n decem vel quindecim millia, pauciora dico, ut credas, animarum rapiat! Dicerem quinquaginta millia, si crederes, atque Christum Jesum et minis et blanditiis negare compellat? Verum non parva mihi consurgit admiratio, si etiam unus Christianus amplius in illis partibus reperitur. Nam Corinthus sola pedagium captivorum de Gallipoli in Turchiam transeuntium quolibet anno emittiz millia et millia ducatorum. Oh igitur peccata Christianorum quo tenditis? quo vos conducitis, qua servitute, quo opprobrio vos subjacere compellitis? Sed quid mo ror amplius, humanissime Pater, quid differo novam, non novam, sed sæpius usitatam Christianoruni ca lamitosam stragem flebilemque narrare, quam vidi mus his diebus? Tremit manus, plorant oculi, horret bodie gubernautes. Georgianorum primo, id est ▲ putat, quoniam anno quolibet non minus quam Georgiæ regnum non parvum est, ubi Alexander rex hodie principatur, ultra Trapesandam. Russia norum patriam et Rathenorum sub axe quis peram bulare potest usque ad paludes Meotides, quod mare Abbachuc dicitur, explicatam? Omitto Chir cassian ac Vogariam, Mingrilliam, Walachiam, Patras juxta mare, attamen sub ritu Græcorum. De Armenis taceo, quos ad præsens spero ad Italiam venire videbitis simul cum nostro patre fratre Ja cobo ad fidem Catholicam reducendos, longe faci lioris conversionis et veritatis capiendæ avidiores aliis nationibus, atque benevolentissimos Latino. rum. Christianos insuper innumeros in montibus Cæsiis, atque in Persia et Scythia hinc inde disper sos, ubi nostrorum fratrum loca fratribus vacuata consistunt, adhuc hodie cognoveritis inter ipsos Tartarɔs habitantes. Qua de re non inutilem, imo opportunissimam reputo et vestram, et vestri simi lium personas in partibus illis, sacra tamen unione, si Deus permiserit, primitus celebrata. Sed, heu! heu! quid ista commemoro, cum longe potius flere libeat, quam aliquid boni per supradicta sperave? Flere, inquam, ex intimis cordis mei, et ad sidera usque clamare, ut istis partibus liberandis, in qua rum medio quasi sumus, quandoque miserans su perintendat Altissimus, nec tandiu peccata respiciat populorum, quousque Christianitatis nomen in Orientis et Septentrionis partibus exstinguatur. Deficiunt, heu quotidie Christiani, et augentur diaboli sectatores et numero et virtute armorum. Nam vix est civitas, castrum vel villa, et vix est dies, in qua et in Turchia, et in Græcia, non modo timore vel minis, verum multo magis deliciis et honore Christi nomen sanctissimum non nege:ur, et Mahumet diaboli filius portetur ad summa; el quod forte miraberis, ab his quandoque, qui divi tiis, et honore, et prudentia sæculi fungebantur. Sed ut præterita sileam mala, ad quæ narranda nullam puto linguam sufficere posse, tangam brevi ter, quod nuper oculis meis ipse inspexi, ut et tu scias et mecum plangas, et si quos inveneris onıni non pietate nudatos, ipsos etiam flere compellas. charta et calamus ista notare. Ubi est ille Hiere mias propheta, qui non unam solam defeat civita tem, sed tres, sed quatuor, sed castra atque villas innumeras, magnam dico ac notabilem patriam, habitatoribus et divitiis opulentissimam, jam de structam in cineremque redactam, de mense vide licet Augusti præsentis anni; patriam dico fidelium populorum, qui Saxones nuncupantur in patria Transylvana, quæ, ut frater mihi narrat ex præda redemptus, octo dierum longitudine et trium lati tudine tendebatur, quæ prius Septemsolia diccba tur, nunc vero quid nominetur ignoro, nisi forte locus lamentationis et planctus. Quis ergo dabit capiti meo aquam, ut plorem die ac nocte, non muros et parietes destructos, sed innumeras