλ
ὁ Δούκας, καὶ ἐκράτησε τῆς βασιλείας ἅμα τῇ μητ
τρὶ αὐτοῦ Εὐδοκίᾳ, καὶ συνεβασίλευσε ταύτῃ μήνα
α΄. Κατεβίβασε δὲ πάντως καὶ ἀπέκειρε, μόναρχος
αὐτὸς κληθείς.
Ο οὖν κύριος Μιχαὴλ ὁ Δούκας, ὁ υἱὸς τοῦ κυρί υ
Κωνσταντίνου καὶ τῆς Μακρεμβολιτίσσης κυράς
Εύδο ίας, μετὰ Μαρίας τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, ἔτη Γ'
καὶ ἥμισυ. Καταβιβασθεὶς δὲ παρὰ τοῦ Βοτανιάτου
col. 645–646page 109 of 124
PG 157:645ἀπὸ προδοσίας τῆς συμβίου αὐτοῦ, καὶ τὸ μοναχικὸν σχῆμα ἐνδυθείς, ἀπεστάλη εἰς τὴν μονὴν τῶν Στουδίου. Ὕστερον δὲ γέγονε καὶ μητροπολίτης Εφέσ σου. Ο κύριος Νικηφόρος ὁ Βοτανιάτης ἔτη γ' καὶ ἥμισυ. Κατεβιβάσθη δὲ τῆς βασιλείας κατὰ τὴν πρώτην τοῦ ᾿Απριλλίου μηνός τῆς δ' ινδικτιώνος τοῦ σφπθ᾽ ἔτους, καὶ ἀποσταλεὶς ἐν τῇ μονῇ τῆς Περι βλέπτου ἀπεχάρη. Ο κύριος Αλέξιο ὁ Κομνηνός, ὁ πάππος τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως ἐβασίλευσεν εὐσεβῶς ἔτη λη', μήνας δ' καὶ ἥμισυ, ἐτελεύτησε δὲ κατὰ τὴν ιε' τοῦ Αὐγούστου μηνός, ήτοι τῆς ἡμέ ρας τῆς κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, ἰνδικτιῶνος ια' του σχκς' ἔτους. Ο κύριος Ιωάννης ὁ Κομνηνός ὁ πορφυρογέννητος, ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἐκράτησε μὴν Αὐγούστῳ εʹ, Ιν δικτιώνος ια' τοῦ σχας᾽ ἔτους, καὶ εὐσεβῶς ἐβασίλευσε και θεαρέστως ἔτη κδ', μῆνας 5, ἡμέ Ο υἱὸς αὐτοῦ ὁ πορφυρογέννητος κύριος Μανουήλ ὁ Κομνηνός ἐκράτησε μηνὶ ᾿Απριλλίῳ α', ινδικτιών νος ς' του σχνα' ἔτους, καὶ ἐβασίλευσεν εὐσεβῶς ἔτη 15', μήνας ε', ἡμέρας κγ'. Εξεδήμησε δὲ πρὸς Κύριον τῷ κδ' του Σπτεμβρίου μηνός, τῆς ιδ' ἰνδικτιῶνος τοῦ σαπιο ἔτους, ὥρᾳ α', διὰ τοῦ μεγάλου καὶ ἀγγελικοῦ σχήματος Ματθαῖος μοναχός μετανο μασθείς. Κατὰ δὲ τὴν ι' μηνός Σεπτεμβρίου, Ινδι χτιῶνος γ' ἔτους σχοή, ήγουν ἐν τῷ κη' ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ, ἐγεννήθη ὁ κάλλιστος υἱὸς αὐτοῦ Η πορφυρογέννητος κύριος Αλέξιος ο Κομνηνός. Επέφθη δὲ παρ' αὐτοῦ ὁ τοιοῦτος εἰς βασιλέα κατά Ινδικτιῶνα ε' τοῦ σχπ' ἔτους. Μην! Σεπτεμβρίῳ ιζ'. Ινδικτιώνος ι' ἔτους ςχπεʹ, γέγονεν ἐν τῷ κατάλυσις τοῦ βασιλέως κυρίου Μανουήλ τοῦ Κομνηνού. Κατά δὲ τὴν ιγ' ινδικτιῶνα τοῦ σχπη ἔτους, μηνὶ Μαρτίῳ β', ἡμέρα κυριακῇ, συνέζευξε τὸν κύριον Αλέξαν τὸν υἱὸν αὐτοῦ γυναικὶ τῇ κυρῷ ᾿Αννῇ, τῇ θυγατρί τοῦ εὐγενεστάτου φηγός Φραγγίας, μετὰ ἀραίωνος εὐχῆς τούτοις δοθείσης παρὰ τοῦ οἰκουμενικοῦ του τριάρχου κυροῦ Θεοδοσίου τοῦ ᾿Α τιοχέως. Κατὰ δὲ τὴν κδ' τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός, τῆς ἰδ' ινδικτιώνος τοῦ ςχπθ' ἔτους, ὥρᾳ α' τῆς ἡμέρας καθ᾿ ἣν ὁ ἀεί μνηστος πατὴρ αὐτοῦ τῆς ἐπιγείου βασιλείας ήλ λάξατο τὴν οὐράνιον, ἀνηγορεύθη αὐτοκράτωρ, καὶ ἐβασίλευσεν εὐσεβῶς σὺν τῇ μητρὶ αὐτοῦ τῇ δε σποίνη της κυρά Μαρία, τῇ διὰ τοῦ θείου καὶ ἀγγεί λικοῦ σχήματος Ξένῃ μετονομασθείσῃ, ἐχούσῃ παι ραδυναστεύοντα τὸν πρωτοσεβαστὸν καὶ πρωτούς στιάριον κύριον Ανδρόνικον τὴν Κομνηνὸν ἔτος α', μήνα; ια', ἡμέρα; γ'. Εἶτα δῆθεν μόνης ἀναιρεθείσης τῆς ἁγίας γυναικὸς ἐκείνης παρὰ τοῦ τυράννου ἐκεῖ, καὶ αὐτοῦ τοῦ τυράννου αὐθεντικῶς ποιοῦντος ὅτι ἐβούλετο, χρόνον ένα, μήνας ια', ἡμέρας κα'· εἶτα εβ (18 Τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως.
ANNORUM ET IMPP. SERIES:
ἀπὸ προδοσίας τῆς συμβίου αὐτοῦ, καὶ τὸ μοναχι· monasterium Studii detrusus et postea Eyesineκὸν σχῆμα ἐνδυθείς, ἀπεστάλη εἰς τὴν μονὴν τῶν
Στουδίου. Ὕστερον δὲ γέγονε καὶ μητροπολίτης Εφέσ
σου.
Ο κύριος Νικηφόρος ὁ Βοτανιάτης ἔτη γ' καὶ
ἥμισυ. Κατεβιβάσθη δὲ τῆς βασιλείας κατὰ τὴν
πρώτην τοῦ ᾿Απριλλίου μηνός τῆς δ' ινδικτιώνος τοῦ
σφπθ᾽ ἔτους, καὶ ἀποσταλεὶς ἐν τῇ μονῇ τῆς Περιβλέπτου ἀπεχάρη.
Ο κύριος Αλέξιο ὁ Κομνηνός, ὁ πάππος τοῦ
κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως ἐβασίλευ
σεν εὐσεβῶς ἔτη λη', μήνας δ' καὶ ἥμισυ, ἐτελεύτησε
δὲ κατὰ τὴν ιε' τοῦ Αὐγούστου μηνός, ήτοι τῆς ἡμέρας τῆς κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, ἰνδικτιῶνος ια' του σχκς' ἔτους.
Ο κύριος Ιωάννης ὁ Κομνηνός ὁ πορφυρογέννητος, ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἐκράτησε μὴν Αὐγούστῳ εʹ, Ινδικτιώνος ια' τοῦ σχας᾽ ἔτους, καὶ εὐσεβῶς ἐβασί
λευσε και θεαρέστως ἔτη κδ', μῆνας 5, ἡμέ
pa: xy'.
Ο υἱὸς αὐτοῦ ὁ πορφυρογέννητος κύριος Μανουήλ
ὁ Κομνηνός ἐκράτησε μηνὶ ᾿Απριλλίῳ α', ινδικτιών
νος ς' του σχνα' ἔτους, καὶ ἐβασίλευσεν εὐσεβῶς
ἔτη 15', μήνας ε', ἡμέρας κγ'. Εξεδήμησε δὲ πρὸς
Κύριον τῷ κδ' του Σπτεμβρίου μηνός, τῆς ιδ' ἰνδικτιῶνος τοῦ σαπιο ἔτους, ὥρᾳ α', διὰ τοῦ μεγάλου
καὶ ἀγγελικοῦ σχήματος Ματθαῖος μοναχός μετανομασθείς. Κατὰ δὲ τὴν ι' μηνός Σεπτεμβρίου, Ινδι
χτιῶνος γ' ἔτους σχοή, ήγουν ἐν τῷ κη' ἔτει τῆς
βασιλείας αὐτοῦ, ἐγεννήθη ὁ κάλλιστος υἱὸς αὐτοῦ
Η πορφυρογέννητος κύριος Αλέξιος ο Κομνηνός.
Επέφθη δὲ παρ' αὐτοῦ ὁ τοιοῦτος εἰς βασιλέα κατά
Ινδικτιῶνα ε' τοῦ σχπ' ἔτους. Μην! Σεπτεμβρίῳ ιζ'.
Ινδικτιώνος ι' ἔτους ςχπεʹ, γέγονεν ἐν τῷ κατάλυσις
τοῦ βασιλέως κυρίου Μανουήλ τοῦ Κομνηνού. Κατά
δὲ τὴν ιγ' ινδικτιῶνα τοῦ σχπη ἔτους, μηνὶ Μαρτίῳ
β', ἡμέρα κυριακῇ, συνέζευξε τὸν κύριον Αλέξαν
τὸν υἱὸν αὐτοῦ γυναικὶ τῇ κυρῷ ᾿Αννῇ, τῇ θυγατρί
τοῦ εὐγενεστάτου φηγός Φραγγίας, μετὰ ἀραίωνος
εὐχῆς τούτοις δοθείσης παρὰ τοῦ οἰκουμενικοῦ του
τριάρχου κυροῦ Θεοδοσίου τοῦ ᾿Α τιοχέως. Κατὰ δὲ
τὴν κδ' τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός, τῆς ἰδ' ινδικτιώνος
τοῦ ςχπθ' ἔτους, ὥρᾳ α' τῆς ἡμέρας καθ᾿ ἣν ὁ ἀείμνηστος πατὴρ αὐτοῦ τῆς ἐπιγείου βασιλείας ήλ
λάξατο τὴν οὐράνιον, ἀνηγορεύθη αὐτοκράτωρ, καὶ
ἐβασίλευσεν εὐσεβῶς σὺν τῇ μητρὶ αὐτοῦ τῇ δε
σποίνη της κυρά Μαρία, τῇ διὰ τοῦ θείου καὶ ἀγγεί
λικοῦ σχήματος Ξένῃ μετονομασθείσῃ, ἐχούσῃ παι
ραδυναστεύοντα τὸν πρωτοσεβαστὸν καὶ πρωτούςστιάριον κύριον Ανδρόνικον τὴν Κομνηνὸν ἔτος α',
μήνα; ια', ἡμέρα; γ'. Εἶτα δῆθεν μόνης ἀναιρεθείσης
τῆς ἁγίας γυναικὸς ἐκείνης παρὰ τοῦ τυράννου
ἐκεῖ, καὶ αὐτοῦ τοῦ τυράννου αὐθεντικῶς ποιοῦντος
ὅτι ἐβούλετο, χρόνον ένα, μήνας ια', ἡμέρας κα'· εἶτα
tropolita factus est.
Dominos Nicephorus Bot nistes imperavit annos
3 cum dimidio. Amisit auten imperium primo die
Aprilis, & indictione anni 6389. Et allegatus est
in monasterium Deiparæ coguomento Spectabilis
sen admiranda.
Dominus Alexius Comnenus, avus potentis et
sancti imperatoris nostri, imperavit pie annos 37,
menses 4 cum dimidio. Obiit 159 die 15 Augusti,
seu vespera Assumptionis B. Deiparae, indictione 11
anni 6626.
Dominus Joannes Comnenus, Porphyrogenitus.
filius ejus, imperare capit die 15 Augusti, i.li
ctione 11 anni 6626, et pie imperavit ammos 24,
menses 7, dies 23.
Filius ejus Porphyrogenitus Manuel Comnenus
imperare coepit primo die Aprilis, indictione 6 auni
6631, et imperavit pie annos 37, menses 3, dicə 93,
Obiit 24 die Septembris, indictione 14 anni 65.9,
Lora tertia, et mutato nomine dictus fuit Matthi ri.g
monachus. Decimo autem die Septembris, indictione 3 anni 6678, sive amo 28 imperii ejus,
natus est pulcherrimus filius ejus Porphyrogeni us
dominus Alexis Commenus. Coronatus autem est
" patre indictione 5 aqui G680. Die autem 17 Septe abris, indictione 10 anni 6685, imperio decess I
dominus Manuel Comminus. In.iictione vero 13
anni 6688, secundo die Mariii, die Dominica, domino Alexio tilio suo in matrimonium dedit domi
yam Annam, nobilissimi regis Francia filiam, cum
arrhalone orationis, opera domini Theodosii par
triarchæ Antiochiæ. Cæterum die 24 Septembris,
160 indictione 14 auni €689, hora tertia dici quo
pa er ejus imperium terrestre cum cœlesti commutavit, imperator renuntiatus est, et pie imperavit cum matre sua domina Maria, quæ post assumg
ptum ordinem monasticum Xene sive Peregriną
nominɔta fuit, et imperii collegam habuit dominum
Andronicum Comnenum protosebastum et proto,
vestiarium, ammum 1,menses 11, dies 3. Postca
vero sanctam illam feminam Andronicus tyrannus
clanculum interfici curavit, et annum 1, menses 11,
dies 24 omnia pro lubito administravit, atque des.
mum ipso Alexio Porphyrogenito strangulato
aperte imperavit annum 1, menses 10. dies 10. Der
inde Isaacius Angelus ad ecclesia: confugit, εβ
inde cum incomposita populi colluvie et custus b
atque quibusdam suis cognatis et amicis, ipsoque
patriarcha domino Basilio Camatero, ad magnum
Meursii et Lambecii notæ.
(18 Τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως.
Hinc quet auctorem hujus cbionici sive indicis
imperatorum Cpolitanorum vixisse sub Manuele
Comnens: qum ergo deinceps sequitur a recentiori adija..gia sunt. 1.3.
col. 647–648page 110 of 124
PG 157:647ἀποπνιγέντος καὶ αὐτοῦ τοῦ πορφυρογεννήτου παρά τοῦ τυράννου, ἐβασίλευσεν ἀναφανεί; ὁ αὐτὸς Ανα δρόνικος ἔτος ἐν, μῆνας ι', ἡμέρας ι'. Μετὰ ταῦτα ὑστέρως αὐτοῦ ὁ κύριος Ισαάκιος ὁ ᾿Αγγελος προσ φυγὼν τῇ ἐκκλησίᾳ, κἀκεῖθεν ἀπελθὼν σὺν τῷ συρφετώδει λαῷ καὶ τοῖς φυλακίταις καὶ τισι τῶν συγγενῶν καὶ φίλων αὐτοῦ καὶ αὐτῷ τῷ πατριάρχη κυρῷ Βασιλείῳ τῷ Καματηρῷ εἰς τὸ μέγα παλά τιον, καὶ εἰσελθὼν ἐν αὐτῷ καὶ τῆς βασιλείας δεξι μενος, τοῦ ᾿Ανδρονίκου φυγόντος. Εάλω δὲ ἀνέμων βιαίων ἀντιπνευσάντων αὐτῷ ἐν τῷ Εὐξείνῳ πόντῳ ἤτοι τῇ μεγάλη θαλάσσῃ καὶ ἔπαθεν ὅτα αὐτὸν ὕτως ἔδει παθεῖν. Χριστιανοὺς δὲ καὶ Ῥωμαίους. ταῦτα πρᾶξαι ἀνοίκειον ἦν ὅμως, Εβασίλευσε ὁ κύριος Ἰσαάκιος ὁ ῞Αγγελος έτη θ'. Ἐπ' αὐτοῦ ἔσχεν ἀρχὴν ἡ ἐν Ζαγορία Βλάχων καὶ Βουλγάρων κατὰ τῶν Χριστιανῶν Ῥωμαίων ἐπανάστασις, καὶ ἐλεηλατίσθη πᾶσα ψυχή, καὶ ἡφανίσθη πᾶσα σχεδόν δυτική χώρα, ὑπὸ τὴν Ῥωμαϊκὴν οὖσα ἐπικράτειαν, υψὲ δέ ποτε ἐγερθέντες δῆθεν ἐκεῖνοι καὶ ὁρμή. σαντες ἐκστρατεῦσαι κατ᾿ αὐτῶν, καὶ οὐκ ὀλίγα ἐπισυναγαγόντες στρατεύματα, ὅμως καὶ οὕτως μετὰ τῆς συνήθους νωθρείας ή δειλίας περιπατοῦντες, ἢ ὅ τι ἂν εἶποι τις, καὶ διὰ τῶν κατ' αἰγιαλιῶν κατερχομένου κάστρων, καὶ ἀπελθέντες μέχρι τῶν Κυψέλων, ὁ αὐτάδελφος αὐτοῦ κύριος ᾿Αλέξιος υπου ποιησάμενος τὸ στρατόπεδον καί τινας τῶν ὑπερεχόντων, μετὰ τοῦ αὐτοῦ ταῦτα αἰτιᾶσθαι τὸν ἀδελ φὸν αὐτοῦ ἅπερ αὐτὸς μετὰ τὸ ἐγκρατής γενέσθαι τῆς βασιλείας πολλαπλασίονα ἐνεδείξατο, ἀνηγορεύθη βασιλεὺς αὐτοκράτωρ καὶ ἀμάχω; ἐκάθισεν ἐπὶ τῆς σκηνῆς καὶ τῆς κλίνης αὐτοῦ, ἐκείνου πρὸς κυνη γέσιον ἀπελθόντος. Ο καὶ μαθὼν ἐκεῖνος φυγή ἐχρήσατο. ᾿Αλοὺς δὲ παρὰ τῶν οἰκείων αὐτοῦ, καὶ οὓς ἐν τάξει μεγάλων ἀνθρώπων εἶχε καὶ πιστοτά των ἀνθρώπων, ἀπετυφλώθη ἐν τῇ κλεισούρᾳ τῆς Μάκρης καὶ ἐβασίλευσεν ὁ κύριος ᾿Αλέξιος στη ζ. Οὐαὶ δὲ τὴν 'Ρωμανίαν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ γὰρ Σαρδαναπάλου διάγοντος, καὶ μηδ' όλως μήτε αὐτοῦ μήτε τῶν θεραπευτῶν αὐτοῦ οἱανδήτινα στρατιωτικὴν ἢ ἀρχοντικὴν οἰκονομίαν ἐνησχολημένων, τὰ μὲν περιλειφθέντα κάστρα καὶ αἱ χῶραι τῆς δύσεως λεία Βλάχων γεγόνασι καὶ Κομάνων, μέχρι καὶ αὐτῶν τῶν παραλίων, καὶ τὰ πλείω δὲ ὑπὸ τὸν Ἰωαννίτζην γεγόνασι καθ᾽ ὁλόκληρον. Τέ λος δὲ καὶ αὐτὴν τὴν μόνην περιλειφθεῖσαν εἰς βε σιλείαν αὐτοῦ βασιλίδα τῶν πόλεων τοῖς Λατίνοις προέδοτο, αὐτὸς ἀνάνδρως καὶ ἀχρήστως φυγών. Τοῦ γὰρ ἀνεψιοῦ αὐτοῦ κυρίου Αλεξίου, τοῦ υἱοῦ τοῦ κυρίου Ισαακίου, φυγόντος ἐντεῦθεν, ἀπελθόντος εἰς Αλαμανίαν εἰς τὸν ἐπ' ἀδελφῇ γαμβρόν αὐτ τοῦ τὴν Φίλιππον, τοῦ μετὰ στόλου Λατινικού βαρέως ἀπελθόντος, μετὰ τὸ ἐπισυναχθῆναι πανταχόθεν τοὺς στρατιώτας καὶ σφαδάζειν ὑπὲρ τῆς πατρίδος αὐτῶν, ἐφαίνετο αὐτὸς ἡμέραν ἐξ ἡμέρας τὸν πρὸς Τῇ μεγάλη θαλάσσῃ. Τῆς Μάκρης.
palatium ivit, atque eo ingressus imperium susce- ἀποπνιγέντος καὶ αὐτοῦ τοῦ πορφυρογεννήτου παρά
pit. Andronicus autem quamvis sese in fugam dedisset, attamen ventorum adversorum vi impeditus
et captus est in Ponto Euxino sive mari magno,
atque illa passus est quæ ipsum quidem pati par
erat, Christianos vero et Romanos agere non conveniebat. Imperavit igitur dominus Isaacius Angelus annos 9. Ejus tempore in Zagoria initium copit bellum Walachorum et 161 Bulgarorum adversus Christianos Romanos, quo omnis anima
prædando»bacta, et tota fere occidentalis regio
potestati Romanæ subjectą devastata est. Sed cum
longo tandem post tempore Romani expergefacti
expeditiones in eos pararent, et non mediocres
coegissent exercitus, et nihilominus tamen cum
solita pigritia et timiditat procederent, cum ad
Cypsela perventum esset, frater imperatoris dominus Alexius, conciliato sibi favore exercitus et
quorumque eorum qui ei præerant, fratrem suum
earum rerum incusare cœpit quas ipse, postquam
imperio potitus est, multo amplius commisit, et
imperator sălutatus solium ejus sine controversia
occupavit. Quo audito imperator Isaacius, qui venatum iverat, fugam tentavit: sed captus a familiaribus suis, quos præ cæteris magni æstimaverat
sibique fidissimos, excæcatus est in claustro Maciæ, imperavitque dominus Alexius aunos 7. Væ
autem Romaniæ in illis diebus! imperatore enim
Sardanapali instar vivente, et neque ipso neque
ministris ejus ad militarem disciplinan et gubernationem imperii intentis, multa es reliquis castris et regionibus occidentalibus et maritimis in
Wala horum et Comanorum potestatem devenerunt, plurima vero integre a Joannitze occupata
sunt. Tandem quoque 162 ipsa urbium regina
Cpolis, quæ sola in imperatoris potestate supererat, turpi ipsius et inutili fuga Latinis prodita est.
Cum enim nepos ejus dominus Alexius domini
Isaacii filius, qui in Alemaniam confugerat ad
Philippum sororis suae maritam, collectis undique
militibus cum magna Latinorum classe inde revertretur de patria sibi erepta dimicaturus, primo
quidem imperator bellum adversus Latinos de die
in diem differre videba ur, demum vero per noctem
τοῦ τυράννου, ἐβασίλευσεν ἀναφανεί; ὁ αὐτὸς Ανα
δρόνικος ἔτος ἐν, μῆνας ι', ἡμέρας ι'. Μετὰ ταῦτα
ὑστέρως αὐτοῦ ὁ κύριος Ισαάκιος ὁ ᾿Αγγελος προσ
φυγὼν τῇ ἐκκλησίᾳ, κἀκεῖθεν ἀπελθὼν σὺν τῷ
συρφετώδει λαῷ καὶ τοῖς φυλακίταις καὶ τισι τῶν
συγγενῶν καὶ φίλων αὐτοῦ καὶ αὐτῷ τῷ πατριάρχη
κυρῷ Βασιλείῳ τῷ Καματηρῷ εἰς τὸ μέγα παλάτιον, καὶ εἰσελθὼν ἐν αὐτῷ καὶ τῆς βασιλείας δεξιμενος, τοῦ ᾿Ανδρονίκου φυγόντος. Εάλω δὲ ἀνέμων
βιαίων ἀντιπνευσάντων αὐτῷ ἐν τῷ Εὐξείνῳ πόντῳ
ἤτοι τῇ μεγάλη θαλάσσῃ καὶ ἔπαθεν ὅτα αὐτὸν
ὕτως ἔδει παθεῖν. Χριστιανοὺς δὲ καὶ Ῥωμαίους.
ταῦτα πρᾶξαι ἀνοίκειον ἦν ὅμως, Εβασίλευσε ὁ
κύριος Ἰσαάκιος ὁ ῞Αγγελος έτη θ'. Ἐπ' αὐτοῦ
ἔσχεν ἀρχὴν ἡ ἐν Ζαγορία Βλάχων καὶ Βουλγάρων
κατὰ τῶν Χριστιανῶν Ῥωμαίων ἐπανάστασις, καὶ
ἐλεηλατίσθη πᾶσα ψυχή, καὶ ἡφανίσθη πᾶσα σχεδόν
δυτική χώρα, ὑπὸ τὴν Ῥωμαϊκὴν οὖσα ἐπικράτειαν,
υψὲ δέ ποτε ἐγερθέντες δῆθεν ἐκεῖνοι καὶ ὁρμή.
