τα δυοκαίδεκα τμήματα διῃρημένον, οἱ τῶν ἀστρο- decim æqualia segmenta divisum, habeat: antiλόγων ἀρχαιότεροι τὰ τοιαῦτα δυοκαίδεκα τμήματα καὶ ζώδια καλούμενα οὐ τῆς αὐτῆς καὶ μιᾶς ὑπο έλαβον εἶναι κράσεως, ἀλλὰ διαφέρει ἀλλήλων κατά τε θερμότητα και ψυχρότητα, κατά τε ξηρότητα καὶ ὑγρότητα. κι'. Τοῦτο δὲ κἂν τοῖς πλάνησι πεποιήκασι· καὶ τινὰς μὲν αὐτῶν θερμοὺς εἶναι, τινὰς δὲ ψυχρούς καὶ τινὰς μὲν ξηρούς, τινὰς δὲ ὑγροὺς ἀπεφήναντο καὶ ἄλλους ἄλλων θερμοτέρους τυγχάνειν ἢ ψυχρο τέρους και ξηροτέρους ἢ ὑγροτέρους. quiores ex astrologis istiusmodi segmenta quæ etiam signa vocantur, non unius et ejusdem temperamenti esse putaverunt, sed a se invicem cum quoad caliditatem et frigiditatem, tum quoad siccitatem et humilitatem differunt so. 29. Idem vero etiam in planetis fecerunt. Et partim quidem aliquos calidos, aliquos frigidos; partim vero aliquos siccos, aliquos humidos; aliosque. aliis calidiores aut frigidiores, et sicciores aut humidiores esse pronuntiarunt. 50. Inter et septem proinde planetas duodecim signa pro domibus distribuerunt, dum ipsorum proprietatibus convenientes domus assiguarunt. Quapropter soli quidem utpote calidissimo leonem pro signo attribuerunt, quod apud ipsos calidissimum signum judicatum fuit. Lunæ vero ut humilissima, Caterum, quod ab ipsis pro humidissimo signo reputatum fuit; at cæteris planetis duo signa pro domibus assignarunt, quæ cum ipsorum proprietatibus cognationem habere arbitrati sunt: sed quin etiam exaltationes 298 et dejectiones et adversitates omnibus planetis adinvenerunt. Quare secundum illos sol in-Leone domum habet, calidissimus [uimirum planeta] in signo calidissimo. Qua etiam de causa cum hoc signum subit, proprium calorem intendit. Et est solis quidem domus Leo; exaltatio, Aries; dejectio,Libra; adversitas, Aquarius. Exaltatio quidem Aries: quanλ' Τοῖς οὖν ἑπτὰ πλάνησιν εἰς οἴκους τὰ δώδεκα ζώδια διενείμαντο, ταῖς αὐτῶν ἰδιότησι καταλλή. λους τοὺς οἴκους θέμενοι. Διὸ τῷ μὲν ἡλίῳ οἷα θερμοτάτῳ δεδώκασιν οἶκον τὸν Λέοντα τὸ παρ' αὐτοῖς κριθὲν θερμότατον ζώδιον· ὡς ὑγροτάτῃ δὲ τῇ σελήνῃ τὸν Καρκίνον ζώδιον υγρότατον αὐτοῖς λογι σθέντα· τοῖς δὲ λοιποῖς πλάνησιν ἀνὰ δύο ζώδια δεδώκασιν οἴκους ταῖς αὐτῶν ἰδιότησιν ὡς ὑπέλανον προσφ ω:: ἀλλὰ δὴ καὶ ὑψώματα καὶ ταπεινώματα καὶ ἐναντιώματα προσεξεῦρον πᾶσι τοῖς πλάνησιν. Έχει τοίνυν κατ' αὐτοὺς ὁ ἥλιος οἶκον τὴν Λέοντα, τὸ θερμότατον ζώδιον ὁ θερμότατος. Οθεν καὶ τὸ τοιοῦτον ὑπερχόμενης ζώδιον, αὔξει τὴν οἰκείαν θερμότητα· καὶ οἶκος μὲν ἡλίου ὁ Λέων· ὕψωμα ὁ Κριός· ταπείνωμα ὁ Ζυγός· ἐναντίωμα ο Υδροχόος. Ὕψωμα μὲν ὁ Κριός, ἐπείπερ ὅταν ὁ ἥλιος τὸ ὑπὸ τὸν Κριὸν ἄρχηται τμήμα διέρχεσθαι, ἄρχεται καὶ ὑψοῦσθαι τοῖς ὑψηλοτέροις τοῦ κόσμου μέρεσιν, Έχουν τοῖς βορειοτέροις, ἐκ τῶν νοτιωτέρων καὶ doquidem cum solid segmentum quod sub Ariele ταπεινοτέρων ἐπιδημῶν. Τὴν ἐαρινὴν οὖν ἐκτελέσας Ισημερίαν, τὰς ἡμέρας μείζους ποιεῖ· ταπείνωμα δ Ζυγός, ὅτι τὸ ὑπὸ τὸν Ζυγὸν ἀρχόμενος ὁ ἥλιος τμήμα διέρχεσθαι, ταπεινοῦται, τοῖς κόσμου τα πεινοτέροις μέρεσιν, ήγουν τὰς νοτιωτέροις, πλησιάζων, καὶ τὴν φθινοπωρινὴν ποιήσας Ισημερίαν ἐλάττους εργάζεται τὰς ἡμέρας· ἐναντίωμα δ Υδροχόος, ὅτι χειμερινώτατον τὸ ζώδιον καὶ ψυχρότατον, καὶ ἀντίκειται τῷ θερμοτάτῳ ἡλίῳ· καὶ τῷ Λέοντι δὲ τῷ τοῦ ἡλίου οἴκῳ καὶ κατὰ ποιότητα καὶ κατὰ τόπον ἀντίκειται κατὰ διάμετρον ὤν, num et frigidissimum, et calidissimo soli opponatur. Sed et Leoui solis domui cum litatem tum secundum locum opponitur, cum distet per diametrum. λα'. Ἐκ τούτων δῆλον διὰ τί κάν τοῖς ἄλλοις πλά νησιν οἶκοι καὶ ὑψώματα καὶ ταπεινώματα καὶ ἐναντιώματα λέγονται. Οἴκοι μὲν γὰρ διὰ τὴν οι κειότητα καὶ τὸ προσφυὲς καὶ κατάλληλον· ὑψώματα, διότι ἐντεῦθεν οἱ πλάνητες ἄρχονται πρὸς τὰ ὑπὸ τὸν ζωδιακὸν βορειότερα γίνεσθαι τὸ μέσον αὐτοῦ παραμείβοντες· ταπεινώματα, διότι πρὸς τὸ τοῦ Ζωδιακού νότιον ἔνθεν ἄρχονται ὑποφέρεσθαι, τὸ τοῦ ζωδιακού μέσον καὶ αὖθις ὑπεξαλλάττοντες - ἐναντιώματα, διότι τῆς τῶν ἀστέρων ἰδιότητος ἀντία θεσιν φέρει τὸ ἐναντίωμα τῆς ξηρότητος τὸ ὑγρόν· τῆς θερμότητος τὸ ψυχρόν· τὸ ὑπερβάλλον τοῦ μετ τρίου· καὶ τὸ μέτριον τοῦ ὑπερβάλλοντος. ο Ptol. lib. 1. de Judiciis, p. 383, et Jov. Pont. μ. 388, et Jav. Pont. 1. 1 de r. c., p. 101 etc. c., p. 106, 107. est, peragrare incipit, tum etiam exaltari incipit: nt qui ad altiores munali partes, videlicet ad borealiores, ex australioribus et humilioribus accedat. Proin vernali equinoctio perfecto majores [longiores dlies efficit. Dejectio, Libra; quod sol illul ores] segmentum quod sub Libra est permeare incipi ens, dejiciatur [humilietur, ut quod dejectioribus [ humilioribus] mundi partibus australioribus nim mirum appropinquet, et autumnali peracto æquinoctio, minores [breviores] dies conficiat. Adversitas, Aquarius: quod signum sit maxime hibersecundum qua. 31. Ex his manifestum 299 est, cur etiam de aliis planetis domus et exaltationes et dejectiones et adversitates dicantur. Domus quidem propter affinitatem et cognationem ac convenientiam. Exaltationes, quod hinc planete incipiunt ad borea. liores sub zodiaco partes venire, dum ipsius mes dium prætergrediuntur: dejectiones, quod ad australem zodiaci partem inde submoveri incipiunt, dum rursus ipsius mediam partem inferne commutant; adversitates, quia stellarum proprietatis oppositionem infert adversitas; siccitatis, humidum; caliditatis, frigidum; excedens moderati: et moderatum excedentis. * Ptol. lib. 1 de Judiciis, I. ut de r. c., p. 140. Ptol. lib. i de Judiciis, et Jov. Pont. lib. 1 de F.

