aliis, qui cæteras virtutes tuas digne prædicare possunt: attonitus illas admirabundusque suspicio, simulque mastus, quod facundia ac eloquentra me deficiant, quibus illas meritis lau dibus efferre possim. Perge quod facis, Cardinalis eminentissime, litteratorum votis et otio fa rere, eorumque studia benignitate tua fovere. Vale. Benevole Lector, ad operis regii ac magnifici structuram, ex Regia bibliotheca materias sine furto alio non transferendas, cum potuerim, comportare debui. Illi equidem, quo By zantina historia huc et illuc sparsa, ac velut inter rudera jacens, in superbi ædificii molem accompagem assurgit, operam nostram utcunque navavisse, et particulæ nomen nostrum in scripsisse, aliquantam laudem nobis allaturum spero. Sostratus siquidem Gnidius archi tectus, Alexandria pharum Ptolemæo ædificans, nominis sui ac famæ perpetuitati, structure illud permittente rege inscribendo, prospexit. Ex bibliothecæ igitur Regiæ manu scripto co dice opus transcriptum affero, styli quidem elegantia haud ornatum et comptum: barbarumi potius, impolitum ac rude dixero, sed rerum momento ac gravitate eximium earumque nar ratione prudenti gratum. Infelici sæculo, quo Græcia ærumnis cladibusque continuis attrita Turcorumque tyrannide oppressa, ultimos ducebat spiritus, styli barbaries ascribenda est quæ totam illam gentem tam late pervaserat, ut paucissimos, venustatem illam antiquam leporemque sermonis suis circumdare scriptissineret. Noster idcirco auctor, qui rebus etiam agendis expediendisque negotiis, potius quam evolvendis libris operam suam impendebat, barbaris non solum vocibus utitur (quod et anteriorum sæculorum castigatiores auctores qui que sermonis nitorem affectaverunt, fecere): sed etiam Græca verba absurda constructio ne seu solecismo perturbat ac permiscet. Inter vepres tamen spinasque illas flos quidam non ineruditi ingenii se explicat: legerat quippe sacros libros aliosque historiarum au ctores ita ut linguam Græcam antiquam calluisse, verum scribendi usu ac peritia destitu tus fuisse inihi videatur. Criticum propterea agere nolui, vel de verbis litem illi movere, qui, grammatices deserto foro, ad alienum peregrinumque se transtulit. Satis mihi visum fuit sensum verborum assequi et qua potui bona fide ac diligentia in Latinum sermonem con vertere, in gratiam illorum qui linguam Græcam aut penitus ignorant aut imperfecte di dicerunt. Byzantini imperii res ad interitum festinantes, et postremorum imperatorum Christiano rum tempora describere aggressus, rerum usu peritum ac sapientia politica instructum se approbat, dum causas et principia exquirit et investigat eorum quæ acciderunt, Græcorum que rebus ultimam perniciem attulere. Trium equidem novissimorum imperatorum auspi cio res gestas enarrare ipsi propositum fuit, urbisque et imperii excidium scriptis mandare. Quamobrem Turcorum, qui illud debellarunt, mentionem ubique facere non solum opor tuit, sed ab annis pluribus jam elapsis narratio repetenda fuit, et Joannis Cantacuzeni Joan nisque Palæologi bella civilia discordiæ que domestica in memoriam revocandæ fuerunt quæ Turcis in Europam trajiciendi occasionem tum primum præbuere: cum inauspicato ac tristi consilio, Turcos in Europam Græci insanientes accersiverunt, sibique et aliis genti bus Christianis, cur perirent funditus, auctores exstitere. Manuelis Palæologi ejusque filio ram Joannis ac Constantini res ad captam urbem deinceps persequitur. Ad Turcorum sta lum quantum spectat, in Asia qualis fuerit sub Andronico seniore, paucis indicat, suspen soque pede Othmanidarum principum seriem ad Bajazitem primum percurrit, breviterque de Othmane, Orchane et Morate primo disserit. Bajazitis gesta, tam adversus Turcorum regulos et Temyrem (quem vulgus Tamerlanem vocat), quam Christianos principes, proli xius enarrat. Lanienam cædesque mutuas liberorum Bajazitis, Isæ nimirum, Musulmani, Mosis, Mustaphæ ac Mehemetis exponit. Cineitis, qui Ioniæ imperium aliquando sibi adroga verat, variam fortunam, fraudulentum versutumque ingenium, modo ad has, modo ad illas propendens ejusque tandem eversionem ac ruinam describit. Moratis denique secundi, Mehe metisque itidem secundi, cum contra Turcos et Christianos in Asia, tum in Europa contra Græcos, Hungaros, Venetos, Servios, Walachos, Genuenses, Rhodiorumque Equitum colle gium præcipuas res gestas enarrat. Omnia momenta adnotat, quibus Byzantinum imperium a Turcis subinde labefactatum Christianis tandem ereptum est. Othmanicorum principum (qui bus occasio propagandi fines imperii vix unquam neglecta aut omissa est) artes, curas acres

assiduumque laborem in debellandis nationibus indicat. Neque etiam illa prætermisit, quæ ad religionem tam nostram Christianam, quam Musulmanicam pertinent. Concilii Florentini ab Eugenio papa celebrati, cui Joannes Palæologus imperator, Josephus patriarcha Constantinopo litanus, et Græci cæteri interfuerunt, historiam breviter contexuit. Novam vero sectam, quæ inter Turcos a quodam Bercligia Mustapha invecta est statimque deleta, intactam non reliquit. Ad captam a Turcis Constantinopolim bistoriam solummodo perducere sibi proposuerat; ve _ rum, spe ductus futuræ aliquando eversionis potentiae Turcica, gentemque Græcam in pristini splendoris statum reducendam fore ratus, post urbis capta annum narrationem produxit. Hunc porro auctorem Laonico et Phranzi multum præstare propterea conseo, quod rerum principia et causas diligentius investiget, narrationisque filum parcius interrumpat. Laoni cus enim, dum de rebus Turcorum confusam sæpe narrationem instituit, ad describendas, ¡mperite ut plurimum, occidentalium regnorum politeias digreditur. Phranzes autem præ ter rem et nullius momenti multa suis inseruit; nec accurate et diligenter, præter Constan tinopolitanam obsidionem, quam recte instituit et persequitur, res gestas narrat. Cum Turco rum annalibus et historia, a Leunclavio, accerrimi judicii viro, editis, Noster admodum sen tit: quo nomine magnifaciendus mihi videtur. In illis quæ ad Joannem utrumque, Cantacu zenum et Palæologum, pertinent, ab ipso Cantacuzeno non valde dissentit quamvis temporum seriem interturbasse alicubi deprehendatur. Nec silentio transmittendus est consensus qui inter ipsum ac Leonardum Chiensem intercedit in Constantinopoleos obsidioné ac expugna tione describenda. Quae quidem diversorum scriptorum concordia historiæ fidem conciliat, et quæ vera quæve falsa sint, discernendi copiam facit. In rebus porro Hungaricis imperitum se prodit, statumque regni illius a morte Sigismundi imperatoris ignorasse. De auctoris