ΠΑΡΑΣΗΜΕΙΩΣΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΟΜΕΝΗΣ ΖΗΤΗ ΣΕΩΣ χάριν τῶν κεκινημένων περὶ τῶν ἐκε κλησιαστικών δογμάτων, παρουσίᾳ Γρηγορίου τοῦ εὐσεβεστάτου πατρικίου, καὶ τῶν συν ευρεθέντων αὐτῷ ὁσιωτάτων ἐπισκόπων, καὶ λοιπῶν θεοφιλῶν καὶ ἐνδόξων ἀνδρῶν, παρά Πύρρου, τοῦ γενομένου πατριάρχου Κωνσταν τινουπόλεως, καὶ Μαξίμου τοῦ εὐλαβεστάτου μοναχοῦ, μηνὶ Ἰουλίῳ, ινδικτίωνος γ'. Πύρ ῥου μὲν συμμαχοῦντος τῇ παρεισαχθείσῃ παρ' αὐτοῦ τε, καὶ τοῦ πρὸ αὐτοῦ ἐν τῷ Βυζαντίῳ καινοτομία· τουτέστιν ἑνὸς θελήματος Μα ξίμου δὲ συνηγοροῦντος τῇ ἄνωθεν εἰς ἡμᾶς ἐλθούσῃ πατρικῇ τε καὶ ἀποστολική διδασκα λίᾳ· διὰ τοῦ ῥηθέντος ὑπερφυοῦς ἀνδρὸς, φημὶ δὲ Γρηγορίου τοῦ ὑπερτίμου πατρικίου, τῶν λεχθέντων ἀνδρῶν· τουτέστι, Πύῤῥου καὶ Μαξίμου, ἀλλήλοις προσοψισθέντων. Προκατα ἤρξατο δὲ τῆς πρὸς Μάξιμον διαλέξεως ὁ Πύρρος, οὕτως εἰπών ΠΥΡΡΟΣ. Τί σοι κακὸν ἐποιήσαμεν, κῦρι ἀβία Μάξιμε, ἐγώ τε καὶ ὁ πρὸ ἐμοῦ, ὅτι οὕτω πανταχοῦ διασύρεις ἡμᾶς, αἱρετικὴν ὑπόληψιν παρὰ πάπι διδοὺς ἡμῖν; Τίς δὲ οὕτω ποτέ, καίτοι κατά πρόσ ωπον ἀγνοούμενον θέᾳ, ἐτίμησεν ἢ ἐσεβάσθη σε, ὡς ἡμεῖς; ΜΑΞ. Επειδή, ὁ Θεὸς ἀκροαται, οὐδεὶς οὕτως, ἵνα ταῖς σαῖς χρήσωμαι λέξεσιν, ἐτίμησεν, ἢ ἐσε βάσθη με, ὡς ὑμεῖς· ἀλλ᾽ ἀθετησάντων ὑμῶν νῦν τὸ Χριστιανὸν δόγμα, φοβερὸν ἡγησάμην τῆς ἀλη θείας τὴν πρὸς ἐμὲ προτιμῆσαι χάριν. ΠΥΡ. Τί γὰρ δοξάσαντες, τὸ Χριστιανῶν ἠθετή σαμεν φρόνημα; ΜΑΞ. Εν θέλημα τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ, καὶ τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ δοξάσαντες· καὶ μὴ μόνον δοξάσαντες, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ λύμῃ τοῦ παντὸς τῆς ἁγίας Ἐκκλησίας σώματος, διὰ καινῆς Ἐκθέσεως τοῦτο προτεθεικότες. ΠΥΡ. Τί οὖν, ὁ ἐν θέλημα τοῦ Χριστοῦ δοξάζων, δοκεί σοι παρακεκινῆσθαι τῆς Χριστιανικής διδασκα λίας; ΜΑΞ. Πάνυ μὲν οὖν. Τί γὰρ ἀνοσιώτερον τοῦ λέ γειν, τὸν αὐτὸν, ἐνὶ, καὶ τῷ αὐτῷ θελήματι, πρὸ μὲν τῆς σαρκώσεως τὰ πάντα ἐκ μὴ ὄντων συστή σασθαι 6. συνέχειν τε καὶ προνοεῖν, καὶ σωστικῶς ; η διεξάγειν μετὰ δὲ τὴν ἐνανθρώπησιν τροφῆς ἐφία σθαι καὶ πότου· τόπους τε ἐκ τόπων ἀμείβειν ἐν καὶ τὰ ἄλλα πάντα ποιεῖν, τὰ διαβολῆς ἁπάσης, καὶ μομφῆς ἐκ ἐκτὸς τυγχάνοντα· δι' ὧν καὶ πάσης και θαρὰν ἔδειξε τὴν οἰκονομίαν φαντασίας; ΠΥΡ. Εἷς ὁ Χριστὸς, ἢ οὐ; ΜΑΞ. Ναι, εἷς προδήλως. ὑποστήσασθαι 270. με τόπου. 270. 556. ὑπαμείβειν. 556. " μέμψεως 757. 159 ACTA DISPUTATIONIS motorum causa eccle siasticorum dogmatum, coram Gregorio religiosissi mo patricio, unaque consessu præsentium sanctis simorum episcoporum, reliquorumque piorum ac nobilium virorum a Pyrrhe quondam patriarcha Constantinopolitano, et Maximo· reverendissimo monacho, mense Julio, indict. 111: Pyrrho quidem novum dogma de una voluntate, a se, et a suo Byzantii decessore, Sergio, prave introductum, de fendente; Maximo autem Patrum doctrinam et. apostolicam, ad nos a principio derivatam, tuente. Cum videlicet, eximii viri (præcellentis scilicet Gregorii patricii) opera, dicti viri (Pyrrhus et Maximus) in conspectum mutuó venissent: porro sic Pyrrhus disputationem cum Maximo aggres sus, infit PYRRHUS. Qua in re, domne mi abba Maxime, ego, et qui me prior Byzantii sedit, tibi nocuimus, quod sic ubique nobis detrahis, ac apud omnes bæreticæ labis opinionem aspergis? Quis vero un quam tc, ne de facie quidem notum, æque ac nos, honoravit ac coluit? MAX. Quandoquidem, audit Deus, nemo, ut ver bis tuis utar, sic me honoravit et coluit, ut vos sed cum vos nunc aspernati sitis Christianum dogma, formidabile existimavi, si vestram in me gratiam veritati prætulerim. PYR. Qua vero nostra opinione, id quod Chri stiani sensus est, aspernati sumus? MAX. Ea scilicet ratione quod unam voluntatem divinitatis Christi, ejusque humanitatis existima stis: nec solum 160 existimastis atque ita senti tis, verum etiam ad perniciem totius corporis sanctæ Ecclesiæ, novum ejus rei edictum ac fidei formulam (Ecthesim) proposuistis. PYR. Quid igitur, qui unam Christi voluntatem esse sentit, videtur tibi a Christiana doetrina exorbitans? MAX. Maxime. Quid enim magis impium, quam ut eumdem, una eademque voluntate, dicamus, ante incarnationem quidem omnia ex non entibus condidisse, et continere ac procurare salubriter que digerere post incarnationem vero, cibum po tumque appetere; loca ex locis mutare, aliaque “ omnia ouini prorsus labe ac vituperatione caren lia (quibus et quod homo factus est, ab omni mun dum inani specie ac fictione monstrabat) præstare? PYR. Estne unus Christus, necne? MAX. Unus sane.

ΠΥΡ. Εἰ οὖν εἷς ὁ Χριστός, ὡς εἰς πάντως καὶ ἤθελεν· εἰ δὲ ὡς εἰς ἤθελεν, εν πάντως αὐτοῦ καὶ τὸ θέλημα· καὶ οὐ δύο. ΜΑΞ. Το λέγειν τι, καὶ μὴ προδιαστέλλεσθαι τοῦ λεγομένου τὰ σημαινόμενα, οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν εἰ μὴ πάντα συγχεῖν, καὶ ἀσαφῆ σπεύδειν ἐὰν τὰ, περὶ ὧν ἡ ζήτησις· ὅπερ ἀλλότριον ἀνδρὸς λογίου καθέστηκε. Τοῦτο οὖν εἰπέ μοι· Ὁ Χριστὸς εἰς ὤν, Θεὸς μόνον ο' ἐστὶν, ἢ καὶ ἄνθρωπος μόνον ἢ τὸ συναμφότερον, Θεὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος; ΠΥΡ. Προδήλως, Θεὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος. ΜΑΞ. Θεὸς οὖν φύσει καὶ ἄνθρωπος ὑπάρχων ὁ Χριστὸς, ὡς Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς ἤθελεν, ή ὡς Χριστός μόνον; Αλλ᾽ εἰ μὲν προηγουμένως ὡς. Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ήθελεν ὁ Χριστός, δηλονότι δυϊκῶς, καὶ οὐ μοναδικῶς, εἷς ἂν ὁ αὐτὸς, ἤθελεν. Εἰ γὰρ οὐδὲν ἔτερόν ἐστιν ὁ Χριστὸς παρὰ τὰς αὐτ τοῦ φύσεις, ἐξ ὧν, καὶ ἐν οἷς ὑπάρχει· προδήλως, ὡς καταλλήλως ταῖς ἑαυτοῦ φύσεσιν· ήγουν, ὡς ἐκάστη πέφυκεν, εἷς ὢν καὶ ὁ αὐτὸς, ἤθελέ τε καὶ ἀνήργει εἴπερ οὐδετέρα αὐτῶν ἀθέλητός ἐστιν, ἢ ἀνενέργητος. Εἰ δὲ καταλλήλως ταῖς ἑαυτοῦ φύσεσιν ὁ Χριστός, ήγουν, ὡς ἑκάστη πέφυκεν, ἤθελεν τε καὶ ἐνήργει δύο δὲ αὐτοῦ αἱ φύσεις· δύο αὐτοῦ πάντως καὶ τὰ φυσικά θελήματα· καὶ αἱ τούτων ισάριθμοι, καὶ ουσιώδεις ενέργειαι. Ωσπερ γὰρ ὁ τῶν τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς Χριστοῦ φύσεων ἀριθμὸς, εὐσεβῶς νοού μενός τε καὶ λεγόμενος, οὐ διαιρεῖ τὸν Χριστόν, ἀλλὰ σωζομένην κάν τῇ ἑνώσει παρίστησι τῶν φύσ σεων τὴν διαφοράν· οὕτω καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν οὐσιω δῶς προσόντων ταῖς αὐτοῦ φύσεαι θελημάτων καὶ ἐνεργειῶν· κατ᾿ ἄμφω γάρ, ὡς εἴρηται, τὰς αὐτοῦ φύσεις θελητικός ἦν ὁ αὐτὸς καὶ ἐνεργητικὸς τῆς ἡμῶν σωτηρίας· οὐ διαίρεσιν εἰσάγει· μὴ γένοιτο ἀλλὰ τὴν αὐτῶν δηλοῖ καὶ μόνον, κάν τῇ ἐνώσει φυλακὴν καὶ σωτηρίαν. ΠΥΡ. Αδύνατον τοῖς θελήμασι, μὴ συνεισάγεσθαι τοὺς θέλοντας. ΜΑΞ. Τοῦτο μὲν καὶ ἐν τοῖς ὑμετέροις γράμματι τὸ παράλογον· οὐ λόγῳ, ἀλλ' ἐξουσία κινούμενοι, ἀπεφήνασθε, συναιρόμενον ὑμῖν εἰς τοῦτο λαβόντες τὸν Ἡράκλειον, διὰ τὸ καὶ ὑμᾶς συνελθεῖν τῇ αὐτοῦ ἀθεμίτῳ καὶ παρανόμῳ μίξει, καὶ ταύτην δι' εὐλο γίας κυρῶσαι. Εἰ γὰρ δοθῇ τοῖς θελήμασι συνεισ ἀγεσθαι τοὺς θέλοντας, πάντως καὶ τοῖς θέλουσι τὰ θελήματα κατὰ τὴν εὔλογον ἀντιστροφὴν συνεισ αχθήσεται· καὶ εὑρεθήσεται καθ' ὑμᾶς, τῆς ὑπερου σίου καὶ ὑπεραγάθου καὶ μακαρίας Θεότητος· διὰ μὲν τὸ ἐν αὐτῆς θέλημα, μία καὶ ἡ ὑπόστασις κατὰ Σαβέλλιον· διὰ δὲ τὰ τρία πρόσωπα, τρία καὶ τὰ θε λήματα· καὶ διὰ τοῦτο τρεῖς φύσεις, κατὰ τὸν ᾿Α ρειον, εἴπερ, κατὰ τοὺς πατρικοὺς ὅρους καὶ κανό σε Θεός μόνον ἢ ἄνθρωπος. PYR. Si igitur unus Christus, tanquam unus omnino etiam volebat. Quod si tanquam unus vo lebat, una prorsus est et ejus voluntas, non duæ. MAX. Dicere aliquid, et non prius, ejus quod dicitur, significata distinguere, nihil aliud est quam omnia confundere, et ut ea quæ in disputationem veniunt obscura maneant,' operam dare: quod a viro erudito satisque liberali alienum est. Cedo igitur, Christus unus cum sit, Deusne solum, aut etiam homo solum; vel utrumque, Deus simul et homo exsistit? PYR. Palam, Deus simul et homo. MAX. Cum igitur Christus Deus natura et homo esset, ut Deus et homo idem volebat, an ut Chri stus solummodo? Ac siquidem Christus principa liter ut Deus et homo volebat, utique duplici ram tione, non una et singulari, unus ipse idemque volebat. Siquidem enim Christus nibil est præter suas naturas, ex quibus, et in quibus exsistentiam habet; perspicuum est, qui unus et ipse esset, pro eo ac decebat suas naturas, id est, ut cuique com paratum erat, tum voluisse, tum operatum esse. Neutra quippe earum voluntatis est, aut operatio nis expers. Quod si Christus pro eo ac decebat suas naturas (ut scilicet cuique comparatum erat), et volebåt et operabatur; erat vero ejus duplex na tura; omnino etiam duplex erat ipsius naturalis voluntas, parique his numero essentiales quoque operationes. Quemadmodum enim unius ejusdem que Christi naturarum numerus, si modo pie tum intelligatur, tum dicatur, Christum non dividit, sed incolumem, etiam in unione naturarum di stinctionem 161 ostendit: sic et numerus com petentium essentialiter ejus naturis voluntatum atque operationum (secundum ambas enim, uti dictum est, suas naturas, idem ipse volendi facul tate præditus erat, ac operandi nostram salutem) divisionem non inducit. Absit hoc! sed ipsas etiam in unione, idque solum, servari ostendit et inco lumes esse. Fr. nouli. Vos male suspecta Baronio. PYR. Non potest fieri quin una cum voluntatibus etiam volentes inducantur. MAX. Hoc quidem etiam in vestris litteris (non ratione, sed licentia) absurdum protulistis: re strum ad hoc adjutorem adhibentes Heraclium; quod vos quoque ejus nefariæ ac sceleratæ mistioni assensi estis, ac benedictione " eam confirmastis. Si enim concedatur una cum voluntatibus induci vo lentes, omnino etiam consentanea reciprocatione una cum volentibus inducenda erunt voluntates occurrentque, vestra sententia, substantiam omnem ac bonitatem excedentis beatæque Deitatis; idcir co quidem quod ejus una voluntas, una quoque hypostasis ac persona, errore Sabellii: quod vero tres personæ, tres etiam voluntates; ac proinde tres naturæ, errore Arii:, siquidem ut Patrum defini ** Id est assentatione, ut Erasin. reddit. Patet ex nostra Historia Mɔ

νας ἡ διαφορὰ τῶν θελημάτων καὶ φύσεων εἰσε ΜΑΧ. άγει διαφοράν. ΠΥΡ. 'Αδύνατόν ἐστιν ἐν ἑνὶ προσώπῳ δύο ἀλλήλοις συνυπάρξαι θελήματα ἄνευ ἐναντιώσεως. ΜΑΞ. Εἰ ἄνευ εναντιώσεως δύο θελήματα ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ προσώπων εἶναι οὐ δυνατόν, ἄρα μετὰ εναντιώσεως, κατὰ σὲ, δυνατόν. Εἰ δὲ τοῦτο, τέως τα δύο εἶναι ὡμολόγησας· καὶ πρὸς τὸν ἀριθμὸν οὐ δια φέρῃ, ἀλλ᾽ ἢ μόνον πρὸς τὴν ἐναντιότητα. Οὐκοῦν λείπεται ζητεῖν τὴν ποιητικὴν τῆς μάχης αἰτίαν. Ποίαν οὖν ταύτην φῆς; Δρα τὴν κατὰ φύσιν θέ λησιν, ἢ τὴν ἁμαρτίαν; Αλλ' εἰ μὲν τὴν κατὰ φύσιν εἴπῃς θέλησιν, ταύτης δὲ οὐκ ἄλλον ἢ τὸν Θεὸν για νώσκομεν αίτιον· ἄρα, κατὰ σὲ, τῆς μάχης δημιουρ γὸς ὁ Θεός. Εἰ δὲ τὴν ἁμαρτίαν· ἁμαρτίαν δὲ οὐκ ἐποίησε, οὐδὲ τὴν οἰανοῦν ἐναντίωσιν ἐν τοῖς κατὰ φύσιν αὐτοῦ ὁ σαρκωθεὶς Θεὸς εἶχε θελήμασι. Τοῦ αἰτίου γὰρ οὐκ ὄντος, οὐδὲ τὸ αἰτιατὸν προδήλως ἔσται. ΠΥΡ. Φύσεως οὖν τὸ θέλειν; ΜΑΞ. Ναί, τὸ ἁπλῶς θέλειν, φύσεως. ΠΥΡ. Εἰ φύσεως τὸ θέλειν· οἱ ἐμφανέστεροι δ τῶν Πατέρων ἐν θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἁγίων εἶπον καὶ μία φύσις ἔστα: οὕτω γε τῶν ἁγίων καὶ τοῦ Θεοῦ. ΜΑΞ. Καὶ ἀνωτέρω ἐῤῥέθη, ὅτι δεῖ, τὸν περὶ ἀλη θείας λόγον ποιούμενον διαστέλλεσθαι τῶν λεγομένων τὰ σημαινόμενα, διὰ τὴν ἐκ τῆς ὁμωνυμίας πλάνην. 'Αντερήσομαι γάρ σε καὶ αὐτὸς, ὅτι, οἱ ἐν θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἁγίων εἰπόντες ἅγιοι, πρὸς τὸ οὐσιῶ δες τοῦ Θεοῦ, καὶ δημιουργικόν το θέλημα ἀποβλέ ποντες τοῦτο εἶπον, ἢ πρὸς τὸ θελητόν; Οὐ ταὐτὸν γὰρ τὸ τοῦ θέλοντος θέλημα, καὶ τὸ θελητὸν, ὥσπερ οὐδὲ τὸ τοῦ ὁρῶντος ὀπτικὸν, καὶ τὸ ὁρατόν· τὸ μὲν γὰρ οὐσιωδῶς αὐτῷ προσέστι, τὸ δὲ ἐκτὸς τυγχά γει. Αλλ' εἰ μὲν πρὸς τὸ οὐσιῶδες ἀπιδόντες εἶπον, οὐ μόνον ὁμοφυεῖς καὶ συνδημιουργοὺς εἰσάγοντες εύρε θήσονται τῷ Θεῷ τοὺς ἁγίους, ἀλλὰ καὶ ἑαυτοῖς ἐναν τιούμενοι, φύσαντες μὴ δύνασθαι τὰ ἑτεροούσια κοινὸν ἔχειν θέλημα. Εἰ δὲ πρὸς τὸ θελητὸν, ἄρα αιτιολογικῶς ἢ, ὥς τισι φίλον λέγειν, καταχρηστικῶς, τὸ θεληθὲν θέλημα προσηγόρευσαν οἱ Πατέρες· καὶ οὐδὲν ἔψεται ἄτοπον, τῶν φύσεως εἶναι τὸ ἁπλῶς θέλειν ὁριζομένων. ΠΥΡ. Εἰ τοῖς θελήμασι πρός τε ἑαυτοὺς καὶ ἀλλή λους διαφέρομεν· νῦν μὲν, τοῦτο θέλοντες· νῦν δέ, τὸ αὐτὸ οὐ θέλοντες· φύσεως δὲ τοῦτο, καὶ τοῦ αὐτῆς χαρακτηριστικού ως λόγου, οὐ μόνον τῇ φύσει ἀλλή λων διαφέροντες εὑρεθησόμεθα, ἀλλὰ καὶ ἀπειράκις ταύτην μεταβάλλοντες. ΜΑΞ. Οὐ ταὐτὸν τὸ θέλειν καὶ τὸ πῶς θέλειν το δημιουργόν, 270. οι χαρακτηριστικών. tiones habent atque regulæ, voluntatum distinctio, ", distinctionem quoque naturarum infert. PYR. Fieri non potest ut in una persona duæ sint alia alii composite voluntates, absque contra rietate. MAX. Si non est possibile esse simul in una et eadem persona duas voluntates absque contrarie tate; igitur, opinione tua, possibile est cum ea esse ac earum pugna. Quod si res se ita label, confes sus es hactenus duas esse; et non dissides a nume ro, sed tantum a pugna. Restat igitur ut quæramus causam quæ pugnam efficiat. Quam igitur hanc esse ais? Voluntatem naturalem, an peccatum? Ac quidem si voluntatem naturalem dicas; cum ejus non alium, quam Deum, sciamus auctorem; erit igitur Deus, tua opinione, pugnae auctor. Sin au term peccatum; peccatum autem non fecit; nec ullam quampiam contrarietatem in suis naturali bus voluntatibus habuit Deus incarnatus. Sublata cnim causa, palam est non fore quod illa auctore exsistit. PYR. Igitur naturæ est velle? Sane quidem, simpliciter velle, est nature. PYR. Si nature best velle; illustriores autem Pa tres dixerunt esse unam Dei 162 et sanctorum vo luntatem; sic fiet ut una quoque sanctorum Deique natura sit. MAX. Superius dictum est eum, qui de veritate dicturus sit, debere distinguere quæ vocibus signi ficantur, erroris causa qui ex homonymia prof- " ciscitur. Nam et ego vicissim ex te sciscitabor, sancti dicendo unam voluntatem Dei et sancto rum, ad substantialem Dei voluntatem ac creatri cem respicientes, hoc dixerunt, an ad id quod est voluntatis subjectum? Non enim idem est volentis voluntas, et quod ille vult. Quemadmodum neque vilentis vis cernendi, et quod cernitur. Illa enim inest ci substantialiter; hoc autem extra est. Quod si ad substantialem respicientes dixerunt, reperientur non solum ejusdem naturæ cum Deo Sanctos inducere pariterque opifices, sed et sibi adversantes, quod dixere, feri non posse, ut eo rum communis voluntas sit, quæ sunt diversæ sub stantiz. Sin vero ad id quod volunt; igitur causs ratione; sive, ut quibusdam loqui placet, per ab usionem Patres voluntatem vocarunt, eam rem quam quis velit, habeatque voluntatis objectum; nec inde aliquod sequetur absurdum, quod naturæ statuunt PYR. Si voluntatibus ipsi a nobis, aliique ab aliis dissidemus; qui modo quidem hoc velimus, modo autem illud ipsum nolimus: id vero naturæ est, ejusque rationis cui illam insignire compara dum est, non solum natura inter nos differre com periemur, verum etiam quod infinitis eam partibus moodisque immulemus. MAX. Non idem est velle, et sic ac tali modo 1 1 Petr. 11, 22. esse simpliciter velle. Fr. ** Nyss. Cyrill. etc. 39

Α' κοῦ τούτης ἐν Χριστῷ καθ᾿ ἔνωσιν ὁμολογουμένου, μηδ' αὐτῆς τὸ παράπαν τῆς φύσεως. Οὗ γάρ τι φυ σικὸν οὐκ ἔστιν, οὔτε φύσις ἔσται ποτὲ ἄν. Ωσπερ ἔνθα κυρίως ἡ φύσις, τὰ κατ' αὐτὴν ἀπαραλείπτως δίχα μόνης τῆς ἁμαρτίας. Διόπερ οὐδὲ μία τούτοις κατὰ τῆς ἀληθείας πρόφασις ἔσται. Περιῄρηται γὰρ πᾶσα, καὶ διὰ πάντων ἐπίνοις, πρὸς τὸ ταύτην, εἴ γε βούλοιντο, περιχαρῶς ἀσμενίσαι, καὶ ἡμῖν εἰς λικρινώς συνομολογεῖν· ἀλλὰ μὴ τοῖς ὡς ἐξ ἀράχνης τῆς κατ' αὐτοὺς ἀδρανοῦς διανοίας επερείδεσθαι λ γοις, τοὺς εἰς αὐτὸν ὀρθοδόξως πιστεύοντας, ὅτι ἐξ ὧν ἐστιν ὁ Χριστὸς ἐν αὐτοῖς ἐστιν ὁ Χριστός καὶ ἐν οἷς ἐστιν ὁ Χριστὸς, ταῦτά ἐστιν ὁ Χριστός. Ἔστιν οὖν Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐν ταὐτῷ ὁ Χριστός ἔστι δὲ καὶ ἐν θεότητι καὶ ἐν ἀνθρωπότητι· ίνωτο δὲ καὶ ἐκ θεότητος καὶ ἐξ ἀνθρωπότητος. Τοῦ αὐτοῦ ἁγίου Μαξίμου ἐπίλυσις τοῦ δεν τέρου ἀτόπου. Περὶ τοῦ δεῖξαι φυσικὰ λέγειν τὰ θελήματα τοὺς Πατέρας, τότε δείξομεν, όταν Πατέρας, τότε δείξομεν, ὅταν ἐπαίειν δυνηθώσιν ἢ βουληθῶσιν, εἰπεῖν οἰκειότερον, οἱ πρὸς πάντα τὰ θεῖα καὶ πατρικὰ τὴν ἀκουστικὴν τῆς ψυχῆς ἀποδύ σαντες δύναμιν. Εἰ γὰρ ταύτην ὡς ἔκ τινος πάθους ανακαθᾶραι βουληθῶσι τῆς ἔρίδος, καὶ τρανῶς, ἡ μᾶλλον ἀπροσπαθῶς, τὸ τῆς διανοίας όμμα κατά λόγον ἐρεῖσαι τῇ τῆς πατροπαραδότου διδασκαλίας πολύ φώτῳ καὶ ἱερᾷ λαμπηδόνι, συνήσουσι πάντως ὡς φυσικά θελήματα κατονομάζουσιν ἔκ τε τοῦ διαβ ρήδην ἅπαντας κοινῇ λέγειν τε καὶ διδάσκειν, ο Φυσ σικήν τε όρεξιν, καὶ ἔμφυτον ὄρεξιν, καὶ φυσικῶς ἔχουσαν τὸ μὴ θέλειν ἀποθανεῖν τὴν σάρκα κατά γνωσις φύσεώς (α) ἐστι γὰρ τοῦτο. Καὶ πῶς ἂν φησι κοινὸν ἀμφοτέρων τὸ θέλημα; ποῦ δ᾽ ἂν ἡ τῆς φύσ σεως διαφορότης τῷ ἑνὶ θελήματι διαφαίνοιτο; Α νάγκη γὰρ πᾶσα σύνδρομον εἶναι τῇ φύσει τὴν βού λησιν, καὶ τὴν φύσιν μὴ βουλομένην ἀποθανεῖν, ἀλλὰ της παρούσης ἀντεχομένην ζωῆς. Καὶ ὥσπερ τὸ πει νεῖν καὶ διψεῖν οὐκ ἔγκλημα, οὐδὲ τὸ τῆς παρούσης ζωῆς ἐφίεσθαι. Καὶ ἔτι φύσει γὰρ ἔγκειται τὸ φίλο τρον τὰ περὶ τὰ παρόντα.» Καὶ τό· Ἐχούσης τῆς σαρκὸς, ἣν δι' ἡμᾶς ἀνέλαβε μετὰ πάντων τῶν αὐτ τῇ προσόντων φυσικῶς, καὶ τὸ παραιτείσθαι τὸν θά νατον.» Ταῦτα Αθανασίου, καὶ Βασιλείου, καὶ Γρη γορίου, καὶ Ἰωάννου, καὶ Θεοφίλου, καὶ Κυρίλλου, τῶν ἀοιδίμων, τα δόγματα, καὶ τῶν ἄλλων ἐγκρίτων Πατέρων. Τίς ἡ ὑπὲρ ταῦτα μείζων ἀπόδειξις, ὡς φυσικά θελήματα διαγορεύουσι; Ποία δὲ καὶ παρ τίνων ἀντιλογία, μηδεμιᾶς ἐν τούτοις τοῖς λεγομέν νοις οὔσης ἀμφιβολίας, ἢ τῆς εἰασοῦν ἐπικρύψεως; Ἡμεῖς μὲν οὖν ἐντεῦθεν οὐ λέξεις καινοτομούμεν, ὡς οἱ δι' ἐναντίας φασὶν, ἀλλὰ πατρικὰς ὁμολογοῦ μεν φωνάς· οὐδὲ πρὸς τὸν ἴδιον νοοῦντες σκοπὸν τὰς όνοματοποιίας τιθέμεθα· τολμηρὸν γὰρ τοῦτο, καὶ ΝΟΤΑ. Κατάγνωσις φύσεως. cundum divisionem atque nudo cogitatu fallente specio accipietur, cum nihil in Christo secundum unionem (nec ipsam prorsus naturam) confiteantur. Ubi enim non est aliquid naturale, neque prorsus natura sit. Uui vicissim, ubi vere natura est, sunt etiam quæ ad eam spectant omnia, uno duntaxat excepto peccato. Quapropter nulla eis adversus ve ritatem occasio: sublata enim omnis ac per omnia cavillatio est; ut eam, si modo velint, gaudio am plectantur, animique sinceritate nobiscum, qui re cta fide in eum credamus, confiteantur (non suis quasi aranearum telis, imbecillæ mentis rationibus innitantur). Ex quibus Christus est, in cis Chri stum esse; ac in quibus est, hæc et illum esse. Est igitur Deus et homo simul et semel Christus; estque in deitate et humanitate; ac ex iisdem de mum unitus est. 121 Ejusdem S. Maximi solutio alterius absurditatis.. Quod Patres naturales dicant voluntates, tunc ostenlemus, cum obaudire potuerint, vel (ut magis proprie loquar) voluerint, qui ad omnia divina, Patrumque testimonia, aures animi obturarunt. Si enim velut ex quadam labe, ex rixie stulio cas purgare velint, limpideque (seu potius nullo occu pante affectu ac libidine) mentis oculum ex ratione, traditæ Patribus doctrinæ, multiluci sacroque splendori admovere, omnino intelligent naturales eos operationes vocare; quod omnes diserte dicant, doceantque: e Naturalem atque insitum appetitum, et a natura habentem, ut caro nolit mori. Est ´enim istud naturæ damnatio. Ecquonam modo communem amborum voluntatem dicit? Quandonam vero naturæ diversitas una voluntate diluxerit? Prorsus enim necesse est ut voluntas cum natura concurrat; et ut natura mori nolit, sed presenti vita adhærescat. Ac sicut esuries aut sitis nullum crimen est, ita neque vitæ præsentis cupiditas danda vitio est. Inesse quoque naturæ innati vim amoris erga presentia. Iteinque: • Cum carni con petat, quam in nostri gratiam assumpsit, cum iis omnibus, quæ illi natura insunt, ut et mortem de fugiat.» Hec doctrina inclytorun Athanasii, Ba siliique et Gregorii et Joannis et Theophili et Cyrilli, ac reliquorum probatorum Patrum, sententiæ et verba. Quæ his major probatio, ut sit manifestum naturales eos voluntates docere? Quænam vero, quibusve auctoribus orta contradictio, cum in his quæ dicta sunt nulla dubietas sit; nihil eoram men tem in obscurum trahat? Nihil ergo nos inde, ut causantur adversarii, dictiones novamus; sed Patrum voces confitemur neque ex sensu nostro, et ut destinato serviant, nomina fingimus (res enin temeraria est, mentisque Nempe velle mori, quasi natura abdicatio est ac damnatio; cum ipsa esse et vivere appetat. Nec qui altiori proposito mortem contemnunt, ipsi mortem ambiunt, aut vitam defugiunt, sed incliorem vitam deteriori præferunt.

ΜΑ εἶναι ἐν τῇ νοερᾷ φύσει ἀκούσιον. Καὶ τοῦτο ἐξ. εστι τῷ βουλομένῳ μαθεῖν, μετὰ χεῖρας λαβόντι τὸ τοιοῦτο κεφάλαιον. ΠΥΡ. Επειδή χρὴ τὰ ἐκ τῆς ἐξετάσεως ἀνακαινό μενα ἀληθῆ, εὐγνωμόνως ἀποδέχεσθαι μετὰ δὲ πολλῆς εὐκρινείας δ' ἔδειξεν ὁ λόγος, φυσικὰ εἶναι τὰ ἐπὶ Χριστοῦ θελήματα· δυνατὸν δὲ ὥσπερ ἐκ τῶν δύο φύσεων ἔν τι σύνθετον λέγομεν, οὕτω καὶ ἐκ τῶν δύο φυσικῶν θελημάτων εν τι σύνθετον λέγειν ἵνα καὶ οἱ δύο λέγοντες θελήματα, διὰ τὴν φυσικὴν τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων διαφοράν, καὶ οἱ ἐν λέγοντες, διὰ τὴν ἄκραν ἔνωσιν, μηκέτι ψιλῶν λέξεων ἕνεκεν πρὸς ἀλλήλους διαφέρωνται· εἴπερ οὐκ ἐν ὀνόμαστ ἡμῖν, φησὶν ὁ μέγας ἐν θεολογία Γρηγόριος, Η ἀλήθεια, ἀλλ' ἐν πράγμασιν. ΜΑΞ. Ορᾷς ὅτι ἐκ τούτου πλανάσθε, ἐκ τοῦ πάν τη ἀγνοῆσαι ὅτι αἱ συνθέσεις τῶν ἐν τῇ ὑποστάσει ὄντων, καὶ οὐ τῶν ἐν ἑτέρῳ, καὶ οὐκ ἰδίῳ λόγῳ θεωρουμένων, εἰσί. Καὶ τοῦτο κοινόν φρόνημα πάνω των, καὶ τῶν ἔξω φιλοσόφων, καὶ τῶν τῆς Ἐκκλησίας Θεοσόφων μυσταγωγῶν. Εἰ δὲ τῶν θελημάτων σύνο θεσιν λέγετε, καὶ τῶν ἄλλων φυσικῶν τὴν σύνθεσιν λέγειν ἐκβιασθήσεσθε· εἴπερ εὐσυνάρτητον τὸν τοῦ οἰκείου δόγματος λόγον δεῖξαι βούλεσθε, τουτέστι, τοῦ κτιστοῦ καὶ τοῦ ἀκτίστου, τοῦ ἀπείρου καὶ τοῦ πο περασμένου, τοῦ ἀορίστου καὶ τοῦ ὡρισμένου, τοῦ θνητοῦ καὶ τοῦ ἀθανάτου, τοῦ φθαρτοῦ καὶ τοῦ ἀφο θάρτου, καὶ εἰς ἀτόπους ἐξενεχθήσεσθε ὑπολήψεις. Πῶς δὲ τὸ ἐκ τῶν θελημάτων, θέλημα προσαγορευ θήσεται; Οὐ γὰρ δυνατὸν τὸ σύνθετον τῇ τῶν συν τεθειμένων ονομάζεσθαι προσηγορία. Η οὕτω με καὶ τὸ ἐκ τῶν φύσεων, φύσις, κατὰ τοὺς πάλαι αἱ ρετικούς προσαγορευθήσεται. Προσεπιτούτοις δὲ καὶ πάλιν αὐτὸν θελήμασι τοῦ Πατρὸς χωρίζετε θέτῳ θελήματι σύνθετον καὶ μόνην χαρακτηρίσαντες φύσιν. ΠΥΡ. Οὐδὲν οὖν, καθάπερ αἱ φύσεις, καὶ τὰ αὐτ τῶν φυσικὰ εἶχε κοινόν; ΜΑΞ. Οὐδὲν, ἢ μόνην τὴν τῶν αὐτῶν φύσεων ὑπόστασιν. Ωσπερ γὰρ ὑπόστασις ἦν ὁ αὐτὸς ἀσυγ χύτως τῶν αὐτῶν φυσικῶν. ΠΥΡ. Τί οὖν οἱ Πατέρες, ὧν οἱ λόγοι νόμος καὶ κανὼν Ἐκκλησίας καθέστηκε, καὶ τὴν δόξαν, καὶ τὴν ὕβριν οὐκ εἶπον κοινήν; Ετερον γάρ, φησίν, ἐκεῖνο, ἐξ οὗ τῆς δόξης κοινόν· καὶ ἕτερον, ἐξ οὗ τὸ τῆς ὕβρεως. ΜΑΞ. Τῷ τῆς ἀντιδόσεως τρόπῳ τοῦτο ἁγίοις εἴ ρηται Πατράσι. Πρόδηλον δὲ ὡς ἡ ἀντίδοσις ἑνὸς οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ δύο, καὶ ἀνίσων· κατ' ἐπαλλαγήν, τὰ φυσικῶς ἑκατέρω μέρει τοῦ Χριστοῦ προσόντα, κατὰ τὴν ἄρρητον ένωσιν θατέρων πεποιημένων 63° πιθανότητα: 270. 602. * ἑτέρῳ θεωρουμένων. σ' χωρήσετε. .on verse ena ro A, cum quæ \scd et intelligentia omnia ac ration. sint natura voluntatis facultate prædi. bebunt quo invita agantur: inanim! voluntatis facultate careant, spontaneum tum habebunt. Accedit huc, quod beatus Cyrillus tertio 164 capite adversus reprehensiones Theodoreti, his nos superfuis negotiis liberavit: qui clare pro nuntiavit: Nihil esse in natura intelligente quod invitum ac coactum sit. Licetque discere quisquis velit, si modo istiusmodi capitulum in manus sumpserit. PYR. Quandoquidem oportet ea quæ investiga tione vera esse patuerunt, grato animo amplecti; quodque clare admodum ac distincte probatum est, esse in Christo naturales voluntates; fieri autem potest, ut șicut ex duabus naturis unum quidpiam compositum dicimus, sic ex duabus naturalibus voluntatibus unam aliquam dicamus ut et qui duas dicunt voluntates, ob naturalem in Christo naturarum distinctionem, et qui unam dicunt ob summam unionem, non amplius ob nudas ac sim plices voces inter se dissideant; quandoquidem nobis non in nominibus, ait magnus Gregorius Theo logus, sed in rebus, veritas est. MAX. Vides, quemadmodum ex eo erretis, quod omnino nesciatis, esse compositiones, eorum, quæ sunt in hypostasi, non quæ in alio, nec propria ipsa ratione, considerantur. Atque hæc communis oin niuni sententia est, tum gentilium philosophorum, tum divina fultorum sapientia Ecclesiæ doctorum. Quod si voluntatum compositionem dicitis, necesse erit ut et aliorum quoque naturalium compositio nem dicatis; si modo vestri dogmatis doctrinam sibi ipsam cohærere ostendere vultis: creati scili cet, et increati; infniti, atque Aniti; immensi, certisque terminis comprehensi: mortalis, et im mortalis; obnoxii corruptioni, et non obnoxii. Quo autem modo ex voluntatibus conflata voluntas voca bitur? Non enim feri potest, ut quod compositum est, eodem ac componentiænomine appelletur. Aut ita sane, etiam quod ex naturis conflatum est, ve terum hereticorum delirio, natura appellabitur. Præterea vero rursus a Patre voluntatis jure ipsum separatis; voluntate composita, naturam compofi tam eamque solam insigniente. PYR. Nihil igitur, sicut natura, sic et quæ ipsa rum naturalia erant, habebant commune? MAX. Nihil, præterquam ipsarum naturarum hypostasim. Sicut enim idem ipse inconfuse, sua ruin naturarum erat hypostasis, sic et unio indivise eorum quæ ipsis natura competebant. PYR. Quid igitur Patres, quorum 165 sermones lex et norma Ecclesiæ sunt; nonne tum gloriam, tum contumeliam dixerunt communem? Aliud enim, inquit, ex quo communitas gloriæ; atque aliud ex quo communitas contumeliæ. MAX. Hoc nimirum sancti Patres dixerunt fieri modo et ratione communicationis mutuæ. Manife stum est autem communicationem::utuam, non unius esse, sed duorum, nec æqnalium: cum ea quæ naturaliter insunt alterius parti Christi, se Fr. al.

