IN HOMILIAS DE DIVERSIS NOTÆ FRONTONIS DUCÆI BURDEGALENSIS, SOCIETATIS JESU THEOLOGI. IN HOMILIAS DE JEJUNIO ET DE DIVERSIS ALIIS ARGUMENTIS. Col. 167 14. Tỷ ɛiðóri léɣɛıç, Scienti narras. illos equos alebant, seu qui in sacris certaminibus Proverbium quod Zenobii, vel Suidæ, vel aliorum vincere cupiebant, ut docet Budæus in Commencollectaneis non reperitur insertum. Plato in tariis profertque locum Isocratis ex oratione de Hippia majore, p. 501,: Ειδότι μὲν ἐρεῖς, ὦ Σώ Bigis: Ιπποτροφεῖν δὲ ἐπιχειρήσας, δ τῶν εὐδαιμο κρατες, Hac scienti, Socrates, narrabis; et apud νεστάτων ἔργον ἐστί, φαῦλος δ᾽ οὐδεὶς ἂν ποιήσειεν Ciceronem Epistolar. ad Atticum lib. 1x, epist. 6: οὐ μόνον τοὺς ἀνταγωνιστάς, ἀλλὰ καὶ τοὺς πώποτε Mirandum enim in modum Cneus noster Syllani νικήσαντας ὑπερεβάλετο· Verum ubi ad alendos regni similitudinem concupivit. Eldbor Lɛyw, scien- equos animum adjecit, quod ut opulentissimorum tibus narro. Sic enim legit Erasmus in proverbio, munus est, sic nemo vilis id præstare queat: non cos Doctum doces, non ut in editione Lambini et recentantum, qui cum eo contendebant, sed omnes qui tioribus, Etoós oor Leyw, Sciens tibi dico. unquam vicerant, superavit. Demosthenes in Amatoria dicit hoc esse τὸ σεμνότατον καὶ κάλλιστον τῶν ἀγωνισμάτων, καὶ τούτου ἐπιβαίνειν μόνοις τοῖς πολίταις ἐξουσίαν οὖσαν, εφιεμένους δὲ τοὺς βελτί GTOUS Splendidissimum et pulcherrimum genus illud Ibid. 4. Nnotε'a. Oliv. ms. et Anglic. vŋotelais ὁρῶν, at paulo post 13, οὐδαμοῦ ἀπόφασις, ediderat interpres, nusquam flagitatio adversus animantia ab implacabili ventre veniens: atqui ¿móyacıs non flagitationem, sed sententiain sonat, et Cor- esse certaminis, solisque propositum esse civibus, nec nario sententiam judiciariam. Ibid. 8, Adę ápylav tỷ tpanelomoių, quo pacto scriptum videtur offendisse interpres Erasmus, Da otium mensarum apparalori, non ǎdɛtav, unde Cornarius eruit, da liberlatem mensæ structori. Col. 178 7. Non aratorem. Interpres addidit de suo, ut ait Hesiodus, cujus hic versus est quadringentesimus tertius in Operibus el diebus: Οἶκον μὲν πρώτιστα, γυναῖκά τε, βοῦν τ' ἀρος τῆρα. Primum quidem domum, et uxorem, et bovem aratorem. Paulo post ex codicibus Gallicis et Angl. addidimus tpltov, innuit enim quod ait Apostolus Il Cor. xu, 2: Εως τρίτου οὐρανοῦ. Col. 180 10. Ov xpka. Oliv. où xptas, o οἶνον, οὐδ᾽ ὅσα, ut referantur ista ad illa quæ præcesserunt, ἄρτος ἐστίν, οὐ κρέας. Quod vero sequitur, κόρος ὕβρεων ἀρχή, ad dictum illud Solonis alludit apud Laertium: Τὸν μὲν κόρον ὑπὸ τοῦ πλούτου γεννᾶσθαι, τὴν δὲ ὕβριν ὑπὸ τοῦ κόρου. δαtietatem ex opulentia nasci, ex satietate ferociam. Interpres Pindari in Olympiis profert Homeri versum, quem tamen Erasmus apud Homerum se legere non meminit, neque adeo reperit is qui Indicem operum ejus nuper contexuit.. Versus est Theognidis 153: Τίκτει τοι κόρος ΰβριν, ὅταν κακῷ ὄλβος έπηται. Fastum copia gignit, opes ubi pravus adeptus. Col. 214 3. Illustres equorum. Interpres Illustres hippotrophi. Qua voce nullus apud Latinos est usus. Est in codice Theodosiano titulus de equis curulibus; not popsi dicebantur, qui curules nisi ab optimatibus expeti, et in orat. pro Corona: Μέγας τις καὶ λαμπρὸς ἱπποτρόφος Magnus σε splendidus, sive magnificus, equorum altor quidamı appellatur. Merito ergo numerat equorum altores inter divites ac potentes. Col. 220 7. Eulov Scriptura nonnunquam crucem appellat, ut Act. x, 39: "Or àrɛilor xƒɛµár σαντες ἐπὶ ξύλου, Quem occiderunt suspendentes in ligno, sed et compedes ligneas, vel numellam ea voce designat, qua rei detinebantur in vinculis, ut Act. xvi, 24: Καὶ τοὺς πόδας αὐτῶν ἡστα. λίσατο εἰς τὸ ξύλον· Εt pedes eorum strinxit kgno. At apud Patres Græcos et historicos ecclesiasticos pro equuleo sumitur, quo rei fidiculis vincti torquebantur, ut apud Sozomenum lib. v, cap. 10: Αἰκίζεσθαι ἠβούλετο, καὶ δημοσίᾳ προαγαγών προς τὸ βασανιστήριον ξύλον αἰωρεῖσθαι προσέταττεν· Cadereque verberibus constituit, atque publicum is locum ad equuleum deducens sublimem suspendi jubet. Eusebius Cæsarien. lib. v Histor., cap. 1: Ti; κατὰ τὴν εἱρκτὴν ἐν τῷ σκότει καὶ τῷ χαλεπωτάτῳ χωρίῳ συγκλείσεις, καὶ τὰς ἐν τῷ ξύλῳ διατάσεις τῶν ποδῶν ἐπὶ πέμπτον διατεινομένων τρύπημα Ut in carcerem conjecti interdum in locis horrida caligine obsitis et plenis molestiarum misere jacereal, nonnunquam illorum pedes in ligno extensi distinerentur, et ad quintum usque foramen distraheren ur: quibus verbis Sigonius, lib. 111, cap. 17, De judiciis Romanorum, catastam ligneam equulei designari putat, interpres autem Christophorsonus, fortasse rectius, crassas compedes, quibus in carcere vincti non detinebantur solum, sed et distenti cruciabantur; addit enim, historicus adeo vinctos fuisse di-

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI. esalos, ὥστε ἀποπνιγῆναι τοὺς πλείστους ἐν τῇ Cornarius vero dixit litem non permissam esse. Certe elsaywriμos dicitur ea lis vel actio, ut ex Isocrate docet Budæus in Commentariis, contra cujus exordium præscriptio objici jure non potest; hic vero Julittæ adversarius actionem ejus ɛloayıYipov esse negat, hoc est, contendit, lege agere illi non licere, ut cum ait Dinarchus in Demosthenem: Εισαγωγίμους τὰς δωροδοκίας ποιήσετε· Intendere crimina licebit adversus sordidos magistratus. Sigonius lib. 111, cap. 4, De republ. Atheniens., dixṛy εισαγώγιμον dictamn vult, quæ per leges a magistratu introduci, nec ab eo repudiari poterat, unde et elsaywyɛis dictos introductores, qui accusatori aut litigatori judicium dabant. Julius Pollux, lib. vult, cap. 8: Εἰσαγωγεῖς τὰς δίκας εἰσήγαγον eipxtñj, at complures in carcere penitus suffocarentur. Sic intellexit et Rufinus antiquior interpres, lib. v, cap. 2: Ac septimo puncto in nervo pedes, contra quam credi fas est, distenti in intimo tenebrarum loco deperirent. Sic apud Plutarchum de Deo Socratis, τοὺς πόδας ἐν τῷ ξύλῳ δεδεμένοι, ligneis compedibus vincti: ut vertit Stephanus in Thesauro, qui apud Basilium tamen llomil. in Gordium martyrem pro tormenti quoque genere poni asserit pag. 145: Ἐπὶ τροχοῦ κατατεινέσθω, ἐπὶ τοῦ ξύλου σtp:¤hońców • In rota extendatur, in equuleo torqueatur; et in Homil. in Barlaam pag. 140: Kolaστήριον ξύλον ὡς σωτήριον ἀσπαζόμενος· Lignum tormento deputatum velut salutiferum complexus. Propterea ξύλον hic pro equuleo potius, quam pro πρὸς τοὺς διαιτητάς· Hi actiones ad arbitros introcompede sumi existimavimus. Col. 235 11. Et auri discrimen. Ad verbum expressit Cornarius, et auri præstantiam ex affriclu ad lapidem experimur, vel certe, si malis, auri differentiam ex affrictu ad lapidem probamus. Addiderat in margine interpres, Is lapis xpusitis dicitur. Meminit ejusdem lapidis sive coticulæ, qua probatur aurum affrictu, Pollux lib. vii, cap. 24: Καὶ ἡ βασανίζουσα τὸν χρυσὸν χρυσίτις λίθος, ἢ Avola El aurum examinans lapis, index aut Lydius. Plinius lib. xxx, cap. 8, Histor. natural.: Auri mentionem comitatur lapis, quem coticulam appellant, quondam non solitus inveniri nisi in flumine Tmolo, ut auctor est Theophrastus, nunc vero passim, quem alii lleraclium, alii Lydium vocant. His coticulis periti, cum e vena ut lima rapuerint experimentum, protinus dicunt quantum auri sit in ea, quantum argenti vel æris scrupulari differentia mirabili ratione non fallente. ducebant. Hic ergo mapaypawh, quam Latini exceptionem vocant, primum præsidium fuit, cum negabat aliquis actionem illam introduci posse. Martyrologium etiam Romanum hanc objectionem factam Julitta, exceptionem appellat, xxx Julii Cæsarea Cappadociae S. Julittæ martyris, quæ bona sua a quodam polente sibi usurpata judicio repetens, cum ille exceptionem daret, quod illa ut Christiana non deberet audiri, mox a judice jussa est thus idolis offerre, ut posset audiri. Col. 274 40. Produc in publicum. Expunximus dictionem triumphum, quod nihil aliud sonet to Opraµбsús, quam in publicum proferre, pluribus confirmavimus in Notis ad Panegyricum S. Joannis Chrysostomi de S. Juliano ex Suida, θριαμβεύσας, αίτιατικῇ, δημοσιεύσας· ne quis forte aliter exponat illud Apostoli, II Cor. 11, 14: Tỷ paμбеvori nµâç èr tŷ Xpior, quam cum Chrysostomo homil. 5 in illam Epistolam, Toutéσtt TỶ πᾶσι ποιοῦντι περιφανείς, qui omnibus conspicuos et notos reddit: neve cam Theodoro Beza libeat ine. ptire, qui verbo isti Græco vim conjugationis biphil affingendam putavit, ut auctorem Latinæ Vulgatæ more suo carperet. Certe hic θριαμβεύειν τὰ κατ aywyta, non est, efficere, ut triumphent promptua. ria, sed, ea publica et communia reddere, vel in lucem proferre. Itaque corrigendus est etiam hic locus in Moralibus, orat. 15, de Avaritia, ubi vertit Col. 238 8. Mulierum felicissima. Hæc Julitta passa est Cæsarea in Cappadocia, in Kal. Augusti, sive xxx Julii, ut Græcorum testatur Menologium. In Romano etiam Martyrologio hujus Basilii Orationis fit mentio. Quod sequitur, tǹy ásðévelav ȧnIxpútasav, melius expressit Cornarius, femineæ naturæ debilitateni occultavit. Paulo post utitur verbis Isaiæ prophete, x, 14, qui principem Assyriorum hæc dixisse vult: Σε!σω πόλεις κατοικουμένας, καὶ τὴν οἰκουμένην ὅλην καταλήψομαι τῇ llovius, duc denique in triumphum domicilium xɛipl wç rooσiár. Gregorius Nazianzenus, Orat. 1 in Julianum intelligit τὸν νοῦν μέγαν τὸν ᾿Ασσύριον, τὸν κοινὸν ἁπάντων ἐχθρὸν καὶ πολέμιον, draconem, illam mentem magnam Assyrium, illum communem omnium inimicum et hostem. Idem Eusebius De Demonstrat. evangel. lib. 1v, cap. 9, et Hilarius in psalm. cxviii. At Clemens Alexandrinus ♥ Strom. hæc ex persona Dei dici putat, et cum eo Tertullianus, lib. 11, cap. 18, in Marcionem, et Eusebius rursus De præparat. evangel. lib. x, cap. 7: vide notas in cap. x Isaiæ prophetæ. Col. 239 7. Lite agere. Horum loco scripserat interpres, ait, Isthæc actio ejusmodi est cui nulla quantivis temporis præscriptio suffragari debeat. mammonæ. Paulo post τὰς οἰκίας πενήτων, domos pauperum legimus in mss. et excusis, non yaσtépas, ut interpres videtur scriptum offendisse, ventres pauperum. Paulo post, idem scripserat, Qualia præcepta contemnis, posteaquam avaritiæ aures reserasti? atqui àроалобÚеу contrarium significat, et solet efficere avaritia, ut ad pauperum querelas aures divitum obsurdescant. Col. 279 6. Relicta Pharis. Volaterranus, et Pharisæorum jactantiam, ac legisperitorum arrogantiam, ac scribarum turbam non fuisse imitatum, sed ex solo et vero præceptore hoc intelligere voluisse laude dignum censeo. At hic non agitur de imitatione, sed de magistrorum delectu, quod nimirum hunc sibi consu-

