ΚΓ'. Μεταστέλλεται τοίνυν ὁ πατριάρχης ἰδίᾳ τὸν ἄνδρα, αἰσχύναι τοῦτον ἐπὶ πολλῶν μὴ βουλόμενος, καὶ φησιν πρὸς αὐτόν· Ἡ μὲν προσαγωγή σου, τέκνον, πολλή τε καὶ τῷ νῦν καιρῷ ἀναγκαία, ἐπίμωμος δὲ καὶ δι᾿ αὐτὸ τοῦτο καὶ ἀπαράδεκτος· οὐκ ἀγνοεῖς γὰρ ὅτι τὰ κατὰ νόμον προσαγόμενα πρόβατα, εἰ μὴ ἄμωμα ἦν, κἂν μεγάλα ἐτύγχανεν ὄντα, εἰς θυσίαν ἀπρόσδεκτα ἦν· καθ᾽ ἣν αἰτίαν οὐδὲ τὰ τοῦ Καϊν τῷ Θεῷ προσεδέχθη. Τὸ δὲ ἐξ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσιν γίνεσθαι, τοῦτο περί τοῦ παλαιοῦ νόμου εἰρήσθαι τῷ ᾿Αποστόλη γινώσκομεν. Επεὶ τί σοι δοκεῖ τὸ παρὰ τῷ θεαδέλφῳ κείμενον Ιακώβῳ; Ἔχει δὲ οὕτως· «Τὸν πάντα τὸν νόμον τελέσαντα, πταίσαντα δὲ ἐν ἑνὶ, ἔνοχον εἶναι πάντων.» Τοὺς δὲ ἀδελφοὺς ἡμῶν τοὺς πένητας, κἂν ἡμεῖς ἀπορήσαιμεν, ἀλλ' ὅγε θρέψας εἰς δεῦρο Θεὸς, αὐτὸς περὶ τούτων καὶ τοῦ λοιποῦ φροντιεῖ, μόνον εἰ ἡμεῖς τὰς ἐν τολὰς αὐτοῦ εἴημεν ἀκινήτως διατηρούντες. Τί γὰρ ἀδύνατον ἢ δυσχερές τῷ τοὺς πέντε ἄρτους ἐν ἐρήμῳ ποτὲ πληθύναντι, καὶ τοὺς δέκα μοδίους τοὺς ἐν τῷ σιτῶνι τῷ ἐμῷ εὐλογήσαντι, πρὸς πολὺ πλῆθος αὐξῆσαι. Διο σο:, τέκνον, τὸ ἐν ταῖς Πράξεσι πρὸς Σίμωνα εἰρημένον ἁρμόσει ὅτι, «Οὐκ ἔστι σοι μερὶς οὐδὲ κλῆρος ἐν τούτῳ τῷ μέρει.» ΚΔ'. Οὔπω τὸν ἑαυτοῦ οἶκον ἐκεῖνος ἀποπεμφθείς ἄπρακτος ὑπῆρχε καταλαβών, καὶ μηνύεται τῷ με απλῳ δύο τῶν τῆς Ἐκκλησίας πλοίων ἐν τῷ λιμένι κατᾶραι, σίτου πολλὰς χιλιάδας ἐκ Σικελίας ἄρτι διακομίζοντα· ὅπερ ἀκούσας, ἐκεῖνος εἰς γόνατα πεσών, ηὐχαρίστει τῳ Θεῷ λέγων, ὅτι οἱ ἐκζητουντές σε, Κύριε, καὶ τὰς ἐντολάς σου φυλάττοντε;, οὐκ ἐλατ· τωθήσονται παντὸς ἀγαθοῦ· διὸ μεγαλύνω σου τὸ πανάγιον ὄνομα, ὅτι μὴ συνεχώρησας τῷ δούλῳ σου χρημάτων ὤνιον τὴν χάριν σου θέσθαι. ᾿Αλλ' οὕτω μὲν ἐν στενώσει πλατυνθεὶς ὁ ἀοίδιμος οὐ προήκατο τῆς ἀναγκαίας χρείας τὴν τοῦ κανόνος ἀκρίβειαν, XXIII. Eum ergo seorsum accersit patriarcha, non volens multis presentibus eum afficere dedecore,et dicit ei: Tua quidem oblatio, o fili, est magna et huic tempori necessaria. Sed est vitiosa, et propter hoc ipsum non admittenda.Non ignoras enim,quod oves,quæ ex lege offerebantur, si non essent vitii expertes etiamsi essent magnæ, non poterant admitti ad sacrificium. Qua de causa nec munera Cain Deo fuerunt accepta.Illud autem, Ex necessitate etiam fieri legis translationem, hoc ab Apostolo dictum esse scimus de lege veteri. Quid enim tibi videtur, quod situm est apud fratrem Domini Jacobum? Sic autem habet: «Qui totam legem impleverit, in uno autem lapsus sit, esse omnium reum 3.» Fratres autem nostros pauperes, etiamsi nos versemur in inopia, at qui aluit Deus usque in hodiernum diem, ipse eorum quoque de catero curam geret, si modo nos ejus inandata servamus immobilia. Quid est enim quod facere non possit?aut quid sit difficile ei, qui quinque panes in deserto aliquando multiplicavit, si decem modios, qui sunt in meo horreo, benedixerit, eos in magnam augere multitudinem? Quamobrem tibi, ο fili, conveniet id, quod Simoni dictum est in Actis: • Non est tibi pars, neque sors in hac parte 4, ο XXIV.Nondum ille dimissus domum, re infecla, redierat, cum magno Joanni significatur duas naves Ecclesiæ in portum appulisse, ferentes ex Sicilia multa frumenti millia Quod quidem cum ille audivisset, procidens in genua, Deo egit gratias, dicens: Qui te quærunt, Domine, el servant tua mandala, non minuentur omni bono. Quamobrem magnifico sanctissimum nomen tuum, quod non permiseris servo tuo, ut tuam gratiam venumdaret pecunia. Sed sic quidem in angustiis dilatatus vir inclytus, non prodidit pro usu rerum necessariarum accuratam regulæ observationem. CAPUT V. Mansuetudo animi. ΚΕ΄. Δεῖ δὲ καὶ δεῖγμα τῆς πολλῆς ἧς εἶχεν ἀνεξικακίας ἐρεῖν, καὶ οἷα ἦν αὐτῷ περὶ τήνδε τὴν ἐντολὴν ἡ ἀκρίβεια διηγήσασθαι. Δύο τινὰς τῶν αὐτοῦ κληρικῶν ἀλλήλοις ἐπιμανέντας ἀφορισμῷ καθε υπέβαλεν ὁ θαυμάσιος· ὧν ὁ μὲν εἷς, ἄσμενος κατεδέξατο τὴν ἐπιτιμίαν· θέτερος δὲ πρόφασιν ὥσπερ τῆς ἑαυτοῦ ῥαθυμίας αὐτὴν εὐρηκώς, εὐχῶν μὲν καὶ συνάξεων τὸ παράπαν ἠμέλει, ἐπιθυμίαις δὲ ταῖς ἰδίαις διαπαντὸς ἐνεσχόλαζεν· εἶτα προσηπείλει και τῷ μεγάλῳ καταπανουργήσασθαι τῆς πολλῆς ἐκείνῆς καὶ ἁγιωτάτης ἁπλότητος. Φασὶ δέ τινες καὶ τοῦτον αὐτὸν εἶναι τὸν ὑποβεβληκότα Νικήτα πατρικίῳ τὰ τῆς Ἐκκλησίας ανελέσθαι χρήματα, οἰόμενον ἐκ τούτου λύπης αἴτιον καταστῆναι τῷ πατριάρχη. Επεὶ τοίνυν ἔγνωστο τουτὶ τῷ μεγάλῳ, λογισάμενος μήποτε καὶ τῷ διαβόλῳ παρανάλωμα γένηται, καλεῖν 3 Jac. 11, 10. 4 Act. VIII, 12. XXV.Oportet autem dicere etiam indicium magnæ,quam habuit, tolerantia, et narrare quam se perfecte gereret in hoc pracepto. Duos quosdam ex suis clericis, qui inter se invicem fuerant debacchali,vir admirandus subjecerat segregationi. Quorum unus quidem poenam libenter subierat; alter pautem cum eam invenisset tanquam prætextum sum socordia,precum quidem et congregationum nullam omnino curam gerebat, vacabat autem omnino suis cupiditatibus: deinde minabatur etiam,se magni illius viri summam illam et sanctissimam simplicitatem calliditate aliqua circumventorum. Dicunt vero aliqui, hunc quoque eum esse, qui Nicetæ patricio suggesserat, ut pecunias tolleret Ecclesia, dum existimaret se ea ratione patriarcham affecturum molestia. Cum ergo hoc magnus cognovisset

patriarcha, timens ne forte is a diabolo consume- ἔμελλε τοῦτον καὶ συμπαθείας καταξιοῦν· προμηθείᾳ retur,eum erat vocaturus et dignaturus commise- δὲ κρείττονι λήθῃ παραιρεῖται τὸ μελετώμενον, ὥστε ratione:meliore autem providentia mandatur obli- τὸ ὑπέρμεγα τῆς αὐτοῦ ταπεινώσεως, μείζονι συμvioni id, quod animo cogitabat, ut suprema ejus παθείᾳ γενέσθαι καταφανές. humilitas fieret evidens majori commiseratione. XXVI.Nam cum adesset dierum omnium præci- ΚϚ'. ὡς γὰρ ἡ κυρία τῶν ἡμερῶν παρῆν, αὐτὸς δὲ puus,ipse autem astaret in altari et incruen- τῷ βήματι παραστὰς τὴν ἀναίμακτον ἐτύγχανε προσtum offerret sacrifcium, ea ipsa hora, in qua sa- φέρων θυσίαν κατ' αὐτὴν τὴν ὥραν ἐν ᾗ τὸ ἱερὸν καταcrum velum auferret a sanctis donis, recordatus πέτασμα τῶν θείων δώρων ἀφαιρεῖται, εἰς μνήμην το ejus,qui odium in eum conceperat,et memor præ- μνησικακοῦντος ἐλθὼν, καὶ τῆς Δεσποτικῆς ἐπιμνηcepti Dominici,quod jubet quidem dimitteredonum σθεὶς ἐντολῆς, ἢ τὸ μὲν δῶρον ἔμπροσθεν ἀφεῖναι ante altare, procedere autem prius ad fratris re- τοῦ θυσιαστηρίου κελεύει, πρὸς καταλλαγὰς δὲ πρόσ conciliationem 5, et tunc donum offerre; significat τερον χωρῆσαι τοῦ ἀδελφοῦ, καὶ τότε δὲ τὸ δῶρον diacono,ut connexam resumat petitionem,et sape προσενεγκεῖν, δηλοῖ τῷ διακόνῳ τὴν συναπτὴν αἴτη dicat, donec ipse redierit. Ipse autem ventrem præ- σιν ἐπαναλαβεῖν, καὶ πολλάκις εἰπεῖν μέχρις ἂν τύ Lexens, egressus est ab altari, et mittit magna τὸς ἐπανέλθοι. Αὐτὸς δὲ τὴν γαστέρα προφασισάμενος celeritate, ad se vocans illurn clericum: qui quiden mox aderat. Sanctus vero procidit ad ejus pedes, nihil omnino aversans oculos eorum, qui aderant, veniam postulans. Deinde ille, qui prius fuerat insipiens, videns boc sacrosanctum caput projectum ad suos pedes, fuit statim fractus animo, timens ignem de colo, et quæ illinc mittuntur fulmina. Ipse quoque pronus cadens,petiit ab eo veniam.Beatus autem Joannes: Deus ambobus, inquit, ignoscat, fili ini. Deinde eum quoque secum assumit, et cum gaudio et cum quanta dici non polest voluptate aram ingressus, tunc ausus est Deo dicere cum fiducia: Diinille nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Abhinc ergo fuit hic clericus adeo modestus et moderatus, ut visus sit dignus, qui ordinaretur presbyter. Sed hoc quidem, sicut diximus, est indicium magnæ illius tolerantiæ et moderationis. ροτονίας ἄξιος ἀναφανῆναι. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν ὥσπερ μετρίου φρονήματος. ὑπεξῆλθε τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ πέμπει πολλῷ τῷ τάχει τὸν κληρικὸν ἐκεῖνον μετακαλούμενος. Καὶ ὃς αὐτίκα παρῆν. Ο δὲ τοῖς αὐτοῦ προσπίπτει ποσὶν οὐδὲν ὅλως τοὺς τῶν παρόντων διατραπεὶς ὀφθαλ μούς, συγχώρησιν ἐξαιτούμενος. Εἶτα ὁ πρὶν ἀσύν ετος ἐκείνος, τὴν ἱερὰν ταύτην ὁρῶν κεφαλὴν τῶν αὐτ τοῦ ποδῶν προκειμένην, κατεκλάσθη τε εὐθὺς τὴν ψυχὴν τὸ ἐξ οὐρανοῦ δείσας πῦρ καὶ τοὺς ἐκεῖθεν πρηστήρας, καὶ πρηνὴς καὶ αὐτὸς πεσών, ἐδεῖτο συγ γνώμης τυχεῖν. Ὁ δὲ μακάριος, Ὁ Θεὸς καὶ ἀμφο τέροις συγχωρήσειεν, ἔφη, τέκνον ἐμόν. Επειτα λαμ βάνει τοῦτον μεθ' ἑαυτοῦ, καὶ μετ᾿ εὐφροσύνης καὶ ὅσης οὐκ ἄν τις εἴποι τῆς ἡδονῆς εἰς τὸ θυσιαστήριον εἰσελθὼν, τότε δὴ μετὰ παρρησίας εἰπεῖν ἐθάρσησε τῷ Θεῷ· "Αφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν, Τοσοῦτον οὖν τὸ ἀπὸ τοῦδε, συνεσταλμένος κατέστη καὶ μέτριος ὁ κληρικὸς οὗτος, ὥστε καὶ τῆς τοῦ πρεσβυτέρου χει ἔφημεν, δείγμα τῆς πολλῆς ἀνεξικακίας ἐκείνου καὶ XXVII.Aliud autem narrabo, quod est non mul- ΚΖ'. Ἕτερον δὲ οὐ παρὰ πολὺ τοῦ προλαβόντος tum dissimile ei quod præcessit. Est Angelorum, ανόμοιον διηγήσομαι. ᾿Αγγέλων, ἔφη τις τῶν Πατέ ait quidam ex Patribus, aequaquam depugnare,sed ρων, το μηδαμῶς διαμάχεσθαι, ἀλλ' ἐν εἰρήνῃ εἶναι esse in paco perpetua: dæmonum autem irrevoca- διηνεκετ· δαιμόνων δὲ τὸ ἀκατάλλακτον διὰ βίου biles per totam vitam exercere inimicitias: homi- θάλπειν τὴν ἔχθραν· ἀνθρώπων δὲ συνετῶν, τὸ βρα num vero sapientum breviter quidem fortasse ira- χέα μὲν ἴσως ὀργίζεσθαι, ταχὺ δὲ καὶ δι' ὀλίγου sci, cito autem et peulo post currere ad reconci- θέειν πρὸς καταλλαγάς. Ἐπεὶ γοῦν καὶ τῷ μεγάλῳ liationes. Cum ergo huic magno Joanni incidisset τούτῳ παροξυσμόν τινα συνέβη πρὸς τὸν πολλάκις ut nonnihil esset ira percitus adversus eum, cujus διαμνημονευθέντα γενέσθαι πατρίκιον, συναγορεύονstepe mentionem fecimus, patricium; illo quidem τος πράγματι κέρδους ἔνεκα, τούτου δὲ μὴ ἀνεχομέν defendente rem injustam lucri causa, non patiente vou κατὰ ζῆλον δικαιοσύνης· τῆς ἐνδεκάτης ώρας autem Joanne propterzelum justitiæ;cumjam hora ήδη καταλαβούσης, ὁ πατριάρχης δι᾿ ἀγγέλου τοῦ advenisset undecima, patriarcha per nuntium pri- πρώτου τῶν πρεσβυτέρων. Ὁ ἥλιος, αὐτῷ δηλοί, πρὸς mum ex presbyteris ei significat, dicens: Sol jam δυσμάς ἤδη, τιμιώτατε· Ὁ δὲ τῷ ῥήματ: καθάπερ est in occasu,o vir maxime venerande. Ille autem κέντρῳ τινὶ διανυγεὶς τὴν ψυχὴν, αὐτίκα διαναστάς hoc verbo tanquam stimulo aliquo compunctus δρομαῖος ἀφίκετο πρὸς τὸν ὅσιον, ὃν ἄσμενος ἐκεῖνος animo, statim surrexit et venit ad Sanctum. Quem ύποδεξάμενός τε καὶ κατασπασάμενος, Πίστευσον, cum ille libens excepisset et esset amplexus:Credo ἔφη, εἰ μή συνείδον ὅτι λυπήσω σε πράξης, τάχα ἂν mibi, inquit,nisi fuisset mihi exploratum,quod te οὐδὲν ὑπολογισάμενος, πρὸς τὴν σὴν αὐτὸς ἐφοίτῳ, 5 Math. v, 25. Verterat Hervetus tribunali; perperam. Greece τῷ βήματι παραστάς, quod in re sacra, ut hic ex adjunctis patet, pro altari sumitur.

μεγαλοπρέπειαν. Τί γάρ, εἰ καὶ ὁ κοινὸς ἡμῶν Δεσπό- molestia affecissem, forte nihil dubitans aut pensi της οὐκ ἀπηξίου κατά πόλεις διιέναι καὶ κώμας, ὠφελείας χάριν καὶ θεραπείας; habens, ipse ad tuam venissem Magnificentiam. Quid enim, si communis quoque noster Dominus non est dedignatus obire civitates et vicos, utilitatis gratia et curationis? ΚΕ΄. Πάντων δὲ τῶν ὅσοι τότε παρῆσαν τῆς μετ XXVIII.Omnibus autem qui aderant admirantiτριότητος τὴν ὑπερβολὴν ἀγαμένων, ὁ πατρίκιος bus summam moderationem, dixit ei patricius: πρὸς αὐτόν, Οὐκέτι μου τὰ ὦτα, ἔφη, χωρεῖ, δέσποτα, Non amplius capiunt aures meæ,inquit,o domine, τῶν ἐνδιαβαλλόντων μηνύματα. Πρὸς ἐν ὁ σοφὸς δι- delationes eorum, qui criminantur. Cui dixit saδάσκαλος, Πέπεισο, εἶπε, τέκνον πιστότατον, ὡς εἰ piens magister: Persuasum tibi sit, inquit, ο fili μέλλοιμεν οὕτως ἁπλῶς καὶ ἀβασανίστως τὰ ὦτα fidelissime,quod si simpliciter et absque examinaπᾶσιν ὑπέχειν, μυρίων ἐσμὸν ἁμαρτημάτων ἑαυτοῖς tione essemus aures præbituri omnibus, pararemus ποριούμεθα, καὶ μάλιστα νῦν ἐν καιρῷ τοιούτῳ, ὅτε nobis examen decies mille peccatorum,et maxime δὲ καὶ ἀπέψυκται πᾶσι τὰ τῆς ἀγάπης. οἶδα γάρ nunc tali in tempore,quando refrixit omnibus chaἐγὼ πολλάκις, τῷ πιστεῦσαί τισι τῶν τὰ κοινὰ τῆς ritas. Scio enim ego, quod propterea quod credideπόλεως πράγματα λαχόντων ιθύνειν, καὶ τοῖς αὐτῶν ram aliquibus, quibus obligerat rectis civitatis, et λόγοις ἁπλῶς ὑπαχθῆναι, λυπήσας οὐδὲν δέον ἐνίους. eorum verbis solum essem inductus, nonnullos, Εφ᾽ οἷς οὐκ ὀλίγα μοι τὸ λοιπὸν μετεμέλησεν. "Οθεν cum minime oporteret, sape affecerim molestia. ὡς ἅπαξ καὶ δὶς καὶ πολλάκις παρενεχθεὶς ἔτυχον Quo factum est, ut non paucorum me de catero τῇ τῶν διαβαλλόντων ἀπάτῃ, τὸ μετὰ ταῦτα ὅρον subierit penitentia. Quamobrem cum semel et bis ἐμαυτῷ περιέβαλον, μή πρότερόν τι κατά τινος ἀπο- et sape incidissem in fraudem eorum,qui crimiφήνασθαι, πρὶν ἂν ἑκατέρου μερῶν τὰς δικαιολογίας nantur, de cætero apud me constitui, non amplius ἀκούσαιμι· καὶ τοῖς προσαναφέρουσι δή μοι τὰ πρα- aliquid pronuntiare in aliquem, priusquam audiisκτέα ἠπείλησα, ὡς εἰ φωραθείεν εἰς τὸ ἑξῆς μά- sem jus utriusque partis: et iis qui facta ad me deταιόν τι καὶ συκοφαντικὸν τῶν ἐμῶν ὤτων κατα- ferebant, sum minatus, quod si deinceps fuissent φλυαρούντες, τὴν αὐτὴν ἣν ὁ συκοφανταύμενος deprehensi inanes aliquas nugas ad meas aures deἔμελλε φιλαλήθως κατηγορούμενος τίσουσι δίκην. ferre per calumniam, easdem daturi essent ponas, Ἐξ ἐκείνου γοῦν πᾶσα τῶν συκοφαντῶν ἐξεκόπη quas qui est revera calumniator. Ab illo itaque διαβολή· διὸ καὶ τῆς σῆς δέομαι μεγαλοπρεπείας, tempore excisa fuit omnis calumnia sycophantaμὴ ἁπλῶς οὕτω καὶ εὐπαραδέκτως πρὸς τὰς διαβο- tarum. Quamobrem tuam quoque rogo Magnificenλὰς ἔχειν τῶν ἐθελοκακούντων ἀνδρῶν, ἀλλὰ πολλῇς tiam, ne tam simpliciter et tam facile admittas πρότερον ὑποβάλλειν ερεύνῃ. Οὐδὲ γὰρ τὰ μέτρια malignorum hominum calumnias, sed eas prius ἐντεῦθεν κακὰ τίκτονται, ἀλλὰ καὶ δημεύσεις, καὶ diligenter examines. Neque enim hinc mala nasμάστιγος, καὶ φόνοι πολλάκις ἀναίτιοι, πολλοῖς cuntur mediocria: sed et bonorum publicationes, ἐπικαταψευσθέντες ἐπῆλθον· καὶ σχεδὸν ὁ σύμπας et verbera, et cades sape per mendacium multi ὑπὸ τῶν τοιούτων ἀνατέτραπται βίος. Ταύτας ὡς ἐκ innocentes subierunt, et ab iis universe propemoΘεοῦ τὰς παραινέσεις παραλαβὼν ὁ πατρίκιος, φυ- dum est eversa vita hominum. Has admonitiones λάττειν ἐπηγγείλατο ἄχρι τέλους. cum tanquam a Deo accepisset patricius, pollicitus est se eas esse perpetuo servaturum. ΚΘ'. Ετερον προστεθήτω τοῖς εἰρημένοις, καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶον καὶ ἀνεξίκακον τοῦ ἀνδρὸς ἀργούν τως χαρακτηρίσαι δυνάμενον. ᾿Ανεψιός ἦν τῷ με γάλῳ Γεώργιος τοὔνομα· οὗτος ὑβρισθεὶς παρά τινος τῶν καπήλων τῆς πόλεως, ἰσχυρῶς τε ἐδήχθη καὶ χαλεπώτατα ἤνεγκε. Τοῦτο γὰρ ἐποίει τὸ πολὺ τὸ μεταξὺ ἀμφοτέρων, ἤ τε πρὸς τὸν μέγαν αὐτοῦ ἀγχιστεία, καὶ τὸ πάνυ τοῦ ὑβρίσαντος ἐξουδενωμέ- " νον. Προσέρχεται τοίνυν καταμόνας τῷ μακαρίῳ δάκρυσιν ὁ νέος καὶ συνοχῇ καρδίας τὴν ὕβριν ἀνακλαιόμενος. Ο δὲ οὕτως ἰδὼν ἡττηθέντα του πάθους, καταψὴν αὐτὸν ὥσπερ καὶ ἀναλαμβάνειν βουλόμενος, καὶ, “Όλως, φησίν, ἐτόλμησε κατὰ σοῦ στόμα διᾶραι, ὅλως καθυβρίσαι τις τὸν ἐμὸν φίλτατον; Εὐλογητὸς Κύριος· πρᾶγμα ἐπ' αὐτῷ ποιήσω, ὥστε πᾶσαν ἐx πλαγῆναι τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν, ὡς δὲ εἶδεν ἐπὶ τῷ λόγω βραχύ τι ἀνεθέντα τῆς ἀθυμίας, Τέκνον, εἶπεν, ἐμοὶ ποθεινότατον, εἰ ταῖς ἀληθείαις βούλει ἀνεψιός τῆς ἐμῆς μετριότητος εἶναί τε καὶ ὀνομάζεσθαι, παρασκεύασον σεαυτόν, οὐ πρὸς ὕβριν μόνον, ἀλλ᾽ εἰ XXIX. Aliud addatur iis quæ dicta sunt, quod satis potest exprimere ejus mansuetudinem alquo patientiam. Magni Joannis consobrinus erat,nomine Georgius.Is contumelia aflectus ab aliquo caupone civitatis vehementer fuerat morsus, et id ferebat gravissime.Id enim faciebat et magnum quod erat inter eos discrimen, nempe et ejus cum Magno affinitas, et nimis sordes et humilitas ejus qui fecerat injuriam. Accedit ergo seorsum ad beatum Joannem adolescens, cum lacrymis, et dolore cordis quo agebatur, deplorans injuriam. Cum sic eum vidisset victum ab animi perturbatione patriarcha, volens eum demulcere et veluti recreare, et: Ausus est, inquit, omnino os adversus te aperire, et omnino contumelia alicere aliquis eum, qui est mihi charissimus? Benedictus Dominus, rem in ipso faciam, ut admiretur omnis Alexandria. Postquam autem vidit cum propter id, quod dixerat, paululum remisisse de animi agritudine: Pili,inquit,mibi jucundissime, si revera vis mom parvitatis esse et nominari con-

sobrinus, pars te ipsum non solum adversus coniu- δεῖ τι καὶ πλέον εἰπεῖν, καὶ πρὸς αὐτὰς μάστιγες, melias,sed etiam,si sit amplius aliquid dicendum, ἡ γὰρ ἀληθῆς εὐγένεια, οὐκ ἐξ αἵματος καὶ σαρκός, etiam adversus ipsa flagra.Vera enim nobilitas non ἀλλ᾽ ἐξ ἀρετῆς ψυχῆς ο δε χαρακτηρίζεσθαι. Τὸ τά ex sanguine et carne, sed ex virtute animæ accipit χος οὖν τὸν τῶν καπήλων ἐξάρχοντα μετακαλεσάμεformam et characterem. Statim ergo accersito prin- νος, παραγγελία παρήγγειλε μηδέποτε τοῦ λοιποῦ cipe cauponum, ei denuntiavit, ne consuetum dein- παρὰ ταῦ ἐξυβρικότος εἰς τὸν ἀνεψιὸν τὸ σύνηθες τέτ ceps vectigal acciperet ab eo, qui suum consobrinum λος λαβεῖν, ἢ ἄλλο τι τῶν κατὰ συνήθειαν τῇ Εκε affecerat contumelia,aut aliquid ex iis,quæ ab eo de κλησίᾳ παρ᾽ αὐτοῦ διδομένων. Εφ' οἷς ἐκπλαγέντες more dabantur Ecclesia. Propter quæadmirati incom- τὸ ἀπαράκλητον τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἐνεξικακίας, συνῆκαν parabilem illius patientiam, intellexerunt omnes hoc ἅπαντες αὐτὴν εἶναι τὴν τιμωρίαν, ἣν πᾶσα ἡ esse supplicium,quod erat miratura tota Alexandria. ᾿Αλεξάνδρεια ἐκπλαγήσεσθαι ἔμελλεν. XXX.Sed forte in iis quidem, qui ad ipsum per- Α΄. Ἆρ' οὖν τὰ μὲν πρὸς αὐτὸν οὕτω πεφυλαγμέ tinebant, tam diligenter cavebat, ne memor esset νος ἦν εἰς μνησικακίαν, ἠμέλει δὲ τῶν ἄλλων ἐν τοῖς accepta injuriæ, alios autem negligebat in rebus τοιούτεις; Οὐδαμῶς. Τινὰ γὰρ τῶν διακόνων, Διο hujusmodi. Nequaquam. Cum enim rescivisset μιανὸν τοὔνομα, μνησικακεῖν τῷ πλησίον ἀναμαθών, quemdam ex diaconis, nomine Damianum, odio τῷ ἀρχιδιακόν παρήγγειλεν κατὰ τὸν καιρὸν τῆς habere propinquum, ut qui recordaretur accepta τῶν μυστηρίων μεταλήψεως, δῆλον αὐτῷ θέσθαι τὸν injuria, denuntiavit archidiacono, ut in tempore μνησικακοῦντα. Ἐπεὶ οὖν ἔγνω, λαβόμενος τῆς χει participationis Sacramentorum ei ostenderet eum, ρός, ἵπαγε, αὐτῷ πρώτον, ἔφη, τῷ ἀδελφῷ κατά qui memor erat injuriæ. Cum ergo cognovisset, τὴν ἐντολὴν καταλλάγηθι, καὶ τότε τῶν τοῦ ἀμνησι eum manu accipiens: Vade, dicit ei,et fratri pri- κάκου μυστηρίων μεταλήψῃ Χριστοῦ. ῾Ο δὲ αἰσχυν mum reconciliare, ut vult præceptum,ellunesumes θεὶς ἐπὶ πάντων, τοῦτο ποιήσεις ἐπηγγείλατο, καὶ sacramenta Christi, qui non est memor accepta τότε τῶν ἁγιασμάτων αὐτῷ μεταδίδωσι. Φόβος οὖν injuria.llle autem pudore affectus, præsentibusom. τὸ ἀπὸ τοῦδε, οὐ τοὺς τοῦ κλήρου μόνον, ἀλλὰ καὶ nibus promisit se boc esse facturum, et tunc eum τοῦ λαϊκοὺς κατελάμβανε· καὶ τὸ μνησικακεῖν ἐφυ impertit sanctificatis. Deinceps ergo invasit timor λάττοντο, δεδιότες μὴ οὕτως ἐπὶ πολλῶν τῶν παρόν non solum clericos, sed etiam laicos, et cavebant των τὴν αἰσχύνην ὀφλήσαιεν. ᾿Αλλ' οὕτω μὲν ἀκρι ne ullum odio haberent,et essent acceptæ injuriæ βείας βίου, πρὸς ἑαυτόν τε εἶχε, καὶ τοὺς ὑπ᾽ ἐκείνου memores, timentes ne multis præsentibus sic pu- ποιμαινομένους. dore afficerentur. Sed tam accurata quidem, et quam quod ad eos, qui ab illo pascebantur. exacta fuit ejus vita, tam quod ad ipsum attinebat CAPUT VI. Disciplina domestica, ratioque vitæ exterior. XXXI. Prater alia autem bona,in sacrarum quoque Scripturarum cognitione summe laboraverat et plurimum est meditatus, non sine voluptate et studio acerrimo. Licebat ergo videre quotidie in congressione quæ fiebat in secreto,eum nihil fere aliud loquentem aut quærentem, quam narrationes Patrum, qui erant magni nominis, et problemata dogmatica et quæstiones ad Scripturam pertinentes. Hæc autem maxime propterea,quod tunc abundabat multitudo hæreticorum, ad quos evertendos adsciverat eos,qui illis temporibus erant excellentissimi, Joannem, inquam, et Sophronium. ΛΑ'. Πρὸς τοῖς ἄλλοις δὲ ἀγαθοῖς καὶ ἡ τῶν ἁγίων Γραφῶν γνῶσις εἰς ἄκρον αὐτῷ πεπόνητο, καὶ μελέτ τημα ἦν χαριέστατόν τε καὶ περισπούδαστον. Εν οὖν ἰδεῖν ἑκάστης ἡμέρας ἐν τῇ κατὰ τὸ σέκρετον συνελεύσει μηδὲν ἄλλο σχεδόν διαλαλούμενον ή ζητού μενον, ἢ διηγήματα Πατέρων τῶν πολλού γε ὀνόμα τος ἠξιωμένων, προβλήματα τε δογματικά, καὶ Γραφικά ζητήματα· καὶ ταῦτα δὲ μάλιστα διὰ τὸ πλεονάζον τηνικαύτα τῶν αἱρετικῶν τῶν αἱρετικῶν πλῆθος· ὧν ἐπ' ἀνατροπῇ καὶ καθαιρέσει, τοὺς ἐν τοῖς καιροῖς ἐκείνοις διαφορωτάτους προσηταιρίσατο, Ἰωάννην φημὶ καὶ Σωφρόνιον. XXXII. Porro autem ei quoque erat studio con- ΛΒ΄. Εσπούδαστο δὲ αὐτῷ καὶ καταλαλιᾶς καὶ servare consessum nulli detractioni afinem,et nulli ἀργορολογίας πάσης άψαυστον διατηρεῖν τὸ συνέδριον vano sermoni. Quod si quis ex iis qui considebant, κἄν τις τῶν συνεδριαζόντων τοιοῦτον προέτεινεν, tale quid proposuisset ille ingeniose et apte id re- p ἀλλ᾽ ἐκεῖνος εὐφυῶς αὐτὸ διωθεῖτο, σπουδαῖόν τι pellebat, injiciens bonam aliquam quæstionem et καὶ ψυχωφελές παρεμβαλών πρόβλημα. Παχύν δε animæ utilem.Siis autem esset crassus et plebeius, τοῦτον εἰ τύχοι ὄντα καὶ δημωδέστερον καὶ τῶν συνο et qui non recedebat ab iis quæ sunt consueta, præ- ήθων οὐκ ἀφιστάμενον, κατ᾿ ὄψιν μὲν οὐδὲν διετίθει sentem quidem non male tractabat, nec se iracunde κακῶς, οὐδὲ ὀργίλον τι καὶ τραχὺ αὐτῷ ἐπιδείκνυ, et aspere in eum gerebat, præcipiebat vero ne eum παρήγγελλε δὲ μηκέτι αὐτὸν ἐὰν τῆς συνόδου γίνε sinerent amplius esse e concilio, ut per eum unum σθαι· ὥστε δι᾽ ἑνὸς τοῦδε τοὺς ἄλλους ἀκριβείας ἐπι· fierent alii cautiores et diligentiores. λαμβάνεσθαι. XXXIII.Ut autem mortis memoriam suæ cogitationi profundeimprimeret, et eam perpetuo haberet ΑΓ. Ἵνα δὲ καὶ τὴν τοῦ θανάτου μνήμην εἰς βάθος εγχαράξῃ τῇ διανοίᾳ, καὶ διὰ παντὸς αὐτῷ περιο

ἰσναμένην ἔχῃ καὶ πρὸ ὀμμάτων, τί ποιεῖ; Μνημεῖον αὐτῷ προστάττει διοικοδομηθῆναι· τούτῳ δὲ μὴ ἐπιτεθῆναι πέρας, ἀλλ' ἡμιτελὲς οὕτω καταλειφθῆναι εἶτα τοὺς ἐπὶ τῷ ἔργῷ τεταγμένους ἐπειδὰν ἐπίσημός νις ἑορτὴ εἶν, ἐπὶ πάντων ἐφισταμένους τῶν συνεδρευόντων ἐν τῷ προφανεῖ λέγειν· Τὸ μνῆμα τὸ σὸν ἄχρι τήμερον ἀτελὲς, δέσποτα· ἐπίτρεψον οὖν αὐτὸ πέρας λαβεῖν· ἄδηλον γὰρ ὁποία ὥρᾳ ὁ κλέπτης ἔπεισι θάνατος. praesentem, et ante oculo, quid facit? Jubet sibi exstrui monimentum:ei autem finem non imponi, sed semiperfectum sic relinqui; deinde eos qui præfecti erant operi,cum esset festum aliquod insigne,accedentes in conspectu omnium,qui considebant,aperte dicere: Monimentnm tuum in hodiernum usque diem est imperfectum, domine.Jube ergo, ut id finem accipiat. Incertum est enim, qua hora fur ingrediatur, nempe mors. ΑΔ'. ᾿Αλλὰ τὶς ἂν ἐκείνου τὸ λιτὸν τῆς διαίτης, καὶ τὸ περὶ τὴν ἐσθῆτα και στρωμνὴν εὐτελές τε καὶ μέτριον ἐξείποι καλῶς; Μετὰ γὰρ τῶν ἄλλων οὐδὲ ταύτης ἠμέλει τῆς ἀρετῆς· ὥστε μηδὲν πλέον ἐν τού τοις τῶν πολλῶν ἔχειν καὶ εὐκαταφρονήτων, ᾿Αμέλει τις τῶν οἰκητόρων τῆς πόλεως συνηθέστερος αὐτῷ τυγχάνων, ὅπως εἶχε μαθών, σισύραν ἓξ καὶ τριάκοντα νομισμάτων πριέμενος, στέλλει τῷ μακαρίῳ, πλεῖστα μὴ ἀπώσασθαι δεηθεὶς, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ταύτῃ περιστέλλειν. Τοῦτο οὖν καὶ διὰ τὸ τοῦ ἀνδρὸς εὔπι στον καὶ τὸ τῆς ἀξιώσεως ἐπιμελὲς καὶ διάπυρον ποιῆσαι θελήσας, οὐ διέλιπεν ὅμως παρ' ὅλην τὴν νύχτα ταλανίζων ἑαυτὸν, ὡς οἱ παρεδρεύοντες εἰς ἔσχατον ἐξηγήσαντο. καὶ, Τίς ἂν οὐ καταγνοίη μου τοῦ ταπεινοῦ, λέγων, Ἰωάννου, εἰ ἐμοὶ μὲν ἔστι τριάκοντα καὶ ἐξ νομισμάτων ἐπιβλήματι σκέπεσθαι, τοῖς δὲ κατὰ Χριστὸν, φεῦ, ἀδελφοῖς τοῖς ἐμοῖς τὸ ὑπαίθρους τῷ κρύει πηγνυμένους διατελεῖν, καὶ μηδὲ ῥάκος βραχύτατόν τι καὶ εὔωνον εὐπορεῖν· ὧν οἱ πλείους καὶ κενοὶ τὴν γαστέρα καὶ ἄδειπνοι κατ εκληθίσαν, καὶ αὐτῶν, οἴμοι, τῶν ἀποπιπτουσῶν τῆς ἐμῆς τραπέζης ψιχῶν ἐφιέμενοι κατὰ τὸν πένητα Λάζαρον. Α'! αἲ, ποσοι νῦν ξένοι καὶ παρεπίδημοι πρὸς ταύτην ἀφίκοντο τὴν πόλιν οἳ μὴ ἔχοντες ὅποι τὴν κεφαλὴν κλίνοιεν, πεινῶστες, κατὰ μέσην κεῖνται τὴν ἀγοράν· ἐγὼ δὲ παντοίοις ἐνευπαθῶν ἀγαθοῖς πρὸς τῷ ἄλλῃ τρυφῇ, καὶ τῷδε τῷ πολυτελεῖ ἐπιβλήματι νῦν περιστέλλομαι. Τί τοίνυν κατ' ἐκείνην ἀκούσεσθαι προσδοκῶ τὴν ἡμέραν; Τί ἕτερον, ἢ ὅτι, ᾿Αμέλαβες τὰ ἀγαθά σου ἐν τῇ ζωῇ σου, οἱ δέ γε πένητες τὰ κατὰ, καὶ διὰ τοῦτο νῦν αὐτοὶ μὲν παρακαλοῦνται, σὺ δὲ ἀξίως ὀδυνᾶσαι; ᾿Αλλ' εὐλογητὸς Κύριος, οὐκ ἔτι τοῦτο ὁ ταπεινός σκεπασθήσεται Ιωάννης, ἀλλὰ τὴν αὐτοῦ τιμὴν πένητες ἀμφιάσονται. XXXIV. Sed quis illius victus tenuitatem, et quæ erat circa vestem et stratum vilitatem et mediocritatem, recte enuntiaverit? Cum aliis enim ne hanc quidem neglexit virtutem, adeo ut vulgus et eos qui sunt contempti,in his ne superaret quidem. Quidam certe ex habitatoribus civitatis, qui erat ei familiarior, cum rescivisset quomodo res se haberet, opertorium emptum triginta sex nummis mittit ad Beatum, plurimum rogans ne id recusaret, sed se eo indueret. Hoc ergo cum et propter viri fidelitatem, precumque contentionem et ardorem facere voluisset, non cessavit tamen tota nocte lamentori (ut postremo exposuerunt, qui ei assidebant), Quis, dicens,non condemnarit me riserum Joannem,si mihi licet tegi tegumento triginta et sex nummorum, fratres autem mei (proh dolor!) secundum Christum, sub dio perpetuo degant concreti frigore, et nec minimum quidem et vilissimum pannum habeant? quorum plurimi quidem ventre vacuo et incœnati recumbunt, et vel ipsas, (hei mihi!) quæ a mensa mea cadunt, micas cupiunt, sicut pauper Lazarus. Heu! heu! quam multi nunc hospites et peregrini ad hanc venerunt civitatem, qui non habent ubi caput reclinent, esurientesque et sitientes, jacent in medio foro. Ego autem me delicate omne genus explens bonis, præter alias de licias hoc quoque nunc sumptuoso induor tegumento. Quid ergo illo die expecto me auditurum? Quid aliud, quam: Recepisti bona tua in vita tua, pauperes autem mala: et propterea ipsi quidem nunc accipiunt consolationem, tu autem cruciaris pro meritis? Sed benedicus Deus, non amplius eo tegetur humilis Joannes, sed ejus pretio induentur pauperes. ΛΕ'. Αμπ γοῦν φωτὶ τὴν σισύραν εἰς τὴν ἀγορὰν XXV. Cum primum itaque illuxisset,mittit operπέμπει διαπραθησομένην, ἢν ἡ προσενεγκών θεασά- torium in forum venumdandum: quod cum vidisμενος, αὖθις μριάμενος, οὖθις και προσάγει· ὁ δὲ δέ. p set is qui obtulerat, rursus emit et ad eum affert. χεται μὲν, πρὸς δὲ τὴν ἀγορὰν καὶ αὖθις ἐκπέμπει. Ille autem accipit quidem, rursus vero mittit ad ὡς δὲ δὶς καὶ πολλάκις τοῦτο γένοιτο, ὁ μέγας δη- forum. Cum autem bis et sape hoc factum esset, λοῖ τῷ προσάγοντι· Ἴδωμεν, εἰπὼν, τίς πρότερον magnus Joannes significat ei qui offerebat; Videaἀπαγορεύσει τῶν δύο, ἐγὼ μὲν αὐτὴν πιπράσκων, mus, dicens, quis ex nobis prius defatigabitur, ego σὺ δὲ ὠνούμενος καὶ προσφέρων. Καὶ γὰρ ἦν ὁ ἀνὴρ quidem ipsum vendens, tu autem emens et offieτῶν λίαδ εὐπόρων, οὗ χάριν ἐπίτηδες ὁ μέγας καὶ rens: erat enim valde dives. Quamobrem dedita παρακερδαίνειν αὐτοῦ ἠδούλετο, ὥστε τὰ ἐκείνου opera volebat magnus Joannes ex eo lucrifacere,ut πρὸς τοὺς πένητας παραῤῥεῖν. Ἔλεγε δὲ καὶ τι illius bona ad pauperes efluerent. Dicebat aulem τοιοῦτον ὡς, Εἴ τις ἀπὸ τῶν ἁβρών τούτων καὶ πλου- eliam tale quid, quod si quis ab his delicatis et diσίων δύναιτο καὶ μάλιστα τῶν ἁπλάγχνων τέχνῃ vilibus, et maxime iis qui sunt immisericordes, Hervetus, cilicium. Græce σισύραν, stragulum barbaricum e villosis pellibus.

posset arte aliqua et ratione ad ipsas usque auferre τινὶ καὶ μεθόδῳ ἄχρι καὶ αὐτῶν ἀφαιρεῖσθαι τῶν tunicas, ut benefaceret indigentibus, ab eo quod χιτώνων τῆς τῶν ἐνδεῶν ἕνεκεν εὐποιίας, οὐχ άμπρο decet minime aberraret. Sic enim res duas efficiet ζήσεται τοῦ προσήκοντος. Δύο γὰρ οὕτω διοικονομεί pulcherrimas: unam quidem, quod illorum animis salutem conciliabit; alteram autem, quod ex rebus alienis non parvam neque levem sibi parabit mercedem. In testimonium autem ejus quod dicebat, adducebat etiam id quod magnus fecit Epiphanius, qui efecit, ut pecunia Joannis episcopi Hierosolymitani pia quadam via et ratione distribuerentur pauperibus. ται τὰ κάλλιστα, ἓν μὲν ὅτι καὶ ταῖς ἐκείνων ψυχαῖς σθὸν ἐκ τῶν ἀλλοτρίων, ούτι μικρόν οὐδὲ τὸν τυχόντα μνηστεύεται σωτηρίαν; ἕτερον δὲ ὅτι καὶ ἑαυτῷ μια περιποιεῖ. Μαρτύριον δὲ τοῦ λόγου καὶ τὸ τοῦ μεγάλου παρετίθει Επιφανίου, ὃς Ιωάννου τὰ τοῦ ἀρχιεπι σκόπου Ιεροσολύμων χρήματα εὐσεβεῖ μεθόδῳ περ εσκεύασε τοῖς δεομένοις ἐκνενωθῆναι, CAPUT VII. Historia S. Patri Teloniarii. XXXVI. Addebat vero aliud quoque,quod a fideli ΑϚ΄. Προσετίθει, δὲ καὶ ἕτερον ὅπερ παρὰ τοῦ quodam et amante veritatis dicebat se audivisse in g πιστοῦ καὶ φιλαλήθους ἀνδρὸς ἔλεγε κατὰ τὴν Κύ Cypro,qui sic narrabat, ea quæ dicebat jurejurando προν ἀκοῦσαι, ὃς οὕτως ἐξηγεῖτο, φησίν, ὅρκῳ τοὺς confrmans: Cum essem in Africa,habitabam apud λόγους πιστούμενος. Ὅτιπερ ἐν Αφρική γεγονος, quemdam publicanum, valde quidem divitem, sed παρῴκουν τελώνῃ τινί, πάνυ μὲν πλουσίφ, πάνω δὲ admodum immisericordem, et pauperem quod atti- ἀσπλάγχνῳ καὶ πενιχρῷ τὰ πρὸς ἔλεον. Οὕτω δὲ net ad misericordiam. Cum autem accidisset, ut συμβάν, ὥρᾳ χειμῶνος ἡλίου θερμότερον ἐπιλάμψανtempore hiberno sol luceret calidius, pauperes si- τος, πένητες ἅμα συναθροισθέντες, τῆς θέρμης ἀπο mul congregati calore fruebantur.Ui solet autem in έλαβον, Ωσπερ δὲ εἰκὸς ἐπὶ τούτοις συμβαίνειν, ἀπὸ his evenire, domos enumerabant:illas quidem,qum αριθμοῦντο τὰς οἰκίας, τὰς μὲν τῶν εὐσπλάγχνων καὶ erant misericordum et sua communicantium,bean- κοινωνικῶν μακαρίζοντες, νὰς δὲ φειδωλοὺς ἐχούσας tes;eas autem,quæ possidebantur a parcis et nihil καὶ ἀμεταδότους τοὺς κεκτημένους ταλανίζοντές τε elargientibus, miseras dicentes et exsecrantes:cum καὶ ἐπαρώμενοι, οἷς καὶ τὸν ἐμὸν, ἔφη, κύριον quibus,inquit,etiam meum connumerarunt domi- συνηρίθμουν. Επυνθάνοντο γοῦν ἀλλήλους εἴ ποτέ num. Sic itaque invicem rogabant, an aliquis unτιν ἐκεῖθεν ἐλεημοσύνης μετάσχοι. ὡς δὲ μηδεὶς ἦν quam illinc fuisset eleemosynæ particeps Cum ve. ἐκ πάτων δ λαβεῖν καταθέμενος, εἰς τις ἐκείνων, ro nullus esset ex omnibus qui affirmaret se acce- ᾿Αλλ᾽ ἐμοὶ τί ἂν δοίητε, ἔφη, [εἰ] σήμερον ἀπελθὼν pisse. unus ex illis:Sed quid inquid mihi dabilis, ει ° ἐλέους ἐκεῖθεν μεθέξω; Ως δὲ καὶ συνθήκας ἔθεντο ego hodie recedens illinc consecutus fuero miseri. περί τούτου, ὁ πένης ἀπεναντίας τῷ πυλώνι τοῦ cordiam? Cum autem de ea re pacta conventa inter τελώνου γενόμενος, εὗρεν αὐτῆς ὥρας ἡμίονον έλκοντα se fecissent, pauper cum fuisset ex adverso vestibuli τὸν ἀρτοποιόν, ἄρνοις πεφορτισμένην, καὶ διὰ τῆς publicani, invenit ipsa hora pistorem trentem του πρὸς τὸν οἶκον φερούσης αὐτὸν ἐρψόμενον. Τὸν lum pane onustum,ipsumque venientem per viam nevnte your, & tekeve drivvel no p quæ tendit ad medes. Cum itaque pauperem ex ad- θεασάμενος καὶ σχήματι κατηφεί μόνῳ πρὸς ἔλεον Villo stantem vidisset publicanus, et solo tristi καὶ αὐτὸν ἐκκαλούμενον οὐδὲ γὰρ καὶ φωνὴν ἐθάβρει bitu provocantem eum ad misericordiam (neque πρὸς αὐτὸν ἀφεῖναι, τοῦ μὴ παροξύναι τὸν ἄσπλα enim vel solam vocem audebat emittere, ne virum γχνον), θυμῷ καν τούτῳ ληφθεί, ἕνα τῶν ψωμών irritaret alienum a misericordia),sic quoque furore διαρπάσας, καὶ οἷα λίθω χρησάμενος, βάλλει κατά pide,jacit in pauperem. Quem ille protinus accepit, άλλοις ἀπελθὼν ἐδείκνυ, ἢ μὴν διαβεβαιούμενος, ὡς percitus, uno pane arrepto,et eo usus tanquam la- τοῦ πένητος· ὃν ἐκεῖνος παραχρήμα λαβών, τοῖς et abiens ostendit aliis, affirmans quod accepisset ἐξ αὐτῶν λάβοι τοῦτον τοῦ τελώνου χειρῶν, ab ipsis manibus publicani. XXXVII. Nondum duo dies præterierant, et pu- •, ΑΖ'. Οὔπω δύο παρῆλθον ἡμέραι, καὶ ὁ τελώνης blicanus morbo correptus mortifero, cum mentis θανατηφόρῳ νόσῳ κατάσχετος γεγονώς, ἔκστασίν τε subiisset exstatim,videbat a se exigi rationem sua- φρενῶν ὑποστάς, ἑαυτὸν ἑώρα λόγους τῶν ἰδίων rum actionum Deinde videbatur etiam adesse tru- πραττόμενον πράξεων, εῖοι καὶ ζυγὸς ἐῴκει παρείναι tina,oiraque discernens: in cujus sinistra quidem διακρίνων ἑκάτερα, οὗ κατὰ μὲν τὴν λαιὰν πλά lance videbat nigros congregatos, et mulla ejus στιγγα μέλανας ἔβλεπε συναθροιζομένους, καὶ πολλὰ turpia facta in lance deponentes; in dextera τῶν αὐτοῦ πράξεων άτοπα τῇ πλάστιγγι κατατιassistentes nihil vero boni invenientes,quod con- καὶ φοβεροὺς τὴν μορφὴν ἱσταμένους, μηδὲν δὲ autem, viros quidem candidatos et forma terribiles θέντας, κατὰ δὲ τὴν δεξιὰν λευχείμονας μέν άνδρας tra possent in lance collocare,esselque mæstos et ἀγαθὸν ἀντισταθμίσαι παρεξευρίσκοντας, κατηφείς tristes, et dicentes: Nihil habemus aliud, quod τε εἶναι καὶ σκυθρωπους. Οὐδὲν ἄλλο, λέγοντας, έχου diebus,et nec ipsum quidem sponte, dedit cuidam δυτί προτερον ἡμέραις, καὶ οὐδὲ αὐτὸν ἐκούσιον, opponamus, nisi panem illum, quem duobus ante μεν ἀντιθεῖναι, ὅτι μὴ τὸν ἕνα ἄρτον ἐκεῖνον ἐν

VITA 8. JOANNIS ELEEMOSYNARII. πένητι παρέσχε τινί. Τῇ ἑτέρα τοιγαροῦν πλάστιγγι pauperi. Cum in altera itaque lance cum impoτοῦτον ἐνθέμενοι, ισοῤῥεπῆ κατέστησαν τὰ ζυγά, suissent, fecerunt trutinam ex utraque parte ex τότε δὴ τῷ τελώνῃ φασὶν οἱ λευχείμονες. Απελθών æquo propendentem. Tunc illi publicapo dicunt πρόσθες ἐπὶ τῷ ἄρτῳ τούτῳ καὶ ἔργα σου, ἐπεὶ μέλ- viri candidati: Recedens adde huic pani, et opeλουσιν οἷς ὁρᾷς μέλανες οί δε παραλαμβάνειν σε. Αύ- rare. Nam illi, quos vides ni: ri,sunt le accepturi. τίκα τοίνυν διαναστάς, καὶ εἴσω φρενών γενόμενος, Cum statim itaque experrectus esset, et ad se reἀληθῆ τὰ θεαθέντα ἐπέγνω. "Απαντα γὰρ ὅσα ἐκ diisset, agnovit vera esse, quæ visa fuerant. Nam νέου ὑπῆρχεν αὐτῷ διαπεπραγμένα, καὶ ὧν εἰς λήθην quæcunque ab ineunte state ab eo facta fuerant, ἤδη κατέστη, τοὺς Αἰθίοπας ἐκείνους ἑώρα συνάγον- et quorum jam erat oblitus, videbat illos Athioτας δῆθεν καὶ τῇ πλάστιγγι εγκατατιθέντες. Όθεν pes utique congregantes, et in lancem impoδὲ καὶ εἰς ἔκπλήξιν πολλάκις των, Βαβαί, ἔλεγεν, nentes. Quamobrem sape obstupefactus, Papa! ὅση τῆς ἐλεημοσύνης ἡ δύναμις! Εἰ γὰρ εἰς ἄρτος, dicebat, quanta est virtus eleemosyna. Si enim καὶ αὐτὸς ἐπιχόλως πένην προσριφεὶς ἴσχυσε του unus panis, isque per iram pauperi projectus, σοῦτον, πόσων ἂν δυνηθείη κακῶν ἑαυτὸν ἀπολύσα- tantum potuit, & quam mulis malis se poterit liσθας ὁ ἱλαρῶς τὰ ὄντα τοῖς πένησι προϊέμενος! berare, qui hilariter bonis suis impertitur panτοσοῦτον οὖν φιλοτίμως ελεημοσύσῃ ἐχρήσατο, peres? Adeo ergo munifice usus est eleemosyna, καὶ οὕτως ἀφειδῶς ἐκίνου ἀμφοῖν τοῖν χεροῖν, ὡς ὁ tam abunde ambabus, ut dici solet, effudit maλόγος, εἰς τὰς τῶν πενήτων γαστέρας ἀντλῶν, ὡς nibus, in ventres pauperum infundens, ut postμετὰ τὸ πάντα προέσθαι, μηδὲ αὐτοῦ φείσασθαι σώ- quam omnia profudisset, ne suo quidem parceματος, ἀλλὰ καὶ τούτῳ πένητας θρέψαι ἀποδόμενον ret corpori, sed eo quoque aleret pauperes, τὴν ἐλευθερίαν, ὡς μετ᾿ ὀλίγον φανότερον ὁ λόγος vendita libertate; ut paulo post clarius ostende δηλώσει. ΛΗ'. Προϊόντι γὰρ αὐτῷ ἐπὶ τὸ τελωνείον ναύτης ὑπήντησε ἐκ ναυαγίου γυμνός, όνπερ δὴ θεασάμενος, τὸ ἱμύτιον εὐθὺς ἀποδὺς ἀβρόν τι καὶ πολύτιμον ὂν, αὐτῷ δίδωσι, πολλὰ δεηθεὶς διὰ παντὸς αὐτὸ περιΕκλέσθαι. Ὁ δὲ, τοῦτο μὲν ἐρυθριών μεγαλοπρεπεῖ χρῆσθαι τοιούτῳ, τοῦτο δὲ καὶ πρὸς τὰ ἄλλα πενόμενος, εἰς τὴν ἀγορὰν τίθησι διαπραθησόμενον. Ως δὲ ὑποστρέφων ὁ τελώνης ἴδοι κρεμάμενον, ἀνίᾳ συνεσχέθη πολλῇ, σκυθρωπάζων τε ἦν διαλογιζόμε. νος ότι μὴ ἐξεγέντο αὐτῷ κεῖσθαί τι τῷ πένητι παρ' αὐτοῦ ἐλεημοσύνης ὑπόμνημα, Ταῦτα τοίνυν λογιζομένῳ ὕπνος ἐπῄει· ἐφίσταται δὲ αὐτῷ ὄναρ εξοπτός τις ἀνῆρ ἡλίου τὴν ὥρρον φαιδρότερος στου ρὸν μὲν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ἔχων, τὸ δὲ ἱμάτιον ὅπερ αὐτὸς τῷ ναύτῃ παρέσχετο, περιβεΰλημένος, ὃς πλησίον γενόμενος· Τί δήτα, φίλε Πέτρε (τοῦτο γὰρ ἦν ὄνομα τῷ τελώνῃ), ἀλύεις καὶ ὀδυνα; Ὁ δὲ ὥσπερ γνοὺς ὅστις εἴη ὁ προσφθεγγόμενος" Επειδή, ἔφη, δέσποτα, ὧν αὐτὸς πλουσίως ἡμῖν ἐμπαρέχεις, πολλάκις τισὶ κοινωνοῦντες οὐχ ὁρῶμεν καλῶς αὐτοὺς τοῖς δοθεῖσι χρωμένους δι' αἰσχροκέρδειαν, Οὔπω τὸν λόγον ἐκεῖνος ἐπλήρου, καὶ ὁ φανεὶς ὑποδεικνύων αὐτῷ τὸ ἱμάτιον· Ἐπιγινώσκεις τοῦτο; φησί; Τοῦ δὲ καταθεμένου, πάλιν ἐκεῖνος Ἰδού, ἐξότου μοι καὶ παρέσχες αὐτὸ, διὰ παντὸς ἐνδιού. σκομαι. ΑΘ΄. Επεὶ δὲ καὶ ὁ ὄπνος ἀνῆκεν αὐτὸν, ἐπὶ νοῦν ἐλθὼν, Εὐλογητὸς Κύριος, ἔλεγεν, εἰ καὶ Χριστὸς εἰς εἶναι τῶν ἐνδεῶν φαίνεται, οὐκ ἀνήσω μέχρις ἂν καὶ αὐτὸς εἰς τῶνδε τῶν ἐλαχίστων γένωμαι, παραχρήμα τοίνυν τὸν ἐπίτροπον τῆς οἰκίας ὃς ἦν ἀργυρώνητος αὐτῷ καλέσας, έχω σοί ει, ἔφη, τῶν ἀποῤῥήτων πιστεῦσαι, ὅπερ εἰ ἔκφορον θείης, ἢ μὴ ἐργάσῃ & ἐπ' αὐτῷ βούλομαι, μακρὰν ἔσῃ τοῦ ἐμοῦ προσώπου, καὶ εἰς βάρβαρον ἀπεμποληθήσῃ γῆν. Ταῦτα εἰπὼν, δέκα τοῦ χρυσίου λίτρας αὐτῷ ἐγχειρίζει ἐπὶ πραγματεία τούτῳ καταβληθησομένας· εἶτα, Τῇ πραγματους. XXXVIII. Ei enim eunti in telonium, occurrit nauta nudus ex naufragio: quem quidem cum vidisset, veste statim se exuens, quæ erat delicta et sumptuosa, ei donat, multum precatus, ut ea perpetuo indueretur. Ille autem partim quiden erubescens uti veste magnifica, partim vero aliarum quoque rerum, egenus,in foro exponit ut venderetur. Cum autem revertens publicanus eam vidit pendentem, magno fuit affectus dolore,et erat tristis, reputans quod non ei licuisset relinquere pauperi aliquod monimentum suæ misericordis.Hac cum cogitaret, ei obrepit somnus. In somnis autem ad eum accedit vir quidam insigni, sole specie alacrior, crucem quidem habens in capite, indutus autem veste, quam ipse dederal naute. Qui cum prope accessisset: Cur inquit,chare Petre(hoc enim erat nomen publicano), angeris et cruciaris? Ille autem perinde ac si nosset, quisnam esset qui loquebatur: Quoniam, inquit, Domine, quæ tu nobis abunde præbes, ea nonnullis sape impertientes, non videmus eos recte uti iis quæ data sunt,propter turpe lucrum. Ille nondum implerat orationem,et qui apparuerat ostendens ei vestem: Agnoscisne hanc? inquit. Cum is autem affirmasset, ille Drursus: Ecce, inquit, ex quo tu mihi eam præbuisti, ea perpetuo. XXXIX. Postquam autem eum dimisit somnus, hæc mente agitans, Benedictus Dominus, aiebat: si Christus videtur esse unus ex indigentibus, nou desistam, donec ipse quoque sim unus ex iis minimis. Statim ergo vocato procuratore domus, qui fuerat ab ipso emptus: Volo, inquit, tibi credere quoddam arcanum, quod si enuntiaveris, aut nisi effectum reddideris, quod volo, procul recedes a meo conspectu, et venderis in barbara regione. Haec cum dixisset, decem libras auri ei tradit, quæ erant ei solvendm ob negotiationem. Deinde: Me

quoque, inquit, assume ad hanc negotiationem τείᾳ, φησὶ, κἀμὲ συμπαραλαβών (τοῦτο γὰρ τὸ ἀπόρ (hoc est enim arcanum) et cum me abduxeris ad ῥητον), καὶ πρὸς τὰ τῆς ἁγίας πόλεως ἀπαγαγών partes sanctæ civitatis, illic me vende Christiano μέρη, έκετ με Χριστιανῷ τινι καθάπερ ἓν τῶν ἀνalicui tanquam mancipium. Quod autem ad te ex δραπόδων πόλησαν· τὸ δὲ ἐντεῦθεν περιελευσόμενον eo redibit pretium,quantuinque fuerit,detur pau- σοι τίμημα, ὅσον ἂν καὶ εἴη, δοθήτω πένησι. Μετὰ peribus. Cum, postquam diu institisset, vix tan- πολλὴν γοῦν τὴν ἔνστασιν, καταπειθοῖ μόλις ἐκεῖνον dem ei persuassisset, venit cum eo Hierosolyma, λαβών, φθάνει σὺν αὐτῷ τὰ Ἱεροσόλυμα· ἔνθα προσε Quo in loco,cum in quemdam amicum, qui erat qui- φιλεῖ τινὶ ὁ ἐπίτροπος ἐντυχὼν ἀργυροκόπῳ μὲν τὴν dem arte aurifex,incidisset procurator (erat autem τέχνην, Ζωίλω δὲ τούνομα, τότε δὲ κατὰ τινα περιei nomen Zoilus,qui propter aliquem casum reda- πέτειον βίου ἀπύρώς καὶ ἐνδεῶς ἔχοντι, Δουλός ἐστί clus erat ad inopiam), Servus est, inquit, mihi valde μοι, ἔφη αὐτῷ, πάνυ σφόδρα καλός. Ὃν εἰ ἐμοῦ bonus: quem si ine audiens emeris,mihi erit im- ἀκούσας ὠνήσῃ, οὐδὲν τὸ κωλύον, ἕξεις, μὴ δι αὐτοῦ pedimento,quominus ad pristinam redeas felicita- πάλιν εἰς τὸ εὖ πράττειν ἐπανελθεῖν ὡς τὸ προσ lem. Est enim non solum bonis moribus, sed τερον. Ἔστι γὰρ οὐ δεξιὸς μόνον τὸν τρόπον, ἀλλὰ καὶ etiam in fundendo auro summe exercitatus, fuerat τὴν χρυσοχοϊκήν ἄκρως εξησκημένος. Καὶ γὰρ ἦν ὁ enim Petrus huic quoque arti summe deditus. Ille Πέτρος καὶ πρὸς τοῦτο ἔχων ἐπιτηδείως. Ὁ δὲ τὴν autem statim in medium adducens paupertatem, σύνοικον εὐθὺς προβαλλόμενος ἀπορίαν, μὴ δύνασθαι cum qua confictabatur, dicebat se non posse eum τὴν ἀρχὴν ἔλεγε τοῦτον ἀνεῖσθαι. Πλὴν ἀλλὰ τοῖς emere. Sed tamen ille verbis amici persuasus, et του φίλου λόγοις πεισθεὶς καὶ χρυσίον λαβὼν εἰς auro accepto fenori, emit zelo ferventem Petrum δάνειον, ἀνεῖται τὸν θερμὸν Πέτρον νομισμάτων triginta nummis. Quos cum accepisset procura- τρίακοντα, ἢ καὶ παραλαβὼν ὁ ἐπίτροπος, ἐχώρει tor, ivit Constantinopolim. πρὸς τὴν Κωνσταντινούπολιν. XL. Licebat ergo videre eum, qui propter Chris- Μ'. Ἦν οὖν ἰδεῖν τὸν διὰ Χριστὸν ἐκούσιον τὴν tum voluntariam susceperat servitutem,diligentis- δουλείαν προηρημένον, ἐπιμελέστατα τῷ δεσπότη τῷ sime domino suo inservientem in omnibus,quæ ad ἑαυτοῦ ἐπὶ πάσαις ταῖς κατ᾽ οἶκον χρείαις ὑπηρετού usum domus pertinebant, jejuniisque vacantem et μενον· νηστείαις τε τὸ παράπαν καὶ ἀγρυπνίαις vigiliis:quæ faciebant,ut res domini incrementum προσκείμενον· ἃ καὶ πρὸς πληθυσμὸν ἐποίει καὶ αὖ acciperent, ut benedicerentur ejus ultima, sicut ξησιν τὰ τοῦ δεσπότου ἐπιδιδόναι, ὡς εὐλογηθής Jobo 6, magis quam priora. Qui etiam summam ναι κατὰ τὸν Ἰὼβ τὰ ἔσχατα μᾶλλον αὐτοῦ ἢ τὰ ejus virtutem venerans, cogitabat eum manuuit- ἔμπροσθεν, ὃς καὶ τὴν ἄκραν ἀρετὴν αὐτοῦ δυσα tere,etiamsi ille id minime admiserit,volens potius c πούμενος, ἀφεῖναι τῆς δουλείας διενοεῖτο, καὶ ἐκεῖνος in servitute propter Christum perpeti, quam cum ήκιστα παρεδέξατο τὴν ἐν δουλείᾳ διὰ Χριστὸν ἐλόlibertale quiescere. Sed quis dicere omnino polne- μενος κακοπάθειαν, ἢ τὴν μετ᾿ ἐλευθερίας ἀνάπαυ rit eas, quæ ei a maligno inferebantur, aflictiones? σιν. ᾿Αλλὰ εἰς ἂν ἐξείποι τὰς ἐκ τοῦ πονηροῦ πάντως Quicunque enim erant a familia, tanquam emotæ επαγομένας αὐτῷ θλίψεις; Οἱ γὰρ τῆς οἰκίας πάντες mentis quempiam reputantes, aliquando quidem ως τινα παράκοπον ὄντα ταῖς φρεσὶ λογιζόμενοι ποτὲ eum irridebant, aliquando autem alapas indige- μὲν ἀπέσκωπτον εἰς αὐτὸν, ποτὲ δὲ καὶ ἐπὶ κόβρης bant, et non desistebant ei omnibus modis afferre ἐῤῥάπιζον, καὶ πάντα τρόπον ἀνιῶντες οὐ διελίμπανον. molestiam. Quotiescunque autem contigisset eum, Οσάκις οὖν συμβαίη τοῦτον ὑπὸ τῶν ὑμοδούλων ἐμcontumelis a conservis affectum,dormire cum ani- παροινούμενον, ἐν λύπῃ κοιμηθῆναι, τασαπάκις mi ægritudine, toties ei assistebat in somnis, qui αὐτῷ ὄναρ ἐφίστατα ὁ ἐν ᾿Αφρικῇ ὁραθείς, φορών τε in Africa ab eo visus fuerat, ferensque ejus vestem, αὐτοῦ τὸ ἱμάτιον καὶ τὴν τιμὴν τοὺς τριάκοντα et pretium triginta aureos habens in manibus: Ne χρυσούς μετὰ χεῖρας ἔχων, Μὴ ἀθύμει, τε, ἀδελφέ, sis tristis, aiebat, frater Petre. Ego enim etiam λέγων, Πέτρε. Ἰδοὺ γὰρ ἐγὼ καὶ τὴν τιμὴν εἴληφα tuum accepi pretium, sicut prius vestem. τὴν σὴν, ὥσπερ πρότερον τὸ ἱμάτιον. ΜΑ'. Χρόνος ἐτρίβη τὸ μεταξύ, καί τινες ομόχω ροι τῷ Πέτρῳ ἄγρυροκόποι τὴν τέχνην, εὐχῆς χάρι καὶ προσκυνήσεως τους σεβασμίους κατέλαβον τό πους· οὓς ὁ δεσπότης α αὐτοῦ ἅτε ὁμοτέχνους οἴκαδε ἀγαγών κατὰ πᾶσαν ἐδεξιοῦτο φιλοφροσύνην. Ο μέντοι Πέτρος διακονούμενος ὤν, καὶ τοὺς ἄνδρας αναγνωρίσας, συνέκρυπτεν ἑαυτὸν ὁπόση δύναμις, καὶ πάντα τρόπον ἐμηχανᾶτο λαθεῖν. Ἐκεῖνοι δὲ ὥσπερ διὰ τῶν χαρακτώρων ῥινηλατούντες αὐτὸν ἀνεγίνω σκον, καὶ πρῶτα μὲν διεψιθύριζαν πρὸς ἀλλήλους (ἐνεδοιάζετο γὰρ αὐτοῖς τὰ τῆς ἐμφερείας), καὶ ἀν κριβῶς αὐτὸν ἐκεῖνον εἶναι διέγνωσαν, εὐθὺς πρὸς τὸν XLI.Intercessit aliquantum temporis, et quidam qui erant ejusdem cujus Petrus regionis,arte aurifices, voli causa et adorationis pervenerunt ad loca veneranda. Quos dorninus ejus, ut qui essent ejusdem artis,domum ductos accepit omni benignitate. Petrus autem cum eis ministraret, et viros agnovisset, seipsum celabat pro viribus, et omnibus modis conabatur latere Illi vero tanquam per figuram corporis eum indagantes, agnoverunt. Εt primum quidem inter se susurrabant: dubitationem enim eis afferebat similitudo. Postquam autem illum ipsum esse aperte agnoverunt, communiter cum 6 Job. XLII 12. p

κεκληκότα κοινολογούμενοι, Τί ὅτι σοι, εἶπον, ἀνὴρ statim alloquentes, qui eos invitaverat: Quid sibi τοιοῦτος εἰς διακονίαν, εἰς μὲν τῶν συγκλητικών καὶ μεγάλων, οὐδενὸς δὲ τὴν ἐπιφάνειαν δεύτερος; Οὗτος γὰρ ὁ νῦν ἡμῖν ἐπὶ τῆς τραπέζης υπηρετούμε νος Πέτρος ἐστὶν ὁ τελώνης· περὶ οὗ μὲν πολλὴ τῷ βασιλεῖ λύπη, πολλὴ δὲ καὶ τῇ συγκλήτῳ πάσῃ, ὡς ἂν ἀφανοῦς αὐτοῦ γενομένου. vult, dixerunt, quod vir talis tibi ministrat,qui est unus quidem ordinis senatorii, splendore autem nulli est secundus? Is enim, qui nunc nobis servit in mensa, est Petrus publicanus, de quo imperator quidem magnum accipit dolorem,magnum autem Senatus quoque, ut qui evanuerit. ΜΒ. Τούτων ὁ Πέτρος τῶν ῥημάτων διομιλουμέ XLII. Eos hæc verba dicentes cum audiisset νων ἀκούσας, αὐτίκα ρίπτει μὲν εἰς τοὔδαφος ὃν εἶχε Petrus, statim humi quidem jacit discum, quem πίνακα μετὰ χεῖρας, κάτεισι δὲ δρόμῳ πρὸς τὸν πυ habebat in manibus; cursu autem descendit ad λῶνα, ᾧ κωφός τις καὶ ἄλαλος νεανίσκος ἐκ γενετής vestibulum, in quo astabat quidem adolescens,ab Εφειστήκει, νεύματι κλείειν τε καὶ ἀνοίγειν δυνάμε- ortu surdus et mulus, qui nutu poterat claudere et νος. Πρὸς ἦν ὁ Πέτρος, Σοὶ λέγω, ἔφη, τῷ χωρῷ καὶ aperire. Cui Petrus: Tibi dico,inquit,qui es surdus ἀλάλῳ, ἐν ὀνόματι Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ἄκουσόν et mutus,in nomine Christi Dei nostri,audi me, et μου λαὶ ἄνοιξον· ὃ δὲ, Ως κελεύεις τε, ἀπεκρίνατο, aperi. Ille autem, Sicut jubes,respondit: et sta• καὶ εὐθὺς ἤνοιξε, καὶ ὃς ἐξῆλθε δρομαῖος, εἶτα ὁ πυλ- tin aperuit.llle vero currens, protinus est egresπιρὸς ἀνελθών, τὴν εἰς αὐτὸν χαίρων ἐξηγεῖτο θαυ. sus. Deinde ascendens janitor latus, narravit quod ματουργία», ἔλεγέ τε φλόγα πυρὸς τοῦ στόματος τοῦ in ipsum fecerat miraculum. Dicebat enim ce vidisμεγάλου Πέτρου προϊούσαν θεάσασθαι, καὶ τῶν se flammam ignis procedentem ex ore magni Peὤτων αὐτοῦ διαδύναι· ἥτις καὶ, φησίν, ὅλον με πε- tri, ad aures ejus pervenisse Quæ, inquit, cum me φιλάμψασα, ἀκοῦσαι τε παραχρῆμα καὶ λαλῆσαι πε- totum circumfulsisset, repente fecit audire et loqui. ποίηκε. Ταῦτα τοῦ τέως κωφοῦ τε καὶ ἀλάλου διηγου- Hæc cum narraret is, qui prius erat surdus et mu μένου, θαῦμα τε καὶ ἔκπληξις πάντας εἰσῄει, καὶ tus,subiit omnes stupor el admiratio, et statim quam παραχρῆμα ὡς εἶχε ποδῶν ἕκαστος, διώκειν ὥρμης maxima potuerunt celeritate, aggressi sunt eum σαν. Πανταχοῦ δὲ διερευνησάμενοι οὐκ ἔσχον κατα- persequi.Cum ubique autem scrutati essent, non λαβεῖν τὸν ζητούμενον, ἐφ᾽ ᾧ καὶ πολλή τις αὐτοὺς potuerunt eum, quem quærebant, comprehendere. εἰσῆλθε μετάνοια, καὶ τὴν προτέραν ἦσαν ἀπροσεξίαν Quamobrem eos magna subiit penitentia, et deploμετακλαιόμενοι, καθ᾽ ὁ τὸν τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπον διὰ rabant quod non magis animum attendissent, quo τοσαύτης ἦγον τῆς παροινίας, τύπτοντές τε καὶ προ- factum erat, uti Dei hominem tantis afficerent πηλακίζοντες καὶ ἡμέρας ἑκάστης εἰς αὐτὸν ἀπο- contumeliis, verberantes et insultantes, et eum σκώπτοντες. quotidie irridentes. CAPUT VIII. Alienæ virtutis imitatio. ΜΓ' Τοιαῦτα τῆς συμπαθούς και φιλανθρώπου ψυχῆς Ἰωάννου τὰ φιλάνθρωπα διηγήματα. Ὡς γὰρ ἐπὶ πλεῖστον, ὅσα πρὸς συμπάθειαν ἠρέθιζε και φιλοπτωχείαν λέγειν τε καὶ ἀκούειν ἠβούλετο· ἀμέλει καὶ ὅσαι ὧραι τῶν ἐπὶ ἐλεημοσύνῃ βεβοημένων Πατέρων ἀνίχνευε τοὺς βίους, καὶ ἔργον αὐτῷ τοῦτο διὰ βίου τὸ σπουδαιότατον, ἅτε τὴν αὐτὴν ἐκείνοις οδεύειν προθυμουμένῳ. ΜΔ'. Εντυχών οὖν ποτε τῷ τοῦ θείου Σαραπίωνος Βίῳ τοῦ Σιδωνίου, οὐ διέλιπε τὴν ἄνδρα τε έκπληττό. μενος καὶ τὰ ἐκείνου ἐκδιηγούμενος, ὅπως τε ἀποροῦντι περιτυχών πένητι, καὶ τὸ συνήθως λεγόμενον ὠμοφόριον ἀποδὺς δέδωκεν· εἶτα συναντήσας ἑτέρῳ ῥιγοῦντι τὸ στιχάριον ὁμοίως παρέσχετο, καὶ λοιπὸν κάθητο γυμνός, ἐπὶ τῆς ἀγκάλης μόνον κατέχων τὸ Εὐαγγέλιον. Εἶτα πρός τινος ἐρωτηθείς τις ὁ γυμνώσας εἴη. Τοῦτο, ἔφη, δείξας τὸ Εὐαγγέλιον. ὡς δὲ καὶ πωλήσας τὴν ὑπὲρ αὐτοῦ τιμὴν τοῖς πένησο διενείματο, πυθομένῳ τῷ μαθητῇ, Ποῦ ἐστι, Πάτερ, τὸ Εὐαγγέλιον τὸ μικρόν; — Πίστευσον, ἔφη, πειθόμενος τῷ λέγοντι, Πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὸς 6ª Matth. xix, 31. XLIII. Tales erant misericordis et clementis Joannis animæ benignæ et humanæ narrationes. Maxima enim ex parte, quæcunque incitabant al commiserationem et amorem in pauperes, ea volebat dicere et audire. Assidue quidem certe investi gabat vitam eorum Patrum, qui fuerunt celebrati propter eleemosynam, et in hoc per lolam vilam magnum ponebat studium, ut qui vellet eadem via, qua illi, ingredi. XLIV.Cum itaque aliquando incidisset in Vitam divini Serapionis Sidonii, non cessabat virum illum admirari et res illius narrare,quemadmodum cum aliquando in egentem incidisset pauperem,se pallio exuit et ei dedit Deinde cum obviam factus esset alteri algenti, similiter ei præbuit tunicam: et de catero sedit nudus, ulnis solum tenens Evangelium. Deinde ab aliquo interrogatus, quisnam eum nudasset, Hoc, inquit, ostendens Evangelium®. Cum vero eo quoque vendito pro eo acceptum pretium distribuisset pauperibus, cuilan discipulo, qui eum rogavit: Ubi est, Pater, parvum Evange lium? Crede mihi, inquit, Gli,parens ei qui dixit,

Vende quæ habes, et da pauperibus, ne ipsi qui- πτωχοῖς οὐδὲ αὐτοῦ τοῦ βιβλίου, ἐν ᾧ τοῦτο ἐγέγρα dem libro, in quo hoc scriptum erat, statui par- πτο, φείσασθαι διενοησάμην. cere. XLV. Addatur hoc quoque iis quæ dicta sunt, afferens auditoribus non mediocrem utilitatem. Quidam monachus illo tempore puellam ducens speciosam, obibal civitatem: cum autem quidam ex Ecclesia eum vidissent ad multorum offensionem eam circumagentem,introducunt ad beatum Joannem. llle autem verbis illorum inductus, ut qui existimasset eos zelo divino illum admonuisse, ipsum et puellam jubet vehementer cædi, deinde eos in diversis custodiis includi. Cum autem factum esset quod jusserat, et eos accepissent custodim,et nos jam advenlasset, monachus ei apparet in somnis, ostendens tergum notatum β vibicibus et stigmatibus, ei dicens simpliciter et placide: Quid vero hæc tibi placeut, Domine? Crede, nunc quidem certe semel deceptus es, ut homo. XLVI. somno autem excitatus, accersit illico monachum, educens eum e custodia, præ plagis vix valentem ingredi. Deinde cum in ejus vultum conjecisset oculos, agnovit eum esse, qui fuerat ab eo visus.Cumque vellet scire,an tam multas accepisset plagas,quam multas habens in somnis apparueral, jubet eum linteo succintum aperire dorsum. Cum divina autem providentia fuisset linteum solutum,aperta fuerunt partes occultæ,etconspectus est monachus propemodum exsectus et mancus virilibus, etiamsi propter lorem ælalis non fuisset prius immunis a suspicione. Statim ergo eos qui illos detulerant, a suis gradibus deturbatos, tres annos arcet a communione. Pio vero monacho se, ut par erat, excusavit, et rogavit ut ei condonaret peccatum admissum per ignorantiam. Sed hoc solum dixit se non laudare, quod nullo adhibito custode obiret civilates, cum esset monachus, et videretur adeo juvenis, et traberet secum feminam, et esset multis causa offensionis. ΜΕ'. Προσκείσθω καὶ τοῦτο τοῖς εἰρημένοις, οὐ μετρίαν φέρον τοῖς ἀκροαταῖς τὴν ὠφέλειαν· Μοναχός τις κατ᾽ ἐκεῖνο καιροῦ κόρην εὐειδῆ ἐπαγόμενος περιῄει τὴν πόλιν· καί τινες τῶν τῆς Ἐκκλησίας θεασάμενοι τοῦτον ὡς ἐπὶ σκανδάλῳ δῆθεν τῶν πολύ λῶν αὐτὴν περιάγοντα, εἰσηγοῦνται τῷ μακαρίαν καὶ ὅς τοῖς ἐκείνων ὑπαχθεὶς λόγοις, ἅτε κατὰ ζῆλον θετον οἱηθεὶς αὐτοὺς τὴν ὑπόμνησιν πεποιῆσθαι, αὐτόν τε καὶ τὴν κόρην κελεύει τυφθῆναι σφοδρώς, εἴθ' οὕτως ἐν φυλακαῖς διαιρεθέντας κατακλεισθήναι. ὡς δὲ γέγονε τὸ κελευσθέν, καὶ αἱ φύλακαὶ τού τους ἐλάμβανον, νύξ τε τους ἐλάμβανον, νύξ τε ἤδη παρῆν, ὄναρ τῷ πατριάρχῃ ὁ μοναχὸς ἐφίσταται τὸν νῶτον ὑποδεικνύων κατεστιγμένον, λέγων τε πρὸς αὐτὸν ἁπλῶς οὕτω καὶ ἀφελῶς· Τί δὲ ἀρέσκει σοι ταῦτα, δέσποτα; ΠΙστευσον, ταύτην γοῦν τὴν μίαν ἠπάτησαι καὶ αὐτὸς ὡς ἄνθρωπος. ΗϚ'. ᾿Ανεθεὶς δὲ τοῦ ὕπνου μεταστέλλεται παραχρῆμα τὸν μοναχὸν, ἐξάγων ἀπὸ τῆς φυλακῆς μόλις βαδίζειν δυνάμενον ὑπὸ τῶν πληγῶν· εἶτα ἐπιβαλών αὐτοῦ τῇ ὄψει τοὺς ὀφθαλμούς, ἐπέγνω τοῦτον εἶναι τὸν θεαθέντα· βουλόμενός τε μαθεῖν, εἰ καὶ τοσαύτας φέροι πληγάς, ὅσας δὲ καὶ κατὰ τοὺς ὕπνους ἔχων ἐφάνη, κελεύει λεντίῳ διαζωσάμενον τὸν νῶτον ὑπογυμνώσαι. Κρείττονι δὲ τάχα προνοίᾳ τοῦ λεντίου διαλυθέντος ἐξεκαλύφθη τὰ κεκρυμμένα μόρια, καὶ ὁρᾶτο ὁ μοναχὸς ἀπόκοπος ὀλίγον καὶ τὴν αἰδὼ περ πηρωμένος, εἰ καὶ διὰ τὴν τῆς ἡλικίας ἀκμὴν πρόσ τερον οὐκ ἀπολέλυτο ὑπονοίας. Εὐθέως οὖν τοὺς κατειπόντας αὐτοῦ τῶν οἰκείων ἐξώσας βαθμῶν, ἐπὶ τρισί χρόνοις ἀπείργει τῆς ᾿Εκκλησίας· τῷ δὲ θεοφι λει μοναχῷ ἀπολογεῖτό τε τὰ προσήκοντα καὶ συγκ γνῶναι αὐτῷ ἠξίου τοῦ κατὰ ἄγνοιαν ἁμαρτήσαντος· Πλὴν τοῦτο μόνον οὐκ ἔχω, ἔλεγεν, ἐπαινεῖν τὸ ἀφυλάκτως ἐν ταῖς πόλεσιν αὐτὸν περιάγειν, μοναχὸν ὄντα καὶ νέον οὕτως δρώμενον, γυναίκά τε επισύρε σθαι, καὶ πολλοῖς ἀφορμὴν εἶναι σκανδάλου. XLVII. Ille vero cum ea, qua par erat, reverentia, ΜΖ'. "Ο δὲ μετὰ τῆς προσηκούσης αἰδοῦς τε καὶ et modestia: Benedictus Dominus,inquit,domine, μετριότητος, Ευλογητός Κύριος, δέσποτα, εἶπεν, οὐ non mentior. Non multis ante diebus cum essem ψεύδομαι· οὐ πολλαῖς πρότερον ἡμέραις κατὰ τὴν Gaza, et illinc festinarem ad adorandum SS.Cyrum Γάζαν μοι γενομένῳ, κἀκεῖθεν εἰς προσκύνησιν τῶν et Joannem, hæc puella mihi vespere ft obviam, ἁγίων Κύριου καὶ Ἰωάννου ἐπειγομένῳ, συναντά μοι et ad meos pedes procidit, rogans ut mecum iter πρὸς ἑσπέραν ἡ κόρη αὕτη, καὶ τοῖς ποσὶ τοῖς ἐμοῖς ingrederetur,eo quod vellet esse Christiana, erat προσπίπτει συνοδεύσαί μοι δεομένη τῷ βούλεσθαι enim Hebræa.Ego autem Dei veritus judicium,qui γενέσθαι Χριστιανήν· Εβραία γὰρ ἦν. "Εγωγε οὖν dixit,ne ex pusillis aliquem despiceremus obediens τὸ ἀπὸ Θεοῦ δείσας κατάκριμα εἰρηκότος μή τινος admisi eam viæ comitem, maxime confdens,quod καταφρονεῖν τῶν μικρῶν, ὑπακούσας παρεδεξάμην cum essent mibi membra ita affecta, non esset fa- τὴν συνοδίαν, ἄλλως τε καὶ θαῤῥήσας ὅτι μοι μελῶν cile inimico struere in me tentationem. Cum illuc οὕτως ἔχοντι, οὐκ ἂν εἴη τῷ ἐχθρῷ ῥᾴδιον πειραautem venissem, et vola reddidissem, feci eam σμόν μοι ἐπισκευάσαι. Ἐκεῖσε μέντοι γενόμενο: catechismo instrui et baptizari, et de cætero eam καὶ τὰς εὐχὰς ἀποδούς, κατηχηθῆναί τε αὐτὴν καὶ circumduco in simplicitate cordis,et mendicans eam βαπτισθῆναι πεποίηκα· καὶ τὸ ἀπὸ τοῦδε καρδίας alo,studens si possim eam collocare in aliquo mo- ἁπλότητι περιάγω καὶ προσαιτῶν τρέφω, σπεύδων, nasterio virginum. Hæc cum audisset ille Bealus, εἰ δυνατὸς γενοίμην, καὶ παρθενῶνι αὐτὴν ἐγκαταPapa, inquit, quam multi sunt occulti servi Dei, τάξαι. Ταῦτα ἀκούσαντα τὸν μακάριον, Βαβαί, πότ etiamsi sint nobis ignoti! Cum autem monachum σοι, φάναι, κρύφιοι τοῦ Θεοῦ ὁρῶλοι, κἂν ἡμῖν οὗτοι

τυγχάνωσιν ἄγνωστοι. Τὸν μέντοι μοναχὸν νομίσμα- donaret centum nummis, ille non accepit, diσιν ἑκατὸν δωρουμένου, ἐκεῖνος οὐ παρεδέξατο. Ὁ cens: Monachus si habet fdem, non indigel peμοναχὸς, εἰπὼν, εἰ ἔχοι πίστιν, οὐ δεῖται χρημάτων· cuniis: sin autem omnino amat, est omnino fεἰ δὲ χρημάτων ὅλως ἐρᾷ, πίστεως πάντως ἐστὶν de defectus. Hæc cum dixisset et adorasset, reἔρημος. Ταῦτα εἰπὼν καὶ προσκύνησιν ποιησάμενος, cessit. ἐπιὼν ᾤχετο. ΜΗ'. Οπως δὲ ἀξιοσπούδαστον ἦν ἡ τοῦ θανάτου μνήμη τῷ μακαρίῳ, καὶ ὡς ἔχειν αὐτὴν ἀνεξάλειπτον περὶ παντὸς ἐποιεῖτο, εἴρηται μὲν καὶ πρότερον, εἰρήσεται δὲ καὶ νῦν. Θανατηφόρου γάρ ποτε νόσου τὴν πόλιν καταλαβούσης, ἔργον ἦν ἐκείνῳ πάντων ἐπιμελέστατον, τὰ θαμὰ παριέναι, πρός τε τῶν νοσούντων ἐπίσκεψιν καὶ τὴν τῶν τελευτώντων τα φήν· πολλάκις δὲ καὶ ψυχοῤῥαγοῦσι παρεκάθητο, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν οἰκείαις χερσὶν ἐπεκάλυπτεν· ἐπέτρεπε δὲ καὶ τὰς ὑπὲρ τῶν κεκοιμημένων συνάξεις ἐπιτελεῖν, ἰσχυριζόμενός τε καὶ διαβεβαιῶν, τὰ μεγάλα τοῖς κατοιχομένοις λυσιτελεῖν τὰς ὑπὲρ αὐτῶν μνήμας καὶ λειτουργίας. XLVIII. Quam magnum autem studium poneret beatus,ut mortis meminisset, et quod plurimi faceret efficere ne ejus recordatio deleretur, dictum quidem est prius, dicetur autem nunc quoque. Nam cum lethalis morbus aliquando invasisset civitatem, maximæ illi erat cura accedere ad agrotorum visitationem, et eorum qui decedebant sepulturam. Sæpe autem etiam assidebat iis qui emittebant animam,et eorum oculos suis legebat manibus. Jubebat synaxes quoque celebrari pro iis qui dormierant, asserens et affirmans defunctis multum prodesse quæ pro eis funt commemorationes et sacra ministeria. G₁₂ ΜΘ΄. Εἰς πίστιν δὲ τῶν λεγομένων καί τι τοιοῦτον XLIX. Ad fidem autem faciendam eorum quæ οὐ πρὸ πολλοῦ γενόμενον ἐξηγεῖτο. Ἔλεγε γὰρ ὡς dicebantur, tale quid etiam narrabat, quod factum ὑπὸ Περσῶν τις εἰς Περσίδα αἰχμάλωτος ἀπαχθείς, fuerat non ita multo ante.Dicebat enim, quod ἐν τῇ φυλακῇ ἢ οὕτω καλεῖται Λήθη, δέσμιος ἐφρου- Persis quidam abductus captivus, in custodia,quæ ρεῖτο· νόμος δὲ παρὰ Πέρσαις ἐκράτει τοιοῦτος, τοὺς appellatur Lethe,asservabatur vinctus. Lex aulem ἐν τῇ φυλακῇ τῇδε καθειρχθέντας ἀνακαλεῖσθαι μην erat apud Persas,ut qui conjecti erant in eam cuδέποτε· ταύτῃ τοι καὶ Λήθη αὐτῇ τὸ ὄνομα κατὰ stodiam, nunquam revocarentur: et ea ratione λόγον ἐτέθη. Εκεῖθεν οὖν ἀποδρᾶσαι τινες δυνατοί consentaneum est eam fuisse vocatam Lethen, id γενόμενοι καὶ τὴν Κύπρον καταλαβεῖν, τοῖς τοῦ νεα- est, oblivionem. Illinc autem cum quidam potuisνίσκου πατράσιν, ὡς εἴη τεθνηκὼς ἐν τῇ φυλακῇ sent aufugere, et in Cyprum venire, affirmarunt διαβεβαιώσαντο. Ἐκεῖνοι τοιγαροῦν τοῦ ἐνιαυτοῦ parentibus adolescentis, eum esse mortuum in τρεῖς συνάξεις ὡς ἐπὶ νεκρῷ τούτῳ ἐποίουν. Καὶ τέσ- c custodia. Illi vero tres quotannis synaxes celebraσαρες οὕτω παρήλθον ἐνιαυτοί· εἴθ' οὕτως καὶ ὁ bant,tanquam eo mortuo.Quatuor anni præterieπαῖς ἐκεῖθεν ἐκφυγεῖν δυνηθείς, εἰς τὴν οἰκίαν ἐπάνω rant, cum filius illinc aufugiens, redit domum. εισιν, ὃν οἱ γονεῖς οὐχ ὥσπερ ἐκ φυλακῆς φυγόντα, Quem cum parentes non tanquam qui fugisset e ἀλλ᾽ ὡς ἐκ νεκρῶν ἀναστάντα μᾶλλον σὺν πολλῇ τῇ custodia, sed tanquam qui surrexisset e mortuis, ἐκπλήξει θεασάμενοι καὶ ἀποῤῥήτως πλησθέντες τῆς cum magno stupore aspexissent, et fuissent inef ἡδονῆς, τἄλλα τε ἔλεγον καὶ ἐποίουν, ὅσα ἂν ψυχή fabili voluptate repleti, et alia faciebant et diceτοιοῦτον ἰδοῦσα πάθοι καὶ εἴποι, καὶ ὅπως ὡς ἀπο- bant, quæ anima, quæ talem vidisset, faceret et θανόντι ἤδη, τὰ ἐπὶ θανοῦσι νενομισμένα ἐποίουν, diceret: et quemadmodum ei tanquam jam morκαὶ τὰς ἡμέρας ἀναδιδάξαντες αἵπερ ἦσαν, ἢ τε τῶν tuo fecerant jusla,quæ funt mortuis,et cum eum ἁγίων Θεοφανίων ἡμέρα, καὶ ἡ τοῦ σωτηρίου Πάσχα docuissent,quinam essent ii dies,nempe dies sanκαὶ τῆς ἁγίας Πεντηκοστῆς. Τούτων ἐκεῖνος ἀκού ctorum Theophaniorum,et dies salutaris Pascha, σας, καὶ εἰς μνήμην ἐλθὼν, ὅρκῳ τοὺς τεκόντας δι- et dies sancta Pentecostes. Hæc cum ille audivisεβεβαίου ὡς κατ᾿ αὐτὰς τάσδε τὰς ἡμέρας, καὶ αὐτὸς set,et in memoriam revocasset, parentibus affirτῶν δεσμῶν ἀνεῖτο, ἐπιστασία λαμπροφοροῦντος τις mabat, quod his ipsis diebus relaxabatur a vincuνος, καὶ ἀδείας ἀπέλαυε πάσης, τὰς ἐφεξῆς ἐν τοῖς lis,adventu cujusdam,qui gestabat lampadem; et δεσμοῖς πάλιν ὥσπερ καὶ προτοῦ καταλαμβανόμε- fruebatur omni securitate: diebus autem sequentibus tenebatur vinculis, sicut prius. γος. CAPUT IX. Eleemosynarum vis apud Deum. Ν'. Τοιούτοις ἔργοις καὶ διηγήμασι χρώμενος πολλοῖς κατέστη σωτηρίας ὑπόθεσις. Διὰ ταῦτα καὶ πλείστοι ἐκεῖνα τὰ τῶν ἀποστόλων ζηλοῦντες, καὶ τὰ ὄντα διαπιπράσκοντες, τὰς τιμὰς φέροντες ταῖς αὐτ τοῦ χερσὶ κατετίθουν, ἀξιοῦντες ὑπ᾽ αὐτοῦ τοῖς πένησι διανεμηθῆναι. Μεθ' ὧν εἷς τις προσελθών, ἑπτὰ ἥμισυ λίτρας τοῦ χρυσίου προσήγεν, ἐπιβεβαιῶν PATROL GR. CXIV. L.Talibus utens factis et narrationibus,fuit multis occasio salutis. Propterea plurimi quoque imitantes illa, quæ Gebant tempore apostolorum, et vendentes ea quæ habebant,eorum pretium offeren - tes deponebant in ejus manibus, volentes id ab ipso distribui pauperibus. Cum quibus unus quispiam accedens, auri septem libras cum dimidia obtulit,

affirmans nihil amplius auri apud se remansisse. οὐδὲν αὐτῷ εἰς χρυσὸν πλέον ὑπολελείφθαι. Δύο δὲ Petebat autem ab eo, ut duas gratias acciperet: παρ' αὐτοῦ χάριτας ᾐτεῖτο λαβεῖν· σωθῆναι μὲν τὸν nempe ut et servaretur quidem ejus filius illius precibus; referretur vero navis absque ullo periculo, quæ quidem emissa fuerat in Africam. Cum autem post preces triginta dies præteriissent,moritur quidem flius: tertio vero die post ejus mortem,navis quæ redibat ex Africa, cum fuisset ex adverso Phari,in grave incidit naufragium,adeo ut universum quidem onus perierit, sola autem navis fuerit salva cum vectoribus.Cum autem prius audito nuntio de alio, adhuc vigente animi perturbatione, accessit de nave tristitia, id eum plane obruit. αὐτοῦ παῖδα ταῖς αὐτοῦ εὐχαῖς, ἀνακομισθῆναι δὲ καὶ τὸ πλοῖον ἀκίνδυνον, ὅπερ ἔτυχεν εἰς ᾿Αφρικήν έκπεμφθέν. Ἐπεὶ οὖν μετὰ τὴν εὐχὴν τριάκοντα παρῆλθον ἡμέραι, θνήσκει μὲν ὁ υἱὸς, τρίτην δὲ ἡμίσ ραν μετὰ τὸν θάνατον τὸ πλοῖον ἐξ ᾿Αφρικῆς ἀναγόμενον, εἶτα τῷ Φάρῳ ἀπεναντίας γενόμενον ναυαγίω δεινῷ περιπίπτει, ὡς πάντα μὲν τὸν φόρτον ἀπολέσθαι, μόνον δὲ σὺν ἐπιβάταις τὸ πλοῖον διασωθῆναι, Ὡς οὖν, τῆς περὶ τοῦ παιδὸς ἁγγελίας πρότερον ἀκουσθείσης, καὶ τοῦ πάθους ἔτι κρατοῦντος, τὸ περὶ τοῦ πλοίου σκυθρωπὸν ἐπῆλθε, τέλεον αὐτὸν κατεβάπτισεν. LI. Quod quidem postquam cognovisset patriar- ΝΑ'. Ὅπερ γνόντα τὸν πατριάρχην, οὐδὲν ἔλαττον cha,id nihilo minorem ei attulit animi agritudinem. ἐκείνου ἀθυμεῖν ἐποίει· δεῖσθαι τε τοῦ Πεοῦ ἀοράτως Deum itaque rogavit, ut invisibiliter ejus animam ἐφάψασθαι τῆς αὐτοῦ ψυχῆς, ἐπιτιμῆσαι τε τῇ ζάλη attingeret, et increparet tempestatem animi agritu- τῆς ἀθυμίας καὶ εἰς γαλήνην μεταβαλεῖν. "Οναρ τοίdinis et transmutaret in tranquillitatem. In somnis νυν εἰς τὴν ἐπιοῦσαν νύχτα ἐφίσταται τῷ ἀνθρώπῳ itaque nocte sequenti illi apparet vir, Agura et li- ἀνὴρ, τῷ τοῦ πατριάρχου ἐοικώς σχήματι, Τί οὕτω, neamentis similis patriarchæ, ei dicens: Cur ita πρὸς αὐτὸν λέγων, τῆς ἐπὶ τοῖς συμβεβηκόσιν ἦτα Victus es a tristitia propter ea quæ acciderunt Nonne τησαι λύπης; οὐχὶ σύ με ἠξίωσας δέησιν ταύτην tu me rogasti, ut hæc precibus a Deo postularem, δεηθῆναι Θεοῦ σωθῆναί σου τὸν υἱόν; καὶ ἰδοὺ χάnempe ut et tuus salvus esset filius? Et ecce ejus ριτι τῇ αὐτοῦ σέσωσται τῶν τοῦ βίου κακῶν ἀπήμανε gratia est salvus, ut qui a vitæ malis dimissus sit τος ἀφεθείς. Εἰ γὰρ μακροτέρας ἔτυχε τῆς ζωῆς, illasus. Si enim vixisset longius, non bonus, sed oὐκ ἀγαθός, ἀλλὰ μοχθηρὸς ἔμελλεν ἀποδήσεσθαι improbus erat evasurus,et indignus eo qui creave- καὶ τοῦ πεποιηκότος ἀνάξιος· χάριν δὲ τοῦ πλοίου rat. Quod ad navem autem attinet, nihil dubites, μηδὲν ἔσω ἐπιδοιάζων· ὡς εἰ μὴ Θεὸς ὑπὸ τῆς ἡμῶν quod nisi Deus fuisset exoratus a nostra mediocri- παρακέκληται μετριότητος, αὔτανδρον ἔμελλε τῷ tate, erat cum ipsis viris in profundum transmit- Κυρίῳ Θεῷ παραπεμφθήσεσθαι, καὶ πρὸς τῷ φόρτῳ tenda, et præter onus fratrem quoque et alios ami- c καὶ τὸν ἀδελφὸν καὶ τοὺς ἄλλους ἀπώλεσας ἄν, sisses. Non oportet ergo esse tristem,sed propter Οὔχουν ἀθυμεῖν δέον, ἀλλὰ δι' αὐτὸ τοῦτο μᾶλλον hoc ipsum ferenda sunt potius quæ accidunt grato εὐχαρίστως τὰ προσπίπτοντα ὑπομενητέον. Οὐδὲν animo. Nihil enim eorum quæ funt, fit sine Dei γὰρ τῶν γινομένων παρὰ Θεοῦ ἄκριτον, κἂν ἡμῖν judicio, etiamsi sint nobis ignota multa es illius ἄγνωστα τὰ πολλὰ τῶν ἐκείνου κριμάτων. Επεὶ judiciis. Postquam ergo eum dimisitsomnus,sensit οὖν καὶ ὁ ὕπνος ἀνῆκε τὴν ἄνδρα, ξίσδετο τῆς αὐτοῦ cor suum satis magnam accepisse consolationem. καρδίας ἱκανῶς παρακεκλημένης, καὶ πορευθεὶς αὐτ Statimque profectus,procidit ad beati viri pedes, τίκα τοῖς ποσὶ προσπίπτει τοῦ μακαρίου, πολλάς το magnas ei agens gratias, et quam viderat noctu αὐτῷ καθομολογῶν τὰς χάριτας, καὶ τὴν ὄψιν ἦν narrans visionem. Ille autem suasit, ut non ipsi, ἑώρακε τῆς νυκτὸς διηγούμενος. Ὁ δὲ οὐκ αὐτῷ sed Deo, qui omnia dispensat ad utilitatem, ac- μᾶλλον, ἀλλὰ τῷ Θεῷ πάντα ὡς ἐπὶ συμφέρον οἶκοceptam ferat gratiam. νομοῦντι λογίζεσθαι παρήνει τὴν χάριν. LII.Sed quemadmodum non eos solum,qui Chri- ΝΒ΄. ᾿Αλλ᾽ ὅπως οὐ τοὺς καρποφοροῦντες Χριστῷ sto offerebant,et,ut dicit divinus Apostolus, in be- μόνον, καὶ, ὡς φησιν ὁ θεῖος ᾿Απόστολος, ἐπ᾿ εὐλο nedictione seminabant, ille benedictione dignos γίας σπείροντας, εὐλογίας ἐκεῖνος καὶ ἀποδοχῆς duxit et accipiendos; sed eos etiam,qui in ipsum ηξίου, ἀλλὰ καὶ τοὺς μικρολόγους γὰρ πρὸς τοῦτο erant parci et illiberales, prudenti rationestuduerit " καὶ φειδωλοὺς μεθόδοις συνεταῖς ἔσπευδεν υπάγεσθαι inducere ad eleemosynam, declarant quidem etiam multa alia; declarabit autem etiam, quod factum est in Troilum episcopum. Eum enim, cum esset avarissimus et parcissimus, statuit traducere ad amorem eleemosynæ hoc modo.In ptochotrophium, quod ipse construxerat, ut solebat, vadens, assumit eliam Troilum. Cujus comitem cum cognovisset habere in sinu triginta libras auri; Sunt, inquit,a te hodie curandi, sanctissime Troile, nostri in Christo fratres. Ille autem tanquam eo sermone πρὸς ἐλεημοσύνην, δηλοῦσι μὲν καὶ ἄλλα πολλά, δηλοῖ δὲ καὶ τὸ ἐπὶ τῷ Τρωίλῳ τῷ ἐπισκόπῷ γενόμε νον. Τοῦτον γὰρ φιλάργυρον ὄντα καὶ φειδωλότατον εἰς ἐλεημοσύνης ἔρωτα μεταθεῖναι διεσκέψατο τρόπῳ τοιῷδε· Εἰς τὸ πτωχοτροφεῖον ὅπερ αὐτὸς ἦν οἰκοδο μησάμενος, κατὰ τὸ σύνηθες ἀπιών, καὶ Τρώιλον παραλαμβάνει, οὗ τὸν ἀκολουθον ὡς ἔγνω, τριάκοντα τοῦ χρυσίου λίτρας εγκεκολπωμένον, Θεραπευτέον σε σήμερον, ἔφησεν, ἱερώτατε Τρώιλε, τοὺς ἐν Χρισ στῷ ἡμῶν ἀδελφούς. Ὁ δὲ ὥσπερ τὸν λόγον διπο At Leontius hanc quoque ait periisse, unica scapha salva,

τραπεὶς, καὶ μὴ γλίσχρος, ἀλλ᾽ ἁπλοϊκώτερος μᾶλ- pudore motas, et volens non existimari tenax et λον ἐπειλῆφθαι βουλόμενος, ἐπιτρέπει τῷ τὰ χρήματα πεπιστευμένῳ, ἑκάστῳ τῶν ἐκεῖσε πενήτων ἀνὰ νόμισμα παρασχεῖν. ΝΓ'. Ως δε τἂν ἤδη ἀνάλωτο τὸ χρυσίον, καὶ ἡ ἐπείσακτος ἐκείνη καὶ μὴ κατὰ τὸ ἐνδιάθετον πρὸς ἑλεημοσύνην θερμότης, υπόψυχρος ἐγεγόνει λύπη βαρετά καὶ δεινὴ μεταμέλεια τὸν ἀκούσιον ἐλάμβανεν εὐεργέτην. Οἴκαδε ἐπανιών, φρίκῃ παραλόγῳ καὶ πυρετῷ συλληφθεὶς κλινοπετὴς ἦν. Ἤδη δὲ τῆς κατὰ τὸ ἄριστον ὥρας καταλαβούσης, ἐκάλει τοῦτον συνεστιαθησόμενον αὐτῷ πέμψας ὁ πατριάρχης, Ἐπεὶ δὲ μεμάθηκεν ὅπως ἔχοι, καὶ τὴν αἰτίαν οὐκ ἠγνόει τῆς νόσου, οὐχ ὑπέμεινε τοῦτον μὲν παριδεῖν οὕτως ἀνεῖσθαι καὶ πάσχειν, αὐτὸς δὲ κοινωνεῖν τραπέζης. ᾿Αλλ' εὐθὺς ἀναστὰς ὡς αὐτὸν ἀφικνεῖται καί φησιν ὑπομειδιῶν· Μὴ οἴου με, συλλειτουργέ, πρὸς ἀνήθειαν εἰρηκέναι σοι καταβαλεῖν οἴκοθεν τοῖς κατὰ Θεὸν ἀδελφοῖς· ἀλλὰ τῷ μὴ ἐπὶ χεῖρας ἔχειν τότε χρυσίον τὸν ἀκόλουθον τὸν ἐμὸν εἰς δάνειον παρὰ σοῦ ἔλαβον· νῦν δὲ πάρειμι, φησί, τὰς τριάκοντα λίτρας ἐπιφερόμενος, ὥσπερ δὴ καὶ σώας ἀποδίδωμί σου τῇ ἀρετῆ. Ὡς οὖν εἶδε μόνον τὸ χρυσίον ἐν ταῖς τοῦ πατριάρχου χερσί, κρείττων μὲν ῥίγους ἦν, κρείττων δὲ τῶν ἐκ τοῦ πυρετου κακῶν, ἥ τε δύναμις ἐπανήκει, καὶ τὴν ὄψιν ἐγάνη ἔχων ἀνθοῦσαν καὶ θαλεράν· ὡς ἐντεῦθεν δῆλον γενέσθαι δηλονότι ὃ πάντως ἀποδοθάν τὴν νόσον ἔλυε, τοῦτο δὴ καὶ πρῶτον ἀφαιρεθέν, μὴ οὖσαν ἐκάλει. ΝΔ΄. Δοὺς οὖν τὸ χρυσίον εἰς τὰς ἐκείνου χεῖρας ὁ πατριάρχης ἐκστῆναι αὐτῷ του μισθοῦ γράμμασιν ἀπῄτει. Ὁ δὲ ἀσμένως τὴν γραφὴν αὐτοχειρία ξέει, ἔχουσαν ἁπλοϊκώς' Ὁ Θεὸς τοῦ ἐλέους καὶ τῆς φιλανερωπίας, αὐτὸν τὸν μισθὸν ἀπόδος Ιωάννῃ τῷ ἐμῷ δεσπότῃ καὶ πατριάρχῃ τῆς ᾿Αλεξάνδρου τῶν τριάκοντα τοῦ χρυσίου λιτρῶν τῶν παρ' ἐμοῦ τοῖς πένησι διανεμηθέντων. Ἐγὼ γὰρ ἀπέλαβον τὰ ἐμά. Ο οὖν πατριάρχης λαβὼν τὸ χειρόγραφον συμπαραλαμβάνει κἀκεῖνον τῆς τραπέζης αὐτῷ μεθέζοντα. Ὃν μετὰ τὸ φαγεῖν ὑπνοῦτα βουλόμενος ὁ Θεὸς τοῦ πολλοῦ ὕπνου τῆς φιλοχρηματίας διαναστήσαι, μαθεῖν το παρασκευάσαι οἵας ἐστέρηναι μισθαποδοσίας καὶ μεταμαθεῖν τὸ φιλάνθρωπον, ἔκστασιν ὥσπερ αὐτῳ ἐμβάλλει, καὶ ὁρᾶν ἐδόκει οἰκον περικαλλή τινα καὶ ὑπέρλαμπρον, ὥρά τε καὶ μεγέθει μηδενὶ τοῦ ἴσου παραχωρεῖν νομιζόμενον, ἄνω δὲ τοῦ πυλών νος τίτλον ἐπιγεγράφθαι χρυσοίς γράμμασι, Μονή καὶ ἀνάπανασις αἰωνία Τρωίλου τοῦ ἐπισκόπου, Ὡς οὖν ἤσθη ταῦτα ἀναγνούς, οἰόμενος ἐκ τοῦ βασιλέως δεδόσθαι αὐτῷ τὸν οἶκον, καταλαμβάνει τις ἀνὴρ ἐπιφανῆς, καὶ εἰς εἶναι τῆς συγκλήτου φαινόμενος κουβικουλαρίῳ τὸ σχῆμα ἐοικώς, καὶ τινας ἄλλους ἔχων αὐτοῦ προπορευομένου, ὅς ἐπεὶ ἤγγισε τῷ πυλώνι ἀπιδὼν πρὸς τοὺς δορυφόρους, κατενεγκεῖν ἐπέταττε τὸν τίτλον ὡς τάχος, ἀντίθεῖναι δὲ ἕτερον, ὃν ὁ δεσπότης, φησί, τῆς οἰκουμένης κελεύω σειεν. Ετίθετο τοίνυν εὐθὺς ἕτερος γραφών έχων Gentianus fores vertit. sordidus, sed potius simplex et liberalis, jubet ei cui credita fuerant pecunis, unicuique eorum,qui illic erant, pauperum, præbere unam summum. LIII. Cum vero totum aurum jam fuisset consumptum, et adventitius ille et non ex affectione ardor ad eleemosynam fuisset refrigeratus, gravis dolor et magna penitentia incessit involuntarium benefactorein. Domum itaque reversus, inopinato horrore et febre correptus, decumbebat in lecto, Cuin esset autem jam hora prandii, eum ad convivium invitat patriarcha. Qui cum accepisset quemadmodum se haberet, et causam morbi non ignoraret, non sustinuit eum quidem despicere sic vexari et pali, se autem inire convivium: sed statim surgens,ad ipsum venit,et dicit subridens: Ne putes,o comminister, me tibi vere dixisse, ut e domo tua largireris fratribus secundum Deum: sed quoniam tunc aurum non habebat ad manum comes meus, accepi a te mutuo. Nunc vero adsum, triginta, inquit, libras ad te afferens, quas eliam salvas reddo tuæ virtuti. Postquam ergo solum vidit aurum in manibus patriarchæ, horrorem vicit, mala febris discessit, vires ei redierunt, et visus et habens vultum alacrem et vividum: ut hinc feret manifestum, quod omnino redditum morbum solvit, hoc etiam primum ablatum, eum vocavit cum non esset. LIV. Cum aurum ergo in illius manus dedisset patriarcha, postulabat ut litter is ei mercede coderet. Ille autein lubenter sua manu conscribit syngrapham,quæ sic habebat: Deus misericordia et clementiæ,ipsam mercedem redde Joanni,meo domino et patriarchæ Alexandriæ, triginta auri librarum,que a me fuerunt distributæ pauperibus. Ego enim mea accepi. Patriarcha ergo accepto chirographo,illum quoque simul accipit menem futurum participem. Quemn; cum comedisset, dormientem voleus Deus excitare a gravi somno avaritiæ, et efficere ut sciret quanta fuerit privatus renuneratione,et disceret benignitatem, ei immittit quodammodo ecstasim, et videbatur sibi videre domum quamdam pulcherrimam et splendidissimam, et cut elegantia et magnitudine nulla poterat conferri.Supra vestibulum autem inscriptus erat titulus aureis litteris: Mansio et requies aterna Troili epis ευρi. Postquam vero his lectis est lalatus, existim mans domum sibi datam fuisse ab imperatore, accedit vir quidam insignis, et qui videbatur esse unus ex senatu,habitu similis cubiculario, habens quosdam alios ante se ambulantes.Qui postquam appropinquavit vestibulo, aspiciens ad satellites jubet quamprimum dejici titulum: pro illo autem poni alium, quem, inquit, jubet Dominus orbis torre. Statim autem fuit positus, hanc habens inscriplionem: Mansio el requies aterna Joannis

τραπεὶς, καὶ μὴ γλίσχρος, ἀλλ᾽ ἁπλοϊκώτερος μᾶλ- pudore motas, et volens non existimari tenax et λον ἐπειλῆφθαι βουλόμενος, ἐπιτρέπει τῷ τὰ χρήματα πεπιστευμένῳ, ἑκάστῳ τῶν ἐκεῖσε πενήτων ἀνὰ νόμισμα παρασχεῖν. ΝΓ'. Ως δε τἂν ἤδη ἀνάλωτο τὸ χρυσίον, καὶ ἡ ἐπείσακτος ἐκείνη καὶ μὴ κατὰ τὸ ἐνδιάθετον πρὸς ἑλεημοσύνην θερμότης, υπόψυχρος ἐγεγόνει λύπη βαρετά καὶ δεινὴ μεταμέλεια τὸν ἀκούσιον ἐλάμβανεν εὐεργέτην. Οἴκαδε ἐπανιών, φρίκῃ παραλόγῳ καὶ πυρετῷ συλληφθεὶς κλινοπετὴς ἦν. Ἤδη δὲ τῆς κατὰ τὸ ἄριστον ὥρας καταλαβούσης, ἐκάλει τοῦτον συνεστιαθησόμενον αὐτῷ πέμψας ὁ πατριάρχης, Ἐπεὶ δὲ μεμάθηκεν ὅπως ἔχοι, καὶ τὴν αἰτίαν οὐκ ἠγνόει τῆς νόσου, οὐχ ὑπέμεινε τοῦτον μὲν παριδεῖν οὕτως ἀνεῖσθαι καὶ πάσχειν, αὐτὸς δὲ κοινωνεῖν τραπέζης. ᾿Αλλ' εὐθὺς ἀναστὰς ὡς αὐτὸν ἀφικνεῖται καί φησιν ὑπομειδιῶν· Μὴ οἴου με, συλλειτουργέ, πρὸς ἀνήθειαν εἰρηκέναι σοι καταβαλεῖν οἴκοθεν τοῖς κατὰ Θεὸν ἀδελφοῖς· ἀλλὰ τῷ μὴ ἐπὶ χεῖρας ἔχειν τότε χρυσίον τὸν ἀκόλουθον τὸν ἐμὸν εἰς δάνειον παρὰ σοῦ ἔλαβον· νῦν δὲ πάρειμι, φησί, τὰς τριάκοντα λίτρας ἐπιφερόμενος, ὥσπερ δὴ καὶ σώας ἀποδίδωμί σου τῇ ἀρετῆ. Ὡς οὖν εἶδε μόνον τὸ χρυσίον ἐν ταῖς τοῦ πατριάρχου χερσί, κρείττων μὲν ῥίγους ἦν, κρείττων δὲ τῶν ἐκ τοῦ πυρετου κακῶν, ἥ τε δύναμις ἐπανήκει, καὶ τὴν ὄψιν ἐγάνη ἔχων ἀνθοῦσαν καὶ θαλεράν· ὡς ἐντεῦθεν δῆλον γενέσθαι δηλονότι ὃ πάντως ἀποδοθάν τὴν νόσον ἔλυε, τοῦτο δὴ καὶ πρῶτον ἀφαιρεθέν, μὴ οὖσαν ἐκάλει. ΝΔ΄. Δοὺς οὖν τὸ χρυσίον εἰς τὰς ἐκείνου χεῖρας ὁ πατριάρχης ἐκστῆναι αὐτῷ του μισθοῦ γράμμασιν ἀπῄτει. Ὁ δὲ ἀσμένως τὴν γραφὴν αὐτοχειρία ξέει, ἔχουσαν ἁπλοϊκώς' Ὁ Θεὸς τοῦ ἐλέους καὶ τῆς φιλανερωπίας, αὐτὸν τὸν μισθὸν ἀπόδος Ιωάννῃ τῷ ἐμῷ δεσπότῃ καὶ πατριάρχῃ τῆς ᾿Αλεξάνδρου τῶν τριάκοντα τοῦ χρυσίου λιτρῶν τῶν παρ' ἐμοῦ τοῖς πένησι διανεμηθέντων. Ἐγὼ γὰρ ἀπέλαβον τὰ ἐμά. Ο οὖν πατριάρχης λαβὼν τὸ χειρόγραφον συμπαραλαμβάνει κἀκεῖνον τῆς τραπέζης αὐτῷ μεθέζοντα. Ὃν μετὰ τὸ φαγεῖν ὑπνοῦτα βουλόμενος ὁ Θεὸς τοῦ πολλοῦ ὕπνου τῆς φιλοχρηματίας διαναστήσαι, μαθεῖν το παρασκευάσαι οἵας ἐστέρηναι μισθαποδοσίας καὶ μεταμαθεῖν τὸ φιλάνθρωπον, ἔκστασιν ὥσπερ αὐτῳ ἐμβάλλει, καὶ ὁρᾶν ἐδόκει οἰκον περικαλλή τινα καὶ ὑπέρλαμπρον, ὥρά τε καὶ μεγέθει μηδενὶ τοῦ ἴσου παραχωρεῖν νομιζόμενον, ἄνω δὲ τοῦ πυλών νος τίτλον ἐπιγεγράφθαι χρυσοίς γράμμασι, Μονή καὶ ἀνάπανασις αἰωνία Τρωίλου τοῦ ἐπισκόπου, Ὡς οὖν ἤσθη ταῦτα ἀναγνούς, οἰόμενος ἐκ τοῦ βασιλέως δεδόσθαι αὐτῷ τὸν οἶκον, καταλαμβάνει τις ἀνὴρ ἐπιφανῆς, καὶ εἰς εἶναι τῆς συγκλήτου φαινόμενος κουβικουλαρίῳ τὸ σχῆμα ἐοικώς, καὶ τινας ἄλλους ἔχων αὐτοῦ προπορευομένου, ὅς ἐπεὶ ἤγγισε τῷ πυλώνι ἀπιδὼν πρὸς τοὺς δορυφόρους, κατενεγκεῖν ἐπέταττε τὸν τίτλον ὡς τάχος, ἀντίθεῖναι δὲ ἕτερον, ὃν ὁ δεσπότης, φησί, τῆς οἰκουμένης κελεύω σειεν. Ετίθετο τοίνυν εὐθὺς ἕτερος γραφών έχων Gentianus fores vertit. sordidus, sed potius simplex et liberalis, jubet ei cui credita fuerant pecunis, unicuique eorum,qui illic erant, pauperum, præbere unam summum. LIII. Cum vero totum aurum jam fuisset consumptum, et adventitius ille et non ex affectione ardor ad eleemosynam fuisset refrigeratus, gravis dolor et magna penitentia incessit involuntarium benefactorein. Domum itaque reversus, inopinato horrore et febre correptus, decumbebat in lecto, Cuin esset autem jam hora prandii, eum ad convivium invitat patriarcha. Qui cum accepisset quemadmodum se haberet, et causam morbi non ignoraret, non sustinuit eum quidem despicere sic vexari et pali, se autem inire convivium: sed statim surgens,ad ipsum venit,et dicit subridens: Ne putes,o comminister, me tibi vere dixisse, ut e domo tua largireris fratribus secundum Deum: sed quoniam tunc aurum non habebat ad manum comes meus, accepi a te mutuo. Nunc vero adsum, triginta, inquit, libras ad te afferens, quas eliam salvas reddo tuæ virtuti. Postquam ergo solum vidit aurum in manibus patriarchæ, horrorem vicit, mala febris discessit, vires ei redierunt, et visus et habens vultum alacrem et vividum: ut hinc feret manifestum, quod omnino redditum morbum solvit, hoc etiam primum ablatum, eum vocavit cum non esset. LIV. Cum aurum ergo in illius manus dedisset patriarcha, postulabat ut litter is ei mercede coderet. Ille autein lubenter sua manu conscribit syngrapham,quæ sic habebat: Deus misericordia et clementiæ,ipsam mercedem redde Joanni,meo domino et patriarchæ Alexandriæ, triginta auri librarum,que a me fuerunt distributæ pauperibus. Ego enim mea accepi. Patriarcha ergo accepto chirographo,illum quoque simul accipit menem futurum participem. Quemn; cum comedisset, dormientem voleus Deus excitare a gravi somno avaritiæ, et efficere ut sciret quanta fuerit privatus renuneratione,et disceret benignitatem, ei immittit quodammodo ecstasim, et videbatur sibi videre domum quamdam pulcherrimam et splendidissimam, et cut elegantia et magnitudine nulla poterat conferri.Supra vestibulum autem inscriptus erat titulus aureis litteris: Mansio et requies aterna Troili epis ευρi. Postquam vero his lectis est lalatus, existim mans domum sibi datam fuisse ab imperatore, accedit vir quidam insignis, et qui videbatur esse unus ex senatu,habitu similis cubiculario, habens quosdam alios ante se ambulantes.Qui postquam appropinquavit vestibulo, aspiciens ad satellites jubet quamprimum dejici titulum: pro illo autem poni alium, quem, inquit, jubet Dominus orbis torre. Statim autem fuit positus, hanc habens inscriplionem: Mansio el requies aterna Joannis

κίαν ἐπιτεθεῖσθαι τὸν γαμβρόν λέγουσα, καὶ τῆς affectam,et se ejus indigere auxilio. Cum ii autem, παρ' αὐτοῦ δεῖσθαι βοηθείας. Τῶν οὖν συνοδευόντων qui erant ejus viæ comites,consulerent ut dum reαὐτῷ ἐν τῷ ὑποστρέφειν συμβουλευόντων ἐπισκο- diret, viseret et consideraret, quæ ad eam perti πῆσαι τὰ κατ' αὐτὸν, ὁ συμπαθὴς οὐκ ἠνέσχετο, nent;misericors ille non sustinuit, dicens:Sed quoἐπειπών· ᾿Αλλὰ πῶς ὁ Θεὸς τῇ ἐμὴ προσευχῇ προσ- modo Deus attended meas preces, si ego differo έξει, εἴπερ ἐγὼ τὴν αὐτῆς ὑπέρθωμαι δέησιν; Τίς δέ ejus supplicationem? Quis autem fide jusserit, fore μοι καὶ τὴν αὔριον ἐγγυήσαιτο ζῆν, καὶ μὴ πρὸ ταύ- ut vivam usque in diem crastinum, et non,si ante τῆς μᾶλλον ἀποθανόντι ἀναπολόγητά μοι τὰ περὶ τῆς eam moriar, futurum me apud Deum inexcusaδεηθείσης εἶναι πρὸς τὸν Θεόν; Ταῦτα εἰπὼν, οὐδα- bilem propter ejus supplicationem? Hæc cum diμῶς ἀπέστη τοῦ τόπου, ἕως τὴν προσήκουσαν τῷ xisset, minime recessit a loco, donec mulieri δικαίῳ κρίσιν ἐπὶ τῇ γυναικὶ ἔθετο. justum reddidisset judicium. ΝΕ΄. Οὕτως οὖν ὁ τῶν δεομένων εἰς ἄκρον έπιμε- LVIII. Hic ergo,qui summam curam gerebat indiλεύμενος, περί τινος παιδὸς ἀκούσας ἀνδρὸς ἐλεήμο- gentium, cum audivisset de filio viri misericordis, νος, ὡς τοῦ πατρὸς αὐτῷ τελευτήσαντος, πολλὴ τοῦ quod cum pater ejus decessisset, is magna laboraτον κατείχεν ἔνδεια διὰ τὸ τὸν αὐτοῦ πατέρα πενήτων red inopia,propterea quod pater ejus quidquid baμᾶλλον γενέσθαι πατέρα, καὶ πρὸς αὐτοὺς πᾶν ὅ τι bebat, lubenter consumpsisset in pauperes eum ἐκέκτητο, ἡδέως ἐκδαπανήσει, τοῦτον δὲ τῇ Θεοτόκῳ autem soli Dei parenti commendasset Maria, cujus ἐπιτρίψαι μόνῃ Μαρία, ἧς καὶ τῷ ναῷ νύκτα καὶ templo assidebat noctu et interdiu; accersit quemμεθ᾿ ἡμέραν προσήδρευε· μετακαλεῖται τινα νομικὸν dam jurisperitum, et clanculum jubet,ut in veteri καὶ ὑποτίθησιν αὐτῷ κατὰ τὸ λανθάνον διαθήκην ἐν charta conscribat testamentum cujusdam viri, noπαλαιῷ χάρτῃ χαράξει ἀνδρός τινος Θεοπέμπτου mine Theopempti, dicens id ostendere, Me et paὄνομα, Εμὲ, εἰρηκώς, καὶ τὸν πατέρα τοῦ παιδὸς trem hujus pueri esse veros et germanos consoγνησίους τούτου ἀνεψιοὺς ἐμφαίνουσαν, ὑποδείξαι δὲ brinos: et ostendat puero exemplum testamenti,ut τῷ παιδὶ τὰ τῆς διαθήκης ἰσότυπα· ὥστε πεπληρο - certior factus de ea, quæ illi mecum intercedit,coφορημένον τὰ περὶ τῆς πρός με συγγενείας μηδὲν gnatione,nihil formidet, sed audacter ad meam ve ὑπεστάλθαι, ἀλλὰ πρὸς τὴν ἐμὴν θαρρούντως ἀφε niat humilitatem. Facta sunt autem omnia,sicut κέσθαι ταπείνωσιν. Γέγονεν οὖν τὰ πάντα κατὰ τὸ ei visum fuerat, et cum adolescente venit ad pa - αὐτῷ δόξαν, καὶ φοιτᾷ σὺν τῷ νέῳ πρὸς τὸν πατριάρ- triarcham jurisperitus. Scriptum ostenditur lestaχην ὁ νομικός, ἡ ἔγγραφος ἐμφανίζεται διαθήκη, mentum. Confitetur magnus ille cognationem, ὁμολογεῖ τὴν συγγένειαν ὁ μέγας, κατασπάζεται τὸν amplectitur adolescentem tanquam germani conνέον, ἅτε ἀνεψιοῦ γνησίου υἱὸν γνησιώτατον, δωρεῖται ο sobrini Glium germanissimum, dat ei pecunias, τούτῳ χρήματα, κτήματα, περιουσίαν ἄλλην συχνήν, possessiones,alias multas facultates, conjungit eum συνάπτει καὶ γυναικὶ τῶν περιφανῶν κατὰ ᾿Αλεξάν- matrimonio cuidam illustri femina Alexandrina, δρειαν· καὶ ἀποκαθίστησι δι᾽ ὀλίγου ἐξ ἀφανῶν et brevi eum reddit ex obscuro nobilem,ex abjeγνωριμον, ἐξ ἀδόξων ἔνδοξον, εὔπορον ἐξ ἀπόρων, cto insignem, ex paupere divitem: studens osΑποδείξαι σπουδάσας ἀληθέστατον εἶναι τὸ θεσπέσιον tendere esse verissimum divinum illud verbum, ἐκεῖνο βήμα, μὴ ἰδεῖν, λέγον, δίκαιον ἐγκαταλελειμ- quod dicit se non vidisse justum derelictum, eμένον, μηδὲ τὸ σπέρμα αὐτοῦ ζητοῦν ἄρτους, que semen ejus quærens panem. CAPUT X. Historia S. Vitalis monachi. ΝΘ'. Ετερος δέ τις τῶν γερόντων, ἀνὴρ μοναχὸς καὶ βίου ἄκρου ἐπειλημμένος, Βιτάλιος τούνομα, διάπειραν τοῦ μεγάλου ποιούμενος, εἰ πρὸς τοῖς ἄλλοις οἷς ἔχει καλοῖς οὐδὲ εὔκολός ἐστι κατακρῖναι, τῇ τοῦ μοναχου Σερίδωνος ἐφησυχάζων μονῇ, καταλαμβάνει τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν. Ενθα δή γεγονώς πολιτείαν μέτεισι, πρὸς μὲν ἀνθρώπους καὶ λίαν εὐδιάβλητον, καὶ σκάνδαλα τοῖς πολλοῖς πλεῖστα εμποιεῖν δυναμένην, πρὸς Θεὸν δὲ καὶ σφόδρα κεχαρισμένην, Εἰσελθὼν γὰρ τὴν πόλιν ὁ γέρων, εξηκοστὸν ἡδη ἔτος ὑπερβεβηκώς, ἔργον [ἦν] ἔχων ἐπιμελὲς τὰς ἐν τοῖς χαμαιτυπείοις πάσας ἀπογράφεσθαι πόρνας. "Αρχεται δὲ καὶ μισθοῦ δουλεύειν ὁμολογήσας δώδεκα τῆς ἡμέρας ὀβολοὺς λαμβάνειν· ὧν τοῦ μὲν ἑνὸς θέρμους ὠνούμενος, τούτους μετὰ δυσμὰς ἐσιτεῖτο, τοὺς λοι8 Ρsal. ΧΧΧVΙ, 25. LIX. Alius autem quidam senex monachus,qui vitam agebat perfectam, nomine Vitalis, volens magni Joannis facere periculum, num præter alia, quæ ha bebat bona, ne esset quidem facilis ad condemnandum,cum quietem et silentium ageret in monaste rio magni Seridonis,venit Alexandriam.Quo cum venisset, exercet viis genus. quod apud homines quidem est valde probrosum et obnoxium vituperationi, et quod multis afferre potest offensionem;Deo autem erat valde gratum.lngressus enim civitatem senex, jam sexaginta annos natus et amplius, suum in id conferebat studium, ut describeret omnes meretrices,quæ erant in prostibulis. Porro autem incipit etiam servire mercede, pacto initio, se quotidie duodecim obolos accepturum,quorum uno lu-

κίαν ἐπιτεθεῖσθαι τὸν γαμβρόν λέγουσα, καὶ τῆς affectam,et se ejus indigere auxilio. Cum ii autem, παρ' αὐτοῦ δεῖσθαι βοηθείας. Τῶν οὖν συνοδευόντων qui erant ejus viæ comites,consulerent ut dum reαὐτῷ ἐν τῷ ὑποστρέφειν συμβουλευόντων ἐπισκο- diret, viseret et consideraret, quæ ad eam perti πῆσαι τὰ κατ' αὐτὸν, ὁ συμπαθὴς οὐκ ἠνέσχετο, nent;misericors ille non sustinuit, dicens:Sed quoἐπειπών· ᾿Αλλὰ πῶς ὁ Θεὸς τῇ ἐμὴ προσευχῇ προσ- modo Deus attended meas preces, si ego differo έξει, εἴπερ ἐγὼ τὴν αὐτῆς ὑπέρθωμαι δέησιν; Τίς δέ ejus supplicationem? Quis autem fide jusserit, fore μοι καὶ τὴν αὔριον ἐγγυήσαιτο ζῆν, καὶ μὴ πρὸ ταύ- ut vivam usque in diem crastinum, et non,si ante τῆς μᾶλλον ἀποθανόντι ἀναπολόγητά μοι τὰ περὶ τῆς eam moriar, futurum me apud Deum inexcusaδεηθείσης εἶναι πρὸς τὸν Θεόν; Ταῦτα εἰπὼν, οὐδα- bilem propter ejus supplicationem? Hæc cum diμῶς ἀπέστη τοῦ τόπου, ἕως τὴν προσήκουσαν τῷ xisset, minime recessit a loco, donec mulieri δικαίῳ κρίσιν ἐπὶ τῇ γυναικὶ ἔθετο. justum reddidisset judicium. ΝΕ΄. Οὕτως οὖν ὁ τῶν δεομένων εἰς ἄκρον έπιμε- LVIII. Hic ergo,qui summam curam gerebat indiλεύμενος, περί τινος παιδὸς ἀκούσας ἀνδρὸς ἐλεήμο- gentium, cum audivisset de filio viri misericordis, νος, ὡς τοῦ πατρὸς αὐτῷ τελευτήσαντος, πολλὴ τοῦ quod cum pater ejus decessisset, is magna laboraτον κατείχεν ἔνδεια διὰ τὸ τὸν αὐτοῦ πατέρα πενήτων red inopia,propterea quod pater ejus quidquid baμᾶλλον γενέσθαι πατέρα, καὶ πρὸς αὐτοὺς πᾶν ὅ τι bebat, lubenter consumpsisset in pauperes eum ἐκέκτητο, ἡδέως ἐκδαπανήσει, τοῦτον δὲ τῇ Θεοτόκῳ autem soli Dei parenti commendasset Maria, cujus ἐπιτρίψαι μόνῃ Μαρία, ἧς καὶ τῷ ναῷ νύκτα καὶ templo assidebat noctu et interdiu; accersit quemμεθ᾿ ἡμέραν προσήδρευε· μετακαλεῖται τινα νομικὸν dam jurisperitum, et clanculum jubet,ut in veteri καὶ ὑποτίθησιν αὐτῷ κατὰ τὸ λανθάνον διαθήκην ἐν charta conscribat testamentum cujusdam viri, noπαλαιῷ χάρτῃ χαράξει ἀνδρός τινος Θεοπέμπτου mine Theopempti, dicens id ostendere, Me et paὄνομα, Εμὲ, εἰρηκώς, καὶ τὸν πατέρα τοῦ παιδὸς trem hujus pueri esse veros et germanos consoγνησίους τούτου ἀνεψιοὺς ἐμφαίνουσαν, ὑποδείξαι δὲ brinos: et ostendat puero exemplum testamenti,ut τῷ παιδὶ τὰ τῆς διαθήκης ἰσότυπα· ὥστε πεπληρο - certior factus de ea, quæ illi mecum intercedit,coφορημένον τὰ περὶ τῆς πρός με συγγενείας μηδὲν gnatione,nihil formidet, sed audacter ad meam ve ὑπεστάλθαι, ἀλλὰ πρὸς τὴν ἐμὴν θαρρούντως ἀφε niat humilitatem. Facta sunt autem omnia,sicut κέσθαι ταπείνωσιν. Γέγονεν οὖν τὰ πάντα κατὰ τὸ ei visum fuerat, et cum adolescente venit ad pa - αὐτῷ δόξαν, καὶ φοιτᾷ σὺν τῷ νέῳ πρὸς τὸν πατριάρ- triarcham jurisperitus. Scriptum ostenditur lestaχην ὁ νομικός, ἡ ἔγγραφος ἐμφανίζεται διαθήκη, mentum. Confitetur magnus ille cognationem, ὁμολογεῖ τὴν συγγένειαν ὁ μέγας, κατασπάζεται τὸν amplectitur adolescentem tanquam germani conνέον, ἅτε ἀνεψιοῦ γνησίου υἱὸν γνησιώτατον, δωρεῖται ο sobrini Glium germanissimum, dat ei pecunias, τούτῳ χρήματα, κτήματα, περιουσίαν ἄλλην συχνήν, possessiones,alias multas facultates, conjungit eum συνάπτει καὶ γυναικὶ τῶν περιφανῶν κατὰ ᾿Αλεξάν- matrimonio cuidam illustri femina Alexandrina, δρειαν· καὶ ἀποκαθίστησι δι᾽ ὀλίγου ἐξ ἀφανῶν et brevi eum reddit ex obscuro nobilem,ex abjeγνωριμον, ἐξ ἀδόξων ἔνδοξον, εὔπορον ἐξ ἀπόρων, cto insignem, ex paupere divitem: studens osΑποδείξαι σπουδάσας ἀληθέστατον εἶναι τὸ θεσπέσιον tendere esse verissimum divinum illud verbum, ἐκεῖνο βήμα, μὴ ἰδεῖν, λέγον, δίκαιον ἐγκαταλελειμ- quod dicit se non vidisse justum derelictum, eμένον, μηδὲ τὸ σπέρμα αὐτοῦ ζητοῦν ἄρτους, que semen ejus quærens panem. CAPUT X. Historia S. Vitalis monachi. ΝΘ'. Ετερος δέ τις τῶν γερόντων, ἀνὴρ μοναχὸς καὶ βίου ἄκρου ἐπειλημμένος, Βιτάλιος τούνομα, διάπειραν τοῦ μεγάλου ποιούμενος, εἰ πρὸς τοῖς ἄλλοις οἷς ἔχει καλοῖς οὐδὲ εὔκολός ἐστι κατακρῖναι, τῇ τοῦ μοναχου Σερίδωνος ἐφησυχάζων μονῇ, καταλαμβάνει τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν. Ενθα δή γεγονώς πολιτείαν μέτεισι, πρὸς μὲν ἀνθρώπους καὶ λίαν εὐδιάβλητον, καὶ σκάνδαλα τοῖς πολλοῖς πλεῖστα εμποιεῖν δυναμένην, πρὸς Θεὸν δὲ καὶ σφόδρα κεχαρισμένην, Εἰσελθὼν γὰρ τὴν πόλιν ὁ γέρων, εξηκοστὸν ἡδη ἔτος ὑπερβεβηκώς, ἔργον [ἦν] ἔχων ἐπιμελὲς τὰς ἐν τοῖς χαμαιτυπείοις πάσας ἀπογράφεσθαι πόρνας. "Αρχεται δὲ καὶ μισθοῦ δουλεύειν ὁμολογήσας δώδεκα τῆς ἡμέρας ὀβολοὺς λαμβάνειν· ὧν τοῦ μὲν ἑνὸς θέρμους ὠνούμενος, τούτους μετὰ δυσμὰς ἐσιτεῖτο, τοὺς λοι8 Ρsal. ΧΧΧVΙ, 25. LIX. Alius autem quidam senex monachus,qui vitam agebat perfectam, nomine Vitalis, volens magni Joannis facere periculum, num præter alia, quæ ha bebat bona, ne esset quidem facilis ad condemnandum,cum quietem et silentium ageret in monaste rio magni Seridonis,venit Alexandriam.Quo cum venisset, exercet viis genus. quod apud homines quidem est valde probrosum et obnoxium vituperationi, et quod multis afferre potest offensionem;Deo autem erat valde gratum.lngressus enim civitatem senex, jam sexaginta annos natus et amplius, suum in id conferebat studium, ut describeret omnes meretrices,quæ erant in prostibulis. Porro autem incipit etiam servire mercede, pacto initio, se quotidie duodecim obolos accepturum,quorum uno lu-

έτυχον, τὴν χλαμύδα τὴν ἐμὴν ἀνασχὼν ἐπέθηκα ἂν meam chlamydem, et ei imposuissem, ut a nullo αὐτῷ, ὥστε μὴ ὑπό τινος ὀφθαλμοῦ ὀφθῆναι· εὖ oculo videretur: ut qui recte sciret, quod delic εἰδὼς ἐκεῖνος ὅτι τὰ τῶν τοιούτων ἀνδρῶν ἐλαττώ- ta talium virorum, si multis fant manifesta, non μετά δῆλα τοῖς πολλοῖς καθιστάμενα, οὐ μόνον τὰ solum efficiunt ut contemnantur quæ sunt honore αἰδοὺς ἄξια καὶ τιμῆς καταφρονεῖσθαι παρασκευά- digna et reverentia; sed etiam magnum præbent ζουσιν, ἀλλὰ καὶ πολλὴ παράκλησις εἰς κακίαν καὶ incitamentum et occasionem ad vitium. ἀφορμὴ γίνονται. ΞΒ΄. 'Αλλ' οὕτω μὲν ὁ μέγας τὰς κατὰ τοῦ μεγάλου γέροντος διαβολὰς ἀπωθεῖτο. Ἐκεῖνος δὲ τῆς έργασίας οὐκ ἔληγε ταύτης· ἀλλὰ κἂν τοῖς πολλοῖς αἰσχύνην ώφειλε καὶ ὄνειδος, αὐτὸς πρὸς ἐν ἑώρα μόνον, τὴν τῶν ψυχῶν σωτηρίαν· τοῖς δὲ τὴν γλῶσσαν κατ' αὐτοῦ κινοῦσι, καὶ συγγνώμην μᾶλλον τῆς ἁμαρτίας προσηύχετο. "Οτι δὲ τοῦτο οὐκ ἄκαρπον καὶ ἀνόνητον αὐτῷ γέγονεν, ἀλλὰ πολλοῖς αἴτιον σωτηρίας κατ έστη, δῆλον ἐντεῦθεν. Ὁρῶσαι γὰρ αἱ γυναῖκες τήν τε παννύχιον αὐτοῦ στάσιν καὶ τὴν τὰ θεῖα διὰ παντ τὸς ἔδουσαν γλῶσσαν, αὐτὴν τε τὴν ὑπὲρ τῆς μεταβολῆς αὐτῶν καὶ τοῦ σωθήσεσθαι διηνεκή προσευχήν, τῶν φαύλων ἀφιστάμεναι πράξεων, σωφροσύνης ἐπεμελοῦντο. Καὶ αἱ μὲν νομίμοις συνήπτοντο, αἱ δὲ οὕτως ἔμενον ἀποστᾶσαι τῶν πονηρῶν πράξεων, αἱ δὲ καὶ τέλεον, τῷ κόσμῳ ἀποταξάμεναι, τὸν τῶν μοναχῶν εἴλοντο βίον. Οὐδεὶς μέντοι διέγνω τὴν ἐν τῷ ἀφανεῖ κατὰ Θεὸν αὐτοῦ πολιτείαν ἄχρι καὶ τῷ βίῳ περιὼν ἦν, καὶ ὅπως τῷ φαυλότητα ὑποκρίνεσθαι τὰ φαῦλα γύναια μετετίθει τοῦ τρόπου. LXII Sed sic quidem magnus ille repellebat calumnias,quæ intentabantur adversus magnum senem.Ille autem non cessabat ab hac operatione: sed etiamsi probro et dedecorea multis afficeretur, ipse unum solum spectabat, nempe salutem animarum.lis vero, qui adversus eum linguam movebant, peccati sui precabatur veniam. Quod autem hoc studium non fuit ei infrugiferum et inutile, sed multis attulit salutem,hinc est manifestum. Videnles enim mulieres ejus per noctem stationem, et linguam divina perpetuo canentem, et pro earum mulatione, et ul servarentur, assiduam precationem, desistentes a malis actionibus, gerebant curam temperantiæ et aliæ quidem legitimo conjuugebantur matrimonio; aliæ autem sic manebant,desistentes a flagitiosis actionibus; aliæ vero mundo perfecte renuntiantes,vitam eligebant monasticam. Nemo autem cognovit occultam ejus ex Deo vitam, quandiu fuit in vita superstes; nec quemadmodum simulando nequitiam, a malis moribus traduxit malas mulieres. ΞΓ΄. Διὰ δὴ τοῦτο καὶ ἑξιόντι ποτὲ τοῦ καταγω LXIII. Quamobrem cum aliquando egrederetur γίου τῆς τῶν πορνῶν πρωτευούσης, συναντᾷ τις τῶν ex habitaculo ejus,quæ primum locum tenebat inἀκολάστων, ἐπ᾿ αὐτὸ τοῦτο εἰσιὼν ἐκεῖνος, ὥστε βδελυ- c ter meretrices, ei occurrit quidam libidinosus,proρίαν ἑαυτῷ πράξασθαι, καὶ παίει τὸν ὅσιον κατὰ κόβ- pter hoc ipsum ingrediens,ut dala pecunia, expleret ῥης ὅλῃ χειρὶ, Εως τίνος, ἐπειπών, Χριστεμπαίκτα, libidinem: et sancto impingit colaphum, Quousτῶν φαύλων οὐκ ἀποστήσῃ πράξεων; Πρὸς ταῦτα que, dicens, ο Christi illusor, non desistes a malis τὸν θαυμάσιον ἐκεῖνον ἄνθρωπον, Ταπεινέ, φάναι, actionibus? Ad hæc homo ille admirabilis, Miser, μέλλει σοι ἐπικροτηθῇναι ῥάπισμα, ὡς μικροῦ πᾶσαν inquit,et tibi incutiendus colaphus,ut tota fere Aleτὴν ᾿Αλεξάνδρειαν πρὸς τὰς σὰς ἐπισυναχθῆναι xandria ad tuos clamores congregetur. Non mulκραυγές. Χρόνος τὸ μεταξὺ ἱκανὸς, καὶ ὁ θεῖος ἐκεῖ tum intercessit temporis, et vir ille divinus migraνος ἀνὴρ πρὸς Κύριον ἐκδημεῖ, ἔν τινι σμικροτάτῳ vit ad Dominum,cum esset in parva quadam cella, κελλίῳ ὤν, ὃ κατὰ τὴν λεγομένην Ηλιούπολιν κτη- quam construxerat in loco,quæ dicitur Porta σάμενος ἦν, καθ᾿ ἣν μικρὸν τι εὐκτήριον ἐκ γειτόνων solis, in qua quoddam parvum habens oratorium, ἔχων, πολλὰς ἐν αὐτῷ συνάξεις ἐποίει. Ενθα δὴ καὶ faciebat in eo multas synaxes. Quo in loco congreἡθροίζετο πολύ τι τῶν ἀσέμνων γυναικών πλῆθος, gabatur etiam multitudo impudicarum mulierum, ἱκανὴς παρ' αὐτοῦ τῆς θεραπείας ἀξιούμεναι, ὥστε quæ confequebantur ab eo curationem,adeo ut qui καὶ τοὺς τὸν ἐμπαθῆ διώκοντας βίον, χολᾶν αὐτῷ vitam agebant libidinosam et voluptariam,ei irasceκαὶ ὀργίζεσθαι, πονηροῦ πράγματος δῆθεν ἐκείνῳ rentur et succenserent, ut cui propter rem malam διαφθονουμένους, και, Ὦ πῶς ἐξεγένετο, λέγοντας, scilicet inviderent, dicentes: Quomodo fieri potuit, τῷ ἀπατεῶνι τοσαύτας ἑλαῦται πρὸς ἑαυτόν; ut hic impostor tam multas ad se attraxerit? ΞΔ΄. Κοιμηθέντος οὖν, ὥσπερ εἴρηται, καὶ μηδε νὸς αἰσθομένου, ἐφίσταται τις παραχρῆμα δύσμορο φος Αιθίοψ τῷ ῥαπίσαντι αὐτὸν ἀκολάστῳ, καὶ παίει βαρύ τι καὶ ἔντονον αὐτῷ κατὰ τῶν παρειών ῥάπισμα, οὕτως ἰσχυρῶς, ὡς τὸν κρότον ἄχρι καὶ μηκίστου του διαστήματος ἀκουστὸν γενέσθαι, ἐπειπεῖν τε αὐτῷ· Δέξαι τουτὶ τὸ ῥάπισμα, ὅπερ ὁ μοναχός σοι Βιτάλιος πέπομφεν, ὡς προείπεν. Αὐτίκα δ LXIV.Cum doroiisset ergo, sicut dictum est, et nemo sensisset, accedit repente quidam deformis Æthiops ad virum libidinosum, qui ei colapbum impegerat, et ejus genis incutit gravem et validum colaphum,adeo ut ejus sonus ad maximum usque spatium fuerit exauditus.Qui deinde ei dixit: Ac cipe hunc colaphum, quem ad te misit monachus Vitalis,sicut prædixit. Prolinus ergo miser volutaUtrumque Ms. Græcum Ηλιόπολις, ast Hervetus legit 'Ηλιόπυλος, cui consentit altera vita per Leontium.

έτυχον, τὴν χλαμύδα τὴν ἐμὴν ἀνασχὼν ἐπέθηκα ἂν meam chlamydem, et ei imposuissem, ut a nullo αὐτῷ, ὥστε μὴ ὑπό τινος ὀφθαλμοῦ ὀφθῆναι· εὖ oculo videretur: ut qui recte sciret, quod delic εἰδὼς ἐκεῖνος ὅτι τὰ τῶν τοιούτων ἀνδρῶν ἐλαττώ- ta talium virorum, si multis fant manifesta, non μετά δῆλα τοῖς πολλοῖς καθιστάμενα, οὐ μόνον τὰ solum efficiunt ut contemnantur quæ sunt honore αἰδοὺς ἄξια καὶ τιμῆς καταφρονεῖσθαι παρασκευά- digna et reverentia; sed etiam magnum præbent ζουσιν, ἀλλὰ καὶ πολλὴ παράκλησις εἰς κακίαν καὶ incitamentum et occasionem ad vitium. ἀφορμὴ γίνονται. ΞΒ΄. 'Αλλ' οὕτω μὲν ὁ μέγας τὰς κατὰ τοῦ μεγάλου γέροντος διαβολὰς ἀπωθεῖτο. Ἐκεῖνος δὲ τῆς έργασίας οὐκ ἔληγε ταύτης· ἀλλὰ κἂν τοῖς πολλοῖς αἰσχύνην ώφειλε καὶ ὄνειδος, αὐτὸς πρὸς ἐν ἑώρα μόνον, τὴν τῶν ψυχῶν σωτηρίαν· τοῖς δὲ τὴν γλῶσσαν κατ' αὐτοῦ κινοῦσι, καὶ συγγνώμην μᾶλλον τῆς ἁμαρτίας προσηύχετο. "Οτι δὲ τοῦτο οὐκ ἄκαρπον καὶ ἀνόνητον αὐτῷ γέγονεν, ἀλλὰ πολλοῖς αἴτιον σωτηρίας κατ έστη, δῆλον ἐντεῦθεν. Ὁρῶσαι γὰρ αἱ γυναῖκες τήν τε παννύχιον αὐτοῦ στάσιν καὶ τὴν τὰ θεῖα διὰ παντ τὸς ἔδουσαν γλῶσσαν, αὐτὴν τε τὴν ὑπὲρ τῆς μεταβολῆς αὐτῶν καὶ τοῦ σωθήσεσθαι διηνεκή προσευχήν, τῶν φαύλων ἀφιστάμεναι πράξεων, σωφροσύνης ἐπεμελοῦντο. Καὶ αἱ μὲν νομίμοις συνήπτοντο, αἱ δὲ οὕτως ἔμενον ἀποστᾶσαι τῶν πονηρῶν πράξεων, αἱ δὲ καὶ τέλεον, τῷ κόσμῳ ἀποταξάμεναι, τὸν τῶν μοναχῶν εἴλοντο βίον. Οὐδεὶς μέντοι διέγνω τὴν ἐν τῷ ἀφανεῖ κατὰ Θεὸν αὐτοῦ πολιτείαν ἄχρι καὶ τῷ βίῳ περιὼν ἦν, καὶ ὅπως τῷ φαυλότητα ὑποκρίνεσθαι τὰ φαῦλα γύναια μετετίθει τοῦ τρόπου. LXII Sed sic quidem magnus ille repellebat calumnias,quæ intentabantur adversus magnum senem.Ille autem non cessabat ab hac operatione: sed etiamsi probro et dedecorea multis afficeretur, ipse unum solum spectabat, nempe salutem animarum.lis vero, qui adversus eum linguam movebant, peccati sui precabatur veniam. Quod autem hoc studium non fuit ei infrugiferum et inutile, sed multis attulit salutem,hinc est manifestum. Videnles enim mulieres ejus per noctem stationem, et linguam divina perpetuo canentem, et pro earum mulatione, et ul servarentur, assiduam precationem, desistentes a malis actionibus, gerebant curam temperantiæ et aliæ quidem legitimo conjuugebantur matrimonio; aliæ autem sic manebant,desistentes a flagitiosis actionibus; aliæ vero mundo perfecte renuntiantes,vitam eligebant monasticam. Nemo autem cognovit occultam ejus ex Deo vitam, quandiu fuit in vita superstes; nec quemadmodum simulando nequitiam, a malis moribus traduxit malas mulieres. ΞΓ΄. Διὰ δὴ τοῦτο καὶ ἑξιόντι ποτὲ τοῦ καταγω LXIII. Quamobrem cum aliquando egrederetur γίου τῆς τῶν πορνῶν πρωτευούσης, συναντᾷ τις τῶν ex habitaculo ejus,quæ primum locum tenebat inἀκολάστων, ἐπ᾿ αὐτὸ τοῦτο εἰσιὼν ἐκεῖνος, ὥστε βδελυ- c ter meretrices, ei occurrit quidam libidinosus,proρίαν ἑαυτῷ πράξασθαι, καὶ παίει τὸν ὅσιον κατὰ κόβ- pter hoc ipsum ingrediens,ut dala pecunia, expleret ῥης ὅλῃ χειρὶ, Εως τίνος, ἐπειπών, Χριστεμπαίκτα, libidinem: et sancto impingit colaphum, Quousτῶν φαύλων οὐκ ἀποστήσῃ πράξεων; Πρὸς ταῦτα que, dicens, ο Christi illusor, non desistes a malis τὸν θαυμάσιον ἐκεῖνον ἄνθρωπον, Ταπεινέ, φάναι, actionibus? Ad hæc homo ille admirabilis, Miser, μέλλει σοι ἐπικροτηθῇναι ῥάπισμα, ὡς μικροῦ πᾶσαν inquit,et tibi incutiendus colaphus,ut tota fere Aleτὴν ᾿Αλεξάνδρειαν πρὸς τὰς σὰς ἐπισυναχθῆναι xandria ad tuos clamores congregetur. Non mulκραυγές. Χρόνος τὸ μεταξὺ ἱκανὸς, καὶ ὁ θεῖος ἐκεῖ tum intercessit temporis, et vir ille divinus migraνος ἀνὴρ πρὸς Κύριον ἐκδημεῖ, ἔν τινι σμικροτάτῳ vit ad Dominum,cum esset in parva quadam cella, κελλίῳ ὤν, ὃ κατὰ τὴν λεγομένην Ηλιούπολιν κτη- quam construxerat in loco,quæ dicitur Porta σάμενος ἦν, καθ᾿ ἣν μικρὸν τι εὐκτήριον ἐκ γειτόνων solis, in qua quoddam parvum habens oratorium, ἔχων, πολλὰς ἐν αὐτῷ συνάξεις ἐποίει. Ενθα δὴ καὶ faciebat in eo multas synaxes. Quo in loco congreἡθροίζετο πολύ τι τῶν ἀσέμνων γυναικών πλῆθος, gabatur etiam multitudo impudicarum mulierum, ἱκανὴς παρ' αὐτοῦ τῆς θεραπείας ἀξιούμεναι, ὥστε quæ confequebantur ab eo curationem,adeo ut qui καὶ τοὺς τὸν ἐμπαθῆ διώκοντας βίον, χολᾶν αὐτῷ vitam agebant libidinosam et voluptariam,ei irasceκαὶ ὀργίζεσθαι, πονηροῦ πράγματος δῆθεν ἐκείνῳ rentur et succenserent, ut cui propter rem malam διαφθονουμένους, και, Ὦ πῶς ἐξεγένετο, λέγοντας, scilicet inviderent, dicentes: Quomodo fieri potuit, τῷ ἀπατεῶνι τοσαύτας ἑλαῦται πρὸς ἑαυτόν; ut hic impostor tam multas ad se attraxerit? ΞΔ΄. Κοιμηθέντος οὖν, ὥσπερ εἴρηται, καὶ μηδε νὸς αἰσθομένου, ἐφίσταται τις παραχρῆμα δύσμορο φος Αιθίοψ τῷ ῥαπίσαντι αὐτὸν ἀκολάστῳ, καὶ παίει βαρύ τι καὶ ἔντονον αὐτῷ κατὰ τῶν παρειών ῥάπισμα, οὕτως ἰσχυρῶς, ὡς τὸν κρότον ἄχρι καὶ μηκίστου του διαστήματος ἀκουστὸν γενέσθαι, ἐπειπεῖν τε αὐτῷ· Δέξαι τουτὶ τὸ ῥάπισμα, ὅπερ ὁ μοναχός σοι Βιτάλιος πέπομφεν, ὡς προείπεν. Αὐτίκα δ LXIV.Cum doroiisset ergo, sicut dictum est, et nemo sensisset, accedit repente quidam deformis Æthiops ad virum libidinosum, qui ei colapbum impegerat, et ejus genis incutit gravem et validum colaphum,adeo ut ejus sonus ad maximum usque spatium fuerit exauditus.Qui deinde ei dixit: Ac cipe hunc colaphum, quem ad te misit monachus Vitalis,sicut prædixit. Prolinus ergo miser volutaUtrumque Ms. Græcum Ηλιόπολις, ast Hervetus legit 'Ηλιόπυλος, cui consentit altera vita per Leontium.