32. Sol proinde quidem unicam et solam domum habet in Leone; luna vero, in solo Cancro: quoniam ille quidem supramodum calidus, hæc per excessum sit humida, ut solis hisce qualitatibus duo ista luminaria informentur et distinguantur. 35. At pianetarum altissimus Saturnus, qui etiam frigidissimus et satis siccus est,duas habet domos, Capricornum et Aquarium: illum quidem ut siccitatis participem, hunc ut maximum frigidum; exaltationem, Libram; dejectionem, 300 Arietem: adversitates, Leonem, utpote frigidus; Cancrum, utpote siccus. Jupiter, cum remisse sit calidus et mediocriter humidus, domos babet Sagittarium et Pisces Illum quidem ut exigui caloris, hos autem ut pauci humoris participes; exaltationem, Cancrum; dejectionem, Capricornum; adversitates, Geminos et Virginem. Etenim australes Geminorum partes æstuosæ et siccæ sunt: at Virginis humiditas mediocritatem superat. Mars calidus et magis sircus domos habet Arietem et Scorpium: illum quidem, ut calidum; Scorpiuin vero, ut calidum simul et siccum. Exaltationem, Capricornum; dejectionem, Cancrum; adversitates, Taurum et Libram; etenim ambo signa bene temperata sunt. Venus, cum medii sit temperamenti, domos habet Taurum et Libram, cum et ipsi sint medii temperamenti; exaltationem, Pisces: dejectionem, Vire ginem; adversitates, Arietem et Scorpium, qui medium temperamentum non habent. Mercurius, qui et ipse scilicet boni temperamenti est particeps, domos habet Geminos et Virginem. Geminorum enim boreales et mediæ partes bene temperatæ 301 sunt: sed Virginis, australes. Sed et in Virgine exaltationem habet; dejectionem in Piscibus; in iisdem et adversitatem. Antecedentes enim Piscium partes, bene temperatæ, mediæ, humidæ; quæ sequuntur medias, igneæ et astuosæ. Aliam adversitatem habet Mercurius in Sagittario. Quippe hoc signum eas partes, quæ post medium sunt, habet igneas; humidas, quæ sunt australes; utrasque etiam a bono temperamento excidentes. Humidissima luna in humidissimo Cancro domum habet, exaltationem in Tauro; dejectionem in Scorpio: adversitatem in Capricorno. Nam quædam quidem " iilius partes siccitatem non habent, plures autem et siccæ sunt et plenæ frigiditate; cujus quidem frigiditatis expers est luna, per inductionem a sole partialem calorem obtinens. λβ'. Ὁ μὲν οὖν ἥλιος οἶκον ἔνα καὶ μόνον ἔχει τὸν Λέοντα· καὶ ἡ σελήνη δὲ τὸν Καρκίνον μονώ τατον· ἐπεὶ τῷ μὲν ὑπερεκπερισσοῦ τὸ θερμόν, τῇ δὲ καθ' ὑπερβολὴν τὸ ὑγρόν, ὡς κατὰ ταύτας μόν νας τὰς ποιότητας τους τοιούτους εἰδοποιεῖσθαι φωστῆρας. λγ'. Τῶν δὲ πλανήτων ὁ ὑψηλότερος Κρόνος ὁ καὶ ψυχρότατος καὶ ξηρὸς ἱκανῶς οἴκους ἔχει δύω, τὴν Αἰγόκερων καὶ τὸν Ὑδροχόον· τὸν μὲν ὡς ξηρότητος μέτοχον, τὸν δ' ὡς ὑπέρψυχρον • ὕψωμα τὸν Ζυγόν· ταπείνωμα τὸν Κριόν· ἐναντιώματα τὸν Λέοντε οἷα ψυχρός· τὸν Καρκίνον οἷα ξηρός. Ο Ζεύς θερ μὸς ὢν ἠρέμα καὶ μετρίως ὑγρός, οἴκους ἔχει τὸν Τοξύτην καὶ τοὺς Ἰχθύας· τὸν μὲν, ὡς μικράς θερμότητος, τοὺς δ᾽ ὡς ὀλίγης υγρότητος ἐν μετοχῇ. Ύψωμα τὸν Καρκίνον· ταπείνωμα τὸν Αἰγόκερων ἐναντιώματα τοὺς Διδύμους καὶ τὴν Παρθένον· τῶν μὲν γὰρ Διδύμων καυσώδη τὰ νότια καὶ ξηρά τῆς δὲ Παρθένου πλέον τοῦ μετρίου τὸ δίυγρον. Ο Αρης ὁ θερμὸς καὶ πλέον ξηρὸς οίκους ἔχει τὸν Κριν καὶ τὸν Σκορπίον· τὸν μὲν ὡς θερμόν, τὸν δὲ Σκορπίον ὡς θερμὸν ὁμοῦ καὶ ξηρόν. Ύψωμα τὸν Αἰγόκερων· ταπείνωμα τὸν Καρκίνον· ἐναντιώματα τὸν Ταῦρον καὶ τὸν Ζυγόν· εὐκραν γὰρ ἄμφω τὰ ζώδια. Η Αφροδίτη, μέσης τυγχάνουσα κράσεως, οἴκους ἔχει τὸν Ταῦρον καὶ τὸν Ζυγὸν μέσης καὶ αὐτοὺς τυγχάνοντας κράσεως - ύψωμα τους Ιχθύας· ταπείνωμα τὴν Παρθένον· ἐναντιώματα τὸν Κριόν καὶ τὸν Σκορπίον τὴν μέσην κρᾶσιν οὐκ ἔχοντας. Ὁ Ἑρμῆς εὐκρασίας μετέχων δὴ καὶ αὐτὸς, οἴκους ἔχει τους Διδύμους καὶ τὴν Παρθένον· τῶν μὲν γὰρ Διδύμων εὔκρατά εἰσι τὰ βόρειά τε καὶ τὰ μέσα· τῆς δὲ Παρθένου τα νότια. Την Παρθένον ἔχει καὶ ὕψωμα· τοὺς Ἰχθύας καὶ ταπείνωμα· τοὺς αὐτοὺς ἐναντίωμα. Τὰ μὲν γὰρ προηγούμενα τῶν ἰχθύων εὐκραῇ· τὰ μέσα κάθυγρα· τὰ μετὰ τὰ μέσα πυ ρώδη τε καὶ καυσώδη. Ετερον ἐναντίωμα τὸν Τοξότην ὁ Ἑρμῆς ἔχει. Τὰ γὰρ μετὰ τὰ μέσα πυρώδη φέρει τοῦτο τὸ ζώδιον· κάθυγρα δὲ τὰ νότια καὶ ἄμφω τῆς εὐκρασίας ἐκπίπτοντα. Η ὑγροτάτη σελήνη τὸν ὑγρότατον Καρκίνον ἔχει οἶκον· τὸν Ταῦρον ὕψωμα· τὸν Σκορπίον ταπείνωμα· τὸν Αιγόκερων εναντίωμα· τινὰ μὲν γὰρ αὐτοῦ μέρη τὸ ξηρὸν οὐκ ἔχει· τὰ πλείω δέ γε ξηρὰ καὶ μεστά ψυχρότητος· ἧς δὴ ψυχρότητος ἀμέτοχος ἡ σελήνη, τὴν κατ' ἐπεισαγωγὴν ἐκ τοῦ ἡλίου μερικὴν κεκτη μένη θερμότητα. SYNOPSIS CAPITIS XXVI, QUOD EST DR SOLE. 1. Sol universa terra major est, quanquam tantus non apparet propter nimiam suam a nobis distantiam et visus nostri imbecillitatem ad tantam distantiam. 2. Sulis magnitudo ex umbra 302 Lerra arguitur, quæ conoides, id est, turbinata est. 5. Umbra terra conoides est, quia neque cylindruides, neque calathoides est.. Sol quando deficere videatur, quodque defecius ejus sit nostri tantum visus pussio, ut ipsemet interim omni passione vacet.5. Lunæ corpus magnum esse arguitur ex umbra quam in terram spargit sole deficiente; quanquam non tantum sole, sed et terra multis vicibus minus est.6. Liect autem sote sit

