in codd. mss. S. Hil. et Colbert. Institutio ista libro de duabus Christi voluntatibus operationilusque præit: eum vero ordinem sequor, quem codex Regius 2926 assignat; ut prima disputatio sit, de natura composita contra Acephalos, secunda de duabus voluntatibus contra Monotheletas; ac tertia tandem contra Nestorianos. Versionem aliam institutionis elementaris et libri de duabus voluntatibus iterum cudendam non censuit Cl. Billius, ceu illa quam Joachimus Perionius adornaverat, sufficeret: a qua tamen sæpe dissentire recesse habui, quia mihi liberior visa est. Insuper codice Sancti Hilarii quem præ manibus teneo, Perionius usus est, in quo multa a prætensis nescio quibus emendatoribus passim inserta sunt, qua cæteri non habent, inter quos Colbertini duo vetustiores sunt 1639 et 4930 meliorisque not, aut quæ auctori nostro satis familiaria esse mihi non videntur. INSTITUTIO ELEMENTARIS AD DOGMATA Viva voce Joannis monachi Damasceni, ad sanctissimum Joannem Laodicenæ urbis episcopum. 1. In nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, unius trine subsistentis atque adorandæ deitatis, consubstantialis ac vitæ auctricis Trinitatis, Dei unius, a quo omne datum optimum, et omne donum perfectum, desursum ad nos descendit ' peccator ego et miser, balbutientia tardeque linguæ labia aperio, in ipso fidem habens fore, ut spectata humilitate illorum, qui hoc a me ut loquerer efflagitaverunt, propter eorum qui au- * diunt utilitatem, Dominus gratis, omniumque bonorum largitor, sapientiæ spiritum impertistur, ‹ sermonemque in apertione oris mei *, qui est super omnia Deus benedictus in sæcula. Amen '., CAP. 1. De substantia, natura et forma. Substantia, et natura, et forma, ut sanctis Patribus placet, idem sunt. Ac rursus: Hypostasis, et persona, et individuum, idem sunt. Rursus 516 vero differentia, et qualitas, et proprietas, idipsum significant. De his ergo ac similibus agere proposuimus; de quibus etiam impensiori modestia sanctitas vestra ex me quæsivit. In hunc itaque modum ordiendo dicimus. Est quidem incomprehensibilis Deitas substantia supra substantiam, naturaque, et forma: hypostases autem ac persona sunt, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Quisque enim illorum perfecta hypostasis est, ac perfecta persona. Præterea omnis creatura substantia est. Multa autem sunt a Deo condita, quæ inter se plurimum differunt. Alia enim creatura est angelus, alia homo, alia bes, alia canis, alia colum, alia terra, alia ignis, alia aqua. Atque uno verbo, multæ sunt in rebus a Deo conditis species. Quælibet igitur species una natura est: ut puta angeli omnes, una sunt natura; omnesque homines, una natura; ac boves omnes, una natura, et similiter creaturæ cæteræ. Alia item est angelorum, alia 1 Jac. 1, Ephes. 1, 19. • Rom. 15, 5. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗΣ, ἀπὸ φωνῆς Ἰωάννου ταπεινοῦ μοναχοῦ τοῦ Δά μασκηνοῦ, πρὸς Ιωάννην τὸν ὁσιώτατον ἐπίσ σκοπον Λαοδικείας. Ἐν ὀνόματι τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τῆς μιᾶς τρισυποστάτου καὶ προσκυνητῆς θεότητος· τῆς ὁμοουσίου καὶ ζωαρχικῆς Τριάδος, τοῦ ἑνὸς Θεοῦ· παρ' οὗ πᾶσα δόσις ἀγαθη καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθεν εἰς ἡμᾶς κάτεισιν.» ἀνοίγω τὰ μεγίλαλα καὶ βραδύγλωσσά μου χείλη, ὁ ἁμαρτωλὸς καὶ τάλας ἐγώ, πεποιθὼς ἐπ' αὐτῷ, ὡς διὰ τὴν τῶν αἰτησάντων τὸν λόγον - ταπείνωσιν, καὶ τὴν τῶν ἀκουόντων ὠφέλειαν, δώσει πνεῦμα του φίας, καὶ ο λόγον ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματός μου, κ ὁ τῆς χάριτος Κύριος, καὶ πάντων τῶν ἀγαθῶν τα μίας, «ὁ ὧν ἐπὶ πάντων Θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας ο Αμήν. Περὶ οὐσίας, καὶ φύσεως, καὶ μορφῆς. Ουσία, καὶ φύσις, καὶ μορφὴ», κατὰ τοὺς ἁγίους Πατέρας, ταὐτόν ἐστι. Καὶ πάλιν· ὑπόστασις καὶ πρόσωπον καὶ ἄτομον c ταὐτόν ἐστι. Καὶ πάλιν· διαφορὰ, καὶ ποιότης καὶ ἰδίωμα ὰ ταὐτόν ἐστι. Περὶ τούτων οὖν, καὶ τῶν τοιούτων σκοπὸς ἡμῖν ἐστι εἰπεῖν, περὶ ὧν καὶ ὑμετέρα συγκαταβατικώς ἠρώτησεν οσιότης. Αρχόμενοι τοίνυν, λέγομεν οὕτως. Εστι μὲν ὑπερούσιος οὐσία καὶ φύσις καὶ μορφή, ἡ ἀκατάληπτος θεότης· ὑποστάσεις δὲ καὶ πρόσωπα, Πατὴρ, καὶ Υἱὸς, καὶ τὸ πανάγιον Πνεῦμα. Εκαστον γὰρ αὐτῶν, τελεία ὑπόστασις, καὶ τέλειόν ἐστι πρόσ ωπον. Ἔτι δὲ πᾶν κτίσμα Θεοῦ, οὐσία ἑστί· πολλὰ δέ εἰσι τὰ κτίσματα καὶ πολλὴν ἔχουσι πρὸς ἄλληλα τὴν διαφοράν. "Αλλο γὰρ κτίσμα ὁ ἄγγελος, καὶ ἄλλο δ ἄνθρωπος· καὶ ἕτερον ὁ βοῦς καὶ ἄλλο κύων· ἕτερον οὐρανὸς, καὶ ἄλλο γῆ· καὶ ἕτερον πῦρ, καὶ ἄλλο ὕδωρ καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, πολλὰ εἴδη εἰσὶν ἐν τοῖς κτίσμασιν. Εκαστον οὖν εἶδος, μία φύσις ἐστίν· οἷον πάντες οἱ ἄγγελοι, μία φύσις εἰσί e. Καὶ πάντες οἱ ἄνθρωποι μία φύσις εἰσί. Καὶ πάντες οἱ βόες, μία φύσις εἰσίν· ὁμοίως καὶ τὰ λοιπὰ κτίσματα· καὶ ἄλλη φύσις ἡ τῶν ἀγγέλων, καὶ ἑτέρα ἡ τῶν ἀνθρώ a Cod. S. Hil. deest τὸν λόγον. * Cod. llil. καὶ γένος καὶ μορφή. • Ibid. pro καὶ ἄτομον, habetur καὶ χαρακτήρ. a God. S. Hil. καὶ ἰδιότης καὶ ἰδίωμα, e Desunt haec edit.

in codd. mss. S. Hil. et Colbert. Institutio ista libro de duabus Christi voluntatibus operationilusque præit: eum vero ordinem sequor, quem codex Regius 2926 assignat; ut prima disputatio sit, de natura composita contra Acephalos, secunda de duabus voluntatibus contra Monotheletas; ac tertia tandem contra Nestorianos. Versionem aliam institutionis elementaris et libri de duabus voluntatibus iterum cudendam non censuit Cl. Billius, ceu illa quam Joachimus Perionius adornaverat, sufficeret: a qua tamen sæpe dissentire recesse habui, quia mihi liberior visa est. Insuper codice Sancti Hilarii quem præ manibus teneo, Perionius usus est, in quo multa a prætensis nescio quibus emendatoribus passim inserta sunt, qua cæteri non habent, inter quos Colbertini duo vetustiores sunt 1639 et 4930 meliorisque not, aut quæ auctori nostro satis familiaria esse mihi non videntur. INSTITUTIO ELEMENTARIS AD DOGMATA Viva voce Joannis monachi Damasceni, ad sanctissimum Joannem Laodicenæ urbis episcopum. 1. In nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, unius trine subsistentis atque adorandæ deitatis, consubstantialis ac vitæ auctricis Trinitatis, Dei unius, a quo omne datum optimum, et omne donum perfectum, desursum ad nos descendit ' peccator ego et miser, balbutientia tardeque linguæ labia aperio, in ipso fidem habens fore, ut spectata humilitate illorum, qui hoc a me ut loquerer efflagitaverunt, propter eorum qui au- * diunt utilitatem, Dominus gratis, omniumque bonorum largitor, sapientiæ spiritum impertistur, ‹ sermonemque in apertione oris mei *, qui est super omnia Deus benedictus in sæcula. Amen '., CAP. 1. De substantia, natura et forma. Substantia, et natura, et forma, ut sanctis Patribus placet, idem sunt. Ac rursus: Hypostasis, et persona, et individuum, idem sunt. Rursus 516 vero differentia, et qualitas, et proprietas, idipsum significant. De his ergo ac similibus agere proposuimus; de quibus etiam impensiori modestia sanctitas vestra ex me quæsivit. In hunc itaque modum ordiendo dicimus. Est quidem incomprehensibilis Deitas substantia supra substantiam, naturaque, et forma: hypostases autem ac persona sunt, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Quisque enim illorum perfecta hypostasis est, ac perfecta persona. Præterea omnis creatura substantia est. Multa autem sunt a Deo condita, quæ inter se plurimum differunt. Alia enim creatura est angelus, alia homo, alia bes, alia canis, alia colum, alia terra, alia ignis, alia aqua. Atque uno verbo, multæ sunt in rebus a Deo conditis species. Quælibet igitur species una natura est: ut puta angeli omnes, una sunt natura; omnesque homines, una natura; ac boves omnes, una natura, et similiter creaturæ cæteræ. Alia item est angelorum, alia 1 Jac. 1, Ephes. 1, 19. • Rom. 15, 5. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗΣ, ἀπὸ φωνῆς Ἰωάννου ταπεινοῦ μοναχοῦ τοῦ Δά μασκηνοῦ, πρὸς Ιωάννην τὸν ὁσιώτατον ἐπίσ σκοπον Λαοδικείας. Ἐν ὀνόματι τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τῆς μιᾶς τρισυποστάτου καὶ προσκυνητῆς θεότητος· τῆς ὁμοουσίου καὶ ζωαρχικῆς Τριάδος, τοῦ ἑνὸς Θεοῦ· παρ' οὗ πᾶσα δόσις ἀγαθη καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθεν εἰς ἡμᾶς κάτεισιν.» ἀνοίγω τὰ μεγίλαλα καὶ βραδύγλωσσά μου χείλη, ὁ ἁμαρτωλὸς καὶ τάλας ἐγώ, πεποιθὼς ἐπ' αὐτῷ, ὡς διὰ τὴν τῶν αἰτησάντων τὸν λόγον - ταπείνωσιν, καὶ τὴν τῶν ἀκουόντων ὠφέλειαν, δώσει πνεῦμα του φίας, καὶ ο λόγον ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματός μου, κ ὁ τῆς χάριτος Κύριος, καὶ πάντων τῶν ἀγαθῶν τα μίας, «ὁ ὧν ἐπὶ πάντων Θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας ο Αμήν. Περὶ οὐσίας, καὶ φύσεως, καὶ μορφῆς. Ουσία, καὶ φύσις, καὶ μορφὴ», κατὰ τοὺς ἁγίους Πατέρας, ταὐτόν ἐστι. Καὶ πάλιν· ὑπόστασις καὶ πρόσωπον καὶ ἄτομον c ταὐτόν ἐστι. Καὶ πάλιν· διαφορὰ, καὶ ποιότης καὶ ἰδίωμα ὰ ταὐτόν ἐστι. Περὶ τούτων οὖν, καὶ τῶν τοιούτων σκοπὸς ἡμῖν ἐστι εἰπεῖν, περὶ ὧν καὶ ὑμετέρα συγκαταβατικώς ἠρώτησεν οσιότης. Αρχόμενοι τοίνυν, λέγομεν οὕτως. Εστι μὲν ὑπερούσιος οὐσία καὶ φύσις καὶ μορφή, ἡ ἀκατάληπτος θεότης· ὑποστάσεις δὲ καὶ πρόσωπα, Πατὴρ, καὶ Υἱὸς, καὶ τὸ πανάγιον Πνεῦμα. Εκαστον γὰρ αὐτῶν, τελεία ὑπόστασις, καὶ τέλειόν ἐστι πρόσ ωπον. Ἔτι δὲ πᾶν κτίσμα Θεοῦ, οὐσία ἑστί· πολλὰ δέ εἰσι τὰ κτίσματα καὶ πολλὴν ἔχουσι πρὸς ἄλληλα τὴν διαφοράν. "Αλλο γὰρ κτίσμα ὁ ἄγγελος, καὶ ἄλλο δ ἄνθρωπος· καὶ ἕτερον ὁ βοῦς καὶ ἄλλο κύων· ἕτερον οὐρανὸς, καὶ ἄλλο γῆ· καὶ ἕτερον πῦρ, καὶ ἄλλο ὕδωρ καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, πολλὰ εἴδη εἰσὶν ἐν τοῖς κτίσμασιν. Εκαστον οὖν εἶδος, μία φύσις ἐστίν· οἷον πάντες οἱ ἄγγελοι, μία φύσις εἰσί e. Καὶ πάντες οἱ ἄνθρωποι μία φύσις εἰσί. Καὶ πάντες οἱ βόες, μία φύσις εἰσίν· ὁμοίως καὶ τὰ λοιπὰ κτίσματα· καὶ ἄλλη φύσις ἡ τῶν ἀγγέλων, καὶ ἑτέρα ἡ τῶν ἀνθρώ a Cod. S. Hil. deest τὸν λόγον. * Cod. llil. καὶ γένος καὶ μορφή. • Ibid. pro καὶ ἄτομον, habetur καὶ χαρακτήρ. a God. S. Hil. καὶ ἰδιότης καὶ ἰδίωμα, e Desunt haec edit.