χωρίς τῆς θατέρου μέρους πρὸς τὸ ἕτερον κατὰ τὸν φυσικὸν λόγον μεταβολῆς καὶ συμφύρσεως. Εἰ οὖν τῷ τῆς ἀντιδόσεως τρόπῳ κοινὸν λέγει; τὸ θέλημα, οὐχ εν, ἀλλὰ δύο λέξεις τὰ θελήματα· καὶ περιετράπη τοι πάλιν τὸ σοφὸν εἰς ἐκεῖνο, ἐξ οὗ φυγεῖν ἐσπού δασις. ΠΥΡ. Τί οὖν; Οὐ νεύματι τοῦ ἑνωθέντος αὐτῇ Λόγου ἡ σὰρξ ἐκινεῖτο; ΜΑΞ. Διαιρεῖς τὸν Χριστὸν, οὕτω λέγων. Νεύματι γὰρ αὐτοῦ ἐκινεῖτο καὶ Μωϋσῆς, καὶ Δαβίδ, καὶ ὅσοι τῆς θείας ενεργείας χωρητικοί, τῇ ἀποθέσει τῶν ἀν θρωπίνων τε καὶ σαρκικῶν ἰδιωμάτων γεγόνασιν. Ἡμεῖς δὲ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν, ὡς ἐν ἅπασι, κάν τούτῳ ἑπόμενοι, φαμὲν, ότιπερ αὐτὸς ὁ τῶν ὅλων θεός, ἀτρέπτως γενόμενος άνθρωπος, οὐ μόνον ὡς θεὸς ὁ αὐτὸς καταλλήλως τῇ αὐτοῦ θεότητι ήθελεν, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς καταλλήλως τῇ αὐτοῦ ἀνθρωπότητι. Εἰ γὰρ ἐξ οὐκ ὄντων τὰ ὄντα γενόμε να, καὶ τοῦ ὄντος, οὐ τοῦ μὴ ὄντος ἔχουσι ἀνθεκτικὴν δύναμιν· ταύτης δὲ κατὰ φύσιν ἴδιον ἡ πρὸς τὰ συ στατικά τα ὁρμὴ, καὶ πρὸς τὰ φθαρτικὰ ἀφορμή ἄρα καὶ ὁ ὑπερούσιος Λόγος, ἀνθρωπικῶς οὐσιωθείς, ἔσχε καὶ τοῦ ὄντος τῆς αὐτοῦ ἀνθρωπότητος τὴν ἀν θεκτικὴν δύναμιν· ἧς τὴν ὁρμὴν καὶ ἀφορμὴν θέλων δι' ἐνεργείας ἔδειξε· τὴν μὲν ὁρμὴν ἐν τῷ τοῖς φυσι τοῖς καὶ ἀδιαβλήτοις τοσοῦτον χρήσασθαι, ὡς καὶ μὴ θεὸν τοῖς ἀπίστοις νομίζεσθαι· τὴν δὲ ἀφορμὴν ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πάθους, ἑκουσίως τὴν πρὸς τὸν θάνα τον συστολήν ποιήσασθαι. Τί οὖν τῶν ἀτόπων ἡ τοῦ Θεοῦ πέπραχεν Ἐκκλησία, μετὰ τῆς ἀνθρωπίνης αὐτοῦ καὶ κτιστῆς φύσεως, καὶ τους δημιουργικῶς αὐτῇ παρ' αὐτοῦ ἐντεθέντας ἐν αὐτῷ ἀνελλιπῶς ὁμολογοῦσα λόγους, ὧν καὶ ἄνευ εἶναι τὴν φύσιν ἀδύνατον; ΠΥΡ. Εἰ φυσικῶς ἡμῖν πρόσεστιν ἡ δειλία, τῶν διαβεβλημένων δὲ αὕτη, ἄρα καθ' ὑμᾶς φυσικώς ἡμῖν ἔγκειται τὰ διαβεβλημένα, ήγουν ἡ ἁμαρτία. ΜΑΧ. σωστικά 602, 339, 270, 356. σ' οὐ καθ' 270. στ' άλλ ΜΑΞ. Πάλιν ἐκ τῆς ὁμωνυμίας ἑαυτόν, οὗ την αλήθειαν παραλογίζῃ. Ἔστι γὰρ καὶ κατὰ φύσιν καὶ παρὰ φύσιν δειλία· καὶ κατὰ φύσιν μὲν δειλία ἐστί, δύναμις κατὰ συστολὴν τοῦ ὄντο; ἀνθεκτική παρὰ φύσιν δὲ, παράλογος συστολή. Τὴν οὖν παρὰ φύσιν ὁ Κύριος, ἅτε δι' ἐκ προδοσίας οὖσαν λογω σμῶν, ὅλως οὐ προσήκατο τὴν δὲ κατὰ φύσιν, ὡς τῆς ἐνυπαρχούσης τῇ φύσει ἀντιποιητικῆς τοῦ εἶναι δυνάμεως ενδεικτικήν, θέλων δι' ἡμᾶς, ὡς ἀγαθὸς, ἐδέξατο. Οὐ γὰρ προσηγεῖται ἐν τῷ Κυρίῳ καθάπερ ἐν ἡμῖν, τῆς θελήσεως τὰ φυσικά· ἀλλ᾿ ὥσπερ πεινάσας ἀληθῶς, καὶ διψήσας, οὐ τρόπῳ τῷ καθ' σ' ἡμᾶς ἐπεί νασεν καὶ ἐδίψησεν, ἀλλὰ τῷ ὑπὲρ στ' ἡμᾶς· ἑκουσίως γάρ· οὕτω καὶ δειλιάσας ἀληθῶς, οὐ καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμᾶς ἐδειλίασε. Καὶ καθόλου φάναι, πᾶν φυσικὸν Ο περιτραπήσεται 270. γηίνων. 602, 270. 8ε ὑπὲρ 270. cundure mir effabilem, commutationis modo, altering and funt, nulla alterius partium in alter tas parrdum rationem naturalem confusions ac cr Scione. Quod si ratione et modo commu tationis mutuæ, voluntatem communem dicis, non unam, sed duas dices voluntates; ac unde effugere studuisti, eo rursus solertia tua ac sagacitas re cidit. PYR. Quid igitur? Nonne nutu Verbi ipsi coput» lati caro movebatur? MAX. Dividis Christum, cum sic loqueris. Nam et Moyses ejus nutu movebatur, et David, et quot quot humanis [terrenis] et carnalibus abjectis pro prietatibus, apti fuerunt ut caperent divinum alla tum. Nos autem, qui sicut in omnibus, in hoc quo que divinos Patres sequimur, dicimus, quod idem universorum Deus immutabiliter homo factus, nom solum ut Deus idem, ex suæ deilatis ratione vole bat, verum etiam idem ut decebat suam humanita tem. Si enim quæ ex non entibus facta sunt, ejus quod est, non quod non est, ac nihilum est, vim retinendi atque tuendi insitam habent: ejusque natura proprium est, ut ea prosequantur qua tuendo sunt ac incolumitatem præstant, fugiantque ea, quæ ad interitum spectant; igitur etiam quod omni essentia superius Verbum, humana ratione essentiam induit, etiam ejus quod est suæ huma nitatis retinendi atque tuendi vi præditus fuit; cu jus prosequendi ac fuga motum, voluntatis nute per operationem ostendit: prosequendi quidem motum, eo usque naturalibus utendo omnique re prehensione carentibus, ut et infideles Deum esse non crederent: fugæ autem matum tempore pas sionis, cum se sponte metu mortis contraxit. Quid igitur absoni fecit Dei Ecclesia, quod cum ipsius humanitate et natura creata, ipsi quoque quo creata est ab eo insertas, nullo defectu, rationes confite tur, sine quibus nec ut natura sit, fieri potest? 166 PYR. Si naturaliter nobis inest timor, is autem ex iis est quæ reprehenduntur, igitur ut vos sentitis, natura nobis insunt quæ reprehensionem babent, id est peccatum. Rursus te ipse fallis, non veritatein, ex homonymia, id est, multiplici voce. Est enim timor ac formido tum ex natura, tum præter naturam. Ac quidem ex natura timor est vis ejus, quod est re tinendi atque tuendi per contractionem ac fugam;. præter naturam vero, quæ sine ratione refuga con tractio est. Timorem igitur præter naturam, quippe qui ex proditione rationum exsistat, Dominus peni. tus non admisit: timorem vero ex natura, utpote indicem facultatis quæ inest naturæ tuendi id quod est, sponte propter nos, tanquam bonus admisit, Non enim in Domino, sicut in nobis voluntatem antevertunt naturalia. Sed sicut cum vere esuriebat et sitiebat, non modo nobis consimili esuriebat et sitiebat, sed qui nobis superior exsistat; rem enim

5. ἐπὶ Χριστοῦ, συνημμένον ἔχει τῷ κατ' αὐτὸ λόγῳ καὶ τὸν ὑπὲρ φύσιν τρόπον· ἵνα καὶ ἡ φύσις διὰ τοῦ λόγου πιστωθῇ, καὶ ἡ οἰκονομία διὰ τοῦ τρό ΜΑΧ. 20. δεί. που. ΠΥΡ. Οὐκοῦν ἵνα τὴν λεπτὴν ταύτην, καὶ τοῖς πολλοῖς δύσληπτον τεχνολογίαν εκφύγωμεν, Θεὸν τέλειον τὸν αὐτὸν, καὶ ἄνθρωπον τέλειον ὁμολογήσω μεν, τὰ λοιπὰ πάντα ἐκκλίνοντες, ὡς τοῦ τελείου τὰ φυσικὰ παρ' ἑαυτῷ συνεμφαίνοντος. ΜΑΞ. Εἰ τὸ λέγειν τὰς φύσεις ἄνευ τῆς ἑκάστῃ προσούσης ιδιότητος, ἢ Θεὸν τέλειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν Χριστὸν, ἄνευ τῶν τῆς τελειότητος γνω ρισμάτων, απηρτισμένης κατὰ σὲ εὐσεβείας ἐστὶ, ἀναθεματιζέσθωσαν αἱ σύνοδοι, καὶ πρὸ τούτων, οἱ Πατέρες· οὐ μόνον τὰς φύσεις, ἀλλὰ καὶ τὴν ἑκάστης φύσεως ιδιότητα, ὁμολογεῖν ἡμῖν νομοθετήσαντες· καὶ οὐ μόνον Θεὸν τέλειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν αὐτ τὸν, ἀλλὰ καὶ τῆς τελειότητος τὰ γνωρίσματα, τουτ ἐστιν, ὁρατὸν καὶ ἀόρατον τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα λέγον τες, θνητὸν καὶ ἀθάνατον, φθαρτον καὶ ἄφθαρτον, ἀπτὸν καὶ ἀναφή, κτιστὸν καὶ ἄκτιστον· καὶ κατ' αὐτ τὴν τὴν εὐσεβῆ ἔννοιαν, καὶ δύο εὐσεβῶς θελήματα τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς ἐδογμάτισαν, οὐ μόνον διὰ τοῦ ὡρισμένου ἀριθμοῦ τῶν δύο, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ἀντωνυ μίας τοῦ ἄλλο καὶ ἄλλο· καὶ δι' ἀναλογίας τοῦ θεῖον εἰπεῖν καὶ ἀνθρώπινον. Οὐ γὰρ ἐνὶ τρόπῳ ἡ τοῦ ἀριθ μοῦ περιορίζεται φύσις. ΠΥΡ. Εἰ οὐ δυνατόν ἐστι τὰς φωνὰς ταύτας λέ γεσθαι διὰ τὴν τῶν αἱρετιζόντων ἐπήρειαν, ἀρκε σθῶμεν κὰν μόνοις τοῖς συνοδικῶς εἰρημένοις· καὶ μήτε ἐν, μήτε δύο εἴπωμεν τὰ θελήματα. ΜΑΞ. Εἰ τὰ συνοδικῶς καὶ μόνον εἰρημένα χρή ὁμολογεῖν, οὔτε τὴν μίαν τοῦ Θεοῦ Λόγου φύσιν σεσαρκωμένην, περιεκτικὴν πάσης τῆς τοῦ μυστη ρίου οὖσαν εὐσεβείας, χρὴ δε λέγειν, συνοδικῶς οὐκ έκπεφωνημένην. Πλὴν ὅτι καὶ οὕτω ταῖς φύσεσι καὶ τοῖς αὐτῶν ἰδιώμασι καὶ τὰ θελήματα συνομολογεῖν βιασθήσεσθε. Εἰ γὰρ τὰ φυσικῶς προσόντα ταῖς φύσεσι τοῦ Χριστοῦ, ἰδιώματα αὐτῶν εἶναι λέγετε, φυσικῶς δὲ ἑκατέρᾳ αὐτοῦ φύσει τὸ θέλειν ἐμπέφυ κεν, ἄρα μετὰ τῶν ἄλλων φυσικῶν ἰδιωμάτων, καὶ τὰ θελήματα ταῖς φύσεσι συνομολογεῖν ἀναγκαι σθήσεσθε. ᾿Αλλως τε δὲ, εἰ αἱ σύνοδοι ἐπὶ τῇ τοῦ ἑνὸς θελή ματος φωνῇ καὶ Ἀπολινάριον καὶ ᾿Αρειον ἀνεθεμά τισαν, ἑκατέρου αὐτῶν ταύτῃ πρὸς σύστασιν τῆς ἰδίας αἱρέσεως ἀποχρησαμένου· τοῦ μὲν, ὁμοούσιον τῷ λόγῳ διὰ τούτου τὴν σάρκα βουλομένου δείξαι τοῦ δὲ, ἑτεροούσιον τὸν Υἱὸν πρὸς τὸν Πατέρα εἰσ αγαγεῖν ἀγωνιζωμένου, πῶς εὐσεβεῖν ἡμᾶς δυνατόν, τὰς ἐναντίας τοῖς αἱρετικοῖς φωνὰς οὐχ ὁμολογοῦν τας; Ἡ δὲ πέμπτη σύνοδος, ἵνα πάντα παραλίπω, θεσπίσασα αὐτολεξεί, πάντα τὰ τῶν ἁγίων Ανα νασίου, καὶ Βασιλείου, καὶ Γρηγορίων, καὶ ἄλλων τινῶν προσδιωρισμένως ἐγκρίτων [εκκρίτων ] διδα voluntate præstabat: sic et vere mostro more, sed supra nos timuit. Et ut ut ens, nicam, quidquid in Christo naturale erat, cum ratione modum supra naturam conjunctum habebat; ut et natura per rationem comprobaretur, et ex modo dispensatio luceret. PYR. Igit r, ut hanc subtilem et vulgo difficilem disserendi a tem fugiamus, Deum perfectum eum dem, atque homine n perfectum confiteamur, cuncta alia declinantes; cum perfecti vox una secum natu ralia indicet. MAX. Si dicere naturas absque proprietate quæ cuique ccmpetat, aut Deum perfectum et hominem perfectum Christum, absque perfectionis notis, ab solutæ perfectionis est, ut tu existimas; anathe mate afficiantur synodi, et ante eas, Patres, quod non solum naturas, sed et cujusque naturæ pro prietatem nos confiteri sanxere: nec solum Deum perfectum et hominem perfectum eumdem, sed et perfectionis indicia: eumdem scilicet et unum-as pectabilem dicentes et inaspectabilem, mortalem et immortalem, corruptioni obnoxium et ab ea im munem: qui tangi posset et intrectabilis esset creatus et increatus exsisteret: quo et pio sensu, duas quoque ejusdem atque unius voluntates pie docuere, non solum per determinatum numerum duorum, sed et per pronomen, aliam et aliam; et per proportionem, dicendo humanam et divinam. Non enim 167 uno modo circumscribitur numeri natura. PYR. Cum has voces dicere non possimus ob hæreticorum calumniam, satis nobis sint vel ea solum, quæ a synodis dicta sunt; ac neque unam, neque duas voluntates dicamus. Si ea tantum confiteri oportet, quæ a syno dis dicta sunt, nec una Dei Verbi natura incarnata dicenda sit, quæ omnem mysterii pietatem com plectitur, cum nullo synodi decreto edita sit. Quin imo sic quoque cum naturis earumque proprieta tibus, etiam voluntates confiteri necesse habebitis. Si enim quæ naturaliter Christi naturis compe tunt, hæc carum proprietates esse dicitis; natura vero utrique ejus naturæ insitum est velle; igitur necesse vobis erit cum aliis naturalibus proprieta tibus, cum naturis confiteri pariter voluntates. Præterea, si synodi propter vocem unius Apoli narium et Arium anathemalizaverunt (cum uterque eorum hac voce ad hæresim suam statuendam abuteretur: Apolinarius quidem, ut carnem ejus dem substantiæ cum Verbo ostenderet; Arius vero ut Filium a Patre diversæ substantiæ introduceret), quomodo possumus nos pii esse, qui voces hære ticis contrarias non confiteamur? Porro quinta synodus, ut omnia missa faciam, cum ad verbum ita sanxit, Amplecti se omnia sanctorum Athanasii, Basilii, utriusque Gregorii, ac quorumdam aliorum, cum adjectione vocis egregiorum doctorum, hbros. Fr.

πάλων συντάγματα, ἐν οἷς καὶ τὰ δύο έγκεινται κλήματα, δέχεσθαι, καὶ δύο παραδεδώκασι παρα ἔδωκε) θελήματα. ΠΥΡ. Καὶ οὐ δοκεί σοι, τὰς τῶν πολλῶν πλήτ Γεῖν δὲ ἀκοὰς, τὸ φυσικὸν θέλημα λεγόμενον; ΜΑΞ. Υπεξαιρουμένης τῆς θείας, πόσα είδη ζωής ἐν τοῖς οὖσιν εἶναι λέγεις; ΠΥΡ. Αὐτὸς εἶπε. ΝΑΞ. Τρία είδη ζωῆς εἰσιν. ΠΥΡ. Ποία ταῦτα; ΜΑΣ. Η φυτική, ή αἰσθητική, ή νοερά. ΠΥΡ. Οὕτως ἔχει. ΝΑΙ. Ἐπειδὴ δὲ ἕκαστον λόγῳ τινὶ δημιουργίας τῶν ἄλλων διακέκριται, τίς ὁ διακριτικὸς καὶ ἰδιά ζων εκάστου είδους λόγος; ΠΥΡ. Καὶ τοῦτο εἰπεῖν σε ἀξιῶ. ΝΑΞ. Τῆς μὲν φυτικῆς ἴδιον ή θρεπτική, καὶ αυξητική, καὶ γεννητική κίνησις τῆς δὲ αἰσθητι τῆς, ἡ καθ᾽ ὁρμὴν κίνησις· τῆς δὲ νοερᾶς, ἡ αὐτ. εξούσιος. ΠΥΡ. Πάνυ εὐκρινῆ καὶ ἀσύγχυτον τὴν τῆς ἑκά στου είδους ζωής παρέστησας ιδιότητα. ΜΑΣ. Εἰ εὐκρινῆς καὶ ἀσύγχυτος ἡ ἑκάστου ἐδεί χθη [είδους] ιδιότης, πάλιν ζητῶ, εἰ κατὰ φύσιν πρόσεστι τῇ φυτικῇ ἡ θρεπτικὴ, καὶ αὐξητικὴ, καὶ γεννητική κίνησις· καὶ τῇ αἰσθητικῇ, ἡ καθ᾽ ὁρμήν. ΠΥΡ. Κατὰ φύσιν ἀναμφιβόλως. ΜΑΣ. Οὐκοῦν καὶ τῇ νοερᾷ ἀκολούθως ἡ αὐτο εξούσιος κίνησις. ΠΡ. Καὶ τοῦτο πάντως δώσει ὁ ἀκόλουθα ταῖς οἰπείαις ἀρχαῖς δογματίζων. ΜΑΞ. Εἰ οὖν κατὰ φύσιν πρόσεστι τοῖς νοεροῖς ἢ αὐτεξούσιος κίνησις, ἄρα πᾶν νοερὸν καὶ φύσει θε λητικόν θέλησιν γὰρ τὸ αὐτεξούσιον ὁ μακάριος ωρίσατο Διάδοχος ὁ Φωτικῆς εἶναι. Εἰ δὲ πᾶν νοε μὸν καὶ φύσει θελητικόν, γέγονε δὲ ὁ Θεὸς Λόγος σὰρξ ἀληθῶς λογικῶς τε καὶ νοερῶς ἐψυχωμένη, ἄρα καὶ καθ᾽ ὁ ἄνθρωπος, οὐσιωδῶς ὁ αὐτὸς ἦν θελη δικός. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐκ ἄρα τὰς τῶν εὐσεβῶν ἀκοὰς πλήττει λεγόμενον τὸ φυσικὸν θέλημα, ἀλλὰ τὰς τῶν αἱρετιζόντων. ΜΑΧ. (θέλησιν) ΕΥΡ. Ἐγὼ μὲν ἤδη ἐν τοῖς φθάσασι ἐπείσθην, φυσικὰ εἶναι τὰ ἐπὶ Χριστοῦ θελήματα· καὶ περὶ μέτου ἑτέραν οὐκ ἐπιζητῶ ἀπόδειξιν. Οὐχ ἧττον τῶν θεωδῶς ἐκπεφασμένων, αὐτὴν τῶν ὄντων Τὴν φύσιν ὁ λόγος μαρτυροῦσαν ἔδειξε, ὡς καταλλή ταῖς ἑαυτοῦ φύσεσιν ὁ αὐτὸς θέλων ἦν, εὐδοκῶν ὡς θεὸς, ὑπακούων δὲ ὡς ἄνθρωπος, καὶ ὅτι πάλληλα πάντως τὰ φυσικὰ θελήματα ταῖς φύσεσιν. ναρχον μὲν τῆς ἀνάρχου, καὶ τῆς ἠργμένης ηργμέν καὶ ὅτι οὐ δυνατὸν εἰς ἐν θέλημά ποτε συμπεσεῖν μέλοις, κἂν ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ εἰσιν, ὥσπερ καὶ φύσεις, τὸ ἄναρχον καὶ τὸ ἠργμένον, τὸ ἄκτιστον τὸ κτιστὸν, τὸ ποιῆσαν καὶ τὸ ποιηθὲν, τὸ ἄπει Μ· ἐκπλήττειν. 339, 270. 4 ac lucubrationes, in quibus et duæ sitæ sunt volun tates; ipsas pariter duas voluntates tradidit. PYR. Non videtur tibi quæ dicitur naturalis vo luntas, vulgi aures offendere? MAX. Præter divinam, quot vitæ genera in rebus esse dicis? PYR. Tu ipse cedo. MAX. Tria sunt vitæ genera. PYR. Quæ ista? MAX. Vita plantæ, sentiens, intelligens. PYR. Sic est. MAX. Cum barum quælibet, ratione quadam creationis ab aliis distincta sit, quænam propria cujusque ratio, et ab aliis distinguens? PYR. Et ut hoc dicas, rogo. MAX. Vitæ quidem plantæ proprius motus est alendi, augendi et gignendi: vitæ vero sentientis, motus appetitionis: intelligentis autem, motus liberæ potestatis. PYR. Valde distinctam et non confusam assi gnasti cujusque vitæ generis proprietatem. MAX. Si distincta, et non confusa cujusque ge neris 168 ostensa proprietas est; rursus quæro, num vitæ plantæ, alendi motus et augendi atque gignendi natura compelat; itemque sentienti, motus appetitionis. PYR. Haud dubie, natura. MAX. Ergo etiam intelligenti, consequenter mo Ctus liberæ potestatis. PYR. Et hoc etiam dabit omn.no, qui suis con sequenter principiis docere velit. Siquidem igitur natura inest. ntelligentt bus motus liberæ potestatis, igitur omne intelli gens, etiam facultate voluntatis præditum est. Voluntatem enim beatus Diadochus epi scopus Photices definivit esse liberam potestatem. Quod si omne intelligens etiam natura voluntatis facultate præditum est, Deusque Verbum. vere caro ratione utentium ac intelligentium. more ani mata factus est: plane ft ut, et qua hono erat, idem substantialiter voluntatis facultate præditus esset. Quod si ita se res habet, non piorum, quod naturalis voluntas dicitur, sed hæreticorum, offen aures. PYR. Equidem am in superioribus adductus sum ut assentirer, Christi voluntates naturales esse nec ejus rei causa aliam requiro demonstrationem. Nihil enim minus, quam quæ divinitus patefacta sunt, ipsam naturam rerum testari ostendit oratio. quod convenienter suis naturis idem ipse volun tate præditus erat; qui ut Deus quidem approba ret, ut vero homo obediens esset: et quod omnino naturales voluntates naturis conveniebant. Volun tas quidem sine principio, naturæ siue principio voluntas autem cœpta, naturæ item cœptæ ac cujus originis initium est: ium fieri non posse ut in unam unquam voluntatem recidant, quamvis unius * Quasi divinis humanisque rationibus evidenter probasti; sed obscura hie Tasis Maximi.

Οἱ δὲ ἐν τῷ Βυζαντίῳ, ὅτι πρὸς τὰ φυσικὰ θελή ματα ἀντιστατοῦντες, κατ' οἰκείωσίν φασιν είρη κέναι τοὺς Πατέρας ἔχειν τὸν Κύριον τὸ ἀνθρώπι νον θέλημα. ρον καὶ τὸ πεπερασμένον, τὸ θεῖσαν καὶ τὸ θεωθέν. των αὐτοὶ ἢ πάσχοντες, ἢ ἐνεργοῦντες; ΜΑΞ. Ἐπειδὴ αὐτὸς τῆς τοιαύτης αὐτῶν θαυμα στῆς καὶ λαμπρᾶς καθηγήσω παιδεύσεως· κατὰ ποίαν οἰκείωσιν τοῦτό φασιν; Άρα τὴν οὐσιώδη, καθ᾽ ἦν τὰ φυσικῶς προσόντα ἔκαστος ἔχων, διὰ τὴν φύσιν οἰκειοῦται· ἢ τὴν σχετικήν, καθ' ήν φιλικώς τὰ ἀλλήλων οἰκειούμεθα καὶ στέργομεν, μηδὲν τού ΠΥΡ. Τὴν σχετικὴν δηλονάτι. ΜΑΞ. Οὐκοῦν πρὶν τούτου δεῖξαι τὸ ἄτοπον, δι καιότερον ἂν εἴη ἀκριβέστερον ἐξετάσαι, εἴ τε φύ σει θελητικός ἐστιν ὁ ἄνθρωπος, εἴ τε καὶ μή. Τού του γὰρ δεικνυμένου, σαφέστερον γενήσεται τῆς τοιαύτης αἱρέσεως τὸ βλάσφημον, ΠΥΡ. Εἰ δοκεῖ, τοῦτο ἐξετάσωμεν. ΜΑΞ. Αδίδακτα εἶναι τὰ φυσικὰ, οὐ μόνον οι λόγῳ τὴν φύσιν διασκεψάμενοι, καὶ τῶν πολλῶν διαφέροντες ἔφασαν, ἀλλὰ καὶ ἡ τῶν χυδαιοτέρων συνήθεια. Εἰ δὲ τὰ φυσικὰ ἀδίδακτα, ἀδίδακτον δὲ ἔχομεν τὸ θέλειν· οὐδεὶς γὰρ ποτε θέλειν διδάσκε ται· ἄρα φύσει θελητικὸς ὁ ἄνθρωπος. Καὶ πάλιν, εἰ φύσει λογικὸς ὁ ἄνθρωπος· τὸ δὲ φύσει λογικὸν καὶ φύσει αὐτεξούσιον· τὸ γὰρ αὐτεξούσιον, κατὰ τοὺς Πατέρας, θέλησίς σε ἐστιν· ἄρα φύσει θελητικὸς ὁ ἄνθρωπος. Καὶ πάλιν, εἰ ἐν τοῖς ἀλόγοις ἄγει μὲν ἡ φύσις· ἄγεται δὲ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ἐξουσιαστικῶς κατὰ θέλησιν κινουμένῳ· ἄρα φύσει θελητικὸς ὁ ἄν θρωπος. Καὶ πάλιν, εἰ κατ' εἰκόνα τῆς μακαρίας καὶ ὑπερουσίου Θεότητος ὁ ἄνθρωπος γεγένηται αὐτεξούσιος δὲ φύσει ἡ θεία φύσις· ἄρα καὶ ὁ ἄν θρωπος, ὡς αὐτῆς ὄντως εἰκών, αὐτεξούσιος τυγ χάνει φύσει· εἰ δὲ αὐτεξούσιος φύσει, θελητικὸς ἄρα φύσει ὁ ἄνθρωπος· εἴρηται γὰρ ἤδη, ὡς τὸ αὐτο εξούσιον θέλησιν ὡρίσαντο οἱ Πατέρες. Ετι τε, εἰ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐνυπάρχει τὸ θέλειν· καὶ οὐ τοῖς μὲν ἐνυπάρχει, τοῖς δὲ οὐκ ἐνυπάρχει· τὸ δὲ κυι νῶς πᾶσιν ἐνθεωρούμενον φύσιν χαρακτηρίζει ἐν τοῖς ὑπ' αὐτὸ ἀτόμοις· ἄρα φύσει θελητικὸς ὁ ἄνθρω τος. ΠΥΡ. Δέδεικται διὰ πλειόνων φύσει θελητικὸς ὢν ἄνθρωπος. ΜΑΞ. Τούτου οὖν περιφανῶς δειχθέντος, διασκε ψώμεθα, ὡς ἀνωτέρω ὑπεθέμεθα, καὶ τῆς αὐτῶν προτάσεως τὸ ἄτοπον.. 10 11. ἀκριβῶς. σε θελήσεως 602, 270: θέλημα. ΠΥΡ. Διασκεψώμεθα. ΜΑΞ. Εἰ φύσει θελητικὸς ὁ ἄνθρωπος, ὡς δέξε et ejusalem sint, sicut et natura, quod principio caret et cœptum est: quod increatum et creatum est: quod fecit et factum est: quod infinitum ac finitum est; quod deificavit et imbutum deitate est. Byzantini autem contra naturales adhuc vo luntates pugnantes, aiunt dixisse Patres habere tionem. Christum voluntatem humanam secundum attribu MAX. Quandoquidem ipse ejuscemodi admira bilis ac splendide disciplinæ dux auspexque fuisti; per quam attributionem dicunt? Num substantia lem, qua quisque ea quæ naturaliter suppetunt, propter naturam sibl vindicat ac attribuit; an, quæ necessitudine est, qua amice quæ sunt alio rum vicissim nobis attribuimus ac amplectimur, 169 cum nihil ipsi horum patiamur aut efficia mus? PYR. Illam videlicet, quæ ex necessitudine est et habitudine. MAX. Igitur priusquam hoc absurdum demon stretur, præstiterit diligentius excutere, num homo natura voluntatis facultate præditus sit, necne? Hoc enim probato, manifestior erit hujus hæresis blasphemia. PYR. Si videtur, hoc excutiamus. MAX. Naturalia non doceri, non solum qui ra tione naturam indagarunt, longeque aliis præcel lunt, dixerunt, verum etiam consuetudo vulgarium. Quod si naturalia non docentur (nemo enim un quam est qui hoc addiscat): natura igitur homo voluntatis facultate præditus est. Ac rursus, si natura homo rationalis est; quod autem natura est rationale, natura etiam liberæ potestatis est Hibera enim potestas, ut Patres auctores sunt, est voluntas); ergo homo natura voluntatis facultate præditus est. Ad hæc, si in brutis natura agit; in homine vero, qui per potestatem voluntate movea tur, agitur; igitur homo natura voluntatis facultate preditus est. Item, si ad imaginem beata ac super substantialis Deitatis home conditus est; est vero natura divina, natura liberæ potestatis; ergo etiam homo, ut ejus vere simulacrum, natura liberæ potestatis exsistit. Si autem natura liberæ est po testatis, ergo homo natura præditus est facultate volahtatis. Jam enim dictum est Patres volunta tem definiisse, quod est libera potestatis. Po stremo, si cunctis hominibus inest velle, et non his inest, illis non inest: quod autem in omnibus communiter consideratur, naturæ nota est atque insigne, in individuis sub ipsa constitutis; ergo homo natura facultate volendi præditus est. PYR. Multis probatum est, esse hominem facul tate voluntatis præditum. MAX. Hoc igitur manifeste probato, age conside mus, ut superius proposuimus, ipsorum proposi tionis absurditatem. PYR. Consideremus. MAX. Cum homo natura voluntatis facultate al. Fr.