σαντες ἐκστρατεῦσαι κατ᾿ αὐτῶν, καὶ οὐκ ὀλίγα
ἐπισυναγαγόντες στρατεύματα, ὅμως καὶ οὕτως
μετὰ τῆς συνήθους νωθρείας ή δειλίας περιπατοῦντες, ἢ ὅ τι ἂν εἶποι τις, καὶ διὰ τῶν κατ' αἰγιαλιῶν
κατερχομένου κάστρων, καὶ ἀπελθέντες μέχρι τῶν
Κυψέλων, ὁ αὐτάδελφος αὐτοῦ κύριος ᾿Αλέξιος υπου
ποιησάμενος τὸ στρατόπεδον καί τινας τῶν ὑπερεχόντων, μετὰ τοῦ αὐτοῦ ταῦτα αἰτιᾶσθαι τὸν ἀδελ
φὸν αὐτοῦ ἅπερ αὐτὸς μετὰ τὸ ἐγκρατής γενέσθαι
τῆς βασιλείας πολλαπλασίονα ἐνεδείξατο, ἀνηγορεύθη
βασιλεὺς αὐτοκράτωρ καὶ ἀμάχω; ἐκάθισεν ἐπὶ τῆς
σκηνῆς καὶ τῆς κλίνης αὐτοῦ, ἐκείνου πρὸς κυνη
γέσιον ἀπελθόντος. Ο καὶ μαθὼν ἐκεῖνος φυγή
ἐχρήσατο. ᾿Αλοὺς δὲ παρὰ τῶν οἰκείων αὐτοῦ, καὶ
οὓς ἐν τάξει μεγάλων ἀνθρώπων εἶχε καὶ πιστοτά
των ἀνθρώπων, ἀπετυφλώθη ἐν τῇ κλεισούρᾳ τῆς
Μάκρης καὶ ἐβασίλευσεν ὁ κύριος ᾿Αλέξιος στη
ζ. Οὐαὶ δὲ τὴν 'Ρωμανίαν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις
αὐτοῦ γὰρ Σαρδαναπάλου διάγοντος, καὶ μηδ' όλως
μήτε αὐτοῦ μήτε τῶν θεραπευτῶν αὐτοῦ οἱανδήτινα
στρατιωτικὴν ἢ ἀρχοντικὴν οἰκονομίαν ενησχολη
μένων, τὰ μὲν περιλειφθέντα κάστρα καὶ αἱ χῶραι
τῆς δύσεως λεία Βλάχων γεγόνασι καὶ Κομάνων,
μέχρι καὶ αὐτῶν τῶν παραλίων, καὶ τὰ πλείω δὲ
ὑπὸ τὸν Ἰωαννίτζην γεγόνασι καθ᾽ ὁλόκληρον. Τέ
λος δὲ καὶ αὐτὴν τὴν μόνην περιλειφθεῖσαν εἰς βε
σιλείαν αὐτοῦ βασιλίδα τῶν πόλεων τοῖς Λατίνοις
προέδοτο, αὐτὸς ἀνάνδρως καὶ ἀχρήστως φυγών.
Τοῦ γὰρ ἀνεψιοῦ αὐτοῦ κυρίου Αλεξίου, τοῦ υἱοῦ
τοῦ κυρίου Ισαακίου, φυγόντος ἐντεῦθεν, ἀπελθόντος εἰς Αλαμανίαν εἰς τὸν ἐπ' ἀδελφῇ γαμβρόν αὐτ
τοῦ τὴν Φίλιππον, τοῦ μετὰ στόλου Λατινικού βαρέως
ἀπελθόντος, μετὰ τὸ ἐπισυναχθῆναι πανταχόθεν
τοὺς στρατιώτας καὶ σφαδάζειν ὑπὲρ τῆς πατρίδος
αὐτῶν, ἐφαίνετο αὐτὸς ἡμέραν ἐξ ἡμέρας τὸν πρὸς
Meursii et Lambecii notæ.
quasi venale mancipium aufugit. Quare nepos ejus
dominus Alexius noctu palatium Blachernarum ingressus et cum patre suo domino Isaacio imperafor salutatus est, imperavitque menses 5. Plebs
vero cum Latinos pro libito magnum palatium intrare videret, et quod postea eventus comprobavit,
se magnum malum ab iis passuros esse conjectaret, in Magnam ecclesiam convenit, et post multas turbas et tumultuationes imperatorem salutavit
dominum Nicolaum Cabanum, qui paucissimos
dies ærumnose in ecclesia Magna permansit. His
Τῇ μεγάλη θαλάσσῃ. Sic hodieque pristino
nomine deperdito Euxinus pontus vocatur il mare
maggiore. LAMB,
Τῆς Μάκρης. Macram recentiores Graeci
vocant, quæ antiquitus Stagira nominabatur. Tesus
est Nicetas Choniates p. 595. LAMB.
col. 649–650page 111 of 124
PG 157:649τοὺς Λατίνους ὑπερθέμενος πόλεμον. Τέλος νύκτωρ ὡς ὠνητὸν ἀπέδρα ἀνδράποδον. Εἰσῆλθεν οὖν διά τῆς νυκτὸς ἐκεῖ εἰς τὸ ἐν Βλαχέρναις παλάτιον ὁ ἀνεψιὸς αὐτοῦ κύριος Αλέξιος, καὶ ἀνηγορεύθη σύν τῷ πατρὶ αὐτοῦ κυρίῳ Ισαακίῳ, καὶ ἐβασίλευσεν 1. η ' μήνας ε'. "Οτε δὲ ἑώρα ὁ χυδαίος δήμος αὐθεντικῶς εἰσερχομένους ἐν τῷ μεγάλῳ παλατίῳ τοὺς Λατίνους καὶ μέγα κακὸν παθεῖν ἐξ αὐτῶν ὑπώπτευσαν, δ καὶ ἐξ ἀποτελέσματος αληθὲς ἐφάνη, συνῆλθον ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, καὶ μετὰ πολλὰ; ὀχλήσεις καὶ ἀναστασίας ἀνηγόρευσαν βασιλέα τν σεβαστών κύριον Νικόλαον τὸν Καναδὸν, καὶ διήρω χεσεν ὁ καλὸς ἐκεῖνος ἄνθρωπος κακοπαθῶν ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησία ὀλιγίστας τινὰς ἡμέρας. Μαθόντες γὰρ ταῦτα οἱ ἐν τῷ παλατίῳ τὴν μὲν κύριον 'Αλέ ξιον παρέστειλαν τῆς ἀρχῆς, τὸν δὲ Δούκαν κύριον 'Αλέξιον τὸν λεγόμενον Μούρτζουφλον ἀνηγόρευσαν, καὶ οὕτω κατὰ μικρὸν ἀπέρρευσαν τὸ πλῆθος ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας εἰς τὸ παλάτιον πρὸς τὸν Δούκαν Ἀλέξιον· ὁ δὲ Καναδὸς ἐάλω. Καὶ ἐβασίλευσεν ὁ Δούκας κύριος ᾿Αλέξιος μήνας β'. Εκτοτε οὖν ἀνα σχυντότερον καὶ ἀναφανδόν ήρξαντο οἱ Λατίνοι τήν ποτέ βασιλίδα πολιορκεῖν τῶν πόλεων, καὶ εἰς ἄρο γον τὸ προβουλευθὲν διὰ βραχέος ἐξηνέχθη, καὶ ὁ βασιλεὺς ᾐχμαλωτίσθη, καὶ δούλη γέγονεν ἡ κυρία καὶ παντάπορος ἡ πολύολβος, καὶ ἐβεβηλώθησαν! οἴμοι οἴμοι, τὰ ἅγια, αἱ ἅγιοι εἰκόνες καταπατήθη σαν, ἱπποστάσια γεγόνασιν οἱ θεῖοι ναοί, εἰπεῖν δι᾿ ὀλίγου τὸ πᾶν, ἐγκατελείφθη ή θυγάτηρ Σιών ὡς σκηνὴ ἐν ἀμπελῶνι καὶ ὡς ἐπωροφυλάκιον ἐν σικυηλάτῳ, ἔρημος παντὸς ἀγαθοῦ, πλήρης παντοίων χαχών. Θεόδωρος ὁ Λασκάρης, ἀνὴρ γεννάδας καὶ κρα ταιός. Οὗτος καὶ οἱ μετ' αὐτὸν μέχρι τοῦ πρώτου Παλαιολόγου κυρίου Μιχαήλ διήγον ἔχοντες τὰ βα σίλεια ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ τῇ ἀντιπέραν δηλαδή Κωνσταντινουπόλεως, φυγάδες ὄντες τοῖς Λατίνοις, ἔτη ιθ'. Μετὰ τοῦτον ἐκράτησεν Ἰωάννης ὁ Δούκας ὁ λε γόμενος Βατάτζης, συνετὸς καὶ βριαρόχειρ ἀναφανεὶς, ἔτη λγ. Ο κύριος Θεόδωρος ὁ Λασκάρης ὁ δεύτερος, ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ πορφυρογέννητος, ἔτη γ' καὶ ἥμισυ. Μετὰ τοῦτον ἐκράτησεν καὶ ἐβασίλευσεν ὁ κρα τανός Μιχαὴλ ὁ πρῶτος τῶν Παλαιολόγων, ὃς ἐξέωσε τους Λατίνους τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων, καὶ ἀπέ δωκεν αὐτῇ πάλιν τὴν οἰκεῖον αὐτῆς κόσμον, ἔτη κδ', μήνας β', ήμερας κ. Ανδρόνικος ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ εὐσεβέστατος καὶ νοῦς ἀσύγκριτος, ἔτη με', μῆνας ς'. Μιχαὴλ ὁ υἱὸς αὐτοῦ δεύτερος, ὁ λόγῳ καὶ πράξει βασιλεὺς ὄντως. ἔτη ιγ', ἡμέρας κα'. Ανδρόνικος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ πορφυρογέννητος, ἡ τῶν χαρίτων συνδρομή, ἔτη λα, μήνας τρείς. Μανουὴλ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ πορφυρογέννητος, ὁ στρατηγικώτατος καὶ τῶν ἀνακτόρων κλέος, στη μα'. Ἰωάννης ὁ Καντακουζηνός ὁ τῷ σχήματι μετονομασθείς Ἰωασάφ μοναχός, ἔτη ιδ'. Ἰωάννης ὁ Καντακουζηνός. Εν έτει ςιν, μῆνας α', ἐγεννήθη Αννα Λασκαρίνα Λεονταρίνα ἡ ἐμὴ θυγάτηρ, ἐν μηνὶ Νοεμβρίῳ κα', τὰ εἰσόδια τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, ἡμέ ρα δευτέρα μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀοιδίμου βασιλέ ως τοῦ διὰ τοῦ θείου καὶ ἀγγελικοῦ σχήματος μετονομασθέντος Ιωσήφ μοναχού.
ANNORUM ET IMPP. SERIES.
dominum Alexium imperio abdicarunt, et cjus
loco imperatorem creaverunt dominum Alexium
Ducam Murtzuphlum. Paulo itaque post populus
ab ecclesia in palatium discessit ad dominum Ale -
xium Ducam; captoque 163 Canabo imperavit.
dominus Alexius Ducas menses 2. Tunc Latini
Cpolim, olim reginam urbem, gravius et manifestius obsidere cœperunt, et brevi cœptum ad finem
perductum est, captoque imperatore urbs domina
in servitutem redacta est et omnigenis oppleta miseriis: nam sacra profanata sunt, et sanctæ imagines conculcata, et Deo sacrata templa in stabula
equorum mutata, et ut summatim omnia dicam,
derelicta est filia Sion ut umbraculum in vinca et
τοὺς Λατίνους ὑπερθέμενος πόλεμον. Τέλος νύκτωρ enim de rebus certiores facti qui erant in palatio,
ὡς ὠνητὸν ἀπέδρα ἀνδράποδον. Εἰσῆλθεν οὖν διά
τῆς νυκτὸς ἐκεῖ εἰς τὸ ἐν Βλαχέρναις παλάτιον ὁ
ἀνεψιὸς αὐτοῦ κύριος Αλέξιος, καὶ ἀνηγορεύθη σύν
τῷ πατρὶ αὐτοῦ κυρίῳ Ισαακίῳ, καὶ ἐβασίλευσεν
1. η ' μήνας ε'. "Οτε δὲ ἑώρα ὁ χυδαίος δήμος αὐθεν
τικῶς εἰσερχομένους ἐν τῷ μεγάλῳ παλατίῳ τοὺς
Λατίνους καὶ μέγα κακὸν παθεῖν ἐξ αὐτῶν ὑπώπτευσαν, δ καὶ ἐξ ἀποτελέσματος αληθὲς ἐφάνη,
συνῆλθον ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, καὶ μετὰ πολλὰ;
ὀχλήσεις καὶ ἀναστασίας ἀνηγόρευσαν βασιλέα τν
σεβαστών κύριον Νικόλαον τὸν Καναδὸν, καὶ διήρω
χεσεν ὁ καλὸς ἐκεῖνος ἄνθρωπος κακοπαθῶν ἐν τῇ
μεγάλῃ ἐκκλησία ὀλιγίστας τινὰς ἡμέρας. Μαθόντες
γὰρ ταῦτα οἱ ἐν τῷ παλατίῳ τὴν μὲν κύριον 'Αλέξιον παρέστειλαν τῆς ἀρχῆς, τὸν δὲ Δούκαν κύριον sicut tugurium in eucumerio, vacua omui bono el
'Αλέξιον τὸν λεγόμενον Μούρτζουφλον ἀνηγόρευσαν, referta omnigenis miseriis.
καὶ οὕτω κατὰ μικρὸν ἀπέρρευσαν τὸ πλῆθος ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας εἰς τὸ παλάτιον πρὸς τὸν Δούκαν
Ἀλέξιον· ὁ δὲ Καναδὸς ἐάλω. Καὶ ἐβασίλευσεν ὁ Δούκας κύριος ᾿Αλέξιος μήνας β'. Εκτοτε οὖν ἀνα:-
σχυντότερον καὶ ἀναφανδόν ήρξαντο οἱ Λατίνοι τήν ποτέ βασιλίδα πολιορκεῖν τῶν πόλεων, καὶ εἰς ἄρο
γον τὸ προβουλευθὲν διὰ βραχέος ἐξηνέχθη, καὶ ὁ βασιλεὺς ᾐχμαλωτίσθη, καὶ δούλη γέγονεν ἡ κυρία
καὶ παντάπορος ἡ πολύολβος, καὶ ἐβεβηλώθησαν! οἴμοι οἴμοι, τὰ ἅγια, αἱ ἅγιοι εἰκόνες καταπατήθη·
σαν, ἱπποστάσια γεγόνασιν οἱ θεῖοι ναοί, εἰπεῖν δι᾿ ὀλίγου τὸ πᾶν, ἐγκατελείφθη ή θυγάτηρ Σιών ὡς
σκηνὴ ἐν ἀμπελῶνι καὶ ὡς ἐπωροφυλάκιον ἐν σικυηλάτῳ, ἔρημος παντὸς ἀγαθοῦ, πλήρης παντοίων
χαχών.
Θεόδωρος ὁ Λασκάρης, ἀνὴρ γεννάδας καὶ κραταιός. Οὗτος καὶ οἱ μετ' αὐτὸν μέχρι τοῦ πρώτου
Παλαιολόγου κυρίου Μιχαήλ διήγον ἔχοντες τὰ βα
σίλεια ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ τῇ ἀντιπέραν δηλαδή Κωνσταν
τινουπόλεως, φυγάδες ὄντες τοῖς Λατίνοις, ἔτη ιθ'.
Μετὰ τοῦτον ἐκράτησεν Ἰωάννης ὁ Δούκας ὁ λεγόμενος Βατάτζης, συνετὸς καὶ βριαρόχειρ ἀναφα
νεῖς, ἔτη λγ.
Ο κύριος Θεόδωρος ὁ Λασκάρης ὁ δεύτερος, ὁ
υἱὸς αὐτοῦ ὁ πορφυρογέννητος, ἔτη γ' καὶ ἥμισυ.
Μετὰ τοῦτον ἐκράτησεν καὶ ἐβασίλευσεν ὁ κρατανός Μιχαὴλ ὁ πρῶτος τῶν Παλαιολόγων, ὃς ἐξέωσε
τους Λατίνους τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων, καὶ ἀπέδωκεν αὐτῇ πάλιν τὴν οἰκεῖον αὐτῆς κόσμον, ἔτη κδ',
μήνας β', ήμερας κ.
Ανδρόνικος ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ εὐσεβέστατος καὶ νοῦς
ἀσύγκριτος, ἔτη με', μῆνας ς'.
Μιχαὴλ ὁ υἱὸς αὐτοῦ δεύτερος, ὁ λόγῳ καὶ πράξει
βασιλεὺς ὄντως. ἔτη ιγ', ἡμέρας κα'.
Ανδρόνικος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ πορφυρογέννητος,
ἡ τῶν χαρίτων συνδρομή, ἔτη λα, μήνας τρείς.
Μανουὴλ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ πορφυρογέννητος, ὁ στρα
τηγικώτατος καὶ τῶν ἀνακτόρων κλέος, στη μα'.
Ἰωάννης ὁ Καντακουζηνός ὁ τῷ σχήματι
μετονομασθείς Ἰωασάφ μοναχός, ἔτη ιδ'.
Lambecii et
Ἰωάννης ὁ Καντακουζηνός. Asserratur in
bibliotheca Eminentissimi Card. Francisci Barbermi codex ms. Tacticorum, in cujus folio quodam
vacante quidam Demetrius Leontarus, cujus codex
ille fuit, notavit natales liberorum suorum, inserta mentione de die obitus Joannis Cantacuzeni
PATROL. GR. CLVIL.
Theodorus Lascares, vir generosus et potens, et
cæteri post ipsum usque ad primum Palæologum
dominum Michaelem, fugati a Latinis, imperii sedein posuerunt'in Asia, e regione scilicet Cpoleos;
imperavitque Theodorus Lascares annos 19.
Post hunc imperavit Joannes Ducas cognon ento
Balatzes annos 33.
Dominns Theodorus Lascares secundus, filius ejus
Porphyrogenitus, imperavit annos 3 cum dimidic.
Post hunc imperio potitus est Michael primus Palologorum, qui Latinos Cpoli expulit, eique pristinum ›plendorem restituit, imperavitque aunos 24,
merises 2, dies 20.
164 Andronicus filius ejus, piissimus et apimi
incomparabilis, imperavit annos 45, menses 6.
Michael filius ejus, secundus istius nominis ex
Palæologis, nomine et re ipsa imperator, imperavit
aunos 13, dies 22.
Andronicus filius ejus Porphyrogenitus, gratiaDrum conpemlium, imperavit annos 31, menses tres.
Manuel filius ejus Porphyrogenitus, militum floe
et imperatorum decus, imperavit annos 41.
Joannes Cantacuzenus, qui postquam factus fuit
monachus, nominari voluit Joasaph, imperavit
annos 14.
Meursii notæ.
his verbis: Εν έτει ςιν, μῆνας α', ἐγεννήθη Αννα
Λασκαρίνα Λεονταρίνα ἡ ἐμὴ θυγάτηρ, ἐν μηνὶ Νοεμβρίῳ κα', τὰ εἰσόδια τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, ἡμέ
ρα δευτέρα μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀοιδίμου βασιλέ
ως τοῦ διὰ τοῦ θείου καὶ ἀγγελικοῦ σχήματος μετο
νομασθέντος Ιωσήφ μοναχού. Obiit ergo, si lides
Brief Chronographical Enarrations by an Uncertain AuthorIncerti auctoris breves Enarrationes Chronographicae
col. 651–652page 112 of 124
Incerti auctoris breves Enarrationes Chronographicæ
PG 157:651Ἰωάννης τῶν Παλαιολόγων ὁ δεύτερος ὁ ἔκτος, ὁ διὰ τοῦ θείου καὶ ἀγγελικοῦ σχήματος μετονομασθεὶς Ιωασάφ μοναχός, ὁ πορφυρογέννητος, στη β' καὶ ἥμισυ. Μανουὴλ ὁ δεύτερος, ὁ υἱὸς Ιωάννου, ὁ πορφυρογέννητος, ἔτη ιβ', μήνας δ', ἡμέρας κε'. Ἰωάννης τρίτος, ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ πορφυρογέννητος, ὁ συγκροτήσας τὴν σύνοδον ἐν τῇ Φλωρεντία καὶ συγκλίνας κατ᾿ ἀνάγκην τοῖς Λατίνοις, συμπαρόντων τῶν τε ἄλλων λογάδων καὶ αὐτοῦ τοῦ κυρού Μάρκου τοῦ εὐγενικοῦ καὶ μητροπολίτου Εφέσου, ἔτη κγ', μῆνας γ', ἡμέρας ι'. Κωνσταντίνος τῶν Παλαιολόγων ὁ ὕστερος, ὁ ἀδελ φὸς αὐτοῦ ὁ πορφυρογέννητος, ο δικαιότατος, μόνος ὢν δεσπότης ἁπάσης τῆς Πελοποννήσου, καὶ μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ κυροῦ Ἰωάννου εἰς τὸ τῆς βασιλείας ύψος ἀρθεὶς, στη δ', μῆνας ε'. Ἐπὶ τούτου ἐγένετο, οίμοι! ἡ ἅλωσις τῆς αὐτῆς Κωνσταντινουπόλεως παρὰ τῶν ἀθέων ᾿Αγαρηνῶν ἐν ἔτει ςαξα, καὶ ἐγένετο δορυάλωτος ἡ πρὶν βασιλίς πασῶν τῶν πόλεων. ὺς καὶ ἀπεκτάνθη τότε παρ' αὐτ τῶν ἐν τῇ γενομένῃ χαλάστρα αὐτός τε καὶ πάν τες οι λογάδες σχεδόν, καὶ ἐκομίσατο τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον, μὴ θελήσας προδοῦναι τοῖς ἀνόμοις τὰ βασίλεια, μήτε μὴν θελήσας τὸν κίνδυνον διαφυγείν, δυνατοῦ ὄντος Χαλάστρα χαλασμένος κατεργασμένος. Δυνατοῦ ὄντος. κυροῦ ἀρχιθύτης πρώτιστος ἐν πόλει μέγας. ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΤΟΜΟΙ ΧΡΟΝΙΚΑΙ. Δέον γινώσκειν, ὅτι ὁ ἅγιος Μώκιος πρώην μὲν ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου παρῳκοδομήθη,
farnes illius nominis secundus, Palæologorum A΄ Ἰωάννης τῶν Παλαιολόγων ὁ δεύτερος ὁ ἔκτος, ὁ
sextus, Porphyrogenitus, assumpto habitu monachi
dictus Joasaph, imperavit annos 2 cum dimidio.
Manuel secundus ejus nominis, filius Joannis, Por-1
phyrogenitus, imperavit annos 12, menses 4, dies 25.
Joannes ejus nominis tertius, filins Manuelis, Porphyrogénitus, quŕ synodum convocavit Florentiæ,
et necessitate coactos ad Latinos inclinavit, una
præsentibus cum aliis viris delectis, tum vero
eliam ipso domino Marco metropolita Ephesino,
imperavit annos 23, menses 3 et dies 10.
Constantinus Palæologorum ultimus, frater Joannis, Porphyrogenitus, justissimus, solus totius PeJoponnesi dominus fuit, et post mortem fratris
domini Joannis ad imperii fastigium erectus est,
imperavitque annos 4, menses 5.
Sub hoc imperatore anno 696 Cpolis ab impiis
Agarenis expugnata est, et quæ prius omnium urbium regina fuerat, hostiti nianu capta est. Ipse etiam
imperator cum omnibus fere proceribus inter illam
urbis desolationem ab iis occisus est et martyrii
coronam eltinuit, cum neque palatium imperatoriain impiis illis prodere vellet, neque periculum
effugere, quamvis posset.
διὰ τοῦ θείου καὶ ἀγγελικοῦ σχήματος μετονομα
σθείς Ιωασάφ μοναχός, ὁ πορφυρογέννητος, στη β'
καὶ ἥμισυ.
Μανουὴλ ὁ δεύτερος, ὁ υἱὸς Ιωάννου, ὁ πορφυ
ρογέννητος, ἔτη ιβ', μήνας δ', ἡμέρας κε'.
Ἰωάννης τρίτος, ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ πορφυρογέννητος, ὁ συγκροτήσας τὴν σύνοδον ἐν τῇ Φλωρεντία
καὶ συγκλίνας κατ᾿ ἀνάγκην τοῖς Λατίνοις, συμπαρ
ὄντων τῶν τε ἄλλων λογάδων καὶ αὐτοῦ τοῦ κυρού
Μάρκου τοῦ εὐγενικοῦ καὶ μητροπολίτου Εφέσου,
ἔτη κγ', μῆνας γ', ἡμέρας ι'.
Κωνσταντίνος τῶν Παλαιολόγων ὁ ὕστερος, ὁ ἀδελ
φὸς αὐτοῦ ὁ πορφυρογέννητος, ο δικαιότατος, μόνος
ὢν δεσπότης ἁπάσης τῆς Πελοποννήσου, καὶ μετὰ
τὸν θάνατον τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ κυροῦ Ἰωάννου εἰς
τὸ τῆς βασιλείας ύψος ἀρθεὶς, στη δ', μῆνας ε'.
Ἐπὶ τούτου ἐγένετο, οίμοι! ἡ ἅλωσις τῆς αὐτῆς
Κωνσταντινουπόλεως παρὰ τῶν ἀθέων ᾿Αγαρηνῶν ἐν
ἔτει ςαξα, καὶ ἐγένετο δορυάλωτος ἡ πρὶν βασιλίς
πασῶν τῶν πόλεων. ὺς καὶ ἀπεκτάνθη τότε παρ' αὐτ
τῶν ἐν τῇ γενομένῃ χαλάστρα αὐτός τε καὶ πάν
τες οι λογάδες σχεδόν, καὶ ἐκομίσατο τὸν τοῦ μαρτυ
ρίου στέφανον, μὴ θελήσας προδοῦναι τοῖς ἀνόμοις τὰ
βασίλεια, μήτε μὴν θελήσας τὸν κίνδυνον διαφυγείν,
δυνατοῦ ὄντος
Meursii et Lambecii notæ.
habenda est huic supputationi, anno Christi 1411,
dlie 90 Novembris. Sed an potius illa verba intelligenda sunt de Joanne Paleologo Androniei junioris
filio, quem pariter ut Joannem Cantacuzenum Codinus ait factum fuisse monachum, assumpto Jɔasapli nomine? LANB.
Χαλάστρα hic significat desolationam, destrue
ctionem. Sic in Corona pretiosa χαλασμένος expowitur destructus, κατεργασμένος. LANB.