DE INSTITUTIONE ELEMENTARI. πων, καὶ ἑτέρα ἡ τῶν βοῶν· ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν hominum, boumque alia natura; ae sic de cλοιπῶν. Περὶ ὑποστάσεως καὶ προσώπου καὶ ἀτόμου. Ἐπειδὴ δὲ πολλοί εἰσιν ἄνθρωπος, ὁ καθένα ἄνθρωπος ο ὑπόστασίς ἐστιν· οἶον, Ἀδὰμ ὑπόστασις ἐστι, καὶ Εὔα ἄλλη ὑπόστασις, καὶ ὁ Σὴν ἑτέρα ὑπό στασις. Ομοίως καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν, ἕκαστος ἄνε Ορωπος ὑπόστασις ἑτέρα παρὰ τοὺς λοιποὺς ἀνθρώ τους ἐστί καὶ ἕκαστος βοῦς ὑπόστασίς ἐστι, καὶ ἕκαστος ἄγγελος ὑπόστασις ἐστιν. "Ωστε φύσις, καὶ οὐσία, καὶ μορφή ἐστι τὸ κοινὸν, καὶ περιέχον τὰς ὁμοουσίους ' ὑποστάσεις. Ὑπόστασις δὲ, καὶ ἄτομον, καὶ πρόσωπον, τὸ μερικὸν, ήγουν ἕκαστον τῶν ὑπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος περιεχομένων. δ Περὶ διαφορᾶς, καὶ ποιότητος, καὶ ἰδιώματος. Είπομεν, ὅτι πολλὰ εἴδη εἰσὶ, καὶ διάφοροι οὐσίαι· ὁμοίως δὲ καὶ καθ' ἑκάστην οὐσίαν καὶ εἶδος, διά φοροι υποστάσεις. Διαφέρουσιν οὖν ἑκάστη οὐσία τῆς ἑτέρας οὐσίας, καὶ ἑκάστη ὑπόστασις τῆς ἑτέρας υπου στάσεως, ἐκεῖνο τοίνυν τὸ πρᾶγμα, ἐν ᾧ διαφέρει οὐσία οὐσίας, καὶ εἶδο; εἴδους, καὶ ὑπόστασις ὑποστάσεως, λέγεται διαφορά, καὶ ποιότης, καὶ ἰδίωμα· οἷον, διαφέρει ὁ ἄγγελος τοῦ ἀνθρώπου, ὅτι ὁ μὲν ἄγγελος, ἀθάνατός ἐστι, ὁ δὲ ἄνθρωπος θνητός. Τὸ οὖν ἀθάνατον καὶ θνητόν, διαφορά, και ποιότης, καὶ ἰδίωμα ἐστί. Πάλιν, διαφέρει ὁ ᾿Αδάμ τοῦ Σήθ, ὅτι ὁ μὲν 'Αδάμ πατήρ ἐστι τοῦ Σήθ, ὁ δὲ Σήθ, υἱὸς τοῦ Ἀδὰμ· [ ἡ καὶ ὅτι ὁ μὲν Ἀδὰμ ἀγέννητος, ὁ δὲ Σήθ γεννητός. ] Η πατρότης οὖν, καὶ ἡ υἱότης διαφοραί εἰσιν· ἐν τούτοις γὰρ διαφέρουσιν ἀλλήλων, ὁ Ἀδὰμ καὶ Σήθ, καὶ κατὰ τὸ γεννητὸν καὶ ἀγέννητον καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα, διαφοραὶ λέγονται καὶ ποιότητες καὶ ἰδιώματα· οἷον, τὸ λογικὸν, καὶ τὸ ἄλογον, τὸ θνητὸν, καὶ τὸ ἀθάνατον, τὸ δίπουν, καὶ τὸ τετράπουν, τὸ αἰσθητικὸν 1 καὶ τὸ ἀναίσθητον, τὸ σιμὴν, καὶ τὴ γρυπὴν, τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν, τὸ μακρὸν καὶ τὸ κολοβὸν, καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα. Περὶ οὐσιώδους καὶ ἐπουσιώδους διαφορᾶς, ήγουν φυσικῆς διαφορᾶς, καὶ συμβεβηκότος. Μᾶν πράγμα, ᾧ τινι διαφέρει εἶδος ἑτέρου είδους, καὶ οὐσία ἑτέρας ουσίας, οὐσιώδης, καὶ φυσικὴ, καὶ συστατική, λέγεται διαφορά, ποιότης, καὶ φυσικὸν ἰδί ωμα, καὶ ἰδίωμα φύσεως. Οἷον διαφέρουσιν ἄγγελος καὶ · ὁ ἄνθρωπος ἀλλήλων, κατὰ τὸ ἀθάνατον καὶ τὸ θνητόν· τὸ ὀ θάνατον οὐσιώδης διαφορὰ καὶ συστατικὴ τοῦ ἀγγέ Του ἐστὶ, καὶ ἰδίωμα φυσικόν. Ομοίως καὶ τὸ θνητὸν, τοῦ ἀνθρώπου. Διαφέρουσι πάλιν ὁ ἄνθρωπος ὁ καὶ ὁ teris. CAP. II. De hypostasi, persona et individuo. Quoniam autem multi sunt homines, quisque singularis homo, hypostasis est: V. g. Adam est hypostasis; Evaque, alia hypostasis; ac Selli, alia hypostasis. Similiter etiam in reliquis, quilibet homo alia hypostasis præter reliquos homines exsistit: quilibet item bos, hypostasis est; ac quilibet augelus, hypostasis. Quamobrem natura, substantia, et forma, illud sunt, quod commune est, et quod substantiæ ejusdem et naturæ hypostases complectitur. Hypostasis autem, individuum, ac persona, id quod particulare est: hoc est singula eorum quæ sub eadem specie contipentur. CAP. III. De differentia, qualitate, ac proprietate, Diximus multas esse species diversasque substantias seu naturas: itemque in unaquaque substantia ac specie, diversas esse hypostases. Differunt itaque tum unaquæque substantia a substantia alia: tum quælibet hypostasis ab alia hypostasi. Illud itaque in quo differt substantia a substantia, ac species a specie, aut in quo hypostasis ab hypostasi, hoc differentia dicitur, et qualitas, et proprietas. v. g. differt angelus ab homine, quod angelus quidem immortalis sit, homo autem mortalis: immortale ergo et mortale, differentia, et qualitas, et proprietas sunt. Rursus inter Adam ac Seth, hoc refert, quod Adam sit pater Seth Seth autem sit filius Adam; quodque Adam ingenitus sit, ac Seth genitus. Patris ergo ac filii propriæ rationes, differentiæ sunt: quippe Adam ac Seth penes eas invicem differunt [penesque ingenitum esse et genitum]: et omnia ejusmodi, diferentiæ dicuntur, et qualitates, et proprietates, ut rationale et irrationale; mortale et immortale; bipes et quadrupes; sensibile et insensibile; esse simum et aduncis naribus, album ac nigrum; magnum ac parvum, aliaque id genus omnia. 517 CAP. IV. De differentia substantiali ac adventitia; id est, naturali differentia et accidente. onine quo differt species ab alia specie, ae substantia ab alia substantia, substantialis, naturalisque, et constituens differentia, ac qualitas vocatur, proprietas item naturalis, proprietasque naturæ. Puta differunt inter se angelus et homo, penes immortale et mortale: sicque immortale est substantialis ac naturalis atque constituens diflerentia angeli, ac proprietas naturalis; et similiter r Cod. S. Hil. ὁμοουσίας. Supra lin. manu eadem ὁμοίους ουσίας, contra Damasceni et Græcorum doctrinam, quæ plures οὐσίας intra eamdem naturam non agnoscit. & Cod. S. lli, ἄνθρωπος τοῦ ἀγγέλου. S Cod. S. Hil. hac inserta habet.: Colb. τὸ αἰσθητόν. 1 Edit. οὐρανούς.

DE INSTITUTIONE ELEMENTARI. πων, καὶ ἑτέρα ἡ τῶν βοῶν· ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν hominum, boumque alia natura; ae sic de cλοιπῶν. Περὶ ὑποστάσεως καὶ προσώπου καὶ ἀτόμου. Ἐπειδὴ δὲ πολλοί εἰσιν ἄνθρωπος, ὁ καθένα ἄνθρωπος ο ὑπόστασίς ἐστιν· οἶον, Ἀδὰμ ὑπόστασις ἐστι, καὶ Εὔα ἄλλη ὑπόστασις, καὶ ὁ Σὴν ἑτέρα ὑπό στασις. Ομοίως καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν, ἕκαστος ἄνε Ορωπος ὑπόστασις ἑτέρα παρὰ τοὺς λοιποὺς ἀνθρώ τους ἐστί καὶ ἕκαστος βοῦς ὑπόστασίς ἐστι, καὶ ἕκαστος ἄγγελος ὑπόστασις ἐστιν. "Ωστε φύσις, καὶ οὐσία, καὶ μορφή ἐστι τὸ κοινὸν, καὶ περιέχον τὰς ὁμοουσίους ' ὑποστάσεις. Ὑπόστασις δὲ, καὶ ἄτομον, καὶ πρόσωπον, τὸ μερικὸν, ήγουν ἕκαστον τῶν ὑπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος περιεχομένων. δ Περὶ διαφορᾶς, καὶ ποιότητος, καὶ ἰδιώματος. Είπομεν, ὅτι πολλὰ εἴδη εἰσὶ, καὶ διάφοροι οὐσίαι· ὁμοίως δὲ καὶ καθ' ἑκάστην οὐσίαν καὶ εἶδος, διά φοροι υποστάσεις. Διαφέρουσιν οὖν ἑκάστη οὐσία τῆς ἑτέρας οὐσίας, καὶ ἑκάστη ὑπόστασις τῆς ἑτέρας υπου στάσεως, ἐκεῖνο τοίνυν τὸ πρᾶγμα, ἐν ᾧ διαφέρει οὐσία οὐσίας, καὶ εἶδο; εἴδους, καὶ ὑπόστασις ὑποστάσεως, λέγεται διαφορά, καὶ ποιότης, καὶ ἰδίωμα· οἷον, διαφέρει ὁ ἄγγελος τοῦ ἀνθρώπου, ὅτι ὁ μὲν ἄγγελος, ἀθάνατός ἐστι, ὁ δὲ ἄνθρωπος θνητός. Τὸ οὖν ἀθάνατον καὶ θνητόν, διαφορά, και ποιότης, καὶ ἰδίωμα ἐστί. Πάλιν, διαφέρει ὁ ᾿Αδάμ τοῦ Σήθ, ὅτι ὁ μὲν 'Αδάμ πατήρ ἐστι τοῦ Σήθ, ὁ δὲ Σήθ, υἱὸς τοῦ Ἀδὰμ· [ ἡ καὶ ὅτι ὁ μὲν Ἀδὰμ ἀγέννητος, ὁ δὲ Σήθ γεννητός. ] Η πατρότης οὖν, καὶ ἡ υἱότης διαφοραί εἰσιν· ἐν τούτοις γὰρ διαφέρουσιν ἀλλήλων, ὁ Ἀδὰμ καὶ Σήθ, καὶ κατὰ τὸ γεννητὸν καὶ ἀγέννητον καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα, διαφοραὶ λέγονται καὶ ποιότητες καὶ ἰδιώματα· οἷον, τὸ λογικὸν, καὶ τὸ ἄλογον, τὸ θνητὸν, καὶ τὸ ἀθάνατον, τὸ δίπουν, καὶ τὸ τετράπουν, τὸ αἰσθητικὸν 1 καὶ τὸ ἀναίσθητον, τὸ σιμὴν, καὶ τὴ γρυπὴν, τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν, τὸ μακρὸν καὶ τὸ κολοβὸν, καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα. Περὶ οὐσιώδους καὶ ἐπουσιώδους διαφορᾶς, ήγουν φυσικῆς διαφορᾶς, καὶ συμβεβηκότος. Μᾶν πράγμα, ᾧ τινι διαφέρει εἶδος ἑτέρου είδους, καὶ οὐσία ἑτέρας ουσίας, οὐσιώδης, καὶ φυσικὴ, καὶ συστατική, λέγεται διαφορά, ποιότης, καὶ φυσικὸν ἰδί ωμα, καὶ ἰδίωμα φύσεως. Οἷον διαφέρουσιν ἄγγελος καὶ · ὁ ἄνθρωπος ἀλλήλων, κατὰ τὸ ἀθάνατον καὶ τὸ θνητόν· τὸ ὀ θάνατον οὐσιώδης διαφορὰ καὶ συστατικὴ τοῦ ἀγγέ Του ἐστὶ, καὶ ἰδίωμα φυσικόν. Ομοίως καὶ τὸ θνητὸν, τοῦ ἀνθρώπου. Διαφέρουσι πάλιν ὁ ἄνθρωπος ὁ καὶ ὁ teris. CAP. II. De hypostasi, persona et individuo. Quoniam autem multi sunt homines, quisque singularis homo, hypostasis est: V. g. Adam est hypostasis; Evaque, alia hypostasis; ac Selli, alia hypostasis. Similiter etiam in reliquis, quilibet homo alia hypostasis præter reliquos homines exsistit: quilibet item bos, hypostasis est; ac quilibet augelus, hypostasis. Quamobrem natura, substantia, et forma, illud sunt, quod commune est, et quod substantiæ ejusdem et naturæ hypostases complectitur. Hypostasis autem, individuum, ac persona, id quod particulare est: hoc est singula eorum quæ sub eadem specie contipentur. CAP. III. De differentia, qualitate, ac proprietate, Diximus multas esse species diversasque substantias seu naturas: itemque in unaquaque substantia ac specie, diversas esse hypostases. Differunt itaque tum unaquæque substantia a substantia alia: tum quælibet hypostasis ab alia hypostasi. Illud itaque in quo differt substantia a substantia, ac species a specie, aut in quo hypostasis ab hypostasi, hoc differentia dicitur, et qualitas, et proprietas. v. g. differt angelus ab homine, quod angelus quidem immortalis sit, homo autem mortalis: immortale ergo et mortale, differentia, et qualitas, et proprietas sunt. Rursus inter Adam ac Seth, hoc refert, quod Adam sit pater Seth Seth autem sit filius Adam; quodque Adam ingenitus sit, ac Seth genitus. Patris ergo ac filii propriæ rationes, differentiæ sunt: quippe Adam ac Seth penes eas invicem differunt [penesque ingenitum esse et genitum]: et omnia ejusmodi, diferentiæ dicuntur, et qualitates, et proprietates, ut rationale et irrationale; mortale et immortale; bipes et quadrupes; sensibile et insensibile; esse simum et aduncis naribus, album ac nigrum; magnum ac parvum, aliaque id genus omnia. 517 CAP. IV. De differentia substantiali ac adventitia; id est, naturali differentia et accidente. onine quo differt species ab alia specie, ae substantia ab alia substantia, substantialis, naturalisque, et constituens differentia, ac qualitas vocatur, proprietas item naturalis, proprietasque naturæ. Puta differunt inter se angelus et homo, penes immortale et mortale: sicque immortale est substantialis ac naturalis atque constituens diflerentia angeli, ac proprietas naturalis; et similiter r Cod. S. Hil. ὁμοουσίας. Supra lin. manu eadem ὁμοίους ουσίας, contra Damasceni et Græcorum doctrinam, quæ plures οὐσίας intra eamdem naturam non agnoscit. & Cod. S. lli, ἄνθρωπος τοῦ ἀγγέλου. S Cod. S. Hil. hac inserta habet.: Colb. τὸ αἰσθητόν. 1 Edit. οὐρανούς.