minus pluribus vicibus, eum tamen nobis intercipere et occultare potest, quod exemplis nubium, collium. el parietum declarat.7. Solis defectus quando sit et fiat totalis, quando partialis. 8. In particularibus solis defectibus, quando primum boreales, quando meridionales partes solis deficiant; quæ item partes in totalibus defectibus primum obscurentur, quæque primum restituantur.9. Sententia auctoris de miraculoso solis defecta, qui circa crucifxionem Domini in pleni unio contigit. 10. Solis quantitas ad suum cire culum quæ sit, et quomodo a veteribus per hydrologia fuerit deprehensa. 11. Quare sol oriens et occidens major et remotior; culminans, minor et propinquior nobis videatur.12, Quare sol spectantibus eum ex profundis quteis major et remotior videatur, ut quidem in meridie circa solstitium æstivum habitantibus in Syene.13. Quæ diversorum colorum solis causa sit. ΚΕΦΑΛ. ΚΑΤ'. Περὶ ἡλίου. α΄. Ο ήλιος μείζων ἐστὶν ἁπάσης τῆς γῆς· οὐ φαίνεται δὲ τοιοῦτος διὰ τὴν ἀφ' ἡμῶν ἀπόστασιν, πάνυ γε πολλὴν οὖσαν· ἐπεὶ μηδ' ἄλλο τι τῶν μήκοθεν δρωμένων φαίνεται τοιοῦτον οἷόν ἐστι διὰ τὸ τῆς όψεως ἀσθενὲς, δ καὶ τὰς μεγάλας νήσους ἐκ μακροῦ διαστήματος εὐπεριγράπτους φαντάζε και. β'. Σαφῶς δὲ δείκνυσι τὸ κατὰ τὸν ἥλιον μέγεθος ἡ σκιὰ τῆς γῆς. Ὅτε γὰρ σῶμα σφαιροειδές ὑπὸ σφαιροειδούς φωτίζεται σώματος, εἰ μὲν μεῖζόν ἐστι τοῦ φωτίζοντος, ἐκπέμπει σκιὰν ἀεὶ πρὸς τῷ τέλει μᾶλλον πλατυνομένην· κόλουρος γὰρ κώνος οἷόν ἐστιν, ἔχων πρὸς τῇ ἀρχῇ τὸ στενώτερον. Εἰ δ᾽ ἴσον ἐστὶ τὸ φωτιζόμενον τῷ φωτίζοντι, κυλινδροειδή – τὴν σκιὰν ἀποτελεῖ, τὸ ἴσον ἑαυτῆς διασώζουσαν· εἴ δ' ἔλαττον τοῦ φωτίζοντος υπάρχει τὸ φωτιζόμενον, ἡ σκιὰ τούτου τυγχάνει κωνοειδής· ἀεὶ γὰρ κατὰ τὸ πέρας λεπτυνομένη μέχρις ἀφανισμοῦ παντελούς. Κωνοειδής οὖν οὖσα τῆς γῆς ἡ σκιά, δείκνυσιν ἀρι δήλως τὸν ἥλιον ὄντα μείζω τῆς γῆς. 303 CAPUT XXVI. De sole. ' sed propter 1. Sol universa terra major est nimiam a nobis distantiam talis non conspicitur: quoniam nec aliud quidquam eorum quæ eminus ceruuntur, tale quale est, propter visus imbecillitatem apparet: quæ etiam magnas insulas ex longo intervallo sic intuetur, quod facile circumscribi possint. 2. Porro solis magnitudinem perspicue ostendit umbra terra. Quando enim orbiculare corpus ab orbiculari illuminatur corpore, siquiden, illuminante majus est, umbram projicit quæ subinde magis magisque ad finem dilatatur [et alías calathoides vocatur]. Est enim velut conus [seu turbo] inversus, qui in principio est angustior. Sin id quod illuminatur, æquale est illuminanti; umbram cylindro seu column siinilem [cylindroidem] elicit, quæ suam æqualita tem semper retinet. Si [denique] minus illuminante sit quod illuminatur, bujus umbra conum turbinem seu metam quæ tanden in mucronem deficit] imitatur. Semper enim ad extreinitatem attenuatur, donec prorsus evanescat. Terræ proin umbra cum turbinata sit, manifesto admodum, ostendit solem terra majorem esse. 3. Quod autem umbra 304 terra turbinata si', ex phænomenis facile cognosci potest. Si enim cylindro similis esset, totam Zodiaci latitudinem occuparet, ut quæ in acutum non assurgeret verticem; atque ita quovis mense luna deficeret, ut quæ necessario in umbram terræ incideret. Sed γ'. Ὅτι δὲ κωνοειδής ἐστιν ἡ σκιὰ τῆς γῆς, γνώσ ριμον ἐκ τῶν φαινομένων. Εἰ γὰρ ἦν κυλινδροειδής, ὅλον ἂν τὸ πλάτος τοῦ Ζωδιακοῦ κατελάμβανε μὴ εἰς ὀξύ γε ἀποκορυφουμένη· καὶ οὕτως ἑκάστου μηνὸς ἦν ἂν ἡ σελήνη ἐκλείπουσα, τῇ σκιᾷ τῆς γῆς ἀναγκαίως ἐμπίπτουσα· προΐει δὲ καὶ μέχρι τοῦ χύματος τῶν ἀστέρων ἡ τοιαύτη σκιά· καὶ ποτέ et ad stellarum multitudinem hac umbra progredeμὲν αὐτοὺς ἐποίει φαίνεσθαι λαμπροτέρους, ποτέ δὲ μὴ τοιούτους. Πᾶν γὰρ σῶμα πύρινον ἐν μὲν τῇ σκιᾷ λαμπρότερον φαίνεται· κατὰ δὲ τὰς ἡλιακὰς ἢ καὶ τὰς σεληνιακὰς αὐτὰς ἀμαυρότερον· ὥσπερ καὶ οἱ ἀστέρες ἐν ἀσελήνοις νυξὶν αιθρίας οὔσης λαμ πρότεροι φαίνονται. Εἰ δ' ἐπλατύνετο πρὸς τῷ τέλει τὰ τῆς σκιᾶς, οὐ τῷ πλάτει τοῦ Ζωδιακού μόνον, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις τοῦ στερεώματος συμπαρεκτέτατο μέρεσι, καὶ οὕτως ἡ σελήνη μὴ μόνον ἑκάστου μηνός, ἀλλὰ καὶ διὰ πάσης νυκτὸς ἔμεινεν ἀλαμπής, διὰ τὸ εἶναι ταύτην ἐν τῇ σκιᾷ· τοιγαροῦν κωνοει δοὺς τῆς σκιᾶς οὔσης τῆς γῆς, ἀναντιρρήτως ὁ ἥλιος. μείζων τῆς γῆς. retur, et alias quidem ipsas splendidiores, alias minus splendidas apparere faceret. Corpus enim** igneum quod vis, in umbra quidem splendidius, in solaribus autem vel etiam lunaribus fulgoribus obscurius apparet; quemadniodum etiam stellæ noctibus illunibus splendidiores conspiciuntur, Sin ad finem explicarentur umbræ [extremitates], non tantum Zodiaci latitudini, sed etiam aliis firmamenti partibus coextenderetur (et tenebras offunderet): atque ita non quovis tantum mense, sed etiam per universam noctein splendoris expers Juna permaneret; propterea quod in umbra esset. Quapropter cum umbra terræ turbinata sit, solem terra majorem esse negari non potest. » Cleom. I. 11, c. 2; Piol. lib. 8 Alinagesti c. 16, demonstrat, quod magnitudo solis centies et septuagesies proxime terræ magnitudinem contineat. Vide etiam Phil. in Phys. 11, p. 105, et alios qui Da O contineri dicunt 166 cum f. Cleom. I. ut, c. 2. Vitel. 1. 2, prop. 26, 27, 28, Reinhold. in Theor. Pure bachii; Bodin. in Theatro nature, lib. v. • Cleom. 1. II, c. 3.