+ CAPUT XI. Temeraria judicia vitânda. ΞΖ'. ᾿Αρκέσει δὲ καὶ τὸ ῥηθήσεσθαι μέλλον εἰς LXVII. Sufficiet autem id quoque quod est diμαρτυρίαν, όπως βραδὺς εἰς κατάκρισιν ἐτύγχανεν ὁ cendum, ad testandum quam esset tardus vir ille θαυμαστός πατριάρχης. Νέος τις ἀκολάστοις ὁρμαῖς admirabilis ad condemnationem. Quidam juvenis χρώμενος, ἀνὰ τὴν πόλιν περιιών ᾿Αλεξάνδρειαν, impudicus civitatem obiens Alexandriam,cum virπαρθένον τινὰ τῶν τὸν μοναχικὸν βίον ἀσπασαμένων, ginem quamdam ex iis, quæ vitam amplexa erant τῆς εὐθείας ἀποπλανήσας, εἶτα ἐντρύφημα τῶς αὐ- monasticam, a via recta abduxisset, et deinde eam τοῦ θέμενος ἀσελγείας, μετ᾿ ὀλίγον εἰς τὸ Βυζάντιον sum libidinis et intemperantiæ fecisset delicias, σὺν αὐτῇ ἀπέδρα. Ὅπερ μαθόντι τῷ θεσπεσίῳ λύπης paulo post cum ea aufugit Byzantium. Quod quiπολλῆς κατέστη αἴτιον. Καὶ τοῦτο δὴ τὸ τοῦ λόγου, dem cum rescivisset vir divinus,magno dolore est πάντα λίθον ἐκίνει, σπεύδων αὐτοὺς ὅτι τάχος ἀνα- affectus, et, ut dicitur, omnem movebat lapidem,stuλαβείν του πτώματος. Χρόνου δὲ τὸ μεταξὺ διαγενο- dens eos a lapsu revocare. Aliquauto autem temμένου, διήγησιν πρός τινας τῶν τοῦ κλήρου ψυχῆς pore interjecto, accidit ut cum apud quosdam ex ὠφέλειαν ἐμποιεῖν δυναμένην, τοῦ μακαρίου διηγου- clero narraret beatus quamdam narrationem, quæ μένου, καὶ ἡ τοῦ νέου ἐκείνου καὶ νεωτερικά δρά- poterat eorum animæ afferre utilitatem,illius quoσαντος ἔτυχεν οὕτως παρενεχθῆναι· ὃν εὐθὺς οἱ τότε que juvenis, qui hæc recentia fecerat, feret menπαρόντες κατέκρινόν τε καὶ ἀπεκήρυττον ὡς ἐκ μιας tio; quem qui tunc aderant, protinus condemnaἅπαντες γλώττης, οὐ δύο μόνων ψυχῶν ἀπώλειαν τὸ bant, tanquam uno ore omnes dicentes, eum non φαινόμενον ἔφλειν λέγοντες, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἑτέρων, solum duas, ut apparebat, perdidisse animas, sed οἷς εἰς πονηρὸν κατέστη παράδειγμα. Τούτοις τοιγα- οι tam multas alias, quibus hoc malum erat exemροῦν τῆς προχείρου ταύτης επιμεμφόμενος κατακρί- plar propositum. Eorum itaque magnus ille nimis σεως, Μὴ οὕτως, εἶπεν, ὦ τέκνα, μὴ εὔκολοί ἐστε facilem reprehendens condemnationem. Nolite, τὴν γλῶτταν ἐν τῷ κατειπεῖν τῷ πλησίον, ἐπεὶ καὶ inquit, ο filii, nolite esse lingua tam prompti ad ὑμεῖς πάντως δυσὶ κακοῖς μέλλετε πίπτειν· ἑνὶ detrahendum proximo. Nam sic quidem futurum μὲν, τοῦ μὴ πρὸ καιροῦ τι κρίνειν διακελευομένου est, ut vos omnino in duo mala incidatis, unum quiτὴν ἐντολὴν παραβαίνοντες· ἑτέρῳ δὲ, ὅτι τὸ μέχρι dem, transgredientes præceptum illius, qui jubet τοῦ νῦν γενόμενον ἀγνοοῦντες, κριτὰς ἑαυτοὺς ἐκείν non judicare ante tempus; allerum autem, quod του κατὰ πολλὴν καθίζετε τὴν εὐχέρειαν. "Αδηλον ignorantes quod hucusque factum est, vos magna γὰρ πάντως εἴτε εἰς δεῦρο τῷ ἁμαρτήματι παραμέ- facilitate constituitis judices. Est enim omnino νουσι, ἢ μετεβάλοντο πρὸς διόρθωσιν. Εγώ γάρ ποτε, incertum,an hucusque permaneant in peccato,an ἔφη, βίον τινὸς τῶν μεγάλων Πατέρων ἀναγινώσκων, mulati sint ad correctionem. Ego enim, inquit, τοιούτῳ τινὶ ὠφελείας μεστῷ διηγήματι περιέτυχον. aliquando legens vitam cujusdam magni ex PaΕἶχε δὲ οὕτως. tribus, incidi in talem narrationem plenam utilitate. Sic autem habebat: ΞΕ΄. Εἰς Τύρον τὴν πόλιν μοναχοί δύο διακονίαν δήπου πληροῦντες ἀφίκοντο· θατέρῳ δὲ τούτων εἰς τόπον παριόντι τινὰ μία τῶν πορνών, ἧς τοὔνομα Πορφυρία, εἴπετο κράζουσα· Πέτερ τίμιε, σῶσόν με, οἷα ποτε τὴν πόρνην Ἰησοῦς ὁ Χριστός. Ὁ δὲ μηδὲν τῶν ἀνθρωπίνων υπολογισάμενος, λαβόμενος αὐτῆς τῆς χειρὸς ὑπὸ πολλῶν ὀρώντων τοῖς ὀφθαλμοῖς διὰ μέσης τῆς πόλεως ἔξεισι. Φήμη τοιγαροῦν πανταχού διέρρευσεν, ὡς εἴη ὁ μοναχὸς ἐκεῖνος εἰς γυναῖκα τὴν Πορφυρίαν λαβών. Διιοῦσα δὲ ἡ πόρνη σὺν αὐτῷ πόλεις τε καὶ κώμας, βρέφει περιτυγχάνει χαμαί κειμένῳ· ὅπερ ἐπὶ τῷ ἀναθρέψαι φιλανθρώπως άνλομένη βαστάζουσα ἦν. Χρόνῳ δέ τινι ὕστερον Τύριοι p καταλαβόντες ἔνθα οὗτοι διέτριβον, καὶ τὸ παιδίον ὑπό γε τῆς πόρνης ἰδόντες ἠγκαλισμένον, ὥσπερ ἐγὼ γελώντες, καὶ τοῦ γενναίου τοῦδε ἀνδρὸς κατειρωνευόμενοι, ᾿Αληθώς, ἔλεγον πρὸς αὐτὴν, οὐχ ἥμαρτες τοῦ σκοποῦ· καλὸν γάρ σοι τὸ ἐκ τοῦ μοναχοῦ τέκνον ἀποκεκύηται. Οἱ καὶ εἰς Τύρον ἐπανελθόντες, λόγον ἀπανταχοῦ διέσπειραν, ἐκ τοῦ μοναχοῦ ταύτην παιδίον ἀποτελεῖν, σαφεῖς ἐκείνου διασώζον τοὺς χαρακτῆρας. Οὕτω σχεδὸν οἱ ἄνθρωποι ἔτοιμοι πιστεῦσαι LXVIII. In Tyrum civitatem venerant duo monachi, aliquo fungentes niuisterio. Alterum vero eorum,cum venisset in quemdam locum, quædam meretrix. cui nomen erat Porphyria, sequebatur clamans:Venerande Pater, serva me,sicut olim Jesus Christus meretricem. Ille aule humanarum rerum nihil reputans,ea manu accepta, multis videntibus, egreditur per mediam civitatem.Manavit ilaque fama in omnes partes, quod ille nonachus in uxorem accepisset Porphyriam. Cum ipso obiens meretrix urbes et vicos incidit in infantem humi jacentem. Quem quidem cum benigne sustulisset, ut aleret secum eum portabat. Curn aliquo autem tempore venisset Tyrii in eum locum, ubi versabantur, et meretricem vidissent in ultis tenere infantem, veluti irridentes, et egregium hunc virum ludificantes: Re vera, ei dicebant, a scopo non aberrasti. Pulcher enim tibi filius natus est ex monacho.Qui etiam Tyrun reversi, eam rem ubique disseminarunt, quod ea ex monacho peperisset filium, qui illius expressam conservavit eflgiem. Ita fere sunt homines prompti ad creden-

dum suspicionibus et maxime qui sunt mali et fla- ταῖς ὑπονοίαις, καὶ μάλιστα φαῦλοι καὶ μοχθηροί gitiosi, et a se habent acceptam credendi occa- όντες, καὶ οἴκοθεν ἔχειν τὰς τοῦ πιστεύειν ἀφορμὰς sionem. Statim enim tanquam e propinquo seipsos testes accipientes, alios accusant facile;simul quidem se volentes explere deliciis talium cogitationum et verborum, et cupientes esse alios similiter improbos; et sic studentes vitare plagas, quæ inferuntur cis a conscientia. Monachus autem cum totondisset Porphyriam, et ei monasticum imposuisset habitum, vocat eam Pelagiam, et concedit ei, ut in monasterio virginum agal silentium. δυνάμενοι, Εὐθὺς γὰρ, ὥσπερ ἑαυτοὺς ἐκ τοῦ ἔγγυ τάτου λαμβάνοντες μάρτυρας, κατηγοροῦσι τῶν ἄλ λων ῥᾳδίως, ἅμα μὲν τοῖς τοιούτοις νοήμασί τε καὶ ῥήμασιν ἐντρυφῶν βουλόμενοι, ἅμα δὲ καὶ ἑτέρους εἰς μοχθηρίαν ὁμοίους ἔχειν ἐπιθυμοῦντες, καὶ οὕτω φεύγειν σπουδάζοντες τὰς ἐκ τοῦ συνειδότος πληγάς. Ο μέντοι μοναχὸς ἀποκείρας τὴν Πορφυρίαν, καὶ τὸ τῶν μοναχῶν αὐτῇ σχῆμα περιθεὶς, Πελαγίαν μετονομάζει καὶ εἰς παρθενώνα δίδωσιν ήσυχάζειν. LXIX. Cum vero præscivisset diem sai decessus, ΞΘ'. 'Επεὶ δὲ προέγνω τὴν ἡμέραν τῆς τελευτῆς, illa quoque accepta,redit Tyrum Eam autem puer παραλαβὼν κἀκείνην, ἐπάνεισι πρὸς τὴν Τύρον· ἦν δὲ quoque sequebatur, jam septem annos natus. Ad καὶ τὸ παιδίον αὐτῇ συνεπόμενον, ἑπτὰ χρόνους σχεomnes vero pervenit fama eorum adventus, quod " δόν γεγονός. Διεδόθη δὲ αὐτῶν εἰς πάντας ἡ ἄφιξις, scilicet revertitur Porphyria cum monacho suo ὡς ἡ Πορφυρία μετά γε τοῦ μοναχοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς conjuge. Deinde cum agrotasset monachus, et ad επανήκει· εἶθ' οὕτως νοσήσαντι καὶ πρὸς θάνατον mortem jam spectaret,plurimi ad eam accesserunt ἀφορῶντι τῷ μοναχῷ, πλεῖστοι τῶν οἰκητόρων ἐπιex habiiatoribus, ejus visitandi gratia. In quorum σκέψεως χάριν αὐτῷ προσέβαλον. ὧν ἐπ' ὄψεσι θυ conspectu cum jussisset afferri thuribulum plenum μιατήριον ἐνεχθῆναι κελεύσας ἀνθράκων πλήρες candentibus carbonibus, accipit eos carbones, et πυρός, λαβὼν καταχέει τοῦ κόλπου τοὺς ἀνθρακας, infundit in sinum,et omnibus audientibus:Benedi- καὶ εἰς ἀκοὰς πάντων, Εὐλογητός Κύριος, ἔφη, ὁ clus,inquit, Dominus, qui olim rubum servavit in- πάλαι τὴν βάτον τηρήσας ἔφλεκτον· οὗτός μοι εἴη combus: is mihi fuerit testis fidelis,quod quomodo μάρτυς πιστὸς, ὅτι ὥσπερ οὐχ ἥψατο τῶν ἐμῶν ἱμαmeas vestes non attigit hæc quæ est in igne uren- τίων ἡ καυστικὴ ἤδη τοῦ πυρὸς δύναμις, οὕτως οὐδὲ di vis, ita nec ego attigi mulierem toto tempore Εγώ γυναικὸς ἡψάμην παρ᾽ ὅλον τὸν τῆς ζωῆς χρόν vitæ meæ. His auditis omnes obstupuerunt, Deo νον. Τοῦτο πάντες ἀκούσαντες κατεπλάγησαν, δόξαν dantes gloriam, qui eos, qui ipsum in occulto co- τῷ Θεῷ διδόντες, ὅς γε τοὺς ἐν τῷ κρυπτῷ αὐτὸν lunt, scit aperte glorifcare. Hæc cum fecissset et θεραπεύοντας φανερώς οἶδε δοξάζειν. Ταῦτα ποιήσας dixisset monachus,in nanus Dei deponit animam. G τε καὶ λέξας ὁ μοναχὸς, εἰς Θεοῦ χείρας τὴν ψυχὴν Propterea vobis omnibus suadeo,ο filii spirituales, παρατίθησι. Διὰ δὴ ταῦτα ὑμῖν παρεγγυώμαι πᾶσι, sicut etiam prius dixi, non esse promptos ad con- τέκνα πνευματικά, καθάπερ δὴ καὶ πρότερον ἔφην, demnationem.Contigit enim nonnunquam, ut ejns μὴ προχείρους εἶναι πρὸς τὴν κατάκρισιν. "Εστι quidem, qui est fornicatus,aut aliquid aliud deli- γὰρ ὅτε καὶ συμβαίνει τὴν μὲν τοῦ πορνεύσαντος ἢ quit, peccatum aperte factum sciamus, in occulto καὶ ἄλλο τι πεπλημμεληκότος ἁμαρτίαν ἐν τῷ φαautem factum ignoremus penitentiam.Oportet au- νερῷ πραχθεῖσαν εἰδέναι, τὴν δὲ μετάνοιαν κατὰ τὸ tem Dominicam quoque limere vocem, quæ di- κρυπτὸν τελεσθεῖσαν, ἀγνοεῖν. Χρὴ δὲ καὶ τὴν Δεσποτ cit: «In quo judicio judicatis, judicabimini 9. ο τικὴν φωνὴν δεδιέναι τὴν λέγουσαν· «Εν ᾧ κρίματι κρίνετε, κριθήσεσθε.» CAPUT XII. Pietatis et divinorum mysteriorum commentario. LXX. Neque vero suadebat solum cavere hoc o΄. Οὐ μὲν ἄχρι τοῦ ἑλαττώματος πεφυλαγμένους delictum;sed eorum etiam qui divina præcepta negligunt,volens corrigere socordiam,tale quid fecit, dignam quod mandetur memoriæ. Cum enim cognovisset multos negligentiores post lectionem divinorum Evangeliorum exire ex ecclesia, et vanis ac oliosis vacare sermonibus, solemni quodam die, relicto sacrificio, ipse quoque e templo egreditur, et sedet cum universa multituține. Omnibus autem hoc stupentibus, Non oportet,inquit,admirari. Ubi enim sunt oves, illic omnino oportet esse pastorem.Nam cum propter vos etvestram atilitatem soleamus synaxes celebrare, si vos autem foris versemini, contingit inutilem a nobis capi labcrem, 9 Matth. VII, 2. εἶναι παρήνει· ἀλλὰ καὶ τῶν τῶν θείων προστάξεων κατολιγορούντων τὸ ῥᾴθυμον βουλόμενος διορθώσασθαι, τοιοῦτόν τι ἐπετήδευσε μνήμης ἄξιον. Ἐπεὶ γὰρ ἔγνω πολλοὺς τῶν ἀμελεστέρων μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν θείων Εὐαγγελίων ἐξιόντας τῆς ἐκκλησίας καὶ ἀργολογίαις σχολάζοντας, ἐν μιᾷ τῶν ἐπισήμων ἡμέρᾳ τὴν θείαν ἱερουργίαν ἀφεὶς ἔξεισι καὶ αὐτὸς τοῦ ναοῦ, καὶ σὺν τῷ ὄχλῳ παντὶ κάθηται. Πάντων οὖν δι᾽ ἐκπλήξεως τουτί ποιουμένων, ἐκεῖνος, Οὐ χρὴ, ἔφη, θαυμάζειν. ὅπου γὰρ τὰ πρόβατα, ἐκεῖ δεῖ πάντως εἶναι καὶ τὸν ποιμένα· ἐπεὶ γὰρ δι᾽ ὑμᾶς καὶ τὴν ὑμετέραν ὠφέλειαν εἰώθαμεν τὰς συνάξεις ἐπιτελεῖν, ὑμῶν δὲ ἔξω διατριβόντων ἀνόνητον ἡμῖν Π

dum suspicionibus et maxime qui sunt mali et fla- ταῖς ὑπονοίαις, καὶ μάλιστα φαῦλοι καὶ μοχθηροί gitiosi, et a se habent acceptam credendi occa- όντες, καὶ οἴκοθεν ἔχειν τὰς τοῦ πιστεύειν ἀφορμὰς sionem. Statim enim tanquam e propinquo seipsos testes accipientes, alios accusant facile;simul quidem se volentes explere deliciis talium cogitationum et verborum, et cupientes esse alios similiter improbos; et sic studentes vitare plagas, quæ inferuntur cis a conscientia. Monachus autem cum totondisset Porphyriam, et ei monasticum imposuisset habitum, vocat eam Pelagiam, et concedit ei, ut in monasterio virginum agal silentium. δυνάμενοι, Εὐθὺς γὰρ, ὥσπερ ἑαυτοὺς ἐκ τοῦ ἔγγυ τάτου λαμβάνοντες μάρτυρας, κατηγοροῦσι τῶν ἄλ λων ῥᾳδίως, ἅμα μὲν τοῖς τοιούτοις νοήμασί τε καὶ ῥήμασιν ἐντρυφῶν βουλόμενοι, ἅμα δὲ καὶ ἑτέρους εἰς μοχθηρίαν ὁμοίους ἔχειν ἐπιθυμοῦντες, καὶ οὕτω φεύγειν σπουδάζοντες τὰς ἐκ τοῦ συνειδότος πληγάς. Ο μέντοι μοναχὸς ἀποκείρας τὴν Πορφυρίαν, καὶ τὸ τῶν μοναχῶν αὐτῇ σχῆμα περιθεὶς, Πελαγίαν μετονομάζει καὶ εἰς παρθενώνα δίδωσιν ήσυχάζειν. LXIX. Cum vero præscivisset diem sai decessus, ΞΘ'. 'Επεὶ δὲ προέγνω τὴν ἡμέραν τῆς τελευτῆς, illa quoque accepta,redit Tyrum Eam autem puer παραλαβὼν κἀκείνην, ἐπάνεισι πρὸς τὴν Τύρον· ἦν δὲ quoque sequebatur, jam septem annos natus. Ad καὶ τὸ παιδίον αὐτῇ συνεπόμενον, ἑπτὰ χρόνους σχεomnes vero pervenit fama eorum adventus, quod " δόν γεγονός. Διεδόθη δὲ αὐτῶν εἰς πάντας ἡ ἄφιξις, scilicet revertitur Porphyria cum monacho suo ὡς ἡ Πορφυρία μετά γε τοῦ μοναχοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς conjuge. Deinde cum agrotasset monachus, et ad επανήκει· εἶθ' οὕτως νοσήσαντι καὶ πρὸς θάνατον mortem jam spectaret,plurimi ad eam accesserunt ἀφορῶντι τῷ μοναχῷ, πλεῖστοι τῶν οἰκητόρων ἐπιex habiiatoribus, ejus visitandi gratia. In quorum σκέψεως χάριν αὐτῷ προσέβαλον. ὧν ἐπ' ὄψεσι θυ conspectu cum jussisset afferri thuribulum plenum μιατήριον ἐνεχθῆναι κελεύσας ἀνθράκων πλήρες candentibus carbonibus, accipit eos carbones, et πυρός, λαβὼν καταχέει τοῦ κόλπου τοὺς ἀνθρακας, infundit in sinum,et omnibus audientibus:Benedi- καὶ εἰς ἀκοὰς πάντων, Εὐλογητός Κύριος, ἔφη, ὁ clus,inquit, Dominus, qui olim rubum servavit in- πάλαι τὴν βάτον τηρήσας ἔφλεκτον· οὗτός μοι εἴη combus: is mihi fuerit testis fidelis,quod quomodo μάρτυς πιστὸς, ὅτι ὥσπερ οὐχ ἥψατο τῶν ἐμῶν ἱμαmeas vestes non attigit hæc quæ est in igne uren- τίων ἡ καυστικὴ ἤδη τοῦ πυρὸς δύναμις, οὕτως οὐδὲ di vis, ita nec ego attigi mulierem toto tempore Εγώ γυναικὸς ἡψάμην παρ᾽ ὅλον τὸν τῆς ζωῆς χρόν vitæ meæ. His auditis omnes obstupuerunt, Deo νον. Τοῦτο πάντες ἀκούσαντες κατεπλάγησαν, δόξαν dantes gloriam, qui eos, qui ipsum in occulto co- τῷ Θεῷ διδόντες, ὅς γε τοὺς ἐν τῷ κρυπτῷ αὐτὸν lunt, scit aperte glorifcare. Hæc cum fecissset et θεραπεύοντας φανερώς οἶδε δοξάζειν. Ταῦτα ποιήσας dixisset monachus,in nanus Dei deponit animam. G τε καὶ λέξας ὁ μοναχὸς, εἰς Θεοῦ χείρας τὴν ψυχὴν Propterea vobis omnibus suadeo,ο filii spirituales, παρατίθησι. Διὰ δὴ ταῦτα ὑμῖν παρεγγυώμαι πᾶσι, sicut etiam prius dixi, non esse promptos ad con- τέκνα πνευματικά, καθάπερ δὴ καὶ πρότερον ἔφην, demnationem.Contigit enim nonnunquam, ut ejns μὴ προχείρους εἶναι πρὸς τὴν κατάκρισιν. "Εστι quidem, qui est fornicatus,aut aliquid aliud deli- γὰρ ὅτε καὶ συμβαίνει τὴν μὲν τοῦ πορνεύσαντος ἢ quit, peccatum aperte factum sciamus, in occulto καὶ ἄλλο τι πεπλημμεληκότος ἁμαρτίαν ἐν τῷ φαautem factum ignoremus penitentiam.Oportet au- νερῷ πραχθεῖσαν εἰδέναι, τὴν δὲ μετάνοιαν κατὰ τὸ tem Dominicam quoque limere vocem, quæ di- κρυπτὸν τελεσθεῖσαν, ἀγνοεῖν. Χρὴ δὲ καὶ τὴν Δεσποτ cit: «In quo judicio judicatis, judicabimini 9. ο τικὴν φωνὴν δεδιέναι τὴν λέγουσαν· «Εν ᾧ κρίματι κρίνετε, κριθήσεσθε.» CAPUT XII. Pietatis et divinorum mysteriorum commentario. LXX. Neque vero suadebat solum cavere hoc o΄. Οὐ μὲν ἄχρι τοῦ ἑλαττώματος πεφυλαγμένους delictum;sed eorum etiam qui divina præcepta negligunt,volens corrigere socordiam,tale quid fecit, dignam quod mandetur memoriæ. Cum enim cognovisset multos negligentiores post lectionem divinorum Evangeliorum exire ex ecclesia, et vanis ac oliosis vacare sermonibus, solemni quodam die, relicto sacrificio, ipse quoque e templo egreditur, et sedet cum universa multituține. Omnibus autem hoc stupentibus, Non oportet,inquit,admirari. Ubi enim sunt oves, illic omnino oportet esse pastorem.Nam cum propter vos etvestram atilitatem soleamus synaxes celebrare, si vos autem foris versemini, contingit inutilem a nobis capi labcrem, 9 Matth. VII, 2. εἶναι παρήνει· ἀλλὰ καὶ τῶν τῶν θείων προστάξεων κατολιγορούντων τὸ ῥᾴθυμον βουλόμενος διορθώσασθαι, τοιοῦτόν τι ἐπετήδευσε μνήμης ἄξιον. Ἐπεὶ γὰρ ἔγνω πολλοὺς τῶν ἀμελεστέρων μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν θείων Εὐαγγελίων ἐξιόντας τῆς ἐκκλησίας καὶ ἀργολογίαις σχολάζοντας, ἐν μιᾷ τῶν ἐπισήμων ἡμέρᾳ τὴν θείαν ἱερουργίαν ἀφεὶς ἔξεισι καὶ αὐτὸς τοῦ ναοῦ, καὶ σὺν τῷ ὄχλῳ παντὶ κάθηται. Πάντων οὖν δι᾽ ἐκπλήξεως τουτί ποιουμένων, ἐκεῖνος, Οὐ χρὴ, ἔφη, θαυμάζειν. ὅπου γὰρ τὰ πρόβατα, ἐκεῖ δεῖ πάντως εἶναι καὶ τὸν ποιμένα· ἐπεὶ γὰρ δι᾽ ὑμᾶς καὶ τὴν ὑμετέραν ὠφέλειαν εἰώθαμεν τὰς συνάξεις ἐπιτελεῖν, ὑμῶν δὲ ἔξω διατριβόντων ἀνόνητον ἡμῖν Π

CAPUT XIII. S. Joannis fuga, obitus. LXXIII. Hic revera bonus pastor, divinus, in- ΟΓ΄. Οὗτος ὁ καλὸς τῷ ὄντι ποιμὴν, ὁ θεῖος, φημί, quam, patriarcha,credens principi pastorum Chri- πατριάρχης, τῷ ἀρχιποιμένι Χριστῷ κελεύοντι εἰς sto,qui jubet 10, si perseculi fuerint, ex una civitate χων, διωκομένους ἐκ τῆσδε τῆς πόλεως φεύγειν εἰς fuere in aliam; cum esset Alexandria tradenda τὴν ἑτέραν, ηνίκα ἡ ᾿Αλεξάνδρεια χερσὶ Περσών manibus Persarum, divina providentia illinc qui- παραδοθήσεσθαι ἔμελλε, θεία προνοίᾳ ἐκεῖθεν μὲν dem recedit, migrat autem in suam patriam Cy- ἐπανίσταται, πρὸς δὲ τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα την Κύ prum,suum ei corpus largiturus, ut quæ eum alue- προν μεθίσταται, τὸ οἰκεῖον αὐτῆ σῶμα, ὡς θρεψο rat: præsciverat enim jam appropinquare deces- μένῃ, χαρούμενος προέγνω γὰρ ἤδτ τὴν τὴν τελευτήν sum.Is itaque, cujus sæpe mentionem fecimus, pa- ὅσον οὔπω ἐγγίζουσαν. Ὁ γοῦν πολλάκις διὰ μνήμης tricius Nicetas, accepta occasione ex eo quod Per- ἡμῖν γενόμενος, δ πατρίκιος δηλαδή Νικήτας, sæ irruperant, obsecrat virum divinum, ut veniat ἀφορμῆς τῆς ἀπὸ τῶν Περσῶν ἐφόδου λαβόμενος, usque ad regiam civitatem, precibus et benedictio- λιπαρεῖ τὸν θεσπέσιον, μέχρι και τῆς βασιλίδος τῶν ne impertiturus imperatorem.llle autem cum sci- πόλεων ἀφικέσθαι, εὐχῆς καὶ εὐλογίας τοῖς βασιret, qualis esset fides viri clarissimi, annuit quidem λεύουσι μεταδώσοντα. Εἰδὼς οὖν ἐκεῖνος οἷα ἡ τοῦ petitioni: cum ambo autem nave veherentur, et λαμπροτάτου μίστις ἀνδρὸς, ἐπινεύει μὲν πρὸς τὴν jam essent in medio mari,inciduntin gravem tem- αἴτησιν, διὰ πλοίου δὲ ἀμφότεροι ἀναχθέντες, καὶ pestatem. Cum vero navis tam vehementer quate- μέσον ἤδη τοῦ πελάγους γενόμενοι, χαλεπῇ περιπί relur fuctibus, et mox esset mittenda in profun- πτουσι ζάλῃ. Δεινῶς δὲ ἤδη τοῦ πλοίου χειμαζομέν dum, visus est nocte illa,qua fuerat excitata tem- νου, καὶ ὀλίγου μέλλοντος τῷ βυθῷ παραπέμπεσθαι, pestas, patricius in somnis videre patriarcham cum ἔδοξε τῆς νυκτὸς ἐκείνης καθ᾽ ἣν ζάλη ἐγήγερτο, ὁ pauperibus, aliquando quidem per tolam navem ματρίκιος ὄναρ ὁρᾶν τὸν πατριάρχην μετὰ τῶν πεcircumcursantem,aliquando autem cum ipsis ma- νήτων, ὅτε μὲν ἅπαν τὸ πλοῖον περιθέοντα, ὅτε δὲ nus extendentem, et e cœlis petentem auxilium. σὺν αὐτοῖς τὰς χεῖρας εἰς οὐρανὸν ὀρέγοντ καὶ τὴν Cum autem jam in Rhodum insulam pervenissent, ἐκεῖθεν βοήθειαν ἐξαιτούμενον. ὡς δὲ καὶ πρὸς Ῥόille ipse patriarcha cum a se discessisset,revera vi- δον ἤδη νῆσον κατέλαβον, αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ πατ det,et non in somnis, splendidum virum eunucho τριάρχης, ἐν ἐκστάσει γενόμενος, ὕπαρ οὐκ ὄναρ similem,aureum sceptrum habentem in manibus, ὁρᾷ λαμπρὸν ἄνδρα εὐνούχῳ εοικότα, χρύσεον σκην et ad eum accedentem dicere: Vocal te Rex regum, πτρον ἐν χερσὶν ἔχοντα, αὐτῷ τα προσελθόντα, Ὁ Statim ergo accersito patricio, cum dixisset qua- Βασιλούς, φάναι, τῶν βασιλευόντων καλεῖ σε. Αὐτίκα lem habuisset visionem: Tu quidem, inquit, o vir γοῦν τὸν πατρίκιον μετακαλεσάμενος καὶ τὰ τῆς splendidissime, studuisti nos deducere ad eum, ὄψεως ὡς εἶχεν εἰπὼν, Σὺ μὲν, ὦ λαμπρότατε, ἔφη, qui regnat in terra: qui autem cœlum et terram πρὸς τὸν ἐπὶ γῆς βασιλεύοντα σπουδὴν ἐποίεἰς ἡμᾶς et omnia sua tenet ditione, prior ad se accersit. ἀγαγεῖν· ὁ δὲ οὐρανοῦ καὶ γῆς καὶ πάντων κρατών, Ille vero hoc dicto tristitia affectus et dolore re- φθάσας πρὸς ἑαυτὸν μετεστείλατο. Σκυθρωπάσας pletus, non potuit quidem eum retinere.Sed cum οὖν ἐπὶ τῷ λόγῳ ἐκεῖνος, καὶ λύπης πληρωθεὶς τὴν venerabilium ejus precum fructum jucunde ac- καρδίαν, ἐπισχεῖν μὲν αὐτὸς οὐχ οἷός τε ἦν, τῶν δὲ cepisset, quam potuit oficisiosissime eum dimit- τιμίων αὐτοῦ κατατρυφήσας εὐχῶν, μετὰ πλείστης tit in Cyprum. ὅσης τῆς θεραπίας πρὸς τὴν Κύπρον ἐκπέμπει. LXXIV.Cum autem in suam civitatem pervenisset Amathuntem,jussit scribis ut scriberent tesla - mentum, quod sic habebat: Joannes humilis quidem servus servorum Dei, propter autem mihi impositam pontificatus dignitatem, gratia Christi liber,ago tibi gratias, Domine Deus meus,quod me dignum censueris, qui tua libi offerrem: et quod ex mundi bonis nihil aliud sit mihi reliquum, nisl tortia pars nummi; quam ipsam jubeo quoque dari " pauperibus, qui sunt mihi fratres in Christo.Quando enim Dei promissione creatus fui episcopus Alexandriæ, inveni in men episcopatu circiter octo millia librarum auri: ex oblatione autem piorum millies his ampliores collegi pecunias: quas cum cognoscerem esse Christi, Christo etiam dare volui, cui nunc quoque trado animam. Cum hoc testa10 Matth. x, 25. ΟΔ'. Ἐπεὶ οὖν τὴν ἰδίαν πόλιν ᾿Αμαθούντα κατέλα 6ε, διαθήκην τοῖς ὑπογραφεῦσιν ἐκέλευσε γράφει, ἔχουσαν ὧδε. Ιωάννης δοῦλος μὲν εὐτελὴς τῶν Θεοῦ δούλων, διὰ δὲ τὸ ἐπιτεθέν μοι τῆς ἀρχιερωσύνης ἀξίωμα, χάριτι Χριστοῦ ἐλεύθερος, εὐχαριστῶ σοι, Κύριε ὁ Θεός μου, ὅτι με κατηξίωσας τὰ σὰ σοὶ προσενεγκεῖν· καὶ μηδ' ὁτιοῦν ἄλλο μοι νῦν τῷ βίῳ περιλειφθῆναι ὅτι μή τρίτον νομίσματος, ὅπερ δὴ καὶ αὐτὸ τοῖς πένησι τοῖς ἐν Χριστῷ ἀδελφοῖς μου δοθῆναι κελεύω. Ὅτε γὰρ κατὰ Θεοῦ συγχώρησιν 'Αλεξανδρέων ἐπίσκοπος προεβλήθην, περὶ τὰς ὀκτακιςχιλίας τοῦ χρυσίου λίτρας ἐν τῷ ἐπισκοπείῷ μου οὖσας ἐφεῦρον, ἐκ προσαγωγῆς δὲ φιλοθέων μυριοπλάσια τούτων συνήγαγον χρήματα· ὰ τοῦ Χριστοῦ ὄντ γινώσκων, Χριστῶ καὶ δοῦναι προεθυμήθην, ώπερ νῦν καὶ τὴν ψυχὴν παραδίδωμι. Ταῦτα οὕτως

ὁ μέγας τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος διαθέμενος, εἰς χεῖρας mentum sui fecisset ille magnus homo Dei, deΘεοῦ ζῶντος τὸ πνεῦμα παρέθετο posuit spiritum in manus Dei viventis. ΟΒ΄. Θαῦμα δὲ γίνεται περὶ τὴν αὐτοῦ ταφήν, οὐδενὸς τῶν πώποτε θαυματουργηθέντων δεύτερον, Κατὰ γὰρ τὸν εὐκτήριον οἶκον τοῦ θαυματουργοῦ ἔν τινι σοφῷ δύο σώματα ἐπισκόπων κρυπτούση κατατίθεσθαι μέλλοντος, ἦν ἰδεῖν τὰ νεκρὰ ταύτὶ σώματα, ὥσπερ ἐμψυχωμένα σέβας τῷ μακαρίῳ σώματι νέμοντα. Εκστάντα γὰρ ἀπ᾽ ἀλλήλων, μέσον αὐτὸ παραδέχονται· καὶ τοῦτο μὲν περὶ τὴν ταφήν γενόμενον, πολλαῖς ὄψεσιν ἐρεάθη· ἕτερον δὲ οὐκ ἔλαττον τούτου προϊὼν ὁ λόγος δηλώσει. LXXV. In ejus autem sepultura fit miraculum, quod nulli cedit ex iis, quæ unquam facta sunt mirabilia. Nam cum esset deponendus in aede oratoria adniirabilium operum effectoris Tychonis, in quadam capsa,in qua erant condita duo corpora episcoporum; videre licebat hac mortua corpora veluti animata tribuere cultum beato corpori. Nam a se invicem sejuncta,id medium accipiunt. Et hoc quidem, quod evenit in ejus sepultura, visum est multorum oculis: alterum autem eo non minus, procedens declarabit oratio. CAPUT XIV. Miraculu post ejus mortem facta. οϚ΄. Γύναιον γάρ τι τῆς ἐνεγκαμένης τὸν πατριάρτην πολίχνης ορμώμενον, ἐπεὶ ἔμαθεν ἤδη μέλλειν αὐτὸν πρὸς Κύριον ἐκδημεῖν, μέγα τι καὶ βαρύ ἁμάρτημα ἑαυτῇ συνειδυία, προστρέχει τῷ μακαρίῳ θερμοῖς δάκρυσι τῶν αὐτοῦ ποδῶν ἀπτομένη, διὰ προσευχῆς ἐκείνου λύσιν ἡτεῖτο τοῦ ἡμαρτήματος. Ο δὲ, Εἰ πιστεύεις, ἔφη, ὅτι σοι διὰ τῆς ἐμῆς προσευχῆς τὸ ἁμάρτημα λύεται, ἐξομολογήσε θαί σοι δεῖ πάντως αὐτό. Ἐπεὶ δὲ μὴ δύνασθαι τοῦτο τῶν χειλέων προενεγκεῖν ἔλεγε, διὰ γραφῆς αὐτὸ δηλοῦν προετρέπετο· ὡς δὲ καὶ πρὸς αὐτὸ δυσανασχετούσαν ἔβλεπε, γραφῆναι κελεύει ἐν τῇ σφραγίδι ταύτης ἀσφαλισθῆναι, καὶ οὕτως αὐτῷ τὸ γραμματείον ἐγχειρισθῆναι. Οὕτως οὖν γενομένου καὶ εἰς τὰς αὐτοῦ χεῖρας διασεσημασμένου πιστευθέντος τοῦ γραμματείου, ἐδεῖτο ἡ γυνὴ ὅρκοις αὐτὸν ἀσφαλιζομένη, μηδενί μηδέν τι τῶν ἐγκειμένων εἰς γνῶσιν ἐλω θεῖν. ΟΖ΄. Πέντε τὸ ἀπὸ τοῦδε παρῆλθον ἡμέραι, καὶ ὁ μέγας τὸν βίον ἀπολιπών, πρὸς τὰς τῶν δικαίων ἐξεδήμει σκηνάς, οὐδὲ περὶ τούτου τὸ παράπαν, πρός τινα εἰρηκώς. Ἐπεὶ δὲ ἡ γυνή, κατὰ θείαν ἴσως οἰκονομίαν, οὐκ ἔτυχε παροῦσα τῆς ἡμέρας καθ᾿ ἣν οὗτος τοῦ βίου ἀφίστατο, κατὰ τὴν τῆς ταφῆς παραγενομένη, καὶ υποπτεύσασα μήποτε τὸ πιστευθὲν γραμματε τον ἀμεληθὲν, καὶ τῷ ἐπισκοπείς καταλειφθέν, οὕτως κατάφωρον γένηται τοῖς πᾶσι, μικροῦ καὶ ἔκφρων τῇ λύπῃ γέγονε, πίστει δὲ θερμοτάτῃ πάλιν ἑαυτὴν ἀνακτησαμένη, ὡς εἶχε τάχους τὴν ἐκείνου καταλαμβάνει σορόν· καὶ ὥσπερ ζῶντος αὐτοῦ κατεβόα· Τί τοῦτο πεποίηκας, ὦ θεσπέσιε, ἐπ' ἐμοί, λέγουσα, τῇ ἁμαρτολῷ, καὶ νῦν αἰσχύνη καὶ ὄνειδος τῷ παντὶ ἔσομαι; Ὁ γὰρ οὐδὲ σοὶ ἐκκαλύψαι διὰ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ σφάλματος ἠδυνάμην, τοῦτο τοῖς πᾶσι δῆλον προκείσετε. Είθε μηδαμῶς σοι περὶ τούτου μηδὲ ἐντυχεῖν διενοήθην· οἰομένη γὰρ διὰ σου τὴν μέλλουσαν δίκην διαφυγεῖν, τούτου το διήμαρτον, καὶ τὴν ἐν. τεῦθεν αἰσχύνην προσεκτησάμην. ᾿Αλλὰ γὰρ οὐκ ἀποστήσομαί σου τοῦ τάφου, οὔτε μὴν ὅλως ἔνθεν ἐξαναστήσομαι, οὐδ᾽ ἐνοχλουσά σοι παύσομαι, ἄχρι γοῦν καὶ πληροφορίαν περὶ τῶν αἰτηθέντων λήψομαι· πέπεισμαι γὰρ ὡς οὐ τέθνηκας, ἀλλ᾽ ἐν Θεῷ ζῆς, καὶ παρ' αὐτῷ ὅσα δὴ καὶ βούλει διανύειν LXXVI. Quædam enim mulier orta in oppidulo, quod tulerat patriarcham, postquam rescivit eum jam esse migraturum ad Dominum, magni et gravis peccati sibi conscia accurrit ad beatum: et calidis lacrymis profusis, ejus pedes tangens, petebat illius peccati absolutionem. Ille autem: si credis, inquit, meis precibus te esse ab hoc peccato absolvendain, oportet omnino te id prius conliteri. Cum autem dixisset se non posse id labris preferre, jussit id scriptis signif care. Cum vero videret eam id ægre ferre, jubet ut ipsa id scribat, et suo ipsius sigillo muniat, et sic ei tradat schedulam. Cum sic ergo factum esset et in ejus manus tradita fuisset obsignata schedula, rogabat mulier eum obtestans, ut nihil eorum, quæ inerant, veniret ad cujusquam cognitionem. LXXVII. Quinque dies abhinc præterierant: et magnus ille excedens e vita, migravit ad justorum tabernacula, cum nihil de ea re cuiquam dixisset omnino. Cum autein mulier, divina quadam forte providentia, non adfuisset illo die, quo excessit e vita, ea accedens ad sepulturam, et dubitans ne forte quæ ejus fdei commissa fuerat schedula,neglecta et in episcopatu relicta deprehenderetur ab omnibus, dolore affecta,ase propemodum discesserat: sed cum fide ardentissima se rursus collegisset, quam maxima potuit celeritate venit ad illius capsam; et tanquam eo vivo,clamabat: Quid hoc fecisti, o vir divine,mihi peccatrici, ut nunc aliciar Dab omnibus probro et dedecore?Quod enim ne tibi quidem potui aperire propter lapsum insignem,hoc erit omnibus manifestum. Utinam ne cogitassem quidem te de hac reconvenire. Existimans enim per te panas futuras effugere, et hoc non sum assecula, et quod ex eo oritur, dedecus nihi conciliavi.Sed enim non recedam a tuo sepulcro, neque omnino hinc surgam, neque cessabo te interpellare,nini de iis, quæ peiivi, me feceris certiorem. Persuasum enim habeo te non esse mortuum, sed in Deo vie vere, et te apud eum posse, quæ vis facere. δύνασαι,

LXXVIII. Hæc dicens, et alia his similia, tribus ΟΗ΄. Ταῦτα καὶ ἄλλα τούτων πλείονα λέγουσα, diebus et totidem noctibus venerandæ ejus caps τρισὶν ἡμέραις καὶ ἴσαις νυξὶ τῇ τιμίᾳ τούτου σοφῷ assedit, et (o Dei miracula!) ultima nocte egreditur προσήδρευε, καὶ ἢ τῶν τοῦ τεραστίων!) ἕξεισι e capsa vir ille admirabilis simul cum iis,qui cum eo τῇ τελευταία νυκτὶ τῆς σοροῦ ὁ θαυμάσιος, ἅμα τοῖς jacebant, episcopis (ejusmodi enim erat id, quod συγκειμένοις αὐτῷ δυσὶν ἐπισκόποις (τοιοῦτον γὰρ apparebat), et ei dixit: Quousque, o mulier, cla- ἦν τὸ φαινόμενον), καὶ πρὸς αὐτήν, Μέχρι τινος, mans es iis qui hic sunt molesla? Nostra enim ve- γύναι, καταβοῶσα, φησί, δι᾿ ὄχλου τοῖς ἐνταῦθα γίνει, stimenta jam tuæ humeclarunt lacrymæ, fuentes Διαβρόχους γὰρ ἤδη τὰς ἡμετέρας στολὰς τὰ σὰ instar fluvii. Cum hæc dixisset, tradit ei schedu- κατέστησε δάκρυα, ἴσα καὶ ποταμοῖς ἀποῤῥέοντα. lam, sicut erat,ab illa obsignatam. Deinde, Agno- Ταῦτα εἰπὼν ἐγχειρίζει τὸ γραμματεῖον αὐτῇ ὥσπερ scisne hanc, dixit, ο mulier? Accipe ergo, et jam ἣν ὑπ᾽ ἐκείνης ἐσφραγισμένον· εἶτα, Επιγινώσκεις, solvens vide Dei opera admirabilia. Cum illa autem εἶπεν, ὦ γύναι, τουτί; Λάβε τοιγαροῦν, καὶ λύσασα surrexisset, et ad se rediisset, vidit quidem rursus Θεοῦ θέα ἔργα παράδοξα. Διαναστάσα γοῦν ἐκείνη sanctos suam capsam ingressos, habens vero sche- καὶ ἀνανήψασα, τοὺς μὲν ἁγίους εἰσελθόντας αὖθις dulam in manibus,illæso manente signaculo. Quod εἰς τὴν αὐτῶν θήκην ὁρᾷ τὸ δὲ γραμματεῖον ἐν χερquidem cum solvisset, priorem quidem scripturam σὶν ἔχουσα τῆς σφραγίδος ἀπαθοὺς μενούσης. Οπερ invenit deletam,alienam autem videt positam sub- δὴ λύσασα τὴν μὲν προτέραν ἀπαληλιμμένην εὗρε scriptionem, quæ sic habebat: Propter Joannem γραφήν, ξένην δὲ ὑπογραφὴν κειμένην δρα ἔχου servum meum deletum est tuum magnum pecca- σαν οὕτως· Διὰ Ἰωάννην τὸν δοῦλόν μου ἐξήλειπταί tum. Declarabit autem id quoque, quod de eo di- σου τὸ μέγα ἁμάρτημα. Δηλώσει δὲ καὶ τὸ ἐπ᾿ αὐτῷ cendum est, quanta esset viri virtus, et quantam λεχθησόμενον, ὅση τε ἡ τοῦ ἀνδρὸς ἀρετή, καὶ οἷας beatitudinem ex ea sit assecntus. ἔτυχε τῆς ἐκεῖθεν μακαριότητος. LXXIX. Nam vir quidam,nomine Sabinus,tem- Οθ'. 'Ανήρ γάρ τις τοὔνομα Σαβίνος, ἐγκρατώς peranter admodum et e virtute vivens, monasticam ὅτι μάλιστα ζῶν καὶ φιλαρέτως, τὸν ἀσκητικὸν καὶ et a negotiis remotain vitam exercens Alexandriæ, ἀπράγμονα μετιὼν ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ βίον, κατὰ τὴν hora qua beatus decessit Joannes, putabat exsis- ὥραν τῆς τοῦ μάκαρος τελευτῆς, ὁρᾶν αὐτὸν ᾤετο tens in ecstasi se eum videre egressum ex episco- ἐν ἐκστάσει γενόμενος, τοῦ ἐπισκοπείου σὺν ἅμπ patu cum universo clero, habentem in manu κλήρῳ παντὶ ἐξελθόντα, λαμπάδα τα μετά χείρας lampadem, et iter ad regem ingredientem, viro ἔχοντα, καὶ τὴν πορείαν ὡς τὸν βασιλέα ποιούμενον, quodam splendidissimo, habitu cubiculario, eum ἀνδρὸς αὐτὸν λαμπροτάτου κατὰ σχῆμα κουβικουλαaccersente; et puella quadam speciosissima, ut c ρίου μετακαλεσαμένου, κόρης τέ τινος σφόδρα τὴν diceret etiam ipsum solem ei primas partes ce- ὥραν περικαλλούς, ὡς καὶ αὐτὸν φάναι τὸν ἥλιον τῶν dere in pulchritudine, cui erat caput olea coro- πρωτείων αὐτῇ τοῦ κάλλους παραχωρεῖν, ἐλαίας na redimitum, et aliquando quidem eum præ- στεφάνῳ τὴν κεφαλὴν ἐστεμμένης, καὶ ποτὲ μὲν cedente, aliquando autem manum quoque tan- προοδευούσης αὐτοῦ, ποτὲ δὲ καὶ τῆς χειρὸς ἀπτοgente, simul incedente. Cum autem diem adbo- μένης καὶ συμπορευομένης. Τὴν ἡμέραν οὖν ὁ ἕως Lasset is, qui viderat (erat vero memoria Menæ ρακὼς ἐπισημηνάμενος (ή μνήμη δὲ ἦν Μηνᾶ τοῦ magni martyris), tunc autem venissent quidam e μεγαλομάρτυρος), επεί τίνες ἔτυχον τότε τῆς Κύ Cypro, ab ipsis accepit, quod illo ipso die, quo πρου ἐληλυθότες, ἔμαθεν παρ' αὐτῶν ὡς κατ' αὐτὴν hæc visa sunt, inclytus Joannes excessit ex hoc ἐκείνην τὴν ἡμέραν, ὅτε ταῦτα ὡράθη, καὶ τὸν ἀοίδιο mundo. μον Ιωάννην ἔκδημον γενέσθαι τῶν ἐγκοσμίων. LXXX. Vir quidam alius Alexandrinus, qui erat ipse quoque ex iis,qui sunt pietate insignes, vidit ea ipsa nocte examen pauperum et multitudinem orphanorum et viduarum,quæ numero non poterat comprehendi, habentem in manibus ramos olivarum,et præcedentem patriarcham euntem ad synaxim. Sufficiunt hæc testimonia maximæ magni Joannis ad Deum fiducim. Quod autem est maximum, et caret omni dubitatione: celebrabantur anniversaria magni et admirabilium operum effectoris Tychonis: deinde cum perageretur de more hymnodia, et simul esset congregata populi multitudo,Deus admirabilium, volens aperium reddere, quantam fuerit apud eum glorium consecutus is, qui fuerat ejus benignitatis,quoad ejus fieri poterat, mulator, Joannes, inquam, qui cognomen accepit a misericordia; voluit ut ex ejus divinis reliquiis copiosa scaturirent unguents, emittentia Π'. Ετερός τις ἀνὴρ ᾿Αλεξανδρεύς, καὶ αὐτὸς τῶν ἐπ᾿ εὐσεβείᾳ περιβοήτων, έώρα κατὰ τὴν αὐτὴν νύχτα σμήνος πενήτων, πλῆθος τε ὀρφανῶν καὶ χηρῶν οὐδὲ ἀριθμῷ λαμβανόμενον, κλάδους ἐν χερσὶν ἔχοντας ἐλαιῶν, καὶ τοῦ πατριάρχου πρὸς τὴν σύναξιν ἀπιόντος δῆθεν αὐτοὺς προπορευομένους. ἱκανὰ ταῦτα μαρτύρια τῆς μεγίστης τοῦ μεγάλου πρὸς Θεὸν παῤῥησίας. Τὸ δέ γε μεῖζον καὶ ἀναμφί βολον, παννυχὶς ἐτελεῖτο λαμπρὰ τῆς διετοῦς μνήμης τοῦ μεγάλου καὶ θαυματουργοῦ Τύχωνος· εἶτα τῆς ἐξ ἔθους ἐπιτελουμένης ὑμνῳδίας καὶ τῆς τοῦ λαοῦ πληθύος ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνηγμένης, ὁ τῶν θαυ μασίων Θεὸς ἐπίδηλον θέσθαι βουλόμενος, οἵας ἔτυχε τῆς παρ' αὐτοῦ δόξης ὁ τῆς αὐτοῦ φιλανθρωπίας κατά γε τὸ δυνατὸν ζηλωτής, ὁ τοῦ ἐλέους, φημί, ἐπώνυμος Ιωάννης, εὐδόκησε τοῦ θείου αὐτοῦ λει ψάνου μύρα δαψιλή βλύσαι, εὐωδίαν ἰάσεων ἀποπέμποντα· ὧν οἱ παρατυχόντες κατατρυφήσαντες,

LXXVIII. Hæc dicens, et alia his similia, tribus ΟΗ΄. Ταῦτα καὶ ἄλλα τούτων πλείονα λέγουσα, diebus et totidem noctibus venerandæ ejus caps τρισὶν ἡμέραις καὶ ἴσαις νυξὶ τῇ τιμίᾳ τούτου σοφῷ assedit, et (o Dei miracula!) ultima nocte egreditur προσήδρευε, καὶ ἢ τῶν τοῦ τεραστίων!) ἕξεισι e capsa vir ille admirabilis simul cum iis,qui cum eo τῇ τελευταία νυκτὶ τῆς σοροῦ ὁ θαυμάσιος, ἅμα τοῖς jacebant, episcopis (ejusmodi enim erat id, quod συγκειμένοις αὐτῷ δυσὶν ἐπισκόποις (τοιοῦτον γὰρ apparebat), et ei dixit: Quousque, o mulier, cla- ἦν τὸ φαινόμενον), καὶ πρὸς αὐτήν, Μέχρι τινος, mans es iis qui hic sunt molesla? Nostra enim ve- γύναι, καταβοῶσα, φησί, δι᾿ ὄχλου τοῖς ἐνταῦθα γίνει, stimenta jam tuæ humeclarunt lacrymæ, fuentes Διαβρόχους γὰρ ἤδη τὰς ἡμετέρας στολὰς τὰ σὰ instar fluvii. Cum hæc dixisset, tradit ei schedu- κατέστησε δάκρυα, ἴσα καὶ ποταμοῖς ἀποῤῥέοντα. lam, sicut erat,ab illa obsignatam. Deinde, Agno- Ταῦτα εἰπὼν ἐγχειρίζει τὸ γραμματεῖον αὐτῇ ὥσπερ scisne hanc, dixit, ο mulier? Accipe ergo, et jam ἣν ὑπ᾽ ἐκείνης ἐσφραγισμένον· εἶτα, Επιγινώσκεις, solvens vide Dei opera admirabilia. Cum illa autem εἶπεν, ὦ γύναι, τουτί; Λάβε τοιγαροῦν, καὶ λύσασα surrexisset, et ad se rediisset, vidit quidem rursus Θεοῦ θέα ἔργα παράδοξα. Διαναστάσα γοῦν ἐκείνη sanctos suam capsam ingressos, habens vero sche- καὶ ἀνανήψασα, τοὺς μὲν ἁγίους εἰσελθόντας αὖθις dulam in manibus,illæso manente signaculo. Quod εἰς τὴν αὐτῶν θήκην ὁρᾷ τὸ δὲ γραμματεῖον ἐν χερquidem cum solvisset, priorem quidem scripturam σὶν ἔχουσα τῆς σφραγίδος ἀπαθοὺς μενούσης. Οπερ invenit deletam,alienam autem videt positam sub- δὴ λύσασα τὴν μὲν προτέραν ἀπαληλιμμένην εὗρε scriptionem, quæ sic habebat: Propter Joannem γραφήν, ξένην δὲ ὑπογραφὴν κειμένην δρα ἔχου servum meum deletum est tuum magnum pecca- σαν οὕτως· Διὰ Ἰωάννην τὸν δοῦλόν μου ἐξήλειπταί tum. Declarabit autem id quoque, quod de eo di- σου τὸ μέγα ἁμάρτημα. Δηλώσει δὲ καὶ τὸ ἐπ᾿ αὐτῷ cendum est, quanta esset viri virtus, et quantam λεχθησόμενον, ὅση τε ἡ τοῦ ἀνδρὸς ἀρετή, καὶ οἷας beatitudinem ex ea sit assecntus. ἔτυχε τῆς ἐκεῖθεν μακαριότητος. LXXIX. Nam vir quidam,nomine Sabinus,tem- Οθ'. 'Ανήρ γάρ τις τοὔνομα Σαβίνος, ἐγκρατώς peranter admodum et e virtute vivens, monasticam ὅτι μάλιστα ζῶν καὶ φιλαρέτως, τὸν ἀσκητικὸν καὶ et a negotiis remotain vitam exercens Alexandriæ, ἀπράγμονα μετιὼν ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ βίον, κατὰ τὴν hora qua beatus decessit Joannes, putabat exsis- ὥραν τῆς τοῦ μάκαρος τελευτῆς, ὁρᾶν αὐτὸν ᾤετο tens in ecstasi se eum videre egressum ex episco- ἐν ἐκστάσει γενόμενος, τοῦ ἐπισκοπείου σὺν ἅμπ patu cum universo clero, habentem in manu κλήρῳ παντὶ ἐξελθόντα, λαμπάδα τα μετά χείρας lampadem, et iter ad regem ingredientem, viro ἔχοντα, καὶ τὴν πορείαν ὡς τὸν βασιλέα ποιούμενον, quodam splendidissimo, habitu cubiculario, eum ἀνδρὸς αὐτὸν λαμπροτάτου κατὰ σχῆμα κουβικουλαaccersente; et puella quadam speciosissima, ut c ρίου μετακαλεσαμένου, κόρης τέ τινος σφόδρα τὴν diceret etiam ipsum solem ei primas partes ce- ὥραν περικαλλούς, ὡς καὶ αὐτὸν φάναι τὸν ἥλιον τῶν dere in pulchritudine, cui erat caput olea coro- πρωτείων αὐτῇ τοῦ κάλλους παραχωρεῖν, ἐλαίας na redimitum, et aliquando quidem eum præ- στεφάνῳ τὴν κεφαλὴν ἐστεμμένης, καὶ ποτὲ μὲν cedente, aliquando autem manum quoque tan- προοδευούσης αὐτοῦ, ποτὲ δὲ καὶ τῆς χειρὸς ἀπτοgente, simul incedente. Cum autem diem adbo- μένης καὶ συμπορευομένης. Τὴν ἡμέραν οὖν ὁ ἕως Lasset is, qui viderat (erat vero memoria Menæ ρακὼς ἐπισημηνάμενος (ή μνήμη δὲ ἦν Μηνᾶ τοῦ magni martyris), tunc autem venissent quidam e μεγαλομάρτυρος), επεί τίνες ἔτυχον τότε τῆς Κύ Cypro, ab ipsis accepit, quod illo ipso die, quo πρου ἐληλυθότες, ἔμαθεν παρ' αὐτῶν ὡς κατ' αὐτὴν hæc visa sunt, inclytus Joannes excessit ex hoc ἐκείνην τὴν ἡμέραν, ὅτε ταῦτα ὡράθη, καὶ τὸν ἀοίδιο mundo. μον Ιωάννην ἔκδημον γενέσθαι τῶν ἐγκοσμίων. LXXX. Vir quidam alius Alexandrinus, qui erat ipse quoque ex iis,qui sunt pietate insignes, vidit ea ipsa nocte examen pauperum et multitudinem orphanorum et viduarum,quæ numero non poterat comprehendi, habentem in manibus ramos olivarum,et præcedentem patriarcham euntem ad synaxim. Sufficiunt hæc testimonia maximæ magni Joannis ad Deum fiducim. Quod autem est maximum, et caret omni dubitatione: celebrabantur anniversaria magni et admirabilium operum effectoris Tychonis: deinde cum perageretur de more hymnodia, et simul esset congregata populi multitudo,Deus admirabilium, volens aperium reddere, quantam fuerit apud eum glorium consecutus is, qui fuerat ejus benignitatis,quoad ejus fieri poterat, mulator, Joannes, inquam, qui cognomen accepit a misericordia; voluit ut ex ejus divinis reliquiis copiosa scaturirent unguents, emittentia Π'. Ετερός τις ἀνὴρ ᾿Αλεξανδρεύς, καὶ αὐτὸς τῶν ἐπ᾿ εὐσεβείᾳ περιβοήτων, έώρα κατὰ τὴν αὐτὴν νύχτα σμήνος πενήτων, πλῆθος τε ὀρφανῶν καὶ χηρῶν οὐδὲ ἀριθμῷ λαμβανόμενον, κλάδους ἐν χερσὶν ἔχοντας ἐλαιῶν, καὶ τοῦ πατριάρχου πρὸς τὴν σύναξιν ἀπιόντος δῆθεν αὐτοὺς προπορευομένους. ἱκανὰ ταῦτα μαρτύρια τῆς μεγίστης τοῦ μεγάλου πρὸς Θεὸν παῤῥησίας. Τὸ δέ γε μεῖζον καὶ ἀναμφί βολον, παννυχὶς ἐτελεῖτο λαμπρὰ τῆς διετοῦς μνήμης τοῦ μεγάλου καὶ θαυματουργοῦ Τύχωνος· εἶτα τῆς ἐξ ἔθους ἐπιτελουμένης ὑμνῳδίας καὶ τῆς τοῦ λαοῦ πληθύος ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνηγμένης, ὁ τῶν θαυ μασίων Θεὸς ἐπίδηλον θέσθαι βουλόμενος, οἵας ἔτυχε τῆς παρ' αὐτοῦ δόξης ὁ τῆς αὐτοῦ φιλανθρωπίας κατά γε τὸ δυνατὸν ζηλωτής, ὁ τοῦ ἐλέους, φημί, ἐπώνυμος Ιωάννης, εὐδόκησε τοῦ θείου αὐτοῦ λει ψάνου μύρα δαψιλή βλύσαι, εὐωδίαν ἰάσεων ἀποπέμποντα· ὧν οἱ παρατυχόντες κατατρυφήσαντες,

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΥΡΟΣ ΒΑΒΥΛΑ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ. CERTAMEN SACROSANCTI MARTYRIS BABYLÆ ARCHIEPISCOPI ANTIOCHIÆ. (Græcus textus nunc primum prodit ex codice Regio Parisiensi n. 1607 notato, sæculi XIII.) I. Cum Nomerianus sceptra Romanorum acce-A Α'. Νουμεριανοῦ τὰ ῾Ρωμαίων σκήπτρα παρὰ pisset a parentibus, fuisset autem hæres illorum πατέρων ἐκδεξαμένου, κληρονόμου δὲ καὶ τῆς ἐκείνων impletatis, movebatur grave et immane bellum ad- ἀσεβείας γεγενημένου, βαρὺς ὁ κατά Χριστιανών versus Christianos.Omnia enim ætas, et genus om- πόλεμος ἐκινεῖτο, καὶ σφοδρὸν ἔπνει καὶ ἀγριώτατον. ne eorum,qui pietatem delegerant,acerbis tormen- Πασά τε γὰρ ἡλικία καὶ γένος ἅπαν τῶν εὐσέβειαν tis et gravi morte interibant. Impius ergo Numeria- Ελομένων βασάνοις πικραῖς καὶ θανάτῳ χαλεπῷ δια nus Antiochia aliquando versans,quæ estad Daph- εφθείροντο. Ο τοίνυν ἀσεβέστατος Νουμεριανός, ἐν nen, ne abstinuit quidem a sacro templo Christia- Αντιοχείᾳ τῇ πρὸς Δάφνην ποτε διατρίβων, οὐδὲ τοῦ norum, sed etiam adversus id struit quemdam Ἱεροῦ τῶν Χριστιανών τεμένους ἀπέσχετο, ἀλλά τινα dolum. Et cum dæmonibus de more sacrificasset, καὶ κατ᾿ αὐτοῦ δόλον ὑφαίνει. Καὶ δαίμοσιν, ὥσπερ et cadem fecisset maxime nefariam (1),infante illo ἔθος αὐτῷ, θύσας, και πάντων ἐναγέστατον έργασά regis filio, quem a patre pro pacis pignore accepe- μενος φόνον, τὸ παιδίον ἐκεῖνο τὸ βασιλικόν, ἢ παρὰ rat, crudelissime occiso,pergebat ad ecclesiam, et τοῦ πατρὸς ἀσφαλὲς ἐνέχυρον τῆς εἰρήνης εἰλήφει, Dei templum conabatur profanare per suum introi- ἀπηνέστατα κατασφάξας, πρὸς τὴν ἐκκλησίαν ἠπε tum. Nam hoc quoque existimabat esse non parvum είγετο, καὶ βεβηλῶσαι τὸ τοῦ Θεοῦ τέμενος διὰ τῆς cultum deorum, si ab eo profanarentur et contami- οἰκείας πρὸς τὰ ἔνδον ἐπεχείρει παρόδου. Θεραπείαν narentur sancta Christianorum. Divinus auten Ba- γὰρ ᾔδει καὶ τοῦτο δαιμόνων οὐ μικρὰν, εἰ βεβηλωθῇ bylas eo tempore, quo hic actus adornabatur,curam παρ' αὐτοῦ καὶ χρανθείη τὰ τῶν Χριστιανῶν ἅγια. gerens sacri gregis Antiocheni,et sedem adminis- Βαβύλας δὲ ὁ θεῖος, κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον καθ᾽ ὅν trans episcopalem,cum diu ante,quid animo agila- τὸ δράμα συνεσκευάζετο, τῆς ἱερᾶς τῶν ᾿Αντιοχέων ret et meditaretur tyrannus, et quod accessurus ποίμνης ἐπιμελούμενος, καὶ τὸν τοῦ ἐπισκόπου θρό erat, et quonam modo, intellexisset; cumque in νον διέπων, τὴν ἐπίνοιαν ἐκείνην ἐκ πολλοῦ καὶ τὴν templo congregata universa piorum multitudine, μελέτην, καὶ ὅτε ὁ τύραννος ἐπισταίη, καὶ ὅπως salis eos incitasset, ut opem ferrent Dei legibus, in μαθών, συναθροίσας τὸ εὐσεβὲς ἅπαν κατὰ τὸν ναὸν quas exercebatur tyrannis, precibusque et suppli- πλήρωμα, καὶ τούτους ἀμῦναι τοῖς τοῦ Θεοῦ νόμοις cationibus Dei invocasset auxilium, magno et forti τυραννουμένοις ἱκανῶς παραθήξας, καὶ δεήσεσι τὸ animo stat ante portas templi. Et cum perrupisset Θεῖον καὶ προσευχαῖς εἰς συμμαχίαν καλέσας, ἀνδρει supercillium eorum qui præcedebant, et fastum eo- ότατα πρὸ τῶν τοῦ ναοῦ πυλῶν ἵσταται, καὶ διακόrum,qui gloriose et superbe incedebant satellitum, ψας τὴν ὀφρὺν τῶν προηγουμένων, τῶν σοβούντων inquam, et stipalorum, sceleratum illum acceden- τον τύφον, τοὺς δορυφόρους, τοὺς ὑπασπιστάς, ἐπε tem increpavit, et dexteram ejus pectori ad- ετίμησε τῷ μιαρῷ ἐκείνῳ προσιόντι, καὶ τὴν δεξιὰν movit,et sic retardavit ejus impetum in ecclesiam, εἰς τὸ στῆθος ἀπήρεισε, καὶ οὕτως αὐτὸν τῆς εἰς τὴν et illum a sacris repulit ambitibus. Loquenti au- ἐκκλησίαν ὁρμῆς ἀνέστειλε, καὶ τῶν ἱερῶν ἀπώσατο tem libertatem admiratus Numerianus, et illius περιβόλων. Τὴν παρρησίαν τοίνυν καταπλαγείς Νουfamam præterea reveritus, quæ erat magna et in μεριανός, πρὸς δὲ καὶ τὴν τοῦ ἀνδρὸς φήμην εὐλα Pluribus hujus filii regis necem describit S. Chrysostomus homilia contra gentiles. Chrysostomus: «Dexteram impactam in pectus firmavit ira turgidum ac cæde fervens,» etc.

VITA S. BABYLEÆ. βηθείς (πολὺς γὰρ ἦν ταύτην), ἐκεῖνος δι᾿ ἀπάντων omnem partem pervadebat; an audaci tunc coepto ἐχώρει· τῆς πονηρᾶς τέως ἀπέσχετο τόλμης, εἴτε destitit, sive suspicatus futuram quamdam a poστάσιν τινα πρὸς τοῦ ὄχλου γενήσεσθαι ὑπιδόμενος pulo seditionem illuc enim convenerat magna (καὶ γὰρ πολὺ πλῆθος έχει συνεληλύθεισαν τῶν multitudo fidelium), sive aliquo alio a se capto πιστῶν), εἴτε δὴ καὶ ἄλλως αὐτῷ βουλευθὲν, χαλεπῶς consilio, æque quidem et graviter, sed silentio μέντοι καὶ βαρέως, σιγῇ δὲ ὅμως τὴν ὕβριν ἐνεγκών, tamen ferens contumeliam, et reversus est in reἀναστρέφειν κελεύει πρὸς τὰ βασίλεια. giam. II.Die autem sequenti cum ad se producendam curasset pontificem,quod se a templo prohibuisset, tanquam manifesta affectus contumelia, eum est criminatus; et, Quonam, inquit, fretus, o tu oιηnium miserrime,ausus es meam retinere potentiam, ne in templum ingrederer? Nescis quantum sit malum probro et contumelia afficere imperatorem? Ille autem, Nullo quidem, inquit, eorum qui sunt in terra, sed fretus Rege qui est in cœlis, qui mne etiam fecit pastorem suarum ovium,neque me dormire sinit, cum lupus irruit, imperatorem non affeci contumelia (esset enim huc insolentia et propemodum insanis), sed cum vellet sancta afficere coutumelia, continui. Quamobrem deberes mihi non parvam hoc nomine agere gratiam,quod talem luum conatum prohibuerim,ex quo deturbatus esses in extremum barathrum interitus,cum in eum peccasses a quo excidere est quavis morte gravius. Numerianus autem: Cum te,inquit,oporteret prenitere eorum quæ præcesserunt, tu nos prolixioribus aspergis maledictis.Martyr autem excipiens: Nobis,inquit,non licet alioqui ullum homiuem apΒ'. Τῇ δὲ ἑξῆς τὸν ἀρχιερέα παραστησάμενος, τὴν τοῦ ναοῦ κώλυσιν ὡς φανερὰν ὕβριν αὐτῷ ἐνεκάλει, καὶ, Τίνι θαῤῥῶν, ἔλεγεν, ὦ πάντων ἀθλιώτατε σύ, τῆς εἰς τὸν ναὸν εἰσόδου τὸ ἐμὸν κράτος ἐτόλμησας ἐπισχεῖν; ἢ ἀγνοεῖς ὅσον ἐστὶν κακὸν ἡ εἰς βασιλέα ὕβρις καὶ παρονία; Ὁ δὲ, Τῶν ἐπὶ γῆς μὲν οὐδενί, φησί, τῷ ἐν οὐρανοῖς δὲ πεποιθὼς βασιλεῖ, ὅς με καὶ ποι μένη τῶν αὐτοῦ προβάτων ἔθετο, καὶ πρὸς τὴν τοῦ λύκου καθεύδειν ἔφοδον οὐκ ἐᾷ· οὐκ εἰς βασιλέα γε g μὴν ὕβρισα (αὔθαδες γὰρ ὡς ἀληθῶς τοῦτο καὶ οὐ πόῤῥω μανίας), ἀλλ᾽ εἰς τὰ ἄγια ἐνυβρίσαι πειραθέντα ἐπέσχον, ὥστε καὶ χάριν οὔ τι μικρὸν εἰδέναι μοι δίκαιος ἂν εἴης, ὅτι σε τοιούτου διεκώλυσα ἐγχειρήματος, ὑφ᾽ οὗ πρὸς ἔσχατον ἂν κατηνέχθης βάραθρον ἀπωλείας εἰς αὐτὸν ἁμαρτών, οὗ τὸ ἐκπεσεῖν θανάτου παντὸς χαλεπώτερον. Καὶ ὁ Νουμεριανός, Δέον, φησί, ἐπὶ τοῖς φθάσασι μεταμελεῖσθαι, ἀλλὰ σύγε μακροτέρας ἡμῖν καταχέεις τὰς λοιδορίας. Καὶ ὁ μάρτυς ὑπολαβών, Οὐκ ἔξεστι μὲν ἡμῖν τάγε ἄλλα, ἔφη, ἀνθρώπων οὐδενὶ λοιδορεῖσθαι, οὔχουν οὐδὲ σοὶ λοιδορούμεθα· πῶς γὰρ Θεοῦ πλάσμα ὀντι, καὶ τῇ αὐτοῦ εἰκόνι τετιμημένῳ; Εἰ δὲ περὶ Θεὸν ὁ κίνδυνος..... petere maledictis: nec ergo te maledictis appetimus. Quomodo enim, cum sis Dei figmentum, et ejus honoratus imagine? Sed si de Deo agatur.... Γ΄. Καὶ ὁ Νουμεριανός, ἐπικόψας αὐτῷ τὴν συνέπειαν, ᾿Αλλά χαίρειν εἰπὼν, ἔφη, τῇ πολλῇ ταύτῃ τῶν λόγων ἰσχύϊ, εἴ γε δὴ καὶ διαφυγείν βούλοιο τὴν ἐπὶ τῷ ἐγκλήματι δίκην, τοῖς μεγίστοις θῦσον θεοῖς. Καὶ ὁ μάρτυς πρότερον πρὸς τὴν ἔγκλησιν ἀπολογησάμενος, καὶ φήσας ὑπὲρ τοῦ ποιμνίου πάντα μετά προθυμίας αἱρεῖσθαι παθεῖν, ἔπειτα διαλακών, Οὐ δυνατόν, ἔλεγεν, ὦ βασιλεῦ, τοῦ ὄντως ἀποστάντα Θεοῦ ψευδωνύμοις προσέχειν θεοῖς, οἷς καὶ ὀνομάσαι μόνον αἰσχύνη τοις εὐσεβεῖν βουλομένοις. Ὁ δὲ, Τὰ πρότερά σοι καὶ πάλιν ἐρῶ, φησί· τοὺς μακροὺς λήρους ἐάσας, θύσον τοῖς θεοῖς· εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ κακόν σε κακῶς τὸ ἐμὸν ἀπολέσει κράτος. Καὶ ὁ Βαβύλας • Ἐμοὶ δι᾿ εὐχῆς ἐν ὥστε καὶ σὲ τῆς περικεχυμένης σοι ταύτης ἀνενεγκεῖν ἀχλύος, εἴπερ κἂν τὰς μακράς ἐκείνας καὶ ἀθανάτους τιμωρίας διέδρας. ᾿Αλλὰ οὐ καὶ ἄλλους ἐπὶ ταύτην παρακαλεῖς, μείζονα ἑαυτῷ τὴν ἠπειλημένην ἀνάπτων γέενναν· Θεοῦ γὰρ ζῶντος διαφυγεῖν χεῖρας ἀμήχανον. Τὸ δὲ καὶ ἀλῶναι ταύταις ἡλίκον, ὁ ἅπαξ ἐμπεσὼν εἴσεται. Δ΄. Ταῦτα εἶπε, καὶ πάντα ὥσπερ ἐστράκου μεταπεσόντος ἐπὶ τὸ ἐναντίον ἐχώρει· τὴν γὰρ σύνεσιν Greece ὥσπερ ἐστράκου μεταπεσόντος, ο 108tula transmutata.» De ostracismo, suffragiorum genore per calculos ac fabas, et ostracinda ludi gePATROL GR. CXIV. III. Numerianus aulem, interrumpens contextum ejus orationis, Sed jubens, inquit, valere hanc magnam vim verborum,si velis panas effugere propter crimen subeundas, maximis diis sacrifica. Martyr autem cum prius respondisset ad criminationem, et dixisset se prompto et alacri animo pro grege quavis esse passurum, deinde prosequeus: Fieri, inquit,non potest,o imperator, ut a vero Deo deficiens, eos colam, qui falso appellantur dii; quos vel solum nominare est magnum dedecus iis qui volunt esse pii.Ille aulem: Eadem,inquit tibi dico, quæ prius: prolixas mittens nugas diis sacrifica: sin minus, te malum male mea perdet potentia. Babylas autem: Mili, inquit, erat in volis, ut ab hac, qua es circumfusus, caligine liberareris: si qua ratione fieri posset, ut longa illa et immortalia efugeres supplicia. Sed tu alios quoque ad eam adhortaris, majorem tibi accendens gehennam cujus minæ sunt tibi intentalæ. Fieri enim non potest, ut effugias manus Dei viventis. Cujusmodi autem sit ab eis esse apprehensum, sciet qui semel in eas inciderit, IV. Hæc dixit: et omnia perinde ac si conversus esset calculus, mutata sunt in contrarium. Viri nere, unde adagium hoc desumptum,consule Erasmum in Adagiis.

VITA S. BABYLEÆ. βηθείς (πολὺς γὰρ ἦν ταύτην), ἐκεῖνος δι᾿ ἀπάντων omnem partem pervadebat; an audaci tunc coepto ἐχώρει· τῆς πονηρᾶς τέως ἀπέσχετο τόλμης, εἴτε destitit, sive suspicatus futuram quamdam a poστάσιν τινα πρὸς τοῦ ὄχλου γενήσεσθαι ὑπιδόμενος pulo seditionem illuc enim convenerat magna (καὶ γὰρ πολὺ πλῆθος έχει συνεληλύθεισαν τῶν multitudo fidelium), sive aliquo alio a se capto πιστῶν), εἴτε δὴ καὶ ἄλλως αὐτῷ βουλευθὲν, χαλεπῶς consilio, æque quidem et graviter, sed silentio μέντοι καὶ βαρέως, σιγῇ δὲ ὅμως τὴν ὕβριν ἐνεγκών, tamen ferens contumeliam, et reversus est in reἀναστρέφειν κελεύει πρὸς τὰ βασίλεια. giam. II.Die autem sequenti cum ad se producendam curasset pontificem,quod se a templo prohibuisset, tanquam manifesta affectus contumelia, eum est criminatus; et, Quonam, inquit, fretus, o tu oιηnium miserrime,ausus es meam retinere potentiam, ne in templum ingrederer? Nescis quantum sit malum probro et contumelia afficere imperatorem? Ille autem, Nullo quidem, inquit, eorum qui sunt in terra, sed fretus Rege qui est in cœlis, qui mne etiam fecit pastorem suarum ovium,neque me dormire sinit, cum lupus irruit, imperatorem non affeci contumelia (esset enim huc insolentia et propemodum insanis), sed cum vellet sancta afficere coutumelia, continui. Quamobrem deberes mihi non parvam hoc nomine agere gratiam,quod talem luum conatum prohibuerim,ex quo deturbatus esses in extremum barathrum interitus,cum in eum peccasses a quo excidere est quavis morte gravius. Numerianus autem: Cum te,inquit,oporteret prenitere eorum quæ præcesserunt, tu nos prolixioribus aspergis maledictis.Martyr autem excipiens: Nobis,inquit,non licet alioqui ullum homiuem apΒ'. Τῇ δὲ ἑξῆς τὸν ἀρχιερέα παραστησάμενος, τὴν τοῦ ναοῦ κώλυσιν ὡς φανερὰν ὕβριν αὐτῷ ἐνεκάλει, καὶ, Τίνι θαῤῥῶν, ἔλεγεν, ὦ πάντων ἀθλιώτατε σύ, τῆς εἰς τὸν ναὸν εἰσόδου τὸ ἐμὸν κράτος ἐτόλμησας ἐπισχεῖν; ἢ ἀγνοεῖς ὅσον ἐστὶν κακὸν ἡ εἰς βασιλέα ὕβρις καὶ παρονία; Ὁ δὲ, Τῶν ἐπὶ γῆς μὲν οὐδενί, φησί, τῷ ἐν οὐρανοῖς δὲ πεποιθὼς βασιλεῖ, ὅς με καὶ ποι μένη τῶν αὐτοῦ προβάτων ἔθετο, καὶ πρὸς τὴν τοῦ λύκου καθεύδειν ἔφοδον οὐκ ἐᾷ· οὐκ εἰς βασιλέα γε g μὴν ὕβρισα (αὔθαδες γὰρ ὡς ἀληθῶς τοῦτο καὶ οὐ πόῤῥω μανίας), ἀλλ᾽ εἰς τὰ ἄγια ἐνυβρίσαι πειραθέντα ἐπέσχον, ὥστε καὶ χάριν οὔ τι μικρὸν εἰδέναι μοι δίκαιος ἂν εἴης, ὅτι σε τοιούτου διεκώλυσα ἐγχειρήματος, ὑφ᾽ οὗ πρὸς ἔσχατον ἂν κατηνέχθης βάραθρον ἀπωλείας εἰς αὐτὸν ἁμαρτών, οὗ τὸ ἐκπεσεῖν θανάτου παντὸς χαλεπώτερον. Καὶ ὁ Νουμεριανός, Δέον, φησί, ἐπὶ τοῖς φθάσασι μεταμελεῖσθαι, ἀλλὰ σύγε μακροτέρας ἡμῖν καταχέεις τὰς λοιδορίας. Καὶ ὁ μάρτυς ὑπολαβών, Οὐκ ἔξεστι μὲν ἡμῖν τάγε ἄλλα, ἔφη, ἀνθρώπων οὐδενὶ λοιδορεῖσθαι, οὔχουν οὐδὲ σοὶ λοιδορούμεθα· πῶς γὰρ Θεοῦ πλάσμα ὀντι, καὶ τῇ αὐτοῦ εἰκόνι τετιμημένῳ; Εἰ δὲ περὶ Θεὸν ὁ κίνδυνος..... petere maledictis: nec ergo te maledictis appetimus. Quomodo enim, cum sis Dei figmentum, et ejus honoratus imagine? Sed si de Deo agatur.... Γ΄. Καὶ ὁ Νουμεριανός, ἐπικόψας αὐτῷ τὴν συνέπειαν, ᾿Αλλά χαίρειν εἰπὼν, ἔφη, τῇ πολλῇ ταύτῃ τῶν λόγων ἰσχύϊ, εἴ γε δὴ καὶ διαφυγείν βούλοιο τὴν ἐπὶ τῷ ἐγκλήματι δίκην, τοῖς μεγίστοις θῦσον θεοῖς. Καὶ ὁ μάρτυς πρότερον πρὸς τὴν ἔγκλησιν ἀπολογησάμενος, καὶ φήσας ὑπὲρ τοῦ ποιμνίου πάντα μετά προθυμίας αἱρεῖσθαι παθεῖν, ἔπειτα διαλακών, Οὐ δυνατόν, ἔλεγεν, ὦ βασιλεῦ, τοῦ ὄντως ἀποστάντα Θεοῦ ψευδωνύμοις προσέχειν θεοῖς, οἷς καὶ ὀνομάσαι μόνον αἰσχύνη τοις εὐσεβεῖν βουλομένοις. Ὁ δὲ, Τὰ πρότερά σοι καὶ πάλιν ἐρῶ, φησί· τοὺς μακροὺς λήρους ἐάσας, θύσον τοῖς θεοῖς· εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ κακόν σε κακῶς τὸ ἐμὸν ἀπολέσει κράτος. Καὶ ὁ Βαβύλας • Ἐμοὶ δι᾿ εὐχῆς ἐν ὥστε καὶ σὲ τῆς περικεχυμένης σοι ταύτης ἀνενεγκεῖν ἀχλύος, εἴπερ κἂν τὰς μακράς ἐκείνας καὶ ἀθανάτους τιμωρίας διέδρας. ᾿Αλλὰ οὐ καὶ ἄλλους ἐπὶ ταύτην παρακαλεῖς, μείζονα ἑαυτῷ τὴν ἠπειλημένην ἀνάπτων γέενναν· Θεοῦ γὰρ ζῶντος διαφυγεῖν χεῖρας ἀμήχανον. Τὸ δὲ καὶ ἀλῶναι ταύταις ἡλίκον, ὁ ἅπαξ ἐμπεσὼν εἴσεται. Δ΄. Ταῦτα εἶπε, καὶ πάντα ὥσπερ ἐστράκου μεταπεσόντος ἐπὶ τὸ ἐναντίον ἐχώρει· τὴν γὰρ σύνεσιν Greece ὥσπερ ἐστράκου μεταπεσόντος, ο 108tula transmutata.» De ostracismo, suffragiorum genore per calculos ac fabas, et ostracinda ludi gePATROL GR. CXIV. III. Numerianus aulem, interrumpens contextum ejus orationis, Sed jubens, inquit, valere hanc magnam vim verborum,si velis panas effugere propter crimen subeundas, maximis diis sacrifica. Martyr autem cum prius respondisset ad criminationem, et dixisset se prompto et alacri animo pro grege quavis esse passurum, deinde prosequeus: Fieri, inquit,non potest,o imperator, ut a vero Deo deficiens, eos colam, qui falso appellantur dii; quos vel solum nominare est magnum dedecus iis qui volunt esse pii.Ille aulem: Eadem,inquit tibi dico, quæ prius: prolixas mittens nugas diis sacrifica: sin minus, te malum male mea perdet potentia. Babylas autem: Mili, inquit, erat in volis, ut ab hac, qua es circumfusus, caligine liberareris: si qua ratione fieri posset, ut longa illa et immortalia efugeres supplicia. Sed tu alios quoque ad eam adhortaris, majorem tibi accendens gehennam cujus minæ sunt tibi intentalæ. Fieri enim non potest, ut effugias manus Dei viventis. Cujusmodi autem sit ab eis esse apprehensum, sciet qui semel in eas inciderit, IV. Hæc dixit: et omnia perinde ac si conversus esset calculus, mutata sunt in contrarium. Viri nere, unde adagium hoc desumptum,consule Erasmum in Adagiis.

VITA S. BABYLE. εἰ καὶ θεοῖς θύσειε, καὶ τὰ ἐκείνων αιδεσθείη τε sacrificaverit, eosque reveritus fuerit, et in honore καὶ τιμήσειεν. Ενὶ γὰρ τούτων μόνον ὑστερεῖν αὐτὸν ἔλεγεν, ὅτιπερ οὕτω σιφὸς ὤν, τὰ τῶν θεῶν ἀτιμοί, καὶ γλώτταν, ὁπλίζει κατ᾿ αὐτῶν ἀκόλαστον. Συμβλέψας οὖν αὐτῷ πάλιν, θύσον, ἔλεγεν, ὦ πρεσοῦτα σοφώτατε, καὶ αὐτίκα πατρὸς ἐμοὶ τάξιν, ἴστωσιν οἱ θεοὶ πάντες, ἀπολήψῃ, καὶ ὧν ἐγὼ πάντων ἄρχω, κύριος ἔσῃ. Καὶ δυσχεράνας ὁ Βαβύλας καὶ δεινῶς ἐνεγκὼν ὅτι καὶ πάλιν αὐτὸν θύειν ἠνάγκαζε, καὶ ὅλως αὐτὸν ἐλεῖν καὶ χρήμασι πεῖσαι καὶ τιμαίς προσεδόκα, Ναί, φησίν, ἀλλὰ τὸ κεφάλαιον ζημιώσεις τῶν ἀλαθῶν τὴν εὐσέβειαν, οὐ χωρὶς πενία μοι ταῦτα, καὶ ὕβρις εσχάτη, καὶ αὐτῶν ὧν ἔχω νῦν στέρησις. habuerit. Hoc enim solum dicebat ei deesse, quod cum esset adeo sapiens,deos haberet contemptui,et in eos linguam armaret intemperantem. Eum itaque rursus intuens: Sacrifica, dicebat, o senex sapientissime, et statim,deos omnes testor,eris mihi loco patris, et eris dominus omnium quæ sunt in meo imperio. Agre aulem ferens Babylas, quod eum rursus cogeret sacrificare, et exspectaret se eum omnino posse vincere,et ei pecuniis persua dere posse et honoribus, scilicet id faciendum, inquit, Sed ejus, quod est bonerum præcipuum, nempe pietatis, mihi damnum aferes, sine qua hæc mihi sunt paupertas, et extrema ignominia, el eorum quæ nunc habeo privatio. Γ΄. Είτε θυμός τε πολὺς ἐπὶ τούτοι; Νουμεριανοῦ β VI. Deinde propter hæc vehementi ira motus καὶ ὀργη διακραής· καὶ προστάττει τῷ δουκὶ οὐίκτε- fuit Numerianus, et jubet Victorino (is autem erat ρίνῳ (τὴν ὠμότητα γὰρ καὶ τὴν ἀσέβειαν οὗτος αὐτῷ crudelitate et impietate eximius) collari collo ἦν ὁ διαφορώτατος), κλοιόν τε περιθέντα τῷ τραχήλῳ ejus imposito, et pedibus ejus circumdatis ferreis καὶ σίδηρον τοῖς ποσὶ περιβαλόντα, θέατρον τῇ παν- compedibus, per mediam civitatem, ut esset omτων ὄψει διὰ μέσου τῆς πόλως ἐπὶ τὴν φυλακὴν nibus spectaculo, ducere eum in custodiam: Si αὐτὸν ἄγειν· Εἴπερ κἂν ἡ πρὸς τὸν δῆμον αἰσχύνη, forte, aiebat, pudor populi durum hujus penetret φησί, τῆς σκληρᾶς ψυχῆς ταύτης καθίκοιτο, καί τινα animum, et aliquam afferat mulationem. Atque sic μεταβολὴν ἐμποιήσει. Εγετο μὲν οὖν ὁ μάρτυς ὑπὸ quidem martyr ducebatur in vinculis, auream et δεσμοῖς, χρυσήν τινα καὶ γλυκεύαν διατριβὴν, τὴν suavem a se degi vitam, dum tam ignominiose άτιμον περιαγωγήν ταύτην ποιούμενος, ὅτι καὶ traduceretur, arbitrans, quod vinculis dignus esδεσμῶν διὰ τὸν κοινὸν ἐλευθερωτὴν ἀπάντων ἠξίωτο. sol eabitus propter communem omnium LiberaΝουμεριανος τοίνυν οὕτω τε αὐτὸν ἔχοντα καὶ ὑπὸ torem. Atque Numerianus quidem cum eum asδεσμοῖς βαίνοντα θεασάμενος, Νὴ τοὺς θεούς, άνω pexisset sic affectum, et sic vinctum incedentem: έκραγε, Βαβύλα, πρέπει σοι καὶ ὁ κλοιὸς καὶ τὰ δεσμὰ Per deos, exclamabat, Babyla, decet te et col καὶ τὰ βάδισμα· οἰκεῖα γὰρ ταῦτα τῷ πρεσβυτικῷlare, et vincula, et incessus: conveniunt enim σου τούτῳ καὶ κατὰ κόσκον κινήματι. Ὁ δὲ, Σὺ μὲν huic tuo senili et honesto motui. Ille autem: Τα ἐπὶ χκευασμῷ ταῦτα καὶ καταγέλωτι λαλεῖς, ἀπεκρί- quidem, inquit, hæc dicis, ne irridens et ludifνατο. ἐγὼ δὲ τοσοῦτον αὐτοῖς σεμνύνομαι μᾶλλον, ὅσῳ cans: ego autem eis magis glorior quam tu, μηδὲ αὐτὸς, ὦ βασιλεῦ, τῇ ἐπανθούσῃ σοι ταύτῃ πορ- imperator, hac tua forida purpura et splendido φυρίδι καὶ τῷ λαμπρῷ διαδήματι. diademate. Ζ΄. Καὶ ὁ Νουμεριανός, θύσον, ἄθλιε, καὶ πάλιν ἔφη, καὶ ἀπαλλαγήσῃ μὲν αὐτὸς βασάνων, φροντίς δων δὲ ἡμᾶς ἀπολύσεις, εἰ μὴ σε τὰ παιδία ταυτί πρὸς τύφον ἐπαίρει καὶ φαντασίαν, διδάσκαλών σε καλοῦντα, καὶ οὐκ ἐᾷ πρώτον ἑαυτὸν μεταδιδάξαι ἅπερ εἰδέναι χρεών. Καὶ γὰρ ἔτυχε τότε τρεῖς παῖδας αὐτῷ παραθέοντας, ἀδελφοὺς τὸ γένος, κομιδή παῖδας τὴν ἡλικίαν, πολιοὺς τὸ φρόνημα, φιλοπόνους τε τὴν εὐσέβειαν, ἐκπαιδεύεσθαι ὑπ᾽ αὐτοῦ, καὶ μηδὲ κλοιόν οὕτω περικείμενον καὶ δεσμὰ ἀπολιπεῖν τὸν διδάσκαλον ἔθελον. ᾿Αλλὰ μὴν ὁ θεῖος Βαβύλας, Εἴπερ αὐτῶν πεῖραν, ἔφη λάβοις, ὦ βασιλεῦ, εἴσῃ πάντως οἷα τὰ τῶν ἐμοῦ λόγων σπέρματα μᾶλλον δὲ τοῦ ταῦτα ἡμῖν διδόντος Θεοῦ, Παρίστησι τοίνυν ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τοῦ βήματος ἑαυτῷ τὰ παιδία, καὶ πρῶτα μὲν εἰ μητέρα ἔχοιεν ἐπυνθάνετο. Τὰ δὲ, Καὶ μήτηρ ἡμῖν ἔστιν, εἶπον, καὶ διδάσκαλος Βαβύλας ὃν καὶ τῆς μητρός ἡμεῖς πλέον φιλοῦμεν. Ἡ μέν γὰρ ἐγείνατο μόνον· ὁ δὲ πρὸς μάθησίν τε ἡμᾶς ἐκπονεῖ, καὶ πρὸς εὐσέβειαν ἐξασκεῖ, καὶ τὸ ὅλον δῆλός ἐστι τῆς ψυχῆς S. Chrysostomus oratione 9 in Epist. Pauli ad Ephesios, B. Babylas, inquit, vinctus fuit " VII.Numerianus autem: Sacrifica, infelix, et liberaberis quidem ipse a tormentis, nos autem, eripies a sollicitudinibus: nisi forte hi pueri te ad superbiam efferunt, et inanem gloriam,vocantes te magistrum; et non sinunt te prius te ipsum docere ea,quæ scire opus est. Forte enim tunc contigerat, ut tres pueri ad eum accurrentes, genere fratres, ætate quidem pueri, sed cani prudentia, diligenter ab eo docerentur pietatem, quem ne collari quidem et vinculis circumdatum velebant relinquere maPgistrum. Divinus autenn Babylas: Si eorum, inquit, feceris periculum, o imperator,scies omnino cujusmodi sint semina mearum orationum, vel potius Dei qui ea donat. Cural itaque imperator pueros sistendos pro tribunali, et primum quidem interrogavit, ad malren haberent. Illi aulem: Et nobis est, inquiunt, mater, et magister Babylas, quem nos etiam plus quam matrem amamus. Nam illa quidem nos solum genuit, ille vero nos instituit in disciplinis, et exercet ad pietatem,et ad summam eamdem ob causam, ob quam Joannes; ut qui regem inique se gerentem arguerit.»

VITA S. BABYLE. εἰ καὶ θεοῖς θύσειε, καὶ τὰ ἐκείνων αιδεσθείη τε sacrificaverit, eosque reveritus fuerit, et in honore καὶ τιμήσειεν. Ενὶ γὰρ τούτων μόνον ὑστερεῖν αὐτὸν ἔλεγεν, ὅτιπερ οὕτω σιφὸς ὤν, τὰ τῶν θεῶν ἀτιμοί, καὶ γλώτταν, ὁπλίζει κατ᾿ αὐτῶν ἀκόλαστον. Συμβλέψας οὖν αὐτῷ πάλιν, θύσον, ἔλεγεν, ὦ πρεσοῦτα σοφώτατε, καὶ αὐτίκα πατρὸς ἐμοὶ τάξιν, ἴστωσιν οἱ θεοὶ πάντες, ἀπολήψῃ, καὶ ὧν ἐγὼ πάντων ἄρχω, κύριος ἔσῃ. Καὶ δυσχεράνας ὁ Βαβύλας καὶ δεινῶς ἐνεγκὼν ὅτι καὶ πάλιν αὐτὸν θύειν ἠνάγκαζε, καὶ ὅλως αὐτὸν ἐλεῖν καὶ χρήμασι πεῖσαι καὶ τιμαίς προσεδόκα, Ναί, φησίν, ἀλλὰ τὸ κεφάλαιον ζημιώσεις τῶν ἀλαθῶν τὴν εὐσέβειαν, οὐ χωρὶς πενία μοι ταῦτα, καὶ ὕβρις εσχάτη, καὶ αὐτῶν ὧν ἔχω νῦν στέρησις. habuerit. Hoc enim solum dicebat ei deesse, quod cum esset adeo sapiens,deos haberet contemptui,et in eos linguam armaret intemperantem. Eum itaque rursus intuens: Sacrifica, dicebat, o senex sapientissime, et statim,deos omnes testor,eris mihi loco patris, et eris dominus omnium quæ sunt in meo imperio. Agre aulem ferens Babylas, quod eum rursus cogeret sacrificare, et exspectaret se eum omnino posse vincere,et ei pecuniis persua dere posse et honoribus, scilicet id faciendum, inquit, Sed ejus, quod est bonerum præcipuum, nempe pietatis, mihi damnum aferes, sine qua hæc mihi sunt paupertas, et extrema ignominia, el eorum quæ nunc habeo privatio. Γ΄. Είτε θυμός τε πολὺς ἐπὶ τούτοι; Νουμεριανοῦ β VI. Deinde propter hæc vehementi ira motus καὶ ὀργη διακραής· καὶ προστάττει τῷ δουκὶ οὐίκτε- fuit Numerianus, et jubet Victorino (is autem erat ρίνῳ (τὴν ὠμότητα γὰρ καὶ τὴν ἀσέβειαν οὗτος αὐτῷ crudelitate et impietate eximius) collari collo ἦν ὁ διαφορώτατος), κλοιόν τε περιθέντα τῷ τραχήλῳ ejus imposito, et pedibus ejus circumdatis ferreis καὶ σίδηρον τοῖς ποσὶ περιβαλόντα, θέατρον τῇ παν- compedibus, per mediam civitatem, ut esset omτων ὄψει διὰ μέσου τῆς πόλως ἐπὶ τὴν φυλακὴν nibus spectaculo, ducere eum in custodiam: Si αὐτὸν ἄγειν· Εἴπερ κἂν ἡ πρὸς τὸν δῆμον αἰσχύνη, forte, aiebat, pudor populi durum hujus penetret φησί, τῆς σκληρᾶς ψυχῆς ταύτης καθίκοιτο, καί τινα animum, et aliquam afferat mulationem. Atque sic μεταβολὴν ἐμποιήσει. Εγετο μὲν οὖν ὁ μάρτυς ὑπὸ quidem martyr ducebatur in vinculis, auream et δεσμοῖς, χρυσήν τινα καὶ γλυκεύαν διατριβὴν, τὴν suavem a se degi vitam, dum tam ignominiose άτιμον περιαγωγήν ταύτην ποιούμενος, ὅτι καὶ traduceretur, arbitrans, quod vinculis dignus esδεσμῶν διὰ τὸν κοινὸν ἐλευθερωτὴν ἀπάντων ἠξίωτο. sol eabitus propter communem omnium LiberaΝουμεριανος τοίνυν οὕτω τε αὐτὸν ἔχοντα καὶ ὑπὸ torem. Atque Numerianus quidem cum eum asδεσμοῖς βαίνοντα θεασάμενος, Νὴ τοὺς θεούς, άνω pexisset sic affectum, et sic vinctum incedentem: έκραγε, Βαβύλα, πρέπει σοι καὶ ὁ κλοιὸς καὶ τὰ δεσμὰ Per deos, exclamabat, Babyla, decet te et col καὶ τὰ βάδισμα· οἰκεῖα γὰρ ταῦτα τῷ πρεσβυτικῷlare, et vincula, et incessus: conveniunt enim σου τούτῳ καὶ κατὰ κόσκον κινήματι. Ὁ δὲ, Σὺ μὲν huic tuo senili et honesto motui. Ille autem: Τα ἐπὶ χκευασμῷ ταῦτα καὶ καταγέλωτι λαλεῖς, ἀπεκρί- quidem, inquit, hæc dicis, ne irridens et ludifνατο. ἐγὼ δὲ τοσοῦτον αὐτοῖς σεμνύνομαι μᾶλλον, ὅσῳ cans: ego autem eis magis glorior quam tu, μηδὲ αὐτὸς, ὦ βασιλεῦ, τῇ ἐπανθούσῃ σοι ταύτῃ πορ- imperator, hac tua forida purpura et splendido φυρίδι καὶ τῷ λαμπρῷ διαδήματι. diademate. Ζ΄. Καὶ ὁ Νουμεριανός, θύσον, ἄθλιε, καὶ πάλιν ἔφη, καὶ ἀπαλλαγήσῃ μὲν αὐτὸς βασάνων, φροντίς δων δὲ ἡμᾶς ἀπολύσεις, εἰ μὴ σε τὰ παιδία ταυτί πρὸς τύφον ἐπαίρει καὶ φαντασίαν, διδάσκαλών σε καλοῦντα, καὶ οὐκ ἐᾷ πρώτον ἑαυτὸν μεταδιδάξαι ἅπερ εἰδέναι χρεών. Καὶ γὰρ ἔτυχε τότε τρεῖς παῖδας αὐτῷ παραθέοντας, ἀδελφοὺς τὸ γένος, κομιδή παῖδας τὴν ἡλικίαν, πολιοὺς τὸ φρόνημα, φιλοπόνους τε τὴν εὐσέβειαν, ἐκπαιδεύεσθαι ὑπ᾽ αὐτοῦ, καὶ μηδὲ κλοιόν οὕτω περικείμενον καὶ δεσμὰ ἀπολιπεῖν τὸν διδάσκαλον ἔθελον. ᾿Αλλὰ μὴν ὁ θεῖος Βαβύλας, Εἴπερ αὐτῶν πεῖραν, ἔφη λάβοις, ὦ βασιλεῦ, εἴσῃ πάντως οἷα τὰ τῶν ἐμοῦ λόγων σπέρματα μᾶλλον δὲ τοῦ ταῦτα ἡμῖν διδόντος Θεοῦ, Παρίστησι τοίνυν ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τοῦ βήματος ἑαυτῷ τὰ παιδία, καὶ πρῶτα μὲν εἰ μητέρα ἔχοιεν ἐπυνθάνετο. Τὰ δὲ, Καὶ μήτηρ ἡμῖν ἔστιν, εἶπον, καὶ διδάσκαλος Βαβύλας ὃν καὶ τῆς μητρός ἡμεῖς πλέον φιλοῦμεν. Ἡ μέν γὰρ ἐγείνατο μόνον· ὁ δὲ πρὸς μάθησίν τε ἡμᾶς ἐκπονεῖ, καὶ πρὸς εὐσέβειαν ἐξασκεῖ, καὶ τὸ ὅλον δῆλός ἐστι τῆς ψυχῆς S. Chrysostomus oratione 9 in Epist. Pauli ad Ephesios, B. Babylas, inquit, vinctus fuit " VII.Numerianus autem: Sacrifica, infelix, et liberaberis quidem ipse a tormentis, nos autem, eripies a sollicitudinibus: nisi forte hi pueri te ad superbiam efferunt, et inanem gloriam,vocantes te magistrum; et non sinunt te prius te ipsum docere ea,quæ scire opus est. Forte enim tunc contigerat, ut tres pueri ad eum accurrentes, genere fratres, ætate quidem pueri, sed cani prudentia, diligenter ab eo docerentur pietatem, quem ne collari quidem et vinculis circumdatum velebant relinquere maPgistrum. Divinus autenn Babylas: Si eorum, inquit, feceris periculum, o imperator,scies omnino cujusmodi sint semina mearum orationum, vel potius Dei qui ea donat. Cural itaque imperator pueros sistendos pro tribunali, et primum quidem interrogavit, ad malren haberent. Illi aulem: Et nobis est, inquiunt, mater, et magister Babylas, quem nos etiam plus quam matrem amamus. Nam illa quidem nos solum genuit, ille vero nos instituit in disciplinis, et exercet ad pietatem,et ad summam eamdem ob causam, ob quam Joannes; ut qui regem inique se gerentem arguerit.»

VITA 8. BABYLE. πρὸς τὴν γῆν κεχηνέναι βιάζεται; Τί τὸ γοητεῦσαν quod vestram sic incantavit animam, et talia in τὴν ὑμετέραν ψυχὴν καὶ τοιαῦτα κεράσαν κατ' αὐτ τῆς φάρμακα, ὡς ὅλους ὑμᾶς προσθῆσαι τῇ ἀπωλείᾳ, καὶ μὴ ὑπόσην οὖν φροντίδα σωτηρίας τίθεσθαι συγχωρεῖν; Εγώ, ἵνα τὰ περὶ Νουμεριανοῦ νῦν καταλίπω (οὐδὲ γὰρ ἂν τοῦτον ὀνήσειε, εἰ καὶ μυριάκις βασιλεὺς εἶναι δοκοίη), ἀλλ' ὑπὲρ ὑμῶν καὶ τῆς ὑμετέρας, φεῦ! ἀπωλείας πολλάκις μοι καὶ μικρόν προήλθε δακρύσαι, καὶ οἰμώξαι μέγα, ὅτι λόγῳ τιμηθέντες, ἀλόγων, ὡς ὁρῶ, γεγόνατε ἀλογώτε ραι· καὶ δέον τὸν οἰκεῖον ἐπιγνῶναι Δημιουργόν, εἴ τις αἴσθησις, ἀλλ᾽ ὑμεῖς πρὸς αὐτὸν μόνον ὁρᾶτε (τὸ Νουμεριανός προσθεὶς ὄνομα), καὶ τῆς αὐτοῦ σκιᾶς καὶ τοῦ τυραννικοῦ ἐκκρέμασθε νεύματος. Τὰ δὲ ἐμά, ὁρᾶτε ὡς ἐπικουφίζει μοῖς πόνοις ὁ ἐμὸς Χριστὸς, καὶ μοι βοήθειαν ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου ἐνπέμπει, καὶ πρὸς τοὺς ἀθλους ἐγείρει, καὶ πρὸς τοὺς ἀγῶνας ἐπιθαῤῥύνει; Τὰ μὲν δὴ τοῦ μάρτυρος πρὸς τοὺς δημίους τοιαῦτα. ΙΒ΄. ᾿Αλλὰ μὴν οὐδὲ τὰ παιδία τοῦ τυράννυτ ἡμέ λει· ἀλλ᾽ ἐν ὅσῳ καὶ ταῦτα μετέωρα εἶχε τὸ ξύλον, τῶν καταῤῥεόντων μὲν τοῦ σώματος μελών ἀμελώς εἶχε καὶ ῥᾳθύμω; πᾶσα δὲ τούτων εἰς τὸν διδάσκαλον ἐτέτραπτο ἡ ψυχή, καὶ ὑπὲρ ἐκείνου κανῶς οὕτω τόν τύραννον ἔλεγον· Οὐκ αἰδῇ, ἄθλιε, εἰς τοιαύτην οὕτως τιμίαν κεφαλὴν ἐνυβρίζων; Οὐκ ἐγκαλύπτῳ; Οὐ δέδιας, σκύτους αὐτὸς δοῦλος ὢν, κήρυκι φωτός και ὑπηρέτῃ προσβάλλων, Οὐκ αἰσχύνῃ παίδων παίγνιον ὑπὸ ταῖς κοιναῖς ὄψεσι ταύταις γινόμενος; Σὺ μὲν γὰρ ταράττη, καὶ μέμηνας, καὶ διακαίῃ τὰ ἔνδον τοῖς τοῦ θυμοῦ φλεγόμενος ἄνθραξιν· ἡμεῖς δὲ ὥσπερ ἄνθεσιν ἐκρινοῖς τοῖς τῶν σῶν τιμωριών στιγμασι διαποικιλλύμεθα. ΙΓ΄. Νουμεριανός τοίνυν ἐκεῖθεν αὐτὰ μετὰ τοῦ διδασκάλου καταγαγών, τὸν μὲν αὑτοῦ που πλησίον ὑπὸ τοῖς σιδηροῖς ἐκείνοις ἔτι δεσμοῖς παρά τίνι κα ταλείει οἰκίσκῳ· παραστησάμενος δὲ τὰ παιδία ῥᾷον γὰρ αὐτὰ διὰ τὸ ἀπαλόν τῆς φύσεως ἐλεῖν ᾤετα), ποικίλως ἐθώπευεν αὐτὰ καὶ ὑπέρχετα τέκνα καλῶν, καὶ ἤθους γενναίου παίδας, καὶ φύσεως ἀρίστης ψυχάς, καὶ χρήματα διδοὺς καὶ τιμάς ὑπισχνούμενος, καὶ πολλοῖς τρυφεροῖς πρὸς αὐτὰ καὶ κολακικοῖς τοῖς ῥήμασι χρώμενος. Τὰ δὲ, ὡς ὑφ' ἑνὶ λογισμῶ καὶ γλώττη, μιᾷ, Δύλιε, λέγουσι, καὶ πανούργε, τί δέλεαρ ἡμῖν ταῦτα προτείνει, συλλαβεῖν οἷα στρουθία τῇ παγίδι βουλόμενος; Οὐκ ἀρνησώμεθά σε, μήτερ Εὐσέβεια, οὐ ψευσόμεθά σε, φίλε παιδευτά Βαβύλα. Οὐχ αἰρήσει βασιλεὺς ἡμᾶς οὐδὲ εἴς, κἂν εἰ καὶ πολλῶ Νουμεριανοῦ σφοδρότερον πνεύσειε. ΙΔ΄. Ταῦτα τῶν παίδων ἰσχυρῶς πρὸς τὸν τύραννον διατεινομένων, καὶ μέγα βοώντων, ὁ γενναῖς Βαβύλας καὶ ὄντως ἐκείνων διδάσκαλος, πλησίον ἐν τῷ οἰκίσκῳ συγκεκλεισμένος, καὶ τούτου ἀκούων μεστὴν εἶχεν ἡδονῆς τὴν ψυχὴν τοῖς παροῦσι, καὶ οὐκέτι ἐπ' ἀμφιβόλῳ τῷ μέλλοντι ἦν, ἀλλὰ, Εἶγε, ὦ φίλοι ກ eam efiudit pharmaca, ut vos totos alliget interitui, et nec sinal vos ullam salutis ducere rationem? Ego autem,ut de Numeriano nunc omillam, nihil enim eum juverit, etiamsi milies videatur esse imperator, sed de vobis et vestro interitu, sæpe venit in mentem acerbe lacrymari, et graviter ejulare, quod cum sitis honorati ratione, evasistis, ut video, minus præditi ratione quam brula: et cum oporteret, si ullus esset sensus, vestrum agnoscere Creatorem, vos ad hunc solum intuemini (adjecto nomine Numeriani), et ab ejus umbra el vultu tyrannico pendetis. Quod ad me autem attinet, videtisne quemadmodum Christus meos labores allevet, et ex sancto habitaculo emittat auxilium, et incitet ad labores, et animum addat ad certamina? Atque hæc quidem dicebat sanctus carnifcibus. XII. Quin etiam nec pueri quidem redditi fuerant imbecilles: sed dum ii pendebant in ligno sublimes, fluentia quidem membra corporis non curabant: eis aulem totus animus conversus erat ad magistrum, et pro illo sic maledictis insectabantur tyrannum: Non te pudet, o infelix, Lam venerandum caput tanta afficere contumelia Non erubescis, cum sis ipso flius tenebrarum, lucis præconem et ministrum sic tractare? Nullo pudore sufunderis, quod coram omnibus habenris pueris ludibrio? Nam tu quidem conturbaris, et furis, et intus ureris iræ incensus carbonibus: nos autem, tanquam vernis floribus, suppliciorum variamur stigmatibus. XIII. Numerianus autem cum eos una cum magistry illinc deduxisset, Babylam quidem prope se ferreis illis vinctum vinculis, includit in quadam domuncula.Cum pueros autem ad se curasset adducendos (putabat enim se facilius eos esse superaturum propter atatis teneritudinem) includit in alia donuncula: et varie eis assentabatur, et blandiebatur, et se eis insinuabat, eos vocans filios,et egregia indolis pueros et præclari ingenii, dansque eis pecunias et honores pollicens, multisque blandis et dulcibus verbis apud eos utens.Illi autem, veluti una mente et uno ore: Dolose, dicunt, et malitiose, quod hæc nobis, tanquam escam porrigis, volens nos, tanquam passeres laquæo comprehendere. Non te negabimus, mater pietas Non te fallemus, chare doctor Babyla. Nullus nos capiet imperator, etiamsi Numeriano furorem spirarit vehementius. XIV.Hæc apud tyrannum pueris affirmantibus,et magna voce clamantibus,egregius Babylas,et vere illorum magister, qui erat inclusus in domuncula, et eos audiebat, propter hæc fuit magna repletus laetitia; neque erat amplius de futuro dubius, sed: Euge, dicebat,o chari pueril euge, mea disciGrace μήτερ Εὐσέβεια. An hoc matris polius nomen quam Theodula?

VITA 8. BABYLE. πρὸς τὴν γῆν κεχηνέναι βιάζεται; Τί τὸ γοητεῦσαν quod vestram sic incantavit animam, et talia in τὴν ὑμετέραν ψυχὴν καὶ τοιαῦτα κεράσαν κατ' αὐτ τῆς φάρμακα, ὡς ὅλους ὑμᾶς προσθῆσαι τῇ ἀπωλείᾳ, καὶ μὴ ὑπόσην οὖν φροντίδα σωτηρίας τίθεσθαι συγχωρεῖν; Εγώ, ἵνα τὰ περὶ Νουμεριανοῦ νῦν καταλίπω (οὐδὲ γὰρ ἂν τοῦτον ὀνήσειε, εἰ καὶ μυριάκις βασιλεὺς εἶναι δοκοίη), ἀλλ' ὑπὲρ ὑμῶν καὶ τῆς ὑμετέρας, φεῦ! ἀπωλείας πολλάκις μοι καὶ μικρόν προήλθε δακρύσαι, καὶ οἰμώξαι μέγα, ὅτι λόγῳ τιμηθέντες, ἀλόγων, ὡς ὁρῶ, γεγόνατε ἀλογώτε ραι· καὶ δέον τὸν οἰκεῖον ἐπιγνῶναι Δημιουργόν, εἴ τις αἴσθησις, ἀλλ᾽ ὑμεῖς πρὸς αὐτὸν μόνον ὁρᾶτε (τὸ Νουμεριανός προσθεὶς ὄνομα), καὶ τῆς αὐτοῦ σκιᾶς καὶ τοῦ τυραννικοῦ ἐκκρέμασθε νεύματος. Τὰ δὲ ἐμά, ὁρᾶτε ὡς ἐπικουφίζει μοῖς πόνοις ὁ ἐμὸς Χριστὸς, καὶ μοι βοήθειαν ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου ἐνπέμπει, καὶ πρὸς τοὺς ἀθλους ἐγείρει, καὶ πρὸς τοὺς ἀγῶνας ἐπιθαῤῥύνει; Τὰ μὲν δὴ τοῦ μάρτυρος πρὸς τοὺς δημίους τοιαῦτα. ΙΒ΄. ᾿Αλλὰ μὴν οὐδὲ τὰ παιδία τοῦ τυράννυτ ἡμέ λει· ἀλλ᾽ ἐν ὅσῳ καὶ ταῦτα μετέωρα εἶχε τὸ ξύλον, τῶν καταῤῥεόντων μὲν τοῦ σώματος μελών ἀμελώς εἶχε καὶ ῥᾳθύμω; πᾶσα δὲ τούτων εἰς τὸν διδάσκαλον ἐτέτραπτο ἡ ψυχή, καὶ ὑπὲρ ἐκείνου κανῶς οὕτω τόν τύραννον ἔλεγον· Οὐκ αἰδῇ, ἄθλιε, εἰς τοιαύτην οὕτως τιμίαν κεφαλὴν ἐνυβρίζων; Οὐκ ἐγκαλύπτῳ; Οὐ δέδιας, σκύτους αὐτὸς δοῦλος ὢν, κήρυκι φωτός και ὑπηρέτῃ προσβάλλων, Οὐκ αἰσχύνῃ παίδων παίγνιον ὑπὸ ταῖς κοιναῖς ὄψεσι ταύταις γινόμενος; Σὺ μὲν γὰρ ταράττη, καὶ μέμηνας, καὶ διακαίῃ τὰ ἔνδον τοῖς τοῦ θυμοῦ φλεγόμενος ἄνθραξιν· ἡμεῖς δὲ ὥσπερ ἄνθεσιν ἐκρινοῖς τοῖς τῶν σῶν τιμωριών στιγμασι διαποικιλλύμεθα. ΙΓ΄. Νουμεριανός τοίνυν ἐκεῖθεν αὐτὰ μετὰ τοῦ διδασκάλου καταγαγών, τὸν μὲν αὑτοῦ που πλησίον ὑπὸ τοῖς σιδηροῖς ἐκείνοις ἔτι δεσμοῖς παρά τίνι κα ταλείει οἰκίσκῳ· παραστησάμενος δὲ τὰ παιδία ῥᾷον γὰρ αὐτὰ διὰ τὸ ἀπαλόν τῆς φύσεως ἐλεῖν ᾤετα), ποικίλως ἐθώπευεν αὐτὰ καὶ ὑπέρχετα τέκνα καλῶν, καὶ ἤθους γενναίου παίδας, καὶ φύσεως ἀρίστης ψυχάς, καὶ χρήματα διδοὺς καὶ τιμάς ὑπισχνούμενος, καὶ πολλοῖς τρυφεροῖς πρὸς αὐτὰ καὶ κολακικοῖς τοῖς ῥήμασι χρώμενος. Τὰ δὲ, ὡς ὑφ' ἑνὶ λογισμῶ καὶ γλώττη, μιᾷ, Δύλιε, λέγουσι, καὶ πανούργε, τί δέλεαρ ἡμῖν ταῦτα προτείνει, συλλαβεῖν οἷα στρουθία τῇ παγίδι βουλόμενος; Οὐκ ἀρνησώμεθά σε, μήτερ Εὐσέβεια, οὐ ψευσόμεθά σε, φίλε παιδευτά Βαβύλα. Οὐχ αἰρήσει βασιλεὺς ἡμᾶς οὐδὲ εἴς, κἂν εἰ καὶ πολλῶ Νουμεριανοῦ σφοδρότερον πνεύσειε. ΙΔ΄. Ταῦτα τῶν παίδων ἰσχυρῶς πρὸς τὸν τύραννον διατεινομένων, καὶ μέγα βοώντων, ὁ γενναῖς Βαβύλας καὶ ὄντως ἐκείνων διδάσκαλος, πλησίον ἐν τῷ οἰκίσκῳ συγκεκλεισμένος, καὶ τούτου ἀκούων μεστὴν εἶχεν ἡδονῆς τὴν ψυχὴν τοῖς παροῦσι, καὶ οὐκέτι ἐπ' ἀμφιβόλῳ τῷ μέλλοντι ἦν, ἀλλὰ, Εἶγε, ὦ φίλοι ກ eam efiudit pharmaca, ut vos totos alliget interitui, et nec sinal vos ullam salutis ducere rationem? Ego autem,ut de Numeriano nunc omillam, nihil enim eum juverit, etiamsi milies videatur esse imperator, sed de vobis et vestro interitu, sæpe venit in mentem acerbe lacrymari, et graviter ejulare, quod cum sitis honorati ratione, evasistis, ut video, minus præditi ratione quam brula: et cum oporteret, si ullus esset sensus, vestrum agnoscere Creatorem, vos ad hunc solum intuemini (adjecto nomine Numeriani), et ab ejus umbra el vultu tyrannico pendetis. Quod ad me autem attinet, videtisne quemadmodum Christus meos labores allevet, et ex sancto habitaculo emittat auxilium, et incitet ad labores, et animum addat ad certamina? Atque hæc quidem dicebat sanctus carnifcibus. XII. Quin etiam nec pueri quidem redditi fuerant imbecilles: sed dum ii pendebant in ligno sublimes, fluentia quidem membra corporis non curabant: eis aulem totus animus conversus erat ad magistrum, et pro illo sic maledictis insectabantur tyrannum: Non te pudet, o infelix, Lam venerandum caput tanta afficere contumelia Non erubescis, cum sis ipso flius tenebrarum, lucis præconem et ministrum sic tractare? Nullo pudore sufunderis, quod coram omnibus habenris pueris ludibrio? Nam tu quidem conturbaris, et furis, et intus ureris iræ incensus carbonibus: nos autem, tanquam vernis floribus, suppliciorum variamur stigmatibus. XIII. Numerianus autem cum eos una cum magistry illinc deduxisset, Babylam quidem prope se ferreis illis vinctum vinculis, includit in quadam domuncula.Cum pueros autem ad se curasset adducendos (putabat enim se facilius eos esse superaturum propter atatis teneritudinem) includit in alia donuncula: et varie eis assentabatur, et blandiebatur, et se eis insinuabat, eos vocans filios,et egregia indolis pueros et præclari ingenii, dansque eis pecunias et honores pollicens, multisque blandis et dulcibus verbis apud eos utens.Illi autem, veluti una mente et uno ore: Dolose, dicunt, et malitiose, quod hæc nobis, tanquam escam porrigis, volens nos, tanquam passeres laquæo comprehendere. Non te negabimus, mater pietas Non te fallemus, chare doctor Babyla. Nullus nos capiet imperator, etiamsi Numeriano furorem spirarit vehementius. XIV.Hæc apud tyrannum pueris affirmantibus,et magna voce clamantibus,egregius Babylas,et vere illorum magister, qui erat inclusus in domuncula, et eos audiebat, propter hæc fuit magna repletus laetitia; neque erat amplius de futuro dubius, sed: Euge, dicebat,o chari pueril euge, mea disciGrace μήτερ Εὐσέβεια. An hoc matris polius nomen quam Theodula?

VITA S. EUSEBIÆ. λίῳ ἐκείνῳ κόσμῳ καὶ τοῖς σιδηροῖς δεσμοῖς, τὸν capsa Babylas cum illo colli sui ornamento, et ferοἰκεῖον δοξάζων ἀγωνοθέτην, ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα, κράτος, τιμή, μεγαλωσύνη τε καὶ μεγαλοπρέπεια, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. eliam nunc cum Babylæ cineribus compedes, ecclesiarum præfectos omnes commonefaci: ntes, ut vinciri, ut jugulari, ut quidvis pati opor eat, certe omnia prompto atque alacri animo,ac magna item cum voluptate sustinenda, ut concreditæ nobis libertatis ne levissiman quidem partem prodamus, aut coplaminemus. • Et oratione 9 in Epist. Pauli ad Ephesios: «Ipse decedens mandavit, ut vincula reis vinculis suum laudans Agonothetam (9),quoniam eum decet gloria, potentia,honor et magnificentia, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. ponerentur cum suo corpore, et corpus sepeliretur vinctum et nuno site sunt compedes cum cinere. Tantum erat ei desiderium vinculorum propter Christum.» Addit Perrus de Natalibus:. Quorum corpora S. Theodula sepelivit 1x Kal. Februarii.» idem ex eo refert Canisius. ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΕΥΣΕΒΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΤΟΝΟΜΑΣΘΕΙΣΗΣ ΞΕΝΗΣ. SANCTE EUSEBIE QUE COGNOMINATA EST HOSPITA. (Latine apud Surium ad 25 Jan.; Græca exscripsimus ex cod. ms. Regio n. 1456, sæculi xı. Edit. Patr.) Α΄. Ο καινὸς καὶ ξένος τῆς θαυμασίας Ξένης 1. Nova et aliena vita illius vere admirabilis Hoβίος βραχεῖαν μὲν, ὡς οἷόν τε, καὶ συντετμημένην, ξένην δὲ ὅμως καὶ εὐπρεπῆ πλουτεῖ τὴν διήγησιν· καίτοι δὲ οὕτως ἐπίτομος ὤν, ἀλλ᾽ οὖν πρὸς ἀγῶνας, καὶ πόνους, καὶ ὠφελείας λόγον σχεδόν τοὺς πάντας ἢ τοὺς πλείονας ὑπερβεβηκεν. Αὕτη γὰρ ἡ μακαριωτάτη γυναικών καὶ τὴν γνώμην ἀνδρικωτάτη, τὸ μὲν γένος περίβλεπτος ἦν (στα γε εἰς πατρίδα τε καὶ πατέρας ἀναφέρειν εἶχε. Καὶ γὰρ οἱ μὲν, ἐπιφανεῖς ἔγαν οὐ πλούτῳ καὶ δόξῃι μόνον, ἀλλὰ καὶ Θεοσεβεία γεγόνασιν· ἡ δέ, ἡ περιδοξοτάτη των πόλεων ἦν, ἡ πρεσβυτέρα, φημί, Ρώμη και μεγαλώνμος)· τὸν δὲ βίον πολλῳ μᾶλλον ἢ τὸ γένος ἐπιφανής. Ἐκ γὰρ πατέρων τοιούτων πρώτη τε αὕτη γενομένη καὶ μόνη, ἀξίαν τοῦ γένους ἔσχε καὶ τὴν ἐναγωγή, φιλαρέτως τραπεῖσα, καὶ Χριστιανικώς παιδαγωγη - θεῖσα, καὶ Θεῷ ἀρέσκουσαν πολιτείαν βιώσασα, Β΄. Ηδη δὲ καὶ ὥραν ἄγουσε γάμον, ζητείται παρά τοῦ τῶν πολιτῶν, περιδόξου καὶ αὐτοῦ ὄντος, καὶ κατὰ γένος ὁμοῦ καὶ πλοῦτον τῇ νύμφη συμπ βαίνοντος. Οἱ μὲν οὖν τῆς κόρης πατέρες, οὐδὲν ὅλως ἔχοντε; μέμψασθαι τῇ μνηστεία, ἀλλ᾽ ἀξίαν αλλή - λων οὖσαν εἰδότες τὴν συζυγίαν, συνέθεντό τε προς τὸ κῆδος, καὶ πρὸς γάμου; ἀπέβλεψαν· ὥριστό τε ή κυρία, καὶ πάντα ἤδη ἐτύγχανεν εὐπρεπή. Η Ξένη δὲ μεγαλύφρων οὖσα, καὶ κρειττόνων ἑαυτὴν ἀξιοῦσα, spitæ seu externæ, habet quidem brevissimam,et quam fieri potest maxime succintam narrationem, alienam vero, et in primis honestam. Quamvis autem sit adeo succinta, in certaminibus tamen et laboribus, et iis, quæ rationem habent utilitatis, omnes fere aut certe permultos superavit. Hæc enim mulierumn beatissima, magnique et maxime virilis animi, erat genere clarissima, si patria et parentes respiciantur. Nam hi quidem fuerunt illustres,non opibus solum et gloria, sed etiam pietate: illa autem fuit omnium civitatum clarissima et maxi:ni nominis, nempe Roma antiqua; nam cura ea ex ejusmodi parentibus nata esset prima et sola, genere quoque dignam habuit educationem, probe et ex virtute educata, et Christiane instituta, et quæ Deo gratam egit vitam. II. Cum autem jam esset nubilis,petitur a quodam ex civibus, qui ipse quoque erat clarus,et genere simul et divitiis sponsæ conveniebat. At puellæ quidem parentes cum in nulla re desponsationem pussent reprehendere,sed scirent esse dignam et congruentem alterius cum altero conjunctionem, asseusi sunt affinitati, et aspexerunt ad matrimoniuni, diesque fuit præstitutus, et jam parata erant omnia. Hospita autem illa quæ erat magni el excelsi

' animi, et se dignam censebat præstantioribus; et πρὸς ἀθάνατόν τε ἄλλον ἀφορῶσα νυμφίον, τοὺς μὲν ad alium sponsum intuebator immortalem,cum au- περὶ τοῦ φθαρτοῦ τούτου γάμου λόγους ἀκούουσα diret verba feri de his nuptiis,in quas cadit interi- λήρους ἡγεῖτο, καὶ οὐδέ πειθομένην αὐτοῖς ὅλως τὴν tus,putabat esse nugas: et nec ut eis assentiretur, καρδίαν ἐδίδου, οὐδ᾽ ἔτι γυναικεῖον ἐν πάσχουσε omnino inducebat in animum,et nec erat ullo modo ἐκείνου δὲ τοῦ νυμφίου μόνου τὴν ψυχὴν ἤρτητο, καὶ affecta muliebriter. Ab illo vero solo sponso ejus τῷ αὐτοῦ ἔρωτι τὰς φρένας καὶ τὴν καρδίαν ἰσχυρώς pendebat animus, ejusque amore et præcordia et πέπληκτο, καὶ πρὸς αὐτὸν ὅλην τὴν διάνοιαν ἀπὸ cor valde sauciabatur,et ad ipsum dolum conver- ησχόλητο. Διὸ καὶ κλέψαι ἑαυτὴν ἔγνω, καὶ γονεῖς καὶ tebat animum. Quamobrem statuit se clanculum οἶκον ἀφολιπούσαν φυγῇ χρήσασθαι. Τοῦτο δὲ στρέsubducere, parentibusque et domo relictis,se fuga φουσα κατὰ νοῦν, πρὸς μὲν τοὺς ἄλλους ἀπόῤῥητον committere. Hoc autem versans animo,alios qui- ἐποιεῖτο· ἂς δὲ τῶν θεραπαινίδων ᾔδει πολλὴν πρὸς dem celavit: quas vero sciebat ex ancillis esse αὐτὴν ἐχούσας τὴν εὔνοιαν, καὶ ἄλήως πεῖραν ἐν magna in se benevolentia,et alioqui in multis sui πολλοῖς δεδωκυίας, ὡς οὐ κατὰ θεραπαίνας, οὐ κατὰ magnam dedisse experientiam, quod non ut ancil - γυναῖκας ἁπλῶς εξάλωτον αὐταῖς εἴη τὸ φρόνημα, larum,neque adeo ut feminarum, earum facile ca- ταύτας δὴ προσκαλεσαμένη, ὅρκοις τε προκατειλη peretur et expugnaretur animus: eas cum accer: φυτα, πάντα γνησίως τὰ τοῦ πράγματος ἐξαγγέλλει, siisset, et jurejurando adegisset, eis aperte totam oιά τε βεβούλευται κατὰ νοῦν, καὶ ὅπως διαδρᾶνει rem enuntiat,quidnam consilii cepisset, et quemad- τὸν γάμον ἐκ παντὸς προτεθύμηται· εἶτα προστίθηmodum omnino constituisset efugere matrimo- σιν, ὅτι, κἂν αὐταῖς βουλομέναις ᾖ, κοινωνούς 20nium. Deinde adjicit, quod si vellent, eas hujus boni τὰς τοῦ ἀγαθοῦ τοῦδε σκοποῦ παραλήψεται. Ταύτα instituti assumeret socias. Hæc ergo dixit, et simul οὖν ἔλεγε, καὶ ἅμα τὰ προσιστάμενα διεκάθαιρο ea,quæ obstare videbantur, sapienter expurgavit, νουνεχῶς, μηδὲ περὶ αὐτῆς λέγουσα, ὡς περὶ νέας dicens, ne de ea cogitarent aliquid, tanquam de ju- καὶ θαλάμῳ τεθραμμένης διανοεῖσθαι· μηδὲ δεδο vencula et thalamo educata, neque vererentur, ne κέναι, φησί, μήποτε καὶ μεταμελήσῃ μοι τοῦ σκοeam sui peniteret instituti, et ne ex eo non solum ποῦ, καὶ δεινὸν ἐντεῦθεν οὐκ ἐμοὶ μόνοι, ἀλλὰ καὶ sibi,sed eis quoque afferret periculum: sed bono ὑμῖν ἐγείρω τὸν κίνδυνον· θαῤῥεῖν δὲ ἀσφαλῶς καὶ animo et certo credant, quod et si vis omnis in- πεποιθέναι, ότι κἂν βία πᾶσα ἐπέλθοι, κἂν ξίφος, gruerit,si ensis, ignis et bestia, et si aliquid aliud κἂν πύρ, κἂν θηρία, κἂν εἴ τι ἄλλο τῶν χαλεπῶν, ex iis, quæ sunt aspera et molesta, invaserit, non οὐκ ἂν ἡμᾶς τῆς προθέσεως ἐκτήσωσι ταύτης. ean ab hoc dimovebit proposito. Cum sic dixisset, Οὕτως εἰπούσης, πείθονται καὶ αὐταὶ μάλα προθύ em quoque parent prompto et alacri animo, et as- c μως, καὶ τῷ ὅσῳ σκοπῷ συντίθενται καὶ γὰρ ἐθάρα sentiuntur eidem instituto: et hæc quoque ausæ σησαν καὶ τοῦτο προσθεῖναι λίαν εὐγενῶς καὶ μεγαsunt adjicere magno et excelso animo, quod si tale λοψύχως, ὅτι κἄν τι τοιοῦτον συμβαίη τῶν ἀβουλής quid ex iis,quæ nollent, contigerit, se malle cum των, προκρῖναι μᾶλλον ἀποθανεῖν σὺν αὐτῇ, ἢ χωρὶς ea mori,quam, si ab ea separentur, uti rebus se- οὔσας ἀπολαύειν εὐημερίας. cundis. III.Cum sic inter se essent et assensæ et pulchre conjuncta animis(tres autem eæ erant apud dominam) jam erant inter se et honore æquales, et conservæ, et moribus similes, pari mente utentes et pari studio, communiter subjectæ uni Domino,et ei unitæ et tempus quærentes opportunum, quo se expeditæ possent fugæ committere, et quæ non observaretur.Sed neque illos dies interjectos statuerunt oportere in socordia et tio transigere: sed se potius afflictioni dedere et laboribus,se ve- η luti prius exercentes et assuefacientes virtutis sudoribus.Earum vero domina et princeps hujus pulcherrimi consilii,beata illa,inquam, Hospita,utquæ prius fuga complanaret semitam,et hoc aperet, ut esset absque ulla offensione, universum mundum muliebrem, qui erat tam in veste quam in auro et argento,inscientibus parentibus, per illas ancillas ferebat ad pauperes. Cum autem et hæc illi recte haberent, et jam tempus adesset nuptiarum,tunc modum fuga eis qnoque suggessit Hospita.Mulatis certe vestibus, et ut oportebat eas, quæ erant virili animo, vestibus indutæ virilibus, ita clanculum egressa sunt extra foras: simul fentes et gaudentes, Γ΄. Οὕτως ἀλλήλαις συνθέμεναι, καὶ τὰς ψυχὰς καλῶς συναφθεῖσαι (τρεῖς δὲ αὐται πρὸς τῇ δεσποίνῃ ἐτύγχανον), τὸ λοιπὸν ὡς ἂν ὁμότιμοι καὶ ὁμόδουλοι, ἤδη δὲ καὶ ὁμότροποι ἦσαν, ἴσῃ τῇ γνώμῃ χρώμεναι, ἴσῃ καὶ τῇ σπουδῇ, ὑφ᾽ ἑνὶ δεσπότῃ κοινῇ ταττόμε ναι, καὶ τούτου κοινῶς ἐρῶσαι, καὶ καιρὸν ζητοῦσαι τὸν ἐπιτήδειον, ὃς ἂν αὐταῖς ἀφώρατου θέση καὶ ὁμαλὴν τὴν φυγήν. Πλὴν ἀλλὰ καὶ τὰς μεταξύ ταύτας ἡμέρας οὐκ ἔγνωσαν δεῖν ἀνέσει καὶ ῥαθυμία διενεγ κεῖν, ἀλλὰ κακοπαθεία μᾶλλον καὶ πόνοις ἑαυτὰς ἔδοσαν, οἱονεὶ προγυμνάζουσαι καὶ συνήθεις καὶ ἐντριβεῖς ἑαυτὰς πρὸς τοὺς τῆς ἀρετῆς ἱδρῶτας ποιοῦ σαι. Η μέντοι δεσπότις αὐτῶν καὶ τῆς καλλίστης ταύτης βουλῆς ἀρχηγός, ἡ μακαρία, φημί, Ξένη, οἷα δὴ προομαλίζουσα ἐν αὐτῇ τὴν τῆς φυγῆς τρίβον, καὶ ἀπρόσκοπον ὅλως γενέσθαι παρασκευάζουσα, τὸν γυναικεῖον ἅπαντα κόσμον, ἡσος τε ἐν ἐσθῆτι καὶ ὅσος ἐν ἀργύρῳ τε καὶ χρυσῷ, λανθάνουσα τοὺς πατέρας, δι᾿ ἐκείνων δὴ τῶν θεραπαινίδων πρὸς τοὺς πένητας ἐξεφόρει. Ἐπεὶ δὲ καὶ ταῦτα εἶχεν ἐκείνῃ καλῶς, καὶ ὁ καιρὸς ἤδη τοῦ γάμου παρῆν, τότε καὶ τὸν τῆς φυγῆς τρόπον ἡ Ξένη καὶ αὐταῖς ὑπετίθει. Μεταβαλοῦσαι γοῦν τὰς ἐσθῆτας, καὶ ὅπως ἔδει τὰς

' animi, et se dignam censebat præstantioribus; et πρὸς ἀθάνατόν τε ἄλλον ἀφορῶσα νυμφίον, τοὺς μὲν ad alium sponsum intuebator immortalem,cum au- περὶ τοῦ φθαρτοῦ τούτου γάμου λόγους ἀκούουσα diret verba feri de his nuptiis,in quas cadit interi- λήρους ἡγεῖτο, καὶ οὐδέ πειθομένην αὐτοῖς ὅλως τὴν tus,putabat esse nugas: et nec ut eis assentiretur, καρδίαν ἐδίδου, οὐδ᾽ ἔτι γυναικεῖον ἐν πάσχουσε omnino inducebat in animum,et nec erat ullo modo ἐκείνου δὲ τοῦ νυμφίου μόνου τὴν ψυχὴν ἤρτητο, καὶ affecta muliebriter. Ab illo vero solo sponso ejus τῷ αὐτοῦ ἔρωτι τὰς φρένας καὶ τὴν καρδίαν ἰσχυρώς pendebat animus, ejusque amore et præcordia et πέπληκτο, καὶ πρὸς αὐτὸν ὅλην τὴν διάνοιαν ἀπὸ cor valde sauciabatur,et ad ipsum dolum conver- ησχόλητο. Διὸ καὶ κλέψαι ἑαυτὴν ἔγνω, καὶ γονεῖς καὶ tebat animum. Quamobrem statuit se clanculum οἶκον ἀφολιπούσαν φυγῇ χρήσασθαι. Τοῦτο δὲ στρέsubducere, parentibusque et domo relictis,se fuga φουσα κατὰ νοῦν, πρὸς μὲν τοὺς ἄλλους ἀπόῤῥητον committere. Hoc autem versans animo,alios qui- ἐποιεῖτο· ἂς δὲ τῶν θεραπαινίδων ᾔδει πολλὴν πρὸς dem celavit: quas vero sciebat ex ancillis esse αὐτὴν ἐχούσας τὴν εὔνοιαν, καὶ ἄλήως πεῖραν ἐν magna in se benevolentia,et alioqui in multis sui πολλοῖς δεδωκυίας, ὡς οὐ κατὰ θεραπαίνας, οὐ κατὰ magnam dedisse experientiam, quod non ut ancil - γυναῖκας ἁπλῶς εξάλωτον αὐταῖς εἴη τὸ φρόνημα, larum,neque adeo ut feminarum, earum facile ca- ταύτας δὴ προσκαλεσαμένη, ὅρκοις τε προκατειλη peretur et expugnaretur animus: eas cum accer: φυτα, πάντα γνησίως τὰ τοῦ πράγματος ἐξαγγέλλει, siisset, et jurejurando adegisset, eis aperte totam oιά τε βεβούλευται κατὰ νοῦν, καὶ ὅπως διαδρᾶνει rem enuntiat,quidnam consilii cepisset, et quemad- τὸν γάμον ἐκ παντὸς προτεθύμηται· εἶτα προστίθηmodum omnino constituisset efugere matrimo- σιν, ὅτι, κἂν αὐταῖς βουλομέναις ᾖ, κοινωνούς 20nium. Deinde adjicit, quod si vellent, eas hujus boni τὰς τοῦ ἀγαθοῦ τοῦδε σκοποῦ παραλήψεται. Ταύτα instituti assumeret socias. Hæc ergo dixit, et simul οὖν ἔλεγε, καὶ ἅμα τὰ προσιστάμενα διεκάθαιρο ea,quæ obstare videbantur, sapienter expurgavit, νουνεχῶς, μηδὲ περὶ αὐτῆς λέγουσα, ὡς περὶ νέας dicens, ne de ea cogitarent aliquid, tanquam de ju- καὶ θαλάμῳ τεθραμμένης διανοεῖσθαι· μηδὲ δεδο vencula et thalamo educata, neque vererentur, ne κέναι, φησί, μήποτε καὶ μεταμελήσῃ μοι τοῦ σκοeam sui peniteret instituti, et ne ex eo non solum ποῦ, καὶ δεινὸν ἐντεῦθεν οὐκ ἐμοὶ μόνοι, ἀλλὰ καὶ sibi,sed eis quoque afferret periculum: sed bono ὑμῖν ἐγείρω τὸν κίνδυνον· θαῤῥεῖν δὲ ἀσφαλῶς καὶ animo et certo credant, quod et si vis omnis in- πεποιθέναι, ότι κἂν βία πᾶσα ἐπέλθοι, κἂν ξίφος, gruerit,si ensis, ignis et bestia, et si aliquid aliud κἂν πύρ, κἂν θηρία, κἂν εἴ τι ἄλλο τῶν χαλεπῶν, ex iis, quæ sunt aspera et molesta, invaserit, non οὐκ ἂν ἡμᾶς τῆς προθέσεως ἐκτήσωσι ταύτης. ean ab hoc dimovebit proposito. Cum sic dixisset, Οὕτως εἰπούσης, πείθονται καὶ αὐταὶ μάλα προθύ em quoque parent prompto et alacri animo, et as- c μως, καὶ τῷ ὅσῳ σκοπῷ συντίθενται καὶ γὰρ ἐθάρα sentiuntur eidem instituto: et hæc quoque ausæ σησαν καὶ τοῦτο προσθεῖναι λίαν εὐγενῶς καὶ μεγαsunt adjicere magno et excelso animo, quod si tale λοψύχως, ὅτι κἄν τι τοιοῦτον συμβαίη τῶν ἀβουλής quid ex iis,quæ nollent, contigerit, se malle cum των, προκρῖναι μᾶλλον ἀποθανεῖν σὺν αὐτῇ, ἢ χωρὶς ea mori,quam, si ab ea separentur, uti rebus se- οὔσας ἀπολαύειν εὐημερίας. cundis. III.Cum sic inter se essent et assensæ et pulchre conjuncta animis(tres autem eæ erant apud dominam) jam erant inter se et honore æquales, et conservæ, et moribus similes, pari mente utentes et pari studio, communiter subjectæ uni Domino,et ei unitæ et tempus quærentes opportunum, quo se expeditæ possent fugæ committere, et quæ non observaretur.Sed neque illos dies interjectos statuerunt oportere in socordia et tio transigere: sed se potius afflictioni dedere et laboribus,se ve- η luti prius exercentes et assuefacientes virtutis sudoribus.Earum vero domina et princeps hujus pulcherrimi consilii,beata illa,inquam, Hospita,utquæ prius fuga complanaret semitam,et hoc aperet, ut esset absque ulla offensione, universum mundum muliebrem, qui erat tam in veste quam in auro et argento,inscientibus parentibus, per illas ancillas ferebat ad pauperes. Cum autem et hæc illi recte haberent, et jam tempus adesset nuptiarum,tunc modum fuga eis qnoque suggessit Hospita.Mulatis certe vestibus, et ut oportebat eas, quæ erant virili animo, vestibus indutæ virilibus, ita clanculum egressa sunt extra foras: simul fentes et gaudentes, Γ΄. Οὕτως ἀλλήλαις συνθέμεναι, καὶ τὰς ψυχὰς καλῶς συναφθεῖσαι (τρεῖς δὲ αὐται πρὸς τῇ δεσποίνῃ ἐτύγχανον), τὸ λοιπὸν ὡς ἂν ὁμότιμοι καὶ ὁμόδουλοι, ἤδη δὲ καὶ ὁμότροποι ἦσαν, ἴσῃ τῇ γνώμῃ χρώμεναι, ἴσῃ καὶ τῇ σπουδῇ, ὑφ᾽ ἑνὶ δεσπότῃ κοινῇ ταττόμε ναι, καὶ τούτου κοινῶς ἐρῶσαι, καὶ καιρὸν ζητοῦσαι τὸν ἐπιτήδειον, ὃς ἂν αὐταῖς ἀφώρατου θέση καὶ ὁμαλὴν τὴν φυγήν. Πλὴν ἀλλὰ καὶ τὰς μεταξύ ταύτας ἡμέρας οὐκ ἔγνωσαν δεῖν ἀνέσει καὶ ῥαθυμία διενεγ κεῖν, ἀλλὰ κακοπαθεία μᾶλλον καὶ πόνοις ἑαυτὰς ἔδοσαν, οἱονεὶ προγυμνάζουσαι καὶ συνήθεις καὶ ἐντριβεῖς ἑαυτὰς πρὸς τοὺς τῆς ἀρετῆς ἱδρῶτας ποιοῦ σαι. Η μέντοι δεσπότις αὐτῶν καὶ τῆς καλλίστης ταύτης βουλῆς ἀρχηγός, ἡ μακαρία, φημί, Ξένη, οἷα δὴ προομαλίζουσα ἐν αὐτῇ τὴν τῆς φυγῆς τρίβον, καὶ ἀπρόσκοπον ὅλως γενέσθαι παρασκευάζουσα, τὸν γυναικεῖον ἅπαντα κόσμον, ἡσος τε ἐν ἐσθῆτι καὶ ὅσος ἐν ἀργύρῳ τε καὶ χρυσῷ, λανθάνουσα τοὺς πατέρας, δι᾿ ἐκείνων δὴ τῶν θεραπαινίδων πρὸς τοὺς πένητας ἐξεφόρει. Ἐπεὶ δὲ καὶ ταῦτα εἶχεν ἐκείνῃ καλῶς, καὶ ὁ καιρὸς ἤδη τοῦ γάμου παρῆν, τότε καὶ τὸν τῆς φυγῆς τρόπον ἡ Ξένη καὶ αὐταῖς ὑπετίθει. Μεταβαλοῦσαι γοῦν τὰς ἐσθῆτας, καὶ ὅπως ἔδει τὰς

ceat, servatorem aliquem et tutum viæ ducem, et τὸ ξενιτεύειν εἰλόμεθα· ἀλλὰ σωτῆρά τινα καὶ ὀδο non errantem ad nos mittere, sicut olim Theclæ ηγὸν ἡμῖν ἁπλανὴ εὐδόκησον ἐπιπάμψαι, ὥσπερ Paulum: et cujus sequentes vestigia, possimus nos Παῦλον Θέκλῃ τὸ πρότερον, ᾧ κατακολουθούσαι καὶ misera ei abjectæ tuam viam ingredi. Ea hæc οὗ τῶν ἐχνῶν ἑπόμεναι, βαδίσαι τὴν σοὶ ἀρέσκουσαν orante, eis inventum est illud Oseæ, nempe 1: ἀπροσκόπως αἱ ταπειναὶ δυνηθείημεν. Ταύτα προστ Sicut matulinum paratus Deus, noctem dissolvens ευχομένης, εὐρέθη αὐταῖς τὸ τοῦ Ωσης, ὡς ὄρθρος rerum difficilium. Protinus enim visus est eis ἄτοιμος ὁ Θεὸς, τὴν νύκτα τῶν δυσχερών διαλύων, homo quidam, ascendens e portu, canis capillis, Εὐθὺς γὰρ ἄνθρωπός τις ἑωρᾶτο τοῦ λιμένος ἄρτι formam præ se ferens monasticam, aspectu præ- πρὸς αὐτὰς ἀνιών, πολιὸς τὴν τρίχα, τὸ εἶδος ἀσκη claro, et ut dixerit quispiam, omni ex parte an- τικός, τὴν ὄψιν λαμπρὸς, καὶ ὡς ἄν τις εἴποι, τὸ gelicus. Eum cum vidisset virgo Christi, et spiri- σύμπαν ἀγγελικός. Τοῦτον ἡ τοῦ Χριστοῦ παρθένος tali gaudio est repleta, et currens prehendit pe- Ιδούσα χαρᾶς τε πνευματικῆς ἐπληροῦτο, καὶ δρασ des, in eos quidem fundens lacrymas, petens μοῦσα τῶν ποδῶν εἶχετο, δάκρυα μὲν αὐτῶν καταautem, ut non eas despiceret, sed desiderantibus χέουσα, αἰτουμένη δὲ μὴ παριδεῖν ὅλως, ἀλλὰ προσsalutem attenderet, et non intermitteret docere, σχειν σωτηρίας εφιεμέναις, καὶ μὴ διολιπείν admonere, in eam viam quæ ducit ad Christum διδάσκοντα, παραινοῦντα, πρὸς τὴν εἰς Θεδον φέρου deducere, et ut semel dicam, externis oinnia σαν οδηγοῦννα, καὶ συνελούσαν φάναι, πάντα ταῖς efficis. ξέναις ἡμῖν γινόμενον, VI. Cum autem vidisset monachus six affectam virginem, et quænam essent interrogavit protinus, et quemadmodum sic errarent in insula. Postquam autern intellexit esse quidem eas genere Romanas, externas vero et errantes propter Christum, et quod procedere et videri ab aliquibus ex iis, qui hic sunt, et turpe est, et non est omnino ferendum, Atqui,inquit,vos quoque volo eadem de me exsistimare. Nam ipse quoque sum hospes, et hujus loci omnino ignarus, ut qui e sacris locis modo enavigaverim. Postquam enim illic fui gratia prationis, ad mearn nunc descendo patriam. Eumn itaque interrogavit beata, cujusnam esset civitatis, et quanam esse dignitate præditus. Existimabat enim eum " esse episcopum,quantum conjicere poterat ex habitu. Ille autem, Patria quidem, inquit, mihi est Ca ria: civitas vero, Mylassa. Est autem mihi talis vestimentorum habitus, quod sin presbyter et parvo cuidam gregi præsim, magni, inquam, ex Christi discipulis Andreæ, nomen autem mihi est (nam hoc quoque vcles fortasse scire) Paulus.Eam vero, cum hoc nomen,Paulus, audiisset, cepit non parva admiratio, quod cum orasset talem sibi dari magis. trum, qualis Theclæ apparuisset Paulus, preces Deus celerrime, vel potius ante preces eam exaudisset, ut illud dicamus Davidicum,in cordis præparatione: et hic qui erat ei appariturus Paulus, non solum rei, sed odiam nominis futurus erat socius. Cum lacrymis ergo implesset oculos, Deo quidem Ο magnam gratiarum actionem. Paulo aulem obtulit supplicationem, ut esset ei pater secundum spiritum, et tota penderet ab ejus cura et providentia. Ille vero: Si hic quidden, inquit, sitis, non potero vobis amplius prodesse, ut qui ipse quoque sim hospes, et in vos in transitu inciderim: et maximne cum nec possim quidem amplius exspectare, Oportet enim, inquit, nos reverti, gregem nostrum visitaturos. Vos autem, si voletis, abeuntes nos sequemini. Sic enim ipse quoque pro viribus curæ vestrum gerendæ non deero. 1 Osee, νι, 3. 5'. Καὶ ὁ μοναχὸς οὕτως ἰδὼν ἔχουσαν τὴν παρθένον, τίνες τε εἶεν εὐθὺς ἐπηρώτα, καὶ ὅπως οὕτω πόναι περὶ τὴν νῆσον ἀλώνται. Μαθὼν δὲ ὅτι Ῥω μαται μὲν τὸ γένος, ξέναι δὲ διὰ Θεὸν καὶ ἀλήτιδες, καὶ ὅτι καὶ τὸ προελθεῖν αὐτὰς καὶ ὀφθῆναί τισι τῶν ἐνταῦθα, ὡς αἰσχύνην φέρον ἐστι καὶ ὅλως οὐκ ἀνεκτόν, ἀλλ᾽ ὑμᾶς γε, ἔφη καὶ περὶ ἐμοῦ βούλομαι ταῦτα ὑπολαμβάνει ξένος γὰρ κἀγὼ, καὶ τόπου τοῦδε παντάπασιν ἀμαθήν, ἄρτι τῶν ἱερῶν ἀποπε· πλευκώς τόπων. Εχει γάρ γενόμενος προσευχής χάριν, νῦν πρὸς τὴν πατρίδα κατέρχομαι τὴν ἐμήν, Ηρετο γοῦν ἡ μακαρία, καὶ ποίας ὃν εἴη πόλεως. τί δὲ καὶ τὸ ἀξίωμα ὁ περιβέβληται (καὶ ἔδοξεν ἐπίσκοπον αὐτὸν εἶναι, ὅσον ἀπὸ τοῦ σχήματος ὑπῆν ἐννοεῖν) Ὁ δὲ, Πατρὶς μὲν ἐμοί, ἔφη, Καρία, πόλις δε Μύξασσα, σχῆμα δὲ τῇ στολῇ τοιόνδε τῷ πρεσούτερον εἶναί με, καὶ ποίνῆς ἡγεῖσθαι δή τινος άλλ γης, του μεγάλου, φημί, των Χριστοῦ μαθητών 'Ανω δρέου ὄνομα δέ μοι (βουλήσει γὰρ και τούτο μας θεῖν) Παῦλος. Τὴν δὲ τὸν Παῦλος, ἀκούσασαν θάμβος οὐ μικρὸν ἥρει, ὅπως εὐξημένης διδάσβαλον αὐτῇ τοιοῦτον ὁποῖον δὴ καὶ Θέαλῃ τὸν Παῦλον φανῆνει, ταχύτατα τῆς εὐχῆς ὁ Θεὸς μᾶλλον δὲ καὶ πρὸ τῆς εὐχος, ἤκουσε ταύτης, ἵνα τὸ τοῦ Δαβὶδ εἴποιμεν, ἐν τῇ τῆς καρδίας ετοιμασία, καὶ οὗτος ἦν ὁ μέλλων οφθήσεσθαι ταύτη Παῦλος, οὐ πράγματος μόνον, ἀλλὰ καὶ ονόματος αὐτῷ κοινωνῶν. Δακρύων οὖν τούς ὀφθαλμοὺς πλήσασα, πολλὴν τῷ μὲν Θεῷ τὴν εὐχαριστίαν, τῷ Παύλῳ δὲ προσήγε τήν ἱκετείαν, γενέσθαι αὐτῇ κατὰ πνεῦμα Πατέρα, καὶ ὅλην δὴ τὴν ἐκείνης ὑπελθεῖν πρόνοιαν. Ὁ δὲ, Ενταῦθα, μὲν οὔσης, φησίν, οὐδέν τι πλέον ονῆσαι δυνατὸς ἔσομαι, ξένος ὢν καὶ αὐτὸς καὶ κατὰ πάρα οδον ὑμῖν ἐτυχών, καὶ ἄλλως οὐδὲ προσμένειν έτι πλέον στος ὢν δεῖ γὰρ ἐπανελθεῖν, φησί, τὴν ἐχν τῶν ποίμνην ἡμᾶς ἐπισκεψομένους, καὶ ὑμεῖς δὲ, εἴπερ βουλομέναις ἐστὶ τοῦτο, ἀπιοῦσιν ἡμῖν ἔψεσθε οὕτω γὰρ καὶ αὐτὸς οὐδὲν τῆς κατὰ δύναμιν ὑμῶν προνοίας ὁλιγωρῶν ἔσομαι,

ceat, servatorem aliquem et tutum viæ ducem, et τὸ ξενιτεύειν εἰλόμεθα· ἀλλὰ σωτῆρά τινα καὶ ὀδο non errantem ad nos mittere, sicut olim Theclæ ηγὸν ἡμῖν ἁπλανὴ εὐδόκησον ἐπιπάμψαι, ὥσπερ Paulum: et cujus sequentes vestigia, possimus nos Παῦλον Θέκλῃ τὸ πρότερον, ᾧ κατακολουθούσαι καὶ misera ei abjectæ tuam viam ingredi. Ea hæc οὗ τῶν ἐχνῶν ἑπόμεναι, βαδίσαι τὴν σοὶ ἀρέσκουσαν orante, eis inventum est illud Oseæ, nempe 1: ἀπροσκόπως αἱ ταπειναὶ δυνηθείημεν. Ταύτα προστ Sicut matulinum paratus Deus, noctem dissolvens ευχομένης, εὐρέθη αὐταῖς τὸ τοῦ Ωσης, ὡς ὄρθρος rerum difficilium. Protinus enim visus est eis ἄτοιμος ὁ Θεὸς, τὴν νύκτα τῶν δυσχερών διαλύων, homo quidam, ascendens e portu, canis capillis, Εὐθὺς γὰρ ἄνθρωπός τις ἑωρᾶτο τοῦ λιμένος ἄρτι formam præ se ferens monasticam, aspectu præ- πρὸς αὐτὰς ἀνιών, πολιὸς τὴν τρίχα, τὸ εἶδος ἀσκη claro, et ut dixerit quispiam, omni ex parte an- τικός, τὴν ὄψιν λαμπρὸς, καὶ ὡς ἄν τις εἴποι, τὸ gelicus. Eum cum vidisset virgo Christi, et spiri- σύμπαν ἀγγελικός. Τοῦτον ἡ τοῦ Χριστοῦ παρθένος tali gaudio est repleta, et currens prehendit pe- Ιδούσα χαρᾶς τε πνευματικῆς ἐπληροῦτο, καὶ δρασ des, in eos quidem fundens lacrymas, petens μοῦσα τῶν ποδῶν εἶχετο, δάκρυα μὲν αὐτῶν καταautem, ut non eas despiceret, sed desiderantibus χέουσα, αἰτουμένη δὲ μὴ παριδεῖν ὅλως, ἀλλὰ προσsalutem attenderet, et non intermitteret docere, σχειν σωτηρίας εφιεμέναις, καὶ μὴ διολιπείν admonere, in eam viam quæ ducit ad Christum διδάσκοντα, παραινοῦντα, πρὸς τὴν εἰς Θεδον φέρου deducere, et ut semel dicam, externis oinnia σαν οδηγοῦννα, καὶ συνελούσαν φάναι, πάντα ταῖς efficis. ξέναις ἡμῖν γινόμενον, VI. Cum autem vidisset monachus six affectam virginem, et quænam essent interrogavit protinus, et quemadmodum sic errarent in insula. Postquam autern intellexit esse quidem eas genere Romanas, externas vero et errantes propter Christum, et quod procedere et videri ab aliquibus ex iis, qui hic sunt, et turpe est, et non est omnino ferendum, Atqui,inquit,vos quoque volo eadem de me exsistimare. Nam ipse quoque sum hospes, et hujus loci omnino ignarus, ut qui e sacris locis modo enavigaverim. Postquam enim illic fui gratia prationis, ad mearn nunc descendo patriam. Eumn itaque interrogavit beata, cujusnam esset civitatis, et quanam esse dignitate præditus. Existimabat enim eum " esse episcopum,quantum conjicere poterat ex habitu. Ille autem, Patria quidem, inquit, mihi est Ca ria: civitas vero, Mylassa. Est autem mihi talis vestimentorum habitus, quod sin presbyter et parvo cuidam gregi præsim, magni, inquam, ex Christi discipulis Andreæ, nomen autem mihi est (nam hoc quoque vcles fortasse scire) Paulus.Eam vero, cum hoc nomen,Paulus, audiisset, cepit non parva admiratio, quod cum orasset talem sibi dari magis. trum, qualis Theclæ apparuisset Paulus, preces Deus celerrime, vel potius ante preces eam exaudisset, ut illud dicamus Davidicum,in cordis præparatione: et hic qui erat ei appariturus Paulus, non solum rei, sed odiam nominis futurus erat socius. Cum lacrymis ergo implesset oculos, Deo quidem Ο magnam gratiarum actionem. Paulo aulem obtulit supplicationem, ut esset ei pater secundum spiritum, et tota penderet ab ejus cura et providentia. Ille vero: Si hic quidden, inquit, sitis, non potero vobis amplius prodesse, ut qui ipse quoque sim hospes, et in vos in transitu inciderim: et maximne cum nec possim quidem amplius exspectare, Oportet enim, inquit, nos reverti, gregem nostrum visitaturos. Vos autem, si voletis, abeuntes nos sequemini. Sic enim ipse quoque pro viribus curæ vestrum gerendæ non deero. 1 Osee, νι, 3. 5'. Καὶ ὁ μοναχὸς οὕτως ἰδὼν ἔχουσαν τὴν παρθένον, τίνες τε εἶεν εὐθὺς ἐπηρώτα, καὶ ὅπως οὕτω πόναι περὶ τὴν νῆσον ἀλώνται. Μαθὼν δὲ ὅτι Ῥω μαται μὲν τὸ γένος, ξέναι δὲ διὰ Θεὸν καὶ ἀλήτιδες, καὶ ὅτι καὶ τὸ προελθεῖν αὐτὰς καὶ ὀφθῆναί τισι τῶν ἐνταῦθα, ὡς αἰσχύνην φέρον ἐστι καὶ ὅλως οὐκ ἀνεκτόν, ἀλλ᾽ ὑμᾶς γε, ἔφη καὶ περὶ ἐμοῦ βούλομαι ταῦτα ὑπολαμβάνει ξένος γὰρ κἀγὼ, καὶ τόπου τοῦδε παντάπασιν ἀμαθήν, ἄρτι τῶν ἱερῶν ἀποπε· πλευκώς τόπων. Εχει γάρ γενόμενος προσευχής χάριν, νῦν πρὸς τὴν πατρίδα κατέρχομαι τὴν ἐμήν, Ηρετο γοῦν ἡ μακαρία, καὶ ποίας ὃν εἴη πόλεως. τί δὲ καὶ τὸ ἀξίωμα ὁ περιβέβληται (καὶ ἔδοξεν ἐπίσκοπον αὐτὸν εἶναι, ὅσον ἀπὸ τοῦ σχήματος ὑπῆν ἐννοεῖν) Ὁ δὲ, Πατρὶς μὲν ἐμοί, ἔφη, Καρία, πόλις δε Μύξασσα, σχῆμα δὲ τῇ στολῇ τοιόνδε τῷ πρεσούτερον εἶναί με, καὶ ποίνῆς ἡγεῖσθαι δή τινος άλλ γης, του μεγάλου, φημί, των Χριστοῦ μαθητών 'Ανω δρέου ὄνομα δέ μοι (βουλήσει γὰρ και τούτο μας θεῖν) Παῦλος. Τὴν δὲ τὸν Παῦλος, ἀκούσασαν θάμβος οὐ μικρὸν ἥρει, ὅπως εὐξημένης διδάσβαλον αὐτῇ τοιοῦτον ὁποῖον δὴ καὶ Θέαλῃ τὸν Παῦλον φανῆνει, ταχύτατα τῆς εὐχῆς ὁ Θεὸς μᾶλλον δὲ καὶ πρὸ τῆς εὐχος, ἤκουσε ταύτης, ἵνα τὸ τοῦ Δαβὶδ εἴποιμεν, ἐν τῇ τῆς καρδίας ετοιμασία, καὶ οὗτος ἦν ὁ μέλλων οφθήσεσθαι ταύτη Παῦλος, οὐ πράγματος μόνον, ἀλλὰ καὶ ονόματος αὐτῷ κοινωνῶν. Δακρύων οὖν τούς ὀφθαλμοὺς πλήσασα, πολλὴν τῷ μὲν Θεῷ τὴν εὐχαριστίαν, τῷ Παύλῳ δὲ προσήγε τήν ἱκετείαν, γενέσθαι αὐτῇ κατὰ πνεῦμα Πατέρα, καὶ ὅλην δὴ τὴν ἐκείνης ὑπελθεῖν πρόνοιαν. Ὁ δὲ, Ενταῦθα, μὲν οὔσης, φησίν, οὐδέν τι πλέον ονῆσαι δυνατὸς ἔσομαι, ξένος ὢν καὶ αὐτὸς καὶ κατὰ πάρα οδον ὑμῖν ἐτυχών, καὶ ἄλλως οὐδὲ προσμένειν έτι πλέον στος ὢν δεῖ γὰρ ἐπανελθεῖν, φησί, τὴν ἐχν τῶν ποίμνην ἡμᾶς ἐπισκεψομένους, καὶ ὑμεῖς δὲ, εἴπερ βουλομέναις ἐστὶ τοῦτο, ἀπιοῦσιν ἡμῖν ἔψεσθε οὕτω γὰρ καὶ αὐτὸς οὐδὲν τῆς κατὰ δύναμιν ὑμῶν προνοίας ὁλιγωρῶν ἔσομαι,

vinus David) etiamsi alias ex sororibus, eas tamen 4 μαι, εἰ καὶ τὰς ἄλλας τῶν ἀδελφῶν, ἀλλὰ τὰς δύο duas, quæ ei assidebant, et fuga fuerant socia, ταύτης παρέδρους καὶ τῆς φυγῆς κοινωνούς λανθά latere non potuit: clam enim aspiciebant, quæ ab νειν οὐκ εἶχε. Καὶ γὰρ ἦσαν κρυφίως τὰ ὑπ᾽ αὐτῆς ea fiebant, ita ut ipsa videntes, non viderentur: γινόμενα βλέπουσαι, καὶ οὕτως ὥστε ὁρώσεις αὐτὰς imo vero non solum videbant, sed etiam pro viri- μὴ ὁρᾶσθαι, μᾶλλον δὲ οὐχ ὁρώσει μόνον, ἀλλὰ καὶ bus studebant imitari. Cum autem tam parce et ζηλοῦν κατὰ τὸ δυνατὸν αὐταῖς σπεύδουσαι. Οὕτω δὲ nonnisi necessitate compulsa aleretur,num fortas- τροφῆς ἔχουσα λίαν ἐνδεῶς καὶ ἠναγκασμένως, ἄρτ se somno aliter utebatur,et sic vim consolabatur μὴ τῷ ὕπνῳ ἄλλως ἐχρῆτο, καὶ οὕτω τὴν βίαν παρcorporis, idque multa laborans inedia, et veluti εμυθεῖτο τοῦ σώματος, καὶ ὑπὸ πολλῆς ἀσιτίες concidens,sustentabat et recreabat? Nequaquam. κάμνον αὐτὸ καὶ οἱονεὶ καταπίπτον ὑπήρειδε τε Sed tam toleranter quidem jejunabat, ut vel hoc καὶ ἀνελάμβανεν; Οὐ μὲν οὖν, ἀλλὰ καὶ ἐνήστευε solum sufficeret ad dissolvendum robur corporis, μὲν οὕτω καρτερῶς, ὥστε τοῦτο μόνον ἀρκοῦν εἶναι etsi nihil esset aliud, quod eam alligeret. Plus au- τὸν τόνον ὑπολεύειν τοῦ σώματος, καὶ εἰ μηδὲν ἕτερον tem vigilabat,quam jejunabat, et sic carnem afili- ἦν τὸ συντεῖνον εἰς κακοπάθειαν ἠγρύπνει δὲ gcbat, tola manu ferens opem spiritui. Id vero ex μᾶλλον ἢ ἐνήστευε, καὶ οὕτω κατεπόνει τὴν σάρκε hoc est evidens, quod cum se,ut solebat, dederet 3 όλῇ χειρὶ βοηθούσα τῷ πνεύματι· καὶ τοῦτο δῆλον oralioni, sole jam occidente non prius quam veni- ἐστιν ἐξ ὧν τῇ εὐχῇ συνήθως ἑαυτὴν ἐπιτρέπουσα, rent sorores ad cantanda malulina cantica,rolve- ἡλίου πρὸς δυσμὸς ὄντος, οὐ πρότερον ἢ τὰς ἀδελ bal orationem: sed nonnunquam deprehendeba- φάς συνελθεῖν περὶ τὰς τοῦ ὄρθρου ὠδας έλυε τὴν tur ab eis tollens manus. Aliquando autem cum εὐχήν· ἀλλ᾽ οὕτως ὑπ' αὐτῶν ἔστιν ὅτε κατελαμβάvespere humi inclinasset genua, tota nox eam sic νετο ἡρμένη τὰς χεῖρας. Αλλοτε δὲ εἰς ἑσπέραν τῇ tenebat jacentem et defentem,et Deum vehemen. γῇ τὰ γόνατα δοῦσαν ἡ ὅλη νὺξ αὐτὴν εἶχε κειμένην ter orantem: et quod est omnium maxime admi· οὕτω καὶ κλαίουσαν, καὶ Θεῷ θερμῶς εὐχομένην - randum, cum illa sic se in vita exerceret, tanta καὶ ὁ πάντων θαυμάζειν ἄξιον, ότι τοιοῦτον ἐκείνη erat ejus humilitas,ut nullus ex iis, qui se gerunt βίον ἀσκούσα τοιοῦτον εἶχε τὸ φρόνημα ταπεινόν, ὡς improbissime, posset ea, qua ipsa erat, esse mo- μηδένα φημὶ τῶν τὰ πονηρότατε δρώντων ἐπίσης αὐτῇ deratione. δύνασθαι μετριοφρονείν. X.Et ut alia omittam, quæ afferrent molestiam 1. Καὶ ἵνα τἄλλα παρῶ, ὅσα καὶ τὴν ἀκοὴν ἐν propter multitudinem, ea quidem certe,quæ sunt οχλήσει διὰ τὸ πλῆθος, ἀλλὰ τά γε ἰδιαίτατα ταύτης ejus maxime propria et longe apertissima indicia, καί, ὡς ἂν εἴποις, σαφή γνωρίσματα ταῖς φιλοθέοις tradam piis animis,nempe insignem mansuetudi- c παραδώσω ψυχαῖς· τὸ καὶ ὑπερβολὴν πρᾶον, καὶ nem et quod nemini unquam visa sit irata: chari- τὸ μηδέποτε μηδενὶ φανεράν γενέσθαι ὀργιζομένην, tatem,quæ sorores summo complectebatur amore, τὸ τῆς ἀγάπης φιλάδελφόν τε καὶ κηδεμονικόν, τὸ el earum curam gerebat: inanis gloriæ magnum πρὸς κενοδοξίαν κομιδῇ μισοπόνηρον, τὸ τῶν ἐνδυν odium,indumentorum,quæ vel idiola conveniret, μάτων δεινῶς ἰδιωτικόν, καὶ ὁ μηδενὸς ἄλλου ἦν, utilitatem,et cui nullius æquari posset,irugalita- πρὸς εὐτέλειαν ἐξισούμενον (τοιαῦτα γὰρ τὰ τῆς tem: tales enim erant egregiæ illius virginis ves- εὐγενοῦς ἐκείνης ἐσθήματα, οἷς ἂν καὶ τῶν ἐπὶ τῆς tes,quales vel ex iis, qui in foro mendicant, dedi- ἀγορᾶς ἐπαιτουντων ἀπηξίωσε τις ὀφθῆναι φορών)· gnatus esset aliquis videri gestare:cordis summam τὸ τῆς καρδίας ἐσχάτως νήνεμόν τε καὶ γαληνόν, tranquillitatem et serenitatem,quæ ad profundum οὕτω χωρῆσαν εἰς βάθος καὶ ποιωθέν, ὡς καὶ δῆλον usque adeo processerat, et earn acceperat qualita - ἀπὸ τῆς ἔξω γίνεσθαι καταστάσεως - ἐπὶ πᾶσιν ὁ καὶ tem, ut ex externo habitu esset evidens. Postremo τετάχθαι πρὸ πάντων ἄξιον, τὸ σύννουν αὐτῆς καὶ id, quod erat praferendum cateris, quod esset προσεκτικὸν καὶ ἀκριβῶς ἀδιάχυτον· ἐξ οὐπερ ἀκοsemper cogitabunda et attenta, et plane ejusmodi, λουθούν εἶχε, τὸ μηδέποτε ταύτης τοὺς ὀφθαλμοὺς ut non gaudio diffunderetur. Ex quo hoc conseque- δακρύων ὁρᾶσθαι κενούς, ἀλλ᾽ ὠδίνειν ἀεὶ, κατὰ τὰς batur, ut nunquam viderentur ejus oculi inanes la-ἀεὶ βλυζούσας τῶν ὑδάτων πηγάς. crymis, sed semper parturirent aliquid, non secus ac fontes, ex quibus aqua semper scaturit. XI. Porro autem cum ea esset e vila excessura, erat quiden: dies festus beati Ephraim,non quem aluit Syria, sed qui erat civitati notus et familiaris: qui, inquam, præclare rexit sedem Mylassenorum. Episcopus autem Paulus cum toto populo civitatis, ierat ad vicum Leucen.llic enim erat et templum, et divini Ephraim erant sacra repositæ reliquiæ, et festum celebrabar ur splendide. Illa vero cum ad se omnes sorores accersiisset, his verbis apud eas copit uti, quæ magnam habebant moderatiouem, et una cum moderatione conjunctum amorem in soΟ ΙΑ΄. Ταύτης οὖν τὸν βίον μελλούσης ἐπολιπεῖν, ἑορτὴ μὲν ἦν τοῦ μακαρίου Εφραίμ, οὐχ ἂν ἡ Σύρων έθρεψε γῆ, ἀλλὰ γνωρίμου καὶ συνήθους τῇ πόλει, τοῦ τὸν θρόνον, φημί, τῶν Μυλασσέων περιφανῶς κοσμήσαντος. Ο μέντοι ἐπίσκοπος Παύλος σὺν ἅμα παντὶ τῷ πλήθει τῆς πόλεως, ἐπὶ τὴν Δευκὴν κώμην ἀπῄει· ἐκεῖ γὰρ καὶ ὁ ναὸς ἦν, καὶ τοῦ θείου Ἐφραὶμ ἱερὸν ἀπέκειτο λείψανον, καὶ τὰ τῆς ἑορτῇς πάνω λαμπρὸς ἐτελεῖτο. Ἡ δὲ πάσας αὐτῇ τὰς ἀδελφὰς μετακλήτους ποιησαμένη, λόγων ἤρχετο πρὸς αὐτάς τοιώνδε, πολὺ τὸ μέτριον ἐχόντων, καὶ