DE INSTITUTIONE ELEMENTARI. πων, καὶ ἑτέρα ἡ τῶν βοῶν· ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν hominum, boumque alia natura; ae sic de cλοιπῶν. Περὶ ὑποστάσεως καὶ προσώπου καὶ ἀτόμου. Ἐπειδὴ δὲ πολλοί εἰσιν ἄνθρωπος, ὁ καθένα ἄνθρωπος ο ὑπόστασίς ἐστιν· οἶον, Ἀδὰμ ὑπόστασις ἐστι, καὶ Εὔα ἄλλη ὑπόστασις, καὶ ὁ Σὴν ἑτέρα ὑπό στασις. Ομοίως καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν, ἕκαστος ἄνε Ορωπος ὑπόστασις ἑτέρα παρὰ τοὺς λοιποὺς ἀνθρώ τους ἐστί καὶ ἕκαστος βοῦς ὑπόστασίς ἐστι, καὶ ἕκαστος ἄγγελος ὑπόστασις ἐστιν. "Ωστε φύσις, καὶ οὐσία, καὶ μορφή ἐστι τὸ κοινὸν, καὶ περιέχον τὰς ὁμοουσίους ' ὑποστάσεις. Ὑπόστασις δὲ, καὶ ἄτομον, καὶ πρόσωπον, τὸ μερικὸν, ήγουν ἕκαστον τῶν ὑπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος περιεχομένων. δ Περὶ διαφορᾶς, καὶ ποιότητος, καὶ ἰδιώματος. Είπομεν, ὅτι πολλὰ εἴδη εἰσὶ, καὶ διάφοροι οὐσίαι· ὁμοίως δὲ καὶ καθ' ἑκάστην οὐσίαν καὶ εἶδος, διά φοροι υποστάσεις. Διαφέρουσιν οὖν ἑκάστη οὐσία τῆς ἑτέρας οὐσίας, καὶ ἑκάστη ὑπόστασις τῆς ἑτέρας υπου στάσεως, ἐκεῖνο τοίνυν τὸ πρᾶγμα, ἐν ᾧ διαφέρει οὐσία οὐσίας, καὶ εἶδο; εἴδους, καὶ ὑπόστασις ὑποστάσεως, λέγεται διαφορά, καὶ ποιότης, καὶ ἰδίωμα· οἷον, διαφέρει ὁ ἄγγελος τοῦ ἀνθρώπου, ὅτι ὁ μὲν ἄγγελος, ἀθάνατός ἐστι, ὁ δὲ ἄνθρωπος θνητός. Τὸ οὖν ἀθάνατον καὶ θνητόν, διαφορά, και ποιότης, καὶ ἰδίωμα ἐστί. Πάλιν, διαφέρει ὁ ᾿Αδάμ τοῦ Σήθ, ὅτι ὁ μὲν 'Αδάμ πατήρ ἐστι τοῦ Σήθ, ὁ δὲ Σήθ, υἱὸς τοῦ Ἀδὰμ· [ ἡ καὶ ὅτι ὁ μὲν Ἀδὰμ ἀγέννητος, ὁ δὲ Σήθ γεννητός. ] Η πατρότης οὖν, καὶ ἡ υἱότης διαφοραί εἰσιν· ἐν τούτοις γὰρ διαφέρουσιν ἀλλήλων, ὁ Ἀδὰμ καὶ Σήθ, καὶ κατὰ τὸ γεννητὸν καὶ ἀγέννητον καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα, διαφοραὶ λέγονται καὶ ποιότητες καὶ ἰδιώματα· οἷον, τὸ λογικὸν, καὶ τὸ ἄλογον, τὸ θνητὸν, καὶ τὸ ἀθάνατον, τὸ δίπουν, καὶ τὸ τετράπουν, τὸ αἰσθητικὸν 1 καὶ τὸ ἀναίσθητον, τὸ σιμὴν, καὶ τὴ γρυπὴν, τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν, τὸ μακρὸν καὶ τὸ κολοβὸν, καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα. Περὶ οὐσιώδους καὶ ἐπουσιώδους διαφορᾶς, ήγουν φυσικῆς διαφορᾶς, καὶ συμβεβηκότος. Μᾶν πράγμα, ᾧ τινι διαφέρει εἶδος ἑτέρου είδους, καὶ οὐσία ἑτέρας ουσίας, οὐσιώδης, καὶ φυσικὴ, καὶ συστατική, λέγεται διαφορά, ποιότης, καὶ φυσικὸν ἰδί ωμα, καὶ ἰδίωμα φύσεως. Οἷον διαφέρουσιν ἄγγελος καὶ · ὁ ἄνθρωπος ἀλλήλων, κατὰ τὸ ἀθάνατον καὶ τὸ θνητόν· τὸ ὀ θάνατον οὐσιώδης διαφορὰ καὶ συστατικὴ τοῦ ἀγγέ Του ἐστὶ, καὶ ἰδίωμα φυσικόν. Ομοίως καὶ τὸ θνητὸν, τοῦ ἀνθρώπου. Διαφέρουσι πάλιν ὁ ἄνθρωπος ὁ καὶ ὁ teris. CAP. II. De hypostasi, persona et individuo. Quoniam autem multi sunt homines, quisque singularis homo, hypostasis est: V. g. Adam est hypostasis; Evaque, alia hypostasis; ac Selli, alia hypostasis. Similiter etiam in reliquis, quilibet homo alia hypostasis præter reliquos homines exsistit: quilibet item bos, hypostasis est; ac quilibet augelus, hypostasis. Quamobrem natura, substantia, et forma, illud sunt, quod commune est, et quod substantiæ ejusdem et naturæ hypostases complectitur. Hypostasis autem, individuum, ac persona, id quod particulare est: hoc est singula eorum quæ sub eadem specie contipentur. CAP. III. De differentia, qualitate, ac proprietate, Diximus multas esse species diversasque substantias seu naturas: itemque in unaquaque substantia ac specie, diversas esse hypostases. Differunt itaque tum unaquæque substantia a substantia alia: tum quælibet hypostasis ab alia hypostasi. Illud itaque in quo differt substantia a substantia, ac species a specie, aut in quo hypostasis ab hypostasi, hoc differentia dicitur, et qualitas, et proprietas. v. g. differt angelus ab homine, quod angelus quidem immortalis sit, homo autem mortalis: immortale ergo et mortale, differentia, et qualitas, et proprietas sunt. Rursus inter Adam ac Seth, hoc refert, quod Adam sit pater Seth Seth autem sit filius Adam; quodque Adam ingenitus sit, ac Seth genitus. Patris ergo ac filii propriæ rationes, differentiæ sunt: quippe Adam ac Seth penes eas invicem differunt [penesque ingenitum esse et genitum]: et omnia ejusmodi, diferentiæ dicuntur, et qualitates, et proprietates, ut rationale et irrationale; mortale et immortale; bipes et quadrupes; sensibile et insensibile; esse simum et aduncis naribus, album ac nigrum; magnum ac parvum, aliaque id genus omnia. 517 CAP. IV. De differentia substantiali ac adventitia; id est, naturali differentia et accidente. onine quo differt species ab alia specie, ae substantia ab alia substantia, substantialis, naturalisque, et constituens differentia, ac qualitas vocatur, proprietas item naturalis, proprietasque naturæ. Puta differunt inter se angelus et homo, penes immortale et mortale: sicque immortale est substantialis ac naturalis atque constituens diflerentia angeli, ac proprietas naturalis; et similiter r Cod. S. Hil. ὁμοουσίας. Supra lin. manu eadem ὁμοίους ουσίας, contra Damasceni et Græcorum doctrinam, quæ plures οὐσίας intra eamdem naturam non agnoscit. & Cod. S. lli, ἄνθρωπος τοῦ ἀγγέλου. S Cod. S. Hil. hac inserta habet.: Colb. τὸ αἰσθητόν. 1 Edit. οὐρανούς.