a imas exportatas, et jam diabolo traditas ad vorandum, quar, ut dicitur, ad triginta, el forte quadraginta millium numerum exten·luntur? Oh! quis mihi det, non Maronis, non Tullii eloquentiam ad scribendum, quæ in his profecto succumberet, sed potius toni. trui vocem et pennas ventorum ascendere, ac super Christianorum patriam volitare, non ut modo corda lapidea, verum ipsi montes et valles a vocis magnitudine terreantur? Non audiunt ista miseri Christiani, et fortassis audita non credent. Audie runt, credo, et libentius crediderunt, Teucrum esse conflictum; quod non sit verum, hoc manifeste demonstrat, quod jam bis vel ter usque modo post reditum ad illas partes exercitum destinavit. Quod si et verum est multos ex suis non esse defunctos, potius labore, peste, fame, quam gladio, quid, quæso, mirum est in exercitu tercentorum millium hominum aliquos mori; quos etiam pro majori parte noveris Christianos? Qua de re, quocunque Le vertas, habes materiam deflendi copiosam. Ubi mune igitur amplius ecclesiæ in patria illa, cruces, calices, missalia, paramenta? ubi sanetorum reli quia? et quod majus est omnibus, in locis pluribus corpus Domini consecratum? lleu! quo opprobrio, quo derisu, quanta sunt illusione dejecta, ac pedi bus conculcata? Ubi est nunc ille Deus omnipotens, qui regi Balthassar irascator vasis templi Domini turpiter abutenti? Certe, ut manifeste apparet, si Memor esse potes, ut credo, dilecte Pater, quando a Domino nostro papa sanctissimo destinati ad par tes istas, a Venetiis discessimus, ubi et tu subito ab Hierusalem rediens applicuisti, quomodo vulga batur ibidem diebus proximis, Hungaros aliqua Teucrorum navigia combussisse, nec non etiam plurimos occidisse illorum. Hæc, inquam, omnia vera fuerunt. Sed, si postmodum audistis ignoro, quod ex hoc Teucer ipse iratus, illuc cum magno exercitu personaliter accedens, plusquam sexaginta millia, ut dicitur, animarum asportavit de regno Rasia, Hungariæ convicino; quarum, si quæ ad præsens etiam Christi recordentur, incertum est. Miraris hoc? Sed multo magis mireris et doleas, quod a viginti quinque ac triginta annis citra, quam non parvo damno sibi et verecundiæ com

gna nostra non vidimus, jam non est propheta, et turas fore se credunt, atque creduntur ab aliis, nos non cognoscit amplius Deus; et merito, cum et nos ipsum nec amplius cognoscimus. Sed prose quamur inceptum. Tres magni montes capitum oc c'sorum hominum facti sunt ibi, qui se pacifice eorum manibus tradere noluerunt, corporibus per convexa montium rotulatis, lupis et canibus atque avibus horrenda cibatio; sacerdotes, religiosi, ju venes et antiqni, dum tamen ambulare possent, in catonis ferreis perducti sunt ad caudas equorum; reliquum vero vulgus cum pueris et mulieribus ut pecora a canibus impulsa sunt, absque ulla miseri cordia vel pietate; quorum si quis labore, siti vel dolore potius inambulando tardaverit, o bone Jesu 1 protinus in duas divisus partes ibi vitain cut labore finivit, Quorum tanta est multitudo, ut, teste con scientia, prædicto fratre narrante percepi, delibe rans in se pro quolibet defuncto dicere De profundis, et non valens præ multitudine occisorum, tandem orationem illam Inclina lacrymando dicebat. Nec in hoc uno forte loco, ut aliquis existimaret, sed per viginti diætarum spatium, unde prædicti trans ierant captivati, et quam maxime in Hadrianopoli, ubi extra habitacula tanta corporum multitudo consunipta jacet, tum partin corrupta, partim vero a canibus devorata, ut incredibile cuiquam foret, nisi propriis ocalis aspexisset. Prejiciuntur inter dum aliquí morientes in mercatorum Latinorum) conspectu, quos