IN HOMILIAS DE DIVERSIS lendum præceptorem præteritis aliis duxerit, et nes ex Anglicis codicibus margini adjectas anıfortasse aptius legeretur hic ypaµµatéwv byxov, quam öxlov, scribarum fastu, ut cum superbia et arrogantia cæterorum copuletur. Paulo post non satis exprimit Græcorum sensum, illud, Quod di. vilias nimium amaret, τῷ πάθει ἐσκοτωμένον, quod nimius divitiarum amor tenebras illi offudisset. Cornarius dixit, Cupiditate divitiarum illi tenebras offundente. Col. 318 B. Quis necessario. Non jam constitutæ naturæ aut formæ hominis rationem additam fuisse vult Basilius, sed in ipsa ratione sitam hanc ipsam fuisse similitudinem itaque perperam interpretatus erat Volaterranus: Quis hominis formæ ad imaginem suam jam constitutæ rationem addere suasit, ut artium disciplinarumque capax esset? Sane quidem in ea homilia, quæ quondam decima numerabatur in Hexaemeron, sic exponebantur illa verba, Faciamus hominem ad imaginem nostram, pag. 143, apud Gregorium Nyssenum, nothowμev ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν, τουτέστι, δώσωμεν avtų hóyou mɛpiovolav, hoc est, illi rationis præstantiam tribuamus. Col. 326 10. Gentilibus. 'Elfvwv hoc loco nomine, ut apud Apostolum, gentiles aut paganos intelligendos censeo, ut tanto magis erubescant Christiani, dum se ab ethnicis superari animadvertunt; item illud: Μίαν ἑστίαν σχεδόν, τὸν πολυ- &vpmov, male expressum erat: Domum unam frequentem prope populum, nam illud oxedov jungendum fuit cum voce lotlav, quasi dicat tantam fuisse conspirationem animorum in uno populo, ut una familia sub uno tecto coacta videretur. Ac mihi videtur Spartanum præcipue populum innuere Basilius, cujus συσσίτια et φειδίtia ab historicis Græcis celebrantur. Etenim ut tradit Plutarchus in Lycurgo et in Lacedæmoniorum Institutis, conveniebant cives in ejusmodi conviviis, et in commune singulis mensibus farinæ medimnum et octo vini choas conferebant, neque in privatis ædibus cibum sumebant, nisi forte primitias Diis offerrent. Τὸ τρίτον πολίτευμα καὶ κάλλιστον ἐπῆγε τὴν τῶν συσσιτίων κατασκευήν, ὥστε δειπνεῖν μετ᾿ ἀλλήλων συνιόντας, ἐπὶ κοινοῖς καὶ τεταγμένοις ὄψοις καὶ σιτίοις, οἴκοι δὲ μὴ διαιtãobai. Tertium et insigne invexit institutum, conviviorum formam, una ut cœnarent frequentes, communibus et præscriptis obsoniis atque epulis, domi ne vescerentur. Hæc in Vita Lycurgi de Spartanis. Cæterum perperam de suo addidit hic interpres, epulo piscium a Domino excepta: neque enim tria millia erant, Matth. xiv, 21, sed quinque millia, et Matthæi xv, 38, quatuor millia, sed respexit ad illa tria millia, quorum fit mentio Actorum Col. 342 6. Neque enim ingenitum. In editione Basiliensi, ἀγένητόν ἐστι, εἰ paulo post, οὔτε γὰρ ἀγένητος ἡ νόσος, quo pacto etiam legitur in ms. Oliva., sed operæ typographicæ varias lectioplexæ nonnunquam sunt, ex quibus est illud ¿yé;- νητον, εἰ ἀγέννητος. Volaterranus scripserat: Non enim ingenitum est, ut impiorum est opinio, par conditione bonæ naturæ malum ponentium. Nam si ambo sine principio et generatione priora sunt, ex quo nec facta. 'Αγένητος, non ortus, ἀπὸ τοῦ γίνεσθαι· ἀγέννητος, non generalus, ἀπὸ τοῦ γεν väsðaɩ. Annotavit ex Budæo Stephanus apud Damascenum differre hæc duo, ἀγένητος, εἰ ἀγέννη τος • namn ἀγένητος, ὁ ἄκτιστος καὶ μὴ γενόμε voc, qui est increatus et ortus non est, ut Dei Filius ȧyévηtos, increatus est, et tamen yɛvýbɛl, generatus a Patre. Doctissimus quoque Billius, O.- servationum Sacrarum lib. 1, cap. 2, bis apud Theodoretum legit ¿yévvηtov, cum alterutrum horum per simplex v scribendum sit. Multum enim inter utrumque interest: Quandoquidem, inquit, ut est apud Damascenum, &ɣévṛtos quidem est, hoc est, non creatus, at non item ȧyévvηto;. Hæc enim peculiaris nota est, qua a Patre distinguitur. Contendit ergo Basilius hoc loco malum increatur non esse, ut Gnostici et Cerdoniani blaterabant, qui duo rerum principia constituebant, unum bonum, a quo bona, alterum malum, a quo mala procedere dicebant, ut ait Augustinus, lib. De Hæresib. cap. 21, neque a Deo creatum esse, ut volebat Florinus hæreticus, teste Eusebio, lib. v Histor. cap. 20). Idem de tenebris tribuit Manichæis Gregorius Nazianzenus, Orat. 35, pag. 569: Oix av pèv QUYXwp. σαιεν εἶναι μόνου Θεοῦ τὸ ἀγέννητον οἱ τὴν ὕλην καὶ τὴν ἰδέαν συναγαγόντες ὡς ἀγέννητα. Τὸ γὰρ Μανιχαίων πορρωτέρω ρίψωμεν σκότος. Atqui solius Dei esse ingenitum minime illi concesserint, qui materiam quoque et formam ut ingenitas induxerunt. Manichæorum enim tenebras longius adhuc projiciamus. Justinus in Eversione dogmatum Aristotelis, pag. 96 edit. Commelin.: wç † Gàŋ xal tò dv oùx ἔστι, καὶ ἀγένητος καὶ ἄφθαρτός ἐστιν· Quomodo materia et id quod sit, non est, et increata et incorruptibilis est? Annotatur tamen in Indice Græco apud Aristotelem esse ἀγέννητον ύλην, unde constat aliquando unum pro altero sumi. Certe lib. 1 Physicorum, cap. 9, textu 82, quod de eadem materia dixit, ἀλλ᾽ ἄφθαρτον καὶ ἀγέννητον ἀνάγκη αύthy ɛlvat, vertit Perionius, sed nec interire neque oriri gignique necessario potest. Col. 351 3. Satanas erat quidem. Citatur locus ex lib. Regum, cap. 11, 14, nonnihil immutatus: sic enim ibi legitur: Καὶ ἐξήγειρε Κύριος Σατὰν Σαλομῶντι τὸν Αδερ τὸν Ιδουμαῖον. Ει suscitavit Dominus Satan Salomoni Ader Idumæum. Vulgata Latina, Suscitavit Dominus adversarium Salomoni Adad Idumæum de semine regio, qui eral in Edom, non ut ait Basilius, regem Syrorum: longe quippe Idumæa distat a Syria, neque ßaçıλεὺς Σύρων dicitur, sed ἐκ τοῦ σπέρματος τῆς βασι λείας ἐν Ιδουμαίᾳ, ex semine regni in Idumea, καὶ ἐβασίλευσεν ἐν γῇ Εδώμ, et regnavit in terra Edom.

NOTE FRONTONIS DUCÆI Seil ibidem fit mentio alterius adversarii Salomo- Eccles. iv, 4: Zijloc ȧrdp³ç ȧz³ éralpov avnis, qui dicitur Damascum occupasse, quæ est in Syria, ibique regnasse, unde occasio erroris lapsusque memoriæ data est Basilio: Kal Hype Κύριος τῷ Σολομῶντι Σατὰν τὸν Ῥαζρὸν υἱὸν Ἐλ:- δεκὲ τὸν Βαραμεθ, καὶ τὸν ᾿Αδραδέζερ βασιλέα Σου6α κύριον αὐτοῦ, καὶ προκατελάβετο τὴν Δαμασκ, καὶ ἐβασίλευσεν εν Δαμασέν. Ει excitavit Dominus Salomoni Satan Razron filium Elidece Barameth, et Adradezer regem Suba dominum ejus, et præoccupavit Damascum, et regnavit in Damasco. In quem locum Theodoretus in Quæstionibus in lib. III Reg.: Τίνα λέγει Σατάν; Τὸν ἀποστάτην, τὸν ἀνθιστάμεvov, tov Evavtioμevov. Quemnam dicit Satan? Apostatam seu desertorem, repugnantem, adversarium. Vulgate Latinæ auctor adversarium hoc loco ex Hebræo vertit, ubi Septuaginta vocem Hebræam retinuerunt; at lib. 11, V, IV, contra Vulgata habet, Et non est Satan, neque occursus malus, ubi LXX, Οὐκ ἔστιν ἐπίβουλος, καὶ οὐκ ἔστιν ἀπάντημα Tovηpóv. Non est insidiator, et non est congressus malus. Tov· Zelus aut æmulatio viri a sodali ejus. Vulgata ex llebræo dixit: Labores hominum animadverti patere invidiæ proximi. Id nimirum est quod vulgatis Hesiodi versibus ex Operibus circumfertur Καὶ κεραμεὺς κεραμεῖ κοτέει, καὶ τέκτονι τέκ [των, Καὶ πτωχὺς πτωχῷ φθονέει, καὶ ἀοιδὸς ἀοιδῷ. Et figulus figuio succenset, et fabro,aver, Et mendicus mendico invidet, et cantori cantor. Quod sequitur, Non Ægyptio vir seytna invidebil, exscriptum fuit a Damasceno lib. 111, Parall. c. 110, ubi fidelius hoc expressit Billius: Non Ægyptio Scytha invidet, sed quisque ci qui ejusdem nationis Best: ac rursum in eadem natione non ignotis. Col. 368 13. Implevistis manus vestras. Ita scripsimus loco illorum, quæ Volaterranus edideral, Vestras hodie manus Deo consecrastis, quilibet in filio suo, ut detur vobis benedictio, licet haud aliter Cornarius verterit, eodemque modo legatur in Vulgata Latina Exodi xxx11, 29. Cum enim verbum Hebræum et maŋpov, implere, significet, et restov, initiare, consecrare: eam ob causam LXX, Exodi xxix, 10, interpretati sunt, xal τελειώσεις τὰς χεῖρας Ααρών, et consecrabis manus Aaron; et Vulgata Latina ibidem, postquam initiaveris manus eorum; et Numer. 111, 3, oûç ètɛlɛlwoar tàç xɛīpaç avtŵr. Idcirco Vulgata Latina, quorum repleta et consecrate manus: et rursus hoc loco verterunt, Επληρώσατε τὰς χεῖpaç vuŵr, Implevistis manus vestras. Cum ergo Septuaginta ex variis significationibus alicujus verbi unam hoc loco elegerint exprimendam, officium est Latini interpretis eam repræsentare, non alias, quas in aliis Scripturæ locis eidem verbo tribuerint. Itaque Exodi xxvi, 41, et implebis manus eorum, scilicet oblationibus, exponit Pagninus, ex eo ritu quo nemini licebat munus sacrificandi as- 1 sumere, nisi cui prius manus impleta fuisset partibus sacrificiorum. Est igitur Hebraismus, cum sacerdotis manus dicuntur impletæ, hoc est, consecratæ: verum amoto Hebraismi veló, clarius dixit pag. 130: Τὰς χεῖρα· ἑαυτῶν ἐτελείωσαν, Manus suas consecrarunt. Col. 378 3. Sapiens ergo. Legebatur antea, Sapiens profecto fuerit quicunque cum invido minime congreditur aut conversatur, nec etiam in eadem esse cum eo mensa studet. Imo alludit ad illud Salomonis Proverb. xxiii, 6: Μὴ συνδείπνει ἀνδρὶ βασκάνῳ, μηδὲ ἐπιθύμει των βρωμάτων αυτ Tov, Ne cœnes cum viro invido, neque desideres cibos ejus. Citatur paulo post alter ejusdem locus ex PATROL. GR. XXXI. Col. 390 4. Qui igitur recte ac feliciter. In ms. Oliv. scriptum offendimus ἐπιτεταγμένως, quo pacto legisse videtur interpres, cum vertit, Itaque præcipiendi modo theologiam tradens, sapientiam novit. In Basiliensi editione cum Anglic. mss. collata ἐπιτετευγμένως, ex qua Cornarius expressit, Qui igitur recte ac feliciter theologiam tractat, quasi nimirum ἐπιτετευγμένως idem valeat quod επιτυ χῶς vel ἐπιτυχόντως μετὰ τοῦ ἐπιτυγχάνειν, prospero successu ac feliciter. Quod si conjecturæ locus sit, tapéus scripsisse auctorem conjicio, hoc est, intense, vehementer, sive magna animi contentione, accurate: sequitur enim v tehetos, inter perfectos. Sic infra pag. 105, èmibahɛïv tỷ ȧxp:- βείᾳ τῆς θεολογίας. 6ɛix the Beodorias. Col. 391 10. Creavit me initium. Prover¹ior. VIII, 22, in Vulgata Latina scriptum est: Dominus creavit me in initio viarum suarum: propterea interpres ediderat: Dominus creavit me initio viarum suarum, › de ea sapientia dicit, quæ mundo innotuit; et paulo post: Se factam esse, et non sponte cœpisse proclamat: lanta videlicet sapientia iis quæ facta sunt competit. Dixerunt ergo LXX apynr, non ἐν ἀρχῇ, sicut et Symmachus, Ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ πρὸ τῆς ἐργασίας αὐτοῦ· principium viarum suarum ante opificium suum. Ambrosius lib. 111, c. 4, De Fide; Dominus creavit me principium diarum suarum in opera sua, et exponens locum jungit cum altero Joan. vш11, 25: Principium qui et loquor vobis; et S. Athanasius, m, contra Arianos de Christo item exponens: Ο Κύριος ἀρχὴ τῆς καινῆς κτίσεως κτίζεται ὁδὸς, ἵνα μηκέτι κατὰ τὴν πρώτην ἐκείνην ἄνθρωπος πολιτεύηται. Via creatur nov creaturæ principium, ne ulterius secundum primam illam viam homo vivat. Neque vero dixit Basilius sapientiam mundo innotuisse, vel iis quæ facta sunt competere, sed quæ in mundo ac rebus creatis relucet et apparet. Nam ut eruditissimus Jansenius in Commentario docet, Salomon hie de sapientia Dei increata loquitur quæ toti competit Trinitati, et variis modis homines invitat; vel potius de sapientia in genere, ut et Deo competit, et per Dei donum hominibus, qua Deum homines