4. Cæterum hic deficere videtur, cum ipsum luna subit, et ita nostris aspectibus obstruit. Solaris enim defectus nostri 305 aspectus passio est, ut sol interim passionis expers maneat. Cum ergo luna soli conjuncta, et talis conjunctionis tempore in medio solarique circulo deprehensa solem subierit, tum unbranı turbinatam in terram emittit, diciturque umbra in latitudinem plus quam ad quatuor millia stadiorum pervadere. Omnis enim locus quo sol dum ipsum luna subiit non conspicitur umbra lunæ oppletus est. 5. Magnum proinde est lum: corpus. Si enim ad tantum terræ intervallum extenditur id quod de umbra ad nos pervenit, quanto majus erit id quod adl basin est ", quod etiamn lunae diametro, prope exæquatur! Et tamen non sole tantum, sed etiam terŕa minor est luuæ magnitudo, et raulio minor. 6. Etsi autem multum relinquitur a solis magnitudine corpus lunæ, tamen eum cum subit occultare potest, ac ut nec ipse ad nos suum lunen emittat, nec ipsum nos videamus, prohibere. Quod quidem etiam exilia aliqua corpora, ut nubes exempli gratia, aut collis, aut paries, aut aliud aliquod bis simile quoquomodo facere potest. 7. Cum igitur conjunctionis tempore luna solarem medium [circulum] subtendere deprehensa 306 fuerit, totalis fit solis eclipsis. Cum autem a molio solaris [circuli] declinaverit, secundum · proportionem etiam eclipsis conspicitur. 8. Et vero in partialibus eclipsibus siquidem a borealibus velut ad australes partes mota luna solem subierit, partes ejus quæ ad Septentrionem sunt, sin ex australibus velut ad boreales [partes profecta sub solem venerit], meridiales [solis partes] obnubit. In perfectis denique eclipsibus solarem medium dum subit circulum, eas solis partes quæ ad occasum convertuntur, obumbrat primum; post hæc autem ipsum totum subtercurrendo chutegit; dum ipsum tandem præteriens, eas partes primum apparere sinit, quas nimirum etiam primum occultavit. Hoc igitur modo, quotquot solis eclipses acciderunt, accidisse sunt proditæ. Atque sic omnis eclipsis feri consuevit. 9. Sola ex omnibus, quæ salvificæ crucifixionis Domini tempore accidit ', super omnem naturain accidit. Cum enim conjunctio non esset, sed multo magis luminaria sibi invicem per diametrum opponerentur, luna ex ortibus divino nutu juxta singularem rationem mota solem totum subiit, totum subiit, cum primum 307 ejus partes orientales obtexit, et postquam ipsum tribus horis obscuravit, rursus per repedationem quasi ab occasibus ad or:us ageretur, solis partes occidentales primum apparere permisit. Hæc de solis eclipsi. δ. Εκλείπων δ' οὗτος δοκεῖ, τῆς σελήνης ὑπο θεούσης αὐτὸν καὶ οὕτως ἐπιπροσθούσης ταῖς ἡμῶν ἔψεσιν. "Η γὰρ ἡλιακή Έκλειψις πάθος ἐστὶ τῆς ἡμῶν ὄψεως, τοῦ ἡλίου μένοντος ἀπαθοῦς. Οπόταν οὖν ἡ σελήνη συνοδεύσασα τῷ ἡλίῳ, καὶ κατὰ τὴν τοιαύτην εὑρεθεῖσα σύνοδον ἐν τῷ μέσῳ (καὶ) ἡλιακῷ τὸν ἥλιον ὑποδράμοι, σκιὰν ἐπὶ τὴν γῆν ἀναπέμπει κωνοειδῆ· καὶ ἡ σκιὰ λέγεται διήκειν εἰς πλάτος ἐπὶ πλέον ἢ τετρακισχιλίων σταδίων. Πᾶς γὰρ τό πος ἐν ᾧ μὴ ὁρᾶται ὁ ἥλιος τῆς σελήνης ὑποδραμούσ σης αὐτὸν, σκιᾶς τῆς σελήνης πεπλήρωτα:. ε'. Μέγα μὲν οὖν καὶ τὸ σῶμα τῆς σελήνης. γὰρ ἐπὶ τοσοῦτον τῆς γῆς ἐκτέταται τὸ φθάνον πρὸς ἡμᾶς τῆς σκιᾶς, ποσαπλάσιον ἔσται τὸ πρὸς τῇ βάσει, τὸ καὶ τῇ διαμέτρῳ τῆς σελήνης παρεξισούμενον! Τέως δ' οὐ μόνον τοῦ ἡλιακοῦ μεγέθους τὸ τῆς σελήνης ἔλαττον, ἀλλὰ καὶ τοῦ τῆς γῆς καὶ πολὺ ἔλαττον. ς'. Πάμπολυ δὲ λειπόμενον τοῦ ἡλιακοῦ μεγέ θους τὸ σῶμα τῆς σελήνης, δύναται κρύπτειν τὸν ἥλιον ἐν ταῖς ὑποδρομαῖς· καὶ μήτ' αὐτὸν ἐᾷν ἐκε πέμπειν τὸ φῶς πρὸς ἡμᾶς, μήθ' ἡμᾶς αὐτὸν καθο ρᾷν. Τοῦτο δὲ καὶ μικρά τινα σώματα ποιεῖ ὁπωσ οὖν, νέφος τυχόν, ἢ βουνός, ἢ τοίχος, ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον. ζ'. Οταν μὲν οὖν κατὰ τήν σύνοδον ή σελήνη μέσ σαν υποτείνουσα τὸν ἡλιακὸν εὑρεθείη, ολοτελής ή τοῦ ἡλίου ἔκλειψις γίνεται· ὁπόταν δὲ τὸ μεσαίτα του ἐκκλίνοι τοῦ ἡλιακοῦ, πρὸς λόγον φαίνεται καὶ Ο ἡ ἔκλειψις μερική. η'. Κἀπὶ μὲν τῶν μερικῶν ἐκλείψεων ἂν μὲν ἀπὸ τῶν βορείων ὡς ἐπὶ τὰ νότια φερομένη ἡ σελήνη τὸν ἥλιον ὑπέλθοι, τὰ πρὸς ἄρκτον αὐτοῦ μέρη ἐπισκοτεῖ· ἂν δ᾽ ἐκ τῶν νοτίων ὡς ἐπὶ τὰ βόρεια, τὰ πρὸς μεσημβρίαν. Κατὰ δὲ τὰς τελείας ἐκλείψεις τὸν ἡλιακὸν μέσον υπερχομένη, τὰ πρὸς δύσιν τε τραμμένα τοῦ ἡλίου πρῶτον ὑποσκιάζει· μετὰ δὲ ταῦτα ὅλων αὐτὸν ὑποτρέχουσα καλύπτει· παρερχο μένη δ' αὐτὸν, ἐκεῖνα τὰ μέρη παραχωρεί φαίνεσθα: πρῶτον, ἃ δὴ καὶ πρῶτον ἐκάλυψε. Τοῦτον οὖν τὸν τρόπον αἱ γεγονυίαι τοῦ ἡλίου ἐκλείψεις ἅπασαι γεγονέναι ἱστόρηνται. Καὶ οὕτω πέφυκεν εκλειψης ἅπασα γίνεσθαι. θ'. Μόνη δὲ τῶν ὅλων ἢ κατὰ τὴν σωτήριον του Κυρίου γεγονυία σταύρωσιν ἔκλειψις ὑπὲρ φύσιν γέγονεν ἅπασαν. Συνόδου γὰρ οὐκ οὔσης, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ διαμετρούντων ήδη τῶν φωστήρων ἀλλήλους, ἐξ ἀνατολῶν ἡ σελήνη θείῳ νεύματι κι νηθεῖσα καινοπρεπῶς, τὸν ἥλιον ὅλον υπέδραμε, πρῶτον καλύψασα πρὸς ἀνατολὰς αὐτοῦ μέρη και τρ:σ.ν ὥραις ἐπισκοτήσασα τούτῳ· κατ᾿ ἀναποδισ μὲν αὖθις ὡς ἐκ δυσμῶν πρὸς ἀνατολὰς ἀγομένη τὰ πρὸς δύσιν τετραμμένα τοῦ ἡλίου μέρη πρώτως εἴασε φαίνεσθαι. Ταῦτα περὶ τῆς τοῦ ἡλίου ἐκλεί ψεως. 8 Cleom. 1. nt, c. 3. * Secundum Ptolemæum terra major est quam luna 39, cum exiguo quod m. sol vera luna major est 6644, cum dimidio. Vide Almagest. lib. v. c. 16. 51 Tr. Junct. parte», Astron. p. 391.