πται, κατ' αὐτοὺς δὲ κατὰ τὴν ἐν ψιλή σχέσει οἰκείω σιν τὸ ἀνθρώπινον θέλημα εἶχεν ὁ Χριστὸς, ἀνάγκη αὐτοὺς, εἴπερ ταῖς οἰκείαις ἀρχαῖς στοιχούσι, καὶ τὰ ἄλλα ἡμῖν φυσικὰ μετ᾿ αὐτοῦ· φημὶ δὴ τοῦ κατὰ φύσιν θελήματος· κατ' οἰκείωσιν ψιλήν λέγειν· καὶ εὑρεθήσεται αὐτοῖς ἡ τῆς ὅλης οἰκονομίας θεωρία καὶ μύησις, κατά φαντασίαν λαμβανομένη. Επειτα, εἰ ἡ ψῆφος Σεργίου, οὐ τοὺς πῶς, ἀλλὰ τοὺς ἁπλῶς δύο θελήματα εἰπόντας ἀνεθεμάτισε λέγουσι δὲ οὗτοι δύο, κἂν εἰ ἐσφαλμένως, διὰ τὴν οἰκείωσιν ἄρα οἱ ταύτης προϊστάμενοι, τῷ κατ' αὐτῶν συν ηγοροῦσιν ἀναθέματι. Καὶ πάλιν, εἰ, κατὰ τὴν ὑπ' αὐτῶν διεκδικουμένην πρότασιν, τοῖς θελήματι πρόσ ωπα συνεισάγονται· ἄρα δύο θελήματα λέγοντες, καὶ εἰ ἐσφαλμένως, διὰ τὴν οἰκείωσιν, ὡς εἴρηται, καὶ τὰ συνεισαγόμενα αὐτοῖς, κατὰ τὴν τοιαύτην πρότασιν, λέξουσι πρόσωπα. Καὶ τίς οἴσει τὴν εἰς δύο πρόσωπα τοῦ ἑνὸς κατατομήν; ΠΥΡ. Τί οὖν οἱ Πατέρες; οὐχ ἡμέτερον εἶπον εἶναι, ὅπερ ὁ Χριστὸς ἐν ἑαυτῷ ἐτύπωσε θέλημα; ΜΑΞ. Ναί, ἡμέτερον. ΠΥΡ. Οὐκοῦν οὐ τὸ προσὸν αὐτῷ φύσει διὰ τοῦ ἀνθρωπίνου ἐσήμαναν, ἀλλ' ὅπερ κατ' οἰκείωσιν ἀνεδέξατο. ΜΑΞ. Ἐπειδὴ καὶ τὴν ἡμετέραν φύσιν ὡσαύτως ἀνειληφέναι αὐτὸν ἔφασαν, ἄρα κατ' αὐτοὺς καὶ αὐτὴν τὴν φύσιν κατ' οἰκείωσιν ψιλήν ἔχων εὑρεθή. σεται. Εἰ γὰρ ἐκεῖνο ἀληθὲς, καὶ τοῦτο· εἰ δὲ τοῦτο ψευδές, κἀκεῖνο ΠΥΡ. Τί οὖν; τὸ ἡμέτερον ἐν ἑαυτῷ τυπώσαι εἰπόντες, τὸ αὐτῷ φύσει προσὶν ἐσήμαναν; ΜΑΞ. Να!. ΠΥΡ. Πῶς τοῦ τό φης; ΜΑΞ. Ἐπειδὴ ὁ αὐτὸς ὅλος ἦν Θεὸς μετὰ τῆς ἀνθρωπότητος, καὶ ὅλος ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος μετά τῆς θεότητος· αὐτός, ὡς ἄνθρωπος, ἐν ἑαυτῷ καὶ δι' ἑαυτοῦ τὸ ἀνθρώπινον ὑπέταξε τῷ Θεῷ καὶ Πα τρί, τύπον ἡμῖν ἑαυτὸν ἄριστον καὶ ὑπογραμμὸν διδοὺς πρὸς μίμησιν, ἵνα καὶ ἡμεῖς πρὸς αὐτὸν ὡς ἀρχηγὸν τῆς ἡμῶν ἀφορῶντες σωτηρίας, τὸ ἡμέτε ρον εκουσίως προσχωρήσωμεν (α) τῷ Θεῷ, ἐκ τοῦ μηκέτι θέλειν παρ' ὁ αὐτὸς θέλει. ΠΥΡ. Ἐκεῖνοι οἱ προθέσει κακῇ καὶ πανουργία * ἐσήμανον. (α) Τὸ ἡμέτερον εκουσίως προσχωρήσωμεν. τὸ ἡμέτερον θέλημα, χωρήσωμεν Προσκεχωρήκασιν τὴν γλῶσσαν πρὸς τὸ Καρικών ἔθνος γλῶσσαν κατά γλώσ σαν, λόγῳ, præditus sit, ut probatum est; et ut hi sentiunt, quæ una cum ipsis inducantur, juxta talem umus in duas personas conscindatur? Christus ea appropriatione quæ in nuda necessitu. dine affectuque consistit, voluntatem habuerit; necesse est, ut et reliqua (si modo principia sua sequi velint), cum ipsa nobis naturalia (cum natu rali scilicet voluntate), secundum nudam attribu tionem dicant ei competere: omnisque dispensa tionis considerationem atque doctrinam, inani specio ac fictione invenientur accipere. Præterea, si sen tentia Sergii, non eos qui 170 aliquo modo, sed qui omnino duas voluntates dixerunt, anathemate affecit: dicunt autem hi duas voluntates, quantum vis falso, secundum arrogationem; igitur qui hanc arrogationem defendunt, anathemati in ipsos dicto patrocinantur. Ac rursus, si juxta propositioncm quam tuentur, una cum voluntatibus personæ indo cuntur; igitur cum duas dicant voluntates, quam vis falso, per arrogationem, uti dictum est; eliara propositionen, personas dicent. Ecquis vero feret, ut PYR. Quid igitur Patres, annon dixerunt no stram esse voluntatem, quam in se Christus forma vit ac expressit? MAX. Sane quidem, nostram. PYR. Ergo non quæ illi natura inerat, per hu manam expressi¡, sed quam per arrogationem sas ceperat. MAX. Quandoquidem etiam nostram naturam eum similiter suscepisse dixerunt, igitur illorum sententia invenietur Christus ipsam quoque natu ram per nudam arrogationem habere. Si cnim verum est de voluntate, crit et de natura; et si do illa falsum, erit et de ista. PYR. Quid igitur? dicendo nostram in se fo masse voluntatem, cam ipsam quæ illi natura ineral significarunt? MAX. Maxime. PYR. Quomodo hoc ais? MAX. Quoniam idem erat totus Deus cum huma nitate, et idem totis homo cum divinitate; in se, et per sc ipse humanam subjecit Déo et Patri, se ipsum formam optimam, ac exemplum quod imi temur, prabens: ut nos quoque in ipsum ut au clorem nostrae salutis aspicientes, ea, quæ nostra * Hebr. 1, 10 et zi, Βr. est, ad Deum sponte accedamus, ea ratione quod præterquam quod ipse vult, non ampliusvelimus¹. Active accepit Turrianus, cum ita reddit, Eum quæ nostra est, sponte ad Deum accommodemus. Ubi is, qui Baronianæ editioni præfuit, sive is ipse, non bene margini apposuit, Fort. quod nostrum est, enim, refert: ac bene Turrianus expressit: eam, qua nostra est, id est, voluntas nec hic scrupulus est, sed quod ex vet. leg. timpos activum fecit, quod nunquam aliter PYR. Ji non pravo proposito, neque malitia qua quam neutruin usurpari videtur. Locus quem affert vet. lex, incerto auctore, huic nostro geminus est. Accommodaverunt, aptaverunt linguam, etc. At melius Steph. accipit, pro, eclipsi Græcis consuetissima, et sic erit idem ac sermone, lingua, accesserunt. Hic vero Nostra roluntate sponte accedamus; nos Deo, qua si dedititij, sponte submittamus.

τινὶ τοῦτο εἶπον, ἀλλὰ βουλόμενοι τὴν ἄκραν ἔνωσι δηλῶσαι. (γνωμικήν) ΠΑΧ. γνωμική γνώμη) γνώμη γνώμην Γνώμη ΜΑΧ. γνώμη γνωμικήν γνώμην γνώμη ΜΑΞ. Εἰ τοῦτο τοῖς ἀπὸ Σεβήρου δοθῇ, οὐκ εὐλό γως λοιπόν, ὅσον πρὸς τὸ δοθὲν λήμμα, κἀκεῖνα λέξουσιν· ὅτι οὐ κακῇ προθέσει, ή πανουργία τινὶ μίαν λέγομεν φύσιν, ἀλλὰ βουλόμενοι, καθάπερ και ὑμεῖς, διὰ τοῦ ἑνὸς θελήματος, τὴν ἄκραν ἔνωσιν δ' αὐτῆς δείξαι; Τοῖς γὰρ αὐτῶν κατ' αὐτῶν, ὃν τρό τον καὶ Δαβίδ κατὰ τοῦ Γολιάθ, χρήσονται ὅπλοις. Ἰδοὺ ἐν [καὶ γὰρ ἐν] θέλημα λέγοντες, ταῖς αὐταῖς ἐκείνοις καὶ ἐννοίαις καὶ φωναῖς συμπίπτουσι. Πλήν τοῦτο τὸ ἐν θέλημα, τί βούλονται ονομάζειν; δίκαιοι γὰρ εἰσι τούτου τὴν προσηγορίαν δοῦναι. ΠΥΡ. Γνωμικὸν τοῦτό φασιν. ΜΑΞ. Οὐκοῦν, ἢ γνωμικὸν καὶ παράγωγον· εἰ δὲ παράγωγον, ή γνώμη, ὡς πρωτότυπον, οὐσία Έσται ΠΥΡ. Οὐκ ἔστιν ἡ γνώμη ουσία. ΜΑΞ. Εἰ οὐσία οὐκ ἔστι, ποιότης ἐστί· καὶ εὑρε θήσεται ποιότης ἐκ ποιότητος· ὅπερ ἀδύνατον. Τί οὖν φασι τὴν γνώμην; ΠΥΡ. Η γνώμη οὐδὲν ἑτερόν ἐστιν, ἢ ὁπερό μας κάριος αὐτὴν ὠρίσατο Κύριλλος, ότι τρόπος ζωής. ΜΑΞ. Ο τρόπος τῆς κατ' ἀρετὴν, φέρε εἰπεῖν, ἢ κακίαν ζωής, ἄρα ἐξ ἐπιλογῆς ἡμῖν πρόσεστιν, ἢ ου; ΠΥΡ. Ἐξ ἐπιλογῆς, πάντως. ΜΑΞ. θέλοντες οὖν καὶ βουλευόμενοι ἐπιλεγόμενα, ἢ ἀθελήτως καὶ ἀβουλεύτως "; ΠΥΡ. Ομολογουμένως θέλοντες καὶ βουλευόμεν ΜΑΞ. Οὐκοῦν ἡ γνώμη οὐδὲν ἑτερόν ἐστιν, ή ποια θέλησις, σχετικώς τινος ἢ ὄντος ή νομιζομά νου ἀγαθοῦ ἀντεχομένη. ΠΥΡ. Ορθῶς τὴν τοῦ πατρικοῦ ὅρου ἐποιήσω ἐξήγησιν. ΜΑΞ. Εἰ ὀρθῶς ἡ τοῦ πατρικοῦ ὅρου ἐξάπλωσις γεγένηται, πρῶτον μὲν οὐ δυνατὸν γνωμικὸν λέγειν θέλημα. Πῶς γὰρ ἐκ θελήματος θέλημα προελθεῖν ἐνδέχεται; Έπειτα δὲ καὶ γνώμην λέγοντες ἐπὶ Χριστοῦ, ὡς ἡ περὶ αὐτῆς ἔδειξε ζήτησις, ψιλών αὐτὸν δογματίζουσιν ἄνθρωπον, βουλευτικώς διατη θέμενον καθ᾿ ἡμᾶς, ἀγνοοῦντά τε καὶ ἀμφιβάλλοντα, καὶ ἀντικείμενα ἔχοντα· εἴπερ τις περὶ τῶν ἀμφι βαλλομένων, καὶ οὐ περὶ τοῦ ἀναμφιβόλου βουλεύε ται. Ἡμεῖς μὲν γὰρ ἁπλῶς φύσει καλοῦ φυσικές ἔχομεν τὴν ὄρεξιν· τοῦ δὲ πῶς καλοῦ πεῖραν δι ζητήσεως καὶ βουλῆς. Καὶ διὰ τοῦτο ἐφ᾽ ἡμῶν καὶ γνώμη προσφυώς λέγεται, τρόπος οὖσα χρήσεως, οι λόγος φύσεως· ἐπεὶ καὶ ἀπειράκις μετέβαλεν ἡ φω σις. Ἐπὶ δὲ τοῦ ἀνθρωπίνου τοῦ Κυρίου, οὐ φιλάς καθ' ἡμᾶς ὑποστάντος, ἀλλὰ θεῖχῶς· Θεὸς γὰρ τι σε αβουλήτως 60, 70 οι καὶ ζητ. 270. piam hoc dixerunt, sed quod vellent sic summam unionem declarare. MAX. Si hoc Severianis concedatur, probabili deinceps ratione (quod attinet ad datam sumptionem) dicturi sunt, se non malo proposito ullave malitia, unam naturam dicere, sed quod ve lint (sicut et vos ex una voluntate) summam unio nem per eam demonstrare? Ipsorum enim contra ipaos, sicut David contra Goliath', armis utentur. Ecce quemadmodum qui unam voluntatem dicunt, in easdem ac illi sententias pariter vocesque inci dunt. Ceterum, unam hanc voluntatem, quidnam vocare placet? æquum enim 171 est ut ejus ipsi appellationem assignent. PYR. Dicunt ex sententia esse volun tatem. Igitur si est (ex sententia) deri valivi forma, nomen est: et si derivativi forma, erit sententia (id est, ut quæ prototypum ac forma princeps exsistat, substantia. PYR. Non est substantia. MAX. Si non est substantia, qualitas est; et erit qualitas ex qualitate, quod impossibile est. Quid igitur vocant? PYR. nihil aliud est, quam quod cem beatus Cyrillus definivit, videlicet modus vite. MAX. Modus vitæ ex virtutis (verbi gratia) an vitæ, ex vitii ratione, ex delectune est, necne? PYR. Plane ex delectu. MAX. Igitur volendo ac consultando, deligimus, an nolende, nec aliqua consilii deliberatione? PYK. Procul dubio qui velimus ac consulte mus. Igitur (sententia) nihil aliud est, quam talis quædam voluntas, secundum affectum ac habitudinarie, alicujus, aut quod vere sit, aut quod bonum existimetur. PYR. Recte Patria (Cyrilli) definitionem expli casti. MAX. Si recta est explicatio definitionis tradita, primum quidem non potest dici esse voluntatem (ex sententia. Quomodo enim potest vo luntas ex voluntate prodire? Deinde vero etiam in Christo dicendo, ut de ea facta disqui sitio oștendit, nudum hominem ipsum esse sta tunt, qui nostro more ex consilio afficeretur, ignorantiaque laboraret ac dubitatione ageretur, haberetque contraria: siquidem de illis quispiam deliberat initque consilium, in quæ cadit dubita tio, non in quæ non cadit. Sane quidem nos, ejus natura appetitum habemus, quod simpliciter na tura bonum est; ejus vero quod sic ac tali modo bonum, inquirendo ac consilii deliberatione pe riculum facimus. Eaque ratio est cur et in nobis convenienter dicatur, que sit modus 11 Reg. xvn, 51. et Fr.

λαστος, σώφρων· καὶ ὁ μὴ ἄδικος", δίκαιος. Κατὰ φύσιν δὲ ὁ λόγος, φρόνησίς ἐστι· καὶ τὸ κριτήριον, δικαιοσύνη, καὶ ὁ θυμὸς, ἀνδρεία· καὶ ἡ ἐπιθυμία, σωφροσύνη. Αρα τῇ ἀφαιρέσει τῶν παρὰ φύσιν, τὰ κατὰ φύσιν καὶ μόνα διαφαίνεσθαι εἴωθεν· ὥσπερ καὶ τῇ τοῦ ἐοῦ ἀποβολῇ, ἡ τοῦ σιδήρου κατὰ φύσιν αὐγὴ καὶ λαμπρότης. γνώμην γνώμην γνώμην βουλήν. (γνωμικήν) ΠΥΡ. Μεγίστη ἐντεῦθεν ἀναδέδεικτα: βλασφημία τοῖς γνώμην ἐπὶ Χριστοῦ λέγουσιν. ΜΑΞ. Χρὴ μηδὲ τοῦτο παρελθεῖν ἀπαρασήμαντον, ὅτι πολύτροπον καὶ πολύσημον παρά τε τῇ ἁγίᾳ Γραφῇ καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν ἐστὶ τὸ τῆς γνώμης ὄνομα, ὡς σ' τοῖς ἐπιμελῶς ἀναγινώσκουσι δῆλον ἐν ὑπάρχει. Ποτὲ μὲν γὰρ ἐπὶ παραινέσεως καὶ ὑπο θήκης αὐτὸ φέρουσιν· ὡς ὅταν λέγῃ ὁ ᾿Απόστολος Περὶ δὲ τῶν παρθένων επιταγὴν Κυρίου οὐκ ἔχω· γνώμην δὲ δίδωμι· ποτὲ δὲ ἐπὶ βουλῆς, ἡνί και ο μακάριος λέγει Δαβίδ· Ἐπὶ τὸν λαόν σου κατεπανουργούσαντο γνώμην· ὅπερ ἄλλος ἐκδό της σαφηνίζων, Ἐπὶ τὸν λαόν σου, ἔφη, κατεπανουρ γεύσαντο βουλήν “· ποτὲ δὲ ἐπὶ τῆς ψήφου “· ὁπη νίκα Δανιήλ, ὁ ἐν προφήταις μέγας, λέγει περί τις νος· Ἐξῆλθεν ἡ γνώμη ἡ ἀναιδὴς ἐκ προσώπου τοῦ βασιλέως· ποτὲ δὲ ἐπὶ δόξης, ἢ πίστεως, φρονήματος, ἡνίκα Γρηγόριος ὁ τῆς θεολογίας ἐπε ὠνυμο; ἐν τῷ πρώτῳ Περὶ Υἱοῦ λόγῳ διέξεισιν «Ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν ἐπιτιμὴν οὐ μέγα, ῥᾷστον γάρ, καὶ τοῦ βουλομένου παντός· τὸ δὲ ἀντεισάγειν τὴν ἑαυτοῦ γνώμην, ἀνδρός ἐστιν εὐσεβοῦς καὶ νοῦν ἔχοντος. Καὶ ἁπλῶς, ἵνα μὴ καθ' ἓν τὰ πάντα διεξερχόμενος, ὄχλον ἐπισωρεύσω τῷ λόγῳ, κατά εἰκοσιοκτώ σημαινόμενα παρά τε τῇ ἁγία Γραφῇ καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν ἐπιτηρησάμενος, τὸ τῆς γνώμης εὗρον όνομα· οὐδὲ γὰρ κοινοῦ τινος ἢ ἰδικοῦ ἐμφαίνει χαρακτῆρα, ἀλλ' ἡ ἐκ τῶν πρὸ αὐτοῦ λε γομένων, ἢ τῶν ἐφεξῆς, ἡ τοῦ λέγοντος κανονίζει ται διάνοια. Διὰ καὶ ἀδύνατον ἐνὶ καὶ μόνῳ σημαι νομένῳ, τὸ τοιοῦτο ἀφορίσαι όνομα. ΠΥΡ. Πῶς γὰρ ἐνδέχεται τὸ πολλαχώς λεγόμε νον, ἑνός τινος εἶναι ἀποκληρωτικόν; ΜΑΣ. Ἵνα οὖν τὸ αἴσχος τῆς τοιαύτης αἱρέσεως φανερώτερον γένηται, καὶ ἑτέρως τὴν τοιαύτην δια σκεψώμεθα πρότασιν. ΠΥΡ. Εἰ σοι φίλον, διασκεψώμεθα. ΜΑΞ. Εν θέλημα λέγοντες, εἴτε προαιρετικό». είτε γνωμικόν, εἴτε ἐξουσιαστικὸν, εἰ καὶ ἑτέρως πως αὐτὸ καλεῖν βούλοιντο· οὐ γὰρ διαφερόμεθα περὶ τούτου· ἡ θεῖον, ἢ ἀγγελικόν, ἢ ἀνθρώπινον τοῦτο λέγειν βιασθήσονται. Καὶ προηγουμένως μὲν, ὁπότερον τούτων αὐτὸ εἴπωσι, φυσικὸν λέξουσιν ἀδικῶν. σε ἐπὶ ὑψηλού. Γνώμην ὑψηλὴν, τὴν ἐξουσιαστικὴν ἀπόφασιν λέγει. γνώμην est cimidus vel audax, est fortis: et qui non est Impudicus ac libidinosus, castus est: et qui non facit injuriam, justus est. Quæ autem ex natura ratio est, prudentia est; et judicii facultas, est justitia: et ira, fortitudo: et cupiditas, temperantia seu castitas. Itaque usu venit, ut ablatis, quæ sunt præter naturam, quæ secundum naturam sunt, et sola appareant: sicut abstracta rubigine ac extrita, ferri splendor ac fulgor, qui natura inerat, patescit. PYR. Maxima hinc apparet blasphemia eorum, qui in Christo voluntatem ponunt, quam dicunt. MAX. Sed neque hoc absque animadversione est prætereundum, nomen yvuŋ in Scriptura et apud sanctos Patres, ex iis vocibus esse, quæ variæ ac multiplicis significatiouis 173 exsistunt: ut iis Tiquet, qui diligenter legunt. Nam aliquando pro admonitione et consilio usurpant; ut cum ait Apostolus: De virginibus præceptum Domini non ha beq; bean; autem (id est consilium) do. Aliquando vero pro consultatione, ut cum ait David: Super populum tuum astute cogitaverunt "; quod alius interpres explanans, sic dicit: «Super popu lum tuum astute cogitaverunt» Aliquando vero pro sententia, ut cum magnus propheta Da niel de quopiam ait: Exivit sententia impudens ex persona regis P. Alias pro opinione, vel fide, vel sensu, ut cum Gregorius cui a theologia nomen, ita disserit orat. 1 De Filio. «Quia vero non est res magna reprehendere: est enim facillimum et om nium qui volunt: viri autem pii est ac ingeniosi, ut suum ipse vicissim sensum inducat. › Et ut summa dicam, ne singula percurrendo, orationi turbam exaggerem, caque obtundam; viginti octo ejus vocis yvwun significata in Scriptura et san etis Patribus, mihi ipse observans annotansque inveni. Non enim communis alicujus aut parti cularis expressionis vim habet: sed vel ex ante cedentibus vel ex consequentibus dicentis mens sensusque regulatur. Quamobrem fieri non potest, ut vox ejusmodi uni solique rei significandæ apte tar. PYR. Quomodo enim flat, ut quod multipliciter dicitur, uni alicui significato certo addicatur? MAX. Ut ergo hujus hæresis turpitudo clarius eluscescat, aliter etiam istiusmodi propositionem consideremus. PYR. Ut libuerit, ita dispiciamus. MAX. Dicendo unam voluntatem sive electionis, sive ex sententia sive libere potesta tis, sive quovis alio modo vocare iis placeat (non enim de hoc contendimus), aut divinam, aut ange licam, aut humanam eam dicere, necesse habe bunt. Ac primo quidem, quovis istorum modorum 1 Cor. vi, 25. • Psal.Lxxxi, 4. P Dan. 1, 15. 6 Fr. et al. al. 8. Parum differunt hæc duo significata. 6 Fr. Sch. Excebam vocat, qua per potestatem est. sen fentiam

εἴπερ ἑκάτερον αὐτῶν φύσεως ὑπάρχει δηλωτικόν καὶ ὅπερ διὰ τῆς διαιρετικῆς μεθόδου φεύγειν εδο ξαν, τοῦτο διὰ τῆς ἀναλυτικῆς συνιστῶντες ἐδείχθης σαν. Ἐφεπομένως δὲ, εἰ μὲν θεῖον αὐτὸ λέξουσι, Θεὸν καὶ μόνον φύσει ὄντα τὸν Χριστὸν ἐγνώρισαν εἰ δὲ ἀγγελικὸν, οὔτε Θεὸν οὔτε ἄνθρωπον, ἀλλ' ἀγ γελικήν τινα φύσιν· εἰ δὲ ἀνθρώπινον, ψιλὸν ἄνα θρωπον καὶ ὑπεξούσιον αὐτὸν ἔδειξαν. ΠΥΡ. (πηνίκα ταύταις περιπέσωσι ταῖς ἀτο πίαις, οὔτε φυσικὸν οὔτε γνωμικὸν λέγουσι τὸ θέ λημα· ἀλλ' ἐπιτηδειότητι προσεἶναι ἡμῖν φασιν. ΜΑΞ. Η ἐπιτηδειότης αὕτη κατὰ φύσιν ἡμῖν πρόσεστιν, ἢ οὐ κατὰ φύσιν; ΠΥΡ. Κατὰ φύσιν. ΜΑΣ. Οὐκοῦν πάλιν, κατὰ ἀνάλυσιν, φυσικὸν λέξουσι τὸ θέλημα· καὶ οὐδὲν ἐκ τῆς περιόδου ταύ τῆς ἀπώναιντο· καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐπιτηδειότης ἐκ μα θήσεως ποιεῖται τὴν ἕξιν καὶ τὴν προχείρησιν ἀπὸ μαθήσεως ἄρα καὶ προκοπῆς ἔσχεν ὁ Χριστὸς κατ' αὐτοὺς τὴν ἕξιν τοῦ· θελήματος, καὶ τὴν προ χείρησιν· καὶ προέκοπτεν, ἀγνοῶν πρὸ τῆς μαθή σεως τὰ μαθήματα. Τίνος οὖν χάριν τὸν Νεστόριον ἀποστρέφονται, τῶν ἐκείνου θερμῶς ἀντεχόμενοι λέξεων καὶ ἐννοιῶν; Οτι δὲ ἓν θέλημα λέγοντες, τὰ ἐκείνου διεκδικοῦσι, καὶ ἡ παρ' αὐτῶν συνηγόρου μένη Εκθεσις μαρτυρεῖ, ἐν θέλημα ἀποφηναμένη τὸν Νεστόριον πρεσβεύειν, ἐπὶ τῶν πλαττομένων αὐτῷ δύο προσώπων. Έτι τε τό, φυσικὸν εἶναι θέλημα διωθούμενοι, ή ὑποστατικὸν αὐτὸ, ἢ παρὰ φύσιν λέξουσιν. Αλλ' εξ μὲν ὑποστατικὸν αὐτὸ φήσουσιν, ἑτερόβουλος οὕτω γε ἔσται ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί. Μόνης γὰρ ὑποστάσεως χαρακτηριστικὸν τὸ ὑποστατικόν. Εἰ δὲ παρὰ φύσιν, τὴν ἔκπτωσιν τῶν αὐτοῦ δογματίζουσιν οὐσιῶν, εἰ περ φθαρτικὰ τῶν κατὰ φύσιν τὰ παρὰ φύσιν. Πδέως δ' ἂν αὐτοὺς καὶ τοῦτο ἐροίμην, ὅτι ὁ τῶν ὅλων Θεὸς καὶ Πατήρ, καθ' 8 Πατὴρ θέλει, ἢ καθ᾽ ὅ Θεός; Αλλ' εἰ μὲν καθ' ὁ Πατήρ, ἄλλο αὐτοῦ ἔσται παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ θέλημα· οὐ γὰρ Πατὴρ ὁ Υἱός εἰ δὲ καθ᾽ ὁ Θεός· Θεὸς δὲ Υἱός, Θεὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα φύσεως εἶναι τὸ θέλημα δώσουσιν, ήγουν φυτικόν. Ετι, εἰ κατὰ τοὺς Πατέρας, ὧν τὸ θέλημα ἕν, (γνωμικήν) ΝΟΤΑ. Καὶ τὴν προχείρησιν. προχείρισιν Έξις ομωνυμίαν αὐτεξουσιότητος, προ χείρησις, ὑπερουσίως, νόες, dixerint, naturalem dicent, quandoquidem harun (c) quælibet naturam significat, atque ita quod divi. sionis via visi sunt effugere, hoc resolutionis me thodo probare convincuntur. Consequenter vero, siquidem divinam eam dicent, Deum solumque natura Christum profitentur. Sin autem angelicam, neqne Deum, neque hominem, sed naturam quam dam angelicam. Sin denique humanam, nudum hominem et potestati obnoxium ipsum ostende runt. PYR. Cum in hæc absurda inciderint, nec natu ralem, nec arbitrariam exque sententia dicunt esse voluntatem; - 174 sed aiunt eam no bis inesse habilitate. MAX. Hæc habilitas inest nobis ex natura, an non ex natura? PYR. Ex natura. MAX. Rursus igitur. ex arte resolutionis natu ralem voluntatem dicent: nec quidquam utilis hie eis circuitus fuerit. Et quia habilitas ex disciplina habitum facit et aggressionem; igitur ex disciplina atque profectu habuit Christus, ut isti sentiunt, voluntatis habitum et aggressionem; profciebat que, cum, antequam disceret, disciplinas nesciret. Quid igitur causæ est cur Nestorium aversentur, cujus voces sensaque ardenter amplectantur? Quod vero unam voluntatem dicendo, Nestorii doctrinam defendant, testatur et cujus se patronos exhibent, Ecthesis, unam Nestorium docere voluntatem pro nuntians, in duplici, quam contingit persona. Ad hæc cum recusent fateri esse voluntatem naturalem, aut hypostaticam dicent, aut præter naturalem. Enimvero si hypostaticam dixerint, erit ea ratione Filius diversæ voluntatis a Patre. Solius enim hypostaseos insigne ac nola est, quod hypostaticum est. Sin autem præter naturam, suarum substantiarum jacturam eum fecisse, iis que excidisse docent. Quæ enim sunt præter na turam, ea interimunt, quæ ex natura sunt. Quin hoc quoque libenter ipsos interrogaverim; universorum Deus ac Pater, vultne ut Pater, an ut Deus? At siquidem ut Pater, erit alia ejus vo luntas, ac Filii. Siņ autem ut Deus; Deus autem est Filius, Deus est et Spiritus sanctus: ergo vo luntatem naturæ esse dabunt, sive naturalem. (c) Quo etiam modo unus et alter Vatic. etsi Baronio editum redditque Turrianus promptitudinem, quasi Maxi mus vocem voce explicet, vel sic Monothelitæ ex plicarent. Nam certe habitus, promptitudo est et habilitas, sic nobis actibus acquisita et exer citatione. Verum ipse Maximus sequentibus sese explicat, cum ad explanandum vocis in Deo, et angelis et hominibus, discrimen affert liberæ facultatis in angelis et in nobis, quod in angelis cum habitu concurrit nulla interjecta temporis mora: ipsa sci Rursus, si secundum Patres, quorum est una licet aggressio, et conatus: in nobis vero præin telligatur habitus tempore aggressioni; ac, si vis, usui, quod ea vox propius sonare videtur: quod sit quasi in promptu, et expeditum. Deus certe, suum ipse intelligere et velle: Angeli semper in actu intelligendi atque volendi; nos in actu ex potentia, nec continue. Sicque Ne storiani nostro, aliorumque sanctorum et propheta. tum more, in quorum ordinem Christum cogebant, sola in eo excellentia ei concessa; in quam ipsam foveam Monothelita expositione sua Maximo con futata proruebant.

τούτων καὶ ἡ οὐσία μία ἐστί· κατ' αὐτοὺς δὲ, ἂν τὸ η θέλημα τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνθρω πότητος αὐτοῦ· ἄρα μίαν καὶ τὴν αὐτὴν τούτων λέγουσι τὴν οὐσίαν. Καὶ πῶς οὕτω ἀσεβοῦντες, φα σὶν, ὅτιπερ τοῖς Πατράσιν ἔπονται; Καὶ πάλιν, εἰ κατὰ τοὺς αὐτοὺς Πατέρας, ἡ τῆς φύσεως διαφορὰ ἐν τῷ ἑνὶ θελήματι οὐ διαφαίνε ται, ἀνάγκη αὐτοὺς ἢ ἐν θέλημα λέγοντας, φυσικὴν ἐν Χριστῷ μὴ λέγειν διαφοράν ἢ φυσικὴν λέγοντας διαφορὰν, ἐν θέλημα μὴ λέγειν· εἴπερ τοῖς πατρι κοῖς κανόσιν ἑαυτοὺς ἀπευθύνουσι. Καὶ πάλιν, εἰ κατὰ τοὺς αὐτοὺς διδασκάλους, οὐκ ἔστι κοινὸν ἀμφοτέρων, δηλαδὴ οὐσιῶν, τὸ θέλημα, ανάγκη αὐτοὺς ἢ ἄμφω τὰς φύσεις τοῦ αὐτοῦ μὴ λέγειν κοινῶς ἔχειν ἐν θέλημα· ἢ τοῦτο λέγοντας, φανερῶς τοῖς πατρικοῖς ἀπομάχεσθαι νόμοις τε καὶ θεσπίσμασι ΠΥΡ. Δίαν σαφῶς, καὶ συντετμημένως έδειξεν λόγος την συμπεπλεγμένην πάσῃ ἐπινοίᾳ τῶν δι' εναντίας ἀσέβειαν. Τί δὲ λέγομεν, ὅτι καὶ ἐκ τῶν Πατέρων τοῦτο δεικνύειν ἐπιχειροῦσι; ΜΑΣ. Εἰ μὲν τοὺς διαιρούντας, καὶ τοὺς συγχέ οντας τὴν ὑπερφυά οικονομίαν, Πατέρας καλεῖν βού λονται, συγχωροῦμεν αὐτοῖς. Πάντες γὰρ ἐν θέλημα εδόξασαν, καίτοι ἐκ διαμέτρου διεστηκότες τὴν ἀσέ βειαν. Εἰ δὲ τοὺς τῆς Ἐκκλησίας, οὐδαμῶς τοῦτο συγχωρήσομεν αὐτοῖς. Ἐπεὶ δείξωσιν ἕνα μόνον τῶν ἐμφανῶν καὶ πᾶσι γνωρίμων, ὅπως καὶ ἡμεῖς ἐν ἡμέρᾳ τῆς τῶν ἡμετέρων διαγνώσεως, εγκαλού μενοι παρὰ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ, ὅτι τίνος χάριν ἀν εδέξασθε φωνήν, ὅλον λύουσαν τῆς ἐμῆς σαρκώσεως τὸ μυστήριον; ἔχομεν ἀπολογίαν, ὅτι τὴν ἐν πᾶσιν αἰδεσθέντες τοῦ Πατρὸς ὑπόληψιν. ΠΥΡ. Τί οὖν τὸ εἰρημένον τῷ Θεολόγῳ Γρηγο Τὸ γὰρ ἐκείνου θέλειν οὐδὲν ὑπεναντίον τῷ Θεῷ, θεωθὲν ὅλον, ο οὐκ ἐναντίον τῶν δύο θελη μάτων ἐστί; ΜΑΣ. Οὐδαμῶς. Τουναντίον, τῶν δύο θελημάτων μὲν οὖν, καὶ τῶν ἄλλων πάντων ἐκφαντικώτερον. ΠΥΡ. Πῶς τοῦτό της; ΜΑΞ. Ωσπερ ή πύρωσις τὸ πυρωθὲν καὶ τὸ πυ ρῶσαν ἑαυτῇ συνεισάγει, καὶ ἡ ψύξις τὸ ψυχθὲν καὶ τὸ ψύξαν, καὶ ἡ βάδισις τὸ βαδίζον καὶ βαδιζόμεν νον, καὶ ἡ ὅρασις τὸ ὁρῶν καὶ ὁρώμενον, καὶ ἡ νόησις τὸ νοοῦν καὶ νοούμενον· οὐ γὰρ δυνατὴν τὴν σχέσιν ἄνευ τῶν σχετῶν τι νοεῖν ἢ λέγειν· οὕτω κατὰ τὸ ἀκόλουθον, καὶ τὸ θεωθὲν καὶ τὸ θεῶσαν. ᾿Αλλως τε δὲ, εἰ ἡ τοῦ θελήματος θέωσις ἐναντία ἐστὶ τῶν δύο θελημάτων κατ' αὐτούς, καὶ ἡ τῆς φύσεως θέωσις ἐναντία ἔσται τῶν δύο φύσεων. Επ' ἀμφοτέρων γὰρ τὸν αὐτὸν τῆς θεώσεως τέθεικεν ὁ Πατὴρ λόγον. ΠΥΡ. Πάνυ συμβαίνουσα ἐδείχθη ἡ χρῆσις τοῦ Πατρὸς τοῖς δύο θελήμασιν· ἀλλὰ χρὴ τούτῳ σύμ φωνον δεῖξαι καὶ Γρηγόριον, τὸν τὴν Νυσσαέων φαι το 2 τε σχετικών, 602, 270. voluntas, una est et substantia; ut ipsa vero opi məntur, îna est voluntas divinitatis Christi, et ejus humanitatis: igitur unam ac eamdem dicunt harum esse substantiam. Quomodo ergo qui sic impie sentiunt, Patres se sequi affirmant? Ac rursus, si secundum, eosdem Patres, diffe rentia naturæ in una voluntate non elucet; necesse est ut, vel unam dicendo voluntatem, naturalem in Christo differentiam non dicant: vel dicendo naturalem differentiam, unam voluntatem non di cant; si modo ad Patrum se regulas ac normam componunt. Postremo, si, ut sentiunt iidem magistri, non est communis voluntas ambarum, id est, substan tiarum; necesse est ipsos dicere, aut ambas ejus naturas non 175 unam communiter voluntatem habere: aut, cum Patrum legibus atque placitis manifeste pugnare, si hoc dicant. PYR. Valde clare brevique compendio ostendit oratio, adversariorum omni argutationi ac subtili tati implicatam esse impietatem. Sed quid dicemus, quod et ex Patribus istud probare conantur? MAX. Sane, si eos qui dividunt, aut qui confun dunt divinam dispensationem, Paires vocare in animum inducunt, concedimus ipsis. Omnes enim unam voluntatem senserunt, tametsi ex diametro scissi impietate essent. Sin autem qui Ecclesiæ sunt, haudquaquam istud concedimus. Alioqui os tendant vel unum ex illustribus notisque omnibus, at et nos in die illa, qua nostra dijudicabuntur, ac nobis Christus Deus crimini verterit, quod vo cem susceperimus, quæ omne mysterium evertat suæ incarnationis; excusare nos possimus, quod Pa tris opinionem in omnibus reveriti simus. PYR. Quid igitur, quod dixit Gregorius Theolo gus: ‹ Velle enim ejus nihil Deo contrarium, cum totum deifcatum esset, nonne duplici voluntati adversatur?. MAX. Minime gentium. Contra vero, inter etiam reliqua omnia majorem expressionem habet duarum voluntatum. PYR. Quomodo hoc dicis pic MAX. Quemadmodum ignitio (ut sic dicam) quoa ignitum est et quod igniit, una secum inducit: et refrigeratio, quod refrigeratum est, et quod refri geravit: ambulatio, quod ambulat, et quod spatium ambulando conficitur: visio, quod videt, et quod videtur: intellectio, quod intelligit, et quod intelli gitur. Fieri enim non potest ut relatio absque iis que relata sunt intelligatur: sic consequenter dei tate imbutum, et quod imbuit deitate. Præterea, si voluntatis dcificatio contraria est duabus volunta tibus, ut isti volunt, etiam naturæ deificatio erit contraria duabus naturis. Utrobique enim posuit Gregorius eamdem vocem deificationis. PYR. Gregorii auctoritatem magnopere couve nire cum duabus voluntatibus probasti: monstran Jum vero est huic quoque consentire Gregorium Orat. de Filio.