hujus Historiæ, quam sub manu habemus, nomine et genere paucissima di cenda occurrunt. Et nisi avi sui paterni nomen capite 5 edidisset, anonymus liber proditu rus erat. Verum cum ab antiquis illis Ducis qui Constantinopoli regnarunt, se ortum di cat, et Michaelem Ducam avum suum appellet, Historiæ titulum inscripturi, avi nomen pro prium ac gentilitium repetitum præfiximus, ut auctoris proprium nomen, nobis ignotum, tali circumstantia determinaretur. Christianæ pietatis tenacissimum et catholica Ecclesia communionis studiosissimum se ubique approbat. Græcis levitatem malamque fidem objicit, qui ficte ac simulate cum Romana Ecclesia concordiam inierant, nec alio animo pacem com posuerant quam ut a principibus occidentalibus, papa præcipue, auxilia contra Turcos consequerentur. Institutum vitæ quale fuerit ex ipso discere possumus, qui se politicis reķus ac negotiis tractandis occupatum fuisse tradit. Apud Gateluzios, Lesbi principes, vil❤ partem transegit, fide ac gratia valuit, ab illisque ad sultanum Mehemetem secundum post urbem captam legatus missus est. Rerum quarumdam, quas narrat, spectator fuit: cum que principibus istis Lesbiis operam navaverit, in Asia res gestas, in qua ipsum natum fuisse verisimile est, vel in Lesbo, accuratius novisse potuit. Atque de Duca ejusque scribendi ra tione hactenus. Quæ vero in hoc edendo libro ipsi præstiterimus deinceps exponenda sunt. Unico codi ce bibliothecæ Regiæ usi sumus; operis finis in eo desideratur, nec scriptura ejus castigala et emendata est, at pronuntiationis hodiernæ vitio, confusione nimirum tenuis cum aɩ diph thongo, iotacismo etiam continuo corrupta, ita ut sæpe vocalis una pro alia, diphthongus pro vocali, ac vice versa succedant. Textus illius continuus est, non sectionibus aut capi tibus distinctus, cui marginales notulæ indices quibusdam locis appositæ sunt. Faciliorem lectionem ut redderemus, textum in capita dividere visum est, marginibus etiam notulas ap ponere indices eorum quæ in textu narrantur. Cumque temporum quibus res geste sunt, epochæ omnino necessariæ sint ut clara ac perspicua narratio evadat, illas cum ex historia Musulmanica, tum ex aliis Græcis ac Latinis excerptas apposuimus. Annos etiam Hegira, ubi necesse fuit, et ab orbe condito secundum Græcos, Christianæ ære annis adjectis ascripsi mus. Historiam Byzantinam appellare placuit, quoniam Ducas, res in illo imperio gestas Ma nuele, Joanne et Constantino imperantibus describit, Notas libro subjecimus, ut consensum ac dissensum narrationis Duem cum Laonico, Phranze, Leunclavio et aliis indicaremus, vel alia notatu digna adnotaremus. Ne nimium crescerent inhibuimus, illasque, quantum penes Ros fuit, contraximus. Duca Historia chronicum breve, ex bibliotheca Regia descriptum, altexere ad rem visum est: quod Græcorum, Turcorum ac Venĕtorum res gestas et casus aliquot insignes adnotet. Græcus aliquis Peloponnesias,. Cephallenius aut Zacynthius, do minii Veneti subditus illud conscripsit.

homine Adamo ad Christum annos supra quinquies mille quingentos. Ab incarnatione vero usque ad Coristantinum Magnum 3 anni numerantur 318; ab imperio deinde Constantini Magni ad Justinianum imperatorem anni ducenti et decem, quo imperante sumptusque præbente magnum templum exstructum est nominique sanctæ Dei Sophiæ [id est Sapientiæ] dicatum. Ab imperio Justiniani, ad Constantini, et Irenes matris ejus imperium anni elapsi sunt' ducenti sexaginta; ab Irene ad Alexium Comnenum anni effluxerunt ducenti nonaginta quinque, Imperium tenuit Alexius annos 37, menses 4 cum semisse. Joannes filius ejus annos 24 menses 8. Manuel filius Joannis ann. 37 mens. 9. Alexius Manuelis filius et Andronicus, qui Alexium occidit, imperarunt annos 3, ita ut omues anni dynastiæ Comnenorum colligantur centum et unus' cum mensibus noveni. Post Andronicum vero Isacius Angelus obtinuit imperium per annos 9 menses 8. Alexius Augelus? Isacii hoc Cedreni loco mendum librarii occurrit in annis mundi hic enumeratis; cœpit Justinianus anno Christi 527, mundi 6035 Kal. April. Anno ejus quinto, Id est, 534 Christi, mundi vero 6039, vel 6040, seditio Constantinopoli orta est. Februario mense coepta est reædificari S. Sophiæ Basilica; el anno ejus undecimo consecrata est, id est, anno Christi 537; ab April. Kal. ad similem diem anni 538, et ut quod sentio dicam, anno mundi 6040 Februario mense cœpit instaurari templum S. Sophiæ indictione 9, ita ut legendum sit ¸5µ'Étei lvôixt. anno 6040. indict. 9. Præter illud alia collapsa, aut seditione factionum Prasinæ ac Veneta combusta instauravit. Xenodochia et monasteria fabricari jussit, iisque_reditus annuos ingentes attribuit imperii fines Barbarorum incursionibus angustiores redditos dilatavit. De quibus omnibus Procopii traclalus sex legendi sunt. Ab æræ Christianæ vulgaris initio ad Constantinum computantur anni 505, et unius semissis cum diebus aliquot. Nam mortuo anno 306, Julii die 25, Constantio Chloro, ipse imperii fasces_suscepit. Perperam igitur noster a Christo ad Constantinum numeral annos 318. Constantino pariter ad Justinianum erravit statuens angorum 210 intervallum, cum revera intercesserint ab anno 306 Julii 25, ad annum 527, Kal. April, quo imperium adeptus est Justinianus, anni 221 fere; quatuor quippe propenioduin menses desunt. Ista numerorum perturbatio etiamdum cernitur in illo temporis intervallo, quo Justiniani initia distant a Constantino Leonis IV F. et bujus conjuge Irene, quod noster Historicus statuit annorum 260, cum tamen juxta historicam veritatem anni tantum 253 numerentur. Etenim cum Irene matre cœpit Constantinus anno Christi 780. Constantino et Irene ad Alexium Comnenum numerat annos noster 295. Simul itaque collects intervallis, quæ a Christo ad Alexium Comnenum statuit, reperiuntur anni elapsi 1083. Ideo cœpisset Alexius 1084 ineunte. Juxia veritatem vero chronologicam anno Christi 1081 imperium adeptus est Alexius Commenus. Propterea a Constantino et Irene ad Alexium verum temporis intervallum statuitur annorum 501. Videtur equidem historiæ hujus auctor has temporum epochas et intervalla ex memoria descripsisse; nam ista cum sequentibus committi ac concinnari nequeunt. Cum enim occupatain a Latinis urbem Constantinopolim anno mundi 6712, hoc anno Christi 1201, Aprilis die 12 statuat: numeretque Duce Murtzuphli, Alexii Angeli, ejusque fratris Isaaci annos, quibus regnarunt, 49 fere: Comnenorum vero dynastia m annorum 103 (quæ summa colligitur ex numeris annorum attributorum singulis ex gente Comnena imperatoribus) non vero 101, ut in textu legitur: summa