ι'. Εὑρίσκεται δὲ διὰ τῶν ὑδρολογίων ὁ ἥλιος Δ. 10. Deprehendetur autem sol " per hydrolog a πεντηκοστὸν μέρος τοῦ οἰκείου κύκλου καὶ ἑπτακος πιοστόν. Καταμετρούμενον γὰρ τὸ ῥυὲν ὕδωρ ἐν ᾧ χρόνῳ τὸ ἡλιακὸν ἅπαν σῶμα ὁρίζοντος ἀνελήλυθε μετὰ τὸ δεῖξαι τὴν πρώτην (τυν ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα μέρος εὑρίσκεται πεντηκοστὸν καὶ ἑπτακοσιοστόν τοῦ ὅλου ὕδατος, ὅπερ ἔῤῥευσε δι' ὅλης τῆς ἡμέρας τε καὶ νυκτός. Αὕτη δ᾽ ἡ μέθοδος ὑπὸ πρώτων τῶν Αἰγυπτίων ἐπινενόηται, τὸ χρήσιμον ἔν τε ταῖς τῶν Ισημερινῶν εὑρέσεσιν ἔχουσα καὶ ἐν ἄλλοις πολε λοῖς. ια΄. Φαίνεται δ' ὁ ἥλιος ἀνίσχων τε καὶ δυόμενος μείζων κατὰ τὸ μέγεθος καὶ πλέον ἡμῶν ἀφεστώς· μεσουρανοῶν δὲ τὸ μέγεθος καὶ τὴν ἐξ ἡμῶν ἀπό στασιν ἔχων ἐλάττω δοκεῖ, καὶ ταῦτα πανταχόθεν οἱονεὶ τὸ ἴσον ἀπέχων ἡμῶν· εἴ γε καὶ πρὸς τὴν αὐτοῦ σφαίραν ἐπέχει κέντρου λόγον ἡ γῆ. Τὸ δ' αἴτιον, ὅτι πρὸς μὲν τῷ ὁρίζοντι διὰ νοτεροῦ καὶ παχυτέρου αέρος ὁρῶμεν αὐτόν· καὶ γὰρ τοιοῦτος ὁ πρόσγειος. Κάντεῦθεν περικλωμένης τῆς ὄψεως ἡμῶν, μείζων τε φαίνεται ὁ ἥλιος καὶ ποῤῥωτέρω· μεσουρανῶν δὲ διὰ λεπτοτέρου καὶ καθαρωτέρου αέρος ερώμενος, ἐλάττων τε τῷ μεγέθει καὶ ἡμῶν ἐγγυτέρω νομίζεται. ιβ. Πολὺ δὲ μείζων ἱστόρηται φαίνεσθαι καὶ πόρρω πλέον ἀφεστηκώς, τοῖς ἐκ βαθέων φρεάτων ὁρᾷν δυναμένοις αὐτόν. Δύνανται δὲ τοῦτο πάντως οι τε τῆς σελήνης οικήτορες, κατὰ κάθετον ἐπιβάλλοντος τοῦ ἡλίου τὰς ἀκτῖνας αὐτοῖς ἐν ἀτρεκεί μεσημβρία κατὰ τροπάς θερινάς, καὶ ἄσκιον ποιοῦντος τὴν γῆν αὐτῶν ὡς ἐπὶ σταδίους τριακοσίους τὴν διάμετρον, καὶ ὅσοι ἄλλοι πλησίον τῆς διακεκαυμένης έλαχον ἔχειν τὴν οίκησιν. Φαίνεται δὲ τούτοις ὁ ἥλιος μεί ζων ἤπερ ἡμῖν, διὰ παχέος αέρος καὶ νοτεροῦ καὶ καθύγρου τοῦ ἐν τοῖς φρέασιν ὄντος όρώμενος, πολύ λῆς ἐκ τούτου τῇ ὄψει γινομένης τῆς περικλάσεως. Καὶ εἴπερ ἦν διὰ παχυτέρων καὶ στερεῶν σωμάτων ὁρᾶσθαι τὸν ἥλιον, ἔτι μεῖζον ἂν ἔδοξεν ἔχων τὸ μέγεθος, καὶ τὴν ἐξ ἡμῶν ἀπόστασιν πλείονα, πλέον πάντως περικλωμένης της όψεως. ιγʹ. Καὶ τῶν περὶ αὐτὸν δὲ θεωρουμένων διαφό των χρωμάτων ἄλλοτε ἄλλων, ἡ τοῦ ἀέρος ἐστὶ ποιότης αιτία πασχούσης ἐντεῦθεν τῆς ἡμετέρας ὄψεως καὶ ἄλλοτε ἀλλοῖα φανταζομένης τὰ ὁρατὰ κατά τε χρῶμα καὶ μέγεθος, ἀλλὰ δὴ καὶ σχηματ τισμόν. septingentesima et quinquagesina pars sui circuli. Cum enim mensuratur aqua quæ effluxit eo tempore, quo corpus solare totum supra horizontem ascendit, posteaquam primam oram primum imbum]super horizontem ostentavit; septingentesima et quinquagesima pars totius aque reperitur, quæ per totum diem et noctem effluxit. Hec autem ratio a primis Ægyptiis excogitata est, quæ et in æquinoctiorum inventionibus, et in aliis multis suam utilitatem habet. 11. Porro sol 89 cum oritur et occidit, et major magnitudine, et etiam a nobis distantior apparet. At cum in medio cœlo exsistit, et magnitudinem, et distantiam a nobis minorem habere videtur; et hæc ita, cum tamen ubique veluti æqualiter distet a nobis “, siquidem etiam ad ipsius sphæram terra centri rationem obtinet. Causa autem est, quod ipsum ad horizontem per humidum et eras siorem 308 aerem cernimus; talis quippe est, qui terra est vicinus. Hinc visu nostro confracto et major et remotior sol videtur. At cum in medium cœlum pervenit, quia per tenuiorem et puriorem aerem aspicitur, et minor magnitudine et nobis propinquior existimatur. 12. Multo autem & majorem et remotiorem apparere ferunt iis qui ipsum ex profundis puteis intueri possunt. Id autem possunt utique qui Syenem incolunt, cum ad perpendiculum ipsis sol in purissimo meridie suos radios immittat aslivarum conversionum tempore, et terram eorum umbræ expertem faciat " ad trecenta fere stadia seçundum diametrum; et quotquot alii propiorem zonke torride habitationem sortiti sunt. Major autem his quam nobis sol conspicitur, quando per cras. sum et humidum et aquosum aerem putealem cernitur; quia nimirum multa ex hoc aspectus fit confractio. Et si quidem per crassiora et solida corpora solem cerni contingeret, majorem adhuc magnitudinem et distantiam a nobis remotiorem habere sol videretur, quod visus utique plus confringeretur. 