δρύναντα Εκκλησίαν. Εν γὰρ αὐτὸν φρονοῦντα παράγουσι θέλημα, ἐκ τοῦ εἰπεῖν τὸν Πατέρα περὶ τοῦ Κυρίου· Ἡ ψυχὴ θέλει, τὸ σῶμα ἄπτεται (α) δι' ἀμφοτέρων φεύγει τὸ πάθος. Φασὶ γὰρ ὅτι τῷ Θείῳ θελήματι τῆς ἡνωμένης αὐτῷ καθ᾿ ὑπόστασιν θεότητος ἔφη ὁ Πατήρ, τὴν ψυχὴν τοῦ Κυρίου θέ λειν. ΜΑΣ. Οὐκοῦν κατὰ τὸν αὐτὸν εἱρμὸν καὶ τὸ σῶμα τῇ θείᾳ ἀφῇ ἔφη ἅπτεσθαι, καὶ ἔσται κατ' αὐτοὺς καὶ ἁπτὴ ἡ Θεότης. "Α γὰρ αὐτοὶ περὶ τῆς ψυχῆς τοῦ Κυρίου λέγουσιν, ἕτερος ἐκ τῆς ἴσης ἐκφωνή σεως μετάγων περὶ τὸ σῶμα, εἰς ἐσχάτην. αὐτοὺς ἀπάγει πλάνην. ΠΥΡ. Πάνυ συνοπτικῶς τὸ βλάσφημον τῆς τοιαύ τῆς ἐκδοχῆς παρέστησας. Τί δέ φαμεν καὶ περὶ τῶν παραγομένων αὐτοῖς ἀπὸ τοῦ μεγάλου Αθανασίου χρήσεων; "αν μία ἐστὶν αὕτη· «Νοῦς Κυρίου οὔπω Κύριος, ἀλλ᾽ ἢ θέλησις, η βούλησις (ε), ἢ ἐνέργεια πρός τι. ο ΜΑΞ. Καθ' ἑαυτῶν καὶ ταύτην προβάλλονται. Διδ καὶ ὁ ἀληθῆς λόγος τοῖς αὐτῶν πρὸς ἀναίρεσιν τῶν αὐτῶν ἐν πᾶσι κέχρηται προβλήμασι. Μηδὲ γὰρ οὕτω ποτὲ πτωχεύσειεν ἡ ἀλήθεια, ὥστε τῶν ἰδίων κατὰ τῶν ἀντιπάλων δεηθῆναι όπλων. Εἰ γὰρ, κατά τὸν Πατέρα, ο Νους Κυρίου, ούπω Κύριος· ο άλλο πάντως παρὰ τὸν Κύριον ἔσται ὁ νοῦς αὐτοῦ· τουτο ἐστιν, οὐ φύσει Κύριος, ήγουν Θεὸς, ὁ νοῦς τοῦ Κυ ρίου· καθ' ὑπόστασιν γάρ, αὐτοῦ τα γεγενῆσθαι πιστεύεται· καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ ἐπαγαγεῖν, ἢ θέλησιν, ἢ βούλησιν, ἢ ἐνέργειαν πρός τι, αὐτὸν εἶναι· κανόνι χρώμενος πρὸς τοῦτο, τῷ ὄντι φιλο σόφῳ τῶν φιλοσόφων Κλήμεντι, ἐν τῷ ἔκτῳ τῶν Στρωματέων λόγῳ, τὴν μὲν θέλησιν, νοῦν εἶναι ορεκτικὸν ὁρισαμένῳ· τὴν δὲ βούλησιν, εύλογον ὄρεξιν, ἢ τὴν περί τινος θέλησιν. Πρός τι δὲ ἐνέρ το αὐτῷ, θέλησις, βούλησις, ενέργεια θέλησιν, βούλησιν, (ενέργειαν) θέλησιν (α) Τὸ σῶμα ἅπτεται. άπτομαι ἅπτω, δι' ἀμφοτέρων φεύγει τὸ πάθος, Προσέρχεται ὁ λεπρὸς διεῤῥνηκὼς καὶ ἠχρειωμένος σώματι. Πώς γίνεται ἐπὶ τούτου παρὰ τοῦ Κυρ ρίου Ιασις; Η ψυχή θέλει καὶ τὸ σῶμα ἅπτεται, καὶ δι' αμφοτέρων φεύγει πάθος. Απῆλθε γάρ, φησίν, ἀπ' αὐτοῦ παραχρῆμα ή λέπρα. (ε) 'Αλλ' η θέλησις, ἢ βούλησις. Τίς ἔγνω νοῦν Κυρίου νοῦς Κυρίου, οὔπω Κύριος· ἀλλὰ Κυ ρίου θέλησις, ἡ βουλή ἢ ἐνέρ γεια προς τι. Βούλησιν εύλογος ὄρεξις, ή βουλή, βουλή, alterum, qui Nyssensium Ecclesiam claro sidere «Matth. vii, 3; Marc. 1, 41; Luc. v, 12. Fr. et edita. illustravit. Unam enim voluntatem sentire pro dunt, ex eo quod dicat de Domino: Anima vult, corpus tangit; utrisque morbus fugit 1. Aiunt enim dixisse 176 Gregorium Nyssenum, velle Domini animam divína voluntate unitæ sibi secundum hy postasim deitatis. MAX. Igitur eadem consequentia, etiam corpus divino tactu dixit tangere: eritque ipsorum sen tentia etiam Deitas palpabilis. Quæ enim illi dicunt de anima, ex pari alius prolatione ad corpus tra ducens, ad extremam ipsos abducet erroris vora ginem. PYR. Magna perspicacia et brevitate hujusce modi expositionis blasphemiam ostendisti. Quid vero dicemus de iis auctoritatibus, quas ex ma gno Athanasio producunt? Harum una hæc est,' Mens Domini, nondum Dominus; sed ant volua tas, aut aut (vis et ope ratio) ad aliquid. > MAX. Et hanc quoque auctoritatem contra șe proferunt. Idcirco etiam vera ratio ac doctrina, in omnibus quaestionibus, ipsis eorum argumentis eos confutat ac convellit. Neque enim sic unquam veritas mops erit, ut suis ipsa armis adversus ad versarios egeat. Si enim, ut Athanasius loquitur, «Mens Domini, nondum Dominus;» aliud omnino præter Dominum erit mens ipsius; hoc est mens Domini, non natura Dominus, sive Deus; quia se cundum hypostasim ejus facta esse [ei accessisse] creditur: idque ex eo clare perspicitur, quod sub jungit, ipsam esse voluntatem aut aut agendi vim ad aliquid: in hoc pro regula usus vere philosopho philosophorum cle mente in vi libro Stromatum, qui (id est, voluntatem) definivit mentem appetentem: et Locus vexatissimus, ad astruendam propriam corporis actionem, ac fun ctionem, qua ipsa Dominus miracula operaretur, ut unitione vivi£catricem carnem effectam ostende ret, at passim Cyrillus et alii Patres. Est ergo, Tangit corpus; plana allusione ad locum margini ascriptum; mirorque quid Turriano in mentem venerit, quod reddit, corpus tangitur; cum passive sit ab quod est accendere; fuisset que illi reddendum, corpus uritur. Sed quod se guitur, redditque, utrisque fugit passionem, longe absurdius, nec di gaum viro Theologo. Quæ enim hæc cohæsio, quæ femina? Fugit passio, merbus, lepra. Habet catena Regia que fuit card. Mazar. Luc. v, ex qua in sup plemento men apposui Dom. 1. post Oct. Epiphaniz Locus sumptus est ex orat. 1 in Dominicam resur rectionem, etsi ibi Græca edita mutila, quæ ipsa Franciscus Zinus integra habuit. Sunt vero haec Fr. Zinus ita redde bet: Accedit leprosus dissolutus atque confectus. Quomodo curatur a Domino? Animus vut, corpus tangit utroque modo expellitur morbus. Statim enim, ut scriptum est, discessit ab eo lepra; Luc. v, 18. Si quis male officiosorumi typorum cul pam velit, potius quam Turriani, pugnare nolim. Dictum istud Athanasio, 1. De incarnat. Christi, p. 631, ad eum locum Pauli Rom. xi.; Sub jungit enim, (sic enim ibi editum) Quibus signifcat, eam vocem Paulo, non esse ipsum Dominum, et quam Apolinarista subsistentem in eo divinam Mentem volebant; seu Verbum, quod in ipso mentis officium impleret; sed vim ipsam voluntatis et intelligendi, seu etiam agendi ad aliquid relatam. Locus Clementis 6. illo Strom. non occurrit, nisi sua prolixitate ocu lum fugit. velle videtur, quæ sit certo judicio de aliquo; idcirco nec longe abest potuitque Athanasius alteram alte rius loco vocem usurpare. In Deo sine im perfectione accipienda, et pro sententia, ac volun tate sic ratione regulata, non pro incertæ rei inqui sitione, ut in nobis.

βούλησιν γειαν ὁ θεῖος οὗτος ἔφη διδάσκαλος, διότι πρὸς πάντα θεοπρεπώς παρ' αὐτοῦ γενόμενα, τῇ καθ' ὑπόστασιν ἐνωθείσῃ αὐτῷ νοερᾷ καὶ λογικῇ ἐχρή σατο ψυχῇ. ΜΑΧ. ΠΥΡ. Τῷ ὄντι, δι' ὧν ἀντιστρατεύεσθαι δοκοῦσι τῇ εὐσεβείᾳ, δι' αὐτῶν τὸν ἔλεγχον ὑπομείναντες Αγνό ησαν. Χρὴ δὲ καὶ τὴν ἑτέραν, ἣν ἐκ τοῦ Πατρὸς παράγουσιν, ἐπεξεργάσασθαι χρήσιν, πρὸς τὸ μηδε μίαν αὐτοῖς ὑπολιπεῖν πρόφασιν κατὰ τῆς ἀλη θείας. ΜΑΞ. Τίς αὕτη; ἀγνοω γάμο ΠΥΡ. Η φησιν ὁ θαυμαστὸς ἐκεῖνος ἀνήρ· Ἐγεν νήθη ἐκ γυναικὸς, ἐκ τῆς πρώτης πλάσεως τὴν ἀν θρώπου μορφὴν ἑαυτῷ ἀναστησάμενος, ἐν ἐπιδείξει σαρκός, δίχα δὲ σαρκικῶν θελημάτων, καὶ λογισμών ἀνθρωπίνων *, ἐν εἰκόνι κοινότητος. Η γὰρ θέλη σις, θεότητος μόνης. ΜΑΞ. Αὐθερμήνευτος οὖσα, οὐ δεῖται ὅλως τῆς ἐκ λογισμῶν βοηθείας. ΠΥΡ. Καὶ πῶς τούτοις ἀμφίβολος τυγχάνει; ΜΑΞ. Ἐκ πολλῆς ἀμαθίας. Ἐπεὶ, τίνι οὐκ ἔστι καταφανές, εἰ μὴ πάντη τὸ τῆς ψυχῆς πεπήρωται ὀπτικόν, ὅτι οὐ περὶ τοῦ φυσικοῦ λόγου, ἀλλὰ περὶ τοῦ τρόπου τῆς κατὰ σάρκα αὐτοῦ ὑπάρξεως, ταῦτα ὁ Πατὴρ διεξῆλθεν, δεῖξαι βουλόμενος τὴν σάρκωσιν ἔργον οὖσαν τῆς θείας καὶ μόνης θελήσεως, εὐδο κοῦντος μὲν τοῦ Πατρὸς, αὐτουργοῦντος δὲ τοῦ Υἱοῦ, καὶ συνεργοῦντος τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἀλλ' οὐ σαρκικῆς κινήσεως, καὶ λογισμῶν ἀνθρωπίνων, εἴτουν γαμικῆς ἀκολουθίας; Οὐ γὰρ τὸν τῆς φύσεως λόγον ἐκαινοτόμησε γενόμενος ἄνθρωπος τῶν ὅλων ὁ Θεός· ἐπεὶ οὐδὲ ἄνθρωπος ἔτι ἦν, ἀνελλιπῆ καὶ ἀναλλοίωτον τὸν ἐν πᾶσι τῆς φύσεως οὐκ ἔχων λό γον, ἀλλὰ τὸν τρόπον, ήγουν τὴν διὰ σπορᾶς σύλλη ψιν, καὶ τὴν διὰ φθορᾶς γέννησιν. Οὐκοῦν τοὺς φυσι κοὺς τῶν ἑνωθέντων λόγους οὐδαμῶς ἡρνήσαντο οἱ θεόφρονες τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλοι· ἀλλὰ συμφώ νως τοῖς εὐαγγελισταῖς, καὶ ἀποστόλοις, καὶ προ φήταις, τὸν Κύριον ἡμῶν καὶ Θεὸν Ἰησοῦν Χρι στὸν, κατ' ἄμφω τὰς αὐτοῦ φύσεις θελητικὸν καὶ ἐνεργητικὸν τῆς ἡμῶν ἔφησαν σωτηρίας. ΠΥΡ. Καὶ δυνατὸν τοῦτο ἐκ τῶν τῆς Παλαιᾶς καὶ Νέας δεῖξαι Γραμμάτων; ΜΑΞ. Καὶ μάλιστα· καὶ γὰρ οἱ Πατέρες οὐκ οἶκο θεν κινούμενοι, ἀλλ᾽ ἐξ αὐτῶν μαθόντες, τοῦτο φι λανθρώπως καὶ ἡμᾶς ἐδίδαξαν. Οὐ γὰρ αὐτοὶ ἦσαν οἱ λαλοῦντες, ἀλλ' ἡ δι' ὅλου περιχωρήσασα αὐτοῖς χάρις τοῦ Πνεύματος 7. ΠΥΡ. Επειδή μιμήσει θείας ἀγαθότητος ὠφελή σαι προθέμενος, εἰς τούτους ἑαυτὸν τῆς ζητήσεως ἐκδέδωκας τοὺς πόνους, ἀόκνως καὶ τοῦτο δίδαξαν. ΜΑΞ. Ἐν τοῖς ἁγίοις Εὐαγγελίοις εἴρηται περὶ τοῦ Κυρίου, ὅτι τῇ ἐπαύριον ἠθέλησεν ὁ Ἰησοῦς (ei aminem vocem, appetitum rationi con sentaneum. Ad aliquid vero vim et actionem, divi nus hic vir dixit, quod videlicet unita sibi secun dum hypostasim anima intelligente et utente ratione ad omnia quæ ab ipso divine exque majestate patrata sunt, usus sit. PYR. Revera quibus argumentis videntur pieta tem inpugnare, iis ipsis nescientes redarguuntur. Oportet autem et aliam auctoritatem, quam ex eo dem Patre afferunt, examinare, ut nulla eis occasio adversus veritatem relinouatur. Quæ est ista auctoritas? ignoro enim. PYR. In qua nimirum vir ille admirandus ait Natus est ex muliere, viri formam sibi excitans ex prima formatione, in ostensione carnis, absque carnalibus voluntatibus, et cogitationibus huma nis, in imagine novitatis. Voluntas enim solius erat deitatis. › 177 MAX. Seipsam interpretatur hæc auctori tas, nec ullis prorsus rationibus indiget ut expo natur. PYR. Quonam igitur modo his in dubium venit? MAX. Ex multa inscitia. Cui enim non manifeste liquet, nisi omnino mentis oculis captus git, non de ratione naturali, hæc Athanasium edisseruisse, sed de modo exsistentiæ carnis? cum vellet ostendere Incarnationem opus esse divinæ atque solius vo luntatis, complacente Patre, ipsoque eperante Fi lio, ac Spiritu sancto cooperante non motionis carnalis humanarumque cogitationum, nuptialis scilicet ordinis ac consécutionis. Non enim ratio nem naturæ novavit, factus homo, universorum Deus: nam neque jam homo esset, qui nullo desi derato ac incommutabilem in omnibus naturæ ra Lionem non haberet; sed modum, id est, conceptum ex semine, et ortum ex corruptione. Naturales igitur unitorum rationes divini Ecclesiæ doctores haudquaquam inficiati sunt, sed uno cum evange listis et apostolis et prophetis consensu, Dominum nostrum ac Deum Jesum Christum, secundum am bas suas naturas voluntatis facultate præditum, nostramque salutem operandi dixerunt. PYR. Poles hoc ex Litteris Veteris et Novi Testa menti probare? MAX. Maxime. Non enim Patres, suopte ipsi ge nio, et a se excitati, sed ex ipsis sacris Litteris quæ didicerunt, hoc et nos amanter docuerunt. Non enim ipsi erant, qui loquebantur, sed quæ illos undique omnino incesserat, virtus Spiritus sancti. PYR. Quandoquidem ad imitationem divinæ bo nitatis, juvandi proposito in hos labores inquirendi te conjecisti, ne pigeat hoc docere nos. MAX. In sacris Evangeliis dictum est: In crasti num voluit Jesus' ingredi in Galilæam: palam est, * Joan. 1, 43. 78 Alimia in Martini pape synodicis, quæ Maxinus defendit. ter. et Agath. epi. nec non vi syn. act. x discussi. * Loci perinde plurimum in concil. La

εἰσελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν πρόδηλον δὲ, ὅτι καθ' δ οὐκ ἦν ἐκεῖ, ἠθέλησεν εἰσελθεῖν· οὐκ ἦν δὲ ἀνθρωπότητι· θεότητι γὰρ οὐδενὸς ἄπεστιν. "Αρα σὖν καθ' ὁ ἄνθρωπος, καὶ οὐ καθ' ὁ Θεὸς ἠθέλησεν εἰσελθεῖν· καὶ θελητικὸς ἦν καθ' ὁ ἄνθρωπος. Καὶ ἀλλαχοῦ πάλιν· θέλω, ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγώ, καὶ αὐτοὶ ὦσιν. Εἰ καθ᾽ ὁ Θεὸς ὁ Χριστὸς ὑπὲρ τὸ ποῦ ἐστίν· οὐ γὰρ ἐν τόπῳ καθ᾽ ὁ Θεός· ὑπὲρ δὲ τὸ τοῦ ἀδύνατον τὴν κτιστὴν φύσιν ὑπάρχειν· ἄρα καθ' ὁ ἄνθρωπος θέλει, ἵνα ὅπου ἐστὶ καὶ αὐτοὶ ὦσι· καὶ θελητικὸς ἦν ὁ αὐτὸς καθ᾽ ὁ ἄνθρωπος. Καὶ ἀλλαχοῦ πάλιν· Καὶ ἐλθὼν εἰς τόπον, εἶπε Διψώ. Καὶ ἔδωκαν αὐτῷ οἶνον μετὰ χολῆς μετ μιγμένον· καὶ γευσάμενος, οὐκ ἤθελε πιεῖν. Κατὰ ποῖον αὐτοῦ μέρος διψῆσαι αὐτὸν λέγεται; Εἰ μὲν κατὰ τὴν θεότητα, ἐμπαθὴς ἔσται ἡ θεότης αὐτοῦ, τόσεως παρὰ φύσιν ἐφιεμένη. Εἰ δὲ κατὰ τὴν ἀν θρωπότητα, ἄρα καθ' ὅ ἐδίψησε, κατ' ἐκεῖνο καὶ τὸ ἀκατάλληλον τῇ φύσει οὐκ ἠθέλησε πιεῖν· καὶ θελη τικὸς ἦν ὁ αὐτὸς καὶ καθ᾽ ὁ ἄνθρωπος. δ Καὶ ἀλλαχοῦ φησι· καὶ περιεπάτει ὁ Ἰησοῦς ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ· οὐ γὰρ ἤθελεν ἐν τῇ Ἰουδαία περιπατεῖν, ὅτι ἐζήτουν αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι ἀπο κτεῖναι. Εἰ τῆς σαρκὸς φύσει ὁ περίπατος, ἀλλ' οὐ τῆς καθ' ὑπόστασιν ἡνωμένης αὐτῇ θεότητος, ἄρα καθ᾽ ὁ ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ περιπατῶν, οὐκ ἤθελεν ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ περιπατεῖν· καὶ θελητι κὸς ὁ αὐτὸς καὶ καθ᾽ ὁ ἄνθρωπος. Καὶ ἑτέρωθι πάλιν· Κἀκεῖθεν ἐξελθόντες, παρ επορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας· καὶ οὐκ ἤθελεν, Ένα τις γνῷ. Ώμολόγηται παρὰ πάντων ἡ πόρευσις φύσει τῆς ἀνθρωπότητος, ὡς εἴρηται, εἶναι τοῦ Κυ ρίου, ἀλλ᾽ οὐ τῆς αὐτοῦ θεότητος· εἰ δὲ καθ᾽ ὅ ἄνα θρωπος, ἀλλ᾽ οὐ καθ᾽ ὁ Θεὸς φύσει, προσῆν αὐτῷ ἡ πόρευσις· ἄρα καὶ καθ᾽ ὁ ἄνθρωπος παραπορευόμε νος μετὰ τῶν μαθητῶν, οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· καὶ θελητικὸς ἦν ὁ αὐτὸς καὶ καθ᾽ ὁ ἄνθρωπος. Καὶ ἑτέρωθι πάλιν· Κἀκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ ὅρια Τύρου καὶ Σιδῶνος. Καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν, οὐδένα ήθελε γνώναι· καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν. Εἰ καθ᾽ ὁ Θεὸς ὁ Χριστὸς δύναμις ἦν αὐθυπό στατος καθ' ὁ δὲ ἄνθρωπος, ἀσθένεια· Εἰ γὰρ καὶ ἐσταυρώθη, φησὶν ὁ θεῖος Απόστολος, ἐξ ἀσθε νείας, ἀλλὰ ζῇ ἐκ δυνάμεως Θεοῦ· ἄρα καθ᾽ ὅ ἄνθρωπος, καὶ οὐ καθ᾽ ὁ Θεὸς, εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν, οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν καὶ θελητικὸς ἦν ὁ αὐτὸς, καὶ καθ' ὁ ἄνθρωπος. Καὶ ἀλλαχοῦ φησι· Περὶ τετάρτην φυλακὴν τῆς νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς, περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης· καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς. Εἰ μὲν καθ' ὁ Θεὸς, τοῦτό τις περὶ αὐτοῦ εἰρῆσθαι ἐκλάβῃ, πέρασι σωματικοῖς, τῷ ἄνω φημὶ, καὶ τῷ κάτω τῷ, ἔμπροσθεν καὶ τῷ ὀπίσω· τῷ δεξιὰ καὶ τῷ ἀριστε ΣΕΠ, το ἐξελθεῖν 802. 270. " voluisse ingredi, qua rationc non erat ibi. Non erat autem humanitate: nam deitate nusquanı abest. Igitur ut homo, non ut Deus intrare volui! ac proficisci. Alio item loco: Volo, ut ubi ego sum, et illi sint s. Cum Christus quatenus Deus supra ubi sit, omnem que loci circumscriptionem (non enim est in loco, qua ratione est Deus), fieri autem non potest ut supra ubi exsistat natura creata; ergo ut homo vult, ut nbi est, sint ipsi; atque ita idem quatenus homo erat facultate voluntatis præditus. 178 El alias rursum: Et cum venisset ad lo cum, dirit: Sitio. Et dederunt ei vinum cum felle mistum, et cum gustasset, noluit bibere '. Secundum quam ipsius partem, eum sitiisse dicitis? Siquidem enim secundum deitatem, erit ejus deitas libidi nosa, quæ præter naturam potum expetierit. Sin autem secundum humanitatem, igitur ea parte siti vit, quæ et quod naturæ dissentaneum erat, bibere noluit: atque adeo etiam ut homo, voluntatis facul tate erat præditus. Et alibi ait: Et ambulabat Jesus in Galilæa: non enim volebat ambulare in Judæa, quia quærebant eum Judæi interficere ". Cum ambulatio natura car nis sit, non deitatis ei unite secundum hypostasim; ergo qua homo erat in Galilæa ambulans, nolebat in Judæa ambulare: atque ita, idem etiam ut homo voluntatis facultate præditus eral Rursus quoque alio loco: Et illinc egressi, trans ibant per Galilæam; et non volebat ut quisquam sciret r. Omnibus certum est iter natura humanita tis Christi, uti dictum est, non ejus divinitatis esse. Sin autem illi quatenus homo, inerat itineris ratio, utique etiam quatenus homo cum discipulis trans iens iterque habens, nolebat ut quisquam sciret atque adeo etiam ut homo facultate voluntatis praditus erat. Item alias Et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis, Et ingressus domum, neminem scire voluit. et non potuit latere *. Siquidem Christus in quantum Deus erat Virtus ipsa vere exsistens; in quantum autem homo, infirmitas. Etsi enim, inquit divinus Apostolus, crucifixus est ex infirmitate, sed vivit et virtute Dei r; plane quatenus homo, non ut Deus erat ingressus in domum, neminem scire voluit, et non potuit latere atque adeo etiam ut homo, voluntatis facultate præditus fuit. Et alibi dicit: Circa quartam vigiliam noctis venit ad eos, ambulans supra mare: et volebat pertransire eos. Si quis hoc de illo, qua ratione Deus erat, dictum acceperit, necesse habebit ut deitatem cor poralibus terminis, sursum atque deorsum, ante et. retro, dextrorsum ac sinistrorsum comprehensam Marc. IX, s Joan. xv, 24.: Matth. XXVII, 34. × Joan. vii, 1. Marc, v, 48. ut et Vulg. × Mane, vu, 21. y II Cor.

ρὰ, διαλῆφθαι τὴν θεότητα λέγειν ἀναγκασθήσεται. Εἰ δὲ καθ᾽ ὁ ἄνθρωπος ταῦτα εἰρῆσθαι περὶ αὐτοῦ λέγει· ἄρα θελητικὸς ἦν ὁ αὐτὸς καὶ καθ' ὁ ἄνθρω Καὶ ἀλλαχοῦ φησι· Καὶ προσῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, λέγοντες αὐτῷ· Ποῦ θέλεις, ἀπελθόντες ἑτοιμάσομέν σοι τὸ Πάσχα φαγεῖν; Εἰ ἡ βρῶσις τοῦ Πάσχα τῶν ὑπὸ νόμον ἐστι· γέγονε δὲ ὁ Κύριος καθ' ὁ ἄνθρωπος, καὶ οὐ καθ᾽ ὁ Θεὸς ὑπὸ νόμον ἄρα καθ᾽ ὁ ἄνθρωπος θέλων ἔφαγε τὸ Πάσχα, καὶ θελη τικὸς ἦν ὁ αὐτὸς καὶ καθ' ὁ ἄνθρωπος. Καὶ ὁ θεῖος δὲ Ἀπόστολος ἐν τῇ πρὸς Ἑβραίους Επιστολῇ, περὶ αὐτοῦ φησιν· Υπήκοος γενόμενος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. θέλων οὖν ἄρα ὑπήκουσεν, ἢ μὴ θέλων; Αλλ᾽ εἰ μὲν μὴ θέλων, τυραννὶς δὲ εὐλόγως, καὶ οὐχ ὑπακοὴ λεχθείη. Εἰ δὲ θέλων· ὑπήκοος δὲ οὐ καθ' ὁ Θεὸς, ἀλλὰ καθ᾽ ὁ ἄν θρωπος γέγονε. Καθ' δ γὰρ Θεός, οὔτε ὑπήκοος, κατὰ τοὺς Πατέρας, οὔτε ἀνήκοος.» - «Τῶν γὰρ δευτέρων, καὶ τῶν ὑπὸ χεῖρα ταῦτα,» φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος το. Γρηγόριος του ἄρα καὶ καθ' ὁ ἄνθρωπος θελητικός ἦν. Καὶ ὁ μακάριος δὲ Δαβιδ ἐν τῷ τριακοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ· Θυσίαν καὶ προσφορὰν, φησὶν, οὐκ ἠθέ λησις, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι. 'Ολοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ ἐξεζήτησας· τότε εἶπον Ιδού ήκω. Εν κεφαλίδι βιβλίου γέγραπται περί ἐμοῦ, τοῦ ποιῆσαι τὸ θέλημά σου· ὁ Θεός μου, ἠβουλήθην. Ὅτι μὲν καθ' ὁ ἄνθρωπος ὁ Χριστὸς, καὶ οὐ καθ᾽ ἡ Θεὸς, Θεὸς αὐτοῦ λέγεται ὁ Πατήρ, ὥσπερ καὶ Πατήρ, καθ᾽ ὁ Θεὸς, καὶ οὐ καθ᾽ ὁ ἄν θρωπος, οὐδὲ τοὺς δι' ἐναντίας οἶμαι διαμφιβάλλειν. Εἰ δὲ καθ' ὁ ἄνθρωπος, καὶ οὐ καθ᾽ ὁ Θεὸς, Θεὸς αὐτ τοῦ ἐστιν ὁ Πατὴρ, ἄρα καὶ καθ' ὁ ἄνθρωπος, καὶ οὐ καθ᾽ ὁ Θεὸς, ἠβουλήθη τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς καὶ αὐτοῦ ποιῆσαι· αὐτοῦ γάρ ἐστι καὶ τὸ τοῦ Πα τρὸς θέλημα, Θεοῦ καὶ αὐτοῦ κατ᾿ οὐσίαν ὄντος. Εἰ γὰρ τοῦτο, οὐ μόνον καθ᾽ ὁ Θεὸς καὶ τῷ Πατρὶ ὁμοούσιος ἦν θελητικός, ἀλλὰ καὶ καθ' ὁ ἄνθρωπος καὶ ἡμῖν ὁμοούσιος. Χρὴ δὲ εἰδέναι ὡς τὰ νῦν παρατεθέντα τοῦ ψαλ μοῦ ῥήματα ὁ θεῖος ᾿Απόστολος, ἐν τῇ πρὸς Ἑβραίους Επιστολῇ, εἰς τὸν Κύριον· ἐξείληφεν. Ὁ μέγας δὲ Μωϋσῆς ἐν τῇ τοῦ ἀνθρώπου γενέσει τὸν Θεὸν εἰσε άγει λέγοντα· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εικόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν. Εἰοὖν εἰκὼν ὁ ἄνθρω πος τῆς θείας φύσεως· αὐτεξούσιος δὲ ἡ θεία φύσ σις· ἄρα καὶ ἡ εἰκών· εἴπερ τὴν πρὸς τὸ ἀρχές τυπον σώζει ὁμοίωσιν, αὐτεξούσιος φύσει τυγχάνει. Εἰ δὲ τοῦτο, γέγονε δὲ τὸ φύσει ἀρχέτυπον καὶ εἰκὼν φύσει, ἄρα κατ᾽ ἄμφω τὰς αὐτοῦ φύσεις θελητικός φύσει ὑπῆρχεν ὁ αὐτός. Προαπεδείχθη γὰρ ἐκ τῶν Πατέρων, τὸ θέλημα εἶναι τὴν κατὰ φύσιν αὐτεξουσιότητα. Δεῖ δὲ εἰδέναι ὡς ἡ αὐτεξουσιότης η μονύμως λέ dicat. Quod si de illo quatenus homo erat, dictum velit, ergo idem ut homo facultate voluntatis præ ditus fuit. 179 Alio item loco: Et accesserunt discipuli ejus, dicentes ei: Ubi vis eamus, et paremus tibi manducare Pascha? Cum Paschə manducare eorum sit, qui sub lege erant; factusque sit Dominus sub lege b, quatenus homo, non quatenus Deus erat; ergo ut homo volens comedit Pascha, idemque etiam ut homo facultate voluntatis præditus erat. Sed et divinus Apostolus in Epistola ad Hebræos de illo dicit: Factus obediens usque ad mortem; mortem autem crucis c. Volens ergo obedivit, an non volens? At siquidem nolens, tyrannis merito, et non obedientia dicetur. Factus autem obediens est, non ut Deus, sed in quantum homo. Ut enim Patres sentiunt • Quatenus Deus, nec obediens, nec inobediens. Sunt enim hæc, ut auctor est divinus Gregorius, ‹ eorum quæ secunda sunt, et imperio subjacent. Ergo etiam ut homo, facultate voluntatis præditus erat. Sed et beatus David in psalmo tricesimo nono Sacrificium et oblationem noluisti, corpus autem aplasti mihi. Holocautomata et pro peccato non postulasti: tunc dixi: Ecce venio. In capite libri scriptum est de me, ut fuciam voluntatem tuam Deus meus, voluid. Sane quidem quod Deus Christi dicatur, ea ratione qua est homo, uti etiam Pater, qua ratione est Deus, non qua est homo, nec ipsos adversarios ambigere arbitror. Si autem qua ratione est homo, et non qua Deus, ejus Deus est Pater, ergo et qua ratione est homo, et non qua Deus, voluit voluntatem Patris suamque facere, qui et ipse Deus essentialiter esset. Quod si ita est, non solum ut Deus ac Patri consubstantialis, sed etiam ut homo nobisque consubstantialis, voluntatis facul tate præditus erat. Advertendum autem, quæ nunc proposita sunt Psalmi verba, divinum Apostolum in Epistola ad Hebræos de Christo exposuisse e. Magnum vero Moysen in hominis creatione Deum introducere, dicentem: Faciamus hominem ad imaginem nostram et similitudinem r. Siquidem igitur homo imago est divinæ naturæ; natura autem divina liberæ potesta tis est; igitur et imago, si modo similitudineni cum archetypo servet, liberæ natura potestatis est. Quod si ita est, factumque est natura archetypum, etiam natura imago; ergo idem secundum ambas suas naturas, voluntatis facultate natura præditus 180 erat. Aute enim ex Patribus ostensum est, esse voluntatem, Hiberam naturæ potestatem. Est autein sciendum liberam potestatem, seu * Luc. xxii. 8. b Gal. 1, 4. Imo Philipp. 11, 8. Memoriæ lapsus, ni error scribæ. d Psal. xxxix, 7. c Hebr. x, 6. f Gen. 1, 26. 16 Orat, 2 de Filio

γεται μὲν, ὥσπερ καὶ ἡ φύσις· ἄλλως δὲ ἐπὶ Θεοῦ (αὐτεξουσιότητα) λαμβάνεται, καὶ ἄλλως ἐπὶ ἀγγέλων, καὶ ἄλλως ἐπὶ ἀνθρώπων. Ἐπὶ μὲν Θεοῦ ὑπερουσίως· ἐπὶ δὲ ἀγ γέλων, ὡς συντρεχούσης τῇ ἕξει τῆς προχειρήσεως, καὶ παρενθήκην ὅλως χρόνου μὴ παραδεχομένης ἐπὶ δὲ ἀνθρώπων, ὡς χρονικῶς τῆς ἔξεως ἐπινοου μένης τῆς προχειρήσεως. Εἰ γὰρ θέλων ὁ Ἀδὰμ ὑπήκουσε καὶ θέλων ἐθεώρησε, καὶ θελήσας ἔφα γεν· ἄρα πρωτοπαθὴς ἐν ἡμῖν ἡ θέλησις. Εἰ δὲ πρω τοπαθὴς ἐν ἡμῖν ἡ θέλησις, ταύτην δὲ μετὰ τῆς φύ σεως κατ' αὐτοὺς οὐ προσείληφεν ὁ Λόγος ενανθρω πήσας· οὐκ ἄρα ἐγὼ χωρὶς ἁμαρτίας γέγονα. Εἰ δὲ ἐγὼ χωρὶς ἁμαρτίας οὐ γέγονα, οὐκ ἄρα ἐσώθην εἴπερ τὸ ἀπρόσληπτον, ἀθεράπευτον ". Έπειτα δὲ, εἰ ἔργον αὐτοῦ καὶ ποίημα ἡ αὐτεξ ούσιος τῆς φύσεως το ὑπάρχει δύναμις, ταύτην δὲ ὁ Λόγος σαρκωθείς, κατ' αὐτοὺς, μετὰ τῆς φύσεως καθ᾽ ἕνωσιν ἄῤῥητον οὐ προσείληφεν, ἢ καταγνούς τῆς οἰκείας δημιουργίας, ὡς οὐ καλῆς, ταύτην ἑαυ τοῦ ἀπεπέμψατο· ἡ φθονήσας ἡμῖν τῆς κατ' αὐτὴν θεραπείας, ἡμᾶς μὲν τῆς ἐντελοῦς τὸ ἀποστερῶν σωτηρίας 50, καὶ ἑαυτὸν ὑπὸ πάθος ὄντα δεικνύς, τῷ μὴ θέλειν, ἢ τῷ μὴ δύνασθαι τελείως σώζειν. Ταῦτα μὲν περὶ τοῦ θελητικὸν εἶναι φύσει τὸν σαρκωθέντα Θεόν Λόγον, καὶ καθ᾽ ὁ ἄνθρωπος· περὶ δὲ τοῦ θελητικὸν φύσει εἶναι τὸν αὐτὸν, καὶ καθ' δ Θεὸς, ἔνθεν εἰσόμεθα. Φησὶ γὰρ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ Θεὸς, ἡ μόνη αλήθεια, περὶ ἑαυτοῦ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις οὕτως· Ἱερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, ἡ ἀποκτένουσα τοὺς προφήτας, καὶ λιθοβολούσα τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτήν· ποσάκις ἠθέ λησα ἐπισυναγαγεῖν τὰ τέκνα σου, ὥσπερ ὄρνις ἐπισυνάγει τὰ νοσσία ἑαυτῆς ὑπὸ τὰς πτέρυγας, καὶ οὐκ ἠθελήσατε! Νῦν ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος. Δῆλον γὰρ, ὅτι οὐ καθ' ὁ ἄνθρωπος τοῦτο εἴρηκεν· εἴπερ προσφάτως ἐγεγόνει άνθρωπος. ἀλλὰ καθ᾽ ὁ Θεὸς, δείξας τοὺς ποικίλους τῆς σοφῆς αὐτοῦ περὶ τὸν ἄνθρωπον προνοίας τρόπους· δι᾿ ὧν θελήσας ἀπὸ τῆς τῶν ἐκτὸς πλάνης τήν φύσιν πρὸς ἑαυτὸν ἐπισυνάξαι, αὕτη οὐκ ἠθέλησε. Καὶ πάλιν φησίν "Ωσπερ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τους νε κρούς,καὶ ζωοποιεῖ· οὕτω καὶ ὁ Υἱός, οὓς θέλει ζωο ποιεῖ. Εἰ τὸ, ὡς ἐπίῤῥημα συγκριτικόν ἐστιν· αἱ δὲ συγ κρίσεις τῶν ὁμοουσίων· οὐκ ἄρα τοῦτο δυνατόν κατὰ τὸ ἀνθρώπινον ἐπὶ Χριστὸν λέγεσθαι μι. Οὐκοῦν ἐδί δαξεν ἡμᾶς ὁ Σωτὴρ ὅτι, ὥσπερ ὁ Πατήρ, Θεός ΧΣΗ, 7· αὐτεξουσιότης καὶ φύσεως 602, 270. το παντελούς 602, 270. θέλων υπήκουσε. πρωτοπαθής οι θεραπείας Υπήκουσε ὑπήκουσε. παρ έχουσε liberum arbitrium eorum esse quæ non uno modo dicuntur, ut et naturam: aliter enim in Deo, aliter in angelis, et aliter in homini bus sumitur: In Deo quidem supersubstantialiter. In angelis autem, velut concurrente cum habitu aggressione, nulla penitus interjecta temporis mora: in hominibus autem, ut in quibus habitus tempore aggressioni præintelligatur. Siquidem igi tur Adamus volens aures præbuit ad audiendum, volensque aspexit, ac voluntate duce comedit; igi tur voluntas est quæ prima crimini obnoxia fuit. Cum igitur voluntas prima in nobis labem incurre rit, nec, ut isti sentiunt, Verbum homo factum eam assumpserit, nec ego proinde a me peccatum ex cussi. Quod si peccatum ejusque labem non excussi, nec salutem consecutus sum: quandoquidem id quod non est assumptum, nec curatum est. * Matth. 37; Luc. xin, 34. b Joan. v, 21. p Deinde, si Dei opus et actura est foeræ potesta tis natura facultas; hanc vero, ut ipsi opinantur, Verbum incarnatum cum natura per unionem inef fabilem non assumpsit, aut quia suam fabricam, tanquam non bonam, improbans, a se eam rejecit, aut quia ejus nobis salutem invidit; tum nos perfe cta salute [integra curatione] privans, tum seipsum haud a vitio immunem, quod aut nolit perfecte sanare, aut vero non possit, monstrans. Hæc quidem hactenus, ut Deus Verbum incarna tum, etiam qua homo monstretur, natura volunta tis facultate præditum esse. Ipsum vero, etiam qua Deus erat, ea præditum, hinc noverimus. Ait enim ipse Dominus ac Deus, sola Veritas, de seipso in Evangeliis, ita: Jerusalem, Jerusalem, quæ occidis prophetas, et lapidas eos, qui ad te missi sunt; quo ties volui congregare filios tuos, sicut gallina congre gat pullos suos sub alas, et noluistis! Nunc autem relinquetur vobis domus vestra deserta 6. Perspicuum enim est, non hoc dixisse, quatenus homo erat siquidem recens homo exstiterat; sed quatenus idem Deus erat; ostendens diversos sapientis pro videntiæ suæ mođos erga genus humanum; quibus cum ab exteriori errore naturam ad se congregare vellet, ipsa noluerit. Rursumque ait: Sicut Pater suscitat mortuos, 181 et vivificat, sic et Filius, quos vult vivifcat b. Cumque vox illa sicut adverbium sit comparationis, ac comparationes rerum sint ejusdem substantiæ; non igitur de humana in Christo voluntate istud accipi potest. Igitur docuit nos Christus, quod sicut Greg. ep. ac Cledon. 620, 278. Perinde Athan., Greg., Hilar., etc.; in Trinitate. Ordo peccati Adæ; præ buit aurem uxori ad audiendum, et in ea serpenti hinc volens, uxorisque ductas complacentia ac rei Curiositate, fructum aspexit et consideravit, tum demum voluntate, ejusque consensu, comedit. Sic voluntas; in reatu prima, ac peccati labe, ipsa sibi ejus auctor ac homini: quam ideo primam decuit assumi et sanari: quæ Patrum com munis argumentatio est contra Apollinaristas, pra væque ipsorum radices stolonem, Monothelitas. Iric quod Turr. reddit obedivit, non sa tis aptum, cum videatur respicere Deum, cui Ada mus eo sensu non obedivit, sed inobediens fuit.