annorum, quibus Angeli ac Comneui regnarunt fit 122. Quam cum ab annis 1204 rejecerimus ad annum 1082 et initium Alexii Comneni regrediendo pervenimus. At ex intervallis antecedentibus initia dynastiæ Commenorumi anno Christi 1084, hunc auctorem alligare invenimus. Non sibi itaque constat Ducas in liac calculi subductione. Tor Autirwr. Iluc advocanda sunt Kalendarii notæ vulgares, ut nobis constet num auctor in assfguanda die erraverit. Anno Christi 1204 fuit cyclus lunæ 8, solis 9, litteræ Dominicales D. C. Pascha igitur Aprilis 25. Dominica tuv Batwv, sive Palmarum Aprilis 18. Ergo dies Aprilis 12 fuit feria 2, seu dies lunæ sextæ septimanæ jejuniorum, ut a Nostro notatur: quæ in libris Græcorum ecclesiasticis νηGTE:wy vocatur. Huic etiam temporis notæ consentit Nicetas Acominatus Choniates. Flandriæ Comes Balduinus ab Henrico Dandulo Venetiarum duce, cæterisque 12, vel, ut aliis placet, quindecim electoribus, imperator electus est 6. Kal Maii, hoc est, postridie Paschatis, quod eo anno incidit in 7 Kal. Maii, seu 25 Aprilis. Coronatur vero 17 Kal. Junii, hoc est, Maii 16. Hæc tradit Jacobus Meyerus Baliolanus Anual. Flandriæ lib 7, sub finem. Villharduinus scribit diem coronationis indictam fuisse Tribus post Pascha septimanis, hoc est 16 die Maii, quæ fuit Dominica Jubilate. Inducit Villharduinus Dandulum promittentem se imperatoris nomen proclamaturuin hora qua Deus natus est. Quæ verba nie inducunt, ut credam viglia Paschatis electionem factam, et post Pa Ale1 Cœperunt anno Christi 780. Coepit Alexius anno Christi 1081. Joannes cœpit anno 1118. Manuel 1143. * Alexius 1180. • Andronicus 1182. 'Colliguntur 103. * Isacius 1185. xius Ang lus 1195

frater imperavit anois novem. Ducas qui Murtzuphilus dictus est, mensibus duobus fasces impérii tenuit. Adeo uta creatione mundi ad Ducæ imperium, quo regnante a Latinis Constantinopolis occupata est Aprilis die 12, feria secunda sextæ septimana jejuniorum [id est jejunii quadragesimalis] anni colligantur su” pra soxies mille søptingenti et duodeni»º. CAPUT II. Imperatorum ab urbe a Latinis capta series. Michael Pala ologorum primus. Asia minoris, que Anatolia dicitur, status. Turcorum reguli in Asia. Andronicus Senior, Joannes ejus F. Egæi maris insulæ ab externis occupatæ. Post occupatam vero a Latinis urbem, Theodorus Lascaris “Nicææ annis 12 imperavit. Joanues Ducas qui et Batatza, generque Theodori Lascaris, imperii sedem habuit Magnesiæ ad Sipylum annis 33. Theodorus Lascaris ejus filius " annis 4. Joannes Lascaris “, qui, priusquam coronam imperatoΜετὰ carim Adrianopoli regnasse: imprimis vero Calvisium demiror, qui Nicephorum auctorem citat. Non extra rem erit si lectorem moneamus populum illum, qui Þɩdóµodnot hic vocantur, apud nulJum geographum reperiri: et procul dubio error est librariorum, et forte ex duobus laxhvorn coaluit vor Phylace sii autem et Hierapolitæ populi sunt Phrygiæ majoris, quæ Lydiæ, cui Theodorus Lascaris imperavit, finitimi et contermini sunt. scha incoronationem Balduini dilatam: ita ut Cal- post enm Christophorus Helvicus dixerint Lasvisio adhæreamus, qui electionem 24 Aprilis Sabhato sancto factam asserit. Et fortasse Villharduinus scripsit aut scribere voluit, Hora, qua Deus resurrexit, hoc est, summo mane die Paschalis, paulo post me tiam noctem. Hic tamen omittere non debemus, imperatorem Balduinum in epistola quam de Constantinopoli expugnata scripsit monere se electum fuisse Dominica Misericordias Domini, quæ contigit Maii die 9, sublimatum vero Dominica Cantate, hoc est, Maii die 23. Epistolam illam edidit Aubertus Miræus in codice Donationum piarum a Flandriæ comitibus factarum. Exstincto a Latinis Alexio Duca Murtzuphlo, qui Alexium Angelum veneno bis frustra aggressus, laqueo tandem necaverat, Balduinus Belga seu Flander, adjuvantė Henrico Dandulo Venetiarum Duce CPolitanus imperator renuntiatur. Theodorus vero Lascaris occupata a Latinis urbe in Orientem abiit, et Nicææ imperator salutatur. Ita Nicephorus Gregoras lib. Hist. Byzant. post urbem captam, "Ew; 64 Donec in Nicæa metropoli vix tandem acciderit Theodorum Lascarim annos jam triginta natum imperatorem renuntiari. Clarius vero, lib. iv, cap. 2: 'Evteñßev się Nixzɩzv auði; Inde Nicæam rediit, quæ regia sedes imperatorum Romanorum post captam Byzantium fuit. Nicetas enim Choniates in Annalibus Theodorum Lascarim in Asia regnasse scribit duobus in locis: '0 8è Aásxapıç Theodorus Lascaris genere nobilissimus, et imperatoris affinitate clarus, illo repulso [Manuele Maurozone] calceos purpureos induit, et a cunctis urbibus provinciarum Orientalium imperator proclamatur. Et infra, Kath ôt thy In Oriente vero Prusæi et Nicæenses, Lydi et Philomolpi, Smyrna et Ephesus, quæque regiones illas interjacent urbes, Theodori Lascaris partibus adhærebant. Nescio igitur cujus auctoritate fulti Sethns Calvisius, in prima editione suæ Chronologiæ, quam postea correxit et ampliorem reddidit; et ** Christi 1203. Nicephorus Gregoras, lib. cap. vny thy Aoúxay. Cum annos 18 Lascaris in imperio egisset, ex hac migravit vita, successore relicto Joanne Duca, qui filiam ejus Irenem uxorem duxerat. Sed sedem habuisse Joannem Batatzam, sen Vataciam, Magnesia potius quam Nicæ non constat ex illo loco, cap. 6, ait Joannem, lustrata Macedonia el Thracia, per statem Nicaeam recessisse, et in hiberna militem dimisisse, et cap. 12, Joannem æðifcasse Magnesiæ templum, aliudque, Hic Vitacia Die dymotecho oriundus erat, et protovestiarii dignitatem adeptus 2 Lascari gener ascitus est. Geor gius logotheta in Chronico." Hic Theodorus junior senioris ex filia nepos, annos triginta tres natus erat, quando fasces imperii suscepit. Anno enim quo pater ipsius Joannes imperator designatus fuit, natus est Theodorus, ut scripsit Gregoras lib. 1, sub finem. Iwarrns Adoxapıç. Hic filius Theodori Junioris fuit, cui pater moriens Arsenium patriarcham et Muzalonem protovestiarium tutores dederat, ut res imperii administrarent, donec Joannes qui sexennis solummodo erat, adolevisset. Muzalo dum funus Theodori effertur, et Magnesiæ in magno templo Sosandrio defuncti commemoratio agitur, ad ipsam sacrain mensam ab irruentibus militibus confoditur. Arsenius deinde patriarcha rerum usu ac consilio destitutus Michaelem Palæologum in imperatorem coronat, ea conditione ut adulto Joanni imperio cedat, seque abdicet. Michael coronatus Joannem custodiendum Magnesiam mittit, tandemque excæcat, hocque scelere ineptum ac inhabilem imperio reddit. Niceph. Gregoras, lib. "Theodorus 1204. " Ducas 1222, "Theodorus 1255. "Juan. Lascar. 1959.