13. Sed et diversorum colorum, qui circa 309 ipsum alias alii conspiciuntur, aeris qualitas causa est; quando hine aspectus patitur, et alio tempore res aspectabiles com colore et magnitudine, tum et liguratione differentes intuetur. SYNOPSIS CAPITIS XXVII, QUOD EST DE LUNA. 1. Luna est infimus planetarum et multas mutationes in elementari regione efficit, el corpus habet per se caliginosum, sed quod tamen a sole illuminari possit. — 2. Luna non illuminat per refractionem radiorum solis repercussorum, ut aliqui ex veteribus existimarunt. - 3. Luna illuminatur a sole, et postea aerem terramque illuminat, adeo ut luna solis radios in se veluti spongia aquam excipiat et retinent nec transmittat. - 4. Proprietas lunæ latius exponitur, quod nimirum radios solares acceptos non trans- 58 Cleom. 1. 11, c. 1. prop. 21; Cleom. lib. 11, c. 3. so bid. 60 Ptolemaeus Almag. lib. I. c. 6; Regiomont. in Almag. lib. v, 61 Cleom. 1. 11, c. 1. σε fide

mittat, sed ab iis illuminetur, et quidem semper eu sui medietate qua solem respicit, adeoque alias alin, propterea quod illi non semper eamdem obvertit propter motum suum proprium, quemadmodum elium exemplo terræ idem declaratur. - 5. Illuminationes sen apparitiones lune cum crescentis tum deficientis enumerantur el explicantur.—-6. Uberior earumdem 310 geometrica declaratio per duorum circulorum in luna concipiendorum sectiones mutuas et congruentias. 7. Lunæ conjunctio genitura et orius quando contingat, quodque ortus in primis non eodem semper tempore a conjunctione fat, cujus rei tres cause indicantur. 8. Eadem luna quanta distantia a sole et quo ad illum aspectu appareat falcata, bifuriam secta, utrinque gibbosa, propemodum tota et plune tota. - 9. Lunæ motus periodicus quantus, unde etiam mensis lunaris periodicus supputatur. — 10. Luna conjunctiones suas cum sole non æquali semper facit tempore, propter sphærarum planetariarum atque ita etiam solis et lunæ cum ad se invicem, tum firmamenti ratione eccentricitatem, unde etiam mensis lunaris synodicus inæqualis efficitur. — 11. Hinc duodecimæ partes Zodiaci in firmamento, et circulorum ipsi subjectorum in inferioribus sphæris, solaris nimirum et lunaris circuli inæquales sunt, et propter sphærarum solis et lunæ eccentricitatem majores minoribus, et contra minores majoribus subjecte sunt; ut ipse etiam sol ubi est altior, ibidem luna est humilior, et contra. - 12. Proinde si conjunctio fiat solis et lunæ in principio geminorum, mensis lunaris synodicus eſficitur brevis; longissimus, si in principio sagittarii contingat; et proportionaliter_in signis intermediis se res habet. - 13. Aliud 311 porisma a superiore. Hinc planetarum in signis Zodiaci sublimitates et humilitates arguuntur evincunturque. 14. Quo posilu luna ad eclipticam et ad solem in ipsa, alias tota deficiat, alias ex parte tantum, idque inæqualiter; alius defectum omnem effugiat. 15. Solis et lunæ eclipses differunt in hoc, quod ille non revera, sed apparenter tantum respectu videntium in terra, hæc autem revera etiam non apparenter, adeoque quoad se lumine deficiat; et quidem interdum, puta in totalibus eclipsibus, ita ut locus ejus in cœlo quasi amittatur, quod exemplo probat auctor sui temporis. 16. In totalibus lunæ eclipsibus, quæ partes lunæ primum et obscurentur et denuo illustrentur, orientales nimirum et quare. 17. In partialibus lunæ eclipsibus, quando boreales partes luna deficiant, meridionales defectum effugiant et contra. 18. Luna el altissima et humillima, et medio modo se habens deficit, cæteris paribus; sed hac ipsa de causa brevius vel diutius ut in textu declaratur. 19. T'ria porismata ex eclipsi lunari emergentia commemorat, ut quod umbra terræ conoides, et scl terra major, et luna terra minor sit. 20. Lunam non et alia causa quam incidendo in umbram teriæ deficere probat a tempore eclipsis ipso, et a partibus lunæ cum tota deficit, et ab illuminationum sectionibus cum ex parte deficit. - 21. Ambobus luminaribus 312 supra horizontem exsistentibus eclipsis lumaris fieri non potest, quod ex doctrina eclipsium lunarium hactenus tradita necessario consequitur, nisi in diametrali oppositione luminarium paulo post occasum sol crassum aerem circa horizontem occiduum illustret, vel per anthelii speciem supra horizontem conspiciatur, vel ad ipsum paulo infra horizontem radius oculorum a nube circa occasum defringatur et incurrat. CAPUT XXVII. De luna. 1. Luna cum inferior, et ex universis planetis terræ sit vicinior, et multas in aere conversiones ac vicissitudines operatur "; et multa eorum quæ in terra sunt alterat secum ipsa mutando: quin et planetas omnes, ipsam nullus, subit et obumbrat. In ipsa enim ætheris est extremitate, qua æther cum succensione conjungitur. Quapropter etiam per se caliginosum est lunæ corpus, sic tamen etiam natura comparatum ut solares splendores recipere, et ab ipsis illustrari, lumenque ad aerem emittere possit “. 