num capacitatem. IN HOMILIAS DE DIVERSIS cognoscunt et pie colunt; quia illius prioris est Vulgatæ Latinæ auctor animadvertit, qui in participatio quædam ab illa defluens juxta homi- Psalm. LXXXI, 2, scripsit. Et facies peccatorum sumitis: licet alibi λαμβάνειν πρόσωπον minus clare vertat, personam accipere. Quod sequitur, οὔτε ποιῶν κατὰ πρόσκλησιν, ex Anglicis variis lectionibus mutuatum est, eodemque modo Volaterranus scriptum videtur offendisse, cum vertit, provocatione aut contentione aget: tamen editio Basiliensis habuit πρόσκλησιν, quemadmodum et Olivar. ms., sed addita erat émendatio apószhier, quæ vera est lectio, ex Apostolo, 1 Timoth. v, 21: Μηδὲν ποιῶν κατὰ πρόσκλισιν, nihil faciens it alteram partem declinando. Recte, nam et ita Suidas, Πρόσκλισις, ἑτερομέρεια μὴ διαπράξασθαί τι κατ' ἔχθραν ἢ κατὰ πρόσκλισιν. Nihil agere es Col. 391 B. 3. Quorum non audiantur. Cum hæc parenthesi recte inclura sint, conjunctim assumi videntur ad probandum, quod proxime præcessit, narrant autem sine voce cœli: ergo ita vertendum est cum Cornario, quorum ipsorum voces non audiuntur, vel certe ad verbum, ut exstet Hebraismus et pleonasmus relativi, quorum non audiuntur voces eorum ut psal. CXLIII, 15, Beatus populus cujus Dominus Deus ejus; quasi dicat David: Non sunt loquelæ cœlorum ullæ, neque sermones, utpote quorum voces non audiuntur, et tamen in omnem terram exivit sonus eorum. Sic ostendimus Theodotionem edidisse, sicque Theodoretum exposuisse verba odio vel inclinatione voluntatis propendendo in allepsalmi xvi, in Notis nostris in Homiliam 9 ad pop. Antiochenum. Ejus verba sunt ex mss. Augustanis exscripta: Οὐδὲ γὰρ λόγον οὐδὲ φωνὴν ἀφιεῖσαι, οὔτε ῥήματα προφέρουσαι, ἀλλὰ τὸν κανόνα καὶ τὴν ἰδίαν τάξιν ὑποδεικνῦσαι, πᾶσαν γῆν καὶ θάλασσαν εἰς τὴν θείαν καλοῦσιν ὑμνῳδίαν. Nam nec sermonem, inquit, neque vocem emittentes, nec verba proferentes, sed regulam et ordinem proprium demonstrantes, omnem terram et mare ad divinas laudes decantandas invitant. ram partem. Cornarius secutus Basiliensem ediderat, neque faciens aliquid ad preces; quidam, per advocationem vertunt, vitiosain illam seculi lectionem, quam et nonnulli Novi Testamenti codices præ se ferunt. Clemens Alexandrinus lib. 17 Stromatum profert similem locum ex Epistola Clementis, apostolorum discipuli, ad Corinthios, pag. 242: Thy áɣánŋv avtŵv µh xarà posλisk, ἀλλὰ πᾶσι τοῖς φοβουμένοις τὸν Θεὸν ὁσίως ἴσην παρExéτwσav. Charitatem suam non in alteram partem declinando, sed omnibus qui sancte Deum timent, præbeant æqualein. Male interpres illic, non per provocationes, licet apud eumdem auctorem initio libri 1 Stromatum recte locum hunc Apostoli evpressisset. Ibid. C. Sapientia in exitibus. 'Tuveita dixit, non naivɛitat, ut Volaterranus Latine expressit: Sapientia in exitu viarum laudatur, in plateis palam prædicatur, in summis mœnibus et arcibus collaudatur. Neque nappŋolav &yɛɩv sonat palam prædicari, sed prædicare. Imo contendit Flaminius Nobilius in Annotationibus in hunc Salomonis locum, in Vaticana editione passivum accipiendum pro deponente, id est, cantat et prædicat, ut Vulgata Latina dixit, Proverb. 1, 10, Sapientia foris prædicat, in plateis dat vocem suam. Certe pro xnρύσσεται, Aquila et Symmachus ediderunt, δώσει pwrǹr avɩñs, dabil vocem suam. At ambiguum est, quod hoc loco dicit Basilius, πανταχοῦ αὐτῆς πολὺν εἶναι τὸν λόγον, ubique sermonem ipsius multum esse: sive de ipsa habeatur, sive ab ipsa proferatur. S. Hilarius in Psalmum cxviii, in octonario Daleth, Sapientia in exitibus canitur, in plateis cum libertate agit. Idem interpres Irenæi lib. v. c. 20: In exitu canitur, et in summis muris prædicatur. Col. 406 11. Personam enim. Desiderabantur hæc apud interpretem, licet ab editione Basiliensi et a codicibus mss. non abessent: alludit autem ad illud Domini mandatum Deuteronomii 1, 17: Οὐκ ἐπιγνώσῃ πρόσωπον ἐν κρίσει· κατὰ τὸν μικρὸν καὶ κατὰ τὸν μέγαν κρινείς. Non agnosces faciem in judicio: juxta eum qui parvus, el juxta eum qui magnus, judicabis. Ita recte in editione Vaticana; лpósшrov enim hic faciem potius quam personam sonat, et vox Hebræa plerunque in ejusmodi sententiis externam speciem hominis, et vultum vel habitum eius designat id quod ipse Col. 423 C. Qui nobis resurrectionis. Tantumdem valuit τῷ προξενήσαντι, qui nobis conciliateral, vel asquisiverat jus resurgendi, non ut interpres scripserat, qui primitias surgendi dedit. Idem pau o past, te xhasa Dewplay, verterat, ita nec anima sine hac luce quæ Dei sunt: nos sensum Græcorum expressimus, cui suffragatur et locus Damasceni interpretante doctissimo Billio lib. 1 Parallelor. cap. 55: Porro absque luce nec oculus ea quæ in aspectum cadunt cernere, nec anima Di contemplationem suscipere potest. Col. 426 4. Ut quos pridem parturivit. Interpres, ut quos pridem peperit, tunc demum lacte sanæ eruditionis fide catechumenos enutritos cibi firmioris degustatione institutoque perfecto corroborel. Nos vocem catechesis retinendam censuimus, ut ab auctore Vulgatæ catechizandi verbum usurpatum est, et elegantem metaphoram sumptam ab animalibus a lacte depulsis. Porro in iis quæ sequuntur redundant illa duo vocabula, longe præclarius, nec a Græco textu agnoscuntur, net a doctissimo Billlo apud Damascenu: Joannes baptismum pœnitentiæ prædicabat, et ad eum universa Judæa exibat: Dominus prædical baptismun adoptionis, et quis ex iis qui in ipsum sperant, non parebit? Baptismus ille rudimentarius duntaxat crat: hic perficiendi vim habet. Roid. 5. Velu iuvence. Hic etiam elegan

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI. tem omiserat comparationem interpres: Quid mo- interpres alteram periodum inchoare voluerat inraris? Jugum, inquam, bonum ac leve est, minime oblerens colla. Item in loco prophetæ illud zupoiσrpŵơɑ non expresserat: utrumque tamen apud Damascenum reperit Billius, et Latine ita extulit: Quid refugis? quid tanquam vitulus jugi expers jugum metuis? Suave est, leve est. Non collum premit, sed gloria afficit. Neque enim jugum ad collum astringitur: sed ultro ac libere trahentem poscit. Vides accusari Ephraim ut juvenculam œstro percitam, quia temere huc atque illuc vagatur? In edi. tione Græca Plantiniana legimus Oseæ iv, 16: bs δάμαλις παροιστρῶσα παροίστρησεν Ισραήλ· Sicut vacca asilo percussa insanavit Israel, quod est in Vulgata Latina, Sicut vacca lasciviens declinavit Israel: at apud eumdem prophetam, cap. x, 11, non de Israele, sed de Ephraim dicitur: 'Expaîμ δάμαλις δεδιδαγμένη ἀγαπᾷν νεῖκος· Ephraim vitula docta diligere contentionem. Idem nimirum accidit et Theodoreto commentarium in hunc pro. phetam scribenti, ut pro Israel hic Ephraim diceret cum vitula conferri: postquam enim œstrúm sive asilum muscam esse dixit vaccis infestissimam, cujus stimulis illæ percitæ, bubulci voce revocari non possunt, sed præcipites interdum aguntur, addit: Ταύταις ἔοικεν ὁ Ἐφραὶμ τῆς τῶν εἰδώλων θεραπείας τὸν οἶστρον δεξάμενος. Έρφαΐ! δὲ τὰς δέκα φυλὰς ὀνομάζει· His similis est Ephraim, qui colendorum idolorum æstrum suscepit. Ephraim autem decem tribùs nominavit. Ut igitur pro decem tribubus Ephraim, sic et Israel pro iisdem sumi solet. Ibidem pro, Subde cor indomitum, sis Christi jumentum, scripsimus, Subde indomitam cervicem tuam est enim ejusdem comparationis continuatio. Col. 430 3. Super segmenta. Non ut interpres, super ligna. Licet enim vox Hebræa in illo Ill Reg. XVIII, 33, loco, et sæpe alibi in Scriptura vertatur ξύλον οι ξυλάριον, et ξύλινον, lignum et ligneum, quia tamen LXX usi sunt voce oxidaxoç, quam exponit Suidas, ξύλον σχιζόμενον, segmentum e ligne fisso, debuit hoc quoque fidus interpres exprimere, ut assulatim, oxidaxηoov, dicitur confringi lignum, quod in ejusmodi fragmenta dividitur. Paulo post pro τp:oswozte xal Exploowsav, legitur in Medicao ms. prosesate, xal Expisτρισσεύσατε, ἑτρίσε Gɛvσav. In quibusdam Basiliensibus Bibliis GræcoLatinis, τρισσώσατε, καὶ ἑτρίσσευσαν. Buderus in Commentariis hunc locum III Reg., xvIII, 53, tans, annotat ibi legi zpuσowoare, et in quibusdam aliis libris ptaste, ut in Complutensi editione, καὶ εἶπε, τρισσεύσατε, καὶ ἐτρίστευσαν. In Vaticana est ut in Basiliensi: utrumque in usu est, sed plσEÚ aliquando aliud sonat, ut I Reg. xx, 19, Καὶ τρισσεύσεις, καὶ ἐπισκέψῃ· tres dies manebis, et perquireris. Theodoretus Quæstione 49: Τὸ δὲ, τρισσεύσεις, ἀντὶ τοῦ, τρεῖς ἡμέpas avaшevels, tres dies exspectabis. ciIbid. 10. Putasne te. Hæc a præcedenti avulsa: commode admodum: Consultumne tibi ac utililer cogitatum existimas, si quis jus immunitatis tuum ac hujuscemodi remissionem tibi abstulerit, ære quoque alieno te premi patiatur? Paulo post adverte doctrinam Basilii, qui peccata quædam ad mortem, πpòs Dávatov, el lethalia esse docet, quædam pixpá, parva et non lethalia, contra Stoicos nostri ævi, qui peccata omnia paria vo lunt esse. Col. 431 5. Nunc puta. Felicius hæc et fide lius expressit doctissimus Billius apud Joann. Damascenum lib. 1 Parallel. cap. 55: Nunc animam tuam tanquam in trutina stare existima, alque, hinc ab angelis, hinc a dæmonibus trahi. Utris igitur cordis tui momentum dabis? Item post pauca In acie tesseram duces militibus suis tribuunt, at el amici sese invicem revocent, et si in pugna cum hostibus commisti fuerint, perspicue disjungi queant. Ανακαλῶντα: dixit, non παρακαλῶνται, ul voluit exprimere Volaterranus. Expunximus demum illa apud interpretem superflua, post superari possint addita, Quod si forte commilitonum sepuratio fiat. Col. 434 5. Ut anima tua. Basiliensis editio sic habuit, καὶ ῥυσσὴν αὐτὴν ἐκ τῶν ἀνομιῶν. Μεdicæus codex καὶ ῥυσήν, at ex Anglicis variis lectionibus immutatus est locus in pristinum statum restituendus, itaque interpretandus ex verbis dɩctissimi Bilții: Cum autem baptismus hoc tibi factiz. rum se spondet ac pollicetur, ut anima tua, quan vetustate confecisti, ac rugosam et maculis fædam per iniquitates tuas reddidisti, ad pristinum florem redeat, bene de te merentes contemnis? 'Puσsós, el φυσός, rugosus est, et ut hic Basilius φυσσὴν καὶ com, sic Aristophanes in Pluto, πp:e61την ξυπῶντα, ἄθλιον, βυσσόν, senem squalidum, miserum, rugosum vocat lbid B. Sigillum quod. Hoc, opinor, vult Basilius, non quod Volaterranus, character indeprehensivilis, cœli iter, regni cœlestis conciliatio. 'Aveniɣsipnto; Hesychio est ὁ ἀνεπιβούλευτος, qui insidiis peli non potest. Ita dixit infra pag. 119, τévai µεðôsúst τὴν ἐπιχείρησιν. Billius apud Damascenum ibidem vertit, sigillum nullius conatum metuens, vehiculum in cœlum, regni conciliator, adoptionis beneficium. Paulo póst emendavimus illam de navi sententiam pag. 118, Palvetal † vauç. Videtur navis aliquousque impositorum onera et gravitatem ferre. Imo apparere dicit, et conspici oculis navim. Col. 435 13. Felle amariora. Sic restituimus, cum scriptum offendissemus, acerbioris exitum tristitiæ sortitur. Forte legerat interpres dradóσɛıç, aut aliud quidpiam tale. Similis est locus apud Salomonem Proverb. v, 5: Πρὸς καιρὸν λιπαίνει σὺν φάρυγγα, ὕστερον μέντοι πικρότερον χολῆς εὑρήσεις. Ad tempus impinguat fauces tuas; postea vero amariorem felle invenies. Non longe abest alter restitutus locus ex Apostolo, cujus voces usurpat

" IN HOMILIAS DE DIVERSIS țauctor, Roman. vi, 19: "Qσzεp yàp rapeσtýcure nius lib. x, cap. 33, qui tamen in eo differt a cæteτὰ μέλη ὑμῶν δοῦλα τῇ ἀκαθαρσίᾳ καὶ τῇ ἀνομίᾳ εἰς τὴν ἀνομίαν. Sicut enim exhibuistis membra vestra servire immunditiæ et iniquitati ad iniquitatem. Quod quia non animadverterat interpres, scripserat, Absint mihi membra injustitiæ et iniquitatis arma, deinde assumam aliquando etiam arma justitiæ. Col. 435 3. Non cum Deo. Interpres, non cum Deo convenire, non cum adversario decertare. Non advertit ex formula sacra solitos Christianos abrenuntiare diabolo et angelis ejus. Basilius ipse alibi tom. III, libro De Spiritu sancto, cap. 27: "Alla 6ª ὅσα περὶ τὸ βάπτισμα· ἀποτάσσεσθαι τῷ Σατανά, καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ, ἐκ ποίας ἐστὶ γραφῆς. S. Joannes Chrysostomus Homil. 21 ad Antiochenus pag. 275 editionis Parisiensis: Τοῦτο φθέγξαι τὸ ῥῆμα πρότερον, ᾿Αποτάσσομαί σοι, Σατανᾶ, καὶ τῇ πομπῇ σου, καὶ τῇ λατρεία σου, καὶ συντάσσομαί σοι, Xploré Hoc prius loquere verbum: Abrenuntio tibi, Satana, et pompæ tuæ, et cultui tuo, et conjungor tibi, Christe. Vide quæ in illam Homiliam annotavimus ex Constitutionibus apostolorum lib. cap. 41, et homil. 6 ejusdem Chrysost. in Epist. ad Colossenses, ubi ait, de hac baptismi formula loquens: Ταῦτα πάντα συνθήκη ἐστί· Hæc omnia sunt pactum conventum, ut hic Basilius, oùl Guvθέσθαι Θεῷ. Hac eadem pagina post illa verba, iucrum vero nondum afers, subjungebantur septem vel octo periodi, quas deprehendimus apud interpretem tanquam laciniam ex homilia de Chananæa divulsam, et huic Basilianæ assutam. Reperitur illa tomo II Operum S. Joannis Chrysostomi Latine editorum numero decima septima inter eas, quæ sunt de variis in Matthæum locis; sed apud Origenem cum alia interpretatione inter eas, quæ sunt in diversos, numero septima, quam ob causam nec inter sermones de diversis Novi Testamenti locis ei locum dandum censuimus, licet nonnullis non indigna Chrysostomo videatur. Initium illius apud Origenem: Mira res, o evangelista, et ecce mulier capul peccati; apud Chrysostomum, Miratur evangelista. Fragmentum hoc protendebatur ab illis verbis: Hac itaque animadvertens stude Chananæam imitari, etc., usque ad illa, dormit, occupatus est; sed nec in Basiliensi editione, nec in mss. Gallicis occurrit aut Anglicis. Col. 438 D. Ælianus, lib. De animalibus, c. 16, pluribus astutiam perdicis exponit, quam ex Aristotele didicit lib. 1x Historiæ animalium: "Orav dẺ TIÇ θηρεύῃ περιπεσών τῇ νεοττίᾳ, προκυλινδεῖται ἡ πέρδιξ τοῦ θηρεύοντος ὡς ἐπίληπτος οὖσα, καὶ ἐπισ σπᾶται, ὡς ληψόμενον, ἐφ' ἑαυτὴν, ἕως ἂν διαδράσῃ τῶν νεοττῶν ἕκαστος· κατὰ δὲ ταῦτα ἀναπτᾶσα αὐτὴ ἀνακαλεῖται πάλιν• Cum ad nidum quis venando accesserit, provolvit sese perdix ante pedes venantis, quasi-jam possit capi, atque ita allicit ad se capien. dam hominem, eousque dum pulli effugiant; tum ipsa avolut et revocat prolem. Eadem Latine edidit Pțiс byłm; ris, quod dicat ad extremum in sulco resupinam gleba se terræ pedibus apprehensa operire, non tolantem se proripere. Inde fictum Aristophani verbum in Avibus, exmepdixiteiv, astute elubi ac periculum evitare. Idem confirmari nostrorum tempo. rum experientia, tam in Græcia quam in Gallia, tradit Petrus Bellonius lib. v, De avibus, cap. 14. Quod vero subjungit Basilius de athleta conscripto, confirmat observationem clarissimi viri Petri Fabri Sanjoriani Tolosanæ curiæ præsidis lib. 11 Agoni stici cap. 16, qui docet Olympiæ album agonistarum fuisse propositum, quemadmodum gladiatorum ad pugnam designatorum Romæ, colligitque ex hoc Dionis apud Xiphilinum loco in pseud-Antonio de Aurelio Ælice: O pèv yàp 'Hàɛtoi çlový ozveç aŭnių μὴ (τὸ λεγόμενον δὴ τοῦτο ἀφ' Ηρακλέους έγθος γένηται, οὐδὲ ἐκάλεσαν εἰς τὸ στάδιον παλαιπὴν οἰδένα, καίπερ ἐν τῷ λευκώματι καὶ τοῦτο τὸ ἀθλημα mpoypáyavtss • Cui cum inviderent Elei, ne ford, quod dici solet, octavus ab Hercule, neminem ad luctam advocaverunt, quamvis in albo id genus certaminis ascripsissent. De professione nominis atque in album descriptione illorum, qui gymnicis agonibus decertaturi erant, profert locum Aristidis Orat. 1 Περὶ Ρητορικῆς Ὁρῶ δὲ ὅτι κάν ταῖς γυμ νικοῖς ἀγῶσιν οὐχ ὅστις πρώτος τὴν ἀπογραφήν ἐποιήσατο, οὗτος ἀπέρχεται νικῶν, ἀλλ' ὅστις, οὗ τὴν ἀπογραφὴν πεποίηται, τοῦτο ἐπὶ τῆς πείρας &plota delxvvot In gymnicis video certaminibus ἄριστα δείκνυσι· non eos quicunque primi nomen dederint, victoriam reportare, verum qui id, ad quod nomen dederiut, optime factis comprobarint. Sic et apud Lucilium Epigrammate 4 lib. 11 Antholog.: Εἶτ' ἀπογραψάμενος πύκτης ἀπολώλεκε πάντα Hic in pugilum tabulas relatus amisit omnia. Col. 442 11. Desperantibus medicis. Legebatur olim, a medicis domesticisque deseraris. Quando, inquam, extrema erit anxietas, febrisque ardore viscera adurentur, dolebis miser, etc., apud te dicens, Quam contempta est mea stultitia! His deletis substituimus quæ excusa sunt, quæque deinde comperimus doctissimi Billii calculo comprobata apud Damascenum lib. 11 Parallel. cap. 119: Desperanlibus salutem tuam et medicis et propinquis, cum crebo ac sicco anhelitu compressus, vehementi febre in ternas partes inflammante atque succendente, ime quidem pectore ingemisces, qui autem mæroris socium tibi sese adjungat, non invenies. Col. 443 7. Homo aut gehennam. Videtur scriptum olendisse interpres, ἄνθρωπε, ἐὰν φοβηθής, vel aliquid tale, dum ita vertit: Homo, si gehennam metuis, si regnum affectas, ne vocationem sperne, we vanas innecte causas, ad excusationem nulla idones. Sed receptam lectionem et Regii et cæteri codices tue tur. Col. 459 8. Quod cotylæ unius. Omiserat hajus mensuræ nomen Volaterr. Vasis magnitudinem sim mensuram capientem quanta sit considera. Hanc in