mortale, hominis. Item difcrunt invicem bono et βοῦς ἀλλήλων, ὅτι ὁ μὲν ἄνθρωπος λογικός ἐστι, ὁ bos, quod homo quidem sit rationalis, bos autem irrationalis. En rationale substantialis hominis differentia est ac constituens: irrationale vero, bovis. Idemque in reliquis speciebus, ac substantiis, naturisque ac formis. ld autem omne quo dife fert hypostasis ab alia ejusdem speciei ae substantiæ hypostasi, adventitia differentia ac qualitas appellatur, proprietas. itemque hypostatica, expresse certoque designans proprietas: id est accidens: v. g. differt unus homo ab alio homine, quod ille magno, hic parvo corpore sit; ille sit albus, hic niger; ille sanus, hic æger; ille pater, hic filius: hæc atque his similia omnia, adventi - tiæ differentia sunt, ac qualitates, proprietatesque hypostaticæ ac certo denolantes, et accidentia. Alque uno verbo, quæcunque in omnibus hypostasibus sub una aliqua specie contentis, pari ratione considerantur, ac sine quibus, nec essentia, nec species stare queat, hæc substantiales differen- δὲ βοῦς ἄλαγος. Ἰδοὺ τὸ λογικὸν ουσιώδης διαφορά καὶ συστατικὴ τοῦ ἀνθρώπου ἐστι, τὸ δὲ ἄλογον, τοῦ βοός. Ομοίως καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν καὶ οὐσιῶν καὶ φύσεων καὶ μορφῶν. Πᾶν πρᾶγμα ᾧ ἐνδιαφερει ὑπόστασις τῆς ὁμοειδούς καὶ ὁμοουσίου ὑποστάσεως, λέγεται επουσιώδης διαφορά, καὶ ποιότης καὶ ὑποστατικὸν ἰδίωμα, χαρακτηριστικὸν ἰδίωμα, τουτέστι τὸ συμβεβηκός· οἷον διαφέρει ὁ ἄνθρωπος ἑτέρου ἀνθρώπου, ὅτι ὁ μέν ἐστι μακρός, ὁ δὲ κολοβός· ὁ μὲν λευκὸς, ὁ δὲ μέλας· ὁ μὲν ὑγιαίνει, ὁ δὲ νοσεῖ ὁ μέν ἐστι πατὴρ, ὁ δὲ υἱός· ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα πάντα επουσιώδεις εἰσὶ διαφοραί, και ποιότητες, καὶ ὑποστατικὰ καὶ χαρακτηριστικά ιδιώματα, καὶ συμβεβηκότα· καὶ, ἁπλῶς εἰπεῖν, ὅσα ἐν πάσαις ταῖς ὑπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος ὑποστάσεσιν ὁμοίως θεωροῦνται, καὶ ὧν ἄνευ ἀδύνατον συστῆναι τὴν οὐσίαν καὶ τὸ εἶδος οὐσιώδεις λέγονται διαφοραί κ· ὅσα ἔν τισι τῶν ὁμοειδῶν ὑποστάσεων εἰσὶν, ἔν τισι δὲ οὐκ εἰσὶ, συμβεβηκότα καὶ ἐπουσιώδη εἰσί. tiæ dicuntur: quæcunque autem in quibusdam ejusdem speciei singularibus exsistunt, in quibusdama non exsistunt, ea accidentia sunt, et adventitia. CAP. V. De accidenti separabili et inseparabili. Accidentium alia separari possunt, alia non possunt. Inseparabilia sunt ea quibus res singularis ab alia differt; ipsa autem non differt a seipsa: v. g. hic homo ab alio differt, quod iste quidem sit simus, ille vero aduncis naribus; quod hic cæsiis sit oculis, ille nigris. Ipse tamen a seipso ea parte non differt. Nam qui simus est, semper simus est; qui aduncis est naribus, aduncis semper naribus est. Nec enim fieri potest, ut quis quandoque pressis, quandoque aduncis naribus sit. Hæc porro accidentia dicuntur, quod ut semel in aliquo exstant, nunquam ab eo separentur. Nihilominus autem accidentia sunt; quippe quod fieri possit ut quis non pressis naribus sit homo, utque item quis non aduncis. Non enim omnís homo simus est, neque item naribus aduncis. Οmnis vero homo rationalis est. Accidentia vero separabilia ea sunt, quæcunque iden homo, seu eadem hypostasis, aliquando quiΚΕΦΑΛ. Ε'. Περὶ χωριστοῦ καὶ ἀχωρίστου συμβεβηκότος. Τῶν δὲ συμβεβηκότων, τὰ μέν εἰσι χωριστὰ, τὰ ἐὲ αχώριστα. ᾿Αχώριστα μὲν, ἐν οἷς διαφέρει ὑπόστα σις ἄλλης ὑποστάσεως, αὕτη δὲ ἑαυτῆς οὐ διαφέ ρει· οἷον ὁ δεῖνα ὁ ἄνθρωπος διαφέρει ἄλλου ἀνθρώπου, ὅτι αὐτὸς μὲν σιμός ἐστιν, ἐκεῖνος δὲ γρυπός· ὅτι ὁ μὲν γλαυκὸς, ὁ δὲ μελανόφθαλμος. Αὐτὸς δὲ ἑαυτοῦ οὐ διαφέρει. Ο γὰρ σιμὸς πάντοτε σιμός ἐστι, καὶ ὁ γρυπὸς πάντοτε γρυπός ἐστι· καὶ οὐκ ἐνδέχε ται, τὸν αὐτὸν ποτὲ μὲν σιμὸν εἶναι, ποτὲ δὲ γρυπόν. Ταῦτα δὲ λέγονται αχώριστα συμβεβηκότα, διότι ἐπειδὰν γένωνται ἔν τινι, οὐκέτι χωρίζονται αὐτοῦ. Όμως δὲ συμβεβηκότα εἰσίν· ἐνδέχεται γὰρ καὶ μὴ εἶναι σιμὸν, καὶ εἶναι ἄνθρωπον· καὶ μὴ εἶναι γρυπὸν, καὶ εἶναι ἄνθρωπον· οὐ πᾶς γὰρ ἄνθρωπος γρυπός, πᾶς δὲ ἄνθρωπος 1 λογικός - ὁ μὴ ὢν λογικός, οὐκ ἔστιν ἄνθρωπος. Χωριστὰ δέ εἰσιν, ὅσα καὶ ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος, ήγουν ἡ αὐτὴ ὑπόστασις ποτὲ μὲν ἔχει, ποτὲ δὲ dem habet, aliquando vero non habet: ut ægro- οὐκ ἔχει· οἷον τὸ νοσεῖν, τὸ ὑγιαίνειν, τὸ καθέζεσθαι tare, et sanum esse; sedere ac stare; gaudere et tristari, ac similia. CAP. VI. De iis quæ sunt ejusdem ac diversæ substantiæ. Ejusdem substantiæ, natura, forma, speciei, 518 ac generis ea sunt, quæ sub eadem specie, eademque essentia continentur; puta Petrus, Paulus ac reliqui singulares homines; omnesque boves, et canes omnes, aliaque similiter. Diversa καὶ ἀνίστασθαι, τὸ χαίρειν καὶ λυπεῖσθαι, καὶ τὰ τοιαῦτα. Περὶ ὁμοουσίων καὶ ἑτεροουσίων. Ομοούσια, καὶ ὁμοφυῆ, καὶ σύμμορφα, καὶ ὁμου ειδῆ, καὶ ὁμογενῆ εἰσιν, ὅσα ὑπὸ τὸ εἶδος, καὶ ὑπὲ τὴν αὐτὴν οὐσίαν εἰσίν· οἷον, ὁ Πέτρος, Παῦλος, καὶ οἱ λοιποὶ κατὰ μέρος ἄνθρωποι, καὶ πάντες οἱ βόες, καὶ πάντες οἱ κύνες, ὁμοίως καὶ τὰ λοιπά. Έτερο * Colb. οὐσιώδης λέγεται διαφορά. Sic vetus imerpr. substantialis dicitur differentia. 1 In cod. S. Hil. hæc inserta habet: Πᾶς δὲ ἄνθρωπος γρυπὸς ἄνθρωπος. Εt mox post λογικός· οὐκέτι δὲ πᾶς λογικὸς ἄλ θρωπος.

mortale, hominis. Item difcrunt invicem bono et βοῦς ἀλλήλων, ὅτι ὁ μὲν ἄνθρωπος λογικός ἐστι, ὁ bos, quod homo quidem sit rationalis, bos autem irrationalis. En rationale substantialis hominis differentia est ac constituens: irrationale vero, bovis. Idemque in reliquis speciebus, ac substantiis, naturisque ac formis. ld autem omne quo dife fert hypostasis ab alia ejusdem speciei ae substantiæ hypostasi, adventitia differentia ac qualitas appellatur, proprietas. itemque hypostatica, expresse certoque designans proprietas: id est accidens: v. g. differt unus homo ab alio homine, quod ille magno, hic parvo corpore sit; ille sit albus, hic niger; ille sanus, hic æger; ille pater, hic filius: hæc atque his similia omnia, adventi - tiæ differentia sunt, ac qualitates, proprietatesque hypostaticæ ac certo denolantes, et accidentia. Alque uno verbo, quæcunque in omnibus hypostasibus sub una aliqua specie contentis, pari ratione considerantur, ac sine quibus, nec essentia, nec species stare queat, hæc substantiales differen- δὲ βοῦς ἄλαγος. Ἰδοὺ τὸ λογικὸν ουσιώδης διαφορά καὶ συστατικὴ τοῦ ἀνθρώπου ἐστι, τὸ δὲ ἄλογον, τοῦ βοός. Ομοίως καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν καὶ οὐσιῶν καὶ φύσεων καὶ μορφῶν. Πᾶν πρᾶγμα ᾧ ἐνδιαφερει ὑπόστασις τῆς ὁμοειδούς καὶ ὁμοουσίου ὑποστάσεως, λέγεται επουσιώδης διαφορά, καὶ ποιότης καὶ ὑποστατικὸν ἰδίωμα, χαρακτηριστικὸν ἰδίωμα, τουτέστι τὸ συμβεβηκός· οἷον διαφέρει ὁ ἄνθρωπος ἑτέρου ἀνθρώπου, ὅτι ὁ μέν ἐστι μακρός, ὁ δὲ κολοβός· ὁ μὲν λευκὸς, ὁ δὲ μέλας· ὁ μὲν ὑγιαίνει, ὁ δὲ νοσεῖ ὁ μέν ἐστι πατὴρ, ὁ δὲ υἱός· ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα πάντα επουσιώδεις εἰσὶ διαφοραί, και ποιότητες, καὶ ὑποστατικὰ καὶ χαρακτηριστικά ιδιώματα, καὶ συμβεβηκότα· καὶ, ἁπλῶς εἰπεῖν, ὅσα ἐν πάσαις ταῖς ὑπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος ὑποστάσεσιν ὁμοίως θεωροῦνται, καὶ ὧν ἄνευ ἀδύνατον συστῆναι τὴν οὐσίαν καὶ τὸ εἶδος οὐσιώδεις λέγονται διαφοραί κ· ὅσα ἔν τισι τῶν ὁμοειδῶν ὑποστάσεων εἰσὶν, ἔν τισι δὲ οὐκ εἰσὶ, συμβεβηκότα καὶ ἐπουσιώδη εἰσί. tiæ dicuntur: quæcunque autem in quibusdam ejusdem speciei singularibus exsistunt, in quibusdama non exsistunt, ea accidentia sunt, et adventitia. CAP. V. De accidenti separabili et inseparabili. Accidentium alia separari possunt, alia non possunt. Inseparabilia sunt ea quibus res singularis ab alia differt; ipsa autem non differt a seipsa: v. g. hic homo ab alio differt, quod iste quidem sit simus, ille vero aduncis naribus; quod hic cæsiis sit oculis, ille nigris. Ipse tamen a seipso ea parte non differt. Nam qui simus est, semper simus est; qui aduncis est naribus, aduncis semper naribus est. Nec enim fieri potest, ut quis quandoque pressis, quandoque aduncis naribus sit. Hæc porro accidentia dicuntur, quod ut semel in aliquo exstant, nunquam ab eo separentur. Nihilominus autem accidentia sunt; quippe quod fieri possit ut quis non pressis naribus sit homo, utque item quis non aduncis. Non enim omnís homo simus est, neque item naribus aduncis. Οmnis vero homo rationalis est. Accidentia vero separabilia ea sunt, quæcunque iden homo, seu eadem hypostasis, aliquando quiΚΕΦΑΛ. Ε'. Περὶ χωριστοῦ καὶ ἀχωρίστου συμβεβηκότος. Τῶν δὲ συμβεβηκότων, τὰ μέν εἰσι χωριστὰ, τὰ ἐὲ αχώριστα. ᾿Αχώριστα μὲν, ἐν οἷς διαφέρει ὑπόστα σις ἄλλης ὑποστάσεως, αὕτη δὲ ἑαυτῆς οὐ διαφέ ρει· οἷον ὁ δεῖνα ὁ ἄνθρωπος διαφέρει ἄλλου ἀνθρώπου, ὅτι αὐτὸς μὲν σιμός ἐστιν, ἐκεῖνος δὲ γρυπός· ὅτι ὁ μὲν γλαυκὸς, ὁ δὲ μελανόφθαλμος. Αὐτὸς δὲ ἑαυτοῦ οὐ διαφέρει. Ο γὰρ σιμὸς πάντοτε σιμός ἐστι, καὶ ὁ γρυπὸς πάντοτε γρυπός ἐστι· καὶ οὐκ ἐνδέχε ται, τὸν αὐτὸν ποτὲ μὲν σιμὸν εἶναι, ποτὲ δὲ γρυπόν. Ταῦτα δὲ λέγονται αχώριστα συμβεβηκότα, διότι ἐπειδὰν γένωνται ἔν τινι, οὐκέτι χωρίζονται αὐτοῦ. Όμως δὲ συμβεβηκότα εἰσίν· ἐνδέχεται γὰρ καὶ μὴ εἶναι σιμὸν, καὶ εἶναι ἄνθρωπον· καὶ μὴ εἶναι γρυπὸν, καὶ εἶναι ἄνθρωπον· οὐ πᾶς γὰρ ἄνθρωπος γρυπός, πᾶς δὲ ἄνθρωπος 1 λογικός - ὁ μὴ ὢν λογικός, οὐκ ἔστιν ἄνθρωπος. Χωριστὰ δέ εἰσιν, ὅσα καὶ ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος, ήγουν ἡ αὐτὴ ὑπόστασις ποτὲ μὲν ἔχει, ποτὲ δὲ dem habet, aliquando vero non habet: ut ægro- οὐκ ἔχει· οἷον τὸ νοσεῖν, τὸ ὑγιαίνειν, τὸ καθέζεσθαι tare, et sanum esse; sedere ac stare; gaudere et tristari, ac similia. CAP. VI. De iis quæ sunt ejusdem ac diversæ substantiæ. Ejusdem substantiæ, natura, forma, speciei, 518 ac generis ea sunt, quæ sub eadem specie, eademque essentia continentur; puta Petrus, Paulus ac reliqui singulares homines; omnesque boves, et canes omnes, aliaque similiter. Diversa καὶ ἀνίστασθαι, τὸ χαίρειν καὶ λυπεῖσθαι, καὶ τὰ τοιαῦτα. Περὶ ὁμοουσίων καὶ ἑτεροουσίων. Ομοούσια, καὶ ὁμοφυῆ, καὶ σύμμορφα, καὶ ὁμου ειδῆ, καὶ ὁμογενῆ εἰσιν, ὅσα ὑπὸ τὸ εἶδος, καὶ ὑπὲ τὴν αὐτὴν οὐσίαν εἰσίν· οἷον, ὁ Πέτρος, Παῦλος, καὶ οἱ λοιποὶ κατὰ μέρος ἄνθρωποι, καὶ πάντες οἱ βόες, καὶ πάντες οἱ κύνες, ὁμοίως καὶ τὰ λοιπά. Έτερο * Colb. οὐσιώδης λέγεται διαφορά. Sic vetus imerpr. substantialis dicitur differentia. 1 In cod. S. Hil. hæc inserta habet: Πᾶς δὲ ἄνθρωπος γρυπὸς ἄνθρωπος. Εt mox post λογικός· οὐκέτι δὲ πᾶς λογικὸς ἄλ θρωπος.