VITA S. EUSEBIE. τῷ μετρίῳ συγκεκραμένον καὶ τὸ φιλάδελφον. Κυ- rores: Dominæ meæ, dicens, et sorores, ego quidem ρίαι μου καὶ ἀδελφαί, λέγουσα, ἐγὼ μὲν τὴν πολλὴν magnam,quam mei gessistis, curam recte scio, et ὑμῶν περὶ ἐμὲ κηδεμονίαν ἀκριβῶς λίαν ἐπίσταμαι, quemadmodum cum essem externa el errans, καὶ ὅπως ξένης καὶ πλανήτιδος οὔτης αντελάβεσθέ ineam suscepistis imbecillitatem, et intra vestra μου τῆς ἀσθενείας, καὶ εἴσω τῶν ἡμετέρων ἔθεσθε viscera posueritis, meque benigne vobis effecistis σπλάγχνων, καὶ φιλανθρώπως ἡμᾶς ᾠκειώσασθε familiarem, Sed nunc mihi vobis est opus, valde, ἀλλὰ καὶ τανῦν ὑμῶν δέομαι, ναι σφόδρα δέομαι, inquam, et opus, ut nec cum recessero, me manμηδὲ ἀπιούσης λήθῃ τὸ ἐμὸν δοῦναι, ἀλλὰ καὶ πολλῷ detis oblivioni:sed multo magis amorem augeatis, μᾶλλον αὐξῆσαι τὸ φίλτρον, καὶ τὴν ἐμὴν μνήμην et mei memoriam in vestris sanctis animis descriἀνάγραπτον ταῖς ὑμῶν ὁσίαις εγχαράξαι ψυχαῖς, καὶ plam et impressam conservetis: et quando ad ἀνίκα δ' ἂν καὶ Θεῷ προσέρχησθε, καὶ χεῖρας ὁσίας Deum accedetis, et sanctas manus ad ipsum tol αἴρητε πρὸς αὐτὸν, καὶ ἐμοῦ τῆς εὐτελοῦς καὶ τί letis.mem quoque humilis et abjecta, et quid aliud, γὰρ ἄλλο ἢ δούλης ὑμῶν; εἴητε μεμνημέναι, οὕτως nisi vestra ancilla? sitis memores. Sic ego ero viva ἐγὼ ζῶσα καὶ ἀθάνατος ἔσομαι, καὶ μετὰ τέλος εἴ et immortalis, et post finem si ullus est sensus. τις αἴσθησις διαφερόντως ἠσθήσομαι. Νῦν γὰρ, ὡς valde Imelabor. Nunc eum quantum possum videre, ὁρᾶν ἔχω, τέλος ἔχει τὰ καθ᾿ ἡμᾶς, καί μέ τις β mihi finis imminet, et quædam premit molestia, ἐδύνη συνέχει, καὶ φόβος ἄῤῥητος διασείει μου τὴν et inexplicabilis metus cor meum agitat, ne sint καρδίαν, μή μοι γένωνται ἐμποδὼν αἱ πολλαὶ ἁμαρ- mihi impedimento multa mea peccata, et arceant τίαι μου, καὶ τῆς πρὸς Θεὸν ἀπείρξωσι τρίβου. ab ea, quæ ad Deum tendit, via: sed inveniam saΑλλ' εὕροιμι τὰς ὑμῶν ἱερὰς εὐχὰς ὁδηγούς άγα- cras vestras preces bonas duces,et hanc mihi viam θὰς, καὶ τὴν ὁδόν μοι ταύτήν εὐμαριζούσας. Κα- reddentes facilem et expeditam. Porro autem ilκεῖνο δὲ πάλιν οὐ μετρίως θράττει μου την ψυχήν, lud quoque meum non parum conturbat animum, ὅτι καὶ Παύλου τοῦ κοινοῦ πατέρος ἀπολέλειμμαι, καὶ quod et a Paulo absum communi nostro patre,qui οὐδὲ αὐτὸς ἄρτι τυγχάνει παρὼν ὑπερευζόμενος μου precatus esset pro meo decessu, et effecisset, ut τῆς ἀποδημίας, καὶ ἀγαθῶν ἐλπίδων οὖν ἔρημα τὰ non bona spe defecta illuc proficiscerer. Sed vos ἐκεῖ μοι θήσων· ἀλλ' ὑμεῖς γε ἐλθόντι εἴπατε, καὶ id ei cum venerit dicite, et pro nobis vehementer ἀνθ' ἡμῶν ἐπιμελῶς πάνυ δεήθητε, μὴ ἐπιλαθέσθαι orale, ne mei obliviscatur Hospitæ, quam ipse μου τῆς Ξένης, ἦν αὐτὸς κατὰ τὸν Χριστοῦ λόγον cenvenienter Christi dicto collegit, et in hanc συνήγαγε, καὶ πρὸς ταύτην ἤγαγε τὴν ὁδόν. viam deduxit. ΙΒ΄. Ταῦτα αὐτῆς λεγούσης, ἀστακτὶ τὸ δάκρυον πάσαις ἀπέῤῥει τῶν ὀφθαλμῶν λύπῃ τε ἀποῤῥήτῳ τὴν ψυχὴν ἐσπαράττοντο, καὶ ἀθυμία συνείχοντο, καὶ οἱονεὶ κοινῆς μητρὸς καὶ φιλόπαιδος ἐπιούσης, κύκλῳ περιιστάμεναι τὴν ὀρφανίαν ὠδύροντο πολλῷ δὲ πλέον τῶν δύο θεραπαινίδων αὐτῇς, ἃς καὶ τῆς φυγῆς εἶχε καὶ τῆς ἐν τῇ ξένῃ διαγωγής κοινωνούς, τὸ πάθος ἤπτετο. Πολλοῦ γοῦν, ὡς εἰκὸς, κλαυθμού καὶ οἰμωγῆς καὶ ταράχου συγκινηθέντος, εἰς οίκτον καὶ αὐτὴ καὶ δάκρυα θερμὰ κατηνέχθη· πλὴν ἀλλὰ θάττον αὐτή τε τε ἀνήνεγκε, κἀκείναις παρήνει τῶν ὀδυρμῶν ἀφεμένας ἑαυτὰς εὐτρεπίζειν, καὶ τοῦτο μᾶλλον σκοπεῖν, Ὅπως μὴ ἐν τῷ τέλει, φησίν, ἄξια δακρύων ἢ τὰ ἡμέτερα. Δεῖ γὰρ τὰς φρονι μους τῶν παρθένων ζηλῶσαι, καὶ τὰς λαμπάδας ἀνάψαι, καὶ τοῦτο θέσθαι διὰ φροντίδος, ὥστε δὴ καὶ ἔλαιον ἐν τοῖς ἀγγείοις λαβεῖν. Εμέμνητο δὲ καὶ θείων, ῥημάτων, ὅτι Μή βραδύνει Κύριος· ήξει γὰρ ἡ ἡμέρα Κυρίου ὡς κλέπτης, Ἐπεὶ δὲ καὶ μετὰ τὴν παραίνεσιν ἔτι μᾶλλον αὐτὰς εἶχε τὸ πένθος, καὶ τῆς κλίνης λίαν περιπαθώς εἴχοντο, καὶ οὐδὲ μικρὸν ἀποστῆναι ταύτης ἠνείχοντο· αὕτη καὶ χεῖρας καὶ ὄμματα πρὸς οὐρανὸν ἄρασα, καὶ τοῖς τῶν ὀφθαλμῶν δάκρυσι τὴν ἔνδον διάθεσιν τῆς ψυχῆς ἀπαγγέλλουσα, Ὁ Θεὸς, ἔφη, ὁ πάντα μοι μέχρι τοῦ νῦν φιλανθρωπότατα γεγονώς, καὶ πατὴρ, καὶ μήτηρ, καὶ τροφὸς, καὶ πατρὶς, τὸ μόνον καὶ ἡδὺ τῆς ξένης ἐμοῦ παραμύθιον, αυτός με 4 Math. Εν, 4. XII Hæc cum ea diceret, omnibus lacrymæ profluebant ex oculis, et dolore, qui dici non potest, earum cruciabatur animus,ergravi mærore affligebantur,et utpote communi et fliorum amantissima matre recedente,in orbem circumsistentes, deflebant orbitatem: multo autem magis duus ancillas,quas et fugee θt vitæ,quæ in externa regione acta est, habuit socias, attigit motus animi. Cum itaque multus,ut par est, detus luctusque et tumultus esset excitatus,ei quoque earum miserenti calida decidebant lacryma. Ceterum et ipsa cito ad se rediit, et illas est exhortala, ut relictis delibus,seipsas componerent et hoc potius considerarent,ne in fine ipsa essent digna, quæ defleantur.Oportet enim, inquit, vos prudentes imitari virgines 4, et accendere lampades, et hoc curare, ut in vestris vasis accipiatis oleum. Porro autem divinorum quoque verborum meminit,quod Non (ardal Dominus; veniet enim dies Domini sicut fur. Cum vero post admonitionem lugere magis pergerent, et lecto hærerent valde miserabiliter,et nec minimum quidem ab eo discedere sustinerent, ipsa cum et manus et oculos ad calum sustulisset, et oculorum lacrymis internam animi significasset affectionem, Deus, inquit, qui in hodiernum usque diem omnia mihi fuisti benignissime, pater et mater et nutrix, et patria, solum et jucundum mei hospitæ solatium, ipse quoque, Domine, dignare me mane suscipere in supernam

patriam, tuam civitatem Jerusalem. Memento au- καὶ νῦν εἰς τὴν ἄνω πατρίδα τὴν πόλιν τὴν σὴν ἱερο tem harum quoque omnium, quæ mihi secundum σαλήμ παραμβάνειν. Δέσποτα, καταξίωσον μνή spiritum conjunctæ sunt, ut sorores, et conserva σθητι δὲ καὶ τούτων πασῶν, αἱ κατὰ πνεῦμά μοι αδελφ eas superiores omnibus maligni damnonis insidiis. κως συνηρμόσθησαν, καὶ ἀνωτέρας αὐτὰς πάσης ένα Harum quoque duarun mihi præcipue conserva- έδρας τοῦ πονηροῦ διατήρησιν· καὶ τούτων δέ μου τῶν rum meniente tu,qui bonus es, et quomodo in hac, δύο τῶν κατεξαίρετον ὁμαδούλων, ὁ ἀγαθός, μνήquæ est ad tempus, vila, et fuga,et laborum, et alio- σθητι, καὶ ὥσπερ ἐν τῇ προσκαίρω ταυτῇ ζωῇ καὶ rum, quæ in externa regione feruntur, malorum φυγης ἐμοὶ καὶ πόνων καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἐν τῇ ξένη fuere sociæ, et a me perpetuo mansere insepara- κακῶν ἐκοινώνησαν, καὶ ἀχωριστοί μου μέχρι τέλους biles: ita ut nos quoque illi simus inseparabiles, διέμειναν, οὕτω κἀκεῖθειν ἡμᾶς ἀχωρίτου; εἶναι, καὶ et beata lua vita fruamur concede. τῆς παρὰ σοὶ μακαρίας ἀπολαύειν ζωῆς καταξίωσον. ΙΓ΄. Ταῦτα προσευξαμένη, μικρὸν ἐφεῖναι αὐτή τὰς ἀδελφὸς ἠξίου· οὐπερ ότι γενομένων, κακείνων ἐξελθουσῶν, τῆς κλίνης ἡ Ξένη διανασταση τῷ εὐκτη ρίῳ προσέρχεται· εἶτα ἐγκλεισαμένη καὶ γόνω δοῦσε XIII. Hæc cum præcata esset, rogavit sorores,ut eam parum dimitterent Quod quidem cum factum esset, et illæ essent egressæ, e lecto descendit Hospita, et venit ad oratorium. Deinde inclusa, cum genu fexisset in terram, intense "rabal, dua- τῇ γῇ, συντεταμένω προσηύχετο, τῶν δύο θερα bus ancillis extrinsecus eam contemplantibus. Cum ea ergo diutissime produceret orationem, vident repente lætain et claram lucem domum circumfulsisse: et cum suavem, qui dici non potest, seusissent oderem, cui nulla possunt conferri, quæ sunt in terra, aromata, statim fores aperiunt: et cum simul irruissent (o divinam Providentiam, inveniunt Hospilam feliciter obdormnisse, el ad quem desiderabat Christum esse profectam hora sext» diei Sabbati. Egressæ ergo cum fentes et vociferantes sorores convocassent, eam circumstabant, et omnes simul plangebant. Deus autem volens desuper ostendere, cujusmodi lux celabatur in occasu bujus vitæ, maximo signo eam honorat post mortem. Cum enim cam jam reliquisset – anima meridie, essetque aer serenus, et sol resplenderet clarissime, in cœlo apparet veluti quædam corona, quæ stellis circulum circumscribebat: in medio autem coronæ cernitur crux, quæ ipsa quoque erat stellis lucidis figurata. Cum ergo miraculum sic evasisset manifestum omnibus, episcopus Paulus, qui in Leuce vico adhuc agebat, cum hoc prater spem spectaculum suis acciperet oculis, divino Spiritu motus, iis, qui congregati erant, dixit: Domina Hospita dormiit, et hoc est ejus signum coronæ et crucis. παινίδων ἔξωθεν φιλοπόνως αὐτὴν παραθεωμένων. Γῆς εὐχῆς οὖν ἐπὶ πλεῖστον αὐτῇ παρατεινο μένης, αθρόον ὁρῶσι φῶς τὸν οἶκον περιλάμψαν φαιδρόν· ἀῤῥήτου τέ τινος αἰσθόμεναι εὐωδίας, οὐδενὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἀρωμάτων εἰκαζομένης, τὰς πύο λας εὐθὺς ἀνοίγουσι καὶ συνεισπεσοῦσαι (ὦ θείας οικονομίας!), την μακαρίαν ὁρῶσι Ξένην μακαρίως ὑπνώσασαν, καὶ τὴν πρὸς ἣν ἐπεπόθησε Χριστὸν στειλαμένην, ἔκτης ὥρας καθ᾿ ἡμέρας Σάββατον Εσταμένης. Εἰξῆλθον οὖν, καὶ τὰς ἀδελφὰς ἐν κλαυθμῷ καὶ βοῇ συγκαλέσασει, περιίσταντό τε απο τὴν, καὶ ἅμα πάσαις ἐκύπτοντο. Ὁ μέντοι Θεὸς δεῖ ξαι πᾶσι βουλόμενος ἄνωθεν, οἷον φῶς ἐν ταῖς τοῦ βίου τοῦδε δυσμαῖς ἐκρύπτετο, μεγίστη ταύτην μετὰ τέλος θεοσημία τιμᾷ. Ηδη γὰρ ἀπολιπούσης αὐτὴν τῆς ψυχῆς μεσούσης ἡμέρας, αἰθίας ούσης, καὶ τοῦ ἡλίου φαιδρότατα λάμποντος, στέ φανος οἷος ἐν τῷ οὐρανῷ διαφαίνεται, δι᾿ ἀστέρων τὸν κύκλον περιγραφόμενος, ἐν τῷ μέσῳ δὲ τοῦ στεφάνου σταυρὸς καθωρᾶτο λαμπροῖς ἄστρασι καὶ οὗτος σχηματιζόμενος. Τοῦ θαύματος οὖν οὕτως ἅπασι γενομένου καταφανούς, ὁ ἐπίσκοπος Παύλος ἔτι περὶ τὴν Λευχὴν κώμην διάγων, καὶ τὸ παρά δοξον τοῦτο θέαμα ὀφθαλμοῖς ἰδίοις παραλαμβάνων, γείῳ Πνεύματι κινηθείς, Ἡ κυρία Ξένη, πρὸς τοὺς συνειλεγμένους ἔφη, κεκοίμηται, καὶ ταύτης ἄρα τὸ σημεῖον τοῦ στεφάνου τοῦτο καὶ τοῦ σταυροῦ. ΤΕ XIV. Postquam autem ab eo fuit peractum sacri ΙΔ΄. Ἐπεὶ δὲ καὶ τέλος αὐτῷ τὰ τῆς ἱερᾶς εἶχε mysterii ministerium, magno studio illinc recedit: μυσταγωγίας, κατὰ σπουδὴν ἐκεῖθεν ἀνῄει· συνανῄει una vero cum eo ivit reliquus quoque populus. η δὲ αὐτῷ καὶ ὁ λοιπὸν ἅπας ὄχλος· εἶτα καὶ τῆς πόσ Deinde cum ingressi essent civitatem, vident epis. " λεως ἔνδον γενόμενοι, θεωροῦσιν οὐδὲν ὅλως διαμαρ copum nihil esse omnuino falsum sua prædictione, τόντα τὸν ἐπίσκοπον τῆς προῤῥήσεως, ἀλλὰ κατ' sed eadem hora Hospitam a rebus mundanis vero αὐτὴν τὴν ὥραν τὴν Ξένην ξάνην ὄντως γενομένην fuisse externam,qua illud signum apparuit, et hic τῶν ἐγκοσμίων, καθ᾽ ἣν ἤδη καὶ τὸ σημεῖον ἐφάνη, vir divino Spiritu amatus, de ea est hæc loculus. καὶ ὁ πνευματοφόρος οὗτος ἀνὴρ τὴ περὶ αὐτῆς Cum toto ergo populo concurrebant omnes viri et ἀνεφθέγξατο. Συνέτρεχον οὖν παμπληθεί πάντες, ἄν mulieres,cum magna vociferatione et admiratione δρες δηλαδή καὶ γυναῖκες, σὺν πολλῇ τῇ βοῇ καὶ τῷ dicentes:Gloria tibi, Christe, gloria,qui noluisti la- θαύματι, Δόξα σοι, Χριστέ, λέγοντες, δόξα τῇ μὴ lem thesaurum in terra latere. Gloria tibi,omnium λαθεῖν ἐπὶ γῆς τοσοῦτον εὐδοκήσαντι θησαυρόν Opifex,quod parvam nostram et in hodiernum us. δόξα σοι, πάντων Δημιουργέ, ὅτι καὶ Μύλασσαν τὴν que diem obscuram civitatem, tam illustrem red- μικρὴν ἡμῶν καὶ μέχρι καὶ νῦν ἄδοξον πόλιν, οὕτω dideris, et dedisti, ut posset de tali gloriari the- περιφανῆ τέθεικας, καὶ τοιούτῳ δέδωκας σεμνύνε sauro Et sic quidem omnes communiter, multo σθαι κειμηλίῳ. Καὶ οὕτω μὲν κοινώς ἅπαντες·

patriam, tuam civitatem Jerusalem. Memento au- καὶ νῦν εἰς τὴν ἄνω πατρίδα τὴν πόλιν τὴν σὴν ἱερο tem harum quoque omnium, quæ mihi secundum σαλήμ παραμβάνειν. Δέσποτα, καταξίωσον μνή spiritum conjunctæ sunt, ut sorores, et conserva σθητι δὲ καὶ τούτων πασῶν, αἱ κατὰ πνεῦμά μοι αδελφ eas superiores omnibus maligni damnonis insidiis. κως συνηρμόσθησαν, καὶ ἀνωτέρας αὐτὰς πάσης ένα Harum quoque duarun mihi præcipue conserva- έδρας τοῦ πονηροῦ διατήρησιν· καὶ τούτων δέ μου τῶν rum meniente tu,qui bonus es, et quomodo in hac, δύο τῶν κατεξαίρετον ὁμαδούλων, ὁ ἀγαθός, μνήquæ est ad tempus, vila, et fuga,et laborum, et alio- σθητι, καὶ ὥσπερ ἐν τῇ προσκαίρω ταυτῇ ζωῇ καὶ rum, quæ in externa regione feruntur, malorum φυγης ἐμοὶ καὶ πόνων καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἐν τῇ ξένη fuere sociæ, et a me perpetuo mansere insepara- κακῶν ἐκοινώνησαν, καὶ ἀχωριστοί μου μέχρι τέλους biles: ita ut nos quoque illi simus inseparabiles, διέμειναν, οὕτω κἀκεῖθειν ἡμᾶς ἀχωρίτου; εἶναι, καὶ et beata lua vita fruamur concede. τῆς παρὰ σοὶ μακαρίας ἀπολαύειν ζωῆς καταξίωσον. ΙΓ΄. Ταῦτα προσευξαμένη, μικρὸν ἐφεῖναι αὐτή τὰς ἀδελφὸς ἠξίου· οὐπερ ότι γενομένων, κακείνων ἐξελθουσῶν, τῆς κλίνης ἡ Ξένη διανασταση τῷ εὐκτη ρίῳ προσέρχεται· εἶτα ἐγκλεισαμένη καὶ γόνω δοῦσε XIII. Hæc cum præcata esset, rogavit sorores,ut eam parum dimitterent Quod quidem cum factum esset, et illæ essent egressæ, e lecto descendit Hospita, et venit ad oratorium. Deinde inclusa, cum genu fexisset in terram, intense "rabal, dua- τῇ γῇ, συντεταμένω προσηύχετο, τῶν δύο θερα bus ancillis extrinsecus eam contemplantibus. Cum ea ergo diutissime produceret orationem, vident repente lætain et claram lucem domum circumfulsisse: et cum suavem, qui dici non potest, seusissent oderem, cui nulla possunt conferri, quæ sunt in terra, aromata, statim fores aperiunt: et cum simul irruissent (o divinam Providentiam, inveniunt Hospilam feliciter obdormnisse, el ad quem desiderabat Christum esse profectam hora sext» diei Sabbati. Egressæ ergo cum fentes et vociferantes sorores convocassent, eam circumstabant, et omnes simul plangebant. Deus autem volens desuper ostendere, cujusmodi lux celabatur in occasu bujus vitæ, maximo signo eam honorat post mortem. Cum enim cam jam reliquisset – anima meridie, essetque aer serenus, et sol resplenderet clarissime, in cœlo apparet veluti quædam corona, quæ stellis circulum circumscribebat: in medio autem coronæ cernitur crux, quæ ipsa quoque erat stellis lucidis figurata. Cum ergo miraculum sic evasisset manifestum omnibus, episcopus Paulus, qui in Leuce vico adhuc agebat, cum hoc prater spem spectaculum suis acciperet oculis, divino Spiritu motus, iis, qui congregati erant, dixit: Domina Hospita dormiit, et hoc est ejus signum coronæ et crucis. παινίδων ἔξωθεν φιλοπόνως αὐτὴν παραθεωμένων. Γῆς εὐχῆς οὖν ἐπὶ πλεῖστον αὐτῇ παρατεινο μένης, αθρόον ὁρῶσι φῶς τὸν οἶκον περιλάμψαν φαιδρόν· ἀῤῥήτου τέ τινος αἰσθόμεναι εὐωδίας, οὐδενὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἀρωμάτων εἰκαζομένης, τὰς πύο λας εὐθὺς ἀνοίγουσι καὶ συνεισπεσοῦσαι (ὦ θείας οικονομίας!), την μακαρίαν ὁρῶσι Ξένην μακαρίως ὑπνώσασαν, καὶ τὴν πρὸς ἣν ἐπεπόθησε Χριστὸν στειλαμένην, ἔκτης ὥρας καθ᾿ ἡμέρας Σάββατον Εσταμένης. Εἰξῆλθον οὖν, καὶ τὰς ἀδελφὰς ἐν κλαυθμῷ καὶ βοῇ συγκαλέσασει, περιίσταντό τε απο τὴν, καὶ ἅμα πάσαις ἐκύπτοντο. Ὁ μέντοι Θεὸς δεῖ ξαι πᾶσι βουλόμενος ἄνωθεν, οἷον φῶς ἐν ταῖς τοῦ βίου τοῦδε δυσμαῖς ἐκρύπτετο, μεγίστη ταύτην μετὰ τέλος θεοσημία τιμᾷ. Ηδη γὰρ ἀπολιπούσης αὐτὴν τῆς ψυχῆς μεσούσης ἡμέρας, αἰθίας ούσης, καὶ τοῦ ἡλίου φαιδρότατα λάμποντος, στέ φανος οἷος ἐν τῷ οὐρανῷ διαφαίνεται, δι᾿ ἀστέρων τὸν κύκλον περιγραφόμενος, ἐν τῷ μέσῳ δὲ τοῦ στεφάνου σταυρὸς καθωρᾶτο λαμπροῖς ἄστρασι καὶ οὗτος σχηματιζόμενος. Τοῦ θαύματος οὖν οὕτως ἅπασι γενομένου καταφανούς, ὁ ἐπίσκοπος Παύλος ἔτι περὶ τὴν Λευχὴν κώμην διάγων, καὶ τὸ παρά δοξον τοῦτο θέαμα ὀφθαλμοῖς ἰδίοις παραλαμβάνων, γείῳ Πνεύματι κινηθείς, Ἡ κυρία Ξένη, πρὸς τοὺς συνειλεγμένους ἔφη, κεκοίμηται, καὶ ταύτης ἄρα τὸ σημεῖον τοῦ στεφάνου τοῦτο καὶ τοῦ σταυροῦ. ΤΕ XIV. Postquam autem ab eo fuit peractum sacri ΙΔ΄. Ἐπεὶ δὲ καὶ τέλος αὐτῷ τὰ τῆς ἱερᾶς εἶχε mysterii ministerium, magno studio illinc recedit: μυσταγωγίας, κατὰ σπουδὴν ἐκεῖθεν ἀνῄει· συνανῄει una vero cum eo ivit reliquus quoque populus. η δὲ αὐτῷ καὶ ὁ λοιπὸν ἅπας ὄχλος· εἶτα καὶ τῆς πόσ Deinde cum ingressi essent civitatem, vident epis. " λεως ἔνδον γενόμενοι, θεωροῦσιν οὐδὲν ὅλως διαμαρ copum nihil esse omnuino falsum sua prædictione, τόντα τὸν ἐπίσκοπον τῆς προῤῥήσεως, ἀλλὰ κατ' sed eadem hora Hospitam a rebus mundanis vero αὐτὴν τὴν ὥραν τὴν Ξένην ξάνην ὄντως γενομένην fuisse externam,qua illud signum apparuit, et hic τῶν ἐγκοσμίων, καθ᾽ ἣν ἤδη καὶ τὸ σημεῖον ἐφάνη, vir divino Spiritu amatus, de ea est hæc loculus. καὶ ὁ πνευματοφόρος οὗτος ἀνὴρ τὴ περὶ αὐτῆς Cum toto ergo populo concurrebant omnes viri et ἀνεφθέγξατο. Συνέτρεχον οὖν παμπληθεί πάντες, ἄν mulieres,cum magna vociferatione et admiratione δρες δηλαδή καὶ γυναῖκες, σὺν πολλῇ τῇ βοῇ καὶ τῷ dicentes:Gloria tibi, Christe, gloria,qui noluisti la- θαύματι, Δόξα σοι, Χριστέ, λέγοντες, δόξα τῇ μὴ lem thesaurum in terra latere. Gloria tibi,omnium λαθεῖν ἐπὶ γῆς τοσοῦτον εὐδοκήσαντι θησαυρόν Opifex,quod parvam nostram et in hodiernum us. δόξα σοι, πάντων Δημιουργέ, ὅτι καὶ Μύλασσαν τὴν que diem obscuram civitatem, tam illustrem red- μικρὴν ἡμῶν καὶ μέχρι καὶ νῦν ἄδοξον πόλιν, οὕτω dideris, et dedisti, ut posset de tali gloriari the- περιφανῆ τέθεικας, καὶ τοιούτῳ δέδωκας σεμνύνε sauro Et sic quidem omnes communiter, multo σθαι κειμηλίῳ. Καὶ οὕτω μὲν κοινώς ἅπαντες·

tercessit temporis, et fdeles ejus ancilla, aut ή θεράπαιναι, ἢ τοῦ Θεοῦ μᾶλλον εὐάρεσται δούλει, Dei polius grals serra, e vita excedunt, et ad pedes dominæ sepeliuntur, ex veritate magis ostendi volentes, quam ex eo, quod erat humililatis legibus dispensatum: et ut per propinquitatem simul cerneretur amor et benevolentia, et servitus rursus et subjectio per ordinem. XVII. Ex quibus cumn quæ primo erat mortua, de sua fuga nihil aperuisset, quoniam secunda quoque erat paulo post moritura, sorores eam sacramento quam maxime horr.ndo adjurantes,effciunt ut nihil celet ex iis, quæ facta fuerant, et statim omnia vere narravit: undenam venerit sancta, et quibusnam claris orta sit parentibus, et quænam ei fuerit causa erroris et fugæ, nempe Dei amor inexpugnabilis, propter quem et maximos labores et immodicam sustinuerunt afflictionem: et quodnam esset ejus nomen proprium, nempe Eusebia, ita enim nominabatur a divino baptismale. Imposito aulem nomine, maluit illa vocari Hospita, propterea qucd a rebus mundanis esset plane hospes et aliena: et eliam ut magis lateret, cui latere gratum erat. XVIII. Paucis vero post diebus beatissimus quoque Paulas emigrat gloriose, qui fuit revera bonus pastor, suamque vitam post mortem comprobavit miraculis, et cum aliis eo quoque dives est Mylassa civitas. Templum vero Andres apos. toli ejus corpus tanquam sacrum suscipit. Sunt vero nec ii Mylass ornamentum, turres quæ rumpi nequeunt, thesauri sine sumptu, et bonorum omnium suppeditatores: in gloriam Patris, et Filii, et sancti Spiritus, nunc et semper, et in sacula seculorum. Amen. Ο τὸν βίον ἀπολιμπάνουσι, καὶ πρὸς τοῖς ποσὶ θάπτονται τῆς δεσποίνης, ἑλόμεναι μᾶλλον ἀπὸ τῆς ἀλη θείας, ἢ ἀπὸ τοῦ νόμοις ταπεινώσεως οἰκονομηθέντος δείκνυσθαι, καὶ ἵν᾿ ἐν αὐτῷ καὶ τὰ τῆς εὐνοίας καὶ τὰ τῆς στοργῆς, διὰ τῆς ἐγγύτητος, καὶ τὰ τῆς δουλείας πάλιν καὶ τῆς ὑποταγῆς διὰ τῆς τάξεως ὑποφαίνηται. ΙΖ΄. ἂν τῆς πρώτης θανούσης οὐδὲν περὶ τῆς ἑαυτῶν φυγῆς ἀποκαλυψάσης, ἐπεὶ καὶ ἡ δευτέρα μετὰ μικρὸν ἔμελλεν ἀποθνήσκειν, ὅρκοις ὡς ἔνι μάλιστα φρικτοῖς αἱ ἀδελφοὶ ταύτην καταλαβοῦσαι, μηδὲν τῶν γενομένων ἀποκρύψαι παρασκευάζουσι, καὶ εὐθὺς πάντα ἐκείνη διηγόρευε φιλαλήθως· ὅθεν τε ὥρμητο ἡ ἁγία, καὶ ὁποίοις ἐχρήσατο πατράσιν επισήμοις, τίς τε ὁ τῆς πλάνης αὐτῇ καὶ τῆς φυγῆς λόγος, ὅτι Θεοῦ ἄμαχος ἔρως, δι᾿ ὃν καὶ πόνους ὑπερο φυεῖς, καὶ τὴν ἄμετρον ἠνέσχοντο κακοπάθειαν, καὶ τί τὸ κυρίως αὐτῆς ὄνομα, ὅτι Εὐσεβία· τοῦτο γὰρ ἀπὸ τοῦ θείου βαπτίσματος ὠνομάζετο· τὸ δὲ καλεῖσθαι Ξένη ἐπιθετικῶς ἐκείνη, φερωνύμως δὲ μᾶλλον εἰπεῖν, διὰ τὸ ξενωθῆναι τῶν τοῦ κόσμου, προείλετο, καὶ ἵνα καὶ λάθῃ μᾶλλον, ἡ τὸ λαθείν ἀγαπήσασα. ΙΗ'. Ολίγαις δὲ ὕστερον ἡμέραις, καὶ ὁ μακαριώτατος Παῦλος εὐκλεῶς μετανίσταται, ποιμὴν ἀγαθὸς τῷ ὄντι γενόμενος, καὶ θαύμασι τὸν ἑαυτοῦ βίον μετὰ θάνατον πιστωσάμενος, καὶ πλουτεῖ μετά τῶν ἄλλων καὶ αὐτὸν ἡ Μύλασσα πόλις, καὶ τὸ τοῦ ἀποστόλου ἱερὸν ᾿Ανδρέου τὸν ἀποστόλου ἱερὸν ᾿Ανδρέου τὸν τούτου νεκρὸν ὡς ἱερὸν ὑποδέχεται, καὶ νῦν εἰσι τῇ Μυλάσσῃ κόσμος, πύργοι ἄῤῥηκτοι, ἀδάπανοι θησαυροί, καὶ πάντων ἀγαθῶν χορηγοί, εἰς δόξαν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.

VITA S. ANANIA. D. S. ANANIA APOSTOLO DAMASCI ET MARTYRE. Sæculum 1. · Acta sanctorum Bolland. ad diem 25 Januarii.) I.Sancti apostoli Ananiæ martyrium in nullis Latinorum cusis manuve exaratis codicibus reperimus: inter Metaphrasta lucubrationes exstat Latio donatum a Gentiano Herveto, editum a Lipomano tomo VI, De Vitis sa actorum 1 Octobris, quo die et illud co locavit in suo opere Surius. Nos antiquum Græcum ms. exemplar nacti, Latine ex eo vertimus, contulin usque cum Herveti interpretatione. 2. Martyrium peregisse in iis Actis traditur primo Octobris; quo eum celebrant Græci, ut omnia eorum Menologia, Menæa, Anthologion, aliique rituales Fasti indicant. Auctorum compendium ita refertur in Menologio Ilenrıcı Canisi: Commemoratio sancti apostoli Ananiæ, unius ex LXX. Hic cum esse: discipulus apostolorum, ab illis factus est episcopus Damasci, qui B. Paulum apostolorum, divina revelatione admonitus, baptizavit. Cum igitur multos in urhe Damasco et Eleutheropoli sanaret, et ad Christi fidem converteret. Licinio præsidi assistens, et Christum verum Deum esse professus aridis nervis cæditur, laniatur, atque extra urbem eductus, jussu præsidis lapidatus est, et martyrii corona donatus.» Menæa aliquanto et:am fusius: «Sancti apostoli Ananiæ Damascenus erat patria sanctus apostolus Ananias, qui Paulum jussu divino, baptismate tinxit; episcopus ejusdem civitatis. Multis igitur Damasci miraculis sanitatum effectis, multisque Eleutheropoli ad Christum adductis, ab Luciano præside nervis bubulis cæditur; lacerantur ei latera, et facibus ustulantur; de- mumque urbe jectus, lapidibus obruitur, itaque martyrium finit, et ad æterna tabernacula emigrat.» Ealein habent Maximus Cytheræus et Anthologion ab Clemente VIII approbatum. 2. Latini eodeni, quo S. Pauli conversionem, die colunt S. Anamam Martyrologium vetus Romanum a Rosweyde edi’um: «Vill Kal Febr. Conversio S Pauli. Apud Damascum S. Ananiæ, qui ipsum Paulum baptizavit. Eadem fere habent Beda, Usuards, Ado, No kerus, aliaque et scripta manu et typ's vulgata Martyrologia: e quibus omnibus tam Græcis quain Latinis hoc concinnatum clogium in Martyrologio moderno Romano: XXV Januarii, apud Damascum natalis S. Ananiæ, qui eundem apostului (de Pauli conversione egerat) baptizavit. He cum Damasci, et Eleutheropoli, alibique Evangelium prædicasset, sub Licinio judice nervis cæsus et lamiatus, demum lapidibus oppressus, martyrium consummavit.» MAPTYPION ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΕΝΔΟΞΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΝΑΝΙΟΥ. MARTYRIUM SANCTI ET GLORIOSI APOSTOLI ANANIÆ. (Græce runc primum prodit ex cod. ms. Reg. Paris. n. 1546, sæculi XIII, quem ex altero supplevimus ubi bibliopegi cu.tellus scripturam eraserat. EDIT. PAIR.) Α΄. Λουκιανοῦ τοῦ δυσσεβούς κατὰ τὰ τῆς ἐφας I. Cum impius Lucianus ad partes Orientis mépŋ ¡v BeOxyzupň [al. — er] tñ¢ 'Edeußsporódsw;, in Betagauren (2, Eleutheropoleos, ab iis qui noa Græce, Aouxizvò; in Artis, Menæis, Anthologio, et apud Cythereum. At Menologium et Martyrologium Romanum, Licinius Mendum irrep isse Biartyrologio putat Bivarius,reponeudumque L.CIi Bassi nomen; ita namque dextri Chronicon babere an. Chr. 70, n. 3.° ‹ Peregrinatio ad loca PATROL. GR. CXIV sancta li paniæ ex aliis locis orbis terrarum, a mulus quidem e diversi facta: et peregrinatio ad S. An niam, pa sum sub Licilio Basso Judææ procuratore 25 Januarii, Hispanis insuper regionibus celebris habetur.» Ita ms. Græcum: 'Ev BŋOxyauph tñe

VITA S. ANANIA. D. S. ANANIA APOSTOLO DAMASCI ET MARTYRE. Sæculum 1. · Acta sanctorum Bolland. ad diem 25 Januarii.) I.Sancti apostoli Ananiæ martyrium in nullis Latinorum cusis manuve exaratis codicibus reperimus: inter Metaphrasta lucubrationes exstat Latio donatum a Gentiano Herveto, editum a Lipomano tomo VI, De Vitis sa actorum 1 Octobris, quo die et illud co locavit in suo opere Surius. Nos antiquum Græcum ms. exemplar nacti, Latine ex eo vertimus, contulin usque cum Herveti interpretatione. 2. Martyrium peregisse in iis Actis traditur primo Octobris; quo eum celebrant Græci, ut omnia eorum Menologia, Menæa, Anthologion, aliique rituales Fasti indicant. Auctorum compendium ita refertur in Menologio Ilenrıcı Canisi: Commemoratio sancti apostoli Ananiæ, unius ex LXX. Hic cum esse: discipulus apostolorum, ab illis factus est episcopus Damasci, qui B. Paulum apostolorum, divina revelatione admonitus, baptizavit. Cum igitur multos in urhe Damasco et Eleutheropoli sanaret, et ad Christi fidem converteret. Licinio præsidi assistens, et Christum verum Deum esse professus aridis nervis cæditur, laniatur, atque extra urbem eductus, jussu præsidis lapidatus est, et martyrii corona donatus.» Menæa aliquanto et:am fusius: «Sancti apostoli Ananiæ Damascenus erat patria sanctus apostolus Ananias, qui Paulum jussu divino, baptismate tinxit; episcopus ejusdem civitatis. Multis igitur Damasci miraculis sanitatum effectis, multisque Eleutheropoli ad Christum adductis, ab Luciano præside nervis bubulis cæditur; lacerantur ei latera, et facibus ustulantur; de- mumque urbe jectus, lapidibus obruitur, itaque martyrium finit, et ad æterna tabernacula emigrat.» Ealein habent Maximus Cytheræus et Anthologion ab Clemente VIII approbatum. 2. Latini eodeni, quo S. Pauli conversionem, die colunt S. Anamam Martyrologium vetus Romanum a Rosweyde edi’um: «Vill Kal Febr. Conversio S Pauli. Apud Damascum S. Ananiæ, qui ipsum Paulum baptizavit. Eadem fere habent Beda, Usuards, Ado, No kerus, aliaque et scripta manu et typ's vulgata Martyrologia: e quibus omnibus tam Græcis quain Latinis hoc concinnatum clogium in Martyrologio moderno Romano: XXV Januarii, apud Damascum natalis S. Ananiæ, qui eundem apostului (de Pauli conversione egerat) baptizavit. He cum Damasci, et Eleutheropoli, alibique Evangelium prædicasset, sub Licinio judice nervis cæsus et lamiatus, demum lapidibus oppressus, martyrium consummavit.» MAPTYPION ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΕΝΔΟΞΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΝΑΝΙΟΥ. MARTYRIUM SANCTI ET GLORIOSI APOSTOLI ANANIÆ. (Græce runc primum prodit ex cod. ms. Reg. Paris. n. 1546, sæculi XIII, quem ex altero supplevimus ubi bibliopegi cu.tellus scripturam eraserat. EDIT. PAIR.) Α΄. Λουκιανοῦ τοῦ δυσσεβούς κατὰ τὰ τῆς ἐφας I. Cum impius Lucianus ad partes Orientis mépŋ ¡v BeOxyzupň [al. — er] tñ¢ 'Edeußsporódsw;, in Betagauren (2, Eleutheropoleos, ab iis qui noa Græce, Aouxizvò; in Artis, Menæis, Anthologio, et apud Cythereum. At Menologium et Martyrologium Romanum, Licinius Mendum irrep isse Biartyrologio putat Bivarius,reponeudumque L.CIi Bassi nomen; ita namque dextri Chronicon babere an. Chr. 70, n. 3.° ‹ Peregrinatio ad loca PATROL. GR. CXIV sancta li paniæ ex aliis locis orbis terrarum, a mulus quidem e diversi facta: et peregrinatio ad S. An niam, pa sum sub Licilio Basso Judææ procuratore 25 Januarii, Hispanis insuper regionibus celebris habetur.» Ita ms. Græcum: 'Ev BŋOxyauph tñe

VITA S. ANANIE. τὴν Δαμασκὸν χειραγωγούμενος εἴσεισι. Τῷ ᾿Ανανίᾳ apertis oculis neminem videre poterat: verum δὲ, Παρὰ τὴν Εὐθεῖαν πορεύθητι, φησί, ῥύμην, ὁ Κύριος, καὶ τῷ Ταρσετ Σκύλῳ τὰς χεῖρας περιθεὶς [/. ἐπιθ.], ἄτελε την νεφέλην τῶν ὀφθαλμών. Σκεύος γὰρ καὶ οὗτος ἔσται μοι ἐκλογῆς καὶ βαστάσει τὸ ὄνομά μου ἐνώπιον ἐθνῶν τε καὶ βασιλέων καὶ υἱῶν Ἰσραήλ. Ἤχει τοιγαροῦν ὁ θεῖος οὗτος ᾿Ανανίας κατὰ τὸ εἰρημένον αὐτῷ παρὰ Κυρίου, καὶ Σκύλῳ τήν του ήραν δύναμιν ἀποδίδωσι· οὐ γὰρ δεῖ τὰ κατὰ μέρος ἄρτι διεξιέναι, παρὸν ἀπὸ τῶν Πράξεων ταῦτα τῷ βουλομένῳ μα θεῖν. Ὁ δὲ πρὸς τε τὴν εὐσέβειαν αὐτὸς μετατίθεται, καὶ τὴν κλῆσιν τῷ τρόπῳ συμμετατίθεται, εἰς οὐρανόν τε ἄνειτι τρίτον, καὶ τῷ εὐαγγελική κηρύγματι τὴν οἰκουμένην περίεισι· τοσοῦτος τὰς εἰς Χριστὸν γενόμενος ἔρωτα, 33ος τὴν κατὰ Χριστιανών λυπσαν τὸ πρὶν ἐνομίζετο, ρώμην τε φύσεως καὶ ψυχῆς μέγεθος δι᾽ ἀμφοτέρων ἐπιδειξάμενος. Δ΄. Οὕτω μὲν οὖν ᾿Ανανίας καὶ Παῦλον πρὸς τὴν ἀληθῆ χειραγωγήσας ζωή», διπλῇ τε φωτίσας και μετὰ τοῦ δρωμένου τούτου φωτὸς, καὶ τὸ νοητων ὡς χρὴ βλέπειν παρασκευάτας, ἀνὰ τῇ Βηθαγαυρῇ κηρύστων ἐφοίτα τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ ὥσπερ τινὶ λου γική σαγήνῃ τῇ περὶ Θεοῦ καὶ θείᾳ διδασκαλία, οἷς ἂν ἐντόχοι, πάντας έφειλκε (αι. εἵλκε] πρὸς τὴν ἐπίγνωσιν. η manu ductus Damascum ingreditur. Ananiæ autem præcipit Deus: Vade, inquit, in vicum Reclum, ac Paulo Tarsensi manibus impositis, ab oculis ejus caliginem depelle. Nam et ipse mihi vas electionis erit, probabilque nomen neum coram gentibus et regibus et aliis Israel. Venit igitur divinus Anauias, sicut ei dictum erat a Domino, et Paulo videndi facultatem res ituit. Nihil vero attinet minulatiin singula persequi, cum in promptu sit ex Acribus ea, si quis voluerit, cognoscere. Ille aulem et ad pietatem convertitur, et nomen simul mutat cum moribus,ascenditque in tertium cœlum, atque Evangelium praedicans orbem circuit terrarum tantus amore erga Christum effec1us, quantus rabie adversus Christianos prius existimabatur, utroque et robur natura et auimi magnitudinem ostendens. IV.Su: ergo Ananias cum Paulum ad veram perduxisset vitam,dupliciterque illuminasset, et cum hac qua oculis cernitur luce, ad eain quoque,quæ intelligentia percipitur, ut oportet intuendam preparasset, ibat per Bethagauren prædicans Evangelium, et veluti rationali quadam sagena, divina scilicet doctrina, in quos inciderat omnes ad Dei cognitionem pertrahebat. V. Cum in his versaretur, comprehenditur ab iis quorum munus erat venari Christianos, atque ad filium tenebrarum Lucianum præsidem perducitur. Ille vero mox in publico theatro præsidet: virum autem plurium admiratur, emicanΕ'. Ἐν τούτῳ δὲ ὢν συλλαμβάνεται παρὰ τῶν οἷς ἔργον θηρεύειν Χριστιανούς, καὶ τῷ τοῦ σκότους υἱῷ Λουκιανῷ τῷ ἡγεμόνι προσάγεται. Ὁ δὲ ἐπὶ πανδή - μου μὲν εὐθὺς τοῦ θεάτρου προκάθηται, διὰ πολλοῦ δὲ θαύματος τὸν ἄνδρα ποιεῖται, κάλλος τε ὁρῶν οἷον τῇ ὄψει ἐπιφαινόμενον, καὶ τὰ τοῦ ἤθοὺ εὖ κεκρα-Glem cernens eximiam aspectus venustalem, et μένα, καὶ γλῶτταν πολλαῖς ταῖς χάρισι βρύουσαν. Ταῦτα ἰδὼν, ἐπὶ προσώπειον χρηστότητος κατα- " φεύγει, καὶ τὴν ἐπιείκειαν ὑποκρίνεται, πολλὴν εἴσω τὴν ἀγριότητα κατακρύπτων· πρὸς τὸ ἱλαρόν τε τὸ φθέγμα μεταβαλών, Πείσθητί μοι, φησίν 'Ανανία, τα χρηστὰ συμβουλεύοντι, καὶ τοῖς ἡμετέροις θεοῖς συνθέμενος. Αρνησαι ὃν κηρύσσεις ἐσταυρωμένον, μηδὲ τὸ τῆς ὥρας οὕτως ἀξιοθέατον ἀνάλωμα γίνεσθαι βασάνων [αι. βασ. γενέσεαι] παρασκευάσῃς. Ο δὲ, Θεὸν ἀληθινὸν, εἴρηκε, προσκυνῷ, αὐτῷ τε προςανέχομαι [al. προσανέχω], καὶ αὐτὸν μόνον ὁρῶ, καὶ οὐδὲν ἂν ἐκείνου μοι γένοιτο ήδιον, οὗ καὶ διάκονος ἐγώ, πρός τε τὴν τοῦ Παύλου ἐπίγνωσιν, καὶ τὴν τῶν ὀφθαλμῶν ἀναβλεχιν, οἶδε γεγενημένος· ὃς Σαῦλος μὲν τὸ πρὶν ὠνομάζετο, Παύλος δὲ παρὰ Κυρίου τὰ νῦν μετωνόμασται, ἅτε καταπαύσας τοῦ τῆς ἀγνοίας σάλου, καὶ τῷ βεβαίῳ καὶ μόνῳ λιμένι, τῇ τοῦ ἀμοῦ Χριστοῦ πίστει, προσπελάσας δι' ἐπι γνώσεως. Γ΄. Καὶ ὁ ἡγεμὼν, Εοικάς μοι, φησί, τῷ μεγέ θεῖ πεποιθὼς καὶ τῇ ῥώμη τοῦ σώματος, καὶ κατ' αὐτῶν ἄραι τὴν ὀφεὺν τῶν κολάσεων. Οθεν δὴ καὶ τὸ συνετὸν εἰς ἀσυνεσίαν σοι περιέστη, καὶ τὸ περιόν De nomine • Sauli et Paul:» multa habet Thomas Massutius Duster in Vita S. Pauli lib. 1, cap. 1. · Σάλος commotionem, tumultum, ac maris singularem morum compositionem, ac linguam multis gratiis fuentem. Hæc cernens larvam benignitatis induit, ac mansuetudinem simulat, multam intus occullans feritatem, et sermone ad hilaritatem composito: Crede mini, inquit, Auania, utilia suadenti, et diis nostris assensus, repudia quem prædicas crucifzum: neque eficias ut forma hæc aspectu longe pulcherrima suppli ciis consumatur. ille autem: Deum verum, inquit, adoro, ipsi adhæreo, ipsum solum specto, ueque eo mihi quidquam esse dulcius potest: cujus ego el ad Pauli mentem veritatis cognitione abundam, et visum oculis ejus restituendum minister effectus sum: qui Saulus quidem prius dicebatur, Paulus vero a Domino mutato nomine appellatus est, ut qui superata ignorantiæ jactatione ad firmum ae solum portum, Jesu mer fidem, per agnitionem accesserit. Vl.Videris,inquit judex, magnitudine ac robore corporis fretus, adversus ipsa supplicia tollere supercil um. Quare et sapientia tbi in dementiam conversa est,et abundanti prudentia, ut video, jictationem significat. Εa auctor alludi,quasi inde Sauli ductum sit nomen. At παύτις, quies est, παύειν quiescere.

VITA S. ANANIE. τὴν Δαμασκὸν χειραγωγούμενος εἴσεισι. Τῷ ᾿Ανανίᾳ apertis oculis neminem videre poterat: verum δὲ, Παρὰ τὴν Εὐθεῖαν πορεύθητι, φησί, ῥύμην, ὁ Κύριος, καὶ τῷ Ταρσετ Σκύλῳ τὰς χεῖρας περιθεὶς [/. ἐπιθ.], ἄτελε την νεφέλην τῶν ὀφθαλμών. Σκεύος γὰρ καὶ οὗτος ἔσται μοι ἐκλογῆς καὶ βαστάσει τὸ ὄνομά μου ἐνώπιον ἐθνῶν τε καὶ βασιλέων καὶ υἱῶν Ἰσραήλ. Ἤχει τοιγαροῦν ὁ θεῖος οὗτος ᾿Ανανίας κατὰ τὸ εἰρημένον αὐτῷ παρὰ Κυρίου, καὶ Σκύλῳ τήν του ήραν δύναμιν ἀποδίδωσι· οὐ γὰρ δεῖ τὰ κατὰ μέρος ἄρτι διεξιέναι, παρὸν ἀπὸ τῶν Πράξεων ταῦτα τῷ βουλομένῳ μα θεῖν. Ὁ δὲ πρὸς τε τὴν εὐσέβειαν αὐτὸς μετατίθεται, καὶ τὴν κλῆσιν τῷ τρόπῳ συμμετατίθεται, εἰς οὐρανόν τε ἄνειτι τρίτον, καὶ τῷ εὐαγγελική κηρύγματι τὴν οἰκουμένην περίεισι· τοσοῦτος τὰς εἰς Χριστὸν γενόμενος ἔρωτα, 33ος τὴν κατὰ Χριστιανών λυπσαν τὸ πρὶν ἐνομίζετο, ρώμην τε φύσεως καὶ ψυχῆς μέγεθος δι᾽ ἀμφοτέρων ἐπιδειξάμενος. Δ΄. Οὕτω μὲν οὖν ᾿Ανανίας καὶ Παῦλον πρὸς τὴν ἀληθῆ χειραγωγήσας ζωή», διπλῇ τε φωτίσας και μετὰ τοῦ δρωμένου τούτου φωτὸς, καὶ τὸ νοητων ὡς χρὴ βλέπειν παρασκευάτας, ἀνὰ τῇ Βηθαγαυρῇ κηρύστων ἐφοίτα τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ ὥσπερ τινὶ λου γική σαγήνῃ τῇ περὶ Θεοῦ καὶ θείᾳ διδασκαλία, οἷς ἂν ἐντόχοι, πάντας έφειλκε (αι. εἵλκε] πρὸς τὴν ἐπίγνωσιν. η manu ductus Damascum ingreditur. Ananiæ autem præcipit Deus: Vade, inquit, in vicum Reclum, ac Paulo Tarsensi manibus impositis, ab oculis ejus caliginem depelle. Nam et ipse mihi vas electionis erit, probabilque nomen neum coram gentibus et regibus et aliis Israel. Venit igitur divinus Anauias, sicut ei dictum erat a Domino, et Paulo videndi facultatem res ituit. Nihil vero attinet minulatiin singula persequi, cum in promptu sit ex Acribus ea, si quis voluerit, cognoscere. Ille aulem et ad pietatem convertitur, et nomen simul mutat cum moribus,ascenditque in tertium cœlum, atque Evangelium praedicans orbem circuit terrarum tantus amore erga Christum effec1us, quantus rabie adversus Christianos prius existimabatur, utroque et robur natura et auimi magnitudinem ostendens. IV.Su: ergo Ananias cum Paulum ad veram perduxisset vitam,dupliciterque illuminasset, et cum hac qua oculis cernitur luce, ad eain quoque,quæ intelligentia percipitur, ut oportet intuendam preparasset, ibat per Bethagauren prædicans Evangelium, et veluti rationali quadam sagena, divina scilicet doctrina, in quos inciderat omnes ad Dei cognitionem pertrahebat. V. Cum in his versaretur, comprehenditur ab iis quorum munus erat venari Christianos, atque ad filium tenebrarum Lucianum præsidem perducitur. Ille vero mox in publico theatro præsidet: virum autem plurium admiratur, emicanΕ'. Ἐν τούτῳ δὲ ὢν συλλαμβάνεται παρὰ τῶν οἷς ἔργον θηρεύειν Χριστιανούς, καὶ τῷ τοῦ σκότους υἱῷ Λουκιανῷ τῷ ἡγεμόνι προσάγεται. Ὁ δὲ ἐπὶ πανδή - μου μὲν εὐθὺς τοῦ θεάτρου προκάθηται, διὰ πολλοῦ δὲ θαύματος τὸν ἄνδρα ποιεῖται, κάλλος τε ὁρῶν οἷον τῇ ὄψει ἐπιφαινόμενον, καὶ τὰ τοῦ ἤθοὺ εὖ κεκρα-Glem cernens eximiam aspectus venustalem, et μένα, καὶ γλῶτταν πολλαῖς ταῖς χάρισι βρύουσαν. Ταῦτα ἰδὼν, ἐπὶ προσώπειον χρηστότητος κατα- " φεύγει, καὶ τὴν ἐπιείκειαν ὑποκρίνεται, πολλὴν εἴσω τὴν ἀγριότητα κατακρύπτων· πρὸς τὸ ἱλαρόν τε τὸ φθέγμα μεταβαλών, Πείσθητί μοι, φησίν 'Ανανία, τα χρηστὰ συμβουλεύοντι, καὶ τοῖς ἡμετέροις θεοῖς συνθέμενος. Αρνησαι ὃν κηρύσσεις ἐσταυρωμένον, μηδὲ τὸ τῆς ὥρας οὕτως ἀξιοθέατον ἀνάλωμα γίνεσθαι βασάνων [αι. βασ. γενέσεαι] παρασκευάσῃς. Ο δὲ, Θεὸν ἀληθινὸν, εἴρηκε, προσκυνῷ, αὐτῷ τε προςανέχομαι [al. προσανέχω], καὶ αὐτὸν μόνον ὁρῶ, καὶ οὐδὲν ἂν ἐκείνου μοι γένοιτο ήδιον, οὗ καὶ διάκονος ἐγώ, πρός τε τὴν τοῦ Παύλου ἐπίγνωσιν, καὶ τὴν τῶν ὀφθαλμῶν ἀναβλεχιν, οἶδε γεγενημένος· ὃς Σαῦλος μὲν τὸ πρὶν ὠνομάζετο, Παύλος δὲ παρὰ Κυρίου τὰ νῦν μετωνόμασται, ἅτε καταπαύσας τοῦ τῆς ἀγνοίας σάλου, καὶ τῷ βεβαίῳ καὶ μόνῳ λιμένι, τῇ τοῦ ἀμοῦ Χριστοῦ πίστει, προσπελάσας δι' ἐπι γνώσεως. Γ΄. Καὶ ὁ ἡγεμὼν, Εοικάς μοι, φησί, τῷ μεγέ θεῖ πεποιθὼς καὶ τῇ ῥώμη τοῦ σώματος, καὶ κατ' αὐτῶν ἄραι τὴν ὀφεὺν τῶν κολάσεων. Οθεν δὴ καὶ τὸ συνετὸν εἰς ἀσυνεσίαν σοι περιέστη, καὶ τὸ περιόν De nomine • Sauli et Paul:» multa habet Thomas Massutius Duster in Vita S. Pauli lib. 1, cap. 1. · Σάλος commotionem, tumultum, ac maris singularem morum compositionem, ac linguam multis gratiis fuentem. Hæc cernens larvam benignitatis induit, ac mansuetudinem simulat, multam intus occullans feritatem, et sermone ad hilaritatem composito: Crede mini, inquit, Auania, utilia suadenti, et diis nostris assensus, repudia quem prædicas crucifzum: neque eficias ut forma hæc aspectu longe pulcherrima suppli ciis consumatur. ille autem: Deum verum, inquit, adoro, ipsi adhæreo, ipsum solum specto, ueque eo mihi quidquam esse dulcius potest: cujus ego el ad Pauli mentem veritatis cognitione abundam, et visum oculis ejus restituendum minister effectus sum: qui Saulus quidem prius dicebatur, Paulus vero a Domino mutato nomine appellatus est, ut qui superata ignorantiæ jactatione ad firmum ae solum portum, Jesu mer fidem, per agnitionem accesserit. Vl.Videris,inquit judex, magnitudine ac robore corporis fretus, adversus ipsa supplicia tollere supercil um. Quare et sapientia tbi in dementiam conversa est,et abundanti prudentia, ut video, jictationem significat. Εa auctor alludi,quasi inde Sauli ductum sit nomen. At παύτις, quies est, παύειν quiescere.

Sæculum v. Acta senctorum Bolland. ad diem 26 Januarii.) Xenophontem, ac Mariam illius conjugem, eorumque liberos Arcadium et Joannem, senatoria di gnitate amplissimisque possessionibus abdicatis, monasticam vitam Hierosolymis pari animorum ardore professos, venerantur Græci hoc die officio ecclesiastico. Ita namque Anthologion a Cleinerte VIII approbatum: Eodem mense, die 26, san-ti Patris nostri Xenophontis et sociorum. San tus hic Xenophon Constantinopoli erat, externarum opum copia alfluens, at multo etiam interna erga Deum religione clarior, qui cum duos filies suos Arcadium et Joannem, Berytum urbem in Phœnice sitam,ad juris leguinque disciplinam et scientiam consequendam, missos, naufragium fec sse intelle xisset, ad eos conquirendos una cum uxore profectus est domo tandemque Hi rosolymis eos reperit, monachico habitu indatos: ubi et ipse ac conjux solitariam an plexi vitam, evusque ambo in stadio virtutis provecti sunt, ut eorum quoque filii, ut miracula etiam patrarent. Perseverarunt autem om nes in Dei servitio, ac tandem ad eum emigrarunt.» II. Eadem habet Maximus Cythereus, ac Meræa, sed hæc multis præterea antiphonis eos celebrant. Referuntur quoque in Græco Menologio. Latinis Galesinius ad hunc diem ista scribit: «In Græcia S. Xenophontis confessoris. His excellenti in Deum pietate, ergaque pauperes benignitate incredi bili, Hierosolymam profectus monasticæ vitæ instituta suscepit: in eaque vivendi ratione ita se ex coluit, ut Dei gratia ac domo multis mirabiliter gestis rebus, ac'aque sanctissime vita abierit ad Dominum.» In notis accepi-se se hæc e monumentis Græcis scribit: at mirum est eum Mariæ ac filiorum non meminisse. Eadem ex Galesinio recitat Canisius in posteriori editione. Molanus in addit. ad Usuardum: Die 26, sancti Patris Xenophontis, et comitatus ipsius. ▸ III. Idem porro Anthologion S. Januarii ista habet: Eodem mense, die octavo, S. Xenophontis et sociorum, et S. Marciani presbyteri, etc. Quo die Philippus Ferrarius in generali Catalogo sanc torum: Constantinopoli S. Xenophontis confessoris.» Menæa 6 Martii Arcadium referunt, filiumno Xenophontis an alium, nobis incompertuni; ista solum habent: Eodem die,sancti Patris nostri Arcadii. «Lumbos qui sub intelligentiam cadunt, virtutibus præcinctus, Egregio ornatus cingulo, Arcadi, ad cœlum curris › IV. Vitam S. Xenophontis et sociorum, a Simeone Metaphraste, aut alio quopiam vetustiore auc tore, conscriptam, acceperat Rosweydus e codice Græco bibliothecæ Christianissimi regis. Eam Latine vertit Ortho Zylius noster, hactenus nunquam luci datam. M. Qua ætate vixerit S. Xenophon, ex Nicephoro Callisto liquet. Is 1. xiv, c. 52, com de magno Euthymio egisset, de quo nos 27 Januarii, de X-na, sive Eusebia, de qua 24 Jan., de Eudocia Au gusta, e aliis qui quinto sæculo, sanctitatis opinione illustres exstitere, ista adnectit: «Præ'erea celeberrimus ille Xenophon iisdem temporibus floruit, qui prius senatorii ordinis fuerat, non minus externis opibus, quam internis animi dotibus conspicuus. Miseaat is Berytum, quæ Pœnices urbs est, disciplinæ et lequm discendarum gratia, Arcadium et Joannem filios suos. Cum autem ii naufragium in mari passi essent, ad eos perquirendos una cum conjuge | rofsctus est. Porro ubi eos Hierosolymis monasticum institutum omnes complexos invenit, ipse quoque, et cum eo conjux, tranquillioris vitæ habitum induunt. Ad eam vero omnes virtutem pervenere, ut et faciendorum miraculorum gratiam a Deo consecuti sint. Cumque acceptam Deo vitam egissent, ad eum tandem emigrarunt.»

ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΓΙΟΥ ΤΕΚΝΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΙ ΑΡΚΑΔΙΟΥ. SANCTI XENOPHONTIS ET FILIORUM EJUS JOANNIS ET ARCADII. (Textus Græcus, hactenus nunquam luci datus prodit ex cod. Reg. Paris. n. 1456. Edit. Patr.) CAPUT I. Xenophontis patria, conjux, liberi. I. Xenophon, admirandus ille, ex ea civilate oriendus est,quæ reliquas tum pulchritudine, tum magnitudine,tum situ cæterisque rebus superat, et Constantino Magno.primo inter Christianos imperatore (qui vera fidei professione æque religiosissima confirmatione clarissimus fuit), Lunquam conditore suo gloriatur Quod igitur inter civitates illa civitas,hoc ipsum Xenophon inter viros fuit; alatis fore eximius, virtute prorsus eminens,80natoria dignitate conspicuus, neque primis gloriæ insignibus ulli secundus. Sed et maximis affuebat divitiis, earumque rerum copia, quæ, ut Jobus loquitur 1,bonæ videntur. Quare non abs re cum. illo dicere potuit: • Fluunt viæ meæ butyro, et montes me fluant lacte.» II. Verum quantum opibus eminebat,tantum cogilatione demittebatur, majore virtutum opulentia deorsum vergens. Non solum eniu Xenophon illa splendoris ornamenta, sed multo magis virtutum similitudinem cum Jobo sibi communem of lendit; eumden praterea referens tum tentationibus,tum consolatione, tum tentationum victoria, quam a summa Dei bonitate, propiticque divini oculi in tales virtutumn cultures respectu, consecutus fuit, Itaque divinus hic vir beatitudinem suam non fao cultatibus aut amplitudine metiebatur,neque (qua erat sapientia) ex vanitate sibi gloriolam con1 Job. ΧΧΙΧ, 6. Α΄. Ξενοφῶν ὁ θαυμάσιος, ἔφυ μὲν ἐκ ταύτης τῶν πόλεων, ἢ πασῶν τῶν ἄλλων κάλλει τε καὶ μεγέθει, καὶ θέσει, καὶ τοῖς ἄλλοις κρατεῖ, ἧς οἰκιστὴς ὁ πρῶτος ἐν Χριστιανοῖς βασιλεύς Κωνσταντίνος δ Μέγας, ὁ τῆς εὐσεβοῦς πίστεως ὁμολογητής ἅμα καὶ βεβαιωτής εὐσεβέστατος. Οπερ οὖν ἡ πόλις ἐν πόλεσι, τοῦτο καὶ Ξενοφῶν ἐν ἀνδράσι· πρῶτος ἐν ὥρᾳ βίου, καὶ τὴν ἀρετὴν ἀπαράμιλλος, ὃς τῆς συγκλήτου βουλῆς ὑπάρχων, καὶ τῶν τὰ πρῶτα φερόντων εἰς δόξαν οὐδενὸς δεύτερος, ἔτι καὶ πλούτῳ πολὺς ἦν, καὶ κατὰ τὸν θεῖον Ιὼς τοῖς δοκοῦσι τού τοις ἀγαθοῖς εὐθηνούμενος, ὡς καὶ αὐτὸν εὐκαίρως μετ᾿ ἐκείνου λέγειν, ὅτι ο Χέονταί μου αἱ ὁδοὶ βουτύρῳ, τὰ δὲ ὄρη μου χέονται γάλακτι.» Β΄. ᾿Αλλὰ ὅσῳ πλούτῳ λαμπρὸς ἦν, τοσούτῳ δὴ τῷ φρονήματι ταπεινὸς, καὶ πλούτῳ βρίθων τῆς ἀρετῆς μείζονι. Δέδεικτο γὰρ Ξενοφῶν οὐ τῇ λαμπρότητι μόνον τῶν κατὰ κόσμον Ἰώβ, ἀλλὰ καὶ πολλῷ πλέον [τῇ τῆς ἀρετῆς ὁμοιότητι, προσθήσω δ᾽ ὅτι καὶ τοῖς πειρασμοῖς, καὶ τῇ παρακλήσει καὶ λύσε τῶν πειρασμῶν· ὅπερ ἐστὶ τῆς πολλῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ, καὶ τῶν εὐμενὲς βλεπόντων ὀφθαλμῶν ἐκείνου πρὸς τοὺς οὕτω δι᾿ ἀρετὴν πάσχοντας. Ὁ τοίνυν θετος οὗτος ἀνήρ, οὐ του πλούτου καὶ τῆς περιφανείας μακάριον ἑαυτὸν ἡγεῖτο, οὐδὲ καύχημα ἴδιον ὁ σοφὸς ἐποιεῖτο τὴν ματαιότητα, μᾶλλον μὲν

fabat, verum hisce rebus addictos esse miserri- οὖν καὶ τοὺς οὕτως ἔχοντας αθλίους ἔκρινε καὶ mos,et mentis inopia laborare judicabat.Creolebat λίαν ἐπιδεῖς τὴν διάνοιαν· ἀλλ᾽ ἐν τούτῳ Ξενητών enim in eo summam suæ felicitatis consistere, si sciret atque cognosceret Dorninum, si eum lime ret,s que adhaereret præceptis ejus. Atque hinc, ut divinus David est auctor, major m gloriam alque divitias habuit in domo suaª Hinc en m idem David existimal, hæc sæpenumero Dominum timentibus reddi a potentissima maximeque liber rali optimi Numinis manu. ἐνόμιζειν ἑαυτῶν μακαρισμού ἄξιον, ἐν τῷ συνιεῖν καὶ γινώσκειν τὸν Κύριον, καὶ αὐτὸν φοβεῖσθαι, καὶ τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ περιέχεσθαι. Καὶ διὰ τοῦτο μαλλον δόξαν ἔσχε καὶ πλούτον, ὥς φησιν ὁ θεῖος Δαβίδ, ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Βούλεται γάρ οὗτος ἀντιδίδοσθαι, καὶ ταῦτα πολλάκις, τοῖς φοβουμένοις τὸν Κύριον παρὰ τῆς πολλὰ καὶ δυναμένης καὶ δωρουμένης τοῦ ἀγαθού δεξιᾶς θεού. III.Cæterum legitima illi conjux fuit, Maria no- Γ΄. Συνάπτεται δὲ αὐτῷ καὶ νόμῳ γάμου γυνή mine, claris parentibus nata,marito vita ac mo- τῶν εὖ γεγονότων (Μαρία ταύτῃ τὸ ὄνομα), ἢ καὶ rum vere consors. Ex hac duo illi nati sunt filii, βίου καὶ τρόπου κοινωνὸς αὐτῷ γίνεται, καὶ δύο Joannes atque Arcadius, quorum summam curam παῖδας τῷ μακαρίῳ γεννᾷ· ῶν τὸν μὲν Ἰωάννην, habuit, ut ad eos non corporis tantum bona, sed Αρκάδιον δὲ τὸν ἕτερον, ὀνομάτας, πολλὴν εἶχε καὶ etiam virtutis doctrinæque luculenta perveniret g! φοτέρων πρόνοιαν, ὥστε μὴ τῆς οὐσίας μόνον τῆς hæreditas: quæ et possessoribus opes servat, et πατρικῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀρετῆς, καὶ τῆς παιδείας facit ut has ipsi potius possileant, quam ab iis κληρονόμους αὐτοὺς ἀποδείξαι, ἡ καὶ τὸν πλοῦτον male possideantur: neve aut illiberaliter eas con- ο δε σώζειν τοῖς κεκτημένοις, καὶ ποιεῖν ἔχειν αὐτὸν οἶδε tineant aut improvide expeudan' In utroque enim μᾶλλον ἢ ὑπ' ἐκείνου κακοὺς ἔχεσθαι, καὶ ἢ συνέχει par inest turpido,si sine rationis ac temporis mo- δουλοπρεπέστερον, ἢ ἀναλίσκειν ἐπισφαλέστερον, do, aut largiter effluant, ubi non decet, aut parce Αμφότερα γάρ ἴσην ἔχει τὴν ἀτοπίαν, λόγου και tenuiterque stringantur, cum,quod Paulus dilau- καιροῦ λειπόμενα, καὶ τὸ δαψιλῶς ῥέειν ἔνθα μὴ δ', dans beatissimum prædicat, in benedictionibus καὶ τὸ φειδωλὸν εἶναι καὶ μικρολόγον ἔνθα τὸ σπεί seminandum fuerit.Quamobrem liberos doctrina ρειν ἐπ᾿ εὐλογίαις, ὅ φησι Παύλος, μακάριον καὶ omni Xenophon implet, sive ea, quæ linguam ele- ἐπαινετόν. Διὰ τοῦτο καὶ πάσης αὐτοὺς παιδείας πληρ gantiis Gracanicis excolit, sive altera, quæ secun- ροῖ, ὅτη τε τῆς Ἑλληνικῆς φιλοκαλίας ἐστὶ τὴν γλῶτε dum Deum est, philosophia; qua partim mores την ἀσκοῦτα, καὶ ὅση τῆς κατὰ Θεὸν φιλοσοφίας τὰ exornantur, partim animus ad Numinis amorem τε ἤθη κοσμοῦσα, καὶ τὴν ψυχὴν πρὸς φιλοθείαν ἀνα extollitur Postquam vero etiam legum scientia eos άγουσα. Ἐπεὶ δὲ καὶ νόμον αὐτοὺς ἠβούλετο γνώσιν imbui voluit,ad Berytum urbem, quæ hac tempes- ἔχειν, πρὸς πόλιν Βηρυτὸν ἐκπέμπει (εκείνη γὰρ tate viris legum peritissimis ferebat maxime, haud – τότε τοῖς πολλὴν ἔχουσι περὶ τῶν νόμως μελέτην gravate dimisit. Qua in re sese patrem vere filios ανδράσιν ἤθει) πατρὸς ὄντως φιλόπαιδος ἐπιδείξας amnantem prodidit, salius ducens, filiorum con- ἔργον, υἱῶν ὁμιλίας ὑπομεῖναι στέρησιν αὐτὸς ἀνα spectu tantisper carere, quam illos seriarum uti- σχόμενος, ᾗ ἐκείνους ἀποστερῆσαι τινος των σπον ἢ liumque rerum perceptione fraudare. δαίων καὶ ὠφελίμων. CAPUT II. Eger filios accersil, instruit: divina ope curatur. IV.His itaque studiis cum gnaviter incumberent filii, in morbum gravissimum parens incidit. Ac morbus quidem mortem minabatur, sed illorum absentia morte gravior erat,cum veliementer metueret, ne jucundissimo eorumdem conspectu, ac desideratissinia dulcissimorum pignorum consuetudine frustratus ex hac vita raperetur. Igitur el celeriter advocantur, et citissime advolant,de ideriorum alis sublevati, viæque longitudinem ardore mentium contrahentes. Non tantum enim amabantur,sed et non minus ainabant, neque solon a natura, verum etiam a virtute, quaun desideriis mutuis alerent, huic incitabantur; sic ut vere filii essent, qui tune in parentein summo amore ferrentur, tumn vicissim a parente plurimum diligerentur. Quare ubi in dulcissimos filiorum vultus conjicere oculos parenti licuit, confestim morbo levari coepit, et a præsentis voluptatis magnitudine 3 Psal. CXI, 3. 9° Cor. 1x, 6.. Δ'. Ἔτι δὲ περὶ τὴν τοιαύτην ἄσκησιν τῶν παίδων ασχολουμένων, ὁ πατήρ νήσῳ περιπίπτει δεινῇ καὶ ἡ μὲν νόσος ἠπείλει θάνατον, ἡ δὲ τῶν παίδων στέρησις καὶ θανάτου πλεον Ελύπει, μὴ οὕτω φθάσας αθέατος ἀπέλθοι καὶ ἀνομίλητος φιλτάτων ὄψεων ὁμιλίας ποθεινοτάτης. Διὰ τοῦτο καὶ μετακαλείται τάχιον, καὶ αὐτοὶ παρῆσαν οὐκ εἰς μακράν, πόθου πτεροις κουφιζόμενοι, καὶ τὸ πολὺ τῆς ὁδοῦ βραχύ τη θέρμη τῆς ψυχῆς ποιούμενοι. Οὐ γὰρ ἐφιλοῦντο μόνον, ἀλλὰ καὶ οὐδὲν ἧττον ἐφίλουν, οὐ τὸ πᾶν ἔχοντες ἁπλῶς ἐκ τῆς φύσεως, ἀλλὰ καὶ ἀφορμάς εἰς πόθον ἀλλήλοις ἀπὸ τῆς ἀρετῆς νέμοντες, ὡς εἶναι τούτους φιλοπάτορας υἱοὺς πατρὸς σὺν ἀλησ θείᾳ φιλόπαιδος. Ἰδὼν δὲ τοὺς παῖδας, καὶ πρὸς γλύνεται ὄψιν όμματα προσβαλών, ῥᾴων εὐθὺς γίνε ται, καὶ κουφοτέρας ὥσπερ τῆς νόσου διὰ τὴν παρα οὖσαν ἡδονὴν αἰσθάνεται. Λύει γὰρ πολλάκις εσ φροσύνης ὑπερβολὴ νόσον σώματος, ὥσπερ καὶ μὴ είς

fabat, verum hisce rebus addictos esse miserri- οὖν καὶ τοὺς οὕτως ἔχοντας αθλίους ἔκρινε καὶ mos,et mentis inopia laborare judicabat.Creolebat λίαν ἐπιδεῖς τὴν διάνοιαν· ἀλλ᾽ ἐν τούτῳ Ξενητών enim in eo summam suæ felicitatis consistere, si sciret atque cognosceret Dorninum, si eum lime ret,s que adhaereret præceptis ejus. Atque hinc, ut divinus David est auctor, major m gloriam alque divitias habuit in domo suaª Hinc en m idem David existimal, hæc sæpenumero Dominum timentibus reddi a potentissima maximeque liber rali optimi Numinis manu. ἐνόμιζειν ἑαυτῶν μακαρισμού ἄξιον, ἐν τῷ συνιεῖν καὶ γινώσκειν τὸν Κύριον, καὶ αὐτὸν φοβεῖσθαι, καὶ τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ περιέχεσθαι. Καὶ διὰ τοῦτο μαλλον δόξαν ἔσχε καὶ πλούτον, ὥς φησιν ὁ θεῖος Δαβίδ, ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Βούλεται γάρ οὗτος ἀντιδίδοσθαι, καὶ ταῦτα πολλάκις, τοῖς φοβουμένοις τὸν Κύριον παρὰ τῆς πολλὰ καὶ δυναμένης καὶ δωρουμένης τοῦ ἀγαθού δεξιᾶς θεού. III.Cæterum legitima illi conjux fuit, Maria no- Γ΄. Συνάπτεται δὲ αὐτῷ καὶ νόμῳ γάμου γυνή mine, claris parentibus nata,marito vita ac mo- τῶν εὖ γεγονότων (Μαρία ταύτῃ τὸ ὄνομα), ἢ καὶ rum vere consors. Ex hac duo illi nati sunt filii, βίου καὶ τρόπου κοινωνὸς αὐτῷ γίνεται, καὶ δύο Joannes atque Arcadius, quorum summam curam παῖδας τῷ μακαρίῳ γεννᾷ· ῶν τὸν μὲν Ἰωάννην, habuit, ut ad eos non corporis tantum bona, sed Αρκάδιον δὲ τὸν ἕτερον, ὀνομάτας, πολλὴν εἶχε καὶ etiam virtutis doctrinæque luculenta perveniret g! φοτέρων πρόνοιαν, ὥστε μὴ τῆς οὐσίας μόνον τῆς hæreditas: quæ et possessoribus opes servat, et πατρικῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀρετῆς, καὶ τῆς παιδείας facit ut has ipsi potius possileant, quam ab iis κληρονόμους αὐτοὺς ἀποδείξαι, ἡ καὶ τὸν πλοῦτον male possideantur: neve aut illiberaliter eas con- ο δε σώζειν τοῖς κεκτημένοις, καὶ ποιεῖν ἔχειν αὐτὸν οἶδε tineant aut improvide expeudan' In utroque enim μᾶλλον ἢ ὑπ' ἐκείνου κακοὺς ἔχεσθαι, καὶ ἢ συνέχει par inest turpido,si sine rationis ac temporis mo- δουλοπρεπέστερον, ἢ ἀναλίσκειν ἐπισφαλέστερον, do, aut largiter effluant, ubi non decet, aut parce Αμφότερα γάρ ἴσην ἔχει τὴν ἀτοπίαν, λόγου και tenuiterque stringantur, cum,quod Paulus dilau- καιροῦ λειπόμενα, καὶ τὸ δαψιλῶς ῥέειν ἔνθα μὴ δ', dans beatissimum prædicat, in benedictionibus καὶ τὸ φειδωλὸν εἶναι καὶ μικρολόγον ἔνθα τὸ σπεί seminandum fuerit.Quamobrem liberos doctrina ρειν ἐπ᾿ εὐλογίαις, ὅ φησι Παύλος, μακάριον καὶ omni Xenophon implet, sive ea, quæ linguam ele- ἐπαινετόν. Διὰ τοῦτο καὶ πάσης αὐτοὺς παιδείας πληρ gantiis Gracanicis excolit, sive altera, quæ secun- ροῖ, ὅτη τε τῆς Ἑλληνικῆς φιλοκαλίας ἐστὶ τὴν γλῶτε dum Deum est, philosophia; qua partim mores την ἀσκοῦτα, καὶ ὅση τῆς κατὰ Θεὸν φιλοσοφίας τὰ exornantur, partim animus ad Numinis amorem τε ἤθη κοσμοῦσα, καὶ τὴν ψυχὴν πρὸς φιλοθείαν ἀνα extollitur Postquam vero etiam legum scientia eos άγουσα. Ἐπεὶ δὲ καὶ νόμον αὐτοὺς ἠβούλετο γνώσιν imbui voluit,ad Berytum urbem, quæ hac tempes- ἔχειν, πρὸς πόλιν Βηρυτὸν ἐκπέμπει (εκείνη γὰρ tate viris legum peritissimis ferebat maxime, haud – τότε τοῖς πολλὴν ἔχουσι περὶ τῶν νόμως μελέτην gravate dimisit. Qua in re sese patrem vere filios ανδράσιν ἤθει) πατρὸς ὄντως φιλόπαιδος ἐπιδείξας amnantem prodidit, salius ducens, filiorum con- ἔργον, υἱῶν ὁμιλίας ὑπομεῖναι στέρησιν αὐτὸς ἀνα spectu tantisper carere, quam illos seriarum uti- σχόμενος, ᾗ ἐκείνους ἀποστερῆσαι τινος των σπον ἢ liumque rerum perceptione fraudare. δαίων καὶ ὠφελίμων. CAPUT II. Eger filios accersil, instruit: divina ope curatur. IV.His itaque studiis cum gnaviter incumberent filii, in morbum gravissimum parens incidit. Ac morbus quidem mortem minabatur, sed illorum absentia morte gravior erat,cum veliementer metueret, ne jucundissimo eorumdem conspectu, ac desideratissinia dulcissimorum pignorum consuetudine frustratus ex hac vita raperetur. Igitur el celeriter advocantur, et citissime advolant,de ideriorum alis sublevati, viæque longitudinem ardore mentium contrahentes. Non tantum enim amabantur,sed et non minus ainabant, neque solon a natura, verum etiam a virtute, quaun desideriis mutuis alerent, huic incitabantur; sic ut vere filii essent, qui tune in parentein summo amore ferrentur, tumn vicissim a parente plurimum diligerentur. Quare ubi in dulcissimos filiorum vultus conjicere oculos parenti licuit, confestim morbo levari coepit, et a præsentis voluptatis magnitudine 3 Psal. CXI, 3. 9° Cor. 1x, 6.. Δ'. Ἔτι δὲ περὶ τὴν τοιαύτην ἄσκησιν τῶν παίδων ασχολουμένων, ὁ πατήρ νήσῳ περιπίπτει δεινῇ καὶ ἡ μὲν νόσος ἠπείλει θάνατον, ἡ δὲ τῶν παίδων στέρησις καὶ θανάτου πλεον Ελύπει, μὴ οὕτω φθάσας αθέατος ἀπέλθοι καὶ ἀνομίλητος φιλτάτων ὄψεων ὁμιλίας ποθεινοτάτης. Διὰ τοῦτο καὶ μετακαλείται τάχιον, καὶ αὐτοὶ παρῆσαν οὐκ εἰς μακράν, πόθου πτεροις κουφιζόμενοι, καὶ τὸ πολὺ τῆς ὁδοῦ βραχύ τη θέρμη τῆς ψυχῆς ποιούμενοι. Οὐ γὰρ ἐφιλοῦντο μόνον, ἀλλὰ καὶ οὐδὲν ἧττον ἐφίλουν, οὐ τὸ πᾶν ἔχοντες ἁπλῶς ἐκ τῆς φύσεως, ἀλλὰ καὶ ἀφορμάς εἰς πόθον ἀλλήλοις ἀπὸ τῆς ἀρετῆς νέμοντες, ὡς εἶναι τούτους φιλοπάτορας υἱοὺς πατρὸς σὺν ἀλησ θείᾳ φιλόπαιδος. Ἰδὼν δὲ τοὺς παῖδας, καὶ πρὸς γλύνεται ὄψιν όμματα προσβαλών, ῥᾴων εὐθὺς γίνε ται, καὶ κουφοτέρας ὥσπερ τῆς νόσου διὰ τὴν παρα οὖσαν ἡδονὴν αἰσθάνεται. Λύει γὰρ πολλάκις εσ φροσύνης ὑπερβολὴ νόσον σώματος, ὥσπερ καὶ μὴ είς

dum ineffabilis benignitatis leges servi formam τὸν ὑπὲρ ἡμῶν, νόμοις ἀφάτου φιλανθρωπίας, δού indutus est. Juniores igitur servi tanquam filii λου μορφὴν ἐνδυσάμενον· καὶ τῶν μὲν νέων ὡς ἰδίων curandi sunt, seniores atque ætate provecti liber- προνοεῖν τέκνων, τοὺς γηραίους δὲ καὶ προβεβηκό tate donandi; ac ne tum quidem curæ vestræ της ἐλευθερίας μὴν ἀξιοῦν, πλὴν μηδὲ οὕτως ἀπο expertes esse debent, vestrum usque dum vivere λύειν προνοίας, ἀλλ᾽ ἄχρι τέλους τὰ τῆς τροφῆς desinant, alimenta ipsis suppeditanda. Insuper αὐτοῖς χορηγεῖν· φίλοις εἶναι πιστούς, ἐχθροῖς εὐ amicis estole fidi, inimicis benevoli, nulli malum μενεῖς, κακοῦ δὲ ἀνταποδοτικούς οὐδενί. Οὕτω βιοῦνreddentes. Hac vivendi ratione et propitium vobis τες ἴλεών τε τὸ θεῖον ἐφ' ὑμᾶς ἔξετε, καὶ μακρότητος Numen habebitis, et longitudine dierum satura- ἡμερῶν ἀπολαύσεσθε. bimini. VI. His auditis, filii lacrymis perfusi, tantum 5'. Τούτων οἱ παῖδες ἀκούσαντες, δάκρυά τε acerbitatis ex imminente intolerabili parentis sibi θερμὰ τῶν ὀφθαλμῶν καταχέαντες, καὶ τὴν τοῦ charissimi morte sensere, quantum ferre vix πατρὸς στέρησιν φορητὴν αὐτοῖς εἶναι λέγοντες οὔτ possent, et ore, et oculis et luto corporis habitu δαμῶς, ἡξίουν καὶ χείλεσι, καὶ ὀφθαλμοῖς, καὶ τοῖς ne ipsos desereret, sed vilam potius a Deo lon- σχήμασι μὴ ἐγκαταλιπεῖν αὐτοὺς, ἀλλ᾽ αἰτῆσαι giorem peteret, obsecrabant. Perspexerant enim παρὰ Θεοῦ καὶ ἔτι τὴν ἐν τῷ βίῳ ζωήν. Καὶ γὰρ quo ille esset apud Deum loco, quemn sincera ᾕλεσα οἷα τῷ πατρὶ πρὸς Θεὸν ἡ διὰ τῶν ἔργων probitas tol factis testata commendaret. Quod si τῶν ἀγαθῶν οἰκείωσις. Οὕτω γὰρ, ἔλεγον, καὶ τε impetrarent, tum demum aiebant perpetuo sibi λειωτὰς ἡμᾶς ὀφθῆναι παρασκευάσεις τῶν σῶν ἐντας mandala divina cordi fore. Αι Xenophon altum λῶν. Ἐκεῖνος οὖν μέγα τι καὶ βύθιον ἀπὸ τῆς ex imo pectore suspirium ducens, Ex quo, in- ψυχῆς στενάξας. ᾿Αφ᾽ οὔ, εἶπεν, ἡ κλίνη με αὕτη quit, hic me morbus lecto affixum tenet, non ἔσχε τῇ νόσῳ κάτοχον, τοῦτο μοι δέησις πρὸς Θεὸν, alio spectarunt preces meæ: quin hac ipsa nocte καὶ τῇ νυκτὶ ταύτῃ ἀμφοτέροις ὑμῖν ἐπινεύει τὴν utrorumque votis Deus annuit. Divino enim ora- αἴτησιν. Τοῦτο γὰρ εἶδον σαφῶς δι' ἀποκαλύψεως culo compertum habro, me jussu Dei nunc in κελευσθεὶς ἔτι περιεῖναι τῷ βίῳ. Ἤκουσαν οἱ παῖvita mansurum. Quo intellecto filii præ la iliae δεῖ, καὶ καθεκτοὶ οὐδ' ὅλως ὑφ᾽ ἡδονῆς ἦσαν, ὥσπερ magnitudine se continere non poterant, perinde οὐ τοῦ πατρὸς εἰσέτι ζῆν μέλλοντος, ἀλλ' αὐτῶν ac si non patris ita prorogala, sed mors ipso- μηδέποτε θανεῖν ὡρισμένων. Επεὶ δὲ καὶ τῆς νό rum decreto quodam abrogata esset. Ubi vero, σου κρείττων ἦν ὁ πατὴρ, καὶ ὑγείας ἀπέλαβε [. superata vi morbi, perfecta sanitate paler frui ἀπέλαν] καθαρᾶς, οὐδὲν αὐτὸν ψευσαμένων τῶν capit, haudquaquam insomnis delusus, denuo όνειράτων, ἐπέτρεπεν αὖθις τοὺς παῖδας τὴν εἰς Glios Berylum, ad litterarii cursus captumn sta- Βηρυτὸν ὁδεύειν, ὥστε τοῖς ὀργμένοις ἤδη τῶν μπο dum conficiendum, reversi jussit: Vus, nquiens, θημάτων ἐπιθεῖναι πέρας, Ὑμεῖς μὲν, ἄπιτε, ὦ abite filii, ac stuuia cordli habetate; ego interim παῖδες, εἰπὼν, καὶ τούτου ὑμῖν τοῦ ἔργου μελή de matrimonio vestro sollicitus ero,et quam bre- σει· ἐμοὶ δὲ περὶ γάμων ὑμετέρων ἡ φροντὶς ἔσται, vissime redures, cum idoneis vos uxoribus καὶ ὅπως θάττον ἐπανελθόντας γυναιξὶν ἡμᾶς συνα conjungamn Hac locutus, navigio impositus di- άψω ταῖς προσηκούσαις. Ἔφη, καὶ εἰς πλοῖον αὐτοὺς mittit. ἐμβαλὼν ἀπέπεμπεν, CAPUT III. Filii ad studia revertantes, naufragium patiuntur. VII. Atque nunc quidem ad ea quæ dicturus sum, intendendus est animus. cum sese jam prodat jucundissimna narrationis pars, quæ simul divina providentiæ ac bonitatis multiplicatem, simul admirandam propositi nobis argumenti seriemnostendit Secunda igitur navigatione aliquantisper usi sunt fratres. leni vento provecti: inde turbo repente in navem incumbere.magnique ac teterrimill.ctus excitari. et præter morem mugire salum, tum immensi aquarum montes irruere,navigioque exitium minarii cum interea demissis festinanter velis nanta in incertum gerentur. Al juvenes (animadverte, obsecro, ralicis bona surculus bonos) caterorum immemores,illico se vertebant ad Deum,nimirum unicum verumque praesidium.Cujus opem cum implorarent,non opera sua,sed paternum bene agendi studium commemorabant,satis gnari hac se ratione ciuius exauditum iri. RecorΖ'. 'Αλλά προσέχειν ήδη τοῖς ῥηθησομένοις ἐπι μελῶς δεῖ· ἔνθεν γὰρ προκύπτον ὁρῶ τοῦ λόγου τὸ χαριέστατον, ὁμοῦ μὲν καὶ τὸ ποικίλον τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας καὶ χρηστότητος ὑπεμφαῖνον, ὁμοῦ δὲ καὶ τῶν προκειμένων ἡμῖν εἰς διήγησιν τὴν θα κα μασίαν οἰκονομίαν. Εἶχε μὲν τοὺς παῖδας ὁ πλοῦς καλῶς μέχρι τινὸς καὶ πράῳ τῷ πνεύματι φερομέ νους· εἶτα λαίλαπος ἀθρόον τῇ καὶ προσποσούσης, κλύδωνός τε μεγίστου καὶ χαλεπού - γενομένου, καὶ τῆς θαλάσσης μὲν ἐξαίσιόν τι καὶ φρικώδες μυκησαμένης, τῶν κυμάτων δὲ δεινῶς ἐπεγειρομένων, καὶ καλύπτειν ἤδη την ναῦν ἀπειλούντων, οἱ μὲν ναῦται σπουδῇ τὰ ἱστία καθέντες ἐφερόντο· οἱ παῖδεῖ δὲ καὶ ὅρα ρίζης ἀγαθῆς ἀγαθὰ βλαστήματα), πάντων ἀπογνόντες τῶν ἄλλων, πρὸς Θεὸν εὐθὺς ἔβλεψαν την μόνην ἀληθινὴν βοήθειαν, αυτόν τε καλοῦντες εἰς προστασίαν, οὐκ οἰκείων ἔργων, ἀλλὰ πατρικῆς ὑπεμίμνησκον ἀγαθοεργίας, καὶ οὕτω

dum ineffabilis benignitatis leges servi formam τὸν ὑπὲρ ἡμῶν, νόμοις ἀφάτου φιλανθρωπίας, δού indutus est. Juniores igitur servi tanquam filii λου μορφὴν ἐνδυσάμενον· καὶ τῶν μὲν νέων ὡς ἰδίων curandi sunt, seniores atque ætate provecti liber- προνοεῖν τέκνων, τοὺς γηραίους δὲ καὶ προβεβηκό tate donandi; ac ne tum quidem curæ vestræ της ἐλευθερίας μὴν ἀξιοῦν, πλὴν μηδὲ οὕτως ἀπο expertes esse debent, vestrum usque dum vivere λύειν προνοίας, ἀλλ᾽ ἄχρι τέλους τὰ τῆς τροφῆς desinant, alimenta ipsis suppeditanda. Insuper αὐτοῖς χορηγεῖν· φίλοις εἶναι πιστούς, ἐχθροῖς εὐ amicis estole fidi, inimicis benevoli, nulli malum μενεῖς, κακοῦ δὲ ἀνταποδοτικούς οὐδενί. Οὕτω βιοῦνreddentes. Hac vivendi ratione et propitium vobis τες ἴλεών τε τὸ θεῖον ἐφ' ὑμᾶς ἔξετε, καὶ μακρότητος Numen habebitis, et longitudine dierum satura- ἡμερῶν ἀπολαύσεσθε. bimini. VI. His auditis, filii lacrymis perfusi, tantum 5'. Τούτων οἱ παῖδες ἀκούσαντες, δάκρυά τε acerbitatis ex imminente intolerabili parentis sibi θερμὰ τῶν ὀφθαλμῶν καταχέαντες, καὶ τὴν τοῦ charissimi morte sensere, quantum ferre vix πατρὸς στέρησιν φορητὴν αὐτοῖς εἶναι λέγοντες οὔτ possent, et ore, et oculis et luto corporis habitu δαμῶς, ἡξίουν καὶ χείλεσι, καὶ ὀφθαλμοῖς, καὶ τοῖς ne ipsos desereret, sed vilam potius a Deo lon- σχήμασι μὴ ἐγκαταλιπεῖν αὐτοὺς, ἀλλ᾽ αἰτῆσαι giorem peteret, obsecrabant. Perspexerant enim παρὰ Θεοῦ καὶ ἔτι τὴν ἐν τῷ βίῳ ζωήν. Καὶ γὰρ quo ille esset apud Deum loco, quemn sincera ᾕλεσα οἷα τῷ πατρὶ πρὸς Θεὸν ἡ διὰ τῶν ἔργων probitas tol factis testata commendaret. Quod si τῶν ἀγαθῶν οἰκείωσις. Οὕτω γὰρ, ἔλεγον, καὶ τε impetrarent, tum demum aiebant perpetuo sibi λειωτὰς ἡμᾶς ὀφθῆναι παρασκευάσεις τῶν σῶν ἐντας mandala divina cordi fore. Αι Xenophon altum λῶν. Ἐκεῖνος οὖν μέγα τι καὶ βύθιον ἀπὸ τῆς ex imo pectore suspirium ducens, Ex quo, in- ψυχῆς στενάξας. ᾿Αφ᾽ οὔ, εἶπεν, ἡ κλίνη με αὕτη quit, hic me morbus lecto affixum tenet, non ἔσχε τῇ νόσῳ κάτοχον, τοῦτο μοι δέησις πρὸς Θεὸν, alio spectarunt preces meæ: quin hac ipsa nocte καὶ τῇ νυκτὶ ταύτῃ ἀμφοτέροις ὑμῖν ἐπινεύει τὴν utrorumque votis Deus annuit. Divino enim ora- αἴτησιν. Τοῦτο γὰρ εἶδον σαφῶς δι' ἀποκαλύψεως culo compertum habro, me jussu Dei nunc in κελευσθεὶς ἔτι περιεῖναι τῷ βίῳ. Ἤκουσαν οἱ παῖvita mansurum. Quo intellecto filii præ la iliae δεῖ, καὶ καθεκτοὶ οὐδ' ὅλως ὑφ᾽ ἡδονῆς ἦσαν, ὥσπερ magnitudine se continere non poterant, perinde οὐ τοῦ πατρὸς εἰσέτι ζῆν μέλλοντος, ἀλλ' αὐτῶν ac si non patris ita prorogala, sed mors ipso- μηδέποτε θανεῖν ὡρισμένων. Επεὶ δὲ καὶ τῆς νό rum decreto quodam abrogata esset. Ubi vero, σου κρείττων ἦν ὁ πατὴρ, καὶ ὑγείας ἀπέλαβε [. superata vi morbi, perfecta sanitate paler frui ἀπέλαν] καθαρᾶς, οὐδὲν αὐτὸν ψευσαμένων τῶν capit, haudquaquam insomnis delusus, denuo όνειράτων, ἐπέτρεπεν αὖθις τοὺς παῖδας τὴν εἰς Glios Berylum, ad litterarii cursus captumn sta- Βηρυτὸν ὁδεύειν, ὥστε τοῖς ὀργμένοις ἤδη τῶν μπο dum conficiendum, reversi jussit: Vus, nquiens, θημάτων ἐπιθεῖναι πέρας, Ὑμεῖς μὲν, ἄπιτε, ὦ abite filii, ac stuuia cordli habetate; ego interim παῖδες, εἰπὼν, καὶ τούτου ὑμῖν τοῦ ἔργου μελή de matrimonio vestro sollicitus ero,et quam bre- σει· ἐμοὶ δὲ περὶ γάμων ὑμετέρων ἡ φροντὶς ἔσται, vissime redures, cum idoneis vos uxoribus καὶ ὅπως θάττον ἐπανελθόντας γυναιξὶν ἡμᾶς συνα conjungamn Hac locutus, navigio impositus di- άψω ταῖς προσηκούσαις. Ἔφη, καὶ εἰς πλοῖον αὐτοὺς mittit. ἐμβαλὼν ἀπέπεμπεν, CAPUT III. Filii ad studia revertantes, naufragium patiuntur. VII. Atque nunc quidem ad ea quæ dicturus sum, intendendus est animus. cum sese jam prodat jucundissimna narrationis pars, quæ simul divina providentiæ ac bonitatis multiplicatem, simul admirandam propositi nobis argumenti seriemnostendit Secunda igitur navigatione aliquantisper usi sunt fratres. leni vento provecti: inde turbo repente in navem incumbere.magnique ac teterrimill.ctus excitari. et præter morem mugire salum, tum immensi aquarum montes irruere,navigioque exitium minarii cum interea demissis festinanter velis nanta in incertum gerentur. Al juvenes (animadverte, obsecro, ralicis bona surculus bonos) caterorum immemores,illico se vertebant ad Deum,nimirum unicum verumque praesidium.Cujus opem cum implorarent,non opera sua,sed paternum bene agendi studium commemorabant,satis gnari hac se ratione ciuius exauditum iri. RecorΖ'. 'Αλλά προσέχειν ήδη τοῖς ῥηθησομένοις ἐπι μελῶς δεῖ· ἔνθεν γὰρ προκύπτον ὁρῶ τοῦ λόγου τὸ χαριέστατον, ὁμοῦ μὲν καὶ τὸ ποικίλον τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας καὶ χρηστότητος ὑπεμφαῖνον, ὁμοῦ δὲ καὶ τῶν προκειμένων ἡμῖν εἰς διήγησιν τὴν θα κα μασίαν οἰκονομίαν. Εἶχε μὲν τοὺς παῖδας ὁ πλοῦς καλῶς μέχρι τινὸς καὶ πράῳ τῷ πνεύματι φερομέ νους· εἶτα λαίλαπος ἀθρόον τῇ καὶ προσποσούσης, κλύδωνός τε μεγίστου καὶ χαλεπού - γενομένου, καὶ τῆς θαλάσσης μὲν ἐξαίσιόν τι καὶ φρικώδες μυκησαμένης, τῶν κυμάτων δὲ δεινῶς ἐπεγειρομένων, καὶ καλύπτειν ἤδη την ναῦν ἀπειλούντων, οἱ μὲν ναῦται σπουδῇ τὰ ἱστία καθέντες ἐφερόντο· οἱ παῖδεῖ δὲ καὶ ὅρα ρίζης ἀγαθῆς ἀγαθὰ βλαστήματα), πάντων ἀπογνόντες τῶν ἄλλων, πρὸς Θεὸν εὐθὺς ἔβλεψαν την μόνην ἀληθινὴν βοήθειαν, αυτόν τε καλοῦντες εἰς προστασίαν, οὐκ οἰκείων ἔργων, ἀλλὰ πατρικῆς ὑπεμίμνησκον ἀγαθοεργίας, καὶ οὕτω

σεις, οἷς οὐδὲ τεθνηκότας, αἴ, απ! θεάσῃ, οὐδ᾽ ἀσπάση τὰ τελευταία. Δεινὸν γονεῦσι παῖδας προοιχομένους έρᾷν· ὑμῖν δὲ οὐδὲ τοῦτο δίδωσιν ὁ φθόνος, οὐδὲ ἕξετε νῦν οἱ γηραιοί παίδων ὑμετέρων δέφει στο ματα. Ὦ δέσποτα πάντων καὶ βασιλεῦ, οἷον ἡμῶν ἤδη κατεψηφίσο τον θάνατον, ὃν, εἰ μὴ παρελθεῖν ἡμᾶς ἄρτι κέκρικας, ἀλλ᾽ ὁμοῦ τοῦτον εὐδόκησον ὑπελθεῖν. Εν ἀμφοτέρους κύμα καλυψάτω, εν θηρίων θαλάττης τάφο: ἀμφοτέρων γενέσθω. volvebas,fliorum nuptias videbis, et hymengos in eorum gratiam deranlandos audies; quos. eheu! ne defunctos quiden, conspicabere,aut ultimo vale impertieris. Luctuosum est sane parentibus praemorientes cernere filios; verum ne hoc quidem vebis reliquit invidia; neque senio confectis dnbiSur liberorum corpora sepultura mandare. Ο Rex ae Duinine universorum, cujusmodi nobis mortem nunc decrevisti! quam si per tua nobis judicia non licet effugere, saltem conjungere liceat. Una ambes procella operiat, una maris bellua sit utriusque sepulcrum. IX Aæjuvenum lamentationes erant. At nave Θ΄. Καὶ τοιοῦτοι μὲν οἱ τῶν παίδων λόγοι. Τῆς jam usquequaque disrupta, alter tabula, aller alio νηός ἤδη καθόλου περιλαγείσης, ἑκάτερος αὐτῶν, fragmine arrepto pelago se commi·erunt, neces- ὁ μὲν σανίδας, ὁ δὲ ἄλλου τῶν ξύλων λαβόμενος, το sitatis quidem legibus obsequentes,sed divino nu- πελάγει ἑαυτοὺς ἐπέτρεψαν, νόμοις μὲν ἀνάγκης tu mirandum sane in modum conservati. Sic επόμενοι, νεύμασι δὲ θείοις σωζόμενοι παραδόξως. enim jactatus tandem Tyrus excepit; ac Joannem Εκδέχεται τοιγαροῦν ἡ Τύρος οὕτω φερομένους αὐτ quidem lucus dictus Malmephelan, Arcadium ve- τοὺς, τὸν μὲν Ιωάννην τόπος ὃς ἐλέγετο Μαλμερες ro Terrapyrgia. Ast alter alterius salutis ignarus, θάν, ἡ Τετραπυργία δὲ τὸν ᾿Αρκάδιον· πλην εκείnon tam suo lætabatur eventu, quan fraterno do- τερος θατέρου τὴν σωτηρίαν οὐκ εἰδὼς, οὐ μᾶλλον lebat. ἔχαιρεν ἐπὶ τῷ ἰδίῳ, ὅσον ἐπὶ τῷ τοῦ ἀδελφοῦ ἡνιάτο. CAPUT IV. Ambo seorsim monasticam ritam complectuntur. X Porro Joannes mulla animo reputare cœpit, tumn quo appulsus esset, tum quo se verteret secum expendens. Hæc cogitandi mens bona. a paterno utique semnine ortum ducens,injecta fuit. Commemini enim, aiebat, patrem meum judicare solitum, vitæ solitariæ ad felicitatem deesse mihil. Et fortassis hac est voluntas Dei, ut potius ipsi inserviam in paupertate et aljectione (quæ c certs sunt ad ejus obsequium va), quam ut inter opes atque fallacias vitam exigam; quæ lata nimirum est via et ad interitum ducens. Atque hat, crelo, est causa cur polentem ejus manum implorans irritas fuderim preces, neque tempestas tranquillitate mulata sit. Nam cum sit optimus, persaepe supplicantes negligere novit ob animarum bonum, atque ea maxime præbere petentibus, unde manifestum animis emolumentum exsistat. Quocirca monasterium mihi adeundum, animæque consulendum est, et ante omnia placendum Deo, qui non maritima solumn procella, sed magis etiam vitæ hujus fluctibus ereptum, inexplicabili ratione me in salutis adduxit viam. Atque hæc animo volutans in preces dat η sese, quibus et servari postulabat Arcadium, et, quod caput erat, in eamdem vitæ rationem pertrahi, quæ lum corpori ejus, tum animæ salutem afferret. XI. Confert se igitur ad quoddam regionis illius monasterium,ubi cum janitor eum vidisset,benigne excipit, nudo vestein largitur, parique hilaritate ac benevolentia mensæ adhibet: Deo interim Joanni ad se viam bellissime sternente. Remota deinde mensa,monachus colloquium exorsus:Unde, - inquit, fra:er,huc accessisti? Cui ille jam generis, et opum, et splendoris atque amplitudinis oblitus, Ι΄. Ο τοίνυν Ἰωάννης πολλοὺς ἀνελίττων λόγο σμοὺς ἦν, ὅποι τε ἀφίξεται σκοπῶν, καὶ πῶς ἄρα τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν διαθέτη, οὕτω δὲ διαμελετώντα νοῦς ἀγαθὸς εἰσήει, ἐκ πατρικών σπερμάτων έχων τὰς ἀφορμές. Ο γὰρ πατήρ, ἔλεγεν, ὁ ἐμὸς ἀεὶ τὸν μονήρη βίον μακαρισμοῦ ἠξίου, καὶ τάχα βούλημα τῷ Θεῷ, δουλευταί με μᾶλλον αὐτῷ, πτωχείαν άμε καὶ ταπείνωσιν ὑπελθόντα (ὁδο! γὰρ ἀπλανεῖς εἶται πρὸς ἐκείνου φέρουσαι θεραπείαν), ἢ ἐν πλούτῳ καὶ ἀπάτῃ τὸν βίον διενεγκεῖν, ὁ τῆς πλατείας ἐστὶ καὶ οδηγούσης πρὸς τὴν ἀπώλειαν· καὶ ταύτη αἰτία μὴ άκουσθῆναι με τῆς μεγάλης ἐκείνου χειρὸς δεόμενον, μήτε τὴν ζάλην εἰς γαλήνην μεταβαλεῖν. ᾿Αγαθός γὰρ ὤν, οἶδε πολλάκις καὶ παρορᾷν εὐχομένους, ἐπ' ἀγαθῷ τῆς ψυχῆς, καὶ ἐκεῖνα μᾶλλον αιτουμενοις παρέχειν, ὅτα καὶ πρὸς αὐτὴν ἄντικρυς παραπέμε πει τὸ κέρδος. Δεῖ οὖν με μοναστηρίῳ προσελθεῖν, καὶ ψυχῆς φροντίσαι, καὶ αὐτοῦ δὴ τούτου, ὅπως Θεῷ εὐάρεστος ἔσομαι, ὃς οὐ κλύδωνος μόνου τοῦ θαλαττίου, ἀλλὰ καὶ πολλῷ μᾶλλον τοῦ βιωτικού κλύδωνος σώτας ἡμᾶς λόγοις ἐῤῥήτοις, εἰς ὁδὸν ἤγαγε σωτηρίας. Οὕτω σκοπήσας και διανοηθείς, εὐχῇ δίδωσιν ἑαυτόν· ἠδούλετο δὲ ἡ εὐχὴ σωθῆναι τε καὶ τὸν ἀδελφὸν ᾿Αρκάδιον, καὶ τὴν ἴσην αὐτῷ ελέσθαι τοῦ βίου διαγωγήν, όπερ ὡς ἐν κεφαλαίῳ ἦν, ἵνα μὴ κατὰ σῶμα μόνον εἴη, ἀλλὰ πολλῷ μᾶλο λον καὶ κατὰ ψυχὴν σωζόμενος. ΙΑ΄. Πρόσεισι τοιγαροῦν ἐνὶ τῶν κατὰ τόνδε τὸν τόπον μοναστηρίων· καὶ ὁ ἐπὶ τῶν πυλῶν τεταγμέν νος ὡς εἶδεν αὐτὸν, εὐμενῶς τε εἶδε, καὶ εὐθὺς εἰσε εδέξατο, ἱμάτιόν τε δίδωσι (γυμνὸς γὰρ ἦν), καὶ τρα πέζης αὐτῷ κοινωνεί λίαν ἱλαρῶς καὶ προθύμως, τοῦ Θεοῦ δὲ ταῦτα καλῶς τῷ Ἰωάννῃ διατιθέντος τὴν πρὸς αὐτὸν φέρουσαν [f. add. ἑλομένῳ]. Έπειτα μετὰ τὸ φαγεῖν, καὶ ὁμιλίας ὁ μοναχὸς ἁπτόμενος,

" Πόθεν εἴ, ἀδελφέ; λέγει. Ὁ δὲ, οὐκ εὐγενείας, οὐ modestiamqne satis edoctus,ac pro sordido se geπλούτου, οὐκ ἄλλου του τῶν ἐπισήμων καὶ περιφα- rens. Sum, inquit, hospes atque abjectus,qui nauνῶν μνησθείς, ὥσπερ ἤδη τὸ μετριοφρονεῖν κατορ- fragio jactatus, Droque usus propitio, ac vestris θώσας, ἀπὸ τῶν εὐτελεστέρων ἑαυτὸν βούλεται παρ- precationibus servatus,huc deveni. Quibus auditis ιστών, Ανθρωπός είμι, λέγων, ξένος καὶ ταπεινός, addit monachus: Quem autem post hæc finem speναυαγίῷ δὲ περιληφθεὶς, εὐμενεῖ τε τῷ Θεῷ χρησά- clas?Tum Joanne::Si Deo,inquit,visum fuerit,ineμενος, καὶ ταῖς εὐχαῖς ταῖς ὑμετέραις διασωθείς que tanto proposito mea non excludit indignitas. ἀπεῤῥίφην ἐνταῦθα. Τούτων ἀκούσας ὁ μοναχὸς monachus fieri vehementer desidero. Ea re intelπροσετίθει· Τίς δέ σοι τὸ μετὰ ταῦτα σκοπός; Καὶ ὁ lerta janitor collaudat juvenem,ac lam sancto dles Ἰωάννης. Εἰ καὶ Θεός [γ. Θεῷ], ἔφη, τοῦτο δοκοῦν, siderio beatise mum erse confirmat. Anne igitur, καὶ μὴ ἀπάγει με τῆς προθέσεως τὸ ἀνάξιον, μονα- inquit Joannes, hoc loco voli compos fieri poterot χὸς γενέσθαι βούλομαι. Επήνεσε τον λόγον ἀκούσας Re pondit monachus,vot. tn praesidi exponendum, ο πυλωρός, καὶ τὸν Ἰωάννην ἐμακάρισε τῆς ἐπιθυ- quodque is decreverit exsequendum esse, atque μίας. Ὁ δὲ, ἀλλὰ δυνατόν μοι, ἔφη, ἐνταῦθα τέ- il rem exitu bono conclusuum iri. Tum muna bus λασ ἐπιθεῖναι μου τῇ προβλέπει; Καὶ ὁ μοναχός superiori fert nuntium. Joannes accersitur, et in Προσαγγείλαί με δεῖ τῷ προεστῶτι, καὶ ὅπερ ἂν cunspectum præsidis venit; cui maga sane voluαὐτὸς ἐπιτρέψεις, τοῦτό σε ποιῆσαι, καί πέρας plari fuit intueri virtutum splendorem in Joannis ἀγαθὸν τῷ πράγματι ἀπαντήσει. Προσήγγειλε τῷ vultu elucentem. Plurina hic edocetur Joannes ad κατηγουμένῳ ὁ μοναχός, μετακαλεῖται ὁ Ἰωάννης, maximam animi utilitatem spectantia: tum de καὶ εἰς ὄψι αὐτῷ ἔρχεται, ἡδονῆς τε αὐτῷ γίνεται monastica sedulitate instruitur, lonuentur crines, πρόξενος ὅσης διὰ τὴν ἐπιφαινομένην τῷ προσώπῳ atque una si quid superes et profanum vel terre χάριν ἐκ τοῦ κάλλους τῶν ἀρετών. Ακούει πλεῖστε num abraditur,neque tantummodo tunc monachoὁ Ἰωάννης τῶν εἰς ὠφέλειον ψυχῆς συντεινόντων, r. habitum, sed et cogitationes cum professione εἶτα κατηχεῖται τὰ τῆς μοναχικῆς ἀκριβείας, κείρε- vestium congruentes induit. ται τὴν κόμην, συναποκείρεται πᾶν εἴ τι κοσμικόν μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοὺς συνάδοντας τῷ ἐπαγγέλμαι τῆς ΙΒ΄. Καὶ ἦν οὕτω νηστείαις, καὶ ἀγρυπνίαις, καὶ προσευχαίς διακαρτερῶν, τὰ μὲν ἄλλα εύθυμος, μόνῃ δὲ τῇ περὶ τὸν ἀδελφὸν φροντίδι κατώδυνος τὴν ψυχήν ᾤετο γὰρ αὐτὸν τοῖς ὕδασι δεινῶς ἐναποθανεῖν. Ελάνθανε δὲ τὸν γενναῖον, ὡς ὁ ἐκείνου Θεός, καὶ ᾿Αρκαδίου πάντων ἦν· ἀμφοτέροις γάρ ἔμελεν ἀρέσκειν Θεῷ, διὸ καὶ ἀμφοτέρων Θεός ἐκήδετο. Τούτου τοιγαροῦν τῇ χάριτι καὶ ὁ θεῖος διασωθείς Αρκάδιος, καὶ γῇ τῆς Τετραπυργίας ἀποδοθείς, ὥσπερ ἄφημεν, χάριν ὡμολόγει Θεῷ τῷ σώσαντι. Εδεῖτο δὲ καὶ αὐτὸς περὶ τοῦ ἀδελφοῦ τῆς αὐτῆς τυχεῖν δεξιᾶς ὁδηγοῦ τε καὶ φυλακος, καὶ τοῦτον ἰδεῖν ὀφθαλμοῖς πρὶν ἢ τὸν βίον ὑπεξελθεῖν ἀδελφοὶ γὰρ ἦσαν οὐ τὰ σώματα μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς ψυχάς. Μετὰ δὲ τὴν εὐχήν, ἄπεισιν εἰς κώμην τινὰ (ὦ Θεοῦ κριμάτων!, ἄρτου δεόμενος καὶ εἰς χεῖο ρας ἑτέρων βλέπων, οπερ άτεχνῶς οἱ πατέρες πολλών δεωμένων γαστέρας ἔπλησαν. Δαβὼν οὖν, καὶ φαγών, καὶ ἰσχύσας, ὕπνῳ προσέσχεν. Ὁ δὲ ὕπνος ὄναρ αὐτῷ εἶχεν, ἐπιφανέντα τὸν ἀδελφὸν, καί, Τί δὲ δι᾿ ἐμὲ θρηνεῖς, ἀδελφέ, λέγοντα, ὃς ἐν Χριστῷ ζῶ; Τοῦτο γων ἀληθὲς πιστεύσας, μηδὲν τὸ μετὰ ταῦτα λυποῦ. Ἐπεὶ τοίνυν ἀνῆκε αὐτὸν ὁ ὕπνος, συνεὶς τὸ φανέν χαρᾶς ἐπληροῦτο καὶ τῷ Θεῷ χάριν διωμολόγει. ΙΓ΄. Εἶτα σκοπῶν ἦν καθ᾿ ἑαυτὸν καὶ λογισμούς στρέφων, περὶ τοῦ τί δε] ποιεῖν· ἀντετίθει γὰρ οὕτως· Απελεύσομαι πρὸς τούς τεκόντας; ἀλλὰ λύπης μᾶλλον αὐτοῖς αἴσιος ἔσομοι μόνος όφθεις. ᾿Αλλὰ πρὸς τὴν τῶν μαθημάτων ἀνάληψιν κατὰ τὴν τοῦ πατρὸς ἐντολὴν πορνομαι; ἀλλ᾽ ἀβουλήτως καὶ ἀηδῶς προσέξω τῇ διδαχῆς, τοῦ ἀδελφοῦ σπαρης τε καὶ πρόσγειον, τὰ τῶν μοναχῶν περιβάλλεται περιβολῆς λογισμούς. XII Cumque hæc ratione jejuniis, vigiliis et precalioni constanter sese addu eret, caetera quidem erat a acri animo, excepto quod unica de fraire sullicitudine non inediocriter angeretur, quem miserrime undis immortuum crederet. Non considerabat enin generosus juvenis, suum Deum etiam Arcadii prorsus esse. Cum enim uterque Deo placiturus esset, singularem utriusque curam egit Deus. Hujus enira favere divinus quoque Arcadius letho ereptus, et in regionem, uti diximus, Tetrapyrgis apulsus. inibi servatori Deo gratulabatur. Neque munus ille pro fratre deprecabatur, luun ut pari manu, duce et custode agatur, tum ut oculis eundem ante mortem conspicere liceat. Animis enim,non modo corporibus fratres erant. Absoluta precatione mox in vicum quendam se confert, atque (o judicia Dei!) cujus parentes multorum esarentium ventres plane exsalurabant, ille panem supplex alienasque manus respiciens deposcebat, eoque sumpto corroboratus in summum incidit. Vix soporern libaverat, cum assistens illi Joannes, Quid me luges, frater. inquit, in Christo viventem? De quo quo nequaquam dubius, dolorem imposterum ex animo ejice. Post hæc evigilans Arcadius, probata visi fide, lætitiis exsultat, Deoque graies, ut par erat, exsulvii. XIII. Inde animum cogitantis anxiæ occupant cura, quid tandem sibi agendum videretur. Sic itaque sacum contendebat: An ad parentes revertar, quibus ubi solum me viderint, summum mærorem injiciam? An stud oruin cursum repetam, quod decreveral puter? Sed apisqus fratre orbatus, invitus ac fas:idiosus ad doctrinam ac

cedet. Quo me verlam igitur? Parenti semper uo- 4: θείς. Τί οὖν ποιήσαιμι; Τῷ πατρί μου ἀεὶ ὁ τῶν nastica vita tum commendatione dignissima,lum, μοναχών βίος ἐπαινετὸς ἐδόκει, καὶ μακαρισμού felicitatis plenissima esse visa est. Ilanc arripiam; neque quidquam a paleria sententia voloque alienum fecero llis dictis, vien Hierosolyma tendentem ingreditur. Quo ut pervenit, obiis sau ratiori - bus locis lustratisque propemodum omnibus monasteriis, inter eundum in quemdam ex magnis ill's senem incidit, haud obscura virtutis insignia qua incessu, qua habitu, qua decenti oculorum compositione prudentem. Ad quem cum latus aceurrisset, dicta illi salute: Deprecare, inquit, pro me Deum: gravissima enim tristitia prorsus exanimor. Cui senex: Bono sis animo: nam pater, et mater, et frater tuus vivunt. Cæteri quoque eamdem tecum tempestatem passi, servati sunt omnes: sed et qui vobiscum fuerunt famuli tanto exempti periculo, monastico habitu, quemadmodum et germanus tuus, exornati sunt: Exaudivit aulem Deus supplicationes tuas, eosque omnes antequam vita excedas, tuis oculis in'ueberis. Quæ cum prastantissimus Arcadius adiisset, amplexus regulam, et sedulo eam tenuit, et alacriter exsecutus est. ἄξιος· τοῦτον ελέσθαι με δεῖ, καὶ οὐκ ἂν διαμέρι ταιμι πατρικῆς γνώμης καὶ τῶν εὐχῶν. Οὕτως εἰ πών, ὁδου τῆς πρὸς τὰ Ἱεροσόλυμα εἴχετο. Γενός μενος δὲ ἐκεῖσε, καὶ τοὺς ἁγίους διελθὼν τόπους ἔπειτα καὶ τοῖς μοναστηρίοις σχεδόν ἅπασι προσιών, ἐν ὅσῳ ταῦτα μέτῄει, συναντά γέροντι τιν τῶν μετ γάλων, οὐκ ἀσαφη τῆς ἀρετῆς σύμβολα ἐκ τοῦ βαδίσματός τε καὶ καταστήματος, καὶ τῶν ὀφθαλμῶν δυναμένῳ παρέχειν· ᾧ προσδραμὼν ἡδέως καὶ ἀσε πασάμενος, Εὔξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, λέγει· πολλὴ γὰρ ἀνία βάλλομαι τὴν ψυχήν. ᾿Αλλὰ μὴ ἀθύμει, ὁ γέρων φησι· καὶ γὰρ καὶ ὁ πατὴρ, καὶ ἡ μητήρ, καὶ ὁ ἀδελφὸς ὁ σὺς ζῶσιν· ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ μετὰ σοῦ τῷ δεινῷ κλυδωνι περισχεθέντες ἐσώθησαν, καὶ οἱ μεθ᾽ ὑμῶν δὲ ὄντες παῖδες ἀπαθεῖς τε κακοῦ διο έμειναν, καὶ τῷ τῶν μοναχῶν σχήματι ὥσπερ δὴ καὶ ὁ ἀδελφός σου κατεκοσμήθησαν. Επήκοος δὲ σου γέγονε καὶ Θεὸς τῆς εὐχῆς, καὶ μέλλεις αὐτοὺς, πρὶν ἢ τὸν βίον ὑπεξελθεῖν, ὄψεσθαι. Ἤκουσε τα θαύματα ταῦτα ὁ θεῖος ᾿Αρκάδιος (Θεοῦ δὲ καὶ τοῦτο πάντως ἦν, καὶ τὸν κανόνα παραλαβών, εἶχε το σπουδαίως, καὶ προθύμως αὐτὸν ἥνυε. CAPUT V. Naufragium filiorum intelligunt parentes, et forti animo ferunt. XIV. Duobus vero elapsis temporibus (inten- ΙΔ΄. Χρόνων δὲ ἤδη δυο παρωχηκότων ἀλλὰ προσdile nunc animos, ut quemadmodum tristium έχειν ἐνταῦθα μάλιστα δεῖ, ἵν᾿ ὥσπερ τὰ λυπηρά auditione doluimus, ita lmtiora traclantes mcrorem voluptate solvamus, post duo igitur tempora, eorum pater, omnium quæ filiis accilissent ignarus, cum litteris domesticum mittit. Permagno enim tenebatur desiderio intelligendi, quid tandem causa esset cur landiu optatissimis charissimorum litteris frustraretur. Qui missus erat, ubi Berylum attigit, facile comperit, dominos suos in urbem non revertisse. Quare suspicatus Athenas profectos esse. eliam eo se frustra contulit. Verum inde discellens cum apud hospitiumn quodam diversaretur, ibi in quemdiam conservum suum inter monachus receplum incidit: ad quem post mutuam notitiam accedens, Uli, inquit, locorum est uterque dominus noster? Ad quæ al.er ingemiscens, lacrymisque v. lium perfusus: Eheu! ait, quam funesta ex me auditurus es! Miserrime domini nostri pelago hausti sunt. Ego solus, uti credo, evasi, ac salutem periculo acerbisren nactus, solitarian vitam elegi, lac vivendi ratione me mortuo, quam viνο, siniliorem fore existimans. Neque vero me recte lactarum credili, si al patrem ipsorum dominum nostrum redirem malus nuntius, infaustum spectaculum, odiosa et mento inamnabilis vita. Iucthos naufragii reliquim. Quocirca nunc llierosoJamam cogito, et ad sacra loca proficiscor. μαθόντες Αλγήσαμεν, οὕτω καὶ τοῖς χαριεστέρας προσέχοντες, εὐφροσύνῃ τὰ σκυθρωπά λύσωμεν), ἐπεὶ τοίνυν δύο χρονοι παρῆλθον, ὁ πατὴρ αὐτοῦ παντάπασιν οὐκ εἰδὼς, οἷα δὴ τοῖς ἐκείνου παισὶ συνέβη, ἑνὶ τῶν οἰκιτῶν αὐτοῦ γράμματα ἐγχειρίσας ἐνπέμπει, γνῶναι διψών τί ποτ᾽ ἂν εἴη τοσοῦτον χρόνον γράμματα αὐτὸν μὴ δέξασθαι παρὰ τῶν φιλτάτων. Ηδη δὲ τῷ ἀπεσταλμένῳ τὴν Βηρυτὸν φθάσαντι διεγνώσθη, τοὺς αὐτοῦ κυρίους προς την πόλιν μὴ ἀπαντῆσαι, Υπολαβὼν οὖν πρὸς ᾿Αθήνας αὐτοὺς χωρήσαι, τῆς αὐτῆς εἴχετο καὶ ἐκεῖνος, ᾿Απιών δὲ καταλύει πρός τινι πανδοχείᾳ, ἐν ᾧ βλέπει ἕνα τῶν ὁμοδούλων αὐτοῦ κατὰ μοναχοὺς περιεσταλο μένον ᾧ προσελθὼν, καὶ γνῶσιν δοὺς καὶ λαβών, Που, φησίν, οἱ ἀμφοῖν ἡμῶν κύριοι; Εστέναξεν ἐκεῖνος ἀκούσας, και δακρύων τὰς ἔψεις ὑποπλη σθεις, Φεῦ, εἶπεν, οτα ταῖς σαῖς ἀκοῖς έρειν βούλου μαι! ἐν τῇ θαλάσσῃ γαρ οἱ ἡμῶν κύριοι ἐλεεινώς ἀπολώλασιν. Εγὼ δὲ μόνος, ὡς γε οἶμαι, διασω θεὶς, σωτηρίαν, οἵ μοι! κινδύνου λυπηροτέραν τὸν μονήρη εον μετελθεῖν εἰλόμην, θανεῖν ὥσπερ καὶ αὐτὸς διὰ τῆσὸς τῆς ἀγωγῆς προκρίνας ἢ ζῆν· οὐδὲ γὰρ ἔκρινα συμφέρον εἶναι πρὸς τὸν δεσπότην ἡμῶν τὸν αὐτῶν πατέρα ἐπανελθεῖν, ἄγγελος πονηρός, ὄψις δυστυχή, ζωή μισουμένη και δικαίως επίφθο ναίς ναυαγίας δουνηρόν λείψανον. Νῦν οὖν ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα τὴν πορείαν ποιούμαι, καὶ πρὸς τοῖς ἁγίως πορεύομαι τόπους.

cedet. Quo me verlam igitur? Parenti semper uo- 4: θείς. Τί οὖν ποιήσαιμι; Τῷ πατρί μου ἀεὶ ὁ τῶν nastica vita tum commendatione dignissima,lum, μοναχών βίος ἐπαινετὸς ἐδόκει, καὶ μακαρισμού felicitatis plenissima esse visa est. Ilanc arripiam; neque quidquam a paleria sententia voloque alienum fecero llis dictis, vien Hierosolyma tendentem ingreditur. Quo ut pervenit, obiis sau ratiori - bus locis lustratisque propemodum omnibus monasteriis, inter eundum in quemdam ex magnis ill's senem incidit, haud obscura virtutis insignia qua incessu, qua habitu, qua decenti oculorum compositione prudentem. Ad quem cum latus aceurrisset, dicta illi salute: Deprecare, inquit, pro me Deum: gravissima enim tristitia prorsus exanimor. Cui senex: Bono sis animo: nam pater, et mater, et frater tuus vivunt. Cæteri quoque eamdem tecum tempestatem passi, servati sunt omnes: sed et qui vobiscum fuerunt famuli tanto exempti periculo, monastico habitu, quemadmodum et germanus tuus, exornati sunt: Exaudivit aulem Deus supplicationes tuas, eosque omnes antequam vita excedas, tuis oculis in'ueberis. Quæ cum prastantissimus Arcadius adiisset, amplexus regulam, et sedulo eam tenuit, et alacriter exsecutus est. ἄξιος· τοῦτον ελέσθαι με δεῖ, καὶ οὐκ ἂν διαμέρι ταιμι πατρικῆς γνώμης καὶ τῶν εὐχῶν. Οὕτως εἰ πών, ὁδου τῆς πρὸς τὰ Ἱεροσόλυμα εἴχετο. Γενός μενος δὲ ἐκεῖσε, καὶ τοὺς ἁγίους διελθὼν τόπους ἔπειτα καὶ τοῖς μοναστηρίοις σχεδόν ἅπασι προσιών, ἐν ὅσῳ ταῦτα μέτῄει, συναντά γέροντι τιν τῶν μετ γάλων, οὐκ ἀσαφη τῆς ἀρετῆς σύμβολα ἐκ τοῦ βαδίσματός τε καὶ καταστήματος, καὶ τῶν ὀφθαλμῶν δυναμένῳ παρέχειν· ᾧ προσδραμὼν ἡδέως καὶ ἀσε πασάμενος, Εὔξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, λέγει· πολλὴ γὰρ ἀνία βάλλομαι τὴν ψυχήν. ᾿Αλλὰ μὴ ἀθύμει, ὁ γέρων φησι· καὶ γὰρ καὶ ὁ πατὴρ, καὶ ἡ μητήρ, καὶ ὁ ἀδελφὸς ὁ σὺς ζῶσιν· ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ μετὰ σοῦ τῷ δεινῷ κλυδωνι περισχεθέντες ἐσώθησαν, καὶ οἱ μεθ᾽ ὑμῶν δὲ ὄντες παῖδες ἀπαθεῖς τε κακοῦ διο έμειναν, καὶ τῷ τῶν μοναχῶν σχήματι ὥσπερ δὴ καὶ ὁ ἀδελφός σου κατεκοσμήθησαν. Επήκοος δὲ σου γέγονε καὶ Θεὸς τῆς εὐχῆς, καὶ μέλλεις αὐτοὺς, πρὶν ἢ τὸν βίον ὑπεξελθεῖν, ὄψεσθαι. Ἤκουσε τα θαύματα ταῦτα ὁ θεῖος ᾿Αρκάδιος (Θεοῦ δὲ καὶ τοῦτο πάντως ἦν, καὶ τὸν κανόνα παραλαβών, εἶχε το σπουδαίως, καὶ προθύμως αὐτὸν ἥνυε. CAPUT V. Naufragium filiorum intelligunt parentes, et forti animo ferunt. XIV. Duobus vero elapsis temporibus (inten- ΙΔ΄. Χρόνων δὲ ἤδη δυο παρωχηκότων ἀλλὰ προσdile nunc animos, ut quemadmodum tristium έχειν ἐνταῦθα μάλιστα δεῖ, ἵν᾿ ὥσπερ τὰ λυπηρά auditione doluimus, ita lmtiora traclantes mcrorem voluptate solvamus, post duo igitur tempora, eorum pater, omnium quæ filiis accilissent ignarus, cum litteris domesticum mittit. Permagno enim tenebatur desiderio intelligendi, quid tandem causa esset cur landiu optatissimis charissimorum litteris frustraretur. Qui missus erat, ubi Berylum attigit, facile comperit, dominos suos in urbem non revertisse. Quare suspicatus Athenas profectos esse. eliam eo se frustra contulit. Verum inde discellens cum apud hospitiumn quodam diversaretur, ibi in quemdiam conservum suum inter monachus receplum incidit: ad quem post mutuam notitiam accedens, Uli, inquit, locorum est uterque dominus noster? Ad quæ al.er ingemiscens, lacrymisque v. lium perfusus: Eheu! ait, quam funesta ex me auditurus es! Miserrime domini nostri pelago hausti sunt. Ego solus, uti credo, evasi, ac salutem periculo acerbisren nactus, solitarian vitam elegi, lac vivendi ratione me mortuo, quam viνο, siniliorem fore existimans. Neque vero me recte lactarum credili, si al patrem ipsorum dominum nostrum redirem malus nuntius, infaustum spectaculum, odiosa et mento inamnabilis vita. Iucthos naufragii reliquim. Quocirca nunc llierosoJamam cogito, et ad sacra loca proficiscor. μαθόντες Αλγήσαμεν, οὕτω καὶ τοῖς χαριεστέρας προσέχοντες, εὐφροσύνῃ τὰ σκυθρωπά λύσωμεν), ἐπεὶ τοίνυν δύο χρονοι παρῆλθον, ὁ πατὴρ αὐτοῦ παντάπασιν οὐκ εἰδὼς, οἷα δὴ τοῖς ἐκείνου παισὶ συνέβη, ἑνὶ τῶν οἰκιτῶν αὐτοῦ γράμματα ἐγχειρίσας ἐνπέμπει, γνῶναι διψών τί ποτ᾽ ἂν εἴη τοσοῦτον χρόνον γράμματα αὐτὸν μὴ δέξασθαι παρὰ τῶν φιλτάτων. Ηδη δὲ τῷ ἀπεσταλμένῳ τὴν Βηρυτὸν φθάσαντι διεγνώσθη, τοὺς αὐτοῦ κυρίους προς την πόλιν μὴ ἀπαντῆσαι, Υπολαβὼν οὖν πρὸς ᾿Αθήνας αὐτοὺς χωρήσαι, τῆς αὐτῆς εἴχετο καὶ ἐκεῖνος, ᾿Απιών δὲ καταλύει πρός τινι πανδοχείᾳ, ἐν ᾧ βλέπει ἕνα τῶν ὁμοδούλων αὐτοῦ κατὰ μοναχοὺς περιεσταλο μένον ᾧ προσελθὼν, καὶ γνῶσιν δοὺς καὶ λαβών, Που, φησίν, οἱ ἀμφοῖν ἡμῶν κύριοι; Εστέναξεν ἐκεῖνος ἀκούσας, και δακρύων τὰς ἔψεις ὑποπλη σθεις, Φεῦ, εἶπεν, οτα ταῖς σαῖς ἀκοῖς έρειν βούλου μαι! ἐν τῇ θαλάσσῃ γαρ οἱ ἡμῶν κύριοι ἐλεεινώς ἀπολώλασιν. Εγὼ δὲ μόνος, ὡς γε οἶμαι, διασω θεὶς, σωτηρίαν, οἵ μοι! κινδύνου λυπηροτέραν τὸν μονήρη εον μετελθεῖν εἰλόμην, θανεῖν ὥσπερ καὶ αὐτὸς διὰ τῆσὸς τῆς ἀγωγῆς προκρίνας ἢ ζῆν· οὐδὲ γὰρ ἔκρινα συμφέρον εἶναι πρὸς τὸν δεσπότην ἡμῶν τὸν αὐτῶν πατέρα ἐπανελθεῖν, ἄγγελος πονηρός, ὄψις δυστυχή, ζωή μισουμένη και δικαίως επίφθο ναίς ναυαγίας δουνηρόν λείψανον. Νῦν οὖν ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα τὴν πορείαν ποιούμαι, καὶ πρὸς τοῖς ἁγίως πορεύομαι τόπους.

cum marito tanta animi ægritudini intenta, quoad τῆς ἀγγελίας, καὶ κοινωνὸν τὸν ἄνδρα τῶν τῆς ψυχῆς posset levissinium maximeque tolerabilem illi do. loren salagebat inurere. Injecta igitur de redulitu famuli mentione, ille super his gloriam tribuens Deo: Ubi,inquit,est redlux famu!us? Cum reddilisset uxor, forte morbo eum ex itineris molest a tenero: At litteræ s.altem, inquit,afferantur.Subjecit mulier, nunc temporis reficiendum cibo corpus, cras litteras non defuturas, ipsumque melium corain,quæ dicenda haberet, expositurum.Eralque sane anxia,ne verbis divinum Xen phontem qui ut littera rellerenιur, urgebat) circumvenire v»- luisse videretur. Nunc enim,inquiebat ille, eahibeantur mihi litteræ, filiorum statum plane cognoscere cupienti, cras aulem, ut tu ais, ex ore famuli cætera discemus. XVIII. Maria hac viri sagacitate se deprehensam sentiens,totisque visceribus commota, compressa voce penitus nil: dicebat, solis lacrymis abunde prologuens. Quo animadverso admirandus Xenoph:n: An male,inquit,habent liberi nostri? Tum illa: Primoribus utique digitis allingis calamitatein nostram, quodque haudquaquam expetis, sponte imminuis Vuinam enim male haberent, ut vel sic aliquid nobis spei relinqueretur! nunc autem tui illi heu! quondam liberi in mari vitam amiserunt. His auditis Xenophon fa ile ostendit,generosianimi probationem calamitates esse. Cum enimn dixisset, Sit nomen Domini benelictumn in sæcula, ad consula.ionem deindle uxoris, quæ et ipsa non insipienter aut abjecle,sel ut tumn pii viri consorlein decuit,se gerebat, conversus, Ne lugeas, inquit,non patietur enim Deus lan:a clade nos obrui, aul mcrure tam acerbo gravari caniem meam, cum ne unicum quidem ejus mandatum contemptim transgressus sim. Vigilandum igitur nobis hac nocte ejusque benignitas ac misericordia imploranda. Sic futurum est, ut vivantne an defuncti sint liberi nobis aperiat. Hac ratione quod divinus olim Jeremias pronuntiavit,in illo impletum est: Benedictus vir qui conflit in Domino. et erit Dominus fiducia ejus: et erit quasi lignum quod ransplantali.r super aquas; s et paulo post • «In tempore sicci:alis non erit sollicitum, nec aliquando desinet facere fructum 5. ◉ καυτήρων ἐζήτει λαβεῖν· ἠβούλετο δὲ, ὡς οἷόν τε, κούρην αὐτῷ καὶ μετρίαν τὴν λύπην παρασκευάσει, Λέγει τοιγαροῦν αὐτῷ καὶ ὑπομιμνήσκει περὶ τῆς τοῦ παιδὸς ἐπανόδου. Ὁ δὲ πρὸς τοῦτο δόξαν φείδου Θεῷ, καὶ, Που, φησίν, οὗτος; Νόσος, εἶπεν, αὐτὸν ἐκ τῆς κατὰ τὴν ὁδὸν τάχα συνέχει ταλαιπωρίας. κἀκεῖνος, ᾿Αλλ' ενεχθήτω, ἔφη, τα γράμματα. Η δέ, Μεταληπτέον ἡμῖν ἄρτου τό γε νῦν ἔχον, ἔωθεν δὲ καὶ τοῖς γράμμασιν ἐντεύξῃ· ἀκούσῃ δὲ, καὶ ὧν ὁ παῖς ἔχει σοι διὰ στόματος ἐξειπεῖν. Εὐφόρει πιο ρακρούσασθαι λόγοις τὸν θεῖον Ξενοφώντα ή βοηθός Ενέκειτο γὰρ ἀπαιτῶν τὰ γράμματα, καὶ, Νυν μέν, λέγων, ἐνεχθήτω μοι, ταῦτα γνώναι βουλομένῳ, πως ἔχει μοι τὰ τῶν παίδων, αὔριον δὲ, ὡς σὺ ἔφης, τῶν διὰ γλώττης ἀκούσομαι, ΙΒ΄. Ἡ δὲ καὶ τῇ συνέσει τοῦ ἀνδρὸς συλλαβομένη, καὶ τῶν σπλάγχνων ἡττωμένη δεινώς, γλώττης μὲν καὶ ἔτι ἐγκρατὴς ἦν, καὶ εἶπεν ὅλως οὐδὲν, ἐφθέγε ξατο δὲ τοῖς δάκρυσι. Συνεὶς οὖν ἡ θαυμάσιος Ξενο φών, Ασθενοῦσιν, ἔφη, τὰ τέκνα ἡμῶν; Ἡ δὲ, "Ακροις, εἶπε, τὸ τοῦ λόγου, δακτύλοις ἄπτῃ τῆς συμφορᾶς, καὶ ὃ μή βούλει, σμικρύνεις ἑκών· εἴθε γὰρ ἐσθένων, ἵν᾽ οὕτω καὶ ἐλπὶς ὑπελείπετο Νῦν δὲ cἱ παῖδες οἱ σοί, φεύ! ἐν τῇ θαλάσσῃ ἀπώλοντο, Ηκουσεν ἐκεῖνος, καὶ ἀτεχνώς ἔδειξεν, ὅτι ψυχῆς γενναίας αἱ συμφυρα βάσανος. Εἴη γὰρ τὸ ὄνομα Κυρίου ευλογημένον εἰς τοὺς αἰώνας. Έπειτα καὶ τὴν γυναῖκα παρακαλεῖν ἐπειρᾶτο, μηδὲν αὐτὴν ἀφι λοσόφους καὶ ἀγεννῶς ἔχουσαν, καὶ ἀνδρὸς οὕτω θεοφιλούς ἀναξίω;, Μὴ λυποῦ, λέγων οὐ γὰρ ἐάσει Ο Θεός τοιαύτη περιπετεῖν ἡμᾶς συμφορά, οὐδὲ πικρώς οὕτω λυπῆσαι τὴν ἐμὴν ἀνάζεται πολιάν· ἐπεὶ μηδεμίαν αὐτοῦ τῶν ἐντολῶν, ὥς γε οίμαι, ἀμελων παρηλθον, πλὴν ἀγρυπνητεον τήνδε τὴν νύκτα, καὶ τὴν αὐτοῦ χρηστότητα καὶ τοὺς οἰκτισμοὺς ἐξιλεως τέον· κἀκεῖνος περὶ τῶν παίδων, εἴτε τεθνήκασιν, εἴτε μὴν ἐν τοῖς ζῶσιν εἰσι, δῆλον ποιήσει. Οὕτως ἀκρι 6ως ἐπ᾿ αὐτῷ τὸ τοῦ θείου Ἱερεμίου πέρας λέμε βχνεν, «Εὐλογημένος, εἰπόντος, ὁ ἄνθρωπος ὁ πιο ποιθὼς ἐπὶ τῷ Κυρίῳ, καὶ ἔσται Κύριος ἐλπὶς αὐτοῦ· καὶ ἔσται ὡς ξύλον εύθηνουν παρ' ὅπτά, ο Καὶ μετ' ολίγον αὖθις· «Ἐν ἐνιαυτῷ ἄβροχίας οὐ φου 6ηθήσεται, καὶ οὐ διαλείπει ποιών καρπόν, ο CAPUT VI. Hierosolymis filios quærunt: filii invicem agnoscunt. XIX. Tota igitur nocte precando rogandoque ɔ Deum traducta,aibescerte jain caelo, vicii: que s pure luminibus, non ad consuetum cubile se recipiunt, corpora humi lernentes. Simul ac somnnus obrepsit, utriqne visi sibi sunt praesentes filius in· tueri Christo adstantes Ac Joannes quidem chrono residens, sceptroque ornatus insignem pretiosis genuis coronam gerebat: Arcadius vero et ipse 5 Jerem. xvu, 7. ΙΘ'. Εὐχομένοις οὖν παρ᾽ ὅλην τὴν νύκτα καὶ τοῦ Θεοῦ δεομένοις, ἐπείπερ ἤδη περὶ αὐγὰ; ἢν ἡ ἡμέρα καὶ πρὸς ὕπνον αὐτοῖς ἡττῶντο οἱ ὀφθαλμοί, ούκ ἔτι λοιπὸν πρὸς τὴν συνήθη στρωμνήν τε καὶ κλίνην ἔβλεψαν, ἀλλ᾽ ἀντὶ ταύτης ὑπηρέτει τὸ ἔδαφος. "Αμα γοῦν ὕπνου ἐγεύοντο, καὶ ὤφθησαν ἀμφοτέροις οἱ παίδες ὑπ' ὄψιν περιστάμενοι τῷ Χριστῷ· ἡ μὲν Ιωάννης στέφανον πολυτελή λίθων τιμίων καὶ θράσ