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI. nuscripto Regio, et cum excuso Latino in hæc verba: Natalis sancti martyris Barlaam ex Antio - chia, quem beatus Chrysostomus encomiis honoravit. Ilic propter Christi confessionem ex carcere judici oblatus nervis cæditur, et exstirpatis unguibus ad aram ductus aperta manu carbones cum thure accepit. In Horologio tamen Græcorum, cui Menologiunı breve insertum est, non 16 Novembri, sed 19, ut in Romano Martyrologio, festivitas ejus et commemoradio notatur: ιθ'. Τοῦ ἁγίου Βαρλαὰμ καὶ τοῦ ἁγίου προφήτου ᾿Αβδίου, ἀλληλούϊα. nequaquam in vas vinarium reponis, sed in ventrem bris, sive 16 Novembris, quod convenit cum matuum dudum repletum demittis. Quamobrem, etc., quæ plane sunt ἀπροσδιήνυσα. Caeterum κοτύλη mensuræ liquidorum genus est apud Atticos, capiens quartaria duo, sive Italicas uncias novem. Stephanus, in Thesauro xotúlny docet recte interpretari quosdam hemina Latine, quia nulla est Latinis mensura, quæ propius ad xotúlny accedat, nec tamen easdem esse mensuras, quod xotúan uncias Italicas novem, hemina Romana decem contineat: scribit tamen Athenæus, lib. xi, pag. 479, etiam apud Graecos cotylen vocari heminam, ὥς φησι Πάμφιλος τὴν κοτύλην καλεῖσθαι καὶ ἡμίναν. Est igitur intelligenda hemina Græca, non Romana. " Col. 499 4. Extendatur in rota. Volaterranus, corpus rotis scindatur, in equuleo suspendatur. At enim κατατείνεσθαι non est scindi, neque στρεβλού rei, cum de criminibus quæstiones haberentur. Sui. das idcirco dixit, τροχισθεῖσα, βασανισθεῖσα, τoιαία, in questione torta: ᾿Απὸ τοῦ τροχοῦ, ὅπερ ἐστὶν δρ γανον βασανιστήριον, καὶ διατεῖνον τὰ σώματα· καὶ Αριστοφάνης- Ἐπὶ τροχοῦ γ᾽ ἕλκοιτο μαστιγούμε voç' Ab rota, quod instrumentum est ad torquendum: aptum, in quo corpora extenduntur; unde Aristophanes: In rota autem trahatur verberibus cæsus... Locus est in Pace pag. 653, in quem locum Scho-- liastes: Οἱ γὰρ δοῦλοι σφαλλόμενοι ἐπὶ τοῦ τροχού δεσμούμενοι καὶ συρόμενοι ἐτύπτοντο Etenim servi cum peccassent, vincti et tracti in rota cædebantur. Plutarchus περί αδολεσχίας, De garrulitate, pag 509: Βασάνιζε, καὶ στρέβλου τὸν ἁλάστορα, ἐκομίσθη τροχός, κατετάθη ὁ ἄνθρωπος· Torque et excrucia sce lestum, affertur rota, extenditur homo. 'Esxɛdás0rjoav οὖν πάντες καταλιπόντες ἐν τῷ τροχῷ τὸν ἄθλιον ἐν dedeµévov• Dissipati sunt omnes, miscrum illum rota alligatum relinquentes. Apuleius, lib. 111: Nec mora cum ritu Græciensi ignis et rota, tum omne flagro rum genus inferuntur. Adhibebatur et in suppliciis martyrum a magistratibus rota. Joan. Chrysost., Sermone de S. Luciano martyre pag. 600: OŬTE βάραθρον όρύξας, οὔτε τροχὸν εὐτρεπίσας, οὔτε εἰς ξύλον ἀναγαγών, neque barathro effosso, neque rol parata, neque cum in equuleum sustulisset. Nicepho. rus, lib.'vn Histor., cap. 14, narrat S. Panteleemonem depugnasse cum ferro secante, plumbo fet Col. 479 3. Obscura possunt videri illa, Eral aliquando, quando non erat, quo pacto etiam Cor- Boat suspendi. Olim in rota extensi torquebantur narius edidit; sed clarius effertur blasphemum illud Arianorum dictum a beato Hieronymo Epist. 58, in Dialogo adversus Luciferianos: Si quis dixerit, Erat tempus, quando mon erat Filius, anathema sit; et apud Hilarium, lib. De synodis adversus Arianos: Eos autem, qui dicunt, De nullis exstantibus est Filius, vel de altera substantia, et non ex Deo, et quod erat tempus vel sæculum, quando non erat; alienos scit sancta et catholica Ecclesia; et lib. x11 De Trinitate: Non reliquit in verbis, ut non fuerit, antequam nasceretur. Interpres Athanasii Disput. I contra Arianos pag. 124: Καὶ πάντων οὐκ ὄντων πρότερον, ἀλλ' ἐπιγενομένων, καὶ αὐτὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν, καὶ οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῆναι, ἀλλ' ἀρχὴν ἔχει τοῦ εἶναι· Ει cum omnia prius non essent, sed postea exstiterint, ſuit profecto, cum Verbum non erat: et quia non erat antequam fieret, principium exsistendi habuit. Ubi commodius dixisset, Et quia non erat, antequam nasceretur: non enim est πριν γενηθῆναι, sed πριν γεννηθῆναι. Sic demum vetus interpres Symboli Nicæni: Eos autem qui dicunt: Erat aliquando, quando non erat, et antequam nasceretur, non erat, et quia ex iis quæ non sunt, factus est. Græca verba sunt his Basilianis persimilia, τοὺς δὲ λέγοντας, Ην ποτε, ὅτε οὐκ ἦν, καὶ πρὶν γεννηθῆναι οὐκ ἦν, καὶ ὅτι ἐξ οὐκ ὄντων EYEVETO. Idcirco emendavimus quod hic verterat Volaterranus πρὸ τοῦ γενηθῆναι οὐκ ἦν, antequam factum esset, non erat. Postremo apud Gregorium vente, et rota membra comminuente, atque in Nazianzenum similem de Patre sententiam habemus a doctissimo Billio pariter expressam, Orat. 37, p. 594: Εἰ ἦν ὅτε οὐκ ἦν ὁ Πατὴρ, ἦν ὅτε οὐκ ἦν ὁ Yl6; Si fuit tempus, cum non esset Pater, fuit quoque cum non esset Filius. Col. 483 A. In Barlaam martyrem. In Martyrologio Rom. ad diem 19 Novembris legimus: Cæsareæ Cappadocia sancti Barlaam martyris, qui agrestis licet et rudis, Christi sapientia munitus tyrannum vicit, et ignem ipsum fidei constantia superavit: in cujus die natali sanctus Basilius Magnus celebrem habuit orationem. In eum locum scribens illustrissimus card. Baronius admonet agere Græcos de hoc martyre in Menologio ad xvi Kal. Decemrota æquore maris innatantem lapidem molarem traxisse. Ex his locis apparet supplicium illud quod, Francisco I regnante, in grassatores institutum est, ut fractis membris semianimes in altum elatis rotis supini imponantur, ab rota illa veterum, cui homines alligati torquebantur, ac distendebantur, longe dissimillimum esse, ut observat Jac. Cujacius, lib. I, cap. 28, Observationum. Col. 507 3. Nam et res in bello. Profertur hic locus ab Adriano papa Romano it. (pistola ad Constantinum et Irenen adversus errores Iconomache rum, pag. 412 editionis Romanæ tomi III Concilion., ex qua pauculas varias lectiones annotavimus. Hic enim est, ἐπεὶ καὶ πολέμων τρόπαια καὶ νίκας καὶ

J811 IN HOMILIAS DE DIVERSIS fendisse, neque Gregorius Nyssenus, Orat. 2 de Martyribus XL, publicis tum balneis vacasse stagnum ait, sed tanta alacritate ad stagnum illos accurrisse, ac si ad publicas balneas devenissent. 'Αλλ' ὁμοθυμαδὸν ἅπαντες τουτονὶ καταλαβόντες τὸν τόπον, ὡσεὶ δημοσίοις τότε λουτροῖς σχολάζοντα, ὡς καὶ αὐτοὶ μέλλοντες τῷ λουτρῷ καταφαιδρύνειν τὰ σώματα, ἑτοίμως τὴν τῶν χιτώνων περιβολὴν ἀπετί Oɛvto Sed unanimiter universi hoc occupato loco, publicis perinde quasi balneis vacaret, et quasi tum ipsi lavacro corpora curaturi et abluturi essent, haud cunctanter tunicarum amictum deponebant. διήγειραν λογογράφει πολλάκις· rursus πρὸς ἀνδραγα- ἡ πόλις κατάκειται, ut videtur scriptum alicubi of θίαν. Item, & γὰρ λόγος τῆς ἱστορίας υπέγραψε, ταῦτα γραφὴ σιωπῶσα διὰ μιμήσεως δείκνυσι. Caeterum in Medicao quoque aliter legebatur, xal of µèv tỷ λόγῳ κοσμοῦντες, οἱ δὲ τοῖς πίναξιν ἐγχαράττοντες· Tooú;, quam lectionem Adriani epistola amplectitur: Quin etiam bellorum trophæa et victorias et historici scriptores et pictores demonstrant: hi quidem oratione rem exornantes, hi vero in tabulis depingentes, multos ad virtutem et virilitatem excitarunt. Siquidem quæ historia oratione exprimit, hæc tacens pictura per imitationem ostendit. Hæc interpretatio fidelior illa Anastasii Bibliothecarii, quam sequitur synodus Parisiensis pag. 94. Vide aliam interpretationem Zini apud Damascenum: nos in hac Volaterrani expunximus illa, sermo ketatur hos oret: atque ita bona fide citatur a theohistoriæ per inductionem pra bet. Col. 510 13. Apud imperatores. Plures commemoral, non unum, ut Volaterranus, in tantam quoque imperatores dignationem venerunt, ut ob bellorum experientiam et animi fortitudinem primas apud eum obtinerent. Porro martyrium passi sunt hi Saneti apud Sebasten Armeniæ urbem, tempore Licinii imperatoris, sub Agricolao præside, ut legitur in Martyrologio Romano, mensis Martii nono die, et confertur illorum obitus ab illustrissimo Annalium ecclesiasticorum auctore Baronio, tom. If, in annum Constantini Magni undecimum, Christi vero 516, unde suspicari licet his verbis Constantinum e↓ Licinium designari. Col. 515 B. Tum mutilatur. 'Axpwtypiáľetai editum est ex varia lectione codicum Anglicorum margini adjuncta: at in utraque Basiliensi editione, et in Medic. et Olivar. mss. constanter legebatur” àxporŋpiáčstat, quemadmodum et in vulgato Lexico ἀκροτηριάζεται, veteri, licet perperam ita scriptum esse contendat Henric. Stephanus in Thesauro; quod idem valet alque ¿xpwtŋpiášɛ5ða, extremas partes amputari: unde sequitur apud Basilium, ὥσπερ ἀπὸ πυρὸς καιομένων τῶν ἄκρων, sed interpres utramvis lectionem perperam expresserat, Deinde in acutum tendit, ut ab igne cum summa cremantur. Ab extremis namque corporis partibus consequens vapor. Paulo post iidem manuscripti vulgate lectioni favent Basiliensis editionis * £ ' â vocitat ἐδύναις δίδωσι, non ut ex Anglicis editum est τοῖς δὲ ἐφ᾽ ἃ συνωθεῖται ὁδύνας. Cornarius ex Basiliensi, cas vero ad quas detruditur, doloribus affligit, corporis nimirum partes. Sequitur ibidem, nept fo OS XXI, quod Cornarius Latine reddit, stagnum circa quod urbs habitatur, quasi esset xatοικείται, vel κατώκηται. Imo κατοικίζειν πόλιν est condere civitatem, fundare, collocare. Stagnum circa quod urbs erat fundata, Volaterranus contentus fuit hac versione, quod pro mœnibus civitatis erat, quam merito vitiosam esse contendit illustrissimus cardinalis Baronius in suis in Martyrologium Romanum Notis, cum Basilius dicat circa stagnum illud sitam illam urhem fuisse, Nec tamen hic legitur, repi îv ' Col. 523 6. Ad quadraginta martyres confugit Ediderat Volaterranus, ad hos confugiat, qui rursus logis catholicæ religionis propugnatoribus; sed nihilo tamen minus intercessioni sanctorum nunc favet hic locus, aut corum invocationi, cum constet tantum virum nequaquam ut exemplum imitandum prolaturum fuisse, quod non probaret, aut quod ia crimen idololatriæ vocari posset; præsertim cum addat eos, qui sic orant, exaudiri; at peccatores Deus non exaudit, Joan. 1x, 31; denique pɛEV tiş duvatwtátous, legatos, oratores, intercessoresque potentissimos eos appellet. Idem Homilia de S. Mamante, p. 185: Μνήσθητέ μοι τοῦ μάρτυρος, ὅσοι δι᾿ ὀνείρων αὐτοῦ ἀπηλαύσατε, ὅσοι περιτυχόντες τῷ τόπῳ τούτῳ ἐσχήκεσαν αὐτὸν συνεργὸν εἰς προς EUX et Homil. in psalm. xxx, spiritales esse virtutes quasdam ait, quæ preces nostras suscipiunt, αἱ δὲ ὦτα τῷ παραδέχεσθαι ἡμῶν τὰς δεήσεις. Col. 558 11. Sophisticam jactantiam. Kóprov vulgata Lexica docent sonare nonnunquam vanam grandiloquentiam, cum jactatione conjunctani, sive tırmorem grandium verborum, qui merito tribuitur sophistis. Philostratus in Vita Apollonii lib. VII, cap. 8, κουφολόγου οἱ σοφισταί χρῆμα, καὶ ἀλαζὼν ἡ zéyvŋ• pleni sermonum inanium sunt sophistæ, et multa in eorum arte est jactantia; et Apollonius de Euphrate, ejusdem lib. cap. 7: '0 μèv yàp xoµπαστὴν ἔφη καὶ τερατώδη με εἶναι· Dicebat enim jactatorem esse me, et portentosa quædam loqui. Basilius noster Epistola 146. pag. 939, tomi Il edit. Parisiens. an. 1618, sophistarum artis proprium esse dicit τὰ μεγάλα μικρὰ ποιεῖν ὁπότε βούλεται, καὶ τοῖς μικροῖς περιτιθέναι μέγεθος. Cornarius hic verteral, Ne mihi elationes in sermone sophisticas; aptius huic loco, quam quod interpres ediderat, ne in sermone arrogantiam usurpes supkisticam, neque in cantu ad voluptatem accommodatæ voces superiores habeant. Col. 567 2. Qui in militari. Taxtixă doctissimus Budæus interpretatur, quæ ad disciplinam militarem pertinent, licet proprie nonnunquam 72xtɩxóg sit, qui instruendæaciei peritus est. Cæterum Raphael Volaterranus, qui homiliæ istius interpretationem, ut aliarum concionum de diversis argumentis contexuisse putatur, bic ediderat ad-