ὢν, θελήματι τους νεκρούς ζωοποιεί, οὕτω καὶ το τὸς, ὁμοούσιος ὢν τῷ Πατρὶ καὶ ὁμοθελής, οὓς θέσ λει ζωοποιεί. Ταῦτα τῶν εὐαγγελιστῶν, καὶ ἀπο στόλων, καὶ προφητῶν τὰ δόγματα. Τίς οὖν ὑπὲρ ταῦτα μείζων ἀπόδειξις περὶ τοῦ φύσει θελητικών εἶναι τὸν αὐτὸν καὶ καθ' δ Θεός ἐστι, καὶ καθ' ἄνθρωπος; ΜΑΧ. ΜΑΧ. 8 ἴσ. αὐτῷ. τῇ συγκλήτῳ. ΠΥΡ. Οὐδὲν τούτων πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ φυσικὰ εἶναι τὰ θελήματα σαφέστερον. Πῶς οὖν τὸν ἐπιδο θέντα λίβελλον ὑπὸ Μηνᾶ τοῦ γενομένου επισκόπου τῆς βασιλίδος ἐν θέλημα ἔχοντα, ἐδέξατο Βιγί λιος ὁ τῆς Ῥωμαίων τηνικαῦτα πρόεδρος, καὶ ταῦτα ἐμφανισθέντος αὐτοῦ ἐν ἐν τῷ βασιλικώ σεκρέτῳ τοῦ τηνικαῦτα τῶν Ρωμαίων βασιλεύοντος, καὶ τῆς συγκλήτου; ΜΑΞ. Θαυμάζω πῶς πατριάρχαι όντες κατατολο μᾶτε τοῦ ψεύδους. Ο προηγησάμενός σου προς Ονώριον γράφων, εἶπεν, ὅτι ο Υπηγορεύθη μὲν, οὐκ ἐπεδύθη δὲ, οὔτε ἐνεφανίσθη· ο αὐτὸς δὲ, ἐν τοῖς πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις Ἰωάννην τὸν πάπαν, ἔφης ὅτι • Επεδόθη καὶ ἐνεφανίσθη, ο αναγνωσθεὶς διὰ Κωνσταντίνου Κουαίστωρος. Τίνι οὖν πιστεύομεν; σοι, ἢ τῷ πρὸ σοῦ; Οὐ γὰρ δυνατὸν ἀμφοτέρους ἀληθεύειν. ΠΤΡ. Καὶ οὕτω γέγραπται τῷ πρὸ ἐμοῦ; ΜΑΣ. Οὕτω γέγραπται. ΠΥΡ. Ἔστω περὶ Βιγιλίου ταῦτα. Τί ἔχεις περί Ονωρίου εἰπεῖν, φανερῶς πρὸς τὸν πρὸ ἐμοῦ ἐν δογ ματίσαντος θέλημα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι στοῦ; ΜΑΞ. Τίς ἀξιόπιστος ἐξηγητὴς τῆς τοιαύτης καθε έστηκεν ἐπιστολῆς, ὁ ταύτην ἐκ προσώπου Όνω ρίου συντάξας, ἔτι καὶ περιών καὶ μετὰ τῶν ΝΟΤΑ. Τῆς βασιλίδος. ταύτης Τῆς συγκλήτου "Οτι ὑπηγυρεύθη. 12. Τὸν προσφωνηθέντα λόγον Βιγιλίῳ ἐνταῦθα παρέντι. Τὰς ἐμφερομένας τῷ γενομένῳ, ὡς εἴρηται, παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Μηνά, πρὸς τὸν ἁγιώτατον Βιγί λιον δογματικῷ, περὶ μιᾶς ἐνεργείας καὶ ἑνὸς θελή ματος, λόγῳ κι ἐπαγορευθεὶ; ἐπιδοθέντα προσφωνηθέντα καὶ ἐπιδοθέντα παρ' αὐτοῦ ἐνταῦθα παρόντι Βιγιλίω γενομένῳ. τὸ ὑπηγορεύθη Ετι καὶ περιών. καταφαιδρύνων τὴν δύσιν καταφαιδρύνας, λαλοῦντες, Pater cum Deus sit, voluntate vivificat mortuos, sic et ipse qui sit Patri consubstantialis, ejusdemque ac ille voluntatis, quos vult, vivificat. Hæc evange listarum et apostolorum ac prophetarum decreta. Quænam igitur his major demonstratio, ut et qua ratione Deus est, et qua homo idem, voluntatis 3 facultate præditus ostendatur? PYR. Nihil his apertius ad demonstrandum naturales esse voluntates. Quomodo igitur Vigilius tunc Romanus pontifex, libellum a Mena regiæ ur bis episcopo oblatum, qui unam voluntatem conti nebat, accepit: idque cum ei in imperatorio tunc Dominantis secreto ac senatu patefactus esset? Quomodo patriarchae cum sitis, mentiri audetis? Qui ante te sedit in suis ad Honorium lit teris, dixit: «Nuncupatum quidem fuisse, sed non oblatum, neque patefactum.» Ipse vero in tua ad Joannem papam epistola dixisti: Oblatum fuisse ac patefactum, quem Constantinus Quæstor legisset. Utri igitur credenmus, tibi, an ei cui suc cessisti? Non enim fieri potest ut uterque verum dicatis. PYR. Sicne scripsit meus decessor? MAX. Sic plane. PYR. Sit ita de Vigilio. Quid de Honorio, quod respondeas, habes, qui aperte datis ad decessorem meum litteris, unam voluntatem Domini nostri Jesu Christi tradidit? Quis fide dignus istiusmodi epistolæ inter pres is, qui eam ex persona Honorii scripsit, cum et adhuc vitæ superstes sit, ac qui cum aliis suis et al. (g), (i), (g) Male quibusdam additum indicat enin ea particula, quasi res Byzantii gereretur: aut indicare videtur. ma gis probo. Erat enim istud secretum, solemne con cilium præsente imperatore atque senatu; quo sic Pyrrhus susceptum Mennæ libellum a Vigilio, ei gue lectum, mieutiebatur. (h) Accepisse videtur Maximus pro co quod est in dicta epist. relata in vi synodo act. Sermonem acclamatorium Vigilio hic pre senti; id est, illi nuncupatum, quod et reddidi; ex ponitque idem Sergius in fine epistolæ, ubi narrat injunxisse lleraclium, cum Edessa versaretur, ut excerptas ex illo libello Patrum auctoritates, de una Christi operatione unaque voluntate ad se mit teret. paterna illi testimonia defloremus, qua contineniur in libro dogmatico (sicut dictum est) facto a sanctæ memoria Mena ad sanctissimum Vi gilium, de una operatione et una voluntate. Accla matorius ergo sermo Vigilio, et ad Vigilium factus, idem Sergio, Maximo: illi nuncupa sus; quodque Maximus negèt haberi in ea epistola fuisse porrectum, eamque tamen vocem illa habcat, priore loco Epistolæ, Dirigentes etiam sermonem acclamatorium Mena sanctissimi quondam patriarchæ hujus a Deo con servanda Urbis, porrectum ab eo hic præsenti Vigò lio sanctæ memoriæ; alterum dicamus necesse est, vel memoria lapsum Maximum, vel corruptam Ser gii epistolam. Ac primum in re sic gravi ac præ senti negotio ascribere viro accurato, durius est, praesertim acquiescente ei adversario, etsi fatetur et ipse memoriam non tenere. Subdititiam vero il lam vocem in Sergii epistola indicio esse potest, quod repetendo in line, ejus non meminit, sed unam vocem habet priori illi respondentem, uti dictum est, Alter ergo editum et nuncupatum; alter etiam porrectum, solemnique conventu coram principe ac senatu lectum ac publicatum seu præ sentatum dicit: quæ pugnantia Maximus arguit; tanquam scilicet non tacituro Sergio; si hæc quo que facta essent, ut receptum a Vigilio libellum, eique probatum, ostenderet: quod Pyrrhus salage bai, suo hoc plagio, a Maximo detecto: sive alias ve rus Menæ liber est, sive a Monothelitis confictus, eique suppositus. Turr. quod reddit. commonefactum de illo libello, longe est a fide boni mterpretis. lindicat ea expressio adhuc superstitem Honorii scribam, cum hæc Maximus disputaret: favelque quod illustrans pietatis dogmatis occidentem, ad. ditur; etsi aliqui codices babent, el sequitur Turr. dum reddit, illustravit: qui el te quens non bene imperfecto, loquebantur. reddit.

ἄλλων αὐτοῦ καλῶν, καὶ τοῖς τῆς εὐσεβείας δόγμασι πᾶσαν τὴν Δύσιν καταφαιδρύων, ἢ οἱ ἐν Κωνσταν τινουπόλει τὰ ἀπὸ καρδίας λαλοῦντε;; ΠΥΡ. Ο ταύτην συντάξας. ΜΑΞ. Ὁ αὐτὸς οὖν πρὸς τὸν ἅγιον Κωνσταντί νεν δε, τὸν γενόμενον βασιλέα, ἐκ προσώπου πάλιν Ἰωάννου τοῦ ἐν ἁγίοις πάπα περὶ αὐτῆς γράφων, ἔφη, ότι ο Εν θέλημα ἔφημεν ἐπὶ τοῦ Κυρίου, οὐ τῆς θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, ἀλλὰ μόνης τῆς ἀνθρωπότητος. Σεργίου γὰρ γράψαντος, ὥς τινες δύο θελήματα λέγουσι ἐπὶ Χριστοῦ ἐναντία, ἀνεγράψαμεν, ὅτι Ὁ Χριστὸς δύο θελήματα έναν τία οὐκ εἶχε· σαρκό; φημε, καὶ πνεύματος, ὡς ἡμεῖς ἔχομεν μετὰ τὴν παράβασιν· ἀλλ' ἐν μόνον, τὸ φυ σικῶς χαρακτηρίζον τὴν αὐτοῦ ἀνθρωπότητα. Καὶ τούτου ἀπόδειξις ἐναργής, τὸ καὶ μελῶν καὶ σαρκὸς –» μνησθῆναι· ἅπερ καὶ ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ ἐκεῖνα ληφθῆναι οὐ συγχωρεί. Εἶτα καὶ προκατάληψιν ἀνθε υποφοράς ποιούμενος, φησίν ο Εἰ δέ τις λέγοι· Καὶ τίνος χάριν περὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ διαλαβόντες, περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ μνήμην οὐκ ἐποιήσασθε; φαμέν, ὅτι πρῶτον μὲν πρὸς τὴν ἐρώ τησιν ἡ ἀπόκρισις γέγονεν· ἔπειτα δὲ καὶ τῷ τῆς γραφῆς ἔθει, ὡς ἐν πᾶσι, καὶ ἐν τούτῳ ἑπόμενος ποτὲ μὲν ἀπὸ τῆς θεότητος αὐτοῦ διαλεγομένης ὡς ὅταν λέγῃ ὁ ᾿Απόστολος Χριστὸς Θεοῦ δύναμις, καὶ Θεοῦ σοφία· ποτὲ δὲ ἀπὸ τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ, καὶ μόνον, ὡς ὅταν ὁ αὐτὸς λέγῃ· Τὸ μωρὸν τοῦ Θεοῦ, σοφώτερον τῶν ἀνθρώπων ἐστί· καὶ τὸ ἀσθενὲς τοῦ Θεοῦ, ισχυρότερον τῶν ἀνθρώ πων ἐστίν. 5 ΠΥΡ. 'Απλούστερον ὁ πρὸ ἐμοῦ, τῇ λέξει προσ εσχηκώς, τοῦτο ἐδέξατο. ΜΑΞ. ᾿Αλήθειαν λέγω· οὐδὲν οὕτως ἀπεδιέθηκε με πρὸς τὸν πρὸ σοῦ, ὡς τὸ παλίμβολον αὐτοῦ ἤγουν τὸ ἄλλους εἰς ἄλλα; αὐτὸν μεταπίπτειν ἐν νοίας, καὶ ἐν μηδενὶ βεβηκέναι φρονήματι. Ποτὲ μὲν τοὺς τοῦτο τὸ ἐν θέλημα θεῖον προσαγορεύοντας ἀποδεχόμενος, τὸ Θεὸν μόνον εἶναι τὸν σαρκω θέντα 86 εἰσῆγε: ποτὲ δὲ, τούς βουλευτικὸν αὐτὸ λέγοντας, ἄνθρωπον αὐτὸν ψιλόν εἶναι εἰσῆγε, βου λευτικῶς καθ' ἡμᾶς διατιθέμενον διακείμενον]. καὶ μηδέν διαφέροντα Πύρξου και Μαξίμου· ποτὲ δὲ ὑποστατικὸν αὐτὸ λέγων, τῇ διαφορὰ τῶν ὑποστά σεων συνεισήγε καὶ τὸ διάφορον τῶν θελημάτων ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων· ποτὲ δὲ, καὶ τοὺς ἐξουσιαστικών αὐτὸ λέγοντας ἀποδεχόμενος, σχετικὴν εἰσῆγε τὴν ἔνωσιν· ἐξουσία γὰρ, καὶ αὐθεντία, καὶ τὰ τοιαῦτα, γνώμης προδήλως, ἀλλ' οὐ φύσεως ὑπάρχει κινή ματα· ποτὲ δὲ, τους προαιρετικών και γνωμικών αὐτὸ λέγοντας προσλαμβανόμενος, καὶ κυρίους ἑαυ τοῦ καθιστῶν, οὐ μόνον ψιλὸν ἄνθρωπον εἰσῆγε τὸν Κύριον, ἀλλὰ καὶ τρεπτὸν καὶ ἁμαρτωλόν· εἴπερ Η γνώμη τῶν ἀντικειμένων ἐστὶ κριτική, καὶ τῶν αγνοουμένων ζητητική, καὶ τῶν ἀδήλων βουλευ τική· ποτὲ δὲ, τοὺς οἰκονομικὴν αὐτὸ λέγονται, τὸν Λόγον γνώμης γνώμη, virtutibus, pietatis dogmatibus omnem Occidentem illustrat; an ii, qui Constantinopoli loquuntur quod in mentem venit? PYR. Qui hanc composuit. MAX. Is igitur ipse, cum ad sanctum. Constanti num imperatorem, ex persona rursus sancti Joan nis papæ, de hac epistola scriberet, dixit: «Unan voluntatem diximus in Domino, non divinitatis ejus et humanitatis, sed humanitatis duntaxat: Cuni enim Sergius scripsisset, quod quidam duas volun lates in 182 Christo contrarias dicerent, respon dit: Unam voluntatem diximus, Christum, non duas contrarias voluntates habuisse; carnis scilicet et spiritus, sicut nos habemus post peccatum, sed unam tantum, quæ naturaliter cjus humanitatem insigniret. Hoc autem ita esse, argumentum evi 1 1 Cor. 1, 24, 23. ss Constantinus hic Heraclii flius. 8. 602. dens est, quod membrorum carnisque meminerit, quæ quidem de divinitate illa accipi non sinunt. Deinde occurrit per anticipationem objectioni.: Si quis vero, inquit, dicat: Ecquid vero causa est, cur, de Christi humanitate agentes, ejus divinitatis non memineritis? Respondemus, primum quidem respondisse ad quaestionen; deinde, ut in omnibus, sic etiam hic consuetudinem Scripturæ nos secutos esse, quæ aliquando ex divinitate ejus disserit, ut cum ait Apostolus: Christus Dei virtus et Dei sa pientia; aliquando vero ex humanitate, caque sola, ut cum ipse ait: Quod est striltum Dei, sapientius est hominibus; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus:» PYR. Meus decessor, vocis errore deceptus, hoe simplicius accepit. MAX. Veritatem dico, nihil me sic a tuo deces sore alieno animo fecit, ac ejus versatile ingenium mentisque levitas: quod nimirum in alias subinde animum transferret sententias, nec in ullo firmiter sensu consisteret. Aliquando enim eos, qui banc voluntatem divinam dicebant, approbans, Deum solum esse, qui incarnatus esset, docebat: ali quando vero eis assentiens, qui ipsam consulti cern, seu consilii, dicerent, purum hominem ipsum inducebat; qui more nostro consilio regeretur, nihilque a Pyrrho et Maximo differret. Interdum autem, hypostaticam eam vocitans, cum distin ctione personarum, etiam distinctionem volunta tum introducebant, in iis quae sunt ejusdem sub stantiæ. Quandoque eis calculum adhibens, qui Jiberæ potestatis ipsam dicerent, unionem quæ est habitudine affectuque tradebat. Potestas enim et auctoritas, et alia ejusmodi, manifeste sunt ac sententiae, non nature. Aliquando eos qui cli gentis animi exque arbitratu voluntatem dicerent, sibi adjungens, seque illis mancipans, non solum Christum nudum hominem inducebat, verum etiam mutabilem ac peccatorem; siquidem quaut

πρὸ τῆς οἰκονομίας ἀθέλητον αὐτὸν εἶναι, καὶ εἴ τι ἕτερον έπεται τῷ λόγῳ ἄτοπον, εἰσῆγε· καὶ εἰς ἄλλας μυρίας ἀτόπους ἐξηνέχθη υπολήψεις, τὴν ἀλήθειαν βάσιν οὐκ ἐσχηκώς· ὃς δι' ἀκριβείας εἰ βουληθείην Γραφή παραδοῦναι μετὰ τῶν αὐτῶν ἀτόπων, οὐδὲ ὁ μέλλων ἀρκέσει χρόνος. Τίς δὲ ἀνάγκη χάρτας προ θεῖναι, καὶ σχίσαι τὴν ἁγίαν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν; Οὐδὲ τὸ πᾶσι κοινότατον συνιδεῖν ηδυνήθη. Η γάρ, ἵνα παραχωρήσωμεν ὑμῖν, τὰ τῶν συνόδων ἔχουσι δόγματα, ὡς ὑμεῖς οὐκ ἀληθεύοντες ἔφητε, καὶ οὐ δεόμεθα τῶν ὑμετέρων χαρτών, ταύτας καὶ πρὶν καὶ νῦν δεχόμενοι καὶ περιπτυσσόμενοι· ἢ οὐ τὰ τῶν συνόδων ἔχουσι, καὶ πολλῷ πλέον τούτους ἀποστρέ φεσθαι καὶ φεύγειν δίκαιον. Τῆς οὖν τῶν αὐτῶν χαρτῶν προθέσεως καθ᾿ ἑκάτερον ἀδίκου καὶ παρα νόμου οὔσης, καὶ ἡ αὐτῶν κατάλυσις δι᾿ ἑκάτερον δικαία καὶ κανονική καθέστηκεν. ΠΥΡ. Σωφρόνιος, ὁ μικρόν πρόσθεν πατριάρχης γενόμενος Ἱεροσολύμων, τοῦτο ἡμᾶς καὶ παρὰ πρό Θεσιν πράξαι πεποίηκε, τὸν περὶ ἐνεργειῶν λόγων οὐκ ἐν εὐθέτω καιρῷ κινήσεις. ΜΑΞ. Ἐγὼ πάντοθεν ἀπορῶ, ποίαν ἐκδέχεσθε δοῦναι ἀπολογίαν, τὸν ἀναίτιον οὕτω πικρῶς αιτιώ μενοι. Εἰπὲ γὰρ μοι, πρὸς τῆς ἀληθείας αὐτῆς, ὅτι Σέργιος ἔγραψε πρὸς τὸν τῆς Φαρὰν Θεόδωρον, περι μας καὶ ἦν φησι λίβελλον Μηνά διὰ τῆς μεσι 86 Μακρινά, Μακαριων, Μακρονα, τοῦ τείας Σεργίου τοῦ Μακαρωνά “τοῦ Αρσινόης ἐπισ σκόπου, προτρεπόμενος αὐτὸν περὶ τῆς ἐν τῷ λι βέλλῳ μιᾶς ἐνεργείας καὶ ἑνὸς θελήματος τὰ δο κοῦντα εἰπεῖν, καὶ ἀντέγραψεν, ἀποδεχόμενος αὐτά, ποῦ οὖν τότε Σωφρόνιος; ἢ ἡνίκα ἐν Θεοδοσιουπόλει πρὸς Παῦλον τὸν Μονόφθαλμον καὶ ἀπὸ Σεβηριτών ἔγραψε, πέμψας καὶ αὐτῷ λίβελλον Μηνά, καὶ τὴν ᾿Αρσενόης. (;) Καὶ ὄν φησι λίβελλον. ο μακαρίτης vocant, et rationis arbitrium, judicium habet con trariorum, ignotorumque inquisitionem, et quæ sunt incerta in deliberationem vocat, Interdum eos sequens, qui ceconomicam 183 (ac si ex ratione ipsa incarnationis dicas) voluntatem dicerent, ante dispensationem voluntatis expertem ipsum induce bat, ac si quid aliud absurdi ex ea doctrina sequi tur inque alias innumeras devolutus est opinatio nes, qui non veritate basi niteretur: quas si paulo exactius perscribere vellem, cum earum absurdis, nec futurum tempus mihi sufficeret. Quid vero ne cesse erat chartas proponere, et sanctam Dei Eccle siam scindere? Nec quod omnibus communissimum est intelligere potuit. Aut enim, ut id vobis demus, charte bn (diplomata) synodorum dogmata habent, ut vos falso jactatis, et sic nobis nihil iis opus est, qui synodos et ante et nunc recipimus et amplecti mur aut non habent synodorum dogmata, et sic magis eas aversari justum est, ac fugere. Cum igi tur harum chartarum propositio utrinque injusta sit ac improba, ipsarum utique abrogatio propter utrumque justa est et canonica. PYR. Sophronius, qui paulo ante fuit patriarcha Jerosolymitanus, in causa fuit, ut et cum nobis mi nime constitutum esset, id præstaremus, qui non opportuno satis tempore quæstionem de operatio nibus excitaverit. MAX. Ego omni ex parte nescio, quam vos excn sationem daturos exspectetis, qui sic graviter 'vi rum innoxium criminemini. Rogo enim, per ipsam Veritatem, quando Sergius ad Theodorum Pha ranitanum scripsit, misso etiam libello, quem Menæ G (;) esse dicit, per Sergium Macaronam Arsinoes epi scopum, hortans eum, ut quid sentiret de una in co lil:ello operatione et una voluntate aperiret; et re scripsit approbans eas; ubi tunc erat Sophronius; aut cum Theodosiopoli ad Paulum Monoculum et Severi scctatorem scripsit, misso quoque ad cum Menæ libello, Theodorique Pharanite ac sua appro al. et Fr. llis scite Maximus in Sergium refundit libellum Menæ dictum, tan quam is non vere Menæ esset, sed illi suppositum a Sergio, ut tum viri auctoritate, tum falsa Vigilii susceptione Monothelismum abs se disseminatum fuiciret. Unde non mirum sibi in co Sergium Pyr rhumque dissentire, cum falsum, nec sibi, nec vero consentiat. Sic in vi synodo aperte volɛlaç redar guitur ille libellus, cui in omnibus Maximus præ ivit, etsi ejus Honorii defensionem non est amplexa; quod ejus proscriptione visum mollire Orientalium aimos, quod Marthus e concilio Lateranensi, tot capitum proscriptione ex nomine, ac quibuscum suspicio esset convenisse Honorium, gravius offen disset in quam dispensationem ipsa Romana Eċ clesia consenserit, ut satis aperte indicat Adrian. in viu synodo relatus, duai agnoscit Orientales dixisse anathema Honorio, sed de consensu nostræ sedis, Romanæ, cui præsidebat. Tanta bæc Sergii machinamenta Maximo exposita, ac Sergio succes sori in faciem objecta, veræ sint Monothelismi ori-. gines, non quam Theophanes collationem refert Heraclii cum Athanasio Jacobitarum patriarcha, cui et Antiochenum patriarchatum pollicitus sit, si modo is synodum reciperet, et in unitionem con sentiret, cujus altum silentium, præterquam illis, qui simili chronographia, verbatim pene ipsum ex scripseruat. Facitque quod Heraclius ad Joann. papam in Sergium et Constantinopolitanos, omnem ejus novitatis, et editæ ejus nomine Ecthesis, re fert invidiam, cujus verba refert Maximus in Coll. cum principibus in secreto. Putemque incidisse Theophanem in alicujus Constantinopolitani minus probatam narrationem, quovis tandem animo hæc ille scripsisset, sive levandi causa sues Constanti nopolitanos Sergiumque, sive præsidium quærendi Monothelismo, cui vir tantus, eaque zeli et unitio nis Ecclesiarum specie, recepto cunctis consilio, exordium fecisset. Quamobrem etiam maluit Ser gius Heraclianam Ecthesim dicere, quam suam, ejus professionis chartam, quam curasset ejus sub scriptione muniri, ut ipse Heraclius auctor est. Sic sæpe chronologi, non magno judicio, hinc inde aliis aliisque dicta, sæpe etiam alia aliis pugnantia conge runt; quæ omnia qui velit tueri, næ is laborem in probum cassumque susceperit: potuitque mitius habere charissimus sodalis et commilito, P. Jacobus Goarius in suo Theophane, quod pene tyro, non alio spiritu in cam rem, in mec At Yo "othelitarum hæresi syntaguilate, scripseram.

τοῦ Φαρανίτου καὶ ἑαυτοῦ συγκατάθεσιν ἢ ὅτε πρὸς Γεώργιον τὸν ἐπίκλην Αρσᾶν ε', Παυλιανιστήν ὄντα, ἔγραψε, χρήσεις αὐτῷ πεμφθῆναι περὶ μιᾶς ἐνεργείας αὐτῶν, ἐνθέμενος καὶ τοῦτο τῇ ἐπιστολῇ, δει ἐν ταύταις, καὶ τὴν πρὸς αὐτοὺς τῆς Ἐκκλησίας ποιεῖ ἕνωσιν; Ταύτην δὲ τὴν ἐπιστολὴν ὁ μακάριος Ἰωάννης ὁ πάπας ᾿Αλεξανδρείας αφείλετο χειρὶ ἀπὸ τοῦ Ἀρτο· ὅθεν καὶ βουληθεὶ; δι' αὐτὴν ποιῆσαι τὴν καθαίρεσιν αὐτοῦ, ἐκωλύθη ἐκ τῆς ἐν Αἰγύπτῳ τηνι ταῦτα γενομένης τῶν Περσῶν ἐπιδρομῆς. Η ότε πρὸς Κύρον τὸν Φάριδος αντέγραψε περὶ μιας ενεργείας καὶ δύο, ερωτηθεὶς παρ' αὐτοῦ, πέμψας καὶ αὐτῷ τὸν ῥηθέντα λίβελλον Μηνά; Τί οὖν; ἐπειδὴ Σεργίου πολυτρόπως τὴν οἰκείαν νόσον ἐν τῷ κοινῷ προ θέντος, καὶ τὸ πλεῖστον τῆς Ἐκκλησίας λυμηναμένου, Ο μακάριος Σωφρόνιος υπέμνησεν αὐτὸν μετὰ τῆς πρεπούσης τῷ σχήματι αὐτοῦ ταπεινοφροσύνης, ταῖς ἔχνεσιν αὐτοῦ προκαλινδούμενος [προκυλινδ.), και ἀντὶ πάσης ἱκετηρίας αὐτοῦ προσφέρων αὐτῷ τὰ ζωο ποιά Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ παθήματα, ὥστε μὴ φωνήν αἱρετικῶν, καλώς πάλαι ὑπὸ τῶν προωδευκότων τὸν βίον ἁγίων Πατέρων σβεσθεῖσαν, ἀνανεώσασθαι, αὐτ τὰς αἴτιος τοῦ τοιούτου γέγονε σκανδάλου; ΠΥΡ. Πάντων τῶν προταθέντων τὴν ἀνατροπὴν δεόντως ὁ λόγος, ἐποιήσατο, καὶ οὐδὲν ὅλως ἐλλείπει ἡ περὶ θελημάτων ζήτησις. ΜΑΞ. Ἐπειδὴ ἡ περὶ θελημάτων ζήτησις πέρας εἴληφε, βούλει καὶ τὴν περὶ ἐνεργειῶν ποιησώμεθα; ΠΥΡ. Τὸν περὶ τοῦ φυσικὰ εἶναι τὰ θελήματα λό τον ἀγνοήσας, κατὰ τοῦτον καὶ τὸν περὶ ἐνεργειῶν παρεδεξάμην· καὶ εἴ τι ἀγράφως, ἢ ἐγγράφως ἐξ βέθη μοι, πρὸς τοῦτον ὁρᾷ τὸν σκοπόν. Νυνὶ δὲ τοῦ πεφυκέναι θέλειν, καὶ τοῦ πεφυκέναι ἐνεργεῖν συν εκδοχικῶς ὁμολογουμένων, πάντα τὰ περὶ τούτου πρώην μὴ συσταθέντα, εκύρωται· καὶ περιττόν ἡγοῦμαι, λοιπόν τινα ὅλως περὶ τούτου κινῆσαι λόγον. ΜΑΞ. Τί οὖν; ἐπειδὴ ὁ Θεὸς, διὰ τὴν προγνωσθεί σαν αὐτῷ πρόθεσιν ἡμῶν, ἐκάλεσε πρὸς τὴν τῆς ἀλη θείας αὐτοῦ ἐπίγνωσιν, οὐ δεῖ τὰ περὶ τούτου εγγρά φως, ἢ ἀγράφω; πρός τινας ειρημένα βασανίσαι, διὰ τοὺς, ὡς εἰκὸς, ἀφυλάκτως αὐτοῖς περιτυχόντας, ή καὶ περιτυγχάνοντας ευχερεστέρους; ΠΥΡ. Εἴ τι πρὸς τοῦτο ὁρᾷ ἡ βάσανος, ἀναγκαῖόν ἐστι. Τὸ γὰρ φροντίσαι τῆς τῶν ἀκέραιοτέρων ἀσφα λείας, μίμησίς έστι θείας φιλανθρωπίας. ΜΑΣ. Εἰ οὖν θείας φιλανθρωπίας ἐστὶ τοῦτο μέσ μησις, ἀρξώμεθα ἐντεῦθεν τῆς περὶ τούτου ἐξετά ΠΥΡ. Αρξώμεθα. ΜΑΣ. Ἐν τοῖς σοῖς εὗρον συγγράμμασι, μίαν σε Χριστοῦ, ὡς ὅλου, ενέργειαν δογματίσαντα. Εἰ οὖν μία, ὡς ὅλου, ἔστιν ἐνέργεια, τὸ δὲ ὅλον ἡ αὐτοῦ ἐστιν ὑπόστασις, ἄρα ἡ μία αὕτη ἐνέργεια ὑποστα τικὴ ἔσται· καὶ τέρας ενεργείας ὥσπερ καὶ ὑπο Βαρτάν ; batione; aut cum ad Georgium cognomento Artem Paulianistam scripsit, rogans ut sibi mitteret aucto ritates de uns ipsorum operatione; inseruitque epistolz, in his etiam facturum se unionem Eccle siæ cum ipsis? Hanc vero epistolam beatus Joan nes papa Alexandrinus manų abstulit ab Arsa. Un de cuin et ea causa vellet eum. deponere, impedi tus est Persarum sub id tempus in Ægyptum irru ptione. Aut quando ad Cyrum episcopum 186 Phasidis rescripsit de una et duplici operatio me, cum ab co fuisset interrogatus; misso eliam ad eum libello Menæ, quem diximus? Quid igit tur? postquam Sergiuš multis modis suum morbum in commune proposuerat, et Ecclesiæ parti plurimæ labem intulerat, beatus Sophronius, quod ipsum cum debita ordini suo ac professioni modestia, ad ejus provolutus vestigia, omnisque supplicationis loco, vivifcas Christi Dei ei offerens passiones, commonuit, ne vocem haereticorum, bene pridem a sanctis Patribus, qui ante vixissent, exstinctam renovaret, ipse talis scandali auctor exstitit? PYR. Objecta otamia competenter sermo babitus evertit, nullaque prorsus de voluntatibus deest quaestio. MAX. Quandoquidem quæstio de voluntatibus conclusa est, vis ut et de operationibus dissc tamus? PYR. Sicut ignoraveram naturales esse volun tales, sic quoque de operationibus acceperam; ct si quid sive scripto, sive verbo a me dictum cal, in hunc finem collincat. Nunc autem cum certum sit, naturæ esse velle, et quod ¡!¡¡ quasi partis ratione implexum est, operari etiam naturæ essu, omnia a me pridem in eam rem asseria atque pro bata, irrita cessere, superbaumque existimo, ut lum jam prorsus de his sermonem movere. MAX Quid igitur, quandoquidem Deus ob præco gnitum ipsi propositum nostrum, ad veritatis su28 agnitionem vocavit, nunquid ea, quae aut scripto aut verbo, ejus rei causa, ad quosdam dicta sunt, non examinanda propter eos, qui, ut par est, incant legerunt, aut etiam legunt, faciles ut decipiantur? PER. Si quid so spectat examinis discussio, ne cessaria est. Curare enim ut cautum sit simplicio ribus, imitatio est Bei erga homines charitatis. MAX. Si igitur hæc est imitatio Dei erga homi nes charitatis, ejus rei disquisitionem bic ordiamur. PYR. Ordiamur. MAX. Inveni in libris tuis docuisse te unam es operationem Christi, tanquam totius. Si igitur una est tanquam totius, operatio; totum autem est ejas persona; igitur una hæc operatio personalis erit, et osteņdctar diversæ operationis esse, ut et per 255, 702.. " Fuit hic Joannes Ecemosynarius.