νον ἔχων, καὶ σκήπτρου ἐχόμενος· ὁ δὲ ᾿Αρκάδιος, diademale plurimis ac splendissimis stellis ful στέφανον καὶ αὐτὸς ἀναδεδεμένος ἐκ ποικίλων ἄστρων gente redimitus, dextraque crecem præferens, καὶ λαμπροτάτων, σταυρόν τε τῇ δεξιᾷ κατέχων, καὶ prope constratum ad quietem lectulum visebaκλίνην ἔχων εἰς ἀνάπαυσιν καὶ στρωμνήν. tur. Κ΄. Εκ τούτου συνιέντε; τοὺς παίδας αὐτῶν τιμῆς XX. Ex quibus cum filios in magno apud Deum μεγάλης ἠξιῶσθαι παρὰ Θεῷ, καὶ τοῦτο δὲ διδαχθέν- honore versari intelligerent, cumque divino muneτες παρὰ τῆς χάριτος, ἐν Ἱεροσολύμοις αὐτοὺς εἶ re eos Hierosolymis degere satis perspicerent, res ναι, τάλλα πάντα μικρὰ θέμενοι, καὶ χρυσίον λα- cateras ceu minores aspernati,sumptaque, quanta βόντες συχνὸν εὐλογίας χάριν καὶ παρακλήσεως τῶν ad solatium et levamen inopum opus esset, pecuχρείαν ἐχόντων, ὁδοῦ τῆς ἐπ' αὐτὰ φερούσης εἴχοντο. nia, in viam eo ferentem se dederunt. Quo ut perἘπεὶ δὲ καὶ κατέλαβον, τοὺς ἁγίους περιελθόντες ventum est,circumeuntes loca sacra, simul preciτόπους, καὶ τοῦτο μὲν προσευχῇ, τοῦτο δὲ καὶ δια- bus, simul largitioni operam dantes, auro velut νομή χρυσίου συνεργὸν τὸ θεῖον τοῦ προκειμένου cmplorum divinitus operum adjutore præclare u!eκτησάμενοι, ἔπειτα καὶ τὰ μοναστήρια διελθόντες, bantur. Inde ad monasteria digressi, nusquam οὐδαμοῦ τοῦ ποθουμένου ἐτύγχανον, οὔτε μὴν τοὺς quod desiderabant consecuti, optatissimo natorum παῖδας τοὺς ἑαυτῶν εἶχον ἰδεῖν. Εντεῦθεν ὁ πόθος conspectu frustrabantur. Unde et desiderii fervor, αὐτοῖς θερμοτέρος ἀνεφλέγετο, τῇ παρατάσει τοῦ mora temporis occulte nutritus, vehementius exarχρόνου κρυφίως ὑποτρεφόμενος. Οἷον γὰρ τὸ ἰδεῖν descebat. Quid enim desiderabilius,quam liberos ἐν ζῶσι τέκνα τὰ οὕτω φίλτατα, οὕτως ἀπελπισθέντα, tam charos, tamque extra spem videndi positos, καὶ παρὰ θεῷ τοιαύτης τύχοντα τῆς οἰκειώσεως. tantaque a Deo benignitate servatos,adhuc superstites intueri? ΚΑ΄. Ενὶ δὲ συναντῶσι τῶν οἰκετῶν, οἳ καὶ συναπόδημοι τοῖς ἐκείνων παισὶ ἐτύγχανον, μοναχικά περιβεβλημένῳ, ὃν καὶ ἀπὸ τῆς μορφῆς ἀναγνόντες, καὶ μὴ δούλον νῦν, ἀλλ᾽ ὁμόδουλον ἑαυτῶν, ἢ καὶ τιμιώτερον εἶναι κρίναντες, τοῦτο μὲν τῷ σχήματι τῆς περιβολῆς, τοῦτο δὲ καὶ τῷ περιόντι τῆς αὐτῶν μετριοφροσύνης, γόνο κλίναντες, προσκύνησιν αὐτῷ εὐλαβῶς προσήγον. Του δὲ βαρυνομένου τῇ τῆς τιμῆς ἀμετρία, Οὐ σοὶ τοῦτο, ὁ θεῖος ἀπεκρίνατο Ξενοφών, ἀλλὰ τῳ σχήματι τῷ σῷ καὶ τῷ καὶ τῇ δι' αὐτοῦ σφραγίδι τῆς πρὸς θεὸν οἰκειώσεως. ΚΒ΄. Επεὶ δὲ καὶ πυνθανόμενοι περὶ τῶν παίδων, οὐδὲν πλέον εἶχον μαθεῖν, ὅτι μὴ τὰ ἐν θαλάσσῃ μόνα συμβάντα (όπως γὰρ αὐτοὶ διεσώθησαν, ᾔδει ἐκεῖνος οὐδοτιοῦν), εὖ παρὰ τοῦτο ῥαθυμότεροι γεγόνασιν, οὐδὲ ὄκνῳ τὸν πόθον ἤμόλυναν, ἀλλ᾽ ἔτι μᾶλλον τῇ περὶ τοὺς παῖδας επιθυμίᾳ τὰ σπλάγχνα διακαιόμενοι, Ερεύνης εἴχοντο. Δόξαν οὖν αὐτοῖς, καὶ περὶ τὰ τοῦ Ἰορδάνου μέρη ἐφοίτων, ἅμα μὲν περὶ τῶν υἱῶν ἐκζητοῦντες, ἅμα δὲ καὶ τὴν χεῖρα δαψιλῶς ῥέουτοῖς δεομένοις προτείνοντες. Απιόντες δὲ συναντῶσιν ἐκείνῳ τῷ θαυμαστῷ γέροντι, ὃς καὶ τὸν ᾿Αρκάδιον ἀποκείρας καὶ τὰ τῶν μοναχῶν αὐτῷ περιβαλών ἦν. Τούτῳ προσελθόντες, καὶ ποδῶν ἐκείνου τῶν ἱερῶν ἀψάμενοι, ἐδέοντο εὐχῆς αὐτοὺς ἀξιῶσαι τῆς πρὸς Θεόν. Ἐπεὶ οὖν ὁ γέρων εὐπρόθυμον ἑαυτὸν εἰς τοῦτο παρέσχε καὶ ἤδη ηὔξατο, πρὸς ὄνομα τούτους ἐκάλει (ὢ χάριτος θείας!) προστιθεὶς καὶ τὴν ἐν χερσὶν ὑπόθεσιν, μάλα διορατικῶς καὶ θεοφορήτως. Δεῖ δὲ οὕτως, ὥσπερ ἐλέχθησαν, ιδιωτικώτερον αὐτὰ παραθέσθαι. Τις ἠνάγκασε, λέγων, τον κῦριν Ξενοφώντα καὶ τὴν κυρὰν Μαρίαν τὰ Ἱεροσόλυμα κατιδεῖν; οὐδεὶς ἔτερος πάντως, ὅτι μὴ ἡ τῶν τέκνων στοργή. Μὴ οὖν ἐνθυμεῖτε· ζῶσι γάρ, ζῶσιν ὑμῶν αληθῶς τὰ τέκνα, ὥσπερ δὴ καὶ Θεὸς ἡμῖν ἐφανέρωσεν. Αλλ' ὑπάγετε καὶ τὰς εὐχὰς ὑμῶν ἀπόδοτε τῷ Θεῷ, ἐργάται τοῦ ἀμπελῶνος αὐτοῦ· ἐπανιόντες δὲ, τοὺς παῖδας ὑμῶν PATROL. GR. CXIV. XXI. Post hæc in quemdam ex ſamulis, qui cum fliis foras profectus, sed nunc habitu monastico indulus erat, incidentes,eum ex forma cognitum, jamque non ut servum, sed ut conservum, aut ut digniorem etiam tractantes, tum sacra vestis veneratione, tum modestia sua maxima impulsi, in genua abjecti,religiosa adoratione prosequuntur. Quem honoris excessum cum ille non ferret, Non tibi,inquit divinus Xenophon, sed vestitui tuo, ac divinæ familiaritatis sigillo, quod habitus iste impressit, hac deferuntur. XXII. Tum de liberis sciscitati, nihil præter ea quæ in mari acciderant, assequuntur. Nam de salute ipsorum nihil huic compertum erat. Quibus illi haudquaquam segniores effecti, desiderio ignaviam excutiente, ipsisque visceribus magis ac magis natorum amore flagrantibus, vestigandi porro diligentiam intenderunt. Itaque visum iis fuit, regionem Jordanis adeundam esse, ubi simul liberos quæritarent, simul manentem largiter dexteram egentibus aperirent. Eo cum abiissent obvium habuere admirandum illum seuem, qui Arcadium lotonderat, monachorumque amictu induerat. Ad hunc accedentes, contactis sacris ejus pedibus, obsecrant, ut suarum apud Deum precationum participes faciat.Annuit mox benevole senior, Deumque precatus, suis eos compellat nominibus, atque (o divini muneris gratiam!) ipsam ob quam venerant causam, divini luminis perspicientia et visione cognitam, haud cunctanter exponit. Sed ipsa propemodum, quibus usus est verba, juval particulatim afferre: Quidnam, inquit, ad invisendam Hierosolymam dominum Xenophontem ac dominam Mariam impulit? non aliud profec1o,quam liberorum amor.Bono igitur animo estote. Vivunt enim, vivunt omnino filii vestri, quod et divinitus vobis revelaum est. Ite igitur, Deumque precamini, operarii vineæ ejus. Reversi natos vide33

νον ἔχων, καὶ σκήπτρου ἐχόμενος· ὁ δὲ ᾿Αρκάδιος, diademale plurimis ac splendissimis stellis ful στέφανον καὶ αὐτὸς ἀναδεδεμένος ἐκ ποικίλων ἄστρων gente redimitus, dextraque crecem præferens, καὶ λαμπροτάτων, σταυρόν τε τῇ δεξιᾷ κατέχων, καὶ prope constratum ad quietem lectulum visebaκλίνην ἔχων εἰς ἀνάπαυσιν καὶ στρωμνήν. tur. Κ΄. Εκ τούτου συνιέντε; τοὺς παίδας αὐτῶν τιμῆς XX. Ex quibus cum filios in magno apud Deum μεγάλης ἠξιῶσθαι παρὰ Θεῷ, καὶ τοῦτο δὲ διδαχθέν- honore versari intelligerent, cumque divino muneτες παρὰ τῆς χάριτος, ἐν Ἱεροσολύμοις αὐτοὺς εἶ re eos Hierosolymis degere satis perspicerent, res ναι, τάλλα πάντα μικρὰ θέμενοι, καὶ χρυσίον λα- cateras ceu minores aspernati,sumptaque, quanta βόντες συχνὸν εὐλογίας χάριν καὶ παρακλήσεως τῶν ad solatium et levamen inopum opus esset, pecuχρείαν ἐχόντων, ὁδοῦ τῆς ἐπ' αὐτὰ φερούσης εἴχοντο. nia, in viam eo ferentem se dederunt. Quo ut perἘπεὶ δὲ καὶ κατέλαβον, τοὺς ἁγίους περιελθόντες ventum est,circumeuntes loca sacra, simul preciτόπους, καὶ τοῦτο μὲν προσευχῇ, τοῦτο δὲ καὶ δια- bus, simul largitioni operam dantes, auro velut νομή χρυσίου συνεργὸν τὸ θεῖον τοῦ προκειμένου cmplorum divinitus operum adjutore præclare u!eκτησάμενοι, ἔπειτα καὶ τὰ μοναστήρια διελθόντες, bantur. Inde ad monasteria digressi, nusquam οὐδαμοῦ τοῦ ποθουμένου ἐτύγχανον, οὔτε μὴν τοὺς quod desiderabant consecuti, optatissimo natorum παῖδας τοὺς ἑαυτῶν εἶχον ἰδεῖν. Εντεῦθεν ὁ πόθος conspectu frustrabantur. Unde et desiderii fervor, αὐτοῖς θερμοτέρος ἀνεφλέγετο, τῇ παρατάσει τοῦ mora temporis occulte nutritus, vehementius exarχρόνου κρυφίως ὑποτρεφόμενος. Οἷον γὰρ τὸ ἰδεῖν descebat. Quid enim desiderabilius,quam liberos ἐν ζῶσι τέκνα τὰ οὕτω φίλτατα, οὕτως ἀπελπισθέντα, tam charos, tamque extra spem videndi positos, καὶ παρὰ θεῷ τοιαύτης τύχοντα τῆς οἰκειώσεως. tantaque a Deo benignitate servatos,adhuc superstites intueri? ΚΑ΄. Ενὶ δὲ συναντῶσι τῶν οἰκετῶν, οἳ καὶ συναπόδημοι τοῖς ἐκείνων παισὶ ἐτύγχανον, μοναχικά περιβεβλημένῳ, ὃν καὶ ἀπὸ τῆς μορφῆς ἀναγνόντες, καὶ μὴ δούλον νῦν, ἀλλ᾽ ὁμόδουλον ἑαυτῶν, ἢ καὶ τιμιώτερον εἶναι κρίναντες, τοῦτο μὲν τῷ σχήματι τῆς περιβολῆς, τοῦτο δὲ καὶ τῷ περιόντι τῆς αὐτῶν μετριοφροσύνης, γόνο κλίναντες, προσκύνησιν αὐτῷ εὐλαβῶς προσήγον. Του δὲ βαρυνομένου τῇ τῆς τιμῆς ἀμετρία, Οὐ σοὶ τοῦτο, ὁ θεῖος ἀπεκρίνατο Ξενοφών, ἀλλὰ τῳ σχήματι τῷ σῷ καὶ τῷ καὶ τῇ δι' αὐτοῦ σφραγίδι τῆς πρὸς θεὸν οἰκειώσεως. ΚΒ΄. Επεὶ δὲ καὶ πυνθανόμενοι περὶ τῶν παίδων, οὐδὲν πλέον εἶχον μαθεῖν, ὅτι μὴ τὰ ἐν θαλάσσῃ μόνα συμβάντα (όπως γὰρ αὐτοὶ διεσώθησαν, ᾔδει ἐκεῖνος οὐδοτιοῦν), εὖ παρὰ τοῦτο ῥαθυμότεροι γεγόνασιν, οὐδὲ ὄκνῳ τὸν πόθον ἤμόλυναν, ἀλλ᾽ ἔτι μᾶλλον τῇ περὶ τοὺς παῖδας επιθυμίᾳ τὰ σπλάγχνα διακαιόμενοι, Ερεύνης εἴχοντο. Δόξαν οὖν αὐτοῖς, καὶ περὶ τὰ τοῦ Ἰορδάνου μέρη ἐφοίτων, ἅμα μὲν περὶ τῶν υἱῶν ἐκζητοῦντες, ἅμα δὲ καὶ τὴν χεῖρα δαψιλῶς ῥέουτοῖς δεομένοις προτείνοντες. Απιόντες δὲ συναντῶσιν ἐκείνῳ τῷ θαυμαστῷ γέροντι, ὃς καὶ τὸν ᾿Αρκάδιον ἀποκείρας καὶ τὰ τῶν μοναχῶν αὐτῷ περιβαλών ἦν. Τούτῳ προσελθόντες, καὶ ποδῶν ἐκείνου τῶν ἱερῶν ἀψάμενοι, ἐδέοντο εὐχῆς αὐτοὺς ἀξιῶσαι τῆς πρὸς Θεόν. Ἐπεὶ οὖν ὁ γέρων εὐπρόθυμον ἑαυτὸν εἰς τοῦτο παρέσχε καὶ ἤδη ηὔξατο, πρὸς ὄνομα τούτους ἐκάλει (ὢ χάριτος θείας!) προστιθεὶς καὶ τὴν ἐν χερσὶν ὑπόθεσιν, μάλα διορατικῶς καὶ θεοφορήτως. Δεῖ δὲ οὕτως, ὥσπερ ἐλέχθησαν, ιδιωτικώτερον αὐτὰ παραθέσθαι. Τις ἠνάγκασε, λέγων, τον κῦριν Ξενοφώντα καὶ τὴν κυρὰν Μαρίαν τὰ Ἱεροσόλυμα κατιδεῖν; οὐδεὶς ἔτερος πάντως, ὅτι μὴ ἡ τῶν τέκνων στοργή. Μὴ οὖν ἐνθυμεῖτε· ζῶσι γάρ, ζῶσιν ὑμῶν αληθῶς τὰ τέκνα, ὥσπερ δὴ καὶ Θεὸς ἡμῖν ἐφανέρωσεν. Αλλ' ὑπάγετε καὶ τὰς εὐχὰς ὑμῶν ἀπόδοτε τῷ Θεῷ, ἐργάται τοῦ ἀμπελῶνος αὐτοῦ· ἐπανιόντες δὲ, τοὺς παῖδας ὑμῶν PATROL. GR. CXIV. XXI. Post hæc in quemdam ex ſamulis, qui cum fliis foras profectus, sed nunc habitu monastico indulus erat, incidentes,eum ex forma cognitum, jamque non ut servum, sed ut conservum, aut ut digniorem etiam tractantes, tum sacra vestis veneratione, tum modestia sua maxima impulsi, in genua abjecti,religiosa adoratione prosequuntur. Quem honoris excessum cum ille non ferret, Non tibi,inquit divinus Xenophon, sed vestitui tuo, ac divinæ familiaritatis sigillo, quod habitus iste impressit, hac deferuntur. XXII. Tum de liberis sciscitati, nihil præter ea quæ in mari acciderant, assequuntur. Nam de salute ipsorum nihil huic compertum erat. Quibus illi haudquaquam segniores effecti, desiderio ignaviam excutiente, ipsisque visceribus magis ac magis natorum amore flagrantibus, vestigandi porro diligentiam intenderunt. Itaque visum iis fuit, regionem Jordanis adeundam esse, ubi simul liberos quæritarent, simul manentem largiter dexteram egentibus aperirent. Eo cum abiissent obvium habuere admirandum illum seuem, qui Arcadium lotonderat, monachorumque amictu induerat. Ad hunc accedentes, contactis sacris ejus pedibus, obsecrant, ut suarum apud Deum precationum participes faciat.Annuit mox benevole senior, Deumque precatus, suis eos compellat nominibus, atque (o divini muneris gratiam!) ipsam ob quam venerant causam, divini luminis perspicientia et visione cognitam, haud cunctanter exponit. Sed ipsa propemodum, quibus usus est verba, juval particulatim afferre: Quidnam, inquit, ad invisendam Hierosolymam dominum Xenophontem ac dominam Mariam impulit? non aliud profec1o,quam liberorum amor.Bono igitur animo estote. Vivunt enim, vivunt omnino filii vestri, quod et divinitus vobis revelaum est. Ite igitur, Deumque precamini, operarii vineæ ejus. Reversi natos vide33

καὶ τὴν χώραν, καὶ τὴν ἀνατροφήν, ἵνα καὶ οὕτω possum: Facta erat illi tanquam vestis qua indueΘεός δοξασθῇ. Ο τοίνυν Ιωάννης λόγου ἀψάμενος, batur humilitas., Cui senex, Recte quidem,inquit. τὰ ἀπ᾿ ἀρχῆς ἄχρι τέλους ἐπῄει, καὶ τῇ διηγήσει Sed et genus tuum, et patriam, et educationem, γνωρίσματά τινα τῆς συγγενείας τῷ ἀδελφῷ παρ- ut hinc quoque Deo gloriam tribuamus, expone. είχε, συμμαρτυρούσης αὐτοῖς καὶ συμφθεγγομένης Tum Joannes sermonem adoriens, ab initio ad f τῆς ὄψεως, εἰ καὶ τοὺς χαρακτῆρας ἀσαφεῖς εἶχεν nem usque cuncta persequitur,atque inter narranἐκ τῆς πολλῆς ἀμβλυνθέντας κακοπαθείας. ὡς δὲ dum fratri nonnulla cognationis indicia facit, quæ καὶ περὶ τὴν διήγησιν τοῦ τε πλοίου καὶ τοῦ κινδύ- vultus ipsius velut testimonio aut viva quadam vol νου κατέστη, καὶ ὅτι ἀδελφὸς αὐτῷ ἦν, οὗ καὶ πρὸς ce confirmabantur, etsi lineamenta ejusdem tot maὄνομα μνησθείς, ἐστέναξε καὶ δάκρυα κατέσταξε τοῦ lorum perpessione hebetata ac propemodum exπροσώπου, μὴ ἐνεγκὼν ὁ ᾿Αρκάδιος τὴν τῆς φύσεως stincta viderentur. Verum ubi recensendo tum naτυραννίδα, ἀναστὰς, καὶ τῷ γέροντι προσπεσών, vigii tum periculi mentionem injecit, ac fratrem Οὗτος, ἔλεγε, ὦ Πάτερ, ὁ ἐμὸς ἀδελφὸς Ιωάννης, quem habuisset nominavit, tum enimvero Arcaοὗτος ὁ φίλτατος, οὗτος ἐκεῖνος, ὁ τὴν αὐτὴν μοι dius, naturæ violentiam ultra non ferens, erumσυμπλεύσας, καὶ τὸ αὐτὸ ναυάγιον ὑποστὰς, καὶ pentibus suspiriis, lacrymis ora perfundens, surπαραδόξως, ὡς ὁρᾶν ἔχοιμι, συνδιασωθείς, καὶ νυν rexit, atque ad senioris pedes provolutus: Hic, ἐμοὶ παραδοξοτέρως ἐπιφανείς. "Ω θείας οἰκονομίας! inquit, mi Pater, est frater meus, charissimus ὦ Θεοῦ κριμάτων ὑπερφυών! ὢ πάντα λόγον νι- Joannes, hic ipse qui suscepta mecum navigatione χώσης Προνοίας! Καὶ ὁ γέρων, Κἀγὼ ᾔδειν, φησί, naufragium pertulit, velut miraculo, quemadmoἀλλὰ τούτου χάριν ἐπέσχον, ἵν᾿ ἀλλήλους ὑμεῖς οἴκο- dum videre datur, conservatus, et nunc majore θεν ἐπιγνῶτε. Καὶ οὕτω μὲν ὁ θεῖος ἀνήρ. Οἱ δὲ εἰς eliam miraculo mihi oblatus. Ο divinum plane conπεριπλοκὰς ἐχώρουν, καὶ περιλαβόντες ἀλλήλους, silium! o judicia Dei naturam vincentia! o proviκαὶ τὰ ἀδελφὰ τοῦτο μὲν προσφθεγξάμενοι, τοῦτο δὲ dentiam nulla oratione aut ralione explicandam! καὶ περιπτυξάμενοι, εὐχήν τε παρὰ τοῦ θείου γέ- Subjecit deinde senex: Neque vere me hæc fugleροντος αἰτησάμενοι, κοινὴν τὴν εὐχαριστίαν ἀπεδί- bant; verum idcirco silendum duxi,ut indiciis doδοσαν τῷ θεῷ, οὐχ ἧττον τῆς τοῦ κινδύνου διαφυγής, mesticis invicem agnosceretis.Sub hæc divini loἢ τῆς ἀλλήλων θέας καὶ συναφείας, καὶ τούτου μᾶλο minis verba illi in amplexus ruentes arctissime inλον τῆς διὰ του τοιοῦδε σχήματος, καὶ τοῦ βίου, πρὸς vicem stringebant, et uunc quidem fraterne colloΘεὸν εἰσαγωγῆς τε καὶ οἰκειώσεως· ὥστε συμβαίνειν, quentes, nunc amplexum redintegrantes, nunc πολλαπλῶς αὐτοὺς ἔδεσθαι, καὶ Θεῷ τὴν χάριν όμ- optimi senis precationem deposcentes, uno ore ολογεῖν ὑπὲρ τῆς ἑαυτῶν, ὑπὲρ τῆς ἀλλήλων δηλαδή gratias Numini referebant, tum quod periculo σωτηρίας, ὑπὲρ τῆς εἰς ἓν πάλιν συναγωγῆς, ὑπὲρ tanto exempti essent,tum quod mutuo conspectui τῆς εἰς τοιοῦτον βίον ἀναγωγῆς τε καὶ τελειώσεως. et conjunctioni restituti, tum maxime quod tali ᾿Αλλὰ τὰ μὲν ἐκείνων οὕτως. habitu vitaque dignati, ad tantam Dei tamque domesticam quodammodo familiaritatem pervenissent. Neque finis erat, aut communis lætitiæ, aut agendarum Deo gratiarum vel ob suam cujusque et fraternam salutem, vel ob novam ejusmodi congressionem, vel ob talis vitæ institutum cum tanta perfectione susceptum. Atque hac quidem ratione quæ ad illos pertinent sese habent. CAPUT VII. Parentes filios tandem agnoscunt: utrique sanctitate florent. ΚϚ΄ Βούλεται δὲ καὶ Θεὸς καὶ ὁ λόγος ήδη τοῖς ἀδελφοῖς συνάψαι καὶ τοὺς γεννήτορας. Συνάπτονται δὲ οὕτως. Οὔπω γὰρ δύο παρῆλθον ἡμέρτι, καὶ αὐτοὶ παρήσαν, φιλοτίμῳ χειρὶ τὰς διανομὰς ποιούμενοι πρός τε τὸ ἅγιον τοῦ Κρανίου ὄρος καὶ τὸν ζωηφόρον τάφον Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Επειτα ἐξιοῦσιν ὁ θεῖος ἐκεῖνος συναντᾷ γέρων, ὃς καὶ τοῦ ζῇν αὐτοῖς τοὺς παῖδας διεβεβαίωσε, καὶ ὅσον οὔπω θεατοὺς ἔσεσθαι. Τούτῳ γοῦν προσελθόντες, καὶ ἢν ἔδει δόντες τιμὴν, τέλος ᾔτουν τῆς ὑποσχέσεως, καὶ τὰ σφῶν τέκνα ἠξίουν ἰδεῖν. Ηνίκα δὲ ταῦτα ἐλέγετο, οἱ γενναῖοι παίδες ὄπισθεν ἦσαν τῷ γέροντι παρεστῶτες· ἀλλ᾽ ἐπέσχεν αὐτοὺς ἐκεῖνος, μηδοτιοῦν εἰσ πεῖν ἐντειλάμενος, μήτε μὴν δήλους ἑαυτοὺς τοῖς • Coloss. III, 11. XXVI. Nunc autem, Deo et narratione eo ducentibus,etiam parentes cum fratribus coujungentur. Id quod ita evenit. Vix enim duo efluxerant dies, cum et ipsi adsunt, munifica manu largitionem exercentes. Qui ubi ad sanctum Calvariæ montem atque ad vivificum Christi Dei nostri sepulcrum accesserunt,divinus ille senex eis occurrit, qui et antea de natorum vita certiores reddiderat, et jam tantum non adesse ac videri significaverat. Hunc ubi adierunt exhibita, uti par erat, veneratione, promissi fidem exigunt, fliorumque conspectum requirunt. Interea dum hi sermones habentur, generosi juvenes retro astabant seni,ejus jussione prohibit, ne aut verbum facerent, aut aliqua ra-

་ γεννήτορσι καταστῆσαι· παρ᾽ ὁ καὶ διέμειναν αὐτοῖς tione se parentibus proderent. Quamobrem plane ἄγνωστοι μηδὲν τῆς ὄψεως ὑποσημηνάσης, διὰ τὸ ipsis incogniti, ne vultibus quidem prodebantur, μαρανθῆναι τῇ ἀμέτρῳ κακοπαθεία, ὡς καὶ ἤδη immodica,uti diximus, laborum asperitate consumφθάσαντες ἐδηλώσαμεν. Πάντως δὲ οὐ σιτίων μόνον, ptis. Non solum enin eorum quæ ad victum pertἀλλὰ καὶ γλώττης πολλῷ μᾶλλον ἐγκρατεῖς ἦσαν. nent, sed multo etiam magis linguæ potentes erat. Οὐδὲ γὰρ μέτριον ἦν, οὐδὲ κούφον, τὸ πατέρων αὐτ Εt sane non levis neque mediocris virtutis erat, τοὺς εἰς ὄψιν ἐλθόντας μετὰ δριμυτάτην ἐπιθυμίαν, post vehementissimum desiderium,tam expetentes καὶ οὕτω μὲν αὐτοὺς ποθοῦντας, οὕτω δὲ ποθουμέ- tamque expetitos in parentum conspectum venire, νους, ὑπομεῖναι τὴν σιωπὴν, καὶ μὴ μόνον μηδὲν ac silentium servare, et non tantum a verbis, ve φθέγξασθαι, ἀλλὰ μηδὲ δάκρυον ὑπ᾽ ἀμέτρου περι- rum etiam a lacrymis in tam immensæ lætitia χαρείας ἐξενεγκεῖν· ὁ καὶ τῆς βίας κρεῖττόν ἐστι abundantia temperare. Quod violentiæ genus naφανερῶς τῆς πάντα νικώσης φύσεως. tura omnia superante potentius exstitit. ΚΖ'. Ἐπεὶ οὖν οἱ θαυμαστοὶ παῖδες, τοὺς ἑαυτῶν XXVII.Cum itaque admirandi juvenes parentiἐπιγνόντες πατέρας, αὐτοὶ παρ᾽ ἐκείνοις διέμειναν bus jam cognitis adhuc essent incogniti,Abite, inἄγνωστοι, Απιτε, φησὶ πρὸς αὐτοὺς ὁ γέρων μετὰ quil senex lmeto animo linguaque, et bonam nobis κεχαρισμένης καὶ γλώττης καὶ ψυχῆς, καλὴν ἡμῖν mensam apparate: ego mox cum duobus discipulis ἑτοιμάσοντες τράπεζαν. Ελεύσομαι δὲ αὐτὸς μετὰ meis vos consolaturus subsequar, et, quod reliquum τῶν δύο μου μαθητῶν τῶνδε συμπαρακληθησόμενος est, ad locum ubi charissima pignora videatis ὑμῖν, καὶ τὸ λοιπὸν ἀπάξω παρὰ τὸν τόπον ὑμᾶς, ἐν deducam. Quibus illi auditis latitia non mediocri ᾧ τις φιλτάτους υἱοὺς ὄψεσθε. "Ησθησαν ἐκεῖνοι perfusi sunt,non tantum quod filiorum ipsis conτοῦτο ἀκούσαντες, οὐ μᾶλλον ἐπὶ τῷ ἐπαγγελθῆναι spectum polliceretur,sed quod tanti viri non indiτοὺς παῖδας ἰδεῖν, ὅσον ἐπὶ τῷ ἀξίους κριθῆναι gni conviva judicarentur. Neque enim suum aut ge ἀνδρὸς ἑστιάτορας ὀφθῆναι τοιούτου. Εώρων γὰρ nus aut splendorem respiciebant: sed ipsius cum οὐκ εἰς τὸ γένος καὶ τὴν περιφάνειαν τὴν οἰκείαν, Deo conjunctionem,virtutem utique divitiis ac noἀλλ᾽ εἰς τὴν ἐκείνου πρὸς Θεὸν οἰκείωσιν, πολλῷ bilitate longe potiorem ducebant.Ipsis igitur Deum τιμιωτέραν πλούτου καὶ εὐγενείας ἀρετὴν εἶναι νο- precantibus, senior filiis: Bamus,inquit, cum ptμίζοντες. Εκείνων τοιγαροῦν οἰχομένων, ὁ γέρων rentibus vestris pransuri, cum nihil inde vobis τοῖς παισίν, ᾿Απίωμεν, ἔφη, συνεστιασόμενοι τοῖς noxæ futurum sit. Sic enim sentio, quantoscunπατράσι τοῖς ὑμετέροις, ἐπεὶ μηδὲν ὑμεῖς βλαβήσε - que ad consequendam virtutem labores subieritis, σθε παρὰ τοῦτο. Φημὶ γὰρ, ὅσους ἂν καὶ δι᾿ ἀρετὴν nequaquam tamen vos ad parentum vestrorum ὑπέλθητε κόπους, τοῦ μέτρου τῶν πατέρων ὑμῶν mensuram accessisse. Quamobrem non tam jacta οὐδαμῶς ἐτίκοισθε· ὥστε οὐ βλάβη, ἀλλ᾽ ὠφέλεια ra vobis, quam utilitas ex eorum congressu obμᾶλλον ἐκ τοῦ ὁμιλεῖν τοιούτοις ἀκολουθεῖ. Τοῦτο ventura est. His dictis, rursum iis silentium pressεἰπὼν, αὖθις σιωπὴν αὐτοῖς παραγγέλλει, καὶ τὸ cribit, imo ab omni re quæ cognitionis ansa esse μηδὲν ὅλως πρὸς γνωρισμὸν παραφθέγξασθαι· zi- queat, ad ipsos porentibus indicandos, abstinere τοῖς τοῖς πράγμασι τὴν φανέρωσιν ἐπιτρέπων. jubet. ΚΒ΄. Επεὶ δὲ καὶ ἀπελθόντες πρὸς τὸ φαγεῖν κατο εκλίθησαν, ἠρώτων οἱ τῶν παίδων πατέρες, Πῶς, Πάτερ, λέγοντες, τὰ τέκνα ἡμῶν ἔχει; Ὁ δὲ, Kaλως, ἔφη· ἀγὼν γὰρ αὐτοῖς σῶσαι τὴν ἑαυτῶν ψυχήν. Κἀκεῖνοι εὐχῇ τὸν τοῦ γέροντος λόγον εἰς πέρας ἐλθεῖν ἡξίωσαν. Εἶτα προσθεὶς ὁ θεσπέσιος Ξενοφών, Ὡς καλοί σου, ἔφη, Πάτερ, οἱ μαθηταὶ καὶ Θεῷ τὰν οὖν διακείμενοι, και μου κατάκρας χαίρει ἐπ' αὐτοῖς ἡ ψυχὴ, καὶ τὸν ὀθφαλμὸν ἔδομαι προσβάλλων αὐτοῖς. Εύξαι τοιγαρούν, θειότατε Πάτερ, καὶ τοὺς υἱοὺς ἡμῶν ἀποβῆναι τοιούτους. Καὶ οὕτω μὲν ὁ θαυμάσιος Ξενοφῶν ἐν ἀγνοίᾳ τὰ ἑαυτοῦ ἐπαινῶν, καὶ ὅπερ ἤδη ἐν χερσὶν εἶχε, δι' εὐχῆς ἕξειν ποιούμενος. Ο μέντοι πολὺς τὴν σύν εσιν γέρων, Εἰπέ μοι, ἔφη, τέκνον (πρὸς τὸν ᾿Αρκάδιον ἀπιδών), ποίας μὲν πόλεως εἴ; ποίων δὲ γονέων; ποίας δὲ τῆς ἀνατροφῆς ἔτυχες; Πρὸς ταῦτα ὁ θεῖος ᾿Αρκάδιος, Εγώ, ἔφη, Πάτερ, τοῦ Βυζαντίου μὲν ὥρμημαι· υἱὸς δέ εἰμι γονέων εὐγενῶν (ὡς τὸ ἀληθὲς βούλεται) καὶ περιφανῶν. Ὄνομα τῷ μὲν πατρὶ Ξενοφῶν, τῇ μητρὶ δὲ Μαρία, ὡραίαν μετὰ Sic codex. Scribendum τὸν νοῦν, XXVIII.Ubi autem ad sumendum cibum convenerunt, jam considentes rogare coeperunt, Ut babent,o Pater, filii nostri Perbelle,ait senes. Namque hoc unum laborant, ut servent animas suas. Tum illi supplicant, ut rerum omnium quæ filiis accidissent tandem narrationem absolvat. Ac subdidit praestantissimus Xenophon: Quam egregii, Pater, sunt hi tui discipuli, quamque in Deum tota mente propensi? Eorum sane occursus cum animum meum suinmo perfundit gaudio,tum oculos jucundissima voluptate exhilarat. Quocirca Deum obse cra, divinissime Pater, ut et nostri liberi tales evadant. Ita admirandus Xenophon plane inscius laudat res suas, et quod in manibus erat, id votis omnibus expetebat. At sapientissimus senex Arcadium intuens, Age, inquit, Gli, quæ tua sit patria, qui parentes, quæ educatio, nobis edissere. Cui divibus Arcadius: Equidem Byzantio huc adveni,Parentibus aulem nobilibus, et ut dicam omnino quod res est, illustribus natus sum.Patri meo nomen erat Xenophon, matri Maria, in corpore ve-

nusto parem mentem adepta. Frater mihi fuit τοῦ σώματος ἐχούσῃ καὶ τὴν ψυχὴν. Εν δέ μοι καὶ Joannes nomine. Cætera deinceps enarrant, que- ἀδελφὸς ὄνομα Ἰωάννης. Ἔπειτα καθεξῆς λέγει τὰ madmodum institutus fuerit, ut navigaverit, in τῆς παιδείας, τὰ τοῦ πλοῦ καὶ τὰ τοῦ κινδύνου, καὶ quanto periculo versatus, quanto Dei beneficio οἷας ὑπὸ Θεοῦ τετύχηκε σωτηρίας. Οὕτω δέ διεξιόν serratus sit. Hæc illo narrante mux a parentibus τος, οἱ γονεῖς ἐπιγνόντες αὐτοὺς, καὶ τὸ ἄλμα, καὶ agniti sunt, qui incredibilem animorum exsulta- τήν ὁρμὴν, καὶ τὴν τῆς καρδίας μὴ ἐνεγκόντες πύ tionem et alacritatem, cordisque ardorem, velut ρωσιν, ἐνθουσιῶσιν ὁμοίως εὐθὺς ἀνέστησαν, καὶ impetum divinitus allatum non ferentes, repente περιλαβόντες τοὺς παιδας, καὶ τοῖς αὐτῶν περιφύνε consurgunt, amplexantur liberos, eorumque cer- τις τραχήλοις, τοῦτο μὲν φιλήμασι, τοῦτο δὲ δάκρυσι vicibus circumfusi, simul osculis, simul lacrymis τὴν ἄμετρον ἐκείνην τῆς ψυχῆς ἔκστασιν παρεκά immensum animorum stuporem excitabant,in bas λουν, Οὗτοι εἰσι, Πάτερ, λέγοντες, οἱ ἡμῶν παῖδες. voces erumpentes; Ergone, Pater, bi sunt alii οὗτοι ἀληθῶς οἱ φίλτατοι, οἱ πολλὴν ἡμῖν τὴν περὶ nostri? hi vere dilectissimi? hi ipsi a nobis tanto αὐτῶν ζήτησιν παρασχόντες, οὗτοι. Τί τὸ μετὰ ταῦτα; cum dolore quæsiti? Quid deinde? Uno ore lau- Κοινὴ ἡ δόξα πρὸς Θεὸν καὶ εὐχαριστία. dem Numini et gratias tribuunt. XXIX. Nec morati sunt parentes quin ardentissimis precibus sanctum virum obtestarentur, uἱ ipsos quoque sacrati illius habitus sigillo ornaret, quo cum aliis, licet impares, ejusdem tamen boni sectatores, non autem (quod Deus averteret, exsortes redderentur. El persuasus eorum supplicatione senex (nam in re plane tam sancta quid resisteret?) eadem sua dextera vertices eorum totondit, initiavitque,atque eos dimittens præcipit, ut in posterum ab omni corporum communicatione temperarent, donec commune natura debitum persolverent. XXX. Atque hujusmodi fuit optimi Numinis erga tam bonos parentes liberosque providentia, admirationis juxta, ac suavitatis plenissima. Adeo ul in illis impletum fuerit quod ab Isaia dictum: • Imponam Spiritum meum super semen tuum, et benedictiones meas super filios tuos. Et orientur, ut in medio aquæ fenum, et sicut salix super præterfuentem aquam 7.» Hæc Isaias, loquente per ipsum Dei gratia; quæ, velut si ad ipsos dicerentur,convenienter sane in eosdem congruunt. Cujusmodi et istud: «Meus es tu, et si transieris aquam, tecum sum 8,» Et hoc: • Auditam faciam salutem tuam, et sub umbra manus meæ protegam te 9.» Filii autem ad ultimum vale parentibus dicto, spiritualem patrem libentius secuti, cum eo in desertum, se conferunt, beatumque ibi finem consequuntur, ante obitum divinis quoque muneritus dignati, ac tum aliis sancti Spiritus donis, tum vaticinandi facultate pollen - tes. XXXI.Pater vero illorum præclarus evangelicæ disciplina assectator, dimissis venditisque bonis omnibus, ea egentibus distribuit, eumque in modum levissimis minimnisque rebus universum sibi calorum regnum: comparavit. Sed et servis omnibus domesticis libertate donatis, hac ratione in numerum filiorum coelestis Patris referri studuit. Inde thori vitæque et ejusdem plane voti consortem venerandis quibusdam mulieribus virginibusΚΘ'. Εἶτα θερμοτάτη τῶν γεννητόρων δέησις πρὸς τὸν ἱερὸν ἄνδρα ἐκεῖνον, ὥστε τῇ σφραγίδι καὶ αὐτ τους σημανθῆναι τοῦ ἁγιοπρεπούς σχήματος, καὶ φανῆναι, εἰ καὶ δευτέρους τῶν τέκνων, ἀλλ᾽ οὖν τοῦ ἴσου καλού μιμητάς, καὶ μὴ παντάπασιν ἀμετόχους· ὅπερ ἀνάξιον. Πείθεται τούτοις ἀξιοῦσιν ὁ γέρων (καὶ πῶς γὰρ οὔ, θεοφιλοῦς ὄντος ἀτεχνῶς τοῦ πράγ ματος;), καὶ τῇ αὐτῇ δεξιᾷ κἀκείνους χείρας τε ἄμα καὶ τελειώσας, παραγγείλας ἀφίησι μηκέτι σωματι κῶς ἀλλήλους ἰδεῖν, ἕως τὸ κοινὸν τῇ γενέσει χρέος ἑκάτερος αὐτῶν ἀποδῴη. Α΄. Τοιαύτη χαριεστάτη καὶ θαυμαστὴ τῷ ὄντι οἰκονομία περὶ τοὺς χρηστοὺς καὶ πατέρας καὶ παῖδας παρά τοῦ ἀγαθοῦ Θεοῦ γέγονεν, ὡς πέραξ ἐπ' αὐτοῖς λαβεῖν ὁ διὰ Ἡσαίου αὐτὸς φθέγγεται, «Επιθήσω, λέγων, τὸ Πνεῦμά μου ἐπὶ τὸ σπέρμα σου, καὶ τὰς εὐλογίας μου ἐπὶ τὰ τέκνα σου, καὶ ἀνατε λοῦσιν ὡς ἀναμέσον ὕδατος χόρτος, καὶ ὡς Ιτέα ἐπὶ πᾶν ῥέον ὕδωρ,» Καὶ ταῦτα δὲ Ησαίου μὲν εἰσι καὶ τῆς δι᾿ αὐτοῦ φθεγγομένης τοῦ Θεοῦ χάριτος, πολλὴν δὲ καὶ πρὸς αὐτοὺς λέγεσθαι τὴν οἰκειότητα φέρονται στον τό, «Εμὸς εἶ σὺ, καὶ ἐὰν διαβαίνῃς δι᾿ ὕδατος, μετὰ σοῦ εἰμι· ο καὶ τὸ, «Ακουστὴν ποιήσω την σωτηρίαν σου, καὶ ὑπὸ τὴν σκιαν τῆς χειρός μου σκεπάσω σε.» Οἱ μὲν οὖν παῖδες τὰ τες λευταία τους γεννήτορας ἀσπασάμενοι, τῷ πνευμα τικῶς ἀναγεννήσαντι μᾶλλον εἴποντο, καὶ σὺν ἐκείνῳ τὴν ἔρημον εἰσελθόντες, ἐκεῖ τὸ μακάριον ὑπέρχονται τέλος, χαρισμάτων καὶ πρὸ τοῦ τέλους θείων ἀξιωθέντες, προββήσεών τε καὶ δωρεῶν ἄλλων τοῦ ἀγα θοῦ Πνεύματος. ΛΑ'. Ὁ δέ γε πατήρ αὐτῶν, πληρωτής ἀντικρὺς τοῦ Εὐαγγελίου δείκνυται· καὶ πέμψας καὶ τὰ ἐχυτοῦ πωλήσας ἅπαντα, καὶ πένησι διαδούς, καὶ οὕτως εὐτελῶν τε καὶ σμικρῶν βασιλείαν οὐρανῶν ὅλην ἑαυτῷ ὠνησάμενος, ἐλευθερίας τε ἅπαν αὐτοῦ τὸ οἰκετικὸν ἀξιώσας, δι᾿ ὧν ἔσπευσεν εἰς υἱοὺς αὐτὸς ἐγγαφῆναι τοῦ οὐρανίου Πατρὸς, εἶτα καὶ τὴν σύνοι κον αὐτῷ καὶ σάμβιον ἀληθῶς καὶ τὸ ἓν πνέουσαν γυναιξὶ σεμναῖς καὶ παρθένοις ἐντάττει, οὕτω συν 7 】sa. XLIV, 3. 8 Isa. XLIII. 2, LII, 7. 9 Isa. Li, 46.

nusto parem mentem adepta. Frater mihi fuit τοῦ σώματος ἐχούσῃ καὶ τὴν ψυχὴν. Εν δέ μοι καὶ Joannes nomine. Cætera deinceps enarrant, que- ἀδελφὸς ὄνομα Ἰωάννης. Ἔπειτα καθεξῆς λέγει τὰ madmodum institutus fuerit, ut navigaverit, in τῆς παιδείας, τὰ τοῦ πλοῦ καὶ τὰ τοῦ κινδύνου, καὶ quanto periculo versatus, quanto Dei beneficio οἷας ὑπὸ Θεοῦ τετύχηκε σωτηρίας. Οὕτω δέ διεξιόν serratus sit. Hæc illo narrante mux a parentibus τος, οἱ γονεῖς ἐπιγνόντες αὐτοὺς, καὶ τὸ ἄλμα, καὶ agniti sunt, qui incredibilem animorum exsulta- τήν ὁρμὴν, καὶ τὴν τῆς καρδίας μὴ ἐνεγκόντες πύ tionem et alacritatem, cordisque ardorem, velut ρωσιν, ἐνθουσιῶσιν ὁμοίως εὐθὺς ἀνέστησαν, καὶ impetum divinitus allatum non ferentes, repente περιλαβόντες τοὺς παιδας, καὶ τοῖς αὐτῶν περιφύνε consurgunt, amplexantur liberos, eorumque cer- τις τραχήλοις, τοῦτο μὲν φιλήμασι, τοῦτο δὲ δάκρυσι vicibus circumfusi, simul osculis, simul lacrymis τὴν ἄμετρον ἐκείνην τῆς ψυχῆς ἔκστασιν παρεκά immensum animorum stuporem excitabant,in bas λουν, Οὗτοι εἰσι, Πάτερ, λέγοντες, οἱ ἡμῶν παῖδες. voces erumpentes; Ergone, Pater, bi sunt alii οὗτοι ἀληθῶς οἱ φίλτατοι, οἱ πολλὴν ἡμῖν τὴν περὶ nostri? hi vere dilectissimi? hi ipsi a nobis tanto αὐτῶν ζήτησιν παρασχόντες, οὗτοι. Τί τὸ μετὰ ταῦτα; cum dolore quæsiti? Quid deinde? Uno ore lau- Κοινὴ ἡ δόξα πρὸς Θεὸν καὶ εὐχαριστία. dem Numini et gratias tribuunt. XXIX. Nec morati sunt parentes quin ardentissimis precibus sanctum virum obtestarentur, uἱ ipsos quoque sacrati illius habitus sigillo ornaret, quo cum aliis, licet impares, ejusdem tamen boni sectatores, non autem (quod Deus averteret, exsortes redderentur. El persuasus eorum supplicatione senex (nam in re plane tam sancta quid resisteret?) eadem sua dextera vertices eorum totondit, initiavitque,atque eos dimittens præcipit, ut in posterum ab omni corporum communicatione temperarent, donec commune natura debitum persolverent. XXX. Atque hujusmodi fuit optimi Numinis erga tam bonos parentes liberosque providentia, admirationis juxta, ac suavitatis plenissima. Adeo ul in illis impletum fuerit quod ab Isaia dictum: • Imponam Spiritum meum super semen tuum, et benedictiones meas super filios tuos. Et orientur, ut in medio aquæ fenum, et sicut salix super præterfuentem aquam 7.» Hæc Isaias, loquente per ipsum Dei gratia; quæ, velut si ad ipsos dicerentur,convenienter sane in eosdem congruunt. Cujusmodi et istud: «Meus es tu, et si transieris aquam, tecum sum 8,» Et hoc: • Auditam faciam salutem tuam, et sub umbra manus meæ protegam te 9.» Filii autem ad ultimum vale parentibus dicto, spiritualem patrem libentius secuti, cum eo in desertum, se conferunt, beatumque ibi finem consequuntur, ante obitum divinis quoque muneritus dignati, ac tum aliis sancti Spiritus donis, tum vaticinandi facultate pollen - tes. XXXI.Pater vero illorum præclarus evangelicæ disciplina assectator, dimissis venditisque bonis omnibus, ea egentibus distribuit, eumque in modum levissimis minimnisque rebus universum sibi calorum regnum: comparavit. Sed et servis omnibus domesticis libertate donatis, hac ratione in numerum filiorum coelestis Patris referri studuit. Inde thori vitæque et ejusdem plane voti consortem venerandis quibusdam mulieribus virginibusΚΘ'. Εἶτα θερμοτάτη τῶν γεννητόρων δέησις πρὸς τὸν ἱερὸν ἄνδρα ἐκεῖνον, ὥστε τῇ σφραγίδι καὶ αὐτ τους σημανθῆναι τοῦ ἁγιοπρεπούς σχήματος, καὶ φανῆναι, εἰ καὶ δευτέρους τῶν τέκνων, ἀλλ᾽ οὖν τοῦ ἴσου καλού μιμητάς, καὶ μὴ παντάπασιν ἀμετόχους· ὅπερ ἀνάξιον. Πείθεται τούτοις ἀξιοῦσιν ὁ γέρων (καὶ πῶς γὰρ οὔ, θεοφιλοῦς ὄντος ἀτεχνῶς τοῦ πράγ ματος;), καὶ τῇ αὐτῇ δεξιᾷ κἀκείνους χείρας τε ἄμα καὶ τελειώσας, παραγγείλας ἀφίησι μηκέτι σωματι κῶς ἀλλήλους ἰδεῖν, ἕως τὸ κοινὸν τῇ γενέσει χρέος ἑκάτερος αὐτῶν ἀποδῴη. Α΄. Τοιαύτη χαριεστάτη καὶ θαυμαστὴ τῷ ὄντι οἰκονομία περὶ τοὺς χρηστοὺς καὶ πατέρας καὶ παῖδας παρά τοῦ ἀγαθοῦ Θεοῦ γέγονεν, ὡς πέραξ ἐπ' αὐτοῖς λαβεῖν ὁ διὰ Ἡσαίου αὐτὸς φθέγγεται, «Επιθήσω, λέγων, τὸ Πνεῦμά μου ἐπὶ τὸ σπέρμα σου, καὶ τὰς εὐλογίας μου ἐπὶ τὰ τέκνα σου, καὶ ἀνατε λοῦσιν ὡς ἀναμέσον ὕδατος χόρτος, καὶ ὡς Ιτέα ἐπὶ πᾶν ῥέον ὕδωρ,» Καὶ ταῦτα δὲ Ησαίου μὲν εἰσι καὶ τῆς δι᾿ αὐτοῦ φθεγγομένης τοῦ Θεοῦ χάριτος, πολλὴν δὲ καὶ πρὸς αὐτοὺς λέγεσθαι τὴν οἰκειότητα φέρονται στον τό, «Εμὸς εἶ σὺ, καὶ ἐὰν διαβαίνῃς δι᾿ ὕδατος, μετὰ σοῦ εἰμι· ο καὶ τὸ, «Ακουστὴν ποιήσω την σωτηρίαν σου, καὶ ὑπὸ τὴν σκιαν τῆς χειρός μου σκεπάσω σε.» Οἱ μὲν οὖν παῖδες τὰ τες λευταία τους γεννήτορας ἀσπασάμενοι, τῷ πνευμα τικῶς ἀναγεννήσαντι μᾶλλον εἴποντο, καὶ σὺν ἐκείνῳ τὴν ἔρημον εἰσελθόντες, ἐκεῖ τὸ μακάριον ὑπέρχονται τέλος, χαρισμάτων καὶ πρὸ τοῦ τέλους θείων ἀξιωθέντες, προββήσεών τε καὶ δωρεῶν ἄλλων τοῦ ἀγα θοῦ Πνεύματος. ΛΑ'. Ὁ δέ γε πατήρ αὐτῶν, πληρωτής ἀντικρὺς τοῦ Εὐαγγελίου δείκνυται· καὶ πέμψας καὶ τὰ ἐχυτοῦ πωλήσας ἅπαντα, καὶ πένησι διαδούς, καὶ οὕτως εὐτελῶν τε καὶ σμικρῶν βασιλείαν οὐρανῶν ὅλην ἑαυτῷ ὠνησάμενος, ἐλευθερίας τε ἅπαν αὐτοῦ τὸ οἰκετικὸν ἀξιώσας, δι᾿ ὧν ἔσπευσεν εἰς υἱοὺς αὐτὸς ἐγγαφῆναι τοῦ οὐρανίου Πατρὸς, εἶτα καὶ τὴν σύνοι κον αὐτῷ καὶ σάμβιον ἀληθῶς καὶ τὸ ἓν πνέουσαν γυναιξὶ σεμναῖς καὶ παρθένοις ἐντάττει, οὕτω συν 7 】sa. XLIV, 3. 8 Isa. XLIII. 2, LII, 7. 9 Isa. Li, 46.

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ S. P. N. JOANNIS ARCHIEPISCOPI CONSTANTINOPOLITANI, QUI DICTUS EST CHRYSOSTOMUS (Anno 380. Jan. 27.*) (Grace apud Savilium Opp. Chrysostomi tom. VIII, Latine apud Surium.) Καὶ πάντων μὲν τῶν κατὰ Θεὸν πολιτευσαμένων ὁ βίος τοῖς εὐσεβέσιν ὠφελιμώτατος, οὐχ ὑπόδειγμα μόνον καὶ τύπος, ἀλλὰ καὶ παράκλησις ὑπάρχων πρὸς [γρ. εἰς] ἀρετήν. Ζήλου γάρ τι κέντρον ἐνίησιν ἀγαθοῦ καὶ διαθερμαίνει τὴν εὐσεβῆ ψυχὴν πρὸς τὴν μίμησιν· ὁ δέ γε τοῦ Χρυσοστόμου Πατρὸς καὶ μᾶλλον ἤπερ τῶν ἄλλων ἡδὺς μὲν ἀκοῦσαι, σωτής ριος δὲ μιμήσασθαι καὶ ὠφέλιμος. ᾿Ανήρ γὰρ ἐκεῖνος οὐ μόνον εἶχε γλώτταν λυσιτελῆ τοῖς ἀκούουσιν, ἀλλὰ καὶ τὸν βίον πλέον τοῖς μιμουμένοις ἐπωφελή. Μᾶλλον δὲ, εἰ χρὴ τἀληθὲς εἰπεῖν, ὥσπερ ἐκείνην ἔσχεν ἐν τῷ λέγειν ἀμίμητον· οὕτω δὴ καὶ τοῦτον ἀνέφικτον ἐν τῷ πράττειν. Πλὴν ἀλλὰ τὰ ἐκείνου καὶ διηγητέον πάντως, καὶ μιμητέον εἰς δύναμιν, Ἐπεὶ καὶ ζωγράφοις τὰ κάλλιστα τῶν ἀρχετύπων οὐ παροπτέα, καθότι μὴ ῥᾳδίαν ἔχει τὴν μίμησιν, ἀλλ᾽ ἐλπίδι τοῦ μόγις ποτέ κατορθωθέντα περιβλέπτους ἀποδείξαι τοὺς μιμουμένους, περὶ [σ. πρὸς τὸν ζῆλον ἀνίστησιν. Ἐμοὶ δὲ μέσην ὁ λόγος ὥρμηται βαδίζειν, ὡς μήτε τὰ κατ' αὐτὸν πάντα διεξελθεῖν, μήτε τὰ καιριώτατα παριδεῖν· ἀλλ᾽ ἐκεῖνα μὲν εἰπεῖν, ὅσα και λεχθέντα μεγάλα τοὺς ἀκροατὰς ὠφελήσει, καὶ παραφθέντα τὰ μέγιστα ζημιώσει· τὰ δ᾽ ἄλλα τοῖς ἄλλοις καταλιπεῖν, Α΄. Οὗτος τοιγαροῦν ὁ ἀληθὴς τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος καὶ γνήσιος μετὰ τὸν ὁμώνυμον [γρ. συνώνυμον] κήρυξ τῆς μετανοίας, ὁ γλώτταν ἅμα καὶ φωνὴν καὶ στόμα καὶ πάντα χρυσοῦς, μᾶλλον δὲ καὶ πολλῷ τῷ μέσῳ τοῦ χρυσοῦ τιμιώτερος, ἐξ ᾿Αντιοχείας μὲν Secundum Romanum Martyrologium,item Bedæ et Usuardi. Sed non est hic natalis ejus dies quem festo Exaltationis S. Crucis obiisse omnes,qui ejus res gestas conscribunt,testantur: sed translationis, Omnium quidem eorum, qui se ex Deo gessere vita est piis utilissima: ut quæ sit non solum exem plar et forma, sed etiam adhortatio ad virtutem. Immittit enim stimulum bonæ æmulationis, et accendit piam animam ad imitationem. Vila autem patris nostri Chrysostomi, est auditu quidem aliis jucundior, ad imitandum autem salutaris et utilis. Nam ille quidem vir non solum habebat linguam conducibilem iis qui eam imitantur. Imo vero, si verum dicere oporteat, quomodo illam in dicendo habebat inimitabilem: ita etiam hanc, quam in agendo nemo potest assequi. Verum enim vero res illius sunt omnino narrandæ et imilandæ pro viribus. Nam pictoribus quoque non sunt despicienda pulcherrima exemplaria,qualenus non habent facilem imitationem: sed quod sperent fore, ut si ea tandem asseculi fuerint,clari et insignes reddantur: id imitatores excitat ad æmulationem: mihi autem oratio media quadam via est ingressura, ut nec quæcunque ab eo facta sunt, persequatur,neque prætermittat ea,quæ sunt præcipua. Nam illud quidem fere est ejusmodi, ut feri non possit: hoc vero non est utile. Sed illa quidem dicat, quæ dicta, auditoribus plurimum afferent utilitatis: prætermissa autem damni plurimum: alia vero relinquat aliis. 1.Hic ergo verus homo Dei,et germanus, si ullus alius, post eum, qui erat ejusdem nominis præco penitentiæ, qui lingua simul et voce et ore et in omnibus aureus, imo vero longe auro pretiosior, genus quidem ducebat ex Antiochia: Antiochia, quando scilicet corpus ejus anno 438 a Comanis translatum est Constantinopolim. Vide Bar.in Martyrol. ad 27 Jan,

inquam, qua sita est in Coelesyria.Cum tam cla- εἷλκε τὸ γένος. ᾿Αντιοχείας, ἥτις κατὰ τὴν Καλην ram autem haberet patriam,nec parentes quidem κεῖται Συρίαν. Οὕτω δὲ πατρίδος ἐπιφανῶς ἔχων, habuit minus nobiles.Fuerunt enim ii quoque su- οὐδὲν ἧττον καὶ πατέρων εὐγενών ἔτυχεν. ᾿Απόβλε scipiendi, et splendore vitæ paucis secundi. Erat πτοι γὰρ καὶ αὐτοὶ, καὶ τῇ κατὰ τὸν βίον περιο enim pater dux exercitus,et qui multis abundabat φανείᾳ μὴ πολλῶν δεύτεροι. Στρατηγός γὰρ αὐτῷ opibus.Nomen autem patri quidem erat Secun· ὁ πατὴρ, καὶ μυρίῳ πλούτῳ καὶ βαθυτάτῳ κομῶν dus,matri vero Anthusa. Qui primum quidem erant ὄνομα δὲ τῷ μὲν τῶν γονέων Σεκούνδος, τῇ δὲ ᾿Ανreligione gentiles, et tenebantur profundis tenebris θοῦσα· τὸ πρῶτον "Ελληνες ὁμοῦ τῇ θρησκεία [γρ. τὴν ignorantia, etiamsi, postquam eis natus esset filius θρησκείαν], καὶ τῷ βαθεῖ σκότῳ τῆς ἀγνοίας κάτοχο et divino baptismale regeneratus,fuerunt ii quoque el καὶ μετὰ τὴν τοῦ παιδὸς γέννησιν, πρὸς δὲ καὶ veritatis luce illuminati. Er his ille ortus, cum τὴν τοῦ θείου βαπτίσματος αναγέννησιν, τῷ φωτὶ esset adhuc puer ætate, nequaquam habuit puerile καὶ οὗτοι τῆς ἀληθείας περιελάμφθησαν. Εκ τούτων ingenium. Neque enim faciebat aliquid indecorum, ἐκεῖνος προελθών, παῖς ὢν ἔτι τὴν ἡλικίαν, ως κατὰ neque erat occupatus in ludicris et lusibus: sed παῖδας εἶχε τὸ φρόνημα. Οὔτε γὰρ ἔπραττε τι τῶν qualis procedens futura esset planta,ipsa omnino ἀκόσμων, οὔτε πρὸς ἀθύρματα εἶχε καὶ παιδιάς· seipsam indicabat. Deinde divinum assequitur ba- ἀλλὰ τὸ φυτὸν εὐθὺς, όποιον γένοιτο προϊόν, αὐτὸ ptismum, corpore adhuc valde tenero et molli. ἑαυτὸ παρεδήλου. Εἶτα τοῦ θείου καταξιούται βαπτίOportebat enim eum, cujus vita ad Christum in- σματος ἐπὶ νέῳ πάνυ καὶ ἀπάλῷ σώματι. "Εδει γὰρ τῷ clinabat,non manere amplius Christisignaculo non βίῳ πρὸς Χριστὸν κλίνοντα μὴ ἐπὶ πολὺ τῆς κατὰ signatum. Qui eum autem baptismo tinxit,fuit Me- πνεύμα λείπεσθαι τελειότητος. Μελέτιος δὲ ὁ βα· letius, qui optime administravit sedem Antioche- πτίσας ἦν· ὃς τὸν θρόνον ἄριστα τῆς ᾿Αντιοχείας nam, sede virtutis longe altior. Postea autem ejus ἐκόσμει, παρὰ πολὺ τῷ θρόνῳ τῆς ἀρετῆς ὑψηλότε quoque parentes divino tradit lavacro. Neque enim ρος. Ὕστερον δὲ καὶ τοὺς αὐτοῦ πατέρας τῷ θείῳ par erat, ut cum ad lucem gratia accessisset filius, λουτρῷ δίδωσιν. Οὐδὲ γὰρ ἦν ἄξιον, τῷ φωτὶ τῆς qui ei causa fuerant ut in lucem ederetur, non χάριτος τοῦ παιδὸς προσελθόντος, τοὺς αἰτίους αὐτῷ ejusdem, cujus filius, essent splendoris participes. τῆς εἰς φῶς προαγωγῆς γενομένους, μὴ τῆς ὁμοίας Deinde grammatico traditus,ut primas disceret dis- κοινωνῆσαι λαμπρότητος, ἔπειτα γραμματιστῇ τιν ciplinas,erat fax injecta in ignem: neque ullo om- παραδοθείς, ὅλος τῶν μαθημάτων γίνεται. Φύσει nino opus habebat stimulo,nec aliquo, qui eum es- δὲ δεξιᾷ σπουδή συνελθοῦσα, δι' ολίγου πλείστα set incitaturus. Quanquam discipline, et diuturna έκμανθάνειν ἐποίει. Ἐκ παιδὸς μὲν οὖν ἔτι τὸ λιτὸν in uno loco mora, et assidere occupatum, sunt om - φιλήσας καὶ ἄτυφον, πάσης ἀπείχετο βλακείας καὶ nino juvenibus ingrata et injucunda,quomodo con- περιττότητος, οὔτε πλῆθος ἀκολουθῶν εἰς τὴν διαtra saltationes et translationes, cursusque et mo- τριβὴν ἐπαγόμενος, οὔτε ἵππῳ τὴν πορείαν ἀνύειν tiones sunt eis gratissima. Ille autem se lotum παραδεχόμενος, οὔτε ἄλλην αβρότητα καὶ κομψείαν, dedebat disciplinis. Cum homo itaque ingenio simul οἷα εἰκὸς τὸν τοιοῦτον, ἐπιδεικνύμενος, καίτοιγε τῶν concurrens studium, effecit ut brevi plurima dis- γονέων σφοδρώς ἐπικειμένων καὶ οἰκείων ὕβριν ceret. Cum autem ab ineunte ætate tenuitatem τουτο λογιζομένων, οὐκ αὐτῶν δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ amasset, et a fastu alienationem,erat superior om- παιδαγωγού και συμφοιτητῶν τὰ ὅμοια ποιούντων, nibus blanditiis et rebus superfluis,neque comitum καὶ τὴν πολλὴν ὀνειδιζόντων εὐτέλειαν. Εκείνῳ multitudinem secum ducens ad lutumn litterarium δὲ πολλοῦ ἔδει τοῖς τούτων λόγοις πεισθῆναι, καὶ τὴν neque equo vectus,iter ingredi sustinens Sed nec ἡλικιῶτιν αὐτῷ καὶ φίλην απώσασθαι μετριότητα. aliud quidquam delicatum aut splendidum,ut qui ὥστε καὶ τῶν γονέων αὐτῷ ποτε κοινολογουμέν esset ex tanta domo ostentare contendens.Itaque νων, καὶ τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἂν οὕτω δι' ονείδους αὐτ cum parentes quidem valde instarent, et eam rem τοῖς εἶναι θέλοι πυνθανομένων, λιτῶς ἔχων πάνω esse sibi probro ducerent,nec ii soli, sed etiam pa- καὶ ἰδιωτικῶς, ὁ σοφὸς τῷ ὄντι καὶ τὴν γλώτταν dagogus et condiscipuli eadem facerent, et ei ex- αήττητος, ὢ τί ποτε, είπε, πράγματά μοι βούλεσθε probrarent, quod esset nimis vilis et abjeclus,mul- Ο παρέψειν διακενής; μὴ κρείττων ἐγώ, φησί, τοῦ tum aberat ut ille persuaderetur eorum verbis, et Δανιήλ, ἢ τῶν τριῶν παίδων εκείνων, ων διὰ τὴν sibi congenitam et gratam repelleret moderatio- τῆς ψυχῆς συντριβὴν καὶ τὴν τοῦ πνεύματος μετριό nem. Quamobrem cum eum aliquando convenirent τητα, ὁ μὲν λεόντων ἐκτεθεὶς στόμασιν ἀπρόσιτος parentes, et causam rogarent, cur eis dedecori esse ἦν, οἱ δὲ καμίνῳ πυρὸς ἐκδοθέντες τοσουτον ἀπέσχον vellet tam tenuiter vivens, et instar cujusdam ple- ὑπ' αὐτοῦ βλαβήναι, ὥστε μικροῦ δεῖν καὶ ὡς ὑπο beii: ille revera sapiens,et lingua plane invictus, Ο ηρέτῃ φαίνεσθαι τῷ πυρί χρωμένους, επί κατά cur mihi,inquit, frustra vultis exhibere negotium, τῶν περιεστηκότων ἐπαφιένας σὺν οὐδενὶ τῷ κιν perinde ac si nos primi vitæ tenuitatem et modera- λύοντι; οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ πανταχοῦ τὴν θείαν Anthusa dicta sit • De Joan. Chrys. genere et educatione, vide Niceph. c. 2, 3, lib. xmi; Theod. lib. v, c. 26. 27: Soz. lib. vui, c. 2, 3; Socr. lib. VI, c. 3; Bar. ad an. 38%. Parentes. S. Joannis Chrysostomi matrem Publiam fuisse præter Theod. L. II,cap.17,menologia etiam Græcorum affirmant; sed eorum sententia a Baronio ad annum 362 refellitur: nisi forte Publia

inquam, qua sita est in Coelesyria.Cum tam cla- εἷλκε τὸ γένος. ᾿Αντιοχείας, ἥτις κατὰ τὴν Καλην ram autem haberet patriam,nec parentes quidem κεῖται Συρίαν. Οὕτω δὲ πατρίδος ἐπιφανῶς ἔχων, habuit minus nobiles.Fuerunt enim ii quoque su- οὐδὲν ἧττον καὶ πατέρων εὐγενών ἔτυχεν. ᾿Απόβλε scipiendi, et splendore vitæ paucis secundi. Erat πτοι γὰρ καὶ αὐτοὶ, καὶ τῇ κατὰ τὸν βίον περιο enim pater dux exercitus,et qui multis abundabat φανείᾳ μὴ πολλῶν δεύτεροι. Στρατηγός γὰρ αὐτῷ opibus.Nomen autem patri quidem erat Secun· ὁ πατὴρ, καὶ μυρίῳ πλούτῳ καὶ βαθυτάτῳ κομῶν dus,matri vero Anthusa. Qui primum quidem erant ὄνομα δὲ τῷ μὲν τῶν γονέων Σεκούνδος, τῇ δὲ ᾿Ανreligione gentiles, et tenebantur profundis tenebris θοῦσα· τὸ πρῶτον "Ελληνες ὁμοῦ τῇ θρησκεία [γρ. τὴν ignorantia, etiamsi, postquam eis natus esset filius θρησκείαν], καὶ τῷ βαθεῖ σκότῳ τῆς ἀγνοίας κάτοχο et divino baptismale regeneratus,fuerunt ii quoque el καὶ μετὰ τὴν τοῦ παιδὸς γέννησιν, πρὸς δὲ καὶ veritatis luce illuminati. Er his ille ortus, cum τὴν τοῦ θείου βαπτίσματος αναγέννησιν, τῷ φωτὶ esset adhuc puer ætate, nequaquam habuit puerile καὶ οὗτοι τῆς ἀληθείας περιελάμφθησαν. Εκ τούτων ingenium. Neque enim faciebat aliquid indecorum, ἐκεῖνος προελθών, παῖς ὢν ἔτι τὴν ἡλικίαν, ως κατὰ neque erat occupatus in ludicris et lusibus: sed παῖδας εἶχε τὸ φρόνημα. Οὔτε γὰρ ἔπραττε τι τῶν qualis procedens futura esset planta,ipsa omnino ἀκόσμων, οὔτε πρὸς ἀθύρματα εἶχε καὶ παιδιάς· seipsam indicabat. Deinde divinum assequitur ba- ἀλλὰ τὸ φυτὸν εὐθὺς, όποιον γένοιτο προϊόν, αὐτὸ ptismum, corpore adhuc valde tenero et molli. ἑαυτὸ παρεδήλου. Εἶτα τοῦ θείου καταξιούται βαπτίOportebat enim eum, cujus vita ad Christum in- σματος ἐπὶ νέῳ πάνυ καὶ ἀπάλῷ σώματι. "Εδει γὰρ τῷ clinabat,non manere amplius Christisignaculo non βίῳ πρὸς Χριστὸν κλίνοντα μὴ ἐπὶ πολὺ τῆς κατὰ signatum. Qui eum autem baptismo tinxit,fuit Me- πνεύμα λείπεσθαι τελειότητος. Μελέτιος δὲ ὁ βα· letius, qui optime administravit sedem Antioche- πτίσας ἦν· ὃς τὸν θρόνον ἄριστα τῆς ᾿Αντιοχείας nam, sede virtutis longe altior. Postea autem ejus ἐκόσμει, παρὰ πολὺ τῷ θρόνῳ τῆς ἀρετῆς ὑψηλότε quoque parentes divino tradit lavacro. Neque enim ρος. Ὕστερον δὲ καὶ τοὺς αὐτοῦ πατέρας τῷ θείῳ par erat, ut cum ad lucem gratia accessisset filius, λουτρῷ δίδωσιν. Οὐδὲ γὰρ ἦν ἄξιον, τῷ φωτὶ τῆς qui ei causa fuerant ut in lucem ederetur, non χάριτος τοῦ παιδὸς προσελθόντος, τοὺς αἰτίους αὐτῷ ejusdem, cujus filius, essent splendoris participes. τῆς εἰς φῶς προαγωγῆς γενομένους, μὴ τῆς ὁμοίας Deinde grammatico traditus,ut primas disceret dis- κοινωνῆσαι λαμπρότητος, ἔπειτα γραμματιστῇ τιν ciplinas,erat fax injecta in ignem: neque ullo om- παραδοθείς, ὅλος τῶν μαθημάτων γίνεται. Φύσει nino opus habebat stimulo,nec aliquo, qui eum es- δὲ δεξιᾷ σπουδή συνελθοῦσα, δι' ολίγου πλείστα set incitaturus. Quanquam discipline, et diuturna έκμανθάνειν ἐποίει. Ἐκ παιδὸς μὲν οὖν ἔτι τὸ λιτὸν in uno loco mora, et assidere occupatum, sunt om - φιλήσας καὶ ἄτυφον, πάσης ἀπείχετο βλακείας καὶ nino juvenibus ingrata et injucunda,quomodo con- περιττότητος, οὔτε πλῆθος ἀκολουθῶν εἰς τὴν διαtra saltationes et translationes, cursusque et mo- τριβὴν ἐπαγόμενος, οὔτε ἵππῳ τὴν πορείαν ἀνύειν tiones sunt eis gratissima. Ille autem se lotum παραδεχόμενος, οὔτε ἄλλην αβρότητα καὶ κομψείαν, dedebat disciplinis. Cum homo itaque ingenio simul οἷα εἰκὸς τὸν τοιοῦτον, ἐπιδεικνύμενος, καίτοιγε τῶν concurrens studium, effecit ut brevi plurima dis- γονέων σφοδρώς ἐπικειμένων καὶ οἰκείων ὕβριν ceret. Cum autem ab ineunte ætate tenuitatem τουτο λογιζομένων, οὐκ αὐτῶν δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ amasset, et a fastu alienationem,erat superior om- παιδαγωγού και συμφοιτητῶν τὰ ὅμοια ποιούντων, nibus blanditiis et rebus superfluis,neque comitum καὶ τὴν πολλὴν ὀνειδιζόντων εὐτέλειαν. Εκείνῳ multitudinem secum ducens ad lutumn litterarium δὲ πολλοῦ ἔδει τοῖς τούτων λόγοις πεισθῆναι, καὶ τὴν neque equo vectus,iter ingredi sustinens Sed nec ἡλικιῶτιν αὐτῷ καὶ φίλην απώσασθαι μετριότητα. aliud quidquam delicatum aut splendidum,ut qui ὥστε καὶ τῶν γονέων αὐτῷ ποτε κοινολογουμέν esset ex tanta domo ostentare contendens.Itaque νων, καὶ τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἂν οὕτω δι' ονείδους αὐτ cum parentes quidem valde instarent, et eam rem τοῖς εἶναι θέλοι πυνθανομένων, λιτῶς ἔχων πάνω esse sibi probro ducerent,nec ii soli, sed etiam pa- καὶ ἰδιωτικῶς, ὁ σοφὸς τῷ ὄντι καὶ τὴν γλώτταν dagogus et condiscipuli eadem facerent, et ei ex- αήττητος, ὢ τί ποτε, είπε, πράγματά μοι βούλεσθε probrarent, quod esset nimis vilis et abjeclus,mul- Ο παρέψειν διακενής; μὴ κρείττων ἐγώ, φησί, τοῦ tum aberat ut ille persuaderetur eorum verbis, et Δανιήλ, ἢ τῶν τριῶν παίδων εκείνων, ων διὰ τὴν sibi congenitam et gratam repelleret moderatio- τῆς ψυχῆς συντριβὴν καὶ τὴν τοῦ πνεύματος μετριό nem. Quamobrem cum eum aliquando convenirent τητα, ὁ μὲν λεόντων ἐκτεθεὶς στόμασιν ἀπρόσιτος parentes, et causam rogarent, cur eis dedecori esse ἦν, οἱ δὲ καμίνῳ πυρὸς ἐκδοθέντες τοσουτον ἀπέσχον vellet tam tenuiter vivens, et instar cujusdam ple- ὑπ' αὐτοῦ βλαβήναι, ὥστε μικροῦ δεῖν καὶ ὡς ὑπο beii: ille revera sapiens,et lingua plane invictus, Ο ηρέτῃ φαίνεσθαι τῷ πυρί χρωμένους, επί κατά cur mihi,inquit, frustra vultis exhibere negotium, τῶν περιεστηκότων ἐπαφιένας σὺν οὐδενὶ τῷ κιν perinde ac si nos primi vitæ tenuitatem et modera- λύοντι; οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ πανταχοῦ τὴν θείαν Anthusa dicta sit • De Joan. Chrys. genere et educatione, vide Niceph. c. 2, 3, lib. xmi; Theod. lib. v, c. 26. 27: Soz. lib. vui, c. 2, 3; Socr. lib. VI, c. 3; Bar. ad an. 38%. Parentes. S. Joannis Chrysostomi matrem Publiam fuisse præter Theod. L. II,cap.17,menologia etiam Græcorum affirmant; sed eorum sententia a Baronio ad annum 362 refellitur: nisi forte Publia

culum, et alius, qui ad hoc expedit, comitatus. Sed 'Αλλ᾽ ἐκεῖνος ταῦτα, ὡς περιτιὰ καὶ ἀνόνητα καὶ ille hæc tanquam supervacanea et inutilia et veluti κενόν οἷον πορείας ἐφόλκιον, διωσάμενος, μόνος είν inane itineris adjumentum repellens,solus viam est χετο τῆς ὁδοῦ, ποσὶ τοῖς ἑαμτου χρώμενος, γρ᾽ οὗ ingressus suis atens pedibus,quod quidem sibi fa- καὶ μᾶλλον αὐτὸν ἐκπλαγέντες τῆς μετριότητος, καὶ ciendum constituit is,qui est sanne,et non propter τὴν φαινομένην κατάστασιν εἰκόνα τῆς ἀφανοῦς ψυ arrogantiam et vanam gloriam ea sustinet facere, χῆς ποιησάμενοι, αὐτός τε πρῶτος [γρ. πρώτον] δ quæ ægroti. Quamobrem magis stupentes ejus mo- ὕπαρχος, καὶ ὅσοι δὴ συμπαρῆσαν, καὶ ὑπανέστησαν derationem, et eam quæ apparebat constitutionem, προσιόντι, καὶ πρὸς βίαν ἐπισπασάμενοι, τῆς προε ducentes esse imaginem animæ,quæ non appare- δρίας, ἠξίουν, δημοσίᾳ τε τοῖς ἐκ λόγων ἐπαίνεις και bat,ipse primus prætorio præfectus et qui cum eo ταῖς ἄλλαις ἐφιλοτιμοῦντο τιμαίς. Ταῦτα δὲ πρῴως aderant, ei accedenti lubenter assurrexerunt, et τὸν φθόνον οὐκ ἦν ἐνεγκεῖν, οὐδὲ τοῖς τῶν βασκάνων eum aspexerunt oculis reverentia plenis et bene- ἔμελλεν ὀφθαλμοῖς φορητὰ γενέσθαι καὶ ἄλυπα. Τῆς volentia. Deinde etiam vi attrahentes (resistehat enim γὰρ κενῆς δόξης σχάτως ἀντιποιούμενοι, τὴν πρὸς propter vehementem amore moderationis primo έχεῖνον τιμὴν τῆς ἑαυτῶν ἄφεσιν ἐνόμιζον εἶναι loco eum dignati sunt, publiceque ornarunt eloquen- καθάπερ δὴ καὶ ᾿Ανθεμίς τότε συνεβαινεν, ἀνδρὶ tim laudibus et aliis privilegiis. Fieri autem non κ τὴν μὲν θρησκείαν ἔλληνι, καὶ διὰ μὲν τὴν περὶ τοὺς poterat,ut toleranter hæc ferret invidia: nec sine λόγους σπουδήν ὀνόματος οὐ φαύλου τετυχηκότι, προdolore hæc aspicerent invidorum oculi. Nam cum πετεῖ δὲ ἄλζως ὄντι, καὶ τῇ γλώττη σφόδρα χαρίζε vanam gloriam summe sibi vindicarent, existima- σθαι βουλομένῳ. Ὃς τοῖς πρὸς τὸν ἅγιον ἐπαίνοις bant illius honorem illorum honori detrahere. Quo- οὐχ ἧττον δηχθείς, ἢ εἴπερ αὐτὸς ἐτύγχανε τὰ ἔσχατα modo accidit, ut tum quoque afficeretur Anthe- δορισθείς, πολὺς κατ᾿ αὐτοῦ ἔπνει, ἄδικόν τε τὸ γιο mius, qui non parvi quidem fuit nominis propter γενημένον ἀποκαλῶν, καὶ ὡς οὐ θεμιτόν εἴη, τὸν studium eloquentia,gentilis autem erat religione, ξένον οὗτχ καὶ νέηλυν τῶν πρώτων ἀξιοῦσθαι τι et alioqui lingua profusus, et volens ei nimium in- μῶν, καὶ μάλιστα περὶ τὸ σέβας ἡμῖν παρα πολύ, dulgere: qui sancti laudibus non.minus morsus, φησί, διαλλάττοντα. Εφ' οἷς καὶ πρῶτα τὸν ὕπαρχον, quam si ipse fuisset summa affectus contumelia,in τί δε καὶ γέγονε παρὰ τὸν λόγον, εἰπεῖν, εἰ ἀνήρ eum vehementi spiritu invehebatur, et injustum οὕτω μὲν γένους ἔχων καὶ παιδείας, οὕτω δὲ τῷ vocabat id, quod factum fuerat, et dicebat esse ne- μετρίῳ προσέχων, ἄξιος παρ' ἡμῶν ἐκρίθη τιμῆς, farium, hospitem et advenam primos sic honores όπου γε καὶ χωρὶς τῶν ἄλλων, αὐτὸ τὸ φεύγειν τις consequi: et maxime,aiebat, eum qui a nobis plu- μήν, τιμὴν οἶδε περιποιεῖσθαι τῷ μὴ ζητοῦντι; rimum difert religione. Propter quæ primum invi- ἔπειτα δὲ καὶ τὸν Ἰωάννην πρᾴως τὸν λόγον ὑπολε diam agre ferens præfectus, Quidnam, dixit, fue- βόντα, οὐκ ἐχρῆν, ὦ ᾿Ανθέμιο, φάναι, φιλοσοφίας rit præter rationem, si vir, qui est et tali genere ἀντιποιούμενον τιμῆς οὕτω την παρὰ ἀνθρώπων orbus, tantaque et doctrina et modestia præditus, ἀμφισβητεῖν, καὶ ὡς μέγα τι ταύτην μεταδιώκειν faerat indicatus a nobis honore dignus, cum etiam καὶ περιμάχητον, οὐχ ὅπως μέγα καὶ ἀξιόλογον, præter alia, ipsum honorem fugere, honorem acqui- ἀλλ' οὐδὲ μικρὸν ἡμᾶς εἰς τὸν τῆς ἀρετῆς λόγον rat apud eos,qui sapiunt et recte sciunt judicare? ὠφελεῖν δυναμένην. Τί γὰρ παρὰ ταύτην ἄνθρωπος Deinde autem Joannes quoque placide ejus sermo- ἑαυτοῦ βελτίων τὸ πρὸς ἀλήθειαν; ὅτι δέ με καὶ nem excipiens, Non oportebat, inquit, ο Anthemi, ἀνομοίως ὑμῖν ἔχειν περὶ τὸ σέβας εἰρήκατε, τοῦτο eum qui sibi vindicat philosophiam, ita superari αὐτὸς οὐκ ἀρνήσομαι, πολλού γε καὶ δετ· ἀλλὰ καὶ ab honore hominum, et eum persequi tanquam νῦν, εἴπερ ἄλλοτε, τῇ γλώττῃ χαρίτας Έξω, διακοσ rem magnam et magna contentione appetendam, νῆσαι πρὸς ταῦτά μοι δυναμένῃ. Θεοὺς γὰρ οὔτε οἶδε, qui non solum nobis non prodesse,sed etiam plu- οὔτε ὁμολογήσαιμι μή οὕτω κακῶς ἐγὼ καὶ φρε rimum potest lædere, quod attinet ad virtutem. νῶν σχοίην καὶ γλώττης) ἀλλ᾽ εἷς ἐμοὶ θεὸς ὁ Χριστὸς Quid enim fuerit revera homo ex eo seipso melior? ἐν Πατρὶ καὶ Πνεύματι γνωριζόμενος· ὃς πάντα τε Quod vero dixisti me esse dissimili vobis religione, παρήγαγεν ἐκ μή όντων, καὶ νῦν ἀποῤῥήτω σθένει erubescerem, si viderer tacere, ducens hoc esse διακρατεί, καρπούς τε τοὺς ἐτησίους ἡμῖν χορηγεί, pudendum.Ego enim deos neque novi, nec me eos καὶ ἀνοίγων αὐτοῦ τὴν χεῖρα, πᾶν ζώον εὐδοκίας unquam esse adoratarum, professus fuerim; absit αποπληροι. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ὁ Χριστὸς, εἶπεν ἐγκόψης Ανω ut adeo desipiam,et sit mihi lingua tam temeraria, θέμιος, τοὺς ἐτησίους τούτους προάγει καρπούς, Sed unus mihi Deus est Christus, qui cognoscitur τὰ στοιχεῖα δὲ τοῦ κόσμου, φησί, καιροῖς ἰδίοις τῇ in Palre et in Spiritu, qui et omnia ab initio pro- τῶν θεῶν προνοίᾳ τελεσφορεί. Αμα δὲ τῷ ταύτα duxit ex nihilo,et nunc ineffabili ea virtute con- εἰπεῖν, πονηρῷ πνεύματι κατάσχετος γεγονώς, καὶ tinet, et annuos nobis fructus suppeditat, et ma- τῇ γῇ, καθάπερ εἶχε, προσαῤῥαχθείς, ἔκειτο βρύχων num aperiens,omne animal implet benedictione 4, καὶ διαστρέφων μὲν ὀφθαλμοὺς, ὀδόντας δὲ τετριγώς, Sed non Christus, dixit interpellans Anthemius, καὶ ἀφρὸν παραπτύων του στόματος. Ταῦτα τὸν producit hos fructus annuos,sed elementa mundi ὕπαρχον δπὶ τοὺς συμπαρόντας θεασαμένους θαυμά 4 Psal, cxLiv, 16.

culum, et alius, qui ad hoc expedit, comitatus. Sed 'Αλλ᾽ ἐκεῖνος ταῦτα, ὡς περιτιὰ καὶ ἀνόνητα καὶ ille hæc tanquam supervacanea et inutilia et veluti κενόν οἷον πορείας ἐφόλκιον, διωσάμενος, μόνος είν inane itineris adjumentum repellens,solus viam est χετο τῆς ὁδοῦ, ποσὶ τοῖς ἑαμτου χρώμενος, γρ᾽ οὗ ingressus suis atens pedibus,quod quidem sibi fa- καὶ μᾶλλον αὐτὸν ἐκπλαγέντες τῆς μετριότητος, καὶ ciendum constituit is,qui est sanne,et non propter τὴν φαινομένην κατάστασιν εἰκόνα τῆς ἀφανοῦς ψυ arrogantiam et vanam gloriam ea sustinet facere, χῆς ποιησάμενοι, αὐτός τε πρῶτος [γρ. πρώτον] δ quæ ægroti. Quamobrem magis stupentes ejus mo- ὕπαρχος, καὶ ὅσοι δὴ συμπαρῆσαν, καὶ ὑπανέστησαν derationem, et eam quæ apparebat constitutionem, προσιόντι, καὶ πρὸς βίαν ἐπισπασάμενοι, τῆς προε ducentes esse imaginem animæ,quæ non appare- δρίας, ἠξίουν, δημοσίᾳ τε τοῖς ἐκ λόγων ἐπαίνεις και bat,ipse primus prætorio præfectus et qui cum eo ταῖς ἄλλαις ἐφιλοτιμοῦντο τιμαίς. Ταῦτα δὲ πρῴως aderant, ei accedenti lubenter assurrexerunt, et τὸν φθόνον οὐκ ἦν ἐνεγκεῖν, οὐδὲ τοῖς τῶν βασκάνων eum aspexerunt oculis reverentia plenis et bene- ἔμελλεν ὀφθαλμοῖς φορητὰ γενέσθαι καὶ ἄλυπα. Τῆς volentia. Deinde etiam vi attrahentes (resistehat enim γὰρ κενῆς δόξης σχάτως ἀντιποιούμενοι, τὴν πρὸς propter vehementem amore moderationis primo έχεῖνον τιμὴν τῆς ἑαυτῶν ἄφεσιν ἐνόμιζον εἶναι loco eum dignati sunt, publiceque ornarunt eloquen- καθάπερ δὴ καὶ ᾿Ανθεμίς τότε συνεβαινεν, ἀνδρὶ tim laudibus et aliis privilegiis. Fieri autem non κ τὴν μὲν θρησκείαν ἔλληνι, καὶ διὰ μὲν τὴν περὶ τοὺς poterat,ut toleranter hæc ferret invidia: nec sine λόγους σπουδήν ὀνόματος οὐ φαύλου τετυχηκότι, προdolore hæc aspicerent invidorum oculi. Nam cum πετεῖ δὲ ἄλζως ὄντι, καὶ τῇ γλώττη σφόδρα χαρίζε vanam gloriam summe sibi vindicarent, existima- σθαι βουλομένῳ. Ὃς τοῖς πρὸς τὸν ἅγιον ἐπαίνοις bant illius honorem illorum honori detrahere. Quo- οὐχ ἧττον δηχθείς, ἢ εἴπερ αὐτὸς ἐτύγχανε τὰ ἔσχατα modo accidit, ut tum quoque afficeretur Anthe- δορισθείς, πολὺς κατ᾿ αὐτοῦ ἔπνει, ἄδικόν τε τὸ γιο mius, qui non parvi quidem fuit nominis propter γενημένον ἀποκαλῶν, καὶ ὡς οὐ θεμιτόν εἴη, τὸν studium eloquentia,gentilis autem erat religione, ξένον οὗτχ καὶ νέηλυν τῶν πρώτων ἀξιοῦσθαι τι et alioqui lingua profusus, et volens ei nimium in- μῶν, καὶ μάλιστα περὶ τὸ σέβας ἡμῖν παρα πολύ, dulgere: qui sancti laudibus non.minus morsus, φησί, διαλλάττοντα. Εφ' οἷς καὶ πρῶτα τὸν ὕπαρχον, quam si ipse fuisset summa affectus contumelia,in τί δε καὶ γέγονε παρὰ τὸν λόγον, εἰπεῖν, εἰ ἀνήρ eum vehementi spiritu invehebatur, et injustum οὕτω μὲν γένους ἔχων καὶ παιδείας, οὕτω δὲ τῷ vocabat id, quod factum fuerat, et dicebat esse ne- μετρίῳ προσέχων, ἄξιος παρ' ἡμῶν ἐκρίθη τιμῆς, farium, hospitem et advenam primos sic honores όπου γε καὶ χωρὶς τῶν ἄλλων, αὐτὸ τὸ φεύγειν τις consequi: et maxime,aiebat, eum qui a nobis plu- μήν, τιμὴν οἶδε περιποιεῖσθαι τῷ μὴ ζητοῦντι; rimum difert religione. Propter quæ primum invi- ἔπειτα δὲ καὶ τὸν Ἰωάννην πρᾴως τὸν λόγον ὑπολε diam agre ferens præfectus, Quidnam, dixit, fue- βόντα, οὐκ ἐχρῆν, ὦ ᾿Ανθέμιο, φάναι, φιλοσοφίας rit præter rationem, si vir, qui est et tali genere ἀντιποιούμενον τιμῆς οὕτω την παρὰ ἀνθρώπων orbus, tantaque et doctrina et modestia præditus, ἀμφισβητεῖν, καὶ ὡς μέγα τι ταύτην μεταδιώκειν faerat indicatus a nobis honore dignus, cum etiam καὶ περιμάχητον, οὐχ ὅπως μέγα καὶ ἀξιόλογον, præter alia, ipsum honorem fugere, honorem acqui- ἀλλ' οὐδὲ μικρὸν ἡμᾶς εἰς τὸν τῆς ἀρετῆς λόγον rat apud eos,qui sapiunt et recte sciunt judicare? ὠφελεῖν δυναμένην. Τί γὰρ παρὰ ταύτην ἄνθρωπος Deinde autem Joannes quoque placide ejus sermo- ἑαυτοῦ βελτίων τὸ πρὸς ἀλήθειαν; ὅτι δέ με καὶ nem excipiens, Non oportebat, inquit, ο Anthemi, ἀνομοίως ὑμῖν ἔχειν περὶ τὸ σέβας εἰρήκατε, τοῦτο eum qui sibi vindicat philosophiam, ita superari αὐτὸς οὐκ ἀρνήσομαι, πολλού γε καὶ δετ· ἀλλὰ καὶ ab honore hominum, et eum persequi tanquam νῦν, εἴπερ ἄλλοτε, τῇ γλώττῃ χαρίτας Έξω, διακοσ rem magnam et magna contentione appetendam, νῆσαι πρὸς ταῦτά μοι δυναμένῃ. Θεοὺς γὰρ οὔτε οἶδε, qui non solum nobis non prodesse,sed etiam plu- οὔτε ὁμολογήσαιμι μή οὕτω κακῶς ἐγὼ καὶ φρε rimum potest lædere, quod attinet ad virtutem. νῶν σχοίην καὶ γλώττης) ἀλλ᾽ εἷς ἐμοὶ θεὸς ὁ Χριστὸς Quid enim fuerit revera homo ex eo seipso melior? ἐν Πατρὶ καὶ Πνεύματι γνωριζόμενος· ὃς πάντα τε Quod vero dixisti me esse dissimili vobis religione, παρήγαγεν ἐκ μή όντων, καὶ νῦν ἀποῤῥήτω σθένει erubescerem, si viderer tacere, ducens hoc esse διακρατεί, καρπούς τε τοὺς ἐτησίους ἡμῖν χορηγεί, pudendum.Ego enim deos neque novi, nec me eos καὶ ἀνοίγων αὐτοῦ τὴν χεῖρα, πᾶν ζώον εὐδοκίας unquam esse adoratarum, professus fuerim; absit αποπληροι. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ὁ Χριστὸς, εἶπεν ἐγκόψης Ανω ut adeo desipiam,et sit mihi lingua tam temeraria, θέμιος, τοὺς ἐτησίους τούτους προάγει καρπούς, Sed unus mihi Deus est Christus, qui cognoscitur τὰ στοιχεῖα δὲ τοῦ κόσμου, φησί, καιροῖς ἰδίοις τῇ in Palre et in Spiritu, qui et omnia ab initio pro- τῶν θεῶν προνοίᾳ τελεσφορεί. Αμα δὲ τῷ ταύτα duxit ex nihilo,et nunc ineffabili ea virtute con- εἰπεῖν, πονηρῷ πνεύματι κατάσχετος γεγονώς, καὶ tinet, et annuos nobis fructus suppeditat, et ma- τῇ γῇ, καθάπερ εἶχε, προσαῤῥαχθείς, ἔκειτο βρύχων num aperiens,omne animal implet benedictione 4, καὶ διαστρέφων μὲν ὀφθαλμοὺς, ὀδόντας δὲ τετριγώς, Sed non Christus, dixit interpellans Anthemius, καὶ ἀφρὸν παραπτύων του στόματος. Ταῦτα τὸν producit hos fructus annuos,sed elementa mundi ὕπαρχον δπὶ τοὺς συμπαρόντας θεασαμένους θαυμά 4 Psal, cxLiv, 16.

maximo communia, quæ sunt maxime diversa? Siquidem plurimum inter se differunt Antiochia et Cappadocia. Sunt autem multa quoque alia per quæ conjici potest, non esse hunc magnum Basi lium, sed quemdam alium,ortum Antiochia GateCæterum ab hoc instituto tunc sapientem abducunt et civitas,et multo magis ad persuadendum efficacia ei temperans lacrymarum medicamenta. Nam civitas quidem,tanquam folum proprium et a se educatum,eum amplectitur, et eum perpetuo volebat retinere: ea enim valde movebatur suavitate orationum Joannis, quarum maximam partem consumebat in judiciis,assiclue illuc ventilans, et parlem defendens inferiorem et eum, qui habebatur contemptui, recreans Maler autem, utpote mater, magis germane eum adiens, doloresque partus et lactationem ei in memoriam revocans, et mala viduitatis, et quæcunque poterant attrahere filium,ut matris misereretur,arcebat a proposito. Sed satius est, ut illi ipsi hanc relinquam narrationem.Neque enim omnino fas est, nec conveniens, nt cum ei liceat sua per se dicere, nos, illis relictis, ex nobis ipsis faciamus narrationem. Dicit enim ipse in libris De sacerdotio innuens amicum, qui eum erat abducturus ad id,cujus studio tenebatur. Deinde matrem, quæ hoc resciveral, miserabiliter accessisse, et id prohibuisse. Sic autem habet: Postquam enim sensit consilium, quod a nobis capiebatur,me dextera accepto, et in domo ei attributa ad sedendum collocato prope lectum, in quo nos pepererat,emittebat fontes lacrymarum, et adjungebat verba lacrymis miserabiliora, sic apud nos lamentans: Mihi, inquit, ο fili, virtute tui patris diu frui non licuit, cum Deo ita visum esset. Nam dolores in partu propter te acceptos, mers illius consecula,tibi quidem orbitatem,mihi autem viduitatem attulit ante tempus, et mala viduitatis, quæ ea sola demum,quæ illa passa sunt, scire aperte potuerint. Nulla enim oratio poluerit consequi tempestatem illam et luctus illos, quos subit puella,e domo quidem paterna nuper egres· sa, et rerum imperita, et qui cohiberi non potest, repente luctu oppressa, et necesse habens majo - res suscipere sollicitudines, quam pro mialo et sexu. Oportet enim ut arbitror famulorum socordiam animadvertere et corrigere,et maleficia ob- η servare, cognatorum insidias propulsare, publicanorum injurias elinhumanitatem in exigendis vectigalibus magno et excelso animo ferre. Quod si relicto etiam infante decesserit, qui est mortuus, si sit quidem femina, magnam quidem sic quoque matri praebebit sollicitudinein, a sumptibus tamen et netu liberam.Filius autem eam quotidie implet timoribus innumerabilibus et pluribus sollicitudinibus.Mitto sumptum pecuniarum, quem necesse habet facere si eum educare cupit liberaliter. Nihil horum tamen mihi persuasit, ut secundum inirem Lib. II, cap. 2. " γένους] καὶ κατὰ τὸ πλουτεῖν ισοστάσιον. Που δ ταῦτα θήσεις καὶ τῷ μεγάλῳ κοινά, μᾶλλον δὲ καὶ τῷ μεγίστῳ διαφορά, εἴπερ δήπου καὶ ᾿Αντιόχεια πόλις καὶ Καππαδοκία διενηνόχασιν; ἔστι δέ γε καὶ άλλα πολλὰ δι᾽ ὧν ἄν τις τεκμήραιτο μὴ τὸν μέγαν εἶναι τοῦτον Βασίλειον, ἀλλά τινα μᾶλλον ἐκ τῆς Αντιοχείας ὁρμώμενον. ᾿Αλλὰ τοῦ σκοπού τούτου τέως ἥ τε πόλις αὐτὸν ἀπάγουσι, καὶ μᾶλλον ἡ μήτηρ, δεινὰ πρὸς πειθὼ τὰ ἐκ τῶν δακρύων αὐτῷ κεράσασα φάρμακα. Ἡ μὲν γὰρ πόλις ὡς ἰδίου θρέμματος περιείχετο, καὶ διὰ παντὸς κατέχειν ἠδού λετο. Εἶχον γὰρ αὐτὴν ἰσχυρῶς αἱ τῶν ἐκείνου λότων Σειρήνες, εἰς (sic) τὸ πλεῖστον ἔνεμε τῷ δικαίῳ, τοῖς δικαστηρίοις ἐνδιατρίβων, καὶ τῷ καταδεεστές ρῳ μέρει τιθέμενος. Ἡ δὲ μήτηρ, οία μήτηρ, γνή σιώτερον αὐτῷ προσελθοῦσα, καὶ ὠδίνων ἅμα καὶ θηλης υπομνήσασα, καὶ τὰ ἐκ τῆς χηρείας κακά, καὶ πάντα ὅσα δυνατὸν ἦν υἱὸν ἑλκύσαι τῇ μητρὶ προς συμπάθειαν, ἀπεῖργε τοῦ προκειμένου· μέλο λον δὲ αὐτῷ ἐκείνῳ λέγοντι περὶ τούτου παραχω ρήσω τοῦ διηγήματος. Μανίαν γὰρ ἂν ἀληθῶς, οὐ τόλμαν ἡτιώμην δικαίως, εἰ, ἐν οἷς τὰ ἐκείνου δι' ἐκείνου λέγειν παρόν, αὐτὸς ταῦτα καταλιπών, παρ' ἐμοῦ γρ. ἐμαυτού] τὴν διήγησιν ἐποιούμην. Φησί γὰρ οὕτως ἐν τοῖς περὶ ἱερωσύνης αὐτὸς, τὸν φίλον εἰσενεγκών, ἀπάξειν ἐπὶ τὸ σπουδαζόμενον μέλο λοντα, εἶτα τὴν μητέρα μαθοῦσαν καὶ τοῦτο διακο λύσασαν· ἔχει δὲ οὕτως· Ἐπειδὴ γὰρ ᾔσθετο ταύτα βουλευόμενον, λαβούσα με τῆς δεξιᾶς, εἰσήγαγεν εἰς τὸν ἀποτεταγμένον οἶκον αὐτῇ, καὶ καθίσασα πλησίον ἐπὶ τῆς εὐνῆς, ἧς ἡμᾶς ὤδινε, πηγὰς ἐφίει δακρύων, καὶ τῶν δακρύων ἐλεεινότερα προσετίθει ῥήματα, τοιαῦτα πρὸς ἡμᾶς ὀδυρομένη [γρ. ἀποσυρος μένη]· Εγώ, φησί, παιδίον,τῆς ἀρετῆς τοῦ πατρὸς τοῦ] σοῦ οὐκ ἀφείθην ἀπολαῦσαι ἐπὶ πολύ· τῷ Θεῷ τούτο δοκοῦν. Τὰς γὰρ ὠδίνας τὰς ἐπὶ σοὶ διαδεξάμενος ὁ θάνατος ἐκείνου, σοὶ μὲν ὀρφανίαν, ἐμοὶ χηρείαν ἐπέστησεν ἄωρον, καὶ τῆς χηρείας δεινά, ἃ μόναι αἱ παθοῦσαι δύναιντ᾽ ἂν εἰδέναι σαφώς. Λόγος γάρ οὐδεὶς ἂν ἐφίκοιτο τοῦ χειμῶνος ἐκείνου καὶ τοῦ κλύο δωνος, ἣν ὑφίσταται κόρῆ ἄρτι μὲν τῆς οἰκείας τῆς παν τρώας προελθοῦσα, καὶ πραγμάτων ἄπειρος εὖσα, ἐξω αίφνης τε πένθει ἀσχέτῳ βαλλομένη καὶ ἀναγκαζομένη φροντίδων, καὶ τῆς ἡλικίας καὶ τῆς φύσεως ἀνέχεσθαι μειζόνων. Δεῖ γὰρ, οἶμαι, ῥᾳθυμίας οἰκετῶν ἐπιστρέ φειν, καὶ κακουργίας παρατηρεῖν, συγγενῶν ἀποκρούε σθαι ἐπιβουλάς, τῶν τὰ δημόσια εἰσπραττόντων (γρ. πραττόντων] τὰς ἐπηρείας, καὶ τὴν ἀπήνειαν ἐν ταῖς τῶν εἰσφορῶν καταβολαῖς γενναίως φέρειν. Εάν δὲ καὶ παιδίον καταλιπὼν ὁ τεθνηκὼς ἀπέλθοι, θῆλυ μὲν ὄν, πολλὴν καὶ οὕτω παρέξει τῇ μητρὶ τὴν φροντίδα, ὅμως δὲ καὶ ἀναλωμάτων καὶ δέους ἀπηλλαγμένην· ὁ δὲ υἱὸς μυρίων αὐτὴν φόβων καθ' εκάσ στὴν ἐμπίπλησι τὴν ἡμέραν, καὶ πλειόνων φροντίδων. Τὴν γὰρ τῶν χρημάτων ἐῷ δαπάνην, ὅσην ὑπομένειν ἀναγκάζεται ἐλευθερίως αὐτὸν ἀναθρέψαι ἐπιθυμοῦσα, 'Αλλ' όμως οὐδέν με τούτων ἔπεισε δευτέροις ὁμιλῆς

maximo communia, quæ sunt maxime diversa? Siquidem plurimum inter se differunt Antiochia et Cappadocia. Sunt autem multa quoque alia per quæ conjici potest, non esse hunc magnum Basi lium, sed quemdam alium,ortum Antiochia GateCæterum ab hoc instituto tunc sapientem abducunt et civitas,et multo magis ad persuadendum efficacia ei temperans lacrymarum medicamenta. Nam civitas quidem,tanquam folum proprium et a se educatum,eum amplectitur, et eum perpetuo volebat retinere: ea enim valde movebatur suavitate orationum Joannis, quarum maximam partem consumebat in judiciis,assiclue illuc ventilans, et parlem defendens inferiorem et eum, qui habebatur contemptui, recreans Maler autem, utpote mater, magis germane eum adiens, doloresque partus et lactationem ei in memoriam revocans, et mala viduitatis, et quæcunque poterant attrahere filium,ut matris misereretur,arcebat a proposito. Sed satius est, ut illi ipsi hanc relinquam narrationem.Neque enim omnino fas est, nec conveniens, nt cum ei liceat sua per se dicere, nos, illis relictis, ex nobis ipsis faciamus narrationem. Dicit enim ipse in libris De sacerdotio innuens amicum, qui eum erat abducturus ad id,cujus studio tenebatur. Deinde matrem, quæ hoc resciveral, miserabiliter accessisse, et id prohibuisse. Sic autem habet: Postquam enim sensit consilium, quod a nobis capiebatur,me dextera accepto, et in domo ei attributa ad sedendum collocato prope lectum, in quo nos pepererat,emittebat fontes lacrymarum, et adjungebat verba lacrymis miserabiliora, sic apud nos lamentans: Mihi, inquit, ο fili, virtute tui patris diu frui non licuit, cum Deo ita visum esset. Nam dolores in partu propter te acceptos, mers illius consecula,tibi quidem orbitatem,mihi autem viduitatem attulit ante tempus, et mala viduitatis, quæ ea sola demum,quæ illa passa sunt, scire aperte potuerint. Nulla enim oratio poluerit consequi tempestatem illam et luctus illos, quos subit puella,e domo quidem paterna nuper egres· sa, et rerum imperita, et qui cohiberi non potest, repente luctu oppressa, et necesse habens majo - res suscipere sollicitudines, quam pro mialo et sexu. Oportet enim ut arbitror famulorum socordiam animadvertere et corrigere,et maleficia ob- η servare, cognatorum insidias propulsare, publicanorum injurias elinhumanitatem in exigendis vectigalibus magno et excelso animo ferre. Quod si relicto etiam infante decesserit, qui est mortuus, si sit quidem femina, magnam quidem sic quoque matri praebebit sollicitudinein, a sumptibus tamen et netu liberam.Filius autem eam quotidie implet timoribus innumerabilibus et pluribus sollicitudinibus.Mitto sumptum pecuniarum, quem necesse habet facere si eum educare cupit liberaliter. Nihil horum tamen mihi persuasit, ut secundum inirem Lib. II, cap. 2. " γένους] καὶ κατὰ τὸ πλουτεῖν ισοστάσιον. Που δ ταῦτα θήσεις καὶ τῷ μεγάλῳ κοινά, μᾶλλον δὲ καὶ τῷ μεγίστῳ διαφορά, εἴπερ δήπου καὶ ᾿Αντιόχεια πόλις καὶ Καππαδοκία διενηνόχασιν; ἔστι δέ γε καὶ άλλα πολλὰ δι᾽ ὧν ἄν τις τεκμήραιτο μὴ τὸν μέγαν εἶναι τοῦτον Βασίλειον, ἀλλά τινα μᾶλλον ἐκ τῆς Αντιοχείας ὁρμώμενον. ᾿Αλλὰ τοῦ σκοπού τούτου τέως ἥ τε πόλις αὐτὸν ἀπάγουσι, καὶ μᾶλλον ἡ μήτηρ, δεινὰ πρὸς πειθὼ τὰ ἐκ τῶν δακρύων αὐτῷ κεράσασα φάρμακα. Ἡ μὲν γὰρ πόλις ὡς ἰδίου θρέμματος περιείχετο, καὶ διὰ παντὸς κατέχειν ἠδού λετο. Εἶχον γὰρ αὐτὴν ἰσχυρῶς αἱ τῶν ἐκείνου λότων Σειρήνες, εἰς (sic) τὸ πλεῖστον ἔνεμε τῷ δικαίῳ, τοῖς δικαστηρίοις ἐνδιατρίβων, καὶ τῷ καταδεεστές ρῳ μέρει τιθέμενος. Ἡ δὲ μήτηρ, οία μήτηρ, γνή σιώτερον αὐτῷ προσελθοῦσα, καὶ ὠδίνων ἅμα καὶ θηλης υπομνήσασα, καὶ τὰ ἐκ τῆς χηρείας κακά, καὶ πάντα ὅσα δυνατὸν ἦν υἱὸν ἑλκύσαι τῇ μητρὶ προς συμπάθειαν, ἀπεῖργε τοῦ προκειμένου· μέλο λον δὲ αὐτῷ ἐκείνῳ λέγοντι περὶ τούτου παραχω ρήσω τοῦ διηγήματος. Μανίαν γὰρ ἂν ἀληθῶς, οὐ τόλμαν ἡτιώμην δικαίως, εἰ, ἐν οἷς τὰ ἐκείνου δι' ἐκείνου λέγειν παρόν, αὐτὸς ταῦτα καταλιπών, παρ' ἐμοῦ γρ. ἐμαυτού] τὴν διήγησιν ἐποιούμην. Φησί γὰρ οὕτως ἐν τοῖς περὶ ἱερωσύνης αὐτὸς, τὸν φίλον εἰσενεγκών, ἀπάξειν ἐπὶ τὸ σπουδαζόμενον μέλο λοντα, εἶτα τὴν μητέρα μαθοῦσαν καὶ τοῦτο διακο λύσασαν· ἔχει δὲ οὕτως· Ἐπειδὴ γὰρ ᾔσθετο ταύτα βουλευόμενον, λαβούσα με τῆς δεξιᾶς, εἰσήγαγεν εἰς τὸν ἀποτεταγμένον οἶκον αὐτῇ, καὶ καθίσασα πλησίον ἐπὶ τῆς εὐνῆς, ἧς ἡμᾶς ὤδινε, πηγὰς ἐφίει δακρύων, καὶ τῶν δακρύων ἐλεεινότερα προσετίθει ῥήματα, τοιαῦτα πρὸς ἡμᾶς ὀδυρομένη [γρ. ἀποσυρος μένη]· Εγώ, φησί, παιδίον,τῆς ἀρετῆς τοῦ πατρὸς τοῦ] σοῦ οὐκ ἀφείθην ἀπολαῦσαι ἐπὶ πολύ· τῷ Θεῷ τούτο δοκοῦν. Τὰς γὰρ ὠδίνας τὰς ἐπὶ σοὶ διαδεξάμενος ὁ θάνατος ἐκείνου, σοὶ μὲν ὀρφανίαν, ἐμοὶ χηρείαν ἐπέστησεν ἄωρον, καὶ τῆς χηρείας δεινά, ἃ μόναι αἱ παθοῦσαι δύναιντ᾽ ἂν εἰδέναι σαφώς. Λόγος γάρ οὐδεὶς ἂν ἐφίκοιτο τοῦ χειμῶνος ἐκείνου καὶ τοῦ κλύο δωνος, ἣν ὑφίσταται κόρῆ ἄρτι μὲν τῆς οἰκείας τῆς παν τρώας προελθοῦσα, καὶ πραγμάτων ἄπειρος εὖσα, ἐξω αίφνης τε πένθει ἀσχέτῳ βαλλομένη καὶ ἀναγκαζομένη φροντίδων, καὶ τῆς ἡλικίας καὶ τῆς φύσεως ἀνέχεσθαι μειζόνων. Δεῖ γὰρ, οἶμαι, ῥᾳθυμίας οἰκετῶν ἐπιστρέ φειν, καὶ κακουργίας παρατηρεῖν, συγγενῶν ἀποκρούε σθαι ἐπιβουλάς, τῶν τὰ δημόσια εἰσπραττόντων (γρ. πραττόντων] τὰς ἐπηρείας, καὶ τὴν ἀπήνειαν ἐν ταῖς τῶν εἰσφορῶν καταβολαῖς γενναίως φέρειν. Εάν δὲ καὶ παιδίον καταλιπὼν ὁ τεθνηκὼς ἀπέλθοι, θῆλυ μὲν ὄν, πολλὴν καὶ οὕτω παρέξει τῇ μητρὶ τὴν φροντίδα, ὅμως δὲ καὶ ἀναλωμάτων καὶ δέους ἀπηλλαγμένην· ὁ δὲ υἱὸς μυρίων αὐτὴν φόβων καθ' εκάσ στὴν ἐμπίπλησι τὴν ἡμέραν, καὶ πλειόνων φροντίδων. Τὴν γὰρ τῶν χρημάτων ἐῷ δαπάνην, ὅσην ὑπομένειν ἀναγκάζεται ἐλευθερίως αὐτὸν ἀναθρέψαι ἐπιθυμοῦσα, 'Αλλ' όμως οὐδέν με τούτων ἔπεισε δευτέροις ὁμιλῆς

IV.Cum aliquanto autem post tempore vix suscepisset ordinem lectoris, non libros sacros legebal solummodo,sed etiam spiritu sapientia eos interpretabatur, et magna verbi luce et bono evidentim utebatur in expositione. Quamvis autem tanta esset gratia praditus, et universus populus penderet ab ejus lingua,agre tamen ferens lumultus, qui erant in civitate, et vitans quidquid facit ad ostentationem,ut quid arceretur a desiderio,quod ab initio animo concipiebat, quod erat sub Deo vivere, et ei soli feri manifestum,tristitia afficiebatur, angebatur, animo plurimi faciebat solitudinem,et tan - quam illic absconsum inventurus thesaurum, ad eam festinabat. Cum hoc ergo animo versaret, opportuno tempore observalo, jubens omnes valere cognatos,amicos,familiares, plausus civiles, often - tationes, quin etiam eorum, quibus Gebat injuria, defensiones et nec viduitatem matris cogitans,nec sororis curam reputans, quæ juvenili corpore subierat jugum virginitatis, opusque habebat, ut ei diligenter provideretur: atque adeo ipsam quoque domum parum curans, relicta civitate, relictis omnibus, tolo pede ad vitam quietam transfugit. Deinde cum esset ætas adhuc juvenilis, etsi esset ei corpus natura male affectum et valetudinarium, se tradit monasteriis, in quibus vita agebatur accuralior et asperior,quam in aliis: et cum totam vestem exuisset cum sapientia carnis,aut ut verius dicam, illam prius exisset, induit amictum ex pilis contextum,corpus adhuc affligens, et veluti quamdam nubem alienuans, et lumini mentis præbens, libertatem.Maximum autem ponebat studium in le- " gendis libris divinarum Scripturarum. Quod quidem faciebat tam diligenter ut vim eorum, quæ in eis insunt,nihilominus in mente imprimeret:deinde manu propria et labore digitorum eas interprelaretur, ut dictum est: et quæ sunt comprehensu difficilia,aperta redderet studiosis: et quam sententiam ipse collegerat cum labore, præberet iis, qui volebant,accipiendam citra ullum laborem. Si ergo propriis laboribus panem præbere, conciliat inercedem,esurientes animas sic exsatiare,quantæ fuerit causa remunerationis? Sic ergo divinas Scripturas interpretans,deinde etiam eas exornat eo, quod ad mores pertinet:ut illud quidem esset ad mentis illum nationem, hoc autem ad morum curam gerendam:aut,si mavis,illo quidem illustraret solum divitias spiritus, quæ jacent in profundo: hoc vero eliam aperte deduceret, ut ejus essemus participes.In hac grata quiele et silentio componuntur ab eo libri de sacerdotio: in quibus quanta quidem sit dignitas sacerdotii, qualem autem esse oporteat eum, qui hoc est dignatus, accurate ostendit. Tunc etiam scribit orationem ad quamdam illustrem mulierem, quæ paulo ante viderat noctem viduitatis, et magno luctu gravabatur, eam leniter recreans, et ostendens viduitatem non esse rem vilem et abjectam: sed magnam et venerandam esse ejus dignitatem, eamque magnis laudibus esse di1060 Δ΄. Μετὰ δὲ χρόνον τινα, τὴν ἀναγνώστου τάξιν καταδεξάμενος, οὐ μόνον ἁπλῶς ὑπῆρχε τὰς ἱερὰς παναγινώσκων βίβλους, ἀλλὰ καὶ πνεύματι σοφίας διερμηνεύων αὐτὰς, καὶ πολλῷ τῷ φωτὶ τοῦ λόγου περὶ τὴν ἐξήγησιν χρώμενος· καίπερ δὲ οὕτω χάρι τας ἔχων, καὶ τὸν λαὸν ἅπαντα τῆς γλώττης άντρ τημένον, ἀλλὰ τοὺς ἐν πόλει δυσχεραίνων θορύβους, καὶ τὸ πρὸς ἐπίδειξιν ἅπαν περιϊστάμενος, κεί ὥσπερ ἧς ἐξ ἀρχῆς ὤδινεν ἐπιθυμίας εἰργόμενος, ἥτις ἦν ὑπὸ Θεῷ ζῇν· καὶ τούτῳ μόνῳ καταφανή γίνεσθαι ἔσχαλλεν, ἐδυσφύρει, τὴν ἐρημίαν ἡγεῖτο τοῦ παντὸς ἀξίαν· καὶ ὥσπερ ἐκεῖ κεκρυμμένῳ τινὶ μέλλων περιτυχεῖν θησαυρῷ, πρὸς αὐτὴν ἔσπευδεν, οὕτως ἐπὶ νοῦν ἔχων, τὸν ἐπιτήδειον φυλάξας και ρόν, πάει χαίρειν φθεγξάμενος, οἰκείοις, συγγενέσι, φίλοις, κρότοις πολιτικοῖς, ἐπιδείξεσι, πρὸς δὲ καὶ τῷ τοῖς ἀδικουμένοις συνηγορείν, και μήτε μητρός χηρείαν εἰς νοῦν λαβών, μήτε μὲν προστασίαν ἀδελφῆς ὑπολογισάμενος νέας ἔτι κομιδή τυγχα νούσης, τὸν τῆς παρθενίας το ζυγὸν ἀναδεξαμένης, και πολλῆς, ὡς εἰκὸς, προνοίας ἐτιδεούς οὔσης, μᾶλλον δὲ καὶ αὐτοῦ οἴκου τὴν ἐπιμέλειαν εἰς οὐδὲν θέμενος, ἀπολιπὼν τὴν πόλιν, πρὸς τὸν ἡσύχιον αὑτομολεί. Εἶτα τῆς ἡλικίας ἔτι νεαρᾶς οὔσης, καί τα φύσει τοῦ σώματος πονήρως καὶ νοσερῶς ἔχοντος, τοῖς μοναστηρίοις τοῖς μᾶλλον τῶν ἄλλων ἀκρι βείας ἐπειλημμένοις ἑαυτὸν δίδωσι, καὶ τὴν ἐσθῆτε πᾶσαν ἀποδὺς μετά γε τοῦ σαρκικού φρονήματος, ή ταληθέστερον εἰπεῖν, ἐκεῖνο προαποδὺς, τὰ ἐκ τριχίνων ὑφάσματα περιβάλλεται, τρύχων ὅτι τὸ σῶμα, καὶ οἷόν τι νέφος ἀπολεπτύνων, καὶ τῷ τοῦ νοῦ φωτί παρέχων έλευτερίαν. Ἔργον δὲ αὐτῷ σπουδαιότητον, τῶν θείων Γραφῶν ἐπιέναι τὰς βίο βλους οὕτως ἐκμελῶς, ὡς οὐδὲν ἧττον ἐγγράφειν τῇ διανοίᾳ τῶν ἐγκειμένων τὴν δύναμιν, καὶ οἰκείᾳ χειρὶ καὶ καμάτῳ δακτύλων διερμηνεύειν αὐτὰς, ὥσπερ εἴρηται, καὶ σαφῆ τὰ δύσληπτα τιθέναι τοῖς φιλολόγοις, ὅν τε αὐτὸς πόνῳ συνέλεξε νοῦν, τοῦτον ἀπόνως θηρᾶσθαι παρέχειν τοῖς βουλομένοις. Εἰ οὖν τὸ, πόνοις οἰκείοις ἄρτον διδόναι, μισθοῦ προξε νον, τὸ ψυχὰς οὕτω τρέφειν, πόσης ἐστὶ δήπου παραίτιον μισθαποδοσίας, ταύτῃ χοῦν τὰς θείας διερμηνεύων Γραφάς, και τῷ ἡθικῷ πάλιν ἐπισ κοσμετ· ὡς τὸ μὲν εἶναι πρὸς φωτισμὸν διανοίας, τὸ δὲ πρὸς ἠθῶν ἐπιμέλειαν. Ἡ μᾶλλον οὕτω ποιεῖ' τῷ μὲν διαφωτίζει μόνον τὸν κεκρυμμένον πλοῦτον τοῦ πνεύματος, τῷ δὲ, ὅπως ἂν καὶ μετάσχωμεν, σαφῶς ἐκδιδάσκει. Εν ταύτῃ τῇ φιλησύχῳ δια γωγῇ, καὶ οἱ περὶ τῆς ἱερωσύνης αὐτῷ συντάττον ται λόγοι· ἐν οἷς ὅσον μὲν τὸ τῶς ἱερωσύνης ἀξίωμα, ὁποῖον δὲ δεῖ εἶναι τὸν ἱερωμένον, ἀκριβῶς δείκνυσι, Τότε καὶ πρός τινα τῶν περιφανών γυναικών λόγον συγγράφει, ἄρτι χηρείας ἰδοῦσαν νύκτα, καὶ πολλά τῷ πένθει ταύτης βαρυνομένην, ὁμαλῶς ἀνακτώμε νος καὶ δεικνύς, ὅτι μὴ πάνυ ἄδοξον καὶ ταπεινὸν ἡ χηρεία, ἀλλὰ καὶ μέγα καὶ σεμνὸν αὐτῆς τὸ ἀξίωμα, καὶ πολλῶν ἀξιοῦται τῶν ἐγκωμίων ή με τὴν συνείδησιν φυλάξασα τῷ κατοιχομένῳ, καὶ μὴ δευτέροις γάμοις ἑαυτήν τε ἄτιμον θέτσα, καὶ τῆς

IV.Cum aliquanto autem post tempore vix suscepisset ordinem lectoris, non libros sacros legebal solummodo,sed etiam spiritu sapientia eos interpretabatur, et magna verbi luce et bono evidentim utebatur in expositione. Quamvis autem tanta esset gratia praditus, et universus populus penderet ab ejus lingua,agre tamen ferens lumultus, qui erant in civitate, et vitans quidquid facit ad ostentationem,ut quid arceretur a desiderio,quod ab initio animo concipiebat, quod erat sub Deo vivere, et ei soli feri manifestum,tristitia afficiebatur, angebatur, animo plurimi faciebat solitudinem,et tan - quam illic absconsum inventurus thesaurum, ad eam festinabat. Cum hoc ergo animo versaret, opportuno tempore observalo, jubens omnes valere cognatos,amicos,familiares, plausus civiles, often - tationes, quin etiam eorum, quibus Gebat injuria, defensiones et nec viduitatem matris cogitans,nec sororis curam reputans, quæ juvenili corpore subierat jugum virginitatis, opusque habebat, ut ei diligenter provideretur: atque adeo ipsam quoque domum parum curans, relicta civitate, relictis omnibus, tolo pede ad vitam quietam transfugit. Deinde cum esset ætas adhuc juvenilis, etsi esset ei corpus natura male affectum et valetudinarium, se tradit monasteriis, in quibus vita agebatur accuralior et asperior,quam in aliis: et cum totam vestem exuisset cum sapientia carnis,aut ut verius dicam, illam prius exisset, induit amictum ex pilis contextum,corpus adhuc affligens, et veluti quamdam nubem alienuans, et lumini mentis præbens, libertatem.Maximum autem ponebat studium in le- " gendis libris divinarum Scripturarum. Quod quidem faciebat tam diligenter ut vim eorum, quæ in eis insunt,nihilominus in mente imprimeret:deinde manu propria et labore digitorum eas interprelaretur, ut dictum est: et quæ sunt comprehensu difficilia,aperta redderet studiosis: et quam sententiam ipse collegerat cum labore, præberet iis, qui volebant,accipiendam citra ullum laborem. Si ergo propriis laboribus panem præbere, conciliat inercedem,esurientes animas sic exsatiare,quantæ fuerit causa remunerationis? Sic ergo divinas Scripturas interpretans,deinde etiam eas exornat eo, quod ad mores pertinet:ut illud quidem esset ad mentis illum nationem, hoc autem ad morum curam gerendam:aut,si mavis,illo quidem illustraret solum divitias spiritus, quæ jacent in profundo: hoc vero eliam aperte deduceret, ut ejus essemus participes.In hac grata quiele et silentio componuntur ab eo libri de sacerdotio: in quibus quanta quidem sit dignitas sacerdotii, qualem autem esse oporteat eum, qui hoc est dignatus, accurate ostendit. Tunc etiam scribit orationem ad quamdam illustrem mulierem, quæ paulo ante viderat noctem viduitatis, et magno luctu gravabatur, eam leniter recreans, et ostendens viduitatem non esse rem vilem et abjectam: sed magnam et venerandam esse ejus dignitatem, eamque magnis laudibus esse di1060 Δ΄. Μετὰ δὲ χρόνον τινα, τὴν ἀναγνώστου τάξιν καταδεξάμενος, οὐ μόνον ἁπλῶς ὑπῆρχε τὰς ἱερὰς παναγινώσκων βίβλους, ἀλλὰ καὶ πνεύματι σοφίας διερμηνεύων αὐτὰς, καὶ πολλῷ τῷ φωτὶ τοῦ λόγου περὶ τὴν ἐξήγησιν χρώμενος· καίπερ δὲ οὕτω χάρι τας ἔχων, καὶ τὸν λαὸν ἅπαντα τῆς γλώττης άντρ τημένον, ἀλλὰ τοὺς ἐν πόλει δυσχεραίνων θορύβους, καὶ τὸ πρὸς ἐπίδειξιν ἅπαν περιϊστάμενος, κεί ὥσπερ ἧς ἐξ ἀρχῆς ὤδινεν ἐπιθυμίας εἰργόμενος, ἥτις ἦν ὑπὸ Θεῷ ζῇν· καὶ τούτῳ μόνῳ καταφανή γίνεσθαι ἔσχαλλεν, ἐδυσφύρει, τὴν ἐρημίαν ἡγεῖτο τοῦ παντὸς ἀξίαν· καὶ ὥσπερ ἐκεῖ κεκρυμμένῳ τινὶ μέλλων περιτυχεῖν θησαυρῷ, πρὸς αὐτὴν ἔσπευδεν, οὕτως ἐπὶ νοῦν ἔχων, τὸν ἐπιτήδειον φυλάξας και ρόν, πάει χαίρειν φθεγξάμενος, οἰκείοις, συγγενέσι, φίλοις, κρότοις πολιτικοῖς, ἐπιδείξεσι, πρὸς δὲ καὶ τῷ τοῖς ἀδικουμένοις συνηγορείν, και μήτε μητρός χηρείαν εἰς νοῦν λαβών, μήτε μὲν προστασίαν ἀδελφῆς ὑπολογισάμενος νέας ἔτι κομιδή τυγχα νούσης, τὸν τῆς παρθενίας το ζυγὸν ἀναδεξαμένης, και πολλῆς, ὡς εἰκὸς, προνοίας ἐτιδεούς οὔσης, μᾶλλον δὲ καὶ αὐτοῦ οἴκου τὴν ἐπιμέλειαν εἰς οὐδὲν θέμενος, ἀπολιπὼν τὴν πόλιν, πρὸς τὸν ἡσύχιον αὑτομολεί. Εἶτα τῆς ἡλικίας ἔτι νεαρᾶς οὔσης, καί τα φύσει τοῦ σώματος πονήρως καὶ νοσερῶς ἔχοντος, τοῖς μοναστηρίοις τοῖς μᾶλλον τῶν ἄλλων ἀκρι βείας ἐπειλημμένοις ἑαυτὸν δίδωσι, καὶ τὴν ἐσθῆτε πᾶσαν ἀποδὺς μετά γε τοῦ σαρκικού φρονήματος, ή ταληθέστερον εἰπεῖν, ἐκεῖνο προαποδὺς, τὰ ἐκ τριχίνων ὑφάσματα περιβάλλεται, τρύχων ὅτι τὸ σῶμα, καὶ οἷόν τι νέφος ἀπολεπτύνων, καὶ τῷ τοῦ νοῦ φωτί παρέχων έλευτερίαν. Ἔργον δὲ αὐτῷ σπουδαιότητον, τῶν θείων Γραφῶν ἐπιέναι τὰς βίο βλους οὕτως ἐκμελῶς, ὡς οὐδὲν ἧττον ἐγγράφειν τῇ διανοίᾳ τῶν ἐγκειμένων τὴν δύναμιν, καὶ οἰκείᾳ χειρὶ καὶ καμάτῳ δακτύλων διερμηνεύειν αὐτὰς, ὥσπερ εἴρηται, καὶ σαφῆ τὰ δύσληπτα τιθέναι τοῖς φιλολόγοις, ὅν τε αὐτὸς πόνῳ συνέλεξε νοῦν, τοῦτον ἀπόνως θηρᾶσθαι παρέχειν τοῖς βουλομένοις. Εἰ οὖν τὸ, πόνοις οἰκείοις ἄρτον διδόναι, μισθοῦ προξε νον, τὸ ψυχὰς οὕτω τρέφειν, πόσης ἐστὶ δήπου παραίτιον μισθαποδοσίας, ταύτῃ χοῦν τὰς θείας διερμηνεύων Γραφάς, και τῷ ἡθικῷ πάλιν ἐπισ κοσμετ· ὡς τὸ μὲν εἶναι πρὸς φωτισμὸν διανοίας, τὸ δὲ πρὸς ἠθῶν ἐπιμέλειαν. Ἡ μᾶλλον οὕτω ποιεῖ' τῷ μὲν διαφωτίζει μόνον τὸν κεκρυμμένον πλοῦτον τοῦ πνεύματος, τῷ δὲ, ὅπως ἂν καὶ μετάσχωμεν, σαφῶς ἐκδιδάσκει. Εν ταύτῃ τῇ φιλησύχῳ δια γωγῇ, καὶ οἱ περὶ τῆς ἱερωσύνης αὐτῷ συντάττον ται λόγοι· ἐν οἷς ὅσον μὲν τὸ τῶς ἱερωσύνης ἀξίωμα, ὁποῖον δὲ δεῖ εἶναι τὸν ἱερωμένον, ἀκριβῶς δείκνυσι, Τότε καὶ πρός τινα τῶν περιφανών γυναικών λόγον συγγράφει, ἄρτι χηρείας ἰδοῦσαν νύκτα, καὶ πολλά τῷ πένθει ταύτης βαρυνομένην, ὁμαλῶς ἀνακτώμε νος καὶ δεικνύς, ὅτι μὴ πάνυ ἄδοξον καὶ ταπεινὸν ἡ χηρεία, ἀλλὰ καὶ μέγα καὶ σεμνὸν αὐτῆς τὸ ἀξίωμα, καὶ πολλῶν ἀξιοῦται τῶν ἐγκωμίων ή με τὴν συνείδησιν φυλάξασα τῷ κατοιχομένῳ, καὶ μὴ δευτέροις γάμοις ἑαυτήν τε ἄτιμον θέτσα, καὶ τῆς

crem sommum sumpsisse, cam esset opus: sic autem sumpsisse: fenis ex alte demittebatur, alliga tus extremis: cui et manibus et barba ipse inniteas, quemdam medicum, neque firmum, st imbecillum et ementitum somnium gustabat. V.Cum sic vitam ageret, valde quidem studebat Ε΄. Οὕτω μετιόντι τὸν βίον λαβεῖν μὲν αὐτῷ δε latere, et neminem habere,qui esset ejus conscius. φερόντως ήν ἡ σπουδή, καὶ μηδένα ἔχειν κάτω την Nelli enim eorum, qui mala fecerant, ut illi om- συνειδότε. Οὐδενὶ γὰρ οίτων τῶν τὰ πονηρὰ ὁρώντων, nino curz fuit latere. Hoc autem erat difficile,cum ώς εκείνα πάντως ἐμέλησε τὸ λαβεῖν. Τούτο δ et virtus sic se habeat natura, ut eum, qui ipsam κομιδή δυσχερές, φύσει τε τῆς ἀρετῆς οὕτως έχειν exercet, soleat facere manifestum: et Deus pre- σης, καὶ τοῦ Θεοῦ δοξάζειν τὸν θεραπευτὴν βουλο terea velit cultorem suum glorificare. Itaque illum μένου. Δήλον τσιγαροῦν ἐκεῖνον καὶ τέως τύπος τὸν quoque sic in praesentia aperit. Vir quidam genere τρόπον ποιε!. 'Ανήρ τις τῷ γένει χώρος, την κλή Syrus, nomine Hesychius, alate quidem jam pro- σιν Ἡσύχιος, τὴν Ἡλικίαν προβεβηκώς, σύγχρονοι veclus, tempore autem fere quoque æqualem ha- ολίγου τὴν ἄσκησιν ἔχων, εἷς καὶ αὐτὸς τῶν κατὰ bebat exercitationem: qui ipse quoque erat unus τὴν ἱερὰν ἐκείνην μονὴν ἀσκουμένων, οὗ καὶ επ' ex illis, qui in sacro illo exercebantur monasterio: ίχνος βαίνειν ὁ μέγας ἠγάπη, έως ώπω τὴν ἀρετὴν cujus vestigiis insistere cupiebat magnus illeJonn- ἄκρος ἦν. Τούτο δή νυκτὸς εἰς προσευχὴν ἱστεμένω nes,dum nondum esset virtute summus. Ei noctur- φαίνεταί τι θεῖον καὶ ὀφθαλμῶν ὑψηλότερον· καὶ nas preces Deo oferenti apparet quiddam divinum ὥσπερ εἰ; μέσον αὐτὸ θεῖναι γλώττης ἐγών, ούτε et fortius, quam ut id intueri humani possent δὴ καὶ ἀκοῦσαι καινόν τι καὶ φρικωδέστατον. Αλλά oculi,quod et veretur lingua in medium adducere, 3 προσέχειν δέον τὸν νοῦν. Καὶ γὰρ οὐδὲν ἧττον τοῦ et quod est auditu inprimis horribile.Sed est ad- φόβου καὶ ἡδονῇ συγκέκραται τὸ διήγημα. Δύο τινές bibendus animus.Etenim non minus metu, quam ἄνδρες λευκοὶ τὴν στολήν, φοβεροὶ τὴν ὄψιν, ούρα voluptate mixta est narratio. Viri quidam veste νόθεν ἔδοξεν αὐτῷ κατελθεῖν, καὶ τῷ μεγάλῳ τούτῳ candidi, aspectu terribiles,e cœlo quidem visi sunt καὶ αὐτῷ προσεύχεσθαι φαινομένων κατά προσώπων ad eum descendere: Joanni vero lingua aureo,qui προσελθεῖν· ὧν ὁ μὲν τόμον, ἕτερος δὲ κλεῖς πατ· ipse quoque noctu precabatur, venire in conspe- έχειν ἐῴκει. Τὸν Ἰωάννην δὲ τὸ κοινὸν αὐτῶν τοῦ elum. Visi sunt autem, anus quidem librum, alter είδους καταπλαγέντα, φόβῳ ληφθῆναι, καὶ παρεautem claves habere in manibus. Deinde Joannes χρήμα σύντομον ἑαυτὸν τῇ γῇ προσκαταβαλείν. nova illa eorum forma obstupefactus, timore fuit Τοὺς δὲ τῶν χειρῶν ἐπιλαβομένους διαναστήσει, correptus, et se simul humi dejecit. Illi autem eum λύειν τε τὸν φόδον αὐτῷ, καὶ θαῤῥεῖν ἐγκελεύειν. manu apprehendentes, erigunt et metu solvunt,et Τῷ πυθομένῳ, τίνες ἂν εἶεν, οἴγε τηλικαύτης δόξης jubent eum esse bono animo. Cum vero rogasset ἠξιωμένοι πρὸς αὐτὸν ἐληλύθασι, μὴ φοβού, τούτους magnus Joannes, quinam essent, qui cum tanti εἰπεῖν· οἱ δὲ, ἡμεῖς ἦχομέν σοι πεμφθέντες παρά essent,ad eum venirent: sed ne timeas, illi dize- Χριστοῦ. Εἶτα τὸν μὲν τὴν χεῖρα ἐκτείναντα τὸν τόμον runt. Nos enim venimus ad te,missi a Christo. Sic επιδιδόναι, Δέξαι τουτί, λέγοντα, τὸ βιβλίον. Εγώ dixerunt,et statim alter eorum manus porrigens, γὰρ Ιωάννης, ᾧπερ ἡ τοῦ Θεοῦ σοφια τὸ στῆθος dicit: Hoc accipe. Id autem erat liber. Ego enim, ἀνῆκε, καὶ ἐπιπεσεῖν αὐτῷ παρεδέξατο· ἥτις δή σο inquit, sum Joannes, cui Dei sapientia pectus di- καὶ δι᾿ ἡμῶν τὰ τῶν Γραφών εὔλυτα θήσει, καὶ misit et permisit S, ut super ipsum recumberem χειραγωγήσει ταύτης πρὸς τὴν ἐπίγνωσιν· τὸν δ' nihil veritus.Quæ libi quoque per nos faciet Scri- ἄλλον καὶ αὐτὸν τὴν χεῖρα δρέγοντα, δέξαι, μένει, pluras comprehensu faciles, et deducel ad illius co- τάσας τὰς κλεῖς. Ἐμὲ δὲ Πέτρον ἴσθι, τὸν παρὰ gnitionem. Similiter autem alter quoque manum Θεοῦ ταύτας ἐγχειρισθέντα, ὃν καὶ νῦν δι᾿ ἐμοῦ porrigens: Accipe, dicit, has clares. Me autem scias πίστευε τῆς αὐτῆς σε χάριτος ἀξιοῦν· ὥστε ὅσα ἐν esse Petrum,cui ea fuerant a Deo tradita. Quem δήσῃ, ἡ λύσῃς ἐπὶ τῆς γῆς, δεδεμένα ταῦτα εἶναι, nunc quoque crede per me eadem te dignari gratia, ή λελυμένα καὶ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Πρὸς ταῦτα δὲ τὸν adeo ut quæcunque ligaveris aut solveris super μακάριον δυσωπούμενον, ὥσπερ καὶ ὑποπίπτοντα, terram,ita etiam se habeant iu colis. Ad hæc cum καὶ ἀνάξιον, ἑαυτὸν κρίνοντα χάριτος τηλικαύτης, beatus ille erubesceret, et consternaretur animo,et τοὺς θείους ἐκείνους ἄνδρας ἀναλαμβάνειν, καὶ tanta gratia se esse indicaret indignum, divini illi θάρσους αὐτὸν ἐμπιμπλῶν. Εἶτα καὶ ἐπιχαράξαντας viri eum recreant et implent audacia. Deinde cum αὐτοῦ [ἴσ. αὐτῷ] τοῦ σταυροῦ τὸν τύπον, καὶ φιλῆς eum crucis figura obsignassent, et visi assent eum σαι φανέντας, ἀναπτῆναι πάλιν εἰς οὐρανούς. Ταύτα osculari, revolarunt in cœlos. Hæc cum vidisset vir τὸν πολὺν ἐκεῖνον ἑωρακότα, μεστον φόβου και ille insignis, diu mansit plenus metu et stupore, καταπλήξεως ἐπὶ πλεῖστον διατελεῖν, ὡς καὶ τοὺς adeo ut cum monachi eum viderent sic afectum, et μοναχούς οὕτως ἔχοντα θεωμένους, καὶ τὴν αἰτίαν rogarent quænam esset causa, vix ea aperuerit, in- ήτις εἴη διαπυνθανομένους, μόλις αὐτὴν ἐκκαλύψει, dicens eis silentium: et ut hæc celaretur Joannes σιωπὴν πολλὴν παραγγείλαντα, καὶ τοῦ ἀπόρθητα ne demus enim,inquit,ei occasionem, ut hinc re- ταῦτα κεῖσθαι τῷ ᾿Ιωάννη, μὴ καὶ πρόφασιν αὐτῷ Joan. XII, 23. καὶ

δῶμεν, φήσαντα, τῆς ἐντεῖθεν ἀναχωρήσεως. Οι μεν cedat. Illi ergo his, quæ dicta sunt, obstupefacti, οὖν ἐπὶ τοῖς λεχθείσιν ἐκπλαγέντες τὴν ἀκοὴν, τεχ μηρίῳ τούτῳ καὶ περὶ τὸ λοιπὸν ἐχρῶντο τοῦ βίου, ὅτι παράδοξα πάντω. ἔσται καὶ μεγαλεία διαπραττόμενος. Καὶ γέγονε μὲν ἀληθῶς, μυρία τοῦ Θεοῦ τοῦτον ἐπὶ τῶν ἔργων δοξάζοντος. Ἡμῖν δὲ ὀλίγα καὶ δι᾿ ὀλίγων, ὁπόση δύναμις, ἐκ τούτων διήγης τέον. hic deinceps futuram ejus vitam conjiciebant, quod scilicet esset facturus magna et admirabilia. Et facta quidem sunt revera innumerabilia, Deo glorificante magnum illum in operibus. Nobis autem pauca et paucis sunt narrranda pro viribus. 5'. 'Ανήρ τις Αντιοχεύς, τὸ γένος περιφανής, VI. Vir quidam Antiochenus,illustris genere, vita τὸν βίον πολυτελής, νόσῳ τινὶ περιαλγὴς τὸ ἡμικρα- splendidus et magnifcus,morbo quodam magnum νον ἐγεγόνει. Τοσούτη δὲ ἡ τοῦ πάθους ἀκμὴ καὶ οὕτω sentiebat dolorem in media parte cranii. Tanta σύντονος, ὡς τὸν ὀφθαλμὸν ἐκστάνια τῆς ἕδρας τῇ autem erat vis morbi et adeo intensa, ut oculus τοῦ κακοῦ δυνάμει πᾶσιν ὁρᾶσθαι, πράγμα δακρύων sede esset emotus,ut qui vi mali non potuisset reἄξιον. Τοῦτον εἰς τὴν μονὴν ἀφικόμενον, ἐν ᾗ τὸν sistere: et ita videretur omnibus res lacrymabilis. μέγαν διατελεῖν ἦν πολλὰ μὲν δεῖσθαι, πολλὰς δὲ Is cum venisset ad monasterium, in quo degebal πρὸς ἔλεον ἀφιέναι φωνὰς, τὴν θεραπείαν αιτούμε- η magnus Joannes, multum quidem rogabal: multas νον· τὸν δὲ καὶ συμπαθῆσαι μὲν (πῶς γὰρ οὐ παν- autem emittebat voces ad movendam misericorτων ὄντα φιλανθρωπότατον;) εἰρηκέναι δὲ μοχθη- diam, pelens curationem. Is vero fuit quidem ρῶν ἔργων εἶναι ταῦτα καὶ τῆς εἰς Χριστιον ἀπιστίας misertus. Quidni enim, cum esset omnium homiἐπίχειρα. Εἰ οὖν ὅλῃ τῇ ψυχῇ τούτῳ προσέλθοις, num clementissimus? Dixit aulem, hæc esse præκαὶ τῶν προτέρων ἀποσχόμενος ἐπιτηδευμάτων, mia sceleratorum factorum, et in Christum increἀγωγὴν μετέλθῃς φίλην αὐτῷ καὶ ἀρέσκουσαν, οὐδὲν dulitatis. Si ergo, aiebat, toto animo ad eum acτὸ κωλύον ἔσται καὶ τὴν τοῦ λυποῦντος ἔψεσθαι cesseris, et deinde prioribus relictis studiis, vitæ θεραπείαν. Τοῦ δὲ καὶ πιστεύειν ὁμολογοῦντος, καὶ rationem agressus fueris ei gratam et mundam,uihil ἀμείνα· θήσει τὸν βίον ὑπισχνουμένου, πρὸς δὲ καὶ erit quod obstet,quo minus sequatur curatio ejus, τὰς ἁγίας ἐκείνας καταφιλοῦντος χεῖρας, καὶ τὸ quod te cruciat. Cum is autem et se fateretur creἡμάτιον τῷ ἀλγοῦντι μέρει προσάπτοντος, οὐχ ἡ κε- dere, et polliceretur vilam mulare in melius,et ilφαλὴ μόνη της οδύνης ἀπήλλακτο, ἀλλὰ καὶ ὁ τῇ lius catissimas manus deoscularetur, et dolenti βία ταύτης ἐκρουσθεὶς ὀφθαλμός, ὥσπερ πρότερον parti vestem admoveret,non solum fuit caput libeκατὰ χώραν ἦν. Ἤρχει τοῦτο λεχθὲν, καὶ τῆς τοῦ ratum a dolore, sed etiam oculus, qui vi ab eo fueἁγίου πίστεως σύμβολον γενέσθαι σαφές, καὶ ἦν rat exturbatus, fuit loco priori restitutus.Satis erat οὗτος ἐπλούτει παρὰ τοῦ Θεοῦ, γνωρίσαι ῥοπήν. hoc,quod dictum est, ut esset signum evidens fidei sancti, et ut significaret magnum gratiæ adjumentum, quod a Deo erat effatin) consecutus. Ζ΄. Ὁ δὲ λόγος καὶ ἕτερον ἐπὶ τούτῳ διελθεῖν βού λεται, οὐδὲν ἧττον τοῦ προλαβόντος τὸ σιωπᾶσθαι μὴ ἀνεχόμενον. Τό, κατὰ τὸν ᾿Αρχέλαον πάντως φημὶ, καὶ ἧς ἔτυχεν ἐκεῖνος θαυματουργίας· ὃς Αντιοχείας μὲν ἀρχων ἐτύγχανεν ὤν, καὶ τὰ πρῶτα φέρων τῆς πόλεως· ἔκ τινος δὲ αὐτῷ συμπτώματος ἀποῤῥήτου, λέπρα τῷ μετώπῳ τις ἐπανθήνασα σφοδρα ἐλύπει, δι' αἰσχύνης τὸ πάθος τιθέμενον, καὶ σχεδὸν ἅπασα ἐκτρεπόμενον ὄψιν. Πολλὰ μὲν οὖν ἰατρῶν τέχνῃ βοηθῷ χρησάμενος, οὐδὲν ἀπώνατο πλέον, ἢ τῷ λίχνῳ παίζεσθαι τῶν ἐλπίδων, ἕως ἡλέχθησαν. Οψὲ γοῦν καὶ μόλις τὸν ἅγιον εἰς νοῦν ἐκλλόμενος, καὶ θερμοτέρῳ πνεύματι πρὸς αὐτὸν ἀγικόμενος, ποδῶν τε ἤπτετο τῶν ἁγίων, καὶ τὸ πάθος ἐδείκνυ, καὶ θεραπείαν τοῦ λυποῦντος ᾐτεῖτο λαβεῖν τὸν δὲ καὶ ἐλεῆσαι τὴν συμφοράν, καὶ ταῖς τοῦ δεηθέντος ἐπικαμφθῆναι φωναῖς. Εἶτα ὁμολογίαν αὐτὸν ἀπαιτῆσαι πονηρῶν εἰς τὸ ἑξῆς ἔργων ἀποτροπῆς, καὶ τῆς τῶν προημαρτημένων αὐτῷ διορθώσεως. ὡς δὲ ἐκεῖνος πάντα ποιεῖν ἐπηγγέλλετο, καὶ τὴν θεραπείαν ἐπιμελῶς ἀντεπράττετο, λαβειν αὐτὸν παραχρῆμα κελεύει, καὶ ἐπ' ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ λοῦσαι τῷ ὕδατι, ἀφ᾽ οὔπερ ἔθος πίνειν τοὺς ἀδελφούς. Τούτου δὲ γενομένου, κάθαρσις αὐτῷ τῆς PATROL. GR. CXIV VII. Vult autem oratio alterum quoque adjicere, nihilominus præcedente, quod nequaquam patitur mandari silentio. Cujusmodi enim fuerit id, quod Archelao acciderit, scitis utique, et quodnam in eum factum fuerit miraculum: qui erat quidem præses Antiochiæ, et obtinebat primas partes in civitate: arcano autem casu lepra quædam, quæ in ejus fronte efforuerat,eum magna aficiebat moleslia, ut quæ eum pudore afficeret, et efficeret, ut omnium vitaret oculos. Cum itaque multum usus esset medicina,nt quæ posset ei opem ferre, nihil aliud fructus ex ea accepit, quam ut spe blanda ilDluderetur, donec constitit eam esse fallacem. Cum autem sanctus vix tandem ei venisset in mentem,et ad eum venisset ferventiori spiritu, tetigit sanctos illos pedes, et morbum ostendit, et petiit ut consequeretur curationem ejus, quod illum male habeDat. Is aulem et misertus calamitatis, ut qui esset clementissimus, et flexus fuit precantis vocibus. Deinde cum eo pactus est, ut a malis declinaret operibus de catero,petens etiam, ut priora peccata corrigeret. Quod quidem cum esset pollicitus, præbuit ei curationem:dicens in nomineChristi lava te aqua, vbi fratres solent bibere. Quod cum factum

δῶμεν, φήσαντα, τῆς ἐντεῖθεν ἀναχωρήσεως. Οι μεν cedat. Illi ergo his, quæ dicta sunt, obstupefacti, οὖν ἐπὶ τοῖς λεχθείσιν ἐκπλαγέντες τὴν ἀκοὴν, τεχ μηρίῳ τούτῳ καὶ περὶ τὸ λοιπὸν ἐχρῶντο τοῦ βίου, ὅτι παράδοξα πάντω. ἔσται καὶ μεγαλεία διαπραττόμενος. Καὶ γέγονε μὲν ἀληθῶς, μυρία τοῦ Θεοῦ τοῦτον ἐπὶ τῶν ἔργων δοξάζοντος. Ἡμῖν δὲ ὀλίγα καὶ δι᾿ ὀλίγων, ὁπόση δύναμις, ἐκ τούτων διήγης τέον. hic deinceps futuram ejus vitam conjiciebant, quod scilicet esset facturus magna et admirabilia. Et facta quidem sunt revera innumerabilia, Deo glorificante magnum illum in operibus. Nobis autem pauca et paucis sunt narrranda pro viribus. 5'. 'Ανήρ τις Αντιοχεύς, τὸ γένος περιφανής, VI. Vir quidam Antiochenus,illustris genere, vita τὸν βίον πολυτελής, νόσῳ τινὶ περιαλγὴς τὸ ἡμικρα- splendidus et magnifcus,morbo quodam magnum νον ἐγεγόνει. Τοσούτη δὲ ἡ τοῦ πάθους ἀκμὴ καὶ οὕτω sentiebat dolorem in media parte cranii. Tanta σύντονος, ὡς τὸν ὀφθαλμὸν ἐκστάνια τῆς ἕδρας τῇ autem erat vis morbi et adeo intensa, ut oculus τοῦ κακοῦ δυνάμει πᾶσιν ὁρᾶσθαι, πράγμα δακρύων sede esset emotus,ut qui vi mali non potuisset reἄξιον. Τοῦτον εἰς τὴν μονὴν ἀφικόμενον, ἐν ᾗ τὸν sistere: et ita videretur omnibus res lacrymabilis. μέγαν διατελεῖν ἦν πολλὰ μὲν δεῖσθαι, πολλὰς δὲ Is cum venisset ad monasterium, in quo degebal πρὸς ἔλεον ἀφιέναι φωνὰς, τὴν θεραπείαν αιτούμε- η magnus Joannes, multum quidem rogabal: multas νον· τὸν δὲ καὶ συμπαθῆσαι μὲν (πῶς γὰρ οὐ παν- autem emittebat voces ad movendam misericorτων ὄντα φιλανθρωπότατον;) εἰρηκέναι δὲ μοχθη- diam, pelens curationem. Is vero fuit quidem ρῶν ἔργων εἶναι ταῦτα καὶ τῆς εἰς Χριστιον ἀπιστίας misertus. Quidni enim, cum esset omnium homiἐπίχειρα. Εἰ οὖν ὅλῃ τῇ ψυχῇ τούτῳ προσέλθοις, num clementissimus? Dixit aulem, hæc esse præκαὶ τῶν προτέρων ἀποσχόμενος ἐπιτηδευμάτων, mia sceleratorum factorum, et in Christum increἀγωγὴν μετέλθῃς φίλην αὐτῷ καὶ ἀρέσκουσαν, οὐδὲν dulitatis. Si ergo, aiebat, toto animo ad eum acτὸ κωλύον ἔσται καὶ τὴν τοῦ λυποῦντος ἔψεσθαι cesseris, et deinde prioribus relictis studiis, vitæ θεραπείαν. Τοῦ δὲ καὶ πιστεύειν ὁμολογοῦντος, καὶ rationem agressus fueris ei gratam et mundam,uihil ἀμείνα· θήσει τὸν βίον ὑπισχνουμένου, πρὸς δὲ καὶ erit quod obstet,quo minus sequatur curatio ejus, τὰς ἁγίας ἐκείνας καταφιλοῦντος χεῖρας, καὶ τὸ quod te cruciat. Cum is autem et se fateretur creἡμάτιον τῷ ἀλγοῦντι μέρει προσάπτοντος, οὐχ ἡ κε- dere, et polliceretur vilam mulare in melius,et ilφαλὴ μόνη της οδύνης ἀπήλλακτο, ἀλλὰ καὶ ὁ τῇ lius catissimas manus deoscularetur, et dolenti βία ταύτης ἐκρουσθεὶς ὀφθαλμός, ὥσπερ πρότερον parti vestem admoveret,non solum fuit caput libeκατὰ χώραν ἦν. Ἤρχει τοῦτο λεχθὲν, καὶ τῆς τοῦ ratum a dolore, sed etiam oculus, qui vi ab eo fueἁγίου πίστεως σύμβολον γενέσθαι σαφές, καὶ ἦν rat exturbatus, fuit loco priori restitutus.Satis erat οὗτος ἐπλούτει παρὰ τοῦ Θεοῦ, γνωρίσαι ῥοπήν. hoc,quod dictum est, ut esset signum evidens fidei sancti, et ut significaret magnum gratiæ adjumentum, quod a Deo erat effatin) consecutus. Ζ΄. Ὁ δὲ λόγος καὶ ἕτερον ἐπὶ τούτῳ διελθεῖν βού λεται, οὐδὲν ἧττον τοῦ προλαβόντος τὸ σιωπᾶσθαι μὴ ἀνεχόμενον. Τό, κατὰ τὸν ᾿Αρχέλαον πάντως φημὶ, καὶ ἧς ἔτυχεν ἐκεῖνος θαυματουργίας· ὃς Αντιοχείας μὲν ἀρχων ἐτύγχανεν ὤν, καὶ τὰ πρῶτα φέρων τῆς πόλεως· ἔκ τινος δὲ αὐτῷ συμπτώματος ἀποῤῥήτου, λέπρα τῷ μετώπῳ τις ἐπανθήνασα σφοδρα ἐλύπει, δι' αἰσχύνης τὸ πάθος τιθέμενον, καὶ σχεδὸν ἅπασα ἐκτρεπόμενον ὄψιν. Πολλὰ μὲν οὖν ἰατρῶν τέχνῃ βοηθῷ χρησάμενος, οὐδὲν ἀπώνατο πλέον, ἢ τῷ λίχνῳ παίζεσθαι τῶν ἐλπίδων, ἕως ἡλέχθησαν. Οψὲ γοῦν καὶ μόλις τὸν ἅγιον εἰς νοῦν ἐκλλόμενος, καὶ θερμοτέρῳ πνεύματι πρὸς αὐτὸν ἀγικόμενος, ποδῶν τε ἤπτετο τῶν ἁγίων, καὶ τὸ πάθος ἐδείκνυ, καὶ θεραπείαν τοῦ λυποῦντος ᾐτεῖτο λαβεῖν τὸν δὲ καὶ ἐλεῆσαι τὴν συμφοράν, καὶ ταῖς τοῦ δεηθέντος ἐπικαμφθῆναι φωναῖς. Εἶτα ὁμολογίαν αὐτὸν ἀπαιτῆσαι πονηρῶν εἰς τὸ ἑξῆς ἔργων ἀποτροπῆς, καὶ τῆς τῶν προημαρτημένων αὐτῷ διορθώσεως. ὡς δὲ ἐκεῖνος πάντα ποιεῖν ἐπηγγέλλετο, καὶ τὴν θεραπείαν ἐπιμελῶς ἀντεπράττετο, λαβειν αὐτὸν παραχρῆμα κελεύει, καὶ ἐπ' ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ λοῦσαι τῷ ὕδατι, ἀφ᾽ οὔπερ ἔθος πίνειν τοὺς ἀδελφούς. Τούτου δὲ γενομένου, κάθαρσις αὐτῷ τῆς PATROL. GR. CXIV VII. Vult autem oratio alterum quoque adjicere, nihilominus præcedente, quod nequaquam patitur mandari silentio. Cujusmodi enim fuerit id, quod Archelao acciderit, scitis utique, et quodnam in eum factum fuerit miraculum: qui erat quidem præses Antiochiæ, et obtinebat primas partes in civitate: arcano autem casu lepra quædam, quæ in ejus fronte efforuerat,eum magna aficiebat moleslia, ut quæ eum pudore afficeret, et efficeret, ut omnium vitaret oculos. Cum itaque multum usus esset medicina,nt quæ posset ei opem ferre, nihil aliud fructus ex ea accepit, quam ut spe blanda ilDluderetur, donec constitit eam esse fallacem. Cum autem sanctus vix tandem ei venisset in mentem,et ad eum venisset ferventiori spiritu, tetigit sanctos illos pedes, et morbum ostendit, et petiit ut consequeretur curationem ejus, quod illum male habeDat. Is aulem et misertus calamitatis, ut qui esset clementissimus, et flexus fuit precantis vocibus. Deinde cum eo pactus est, ut a malis declinaret operibus de catero,petens etiam, ut priora peccata corrigeret. Quod quidem cum esset pollicitus, præbuit ei curationem:dicens in nomineChristi lava te aqua, vbi fratres solent bibere. Quod cum factum