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI. modum concise, qui in gymnasiis sese exercent, et mus Doricum esse hoc proverbium, et ex S. Gremanu pedeque instructi postmodum utilitatem, etc. At distinguit ab exercitationibus militaribus, vel 'egitimorum certaminum, xsɩpovoμlaç Basilius, et a saltationibus, ut Xenophon in Convivio pag. 877 (ι, 19): Ωρχούμην μὲν οὔ, οὐ γὰρ πώποτε τοῦτ' ἔμαθον· ἐχειρονόμουν δέ· ταῦτα γὰρ ἐπιστά µŋv· Non saltabam equidem, quando id nunquam didici: sed manibus gesticulabar, quod facere n10ram. Juvenalis Sat. 5 [121]: Saltantem spectas, et chironomounta volanti Cultello. Est enim χειρονομία manuum notus et gesticulatio, vel manuum certa cum lege motus. Et yetpovouñoa, Pollux lib. 11, cap. 4, exponit to talv χειροῖν ἐν ῥυθμῷ κινηθῆναι, manus certa lege et concinne movere. Ut igitur ait Cicero in Oratore [c. 4], sine philosophia non posse effici eloquentem; non ut in ea sint omnia, sed ut sic adjuvet, ut palæstra histrionem ita Basilius ait Christianum profana poetarum et oratorum doctrina adjuvari, ut milites gesticulandi manibus et saltandi artibus iu suis exercitationibus adjuvantur. Quintilianus, lib. 1, cap. 19, legem gestus appellat xɛɛpovoμlav, et Lacedæmonios etiam saltationem quamdam tanquam ad bella quoque utilem inter exercitationes tradit habuisse Col. 567 2. His externis. Interpres, Si gloria pulchritudinis vitæ hujus, quam tantopere laudamus, illita nobis permansura sil, nisi prius purgati, sacras et arcanas Scripturæ disciplinas non facile attingemus. Notum est plerumque Patres gentilium eruditionem externas disciplinas appellare, ut Chrysostomus ait homil. 1 ad Antiochenos pag. 3: Ἡ μὲν ἔξωθεν παίδευσις πολὺν ἀνελίτ Tousa pov Externa vero doctrina, multas jactaxs nugas; et lib. x D: sacerdotio, pag. 88: Oi toùç Àóγους ἀσκοῦντες, ἐν τιμῇ οὐ παρὰ τοῖς ἔξωθεν μά νον, ἀλλὰ καὶ παρὰ τοῖς τῆς πίστεως οἰκείοις· Qui eloquentiæ stu:lium excolunt, in pretio habentur, non apud externos tantum, sed elium apud Christianæ fidei domesticos. Clemens Alexandrinus, 1 Stromatum exponit illud monitum Sapientis, Ne multum sis apud alienam, de gentilium disciplinis, Ενεστιν οὖν προπαιδευθέντα ἐπὶ τὴν ἀρχικωτάτην σοφίαν ἐλθεῖν, ἀφ᾿ ἧς τὸ Ἰσραηλιτικὸν γένος abžerai. Licet ergo ei, qui disciplinis prius est institu:us, venire ad sapientiam, quæ vel maxime principatum obtinet, a qua augetur. genus Israeliticum. Ilieronymus, epist. 84 ad Magnum oratorem Romanum, Quid ergo mirum si et ego sapientiam sæcularem propter eloquii venustatem et membrorum pulchritudinem de ancilla atque captiva Israelitidem facere cupio? Videndus de hoc argumento Augustinus, lib. 1 De doctrina Christiana cap. 40, Eusebius, Historiarum ecclesiast. lib. vi, cap. 18, et Nicephorus, Historiarum ecclesiast. lib. x, cap. 26. Col. 570 4. In Dorico proverbio. Observandum est, quod ex solo, ut opinor, Basilio discigorio Nazianzeno, epist. 130, 2(0ov not tay σnáptav &ɣɛtv, qui Dorica dialecto illud effert, neque immutandum esse, nec aliter efferendum, ne forte quis errantem Erasmum sequatur, qui in Chiliadibus suis [4, 8, 99,] tumultuaria opera congestis ordinem invertit, τὴν σπάρτην πρὸς λίθον &ɣetv. Funiculum, inquit, lapidi admovere dicuntur, qui curam omnem adhibent, ne quid geratur, secus quam oportet. Tum addit locum Chrysostomi ex homil. 35 in priorem ad Corinthios, Exónet TWS πάλιν ἐνταῦθα πρὸς τὴν σπάρτην τὸν λίθον ἄγει τὴν οἰκοδομὴν πανταχοῦ ζητῶν τῆς Ἐκκλησίας. Vide quomodo hic rursus lapidem duoit adamussim, ubique quærens ædificationem Ecclesiæ. Sic Hervetus; at Erasmus, tam bonus interpres quam architectus, proverbium invertit, et funiculum, inquit, admovet ad lapidem: qui tolerandus in alio fuisset error, non in ipso, qui jam in alia Chiliade [2, 5, 36,] proverbium ex Plutarcho eruisset, hoc ipsum ve tans in libro, Quomodo se quis sentiat in virtute profecisse, [p. 131 ed. Steph.], mpdę oráðµŋ néτρον τίθεσθαι, μή τι πρὸς πέτρῳ στάθμην, Lapis amussi applicandus est, non amussis lapidi. Sophocles apud Athenæum, lib. xii, pag. 56, [p. 564, ed. Casaub.]: Ὡς τέκτονος παρὰ στάθμην Ιόντος Spoūtai xavwv. Ut fabri adamussim euntis regula dirigitur. Et apud Homerum Odvoσ. E, 245: Ξέσσε δ' ἐπισταμένως, καὶ ἐπὶ στάθμην ίθυνε. Polivit vero scile, et ad amussim direxit Col. 571 4. Tantum aberat ut. Non hoc velt Basilius, sed solo aspectu ad sui venerationem impulisse reginam, sive præsentia sua, Ulyssem, quamvis nudus esset. Hic ergo scribe, primum quidem reginam reveritam eum esse, cum solum apparuisset: tantum abest, ut erubescere deberet, quod nudus conspiceretur. Nam illud alterum póvov post ὀφθέντα aberat a ms. Oliv., et facile eo carere possumus. Homeri locus est 'Odvoσ. Z, 137 et 243: Σμερδαλέως δ' αὐτῇσι φάνη κεκακωμένος ἄλμῃ. Νῦν δὲ θεοῖσιν ἔοικε, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι Horrende autem illis apparuit afflictus salsugine. Nunc vero diis similis, qui cœlum latum habitant. Col. 574 A. Unde Solon. Plutarchus in Vita Solonis [c. 3, p. 146 ed. Steph.] hos versus ei tribuit, quemadmodum et Basilius, et apud eum Cruserius interpres ita vertit: At virtutis opes non nisi rectus habet lis non cedo malis: quarum est possessio firma: ast Esse potest locuples improbus atque probus Leguntur tamen inter Theognidis Gnomas versu 316, quemadmodum antea. observavit R. P. Andreas Schottus in, suis ad hanc homiliam Notis, qui et sequentem locum Theognidis ita carmine expressum extulit: Inclinat libram nune huc, modo Jupiter illuc, Pauver arit subito, qui modo dives erat. Sed άλλοτε ἄλλῳ illic legitur, non ἄλλοτε άλλω

IN HOMILIAS DE DIVERSIS Immútavimus quod dixeras interpres talentum Ibid. 14. Talis faciebat. 'O dɛīva èmolɛl. Corappendere, quod proprie est libram inclinare. De Prodico Chio [imo Ceo] Xenophon consulendus in lib. De dictis et factis Socratis 11, pag. 737: 'Hpaκλέα ἐπεὶ ἐκ παίδων εἰς 4την ώρμᾶτο, ἐν ᾗ οἱ νέοι αὐτοκράτορες γιγνόμενοι δηλοῦσιν, Herculem posteaquam exacta pueritia pubertatis iniret cursum, in qua jam adolescentes sui juris fiunt; et Cicero melior interpres, lib. 1 De officiis [c. ¸32]. Sequitur versus homericus ex lib. 'Odvoơ. K, [495], de Tiresia vate: Solus nempe sapit, reliqui volitant velut umbræ. Col. 575 7. Sed lingua quidem. Emendavimus pravam interpretationem, quæ Euripidi, quod est a Platone reprehensum, tribuebat, sed linguam quidem virtuti consonam, mentem vero affert dispar rem, ut secundum Euripidem dicat: Cupio bonus videri magis quam esse Est enim versus Euripidis in Hippolyto, quem Latine sic effert Cicero De officiis [c. 29]: narius vertit, Ille faciebat. Ita melius exprimitur formula inscriptionum sive titulorum, quibus opifices varii, ut statuarii et pictores, operum se auctores profitebantur: quem morem illustrat testimonio Plinii in præfatione Historiæ naturalis R. P. Andr. Schottus noster: Ex illis nos velim intelligi pingendi fingendique conditoribus, quos in libellis his invenies, absoluta opera, et illa quoque quæ mirando non saliamur, pendenti titulo inscripsisse, ut Apelles faciebat, aut Polycletus, tanquam inchoata semper arte, et imperfecta, ut contra judiciorum varietates superesset artifici regressus ad veniam velut emendaturo quidquid desideraretur, si non esset interceptus. Itidem Politianus cap. 47 Miscellaneorum veterem inscriptionem marmoreæ basis Romæ inventæ addit, Σέλευκος βασιλεύς Λύσ GITTOS Emule. Seleucus rex Lysippus faciebat: agnovimus, inquit, non temere illic èñoiɛɩ potius, quam troiŋoev, hoc est, faciebat, quam fecit. Juravi lingua, mentem injuratam gero. Illud vero de Platone sumpsit ex Plutarcho Basilius in lib. De discrimine adulatoris et amici pag. 50, 18 31 ed. Krigel.]: Ὡς γὰρ ὁ Πλάτων φησὶν, ἐσχάτης ἀδικίας εἶναι δοκεῖν δίκαιον, μὴ ὄντα, καὶ κολακείαν ἡγητέον χαλεπὴν τὴν λανθάνουσαν· Sicut enim Plato ait, extremæ esse injustitiæ ¯justum videri, neque esse: ita et hæc periculosa est existimata assentatio quæ latet. Porro contrarium profert idem Plutarchus in Aristide [p. 586 ed. Steph.] ex Æschyło [Sept. c. Theb. 578] de Amphiarao: 03 γὰρ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει Neque enim videri justus hic, sed esse vult. De Basilio item Gregorius Nazianzenus in Oratione funebri pag. 557: Εξναι γὰρ, οὐ δοκεῖν ἐσπούδαζεν ἄριστος. Non enim optimus-videri, sed esse studebat. [Plura habes in Annot. ad Greg. Naz. Or. in Cæsar. p. 25 1. 26 seqq.] Ibid. 3. Homo quidam. Interpres scripserat, Ilomo quidam in foro, at Plutarchus in Vita Periclis pag. 154, [p. 281 ed. Steph.] xaxw; áxovwv úлÓ τινος τῶν βδελυρῶν καὶ ἀκολάστων, cum improbus et petulans homo quidam contumelia ipsum et maledictis insectaretur. Illud autem, quod de suo adjecit Basilius, öɔç aút µh, sic expresserat interpres: Ne quid in philosophiæ studio admitteret. Sub finem paginæ Euclidis apophthegma, quo fratrem iratum placavit, duobus locis expressit Plutarchus in libro De ira cohibenda [p. 822]: àπολοίμην, εἰ μή σε τιμωρησαίμην, peream, nisi le ulciscar; ἐγὼ δὲ ἀπολοίμην, εἰ μή σε πείσαιμι· Ego vero peream, nisi te in meam traduxero sententiam; et lib. De amore fraterno [p. 869]: Ἐγὼ δὲ εἰ μή σε πείσαιμι παύσασθαι τῆς ὀργῆς, καὶ φιλεῖν ἡμᾶς, ŵs mpótapov èyíhɛıç ego vero, nisi tibi persuasero, ■t posita ira nos ames, sicut olim. Animadvertendum hic est interpretem de suo addidisse, patienter katurum, quod neque Basilii neque Plutarchi textus agnoscit. Col. 578 8. Non saburratorum. 'Aveppáz:- oto non est sine arte navigium, ut ediderat interpres, sed, quod non est ερματιζόμενον, saburra stabilitum, ut apud Basilium sumi testantur vulgata Lexica, et apud Philonem, lib. 1 De Vita Mosis, nonnulli dicuntur ad pietatem minime obfirnati, ἔνιοι τῶν πρὸς εὐσέβειαν ἀνερματίστων. Chrysostomus, in psalmum vi, pag. 64: "Tap mhoiov ἀνερμάτιστον τῇ τῶν ἀγρίων πνευμάτων ἐκδοθέν púµŋ taxεw; xatzroviíšera: quemadmodum navigium non saburratum violentorum ventorum impetui relictum celeriter submergitur; et in cap. v Isaiæ, pag. 717: Kabánɛp mhoľov àveppátistov xal κυβερνήτου και ναυτῶν ἀπεστερημένον ἁπλῶς καὶ eixň pépsta!· Ut navis non saburrata, et gubernatore desti'zta et „nautis temere fertur et fortuito. Ibid. 10. Sed quemadmodum. Hæc in compendium ita redegerat interpres, non sine sententiæ auctoris dispendio: Et in gymnicis certaminibus nemo sese ad palæstrum aut pancration exercens. Item immutavimus illud, statua plumbo circumdala, συνδεδεμένη, proprie colligala, vel devincia; yoµçouµévýv alii dixissent. Tertullianus in Apologetico, Ante plumbum et glutinum et gomphos sine capite sunt dii vestri. In Agone Tyrsi, Mundum ista simulacra regere non possunt, quia magis ipsa regustur gomphis ferreis, et plumbo et saxo. Cicero in fragmentis librorum De Republica apud Macrobium [Somn. Scip. 1, 4], Virtus non statuas plumbo inhærentes, nec triumphos arescentibus laureis desiderat. De Milone Pausanias in Heliacis pag. 191. [6, 14, pag. 486 ed. Kuhn.] suavo & ἀληλειμένῳ τῷ δίσκῳ, γέλωτα ἐποιεῖτο τοὺς ἐμπίσ πτοντάς τε καὶ ὠθοῦντας ἀπὸ τοῦ δίσκου. Peruncto disco cum institisset, omnes ludibrio habebat, qai se detrudere quantovis impetu facto conarentur. Philostratus, in Vita Apollonii lib. v, cap. 9, scuto, vel disco uncto, sed cuivis loco insistentem non potuisse depelli ait. Τὸν ἀθλητὴν ἱστορούσι του non