INSTITUTIO ELEMENTARIS. ούσια δὲ, καὶ ἑτεροφυῆ, καὶ ἑτερόμορφα, καὶ ἑτερο- autem substantia, natura, formæ, specici, ac ειδή, καὶ ἑτερογενῆ, τὰ ὑπὸ ἄλλο καὶ ἄλλο εἶδος, καὶ ἄλλην ουσία, ὄντα· οἷον, ἄνθρωπος, καὶ ἵππος, καὶ βοῆς, καὶ κύων, καὶ τὰ τοιαῦτα. Περὶ γένους καὶ εἴδους. Τὸ γένος εἰς είδη διαιρεῖται· οἶον, τὸ ζῶον, εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον. Ἰδοὺ τὸ μὲν ζῶον, γένος ἐστὶ τοῦ λογικοῦ καὶ τοῦ ἀλόγου· τὸ δὲ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον, εἴδη εἰσὶ τοῦ ζώου. Πάλιν, τὸ λογικόν διαιρεῖται εἰς θνητὸν ἄνθρωπον, καὶ ἀθάνατον ἄγγελον. Τὸ γοῦν λογικὸν, γένος ἐστὶ τοῦ θνητοῦ καὶ τοῦ ἀθανάτου· τὸ δὲ θνητὸν καὶ τὸ ἀθάνατον, εἴδη τοῦ λογικοῦ. Ἕνα οὖν σαφέστερον γένηται τὸ λεγόμενον, ἄνωθεν τὸν λόγον ποιησώμεθα. Γένος ἐστὶ γενικώτατον, τὸ πρῶτον γένος, ο γένος δν, οὐκ ἔστιν εἶδος, διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἐπάνω αὐτοῦ ἕτερον γένος. Ειδικώτατον δὲ εἶδος, τὸ ἔσχατον καὶ ὑποβεβηκὸς εἶδος, ὅπερ εἶδος δν, οὐκ ἔστι γένος, διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἕτερα εἴδη ἐξ αὐτοῦ τεμνόμενα. Εἰσὶ δὲ μεταξὺ τοῦ γενικωτάτου γένους καὶ τῶν ἰδικωτάτων εἰδῶν, γένη τε καὶ εἴδη· μένη μὲν τῶν ὑποκάτω, εἴδη δὲ τῶν ἐπάνω· ἅτινα καλεῖται υπάλληλα. Οξον, γενικώτατον γένος ἐστὶν ἢ οὐσία· οὐ γὰρ ἔχει ἐπο άνω αὐτῆς ἄλλο γένος· διὸ οὐδὲ ἔστιν εἶδος· αὕτη διαιρεῖται, εἰς σῶμα καὶ ἀσώματον. Τὸ σῶμα, τέμνε ται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ ἔμψυχον, τέμνεται εἰς αἰσθητικὸν καὶ ἀναίσθητον· τὸ αἰσθητικὸν, εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν, εἰς θνητὸν καὶ ἀθά νατον· ἔστι μὲν οὖν τὸ ἀσώματον, λογικὸν καὶ ἀθά νατον· ἀσώματον δὲ ἐνταῦθα λέγω, οὐσίαν· οἷον, ψυχὴν, ἄγγελον, δαίμονα· ἕκαστον τούτων εἰδικώτατον ειδός ἐστι. Σῶμα δὲ ἔμψυχον αἰσθητικὸν, τὸ ζῶον· ζῶον δὲ λογικὸν θνητόν, ὁ ἄνθρωπος· ὅς ἐστιν εἰδικώτατον εἶδος. Ζῶον δὲ ἄλογον ὑλακτικὸν, κύων· ἐς ἐστιν εἰδικώτατον εἶδος. Εἶτα σῶμα ἔμψυχον ἀναίσθητον, τὸ φυτόν· σῶμα παντελῶς ἄψυχον, γῆ, ἀὴρ, ὕδωρ, πῦρ ὧν ἕκαστον, εἰδικώτατον εἶδος ὑπάρχει. Πρὸς δὲ πλείονα σαφήνειαν, οὕτω λέγομεν. G generis ea sunt, quæcunque sub alia et alia specie continentur, atque alia ratione substantiæ: v. gr., homo, et equus, et bos, et canis, et similia. CAP. VII. De genere et specie. Genus dividitur in species: v. gr., animal in rationale ac irrationale. En animal genus est rationalis et irrationalis: rationale autem et irrationale, animalis sunt species. Rursus dividitur rationale, in mortalem homineur, ac angelum immortalem. Rationale ergo, genus est mortalis ρι immortalis; mortale vero et immortale, species rationalis. Ut autem quod dico dilucidius fiat, a principio sermonem resumamus. Genus generalissimum est primum genus, quod cum sit genus, non est species, eo quod nullun aliud supra se genus habeat. Specialissima auten species, est species extrema et infime subjecta; quæ cum sit species, non est genus, quia nullas alias ex se divisas species obtinet. Sunt porro inter genus generalissimum, et species specialissimas genera alia et species: genera quidem eorum, quæ superiora sunt, species autem eorum, quæ inferiora: quæ quidem subalterna vocantur. V. gr., genus generalissimum est substantia: nullum enim illa supra se genus habet: quapropter neque species est. Dividitur autem in corpus et incorporeum. Corpus dividitur in animatum et inanimum. Animatum dividitur in sensibile et insensibile: sensibile in rationale et irrationale; rationale in mortale et immortale. Incorporeum igitur, rationale ac immortale est. Porro incorporeum Iric substantiam dico, velut animam, angelum, dænonem. Hæc enim singula, species specialissimæ sunt. Corpus autem animatum sentiens, animal est: animal vero rationale mortale, homo, qui est species specialissima: animal irrationale latrabile, canis, qui est species specialissima. Tum vero corpus animatum insensibile, est planta: corpus omnino inanimum, terra, aer, aqua, ignis; quæ sunt species specialissimæ. Ad majorem rursus elucidationem hoc dicimus. Ἡ οὐσία, ἥτις περιέχει ὑπερουσίως μὲν τὴν ἄκτιστον θεότητα, γνωστικῶς δὲ καὶ περιοχικῶς, πᾶσαν τὴν κτίσιν, γενικώτατόν ἐστι γένος. Αὕτη ἡ ἢ ἀσώματός ἐστι καὶ νοερὰ καὶ ἀθάνατος, ὡς Θεός, ἄγγελος, ψυχή, δαίμων· ἢ σῶμα ἄψυχον, ὡς πῦρ, ἀὴρ, ὕδωρ, γῆ· ἢ σῶμα φυτικόν, ὡς ἄμπελος, φοί νεξ, ἐλαία, καὶ τὰ τοιαῦτα· ἢ σῶμα ἔμψυχον αίσθητικόν, τουτέστι ζώον, ὡς ἵππος, κύων, ἐλέφας, καὶ τὰ τοιαῦτα· ἢ σύνθετον, ἐκ σώματος καὶ ἀσωμάτου ψυχῆς, ὡς ἄνθρωπος. Τούτων ἡ μὲν οὐσία, ὡς πρώτη καὶ καθολικωτέρα, καὶ περιεκτική πάντων, γενικώτατόν ἐστι γένος. Τούτου δὲ τοῦ γενικωτάτου γένους εἴδη εἰσὶ, τὸ ἀσώματον, τὸ ἄψυχον σῶμα, τὸ φυτικὸν σῶμα, τὸ ἔμψυχον καὶ αἰσθητικὸν σῶμα, m Edit. φύσιν. PATROL. GR. XCY. Substantia, quæ complectitur, sublimiori quidem supra substantiam modo, deitatem increatam, notitia vero sua, et complexu suo, naturam onnem creatam, genus est generalissimum. Hæc aut incorporea, intellectualis, alque immortalis substantia est, uti Deus, augelus, animna, dæmon; aut corpus inanimum, ut ignis, aer, aqua, terra; aut corpus vegetabile, ut vitis, palma, olea, et similia: aut corpus animatum sensibile, hoc est animal, ut equus, canis, elephas, ac similia; vel quid ex corpore et incorporea anima concretum, ut homo. Ex his substantia, quia prima est ac universalissima, omniaque complectitur, genus generalissimum est. Ejus generis generalissimi species sunt,

INSTITUTIO ELEMENTARIS. ούσια δὲ, καὶ ἑτεροφυῆ, καὶ ἑτερόμορφα, καὶ ἑτερο- autem substantia, natura, formæ, specici, ac ειδή, καὶ ἑτερογενῆ, τὰ ὑπὸ ἄλλο καὶ ἄλλο εἶδος, καὶ ἄλλην ουσία, ὄντα· οἷον, ἄνθρωπος, καὶ ἵππος, καὶ βοῆς, καὶ κύων, καὶ τὰ τοιαῦτα. Περὶ γένους καὶ εἴδους. Τὸ γένος εἰς είδη διαιρεῖται· οἶον, τὸ ζῶον, εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον. Ἰδοὺ τὸ μὲν ζῶον, γένος ἐστὶ τοῦ λογικοῦ καὶ τοῦ ἀλόγου· τὸ δὲ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον, εἴδη εἰσὶ τοῦ ζώου. Πάλιν, τὸ λογικόν διαιρεῖται εἰς θνητὸν ἄνθρωπον, καὶ ἀθάνατον ἄγγελον. Τὸ γοῦν λογικὸν, γένος ἐστὶ τοῦ θνητοῦ καὶ τοῦ ἀθανάτου· τὸ δὲ θνητὸν καὶ τὸ ἀθάνατον, εἴδη τοῦ λογικοῦ. Ἕνα οὖν σαφέστερον γένηται τὸ λεγόμενον, ἄνωθεν τὸν λόγον ποιησώμεθα. Γένος ἐστὶ γενικώτατον, τὸ πρῶτον γένος, ο γένος δν, οὐκ ἔστιν εἶδος, διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἐπάνω αὐτοῦ ἕτερον γένος. Ειδικώτατον δὲ εἶδος, τὸ ἔσχατον καὶ ὑποβεβηκὸς εἶδος, ὅπερ εἶδος δν, οὐκ ἔστι γένος, διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἕτερα εἴδη ἐξ αὐτοῦ τεμνόμενα. Εἰσὶ δὲ μεταξὺ τοῦ γενικωτάτου γένους καὶ τῶν ἰδικωτάτων εἰδῶν, γένη τε καὶ εἴδη· μένη μὲν τῶν ὑποκάτω, εἴδη δὲ τῶν ἐπάνω· ἅτινα καλεῖται υπάλληλα. Οξον, γενικώτατον γένος ἐστὶν ἢ οὐσία· οὐ γὰρ ἔχει ἐπο άνω αὐτῆς ἄλλο γένος· διὸ οὐδὲ ἔστιν εἶδος· αὕτη διαιρεῖται, εἰς σῶμα καὶ ἀσώματον. Τὸ σῶμα, τέμνε ται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ ἔμψυχον, τέμνεται εἰς αἰσθητικὸν καὶ ἀναίσθητον· τὸ αἰσθητικὸν, εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν, εἰς θνητὸν καὶ ἀθά νατον· ἔστι μὲν οὖν τὸ ἀσώματον, λογικὸν καὶ ἀθά νατον· ἀσώματον δὲ ἐνταῦθα λέγω, οὐσίαν· οἷον, ψυχὴν, ἄγγελον, δαίμονα· ἕκαστον τούτων εἰδικώτατον ειδός ἐστι. Σῶμα δὲ ἔμψυχον αἰσθητικὸν, τὸ ζῶον· ζῶον δὲ λογικὸν θνητόν, ὁ ἄνθρωπος· ὅς ἐστιν εἰδικώτατον εἶδος. Ζῶον δὲ ἄλογον ὑλακτικὸν, κύων· ἐς ἐστιν εἰδικώτατον εἶδος. Εἶτα σῶμα ἔμψυχον ἀναίσθητον, τὸ φυτόν· σῶμα παντελῶς ἄψυχον, γῆ, ἀὴρ, ὕδωρ, πῦρ ὧν ἕκαστον, εἰδικώτατον εἶδος ὑπάρχει. Πρὸς δὲ πλείονα σαφήνειαν, οὕτω λέγομεν. G generis ea sunt, quæcunque sub alia et alia specie continentur, atque alia ratione substantiæ: v. gr., homo, et equus, et bos, et canis, et similia. CAP. VII. De genere et specie. Genus dividitur in species: v. gr., animal in rationale ac irrationale. En animal genus est rationalis et irrationalis: rationale autem et irrationale, animalis sunt species. Rursus dividitur rationale, in mortalem homineur, ac angelum immortalem. Rationale ergo, genus est mortalis ρι immortalis; mortale vero et immortale, species rationalis. Ut autem quod dico dilucidius fiat, a principio sermonem resumamus. Genus generalissimum est primum genus, quod cum sit genus, non est species, eo quod nullun aliud supra se genus habeat. Specialissima auten species, est species extrema et infime subjecta; quæ cum sit species, non est genus, quia nullas alias ex se divisas species obtinet. Sunt porro inter genus generalissimum, et species specialissimas genera alia et species: genera quidem eorum, quæ superiora sunt, species autem eorum, quæ inferiora: quæ quidem subalterna vocantur. V. gr., genus generalissimum est substantia: nullum enim illa supra se genus habet: quapropter neque species est. Dividitur autem in corpus et incorporeum. Corpus dividitur in animatum et inanimum. Animatum dividitur in sensibile et insensibile: sensibile in rationale et irrationale; rationale in mortale et immortale. Incorporeum igitur, rationale ac immortale est. Porro incorporeum Iric substantiam dico, velut animam, angelum, dænonem. Hæc enim singula, species specialissimæ sunt. Corpus autem animatum sentiens, animal est: animal vero rationale mortale, homo, qui est species specialissima: animal irrationale latrabile, canis, qui est species specialissima. Tum vero corpus animatum insensibile, est planta: corpus omnino inanimum, terra, aer, aqua, ignis; quæ sunt species specialissimæ. Ad majorem rursus elucidationem hoc dicimus. Ἡ οὐσία, ἥτις περιέχει ὑπερουσίως μὲν τὴν ἄκτιστον θεότητα, γνωστικῶς δὲ καὶ περιοχικῶς, πᾶσαν τὴν κτίσιν, γενικώτατόν ἐστι γένος. Αὕτη ἡ ἢ ἀσώματός ἐστι καὶ νοερὰ καὶ ἀθάνατος, ὡς Θεός, ἄγγελος, ψυχή, δαίμων· ἢ σῶμα ἄψυχον, ὡς πῦρ, ἀὴρ, ὕδωρ, γῆ· ἢ σῶμα φυτικόν, ὡς ἄμπελος, φοί νεξ, ἐλαία, καὶ τὰ τοιαῦτα· ἢ σῶμα ἔμψυχον αίσθητικόν, τουτέστι ζώον, ὡς ἵππος, κύων, ἐλέφας, καὶ τὰ τοιαῦτα· ἢ σύνθετον, ἐκ σώματος καὶ ἀσωμάτου ψυχῆς, ὡς ἄνθρωπος. Τούτων ἡ μὲν οὐσία, ὡς πρώτη καὶ καθολικωτέρα, καὶ περιεκτική πάντων, γενικώτατόν ἐστι γένος. Τούτου δὲ τοῦ γενικωτάτου γένους εἴδη εἰσὶ, τὸ ἀσώματον, τὸ ἄψυχον σῶμα, τὸ φυτικὸν σῶμα, τὸ ἔμψυχον καὶ αἰσθητικὸν σῶμα, m Edit. φύσιν. PATROL. GR. XCY. Substantia, quæ complectitur, sublimiori quidem supra substantiam modo, deitatem increatam, notitia vero sua, et complexu suo, naturam onnem creatam, genus est generalissimum. Hæc aut incorporea, intellectualis, alque immortalis substantia est, uti Deus, augelus, animna, dæmon; aut corpus inanimum, ut ignis, aer, aqua, terra; aut corpus vegetabile, ut vitis, palma, olea, et similia: aut corpus animatum sensibile, hoc est animal, ut equus, canis, elephas, ac similia; vel quid ex corpore et incorporea anima concretum, ut homo. Ex his substantia, quia prima est ac universalissima, omniaque complectitur, genus generalissimum est. Ejus generis generalissimi species sunt,