si quis vel sepelire, vel inde amo vere, solum fœtore potius quam pietate, tentaverit, nec hoc, nisi prius pretio dato, liceat ullo pacto. Oh! beatos illos appello, nisi forte desperati dor mierint. Nam alia voce, flebilique luctu clamabant, dum capiebantur, impellebantur, occidebantur et pueri et lactentes, juvenes et virgines, viri et ma lieres. O tu, qui in cœlis habitas, nomquid ista ¿consideras? num vel modicum pictate moveris? O Virgo beata, o sancti sanctæque Dei, ubi spes, ubi confidentia nostra in vobis? Au forte potius decepti sumus, quia nostra fides inanis et falsa est? Beatos, inquam, dixerim illos, si patienter sustulerint fa mem, sitim, laborem, dolorem, servitudinem atque mortem. Sed qua ratione beatos illos dicam, cum continuo abnegent Christi fidem, maxime utriusque sexus juvenes, qui tanta facilitate pervertuntur a destructa sunt. Hæc sæpius loquimur, hæc plangi fide, et ad Christianorum inimicitiam convertuntur, quia credere quasi incipiant, si fieri potest, ut in errorem inducantur et electi. O altitudo sapientiæ et scientiæ Dei, quam incomprehensibilia sunt ju dicia ejus et investigabiles viæ ejus O quot et quantos esse credo in mundo, qui videntur et re et nomine Christiani, quos si vel modicum hæc per secutionis pruina decoxerit vel potius demulserit carnis blanda dulcedo, facile negent Christum, et dicant cum Petro: Non novi eum. O utinam talis probatio, talis experientia, talis forrax non veniat. super nos, si consumptura foret, non probatura, neque in temporibus nostris, salva Domini volun tate; quoniam multi, qui columnas immobiles fu videremus, vel forte videremur miserabiliter raina tos. Mentior, si non plures novi ex diversis ordinibus religiosos ho:lje Christum ferventissime prædicantes, cras vero ipsum turpiter abnegarent. Quare nulli in se dendam est, omnibus vero timendum utilius puto. Sed redeamus ad prima. Nos igitur, qui in istis partibus habitamus, et supradicta omnia vera esse et scimus et taugimus, et æque majora et pejora, quam ¡¡arremus, qualia esse existimas corda nostra? Fateor, tantus dolor, tanta mentis angustia, tanta super nos amaritudo convaktit, nt longe jam tempore nec cibus ori, nec somnus oculis nisi tristis appareat. Ipse quoque solis aspectus, atque viridantium regionum el ma ris et terræ, planctum potius excitant, quam sola men, nec ex quo in istis partibus fuimus, vel unius saltem horæ potuimus habere quietem ex his, quæ continue audimas, et non minus, quæ oculis cernimus. Sumus enim in Constantinopoli, eminentissimo loco, in Capella videlicet Constan tini juxta palatium ejus, quam sancti Ilieronymus et Augustinus et Nicolaus cum reliquis tercentis octodecim Patribus Chalcedonensis concilii conse crarunt, unde supra speculam ascendentes facite possumus totam prospicere civitatem, olim totius orbis excellentissimam, nunc vero tanta calamitate dejectam, ut flere potius libeat, quam infrari, cuin tam ex situ, quam ex ædificis et cæteris opportu nis alter deliciarum fuisse paradisus apparent, torque ecclesias et monasteria stupendissima ruina collapsa intns et extra quam maxime, ut monaste riorum sylvam potius primitus existimasses, in quorum quolibet et ducenti et tercenti, et mille monachi residebant, laudes Altissimo decantantes in tam dulcissima melodia, quod ipse aer in noctis medio circumquaque resonabat quasi angelicam harmoniam. Nunc vero, proh dolor! et spinæ et vepres super muros ascendant, et ibi resonant uluke et bubones. Verum si quis civitates destructas, olim mirabiles, µt Chalcedo et Nicæa, quasi conti guas isti urbi, ac alias plurimas, quarum nec modo signa apparent, aspiceret, non