NOTE FRONTONIS DUCÆI τον άτρεπτον γενέσθαι, καὶ μὴ ἐκβιβασθῆναί ποτε ἡ μήτης. Interpres ediderat, hoc loco: Nam quid es τοῦ χώρου ἐν ᾧ ἔστη. Aiunt hunc athletam, e loco ubi semel constitisset, nulla potuisse vi dimoveri, sed immobilem permansisse. talibusexspectandum aut suspicandum, nisi ut lascivus ille ornatus ſeminas prætereuntes invitet, aut alienis matrimoniis insidietur? Col. 582 2. Ac pertusum. Hæc substituta sunt Col. 585 6. Domum reverterentur. Plus ergo in locum illorum Volaterrani verborum, ac fracta fecere, quam scripserat interpres, sane omnes erudolia implere. Jam monuimus tetoņµévov rectius buere. Severinus Boethus, lib. 1 De musica, cap. 1, scribi, quam tetpiµµévov, in iis quæ annotata sunt rem ita narrat: Pythagoras ebrium adolescentem in homilias De jejunio pag. 9. Hic addo prover- Taurominitanum, qui rivalis sui domum vellet ambium istud hoc loco etiam τάττεσθαι ἐπὶ τῶν δια- burere, cum intellexisset sono Phrygii modi incitaXEVÕS TOVOÚVTWV, de frustra laborantibus dici, ut tum esse, mutari modum præcepit, atque ita furentis in Appendice Vaticana proverbiorum docetur, quem- animum adolescentis ad statum mentis pacatissimæ admodum alterum proverbium, Galverç els rūp, temperavit. Quod scilicet M. Tullius commemorat in ignem gladio dissecas, quod hic ingerit etiam Basi- libro quem de consiliis suis composuit: cum vinolius, λέγεται ἐπὶ τῶν μάτην κακοπαθούντων, τ lenti adolescentes, tibiarum cantu instincti, mulieris eos jactatur, qui frustra malis divexantur, ut ex- pudicæ fores frangerent, admonuisse tibicinam ut ponit Zenobius Centur. 5, proverb. 27. Aristides spondæum caneret Pythagoras dicitur; quod cum itidem orat. quæ inscribitur Apologia quatuor illa fecisset, tarditate modorum et gravitate canenrhetorum: Ελελήθεις δὲ ἄρα σαυτὸν ἁπάσαις ταῖς tis illorum furentem petulantiam consedasse. Neuter παροιμίαις ἐνεχόμενος εἰς πῦρ ξαίνων, καὶ λίθον ex his modum fuisse Dorium tradit, quem præἔψων, καὶ σπείρων τὰς πέτρας· Non intelligebas scripsit Pythagoras; conveniunt tamen cum hoc teipsum omnibus illis proverbiis obnoxium esse, quod Basilii additamento, quæ de Dorio modo Athenæus ignem diverberares, quod lapidem elixares, quod in lib. χιν [p. 624, D]: Ἡ μὲν Δώριος ἁρμονία τὸ sara semen jaceres. Plato ipse libro vi De legibus ἀνδρῶδες ἐμφαίνει καὶ τὸ μεγαλοπρεπές, καὶ οὐ δια- [t. VIII, p. 309 ed. Bipontin.]: 'Oh you ε TOLETY κεχυμένον οὐδ᾽ ἱλαρὸν, ἀλλὰ σκυθρωπὸν καὶ σφοδρόν τὸν νομοθέτην τὸ τῶν παιζόντων, εἰς πῦρ ξαίνειν Doricus harmoniæ modus virilem præe se fert graUt propemodum legislator facial, quod solent qui vitatem et magnificentiam, non diffusus aut hilaludunt, ignem dividentes. Vidit a Platone usurpari rior, sed tetricus et vehemens; et Lucianus in Harde iis qui frustra moliuntur, quod effici nullo monide [c. 1]: τῆς ἁρμονίας ἑκάστης διαφυλάττειν pacto queat, Erasinus Roterod. Chiliade 1, cent. τὸ ἴδιον, τῆς Φρυγίου τὸ ἔνθεον, τῆς Λυδίου τὸ 1, [p. 16 ed. Froben., 1546, in fol.] dum expli-Baxxixòv, tñs Awplow to σzuvó conservare singucaret Pythagoricum symbolum, Πῦρ σιδήρῳ μὴ oxadevetv, Ignem gladio ne fodito, et Chiliade 1, cent. 4, proverb.. 55, perperam confudit proverbium istud cum præcepto Pythagoræ, quemadmodum et inepte appellavit hanc parænesim Epistolam ad nepotes; præceptum enim illud vetat, ne ignis exagitetur, hoc est, ne potentium iracundia irritetur; hoc proverbium indicat eos ignem velle dissecare sive flammam velut in partes dividere, atque id aggredi quod fieri nequit. Eodem errore lapsus est interpres Moralium orationum, quas Symeon Logotheta ex Basilio collegit, in ea quæ numero xvi est De ingluvie, dum vertit, Nam aperte ignem fodiunt, cribro aquam ferunt, pertuso 1 dolio aquam hauriunt. Græce enim est ut hoc est ut hoc loco, Ατεχνῶς εἰς πῦρ ξαίνοντες, καὶ κοσκίνῳ φέροντες ὕδωρ, καὶ εἰς τετρημένον ἀντλοῦντες πίθον, Proinde corrigendum est, Nam aperte ignem dissecant, cribro aquam ferunt, et in pertusum dolium infundunt. Ibid. 5. Vel adrersa fortuna. Diogenes Laertius pag. 399 [ed. Casaubon., 1615. in-8.]: Mapárov ἰδὼν καλλωπιζόμενον ἔφη· Εἰ μὲν πρὸς ἄνδρας, ἀτυχεῖς· εἰ δὲ πρὸς γυναῖκας, ἀδικεῖς· Adolescentem intuens Diogenes se comporentem, Si quidem, inquit, ad viros, infeliciter: sin autem ad mulieres, injuste. 'Era:psły hic est meretricio more se prostiiuere, unde proverbium apud Græcos; xo- € lorum concentuum proprietates, in Phrygio quiddam akonitum, in Lydio Bacchicum furorem, in Dorio gravitatem. Plinius demum lib. 11, cap. 22, Saturnum Dorio moveri phthongo scribit, Jovem Phrygio, ex Pythagoræ doctrina. Ibid. B. Aut ea quæ sub ventre. Non ut interpres, ventri aut ſemori servire. Usitata locutio Basilio ad indicandas venereas libidines. Comment. in Isa., p. 405, τῶν κατὰ γαστέρα ορέξεων xat tŵv und yaorépa. Gregorii Nazianz. Orat. 16, pag. 250: Μή κακο! νομιζοίμεθα καὶ δοῦλοι γα στρὸς καὶ τῶν ὑπὸ γαστέρα· Ne nos mali existimemur, ac ventris, et eorum quæ sub ventre sunt mancipia. Gregorii Nysseni De virginitate pag. 561: Καθάπερ πρὸς τὴν νομὴν τὰ βοσκήματα μόνῃ τῇ γαστρὶ, καὶ τοῖς μετὰ γαστρὸς ζῶν, tanquam ad pabulum pecudes ventri soli, et iis quæ post ventrem sunt deditus vivit. Sic malim vertere, quam cum interprete, cæterisque ventris vitium consequentibus, et fortasse aptius legeretur peta yaoτépa, quod alii auctores dicunt ὑπὸ γαστέρα. Col. 586 4. Execestidæ filium. Diogenes Laertius: Σόλων Έξηκεστίδου Σαλαμίνιος. Versus qui citatur, Cornarii Latino versu expressus, inter SoJonis carmina est numero 71, inter Gnomica Theognidis 227, quod vero sequitur distichum 1451. Col. 587 15. Et quemadmodum.] Hæc truncata fuerant ab interprete, Vituperat, more polypo-

IN LIBROS DE BAPTISMO dis, qui colorem terræ quam attigerit reddit. Sed ne ingemiscunt quidem. Sallust, in Jugurtha [c. 81]: ista. Plutarchus bæc Basilium videtur docuisse, cujus hæc verba sunt in libro De discrimine adulatoris et amici pag. 52, [§ 67]: Τὰς δὲ τοῦ κόλακος ὥσπερ πολύποδος τροπὰς ῥᾷστα φωράσειεν ἄν τις, αὐτὸς ἐπὶ πολλὰ δοκῶν τρέπεσθαι· Caterum adulatoris veluti polypi mutationes facile deprehendet, qui seipsum simulabit varie mutari. Et in libro De amicorum multitudine [p. 167], Theognidis profert boc distichum: Benefacere ex consuetudine in naturam vertitur. Cæteruin moniti hujus auctorem prodidit Plutar - chus in libro De exsilio pag. 602 [p. 1069 ed. Steph.]: Τὸ καλὸν ἐκεῖνο παράγγελμα των Πυθαγορείων· Ελοῦ βίον ἄριστον, ἡδὺν δὲ αὐτὸν ἡ συνήθεια mother. Pulchrum illud Pythagoreorum præceptum: Delige vite rationem optimam, suavem eam consuetudo faciel. Col. 590 B. Mamantis martyris, qui AureΠουλύποδος νόον ἔσχε πολύφρονος ὃς ποτὶ πέτρῃ liano imperatore passus est Casarea Cappadocia, Τῇπερ ὁμιλήσῃ, τοῖος ἰδεῖν ἐφάνη. Polypodis mentem versuti sume, sub omni Qui visu præbet se similem lapide. Ex initio distichi hujus proverbium conflavit Erasmus, immerito; neque enim apud auctores in proverbium videtur abiisse, verum aliter efferri solet apud Græcos, ut constat ex Diogeniano Centuria 7, 73: Πολύποδος ὁμοιότης. Πρὸς τοὺς ἐξομοιοῦντας £autoùs ois þoúhovtať. Polypi similitudo. In assimilantes se iis, quibus voluerint. Et in Collectaneis ex Suida cent. 2, 98. niemoria celebratur in Menologio Græcorum ad 1 Nonas Septembris, in Martyrologio Romano XVII Augusti. Agit et S. Gregorius Nazianzenus in Orat. in novam Dominicam de eo, et Sozomenus lib. 5, c. 2 Historiarum Ecclesiasticarum. Fortunatus in Actis S. Radegundis, lib. 2, reliquias ejus aliquas in Galliam translatas fuisse Ibid. C. 6. Qui longissimæ. Corrigendum in Græco arbitror map' huiv. Interpres tantum ediderat, Mathusalem illius, qui mille annos; et paulo μοςὶ ἡδὺν δὲ προσδοκάν, eligere vitam, jucunditatem vero illius exspectandam esse ex usu rerum optimarum. Sed hoc vult Basilins, sperandum esse, ut quæ aspera sunt, consuetudine fiant mollia. Cicero, 11 Tuscul. [c. 16]: Ferre laborem, contemnere vulnus consuetudo docet. Item [c. 17]: Consuetudinis magna vis est. Pernoctant venatores in nive, in montibus uri se patiuntur. Pugiles cestibus contusi testatur. Col. 613 9. Dæmonum. Hexameter versus est, quem desid. Erasmus in proverbio, Arena superat, exprimit hoc Latino: Mensura est pelagi, et numerus mihi notus arenæ: sed cum addit hoc oraculo Dei sapientiam ineſabilem comprehendi, non videtur meminisse dæmonis hanc vocem fuisse a Pythia emissam, ut scribit Herodotus lib. 1: Ἐν δὲ Δελφοῖσιν ἡ Πυθίη ἐν ἑξαμέτρῳ τόνῳ λέγει τάδε· Οἶδα ἐγὼ ψάμμου τ' àp:Quév. Hæc Apollo Lydis a Cræso missis respon dit. Scripsit tamen Archimedes librum De numero arenæ maris, de quo Clavius noster in Commentarüs in sphæram IN LIBROS DE BAPTISMO. vertendum, præstantius esse Joannis baptismate Christi baptisma, ex sententia Basilii, contra quorumdam ɛówv profanam novitatem. Merito sane præfixerat his libris quispiam ex iis, qui superioribus Latinis editionibus præfuerunt, ronita quædam, quibus lectorem monebat, ut quoiam non alium nacti erant interpretem, quam hominem Zuinglianæ doctrinæ suspectum, ac proinde a catholica alienum, sibi ab eo caveret; cum Illius xaivotopias studiosi, sacramentorum vim et efficaciam mirum quantum elevent, et cum ipsi baptismo, tum cæteris gratiæ divinæ vasis minus cumscripta sunt certis limitibus, minus diffusa sunt; quam par sit tribuant. Quo nobis crebrius faciendum erit, ut quæ loca sunt in hac editione receusita cum ex collatione cum aliis auctoris locis, tum ex aliorum Patrum consensu et vodi fideliter asseramus. Verterat igitur pag. 624, C, 8, Volfangus Musculus, cui tribuitur in editione Basiliensi anui 1540 hæc interpretatio, de posteriore nostram sententiam quæsivistis; item illud: "Evo:μo Eσ00s, arati estole omni vos interroganti respondere, rationemque communis fidei reddere, rationem de Dominico secundum Evangelium baptismate reddimus. Usurpat Basilius verba Petri apostoli, 1 Petrim, 45, nisi quod pro αιτοῦντι ὑμᾶς λόγον legit, ἐπε ερωτῶντι ὑμᾶς λόγον, et addit verbum έσεσθε. Ubi adCol. 1515 9. Juxta propositum. Interpres scripserat, scopo div. benepl. constantes immoremur, item omiserat adverbium, alicubi, épouxOS TOU apostaxűévta, ut definite præcepta: rectius Janus Cornarius, strictim præcepta sunt; quæ enim ciret opponit τῷ ὁριστικῶς, καὶ τῷ ἁπλῶς, τὸ σαφώς. Germanus huic locus est apud eumdem, Basilium, tomo I, Regula breviori 267: Tà àµçíɓola xal ἐπικεκαλυμμένως εἰρῆσθαι δοκοῦντα ἔν τισι τόποις TH BETVEÚσTov Špayñs únd tŵv Ev &ÀÀois sómCI; ὁμολογουμένων σαφηνίζεται. Non tamen hinc inferre lector debet omnia Scripturæ loca obscuriora, ex aliis dilucidis facile a quovis explicari posse: nam ita falsum esset dicere obscuram esse Scripturam, quod tamen asserit Basilius in proœmio Comment. in Isaiam pag. 332: γυμνάσιον ἡμῖν τῆς διανοίας ἐμηχανήσατο τὴν ἐν ταῖς Γραφαῖς ἀσάφειαν ἐπ' ὠφε Àsia tou vou· et posset unusquisque, nihil moratus auctoritatem Patrum, Scripturam exponere, quod