; στάσεως, δειχθήσεται Πατρί τε καὶ Μητρ!· εἶπερ οὐδέτερον αὐτῶν ὑπάρχει Χριστός. ΠΥΡ. Εἰ διὰ τὸ διάφορον τῶν δύο ἐν Χριστῷ φύ σεων δύο λέγετε ενεργείας, καὶ οὐ διὰ τὸ μοναδικὸν τοῦ προσώπου μίαν, δύο εὑρεθήσονται καὶ τοῦ ἀν θρώπου ἐνέργειαι, διὰ τὸ κατ' οὐσίαν διάφορον τῆς ψυχῆς αὐτοῦ καὶ τοῦ σώματος. Εἰ δὲ τοῦτο, τρεῖς ἔσονται τοῦ Χριστοῦ ἐνέργειαι, καὶ οὐ δύο. ΜΑΞ. "Απερ ὑμεῖς ἐπ᾿ ἀναιρέσει τῶν φυσικῶν προῖσχεσθε, ταῦτα καὶ κατὰ τῶν φύσεων οἱ πρὸς αὐτὰς μαχόμενοι προτείνουσι. Τοῦτο γὰρ ὑμῶν καὶ μόνον τὸ χάριεν, τὸ ἐκείνοις ἐν πᾶσι συμπεριάγε σθαι. Οθεν καὶ ἡμεῖς τοὺς παρὰ τῶν Πατέρων ἐκείνοις ἐπενεχθέντας ἐλέγχους, καὶ ὑμῖν, ὡς τὰ αὐτὰ αὐτοῖς νοσοῦσι προσάγομεν· ὅτι, εἰ διὰ τὸ διά φορον τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων, δύο φύσεις καὶ αὐτοὶ μεθ' ἡμῶν λέγετε, καὶ οὐ διὰ τὸ μοναδικὸν τοῦ προσο ώπου μίαν, δύο ευρεθήσονται οὕτω γε καὶ τοῦ ἀγα θρώπου φύσεις, διὰ τὸ κατ' οὐσίαν διάφορον τῆς ψυ χῆς αὐτοῦ καὶ τοῦ σώματος· καὶ εἰ τοῦτο, τρεῖ; ἔσονται τοῦ Χριστοῦ, καὶ οὐ δύο φύσεις. Εἰ δὲ διὰ τὸ διάφορον τῶν φύσεων, δύο μεθ᾿ ἡμῶν λέγοντες φύ σεις, τρεῖς οὐ λέγετε ἐπὶ Χριστοῦ φύσεις· πῶς ἡμῖν διὰ τὸ διάφορον τῶν φύσεων δύο λέγουσιν ἐνεργείας, αἱ τρεῖς συναχθήσονται ενέργειαι; γὰρ ὑμεῖς μεθ' ἡμῶν πρὸς τοὺς ἐκεῖνα κατὰ τῶν φύσεων προ τείνοντας λέγετε, ταῦτα καὶ ἡμῖν περὶ τῶν ἑνερ γειῶν πρὸς ὑμᾶς ἀρκέσει· ἀλλ᾽ οὕτω μὲν ὑμᾶς ἐκ τοῦ ἴσου ὁ λόγος ἀπεῤῥάπισε, δείξας τῆς ἀπορίας τὸ παράλογον. Ἐκ δὲ τοῦ ὑπερέχοντος φαμεν, ὅτι οὐ ταυτὸν τὸ κατ᾽ εἶδος τοῦ ἀνθρώπου ἐν, καὶ τὸ κατ' οὐσίαν ψυχῆς καὶ σώματος· ἔν. Τὸ μὲν γὰρ κατ' εξα δος τοῦ ἀνθρώπου ἐν, τὴν ἐν πᾶσι τοῖς ὑπὸ τὴν φύσιν ἀτόμοις ἀπαραλλαξίαν ἐνδείκνυται· ὅθεν οὐδὲ ἀπροσ διορίστως αὐτό φαμεν, ἀλλὰ προσεπάγοντες τοῦ ἀνα θρώπου. Τὸ δὲ κατ' ουσίαν ψυχῆς καὶ σώ, ατος ἐν, αὐτὸ τὸ εἶναι αὐτῶν λυμαίνεται (ή), εἰς ἀνυπαρξίαν αὐτὸ παντελὴ ὠθοῦν. Εἰ δὲ οὐ ταυτὸν τὸ κατ' εἶδος τοῦ ἀνθρώπου ἐν, καὶ τὸ κατ᾽ οὐσίαν ψυχῆς καὶ σώ ματος ἕν, οὐκ ἄρα ἀνάγκη ἡμῖν, τὴν κατ' εἶδος μίαν λέγοντας ἐνέργειαν, ἢ ὑποστατικὴν ταύτην λέγειν, ἢ τρεῖς ἐνεργείας, διὰ τὸ πρὸς φύσιν ὁρᾷν τὴν ἐνέρ γειαν. ΠΥΡ. ᾿Αλλὰ ταῖς ἐνεργείαις τὰ πρόσωπα κατά Νεστόριον συνεισάγεται· καὶ ἀνάγκη, τοὺς δύο λέ γοντας ἐνεργείας, τὰ ἐκείνου μιαρὰ διεκδικεῖν δύ γματα. ΜΑΞ. Καὶ μὴν Νεστόριος, δύο πρόσωπα λέγων, μίαν δογματίζει ενέργειαν. Εἰ δὲ ταῖς ἐνεργείαις πρόσωπα καθ' ὑμᾶς συνεισάγεται, καὶ τοῖς προσ ώποις ἀκολούθως αἱ ἐνέργειαι συναχθήσονται· καὶ βιασθήσεσθε, τοῖς ἰδίοις ἑπόμενοι κανόσιν, ἢ διὰ τὴν ΝΟΤΑ. (*) Αὐτὸ τὸ εἶναι αὐτῶν λυμαίνεται. ἀνυπαρξία. sonæ, tum a Patre, tum a Matre siquidem neuter corum est Christus. PYR. Si propter distinctionem 185 naturarum in Christo, duas dicitis operationes, et non propter unam personam, unam operationem, duæ reperien tur in homine operationes, ob distinctionem essentia lem animæ ejus et corporis. Quod si hoc ita est, tres erunt operationes Christi, non duæ. MAX. Quæ vos ad tollenda ea quæ sunt natu ralia objicitis, hæc ipsa contra naturas objiciunt qui contra ipsas pugnant: hoc enim ac solo belli estis ac lepidi, quod illis in omnibus assentemini. Unde quibus argumentis eos Patres redarguerunt, eisdem ipsi vos redarguimus, qui eodem morbo laboretis. Nam si propter naturarum distinctionem in Christo, ipsi quoque duas naturas nobiscum dici tis; ct non propter unam personam, unam naturam; sic quidem duæ reperientur naturæ hominis, propter essentialem distinctionem ánimæ ejus et corporis et, hoc concesso, tres erunt naturæ Christi, non dle:e. Sin autem propter distinctionem naturarum, duas naturas nobiscum confitentes, non dicitis tres in Christo naturas; quomodo, quia nos, propter distinctionem naturarum, duas dicimus operationes, tres inferentur operationes? Quæ enim vos nobis cum adversus illos, qui contra naturas disputant, dicitis iisque obtenditis, hæc etiam nobis de ope rationibus adversus vos sufficient. Verum sic qui dem a pari vos sermo refutavit, dum omni pro babilitate carere, quæ a vobis movetur quæstio, ostendit. Ex abundanti autem dicimus, non idem G esse, quod unum est sccundum speciem leninis, et quod unum secundum substantiam animæ et corporis. Unum enim secundum speciem hominis, summam in omnibus individuis sub specie consti tutis, invariabilemque similitudinem significat. Unde nec indeterminate hoc dicimus, sed cum adjuncto, hominis. Unum autem secundum substan tiam animæ et corporis, ipsum esse illorum cor rumpit, co cogens ut omni penitus exsistentia ca reat. Quod si non est idem, unum secundum speciem hominis, et unum secundum substantiam anima et corporis; non igitur necesse est, cum unam operationem secundum speciem dicimus, ut hanc vel personalem, vel tres operationes di camus, co quod operatio spectet ad naturam. FYR. At, cum operationibus, ut sentit Nestorius, una inferuntur personæ: estque necesse eos, qui duas dicant 186 operationes, illius impura dogmnata defendere. MAX. Atqui Nestorius duas personas cum dicat, uam operationem tradit. Quod si cum operationi bus, ut vos existimatis, personæ inferuntur, etiam cum personis consequenti ratione inferentur ope rationes; eritque necesse vestras regulas secutis, Unum s cundum substantiam animæ et corporis, ipsum corum esse corrumpit: sic unitorum, quod ut sint unum, una essentia ac substantia, una in alterum demu tanda sit, aut ambæ in tertiam: qui ipsorum inte ritus et Turr. nibil Maximum expressit, ejusque vim oinnein argumenti elisit Ac indicasse sufficit.

μίαν ενέργειαν τῆς ἁγίας Θεότητος, καὶ ἐν λέγειν αὐτῆς πρόσωπον ἢ διὰ τὰς τρεῖς αὐτοῦ ὑποστά σεις, τρεῖς καὶ ἐνεργείας· ἡ σχετικὴν, ὡς Νεστό ριος, λέγειν ἕνωσιν· ταύτης γὰρ ή μία ενέργεια ἡ ἔνωσις, ὡς αὐτὸς Νεστόριος καὶ οἱ τῆς αὐτοῦφρα τρίας ἐν τοῖς αὐτῶν ἀπέδειξαν γράμμασι. Καὶ ἐφ' ἡμῶν δὲ, ἐπειδὴ μία μὲν ἡ κατὰ τὸ εἶδος ἐνέργεια, πολλαὶ δὲ αἱ ὑποστάσεις ἢ διὰ τὴν μίαν κατ' εἶδος ἐνέργειαν, καὶ ἐν τῶν πάντων λέγειν πρόσωπον ἢ διὰ τὰ πολλὰ πρόσωπα, πολλὰς καὶ ἐνεργείας· καὶ διαπέπτωκε τοῖς Πατράσιν οὕτω γε ὁ φάσκων λόγος «Τὰ τῆς αὐτῆς ὄντα οὐσίας, καὶ τῆς αὐτῆς εἶναι Ενεργείας.» δ Ἔτι τε, εἰ τῇ ενεργεία πρόσωπον συνεισάγεται κατ' αὐτοὺς, πολλὰς δὲ δεδώκασιν ἐνεργείας ἐξ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ σεσαρκωμένου Θεοῦ Λόγου προελθείν, καὶ τὰ συνεισαγόμενα ταῖς προελθούσαις ἐνεργείαις πρόσωπα δώσουσιν· εἴπερ ἑαυτοῖς στοιχεῖν διέγνω σαν· καὶ εὑρεθήσονται άπειρα καὶ τὰ πρόσωπα, καὶ αἱ ἐνέργειαι τοῦ αὐτοῦ. – * Καὶ αὖθις, εἰ συνεισάγεται πρόσωπον, κατὰ τὴν αὐτῶν πρότασιν, τῇ ἐνεργείᾳ, καὶ ἀναιρουμένῃ ταύτῃ συναναιρεῖται πάντως. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, ἄρα τῇ ἀναιρέσει τῶν δύο, καὶ τῆς μιᾶς ἐνεργειῶν, συναναιρεῖται καὶ τὰ δύο καὶ τὸ ἓν πρόσωπον· καὶ ἐχώρησεν, ὅσον τὸ ἐπ' αὐτοῖς, ὁ Χριστὸς, ἐκ τοῦ ὄν τος, καὶ ὑπερόντος, εἰς τὸ μὴ ὅν· οὗ τί γένοιτο ἂν ἀσεβέστερον; Εἰ δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ καθ᾽ ἕκαστον ἡμῶν τοῦτό τις ἐκ πολλῆς περιουσίας γυμνάζειν βουληθείη, εὑρήσει καὶ ἡμᾶς καθ᾿ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν καιρὸν καὶ λογιζο μένους, καὶ περιπατοῦντας· ἢ καὶ ἕτερα μὲν δια νοουμένους, ἕτερα δὲ τοῖς παρατυγχάνουσι διαλεγο μένους· ὅπερ καὶ Μωϋσῆς ποιήσας ἱστορεῖται, κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν καὶ Θεῷ ἐντυγχάνων ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, καὶ τῷ λαῷ διαλεγόμενος, καὶ πρὸς χρηστὰς παρορμῶν ἐλπίδας· καὶ οὔτε τῷ προσφυῶς ταῖς αὐτοῦ φύσεσι δυϊκῶς ἐνεργεῖν, δύο ὁ καθεῖς ἐστιν οὔτε τῷ ἕνα εἶναι τὸν δυϊκῶς ἐνεργοῦντα, τὰς οὐσιω δῶς προσούσας ταῖς αὐτοῦ φύσεσι κινήσεις συγχεί Καὶ ἐπὶ τοῦ κατὰ προφορὰν δὲ λόγου ὡσαύτως, καὶ τὴν ἐγκειμένην τῷ λόγῳ ὁρῶμεν ἔννοιαν, καὶ τὸν ὑπο κείμενον τῇ ἐννοίᾳ λόγον, καὶ τὴν αὐτῶν δι᾿ ὅλου εἰς άλληλα περιχώρησιν· καὶ οὔτε τῇ διαφορᾷ αὐτῶν τὸ διάφορον τῶν προσώπων συνεισάγεται, οὔτε τῇ ἄκρα ἑνώσει τὸ συγκεχυμένον. Τί δ' ἄν τις εἴποι καὶ περὶ τῆς πεπυρακτωμένης μαχαίρας, οὐχ ἧττον τῶν φύσεων, τουτέστι τοῦ πυρὸς καὶ τοῦ σιδήρου, καὶ τὰς αὐτῶν φυσικὰς ἐνεργείας, τὴν καῦσίν φημι καὶ ΙΩΣΗ,30. * Δείκνυσι τὸ ἀσεβὲς τῶν μίαν λεγόντων ενέργειαν, ἐκ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς Ταύτης γάρ. σχετικής ὡς Ένωσις ut propter unam sancta Deitatis operationem, unam 1 Exod. quoque] ejus personam dicatis; aut propter tres ipsius personas, etiam tres operationes: aut deni que, ut Nestorius, unionem quæ sit habitudine ac affectu dicatis; hujus enim, una operatio ac alla tus, unio est, quemadmodum ipse Nestorius, et qui ejus sodalitii sunt, scriptis suis ostenderunt. Quin et in nobis, quod una quidem secundum speciem operatio est, multae vero persona; aut propter unam secundum speciem operationem, una quoque omnium persona dicenda sit; aut propter multas personas, multæ etiam operationes: ita fiel ut incassum eat, quod dicunt Patres: «Quæ sunt ejus dem substantiae, ejusdem etiam operationis esse. Praterca, si cum operatione, ut ipsi existimant, persona una inducitur, cum multas concesserint operationes, ex uno eodemque DeoVerbo incarnat procedere, etiam personas, quæ una cum opera tione inducantur, dabunt; invenienturque ejusdem infinitæ tum persona, tum operationes. Et rursus, si infertur përsonɔ cum operatione, quæ ipsorum propositio est; etiam ea interempta, una omnino hæc interimetur. Quod si hoc verum est, igitur sublatis duabus et una operatione, una quoque auferendæ erunt duæ, et una persona; cessitque Christus, quod in ipsis est, ab eo quod est esse ac supra esse, in non esse: quo quid magis impium esse potest? Si quis vero etiam hoc in unoquoque nostrum tra ctare velit, ut abunde satisfiat, nos quoque inveniet uno eodemque tempore et ratiocinantes et ambu lantes; sive alia quidem cogitantes, alia vero his qui præsentes sunt, disserentes (quod et Moysen i fecisse narrant, qui uno eodemque tempore, tum Deum pro populo interpellaret tum populum al loqueretur, et ad bonas spes ipsum incitaret), ne que tamen, quod pro eo ac decet suas naturas, dupliciter operetur, unusquisque singularis duo est: nec quod unus est, qui dupliciter operatur, substantialiter 187. competentes suis naturis mo tus confundit. Simili quoque ratione in sermone qui ore profertur, videmus tum sensum qui ser moni inest, tum sensui subjectum sermoneni, eorumque inter se ex toto circumimmeationem ac neque cum horum distinctione, personarum distinctio infertur, nec cum summa unione con fusio. Quidnam vero quis dicat et de ignito gladio; qui non minus quam naturas (ignem scilicet ac ferrum) ipsarum quoque naturales servet opera Marg. Fr. Ostendit ime pietatem dicentium unam operationem, reducendo ad absurdum. Hujus unitionis unitio, una operatio, sive allatus; quo Nestoriani singula riter agi Christum hominem a Verbo asserebant, more scilicet aliorum sanctorum, etsi quadam ex cellentia ob majorem puritatem, pre illis. Alii quasi in ea, quæ unitionis vice est, a operatio ac afflatus; quæ et ipsa subtilis Nesto riani dogmatis expressió est.

την τομήν, σωζούσης, καὶ διὰ πάντων ἅμα, καὶ ΜΑΧ. δυαδική ταυτῷ, ταύτας ἐνδεικνυμένης; Οὔτε γὰρ ἡ καῦσε αὐτῆς τῆς τομῆς ἄφετός ἐστι μετὰ τὴν ἕνωσιν, οὔτι ἡ τομὴ τῆς καύσεως· καὶ οὔτε διὰ τὸ διττὸν τῆ φυσικῆς ἐνεργείας, δύο εἰσάγει τις πεπυρακτωμέ νας μαχαίρας· οὔτε διὰ τὸ μοναδικὸν τῆς πεπυρα κτωμένης μαχαίρας, τῆς αὐτῶν οὐσιώδους διαφορά φύρσιν ἢ σύγχυσιν ποιεῖται. ΠΥΡ. Οὐχ εἷς ἦν ὁ ἐνεργῶν; ΜΑΞ. Ναὶ,εἷς. ΠΥΡ. Εἰ οὖν εἷς ὁ ἐνεργῶν, καὶ μία, ὡς ἑνὸς, 1 ενέργεια. ΜΑΣ. Ο εἷς οὗτος Χριστός πάλιν γὰρ τὰ αὐτή τοῖς ἀνωτέρω εἰς τὰ αὐτὰ ὑμᾶς ὑποστρέψαντας ἐρή σομαι· εἷς τῇ ὑποστάσει, ἢ τῇ φύσει ἐστίν; ΠΥΡ. Τῇ ὑποστάσει· τῇ γὰρ φύσει διπλούς τυγ χάνει. ΜΑΞ. Δυϊκῶς οὖν διὰ τὸ διπλούν τῆς φύσεως ὁ αὐτὸς ἐνήργει, ἢ ἐνικῶς διὰ τὸ μοναδικὸν τῆς ὑπο στάσεως; Αλλ' εἰ μὲν δυϊκῶς, εἷς ἂν ὁ αὐτὸς ἐπήρ γει, οὐκ ἄρα τῷ ἀριθμῷ τῶν ἐνεργειῶν ὁ τῶν προτ ώπων συνεισάγεται ἀριθμός. Εἰ δὲ ἐνικῶς, διὰ τὸ μοναδικὸν τοῦ προσώπου, τὰς αὐτὰς ἐπὶ τοῖς αὐτοῖ ἀτοπίας ὁ περὶ τούτου δέξεται λόγος. Εἰ γὰρ ὑποστα τικὴ ἡ ἐνέργεια, τῷ πλήθει τῶν ὑποστάσεων, καὶ ἡ τῶν ἐνεργειῶν διαφορὰ συνθεωρηθήσεται. ΠΥΡ. Οὐ πάντως, ἐπειδὴ δυἰκῶς ἐνέργει, δύο ἦσαν αὐτοῦ αἱ ἐνέργειαι· ἀλλ' ἐπειδὴ εἷς ἦν ὁ ἐνερ γῶν, μία. ΜΑΞ. Τοῦτο καὶ περὶ τῶν φύσεων ἕτερος λέγει πρὸς σέ, ὅτι οὐκ ἐπειδὴ διαδικὴ αὐτοῦ ἡ φύσις, ἤδη καὶ δύο εἴησαν. καὶ λεχθείησαν αἱ φύσεις· ἀλλ' ἐπειδὴ μία ἦν αὐτοῦ ἡ ὑπόστασις, μία ἐστὶν αὐτοῦ ἡ φύσις, καὶ λέγεται. Πλὴν ἵνα πάντα παραλίπω, ὅσα περὶ τούτου ῥηθῆναι δύναται, μίαν ἐνέργειαν λέγοντες, ὁποίαν ταύτην λέγειν ἀξιοῦτε; θείαν, 4 ἀνθρωπίνην, ἢ οὐδετέραν; Αλλ' εἰ μὲν θείαν, Θεὸν μόνον τὸν Χριστὸν λέγετε· εἰ δὲ ἀνθρωπίνην, οὐδὲ ὅλως Θεὸν, ἀλλ᾽ ἄνθρωπον μόνον ψιλόν· εἰ δὲ οὐδετέ ραν τούτων, οὐδὲ Θεόν, οὐδὲ ἄνθρωπον, ἀλλ' ἀνύπαρ στον δογματίζετε τὸν Χριστόν, ΠΥΡ. Μίαν λέγοντες ἐνέργειαν τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ, καὶ τῆς κατ' αὐτὸν ἀνθρωπότητος, οὐ λόγῳ φύσεως ταύτην προσεἶναι αὐτῷ φαμεν, ἀλλ' ἐνώ σεως τρόπῳ. ΜΑΞ. Εἰ ἐκ τῆς ἑνώσεως αὐτῷ, κατὰ τὸν ὑμέτε ρον λόγον, προσγέγονεν ἡ ἐνέργεια, πρὸ τῆς ἐνώ σεως ἄρα ἀνενέργητος ἦν· καὶ τετυράννηται, καθ' ὑμᾶς, δημιουργήσας. Καὶ αὖθις, εἰ ἐκ τῆς ἑνώσεως αὐτῷ προσγέγονε τὸ ἐνεργεῖν· ὁ Πατὴρ δὲ καὶ τὰ ἅγιον Πνεῦμα οὐχ ἡνώθησαν καθ᾽ ὑπόστασιν σαρκί, οὐκ ἄρα ἐνεργητικοί. Εἰ δὲ μὴ ἐνεργητικοί, οὐδὲ δημιουργοί· ἵνα μὴ λέγω, ὅτι οὐδὲ ὅλως εἰσίν. Καὶ πάλιν, ἐπειδὴ ἡ ἔνωσις σχέσις ἐστὶ, καὶ οὐ tiones; tum scilicet urere, tum secare; quique omnibus simul, ac semel eas exhibeat? Neque enim ustio est post unionem, a secandi actione soluta; neque rursus secandi actio, ab ustione semota. Ac neque rursum quod duplex est naturalis operatio, duos inducit ignitos gladios; nec quia unus gla dias ignitus est, substantialis eorum commiscetur confunditurque distinctio. PYR. Nonne unus erat, qui operabatur? MAX. Certe, unus. PYR. Si igitur anus erat, qui operabatur; et una ſtem, tanquam unius, operatio. MAX. Hic unus Christus `(rursus enim, quia ad eadem revertimini, eadem cum superius ex vobis percontabor) unusne persona est, an natura? PYR. Persona: nam natura duplex exsistit. Dupliciter igitur, propter duplicem natu ram, idem operabatur; an singulariter propter unam personam? At si dupliciter operabatur, unus ipse et idem exsistens, non igitur cum numero ope rationum numerus personarum inducitur: si vero singulariter operabatur, ob singularis personæ uni tatem, eadem in eisdem absurda incurret opinio. Si enim est operatio hypostatica (id est, persona lis) cum multitudine personarum, operationum distinctio simul spectabitur. PYR. Haud omnino, quia dupliciter operabatur, duæ erant ejus operationes; sed quia unus erat operans, una erat. MAX. Hoc etiam alius contra to de naturis dicet Non quia ejus est (duplex scilicet) na tura, jam duæ naturæ sint ac dicantur; sed quia una erat ejus persona, una iidem est et dicitur cjus natura. Caeterum, ut omnia missa faciam, quæ ea de re dici possunt, cum unam operationem dicitis, quamnam istam dicere valtis? divinam, an humanam, vel neutram? Atqui sane si divinam dicitis, Deum solum Christum dicitis; si huma nam, nec prorsus 188 Deum, sed solum purum hominem, dicitis; si neutrum horum, neque Deum, neque hominem, sed qui non vere exsistat, ac rem chimæricam, Christum traditis, PYR. Dicendo unam operationem divinitatis Christi ejusque humanitatis, non ratione naturæ dicimus hanc ei competere, sed modo unionis. MAX. Si ex unione, ut vos loquimini, opera tio illi accessit; igitur ante unionem illius expers fuit; et, ut vos sentitis, vis ei-illata est, ut mun dum fabricaretur. Ac rursus, si ex unione accessit operatio, Pater vero et Spiritus sanctus non sunt uniti carni secundum hypostasim; non ergo 'sunt operandi facultate præditi. Si autem non sunt ope randi facultate præditi, nec sunt rerum opifices; pe dicam nec prorsus esse. Ac rursus, quandoquidem unio habitudo est, i

πράγμα, σχέσις ἄρα, καὶ οὐ πράγμα ἡ τοῦ Χρι στοῦ ἐνέργεια. Έτι τε, ἢ κτιστήν, ἢ ἄκτιστον λέγειν ταύτην ἀναγκασθήσεσθε· ἐπειδὴ μέσον κτιστῆς καὶ ἀκτί στου ουδεμία ὑπάρχει τὸ σύνολον. Καὶ εἰ μὲν κτι στὴν αὐτὴν φήσετε, κτιστὴν καὶ μόνην δηλώσει φύσιν εἰ δὲ ἄκτιστον. ἄκτιστον καὶ μόνην χαρακτηρίσει φύσιν· δεῖ γὰρ πάντως κατάλληλα ταῖς φύσεσι τὰ φυσικά εἶναι· καὶ πῶς ἂν δυνατόν, τῆς κτιστῆς φύσεως καὶ ἠργμένης ἄκτιστον εἶναι τὴν ἐνέρ γειαν, ἀναρχόν τε, καὶ ἄπειρον, καὶ δημιουργόν, καὶ συνεκτικήν; ἢ πῶς ἀκτίστου καὶ ἀνάρχου, κτι στὴν, καὶ ἡργμένην, καὶ πεπερασμένην, καὶ ὑφ' ἑτέρας πρὸς τὸ ἀδιάλυτον εἶναι συνεχομένην; ΠΥΡ. Οὐδὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ὑπὸ Χριστοῦ γενο μένων έργων λέγοντας μίαν ἐνέργειαν, ἀποδέχῃ καὶ ὁμονοῖς; ΜΑΣ. "Αλλης άλλο πράξεως ἀποτέλεσμα, καὶ οὐχ ἐν, ὡς ἐπὶ τῆς πεπυρακτωμένης εδείχθη μαχαίρας. Εἰ γὰρ καὶ ἤνωνται ἀλλήλαις, ἥ τε τοῦ πυρὸς, καὶ ἡ τοῦ ξίφους ἐνέργεια· ἀλλ' ὁρῶμεν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ πυρὸς τὴν καῦσιν ὂν, καὶ τοῦ σιδήρου τὸ ἀποτέ λεσμα τὴν τομήν· εἰ καὶ μὴ διῄρηνται ἀλλήλων ἐν τῇ κεκαυμένῃ τομῇ, ἢ ἐν τῇ τετμημένῃ καύσει ὥσπερ καὶ οὐρανοῦ ἄλλο, καὶ γῆς ἄλλο, καὶ ἡλίου ἄλλο. Οὐ δυνατόν οὖν ἐν λέγειν ἀποτέλεσμα, εἰ μηδ' ἂν μία εἴη καὶ μόνον ή πράξις. Εἰ οὖν πρὸς τὸ ἀπο τέλεσμα τῶν ὑπὸ Χριστοῦ γενομένων ἔργων ἀπὸ ιδόντες μίαν ἐνέργειαν ἐδογματίσατε, ἢ καὶ μίαν πράξιν δογματίσατε· ἢ διὰ τὰς ἀπείρους πράξεις, ἀπείρους καὶ τὰς ἐνεργείας. Πλὴν περὶ τῶν ἔρ γων ἡμῖν ἐστι τὸ ζητούμενον· οὐ γὰρ περὶ τῶν ἔξω Χριστοῦ ἐστιν ὁ λόγος ἡμῖν, ἀλλὰ περὶ τῶν ἐν αὐτῷ τῷ Χριστῷ· τουτέστι περὶ τοῦ φυτικοῦ τῶν οὐσιῶν τοῦ Χριστοῦ λόγου, εἴτε ἐλλιπής ἐκ τῆς ἑνώσεως, εἴτε ἀνελλιπής μεμένηκε· καὶ εἰ ἐλλιπής, εἰ δυνατὸν ἐλλιπούς φύσεως ύπαρξιν εἶναι· εἰ δὲ ἀνελλιπής, εἰ ἐν αὐτῷ, φημί. δὴ τῷ συστατικῷ τῆς οὐσίας λόγω, ή ἐνέργεια θεωρεῖται, ἢ τῶν ἐκτὸς τυγχάνει. Αλλ ὅτι μὲν οὐ τῶν ἐκτὸς τυγχάνει ἡ κατὰ φύσιν ἐνέρ γεια, δῆλον ἐκ τοῦ ἄνευ μὲν τῶν ἔργων δύνασθαι τὴν φύσιν εἶναι· ἄνευ δὲ τῆς κατὰ φύσιν ἐνεργείας, οὔτε εἶναι τὴν φύσιν, οὔτε γινώσκεσθαι δυνατόν. Οἷς γὰρ ἕκαστον φυσικῶς ἐνεργεῖ, πιστούται ὅπερ ἐστὶ μὴ τρεπόμενον. το Οπόταν οὐδὲ πρὸς ἔργον ἀντιδόντες, τὴν ἀνα πλασθεῖσαν ὑμῖν τραγελαφου δίκην μίαν ενέργειαν ἐδογματίσατε, ἀλλὰ πρὸς τὸν φυσικὸν τῶν ἐνωθει σῶν οὐσιῶν λόγον· καὶ τούτου πίστις ἀψευδής τὰ ὑπὸ Κύρου μὲν δειγματισθέντα κεφάλαια, ὑφ᾽ ὑμῶν * Τὴν ἀναπλασθεῖσαν αὐτοῖς μίαν ἐνέργειαν· οὐ πρὸς τὸ ἔργον ἀπιδόντες, ἀλλὰ πρὸς τὸν λόγον τῶν ἐνωθεισῶν οὐσιῶν ἀναπλάσαντες ταύτην· ἣν ὁ μέγας τραγέλαφον εκάλεσεν ἐνέργειαν, ὡς ἐπινοηματικήν καὶ ἀνύπαρκτον non res; habitudo igitur, et non res erit Christi operatio ac virtus. (m), Ad hæc, necesse est, ut vel creatam, vel increatam eam dicatis; quandoquidem nulla prorsus, inter creatam et increatam intercedit operatio media. Si creatam dicitis, creatain naturam duntaxat indica bit sin autem increatam, etiam naturam duntaxat increatam signabit. Oportet enim omnino naturalia naturis convenire. At quomodo fieri potest, naturæ creatæ certæque in tempore originis ac cœptæ, increatam esse operationem et sine principio ct infinitam et creatricem ac conservatricem; vel quomodo natura increatae et sine principio, crea tam et coeptam ac terminatam, et quæ ab alia conservetur, ne intereat? PYR. Neque eos probas, qui corum, quæ a Chri sto facta sunt, effectuni, unain operationem vocant, iisque consentis? MAX. Alius, alius actionis effectus, et non unus, sicut in gladio ignito ostensum est. Etsi enim co pulatæ sunt inter se ignis actio ac ferri, videmus tamen effectum ignis ustionem, et ferri effectum sectionem; quamvis ex inter se minime divisæ sint in sectione usta, aut in ustione secta: sicut alius quoque est effectus cœli, alius terræ, alius solis. Non potest igitur dici unus effectus, nisi una et sola actio sit. Quare si respiciendo ad effectum operum Christi, unam operationem tradidistis, vel unam etiam actionem tradite; vel propter infinitas actiones, etiam infinitas operationes. Caterum, 189 non est nobis quæstio de operibus: nec enim loquimur de iis quæ sunt extra Christum, scd de iis quæ in ipso Christo; de ratione scilicet naturali substantiarum Christi; utrum hæc imper fecta ac manca ab unione, an perfecta, et cui nihil deesset, remanserit. Ac siquidem manca, an feri possit, ut natura, quæ manca sit, exsistentia sit. Sin autem non ænanca, num in ipsa (ratione scili cet substantiam constituente) operatio intelligatur, an ex iis sit, quæ sunt extra. Sed quod non sit operatio ac virtus naturalis ex iis, quæ extra sunt, ex eo liquet, quod potest quidem esse natura sine operibus, sine operatione autem naturali, natura nec esse, nec conosci potest. Unde enim quisque naturaliter opera.ur, probatur inumulatum esse id quod est. Quod vero non respicientes ad opus, unam ope rationcm, a vobis instar hircocervi fictam docu istis, sed ad rationem naturalem substantiarum unitarum, fidem certam facit, quod capita a Cyro tradita, a vobis comiter libentissimeque suscepta Marg. Fr. Fictam ab eis unam operationem, non ad opus respiciendo, sed ad rationem unitarum sub stantiarum, eam confingentes; vir magnus hircocervum vocarit, ut rationis figmentum, ac quod exsistantia carent et nihil sit. Google'