et totam Magedorum provinciam suæ ditionis fecit Sar chan. Phrygiam universam occupavit Carmian. Altera Phrygia magna, quæ ab urbe Asso ad Hellespontum extenditur a Carase occupata est. Bithynia tota, et Paphlagoniæ pars Othmano cesserunt, atque hi omnes Turcorum principes ac duces erant. Post Andronicum Michael filius ejus "imperii fasces babile est Magedi vel Magidi præfecturam hic vocari, quæ in ms. Notitia episcopatuum CP. diœceseos sub Sardium metropolita legitur Suh Sylæo etiam sive Pergæo nietropolita Pamphylia secundæ habetur in eadem Notitia Mapúdov episcopatus, sed in alio exemplari legitur Mayu ou, quæ ab alia differt. Hee secunda forte illa est quam Nagidon appellat Leunclavius, et Turci Nigde. Magydum habet in Pamphylia Ptolemæl interpres, textus Græcus Mituloy non longe a Cestri fluvii ostiis. Nagidon non habet Ptolemæus Stephanus de urbibus xat Пaupulla: ubi citat Hecat rum. Estque eadem cum Matylo. Casaubonus in Strabonem lib. xiv, in his verbis ex Ste phano corrigit et Náyto; legit. rov. Assus urbs ad Propontidem in littore Asiatico, quam Strabo lib. xim, a Methymnæis conditam scribit, teste Myrsilo, ❀ŋot & Mupallo; M Stephanus de urbibus duas facit Assos, unam in Lycia manolov 'Atápvne, alteram in Æolide ad Hellespontum. Hic obiter notabimus Stephanum errasse, dum Assos duas facit, primamque in Lycia collocat Atarnæ vicinan; in Lycia siquidem Atarna sita non est, ut ipse scribit, sed in Mysiæ et Lydiæ finibus, Strabo quoque lib. xi, Atarneam habet prope Assum nec ipse nec Ptolemeus Assum in Lycia ponunt. Notitia episcopatuum sub throno Constantinopo, leos habet "Asoov sub Ephesino metropolita. G yun.. Hic auetor noster male ac perperam scribit Michaelem in imperio successisse Andronice patri: simul namque pater et filius regnarunt: et Michael anno 6829 [Christi 15201, Octob. 12, die Dominica ante patrem obiit, accepto Thessalonica nuntio Manuelem secundo genitum filium ab Andronico natu majore (quem ejus frater Manuel in aperetricis, cum qua consueverat ille, domo quarebat), occisum fuisse, cum quis esset Andronici satellites ignorarent, rivalemque esse suspicarentur. De qu bus adeundus Gregoras, lib. vin, in principio. Cantacuzenus, lib. 1 Hist. cap. 1. generis mortis ullam mentionem facit, quo Manuel exstinctus est. Diligenterque animadvertendum dissidii causam inter Andronicos avum et nepotem orti, quo mutuis odiis certarunt, in avum a Čantacuzeno transferri; et Gregoram ab isto, utpote scriptorem mendacem. asperis aliquando verbis castigatum esse, quod ipse scripsit Cantacuzenus, lib. IV, capp. 24 ct 25, cui tamen potior fides hac in re adhibenda sit nescio. Nam Cantacuzenus cum juniore Andronico a puero educatus adoleverat, inter hujus fidissimos ac maxime familiares semper numeratus, ita ut ab co ad dignitatem usque imperatoriam, tu'oris munere cohonestatus, provecus fuerit: quapropter non levi suspicione perstringendus venit, actis et gestorum ab Andronico juniore memoriæ nimio studio indulgens, dum Andronico seniori æquuin minus forte se præbet. 17 Pater et filius shnul annis supra lictis 43. Phranzes protovestiarius lib. 1, cap. 10, sub'finem tradit Andronicum seniorem cum Michaele regnasse annos 45. et Andronicum juniorem cœpisse anno mundi 6836, qui fuit Christi 1328. Gregoras lib. vur, notat Andronicum juniorem coronatum fuisse Februarii Hæc indictio 8 congruit cum Christi anno 1325. ita ut hic auctor noster, annos impp. Andronici ejusque F. Michaelis dum numerat 43, terminum istum incoronationis junioris Andronici respiciat, quæ anno 1325, Februarii die 2, indict. 8 peracta est. Quibus etiam consentit Cantacuzenus,” lib. 1, cap 41. Post quam incoronationem nepotis, Andronicos avus annos 3 in imperio adhuc vixit: ita ut totos annos 46 cum filio et nepote regnaverit, quos 45 solummodo numerat protovestiarius, anno siquidem 1328 nepos solus imperio potitus est. Christi deinde anno 1330 senior Andronicus ad vitain monasticam a nepote invitus cogitur, ut ait Gregoras; inque monasterio mutato nomine Antonius appellatus biennium vixit, summaque rerum necessariarum inopia pressus anno demum 1332 obiit Cantacuzenus, lib. 1 list. cap. 16, Andronicum seniorem ad vitandas insidias, quas sibi aliquos struere tyrannidem affectantes suspicabatur, sponte monasticam vestem induisse asserit: ærumnis ac miseriis colluctantem obiisse silentio transmittit, ne sibi dedecus accersal, et Andronico juniori invidiam et odium conciliet; quandoquidem præcipuum inter consiliarios hujus Andronici apud quem præ cateris gratia potentiaque valuit, habitum esse notum sit. Hic Andronicus ad vitam privatam coacto avo solus regnavit ab anno 1338, ad annum 1341, Junii diem 15, orbis conditi 6849. ita ut annos 13 imperaverit. Notandum etiam Andronicum seniorem anno ætatis suæ 74, fato conces sisse: ex quo vero imperium assecutus fuerat anno 50, ut adnotavit Gregoras, lib. 1x, monodia in eum scripta, et in eo cum aliis convenit. Tradit præterea ipsum, vivente patre Michaele Palæologorum primo, imperatorem designatum et appellatum esse, quod contigit circa annum 1281. Michael secundus Palæologus Andronici F., tradente Cantacuzeno, lib 1, cap. 1, anno mundi 6829, Octobris 42, vitam cum morte commutavit. id est, anno Christi 1320, non vero 1321, ut in editione Pari siensi typographiæ Regiæ in margine ascriptura est; at ex Niceph. Greg. in lib. vir calce annus alius colligi potest. Narrat quippe Joannis Glyci patriarche anno 2 vehementi Borea flante crucem è manibus statuæ æneæ, quæ columnæ imposita ante vestibulum templi S. Sophiæ stabat, excus sam fuisse annuo mundi 6825, id est anno Christi 1316. Kal. Septemb. ad easdem Kal. anni 1317, paulo post dicit, Irenen ex Alemania Andronice juniori avum despondisse: Michaelem deinde imperatorein Thessalonicam abiisse, et anno ibi exacto rebus humanis exemptum esse, ex quibus annum orbis 6827, Christi 1319, concludere possumus: verumtamen Cantacuzeno, qui annum et diem ascripsit, adhærebimus,