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI. tamen illum non præstitisse testatur Rufinus, lib. mum auriculæ ejus qui mundatur. De integritate xt, cap. 9, hæc de illo et de Gregorio Nazian. scribens, Ambo Athenis eruditi solis divinæ Scripturæ voluminibus operam dabant, earumque intelligentiam, non ex propria prasumptione, sed ex majorum scriptis et auctoritate sequebantur. Porro Augustinus etiam libro u De doctrina Christiana, cap. 25, et alii Patres docent difficiliora loca ex clarioribus exponi debere; sed difficillimum tamen esse asseriinus hujusmodi locorum collationem ita instituere, ut quem locum tu putas clariorem esse, ideoque ex alio loco interpretandum, is revera sit clarior, et non contra potius obscurior: ex quo idcirco nou alterum interpretari, sed eum ex altero sit necesse. Plura Gregorius de Valentia, Ordinis nostri theologus, in hanc sententiam Analysis fidei lib. v, cap. 2. Col. 1518 10. Gratias ago. In Vulgata Latina ad Romanos vil, 2, legimus, Gratia Dei per Jesum Christum at in quibusdam libris Græcis, Xápis de τῷ Θεῷ, Gratia autem Deo: in aliis Εὐχαριστῶ τῷ Bew, Gratias ago Deo, quomodo et hic apud Basilium, et apud Chrysostomum, homil. 13 in Epist. ad Rom. pag. 140 Græco-Latinæ editionis, ubi scribendum, ut hoc loco, Gratias ago Deo per Christum: nam illud meo Latinæ editionis, Græca quæ exstant non agnoscunt. Col. 1523 8. Quod per baptismum. Non ut antea, in baptismo aquæ. Trina scilicet fit abrenuntiatio in baptismo, qua profitemur nos nuntium remittere Satanæ, et angelis, et pompis ejus. Chrysostomus, homil. 21 ad Antiochen. At touto xai κελευόμεθα λέγειν, Αποτάσσομαί σοι, Σατανᾶ. Propterea jubemur dicere, Abrenuntio tibi, Satana: el auctor noster lib. De Spiritu sancto cap. 27: "Alλa δὲ ὅσα περὶ τὸ βάπτισμα ἀποτάσσεσθαι τῷ Σατανά xal tọï; ȧyyśhoiç avtou. Simile illud eadem col., dum ab omni re diabolo grata abstinemus: quod Musculus ediderat, per id quod ille nihil in nobis habeat. Col.1524 14. Auerswploτov. lloc epithetum obedientiæ omiserat interpres, quod opinor idem valet, ac si vel α:: εἰ ἀμετάθετον, νεὶ ἀμετάβλητον dixisset, quod differri non debeat, et ut ait in Regula fusius disputata 41, p. 387: Tò ¿v navtl EŮ ἄξιον, καὶ ἐν σπουδῇ ἀόκνῳ καί ἐπιμελείᾳ προσεχε membrorum corporis, quæ requiritur in sacerdote, qui altari inserviat, agitur Levitic. xx1, 17: "ArΟρωπος τυφλὸς, ἢ χωλός, ἢ ὠτότμητος, ἢ ἄν ñ ñ ñ årθρωπος ᾧ ἂν ᾖ ἐν αὐτῷ σύντριμμα χειρός, οὐκ & & poσerɛrneir Homo cæcus, vel claudus, vel truncatus auribus, vel manibus sectis, non appropinquabit ut offerat; et Levit. xx11, 23: Mooxor ἢ πρόβατον ὠτότμητον οὐ δώσετε Vitulum vel ovem sectam auribus non dabitis. At mutilationis τοῦ λοβοῦ ὠτίου nullam expressam arbitror in Scriptura mentionem exstare. Paulo post, thy nepoxhy Selavtes necesse non fuit ut verteret interpres, quæ a nobis exigatur justitiæ præstantia; non enim de justitia nostra hic agitur, sed de novæ legis supra veterem excellentia. Porro in quibusdam libris veteribus legitur Matthæi x1, 6, ut hoc loco et apud Theophylactum, tov lɛpov µɛišor &dɛ, templo majus aliquid est hic at in Vulgatis excusis, μεltur, major est hic. Col. 1530 3. Fuerit denuo. Correximus illud interpretis, natus fuerit e supernis. Licet enim &vwðɛv idem valeat nonnunquam quod desuper, ut Joannis ΣΙΧ, 11, Εἰ μὴ ἦν σοι δεδομένον ἄνωθεν· Nisi tibi datum esset desuper; hic tamen id sonat, quod Kerato fit, ut constat ex Augustino, De peccatorum meritis et remiss., cap. 27, et Chrysostomo Homilia 24 in Joannem, τὸ ἄνωθεν ἐνταῦθα οἱ μὲν ἐκ τοῦ οὐ ρανοῦ φασιν, οἱ δὲ ἐξ ἀρχῆς. ῎Ανωθεν hoc loco alii e cœlo, alii iterum exponunt. Sed insistit potissimum illi expositioni, quæ de regeneratione baptismi vult locum intelligi: Ἐὰν μὴ γεννηθῆς ἄνωθεν, ἐὰν μὴ μετάσχῃς πνεύματος τοῦ διὰ τοῦ λούτρου παλιγο γενεσίας, οὐ δύνασαι περὶ ἐμοῦ τὴν προσήκουσαν δόσ ξαν λαβεῖν· Nisi genitus fueris denuo, hoc est, spiritus per regenerationis lavacrum particeps efficiaris, non poteris convenientem de me opinionem concipere. Emendandus est et alius huic similis locus pag. 629, Qui e supernis generantur, promissionem habent. In eo vero qui sequitur, nisi quis natus fuerit ex aqua, non expresserat illud ἐξ ὕδατος inter pres, ut facile solent ejusmodi novatores sacramento baptismi carere, ac si aqua desit, ſide sola niti, quam ob causam et ſide parentum filios fteri salvos nisi pote qui sancti sint, si fidelium soboles, et si prædestinati sint, absque baptismo salventur: quod tamen falsum esse contendit S. Augustinus, lib. ut De origine animæ, cap. 10. στέρᾳ ἀμέμπτως. ἀποπληροῦν, et Regula breviori contendunt, licet baptismo minime sint abluti, ut114: Ως τοῦ Θεοῦ θέλημα σπουδαιότερον καὶ ἐπιμελέστερον καταδέχεσθαι χρή, et Constitutionum monastic. cap. 19, pag. 563, 'Axбá TV αὐτοῦ ἀπαιτεῖ τὴν εὐπείθειαν, εἰ, ἀναμφίλεκτον τὴν imaxohy &mqitɛi, absque ulla disceptatione vel cunctatione obedientiam requirit. Col. 1527 7. Summitatis auricula. Non mutilatio auriculæ, ut vèrtit Musc.; nam λo665 extremum auriculæ significat, cujus creba mentio in consecratione sacerdotum; Levitici vIII, 23, Kar éxéonκεν ἐπὶ τὸν λαβὼν τοῦ ὠτὸς δεξιοῦ, et imposuit super extremum auris dextræ; et Levit. xiv, 14, de co qui mundatur, Καὶ ἐπιθήσει ἐπὶ τὸν λοθὸν τοῦ ὠτίου τοῦ καθαριζομένου Εt imponet super extre Ibid. 9. Quæ desunt passionum. Musculus ediderat, Apostolus afflictiones illas Christi, quæ adhuc deerant: nos Vulgatæ Latinæ verba substituimus. Tertullianus, v in Marcionem 19, adimplere se reliqua passionum. Ambrosius in Commentario: Suppleo reliquias pressurarum Christi. Quod idcirco notandum censuimus, quod hinc arripiat ansam ¿ έтɛpóôº§¤¿ merita operum labefactandi, quibus nos satisfacere dicimus. Nam ut ait Photius, xpɛwOIAL πάντες καθεστήκαμεν ἀντὶ τῶν μυρίων ἐκείνων και

IN LIBROS DE BAPTISMO σωσικόσμων παθῶν καὶ αὐτοὶ ὑπομένειν καὶ ἀντεισ- τὰ βρέφη, τὸν διὰ τῆς παραβάσεως τοῦ Ἀδὰμ τύπον, ἄγειν παθήματα καὶ θλίψεις. Omnes debitores constituti sumus ob innumeras illas et mundum salvantes afflictiones. Nostræ itaque sunt illæ afflictiones, non Christi, sed reliquiæ seu defectus passionum Christi; quia post illius passiones, hoc nobis superest faciendum. bid. 5. secundum Lucum. Non, ut interpres volebat, Evangelio Luca: nimirum cap. 1x, 62. Est enim, ut in Latinis codicibus scriptum reperitur, Sucrosanctum Jesu Christi Evangelium secundum Matthaum, vel Lucam, id est, prout scriptum est a Matthæo vel Luca: itaque merito reprehenditur ab ipso Beza Sebastianus Castalio, quod verterit, auctore Matthao; Deus enim auctor libri est, scriptor Matthæus vel Lucas. Col. 1531 5. Ad pœnitentiam. Rescribe ut in Vulgata Matthæi 1, 11, in pœnitentiam. Erasmus vertit, ad pœnitentiam: at Beza et cæteri vawtɛpistal, ad resipiscentiam, quod nimirum externum baptismi signum homines de corrigenda vita admoneat tantum: pœnitentiæ vero vocem non usurpant, quod ex hoc dicendi genere, inquiunt, multi imperiti occasionem opinionis de satisfactione arripuerint. Catholici vero illam usurpant, quod externum dolorem ac pœnam ex interna conversione profectam significet, non solum vitæ corrigendæ propositum. Vide Bellarminum cardinalem illustriss, lib. 1 De pœnitentia, cap. 7. In sequenti periodo ‹pithetum sanctum addidimus e Græco, ab inter prete omissum, quo evidentius convincuntur erroris Calvinistæ, qui baptismum Joannis æquare Christi baptisino non verentur. + Col. 1534 B8. Sine ulla prorsus. Ne quis adduceretur verbis interpretis, ut crederet Basilium velle baptismum Joannis gratiam contulisse, ac peccata remisisse, his substitutis, illa expunximus, nec ullam prorsus faciebat ad gratiam Dei et Christi ipsius perveniendi dilationem. Non enim dubium est, quin baptismus Joannis potuerit peccata remittere ex devotione ac fide accedentium, vel etiam ex contritione, quomodo intelligenda censet similia Basilii verba et fratris ejus Gregorii idem doctissimus cardinalis lib. 1 De baptismo, cap. 21 Col. 1535 C.Illud igitur. Ex hoc loco male vertisse Musculum intelligimus antea &vwłɛv, de supernis, ut superius annotatum est; idque illum tandem agnovisse quod Nicodemi responsum arguebat, Christum scilicet usum esse vocabulo, quo iteratio quædam indicaretur. Porro ex historia Job, qui deinde notatur locus, a correctore sine causa expletus est addito verbo 7, quod ab excuso aberat, et a vulgatis Scripturæ libris, sicque legendum in Latino textu, etiamsi vita ejus sit unius diei. Apud LXX sic est, ἀλλ' οὐθεὶς ἐὰν καὶ μία ἡμέρα ὁ βίος auto in the rs. Olympiodorus in Catena Nicetæ, Τί γάρ, φησί, μακρὰ δεῖ περὶ ἀνθρώπου λέγειν, ὅπου μὲ καὶ αὐτὴ ἡ ἀνθρωπίνη γέννησις οὐκ ἄνευ (υπου καὶ ἁμαρτίας τυγχάνει; "Οθεν και βαπτίζεται àoλuvóμeva. Quid attinet, inquit, de homine plura dicere, qua doquidem neque hominis procreationem sine sorde ac peccato esse contingit? Proinde baptizantur infantes, ut macula, quam ex Adami prævaricatione contraxerunt, abluatur.¦ Col. 1558 2. In eam formam. Locus est in Epist. ad Romanos vi, 17, ubi Vulgata, in ean formam doctrinæ, in quam traditi estis; nec aliter vertitur apud Origenem et Ambrosium, cum et ipse Musculus infra eo redierit pag. 636, 5, licet Beza scripserit, hunc ipsum Basilii locum citans, auscultastis ei formæ doctrinæ. Col. 1542 3. Mori péccato. Unum ex trilmus omisit interpres, ĉautip te, sibi ipsi, et illud, xarà τὴν ἐνανθρώπησιν βιῶν, vertit, secundum incorporationem vita, corde, sermone. Ita scilicet Apostolus ad Romanos xiv, 17, Nemo enim nostrum sibi vivit: et II Cor. v, 15, ut et qui vivunt, jam non sibi vivant. Col. 1543 B1. Itaque deposita. Cum dixerit auctor, ἀποθέμενοι τὴν σκληρότητα τῆς ἀπειθείας, et subjunxerit oppositam εὐπείθειαν καὶ ὑπακοήν, malui cum Cornario Latine reddere, deposita obedientiæ duritie ostendamus. Sic et Ephesior. v, 6, vioùç anabelas, quos Vulgata, filios diffidentiæ vertit, et cum ea Budæus ac Tertullianus, filios incredulitatis; Cyprianus contumaciæ filios appellat. Rursus obsonia peccati mortem hic dixit Musculus, cum posset Vulgatæ verbis uti clarioribus, Roman, vi, 23, Stipendia enim peccati, mors. Gregorius Nazian. ἀψώνιον exponit τὸ βασιλικόν σιτηρέσιον, regium commeatum. Glossarium vetus, stipendium, ¿fónov στρατιωτικόν. Col. 4550 10. Illud, Si enim. Duas periodos prava interpunctio ex una conflarat, et perperam inculcatum fuerat ab interprete, adimpletur nunc illud. Locus est Roman vi, 5. Basilius ait, futurum ut in iis, qui custodierint dictum illud (Si complantati), promissio illa adimpleatur, et resurrectionis participes erimus. Rursus illud, ôi xpivavtog, interpretatus est Musculus somnium secunda expositione confirmatius reddidit: at secunda expositio potest esse Josephi post primam alterius. Scriptura vero bis eundem Joseph ait exposuisse somnium regis: idem quippe valet hic Exɩxpívetv, quod apud LXX vyplaty, Genes. XLI, 15: Kal & συγκρίνων οὐκ ἔστιν αὐτό, et non est qui illud interpretetur. Col. 1551 2. Omnino. In Basiliensi posteriori edit. mendose fuit excusum Távtas, interpres autem legisse videtur návzwę (omnino baptismi pacta etiam postremo tandem servantes). Emendandum Ácas. Paulo post idem scripserat, declinantem a ixe malignum non agnoscebam at psalmo c, 4, scriptum est ἐκκλίνοντος ἀπ' ἐμοῦ τοῦ πονηροῦ οὐκ ἐγί vwsxov. Quæ Latine expressimus ut apud Augustinum et in veteri Psalterio Latino sunt expressa. Athanasius in Catena Græca sic exponit: Oỡ:w; ἐν οὐδενὶ μέρει ἐποιούμην τους πονηρούς, ὡς καὶ