INSTITUTIO ELEMENTARIS. ούσια δὲ, καὶ ἑτεροφυῆ, καὶ ἑτερόμορφα, καὶ ἑτερο- autem substantia, natura, formæ, specici, ac ειδή, καὶ ἑτερογενῆ, τὰ ὑπὸ ἄλλο καὶ ἄλλο εἶδος, καὶ ἄλλην ουσία, ὄντα· οἷον, ἄνθρωπος, καὶ ἵππος, καὶ βοῆς, καὶ κύων, καὶ τὰ τοιαῦτα. Περὶ γένους καὶ εἴδους. Τὸ γένος εἰς είδη διαιρεῖται· οἶον, τὸ ζῶον, εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον. Ἰδοὺ τὸ μὲν ζῶον, γένος ἐστὶ τοῦ λογικοῦ καὶ τοῦ ἀλόγου· τὸ δὲ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον, εἴδη εἰσὶ τοῦ ζώου. Πάλιν, τὸ λογικόν διαιρεῖται εἰς θνητὸν ἄνθρωπον, καὶ ἀθάνατον ἄγγελον. Τὸ γοῦν λογικὸν, γένος ἐστὶ τοῦ θνητοῦ καὶ τοῦ ἀθανάτου· τὸ δὲ θνητὸν καὶ τὸ ἀθάνατον, εἴδη τοῦ λογικοῦ. Ἕνα οὖν σαφέστερον γένηται τὸ λεγόμενον, ἄνωθεν τὸν λόγον ποιησώμεθα. Γένος ἐστὶ γενικώτατον, τὸ πρῶτον γένος, ο γένος δν, οὐκ ἔστιν εἶδος, διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἐπάνω αὐτοῦ ἕτερον γένος. Ειδικώτατον δὲ εἶδος, τὸ ἔσχατον καὶ ὑποβεβηκὸς εἶδος, ὅπερ εἶδος δν, οὐκ ἔστι γένος, διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἕτερα εἴδη ἐξ αὐτοῦ τεμνόμενα. Εἰσὶ δὲ μεταξὺ τοῦ γενικωτάτου γένους καὶ τῶν ἰδικωτάτων εἰδῶν, γένη τε καὶ εἴδη· μένη μὲν τῶν ὑποκάτω, εἴδη δὲ τῶν ἐπάνω· ἅτινα καλεῖται υπάλληλα. Οξον, γενικώτατον γένος ἐστὶν ἢ οὐσία· οὐ γὰρ ἔχει ἐπο άνω αὐτῆς ἄλλο γένος· διὸ οὐδὲ ἔστιν εἶδος· αὕτη διαιρεῖται, εἰς σῶμα καὶ ἀσώματον. Τὸ σῶμα, τέμνε ται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ ἔμψυχον, τέμνεται εἰς αἰσθητικὸν καὶ ἀναίσθητον· τὸ αἰσθητικὸν, εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν, εἰς θνητὸν καὶ ἀθά νατον· ἔστι μὲν οὖν τὸ ἀσώματον, λογικὸν καὶ ἀθά νατον· ἀσώματον δὲ ἐνταῦθα λέγω, οὐσίαν· οἷον, ψυχὴν, ἄγγελον, δαίμονα· ἕκαστον τούτων εἰδικώτατον ειδός ἐστι. Σῶμα δὲ ἔμψυχον αἰσθητικὸν, τὸ ζῶον· ζῶον δὲ λογικὸν θνητόν, ὁ ἄνθρωπος· ὅς ἐστιν εἰδικώτατον εἶδος. Ζῶον δὲ ἄλογον ὑλακτικὸν, κύων· ἐς ἐστιν εἰδικώτατον εἶδος. Εἶτα σῶμα ἔμψυχον ἀναίσθητον, τὸ φυτόν· σῶμα παντελῶς ἄψυχον, γῆ, ἀὴρ, ὕδωρ, πῦρ ὧν ἕκαστον, εἰδικώτατον εἶδος ὑπάρχει. Πρὸς δὲ πλείονα σαφήνειαν, οὕτω λέγομεν. G generis ea sunt, quæcunque sub alia et alia specie continentur, atque alia ratione substantiæ: v. gr., homo, et equus, et bos, et canis, et similia. CAP. VII. De genere et specie. Genus dividitur in species: v. gr., animal in rationale ac irrationale. En animal genus est rationalis et irrationalis: rationale autem et irrationale, animalis sunt species. Rursus dividitur rationale, in mortalem homineur, ac angelum immortalem. Rationale ergo, genus est mortalis ρι immortalis; mortale vero et immortale, species rationalis. Ut autem quod dico dilucidius fiat, a principio sermonem resumamus. Genus generalissimum est primum genus, quod cum sit genus, non est species, eo quod nullun aliud supra se genus habeat. Specialissima auten species, est species extrema et infime subjecta; quæ cum sit species, non est genus, quia nullas alias ex se divisas species obtinet. Sunt porro inter genus generalissimum, et species specialissimas genera alia et species: genera quidem eorum, quæ superiora sunt, species autem eorum, quæ inferiora: quæ quidem subalterna vocantur. V. gr., genus generalissimum est substantia: nullum enim illa supra se genus habet: quapropter neque species est. Dividitur autem in corpus et incorporeum. Corpus dividitur in animatum et inanimum. Animatum dividitur in sensibile et insensibile: sensibile in rationale et irrationale; rationale in mortale et immortale. Incorporeum igitur, rationale ac immortale est. Porro incorporeum Iric substantiam dico, velut animam, angelum, dænonem. Hæc enim singula, species specialissimæ sunt. Corpus autem animatum sentiens, animal est: animal vero rationale mortale, homo, qui est species specialissima: animal irrationale latrabile, canis, qui est species specialissima. Tum vero corpus animatum insensibile, est planta: corpus omnino inanimum, terra, aer, aqua, ignis; quæ sunt species specialissimæ. Ad majorem rursus elucidationem hoc dicimus. Ἡ οὐσία, ἥτις περιέχει ὑπερουσίως μὲν τὴν ἄκτιστον θεότητα, γνωστικῶς δὲ καὶ περιοχικῶς, πᾶσαν τὴν κτίσιν, γενικώτατόν ἐστι γένος. Αὕτη ἡ ἢ ἀσώματός ἐστι καὶ νοερὰ καὶ ἀθάνατος, ὡς Θεός, ἄγγελος, ψυχή, δαίμων· ἢ σῶμα ἄψυχον, ὡς πῦρ, ἀὴρ, ὕδωρ, γῆ· ἢ σῶμα φυτικόν, ὡς ἄμπελος, φοί νεξ, ἐλαία, καὶ τὰ τοιαῦτα· ἢ σῶμα ἔμψυχον αίσθητικόν, τουτέστι ζώον, ὡς ἵππος, κύων, ἐλέφας, καὶ τὰ τοιαῦτα· ἢ σύνθετον, ἐκ σώματος καὶ ἀσωμάτου ψυχῆς, ὡς ἄνθρωπος. Τούτων ἡ μὲν οὐσία, ὡς πρώτη καὶ καθολικωτέρα, καὶ περιεκτική πάντων, γενικώτατόν ἐστι γένος. Τούτου δὲ τοῦ γενικωτάτου γένους εἴδη εἰσὶ, τὸ ἀσώματον, τὸ ἄψυχον σῶμα, τὸ φυτικὸν σῶμα, τὸ ἔμψυχον καὶ αἰσθητικὸν σῶμα, m Edit. φύσιν. PATROL. GR. XCY. Substantia, quæ complectitur, sublimiori quidem supra substantiam modo, deitatem increatam, notitia vero sua, et complexu suo, naturam onnem creatam, genus est generalissimum. Hæc aut incorporea, intellectualis, alque immortalis substantia est, uti Deus, augelus, animna, dæmon; aut corpus inanimum, ut ignis, aer, aqua, terra; aut corpus vegetabile, ut vitis, palma, olea, et similia: aut corpus animatum sensibile, hoc est animal, ut equus, canis, elephas, ac similia; vel quid ex corpore et incorporea anima concretum, ut homo. Ex his substantia, quia prima est ac universalissima, omniaque complectitur, genus generalissimum est. Ejus generis generalissimi species sunt,

incorporeum, corpus inauimum, corpus vegeta- τουτέστι ζῶον. Ταῦτα λέγοντα: γένη καὶ εἴδη ὑπ bile, corpus animatum ac sentiens, hoc est animal. Dicuntur hæc genera subalterna ac species. 519 Sunt quippe species substantia, ut quæ ex ea dividantur; singula vero eorum in alias species dividuntur, quas continent, et quibus universaliora sunt. Nam substantia quidem incorporea Deum compleetitur, angelum, animam, dæmonem: corpus autem inanimatum, terram, aquam, aerem, ignem; corpus vegetabile, vitem, oleum, palmam, et similia: animatum et sensibile, sive animal, equum, hoven, canem, et similia. Ad hæc vero hominem quoque ex incorporali anima et corpore concretum. Est itaque hypostasis quidem, individuum ac persona; veluti, Pater, Filius, et Spiritus sanrius: species autem ea complectens, Deitas omni substantia superior ac incomprehensa. Præterea sunt hypostases Michael, Gabriel, ac reliqui singuli angeli: species vero quæ illos complectitur, est natura angelica. Item sunt hypostases, Petrus, Paulus, Joannes, et alii particulares homines: quæ autem illos continet species, est humanitas, Ad hæc, hypostases sunt, hic equus, ac ille; ensque complectens species, equus est absolute et simpliciter. Rursus sunt hypostases, hæc, et illa olea arbor; eas autem complectens species, olea simpliciter. Porro sciendum est ea, quæ individua compleetuntur, vocari solum species specialissimas; uti angelus, homo, equus, canis, olea, palma, ac similia quæ autem complectuntur species specialissimas, dici tantum genera et species subalternas; ut incorporeum, corpus inanimum, insensibile, vegetabile, animatum sentiens, nempe anianal, rationale, irrationale, mortale, immortale, Lipes, quadrupes, reptile, volatile, ac ejusmodi omnia; quæ quidem continent specialissimas species, ac earum sunt genera, ac differentiæ constituentes; continentur tamen sub generalissimo genere, nempe substantia. Sed et alia quoque ratione de istis philosopbari licet. Quæcunque Deus una jussione creavit, ejusdem generis sunt. Puta, præcepit Deus, ut pisces fierent, moxque emerserunt multæ piscium distinctae classes; omnes tamen pisces unius generis sunt; singula autem classes ejusmodi singuJas efficiunt piscium species. Rursum præcepit ut aquæ volucres producerent; suntque procreatæ plures item volucrum classes". Omnes porro volneres unum genus habent. Singulæ autem volucrum classes illæ, singulæ sunt generis volucrum species. Idenique est de reptilibus, bestlis, herbis, oleribus, arboribus. Dicitur quoque unum * Gen. 11, 21. ibid. άλληλα. Είδη γάρ εἰσι τῆς οὐσίας, ὡς ἐξ αὐτῆς τεμνόμενα· ἕκαστον δὲ αὐτῶν διαιρεῖται εἰς ἕτερα είδη, καὶ περιεκτικὸν καὶ καθολικώτερον αὐτῶν ἐστι. Περιέχει γάρ, ἡ μὲν ἀσώματος οὐσία, θεὸν, ἄγγελον, ψυχήν, δαίμονα· τὸ δὲ ἄψυχον σῶμα, γῆν, ὕδωρ, αέρα, πῦρ· τὸ δὲ φυτικόν σῶμα, ἄμπελον, ἐλαίαν, φοίνικα, καὶ τὰ τοιαῦτα· τὸ δὲ ἔμψυχον καὶ αἰσθητικόν, ἤτοι τὸ ζῶον, ἵππον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἔτι δὲ καὶ τὸν ἐξ ἀσωμάτου ψυχῆς καὶ σώματος συντεθειμένον ἄνθρωπον ". Ἔστι μὲν οὖν ὑπόστασις μέν, καὶ τὸ ἄτομον καὶ πρόσωπον, οἷον, ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα· περιεκτικὸν δὲ αὐτῶν εἶδος, ἡ ὑπερούσιος καὶ ἀκατάληπτος θεότης. Ετι ὑποστάσεις εἰσὶ, Μι χαήλ, Γαβριήλ, καὶ οἱ λοιποὶ κατὰ μέρος ἄγγελοι· εἶδος δὲ περιεκτικὸν αὐτῶν, ἡ ἀγγελική φύσις. "Ετι ὑποστάσεις εἰσὶ, Πέτρος, Παῦλος, Ἰωάννης, καὶ οἱ λοιποὶ κατὰ μέρος ἄνθρωποι· περιεκτικὸν δὲ αὐτῶν εἶδος, ἡ ἀνθρωπότης. Αὖθις ὑποστάσεις εἰσὶν ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα ἵππος· καὶ περιεκτικὸν αὐτῶν εἶδος, ὁ ἵππος ἁπλῶς. Πάλιν ὑποστάσεις εἰσὶ τόδε, καὶ τόδε φυτὸν τῆς ἐλαίας· περιεκτικὸν δὲ αὐτῶν εἶδος, ή ἁπλῶς ἐλαία. Ίστέον οὖν, ὡς τὰ περιεκτικὰ τῶν ἀτόμων, μόνον είδη λέγονται εἰδικώτατα, οἷον ὁ ἄγγελος, ὁ ἄνθρω πος, ὁ ἵππος, ὁ κύων, ἡ ἐλαία, ὁ φοίνιξ, καὶ τὰ τοσο αῦτα· τὰ δὲ περιεκτικὰ τῶν εἰδικωτάτων εἰδῶν, μόν νον γένη τε λέγονται καὶ εἴδη υπάλληλα· οἷον τὰ ἀσώματον, τὸ σῶμα, τὸ ἄψυχον, τὸ ἀναίσθητον, τὰ φυτικὸν, τὸ ἔμψυχον, τὸ αἰσθητικὸν, τὸ ζῶον, τὸ λογικὸν, τὸ ἄλογον, τὸ θνητόν, τὸ ἀθάνατον, τὸ δίπουν, τὸ τετράπουν, τὸ ἑρπυστικὸν, τὸ πτηνὸν, καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα, τὰ περιέχοντα μὲν τὰ εἰδικώτατα εἴδη. καὶ γένη αὐτῶν ὄντα, καὶ συστατικαὶ αὐτῶν διαφορά! περιεχόμενα δὲ ὑπὸ τοῦ γενικωτάτου γένους, ἥτις ἐστὶν ἡ οὐσία. Καὶ ἄλλως δὲ περὶ τῶν αὐτῶν διαληπτέον· πάντα ὅσα ἐνὶ προστάγματι Θεοῦ ἐγένοντο, ἑνὸς γένους εἰσίν· οἷον, προσέταξεν ὁ Θεὸς γενέσθαι ἰχθύας ", καὶ ἐγένοντο διαφοραὶ ἰχθύων πολλαί· πάντες οἱ Ιχθύες, ἑνὸς γένους εἰσίν· ἑκάστη δὲ διαφορὰ τῶν ἰχθύων, εἶδός ἐστιν· πάλιν προσέταξεν ὁ Θεὸς ἐξαγα γεῖν τὰ ὕδατα πετεινὰ, καὶ ἐγένοντο διαφοραί πολύ λῶν πετεινῶν. Πάντα μὲν οὖν τὰ πετεινὰ, ἑνὸς γένους εἰσίν· ἑκάστη δὲ διαφορὰ τῶν πετεινῶν, εἶδας ἐστι τοῦ γένους ἐκείνου τῶν πετεινῶν· ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἑρπετῶν, καὶ κτηνῶν, καὶ θηρίων, καὶ βοτα νῶν, καὶ λαχάνων, καὶ δένδρων· λέγεται καὶ ἐν γέν νος ὅλων τῶν ζώκων, καὶ ἓν γένος τῶν φυτῶν ὅλων, * Additur in cod. S. Hil. Οὐσία δέ ἐστιν εἶδος ὑφεστός· πολλαχῶς δὲ λέγεται· οἷον Θεός, ἄγγελος, ούτ μανός, γῆ, ὕδωρ, πῦρ, ἀὴρ, ζῶον, ἄλογον, πτηνόν, φυτόν, λίθος, ἄνθρωπος, βίος, κτῆσις, ὕπαρξις, πλούτος. Edit. et S. Hil. ἰχθύες.