mais obtemperat, calceosque purpureos et sericos a induit, imperatorque ab universo exercitu salutatur, Deo, ut mihi visum est, cor ejus indurante, ut seditionibus intestinis scissum Romanum imperium Turci invaderent, omnesque illius provincias vastarent: atque etiam alias gentes, Triballos, Mysos, Albanos calerasque ad occasum sitas, justitia divina, quæ cuncta providet, poenas exigente a gentibus, quæ continuis incursibus Romanum imperium lacessierant, vindicante etiam Romæorum perjuria. Juramentis namque præstitis, addito excommunicationis anathemate diro, fidem suam obstrinxerant imperium servaturos Lascaris filio, nec unquam Palæologi defectioni adhæsuros, aut opem illi laturos: contrario nihilominos jurojurando sanxerunt imperatorem Romanorum se agnoscere PaIrologum, excecato prius Joanne Lascari. Anathemate itaque percussi, in se ipsos maledictionem, ut Judæi temporc passionis Domini, atque exsecrationem accersiverunt, penitusque perierunt, ut narrationis series ostendet, iisdem pœnis ac Judæi, quorum scelera imitabantur, damnati. Statim itaque collectis copiis Thracicis, simulque ab urbe transfugis, ad Serviæ Cralem pergit, sibique illatam præter omne jus et fas contumeliam ei ab initio exponit, suorumque aliuium credem. His elenim temporibus Stephanus, hoc eniin crat Cralæ nomen, admodum illustris et polens erat; sic namque accidere solet, ut, corporibus multa mole assurgentibus, multoque gravitatis pondere depress s ac demersis, que levia et tenuia sunt, in sublime ferantur. Romæorum certe infortunia et quotidiani seque 12 serie continua excipientes tumultus bellici atque intestinæ seditiones, Barbarorum colluviem superiorem ipsis potioremque reddiderant. Unde Serviorum principi audacia nata vires acquirendi, et Crale nomen assumendi: que barbara appellatio Graece reddita (id est imperatorem) designat. Cum audiisset ergo Cantacuzeni querelas latitia completus, suppetias ei se laturum, ut Romais resistat, pollicetur, etiamque tuiit. At Byzantines, ubi certiores facti sunt de Cantacuzeni defectione, ipsumque imperii insignia induisse, et ab omnibus, qui Thraciam tenebant, Sclymbriam usque procla Angelus] postquam prolemn masculam non suscepit, dirisque devoti et excommunicati sunt. crepidas purpureas induere kanc Irenem filiam suam precipit, ut ipsa et qui ei junctus esset, in imperio ei succederent. ὅρκους.Theodorus Lascaris II, Joannis Balalzæ seu Vataciæ filius, Joannem filium suum pur pillum moriens reliquit, tutoresque ei dedit Arsenium patriarcham et Musalonem. Theodorus, quod futurum verebatur, a successore suo avertere voluit, ideoque semel atque iterum ab aulæ suæ proceribus infimisque jusjurandum exegit, ut filio suo fideles obsequentesque eo constricti se præberent; post illius etiam obitum repetitum ac statim violatum est. Hoc de negotio adcundus Gregoras lib. 3, cap. 6, et Phranzes lib. 1. cap. 3. Michael etiam Jalaeologus, et Muzalonis caulis rei, anathenate Stephanus Serviæ Crales Cantacuzeno ɔuxilium roganti conditiones tulit, quibus ei opem ferre cogitabat: at duras nimis visas Cantacuzenus haul admisit. Stephanus propterea Cantacuzeno indignatus de vi ei inferenda consilium agitavit, verum per uxorem Cratænam reconciliatus statim fuit. Cantacuzenus lib. nt, cap. 43 et 44. Monendus hic lector hunc Service despotam seu Cralem Stephanum, ad quein Cantacuzenus confugit, ex Nemagna gente fuisse, vocatuinque imperatorem, Byzantinique imperii provincias Thessalonicam usque dominationi suæ supposuisse. Regnare cepit hie Stephanus anno 1531, quo patrem suum Uroscum aulicorum consilio gula fracta interlici jussit. Regnavit ad annum usque 1554, cum 24

tunc etiam Suleimanes Orchanis Aliorum Lampsaco solvens fretum cum valido exercitu trajecit, Chersonesumque diripit acdevastat; cui dominus Matthæus Cantacuzenus occurrit,«t prope Hexamilium in Chersoneso extructum cum eo acie conflixit, plurimosque Turcos cum eorum duce Suleimane cecidit. 20 CAPUT XI Joannes imperator a socero alienatus in Italiam discedit, unde reversus Penedum cwm Catalusio consilia agitat de recuperandis imperio et urbe. Siratagemate Catalusii Joannes Paleologus Constantinopolim recuperat, et Cantacuzenus vitam monasticam amplectitur. In angusto positas res Romæorum cum videret Cantacuzenus, generumque suum imperii socium vitam monasticam amplectitur. Nullam equidem Opyár. Videndus Cantucuzenus, lib. v. cap. 10, qui Suleimanem Orchanis filium in hac expeditione occubuisse non refert: ejusdemque libri cap. 38, illum Callipolim terræ motu eversam de integro mlificasse et munivisse narrat. Leonclavius Historiæ Musulmanicæ lib. v. in quo res ab Orchane gestas exponit: nulla prorsus mentione facta fœderis inter Annam imperatricein et Orchanem soriati: aut etiam affinitatis inter hune et Cantacuzenum contracte res Turcorum auspiciis gestas solummodo narrat, Suleimanisque in Chersonesum expeditionem: ubi fato illum concessisse scriptores Turci tradunt in hoc tamen variant, cum quidam asserant ante captam a Turcis Callipolim Suleimanem obiisse; alii ejus ductu et auspiciis compulsam ad deditionem fuisse. Hoc capite narrat Ducas noster causas ob quas Joannes Palæologus imperator a socero iterum alienior factus, Constantinopoli relicta, in Italiam et Germaniamı discesserit: ubi transacto biennio, et collectis pecuniæ subsidiis, ad urbem adversus Turcos tuendamı, Tenedum revertitur: ibique Gatelusium nactus, cum eo de Constantinopoli el imperio recuperandis consilia agitat. Phranzes. lib. 1, cap. 45, Gatelusii nullatenus meminit, nec etiam profectionis Joannis Palæologi in Italiam, autequam socerum urbe ac imperio pelleret. Ino cap. 17, postquam solus regnare coeperat, auxilii contra Turcos petendi causa illam profectionem suscepisse scribit. Cantacuzenus, lib. 1v, c. 33, tradit Joannem Palæologum, quem candidum ac simplicem dicit, a quibusdam aulicis ei familiaribus excitatum ac irritatum fuisse, bisque rationibus in sententiam eorum pertractum: quod scilicet Cantacuzenus res imperii solus gereret ac moderaretur, totam potentiam in se traberet, destinatisque ad imperium filiis, Joannem legitimum hæredem privatam agere vitam artibus suis. cogeret. Ab iisdem etiam Cantacuzeno objiciebatur, quod inermis Joannes Thessalonicæ relictus Turcorum incursionibus expositus esset: dum uni versas copias contra Serviæ Cralem duxerat Cantacuzenus. His itaque permotus Palæologus etiamnum adolescens cum socero simultates odiaque occulta exercere cœpit, Tenedum aufugit, et