puto posset conti rere se a fetu, quæ per infidelium manus ominia mus, in his et similibus lamentandis teurporis non parvaní partem consumimus, potius optantes miori, quam ultima videre mala, quotidie augmentum si mentia nostræ gentis. Et quod plus dolorem exag gerat atque confirmət, cum quibus hæc communiçare el pœnam alleviare possimus, penitus non habemus. Nam si qui in bis partibus vel morantur, vel adve niunt Christiani, tanta temporalis lucri cupiditate exardescunt, ut vel non ista considerent, vel, qund horrendum est dicere, latenter exoptent. Ecce ex Teucrorum Incris bursas implent, et seipsos ex Christianorum sanguine locupletant; sed pro tanti doloris levamine subjunctum est, quod nuperrime verissimum audivimus; post reditum namque ma

gni exercitus Teucrorum subito ex ers viginti millia vix unum reperies Christianum. Et tamen constat vel cirea retroversi, Hungaros quasi jam securos repentissime invaserunt in quadam provincia, quæ dicitur Siculorum, quasi in medio Hungariæ; ex quibus, ut fertur, triginta mille animas portave runt. Testes sunt, qui viderunt non modo captivos duei, verum plurium nobilium et principum capita abscissa projici ante pedes imperatoris eorum per Capitaneum ¡Ha», qui ista peregit, et hoc de mense S¨ptembris. Iternæque alium direxit in ipso Octo brio exercitum; si quid mali fecerit, non narratur, et sic terque, quaterque, deciesque in anno, nunc hue, nunc illuc, formicarum more euntes et red euntes, semperque lucra portantes, ac si omuem Christianorum terram Deus eis tradiderit possiden dam. Tantaque sunt securitate firmati et roborati victoriis, tantaque lucrandi cupiditate arcensi omnes pariter, quod indubitanter se credant toiam Christianitatem in parvo tempore destructuros. Et quis, quæso, ista non crederet, si quæ videmus, et ipse videret? Videmus namque in exercitu transire non solum rusticos et pastores inermes, solo areu vel ense munitos, sed passim senes et curvos præ 1 mia antiquitate asella devectos, post dies paucos redeuntes tres vel quatuor juvenes collo et mani bus post terga ligatos secum ducere per mediam Constantinopolim, et transire in conspectu Vene torum et Januensium mercatorum. Ibi in conspectu omnium interdum sistere faciunt, nt omnes vi deant, eosque injuriis et verberibus colaphizant, ita ut nemo audeat contradicere; si pensare velit, ut veritas se habet? quia qui anno præterito dueti sunt captivi, hoc anno Teucri, Teucrorumque om nium crudeliores effecti, in exercitu primi, auda ria et fortitudine promptiores, quasi religionis pietate moti, ut crodunt, Fidei veritate reperta, propriam patriam tradere festinant; hoc quoque potissimum inter omnia optent, patrem, matrem, fratres et sorores, cæterosqque consanguineos capere, et ad Immen ducere veritatis. O stupendum, o profun dun judicium Dei, sed nonnisi justum, quandiu ira sun super nos desæviet? quandiu nostri obliviscetur Altissimus? Utinam non in Ünem! Vere, vere, pater amantissime, timendam est, ne peccatis nostris exi gritibus, qnæ crescere quotidie cernimns, potius quam minui, tantum ira divinæ justitiæ exardescat, ut ad fines usque terrarum occupet ignis iste, qui in dies extendi cernitur, et spatia latiora complecti. Ecce ducenti vel circa anni sunt, quando tota Asia usque ad Antiochiam et ultra, Christianorum erat 1 opulis habitata; nunc vero paulatim tali igne com busta est, ut paucos ibi reperias Christianos, nisi forte Sclavos obsequio Teucrorum deputatos. Omitto Syriam, Terrain sanctam, Armeniamı, Arabiam, et usque ad Alexandriam patrias circumstantes, quas omnes Christianornm ſuisse pro majori parte non Jongo jam tempore