δὲ προσηνῶς, καὶ λίαν ἀσπασίως δεχθέντα· ἐν οἷς Η καὶ μίαν δογματίσας, τῇ αὐτῇ ἔφη ἐνεργῆσαι τά τε θεῖα καὶ τὰ ἀνθρώπινα· οὐ μόνον τῇ ἁγία Γραφή, καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσι μαχόμενος, ἀλλὰ καὶ αὐτῇ τῇ τῶν γεγονότων φύσει. Οὐδὲν γὰρ τῶν ὄντων, ἐν τοῖς κατὰ φύσιν μένον, τὰ ἐναντία ποιεῖν πέφυκεν. Ο γὰρ θερμαίνει τὸ πῦρ καὶ ψύχει· οὔτε ψύχει ἡ κρύσταλ λος καὶ θερμαίνει· οὔτε ξηραίνει ἡ γῆ καὶ ὑγραίνει οὔτε ὑγραίνει τὸ ὕδωρ καὶ ξηραίνει. Εἰ οὖν ἐπ' οὐδ ενὸς τῶν ὄντων τοῦτο θεωρεῖται, πῶς τὸν σαρκωθέντα Λόγον καὶ οὐσιωδῶ; γενόμενον ἄνθρωπον, μια ένερ γεία τά τε θαύματα καὶ τὰ πάθη λόγῳ φύσεως ἀλ λήλων διαφέροντα, ἐπιτελέσαι λέγοντες, οὐ δεν δοίκατε; ΠΥΡ. Τί οὖν ἐναντία τῆς νῦν ἐκ τῆς ζητήσεως ἀναφανείσης εὐσεβοῦς ἐννοίας, ὁ τῆς Ἐκκλησίας φωστήρ Κύριλλος ἐδογμάτισε " μίαν συγγενή δι' ἀμφοῖν ἐπιδεδειγμένον ενέργειαν, ο τὸν Χριστὸν δηλαδή, φήσας; ΜΑΞ. Οι μάχεται ὅλως ἡ παροῦσα χρήσις ταῖς. δύο ἐνεργείαις· τουναντίον δὲ, καὶ συνίστησιν. Οὐ γὰρ μίαν φυσικὴν ἐνέργειαν τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ ἔφη, καὶ τῆς αὐτοῦ ἀνθρωπότητος· ἐπεὶ οὐκ ἂν ἀλ λαχοῦ ἔλεγεν, ὅτι ο Ποιητοῦ καὶ ποιήματος μίαν ἐνέργειαν, οὐκ ἄν τις δοίη σωφρονῶν·, ἀλλὰ δεῖξαι βουλόμενος μίαν τῆς θεότητος οὖσαν τὴν ἐνέργειαν, καὶ ἄνευ σαρκὸς, καὶ μετὰ σαρκός. Ὡς εἴ τις μίαν τοῦ πυρὸς ἐνέργειαν μετὰ ὕλης καὶ ἄνευ τῆς ὕλης δεῖξαι θέλων, φήσειεν, ὅτι τὸ πῦρ καὶ ἄνευ ὕλη; καὶ μετὰ ὕλης καίει. Οὕτω καὶ ὁ Πατὴρ οὐ μίαν τὴν των δύο φύσεων εἶπεν ἐνέργειαν· ἀλλὰ μίαν τὴν ἐνέργειαν εἶπε τὴν θείαν καὶ τὴν Πατρικὴν, οὐσιω δῶς ἐνυπάρχουσαν τῷ σαρκωθέντι Θεῷ λόγῳ, καθ' ήν οὐ παντουργῷ μόνον προστάγματι τὰς θεοσημίας ἀσωμάτως ἐτέλει, καθὼς αὐτός φησιν· εἴπερ καὶ μετὰ σάρκωσιν όμοεργός ἐστι τῷ οἰκείῳ γεννήτορι, ἀσωμάτως ἐνεργοῦντι· ἀλλὰ καὶ τῇ τῆς οἰκείας σαρ κὸς ἀφῇ ταύτας ἐδείκνυ σωματικῶς. Τοῦτο γὰρ βού λεται τὸ, ο Δι' ἀμφοῖν.» Ὡς συγγενῶς ἔχειν κατά τὴν φύσιν διὰ λόγου, καὶ παντουργοῦ προστάγματος γενομένην τὴν ζώωσιν τῆς παιδὸς, ἢ τὴν ἀνάβλεψιν τοῦ τυφλοῦ, ἢ τὴν εὐλογίαν τῶν ἄρτων, ἢ τὴν κάθαρ σιν τοῦ λεπρού, πρὸς τὴν διὰ τῆς ἀφῆς σωματι κῶς τελουμένην· ἵνα ἀποδείξῃ καὶ τὴν σάρκα ζωο ποιόν, ὡς αὐτοῦ κυρίως, καὶ οὐκ ἄλλου ὑπάρχουσαν, Ο εὐσεβείας τῇ πρὸς αὐτὸν ἀκραιφνεί ἑνώσει (η). Δι' ἀμφοτέρων γὰρ τούτων, προστάγματος φημι καὶ ἀφῆς, ἡ θεία ἐνέργεια δι' αὐτῶν ἐγνωρίζετο τῶν πραγμάτων, μηδ όλως τὴν καθ' ἡμᾶς ἀνθρωπίνην, καὶ πάσχουσαν φυσικὴν τῆς σαρκὸς ἐνέργειαν παραβλάπτουσα τοὐναντίον δὲ, συντηροῦσα αὐτὴν εἰς οἰκείαν ἔκφαν ὥσπερ οὖν καὶ ψυχή, ὡς δι᾿ ὀργάνου τοῦ σιν ΝΟΤΑ. (η) Ακραινεῖ ἐνώσει. φυσι τὴν οἰ ουσιώδη σχετική. "Ακρᾳ sunt: in quibus unam cum traderel (id est opera tionem) cadem dixit operatum divina pariter et humana; non solum cum Scriptura et sanctis Pa tribus pugnans, verum etiam cum ipsa creatorum natura. Nulla enim res, in iis manens quæ sunt ex natura, comparatum habet ut edat contraria. Non enim ignis calefacit et frigefacit; neque gelu refri gerat et calefacit: neque siccat terra et humeclat, neque humectat aqua et siccat. Igitur, si in nulla re hoc cernitur, quomodo non horruistis dicere, Verbum incarnatum et substantialiter factum ho minem, tum miracula, tum passiones, quæ nature ratione inter se differant, una peregisse opera tione? PYR. Quid igitur Cyrillus Ecclesie lumen, con traria docuit piæ sententiæ, quæ nunc ex disputa tione enituit, cum unam et cognatam amborum munere operationem (Christum scilicet) exhi buisse dixit? MAX. Nullo modo cum duplici operatione hæc nactoritas pugnat: contra vero, etiam astruit. Non cnim uan operationem naturalem dixit divinita tis Christi, ejusque humanitatis; alioqui enim non dixisset alio loco, Unam factoris et operis opera fionem, nemo sante mentis unquam concesserit;., sed cum vellet ostendere unam esse deitatis opera tionem, et sine carne, et cum carne, Ut 190 si quis unam esse ignis operationem cu:n materia et sine materia ostendere volens, diceret, ignem, et cum c matcria, et sine materia urere; sic et Cyrillus non umam dixit ambarum naturarum operationem; sed unam operationem divinam ac paternam, substantia.:ter exsistentem in Verbo incarnato; qua scilicet non solo jussu omnium rerum opi fice, divina signa incorporea ratione patrabat, sicut ipse ait (cum et post incarnationem, eadem ac Pater praeditus esset operandi vi, qui incorporee operetur), sed quod etiam contactu suæ carnis hæc corporaliter ederet. Hoc enim sibi vult, quod ita dictum est, c amborum munere, et per utraque adeoque naturaliter cognata erat ac affinis, quæ sermone, jussuque omnium opifice effecta est puellae suscitatio, sive visus cæco reparatio, sive pa uum benedictio, vel leprosi nundatio, cum ea, quæ factu corporaliter edebatur; ut et carnem vivificam monstraret, quippe que ejus proprie, non alterius cujusquam exsisteret, ex vera cum ipso unione. Per utraque enim hæc, jussione scilicet ac tactu, divina operatio ac virtus rebus ipsis patescebat, nihil prorsus humanam nobis similem, et qua passio sit, naturalem carnis operationem lædens; contra vero suiipsius manifestandi causa eam con 556. Tom. IV in Joan. Vera unitione, quam Cyrillus perinde dicit; distinctione ab ea quæ est occurrit Turriano cum reddit, propter summam cum ea unionem; quam vocem Patres Nestorio opponunt, ea potissi mum ratione, ut significent primo statim ortu uni tain carnem Verbo, ea unitione quæ est secundum hypostasin, non ex profectu, ut divino amatu sic exinic donaretur, supra omnes prophetas consecu tum esse.

οἰκείου σώματος, καὶ τῆς αὐτοῦ φυσικῆς ἐνεργείας τὰ οἰκεῖα, καὶ τὴν ἑαυτῆς προσφέρει κατά φύσιν ἐνέργειαν. Η τε γὰρ ἔκτασις τῆς χειρὸς καὶ ἡ ἀφη, καὶ ἡ κράτησις, καὶ ἡ κατ' αὐτὴν τοῦ πηλοῦ μίξις καὶ ἡ τοῦ ἄρτου κλάσις· καὶ ἁπλῶς, πᾶν ὅ διὰ τῆς χειρός, ἢ ἑτέρου μέλους, ἢ μέρους τοῦ σώματος ἐτελεῖτο, τῆς φυσικῆς ἐνεργείας τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ ὑπῆρχε· καθ' ήν, ὡς ἄνθρωπος, ἐνεργὴς ἦν αὐτὸς, ὁ φύσει Θεὸς, καὶ τὰ θεῖα φυσι χῶς ἐνεργῶν· ὡς ἂν δι᾿ ἑκατέρων ἑκάτερα και τὰ φύσιν πιστώσηται, Θεὸν τέλειον καὶ ἄνθρω που τέλειον δίχα μόνης τῆς ἁμαρτίας ἑαυτὸν ὄντα κατ' ἀλήθειαν δεικνύς. Οὐκ ἠγνόησεν οὖν ὁ Πατήρ τὴν ἑκάστης φύσεως κατ' ἐξαίρετον ιδιότητα, καὶ τῶν ἄλλων φυσικῶν Ιδιωμάτων περιληπτικήν - τήν τε δημιουργικήν φη- " με, καὶ τὴν ἐκ τῆς ψυχῆς ἐνδιδομένην τῷ σώματι αὐτοῦ, ζωτικὴν ἐνέργειαν· ἃς σώζων ἐν ἑαυτῷ ὁ σαρκωθείς Θεός Λόγος εὐκρινεῖς καὶ ἀσυγχύτους ἔδειξε· τὴν μὲν δημιουργικὴν, ἐν τῷ οὐσίαν και ποιότητα καὶ ποσότητα δημιουργῆται· ἐξ ὧν, καὶ ἐν οἷς, καὶ ἅπερ ἡ τῶν ὄντων ὕπαρξις ἔστι τε καὶ θεωρεῖται. Εἰ γὰρ καὶ οἱ παρ' Έλλησι φιλοσοφήσαν τες εἰς δέκα κατατείνουσι λόγους τὰ ὄντα· ἀλλ᾽ οὖν τούτοις τὸ πᾶν συνέχεται καὶ περικλείεται· οὐσίαν μὲν, τοὺς λείποντας τοῦ τυφλοῦ ὀφθαλμοὺς ἀναπλη ρώτας· ποιότητα δὲ, τὸ ὕδωρ εἰ; οἶνον μετα βαλών· ποσότητα δὲ, τοὺς ἄρτους αὐξήσας· τὴν δὲ ζωτικὴν ἐνέργειαν ἔδειξεν ἐν τῷ ἀναπνεῖν, λαλεῖν, ὁρᾷν, ἀκούειν, ἅπτεσθαι, ὀσφραίνεσθαι, ἐσθίειν καὶ πίνειν· χεῖρας κινεῖν, βαδίζειν, ὑπνοῦν, καὶ τὰ λοιπὰ, ὅσα ἐν πᾶσι τοῖς ὑπὸ τὴν φύσιν ἀπαραλλα ξίαν τῆς κατὰ φύσιν ἐνδείκνυται ενεργείας. ΠΥΡ. Εὐσεβῶς καὶ ἀδιάστως τὴν τοῦ Πατρὸς παρέστησας ἔννοιαν, οὐ μαχομένην, ἀλλὰ συμβαίνου σαν διὰ πάντων ταῖς δύο ενεργείαις. Τί δὲ περὶ τοῦ ἁγίου Διονυσίου φαμὲν, ἐν τῇ πρὸς Γάϊον τὸν θερα πευτὴν ἐπιστολῇ, φήσαντος, ο Καινήν τινα τὴν θεαν δρικὴν ἐνέργειαν, περὶ τοῦ Χριστοῦ, ἐν ἡμῖν πεπολι τευμένον;» ΜΑΞ. Η καινότης ποιότης ἐστὶν, ἢ ποσό της; ΠΥΡ. Ποσότης. ΜΑΞ. Οὐκοῦν καὶ φύσιν ἑαυτῇ συνεισάγει τοιαύ την· εἴπερ πάσης φύσεως ὄρος, ὁ τῆς οὐσιώδους αὐτῆς ἐνεργείας καθέστηκε λόγος. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ ὅταν λέγῃ ὁ ᾿Απόστολος, Ἰδοὺ γέγονε τὰ πάντα καινὰ, οὐδὲν ἔτερον λέγει, ἢ ὅτι, Ἰδοὺ γέγονε τὰ πάντα ἔν· εἴτε δὲ φύσει, εἴτε ἐνεργείᾳ τοῦτο καλεῖν βούλεσθε, τοῦτο τῆς ἡμῶν ἔστω ἐξουσίας. Εἰ δὲ ποιό τῆς ἐστὶν ἡ καινότης, οὐ μίαν δηλοῖ ἐνέργειαν, ἀλλὰ τὴν καινὸν καὶ ἀπόρθητον τρόπον τῆς τῶν φυσικῶν τοῦ Χριστοῦ ἐνεργειῶν ἐκφάνσεως, τῷ ἀποῤῥήτῳ τρόπῳ τῆς εἰς ἀλλήλας τῶν Χριστοῦ φύσεων περι χωρήσεως προσφέρως, καὶ τὴν κατὰ ἄνθρωπον απ τοῦ πολιτείαν, ξένην οὖσαν καὶ παράδοξον, καὶ τῇ ΜΑΧ. servans; uti nimirum etiam anima, per suum || Cor. v, 17. corpus ut instrumentum ejusque naturalem opera tionem, quæ sua sunt, suamque secundum naturam profert operationem. Extensio enim manus, et la ctus, et quod apprehendit, eaque lutum miscuit ac panem fregit: ac denique id omne, quod manu, vel alio membro, aut parte corporis fiebat, ad natu ralem humanitatis Christi operationem spectabat, qua tanquam homo, ipse natura Deus efficax erat, cum et divina naturaliter operaretur; ut, per utra que, utraque secundum naturam astrueret, Denm se perfectum, ac hominem perfectum, uno dun taxat peccato excepto, vere esse ostendens. Non igitur ignoravit Cyrillus, cujusque naturæ singularem proprietatem, et quæ reliquas pro prietates naturales complectitur; tum scilicet creandi vim, et quæ ex anima corpori provenit, vitalem operationem: quas Verbum incarnatum in se servans incolumes, distinctas nihilque con fusas ostendit: vim scilicet crcatricem, in sub stantiae et qualitatis et quantitatis fabrica; ex qui bus, et 191 in quibus, ac quæ est ac intelligi tur rerum veritas ac exsistentia. Etsi enim Græci philosophi in decem rationes res omncs distri buunt, his tamen rérum universitas continetur ac concluditur. Substantiæ quidem enituit fabrica, supplendo quod oculis exci deerat: qualitatis, nu tatione aquæ in vinum; quantitatis, multiplicatione panum vitalis denique operationis dedit specimen, respirando, loquendo, videndo, audiendo, tangendo, olfaciendo, edendo, bibendo, manus movendo, ambulando, dormiendo, ac reliqua quæcunque in individuis ejusdem naturæ operationem naturalem sine ulla variatione demonstrant. PYR. Pie nihilque violenter ostendisti non pu gnare cum duabus operationibus Cyrilli sententiam, sed potius per omnia convenire. Quid vero dicc mus de sancto Dionysio, qui in epistola ad Caium Cultorem de Christo, dixit: Novam quandam ac deivirilem in nobis operationem gessisse.» Novilas, qualitasne est, an quantitas? PYR. Quantitas. MAX. Igitur etiam naturam secum talem indu cet; siquidem naturæ omnis definitio, ejus opera tionis seu virtutis est ratio. Non solum autem, sed et cum dicit Apostolus: Ecce nova facta sunt om nia, nihil aliud dicit, quam, ecce omnia unum sunt facta; naturane, an operatione velitis dicere, vestri sit arbitrii ac potestatis. Si vero novitas qualitas est, non unam operationem designat, sed novum et arcanun modum sese explicandi natu ralium Christi operationum, convenienter arcano modo mutuæ naturarum Christi inter se circum meationis, neenon ipsius ratione hominis vitæ genus, novum ac inauditum, naturaeque rerum

φύσει τῶν ὄντων ἄγνωστον, καὶ τὸν τρόπον τῆς κατὰ τὴν ἀπόῤῥητον ἔνωσιν ἀντιδόσεως. ΠΥΡ. Οὔτε ἡ θεανδρική μίαν δηλοί; ΜΑΞ. Οὐχί· τοὐναντίον γὰρ περιφραστικώς ή φωνὴ διὰ τῶν ἀριθμουμένων φύσεων τὰς αὐτῶν ενεργείας παραδέδωκεν· εἴπερ ἀποφάσει τῶν ἄκρων, οὐδέν ἔστι μέσον ἐπὶ Χριστοῦ. Εἰ δὲ μίαν δηλοί, αλ λην παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς, ὡς Θεός ", ὁ Χριστὸς ἕξει τὴν ἐνέργειαν. "Αλλης οὖν παρὰ τὸν Πατέρα ἐνεργείας ἔσται ὁ Υἱός· εἴπερ ἡ τοῦ Πατρὸς οὐκ ἔστι θεανδρική· μετὰ τὸ καὶ θεανδρικὴν χαρακτη ρίζειν φύσιν καὶ συνιστάν. Ἡ γὰρ ἐνέργεια, φυσι κὴ οὖσα, φύσεως υπάρχει συστατικὸς " καὶ ἔμφυ τος χαρακτήρ. Καὶ οἱ τὰ περὶ τούτων δὲ σκέμματα κ διαλαβόντες, ἕτερον γένος εἶναι της ποσότητος, καὶ ἕτερον τῆς. ποιότητος εἶπον. ΠΥΡ. Οὔτε ποσότης, οὔτε ποιότης ἐστὶν ἡ και νότης ἀλλ' οὐσία. ΜΑΞ. Θαυμάζω πῶς τοῦτο εἰπεῖν ἐθάρρησας. Τα οὐσίᾳ τί ἀντιδιαστέλλεται; ΠΥΡ. Τὸ μὴ ὄνο ΜΑΞ. Τί δὲ τῇ καινότητι; ΠΥΡ. Η παλαιότης. ΜΑΞ. Ὥστε οὖν οὐκ οὐσία ἡ καινότης, ἀλλὰ ποιό της. Πῶς δὲ, εἰ πρὸς μίαν ἐνέργειαν ἐκληψόμεθα τὴν φωνὴν, οὐχ ἑαυτῷ οὕτω γε, καὶ τοῖς λοιποῖς Πατράσιν, ἐναντιούμενον εἰσάγομεν τὸν Θεοφάνο τορα τοῦτον διδάσκαλον; Πάντες γὰρ διαῤῥι δην κα νῇ καὶ εἶπον καὶ ἐδίδαξαν, τὰ τῆς αὐτῆς ὄντα ού σίας, καὶ τῆς αὐτῆς εἶναι ἐνεργείας· καὶ τὰ τῆς αὐτῆς ὄντα ἐνεργείας, τῆς αὐτῆς εἶναι οὐσίας· καὶ ὅτι τὰ τῇ ουσίᾳ διαφέροντα, καὶ τῇ ἐνεργεία διαφέ ρουσι· καὶ τὰ τῇ ἐνεργείᾳ διαφέροντα, καὶ τῇ οὐσία διαφέρουσιν. ΠΥΡ. Τοῦτο ἐπὶ τῆς θεολογίας τοῖς Πατράσιν, οὐ μὴν καὶ ἐπὶ τῆς οἰκονομίας εἴρηται. Ὅθεν οὐδὲ φιλο αλήθους διανοίας καθέστηκε, τὰ ἐπὶ τῆς θεολογίας αὐτοῖς εἰρημένα, μετάγειν ἐπὶ τῆς οἰκονομίας, καὶ τὴν τοιαύτην συνεισαγαγεῖν ἀτοπίαν. ΜΑΞ. Εἰ ἐπὶ τῆς θεολογίας μόνον είρηται τοῖς Πα τράσιν, οὐκ ἄρα μετὰ τὴν σάρκωσιν, καθ᾽ ὑμᾶς, συν θεολογεῖται ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί. Εἰ δὲ οὐ συνθεολογείται, οὐδὲ συναριθμείται κατὰ τὴν ἐπίκλησιν τοῦ βαπτί σματος· καὶ εὑρεθήσεται κενὴ ἡ πίστις καὶ τὸ κήρυγμα. Καὶ πάλιν, εἰ οὐ συνθεολογεῖται μετὰ τὴν σάρκω σιν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί, οὔτε τῆς αὐτῆς ἔσται οὐσίας" τὰ γὰρ τῷ λόγῳ διαφέροντα, καὶ τῇ φύσει διοίσει πάντως. Καὶ πάλιν, εἰ οὐ συνθεολογεῖται ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ μετὰ τὴν σάρκωσιν, τίνι ἀπονείμωμεν τό, Ὁ Πα τήρ μου ἕως ἄρτι εργάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι; Καί· ἂν βλέπῃ τὸν Πατέρα ποιοῦντα, καὶ ν ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ; Καί· Εἰ ἐμοὶ οὐ πιστεύε το Ως Θεοῦ. * συστατική 602, 270. ο σκάμματα 602, 273. 3 ταῦτα καὶ 270. ignotum, ac qui per unionem nullis verbis expli cabilem est reciprocă modus communicationis. PYR. Nec deivirilis unam operationem di cit? MAX. Minime: imo contra, vox ipsa quadam circuitione, per numeratas naturas, carum opera tiones tradidit: quandoquidemn negatis extremis, nihil in Christo medium exs stit. Si autem unam operationem significat, alium ac Pater operationem habebit Christus ut Deus. Erit igitur Filius diverse 2 Patre operationis; siquidem Patris operatio dei virilis non est: præterquam quod naturam deivi rilem insignit constituitque. Operatio enim ac vir tus, cum sit naturalis, naturam constituere 192 habet, ac naturalis character notaque propria est. Sed et qui his de rebus commentati sunt, aliud genus, quantitatis esse, atque aliud qualitatis, disere. PYR. Neque quantitas, neque qualitas, est novi tas; sed substa::tia. MAX. Miror quomodo hoc dicere ausus es. Quid distingnendo substantiæ apponitur? PYR. Quod non est. MAX. Quid vero novitati? PYR. Vetustas. MAX. Igitur non est substantia novitas, sed qua litas. Quomodo autem si de una operatione vocem accipiamus, non hunc divinarum rerum doctorem ac interpretem hac ratione sibi ipsi ac reliquis Pa tribus adversantem inducimus? Omnes enim diserte G communiter et dixerunt et docuerunt, quæ ejus dem substantiæ sunt, ejusdem esse et operationis; et quæ sunt ejusdem operationis, ejusdem et sub stantiæ esse; et quæ substantia differunt, opera tione quoque differre; et quæ differunt operatio ne, etiam substantia differre. PYR. Hoc in theologia dictum est a Patribus, non autem in aconomia (de Deo, non de Christo). Unde non fuit mentis veracis, ea quæ dicta ab eis erant in theologia, ad œconomiam transferre, et hujusmodi absurdum inducere. MAX. Si in theologia tantum dicta sunt ista a Patribus, igitur, opinione vestra, post incarna tionem non est conjuncta theologia de Filio cum paterna. Quod si non est conjuncta ejus theologia, nec connumeratur cum Patre in invocatione ba ptismatis invenieturque fides et prædicatio vana. Et rursus, si post incarnationem Filius cum Patre non assumitur in professione trinæ deitatis, nec erit ejusdem substantiæ: quæ enim ratione diffe runt, omnino etiam different natura. Et rursus, si post incarnationem non simul cum Patre de Filio prædicatur divinitas, cui tribuemus illud: Pater meus usque modo operatur, et ego ope ror 1? Item illud: Quæ viderit Patrem facientem, herc et Filius similiter facit l'? Et: Si mihi non cre 1 Jeanl. v, 17. 1. ibid. 19. Fr.

τε, τοῖς ἔργοις μου πιστεύσατε; Καί Τὰ ἔργα ὲ ἐγὼ ποιῶ μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ; Καί· Ὥσπερ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεκροὺς καὶ ζωοποιεῖ, οὕτω καὶ Υἱὸς, εἰς θέλει, ζωοποιεῖ; Ταῦτα γὰρ πάν τα, οὐ μόνον τῆς αὐτῆς ὄντα οὐσίας καὶ μετὰ σάρκωσιν τῷ Πατρὶ δείκνυσιν αὐτόν, ἀλλὰ καὶ τῆς αὐτῆς ἐνεργείας. Καὶ πάλιν, εἰ ἡ περὶ τὰ ὄντα πρόνοια ενέργεια. Θεοῦ τυγχάνει· αὕτη δὲ δὲ μόνον Πατρὸς καὶ Πνεύ ματος, ἀλλὰ καὶ Υἱοῦ καὶ μετὰ σάρκωσίν ἐστιν· ἄρα καὶ τῆς αὐτῆς ἐστιν ἐνεργείας τῷ Πατρὶ καὶ μετὰ σάρκωσιν. Καὶ πάλιν, εἰ τὰ θαύματα ενέργεια Θεού τυγχά νει· ἐκ δὲ τῶν θαυμάτων τῆς αὐτῆς ὄντα οὐσίας τῷ Πατρὶ ἐγνώκαμεν· ἄρα ἐκ τῆς αὐτῆς ἐνεργείας τῆς αὐτῆς ὢν τῷ Πατρὶ ἐδείχθη οὐσίας· καὶ συνθεολο-; γεῖται αὐτῷ καὶ μετὰ σάρκωσιν. Καὶ πάλιν, εἰ οὐσιωδῶς πρόσεστι τῷ Θεῷ ἡ δη μιουργική ενέργεια· τὰ δὲ οὐσιωδῶς προσόντα, καὶ ἀναφαίρετα· ἀνάγκη αὐτοὺς, ἡ τῆς αὐτῆς τῷ Πατρὶ καὶ μετὰ σάρκωσιν ενεργείας αὐτὸν οὐ λέγοντας, μηδὲ τῆς αὐτῆς αὐτῷ λέγειν οὐσίας εἶναι· ἔνθα γὰρ ἡ κατὰ φύσιν ἐνέργεια οὐκ ἔστιν, οὐδὲ ἡ φύσις ἔσται ποτ' ἄν· ἢ τῆς αὐτῆς αὐτῷ λέγοντας αὐτὸν οὐσίας, καὶ τῆς αὐτῆς λέγειν ἐνεργείας, καὶ συνθεολογεῖν τῷ Πατρὶ καὶ μετὰ σάρκωσιν· ἔνα γὰρ ἡ φύσις, ἐκεῖ καὶ ἡ κοινὴ κατ' αὐτὴν ἀπαραλείπτως ἔσται ἐνέρ γεια. ΠΥΡ. Οὐκ ἐπ' ἀναιρέσει τῆς ἀνθρωπίνης ενερ γείας τὴν μίαν λέγομεν ενέργειαν· ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἀντι διαστελλομένη τῇ θείᾳ ἐνεργεία, πάθος λέγεται κατὰ τοῦτο. ΜΑΞ. Κατὰ τοῦτον τὸν λόγον, καὶ οἱ μίαν φύσιν λέγοντες, οὐκ ἐπ' ἀναιρέσει τῆς ἀνθρωπίνης ταύτην λέγουσιν· ἀλλ' ἐπειδὴ ἀντιδιαστελλομένη ἡ φύσις· τῇ Θεία παθητική λέγεται κατὰ τοῦτο. ΠΥΡ. Τί οὖν; οὐ τῇ πρὸς τὴν θείαν ενέργειαν διαστολῇ οἱ Πατέρες πάθος τὴν ἀνθρωπίνην προς ηγόρευσαν κίνησιν; ΜΑΞ. Μη γένοιτο· οὐδενὸς γὰρ, καθόλου φάναι, ύπαρξις ἐκ παραθέσεως, ἢ ἐκ συγκρίσεως γινώ σκεται ἢ ὁρίζεται· ἢ οὕτω δ᾽ ἂν ἀλληλαίτια εὑρε θήσονται ὄντα τὰ πράγματα. Εἰ γὰρ διὰ τὸ ἐνέργειαν εἶναι τὴν θείαν κίνησιν, ἡ ἀνθρωπίνη πάθος ἐστί, πάντως καὶ διὰ τὸ ἀγαθὴν εἶναι τὴν θείαν φύσιν, πονηρὰ ἔσται ἡ ἀνθρωπίνη. Ομοίως δὲ καὶ κατὰ τὴν σὺν ἀντιθέσει αντιστροφήν, διὰ τὸ πάθος λέ γεσθαι τὴν ἀνθρωπίνην κίνησιν, ἡ θεία κίνησις ενέργεια λέγεται· καὶ διὰ τὸ πονηρὰν εἶναι τὴν ἀν Ορωπίνην φύσιν ", ἀγαθὴ ἔσται ἡ θεία. Αλλ' ἄπα γι' πολλῆς γὰρ ὄντως αβελτηρίας.ἐστὶ ταῦτα. ΠΥΡ. Τί οὖν; οὐκ ὠνόμασαν πάθος τὴν ἀνθρω πίνην κίνησιν οἱ Πατέρες; κίνησιν, φύσιν. ditis, operibus meis credite m? Ei: Opera quæ ego facio, testimonium perhibent de me m! El. Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius, quos vult vivificat»? Hæc enim omnia, non solum esso ejusdem substantiæ cum Patre post incarnationem eum ostendunt, verum ètiam ejusdem operatio nis. 193 Et rursus, si rerum providentia ac procu ratio, Dei operatio est; hæc autem non solum est Patris et Spiritus, verum etiam Filii et post incar nationem, ergo etiam post eam ejusdem cum Patre est operationis Et rursus, si miracula Dei operatio sunt; exque miraculís esse eum cognovimus ejusdem ac Pater substantiæ: ergo ex eadem opcratione ostensus est ejusdem ac Pater substantiæ unaque cum eo Joan. x, 38. n' ibid. 25. ■ Jean. V, es Fr. emendatum tamen assumitur etiam post incarnationem in theologia. Præterea, si Deo substantialiter competit creandi operatio; quæ vero substantialiter competunt, auferri non possunt: necesse est ut aut negando esse ejusdem ae Pater operationis post incarnatio nem, nec ejusdem substantiæ dicant. Ubi enim non est naturalis operatio, nec natura usquam esse queat. Aut dicendo esse ejusdem ac ille substan tiæ etiam post incarnationem, ejusdem dicant et operationis, seu virtutis; ac cum Patre, ctiam post incarnationem assumant in trinæ Deitatis profes sione. Nam ubi est natura, ibi et communis secun dum ipsam erit, cui nihil desit, operatio. PYR. Non at bumanam tollamus, unam opera tionem dicimus; sed quod ea ratione qua distin guitur contra divinam operationem, passio dici tur. MAX. Hac ratione, etiam qui dicunt unam na turam, non dicunt ad tollendam bumanam natu ram; sed quia, cum distinguendo opponitur na tura humana diving, hac ratione passibilis dici tur. PYR. Quid igitur? nonne Patres, distinctione a divina operatione, motum humanum passionem appellavere? MAX. Absit! Nullius enim rei substantia, ut uni verse dicam, ex comparatione cum alia, aut colla tione, cognoscitur aut defnitur, alioquin repe rientur res esse sibi invicem causa. Si enim id circo quia motus divinus operatio est, sive actio, humanus passio est; omnino etiam quod bona sit divina natura, mala erit humana. Simili vero etłam ratione, per reciprocationem cum oppositione, quod motus humanus passio dicatur, divinus motus operatio dicetur et actus: quodque mala sit humaña natura, bona erit divina. Verum apage: sunt enim bæc multæ vere fatuitatis. PYR. Quid igitur? annon humanum motum, passionem Patres appellarunt?

ΜΑΞ. Πολυτρόπως αὐτὴν πρὸς τὰς ὑποκειμένας δηλονότι ἐννοίας, ὠνόμασαν. ΠΥΡ. Πῶς τοῦτο λέγεις; ΜΑΞ. Προσηγόρευσαν αὐτὴν καὶ δύναμιν, καὶ ἐνέργειαν, καὶ διαφορὰν, καὶ κίνησιν, καὶ ἰδιότητα, καὶ ποιότητα, καὶ πάθος, οὐ κατὰ ἀντιδιαστολὴν τῆς θείας· ἀλλ' ὡς μὲν συνεκτικὴν ἀναλλοίωτον, δύνα μιν· ὡς δὲ χαρακτηριστικὴν καὶ τὴν ἐν πᾶσι τοῖς ὁμοειδέσιν ἀπαραλλαξίαν ἐκφαίνουσαν, ενέργειαν ὡς δὲ ἀφοριστικήν, διαφοράν ὡς δὲ ἐνδεικτικὴν, κίνησιν· ὡς δὲ συστατικὴν, καὶ μόνῃ αὐτῇ καὶ οὐκ ἄλλῃ προσούσαν, ἰδιότητα· ὡς δὲ εἰδοποιόν, ποιότη τα· ὡς δὲ κινουμένην, πάθος. Πάντα γὰρ τὰ ἐκ Θεοῦ, καὶ μετὰ Θεὸν, πάσχει τῷ κινεῖσθαι, ὡς μὴ ὄντα αὐτοκίνησις, ἢ αὐτοδύναμις· οὐ κατὰ ἀντιδια στολὴν οὖν, ὡς εἴρηται, ἀλλὰ διὰ τὸν δημιουργικώς αὐτοῖς ἐντεθέντα παρὰ τῆς τὸ πᾶν συστησαμένη; αἰτίας λόγον. "Οθεν καὶ μετὰ τῆς θείας συνέκρω νοῦντες αὐτὴν, ενέργεια, προσηγόρευσαν. Ο γὰρ εἰπὼν 98, ο Ενεργεῖ γὰρ ἑκατέρα μορφῇ μετὰ τῆς θατέρου κοινωνίας, ο τί ἕτερον πεποίηκεν; ἢ ὁ εἰ πών· ι Καὶ γὰρ τεσσαράκοντα ἡμέρας ἀπόσιτος διαμείνας ", ὕστερον ἐπείνασεν· ἔδωκε γὰρ τῇ φύσ σει, ὅτι ἠθέλητε, τὰ ἴδια ἐνεργῆσαι; ν ἢ οἱ διάφο ρον αὐτοῦ φήσαντες ἐνέργειαν; ἢ οἱ διπλῆν, ἢ οἱ ἄλλην καὶ ἄλλην; δύναμιν ἐνέργειαν (ενέργειαν) ΠΥΡ. Επ' ἀληθείας, καὶ ἡ περὶ τῶν ἐνεργειῶν ζήτησις άτοπον ἔδειξε την μίαν ἐνέργειαν, καθ' σἱονδήποτε τρόπον ἐπὶ Χριστοῦ λεγομένην. Αλλά συγγνώμην αἰτῶ καὶ ὑπὲρ ἐμαυτοῦ, καὶ τῶν προλα σύντων. Ἐξ ἀγνοίας γὰρ εἰς τὰς ἀτόπους ταύτες ἐξηνέχθημεν ἐννοίας καὶ ἐπιχειρήσεις· καὶ παρα καλῶ εὑρεῖν τρόπον, ἵνα καὶ ἡ ἐπείσακτος αὕτη ἀτοπία καταργηθῇ, καὶ ἡ μνήμη τῶν προλαβόντων φυλαχθῇ. ΜΑΞ. Αλλος οὐκ ἔστι τρόπος, ἢ παρασιωπηθής ναι μὲν τὰ πρόσωπα· ἀναθεματισθῆναι δὲ τὰ τοιαῦ τα δόγματα. ΠΥΡ. Ἀλλ᾽ εἰ τοῦτο γένηται, εὑρίσκονται τού τοις συνεκβαλλόμενοι, Σέργιός τε, καὶ ἡ ἐπὶ ἐμοῦ γενομένη σύνοδος. ΜΑΞ. Θαυμάζειν ὑπεστί μοι, πῶς σύνοδον ἀποκα λεῖς, τὴν μὴ κατὰ νόμους καὶ κανόνας συνοδικούς ἢ θεσμούς γενομένην ἐκκλησιαστικούς· οὔτε γὰρ ἡ ἐπιστολὴ ἐγκύκλιος κατὰ συναίνεσιν τῶν πατριαρ χῶν γέγονεν· οὔτε τόπος ἢ ἡμέρα ὑπαντήσεως ὡρί σθη. Οὐκ εἰσαγώγιμος τις ἢ κατήγορος ἦν. Συστατι κὰς οἱ συνελθόντες οὐκ εἶχον, οὔτε οἱ ἐπίσκοποι ἀπὸ τῶν μητροπολιτῶν, οὔτε οἱ μητροπολῖται ἀπὸ τῶν πατριαρχῶν. Οὐκ ἐπιστολαὶ ἢ τοποτηρηταί, ἀπὸ τῶν ἄλλων πατριαρχῶν ἐπέμφθησαν. Τίς οὖν λόγου μεμοιραμένος 1, σύνοδον καλεῖν ἀνάσχοιτο, Στέγη σκανδάλων καὶ διχονοίας ἅπασαν πληρώσασαν τὴν οἰκουμένην; με μισιρηκώς 270. ΠΥΡ. Εἰ οὐκ ἔστιν ἕτερος τρόπος, ἢ οὗτος, πάνω * μείνας. 620, 656, 270. ' μεμορημένος 02, 194 MAX. Multis modis appellaverunt pro sub jecti» nimirum rationibus ac conceptibus. PYR. Quomodo hoc dicis? MAX. Appellaverunt ipsum vim seu potentiam, et operationem seu actum, et differentiam, motumque et proprietatem, et qualitatem, et passionem, non secundum distinctionem ex oppositione divinė mo tus; sed qua ratione vim conservandi habet, vim dixerunt ac potentiam, ut autem vim in signiendi habet, et in omnibus ejusdem speciei invariabilem similitudinem ostendit, operationem actumque. ut vero vim habet dirimendi, differentiam; ut vim indicandi, motum; ut vim constituendi ac conflandi, et quæ ipsi soli non alii competat, proprietatem; ut qui specie formet, qua litatem; ut qui præstet moveri, passionem. Quid quid enim ex Deo, et a Deo secundum est, molu patitur, quippe cum non ipse motus, ipsa virtus ac vis agendi exsistat. Non igitur per distinctionem, que est es oppositione, ut dictum est, sed ob indi tam ipsis ex creatione rationem, a rerum univer sitatis Auctore. Unde etiam cum divina efferentes, cperationem actumque appellavere. Qui enim dixit: ‹ Operatur utraque forma cum alterius communione, › quid aliud fecit, quam qui dixit Elenim cum dies quadraginta mansisset jejunus, postca esuriit. Dedit enim natura, cum voluit, ut operaretur, quæ ejus propria essent;, aut qui die tinctam ejus operationem dixerunt; aut qui duplicem, aut qui aliam et aliam? PYR. Probatum etiam profecto est in quæstione de operationibus, absurdum esse unam operatio nem in Christo, quomodocunque tandem dicatur. Sed venian peto, tum pro me ipso, tum pro iis qui antecesserunt. Εx ignorantia enim ad absurdas has sententias et argumentationes prolapsi sumus, ac rogo inveniri modum, quo superinducta absurditas hæc aboleatur, integra antecessorum memoria. MAX. Alius modus non est, quam ut tacitis per sonis, talia dogmata anathemati subjiciantur. PYR. At si hoc fiat, reperientur cum his simul ejecti Sergius, et synodus me patriarcha habita. MAX. Subit me admiratio, quomodo synodum. vocas, quæ non est habita ut leges et canones sy nodici et jura ecclesiastica jubent. Nec enim epi stula encyclica ex patriarcharum consensu edita est; neque locus aut dies conveniendi 195 sta ttus. Non fuit aliquis actor aut accusator. Com mendatitias litteras non habuerunt, nec episcopi a metropolitis, nec metropolita a patriarchis. Nullæ epistole aut vicarii, ab aliis patriarchis missi sunt. Quis igitur vel rationis mica præditus synodum vocare sustineat, quæ scandalis et discordia reple vit totum orbem terrarum? PYR. Si non est alius modus, præter lunc, qui * Leo papa ad Flaviani., etc. Greg. Nyss., Cyril., ete.