inde Constantinop. spe potiandi urbe ductus revertitur. Verum Cantacuzeni factio, opes, apud multitudinem gratia, atque etiam imperatricis Cantacuzene diligentia, Joannis molimina irrita reddiderunt, nique Galata se reciperet, adegerunt. Tandem, cuin Paleologus socerum in imperatorio sedere solio diutius ferre non posset, Tenedum repetit, ubi conscensa una biremi, Constantinopolim vectus urbem recuperat, simulque Cantacuzenus de Gatelusio verbum facit Cantacuzenus, quamvis cərtissimum sit Genuensem illum egregiam operanı Joanni Palæologo navavisse. Quodque Cantacuzenus Gatelusii facinus tacuerit, merito in suspicionem venit multa silentio transmisisse, quæ ipsi dedecus ac famæ detrimentum creare poterant. De Gatelusio, præter nostrum Ducam. præclare disserunt Genuensis historiæ scriptores. Augustinus Justitianus episcopus Nebiensis in Annalibus Italice scriptis ad ann. 1355: L'imperator di Constantinopoli nominato Calo-Joanni con aggiuto di Francesco Gattilusio Genoese scaccio uno nominato Catacozino, che gli occupava parte del imperio e per gratitudine diede sun sorella per moglie al detto Francesco, e per dote li diede l'isola di Metellino. Ubertus Fo. lieta Hist. Genuensis. lib. 7: Nonnulla in historia nostra inserere haud abs re duxi, quæ a civibus Genuensibus privatim gesta, quanquam rempublicam nihil attingunt, dignitatem tamen civitatis nostræ augent, quæ tales viros tulerit, qui virtute clarisque geslis rebus, ad magnos honores magnamque potentiam apud maximos principes pervenerunt, qualis fuit Franciscus Catalusius, cujus viri in Græcorum historia`plurima est'mentio. Is igitur vir classium Græcarum præfectus, fortem et fidelem Joanni Græco imperatori multorum annorum navalam operam egregio facinore cumulavit. Conatu enim Cantacuzeni magnæ nobilitatis ac potentiæ hominis, ingentibus motibus adversus Cæsarem consurgentis, bona ditionis Constantinopolitanæ parte jam illi adempia, opera et consilio suo compressit. Quod promeritum Cæsar insigni præmio remuneratus est, insula Le sbo illi et successoribus fiduciaria tradita, sororeque sua in matrimonium data. Quæ anno 1355 accidisse notat etiam Folieta. Petrus quoque Bizarus lib. v1. Ilistor, senatus populique Genuensis eadem de Çatalusio scripsit; addidit solummodo, triremes in subsidium Calo-Joannis Græci imperatoris cum Ge nuensibus confœderati, adversus Cantacuzenum, qui magnam imperii partem illi abstulerat Byzantium transmisse. Vult itaque auspiciis viribusque reipublicæ Genuensis, non privati viri Catalusii opibus gestum id fuisse, Adeundus etiam Laonicus lib. x De rebus Turcicis, ubi de Catalusiis, occasione sibi, ex narratione status insularum maris Agai totiusque Archipelagi, data, obiter disserit. Ita ut dedita opera nomen Catalusii subticuisse Cantacuzenus videri possit; ne imperator in imperii sede, privati hominis stratagemate oppressus diceretur, quod ipsi turpe ac infame futurum erat: præcipue cum illius uxor Cantacuzena imperatrix tam egregiam ac strenuam operam antea navasset: ut Constantinopolim invadentem Joannem Palæologum repelleret, et Galatam petere cogeret,

mutio et Asso Pergamum accessit, ibique diebus aliquot immoratus thesauros urbium vicinarum compilat, puerosque et puellas captivos comprehendit, omnesque Turcos et Romanos suppliciis diris vexavit, ut aurum et argentum ab eis extorqueret; aliosque igni tradidit, alios conclusus faine enecavit. Cunctis itaque divitiis earum urbium corrasis Magnesiam ad Sipylum montem sitam profectus est; illic congessit universam Lydiæ auream argenteamque supellectilem, omnemque quam Sardeis, Philadelphia et Attalus possidebant. Smyrnam deinde profectus castra metatur juxta oppidulum ab Hierosolymitanæ militiæ fratribus Rhodiis equitibus tempore memorati Homuris exstructum, idque sibi dedi postulat. At Rhodii fratres equites id renuere, quod plurimi viri feminæque in illud confugissent, Ephesii, Thyræi, Nymphæi, aliarumque urbium Christiani, foci firmitate freti, nec a quoquam expugnatum iri confidentes. Cum enim illud vi frustra sæpe tentassel Bajazites, quotannis præsidiis impositis aditus occupabat, ut fame expugnaret. Tum expugnand arcis consilio capto, Temyr portus ingressum obscpire aggreditur, edicitque sub vesperam, ut crastina luce singuli milites lapidem aderant, et in portus fauces projiciant. 40 Quod deinde factum, iis qui in oppido conclusi erant, timorem ingentem objecit, triremes porro, cæteraque navigia, nisi prima diei hora in altum deduxissent, a Scythis incensa forent: qui cum als aurora ad solis ortum lapides congerere cœpissent, utrumque littus aggere junxerunt, et partus ostium desiccaverunt. Atque decima pars militum, quid decimam dico? ipsa centesima operi faciundo plusquam satis fuit. Ubique enim innumera militum multitudo diffusa aberat, omnem regionem per ambitum occupantium, aliamque ex alia, priusquam de eorum adventu quicquam præsciretur, percurrentium. Uno equidem die tridui itinere emenso, ut volucrum nubes terras sæpius circumcursabant, nullis impedimentis gravati, sed jis solum sarcinis et commeatu, quæ ad facile vincendum satis sunt: ad quod apte se comparant, dum numero magnam satis multitudinem, ipsamque celerem ac expeditam educunt. Quodque horum præcipuum est, sibi nullatenus parcunt, et adversus hostes ferarum agrestium more in pugnam procedunt. Portus ostio jam superato ad fossas oppidi accedere Scythæ: at equites Rhodii fortiter e propugnaculis obsistere, Scythasque, ut passeres locustas, in fossas dejicere, quæ corum cadaveribus inferioris vel Lydia Asso vicina, hodie appellatur Landrimyti, Ephesino olim metropolite subdiva. Νotitia patriarchatus Constantinopoleos sub Sartium metropolita habet episcopum, alium ab, eo, qui Sylæi seu Pergæ metropolite subest. Veleres geographi non meminerunt loci illius prope Magnesiam ad Sipylum. Plinius, in Asia descriptione, in Cilicia collocat Nymphæum, Lib. v, cap. 27. Ideo conjicere possil mus, Nymphæum, de quo hoc loco Ducas mentio nem facit, multis sæculis Plinio et aliis geographis posterius esse. De illo duobus locis Gregoras meminit, lib. in, sub finem, traditque Joannem Vataciam imp. illic obiisse, lib. deinde vi, appellatque Logotheta quoque in Chro nico Constantinopolitano.