incorporeum, corpus inauimum, corpus vegeta- τουτέστι ζῶον. Ταῦτα λέγοντα: γένη καὶ εἴδη ὑπ bile, corpus animatum ac sentiens, hoc est animal. Dicuntur hæc genera subalterna ac species. 519 Sunt quippe species substantia, ut quæ ex ea dividantur; singula vero eorum in alias species dividuntur, quas continent, et quibus universaliora sunt. Nam substantia quidem incorporea Deum compleetitur, angelum, animam, dæmonem: corpus autem inanimatum, terram, aquam, aerem, ignem; corpus vegetabile, vitem, oleum, palmam, et similia: animatum et sensibile, sive animal, equum, hoven, canem, et similia. Ad hæc vero hominem quoque ex incorporali anima et corpore concretum. Est itaque hypostasis quidem, individuum ac persona; veluti, Pater, Filius, et Spiritus sanrius: species autem ea complectens, Deitas omni substantia superior ac incomprehensa. Præterea sunt hypostases Michael, Gabriel, ac reliqui singuli angeli: species vero quæ illos complectitur, est natura angelica. Item sunt hypostases, Petrus, Paulus, Joannes, et alii particulares homines: quæ autem illos continet species, est humanitas, Ad hæc, hypostases sunt, hic equus, ac ille; ensque complectens species, equus est absolute et simpliciter. Rursus sunt hypostases, hæc, et illa olea arbor; eas autem complectens species, olea simpliciter. Porro sciendum est ea, quæ individua compleetuntur, vocari solum species specialissimas; uti angelus, homo, equus, canis, olea, palma, ac similia quæ autem complectuntur species specialissimas, dici tantum genera et species subalternas; ut incorporeum, corpus inanimum, insensibile, vegetabile, animatum sentiens, nempe anianal, rationale, irrationale, mortale, immortale, Lipes, quadrupes, reptile, volatile, ac ejusmodi omnia; quæ quidem continent specialissimas species, ac earum sunt genera, ac differentiæ constituentes; continentur tamen sub generalissimo genere, nempe substantia. Sed et alia quoque ratione de istis philosopbari licet. Quæcunque Deus una jussione creavit, ejusdem generis sunt. Puta, præcepit Deus, ut pisces fierent, moxque emerserunt multæ piscium distinctae classes; omnes tamen pisces unius generis sunt; singula autem classes ejusmodi singuJas efficiunt piscium species. Rursum præcepit ut aquæ volucres producerent; suntque procreatæ plures item volucrum classes". Omnes porro volneres unum genus habent. Singulæ autem volucrum classes illæ, singulæ sunt generis volucrum species. Idenique est de reptilibus, bestlis, herbis, oleribus, arboribus. Dicitur quoque unum * Gen. 11, 21. ibid. άλληλα. Είδη γάρ εἰσι τῆς οὐσίας, ὡς ἐξ αὐτῆς τεμνόμενα· ἕκαστον δὲ αὐτῶν διαιρεῖται εἰς ἕτερα είδη, καὶ περιεκτικὸν καὶ καθολικώτερον αὐτῶν ἐστι. Περιέχει γάρ, ἡ μὲν ἀσώματος οὐσία, θεὸν, ἄγγελον, ψυχήν, δαίμονα· τὸ δὲ ἄψυχον σῶμα, γῆν, ὕδωρ, αέρα, πῦρ· τὸ δὲ φυτικόν σῶμα, ἄμπελον, ἐλαίαν, φοίνικα, καὶ τὰ τοιαῦτα· τὸ δὲ ἔμψυχον καὶ αἰσθητικόν, ἤτοι τὸ ζῶον, ἵππον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἔτι δὲ καὶ τὸν ἐξ ἀσωμάτου ψυχῆς καὶ σώματος συντεθειμένον ἄνθρωπον ". Ἔστι μὲν οὖν ὑπόστασις μέν, καὶ τὸ ἄτομον καὶ πρόσωπον, οἷον, ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα· περιεκτικὸν δὲ αὐτῶν εἶδος, ἡ ὑπερούσιος καὶ ἀκατάληπτος θεότης. Ετι ὑποστάσεις εἰσὶ, Μι χαήλ, Γαβριήλ, καὶ οἱ λοιποὶ κατὰ μέρος ἄγγελοι· εἶδος δὲ περιεκτικὸν αὐτῶν, ἡ ἀγγελική φύσις. "Ετι ὑποστάσεις εἰσὶ, Πέτρος, Παῦλος, Ἰωάννης, καὶ οἱ λοιποὶ κατὰ μέρος ἄνθρωποι· περιεκτικὸν δὲ αὐτῶν εἶδος, ἡ ἀνθρωπότης. Αὖθις ὑποστάσεις εἰσὶν ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα ἵππος· καὶ περιεκτικὸν αὐτῶν εἶδος, ὁ ἵππος ἁπλῶς. Πάλιν ὑποστάσεις εἰσὶ τόδε, καὶ τόδε φυτὸν τῆς ἐλαίας· περιεκτικὸν δὲ αὐτῶν εἶδος, ή ἁπλῶς ἐλαία. Ίστέον οὖν, ὡς τὰ περιεκτικὰ τῶν ἀτόμων, μόνον είδη λέγονται εἰδικώτατα, οἷον ὁ ἄγγελος, ὁ ἄνθρω πος, ὁ ἵππος, ὁ κύων, ἡ ἐλαία, ὁ φοίνιξ, καὶ τὰ τοσο αῦτα· τὰ δὲ περιεκτικὰ τῶν εἰδικωτάτων εἰδῶν, μόν νον γένη τε λέγονται καὶ εἴδη υπάλληλα· οἷον τὰ ἀσώματον, τὸ σῶμα, τὸ ἄψυχον, τὸ ἀναίσθητον, τὰ φυτικὸν, τὸ ἔμψυχον, τὸ αἰσθητικὸν, τὸ ζῶον, τὸ λογικὸν, τὸ ἄλογον, τὸ θνητόν, τὸ ἀθάνατον, τὸ δίπουν, τὸ τετράπουν, τὸ ἑρπυστικὸν, τὸ πτηνὸν, καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα, τὰ περιέχοντα μὲν τὰ εἰδικώτατα εἴδη. καὶ γένη αὐτῶν ὄντα, καὶ συστατικαὶ αὐτῶν διαφορά! περιεχόμενα δὲ ὑπὸ τοῦ γενικωτάτου γένους, ἥτις ἐστὶν ἡ οὐσία. Καὶ ἄλλως δὲ περὶ τῶν αὐτῶν διαληπτέον· πάντα ὅσα ἐνὶ προστάγματι Θεοῦ ἐγένοντο, ἑνὸς γένους εἰσίν· οἷον, προσέταξεν ὁ Θεὸς γενέσθαι ἰχθύας ", καὶ ἐγένοντο διαφοραὶ ἰχθύων πολλαί· πάντες οἱ Ιχθύες, ἑνὸς γένους εἰσίν· ἑκάστη δὲ διαφορὰ τῶν ἰχθύων, εἶδός ἐστιν· πάλιν προσέταξεν ὁ Θεὸς ἐξαγα γεῖν τὰ ὕδατα πετεινὰ, καὶ ἐγένοντο διαφοραί πολύ λῶν πετεινῶν. Πάντα μὲν οὖν τὰ πετεινὰ, ἑνὸς γένους εἰσίν· ἑκάστη δὲ διαφορὰ τῶν πετεινῶν, εἶδας ἐστι τοῦ γένους ἐκείνου τῶν πετεινῶν· ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἑρπετῶν, καὶ κτηνῶν, καὶ θηρίων, καὶ βοτα νῶν, καὶ λαχάνων, καὶ δένδρων· λέγεται καὶ ἐν γέν νος ὅλων τῶν ζώκων, καὶ ἓν γένος τῶν φυτῶν ὅλων, * Additur in cod. S. Hil. Οὐσία δέ ἐστιν εἶδος ὑφεστός· πολλαχῶς δὲ λέγεται· οἷον Θεός, ἄγγελος, ούτ μανός, γῆ, ὕδωρ, πῦρ, ἀὴρ, ζῶον, ἄλογον, πτηνόν, φυτόν, λίθος, ἄνθρωπος, βίος, κτῆσις, ὕπαρξις, πλούτος. Edit. et S. Hil. ἰχθύες.