Δυνατοῦ ὄντος. His in plerisque codicibus
subjungitur carmen jambicum domini (nam sic
illud κυροῦ explicandum est, non autem Cyri,
quasi esset nomen proprium) Theodori Prodromi
de patriarchis Cpolitanis, quod in delineatione
apparatus historiæ Byzantine editum est. Incipit
ἀρχιθύτης πρώτιστος ἐν πόλει μέγας. Hoc finito
sequitur ejusdem Georgii Codini liber De dignitati
bus et officiis magnæ ecclesiæ et aulæ Cpulitanæ,
qui jampridem doctorum virorum opera illustratus
separatin in lucem prodiit, LAMB.
ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΤΟΜΟΙ
ΧΡΟΝΙΚΑΙ.
BREVES ENARRATIONES
CHRONOGRAPHICÆ.
Interprete ANSELMO BANDURIO, O. S. B. monacho *
De templo Sancti Mocii, ac de Arianis qui ibi com'orabantur.
Sciendum est templum sancti Mocii a Constan- Δέον γινώσκειν, ὅτι ὁ ἅγιος Μώκιος πρώην μὲν
tino Magno pridem exstructum esse, cum multi- ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου παρῳκοδομήθη,
Anselmi Bandurii notæ.
lioc opus anonymi scriptoris, primum Graece
tantum edidit Lambecius ad calceni Codini, sub
* in Imperio Orientali Paris, 1711 fol, Tom, I,
titulo, Anonymi Collectanea de antiquitatibus Constantinopolitanis, ac notis brevioribus illustravit;
|
col. 653–654page 113 of 124
PG 157:653Ἑλλήνων πλήθη ἐκεῖσε κατοικούντων πολλά· καὶ δ. ναὸν εἶναι τοῦ Διὸς ἐκεῖσε, καθ᾽ ἦν ἔκτισε τὸν ναόν. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις Θεοδοσίου τοῦ Μεγάλου ἐξορίζονται οἱ ᾿Αρειανοὶ τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν, καὶ ἐλθόντες ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μωκίου, ηράσθησαν, καὶ παρακαλοῦσι τῷ βασιλεῖ κατοικεῖν αὐτοὺς ἐκεῖ, ὁ καὶ γέγονε. Παρευθὺ οὖν ἀνεγείρουσι τὴν αὐτὸν ναν οι Αρειανοί, καὶ δοξάζεται παρ' αὐτῶν δ ναὸς ἔτη ζ'· καὶ πίπτει, ὡς λόγος, ἔτι λειτουργούν τῶν αὐτῶν, ἐν τῷ ζ' ἔτει, καθ᾽ ἂν ᾿Αρειανοὶ ἀπες κτάνθησαν πολλοί. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις Ἰουστινιανοῦ τοῦ βασιλέως ἀνεγείρεται ὁ αὐτὸς ναὸς, καὶ ἵσταται ἕως ἡμῶν. Ἐν δόλῳ Μάρκελλος Αναγνώστης φησὶν ὅτι ἐν τῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς βασιλείας Κόνωνος τοῦ Ἰσαύρου πίπτει ὁ ναός Ὁ ἅγιος Αγαθόνικος ὑπὸ ᾿Αναστασίου τὸ πρό τερον καὶ Ἰουστινιανοῦ τοῦ Μεγάλου τὸ δεύτερον ᾠκοδομήθη· ἐν ᾧ καὶ πατριάρχαι ἐπεσκόπησαν ἐν τῷ αὐτῷ ναῷ ζ' ἐπὶ χρόνους ν'· καὶ βασιλεῖς στερη φοροῦσιν ἐκεῖσε. Δι᾿ ἣν αἰτίαν μετεποιήθη ὑπὸ Τιβερίου οὐ γινώσκεται. Τοῦτο δὲ παρέδωκαν οι πρὸς ἡμῶν, ὅτι καὶ παλάτιον μέγιστον πλησίον τοῦ ναοῦ τούτου ἦν· ὑπὸ δὲ Τιβερίου τοῦ πρώτου μετεποιήθη διολισθὲν εἰς τὰ νῦν βασίλεια. Τὰ τείχη τὰ πρὸς θάλασσαν ἀνακαινίζονται ἐπὶ Τιβερίου Αψιμάρου. Ἕως γὰρ αὐτοῦ ἡμελημένα ἦταν πάνυ. Τὰ δὲ τείχη τῆς δύσεως τῶν μεγάλων πορτῶν, ἐπὶ Λέοντος τοῦ Μεγάλου καὶ εὐσεβοῦς καθ' ην καὶ ἐλιτάνευσαν, καὶ τὸ Κύριε ἐλέη Παραστάσεις σύντομοι χρονικαί, περί στηλών και θεαμάτων.. Δοξάζεται παρ' αὐτῶν. καὶ δοξάζεται παρ' αὐτῶν, Η δοξάζεσθαι καὶ ἵσταται ἕως ἡμῶν ἐν δόλῳ, ὅλως, σὺν δέλῳ καὶ ἵσταται ἕως ἡμῶν. Ἐν δόλῳ Μάρκελλος ἀναγνώστης φησὶν ὅτι, εἰ μὴ ἐξ ἀγχινοίας οὗτος τούτους ανειλε δόλῳ, ἐν δόλῳ ἐν δ' λόγῳ, Κόνωνος τοῦ Ἰσαύρου. 45: Λέων, ὁ καὶ Κόνων, ὁ Ἰσαυρὸς, καὶ εἰκονομάχος, Υπό Αναστασίου τὸ πρότερον, Στερη φορούσιν. ἐστεφηφόρουν. Υπὸ Τιβερίου. ὑπὸ θυμοῦ; ὑπὸ Τιβερίου
ENARRATIONES CHRONOGRAPHICÆ.
Ἑλλήνων πλήθη ἐκεῖσε κατοικούντων πολλά· καὶ δ. 1edo Græcorun istic sedes haberet, ac templum
ναὸν εἶναι τοῦ Διὸς ἐκεῖσε, καθ᾽ ἦν ἔκτισε τὸν
ναόν. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις Θεοδοσίου τοῦ Μεγάλου
ἐξορίζονται οἱ ᾿Αρειανοὶ τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν, καὶ
ἐλθόντες ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μωκίου, ηράσθησαν,
καὶ παρακαλοῦσι τῷ βασιλεῖ κατοικεῖν αὐτοὺς ἐκεῖ,
ὁ καὶ γέγονε. Παρευθὺ οὖν ἀνεγείρουσι τὴν αὐτὸν
ναν οι Αρειανοί, καὶ δοξάζεται παρ' αὐτῶν δ
ναὸς ἔτη ζ'· καὶ πίπτει, ὡς λόγος, ἔτι λειτουργούν
τῶν αὐτῶν, ἐν τῷ ζ' ἔτει, καθ᾽ ἂν ᾿Αρειανοὶ ἀπες
κτάνθησαν πολλοί. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις Ἰουστινιανοῦ
τοῦ βασιλέως ἀνεγείρεται ὁ αὐτὸς ναὸς, καὶ ἵσταται
ἕως ἡμῶν. Ἐν δόλῳ Μάρκελλος Αναγνώστης
φησὶν ὅτι ἐν τῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς βασιλείας Κόνωνος
τοῦ Ἰσαύρου πίπτει ὁ ναός
་
illud prius Jovi sacrum esset. Theodosio autem
Magno imperatore, pulsi ecclesiis Ariani cum al
sancti Mocii' templum venissent ac loci desiderio
capti essent, imperatorem rogant ut sibi istic ba
birare liceat, quod etiam impetrarunt. Confestin
ergo Ariani templum excitant, in quo annis septem
divinas laudes persolverunt. Quod, ut fertur, illis
sacra peragentibus, ammo septimo corruens, Aria-
`norum plurimos oppressit. Justiniauo autem rerum
potiente, idem rursus templum instauratur, hodieque perstat incolume. Falso Marcellus Lector scribit, anno imperii Cononis Isauri secundo, templum
hoc corruisse.
De templo Sancti Agathonici, in quo olim patriarchæ commorabantur ac imperatores coronabantur.
Ὁ ἅγιος Αγαθόνικος ὑπὸ ᾿Αναστασίου τὸ πρότερον καὶ Ἰουστινιανοῦ τοῦ Μεγάλου τὸ δεύτερον
ᾠκοδομήθη· ἐν ᾧ καὶ πατριάρχαι ἐπεσκόπησαν ἐν
τῷ αὐτῷ ναῷ ζ' ἐπὶ χρόνους ν'· καὶ βασιλεῖς στερηφοροῦσιν ἐκεῖσε. Δι᾿ ἣν αἰτίαν μετεποιήθη ὑπὸ
Τιβερίου οὐ γινώσκεται. Τοῦτο δὲ παρέδωκαν οι
πρὸς ἡμῶν, ὅτι καὶ παλάτιον μέγιστον πλησίον
τοῦ ναοῦ τούτου ἦν· ὑπὸ δὲ Τιβερίου τοῦ πρώτου
μετεποιήθη διολισθὲν εἰς τὰ νῦν βασίλεια.
De muris maritimis, ac
Τὰ τείχη τὰ πρὸς θάλασσαν ἀνακαινίζονται ἐπὶ
Τιβερίου Αψιμάρου. Ἕως γὰρ αὐτοῦ ἡμελημένα
ἦταν πάνυ. Τὰ δὲ τείχη τῆς δύσεως τῶν μεγάλων
πορτῶν, ἐπὶ Λέοντος τοῦ Μεγάλου καὶ εὐσεβοῦς·
καθ' ην καὶ ἐλιτάνευσαν, καὶ τὸ Κύριε ἐλέη
Templum sancti Agathonici ab Anastasio pri
mum, atque a Justiniano postea exstructam est. In
quo etiam templo septem patriarchæ annis quinquaginta episcopatum gesserunt. Istic item imperatores coronabantur. Quam vero ob causam nutatum sit a Tiberio, nescitur. Tradunt porro majores nostri fuisse palatium maximum huic templo
vicinum, collapsum vero, a Tiberio seniore in imperatorias ædes, quæ etiamnum supersunt, mutatum fuisse..
de muro occidentali,
Maritimi muri instaurati sunt Tiberio Apsimarc
imperatore, cum antra prorsus neglecti fuissent.
Occidentalis autem magnarum portarum murus,
Leone Magno et pio principe constructus est: qu
tempore public supplicatio habita, et quadrageAnselmi Bandurii notæ.
Hud exscripseral ex codice ms. membranaceo
bibliothecae regi:n, duodecimi saculi, ut aiunt; est
que inter codices ejus bibliotheca num. 1027..
Hoc autem opusculum, compilatim ex Eusebi,
Socrate, Marcello Lectore, Papia, Theodoro Lectore, et complurilus aliis inscribitur, Παραστάσεις
σύντομοι χρονικαί, atque ex eo Codinis illam
partem, quae tractal περί στηλών και θεαμάτων..
verbotenus, ut putat Limbecius, exscripserat. Sed
de ætate, qua floruerat hic anonymous serip'or,
non constat. Prodiit autem iterum hec idem incerti
scriptoris opus, seul extra corpus Historie Byzantiuæ, in Manipulo originum rerumque Cpolitanarum
cum interpretatione Latina ac notis eruditissimi
Francisci Combefisii Parisiis 1664, in 4', cum titulo:
Breves demonstrationes chronographicæ. Ut autem
ipse hoc idem opus cum Latina interpretatione sno
loco reponerem, et corpori Historiæ Byzantine
restituerem quamplurimi ex amicis monuere; quibus sane libentissime morem gessi; quippe iterum
cum ms. codice Regio collatum ac commentariis
illustratum ema nostra Latina interpretatione hic
>xhibeo, tribus tantum, ni fallor, capitibus ex ComDefisiana interpretatione relictis, utpote quæ unlique mendis scaterent, et res futiles ac nullius
momenti continerent.
Δοξάζεται παρ' αὐτῶν. Perperam Lambecius
interpretatur καὶ δοξάζεται παρ' αὐτῶν, et possides
Η captum fuerat; δοξάζεσθαι πon significat possi -
deri, sed divinas laudes canere et divinis laudibus
frequentare, quod Italis dicitur officiare la chiesa,
Gallis vero, desserrir une église.
'Er dó.ly. Lamberius rò, tv 86kw, jungit præcedenti periodio, scilicet καὶ ἵσταται ἕως ἡμῶν ἐν
δόλῳ, ac legendum esse putat ὅλως, vel σὺν δέλῳ;
ipse vero cum Combe sio sejunctim lego et sie periolum finio, καὶ ἵσταται ἕως ἡμῶν. Ἐν δόλῳ Μάρ
κελλος ἀναγνώστης φησὶν ὅτι, etc.. et sic vello:
Falso Marcellus lector prodit, etc. Sic et Anonymus
poster (a) ubi de Asparis cisterna, Asparem et Ardaburini interfectos scribit ab imperatore Leone
M. eo quod conjurat one cum populo inita Leonem.
imperio dejicere statuissent, εἰ μὴ ἐξ ἀγχινοίας
οὗτος τούτους ανειλε δόλῳ, nisi forsan de industria
eos dolo sustulerit imperator. Nec displicet ingeniosa
Combelisii conjectura, qui pro ἐν δόλῳ legendum
putat, ἐν δ' λόγῳ, scilicet libro quarto Marcellus
Lector scribit, etc.
Κόνωνος τοῦ Ἰσαύρου. Scilicet Leouis Isauri
qui et Conon et ob dejectas imagines Iconomachus
passim est appellatus: testatur præ cæteris Cedre45: Λέων, ὁ καὶ Κόνων, ὁ Ἰσαυρὸς, καὶ εἰκονο
μάχος, etc.
Υπό Αναστασίου τὸ πρότερον, ete. Al
Anastasio non conditum sed renovatum fuisse templun S. Agathonici testatur Procopius lib.: De adific., cap. 4.
Στερη φορούσιν. Lego ἐστεφηφόρουν.
Υπὸ Τιβερίου. MS. habet, ὑπὸ θυμοῦ; at le
gendum ὑπὸ Τιβερίου cum Lambeco sequentia
suadent.
(a) [s est quem jam edidimus in Appendice ad Michaelem Psellum tom. CXXII. Edit. Path.
col. 655–656page 114 of 124
PG 157:655σον μ' εβόησαν· καὶ ὁ δῆμος του Πρασίνου ἔκραξαν, Λέων Κωνσταντῖνον εἰς κράτος ἐνίκησεν (8-9). Ἐν τῇ κατωγαίς πόρτῃ τῇ πληρεστάτῃ, στοιχεῖον ἵστατο Φειδαλίας τινὸς Ἑλληνίδος. Αρθείσης δὲ τῆς στήλης, θαῦμα ἦν ἐδέσθαι μέγα, τὸν τόπον ἐκεῖνον ἐπὶ πολὺ σείεσθαι, ὥστε καὶ τὸν βασιλέα θαυμάσαι, καὶ λιτὴν ἀπελθεῖν ἐν τῷ τόπῳ καὶ οὕτως παῦσαι, Σάβα τοῦ ὁσίου δι᾿ εὐχῶν τοῦτο ποιή σαντος. Ἐν τῇ λεγομένῃ Νεωλέᾳ ίστατο γυναικεία στήλη καὶ βωμὸς καὶ ἀρνίον μικρὸν ἐν οἷς καὶ ἵπποι χρυσίῳ διαλαμπεῖς τέσσαρες καὶ διφρελάτης ἐπὶ τοῦ δίφρου. Οἱ δὲ πολλοὶ Ἑλλήνων καὶ ᾿Αρειανῶν ὑπάρχουσι κεχωσμένοι, καὶ ἄλλα εἰς πλῆθος σκην νώματα Τὸ δὲ Πάνορμον Κάστρον ὑπλ' τοῦ Πανόρμου Ελληνος ἐκτίσθη, διπλότειχον ὑπάρχον, σιδήρου καὶ χαλκοῦ δίκην ἀναμεμιγμένον. Ἐν δὲ τῇ πρὸς βοῤῥᾶν πόρτῃ τοῦ αὐτοῦ Κάστρου ἵστατο πυργίον αὐχμῶδι καὶ στήλη γυναικεία δικέφαλος· ἔνθα και θέαμα γέγονεν. Εμπυρισμοῦ γάρ ποτε εί κάστρον κατειληφότος, καὶ πάσης τῆς πόλεως ἐδα φισθείσης μετὰ καὶ τῶν τειχών, ἵσταται τὸ πυργίον ἐκεῖνο τῆς πόρτης, ἔνθα καὶ ἡ στήλη συνίστατ ᾿Αλλὰ πολλάκις καὶ τοῦ πυρὸς προσεγγίζοντος τῷ τόπῳ, ὡς ὑπό τινος διώκοντος αὐτὸν ὄπισθεν ὡ; (8-9) Λέων Κωνσταντῖνον εἰς κράτος ἐνίκησεν. Λέων καὶ Κωνσταντίνος εἰς κράτος ἐνίκησαν; Κωνσταντίνος, καὶ Θεοδόσιος ὁ Μέγας, καὶ Λέων, εἰς κράτος ἐνίκησεν, Κωνσταντίνον καὶ Θεοδόσιον,etc. Ελένη καὶ Κωνσταντίνος καὶ Θεοδόσιος εἰς κράτος ενικήθησαν, Καὶ βωμὸς καὶ ἁρνίον μικρόν. και βωμός καρίδιον μικρόν. μοσχάριον. Σκηνώματα. Σκήνωμα λείψανον, καὶ τῷ αὐτῷ ἔτει εἰσῆλο δεν το σκήνωμα Κωνσταντίας καὶ κατετέθη, Ἴστατο πυργίον αὐχμῶδι. ἵστασθαι τὸ πυργίον ἐκεῖ να τῆς πόρτης. Μ. στυράκιον στυράκιον 'Η δὲ γυναικοειδής στήλη ἡ ἱσταμένη εἰς τὴν φιάλην του Ιπποδρομίου, εἰς τὸ στυράκιον, Ειρήνης ἐπὶ τῆς Ἀθηναίας Τὸν Σωτῆρα εἰς τὴν Χαλκήν τω μανὸς ὁ γέρων ἀνήγειρεν, ὑπὸ στυρακίων μικρών δύο, 2 ὑπὸ στηλών δύο μικρών ἠχμώδι αύτο μάδι αἰχμώδη αἰχμώδες, στυράκιον ἢ αἰχμή, εμπρησμού γάρ ποτε τὸ κάστρον κατειληφότος, καὶ πάσης τῆς πόλεως μετὰ καὶ τῶν τειχῶν αὐτῆς ἀφανισθείση τὸ πυργίον ἐκεῖνο τῆς πόρτης, οὗ ἡ ῥηθεῖσα στήλη ἵστατο,
sies, Kyrie eleison, couclamatum est, succlamante σον μ' εβόησαν· καὶ ὁ δῆμος του Πρασίνου
factione Prasina, Vicit Leo Constantinum.
ἔκραξαν, Λέων Κωνσταντῖνον εἰς κράτος ἐνικησεν (8-9).
De statua Phidaliæ, quæ stabal in porta sublerranea.
In subterranea porta, quæ oppleta aggere est,
signum stabat Phid.liæ cujusdam mulieris Græcæ.
Hinc sublata statua, magnum inde spectaculum
superfuit, quod diu multumque locus ille motibus
succussus sit; ita ut imperator obstupefactus, eo
in loco supplicationem institueret, eoque modo
terræ motus cessavit; quod S. Sabæ precibus impetratum est.
De loco Neolea cognomine,
In Neolea, ut vocant, erecta erat muliebris stasiua, araque et agnellus tener. Ibidem quoque exstant quatuor equi auro splendidi et auriga currui
insidens. Multi quoque Græci el Ariani istic tumulantur: aliaque ibi bene nulla cadavera compa"
rent.
Ἐν τῇ κατωγαίς πόρτῃ τῇ πληρεστάτῃ, στοιχεῖον
ἵστατο Φειδαλίας τινὸς Ἑλληνίδος. Αρθείσης δὲ
τῆς στήλης, θαῦμα ἦν ἐδέσθαι μέγα, τὸν τόπον
ἐκεῖνον ἐπὶ πολὺ σείεσθαι, ὥστε καὶ τὸν βασιλέα
θαυμάσαι, καὶ λιτὴν ἀπελθεῖν ἐν τῷ τόπῳ καὶ οὕτως
παῦσαι, Σάβα τοῦ ὁσίου δι᾿ εὐχῶν τοῦτο ποιή
σαντος.
ac statuis ibidem erectis.
Ἐν τῇ λεγομένῃ Νεωλέᾳ ίστατο γυναικεία στήλη
καὶ βωμὸς καὶ ἀρνίον μικρὸν ἐν οἷς καὶ ἵπποι
χρυσίῳ διαλαμπεῖς τέσσαρες καὶ διφρελάτης ἐπὶ τοῦ
δίφρου. Οἱ δὲ πολλοὶ Ἑλλήνων καὶ ᾿Αρειανῶν
ὑπάρχουσι κεχωσμένοι, καὶ ἄλλα εἰς πλῆθος σκην
νώματα
De Castro Panormo, ac statua quæ in porta septentrionali ejusdem Castri stabat.
Castrum Panormum a Panormo quodam Græco
conditum est duplici muro instructum, atque ceu
ex ferro et ære commistum. In septentrionali autem
ejus porta erat turris quedam squallida, cui biceps
muliebris statua imposita erat; ubi etiam res mira
contigit. Nam cum in castro incendium grassaretur, urbsque tota cum muris solo æquata fuisset,
stetit turris illa portæ, cui statua imposita erat.
Sed et sæpius igne propius accedente, quasi quopiam
depellente, flamura a statua ulnas quinque recedebat. Eam porro sustulit Chosroes Persarum tyranΤὸ δὲ Πάνορμον Κάστρον ὑπλ' τοῦ Πανόρμου
Ελληνος ἐκτίσθη, διπλότειχον ὑπάρχον, σιδήρου
καὶ χαλκοῦ δίκην ἀναμεμιγμένον. Ἐν δὲ τῇ πρὸς
βοῤῥᾶν πόρτῃ τοῦ αὐτοῦ Κάστρου ἵστατο πυργίον
αὐχμῶδι καὶ στήλη γυναικεία δικέφαλος· ἔνθα
και θέαμα γέγονεν. Εμπυρισμοῦ γάρ ποτε εί
κάστρον κατειληφότος, καὶ πάσης τῆς πόλεως ἐδαφισθείσης μετὰ καὶ τῶν τειχών, ἵσταται τὸ πυργίον
ἐκεῖνο τῆς πόρτης, ἔνθα καὶ ἡ στήλη συνίστατ
᾿Αλλὰ πολλάκις καὶ τοῦ πυρὸς προσεγγίζοντος τῷ
τόπῳ, ὡς ὑπό τινος διώκοντος αὐτὸν ὄπισθεν ὡ;
Anselmi Bandurii notæ.
(8-9) Λέων Κωνσταντῖνον εἰς κράτος ἐνίκη
σεν. Suspecta hæc lectio Lamnlecio visa, ac ita cam
emendat Λέων καὶ Κωνσταντίνος εἰς κράτος ενίκησαν; ipse vero, ut ingenue fatear, non castigatum
sed corruptum a Lambecio locum puto; quid enim
magis obvium historiam evolventibus occurrit,
quam ejusmodi plebis adulationibus principes segnes æquiparatos, imo sæpe sæpius prælatos principibus, qui bellica laude et omni virtutin ornatu
clari exstitere; dum plebs præsens principis hencficium considerat, vel futurum sperat? idcirco
corrigendus est ex chronographo Codinus qui ita
habet, Κωνσταντίνος, καὶ Θεοδόσιος ὁ Μέγας, καὶ
Λέων, εἰς κράτος ἐνίκησεν, lego Κωνσταντίνον καὶ
Θεοδόσιον,etc. Optime quidem lee Anonymus noster: Ελένη καὶ Κωνσταντίνος καὶ Θεοδόσιος εἰς
κράτος ενικήθησαν, il est, Helena, Constantinus et
Theodosius prorsus victi sunt. Falso autem hanc
murorum terrestrium instaurationem Leoni magno
Chronographus, Anonymus noster et Codinus
ascribant, cum Theophanes, Cedrenus et Manasses
muros hos, anno xxxiv Leonis Isauri terræmotu
collapsos et ab eodem Augusto restauratos memorime prodiderint.
Καὶ βωμὸς καὶ ἁρνίον μικρόν. Ita cum
Combefisio lego. Ms. habet, και βωμός καρίδιον
μικρόν. Lambecius emendat,και μοσχάριον.
Σκηνώματα. Σκήνωμα hic idem significat
quod λείψανον, cadarer. Chronicon Alexandrinum
aunov Theodosii Magni, καὶ τῷ αὐτῷ ἔτει εἰσῆλο
δεν το σκήνωμα Κωνσταντίας καὶ κατετέθη,
etc. Ita idem scriptor ad annum 1 Arcadii et alibi.
Mac significatone sæpe etiam usurpatur hoc nomen
apud scriptores ecclesiasticos.
Ἴστατο πυργίον αὐχμῶδι. Scilicet turris
squalida seu neglecta. Ita ex contextu restituimus;
paulo quippe infra habet, ἵστασθαι τὸ πυργίον ἐκεῖνα τῆς πόρτης. Μ. habet στυράκιον in primo loco,
neque spernenda hæc lectio foret, nisi contextus
aliud moneret; nam στυράκιον non solum last
cuspidem, ut putat Combefisins in notis ad cumdem locum, significat, verum eliam Græcis recentioribus pro columella passim usurpatur; sic Anonymus noster et Codinus 'Η δὲ γυναικοειδής στήλη
ἡ ἱσταμένη εἰς τὴν φιάλην του Ιπποδρομίου, εἰς τὸ
στυράκιον, Ειρήνης ἐπὶ τῆς Ἀθηναίας: et alibi
cum de templo Salvatoris in Chalce a Romano Seniore exstructo: Τὸν Σωτῆρα εἰς τὴν Χαλκήν τω
μανὸς ὁ γέρων ἀνήγειρεν, ὑπὸ στυρακίων μικρών
δύο, etc. Ubi cod. Reg. 2 ὑπὸ στηλών δύο μικρών
label. Pro ἠχμώδι vero, lego cum Combefisio αύτο
μάδι (sic enim pleraque neutra sequiores Græci in
t terminant), squallidu scilicet, neglecta, situ horrens.