manifestum est. Taceo de Egypto, Ethiopia, Persia, et quod majus est omni bus, tota Africa, ubi nisi forte aliquos mercatores, prædictas omnes fuisse patrias Christianorum. Sed hæc jam sopita sunt longitudine temporis. Reden ad dies nostros. Octuaginta vel paulo plures anni sunt, quod nec nnus Teucer reperiebatur in Græcia. Transierunt etiam ab ipsis Christianis advecti, to tamque ¡Ham patriam implerere, quæ nisi de celeri provideatur remedio, efficietur cito sicut Arabia vel Egyptus. Patriam dico latam, populosam, glo riosissimis civitatibus decoratam, quæ omnes ad præsens, ut sic dicam, ad nihilum redactæ sunt, habitatoribus vacuatæ; ubi Alexander Magnus im peravit; ubi Athenæ, Corinthi, Spartanoruin. Thessalonicensium, Philippensium civitates, quas modo aspicere luctus est. Parum est, quod dixi, re spectu sequentium et factorum et fiendorum, nisi respiciat et succurrat. Ubi nunc, quæso, est patria Dalmatia, Croatia, Bosniæ, Rascice, Bulgaria, Albania, Walachiæ, regna non parva, in paucis annis habitatoribus spoliata? Ad Hungariam venio, de qua, ut dicitur, a diebus non multis plusquam tercenta millia, verius dixissem sexcenta millia animarum portata sunt. Credisne ergo possibile fore, quod timeo, ne scilicet justo Dei judicio, tantum ignis iste procedat, ut occupare possit ter minos Christianos? Quid igitur nunc faciunt mi seri Christiani? quid eorum principes? quid pasto res Ecclesiae? Dormiuntne, an lethargum potius patiuntur, nt paulatim exspectent Christianitatem consumi? Ludunt in hastis et choreis, vel potius lacerant semetipsos. Interim Teucer Christi nomen exstinguit, jam juravit, jam se Deo suo devovit nullo pacto quiescere, nisi quam citius in tota Hungarita cantari faciat laudes Mahumetis. Heu heu, uon multi anni sunt, quod nec Teucres nomi nabatur in mundo, nisi pastores juxta Damascuni in quibusnam nescio montibus habitantes, rustici, indocti, silvestres, sine litteris, sine scientia ulla, ut sunt etiam usque modo. Nunc vero auro vestiti et gemmis, regibus et imperatoribus principantur, nec suis laborant manibus, sed tanquam domini in ipsis tapetis aureis et mollibus pulvinaribus accii bant, eorumque luxuriis turpibus et immundis, olim nobiles, nunc Sclavi famulantur miseri Chri stiani. Nam pauci ipsorum sunt, qui octo vel decem, magni vero triginta et centum; minimi vero duos vel tres ad minus Sclavos non habeant Christianos. Quibus eos opprobriis, quo derisu, quibus injuriis et verberibus tyrannizent, narrent bi, qui sentiunt, dicant Christiani. Utinam talia probarent, qui tanti sunt causa mali, neque cum possent subvenire, procurant. Deficeret mihi tempus, humanissime Pater, si cuncta vellem Christianorum damna et opprobria pertractare, quæ cernimus in partibus istis, nec millesimam eorum partem sufficienter exprimere me posse confido. Exsurgat potius Josephus ille rhetor excellens, exsurgat Homerus, et unius non urbis solum, ut illi, sed decem et centum, sed

civitates Italiæ, quatiuntur! Cèrte magis mirandı.n est, quare non penitus sint delete. Vidimus his diebus quadraginta mutos chalybe oneratos ab hac civitate ad Hadrianopolim duci, quo et ipsi Teveri derident turpiter Christianos aperte dicentes: Vi dete, miseri, cæcitatem vestram; ecce vos nobis arma porrigitis, ut vos penitus occidamus. Qualia ista tibi videntur, dilecte frater? quare non ex hac etiam sola causa in civitate, in qua prædicas, pro nuntias eis manifeste ruinam? Sed indubitanter scio, quod facis. Clamas, et non audiris. Sed adest flagellum Dei, quod juste verberat delinquentes. Sed vis parumper revertamur ad Tartaros. mille, sed trium et quatuor millium, imo triginta ris forte, quomodo et Venetiæ et Janua et cæterz et quadraginta regnorum, si possunt, ruinaş et calamitates enarrent. Exsurgat cum eis simul Hie remias, et flendo suspiret, et dicat: Quomodo sedet sola Christianitas plena populis, facta est quasi vi dua domina gentium, princeps provinciarum facta est sub tributo? Plorans ploravit in nocte, et la crymæ in maxillis ejus; non est qui consoletur eain ex omnibus charis ejus. Omnes amici ejus spreverunt eam, et quod pejus est, facti sunt ei inimici? Viæ Sion vere modo lugent, eo quod non sit, qui veniat ad solemnitatem, etc. Miraris, fra ter, quia dixi triginta vel quadraginta regnorum; obsecro, ne mireris, quoniam hæc et eadein mala et æque his majora, quæ Teucri fecerunt in parti bus istis, Tartari et operati sunt, et continue ope rautur in partibus ultra remotis, et ut cæteras omittam patrias, quæ dinumerari vix possent, tanta quotidie mala inferunt in Russia, quod nullus est annus, quin triginta et plures naves Sclavis plenæ Constantinopolim nou veniant, qui a Tartaris ve nundatur ut pecora in Moncastro, in Tana et in civitate Cafæ, nec hi sunt decima vel centesima pars, qui capiuntur ab eis. Singulariter isto anno in Tana, in quo tanta Sclavorum multitudo ven denda perducta est, ut ego ipse ab illo, qui vidit, accepi, quod pro quatuor, et sex, et decem ad lus florenis etiam millia juvenum emere potuisset. Sed pro multitudine et fame rejecti sunt, et ut magis de Christianorum gloria gaudeas et exsultes, noveris, quod de Cayro, de Alexandria, et ex aliis partibus Orientis Saraceni mercatores adzeniunt quo libet anño, quandoque a Sultano directi, ad Cafam, ad Tanam et Moncastrum, et ad alias Christianorum terras, et ibi a Christianis Christianos emunt pretio magno, superque Christianorum naves portant, quia ipsi non habent, ad patriam suam, ut non modo Sclavos habeant, sed ut libentius faciant Sa racenos, Christianorum postmodum inimicos. Oh divina justitia, certe mirum est, quare tantuin sustinet Christianos! sed quotidie mysterium ope ratur. Exspecta parumper, venerabilis pater, aliud audire mirabile, delectabileque non parum. Tencri non habent arma, ut dicitur; si tu credis hoc im possibile fore, cum tantas Christianorum patrias exspoliaverint; ecce veniunt de Italia mercatores Latini, et Veneti, et Januenses, et cæteri, et ex ma gna ipsorum pietate et gratia contra fas et nefas, galeas. et naves plenas, non ferro, sed chalybe, portant in abundantia tanta, ut vix credam in aliqua civitate Italiæ in tam bono foro et in tanta copia reperiri, quanta in Gallipoli, Pera et Hadrianopoli reperitur; mentior, si non vidi oculis meis; et in galeis, quibus venimus. Sed audi, quomodo excu santur? non Teucris vendunt, sed Judæis et Græcis, et illi postmodum illis propriis manibus largiun ¡ur. Et hoc, ut acutiores gladios faciant ad Chri stianorum viscera effundenda. O Dei pietas, quanta sustinet I quanto differs tempore vindicare | mira Anno isto de mense Augusti, quando Tencer destruebat Hungariam, novus imperator electas, ut hic a pluribus fertur, non affirmo, quia non vidi; tu melius ista cognosces, cum Polonis pu gnaus pro regno Hungariæ, ipsos debellavit, inna merosque occidit, intellige Christianos. Tune Tar tari convicini Polonis videntes Christianos populos occupatos in bellis, Poloniam invasere. Quid ibi fecerint, enarrare non sufficio. Ipsos interroga, si qui inde venerunt. Talia sunt munimina principum, talia consilia, talis est militia contra populos inf deles. Heu miseris, qui et debent et possunt sub venire et nou faciunt. Nec ipsis defuit advisatio ante tempus. Nam et ego ex parte majorum et fratres