incorporeum, corpus inauimum, corpus vegeta- τουτέστι ζῶον. Ταῦτα λέγοντα: γένη καὶ εἴδη ὑπ bile, corpus animatum ac sentiens, hoc est animal. Dicuntur hæc genera subalterna ac species. 519 Sunt quippe species substantia, ut quæ ex ea dividantur; singula vero eorum in alias species dividuntur, quas continent, et quibus universaliora sunt. Nam substantia quidem incorporea Deum compleetitur, angelum, animam, dæmonem: corpus autem inanimatum, terram, aquam, aerem, ignem; corpus vegetabile, vitem, oleum, palmam, et similia: animatum et sensibile, sive animal, equum, hoven, canem, et similia. Ad hæc vero hominem quoque ex incorporali anima et corpore concretum. Est itaque hypostasis quidem, individuum ac persona; veluti, Pater, Filius, et Spiritus sanrius: species autem ea complectens, Deitas omni substantia superior ac incomprehensa. Præterea sunt hypostases Michael, Gabriel, ac reliqui singuli angeli: species vero quæ illos complectitur, est natura angelica. Item sunt hypostases, Petrus, Paulus, Joannes, et alii particulares homines: quæ autem illos continet species, est humanitas, Ad hæc, hypostases sunt, hic equus, ac ille; ensque complectens species, equus est absolute et simpliciter. Rursus sunt hypostases, hæc, et illa olea arbor; eas autem complectens species, olea simpliciter. Porro sciendum est ea, quæ individua compleetuntur, vocari solum species specialissimas; uti angelus, homo, equus, canis, olea, palma, ac similia quæ autem complectuntur species specialissimas, dici tantum genera et species subalternas; ut incorporeum, corpus inanimum, insensibile, vegetabile, animatum sentiens, nempe anianal, rationale, irrationale, mortale, immortale, Lipes, quadrupes, reptile, volatile, ac ejusmodi omnia; quæ quidem continent specialissimas species, ac earum sunt genera, ac differentiæ constituentes; continentur tamen sub generalissimo genere, nempe substantia. Sed et alia quoque ratione de istis philosopbari licet. Quæcunque Deus una jussione creavit, ejusdem generis sunt. Puta, præcepit Deus, ut pisces fierent, moxque emerserunt multæ piscium distinctae classes; omnes tamen pisces unius generis sunt; singula autem classes ejusmodi singuJas efficiunt piscium species. Rursum præcepit ut aquæ volucres producerent; suntque procreatæ plures item volucrum classes". Omnes porro volneres unum genus habent. Singulæ autem volucrum classes illæ, singulæ sunt generis volucrum species. Idenique est de reptilibus, bestlis, herbis, oleribus, arboribus. Dicitur quoque unum * Gen. 11, 21. ibid. άλληλα. Είδη γάρ εἰσι τῆς οὐσίας, ὡς ἐξ αὐτῆς τεμνόμενα· ἕκαστον δὲ αὐτῶν διαιρεῖται εἰς ἕτερα είδη, καὶ περιεκτικὸν καὶ καθολικώτερον αὐτῶν ἐστι. Περιέχει γάρ, ἡ μὲν ἀσώματος οὐσία, θεὸν, ἄγγελον, ψυχήν, δαίμονα· τὸ δὲ ἄψυχον σῶμα, γῆν, ὕδωρ, αέρα, πῦρ· τὸ δὲ φυτικόν σῶμα, ἄμπελον, ἐλαίαν, φοίνικα, καὶ τὰ τοιαῦτα· τὸ δὲ ἔμψυχον καὶ αἰσθητικόν, ἤτοι τὸ ζῶον, ἵππον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἔτι δὲ καὶ τὸν ἐξ ἀσωμάτου ψυχῆς καὶ σώματος συντεθειμένον ἄνθρωπον ". Ἔστι μὲν οὖν ὑπόστασις μέν, καὶ τὸ ἄτομον καὶ πρόσωπον, οἷον, ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα· περιεκτικὸν δὲ αὐτῶν εἶδος, ἡ ὑπερούσιος καὶ ἀκατάληπτος θεότης. Ετι ὑποστάσεις εἰσὶ, Μι χαήλ, Γαβριήλ, καὶ οἱ λοιποὶ κατὰ μέρος ἄγγελοι· εἶδος δὲ περιεκτικὸν αὐτῶν, ἡ ἀγγελική φύσις. "Ετι ὑποστάσεις εἰσὶ, Πέτρος, Παῦλος, Ἰωάννης, καὶ οἱ λοιποὶ κατὰ μέρος ἄνθρωποι· περιεκτικὸν δὲ αὐτῶν εἶδος, ἡ ἀνθρωπότης. Αὖθις ὑποστάσεις εἰσὶν ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα ἵππος· καὶ περιεκτικὸν αὐτῶν εἶδος, ὁ ἵππος ἁπλῶς. Πάλιν ὑποστάσεις εἰσὶ τόδε, καὶ τόδε φυτὸν τῆς ἐλαίας· περιεκτικὸν δὲ αὐτῶν εἶδος, ή ἁπλῶς ἐλαία. Ίστέον οὖν, ὡς τὰ περιεκτικὰ τῶν ἀτόμων, μόνον είδη λέγονται εἰδικώτατα, οἷον ὁ ἄγγελος, ὁ ἄνθρω πος, ὁ ἵππος, ὁ κύων, ἡ ἐλαία, ὁ φοίνιξ, καὶ τὰ τοσο αῦτα· τὰ δὲ περιεκτικὰ τῶν εἰδικωτάτων εἰδῶν, μόν νον γένη τε λέγονται καὶ εἴδη υπάλληλα· οἷον τὰ ἀσώματον, τὸ σῶμα, τὸ ἄψυχον, τὸ ἀναίσθητον, τὰ φυτικὸν, τὸ ἔμψυχον, τὸ αἰσθητικὸν, τὸ ζῶον, τὸ λογικὸν, τὸ ἄλογον, τὸ θνητόν, τὸ ἀθάνατον, τὸ δίπουν, τὸ τετράπουν, τὸ ἑρπυστικὸν, τὸ πτηνὸν, καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα, τὰ περιέχοντα μὲν τὰ εἰδικώτατα εἴδη. καὶ γένη αὐτῶν ὄντα, καὶ συστατικαὶ αὐτῶν διαφορά! περιεχόμενα δὲ ὑπὸ τοῦ γενικωτάτου γένους, ἥτις ἐστὶν ἡ οὐσία. Καὶ ἄλλως δὲ περὶ τῶν αὐτῶν διαληπτέον· πάντα ὅσα ἐνὶ προστάγματι Θεοῦ ἐγένοντο, ἑνὸς γένους εἰσίν· οἷον, προσέταξεν ὁ Θεὸς γενέσθαι ἰχθύας ", καὶ ἐγένοντο διαφοραὶ ἰχθύων πολλαί· πάντες οἱ Ιχθύες, ἑνὸς γένους εἰσίν· ἑκάστη δὲ διαφορὰ τῶν ἰχθύων, εἶδός ἐστιν· πάλιν προσέταξεν ὁ Θεὸς ἐξαγα γεῖν τὰ ὕδατα πετεινὰ, καὶ ἐγένοντο διαφοραί πολύ λῶν πετεινῶν. Πάντα μὲν οὖν τὰ πετεινὰ, ἑνὸς γένους εἰσίν· ἑκάστη δὲ διαφορὰ τῶν πετεινῶν, εἶδας ἐστι τοῦ γένους ἐκείνου τῶν πετεινῶν· ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἑρπετῶν, καὶ κτηνῶν, καὶ θηρίων, καὶ βοτα νῶν, καὶ λαχάνων, καὶ δένδρων· λέγεται καὶ ἐν γέν νος ὅλων τῶν ζώκων, καὶ ἓν γένος τῶν φυτῶν ὅλων, * Additur in cod. S. Hil. Οὐσία δέ ἐστιν εἶδος ὑφεστός· πολλαχῶς δὲ λέγεται· οἷον Θεός, ἄγγελος, ούτ μανός, γῆ, ὕδωρ, πῦρ, ἀὴρ, ζῶον, ἄλογον, πτηνόν, φυτόν, λίθος, ἄνθρωπος, βίος, κτῆσις, ὕπαρξις, πλούτος. Edit. et S. Hil. ἰχθύες.

INSTITUTIO ELEMENTARIS. καὶ ἐν γένος παντελῶς ἀψύχων, καὶ μὴ ἐχόντων ὅλως genus omnium animalium, unumque genus omαὐξητικὴν ἢ θρεπτικήν δύναμιν. Καὶ πάλιν ἐν γένος τῶν ἀσωμάτων, καὶ ἓν γένος τῶν σωμάτων· λέγεται δὲ καὶ πᾶσα ἡ κτίσις ἓν γένος· καὶ πολλὰ εἴδη ὑπὸ τὸ γένος τῆς κτίσεως αἱ η διαφοραὶ τῶν κτισμάτων, καὶ πᾶσα ἡ οὐσία 9 ἓν γένος. nium plantarum, ac genus rerum anima penitus carentium, omnique prorsus augescendi, aut nutriendi virtute; rursusque unuin genus incorporeorum, ac unum genus corporeorum. Sed et creaturæ omnes, unum vocitatur gents; multaque sub eo creaturæ genere species, classes sunt creatorum. Omnis denique substantia, genus unum est. Περὶ ἐνεργείας. Ενέργειά ἐστι κίνησις δραστικὴ τοῦ ποιοῦντος· ἐνέργεια δὲ φυσική, ἐστὶ κίνησις τῆς φύσεως δραστική· οἷον ἡ λογικὴ τοῦ νοῦ κίνησις, τὸ ζωτικὸν, τὸ αἰσθητικόν, τὸ θρεπτικὸν, τὸ αὐξητικὸν, τὸ γεννητι κὸν, καὶ ἡ καθ᾽ ὁρμὴν κίνησις· τουτέστιν, αἱ κινήσεις τοῦ σώματος, καὶ τὸ φανταστικὸν, καὶ τὸ μνη μονευτικόν, τό τε θυμικὸν, καὶ ἐπιθυμητικόν, καὶ θελητικὸν, ήγουν ὀρεκτικὸν, καὶ τὰ τοιαῦτα· πεντά τροπος δέ ἐστιν αὕτη ἡ νοερά, ὡς ἐπὶ ἀγγέλων, καὶ πατῶν τῶν ἀσωμάτων οὐσιῶν ἁπλῇ προσβολῇ νοούντων· ἡ λογική, ὡς ἐπὶ ἀνθρώπων τῶν ἐκ ψυχῆς ἀσωμάτου καὶ σώματος συντεθειμένων· οὐχ ἁπλῇ, ἀλλὰ ποικίλῃ καὶ διαλογιστικῇ προσβολῇ νοούντων· Η ζωτική, ὡς ἐπὶ ἀλόγων ζώων, αἴσθησιν μὲν ἐχόν. των, μὴ λογιζομένων δὲ, μηδὲ νοούντων· ἡ φυτική, ὡς ἐπὶ ἀναισθήτων μεν, ἐχόντων δὲ θρεπτικὴν καὶ αυξητικὴν καὶ γεννητικὴν δύναμιν· ἢ ἡ ἄζωος πανο τελῶς, ὡς ἐπὶ γῆς καὶ λίθων, τῶν μήτε ζωτικήν, μήτε θρεπτικήν, μήτε αυξητικήν δύναμιν ἐχόντων, μὴ ἀμοιρούντων μέντοι φυσικῶν τινων ἐνεργειῶν το Περὶ πάθους.. Πάθος ἐστὶ φυσικόν, κίνησις φύσεως παθητικὴ τοῦ πάσχοντος, ἥτις τῆς μὲν φύσεώς ἐστιν ενέργεια. Πάν θος δὲ τούτου περὶ 3 ἡ ἐνέργεια· οἷον, γένεσις, χαρά, λύπη, ἀγωνία, ἀδημονία, φόβος, δκνος, κόπος, ὕπνος, ἡδονὴ, πόνος, θυμός, ἐπιθυμία, τομή, ῥεῦσις, φθορά, καὶ τὰ τοιαῦτα· ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα, πάθη φυσικά εἰσι, καὶ ἀδιάβλητα, οὐκ ἐφ' ἡμῖν ὄντα· μόνη δὲ ἡ ἁμαρτία παρὰ φύσιν ἐστὶν, ἑκούσιον καὶ αὐθαίρετον τῆς ψυχῆς πάθος κάκιστον οὖσα, καὶ φθορά. Περὶ θελήσεως. Θέλησίς ἐστι φυσική, λογική όρεξις· καὶ πάλιν, θέλησίς ἐστι φυσικὴ, λογικὴ καὶ αὐτεξούσιος ὀρεκτι κὴ τοῦ νοῦ κίνησις· τὰ μὲν γὰρ ἄλογα, οὐκ αὐτεξου σίως κινεῖται πρὸς ὄρεξιν. Φυσικως γὰρ κινουμένης ἐν αὐτοῖς τῆς ὀρέξεως, μὴ ἔχοντα ἐπιστατοῦντα τὸν λόγον, ἄγονται ὑπὸ τῆς φύσεως, τῇ ταύτης ὀρέξει Αττώμενα. Οθεν εὐθέως ὁρμῇ πρὸς τὴν πρᾶξιν, εἰ * Greg. Nyss. orat, 5 contr. Eunom. p. 170. CAP. VIII. 520 De operations. Operatio est motus efficax ejus qui agit. Naturalis autem operatio est efficax naturæ motus; ut rationalis motus imtellectus, vivere, sentire, nutrire, crescere, generare, ac motus ex impulsu, hoc est motus corporis. Item motus imaginationis, memoriæ, iræ, cupiditatis, voluntatis, seu appetitus animi, ac similia. Hæc autem quinque se modis habet: aut enim intellectualis est, ut in angelis et in omnibus substantiis incorporeis, quæ simplici intuitu intelligunt; aut rationalis, ut in hominibus, qui ex incorporea anima ac corpore concreti, non simplici, sed varia ac ratiocinante animi applicatione intelligunt; aut ex virtute animali profciscitur, ut in brutis animantibus, que sensu quidem prædita sunt, minime tamen ratio, cinantur, nec intelligunt: aut vegetante, ut in iis quæ sensu destituta, vi tamen altrice, auctrice, ac generatrice pollent: aut denique vis illa vitalis omnino non est; ut in terra ac lapidibus, quibus nec animalis, nec altrix, auctrixve facultas inest; quanquam nec eis omnino quædam operationes desint. CAP. IX. De passione. Passio naturalis est motus patiens naturæ ejus qui patitur; qui quidem est actus naturæ; passio vero illius in quo hic recipitur; veluti ortus, gaudium, tristitia, angor, mcror, dolor, cupiditas, sectio, furus, Interitus, et alia id genus. Hæc ac similia, passiones sunt naturales et inculpatæ, quæ in nostra polestate minime sitæ sunt. Solum autem peccatum naturæ adversatur, ut quod voluntaria liberaque animi passio sit, ejusque corruptela. CAP. Χ. De voluntate. Voluntas naturalis est appetitus rationalis. Ac rursus voluntas naturalis est cupiendi motus, animi rationalis ac liber. Quæ enim ratione earent, libere non moventur ad appetendum. Excitato namque appetite, cum rationem præsidem non habeant, trahuntur a natura, cujus appetitu vincuntur. Quapropter statim etiam feruntur ad • Edit. ήγουν. 4 Edit. κτίσις. • Cod. S. Hi. μήτε οὖν πάλιν ἐν ἄλλῳ, μὴ ἀμοιρούντων. Quæ sic reddere conatus est Perionius; Neque rursus aliqua alta, nisi statu participant. Quæ certe quem sensum exhibeant hactenus assequi non potui, Clarius Reg. et Colb. μὴ ἀμοιρούντων δὲ. • S. Hil. et Colb. θελήματος,