συνόντος πρὸς τὴν ἁγίαν ταύτην μονὴν φέρεται, καὶ ἡ hoc sanctum monasterium, et projicitur in vestiτῷ πυλῶνι προσπίπτεται. Ὁ δὲ καὶ πρὸς τὸν ἅγιον bulo. Ille autem ad sanctum ingressus,cum dixisεἰσελθὼν, καὶ τὴν αἰτίαν εἰπὼν τῆς ἀφίξεως, τὸ set causam adventus,a sancto reprehenditur,quod παρὰ τὸ δέον πράξειν ἐπιτιμᾶται, καὶ τὴν τοῦ συνοί non fecerit ut erat consentaneum, et quod ignoraσοντος ἄγνοιαν. Τί γάρ, φησί, τὸν θεραπεύειν ταύτα ret id, quod erat sibi futurum conducibile. Cur δυνάμενον παρελθών, ὁμοιοπαθεί προσῆλθες ἀν- enim, inquit, eo præterito, qui hac potest curare, θρώπῳ, τὰ ὑπὲρ τὴν δύναμιν ἀπαιτῶν, πλὴν ἀλλὰ accessisti ad virum,qui est obnoxius iisdem affecτῇ γυναικὶ λέξον· ὡς εἰ τὸ σκληρὸν τοῦτο καὶ ἀπα- tionibus,ab eo postulans ea,quæ facere non est in ραχώρητον τοῦ τρόπου διωσαμένη, μετρίαν ἑαυτὴν ejus polestate? Sed tamen hæc dic uxori: Si asperis καὶ φιλάνθρωπον ταῖς θεραπαίναις παράσχῃ, καὶ et pervicacibus his moribus ejectis, te moderatam χεῖρα μὲν πλουσίαν διανοίξῃ τοῖς πένησι, προσευ- et benignam ancillis præbueris: et manum quidem χῶν δὲ μνησθείη, καὶ ἐγκρατείας ἀντιποιήσαιτο, τα largam et divitem pauperibus aperueris, precatioχεῖα καὶ ἡ τοῦ σώματος θεραπεία μετὰ τὴν τῆς Demque et continentiam oblivioni non mandaris, ψυχῆς ἕψεται. Μανθάνει ταῦτα τὸ γύναιον, καὶ μηδὲν animæ curationem cito consequetur curatio corἀτελὲς ἀφεῖναι τῶν ἐπιτεταγμένων δηλοί. ὡς δὲ poris. Accipit hæc mulier, et signifcat se nihil παρὰ τοῦ ἀνδρὸς ἤκουσε τὴν ἐπαγγελίαν ἐκεῖνος, omissuram eorum,quæ jusserat.Postquam audivit Απιτε, φησί, μετὰ εἰρήνης· τεθεράπευται γὰρ ἤδη ille a marito uxoris promissionem: Abile, inquit, παρά Χριστοῦ σοι τὸ γύναιον. Τούτο αὐτὸς ἀπελ- jam enim curata fuit a Christo uxor tua. Hoc cum θὼν, καὶ ἐπὶ τῶν ἔργων οὕτως ἰδὼν, εὐθὺς ἅμα ipse abiens, revera ita esse vidisset, statim cum γυναικὶ τὴν μὲν γλώτταν πρὸς εὐχαριστίαν τοῦ uxore linguam quidem novit ad gratiarum actioκτίσαντος, τοὺς δὲ πόδας πρὸς πορείαν ἐκίνει. Εν nem, pedes autem ad iler. Cum unum iis, quæ dicta ἔτι τοῖς εἰρημένοις προσθεὶς, τῶν ἑτέρων πάλιν ἐν sunt, adjecero, aliorum rursus suo tempore faἰδίῳ καιρῷ μνησθήσομαι. ciam mentionem. Ι΄. Λέων μεγέθει μέγιστος, καὶ τὴν ἀλκὴν ἀνυ πόστατος, φοβερώτατός τε ὀφθῆναι καὶ ἐπιθέσθαι δεινότητος, κατ' ἐκεῖνο καιροῦ τοῖς περὶ ᾿Αντιόχειαν ἐκμαζε τόποις. Οὗτος γεωργοῖς μὲν πονη ρὸς γείτων, ὀδίταις δὲ χαλεπὸν θέαμα καὶ συνάντημα ἦν. Καὶ γὰρ ἀθρόον τούτοις ἐπιτιθέμενος πλείστους τε ἀνήρει καὶ παρέπεμπε τῇ γαστρί. Καὶ ἦν τὸ πρᾶγμα φοβερὸν καὶ ἀμήχανον. Καί ποτε προς αὐτὸν πολλὴ καὶ ἀκμάζουσα τῶν πλησιοχώρων ἐπιστρατεύσασα χεὶρ ἐπὶ κακῷ τῷ ἰδίῳ ἔγνω τὸ τολμηρὸν ἐπιδείξασα. Καὶ γὰρ ἐξαίφνης πάντων καταδραμὼν, οὓς μὲν καὶ μόνῳ τῷ βρυχήματι κατατείσας φυγάδας ἔδειξεν, οὓς δὲ καὶ διαλαφύξας τῷ στόματι δεῖπνον ἔθετο, τινὰς δὲ καὶ διασπαράξας τοῖς ὄνυξιν ἐλεεινοὺς εἰργάσατο. Καὶ τί γὰρ ἄλλο, ἢ λέοντος τραυματίας; ἐντεῦθεν τί συνέβαινεν; ἀφίες σθαι μὲν τὰς ἀρούρας ὑπὸ τῶν γεωργῶν ἀνεπιμελήτους, ἐκτρέπεσθαι δὲ τοὺς ὁδοιποροῦντας εἰς τόπους ἀβάτους διὰ τὸ τοῦ θηρὸς ἀνυπόστατόν. Ὡς δὲ εἰς ἔσχατον ἀπορίας ἐλθόντες, μόλις ποτὲ τὸν τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπον εἰς νοῦν ἔλαβον, παμπληθεῖς πρὸς αὐτόν ἀφικόμενοι, τά τε κακὰ τὰ ἐκ τοῦ λέοντος διηγοῦντο, καὶ παρ᾽ αὐτοῦ λύσιν ᾐτοῦντο τῆς συμφορᾶς. Ο δὲ πρότερον εἰς ὀλιγοπιστίαν αὐτοὺς ὀνειδίσας, καὶ ὅ τοῦ ἄμαχαν αὐτοῖς ὀφθῆναι τὸν θῆρα, δεσποτικών ἐντολῶν ὀλιγωρίαν αἰτιασάμενος, ὑμεῖς μὲν, ἔφη, πάντες ὁμοῦ ἴσ. λείπει ἐν] τῷ ναῷ συνελθόντες ἐξιλεούσθε τὸ θεῖον· ταῦτον δὲ, ὅνπερ ὑμῖν δίδωμι (σταυρὸς δὲ τὸ διδόμενον ἦν ἐπὶ τὰς τοῦ λέοντος στήσατε διεξόδους· καὶ φόβος μὲν πᾶς ἀπέστω, τελεία δὲ πίστις ἔστω, καὶ ταχέως Υμίν γνώριμος ἡ τοῦ ἐμοῦ Χριστοῦ δύναμις ἔσται. Τοῦτον ἐκεῖνοι τὸν σταυρὸν λαβόντες, καὶ τὰ ἐπιτεταγμένα ποιήσαντες, ὡς τὴν ἐπιοῦσαν ἐκεῖ γεγόνασιν (ὦ Δέσποτα καὶ Θεὶ πάντων, καὶ παραδόξων ἔργων ἀκατάληπτε ποιητά), νεκρὸν ὁρῶσι τὴν θῆρα πρὸς αὐτῇ βάσει X.Leo magnitudine maximus, et cujus vires sustineri non poterant, et qui erat visu maxime terribilis, et ad invadendum acerrimus, illo tempore versabatur in locis, quæ sunt circa Alexandriam. 1s erat agricolis quidem malus vicinus, viatoribus autem grave spectaculum et occursu formidabile. Magno enim impetu in eos irrumpens, plurimos occidebat, et simul in ventrem transmittebat: eratque ex æquo et damno perniciosissimus, et ad eum de medio tollendum difficillimus: et cum magna et vivida manus eorum, qui prope habitabant, in ipsum invasisset, agnovit se suo malo hoc esse ausam. Celerrime enim in omnes incurrens,alios quiden solo rugitu loco motos, vertit in fugam: alios autem ore discerptos exedit: aliorum vero cum corpus dilacerasset unguibus,reddidit miserabiles. Quid enim aliud, nisi sauciatos a leone? Hinc quid accidebat? Neglectos quidem agros relinqui ab agricolis: ad loca autem invia divertere viatores, propterea quod bestia sustineri non posset. Postquam autem jam ad extremam redacti dubitationem, vix tandem recordati fuerunt homines Dei,frequentissima multitudine ad ipsum venientes, narrabant ipsa mala quibus leo eos affecerat, et ab ipso petebant, ut eos solveret hac calamitate. Ille vero cum paucam fidem eis prius exprobrassel, et quod eis visa esset bestia inexpugnabilis, causalus esset contemptionem divinorum præceptorum: Vobis quidem,inquit,omnibus est Deus placandus, in templum simul convenientibus: id autem, quod de vobis (erat vero crux) ponendum est in iis locis, per quæ transit leo: et absit quidem omnis metus: sit autem perfecta fdes, et haud ita multo post manifesta vobis quoque erit mei Christi virius. Cum hanc illi crucem accepissent, et sicut eis fuerat imperatum fecissent, et die sequenti illuc ve-

nissent, o Domine et Deus omnium, et admirabi- τοῦ σταυροῦ κείμενον. Οὕτω τοιγαροῦν ὁ μακάριος lium operum elector ineffabilis, belluam vident εἰς τέταρτον ἔτος τῇ μονῇ ἐκείνῃ διαβιούς, καὶ τὰ jacentem mortuam ad ipsam basim Crucis. Sed μὲν οἷς ἔλεγε, τὰ δὲ καὶ μᾶλλον οἷς ἔπραττε πρὸς missis in praesentia quidem miraculis, transeamus τὴν ἀρετὴν ἐπαγόμενος, περιφανής κατέστη καὶ miraculis,transeamus ad orationis seriem. Cum ille ergo beatus sic qua- περιβόητος, καὶ ἦν ἡδὺ πᾶσιν ἐντρύφημα και γλώσ tuor annos vixisset in hoc monasterio,partim qui- σαις καὶ ἀκολῖς, τῶν μὲν λέγειν, τῶν δὲ προσέχει dem iis,quæ dicebat, partim autem et magis, iis τοῖς λεγομένοις ἐπίσης φιλούντων. Προς ταύτε quæ faciebat, inducens ad virtutem, evasil clarus ἐκεῖνος οὐχ ὅπως ἡδέως, ἀλλὰ καὶ λίαν ὡς δῶς et omni ex parte celebratus, omnibusque et linguis ἔχων καὶ βαρυνόμενος, καὶ τὸ λανθάνειν ἐκ παντὸς et auribus magnam afferebat voluptatem: aliis τρόπου διανοούμενος, δρασμὸν ἕτερον πάλιν, καὶ τὸ quidem dicere,aliis vero ea quæ dicebantur,allen- ἐκ μέσου [γρ. μέσων] ἑαυτὸν θεῖναι καὶ ἀφανή dere ex quo amantibus. Cum hæc illi non modo διεσκέψατο. Καὶ τοίνυν λάθρα διαφυγών, καὶ καταgrala non essent, sed ea etiam aegre ferret, non μόνας γενόμενος παρ' ὅλους δύο διήγεν ἐνιαυτούς, minus enim, quam ex Deo vivere, studebat sic vi- ζῶν οὕτως ἐρημικῶς, καὶ τῷ Θεῷ μόνῳ φαινόμενο. vendo latere, ut antea diximus) rursus constituit Οὐ λύχνος ἦν αὐτῷ, οὐ κλίνη, οὐ τράπεζα, οὐδὲ τ aufugere, et se oculis hominum subducere. Cum με τοιοῦτο τῶν πρὸς ὑπηρεσίαν τοῦ σώματος. Αρτος jlaque clanculum aufugisset, et seorsum vivere δὲ μόνος, καὶ αὐτὸς βραχύτατος πρός τινος τῶν statuisset, lo los duos transegit annos, vivens solita- έχγειτόνων περιζόμενος· ψύχει δὲ, καὶ καύσων, rie, et soli Deo apparens. Non erat ei lucerna, non καὶ πάσαις ταῖς ἐκ τοῦ ἀέρος ταλαιπωρίαις ἐτέλε lectus,non mensa, neque aliquid hujusmodi, quod διαμιλλώμενος. Ἐπεὶ δὲ ἔδει καὶ αὐτὸν ἄνθρωπον faciat ad ministerium corporis. Solum autem erat ὄντα, καὶ ταῖς ἀσθενείαις τῆς φύσεως υποκείμενη ei parum panis, quod præbebatur ab aliquo ex ελεγχθῆναι, τί γίνεται; καὶ πῶς τὰ κατ' ἐκεῖνον vicinis: algori vero et astui, et omnibus injuriis οἰκονομεῖται; καὶ οἴαις ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία πολλάκις aeris erat expositus, et cum eis contendebat. Quo- ταῖς ἀφορμαῖς κέχρηται, έτερα δι᾽ ἑτέρων πλέξεις niam autem oportebat ipsum quoque, cum esset εὐμηχάνως οἰκονομούσα; τὰ ὑπογάστρια πλήττεται, homo, ostendi esse oonoxium naturæ infirmitati- καὶ τὰς δυνάμεις διαλύεται τῶν νεφρών, ταῖς τῶν bus, quid sit,et quomodo res illius dispensantur, πάγων ὑπερβολαῖς ἡττηθείς. Υπὸ ταύτης συνωθού et qualibus saepe solet Dei sapientis uti occasioni- μενος [γρ. οὖν ὠθούμ.] τῆς ἀνάγκης, μᾶλλον δὲ παρὰ bus,alia per alia contexens et varians, facileque τοῦ ἄγοντος αὐτὸν πνεύματος οδηγούμενος πολλοίς et magno artificio dispensans? In imo ventre acci- ὑπόθεσις σωτηρίας γενέσθαι, την Εκκλησίαν περ pit sensum doloris, et ejus renum solvuntur vires, Ελπίδα καταλαμβάνει· καὶ πᾶσι μὲν, ἐξαιρέτως δὲ ut qui fuisset superatus a nimniis frigoribus. Com- " τῷ μεγάλῳ Μελετίῳ, πολλῆς ἡδονῆς καταστὰς αἴτις, pulsus ergo ab hac necessitate, vel potius deduc- καὶ ὑποδειχθεὶς ὡς ἥδιστα πρὸς αὐτοῦ καὶ παρεtus ab eo,quo ducebatur, spiritu, ut esset multis κληθείς, εἶτα καὶ τὴν τοῦ διακόνου χειροτονίαν ὑπ' causa salutis, ad Ecclesiam præter spem venit αὐτοῦ καταδέχεται. Τούτῳ δὲ τῷ βαθμῷ κάλλιστα, ejus luminare: et cum omnibus quidem, præci- καὶ ὡς θεῷ φίλον, ἐπὶ πέντε τοῖς ὅλοις ἔτεσιν ἐνευ pue autem magno Meletio fuisset causa magna δοκιμήσας, καὶ λόγοις οἷς τε ἐσχεδίαζε, καὶ οἷς κατά lalitiæ, et ab eo fuisset jucundissime acceptus σχολὴν συνετίθει καὶ μελέτης ἠξίου πλείονος ἐκ τῆς et recreatus, deinde etiam ab eo accipit ordi- χρυσῆς ὑετίζων γλώττης, καλῶς τὸ τῆς ᾿Εκκλησίας nem diaconi. Cum autem in hoc gradu pulcher- ἤρδευε πρόσωπον. rime, ut Deo gratum eral, totos quinque annos se gessisset, tam ejus orationibus, quas propter summam ingenii copiam habebat ex tempore, quam iis per otium componebat, et meditatione majori elaborabat aurer lingua, imbris instar effundens, pulchre rigabat faciem Ecclesiæ. XI. Cum postea autem Meletius venisset ad ΙΑ΄. Μελετίου δὲ μετὰ ταῦτα πρὸς τὴν ἐν τῇ episcoporum synodum,quæ congregala fueral Constantinopoli, ut eos quidem deponeret, qui cum Spiritu sancto pugnabant non in Spiritu Dei: Gregorium autem illum theologum in sede collocaret: et illic quæ sunt caduca et ad tempus permutasset manentibus,hic vere aureus,simul quidem vitans omnem excellentiam et bonum amplectens silentii et quietis,revertitur in primum monasterium.Sed cum illinc rursus recessisset: revertitur Antiochiam,pon migrans temere,nec sine Dei numine, ut alius duce utens sua ratione. Sed Deum eum movente et vocante, modo quodam diviniore et praestantiori ratione. Magno enim Flaviano,qui Meletio paulo ante in sede successerat, Deo in aurora canenti sacros bymnos, apparens angelus in Κωνσταντινουπόλει τῶν ἐπισκόπων σύνοδον ἔκφοιτήσαντος, ἐφ᾽ ᾧ καθελεῖν μὲν τοὺς τῷ ἁγίῳ Πνεύ ματι μαχομένους, Γρηγορίου δὲ τὴν θεολόγον ἐγκαθ ιδρύσαι φωνὴν, κἀκεῖ τῶν προσκαίρων ἀλλαξαμέ νου τὰ μένοντα, ὁ χρυσοῦς οὗτος ἅμα μὲν τὸ υπερέχον ἅπαν ὑπεξιστάμενος, ἅμα δὲ καὶ τοῦ καλοῦ τῆς ἡσυχίας ἀντιποιούμενος, εἰς τὴν πρώτην αὖθις ἐπαναστρέφει μονήν. ᾿Αλλὰ πάλιν έπειθεν ἀπαναστὰς εἰς ᾿Αντιόχειαν ἐπανέρχεται, οὐχ ἁπλῶς οὕτως, οὐδὲ ἀθεεὶ τὴν μετάβασιν ποιησάμενος, ὥσπερ ἂν ἕτερος λογισμοῖς ἰδίοις ἀκολουθῶν, ἀλλὰ θεοῦ κινήσαντος αὐτὸν καὶ καλέσαντος τρόπῳ τινὶ θείου τρῳ καὶ λόγῳ [ἰσ. λόγου] κρείττονι. "Αρτι γάρ Φλαβιανῷ τῷ μεγάλῳ τὸν Μελετίου διαδεξαμένων θρόνον, Θεῷ περὶ τὴν ἕω τοὺς ἱερούς προσφέροντ

ὕμνους ἄγγελος ἐπιστὰς, ἐπὶ τὸ μοναστήριον, ὃ τὸν monasterium,in quo erat Joannes,jussit ire quam Ἰωάννην εἶχεν, ὅτι τάχιστα ἀφικέσθαι διεκελεύετο, citissime et eum ducere ad ecclesiam et consecrare καὶ τοῦτον ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν τε ἀγαγεῖν, καὶ ἱερέα sacerdotem, futurum ei vas electionis quomodo τελειώσαι, σκεῦος αὐτῷ ἐκλογῆς κατὰ Παύλον Paulus 7, et verbo comprehensurum universum ἐσόμενον, καὶ τῷ λόγῳ μέλλοντα τὴν οἰκουμένην orbem terra Eadem autem hora ad Joannem quoπεριλαβεῖν, κατὰ τὸν αὐτὸν δὲ καιρὸν ἡ ὁμοία que venit similis visio. Nam illi quoque oranti τῷ Ἰωάννῃ παρίσταται ὄψις. Αγγελος γὰρ κά- astans angelus cum magna gloria et splendore,juκείνῳ προσευχομένῳ σὺν πολλῇ τῇ δόξῃ καὶ τῆ bet aperte Flavianum sequi ad Ecclesiam,et acciαὐτῇ παραστάς, ἕπεσθαι πρὸς τὴν ἐκκλησίαν Φλα- pere ordinem presbyteratus. Ille autem cum non διανῷ, καὶ τὴν τοῦ τοῦ πρεσβυτέρου καταδέξασθαι ignorasset quidem visionem esse divinam, revereχειροτονίαν προστάττει. Τὸν δὲ τὴν ὀπτασίαν θεϊκὴν retur autem alioqui et dubitaret facere, quod ei μὲν εἶναι μὴ ἀγνοήσαντα, διευλαβούμενον δὲ ἄλλως fuerat imperatum propter moderationem, dicitur καὶ ὀκνοῦντα πρὸς τὸ ἐπίταγμα, ἀκοῦσαι λέγεται vocem audivisse diviniorem: Quæ Deus statuit, θειοτέρας φωνῆς· "Α ὁ Θεὸς βούλεται, τίς ἱκανὸς quis poterit vitare? Cum sic responsum accepisset ἔσται διασκεδάσαι; οὕτω χρηματισθεὶς ὁ μακάριος, beatus, et simul intellexisset esse grati et prudenκαὶ λογισάμενος εὐγνώμονος εἶναι θεράποντος, tis famuli,non repugnare Domini voluntati,accerΔεσπότου γνώμῃ μὴ ἀντιλέγειν, προσκαλεῖται τοὺς sit monachos: et cum eis dixisset se esse absces μοναχούς, καὶ ὅπως αὐτῶν μέλλοι διαχωρίζεσθαι surum, affert eis dolorem, qui non potest verbis καταγγέλλει. Τοὺς δὲ λύπῃ καὶ ἀθυμίᾳ συνεχομένους expriini: Postquam autem eos verbis satis est λόγοις τε παρεκάλει, καὶ τρόπον τινὰ θεραπεύων, consolatus,de eo quoque, quod erat illis utile fuμάλιστα δὲ καὶ τοῦ χρησίμου τούτοις ἐπιμελούμενος, turum, sollicitus, electis duobus ex omnibus, qui δύο τῶν πάντων ἐκλεξάμενος, οἳ βίῳ τε καὶ λόγῳ erant et vita et sermone reliquorum omnium præτῶν ἄλλων προείχον, τὴν προστασίαν τῶν ἀδελφῶν stantissimi, fratrum curam eis committit. Interim ἐπιτρέπει. Ἐν ᾧ δὲ ταῦτα ἐγίνετο, Φλαβιανός ἐπι- autem,dum ferent, accedens Flavianus, cum maστὰς, καὶ τῷ μακαρίαν μεθ᾿ ἡδονῆς συγγενόμενος, zima voluptate beatum allocutus: Diu quidem, inἘκ πολλοῦ μὲν, ἔφη, τῆς σῆς ἐτύγχανον ἐπιθυμῶν quit, desideravi te convenire,o vir sapientissime et ὁμιλίας, σοφώτατε ἀνθρώπων καὶ τιμιώτατε, εἰρ- in primis venerande: non licuit autem usque in γόμην δὲ εἰς τὴν σήμερον ἐκκλησιαστικαῖς προσέχων hodiernum diem, cum vacarem curis ecclesiastiφροντίσι· νῦν δὲ (δόξαν οὕτω Θεῷ) πρὸς σὲ ἀφίγ- cis. Nunc vero cum Deo ita visum sit, ad te venimus μεθα. Εἶτα καὶ δήλην αὐτῷ τὴν θείαν ὄψιν πεποιη- carissimam animam. Deinde cum ei etiam divinam κότος, ἐπείπερ ἔγνωστο τῷ μεγάλῳ Θεοῦ νεύματι Caperuisset visionem, quoniam statuerat magnus τὸ παράπαν μὴ ἀντιλέγειν, ἄλλως τε τῆς θείας ὄψεως Joannes sicut diximus, Dei nului omnino non reδι' ἀμφοτέρων βεβαιωθείσης, ἀξιοῖ τὸν ἀρχιερέα, pugnare, et maxime cum divina visio per utrum - τὴν ἱερὰν μυσταγωγίαν αὐτὸν ἀκεῖνον κατ' αὐτὴν que fuisset confirmata,rogat illum ipsum pontif ἐκτελέσαι τὴν ἡμέραν, ἐφ᾽ ᾧ τῶν ἁγιασμάτων cem, ut illo ipso die sacrum peragat mysterium, ἅπαντας μετασχεῖν, καὶ τοὺς τὴν φροντίδα διαδεξα- ut sint omnes participes sanctificatorum, et ii, qui μένους τῶν ἀδελφῶν τῆς παρ᾽ αὐτοῦ εὐλογίας ἐπι- fratrum curam susceperunt, consequantur illius τυχεῖν. Μετὰ δὲ ταύτά φησιν, ὅπη τῷ Θεῷ φίλον, benedictionem. Post hæc autem, inquit, quo Deo προθύμως ἔχειν ἀκολουθεῖν. Εγένετο ταῦτα· καὶ xxi visum est, sequar ipse quoque prompto et alacri τῇ ἑξῆς τῷ ἱεράρχῃ μέλλοντος συναποδημεῖν, για animo. Facta sunt hac, et cum sequenti die esset νεταί τι πράγμα δακρύων ὡς ἀληθῶς ἄξιον. (Μνήμης abiturus simul cum pontifce, fit res lacrymabilis ἀξιούμενον καὶ ζημία ταῖς φιλανθρωποτέραις ψυ- piis animis,si vel solum audiatur. Eum circumsisχαῖς καὶ συμπάσχειν ἐν τοῖς τοιούτοις ἐπισταμέναις.] tens universus chorus monachorum perinde ac si Περιστάντες γὰρ αὐτὸν ἅπας ὁ τῶν μοναζόντων eo, quod ille simul cum eis esset, viverent, et diviχορός, ὥσπερ τῷ ἐκείνῳ συνεῖναι ζῶντες, καὶ τῇ sione simul quoque essent eis auferendæ animæ, διαιρέσει μέλλοντες συναφαιρεῖσθαι καὶ τὰς ψυχὰς, Dqui ad movendam misericordiam non dicebant et τί μὴ πρὸς οἶκτον ἔλεγον; ποίαν θρήνων ύπερβο- faciebant? Quam non vel summam edebant lamenλὴν ἀπελίμπανον, περιέψων αὐτὸν, περιέβαλλον, tationem? Buin demulcebant,amplectebantur, se ἑαυτοὺς τοῖς τούτου μέλεσι συμπαρέβαλλον. Παρα- membris illius implicabant. Desipere eos faciebat φρονεῖν αὐτοὺς ἐποίει τὸ πάθος ἐνὸν, ἡγοῦντο συνέ- animi perturbatio: existimabant se, cum liceret, ψειν αὐτῷ καὶ τὰ σώματα, τὴν ὑφοστροφὴν ἀπηγό- vel ipsa esse corpora conjuncturos, reditu sibi ρευον, τὴν μονὴν, ὡς μηκέτι δυνατὸν ὄμμασιν ὀφθῆς interdicebant, fugiebant monasterium, tanquam καὶ τοῖς ἑαυτῶν, ἀπεδίδρασκον, ὡς δὲ μόλις ποτέ feri non posset, ut amplius suis aspiceretur τῇ τομῇ τοῦ λόγου, καὶ τοῦτο μὲν τοῦ μεγάλου, τοῦτο oculis. Cum autem secante oratione partim quiδὲ τοῦ ἀρχιερέως παραινοῦντος καὶ δριμυτέραν που dem magni Joannis, partim autem pontificis adκαὶ τὴν ἐπιτίμησιν ἐπιφέροντος, ἀπ' αὐτοῦ διεῤῥά- monentis, et aliquando etiam acerbius increpanγησαν, οἱ μὲν ἄκοντες ἐπανήρχοντο πυκνῶς αὐτοῖς tis,sunt ab eo avulsi, alii quidem inviti redierunt, 7 Act. Is, 1-22.

ὕμνους ἄγγελος ἐπιστὰς, ἐπὶ τὸ μοναστήριον, ὃ τὸν monasterium,in quo erat Joannes,jussit ire quam Ἰωάννην εἶχεν, ὅτι τάχιστα ἀφικέσθαι διεκελεύετο, citissime et eum ducere ad ecclesiam et consecrare καὶ τοῦτον ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν τε ἀγαγεῖν, καὶ ἱερέα sacerdotem, futurum ei vas electionis quomodo τελειώσαι, σκεῦος αὐτῷ ἐκλογῆς κατὰ Παύλον Paulus 7, et verbo comprehensurum universum ἐσόμενον, καὶ τῷ λόγῳ μέλλοντα τὴν οἰκουμένην orbem terra Eadem autem hora ad Joannem quoπεριλαβεῖν, κατὰ τὸν αὐτὸν δὲ καιρὸν ἡ ὁμοία que venit similis visio. Nam illi quoque oranti τῷ Ἰωάννῃ παρίσταται ὄψις. Αγγελος γὰρ κά- astans angelus cum magna gloria et splendore,juκείνῳ προσευχομένῳ σὺν πολλῇ τῇ δόξῃ καὶ τῆ bet aperte Flavianum sequi ad Ecclesiam,et acciαὐτῇ παραστάς, ἕπεσθαι πρὸς τὴν ἐκκλησίαν Φλα- pere ordinem presbyteratus. Ille autem cum non διανῷ, καὶ τὴν τοῦ τοῦ πρεσβυτέρου καταδέξασθαι ignorasset quidem visionem esse divinam, revereχειροτονίαν προστάττει. Τὸν δὲ τὴν ὀπτασίαν θεϊκὴν retur autem alioqui et dubitaret facere, quod ei μὲν εἶναι μὴ ἀγνοήσαντα, διευλαβούμενον δὲ ἄλλως fuerat imperatum propter moderationem, dicitur καὶ ὀκνοῦντα πρὸς τὸ ἐπίταγμα, ἀκοῦσαι λέγεται vocem audivisse diviniorem: Quæ Deus statuit, θειοτέρας φωνῆς· "Α ὁ Θεὸς βούλεται, τίς ἱκανὸς quis poterit vitare? Cum sic responsum accepisset ἔσται διασκεδάσαι; οὕτω χρηματισθεὶς ὁ μακάριος, beatus, et simul intellexisset esse grati et prudenκαὶ λογισάμενος εὐγνώμονος εἶναι θεράποντος, tis famuli,non repugnare Domini voluntati,accerΔεσπότου γνώμῃ μὴ ἀντιλέγειν, προσκαλεῖται τοὺς sit monachos: et cum eis dixisset se esse absces μοναχούς, καὶ ὅπως αὐτῶν μέλλοι διαχωρίζεσθαι surum, affert eis dolorem, qui non potest verbis καταγγέλλει. Τοὺς δὲ λύπῃ καὶ ἀθυμίᾳ συνεχομένους expriini: Postquam autem eos verbis satis est λόγοις τε παρεκάλει, καὶ τρόπον τινὰ θεραπεύων, consolatus,de eo quoque, quod erat illis utile fuμάλιστα δὲ καὶ τοῦ χρησίμου τούτοις ἐπιμελούμενος, turum, sollicitus, electis duobus ex omnibus, qui δύο τῶν πάντων ἐκλεξάμενος, οἳ βίῳ τε καὶ λόγῳ erant et vita et sermone reliquorum omnium præτῶν ἄλλων προείχον, τὴν προστασίαν τῶν ἀδελφῶν stantissimi, fratrum curam eis committit. Interim ἐπιτρέπει. Ἐν ᾧ δὲ ταῦτα ἐγίνετο, Φλαβιανός ἐπι- autem,dum ferent, accedens Flavianus, cum maστὰς, καὶ τῷ μακαρίαν μεθ᾿ ἡδονῆς συγγενόμενος, zima voluptate beatum allocutus: Diu quidem, inἘκ πολλοῦ μὲν, ἔφη, τῆς σῆς ἐτύγχανον ἐπιθυμῶν quit, desideravi te convenire,o vir sapientissime et ὁμιλίας, σοφώτατε ἀνθρώπων καὶ τιμιώτατε, εἰρ- in primis venerande: non licuit autem usque in γόμην δὲ εἰς τὴν σήμερον ἐκκλησιαστικαῖς προσέχων hodiernum diem, cum vacarem curis ecclesiastiφροντίσι· νῦν δὲ (δόξαν οὕτω Θεῷ) πρὸς σὲ ἀφίγ- cis. Nunc vero cum Deo ita visum sit, ad te venimus μεθα. Εἶτα καὶ δήλην αὐτῷ τὴν θείαν ὄψιν πεποιη- carissimam animam. Deinde cum ei etiam divinam κότος, ἐπείπερ ἔγνωστο τῷ μεγάλῳ Θεοῦ νεύματι Caperuisset visionem, quoniam statuerat magnus τὸ παράπαν μὴ ἀντιλέγειν, ἄλλως τε τῆς θείας ὄψεως Joannes sicut diximus, Dei nului omnino non reδι' ἀμφοτέρων βεβαιωθείσης, ἀξιοῖ τὸν ἀρχιερέα, pugnare, et maxime cum divina visio per utrum - τὴν ἱερὰν μυσταγωγίαν αὐτὸν ἀκεῖνον κατ' αὐτὴν que fuisset confirmata,rogat illum ipsum pontif ἐκτελέσαι τὴν ἡμέραν, ἐφ᾽ ᾧ τῶν ἁγιασμάτων cem, ut illo ipso die sacrum peragat mysterium, ἅπαντας μετασχεῖν, καὶ τοὺς τὴν φροντίδα διαδεξα- ut sint omnes participes sanctificatorum, et ii, qui μένους τῶν ἀδελφῶν τῆς παρ᾽ αὐτοῦ εὐλογίας ἐπι- fratrum curam susceperunt, consequantur illius τυχεῖν. Μετὰ δὲ ταύτά φησιν, ὅπη τῷ Θεῷ φίλον, benedictionem. Post hæc autem, inquit, quo Deo προθύμως ἔχειν ἀκολουθεῖν. Εγένετο ταῦτα· καὶ xxi visum est, sequar ipse quoque prompto et alacri τῇ ἑξῆς τῷ ἱεράρχῃ μέλλοντος συναποδημεῖν, για animo. Facta sunt hac, et cum sequenti die esset νεταί τι πράγμα δακρύων ὡς ἀληθῶς ἄξιον. (Μνήμης abiturus simul cum pontifce, fit res lacrymabilis ἀξιούμενον καὶ ζημία ταῖς φιλανθρωποτέραις ψυ- piis animis,si vel solum audiatur. Eum circumsisχαῖς καὶ συμπάσχειν ἐν τοῖς τοιούτοις ἐπισταμέναις.] tens universus chorus monachorum perinde ac si Περιστάντες γὰρ αὐτὸν ἅπας ὁ τῶν μοναζόντων eo, quod ille simul cum eis esset, viverent, et diviχορός, ὥσπερ τῷ ἐκείνῳ συνεῖναι ζῶντες, καὶ τῇ sione simul quoque essent eis auferendæ animæ, διαιρέσει μέλλοντες συναφαιρεῖσθαι καὶ τὰς ψυχὰς, Dqui ad movendam misericordiam non dicebant et τί μὴ πρὸς οἶκτον ἔλεγον; ποίαν θρήνων ύπερβο- faciebant? Quam non vel summam edebant lamenλὴν ἀπελίμπανον, περιέψων αὐτὸν, περιέβαλλον, tationem? Buin demulcebant,amplectebantur, se ἑαυτοὺς τοῖς τούτου μέλεσι συμπαρέβαλλον. Παρα- membris illius implicabant. Desipere eos faciebat φρονεῖν αὐτοὺς ἐποίει τὸ πάθος ἐνὸν, ἡγοῦντο συνέ- animi perturbatio: existimabant se, cum liceret, ψειν αὐτῷ καὶ τὰ σώματα, τὴν ὑφοστροφὴν ἀπηγό- vel ipsa esse corpora conjuncturos, reditu sibi ρευον, τὴν μονὴν, ὡς μηκέτι δυνατὸν ὄμμασιν ὀφθῆς interdicebant, fugiebant monasterium, tanquam καὶ τοῖς ἑαυτῶν, ἀπεδίδρασκον, ὡς δὲ μόλις ποτέ feri non posset, ut amplius suis aspiceretur τῇ τομῇ τοῦ λόγου, καὶ τοῦτο μὲν τοῦ μεγάλου, τοῦτο oculis. Cum autem secante oratione partim quiδὲ τοῦ ἀρχιερέως παραινοῦντος καὶ δριμυτέραν που dem magni Joannis, partim autem pontificis adκαὶ τὴν ἐπιτίμησιν ἐπιφέροντος, ἀπ' αὐτοῦ διεῤῥά- monentis, et aliquando etiam acerbius increpanγησαν, οἱ μὲν ἄκοντες ἐπανήρχοντο πυκνῶς αὐτοῖς tis,sunt ab eo avulsi, alii quidem inviti redierunt, 7 Act. Is, 1-22.

ΙΓ΄. Γυναίῳ τινὶ τῶν ἐν ᾿Αντιοχείς περιφανών, Εὐκλία τούνομα ταύτῃ δὲ υἱὸς ἀγαπητὸς ἦν, ὃς πυρετῷ καυσώδει ληφθείς τελευτήν ἐκινδύνευε. Μιμείται τοιγαροῦν τὴν Χαναναίαν ἡ μήτηρ, καὶ τῷ μακαρίῳ προσελθοῦσα, καὶ φωνὰς ἐκείνῃ παραπλησίως προσάγουσα ἑλέους τυχεῖν, οὐκ ἐπὶ θυγα - τρί, ἀλλ᾽ ἐφ' υἱῷ πατρεκάλει. Πλὴν ἀλλά προσέχειν δεῖ, τὸν νοῦν, καὶ σκοπεῖν ὅπως εἶχε γνωμης, μετά τοῦ σώματος θεραπεύειν καὶ τὰς ψυχὰς μᾶλλον δὲ καὶ πρὸ τούτων ἐκείνας· ἐπεὶ καὶ τοῦ πάσχειν κακώς τὰ σώματα, ταύτας αἰτίας ηὕρισκε. Καὶ τοῦτο μὲν διὰ τῶν φθασάντων δῆλον γέγονε, δηλώσει δὲ καὶ αὖθις ὁ λόγος. Ως γὰρ ἐκθύμως ἀγαν καὶ περιπαθῶς ἡ γυνὴ πρὸς τὴν ἱκετηρίαν ἐτείνετο (καὶ γὰρ εἶχε πολλὰς πρὸς τὸ θρηνεῖν ἀφορμάς, ἐπὶ τέσσαρσι τοῖς ἤδη τετελευτηκόσιν υἱοῖς, καὶ αὐτὸν θνήσκειν ὁρᾶν μέλλουσα) ἐκεῖνος ὑπὸ τοῦ συνοικοῦντος αὐτῷ πνεύματος τὰ ἐγκρυφῆ κατιδών, καὶ γνῶς ὡς αἱ τῶν πατέρων ἁμαρτίαι τοῖς παισὶ τὸν θάνατον εμνηστεύσαντο, ταύτας εἰς τὸ φανερὸν αἰτιασάμενος, καὶ τοῦτον, εἶπε, τὸν πέμπτον, εἰ μὴ μετάνοια ὑμᾶς εἰσέλθη τῶν πεπραγμένων, νεκρόν παραπόδας ὄψεσθε. Ἐπεὶ δὲ οἱ γονεῖς τούτων ἀκούοντες γνησίαν ἐπηγγέλλοντο τὴν μετάνοιαν καὶ αὐτὸν πρὸς συμπάθειαν παρεκάλουν, ἐλεήσας, ἐκεῖνος τὴν συμφοράν, ὕδωρ προσαχθῆναι κελεύει· δ τρὶς μὲν ἐπ' ὀνόματι τῆς ἁγίας Τριάδος σφραγίσας. τρίξ δὲ αὐτῷ τὸν νο σοῦντα διαῤῥαντίσος, ὑγιὰ τῇ γεφεννηκυία παρέσχεν. Οὗτοι μὲν οὖν ὥσπερ ἀντιθεραπεύειν βουληθέντες, ἱκανῷ χρυσίῳ τὸν ἅγιον ἐδωροῦντο· τῷδε οὐδὲ μικρόν τι τῶν διδομένων προσιτον γέγονεν, εἰρηκότι, μὴ τὴν τοῦ Θεοῦ δωρεάν χρημάτων ώνιον ποιεῖν βούλεσθαι· ᾿Αλλ' εἴπερ ὑμῖν, φησί, φίλον φανερόν ποιῆσαι ὅτι τῷ Θεῷ χάριτας ὁμολογεῖν ἔγνωτε τῆς ἰάσεως, ἀληθῆ δείξατε τὴν ὑπόσχεσιν, καὶ πάσης μὲν πονηρίας ἀφέμενοι, πάσης δὲ πράξεως ἀγαθῆς ἐπιλαθόμενοι, οὕτως εἰσοίσετε τῷ ἠλεηκότι την ἀμοιβὴν ἀξιόχρεων. Καὶ τοῦτο μὲν τοιοῦτον· τὸ δὲ νῦν ῥηθήσεσθαι μέλλον, παρ' οὐδὲν ἧττον καὶ πρὸς ψυχῆς ὠφέλειαν ἐπιτήδειον, καὶ τὴν τοῦ ἁγίου χάριν, ὁπόση παραστῆσαι δυνάμενον, XIII. Illustri cuidam mulieri Antiochia nonen eral Euclia. Ei vero erat dilectus flius,qui ardenti febre laborabat, et veniebat in mortis periculum. Quid igitur? Maler imitatur Chananæam 8, et non minus quam filius,suis inflammata visceribus,accedit ad beatum,emittens voces illi similes: et non similiter ut illa in filia, sed in filio miserabilitor rogans ut consequeretur misericordiam. Sed oportet animun attendere et considerare, quemadmodum egregio illi viro erat animus animas etiam curare, illasque multo magis, quoniam ut male paterentur corpora, has inveniebat causas. Et hoc quidem jam evasil manifestum per ea,quæ præcesserunt:a nobis autem rursus quoque ostendetur. Videntur enim pueri parentes fuisse in vila agenda socordes et negligentes. Cum enim concitate et insane admodum terretur mulier ad supplicandum (habebat enim maximam lamentandi occasionem, ut quæ post quatuor filios jam mortuos, ipsum quoque visura esse mori), ille cum spiritu in eo habitante vidisset ea, quæ latebant, et cognovisset, quod peccata parentum filiis mortem conciliaverant, cum ea publice accusassel: Hunc quoque,inquit, quintum, nisi eo - rum,quæ fecistis,vos subierit penitentia, videbitis e vestigio mortuum et examinem. Cum autem parentes his auditis veram et sinceram promisissent renitentiam,et quæ facile moveri poterat, animam incitasset ad misericordiam,ille misertus calamita1is, aquam jubet afferri. Quam cum ter quidem signasset in nomine sancta Trinitatis, et ter ea aspersisset illum,qui agrolabat, sanum et a morbo liberum reddidit ei, quæ genuerat. Atque ii quidem,ut qui vellent referre gratias ei qui curaverat, magna vi auri sanctum donabant. Cum autem dixisset, se ne minimum quidem velle accipere eorum, quæ dabantur, dicens se nolle Dei donum pecuniis venale proponere: Sed si, inquit illis, vobis cura sit, manifestum reddere quod Deo vere agitis gratias pro curatione, ostendite esse veram promissionem, et relicta omni improbitate, bona opera exercete: si ei, qui vestri est misertus, referetis gratiam. Sed quidem hoc est hujusmodi. Quod autem nunc est dicendum nihilo est eo minus et ad animæ utiliLatem, et ostendendam gratiam, quæ in magno Joanne habitabat. ΙΔ΄. Κατ' ἐκεῖνα καιροῦ ὁ τῆς πόλεως ἄρχων τὰ Μαρκίωνος δόγματα νοσῶν ἦν, καὶ τοῖς ἐκείνου συνηγορών σπυδασταῖς, καὶ μυρίαν ἐντευθεν τῷ ὀρθοδόξω μέρει παρέχων τὴν βλάβην, τούτου την γαμετὴν ὁ ἀποῤῥήτως ταῦτα ποικίλλων, καὶ φιλαν. θρώπω; οἰκονομούμενος νότῳ δυσεντερίας ἀφῆκε περιπεσεῖν. Ἡ δὲ ἥττων του κακού γενομένη, πᾶσαν μὲν ἰατρείας ἀπήλεγχε τέχνην· πάντες δὲ οἱ τὰ ἴσα φρονοῦντες εἰς προσευχὴν συγκαλούμενοι, βελτίω διετίθουν οὐδέν. Μόλις γον τῆς Ἰωάννου χάριτος εἰς μνήμην ἐλθόντες, καὶ τοῦτο κατὰ νοῦν θέμενοι, ὡς εἰ ει' αὐτοῦ γένοιτο του νοσήματος λύσις, συνεποσχέσθαι καὶ τῆς κατὰ τὸ δόγμα νόσου χαλεπωτέρας, οὕτως ἑαυτοὺς πείσαντες κλινήρη την 9 Matth. xv, 22, XIV. Qui illo tempore erat præses civitatis, laborabat morbo dogmatum Marcionis, et favebat illius sectatoribus: et ideo parti orthodoxa eral causa malorum innumerabilium. Hujus uxorem iis, qui arcane et benigne hæc variat, dimisit laborare morbo torminis intestinorum. Illa autem a malo superata omnem quidem refellit medicinæ arten: omnes vero, qui eadem sentiebant, vocati ad orationem,non eam melius affecerunt, imo vero delerius, mali tempus ei producentes vana spe curationis. Vix tandem autem Joannis gratiæ recordali, cum hoc apud se statuissent, quod si per ipsum deret a morbo liberatio, simul etiam desisterent a morbo dogmatis, qui est longe gravior; cum sic

sibi persuasissent, in lecto decumbentem afferunt γυναῖκα κομισθεῖσαν πρὸ τῶν τοῦ ἱεροῦ περιπτώσει mulierem, et eam statuunt pro foribus templi, de- πυλῶν, αὐτοῦ τε Φλαβιανοῦ καὶ τῆς Ἰωάννου τυχεῖν siderantes invenire Flavianum et beatum vultum ἐπιθυμοῦντες ὄψεως. Εξίασι τοιγαροῦν πρὸς αὐτῶς Joannis.Sancti ergo ad eos egrediuntur. Neque enim oἱ ἅγιοι. Οὐδὲ γὰρ ἄξιον ἔκριναν βάσιμον αὐτοῖς par esse neque honestum censebant, ut eis templum γενέσθαι τὸ ἱερὸν, ἄβατον ἔτι τῇ εὐσεβείᾳ τὴν ψυχο pateret quorum anima non palebat dogmatibus pie- χήν ἔχουσι. Καὶ πρῶτος πρὸς αὐτοὺς ὁ ἀληθὴς τοῦ tatis. Primus autem eis dixit verus ille homo Dei,bea- Θεοῦ ἄνθρωπος, ἡ μακαρία γλῶσσα καὶ μελιχρά ta,inquam, illa et suavis lingua: Quid vos movit, ut καὶ σωτήριος, Τί παθόντες, ἔφη, τῷ τῶν Χριστιανών statueritis venire ad templum Christianorum, qui ναῷ προσεληλύθατε, οἱ τὰ Χριστοῦ μὲν ἐκτρεπόμεν Christum quidem adversamini: Marcionem autem νοι, τὰ Μαρκίωνος δὲ καὶ σφόδρα διὰ τιμῆς ἔχοντες; plurimi facitis, et habetis in magno honore? Quod Οἷς μεγα καὶ τὸ τοὺς ἐκείνου θεραπευτὰς εἰς ἐπικουquidem plane satis ostendit,quod illius cultores con- ρίαν συγκαλεῖν καὶ ἀπαλλαγῆν του νοσήματος. vocaveritis ad morbi aut alicujus molestiae liberatio- Απόστητε τοίνυν τοῦ ἱεροῦ ναοῦ. Οὐδὲ γὰρ ἐκπειρές nem, et quod cum illi precati essent, non assecuti σαι Χριστὸν ὑμεῖς δυνήσεσθε· μὴ τοῦτε πονηρώς sitis curationem:quod quidem vobis accidit præter οἴεσθε. Τοὺς δὲ γονικῇ, φάναι, κεχειρώσθαι τη exspectationem.Discedite ergo ab hoc sacro templo, η πλάνῃ, καὶ συνηθείας πονηρᾶς ἡττᾶσθαι τὸ μέχρι quoniam nec voc poteritis omnino Christun tenta- " τῆς σήμερον· ἀλλὰ πρὸς τοῦ Χριστοῦ δεόμεθα, re:ne hoc stulte putetis. Illi autem dicebant se pa- οἰκτείρατε μεταμελομένους. Οὕτω γὰρ μετά τοῦ εξ rentum errore esse captos et usque in hodiernum σῶμα ποιῆσαι, καὶ τὴν ψυχὴν ὑγιάσατε. Καὶ γὰρ diem fuisse superatos a mala consuetudine. Sed per οὐκέτι τῆς κατὰ τὴν εὐσέβειαν ὑμῶν κοινωνίας Christum, aiebant,vos rogamus, miseremini peni- ἀποστήσεσθαι διαβεβαιούμεθα. Τούτοις ἐπικαμtentium. Sic enim cum eo, quod corpus recte affi- φθέντα τὸν μέγαν, ὕδωρ προσενεχθήναι κελεύσαι, cietis, efficietis etiam, ut sana sit anima.scialis enim τοῦτο δὲ ἀφραγίσαι τὸν ἱεράρχην (ούτω τοῦ Ἰωάνfore, ut nos nequaquam amplius abstineamus a νου πείσαννος) καὶ ἐπὶ τῷ τοῦ Χριστοῦ ὀνόματ communione vestra, quæ est ex vere pietate. His flexus καταχεθήναι [γρ. κατασχεσθῆναι] της γυναικός, magnus Joannes jussit aquam afferri: cui cum divi- Ούπερ δὴ γενομένου, ἡ κλινοτετῆς εὐθὺς ἀνίστατο num signaculum injecisset pontifex (sic enim illic e ὑγιὴς, καὶ ἅμα σὺν ἀνδρὶ καὶ πολίταις μια φωνή persuasit), mulieri infudit in Christi nomine. Quod τὸν Χριστὸν ἐμεγάλυνεν. Εἶτα και πρός μόνο πίσ quidem cum factum esset, quæ in lecto decumbebat, πτοντες τοὺς ἁγίους συγγνώμην τῆς προτέρας ήταν statim surrexit sana, et cum marito et civibus una ἀγνοίας [γρ, ἀνοίας], και οὕτω χαίροντες ἐπανήςvoce unanimes Christum magnificabant. Deinde σαν, πολλὰ μὲν τῶν χρημάτων τοῖς ἐν χρεία δια etiam ad sanctorum genua procidentes, petierunt νειμάμενοι, τριάκοντα δὲ λιτρῶν χρυσίον ἐπὶ δα veniam prioris ignorantia, et domum redierunt: et πάνῃ, τοῦτο μὲν ξένων, τοῦτο δὲ cum multas quidem pecunias egenis distribuis- μενομένων τῷ ξενοδοχείῳ παρασχόμενοι. Εξ ἐκείν sent, triginta vero libras auri, partim quidem ad νοῦ δὲ παντάπασι καὶ τῆς τῶν Μαρκιωνιστῶν ἀπο sumptum peregrinorum,partim aulem ægrotorum, σχόμενοι κοινωνίας, τῇ τοῦ Χριστοῦ προσήδρευον partim vero egentium xenodochio tradidissent, et Εκκλησίᾳ. Ως δὲ πολλὴν ἐκεῖνοι τὴν σπουδὴν εἰσα ab illo tempore a Marcionistarum communione ενέγκαντες, καὶ ὥσπερ ὁ λόγος, πάντα κάλων omnino abstinuissent, insaniam et amentiam res κινήσαντες, τὴν εἰς τὰ πρώην αὐτῶν ] γρ. τούτων illorum vocantes, Christi sacrosanctæ assidebant ὑποστροφὴν ἀπέγνωσαν, μάγον τε ἀπεκάλουν τὸν Ecclesia. Cam autem illi omni adhibito studio, et Ιωάννην, καὶ ἄλλα πλεῖστα, τὴν πόλιν περιϊόντες, omni, ut dicitur, rudente moto, nihil omnino per- εἰς αὐτὸν ὑβριζον. Ὁ δὲ τοσοῦτον ἀπέσχε τοῦ καὶ fecissent, et desperassent fieri posse, ut ipsi ad eos πρὸς ὀλίγον ἐπιστραφήναι τῶν ὕβρεων, ὅτι καὶ redirent, praestigiatorem et Magum Joannem ap- σεμνύνεσθαι μᾶλλον ἐπ' αὐταῖς εἶχε, τῷ πρὸς τὸν pellabant, et pluribus aliis contumelis, civitatem Δεσπότην ὁμοίῳ· ἄλλως τε δὲ καί γεόπεμπτον αὐτοῖς obeuntes, cum affciebant. Ille vero tantum ab- συμφοράν, ὅσον οὕπω, καταλαβειν μέλλουσαν, ἐκείνος fuit, ut vel minimum curaret contumelias, ut eis po- προέτπεν. Ολίγαις γὰρ ὕστερον ἡμέραις σεισμού tius similiter atque Dominus gloriaretur. Alioqui μεγάλου τὴν ᾿Αντιόχου κινήσαντος, αυτός τε ὁ οἶκος, autem divinitus immissam calamitatem ad eos mox ὃς τὴν τῶν Μαρκιωνιστῶν συναγωγὴν ἐδέχετο, συμesse venturam ille prædixit. Paucis enim post die- πεσών, καὶ οἰκίαι πλεῖσται τοῖς τὰ αὐτὰ φρονούσιν bus, cum magnus terra motus fuisset Antiochiæ, ἐπικατασεισθεῖσαι, ἄπιστόν τι πλῆθος αὐτῶν ἀπὸ ipsa domus, quæ Marcionistarum susceperat con- ήλεσαν. Καὶ τὸ θαυμασιώτατον, καὶ ὁ φανερὰν ἴδια gregationem, corruens, et domus quoque pluri- κνύει θεώλατον εἶναι τὴν συμφοράν, ὅτι τοσούτου mæ cum iis, qui eadem sentiebant, labefactata, per- πλήθους τῶν κακοδόξων ἀπολωλότος, οὐδεὶς τῶν diderunt quamdam incredibilem eorum multi- ὀρθὰ φρονούντων αὐτοῖς συναπώλετο. Τούτο γενόtudinem, et quod est maxime admirabile, et quod μενον καὶ τοὺς εὐσεβοῦντας ἐπέῤῥωσε, καὶ τῶν aperte ostendebat eam divinitus immissam fuisset κακῶς φρονούντων συχνούς διωρθώσατο. Καὶ ἦν calamitatem, cum tanta periisset multitudo eorum, ἰδεῖν κατὰ τὴν ἅπασαν χώραν τῆς πόλεως εὐκτηρίους qui male sentiebant, nullus ex iis, qui recle sen- μὲν οἴκους Θεῷ ἀνεγειρομένου· εἴ που δὲ ναὸς εἰδω· νοσούντων καὶ

sibi persuasissent, in lecto decumbentem afferunt γυναῖκα κομισθεῖσαν πρὸ τῶν τοῦ ἱεροῦ περιπτώσει mulierem, et eam statuunt pro foribus templi, de- πυλῶν, αὐτοῦ τε Φλαβιανοῦ καὶ τῆς Ἰωάννου τυχεῖν siderantes invenire Flavianum et beatum vultum ἐπιθυμοῦντες ὄψεως. Εξίασι τοιγαροῦν πρὸς αὐτῶς Joannis.Sancti ergo ad eos egrediuntur. Neque enim oἱ ἅγιοι. Οὐδὲ γὰρ ἄξιον ἔκριναν βάσιμον αὐτοῖς par esse neque honestum censebant, ut eis templum γενέσθαι τὸ ἱερὸν, ἄβατον ἔτι τῇ εὐσεβείᾳ τὴν ψυχο pateret quorum anima non palebat dogmatibus pie- χήν ἔχουσι. Καὶ πρῶτος πρὸς αὐτοὺς ὁ ἀληθὴς τοῦ tatis. Primus autem eis dixit verus ille homo Dei,bea- Θεοῦ ἄνθρωπος, ἡ μακαρία γλῶσσα καὶ μελιχρά ta,inquam, illa et suavis lingua: Quid vos movit, ut καὶ σωτήριος, Τί παθόντες, ἔφη, τῷ τῶν Χριστιανών statueritis venire ad templum Christianorum, qui ναῷ προσεληλύθατε, οἱ τὰ Χριστοῦ μὲν ἐκτρεπόμεν Christum quidem adversamini: Marcionem autem νοι, τὰ Μαρκίωνος δὲ καὶ σφόδρα διὰ τιμῆς ἔχοντες; plurimi facitis, et habetis in magno honore? Quod Οἷς μεγα καὶ τὸ τοὺς ἐκείνου θεραπευτὰς εἰς ἐπικουquidem plane satis ostendit,quod illius cultores con- ρίαν συγκαλεῖν καὶ ἀπαλλαγῆν του νοσήματος. vocaveritis ad morbi aut alicujus molestiae liberatio- Απόστητε τοίνυν τοῦ ἱεροῦ ναοῦ. Οὐδὲ γὰρ ἐκπειρές nem, et quod cum illi precati essent, non assecuti σαι Χριστὸν ὑμεῖς δυνήσεσθε· μὴ τοῦτε πονηρώς sitis curationem:quod quidem vobis accidit præter οἴεσθε. Τοὺς δὲ γονικῇ, φάναι, κεχειρώσθαι τη exspectationem.Discedite ergo ab hoc sacro templo, η πλάνῃ, καὶ συνηθείας πονηρᾶς ἡττᾶσθαι τὸ μέχρι quoniam nec voc poteritis omnino Christun tenta- " τῆς σήμερον· ἀλλὰ πρὸς τοῦ Χριστοῦ δεόμεθα, re:ne hoc stulte putetis. Illi autem dicebant se pa- οἰκτείρατε μεταμελομένους. Οὕτω γὰρ μετά τοῦ εξ rentum errore esse captos et usque in hodiernum σῶμα ποιῆσαι, καὶ τὴν ψυχὴν ὑγιάσατε. Καὶ γὰρ diem fuisse superatos a mala consuetudine. Sed per οὐκέτι τῆς κατὰ τὴν εὐσέβειαν ὑμῶν κοινωνίας Christum, aiebant,vos rogamus, miseremini peni- ἀποστήσεσθαι διαβεβαιούμεθα. Τούτοις ἐπικαμtentium. Sic enim cum eo, quod corpus recte affi- φθέντα τὸν μέγαν, ὕδωρ προσενεχθήναι κελεύσαι, cietis, efficietis etiam, ut sana sit anima.scialis enim τοῦτο δὲ ἀφραγίσαι τὸν ἱεράρχην (ούτω τοῦ Ἰωάνfore, ut nos nequaquam amplius abstineamus a νου πείσαννος) καὶ ἐπὶ τῷ τοῦ Χριστοῦ ὀνόματ communione vestra, quæ est ex vere pietate. His flexus καταχεθήναι [γρ. κατασχεσθῆναι] της γυναικός, magnus Joannes jussit aquam afferri: cui cum divi- Ούπερ δὴ γενομένου, ἡ κλινοτετῆς εὐθὺς ἀνίστατο num signaculum injecisset pontifex (sic enim illic e ὑγιὴς, καὶ ἅμα σὺν ἀνδρὶ καὶ πολίταις μια φωνή persuasit), mulieri infudit in Christi nomine. Quod τὸν Χριστὸν ἐμεγάλυνεν. Εἶτα και πρός μόνο πίσ quidem cum factum esset, quæ in lecto decumbebat, πτοντες τοὺς ἁγίους συγγνώμην τῆς προτέρας ήταν statim surrexit sana, et cum marito et civibus una ἀγνοίας [γρ, ἀνοίας], και οὕτω χαίροντες ἐπανήςvoce unanimes Christum magnificabant. Deinde σαν, πολλὰ μὲν τῶν χρημάτων τοῖς ἐν χρεία δια etiam ad sanctorum genua procidentes, petierunt νειμάμενοι, τριάκοντα δὲ λιτρῶν χρυσίον ἐπὶ δα veniam prioris ignorantia, et domum redierunt: et πάνῃ, τοῦτο μὲν ξένων, τοῦτο δὲ cum multas quidem pecunias egenis distribuis- μενομένων τῷ ξενοδοχείῳ παρασχόμενοι. Εξ ἐκείν sent, triginta vero libras auri, partim quidem ad νοῦ δὲ παντάπασι καὶ τῆς τῶν Μαρκιωνιστῶν ἀπο sumptum peregrinorum,partim aulem ægrotorum, σχόμενοι κοινωνίας, τῇ τοῦ Χριστοῦ προσήδρευον partim vero egentium xenodochio tradidissent, et Εκκλησίᾳ. Ως δὲ πολλὴν ἐκεῖνοι τὴν σπουδὴν εἰσα ab illo tempore a Marcionistarum communione ενέγκαντες, καὶ ὥσπερ ὁ λόγος, πάντα κάλων omnino abstinuissent, insaniam et amentiam res κινήσαντες, τὴν εἰς τὰ πρώην αὐτῶν ] γρ. τούτων illorum vocantes, Christi sacrosanctæ assidebant ὑποστροφὴν ἀπέγνωσαν, μάγον τε ἀπεκάλουν τὸν Ecclesia. Cam autem illi omni adhibito studio, et Ιωάννην, καὶ ἄλλα πλεῖστα, τὴν πόλιν περιϊόντες, omni, ut dicitur, rudente moto, nihil omnino per- εἰς αὐτὸν ὑβριζον. Ὁ δὲ τοσοῦτον ἀπέσχε τοῦ καὶ fecissent, et desperassent fieri posse, ut ipsi ad eos πρὸς ὀλίγον ἐπιστραφήναι τῶν ὕβρεων, ὅτι καὶ redirent, praestigiatorem et Magum Joannem ap- σεμνύνεσθαι μᾶλλον ἐπ' αὐταῖς εἶχε, τῷ πρὸς τὸν pellabant, et pluribus aliis contumelis, civitatem Δεσπότην ὁμοίῳ· ἄλλως τε δὲ καί γεόπεμπτον αὐτοῖς obeuntes, cum affciebant. Ille vero tantum ab- συμφοράν, ὅσον οὕπω, καταλαβειν μέλλουσαν, ἐκείνος fuit, ut vel minimum curaret contumelias, ut eis po- προέτπεν. Ολίγαις γὰρ ὕστερον ἡμέραις σεισμού tius similiter atque Dominus gloriaretur. Alioqui μεγάλου τὴν ᾿Αντιόχου κινήσαντος, αυτός τε ὁ οἶκος, autem divinitus immissam calamitatem ad eos mox ὃς τὴν τῶν Μαρκιωνιστῶν συναγωγὴν ἐδέχετο, συμesse venturam ille prædixit. Paucis enim post die- πεσών, καὶ οἰκίαι πλεῖσται τοῖς τὰ αὐτὰ φρονούσιν bus, cum magnus terra motus fuisset Antiochiæ, ἐπικατασεισθεῖσαι, ἄπιστόν τι πλῆθος αὐτῶν ἀπὸ ipsa domus, quæ Marcionistarum susceperat con- ήλεσαν. Καὶ τὸ θαυμασιώτατον, καὶ ὁ φανερὰν ἴδια gregationem, corruens, et domus quoque pluri- κνύει θεώλατον εἶναι τὴν συμφοράν, ὅτι τοσούτου mæ cum iis, qui eadem sentiebant, labefactata, per- πλήθους τῶν κακοδόξων ἀπολωλότος, οὐδεὶς τῶν diderunt quamdam incredibilem eorum multi- ὀρθὰ φρονούντων αὐτοῖς συναπώλετο. Τούτο γενόtudinem, et quod est maxime admirabile, et quod μενον καὶ τοὺς εὐσεβοῦντας ἐπέῤῥωσε, καὶ τῶν aperte ostendebat eam divinitus immissam fuisset κακῶς φρονούντων συχνούς διωρθώσατο. Καὶ ἦν calamitatem, cum tanta periisset multitudo eorum, ἰδεῖν κατὰ τὴν ἅπασαν χώραν τῆς πόλεως εὐκτηρίους qui male sentiebant, nullus ex iis, qui recle sen- μὲν οἴκους Θεῷ ἀνεγειρομένου· εἴ που δὲ ναὸς εἰδω· νοσούντων καὶ

buerent (ft enim in iis maxima ex parte exami δυναστεία τὸ θαῤῥεῖν ἐχόντων, ἔστι δὲ ὧν καὶ natio, non ex virtute eorum, qui asciscuntur,sed χρυσίῳ τὴν τῆς ἀρχιερωσύνης ψήφο, ών οι ποιου ex eorum, qui sunt potentes, in eos benevolentia, μένων. ἐπεὶ ἔδει τό ἅγιον Πνεῦμα νικᾶν καὶ τὸν εἰς quæ vel est pura ac sincera, vel accessit muneri- αὐτὸ τοῦτο πρωρισμένον ὑπ᾽ τὐτοῦ προχειρίζεσθαι, bus): oporteret autem sanctum Spiritum vincere, τῆς Ἰωάννου τε, φημί, ἀρετῆς καὶ γλώττης ήττης et eum præfici, qui ad hoc ipsum erat ab eo prae- θῆναι πάντας, καὶ τῶν πρεσβείων αὐτῷ τῆς ἐκκλησ destinatus, et superari omnes a Joannis virtute et σίας παραχωρήσαι, ἤδη καὶ τῇ κατ αὐτὸν φήμη eloquentia,et ei primum locum cedere in ecclesia: πάσης ἀκοῆς ὑποπιμπλαμένης, ὡς μηδὲ αὐτὸν et alioqui ejus fama plena essent omnes aures,adeo ἀνήκουν μεῖναι τὸν κρατοῦντα τῶν ἐκείνου καλών nt etiam bona illius auditione accepisset impera- (Αρκάδιος οὗτος ἦν), ἐπεὶ ταῦτο οὕτως εἶχε, τέλος tor: is vero erat Arcadius; cum hæc ita se habe- τῶν τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς πολιτείας ἀχόντων εἰς rent, tandem cum et qui Ecclesiam regebant, et qui μίαν γνώμην τῷ βασιλεῖ συνελθόντων, γράμματα rempublicam administrabant, cum imperatore in πρὸς τὸν ἱεράρχη Αντιοχείας Φλαβιανὸν πέμanam convenissent sententiam, mittuntur lilleræ πονται, ὁμοῦ μὲν τὸν Νεκταρίου γνωρίζοντας θάνατον, ad Flavianum pontifcem Antiochia: quæ simul ὁμοῦ δὲ καὶ τὸν χρυσούν Ιωάννην, τὸ γῆν καὶ quidem et Nectarii mortem ei significabant, et au- θάλατταν περιέχον θαῦμα, καὶ αὐτοῦ δὲ, φημί, παι reum Joannem, quod terram et mare continet mi- ραψαῦον τοῦ οὐρανοῦ, πρὸς τοῦτο μετακαλούμεναι, raculum, atque adeo ipsum etiam colum tangit, Εἰς χεῖρας οὖν τὴν ἐπιστολὴν τὸν ἀρχιερέα δεξάμενον ad ipsum accersebant. Pontifcem aulem, cum in καὶ πετελθόντα, ἐγχειρίσαι φασὶ καὶ τῷ ἁγίῳ. τὸν manus sumpsisset epistolam, et eam perlegissel δὲ ἀναγνόντα πολλὰ μὲν ἐπιστενάξαι τοῖς γεγραμaiunt tradidisse Joanni; cum vero, cum legisset, μένοις, πολλὰ δὲ καὶ δάκρυα τῇ τοῦ πνεύματος multum quidem ingenuisse propter ea, quæ scrip- συντριβῇ τῶν ὀφθαλμῶν ἀποστάξαι, ἀνάξιον ἑαυτὸν pta fuerant: et multas etiam lacrymas emisisse ex εἶναι λέγοντα, καὶ ὅτι, Πολλοῦ δέω μεγάλης οὕτως oculis propter contritionem spiritus, dicentem se ἀρχῆς ἀποστῆναι βάρος· ἐπεὶ καὶ νηὶ μικρὰ φόρτον esse indignum, et qui longe abesset, ut tanta rectio- μείζονα πιστεύειν οὐκ ἀσφαλές. Τὸν γε Φλαβιανὸν nis cura debeat ei committi. Nam parva navi,aie- ἀνακτασθαί τε αὐτὸν καὶ ἀνέχειν ἐπιδεξίως, λόγους bat,non est tulum magnum onus imponere. Cum ἀντὶ φαρμάκων τῇ ἀθυμίᾳ τῆς ψυχῆς ἐπιπάττοντα, sic diceret, eum consolabatur Flavianus, et apte er i Ἡ μέντοι πόλις ὡς ᾔσθοντο τῆς κοινῆς ζημίας gebat, verbis,pro medicamentis,spargens ejus ani- ταύτης καὶ συμγορᾶς (ζημίον γὰρ ἕκαστος οὐχ ὅπως mi agritudinem. Civitas autem postquam sensit καὶ φορησὴν τὴν Ἰωάννου στέρησιν ελογίζοντα), hoc damnum (damnum enim non ferendum judi- c βαθέως εἶχον καὶ λίαν περιπαθῶς. Εἶτα καὶ ὡς βίαιόν cabat unusquisque Joannis privationem),id ægre et τι καὶ τυραννικὸν ὑποστῆναι μέλλοντες, καὶ ὧν intoleranter ferebant. Deinde etiam tanquam vio- προσῆκεν αὐτοῖς ἐκστῆναι, κατεβόων τοῦ πέμψαντος· lentum aliquid tyrannicum passuri,et aliis cessuri Τί δαί; οὕτω δυστυχής ἡ Κωνσταντίνου λέγοντες, ea,quæ ad ipsos pertinebant, clamabant adversus οὕτως ἄμοιρος τοῦ φοβουμένου τὸν Κύριον, εἰς cum qui misit: Quid vero?adeone est infelix Cons- τοσαύτην ἧκε τῆς ἀρετῆς σπάνιν ἡ βασιλικωτάτη tantinopolis, jactantes, adeone expers virorum bo- τῶν πόλεων, οὕτως ἄπορος ἐν τοῖς καίρίοις, ἣν ἔδει norum. Ad lantamne virtutis inopiam venit urbs διὰ πάντων κρατεῖν, ὡς παρ' ἡμῶν δεῖσθαι τοῦ τῆς maxime regia? Estne adeo inops in iis, quæ sunt Εκκλησίας αὐτῇ προστησομένου; ᾿Αλλὰ γὰρ οὐχ ο principalia,quam oportebat in omnibus superare, τως ἀνοήτως ἡμεῖς ἕξομεν, οὐχ οὕτω ῥοθύμως και ut a nobis opus habeat eu, qui sit illorum præfu- προδοτικῶς, ὡς ῥᾷον αὐτοῖς ὑπεῖξαι τοῦ ἡμετέρου turus Ecclesia? Sed nos nec tam stulti, nec tam καλού. Τὴν κεφαλὴν πρότερον ἀφαιρήσονται, ἢ negligentes, nec tantopere erimus proditores, ut ἐκεῖνον παρ' ἑκόντων ἡμῶν λήψονται. Τοιαῦτα δή eis nostro bono tam facile cedamus. Caput prius v τινα εἰρηκότες, ἔπετα καὶ ὅρκοις ἀλλήλων τὰς nobis auferent,quam illum a volentibus nobis sint ψυχὰς ἐμπεδον, μὴ ἐφεῖναι τοῖς ἀπεσταλμένοις, accepturi. Hæc dicentes, deinde etiam suum con- ἀλλ᾽ ἕτοιμοι εἶναι πρὸς τὸ παθεῖν μᾶλλον, εἴ τι ἂν silium confirmant jurejurando, non permittere iis καὶ δρᾷν μέλλωσι. Τοῦ τοίνυν ἐπισκόπου ἐκκλησιάς qui missi fuerant: sed esse potius paratos ad pa- σαντος, καὶ τῇ περὶ τούτου δημηγορία ἑαυτὸν ἐφεν tiendum, si quid essent facturi. Cum itaque epis- τος, ὥστε πεῖσαι τὸ πλῆθος μὴ ἀντιλέγειν ἐκείνοις, copus habuisset concionem, et verba fecisset apta ψόφος ἦν ἀργὸς ταῦτα, καὶ ματαία τῶν ὤτων ὄχληad persuadendum,ut efficeret, ne populus contra- σις. Τί γὰρ καὶ λέγων ἡδύνατο πείθειν, ἐπεὶ γλώτ diceret, illis ea erant inanis strepitus, et vana au- της ἀποστερεῖν αὐτοὺς ἔμελλε, γλώττης οὕτω μὲν rium molestia. Quid enim dicendo posset persua- καλὸν ἀδούσης, οὕτω δὲ ὠφέλιμον καὶ σωτήριον, dere, cum eos lingua esset privaturus: lingua, quæ ἧς τὸ μὴ ἀκούειν, ζημία δεινή, καὶ εἰς αὐτὴν ἤκου tam pulchre quidem canebat, et cujus cantus erat σα τὴν ψυχήν; Εἶτα τῶν ἀπεσταλμένων καὶ βίαν adeo utilis et salutaris? Quam non audire,damnum προσθεῖναι, καὶ ταύτῃ τὸν Ἰωάννην ἑλκύσαι προθυ est non mediocre, sed vel ad ipsam usque perva- μουμένων αὐτὸς εἴσω γενόμενος, καὶ ὅσον πρόκριτον dens animam. Deinde eum qui missi fuerant, para- ἐκπέμψας τῆς πόλεως, ἠξίου το πλῆθος μηδὲν νεώrent vim afferre el trahere Joannem,ipse ingressus, τερον φρονῆσαι, μηδὲ πράγμασιν ὅλως θερμοτέροις "

buerent (ft enim in iis maxima ex parte exami δυναστεία τὸ θαῤῥεῖν ἐχόντων, ἔστι δὲ ὧν καὶ natio, non ex virtute eorum, qui asciscuntur,sed χρυσίῳ τὴν τῆς ἀρχιερωσύνης ψήφο, ών οι ποιου ex eorum, qui sunt potentes, in eos benevolentia, μένων. ἐπεὶ ἔδει τό ἅγιον Πνεῦμα νικᾶν καὶ τὸν εἰς quæ vel est pura ac sincera, vel accessit muneri- αὐτὸ τοῦτο πρωρισμένον ὑπ᾽ τὐτοῦ προχειρίζεσθαι, bus): oporteret autem sanctum Spiritum vincere, τῆς Ἰωάννου τε, φημί, ἀρετῆς καὶ γλώττης ήττης et eum præfici, qui ad hoc ipsum erat ab eo prae- θῆναι πάντας, καὶ τῶν πρεσβείων αὐτῷ τῆς ἐκκλησ destinatus, et superari omnes a Joannis virtute et σίας παραχωρήσαι, ἤδη καὶ τῇ κατ αὐτὸν φήμη eloquentia,et ei primum locum cedere in ecclesia: πάσης ἀκοῆς ὑποπιμπλαμένης, ὡς μηδὲ αὐτὸν et alioqui ejus fama plena essent omnes aures,adeo ἀνήκουν μεῖναι τὸν κρατοῦντα τῶν ἐκείνου καλών nt etiam bona illius auditione accepisset impera- (Αρκάδιος οὗτος ἦν), ἐπεὶ ταῦτο οὕτως εἶχε, τέλος tor: is vero erat Arcadius; cum hæc ita se habe- τῶν τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς πολιτείας ἀχόντων εἰς rent, tandem cum et qui Ecclesiam regebant, et qui μίαν γνώμην τῷ βασιλεῖ συνελθόντων, γράμματα rempublicam administrabant, cum imperatore in πρὸς τὸν ἱεράρχη Αντιοχείας Φλαβιανὸν πέμanam convenissent sententiam, mittuntur lilleræ πονται, ὁμοῦ μὲν τὸν Νεκταρίου γνωρίζοντας θάνατον, ad Flavianum pontifcem Antiochia: quæ simul ὁμοῦ δὲ καὶ τὸν χρυσούν Ιωάννην, τὸ γῆν καὶ quidem et Nectarii mortem ei significabant, et au- θάλατταν περιέχον θαῦμα, καὶ αὐτοῦ δὲ, φημί, παι reum Joannem, quod terram et mare continet mi- ραψαῦον τοῦ οὐρανοῦ, πρὸς τοῦτο μετακαλούμεναι, raculum, atque adeo ipsum etiam colum tangit, Εἰς χεῖρας οὖν τὴν ἐπιστολὴν τὸν ἀρχιερέα δεξάμενον ad ipsum accersebant. Pontifcem aulem, cum in καὶ πετελθόντα, ἐγχειρίσαι φασὶ καὶ τῷ ἁγίῳ. τὸν manus sumpsisset epistolam, et eam perlegissel δὲ ἀναγνόντα πολλὰ μὲν ἐπιστενάξαι τοῖς γεγραμaiunt tradidisse Joanni; cum vero, cum legisset, μένοις, πολλὰ δὲ καὶ δάκρυα τῇ τοῦ πνεύματος multum quidem ingenuisse propter ea, quæ scrip- συντριβῇ τῶν ὀφθαλμῶν ἀποστάξαι, ἀνάξιον ἑαυτὸν pta fuerant: et multas etiam lacrymas emisisse ex εἶναι λέγοντα, καὶ ὅτι, Πολλοῦ δέω μεγάλης οὕτως oculis propter contritionem spiritus, dicentem se ἀρχῆς ἀποστῆναι βάρος· ἐπεὶ καὶ νηὶ μικρὰ φόρτον esse indignum, et qui longe abesset, ut tanta rectio- μείζονα πιστεύειν οὐκ ἀσφαλές. Τὸν γε Φλαβιανὸν nis cura debeat ei committi. Nam parva navi,aie- ἀνακτασθαί τε αὐτὸν καὶ ἀνέχειν ἐπιδεξίως, λόγους bat,non est tulum magnum onus imponere. Cum ἀντὶ φαρμάκων τῇ ἀθυμίᾳ τῆς ψυχῆς ἐπιπάττοντα, sic diceret, eum consolabatur Flavianus, et apte er i Ἡ μέντοι πόλις ὡς ᾔσθοντο τῆς κοινῆς ζημίας gebat, verbis,pro medicamentis,spargens ejus ani- ταύτης καὶ συμγορᾶς (ζημίον γὰρ ἕκαστος οὐχ ὅπως mi agritudinem. Civitas autem postquam sensit καὶ φορησὴν τὴν Ἰωάννου στέρησιν ελογίζοντα), hoc damnum (damnum enim non ferendum judi- c βαθέως εἶχον καὶ λίαν περιπαθῶς. Εἶτα καὶ ὡς βίαιόν cabat unusquisque Joannis privationem),id ægre et τι καὶ τυραννικὸν ὑποστῆναι μέλλοντες, καὶ ὧν intoleranter ferebant. Deinde etiam tanquam vio- προσῆκεν αὐτοῖς ἐκστῆναι, κατεβόων τοῦ πέμψαντος· lentum aliquid tyrannicum passuri,et aliis cessuri Τί δαί; οὕτω δυστυχής ἡ Κωνσταντίνου λέγοντες, ea,quæ ad ipsos pertinebant, clamabant adversus οὕτως ἄμοιρος τοῦ φοβουμένου τὸν Κύριον, εἰς cum qui misit: Quid vero?adeone est infelix Cons- τοσαύτην ἧκε τῆς ἀρετῆς σπάνιν ἡ βασιλικωτάτη tantinopolis, jactantes, adeone expers virorum bo- τῶν πόλεων, οὕτως ἄπορος ἐν τοῖς καίρίοις, ἣν ἔδει norum. Ad lantamne virtutis inopiam venit urbs διὰ πάντων κρατεῖν, ὡς παρ' ἡμῶν δεῖσθαι τοῦ τῆς maxime regia? Estne adeo inops in iis, quæ sunt Εκκλησίας αὐτῇ προστησομένου; ᾿Αλλὰ γὰρ οὐχ ο principalia,quam oportebat in omnibus superare, τως ἀνοήτως ἡμεῖς ἕξομεν, οὐχ οὕτω ῥοθύμως και ut a nobis opus habeat eu, qui sit illorum præfu- προδοτικῶς, ὡς ῥᾷον αὐτοῖς ὑπεῖξαι τοῦ ἡμετέρου turus Ecclesia? Sed nos nec tam stulti, nec tam καλού. Τὴν κεφαλὴν πρότερον ἀφαιρήσονται, ἢ negligentes, nec tantopere erimus proditores, ut ἐκεῖνον παρ' ἑκόντων ἡμῶν λήψονται. Τοιαῦτα δή eis nostro bono tam facile cedamus. Caput prius v τινα εἰρηκότες, ἔπετα καὶ ὅρκοις ἀλλήλων τὰς nobis auferent,quam illum a volentibus nobis sint ψυχὰς ἐμπεδον, μὴ ἐφεῖναι τοῖς ἀπεσταλμένοις, accepturi. Hæc dicentes, deinde etiam suum con- ἀλλ᾽ ἕτοιμοι εἶναι πρὸς τὸ παθεῖν μᾶλλον, εἴ τι ἂν silium confirmant jurejurando, non permittere iis καὶ δρᾷν μέλλωσι. Τοῦ τοίνυν ἐπισκόπου ἐκκλησιάς qui missi fuerant: sed esse potius paratos ad pa- σαντος, καὶ τῇ περὶ τούτου δημηγορία ἑαυτὸν ἐφεν tiendum, si quid essent facturi. Cum itaque epis- τος, ὥστε πεῖσαι τὸ πλῆθος μὴ ἀντιλέγειν ἐκείνοις, copus habuisset concionem, et verba fecisset apta ψόφος ἦν ἀργὸς ταῦτα, καὶ ματαία τῶν ὤτων ὄχληad persuadendum,ut efficeret, ne populus contra- σις. Τί γὰρ καὶ λέγων ἡδύνατο πείθειν, ἐπεὶ γλώτ diceret, illis ea erant inanis strepitus, et vana au- της ἀποστερεῖν αὐτοὺς ἔμελλε, γλώττης οὕτω μὲν rium molestia. Quid enim dicendo posset persua- καλὸν ἀδούσης, οὕτω δὲ ὠφέλιμον καὶ σωτήριον, dere, cum eos lingua esset privaturus: lingua, quæ ἧς τὸ μὴ ἀκούειν, ζημία δεινή, καὶ εἰς αὐτὴν ἤκου tam pulchre quidem canebat, et cujus cantus erat σα τὴν ψυχήν; Εἶτα τῶν ἀπεσταλμένων καὶ βίαν adeo utilis et salutaris? Quam non audire,damnum προσθεῖναι, καὶ ταύτῃ τὸν Ἰωάννην ἑλκύσαι προθυ est non mediocre, sed vel ad ipsam usque perva- μουμένων αὐτὸς εἴσω γενόμενος, καὶ ὅσον πρόκριτον dens animam. Deinde eum qui missi fuerant, para- ἐκπέμψας τῆς πόλεως, ἠξίου το πλῆθος μηδὲν νεώrent vim afferre el trahere Joannem,ipse ingressus, τερον φρονῆσαι, μηδὲ πράγμασιν ὅλως θερμοτέροις "

erat facile, quam cuivis alii solummodo dicere. Cu- η jus vox quidem erat lenis, lenis autem congressio: oratio vero,quæ adeo placide et jucunde fuebat in animam, et tam benigne eam attingebat,ut nullum esset ejusmodi medicamentum corporis, quod cum juvaret plurimum,nihil afferret in utendo molestia: quomodo illa absque ullo morsu maximam afferebat utilitatem. Deinde die sequenti ipse imperator, et quicunque erant in civitate honorati et aliis superiores, ad beatum virum accedentes (hoc enim omnino volebant), ejus preces et benedictionem jucnndissime sunt consecuti. Deinde ille, cum is laudabilis, qui prius,eum invasisset metus et esset summus imitator Jesu humilitatis, injecta oratione sic dixit: Terribilis mibi visa est, o imperator, terribilis, et major quam ut mem vires ferre possent,insignis dignitas hujus pontificalus: quod me etiam reddebat timidum cunctantem ad ejus susce— ptionem: quod et ad meam intuerer abjectionem, et ad magnitudinem ejus,quod meæ fidei committebatur.Quo est enim dignitas sublimior,eo magis opus habet iis, qui sunt excelsi viribus, et qui confidere possunt in ministerio. Cum autem nos etsi indignos et abjectos,iis quibus scit rationibus, is cujus judicia sunt abyssus multa 40,ab hanc deduxit speculam, et ratione præditi sui gregis pastorem constituit,rogo,o imperator, per eam spem,quam omnes habemus (neque enim mihi tutum fuerit deinceps silere,neque quod meum est solum speclando, mercenarium esse, et non pastorem); rogo ergo,ut principaliter quidem vos Dei verbis aurem præbentes attentam,super fundamentum fidei,au-" rum et argentum et lapides pretiosos, bonas, inquam, actiones,ædificetis. Si qui autem præoccupali fuerunt, aut, quod absit, sint præoccupandihumanis delictis, ea sunt pœnitentia et studio expurganda. Ad eam sit nobis pulchrum exemplum magnus ille David 11,qui cum in peccatum ut homo incidisset, et ab homine fuisset reprehensus, non ut homo sulummodo,neque similiter ac vulgus se gessit gratissima illa anima, neque contumelia reprehensionem pauperis res repulit, sed magna moderatione et animi contritione ipsam tulit reprehensionem, et cum se peccasse non esset infciatus, cilius quam fecerat,consecutus fuit remissionem. Atqui labi quidem est facile: surgere autem,et in statum priorem restitui, est operosum ac difficile. Adeo erat milis,adeo moderatus: tam magnum fructum fuit consecutus ex divina humilitate. Et nos ergo, qui ineffabilibus Dei rationibus ideo ad vos venimus, ut voluntatem ejus testificemur, hoc primum verbum a Christo et divino ejus Præcursore accipientes,vobis annuntiamus et suademus: • Ρωnitentiam agite: prope est enimn regnum colorum 12. > Hæc autem non dubitabo vobis assidue revocare in memoriam: vobis autem timendum est, ne,si fueritis contemptores Dei testimoniorum, ab " πραετα δὴ ἡ ἔντευξις, ὁ δὲ λόγος οὕτως ὁμαλῶς, καὶ ἡδέως ῥέων εἰς τὴν ψυχὴν, καὶ οὕτως ἐπίως αὐτῆς ἁπτόμενος, ὥστε μῆ δὲν τοιοῦτον εἶναι φάρμακον σώματος, ὃ τὰ μέγιστα ὠφελοῦν οὐδὲν λυπεῖ τῇ προσψαύσει, ὡς ἐκεῖνος μεγάλην τε καὶ πολλές ἀδήκτως ἐμποιεῖ τὴν ὠφέλειαν. Εἶτα τὴν ὑστεραίαν βασιλεὺς αὐτὸς, καὶ τῆς πολιτείας ὅσον ἔντιμον καὶ τοὺς πολλοὺς ὑπερβεβηκός, προσελθόντες τῷ μας ρίῳ τοῦτο γὰρ ἐκ παντὸς ἠξίουν) τῶν παρ' αὐτῶ εὐχῶν ἥδιστα καὶ τῆς εὐλογίας ἀπέλαυον. Εἶθ' οὕτω λόγον ἐμβαλὼν ἐκεῖνος, ὡς ὑπὸ τῆς αὐτῆς δειλίας εχόμενος τῆς ἐπαινετῆς, ἧς καὶ πρότερον, καὶ μι· μητὴς τελῶν τῆς Ἰησοῦ ταπεινώσεως, Φοβερόν μας, εἶπεν, ὦ βασιλεῦ, καὶ μείζον ἢ κατ' ἐμὴν δύναμιν, τῆς ἱεραρχίας ταύτης τῆς ὑπερῴνους τὸ ἀξίωμα, με καὶ δειλὸν ἐποίει καὶ πρὸς τὴν αἵρεσιν διαμέλ λοντα τῷ πρός τε τὴν ἐμὴν ἐσχατιὰν ἀφορᾶν καὶ τὴν τοῦ πιστευομένου μεγαλειότητα. Οτῳ γὰρ τὸ ὑψηλὸν, τοσούτῳ καὶ τῶν εἰς δύναμιν ὑψηλών δεῖται πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἀναξίους ὄντας και χαμαὶ κειμένους ἡμᾶς, οἷς ἐπίσταται λόγοις, οὐ τὰ κρίματα ἄβυσσος πολλὴ, εἰς ταύτην ἤγαγε περιωπὴν, καὶ ποιμένα τῆς λογικῆς αὐτοῦ κατέστησε ποίμνης, δέομαι, βασιλεῦ, πρὸς αὐτῶν ἐλπίδων, ὧν πάντες ἐχόμεθα (οὐδὲ γὰρ ἀκίνδυνόν μοι τὸ ἀπὸ τοῦδε σιγάν, οὐδὲ τὸ ἐμαυτοῦ μόνον ὁρῶντα μισθω τὸν εἶναι, καὶ οὐ ποιμένα) δέομαι τοιγαρούν προηγουμένως μὲν τοῖς τοῦ Θεοῦ λόγοις οὖς εὐσύνετον υποσχόντας ὑμᾶς, ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῆς πίστεως χρυσον καὶ ἄργυρον καὶ λίθους τιμίους, τὰς ἀγαθὰς, φημί, πράξεις οἰκοδομεῖν. Εἰ ἔή τινες προελήφθησεν, ή καὶ προληφθεῖεν (ὅπερ ἀπεύχομαι) παραπτώμασιν ἀνθρωπίνοις, τῇ μετανοίᾳ ναῦτα καθαρτέον. Καλόν υπόδειγμα πρὸς αὐτὴν ὁ μέγας ἡμῖν ἔστω 1268, ὃς ἀνομήματι ἀλούς, οἷα ἄνθρωπος, ὑπ' ἀνθρώπου τε τὸν ἔλεγχον ὑποστὰς, οὐ κατ᾽ ἄνθρωπον ἁπλῶς, οὐδὲ τοῖς πολλοῖς ὁμοίως ἡ χαριεστάτη διετέθη ψυχή. Οὔτε γὰρ βαρέως ἤνεγκε πρὸς αὐτὸν, οὐδὲ ὕβρει τὴν μέμψιν ὁ βασιλεὺς τοῦ πένητος διακρού σατο, ἀλλ᾽ ἐν πολλῷ τῷ μετρίῳ καὶ τῇ τῆς ψυχῆς συντριβῇ αὐτόν τε τὴν ἔλεγχον ἤνεγκε, καὶ πλημ μελῆσαι μὴ ἀρνηθείς, θᾶττον, ἢ δράσαι, και τετύχηκε· καίτει τὸ μὲν ὀλισθῆσαι ῥᾴδιον, τὸ δὲ ἀναστῆναι, καὶ εἰς τὴν προτέραν στῆναι κατάστασιν, Εργώδες καὶ χαλεπόν. Οὕτω πρᾶος ἦν, οὕτω μέσ τριος, οὕτω μεγάλα πάνυ τῆς θείας ἀπώνατο ταπει νώσεως. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν οἱ κατὰ τοὺς ἀῤῥή τους τοῦ Θεοῦ λόγους εἰς τοῦτο ὑμῖν ἤκοντες, ὥστε τὸ αὐτοῦ διαμαρτύρεσθαι θέλημα, τοῦτο πρῶτον ῥήμα παρὰ Χριστοῦ καὶ τοῦ θείου λαβόντες Προδρόμου, εν αγγελιζόμεθά τε καὶ παραινούμεν ὑμῖν· Μετανοεῖτε ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Ταῦτα δὲ συνεχῶς ἡμᾶς μὲν ὑπομιμνήσκειν οὐκ ὀκνητέον, ὑμῖν δὲ ἀσφαλὲς τὸ φοβεῖσθαι, μὴ καταφρονηταὶ τῶν μαρτυρίων τοῦ Θεοῦ γενόμενοι, ὑπόδικοι αὐτῷ ληφθείητε ἐν ἡμέρᾳ ἐπισκοπῆς. Οὐ γὰρ ἡμέτερόν τι, οὐδὲ ἀπὸ τῆς ἡμετέρας κοιλίας, εἴτ᾿ οὖν διανοίας 10 Psal. xxxv, 7. 11 II Reg. vi et xII. 19 Matth. 11, 3,

erat facile, quam cuivis alii solummodo dicere. Cu- η jus vox quidem erat lenis, lenis autem congressio: oratio vero,quæ adeo placide et jucunde fuebat in animam, et tam benigne eam attingebat,ut nullum esset ejusmodi medicamentum corporis, quod cum juvaret plurimum,nihil afferret in utendo molestia: quomodo illa absque ullo morsu maximam afferebat utilitatem. Deinde die sequenti ipse imperator, et quicunque erant in civitate honorati et aliis superiores, ad beatum virum accedentes (hoc enim omnino volebant), ejus preces et benedictionem jucnndissime sunt consecuti. Deinde ille, cum is laudabilis, qui prius,eum invasisset metus et esset summus imitator Jesu humilitatis, injecta oratione sic dixit: Terribilis mibi visa est, o imperator, terribilis, et major quam ut mem vires ferre possent,insignis dignitas hujus pontificalus: quod me etiam reddebat timidum cunctantem ad ejus susce— ptionem: quod et ad meam intuerer abjectionem, et ad magnitudinem ejus,quod meæ fidei committebatur.Quo est enim dignitas sublimior,eo magis opus habet iis, qui sunt excelsi viribus, et qui confidere possunt in ministerio. Cum autem nos etsi indignos et abjectos,iis quibus scit rationibus, is cujus judicia sunt abyssus multa 40,ab hanc deduxit speculam, et ratione præditi sui gregis pastorem constituit,rogo,o imperator, per eam spem,quam omnes habemus (neque enim mihi tutum fuerit deinceps silere,neque quod meum est solum speclando, mercenarium esse, et non pastorem); rogo ergo,ut principaliter quidem vos Dei verbis aurem præbentes attentam,super fundamentum fidei,au-" rum et argentum et lapides pretiosos, bonas, inquam, actiones,ædificetis. Si qui autem præoccupali fuerunt, aut, quod absit, sint præoccupandihumanis delictis, ea sunt pœnitentia et studio expurganda. Ad eam sit nobis pulchrum exemplum magnus ille David 11,qui cum in peccatum ut homo incidisset, et ab homine fuisset reprehensus, non ut homo sulummodo,neque similiter ac vulgus se gessit gratissima illa anima, neque contumelia reprehensionem pauperis res repulit, sed magna moderatione et animi contritione ipsam tulit reprehensionem, et cum se peccasse non esset infciatus, cilius quam fecerat,consecutus fuit remissionem. Atqui labi quidem est facile: surgere autem,et in statum priorem restitui, est operosum ac difficile. Adeo erat milis,adeo moderatus: tam magnum fructum fuit consecutus ex divina humilitate. Et nos ergo, qui ineffabilibus Dei rationibus ideo ad vos venimus, ut voluntatem ejus testificemur, hoc primum verbum a Christo et divino ejus Præcursore accipientes,vobis annuntiamus et suademus: • Ρωnitentiam agite: prope est enimn regnum colorum 12. > Hæc autem non dubitabo vobis assidue revocare in memoriam: vobis autem timendum est, ne,si fueritis contemptores Dei testimoniorum, ab " πραετα δὴ ἡ ἔντευξις, ὁ δὲ λόγος οὕτως ὁμαλῶς, καὶ ἡδέως ῥέων εἰς τὴν ψυχὴν, καὶ οὕτως ἐπίως αὐτῆς ἁπτόμενος, ὥστε μῆ δὲν τοιοῦτον εἶναι φάρμακον σώματος, ὃ τὰ μέγιστα ὠφελοῦν οὐδὲν λυπεῖ τῇ προσψαύσει, ὡς ἐκεῖνος μεγάλην τε καὶ πολλές ἀδήκτως ἐμποιεῖ τὴν ὠφέλειαν. Εἶτα τὴν ὑστεραίαν βασιλεὺς αὐτὸς, καὶ τῆς πολιτείας ὅσον ἔντιμον καὶ τοὺς πολλοὺς ὑπερβεβηκός, προσελθόντες τῷ μας ρίῳ τοῦτο γὰρ ἐκ παντὸς ἠξίουν) τῶν παρ' αὐτῶ εὐχῶν ἥδιστα καὶ τῆς εὐλογίας ἀπέλαυον. Εἶθ' οὕτω λόγον ἐμβαλὼν ἐκεῖνος, ὡς ὑπὸ τῆς αὐτῆς δειλίας εχόμενος τῆς ἐπαινετῆς, ἧς καὶ πρότερον, καὶ μι· μητὴς τελῶν τῆς Ἰησοῦ ταπεινώσεως, Φοβερόν μας, εἶπεν, ὦ βασιλεῦ, καὶ μείζον ἢ κατ' ἐμὴν δύναμιν, τῆς ἱεραρχίας ταύτης τῆς ὑπερῴνους τὸ ἀξίωμα, με καὶ δειλὸν ἐποίει καὶ πρὸς τὴν αἵρεσιν διαμέλ λοντα τῷ πρός τε τὴν ἐμὴν ἐσχατιὰν ἀφορᾶν καὶ τὴν τοῦ πιστευομένου μεγαλειότητα. Οτῳ γὰρ τὸ ὑψηλὸν, τοσούτῳ καὶ τῶν εἰς δύναμιν ὑψηλών δεῖται πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἀναξίους ὄντας και χαμαὶ κειμένους ἡμᾶς, οἷς ἐπίσταται λόγοις, οὐ τὰ κρίματα ἄβυσσος πολλὴ, εἰς ταύτην ἤγαγε περιωπὴν, καὶ ποιμένα τῆς λογικῆς αὐτοῦ κατέστησε ποίμνης, δέομαι, βασιλεῦ, πρὸς αὐτῶν ἐλπίδων, ὧν πάντες ἐχόμεθα (οὐδὲ γὰρ ἀκίνδυνόν μοι τὸ ἀπὸ τοῦδε σιγάν, οὐδὲ τὸ ἐμαυτοῦ μόνον ὁρῶντα μισθω τὸν εἶναι, καὶ οὐ ποιμένα) δέομαι τοιγαρούν προηγουμένως μὲν τοῖς τοῦ Θεοῦ λόγοις οὖς εὐσύνετον υποσχόντας ὑμᾶς, ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῆς πίστεως χρυσον καὶ ἄργυρον καὶ λίθους τιμίους, τὰς ἀγαθὰς, φημί, πράξεις οἰκοδομεῖν. Εἰ ἔή τινες προελήφθησεν, ή καὶ προληφθεῖεν (ὅπερ ἀπεύχομαι) παραπτώμασιν ἀνθρωπίνοις, τῇ μετανοίᾳ ναῦτα καθαρτέον. Καλόν υπόδειγμα πρὸς αὐτὴν ὁ μέγας ἡμῖν ἔστω 1268, ὃς ἀνομήματι ἀλούς, οἷα ἄνθρωπος, ὑπ' ἀνθρώπου τε τὸν ἔλεγχον ὑποστὰς, οὐ κατ᾽ ἄνθρωπον ἁπλῶς, οὐδὲ τοῖς πολλοῖς ὁμοίως ἡ χαριεστάτη διετέθη ψυχή. Οὔτε γὰρ βαρέως ἤνεγκε πρὸς αὐτὸν, οὐδὲ ὕβρει τὴν μέμψιν ὁ βασιλεὺς τοῦ πένητος διακρού σατο, ἀλλ᾽ ἐν πολλῷ τῷ μετρίῳ καὶ τῇ τῆς ψυχῆς συντριβῇ αὐτόν τε τὴν ἔλεγχον ἤνεγκε, καὶ πλημ μελῆσαι μὴ ἀρνηθείς, θᾶττον, ἢ δράσαι, και τετύχηκε· καίτει τὸ μὲν ὀλισθῆσαι ῥᾴδιον, τὸ δὲ ἀναστῆναι, καὶ εἰς τὴν προτέραν στῆναι κατάστασιν, Εργώδες καὶ χαλεπόν. Οὕτω πρᾶος ἦν, οὕτω μέσ τριος, οὕτω μεγάλα πάνυ τῆς θείας ἀπώνατο ταπει νώσεως. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν οἱ κατὰ τοὺς ἀῤῥή τους τοῦ Θεοῦ λόγους εἰς τοῦτο ὑμῖν ἤκοντες, ὥστε τὸ αὐτοῦ διαμαρτύρεσθαι θέλημα, τοῦτο πρῶτον ῥήμα παρὰ Χριστοῦ καὶ τοῦ θείου λαβόντες Προδρόμου, εν αγγελιζόμεθά τε καὶ παραινούμεν ὑμῖν· Μετανοεῖτε ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Ταῦτα δὲ συνεχῶς ἡμᾶς μὲν ὑπομιμνήσκειν οὐκ ὀκνητέον, ὑμῖν δὲ ἀσφαλὲς τὸ φοβεῖσθαι, μὴ καταφρονηταὶ τῶν μαρτυρίων τοῦ Θεοῦ γενόμενοι, ὑπόδικοι αὐτῷ ληφθείητε ἐν ἡμέρᾳ ἐπισκοπῆς. Οὐ γὰρ ἡμέτερόν τι, οὐδὲ ἀπὸ τῆς ἡμετέρας κοιλίας, εἴτ᾿ οὖν διανοίας 10 Psal. xxxv, 7. 11 II Reg. vi et xII. 19 Matth. 11, 3,

musicam movet linguam, et ostendit eos longe χτόν τε καὶ μουσικὴν γλῶτταν κινεῖ, καὶ δείκνυσιν πο gravius peccare, quam eos, qui aperte exercent τους πολλῷ χαλεπώτερον πλημμελούντας τῶν αὐτοῖς quæ sunt flagitiosa: quandoquidem illi quidem soll ἔργοις μετιόντων τὰ φαῦλα· ὅσον ἐκεῖνοι μὲν μόνο et per se sunt impudici, et suam corrumpunt ani- καὶ καθ᾿ ἑαυτοὺς ἀσελγαίνουσι καὶ ψυχὴν λυμαίνον mam: hi autem,qui in clero versantur,totum cor- ται τὴν ἰδίαν, οἱ δὲ μεταξὺ τοῦ κλήρου τὰς διατρι pus corrumpunt Ecclesiæ, verberantes, ut dicit 6ας ἔχοντες, ὅλον ὑποφθείρουσι τὸ σῶμα τῆς ᾿ΕκκληPaulus 14, eorum conscientiam, et se præbentes σίας, τύπτοντες αὐτῶν τὴν συνείδησιν, κατὰ τὸν commune monimentum intemperantia. Sed vel θεῖον εἰπεῖν ᾿Απόστολον, καὶ κοινὸν ὄντες ἀκολασίες absque his, quantum illi damnum afferant coha- ὑπόμνημα. ᾿Αλλὰ καὶ χωρὶς τούτων, ὅστιν αὐτοὶ bitatione harum quæ introducuntur, mulierum, προστρίβονται βλάβην, ἐκ τοῦδε τοῦ τῶν συνεισ recle sciel, qui eam orationem legerit ut oportet. άκτων συνοικισμοῦ, ὁ τὸν λόγον ἐκεῖνον μετιών έκριDeinde adversus injustam plura habendi cupidita- βῶς εἴσεται. Εἶτα κατὰ τῆς πλεονεξίας, καὶ τῶν tem, et eos qui gravem manum immittunt alienis, χεῖρα βαρείαν τοῖς ἀλλοτρίοις ἐπιβαλλόντων, καὶ et effundunt in dolia,ut dicitur, inexplebilia,gra- εἰς τοὺς ἁπλήπτους (ὃ δὴ λέγεται) πίθους ἀντλούν vius invehitur: plane majorem curam gerens eo- των, ἐμβριθέστερον ἀγωνίζεται, τῶν ἀδικούντων rum qui faciunt iujuriam, quam eorum qui pa- μᾶλλον κηδόμενος, ἢ τῶν ἀδικουμένων· ὅσον ἐκείνος tiuntur: quandoquidem illis quidem damnum ar- μὲν περὶ ἕν τι τῶν φθειρομένων ἡ βλάβη, αὐτοῖς δὲ fertur in aliquo eorum quæ intereunt: ipsis autem, τοῖς τὴν ἀδικίαν ἐργαζομένοις περὶ ψυχὴν τὴν ἀθά qui faciunt injuriam,in anima quæ est punienda im- γατα κολασθησομένην. Εφεξῆς τὸν τῶν ἀσώτων mortaliter.Deinceps vitam reprehendit prodigorum, διαβάλλει βίον, τοὺς περὶ τὰς τραπέζας φημί, τοὺς qui in mensis, in ædificiis, in tali fastu, et in περὶ τὰς οἰκοδομὰς, τοὺς περὶ τὴν τοιαύτην βόριν talibus deliciis gloriantur, et ut vulgo dicitur, καὶ μαλακίαν ἐγκαλλωπιζομένους, καὶ τὸ ἑδόμενον, seipsos melle aspergunt. Nunc accusat superbiam, μέλιτι καταπάττοντας ἑαυτούς. Νῦν ἀλαζονείας nunc vanam gloriam insectatur: nunc expellit ca- κατηγορεί, νῦν τῆς κενῆς κατατρέχει δόξης, ἄρτι lumniam, tanquam dignam quæ vituperetur. Va- διαβολὴν ὡς διαβολῆς ἀξίαν ἀποσοβεῖ, ἀργολογίαν niloquium rursus tollit de medio pro viribus. Per- εἰς δύναμιν ἀναιρεῖ, ἐπιορκίαν οὕτως ἀπείργει, ώς jurium adeo prohibet,ut non solum jurare,etiamsi μηδὲ τὸ ἁπλῶς ὀμνύναι καὶ φιλαλήθως ἀνεπιτίμητον vere, dimiserit absque reprehensione, sed etiam παρεξν· ἀλλὰ πολλοὺς κατ' αὐτοῦ καὶ καλοὺς διπό adversus id multas easque preclaras habuerit ora- κελαδήσαι λόγους ἐν μίξει τοῦ ἀληθοῦς τε καὶ πιθα tioues, ita elaboratas, ut mista essent vero et νοῦ μεμουσουργημένους, καὶ οὕτως ἀνελεῖν σπου probabili: et ita studuerit id de medio auferre, ο δάσαι, ὡς φανερὰν εἰς Θεὸν ὕβριν, καὶ τοῦ φοβερού tanquam manifestam in Deum contumeliam, et πᾶσιν ὀνόματος καὶ φρικτοῦ κοίνωσιν. omnibus ineffabilis et venerandi nominis coinquinationem. 10΄. Ὡς γὰρ ἄριστός τις καὶ φιλοπονώτατος γεωργὸς τοὺς περὶ ἀρετῆς βουλόμενος κατασπείρει λόγους, ἔγνω πρότερον δεῖν τὰς τῆς κακίας ρίζας καὶ τὰ τοῦ πονηροῦ σπέρματα ἀνελεῖν, είθ' οὕτως ὁμαλῶς αὐτῷ καὶ ἡμέρως τῆς γῆς ἐχούσης, ὅπερ ἐστὶ τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν, τὰ τῆς ἀρετῆς καὶ φιλοσοφίας καταθέσθαι φυτά. Μετὰ ταῦτα γοῦν τοὺς περὶ ἐλεημοσύνης λόγους, οἷς τινας ὑστούς εὐκαίρους τῶν ἀνθρωπίνων καταχέει ψυχῶν, καὶ γεωργεῖ τὸ φιλόπτωχον εἰς τοσοῦτον, ὡς πολλοῖς μὲν τὴν δεξιὰν ὀργῶσαν θεῖναι, μὴ θερμοτάτην τοίς πένησι, τὴν προτοῦ μικρολόγον οὖσαν καὶ φειδω λόν (ἵνα μὴ λέγω καὶ λιχνοτέραν πρὸς τὸ λαο XIX. Quomodo enim præstantissimus et diligentissimus quispiam agricola, qui vult de virtute seminare orationes, statuit prius oportere exscindere radices vitii et semina maligni, et nihil dimittere eorum,quæ possent omnino lædere aut offendere. Deinde cum terra sic fuerit complanata et mansuefacta, quod quidem est humanarum animarum, virtutis et philosophiæ deponere semina. Post hæc de eleemosyna orationes, tanquam imbres aliquos opportunos effundit in animas hominum, et usque adeo colit benignitatem, ut multorum quidem dexteram promptam reddiderit et alacrem ad succurrendum pauperibus, quæ prius erat parca et illiberalis, ne dicam avida et rapiendi βεῖν τὰ ἀλλότρια) καὶ τοὺς μὲν μεγαλοψύχους εἶναι aliena: et alios quidem effecerit esse munificos et sua lubenter communicantes, ex pleno, ut dicitur, in inane utrisque efundentes manibus: alios autem præferre nihil habere,et cum omnes suas divitias pauperibus magnifice pieque divisissent, vitam monasticam et separatam eligere. Ex quo omnia habere alio modo ad eos rediit, ut qui Deo pro omnibus iis ditati fuerint, a quo dependebat tota spes eorum vitæ, et ad quem 44 1 Cor. VIII, 12. παρασκευάσαι καὶ κοινωνικούς, ἐκ τῆς πληρεστέ της, ο φασιν, εἰς τὴν κενοτέραν ἀμφοτέραις ἀντλοῦντας· ἐνίοτε δὲ τὸ μηδὲν ἔχειν προτιμή σαι, καὶ τοῦ πλούτου παντὸς τοῖς πένησι φιλοτίμως παραχωρήσαντας τον μονήρη βίον άνθο ελέσθαι καὶ ἰδιάζοντα, ἐξ οὐ τὸ πάντα ἔχειν αὐτοῖς περιγέγονε Θεὸν ἀντὶ πάντων πεπλουτηκόσιν, οὗ τὰς τῆς ζωῆς ἐλπίδας ἀνήρτησαν, καὶ πρὸς δν μό vov ἔγνωσαν ἀφορᾷν, ἀφ᾽ οὐ πλούτῳ προσέχειν, καὶ νον

| πᾶσι τοῖς ὑλικοῖς ἀπείπαντο. Ταπεινοφροσύνην δὲ solum dilexerunt intueri: ex quo factum est, ut καὶ τὸ μέτριον οὕτως ἤρε, καὶ τοσαύτην ἔδειξεν απο cor divitiis non apponerent, neque omnibus rebus τῆς τὴν ὑπεροχήν, ὡς μηδεμίαν ἄλλην τῶν ἀρες materialibus.Humilitatem autem et moderationem τῶν αὐτῇ παραβάλλεσθαι, ἀλλὰ καὶ μητέρα καὶ adeo extulit,et tantam ejus esse ostendit in humili φύλακα τῶν ἄλλων εἶναι πασῶν· οὐ μὴν ἀλλὰ excellentiam, ut nulla alia virtus possit cum ea καὶ χωρὶς ἐκείνης ἀπάσης οὐδὲν ἐχέγγυον σώζειν, conferri, sed ea sit mater et custos aliarum omοὐδ᾽ ἀσφαλὲς ἀλλὰ πόνον (φευ) εἶναι μάταιον καὶ nium: imo vero sine qua aliæ nihil habent, quod κενόν Σωφροσύνην δὲ καὶ παρθενίαν τις οὕτω τε- sit certum et fide dignum: sed sint, proh dolor, τίμηκεν, ἢ πρὸς ταύτην ἠρέθισεν, ὡς μικροῦ καὶ vanus quidam labor et inanis. Temperantiam auκρείττω καὶ ὑψηλοτέραν αὐτὴν δεῖξαι, ἢ ὥστε καὶ tem et vere pulchram virginitatem quis sic vel βάσιμον εἶναι φύσει τῇ ἀνθρωπίνῃ, καὶ ὑπὲρ αὐτὸν amavit, vel alios qui sunt honestiores, magnique κεῖσθαι τὸν νόμον, ἐν τάξει το φιλοτιμίας εἶναι μᾶλ- et excelsi animi, ad ejus insignem incitavit pulλον, ἢ ἐντολῆς ἡ ᾿Αγάπην δὲ τὴν βασιλικωτάτην τών chritudinem, ut eam propemodum ostenderit esse ἀρετῶν τίς πλέον ἡγάπησεν ἢ ἐξύμνησεν, ὡς ἐπ' ἀμ- majorem et sublimiorem, quam ut ad eam possit φιβόλῳ κεῖσθαι, πότερα τοὺς ἐπαίνους πλείους ὑπάρ- humana natura pervenire, et superare ipsam leχειν, ἢ τοὺς πρὸς αὐτὴν ἔρωτας; Τίς γὰρ οὕτως αὐ. gem: liberalitatisque et magnificentia potius loτόχρημα λίθος, καὶ τὴν καρδίαν ἀκίνητος, ὡς εἰπεῖν, cum tenere, quam præcepti? Charitatem vero,quæs ἢ ἀτίθασσος, ὡς μὴ τοὺς ὑπέρ αὐτῆς λόγους ἀκούων est omnium virtutum maxime regia, quis illo magis ἤπιος τε καὶ ἱλαρὸς τὴν ψυχὴν γενέσθαι, καὶ πρὸς amavit aut laudavit, ut dubitetur majorne fuerit τὴν τοῦ πλησίον διαθερμανθῆναι φιλίαν, τῆς Παύλου laudatio,an ejus in eam amor? Quis est enim adeo τε ψυχῆς ἐκμαγείον εἶναι νομίσαι τὴν ἐκείνου ψυ- plane lapis aut ferro in corde frigidior, ut audiens γήν; Εἰ δὲ καὶ τὴν τῶν ἐκεῖθεν ἀγαθῶν ἔκπτωσιν ejus de illa orationes, non fat milis et hilaris, ὁ Παῦλος κατηύξατο ἑαυτοῦ, καὶ φανερός γέγονε et ad dilectionem proximi excitetur, et non Pauli τοῦτο μᾶλλον αἱρούμενος, ἢ τοὺς ἐξ Ισραήλ ἀπί- expressam effigiem putet esse illius animam? στους ἔξω τῆς τοῦ Χριστοῦ κεῖσθαι μερίδος, καὶ Quod si Paulus optavil 15, ut vel a bonis quæ illic τὴν καρδίαν ἐν τοῖς τῶν ἄλλων ἐπυροῦτο σκανδάλοις, sunt, excideret: et aperte ostendit, se hoc magis ἀλλὰ καὶ αὐτὸς οὐδὲν ἧττον πέφλεκτο τὰ σπλάγχνα velle, quam eos qui sunt ex Israel, esse extra τῇ περὶ τὸν πλησίον στοργῇ, καὶ τῆς τῶν πιστῶν partem Christi: et ei cor omnino urebatur aliorum περιεκέκαυτο σωτηρίας, εἰ τῷ πισττύειν ἄξιος αὐτὸς offensionibus: ipse quoque Joannes nihilominus ἐκεῖνος, ούτωσὶ λέγων ἐν τῷ ἠθικῷ τῆς ἐν ταῖς inflammabatur amore in proximum, et fratrum Πράξεσι τεσσαρακοστῆς τετάρτης ὁμιλίας· Εβουλό- salutis ardebat desiderio, si illi ipsi est credendum, μην, εἰ οἷόν τε, ὄψει αὐτῇ τὴν ἀγάπην, ἣν περὶ ὑμᾶς in morali 24 in Actus homilia sic dicenti: Vellem, ἔχω, ἐπιδείξασθαι. Οὐδὲν γὰρ ἐμοὶ παθεινότερον si fieri posset, vestris oculis ostendere, quam in ὑμῶν, οὐδὲ τοῦτο τὸ φῶς. Μυριάκις γὰρ ηὐξάμην, νos habeo charitatem. Nihil est enim mibi vobis καὶ τὰ ἑξῆς. jucundius et desiderabilius, ne hæc ipsa quidem tux. Millies enim optarem ipse esse cæcus, si per gaudio mea mala non sentio. Si videro non proficere,præ animi ægritudine rursus mea dimitto: ut qui lætus sim vestris bonis, etsi mala habeam innumerabilia: tristis autem propter vestra mala, etiamsi innumerabilia sint mihi recte facta. Quænam enim nobis est spes, si vos non proficiatis?Quænam autem tristitia, si vos recte geralis? In allum extolli videor, quando aliquid boni de vobis audivero. Implete gaudium meum: liceat vobis salutem assequi, me autem propter vos reddere rationem: vobis dari salutem, me vero accusari, quod meum manus non impleverim. Non enim curo, ut per me salvi sitis, sed ut solum salvi sitis, quacunque ratione. Hoc solum in votum contuli, quod vestrum profectum desidero, quod vos amo,quod vos complector, quod vos estis mihi omnia, et pater, et mater, et fratres, et filii: et si liceret cor nostrum rumpere, et vobis omnibus ostendere, videretis in magna latitudine intus esse et uxores et filios et maritos. Ejusmodi enim est virtus charitatis, facitque animam vel coelo ipso latiorem. hoc liceret vestras animas convertere. Adeo ipsa luce mihi est vestra salus jucundior. Quid enim me juvant solares radii, quando, quæ propter vos accipitur, animi ægritudo oculis meis magnas offundit tenebras? Lux enim tunc est bona, quando apparet in lætitia. Animam enim, quæ mœrore est affecta, videtur etiam molestia afficere. Quod autem non mentiar, absit quidem, ut unquam faciam periculum. Sed si quando contigerit ex vobis peccare aliquem, accedite ad me dormientem: si non sum similis paralyticis: si non iis qui a se discesserunt: et ut dicam cum propheta 46: «Et lumen oculorum meorum, et ipsum non est mecum et nisi judicaret quispiam, me esse supra modum ambitiosum et laudis cupidum, videres me quotidie fontes lacrymarum emittentem: horum autem est mihi conscia domuncula et solitudo. Credite enim mihi, spem quidem abjeci meæ salutis: dum vero vestra defleo, nunquam est mihi otium mea mala deflendi. Adeo mihi omnia vos estis. Si sensero vos proficere, præ : › 15 Rom. 11, 3; II Cor. 1, 6. 16 Psal. xxvii, 11.

| πᾶσι τοῖς ὑλικοῖς ἀπείπαντο. Ταπεινοφροσύνην δὲ solum dilexerunt intueri: ex quo factum est, ut καὶ τὸ μέτριον οὕτως ἤρε, καὶ τοσαύτην ἔδειξεν απο cor divitiis non apponerent, neque omnibus rebus τῆς τὴν ὑπεροχήν, ὡς μηδεμίαν ἄλλην τῶν ἀρες materialibus.Humilitatem autem et moderationem τῶν αὐτῇ παραβάλλεσθαι, ἀλλὰ καὶ μητέρα καὶ adeo extulit,et tantam ejus esse ostendit in humili φύλακα τῶν ἄλλων εἶναι πασῶν· οὐ μὴν ἀλλὰ excellentiam, ut nulla alia virtus possit cum ea καὶ χωρὶς ἐκείνης ἀπάσης οὐδὲν ἐχέγγυον σώζειν, conferri, sed ea sit mater et custos aliarum omοὐδ᾽ ἀσφαλὲς ἀλλὰ πόνον (φευ) εἶναι μάταιον καὶ nium: imo vero sine qua aliæ nihil habent, quod κενόν Σωφροσύνην δὲ καὶ παρθενίαν τις οὕτω τε- sit certum et fide dignum: sed sint, proh dolor, τίμηκεν, ἢ πρὸς ταύτην ἠρέθισεν, ὡς μικροῦ καὶ vanus quidam labor et inanis. Temperantiam auκρείττω καὶ ὑψηλοτέραν αὐτὴν δεῖξαι, ἢ ὥστε καὶ tem et vere pulchram virginitatem quis sic vel βάσιμον εἶναι φύσει τῇ ἀνθρωπίνῃ, καὶ ὑπὲρ αὐτὸν amavit, vel alios qui sunt honestiores, magnique κεῖσθαι τὸν νόμον, ἐν τάξει το φιλοτιμίας εἶναι μᾶλ- et excelsi animi, ad ejus insignem incitavit pulλον, ἢ ἐντολῆς ἡ ᾿Αγάπην δὲ τὴν βασιλικωτάτην τών chritudinem, ut eam propemodum ostenderit esse ἀρετῶν τίς πλέον ἡγάπησεν ἢ ἐξύμνησεν, ὡς ἐπ' ἀμ- majorem et sublimiorem, quam ut ad eam possit φιβόλῳ κεῖσθαι, πότερα τοὺς ἐπαίνους πλείους ὑπάρ- humana natura pervenire, et superare ipsam leχειν, ἢ τοὺς πρὸς αὐτὴν ἔρωτας; Τίς γὰρ οὕτως αὐ. gem: liberalitatisque et magnificentia potius loτόχρημα λίθος, καὶ τὴν καρδίαν ἀκίνητος, ὡς εἰπεῖν, cum tenere, quam præcepti? Charitatem vero,quæs ἢ ἀτίθασσος, ὡς μὴ τοὺς ὑπέρ αὐτῆς λόγους ἀκούων est omnium virtutum maxime regia, quis illo magis ἤπιος τε καὶ ἱλαρὸς τὴν ψυχὴν γενέσθαι, καὶ πρὸς amavit aut laudavit, ut dubitetur majorne fuerit τὴν τοῦ πλησίον διαθερμανθῆναι φιλίαν, τῆς Παύλου laudatio,an ejus in eam amor? Quis est enim adeo τε ψυχῆς ἐκμαγείον εἶναι νομίσαι τὴν ἐκείνου ψυ- plane lapis aut ferro in corde frigidior, ut audiens γήν; Εἰ δὲ καὶ τὴν τῶν ἐκεῖθεν ἀγαθῶν ἔκπτωσιν ejus de illa orationes, non fat milis et hilaris, ὁ Παῦλος κατηύξατο ἑαυτοῦ, καὶ φανερός γέγονε et ad dilectionem proximi excitetur, et non Pauli τοῦτο μᾶλλον αἱρούμενος, ἢ τοὺς ἐξ Ισραήλ ἀπί- expressam effigiem putet esse illius animam? στους ἔξω τῆς τοῦ Χριστοῦ κεῖσθαι μερίδος, καὶ Quod si Paulus optavil 15, ut vel a bonis quæ illic τὴν καρδίαν ἐν τοῖς τῶν ἄλλων ἐπυροῦτο σκανδάλοις, sunt, excideret: et aperte ostendit, se hoc magis ἀλλὰ καὶ αὐτὸς οὐδὲν ἧττον πέφλεκτο τὰ σπλάγχνα velle, quam eos qui sunt ex Israel, esse extra τῇ περὶ τὸν πλησίον στοργῇ, καὶ τῆς τῶν πιστῶν partem Christi: et ei cor omnino urebatur aliorum περιεκέκαυτο σωτηρίας, εἰ τῷ πισττύειν ἄξιος αὐτὸς offensionibus: ipse quoque Joannes nihilominus ἐκεῖνος, ούτωσὶ λέγων ἐν τῷ ἠθικῷ τῆς ἐν ταῖς inflammabatur amore in proximum, et fratrum Πράξεσι τεσσαρακοστῆς τετάρτης ὁμιλίας· Εβουλό- salutis ardebat desiderio, si illi ipsi est credendum, μην, εἰ οἷόν τε, ὄψει αὐτῇ τὴν ἀγάπην, ἣν περὶ ὑμᾶς in morali 24 in Actus homilia sic dicenti: Vellem, ἔχω, ἐπιδείξασθαι. Οὐδὲν γὰρ ἐμοὶ παθεινότερον si fieri posset, vestris oculis ostendere, quam in ὑμῶν, οὐδὲ τοῦτο τὸ φῶς. Μυριάκις γὰρ ηὐξάμην, νos habeo charitatem. Nihil est enim mibi vobis καὶ τὰ ἑξῆς. jucundius et desiderabilius, ne hæc ipsa quidem tux. Millies enim optarem ipse esse cæcus, si per gaudio mea mala non sentio. Si videro non proficere,præ animi ægritudine rursus mea dimitto: ut qui lætus sim vestris bonis, etsi mala habeam innumerabilia: tristis autem propter vestra mala, etiamsi innumerabilia sint mihi recte facta. Quænam enim nobis est spes, si vos non proficiatis?Quænam autem tristitia, si vos recte geralis? In allum extolli videor, quando aliquid boni de vobis audivero. Implete gaudium meum: liceat vobis salutem assequi, me autem propter vos reddere rationem: vobis dari salutem, me vero accusari, quod meum manus non impleverim. Non enim curo, ut per me salvi sitis, sed ut solum salvi sitis, quacunque ratione. Hoc solum in votum contuli, quod vestrum profectum desidero, quod vos amo,quod vos complector, quod vos estis mihi omnia, et pater, et mater, et fratres, et filii: et si liceret cor nostrum rumpere, et vobis omnibus ostendere, videretis in magna latitudine intus esse et uxores et filios et maritos. Ejusmodi enim est virtus charitatis, facitque animam vel coelo ipso latiorem. hoc liceret vestras animas convertere. Adeo ipsa luce mihi est vestra salus jucundior. Quid enim me juvant solares radii, quando, quæ propter vos accipitur, animi ægritudo oculis meis magnas offundit tenebras? Lux enim tunc est bona, quando apparet in lætitia. Animam enim, quæ mœrore est affecta, videtur etiam molestia afficere. Quod autem non mentiar, absit quidem, ut unquam faciam periculum. Sed si quando contigerit ex vobis peccare aliquem, accedite ad me dormientem: si non sum similis paralyticis: si non iis qui a se discesserunt: et ut dicam cum propheta 46: «Et lumen oculorum meorum, et ipsum non est mecum et nisi judicaret quispiam, me esse supra modum ambitiosum et laudis cupidum, videres me quotidie fontes lacrymarum emittentem: horum autem est mihi conscia domuncula et solitudo. Credite enim mihi, spem quidem abjeci meæ salutis: dum vero vestra defleo, nunquam est mihi otium mea mala deflendi. Adeo mihi omnia vos estis. Si sensero vos proficere, præ : › 15 Rom. 11, 3; II Cor. 1, 6. 16 Psal. xxvii, 11.

Π ἅμα καὶ διακόνους καὶ τοὺς τὰ θείας ὑπαναγινώ- iis, qui se non recte habebant, admiscens, sic σκοντας βίβλους, τὰ μὲν τῆς γλώττης ὁμοίως καὶ illos quoque comiter attrahit ad pietatem. Cum συγγενῶς ἔχοντας, ὑγιαίνοντας δὲ τὴν πίστιν λαβών, aulem aliud quoque genus Scytharum, qui habiκαὶ αὐτοὺς συμμεμίχθαι τούτοις παρασκεύασας, tabant ad fuenta Danubii, accepisset, silire quiἀστείως οὕτω καὶ τεχνικῶς πρὸς τὴν ὑγια πίστιν dem fluentum pietatis, opus vero habere eo, qui αὐτοὺς ἐπάγεται. ὡς δὲ [ἴσ. Ος δὲ] καὶ Σκυθών esset polaturus, hæc significat Leontio Ancyra ἄλλο γένος μαθών, οἱ παρὰ τὰς τοῦ Ίστρου ροάς episcopo: et quoniam ille opus habebat viris ad οἰκοῦντες εἰσι, διψὴν μὲν τοῦ τῆς εὐσεβείας νάματος, hæc idoneis, cum tales illinc accepisset, et ad τοῦ δὲ ποτίσοντος ἀπορεῖν, γνώριμα Λεοντίῳ ταῦτα eos, quos diximus, Scythas, veluti quasdam stelτῷ τῆς ᾿Αγκύρας ἐπισκόπῳ ποιεῖ. Καὶ ἐπεὶ ἐκεῖνος las misisset ad occidentales, deducit ad veritaἀνδρῶν εὐπορῶν ἦν τῶν πρὸς ταῦτα ἐπιτηδείων, lem. Præter hac cum Marcionis hæresim resciτοιούτους ἐκεῖθεν λαβὼν, καὶ οἷς ἔφημεν ἐπιπέμ- sisset serpere in quosdam vicos Orientis, et mulμας Σκύθαις, ὁδηγεῖ πρὸς ἀλήθειαν. Πρὸς τούτοις tos corrumpere, non tulit toleranter, neque τὴν Μαρκίωνος αἵρεσιν εἴς τινας τῶν τῆς ᾿Ανατολῆς dilationibus et temporibus protraxit correctioκωμῶν μαθὼν ὑφέρφουσαν, καὶ συχνούς ὑποκλέ- nem, sed statim simul quidem regis potentia, πτουσαν, οὐκ ἀνεκτῶς ἔσχεν, οὐδ᾽ ἀναβολαῖς καὶ β simul autem sua quoque usus auctoritate, et χρόνοις ἐπέτρεψε το γιγνόμενον, ἀλλ᾽ εὐθὺς βασιλικῇ litteris ad hoc simul vicinos excitans epis δυνάμει καὶ τῇ παρ' ἑαυτοῦ χρησάμενος αυθεντία, copos, tanquam morbum aliquem pestiferam, γράμμασί τε πρὸς τοῦτο τοὺς ἐκ γειτόνων ἐπισκό- qui poterat non mediocre importare detriτοὺς διαναστήσας, ώς τινα φθορὰν καὶ νόσον οὐ τὰ mentum, efficit abesse procul ab Ecclesia. μέτρια λυμαίνεσθαι δυναμένην, μακράν γενέσθαι Sed quemadmodum ille quidem, sicut divinus τῆς ᾿Εκκλησίας παρασκευάζει. Αλλ᾽ ὅπως μὲν αὐτῷ Paulus 18, erat sollicitus de omnibus Ecclesiis, κατὰ Παῦλον ἡ μέριμνα πασῶν τῶν ᾿Εκκλησιῶν ἦν, sicut a nobis mediocriter, ita etiam vere fuit osμετρίως ἤδη δεδήλωται. tensum. ΚΑ'. Δεῖ δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἐπιμνησθῆναι, οτι ἐκεῖνος, τῆς γλώττης αὐτῷ σιωπὴν ἐχούσης, ἠσχολητο, καὶ οἵων ἔργων καὶ οἰκονομιών ἥπτετο. Τὰ τῆς ᾿Εκκλησίας ἐπισκεψάμενος ἀναλώματα, καὶ εὐρών οὐκ εἰς δέον πάμπολλα δαπανώμενα, ταύτην μὲν, ὥς τινα φορὰν ἄλογον, ἵστησι τὴν δαπάνην μετοχετεύει δὲ πρὸς θεοφιλῆ τῷ ὄντι καὶ φιλάνθρωπου ἀφορμὴν· καὶ νοσοκομεία τοῖς ξένοις ὁ τῷ Θεῷ & ἐγγίζων οἰκοδομήσας, ἐκεῖ τὰ περιττά ῥέειν παρχσκευάζει, πρεσβυτέρους τε ἐπιτάξας, καὶ αὐτοὺς τῶν ἄγαν εὐλαβῶν καὶ ἀζύγων, ἀλλὰ καὶ ἰατρῶν τοὺς δοκιμωτάτους εἰς τὴν τῶν ἀσθενῶν ἐπιμέλειαν. Ἕτερον ἔργον αὐτῷ καὶ φροντὶς ήκιστα μετρία, τὸ τῶν χηρῶν τάγμα. ῎Ασπερ δὴ κατιδών οὐ τε ταγμένως, ἀλλὰ πλεμμελῶς ἐχούσας, διαιρεῖ μὲν καλῶς, οἰκονομεῖ δὲ καὶ τὸ περὶ αὐτὰς φιλοθέως. Τούτων γὰρ ὅσαι καὶ φρεσὶν ἦσαν καὶ ἡλικίᾳ νεάζουσαι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ πρὸς ἡδονὰς εὐπερίτρε πτοι, δευτέρω χρήσασθαι γάμω κελεύει, βέλτιον ἠγησάμενος τὸ ἐν τῷ ἀσφαλεῖ ταπεινότερον τοῦ μὴ χωρίς φόβων ὑψηλοτέρου. Ταῖς μέντοι τὸν βίον σπουδαιοτέραις, καὶ ὅσαι τῶν ἄλλων ἀφηλικέστεραι καὶ μὴ ἔλαττον ἡ ἑξήκοντα ἔτη γεγονυται, ταύταις δὴ νηστείαις μὲν σχολάζειν καὶ προσευχαίς παραινεί, λουτρῶν δὲ ἀπέχεσθαι καὶ πότων, καὶ τῆς κατὰ τὴν ἐσθῆτα πολυτελείας. Οὐδὲ τοῦτο ἀκόσμητον καὶ τῆς κατὰ λόγον οἰκονομίας ἔρημον καταλείπει, ἀνδράσι λέγω καὶ γυναιξὶ τὰς εἰς τὴν ἱερὰν σύναξιν ἀπαντήσεις, ἀλλὰ διαιρεῖ κανταῦθα καλῶς, καὶ τοὺς μὲν νυκτὸς ὅτι πλείστους κελεύει φοιτᾷν, τὰς δὲ νυκτός μεν οἰκουροῖν, ἡμέρας δὲ κατὰ πολὺ τὸ πρόθυμον ἀπαντᾶν. Οὕτω ποιῶν καὶ ἔργοις ἑαυτὸν καὶ φροντίσι τοιαύταις ἐνασχολῶν, ἔσπευδε κατὰ 18 II Cor. 11, 28. PATROL. GR. CXIV. XXI.Oportet autem aliorum quoque meminisse, in quibus ille, lingua ejus tacente, erat occupatus, et quænam aggrediebatur opera. Cum considerassetimpensas Ecclesiæ, et invenisset earum plurimas nequaquam consumi in ea,quæ oportebat, eum quidem sistit sumptum, tanquam modum quempiam inconsideratum, et traducit ad usum vere pium et humanum: et cum peregrinis adificassel nosocomia is, qui Deo appropinquabat, efecit ut illuc etiam aduerent, quæ sunt necessaria: eis presbyteros præficiens valde pios et conjugii expertes, et medicos quoque probatissimos ad curam gerendam - grotorum. Erat autem hoc quoque ejus opus et cura non mediocris, nempe ordo viduarum. Nam cum eas vidisset præclarus non recte et ordine, sed prave se gerere, pulchre quidem dividit, non minus autem pie dispensat et administrat id,quod ad eas pertinebat. Quæcunque enim ex iis erant aetate juvenes, et ideo propens ad voluptates, jubet secundis uti nuptiis: melius esse arbitratus id, quod est in tuto, humile, quam sublime, quod non est sine metu. lis autem, quæ erant vitæ meDlioris, et ætalis aliis provectioris, ut quæ non essent natæ minus quam sexaginta annos, eis suadet ut vacent jejuniis et precibus: abstineant autem a lavacris et maxime conviviis,et a sumptuosis veslibus. Habes,studiose auditor,aliud quoque, cujus studio tenebatur,quod non est vile nec mediocre: nempe ad sacram synaxim adventum virorum et mulierum. Nam nec hoc quoque relinquit inordinatum,nec in periculum adductum, nec defectum dispensatione,quæ fit ex ratione. Sed hic quoque pulchre et tuto distribuit pro viribus: et viros

Π ἅμα καὶ διακόνους καὶ τοὺς τὰ θείας ὑπαναγινώ- iis, qui se non recte habebant, admiscens, sic σκοντας βίβλους, τὰ μὲν τῆς γλώττης ὁμοίως καὶ illos quoque comiter attrahit ad pietatem. Cum συγγενῶς ἔχοντας, ὑγιαίνοντας δὲ τὴν πίστιν λαβών, aulem aliud quoque genus Scytharum, qui habiκαὶ αὐτοὺς συμμεμίχθαι τούτοις παρασκεύασας, tabant ad fuenta Danubii, accepisset, silire quiἀστείως οὕτω καὶ τεχνικῶς πρὸς τὴν ὑγια πίστιν dem fluentum pietatis, opus vero habere eo, qui αὐτοὺς ἐπάγεται. ὡς δὲ [ἴσ. Ος δὲ] καὶ Σκυθών esset polaturus, hæc significat Leontio Ancyra ἄλλο γένος μαθών, οἱ παρὰ τὰς τοῦ Ίστρου ροάς episcopo: et quoniam ille opus habebat viris ad οἰκοῦντες εἰσι, διψὴν μὲν τοῦ τῆς εὐσεβείας νάματος, hæc idoneis, cum tales illinc accepisset, et ad τοῦ δὲ ποτίσοντος ἀπορεῖν, γνώριμα Λεοντίῳ ταῦτα eos, quos diximus, Scythas, veluti quasdam stelτῷ τῆς ᾿Αγκύρας ἐπισκόπῳ ποιεῖ. Καὶ ἐπεὶ ἐκεῖνος las misisset ad occidentales, deducit ad veritaἀνδρῶν εὐπορῶν ἦν τῶν πρὸς ταῦτα ἐπιτηδείων, lem. Præter hac cum Marcionis hæresim resciτοιούτους ἐκεῖθεν λαβὼν, καὶ οἷς ἔφημεν ἐπιπέμ- sisset serpere in quosdam vicos Orientis, et mulμας Σκύθαις, ὁδηγεῖ πρὸς ἀλήθειαν. Πρὸς τούτοις tos corrumpere, non tulit toleranter, neque τὴν Μαρκίωνος αἵρεσιν εἴς τινας τῶν τῆς ᾿Ανατολῆς dilationibus et temporibus protraxit correctioκωμῶν μαθὼν ὑφέρφουσαν, καὶ συχνούς ὑποκλέ- nem, sed statim simul quidem regis potentia, πτουσαν, οὐκ ἀνεκτῶς ἔσχεν, οὐδ᾽ ἀναβολαῖς καὶ β simul autem sua quoque usus auctoritate, et χρόνοις ἐπέτρεψε το γιγνόμενον, ἀλλ᾽ εὐθὺς βασιλικῇ litteris ad hoc simul vicinos excitans epis δυνάμει καὶ τῇ παρ' ἑαυτοῦ χρησάμενος αυθεντία, copos, tanquam morbum aliquem pestiferam, γράμμασί τε πρὸς τοῦτο τοὺς ἐκ γειτόνων ἐπισκό- qui poterat non mediocre importare detriτοὺς διαναστήσας, ώς τινα φθορὰν καὶ νόσον οὐ τὰ mentum, efficit abesse procul ab Ecclesia. μέτρια λυμαίνεσθαι δυναμένην, μακράν γενέσθαι Sed quemadmodum ille quidem, sicut divinus τῆς ᾿Εκκλησίας παρασκευάζει. Αλλ᾽ ὅπως μὲν αὐτῷ Paulus 18, erat sollicitus de omnibus Ecclesiis, κατὰ Παῦλον ἡ μέριμνα πασῶν τῶν ᾿Εκκλησιῶν ἦν, sicut a nobis mediocriter, ita etiam vere fuit osμετρίως ἤδη δεδήλωται. tensum. ΚΑ'. Δεῖ δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἐπιμνησθῆναι, οτι ἐκεῖνος, τῆς γλώττης αὐτῷ σιωπὴν ἐχούσης, ἠσχολητο, καὶ οἵων ἔργων καὶ οἰκονομιών ἥπτετο. Τὰ τῆς ᾿Εκκλησίας ἐπισκεψάμενος ἀναλώματα, καὶ εὐρών οὐκ εἰς δέον πάμπολλα δαπανώμενα, ταύτην μὲν, ὥς τινα φορὰν ἄλογον, ἵστησι τὴν δαπάνην μετοχετεύει δὲ πρὸς θεοφιλῆ τῷ ὄντι καὶ φιλάνθρωπου ἀφορμὴν· καὶ νοσοκομεία τοῖς ξένοις ὁ τῷ Θεῷ & ἐγγίζων οἰκοδομήσας, ἐκεῖ τὰ περιττά ῥέειν παρχσκευάζει, πρεσβυτέρους τε ἐπιτάξας, καὶ αὐτοὺς τῶν ἄγαν εὐλαβῶν καὶ ἀζύγων, ἀλλὰ καὶ ἰατρῶν τοὺς δοκιμωτάτους εἰς τὴν τῶν ἀσθενῶν ἐπιμέλειαν. Ἕτερον ἔργον αὐτῷ καὶ φροντὶς ήκιστα μετρία, τὸ τῶν χηρῶν τάγμα. ῎Ασπερ δὴ κατιδών οὐ τε ταγμένως, ἀλλὰ πλεμμελῶς ἐχούσας, διαιρεῖ μὲν καλῶς, οἰκονομεῖ δὲ καὶ τὸ περὶ αὐτὰς φιλοθέως. Τούτων γὰρ ὅσαι καὶ φρεσὶν ἦσαν καὶ ἡλικίᾳ νεάζουσαι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ πρὸς ἡδονὰς εὐπερίτρε πτοι, δευτέρω χρήσασθαι γάμω κελεύει, βέλτιον ἠγησάμενος τὸ ἐν τῷ ἀσφαλεῖ ταπεινότερον τοῦ μὴ χωρίς φόβων ὑψηλοτέρου. Ταῖς μέντοι τὸν βίον σπουδαιοτέραις, καὶ ὅσαι τῶν ἄλλων ἀφηλικέστεραι καὶ μὴ ἔλαττον ἡ ἑξήκοντα ἔτη γεγονυται, ταύταις δὴ νηστείαις μὲν σχολάζειν καὶ προσευχαίς παραινεί, λουτρῶν δὲ ἀπέχεσθαι καὶ πότων, καὶ τῆς κατὰ τὴν ἐσθῆτα πολυτελείας. Οὐδὲ τοῦτο ἀκόσμητον καὶ τῆς κατὰ λόγον οἰκονομίας ἔρημον καταλείπει, ἀνδράσι λέγω καὶ γυναιξὶ τὰς εἰς τὴν ἱερὰν σύναξιν ἀπαντήσεις, ἀλλὰ διαιρεῖ κανταῦθα καλῶς, καὶ τοὺς μὲν νυκτὸς ὅτι πλείστους κελεύει φοιτᾷν, τὰς δὲ νυκτός μεν οἰκουροῖν, ἡμέρας δὲ κατὰ πολὺ τὸ πρόθυμον ἀπαντᾶν. Οὕτω ποιῶν καὶ ἔργοις ἑαυτὸν καὶ φροντίσι τοιαύταις ἐνασχολῶν, ἔσπευδε κατὰ 18 II Cor. 11, 28. PATROL. GR. CXIV. XXI.Oportet autem aliorum quoque meminisse, in quibus ille, lingua ejus tacente, erat occupatus, et quænam aggrediebatur opera. Cum considerassetimpensas Ecclesiæ, et invenisset earum plurimas nequaquam consumi in ea,quæ oportebat, eum quidem sistit sumptum, tanquam modum quempiam inconsideratum, et traducit ad usum vere pium et humanum: et cum peregrinis adificassel nosocomia is, qui Deo appropinquabat, efecit ut illuc etiam aduerent, quæ sunt necessaria: eis presbyteros præficiens valde pios et conjugii expertes, et medicos quoque probatissimos ad curam gerendam - grotorum. Erat autem hoc quoque ejus opus et cura non mediocris, nempe ordo viduarum. Nam cum eas vidisset præclarus non recte et ordine, sed prave se gerere, pulchre quidem dividit, non minus autem pie dispensat et administrat id,quod ad eas pertinebat. Quæcunque enim ex iis erant aetate juvenes, et ideo propens ad voluptates, jubet secundis uti nuptiis: melius esse arbitratus id, quod est in tuto, humile, quam sublime, quod non est sine metu. lis autem, quæ erant vitæ meDlioris, et ætalis aliis provectioris, ut quæ non essent natæ minus quam sexaginta annos, eis suadet ut vacent jejuniis et precibus: abstineant autem a lavacris et maxime conviviis,et a sumptuosis veslibus. Habes,studiose auditor,aliud quoque, cujus studio tenebatur,quod non est vile nec mediocre: nempe ad sacram synaxim adventum virorum et mulierum. Nam nec hoc quoque relinquit inordinatum,nec in periculum adductum, nec defectum dispensatione,quæ fit ex ratione. Sed hic quoque pulchre et tuto distribuit pro viribus: et viros

δ τὰς τοῦ ναοῦ πύλας πρῶτον ὑπανοῖξαι, Ιωάννου causa et vanæ gloriæ? Sed de his quidem satis: φιλοτιμήματα. Εν δὲ ὁ γενναῖος οὐ συνιέναι μόνον oratio autem deinceps reliqua ordine persequatur. ὀξυτατος τὰ μὴ τοῖς πολλοῖς ἔνδηλα τῶν Γραφών, Maximum ergo in hoc ponebat studium, ut assi εὐστόχως τε καταστοχάσασθαι τῆς τοῦ λέγοντος δια- due versaretur in oratione et meditatione, et reνοίας (καὶ τοῦτο δὴ τὸ τοῦ Σαλομῶντος, Ρήσεις rum honestarum doctrina et Dei laudatione. Sed γνῶναι σοφῶν καὶ αἰνίγματα), ἀλλὰ καὶ ἑρμηνεῦσαι neque communes negligebat congregationes,et ea, τὸ νοητὸν εὔληπτα καὶ διαφωτίσαι, καὶ τὸ τοῦ λόγου quæ tempus habent constitutum, utpote noctur δῆλον αὐτῷ καὶ τύφλῷ θέσθαι, τῶν ἐκ τοῦ παντὸς nam, et matutinam,et quæ fit vespere,glorificatioαἰῶνος εὐγλώττατός τε καὶ ἱκανώτατος. Τούτῳ πό- nem. Quinetiam contendebat Joannes noctu proθος μὲν ἦν καὶ πρὸς πάντας τοὺς σοφούς τε καὶ cedens alios prævenire, et templi portas primum μακαρίους ἄνδρας, προφήτας φημὶ καὶ ἀποστόλους, aperire. Hæc autem cujusmodi Erat enim egregius καὶ ὅσοις δὴ θιὰ πνεύματος ὁ λόγος προήχθη, ἀμέλει Joannes acutissimus, non solum ad intelligendas καὶ ὅσαι ὡραι τῶν βιβλίων αὐτῶν εἴχετο, καὶ τοῖς Scriptaras,quæ a valgo non possunt comprehendi, δήμασιν ἐνετρύφα, (τῷ γὰρ ὁμοίῳ, φασί, τὸ ὅμοιον). et ad dicti conjiciendam germane sententiam inΠαύλω δὲ τῷ κήρυκι καὶ προσετετήκει, καὶ ἱμέροις geniosissimus, et ut dicit Salomon s, ad cognoτισὶν ἀποῤῥήτοις αὐτῷ συνήπτετο, καὶ λόγοις τοῖς scenda dicta sapientum et anigmata, sed etiam ἐκείνου διέζη. Καὶ δῆλός ἐστι πολλαχῇ τῶν λόγων ad id, quod intellexerat, facile interpretandum et αὐτοῦ μεμνημένος, καὶ τοῦτο τροφὴν ἡδεῖαν ποιού- illustrandum, et ut dicitur, ad id vel cæco aperte μενος, καὶ τῆς ἐν αὐτῷ φλογὸς παραμύθιον. "Οθεν ostendendum, eorum, qui fuerunt ex omni saeculo, καὶ κατὰ τοὺς δριμεῖς ἐραστὰς καὶ πάνυ διακαῶς facundissimus et maxime idoneus. Ejus quidem ἔχοντας, καὶ ἡττῆσθαι τούτου ὁμολογεῖ καὶ δυσαπο erat magnus amor in omnes, qui cum eo, quod σπάστως ἔχειν· καὶ ὡς ἀλλαχοῦ μὲν αὐτῷ ἡ ὁρμὴ pii fuerunt ex Deo,etiam vitam egerunt: probeτου λόγου, τούτου δὲ εἰς μνήμην ἐλθόντι, καθάπερ tas, inquam, et apostolos, et quibus oratio per ὑπό τινων ἀλῶναι δεσμῶν, καὶ ἐπὶ πολὺ συνεῖναι spiritum promanavit: in eorum certe libris verφιλεῖν, καὶ μὴ ῥᾳδίως ἀπαλλαγῆναι δύνασθαι. Οὕτω sabatur assidue, et in eorum verbis maximam caπολὺς αὐτῷ καὶ ἀπόῤῥητος ὁ πρὸς Παῦλον πόθος, piebat voluptatem. Simile enim, ut aiunt, simili ὥστε ἀρμοζόντως εἰπεῖν, τοῦτο εἶναι Ιωάννη Παῦλον, delectatur. Paulo autem præconi totus adhæreὅπερ Παύλω Χριστὸς ἐτύγχανε, μᾶλλον δὲ καὶ scebat, et ineffabili quodam desiderio erat conΙωάννῃ κατὰ Παῦλον Χριστός· ἐπεὶ καὶ τοσοῦτοι junctus, et vivebat illius sermonibus. Nam aperte κἀκείνου διὰ Χριστὸν οἱ πρὸς Παύλον ἔρωτες. multis in locis verborum ejus meminit, idque magnas ducit esse delicias et interna flaminæ consolationem. Propter quam causam ille quoque similiter atque ii qui amant insane, et sunt valde inflammati, fatetur se ab eo esse superatum, et non posse ab eo divelli, et alicubi quidem in ipso impetu orationis, cum ille ei venisset in mentem, captus fuit veluti a quibusdam vinculis, et plurimum cum eo morari magnifacit, et non facile potest ab eo discedere. Tam magnus et tam ineffabilis fuit ejus amor in Paulum, ut qui sic dicit, vere dicat hoc Joanni esse Paulum, quod Paulo fuit Christus: imo vero Joanni quoque fuit Christus sicut Paulo. Nam tantus quoque illius propter Christum fuit amor in Paulum. ΚΒ΄. Τούτου ταῖς ἐπιστολαῖς ἐντυγχάνοντα τὸν μέγαν τοῦτον Ιωάννην φημὶ, καὶ μελέτην αὐτὰς ἐμμελῆ καὶ τροφὴν ἡδίστην ποιούμενον, ἀλλὰ καὶ, ὡς οἷόν τε, δι' αὐτῶν, οἷος τὴν ψυχὴν ὁ Παῦλος, και ταμαθεῖν γλιχόμενον ἔρως εἰσῆλθε τοῦ καὶ τὸν νοῦν ἐκφράσαι τὸν ἐν αὐταῖς, καὶ τὸ κάλλος καὶ βάθος, ὅπερ εἰσέτι τοῖς πολλοῖς ἄδηλον ἦν, ἐκκαλύψαι, Ἔργου τοιγαροῦν ἀψάμενος, καὶ πρὸς λέξιν ταύτας διερμηνεύων, ἐπδοιάζων πως καὶ ἀναδυόμενος καθ' ἑαυτὸν ἦν· καὶ τοῦτο δὲ πάντως ὑπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖν καὶ ἀρέσκειν ἀτεχνῶς βούλεσθαι. Τὸ δὲ ἀμφισβητούμενον οὕτως [ἴσ. τοῦτο ἦν, εἰ τῷ Παύλῳ κατὰ γνώμην ὁ πόνος, εἰ καλῶς ἐφικνούμενος ἐστι τῆς αὐτοῦ διανοίας, καὶ μὴ πόῤῥω τῆς ἀληθείας βάλλων καὶ τοῦ σκοποῦ. Τοῦτο κατὰ νοῦν στρέφοντι καὶ διαποροῦντι, μάλα τε τοῦ Θεοῦ δεομένῳ διασαφῆσαι αὐτῷ τὸ ἀμφιβαλλόμενον· οὐκ εἰς μακρὰν ἐπιλύεται τὸ ζητούμενον· καὶ ἡ λύσις καθαρά, καὶ μηδὲν ἔχουσα δυσμαθὲς ἢ ἀμφίδοξον, ὁ δὲ τρόπος θαυμαστὸς οἷος, Καὶ γὰρ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας ἐστὶ καὶ τῶν ὁδῶν δ 33 Prov. 1, 6. δ G XXII. Cum ejus autem Epistolas legeret hic ma gnus Joannes, et in earum convenienti meditatione magnum studium poneret, quinetiam quoad ejus fieri posset,qualis esset animus Pauli,scire cuperet,eum subiit desiderium earum explicandi intelligentiam,et efficiendi, ut perveniri posset ad ejus profundum, quod a multis nondum recte cognoscebatur. Rem itaque aggressus, et illas ad verbum interpretans,apud se quodammodo dubitabat et differebat. Id autem ex eo oriebatur,quod illum valde diligeret, et ei vellet omnino placere.Id vero, de quo dubitabat, erat, num Paulo gratus esset ejus labor; an recte assequeretur mentem ejus, quem diligebat, et num longe a veritate abesset et a scopo, Hoc cum in mente versaret et dubitaret, et Deum valde rogaret, ut id, de quo dubitabat, ei notum feret,non diu abfuit solutio. Modus autem qualis? Est enim revera Duo dignus et illius sapientia. Sed est attendendum. Habet enim varium quiddam et admirabile. Vir quidam, qui magistratum gesserat η

et erat mundi splendore insignis, invido oculo ἄξιος. ᾿Ανήρ τις τῶν ἐν τέλει καὶ τῇ κατὰ κόσμον conspectus et per calumniam delatus ad imperato- περιφανεία διάσημος υπό του βασκάνῳ θεαθείς ύψο rem (o acerbam invidiam et inimici improbita- θαλμῷ, καὶ εἰς βασιλές διαβληθεὶς, (φοῦ τοῦ πικρό, (φεύ tem), a regia simul et honore expellitur. Cum autem φθόνου καὶ τῆς του ἐχθροῦ μοχθηρίας 1) των βασι vidisset se magna laborare inopia ejus, qui esset λείων ἄμα καὶ τῆς τιμῆς ἀπελαύνεται. Ὡς δὲ καὶ πολopem laturus,intelligens se esse infelicem et domi- λὴν ἑώρα τοῦ βοηθήσοντος ἐρημίαν, συνεὶς ὅτι num habere adversum, et se ideo nemini curæ fa- δυστυχῶν οὕτω καὶ ἀντίξουν τὸν καιρὸν ἔχων, οὐδενί turum,quoniam amicos nihil esse dicit tragwdia, si ἑτέρῳ φροντίδος ὀφθείη ἄξιος, ὅτι μὴ τῇ μακαρία sit infelix quispiam,præterquam beat illi animæ, ἐκείνῃ ψυχῇ καὶ συμπάσχειν τοῖς τοιούτοις προοι et quæ hujusmodi casuum moveri solet misericor- μουμένῃ, καὶ ὡς οὐκ ἄλλῳ τὸ πρὸς βασιλέα παρέ dia: et nulli alii similiter atque illi, libere loqui σιάσασθαι οὔθ᾽ ὁ τρόπος, οὔτ᾽ αὐτὸ τὸ ἀξίωμα δίδωσιν apud imperatorem,neque largiri mores, nec ipsam ὡς ἐκείνῳ, αἰτεῖται διὰ μέσου τινὸς τῷ μακαρίῳ πρὸς dignitatem: petit per aliquem intermedium,venire ὄψιν ἐλθεῖν. Τὸν δὲ μαθόντα νυκτὸς ἐπιτρέψαι τὴν in beati conspectum. Quod cum rescivisset, noctu ἄφιξιν, ὡς τῆς ἡμέρας οὐκ ἀσφαλῆ τὴν ὁμιλίαν αὐτῷ permisit ut veniret, utpote quod interdiu non futu- θησομένης· ἐπιτρέψαι δὲ καὶ τῷ θεραπευτῇ Πρόκλῳ rum esset tulum alloqui. Jussit autem Dei cultori εἰς τουτο αὐτῷ [σ. αὐτὸ] τεταγμένῳ, ἐπειδὰν ὁ Proclo,qui erat ad hoc constitutus, ut cum venis- ἀνὴρ ἀφίκοιτο, εὔθετον αὐτῷ διαθέσθαι τὴν πρὸς set,ad eum facilem illi præberet aditum Sed αὐτὸν εἴσοδον. ᾿Αλλὰ προσεκτέον τοῖς λεγομένης enim rursus est attendendum,afferet enim oratio ἱκανὸς γὰρ ὁ λόγος ἡδονὴν ἐνθεῖναι ταῖς ἀκοπῖς μετά voluptatem simul cum admiratione. θαύματος. XXIII.Cum enim ille venisset et esset portas in- ΚΓ'. Ος γὰρ ἐκεῖνος ἀφίκετο καὶ εἴσω θυρῶν ἦν, ὁ gressus,vadit Proclus annuntiatum. Cum autem jam Πρόκλος άπεισι προσαγγείλαι. Καὶ κοιτῶνι δὲ προσaccessisset ad cubiculum, in quo labori magnus ελθών, ἔνθα σχολάζων ὁ μέγας πόνου είχετο, καὶ τῇ vacabal Joannes, et attentus erat interpretatioui, Ερμηνεία προσκεκυφὼς ἦν, ἐν χρῷ θυρῶν τε τὸν ostio statim admovens oculos,et ut licebat per fo- ὀφθαλμὸν προσπελάσας καὶ δι᾽ ὑπῆς, ὡς ἐγχωρούν ramen aspiciens,videt Joannem, qui pergebat qui- ἦν διαβλέψας, ὁρᾷ τὸν Ἰωάννην ἐχόμενον μὲν τοῦ dem scribere, et in eo erat diligenter occupatus, γράφειν, καὶ αὐτῷ προσπονούμενον· ἄνδρα δέ τινα virum autem quemdam, capite calvum, qualis est φαλακρόν, οἷον αἱ εἰκόνες τὸν Ελισσαῖον ἔχουσι, Elisai effigies, cui densa quidem erat promissa πλατὺ τὸ γένειον καθειμένον ἐπὶ τῶν ὤμων ἡρέμα barba super humeros sensim cum beato congredi, τῷ μακαρίῳ προσμίξαντα, καὶ πρὸς οὓς ἐκείνῳ et cum illo loqui in aurem. Hæc cum vidisset Pro- διαλεγόμενον. Ταῦτα ἐδόντα τὸν Πρόκλον, ἔξωθεν clus, existimabat aliquem, se non sentiente, esse τινα οἰηθῆναι παρὰ τὴν αὐτοῦ αἴσθησιν προσελθεῖν, ingressum, et ipsum esse, qui cum sancto loqueba- καὶ αὐτὸν εἶναι τὸν τῷ ἁγίῳ διομιλούμενον. Γνωρίσας tur. Cum itaque illi significasset id quod fuerat τοιγαροῦν ὁ ὑπείληφε, τῷ ἀνδρὶ προσμένειν κελεύσι. suspicatus, rogabat ut exspectaret. Cum autem ὡς δὲ πολὺ τὸ μεταξὺ ἦν, καὶ ὁ προσδοκώμενος έξο multum intercessisset temporis, et is, cujus præsto - ελθεῖν οὔπω παρῆν, ἔπεισι πάλιν ὁ Πρόκλος, labatur exitum,nondum adesset, rursus vadit Pro - ἀνθρώπου πρὸς τοῦτο διαναγκάσαντος, εἰ τὴν ὁμιλία, clus,eum urgente homine,ut si vidisset cessare col- παυομένην ἴδοι, προσαγγεῖλαι τῷ μακαρίῳ. ὡς δὲ loquium, slatim annuntiaret. Cum vero ille rursus καὶ αὖθις διὰ τῆς ὁπῆς εἰσβλέψας ἑώρα προσεκτικὴν per foramen aspiciens, vidisset esse attentam et εἰσέτι καὶ διεγρηγορυίαν τὴν ἔντευξιν, ἄκαιρον εἶναι seriam collocutionem,importunum et impudens esse καὶ ἰταμὸν ἡγησάμενος οὕτως ἔχοντα διακόψαι τὸν arbitratus interpellare orationem, revertens dubi- λόγον, ἐπανιών αὖθις διηπορεῖτο τίς τε εἴη ὁ λέγων, tabat quisnam esset qui loquebatur, et quonam καὶ πῶς εἰσέλθοι, μὴ αὐτῷ πρότερον ἀγγελθέν. Βραχύ modo esset ingressus,cum non fuisset ei prius an- τοίνυν ἐπισχὼν ἔπεισι πάλιν, καὶ ὁμοίως ἰδὼν ἀτενή nuntiatum. Cum autem parum substitisset, vadit καὶ ἔτι γινομένην τὴν ὁμιλίαν, ἐπεὶ καὶ τὸ ξύλον ἤδη rursus, et cum rursus vidisset tam diligentem et κρουσθὲν εἰς τὴν σύναξιν παρεκάλει, προσελθὼν τῷ tam seriam collocutionem,lignum vero jam pulsa- Ο άνθρώπῳ, ἀνομίλητα τοῦ λοιποῦ τὰ πρὸς αὐτὸν εἶναι tum vocaret ad congregationem,accedens ad homi- λέγει μέχρι τέλους τῆς τοῦ ὄρθρου δοξολογίας, καὶ nem,dixit eum de catero non posse ipsum conve- εὐθὺς ἐκπέμπει διακελευσάμενος εἰς τὴν ὑστεραίαν nire usque ad finem matutinæ glorificationis: et ἐπανελθεῖν. Ἦκε τοιγαροῦν ὁ ἄνθρωπος, καὶ ὁ Πρόprotinus eum emittit, jubens eum redire postridie κλος μελλήσας οὐδὲν ἀπεῖσι, καὶ τὰ αὐτὰ παλιν ὁρᾷ, Venit itaque homo ille, et Proclus statim vadit nihil μηδὲν ὑπενδούσης τῆς ὁμιλίας. Διὰ ταῦτα οὖν καὶ cunctatus, et eadem rursus vidit, nihil cessante illa τι τὴν ὑπόμνησιν μὴ θαῤῥήσας, ἐπάνεισι λυπηρῷ collocutione. Propterea ergo non ausus illum adhuc λυπηρὸς τῷ ἀνδρὶ φανεῖς, καὶ ἐγκαλεῖσθαι νομισθείς admonere, revertitur, tristis tristi vero apparens,et δίκαιος, ὅτι ἀνθρώπῳ ἀνθρωπίνοις ἐμπεσόντι κρο qui hoc nomine merito esset accusandus, quod ho- κοῖς, καὶ καιροῦ βαρύτητι χρησαμένῳ μὴ χρηστὸς mini,qui in mala talia inciderat, et tam grave tem- φαίνοιτο, μηδὲ τὰ δυνατά συναιρόμενος, ἀλλ᾽ ἑτέροις Vide de hac historia Damascenum De imag. orat. 1: Leonem August. et cæteros.