direxi, et litteras plusquam triginta com scripsi diu ante de mense Decembri, quando ille parabat exercitum contra ipsos; et has ad impera torem et duces misi, quas et habuerunt et legerunt, nec curaverunt, prout exitus ipse demonstrat. Cla mabat etiam in conspectu regis et principum tuba illa Dei frater Jacobus noster, eisque in faciem in jurias irrogabat: Ecce, dicens, niiseri, patriam vestram alieni spoliant, uxores vestras in conspecia vestro vituperant, et ducunt et fratres et filios in catenis, nec curatis. Ipsi vero hæc et similia au dientes et ridentes, insensibiles videbantur. Et quod plus est, dominus noster papa sanctissimus munera eis misit æterna, indulgentiaur scilicet peccatorum, si qui contra infideles arma sumpsis sent. Quando igitur, quando excitabantur miseri Christiani? O quando erit tempus illud? si videro oculis meis, antequam moriar. Hæc mihi spes, sed valde debilis, sed valde remota est, et pene despe rationi jam proxima. Ubi nunc est regnuin Fran ciæ gloriosum, quod jam antiquo tempore Saracenos ex Hispania depulit? ubi Anglorum potentia ma gna? Hæc duo ad invicem consumpta sunt. Ubi nunc Aragonuin rex, inſidelium pavor? ubi reliquæ potentiæ et cæteri principes Christiani? Alamani odiosi sunt flungaris et Bohemis. Hungəri cum Po lonis pugnant. Ecclesiæ pastores cum pastoribus sunt divisi, barones cum baronibus, civitates cum civitatibus invicem se consumunt, ita ut, si nulla ab extrinseco altera persecutio inferatur, sibimet sufficiant ad ruinam. Et ut silenter insinuem, timeo,

frater, timeo ne jam tempus ultimæ tribulationis tendere ad nocenduni. Quare cordialissime exoran advenerit. Vehementer angustior, dilecte mi, ista revolvere, cum et plurima restent æque majora prædictis, quæ ex ipso narrationis tædio præter mitto. Hæc autem pauca, quæ de multis quasi præli bando, non explicando perstrinxi, pro tanto tibi significare curavi, ut primo hæc tanquam a fideli narrante esse vera cognoscas, cognoscendo condo leas, et aliis prædicando denunties, qui ista non cređunt, alque fideles animas, si quæ reperiuntur, in mundo gestantes viscera pietatis, orare, clamare, et Bere ante pedes divinæ Majestatis inducas, ut in tanto periculo suis fidelibus, vel saltem suo nomini subvenire dignetur. Nam si ab ipso adjutorium nostrum non veniat, frustra exspectatur ab homine, in quo est vana salus, et qui sperat in eo, potius maledictus. Sed et hæc potissima causa est, quæ me tibi ad ista scribenda comínovit, ut tu videlicet, qui Christi pietate et animarum zelo succensus es, quique scientia et eloquentia fores, litteram istam quam tibi conficio, dirigas et exornes, ac debita pletate et gravitate componas, quatenus digna fiat in conspectu regum et principum apparere, si førte audiant et convertantur quandoque ad Christi Jesu injuriam vindicandaın. Nisi potius e contrario judicaveris, tanto ad sibi fidem præbendam aptio rem esse, quanto non composito, non ornato eloquio, sed stylo simplici conscriptam quisque cognoverit; quod totum vestro judicio derelinque. Facio fidem verbis, non lacrymis, non dolori, quæ potius quoli die renovantur, orans, et protestans te per viscera Jesu Christi, ut hæc scribas, hæc dicas, hæc præ dices toti mundo, et parvis et magnis dominis et prælatis, nt qui possunt pugnando, qui non pós sunt, saltem orando subveniant. Quod si vellent, Domino permittente, tam facile foret succurrere tanto morbo, quantum ei qui præfata perlegerit, incredibile, imo impossibile videretur. Ds cætero, frater, compatere nobis, qui supra dicta quotidie videmus et tangimus; compatere inagis miseris captivatis, quorum multo gravius est periculum