Ducangius αἰχμώδη legendum putat; Lambecins
vero αἰχμώδες, νel στυράκιον ἢ αἰχμή, mililque
erroris suspicatur in priori voce, licet cum contextu
pugnet, et cum Codino qui sic habet, εμπρησμού
γάρ ποτε τὸ κάστρον κατειληφότος, καὶ πάσης τῆς
πόλεως μετὰ καὶ τῶν τειχῶν αὐτῆς ἀφανισθείση τὸ
πυργίον ἐκεῖνο τῆς πόρτης, οὗ ἡ ῥηθεῖσα στήλη ἵστατο,
etc. Ubi Lambecius hallucinatus est qui redditl,
turris illa, in cujus porta stabat supradicta stalua;
nam textus non in porta turris statuan stetisse ail,
sed turrim in porta Castri Panormi, atque turri
impositam statuam perhibet.
col. 657–658page 115 of 124
PG 157:657ὀργυιάς σ' ὑπεχώρει τῆς στήλης. Αύτη δὲ παρελήφθη ὑπὸ Χοσρόου τοῦ Περσῶν τυράννῳ, καί ἐστιν εἰς Περσίδα λατρευομένη ἕως τοῦ νῦν, καθὼς ὁ παραδείσιος διοικητής ἐκεῖσε κρατηθεὶς καὶ ἐκφυγών δῆλὰ πεποίηκεν ἐν τῷ Χρονικῷ μὰν ἐξαίσιον. Ἱππολύτου, τὸ τρίτον δημοσιευόμενον. Ζήτει στο Τὸ δὲ καλούμενον Σμύρνιον, πλησίον τοῦ Τετρα δισίου ἐμβόλου, ἔχει ὑποκάτω τῆς γῆς, τὸ πρὸς βορλάν μέρος, όργυιάς ι'· στῆλαι θα πλησίον τοῦ ναοῦ τοῦ ἁγίου Θεοδώρου. Εἰσὶ δὲ αἱ στῆλαι αἱ μὲν τρεῖς Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου καὶ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ Φαύστης, καὶ Ἰλαρίωνος πραιποσίτου, καὶ τετάρτη τοῦ παιδὸς Κωνσταντίνου του Κρίσπου δν Ηρόδοτος καὶ Ιππόλυτος χρονογράφοι λέ γουσιν ἀποκεφαλισθῆναι ὑπὸ τοῦ πατρός· ὃν και λυπηθεὶς ὁ πατὴρ μετενόησε, καὶ ἔκλαυσεν αὐτῷ μ' ἡμέρας, ὡς ὁ λόγος ἔχει, μὴ λουσάμενος τὸ σώμα, μὴ ἀναψύξας ἐν κοίτῃ. Εποίησε δὲ τὴν στήλην ἐξ ἀργύρου καθαροῦ, βάψας αὐτὴν χρυσῷ πλείστῳ. Τὴν δὲ κεφαλήν μόνην ἐκ χρυσίου τε λείου, γράφουσαν ἐν τῷ μετωπιδίῳ, Ο ΗΔΙΚΗΜΕ ΝΟΣ ΥΙΟΥ ΜΟΥ. Ταύτην στήσας μετάνοιαν βαλών, ελιπάρει Θεῷ, ὑπὲρ ὧν ἐπλημμέλησεν. Αἱ δὲ λοιπαὶ ε' στῆλαι ὑπάρχουσι Σεβήρου, 'Αρμάτου, Ζευξίππου, Βιγλεντίου τοῦ τὰ Βιγλέντια κτίσαντος, καὶ Ελευθερίου, τοῦ εἰς τὸ Σενάτον τὸ παλάτιον χτίσαντος. Οὗτοι πάντες ξίφει παρεδόθησαν, καὶ ὑπὸ ἀδικήσαντος στηλωθέντες, συγχώρησιν παρὰ τοῦ πλημμελήσαντος ἐδυσωποῦντο. Παρέλαβον δὲ καὶ τὰ οἰκεῖα τέκνα τοῦτο αὐτὸ ποιεῖν, καὶ ἐκ τού των πολλοί, έως Οὐαλῆ τοῦ ᾿Αρειανοῦ. Οἱ οὖν Αρειανοί, μὴ φέροντες την ήτταν τὴν διὰ Κωνσταντίνου, ἐν τῷ εἰρημένῳ Τετραδισίῳ ἐμβόλων, πλησίον τοῦ ἁγίου Θεοδώρου ταύτας κατέχωσαν. Εν δὲ τῷ Σενάτῳ ἀπετέθησαν ἡνίοχοι ἐν Ζευξίπ τοῖς ἐν τῷ ἀστρονομικῷ ἐργάνῳ, ἔνθα τῆς ᾿Αρτέ μιλας καὶ τῆς ᾿Αφροδίτης ἵστατα: στήλη, ἐν οἷς σκυτάλαις ἀπεκεφαλίσθη ὑπὸ τῶν ᾿Αρειανῶν ᾿Αρκάδιος ἀρχιδιάκονος τῆς ἁγίας Εἰρήνης· ἔνθα καὶ λέγουσι σείεσθαι τὰς στήλας ἕως ἡμερῶν τριῶν Οργνιάς ε'. όργυιάς ιε'. Αὕτη δὲ παρελήφθη ὑπὸ Χοσρόου. Καὶ τετάρτη τοῦ παιδὸς Κωνσταντίνου τοῦ Κρίσπου. τοῦ τρίτου τοῦ Κωνσταντίνου τοῦ ὁμωνύμου. *) 'Ηρόδοτος καὶ Ιππόλυτος, Ἡρόδοτος Ηρωδίων, Ταύτην στήσας. στείλας, στήλας. Πλησίον τοῦ ἁγίου Θεοδώρου.
ENARRATIONES CHRONOGRAPHIC.E.
ὀργυιάς σ' ὑπεχώρει τῆς στήλης. Αύτη δὲ nus, hactenusque ea in Perside colitur, ut vivarii
παρελήφθη ὑπὸ Χοσρόου τοῦ Περσῶν τυράν- præfectus illic captus, ac fuga elapsus declarat in
νω, καί ἐστιν εἰς Περσίδα λατρευομένη ἕως τοῦ Hippolyti Chronico, quod tertio vulgatum est. Quære
νῦν, καθὼς ὁ παραδείσιος διοικητής ἐκεῖσε κρατη- narrationem eximiam.
θεὶς καὶ ἐκφυγών δῆλὰ πεποίηκεν ἐν τῷ Χρονικῷ
μὰν ἐξαίσιον.
Ἱππολύτου, τὸ τρίτον δημοσιευόμενον. Ζήτει στο
De loco cognominato Smyrnium, ac de statuis, quæ ibidem erectæ erant.
Τὸ δὲ καλούμενον Σμύρνιον, πλησίον τοῦ Τετρα- Smyrnium, ut vocant, prope Tetralisiam portiδισίου ἐμβόλου, ἔχει ὑποκάτω τῆς γῆς, τὸ πρὸς cnm, specum habet subterraneam septentrionem
βορλάν μέρος, όργυιάς ι'· στῆλαι θα πλησίον τοῦ versus decem ulnarum: ibi novem statuæ sunt,
ναοῦ τοῦ ἁγίου Θεοδώρου. Εἰσὶ δὲ αἱ στῆλαι αἱ μὲν haud procul a templo sancti Theodori. Sunt autem
τρεῖς Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου καὶ τῆς γυναικὸς statue, tres quidem Constantini magni, ejusque
αὐτοῦ Φαύστης, καὶ Ἰλαρίωνος πραιποσίτου, καὶ uxoris Faustæ et Hilarionis præpositi; quarta Criτετάρτη τοῦ παιδὸς Κωνσταντίνου του Κρίσπου epi filii Constantini: cui Herodotus et Hippolytus
δν Ηρόδοτος καὶ Ιππόλυτος χρονογράφοι λέ- chronographi abscissum caput a patre narrant·
γουσιν ἀποκεφαλισθῆναι ὑπὸ τοῦ πατρός· ὃν και Humc pater, eum credis poeniteret, diebus quadraλυπηθεὶς ὁ πατὴρ μετενόησε, καὶ ἔκλαυσεν ἐπ'ginta luxit, atque abutione corporis et lectuli quiete
αὐτῷ μ' ἡμέρας, ὡς ὁ λόγος ἔχει, μὴ λουσάμενος τὸ
· σώμα, μὴ ἀναψύξας ἐν κοίτῃ. Εποίησε δὲ τὴν
στήλην ἐξ ἀργύρου καθαροῦ, βάψας αὐτὴν χρυσῷ
πλείστῳ. Τὴν δὲ κεφαλήν μόνην ἐκ χρυσίου τελείου, γράφουσαν ἐν τῷ μετωπιδίῳ, Ο ΗΔΙΚΗΜΕ
ΝΟΣ ΥΙΟΥ ΜΟΥ. Ταύτην στήσας μετάνοιαν
βαλών, ελιπάρει Θεῷ, ὑπὲρ ὧν ἐπλημμέλησεν. Αἱ
δὲ λοιπαὶ ε' στῆλαι ὑπάρχουσι Σεβήρου, 'Αρμάτου,
Ζευξίππου, Βιγλεντίου τοῦ τὰ Βιγλέντια κτίσαντος,
καὶ Ελευθερίου, τοῦ εἰς τὸ Σενάτον τὸ παλάτιον
χτίσαντος. Οὗτοι πάντες ξίφει παρεδόθησαν, καὶ
ὑπὸ ἀδικήσαντος στηλωθέντες, συγχώρησιν παρὰ
τοῦ πλημμελήσαντος ἐδυσωποῦντο. Παρέλαβον δὲ
καὶ τὰ οἰκεῖα τέκνα τοῦτο αὐτὸ ποιεῖν, καὶ ἐκ τού
των πολλοί, έως Οὐαλῆ τοῦ ᾿Αρειανοῦ. Οἱ οὖν
Αρειανοί, μὴ φέροντες την ήτταν τὴν διὰ Κωνσταντίνου, ἐν τῷ εἰρημένῳ Τετραδισίῳ ἐμβόλων,
πλησίον τοῦ ἁγίου Θεοδώρου ταύτας κατέχωσαν.
e
abstinuit. Fecit que statuam ex argento puro, auro
multo oblitam: caput ex auro puro, fronti insculptis
hisce verbis: Filius meus injuste necatus. Hac slatua erecta pœnitentium more, corpore et capite
inclinato, sceleris veniam a Deo ellagitabat. Reliquæ vero quinque statuæ sunt, Severi, Harmati,
Zeuxippi, Vigilantii, qui Viglentia exstruxit, et
Eleutherii, qui in senatu palatium excitavit. Hi
omnes gladio obtruncati sunt, erectisque statuis
ab co qui leseral, veniam rogabantur. Mosque ad
liberos transiit.ex iisque ad alios ad usque tempus
Valeutis Ariani. Ariani itaque ex illata sibi a Constantino clade ira perciti, in ea quam diximus Tetradisia porticu ad sancti Theodori templum, statuas
terra obruerunt.
De statuis quæ in senatu erectæ erant, el de aurigarum curribus.
Εν δὲ τῷ Σενάτῳ ἀπετέθησαν ἡνίοχοι ἐν Ζευξίπ
τοῖς ἐν τῷ ἀστρονομικῷ ἐργάνῳ, ἔνθα τῆς ᾿Αρτέ
μιλας καὶ τῆς ᾿Αφροδίτης ἵστατα: στήλη, ἐν οἷς
σκυτάλαις ἀπεκεφαλίσθη ὑπὸ τῶν ᾿Αρειανῶν ᾿Αρκάδιος ἀρχιδιάκονος τῆς ἁγίας Εἰρήνης· ἔνθα καὶ
λέγουσι σείεσθαι τὰς στήλας ἕως ἡμερῶν τριῶν
In senatu status aurigarum Circensium positæ.
erant, in organo Astronomica, ubi etiam Dianæ e
Veneris statue collocatam fuerant; ad quas Arcadius sanctæ Irenæ archidiaconus fustibus ab Arianis interfectus est. Ferturque tribus totis ab ejus
cæde diebus motu succussas fuisse. Aurigarum
Anselmi Bandurii notæ.
Οργνιάς ε'. Codinus habet όργυιάς ιε'.
Αὕτη δὲ παρελήφθη ὑπὸ Χοσρόου. Eadem
porro, sed paulo diversis verbis, refert Codinus,
qui insuper addit, eo ipso tempore a Chosroe Jerosolymam captam, ac sanctam et salutarem Christi
crucem una cum Zacharia patriarcha inde ablalam; quam urbem cum postea lleraclius vicesimo
imperii sui anno, devicto Chosroe, una cum omnibus captivis recepisset, sacrosanctum Crucis lignum
Constantinopolim reportavit, Dei gratia adjuvante,
necnon precibus Modesti, tunc patriarchæ illius
orbis.
Καὶ τετάρτη τοῦ παιδὸς Κωνσταντίνου τοῦ
Κρίσπου. lla Combefisius emendat; corrupte quippe in ms. legitur, τοῦ τρίτου τοῦ Κωνσταντίνου τοῦ
ὁμωνύμου.
*) 'Ηρόδοτος καὶ Ιππόλυτος, etc. Quis
Herodotus iste chronographus fuerit, vel quo tempore vixerit, mihi non liquet; nisi forte pro Ηρόδο
τος legendum sit Ηρωδίων, quem etiam infra
chronographus noster citat. Hippolyti vero, nempe
Thebani, meminit Glycas parte tertia Annalium;
Nicephorus quoque Callist. Hist. Eccl. lib. 1. Mujus
Chronicon Romæ exstare in bibliotheca Vaticana
tradit Conradus Gesnerus in bibliotheca sua. Et
tomn. ut. Antig. Lect. Canisii exstat fragmentum ex
hujus Chronographia decerpturn.
Ταύτην στήσας. Ita ex Anonymo nostro
restituiinus. Ms. habet στείλας, Lambecii editio
στήλας. Pluribus hæc omnnia habentur in Anonybio nostro.
Πλησίον τοῦ ἁγίου Θεοδώρου. Scilicet proxime templum S. Theodori Tyronis, quod in tractu
Sphoracii exstitisse perhibet Anonymus noster,
haud procul a Magna Ecclesia.
col. 659–660page 116 of 124
PG 157:659τοῦ θανάτου τούτου· αἱ δὲ χαροῦχαι ἐν τῷ εἰλήματι κατεχώσθησαν ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ βασι λέως. Καὶ τοῦτο δὲ ἐμφέρεται ὅτι οἱ δώδεκα κόφινοι δέκα ἔτη ἐν τῷ νέῳ παλατίῳ τοῦ Σενάτου τεποιήκασι μετὰ δὲ ταῦτα ἐν τῷ εἰλήματι του φόρου κατεχώσθησαν, Μητροφάνους ἐπισκόπου Κων σταντινουπόλεως τοῦτο συμβουλεύσαντος τῷ μεγάλῳ βασιλεῖ Κωνσταντίνῳ. Καὶ τοῦτο δὲ ἐμφέρεται εἰς τοὺς πολλούς, ότι Μητροφάνους καὶ ᾿Αλεξάνδρου και Παύλου οι εἰκόνες ἐν σανίσι γεγόνασιν ὑπὸ τοῦ μεγάλου Κων σταντίνου, καὶ ἔσταντο ἐν τῷ φόρῳ πλησίον τῆς μεγάλης στήλης, τῆς ἐν τῷ κέρκι κατὰ τὴν ἀνατ λήν· ἄς τινας εἰκόνας οἱ 'Αρειανοὶ μετὰ τὸ κρατῆσαι τῷ περὶ παραδέδωκαν ἐν τῷ Κορανίῳ Ν λίῳ μετὰ καὶ τῆς Θεοτόκου ἀπεικονίσματος, καὶ αὐτοῦ τοῦ· νηπιάσαντος Ἰησοῦ, καθά Αγκυριανὸς χρονογράφος ἐν τῇ Δεκαλόγῳ αὐτοῦ ἀκριβέστερον παρὰ ᾿Αναστάσιον ἡμῖν παραδέδωκεν. Τὸ δὲ αὐτὸ καὶ αὐτὸς Ἀναστάσιος. Ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, τῇ νῦν ὀνομαζομένη Αγία Σοφία, στήλαι ἀφηρέθησαν υας' αἱ πλεῖται μὲν Ἑλλήνων ὑπάρχουσαι, αἴ τινες ἐκ τῶν πολλῶν ὑπῆρχον, τοῦ τε Ζεῦ καὶ Διὸς, καὶ Κάρου τ τρός καὶ Διοκλητιανοῦ· καὶ τὸ δωδεκάζωσιν, καὶ Σελήνη, καὶ ἡ ᾿Αφροδίτη, καὶ ὁ ᾿Αρκτούρις ἀστὴρ, παρὰ δύο περσικών στηλών βασταζόμενος καὶ ὁ νότιος πόλος καὶ ἡ θέρεια τῆς ᾿Αθην νας ἀπὸ τοῦ πλευροῦ τὴν Ιριν ἀφιλοσόφες μαντεύουσαν ἔχουσα. Ἐκ δὲ τῶν Χριστιανῶν οὐκ Καὶ τοῦτο δὲ ἐμφέρεται. ἐμφαίνεται. Μητροφάνους ἐπισκόπου, Καὶ Παύλου. ν τῷ Κορονίῳ Μιλίω. ἐν τῷ ὀρείῳ Μιλίῳ ἐν τῷ ὠρέῳ Μελίῳ ἐν τῷ Κοροσίῳ Μιλίῳ, ἐν τῷ ὀρείῳ Μιλίῳ. Καθὰ ῾Αγκυριανές χρονογράφος. Αγγυριανός Αγκυρανός, Αγκύρας Καὶ Κάρου πατρός. Καὶ ὁ νότιος πόλος. ριο νότιος πόλος ὁ νομάδειες των δος, ΒΥΖΑΝΤΙΩΝ, Καὶ ἡ ιέρεια τῆς ᾿Αθηνᾶς, καὶ ἡ ἱεριδία τῆς ᾿Αθηνάς. 9 καὶ ἡ ἐριδία της Αθηνάς
autem currus Theodosio imperante in Hippodromi τοῦ θανάτου τούτου· αἱ δὲ χαροῦχαι ἐν τῷ
arga Uefossi sunt.
εἰλήματι κατεχώσθησαν ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ βασι
λέως.
De decem cophinis, qui in moro senatus palatio depositi erant.
165a Narratur item duodecim cophinos annis
decem in novo senatus palatio exstitisse: quod
Metrophanis episcopi Constantinopolitani consilio
Constantinus Magnus, imperator effecit.
Καὶ τοῦτο δὲ ἐμφέρεται ὅτι οἱ δώδεκα κόφινοι δέκα ἔτη ἐν τῷ νέῳ παλατίῳ τοῦ Σενάτου
τεποιήκασι μετὰ δὲ ταῦτα ἐν τῷ εἰλήματι του φόρου
κατεχώσθησαν, Μητροφάνους ἐπισκόπου Κων
σταντινουπόλεως τοῦτο συμβουλεύσαντος τῷ μεγάλῳ
βασιλεῖ Κωνσταντίνῳ.
De imaginibus Metrophanis, Alexandri et Pauli a Constantino M. in foro erectis.
Hoc item multorum sermone percrebuit Metrophanis, Alexandri et Pauli imagines in tabulis ligueis expressas, auctore Constantino Magno, et
in Foro prope magnam sṭatuam, quæ in columna
ad orientem posita visitur, collocatas esse: quas
imagines Ariani jam rerum patientes in Milliario
aureo, una cum Sanctæ Deiparæ ipsiusque pueri
Jesu imagine, igni tradiderunt; ut Aucyriamus
chronographus in suo Decalogo, Anastasio accuratius, ipseque Anastasins tradiderant.
Καὶ τοῦτο δὲ ἐμφέρεται εἰς τοὺς πολλούς, ότι
Μητροφάνους καὶ ᾿Αλεξάνδρου και Παύλου οι
εἰκόνες ἐν σανίσι γεγόνασιν ὑπὸ τοῦ μεγάλου Κων
σταντίνου, καὶ ἔσταντο ἐν τῷ φόρῳ πλησίον τῆς
μεγάλης στήλης, τῆς ἐν τῷ κέρκι κατὰ τὴν ἀνατ
λήν· ἄς τινας εἰκόνας οἱ 'Αρειανοὶ μετὰ τὸ κρατή
σαι τῷ περὶ παραδέδωκαν ἐν τῷ Κορανίῳ Ν
λίῳ μετὰ καὶ τῆς Θεοτόκου ἀπεικονίσματος,
καὶ αὐτοῦ τοῦ· νηπιάσαντος Ἰησοῦ, καθά Αγ
κυριανός χρονογράφος ἐν τῇ Δεκαλόγῳ αὐτοῦ
ἀκριβέστερον παρὰ ᾿Αναστάσιον ἡμῖν παραδέδωκεν.
Τὸ δὲ αὐτὸ καὶ αὐτὸς Ἀναστάσιος.
erant, et a Justiniano per urbem distributœ.
De statuis quæ olim in Sanela Sophia exectæ
In magna ecclesia, quæ nunc Sancta Sophia
nimeupatur, statuæ sublatæ sunt quadringentæ viginti sepłem, quarum pleræque Gentilium erant:
inter multas vero alias istæ erant, Jovis, Cari patris
ac Diocletiani; item duodecim signorum cœlestium
Lunæ, Veneris et Arcturi sideris duabus Persicis
columnis fulti, Poli Australis ac Sacerdotis Minervæ
habentis a latere Iridem sine Philosophia vaticinan -
tem. Christianorum item non paucæ aderant, að
octoginta circiter, quarum paucæ ex multis me-
'
Ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, τῇ νῦν ὀνομαζομένη
Αγία Σοφία, στήλαι ἀφηρέθησαν υας' αἱ πλεῖται
μὲν Ἑλλήνων ὑπάρχουσαι, αἴ τινες ἐκ τῶν πολλῶν
ὑπῆρχον, τοῦ τε Ζεῦ καὶ Διὸς, καὶ Κάρου τ
τρός καὶ Διοκλητιανοῦ· καὶ τὸ δωδεκάζωσιν,
καὶ Σελήνη, καὶ ἡ ᾿Αφροδίτη, καὶ ὁ ᾿Αρκτούρις
ἀστὴρ, παρὰ δύο περσικών στηλών βασταζόμενος
καὶ ὁ νότιος πόλος καὶ ἡ θέρεια τῆς ᾿Αθην
νας ἀπὸ τοῦ πλευροῦ τὴν Ιριν ἀφιλοσόφες
μαντεύουσαν ἔχουσα. Ἐκ δὲ τῶν Χριστιανῶν οὐκ
Anselmi Bandurii notæ.
Καὶ τοῦτο δὲ ἐμφέρεται. Ita ex contextu et
ex sequenti capite restituimus. Perperam legitur in
ms. ἐμφαίνεται.
Μητροφάνους ἐπισκόπου, etc. Anno imperii Constantini vicesimo quinto Alexander Metrophanis successor Ecclesiam Constantinopolitanam
jam ab aliquot annis regebat; et sic quod Metrophani chronographus attribuit, temporis ratio non
admittit.
Καὶ Παύλου. Paulus sub Constantio episcopatum adeptus, a quo statim deturbatus, Romam
coactus est petere; falso igitur proht chronographus hujus imaginem una cum Metrophanis et
Alexandri tabulis ligneis a Constantino Magno incisam, et in foro prope magnam statuam” collocatam fuisse, ut optime ad eumdem locum observal Conlefsinis.
ν τῷ Κορονίῳ Μιλίω. Αt legendumn est
ἐν τῷ ὀρείῳ Μιλίῳ; nam idem chronographus infra ubi de secundo spectaculo agit, ἐν τῷ ὠρέῳ
Μελίῳ habet. ita et Lambecius legendum pulal;
Combelisius vero ms. lectionem ut genuinam tuetur, scilicet, ἐν τῷ Κοροσίῳ Μιλίῳ, et vertit in
Milto Coronato. Vide hac de re {Anonymum nostrum, apud quem scribitur ἐν τῷ ὀρείῳ Μιλίῳ.
Καθὰ ῾Αγκυριανές χρονογράφος. Codinus
habet Αγγυριανός; at Lambccius legendum censet
Αγκυρανός, tanquam ab Αγκύρας Galatise oppido.
Καὶ Κάρου πατρός. lta restituimus seculi
lectionem codicis Vallicellani, quam Lambecius
affert.
Καὶ ὁ νότιος πόλος. Polus Australis.
Nescio quare Lambecio suspecta sit hæc lectio, ut
ριο νότιος πόλος legendum putet ὁ νομάδειες των
δος, statua videlicet pulli equini, capite proni, hor
ma pascentis, quales, inquit, in antiquis numinis
passim spectantur, præcipue in nummo M. Opilii
Macrini imperatoris, in quo visitur equus pascens
inter duas faces cum inscriptione EDIMITUS
ΒΥΖΑΝΤΙΩΝ, quem summum possedisse iuquit
Franciscum Gotefredum Romanum: sed hæc sunt
Lambecii conjecturæ, quibus non est opus in re
tam clara, Anonymus quippe et Codinus postquam
duodecimus signorum Zodiaci figuras ibi exstitisse
narrassent, l.une item, Veneris et Arcturi suleris,
quid verat quin et poli australis seu stellæ polaris
australis figura exstiterit? Imp hanc veram et genui
nan lectionem esse censeo; sic etiam habet el
Combefisius in Notis.
Καὶ ἡ ιέρεια τῆς ᾿Αθηνᾶς, etc. lia habet
Codinius pag. 54, et lianc veram lectionem c
censet Lambecius in notis ad eundem Codini locum. In cod. Reg. i et Colbertino legitur καὶ ἡ
ἱεριδία τῆς ᾿Αθηνάς. Ita et chronographus hale!