χαρίζεται μᾶλλον, τὴν εἰς τὸν μέγαν εἴσοδον αὐτὸν pus erat perpessus, non se benignum præbuisset, ταῖς ἀναβολαῖς κατατρίβων. Εκείνου δὲ διαβεβαι- neque quam poterat opem ferre, ei tulisset:sed aliis ούντος οὐδὲν εἶναι τοιοῦτιν, ἀλλὰ παρὰ πᾶσαν αὐτοῦ potius ad magnum Joannem præbens aditum,dilaαἴσθησιν τε καὶ γνῶσιν τοῦτο συμβαίνειν, ὡς ἤδη tionibus eum sic protelaret. Proclo autem affirπολὺ μὲν τῆς νυκτὸς ἤνυστο, μηδὲν δὲ ἡ ἔντευξις ὑπ- mante, nihil esse hujusmodi: sed se non sentiente ελλάττοντο, πάλιν τὸ ξύλον κρουσθὲν, λύπης (φεῦ!) καὶ nec sciente hoc accidisse, cum jam magna pars βαρυθυμίας μεστὸν τὸν ἄνθρωπον ἀποπέμπει, οὐ noctis esset transacta, nequaquam autem minuereμὴν ὥστε καὶ ἀπογνῶναι τὴν εἰσαύθις ἐπάνοδον. Τῷ tur illa collocutio, lignum rursus pulsatum,plenum δὲ Πρόκλῳ θαυμάζειν μὲν ἀτεχνῶς ἐπῄει· ἐγκαλεῖν dolore et animi ægritudine amandat hominem,non δὲ παρὴν οὐδενί, ἑαυτῷ δὲ μέμφεσθαι μᾶλλον, ὡς tamen ita, ut futuri reditus spem abjiceret.Proclo παρὰ τὴν αὐτοῦ ἀμέλειαν τοῦτο συμβαίνον. Διὰ ταῦτα vero admirari quidem, ut par erat, veniebat in καὶ συνθήκας ἑαυτῷ τίθησι πάνω βεβαία; μὴ προσ- mentem,sed neminem habebat,quem reprehendeἐσθαι τροφήν, μὴ ὕπνῳ εἶξαι, μὴ βραχὺ τῶν θυρῶν ret: sed de se potius querebatur, ut qui sua negliἀποστῆναι, ἕως αὐτῷ γένοιτο ἢ τῷ ἀνθρώπῳ πρώτην gentia hoc putaret accidere. Quamobrem apud se θέσθαι τὴν εἴσοδον, ἢ μαθεῖν τίς εἴη ὁ καὶ ταῖς προ- omnino constituit, non cibum sumere, non somno λαβούσαις τὴν εἰσαγωγὴν ὑποκλέψας· ὡς δὲ οὕτω ne nimium quidem cedere, neque a foribus omnino περὶ θυρῶν ἦν ὄμμασί γε καὶ ὡσὶν ἐστῶσι καὶ ὅλῳ discedere, donec vel ipse primus homini darel προσέχων τῷ νῷ, τρίτη, μὲν αὕτη νύξ ἦν, καὶ ὁ aditum: ut saltem sciret,quisnam is sit, qui præceἄνθρωπος ἤδη παρῆν. Εὐθὺς οὖν ὁ Πρόκλος ἀπαντή- dentibus diebus clanculum fuit ingressus. Cum au325, θάρσει, ἔφη· ἀκριβῆς γὰρ ἐγὼ σοι τὰ νῦν φύ- tem arrectis oculis et auribus staret pro foribus, et λαξ, καὶ οὐδεὶς εἰς δεῦρο πρὸς τὸν μέγαν εἰσέλθοι, totum animum adhiberet, hac quidem erat box terἀλλὰ πρῶτός τε καὶ μόνος αὐτὸς εἰσελεύσῃ, καὶ tia, et homo jam aderat. Statim ergo Proclus ei κατὰ σχολὴν ἐντεύξη, καθώς σοι βούλημα. Τοῦτο factus obviam: Esto, inquit, bono animo: ego εἰπὼν ἔπεισι διὰ τάχους, καὶ τῇ ὀπῇ τὸν ὀφθαλμὸν enim modo tibi fui custos diligens, neque ullus προσβαλών, καὶ πάλιν ὅμοια τοῖς προτέροις ἰδὼν, τὸν hucusque ad magnum ingressus fuit,sed tibi primo μὲν τὸ στόμα θατέρᾳ τῶν ἀκινῶν παραβάλλοντα, και et soli ad eum erit ingrediendum, et eum per otium ὡς ἀπόῤῥητά τινα διαψιθυρίζοντα, τὸν δὲ χάρτην convenies,quantum voles. Hoc cum dixisset,accedit μεταχειρίζοντα καὶ ἐοικότα γράφειν τὰ εἰσηγούμενα, quamprimum, et cum foramini oculum admovisσυνῆκεν ὁ Πρόκλος οὐκ ἀθεεὶ τήνδε τὴν ὄψιν γίνε- set, et vidisset similia prioribus,illum quidem os σθαι, οὔτε μὴν εἶναι ἀνθρώπειόν τι τὸ φαινόμενον, admoventem alteri ex auribus,et tanquam arcanum αλλά θεῖόν τι χρῆμα καὶ κρεῖττον ἢ κατ' ἄνθρωπον. quodpiam ei communicantem et submurmuranή Επιστραφείς τοίνυν, ῎Απιθι, τῷ ἀνθρώπῳ φησί, καὶ tem: hunc autem chartam habentem in manibus, καθ᾿ ἑαυτὸν μένε τοῦ Θεοῦ δεόμενος. Εἰκὸς γάρ σου et qui videbatur scriptis mandare ea, quæ dictaκαὶ ἀβούλητον αὐτῷ τὴν εἴσοδον εἶναι, καὶ παρὰ bantur, intellexit Proclus non sine Dei numine habc τοῦτο κωλύεσθαι. Επεί βέβαιον κείσθω σοι τούτο τοῦτο Geri visionem, neque humanum quidpiam esse, καὶ ἀναμφίλογον, μηδένα [σ. μηδενός] τῶν περι- quod apparebat, sed rem divinam et quæ sit supra κειμένων σῶμα, ἀλλὰ θειοτέραν τινα καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς hominem.Conversus ergo, homini dixit: Abi, et εἶναι τὴν ὁμιλίαν. Ἔχει γὰρ καὶ αὖθις ὁμοίως, ὡς mane apud te, Deum rogans. Consentaneum enim αἱ προλαβοῦσαι δύο νύχτες μοι ἔδειξαν. Καὶ ὁ μὲν est eum nolle, ut tu ingrediaris, et te ideo prohiοὕτως ἀπῄει λύπῃ δεινῇ κάτοχος καὶ ἀπορίας κατά- beri. Hoc enim pro certo habeas, nullius omnino πλεως. Ημέρας δὲ ἤδη γενομένης, μνήμη τὸν μακά- ex iis qui sunt corporati,sed diviniorem quamdam ριον ὑπελθοῦσα μετακαλέσασθαι τὸν Πρόκλον ποιεῖ· et quæ est supra nos, esse sermonicationem.Habet Καὶ ποῦ, φησίν, ὁ πρὸ τῆσδε της τρίτης ὡς ἡμᾶς enim rursus se similiter, sicut duæ præcedentes ἐλθεῖν ἀξιώσας, καὶ τοῦτο παρ᾽ ἡμῶν λαβὼν κατὰ nocte jam mihi ostenderunt. Et ille quidem sic θέλησιν; Ὁ δὲ τρίτον, ἔφη, τῶν τριῶν ἐφεξῆς νu- abiit, gravi dolore oppressus, et plenus dubitatione. κτῶν παρεγένετο, καὶ παρέτεινε προσμένων εἰς Cum autem jam esset dies (neque enim sivit ille ὄρθρον. 'Αλλ᾽ ἐπεὶ ἔτυχεν ἕτερον ὁμιλεῖν σοι, αὔθαδες bonus conturbatum animum sic manere absque conἐνομίσθη προσελθόντας ἐγκοπὴν δοῦναι τῷ λόγῳ. solatione) recordatus sanctus, jubet accersiri ProΤὸν δὲ θαυμάσαντα, καὶ τίς, φάναι, ὁ προσελθὼν clum, et, Ubi est ille,inquit, qui tribus ante dieνυκτός μοι καὶ ὁμιλήσας; Εἶτα τὸν Πρόκλον, τούτῳ bus ad nos cupiebat accederet Quod quidem a nobis ἐοικώς, εἰπεῖν, ὁ προσομιλῶν σοι, δείξαντα ἐπὶ τῆς haud gravate impetravit. Ille autem, Ter, inquit, εἰκόνος τον Παύλον, ἥτις τῷ ᾿Ιωάννῃ πρὸ ὀφθαλμῶν tribus deinceps noctibus accessit, et permansit ἵστατο, καὶ ἦν συνεχῶς εἰώθει προσβλέπειν· ὃς καὶ usque ad matutinum. Sed quoniam alius tecum loδιεφαίνετο καθημένῳ σοι, φησί, καὶ τῇ Γραφῇ προσ- quebatur, existimavimus futurum esse nimiæ arroκειμένῳ ἠρέμα τοῖς ώμοις ἐπικλινόμενος, καὶ πρὸς gantia, si accedentes interrumperemus tuam col τὸ οἷς ὁμιλῶν (ὡς δὲ ἐμὲ οἴεσθαι) καὶ αὐτὸς ἐκεῖνος locutionem. Is autem admiratus, Ει quis, inquit, ταῖς ἀληθείαις ἐστίν. Εγνω τοιγαροῦν ὁ μέγας noctu ad nos accesserit, et quis nos convenerit? ἐπήκοον αὐτοῦ γενέσθαι τὸ θεῖον, ἐφ᾽ οἷς ἐζήτει μα- Deinde Proclus, Est quidem, inquit, omnino mihi θεῖν, εἰ κατὰ νοῦν τῷ ᾿Αποστόλῳ τῶν ἐπιστολῶν ἡ ἐξ- ignotus: qui autem te alloquebatur, inquit, erat

χαρίζεται μᾶλλον, τὴν εἰς τὸν μέγαν εἴσοδον αὐτὸν pus erat perpessus, non se benignum præbuisset, ταῖς ἀναβολαῖς κατατρίβων. Εκείνου δὲ διαβεβαι- neque quam poterat opem ferre, ei tulisset:sed aliis ούντος οὐδὲν εἶναι τοιοῦτιν, ἀλλὰ παρὰ πᾶσαν αὐτοῦ potius ad magnum Joannem præbens aditum,dilaαἴσθησιν τε καὶ γνῶσιν τοῦτο συμβαίνειν, ὡς ἤδη tionibus eum sic protelaret. Proclo autem affirπολὺ μὲν τῆς νυκτὸς ἤνυστο, μηδὲν δὲ ἡ ἔντευξις ὑπ- mante, nihil esse hujusmodi: sed se non sentiente ελλάττοντο, πάλιν τὸ ξύλον κρουσθὲν, λύπης (φεῦ!) καὶ nec sciente hoc accidisse, cum jam magna pars βαρυθυμίας μεστὸν τὸν ἄνθρωπον ἀποπέμπει, οὐ noctis esset transacta, nequaquam autem minuereμὴν ὥστε καὶ ἀπογνῶναι τὴν εἰσαύθις ἐπάνοδον. Τῷ tur illa collocutio, lignum rursus pulsatum,plenum δὲ Πρόκλῳ θαυμάζειν μὲν ἀτεχνῶς ἐπῄει· ἐγκαλεῖν dolore et animi ægritudine amandat hominem,non δὲ παρὴν οὐδενί, ἑαυτῷ δὲ μέμφεσθαι μᾶλλον, ὡς tamen ita, ut futuri reditus spem abjiceret.Proclo παρὰ τὴν αὐτοῦ ἀμέλειαν τοῦτο συμβαίνον. Διὰ ταῦτα vero admirari quidem, ut par erat, veniebat in καὶ συνθήκας ἑαυτῷ τίθησι πάνω βεβαία; μὴ προσ- mentem,sed neminem habebat,quem reprehendeἐσθαι τροφήν, μὴ ὕπνῳ εἶξαι, μὴ βραχὺ τῶν θυρῶν ret: sed de se potius querebatur, ut qui sua negliἀποστῆναι, ἕως αὐτῷ γένοιτο ἢ τῷ ἀνθρώπῳ πρώτην gentia hoc putaret accidere. Quamobrem apud se θέσθαι τὴν εἴσοδον, ἢ μαθεῖν τίς εἴη ὁ καὶ ταῖς προ- omnino constituit, non cibum sumere, non somno λαβούσαις τὴν εἰσαγωγὴν ὑποκλέψας· ὡς δὲ οὕτω ne nimium quidem cedere, neque a foribus omnino περὶ θυρῶν ἦν ὄμμασί γε καὶ ὡσὶν ἐστῶσι καὶ ὅλῳ discedere, donec vel ipse primus homini darel προσέχων τῷ νῷ, τρίτη, μὲν αὕτη νύξ ἦν, καὶ ὁ aditum: ut saltem sciret,quisnam is sit, qui præceἄνθρωπος ἤδη παρῆν. Εὐθὺς οὖν ὁ Πρόκλος ἀπαντή- dentibus diebus clanculum fuit ingressus. Cum au325, θάρσει, ἔφη· ἀκριβῆς γὰρ ἐγὼ σοι τὰ νῦν φύ- tem arrectis oculis et auribus staret pro foribus, et λαξ, καὶ οὐδεὶς εἰς δεῦρο πρὸς τὸν μέγαν εἰσέλθοι, totum animum adhiberet, hac quidem erat box terἀλλὰ πρῶτός τε καὶ μόνος αὐτὸς εἰσελεύσῃ, καὶ tia, et homo jam aderat. Statim ergo Proclus ei κατὰ σχολὴν ἐντεύξη, καθώς σοι βούλημα. Τοῦτο factus obviam: Esto, inquit, bono animo: ego εἰπὼν ἔπεισι διὰ τάχους, καὶ τῇ ὀπῇ τὸν ὀφθαλμὸν enim modo tibi fui custos diligens, neque ullus προσβαλών, καὶ πάλιν ὅμοια τοῖς προτέροις ἰδὼν, τὸν hucusque ad magnum ingressus fuit,sed tibi primo μὲν τὸ στόμα θατέρᾳ τῶν ἀκινῶν παραβάλλοντα, και et soli ad eum erit ingrediendum, et eum per otium ὡς ἀπόῤῥητά τινα διαψιθυρίζοντα, τὸν δὲ χάρτην convenies,quantum voles. Hoc cum dixisset,accedit μεταχειρίζοντα καὶ ἐοικότα γράφειν τὰ εἰσηγούμενα, quamprimum, et cum foramini oculum admovisσυνῆκεν ὁ Πρόκλος οὐκ ἀθεεὶ τήνδε τὴν ὄψιν γίνε- set, et vidisset similia prioribus,illum quidem os σθαι, οὔτε μὴν εἶναι ἀνθρώπειόν τι τὸ φαινόμενον, admoventem alteri ex auribus,et tanquam arcanum αλλά θεῖόν τι χρῆμα καὶ κρεῖττον ἢ κατ' ἄνθρωπον. quodpiam ei communicantem et submurmuranή Επιστραφείς τοίνυν, ῎Απιθι, τῷ ἀνθρώπῳ φησί, καὶ tem: hunc autem chartam habentem in manibus, καθ᾿ ἑαυτὸν μένε τοῦ Θεοῦ δεόμενος. Εἰκὸς γάρ σου et qui videbatur scriptis mandare ea, quæ dictaκαὶ ἀβούλητον αὐτῷ τὴν εἴσοδον εἶναι, καὶ παρὰ bantur, intellexit Proclus non sine Dei numine habc τοῦτο κωλύεσθαι. Επεί βέβαιον κείσθω σοι τούτο τοῦτο Geri visionem, neque humanum quidpiam esse, καὶ ἀναμφίλογον, μηδένα [σ. μηδενός] τῶν περι- quod apparebat, sed rem divinam et quæ sit supra κειμένων σῶμα, ἀλλὰ θειοτέραν τινα καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς hominem.Conversus ergo, homini dixit: Abi, et εἶναι τὴν ὁμιλίαν. Ἔχει γὰρ καὶ αὖθις ὁμοίως, ὡς mane apud te, Deum rogans. Consentaneum enim αἱ προλαβοῦσαι δύο νύχτες μοι ἔδειξαν. Καὶ ὁ μὲν est eum nolle, ut tu ingrediaris, et te ideo prohiοὕτως ἀπῄει λύπῃ δεινῇ κάτοχος καὶ ἀπορίας κατά- beri. Hoc enim pro certo habeas, nullius omnino πλεως. Ημέρας δὲ ἤδη γενομένης, μνήμη τὸν μακά- ex iis qui sunt corporati,sed diviniorem quamdam ριον ὑπελθοῦσα μετακαλέσασθαι τὸν Πρόκλον ποιεῖ· et quæ est supra nos, esse sermonicationem.Habet Καὶ ποῦ, φησίν, ὁ πρὸ τῆσδε της τρίτης ὡς ἡμᾶς enim rursus se similiter, sicut duæ præcedentes ἐλθεῖν ἀξιώσας, καὶ τοῦτο παρ᾽ ἡμῶν λαβὼν κατὰ nocte jam mihi ostenderunt. Et ille quidem sic θέλησιν; Ὁ δὲ τρίτον, ἔφη, τῶν τριῶν ἐφεξῆς νu- abiit, gravi dolore oppressus, et plenus dubitatione. κτῶν παρεγένετο, καὶ παρέτεινε προσμένων εἰς Cum autem jam esset dies (neque enim sivit ille ὄρθρον. 'Αλλ᾽ ἐπεὶ ἔτυχεν ἕτερον ὁμιλεῖν σοι, αὔθαδες bonus conturbatum animum sic manere absque conἐνομίσθη προσελθόντας ἐγκοπὴν δοῦναι τῷ λόγῳ. solatione) recordatus sanctus, jubet accersiri ProΤὸν δὲ θαυμάσαντα, καὶ τίς, φάναι, ὁ προσελθὼν clum, et, Ubi est ille,inquit, qui tribus ante dieνυκτός μοι καὶ ὁμιλήσας; Εἶτα τὸν Πρόκλον, τούτῳ bus ad nos cupiebat accederet Quod quidem a nobis ἐοικώς, εἰπεῖν, ὁ προσομιλῶν σοι, δείξαντα ἐπὶ τῆς haud gravate impetravit. Ille autem, Ter, inquit, εἰκόνος τον Παύλον, ἥτις τῷ ᾿Ιωάννῃ πρὸ ὀφθαλμῶν tribus deinceps noctibus accessit, et permansit ἵστατο, καὶ ἦν συνεχῶς εἰώθει προσβλέπειν· ὃς καὶ usque ad matutinum. Sed quoniam alius tecum loδιεφαίνετο καθημένῳ σοι, φησί, καὶ τῇ Γραφῇ προσ- quebatur, existimavimus futurum esse nimiæ arroκειμένῳ ἠρέμα τοῖς ώμοις ἐπικλινόμενος, καὶ πρὸς gantia, si accedentes interrumperemus tuam col τὸ οἷς ὁμιλῶν (ὡς δὲ ἐμὲ οἴεσθαι) καὶ αὐτὸς ἐκεῖνος locutionem. Is autem admiratus, Ει quis, inquit, ταῖς ἀληθείαις ἐστίν. Εγνω τοιγαροῦν ὁ μέγας noctu ad nos accesserit, et quis nos convenerit? ἐπήκοον αὐτοῦ γενέσθαι τὸ θεῖον, ἐφ᾽ οἷς ἐζήτει μα- Deinde Proclus, Est quidem, inquit, omnino mihi θεῖν, εἰ κατὰ νοῦν τῷ ᾿Αποστόλῳ τῶν ἐπιστολῶν ἡ ἐξ- ignotus: qui autem te alloquebatur, inquit, erat

γως ἔχοντα, τοῦτο μὲν ἀρπαγαῖς καὶ πλεονεξίαις, ut ii vitam suam corrigerent,quæ male et nequiter τοῦτο δὲ καὶ ἄλλοις πάθεσιν ἀνηκέστοις οὐκέτι φο- se habebat: partim quidem rapina et avaritia, parρητὸς ἦν, ἀλλὰ βαρὺς τὴν γλῶτταν καὶ δηκτικὸς καὶ tim autem aliis quoque affectionibus et vitiis maxiφανερῶς δυσχρηστος, οὐ παρὰ τὴν οἰκείαν φύσιν, mis, non erat amplius tolerabilis:sed lingua acerἀλλὰ παρὰ τὸ τῶν ἐλεγχομένων κακόηθες· συνήρατο bus et mordax,et plane non ferendus non sua naδὲ καί τις αἰτία τοῖς μάτην αὐτῷ δι' ἔχθρας γίνεσθαι tura (quomodo enim,qui vel melle erat dulcior?) βουλομένοις. sed ex morbo et malignitate eorum, qui reprehendebantur. Porro autem quædam etiam causa opem tulit iis, qui temere volebant ei esse inimici. ΚΕ΄. Εὐτρόπιος γὰρ ὁ τοῦ βασιλικοῦ τότε κοιτῶνος XXV.Eutropius eniin, qui tunc præerat cubiculo προεστηκώς, ἐπ' ἐξουσίας χρήσασθαι τῷ θυμῷ κατά imperatoris, volens suo arbitratu iram exercere in τινων προσκεκρουκότων μὲν αὐτῷ, τῇ ᾿Εκκλησίᾳ δὲ quosdam,qui eum quidem offendebant, ad ecclesiam προσπεφευγότων βουλόμενος, νόμον τὸ ἑαυτοῦ πά- autem confugerant, pro lege habet suam animi perθας ποιεῖ, καὶ πείθει βασιλέα νομοθετῆσαι μὴ ἐξεῖναί turbationem: et imperatori persuadet, ut legem τισι τῶν αἰτίαν ἐχόντων προσφεύγειν τῇ Ἐκκλησίᾳ, ferat, non licere ulli reo confugere ad ecclesiam: ἢ προσφεύγοντας ἐξεῖναι κατὰ πᾶσαν ἄδειαν αὐτοὺς aut si confugiant, licere eos secure expellere. Hæc ἐξωθέτ». Ταῦτα ἐκεῖνος σπουδάζων ἠγνόει, καθ' έχυ- ille studens statuere, ignorabat se gladium in se τοῦ τὴν μάχαιραν ἀκονῶν, καὶ ἑαυτῷ νομοθετῶν τὸ ipsum acuere, et legem ferre de venia ei non danda ἀσύγγνωστον, πηγήν τε ἀποφράττων καὶ λιμένα et portum claudere, quo ipse magis opus erat haκλείων, ὧν μᾶλλον τῶν ἄλλων αὐτὸς δεήσεται. Ἡ biturus,quam alii. Divina enim justitia, etsi magna γὰρ θεία δίκη, καίτοι μέλλειν ὡς τὰ πολλὰ πεφυκυία ex parte soleat diferre, sequens leges benignitatis, καὶ βραδέως ἐπιέναι τοῖς ἁμαρτάνουσιν, ἀλλὰ τούτῳ et quod quæral penitentiam: at in hoc quidem γε καλῶς ποιοῦσα κατὰ πόδας ἐπέστη. Καὶ γὰρ certe recte faciens, eum invasit evestigio. Etenim ἐκεῖνος μετ᾿ οὐ πολὺ τὸ μέσον, προσκρούσας τῷ ille non multo interjecto tempore cum offendisset βασιλεῖ μόνον ἔγνω τὴν ἐκκλησίαν βοήθειαν, καὶ imperatorem, solam ecclesiam,quam affecerat inπροσφυγών έκεῖσε καὶ ταύτης ὡς ἱερᾶς ἀγκύρας juria,agnovit auxilium, et ad eam confugiens ἐπιλαβόμενος, παρ' αὐτῆς ὁ ἄφρων ἐζήτει τὴν των et tanquam sacram ancoram apprehendens, ab ea τηρίαν, ἢν ἑτέρους ὁμοίως ἔχοντας ἐκώλυε σώζειν. quærebat salutem, quam ipse stulte servare proΤίς ἄρα νοῦν ἔχων καὶ καιρὸν χρηστότητος καὶ δι- hibuerat. Quis ergo sanæ mentis et sciens benigniκαιοσύνης εἰδὼς, ἐλέους αὐτὸν ἄξιον ἔκείνεν ἂν; lalis tempus et justitiæ, eum judicaverit dignum οὐκοῦν οὐδὲ ὁ μέγας τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, καὶ εἰδὼς misericordia, qui, ut dicitur, captus erat suis penνέμειν τε ἔλεον ἐφ᾽ οἷς δεῖ, καὶ οἶκτον ἐπέχειν ὅτε nis,et bos ex se præbebat flagellum? Nec ergo ille δεῖ, καὶ ἀναβάλλεσθαι την συμπάθειαν. Ηδει γὰρ magnus homo Dei,qui et sciebat misericordiam triεἰς τοῦτο φέρειν καὶ τὸ τοῦ θείου, φημί, Ησαίου, buere ubi oportet, et sustinere quando oportet, et τὸ εἰς σταθμοὺς καὶ μέτρα κεῖσθαι παρὰ Θεῷ τὸν liferre commiserationem. Sciebat enim eo aperte ἔλεον. Αὐτοῦ τοιγαροῦν πρὸς τῷ θυσιαστηρίῳ κειμέ- spectare illud divini Isaiæ 25: In stateris et mensuνου, καὶ μόνον οὐκ ἐκθανεῖν ὑπὸ τοῦ φόβου μέλλον- ris silam esse apud Deum justitiam. Cum is ergo τος, οὗτος ζηλώσας ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας, ἣν ἑώρα jaceret ad aram, et timore prope esset moriturus. πάντως ὑπὸ τῶν ἐκείνου νόμων ἐξυρισμένην, τοῦ hic vir divinus zelo motus pro Ecclesia,quam omκαιροῦ πρὸς τοῦτο καλοῦντος, ἀναβὰς ἐπ' ὀκριβάνο nino videbat fuisse afectam contumelia ab illius τος, ὥστε πᾶσι γενέσθαι καταφανής, ἤλεγχέ τε αὐτὸν legibus,ad id vocante occasione,conscendens sugἐπικαίρως, καὶ λαμβάνειν ἀπόπειραν τοῦ καλῶς gestum,ut esset omnibus manifestus, eum opporἔχοντος ἐκέλευε νόμου. Τί τοῦτο ποιῶν ὁ σοφώτατος; tune arguit, et jussit praeclare suæ legis facere periἅμα μὲν τὴν τοῦ Θεοῦ δικαιοσύνην καὶ τοὺς τῆς culum. Cur autem hoc faciebat vir sapientissimus 9 Προνοίας νόμους ἐπαίρων, ἅμα δὲ καὶ τοῖς σφόδρα Simul quidem,ut extolleret Dei justitiam et leges τολμηροῖς ὑποτεμνόμενος τὴν αὐθάδειαν, εἰς καιρόν Providentiæ,et audacium hominum frangeret arroκἀκεῖνον ὑπομιμνήσκων, ὅσον ἐστὶ τοῖς ἀνθρώ- gantiam, et ut illum in tempore admoneret quanποις χρήσιμον τὸ φιλάνθρωπον. Ταυτα τοῖς οὐ κα tum hominibus bonum sit clementia.llæc non bonis λοῖς λογισταῖς, οὐδὲ τὸ ἐκείνου πνεῦμα γινώσκουσιν ratiocinatoribus, et qui ejus spiritum non noverant, ἔξω τοῦ καιροῦ πίπτειν ἐδόκει, καὶ φορτικὸς ἐνομ!- videbantur extra tempus cecidisse: et importunus, ζετο, καὶ εἰς ἀσπλαγχνίαν ὁ πάντων φιλανθρωπό- proh dolor,existimabatur,qui erat milissimus: et τατος διεβάλλετο· τὸ δὲ ἦν ὅλως φιλανθρωπία, καὶ accusabatur savitiæ, qui erat omnium humanissiζῆλος ὑπὲρ αὐτῆς καιριώτατος, ἵνα εἰδῶσιν οἱ mus. Id autem erat omaino humanitas, et pro ea σκληροί παντάπασι καὶ ὠμόθυμοι, ἄνθρωποι ὄντες zelus vel opportunissimus, ut cognoscerent, qui καὶ ἀνθρωπίνης ἡττώμενοι ἀσθενείας, καὶ ἐπεὶ τὸ erant omnino duri et crudeli animo, se homines, Τε 25 Isa. xxvIII, 47. Eutropium ad ecclesiam paulo post Paschalis dies, anno 399, confugisse memorat Baronius tom. V Annal.

vel ab humana vicli infrmitate: et cum in fratrum delictis ignorarint benignitatem, eam discerent in suis: et cum didicissent quidquid est humanum et immisericors, et benigni misericordes fierent per pœnitentiam. Sic ergo paulatim in nonnullorum animis non recte in eum versabatur odium. Sed de hac re quidem et de exilio,quod omnem superat injustitiam, exspectate paululum. Nunc autem,quæ id præcesserunt,et quæ nec sunt quidem prætermittenda, mandet auribus oratio. χρηστὸν ἐν τοῖς τῶν ἀδελφῶν ἠγνόησαν περιπτώ μασιν, ἐν τοῖς ἑαυτῶν μάθωσι, καὶ ποθήσωσι, και χρηστοί γένωνται διὰ μετανοίας. Οὕτως οὖν κατ' ὀλίγον ψυχαίς τισιν οὐ καλαῖς τὸ πρὸς αὐτὸν ἐστρε φετο μίσος. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν περὶ τούτου καὶ τῆς ἀδικίαν πᾶσαν ὑπερβαλλούσης ὑπερορίας, πρὸς ὀλίγον ἀναμεινάτω· νῦν δὲ τὰ φθάσαντα ταύτην, καὶ ὅσα μηδὲ παρελθεῖν ἄξιον, ὁ λόγος νεμέτω ταῖς &xoxic. XXVI. Sanctum virum eo tempore res quædam ΚϚ΄. Ελύπει τὸν ἅγιον πρᾶγμα τοῦ τότε καιρού, afficiebat molestia, et igne zeli implebat ejus ani- καὶ πυρί ζήλου τὴν αὐτοῦ ψυχὴν ἐνεπίμπρα. Καὶ mam. Etenim permissum erat Arianis intra civita- γὰρ εἴσω τῆς πόλεως τότε τὰ συνέδρια τους 'Αρειαtem habere conciliabulum: quod quidem fuerat νοις ἦν· ὅπερ πολλοῖς αἴτιον κατέστη τῶν ἁπλο multis causa,ut eodem,quo ipsi, laborarent morbo στέρων, τοῦ τὴν αὐτὴν ἐκείνοις νοσῆσαι κακοδοξία». mala opinionis.Opportunum itaque tempus nactus, 5 Καιροῦ τοίνυν ἐπιτηδείου τυχών, ἡνίκα ή βασιλεύς quando imperator venit ad sacrum, festo eum ad τῷ ἱερῷ προσῆλθε, τῆς ἑορτῆς εἰς τοῦτο καλούσης id vocante (erat autem dies Epiphaniorum: (ἦν δὲ ἡ τῶν Ἐπιφανίων ἡμέρα), Εἰπέ μοι, ἔφη, ε Dic mihi,inquit, o imperator: si quis huic pulchra βασιλεῦ, εἴ τις τῷ καλῷ τούτῳ καὶ πολυτίμῳ, δείξας et pretiosa (ostendens coronam,quam habebat in τὸν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς στέφανον, λίθους τινας ἀζήλους capite) quosdam abjectos et obscuros lapides inse- καὶ ἀμαυροὺς ἔτυχε παρενείρας, ἆρά σοι ἀνεκτὸν ruisset, videturne tibi hoc esse tolerandum, et non ἔδοξε, καὶ οὐχ ὡς τοῦ παντὸς δήπου δι᾿ ἐκείνων tanquam universa per illos afficeretur contumelia, ὑβριζομένου χαλεπῶς ἤνεγκας; τοῦ δὲ τῷ ἀληθε ægre tulisses? Cum is autem veritati sermonis an- τοῦ λόγου συγκατανεύσαντος, Τί δέ, φησὶν, οὐχὶ καὶ nuisset: Quid vero, inquit, non existimas univer- τῷ βασιλεῖ τῶν ὅλων δι᾿ ὀργῆς εἶναι δοκεῖς, εἶπε: sorum Regem irasci,si in pia civitate,et quæ om- ἐν εὐσεβεῖ πόλει, καὶ διὰ πάντων ἐχούσῃ καλῶς, nino recte se habet, pars,quæ male sentit, sinatur κακοδόξων ὅμιλος ἀνεται κατοικεῖν, δέον ἢ τὴν habitare, cum oporteat vel ab ipsis exigere, ut επιστροφὴν αὐτοὺς ἀπαιτεῖν, ἢ ἐμμένοντας ὡς convertantur: vel si perseverent, protinus expel- τάχιστα ἀπελαύνειν; Τούτων ἀκούσας ὁ βασιλεύς, lere? Hac cum audiisset imperator,non distulit, τους πρώτους αὐτῶν μεταπέμπεται, πεῖραν ληψό nec est cunctatus: sed primos eorum statim accer- μενος, εἰ ἀποστῆναι τῆς φευκτῆς πείθονται [γρ. πείsiit, et ex eis scire voluit,an in animum inducerent θωνται] δόξης, ὑπερορίαν ἀπειλήσας τοῖς ἀπειθες: a fugienda desistere opinione, minatus exsilium καὶ τὴν τῶν ὄντων στέρησιν. Ως δὲ ἑώρα μηδέν et bonorum suorum privationem iis, qui non pare- μεταπειθομένους, τῆς πόλεως ἀπελαθῆναι κελεύει. rent. Cum autem vidisset eos esse immedicabiles, Καὶ οὕτω πολλοὶ τὴν πλάνην ἐξομοσάμενοι, τῇ ὀρθῇ, minas deduxit ad effectum, et jussit eos expelli e προσέθεντο δόξῃ· ὅσοι δὲ μὴ ἦσαν τὴν κακίαν ἰάσι civitate. Hoc effecit, ut multi errorem dediscentes, μοι, οὗτοι τὴν ὑπερορίαν κατακριθέντες, ἔξω που se recta adjungerent opinioni, quod nollent corpo- τῆς βασιλίδος διέτριβον πόλεως. Εἶτα χρόνου τινὸς ris sustinere afflictionem,animæ vitium ejicientes: διαῤῥεύσαντος, ὑπὸ τῶν εἴσω τῶν βασιλείων αὐλῶν et quod laboriosum fugerent exsilium, se improbi τὰ ἴσα νοσούντων κατὰ τὸ λεληθὸς συγκρατούμενο, potius dogmatis laudabili exsilio condemnantes, et αλλά γε καὶ παῤῥησίας αὐτοῖς κατὰ μικρὸν ὑπανοιutraque recte fugientes. Quicunque autem fuerunt γεμένης, ἐθάρσησαν ἔν τισι τῶν ἐπισήμων ἡμερῶν, omnino incurabiles, ii peraeluo damnati exsilio, ἐν οἷς εἰώθασι γίνεσθαι συνάξεις, καὶ αὐτοὶ τὴν versabantur extra regiam civitatem, suæ animæ πόλιν εἰσιέναι, καὶ περὶ τὰς στοὺς ἀθροίζεσθαι, morbo se oblectantes, et eum deponere, non autem ᾠδάς τε τινας ἀντιφώνους ᾄδειν, καθὼς εἶχον δόξης, habere miserabiliter erubescentes. Deinde cum συντεθειμένας. Εἰς τοῦτο δὲ ἀναιδείας προῆλθον, tempus aliquod effluxisset ab iis qui intra aulam ὡς καὶ τοῖς ὀρθοδόξοις ψάλλοντας ονειδίζειν τὸ imperatoris eadem sentiebant latenter con- ὁμοούσιον, καὶ εἰς ᾠδὴν αὐτὸ θέσθαι, Ποῦ ποτέ εἰσε, gregati,sic eis paulatim aperta dicendi libertate, λέγοντας, οἱ τὰ τρία μίαν είναι πρεσβεύοντες δύναausi sunt illi in quibusdam diebus insignibus, in μιν; ταῦτα τὸν μέγαν ἀκούσαντα πολλῷ πλέον ὁ τῆς quibus solent coetus convenire, ipsi quoque ingredi εὐσεβείας ἀνέφλεγε ζῆλος. Εδεδοίκει γὰρ μὴ τὸ civitatem et cogi in porticibus, et libere quædam κακόν παῤῥησίας οὕτω κατὰ μικρὸν ἀπολαῦον ἐντρέantiphona ipsi canere cautica, composita conve- ψειέ τινας τῶν ἀφελεστέρων, καὶ τὴν ὀρθὴν πίστιν nienter eorum opinioni; et quod quavis pia auris ἀπώματον αὐτοῖς θέμενον ἐπαγάγηται πρὸς τὴν abhorruerit,paulatim processerunt eo impudentia, πλάνην. Αλλ' ἀντισοφίζεται ἡ ἀρετὴ τῇ κακίᾳ, καὶ ut etiam orthodoxis psallentibus exprobrarent ho- άντιφώνους ᾠδὰς καὶ αὐτὲς συνθείς, καὶ τῷ λαῷ Hæc contigisse autumat Baronius post exortam orthodoxos inter et Arianos controversiam. Vide Niceph. cap. 8, lib. zur; Socrat. lib vi, cap. 8; Sozom. lib vii, cap. 8; Baron. an. 400.

vel ab humana vicli infrmitate: et cum in fratrum delictis ignorarint benignitatem, eam discerent in suis: et cum didicissent quidquid est humanum et immisericors, et benigni misericordes fierent per pœnitentiam. Sic ergo paulatim in nonnullorum animis non recte in eum versabatur odium. Sed de hac re quidem et de exilio,quod omnem superat injustitiam, exspectate paululum. Nunc autem,quæ id præcesserunt,et quæ nec sunt quidem prætermittenda, mandet auribus oratio. χρηστὸν ἐν τοῖς τῶν ἀδελφῶν ἠγνόησαν περιπτώ μασιν, ἐν τοῖς ἑαυτῶν μάθωσι, καὶ ποθήσωσι, και χρηστοί γένωνται διὰ μετανοίας. Οὕτως οὖν κατ' ὀλίγον ψυχαίς τισιν οὐ καλαῖς τὸ πρὸς αὐτὸν ἐστρε φετο μίσος. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν περὶ τούτου καὶ τῆς ἀδικίαν πᾶσαν ὑπερβαλλούσης ὑπερορίας, πρὸς ὀλίγον ἀναμεινάτω· νῦν δὲ τὰ φθάσαντα ταύτην, καὶ ὅσα μηδὲ παρελθεῖν ἄξιον, ὁ λόγος νεμέτω ταῖς &xoxic. XXVI. Sanctum virum eo tempore res quædam ΚϚ΄. Ελύπει τὸν ἅγιον πρᾶγμα τοῦ τότε καιρού, afficiebat molestia, et igne zeli implebat ejus ani- καὶ πυρί ζήλου τὴν αὐτοῦ ψυχὴν ἐνεπίμπρα. Καὶ mam. Etenim permissum erat Arianis intra civita- γὰρ εἴσω τῆς πόλεως τότε τὰ συνέδρια τους 'Αρειαtem habere conciliabulum: quod quidem fuerat νοις ἦν· ὅπερ πολλοῖς αἴτιον κατέστη τῶν ἁπλο multis causa,ut eodem,quo ipsi, laborarent morbo στέρων, τοῦ τὴν αὐτὴν ἐκείνοις νοσῆσαι κακοδοξία». mala opinionis.Opportunum itaque tempus nactus, 5 Καιροῦ τοίνυν ἐπιτηδείου τυχών, ἡνίκα ή βασιλεύς quando imperator venit ad sacrum, festo eum ad τῷ ἱερῷ προσῆλθε, τῆς ἑορτῆς εἰς τοῦτο καλούσης id vocante (erat autem dies Epiphaniorum: (ἦν δὲ ἡ τῶν Ἐπιφανίων ἡμέρα), Εἰπέ μοι, ἔφη, ε Dic mihi,inquit, o imperator: si quis huic pulchra βασιλεῦ, εἴ τις τῷ καλῷ τούτῳ καὶ πολυτίμῳ, δείξας et pretiosa (ostendens coronam,quam habebat in τὸν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς στέφανον, λίθους τινας ἀζήλους capite) quosdam abjectos et obscuros lapides inse- καὶ ἀμαυροὺς ἔτυχε παρενείρας, ἆρά σοι ἀνεκτὸν ruisset, videturne tibi hoc esse tolerandum, et non ἔδοξε, καὶ οὐχ ὡς τοῦ παντὸς δήπου δι᾿ ἐκείνων tanquam universa per illos afficeretur contumelia, ὑβριζομένου χαλεπῶς ἤνεγκας; τοῦ δὲ τῷ ἀληθε ægre tulisses? Cum is autem veritati sermonis an- τοῦ λόγου συγκατανεύσαντος, Τί δέ, φησὶν, οὐχὶ καὶ nuisset: Quid vero, inquit, non existimas univer- τῷ βασιλεῖ τῶν ὅλων δι᾿ ὀργῆς εἶναι δοκεῖς, εἶπε: sorum Regem irasci,si in pia civitate,et quæ om- ἐν εὐσεβεῖ πόλει, καὶ διὰ πάντων ἐχούσῃ καλῶς, nino recte se habet, pars,quæ male sentit, sinatur κακοδόξων ὅμιλος ἀνεται κατοικεῖν, δέον ἢ τὴν habitare, cum oporteat vel ab ipsis exigere, ut επιστροφὴν αὐτοὺς ἀπαιτεῖν, ἢ ἐμμένοντας ὡς convertantur: vel si perseverent, protinus expel- τάχιστα ἀπελαύνειν; Τούτων ἀκούσας ὁ βασιλεύς, lere? Hac cum audiisset imperator,non distulit, τους πρώτους αὐτῶν μεταπέμπεται, πεῖραν ληψό nec est cunctatus: sed primos eorum statim accer- μενος, εἰ ἀποστῆναι τῆς φευκτῆς πείθονται [γρ. πείsiit, et ex eis scire voluit,an in animum inducerent θωνται] δόξης, ὑπερορίαν ἀπειλήσας τοῖς ἀπειθες: a fugienda desistere opinione, minatus exsilium καὶ τὴν τῶν ὄντων στέρησιν. Ως δὲ ἑώρα μηδέν et bonorum suorum privationem iis, qui non pare- μεταπειθομένους, τῆς πόλεως ἀπελαθῆναι κελεύει. rent. Cum autem vidisset eos esse immedicabiles, Καὶ οὕτω πολλοὶ τὴν πλάνην ἐξομοσάμενοι, τῇ ὀρθῇ, minas deduxit ad effectum, et jussit eos expelli e προσέθεντο δόξῃ· ὅσοι δὲ μὴ ἦσαν τὴν κακίαν ἰάσι civitate. Hoc effecit, ut multi errorem dediscentes, μοι, οὗτοι τὴν ὑπερορίαν κατακριθέντες, ἔξω που se recta adjungerent opinioni, quod nollent corpo- τῆς βασιλίδος διέτριβον πόλεως. Εἶτα χρόνου τινὸς ris sustinere afflictionem,animæ vitium ejicientes: διαῤῥεύσαντος, ὑπὸ τῶν εἴσω τῶν βασιλείων αὐλῶν et quod laboriosum fugerent exsilium, se improbi τὰ ἴσα νοσούντων κατὰ τὸ λεληθὸς συγκρατούμενο, potius dogmatis laudabili exsilio condemnantes, et αλλά γε καὶ παῤῥησίας αὐτοῖς κατὰ μικρὸν ὑπανοιutraque recte fugientes. Quicunque autem fuerunt γεμένης, ἐθάρσησαν ἔν τισι τῶν ἐπισήμων ἡμερῶν, omnino incurabiles, ii peraeluo damnati exsilio, ἐν οἷς εἰώθασι γίνεσθαι συνάξεις, καὶ αὐτοὶ τὴν versabantur extra regiam civitatem, suæ animæ πόλιν εἰσιέναι, καὶ περὶ τὰς στοὺς ἀθροίζεσθαι, morbo se oblectantes, et eum deponere, non autem ᾠδάς τε τινας ἀντιφώνους ᾄδειν, καθὼς εἶχον δόξης, habere miserabiliter erubescentes. Deinde cum συντεθειμένας. Εἰς τοῦτο δὲ ἀναιδείας προῆλθον, tempus aliquod effluxisset ab iis qui intra aulam ὡς καὶ τοῖς ὀρθοδόξοις ψάλλοντας ονειδίζειν τὸ imperatoris eadem sentiebant latenter con- ὁμοούσιον, καὶ εἰς ᾠδὴν αὐτὸ θέσθαι, Ποῦ ποτέ εἰσε, gregati,sic eis paulatim aperta dicendi libertate, λέγοντας, οἱ τὰ τρία μίαν είναι πρεσβεύοντες δύναausi sunt illi in quibusdam diebus insignibus, in μιν; ταῦτα τὸν μέγαν ἀκούσαντα πολλῷ πλέον ὁ τῆς quibus solent coetus convenire, ipsi quoque ingredi εὐσεβείας ἀνέφλεγε ζῆλος. Εδεδοίκει γὰρ μὴ τὸ civitatem et cogi in porticibus, et libere quædam κακόν παῤῥησίας οὕτω κατὰ μικρὸν ἀπολαῦον ἐντρέantiphona ipsi canere cautica, composita conve- ψειέ τινας τῶν ἀφελεστέρων, καὶ τὴν ὀρθὴν πίστιν nienter eorum opinioni; et quod quavis pia auris ἀπώματον αὐτοῖς θέμενον ἐπαγάγηται πρὸς τὴν abhorruerit,paulatim processerunt eo impudentia, πλάνην. Αλλ' ἀντισοφίζεται ἡ ἀρετὴ τῇ κακίᾳ, καὶ ut etiam orthodoxis psallentibus exprobrarent ho- άντιφώνους ᾠδὰς καὶ αὐτὲς συνθείς, καὶ τῷ λαῷ Hæc contigisse autumat Baronius post exortam orthodoxos inter et Arianos controversiam. Vide Niceph. cap. 8, lib. zur; Socrat. lib vi, cap. 8; Sozom. lib vii, cap. 8; Baron. an. 400.

ουμένη. Επειτα τὸν θεῖον ἄρτον λαβοῦσα, τοῦτον μὲν ἐν τῷ ἀφανεῖ πάλιν τῇ παιδίσκῃ δίδωσιν, ἀντιλαμ βάνει δὲ τὸν ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Ὡς δὲ τοῦτον τῷ στόματι προσῆγεν (ὢ τοῦ φρικτοῦ θαύματος!) εἰς λίθου φύσιν ἑώρα μεταβαλόντα. Αὕτη μὲ οὖν ἐξει ποῦσα τὸ γεγονὸς καὶ πιστεύσασα, τῆς μερίδος των πιστῶν σὺν τῷ ἀνδρὶ γίνεται. Ὁ δὲ λίθος ἔν τινι τῶν τὰ ἱερὰ τηρούντων ἀποτίθεται οἴκων. tomachis panis partem accepisset,eam quidem latenter credit ancillæ fidei: ad fidelium autem sacrum accedit cum marito, præ se ferens se participem fore sanctificatorum. Deinde cum panem divinum accepisset, eum quidem rursus latenter tradit ancillæ ejus vero loco accepit eum, quem habuerat ab hæreticis. Postquam autem eum ori admovit, (o stupendum miraculum,o quam aperta et expressa fuit imago mentis eorum, qui dederant) vidit eum mulatum in naturam lapidis.Atque ipsa quidem cum enuntiasset id, quod factum fuerat, et credidisset, ipsa quoque fit e numero piorum. Lapis autem reponitur in quadam domo ex iis, quæ sacra servant. ΚΘ΄. Οργᾷ δὲ ὁ λόγος καὶ τὰ κατὰ τὸν Γαϊνᾶν ἤδη παραθεῖναι ταῖς ἀκοπῖς· ὃς Κελτὸς μὲ ἦν τὸ γένος, οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τὴν γνώμην βάρβαρος. Υπὸ Ῥω μαίοις δὲ γινόμενος, καὶ τῷ καταλόγῳ τοῦ στρατοῦ συναριθμηθείς, εἶτα ταῖς κατὰ μικρὸν προόδους μειζόνων ἐπιτυγχάνων βαθμών, τέλος καὶ στρατ ηγὸς τῆς ἱππικῆς τε καὶ πεζῆς τῶν Ῥωμαίων χει ροτονεῖται δυνάμεως. Οὗτος τῆς ᾿Αρείου δόξης έχε θύμως ἀντιποιούμενος, ἐθάῤῥησε παρὰ βασιλέως ἕνα τῶν εἴσω τῆς πόλεως τοῖς ὁμοδόξοις αἰτῆσαι νεών, ᾿Αρκάδιος οὖν αὐτίκα (καὶ γὰρ οὗτος διεῖπε τότε τὴν βασιλείαν) τὸν τοῦ Θεοῦ μεταπεμψάμενος ἀνα θρωπον ἠξίου πρὸς τὴν αἴτησιν ἐπινεῦσαι, ἀνδρείας τε τῆς ἐκείνου ὑπομιμνήσκων, καὶ ἦν ἑώρα τυραν νίδα ὑπὸ τούτου μελετωμένην διανιξάμενος, ὥστε τῇ θεραπείᾳ ταύτῃ, φησί, τοὺς τοῦ βαρβάρου τιθασε σευθῆναι θυμούς. Ὁ δὲ πάντα ἄριστος ἐκεῖνος ἀνὴρ οὐδὲν τούτῳ [σ. οὐδ᾽ ἐν τούτῳ τοῦ θείου φόβου καὶ οὐπερ εἶχεν ἐκλαθόμενος ἀξιώματος, οὔ, φησίν, εἴ τι δ᾽ ἂν καὶ γένοιτο, τοιούτῳ δὴ παραχωρήσαι τολ μήματι. Πώς γάρ τις ἂν ἀνάσχοιτο φρενῶν καὶ εὐσε βείας μὴ πόῤῥω κείμενος, τοὺς μὲν τὸν τῆς ἀληθείας λόγον ὀρθοτομοῦντας, καὶ τὸν Χριστὸν ἕνα τῆς σεπτῆς Τριάδος εἶναι ὁμολογοῦντας ἔξω βαλεῖν, τοὺς δὲ βλάσφημον γλώτταν καὶ τολμηρὰν κατ' αὐτοῦ πια νουντας εἰς τὸν οἶκον (φεϋ!) τὸν ἐκείνου εἰσαγαγεῖν; ἀλλ᾽ εἴ τι καὶ τὸν ἄνδρα ὑποπτήσσεις, ω βασιλεύ, ἐμοὶ τοῦτον κατ᾿ ὄψιν παραγαγών, αὐτὸς ἀμέλει ἀκροατής μόνον των λεγομένων γινόμενος. Εγώ γάρ πείσω διαλεχθεὶς, μὴ τοιαῦτα ἐπιζητεῖν βούλεσθαι, ἃ μηδ' ὅλως θέμις ἐστὶ παρασχεῖν. Ἔσθη του των ακούσας ο βασιλεὺς, καὶ τὴν ἐπιοῦσαν ἅμα καὶ τοῦ θείου παρόντος ἀνδρὸς καὶ Γαϊνᾶς πρόσεισιν· αὐ τὸς μὲν, ὡς χθὲς καὶ πρώην, ἕνα τῶν ἱερῶν οἴκων ἐκ βασιλέως αἰτούμενος· Ιωάννης δὲ μὴ ἐξεῖναι τῷ βασιλεῖ, ἔφη, ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων καταταλα μᾷν, εὐσεβεῖν ὅλως προαιρουμένῳ. Τί δὲ οὐχὶ καὶ ἐμοί, φάναι τον βάρβαρον, τῶν εὐκτηρίων εἰς εἰς προσευχὴν ἀνεθήσεται; Απας σοι ναὸς ἡνέμεται, εἶπεν ὁ μέγας, καὶ οὐδεὶς ὁ κωλύσων προσεύχεσθαι βουλομένῳ. ᾿Αλλὰ συμμορίας, εἰπεῖν ἐκεῖνον, ἐτέσ ρας ἐγὼ, καὶ διὰ τοῦτο συνεκκλησιάζειν αὐτῇ καταμόνας αἰτῶ. Αἰτω δὲ πάντως αἴτησιν οὐ μεμπτην, οὐδεὶς ὑπακοὴν ἀπροφάσιστον, πολέμοις ὅσοις καθ' ἑκάστην παραβαλλόμενος, καὶ τῆς ἐμαυτοῦ ψυχῆς καὶ τῶν κινδύνων τὸ τῆς πολιτείας λυσιτελὲς ἀλλεττόμενος. ᾿Αλλ' ἔχεις, ὦ βέλτιστε, φάναι τὸν ἅγιον, οὐμενοῦν ἐλάττους τῶν πόνων τὰς ἀντιδόσεις, εἶπερ XXIX. Aggreditur nunc oratio res Gainæ,quemadmodum se habeant, tradere auribus fidelium: qui erat quidem genere Gallus,nihilominus autem mente quoque Barbarus. Cum esset vero Romanis subjectus, et relatus in numerum exercitus, et " deinde paulatim progrediens, majores gradus esset assecutus, postremo creatur etiam dux exercitus Romanorum, tam equestrium, inquam, copiarum quam pedestrium. Is cum acriter defenderet opinionem Arianorum, ausus est ab imperatore petere unum templum iis, qui erant ejusdem cujus ipse opinionis, ex iis templis,quæ erant in civitate. Arcadius ergo protinus ille enim tunc tenebat sceptra imperii Romanorum), Dei homine accersito,rogabat ut petitio ejus exaudiretur, ejus virtutem illi revocans in memoriam,et tacite significans tyran - nidem,quam ipsum videbat affectare:ut sic, aiebat, Barbari mansuescal animus. Et sic quidem imperator.Ille autem lingua plane aureus,statim ostendit se etiam habere aures, quæ linguæ nihil cederent, G et quæ possent judicare,quibusnam orationibus parere oporteat, et quibus non.Statim ergo renuit, diviDi metus non oblitus et ejus, quam haba bat, dignita - tis et dicit se non esse permissurum,quodcunque acciderit. Quomodo enim sustinuerit, qui non et a mente et a pietate procul discesserit, ut qui ingrediuntur rectum tramitem veritatis,et Christum defendunt, esse unum veneranda illius Trinitatis, amandentur extra sacra vestibula: ii autem, qui se magnifice jactantem et audacem linguam in eum movent,ii,inquam (ο profanos pedles intra domum illius introducantur? Sed si quid euin vereris, o imperator, cum tu mihi eum deduxeris in conspectum, omnem curam depone,ea solum quæ dicuntur auscultans. Ego enim cum eo disserens persuadebo, ne ille velit ea a te petere, quæ non est fas omnino præbere. Lætatus est his auditis imperator,et die sequenti, cum simul etiam adesset vir divinus,accedit quoque Gainas, ipse quidem sicut heri et nudiustertius petens ab imperatore unam ex sacris domibus:Joannes autem dixit,non licere imperatori audere aliquid in rebus ecclesiasticis, si velit omnino esse pius. Quid vero, non mihi quoque,inquit Barbarus una sedes oratoria permitLetur ad precandum? Nullum est templum, inquit magnus Joannes, quod non tibi paleat: nec est quisquam te prohibiturus, si velis orare. Sed sum, inquit, alterius sectæ: et ideo volo seorsum cum

ουμένη. Επειτα τὸν θεῖον ἄρτον λαβοῦσα, τοῦτον μὲν ἐν τῷ ἀφανεῖ πάλιν τῇ παιδίσκῃ δίδωσιν, ἀντιλαμ βάνει δὲ τὸν ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Ὡς δὲ τοῦτον τῷ στόματι προσῆγεν (ὢ τοῦ φρικτοῦ θαύματος!) εἰς λίθου φύσιν ἑώρα μεταβαλόντα. Αὕτη μὲ οὖν ἐξει ποῦσα τὸ γεγονὸς καὶ πιστεύσασα, τῆς μερίδος των πιστῶν σὺν τῷ ἀνδρὶ γίνεται. Ὁ δὲ λίθος ἔν τινι τῶν τὰ ἱερὰ τηρούντων ἀποτίθεται οἴκων. tomachis panis partem accepisset,eam quidem latenter credit ancillæ fidei: ad fidelium autem sacrum accedit cum marito, præ se ferens se participem fore sanctificatorum. Deinde cum panem divinum accepisset, eum quidem rursus latenter tradit ancillæ ejus vero loco accepit eum, quem habuerat ab hæreticis. Postquam autem eum ori admovit, (o stupendum miraculum,o quam aperta et expressa fuit imago mentis eorum, qui dederant) vidit eum mulatum in naturam lapidis.Atque ipsa quidem cum enuntiasset id, quod factum fuerat, et credidisset, ipsa quoque fit e numero piorum. Lapis autem reponitur in quadam domo ex iis, quæ sacra servant. ΚΘ΄. Οργᾷ δὲ ὁ λόγος καὶ τὰ κατὰ τὸν Γαϊνᾶν ἤδη παραθεῖναι ταῖς ἀκοπῖς· ὃς Κελτὸς μὲ ἦν τὸ γένος, οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τὴν γνώμην βάρβαρος. Υπὸ Ῥω μαίοις δὲ γινόμενος, καὶ τῷ καταλόγῳ τοῦ στρατοῦ συναριθμηθείς, εἶτα ταῖς κατὰ μικρὸν προόδους μειζόνων ἐπιτυγχάνων βαθμών, τέλος καὶ στρατ ηγὸς τῆς ἱππικῆς τε καὶ πεζῆς τῶν Ῥωμαίων χει ροτονεῖται δυνάμεως. Οὗτος τῆς ᾿Αρείου δόξης έχε θύμως ἀντιποιούμενος, ἐθάῤῥησε παρὰ βασιλέως ἕνα τῶν εἴσω τῆς πόλεως τοῖς ὁμοδόξοις αἰτῆσαι νεών, ᾿Αρκάδιος οὖν αὐτίκα (καὶ γὰρ οὗτος διεῖπε τότε τὴν βασιλείαν) τὸν τοῦ Θεοῦ μεταπεμψάμενος ἀνα θρωπον ἠξίου πρὸς τὴν αἴτησιν ἐπινεῦσαι, ἀνδρείας τε τῆς ἐκείνου ὑπομιμνήσκων, καὶ ἦν ἑώρα τυραν νίδα ὑπὸ τούτου μελετωμένην διανιξάμενος, ὥστε τῇ θεραπείᾳ ταύτῃ, φησί, τοὺς τοῦ βαρβάρου τιθασε σευθῆναι θυμούς. Ὁ δὲ πάντα ἄριστος ἐκεῖνος ἀνὴρ οὐδὲν τούτῳ [σ. οὐδ᾽ ἐν τούτῳ τοῦ θείου φόβου καὶ οὐπερ εἶχεν ἐκλαθόμενος ἀξιώματος, οὔ, φησίν, εἴ τι δ᾽ ἂν καὶ γένοιτο, τοιούτῳ δὴ παραχωρήσαι τολ μήματι. Πώς γάρ τις ἂν ἀνάσχοιτο φρενῶν καὶ εὐσε βείας μὴ πόῤῥω κείμενος, τοὺς μὲν τὸν τῆς ἀληθείας λόγον ὀρθοτομοῦντας, καὶ τὸν Χριστὸν ἕνα τῆς σεπτῆς Τριάδος εἶναι ὁμολογοῦντας ἔξω βαλεῖν, τοὺς δὲ βλάσφημον γλώτταν καὶ τολμηρὰν κατ' αὐτοῦ πια νουντας εἰς τὸν οἶκον (φεϋ!) τὸν ἐκείνου εἰσαγαγεῖν; ἀλλ᾽ εἴ τι καὶ τὸν ἄνδρα ὑποπτήσσεις, ω βασιλεύ, ἐμοὶ τοῦτον κατ᾿ ὄψιν παραγαγών, αὐτὸς ἀμέλει ἀκροατής μόνον των λεγομένων γινόμενος. Εγώ γάρ πείσω διαλεχθεὶς, μὴ τοιαῦτα ἐπιζητεῖν βούλεσθαι, ἃ μηδ' ὅλως θέμις ἐστὶ παρασχεῖν. Ἔσθη του των ακούσας ο βασιλεὺς, καὶ τὴν ἐπιοῦσαν ἅμα καὶ τοῦ θείου παρόντος ἀνδρὸς καὶ Γαϊνᾶς πρόσεισιν· αὐ τὸς μὲν, ὡς χθὲς καὶ πρώην, ἕνα τῶν ἱερῶν οἴκων ἐκ βασιλέως αἰτούμενος· Ιωάννης δὲ μὴ ἐξεῖναι τῷ βασιλεῖ, ἔφη, ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων καταταλα μᾷν, εὐσεβεῖν ὅλως προαιρουμένῳ. Τί δὲ οὐχὶ καὶ ἐμοί, φάναι τον βάρβαρον, τῶν εὐκτηρίων εἰς εἰς προσευχὴν ἀνεθήσεται; Απας σοι ναὸς ἡνέμεται, εἶπεν ὁ μέγας, καὶ οὐδεὶς ὁ κωλύσων προσεύχεσθαι βουλομένῳ. ᾿Αλλὰ συμμορίας, εἰπεῖν ἐκεῖνον, ἐτέσ ρας ἐγὼ, καὶ διὰ τοῦτο συνεκκλησιάζειν αὐτῇ καταμόνας αἰτῶ. Αἰτω δὲ πάντως αἴτησιν οὐ μεμπτην, οὐδεὶς ὑπακοὴν ἀπροφάσιστον, πολέμοις ὅσοις καθ' ἑκάστην παραβαλλόμενος, καὶ τῆς ἐμαυτοῦ ψυχῆς καὶ τῶν κινδύνων τὸ τῆς πολιτείας λυσιτελὲς ἀλλεττόμενος. ᾿Αλλ' ἔχεις, ὦ βέλτιστε, φάναι τὸν ἅγιον, οὐμενοῦν ἐλάττους τῶν πόνων τὰς ἀντιδόσεις, εἶπερ XXIX. Aggreditur nunc oratio res Gainæ,quemadmodum se habeant, tradere auribus fidelium: qui erat quidem genere Gallus,nihilominus autem mente quoque Barbarus. Cum esset vero Romanis subjectus, et relatus in numerum exercitus, et " deinde paulatim progrediens, majores gradus esset assecutus, postremo creatur etiam dux exercitus Romanorum, tam equestrium, inquam, copiarum quam pedestrium. Is cum acriter defenderet opinionem Arianorum, ausus est ab imperatore petere unum templum iis, qui erant ejusdem cujus ipse opinionis, ex iis templis,quæ erant in civitate. Arcadius ergo protinus ille enim tunc tenebat sceptra imperii Romanorum), Dei homine accersito,rogabat ut petitio ejus exaudiretur, ejus virtutem illi revocans in memoriam,et tacite significans tyran - nidem,quam ipsum videbat affectare:ut sic, aiebat, Barbari mansuescal animus. Et sic quidem imperator.Ille autem lingua plane aureus,statim ostendit se etiam habere aures, quæ linguæ nihil cederent, G et quæ possent judicare,quibusnam orationibus parere oporteat, et quibus non.Statim ergo renuit, diviDi metus non oblitus et ejus, quam haba bat, dignita - tis et dicit se non esse permissurum,quodcunque acciderit. Quomodo enim sustinuerit, qui non et a mente et a pietate procul discesserit, ut qui ingrediuntur rectum tramitem veritatis,et Christum defendunt, esse unum veneranda illius Trinitatis, amandentur extra sacra vestibula: ii autem, qui se magnifice jactantem et audacem linguam in eum movent,ii,inquam (ο profanos pedles intra domum illius introducantur? Sed si quid euin vereris, o imperator, cum tu mihi eum deduxeris in conspectum, omnem curam depone,ea solum quæ dicuntur auscultans. Ego enim cum eo disserens persuadebo, ne ille velit ea a te petere, quæ non est fas omnino præbere. Lætatus est his auditis imperator,et die sequenti, cum simul etiam adesset vir divinus,accedit quoque Gainas, ipse quidem sicut heri et nudiustertius petens ab imperatore unam ex sacris domibus:Joannes autem dixit,non licere imperatori audere aliquid in rebus ecclesiasticis, si velit omnino esse pius. Quid vero, non mihi quoque,inquit Barbarus una sedes oratoria permitLetur ad precandum? Nullum est templum, inquit magnus Joannes, quod non tibi paleat: nec est quisquam te prohibiturus, si velis orare. Sed sum, inquit, alterius sectæ: et ideo volo seorsum cum

res novas moliens: donec in Romanorum exercitum incidit cum aliis seditiosis: et sic malus ilk male perit. Sed res quidem Gainæ sic se habuerunt; et hæc quidem diximus pauca ex multis, quar tum satis fuerit ad significandam ejus perversitatem, et magni illius viri virtutem. XXX. Similiter autem pro ecclesiasticis quoquere-A Α΄. Τίς δὲ τὴν ὑπὲρ τῶν ἐκκλησιαστικών κανόνων gulis studium,et quem pro ipsis habebat zelum,sin- σπουδὴν καὶ ὃν ὑπὲρ αὐτῶν εἶχε ζῆλον, κατὰ μέρη gulatim quidem nemo potest explicare. Sed tamen φράσοι; πλὴν ἀλλὰ καὶ ταύτην δι᾽ ὀλίγων τινών hoc quoque paucis,quoad ejus fieri potest,conabi- ἀποδείξαι, ὡς οἷόν τε, πειρασόμεθα, ὥσπερ δὲ δια mur ostendere, tanquam universam aquam fontis per μικρών ναμάτων ὅλον ὕδωρ πήγῆς. Κατὰ γὰρ τὴν modicum duentum. Cum enim Constantinopoli Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου πόλιν Ασιανῶν ἐπισκό Asiani episcopi numero viginti duo cum hoc ma- πων δύο καὶ εἴκοσι τὸν ἀριθμὸν ὄντων, ἀρχιερεῖ π gno pontifice considerent (Ann. 400), repente uno τούτῳ τῷ μεγάλῳ συνεδρευόντων, ἄφνω μιᾶς τῶν sabbatorum episcopus quidam Valentinopolis,no- σαββάτων Εὐσέβιος τις Οὐαλεντινουπόλεως ἐπίσκοmine Eusebius,ex odio ad illum accedens, porre- πος παρελθὼν εἰς μέσους, λιβέλλους ἐπιδίδωσι τ xit libellos Synodo, qui erant adversus Antoninum, συνόδῳ. Κατά ᾿Αντωνίνου δὲ ἦσαν οὗτοι τοῦ τῆς qui tunc Ephesinam sedem administrabat. Deinde Εφέσου τὸν θρόνον διέποντος. Εἶτα καὶ ὅρκῳ τὸν etiam maximo sacramento adigit magnum Christi Χριστοῦ μέγαν ἀρχιερέα μεγίστῳ καταλαμβάνει το pontificem, ea quæ data fuerant, non leviter et in δοθέντα ταῦτα μὴ παριδεῖν, ἀλλ᾿ ὅτι τάχιστα πρὸς transitu tractaturum, sed ad examinationem quam- ἐξέτασιν ἐνεγκεῖν. Ἐν ἑπτὰ δὲ κεφαλαίοις τούτοις primum deducturum.Septem autem capitibus com- τὸ πᾶν συνείληπτο τῆς κατηγορίας· εἶχε δὲ οὕτω prehensa erat tota accusatio. Sic autem habebat: Κειμήλια ἱερὰ μετασκευασάμενος, τῇ αὐτῶν ύλη Sacris vasis pretiosis transmutatis, eorum materia σκεύη ποιήσειεν αὐτῷ τε καὶ τῷ υἱῷ κατωνομασμένα. unum esse ad vasa, quæ ejus et filii sui fuerunt - Μαρμάρους αὖθις τῆς εἰσόδου τῆς κολυμβήθρας nuncupata. Marmor rursus accepisse ex aditu ba- λαβών, τολμηρᾷ χειρὶ τῷ ἑαυτοῦ κατέθηκε βαλανείν. ptisterii, et audaci manu et mente in balneo suo Κίονας εἴσω τοῦ ἱεροῦ, πολὺς ἐξ οὗ χρόνος, ἀποκειdeposuisse. Columnas, quæ longo ante tempore μένους, τῷ αὐτοῦ ἔλεγεν ὑποστῆσαι τρικλίνῳ. Τον intra templum fuerant repositæ, in suo collocasse υἱὸν τὸν ἑαυτοῦ φόνου φεύγοντα, οὐ θεῖα, οὐκ ἀνθρώ triclinio.Suum filium cædis reum, non divina nec πινα δείσας, κατὰ πολλὴν οὗτος τὴν τόλμαν ἀκίνη humana reveritum, eum sua nimia auctoritate τον ἐν τῇ διακονίᾳ εἰσέτι διατηρεί. Χωρία, φησίν, conservare adhuc immotum in diaconatu. Prædia, ὑπὸ βασιλίνης τῆς μητρὸς Ἰουλιανοῦ του ἀπεικτόinquit, a Basilina, quæ erat mater Juliani abomi- τατα βασιλεύσαντος καθιερωθέντα τῇ ᾿Εκκλησία, πως nandi imperatoris, Ecclesia consecrata vendidisse, λήσας οὗτος ἐξιδιώσατο τὰς τιμάς. Τῇ γαμετῇ κατὰ et pretium sibi usurpasse. Cum uxori sua sponte γνώμην ἀποταξάμενος πρότερον, πάλιν αὐτῇ συνέλα prius renuntiassel, cum ea rursus coivisse, et ex θαι, καὶ παίδων πατὴρ ἐξ αὐτῆς γένοιτο. Ἡ ἐπὶ ea filios suscepisse. His omnibus rnalis accedebat τούτοις πᾶσι τοῖς κακοῖς κορωνίς, ὅτι ὡς νόμῳ χρή hæc coronis,quod,tanquam sit licitum et permis- ται καὶ δόγματι, χρυσίου τὰς τῶν ἐπισκόπων χειροsum,auro vendat episcoporum ordinationes, adeo ut τονίας πωλεῖν, τῶν μειζόνων (φεϋ!) γινομένων τῶν majores fiant, qui plus præbent pecuniæ. Ad hac πλείονα παρεχόντων. Πρὸς ταῦτα τὸν τοῦ Θεοῦ ἐνhomo Dei placide admodum et tranquille: Frater, θρωπον πράως πως ἂν εἴποις καὶ γαληνῶς, Αinquit, Eusebi, iis, quæ propter animi dolorem δελφέ, φάναι, Εὐσέβιε, τοῖς διὰ λύπην κατηγοfiunt, accusationibus maxima ex parte non sunt ρίαις αἱ ἀποδείξεις οὐκ εὐχερεῖς. Χρὴ οὖν ἀπο faciles probationes.Mittamus ergo in scriptis accu- στῆναι τοῦ ἐγγράφως κατηγορεῖν ᾿Αντωνίνου, τὰς sare Antoninum, cum doloris causas possimus cu- τῆς λύπης αἰτίας ῥέον ἰᾶσθαι δυναμένων ἡμῶν. rare facilius. Cum is autem repente verbis utere- Τοῦ δὲ λόγοις θερμοτέροις χρωμένου, καὶ ἐταμών tur acrioribus, et impudentissime affirmaret, se τατα διατεινομένου, μηδὲν κατὰ πάθος, ἀλλὰ πρὸς nulla animi perturbatione motum, sed veritate ἀλήθειαν πάντα κατηγορεῖν δίδωσι τόπον ὁ μακάomnia accusare, dat beatus Joannes locum iræ, ριος τῇ ὀργῇ, ἀπέχθειαν εἶναι δόξας τῆς κατηγορίας arbitratus inimicitias esse causam accusationis: την πρόφασιν, καὶ Παῦλον τὸν Ἡρακλείας ἐπίσκοπον et cum Paulum Heracleæ episcopum (videbatur (ἐδόκει γὰρ οὗτος φιλίως ἔχειν πρὸς ᾿Αντωνίνον) enim is bene ville Antonino rogasset, ut inter τὰ πρὸς εἰρήνην ἐπ᾿ ἐμφοτέρους διαπρεσβεύσασθαι utrumque pacem conciliaret, surgens ingressus est ἀξιώσας, ἀναστὰς εἰς τὸ ἱερὸν εἴσεισιν. ᾿Εκάλει γὰρ in templum: tempus enim vocabat celebrandi divini ὁ καιρὸς τῆς μυσταγωγίας. Αλλ' οὐκ ἦν ταῦτε mysterii. Sed hac ne minimum quidem placebant καὶ Εὐσεβίῳ ἀρέσκοντα, οὐδ᾽ ἔληγεν ἔχθρας, ἀλλὰ Eusebio,neque cessabat ab inimicitiis: sed vehe- πολὺς ἦν κατὰ ᾿Αντωνίνου φερόμενος, καὶ ὁρμῆς menter invehebatur in Antoninum,et magnoin eum ασχέτου καὶ φορᾶς ἔμπλεως· ἄδηλον μέντοι, ὅπως δή ferebatur impetu. Iucertum autem,quomodo fuis- κατ᾿ αὐτοῦ κεκίνητο, καὶ τίνι πάθει την ψυχήν set in eum motus, et quonam animi motu fuisset ὑπεκνισμένος. Παρελθὼν οὖν, καὶ ἕτερον τῷ μεγάλῳ incitatus. Itaque accedens, alterum magno Joanni προτείνει βιβλίον, τὰ αὐτὰ δυνάμενον τῷ προτέρω, tradit libellum cujus erat eadem cun priori senten- καὶ ὅρκοις παλιν καταλαμβάνει φρικτοῖς, καὶ αὐτὴν tia. Præterca autem rursus quoque horrendis adigit συνείρας τῶν βασιλέων τὴν σωτηρίαν, μὴ παριδείν

res novas moliens: donec in Romanorum exercitum incidit cum aliis seditiosis: et sic malus ilk male perit. Sed res quidem Gainæ sic se habuerunt; et hæc quidem diximus pauca ex multis, quar tum satis fuerit ad significandam ejus perversitatem, et magni illius viri virtutem. XXX. Similiter autem pro ecclesiasticis quoquere-A Α΄. Τίς δὲ τὴν ὑπὲρ τῶν ἐκκλησιαστικών κανόνων gulis studium,et quem pro ipsis habebat zelum,sin- σπουδὴν καὶ ὃν ὑπὲρ αὐτῶν εἶχε ζῆλον, κατὰ μέρη gulatim quidem nemo potest explicare. Sed tamen φράσοι; πλὴν ἀλλὰ καὶ ταύτην δι᾽ ὀλίγων τινών hoc quoque paucis,quoad ejus fieri potest,conabi- ἀποδείξαι, ὡς οἷόν τε, πειρασόμεθα, ὥσπερ δὲ δια mur ostendere, tanquam universam aquam fontis per μικρών ναμάτων ὅλον ὕδωρ πήγῆς. Κατὰ γὰρ τὴν modicum duentum. Cum enim Constantinopoli Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου πόλιν Ασιανῶν ἐπισκό Asiani episcopi numero viginti duo cum hoc ma- πων δύο καὶ εἴκοσι τὸν ἀριθμὸν ὄντων, ἀρχιερεῖ π gno pontifice considerent (Ann. 400), repente uno τούτῳ τῷ μεγάλῳ συνεδρευόντων, ἄφνω μιᾶς τῶν sabbatorum episcopus quidam Valentinopolis,no- σαββάτων Εὐσέβιος τις Οὐαλεντινουπόλεως ἐπίσκοmine Eusebius,ex odio ad illum accedens, porre- πος παρελθὼν εἰς μέσους, λιβέλλους ἐπιδίδωσι τ xit libellos Synodo, qui erant adversus Antoninum, συνόδῳ. Κατά ᾿Αντωνίνου δὲ ἦσαν οὗτοι τοῦ τῆς qui tunc Ephesinam sedem administrabat. Deinde Εφέσου τὸν θρόνον διέποντος. Εἶτα καὶ ὅρκῳ τὸν etiam maximo sacramento adigit magnum Christi Χριστοῦ μέγαν ἀρχιερέα μεγίστῳ καταλαμβάνει το pontificem, ea quæ data fuerant, non leviter et in δοθέντα ταῦτα μὴ παριδεῖν, ἀλλ᾿ ὅτι τάχιστα πρὸς transitu tractaturum, sed ad examinationem quam- ἐξέτασιν ἐνεγκεῖν. Ἐν ἑπτὰ δὲ κεφαλαίοις τούτοις primum deducturum.Septem autem capitibus com- τὸ πᾶν συνείληπτο τῆς κατηγορίας· εἶχε δὲ οὕτω prehensa erat tota accusatio. Sic autem habebat: Κειμήλια ἱερὰ μετασκευασάμενος, τῇ αὐτῶν ύλη Sacris vasis pretiosis transmutatis, eorum materia σκεύη ποιήσειεν αὐτῷ τε καὶ τῷ υἱῷ κατωνομασμένα. unum esse ad vasa, quæ ejus et filii sui fuerunt - Μαρμάρους αὖθις τῆς εἰσόδου τῆς κολυμβήθρας nuncupata. Marmor rursus accepisse ex aditu ba- λαβών, τολμηρᾷ χειρὶ τῷ ἑαυτοῦ κατέθηκε βαλανείν. ptisterii, et audaci manu et mente in balneo suo Κίονας εἴσω τοῦ ἱεροῦ, πολὺς ἐξ οὗ χρόνος, ἀποκειdeposuisse. Columnas, quæ longo ante tempore μένους, τῷ αὐτοῦ ἔλεγεν ὑποστῆσαι τρικλίνῳ. Τον intra templum fuerant repositæ, in suo collocasse υἱὸν τὸν ἑαυτοῦ φόνου φεύγοντα, οὐ θεῖα, οὐκ ἀνθρώ triclinio.Suum filium cædis reum, non divina nec πινα δείσας, κατὰ πολλὴν οὗτος τὴν τόλμαν ἀκίνη humana reveritum, eum sua nimia auctoritate τον ἐν τῇ διακονίᾳ εἰσέτι διατηρεί. Χωρία, φησίν, conservare adhuc immotum in diaconatu. Prædia, ὑπὸ βασιλίνης τῆς μητρὸς Ἰουλιανοῦ του ἀπεικτόinquit, a Basilina, quæ erat mater Juliani abomi- τατα βασιλεύσαντος καθιερωθέντα τῇ ᾿Εκκλησία, πως nandi imperatoris, Ecclesia consecrata vendidisse, λήσας οὗτος ἐξιδιώσατο τὰς τιμάς. Τῇ γαμετῇ κατὰ et pretium sibi usurpasse. Cum uxori sua sponte γνώμην ἀποταξάμενος πρότερον, πάλιν αὐτῇ συνέλα prius renuntiassel, cum ea rursus coivisse, et ex θαι, καὶ παίδων πατὴρ ἐξ αὐτῆς γένοιτο. Ἡ ἐπὶ ea filios suscepisse. His omnibus rnalis accedebat τούτοις πᾶσι τοῖς κακοῖς κορωνίς, ὅτι ὡς νόμῳ χρή hæc coronis,quod,tanquam sit licitum et permis- ται καὶ δόγματι, χρυσίου τὰς τῶν ἐπισκόπων χειροsum,auro vendat episcoporum ordinationes, adeo ut τονίας πωλεῖν, τῶν μειζόνων (φεϋ!) γινομένων τῶν majores fiant, qui plus præbent pecuniæ. Ad hac πλείονα παρεχόντων. Πρὸς ταῦτα τὸν τοῦ Θεοῦ ἐνhomo Dei placide admodum et tranquille: Frater, θρωπον πράως πως ἂν εἴποις καὶ γαληνῶς, Αinquit, Eusebi, iis, quæ propter animi dolorem δελφέ, φάναι, Εὐσέβιε, τοῖς διὰ λύπην κατηγοfiunt, accusationibus maxima ex parte non sunt ρίαις αἱ ἀποδείξεις οὐκ εὐχερεῖς. Χρὴ οὖν ἀπο faciles probationes.Mittamus ergo in scriptis accu- στῆναι τοῦ ἐγγράφως κατηγορεῖν ᾿Αντωνίνου, τὰς sare Antoninum, cum doloris causas possimus cu- τῆς λύπης αἰτίας ῥέον ἰᾶσθαι δυναμένων ἡμῶν. rare facilius. Cum is autem repente verbis utere- Τοῦ δὲ λόγοις θερμοτέροις χρωμένου, καὶ ἐταμών tur acrioribus, et impudentissime affirmaret, se τατα διατεινομένου, μηδὲν κατὰ πάθος, ἀλλὰ πρὸς nulla animi perturbatione motum, sed veritate ἀλήθειαν πάντα κατηγορεῖν δίδωσι τόπον ὁ μακάomnia accusare, dat beatus Joannes locum iræ, ριος τῇ ὀργῇ, ἀπέχθειαν εἶναι δόξας τῆς κατηγορίας arbitratus inimicitias esse causam accusationis: την πρόφασιν, καὶ Παῦλον τὸν Ἡρακλείας ἐπίσκοπον et cum Paulum Heracleæ episcopum (videbatur (ἐδόκει γὰρ οὗτος φιλίως ἔχειν πρὸς ᾿Αντωνίνον) enim is bene ville Antonino rogasset, ut inter τὰ πρὸς εἰρήνην ἐπ᾿ ἐμφοτέρους διαπρεσβεύσασθαι utrumque pacem conciliaret, surgens ingressus est ἀξιώσας, ἀναστὰς εἰς τὸ ἱερὸν εἴσεισιν. ᾿Εκάλει γὰρ in templum: tempus enim vocabat celebrandi divini ὁ καιρὸς τῆς μυσταγωγίας. Αλλ' οὐκ ἦν ταῦτε mysterii. Sed hac ne minimum quidem placebant καὶ Εὐσεβίῳ ἀρέσκοντα, οὐδ᾽ ἔληγεν ἔχθρας, ἀλλὰ Eusebio,neque cessabat ab inimicitiis: sed vehe- πολὺς ἦν κατὰ ᾿Αντωνίνου φερόμενος, καὶ ὁρμῆς menter invehebatur in Antoninum,et magnoin eum ασχέτου καὶ φορᾶς ἔμπλεως· ἄδηλον μέντοι, ὅπως δή ferebatur impetu. Iucertum autem,quomodo fuis- κατ᾿ αὐτοῦ κεκίνητο, καὶ τίνι πάθει την ψυχήν set in eum motus, et quonam animi motu fuisset ὑπεκνισμένος. Παρελθὼν οὖν, καὶ ἕτερον τῷ μεγάλῳ incitatus. Itaque accedens, alterum magno Joanni προτείνει βιβλίον, τὰ αὐτὰ δυνάμενον τῷ προτέρω, tradit libellum cujus erat eadem cun priori senten- καὶ ὅρκοις παλιν καταλαμβάνει φρικτοῖς, καὶ αὐτὴν tia. Præterca autem rursus quoque horrendis adigit συνείρας τῶν βασιλέων τὴν σωτηρίαν, μὴ παριδείν

sebio,et de eo quem ipse accusabat Antonino:cum κάσοντες ἐπὶ χώρας ἦσαν, οἱ δικαζόμενοι, πρὶν εἰς hoc aperte dixisset et in actis posuisset, ut qui τὸ δικαστήριον ἀπαντῆσαι, δεδωκότες ἀλλήλοις, ὁ non ad locum praestitutum intra duos menses per- μὲν χρυσίον, ὁ δὲ ὅρκον καὶ τὸ πεῖσαι θαῤῥεῖν καὶ venisset, cum iis, quæ uterque habebat ad sua con- μηδὲν αὐτῷ μέλοιν τῶν προκειμένων, ἐν ὑπερο firmanda, esset excommunicatus. Cum ergo qui θέσει τοῦ καιροῦ τοὺς δικαστὰς ἐσκέψαντο περιerantjudicaturi, essent in regione, qui judicio con- κρούσασθαι. Δόξαν γὰρ τῷ κατηγόρῳ πρὸς τὸν χρό tendebant,priusquam venissent in judicium,cum νoν αὐτοὺς ἀπαγορεῦσαι, ἄλλως τε καὶ τῆς ὧρες inter se dedissent,alter quidem aurum,alter vero ἱκανῶς λυπεῖν δυναμένης (θέρους γὰρ ἦν τὸ ἀκμειώ jusjurandum, se effecturum ut bono esset animo, τατον, μὴ ἐντὸς τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν τὰς dilatione temporis cogitabant judices fallere. Nam μάρτυρας ἔφη δύνασθαι παραστῆσαι, Οὕτως εἰπών, cum accusatori visum esset tempus producere, et αὐτὸς μὲν τὰ τῶν μαρτύρων παρ' οὐδὲν θέμενος, sic eis afferre tadium,maxime cum eis anni tem- τὴν Κωνσταντίνου λαθὼν εἰσέρχεται. Οἱ δικαστεί pus posset satis magnam afferre molestiam (erat δὲ πρὸς ταῖς τεσσαράκοντα καὶ ἑτέρας δὴ τρι enim ætatis calor vehementissimus), dixit se non κοντα περιμείναντες, ἐπεὶ μηδεὶς τῶν ἐλπιζομένων posse producere testes intra quadraginta dies. Cum παρῆν, ἀλλ᾽ ἀπάτη τὸ πρᾶγμα ἦν, τὸν μὲν Εὐσέβιον sic dixisset,ipse quidem productionem testium ni- ἐπιστείλαντες τοῖς πανταχοῦ τῆς ᾿Ασίας ἐπισκόπος, hili faciens, venit Constantinopolim.Judices autem ἀνοινώνητον τίθενται·· αὐτοὶ δὲ πρὸς τὸν ἅγιον τὸ cum præter quadraginta,alius non pauciores quam λοιπὸν ἐπανέρχονται, ἔνθα δὴ καὶ Εὐσεβίῳ περιτυ triginta expectassent,neque adesset ullus eorum, χόντες ἐγκαλεῖν εἶχον περὶ τῶν γενομένων. Ο quos sperabant,sed res esset fraus manifesta: Eu- σώματος ἀβρωστίαν αἰτιασάμενος, καὶ ἔτι των sebium quidem,scribentes ad eos, qui ubique sunt μαρτύρων ἐπηγέλλετο την παραγωγήν. ᾿Αλλὰ τῷ in Asia episcopos, denuntiant excommunicatum, μεταξύ (φεύ!) 'Αντωνῖνος ἀπολείπει τὸν βίον, καὶ τὰ Ipsi autem post hac ad sanctum reverti decreverunt. μὲν παρὸν ἀποδιδράσκει κριτήριον, οἷσπερ ἴσχυσε, Quo in loco cum in Eusebium incidissent,accusa- τὸ μέλλον δὲ καὶ ἀδέκαστον ἀναμένει. Τί τὸ μετά bant quod pactis conventis non sielisset. llle vero ταῦτα; γράμματα πέμπονται πρὸς τὸν ἅγιον, causalus corporis valetudinem,adhuc pollicebatur καὶ κοινὴ δέησις ὑπῆρχον ἐκ τῆς ᾿Ασίας, τοῦτο μὲν se esse lestes producturum: ludens ille in iis, in έπισκόπων πάντων, τοῦτο δὲ καὶ πρεσβυτέρων quibus non est ludendum, et nec manuin reveritus, ἀξιούντων αὐτὸν, καὶ ὅρκοις, ὥς τι πλέον ἐχόντων quam gravi affecerat injuria, et quam habebat con- εἰς πίστιν, κατακιρνώντων τὴν αἴτησιν, καὶ πάνω sciam ejus improbitatis. Sed interim, proh dolor, σφόδρα δεομένων πρὸς αὐτοὺς ἀφικέσθαι, ἅμα μὲν Antoninus excedit ex hac vita: et sic quidem præ- ὑπὸ τῶν τὰ ᾿Αρείου πρεσβευόντων, ἅμα δὲ καὶ ὑπὸ sens effugit judicium, quomodocunque potuit; fu- τῶν πλεονεκτεῖν ᾑρημένων ταῖς ἐκκλησίαις αὐτῶν turam autem omnino exspectat, et quod non potest ὅτι μάλιστα πασχούσαις κακῶς θεραπείαν ἐπινοήcircumveniri. Quid post hæc est consecutum? Lit- συντά. Ο τοίνυν τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος και ποιμὴν term mittuntur ad sanctum, quæ etiam erant preces ἀληθῆς, οὐ σώματος ἀσθένειαν, οὐ μῆκος ὁδοιπορίας, ex Asia coinmunes,tum omnium episcoporum,tum οὐ χειμῶνος δυσχέρειαν (τούτου γὰρ ἦν ὁ καιρὸς) etiam presbyterorum, qui etiam eum rogabant et ei οὐκ ἄλλο τι τοιοῦτον οὐδὲν ὑπολογισάμενος, ἡ βιζία valde supplicabant,ne eum quidem in scriptis par- διὰ Χριστὸν ψυχή και φιλόνεικος, καὶ κρείττων centes adjurare, quo suam vehementiorem redde- τῶν τοῦ σώματος ἀναγκῶν, ἀλλὰ μικρὰ πάντα καὶ rent petitionem,ut ad eos venirent,excogitaturus περὶ ἐλαχίστου θέμενος τῆς τῶν ἐκκλησιών διορθώ aliquod remedium eorum ecclesiis, quæ et ab iis σεως, πλοίου ἐπιβὰς ἡμερῶν τριῶν εἰς ᾿Απάμειαν qui partes sequuntur Arii,et ab iis, qui plura ha- γίνεται. Ενθα δὴ Παῦλος καὶ Κυρῖνος καὶ Παλλάδιος bendi tenentur cupiditate pessime divexantur. Dei οἱ ἐπίσκοποι προσμένοντες ἦσαν (τούτους γὰρ καὶ itaque homo et pastor bonus, non corporis imbe- ἔγνω συνεκδήμους λαβεῖν), μεθ᾽ ὧν καὶ πεζῇ τὴν που cillitatem,non viæ longitudinem,non hyemis diff - ρείαν ἀνύων καταλαμβάνει τὴν Ἔφεσον. Πάντες οὖν cultatem,(eral enim tunc ejus tempus), non aliquid Λυδῶν καὶ Φρυγῶν ἐπίσκοποι, πρὸς δὲ καὶ Καρῶν aliud repudians ac formidans, violenta illa et acer- οὐκ ἐλάττους ὄντες τῶν ἑβδομήκοντα, καὶ πᾶσαν ὅσον rima propter Christum anima, sed hæc omnia parva τοῦ πλήθους τῆς ᾿Ασίας ἐπιφανὲς ἡδονῇ πάσῃ συνet nihili ducens pro cura Ecclesiarum, navem con- ἐῤῥεον, ὄψιν ἐκείνην ἐπιθυμοῦντες ἰδεῖν, ᾗ πολὺ τὸ scendens, tribus diebus venit Apameam. Quo in ἐξ ἀρετῆς ἤνθει χάριεν, γλώττης τε ἀκοῦσαι ποθοῦνloco Paulus quoque et Quirinus et Paladius τες ἡδύ τι καὶ καλὸν νἅμα ῥεούσης εἰς τὰς ψυχές. episcopi eum exspectabant (eos enim statuerat Πρὸς τούτοις καὶ Εὐσέβιος παρῆν ἐκεῖνος ὁ ᾿Αντω secum ducere in peregrinationem), cum quibus νίνου κατήγορος, λυθῆναι δὴ τοῦ ἀφορισμοῦ δεόμεpedibus sine miora iter conficiens,venit Ephesum. νοι, καὶ πρὸς κοινωνίαν παραδεχθῆναι. Οντων δὲ Omnes ergo Lydorum et Phrygum,quin etiam Ca- τῶν ἀντιλεγόντων ἐπισκόπων μὴ δεῖν παραδέξασθαι rum episcopi,non pauciores quam septuaginta,et συκοφάντην, αὐτὸς καὶ τοὺς μάρτυρας ἑτοίμως καὶ quicunque ex Asiæ populo erant insignes, lati τοὺς χρυσίου τὴν χειροτονίαν εἰληφότας διετείνετο Cyrinus habet Pallad.

παραστήσειν. Εδοξε τοιγαροῦν τῇ συνόδῳ μὴ χετ- ocyus confluebant, vultum illum videre cupientes, ρον εἶναι, κἂν ὁ τὸ ἀργύριον είληφώς απεβίω, in quo forebat magna virtutis gratia, et linguam ἀλλ᾽ οὖν γε διὰ τοὺς δεδωκότας εἰς ἐξέτασιν τό audire cupientes,quæ pulchre et suaviter infuebat πράγμα πεσεῖν. Παραχθέντων τοίνυν τῶν ἤδη συν- in animas.Simul autem aderat etiam ille Eusebius τεθέντων ὑπομνημάτων, παρίστανται μὲν οἱ κατα accusator Antonini, rogans ut absolveretur a segreηγορούμενοι τῶν ἐπισκόπων, παρίστανται δὲ καὶ οἱ gatione, et ut admitteretur deinceps ad commuμάρτυρες, οἷσπερ δὴ τὸ ἀπόῤῥητον ἐγνωρίσθη τῆς nionem. Cum autem episcopi contradicerent, diἐπὶ χρήμασιν ἀθέσμου χειροτονίας. Πρῶτα μὲν οὖν centes non oportere admittere calumniatorem, ἀπαγόρευσας ἐφάπαξ τῶν προτεινομένων καὶ ἄρνη- ipse dicit se non esse calumniatorem,sed affirmaσις. ὡς δὲ οἱ μάρτυρες ἔλεγχον, τόπων αὐτοὺς bat se et memento temporis lestes esse productuὑπομιμνήσκοντες καὶ καιρῶν, αὐτήν τε τὴν ποσότητα rum, et eos qui auro fuerant ordinati. Visum est τῶν δεδομένων ἀπαριθμοῦντες, καὶ εἴδη τῶν ἐνεχύ- itaque synodo, etiamsi e vita excessisset is, qui peρων εἰς τὸ ἀκριβὲς ἀπαγγέλλοντες, δυσωπηθέντες cuniam acceperal, salius tamen esse propter eus οἱ κατηγορούμενοι τὴν σαφῇ τῶν λεγομένων ἀλή- qui dederant, rem deduci ad examinationem. Proθειαν, εἶτα καὶ τὸν ἄφυκτον δικαστὴν τὸ συνειδὺς ductis itaque aclis, quæ jam fuerant composita, παῖον οὐκ ἐνεγκόντες, ὁμολογοῦσιν ἐπειπόντες, ὅτι ἡ sistuntur quidem episcopi, qui accusabantur: sisΤοιαύτην ἐνομίσαμεν εἶναι συνήθειαν, καὶ ἵνα τοῦ tuntur autem etiam testes consequenter,quibus noβουλευτηρίου, περ ήμεν ὑποτελεῖς, ἀπαλλαγὴν tum erat arcanum nefariæ propter pecunias facta σχοίημεν· νῦν δὲ, εἰ μὲν ὅσιον καὶ ἡμᾶς τῶν λει- ordinationis. Atque primum quidem perfecta neτουργῶν εἶναι τῆς ᾿Εκκλησίας· εἰ δ' οὖν, ἀλλ' ὅπερ gatio eorum, quæ objiciebantur, et quod res esset καταβεβλήμεθα χρυσίον ἀναλαβεῖν δικαιώσατε. Ένια aperta calumnia (ita enim dicebant ii, qui accusaγὰρ καὶ τῆς τῶν γυναικών κτήσεως ἔλεγον εἶναι. Πρός bantur),quæ nihil habebatsani Dec frmi ex veritate. ταῦτα τὸν μέγαν, Ἐγὼ μὲν, φάναι, τοῦ βουλευτης Cum autem probationibus eos testes assidue imρίου ὑμᾶς ἀπαλλάζαιμ', αἴτησιν τοῦτο θέμενος εἰς peterent, eis loca et tempora revocantes in memeβασιλέα· ὑμῖν δὲ μελήσει, πρὸς τὴν σύνοδον εἶπεν riam, et quantitatem eorum, quæ soluta fuerant: ἐπεστραφείς, τὸ παρα τῶν ᾿Αντωνίνου κληρονόμων quin etiam species eorum, quæ data sunt, referrent: ἀνασωθῆναι αὐτοῖς ἢ δεδώκασιν. Εψηφίσθη τοίνυν cum hæc ita essent valida,reveriti illi apertam eoεὐθὺς ἀναλαβεῖν μὲν αὐτοὺς τὸ χρυσίον, τῆς δὲ ἱερω- rum,quæ dicebantur, veritatem: et deinde inevita σύνης ἐκστῆναι, εἴσω δὲ τοῦ θυσιαστηρίου τῶν ἀγια- bilem judicem pulsantem non ferentes conscienσμάτων μόνον μετέχειν· ἵνα μὴ τούτου συγχωρη- tiam, persuadentur et fatentur rem vere ita se haθέντος πράφμα πονηρίας ἔσχατον ἐπιλάβοιτο συν- bere,subjungentes: Existimavimus talem esse corηθείας, τὴν ἱερωσύνην, ὅπερ δὴ καὶ Θεοῦ δωρεὰν εἶται suetudinem, ut liberarentur, aiebant, a curia, cui λέγομεν, χρήμασιν ὠνητὴν γίνεσθαι, καὶ Ἰουδαϊκῶς eramus obnoxii. Nunc autem si fas quidem sit,ut καπηλεύεσθαι. Ταῦτα δι᾿ ἡμερῶν πλειόνων κανονι simus ex ministris Ecclesiæ: sin minus, aurum κῶς κρίναντες, καὶ ὑπομνήμασιν ἀνάγραπτα παρα- saltem, quod solvimus, velitis nobis reddere,nonδόντες ἀντικαθιστῶσιν ἐκείνων ταῖς ἐκκλησίαις λόγῳ nulli enim dicebant id, quod solutum fuerat, esse τε καὶ βίῳ διακεκοσμημένους, καὶ αὐτῶν εὐγνωμόνως ex bonis uxorum. Ad hæc magnus ille: Ego,inquit, τῇ τοῦ μεγάλου κρίσει στοιχησάντων, καὶ τὸ πρόστι- dabo operam, ut vos a curia liberemini, pro ea re μον ὑποσχόντων τῆς καθαιρέσεως· οὐ τούτους δὲ petitione oblata imperatori, vobis autem curæ erit μόνον, οἱ ἓξ τὸν ἀριθμὸν ἦσαν, ἀλλὰ καὶ ἑτέρους omnino, dixit conversus ad synodum, ut eis conἰσαρίθμους εὑρὼν χρήμασιν ἐγκρατεῖς τῶν ἐκκλη- serventur,ex Antonini scilicet hæredibus, ea quæ σιῶν γενομένους, ἀποστολικῷ κανόνι καθεῖλεν. Επι- ipsi solverunt. Protinus ergo decretum est, ut aurum εικῶς δὲ ἦν τὰς χειροτονίας ἐξακριβούμενος, μέχρι quidem illis redderetur:privarentur autem sacerτε πολλοῦ τὴν βάσανον παρατείνων, καὶ ὥσπερ τις dotio. Hoc solum eis datum est, ut altare ingressi, Λυδία λίθος ἐν τούτῳ τελῶν, ὥστε ἐγκρινομένους participes essent sanctificatorum:ne res longe pesοὐ καθαροὺς εἶναι μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν τρόπον ἀφιλ- sima veniret in consuetudinem, vel sacerdotium, αργύρους, καὶ καθαπαξ ἀνεπιλήπτους. Οὕτω δὲ quod Dei donum esse dicimus esset venale pecuἀκριβείας ἔχων, καὶ αὐτοὺς πάλιν τοὺς χειροτονου- niis, et Judaice ejus fieret cauponatio 25. Cum hæc μένους διησφαλίζετο, καὶ τὸ τοῦ ᾿Αποστόλου παρήνει, pluribus diebus canonice judicassent, et scripta in μηδενὶ ταχέως χεῖρας ἐπιτιθέναι, μηδ' αμαρτίαις acta retulissent, eorum loco constituunt in Ecclesiis κοινωνεῖν ἀλλοτρίαις. ᾿Αντωνίνου μὲν οὖν ἀπολιπόντος viros verbo et vita ornatos. Non hos autem solum τὸν βίον (ὥσπερ ἤδη φθάσαντες ἐδηλώσαμεν), εἰς qui erant sex numero,sed alios quoque totidem cum τὸν αὐτοῦ θρόνον ὁ μέγας (ἡ Ἔφεσος δὲ οὗτος ἦν) magnus ille invenisset pecuniis invasisse in eccleΗρακλείδην χειροτονεῖ, Κύπριον μὲν τὸ γένος, sias, eos ecclesiastica regula deposuit. Erat enim ἑαυτοῦ δὲ διάκονον. Εἶτα πολλῶν μὲν βίους τῷ λόγῳ ille cum in cæteris quidem rebus ecclesiasticis διακαθάρας, πολλὰς δὲ καὶ τῶν Ναυατιανῶν ἐκκλη- cautus et diligens, tum in ordinationibus diliσίας, καὶ τούτων ὅσαι τῶν Τεσσαρεσκαιδεκατι τῶν gentissimus et accuratissimus, et diu producens × II Mach. xı, 3. "

παραστήσειν. Εδοξε τοιγαροῦν τῇ συνόδῳ μὴ χετ- ocyus confluebant, vultum illum videre cupientes, ρον εἶναι, κἂν ὁ τὸ ἀργύριον είληφώς απεβίω, in quo forebat magna virtutis gratia, et linguam ἀλλ᾽ οὖν γε διὰ τοὺς δεδωκότας εἰς ἐξέτασιν τό audire cupientes,quæ pulchre et suaviter infuebat πράγμα πεσεῖν. Παραχθέντων τοίνυν τῶν ἤδη συν- in animas.Simul autem aderat etiam ille Eusebius τεθέντων ὑπομνημάτων, παρίστανται μὲν οἱ κατα accusator Antonini, rogans ut absolveretur a segreηγορούμενοι τῶν ἐπισκόπων, παρίστανται δὲ καὶ οἱ gatione, et ut admitteretur deinceps ad commuμάρτυρες, οἷσπερ δὴ τὸ ἀπόῤῥητον ἐγνωρίσθη τῆς nionem. Cum autem episcopi contradicerent, diἐπὶ χρήμασιν ἀθέσμου χειροτονίας. Πρῶτα μὲν οὖν centes non oportere admittere calumniatorem, ἀπαγόρευσας ἐφάπαξ τῶν προτεινομένων καὶ ἄρνη- ipse dicit se non esse calumniatorem,sed affirmaσις. ὡς δὲ οἱ μάρτυρες ἔλεγχον, τόπων αὐτοὺς bat se et memento temporis lestes esse productuὑπομιμνήσκοντες καὶ καιρῶν, αὐτήν τε τὴν ποσότητα rum, et eos qui auro fuerant ordinati. Visum est τῶν δεδομένων ἀπαριθμοῦντες, καὶ εἴδη τῶν ἐνεχύ- itaque synodo, etiamsi e vita excessisset is, qui peρων εἰς τὸ ἀκριβὲς ἀπαγγέλλοντες, δυσωπηθέντες cuniam acceperal, salius tamen esse propter eus οἱ κατηγορούμενοι τὴν σαφῇ τῶν λεγομένων ἀλή- qui dederant, rem deduci ad examinationem. Proθειαν, εἶτα καὶ τὸν ἄφυκτον δικαστὴν τὸ συνειδὺς ductis itaque aclis, quæ jam fuerant composita, παῖον οὐκ ἐνεγκόντες, ὁμολογοῦσιν ἐπειπόντες, ὅτι ἡ sistuntur quidem episcopi, qui accusabantur: sisΤοιαύτην ἐνομίσαμεν εἶναι συνήθειαν, καὶ ἵνα τοῦ tuntur autem etiam testes consequenter,quibus noβουλευτηρίου, περ ήμεν ὑποτελεῖς, ἀπαλλαγὴν tum erat arcanum nefariæ propter pecunias facta σχοίημεν· νῦν δὲ, εἰ μὲν ὅσιον καὶ ἡμᾶς τῶν λει- ordinationis. Atque primum quidem perfecta neτουργῶν εἶναι τῆς ᾿Εκκλησίας· εἰ δ' οὖν, ἀλλ' ὅπερ gatio eorum, quæ objiciebantur, et quod res esset καταβεβλήμεθα χρυσίον ἀναλαβεῖν δικαιώσατε. Ένια aperta calumnia (ita enim dicebant ii, qui accusaγὰρ καὶ τῆς τῶν γυναικών κτήσεως ἔλεγον εἶναι. Πρός bantur),quæ nihil habebatsani Dec frmi ex veritate. ταῦτα τὸν μέγαν, Ἐγὼ μὲν, φάναι, τοῦ βουλευτης Cum autem probationibus eos testes assidue imρίου ὑμᾶς ἀπαλλάζαιμ', αἴτησιν τοῦτο θέμενος εἰς peterent, eis loca et tempora revocantes in memeβασιλέα· ὑμῖν δὲ μελήσει, πρὸς τὴν σύνοδον εἶπεν riam, et quantitatem eorum, quæ soluta fuerant: ἐπεστραφείς, τὸ παρα τῶν ᾿Αντωνίνου κληρονόμων quin etiam species eorum, quæ data sunt, referrent: ἀνασωθῆναι αὐτοῖς ἢ δεδώκασιν. Εψηφίσθη τοίνυν cum hæc ita essent valida,reveriti illi apertam eoεὐθὺς ἀναλαβεῖν μὲν αὐτοὺς τὸ χρυσίον, τῆς δὲ ἱερω- rum,quæ dicebantur, veritatem: et deinde inevita σύνης ἐκστῆναι, εἴσω δὲ τοῦ θυσιαστηρίου τῶν ἀγια- bilem judicem pulsantem non ferentes conscienσμάτων μόνον μετέχειν· ἵνα μὴ τούτου συγχωρη- tiam, persuadentur et fatentur rem vere ita se haθέντος πράφμα πονηρίας ἔσχατον ἐπιλάβοιτο συν- bere,subjungentes: Existimavimus talem esse corηθείας, τὴν ἱερωσύνην, ὅπερ δὴ καὶ Θεοῦ δωρεὰν εἶται suetudinem, ut liberarentur, aiebant, a curia, cui λέγομεν, χρήμασιν ὠνητὴν γίνεσθαι, καὶ Ἰουδαϊκῶς eramus obnoxii. Nunc autem si fas quidem sit,ut καπηλεύεσθαι. Ταῦτα δι᾿ ἡμερῶν πλειόνων κανονι simus ex ministris Ecclesiæ: sin minus, aurum κῶς κρίναντες, καὶ ὑπομνήμασιν ἀνάγραπτα παρα- saltem, quod solvimus, velitis nobis reddere,nonδόντες ἀντικαθιστῶσιν ἐκείνων ταῖς ἐκκλησίαις λόγῳ nulli enim dicebant id, quod solutum fuerat, esse τε καὶ βίῳ διακεκοσμημένους, καὶ αὐτῶν εὐγνωμόνως ex bonis uxorum. Ad hæc magnus ille: Ego,inquit, τῇ τοῦ μεγάλου κρίσει στοιχησάντων, καὶ τὸ πρόστι- dabo operam, ut vos a curia liberemini, pro ea re μον ὑποσχόντων τῆς καθαιρέσεως· οὐ τούτους δὲ petitione oblata imperatori, vobis autem curæ erit μόνον, οἱ ἓξ τὸν ἀριθμὸν ἦσαν, ἀλλὰ καὶ ἑτέρους omnino, dixit conversus ad synodum, ut eis conἰσαρίθμους εὑρὼν χρήμασιν ἐγκρατεῖς τῶν ἐκκλη- serventur,ex Antonini scilicet hæredibus, ea quæ σιῶν γενομένους, ἀποστολικῷ κανόνι καθεῖλεν. Επι- ipsi solverunt. Protinus ergo decretum est, ut aurum εικῶς δὲ ἦν τὰς χειροτονίας ἐξακριβούμενος, μέχρι quidem illis redderetur:privarentur autem sacerτε πολλοῦ τὴν βάσανον παρατείνων, καὶ ὥσπερ τις dotio. Hoc solum eis datum est, ut altare ingressi, Λυδία λίθος ἐν τούτῳ τελῶν, ὥστε ἐγκρινομένους participes essent sanctificatorum:ne res longe pesοὐ καθαροὺς εἶναι μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν τρόπον ἀφιλ- sima veniret in consuetudinem, vel sacerdotium, αργύρους, καὶ καθαπαξ ἀνεπιλήπτους. Οὕτω δὲ quod Dei donum esse dicimus esset venale pecuἀκριβείας ἔχων, καὶ αὐτοὺς πάλιν τοὺς χειροτονου- niis, et Judaice ejus fieret cauponatio 25. Cum hæc μένους διησφαλίζετο, καὶ τὸ τοῦ ᾿Αποστόλου παρήνει, pluribus diebus canonice judicassent, et scripta in μηδενὶ ταχέως χεῖρας ἐπιτιθέναι, μηδ' αμαρτίαις acta retulissent, eorum loco constituunt in Ecclesiis κοινωνεῖν ἀλλοτρίαις. ᾿Αντωνίνου μὲν οὖν ἀπολιπόντος viros verbo et vita ornatos. Non hos autem solum τὸν βίον (ὥσπερ ἤδη φθάσαντες ἐδηλώσαμεν), εἰς qui erant sex numero,sed alios quoque totidem cum τὸν αὐτοῦ θρόνον ὁ μέγας (ἡ Ἔφεσος δὲ οὗτος ἦν) magnus ille invenisset pecuniis invasisse in eccleΗρακλείδην χειροτονεῖ, Κύπριον μὲν τὸ γένος, sias, eos ecclesiastica regula deposuit. Erat enim ἑαυτοῦ δὲ διάκονον. Εἶτα πολλῶν μὲν βίους τῷ λόγῳ ille cum in cæteris quidem rebus ecclesiasticis διακαθάρας, πολλὰς δὲ καὶ τῶν Ναυατιανῶν ἐκκλη- cautus et diligens, tum in ordinationibus diliσίας, καὶ τούτων ὅσαι τῶν Τεσσαρεσκαιδεκατι τῶν gentissimus et accuratissimus, et diu producens × II Mach. xı, 3. "

፡፡ Ὁ δὲ μὴ πρὸς τὸν λόγον, ἀλλὰ πρὸς τὸ σκηπτό- Cum communi,inquit,dare possis mutuas pecunias, μενον ἀποβλέψας, καὶ συνεὶς ὅτι ψιλῶσαι τῶν ne differas,quod propter multas,inquit,causas eis ὄντων αὐτὸν βούλεται, πρὸς τὸν τοῦ Θεοῦ ἀνθρω- nunc opus habet. Ille autem non ad id solum,quod που ἔγνω καταφυγείν. "περ δὴ καὶ ποιήσας οὐ κοι dicebatur,sed ad id etiam,quod præterebatur,inντωνὸν τῶν φροντίδων αὐτὴν μόνον, ἀλλὰ καὶ ἰατρὸν tuens, et intelligens eam velle ipsum privare boλαμβάνει τοῦ πράγματος· ἐκεῖνον γὰρ οὐδ᾽ ὁτιοῦν nis,quærebat aliquem, qui susciperet ejus defenμελλήσαντα γράφαι πρὸς αὐτὴν, ὅσα τε ἅπτετο τοῦ sionem. Is autem quisnam esset alius, nisi homo προκειμένου σκοποῦ, καὶ όσα κωλύειν αὐτὴν τού Dei? Ad quem quidem cum protinus accessisset, βουλεύματος εἶχον· τὴν δὲ δυσωπηθεῖσαν τὰ γεγραμ- eum nequaquam suæ spei penituit, neque enim μένα, καὶ ἀποσχέσθαι τὸ παρὸν, καὶ τῷ ἀνδρὶ μὴ δι' eum invenit solum socium curarum,sed pomptisὄχλου γίνεσθαι. Οὕτως οὖν ὁμιλῶς αὐτῷ τοῦ πρά- simum etiam curatorem. llle namque nibil cuncγματος προχωρήσαντος εἰπεῖν τὸν μακάριον πρὸς tatus,scribit ad ipsam quomodo oportebat, et quæ αὐτὸν, ὡς, Εἴπερ ἡ βασιλὶς ὅ κατὰ νοῦν εἶχεν εἰς ἔρ- scopus requirebat propositus. Ipsa autem statim γον ἤγαγεν, αὐτός τε ἀνέρημος τῶν ὄντων ἐγένου, mota iis, quæ scripta fuerant, statuit abstinere et καὶ παρὰ θεῷ ἔκειτο χάρις σοι οὐδεμία. Επεὶ δὲ desinere eum afficere molestia. Cum res ergo ei lam οὗτος τὰ μελετώμενα εἰς ἔργον οὐκ ἀφῆκεν ἐλθεῖν, leniter processisset, dixit ei sanctus:Si imperatrix τί τὸ ἀκόλουθον ἢ φανῆσαι πάντως ἡμᾶς οὐκ ἀναι fecisset quod animo agitabat, ipse et bonis esses σθήτως ἔχοντας τῆς χάριτος, οὐδ᾽ ὅτι πρὸς ψυχήν privatus, et Deo nullam habuisses gratiam. Cum ἀγνώμονα ἡ φιλανθρωπία; Οὕτως εἰπόντα τὸν ἅγιον autem ipse obstiterit iis, quæ cogitabat, quid est οὕτως αὐτὸν ἐλεῖν, ὡς εὐθὺς πάντα τὸν πλουτον, πλὴν consequens, nisi ut non videamur omnino esse inἐξ ὧν ἀποζῇν ἔμελλον αὐτός τε καὶ οἱ παῖδες, ἀφοσιώ- grati et inmemores accepti beneficii? Cum sic diσασθαι τῷ πανδοχείν τῆς Ἐκκλησίας. ᾿Αλλὰ τῆ xisset sanctus, is ita illum cepit, ut omnes clivitias, Εὐδοξία ταῦτα πρὸς γνῶσιν ἐλθόντα λίαν τε καθίκετο iis solis exceptis,quibus ipse et flii viverent, conτῆς ψυχῆς καὶ πολλὴν ἐνῆκεν αὐτῇ τὴν ἀνίαν. secrarit pandocbeo Ecclesia. Hæc cum ad Eudoxia ᾿Αμέλει καὶ τοῖς παροῦσι τεκμηραμένη, ὡς καὶ τὰ venissent notitiam, ejus animum vehementer sauγραφέντα πρότερον, καὶ τὸ Θεοδερίχου κήδεσθαι δο- ciarunt. Cum ex praesentibus certe conjecisset, κεῖν, οὐ λόγος φιλανθρωπίας ἐκίνει, ἀλλὰ φιλαργυ- quod et quæ prius scripta fuerant, e magna cura ρίας μᾶλλον, καὶ τὸ εἰς ἑαυτὸν ἐθέλειν ἐλκύσαι τὰ quam gerebat Theodorici,ex avaritia potius existeχρήματα. Γνωρίζει τῷ ἁγίῳ τὰ τοῦ σκοπού, πέμψασά rent, quam ex humanitate, et quod vellet fieri doτινα τῶν ἐν τέλει, καὶ τὴν παραδοχὴν ὀνειδίζει τῶν minus pecuniæ, significat sancto quæ in animo χρημάτων, "Εδει γάρ, εἰποῦσα, καθάπερ ἡμᾶς, οὕτω c habebat: et acri spiritu ei exprobrat, quod acceδὴ φείσασθαι καὶ σὲ τῶν προσηκόντων Θεοδερίχῳ. pisset pecunias, dicens: oportebat te omnino,sicut Εστρεφε γὰρ αὐτὴν καὶ ἰσχυρῶς ἔθραττεν ἡ τῶν nos,abstinere ab iis,quæ pertinebant ad Theodoχρημάτων ἐπιθυμία, δόξασαν ἑτέρου ταῦτα μᾶλλον ricum.Eam enim graviter versabat et conturbabat γενέσθαι, καὶ οὐκ αὐτῆς. ᾿Ακούσαντα δὲ τὸν μακά- cupiditas pecunia, magnaque ducebatur penitenριον ἐπιστεῖλαι πρὸς αὐτήν, οἷα προσήκον ἦν γρά- tia, quod eorum, quæ scripta fuerant, cedens reψαι τὸν ἀληθείας τε ἅμα καὶ θεοσεβείας φροντίζοντα. verentia,lam magnas non esset assecuta divitias. Εἶχε δέ τὰ γραφέντα οὕτως· Οἶμαι, τέκνον εὐσεβές, Cum hæc autem audiisset beatus, ei litteris signi εἰς γνῶσιν κεῖσθαί σοι, ὅτι χρήματα εἴ γε δὴ καὶ @cavit ea,quæ par erat eum, qui veritatis curam siἐξουλόμην αὐτὸς ἔχειν, οὐδὲν ἦν τὸ κωλύον (πατράσι mul gerit et pietatis. Sic autem habebant ea, qua γὰρ ἐχρησάμην μεγάλη τε δυναμένοις, καὶ πολλὰ ad ipsam scripta sunt: Existimo,o pia filia, te non κεκτημένοις)· ἀλλ' ἐκὼν ἐξέστην τοῦ πλούτου τοῖς ignorare, quod si ipse voluissem habere pecunias, δεομένοις, πράγμα μὴ λογισάμενος εἶναι φροντίδος nihil mihi obstitissel.Habui enim parentes,qui et ἄξιον. Πῶς οὖν & κατὰ πολλὴν τὴν σπουδὴν ἀπεθέ- multum poterant, et multa possidebant: sed diviμην, καὶ ὧν κοινῇ πᾶσι καταφρονεῖν συμβουλεύω, tias lubens cessi egentibus, existimans eas esse rem τούτων οὐκ εἶχον αἰσχυνθῆναι νῦν ἐπιθυμητής φαί- non dignam, in quam meam curam conferrem. νεσθαι; Χρήματα οὖν Θεοδέριχος ἐμοὶ μὲν οὐ παρ. Quomodo ergo,quas et ipse magno studio deposui, ἔσχεν· ἀλλ᾽ οὐδ' ἂν αὐτοῦ παρέχοντος αὐτὸς ἔλαβον. et quas omnibus communiter consulo despicere, Εδάνεισε δὲ ταῦτα Χριστῷ τοῖς πένησι παρασχο- eas nunc non eru bui videri concupiscere?Pecunias μενος, καλώς γε ἐκεῖνος ποιῶν καὶ λυσιτελῶς ἑαυτῷ. autem Theodoricus mihi quidem non præbuit, sed Πολλαπλασίω γὰρ ἐκεῖθεν αὐτὰ λήψεται. Εἰ δέ σοι nec ipso præbente ipse accepi: Christo vero fceneἀφελέσθαι ταῦτα σκοπὸς ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ, ἡμᾶς μὲν ratus est, e as prabens pauperibus, ille quidem recte ζημιώσεις οὐδὲν, ἀλλ᾽ οὐδὲ λυπήσεις τι κατὰ τοῦτο faciens et sibi utiliter; illinc enim multiplices habe. Χριστὸν δὲ μᾶλλον, οὗ καὶ γεγόνασι, καὶ σεαυτὴν τὰ bit remu nerationes.Si aulem tuus sit scopus hæc μέγιστα βλέψεις. Τοῦτο πρώτον Εὐδοξία σπέρμα τῆς Christo auferre,nos quidem nullo damno affcies, πρὸ αὐτὸν ἀπεχθείας. Εντεῦθεν ὤδινε κατ' ολίγον necideo n os ulla afficies molestia,sed Christum poτὴν κατ' ἐκείνου μανίαν, πολλοὺς ἔχουσα καὶ ἄλλους Lus,cujus em sunt, et illi cura erit earum ablatio. τοὺς τοῦ σκοποῦ αὐτῇ συλλαμβανομένους. "Οτι δὲ Hoc Eud oxim exsistit primum semen concepti in ἐκείνῳ κινδύνου λόγος οὐδεὶς, καὶ τοῦ σφηκιάν καθ' eum odii: hinc paulatim in illum furorem partuPATROL. GR. CXIV. "

፡፡ Ὁ δὲ μὴ πρὸς τὸν λόγον, ἀλλὰ πρὸς τὸ σκηπτό- Cum communi,inquit,dare possis mutuas pecunias, μενον ἀποβλέψας, καὶ συνεὶς ὅτι ψιλῶσαι τῶν ne differas,quod propter multas,inquit,causas eis ὄντων αὐτὸν βούλεται, πρὸς τὸν τοῦ Θεοῦ ἀνθρω- nunc opus habet. Ille autem non ad id solum,quod που ἔγνω καταφυγείν. "περ δὴ καὶ ποιήσας οὐ κοι dicebatur,sed ad id etiam,quod præterebatur,inντωνὸν τῶν φροντίδων αὐτὴν μόνον, ἀλλὰ καὶ ἰατρὸν tuens, et intelligens eam velle ipsum privare boλαμβάνει τοῦ πράγματος· ἐκεῖνον γὰρ οὐδ᾽ ὁτιοῦν nis,quærebat aliquem, qui susciperet ejus defenμελλήσαντα γράφαι πρὸς αὐτὴν, ὅσα τε ἅπτετο τοῦ sionem. Is autem quisnam esset alius, nisi homo προκειμένου σκοποῦ, καὶ όσα κωλύειν αὐτὴν τού Dei? Ad quem quidem cum protinus accessisset, βουλεύματος εἶχον· τὴν δὲ δυσωπηθεῖσαν τὰ γεγραμ- eum nequaquam suæ spei penituit, neque enim μένα, καὶ ἀποσχέσθαι τὸ παρὸν, καὶ τῷ ἀνδρὶ μὴ δι' eum invenit solum socium curarum,sed pomptisὄχλου γίνεσθαι. Οὕτως οὖν ὁμιλῶς αὐτῷ τοῦ πρά- simum etiam curatorem. llle namque nibil cuncγματος προχωρήσαντος εἰπεῖν τὸν μακάριον πρὸς tatus,scribit ad ipsam quomodo oportebat, et quæ αὐτὸν, ὡς, Εἴπερ ἡ βασιλὶς ὅ κατὰ νοῦν εἶχεν εἰς ἔρ- scopus requirebat propositus. Ipsa autem statim γον ἤγαγεν, αὐτός τε ἀνέρημος τῶν ὄντων ἐγένου, mota iis, quæ scripta fuerant, statuit abstinere et καὶ παρὰ θεῷ ἔκειτο χάρις σοι οὐδεμία. Επεὶ δὲ desinere eum afficere molestia. Cum res ergo ei lam οὗτος τὰ μελετώμενα εἰς ἔργον οὐκ ἀφῆκεν ἐλθεῖν, leniter processisset, dixit ei sanctus:Si imperatrix τί τὸ ἀκόλουθον ἢ φανῆσαι πάντως ἡμᾶς οὐκ ἀναι fecisset quod animo agitabat, ipse et bonis esses σθήτως ἔχοντας τῆς χάριτος, οὐδ᾽ ὅτι πρὸς ψυχήν privatus, et Deo nullam habuisses gratiam. Cum ἀγνώμονα ἡ φιλανθρωπία; Οὕτως εἰπόντα τὸν ἅγιον autem ipse obstiterit iis, quæ cogitabat, quid est οὕτως αὐτὸν ἐλεῖν, ὡς εὐθὺς πάντα τὸν πλουτον, πλὴν consequens, nisi ut non videamur omnino esse inἐξ ὧν ἀποζῇν ἔμελλον αὐτός τε καὶ οἱ παῖδες, ἀφοσιώ- grati et inmemores accepti beneficii? Cum sic diσασθαι τῷ πανδοχείν τῆς Ἐκκλησίας. ᾿Αλλὰ τῆ xisset sanctus, is ita illum cepit, ut omnes clivitias, Εὐδοξία ταῦτα πρὸς γνῶσιν ἐλθόντα λίαν τε καθίκετο iis solis exceptis,quibus ipse et flii viverent, conτῆς ψυχῆς καὶ πολλὴν ἐνῆκεν αὐτῇ τὴν ἀνίαν. secrarit pandocbeo Ecclesia. Hæc cum ad Eudoxia ᾿Αμέλει καὶ τοῖς παροῦσι τεκμηραμένη, ὡς καὶ τὰ venissent notitiam, ejus animum vehementer sauγραφέντα πρότερον, καὶ τὸ Θεοδερίχου κήδεσθαι δο- ciarunt. Cum ex praesentibus certe conjecisset, κεῖν, οὐ λόγος φιλανθρωπίας ἐκίνει, ἀλλὰ φιλαργυ- quod et quæ prius scripta fuerant, e magna cura ρίας μᾶλλον, καὶ τὸ εἰς ἑαυτὸν ἐθέλειν ἐλκύσαι τὰ quam gerebat Theodorici,ex avaritia potius existeχρήματα. Γνωρίζει τῷ ἁγίῳ τὰ τοῦ σκοπού, πέμψασά rent, quam ex humanitate, et quod vellet fieri doτινα τῶν ἐν τέλει, καὶ τὴν παραδοχὴν ὀνειδίζει τῶν minus pecuniæ, significat sancto quæ in animo χρημάτων, "Εδει γάρ, εἰποῦσα, καθάπερ ἡμᾶς, οὕτω c habebat: et acri spiritu ei exprobrat, quod acceδὴ φείσασθαι καὶ σὲ τῶν προσηκόντων Θεοδερίχῳ. pisset pecunias, dicens: oportebat te omnino,sicut Εστρεφε γὰρ αὐτὴν καὶ ἰσχυρῶς ἔθραττεν ἡ τῶν nos,abstinere ab iis,quæ pertinebant ad Theodoχρημάτων ἐπιθυμία, δόξασαν ἑτέρου ταῦτα μᾶλλον ricum.Eam enim graviter versabat et conturbabat γενέσθαι, καὶ οὐκ αὐτῆς. ᾿Ακούσαντα δὲ τὸν μακά- cupiditas pecunia, magnaque ducebatur penitenριον ἐπιστεῖλαι πρὸς αὐτήν, οἷα προσήκον ἦν γρά- tia, quod eorum, quæ scripta fuerant, cedens reψαι τὸν ἀληθείας τε ἅμα καὶ θεοσεβείας φροντίζοντα. verentia,lam magnas non esset assecuta divitias. Εἶχε δέ τὰ γραφέντα οὕτως· Οἶμαι, τέκνον εὐσεβές, Cum hæc autem audiisset beatus, ei litteris signi εἰς γνῶσιν κεῖσθαί σοι, ὅτι χρήματα εἴ γε δὴ καὶ @cavit ea,quæ par erat eum, qui veritatis curam siἐξουλόμην αὐτὸς ἔχειν, οὐδὲν ἦν τὸ κωλύον (πατράσι mul gerit et pietatis. Sic autem habebant ea, qua γὰρ ἐχρησάμην μεγάλη τε δυναμένοις, καὶ πολλὰ ad ipsam scripta sunt: Existimo,o pia filia, te non κεκτημένοις)· ἀλλ' ἐκὼν ἐξέστην τοῦ πλούτου τοῖς ignorare, quod si ipse voluissem habere pecunias, δεομένοις, πράγμα μὴ λογισάμενος εἶναι φροντίδος nihil mihi obstitissel.Habui enim parentes,qui et ἄξιον. Πῶς οὖν & κατὰ πολλὴν τὴν σπουδὴν ἀπεθέ- multum poterant, et multa possidebant: sed diviμην, καὶ ὧν κοινῇ πᾶσι καταφρονεῖν συμβουλεύω, tias lubens cessi egentibus, existimans eas esse rem τούτων οὐκ εἶχον αἰσχυνθῆναι νῦν ἐπιθυμητής φαί- non dignam, in quam meam curam conferrem. νεσθαι; Χρήματα οὖν Θεοδέριχος ἐμοὶ μὲν οὐ παρ. Quomodo ergo,quas et ipse magno studio deposui, ἔσχεν· ἀλλ᾽ οὐδ' ἂν αὐτοῦ παρέχοντος αὐτὸς ἔλαβον. et quas omnibus communiter consulo despicere, Εδάνεισε δὲ ταῦτα Χριστῷ τοῖς πένησι παρασχο- eas nunc non eru bui videri concupiscere?Pecunias μενος, καλώς γε ἐκεῖνος ποιῶν καὶ λυσιτελῶς ἑαυτῷ. autem Theodoricus mihi quidem non præbuit, sed Πολλαπλασίω γὰρ ἐκεῖθεν αὐτὰ λήψεται. Εἰ δέ σοι nec ipso præbente ipse accepi: Christo vero fceneἀφελέσθαι ταῦτα σκοπὸς ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ, ἡμᾶς μὲν ratus est, e as prabens pauperibus, ille quidem recte ζημιώσεις οὐδὲν, ἀλλ᾽ οὐδὲ λυπήσεις τι κατὰ τοῦτο faciens et sibi utiliter; illinc enim multiplices habe. Χριστὸν δὲ μᾶλλον, οὗ καὶ γεγόνασι, καὶ σεαυτὴν τὰ bit remu nerationes.Si aulem tuus sit scopus hæc μέγιστα βλέψεις. Τοῦτο πρώτον Εὐδοξία σπέρμα τῆς Christo auferre,nos quidem nullo damno affcies, πρὸ αὐτὸν ἀπεχθείας. Εντεῦθεν ὤδινε κατ' ολίγον necideo n os ulla afficies molestia,sed Christum poτὴν κατ' ἐκείνου μανίαν, πολλοὺς ἔχουσα καὶ ἄλλους Lus,cujus em sunt, et illi cura erit earum ablatio. τοὺς τοῦ σκοποῦ αὐτῇ συλλαμβανομένους. "Οτι δὲ Hoc Eud oxim exsistit primum semen concepti in ἐκείνῳ κινδύνου λόγος οὐδεὶς, καὶ τοῦ σφηκιάν καθ' eum odii: hinc paulatim in illum furorem partuPATROL. GR. CXIV. "

τρόπον, ἀλλ' ἐλευθέρα γνώμῃ καὶ μισοπονήρῳ τῆς erat promptus ad eos defendendos, qui passi γυναικός προϊστάμενος. Τούτου δὲ τὴν τῶν ἑκατὸν fuerant injuriam, quam Eudoxia ad faciendum. λιτρῶν πρὸς τῆς βασιλίδος προτεινομένου ζημίαν, Quamobrem nec ei quidem licebat cunctari: sed ὁ μακάριος, Δημοσίων ἀδικημάτων, εἶπεν, ἐκεῖνα protinus quidem accersit eum, qui læserat: forti εἴσπραξις· σὺ δὲ ἀλλ᾽ οὐκ ἂν ἐντεῦθεν ἐκφύγοις, autem et generoso animo ei exprobrat et arguit εἰ μὴ πρότερον τῇ γυναικὶ τοὺς πεντακοσίους ἀπὸ injustitiam, et aurum ab eo requirit, non quomoαριθμήσεις. Ακουστὸν τοῦτο τῇ Εὐδοξία γενόμενον, do Eudoxia, suum morbum, non autem alienam παραχρήμα πέμπει πρὸς τὸν μέγαν ἐκείνη, ἀφεῖναι plagam curans: sed libera et quæ o dio malos haτὸν κατεχόμενον ἐπιτάττουσα, ὡς ἤδη ἀρκούντως bel, mente mulierem defendens. Cum is autem adἀπολελογημένον. Ὁ δὲ οὐκ ἀφήσω, φησίν, ὅτι duceret mulctam centum librarum, quibus eum μηδε δίκαιον πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τῆς ἡδικημένης mulclaveral imperatrix, et sic non reddenda raοὔσης, καὶ ταύτης γυναικός, φεῦ! καὶ ξένης καὶ tionis quareret subterfugium, beatus:Pro delictis, χήρας. Τίνων δὲ ἄλλον οὕτως ὡς τούτων μέλει Θεῷ; inquit, publicis facta est illa exactio. Tu vero non Εἰ δὲ ἀφεῖναι με κελεύεις, ἀλλὰ σὺ τὸ χρέος ἀπόδος alter effugies, nisi mulleri quingenta prius numeτῇ γυναικὶ, ἐξ ὧν εἰς ἐκείνης πρόφασιν τὸ πλέον raveris.Cum primum autem hoc venisset ad aures ἀφείλου. Ταῦτα μὲν ὁ μέγας, ὡς δὲ καὶ ἅπαξ η Eudoxim,illa mittit ad illum magnum,jubens eum, ἐκείνη καὶ δὶς πέμψασα μηδὲν ἤνυε, τὸ ἀνθρώποις qui detinebatur, absolvi a crimine, ut qui se satis αὐτοῦ μᾶλλον προσκρούσαι ἢ Θεῷ περὶ ἐλάττονος defendisset. Ille vero leonis pellem statim induens: τιθεμένου, ἔγνω τε πρὸς ἄνδρα ἔχουσα οὐ καιροῖς Imo vero non dimittam, inquit,quoniam nec jusεἴκοντα, οὐδὲ ἀπειλεῖς ἐγχαυνονμένον, τοῖς τῶν tum est (o Dei leges et præcepta), cum ante nosμικροψύχων μορμολυκείοις, ἀλλὰ γενναίῳ τῷ φρο tros oculos sit ea, quæ fuit affecta injuria, eaque νήματι τῆς ψυχῆς ἄχρι καὶ αὐτοῦ θανάτου ἀντικαθ- mulier externa et vidua, quæ lacrymis operit, ait ιστάμενον πρὸς τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὸ δρᾶσαι κακῶς Malachias 8, allare Domini, indigens eo, qui sit μᾶλλον, οὐ τὸ παθεῖν ὑποπτήσσοντα· ἐπεὶ τοιού- opem laturus. Quænam autem sunt Deo tanta cuτῳ προσβαλεῖν ἔμαθε, πλήρης θυμού γενομένη ræ, quantæ hæc? Quod si me jubes eum dimit- (ἐδόκει γὰρ ἥκιστα φορητὸν αὐτῇ τὸ πολλῶν κρα- tere,at tu redde mulieri debitum ex iis, quæ illius τούσαν ἑνὸς ἥττω παρὰ πολὺ φαίνεσθαι. Καὶ γὰρ prætextu abstulisti amplius. Hæc quidem magnus τοιοῦτον γυνή, κουφόν τι καὶ εὐριπιστον καὶ τῆς ille. Cum autem illa semel et bis misisset, neque κενῆς δόξης ἀκριβῶς παίγνιον, και μάλιστα τῆς quidquam proficeret cum ipse minoris faceret ἐξουσίας αὐτὴν καθάπερ βακχείας τινὸς ἐκφερούσης), homines quam Deum offendere: et cognovisset κελεύει δύο τινὰς τῶν ἑκατοντάρχων μετὰ τῆς ὑπ᾽ rem sibi esse cum homine, qui non cedebat temαὐτοὺς χειρὸς ὅτι τάχος ἀφικομένους εἰς τὸ ἱερὸν poribus, minas non formidabat,nec timebat ab ulla εἰσελθεῖν, καὶ πρὸς βίαν τὸν κρατούμενον ἀφελεῖν. Οἱ excidere rectione, quæ quidem sunt magna ex δὲ ἀπελθόντες ὡς ἤδη πρὺς ταῖς θύραις ἦσαν καὶ εἰσω- parte terriculamenta iis, qui sunt parvi et abjecti θεῖν ἑαυτοὺς ἔμελλον, ἄγγελον ὁρῶσι Θεοῦ ῥομφαίαν animi: sed constanti et generoso spiritu fortiter διεσπασμένον καὶ φοβερῶς τὴν εἴσοδον εἴργοντα. usque ad mortem resistebat peccato, et magis Τοῦτο ἐκεῖνοι τὸ φρικτὸν ἰδόντες, καὶ πολλῷ τῷ cavebat male facere, quam pati. Cur,inquam,coδέει καταπλαγέντες, οὐκὲν πλέον ποιεῖν ἔγνωσαν, gnovisset cum ejusmodi viro rem esse sibi futu ἀλλὰ πρὸς τὴν πέμψασαν εὐθύς τε ἐπανέρχονται, ram,ira plena (videbatur enim minime ferendum, καὶ τὸ θεάθὲν τεράστιον διηγούνται· τὴν δὲ φρίξαι με quæ multos superabat, rideretur uno longe μὲν καὶ αὐτὴν ἀκούσασαν, καὶ τῆς ὁρμῆς ὑφεῖναι. inferior: est enim ejusmodi res mulier, nempe leΟ δε γὰρ τὸ ταχέως οἰδοῦν καὶ φυσώμενον διὰ φρε- vis, et quæ facile movetur, et plane inanis gloriæ νῶν εὐκολίαν, ταχέως πάλιν, ὥσπερ οἱ κενοὶ πομ- ludibrium) jubet extemplo, et duo quidem centuφόλυγες, διαπιπτειν. Εἶτα μετ᾿ ὀλίγον τοῦ προλαβόν- riones,eos sequente quæ sub eis erat manu,quamτος σκοπού γίνεται· καὶ Φρουμέντιόν τινα τοὔνομα primum miluutur,quibus fueral imperatum, staὡς αὐτὸν πέμψασα παραγγέλλει πειθοί μᾶλλον τὸ tim templum ingredi, et eum qui detinebatur, vi προκείμενον διανύσαι. Τὸν δὲ μέγαν ἥκιστα ταῖς pillinc eripere. Εt sic quidem Eudoxia: ignorabat αὐτοῦ πειθόμενον κολακείαις, Οὐ δύσερις ὤν, εἰπεῖν, autem se ea aggredi,quæ feri non poterant, et belοὐδ᾽ ἁπλῶς τῇ βασιλίδι ἀντιπίπτειν βουλομενος, lum adversus Deum suscipere. Nam cum illi veφιλόνεικος ὑμῖν εἶναι καὶ πέρα τοῦ μετρίου δοκῶ, nissent, et jam essent in foribus, et irrepturi Ἔστι δὲ οὐχ ούτως· ἀλλ᾽ ἅμα μὲν ἀμύνων ἀδικη- essent, (ο divinum spectaculum! o rem plane noθείσῃ γυναικί χήρα και γυμνή προστασίας πάσης, vam! vident Dei angelum specie admirabilem, ἅμα δὲ καὶ τῇ βασιλίδι ψυχῆς πραγματευόμενος forma terribilem, qui strinxerat rhomphsam, σωτηρίαν. Τοιαύτην τοῦ ἁγίου τὴν ἀπόκρισιν δεδω et horribiliter arcebat ab ingressu. Hoc illi malum, κότος, καὶ μηδὲν ὑφεῖναι πρὸς τὴν ἔστασιν ὑπο cum vidissent, metu repleta fuerunt illis animæ, φήναντος, ἐπεὶ ὁ τὴν ἀδικίαν διαπραξάμενος ἔγνω οι protinus nihil amplius facere decreverunt: sed πάντα τὰ ἐν ἐλπίσιν ἄπρακτα καὶ ἀνόνητα, καὶ ἦν quamprimum reversi ad eam, quæ miserat, stn28 Malach. 11, 13. ἅ

' pendum hoc spectaculum cum stupore narrarunt, a ἐκ τῆς βασιλίδος ώνειροπόλει βοήθειαν 2.gr Illa autem stupuit quidem ipsa quoque,cum audiis. οὖσαν ροπήν, καί, τὸ τοῦ λόγου, συκίνην ἐπset, et de suo capto aliquid remisit protinus. κουρίαν, οἴκαδε πέμψας παρ' έαυτου το χρυσίο Solet enirn, quod mentis levitate celeriter suscipi - τῇ γυναικὶ κατατίθεται, καὶ οὕτω τῆς ἐποχῆς ἀπελ tur,celeritate quoque simili excidere. Deinde paulo λάττεται. post ad scopum priorem revertitur, et Frumentio quodam ad eum misso, (neque enim tam esse degligentem sinebat amor pecuniæ) jussit persuasione potius aggredi propositum. Magaus autem minime parens ejus blanditiis, dixit: Non quod delecter litibus, neque quod imperatrici resistere statuerim, vobis videar esse supra modum contentiosus, non per sacras leges et divina eorum, qui præcesserunt, dogmata et disciplinas: sed simul quidem injuria affectam defendons viduam, et quæ omni egebat auxilio, et imperatricis animæ salutem procurans, sic videar contradicere. Cum sanctus talem dedisset responsionem, et ostendisset se nihil esse cessurum, qui autem fecerat injuriam, vidisset omnem spem esse sibi irritam, et imperatricis, quam somniabat opem nihil habere momenti, et esse plane ficulneum, ut dicitur, auxilium, domum mittens, aurum exsolvit mulieri: et sic liberatur ab obligatione. ΑΓ΄. Ολίγῳ δὲ ὕστερον ἡ Εὐδοξία στείλασα προς τὸν μέγαν, καὶ τοῦτο μὲν ἀπειλεῖς τῷ δοκεῖν ἐκτρα βοῦσα, τοῦτο δὲ καὶ κολακείαις ὑπερχομένη ἀποστῆναι παρήνει τῆς πρὸς αὐτὴν ἀντίτυπίας, καί, Παύσαι, ἔλεγε, τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ἀρκούμενες, καὶ μὴ καὶ τοῖς πολιτικούς παραδυόμενος πράγμασιν, ἀλλὰ τούτων τοῖς βασιλεύσι παραχωρών, ὥσπερ καὶ αὐτοί σοι πάλιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀφίστανται Παῦσαι δέ μου καὶ τοῦ ἐν ἐκκλησίαις καταδημηγο ρεῖν. Ἐγὼ μὲν γὰρ μέχρι τῆς ἔρτι καὶ ὡς πατρί προσείχον, καὶ πατρικήν σοι ένεμον τὴν τιμήν δὲ εἰ μὴ βελτίω τὸ λοιπὸν τὰ πρὸς ἡμᾶς γένηται, ἴσθι με κὴ ἀνεξομένην. Πρὸς ταῦτα λίαν ἐκεῖνος περιαλγής γενόμενος (ἑώρα γὰρ αὐτῆς τὴν καρδίαν XXXIII.Paulo post autem Eudoxia (quærebat enim faciendi,quæ vellet, libertatem, seu bene seu secus se haberent, et neminem esse, qui contradiceret mittens ad sanctum, et partim quidem minis, partim autem blanditiis eum aggrediens,suadet ut desinat velle ei resistere,dicens: Sed oporteret te esse contentum ecclesiasticis, civilia vero omnino nou subire, sed eis cedere imperatoribus, quomodo ipsi tibi rursus ecclesiasticis: cessare autem contra me conciones habere in ecclesiis. Nam ego quidem hucusque te observavi ut patrem, et paternum, ut sciunt omnes, honorem tibi tribui. Tu autem nisi de cælero in nos fueris melior, scias me non esse toleraturam. His magnus Joannes magna affectus tristitia (videbat enim cor ejus par-ὠδίνουσαν ἀδικίαν), Εμὲ, ἔφη πρὸς τοὺς πεμφθέντες, turire injustitiam, et laborem improbe concipere, ο et iniquitatem, ut dicit divinus David 29, parere), dixit iis, qui missi fuerant: Jubet me abscedere a rebus civilibus. Tantum autem abest, ut res allingam mundanas et civiles,ut sim ab eis tam alienus, quam ii, qui diu ante sunt mortui, remoti sunt a rebus quæ ad victum pertinent: sed cum sim episcopus, et mihi commissa sit cura enimarum, apertum scio esse periculum, non arguere iniqnitalen. Vereor enim, ne de nobis quoque dicatur illud Osee: «Celaverunt sacerdotes viam Domnini 30:» si nos, cum injuste aliquid admittatur, id feramus silentio. Sed eum quoque, qui pecca!, ju - bet rursus divinus Paulus 31 coram omnibus arguere, ut reliqui, inquit, timorem habeant. Non autem nihil aliam in ecclesiis, neque nominatim, neque aperte arguimus. Quocirca nobis temere succenset imperatrix. Sin autem oratio, quæ invehitur in eos, qui sunt obnoxii avaritim et aliis vitiis, nonnullorum mordet conscientiam, non illi nos, sed seipsos potius merito reprehendant. Hæc et alia his similia cum audissent ii, qui missi fuerant, scriptis mandarunt quæ dicta sunt: et reversi, dixerunt se nihil effcere, conantes in colum jaculari,et radere leonem, et adversus stimulos calcitrare, nebulasque cadere,et tumulo prædicare, et alia, quæ dicuntur de iis, quæ non πολιτικῶν ἀποστῆναι κελεύει πραγμάτων. Εγώ του ούτον δέω κοσμικῶν ἢ πολιτικών φροντίζειν, ὅσον με καὶ οἱ πάλαι θανόντες βιωτικῶν ἀφεστήκασιν. Επίσκοπος δὲ ὢν καὶ ψυχῶν ἐγχειρισθείς προστασίες, οὐ δύναμαι παρανομοῦντας μὴ ἐλέγχειν. Τί γὰρ ἄλλο ἡ ἐντολώ; Ἔλεγξον, φησίν, ἐπιτίμησον, παρακά λεσον. Καὶ τὸν ἁμαρτάνοντα πάλιν κελεύει ὁ θεῖος Παῦλος ἐνώπιον πάντων ἐλέγχειν, ἵνα καὶ οἱ λοιποί, φησί, φόβον ἔχωσιν. Ἡμεῖς δὲ οὐδὲν ἐκείνην ἐπ' Εκκλησίας πρὸς ὄνομα οὐδὲ φανέρως ἠλέγξαμεν, ὥστε τῇ ἐασιλίδι καθ᾿ ἡμῶν μάτην ἡ ἀγανάκτησις. Εἰ δὲ ὁ λόγος κοινῇ κατὰ τῶν φιλαργυρία και ἄλλοις πάθεσιν ὑπευθύνων φερόμενος ἐνίων δέχτει τὸ συνειδός, μηδὲν ἡμῖν ἐκεῖνοι, ἀλλ᾽ ἑαυτοῖς εγκαλείτωσαν. Ταῦτα καὶ ἄλλα ταύταις παραπλήσιε pal πεμφθέντες τῆς ἁγίας ἀκηκοότες γλώττης, καὶ γραφῇ, τὰ εἰρημένα παραδόντες, ἐπανελθόντες, ἀπήγ γειλαν, οὐδὲν ἀνύειν εἰπόντες τοξεύειν εἰς οὐρανὸν πειρώμενοι. Ανθρωπον γὰρ ἰδεῖν κρείττω μὲν φό 6ου, κρείττω δὲ κολακείας, αὐτοῦ θανάτου κατα φρονοῦντα, ἐν δεδοικότα μόνον, τὴν ἁμαρτίαν καὶ τὸ λυπῆσαι διὰ ταύτης Θεόν. Τούτων ἡ Εὐδοξία τῶν λόγων ακούσασα οὐδὲν ἧττον, ἢ πρότερον, τοὺς κατ' αὐτοῦ θυμούς σιγῇ καί καθ᾿ ἑαυτὴν ἔστρεφεν. Εἶτε τῆς ᾿Εκκλησίας καλῶς ἐχούσης καὶ ὅσαι ἆραι πρὸς εὐσέβειαν οικοδομουμένης, τῆς πολιτείας τε καθ' ἑκάστην ὑπὸ τῆς αὐτοῦ γλώττης ἀρδευομένης καὶ 29 Psal. VII, 15. 30 Osee vi, 7. 31 I Tim. v, 28.