Mose, imperio poliretur. Nunc itaque, ait, pariter spem feras, donaque immensa nobis impera, quae beneficio in nos collato respondeant: ne petieris tamen Callipolim ambosque pueros tibi tradi. Verumtamen bis non assensit imperator, propositumque suum, ut ad finem id perduceret, firmiter tenuit. Rebus eo loci positis, Abrahamus multos dies móratus est, ut sortirentur exitum illa, de quibus paciscendum erat. Quidam alius, velut in palestram descendens, quod ab imperatore petebatur cum multa adhortatione, magnificentia et gratia feri contendebat ac velut donum aliquod magnum, hoc imperatori deferri ac concedi hortabatur. Ab initio jam dicturus sum, quomodo fretum trajecerit Morates cum toto belli apparatu, quisnam quoque fuerit portitor, qua mare transierit, quibusque nautis usus fuerit. periretur inde erupit, a.nec trito tandemque occiso In Phocide, quæ Ioniæ adjacet, mons erat metalli aluminis feras, cunctique lapides, qui in vertice montis, in ignem primum, postmodum in aquam missi in arenam comminuuntur. Hæc ex istis lapidibus collecta in cacabum aqua mista demittitur, ac ubi parum aqua injecta ferbuit, arena liquefit. Quod densum est ejus offæ simile, ad modum lactis in caseum coagulati servatur: quod durum et terrestre, ut inutile auficitur. Ola vero illa in vasa defusa per quatuor dies in eis subsidit: posteaque circa oras summas vasorum concreta, splendensque ad instar crystalli reperitur; fundi etiam vasorum similibus segmentis et frustis replentur. Exhaustum deinceps liquoren, qui post hoc quatriduum non coaluit et induruit, in lebetem defundunt, eique aquam recentem miscent, rursusque arenam injiciunt, eam bullire faciunt, et modo jam descriplo in scaphas defundunt. Alumen hac arte confectum in reconditoriis asservant, metallum equidem tinctoribus necessarium. Omnes etiam nautæ, qui ab Oriente in Occidentem navigant, conveniens onus ac utile navium carinis onerandis alumen existimant. Frauci quippe, Germani, Angli, Itali, Hispani, Arabes, Ægyptii, et Syri ex illo monte effossum alumen, arti fullonicæ ac tinctoriæ inserviens, comparant. Dum autem re Plinius lib. v, c. 29, Finis Ioniæ Phocæa. Idem, qui lib. xxxv, loca omnia, in quibus alumnen gignitur, enumerat, hujus in Phocide Asiatica montis, in quo alumini conficiendo apti lapides reperiantur, non meminit. multis etiam annis omissæ sunt illæ aluminis officina: nec hodie occidentalium provinciarum mercatores, Phocææ novæ confectum, in Occidentem advehunt. Quoniam vero de alumine conficiendo hic sermo est, ex Petri Bizari senatus populique Genuensis Historiæ lib. xt, lineas aliquot transcribemus, quibus in Occidente restitutam aluminis confectiodem anno 1459 adnotavit: Bartholom@us Pernix, civis ac negotiator Genuensis solertis ingenii, rerumque naturalium diligentissimus investigator, in Ischia insula plures scopulos ad alumen conficiendum aptos reperit; adeo ut, parte illorum desumpta, et in fornace decorta, optimum ac præstantissimum alumen inde conflaverit; fuitque primus, qui hanc arten diu in Italia et plerisque aliis regionibus intermissam, ac fere exstinctam, cum incredibili multorum beneficio, in usum tanquam postliminio reduxerit, dignus profecto cujus nomen ab omni interitu vindicetur. Hoc idem adnotavit Augustinus Justinianus. lib. v Chron. Genuensium.

mum fluvium trajicit, Nymphæumque venit: inde G discedens Ephesum contendit, ubi convocatis om nibus primoribus fidem dedit, invicemque sacra mento eos adegit, nullam fraudem insidiasve sibi mutuo structuros. Promisit insuper commeatum singulis se largiturum, officia, et honores attri buturum. Litteris quoque ad principem dati. quæ gesta erant, commemorat. Comperta Cineitis fuga, et Halilis præclaro facinore, qui filium illius debellatum cœperat, provinciam regendam ei concedit. Successorem vero sororium ejus Hamzam Bajazitis fratrem (quem Cineites, Mustapla de imperio certante, morte affecit qui exercitui præesset, misit: utque Hypselam exploraret, ac per ambitum specularetur, expugnaretque: diligentia insuper exacta omnia effugia Cinciti præscinderentur. Hic, res suas in angusto redactas animadvertens, mari evasil. Hypselæ enim paratae ipsi erant tres biremes, quibus conscensis Faplyliæ oris appulit, castri custodiam fratri suo Bajaziti, qui princeps vocabatur, commisit; eumque hortatus est, ut quantum posset ei, ne quid damni acciperet, provideret; curribus equidem, cibi: cæterisque omnibus necessariis castrum instruxerat, navigiaque parata plurima illic habebat. Ipse Anorium pergit, significatque Caramano Iconii satrapi, eum convenire velle, quod cum eocommunicet habere, et quædam ab eo audire se cupere. Caramanus itaque ducentos equos adeum mittit, et habita cum toparchis deliberatione, accedat, dixit. Cineites navigia retrocedere jussil.. Cum igitur simul convenissent, multaque dixisset. Cineites 108 eum hortalus ut viribus suis suppetias ferret, Caramanus illis haud auscultavit, memor insidiarum quas olim struxerat iste, dumnobis dictus Musulmanus imperio potiebatur. Lar-. gitus tamen ipsi magnam pecuniæ vim, in auxiliumque quingentis militibus adjunctis eum dimisit. Inde digressus Cineites quingentis equitibus stipatus Phrygiam Salutariam prætervectus Laodiceam venit. Illinc deflectens relicta quæ dextrorsum ducit, via, iter per torrentem capessit, et in loco cui Triginta nomen pernoctavit. Eadem die emensis, qui Galeso monti subjiciuntur, campis, qui que mari adjacent, montibus superatis, prima noctis custodia Hypselam redit: subitoque clamore edito, strepituque excitato, aliis quidem fugientibus, aliis repugnantibus, vallum, quo arx cincta erat, evertitur. Apertis etiam castri portis præsidiarii, qui muris se continebant, erumpunt, cum obsidentibus manus conserunt, repugnantesque cædunt. Ubi illuxit, universusque exercitus in unum collectus est, cunctos vel invitos ipsumque Cincitem intra castri. moenia. Phrygia majoris urbs. Alibi non exstat hujus loci nomen.