In Cod. Reg. 9 scribiwr καὶ ἡ ἐριδία της Αθηνάς
col. 661–662page 117 of 124
PG 157:661ολίγας μὲν, ὡσεὶ ὀγδοήκοντα, καὶ δέον ἐκ τῶν πολλῶν ὀλίγας μνημονεύσαι: Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου, Κωνσταντίνου, Κωνσταντίου, Κώνσταντος, Γαληνού κυαίστορος Λικινίου Αὐγούστου, Ουαλεντινιανοῦ, καὶ Θεοδοσίου καὶ ᾿Αρκαδίου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, καὶ Σεραπίωνος υπατικοῦ· καὶ Ἑλένης μητρός Κωνσταντίνου τρεῖς· ἡ μὲν μία πορφυρά διὰ μαρμάρων· ἡ δὲ ἑτέρα διὰ ψηφίων ἀργυρών ἐν χαλκῷ κίον:· καὶ ἡ ἄλλη ἐλεφαντώδης, Κύπρου βήτορος προσενέγκαντος· ἄς τινας Ἰουστινιανός μερίσας τῇ πόλει τὸν ναὸν τὸν μέγιστον ἀνεγείρει μετὰ πίστεως καὶ πόνου. Οἱ δὲ πεπειραμένοι τῶν προειρημένων, περιερχόμενοι τὴν πόλιν, καὶ ζητοῦντες εὑρίσκουσιν οὐκ ὀλίγας. Μαναναήν στρατηγοῦ νικήσαντος Σκύθας κατὰ κράτος, στήλη ἠξιώθη τιμηθῆναι ἐν τῷ καλουμέν Τρίῳ δ τινες καλοῦσι Μόδιον. Τὸ δὲ Μόδιον δέν ἐστὶ μὴ παραδραμεῖν ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ Ουαλεντινια τοῦ ἐτυπώθη. Τότε γὰρ καὶ ᾿Αρχιμάδιον παρὰ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει οἰκούντων ἀνηρευνήθη, καὶ διὰ τοῦτο τοῦ ἀργύρου (28*) τυπώσαντος, άργυρος ἀπαρχῆς ἐτυπώθη τὸ νόμισμα. Τοῦτο δὲ καὶ Θεο δώρητος διαφατεύει τρανότατα. Αἱ δὲ χαλκαὶ χεῖρες Έκτοτε ὑπεράνω ἐτυπώθησαν. Τοῦ γὰρ βασιλέως τοῦτο τὸ κουμούλιον μόδιον νομοθετήσαντος, μὴ ἀντερεῖν δὲ τοῖς ναυτιοῦσι προστάξαντος· καὶ τὰ σιτηρέσια εἷς ἐξ ἀμφοτέρων τῶν ναυτῶν τῷ βασιλεῖ σίτον ἀπεμπωλοῦν ἐν τοῖς ἐκεῖσε δίκην ἄδικον καταγγείλαντος, ἐν τῷ κατωγαίῳ Μοδίῳ τὴν δεξιάν χεῖρα ἀπώλεσεν, Οθεν καὶ ἐτυπώθησαν α! Γαληνού κυαίστορος. Γαληνού καὶ Γάλλου, Ἐν τῷ καλουμένῳ βρίῳ. Στήλῃ ἠξιώθη τιμηθῆναι ἐν και λουμένῳ @ρείῳ, ὅ τινες καὶ Μόδιον καλοῦσιν. Ην δὲ καλὸν ὡρολόγιον, ἔνθα νῦν ίστανται κίονες καὶ ἁψὶς πρὸς τὸν λεγόμενον οἶκον Κρατερού. Ενθα στατο καὶ μόδιος χαλκοῦς, καὶ ὡρεῖον, καὶ δύο χεῖρες χαλ καὶ ἐπ᾽ ἀκοντίων. Στήλη ἠξιώθη τιμηθῆναι ἐν τῷ καλουμένῳ Ωρείῳ, ὁ τινες καὶ Μήδιον καλοῦσιν. Ην δὲ πάλαι ὡρεῖον, ἔνθα νῦν ἔστανται κίονες καὶ ἀψὶς πρὸς τὸν λεγόμενον οἶκον Κρατερού. Ενθα ἵστατο καὶ μέδιος χαλκούς, καὶ ὡρολόγιον, καὶ δύο χεῖρες χαλκαὶ ἐπ' ἀκοντίων, 1 ἐν τῷ καλουμένῳ Ωρείῳ, ἔνθα ἵσταται καὶ ὁ χαλκους μόδιος, καὶ τὸ ἀρεῖον, καὶ δύο χεῖρες χαλκοῖ ἐπ' ἀκόντου. 1.1 Ωρείον ἀπὸ τῆς ὥρας, Τότε γὰρ ἀρχηγὸν Μοδίου τῶν ἐν Κων σταντινουπόλει οικούντων ἀνηρευνήθῃ. Διὰ τοῦ το τοῦ ἀργυρού, τοῦτο δὲ ἐνομοθέτησεν Ουαλεντινιανός, πιπράσκεσθαι τὸν σίτον μαδίους δώδεκα τῷ νομίσματι. του νομίσματος Καὶ τὰ σιτηρέσια,
ENARRATIONES CHRONOGRAPHICE.
stantii, Constantis, Galeni quæstoris, Licinii AuRusti, Valentiniani, Theodosii, Arcalii filii ejus
et Serapionis consularis. Helenæ matris Constantini tres statuæ; alia ex marmore porphyretico,
alia ex tessellis argenteis super columnain æneam;
tertia ex ebore: quam posuit Cyprus rhetor.
Ilas Alalvas Justinianus imperator per civitatem
distribuens, fide permotus maximum templum ingenţi labore construxit. Multi vero larumce rerum
periti, dum civitatem lustrant, ejusmodi atatuas
non paucas offendunt.
ολίγας μὲν, ὡσεὶ ὀγδοήκοντα, καὶ δέον ἐκ τῶν moranda; Constantini Magni, Constantini, Conπολλῶν ὀλίγας μνημονεύσαι: Κωνσταντίνου τοῦ
Μεγάλου, Κωνσταντίνου, Κωνσταντίου, Κώνσταντος,
Γαληνού κυαίστορος Λικινίου Αὐγούστου,
Ουαλεντινιανοῦ, καὶ Θεοδοσίου καὶ ᾿Αρκαδίου τοῦ
υἱοῦ αὐτοῦ, καὶ Σεραπίωνος υπατικοῦ· καὶ Ἑλένης
μητρός Κωνσταντίνου τρεῖς· ἡ μὲν μία πορφυρά
διὰ μαρμάρων· ἡ δὲ ἑτέρα διὰ ψηφίων ἀργυρών
ἐν χαλκῷ κίον:· καὶ ἡ ἄλλη ἐλεφαντώδης, Κύπρου
βήτορος προσενέγκαντος· ἄς τινας Ἰουστινιανός
μερίσας τῇ πόλει τὸν ναὸν τὸν μέγιστον ἀνεγείρει
μετὰ πίστεως καὶ πόνου. Οἱ δὲ πεπειραμένοι
τῶν προειρημένων, περιερχόμενοι τὴν πόλιν, καὶ
ζητοῦντες εὑρίσκουσιν οὐκ ὀλίγας.
De Oreo seu Modio ac de
Μαναναήν στρατηγοῦ νικήσαντος Σκύθας κατὰ
κράτος, στήλη ἠξιώθη τιμηθῆναι ἐν τῷ καλουμέν
Τρίῳ δ τινες καλοῦσι Μόδιον. Τὸ δὲ Μόδιον
δέν ἐστὶ μὴ παραδραμεῖν ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ Ουαλεντινιατοῦ ἐτυπώθη. Τότε γὰρ καὶ ᾿Αρχιμάδιον παρὰ τῶν
ἐν Κωνσταντινουπόλει οἰκούντων ἀνηρευνήθη, καὶ
διὰ τοῦτο τοῦ ἀργύρου (28*) τυπώσαντος, άργυρος
ἀπαρχῆς ἐτυπώθη τὸ νόμισμα. Τοῦτο δὲ καὶ Θεο
δώρητος διαφατεύει τρανότατα. Αἱ δὲ χαλκαὶ χεῖρες
Έκτοτε ὑπεράνω ἐτυπώθησαν. Τοῦ γὰρ βασιλέως
τοῦτο τὸ κουμούλιον μόδιον νομοθετήσαντος, μὴ
ἀντερεῖν δὲ τοῖς ναυτιοῦσι προστάξαντος· καὶ τὰ
σιτηρέσια εἷς ἐξ ἀμφοτέρων τῶν ναυτῶν τῷ
βασιλεῖ σίτον ἀπεμπωλοῦν ἐν τοῖς ἐκεῖσε δίκην
ἄδικον καταγγείλαντος, ἐν τῷ κατωγαίῳ Μοδίῳ τὴν
statuis ibidem positis.
Mananaes dux profligato Sevtharum excercitu,
statua dignatus est in lọcọ qui dicitur Oreum, quein
nonnulli Modium nunenpant. Modium vero, silentio
praeterire non licet; quod nempe Valentiniano imperante præscripus Modius est. Ad hanc enim
etiam ætatem Constantinopolitani Modii originem
reducunt. Atque ideo cum argentei pretium consti
tuisset, argenteum ab initio nomisma percussum
est. Quod quidem et Theodoretus apertissime narrat. Magnus autem æreæ supra. positæ jam tum
eflicte sunt. Cum enim imperator sanxisset ut cu,
mulatus modius esset, vetuissetque ne nautæ decreto obsisterent; ex illis quispiam delatus imperatori quod cougia injusto pretio venderet, in
subterraneo Modio manu dextera truncauus est.
δεξιάν χεῖρα ἀπώλεσεν, Οθεν καὶ ἐτυπώθησαν α! Hinc manus æreæ confectæ, quibus vendentes et
Anselmi Bandurii notæ.
Γαληνού κυαίστορος. Γαληνού simpliciter
babet Codinus, Anonymus vero poster, καὶ Γάλλου,
cujus lectionem cæteris præfero.
Ἐν τῷ καλουμένῳ βρίῳ. Id est, statuam
meruit ad Horologium ut vocant. Paulo diversa in
Codino habentur: Στήλῃ ἠξιώθη τιμηθῆναι ἐν και
λουμένῳ @ρείῳ, ὅ τινες καὶ Μόδιον καλοῦσιν. Ην δὲ
καλὸν ὡρολόγιον, ἔνθα νῦν ίστανται κίονες καὶ ἁψὶς
πρὸς τὸν λεγόμενον οἶκον Κρατερού. Ενθα στατο
καὶ μόδιος χαλκοῦς, καὶ ὡρεῖον, καὶ δύο χεῖρες χαλκαὶ ἐπ᾽ ἀκοντίων. Seul Lambecius, nulla mss. allctoritate fultus, ex sola conjectura, licet sæpe alias
vir doctus eruditas ac ingeniosas afferat, hic omnia confundit; legendum quippe ipse sic putat:
Στήλη ἠξιώθη τιμηθῆναι ἐν τῷ καλουμένῳ Ωρείῳ,
ὁ τινες καὶ Μήδιον καλοῦσιν. Ην δὲ πάλαι ὡρεῖον,
ἔνθα νῦν ἔστανται κίονες καὶ ἀψὶς πρὸς τὸν λεγόμενον
οἶκον Κρατερού. Ενθα ἵστατο καὶ μέδιος χαλκούς,
καὶ ὡρολόγιον, καὶ δύο χεῖρες χαλκαὶ ἐπ' ἀκοντίων,
Sensus, inquit, est, pariem Fori Constantini nuncupatam HORREUM, inde nomen habuisse quod antiquitus ibi fuisset horreum, cujus loco postea columna
erectæ sunt, et arcus orientalis fori, alias dictus
AMASTRIANI, supra quem horologium reum Cyzico
allatum, et exemplum æreum modii cumulati, a Valentiniano instituti, et duæ manus areæ hastis infixæ
elipsius Valentiniani imperatoris statua, et simulacrum reum Fortunæ urbis collocata erant. Graus
bæc Lambecins ut reliqua ibidem asserit; Suidam
Citat, set Suidae textu nullus corruptior; Emilii
Porti interpretatio supe claudicat, uti pluribus alias
monuimus, necnon in Præfatione generali. Ipse ex
cod. Reg: 1 lego, ἐν τῷ καλουμένῳ Ωρείῳ, et reddo, ad horologium ut vocant; et paulo infra, ἔνθα
ἵσταται καὶ ὁ χαλκους μόδιος, καὶ τὸ ἀρεῖον, καὶ
δύο χεῖρες χαλκοῖ ἐπ' ἀκόντου. 1.1 est, ibidem exstat
modius æneus seu horologium ac duæ manus æreœ
hasta infire. Hac quidem lectione confirmatur snperior et vice versa. Ωρείον vero hic spiritu den
so scribitur quasi ἀπὸ τῆς ὥρας, hora, et significat
horologium; sed hæc plus satis de re haud magni
momenti, et ubi nulla argumenta certa suppetant.
Τότε γὰρ ἀρχηγὸν Μοδίου τῶν ἐν Κων
σταντινουπόλει οικούντων ἀνηρευνήθῃ. Διὰ τοῦ
το τοῦ ἀργυρού, etc. Videlicet, tuuc enim primum
modii usus Constantinopolitanis coepit: atque iden
cu argentei pretium constituisset, argenteum ab
initio nomisma percusum est. Lamberius vero
vertit, tunc enim modiorum usus Constantinopoli
cupit: principio autem modius ille ex argento
facius erat. In Suida paulo diversa habentur, sed
que favent nostra interpretationi; τοῦτο δὲ ἐνομο
θέτησεν Ουαλεντινιανός, πιπράσκεσθαι τὸν σίτον
μαδίους δώδεκα τῷ νομίσματι. Lege statuit Valen
tinianus frumenti duodecim modios numismate vendi.
Suidas loquitur forsan de nomismate argenteo
vel aureo vel majoris ponderis, et ideo ait duodecim modios nomismate vendi Valentinianum statuisse. Anonymus vero et Chronographus de nomismate minoris ponderis, vel inferioris materiæ:
alia quippe et alia του νομίσματος fuit materia
el pondus: nam et æreum atque etiam aureum
nomisma fuisse legimus.
Καὶ τὰ σιτηρέσια, etc. Locus corruptus.
Ville que de hac re habct Anonymus noster.
col. 663–664page 118 of 124
PG 157:663χεῖρες τοῖς λαμβάνουσι καὶ τοῖς διδοῦσιν, ἀμφοτέρους ἐκ τῶν προστεταγμένων μὴ ἀγανακτεῖν. Ενθα καὶ Οὐαλεντινιανοῦ τοῦ βασιλέως στήλη ἵστατο ἐν τῇ ἀψίδι, ἔξαμον ἀργυροῦν ἐνδεξιᾷ χειρὶ κατέχουσα, ἁρπαγῆναι εἰς πάκτου διὰ τὸ καὶ αὐτὴν εἶναι ἀργυ ρᾶν μικρὰν ἀπὸ τοῦ Κυρίου Προτίκτορος ἐπὶ Ἰου στινιανοῦ τὸ δεύτερον]. Μενάνδρου μάντεως Κρητών ἧκεν ἐν Κων σταντινουπόλει εἰκὼν, ἣν ἔστησαν ἐπὶ τὸν ᾿Αρτοτι ριανὸν οἶκον εἰς θέαν, διὰ τὸ εἶναι τὴν στήλην εἰς μῆκος πηχῶν ἐπ', πλάτος δὲ πηγῶν η', Αν τινα χυτὴν μὴ ὑπάρχουσαν, ἀλλ' ἐλατὴν Μαρ κιανὸς εἰς ὀβόλους ἐλάσας, τοῖς δημοσίοις προσέθηκεν. Αρδαβούριος στρατηγὸς ἐπὶ Λέοντος τοῦ πάνω, ἐν τοῖς Θρακῴοις μέρεσιν, Ηρωδιανοῦ στήλην εὑρὼν ἐπίκυρτον πάνυ καὶ παχείαν, θυμωθεὶς ὤλεσεν· ἦν τινα ὀλέσας, χρυσίον λιτρων ρλγ' τάλαντα εὗρεν· & μετὰ προθυμίας τῷ βασιλεῖ κατεμήνυσεν. Ο δὲ ὑπ' αὐτοῦ ἐσφάττετο, καὶ ὀδυνώμενος ἔλεγεν, Οὐδεὶς μολίβδῳ χρυσὸν καταμίξας ἐπιζήμιος ηὑρίσκετο οἷα παρὰ τῷ κυρτῷ τούτῳ βασιλεῖ εἰς ἐμὲ συμβέβηκεν. Οθεν καὶ οἱ διερχόμενοι τῷ τόπῳ καὶ μάλιστα φιλόσοφοι, οὐ τοῖς προτέροι; κακοῖς τῷ θανάτῳ 'Αρδαβούριον ἔβαλλον, ἀλλ' εἵνεκεν στήλης Ηρωδιανοῦ καταλύσεως. Ὅτε καὶ Ασπαρ σὺν αὐτῷ τὸ πέρας ἐδέξατο Ασπαρος δὲ στήλη ἐν τοῖς Ταύρου σώζεται ἕως τῆς δεῦρο κατοχυῖα ἐν ἵππῳ... γαννύω δεξιολαβεῖ, καθώς ὁρᾶται. Ἐν δὲ τῷ φόρῳ τῷ δεξιῷ τῆς ἀνατολῆς μέρει, ἐδέξαντο στήλας πορφυρᾶς διὰ μαρμάρων το' Και σειρήνας ι', άς τινας σειρήνας οι πολλοί τους θαλασσίους καλοῦσιν χρυσεμδάφους. Ἐπὶ 8 Μενάνδρου μάντεως Κρητῶν. Μενάνδρου μὲν τοῦ ἀσης κρήτου. Κρητῶν ἀπὸ Κρήτης; Ἐπὶ τὸν ᾿Αρτοτυριανὸν οἶκον. μαὶ ἐπὶ τὸν Ἀρτοτυριανὸν οἶκον, ἢ εἰς τὸ 'Αρτοπω λεῖον οἶκον φόρον. περὶ τοῦ ᾿Αρτοπωλείου. Αρτοπώλιον, τοπωλείων Επιζήμιος ευρίσκετο. ἐπὶ ζη μίας ἠνδρίζετο. Καὶ οι διερχόμενοι τῷ τόπῳ. τὸν τόπου. "Οτε καὶ ᾿Ασπαρ σὺν αὐτῷ πέρας ἐδέξατο. ἅμα δὲ καὶ “Ασπαρ ὁ παραδυναστεύων τῷ τότε καὶ ἀδελφὸς αὐτοῦ σὺν αὐτῷ τὸ πέρας ἀδελφικῶς ἐδέξατο. Ασπαρος δὲ ἡ στήλη, οὗ καὶ στήλη ἐν τοῖς Ταύρου μέρεσιν ἕως τῆς δεῦρο ἐσώζετο ἐν ἵππῳ καθεμένη. Τὸν οἶκον τοῦ Ασπαρος είχε Βασίλειος ὁ παρακοιμώμενος. Εδέξαντο στήλας πορφυρᾶς διὰ μαρμάρων καὶ σειρῆνας ιβ'. ίσταντο στήλαι πορφυραί διὰ μαρμάρων ιβ' καὶ σειρήνες ιβ'. Κατὰ τὸ δεξιὸν μέρος του φόρου, στῆλαι ἐν μαρμάροις πορφυροῖς ἦταν δε δεκα, καὶ σειρήνες δώδεκα.
66%
ementes admonerentur ne lalam legem iniquius χεῖρες τοῖς λαμβάνουσι καὶ τοῖς διδοῦσιν, ἀμφοτέ
ferrent. Ibi etiam Valentiniani ejusdem statua arcui imposita erat, manu dextera examuin argenteam gestans: quæ pro pacta Barbaris solvenda
pecunia, quia argentea, etsi parvæ molis, erat,
Justiano [secundum] imperatore a Curio protectore
ablata est.
ρους ἐκ τῶν προστεταγμένων μὴ ἀγανακτεῖν. Ενθα
καὶ Οὐαλεντινιανοῦ τοῦ βασιλέως στήλη ἵστατο ἐν
τῇ ἀψίδι, ἔξαμον ἀργυροῦν ἐνδεξιᾷ χειρὶ κατέχουσα,
ἁρπαγῆναι εἰς πάκτου διὰ τὸ καὶ αὐτὴν εἶναι ἀργυ
ρᾶν μικρὰν ἀπὸ τοῦ Κυρίου Προτίκτορος ἐπὶ Ἰου
στινιανοῦ τὸ δεύτερον].
De statua Menandri vatis, quæ ad Artotyrianas ædes erecta erat.
Menandri Cretensium vatis statua Constantinopolim advecta est, quain ad Artotyrianas ædes ad
spectaculum erexerant, quod esset longitudine cubitorum quindecim, latitudine autem octo. Hanc
statuam quod non fusa, sed ductilis esset, Marcianus in minutos obolos ducens, in publico ærario reposuit.
Μενάνδρου μάντεως Κρητών ἧκεν ἐν Κων
σταντινουπόλει εἰκὼν, ἣν ἔστησαν ἐπὶ τὸν ᾿Αρτοτι
ριανὸν οἶκον εἰς θέαν, διὰ τὸ εἶναι τὴν στήλην
εἰς μῆκος πηχῶν ἐπ', πλάτος δὲ πηγῶν η', Αν
τινα χυτὴν μὴ ὑπάρχουσαν, ἀλλ' ἐλατὴν Μαρ
κιανὸς εἰς ὀβόλους ἐλάσας, τοῖς δημοσίοις προσέ
θηκεν.
duce in Thracia reperta ac confracta.
De Herodiani statua ab Ardaburio
Ardaburius dux exercitus Leóne Magno imperante
quam in Thraciæ partibus invenit Herodiani statnam gilbosam et spississimam ira motus, demolitus est. Demoliendo centum triginta tria librarum
auri talenta reperit. Quod ille statim magno gudio imperatori nuntiavit. Imperator vero Ardaburium neci damnavit. Tum ille dolens, Nemo, inquit,
plumbum auro commiscens talem pœnain meruit,
qualis mihi a gibboso hoc imperatore contigit.
Quare qui illac iter haberent praesertim philosophi,
non ob priora scelera Ardaburio illatam nerem
dicebant, sed quod Hero:tiani statuam destruxisset. Tunc etiam Aspar cum illo enectus fuit. Asparis statua in Tauri regione hactenus integra
exstat, ubi quasi lascivienti ac eleganti equo insidel.
Αρδαβούριος στρατηγὸς ἐπὶ Λέοντος τοῦ πάνω,
ἐν τοῖς Θρακῴοις μέρεσιν, Ηρωδιανοῦ στήλην
εὑρὼν ἐπίκυρτον πάνυ καὶ παχείαν, θυμωθεὶς ὤλε
σεν· ἦν τινα ὀλέσας, χρυσίον λιτρων ρλγ' τάλαντα
εὗρεν· & μετὰ προθυμίας τῷ βασιλεῖ κατεμήνυσεν.
Ο δὲ ὑπ' αὐτοῦ ἐσφάττετο, καὶ ὀδυνώμενος ἔλεγεν,
Οὐδεὶς μολίβδῳ χρυσὸν καταμίξας ἐπιζήμιος ηὑρί
σκετο οἷα παρὰ τῷ κυρτῷ τούτῳ βασιλεῖ εἰς
ἐμὲ συμβέβηκεν. Οθεν καὶ οἱ διερχόμενοι τῷ
τόπῳ καὶ μάλιστα φιλόσοφοι, οὐ τοῖς προτέροι;
κακοῖς τῷ θανάτῳ 'Αρδαβούριον ἔβαλλον, ἀλλ' εἶνε
κεν στήλης Ηρωδιανοῦ καταλύσεως. Ὅτε καὶ Ασπαρ
σὺν αὐτῷ τὸ πέρας ἐδέξατο Ασπαρος δὲ
στήλη ἐν τοῖς Ταύρου σώζεται ἕως τῆς δεῦρο
κατοχυῖα ἐν ἵππῳ... γαννύω δεξιολαβεῖ, καθώς
ὁρᾶται.
De signis ac statuis, quæ in foro ad dexteram orientis partem erectæ erant.
In foro ad dexteram Orientis partem, duodecim
statuæ ex porphyreuco marmore exstabant, totidemque sirenes auro obductæ, quas vulgus equos
marinos vocat. Porro nostra ætate septem dumἘν δὲ τῷ φόρῳ τῷ δεξιῷ τῆς ἀνατολῆς μέρει,
ἐδέξαντο στήλας πορφυρᾶς διὰ μαρμάρων το'
Και σειρήνας ι', άς τινας σειρήνας οι πολλοί -
τους θαλασσίους καλοῦσιν χρυσεμδάφους. Ἐπὶ 8
Anselmi Bandurii nola.
Μενάνδρου μάντεως Κρητῶν. Quod Lamhecius putat scribendum, Μενάνδρου μὲν τοῦ ἀσης
κρήτου. Ego vero Menandri vatis statuam fuisse
puto a Creta insula Constantinopolim advectam,
unde pro Κρητῶν scribendum esse censeo ἀπὸ
Κρήτης; sed es sola conjectura nolui textumn
einendare.
Ἐπὶ τὸν ᾿Αρτοτυριανὸν οἶκον. Codiuus haμαὶ ἐπὶ τὸν Ἀρτοτυριανὸν οἶκον, ἢ εἰς τὸ 'Αρτοπωλεῖον; unde pro οἶκον utrobique forsan scribendum est, φόρον. In cod. Colbert. scribitur περὶ
τοῦ ᾿Αρτοπωλείου. Αρτοπώλιον, hoc est, forum panis venalis, seu pistorium, uti appellatur apud Peo
trum Victorem in descriptione veteris Romæ, partem fori Theodosii occupasse, aut proximum illi
fuisse liquet et Scylitze et Zonara, ubi de Nicephoro Phoca, et supplicatione ab eo indicta. 'Apτοπωλείων vero est oficina, in qua ars pistoria
exercetur et panes funt. Vide Suidam eodem verbo.
Επιζήμιος ευρίσκετο. Ita ex Codino Comnbefisius restituit. In ms. corrupte legitur, ἐπὶ ζημίας ἠνδρίζετο.
Καὶ οι διερχόμενοι τῷ τόπῳ. Leg. τὸν
τόπου.