NOTE FRONTONIS DUCAI. sostomi interpretem, homil. 6 in Epist. ad Colossens., quanquam perperam, cum in Græco textu ita plane sit, ut apud Basilium. τὴν παρουσίαν καὶ τὴν ἀπουσίαν αὐτῶν ἀγνοεῖν· διὸ poris carnis; quomodo et apud S. Joannis Chryκαὶ ἀπαιρόντων οὐκ ἐγίνωσκον, οὐκοῦν οὐδὲ παρόντων εἰ παρῆσαν ἐγίνωσκον. Για nullo in numero erant apud me maligni, ut et præsentiam et absentiam illorum ignorarem. Quamobrem el cum a me discederent, non cognoscebam, oroinde neque cum adessent noveram, num adessen.. Col. 1582 2. Idem Musculus scripserat, et im. pigro studio auctiorem reddere salegerit, quod mentem auctoris non exprimit, et potest videri meritum bonorum operum supprimere voluisse, cui Prote stantes illi præcones infensi sunt admodum, quasi hoc tantum vellet Basilius, nos in id solum incum bere, id eniti, non perficere, ut seilicet gratiæ in crementum mereamur, quod tamen asserunt Patres, et Catholici doctores confirmant auctoritate S. Augu stini tract. 5 in Joan., Charitas meretur augeri, ut aucta mercatur et perfici; et tract. 77, Restal ut Col. 1562 D1. Ut sedeant. Ita plane Basilius hunc versum extulit, ut se habet apud LXX, ToU GUYκαθῆσθαι αὐτούς, non συγκαθίζειν, ut legisse vel intellexisse videtur interpres scribens, ut illos mecum habitare faciam. S. Hieronymus ex Hebræo, ut habitent mecum. Sequitur ex eodem psalmo, où XATεύθυνεν ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν μου, quod interpres vertit, prospere non egit, quasi esset oux enGEV. Itala seu Vulgata Latina vetus e Græco, non intelligamus Spiritum sanctum habere, qui diligit, direxit in conspectu oculorum meorum, et ita scribendum hoc loco S. Hieronymus, loquens mendacium non placebit in conspectu oculorum meorum. Joan. Campensis, non duravit apud me. Munsterus, neque firmus manebit coram oculis meis. Col. 1566 B4. Filii Dei. Scribendum, Dei fieri, Dei, qui dicit, non ut interpres, dicente Deo, verba enim sunt Dei apud prophetam, non Jeremiam LI, 26, ut notarat Cornarius, sed Isaiam LI, 11, ex quo etiam citatur ab Apostolo, II Corinth. vi, 17. Col. 1571 2. Et locum et mores. Paronomasia est in Greco, τὸν τόπον καὶ τὸν τρόπον interpres ediderat, locum et vitæ modum, et pristinæ vitæ socios, ut patri consentientes promereamur baptizari. Atqui sæpe fit mutatio loci, non ingenii, ut loquitur Cicero Orat. pro Quintio, et Horat., lib. 1 Epist., 11, 27: Cœlum, non animam mutant qui trans mare currunt. Eschines in Ctesiphontem, τόπον, οὐ τρόπον μετα ¿6zdev, locum, non mores mutavit, ut citat Lambinus; sed apud Æschinem legimus, οὐ γὰρ τὸν τρό πον, ἀλλὰ τὸν τόπον μόνον μετήλλαξε, non enim mores, sed locum solum mutavit. Deinde illud, to TVEÚMAT GOLUTE;, quia scriptum fortassis offendit Musculus in ms. πνι στοιχοῦντες, quasi esset πρι, putavit legendum лarpí, neque vidit voces ab Apostolo mutuari Basilium Galat. v, 25: El SwμEV πνεύματι, πνεύματι καὶ στοιχῶμεν. Si vivinus spίritu, spiritu et ambulemus. с Col. 1578 8. Citra constringentem charit. Hæc ita fuerant ab interprete Latine expressa: Dum sine socia charitate vescitur? Judicemus itaque hoc, ne nobis ipsis vivamus, sed ei qui pro nobis est mortuus. Quasi nimirum esset ὥστε κρίνωμεν. Usurpat auctor Apostoli verba ex H Cor. v, 14, 15: Hàráπη τοῦ Χριστοῦ συνέχει ἡμᾶς, κρίναντας τοῦτο ὅτι εἰ εἰς ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ἄρα οἱ πάντες ἀπέθανον Col. 1579 D. 7. Peccatorum carnis. Non fuit causa cur insereret interpres videlicet inter has duas dictiones, cum sit Græce ȧpaptiv capxós, peccatorum carnis, quomodo et in Græcis Apostoli legitur libris, et apud S. Augustinum, epist. 59, quæst. 7. Colossens. 11, 11, in Vulgata, in rxspoliatione cor - et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligal. Col. 1583 3. Inter sacrificandum. Negari non potest hand satis fidum interpretem hic egisse Musculum, qui ita verterit, Corpus Domini administrare audet, ne sanctissimum sacrificium Missæ agnoscere videatur Basilius: neque multo melius Cornarius dixit, qui audet tractare corpus Domini. Atqui hoc loco verbum ispatɛústy sacram aliquam administrationem satis indicabat, vel potius idem sonabat quod lɛpevelv, sacrificare, quemadmodum et apud Theodoretum, lib. v De curatione Gracarum affectionum, Τὸ δὲ σεβόμενον παρ' αὐτῶν ιερατεύειν κελεύσας, ἵνα τῷ θύειν μάθωσι μὴ θεοὺς voulleiv ta w; lepela Ovóμeva· Ea quæ prius cole νομίζειν τὰ ὡς θυόμενα· bant, in sacrificium jussit offerre, ut, dum hoc face rent, scirent deos non esse, quos tanquam victimas ipsi mactarent. Illic enim pro iɛpɛɛty in duobus mss. legi lepatty Sylburgius annotavit, et hic est paulo post ἱερουργεῖν τὸ μυστήριον τοῦ Κυρίου, ad sacrificandum mysterium Domini; et cap 8: 'Ekv τὰ τῆς ἱερωσύνης μυστήρια ἐπιτελῶμεν, εἰ saCTdotii mysteria celebraverimus; et Concilium Nicænum 1, διατυπώσει εʹ, κεῖσθαι τὸν ἀμνὸν τοῦ Θεοῦ ἀθύτως ὑπὸ τῶν ἱερέων, situm esse Agnum Dei incruente a sacerdotibus immolatum. Ibid. 7. Et attendant. Ut in Vulgata Latina Levitici xx11, 2, scriptum est, Ut caveant ab his, quæ consecrata sunt filiorum Israel, et non contaminent nomen: ita verterat interpres hoc loco, Abstineant a sanctis filiorum Israel, nec polluant nomen sanctum meum: nos verba LXX expressimus. Cornarius ex libro Exodi hæc citari existimavit c. 1x; sed perperam at recte p. 656, animadvertit exhiberi verba sacra ex IV Reg. x, 10, non, ut putavit Musculus, ex Il Reg. x, sed in eo tamen lapsus est quod vertit, ἴδετε, ὅτι οὐ πεσεῖται λόγος Κυρίου. scitis quia non cadet verbum Domini; quasi esset ofare. Ubi notandum est omitti a Basilio vocem &πw, appho, quæ in quibusdam exemplaribus Græcis Veteris Testamenti additur, abest tamen a Complutensi editione, et a Theodoreto, quæst. 32, a quo alibi exponitur xpópios, occulter.

IN LIBROS DE BAPTISMO NOTÆ FRONTONIS DUCÆI. regione quidvis ejusmodi perficiunt. Col. 1587 C11. Locus de rege reprehenso a neutro mas, sed religionem violant, quicunque in aliena interprete indicatus, reperitur Job xxxiv, 18, ubi Vulgata, Qui dicit regi, Apɔstata; qui vocat duces, impios. Col. 1595 1. Supplicium graviss. Non solum exprimit, ut volebat interpres, maledictionem gravissimum sane supplicium evidenter exprimentem. Secuti sumus interpretationem Cornarii, quam confirinat Clemens Alexand., vIII Strom., pag.332: Tà αἴτια προκαταρκτικά sic appellans, primordiales causas, non quæ exprimunt aut repræsentant, sed τὰ πρώτως ἀφορμὴν παρεχόμενα εἰς τὸ γίνεσθαι, quæ primo dant occasionem ad hoc, ut aliquid fiat. Quosdam enim improbos et in hoc et in futuro sæculo puniri colligit S. Joannes Chrysostomus ex illis Matthæi x, 31, Tolerabilius erit terræ Sodomorum, Homil. 37 in Malth.: Touto yap ws xxl Exeiνων κολασθησομένων εἴρηται· ἡμερώτερον μὲν, και λασθησομένων δ' οὖν ὅμως. Καίτοιγε καὶ δίκην ένα ταῦθα ἔδοσαν τὴν ἐσχάτην· ἀλλ' ὅμως οὐδὲ τοῦτο aútoùç thaiphoɛtal. Hoc enim dictum est, ut intelligamus illos fore puniendos, sed tamen remissius. Etsi enim in hac quoque vita gravissimas pænas dederunt, non tamen idcirco punitionem in altera vita effugient; et homil. 3 De Lazaro, pag. 69, editionis nostra tomo V: "Οτι δέ τινες καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ κολάζονται, ὅταν μὴ τὴν ἀξίαν τοῦ μεγέθους τῶν αμαρτημάτων ἐνταῦθα ἀπολάβωσι τιμωρίαν, ἄκουσον· Quod autem aliqui tum hic tum illic puniuntur, si minus pro peccatorum magnitudine hic tuerint pœnas, audi; et in Homil. in terræ motum, in eodem volumine. Col. 1599 1. Hujus quæstionis. Non ipsa quæstio est regula, ut præ se ferebant hæc interpretis verba: Hæc quæstione manifeste, et quasi quodam canone adversus quamcunque talem causam a Veteri Testamento docemur. Porro in loco Genesis 1v, 7, ɑroσtpoyń non aversio, ut ab interprete, sed conversio a sanctis Patribus redditur, qui Græcum LXX textum sequuntur, ut a Tertulliano Adversus Judæos, cap. 5: Quoniam si recte quidem offeras, non recle autem dividas, peccasti, quiesce. Ad te enim conversio ejus. Idem apud Ambrosium occurret, lib. 11 De Cain, c. 7, et Hieronymum, epist. 155, Quæst. Hebraic. in Genesim. Ibid. 2. Secundum sacrificii. Hæc perperam a præcedentibus, nova periodo inchoata, fuerant divulsa, suppresso etiain nomine sacrificii, quod novo isti dogmati Zuingliano»mium quantum adversatur. Quam ob causam etiam Cornarius scripsit tantum, dicatus est Deo ad gloriosi mysikrii celebrationem: at ispovpria, sacrificium, aut rei divinæ peractio est, etiam ex ipsius Henr. Stephani Thesauri Græci conditoris testimonio, qui et profeit locum Apostoli ad Romanos xv, 16, conjungentis licc duo, quemadmodum a propheta Isaia conjunguntur λειτουργὸν καὶ ἱερουργοῦντα, ministrum et sacricum. Interpres sic ediderat: Et secundum prophetiam hostiæ eum, qui diligenter ac studiose ad sacerdotium gloriosi mysterii obeundum propensus est. Alludit nimirum Basilius ad locum Malachiæ 1, 11: Καὶ ἐν παντὶ τόπῳ προσάγεται τῷ ὀνόματί μου, καὶ θυσία καθαρά· Εt in omni loco incensum ofer tur nomini meo, et sacrificium mundum. Quibus verbis ex communi Patrum consensu sacrificium novæ legis prædictum est, quod in altari Deo solet offerri. Propterea noster auctor in psalmùm cxv, pag. 576: 'Αλλ' ἐν θυσιαστήριον ἀποδέδειχτο τοῖς θυσιάζειν προαιρουμένοις· et Homilia in Gordium martyrem, pag. 144, aras sanctissimas in ecclesia fuisse testatur. Qui vero deinde profertur locus, paulo aliter habetur apud Isaiam ìxı, 6, neque enim additur vox πάντες, sed tantum Ὑμεῖς δὲ ἱερεῖς Κυρίου κληθήσεσθε, λειτουργοί Θεοῦ nuŵr· Vos autem sacerdotes Domini vocabimini, ministri Dei nostri. Col. 1502 6. Assignata erant. Interpres illud apoptoto,male expresserat: Ita ut quædam'separatim et extra Hierusalem facta periculum attulerint: imo ait quædam ipsi urbi Hierusalem attributa fuisse, unde Samaritana dicebat Joannis Iv, 20: Hierosolymis locus est, ubi adorare oportet. Chrysostomus homil. 2 adversus Judæos, pag. 462: Otw xał ó Θεὸς ἐποίησε, θύειν ἐπιτρέψας, ἐν οὐδενὶ ἑτέρῳ τόπῳ τῆς οἰκουμένης εἴασε τοῦτο γενέσθαι, ἀλλ' ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις μόνον· Itidem fecit Deus, permittendo sacrificia: neque enim in ullo orbis loco permisit id fieri, nisi in unis Jerosolymis; et homil. 3, p. Οτι τῆς πόλεως ἔξω θύειν οὐκ ἔνι, ἀλλὰ παρανο μοῦσι, πᾶν ὁτιοῦν ἐπιτελοῦντες ἐπὶ γῆς ἀλλοτρίας Quod fas non esset extra civitatem immolare victiCol. 1513 2. Ne re aliqua. Emendavimus hæc interpretis, ne quidquam legitimo divini beneplaciti studio desit: sed in omnibus. Porro quæ sequuntur Apostoli loca, facile obvia sunt indice Scripturæ Latino instructis; non item ille Levitici xix, 17: Ἐλεγμῷ ἐλέγξεις τὸν πλησίον σου· καὶ οὐ λήψῃ δι' αὐτὸν ἁμαρτίαν• Arguendo argues proximum tuum, et non accipies propter ipsum peccatum. Ita scribendum hic, non recipias. Psalmo XLIX, 21: Existimasti iniquitatem, Vulgata, inique: male interpres, Suspicatus es iniquitatem, et, stabo contra faciem tuam. Col. 1619 15. Non quod sibi. Græce quidem legitur κατὰ τὴν ἑαυτῶν, quam ob causam sic Latine convertit Cornarius, non juxta suam ipsorum contrarietatem ad ipsum, sed rectius scriberetur, ut legisse videtur interpres, οὐ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ, vel αὐτοῦ πρὸς ἑαυτόν· quasi dicat, non quod sibi ipse sit contrarius, dum hominibus et ruinæ et resurrectionis est causa, sed quod opposita sit eorum sententia, qui eo utuntur: si enim pariter affecti fuissent, parem ex ejus adventu fructum reportassent. Ibid. 5. Ita prorsus legitur apud prophetam, ut apud Basilium, ἐφόνευσαν Σίκιμα, occiderunt Sicima, non èv Eixtuoię, vel ut interpres edi-