assumpserat; infinitis etiam dirisque impreca· ΜΑΜAIMI. tionibus in caput suum, posterosque jactatis percellebatur. Oraculum ipsi hec voce Mamaimi nihil significante redditum. Quod vates sic interpretatus est: Quot litterarum elementis hæc dictio barbara constat, tot ex tua stirpe imperatores regnabunt); urbi demum, ac posteris tuis imperium auferetur. Nos itaque, qui ad hæc ultima tem Dum in hortulo scholastico, prout, optime Theophile, nosti, agebamus, honorandus admodum Epiphanius mercator Arabs, qui ex Arabia nuper advenerat, ad nos accessit; quem, ubi nos salutavit, ex animo ac benevole amplexi resaluravimus. Diximus porro illı Opportune advenis, amice, pulchras etiam, quas allulisti, res nobiscum communica. Quibus honorifice respondit. Quas ergo, inquam, nobis philosophis res præcipue advexisti? Respondit mercator: Quamvis aba nesciam quorum tamen in exteris regionibus spe tetor fui, narra ionem impræ ens instituere possum: quæ novitate sua, aures et animos auditorum at onios reddere possunt. Quidnam sit, dixi, edissere? Tunc ille Jube discipulorum tuorum unum, ut astrotabum appendat; tu horoscopi partem inquire, steltarumque motus adnota. Centris seu cardinibus signa accurate ascribe: siquidem hoc facere, propter casus inceptique portentosi novitatem, operæ pretium erit. Statim itaque, ut astrolabum aptaret, Sophro-tum meum jussi; «ppenso itaque horam curiose inves:igavit, cœpitque mercator de illis nobis disserere. In deserto Eturibo, vir quidam ex Corrhasiunorur gente, quæ ab Ismaele deducit genus, innotuit nomine Mohamed, qui se prophetam prædical. Ipse vero mense Pharmuti, qui Aprilis Romanis dicitur, anno a Philippi initio 952, in publicum prodit. Novas voces ille, et dogmata e receptis_diverstasuma invehit. In bello ae hostibus victorias, et para isi delicias pollicetur iis qui doctrinum, suam amplexati fuerint. Ista cum audiissem pavorque mihi injectus esset, quod vir ille auctoritaten sivi compararet, prosperu fortuna uteretur, et claris facinoribus potentiam stabiliret, ad te, qui philosophus es, ea referre statui; ut qua polles, a Deo tibi concessa sapientia, de ilio viro, quæ futura sunt, cognoscus. Ab illo talia cum rescivissem, cogitabundus restiti, dims»is illico scholasticis, deductoque ill.co avena; astrolabo assignatam muhi horoscopi purtem rectificavi. In card.nibus deinde collocatis rite ignis et planetarum ouinque, etiamque solis et luna locis computatis, multos dies in libris, quibus apotelesmaia seu decreta continentur, evolvendis consumpsi; multoque labore ac molestia in futurorum cognitionem deveni, quæ viro illi prædicto, ipsiusque genti accidere poterunt: quot scilicet annis ipsorum imperium stubit; et singuli reyes quot annos regnabunt, illorumque numerum: alia insuper quæuan temporibus suis deinceps ventura. Ut vero ope. rationem, e: ejus, quem mivi, modum cognoscas, Zodiacum subjeci per cardines distributum; in coque planetarum loca descripsi, et figuræ judicium prædictionemque subjeci. Hactenus Stephanus, qui in se. quentibus Maliometis sectatores Venereis rebus ded tos fore prævidet, ex Libræ signo in Orientis cardine posito et quia Tuyds Græce appellatur, in servi. tutem gentes omnes ipsos redacturos. Zoyd; Libra seu jugum exoriens cunctis hominibus serviiuris jugum imponit. Ex eo quoque coeli fleware Stephanus regum numerum colligit. K póvo; de TV Saturnus regum numerum definiet ratione partium signi quod in medio cœli positus occupat. Cum rero Caneri 24 partem in Veneris finibus occupet, his 24 gradibus significat illos qui genti illi domnaturi sunt. Codex Florentinus reges 25 exbiber, imperium deinde ruiturum denuntiat. At codex Regius quem Parisiis habemus imperatores 48 describit, et ultimo regnante gentis Mahometanæ et Saracenicæ eversionem pollicetur; quæ quain firmis rationibus nitantur, et quam accurate eventus responderint assignato imperatorum nu mero, hujus artis fallac 3 adbuc obtemperantes decretis viderint: conferantque Ducæ Namaini cum Stephani apotelesmatico decreto. Monendi porro sunt lectores, judiciariæ astrologiæ studiosi, Stephanum thema illud cœleste erexisse anno mundi 6130 (non 6129, ut in margine_codicis R‹ gii legitur) ad diem Septemb. 2, hor. 3, post solis ortum anno Christi 621. In quo themaie Libre gradus 20 horoscopum occupat. Cancri grad. Y in medio cœli reperitur. Sol tenet Virginis partem 9, m. 5, luna Capricorni gradum 12, m. 6; Satur nus Cancri grad. 23, m. 30; Jupiter Capricorni grad. 20. m. 39, Venus Leonis grad. 25, m. Mercurius Virginis grad. 9, m. 5. Nodus ascendens seu caput Draconis Aquarii gr. 19, m. 50; pars fortunæ in Capricorni grad. 22, m. 9; quæ deberet reponi in Aquarii gradu 25, m. 4. Ex locis porro Saturni et lume certo concludimus, non posse convenire alii anno, quam Curisti 621. Loca vero trium planetarum ad diem- Septemb, 2, hora ante Meridiem tertia, ex Ptolemæi tabulis computavimus, quæ non eadem, ac Stephanus inven.t, se nobis obtulerunt, Invenimus enim locum solis in Vērginis gr. 8, m. 16, s. 53; lunæ in Capricorni gr. 20,. 43, s. 22: Saturni in Caneri grad. 25, w. 45, s. 7. Juxta vero tabulas nostras Philolaicas erat sol in Virginis gr. 41, m. 56. s. 19; luna in Capricorni gr. 23, n. 44, s. 8, Saturnus in Cancri grad. 26, m. 35, s. 49. Constantinus Porphyrogenneta, lib. De administratione imperii, ad Romanum Porphyrogenitum F. suum, cap. 16, ad annum mundi 6130. indict. 10, Heracli 12, Septembris diem 5, feriam 5, Stephanum thema coeleste constituisse trauit. Verum equidem est. Septemb. diem 3, ro anno fuisse feriam 5, sed si thema ad diem istam erectum est, tunc luna in Aquarium transierat, quod repugnat calculo e: figuræ.