"Οτε καὶ ᾿Ασπαρ σὺν αὐτῷ πέρας ἐδέξατο.
Aspar Ardaburii pater, qui consul fuit anno 434, primusque patriciorum dictus est a Leone, cui imperium asseruerat, una cum duobus filiis ab eodem
interficitur ob affectatum imperium anno 471. Perperam igitur habet Codinus, ἅμα δὲ καὶ “Ασπαρ ὁ
παραδυναστεύων τῷ τότε καὶ ἀδελφὸς αὐτοῦ σὺν
αὐτῷ τὸ πέρας ἀδελφικῶς ἐδέξατο.
Ασπαρος δὲ ἡ στήλη, etc. Pluribus bre
Codimus: οὗ καὶ στήλη ἐν τοῖς Ταύρου μέρεσιν ἕως
τῆς δεῦρο ἐσώζετο ἐν ἵππῳ καθεμένη. Τὸν οἶκον τοῦ
Ασπαρος είχε Βασίλειος ὁ παρακοιμώμενος.
Εδέξαντο στήλας πορφυρᾶς διὰ μαρμάρων
13'. καὶ σειρῆνας ιβ'. Ita habet et Anonymus no
ster; sed utrobique lego, ίσταντο στήλαι πορφυραί
διὰ μαρμάρων ιβ' καὶ σειρήνες ιβ'. Scilicet, in foro
ad dexteram orientis partem, stabant duodecim
statuæ ex porphyretico marmore, totidemque sirenes. Codinus habet: Κατὰ τὸ δεξιὸν μέρος του
φόρου, στῆλαι ἐν μαρμάροις πορφυροῖς ἦταν δε
δεκα, καὶ σειρήνες δώδεκα. Quod Lambecius vertit:
Ad dexteram fori partem statuæ duodecim ex mar·
more porphyretico erant, et totidem sirenes,
col. 665–666page 119 of 124
PG 157:665ἡμῶν ἑπτὰ μόνον καθορῶνται· τὰς δὲ τρεῖς ἐξ αὐ τῶν, ὁ ἐν τοῖς ἡμετέροις χρόνοις ἐν τοῖς τοῦ ἁγίου Μάμαντος μετατέθεικε μέρεσιν, αἱ δὲ δ' σώζονται ἕως τῆς δεῦρο. εται. Δέον γινώσκειν ὅτι ὁ σταυρὸς ὁ μεσοσυλλαβών ἀναγινωσκόμενος Αγιος, παρὰ τοῦ προστατοῦντος τῷ φόρῳ ἀνηγέρθη Ενθεν καὶ ταχυδρόμων δύο καὶ αὐτοῦ τοῦ Κωνσταντίνου και Ελένης ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ εὐωνύμων σώζονται στήλαι. Τὸ δὲ προσέρχεσθαι προς βορρᾶν καὶ ἀπέρχεσθαι πρὸς ἀνατολήν, σταυρὸς ἀργυρέμπλαστος καὶ ἐν τοῖς ἀκρωτηρίοις στρογγύλοις μῆλον, ἐν αὐτῷ τῷ τίπῳ ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου ἀνηγέρθη, ὡς ἐθεάσατο αὐτὸν ἐν οὐρανῷ. Ενθεν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καθορῶνται χρυσέμβαφοι. Ἐν αὐτῷ τῷ φόρῳ καὶ ἐλέφαντος στήλη φοβερά ἵστατο, ἐν τοῖς εὐωνύμοις μέρεσι, πλησίον τῆς μεγάλης στήλης, δ καὶ παράδοξον ἐδείκνυτο θέαμα. Σεισμοῦ γὰρ γενομένου ποτέ, καὶ αὐτὸς πεπτωκώς, ἀπώλεσεν ἕνα τῶν ὄπισθεν πόδα. Οἱ δὲ τοῦ ἐπάρχου βοήσαντες ταξεῶται (ἔθος γὰρ τὰ τοῦ φόρου παρ' αὐτοῖς φυλάττεσθαι), συνδραμόντες ἐγείραι, εὗρον ἐν τῷ αὐτῷ ἐλέφαντι ἀνθρώπου ἐστὶ ἀμφότερα ὅλου τοῦ σώματος, καὶ πύξιον μικρόν, εξ ἐν τῇ κεφαλῇ ἔγραφεν· 'Αφροδίτης παρθένου Ἱέραος, οὐδὲ θανοῦσα χωρίζομαι, ὅπερ ὁ ἔπαρχος τῷ δημοσίῳ προσέθηκεν εἰς νομία τοῖς προαναδε δηλωκόσι Ἐν δὲ τῷ λεγομένῳ Μιλίῳ, Θεοδοσίου στήλη ἵστατο ἐφ᾽ ἵππου χαλκοῦ, ἣν ἀνεγείρας πολλά σιτηρέσια τῇ πόλει προσέθηκεν. Δἰ δὲ ἐν τῷ Περιπάτῳ ἔφιπποι στῆλα, γένος Γρατιανοῦ ἅπαν καὶ Θεοδοσίου και Βαλεντινα Ο σταυρὸς ὁ μεσοσυλλαβών, στρατηγό; σταυρός, Ανηγέρθη. ἀνηγορεύθη Ενθεν καὶ ταχυδρόμων δύο. Σταυρὸς ἀργυρέμπλαστος, σταυρὸς ἀργυρέμπλαστος ἐν τοῖς ἀκρητηριακούς στρογγύλοις μήλοις. Ανθρώπου ὀστᾶ ἀμφότερα, εὗρον ἔσωθεν αὐτοῦ ἀνθρώπου ὀστᾶ ἀνελλιπῇ ὅλου τοῦ σώματος, καὶ πυξίον μικρὸν ἐν ᾧ γέγραπτο, ἀμφότερα δυοῖν ἀνθρώπων ὀστᾶ, ᾿Αφροδίτης παρθένου, Αφροδίτης παρθένου ἱερᾶς οὐδὲ θα νοῦσα χωρίζομαι. Τοῖς προαναδεδηλωκόσι. Τοῖς προαναδεδηλω κότι καὶ χοῖρος ίστατο σημαίνων τὴν κραυγήν πανηγύρεως, καὶ γυμνὴ ὡσαύτως στήλη σημαίνουσα τὴ ἀναίσχυντον τῶν τε ἀγοραζόντων καὶ πωλούντων.
ENARRATIONES CHRONOGRAPHIC.E.
ἡμῶν ἑπτὰ μόνον καθορῶνται· τὰς δὲ τρεῖς ἐξ αὐ- laxat, conspiciuntur, quarum tres ille qui aro
τῶν, ὁ ἐν τοῖς ἡμετέροις χρόνοις ἐν τοῖς τοῦ ἁγίου
Μάμαντος μετατέθεικε μέρεσιν, αἱ δὲ δ' σώζονται
ἕως τῆς δεῦρο.
nostro imperium tenuit, ad sancti Mamantis ædes
transtulit, quatuor autem hactenus illæsæ perstant.
De cruce, in cujus medio, Sanctus, inscriptum eται.
Δέον γινώσκειν ὅτι ὁ σταυρὸς ὁ μεσοσυλλαβών
ἀναγινωσκόμενος Αγιος, παρὰ τοῦ προστατοῦντος
τῷ φόρῳ ἀνηγέρθη Ενθεν καὶ ταχυδρόμων
δύο καὶ αὐτοῦ τοῦ Κωνσταντίνου και Ελένης
ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ εὐωνύμων σώζονται στήλαι. Τὸ δὲ
προσέρχεσθαι προς βορρᾶν καὶ ἀπέρχεσθαι πρὸς
ἀνατολήν, σταυρὸς ἀργυρέμπλαστος καὶ ἐν
τοῖς ἀκρωτηρίοις στρογγύλοις μῆλον, ἐν αὐτῷ τῷ
τίπῳ ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου ἀνηγέρθη,
ὡς ἐθεάσατο αὐτὸν ἐν οὐρανῷ. Ενθεν καὶ οἱ υἱοὶ auro obducta conspiciuntur.
αὐτοῦ καθορῶνται χρυσέμβαφοι.
165 b Scien lum est crucem, in cujus medio,
Sanctus, inscriptum est, fuisse a fori præside
erectam. Hinc quoque duorum angelorum ipsiusque Constantini et Helenæ a dextris et a sinistris
statuæ visnņtur. Crux autem illa argento obducta
a septentrione versus orientem posita, in extremitatibus rotundis maluin habens, eodem ipso loco
: Constantino Migno erecta est, instar illius quam
in cœlo viderat. Ubi etiam filiorum ejus statuæ
De elephantis statua, quæ in foro erecta eral.
Ἐν αὐτῷ τῷ φόρῳ καὶ ἐλέφαντος στήλη φοβερά
ἵστατο, ἐν τοῖς εὐωνύμοις μέρεσι, πλησίον τῆς
μεγάλης στήλης, δ καὶ παράδοξον ἐδείκνυτο θέαμα.
Σεισμοῦ γὰρ γενομένου ποτέ, καὶ αὐτὸς πεπτωκώς,
ἀπώλεσεν ἕνα τῶν ὄπισθεν πόδα. Οἱ δὲ τοῦ ἐπάρχου
βοήσαντες ταξεῶται (ἔθος γὰρ τὰ τοῦ φόρου παρ'
αὐτοῖς φυλάττεσθαι), συνδραμόντες ἐγείραι, εὗρον
ἐν τῷ αὐτῷ ἐλέφαντι ἀνθρώπου ἐστὶ ἀμφότε
ρα ὅλου τοῦ σώματος, καὶ πύξιον μικρόν, εξ
ἐν τῇ κεφαλῇ ἔγραφεν· 'Αφροδίτης παρθένου
Ἱέραος, οὐδὲ θανοῦσα χωρίζομαι, ὅπερ ὁ ἔπαρχος
τῷ δημοσίῳ προσέθηκεν εἰς νομία τοῖς προαναδε
δηλωκόσι
In eodem foro etiam elephantis terribili specie
statua a sinistris stabat haud procul a magna statua
ubi mirabile spectaculum accidit. Nam collapso ex
terræ motu elephante, unus e posterioribus ejns
pedibus effractus est. Tum præfecti Taxeoue, qui -
bus moris erat forum custodire, sublato clamore,
cum statuam erecturi cucurrissent, duorum hominum ossa integra in eodem ipso elephanto invenerunt cum tabella học titulo: virgine Venere Hieraus nec mortua separabor. Præfectus autem signum
illud pro ærario publico in nummos redegit.
De Theodosii equestri statua
Ἐν δὲ τῷ λεγομένῳ Μιλίῳ, Θεοδοσίου στήλη
ἵστατο ἐφ᾽ ἵππου χαλκοῦ, ἣν ἀνεγείρας πολλά σιτηρέσια τῇ πόλει προσέθηκεν.
quæ in Milliario stubat.
In Milliario, ut vocent, stabat Theodosli statua
equestris ærea, quam cum ille erexit annonam largissimam populo erogavit.
De equestribus stutuis quæ in porticu erectæ erant.
Δἰ δὲ ἐν τῷ Περιπάτῳ ἔφιπποι στῆλα, γένος
Γρατιανοῦ ἅπαν καὶ Θεοδοσίου και ΒαλεντιναQuæ vero equestres statuæ in porticu visuntur
Gratiani genus et Theodosii et Valentiniani sunt; a
Anselmi Bandurii notæ.
Ο σταυρὸς ὁ μεσοσυλλαβών, etc. Multis
in locis de cruce agit Anonymus noster. Perperam
auten editum fuit στρατηγό; pro σταυρός, ut optiBre monet et Combeñisius.
Ανηγέρθη. Anonymus noster habet ἀνηγορεύθη: at utraque leetio probabilis.
Ενθεν καὶ ταχυδρόμων δύο. Perperam
interpretatur Combefisius, velocium duorum curSOTNI.
Σταυρὸς ἀργυρέμπλαστος, etc. Sic ex
Anonymo nostro restituimus: prius enim legebalur, σταυρὸς ἀργυρέμπλαστος ἐν τοῖς ἀκρητηριακούς
στρογγύλοις μήλοις. Quod quidem Combefisius sic
int rpretatur, Crux argenteis laminis, decurtatis
pomis ac sphærulis.
Ανθρώπου ὀστᾶ ἀμφότερα, etc. Paulo aliversa Codimus habet; εὗρον ἔσωθεν αὐτοῦ ἀνθρώπου ὀστᾶ ἀνελλιπῇ ὅλου τοῦ σώματος, καὶ πυξίον
μικρὸν ἐν ᾧ γέγραπτο, ιc., quod Lambecius ver
Lit, ossa imminuta in eo invenerunt corporis humani
integri, et tabellam, cui inscriptum erat, etc. Cæterum vox ἀμφότερα denotat utraque ossa integri
hominis, idcirco lectio Combelisiana mihi probatur
quam ex conjectura restituit, videlicet δυοῖν ἀνθρώ
πων ὀστᾶ, duorum homimm ossa, utraque integra
in eodem ipso elephante invenerunt, ubi cen in urna
reposita forsan erant.
᾿Αφροδίτης παρθένου, etc. Anonymus noster habet: Αφροδίτης παρθένου ἱερᾶς οὐδὲ θανοῦσα χωρίζομαι. Vile Lambecium ad Codinum
supra p. 68, not, 58.
Τοῖς προαναδεδηλωκόσι. Locus nutilus sic
ex Anonymo nostro supplendus: Τοῖς προαναδεδηλω
κότι καὶ χοῖρος ίστατο σημαίνων τὴν κραυγήν πανηγύ
ρεως, καὶ γυμνὴ ὡσαύτως στήλη σημαίνουσα τὴ
ἀναίσχυντον τῶν τε ἀγοραζόντων καὶ πωλούντων. 11
est. Præter superius memorata erigebatur porcus, multitudinis strepitum denotans, et proxime nuda statna
significans impudentiam eorum qui emunt et vendunt.
Combefisius, non advertens locum hunc mutilum
esse, ita eum interpretatur: Præfectus statuum
ærario adjecit in eorum stipem qui rem priores
retulerant. Quibus verbis nullum inesse sensum
nemo non videt; quippe si statuam illam in sorum
stipem, qui rem priores retuleraut deputasset,
·ærario utique eam non ɔdjeciss.t
col. 667–668page 120 of 124
PG 157:667νοῦ· ἐξ αὐτοῦ καὶ κυρτού Φερμιλλιανοῦ πρὶς γέλωτα γέγονεν, ἢ καὶ σώζεται ἕως τῆς σήμε ρου. Τὸν δὲ Ξηρόλοφος πρώην Θέαμα τινὲς ἐκά λουν. Εν αὐτῷ γὰρ κοχλίαι εβ· καὶ "Αρτεμις συνθετη στήλη, καὶ Σευήρου τοῦ κτίσαντος καὶ θεαμάτιον τρίπουν. Ενθα καὶ θυσίαι πολλαὶ παρὰ τοῦ αὐτοῦ Σευήρου γεγόνασιν, ένθα καὶ χρησμοί πολλοὶ ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ γεγόνασι. Καθ' δν καὶ κύρη παρθένος ἐτύθη, καὶ ἀστρονομικὴ θέσις εἰς ἐς' χρό νους διήρκεσεν. Τὸ δὲ Εξακιόνιον τὸ λεγόμενον ἔσχε ποτέ Πτώκα, καὶ Κύνα καὶ Νεβρώδ παμμεγέθη, τὰ τρία ἀπὸ ἑνὸς σιδήρου, καὶ πολλὰ ἕτερα θεάματα ἐν αὐτῷ τόπῳ ἐσώζοντο. Ταῦτα Μαρκιανός παρέ στειλε καὶ ἐν τοῖς τοῦ ἁγίου Μάμαντος μέρες προσέθηκε. Καὶ λουτρὸν δὲ ἦν εἰς μέγεθος, ἐν ᾧ καὶ πολλοὶ ἐκινδύνευον διὰ τὸ λέγειν, μή δέξασθαι χρησμόν. Ἐν δὲ τῷ ᾿Αγίῳ Μάμαντι ποτὲ ἴστατο γέφυρα φ βερά, περὶ δώδεκα λόφους καὶ καμάρας ἔχουσα Ποταμὸς γὰρ κατήρχετο ἐκεῖσε παμμεγέθης· καὶ μάλιστα, ὡς ἔλεγον, τῷ Φεβρουαρίῳ μηνί. Ενθα καὶ δράκων ἵστατο χαλκοῦς παμμεγέθης, διὰ τὸ λέγειν τινὰς δράκοντα κατοικεῖν ἐν τῷ γεφυρίας ἐκείνῳ, ἐν αὐτῷ οὖν πολλαὶ παρθένο: ἐτώθησαν, καὶ προβάτων καὶ ὀρνέων πλήθη πολλὰ καὶ βοῶν. Βασιλίσκος γάρ τις, έρασθεὶς τὸν τόπον, ἐν εἴ; τῶν ἀπὸ Νουμεριανοῦ Καίσαρος υπο Τὸν δὲ Ξηρόλοφον, Εν τῷ Ξηρολόφῳ, πρώην θέαμα τινὲς ἐκάλουν, ἐν αὐτῷ κοχλίαι ις' καὶ σύνθετος "Αρτεμις, καὶ ἕτερα ἄλλα εἰς τὰς ἀψίδας· ἔσχατον δὲ ἐκλήθη φόρος Θεοδοσιακός· καὶ ἦν μέχρι Κωνσταντίνου τοῦ Κοπρωνύμου. Ἐν δὲ τῷ Ξηρολόφῳ, ὃν πρώην Θέαμα τινὲς ἐκάλουν, ἔστησαν κοχλιάδες ις', καὶ σύνθετος "Αρτεμις, καὶ ἕτεραι πολλαὶ στῆναι εἰς τὰς ἁψίδας. θέμα θέαμα Τὸ δὲ Εξακιόνιον. Εξακιόνιον οι Εξωχιόνων Εξωχιόνιον Νεβρώδ. Ταῦτα Μαρκιανός παρέστειλε. Καὶ καμάρας ἔχουσα. καὶ μαρμάρας ἔχουσα Βασιλίσκος. Βασιλικός. Νουμεριανοῦ. Νουμερίου.
quo etiam gillosi cujusdam Firmiliani statua ad νοῦ· ἐξ αὐτοῦ καὶ κυρτού Φερμιλλιανοῦ πρὶς
risum erecta est, lactenusque servatur.
γέλωτα γέγονεν, ἢ καὶ σώζεται ἕως τῆς σήμερου.
De Xerolopko, el signis ibidem erectis.
Xerolophon, olm Theama, seu spectaculum quidam vocabant. In eo enim duodecim cochleæ, et
Diana, statua composita, et Severi qui construxit,
ac Theamalium tripes. Ubi etiam a Severo plurimæ mactată victimæ sunt, multaque in eodem ipso
loco oracula edita fuere: ubi etiam immolata virgo
fuit, et astronomica positio annis trigiuta sex duravit.
¿De aignis atque statuis
Exocionium quod vocant, habuit aliquando Leporem, Canem et Nembred iminani statua; tria
hæc uno ex ferro fabrefacta, aliaque bene multa
spectaculo digna. eodem loco servabantur. Hæc
Marcianus a.movit, atque S. Mamantis ædibus addixit. Sed et ingens balneum erat, in quo multis
periculum fuit, quod dicerent nou suscepisse oraculum.
De ponte apnd sanctum Mamantem,
Ad S. Mamantem quondam pons fuit ingens
duodecim pilis et arcubus instructus. Granulis quippe
fluvius illac transibat, maxime vero, ut aiunt, mense Februario. Ibidem stabat æneus draco, et quod
quidam dicerent in isto ponte draconem habitare,
mulle virgines ibi immolatæ sunt, magna item
ovium, avium et boum copia. Nam Basiliscus quidam vir in Numeriani Cæsaris aula primarius, loci
amore captus, exstrutis sibi aedibus, quas incolebat, templum ibi maximum Jovi excitavit. Hæc
Τὸν δὲ Ξηρόλοφος πρώην Θέαμα τινὲς ἐκάλουν. Εν αὐτῷ γὰρ κοχλίαι εβ· καὶ "Αρτεμις
συνθετη στήλη, καὶ Σευήρου τοῦ κτίσαντος καὶ
θεαμάτιον τρίπουν. Ενθα καὶ θυσίαι πολλαὶ παρὰ
τοῦ αὐτοῦ Σευήρου γεγόνασιν, ένθα καὶ χρησμοί
πολλοὶ ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ γεγόνασι. Καθ' δν καὶ κύρη
παρθένος ἐτύθη, καὶ ἀστρονομικὴ θέσις εἰς ἐς' χρό
νους διήρκεσεν.
in
Exocionio erectis.
Τὸ δὲ Εξακιόνιον τὸ λεγόμενον ἔσχε ποτέ
Πτώκα, καὶ Κύνα καὶ Νεβρώδ παμμεγέθη, τὰ
τρία ἀπὸ ἑνὸς σιδήρου, καὶ πολλὰ ἕτερα θεάματα
ἐν αὐτῷ τόπῳ ἐσώζοντο. Ταῦτα Μαρκιανός παρέ
στειλε καὶ ἐν τοῖς τοῦ ἁγίου Μάμαντος μέρες:
προσέθηκε. Καὶ λουτρὸν δὲ ἦν εἰς μέγεθος, ἐν ᾧ καὶ
πολλοὶ ἐκινδύνευον διὰ τὸ λέγειν, μή δέξασθαι
χρησμόν.
et de dracone æreo ibidem erecto.
Ἐν δὲ τῷ ᾿Αγίῳ Μάμαντι ποτὲ ἴστατο γέφυρα φ
βερά, περὶ δώδεκα λόφους καὶ καμάρας ἔχουσα
Ποταμὸς γὰρ κατήρχετο ἐκεῖσε παμμεγέθης· καὶ
μάλιστα, ὡς ἔλεγον, τῷ Φεβρουαρίῳ μηνί. Ενθα
καὶ δράκων ἵστατο χαλκοῦς παμμεγέθης, διὰ τὸ
λέγειν τινὰς δράκοντα κατοικεῖν ἐν τῷ γεφυρίας
ἐκείνῳ, ἐν αὐτῷ οὖν πολλαὶ παρθένο: ἐτώθησαν,
καὶ προβάτων καὶ ὀρνέων πλήθη πολλὰ καὶ βοῶν.
Βασιλίσκος γάρ τις, έρασθεὶς τὸν τόπον, ἐν
εἴ; τῶν ἀπὸ Νουμεριανοῦ Καίσαρος υπο
Anselmi Bandurii notæ.
Τὸν δὲ Ξηρόλοφον, etc. Hæc omnino diversa
spud Anonymum nostrum leguntur: Εν τῷ Ξηρολόφῳ, πρώην θέαμα τινὲς ἐκάλουν, ἐν αὐτῷ κοχλίαι
ις' καὶ σύνθετος "Αρτεμις, καὶ ἕτερα ἄλλα εἰς τὰς
ἀψίδας· ἔσχατον δὲ ἐκλήθη φόρος Θεοδοσιακός· καὶ
ἦν μέχρι Κωνσταντίνου τοῦ Κοπρωνύμου. ld est:
In Xerolopho locus, quem prius Theama sive spectaculum quidam vocabant, habebat cochleas sexdecim
et Dianæ statuam compositam, ac alia quadam supra arcus. Tandem vero appellatus est Forum Theodosincum, duravitque usque ad Constantinum Copronymum. Hunc sensum videtur efficere: quippe
Xerolophus septimus erat collis, ab aliis sex collibus, ut ait Petrus Gyllius, valle lata divisus plurimaque ædificia cum publica tum privata continebat.
In Codino haec nonnihil diversa leguntur pag. 37:
Ἐν δὲ τῷ Ξηρολόφῳ, ὃν πρώην Θέαμα τινὲς ἐκάλουν,
ἔστησαν κοχλιάδες ις', καὶ σύνθετος "Αρτεμις, καὶ
ἕτεραι πολλαὶ στῆναι εἰς τὰς ἁψίδας. Chronographus hæc omnino diversa perhibet sicut et Codinus pag. 17. Ibidem enim praeter sexdecim cochleas
exstitisse narrat, Diane statuam, et Severi conditoris, et Theamatium tripodem; multaque ibidem
a Severo sacrificia facta, ac eodem in loco multa
oracula edita fnisse. Quo tempore etiam puella
virgo illic immolata est. Insuper ibidem exstitisse
thesim Astronomicam, quae ammos triginta tres duravit. Præterea eodem in Xerolopho collocatas fuisse
fertur statuas Theodosii Junioris, et Valentiniani,
´et Marciani infra columnam, quæ postea terræ motu
corruerunt. Nec multum diversa a Chronographo
babet Suidas praeterquam quod θέμα pro θέαμα per
peram scribit, ut optime monuit et Lambecius.
Τὸ δὲ Εξακιόνιον. Εξακιόνιον οι Εξωχιόνων
scribitur apud Anonymum nostrum necnon apud
alios Byzantinos scriptores; sed si etymon spectetur,
Εξωχιόνιον scribendum puto; siquidem inde Exocionium uuncupatum perhibent, quod extra lerrestrem murum a Constantine exstructum statua
ejusdem Con tantini exstaret.
Νεβρώδ. Fuit staua cujusdam venatoris
cum cane et lepore. Hinc Græculis noster Nemrod
eam fuisse statuam asserit, quod cap. x, vers. 9,
Gen. Nenrod robustus venator dicatur. Sed non
advertit Chronographus quod Nemrod in Scripturis
appellatur robustus venator non modo ferarum,
sed hominum, quos istar pradonis et lyranni,
partin vi et armis, partim insidiis ac dole captabat
et sibi subjiciebat.
Ταῦτα Μαρκιανός παρέστειλε. Anonymus
poster narrat hæc omnia a Mauricio confracta fuisse.
Καὶ καμάρας ἔχουσα. Ita ex Anonymo
postro emendo; perperam quippe in ms. legitur,
καὶ μαρμάρας ἔχουσα; sic et Lambecius et Combetisius legunt.
Βασιλίσκος. Ita or eodem Anonymo lego.
Corrupte ms. Βασιλικός.