animarum, quam ipsa corporis ser vitudo. Sed maxime compassionis pietate liquescat supra reliquos Christianos, quos tanta cernimus miseranda perditos recitate. Postremo fratres, qui mecum sunt novem numero inter novitios et pro fessos, tuis et aliorum patrum orationibus se com mendant. Quam maxime autem orare complaceat, ac aliis commendare civitatem istam, quæ Teu crum pro anno sequenti vebementissime timet, judicioque omnium valde timendum est, quoniam tria millia et eo amplius juvenum Christianorum ad mare conduxit, eosque instruere fecit optime remigare, galeasque continue parat ad pugnam. Quod si istam civitatem ceperit, quod Dens avertat, heu! heu! cæteris Christianis, quos de facili postmo dum oppugnare poterit, et per mare et per terram, cum ad præsens alteram solam manum possit ex dum est, ut si obsidionis casus acciderit, ipse adjuvet Deus, quoniam de Halia, unde illi civitati succurri forsitan timuisset, maxime a Venetis, pe nitus est securus; ex quo non creditur toto snæ tempore vitæ hunc fuisse tam fortiter animatum, tamque dispositum ad hoc, quomodo nunc est; quod et alia jam dictis indicia manifesta demon strant. Nəm triginta millia piconum, totidemque malleorum atque palarum de ferro maguarum modo parari fecit. Tu autem, ad quid ista? considera. Insuper nunquam manducat, et raro cum suis lo quitur, quando civitas Constantinopolitana cum suspirio proferatur in medium. Et non immerito; cum per ipsam etiam maris potentiam facile posset acquirere. Adde, si quid ponderis est, quod de omnibus villis, civitatibus et castellis suo subjectis imperio, quæ forte centum millia sunt, decimam puerorum partei de Christianis, quod prius nun quam fecerat, nuper accepit a decem usque ad vi ginti ætatis annos, quos suos speciales Sclavos et Armigeros, et quod pejus est, Saracenos effecit. Unde manifeste apparet, ut summain omnium brevi verbo concludam, nunc infallibiliter instare tem pora, ut aut ipse destruat Christianos, aut a Chri stianis penitus deleatur, quorum primum velie menter expaveo, alterum potius Deus ipse conceda'. Quod tamen nec desperandin est. Nam publica inter Saracenos et Teucros fama divulgata defertur, instare tempus destructionis eorum, et jam præter iisse, ut eorum quædam prophetiæ declarant. Sed ex eorum eleemosynis et pietate in pauperes, quod verum est, et ex nostrorum castigatione, quod verius est, nsque in præsens esse dilatum, et adhuc et diutius differendum. Olubi nunc est dux ille Christianissimus, fortis, pius Gottofredus, Boxon (sic), Balduinus et reliqui principes per infinita sæcula gloriosi? qui Christi Jesu sepulcrum de iußidelium manibus liberarunt? et ut paulo altius repetam, ubi Carolus ille nobilis Francorum rex, cujus cœlestem et æternam glo riam nulla delebit ætas, nullaque oblivio? qui non modo fortitudine et armis, verum multo magis prudentia et pietate Christi Jesu injuriam vindica tus est, cujusque fidem et cultum in Occidentis et Orientis partibus ampliavit, tantaque et sui et suorum adhuc est gloria, ut ipsuni Francorum nomen etiam Barbaris terribile videatur, omnesque Christianė 'Occidentalium regionum per totum Orientem Fran corum nomine appellentur. 0 igitur reges et principes Christiani, surgite jam, quia tempus est. Adest exemplum, adest honor, adest necessitas, hortatur justitia, religio, fides; ecce communis hostis in conspectu est, qui contra Christum caput erexit, fortis in timidos, in audaces pavidus, quid agitis? Vires, quæ non modo ad resistendum pa ganis, verum ad Christi nomen ampliandum sum cerent, in vos consumitis, bellaque geri placnit, nullos habitura triumphos. Unde, quæso, Alexandro