τὸν κατὰ Θεὸν βίον καρποφορούσης, ὥστε μετὰ τῶν possunt feri. Ille enim homo est metu superior et ἄλλων κακῶν καὶ τῶν συνήθων τούτων κατ' ὀλίγον minis, et adversus ipsam quoque mortem erigitur. ἀφίστασθαι, ἱππομανίας, φημὶ, καὶ θεάτρων, την Unum solum timet, nempe peccatum, et ne Deum σπουδήν τε ταύτην πρὸς τὸ θέειν εἰς προσευχῆς per ipsum vel mnodicum offendat. Parva visa sunt οἴκους καὶ ναοὺς Κυρίου μετατιθέναι, καὶ κεῖσθαι hæc Eudoxim, acrique et effreni ejus auri cupidiτοιαύτην πρὸς ἀλλήλους τὴν ἅμιλλαν, τίς πρῶτος tati. Quamobrem ab ira et furore non desistebat, οἶκον Θεοῦ φθάσας, καὶ τούτῳ μᾶλλον ἐνδιατρίψας sed apud se habitantem magis versabat iram, exπλείονος ὄναιτο καὶ τῆς ὠφελείας; Ταῦτα οὕτω καλῶς spectans tempus et occasionem ejus, qui ipsam τε καὶ θεοφιλῶς ἔχοντα, σφόδρα τὸν φθόνον ἐλύπει, despiciebat, ulciscendi usque ad satietatem. Cum Καὶ διὰ τοῦτο πολύυν μὲν καὶ κινδυνώδη τὸν κατὰ ergo recte se haberet Ecclesia, et ædifcaretur in τῆς ᾿Εκκλησίας ἀνεγείρει σάλον, δεινὸν δὲ καὶ βα- dies ad pietatem: et respublica rigaretur quotidie θεῖαν αὐτῆς καταχέει τὴν νύκτα, τον μέγαν (φεϋ!) ab ejus lingua, et vitam,quæ est ex Deo,suavissime φωστῆρα, τὸν τῶν ψυχῶν ἤλιον, ταύτης μακράν produceret:etenim cum aliis malis, hæc etiam, quæ ποιήσας καὶ ὑπερόριον θέμενος. ᾿Αλλὰ ζητεῖτε μαθεῖν, erant usitata et familiaria, incepit contemnere: ὅπως [ἴσ. ὁποίους] καὶ τίνος ἔσχε τοὺς πρὸς τοῦτο nempe equorum cursus et theatra, cotusque et καθυπουργήσαντας. Κινήσας μὲν καὶ ἄλλους, τῶν orationes, quæ nihil habebant utile aut necessa ἐπισκόπων, φημί, καὶ τῶν τοῦ κλήρου, τὴν γνώμην rium: et quod in ea ponebat studum, convertit ad ἐπινηδείους πρὸς τὸ πομηρὰ σπέρματα τοῦ πονηροῦ currendum ad ædes orationis et ad templa Domiδέξασθαι, ἔστι δ᾽ οἷς καὶ τῶν τῆς βασιλικῆς αὐλῆς ὑπ- ni:adeo ut inter se contenderent, quis veniret prior αρχόντων· οὐδὲ γυναῖκες τῆς ἀνόμου ταύτης ἀπελεί in templum Domini, et in eo versaretur diutius, et φθησαν συμμορίας, ἀλλὰ μερὶς κἀντεῦθεν τῷ πονηρῷ majorem perciperet utilitatem. Hæc qua adeo pulγίνεται, φιλόκοσμοί τινες οὖσαι καὶ ἐμπαθεῖς, καὶ chre et pie se habebant,invidiam magna aliciebant τῷ πεπλήχθαι παρὰ τῆς ἐκείνου γλώττης κατ᾿ αὐτοῦ molestia: et ideo vehementem quidem et periπνεύσασαι. Οὓς δὲ θερμοτέρους εἶχε τῶν ἄλλων ἀγω- culosam adversus Ecclesiam excitat tempestaνιστάς, τὸν ᾿Αλεξανδρείας Θεόφιλον οἶδεν ὁ λόγος, tem: gravem autem et profundam ei offundit καὶ τὸν Βεῤῥοίας ᾿Ακάκιον, ᾿Αντίοχον τε τὸν Πτο- noctem, magno illo, pro dolor! luminari et sole λεμαίδος φημί, καὶ Σεβηριανὸν τὸν Γαβάλων. Πρὸς animarum, procul ab ea amandato et misso in τούτοις δύο τε των πρεσβυτέρων ἦσαν, καὶ τῶν δια- exsilium. Sed cupitis scire,sat scio, quosnam haκόνων πέτε, τὴν φαύλην ταύτην συμπληρούντες buerit gravis invidia, qui celeres pedes ad hoc συνωμοσίαν. Οὐ χεῖρον δὲ δηλῶσαι καὶ τὰς αἰτίας ὅθεν intulerunt. Movit quidem et alios ex episcopis et ὁ πόλεμος ἦρξε τῇ Εκκλησίᾳ. clericis quorum animus erat aptus, ut maligni susciperet semina: «Qui fecerunt consilium, et non per me. (hæc dicit Isaias 33, disserens in persona Domini) et pacta conventa, et non per spiritum meum: > et nonnullos etiam, qui erant ex ipsa aula imperatoris. Ne mulieres quidem se ab hoc iniquo coetu abstinuerunt, sed eæ quoque maligno fuerunt pars germana. Erant quædam mulieres, quæ mundo delectabantur et erant obnoxiæ vitiis. Quæ quidem, quod ab illius lingua sauciatæ fuerant, in eum vehementes concipiunt et effundunt spiritus. Quos autem habuit acriores aliis adversarios, it fuerunt, Alexandriæ Theophilus, Berrhœæ Acacius, Severianus Gabalorum, et Antiochus Ptolemaidis. Præter hos, duo presbyteri, et quinque diaconi simul cruperunt. Cercopum improbum quemdam catum eos dixerit quispiam, aut viros sanguinum et fraudis, ut e divina Scriptura 5 aliquid dicatur potius. Sed satius fortasse fuerit ostendere, undenam bellum cœperit in Ecclesia. ΑΔ΄. Εν τις ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ πρεσβύτερος, το νομα Πέτρος, τοῦ πρεσβυτερίου τῆς κατ' αὐτο Εκκληνίας τῶν πρωτείων ἐπειλημμένος. Τούτῳ δι᾿ ἔχθρας ὁ Θεόφιλος οὐκ εἶδ' ὅθεν γενόμενος (ἐπείπερ ἦν και κουργῆσαι, και διαβολὴν συνθεῖναι τῶν ἐκ τοῦ παντὸς αἰῶνος ποριμώτατός τε καὶ σκολιώτατος), μῶμον ἔσπευδεν ἐπενεγκεῖν, ὡς εἴη γυναῖκά τινα τῆς τῶν Μανιχαίων αἱρέσεως τὸ μύσος οὔπω τῆς κακοδοξίας ἀπωσαμένην εἰς κοινωνία, παραδεξάμενος. Αὐτοῦ δὲ διατεινομένου καὶ τῆς δόξης αὐτὴν μετατεθεῖσθαι, καὶ κατὰ γνωμην τῷ νῦν κατηγόρω ταύτην παραδεδέχθαι, καὶ μάρτυρα τούτων τὸν Πηλουσιώτην Ισίδωρον παριστοντος, ἄνδρα βίῳ τε καὶ λόγῳ ἕνα τῶν πολλού λόγου κατηξιωμένων ὑπάρχοντα, ὑπ' 83 Isa. ΧΧΧ, 1. 33 Psal. Liv, 24. Al. Gerdonum. XXXIV.Erat Alexandriæ presbyter quidam nomi ne Petrus, qui in presbyteratu suæ Ecclesiæ primas partes obtinueral.ls cum nescio quomodo in odium venisset Theophilo quoniam ad machinandum aliquid et struendam calumniam, erat eorum, qui ex toto sæculo fuerunt,ingeniosissimus,non parva labe per fraudem eum aspergit, nempe quod nulierem quamdam hæresis Manichæorum,cum eam exsecrandain nondum repulisset opinionem,admisisset ad communionem. Eo autem asserente,et ipsam prius illam abjurasse opinionem, et admissam esse e sententia ejus qui nunc est accusatoris, tanquam hoc non sumceret ad fidem faciendam, ab τo quoque adductus est testis Isidorus Pelusiota,

τὸν κατὰ Θεὸν βίον καρποφορούσης, ὥστε μετὰ τῶν possunt feri. Ille enim homo est metu superior et ἄλλων κακῶν καὶ τῶν συνήθων τούτων κατ' ὀλίγον minis, et adversus ipsam quoque mortem erigitur. ἀφίστασθαι, ἱππομανίας, φημὶ, καὶ θεάτρων, την Unum solum timet, nempe peccatum, et ne Deum σπουδήν τε ταύτην πρὸς τὸ θέειν εἰς προσευχῆς per ipsum vel mnodicum offendat. Parva visa sunt οἴκους καὶ ναοὺς Κυρίου μετατιθέναι, καὶ κεῖσθαι hæc Eudoxim, acrique et effreni ejus auri cupidiτοιαύτην πρὸς ἀλλήλους τὴν ἅμιλλαν, τίς πρῶτος tati. Quamobrem ab ira et furore non desistebat, οἶκον Θεοῦ φθάσας, καὶ τούτῳ μᾶλλον ἐνδιατρίψας sed apud se habitantem magis versabat iram, exπλείονος ὄναιτο καὶ τῆς ὠφελείας; Ταῦτα οὕτω καλῶς spectans tempus et occasionem ejus, qui ipsam τε καὶ θεοφιλῶς ἔχοντα, σφόδρα τὸν φθόνον ἐλύπει, despiciebat, ulciscendi usque ad satietatem. Cum Καὶ διὰ τοῦτο πολύυν μὲν καὶ κινδυνώδη τὸν κατὰ ergo recte se haberet Ecclesia, et ædifcaretur in τῆς ᾿Εκκλησίας ἀνεγείρει σάλον, δεινὸν δὲ καὶ βα- dies ad pietatem: et respublica rigaretur quotidie θεῖαν αὐτῆς καταχέει τὴν νύκτα, τον μέγαν (φεϋ!) ab ejus lingua, et vitam,quæ est ex Deo,suavissime φωστῆρα, τὸν τῶν ψυχῶν ἤλιον, ταύτης μακράν produceret:etenim cum aliis malis, hæc etiam, quæ ποιήσας καὶ ὑπερόριον θέμενος. ᾿Αλλὰ ζητεῖτε μαθεῖν, erant usitata et familiaria, incepit contemnere: ὅπως [ἴσ. ὁποίους] καὶ τίνος ἔσχε τοὺς πρὸς τοῦτο nempe equorum cursus et theatra, cotusque et καθυπουργήσαντας. Κινήσας μὲν καὶ ἄλλους, τῶν orationes, quæ nihil habebant utile aut necessa ἐπισκόπων, φημί, καὶ τῶν τοῦ κλήρου, τὴν γνώμην rium: et quod in ea ponebat studum, convertit ad ἐπινηδείους πρὸς τὸ πομηρὰ σπέρματα τοῦ πονηροῦ currendum ad ædes orationis et ad templa Domiδέξασθαι, ἔστι δ᾽ οἷς καὶ τῶν τῆς βασιλικῆς αὐλῆς ὑπ- ni:adeo ut inter se contenderent, quis veniret prior αρχόντων· οὐδὲ γυναῖκες τῆς ἀνόμου ταύτης ἀπελεί in templum Domini, et in eo versaretur diutius, et φθησαν συμμορίας, ἀλλὰ μερὶς κἀντεῦθεν τῷ πονηρῷ majorem perciperet utilitatem. Hæc qua adeo pulγίνεται, φιλόκοσμοί τινες οὖσαι καὶ ἐμπαθεῖς, καὶ chre et pie se habebant,invidiam magna aliciebant τῷ πεπλήχθαι παρὰ τῆς ἐκείνου γλώττης κατ᾿ αὐτοῦ molestia: et ideo vehementem quidem et periπνεύσασαι. Οὓς δὲ θερμοτέρους εἶχε τῶν ἄλλων ἀγω- culosam adversus Ecclesiam excitat tempestaνιστάς, τὸν ᾿Αλεξανδρείας Θεόφιλον οἶδεν ὁ λόγος, tem: gravem autem et profundam ei offundit καὶ τὸν Βεῤῥοίας ᾿Ακάκιον, ᾿Αντίοχον τε τὸν Πτο- noctem, magno illo, pro dolor! luminari et sole λεμαίδος φημί, καὶ Σεβηριανὸν τὸν Γαβάλων. Πρὸς animarum, procul ab ea amandato et misso in τούτοις δύο τε των πρεσβυτέρων ἦσαν, καὶ τῶν δια- exsilium. Sed cupitis scire,sat scio, quosnam haκόνων πέτε, τὴν φαύλην ταύτην συμπληρούντες buerit gravis invidia, qui celeres pedes ad hoc συνωμοσίαν. Οὐ χεῖρον δὲ δηλῶσαι καὶ τὰς αἰτίας ὅθεν intulerunt. Movit quidem et alios ex episcopis et ὁ πόλεμος ἦρξε τῇ Εκκλησίᾳ. clericis quorum animus erat aptus, ut maligni susciperet semina: «Qui fecerunt consilium, et non per me. (hæc dicit Isaias 33, disserens in persona Domini) et pacta conventa, et non per spiritum meum: > et nonnullos etiam, qui erant ex ipsa aula imperatoris. Ne mulieres quidem se ab hoc iniquo coetu abstinuerunt, sed eæ quoque maligno fuerunt pars germana. Erant quædam mulieres, quæ mundo delectabantur et erant obnoxiæ vitiis. Quæ quidem, quod ab illius lingua sauciatæ fuerant, in eum vehementes concipiunt et effundunt spiritus. Quos autem habuit acriores aliis adversarios, it fuerunt, Alexandriæ Theophilus, Berrhœæ Acacius, Severianus Gabalorum, et Antiochus Ptolemaidis. Præter hos, duo presbyteri, et quinque diaconi simul cruperunt. Cercopum improbum quemdam catum eos dixerit quispiam, aut viros sanguinum et fraudis, ut e divina Scriptura 5 aliquid dicatur potius. Sed satius fortasse fuerit ostendere, undenam bellum cœperit in Ecclesia. ΑΔ΄. Εν τις ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ πρεσβύτερος, το νομα Πέτρος, τοῦ πρεσβυτερίου τῆς κατ' αὐτο Εκκληνίας τῶν πρωτείων ἐπειλημμένος. Τούτῳ δι᾿ ἔχθρας ὁ Θεόφιλος οὐκ εἶδ' ὅθεν γενόμενος (ἐπείπερ ἦν και κουργῆσαι, και διαβολὴν συνθεῖναι τῶν ἐκ τοῦ παντὸς αἰῶνος ποριμώτατός τε καὶ σκολιώτατος), μῶμον ἔσπευδεν ἐπενεγκεῖν, ὡς εἴη γυναῖκά τινα τῆς τῶν Μανιχαίων αἱρέσεως τὸ μύσος οὔπω τῆς κακοδοξίας ἀπωσαμένην εἰς κοινωνία, παραδεξάμενος. Αὐτοῦ δὲ διατεινομένου καὶ τῆς δόξης αὐτὴν μετατεθεῖσθαι, καὶ κατὰ γνωμην τῷ νῦν κατηγόρω ταύτην παραδεδέχθαι, καὶ μάρτυρα τούτων τὸν Πηλουσιώτην Ισίδωρον παριστοντος, ἄνδρα βίῳ τε καὶ λόγῳ ἕνα τῶν πολλού λόγου κατηξιωμένων ὑπάρχοντα, ὑπ' 83 Isa. ΧΧΧ, 1. 33 Psal. Liv, 24. Al. Gerdonum. XXXIV.Erat Alexandriæ presbyter quidam nomi ne Petrus, qui in presbyteratu suæ Ecclesiæ primas partes obtinueral.ls cum nescio quomodo in odium venisset Theophilo quoniam ad machinandum aliquid et struendam calumniam, erat eorum, qui ex toto sæculo fuerunt,ingeniosissimus,non parva labe per fraudem eum aspergit, nempe quod nulierem quamdam hæresis Manichæorum,cum eam exsecrandain nondum repulisset opinionem,admisisset ad communionem. Eo autem asserente,et ipsam prius illam abjurasse opinionem, et admissam esse e sententia ejus qui nunc est accusatoris, tanquam hoc non sumceret ad fidem faciendam, ab τo quoque adductus est testis Isidorus Pelusiota,

" κατά γνώμην γενόμενον, οὐδεμίαν τῷ χρόνῳ δόντι ejus filius: quos ei dicebat dedisse sororem τριβὴν, τὸ τῆς Νιτρίας ἐπῆλθε καταλαβεῖν ὅρος, ἵνα Theophili, mercedem comparatæ in illum sycoκαὶ πρότερον ἐκ νέου τὸν καλὸν τῆς ἀσκήσεως δι- phantiæ.Hæc cum audiisset quidem Isidorus, egit ήνυσε βίον. Ἐκεῖ οὖν καὶ αὖθις συχνάζων κατὰ μόνας silentium,soli Deo relinquens universum: ut qui ἦν τῷ θεῷ συγγινόμενος. Πλὴν οὐδὲ οὕτως ἔμελλε τὰς laudes quiden celare potius dedicisset,non autem Θεοφίλου πάγες διαφυγείν, μᾶλλον δὲ τοῦ πάντων vituperationes. Adolescens vero ratus sic sibi rem ἐχθροῦ τε καὶ πολεμίου· ὃς καὶ ᾿Ισιδώρῳ ἐπῆγε πράγ- in tulo magis futuram, in divinum templum acμετα βασκαίνων τῆς ἀρετῆς, καὶ Θεόφιλον τῷ Θεῷ cedens, confugit ad altare. Cum autem sic magis προσκρούειν ἐποίει, κατὰ τῶν τῷ Θεῷ προσκειμένων in dubium veniret Theophilus,abdicat,proh dolor, ὀπλίζων. Κεκίνητο γὰρ κατ' ἐκεῖνο καιροῦ ζήτησις ob lain levem calumniam, Isidorum, et arcet ab ἐν τοῖς κατὰ τὴν Αἴγυπτον μοναστηρίοις. Βούλεται ecclesia. Deinde ille cum hoc pro lucro habuisset, δὲ ὁ λόγος ἄνωθεν ἡμῖν τὸ πρᾶγμα δηλῶσαι, et ex ejus successisset sententia, dans nullam rei dilationem, venit ei in mentem ad montem Nitriæ proficisci, ubi prius ob ineunte ætate egerat pulchram vitam exercitationis. Illic ergo rursus vacabat, cum Deo solo congrediens. Sed ne sic quidem ei concedebatur esse extra teli jactum, neque erat evitaturus Theophili laqueos, vel potius communis omnium hostis, qui hæc mala Isidoro intulerat, ejus virtuti invidens: et Theophilo auctor fuit, ut Deum offenderet, illum oppugnans per ea, quæ sc efferebant. Tunc enim mota erat quætio in monasteriis, quæ erant in Ægypto Vult autem oratio nobis rem paulo altius repetitam declarare. ΛΕ΄. Ἡ δὲ ζήτησις, τῶν μὲν σῶμα εἶναι τὸ θεῖον XXXV. Quæstio autem erat, cum alii quidem λεγόντων, σχῆμά τε καὶ πρόσωπον ἀνθρώπου περι- corpus Deum esse dicerent planeque induκείμενον καὶ μορφὴν, ὅσοι τῶν παχυτέρων ἢ ἀμαθε- tum figura et persona et forma hominis, ii scilicet, στέρων ὑπῆρχον· τῶν δὲ ὅλως ἀσώματον αὐτὸ τιθε- qui erant paulo rudiores el crassiores: alii vero μένων καὶ πάσης ἐμφερείας καὶ μορφῆς ἀνθρώπων eum omnino ponerent incorporeum, ab omnique ἀπηλλαγμένον· τῶν λογιωτέρων δὲ τοῦτο καὶ ὀξυτέ- similitudine et forma hominum liberum, hoc autem ρων. Ταύτην τοιγαροῦν τῆς μερίδος καὶ Θεόφιλος dicebant,qui erant doctiores,et acutioris ingenii. ὤν, τοὺς ἀνθρωπόμορφον εἶναι τὸ Θεῖον λέγοντας In hac vero sententia cum esset Theophilus, eos, φανερῶς ἀπεκήρυττεν. Ὅπερ οἱ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ qui Deum dicebant humanæ formæ similem, non μοναχῶν ἀλογώτεροι μαθόντες, τοῦ Θεοφίλου και- leviter,sed admodum vehementer abdicabat.Quod ἐστασίαζον, καὶ ὡς τινα βλάσφημον, καὶ δόξης οὐχ quidem cum compertum habuissent, qui erant in ὑγιῶς ἔχοντα ἔμελλον ἀναιρεῖν· τὸν δὲ δι᾽ ἐπινοίας τὸ Ægypto monachi, minus participes rationis,id in παραστὰν μετελθόντα, Οὕτω με τεθεᾶσθαι ὑμᾶς, ἔφη eos immisit tumultum, et illum de medio tollere, [σ. φάναι], ὡς πρόσωπον Θεοῦ, Τοῦτο ἐκείνους ἀκούσ ut qui esset blasphemus, et non sanæ opinionis, σαντος στῆναι μὲν τῆς ἀτάκτου καὶ φονώδους ὁρμῆς• putabant esse inaximum Dei cultum. Ille autem πρὸς αὐτὸν δὲ, Εἰ γνησίως, εἰπεῖν, τὰ ἴσα ἡμῖν φρονεῖν callido invento,rem quæ aderat, aggrediens: Sic ἔχεις, ἔν ἐστί σοι τὸ λειπόμενον, ἀναθέματι τὰ ωρι- ego, inquit, vos intueor,ta quam Dei faciem. Hoc γένους παραδούναι βιβλία, δι' ὧν ἐκεῖνες τὸ σῶμά cum illi audiissent, represserunt quidem protinus τε εἶναι τὸ θεῖον καὶ ἐοικὸς ἀνθρώπῳ πρόσωπον ἔχειν illum cædis impetum: ei autem dixerunt: Si eaἀνατρέπειν πειρᾶται. Πρὸς ταῦτα τὸν Θεόφιλον, Τί dem, quæ nos, germane sentis, unum tibi solum δὲ, φάναι, τὸ κωλύων ἐμὲ τοῦτο δρᾷν, καὶ μάλα γε deest, nempe ut libros Origenis subjicias anatheδιὰ μίσους Ωριγένην ἔχοντα; Ταῦτα εἰπόντα καὶ mati,qui maxime Deum esse corpus et faciem haἐπαγγειλαμένον, χαλᾶται τοῖς μοναχοῖς τὴν ὀργήν. bere homini similem, ne sinunt quidem in aures Οὕτως ἐκεῖνος ἦν ἐπαμφοτερίζων, καὶ πρὸς ἑκάτερα cadere. Ad hæc Theophilus: Quid autem, νεύων, καὶ τοῖς καιροῖς ἁρμοζόμενος· δέον ἐπίσκοπον inquit, prohibet,quo minus hæc faciam,qui ab Oriὄντα, καὶ λαοῦ ψυχὰς ἐπιτετραμμένον, καλῶς δι- gene maximne dissideo, et cum eo acriter bellum ελεῖν καὶ τὸν λόγον ορθοτομῆσαι τῆς ἀληθείας, καὶ gero? Hac cum dixisset, et esset pollicitus, iram λύσαι τὴν στάσιν, ἀμφοτέροις διδάξαντα πατρικώς, sedavit monachorum. Sic ille semper anceps, et ἀλλ' οὐχὶ τεχνικῶς παραπείσαντα, αὐτὸ μὲν καθ᾿ facile ad utrumque annuens, et se temporibus ἑαυτὸ θεῖον εἰπεῖν ἀσώματον εἶναι καὶ ἀσχημάτι- accommodans, cum oporteret eum, ut qui esset στον, σῶμα δὲ καὶ πρόσωπον καὶ μορφὴν ἀνθρωπεία. episcopus, et qui commissæ erant animæ populi, τὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Λόγου λαβόντα, καὶ μετὰ τὸν mon uti ſigmento et scena ad decipiendum,et sic ὑπὲρ ἡμῶν θάνατον ἐν ὁμοίῳ σχήματι τῆς ἀνθρω- illos relinquere aegrotantes: sed quam feri posset πίνης σαρκὸς ἀναστάντα, οὕτω καὶ εἰς οὐρανοὺς optime distinguere, et verbum veritatis recte admi- (19)Isidoram hunc Origenistarumantesignanum, nt eum 3 Hieronym. vocat,non ob has hic prætextas causas, sed ob hæresin merito a Theophilo abdicatum, docet Baron. loco citato. Hos Anthropomorphitas vocabant,- Origenistis familiare fuisse Anthropomorphitarum hæresin catholicis imping re, docet Bar. tom. V Annal. an. 400: quare non mirum si et Theophilo eos prosequente hanc impingant calumniam. Vide Niceph. I. vin, c. 101 17; Soc. 1. vi, c. 7; Soc. 1. VIII, c. 11; Bar. loco citato.

nistrare, et utrique parti componere seditionem, ανειλῆφθαι, καὶ μένειν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς καθώ paterne docentem, sed non artifclose diversum ήμενον. Οὔπω δῆλον κατέστη τὸ εἰρημένον, ἀλλ' ἔτι persuadentem: dicere ipsum quidem per se Deum δεῖται καὶ ἑτέρων ὁ λόγος πρὸς τὴν σαφῆ τοῦ προesse incorporeum et figura expertem: corpus κειμένου δήλωσιν, autem et faciem et formam humanam unigenitum Dei verbum accepisse, arcanis rationibus suæ benignitatis. Deinde cum etiam rursus surrexisset post mortem pro nobis susceptam, in simili scilicet figura carnis humanæ, sic in cœlum esse assumptum. Hoc enim esse summæ unionis et ineſfabilis in suum figmentum benevolentiæ: et sic manere sedentem ad dexteram Patris. Nondum evasit manifestum, quod dictum est: sed alia luce adhuc indiget oratio ad aperte declarandum id, quod est propositum. 15. Μοναχοὶ τέσσαρες ἦσαν ἀδελφοὶ τὰ σώματα ἀδελφοὶ τὰς ψυχὰς, τῶν κατ' Αἴγυπτον μοναχών πάντων λόγῳ τε καὶ βίῳ παρὰ πολύ διαφέροντες· ὀνόματα τούτοις, Διόσκορος, καὶ ᾿Αμμώνιος, Εὐσέ βιός τε, καὶ ὁ λοιπὸς Εὐθύμιος· οὓς δὴ καὶ Μα κροὺς διὰ τὸ τῆς ἡλικίας εὔμηκες ἴσως ἐκάλουν. Οὗτοι γοῦν οὐκ ᾿Αλεξανδρευσι μόνοις περὶ πλείονος ἦσαν, ἀλλὰ καὶ αὐτῷ Θεοφίλῳ χρῆμά τι περισπούδαστον ἐλογίζοντο, καὶ ἐφίλει τούτους ἴσα καὶ ὀφθαλμοῖς, καὶ τῆς καρδίας ᾤκουν αὐτῷ τὸ μεσαίτατον. Ταῦτα δὲ οὕτως ἦν, ἕως ἐκεῖνος δήπου Θεόφιλος ἦν· ὥστε καὶ Διόσκορον πείσαντα μόγις ἐπίσκοπον Ερμουπόλεως καταστῆσαι, ᾿Αμμώνιον δὲ καὶ Εὐθύμιον ἱερωσύνῇ τε τιμῆσαι καὶ τὴν οἶκος νομίαν ἐγχειρίσαι τῆς ᾿Εκκλησίας, ἐλέσθαι τε συν οίκους ἔχειν διὰ παντὸς, ὡς μήτε τῶν σωματικῶν αὐτοὺς ἀφίστασθαι, μήτε τῶν τῆς ψυχῆς ὀφθαλμῶν. ᾿Αλλὰ ταῦτα, ὥσπερ ἔφημεν, ἕως θεόφιλος ἦν, ἢ μᾶλλον φιλόθεος εἰπεῖν, ὁ Θεόφιλος. Ἐπεὶ δὲ κλίναντα πρὸς φιλαργυρίαν εἶδον, καὶ φιλοχρύσως μᾶλλον, ἢ φιλοθέως ἔχοντα, θερμήν τε τιθέμενον περὶ τὸ χρησ ματίζεσθαι τὴν σπουδήν, ὡς ἐπιβλαβῆ τὴν ὁμιλίαν παραιτησάμενοι (ῥᾴστη γὰρ καὶ ταχεία μεταβαλεῖν ή κακία), τὴν ἐρημίαν εἴλοντο καὶ τὰς προτέρας διατριβάς. δ XXXVI. Erant quatuor monachi fratres corporibus, fratres animis, monachorum omnium, qui erant in Ægypto, et doctrina et vita longe excellentissimi. Eis erant nomina, Dioscorus et Ammonius, Eusebiusque et alius Euthymius: quos etiam Longos vocabant ob statura forte proceritatem.Hi non solum ab Alexandrinis plurimi febant ob mores et vitæ probitatem: sed Theophilo quoque erant chari, et in magno apud eum pretio habebantur, et eos amabal æque ac suos oculos, et in medio cordis sui habitabant. Hæc autem ita se habebant, quandiu fuit ille Deo amicus, adeo ut persuasum Dioscorum (vix enim attrahit honorem virtus) constituerit episcopum Hermopolis, Ammonium autem et Euthymium honorarit sacerdotio, et eis tradiderit Ecclesiæ administrationem, et fecerit @economos. Cur non dico,quod ejus in ipsos maximan significat benevolentiam? Elegit eos, qui cum ipso habitarent et essent toto tempore vitæ ei convictores,ut eos nec a corporis,nec ab animæ oculis pateretur discedere. Sed hac quidem, quandiu Theophilus erat, ut diximus, vere Theophilus, " id est, pius ac religiosus. Cum autem vidissent declinasse ad avaritiam et magna ex parte aurum magis anare quam Deum, et ut pararet pecunias, acerrimum ponere studium, tanquam noxiam recusantes cohabitationem (solet enim vitium mutare facillime), elegerunt solitudinem, et illic ubi prius, versari. XXXVII.Hanc ille disjunctionis causam cum in- ΛΖ'. Τοῦτο ἐκεῖνος μαθὼν ὅτι καταγνόντες αὐτοῦ tellexisset esse sui condemnationem, valde ægre διεπράξαντο, σφόδρα τε ἐχαλέπηνε, καὶ χειρὶ αὐτοὺς tulit, ipsosque manibus et pedibus,ut dicitur, co- καὶ πολί, τὸ τοῦ λόγου, βλάπτειν ἐπειρᾶτο, καὶ πρῶτα pit molestia afficere: primum quidem illos crimi- μὲν πρὸς τοὺς ᾿Ανθρωπομορφιανοὺς ἐκείνους διαβάλ nans apud Anthropomorphianos, dicebat eos con- λων, συνδὰ τῷ ᾿Ωριγένει καὶ αὐτοὺς φρονεῖν ἔλεγε, venire cum Origene (22-23), et eamdem quam ille καὶ ἀσώματον δογματίζειν τὸ θεῖον. Καὶ διὰ ταῦτα tenere opinionem,et decernere. Deum esse incor- δεῖ τούτους, φησὶν, ὡς αἱρετικοὺς ἀπελαύνεσθαι. poreum: et ideo dicit oportere eos tanquam male Επειτα καὶ τοῖς ὁμόροις τῶν ἐπισκόπων διεκελεύετο sentientes, et quid aliud quam hæreticos, expelli. ἐνίους τῶν τὰ ἴσα φρονούντων μοναχῶν, καὶ τῆς Deinde fnitimis quoque jussit episcopis,nonnullos ἐνδοτέρας ἐρήμου ὄντας, ἐπὶ κεφαλὴν τοῦ ὅρους και monachos, qui eadem quæ ipsi sentiebant, et in ταβαλεῖν, οὐκ ἐπαγαγὼν τὴν αἰτίαν, οὗ χάριν ταύτα ima habitabant solitudine, cum non prius signif- κελεύοι. Τοὺς οὖν μοναχοὺς εἰς ᾿Αλεξάνδρειαν ἀφο casset, cur hac et quidnam fecerant, e monte ικομένους ἐντυχεῖν τα τῷ Θεοφίλῳ, καὶ τὴν αἰτίαν quamprimum deturbari præcipites. Monachi ergo ερέσθαι δι' ἣν αὐτῶν τὰ τοιαῦτα κατακρίνειν βού illi fratres venientes Alexandriam, convenerunt λεται. Τὸν δὲ ὀργῆς τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑποπλήσαντα Theophilum,et causam rogarunt, propter quam eos και αυτόχρημα πῦρ βλέψαντα, τῷ θυμῷ τε ὅλως ille sic condemnasset. Ille autem protinus ἐφιέντα (καὶ γὰρ ἦν ὁρμητίας φύσει, καὶ χειρῶν ὡς (22-23) Longos hosce monachos erroribus Origem nis studuisse, auctoritate S.Hieronymi et aliorum, docet Baron. loco citato; quare et hos pie justeque indignationem Theophili meruisse. Hac et sequentia ex Palladio Origenista desumpta, calumniarum suspicione in Theophilum non

nistrare, et utrique parti componere seditionem, ανειλῆφθαι, καὶ μένειν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς καθώ paterne docentem, sed non artifclose diversum ήμενον. Οὔπω δῆλον κατέστη τὸ εἰρημένον, ἀλλ' ἔτι persuadentem: dicere ipsum quidem per se Deum δεῖται καὶ ἑτέρων ὁ λόγος πρὸς τὴν σαφῆ τοῦ προesse incorporeum et figura expertem: corpus κειμένου δήλωσιν, autem et faciem et formam humanam unigenitum Dei verbum accepisse, arcanis rationibus suæ benignitatis. Deinde cum etiam rursus surrexisset post mortem pro nobis susceptam, in simili scilicet figura carnis humanæ, sic in cœlum esse assumptum. Hoc enim esse summæ unionis et ineſfabilis in suum figmentum benevolentiæ: et sic manere sedentem ad dexteram Patris. Nondum evasit manifestum, quod dictum est: sed alia luce adhuc indiget oratio ad aperte declarandum id, quod est propositum. 15. Μοναχοὶ τέσσαρες ἦσαν ἀδελφοὶ τὰ σώματα ἀδελφοὶ τὰς ψυχὰς, τῶν κατ' Αἴγυπτον μοναχών πάντων λόγῳ τε καὶ βίῳ παρὰ πολύ διαφέροντες· ὀνόματα τούτοις, Διόσκορος, καὶ ᾿Αμμώνιος, Εὐσέ βιός τε, καὶ ὁ λοιπὸς Εὐθύμιος· οὓς δὴ καὶ Μα κροὺς διὰ τὸ τῆς ἡλικίας εὔμηκες ἴσως ἐκάλουν. Οὗτοι γοῦν οὐκ ᾿Αλεξανδρευσι μόνοις περὶ πλείονος ἦσαν, ἀλλὰ καὶ αὐτῷ Θεοφίλῳ χρῆμά τι περισπούδαστον ἐλογίζοντο, καὶ ἐφίλει τούτους ἴσα καὶ ὀφθαλμοῖς, καὶ τῆς καρδίας ᾤκουν αὐτῷ τὸ μεσαίτατον. Ταῦτα δὲ οὕτως ἦν, ἕως ἐκεῖνος δήπου Θεόφιλος ἦν· ὥστε καὶ Διόσκορον πείσαντα μόγις ἐπίσκοπον Ερμουπόλεως καταστῆσαι, ᾿Αμμώνιον δὲ καὶ Εὐθύμιον ἱερωσύνῇ τε τιμῆσαι καὶ τὴν οἶκος νομίαν ἐγχειρίσαι τῆς ᾿Εκκλησίας, ἐλέσθαι τε συν οίκους ἔχειν διὰ παντὸς, ὡς μήτε τῶν σωματικῶν αὐτοὺς ἀφίστασθαι, μήτε τῶν τῆς ψυχῆς ὀφθαλμῶν. ᾿Αλλὰ ταῦτα, ὥσπερ ἔφημεν, ἕως θεόφιλος ἦν, ἢ μᾶλλον φιλόθεος εἰπεῖν, ὁ Θεόφιλος. Ἐπεὶ δὲ κλίναντα πρὸς φιλαργυρίαν εἶδον, καὶ φιλοχρύσως μᾶλλον, ἢ φιλοθέως ἔχοντα, θερμήν τε τιθέμενον περὶ τὸ χρησ ματίζεσθαι τὴν σπουδήν, ὡς ἐπιβλαβῆ τὴν ὁμιλίαν παραιτησάμενοι (ῥᾴστη γὰρ καὶ ταχεία μεταβαλεῖν ή κακία), τὴν ἐρημίαν εἴλοντο καὶ τὰς προτέρας διατριβάς. δ XXXVI. Erant quatuor monachi fratres corporibus, fratres animis, monachorum omnium, qui erant in Ægypto, et doctrina et vita longe excellentissimi. Eis erant nomina, Dioscorus et Ammonius, Eusebiusque et alius Euthymius: quos etiam Longos vocabant ob statura forte proceritatem.Hi non solum ab Alexandrinis plurimi febant ob mores et vitæ probitatem: sed Theophilo quoque erant chari, et in magno apud eum pretio habebantur, et eos amabal æque ac suos oculos, et in medio cordis sui habitabant. Hæc autem ita se habebant, quandiu fuit ille Deo amicus, adeo ut persuasum Dioscorum (vix enim attrahit honorem virtus) constituerit episcopum Hermopolis, Ammonium autem et Euthymium honorarit sacerdotio, et eis tradiderit Ecclesiæ administrationem, et fecerit @economos. Cur non dico,quod ejus in ipsos maximan significat benevolentiam? Elegit eos, qui cum ipso habitarent et essent toto tempore vitæ ei convictores,ut eos nec a corporis,nec ab animæ oculis pateretur discedere. Sed hac quidem, quandiu Theophilus erat, ut diximus, vere Theophilus, " id est, pius ac religiosus. Cum autem vidissent declinasse ad avaritiam et magna ex parte aurum magis anare quam Deum, et ut pararet pecunias, acerrimum ponere studium, tanquam noxiam recusantes cohabitationem (solet enim vitium mutare facillime), elegerunt solitudinem, et illic ubi prius, versari. XXXVII.Hanc ille disjunctionis causam cum in- ΛΖ'. Τοῦτο ἐκεῖνος μαθὼν ὅτι καταγνόντες αὐτοῦ tellexisset esse sui condemnationem, valde ægre διεπράξαντο, σφόδρα τε ἐχαλέπηνε, καὶ χειρὶ αὐτοὺς tulit, ipsosque manibus et pedibus,ut dicitur, co- καὶ πολί, τὸ τοῦ λόγου, βλάπτειν ἐπειρᾶτο, καὶ πρῶτα pit molestia afficere: primum quidem illos crimi- μὲν πρὸς τοὺς ᾿Ανθρωπομορφιανοὺς ἐκείνους διαβάλ nans apud Anthropomorphianos, dicebat eos con- λων, συνδὰ τῷ ᾿Ωριγένει καὶ αὐτοὺς φρονεῖν ἔλεγε, venire cum Origene (22-23), et eamdem quam ille καὶ ἀσώματον δογματίζειν τὸ θεῖον. Καὶ διὰ ταῦτα tenere opinionem,et decernere. Deum esse incor- δεῖ τούτους, φησὶν, ὡς αἱρετικοὺς ἀπελαύνεσθαι. poreum: et ideo dicit oportere eos tanquam male Επειτα καὶ τοῖς ὁμόροις τῶν ἐπισκόπων διεκελεύετο sentientes, et quid aliud quam hæreticos, expelli. ἐνίους τῶν τὰ ἴσα φρονούντων μοναχῶν, καὶ τῆς Deinde fnitimis quoque jussit episcopis,nonnullos ἐνδοτέρας ἐρήμου ὄντας, ἐπὶ κεφαλὴν τοῦ ὅρους και monachos, qui eadem quæ ipsi sentiebant, et in ταβαλεῖν, οὐκ ἐπαγαγὼν τὴν αἰτίαν, οὗ χάριν ταύτα ima habitabant solitudine, cum non prius signif- κελεύοι. Τοὺς οὖν μοναχοὺς εἰς ᾿Αλεξάνδρειαν ἀφο casset, cur hac et quidnam fecerant, e monte ικομένους ἐντυχεῖν τα τῷ Θεοφίλῳ, καὶ τὴν αἰτίαν quamprimum deturbari præcipites. Monachi ergo ερέσθαι δι' ἣν αὐτῶν τὰ τοιαῦτα κατακρίνειν βού illi fratres venientes Alexandriam, convenerunt λεται. Τὸν δὲ ὀργῆς τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑποπλήσαντα Theophilum,et causam rogarunt, propter quam eos και αυτόχρημα πῦρ βλέψαντα, τῷ θυμῷ τε ὅλως ille sic condemnasset. Ille autem protinus ἐφιέντα (καὶ γὰρ ἦν ὁρμητίας φύσει, καὶ χειρῶν ὡς (22-23) Longos hosce monachos erroribus Origem nis studuisse, auctoritate S.Hieronymi et aliorum, docet Baron. loco citato; quare et hos pie justeque indignationem Theophili meruisse. Hac et sequentia ex Palladio Origenista desumpta, calumniarum suspicione in Theophilum non

perscrutans, Ammoniun, inquam,cum aliis, quos βίβλοι τινὲς τῶν σπουδαίων), ἅπαντα τῷ πυρί χαρι ne Momus quidem. reprehendisset, et qui erant σάμενος. omni ex parte fratres. Cum autem non posset omnino invenire (se enim ipsos in puteum demiserant), viros non assecutus vir pusilli et abjecti animi, se protinus convertit ad materiam: et tanquam insaniæ nimiam ostentans abundantiam, in eam effudit iram, domos illorum et omnem supellectilem (erant autem nonnulli quoque libri studiosorum) omnia simul igni mandans. XXXIX. Accidit huic improbo imperatori aliud ΑΘ΄. Συμβαίνει τι καὶ ἄλλο τῷ πονηρῷ στρατηγό quoque facinus, quod omnino quidem illi satis τούτῳ τετολμημένον δακρύων ὄντως πλειόνων άξιον. congruit, nec est eo indignum: est autem dignum Καὶ παιδίον γὰρ προστυχόν, καὶ ἱερά τινα σύμβολα non paucis lacrymis. Infans enim, qui incidit, et τῶν μυστηρίων καὶ αὐτὰ παρανάλωμα τοῦ πυρὸς sacra quædam signa sacramentorum, ea quoque ab γίνεται. Οὕτως αὐτῷ μόλις τῶν θυμῶν ληξάντων, igne consumantur. Cum vix tandem ab ira cessa- επάνεισι πρὸς τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν μετά γε τῆς τοιπύvisset, revertitur Alexandriam pontifex cum talibus της ὁ ἀρχιερεὺς νίκης καὶ τῶν κατὰ τῶν μοναχῶν, victoriis. Illi autem vix tandem securi a metu li- οἴμοι! τροπαίων. Αὐτοὶ δὲ τυχόντες ἀδείας ἐξίπσι beri, nudi exeunt e puteo pudenda solum succinti γυμνοί τοῦ φρέατος, μόναις οθόντις διαζωσάμενοι linteis: et obibant simul Alexandriam fugitivi, præ- τὴν αἰδῶ, καὶ περιήεσαν οὕτω τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν dam quam non potuerat assequi Theophilus et illius (ἐλεεινὴ τοῖς ὁρῶσιν ὄψις), εἰ καὶ τὴν ἀρετὴν ἦσαν insania,miserabile iis, qui videbant, spectaculum, φιλοτίμως ἡμφιεσμένοι, καὶ ὑπ᾽ ἐκείνης καλώς και etiamsi virtute erant induti splendide, et ab illa σμούμενοι. Τούτους ἐπιγνόντες ᾿Αλεξανδρεις ζήλου pulchre ornati. Eos cum agnovissent Alexandrini, καὶ ὀργῆς ἔμπλεω καταστάντες εὐθὺς, οἷοι ἐκεῖνοι zelo et ira statim repleti, ut sunt acres et vehemen- θερμοὶ καὶ δυσκάτοχοι τὰς ὁρμᾶς, λαμπάδας ἔχοντες tes, lampades in manus sumentes, et Theophilum μετὰ χεῖρας, καὶ τὸν Θεόφιλον, ἔνθα δὴ καὶ ᾤοντο ubicunque eum esse putabant, publice circumsis- εἶναι, πανδημεί περιστάντες, εἰσὶ μὲν οἱ καὶ ἐμπρτ. tentes, nonnulli quidem cæperunt incendere, alii σμῶν ἤρχοντο, οἱ δὲ διαρπαγὴν τῶν ὅντων ἐμποίουν. autem bona diripere. Cum vero jam ad sacra vasa Ὡς δὲ καὶ περὶ τὰ ἱερὰ σκεύη χωρεῖν ἔμελλον, ὁ ἄρχων essent venturi, præses timens periculum, accessit τὸν κίνδυνον ὑποπτήξας προσῄει, λόγων ἐπιεικείς eos leniens, et humanitate eorum iram volens se- τιθασσεῦσαι βουλόμενος καὶ τὴν ὁρμὴν αὐτοῖς ἐπι dare. Illi autem magis efferebantur, Theophilum σχεῖν. Οἱ δὲ καὶ μᾶλλον ἠγρίανον καὶ βοῆς καὶ θορύ tanquam venatici quidam canes naribus indagan - βου τὰ ἅπαντα ἐπλήρουν, τὸν Θεόφιλον οἷα δὴ θηρε tes, et ultricem in eum manum cupientes immit- τικοὶ κύνες ῥινηλατοῦντες, ἄρξαι τε τιμωρού δεξιᾶς tere. Atque prasidi quidem suadebat metus eum ἐπ' αὐτῷ γλιχόμενοι. Τῷ μὲν οὖν ἄρχοντι παρήνει τὸ jam tradere, propter concitatam illam eorum, qui δέος ἔκδοτον αὐτὸν ἤδη θέσθαι διὰ τὴν πολλὴν τῶν ipsum quærebant,incursionem. Sed ille cum solis ζητούντων ἐπιδρομήν. ᾿Αλλ' ἐκεῖνος ποσὶ μόνοις τὸ pedibus sibi quæsiisset salutem, in quodam loco σωθῆνει πιστεύσας, ἔν τινι τόπῳ τῶν ἀποῤῥήτων žv secreto se infodit, tiinidus repente apparens, qui ἑαυτὸν κατορύττει, δειλὸς ἀθρόον ὁ γενναῖος καὶ tanta erat audacia, et mus modo picem gustans. τολμητίας ἀναφανεῖς, ἐπιχειρῆσαι τε πράγμασι Deinde cum præses accepisset monachos, et eos θερμοτέροις ξυρὸς, καὶ εἴ τι ἄλλο τῶν ταχίστων καὶ induisset vestibus (sic enim studebat populum se- τομῶν, γνωριζόμενος. Εἶτα τοὺς ἀσκητὰς ὁ ἄρχων dare,sicut dixinins, et impetus eorum reprimere), λαβών, καὶ ἱμάτια περιθεὶς, εἰς τὸ πλῆθος ἐξῆγε, ostendebat praesentes. Cum autem nihil proficeret, πραότερον οὕτως αὐτὸ διαθεῖναι βουλόμενος. ὡς δὲ timens ne ipse fieret iræ tropæum,ellueret penas μηδὲν ἤνυε, δείσας μὴ τρόπαιον αὐτὸς τοῦ θυμοῦ furoris in Theophilum,accedens jurat Theophilum γένηται, καὶ τὴν εἰς Θεόφιλον ἐκτίσῃ μανίαν, ἔμνυσι nequaquam ei ostendisse causam, cur eos viros παραστὰ; μὴ δήλην αὐτῷ ποιῆσαι τὴν αἰτίαν Θεός quæreret; sed dixisse, quod essent corrupti in rem φίλον, καθ᾿ ἣν ἐπιζητοίη τοὺς ἄνδρας. Φάναι γὰρ ligione, et quod non satis ducerent, si ipsi soli πρὸς αὐτὸν, ὅτι διεφθαρμένως ἔχοιεν περὶ τὸ σέβας ægrotarent; sed alios etiam conarentur inducere οἱ μοναχοὶ, καὶ ὡς οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐτέ ad suam communionem.Si enim scivissam,inquit, τους ἐφέλκονται πρὸς τὸ ὅμοιον. Εἰ γὰρ ᾔδειν, ἔφη, quod animo agitabat, non modo non præbuissem τὸ κατὰ νοῦν, οὐχ ὅπως ἂν στρατιώτης, ἀλλ᾽ οὐδὲ milites, sed nec illum ipsum quidem sivissem αὐτὸν ἐκεῖνον παρέσχον ἂν ἐξελθεῖν. Οὕτως εἰπὼν egredi. Cum sic dixisset, vix tandem eis persuasit ὀψὲ καὶ μόλις ἔπειθεν ἀποστῆναι. Ύστερον μέντοι ut recederent. Postea autem Theophilus, cum et Θεόφιλος αὐτόν τε ἄρχοντα, καὶ πᾶν ὅ τι ἐπίσημον ἦν ipsum praesidem,et quidquid erat clarum et illu- τῆς πόλεως, δώροις θεραπεύσας εἰς κόρον (καὶ γὰρ stre in civitate (erat enim res pecuniaria eis in ma- ἦν αὐτῷ δεξιὰ πλούτῳ βαρυνομένη), εἰς τὸν θρόνον gnas adducta angustias) donis explesset ad satieta- ἀνασώζεται τὸν οἰκεῖον. Αλλοι μὲν οὖν τῶν ὁσίων tem, in suam sedem, quod utinam non factum τούτων ἀνδρῶν ἀλλαχοῦ διεσπάρησαν. Τοῖς δὲ περὶ esset,restituitur.Atque alii quidem ex his sanctis Διόσκορον καὶ ἕτεροι πλείους τῶν σπουδαιοτέρων, viris alibi sunt dispersi: Dioscorus autem, et plures φημί, μοναχῶν τε καὶ ἱερέων ἀκολουθήσαντες. Σιλ alii ex melioribus, non solum ex monachis, sed βανῷ τῷ τῶν Ἱεροσολύμων ἐπισκόπῳ προσῆλθον. etiam ex sacerdotibus, eum secuti, accedunt ad Πλὴν οὐδὲ οὕτως ἀνῆκεν αὐτοὺς ἡμερεῖν ἡ ταράχου

παντὸς πεπληρωμένη ψυχή. ᾿Αλλὰ Σιλβανῷ γράφων, Sylvanum episcopum Hierosolymitanum. Sed ne sic Οὐκ ἔδει, ἔλεγε, παρὰ τὸ ἐμοὶ δοκοῦν ὑποδεχθῆναι quidem eos scivit quiescere illa omni tumultu pleτοὺς φυγάδας. Συγγνωστὴ δὲ ἄγνοια. Πλὴν ἀλλὰ τὸ na semper anima, sed scribens ad Sylvanum: Non μετὰ ταῦτα δεῖ πάντως μήτε ἐκκλησιαστικοῦ αὐτοῖς oportebat,inquit,omnino praeter meam voluntatem τόπου, μήτε ίδιωτικού κοινωνεῖν. Ούτως εἰς πᾶν meos excipi fugitivos. Ignorantiæ autem est ignosἀπορίας ἐλθόντες οἱ μοναχοὶ κατὰ πᾶσαν ἀνάγκη, cendum,si deinceps isti non ecclesiastici, non priτόπον ἐκ τόπου συνεχώς διαλλάττοντες, πρὸς τὴν vati loci fuerint omnino apud te participes.Sic cum Κωνσταντίνου φοιτῶσι· καὶ τῷ καλῷ τούτῳ προσ- animo omni ex parte dubii et perplexi essent moελθόντες ποιμένι (τίνι γὰρ ἄν και εἶχον ἑτέρῳ;), τῷ nachi,necessario quo intercedebat itinere confecγλυκεῖ μὲν τὴν γλῶτταν, ἐλέῳ δὲ πολλῷ τὴν ψυχὴν to,veniunt Constantinopolim: et ad bonum hunc(ad ἱλαρυνομένῳ, ἐδέοντο βοηθεῖν αὐτοῖς πονηρῷ ἀνθρώ- quem enim alium possent?) pastorem accedentes, πω περιπεσοῦσι, καὶ παρ᾽ αὐτοῦ πλεῖστα ὅσα πε qui erat lingua quidem dulcis, magna autem miseπονθόσι δεινὰ, καὶ τί γὰρ ἄλλο, φασίν, ἢ καὶ αὐτῆς ricordia animam habebat exhilaratam,rogabant ut ἄρτι φθονοῦντι καὶ τῆς ζωῆς; Τούτοις προσχὼν ὁ eis ferret auxilium,qui in malum virum inciderant, μακάριος, καὶ ἰδὼν ἄνδρας εἰς πεντήκοντα συν- et ab eo ea passi sunt mala, quæ nullus fere homo αριθμουμένους, τὸ σχῆμα διακεκοσμημένους, τὸ ab homine: et,quid enim aliud,inquiunt,vel ipsam βλέμμα κεκολασμένους, τὴν ἔντευξιν ἀπαιδεύτους, modo invidet vitam? Hac cum allendisset vir bea ὑπὸ πολλῇ τῇ τήξει τῶν μελῶν ἀρετὴν ὅσην ἐμφαί- tus, et vidisset viros numero quinquaginta, vultu νοντας επικρυπτομένην, ἠλέησέ τε τῆς συμφορᾶς, moderatos, sermone eruditos, magna membrorum καὶ παράκλησιν, ἣν εἶχε πρὸς τὸ παρὸν, παρεῖχεν maceratione latentem magnam ostendentes virtuαὐτοῖς, τὰ δάκρυα, καὶ τὸ δῆλον γίνεσθαι συναλ- tem, misertus est eorum calamitatis. Quidni enim γοῦντα τοῖς αὐτῶν πάθεσιν. Εἶτα μαθὼν ὡς εἶχε τὰ misereretur sic afectorum, qui erat humanissiκατ᾿ αὐτοὺς, ἐν τιμῇ μὲν ἦγε, καὶ μένειν ἐπέτρεψε mus? Et quam domi habebat consolationem, ante τέως κατὰ τὸν καλούμενον ᾿Αναστασίας νεών παρ- omnia eis præbuit, lacrymas, et aperte ostendit, ήγγειλε δὲ μηδενὶ τὴν αἰτίαν ἔκδηλον θέσθαι τῆς se ex eorum malis simul cum eis dolorem accipeαὐτῶν παρουσίας, κοινωνίας γε μὴν οὐ μετέδωκε, re. Deinde cum quemadmodum res eorum se haμὴ δεῖν εἰρηκώς, ἄρχις ἂν Θεοφίλῷ περὶ αὐτῶν γρά- berent didicisset, eos quidem habuit in honore, ψειεν. et jussit eos in præsentia manere in templo, quod vocatur Anastasiæ: jussit autem eos linguam continere, et nemini causam aperire cur venissent: communione vero eos non impertiit, dicens non oportere, quousque de eis scripsisset ad Theophilam. Μ'. Ἐπεὶ δὲ καὶ συνέβη τότε τῶν Θεοφίλου τινὰς ἐν τῇ Κωνσταντίνου παρείναι, μεταπεμψάμενος ἠρώτα εἰ τοὺς νῦν προσελθόντος τούτους ἴσασι μοναχούς. Τοὺς δὲ καὶ γινώσκεν φάναι, καὶ τὰ χαλεπώτατα αὐτοὺς συνειδέναι παρὰ Θεοφίλου παθεῖν. Γράφει τοίνυν ὁ μέγας αὐτῷ, καὶ ἄξιος λύσαι τὴν ὀργὴν τοῖς ἀνδράσι, παραδοχῆς τε ἀξιῶσαι σκυθρωπὸν ἐχούσης οὐδέν. Ὁ δὲ ὑποκρίνεται μὲν ἀκούσαι, μετακαλεῖται δὲ τοὺς ἀγύρτας ἐκείνους, οἷς τὰ τῆς ἐπισκοπῆς καὶ τῆς ἱερωσύνης ἀναξίως ἐπίστευσε, καὶ λιβέλλους, οὓς ἐκεῖνος ἐπλάσατο κατὰ τῶν ἀνδρῶν, ἐγχειρισας ἐκπέμπει πρὸς βασιλέα, αἵρεσιν αὐτῶν καὶ γοητείαν καταψευσάμενος, ὁ τὴν συνείδησιν διάτρυφος κομιδῇ καὶ κατεψευσμένος. Επεῖ οὖν οἱ σπουδαῖοι οὗτοι καὶ θεοφιλείς άνδρες ἀνίατον εἶναι Θεόφιλον τὰ πρὸς αὐτοὺς ἔγνωσαν, ἐκεῖνο ποιεῖν διεσκέψαντο, ὅπερ ἡ βία συνεβούλευεν αὐτοὺς δράν, καὶ γράμματα προσελθόντες έγχειρίζουσι τῷ μεγάλῳ, ἐν οἷς πολλὰ τῶν οὐ καλῶν πράξεων Θεοφίλου ἐγνείμενα ἦν. Ὁ δὲ τούτοις μὲν καὶ αὖθις παρήνει μηδὲν ἐκείνου κατηγορεῖν· σὐτῷ δὲ γράφει πάλιν, καὶ συγγνώναι τοῖς ἀνδράσιν ὡς τάχιστα συμβουλεύει, νικωμένοις ἤδη καὶ ἐγγράφως αὐτοῦ κατειπεῖν ὡρμημένοις. Ὅπερ οὖν δοκεῖ σοι, φησίν, διὰ ταχέων γνώρισον, ᾿Αποστήναι γὰρ ἤχιστα τοῦ σκοποῦ πείθονται. Οὕτω μὲν πως εἶχε τὰ γεγραμμένα. Τὸν δὲ εὐθὸς εἰσέξυ μανία, οὐκ ἐπ' ἐκείνους, ἀλλ᾽ ἐπ' αὐτὸν μᾶλλον τὸν ἀμφοτέρων κηXL. Cum autem contigisset quosdam ex familia Theophili adesse Constantinopoli, eos accersitos interrogat,an cognoscant eos, qui nunc accessere, monachos. Illi autem dixerunt se et nosse, et se scire eos esse gravissima passos a Theophilo. Ad ipsum ergo scribit ille vir magnus, et rogat ut his viris irasci desinat aosque accipiat, et eorum conspectum admittat, qui nihil habet, quod ei afferat tristitiam.Ille autem simulat quidem se exaudiisse; sed cor ejus nequaquam consentiebat cuin labiis. Accersit enim illos circulatores, quibus episcopatum et sacerdotium indigne crediderat: et eis traditis libellis,quos ipse adversus eos viros composuerat, mittit ad imperatorem, in eos ementitus hæresim et præstigias,qui erat ipse valde perversa et emenlita conscientia. Cum ergo his viris bonis esset evidens,odium,quod in ipsos conceperat Theophilus, minime posse curari,illi præsentem necessitatem adhibentes in consilium, magno Joanni tradunt scripta in quibus sita erant multa Theophili facta minime honesta. Ille autem eos quidem rursus admonet,ut eum nihil accusent: ad ipsum vero scribit,consulens ut eis quamprimum ignoscat, ut qui jam vincantur et adversus eum dicere propositis scriptis sint incitali. Quod ergo tibi videtur,inquit, quamprimum significetur. Non possunt enim persuaderi, ut a scopo desistant. Atque sic quidem se habebant litteræ. Eum autem protinus invasit

furor,non in illos,sed in eum potius, qui curam ge- δόμενον. Αντιγράφει τε παραυτίκα, Δοκώ μας, λέ rebat utriusque.Ei enin dabat nimium reprehen- γων, μή κεῖσθαί σοι ἐν ἀγνοίᾳ τὰ πρὸς τῶν ἐν dendi studium, ut adversus omnes contenderet. Νικαία κανονισθέντα, μὴ δεῖν ἀποφηνάμενον ἐπί Protinus autem scribit in hunc modum: Existimo σκοπον ὑπερόρια δικάζειν. Εἰ δὲ καὶ ἀγνοεῖς, ἀλλά te non ignorare, quæ decreta fuerunt a Patribus Ni- μαθὼν ἀπόσχου τῶν κατ᾿ ἐμοῦ. Εἰ γὰρ καὶ δέα ceæ, qui pronuntiarunt non oportere episcopum κριθῆκσι, παρ' Αἰγυπτίοις ἔσται τοῦτο, οὐ παρὰ judicare extra terminos suæ diccessis. Sin autem παμπληθὲς ἡμῶν ἀφεστῶτι. Οὕτω του γράμματος ignoras, inquit, disce, et abstine ab iis,quæ ad me πικρῶς ἔχοντος, ἀπογνόντες οἱ ἄνδρες καὶ τὴν ἀπὸ pertinent. Nam si judicari oporteat, erit hoc apud του μεγάλου βοήθειαν, κατὰ τοῦ Θεοφίλου καὶ τῶν Ægyptios, non apud te qui a nobis abes tam longo συκοφαντών τόμους συντάττουσι πολυστίχους, καὶ intervallo. Cum tam acerbe scripta essent littera, τῷ βασιλεῖ ἐγχειρίζουσιν. Ἔξεισιν οὖν ἐκετόν viri illi desperantes se posse a magno Joanne con- ἀπόφασις, τὰ μὲν τῶν συκοφαντῶν τοῖς ὑπάρχεις sequi auxilium,a re dubia et cujus exitum non po- ἐπιτραπῆναι, καὶ παρ' αὐτῶν γενέσθαι τὴν ἔρευναν terant invenire, vincuntur:et a necessitate,qua nihil τὸν Θεόφιλον δὲ καὶ ἄκοντα παραστάντα, ὑπὸ δικαστή est fortius, ut aiunt, persuadentur, adversus Theo- τῷ μεγάλῳ τούτῳ τοὺς λόγους ὑπέχειν. Γράμματα philum aut calumniatores, nihil quidem falsi, sicut τοίνυν βασιλικὰ τὰ μὲν τῷ ἄρχοντι τῆς ᾿Αλεξανδρείας ille,sed veros libellos componere. Eos autem ac- εὐθὺς ἐπέμπετο, τὸν Θεόφιλον ὅτι τάχιστα προς cedentes, tradunt imperatori. Ab eo vero profertur τὴν βασιλεύουσαν παραπέμψειν σ. παραπέμψαι] sententia,calumniatorum quidem causa cognitio- τὰ δὲ καὶ τῷ ἐπισκόπῳ Ῥώμης Ἰννοκεντίῳ, πρὸς nem et examinationem esse præfectis mandan- δὲ καὶ Ὀνορίῳ τῷ ἀδελφῷ τοῦ κρατοῦντος, ἐπισκό dam; Theophilum autem (oportebat enim majori πους στέλλεσθαι προτρεπόμενα, καὶ ούσπερ δὴ mandari judicium ejus, qui erat major vitio) vel τοποτηρητὰς ὀνομάζουσιν, ἐφ᾽ ᾧ τὰ Θεοφίλου καὶ invitum sisti, et hoc magno viro judice reddere ra- τῶν τῆς Νιτρίας μοναχῶν εἰς ζήτησιν καταστῆναι. tionem. Littera igitur imperatoriæ, aliæ quidem Οἱ μὲν οὖν συκοφάνται παρά των ὑπάρχων διερε statim missa sunt ad præsidem Alexandriæ, ut ad τώμενοι, ἐπείπερ οὐκ ἐπὶ πολὺ τὸ ψεῦδος κρατήσαι urbem regiam quamprimum mitteret Theophilum: τῆς ἀληθείας, Θεοφίλου είναι πάντα διωμολόγησαν alis autem ad episcopum Romanum, is erat Inno- ἐκείνου τε κατὰ τῶν ἀθώων πλάσματα καὶ τεχνά centius: præterea vero ad Honorium quoque, fra- σματα. Ταύτῃ τοι καὶ τὴν ἐν δεσμωτηρίῳ κάθειρξιν trem imperatoris: hortantes ut mitterentur epis- ἄχρι καὶ τῆς αὐτοῦ κατακρίνονται παρουσίας copi et legati, qui dici solent τοποτηρηταί, id est, Θεόφιλος δὲ τὸν ὡς αὐτὸν ἐκπεμθέντα, καὶ ἄκοντα locum tenentes:ut quæreretur de Theophilo et de c τοῦτον ἄξειν κεκελευσμένον ἰδὼν, ἐπεὶ οὐδὲν ἕτερον monachis Nitriæ. Alque calumniatores quidem a εἶχε πράττειν, πρὸς τοὺς θησαυροὺς ἀπεῖδε καὶ τὰ præfectis interrogali, quoniam fieri non poterat ut βαλάντια, μειλίγματα ταῦτα γινώσκων ψυχῶν οὐ mendacium superaret veritatem, confessi sunt καλῶν, καὶ οἶαι δὴ τῶν πολλῶν ὑπάρχουσι, κέρδος omnia esse Theophili: illiusque belluæ Ægyptia ελευθερίας περὶ πλείονος ἄγουσαι. Λήμμασι τοίγα adversus innocentes figmenta et machinationes. ροῦν ἀρκοῦσιν αὐτοῦ τε καὶ ἄρχοντος τὴν δεξιάν Condemnantur itaque coerceri in carcere, donec θεραπεύσας, κατὰ πολλὴν ἄδειαν ἐπιμένειν συνεχώ ipse venerit. Thephilus autem cum eum vidisset, ρεῖτο. Εοικε γὰρ τὸ ἀδόμενον ἀληθὲς εἶναι, τὸ μηqui ad ipsum missus fuerat, cui etiam imperatum δὲν [γρ. μηδένα] κακὸν ῥᾳδίως ἀπόλλυσθαι. Όπως fuerat,ut vel invitum duceret,quoniam non bonam δὲ αὐτῷ καλῶς ἔξει, καὶ τὰ τῶν κρατούντων πραγματ spem ei prænuntiabat judicium conscientia,neque τευόμενος, σωφοὺς τῶν ᾿Αραβικῶν ἀρωμάτων, καὶ veritatis poterat habere auxilium, quam adversus ὅσα ἕτερα ξενίζοντά τε ἦν καὶ σπανίζοντα, ἐπιμελὲς se ad bellum valde provocaverat, ut qui se maxime ἔθετο συσκευάσασθαι. Οἱ μὲν οὖν ἐπίσκοποι τῆς adjunxisset mendacio, ad thesauros aspexit et ad Ῥωμης, ὅσοις ἀνελθεῖν ἐπετράπη, παράσκευοι γε crumenas,quæ quidem sciebat delinire et incantare γονότες περιέμενον γράμμα πεμφθήσεσθαι τὴν multorum animos, et quibus intelligebat magna ex p ἀνοδον αὐτοῖς ἐπισπεύδον, ὡς μὴ παρὰ τὸν προσparte prodere veritatem, et non solum persuaderi, ήκοντα καιρὸν ἀνελθόντες ἐπὶ πολὺ τῇ ξένῃ ἐνδια sed etiam servos effici eos, qui lucrum existimant τρίβοιεν· ἐπεὶ δὲ πὴ ἐπεμφθη, ἔμενον οὕτως ἐν melius libertate. Cum magnis itaque muneribus et τῷ ἐλπίζειν. Ἐν ὅσῳ δὲ συνέβαινε ταῦτα φήμη ipsius prasidis dexteram ipse placasset,ei permit ψευδής τὰς ἀκοὰς ὑποκνίσασα Θεοφίλου εὐκόλους tebatur manere securissime. Videtur enim verum οὖσας καὶ πιστεύειν ετοιμοτάτας, ὡς εἴη Ιωάννης esse, quod vulgo dicitur, nullum malum facile pe- τοὺς περὶ Διόσκορον εἰς κοινωνίαν παραδεξάμενος, rire. Ut autem bene in eum affecti essent, qui re- εἰς λαμπρὰν αὐτὸν ἐξῆπτε μανίαν. Φαύλῳ γὰρ συν rum potiebantur, procurans, congestis acervis ειδότι ῥᾳδίως ἀκοὴ πιστεύεται φαύλη, τῷ οἰκεία Arabicorum aromatum et ceterorum, quæ erant τρόπῳ καὶ τὰ τῶν ἄλλων εὐθὺν δοκιμάζοντι, ᾿Ανήκει rara et peregrina,se parat ad iter ineundum. Epis- τοιγαρούν πρὸς τὴν Κωνσταντίνου Θεόφιλος, ο copi vero Roma, ad quos scriptum fuerat ut veni- μᾶλλον διαλύσασθαι τὰ οἰκεῖα, ἢ ἑτέρους μώμους rent,cum essent parati, exspectabant ut milleren- ἐπενεγκεῖν· τὸ δὲ ἦν ἀμύνασθαι μὲν τοὺς περὶ tur litters, quæ instarent ut venirent, ne si ante Διόσκορον, Ἰωάννην δὲ τοῦ θρόνου κατενεγκεῖν

furor,non in illos,sed in eum potius, qui curam ge- δόμενον. Αντιγράφει τε παραυτίκα, Δοκώ μας, λέ rebat utriusque.Ei enin dabat nimium reprehen- γων, μή κεῖσθαί σοι ἐν ἀγνοίᾳ τὰ πρὸς τῶν ἐν dendi studium, ut adversus omnes contenderet. Νικαία κανονισθέντα, μὴ δεῖν ἀποφηνάμενον ἐπί Protinus autem scribit in hunc modum: Existimo σκοπον ὑπερόρια δικάζειν. Εἰ δὲ καὶ ἀγνοεῖς, ἀλλά te non ignorare, quæ decreta fuerunt a Patribus Ni- μαθὼν ἀπόσχου τῶν κατ᾿ ἐμοῦ. Εἰ γὰρ καὶ δέα ceæ, qui pronuntiarunt non oportere episcopum κριθῆκσι, παρ' Αἰγυπτίοις ἔσται τοῦτο, οὐ παρὰ judicare extra terminos suæ diccessis. Sin autem παμπληθὲς ἡμῶν ἀφεστῶτι. Οὕτω του γράμματος ignoras, inquit, disce, et abstine ab iis,quæ ad me πικρῶς ἔχοντος, ἀπογνόντες οἱ ἄνδρες καὶ τὴν ἀπὸ pertinent. Nam si judicari oporteat, erit hoc apud του μεγάλου βοήθειαν, κατὰ τοῦ Θεοφίλου καὶ τῶν Ægyptios, non apud te qui a nobis abes tam longo συκοφαντών τόμους συντάττουσι πολυστίχους, καὶ intervallo. Cum tam acerbe scripta essent littera, τῷ βασιλεῖ ἐγχειρίζουσιν. Ἔξεισιν οὖν ἐκετόν viri illi desperantes se posse a magno Joanne con- ἀπόφασις, τὰ μὲν τῶν συκοφαντῶν τοῖς ὑπάρχεις sequi auxilium,a re dubia et cujus exitum non po- ἐπιτραπῆναι, καὶ παρ' αὐτῶν γενέσθαι τὴν ἔρευναν terant invenire, vincuntur:et a necessitate,qua nihil τὸν Θεόφιλον δὲ καὶ ἄκοντα παραστάντα, ὑπὸ δικαστή est fortius, ut aiunt, persuadentur, adversus Theo- τῷ μεγάλῳ τούτῳ τοὺς λόγους ὑπέχειν. Γράμματα philum aut calumniatores, nihil quidem falsi, sicut τοίνυν βασιλικὰ τὰ μὲν τῷ ἄρχοντι τῆς ᾿Αλεξανδρείας ille,sed veros libellos componere. Eos autem ac- εὐθὺς ἐπέμπετο, τὸν Θεόφιλον ὅτι τάχιστα προς cedentes, tradunt imperatori. Ab eo vero profertur τὴν βασιλεύουσαν παραπέμψειν σ. παραπέμψαι] sententia,calumniatorum quidem causa cognitio- τὰ δὲ καὶ τῷ ἐπισκόπῳ Ῥώμης Ἰννοκεντίῳ, πρὸς nem et examinationem esse præfectis mandan- δὲ καὶ Ὀνορίῳ τῷ ἀδελφῷ τοῦ κρατοῦντος, ἐπισκό dam; Theophilum autem (oportebat enim majori πους στέλλεσθαι προτρεπόμενα, καὶ ούσπερ δὴ mandari judicium ejus, qui erat major vitio) vel τοποτηρητὰς ὀνομάζουσιν, ἐφ᾽ ᾧ τὰ Θεοφίλου καὶ invitum sisti, et hoc magno viro judice reddere ra- τῶν τῆς Νιτρίας μοναχῶν εἰς ζήτησιν καταστῆναι. tionem. Littera igitur imperatoriæ, aliæ quidem Οἱ μὲν οὖν συκοφάνται παρά των ὑπάρχων διερε statim missa sunt ad præsidem Alexandriæ, ut ad τώμενοι, ἐπείπερ οὐκ ἐπὶ πολὺ τὸ ψεῦδος κρατήσαι urbem regiam quamprimum mitteret Theophilum: τῆς ἀληθείας, Θεοφίλου είναι πάντα διωμολόγησαν alis autem ad episcopum Romanum, is erat Inno- ἐκείνου τε κατὰ τῶν ἀθώων πλάσματα καὶ τεχνά centius: præterea vero ad Honorium quoque, fra- σματα. Ταύτῃ τοι καὶ τὴν ἐν δεσμωτηρίῳ κάθειρξιν trem imperatoris: hortantes ut mitterentur epis- ἄχρι καὶ τῆς αὐτοῦ κατακρίνονται παρουσίας copi et legati, qui dici solent τοποτηρηταί, id est, Θεόφιλος δὲ τὸν ὡς αὐτὸν ἐκπεμθέντα, καὶ ἄκοντα locum tenentes:ut quæreretur de Theophilo et de c τοῦτον ἄξειν κεκελευσμένον ἰδὼν, ἐπεὶ οὐδὲν ἕτερον monachis Nitriæ. Alque calumniatores quidem a εἶχε πράττειν, πρὸς τοὺς θησαυροὺς ἀπεῖδε καὶ τὰ præfectis interrogali, quoniam fieri non poterat ut βαλάντια, μειλίγματα ταῦτα γινώσκων ψυχῶν οὐ mendacium superaret veritatem, confessi sunt καλῶν, καὶ οἶαι δὴ τῶν πολλῶν ὑπάρχουσι, κέρδος omnia esse Theophili: illiusque belluæ Ægyptia ελευθερίας περὶ πλείονος ἄγουσαι. Λήμμασι τοίγα adversus innocentes figmenta et machinationes. ροῦν ἀρκοῦσιν αὐτοῦ τε καὶ ἄρχοντος τὴν δεξιάν Condemnantur itaque coerceri in carcere, donec θεραπεύσας, κατὰ πολλὴν ἄδειαν ἐπιμένειν συνεχώ ipse venerit. Thephilus autem cum eum vidisset, ρεῖτο. Εοικε γὰρ τὸ ἀδόμενον ἀληθὲς εἶναι, τὸ μηqui ad ipsum missus fuerat, cui etiam imperatum δὲν [γρ. μηδένα] κακὸν ῥᾳδίως ἀπόλλυσθαι. Όπως fuerat,ut vel invitum duceret,quoniam non bonam δὲ αὐτῷ καλῶς ἔξει, καὶ τὰ τῶν κρατούντων πραγματ spem ei prænuntiabat judicium conscientia,neque τευόμενος, σωφοὺς τῶν ᾿Αραβικῶν ἀρωμάτων, καὶ veritatis poterat habere auxilium, quam adversus ὅσα ἕτερα ξενίζοντά τε ἦν καὶ σπανίζοντα, ἐπιμελὲς se ad bellum valde provocaverat, ut qui se maxime ἔθετο συσκευάσασθαι. Οἱ μὲν οὖν ἐπίσκοποι τῆς adjunxisset mendacio, ad thesauros aspexit et ad Ῥωμης, ὅσοις ἀνελθεῖν ἐπετράπη, παράσκευοι γε crumenas,quæ quidem sciebat delinire et incantare γονότες περιέμενον γράμμα πεμφθήσεσθαι τὴν multorum animos, et quibus intelligebat magna ex p ἀνοδον αὐτοῖς ἐπισπεύδον, ὡς μὴ παρὰ τὸν προσparte prodere veritatem, et non solum persuaderi, ήκοντα καιρὸν ἀνελθόντες ἐπὶ πολὺ τῇ ξένῃ ἐνδια sed etiam servos effici eos, qui lucrum existimant τρίβοιεν· ἐπεὶ δὲ πὴ ἐπεμφθη, ἔμενον οὕτως ἐν melius libertate. Cum magnis itaque muneribus et τῷ ἐλπίζειν. Ἐν ὅσῳ δὲ συνέβαινε ταῦτα φήμη ipsius prasidis dexteram ipse placasset,ei permit ψευδής τὰς ἀκοὰς ὑποκνίσασα Θεοφίλου εὐκόλους tebatur manere securissime. Videtur enim verum οὖσας καὶ πιστεύειν ετοιμοτάτας, ὡς εἴη Ιωάννης esse, quod vulgo dicitur, nullum malum facile pe- τοὺς περὶ Διόσκορον εἰς κοινωνίαν παραδεξάμενος, rire. Ut autem bene in eum affecti essent, qui re- εἰς λαμπρὰν αὐτὸν ἐξῆπτε μανίαν. Φαύλῳ γὰρ συν rum potiebantur, procurans, congestis acervis ειδότι ῥᾳδίως ἀκοὴ πιστεύεται φαύλη, τῷ οἰκεία Arabicorum aromatum et ceterorum, quæ erant τρόπῳ καὶ τὰ τῶν ἄλλων εὐθὺν δοκιμάζοντι, ᾿Ανήκει rara et peregrina,se parat ad iter ineundum. Epis- τοιγαρούν πρὸς τὴν Κωνσταντίνου Θεόφιλος, ο copi vero Roma, ad quos scriptum fuerat ut veni- μᾶλλον διαλύσασθαι τὰ οἰκεῖα, ἢ ἑτέρους μώμους rent,cum essent parati, exspectabant ut milleren- ἐπενεγκεῖν· τὸ δὲ ἦν ἀμύνασθαι μὲν τοὺς περὶ tur litters, quæ instarent ut venirent, ne si ante Διόσκορον, Ἰωάννην δὲ τοῦ θρόνου κατενεγκεῖν

acerbissimorum, non verbis tantum medicans sed πνεύσασα σκυθρωπῶν, ἑτέρας συμφορᾶς πάλιν πιέ factis, ut oportebat, curans indigentiam. Quantum ζεται βάρει. Ἔχει δὲ οὕτω Τρυγητου καιρὸς ἦν enim satis erat frumenti, ei tribuit ex xenodochio ecclesia. De catero autem exspectabatur tempus, quo pro ipsa intercederet apud imperatorem. Sed quales sunt invidia insultus, vitæque iniqui et graves casus! Nam cum illa a prioribus malis nondum 'respirasset, rursus opprimitur pondere alterius calamitatis, adeo ut una quidem effunderetur, ut aiunt, altera vero influeret. Sic autem se habebat: Tempus erat vindemia. Eudoxia vero ipsa quoque egressa e civitate, ambulabat in quodam agro imperatoris: erat autem situs non procul a vinea viduæ.Cum autem botrum ex vinea viduæ sumpsisset imperatrix,eo usa est. Cum quidam autem dixisset vineam esse alienam:Sed ipsa quoque, inquit Eudoxia, jam relata est in numerum agrorum imperatoris, hæc enim in usu erat consuetudo longe improbissima (avaritiane, an exsecranda adulatio hanc induxerit incertum) ut quemcunque agrum imperator ascendisset, et de ejus fructu gustassel, is statim recenseretur inter agros imperatoris,agri vero dominus vel eum cum alio permutaret, vel justum pretium assequeretur. Cum ipsa quoque hanc attendisset consuetudinem, et maxime ejus moribus convenientern, et judicaret esse imperii proprium,facere injuriam, et non posse aliter ostendi quid ipsa posset, aufert agrum, simul etiam studens eam afficere molestia (acceperat enim ipsam ad beatam illam animam confugisso), et illum e sede deponendi quarens occasionem: sciebat enim, ipsum non esse toleraturum, si venisset ad " ejus cognitionem, sed omni ratione ei opem esse laturum. Quid ergo consequitur?Ille quidem ab hac miserabili vidua miserabiliter ejulante inflammatus visceribus,scribit ad imperatricem,movens ad misericordiam, patrum pietatem revocans in memoriam et Dei timorem,terribilisque tribunalis cogitatione commovens ejus animam. Sed incurvum lignum nunquam feceris rectum,nec asperum herinacium unquam levem reddideris: nec effeceris, ut cancer reclus ingrediatur. Mala enim consuetudo,cum apprehenderit animam facilem ad improbitatem,facile imprimitur et inuritur,neque ullam audit omnino rationem: sed vix feri potest ut deleatur,ut quæ tantum possit, quantum natura immutabilis. Ipsa ergo dura et gravi corde, et quid aliud,quam mala mulier?non solum nihil, non litteras, non ipsam ejus qui scripserat, reverita est omnino dignitatem: sed visa est magnam acerbitatem celare in animo. Fuit enim hoc evidens ex iis, quæ rescripsit,magnum Joannem vocans insolentem et lingua intemperantis, et qui eum, quem par est, honorem ei minime tribuit:et qui ignorat eas, quæ sunt, leges: ex quibus dicebat hanc unam esse admirabilem et longe justissimam, quæ prodigioso quodam modo agrum, quem solum ingressi fuerint, imperatores eum protinus facit illorum, etiamsi is fuerit peregrinus et plane alienus. Εὐδοξία δὲ καὶ αὐτὴ τῆς πόλεως ἐκβᾶσα πρός τινα τῶν βασιλικῶν ἀγρῶν ἐτύγχανε διιοῦσα. Ἐκ γειτόνων δέ που καὶ τοῦ τῆς χήρας ἀμπελῶνος κειμένου, βάτρον ἐκεῖθεν ἡ βασιλὶς ἀραμένη ἐκέχρητο. Φαμένου δέ τινος ἀλλότριον εἶναι τὸν ἀμπελῶνα· ᾿Αλλὰ καὶ αὐτὸς, ἔφη, τοῖς βασιλικοῖς ἤδη συντέτακται. “Εθος γὰρ τοιοῦτον ἐπικρατῆσαν ἦν ἀτεχνῶς πονηρότατον, πλεονεξίας τοῦτο ᾧ καὶ κολακείας τῆς μικρας ὡς εἰκὸς ὑποτυπωσάσης, οὗ ἂν βασιλεὺς ἀγροῦ ἐπιβῇ, καὶ τοῦ καρποῦ γεύσηται, τοῖς βασιλικοῖς καὶ αὐτὸν συντετάχθαι, τὸν δὲ τοῦ ἀγροῦ κύριον ἢ ἑτέρῳ ἀμείβεσθαι, ἢ τῆς ἀξίας τυγχάνειν τιμῆς. Τούτῳ καὶ αὐτὴ τῷ ἔθει προσχούσα, καὶ οἷον ιδιαίτα των τοῦ ἄρχειν τὸ ἀδικεῖν κρίνουσα, καὶ ὅτι τὸ δύνα σθαι αὐτῇ πάρεστιν ἄλλως δηλοῦσθαι μή δυναμένη, τὸν ἀγρὸν παραιρεῖται τῆς χήρας, ὁμοῦ τε ἐκείνην λυπεῖν ἐθέλουσα μεμάθηκε γὰρ τῷ μακαρίῳ αὐτὴν προστεθῆναι) αὐτὸν τε καθελεῖν τοῦ θρόνου πρόφασιν ἐκζητοῦσα. Ηδει γὰρ ὡς οὐκ ἀνεκτὸν αὐτῷ γένοιτο πρὸς γνῶσιν ἐλθὸν, ἀλλὰ τὸν πάντα τρόπον έλοιτο βοηθεῖν. Τί οὖν τὸ ἐπὶ τούτοις, καὶ ποῖον ἄρα τῷ πράγματι περας ἀκολουθεῖ; Ὁ μὲν ὑπὸ τῆς ἐλεεινῆς ναύτης χήρας οἰκτρὸν ἐπικωκυούσης τὰ σπλάγχνα δια καιόμενος γράφει τῇ βασιλίδι, ωρὸς ἔλεον όπως εἶχε παρακαλῶν, πατέρων τε εὐσεβείας ὑπομιμνήσκων καὶ φόβου Θεοῦ, καὶ τὴν ἔννοιαν αὐτῇ τοῦ φοβερού βήματος ἐμβάλλων εἰς τὴν ψυχήν. ᾿Αλλὰ σκαμβὸν ξύλον οὐδέ ποτ᾽ ὀρθὸν, οὐδὲ λεῖον ἂν θείης τὸν τραχὺν ἐχῖνον οὐδὲ βαδίζειν ὀρθὰ τὸν καρκίνον παρασκευάσαις. Εθος γὰρ πονηρὸν ψυχῆς ἐπιλαμβόμενον ῥᾳδίας καὶ θερμοτέρας εἰς μοχθηρίαν, ἐντυποῦται ταύτῃ καὶ οἷον ἐγκαίεται, καὶ οὐδενὶ λόγῳ κατήκοον γίνεται, ἀλλὰ σχεδὸν ἀνεξάλειπτον ἐστιν, ἵνα καὶ φύσει δυνάμενον τῇ ἀμετα βλήτῳ. Αὕτη τοιγαρουν ἡ σκληρά τε καὶ βαρυκάρ διος (καὶ τί γὰρ ἄλλο, ή γυνὴ πονηρά;) οὐ μόνον οὐκ ἐδυσωπήθη τὰ γράμματα, καὶ τοῦ στείλαντος τὸ ἀξίωμα, ἀλλὰ καὶ πολὺ τὸ πικρὸν ἐφάνη, κατὰ ψυ χὴν ἔχουσα (δῆλον γὰρ τοῦτο κατέστη τοῖς ἀντιγρά φοίς) ὑβριστὴν ἀποκαλοῦσα τὸν μέγαν, καὶ τὴν γλῶτταν ἀκόλαστον, καὶ μὴ τῆς προσηκούσης αὐτὴν ἀξιοῦντα τιμῆς, ἄγνοιάν τε τῶν κειμένων ἔχοντα νόμων, ὧν ἕνα καὶ τοῦτον ἔλεγεν εἶναι τὸν θαυ μαστόν τε καὶ δικαιότατον· ὃς καὶ τεραστίῳ τρόπῳ τινὶ τῇ ἐπιβάσαι τοῦ ἀγροῦ καὶ μόνη ἴδιον τῷ βου Dλομένῳ ποιεῖ τὸν ἀλλότριον. Τούτοις ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος ἐντυχών, οὐκ ἐμβλύνθη τὴν προθυμίαν, οὕτως ἐκ τῆς πρώτης πείρας ἀποτυχών, οὐδὲ τὸ ἑαυτοῦ πράξειν ἐνόμισεν, ἢ προεφασίσατό τι, χρόνον ἐν τῷ μέσῳ καὶ ἀναβολὴν θέμενος (ὅπερ ἐν τοῖς τοιούτοις ἡμεῖς πάσχομεν, ἢ ἄκνῳ εἴκοντες, ἢ τοὺς καιρούς δυσωπούμενοι), ἀλλὰ παντὸς ἀμελήσας τοῦ εἴργειν αὐτοῦ τὴν ὁρμὴν δυναμένου, ὡς ἂν ὅλῳ ποδὶ βοηθεῖν ἐθέλων, καὶ μηδὲν περιέναι μικρὸν ἢ μέγα τῶν ἑλκόντων εἰς ἔλεον, αὐτὸς ἐκεῖνος τῇ βασιλίδι πρόσεισι, καὶ πολλὰ εἰπὼν καὶ πάντα λίθον κινήσας, ἐπεὶ ταύτην ἑώρα μηδαμώς εἴκουσαν, ἀλλὰ τὸ πονηρὸν ἄθος, ὡς ἄμαχον τι, προβαλλομένην, ἐδεήθη

καὶ φαρμάκων δραστικωτέρων. ᾿Απόδος οὖν, ἔφη, Hæc cum legisset homo Dei, non fuit retardatum τῇ γυναικὶ τὸ ἴδιον. Τί γὰρ καὶ τῇ ᾿Αχαάβ γυναικι ejus promptum animi studium, cum statim primum ομοιοῦν σεαυτὴν ἐσπούδακας; τούτων ὡς ἤκουσεν facto periculo non esset assecutus: neque quod Εὐδοξία, θυμῷ πολλῷ τὴν ψυχὴν ἀνεκαύθη, καὶ suum erat, a se non esse censuit faciendum, aut οἷά τις ημιμανὴς καὶ παράφορος ἐθεᾶτο, Εγώ, λέ- aliquam attulit excusationem, interjecto tempore γουσα, τιμωρὸς ἔμαυτῇ ἔσομαι, καὶ οὐχ οὕτως ἐπὶ aliquo et dilatione,ut in rebus hujusmodi solet mulπολὺ ἀνέξομαι κατὰ μίαν τῶν ἀτίμων ὑβριζομένη. tis evenire, dum aut cedunt dubitantes, aut temΤῇ χήρᾳ δὲ οὐχ ὅπως ὁ ἐμπελών, ἀλλ᾽ οὐδὲ τιμῆς pora reformidant: sed nihil faciens quidquid posset χάριν ὑπὲρ αὐτοῦ τι καταβληθήσεται. Οὕτω τῶν arcere ejus impetum, ut qui paratus esset toto pede βασιλείων ὁ μέγας ἐπανελθών, τοῖς τοῦ ἱεροῦ θυρω- currere, ille ipse accedit ad imperatricem: et cum ροῖς ἐπιτάττει παραγενομένῃ τῇ Εὐδοξίᾳ ἐπιζυγῶσαι multa dixisset, et omnem lapidem, ut aiunt, moτὰς θύρας, καὶ μὴ ἐφεῖναι τὸ παράπαν αὐτῇ τὴν visset,eam autem vidisset minime cedere,sed imεἴσοδον. probam hanc consuetudinem, tanquam inexpugnabilem et immobilem aliquam legem proferre, opus habet austeriore medicamento propter morbi repugnantiam. Redde ergo, inquit, mulieri, quod suum est. Quid enim te uxori Achab studuisti comparare 34? Hæc postquam audivit Eudoxia, ira magna incensa, ignem spirabat: et veluti semi insana et emotæ mentis, ne poterat quidem omnino contineri: sed clamabat et domum implebat vociferatione, dicens: Ego me ulciscar, nec diu patiar, me tanquam infamem feminam affici contumelia. Viduæ autem non modo vinea, sed nec pro pretio quidem ei quidquam omnino solvetur. Sic magnus Joannes reversus e regia, præcepit templi janitoribus, ut si accessisset Eudoxia, ei fores protinus obserarent, neque eam ingredi sinerent. ΜΒ. Βραχὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ ἑορτὴ παρήν, καθ' XLII.Parum temporis intercessit, et aderat dies ἦν τὸ τοῦ θείου σταυροῦ ξύλον ὑψοῦνται. Ὁ τοίνυν festus, quo divinæ crucis lignum in altum tollitur. ἅπας λαὸς εἰς τὸν ναὸν συνέῤῥεον γένους παντός, Universus itaque populus confluebat in templum,neκαὶ ἡλικίας πάσης, μηδεμιᾶς ἀπολειπομένης. Οὐδὲ que ullum genus aut ulla aetas aberat. Neque enim dies γὰρ μόνην εἶχον τὴν ἑορτὴν τῆς παρουσίας ὑπόθεσιν, festus solum eis causa erat, ut venirent: sed multo ἀλλὰ καὶ πολλῷ μᾶλλον τὴν τῆς Ἰωάννου γλώττης magis linguæ Joannis auditio. Omnibus enim injeἀκρόασιν. Πᾶσι γὰρ ἔρωτα τοιοῦτον ἐνῆκε τῶν αὐτοῦ cerat tam vehemens audiendarum orationum suaλόγων, ὡς μικροῦ δημηγοροῦντος πολλάκις ἔνθους rum desiderium, ut saepe cum concionaretur, essent γίνεσθαι τοὺς ἀκροατάς, καὶ ὥσπερ ἐξῆφθαι τῆς a Deo afflati auditores, et ab ejus lingua quodamαὐτοῦ γλώττης, καὶ αἰωρεῖσθαι τούτοις μετὰ τῶν modo penderent,eisque in sublime tollerentur siψυχῶν καὶ τὰ σώματα, ἀκούειν τε τὰ χείλη κινοῦν- mul animæ et corpora, ejusque attenderent labra τος, οὐχ ὥσπερ λέγοντος, ἀλλὰ ῥέοντος πότιμόν τι quæ movebantur, non tanquam dicentis,sed emitκαὶ νεκταρῶδες καὶ διειδές. Ταύτη τοι καὶ σπουδήν tentis quid poculentum nectareumque et perspicuἅπασαν εἰσῆγον μὴ ἀπολειφθῆναι τῆς ἀκροάσεως, um. Ea de causa studio erat omnibus,ne abesset quisκαὶ αὐτὰ δὲ τὰ ῥήματα μὴ ἁπλῶς ἀκούειν, ἀλλὰ δι' quam ab auscultatione, quinetiam ut ipsa quoque ὀξυγράφων παραλαμβάνειν, καὶ ὡς θησαυροὺς ἀπο-α verba non semel audita negligerent, sed omni stuτίθεσθαι. ῾Ως οὖν οὕτω ταῦτα, καὶ ἡ βασιλὶς μετὰ dio ea per veloces scriptores exciperent, et tanquam πάντων ἐφοίτα, πολλῆς περὶ αὐτὴν οὔσης τῆς θερα- thesaurum reponerent. Cum ergo haec ita se habeπείας καὶ τῆς βασιλικῆς κολακείας καὶ θρύψεως, rent, et imperatrix veniret cum omnibus cum magno οἱ θυρωροί θυρῶν εἴχοντο, καὶ ὅπερ ἦν αὐτοῖς ἐπι- comitatu et cum fastu regio, janitores steterunt in τεταγμένον ἐποίουν. Εφ᾽ ᾧ τὰ μέγιστα χαλεπήνασα foribus, et fecerunt id quod eis fuerat imperatum. Εὐδοξία πῦρ ἔπνει, καὶ δεινὸν ἐβόα, καὶ τὸν παρόντα Quod quidem ferens agerrime Eudoxia, colum δῆμον μάρτυρας ἐκάλει τῆς ὕβρεως. Εἶτα καὶ πρὸς terra miscebat, et valde vociferabatur, et popuβίαν τῶν θυρῶν ὠθουμένων, εἷς τῶν παρεστώτων lum, qui aderat, vocabat in testimonium,ut consτὸ ξίφος ἐπισπασάμενος κατὰ τῆς ἱερᾶς ἀνέτεινε cios ei factæ injuria. Deinde etiam cum fores vi πύλης. 'Αλλ' ἔσχε τὴν θείαν δίκην οὐ σχολαίως truderentur, quidam ex iis, qui aderant audacius επομένην, ἀλλὰ κατὰ πόδας αὐτὸν μετιοῦσαν. "Αμα aliquod factum volens ostendere,strictum gladium γὰρ ἦν τὸ ξίφος ἠρκώς, καὶ ἡ προπετῆς εὐθὺς δεξιὰ intendit in sacram illam portam. Divina autem fuit ξηρὰ καὶ ἀργὸς ἐδείκνυτο, ὡς αὐτήν τε Εὐδοξίαν, consecuta justitia, non ut saepe solet lento passu, καὶ ὅσοὶ περὶ αὐτὴν ἦσαν, θεασαμένους δείματος sed evestigio. Nam cum ille ensem sustulisset, siδεινοῦ πληρωθῆναι. Τὸ γὰρ ὑπὸ τοῦ μεγάλου διατα-mul quoque temeraria dextera exaruit, et exstitit γὲν οὐχ ἁπλῶς ἦν, οὐδέ τι εἶχε τῶν ἀνθρωπίνων, ἀλλὰ κατὰ θεῖον ὑπῆρχε ζῆλον, εἰς δόξαν Θεοῦ γινόμενον· ἡ δὲ αἰτία, τοῦ μὴ καταφρονεῖσθαι τὰ ἱερᾶς μηδὲ βάπτισμα οὕτω κεῖσθαι τοῖς ἀναξίοις. Πῶς γὰρ ἂν εἴποις ἀξίαν, τὴν χρήμασι καὶ ἀρπο34 III Reg. 32 seqq. otiosa. Terret miraculum Eudoxiam. Quinetiam quicunque eain circumsistebant magno timore sunt affecti. Quod enim a divina lingua Joannis fuerat imperatum,non temere factum erat, neque dependebat ab aliqua mente humana: sed divino zelo

καὶ φαρμάκων δραστικωτέρων. ᾿Απόδος οὖν, ἔφη, Hæc cum legisset homo Dei, non fuit retardatum τῇ γυναικὶ τὸ ἴδιον. Τί γὰρ καὶ τῇ ᾿Αχαάβ γυναικι ejus promptum animi studium, cum statim primum ομοιοῦν σεαυτὴν ἐσπούδακας; τούτων ὡς ἤκουσεν facto periculo non esset assecutus: neque quod Εὐδοξία, θυμῷ πολλῷ τὴν ψυχὴν ἀνεκαύθη, καὶ suum erat, a se non esse censuit faciendum, aut οἷά τις ημιμανὴς καὶ παράφορος ἐθεᾶτο, Εγώ, λέ- aliquam attulit excusationem, interjecto tempore γουσα, τιμωρὸς ἔμαυτῇ ἔσομαι, καὶ οὐχ οὕτως ἐπὶ aliquo et dilatione,ut in rebus hujusmodi solet mulπολὺ ἀνέξομαι κατὰ μίαν τῶν ἀτίμων ὑβριζομένη. tis evenire, dum aut cedunt dubitantes, aut temΤῇ χήρᾳ δὲ οὐχ ὅπως ὁ ἐμπελών, ἀλλ᾽ οὐδὲ τιμῆς pora reformidant: sed nihil faciens quidquid posset χάριν ὑπὲρ αὐτοῦ τι καταβληθήσεται. Οὕτω τῶν arcere ejus impetum, ut qui paratus esset toto pede βασιλείων ὁ μέγας ἐπανελθών, τοῖς τοῦ ἱεροῦ θυρω- currere, ille ipse accedit ad imperatricem: et cum ροῖς ἐπιτάττει παραγενομένῃ τῇ Εὐδοξίᾳ ἐπιζυγῶσαι multa dixisset, et omnem lapidem, ut aiunt, moτὰς θύρας, καὶ μὴ ἐφεῖναι τὸ παράπαν αὐτῇ τὴν visset,eam autem vidisset minime cedere,sed imεἴσοδον. probam hanc consuetudinem, tanquam inexpugnabilem et immobilem aliquam legem proferre, opus habet austeriore medicamento propter morbi repugnantiam. Redde ergo, inquit, mulieri, quod suum est. Quid enim te uxori Achab studuisti comparare 34? Hæc postquam audivit Eudoxia, ira magna incensa, ignem spirabat: et veluti semi insana et emotæ mentis, ne poterat quidem omnino contineri: sed clamabat et domum implebat vociferatione, dicens: Ego me ulciscar, nec diu patiar, me tanquam infamem feminam affici contumelia. Viduæ autem non modo vinea, sed nec pro pretio quidem ei quidquam omnino solvetur. Sic magnus Joannes reversus e regia, præcepit templi janitoribus, ut si accessisset Eudoxia, ei fores protinus obserarent, neque eam ingredi sinerent. ΜΒ. Βραχὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ ἑορτὴ παρήν, καθ' XLII.Parum temporis intercessit, et aderat dies ἦν τὸ τοῦ θείου σταυροῦ ξύλον ὑψοῦνται. Ὁ τοίνυν festus, quo divinæ crucis lignum in altum tollitur. ἅπας λαὸς εἰς τὸν ναὸν συνέῤῥεον γένους παντός, Universus itaque populus confluebat in templum,neκαὶ ἡλικίας πάσης, μηδεμιᾶς ἀπολειπομένης. Οὐδὲ que ullum genus aut ulla aetas aberat. Neque enim dies γὰρ μόνην εἶχον τὴν ἑορτὴν τῆς παρουσίας ὑπόθεσιν, festus solum eis causa erat, ut venirent: sed multo ἀλλὰ καὶ πολλῷ μᾶλλον τὴν τῆς Ἰωάννου γλώττης magis linguæ Joannis auditio. Omnibus enim injeἀκρόασιν. Πᾶσι γὰρ ἔρωτα τοιοῦτον ἐνῆκε τῶν αὐτοῦ cerat tam vehemens audiendarum orationum suaλόγων, ὡς μικροῦ δημηγοροῦντος πολλάκις ἔνθους rum desiderium, ut saepe cum concionaretur, essent γίνεσθαι τοὺς ἀκροατάς, καὶ ὥσπερ ἐξῆφθαι τῆς a Deo afflati auditores, et ab ejus lingua quodamαὐτοῦ γλώττης, καὶ αἰωρεῖσθαι τούτοις μετὰ τῶν modo penderent,eisque in sublime tollerentur siψυχῶν καὶ τὰ σώματα, ἀκούειν τε τὰ χείλη κινοῦν- mul animæ et corpora, ejusque attenderent labra τος, οὐχ ὥσπερ λέγοντος, ἀλλὰ ῥέοντος πότιμόν τι quæ movebantur, non tanquam dicentis,sed emitκαὶ νεκταρῶδες καὶ διειδές. Ταύτη τοι καὶ σπουδήν tentis quid poculentum nectareumque et perspicuἅπασαν εἰσῆγον μὴ ἀπολειφθῆναι τῆς ἀκροάσεως, um. Ea de causa studio erat omnibus,ne abesset quisκαὶ αὐτὰ δὲ τὰ ῥήματα μὴ ἁπλῶς ἀκούειν, ἀλλὰ δι' quam ab auscultatione, quinetiam ut ipsa quoque ὀξυγράφων παραλαμβάνειν, καὶ ὡς θησαυροὺς ἀπο-α verba non semel audita negligerent, sed omni stuτίθεσθαι. ῾Ως οὖν οὕτω ταῦτα, καὶ ἡ βασιλὶς μετὰ dio ea per veloces scriptores exciperent, et tanquam πάντων ἐφοίτα, πολλῆς περὶ αὐτὴν οὔσης τῆς θερα- thesaurum reponerent. Cum ergo haec ita se habeπείας καὶ τῆς βασιλικῆς κολακείας καὶ θρύψεως, rent, et imperatrix veniret cum omnibus cum magno οἱ θυρωροί θυρῶν εἴχοντο, καὶ ὅπερ ἦν αὐτοῖς ἐπι- comitatu et cum fastu regio, janitores steterunt in τεταγμένον ἐποίουν. Εφ᾽ ᾧ τὰ μέγιστα χαλεπήνασα foribus, et fecerunt id quod eis fuerat imperatum. Εὐδοξία πῦρ ἔπνει, καὶ δεινὸν ἐβόα, καὶ τὸν παρόντα Quod quidem ferens agerrime Eudoxia, colum δῆμον μάρτυρας ἐκάλει τῆς ὕβρεως. Εἶτα καὶ πρὸς terra miscebat, et valde vociferabatur, et popuβίαν τῶν θυρῶν ὠθουμένων, εἷς τῶν παρεστώτων lum, qui aderat, vocabat in testimonium,ut consτὸ ξίφος ἐπισπασάμενος κατὰ τῆς ἱερᾶς ἀνέτεινε cios ei factæ injuria. Deinde etiam cum fores vi πύλης. 'Αλλ' ἔσχε τὴν θείαν δίκην οὐ σχολαίως truderentur, quidam ex iis, qui aderant audacius επομένην, ἀλλὰ κατὰ πόδας αὐτὸν μετιοῦσαν. "Αμα aliquod factum volens ostendere,strictum gladium γὰρ ἦν τὸ ξίφος ἠρκώς, καὶ ἡ προπετῆς εὐθὺς δεξιὰ intendit in sacram illam portam. Divina autem fuit ξηρὰ καὶ ἀργὸς ἐδείκνυτο, ὡς αὐτήν τε Εὐδοξίαν, consecuta justitia, non ut saepe solet lento passu, καὶ ὅσοὶ περὶ αὐτὴν ἦσαν, θεασαμένους δείματος sed evestigio. Nam cum ille ensem sustulisset, siδεινοῦ πληρωθῆναι. Τὸ γὰρ ὑπὸ τοῦ μεγάλου διατα-mul quoque temeraria dextera exaruit, et exstitit γὲν οὐχ ἁπλῶς ἦν, οὐδέ τι εἶχε τῶν ἀνθρωπίνων, ἀλλὰ κατὰ θεῖον ὑπῆρχε ζῆλον, εἰς δόξαν Θεοῦ γινόμενον· ἡ δὲ αἰτία, τοῦ μὴ καταφρονεῖσθαι τὰ ἱερᾶς μηδὲ βάπτισμα οὕτω κεῖσθαι τοῖς ἀναξίοις. Πῶς γὰρ ἂν εἴποις ἀξίαν, τὴν χρήμασι καὶ ἀρπο34 III Reg. 32 seqq. otiosa. Terret miraculum Eudoxiam. Quinetiam quicunque eain circumsistebant magno timore sunt affecti. Quod enim a divina lingua Joannis fuerat imperatum,non temere factum erat, neque dependebat ab aliqua mente humana: sed divino zelo

η πεται, καὶ ὁρᾷς, εἶπεν, ὦ πάτερ, ὡς τὰ Ῥωμαίων cersito statim Epiphanio, Vides,inquit,o pater,queἅπαντα τῇ ἐμῇ δεδούλωται ἐξουσίᾳ. Ἐπεὶ δὲ Ἰωάν- madmodum omnia quidem Romanorum sceptra νης οὗτος ἐμοί τε μάλιστα δι' ἔχθρας ἐστὶ πάνω mihi cedunt, et meæ subjecta sunt potestati: Joanμου καταλαζονευόμενος καὶ τὰ ἔσχατα εἰς ἡμᾶς nes autem est adeo mihi infestus, et tanta est in me εξυβρίζων, λέγεται δέ τινα καὶ δόξαν πρεσβεύειν, τῆς arrogantia, ut vel extrema affciat contumelia. Dict ᾿Εκκλησίας ἀπάδουσαν, σοὶ τῶν ἐκκλησιῶν πασῶν τὴν tur autem eliam quamdam tenere opinionem, qua ἀρχὴν ἐγὼ δίδωμι, καὶ ἀξιῶ σύνοδον κατ' αὐτοῦ συν- discrepat ab Ecclesia. Tu vero (ego enim tibi do αγείραι, καὶ τοῦ θρόνου, καθάπερ ἐστὶ δίκαιον, αὐτὸν imperium in omnes Ecclesias,ut nihil tibi sit imκαθελεῖν. Ταῦτά τε ἔλεγε πρὸς αὐτὸν, καὶ σαφῆ τοῦ pedimento vide ut adversus eum congreges synoθυμοῦ τὰ ἴχνη κατὰ τῆς ὄψεως ὑπεδείκνυ, δήλη τε dum,et cum, ut justum est et honestum,e sede deἦν δεινόν τι καὶ ἔπαυστον κατὰ τοῦ σοφοῦ πέουσα, ponas. Hæc et dicebat, et vultu apertius ostendebat καὶ οὐκ ἂν πρότερον σβέσασα τοὺς θυμούς, εἰ μὴ τὰ irs in sanctum vestigia: et manifeste præ se fereἐπὶ νοῦν αὐτῇ πρὸς πέρας ἀγάγοι. Τούτων ἀκούσας bal,se grave et non cessaturum virus spirare in ilὁ θαυμαστὸς Ἐπιφάνιος πράως εἶπεν· ν τέκνον, των lum sapientem,nec exstincturam prius iracundiam, παρ' ἡμῶν ἄκους. Εἰ μὲν αἴρεσίς τις Ιωάννου κατο quam quod animo agitabat, deduxisset ad effecηγοροῦτα, καὶ μὴ παρίῃ καλούμενος, ἢ καθαρὸν ταύ- tum. Hæc cum admirandus audiisset Epiphanius, της ἑαυτὸν ἀποδείξων, ή μετανοίᾳ διορθώσων τὴν non statuit iis,qui rerum poliebantur, in iis, quæ ἄγνοιαν, ἀνάξιος οὗτος ἐμοὶ τῆς ἱερωσύνης, καὶ τὸ non oportebat, gratificari:nec tanti esse faciendum κεκελευσμένον ὡς τάχιστα παρ' ὑμῶν γινέσθω. Εἰ eis inservire, ut aliquid fiat præter id, quod Deo viδ' ὅτι κακῶς ὑμᾶς ἔλεξεν, ἀπόβλητον αὐτὸν θέσθαι detur:et ideo eam propius accedens: Non irato aniτῆς Ἐκκλησίας ἐκρίνατε, Επιφάνιον ὑμῖν οὐχ ἔξετε mo, sed benigne ac placide, ο filia, a te audienda συναινοῦντα. Βασιλέων γὰρ μάλιστα, τὸ μὴ ἐν τού- snnt, quæ nobis dicuntur. Si accusetur quidem τοις μνησικακεῖν, ἀλλὰ χρηστοὺς καὶ ἡμέρους ἑαυτοὺς Joannes alicujus hæresis, et non accedat vocatus, ἐπιδείκνυσθαι· εἴπερ δὴ καὶ ὑμῖν βασιλεὺς ἐν οὐρα- vel se purum ostensurus,vel penitentia correctnνοῖς ἕτερος, οὗ κατά ἄθρωπον ἁμαρτάνοντες, φιλ- rus ignorantiam, is mihi quidem videtur indignus ανθρώπου δεῖσθε τυγχάνειν διὰ τὴν πρὸς τοὺς ὁμου sacerdotio, et quod est imperatum, quamprimum γενείς χρηστότητα. Τούτων Εὐδοξία τῶν παρὰ γνώ- Get a nobis. Sin autem, quod vobis maledixit, propμην ακούσασα λόγων ἀνόητόν τι καὶ παρακεκινδυ- ter hanc solam causam visum est abdicatum esse νευμένον διὰ τὴν τῆς λύπης ὑπερβολὴν ἀποφθέγγε- Joannem ab Ecclesia, Epiphanium non habebitis ται, Εἰ μὴ Ἰωάννης, εἰπούσα, τὴν ὑπερορίαν κατα- assentientem. Est enim maxime imperatorum, proκριθῇ, τοὺς ναούς αὐτὴ διανοιγῆναι τῶν εἰδώλων pter nihil ejusmodi meminisse acceptæ injuria,sed κελεύσω, καὶ προσκυνητὰ ταῦτα τοῖς νῦν γενέσθαι " se bonos et benignos in omnes ostendere: siquidem παρασκευάτω. Τί πλέον εἰς κακίαν ἔσχεν Ηρωδιάς vobis quoque est alius rex in calis:quem, cum ut ἡ τὸν τοῦ ὁμωνύμου θάνατον ἐπισπεύσασα, πλὴν ὅτι homines peccatis, opus habetis benignum habere μὴ τὰ πάθη διάφορα ἦν, καθ᾿ ὃ τὴν μὲν ἀκολασίας et propitium, propter suam mansuetudinem in eos, εἶχε, τὴν δὲ πλεονεξίας ὑπερβολή; ᾿Αμφότεραι δὲ qui sunt ejusdem generis. Hæc verba cum audiisset τῷ βούλεσθαι τοὺς ἐλέγχους ἐκκλίναι, τὴν ἀμφοτε- Eudoxia non ex sua sententia, inconsideratum ρων ἀπαλλαγὴν ἐδίψησαν. Ὁ μέντοι θετος Επιφά- quiddams planeque, quod nimiam arguebat vecorνιος πρὸς τὴν ἀτοπίαν τῶν εἰρημένων, ᾿Αθώος, εἰπὼν, diam et præcipitationem, propter nimium doloἐγὼ τῆς τοιαύτης κρίσεως, εὐθὺς ἐξῄει. Φήμην δὲ rem, vel, ut verius dicam,propter summam improψευδῆς ἐκ τούτου τὰς ἁπάντων διέδραμεν ἀκοὰς, ὡς bitatem, stolide est elocuta, dicens: Nisi Joannes καὶ αὐτὸς Ἐπιφάνιος ἐπὶ τῇ καθαιρέσει τοῦ πατριάρ- fuerit e sede depositus, et exsilio (o audacem linχου συνείποι τῇ Εὐδοξία. Ταῦτα δὲ καὶ τὸν μέγαν guam) fuerit condemnatus, ipsa permittam aperiri ἀκούσαντα τ᾿ ἀληθὲς ἀγνοῆσαι, ἴσως τοῦ Θεοῦ κρύο templa simulacrorum: nec erit, qui nobis volentiφαντος οἰκονομία δή θειοτέρα, ἵνα τρόπον ἕτερον bus,sit impedimento,quo minus illa a quolibet aduἀμφοτέρους δείξῃ τὰ ἑκατέρων προλέγοντας· ἢ γνῶ- rentur. Quidnam habuit amplius Herodias, quos και μὲν Ιωάννην οὐχ ὑγιὲς εἶναι τὸ φημιζόμενον, Deam in vitio superaret, quæ magno studio contenἑκόντα δὲ τῇ τῶν πολλῶν ὑπολήψει συνθέσθαι, ἵνα dit,ut feret cades ejus, qui erat ejusdem nominis, ἐντεῦθεν λαβὼν πρόφασιν Επιφανίῳ τὸ μέλλον προ- nisi quod non erant utrique eadem vitia: quandoαγορεύση. Γράψαι τοιγαροῦν Επιφανίῳ λόγος προς quidem illa quidem insigni libidine, hæc autem imταῦτα τὸν πατριάρχην. Ἡ δὲ γραφὴ ἀφελῶς ἔχουσα moderata laborabat avaritia?Ambæ autem,quod efκαὶ συνήθως· 'Αδελφέ Επιφάνιε, ἀκήκοα σε ὡς τῇ fugere vellent reprehensiones, ab aanbobus sitieἐμῇ συνήνεσας ἐξορίᾳ· ἴσθι δὲ ὅτι μηδὲ αὐτὸς ἔτι runt magnopere liberari. Divinus autem Epiphaτὸν θρόνον ὄψει τὸν σόν. Πρός ταῦτα τὸν ἱερὸν Ἐπι- nius perculsus absurditale eorum, quæ dicebantur, φάνιον πάλιν ἁπλοϊκοῖς ῥήμασιν ἀντιθράψαι, οίσπερ cum dixisset, Ego judicii, quod sic habet,sum inδὴ καὶ αὐτὸς χρήσομαι· ᾿Αθλητὰ Ἰωάννη, παίου καὶ sons:protinus est egressus. Quædam autem falsa faνίκα. Πλὴν οὐδὲ αὐτὸς φθάσεις τὸν τῆς ὑπερορίας ma,quod ex hoc ad omnium aures pervasit, quod τόπον ἰδεῖν. ᾿Αψευδείς οὖν ἀμφοτέρων οἱ λόγοι δεί- ipse quoque Epiphanius huic depositioni patriarchs κνυνται. Ο τε γὰρ Επιφάνιος εἰς Κύπρον ἀποπλεύ- sit assensus ad magnum usque Joannem pervadit. PATROL. GR. CXIV. τη

η πεται, καὶ ὁρᾷς, εἶπεν, ὦ πάτερ, ὡς τὰ Ῥωμαίων cersito statim Epiphanio, Vides,inquit,o pater,queἅπαντα τῇ ἐμῇ δεδούλωται ἐξουσίᾳ. Ἐπεὶ δὲ Ἰωάν- madmodum omnia quidem Romanorum sceptra νης οὗτος ἐμοί τε μάλιστα δι' ἔχθρας ἐστὶ πάνω mihi cedunt, et meæ subjecta sunt potestati: Joanμου καταλαζονευόμενος καὶ τὰ ἔσχατα εἰς ἡμᾶς nes autem est adeo mihi infestus, et tanta est in me εξυβρίζων, λέγεται δέ τινα καὶ δόξαν πρεσβεύειν, τῆς arrogantia, ut vel extrema affciat contumelia. Dict ᾿Εκκλησίας ἀπάδουσαν, σοὶ τῶν ἐκκλησιῶν πασῶν τὴν tur autem eliam quamdam tenere opinionem, qua ἀρχὴν ἐγὼ δίδωμι, καὶ ἀξιῶ σύνοδον κατ' αὐτοῦ συν- discrepat ab Ecclesia. Tu vero (ego enim tibi do αγείραι, καὶ τοῦ θρόνου, καθάπερ ἐστὶ δίκαιον, αὐτὸν imperium in omnes Ecclesias,ut nihil tibi sit imκαθελεῖν. Ταῦτά τε ἔλεγε πρὸς αὐτὸν, καὶ σαφῆ τοῦ pedimento vide ut adversus eum congreges synoθυμοῦ τὰ ἴχνη κατὰ τῆς ὄψεως ὑπεδείκνυ, δήλη τε dum,et cum, ut justum est et honestum,e sede deἦν δεινόν τι καὶ ἔπαυστον κατὰ τοῦ σοφοῦ πέουσα, ponas. Hæc et dicebat, et vultu apertius ostendebat καὶ οὐκ ἂν πρότερον σβέσασα τοὺς θυμούς, εἰ μὴ τὰ irs in sanctum vestigia: et manifeste præ se fereἐπὶ νοῦν αὐτῇ πρὸς πέρας ἀγάγοι. Τούτων ἀκούσας bal,se grave et non cessaturum virus spirare in ilὁ θαυμαστὸς Ἐπιφάνιος πράως εἶπεν· ν τέκνον, των lum sapientem,nec exstincturam prius iracundiam, παρ' ἡμῶν ἄκους. Εἰ μὲν αἴρεσίς τις Ιωάννου κατο quam quod animo agitabat, deduxisset ad effecηγοροῦτα, καὶ μὴ παρίῃ καλούμενος, ἢ καθαρὸν ταύ- tum. Hæc cum admirandus audiisset Epiphanius, της ἑαυτὸν ἀποδείξων, ή μετανοίᾳ διορθώσων τὴν non statuit iis,qui rerum poliebantur, in iis, quæ ἄγνοιαν, ἀνάξιος οὗτος ἐμοὶ τῆς ἱερωσύνης, καὶ τὸ non oportebat, gratificari:nec tanti esse faciendum κεκελευσμένον ὡς τάχιστα παρ' ὑμῶν γινέσθω. Εἰ eis inservire, ut aliquid fiat præter id, quod Deo viδ' ὅτι κακῶς ὑμᾶς ἔλεξεν, ἀπόβλητον αὐτὸν θέσθαι detur:et ideo eam propius accedens: Non irato aniτῆς Ἐκκλησίας ἐκρίνατε, Επιφάνιον ὑμῖν οὐχ ἔξετε mo, sed benigne ac placide, ο filia, a te audienda συναινοῦντα. Βασιλέων γὰρ μάλιστα, τὸ μὴ ἐν τού- snnt, quæ nobis dicuntur. Si accusetur quidem τοις μνησικακεῖν, ἀλλὰ χρηστοὺς καὶ ἡμέρους ἑαυτοὺς Joannes alicujus hæresis, et non accedat vocatus, ἐπιδείκνυσθαι· εἴπερ δὴ καὶ ὑμῖν βασιλεὺς ἐν οὐρα- vel se purum ostensurus,vel penitentia correctnνοῖς ἕτερος, οὗ κατά ἄθρωπον ἁμαρτάνοντες, φιλ- rus ignorantiam, is mihi quidem videtur indignus ανθρώπου δεῖσθε τυγχάνειν διὰ τὴν πρὸς τοὺς ὁμου sacerdotio, et quod est imperatum, quamprimum γενείς χρηστότητα. Τούτων Εὐδοξία τῶν παρὰ γνώ- Get a nobis. Sin autem, quod vobis maledixit, propμην ακούσασα λόγων ἀνόητόν τι καὶ παρακεκινδυ- ter hanc solam causam visum est abdicatum esse νευμένον διὰ τὴν τῆς λύπης ὑπερβολὴν ἀποφθέγγε- Joannem ab Ecclesia, Epiphanium non habebitis ται, Εἰ μὴ Ἰωάννης, εἰπούσα, τὴν ὑπερορίαν κατα- assentientem. Est enim maxime imperatorum, proκριθῇ, τοὺς ναούς αὐτὴ διανοιγῆναι τῶν εἰδώλων pter nihil ejusmodi meminisse acceptæ injuria,sed κελεύσω, καὶ προσκυνητὰ ταῦτα τοῖς νῦν γενέσθαι " se bonos et benignos in omnes ostendere: siquidem παρασκευάτω. Τί πλέον εἰς κακίαν ἔσχεν Ηρωδιάς vobis quoque est alius rex in calis:quem, cum ut ἡ τὸν τοῦ ὁμωνύμου θάνατον ἐπισπεύσασα, πλὴν ὅτι homines peccatis, opus habetis benignum habere μὴ τὰ πάθη διάφορα ἦν, καθ᾿ ὃ τὴν μὲν ἀκολασίας et propitium, propter suam mansuetudinem in eos, εἶχε, τὴν δὲ πλεονεξίας ὑπερβολή; ᾿Αμφότεραι δὲ qui sunt ejusdem generis. Hæc verba cum audiisset τῷ βούλεσθαι τοὺς ἐλέγχους ἐκκλίναι, τὴν ἀμφοτε- Eudoxia non ex sua sententia, inconsideratum ρων ἀπαλλαγὴν ἐδίψησαν. Ὁ μέντοι θετος Επιφά- quiddams planeque, quod nimiam arguebat vecorνιος πρὸς τὴν ἀτοπίαν τῶν εἰρημένων, ᾿Αθώος, εἰπὼν, diam et præcipitationem, propter nimium doloἐγὼ τῆς τοιαύτης κρίσεως, εὐθὺς ἐξῄει. Φήμην δὲ rem, vel, ut verius dicam,propter summam improψευδῆς ἐκ τούτου τὰς ἁπάντων διέδραμεν ἀκοὰς, ὡς bitatem, stolide est elocuta, dicens: Nisi Joannes καὶ αὐτὸς Ἐπιφάνιος ἐπὶ τῇ καθαιρέσει τοῦ πατριάρ- fuerit e sede depositus, et exsilio (o audacem linχου συνείποι τῇ Εὐδοξία. Ταῦτα δὲ καὶ τὸν μέγαν guam) fuerit condemnatus, ipsa permittam aperiri ἀκούσαντα τ᾿ ἀληθὲς ἀγνοῆσαι, ἴσως τοῦ Θεοῦ κρύο templa simulacrorum: nec erit, qui nobis volentiφαντος οἰκονομία δή θειοτέρα, ἵνα τρόπον ἕτερον bus,sit impedimento,quo minus illa a quolibet aduἀμφοτέρους δείξῃ τὰ ἑκατέρων προλέγοντας· ἢ γνῶ- rentur. Quidnam habuit amplius Herodias, quos και μὲν Ιωάννην οὐχ ὑγιὲς εἶναι τὸ φημιζόμενον, Deam in vitio superaret, quæ magno studio contenἑκόντα δὲ τῇ τῶν πολλῶν ὑπολήψει συνθέσθαι, ἵνα dit,ut feret cades ejus, qui erat ejusdem nominis, ἐντεῦθεν λαβὼν πρόφασιν Επιφανίῳ τὸ μέλλον προ- nisi quod non erant utrique eadem vitia: quandoαγορεύση. Γράψαι τοιγαροῦν Επιφανίῳ λόγος προς quidem illa quidem insigni libidine, hæc autem imταῦτα τὸν πατριάρχην. Ἡ δὲ γραφὴ ἀφελῶς ἔχουσα moderata laborabat avaritia?Ambæ autem,quod efκαὶ συνήθως· 'Αδελφέ Επιφάνιε, ἀκήκοα σε ὡς τῇ fugere vellent reprehensiones, ab aanbobus sitieἐμῇ συνήνεσας ἐξορίᾳ· ἴσθι δὲ ὅτι μηδὲ αὐτὸς ἔτι runt magnopere liberari. Divinus autem Epiphaτὸν θρόνον ὄψει τὸν σόν. Πρός ταῦτα τὸν ἱερὸν Ἐπι- nius perculsus absurditale eorum, quæ dicebantur, φάνιον πάλιν ἁπλοϊκοῖς ῥήμασιν ἀντιθράψαι, οίσπερ cum dixisset, Ego judicii, quod sic habet,sum inδὴ καὶ αὐτὸς χρήσομαι· ᾿Αθλητὰ Ἰωάννη, παίου καὶ sons:protinus est egressus. Quædam autem falsa faνίκα. Πλὴν οὐδὲ αὐτὸς φθάσεις τὸν τῆς ὑπερορίας ma,quod ex hoc ad omnium aures pervasit, quod τόπον ἰδεῖν. ᾿Αψευδείς οὖν ἀμφοτέρων οἱ λόγοι δεί- ipse quoque Epiphanius huic depositioni patriarchs κνυνται. Ο τε γὰρ Επιφάνιος εἰς Κύπρον ἀποπλεύ- sit assensus ad magnum usque Joannem pervadit. PATROL. GR. CXIV. τη

ὑποδίδωσι μὲν ἡ περὶ τὸν μέγαν τοῦ βασιλέως αἰδὼς, autem perperam exponentes. Dicebant vero viri καὶ ὁ πόθος εἰς λύπην μεταχωρεῖ, καὶ δίδοται τοῖς egregii et facile persuadebant, se quidem dictos πονηροῖς ἄδεια μετέρχεσθαι τὰ οἰκεῖα. Τοιοῦτον γὰρ fuisse sacerdotes dedecoris: revera enim erant: ἡ ἀπλότης (ἵνα μὴ, κουφότης, λέγων, τῷ δυσφήμῳ imperatricem autem esse aperte Jezabelem. Hinc φαίνωμαι χαριζόμενος), ῥᾳδία μὲν οἰκοδομήσαι, ῥᾳδία factum est, ut imperatoris quidem in magnum δὲ τὰ οἰκοδομηθέντα κατενεγκεῖν καὶ συνελόντα Joannem cederet reverentia,et desiderium transiret εἰπεῖν, ἄπιστος ἀκριβῶς καὶ τῷ παντὶ εὔπαράγωγος, in dolorem: daturque præda viris improbis. Ejusἀνέμου πεδίον, ὅ φασι, καὶ πράγμα κατ᾿ εὐχὴν τοῖς modi enim res est simplicitas, ne dicam levilas μοχθηροτέροις. Εντεῦθεν Εὐδοξία μὲν τῶν ἐπισκόπων, et facilitas. Est facilis quidem ad difcandum:quæ όσοι Θεοφίλου κατείπον πρότερον, τοὺς μὲν ἀγαθῶν autem sunt jam ædificata, sunt facillima ad desπαροχαῖς, τοὺς δὲ καὶ ἀβουλήτων ἐπιφοραῖς τοῦ λέω truendum, et ut semel dicam,est oucnino valde inγειν ἀπείργει, Θεόφιλος δὲ τῶν κατηγορούντων ἀπαλ- fidelis et ad ducendum facilis, vento campus, ut λαγείς, τὴν ἄρξασαν αὐτῷ χάριτος ἀδίκου τοῖς ἴσοι; aiunt, et res optanda sceleratis. Sic Eudoxia ex καὶ αὐτὸς, μᾶλλον δὲ πολλῷ μείζοσιν, ἀντιθεραπεύειν episcopis quidem, qui de Theophilo prius male diἠξίου· καὶ τοὺς μὲν δώροις, τοὺς δὲ ἀπειλεῖς, τοὺς xerant,alios quidem bonis oblatis,alios autem illatis δὲ τρόποις ἑτέροις, οὓς εὑρίσκειν οίδε μοχθηρία η malis arcet a dicendo. Theophilus autem liberatus δυνάμεως ἐπιλαβομένη, παραπείσας, καὶ ὅλους ab accusatoribus, ei quæ prius non justo ipsum τῆς ἰδίας γνώμης αναρτησάμενος, εἰς τοῦτο xxaffecerat beneficio, voluit parem atque adeo majoκίας τὸ πᾶν ἐκίνησε καὶ συνήλασεν, ὡς ἐπι- rem referre gratiam: et cum alios quidem donis, τρέψαι οἱ τοὺς κρατοῦντας σύνοδον κατὰ Ἰωάν- alios vero minis,alios autem aliis modis, quos scit νου τὴν μεγίστην ἀθροῖσαι. Εὑρὼν δὲ δύο τῶν δια- invenire malitia consecula potentiam, persuasos κόνων, ὧν ὁ μὲν αἰείαν εἶχε μοιχείας, ὁ δὲ φόνου, ad suam traduxisset voluntatem, et effecisset ut καὶ παρὰ τοῦτο δὴ πρὸς τοῦ μεγάλου καθῃρημένους, toti a sua penderent sententia, ille tanta improbiτούτους ὁ γεννάδας κατὰ πολλὴν αὐθεντίαν τοῦ δε- late permiscuit et confudit omnia, ut qui rerum σμοῦ λύσας, λιβέλλους, ὧν ἐκεῖνος αὖθις δημιουργός potiebantur, ei permitterent congregare synodum ἦν, κατὰ τοῦ ἁγίου δοῦναι παρασκευάζει λιβέλλος maximam adversus Joannem. Cum invenisset auπλήρεις μὲν διαβολῶν ὄντως, ἴχνος δὲ ἀληθείας οὐδ᾽ tem duos diaconos,quorum alter quidem erat reus ὁτιοῦν ἔχοντας· πλὴν τοῦτο μόνον μετρίως αὐτῆς adulterii,alter vero cædis,et ideo a magno Joanne παραπτόμενον, εἰ καὶ μὴ πρὸς τὴν ἴσην ἔννοιαν, fuerant depositi, eos vir ille egregius cum magna ἐλέγετο παρ' αὐτῶν, ὅτιπερ ὕδατος, ἢ οἴνου, ἢ πα- auctoritate (ο sacra leges) absolvisset, libellos, στίλλου μετὰ τὴν τῶν ἁγίων μετάληψιν ἀπογεύεσθαι quorum ille rursus fuerat opifex, exhibere facit adπαρήνει. Καὶ τί τοῦτο; Εὐλάβειαν γὰρ νομοθετούντος versus sanctum: libellos, qui erant pleni quidem ἦν, καὶ τὰ τῆς ἱερᾶς ἡμῶν ἀκριβουντος πίστεως, calumniis, nullum autem habebant vestigium veriὡς μὴ φθάσαι τινι τῶν ἐκπευομένων καὶ μέρος τι τῶν tatis: nisi quod hoc solum moderate attingebant, ἁγιασμάτων συνεκπεσεῖν. etiamsi non ab eis eadem diceretur intelligentia, quod aquam vel vinum vel pastillum suadebat gustare post communionem iis, qui communicabant. Quid tum? erat enim hoc ejus, qui statuebat ut adhiberetur cautio, et qui accurate tenebat ea, quæ sunt nostræ fidei, ne cuipiam contingeret cum iis, quæ exspuuntur, etiam ex sanctificatis aliquid excidere. ΜΕ'. Ηνίκα γοῦν τοὺς φλυάρους τούτους λιβέλλου; XLV. Cum itaque nugaces hos libellos accepisὁ δεδωκώς εἴληφε, Σεβηριανὸν εὐθὺς καὶ ᾿Ακάκιον, set is qui dederat, et Acacium et Severianum, πρὸς δὲ καὶ ᾿Αντίοχον, τοὺς ἀμάχους δὴ τῆς κακίας et præterea Antiochum, invictos, ut ita dicam, προμάχους, σὺν ἄλλοις τῶν ἐπισκόπων πλείοσι προσ- vitii propugnatores,cito in suam ascivisset socieεταιρισάμενος ἔξω που τῆς πόλεως Ρουφίνου δὲ tatem,extra civitatem (erat autem ager Ruffini,noὁ ἀγρὸς ἦν, ὄνομα Δρῦς, ὑπὸ τῇ Χαλκηδόνι κείμενος), mine Quercus,situs sub Chalcedone) de sancto de ἐν τούτῳ γενόμενοι τὰ περὶ τοῦ καθελεῖν τὸν μέγαν ponendo exsecrandi conferebant et contexebant συνέῤῥαπτον. Αὐτὸς μέντοι σὺν ἅμα τεσσαράκοντα consilia. Ipse vero versans simul cum quadraginta ἐπισκόποις διομιλούμενος, πάνυ θαυμάζων ἦν πῶς episcopis, valde mirabatur, quemadmodum talibus ἐγκλήμασι τοιούτοις αγώγιμος ὢν Θεόφιλος, εἶτα criminibus obnoxius Theophilus, et deinde adesse παραστῆναι κελευσθείς, ὥστε λόγον χάριν αὐτῶν jussus et reddere rationem, tam repente eorum, ὑποσχεῖν, ἀθρόον οὕτω τὰς τῶν κρατούντων ἴσχυσε qui rerum potiebantur, animos potuerit capere, γνώμας ἐλεῖν, ὡς μὴ μόνον μηδὲν ὑπὲρ τῶν οἰκείων ut non solum de suis causam non diceret, sed εὐθύνεσθαι, ἀλλὰ καὶ ἑτέρων σχεδόν καταστῆναι κρι- aliorum etiam propemodum esset judex, indicta τὴν οὐδὲν τὸ παράπαν εὐθυνομένων. Εἶτα παρήνει ab eis omnino causa: deinde hortabatur, ne esμὴ μικροψυχεῖν, μηδὲ μέγα τι τὸ παρὸν νομίζειν, sent parvo et abjecto animo,nec tristitia afficeren. ἐνθυμουμένους τό, διὰ πολλῶν θλίψεων εἰσιτητήν τήν tur, ne hoc, quod erat prasens, quidpiam maτῶν οὐρανῶν εἶναι βασιλείαν. Πρὸς τούτοις ἠξίου guum esse ducerent, cogitantes quod per multas μηδένα, λέγων, τὴν ἑαυτοῦ ἐκκλησίαν, ἐμὴν χάριν, amictiones sit intrandum regnum colorum ab iis

ὑποδίδωσι μὲν ἡ περὶ τὸν μέγαν τοῦ βασιλέως αἰδὼς, autem perperam exponentes. Dicebant vero viri καὶ ὁ πόθος εἰς λύπην μεταχωρεῖ, καὶ δίδοται τοῖς egregii et facile persuadebant, se quidem dictos πονηροῖς ἄδεια μετέρχεσθαι τὰ οἰκεῖα. Τοιοῦτον γὰρ fuisse sacerdotes dedecoris: revera enim erant: ἡ ἀπλότης (ἵνα μὴ, κουφότης, λέγων, τῷ δυσφήμῳ imperatricem autem esse aperte Jezabelem. Hinc φαίνωμαι χαριζόμενος), ῥᾳδία μὲν οἰκοδομήσαι, ῥᾳδία factum est, ut imperatoris quidem in magnum δὲ τὰ οἰκοδομηθέντα κατενεγκεῖν καὶ συνελόντα Joannem cederet reverentia,et desiderium transiret εἰπεῖν, ἄπιστος ἀκριβῶς καὶ τῷ παντὶ εὔπαράγωγος, in dolorem: daturque præda viris improbis. Ejusἀνέμου πεδίον, ὅ φασι, καὶ πράγμα κατ᾿ εὐχὴν τοῖς modi enim res est simplicitas, ne dicam levilas μοχθηροτέροις. Εντεῦθεν Εὐδοξία μὲν τῶν ἐπισκόπων, et facilitas. Est facilis quidem ad difcandum:quæ όσοι Θεοφίλου κατείπον πρότερον, τοὺς μὲν ἀγαθῶν autem sunt jam ædificata, sunt facillima ad desπαροχαῖς, τοὺς δὲ καὶ ἀβουλήτων ἐπιφοραῖς τοῦ λέω truendum, et ut semel dicam,est oucnino valde inγειν ἀπείργει, Θεόφιλος δὲ τῶν κατηγορούντων ἀπαλ- fidelis et ad ducendum facilis, vento campus, ut λαγείς, τὴν ἄρξασαν αὐτῷ χάριτος ἀδίκου τοῖς ἴσοι; aiunt, et res optanda sceleratis. Sic Eudoxia ex καὶ αὐτὸς, μᾶλλον δὲ πολλῷ μείζοσιν, ἀντιθεραπεύειν episcopis quidem, qui de Theophilo prius male diἠξίου· καὶ τοὺς μὲν δώροις, τοὺς δὲ ἀπειλεῖς, τοὺς xerant,alios quidem bonis oblatis,alios autem illatis δὲ τρόποις ἑτέροις, οὓς εὑρίσκειν οίδε μοχθηρία η malis arcet a dicendo. Theophilus autem liberatus δυνάμεως ἐπιλαβομένη, παραπείσας, καὶ ὅλους ab accusatoribus, ei quæ prius non justo ipsum τῆς ἰδίας γνώμης αναρτησάμενος, εἰς τοῦτο xxaffecerat beneficio, voluit parem atque adeo majoκίας τὸ πᾶν ἐκίνησε καὶ συνήλασεν, ὡς ἐπι- rem referre gratiam: et cum alios quidem donis, τρέψαι οἱ τοὺς κρατοῦντας σύνοδον κατὰ Ἰωάν- alios vero minis,alios autem aliis modis, quos scit νου τὴν μεγίστην ἀθροῖσαι. Εὑρὼν δὲ δύο τῶν δια- invenire malitia consecula potentiam, persuasos κόνων, ὧν ὁ μὲν αἰείαν εἶχε μοιχείας, ὁ δὲ φόνου, ad suam traduxisset voluntatem, et effecisset ut καὶ παρὰ τοῦτο δὴ πρὸς τοῦ μεγάλου καθῃρημένους, toti a sua penderent sententia, ille tanta improbiτούτους ὁ γεννάδας κατὰ πολλὴν αὐθεντίαν τοῦ δε- late permiscuit et confudit omnia, ut qui rerum σμοῦ λύσας, λιβέλλους, ὧν ἐκεῖνος αὖθις δημιουργός potiebantur, ei permitterent congregare synodum ἦν, κατὰ τοῦ ἁγίου δοῦναι παρασκευάζει λιβέλλος maximam adversus Joannem. Cum invenisset auπλήρεις μὲν διαβολῶν ὄντως, ἴχνος δὲ ἀληθείας οὐδ᾽ tem duos diaconos,quorum alter quidem erat reus ὁτιοῦν ἔχοντας· πλὴν τοῦτο μόνον μετρίως αὐτῆς adulterii,alter vero cædis,et ideo a magno Joanne παραπτόμενον, εἰ καὶ μὴ πρὸς τὴν ἴσην ἔννοιαν, fuerant depositi, eos vir ille egregius cum magna ἐλέγετο παρ' αὐτῶν, ὅτιπερ ὕδατος, ἢ οἴνου, ἢ πα- auctoritate (ο sacra leges) absolvisset, libellos, στίλλου μετὰ τὴν τῶν ἁγίων μετάληψιν ἀπογεύεσθαι quorum ille rursus fuerat opifex, exhibere facit adπαρήνει. Καὶ τί τοῦτο; Εὐλάβειαν γὰρ νομοθετούντος versus sanctum: libellos, qui erant pleni quidem ἦν, καὶ τὰ τῆς ἱερᾶς ἡμῶν ἀκριβουντος πίστεως, calumniis, nullum autem habebant vestigium veriὡς μὴ φθάσαι τινι τῶν ἐκπευομένων καὶ μέρος τι τῶν tatis: nisi quod hoc solum moderate attingebant, ἁγιασμάτων συνεκπεσεῖν. etiamsi non ab eis eadem diceretur intelligentia, quod aquam vel vinum vel pastillum suadebat gustare post communionem iis, qui communicabant. Quid tum? erat enim hoc ejus, qui statuebat ut adhiberetur cautio, et qui accurate tenebat ea, quæ sunt nostræ fidei, ne cuipiam contingeret cum iis, quæ exspuuntur, etiam ex sanctificatis aliquid excidere. ΜΕ'. Ηνίκα γοῦν τοὺς φλυάρους τούτους λιβέλλου; XLV. Cum itaque nugaces hos libellos accepisὁ δεδωκώς εἴληφε, Σεβηριανὸν εὐθὺς καὶ ᾿Ακάκιον, set is qui dederat, et Acacium et Severianum, πρὸς δὲ καὶ ᾿Αντίοχον, τοὺς ἀμάχους δὴ τῆς κακίας et præterea Antiochum, invictos, ut ita dicam, προμάχους, σὺν ἄλλοις τῶν ἐπισκόπων πλείοσι προσ- vitii propugnatores,cito in suam ascivisset socieεταιρισάμενος ἔξω που τῆς πόλεως Ρουφίνου δὲ tatem,extra civitatem (erat autem ager Ruffini,noὁ ἀγρὸς ἦν, ὄνομα Δρῦς, ὑπὸ τῇ Χαλκηδόνι κείμενος), mine Quercus,situs sub Chalcedone) de sancto de ἐν τούτῳ γενόμενοι τὰ περὶ τοῦ καθελεῖν τὸν μέγαν ponendo exsecrandi conferebant et contexebant συνέῤῥαπτον. Αὐτὸς μέντοι σὺν ἅμα τεσσαράκοντα consilia. Ipse vero versans simul cum quadraginta ἐπισκόποις διομιλούμενος, πάνυ θαυμάζων ἦν πῶς episcopis, valde mirabatur, quemadmodum talibus ἐγκλήμασι τοιούτοις αγώγιμος ὢν Θεόφιλος, εἶτα criminibus obnoxius Theophilus, et deinde adesse παραστῆναι κελευσθείς, ὥστε λόγον χάριν αὐτῶν jussus et reddere rationem, tam repente eorum, ὑποσχεῖν, ἀθρόον οὕτω τὰς τῶν κρατούντων ἴσχυσε qui rerum potiebantur, animos potuerit capere, γνώμας ἐλεῖν, ὡς μὴ μόνον μηδὲν ὑπὲρ τῶν οἰκείων ut non solum de suis causam non diceret, sed εὐθύνεσθαι, ἀλλὰ καὶ ἑτέρων σχεδόν καταστῆναι κρι- aliorum etiam propemodum esset judex, indicta τὴν οὐδὲν τὸ παράπαν εὐθυνομένων. Εἶτα παρήνει ab eis omnino causa: deinde hortabatur, ne esμὴ μικροψυχεῖν, μηδὲ μέγα τι τὸ παρὸν νομίζειν, sent parvo et abjecto animo,nec tristitia afficeren. ἐνθυμουμένους τό, διὰ πολλῶν θλίψεων εἰσιτητήν τήν tur, ne hoc, quod erat prasens, quidpiam maτῶν οὐρανῶν εἶναι βασιλείαν. Πρὸς τούτοις ἠξίου guum esse ducerent, cogitantes quod per multas μηδένα, λέγων, τὴν ἑαυτοῦ ἐκκλησίαν, ἐμὴν χάριν, amictiones sit intrandum regnum colorum ab iis

τους ἔλυσε καὶ παρ' αὐτῶν ἐπείνων τῶν οὔπω τὰ nunc sumus, non passus est: sed nobis absentibus ἐγκλήματα διαλυσαμένων λιβέλλους ἐλάμβανε, καὶ etsynodum invocantibus, et judicium requirentibus, ὑπομνήματα ἔπραττεν, ἅπερ πάντα παρὰ κανόνων et non auditionem fugientibus,sed apertas inimiἀκολουθίαν ἦν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν καὶ τὰ ἑξῆς ἡ καλὴ citias, admisit accusatores, et eos qui excommuδιέξεισι γλῶττα, καὶ παρὰ τοῦτο οὐ δεῖ λέγειν ἡμᾶς, nicali a me fuerant, absolvit, et ab iis ipsis, qui παρόν ἐκείνης ἀκούειν. ᾿Απαγγελθείσης δὲ τοῖς περὶ nondum crimina diluerant, accepit libellos, et Θεόφιλον τῆς ἀπολογίας, αὐτοὶ τὴν ἀλήθειαν τῶν exegit commentarios: quæ quidem erant omnia εἰρημένων οὐκ ἀνεγκόντες, εἶτα κατὰ τῶν ἀπεσταλ- præter canonum consequentiam. Sed hac quidem, μένων τὴν ὀργὴν ἐκένουν, καὶ λαβόμενοι τούτων et quæ deinceps sequuntur, egregia illa lingua reἔτυψάν τε καὶ χιτώνας αὐτῶν διέρρηξαν· πρὸς δὲ censet: et ideo non opus est, ut ea nos dicamus, καὶ σιδήροις ἑνὸς τὸν τράχηλον περιέβαλον, ἅπερ cum illam audire liceat. Verum enim vero renun ἔτυχον τότε τῷ πατριάρχη παρασκευάσαντες. Οὐ μὴν tiata defensione iis,qui erant cum Theophilo, ipsi ἀλλὰ καὶ τοῦ πονηροῦ ταύτῃ διαθέντος αὐτῶν τὴν non ferentes veritatem eorum, quæ dicebantur, καρδίαν, καὶ φυγάδα τοῦτον ἐν ἀφανεί καθιστώσι (quomodo enim, qui spems posuerant mendacium, τόπῳ, τὰ σίδηρα ταυτί περιβεβλημένον. Εκείνου ut ait beatus Isaias 36, et exspectabant fore, ut eo τοιγαροῦν, ὡς προείρηται, αὐτοὺς μὲν, ἅτε ἐχθροὺς legerentur?) iram effuderant in eos, qui missi σαφεῖς ὄντας παραιτουμένου, σύνοδον δὲ κανονικὴν fuerant: eosque apprehensos vehementer verbeἐπικαλουμένου, οἱ ταχεῖς αἷμα ἐκχέαι, καὶ μὴ παρόν- rarunt,et eorum tunicas disruperunt: quin etiam τος μηδὲ τὸ παράπαν τι ἀπολογουμένου καταψηφίζον- ferro,quod tunc parabant in patriarcham, collum ται, σαθρά τινα λίαν, τοῦ ἀγγελικοῦ κατειπόντες βίου, unius circumdederunt: quin etiam cum malignus παίζουσιν ἐοικότες μᾶλλον ἢ σπουδάζουσι, καὶ τὴν ἐν eorum corda sic affecisset, eum mittunt in exsilium, μακρῷ χρόνῳ διαμελετηθεῖσαν κακίαν ἐν μία ἡμέρᾳ in quemdam locum obscurum et occultum, ferro συντελέσαι σπεύσαντες. Δειλόν γάρ τι τὸ ψεῦδος καὶ sic circumdatam. illo ergo eos, ut diximus, reδεινῶς εὐπτόητον· ἀμέλει καὶ τὴν πρᾶξιν ἐπιταχύνειν cusante,tanquam apertos inimicos, canonicum auοἶδε, φεύγον τὸν ἔλεγχον. Εἶτα σκεψάμενοι καὶ τὸν βα- tem invocante concilium, qui erant veloces ad ef. σιλέα συνήγορον τῆς ψήφου λαβεῖν, ὥστε ἰσχυρότερον fundendum sanguinem, etiam non praesentem aut θεῖναι τὸ σπουδαζόμενον, συλλαβὰς αὐτῷ πέμπουσιν aliquid respondentem condemnant,cum imbecilla οὕτω ἐχούσας· Ἐπειδὴ κατηγορηθεὶς Ιωάννης καὶ quædam maledicta in vitam congessissent angeliἑαυτῷ χαλεπὰ συνειδὡς ἄλλα τε πλείστα, καὶ ὅτι καὶ cam, visi potius ludere, quam serio agere,et quæ καθοσιώσεως αἰτία υπόκειται (καθοσίωσιν δὲ ἄντι- longo tempore instructa et ordinata fuerat, maliκρυς τὴν πρὸς τὴν βασιλίδα διαφορὰν ὠνόμαζον) ούχ ς tiam uno die temere studentes effectam reddere. ἠθέλησε πρὸς τὴν σύνοδον απαντῆσαι, διὰ ταῦτα Res est enim timida mendacium, et quæ facile γοῦν καὶ κατὰ κανόνα ἤδη καθηρέθη· καὶ τὸ λειπό- polest terreri: et ideo actionum exsecutionem μενον οὐδὲν ἕτερον, ἢ ἐπιτρέψαι τὸ ὑμέτερον κράτος novit accelerare, fugiens omnino, ne convincatur. καὶ ἄκοντα τοῦτον εἰς τὴν ὑπερορίαν ἀπελαθῇνα:. Deinde cum considerassent fore sibi utile, si haΤαῦτα των καλῶν ἱερέων, καὶ βραδέων μὲν εἰς berent imperatorem suæ defensorem sententia, ὀργὴν ὀφειλόντων εἶναι, ταχέων δὲ εἰς χρηστότητα, ut quod improbe faciebant, redderent validius, ὧν οἱ ὀδόντες ὅπλα, καὶ βέλη, καὶ ἡ γλῶσσα, κατὰ ad eum mittunt litteras in hanc sententiam: Quoτὸ θεῖον εἰπεῖν λόγιον, μάχαιρα όξετα. Εἶτα ἐπιτρέ- niam accusatus Joannes, et sibi cum aliorum pluψαντος Αρκαδίου (πεπιστεύκει γὰρ ὡς ἱερεῖσιν αὐ- rimorum conscius, tum etiam, quod sit reus lasa τοῖς, ἀγνοῶν ὅτι τὰ κρυφῆ καὶ κατὰ διάνοιαν οὐχ majestatis læsam plane majestatem nominantes, ἱερεῦσιν, ἀλλὰ ἱερισύλοις μᾶλλον ἐοικότες εἰσὶ), τί quæ ei cum imperatrice fuerat controversiam), non γίνεται; Κινεῖται μὲν ἅπας ὁ δῆμος, καὶ εἰς πολλὴν potuit sibi persuadere, ut veniret ad synodum; αθρόως στάσιν ανάπτεται· καὶ τοῦτο μὲν τοῦ βασι- propterea si exacte considerentur canones,jam est λέως καταβοᾷ, τοῦτο δὲ καὶ Θεοφίλου μᾶλλον τὴν depositus, nihil restat, nisi ut vestra jubeat potenκακίαν ἐλέγχει. Πολλοὶ γὰρ καὶ τῶν τέως ἀπεχθώς ptia eum vel invitum mitti in exsilium. Hæc sunt ἐχόντων μεταβαλόντες, μάτην ἔλεγον διαβεβλήσθαι egregiorum illorum sacerdotum, qui debebant quiτὸν ἅγιον, μάρτυρα ἀψευδῆ τὸ συνειδὸς ἔχοντες, καὶ dem esse tardi ad iram incitandam, urgere autem τὴν ἔκδηλον καὶ φανερὰν δυσωπηθέντες ἀλήθειαν. ad benignitatem: quibus ira ad similitudinem Τέλος ἰσχυροτέρας γενομένης τῆς πονηρίας, μᾶλλον serpentis,et lingua (rursus enim nobiscum loquaδὲ τοῦ ἁγίου τοῦτο θελήσαντος, ἵνα μή τις καὶ τολ- tur divinus David 37) gladius acutus. Deinde cum μηθῇ κίνδυνος, ὥσπερ φίλον ἐν ταῖς τοιαύταις στά- jussisset Arcadius (eis enim credebat tanquam saσεσι, πρὸς ἑσπέραν ἤδη βαθεῖαν ἐκβάλλεται, καθάπερ cerdotibus, nesciens eos in interiori homine non ἐν τῇ αὐτῇ πάλιν πρὸς Ἰννοκέντιον ἐπιστολῇ τῆς esse sacerdotibus, sed potius sacrilegis similes), χρυσῆς γλώττης ἀκούειν ἔξεστιν οὕτω λεγούσης· Τί quid ft? Movetur quidem universus populus, at γὰρ δεῖ πολλὰ λέγειν; Οὐκ ἀπέστη πάντα ποιῶν καὶ qui sensisset id, quod non erat faciendum, et reπραγματευόμενος, ἕως ἡμᾶς μετὰ δυναστείας και pente in magnam accenditur seditionem: et par. 36 Isa. XXVIII, 15. 37 Psal. LXI 5; XXXVI, 14.

τους ἔλυσε καὶ παρ' αὐτῶν ἐπείνων τῶν οὔπω τὰ nunc sumus, non passus est: sed nobis absentibus ἐγκλήματα διαλυσαμένων λιβέλλους ἐλάμβανε, καὶ etsynodum invocantibus, et judicium requirentibus, ὑπομνήματα ἔπραττεν, ἅπερ πάντα παρὰ κανόνων et non auditionem fugientibus,sed apertas inimiἀκολουθίαν ἦν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν καὶ τὰ ἑξῆς ἡ καλὴ citias, admisit accusatores, et eos qui excommuδιέξεισι γλῶττα, καὶ παρὰ τοῦτο οὐ δεῖ λέγειν ἡμᾶς, nicali a me fuerant, absolvit, et ab iis ipsis, qui παρόν ἐκείνης ἀκούειν. ᾿Απαγγελθείσης δὲ τοῖς περὶ nondum crimina diluerant, accepit libellos, et Θεόφιλον τῆς ἀπολογίας, αὐτοὶ τὴν ἀλήθειαν τῶν exegit commentarios: quæ quidem erant omnia εἰρημένων οὐκ ἀνεγκόντες, εἶτα κατὰ τῶν ἀπεσταλ- præter canonum consequentiam. Sed hac quidem, μένων τὴν ὀργὴν ἐκένουν, καὶ λαβόμενοι τούτων et quæ deinceps sequuntur, egregia illa lingua reἔτυψάν τε καὶ χιτώνας αὐτῶν διέρρηξαν· πρὸς δὲ censet: et ideo non opus est, ut ea nos dicamus, καὶ σιδήροις ἑνὸς τὸν τράχηλον περιέβαλον, ἅπερ cum illam audire liceat. Verum enim vero renun ἔτυχον τότε τῷ πατριάρχη παρασκευάσαντες. Οὐ μὴν tiata defensione iis,qui erant cum Theophilo, ipsi ἀλλὰ καὶ τοῦ πονηροῦ ταύτῃ διαθέντος αὐτῶν τὴν non ferentes veritatem eorum, quæ dicebantur, καρδίαν, καὶ φυγάδα τοῦτον ἐν ἀφανεί καθιστώσι (quomodo enim, qui spems posuerant mendacium, τόπῳ, τὰ σίδηρα ταυτί περιβεβλημένον. Εκείνου ut ait beatus Isaias 36, et exspectabant fore, ut eo τοιγαροῦν, ὡς προείρηται, αὐτοὺς μὲν, ἅτε ἐχθροὺς legerentur?) iram effuderant in eos, qui missi σαφεῖς ὄντας παραιτουμένου, σύνοδον δὲ κανονικὴν fuerant: eosque apprehensos vehementer verbeἐπικαλουμένου, οἱ ταχεῖς αἷμα ἐκχέαι, καὶ μὴ παρόν- rarunt,et eorum tunicas disruperunt: quin etiam τος μηδὲ τὸ παράπαν τι ἀπολογουμένου καταψηφίζον- ferro,quod tunc parabant in patriarcham, collum ται, σαθρά τινα λίαν, τοῦ ἀγγελικοῦ κατειπόντες βίου, unius circumdederunt: quin etiam cum malignus παίζουσιν ἐοικότες μᾶλλον ἢ σπουδάζουσι, καὶ τὴν ἐν eorum corda sic affecisset, eum mittunt in exsilium, μακρῷ χρόνῳ διαμελετηθεῖσαν κακίαν ἐν μία ἡμέρᾳ in quemdam locum obscurum et occultum, ferro συντελέσαι σπεύσαντες. Δειλόν γάρ τι τὸ ψεῦδος καὶ sic circumdatam. illo ergo eos, ut diximus, reδεινῶς εὐπτόητον· ἀμέλει καὶ τὴν πρᾶξιν ἐπιταχύνειν cusante,tanquam apertos inimicos, canonicum auοἶδε, φεύγον τὸν ἔλεγχον. Εἶτα σκεψάμενοι καὶ τὸν βα- tem invocante concilium, qui erant veloces ad ef. σιλέα συνήγορον τῆς ψήφου λαβεῖν, ὥστε ἰσχυρότερον fundendum sanguinem, etiam non praesentem aut θεῖναι τὸ σπουδαζόμενον, συλλαβὰς αὐτῷ πέμπουσιν aliquid respondentem condemnant,cum imbecilla οὕτω ἐχούσας· Ἐπειδὴ κατηγορηθεὶς Ιωάννης καὶ quædam maledicta in vitam congessissent angeliἑαυτῷ χαλεπὰ συνειδὡς ἄλλα τε πλείστα, καὶ ὅτι καὶ cam, visi potius ludere, quam serio agere,et quæ καθοσιώσεως αἰτία υπόκειται (καθοσίωσιν δὲ ἄντι- longo tempore instructa et ordinata fuerat, maliκρυς τὴν πρὸς τὴν βασιλίδα διαφορὰν ὠνόμαζον) ούχ ς tiam uno die temere studentes effectam reddere. ἠθέλησε πρὸς τὴν σύνοδον απαντῆσαι, διὰ ταῦτα Res est enim timida mendacium, et quæ facile γοῦν καὶ κατὰ κανόνα ἤδη καθηρέθη· καὶ τὸ λειπό- polest terreri: et ideo actionum exsecutionem μενον οὐδὲν ἕτερον, ἢ ἐπιτρέψαι τὸ ὑμέτερον κράτος novit accelerare, fugiens omnino, ne convincatur. καὶ ἄκοντα τοῦτον εἰς τὴν ὑπερορίαν ἀπελαθῇνα:. Deinde cum considerassent fore sibi utile, si haΤαῦτα των καλῶν ἱερέων, καὶ βραδέων μὲν εἰς berent imperatorem suæ defensorem sententia, ὀργὴν ὀφειλόντων εἶναι, ταχέων δὲ εἰς χρηστότητα, ut quod improbe faciebant, redderent validius, ὧν οἱ ὀδόντες ὅπλα, καὶ βέλη, καὶ ἡ γλῶσσα, κατὰ ad eum mittunt litteras in hanc sententiam: Quoτὸ θεῖον εἰπεῖν λόγιον, μάχαιρα όξετα. Εἶτα ἐπιτρέ- niam accusatus Joannes, et sibi cum aliorum pluψαντος Αρκαδίου (πεπιστεύκει γὰρ ὡς ἱερεῖσιν αὐ- rimorum conscius, tum etiam, quod sit reus lasa τοῖς, ἀγνοῶν ὅτι τὰ κρυφῆ καὶ κατὰ διάνοιαν οὐχ majestatis læsam plane majestatem nominantes, ἱερεῦσιν, ἀλλὰ ἱερισύλοις μᾶλλον ἐοικότες εἰσὶ), τί quæ ei cum imperatrice fuerat controversiam), non γίνεται; Κινεῖται μὲν ἅπας ὁ δῆμος, καὶ εἰς πολλὴν potuit sibi persuadere, ut veniret ad synodum; αθρόως στάσιν ανάπτεται· καὶ τοῦτο μὲν τοῦ βασι- propterea si exacte considerentur canones,jam est λέως καταβοᾷ, τοῦτο δὲ καὶ Θεοφίλου μᾶλλον τὴν depositus, nihil restat, nisi ut vestra jubeat potenκακίαν ἐλέγχει. Πολλοὶ γὰρ καὶ τῶν τέως ἀπεχθώς ptia eum vel invitum mitti in exsilium. Hæc sunt ἐχόντων μεταβαλόντες, μάτην ἔλεγον διαβεβλήσθαι egregiorum illorum sacerdotum, qui debebant quiτὸν ἅγιον, μάρτυρα ἀψευδῆ τὸ συνειδὸς ἔχοντες, καὶ dem esse tardi ad iram incitandam, urgere autem τὴν ἔκδηλον καὶ φανερὰν δυσωπηθέντες ἀλήθειαν. ad benignitatem: quibus ira ad similitudinem Τέλος ἰσχυροτέρας γενομένης τῆς πονηρίας, μᾶλλον serpentis,et lingua (rursus enim nobiscum loquaδὲ τοῦ ἁγίου τοῦτο θελήσαντος, ἵνα μή τις καὶ τολ- tur divinus David 37) gladius acutus. Deinde cum μηθῇ κίνδυνος, ὥσπερ φίλον ἐν ταῖς τοιαύταις στά- jussisset Arcadius (eis enim credebat tanquam saσεσι, πρὸς ἑσπέραν ἤδη βαθεῖαν ἐκβάλλεται, καθάπερ cerdotibus, nesciens eos in interiori homine non ἐν τῇ αὐτῇ πάλιν πρὸς Ἰννοκέντιον ἐπιστολῇ τῆς esse sacerdotibus, sed potius sacrilegis similes), χρυσῆς γλώττης ἀκούειν ἔξεστιν οὕτω λεγούσης· Τί quid ft? Movetur quidem universus populus, at γὰρ δεῖ πολλὰ λέγειν; Οὐκ ἀπέστη πάντα ποιῶν καὶ qui sensisset id, quod non erat faciendum, et reπραγματευόμενος, ἕως ἡμᾶς μετὰ δυναστείας και pente in magnam accenditur seditionem: et par. 36 Isa. XXVIII, 15. 37 Psal. LXI 5; XXXVI, 14.