Νουμεριανοῦ. Sic legit et Lainbacius. Ms.
Νουμερίου.
col. 669–670page 121 of 124
PG 157:669ἦρχε, χτίσας κατώκησεν ἐν αὐτῷ· ἔνθα καὶ ἡ ναόν παμμεγέθη τοῦ Διὸς ἤγειρε. Ταῦτα δὲ Ζήνων ἐν τῷ δευτέρῳ τῆς βασιλείας καιρῷ παρ έλυσεν. Ἐν τῷ φόρῳ κάτωθεν τῆς μεγάλης στήλης ὑπάρχουσι σταυροι εἰς πλῆθος, τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ τοῦ μεγάλου φέροντες· ἔνθα καὶ τῶν δύο λῃστῶν, τῶν συσταυρωθέντων τῷ Χριστῷ αὐτῷ τῷ τόπῳ κεχωσμένοι εἰσὶν ἕως τῆς σήμερον. Αλλά καὶ βίσσιον θελοῦν μύρου, ἐν ᾧ ὁ Χριστὸς ἐλείψατο, καὶ πολλὰ ἕτερα εἰς πλῆθος σημειο φορικὰ ὑποκάτω τοῦ κίονος του φόρου ὑπάρ χουσιν, παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου τεθέντα, καὶ παρὰ Θεοδοσίου τοῦ Μεγάλου ἀσφαλισθέντα & τινα κατ' όνομα εἰς μῆκος τοῦ μνημονεῦσαι ἐξα γόμεθα. Πολλὰ ἐν τῷ Στρατηγίῳ τῷ μεγάλῳ Κων- [ σταντῖνος ὁ Μέγας Αρέσκετο· ὅθεν καὶ νουμία Ἑλληνικὰ εἰς χάος πλῆθος παρέδωκεν. ὡς δὲ ἐγγράφως μὲν τοῦτο οὐχ εὕρομεν, παρὰ δὲ ἀνδρῶν τῶν ἐν πείρα τῆς γραφῆς τυγχανόντων ἠκούσαμεν, ὅτι ἐν αὐτῷ Στρατηγίῳ καὶ χρυσὸς εἰς πλῆθος κατε χώσθη εἰς χάος πολύ. Καὶ οὐκ ἠπίστησα ἀκούσας, ὅτι ὁ καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν ἐξέδωσαν ἡμῖν, τὰ πλείω ἀγράφως καὶ οὐκ ἐγγράφως, ὡς ἴσασιν οἱ φιλομαθεῖς. Ἐν δὲ τῷ μικρῷ Στρατηγίῳ, μόλιβδος πολὺς χρηματίζει, καὶ αὐτὸς ὁ μόλιβδος, ἡ μολίσο δου διάθεσις, έγγραφος. Ἀλλὰ καὶ χρυσίου καὶ ἀργυρίου διὰ μαρμάρων γραφῶν ποίησις· τοῦτο δὲ ἐκ στίχων πινακιδίων μαρμαρικών, ἢ ἀναγνόντες, ἢ παρὰ τῶν ἀναγνωσάντων ἐρευνήσαντες, ταῦτα για γραφήκαμεν. Ἐν δὲ τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μηνά όρυγμα εξ ρίθη μέγα, ὅτε ἐκαθαίρετο, καὶ ὀστᾶ ἀνθρώπων γιγάντων εἰς πλῆθος, ἅ τινα θεασάμενος ὁ βασιλεύς Αναστάσιος καὶ ἐκπλαγεῖς, ἐν τῇ φόσσα κατέ θετο εἰς θαῦμα ἐξαίσιον. Ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Προκοπίου, τοῦ ἐν τῇ Χελώνῃ, στήλη Ιστατο ευνούχου τινός, ἧς ἐν Κάτω λεν τῆς μεγάλης στήλης. πύλης στήλης ταυροί Ἀλλὰ καὶ βίσσιον. βίσσιον βικίον βήσσιον βίσσιον βινών βίκος, Βήσα. Υποκάτω τοῦ κίονος του φόρου. ὑποκάτω τοῦ φόρου, Καὶ παρὰ Θεοδοσίου τοῦ Μεγάλου ἀσφαλισθέντα. ἀφανισθέντα, Ασφαλισθέντα δὲ παρὰ τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου Ἐν τῷ Στρατηγίῳ τῷ μεγάλῳ. Τοῦ ἁγίου Μηνά. ὅτι ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μηνᾶ ἐν τῇ ᾿Ακροπόλει. Ἐν τῇ φόσσα κατέθετο. εἰς τὸ παλάτιον κατέθετο.
ENARRATIONES CHRONOGRAPHICE.
tit.
€70
ἦρχε, χτίσας κατώκησεν ἐν αὐτῷ· ἔνθα καὶ ἡ autem Zeno, imperii sui anno secundo everναόν παμμεγέθη τοῦ Διὸς ἤγειρε. Ταῦτα δὲ
Ζήνων ἐν τῷ δευτέρῳ τῆς βασιλείας καιρῷ παρέλυσεν.
De crucibus ac aliis sacris monumentis, quæ infro columnam Fori deposita erant.
Ἐν τῷ φόρῳ κάτωθεν τῆς μεγάλης στήλης
ὑπάρχουσι σταυροι εἰς πλῆθος, τὸ σημεῖον τοῦ
σταυροῦ τοῦ μεγάλου φέροντες· ἔνθα καὶ τῶν δύο
λῃστῶν, τῶν συσταυρωθέντων τῷ Χριστῷ αὐτῷ
τῷ τόπῳ κεχωσμένοι εἰσὶν ἕως τῆς σήμερον. Αλλά
καὶ βίσσιον θελοῦν μύρου, ἐν ᾧ ὁ Χριστὸς
ἐλείψατο, καὶ πολλὰ ἕτερα εἰς πλῆθος σημειοφορικὰ ὑποκάτω τοῦ κίονος του φόρου ὑπάρ
χουσιν, παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου τεθέντα,
καὶ παρὰ Θεοδοσίου τοῦ Μεγάλου ἀσφαλισθέντα
& τινα κατ' όνομα εἰς μῆκος τοῦ μνημονεῦσαι ἐξαγόμεθα.
In foro infra majorem columnam complures
cruces habentur, magnæ crucis signum præferentes: ubi etiam duorum latronum, una cum Christo
crucifixorum, cruces in boceruum usque diem sepultæ sunt. Sed et urceolus vitreus unguenti, quo
Christus inunctus fuit: et alia bene multa queis
miracula perpetrantur in inferiore parte columnæ
fori a Constantino Magno deposita sunt, et a miagno Theodosio communita, quæ ad longum recensere nolim.
De magno Strategio ac monumentis quæ ibidem exstabant.
Magno Strategic magnus Constantinus plurimum
delectabatur, undle etiam ingentem Græcorum nummorum vim ad complanandum terræ hiatum clargitus est. Quod qua ratione contigerit, etsi scripto traditum non invenerimus, a viris tamen litterarum peritis id audivimus: nempe, in eodem
Strategio magnam vim auri in terra hiatum ingentem conjectam fuisse. Neque dictis fidem negavi, quia multa vel a nobis ipsis vel a majoribus
gesta sine scripto saepius quam scripto celebrantur, ut norunt periti. In minore autem Strategio
ingens est plumbi copia, plumbumque ipsum, plum -
bique a lectio scripto consignata est. Sed et auro
argentoque vermiculatæ marmorum picturæ. Id ex
tabellis marmoreis, quas partini ipsi legimus, partim ab iis qui legerant accepimus, scripto tradidiΠολλὰ ἐν τῷ Στρατηγίῳ τῷ μεγάλῳ Κων- [
σταντῖνος ὁ Μέγας Αρέσκετο· ὅθεν καὶ νουμία Ελληνικὰ εἰς χάος πλῆθος παρέδωκεν. ὡς δὲ ἐγγρά
φως μὲν τοῦτο οὐχ εὕρομεν, παρὰ δὲ ἀνδρῶν τῶν
ἐν πείρα τῆς γραφῆς τυγχανόντων ἠκούσαμεν, ὅτι
ἐν αὐτῷ Στρατηγίῳ καὶ χρυσὸς εἰς πλῆθος κατεχώσθη εἰς χάος πολύ. Καὶ οὐκ ἠπίστησα ἀκούσας,
ὅτι ὁ καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν ἐξέδωσαν ἡμῖν,
τὰ πλείω ἀγράφως καὶ οὐκ ἐγγράφως, ὡς ἴσασιν οἱ
φιλομαθεῖς. Ἐν δὲ τῷ μικρῷ Στρατηγίῳ, μόλιβδος
πολὺς χρηματίζει, καὶ αὐτὸς ὁ μόλιβδος, ἡ μολίσο
δου διάθεσις, έγγραφος. Ἀλλὰ καὶ χρυσίου καὶ
ἀργυρίου διὰ μαρμάρων γραφῶν ποίησις· τοῦτο δὲ ἐκ
στίχων πινακιδίων μαρμαρικών, ἢ ἀναγνόντες, ἢ
παρὰ τῶν ἀναγνωσάντων ἐρευνήσαντες, ταῦτα για
γραφήκαμεν.
De gigantum ossibus apud
Ἐν δὲ τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Μηνά όρυγμα εξ
ρίθη μέγα, ὅτε ἐκαθαίρετο, καὶ ὀστᾶ ἀνθρώπων
γιγάντων εἰς πλῆθος, ἅ τινα θεασάμενος ὁ βασιλεύς
Αναστάσιος καὶ ἐκπλαγεῖς, ἐν τῇ φόσσα κατέ
θετο εἰς θαῦμα ἐξαίσιον.
mus.
S. Menam repertis.
165c In templo S. Menz, cum purgaretur, proundissima fossa reperta est, et ossa gigantum innumera: quæ cum videret Anastasius, obstupefactus ea in aree ad spectaculum admirandum deposuit.
De statua Platonis eunuchi.quæ in templo S. Procopii in Chelone erigebatur.
Ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Προκοπίου, τοῦ
ἐν τῇ Χελώνῃ, στήλη Ιστατο ευνούχου τινός, ἧς ἐν
In templo S. martyris Procopii in Chelone statea
eunuchi cujusdam erigebatur, in cujus pectore
Anselmi Bandurii notæ.
Κάτω λεν τῆς μεγάλης στήλης. Perperam
in us. legitur πύλης pro στήλης; et ταυροί pro
Gaupo, uti optime Lambecius primum monuit,et
deinde Combelisius.
Ἀλλὰ καὶ βίσσιον. Lambecius pro βίσσιον
βικίον legendum putat; quapropter nec immerito
a Combefisio reprehenditur; nam crebro apud
scriptores βήσσιον et βίσσιον reperitur, caden qua
βινών signiüicatione; cum omnes he voces a
βίκος, quod est vas aut urna habens ansas, deduclz videantur. Vide Ducangii Gloss. v. Βήσα.
Υποκάτω τοῦ κίονος του φόρου. Ita ex
contextu restituimus; nam in editis et in ms. labetur, ὑποκάτω τοῦ φόρου, in inferiori parle fori.
Καὶ παρὰ Θεοδοσίου τοῦ Μεγάλου ασφα
λισθέντα. lla habet et Codinus. Perperam legitur
apud Suidam ibilem, ἀφανισθέντα, Theodosius
enim ea quæ Constantinus posueral non abstulit,
sed firmius dumtaxat consistere fecit. Ασφαλισθέντα
δὲ παρὰ τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου Lauberius vertit,
Theodosius Magnus, quo tutius asservarentur, inde
abstulit.
Ἐν τῷ Στρατηγίῳ τῷ μεγάλῳ. In Strategio
milites exerceri solitos narrat Anonymus noster,
ubi etiam plurima simulacra exstitisse refert.
Τοῦ ἁγίου Μηνά. Templum hoc S. Mena
ponitur ab Anonymo nostro in Acropoli, ὅτι ἐν τῷ
ναῷ τοῦ ἁγίου Μηνᾶ ἐν τῇ ᾿Ακροπόλει.
Ἐν τῇ φόσσα κατέθετο. Anonymus noster habet, εἰς τὸ παλάτιον κατέθετο.
col. 671–672page 122 of 124
PG 157:671τῷ στήθει εγράφη Ο μετατιθεὶς θεμάτια τῷ βρόχῳ παραδοθήτω. "Ην δὲ ἡ στήλη Πλάτωνος κουβικουλαρίου, ὃς ἐν ταῖς ἡμέραις βασιλέως Βασιλίσκου πυρίκαυστος γέγονε. Τῶν δὲ γονέων αὐτοῦ αἰτησάντων τὸν βασιλέα στηλωθῆναι τὸν εὐνοῦχον Πλάτωνα εἰς μνημόσυνον τοῖς ἀνταιροῦσε βασιλεῖ, οὐκ ἐκώλυσεν. Ἐν δὲ τῷ ἀνακαινίζεσθαι τὸν τοῦ μάρτυρος ναόν, μετετέθη εἰς τὸ ἱπποδρόμιον. Οἱ δὲ οἶκοι τοῦ αὐτοῦ εὐνούχου σώζονται ἐν τῇ Χελώνη ἕως τῆς σήμερον. Ἐκ τῶν Ημερίου χαρτουλαρίου φράσις τῶν παρά Θεοδώρου, ὅτε παραγέγονεν ἐν τῷ Κυνηγίῳ θέας χάριν. Πολλὰ γὰρ ἡμῖν ἐμελέθη περὶ τοῦ ἐρευ νῆσαι ἀκριβῶς, περὶ ὧν παρεκάλεσας, καὶ φανερῶ Β' σαι τῇ σῇ ἀρετῇ, ὦ φιλόκαλε. ᾿Απελθόντων ἡμῶν ποτε ἐν τῷ Κυνηγίῳ σύν Ημερίῳ τῷ προλεχθέντι ἐνδόξῳ χαρτουλαρίῳ, τις ἐκεῖσε ἱστορῆσα: εἰκόνας, ἐν οἷς εύρομεν μίαν στή λην μικράν τῷ μήκει, καὶ πλατείαν καὶ παχείαν πάνυ. Ἐμοῦ δὲ, φησὶν ὁ Θεόδωρος θαυμάζου τοῦ, καὶ μὴ ἱστοροῦντος, φησὶν ὁ Ημέριος καὶ αὐτὸς θαυμάζων, Ὅστις ὁ κτίσας τὸ Κυνήγιόν ἐστιν. Ἐμοῦ δὲ εἰπόντος, Μαξιμιανὸς ὁ κτίσας, καὶ ᾿Αρ στείδης ὁ καταμετρήσας παρευθὺ πεσεῖν τὴν στη λιν ἐκ τοῦ ἐκεῖσε ὕψους τοσούτου ὑπάρχοντος, καὶ κροῦσαι τὸν 'Ημέριον, καὶ παρ' αὐτὰ θανατώσαι. Ἐμοῦ δὲ φοβηθέντος, διὰ τὸ μὴ εἶναι ἕτερον ἐκεῖ, μόνους τοὺς ἡμιόνους ἡμῶν κατέχοντας, καὶ αὐτ Ευνούχου τινὸς, ἧς ἐν τῷ στήθει ἐγράφη. ἢ ἐν τῷ στήθει ἔγρα φεν. Θεμάτια. Θεαμά τια Θε άτιον ἐν τῷ ιβ' ἔτει ἐγένετο θεμάτιον τῶν Σαρακηνῶν παρὰ Στεφάνου ᾿Αλεξανδρέως, θέμα ὅτε οὖν ἐξώρυξεν ὁ αὐτὸς μουσωτής τὸ θέμα τῆς ἀκαθάρτου Αφροδίτης, Αιτησάντων τὸν βασιλέα. τῷ βασιλεῖ. οἱ δὲ τῆς γενεᾶς αὐτοῦ ᾐτήσαντο τον βασιλέα στήλην θεἶναι τῷ εὐνούχῳ Πλάτωνι. Ὁ δὲ οὐκ ἐκώλυσεν. Ἐν τῇ Χελώνῃ. 'Εκ τῶν ῾Ημερίου χαρτουλαρίου, Ιστορίας ἐκκλησιαστικῆς, ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΝΑ ΓΝΩΣΤΟΥ ΕΚΛΟΓΗ ΕΚ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙ ΚΩΝ ΙΣΤΟΡΙΩΝ.: Καὶ τοῖς ἐντυγχάνουσι χρήσιμον, καὶ λαμπρόν φανείται, εἰ δ᾽ ἂν ἐπιθήσει τις δάκτυλον τῇ δοκιμασίᾳ τῇ σῇ. Προέισι δέ μοι ἡ γραφὴ ἀπὸ τῆς Κρίσπου καὶ Κωνσταντίνου τῶν Καισάρων τρίτης υπατείας μέχρι τῆς ἔκτης καὶ δε Καὶ τὸ μὲν ὧδε γέγονεν, ο οἱ προφῆται. Καίπερ πρὸ κάτης τῆς σῆς. Ἔδοξε δέ μοι καλῶς ἔχειν, πλείστων γενεῶν ὑπὸ γῆν κείμενο; σῶς ἀνεφάνη, ἐν μένην ἔχων, τὴν δὲ κεφαλὴν... καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς χρῷ κεκαρμένος, εύθυρες, γενειάδα μετρίως καθη ὀλίγῳ ἐν βάθει ταῖς ὀφρῦσι καλυπτομένους. Ἐκ τῶν Θεοδώρου Αναγνώστου φράσις τῶν περὶ Ημερίου χαρουλαρίου, ὅτε, εἰς. Λιγνί Ἐμοῦ δὲ, φησὶν ὁ Θεόδωρος,
scriptum erat, Quisquis signa magice consecrata loco τῷ στήθει εγράφη Ο μετατιθεὶς θεμάτια
moverit, laqueo pereat. Erat autem statua Platonis
cubicularii, qui temporibus Basilisci imperatoris vivus exustus fuit. Cum autem parentes ejus ab imperatore flagitarent ut statua Platoni eunucho poneretur, in monumentum et exemplum iis qui adversus imperatorem rebelles forent, id non probiLuit. Cum vero S. martyris templum restauraretur,
statua translata 'est in Hippodromum. Eunuchi autem istius ædes hactenus in Chelone supersunt.
Ex Hemerii chartularii rebus a Theodoro conscriptis, cum ad Cynegium lustrandi causa venit.
Magna enim nobis fuit in iis vestigandis sollicitudo,
nt que rogaveras, vir praclare, virtuti tuæ nota
facerenius.
τῷ βρόχῳ παραδοθήτω. "Ην δὲ ἡ στήλη Πλάτωνος
κουβικουλαρίου, ὃς ἐν ταῖς ἡμέραις βασιλέως Βασι
λίσκου πυρίκαυστος γέγονε. Τῶν δὲ γονέων αὐτοῦ
αἰτησάντων τὸν βασιλέα στηλωθῆναι τὸν εὐνοῦχον Πλάτωνα εἰς μνημόσυνον τοῖς ἀνταιροῦσε
βασιλεῖ, οὐκ ἐκώλυσεν. Ἐν δὲ τῷ ἀνακαινίζεσθαι
τὸν τοῦ μάρτυρος ναόν, μετετέθη εἰς τὸ Ιπποδρό
μιον. Οἱ δὲ οἶκοι τοῦ αὐτοῦ εὐνούχου σώζονται ἐν
τῇ Χελώνη ἕως τῆς σήμερον.
Ἐκ τῶν Ημερίου χαρτουλαρίου φράσις τῶν
παρά Θεοδώρου, ὅτε παραγέγονεν ἐν τῷ Κυνηγίῳ
θέας χάριν. Πολλὰ γὰρ ἡμῖν ἐμελέθη περὶ τοῦ ἐρευ
νῆσαι ἀκριβῶς, περὶ ὧν παρεκάλεσας, καὶ φανερῶΒ' σαι τῇ σῇ ἀρετῇ, ὦ φιλόκαλε.
᾿Απελθόντων ἡμῶν ποτε ἐν τῷ Κυνηγίῳ σύν
Ημερίῳ τῷ προλεχθέντι ἐνδόξῳ χαρτουλαρίῳ, τις
ἐκεῖσε ἱστορῆσα: εἰκόνας, ἐν οἷς εύρομεν μίαν στή
λην μικράν τῷ μήκει, καὶ πλατείαν καὶ παχείαν
πάνυ. Ἐμοῦ δὲ, φησὶν ὁ Θεόδωρος θαυμάζου
τοῦ, καὶ μὴ ἱστοροῦντος, φησὶν ὁ Ημέριος καὶ
αὐτὸς θαυμάζων, Ὅστις ὁ κτίσας τὸ Κυνήγιόν ἐστιν.
Ἐμοῦ δὲ εἰπόντος, Μαξιμιανὸς ὁ κτίσας, καὶ ᾿Αρ
στείδης ὁ καταμετρήσας παρευθὺ πεσεῖν τὴν στη
λιν ἐκ τοῦ ἐκεῖσε ὕψους τοσούτου ὑπάρχοντος, καὶ
κροῦσαι τὸν 'Ημέριον, καὶ παρ' αὐτὰ θανατώσαι.
Ἐμοῦ δὲ φοβηθέντος, διὰ τὸ μὴ εἶναι ἕτερον ἐκεῖ,
Cum aliquando una cum prædicto lemerio illustri
chartulario, ad Cynegium profecti, simulacra ibi
posita lustraremus, statuam perbrevem, sed admodum latam crassamque reperimus. Cum antem
ego, inquit Theodorus, non tam inspicerem, quam
miro spectaculo attonitus hærerem, ait Hemerius,
ipe pariter obstupefactus: Quisnam Cynegium
extruxit? Respondi, Maxinianus excitavit, Aristides dimensus est. Vix dixeram, et collapsa ex
alto statua fenerium confestim oppressit. Ego
casu perterritus, quod exceptis pueris mulos tenentibus, ipsisque extra gradus consistentibus, adesset
nemo, veritus ne quid inde mihi periculi emerge- * μόνους τοὺς ἡμιόνους ἡμῶν κατέχοντας, καὶ αὐτ
Anselmi Bandurii notæ
Ευνούχου τινὸς, ἧς ἐν τῷ στήθει ἐγράφη.
Ita ex Anonymo nostro restituimus; się porro et
Lambecins scribendum putat; perperam vero
Combefisius legit cum ms. ἢ ἐν τῷ στήθει ἔγρα
φεν.
Θεμάτια. Sic ex Anonymo nostro emendamus. Perperam Lambecius et Combefisius Θεαμά
τια legunt. Θε άτιον siquidem statuam magico ritu
consecratam significat, non solum apud Anonymum
nostrum et Coinum eodem loco, verum etiam
apud Cedrenum adanoum 121eraclii: ἐν τῷ ιβ' ἔτει
ἐγένετο θεμάτιον τῶν Σαρακηνῶν παρὰ Στεφάνου
᾿Αλεξανδρέως, etc. Eadem autem notione θέμα
usurpatur apud Eustachium in Vita S. Eutychii
patr. Constantinopol., num. 55. ubi de Veneris
statua loquitur, ὅτε οὖν ἐξώρυξεν ὁ αὐτὸς μουσωτής
τὸ θέμα τῆς ἀκαθάρτου Αφροδίτης, etc. Vide
Gloss. Ducangii eodem verbo.
Αιτησάντων τὸν βασιλέα. Perperam in
ms. legitur et in editione Combefisiana τῷ βασιλεῖ.
Ita hæc Anonymus noster narrat; οἱ δὲ τῆς γενεᾶς
αὐτοῦ ᾐτήσαντο τον βασιλέα στήλην θεἶναι τῷ εὐνούχω Πλάτωνι. Ὁ δὲ οὐκ ἐκώλυσεν.
Ἐν τῇ Χελώνῃ. ld est, in Testudine.
Tractus quidem urbis ita nuncupatus.
'Εκ τῶν ῾Ημερίου χαρτουλαρίου, etc.
Ilinc patet quædam etiam alia de Hemerio scripsisse Theodorum, ex quibus istud unum sit electorum. At cum nulla Hemerii mentio occurrat in
illis duobus libellis, qui titulo Ιστορίας ἐκκλησιαστικῆς, Theodori Lectoris nomine inscripti circumferuntur, credere procul dubio licet, Nicephorum Callisti non integram historiam, sed ea tantum
quæ excerptu digniora putavit, collegisse. Hæc
siquidem non solum nostra conjectura, sed etiam,
licet diverso argumento, doctissimi Gerardi Jeannis Vossii comprobatur ex ipsis codicibus manu
exaratis, qui in Veneta Bessarionis bibliotheca
exstant hoc titulo: Epitomes historiarum ecclesiasticarum Theodori Lectoris et Philostorgii. Alter,
Theodori Lectoris compositio ecclesiastica e variis
auctoribus. lujus autem secundi codicis nuper
ad nos Venetiis misit quidam amicus titulum, initium operis et finem; nimirum: ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΕΚΛΟΓΗ ΕΚ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΙΣΤΟΡΙΩΝ. Initium: Καὶ τοῖς ἐντυγχάνουσι
χρήσιμον, καὶ λαμπρόν φανείται, εἰ δ᾽ ἂν ἐπιθήσει
τις δάκτυλον τῇ δοκιμασίᾳ τῇ σῇ. Προέισι δέ μοι
ἡ γραφὴ ἀπὸ τῆς Κρίσπου καὶ Κωνσταντίνου τῶν
Καισάρων τρίτης υπατείας μέχρι τῆς ἔκτης καὶ δε
Καὶ τὸ μὲν ὧδε γέγονεν, ο οἱ προφῆται. Καίπερ πρὸ
κάτης τῆς σῆς. Ἔδοξε δέ μοι καλῶς ἔχειν, etc. Finis:
πλείστων γενεῶν ὑπὸ γῆν κείμενο; σῶς ἀνεφάνη, ἐν
μένην ἔχων, τὴν δὲ κεφαλὴν... καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς
χρῷ κεκαρμένος, εύθυρες, γενειάδα μετρίως καθη
ὀλίγῳ ἐν βάθει ταῖς ὀφρῦσι καλυπτομένους. Hinc manifesto apparet integrum opus Theodori Anagnostæ
sen Lectoris, quod cum magno detrimento rei litterarie amissum credebatur, Venetiis in bibliotheca
sancti Marci delitescere. Sed de hac re pluribus
alibi. Cæterum titulum supra dictum ita emendal
Lamlcius: Ἐκ τῶν Θεοδώρου Αναγνώστου φράσις
τῶν περὶ Ημερίου χαρουλαρίου, ὅτε, εἰς. Λιγνί
nullus est morbus, nulla medicina adhibenda;
obscurat enim potius auctoris mentem Lambecii
castigatio, ut optime Combefisius admonet.