των τὴν ἐμαυτοῦ προτιμών σωτηρίαν, ἑτοίμως Έχω μετά πάσης τοῦτο ποιῆσαι πληροφορίας· ἓν καὶ μόνον παρακαλῶν, ὥστε ἀξιωθῆναι με προ ηγουμένως μὲν, τῆς τῶν ἀποστολικῶν σηκῶν· μᾶλο λον δὲ, αὐτῶν τῶν κορυφαίων ἀποστόλων προσκυ νήσεως· λοιπὸν δὲ, καὶ τῆς κατὰ πρόσωπον τοῦ ἁγιωτάτου 8 πάπα, θέας· καὶ αὐτῷ ἐπιδοῦναι τῶν ἀτόπως γεγενημένων λίβελλον. Ταῦτα αὐτοῦ εἰρη κότος, Μάξιμος καὶ Γρηγόριος ὁ πατρίκιος εἶπαν Ἐπειδὴ ἡ πρότασίς * σου ἀγαθὴ τυγχάνει, καὶ τῇ Εκκλησίᾳ συμβαλλομένη, οὕτω καὶ γένηται. Ἐν ταύτῃ οὖν τῇ μεγαλωνύμω σὺν ἡμῖν γενόμενος Ρωμαίων πόλει, τὴν ὑπόσχεσιν ἐπλήρωσε· κατακρί νας μὲν τὰ τῆς ἀσεβοῦς Ἐκθέσεως δόγματα· ἑνώσας δὲ ἑαυτὸν διὰ τῆς ὀρθοδόξου ὁμολογίας τῇ ἁγία, καθ ολικῇ καὶ ἀποστολική Εκκλησίᾳ, χάριτι και συνερ γεία του μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Τοῦ μακαρίου Μαξίμου μοναχου, Περὶ ψυχῆς. Πρῶτον μὲν ἁπάντων ὑποθήσομαι, τίνι κριτηρίῳ πέφυκεν ἡ ψυχὴ καταλαμβάνεσθαι· εἶτα, δι' ὧν δεί κνυται ὑπάρχουσα· εἶθ᾿ ἑξῆς, εἰ οὐσία τυγχάνει οὖσα, ἢ συμβεβηκός· εἶτα τούτοις ἀκολούθως, εἰ ἁπλῆ, ἢ σύνθετος· εἶτ᾽ αὖθις, εἰ θνητή, ἢ ἀθάνατος τελευταῖον δὲ, εἰ λογική, ἢ ἄλογος. Ταῦτα γὰρ μά λιστα ἐν τῷ Περὶ ψυχῆς ζητεῖσθαι είωθε λόγῳ, ὡς καιριώτατα, καὶ δυνάμενα αὐτῆς τὴν ἰδιότητα χα ρακτηρίζειν. Αποδείξεσι δὲ πρὸς τὴν τῶν ἑξητα σμένων βεβαίωσιν, ταῖς κοιναῖς χρησόμεθα εννοίαις, αἷς τὸ ἀξιόπιστον τὰ ἐν χερσὶ πράγματα μαρτυρεῖν πέφυκε. Συντομίας δὲ χάριν καὶ τοῦ χρησίμου, μόν νοις τοῖς πρὸς τὸ ἀναγκαῖον τοῦ ζητουμένου [οὐκ] ἔχουσι τὴν ἀπόδειξιν τὰ νῦν χρησόμεθα συλλογι σμοῖς, ὅπως ἂν σαφῆ τε καὶ εὐπερίδραστα νοήματα γενόμενα, ἑτοιμότητά τινα ἡμῖν ἐμποιεῖ πρὸς τὴν τῶν ἀνθισταμένων ἀπάντησιν. Αρξώμεθα οὖν τοῦ λόγου ἐντεῦθεν. Τί τὸ καταληπτικὸν τῆς ψυχῆς κριτήρων. Πάντα τὰ ὄντα, ἢ αἰσθήσει γνωρίζεται, ἢ νοήσει καταλαμβάνεται. Καὶ τὸ μὲν αἰσθήσει ὑποπίπτον ἱκανὴν ἀπόδειξιν ἔχει τὴν αἴσθησιν ἅμα γὰρ τῇ προσβολῇ, καὶ τὴν φαντασίαν ἡμῖν ἐμποιεῖ τοῦ ὑπο 4 21. πάντως. * μακαριωτάτου. πρόθεσις 270. mcam salutem pluris omnibus faciam, presto sum ad hoc faciendum cum omni satisfactione. Hoc unum ac solum rogo, primum quidem ut merear apostolica delubra (magis autem ipsos apostolorum principes) adorare: deinde vero ut liceat sanctis simum papam in faciem videre, eique libellum, eo rum quæ absurde gesta sunt, tradere. Haec cun dixisset, Maximus ct Gregorius patricius dixerunt Quandoquidem tua propositio bona est atque utilis, sic fiat. In hanc ergo celeberrimam urbem Romam cum venisset nobiscum. promissum implevit, damnavit que impiæ Ectheseos dogmata, ac se per rectam professionem, cum sancta catholica et apostolica Ecclesia conjunxit, gratia et ope magni Dei et Sal vatoris nostri Jesu Christi, cui gloria in sæcula sœ culorum. Amen. Quod in sequenti epistolarum collectione, una et altera de anime sit, ejusque operatione, ne seriem epistolarum, inserto eis hoc opusculo necesse haberem interrumpere, malui hic ipsis præmittere, nec lectorem ulterius trahere. Prodit ex eminentissimi cardinalis Mazarini Naudeano cod. alteroque R. abb. Gerasimi Blacchi Veneti Exstat et in Seguieriano cl. V. D. de Ballesdens; quem non licuit videre. tur; quo nimirum clari conceptus et qui facile qua adversariorum argumentis occurramus. Ilinc S. Maximi monachi, De anima. Ante omnia exponam, quo animi sensu ac judi cii facultate comparatum animæ sit, ut comprehen datur; deinde, quibus ejus exsistentia probetur; tum deinceps, num substantia, an accidens; post modum consequenter bis, sitne simplex, an compo sita; deinde rursus, num mortalis sit, an immor talis; postremo, sitne rationalis, an irrationalis. Hæc enim maxime quæri solent in tractatu De anima, ut potissima ac principaliora; ipsaque ejus modi, quæ ejus proprietatem velut nota insignire possint ac declarare. Ad ea autem confirmianda, quæ nobis argumento tractanda sunt atque pro banda, 196 communibus cogitationibus ac ratio nibus utemur, quibus proclive est, ut iis rebus, quæ in manibus versantur, fidem astruanus. Bre vitatis autem causa et utilitatis, illis duntaxat in præsentiarum rationum momentis utemur, quæ necessario probant, ea, quæ in quæstionem vertun comprehendantur, expeditam nobis viam præstent, igitur disputationis hujus exordium ducamus. al. b Quænam judicii facultas sensusque animi quo anima comprehendatur. Res omnes, aut sensu cognoscuntur, aut mentis intelligentia comprehenduntur. Atque id quidem quod in sensum cadit, unam sensus evidentiana habet, qua satis probari possit, Prima enim statim

κειμένου· τὸ δὲ νοήσει καταλαμβανόμενον οὐκ ἐξ ἑαυτοῦ, ἀλλ' ἐκ τῶν ἐναντίων γνωρίζεται. Η τα η ναν ψυχή άγνωστος οὖσα, οὐκ ἐξ ἑαυτῆς, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων εἰκότως γνωσθήσεται. Εἰ ἔστι ψυχή. Τὸ σῶμα ἡμῶν κινούμενον, ἢ ἔξωθεν, ἢ ἔνδοθεν κινεῖται. Καὶ ὅτι μὲν ἔξωθεν οὐ κινεῖται, δῆλον, ἐκ τοῦ μήτε ὠθούμενον, μήτε ἐλκόμενον κινεῖσθαι, ὡς τὰ ἄψυχα. Καὶ ἐνδοθεν πάλιν κινούμενον οὐ φυσικῶς κινεῖται, ὡς τὸ πῦρ' ἐκεῖνο μὲν γὰρ οὐ παύεται τοῦ κινεῖσθαι ἐς ὅπων ἐστὶ πῦρ, ὥσπερ τὸ σῶμα νεκρόν γενόμενον οὐ κινείται σῶμα ἔν. Οὐκοῦν εἰ μήτε έξωθεν κινεῖται ὡς τὰ ἄψυχα, μήτε φυσικῶς ὡς τὸ πῦρ, δῆλον ὅτι ὑπὸ ψυχῆς κινεῖται, τῆς καὶ τὸ ζῆν αὐτῷ παρεχούσης. Εἰ τοίνυν τῷ σώματι ἡμῶν ψυχὴ δείκνυται τὸ ζῆν παρέχουσα, ἔσται καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ ἐκ τῶν ἐναντίων γνωριζομένη. Εἰ οὐσία ἐστὶν ἡ ψυχή. Ὅτι μὲν οὐσία ἐστὶ δείκνυται οὕτως. Πρώτον μεν, ὅτι ὁ τῆς οὐσίας ὄρος καὶ ἐπ' αὐτῇ εἰκότως ἂν λε χθείη, ἐπειδὴ οὕτως οὐσία ἐστὶ, τὸ ταυτὸν καὶ ἐν ἀριθμῷ τῶν ἐναντίων παρὰ μέρος εἶναι δεκτικόν. Ὅτι δὲ ἡ ψυχὴ, αὐτὴ τῆς ἰδίας φύσεως μὴ ἐξιστα μένη τὰ ἐναντία επιδέχεται παρὰ μέρος, παντί που δῆλον. Δικαιοσύνη γὰρ καὶ ἀδικία· ἀνδρεία τε καὶ δειλία· σωφροσύνη τε καὶ ἀκολασία, ἐν αὐτῇ θείος ροῦνται ἐναντία ὄντα. Εἰ τοίνυν ἰδίωμα ουσίας τὸ τῶν ἐναντίων εἶναι παρὰ μέρος δεκτικόν δείκνυται δὲ καὶ ἡ ψυχὴ τοῦτον ἐπιδεχομένη τὸν ὅρον, οὐσία ἄρα ἡ ψυχή. Επειτα δὲ καὶ τοῦ σώματος οὐσίας ὄντος, καὶ τὴν ψυχὴν ἀνάγκη οὐσίαν εἶναι. Οὐδὲ γὰρ οἷόν τε τὸ μὲν ζωοποιούμενον εἶναι ἐνούσιον· τὸ δὲ ζωοποιοῦν, ἀνούσιον εἶναι· εἰ μή τις καὶ τὸ μὴ ὄν τοῦ ὄντος αἴτιον φήσειεν εἶναι· ἢ πάλιν τὸ ἐν ᾧ τὴν ὕπαρξιν ἔχον, καὶ ὁ ἄνευ τοῦ εἶναι μὴ δυνάμε νον, αἰτίαν ἐκείνου εἶναι ἐν ᾧ ἐστι, μανείς τις εἴ που Εἰ ἀσώματος ἡ ψυχή. Ὅτι μὲν ἐν τῷ σώματι ἐστιν ἡ ψυχή, ἀνωτέρω εδείχθη. Δεῖ τοίνυν εἰδέναι πῶς ἐστιν ἐν τῷ σώματι καὶ εἰ μὲν παράκειται αὐτῷ ὡς ψηφις ψηφίδι, σώμα μὲν ἔσται ἡ ψυχή· ὅλον δὲ τὸ σῶμα οὐκ ἔσται ἔμ ψυχον· μέρει γάρ τινι περικείσεται. Εἰ δὲ μέμικται ἢ κέκραται, πολυμερής ἂν λέγοιτο ἡ ψυχὴ, καὶ οὐχ ἁπλῆ, τοῦ δὲ τῆς ψυχῆς λόγου ἐκβεβλημένη. Τὸ γὰρ πολυμερές, καὶ διαιρετόν ἐστι· τὸ δὲ διαιρετόν, καὶ διαλυτόν· τὸ δὲ διαλυτὸν, σύνθετον· τὸ δὲ σύνθετον, τριχῆ διαστατόν· τὸ δὲ τριχῇ διαστατόν, σῶμα· σ μα δὲ σώματι προστιθέμενον, όγκον ποιεῖ. Ἡ δὲ ψυχὴ ἐν τῷ σώματι οὖσα οὐκ ἔγκον ποιεῖ, ἀλλὰ μᾶλ ἀποτελεσμάτων, apprehensione, subjecti nobis cogitationem (sen representationem dicas ac informationem) animo - 4 ingerit. Quod autem mentis intelligentia compre henditur, non ipsum a se, sed ex contrariis cogno seitur. Anima igitur cum ignota sit, non ipsa a se, sed ex effectis merito cognoscetur. Sitne anima. Corpus humanum cum moveatur, ant extrinsecus movetur, aut interiori impulsu. Ac quidem. non moveri extrinsecus, hinc liquet, quod non inani matorum more vel impulsione movetur, vel attra ctione. Cumque adeo interiori impulsu moveatur, › non natura movetur, ut ignis. Ignis enim, quan diu ignis est, moveri non cessat, quemadmodum exstinctum corpus, etsi corpus est, non movetur. Ergo cum neque extrinsecus moveatur, ut inani mata, neque natura vélut ignis, manifestum est moveri ab anima, quæ et illi vitam prebet. Siqui dem igitur ostenditur animam vitam corpori no stro præstare, erit et ipsa per se anima, quæ ex contrariis effectisque noscatur. Sitne anima substantia. Quod sit substantia, in hunc modum probatur. Primum quidem quod substantiæ definitio de ea quoque rite dicatur; siquidem ea substantiæ ratio est; ut unum et idem numero cum sit, altérnis vicibus capax sit contrariorum. Quod autem anima, nihil ipsa a propria 197 emota natura eaque illaesa, contraria vicissim recipiat, omnino mani festum est. Justitia enim et injustitia, fortitudo et Limpiditas, temperantia et luxuria, quae sunt contra ria, in ea conspiciuntur. Quandoquidem igitur sub stantiæ proprietas est, ut sit alternis vicibus capax contrariorum; probatumque est, etiam animam hanc recipere definitionem; consequens fit esse animam substantiam. Deinde vero, cum et corpus substantia sit, necesse est etiam animam esse sub stantiam. Neque enim fieri potest, ut cui vita præ statur substantia sit, id vero quod præstat, sub stantia careat; nisi quis forsitan, quod ne est qui dem ac nihil est, ejus causam esse dixerit, quod res quædam est, vereque exsistit; aut rursus, quod in aliquo exsistentiam habet, ac sine quo esse non potest, id vero demens aliquis illius causam esse divinaverit. Num anima incorporea sit. Esse animam in corpore, in superioribus jam probatur est: nunc itaque superest consideran dum, quonam modo in corpore sit. Ac siquidem adjacet illi velut calculus calculo, erit anina, cor pus; nec corpus ex integro animatum erit; quippe cum illa parti alicui adjaceat. Sin autem commista aut confusa est anima, plane multiplex partibus csse dicatur, et non simplex, atque ab anine ra tione exciderit. Quod enim multiplex partibus, id et dividi potest. Quod autem dividuum est, etiam dissolvi ac interire potest. Quod autem dissolvi po. test ac interire, compositum est. Quod autem est * Leg. ex efectis, iis quæ in sensum cadunt.

τον ζωοποιεῖ· οὐκ ἄρα ἔσται σῶμα ἡ ψυχή, ἀλλ' ἀσώματος. Έτι, εἰ σῶμα ἡ ψυχή, ἢ ἔνδοθεν κινεῖται, ἢ ἔξω δεν· οὔτε δὲ ἐξωθεν κινεῖται· οὐ γὰρ ὠθεῖται, ή ἕλκεται ὡς τὰ ἄψυχα· οὔτε δὲ ἔσωθεν κινεῖται ὡς τὰ ἔμψυχα· ἄτοπον γὰρ ψυχῆς ψυχὴν λέγειν. Οὐκ ἔσται οὖν σῶμα· ἀσώματος ἄρα. Καὶ πάλιν, εἰ σῶμά ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ τὰς ποιό τητες αἰσθητὰς ἔχει, καὶ τρέφεται· ἀλλ᾽ οὐ τρέφε και· καὶ εἰ τρέφεται, οὐ σωματικῶς τρέφεται ὡς τὸ σώμα, ἀλλ᾽ ἀσωμάτως· λόγῳ γὰρ τρέφεται. Οὐ τοίνυν τὰς ποιότητας αἰσθητὰς ἔχει. Οὐ γὰρ ὁρᾶται ούτε δικαιοσύνη, οὔτε ἀνδρεία, οὔτε τῶν τοιούτων οὐδέν. Τῆς γὰρ ψυχῆς αἱ ποιότητες αὗται· οὐκ ἔστιν ῶν σῶμα· ἀσώματος ἄρα. Εἰ ἁπλῆ ἡ ψυχή. Δείχνυται τοίνυν ὅτι ἁπλῆ ἡ ψυχὴ, ἐξ ὧν μάλιστα καὶ ἀσώματος ἀπεδείχθη. Εἰ γὰρ σῶμα οὐκ ἔστι ούμε γὰρ ἅπαν σύνθετόν ἐστι· τὸ συγκείμενον, ἐκ μερῶν σύγκειται· οὐκ ἂν οὐδὲ πολυμερής ἔσται ἐσώματος δὲν οὖσα, ἁπλῆ ἐστιν, ἐπειδὴ καὶ ἀσύν Εἰ ἀθάνατος ἡ ψυχή. Ακολουθεῖν οἶμαι δεῖν τῷ ἁπλῶς, τὸ ἀθάνατον καὶ ὅπως, ἄκουσον. Οὐδὲν τῶν ὄντων αὐτὸ ἑαυτοῦ φθαρτικόν ἐστιν, ἐπεὶ οὐκ ἂν οὔτε ἐξ ἀρχῆς συνέστη. Τὰ γὰρ φθειρόμενα, ἐκ τῶν ἐναντίων φθείρεται. Δι την φθειρόμενον, διαλυτόν ἐστι· τὸ δὲ διαλυτόν, σύν θέτον· τὸ δὲ σύνθετον, πολυμερές· τὰ δὲ ἐκ μερῶν συγκείμενον, δηλονότι ἐκ διαφόρων σύγκειται μερῶν τὸ δὲ διάφορον, οὐ ταυτόν· οὐκοῦν ἡ ψυχὴ ἁπλῆ οὖσα, καὶ μὴ ἐκ διαφόρων συγκειμένη μερῶν, ἀσύνθετος καὶ ἀδιάλυτος οὖσα, διὰ τοῦτο ἄφθαρτος καὶ ἀθάνα τος έσται, Καὶ πάλιν, τὸ ἔκ τινος κινούμενον, οὐκ ἐξ ἑαυτοῦ ἔχον τὸ ζωτικὸν, ἀλλ' ἐκ τοῦ κινοῦντος, τοσοῦτον δια μένοι ', ὅσον ὑπὸ τῆς ἐνεργούσης αὐτῆς κρατείται δυνάμεως. Ἐπειδὰν δὲ παύσηται τὸ ἐνεργοῦν, δια χεῖται καὶ αὐτό. Τὸ δὲ μὴ ἔκ τινος κινούμενον, ἀλλ᾽ ἐξ αὐτοῦ ἔχον τὴν κίνησιν, ὥσπερ ἡ ψυχὴ αὐτοχί νητός ἐστιν, οὐδέποτε τοῦ εἶναι διαλείπει· ἀκολου δεῖ γὰρ τῷ αὐτοκινήτῳ, τὸ ἀεικίνητον εἶναι. Τὸ δὲ ἀεικίνητον, παυστον ἔσται. Τὸ δὲ ἄπαυστον, ἀτε λεύτητον. Τὸ δὲ ἀτελεύτητον, ἄφθαρτον· τὸ δὲ ἄφε θαρτον, ἀθάνατον. Εἰ τοίνυν ἡ ψυχὴ αὐτοκίνητός ἔστιν, ὡς ἀνωτέρω ἀπεδείχθη, ἔσται ἄφθαρτος, κατά τον προτεθέντα συλλογισμόν. διαμένει, compositum, trinam habet dimensionem. Quod au tem trinam habet dimensionem, corpus est. Corpus autem si corpori adjungatur, molem facit. Anima autem, quæ in corpore exsistit, molem non facit, sed magis vitam tribuit. Non ergo anima corporea, sed incorporea exsistit. Præterea, si anima corpus est, aut intrinsecus moyetur et motu a se, aut extrinsecus. Neque vero extrinsecus movetur; non ením pellitur aut trahi tur, velut animata. Neque intrinsecus movetur, ut inanimata. Absurdum enim est ut dicamus animam animæ. Non igitur anima est corpus, sed incorpo rea est. Ac rursus siquidem anima corpus est, iis quali talibus, quæ sensu percipiuntur, prædita est, atque nutritur. Atqui non nutritur: ac si nutriri dederi mus, non tamen corporaliter in morem corporis, sed incorporali ratione. Sermone enim 198 et doctrina nutritur. Non ergo ejusmodi qualitatibus prædita est, quæ sensu percipiantur. Non enim ocalis cernitur aut justitia, aut fortitudo, autre aliud quidpiam ejus generis rerum. Hæ namque animæ sunt qualitates: non ergo corpus est; igitur incorporea est. Num ànima simplex sit. Ostenditur igitur esse animam simplicem, inds maxime quod probatum est, eam et incorporea esse. Nam si corpus non est (corpus enim omne compositum est; quod autem est compositum, ex partibus est); igitur neque partibus erit multiplex incorporea vero cum sit, simples est, eo quod iu composita (expers scilicet compositionis) est.. Sitne anima immortalis. Huic quod est simplicem esse, comitem adjun gendam esse immortalitatem existimo. Qua vero ratione, accipito. Nihil in rebus est, quod ipsum a se suiipsius corruptivum sit, ut vocant; alioqui ne a principio quidem in rerum natura exstitisset. Quæ enim corrumpuntur, ex contrariis corrumpuntur. Idcirco etiam quidquid corrumpitur, ejusmodi est ut dissolvi possit. Quod autem dissolvi potest, com positum est. Quod auten est compositum, multiplex partibus est. Quod autem ex partibus conflatum est, ex diversis plane partibus est conflatum. Quod porro diversum est, non idem est. Igitur anima, quæ sit simplex, nec ex diversis composita par tībės (¡psa nimirum incomposita indissolubilisque) eam ob rem eoque munere immunis a corruptione et immortalis erit. Bacch. Et iterum, quod aliquo motore ejusque impulsu movetur, nec ex se habet vitale principium, sed ex illo a quo movetur, tandiu perseverat, quandiu vis illa efficax tenet atque conservat. Ubi autem il'a desierit, ipsum quoque dilabitur atque diffluit. Quod autem non alicujus impressione movetur, sed a seipso motu præditum est, cujusmodi est anima, ipsa a se mobilis, id vero nunquam esse desinit. Ei enim virtuti, qua quis a se mobilis est, comes est et virtus qua semper mobilis est. Quod autem semper mobile est, nunquam desinct. Quod autem nunquam desinet, nullo claudi fine habet. Quod autem nullo habet claudi fine, incorruptibile est.

▲ Καὶ πάλιν, εἰ πᾶν τὸ φθειρόμενον, ὑπὸ τῆς ἰδίας κακίας φθείρεται· τὸ ὑπὸ τῆς ἰδίας κακίας μὴ φθεί ρόμενον, ἄφθαρτον ἔσται· τὸ γὰρ κακόν, τὸ καλῷ ἐναντίον, διὸ καὶ φθαρτικὸν ἔσται αὐτοῦ· οὐδὲν γὰρ ἕτερον ἔσται σώματος κακία, η πάθη καὶ νόσος καὶ θάνατος, ὥσπερ ἀρετή, κάλλος, ζωή, υγεία, εὐ εξία. Εἰ τοίνυν ἡ ψυχὴ ὑπὸ τῆς ἰδίας κακίας οὐ φθεί ρεται κακία δὲ ψυχῆς δειλία, ἀκολασία, φθόνος, καὶ τὰ παραπλήσια· ταῦτα δὲ πάντα οὐκ ἀφαιρεῖται αὐτῆς τὸ ζῆν καὶ τὸ κινεῖσθαι, ἀθάνατος ἄρα ἔσται. Εἰ λογικὴ ἡ ψυχή. Οτι δὲ λογικὴ ἡμῶν ἡ ψυχὴν ἐκ πολλῶν ἄν τις δείξεις· καὶ πρῶτον μὲν ἐκ τοῦ τὰς τέχνας, χρησί μους οὖσας τῷ βίῳ, ταύτην αὐτὰς εὑρηκέναι. Οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς, καὶ ὡς ἔτυχεν εἴποι τις ἂν συνεστάναι τὰς τέχνας, ἐπεὶ μηδ' ἀργας, καὶ ἀνωφελεῖς τῷ βίῳ ἀποδείξει. Εἰ τοίνυν αἱ τέχναι συντελοῦσι πρὸς τὸ χρήσιμον τῷ βίῳ· τὸ δὲ χρήσιμον ἐπαινετόν· τὸ δὲ ἐπαινετόν, λόγῳ κατασκευαστόν· ψυχῆς δὲ εὕρημα αὗται· λογικὴ ἄρα ἡμῶν ἡ ψυχή. ή Επειτα ἐκ τοῦ τὰς αἰσθήσεις ἡμῶν ἱκανὰς εἶναι πρὸς τὴν τῶν πραγμάτων κατάληψιν, λογικὴ ἡμῶν ἡ ψυχὴ ἀποδείκνυται. Οὐδὲ γὰρ ἀρκούμεθα πρὸς εἶ δησιν τῶν ὄντων τῇ τῆς αἰσθήσεως προσβολῇ, ἐπεὶ μηδὲ ἀπατᾶσθαι περὶ αὐτὰ θέλομεν. Αὐτίκα γοῦν τὰ τῷ σχήματι ἴσα, καὶ τῇ χροιά ὅμοια διηρημένα ταῖς φύσεσιν, ἡ αἴσθησις ἄλογος οὖσα διακρῖναι ἀ σθενεῖ. Εἰ τοίνυν αἱ αἰσθήσεις ἄλογοι οὖσαι ψευδή ἡμῖν φαντασίαν τῶν ὄντων ἐμποιοῦσι, λογιστέον ἡμῖν εἰ καταληπτά· καὶ εἰ μὲν καταληπτά, ἑτέρα ἔσται δύναμις, καὶ κρείττων παρὰ τὰς αἰσθήσεις ἡ τούτων ἀφικομένη. Εἰ δὲ μὴ καταλαμβάνεται, οὐδὲ ἔσται ἡμῖν τὸ ἑτέρως παρ' ὅ ἔστι θεωρούμενα. Ότι δὲ καταληπτά ἐστι τὰ πράγματα, δῆλον ἐξ οὗ οἱ κείως ἑκάστῳ πρὸς τὸ χρήσιμον χρώμεθα, καὶ πάλιν 200 μετασκευάζομεν εἰς ὅ θέλομεν. Οὐκοῦν εἰ τὰ ὄντα ἡμῖν καταληπτὰ ἐδείχθη, αἱ δὲ αἰσθήσεις ἄλογοι οὖσαι, ψευδῶς δοξάζουσι, νοῦς ἔσται ὁ τὰ πάντα διακρίνων, καὶ ὡς ἔστιν ἀληθῶς τὰ πάντα ἐπιγινώσκων. Νοῦς δὲ, ψυχῆς τὸ λογικόν μέρος· λογικὴ ἄρα ἡ ψυχή. 7 πάθος. Ετι, οὐδὲν ὁ μὴ πρότερον ἐν ἑαυτοῖς διαγρά ψαντες (διεγράψαμεν], εἰς ἔργον ἐκφέρομεν. Τοῦτο δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἡ ψυχῆς ἀξίωμα. Νοῦς γὰρ οὐκ ἔξωθεν αὐτῇ προσγίνεται, ἢ τῶν ὄντων ἡ εἴδησις ἀλλ' αὐτὴ ὥσπερ ταῖς ἐξ αὐτῆς ἐπινοίαις τὰ ὄντα κοσμεῖ. Διὰ τοῦτο ἐν αὐτῇ προαναζωγραφεί πρότε ρον τὸ πρᾶγμα· εἶδ' οὕτως εἰς ἔργον ἐκφέρει. Αν Quod autem est incorruptibile, immortale est. Quandoquidem igitur anima ipsa a se mobilis est, ut superius 199 probatum est, incorruptibilis erit et immortalis, vi ejus syllogismi, qui modo ex positus est. Ac rursum, si quiden id omne quod corrumpitur, sua malitia atque vitio corrumpitur; quod sua ma litia atque vitio non corrumpitur, immune erit a corruptione. Malum enim bono adversatur, unde et erit ejus corrumpendi vi præditum; sive in se ha- ', bens quo illud corrumpat, et in quod enitatur (corruptivum dicunt), Nihil enim aliud erit malitia corporis atque vitium, quam passio et morbus at que mors seu interitus; uti et ejus virtus, pulchri tudo, vita, sanitas, bona habitudo. Siquidem igitur anima non corrumpitur a sua malitia atque vitio (porro animæ málitia atque vitium, ignavia consistit, impudicitia, invidia, ac si qua his affinia sunt; quæ omnia non tollunt quin vivat ac moveatur), utique anima erit immortalls. Num anima sit rationalis. Quod autem nostra hominum anima rationalis sit, ex multis quis probaverit: ac primum quidem, quod artes, quæ in usum vite conducant, ipsa in venerit. Neque enim temere, nulloque saniore sensu ac judicio dicat aliquis artes constitutas esse; nam neque otiosas nulliusque in vile usum fragis, probabit. Siquidem igitur artes in vitæ utilitatem conducunt, habetque laudem quod ita conducat; quodque habet laudem rationis opus est atque fabrica; sunt vero hæ animæ inventum; fit plane nostram hominum animam ratione præditam esse. Præterea, eo argumento, quod sensus nostri non sufficiant ad rerum comprehensionen, conficituresse asimam nostram præditam ratione. Neque enim sen sus apprehensio nobis satis est ad rerum notitiam, nisi earum cognitione decipi volumus. Statim enin quorum par figura et similis color, cum natura distin cta sint, sensus ratione carens, haudquaquam dis tinguere valebit. Siquidem igitur sensus, qui ratio ne careant, falsam nobis rerum cogitationen inge runt, reputandum animo est, possintne vere res com prehendi, necne? ac quidem si comprehendi possint. eritalia facultas, eaque ejusmodi ut´sensibus præstan tior sit quæ illas assequatur: sin autem non compre henduntur, nec a nobis aliter ac se illæ babcant, conspicientur. Quod autem res comprehendi possint, inde liquet, quod is singulis ex indole ad utilitatem utamur, ac rursus in quod placuerit mu temus. Quando igitur posse res a nobis compre bendi probavimus; sensus vero, qui careant ratione, Omnia dis false de illis existimant; mens erit quæ tinguat, ac cuncta, ut sunt vere, agnoscat. Mens autem pars animæ est ipsa utens ratione; ergo anima rationalis est. Ad hæc vero, nihil extra proferimus, quin prius in nobis ipsi delineaverimus. Id autem nihil aliud est quam animæ dignitas. Mens enim non extrin secus animæ advenit, aut rerum notitia; sed ipsa, subtilibus suis inventis rebus ornatum præbet. Idque in causa est, cur prius in seipsa rem quasi depingat, tumque deinde in opus proferat. Animæ inch.

ξίωμα δὲ ψυχῆς οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ τὸ μετὰ λό γου πάντα ποιεῖν. Ταύτῃ γὰρ διαφέρειν καὶ τῶν αἰ σθήσεων ἐδείχθη • λογικὴ ἄρα ή ψυχή. Τι ψυχή. Ουσία ἀσώματος, νοερά, ἐν σώματι πολιτευομένη, ζωῆς παραιτία τι δὲ νοῦς. Ψυχῆς τὸ καθαρώτατον καὶ λογικὸν, εἰς θεωρίαν τῶν ὄντων καὶ προκατειλημμένων. Τι φρένες. Ενέργειαι ψυχῆς πρός τι τῶν ὄντων ἀκολούθως φερόμεναι. Τι τρόπος. Έξις ψυχῆς ἐξ ἔθους πεπορισμένη. Γι αἴσθησις. Οργανον ψυχῆς, δύναμις αἰσθητηρίων * τῶν ἔξω θεν ἀντιληπτική. Τι πνεῦμα. Θυσία ἀσχημάτιστος, πάσης κινήσεως προηγουμένη. Τέλος τοῦ μακαρίου Μαξίμου μοναχού, Περι ψυχῆς. τρόπος. Προς Γεώργιον ἔπαρχον, πλεύσαντα ἐν Κωνσταντινουπόλει, porro dignitas nulla alia est, quam ut cuncta cum ratione faciat: hoc enim a sensibus distingui pro batum est: ergo anima prædita ratione ac rationa lis est. Quid anima. Substantia incorporea, intelligendi facultate præ dita, versans in corpore ac quæ vitam præbeat. Quid mens. Animæ pars purissima utensque ratione qua res speculetur, ac quæ illi prius concepta erant, consideret. Quid opéves (quasi animi rationes dicas). Vires animæ quæ in aliquam rerum convenienti ratione scrieque ferantur. Quid Habitus animæ ex assuetudine factus parabilis usuque acquisitus. Quid sensus. Animæ organum, facultas ea percipiens quæ ex terius sensus organa tangunt. Quid spiritus. Substantia infigurabilis, omni motui præiens. Finis libelli B. Maximi monachi, De anima. Reliqua ex Jerasimi Blacchi codice. 'Fort. &' alsoŋtyp. Codex Regius uno syntagmate collectas habuit, paulo plures aliis, ex quibus emen datæ quæ in illis exstabant, vel cl. V. Raphaelis Dufrenii rov uuxaplov, vel rev. ab batis Gerasimi Blacchi Venet., quandoque etiam ex. V. Petri Seguierii Franciæ can cellarii. Unus Regius corpus illud suum epistolarum a Georgii, præfecti Africæ, Par ænetico hor, orditur, eo quem ascripsi título. Alium suggerunt laudati codices, nem pe, Ad Georgium præfectum, cum na vigasset Constantinopolim. Liquet ex hac aliisque subinde Maximi epistolis, maguam illi cum Maximo intercessisse necessitudinem, cui viri probitas, fideique ardor et sinceritas, Ecclesiarumque defensio egregie fomentum præberet. Quod postea Constante imperatore arrepta tyrannide Africam Saracenis prodiderit, paucis perstringit Theophanes, ejus an. 5 et 6, ubi Gregorium vocat, et ex ipso Anastasius. In Actis quoque Maximi, ubi insimulatur Maxi mus, quasi suo illi vaticinio ad rebellionem incentor exstiterit, perinde Gregorius dicitur; ut incertum sit, utrum potius vocaretur. Obscura etiam ejus motus Africani causa, illo quasi auctore. Ejusmodi motuum familiaris causa, mali aulici, et qua invidia haud raro calumniam struunt, his qui procul, quantavis fide et solertia, regunt provincias. Potuit et fraus esse Monothelitarum, qui ab Heraclii jam temporibus Constantinopoli cum aulam tenebant tum Ecclesiam, ægreque ferebant Georgium, seu Gregorium, in tanta provincia Catholicorum re bus strenue navare operam, ac fidei vindicem agere, per cujus sanctorumque episcoporum et piorum monachorum diligentiam, novæ hæresi aditus præcludebatur, seu etiam pene veteri Severianorum, cujus Monothelitæ profes essent, uti ex sequentibus epistolis liquebit, ubi præsertim sermo est de monialibus ex Egypto profugis, quæ ea hæresi laborarent, et disseminare eam studerent, favente etiam Augusta, quam Martinam conjicio, per breve illud tempus, quo imperium cum filio administravit, Pyrrho urbis episcopo, a cujus exsilio, et per Maximum in Africa ad saniorem mentem, confutata hæresi, reductione, singuli in ea metropolitæ cum sua quique synodo, Monothelitarum novam haeresim jugularunt, deque illa missis synodicis, ad Theodorum papan retulerunt; et ubi scirent, sacerdotii arcem, inde certiori ictu jugulandam hydram exposcerent, cuin jam illis ipsa apostolica sedes in. Joanne IV pia illa sollicitudine ac fidei zelo præivisset. Quod et præstitum e synodo Latera nensi Martino Theodori successore, et ubi idem Theodorus frustra laborasset revocando Paulo jam palam hæretico; quem majori auctoritate quam Africanæ sua Ecclesiæ, vel ad offi