σθαι τὸν ἱερέα. Καὶ ὁ βασιλεὺς αὐτίκα κέντρῳ τινὶ multu impleretur, et magna voce clamans,revocaλυμῆς τὴν καρδίαν πληγείς, μετάμελός τε γεγόνει, ret sacerdotem. Quin etiam ipse quoque imperator καὶ γράμματι βασιλικοῖς τὴν Ἰωάννου ἀνάκλησιν vehementi stimulo tristitiæ in corde sauciatus,moΕπισκεύδει. Πέμπει δὲ μετὰ τῶν γραμμάτων καὶ vetur poenitentia,et litteris imperatoriis quamprim Βρίσωνα τὸν εὐνοῦχον, τηνικαῦτα τῇ βασιλίδι Ενδο- mum magnum illum revocat. Brison autem erat,cui ξία υπηρετούμενον· ὃς τὸν ἅγιον ἐν Πραινέτῳ κατα- datæ fuerunt littera, unus ex eunuchis, qui minisλαβὼν ὑπὸ τῶν ἐγχειρισθέντων φρουρούμενον, ἐπαν- trabant Eudoxia. Qui cum pervenisset ad sanctum, ελθεῖν ἠξίου καὶ τῇ πόλει στῆσαι τὸν κίνδυνον. Μετ' qui Præneti asservabatur in custodia, rogavit ut veαὐτὸν δὲ ἄλλοι, καὶ μετ᾿ ἐκείνους ἕτεροι, καὶ πλήρης niret et civitatem liberaret a periculo. Sed non ad οὕτω τῶν πεμπομένων ὁ Βόσπορος. Ἐπεὶ οὖν ὑπο- Brisonem usque constitit ejus reditus studium et στρέφειν αὐτὸν ἔγνωσαν ἡ πόλις (τρίτη δὲ ἦν ἐπὶ acceleratio: sed post ipsum alii, et post illos alii. δεκάτῃ τῷ Νοεμβρίῳ), πῶς ἂν τις τῶν ἐξιόντων Sicque fuit Bosphorus plenus eorum,qui mittebanἀριθμήσοι τὸ πλῆθος, πῶς ἐκφράσει τὴν ἠδονήν; tur.Cum itaque eum redire agnovisset civitas (erat τῶν ποταμῶν γὰρ ἀτεχνῶς ἐμίμουντο τὰ ρεύματα. autem decimus tertius Novembris),quemadmodum Καὶ μνστὴ μὲν ἡ θάλαττα πορθμείων, μεστὴ δὲ ἤχων, enumerarit quispiam multitudinem eorum, qui exiμεστὴ δὲ ᾀσμάτων καὶ ὑμνῳδίας. Τοιαῦτα δύναται bant? Quomodo explicarit studium in egrediendo? ποθος ψυχαῖς ἐντακεὶς ἀνδρὸς πολλήν τε ἀρετὴν ἔχον- Quomodo expresserit voluptatem? Plane enim imiτος, καὶ ὠφελεῖν πλεῖστα δυναμένου, καὶ πατρικῶς tabantur fluenta fluviorum, cum alii aliis agminatim στέργοντος. Τοῦτο τεκμήριον ἀκριβὲς ὑπῆρξεν ἧς succederent. Et erat quidem mare plenum navigiis, ἀπέλαυον ἡδονῆς οἱ τῆς χρυσῆς ταύτης γλώττης ἐν- plenum autem sonitu canticisque et hymnis, qui τρυφῶντες τοῖς ῥεύμασι. Τὸ γὰρ οὕτως αὐτὸν ἀπει- Deo cum magna voluptate canebantur. Hoc potest ληφότας ἡσθῆναι, σαφῶς ἐδήλου τὴν στέρησιν λύπης insidens animæ viri desiderium,qui virtute quidem αἰτίαν αὐτοῖς καταστῆναι. Λύπη δὲ πολλὴ μετὰ στέ- est ornatus, est autem sortitus populi administraρησιν, ἴσην εἶναι προϋπάρχουσαν ἡδονὴν μαρτυρεῖ. tionem,eteum amat paterne. Hoc est evidens arguἘπεὶ τοίνυν ἐπανιών ἔγγιστά που τῆς πόλεως γίνε- mentum voluptatis, qua tunc fruebantur, qui jucunται, οὐ πρότερον εἰσελθεῖν ἠξίου, πρὶν ἄν μείζονι dis se explebant fluentis aureæ hujus lingua. Quod κριτηρίῳ τὰ κατ' ἐκεῖνον ἐπιτραπῇ. ᾿Αλλὰ τὸ πλῆθος enim,qui eum exceperunt, adeo sunt lati,id ostenἤσχαλλε, καὶ τόλμης ἥπτετο, καὶ τοὺς κρατοῦντας debat privationem fuisse causam magni doloris. ἐλοιδορεῖτο, ἕως ἅπαντες εἰς ταυτὸν συνελθόντες, Magnus autem dolor, post privationem,testatur omκαὶ τὰ μὲν δεήσει χρησάμενοι, τὰ δὲ καὶ προσβιασά- nino fuisse parem antea voluptatem. Cum ergo reμενοι, πείθουσι μόλις ἐπιβῆναι τῆς πόλεως. Ὡς δὲ vertens, esset proxime civitatem,nolebat prius inκαὶ τῷ θρόνῳ καθίζειν ἔμελλον, ἰσχυρῶς ἀντεί-gredi, quam majori judicio res ejus committeretur: χετο, πάλιν δεῖν, λέγων, τα ψηφισθέντα δοκιμασθῆναι πρότερον καθολικωτέρας τυχόντα ἐπικρίς σεως. 'Αλλ' ὁ τοῦ λαοῦ κρείττων γίνεται πόθος (εγλίχοντο γὰρ τῆς μελιχρᾶς ἐπακοῦσαι γλώττης, ἧς συνήθως ἀπέλαυον), καὶ εἰς τὸν πατριαρχικόν οὕτως ἀνάγουσι θρόνον. Ὁ δὲ πάντας τε ἡδέως εἶδε, καὶ ὥσπερ ἔθος, τὴν εἰρήνην αὐτοῖς ἐπηύξατο. Οὕτω μὲν ἢ Ἐκκλησία τὸν ἑαυτῆς νυμφίον ἀπολαβοῦσα, καὶ τὸ περιελθὸν αὐτῇ τέως σκυθρωπὸν λύσασα, ἤνθει καὶ ἔθαλλε ταῖς ποτίμοις αὐτῶν τῶν λόγων ἀρδευομένη πηγαῖς. 'Αλλ', ώ φθόνε, κακὸν ἄμπγον! Σοὶ γὰρ ὅλως οὐκ ἦν ἠρεμεῖν, οὐδέ τινο κόρον ἔσχες τῶν κατ᾿ αὐτοῦ προσβολῶν, ἕως, ἀγριε καὶ ἀτίθασσε, τέλεον αὐτὸν ἀποῤῥήξαι, καὶ μακρὰν θεῖναι τῆς ποίμνης ἴσχυσης, αἴ, αἳ, τὸν καλὸν ποιμένα, καὶ ὀφθαλμοῖς ἀγρύπνοις αὐτῆς προϊστάμενον. Πλήν ἀλλὰ τίνα τρόπον πάντα συνέβη, καὶ πόθεν ἡ ἀφορμὴ τῷ φθόνῳ τοῦ τοσοῦδε κακοῦ; sed populus agre ferebat, et ad audendum jam se parabat, et eos, qui rerum potiebantur, insectabatur maledictis, donec omnes in idem convenientes, et partim quidem utentes precibus, partim autem vim afferentes (audaciæ enim aliquid habet desiderium) vix tandem persuadent ascendere civitatem. Cum vero essent eum in sede collocaturi,ipse rursus resistit vehementius,dicens opotere ea, quæ prius sunt decreta,examinari, et omnino magis generale assequi judicium. Sed vicit populi judicium,quod erat fortius omnibus: et sic eum rursus in sedem reducunt patriarchalem. Ille autem et omnes iubenter aspexit, et, ut mos est, pacem eis est precatus. Et sic quidem Ecclesia cum suum sponsum accepisset, et quæ eam circumsislebat, tunc solvisset tristitiam, forebat et germinabat irrigata suavissimis verborum ejus fontibus.Sed, o invidia,malum invictum, malum, quod semper bonis insidiatur. Tibi enim omnino non licebat quiescere, neque ulla te cepit satietas continuorum insultuum, donec, o sæva et agrestis, eum valuisti omnino abrumpere et procul a grege removere, heu! heu! bonum pastorem, et qui vigilantibus oculis ei præerat. Sed quonam modo hæc evenerunt, et undenam rursus invidiæ tanti mali occasio? ΜΖ'. Στήλη τις ἀργυρᾶ τῆς βασιλίδος εγγύς που τοῦ ἱεροῦ, ᾧ Σοφία ἐπώνυμον, ἐπὶ κίονος ἦν. Ἐν ταύτῃ συνήθως δημώδεις ἠθροίζοντο παιδιαί. "Οπερ ὁ μέγας ὕβριν εἶναι τοῦ ναοῦ λογισάμενος, διὰ τὸ XLVII. Statua quædam argentea imperatricis prope templum, cui cognomen est Sophia, erat super columnam. In ea de more Gebant ludi quidam publici. Quod quidem cum magnus ille recte

reputasset esse templi contumeliam (ad sacros enim, & τοῖς ἱεροῖς ὕμνοις ᾄδομένοις ἀτάκτους τε καὶ ἀσήμους qui canebantur hymnos, confusa et inordinatæ ἀντηχεῖσθαι φωνάς, ἐπεὶ πολλὰ παραινέσας παύειν voces contra resonabant),sæpe autem adhortatus, οὐκ εἶχε, παραχωρεῖ τῇ γλώττη κατὰ τῶν ταῦτα non potuisset facere ut cessarent,linguam laxat in γενέσθαι κελευόντων. Ἡ τοίνυν Εὐδοξία πάλιν εἰς eos,qui hæc jubebant fieri. Itaque Eudoxia rursus ἑαυτὴν ἕλκουσα τὰ λεγόμενα, καὶ πρὸς αὐτὴν ἀναad se trahens ea quæ dicebantur, et existimans φέρεσθαι τὸ πᾶν οἰομένη, βαρυτέρῳ τυπείσει την omnia ad se referri, graviori telo ira sauciata, erat θυμοῦ κέντρῳ ἀφόρητός τε καὶ ἀκάθεκτος ἦν, γι intolerabilis, nec poterat cohiberi,quantum efficere θάλασσαν μιγνύσα, καὶ τὸ πᾶν στρέφουν, οὐδὲν poterat, universuin evertere aggrediens, et nihil ἄλλο περαίνειν βουλομένη πρότερον, ἢ ἀμύνασθαι aliud effectum reddere machinans, quam opportune τὸν δόζαντα ὑβρικέναι. Εὐθὺς οὖν σύνοδος ἐκροτεῖτο eum ulcisci,qui visus fuerat eam aficereinjuria(36). πάλιν, καὶ βασιλικὰ πρὸς τούτῳ γράμματα διεπέμ Rursus ergo statim congregabatur synodus et ποντο, ἄλλους τε τῶν ἐπισκόπων, καὶ τοὺς πρώην littera mittebantur imperatoriæ, quæ et alios epi- κατηγόρους μετακαλούμενα. Ἐπεὶ δὲ οὐκ ἦν αὐτοῖς scopos et eos, qui nuper accusatores fuerant,evo- εὐπρόσωπος ἀφορμὴ τοῦ τὰ ἤδη κατηγορηθέντα cabant. Cum autem non esset eis honesta causa κινεῖν, ὅμως οὐκ ἄσπορον κατέστη τοῖς πονηροῖς, movendi ea, quorum jam fuerat accusatus, ars μαθεῖν ἐκ ἑτέρου σπουδάσασιν, ὃ γνώναι παρ' έαυ tamen non defuit malitiæ. Ad eum enim, qui in των ἄπορον ἦν. Τί οὖν σκέπτονται, καὶ ποῖ φέρον rebus ejusmodi erat ingeniosissimus, et ad hac ται; Πρὸς τὸν σοφὸν τὰ τοιαῦτα καὶ πυριμώτατον construenda solertissimus, nempe ad Theophilum, κακουργείν γράφειν ἔγνωσαν, καὶ παρ' αὐτοῦ διδα statuerunt scribere, ut vel veniret quamprimum, χθῆναι τὴν τῶν ἀπορουμένων εὕρεσιν. Γράφουσιν vel modum eis rursus suggereret,per quem possent οὖν Θεοφίλῳ ἢ ἀπαντῆσαι τὸ τάχος πάλις, ἢ τρόπον adversus Joannis summam contendere veritatem. αὐτοῖς ὑποθέσθαι, δι᾿ οὗ ἂν δυνηθείεν πρὸς τὴν Ipse autem,ut qui quomodo fugisset esset memor, πολλὴν ᾿Ιωάννου διαπαλαίεν ἀλήθειαν. Αὐτὸς οὖν venire quidem ad eos recusavit, ut quod non esset συνειδώς, ὅπως ἀπέδρα πρότερον, τὸ μὲν ἀπαντῆσαι, sibi conducibile: mittit autem tres suis episcopis, ἅτε μὴ λυσιτελοῦν αὐτῷ, παρητήσατο· τρεῖς δὲ τῶν eis dato canone ad accusationem (38),quem prius ὑπ' αὐτὸν ἐπισκόπων ἐκπέμπει, κανόνα δοὺς εἰς proposuerunt Ariani adversus validum Ecclesiæ κατηγορίαν, δι ᾿Αρειανοί πρότερον κατὰ τοῦ στεῤῥου propugnaculum,nempe Athanasium,qui dicit: Si τῆς Ἐκκλησίας ἐροίσματος ᾿Αθανασίου προέτειναν, quis episcopus aut presbyter juste aut etiam injuste Εἴ τις ἐπίσκοπος, λέγοντα, ἢ πρεσβύτερος δικαίως depositus, per se redierit absque synodo Ecclesiæ, ἢ καὶ ἀδίκως καθαιρεθείς, ἑαυτῷ ἐπανέλθοι συνόδου ei non detur amplius locus defensionis. Atque sic δίχα τῇ Ἐκκλησίᾳ, τῷ τοιούτῳ μηκέτι δίδεσθαι quidem is,cui nullus erat per improbitate, cochlear χώραν ἀπολογίας. Οὕτω μὲν οὖν ὁ μηδενί τὴν που Ecclesia, Libyca plane fera, ex Ægypto Proteus, νηρίαν ἰσούμενος, ὁ τῆς Ἐκκλησίας δοίδυξ, το Διο jussit eos dicere qui ab ipso missi fuerant, nihil βυκὸν θηρίον, ὁ ἐξ Αἰγύπτου Πρωτεύς, οὕτως ἐκεῖνος aliud volens effcere, quam ut sic sua esset firma τοῖς ὑπ᾽ αὐτοῦ πεμφθεισιν ἐπέτρεψε λέγειν, οὐδὲν ac rata sententia, et ne viro egregio daretur locus ἕτερον, ἢ τὴν αὐτοῦ βουλόμενος ψῆφον κρατεῖν, καὶ diluendi calumnias, quæ ei objectæ fuerant. Sed μηδὲ χώραν δοθῆναι τῷ μακαρίῳ τὰς διαβολὰς ἀποille non vulpinam, sed leoninam potius pellem in- δύσασθαι. Αὐτὸς δὲ μήτε δικάσασθαι ἔφη, μήτε duens, nempe veritatem, dicit nec se in judicio γραφῆς ἀκοῦσαι, μήθ᾽ ὅλως καιρού τυχεῖν εἰς ἀποfuisse,neque accusationem audivisse,neque omnino λογίαν· ὑπὸ βασιλέως δὲ ἐξωσθῆναι, καὶ παρ' ἐκεί habuisse tempus ad defensionem: ab imperatore νου πάλιν εἰσαχθῆναι, καὶ μὴ βουλόμενος· ἄλλως τε δὲ autem fuisse expulsum, et ab illo rursus vel invi- καὶ τόν κανόνα τοῦτον ὑπ᾽ ᾿Αρειανών οἶδα συντεθέντα, tum introductum: alioqui autem se scire hunc καὶ ὅτι μή καλῶς εἶχεν, ὑπὸ τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου canonem fuisse compositum ab Arianis: et quo- διαστραφέντα· εἶτα τοῖς περὶ ᾿Ακάκιον καὶ ᾿Αντίοχον, niam non recte se habebat, a Sardicensi synodo Σεβηριανὸν τε καὶ Κυρίνον, καὶ τοῦ μέρους Ιωάννου fuisse abrogatum Deinde cum simul cum Aca- δέκα συνεισεβθόντων εἰς βασιλέα, καὶ τῶν μὲν διαcio et Antiocho et aliis calumniatoribus ex parte τεινομένων τὴν ἤδη λεχθέντα συντηρείσθοι κανόνα, quoque Joannis decem ingressi fuissent ad impera- ὥς γε καὶ ὑπὸ ὀρθοδόξων συντεθειμένον, τῶν δὲ torem,et illi quidem affirmarent, dictum canonem αἱρετικῆς αὐτὸν φρενὸς εἶναι λεγόντων, καὶ ὑπὸ esse firmum et validum,ut qui aperte factus esset τούτων κακούρθως ἐξευρημένον, ἀνθ' ὧν πολλάκις ab orthodoxis: hi autem dicerent, eum esse et τῆς Ἐκκλησίας ἀδίκως ἀπελαθεὶς ᾿Αθανάσιος, εἶτα mentis et lingua hæreticæ, et maligne ab eis esse καιροῦ τυγχάνων ἑαυτῷ ἐπεισῄει· καὶ ὅτιπερ Ιωάνinventum.Quamobrem sæpe ab Ecclesia injuste ex- νης οὐδὲ καθήρηται πρότερον, ἀλλ᾽ οὕτως ὑπὸ κόσ Baronius justiorem commotionis causam Joannis contra Eudoxiam astruit, quod ejus simulacrum scilicet,non solum Constantinop. veneraretur sed per provincias etiam Ethnicorum instar circumferretur. Vide præd. Baron. ad an. 404. Anno 404. Iterum cogitur synodus contra virum Dei. Vide Niceph. lib. ΧΙΙΙ, c. 17; Socr. lib. XI, c. 16; Sozom. lib. VIII, cap. 20, 21; Bar. ad an. 404. Erat hic canon concilii Antiocheni in Encaniis, ab Arianis celebrati, ut notat Bur. Concil. Sardic. c. 3.

reputasset esse templi contumeliam (ad sacros enim, & τοῖς ἱεροῖς ὕμνοις ᾄδομένοις ἀτάκτους τε καὶ ἀσήμους qui canebantur hymnos, confusa et inordinatæ ἀντηχεῖσθαι φωνάς, ἐπεὶ πολλὰ παραινέσας παύειν voces contra resonabant),sæpe autem adhortatus, οὐκ εἶχε, παραχωρεῖ τῇ γλώττη κατὰ τῶν ταῦτα non potuisset facere ut cessarent,linguam laxat in γενέσθαι κελευόντων. Ἡ τοίνυν Εὐδοξία πάλιν εἰς eos,qui hæc jubebant fieri. Itaque Eudoxia rursus ἑαυτὴν ἕλκουσα τὰ λεγόμενα, καὶ πρὸς αὐτὴν ἀναad se trahens ea quæ dicebantur, et existimans φέρεσθαι τὸ πᾶν οἰομένη, βαρυτέρῳ τυπείσει την omnia ad se referri, graviori telo ira sauciata, erat θυμοῦ κέντρῳ ἀφόρητός τε καὶ ἀκάθεκτος ἦν, γι intolerabilis, nec poterat cohiberi,quantum efficere θάλασσαν μιγνύσα, καὶ τὸ πᾶν στρέφουν, οὐδὲν poterat, universuin evertere aggrediens, et nihil ἄλλο περαίνειν βουλομένη πρότερον, ἢ ἀμύνασθαι aliud effectum reddere machinans, quam opportune τὸν δόζαντα ὑβρικέναι. Εὐθὺς οὖν σύνοδος ἐκροτεῖτο eum ulcisci,qui visus fuerat eam aficereinjuria(36). πάλιν, καὶ βασιλικὰ πρὸς τούτῳ γράμματα διεπέμ Rursus ergo statim congregabatur synodus et ποντο, ἄλλους τε τῶν ἐπισκόπων, καὶ τοὺς πρώην littera mittebantur imperatoriæ, quæ et alios epi- κατηγόρους μετακαλούμενα. Ἐπεὶ δὲ οὐκ ἦν αὐτοῖς scopos et eos, qui nuper accusatores fuerant,evo- εὐπρόσωπος ἀφορμὴ τοῦ τὰ ἤδη κατηγορηθέντα cabant. Cum autem non esset eis honesta causa κινεῖν, ὅμως οὐκ ἄσπορον κατέστη τοῖς πονηροῖς, movendi ea, quorum jam fuerat accusatus, ars μαθεῖν ἐκ ἑτέρου σπουδάσασιν, ὃ γνώναι παρ' έαυ tamen non defuit malitiæ. Ad eum enim, qui in των ἄπορον ἦν. Τί οὖν σκέπτονται, καὶ ποῖ φέρον rebus ejusmodi erat ingeniosissimus, et ad hac ται; Πρὸς τὸν σοφὸν τὰ τοιαῦτα καὶ πυριμώτατον construenda solertissimus, nempe ad Theophilum, κακουργείν γράφειν ἔγνωσαν, καὶ παρ' αὐτοῦ διδα statuerunt scribere, ut vel veniret quamprimum, χθῆναι τὴν τῶν ἀπορουμένων εὕρεσιν. Γράφουσιν vel modum eis rursus suggereret,per quem possent οὖν Θεοφίλῳ ἢ ἀπαντῆσαι τὸ τάχος πάλις, ἢ τρόπον adversus Joannis summam contendere veritatem. αὐτοῖς ὑποθέσθαι, δι᾿ οὗ ἂν δυνηθείεν πρὸς τὴν Ipse autem,ut qui quomodo fugisset esset memor, πολλὴν ᾿Ιωάννου διαπαλαίεν ἀλήθειαν. Αὐτὸς οὖν venire quidem ad eos recusavit, ut quod non esset συνειδώς, ὅπως ἀπέδρα πρότερον, τὸ μὲν ἀπαντῆσαι, sibi conducibile: mittit autem tres suis episcopis, ἅτε μὴ λυσιτελοῦν αὐτῷ, παρητήσατο· τρεῖς δὲ τῶν eis dato canone ad accusationem (38),quem prius ὑπ' αὐτὸν ἐπισκόπων ἐκπέμπει, κανόνα δοὺς εἰς proposuerunt Ariani adversus validum Ecclesiæ κατηγορίαν, δι ᾿Αρειανοί πρότερον κατὰ τοῦ στεῤῥου propugnaculum,nempe Athanasium,qui dicit: Si τῆς Ἐκκλησίας ἐροίσματος ᾿Αθανασίου προέτειναν, quis episcopus aut presbyter juste aut etiam injuste Εἴ τις ἐπίσκοπος, λέγοντα, ἢ πρεσβύτερος δικαίως depositus, per se redierit absque synodo Ecclesiæ, ἢ καὶ ἀδίκως καθαιρεθείς, ἑαυτῷ ἐπανέλθοι συνόδου ei non detur amplius locus defensionis. Atque sic δίχα τῇ Ἐκκλησίᾳ, τῷ τοιούτῳ μηκέτι δίδεσθαι quidem is,cui nullus erat per improbitate, cochlear χώραν ἀπολογίας. Οὕτω μὲν οὖν ὁ μηδενί τὴν που Ecclesia, Libyca plane fera, ex Ægypto Proteus, νηρίαν ἰσούμενος, ὁ τῆς Ἐκκλησίας δοίδυξ, το Διο jussit eos dicere qui ab ipso missi fuerant, nihil βυκὸν θηρίον, ὁ ἐξ Αἰγύπτου Πρωτεύς, οὕτως ἐκεῖνος aliud volens effcere, quam ut sic sua esset firma τοῖς ὑπ᾽ αὐτοῦ πεμφθεισιν ἐπέτρεψε λέγειν, οὐδὲν ac rata sententia, et ne viro egregio daretur locus ἕτερον, ἢ τὴν αὐτοῦ βουλόμενος ψῆφον κρατεῖν, καὶ diluendi calumnias, quæ ei objectæ fuerant. Sed μηδὲ χώραν δοθῆναι τῷ μακαρίῳ τὰς διαβολὰς ἀποille non vulpinam, sed leoninam potius pellem in- δύσασθαι. Αὐτὸς δὲ μήτε δικάσασθαι ἔφη, μήτε duens, nempe veritatem, dicit nec se in judicio γραφῆς ἀκοῦσαι, μήθ᾽ ὅλως καιρού τυχεῖν εἰς ἀποfuisse,neque accusationem audivisse,neque omnino λογίαν· ὑπὸ βασιλέως δὲ ἐξωσθῆναι, καὶ παρ' ἐκεί habuisse tempus ad defensionem: ab imperatore νου πάλιν εἰσαχθῆναι, καὶ μὴ βουλόμενος· ἄλλως τε δὲ autem fuisse expulsum, et ab illo rursus vel invi- καὶ τόν κανόνα τοῦτον ὑπ᾽ ᾿Αρειανών οἶδα συντεθέντα, tum introductum: alioqui autem se scire hunc καὶ ὅτι μή καλῶς εἶχεν, ὑπὸ τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου canonem fuisse compositum ab Arianis: et quo- διαστραφέντα· εἶτα τοῖς περὶ ᾿Ακάκιον καὶ ᾿Αντίοχον, niam non recte se habebat, a Sardicensi synodo Σεβηριανὸν τε καὶ Κυρίνον, καὶ τοῦ μέρους Ιωάννου fuisse abrogatum Deinde cum simul cum Aca- δέκα συνεισεβθόντων εἰς βασιλέα, καὶ τῶν μὲν διαcio et Antiocho et aliis calumniatoribus ex parte τεινομένων τὴν ἤδη λεχθέντα συντηρείσθοι κανόνα, quoque Joannis decem ingressi fuissent ad impera- ὥς γε καὶ ὑπὸ ὀρθοδόξων συντεθειμένον, τῶν δὲ torem,et illi quidem affirmarent, dictum canonem αἱρετικῆς αὐτὸν φρενὸς εἶναι λεγόντων, καὶ ὑπὸ esse firmum et validum,ut qui aperte factus esset τούτων κακούρθως ἐξευρημένον, ἀνθ' ὧν πολλάκις ab orthodoxis: hi autem dicerent, eum esse et τῆς Ἐκκλησίας ἀδίκως ἀπελαθεὶς ᾿Αθανάσιος, εἶτα mentis et lingua hæreticæ, et maligne ab eis esse καιροῦ τυγχάνων ἑαυτῷ ἐπεισῄει· καὶ ὅτιπερ Ιωάνinventum.Quamobrem sæpe ab Ecclesia injuste ex- νης οὐδὲ καθήρηται πρότερον, ἀλλ᾽ οὕτως ὑπὸ κόσ Baronius justiorem commotionis causam Joannis contra Eudoxiam astruit, quod ejus simulacrum scilicet,non solum Constantinop. veneraretur sed per provincias etiam Ethnicorum instar circumferretur. Vide præd. Baron. ad an. 404. Anno 404. Iterum cogitur synodus contra virum Dei. Vide Niceph. lib. ΧΙΙΙ, c. 17; Socr. lib. XI, c. 16; Sozom. lib. VIII, cap. 20, 21; Bar. ad an. 404. Erat hic canon concilii Antiocheni in Encaniis, ab Arianis celebrati, ut notat Bur. Concil. Sardic. c. 3.

oratorias (vocatur autem locus Constantiana) et βασιλεὺς, καὶ τοῦ λαοῦ κενωθὲν αὐτὸ θεασάμενος, cum magna concurrisset multitudo, iis omnibus αἴσθησιν μὲν ἐντεῦθεν λάβοι τῆς τοῦ λαοῦ πρὸς τὸν cura erant sacri hymni et consueta glorificatio: μέγαν εὐνοίας, αὐτῶν δὲ βασκανίαν εὐθὺς καταγνῷ, præterea vero eos quoque, qui accedebant, divino παρασκευάζουσι Λούκιον τινα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν dignabantur baptismo. Tinentes ergo, qui erant οπλοφόρων ἡγούμενον, ὃν καὶ Ἕλληνα τὴν θρησκείαν improbi concilii,ne si in templum,ut solebat,ve- ὁ τῶν πολλῶν εἶχε λόγος, ἀπελθόντα, τὸ πλῆθος εἰς nisset imperator, et vidisset id vacuum populo, τὴν ἐκκλησίαν μετακαλέσασθαι, ἐπιεικείς τὸ πρῶτον hinc quidem sentiret populi in magnum Joannem καὶ πειθοῖ χρώμενον, εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ καὶ βίαν ἐπο benevolentiam, eorum autem, ut erat consenta- αγαγεῖν. Ο δ' εὐθὺς πρὸς [ἴσ. σύν] τετρακοσίοις, neum,condemnaret invidiam: efficiunt ut quidem οἷς περὶ αὐτὸν εἶχεν, ἑσπέρας ἐπεισπεσών, ἐκεῖνα Lucius dux militum numeri gravis armaturæ, quem εἰργάσατο, ἃ ποθεῖν μὲν τοὺς δεδρακότας μόνους etiam fama erat esse gentilem religione, vadens ἦν ἄξιον· εἰπεῖν δὲ καὶ διασαφῆσαι παραχωρεῖν ἡμᾶς convocaret populum ad ecclesiam, mansuetudine προσῆχον τῇ καλλίστῃ γλωσσῶν, καὶ παρ' αὐτῆς primum utens et persuasione,lege ut aiunt Boeotia; ἀκούειν διηγουμένης. Αὐτὸς γὰρ ὥσπερ υπέστη sin minus, vim etiam inferret, lanceam miscens γενναίως, οὕτω δὴ καὶ γενναιότατα διηγήσατο. Καὶ cum caduceo. Ille autem cum statim cum iis, quos γὰρ ἐπιστέλλων Ιννοκεντίῳ, καὶ τὰ τολμηθέντα habebat, quadringentis vespere irruisset, illa fecit, δεξιών (Ρώμης δὲ αὐτὸν ἐπίσκοπον ὁ λόγος φθάσας quæ par erat eos solos pati, qui fecerant: dicere ἐξέλωσε), διέλαβεν οὕτω· Πῶς ἂν τὰ ἐνταῦθα διηγη autem et explicare non nos oportet, sed id con- σαίμην λοιπὸν, πᾶσαν ὑπερβαίνοντα τραγῳδίαν; τίς cedere illi lingua omnium pulcherrim, et eam αὐτὰ παραστήσειε λόγος; ποία χωρίς φρίκης δέξεται audire narrantem. Ipse enim sicut fortiter susti- ἀκοή; Ημῶν γὰρ ταῦτα, καθάπερ ἔμπροσθεν εἶπον, nuit,ita etiam vere narravit quod accidit. Scribens προτεινόντων, ἀθρόον στρατιωτῶν πλῆθος αὐτῷ τῷ enim ad Innocentium, et quæ ausi fuerant, ora- μεγάλῳ Σαββάτῳ, πρὸς ἑσπέραν λοιπὸν τῆς ἡμέρας tione persequens, eum autem antea diximus Ro- ἐπειγομένης, ταῖς ἐκκλησίαις ἐπεισελθόντες, τὸν manum fuisse episcopum, sic rem tractavit: Quo- κλῆρον ἅπαντα τὸν σὺν ἡμῖν πρὸς βίαν ἐξέβαλον, καὶ modo quæ hic facta sunt deinceps, narraverim, ὅπλοις τὸ βῆμα περιεστοίχιστο. Καὶ γυναῖκες τῶν quæ omnem superant tragediam? Quænam ea εὐκτηρίων οἴκων, πρὸς τὸ βάπτισμα ἀποδυσάμεναι, explicarit oratio? Quænam aures ea absque hor- κατ' αὐτὸν τὸν καιρὸν γυμναὶ ἔφυγον ἀπὸ τοῦ φόβου rore acceperint? Nam cum nos eadem sicut prius τῆς χαλεπῆς ταύτης Εφόδου, οὐδὲ τὴν πρέπουσαν proponeremus, repente multitudo militum in ipso γυναιξίν ευσχημοσύνην συγχωρούμεναι περιθέ magno Sabbato, die jam inclinante ad vesperam, α σθαι. Πολλαὶ δὲ καὶ τραύματα δεξάμεναι ἐξεδάλω in ecclesias irruens, universum cleram, qui erat λοντο, καὶ αἵματος αἱ κολυμβήθρας ἐπληροῦντο, nobiscum,expulit, armisque circumdedit; et mu- καὶ τὰ ἱερὰ ἀπὸ τῶν αἱμάτων ἐφοινίσσετο νάματα. lieres, quæ se ad baptismum exuerant, ex adi- Καὶ οὐδὲ ἐνταῦθα εἰστήκει τὸ δεινὸν, ἀλλ᾽ ἔνθα τὰ bus oratoriis nudæ eo tempore evaserunt, metu ἅγια ἀπέκειτο, εἰσελθόντες οἱ στρατιῶται, ὧν ἔνιοι gravis hujus irruptionis, ne eum quidem,quem de- καθὼς ἐπέγνωμεν, καὶ ἀμύητοι ἦσαν, πάντα τε cet mulieres, pudoris ornatum induere permissm: εώρων τὰ ἔνδον, καὶ τὸ ἀγιώτατον αἷμα τοῦ Χριmulta vero etiam acceptis vulneribus expulsa sunt, στοῦ ὡς ἐν τοσούτῳ θορύβῳ εἰς τὰ τῶν προειρημένων et lavacra sanguine sunt impleta, et sacra fluenta στρατιωτῶν ἱμάτια ἐξέχεῖτε, καὶ ὡς ἐν αἰχμαλωσία sanguine evaserunt purpurea. Et nec hic quidem βαρβαρικῇ, πάντα ἐτολμᾶτο· καὶ ὁ δῆμος πρὸς τὴν malum constitit: sed ingressi milites, ubi sancta ἐρημίαν ἠλαύνετο, καὶ ἄπας ὁ λαὸς τῆς πόλεως ἔξω erant reposita, quorum, sicut cognovimus, non- διέτριβε. Καὶ κεναὶ ἐν ἑορτῇ τοιαύτῃ τῶν λαῶν αἱ nulli non erant mysteriis initiati quæ intus erant, έκκλησίαι ἐγίνοντο, καὶ πλείους ἢ τεσσαράκοντα omnia viderunt, et sanctissimus Christi sanguis, ut ἐπίσκοποι οἱ οἰκονομοῦντες ἡμῖν μετὰ τοῦ λαοῦ καὶ in tanto tumultu, in prædictorum militum vestes τοῦ κλήρου εἰκῇ καὶ μάτην ἠλαύνοντο. Καὶ ὀλολυfuit effusus (42),et tanquam in barbarica captivi- η γεὶ καὶ οἰμωγεὶ τὰς οἰκίας κατὰ τὰς ἐρημίας καὶ tate ausi sunt illa omnia, et populus ejectus fuit κατὰ πᾶν τῆς πόλεως μέρος τῶν συμφορῶν ἐπλή in solitudinem, et universus populi cœtus versa- ρουν τούτων. Διὰ γαρ τὴν ὑπερβολὴν τῆς παρανοbatur extra civitatem: et in tali festo ecclesia erant μίας, οὐχ οἱ πάσχοντες μόνον, ἀλλὰ καὶ οἱ μηδὲν inanes populo,et plus quam quadraginta episcopi, τοιοῦτον ὑπομένοντες, συνήλγουν ἡμῖν, οὐχὶ ὁμόδο qui nobiscum communicabant,cum populo et clero ξοι μόνοι, αλλά καὶ αἱρετικοὶ καὶ Ἰουδαῖοι καὶ temere expulsi sunt, gemitusque et planctus erat in Ελληνες. Ως τῆς πόλεως κατὰ κράτος ἀλούσης, solitudinibus, et quælibet pars civitatis erat plena οὕτως ἐν θορύβοις καὶ ταραχαῖς καὶ ὀλολυγαῖς ἀπαν his calamitatibus. Nam propter insignem iniquita- τα ἦν. Καὶ ταῦτα ἐτολμᾶτο παρη γνώμην τοῦ εὐσε tem,non solum qui patiebantur, sed etiam qui nihil βεστάτου βασιλέως, νυκτός καταλαβούσης, ἐπισκό Nota hic contra hujus temporis hæreticos, qui negant asservandam sacratissimam Eucharis tiam, quam non tantum sub specie panis, sed et vini asservatam, hæc Chrysostomi memorat epistola. Idem etiam S. Gregor. Dial. 1. m, c. 36, astruit.

των αὐτὰ κατασκευαζόντων, καὶ πολλαχοῦ στρατο tale sustinebant, per consensum nobiscum dolorem ηγούντων, οἳ οὐκ ᾐσχύνοντο καμπιθούκτωρας ἀντὶ accipiebant: non solum qui erant ejusdem opinioδιακόνων προηγουμένους ἔχοντες, Ἡμέρας δὲ γενο- nis,sed etiam hæretici,et Judai, et gentiles: perμένης, πᾶσα ἡ πόλις ἔξω των τειχῶν μετῳκίζετο, inde ac si vi capta esset civitas, sic in tumultibus, ὑπὸ δένδρα καὶ νάπας, καθάπερ πρόβατα διεσπαρμένα, perturbationibus et gemitibus erant omnia. Et hæc τὴν ἑορτὴν ἐπιτελοῦντες. Αλλ' οὕτω μὲν ἡ χρυσῆ facta sunt præter sententiam pii imperatoris, noctu γλῶσσα. Τοιαῦτα δὲ κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα οἱ hæc comparantibus episcopis, et multis in locis καλοὶ ποιμένες καὶ ψυχῶν προστασίαν πεπιστευμέ- exercentibus munus ducis exercitus,qui non eruνοι τῷ ἀναστάντι ἐκαρποφόρουν. Εντεῦθεν καὶ δια- bescebant pro diaconis campi ductores habere præτάγματα πανταχοῦ προτίθετο, τῆς Ἰωάννου διείρ- cedentes. Cum autem fuisset dies, tota civitas miγοντα κοινωνίας· ἃ τοσοῦτον ἐκράτει, ὡς τὴν ἐναν- gravit extra mwnia, sub arboribus et nemoribus τίαν μᾶλλον εἰληφότα παραγγελίαν, καὶ ταύτῃ πλέον sicut dispersa oves festum celebrantes. Sed sic τοὺς πολεμουμένους ῥωννύοντα, ὥσπερ δὴ τοῦ Θεοῦ quidem lingua illa aurea. Hæc autem in festo Pasτρόπος ἐν καιροῖς τοιούτοις οἰκονομουμένος. Και chæ egregii pastores et quibus animarum cura erat γὰρ καὶ αἱ ἐκκλησίαι καὶ ὁ ἀριθμὸς αύξανε καθ' credita, obtulerunt ei, qui surrexerat. Hinc etiam in ἑκάστην τῶν ἐκείνῳ προστιθεμένων. Εν τούτοις omnem partem missa sunt edicta,quæ prohibebant οὖν τῆς Πεντηκοστῆς ἤδη καταλαβούσης, ἐπεὶ οὐκ ἦν ab Joannis communione: que tantam vim habueὅλως τῷ διαβόλῳ φορητὰ τὰ γενόμενα, προσελθόντες runt, perinde ac si præcepissent contrarium: et οἷς ἐκεῖνος ἐνέπνει, καὶ θεραπευτὰς εἶχε γνησίους, eos,qui oppugnabantur, magis sic confirmarunt: Σοὶ μὲν, τῷ βασιλεῖ ἔφησαν, ἐξουσία τῶν άνθρω- quem quidem modum solet tenere Deus in hujusπίνων παρὰ Θεοῦ ἀλλὰ τὰ τῶν ἐκκλησιῶν ἡμῖν modi temporibus Ecclesia, certe et numerus cresἐπιτέτραπται. Τοιγαρτοι μήτε ἱερέων ἱερώτερος, cebat assidue eorum, qui illi adjiciebantur. Inteμήτε κανόνων ἀκριβέστερος είναι βουλόμενος, παρα- rim autem dum jam venisset Pentecoste, quoniam χώρει τῶν τοιούτων ἡμῖν. Εφημεν σοι καὶ πρότερον, fieri non poterat, ut occulto inimico hæc (ssenl βασιλεῦ, ἐπὶ τὴν κεφαλὴν εἴη τὴν ἡμετέραν ἡ Ἰωάν- tolerabilia, accedentes ii, quos ille inspirabat, et νου καθαίρεσις. Μή τοίνυν φειδόμενος τοῦ ἑνὸς, a quibus ipse valde observabatur: Tibi quidem,diτοὺς πάντας θέλε λυπεῖν. Τότε παῤῥησία πέμψας xerunt imperatori, rerum humanarum dala est a ὁ βασιλεὺς, Οἱ κατήγορο! σου, γνωρίζει τῷ πατριάρ- Deo potestas,sed Ecclesiarum res sunt nobis comχῇ, τὸ κρῖμα τὸ σὸν, ὅπως ἂν ἔχοι, καὶ ἦν ἔθεντο missa. Itaque nec sacerdotibus sanctior,nec cano ψῆφον τῆς καθαιρέσεως, κατὰ τῆς ἑαυτῶν ἔλκουσι nibus volens majorem habere auctoritatem, hac κεφαλῆς. Τῷ Θεῷ τοίνυν τὰ κατὰ σαυτὸν ἐπιτρέψας, ο relinque episcopis.Tibi quidem prius quoque diτῆς Ἐκκλησίας ἀπόστηθι. Τί τοῦτο, ἀνδρῶν εὐμετα- rimus,o imperator,in nostrum redeat caput Joanβαλώτατε, καὶ βασιλέων τῷ κρατεῖν ἀγεννέστατε; πῶς nis depositio. Vide ergo, ne unum sic complectens, ᾧ τοσαύτην εἰσήνεγκας τὴν σπουδὴν ἐκ τῆς ᾿Αντιοχέων omnes pergas afficere tristitia. Non amplius hæc μετακαλούμενος, καὶ Χριστοῦ τὴν Ἐκκλησίαν πιο sustinere poterat imperator, sed protinus aperte στεύων, καὶ οὗ πεῖραν ὅσην ἔσχες τῆς ἀρετῆς, τοῦ- millens,significat patriarchæ in hunc modum: Acτον οὗ τῆς Ἐκκλησίας ἁπλῶς ἐκβέβληκας, ἀλλὰ καὶ cusatores tui judicium tuum, quomodocunque se ὑπερορίαν αὐτοῦ κατεδίκασας, ἄνδρα τὴν Χριστοῦ habeat, et quam depositionis tulerunt sententiam, ζημιώσας ποίμνην, Οὔ, κατὰ τὸν μέγαν Παῦλον εἰ- trahunt in suum caput. Rem itaque tuam Deo comπεῖν, οὐδὲ ὁ πᾶς κόσμος ἄξιος; ᾿Αλλὰ καὶ σὲ πάντως mittens, recede ab Ecclesia. Quid hoc, o virorum ἠπάτησεν Εὔα, ἡ δολιωτάτη, φημί, γυναικῶν, ἡ longe mutabilissime, et imperatorum in adminiγνώμην καὶ γλώτταν ὀφιώδης και μοχθηρά, ὥσπερ strando imperio ignavissime,quomodo cui tantum δι' ἐκείνης ὁ ὄφις, οὕτως αὐτὴ διὰ τῶν οὐ καλῶν adhibuisti studium, eum accersens Antiochia, et ποιμένων εἰς ωτα τὰ σὰ λαλήσασα. Τούτων ὁ μέγας Christi ei credens Ecclesiam, cujus virtutis non parἀκούσας, μηδὲν σκυθρωπὸν ἢ κατηφὲς μήτ' ἐν καρ- vum fecisti periculum, eum non solum ejecisti ex δίᾳ δεξάμενος, μήτ' ἐν ὄψει παρασημήνας, Δεῦτε, ο Ecclesia: sed eum etiam virum turpiter damnasti τοῖς περὶ αὐτὸν ἐπισκόποις ἔφη, τῷ ἀγγέλῳ τῆς exsilio, Christi gregem damno afficiens:quo quidem Εκκλησίας ἤδη καὶ συνταξώμεθα. Εἶτα μετὰ τὴν viro, ut cum magno dicam Paulo, ne dignus quiκαθήκουσαν προσευχήν, πολλὰ περὶ τῆς ὀρθοδόξου dem erat universus mundus 39? Sed te quoque διαμαρτύρεται πίστεως, καὶ ταύτης ἀμεταθέτως omnino cepit mulier. Eva rursus luas aures, quæ ἔχεσθαι παραινεῖ, ἔπειτα καὶ πάσας αὐτοῖς αἱρέσεις sunt faciles, decepit miserabiliter:quomodo per ilἀπαγορεύει. Οὕτως ὁμιλίας ἔχοντι προσέρχεται τις lam serpens,ita ipsa per non bonos pastores cordis ἀγγέλλων τὸν θεομισῆ Λούκιον μετὰ τοῦ ὑπ' αὐτὸν virus evomens. Hæc cum magnus ille audivisset, στρατεύματος προσάγειν οὕτω παρεσκευασμένον, nullo morore aut tristitia, nec in corde affectus, ὡς, εἴπερ ἀναβάλῃ τὴν ἔξοδον, καὶ βίαν ἐπενεγκεῖν, nec vultu præ se ferens, sed virum ostendens in καὶ μεθ᾽ ὕβρεως ἐξῶσαι τῆς ᾿Εκκλησίας. Κλονεῖται tentationibus, sicut in tempestate gubernatorem: δὲ καὶ τὸ πλῆθος τὴν σὴν οὐχ οἷόν τε ὃν ὑπομεῖναι Adeste, inquit suis episcopis,jam valere jubeamus 30 Hebr. x1, 28.

angelum Ecclesia. Deinde post factas, quas conve- στέρησιν. Επιταχύναι τοιγαρούν λυσιτελεῖ τὴν niebat, preces,de fde orthodoxa multa testificatur, ἐξέλευσιν, μή ποτέ σου λίαν ἀντιποιούμενος ὁ λαὸς, et hortatur,ut eam sequantur immutabiliter. Præ- καὶ εἰς χεῖρας τοῖς στρατιώταις ἔλθῃ, και τι τῶν terea vero eis quoque prohibet omnes hæreses. παραβόλων ἐργάσασθαι προαχθῇ. Τούτων ὁ μέγας cum hac autem verba faceret, accedit quidam, ἀκούσας, δεξιάν τισι των Επισκόπων (οὐδὲ γὰρ ἐδίδου nuntians Deo invisum Lucium cum suo exercitu πάσιν ὁ καιρὸς ἐμβαλών, καὶ τῷ φιλήματι μίξας accedere ita paratum,ut si qua fat in exitu dilatio, δάκρυον διὰ τὴν τῶν συνήθων ζημίαν, εἶτα καὶ τοῖς non sileat omnino nec mitigetur: sed manum quo- λοιποῖς συνταξάμενος, ἐνταῦθά που παρηγγύα μένειν, que protinus afferat, et cum contumelia expellat Ἕως ἀπελθὼν, φησί, μικρὸν ἀνεθῶ. ex Ecclesia. Porro autem commovetur quoque populus, qui ferre non potest sui privationem. Expedit ergo accelerare exitum, ne forte te nimium defendens populus, quod absit ut videamus, manus conserat cum militibus, et inducatur ut aliquid faciat nimis præceps et periculosum. Hæc cum magnus audisset Joannes, episcopisque aliquot porrecta dextera (neque enim, ut omnibus porrigeret, concedebat tempus), et osculo miserabiles miscuisset lacrymas, propterea quod separaretur a familiaribus, deinde etiam jussisset valere reliquos, præcepit ut tibi utique manerent, donec cum paululum abscessisset, reverteretür. XLIX. Hæc cum dixisset,sacrum ingreditur bap- ΜΘ΄. Οὕτως εἰπὼν, ἐπὶ τὸν ἱερὸν εἰσέρχεται tisterium, et sanctam vocat Olympiadem: est autem βαπτιστῆρα, καὶ Ολυμπιάδα καλεῖ τὴν ὁσίαν. Δήλη omnino clara mulier vel solo nomine. Sed non fue- δὲ ἡ γυνὴ πάντως πρὸς αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος. Όμως rit fortasse deterius permittere orationi, ut se pau- οὐ χεῖρον ἐφεῖναι μικρὸν καὶ τῷ λόγῳ, καὶ παραlulum recreet ejus bonorum deliciis. Ea cuin et ge- τρυφῆσαι τῶν ταύτης καλῶν, ἢ ζημίαν ὑπομείνει nere et divitiis et specie corporis et aliis hujusmo- τελείαν ἡδίστης οὕτω καὶ ψυχωφελούς διηγήσεως. di valde resplenderet, cum viro quidem jungitur Αὕτη γένει καὶ πλούτῳ καὶ ὥρᾳ σώματος, καὶ τοῖς matrimonio,sed non amittit virginitatem: sed cum ἄλλοις τοῖς ὁμοίως ἔχουσιν ἀτεχνῶς διαλάμψασα, sic cum eo vixisset circa viginti menses,ille autem ἀνδρὶ συνάπτεται μὲν, τὴν δὲ παρθενίαν οὐκ ἀπος excessisset ex hominibus, etsi non ea esset ætate, βάλλεται. 'Αλλ' οὕτως αὐτῷ περί που μῆνας εἴκοσι cui pudori essent secundæ nuptia, pulchrum reve- συμβιώσασα, ἐπεὶ ἐκεῖνος ἐξ ἀνθρώπων ἐγένετο, ra amplexa temperantiam, per totam vitam eam καίτοι τὴν ἡλικίαν οὐκ ἔχουσα τοὺς δευτέρους γά amare voluit: et licet imperator eam vocaret ad μους αἰσχυνομένην, αὐτὴ τὴν σωφροσύνην ἀσπασα matrimonium suorum cognatorum, et eam magnis μένη, στέργειν αὐτὴν εἵλετο διὰ βίου, καὶ ταῦτα afficeret honoribus, illa omnibus relictis deliciis, τοῦ βασιλέως αὐτὴν εἰς συγγενεῖς ἕλκοντος γάμους, ut quae cum ingenuis nihil haberent commune, se c νηστείαις δὲ μᾶλλον καὶ ἀγρυπνίαις, καὶ τοῖς ἄλλοις oblectabat jejunio, non solum cibi, sed etiam som- ἐντρυφῶσα τῶν ἐπιπόνων. Ως ἤδη καὶ τῆς οὐσίας ni, pulchre exercens corpus, et id studens habere πάσης κατέστη κυρία, ἐπὶ τὴν θεραπείαν αὐτὴν τῶν opem ferens, non autem insidians ad virtutem: ἁγίων ἐκκενοῦν ἔγνω, διάκονές τε τῆς ᾿Εκκλησίας temperantiam ac pudicitiam complectens usque ἠξίωτο καταστῆναι πάσης, διὰ πολλὴν, ἣν εἶχε τῆς ad cogitationem, non solum usque ad contactum. εὐλαβείας περιουσίαν, καὶ τὸ τῆς φιλοξενίας επιφεPostquam autem omnium bonorum fuit domina,ea νέστατον. Εν γὰρ καὶ μάλιστα τοὺς ἀρετὴν μετιόνin usus sanctorum studuit effundere: fuitque dia- της ξενίζουσα φιλοτίμως, καὶ θεραπείαν, εἴ εἰς conissa totius Ecclesia, propter insignem ejus pie-· ἐστι, προσάγουσα, ἢ καὶ Θεοφίλῳ πολλάκις τὸ ἑαυτῆς talem et hospitalitatem. Eos enim maxime,qui vir- μεγαλόψυχον ἐπεδείξατο· κἂν τῆς ἐκείνου γλώττης τὸ tutem exercebant, hospitio magnifce excipiebat, et φιλολοίδορον οὐδὲ αὐτὴ ἔσχατον ηδυνήθη φυγείν, quocunque poterat officio hilariter prosequebatur. πρόφασιν δοῦσα, τὸ τοὺς ὑπ᾽ αὐτοῦ διωχθέντας, τοὺς Quæ etiam Theophilum tanquam Dei amicum ob- περὶ ᾿Αμμώνιον φημι καὶ Ἰσίδωρον, ἄνδρας θεοφι servans, suam in eum ostendit magnificentiam, λεῖς ὑποδέξασθαι. Πάντων μὲν οὖν, ὥσπερ ἔφην, etiamsi ejus linguæimpudentiam et maledicentiam τῶν φιλαρέτων ἀνδρῶν θερμῶς ἐκήδετο, καὶ προς ne ipsa quidem omnino potuit effugere, data ei oc- p νοίας αὐτοὺς πάσης ἠξίου· τῷ δὲ μακαρίῳ τούτῳ casione, quod quos ille fuerat persecutus, Ammo- και συνήθης ἐγένετο, καθάπερ Θέκλα τῷ Παύλῳ, nium scilicet et Isidorum, viros Deo charos, exce- τῆς αὐτοῦ γλώττης όλω βίῳ ἑαυτὴν ἐξαρτήσασα. perit Atque omnium quidem, sicut dixi, viro- Επεὶ δὲ αὐτῇ καὶ ἕτεραι διάκονοι συνῆσαν, Πρόκλη rum virtutis amantium magnam curam gerebat, et τε καὶ Πενταδία καὶ Σιλβανή, καὶ αὐτὰς τότε συγκα eis omnibus modis providebat: huic autem viro λέσας, Δεῦτε, ἔφη, θυγατέρες, πρόσχετέ μοι τὸν beato fuit etiam familiaris,quomodo Thecla Paulo, νοῦν. Τάχα γὰρ καὶ πρὸς τέλος ἤδη κλίνει τὰ κατ' ab ejus lingua tota vita dependens. Quoniam vero ἐμὲ, καὶ οὐκέτι με κατὰ τὸν νῦν ὄψεσθε κόσμον. cum ea alia quoque erant diaconissæ, Procula,et Ταύτην δὲ ὑμῶν δέομαι δάησιν τὴν ἐσχάτην, μηδὲν Pentadia, et Sylvana (44),quæ bonam partem ele- τῆς συνήθους περὶ τὸν τοῦ Θεοῦ ναὸν προσεδρείας 1)e Ammonio et Isidoro Origenistis ab Olympia,inscie tamen susceptis, vide quæ superius dicta sunt. Al. Sulvinam.

angelum Ecclesia. Deinde post factas, quas conve- στέρησιν. Επιταχύναι τοιγαρούν λυσιτελεῖ τὴν niebat, preces,de fde orthodoxa multa testificatur, ἐξέλευσιν, μή ποτέ σου λίαν ἀντιποιούμενος ὁ λαὸς, et hortatur,ut eam sequantur immutabiliter. Præ- καὶ εἰς χεῖρας τοῖς στρατιώταις ἔλθῃ, και τι τῶν terea vero eis quoque prohibet omnes hæreses. παραβόλων ἐργάσασθαι προαχθῇ. Τούτων ὁ μέγας cum hac autem verba faceret, accedit quidam, ἀκούσας, δεξιάν τισι των Επισκόπων (οὐδὲ γὰρ ἐδίδου nuntians Deo invisum Lucium cum suo exercitu πάσιν ὁ καιρὸς ἐμβαλών, καὶ τῷ φιλήματι μίξας accedere ita paratum,ut si qua fat in exitu dilatio, δάκρυον διὰ τὴν τῶν συνήθων ζημίαν, εἶτα καὶ τοῖς non sileat omnino nec mitigetur: sed manum quo- λοιποῖς συνταξάμενος, ἐνταῦθά που παρηγγύα μένειν, que protinus afferat, et cum contumelia expellat Ἕως ἀπελθὼν, φησί, μικρὸν ἀνεθῶ. ex Ecclesia. Porro autem commovetur quoque populus, qui ferre non potest sui privationem. Expedit ergo accelerare exitum, ne forte te nimium defendens populus, quod absit ut videamus, manus conserat cum militibus, et inducatur ut aliquid faciat nimis præceps et periculosum. Hæc cum magnus audisset Joannes, episcopisque aliquot porrecta dextera (neque enim, ut omnibus porrigeret, concedebat tempus), et osculo miserabiles miscuisset lacrymas, propterea quod separaretur a familiaribus, deinde etiam jussisset valere reliquos, præcepit ut tibi utique manerent, donec cum paululum abscessisset, reverteretür. XLIX. Hæc cum dixisset,sacrum ingreditur bap- ΜΘ΄. Οὕτως εἰπὼν, ἐπὶ τὸν ἱερὸν εἰσέρχεται tisterium, et sanctam vocat Olympiadem: est autem βαπτιστῆρα, καὶ Ολυμπιάδα καλεῖ τὴν ὁσίαν. Δήλη omnino clara mulier vel solo nomine. Sed non fue- δὲ ἡ γυνὴ πάντως πρὸς αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος. Όμως rit fortasse deterius permittere orationi, ut se pau- οὐ χεῖρον ἐφεῖναι μικρὸν καὶ τῷ λόγῳ, καὶ παραlulum recreet ejus bonorum deliciis. Ea cuin et ge- τρυφῆσαι τῶν ταύτης καλῶν, ἢ ζημίαν ὑπομείνει nere et divitiis et specie corporis et aliis hujusmo- τελείαν ἡδίστης οὕτω καὶ ψυχωφελούς διηγήσεως. di valde resplenderet, cum viro quidem jungitur Αὕτη γένει καὶ πλούτῳ καὶ ὥρᾳ σώματος, καὶ τοῖς matrimonio,sed non amittit virginitatem: sed cum ἄλλοις τοῖς ὁμοίως ἔχουσιν ἀτεχνῶς διαλάμψασα, sic cum eo vixisset circa viginti menses,ille autem ἀνδρὶ συνάπτεται μὲν, τὴν δὲ παρθενίαν οὐκ ἀπος excessisset ex hominibus, etsi non ea esset ætate, βάλλεται. 'Αλλ' οὕτως αὐτῷ περί που μῆνας εἴκοσι cui pudori essent secundæ nuptia, pulchrum reve- συμβιώσασα, ἐπεὶ ἐκεῖνος ἐξ ἀνθρώπων ἐγένετο, ra amplexa temperantiam, per totam vitam eam καίτοι τὴν ἡλικίαν οὐκ ἔχουσα τοὺς δευτέρους γά amare voluit: et licet imperator eam vocaret ad μους αἰσχυνομένην, αὐτὴ τὴν σωφροσύνην ἀσπασα matrimonium suorum cognatorum, et eam magnis μένη, στέργειν αὐτὴν εἵλετο διὰ βίου, καὶ ταῦτα afficeret honoribus, illa omnibus relictis deliciis, τοῦ βασιλέως αὐτὴν εἰς συγγενεῖς ἕλκοντος γάμους, ut quae cum ingenuis nihil haberent commune, se c νηστείαις δὲ μᾶλλον καὶ ἀγρυπνίαις, καὶ τοῖς ἄλλοις oblectabat jejunio, non solum cibi, sed etiam som- ἐντρυφῶσα τῶν ἐπιπόνων. Ως ἤδη καὶ τῆς οὐσίας ni, pulchre exercens corpus, et id studens habere πάσης κατέστη κυρία, ἐπὶ τὴν θεραπείαν αὐτὴν τῶν opem ferens, non autem insidians ad virtutem: ἁγίων ἐκκενοῦν ἔγνω, διάκονές τε τῆς ᾿Εκκλησίας temperantiam ac pudicitiam complectens usque ἠξίωτο καταστῆναι πάσης, διὰ πολλὴν, ἣν εἶχε τῆς ad cogitationem, non solum usque ad contactum. εὐλαβείας περιουσίαν, καὶ τὸ τῆς φιλοξενίας επιφεPostquam autem omnium bonorum fuit domina,ea νέστατον. Εν γὰρ καὶ μάλιστα τοὺς ἀρετὴν μετιόνin usus sanctorum studuit effundere: fuitque dia- της ξενίζουσα φιλοτίμως, καὶ θεραπείαν, εἴ εἰς conissa totius Ecclesia, propter insignem ejus pie-· ἐστι, προσάγουσα, ἢ καὶ Θεοφίλῳ πολλάκις τὸ ἑαυτῆς talem et hospitalitatem. Eos enim maxime,qui vir- μεγαλόψυχον ἐπεδείξατο· κἂν τῆς ἐκείνου γλώττης τὸ tutem exercebant, hospitio magnifce excipiebat, et φιλολοίδορον οὐδὲ αὐτὴ ἔσχατον ηδυνήθη φυγείν, quocunque poterat officio hilariter prosequebatur. πρόφασιν δοῦσα, τὸ τοὺς ὑπ᾽ αὐτοῦ διωχθέντας, τοὺς Quæ etiam Theophilum tanquam Dei amicum ob- περὶ ᾿Αμμώνιον φημι καὶ Ἰσίδωρον, ἄνδρας θεοφι servans, suam in eum ostendit magnificentiam, λεῖς ὑποδέξασθαι. Πάντων μὲν οὖν, ὥσπερ ἔφην, etiamsi ejus linguæimpudentiam et maledicentiam τῶν φιλαρέτων ἀνδρῶν θερμῶς ἐκήδετο, καὶ προς ne ipsa quidem omnino potuit effugere, data ei oc- p νοίας αὐτοὺς πάσης ἠξίου· τῷ δὲ μακαρίῳ τούτῳ casione, quod quos ille fuerat persecutus, Ammo- και συνήθης ἐγένετο, καθάπερ Θέκλα τῷ Παύλῳ, nium scilicet et Isidorum, viros Deo charos, exce- τῆς αὐτοῦ γλώττης όλω βίῳ ἑαυτὴν ἐξαρτήσασα. perit Atque omnium quidem, sicut dixi, viro- Επεὶ δὲ αὐτῇ καὶ ἕτεραι διάκονοι συνῆσαν, Πρόκλη rum virtutis amantium magnam curam gerebat, et τε καὶ Πενταδία καὶ Σιλβανή, καὶ αὐτὰς τότε συγκα eis omnibus modis providebat: huic autem viro λέσας, Δεῦτε, ἔφη, θυγατέρες, πρόσχετέ μοι τὸν beato fuit etiam familiaris,quomodo Thecla Paulo, νοῦν. Τάχα γὰρ καὶ πρὸς τέλος ἤδη κλίνει τὰ κατ' ab ejus lingua tota vita dependens. Quoniam vero ἐμὲ, καὶ οὐκέτι με κατὰ τὸν νῦν ὄψεσθε κόσμον. cum ea alia quoque erant diaconissæ, Procula,et Ταύτην δὲ ὑμῶν δέομαι δάησιν τὴν ἐσχάτην, μηδὲν Pentadia, et Sylvana (44),quæ bonam partem ele- τῆς συνήθους περὶ τὸν τοῦ Θεοῦ ναὸν προσεδρείας 1)e Ammonio et Isidoro Origenistis ab Olympia,inscie tamen susceptis, vide quæ superius dicta sunt. Al. Sulvinam.

sisset, eam in domum senatus evocat,quæ sita erat ἐπὶ τὸν τῆς συγκλήτου γερουσίας οἶκον διὰ μακρού longo abhinc spatio. Erat autem res valde admira- τοῦ μέσου κείμενον ἐκκαλεῖται, καθάπερ τινὰ ἔμψυ bilis, quemadmodum flamma tanquam animatum χον τῶν μεταξὺ φεισαμένην, ὡς μὴ τῇ ἐγγύτητί τινε quidpiam, iis, quæ erant intermedia, pepercerit et ἔχειν τὸ γεγονὸς ἐπιφράφειν· καὶ τριῶν ὡρῶν ἔργον ea transilierit: ne posset aliquis id, quod factum τοιοῦτον μέγα καὶ πολυχρόνιον, ὕλῃ μὲν πολυτελέ fuerat,ascribere vicinitati,et tam magnum opus et στατον, κάλλει δὲ ὡραιότατον, έκκαυθὲν εἰς ἄπεν, tam diuturnum, materia quidem pretiosissimum, πρὸς τὸ μὴ ὂν ᾤχετο. οὕτω δὲ παραθέον τὸ πῦρ καὶ pulchritudine autem speciosissimum,exustum trium τὰ κύκλῳ διανεμόμενον, μόνου τοῦ οἰκίσκου φείδεται horarum spatio,redactum sit in nihilum. Sie autem πάλιν, ἐν ᾧ τῶν ἱερῶν σκευῶν ἐτηρεῖτο τὸ πλῆθος, ignis serpens et in orbem depascens, soli rursus οὐ τὸν χρυσὸν εὐλαβούμενον, οὐδὲ τὴν ἄλλην ύλην, parcit domunculæ in qua servabantur vasa sacra. ὡς ἂν εἴποι τις, τὴν τιμίαν, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ τοῖς συν Quod quidem non absque Dei numine nec casu κοφάνταις χώραν παράσχῃ διαβολῆς, καὶ ὑπόνοιαν factum est: sed ne sycophantis præberet occasio- ὑφαιρέσεως τῇ τῶν κειμηλίων ἀπωλείᾳ τῷ ἁγίῳ προσο nem, ex sacrorum vasorum interitu, sancto viro τρίψωσι. Τί οὖν; δέον ἐντεῦθεν τοὺς πονηρούς, ὡς inürendi calumniam. Quid ergo? cum hinc opor- ἁλιές πληγέντα, φασὶ, νοῦν οἴσειν, οἱ δὲ καὶ πρόφιο teret improbos tanquam percussum, ut aiunt, pi- σιν τοῦτο ποιησάμενοι τοῦ κακῶς ὁρᾷν, πολλοὺς τῶν scatorem sapere: illi male faciendi hine majorem ἐπισκόπων, μᾶλλον καὶ ἱερέων καὶ τῶν ἄλλων τῶν sumentes occasionem,pergebant ea persequi,quæ τῆς Ἰωάννου μοίρας ἐκόζον, ὑπὸ τούτων λέγοντες solebant: et multos quidem ex episcopis et sacer- ὑποβληθῆναι τὸ πῦρ τῷ πατριάρχη. χαριζομένων. dotibus, multos autem ex aliis quoque, qui favebant partibus Joannis, vehementer puniebant, dicentes ab iis ignem fuisse injectum, dum vellent facere rem gratam patriarchæ. Sed persequatur oratio ea, quæ consequuntur, et quomodo se habuerit exsilium, singulatim declaret. LI.Sic ergo magnus homo Dei et fortissimus athle- ΝΑ΄. Οὕτω μὲν οὖν ὁ μέγας τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος καὶ ta veritatis, a savis militibus ducebatur in quoddam τῆς ἀληθείας ἀγωνιστὴς ἄμοχος, ὑπὸ στρατιωτῶν ἤγε desertum Armenia oppidulum nomine Cncusum(45), το εἰς ἔρημόν τι τῆς ᾿Αρμενίας πολίχνιον (Κουκουσάς multis tunc et assidue Isauris id depopulantibus, όνομα), πολλῶν αὐτὸ τότε καὶ συνεχῶς Ισαύρον καταet incursiones facientibus. Fuit autem hoc factum τρεχόντων. Επίτηδες οἶμαι τοῦτο γενόμενον, ὡς μετὰ consulto,ut arbitror,ut cum aliis malis, inimicis- τῶν ἄλλων κακῶν καὶ χερσὶν αὐτὸν τοῖς ἐχθίσταις simis quoque eorum manibus traderetur. Quæ vero παραδοθῆναι. δὴ κατὰ τὴν ὁδὸν ὑπέστη, καὶ ὅσοις ille in via passus sit, et cum quam multis decertans δὴ καὶ ηλίκοις παλαίων κακοῖς, οὐδ᾽ οὕτως ἐμέλει malis,nec sic quidem abjecerit curam Dei Eccle- του τὰς Εκκλησίας τοῦ Θεοῦ καλῶς ἔχειν, τίνος ετέsiarum, quemnam alium aut jucundius, aut aper- ρου λέγοντος, ἢ ἐκείνου, ἥδιον, ἢ σαφέστερον, ἢ ἀληθές tius,aut verius dicentem audiemus,quam illum Hæc στερον, ἀκούοιμεν ἂν; καὶ ταῦτα γὰρ ἐν μιᾷ τῶν ἐπιenim,in una epistola,quam ad suos scribit,tractat στολῶν ἡ χρυσῆ γλώττα πρὸς τοὺς τῆς αὐτοῦ μερίδος lingua illa aurea. Si enim carcerem habitatis,et ca- φησίν· Εἰ γὰρ καὶ δεσμωτήριον οἰκεῖτε, καὶ ἁλύσεσιν tena vincti estis, et cum squalidis et sordidis inclusi περίκεισθε, καὶ μετὰ τῶν αὐχμώντων καὶ ῥυπώντων estis, propterea quod non assentiamini eorum ini- ἐστὶ κατακεκλεισμένοι ἕνεκεν τοῦ μὴ συνθέσθαι τῇ quitati, exsultate et lælemini,coronemini et cho- τούτων παρανομίᾳ, ἀλλ᾽ οὖν σκιρτᾶτε καὶ ἀγγαλλια ros ducite, quod hæc sint vobis occasio copiosa- σθε, στεφανοῦσθε καὶ χορεύετε, ὅτι πολλῆς ἐμπορίας rum mercedum. Nam nos quoque tabefacti et con- ὑμῖν ὑπόθεσις ταῦτα· ἐπεὶ καὶ ἡμεῖ, ἀνηλώθημεν, sumpti sumus: mortes paesi sumus numerabiles. έδαπανήθημεν, μυρίοις ἀπεθάνομεν θανάτοις· καὶ Hæc autem possunt melius renuntiare, qui vel bre- ταῦτα ἴσασιν ἀκριβέστερον ἀναγγείλαι οἱ καὶ βρα vi temporis momento nobiscum sunt versati: cum χεται ροπὴν ἡμῖν συγγενόμενοι· πρὸς οὓς οὐδὲ διαquibus ne potui quidem loqui, cum oppressus es- λεχθῆναί τι ἐδυνήθεν, ὑπὸ τῶν συνεχῶν πυρετῶν καταsem assiduis feribus. Quibus cum laborarem, et βεβλημένος· οὓς ἔχων καὶ ἐν νυκτὶ καὶ ἐν ἡμέρᾳ ὁδοι noctu et interdiu cogebar iter ingredi, et astu ob- πορεῖν ἠναγκαζόμην, καὶ θάλπει πολιορκούμενος, καὶ sessus, et vigilia perditus, et privatione necessario- ὑπὸ ἀγρυπνίας διαφθειρόμενος, καὶ ὑπὸ τῆς τῶν ἐπιτη· rum,et egestate eorum, qui mei curam gererent. δείων ἐρημίας ἀπολλύμενος, καὶ τῆς τῶν προστησο lis enim,qui metalla, fodiunt, et carceres habitant, μένων ἀπορίας. Καὶ γὰρ τῶν τὰ μέταλλα εργαζομέν graviora passi sumus et patimur. Vix tandem au- νων, καὶ τὰ δεσμωτήρια οικούντων, χαλεπώτερα tem perveni Casaream, tanquam qui venissem a καὶ πεπόνθαμεν καὶ πάσχομεν. Οψὲ δέ ποτέ καὶ tempestate in portum. Sed nec hic portus potuit μόλις ἐπέτυχον τῆς Καισαρείας, ὡς ἀπὸ χειμώνος recreare mala fluctuum, adeo nos omnino prius εἰς λιμένα ἐλθών. ἀλλ' οὐδὲ ὁ λιμὴν οὗτος ἴσχυσεν tempus confecerat. Sed tamen cum venissem ανακτήσασθαι τὰ ἀπὸ τοῦ κλυδωνίου κακά· οὕτω Casaream, non parum respiravi, quod aquam καθάπαξ ἡμᾶς ὁ ἔμπροσθεν χρόνος κατειργάσατο. bibi puram, quod panem sumpsi non olentem, 'Αλλ' ὅμως ἐλθὼν εἰς τὴν Καισάρειαν, οὐ μικρόν nec durum, quod non amplius fui ablutus ανέψυξα, ὅτι καὶ ὕδατος ἔπιον καθαροῦ, ὅτι καὶ ἄρ Deportatur Cucusum, an. 404, ut notat Baron,

του οὐκ ὀδωδότος, οὐδὲ κατεσκληκότος μετέλαβον, fragmentis doliorum, sed inveni balneum qualeὅτι οὐκέτι ἐν τοῖς κλάσμασι τῶν πίθων ἐλουόμην, cunque, quod tunc mihi concessum fuit lecto affiἀλλ᾽ εὗρον βαλανεῖον οἷον δήποτε, ὅτι συγκεχώρημαι gl. Poteram his plura dicere: sed ne nimium sim τέως τῇ κλίνῃ προσηλώσθαι. Ενῆν καὶ πλείονα τού- molestus, hucusque sisto, illud addens,quod non των εἰπεῖν, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ σφόδρα λυπήσω, μέχρι τού- cessetis exprobrare iis;qui nos diligunt. Nam cum των ἵστημι ἐκεῖνο προστιθείς· ὅτι μὴ παύσητε tam multos habeamus, qui nos amant,et quorum ὀνειδίζοντες τοὺς ἀγαπῶντας ἡμᾶς. Τοσούτους γάρ est tanta potentia, ne ea quidem assequimur quæ ἔχοντες ἐραστὰς, καὶ τοσαύτην δύναμιν περιβεβλη- condemnati, ut in mitiorem et propinquiorem aliμένους, οὐδὲ αὐτῶν τυγχάνομεν, ὧν τυγχάνουσιν οἱ quem locum relegemur: sed cum et corpus nobis κατάδικοι, ὥστε εἰς ἡμερώτερον καὶ ἐγγύτερόν που sit defessum, et metus Isaurorum omnia obsideat, καταδικασθῆναι τόπον· ἀλλὰ καὶ τοῦ σώματος ἡμῖν hanc parvam et vilem gratiam non sumus assecuti. ἀπαγορεύσαντος, και του φόβου τῶν Ἰσαύρων Deo propter hoc quoque sit gloria. Non cessamus πάντα πολιορκούντος, τῆς μικρᾶς ταύτης καὶ εὐ- enim eum glorifcare in omnibus. Sit nomen ejus τελοῦς οὐκ ἐπετύχομεν χάριτος. Δόξα τῷ Θεῷ καὶ benedictum in sæcula sæculorum. Aperte enim διὰ τοῦτο· οὐ παυόμεθα γὰρ αὐτὸν ἐπὶ πᾶσι δοξά- scitis,omnia esse plena tumultibus et perturbatioζοντες. Εἴη τὸ ὄνομα αὐτοῦ εὐλογημένον εἰς τοὺς β nibus Nec oportet solum rogare pro Constantinopoαἰῶνας. Ἴστε γὰρ σαφῶς ὡς πάντα θορύβων καὶ li,sed pro universo orbe terrarum: quandoquidem καὶ ταραχῆς πεπλήρωται, καὶ οὐχ ὑπὲρ Κωνσταντί- malum,quod hinc cepit, sicut dictum est, ubique νου πόλεως χρή μόνον παρακαλεῖν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς terrarum perdit Ecclesias. Cum septuaginta itaque οἰκουμένης απάσης. Επειδήπερ ἐντεῦθεν ἀρξάμε- dies consumpsissemus in itinere, vix tandem veniνον τὸ κακὸν, καθάπερ εἴρηται, τὰς Εκκλησίας mnus Cucusum, totius orbis terra locum desertissiπανταχοῦ γῆς λυμαίνεται. Εβδομήκοντα τοίνυν mum. Quamobrem licet hinc vestræ amplitudini ἡμέρας ἀναλώσαντες κατὰ τὴν ὁδὸν, ὀψέ ποτε ἀπην- ratiocinari, quamn multa mala passi simus, et cum τήκαμεν εἰς τὴν Κουκουσὸν, τὸ πάσης τῆς οἰκουμές febribus luctantes intolerabilibus,et obsessi metu της ερημότατον χωρίον· ὅθεν λογίζεσθαι τῇ θαυμα- Isaurorum. Et hæc dico, non volens rogare aliquem, σιότητι ὑμῶν ἔξεστιν, ὅσα καὶ ἡλίκα πεπόνθαμεν ut nos hinc transmoveat. Perfecimus enim quod κακά, πυρετοῖς ἀφορήτοις παλαίοντες, καὶ φόβῳ erat gravissimum,nempe viæ molestiam.Sed hanc Ισχυρικῷ πολιορκούμενοι. Καὶ ταῦτα λέγω οὐκ a vobis peto gratiam, ut assidue ad nos scribatis, et ἀξιῶν ἐνοχλῆσαί τινα, ὥστε ἡμᾶς μεταστῆσαι ἐντεῦ curam geratis Ecclesiarum Et rursus sic dicit: Nam θεν (τὸ γὰρ χαλεπώτατον διηνύσαμεν, τῆς ὁδοῦ τὴν nos quoque, qui tertium annum versamur in exsiταλαιπωρίαν), ἀλλ᾽ ὑμᾶς χάριν αἰτῶ, τὸ συνεχώς, lio,fame, peste,bellis,frequentitur obsidionibus,soἡμῖν γράφειν, καὶ ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν φροντίζειν. litudine, quæ verbis explicari non potest, morte Καὶ πάλιν δὲ οὕτω φησίν· Ἐπεὶ καὶ ἡμᾶς τρίτον quotidiana,gladiis Isauricis,non leviter consolatur ἔτος ἐν ἀξορίᾳ διατρίβοντας λιμῷ, λοιμῷ, πολέμοις, perpetua vestra et stabilis affectio, armaque et imπολιορκίαις συνεχέσιν, ἐρημίᾳ ἀφάτῳ, θανάτῳ mota fiducia. Quamobrem etiamsi a solo et maniκαθημερινή, μαχαίραις Ἰσαυρικαῖς, οὐχ ὡς ἔτυχε bus civitatis expulsi sumus, ab ea tamen, quæ est παρακαλεῖ καὶ παραμυθεῖται τὸ διαρκὲς καὶ μόνιμον proprie civitas,non migravimus.Si enim vos estis ὑμῶν τῆς διαθέσεως, τῆς παρρησίας τὸ ἀκλινές· civitas, nos autem semper vobiscum et in vobis: ὅθεν εἰ καὶ τοῦ ἐδάφους καὶ τῶν τειχῶν τῆς πόλεως clarum est, quod hic quoque degentes, illam habi ἐκβεβλήμεθα, τῆς δὲ κυρίως πόλεως οὐ μετῳκίσθη- tamus civitatem. In vestris enim degimus animis, μεν. Εἰ γὰρ ὑμεῖς ἡ πόλις, μεθ᾽ ὑμῶν δὲ ἡμεῖς ἀεὶ καὶ et ubicunque fuerimus,omnes vos, qui vehementes ἐν ὑμῖν, εὔδηλον ὅτι καὶ ἐνταῦθα διάγοντες τὴν πόλιν estis nostri amatores,in cognitione circumferentes οἰκοῦμεν ἐκείνην. Καὶ γὰρ ἐνδιαιτώμεθα ὑμῶν ταῖς abimus. ψυχαῖς, καὶ ὅπουπερ ἂν ὦμεν, πάντας ὑμᾶς τοὺς σφοδροὺς ἡμῶν ἐραστὰς ἐπὶ διανοία περιφέροντες ἄπιμεν. Δηλοῖ δὲ καὶ ἡ πρὸς Κωνστάντιον αὐτῷ τὸν πρεσβύτερον γραφεῖσα ἐπιστολὴ, τὸν ὑπὲρ τῶν ᾿Εκκλησιών ζῆλον, οὕτως ἔχουσα· Τῇ τετάρτῇ τοῦ Πανέμου μηνός, μέλλων ἀπὸ τῆς Νικαίας ἐξορμᾷν, ταῦτα διαπέμπομαι τὰ γράμματα πρὸς τὴν σὴν θεοσέβειαν, παρακαλῶν, ὅπερ ἀεὶ παρακαλῶν οὐκ ἐπαυσάμην, κἂν χαλεπώτερος τοῦ νῦν κατέχοντος γένηται ὁ χειμών, κἂν μείζονα τὰ κύματα, μὴ διαλείπειν τὰ σαυτοῦ πληροῦν, τὰ εἰς τὴν οἰκονομίαν ἧς ἐξ ἀρχῆς ἥψω· λέγω δὴ τοῦ Ελληνισμοῦ τὴν καθαίρεσιν, τῶν ἐκκλησιῶν τὰς οἰκοδομας, τῶν ψυχῶν τὴν ἐπιμέλειαν. Μὴ δή [γρ. μηδί] σε ύπτιον ποιείτω τῶν πραγμάτων ἡ δυσκολία, Οὐδὲ γὰρ κυβερνήτης τὸ πέλαγος δρῶν μαινόμενον καὶ διανιστάμενον ἀποστήσεται τῶν οἰκων· ἀλλ᾽ Alia porro ad presbyterum Constantinum ab ipso scripta epistola, manifestum ejus pro Ecclesiis facit studium; quæ sic se habet: Quarto mensis Panæmi Nicæa soluturus, has scribo litteras ad tuam pietatem, adhortans ad id, quod nunquam Cassavi te adhortari, etiamsi hac, quæ nunc est, orta fuerit tempestas gravior, et majores excitentur fluctus, ut non cesses ea, quæ tua sunt, implere, ad ea administranda, quæ ab initio es aggressus ad destruendam, inquam,gentium superstitionem, Ecclesiarum ædificationem, animarum curam gereudam. Ne te supinum reddat rerum difficultas: neque enim gubernator videns mare svious et agitatum,recedet a clavo. Sed nec me-

του οὐκ ὀδωδότος, οὐδὲ κατεσκληκότος μετέλαβον, fragmentis doliorum, sed inveni balneum qualeὅτι οὐκέτι ἐν τοῖς κλάσμασι τῶν πίθων ἐλουόμην, cunque, quod tunc mihi concessum fuit lecto affiἀλλ᾽ εὗρον βαλανεῖον οἷον δήποτε, ὅτι συγκεχώρημαι gl. Poteram his plura dicere: sed ne nimium sim τέως τῇ κλίνῃ προσηλώσθαι. Ενῆν καὶ πλείονα τού- molestus, hucusque sisto, illud addens,quod non των εἰπεῖν, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ σφόδρα λυπήσω, μέχρι τού- cessetis exprobrare iis;qui nos diligunt. Nam cum των ἵστημι ἐκεῖνο προστιθείς· ὅτι μὴ παύσητε tam multos habeamus, qui nos amant,et quorum ὀνειδίζοντες τοὺς ἀγαπῶντας ἡμᾶς. Τοσούτους γάρ est tanta potentia, ne ea quidem assequimur quæ ἔχοντες ἐραστὰς, καὶ τοσαύτην δύναμιν περιβεβλη- condemnati, ut in mitiorem et propinquiorem aliμένους, οὐδὲ αὐτῶν τυγχάνομεν, ὧν τυγχάνουσιν οἱ quem locum relegemur: sed cum et corpus nobis κατάδικοι, ὥστε εἰς ἡμερώτερον καὶ ἐγγύτερόν που sit defessum, et metus Isaurorum omnia obsideat, καταδικασθῆναι τόπον· ἀλλὰ καὶ τοῦ σώματος ἡμῖν hanc parvam et vilem gratiam non sumus assecuti. ἀπαγορεύσαντος, και του φόβου τῶν Ἰσαύρων Deo propter hoc quoque sit gloria. Non cessamus πάντα πολιορκούντος, τῆς μικρᾶς ταύτης καὶ εὐ- enim eum glorifcare in omnibus. Sit nomen ejus τελοῦς οὐκ ἐπετύχομεν χάριτος. Δόξα τῷ Θεῷ καὶ benedictum in sæcula sæculorum. Aperte enim διὰ τοῦτο· οὐ παυόμεθα γὰρ αὐτὸν ἐπὶ πᾶσι δοξά- scitis,omnia esse plena tumultibus et perturbatioζοντες. Εἴη τὸ ὄνομα αὐτοῦ εὐλογημένον εἰς τοὺς β nibus Nec oportet solum rogare pro Constantinopoαἰῶνας. Ἴστε γὰρ σαφῶς ὡς πάντα θορύβων καὶ li,sed pro universo orbe terrarum: quandoquidem καὶ ταραχῆς πεπλήρωται, καὶ οὐχ ὑπὲρ Κωνσταντί- malum,quod hinc cepit, sicut dictum est, ubique νου πόλεως χρή μόνον παρακαλεῖν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς terrarum perdit Ecclesias. Cum septuaginta itaque οἰκουμένης απάσης. Επειδήπερ ἐντεῦθεν ἀρξάμε- dies consumpsissemus in itinere, vix tandem veniνον τὸ κακὸν, καθάπερ εἴρηται, τὰς Εκκλησίας mnus Cucusum, totius orbis terra locum desertissiπανταχοῦ γῆς λυμαίνεται. Εβδομήκοντα τοίνυν mum. Quamobrem licet hinc vestræ amplitudini ἡμέρας ἀναλώσαντες κατὰ τὴν ὁδὸν, ὀψέ ποτε ἀπην- ratiocinari, quamn multa mala passi simus, et cum τήκαμεν εἰς τὴν Κουκουσὸν, τὸ πάσης τῆς οἰκουμές febribus luctantes intolerabilibus,et obsessi metu της ερημότατον χωρίον· ὅθεν λογίζεσθαι τῇ θαυμα- Isaurorum. Et hæc dico, non volens rogare aliquem, σιότητι ὑμῶν ἔξεστιν, ὅσα καὶ ἡλίκα πεπόνθαμεν ut nos hinc transmoveat. Perfecimus enim quod κακά, πυρετοῖς ἀφορήτοις παλαίοντες, καὶ φόβῳ erat gravissimum,nempe viæ molestiam.Sed hanc Ισχυρικῷ πολιορκούμενοι. Καὶ ταῦτα λέγω οὐκ a vobis peto gratiam, ut assidue ad nos scribatis, et ἀξιῶν ἐνοχλῆσαί τινα, ὥστε ἡμᾶς μεταστῆσαι ἐντεῦ curam geratis Ecclesiarum Et rursus sic dicit: Nam θεν (τὸ γὰρ χαλεπώτατον διηνύσαμεν, τῆς ὁδοῦ τὴν nos quoque, qui tertium annum versamur in exsiταλαιπωρίαν), ἀλλ᾽ ὑμᾶς χάριν αἰτῶ, τὸ συνεχώς, lio,fame, peste,bellis,frequentitur obsidionibus,soἡμῖν γράφειν, καὶ ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν φροντίζειν. litudine, quæ verbis explicari non potest, morte Καὶ πάλιν δὲ οὕτω φησίν· Ἐπεὶ καὶ ἡμᾶς τρίτον quotidiana,gladiis Isauricis,non leviter consolatur ἔτος ἐν ἀξορίᾳ διατρίβοντας λιμῷ, λοιμῷ, πολέμοις, perpetua vestra et stabilis affectio, armaque et imπολιορκίαις συνεχέσιν, ἐρημίᾳ ἀφάτῳ, θανάτῳ mota fiducia. Quamobrem etiamsi a solo et maniκαθημερινή, μαχαίραις Ἰσαυρικαῖς, οὐχ ὡς ἔτυχε bus civitatis expulsi sumus, ab ea tamen, quæ est παρακαλεῖ καὶ παραμυθεῖται τὸ διαρκὲς καὶ μόνιμον proprie civitas,non migravimus.Si enim vos estis ὑμῶν τῆς διαθέσεως, τῆς παρρησίας τὸ ἀκλινές· civitas, nos autem semper vobiscum et in vobis: ὅθεν εἰ καὶ τοῦ ἐδάφους καὶ τῶν τειχῶν τῆς πόλεως clarum est, quod hic quoque degentes, illam habi ἐκβεβλήμεθα, τῆς δὲ κυρίως πόλεως οὐ μετῳκίσθη- tamus civitatem. In vestris enim degimus animis, μεν. Εἰ γὰρ ὑμεῖς ἡ πόλις, μεθ᾽ ὑμῶν δὲ ἡμεῖς ἀεὶ καὶ et ubicunque fuerimus,omnes vos, qui vehementes ἐν ὑμῖν, εὔδηλον ὅτι καὶ ἐνταῦθα διάγοντες τὴν πόλιν estis nostri amatores,in cognitione circumferentes οἰκοῦμεν ἐκείνην. Καὶ γὰρ ἐνδιαιτώμεθα ὑμῶν ταῖς abimus. ψυχαῖς, καὶ ὅπουπερ ἂν ὦμεν, πάντας ὑμᾶς τοὺς σφοδροὺς ἡμῶν ἐραστὰς ἐπὶ διανοία περιφέροντες ἄπιμεν. Δηλοῖ δὲ καὶ ἡ πρὸς Κωνστάντιον αὐτῷ τὸν πρεσβύτερον γραφεῖσα ἐπιστολὴ, τὸν ὑπὲρ τῶν ᾿Εκκλησιών ζῆλον, οὕτως ἔχουσα· Τῇ τετάρτῇ τοῦ Πανέμου μηνός, μέλλων ἀπὸ τῆς Νικαίας ἐξορμᾷν, ταῦτα διαπέμπομαι τὰ γράμματα πρὸς τὴν σὴν θεοσέβειαν, παρακαλῶν, ὅπερ ἀεὶ παρακαλῶν οὐκ ἐπαυσάμην, κἂν χαλεπώτερος τοῦ νῦν κατέχοντος γένηται ὁ χειμών, κἂν μείζονα τὰ κύματα, μὴ διαλείπειν τὰ σαυτοῦ πληροῦν, τὰ εἰς τὴν οἰκονομίαν ἧς ἐξ ἀρχῆς ἥψω· λέγω δὴ τοῦ Ελληνισμοῦ τὴν καθαίρεσιν, τῶν ἐκκλησιῶν τὰς οἰκοδομας, τῶν ψυχῶν τὴν ἐπιμέλειαν. Μὴ δή [γρ. μηδί] σε ύπτιον ποιείτω τῶν πραγμάτων ἡ δυσκολία, Οὐδὲ γὰρ κυβερνήτης τὸ πέλαγος δρῶν μαινόμενον καὶ διανιστάμενον ἀποστήσεται τῶν οἰκων· ἀλλ᾽ Alia porro ad presbyterum Constantinum ab ipso scripta epistola, manifestum ejus pro Ecclesiis facit studium; quæ sic se habet: Quarto mensis Panæmi Nicæa soluturus, has scribo litteras ad tuam pietatem, adhortans ad id, quod nunquam Cassavi te adhortari, etiamsi hac, quæ nunc est, orta fuerit tempestas gravior, et majores excitentur fluctus, ut non cesses ea, quæ tua sunt, implere, ad ea administranda, quæ ab initio es aggressus ad destruendam, inquam,gentium superstitionem, Ecclesiarum ædificationem, animarum curam gereudam. Ne te supinum reddat rerum difficultas: neque enim gubernator videns mare svious et agitatum,recedet a clavo. Sed nec me-

ὁ ἥλιος αὐτοὺς εἰς προσκύνησιν. Οὗτοι τοιγαρούν ex iis ergo quidam (de magno enim Joanne accepe- (οὐδὲ γὰρ ὁ μέγας ἀνήκους αὐτοῖς οἶος ἦν, καὶ οἴας rant auditionem cum quemdam adduxissent paraτῆς χάριτος ἠξιωμένος) παράλυτόν τινα κλινοπετῆ lyticum in lecto decumbentem, rogabant ut eum παρενεγκόντες, θεραπεύειν ηξίουν. Τὸν δὲ καὶ χρόνον curaret. Is vero cum tempus rogasset morbi et ἐρωτήσαντα τῆς νόσου, καὶ σέβας, ἐπεὶ ἤκουε τὸν μὲν religionem, ubi audivit tempus quidem esse octo ὄγδοον ἔτος εἶναι, τὸ δὲ ἥλιον, Οὐκοῦν ἰάσασθαί σε annorum, ab eo autem coli solem: Oportet ergo χρή, φάναι, ἥλιον, μικρὸν ὑπομειδιάσαντα, εἴγε οὖ- solem tibi mederi,dixit,parum subridens,si hic est τος Θεός σου ἐστιν. ᾿Αλλὰ μηδὲ αὐτὸν δύνασθαι Deus tuus. Sed nec ipse potest,inquit ille, absque μηδὲν, ἐκεῖνον εἰπεῖν, ἄνευ οὔπερ ἔχει Θεοῦ. Εἶναι Deo,quem habet. Audimus enim soli quoque esse γὰρ καὶ ἡλίῳ Θεὸν ἀκούομεν, ᾧ λατρεύει. Τί οὖν, Deum, quem colit. Quid ergo, dixit respondens αὖθις ὑπολαβόντα τὸν ἅγιον, οὐκ ἐκεῖνον μᾶλλον, ᾧ sanctus, non illum potius Deum colitis, quem sol καὶ ἥλιος λατρεύειν οἶδε, τιμᾶτε Θεόν; ᾿Αλλ᾿ ἡμεῖς quoque colit? Sed nos, inquit ille, non audemus. γε, φάναι, οὐ τολμῶμεν· μέγας γὰρ ἐκεῖνος καὶ φο- Ille enim, inquit, est magnus, et qui potest solo βερώτατος· καν μή τις ἄξιος αὐτοῦ ᾖ, καὶ ἁμαρτίας nomine horrorem afferre, et si quis non fuerit eo ἐλαύθερος, ὁμοῦ τε προσέλθει λατρεῦσαι, καὶ θείῳ dignus et liber a peccato, simul atque accessit ad πυρὶ καταφλέγεται. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα μύθους εἶπειν ὁ ρ adorandum, igne divino comburitur. Cum autem ἅγιος, καὶ τέχνην εἶναι τοῦ πονηροῦ πρὸς ἀπώλειαν, Sanctus hac dixisset esse faculas et artem maligni, καὶ ὡς ὁ τοῦ ἡλίου τούτου Θεὸς, ὁρατῶν τε καὶ ἀο- qui iis, qui parent, mercedem conciliat interitum: ράτων πάντων ἕστὶ Θεὸς, καὶ οὐδένα οἱ τῶν προσ- et Deum hujus solis, esse Deum eorum, quæ sub ιόντων μισεῖ κἂν ἁμαρτωλός ᾖ, μετάνοια δὲ αὐτὸν aspectum cadunt et quæ non cadunt, nec ullum ex εἰσέλθοι τῶν προλαβόντων, καὶ ὅτι πίστευσον μόνον, iis, qui ad eum accedunt, rejici, etiamsi sit peccator, καὶ θεραπεία εὐθὺς ἔψεταί σοι μετά γε τῆς ψυχῆς, modo eum subierit penitentia eorum, quæ præcesκαὶ τοῦ σώματος, πιστεύειν ὁ νοσῶν εἶπε, καὶ μηδενὶ serunt. Solum itaque, inquit, crede: et statim cum μηκέτι, ἀλλ᾽ ἢ τῷ μόνῳ λατρεύειν Θεῷ. Τότε τοι- curatione corporis,sequetur etiam curatio animæ. γαροῦν τοῖς αὐτοῦ μέλεσιν ἐπισφραγισάμενον τὸν Cum sic dixisset sacrosancta illa lingua, dixit agroμακάριον, Κύριε, ὁ τὸν παρειμένον, εἰπεῖν, ὃν διὰ tus se credere,et se nullum alium amplius Deum τῆς στέγης αὐτῇ κλίνῃ σαι καθῆκαν, λόγῳ μόνῳ τῷ esse culturum. Tunc ergo beatus,cum membra ejus σῷ ἱπσάμενος, καὶ τοῦτον ἐπὶ δόζῃ τῇ σῇ καὶ τῇ obsignasset, Domine, inquit, qui paralyticum 45, ἐπιγνώσει, μόνε Θεέ, τῷ νεύματί σου θεράπευσον. quem per tectum cum ipso lecto tibi demiserunt, Καὶ ὡς ταῦτα εἴποι, ἀναστῆναί τε εὐθὺς τὸν νο- solo verbo curasti, hunc quoque ad gloriam tuam et σοῦντα καὶ ὑγιὰ στῆναι, μισθόν εἰληφότα τῆς εὐσε agnitionem tuo nutu cura. Hæc cum dixisset, statim βείας, τὴν ῥῶσιν τοῦ σώματος, ἢ μᾶλλον διὰ νόσου " surrexit, qui agrolabal, et stetit sanus, ut qui fruσωματικῆς, πρὸς τὴν ψυχικὴν ὑγίειαν, ἢ καὶ ἀμφο- ctum pietatis accepisset robur corporis: aut potius τέρων ὁδηγηθέντα. Τοῦτο τὸ θαῦμα πιστεῦσαι τοὺς per morbum corporis deductus fuisset ad sanitatem τῆς χώρας ταύτης ποιεῖ, καὶ τῷ βαπτίσματι προσ- animæ, aut etiam utriusque. Hoc miraculum fagit ελθεῖν ἀριθμοῦ κρείττονας. Ἑπτὰ τοίνυν ἐπισκόπους regionem cum toto catu credere, et innumerabiles σὺν ἅμα πρεσβυτέροις καὶ διακόνοις ἱκανοῖς τῷ accedere ad baptismum. Cum ergo septem episcoπλήθει τῶν πιστευσάντων ἐπὶ τούτοις χειροτονήσας, pos cum presbyteris et diaconis sufficientibus mulἐπείπερ εὕροι τινὰς αὐτῶν τὴν Εκκλήνων φράσιν ἐπι- titudini eorum, qui crediderant,eis ordinasset,inσταμένους, τούτοις ὅσα καὶ γλώσσῃ χρησάμενος, τόν venisset autem quosdam ex eis bene scire Græcum τε θεῖον Δαβίδ καὶ τὴν Καινὴν ἅπασαν πρὸς τὴν sermonem,eis tanquam lingua usus, divinum DaΕλλάδα γλώτταν δι᾿ αὐτῶν μεταβάλλει. Καὶ παρα- vid et totum Novum Testamentum per ipsos Græδίδωσι μὲν τὸν τύπον τῆς ἀναιμάκτου θυσίας, ἐκδι- ce interpretatur:et formam quidem tradit incruenδάσκει δὲ καὶ τὰ τῆς Καινῆς Διαθήκης. Εἶτα και ti sacrifii: docet autem ea quoque, quæ sant Novi κανόνας αὐτοῖς εἰσηγεῖται ψαλμῳδίας καὶ προσευχῶν. Testamenti. Deinde tradit etiam eis regulas psalΟλίγων δὲ ἡμερῶν πληθυνομένην ὁρῶν τὴν νεοπαγή modiæ et orationum. Cum ergo paucis diebus viταύτην Εκκλησίαν, ἀλλὰ καὶ τῶν τοῦ Χριστοῦ ἐντο- disset hanc recens structam ecclesiam multiplicaλῶν οὐ μικρὰν ἐν αὐτοῖς τὴν ἐπίδοσιν, ὡμολόγει το ri,quin etiam Christi præceptorum non parvum in τῷ θεῷ χάριν, καὶ ἠγαλλιᾶτο τῷ πνεύματι, τοῖς eis fieri incrementum, Deo magnas agebat gratias ἀσθενέσιν αὐτῶν χεῖρας ἰασίμους ἐπιτιθεὶς, καὶ et exsultabat spiritu,iis, qui ex eis erant infirmi, προῖκα τὸ πάντων κάλλιστον χαριζόμενος. medicas manus imponens, et id quod est omnium pulcherrimum, gratis largiens. ΝΓ΄. Καὶ ὁ μὲν ἐν τούτοις ἦν· ὅσοι δὲ τῶν αὐτῷ κεκοι· νωνηκότων ἦσαν ἐπίσκοποί τε καὶ ἱερεῖς ἁπλῶς, οἳ διὰ τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ ζῆλον ἐκκλησίαν ἐμίσησαν πονηρευομένων, τούτους δὴ πάντας δημεύσεις, εξορίαι, θάνατοι καὶ κολάσεις ποικίλαι διεμερίζοντα. Καὶ γὰρ ἔδει κάνε 53 Luc. v, 18. PATROL. GR. CXIV. LIII. Sed ille quidem in his; eorum autem qui inimicitias tenere exercebant, aut eorum, qui Deo et Joanni adhaerebant,res quomodo? Quicunque ei communicaverant episcopi, ut semel dicam,et sacerdotes, qui propter pro Christo zelum odio habe38

ὁ ἥλιος αὐτοὺς εἰς προσκύνησιν. Οὗτοι τοιγαρούν ex iis ergo quidam (de magno enim Joanne accepe- (οὐδὲ γὰρ ὁ μέγας ἀνήκους αὐτοῖς οἶος ἦν, καὶ οἴας rant auditionem cum quemdam adduxissent paraτῆς χάριτος ἠξιωμένος) παράλυτόν τινα κλινοπετῆ lyticum in lecto decumbentem, rogabant ut eum παρενεγκόντες, θεραπεύειν ηξίουν. Τὸν δὲ καὶ χρόνον curaret. Is vero cum tempus rogasset morbi et ἐρωτήσαντα τῆς νόσου, καὶ σέβας, ἐπεὶ ἤκουε τὸν μὲν religionem, ubi audivit tempus quidem esse octo ὄγδοον ἔτος εἶναι, τὸ δὲ ἥλιον, Οὐκοῦν ἰάσασθαί σε annorum, ab eo autem coli solem: Oportet ergo χρή, φάναι, ἥλιον, μικρὸν ὑπομειδιάσαντα, εἴγε οὖ- solem tibi mederi,dixit,parum subridens,si hic est τος Θεός σου ἐστιν. ᾿Αλλὰ μηδὲ αὐτὸν δύνασθαι Deus tuus. Sed nec ipse potest,inquit ille, absque μηδὲν, ἐκεῖνον εἰπεῖν, ἄνευ οὔπερ ἔχει Θεοῦ. Εἶναι Deo,quem habet. Audimus enim soli quoque esse γὰρ καὶ ἡλίῳ Θεὸν ἀκούομεν, ᾧ λατρεύει. Τί οὖν, Deum, quem colit. Quid ergo, dixit respondens αὖθις ὑπολαβόντα τὸν ἅγιον, οὐκ ἐκεῖνον μᾶλλον, ᾧ sanctus, non illum potius Deum colitis, quem sol καὶ ἥλιος λατρεύειν οἶδε, τιμᾶτε Θεόν; ᾿Αλλ᾿ ἡμεῖς quoque colit? Sed nos, inquit ille, non audemus. γε, φάναι, οὐ τολμῶμεν· μέγας γὰρ ἐκεῖνος καὶ φο- Ille enim, inquit, est magnus, et qui potest solo βερώτατος· καν μή τις ἄξιος αὐτοῦ ᾖ, καὶ ἁμαρτίας nomine horrorem afferre, et si quis non fuerit eo ἐλαύθερος, ὁμοῦ τε προσέλθει λατρεῦσαι, καὶ θείῳ dignus et liber a peccato, simul atque accessit ad πυρὶ καταφλέγεται. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα μύθους εἶπειν ὁ ρ adorandum, igne divino comburitur. Cum autem ἅγιος, καὶ τέχνην εἶναι τοῦ πονηροῦ πρὸς ἀπώλειαν, Sanctus hac dixisset esse faculas et artem maligni, καὶ ὡς ὁ τοῦ ἡλίου τούτου Θεὸς, ὁρατῶν τε καὶ ἀο- qui iis, qui parent, mercedem conciliat interitum: ράτων πάντων ἕστὶ Θεὸς, καὶ οὐδένα οἱ τῶν προσ- et Deum hujus solis, esse Deum eorum, quæ sub ιόντων μισεῖ κἂν ἁμαρτωλός ᾖ, μετάνοια δὲ αὐτὸν aspectum cadunt et quæ non cadunt, nec ullum ex εἰσέλθοι τῶν προλαβόντων, καὶ ὅτι πίστευσον μόνον, iis, qui ad eum accedunt, rejici, etiamsi sit peccator, καὶ θεραπεία εὐθὺς ἔψεταί σοι μετά γε τῆς ψυχῆς, modo eum subierit penitentia eorum, quæ præcesκαὶ τοῦ σώματος, πιστεύειν ὁ νοσῶν εἶπε, καὶ μηδενὶ serunt. Solum itaque, inquit, crede: et statim cum μηκέτι, ἀλλ᾽ ἢ τῷ μόνῳ λατρεύειν Θεῷ. Τότε τοι- curatione corporis,sequetur etiam curatio animæ. γαροῦν τοῖς αὐτοῦ μέλεσιν ἐπισφραγισάμενον τὸν Cum sic dixisset sacrosancta illa lingua, dixit agroμακάριον, Κύριε, ὁ τὸν παρειμένον, εἰπεῖν, ὃν διὰ tus se credere,et se nullum alium amplius Deum τῆς στέγης αὐτῇ κλίνῃ σαι καθῆκαν, λόγῳ μόνῳ τῷ esse culturum. Tunc ergo beatus,cum membra ejus σῷ ἱπσάμενος, καὶ τοῦτον ἐπὶ δόζῃ τῇ σῇ καὶ τῇ obsignasset, Domine, inquit, qui paralyticum 45, ἐπιγνώσει, μόνε Θεέ, τῷ νεύματί σου θεράπευσον. quem per tectum cum ipso lecto tibi demiserunt, Καὶ ὡς ταῦτα εἴποι, ἀναστῆναί τε εὐθὺς τὸν νο- solo verbo curasti, hunc quoque ad gloriam tuam et σοῦντα καὶ ὑγιὰ στῆναι, μισθόν εἰληφότα τῆς εὐσε agnitionem tuo nutu cura. Hæc cum dixisset, statim βείας, τὴν ῥῶσιν τοῦ σώματος, ἢ μᾶλλον διὰ νόσου " surrexit, qui agrolabal, et stetit sanus, ut qui fruσωματικῆς, πρὸς τὴν ψυχικὴν ὑγίειαν, ἢ καὶ ἀμφο- ctum pietatis accepisset robur corporis: aut potius τέρων ὁδηγηθέντα. Τοῦτο τὸ θαῦμα πιστεῦσαι τοὺς per morbum corporis deductus fuisset ad sanitatem τῆς χώρας ταύτης ποιεῖ, καὶ τῷ βαπτίσματι προσ- animæ, aut etiam utriusque. Hoc miraculum fagit ελθεῖν ἀριθμοῦ κρείττονας. Ἑπτὰ τοίνυν ἐπισκόπους regionem cum toto catu credere, et innumerabiles σὺν ἅμα πρεσβυτέροις καὶ διακόνοις ἱκανοῖς τῷ accedere ad baptismum. Cum ergo septem episcoπλήθει τῶν πιστευσάντων ἐπὶ τούτοις χειροτονήσας, pos cum presbyteris et diaconis sufficientibus mulἐπείπερ εὕροι τινὰς αὐτῶν τὴν Εκκλήνων φράσιν ἐπι- titudini eorum, qui crediderant,eis ordinasset,inσταμένους, τούτοις ὅσα καὶ γλώσσῃ χρησάμενος, τόν venisset autem quosdam ex eis bene scire Græcum τε θεῖον Δαβίδ καὶ τὴν Καινὴν ἅπασαν πρὸς τὴν sermonem,eis tanquam lingua usus, divinum DaΕλλάδα γλώτταν δι᾿ αὐτῶν μεταβάλλει. Καὶ παρα- vid et totum Novum Testamentum per ipsos Græδίδωσι μὲν τὸν τύπον τῆς ἀναιμάκτου θυσίας, ἐκδι- ce interpretatur:et formam quidem tradit incruenδάσκει δὲ καὶ τὰ τῆς Καινῆς Διαθήκης. Εἶτα και ti sacrifii: docet autem ea quoque, quæ sant Novi κανόνας αὐτοῖς εἰσηγεῖται ψαλμῳδίας καὶ προσευχῶν. Testamenti. Deinde tradit etiam eis regulas psalΟλίγων δὲ ἡμερῶν πληθυνομένην ὁρῶν τὴν νεοπαγή modiæ et orationum. Cum ergo paucis diebus viταύτην Εκκλησίαν, ἀλλὰ καὶ τῶν τοῦ Χριστοῦ ἐντο- disset hanc recens structam ecclesiam multiplicaλῶν οὐ μικρὰν ἐν αὐτοῖς τὴν ἐπίδοσιν, ὡμολόγει το ri,quin etiam Christi præceptorum non parvum in τῷ θεῷ χάριν, καὶ ἠγαλλιᾶτο τῷ πνεύματι, τοῖς eis fieri incrementum, Deo magnas agebat gratias ἀσθενέσιν αὐτῶν χεῖρας ἰασίμους ἐπιτιθεὶς, καὶ et exsultabat spiritu,iis, qui ex eis erant infirmi, προῖκα τὸ πάντων κάλλιστον χαριζόμενος. medicas manus imponens, et id quod est omnium pulcherrimum, gratis largiens. ΝΓ΄. Καὶ ὁ μὲν ἐν τούτοις ἦν· ὅσοι δὲ τῶν αὐτῷ κεκοι· νωνηκότων ἦσαν ἐπίσκοποί τε καὶ ἱερεῖς ἁπλῶς, οἳ διὰ τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ ζῆλον ἐκκλησίαν ἐμίσησαν πονηρευομένων, τούτους δὴ πάντας δημεύσεις, εξορίαι, θάνατοι καὶ κολάσεις ποικίλαι διεμερίζοντα. Καὶ γὰρ ἔδει κάνε 53 Luc. v, 18. PATROL. GR. CXIV. LIII. Sed ille quidem in his; eorum autem qui inimicitias tenere exercebant, aut eorum, qui Deo et Joanni adhaerebant,res quomodo? Quicunque ei communicaverant episcopi, ut semel dicam,et sacerdotes, qui propter pro Christo zelum odio habe38

ΝΕ΄. Μετὰ δὲ τοῦτον ἀνὴρ ἐκ πρεσβυτερων ἀνα-Α LV.Post eum autem viro cuidam educto ex χθείς, Αττικὸς ὄνομα, τοὺς τῆς Ἐκκλησίας οἴακας presbyteris, nomine Attico, traditur clavus Eccleἐγχειρίζεται, καθ᾽ ἂν χρόνον ἀδείας οἱ ἐν Ἐφέσῳ sim. Quo quidem tempore Ephesini, cum nullo coerλαβόμενοι, πάντα κινεῖν καὶ μεταβάλλειν κατὰ τὸ cente metu licentiam arripuissent,omnia movere et ραυτοῖς δοκοῦν ἔσπευδον, τοὺς καλῶς μὲν, καὶ ὡς transmutare, sicut eis videbatur, studebant:eos quiΘεῷ φίλον, τῶν θρόνων ἐπειλημμένους εξωθούμενοι, dem, qui recte et ut Deo placebat, in sedibus erant μιαρούς δέ τινας καὶ βεβήλους ἐπὶ καταστροφῇ collocati, expellentes: quosdam autem sceleratos et ψυχῶν καταλέγοντες, οὐδεμιᾶς ἐρεύνης, ἢ βασάνου profanos ad animarum exitium collocantes,cum orτην χειροτονίαν προλαμβανούσης· ἀλλ᾽ οὕτως, ὡς dinationem nulla perscrutatio præcessisset aut είκατον πράγμα καὶ τὸ τυχόν, τοῦ βουληθέντος, ή examinatio:sed perinde ac si esset res levis et faciδεδωκότος, τῶν θρόνων, φεύ! γινομένων· ὅτε καὶ cilis, qui voluerat aut potius qui dederat, ad sedem οἱ δικαίως ὑπὸ τῆς μακαρίας ἐκείνης ψυχῆς καὶ perveniebat. Quo tempore qui ab illa quoque beata γλώττης τῶν ᾿Εκκλησιῶν ἐκβληθέντες, προσελθόντες anima juste ejecti fuerant ab ecclesis, rursus non τοῖς καταφρονηταῖς τούτοις χρημάτων αὐτὰς ἐξ- difficiliter fuerunt introducti:sed hos contemptores ωνοῦντο· οἶγε καὶ Ἡρακλείδην τὸν ὑπ' ἐκείνου καὶ apte aggredientes,eas emerunt pecuniis. Qui quidem ἑβδομήκοντα ἐπισκόπων ἀξίως τὸν τῆς Εφέσου β Heraclidem quoque, cui ab illo et septuaginta sciliπιστευθέντα θρόνον, τεττάρων ἐτῶν ἐγκλεισάμενοι, cet episcopis,digne commissus fuerat thronus Epbeκαί τῆς Ἐκκλησίας ἐξώσαντες, τὸν τοῦ τριβούνου si,cum inclusissent et ab ecclesia expulissent, tribuni Βίκτορος ευνούχον τῷ θρόνῳ τοῦ παρθένου κακῶς Victoris eunuchum in sede virginis, male (o justitia (ὢ δίκη, καὶ ἀνοχὴ Θεοῦ 1) κακῶς καὶ ἀναξίως ἐγκαθ- et Dei patiential) male et indigne collocant,cum non ιστῶσιν, οὐχ ἡμιμόχθηρον ὄντα, οὐδ᾽ ἀνεκτῶς βδελυ- esset semimalus nec tolerabiliter improbus, sed ρόν, ἀλλὰ προφανῶς κίναιδον καὶ κατάπνυστον. Τὴν aperte cinædus et exsecrandus. Porphyrii auδὲ Πορφυρίου τόλμαν, καὶ τὴν πολλὴν ἐκείνην τοῦ tem audaciam et insignem illam rei impudentiam. πράγματος ιταμότητα τίς ἂν ἐκών γε ανάσχοιτο quis libens silentio præterierit? Is senex, et in imσιωπὴν; Γεραιὸς μὲν οὗτος, καὶ τὴν μοχθηρίαν ηλι- probitate,ut qui in ea ineunte alate esset eductus, κιώτιν ἀκριβῶς ἔχων, οὐδὲν δὲ ὑπὸ τοῦ μακρού χρό- accurate versatus: præter temporis autem longituτου πρὸς τὴν ἀκολασίαν ὠφεληθεὶς, ἀλλὰ φιλονεική- dinem nihil remisisset de intemperantia, sed conσας καὶ φύσεως ὠφθῆναι κρείττων ἐν τοῖς αἰσχίστοις· tendisset vel natura videri superior in rebus turpisΕπεὶ οὖν τὸν μέγαν ἤδη Φλαβιανὸν ὁ τῶν ἐν οὐρανοῖς simis, postquam magnum jam Flavianum eorum, ἑορταζόντων εἶχε χορός, ἔρωτα σχὼν τῆς ᾿Αντιοχέων qui in colis festum agunt, tenebat chorus, captus πυραννήσειν Εκκλησίας, ἐπιτηδείου καιροῦ λαβόπενος, desiderio in ecclesia Antiochena exercendi tyranἐν ᾧ πᾶσα ἡ πόλις εἰς τὰ κατὰ Δάφνην ἐξεληλύθασι “nidem, cum observasset tempus, in quo universa θέατρα κατά τι παλαιὸν ἔθος εἰσέτι γινόμενα, Αντίο civitas exierat, ut est mos ei antiquus, ad spectaχόν τε καὶ Σεβηριανὸν ἔχων, πρὸς δὲ καὶ ᾿Ακάκιον cula, quæ funt in Daphne, Antiochum habens et τοὺς τῆς ἀληθείας ἐχθροὺς συναιρομένους αὐτῷ τῆς Severianum et Acacium, qui erant aperte inimici ἐπιθυμίας, ἐπιπηδᾷ τῷ θρόνῳ, καθάπερ κλέπτης veritatis, opem ferentes ejus cupiditati (est enim καὶ οὐ ποιμὴν ὤν, καὶ ὑπὸ τῶν μικρῶν τούτων simile simili amicum), invadit sedem, ut qui esset χειροτονείται τοσαύτην εἰσενεγκόντων τῷ πράγματι fur et non pastor,et ab his exsecrandis ordinatur:qui τὴν σπουδὴν, ὡς μηδὲ τὰ νενομισμένα συντελεσθῆναι el rei tantam adbibuerunt celeritatem,ut nec quæ de διὰ τὸ τάχος. 'Αλλ᾽ οὗτοι μὲν οἱ τελεσιουργοί τῶν ἐν more quidem solent fleri, locum repererint. Sed isti σκότει πεπραγμένων, ᾗ ποδών εἶχον, εὐθὺς ἔφευγον, quidem consecratores,cum hæc facta essent in teneἄστροις ἐπισημαινόμενοι τὴν ὁδὸν, καὶ ὄρεσιν ἀβα- bris,se statim in pedes conjicit ntes, fuga sibi consuτοῖς ἑαυτοὺς ἐπιτρέψαντες. Ἡ δὲ πόλις ὡς ἤδη τοῦ luerunt, astris viam notantes, et montibus invils se τολμηθέντος ᾔσθετο, πανδημεί πάντες συνελθόντες, committentes. Civitas autem cum quod jam factum φρύγανα τε καὶ πῦρ μετὰ χεῖρας ἔχοντες, οὐδὲν fuerat sensisset, publice omnes convenien:es, sarἧττον καὶ αὐτοὶ ζήλῳ τὴν ψυχὴν ἡμμένοι, τοῦ menlaque et ignem tenentes in manibus,ipsi quo - Πορφυρίου κατέτρεχον (καὶ γὰρ ᾔδεισαν, οἷος τὸν que melo non minus infammali,irruperunt ad Porβίον ἐκεῖνος ἀνάγωγος ἦν), αὐτῷ δώματι τῆς ἐπισκο- phyrium (sciebat enim qualis esset ejus vita, quam πῆς ἐκπρήσειν αὐτὸν βουλόμενοι. Ὁ δὲ τὸ πρὸς αὐτὸν insolens et quam exsecranda),cum ipsa domo episαἰσθόμενος μέσος, χρήμασι τὸν στρατοπεδάρχην copatus eum volentes comburere. Is autem cum διαφθείρας, ἀναπείθει τῷ ὑπὲρ εὐσεβείας τῶν πιο sensisset conceptum in se odium,duci exercitus corστῶν ζήλῳ δαιμόνιον ἀνθοπλίσαι θυμόν Καὶ παρα- rupto pecuniis, persuadet adversus velum fidelium χρῆμα στράτευμα συνηθροίζετο κατ' αὐτῶν πονηρόν pro pietate iram armare dmmoniacam: statimque καὶ ἀτίθασσον. Εἶτὰ καὶ διωγμος τις μέγας κατὰ fuit congregatus in eos exercitus savus et immanis, τῶν Ἐκκλησιῶν ἠρεθίζετο, καὶ βασιλικά διατάγματα et quim ne facile quidem potuissent aggredi, qui καὶ θεσπίσματα ὑποβαλάς Αττικοῦ καὶ γὰρ οὐδὲ aciem instruxissent. Deinde excitata est magna Vide Niceph. 1. xIII, c. 29; Socr. 1. VI, c. 18, 1. vi, c. 2; Soz. 1. vini. c. 27; 1. VII, c. 2; Baron. ad annum 406. Quis autem, et qualis fuerit, et a quibus ordinatus, vide Baron. tom. V, ad annum 404.

ΝΕ΄. Μετὰ δὲ τοῦτον ἀνὴρ ἐκ πρεσβυτερων ἀνα-Α LV.Post eum autem viro cuidam educto ex χθείς, Αττικὸς ὄνομα, τοὺς τῆς Ἐκκλησίας οἴακας presbyteris, nomine Attico, traditur clavus Eccleἐγχειρίζεται, καθ᾽ ἂν χρόνον ἀδείας οἱ ἐν Ἐφέσῳ sim. Quo quidem tempore Ephesini, cum nullo coerλαβόμενοι, πάντα κινεῖν καὶ μεταβάλλειν κατὰ τὸ cente metu licentiam arripuissent,omnia movere et ραυτοῖς δοκοῦν ἔσπευδον, τοὺς καλῶς μὲν, καὶ ὡς transmutare, sicut eis videbatur, studebant:eos quiΘεῷ φίλον, τῶν θρόνων ἐπειλημμένους εξωθούμενοι, dem, qui recte et ut Deo placebat, in sedibus erant μιαρούς δέ τινας καὶ βεβήλους ἐπὶ καταστροφῇ collocati, expellentes: quosdam autem sceleratos et ψυχῶν καταλέγοντες, οὐδεμιᾶς ἐρεύνης, ἢ βασάνου profanos ad animarum exitium collocantes,cum orτην χειροτονίαν προλαμβανούσης· ἀλλ᾽ οὕτως, ὡς dinationem nulla perscrutatio præcessisset aut είκατον πράγμα καὶ τὸ τυχόν, τοῦ βουληθέντος, ή examinatio:sed perinde ac si esset res levis et faciδεδωκότος, τῶν θρόνων, φεύ! γινομένων· ὅτε καὶ cilis, qui voluerat aut potius qui dederat, ad sedem οἱ δικαίως ὑπὸ τῆς μακαρίας ἐκείνης ψυχῆς καὶ perveniebat. Quo tempore qui ab illa quoque beata γλώττης τῶν ᾿Εκκλησιῶν ἐκβληθέντες, προσελθόντες anima juste ejecti fuerant ab ecclesis, rursus non τοῖς καταφρονηταῖς τούτοις χρημάτων αὐτὰς ἐξ- difficiliter fuerunt introducti:sed hos contemptores ωνοῦντο· οἶγε καὶ Ἡρακλείδην τὸν ὑπ' ἐκείνου καὶ apte aggredientes,eas emerunt pecuniis. Qui quidem ἑβδομήκοντα ἐπισκόπων ἀξίως τὸν τῆς Εφέσου β Heraclidem quoque, cui ab illo et septuaginta sciliπιστευθέντα θρόνον, τεττάρων ἐτῶν ἐγκλεισάμενοι, cet episcopis,digne commissus fuerat thronus Epbeκαί τῆς Ἐκκλησίας ἐξώσαντες, τὸν τοῦ τριβούνου si,cum inclusissent et ab ecclesia expulissent, tribuni Βίκτορος ευνούχον τῷ θρόνῳ τοῦ παρθένου κακῶς Victoris eunuchum in sede virginis, male (o justitia (ὢ δίκη, καὶ ἀνοχὴ Θεοῦ 1) κακῶς καὶ ἀναξίως ἐγκαθ- et Dei patiential) male et indigne collocant,cum non ιστῶσιν, οὐχ ἡμιμόχθηρον ὄντα, οὐδ᾽ ἀνεκτῶς βδελυ- esset semimalus nec tolerabiliter improbus, sed ρόν, ἀλλὰ προφανῶς κίναιδον καὶ κατάπνυστον. Τὴν aperte cinædus et exsecrandus. Porphyrii auδὲ Πορφυρίου τόλμαν, καὶ τὴν πολλὴν ἐκείνην τοῦ tem audaciam et insignem illam rei impudentiam. πράγματος ιταμότητα τίς ἂν ἐκών γε ανάσχοιτο quis libens silentio præterierit? Is senex, et in imσιωπὴν; Γεραιὸς μὲν οὗτος, καὶ τὴν μοχθηρίαν ηλι- probitate,ut qui in ea ineunte alate esset eductus, κιώτιν ἀκριβῶς ἔχων, οὐδὲν δὲ ὑπὸ τοῦ μακρού χρό- accurate versatus: præter temporis autem longituτου πρὸς τὴν ἀκολασίαν ὠφεληθεὶς, ἀλλὰ φιλονεική- dinem nihil remisisset de intemperantia, sed conσας καὶ φύσεως ὠφθῆναι κρείττων ἐν τοῖς αἰσχίστοις· tendisset vel natura videri superior in rebus turpisΕπεὶ οὖν τὸν μέγαν ἤδη Φλαβιανὸν ὁ τῶν ἐν οὐρανοῖς simis, postquam magnum jam Flavianum eorum, ἑορταζόντων εἶχε χορός, ἔρωτα σχὼν τῆς ᾿Αντιοχέων qui in colis festum agunt, tenebat chorus, captus πυραννήσειν Εκκλησίας, ἐπιτηδείου καιροῦ λαβόπενος, desiderio in ecclesia Antiochena exercendi tyranἐν ᾧ πᾶσα ἡ πόλις εἰς τὰ κατὰ Δάφνην ἐξεληλύθασι “nidem, cum observasset tempus, in quo universa θέατρα κατά τι παλαιὸν ἔθος εἰσέτι γινόμενα, Αντίο civitas exierat, ut est mos ei antiquus, ad spectaχόν τε καὶ Σεβηριανὸν ἔχων, πρὸς δὲ καὶ ᾿Ακάκιον cula, quæ funt in Daphne, Antiochum habens et τοὺς τῆς ἀληθείας ἐχθροὺς συναιρομένους αὐτῷ τῆς Severianum et Acacium, qui erant aperte inimici ἐπιθυμίας, ἐπιπηδᾷ τῷ θρόνῳ, καθάπερ κλέπτης veritatis, opem ferentes ejus cupiditati (est enim καὶ οὐ ποιμὴν ὤν, καὶ ὑπὸ τῶν μικρῶν τούτων simile simili amicum), invadit sedem, ut qui esset χειροτονείται τοσαύτην εἰσενεγκόντων τῷ πράγματι fur et non pastor,et ab his exsecrandis ordinatur:qui τὴν σπουδὴν, ὡς μηδὲ τὰ νενομισμένα συντελεσθῆναι el rei tantam adbibuerunt celeritatem,ut nec quæ de διὰ τὸ τάχος. 'Αλλ᾽ οὗτοι μὲν οἱ τελεσιουργοί τῶν ἐν more quidem solent fleri, locum repererint. Sed isti σκότει πεπραγμένων, ᾗ ποδών εἶχον, εὐθὺς ἔφευγον, quidem consecratores,cum hæc facta essent in teneἄστροις ἐπισημαινόμενοι τὴν ὁδὸν, καὶ ὄρεσιν ἀβα- bris,se statim in pedes conjicit ntes, fuga sibi consuτοῖς ἑαυτοὺς ἐπιτρέψαντες. Ἡ δὲ πόλις ὡς ἤδη τοῦ luerunt, astris viam notantes, et montibus invils se τολμηθέντος ᾔσθετο, πανδημεί πάντες συνελθόντες, committentes. Civitas autem cum quod jam factum φρύγανα τε καὶ πῦρ μετὰ χεῖρας ἔχοντες, οὐδὲν fuerat sensisset, publice omnes convenien:es, sarἧττον καὶ αὐτοὶ ζήλῳ τὴν ψυχὴν ἡμμένοι, τοῦ menlaque et ignem tenentes in manibus,ipsi quo - Πορφυρίου κατέτρεχον (καὶ γὰρ ᾔδεισαν, οἷος τὸν que melo non minus infammali,irruperunt ad Porβίον ἐκεῖνος ἀνάγωγος ἦν), αὐτῷ δώματι τῆς ἐπισκο- phyrium (sciebat enim qualis esset ejus vita, quam πῆς ἐκπρήσειν αὐτὸν βουλόμενοι. Ὁ δὲ τὸ πρὸς αὐτὸν insolens et quam exsecranda),cum ipsa domo episαἰσθόμενος μέσος, χρήμασι τὸν στρατοπεδάρχην copatus eum volentes comburere. Is autem cum διαφθείρας, ἀναπείθει τῷ ὑπὲρ εὐσεβείας τῶν πιο sensisset conceptum in se odium,duci exercitus corστῶν ζήλῳ δαιμόνιον ἀνθοπλίσαι θυμόν Καὶ παρα- rupto pecuniis, persuadet adversus velum fidelium χρῆμα στράτευμα συνηθροίζετο κατ' αὐτῶν πονηρόν pro pietate iram armare dmmoniacam: statimque καὶ ἀτίθασσον. Εἶτὰ καὶ διωγμος τις μέγας κατὰ fuit congregatus in eos exercitus savus et immanis, τῶν Ἐκκλησιῶν ἠρεθίζετο, καὶ βασιλικά διατάγματα et quim ne facile quidem potuissent aggredi, qui καὶ θεσπίσματα ὑποβαλάς Αττικοῦ καὶ γὰρ οὐδὲ aciem instruxissent. Deinde excitata est magna Vide Niceph. 1. xIII, c. 29; Socr. 1. VI, c. 18, 1. vi, c. 2; Soz. 1. vini. c. 27; 1. VII, c. 2; Baron. ad annum 406. Quis autem, et qualis fuerit, et a quibus ordinatus, vide Baron. tom. V, ad annum 404.

Ιωάννου κοινωνικοῖς ἐπισκόποῖς. Οὗτοι γὰρ καὶ trio simul cum Palladio et Eutysto episcopis, qui προτοῦ ἔτυχον κατελθόντες, καὶ φιλαλήθως ταῖς τῶν cum Joanne communicabant. Ii enim prius desΡωμαίων ἀκολῖς ὑπαγορεύσαντες ἅπαντα, cenderant, et Romanorum auribus omnia aperte exposuerant. ΝΖ'. ὡς δὲ ἤδη παρέπλεον την Ελλάδα, συνελή LVII.Cum autem jam in Græciam navigassent, φθησαν υπό του τῶν χιλιάρχων, κομιδῇ τὴν γνώμην comprehensi fuerunt a quodam tribuno militum, διεφθαρμένου. Ος τινι τῶν ὑπ᾽ αὐτῷ παραδούς, οὐ mente valde corrupto et depravato. Qui cum eos συνεχώρει Θεσσαλονίκην ἰδεῖν, ἐκεῖ πρότερον προς cuidam ex suis tradidisset, non concessit ut videσχεῖν βουλομένοις, Ανυσίῳ τε τῷ ἐπισκόπῳ παρὰ rent Thessalonicam, cum vellent illuc prius proτοῦ πάπια γράμματα ἐγχειρίσαι. Πλὴν ἀλλὰ καὶ ficisci, et Anysio episcopo tradere missas a papa τοῦτο δράμα ἦν καὶ τέχνη τῆς πονηροτάτης γυναι- litteras.Caterum hic quoque erat inventum et artiκῶν Εὐδοξίας. Αὕτη γὰρ μαθοῦσα τὴν τῶν Ἰταλῶν ficium mulierum omnium sceleratissima Eudoxία. ἐπισκόπων ἀποστολὴν, καὶ οὗ χάριν μέλλουσι τὴν Nam cum ipsa accepisset fuisse missos episcopos Κωνσταντίνου καταλαβεῖν, ἔφθανε τεχνωμένη ταῦτα, Italos,et quanam de causa venirent, hæc prius est καὶ τῇ γνώμῃ τῶν ἀποστειλάντων αὐτοὺς ἀντικρού- machinata, et obstitit menti eorum, qui miserant.In ουσα. Εἰς δύο τοιγαροῦν πλοῖα πρὸς τοῦ παραλα- duas itaque naves divisi ab eo, qui acceperat, deciβόντας διαιρεθέντες, δεκάτην ἡμέραν εἴς τι χωρίον πo die appellunt in quemdam locum, non multum βραχὺ τῆς πόλεως ἀπέχον ἐγγὺς ποὺ τῶν Βίκτορος distantem a civitate, qui erat prope suburbana προσορμίζονται προαστείων. Εἶτα ἐκεῖθεν Μαρινός Victoris. Deinde cum illinc quidam alius, nomine τις ὄνομα παραλαβὼν αὐτοὺς, εἰς τοῦτο παρὰ τῆς Marianus,eos accepisset, nec ille quidem sine arte βασιλίδος ἀπεσταλμένος, καὶ ἀνὰ πόδα πάλιν ἀγα- et malitia,sed ad hoc missus ab imperatrice,e vestiγὼν τῷ φρουρίῳ τῆς Θρᾴκης, ὁ ᾿Αθύρας καλεῖται, gio eos duxit, et in custodia Thracis,quæ vocatur βιαίᾳ καὶ γνώμῃ καὶ χειρι κατακλείει. Χωρὶς τοίνυν Alhyras, violenta mente et manu eos inclusit οἱ Ρωμαῖοι, καὶ οἱ περὶ του ἐπίσκοπον Κυριακὸν Seorsum ergo Romani et Quiriacus episcopus cumn ἐγκλεισθέντες, ᾐκίζοντο πικρῶς, ἡτάζοντο στιβαρώς, suis inclusi, acerbe torquebantur, graviter exami μυρίαις περιεβάλλοντο θλίψεσι τὰς ἐπιστολὰς ἀπαι- nabantur, aficiebantur malis innumerabilibus, et τούμενοι. ὡς δὲ μὴ δώσειν ἔλεγον, εἰ μὴ βασιλέα ab eis exigebantur epistolæ. Cum autem dicerent se θεάσαιντο, πρέσβεις ὄντες, πρῶτα μὲν ἑνὸς τῶν πα- non daturos, nisi vidissent imperatorem, cum essent τρικίων ἀποσταλέντος, ἔπειτα δὲ καί τινων ἄλλων legati, primum quidem uno misso ex patriciis,deinἐπιφανῶν, καὶ τὰς ἐπιστολὰς εἰσπραττομένων, τέλος de aliis quoque viris illustribus et epistolas exigenΟυαλέριος τις ὄνομα, Καππαδόκης τὸ γένος, θηριώ- ctibus, tandem quidamn Valerius notaine, genere της τὸν τρόπον, ἐξ ἀτιμωτάτου καὶ βιαίου πραγμα- Cappadox, moribus belluinis,ex re impudentissima τος ὄνομα ἑαυτῷ περιθεῖναι βουλόμενος, ἑνὸς τῶν et violenta volens sibi nomen comparare, unus ex ἐπισκόφρων, παρ᾽ ᾧ τὰ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν ἄλλων episcopis, apud quem erant litteræ ad imperatorem γράμματα ἦν, τὸν ἀντίχειρα διακλάσας, αυτά τε et ad alios,fracto pollice, eas aufert, et pugillares, ἀφαιρεῖται, καὶ πυκτία καὶ ἱερὰ σκεύη, καὶ ὅσα πρὸς el sacra vasa, et quidquid argenti erat eis usui. ὤνησιν αὐτοῖς τῶν ἐπιτηδείων ἀργύρια ἦν ἐκ που Quod ipsum quoque malo consilio factum est, ut νηρᾶς καὶ τοῦτο τῆς ἐπινοίας γεγενημένον, ἵνα τῶν cum eis deessent quæ sunt ad usum necessaria,coεἰς τὴν χρείαν ἐξαπορούμενοι, καὶ πρᾶξαι τι τῶν gerentur aliquid facere præter sententiam. Die auπαρὰ γνώμην ἀναγκασθεῖεν. Εἰς δὲ τὴν ὑστεραίαν, tem sequenti, incertum an ex iis, qui erant impeἄδηλον εἴτε τῶν τῆς βασιλίδος, εἴτε δὲ καὶ τῶν τοῦ ratricis, an ex iis, qui erant Altici,quidam acceΑττικού τινες ἀφικόμενοι ἠξίουν, τρισχιλίου; λα- dentes, volebant eos non gratis nec parvo pretio, βόντας χρυσους, Αττικῷ μὲν κοινωνῆσαι, τῆς ᾿Ιωάν- sed acceptis tribus millibus aureorum,cum Attico νου δὲ ἀμελῆσαι δίκης. Τοὺς δὲ μὴ ἀνεχομένους quidem communicare, Joannis vero causam negli- (ἐπεὶ καὶ ἔτυχε θειότερόν τι συμπεσόν· διακόνῳ gere. Cum ii autem id passi non essent (nam aliγάρ τινι Αιμιλίου, Παύλῳ τοὔνομα, πράῳ καὶ σως grid quoque acciderat divinitus: Emilii enim diaφρονι ὄντι, Παῦλον τὸν θεῖον ὄναρ ὀφθέντα, Βλέπετε, ceno, Paulo nomine,qui erat moderatus et tempeφάναι, πῶς περιπατεῖτε· αἱ ἡμέραι γὰρ πονηραίο rans, divinus Paulus in somnis apparens: Videle, τὴν διὰ δώρων καὶ κολακείας σπουδαζομένην ἀπά- inquit, ut caute ambuletis, dies enim mali sunt: τὴν ὑπανιττόμενον), μὴ ἀνεχομένους τοίνυν, ἀλλὰ tacite significans fraudem, ad quam muneribus et τοῦτο μόνον τὴν πρὸς τοὺς ἀπεσταλκότας υποστρο- blanditiis eos studebat inducere). Cum ergo non τὴν αἰτουμένους, Ουαλέριος οὗτος (οὗ τὸ ἐκμανὲς καὶ passi essent, sed hoc solum peterent ut liceret reβίαιον ἀνδραγάθημα ὁ ἀντίχειρ) οὐ θρασὺς ἦν τοῦτο dire ad eos, qui miserant, Valerius iste, cujus insaμόνον καὶ ἀπηνέστατος, ἀλλὰ καὶ δεινότατος κακουρ num et violentum facinus fuit fractio pollicis,cum γῆσαι. Δῆλον δέ· πλοίῳ γὰρ σαθροτάτῳ πιστεύσας non solum esset audax et violentus, sed etiam ad Hic convincuntur erroris,qui Eudoxiam anno 404 morte sublatam, uti Prosper, Marcellin., Zonaras et Cedrenus dicunt,cum hic auctor et Græci omnes qui Vitam sancti Chrysostomi descripserunt, adhuc vixisse doceant, imo et tribus mensibus post sancti viri obitum Bar. asserat, quem vide tom. V Annal.

Ιωάννου κοινωνικοῖς ἐπισκόποῖς. Οὗτοι γὰρ καὶ trio simul cum Palladio et Eutysto episcopis, qui προτοῦ ἔτυχον κατελθόντες, καὶ φιλαλήθως ταῖς τῶν cum Joanne communicabant. Ii enim prius desΡωμαίων ἀκολῖς ὑπαγορεύσαντες ἅπαντα, cenderant, et Romanorum auribus omnia aperte exposuerant. ΝΖ'. ὡς δὲ ἤδη παρέπλεον την Ελλάδα, συνελή LVII.Cum autem jam in Græciam navigassent, φθησαν υπό του τῶν χιλιάρχων, κομιδῇ τὴν γνώμην comprehensi fuerunt a quodam tribuno militum, διεφθαρμένου. Ος τινι τῶν ὑπ᾽ αὐτῷ παραδούς, οὐ mente valde corrupto et depravato. Qui cum eos συνεχώρει Θεσσαλονίκην ἰδεῖν, ἐκεῖ πρότερον προς cuidam ex suis tradidisset, non concessit ut videσχεῖν βουλομένοις, Ανυσίῳ τε τῷ ἐπισκόπῳ παρὰ rent Thessalonicam, cum vellent illuc prius proτοῦ πάπια γράμματα ἐγχειρίσαι. Πλὴν ἀλλὰ καὶ ficisci, et Anysio episcopo tradere missas a papa τοῦτο δράμα ἦν καὶ τέχνη τῆς πονηροτάτης γυναι- litteras.Caterum hic quoque erat inventum et artiκῶν Εὐδοξίας. Αὕτη γὰρ μαθοῦσα τὴν τῶν Ἰταλῶν ficium mulierum omnium sceleratissima Eudoxία. ἐπισκόπων ἀποστολὴν, καὶ οὗ χάριν μέλλουσι τὴν Nam cum ipsa accepisset fuisse missos episcopos Κωνσταντίνου καταλαβεῖν, ἔφθανε τεχνωμένη ταῦτα, Italos,et quanam de causa venirent, hæc prius est καὶ τῇ γνώμῃ τῶν ἀποστειλάντων αὐτοὺς ἀντικρού- machinata, et obstitit menti eorum, qui miserant.In ουσα. Εἰς δύο τοιγαροῦν πλοῖα πρὸς τοῦ παραλα- duas itaque naves divisi ab eo, qui acceperat, deciβόντας διαιρεθέντες, δεκάτην ἡμέραν εἴς τι χωρίον πo die appellunt in quemdam locum, non multum βραχὺ τῆς πόλεως ἀπέχον ἐγγὺς ποὺ τῶν Βίκτορος distantem a civitate, qui erat prope suburbana προσορμίζονται προαστείων. Εἶτα ἐκεῖθεν Μαρινός Victoris. Deinde cum illinc quidam alius, nomine τις ὄνομα παραλαβὼν αὐτοὺς, εἰς τοῦτο παρὰ τῆς Marianus,eos accepisset, nec ille quidem sine arte βασιλίδος ἀπεσταλμένος, καὶ ἀνὰ πόδα πάλιν ἀγα- et malitia,sed ad hoc missus ab imperatrice,e vestiγὼν τῷ φρουρίῳ τῆς Θρᾴκης, ὁ ᾿Αθύρας καλεῖται, gio eos duxit, et in custodia Thracis,quæ vocatur βιαίᾳ καὶ γνώμῃ καὶ χειρι κατακλείει. Χωρὶς τοίνυν Alhyras, violenta mente et manu eos inclusit οἱ Ρωμαῖοι, καὶ οἱ περὶ του ἐπίσκοπον Κυριακὸν Seorsum ergo Romani et Quiriacus episcopus cumn ἐγκλεισθέντες, ᾐκίζοντο πικρῶς, ἡτάζοντο στιβαρώς, suis inclusi, acerbe torquebantur, graviter exami μυρίαις περιεβάλλοντο θλίψεσι τὰς ἐπιστολὰς ἀπαι- nabantur, aficiebantur malis innumerabilibus, et τούμενοι. ὡς δὲ μὴ δώσειν ἔλεγον, εἰ μὴ βασιλέα ab eis exigebantur epistolæ. Cum autem dicerent se θεάσαιντο, πρέσβεις ὄντες, πρῶτα μὲν ἑνὸς τῶν πα- non daturos, nisi vidissent imperatorem, cum essent τρικίων ἀποσταλέντος, ἔπειτα δὲ καί τινων ἄλλων legati, primum quidem uno misso ex patriciis,deinἐπιφανῶν, καὶ τὰς ἐπιστολὰς εἰσπραττομένων, τέλος de aliis quoque viris illustribus et epistolas exigenΟυαλέριος τις ὄνομα, Καππαδόκης τὸ γένος, θηριώ- ctibus, tandem quidamn Valerius notaine, genere της τὸν τρόπον, ἐξ ἀτιμωτάτου καὶ βιαίου πραγμα- Cappadox, moribus belluinis,ex re impudentissima τος ὄνομα ἑαυτῷ περιθεῖναι βουλόμενος, ἑνὸς τῶν et violenta volens sibi nomen comparare, unus ex ἐπισκόφρων, παρ᾽ ᾧ τὰ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν ἄλλων episcopis, apud quem erant litteræ ad imperatorem γράμματα ἦν, τὸν ἀντίχειρα διακλάσας, αυτά τε et ad alios,fracto pollice, eas aufert, et pugillares, ἀφαιρεῖται, καὶ πυκτία καὶ ἱερὰ σκεύη, καὶ ὅσα πρὸς el sacra vasa, et quidquid argenti erat eis usui. ὤνησιν αὐτοῖς τῶν ἐπιτηδείων ἀργύρια ἦν ἐκ που Quod ipsum quoque malo consilio factum est, ut νηρᾶς καὶ τοῦτο τῆς ἐπινοίας γεγενημένον, ἵνα τῶν cum eis deessent quæ sunt ad usum necessaria,coεἰς τὴν χρείαν ἐξαπορούμενοι, καὶ πρᾶξαι τι τῶν gerentur aliquid facere præter sententiam. Die auπαρὰ γνώμην ἀναγκασθεῖεν. Εἰς δὲ τὴν ὑστεραίαν, tem sequenti, incertum an ex iis, qui erant impeἄδηλον εἴτε τῶν τῆς βασιλίδος, εἴτε δὲ καὶ τῶν τοῦ ratricis, an ex iis, qui erant Altici,quidam acceΑττικού τινες ἀφικόμενοι ἠξίουν, τρισχιλίου; λα- dentes, volebant eos non gratis nec parvo pretio, βόντας χρυσους, Αττικῷ μὲν κοινωνῆσαι, τῆς ᾿Ιωάν- sed acceptis tribus millibus aureorum,cum Attico νου δὲ ἀμελῆσαι δίκης. Τοὺς δὲ μὴ ἀνεχομένους quidem communicare, Joannis vero causam negli- (ἐπεὶ καὶ ἔτυχε θειότερόν τι συμπεσόν· διακόνῳ gere. Cum ii autem id passi non essent (nam aliγάρ τινι Αιμιλίου, Παύλῳ τοὔνομα, πράῳ καὶ σως grid quoque acciderat divinitus: Emilii enim diaφρονι ὄντι, Παῦλον τὸν θεῖον ὄναρ ὀφθέντα, Βλέπετε, ceno, Paulo nomine,qui erat moderatus et tempeφάναι, πῶς περιπατεῖτε· αἱ ἡμέραι γὰρ πονηραίο rans, divinus Paulus in somnis apparens: Videle, τὴν διὰ δώρων καὶ κολακείας σπουδαζομένην ἀπά- inquit, ut caute ambuletis, dies enim mali sunt: τὴν ὑπανιττόμενον), μὴ ἀνεχομένους τοίνυν, ἀλλὰ tacite significans fraudem, ad quam muneribus et τοῦτο μόνον τὴν πρὸς τοὺς ἀπεσταλκότας υποστρο- blanditiis eos studebat inducere). Cum ergo non τὴν αἰτουμένους, Ουαλέριος οὗτος (οὗ τὸ ἐκμανὲς καὶ passi essent, sed hoc solum peterent ut liceret reβίαιον ἀνδραγάθημα ὁ ἀντίχειρ) οὐ θρασὺς ἦν τοῦτο dire ad eos, qui miserant, Valerius iste, cujus insaμόνον καὶ ἀπηνέστατος, ἀλλὰ καὶ δεινότατος κακουρ num et violentum facinus fuit fractio pollicis,cum γῆσαι. Δῆλον δέ· πλοίῳ γὰρ σαθροτάτῳ πιστεύσας non solum esset audax et violentus, sed etiam ad Hic convincuntur erroris,qui Eudoxiam anno 404 morte sublatam, uti Prosper, Marcellin., Zonaras et Cedrenus dicunt,cum hic auctor et Græci omnes qui Vitam sancti Chrysostomi descripserunt, adhuc vixisse doceant, imo et tribus mensibus post sancti viri obitum Bar. asserat, quem vide tom. V Annal.

αὐτοῦ γράφοντος, ὅτε καὶ περὶ τοῦ μὴ μακροτέραν scribente sciri potest, quando etiam rogat beatam, αὐτῷ γενέσθαι τὴν ὑπερορίαν ἀξιοῖ μελῆσαι τῇ μας ut ei curæ sit, ut non sit relegationis via longior, καρίᾳ, ἐμοὶ λέγων μυρίων ἐξοριῶν τὸ ὀδεύειν ἐστὶ dicens: Mihi mille exsiliis est ingredi difficilius. χαλεπώτερον. Ταῦτα καὶ ἄλλα πλείω, τὰ μετὰ Hæc et alia his plura,quæ facta sunt post relegatioτὴν ὑπερορίαν φημί, τὰς ἐπιστολὰς ἄν τις εὕροι ταύ- nem, invenerit quispiam has epistolas referentes. τας εἰσηγουμένας. ᾿Αλλ' ἐκεῖσε πάλιν επάνειμι. Sed illuc rursus revertor. Cum enim magnus ille ὡς γὰρ ὁ μέγας ἐν Κουκουτῷ τροφῆ τοῦ σώματος Cucusi, et corporis nutrimento non paucos,et pluοὐκ ὀλίγους, καὶ πλείους τὸ τῆς ψυχῆς ἔτρεφεν res nutriret pane animæ,accensa ex eo invidia,faἄρτῳ, φθόνος ἐντεῦθεν ὑποκαυθεὶς, εἰς ᾿Αραβισσον cit eum rursus migrare Arabissum. Volebant enim αὐτὸν πάλιν μεταβαίνειν ἐποίει. Εβούλοντο γὰρ οἱ illi scelerati et plane deploratæ improbitatis,cum λίαν κακοὶ, μήπω διακορεῖς ὄντες τοῦ κακῶς ἐκεῖνον ei maleficiendi nondum ipsos cepisset satietas,eum ποιεῖν, ταῖς συχναῖς ἐνδόντα κακοπαθείαις, οὕτως tam frequentibus cedentem afflictionibus vitam sic αὐτοῖς ἀποθέσθαι καὶ τὴν ζωήν. Κἀκεῖ μὲν ἀπαχθεὶς amittere. Sed illuc quidem abductus,majoribus afταλαιπωρίαις ἐκδίδοται πλείοσι· δῆλος δέ ἐστι κρείτω ficitur vexationibus: sed aperte ostendit se a philoτων ὑπὸ φιλοσοφίας γινόμενος παντὸς τοῦ προς• sophia effectum superiorem quolibet quod possit πίπτοντος, ἀφορμήν τε αὐτὰ ποιούμενος μείζονος accidere,et ex his majoris virtutis sumere occasioἀρετῆς, καὶ δι' αὐτῶν φαιδρότερον ἀντλάμπων, nem,et per ipsa latus resplendere, perinde atque καθάπερ τὸ ἐν πυρὶ φῶς, ὕλης αὐτῷ πλείονος ὑπο- in igne lucem ei suggerente majore materia: sic βαλλομένης. Οὕτως ἐκεῖνος ταῖς ἀληθείαις ἀήττητος ille, qui erat re vera invictus, et nec ab afflictione, ὤν, καὶ μήθ' ὑπὸ κακοπαθείας, μήθ' ὑπό τινος ἄλλου neque ab ulla alia molestia superatus, sic affectus τῶν λυπηρῶν ἥττων ἑαυτοῦ γινόμενος, αὐτὸς ἦν afferebat potius molestiam sycophantis, ejusque λυπηρὸς μᾶλλον τοῖς συκοφάνταις οὑτωσὶ διακείμε- laus et fama valde angebat eorum animos. Quam νος, καὶ ὁ περὶ αὐτὸν ἔπαινος καὶ ἡ φήμη σφόδρα adinirabilis res est virtus, magnique facienda et τούτων ὑπέκνιζε τὰς ψυχάς. Ως θαυμάσιόν τι χρῆμα beata judicanda ab iis qui sapiunt! Nam ille quiἡ ἀρετὴ καὶ ζήλου τοῖς νοῦν ἔχουσιν ἄξιον; ὁ μὲν dem tot malis appetitus, manebat invictus et inexγὰρ τοσούτοις κακοῖς ἔκδοτος, ἄληπτος ἦν καὶ ἀχεί- pugnabilis, et re quæ intentabatur qualibet supeρωτος, καὶ τοῦ ἐπαγομένου παντὸς ὑψηλότερο;· οἱ rior. li autem, in quorum potestate erat hac faδὲ τοῦ ταῦτα ποιεῖν ὄντες κύριοι, δειλαιοὶ καὶ κατά- cere, erant miseri et timidi,et quo non miseriores? διεῖς, καὶ τίνος οὐκ αθλιώτεροι, τὸν πένητα, τον Pauperem, erronem, exsulem formidantes,el licet αλήτην, τὸν ὑπερόριον, καίτοι τοσοῦτον ἀφεστηκότα, tanto esset intervallo disjunctus, efficientes ut pluδεδιότες, καὶ πλείοσιν ὅροις ἀποστῆναι παρασκευά- ribus removeretur finibus: ut nec ejus quidem faζοντες, ὡς μηδὲ ἀκοὴν ἐκείνου φθάνουσαν πλήττειν ma eo perveniens,iuvidos eorum animos sauciaret. αὐτῶν τοὺς βασκάνους ψυχάς. Εντεῦθεν εἰς Πι- Hinc Pityuntem,cum sic eis esset imperatum, traτυοῦντα, πάλιν οὕτω κελευσθέν, ὑπὸ τῶν φυλασσόν- ducitur ab eis,qui eum custodiebant; est autem id των μετάγεται. Πολίχνιον τοῦτο δεινῶς ἔρημον, ἐν oppidulum valde desertum, situm quidem ad dexπέρατι μὲν θαλάσσης τῆς Ποντικῆς κατὰ δεξιὰν teram in Gne maris Pontici: est vero Ginis Roκείμενον, τέλος δὲ καὶ τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς γινόμε- manorum imperii, contiguus barbaris et crudeliνον, βαρβάροις, καὶ ὠμοῖς ἔθνεσι συνάπτον. bus gentibus. ΝΘ΄. Ὡς οὖν ἤδη τῆς ὁδοιπορίας εἴχετο, καὶ πρὸς τὴν ἐσχάτην ταύτην ὑπερορίαν ἠπείγετο, μέλλων ἤδη τὴν πρὸς Θεὸν μᾶλλον οδεύειν πορείαν, καὶ τῶν μακρῶν τούτων στῆναι καμάτων, ὀλίγαις πρότερον ἡμέραις νυκτὸς εὐχομένῳ, Πέτρος ὁ μέγας καὶ Ιωάννης, οὓς καὶ κατ' ἀρχὰς ὥπται τοῦ κατὰ Θεὸν βίου, πάλιν αὐτῷ φαίνονται καὶ ἡδέως προσφθέγγονται, τῶν πόνων τε ανακτώμενοι, καὶ τὴν κατὰ δπιμόνων εὐαγγελιζόμενοι νίκην. Εἶτα περὶ τῆς φίλης ἐκδημίας αὐτῷ προειπόντες, καὶ τῶν ὅσον οὔπω διαδεξομένων αὐτὸν μὲν ἀγαθῶν, Εὐδοξίαν δὲ ἀδουλήτων καὶ πονηρών, Φάγε, λέγουσι, βρῶσιν αὐτῷ τινα ἐπιδείξαντες, ἢν φαγόντι οὐδὲ δεήσει σοι, προσεἶπον, ἑτέρας, ἕως καὶ τὴν ἄφθαρτον μεθ' ἡμῶν προσήσῃ. Ταῦτα ἐκείνους τε εἰπεῖν, καὶ αὐτὸν λαβόντα φαγεῖν. Καὶ οὕτως ἐκείνους μὲν ἀπιόντας οἴχεσθαι, αὐτὸν δὲ ἀρκούντως παρακληθῆναι, καὶ φαιδρα γλώττῃ καὶ ἀνθηρῷ Χριστῷ τῷ δόντι τὴν παράκλησιν ἀνθομολογεῖσθαι. ᾿Αλλὰ τίς ὁ ταῦτα εἰς φῶς ἐνεγκών; ἔροιτο ἄν τις τῶν ὀξυτέρων δῆλον γὰρ ὡς οὐκ ἂν ἐκεῖνος, κρύπτειν σφόδρα τὰ ἑαυτοῦ LXI. Cum ergo jam esset in itinere et ad hoc nltimum duceretur exsilium,jam ad Deum potius profecturo el cessaturo ab his magnis laboribus, paucis ante diebus noctu precanti, Petrus ille magnus et Joannes, quos etiam viderat in principio vitæ ex Deo agenda, rursus ei apparent, et lubenter eum alloquuntur, recreantes a laboribus, et victoriam adversus damones suavissime annuntiantes. Deinde cum ei gratum excessum prædixissent, et quæ eum quidem bona mox essent exceplura, mala autem Eudoxiam ejus persecutricem, Comede, dicunt, quemdam ei cibum ostendentes:quem cum comederis, non erit tibi opus alio, donec eum sumes nobiscum, in quem non cadet interitus. Hæc et illi dixerunt, et ipse sumens comedit,et sic illi quidem recesserunt: ipse autem satis recreatus,lingua læta et florida, Christo, qui eum tam pulchra impertiit consolatione, egit gratias. Sed quis est, qui hæc in lucem protulit, dixerit quispiam acrioris ingenii? Clarum est enim quod non ille, qui res suas valde celare sciebat.In promptu est, quod respondeatur,

Duo enim presbyteri et quidam ex diaconis, qui a ἐπιστάμενος. Ἔτοιμος ὁ λόγος εἰπεῖν. Τῶν γέρ magno capti ejus desiderio,elegerant peregre cum πρεσβυτέρων δύο, καί τις τῶν διακόνων, οἳ καὶ πόθε eo proficisci, laborumque et dolorum ejus esse προστακέντες αὐτῷ καὶ συνεκδημεῖν εἷλοντο, καμέperpetuo participes, oculisque et auribus hæc diτων τε καὶ πόνων καὶ τῶν ἄλλων θλίψεων εἰς τέλος vina acceperant, et hæc aliis similiter tradide- αὐτῷ κοινωνεῖν, οὗτοι καὶ παρόντες καὶ ὄψεσιν runt. Cum autem quatenus jam finis appropin- ἰδίαις καὶ ἀκοαῖς ταυτὶ τὰ θεῖα παραλαβόντες, καὶ quabat, oporteret copla magis attolli convenien- τοῖς ἄλλοις ὁμοίως παραδεδώκασιν. Ἐπεὶ δὲ ὅσον ter animi alacritati athlets, cum duceretur in ἤδη τοῦ τέλους ἤπτετο, μετζον [γρ. μείζονα] πορε exsilium, ii quibus commissus fuerat, eum tam σθαι καὶ τὰ σκάμματα ἔδει, τὴν τῆς ὑπερορίας ἀγός longis et tam vehementibus vexabant ambulatio- μενον. Οὕτως αὐτὸν οἱ πιστευθέντες ταῖς μακραίς nibus, ut vellent eum morti tradere,nimia celeri- ἄγαν καὶ κατεσπουδασμέναις ὁδοιπορίαις κατέτεινον, tate victum et aflictione. Itaque cum et imbres ὡς θανάτῳ βούλεσθαι παραδούναι, τῷ σφοδρῷ τέχε deciderent vehementes, et sol ureret ardentissi- καὶ τῇ κακοπαθείᾳ νεκικημένον. Ταύτῃ καὶ δετοῦ me, tunc et prolixior erat ejus deductio, et ab eo λάβρως ἐπιγκλύζοντος, καὶ ἡλίου πάλιν ακμαιότερος postulabatur ut intense ingrederetur. Ubi autem διακαίοντος, τότε μᾶλλον καὶ ἡ κατάλυσις παρετείcivitas aut locus aliquis, aut corporis delessi re- νετο, καὶ ἡ πορεία [σ. τῆς πορείας] φέρειν τὸ σύν creatio, aut lavacri solatium,aut aliqua alia brevis τονον ἀπητεῖτο. Οπου δὲ πόλις ἢ χωρίον ἦν, σώμα laborum remissio,ne parum quidem eum volebant τος τε παράκλησις κεκμηκότος, ἢ λουτροῦ παραμύ illic manere,cum sic eis fuisset imperatum; mer- θιον, ἢ βραχεῖα τις ἄλλη τῶν πόνων ἄνεσις, οὐδὲ ces enim crudelitatis eis promissa fuerat, majo- μικρὸν προσμένειν ἠξίουν, οὕτω διακεκελευσμένο: rum honorum consecutio. Sed cum ille hanc viam ἐπεὶ καὶ μισθὸς αὐτοῖς τῆς ὠμότητες διωμολογήθη, difficilem perageret jejanus, vultum habuit longe τιμῶν μειζόνων ἀπαγγελία. Τὴν οὖν χαλεπήν ταύτην lætiorem iis, qui assidue vacant deliciis et com- ἄσιτος διανύων, πολὺ τὴν ὄψιν εἶχε χαλεπωτέραν τῶν potationibus. τρυφῇ καὶ πότοις ἐκάστοτε προσκειμένων. LX.Atque Pityuntem quidem definitum ei locum Ξ΄ Πιτυοῦντα μὲν οὖν τὸν ὡρισμένον αὐτῷ τῆς exsilii,ut ei Epiphanius prædixerat, non pervenit. ύπερορίας τόπον, ὡς Επιφανίου πρόῤῥησις, οὐ Sed cum esset prope Comanes, et diversali essent κατέλαβεν. ᾿Αλλ᾽ ἐπεὶ Κομάνων ἐγγὺς, ἐν τῷ μαρin martyrio Basilisci, quem aiunt quidem fuisse τυρίου Βασιλίσκου κατήχθησαν (επίσκοπον δὲ αὐτόν episcopum: tempore autem Maximiani in civitate φασι μὲν γενέσθαι, κατὰ δὲ τοὺς Μαξιμιανού χρόν Nicomediæ subiisse certamen inartyrii et vicisse, et νους ἐν τῇ Νικομήδους τὸν τῆς μαρτυρίας ἆθλον corona fuisse redimitum, ei apparens in somnis ὑπελθεῖν καὶ νικῆσαι καὶ τὸν στέφανον ἀναδήσασθαι, Basiliscus: Bono animo esto, inquit, o frater, et ὄναρ αὐτῷ φανέντα, θάρσει, ἀδελφέ, φάναι, καὶ lalare,ambos enim conjunget dies crastinus. Dici- χαῖρε· συνάψει γὰρ ἀμφοτέρους ἡ ἐπιοῦσα. Λέγεται tur autem edituo quoque martyrii die præcedenti δὲ καὶ τῷ νεωκόρῳ τοῦ μαρτυρίου τῇ πρὸ αὐτῆς apparuisse, et dixisse: Para locum fratri Joanni, venit ἐπιστάντα, Ετοίμασον τόπον Ἰωάννη, φάναι, τῷ enim.Cum autem simul atque illusisset, viam rur- ἀδελφῷ ἔρχεται γάρ· ἅμα δὲ φωτὶ μελλόντων ὁδοῦ sus essent ingressuri, diem sciens magnus Joannes πάλιν ἄπτεσθαι, τὴν ἡμέραν ὡς ἐκ χρησμού για tanquam ex responso, rogabat eos qui abduce- νώσκων ὁ μέγας, ἐδεῖτο τῶν ἀπαγόντων ἐᾶσαι γοῦν bant, ut sinerent eum manere in loco. Cum illi προσμεῖναι τῷ τόπῳ. Τῶν δὲ μὴ πεισθέντων, ἀλλὰ autem non concessissent, sed instar volucris tri- πτηνοῦ τάχει τριάκοντα σταδίους διηνυκότων, αὐτός, ginta stadia confecissent, ipse, cujus voluntate οὗ πάντα μετατίθεται τῷ βουλήματι, αὐτὸς, ὦ τοῦ omnia administrantur, ipse (o miraculum effecit θαύματος! εἰς ἐκεῖνον αὖθις ἀναζεύξαι τὸν τόπον, ut errorem subeuntes,redirent in illum locum,008- πλάνην ὑποστάντας παρασκευάζει, καὶ πάλιν αὐτοὺς que rursus habebat mdes martyris Basilisci. Cum ὁ τοῦ μάρτυρος Βασιλίσκου είχε σηκός. Ἐπεὶ δὲ autem et tempus vocaret, et jam adesset hora ejus καὶ ὁ καιρὸς ἐκάλει, καὶ ἡ ὥρα ἤδη παρῆν τῆς πρὸς ad Deum migrationis, et egregia illa lingua esset Θεὸν ἐκδημίες, γλῶσσά τε σιγᾶν ἔμελλεν ἡ καλὴ, tacitura, et claudendi essent oculi nuntii pure il- Ο καὶ ὀφθαλμοὶ μύειν, οἱ τῆς καθαρᾶς ἐκείνης ψυχής lius animæ, et insignis temperantiæ summa pul- ἄγγελοι καθαροὶ καὶ πολλῷ τῷ κάλλει τῆς σωφροchritudine, omnem quidem quam secum attulerat σύνης διαπρεπείς, πάντα μὲν ὅσα τῶν ἐπίπλων suppellectilem,divisitiis qui aderant. Deinde etiam ἐπήγετο, διένειμε τοῖς παροῦσιν. Εἶτα καὶ ἅπερ ἦν cum exuisset ea, quibus erat indutus, ea quoque έκδεδυμένος ἀποδυσάμενος, καὶ αὐτὰ δίδωσι. Μεταdonat: et cum se ad calceos usque latius et ala- κοσμήσας δὲ ἑαυτὸν ἐπὶ τὸ φαιδρότερον ἄχρι δὴ καὶ crius composuisset, ut etiam iis,quæ apparebant, ὑποδημάτων, ἵνα συνεορτάζειν ή τοῖς ἔνδον καὶ τὰ liceret cum iis, quæ erant intus, celebrare diem φαινόμενα, τὴν ἐντεῦθεν ἀπαλλαγὴν αὐτοῦ καὶ μετάfestum ejus excessus et migrationis, et cum sic or- στασιν πρὸς τὴν ἐκεῖθεν μακαριότητα· καὶ οὕτω δὴ natus divina sumpsisset sacramenta, et consuelam κοσμηθεὶς, καὶ τῶν θείων κοινωνήσας ἁγιασμάτων, effatus esset precationem: Glorla tibi,Domine,prop- εὐχήν τε τὴν συνήθη ἐπιφθεγξάμενος, Δόξα σοι, ter omnia; quin etiam se signasset signo crucis, Κύριε, πάντων ἕνεκεν· τῷ τύπῳ τε ἐπισφραγισάμεcum qua vixerat, et pedes extulisset, pedes, in- νος ᾧ συνέζη σταυροῦ, καὶ τοὺς πόδας ἐξάρας,