Ἐμοῦ δὲ, φησὶν ὁ Θεόδωρος, etc. Ita ex
codice Vaticano hunc locum emendat Lambecius.
col. 673–674page 123 of 124
PG 157:673τοὺς ἔξω τῶν ἀναβαθμῶν ὑπάρχοντας, δειλιάσα; μὴ κινδυνεύσω, σύρας τῷ δεξιῷ ποδι, ἔνθα τους καταδίκους ρίπτειν ἐπεχείρουν. Δειλιάσας δὲ, τὸ ἄχθη, ἀφήσας ἐν τῷ στόματι, τοῦ ἄχθους ἀνεχώ ρητα, πρόσφυγος γενόμενος ἐν τῇ Μεγάλη ἐκκλησίᾳ, καὶ ἀγγέλλων τὸ πραχθὲν ἐν ἀληθείᾳ οὐκ ἐπιστευόμην, ἕως εἰς ὅρκου βεβαίωσιν ἐλθεῖν με, διὰ τή ποτε καὶ τοῦτο μόνον τηρῆσαί με το κατόρθωμα. Οἱ οὖν οἰκεῖοι τοῦ τελευτήσαντος, καὶ οἱ τοῦ βασιλέως φίλοι, σὺν ἐμοὶ ἐπορεύθησαν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ πρὸ τοῦ τὸ πτῶμα τοῦ ἀνδρὸς προσεγγίσαι, τὸ πτῶμα τῆς στήλης ἠτένιζον θαυμάζοντες. "Ιωάννης δέ τις φιλόσοφος φησιν, Ὅτι μὲ τὴν θείαν πρόνοιαν οὕτως εὑρίσκω ἐν τοῖς Δημοσθένους συγ γράμμασιν, ὑπὸ τούτου τοῦ ζωδίου ἀποκτανθῆναι Ένδοξον άνδρα. "Ος καὶ παρευθὺ τῷ βασιλεῖ Φιλιπο πικῷ πληροφορήσας κελεύεται καταχῶσαι τὸ αὐτὸ ζώδιον ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ· δ καὶ γέγονε, διὰ τὸ μὴ δέχεσθαι καταλύσεως. Ταῦτα, φιλόκαλε, μετὰ ἀληθείας καὶ ταῖς ἀρχαίας στήλαις, καὶ μάλιστα ταῖς Ἑλληνικαῖς Θεοδώρου Αναγνώστου ἔτι συντομία γυναικών. Βερήνης γυναικός Λέοντος Μεγάλου ή στήλη πλησίον τοῦ ἁγίου ᾿Αγαθονίκου ἄνωθεν τῶν βάσ θρων ἐν κίονι χαλκῇ· ἔτι τῆς αὐτῆς ἐν τῷ Ανεμοδουρίῳ πρὸς νότον (66!, πλησίον τῆς ἁγίας Βαρβάρας. Αλλ' ἡ μὲν πρώτη ἐν τῷ ἁγίῳ ᾿Αγα θονίκῳ ἔτι τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ζῶντος ἔστη· ἡ δὲ ἄνωθεν τῆς ἁγίας Βαρβάρας, μετὰ τὴν τελευτὴν Λέοντος τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς καὶ φυγήν Ζήνωνος τοῦ ἐρευνῶν, εὔχου μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν, πρόσεχε θεωρῶν. Διὰ τὸ ποτε καὶ τοῦτο, Ανωθεν τῶν βάθρων. μετὰ τὴν ἄνοδον τῶν ἐκεῖσε βαθμίδων Βηρίνη, Βηρίνης τῆς γυναικὸς τοῦ μεγάλου Λέοντος δύο στήλαι ἦσαν, στήλη στήλη Βημένης, γυναικό; Λέοντος Μεγάλου ή στήλη πλησίον τοῦ ἁγίου Ἀγαθονίκου ἄνωθεν τῶν βάθρων ἐν κίονι χαλκῇ 'Εν τῷ Ανεμοδουρίῳ πρὸς νότον. (α) 'ἀνεμοδούριον 'Ανεμοδούλιον 'Ανε μοδῆσιν 'Ανεμοδούλιον Ανεμοδήριον, ἀνέμων δησιν, 333: Το τετρασκελές τέχνασμα, ο δήριν λέ γουσιν ἀνέμων, ήγειρεν ὁ μέγας Θεοδόσιος πυραμίδος σχήμα ζωγραφουν, καὶ ζώοις πλασταῖς κικι σμημένον βλαστοίς τε καὶ καρποῖς καὶ ῥοίσκοις, γυμ νοί τι έρωτες ἵστανται προ γελώντες ἀλλήλοις ἡμε ρως, καὶ τοῖς κάτω περώσιν ἐμπαίζοντες· ἄλλοι δὲ ἐποχλάζοντες ἔμπαλιν νέοι, σάλπιγξι χαλκοί. ἐμ φυσώντες ἀνέμου;· χαλκοῦ, δὲ βρέτας ὕψωσεν πο τόμενον, πνιά, λιγείας δεικνύει τῶν ἀνέμων. (και
ENARRATIONES CHRONOGRAPHICÆ.
τοὺς ἔξω τῶν ἀναβαθμῶν ὑπάρχοντας, δειλιάσα; rel, dextro pede tractum cadaver eo conjicere tentabam, quo rei projiciuntur. Verum metu correptus,
relicto ad ostium onere in magnam Ecclesiam profugi. Cumque misso nuntio rem enarrarem, nulla
mihi fides habita est, quoad jnrisjurandi religio
accessit; quod lioc solum mihi superesset quod agerem ad salutem. Defuncti igitur familiares, et imperatoris amici, mecum ad locum profecti, antequam ad
viri cadaver accessissent, statuæ casum intentis oculis admirati sunt. Tum Joannes quidamn philos ›phus,
per divinam providentiam, inquit, ita reperio in
scriptis Demosthenis, ab hac statua virum illustrem
necatum iri. quo statim certior factus Philippicus
imperator, statuam eodem loco defudi jubet; quod
etiam factum est, quia dissolvi statua non posset.
Hæc, vir optime, vere scrutatus, precare ne intres
in tentationem, atque ad antiquas statuas, præsertim Græcorum, spectandas animum adverte.
μὴ κινδυνεύσω, σύρας τῷ δεξιῷ ποδι, ἔνθα τους
καταδίκους ρίπτειν ἐπεχείρουν. Δειλιάσας δὲ, τὸ
ἄχθη, ἀφήσας ἐν τῷ στόματι, τοῦ ἄχθους ἀνεχώρητα, πρόσφυγος γενόμενος ἐν τῇ Μεγάλη Εκκλη
σία, καὶ ἀγγέλλων τὸ πραχθὲν ἐν ἀληθείᾳ οὐκ
ἐπιστευόμην, ἕως εἰς ὅρκου βεβαίωσιν ἐλθεῖν με,
διὰ τή ποτε καὶ τοῦτο μόνον τηρῆσαί με το
κατόρθωμα. Οἱ οὖν οἰκεῖοι τοῦ τελευτήσαντος, καὶ
οἱ τοῦ βασιλέως φίλοι, σὺν ἐμοὶ ἐπορεύθησαν ἐν τῷ
τόπῳ, καὶ πρὸ τοῦ τὸ πτῶμα τοῦ ἀνδρὸς προσεγγί
σαι, τὸ πτῶμα τῆς στήλης ἠτένιζον θαυμάζοντες.
"Ιωάννης δέ τις φιλόσοφος φησιν, Ὅτι μὲ τὴν θείαν
πρόνοιαν οὕτως εὑρίσκω ἐν τοῖς Δημοσθένους συγγράμμασιν, ὑπὸ τούτου τοῦ ζωδίου ἀποκτανθῆναι
Ένδοξον άνδρα. "Ος καὶ παρευθὺ τῷ βασιλεῖ Φιλιπο
πικῷ πληροφορήσας κελεύεται καταχῶσαι τὸ αὐτὸ
ζώδιον ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ· δ καὶ γέγονε, διὰ τὸ μὴ
δέχεσθαι καταλύσεως. Ταῦτα, φιλόκαλε, μετὰ ἀληθείας
καὶ ταῖς ἀρχαίας στήλαις, καὶ μάλιστα ταῖς Ἑλληνικαῖς
Θεοδώρου Αναγνώστου ἔτι συντομία γυναικών.
Βερήνης γυναικός Λέοντος Μεγάλου ή στήλη
πλησίον τοῦ ἁγίου ᾿Αγαθονίκου ἄνωθεν τῶν βάσ
θρων ἐν κίονι χαλκῇ· ἔτι τῆς αὐτῆς ἐν τῷ
Ανεμοδουρίῳ πρὸς νότον (66!, πλησίον τῆς ἁγίας
Βαρβάρας. Αλλ' ἡ μὲν πρώτη ἐν τῷ ἁγίῳ ᾿Αγα
θονίκῳ ἔτι τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ζῶντος ἔστη· ἡ δὲ
ἄνωθεν τῆς ἁγίας Βαρβάρας, μετὰ τὴν τελευτὴν
Λέοντος τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς καὶ φυγήν Ζήνωνος τοῦ
ἐρευνῶν, εὔχου μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν,
πρόσεχε θεωρῶν.
Theodori Lectoris brevis tractatus de mulieribus.
Verine Leonis Magni uxoris statua prope sanctum Agathonicum supra gradus in columna ænea
erigitur. Ejusdem item in Anemodulio ad meridiem prope sanctam Barbaram. Ac prior quidem
ad sanctum Agathonicum viro adhuc superstite
posita est. Quæ vero supra sanctam Barbaram post
Leonis mariti mortem, et Zenonis generi fugam,
cum scilicet Basiliscum fratrem suum coronavit,
Anselmi Bandurii notæ.
Διὰ τὸ ποτε καὶ τοῦτο, etc. id est, quod loco seu Artopoliis situm, alteram Verinæ statuam
hoc solum mihi superesset, quod agerem. Fides si
quidem dictis non est habita, testes nulli aderant,
recurrendum igitur erated jurisjurandi religionen);
quod sola canonica purgatio eum servare posset.
Aliter vero hunc locum interpretatur Combefisius,
quod et mihi quandoque unum istud facinus constilerit.
Ανωθεν τῶν βάθρων. Duas item Vering
statuas recenset Auonymus noster, quarum unam
stetisse ait magis ad austrum vergentem quam
sancti Agathonici templum postascensum gradunın,
non vero supra gradus uti placuit Chronographo,
alteram e regione proxime S. Barbaræ templum in
Artotyriano loco, seu Artopoliis, situm, Cæterum
Codinus etiam loquens de hac Verinæ statua quæ
austrum versus prope S. martyrem Agathonicum
slabal, μετὰ τὴν ἄνοδον τῶν ἐκεῖσε βαθμίδων exstitisse perhibet. ita habet et Suidas v. Βηρίνη, ubi
perperam milins Portus interpretatus est: Βηρίνης
τῆς γυναικὸς τοῦ μεγάλου Λέοντος δύο στήλαι ἦσαν,
Verine magni Leonis uxoris duæ columnæ fuerunt;
Nam bic στήλη non columam sed statuam significat, qua significatione passim apud Byzantinos scriplores occurrit; quod autem hic στήλη non cojumnam sed statuam significet, ex ipso Chronographo manifesto evincitur: Βημένης, inquit, γυναικό;
Λέοντος Μεγάλου ή στήλη πλησίον τοῦ ἁγίου Αγαθονίκου ἄνωθεν τῶν βάθρων ἐν κίονι χαλκῇ: scilicel, Verina Leonis Magni uxoris statua prope sanetu m Aga honicum supru gradus columnæ æneæ instdens visitnr.
'Εν τῷ Ανεμοδουρίῳ πρὸς νότον. Hæc
optime conveniunt cum Anonymo nostro, qui
proxime sanctæ Barbaræ templum in Artotyriano
(α) flac narratio Nicelæ Historiæ nunc subjicitur.
p
stetisse perhibet: siquidem Anemodulium in ipsis
Artopoliis exstitisse creditur. Hic vero 'Ανεμοδού
ριον pro 'Ανεμοδούλιον scriptum puto sive pro 'Ανεμοδῆσιν; qκοmodo etiam apud Cedrenum scriptumn
reperio. Anemodulium graphice describit Nicetas
Choniates in narratione de statuis Constantinopoli -
tanis, quas Lantini, capta urbe confractas, in monetam conflaverunt (a). Idem Nicetas lib. n in Andros
nico perhibet, habuisse etiam in animo Andronicum
æream suam statuam supra columnam in sublimi
æneo Tetrapleuro, ubi nudi Cupidines pomis se
invicem petunt, quod Anemodulium vocant, erigere.
Cæterum id quod Anonymus noster, Nicetas atque
alii 'Ανεμοδούλιον vocant, Cedrenus, Ανεμοδήριον,
quasi ἀνέμων δησιν, certamen scilicet ventorum,
nuncupat; ac Theodosio Magno ascribit, quod Leoni Isauro Anonymus noster et Codinus ait enim
pag. 333: Το τετρασκελές τέχνασμα, ο δήριν λέ
γουσιν ἀνέμων, ήγειρεν ὁ μέγας Θεοδόσιος πυραμί
δος σχήμα ζωγραφουν, καὶ ζώοις πλασταῖς κικισμημένον βλαστοίς τε καὶ καρποῖς καὶ ῥοίσκοις, γυμνοί τι έρωτες ἵστανται προ γελώντες ἀλλήλοις ἡμε
ρως, καὶ τοῖς κάτω περώσιν ἐμπαίζοντες· ἄλλοι δὲ
ἐποχλάζοντες ἔμπαλιν νέοι, σάλπιγξι χαλκοί. ἐμ
φυσώντες ἀνέμου;· χαλκοῦ, δὲ βρέτας ὕψωσεν πο
τόμενον, πνιά, λιγείας δεικνύει τῶν ἀνέμων. (και
tuor pedibus suffultum opus, quod Contentionem
ventorum vocant, Theodosius Magnus erexit, pyramidis formam depingens, et fictilibus exornans ger
minibus, fructibus, atque malis Punicis. Stant el
nudi amores invicem sibi blande arridentes, et infra
transeuntibus illudentes. Rursum alii adolescentes
subsidentes æreis lubis ventos inflant, et imago area
in sublimi voluns, acntus βαus veniorum den lat.
col. 675–676page 124 of 124
PG 157:675γαμβρου αὐτῆς, ὅτε Βασιλίσκον ἔστεψε τὸν ἀδελφὴν αὐτῆς, κράζοντος τοῦ Πρασίνου μέρους, Βερήνης ὀρθοδόξου Ελένης πολλὰ τὰ ἔτη. "Ην γάρ ορθό δοξος πάνυ. Εὐφημίας τῆς γυναικός Ἰουστίνου τοῦ Θρᾳκός, ἐν τοῖς Ὀλυβρίου πλησίον τῆς ἁγίας Εὐφημίας, κ τις ἐκκλησία ὑπ' αὐτῆς ἐκτίσθη. στήλη ἐν ἀναβάσει, μικρὰ πάνυ χρυσέμβαφος ὑπάρχουσα. Εὐδοξίας γυναικός Αρκαδίου μεγάλη πάνυ, καὶ Πουλχερίας θυγατρὸς αὐτῆς, καὶ ἑτέρων δύο θυγα τέρων αὐτῆς, ἀμφοτέρων· ἀργυραί ἔτι τῆς αὐτῆς Εὐδοξίας ἐν χίονι χαλκῇ· καὶ ἑτέρα ἐν ταῖς Δύ γουσταίαις δι᾿ ἣν ὁ Χρυσόστομος ανεσκευάσθη. δ Αρκαδίας γυναικό; Ζήνωνος τῆς δευτέρας, ἐν τοῖς πλησίον τῶν βάθρων λεγομένων Τόπων ἐν τοῖς τοῦ ἁγίου ᾿Αρχιστρατήγου, Ενθα Ζήνων ἔκρινε τους μετά Βασιλίσκου, καὶ σέκρητον τὸν τόπον ἐποίησε. Ετι της πρώτης αὐτοῦ γυναικός Αριάδνης, μετὰ καὶ αὐτοῦ Ζήνωνος ἐν τῇ βασιλική πύλῃ τῆς Χαλκής Ἐν αὐτῇ τῇ Χαλκῇ πλησίον ἄνωθεν, Πουλχερίας. τῆς ἀοιδίμου, ὡς ἐν τῷ περιπάτῳ τῷ ἐν τῷ πα Ο λατίῳ ἐμπρὸς ὑπάρχοντι, ἄνωθεν τῆς Χαλκῆς. Ἐν τῷ Μιλίῳ τῷ πρὸς ἀνατολὴν, Κωνσταντίνου καὶ Ἑλένης, ἄνωθεν τῆς καμάρας· ἔνθα καὶ σταυρό, καὶ μέσον τοῦ σταυροῦ τῆς πόλεως ή Τύχη Ἥτις ἐκκλησία ὑπ' αὐτῆς ἐκτίσθη. Οὗτοι, κτίζουσι τὴν ἁγίαν Εὐφημίαν τὰ Ολυδρίου. Ει τῆς ἁγίας Ευφημίας τῆς ἐν Ὀλυβρίου Καὶ ἑτέρα ἐν τοῖς Αὐγουσταίοις. Ἐν τοῖς πλησίον τῶν βάθρων λεγομένων τόπων. Τυρί Ἐν τῇ βασιλικῇ πύλῃ τῆς Χαλκῆς. Πύλαι βασιλικαί Καὶ μέσον τοῦ σταυροῦ.
acclamante factione Prasina, Verina orthadora γαμβρου αὐτῆς, ὅτε Βασιλίσκον ἔστεψε τὸν ἀδελφὴν
Helena multi anni. Erat enim orthodoxa dei adlictissima.
αὐτῆς, κράζοντος τοῦ Πρασίνου μέρους, Βερήνης
ὀρθοδόξου Ελένης πολλὰ τὰ ἔτη. "Ην γάρ ορθό
δοξος πάνυ.
De statud Buphemiæ Augustæ, quæ in tractu Olybrii erezta erat.
Euphemiæ uxoris Justini Thracts statura posita
est in Olybii tractu prepe sanctam. Euphemism·
(quam illa ecclesiam excitavit) in ascensu, quam
minima et auro oblita.
Εὐφημίας τῆς γυναικός Ἰουστίνου τοῦ Θρᾳκός,
ἐν τοῖς Ὀλυβρίου πλησίον τῆς ἁγίας Εὐφημίας, κ
τις ἐκκλησία ὑπ' αὐτῆς ἐκτίσθη. στήλη ἐν
ἀναβάσει, μικρὰ πάνυ χρυσέμβαφος ὑπάρχουσα.
De statuis argenteis Eudoxia et ejus filiarum.
Eudoxiæ uxoris Arcadii ingens statua, et Pukcheriæ filiæ ejus allaromque ipsius duarum filiarum, omnes argentea. Praterea ejusdem Eudovia
altera in coluna ænea, atque alih in Augnstæis,
cujus causa Chrysostomus exsilio multátus est.
De statua Arcadia Augusta ad Topos erecta, necnon
Arcadia secundæ Zenonis uxoris statua in gradlibus, qui vocantur Topi, ad ædes S. Michaelis
archangeli; quo loco Zeno judicium tulit de iis
qui ad Basilisci partes desciverant, locumque
ipsum secretum fecit. Insuperque prioris ejus
uxoris Ariadnæ, ipsiusque Zenonis ad regiam porLam Chalces.
Εὐδοξίας γυναικός Αρκαδίου μεγάλη πάνυ, καὶ
Πουλχερίας θυγατρὸς αὐτῆς, καὶ ἑτέρων δύο θυγα
τέρων αὐτῆς, ἀμφοτέρων· ἀργυραί ἔτι τῆς αὐτῆς
Εὐδοξίας ἐν χίονι χαλκῇ· καὶ ἑτέρα ἐν ταῖς Δύ
γουσταίαις δι᾿ ἣν ὁ Χρυσόστομος ανεσκευάσθη.
δ
aliis Ariadna et Zenonis ad Chalces portam positis.
Αρκαδίας γυναικό; Ζήνωνος τῆς δευτέρας, ἐν
τοῖς πλησίον τῶν βάθρων λεγομένων Τόπων
ἐν τοῖς τοῦ ἁγίου ᾿Αρχιστρατήγου, Ενθα Ζήνων
ἔκρινε τους μετά Βασιλίσκου, καὶ σέκρητον τὸν
τόπον ἐποίησε. Ετι της πρώτης αὐτοῦ γυναικός
Αριάδνης, μετὰ καὶ αὐτοῦ Ζήνωνος ἐν τῇ βασιλική
πύλῃ τῆς Χαλκής
De statua Pulcheriæ quæ
165d In cadem Chalce superius versus ambulacrum, quod est ante palatium, inclytæ Pulcheriæ
cernitur statua.
De staluis Constantini et Veleuæ
Super fornicem Milliarii ad orientem, Constantini et Helenæ statuæ; ubi etiam crux visitur in cujus medio est Fortuna urbis.
in Chalce visebatur.
Ἐν αὐτῇ τῇ Χαλκῇ πλησίον ἄνωθεν, Πουλχερίας.
τῆς ἀοιδίμου, ὡς ἐν τῷ περιπάτῳ τῷ ἐν τῷ πα
Ο λατίῳ ἐμπρὸς ὑπάρχοντι, ἄνωθεν τῆς Χαλκῆς.
súper Milliarii fornicem erectis.
Ἐν τῷ Μιλίῳ τῷ πρὸς ἀνατολὴν, Κωνσταντίνου
καὶ Ἑλένης, ἄνωθεν τῆς καμάρας· ἔνθα καὶ σταυρό,
καὶ μέσον τοῦ σταυροῦ τῆς πόλεως ή Τύχη
Anselmi Bandurii not.
Ἥτις ἐκκλησία ὑπ' αὐτῆς ἐκτίσθη. Adem
sanet Euphentiæ Olybri nuncupatair exstruere
eœpit Eudoxia Valentiniani Junioris uxor; sed
en illa acerba morte subtata esset, Olybrius
Romanus dignitate magister, qni juxta habitabat,
ean absolvit: ita Codinus in Excerptis. Chronicor
Alexandrinum loquens de Olybrio, qui Rom:e imperator appellatus fuit, et Placidia ejus uxore:
Οὗτοι, inquit, κτίζουσι τὴν ἁγίαν Εὐφημίαν τὰ
Ολυδρίου. Ει quibus apparel, adem sanctae
Euphemise Olybrii dictam, ab Euphemia Augusta
uxore Justini Thracis instauratam tantum fuisse,
non vero de nove excitatam. In eadem autem ædé
sanctæ Euphemiæ concilium celebratum esse anno
Avi Justiniani scribit Theophratres pag. 194 Fuit
vera in ea monasterium virorum; nam Basiliscua
presbyter et archimandrita τῆς ἁγίας Ευφημίας
τῆς ἐν Ὀλυβρίου suberpsit libello monacho
rum ad synodum sub Horinisda, et Dioscorus
hegumienus interfuit concilio Constantinopolitano
sub Mena. Cæterum vide quæ de statua Euphemie Augus's, quae erat ad hane Ecclesiam,
habet Codimus u Excerptis.
Καὶ ἑτέρα ἐν τοῖς Αὐγουσταίοις. Habe
statuam Endexie, quam Chronographus in Augustao ponit, Socrates et Sozomenus argenteam
pariter fuisse docent, ereesamique supra porphyreticam columbam secundum latus meritianum ædis
Sophianæ, via duntaxat lata intercurrente, ante
domirm magnæ Cariæ; ejusdemque causa Chrysostomum exsilio multatum fuisse; nam cum in
ejus conspectu ludi publici saltatorum et mimorum
ederentur de more, qui_jamdudum invaluerat
colendi regias imagines, Joannes Chrysostomus
loc contra religionem Christianam fieri existimanS,
populum pro concione hac de re reprehendit. Quare
Eudoxia iis se perstrictam ducens, in exsilium
Chrysostomum pellit.
Ἐν τοῖς πλησίον τῶν βάθρων λεγομένων
τόπων. Τυρί Constantinopoli unde dicti, sa618
aperte ostentit Anonymus noster; scilicet. Z30
cum post biennium ingentibus copiis urbem ingressus, magnaque populi ac seuatus frequentia exccplus esset, ac Armatius Basilisci præfectus cum
omni exercitu ad Zenonem transisset, Basiliscus
rontínuo una cum uxore et liberis in ecclesiam
antiquam S. Irenæ confugit. Quare Zeno voluit ibi
fieri loca judiciaria et redes pro universo clero et
Senatu, ac ubi omnes consedissent, condemnuarit
Basiliscum, et in Limmas locum Cappadociæ relegavit. Et ob hunc judicum consessum locus
ille Toporum nomen nactus est. Vide Chron. dles.
Pag. 326.
Ἐν τῇ βασιλικῇ πύλῃ τῆς Χαλκῆς.
Πύλαι βασιλικαί eæ sunt quas regias a latinis apellari diximus. Cæterum quas statuas Zenonis a
Ariadnæ ad Regiam Chalces portam Chronographus
pouit, has Anonymus noster in Chalee proxime
quasi ante palatin ambulacrum stetisse pertiibet,
ubi etiam inclytæ Pulcheriæ, ac pedestres duas
exigua columna insidentes, Secundi philosophi
distichis ornatas, exstitisse ait.
Καὶ μέσον τοῦ σταυροῦ. Quomodo autem
in medio crucis urbis Fortuna erat, pluribus ex•
Continue reading PG 157: De Spectaculis →≣ entire volume