2. Lunam proin aliqui per refractionem illumimare dicunt, ut quæ suliciente densitate prædita, sit; et hinc solares radii postquam in eam inciderunt, rursus ab ipsa refringantur aeremque illustrent. Alii autem 313 adversus hanc opinionem recte instantes inquiunt ", quod ea quæ per refractionem illuminant, et exiguum locum illumiwent, et lumen ad rectos angulos emittant. Quod si igitur ita etiam luna illuminaret, nec ad ipsam terram lumen transmitteret, nec corniculata aut bifariam secta exsistens terram illuminare posset. Cum enim orbiculata sit luna, et ad occasum et ad ortum ut ad solem ipsius lumen, et in falcatis et dimidiatis figuris emitteretur ΚΕΦΑΛ. ΚΣ. Περὶ σελήνης. α΄. Η σελήνη κατωτέρα τε καὶ προσγειοτέρα τῶν ὅλων πλανήτων ὑπάρχουσα πολλὰς μὲν ἐν τῷ ἀέρι τροπὰς ἐργάζεται, πολλὰ δὲ τῶν ἐπὶ γῆς ἄλλοιοί ἑαυτῇ ταῦτα συμβάλλουσα, τους πλάνητάς τε πάντας ὑποτρέχει καὶ ὑποσπάζει· ταύτην δὲ τῶν ὅλων οὐδείς· κατ᾿ αὐτὸ γάρ ἐστι τὸ τοῦ αἰθέρος ἔσχατον, καθ' ὅ συνάπτει τῷ ὑπεκκαύματι ὁ αἰθήρ. Διὸ καὶ ζοφερόν καθ' αὐτὸ τὸ τῆς σελήνης σῶμα· πέφυκε δὲ τὰς ἡλιακὰς δέχεσθαι λαμπηδόνας, καὶ ὑπ' αὐτῶν καταλάμπεσθαι καὶ ἀποπέμπειν πρὸς τὸν ἀέρα το φως. β'. Τινὲς μὲν οὖν κατ᾿ ἀνάκλασιν φωτίζειν λέγουσι την σελήνην, ἅτε πυκνότητος μετέχουσαν ἱκανῆς, καντεῦθεν δυναμένων τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων μετὰ τὸ προσβαλεῖν αὐτῇ, πάλιν ἀπ' αὐτῆς ἀνακλᾶσθαι και τὸν ἀέρα φωτίζειν. Ετερον δὲ πρὸς ταύτην την δίξαν καλῶς ἐνιστάμενοι, λέγουσιν ὅτι τὰ κατ᾿ ἀνάκλασιν φωτίζοντα, καὶ τόπον ὀλίγον φωτίζει καὶ πρὸς ὀρθάς γωνίας ἐκπέμπει τὸ φῶς. Εἰ τοίνυν οὕτω καὶ ἡ σελήνη ἐφώτιζεν, οὔτε πρὸς αὐτὴν τὴν γῆν τὸ φῶς διεβίβαζεν, ούτε μηνοειδής ή διχότομος οὖσα, τὴν γῆν φωτίζειν ἠδύνατο. Περιφερούς γὰρ τῆς σελήνης οὔσης πρός τε δύσιν καὶ πρὸς ἀνατο λήν, ὡς ἐπ' αὐτὸν τὸν ἥλιον τὸ τοιαύτης ἀπεπέμπετα φῶς ἔν τε τοῖς μηνοειδέσι σχήμασι καὶ τοῖς διχοτό μας *³ Cleom. 1. 11, c. 2. ** Ibid. ** Cleom. lib. 11, c. 3.

γ'. Φαίνεται γοῦν ἐντεῦθεν μὴ κατ' ἀνάκλησιν ἐκ τῆς σελήνης εἶναι τὸ φῶς, ἀλλὰ κατ' ἰδιότητα δεχο μένης αὐτῆς τὰς ἡλιακὰς ἀκτίνας εἰς βάθος, οὐκ εἰς μόνην τὴν ἐπιφάνειαν· οὕτως ἐξ αὐτῆς τὸν ἀέρα φωτίζεσθαι καὶ τὴν γῆν. Εἰκὸς οὖν δέχεσθαι τὴν σε λήνην τὸ φῶς, ὡς τοὺς σπόγγους τὸ ὕδωρ μὴ φέρειν δ' αὐτὸ δι᾽ ὅλης αὐτῆς διικνούμενον· ὅτι τε τὸ ταύτης σώμα παχύτητος καὶ πυκνότητος οὐκ ὀλίγης μετέχει, καὶ ὅτι καὶ μήκοθεν ἐπιβάλλει ταύτῃ τὰς ἀκτῖνας ὁ ἥλιος. Πολὺ γὰρ ἀφέστηκεν ἐξ αὐτῆ; εἴπερ μεῖζον ἢ ἑπτακαιδεκαπλάσιον, οὗπερ ἀφέστηκεν ἡ σελήνη τῆς γῆς, ὡς δείκνυται γραμμικώς. δ'. Είη δ' ἂν ἰδιότης μάλιστα τῆς σελήνης, ὥσπερ τὸ τὰς ἡλιακὰς ἀκτῖνος εἰσδέχεσθαι καὶ ὑπ' αὐτῶν αὐγάζεσθαι καὶ ἀνταυγάζειν τὸ περιέχον, οὕτω καὶ τὸ μὴ δι' ὅλου τοῦ σώματος αὐτῆς ἔχειν διαβιβάζο μένας αὐτάς· ἀεὶ δὲ πρὸς τὸν ἥλιον τετραμμένον ἡ σελήνη περιαυγάζεται, καὶ ἄλλοτε ἄλλο. Διὸ καὶ σελήνη λέγεται διὰ τὸ σέλας νέον ἔχειν ἀεὶ, καὶ οὔ ποτε παλαιόν. Εἰ μὲν γὰρ τὴν αὐτὴν σχέσιν ἐφύλατ τε διαπαντός πρὸς τὸν ἥλιον, ὃν ἂν εἶχε μέρος καὶ τὸ ὑπ' αὐτοῦ φωτιζόμενον· ἐπεὶ δὲ κατὰ τὴν πλανητικὴν αὐτῆς πορείαν ποτὲ μὲν προσέρχεται τῷ ἡλίῳ, ποτὲ δ᾽ ἀπ' αὐτοῦ μακρύνει· διὰ τοῦτο ἄλλοτε άλλο μέρος λαμπρύνεται. Καὶ ὅπερ ἐστῶσα πέπονδεν ἡ γῆ πρὸς τὸν ἡλιακὸν φωτισμόν, τοῦτο καὶ ἡ σελήνη κινουμένη. Καὶ γὰρ ὥσπερ ἡ γῆ τὸ ἴσον ἀπὸ τοῦ ἡλίου ἔχουσα φῶς, ἄλλοτε ἄλλα καταλάμπεται μέρη κατὰ τὴν τοῦ ἡλίου περίοδον, συμπερινοστού - σης αὐτῷ καὶ τῆς λαμπηδόνος καὶ τῆς κατὰ τὴν γῆν σκιᾶς· οὕτω καὶ ἡ σελήνη τὸ αὐτὸ μὲν ἔχει φῶς ἐκ τοῦ ἡλίου διηνεκῶς, οὐ ποτὲ μὲν μείζονος, ποτὲ δ' ἐλάττονος ἐλλαμπομένου μέρους αὐτῆς· πλὴν οὐκ ἀεὶ τὸ αὐτὸ καὶ ἐν καταφωτίζεται μέρος, διὰ τὸ διάφορον τῶν πρὸς τὸν ἥλιον σχέσεων αὐτῆς. Προστ ιούσης γὰρ τῷ ἡλίῳ καὶ πάλιν μακρυνομένης αὐτοῦ, ἄλλοτε ἄλλα μέρη ταύτης λαμπρύνεται τὸ ἡλιακών ἐχούσης φῶς περὶ τὸ ἅπαν ταύτης σώμα στρεφόμεγον κυκλικώς. ε'. Οπότε μὲν οὖν σύνοδος εἴη, τὸ πρὸς οὐρανὸν τετραμμένον μέρος αὐτῆς καταυγάζεται. Τότε γὰρ αὐτὸ πρὸς τὸν ἥλιον ἀγορᾷ. Παραμειβούσης δὲ τῆς σελήνης τὸν ἥλιον ἐπιστρέφεται πρὸς αὐτὸν τὸ μέρος αὐτῆς ὁ βλέπει πρὸς γῆν. Καὶ τοῦτο γίνεται πρὸς λόγον τοῦ μακρυσμοῦ· καὶ οὕτως ἐκ τῶν πλαγίων ἀρχομένη φωτίζεσθαι ἡ σελήνη, γίνεται πρῶτον μηνοειδής - μακρύνουσα δ' ἐπιπλέον, διχότομος· εἶτ' ἀμφίκυρτος. Διαμετρήσασα δὲ τὸν ἥλιον πλήρη; ἀπαρτίζεται καὶ πανσέληνος. Ηδη δὲ τὴν διάμετρον παραμειβούσης αὐτῆς, καὶ τῷ ἡλίῳ πάλιν προσερ χομένης, εἰς τὸ πρὸς οὐρανὸν τετραμμένον αὐτῆς ἐκ τοῦ πρὸς ἡμᾶς ὁρῶντος κατά λόγον τὸ φῶς περιάγεται· μέχρις ἂν συνόδου γενομένης ἀφώτιστον και ταλειφθείη τελείως ἅπαν τὸ πρὸς ἡμᾶς βλέπον μέ- 3. Apparet igitur hine, non per refractionen: a luna esse lumen; sed ab ipsa ob suam propriciatem, qua radios solares introrsum, non in solam superficiem recipit, aerem et terram illuminari. Consentaneum igitur est quod luna lumen, ut spongia aquam recipiat; non autem ipsum per seipsam totam permeans accipiat; et quod hujus corpus crassitiei et densitatis non exiguæ sit particeps, et quod etiam sol huic eminus radios admoveat. Longe enim“distat ab ea, siquidem plus septemdecim vicibus quam luna a terra distat, quemadmodum lineariter [seu geometrice commonstratur. 4. Maxime autem proprium fuerit lunæ, quem - admodum radios solares suscipit et ab 314 ipsis illustratur, et continens vicissim illustrat; ut ita per universum suum corpus penetrantes non habeat: sed semper ea parte qua ad solem conversa est luna undique collustratur, et alias alia. Quapropler etiam σελήνη [luna] dicitur, quod σέλας νέον [id est, lumen novum] ac nunquam vetus liabeat. Si enim quidem eamdem perpetuo ad solein retineret habitudinem, unam etiam haberet partem, quæ ab ipso illuminaretur. Quia autem pro errabundo suo progressu 67 interdum ad solem accedit, interdum ab eodem longius recedit; proplerea alias alia illius pars splendore perfunditur. Et quod terræ stanti contingit, quatenus a sole illuminatur 68, idem etiam lunæ quæ movetur accidit. Sicut enim terra quæ æquale a sole lumen labet, alias aliis partibus pro conversione solis illustratur, cum quo [nimirum] et splendor et unibra terræ simul circumeunt: sic et luna idem quidem a sole semper lumen habet, ut haud alias major, alias minor illius pars illustretur; verumtamen non una semper eademque pars illuminatur, quod diversæ illius ad solem sint habitudines. Cum enim ad solem accedat, et rursus ab ipso 315 longius discedat, alias aliæ illius partes illustrantur, quod circa universum illius corpus eirculariter solare lumen convertatur. 5. In conjunctione igitur 69,, pars illius ad cœlum conversa illustratur; quippe tum illa ad solem respicit. Cum autem solem permutat luna, tum pars ejus ad solem convertitur, quæ terram aspicit: hocque fit pro renotionis proportione. Ac cum ita ex obliquo luna illuminari incipit, primum falcata fit; cum longius recesserit, dimidiata, inde prætumida; quando denique dimensa solem fuerit, hoc est, per diametrum soii oppouitur, plena efli; citur, et exsistit plenilunium. Jam vero cum ipsa deserit diametrum, et denuo ad solem accedit, ed partem illius quæ ad cœlum conversa ex ea qua nos intuetur, habita proportione, luuen circumagitur, donec conjunctione facta non illuminata relinquatur universa hæc pars illius quæ ad mus σε Ptol. Almn. 1. v. c. 15. Cardian. De Subtil. I. ", p. 189. • Cieom. 11, c. 4. το Reinhold. in Theor. Furt. PATROL. GR. CXLII. 67 Cleom. lib. 11, c. 5. 58 Cleom. lib. 11, c. 3.

respicit. Proinde hic quidem lunaris incrementi et ρος αὐτῆς. Οὕτως μὲν οὖν ὁ τρόπος τῆς σεληνιακής decrementi modus est. αὐξήσεως καὶ μειώσεως. ς'. Ἔτι δὲ διὰ τῶν ἐπαγομένων ἔσται σαφέστερα τὰ περὶ αὐτῶν. Δύο κύκλοι νείσθωσαν ἐν τῇ σελή νῃ. Εἷς μὲν, ὦ διακρίνεται τὸ σκιερὸν αὐτῆς, ἀπὸ τοῦ πεφωτισμένου, ὅς καὶ ἀπὶ μεταπίπτει· ἕτερος δὲ, ᾧ χωρίζεται τὸ ταύτης ὑφ᾽ ἡμῶν ὁρώμενον ἀπὸ τοῦ μὴ ὁρωμένου· ὅς ἀμετάπτωτός ἐστι καὶ ἀκίνη τος. Τούτων ἑκάτερο; οὐκ ἔστι μέγιστος κύκλος, εἰς ἴσα τέμνειν ταύτην δυνάμενος. "Ο τε γὰρ ἥλιος μεί ζων τῆς σελήνης ὤν, πλέον φωτίζει τοῦ ταύτης ημίν σεος· καὶ διὰ τοῦτο μείων ὁμολογουμένως τῶν ἐν τῇ σελήνῃ μεγίστων κύκλων ἐστὶν ὁ τὸ ταύτης σκιερόν ἐκ τοῦ πεφωτισμένου διαχωρίζων· ὅ τε ἀπὸ τῆς ἡμετέρας ὄψεως ὁμοίως ἐλάττων ἐστὶ τῶν ἐν τῇ σε λήνῃ μεγίστων κύκλων· ἐπεὶ τοῦ ἡμίσεος Ελαττον ὁρῶμεν αὐτῆς· διὰ τὸ σμικρὸν εἶναι τὸ ὁρῶν ὄμμα, καὶ τὸ ὁρώμενον πολυμέγεθες· ὥστε καὶ οὗτος ὁ κύκλος οὐ τέμνων εἰς ἴσα τὴν σελήνην, ἀλλ᾽ εἰς ἄνισα τῶν ἐν αὐτῇ μεγίστων κύκλων μείων ἐστίν. Ως μέντοι προς αἴσθησιν οἱ εἰρημένοι καὶ ἄμφω κύκλοι φαίνονται μέγιστοι· καὶ τὸ μὲν αὐτὸ μέγεθος ἔχειν δοκοῦσιν ἀεὶ, σχέσιν δὲ πρὸς ἀλλήλους οὐ διαφυλάτ τουσι τὴν αὐτήν· ἀλλὰ πολλαχῶς ἐναλλάσσονται καὶ πολυειδώς μετασχηματίζονται· καὶ ποτὲ μὲν ἐφαρ μόζουσιν ἀλλήλοις, ποτὲ δ' ἐγκλίνονται εἰς τομήν. Καὶ τῶν τομῶν αἱ παραλλαγαὶ πλεῖσταί εἰσιν· ἀλλ᾽ αἱ γενικαί δύο πρὸς ὀρθὰς καὶ κατ' ἔγκλισιν. Γίνον. ται δὲ καὶ ἐφαρμογαὶ τῶν τοιούτων κύκλων δύο μήν νως, ἔν τε συνόδῳ καὶ πανσελήνῳ. Παραθεούσης δὲ τῆς σελήνης ἀπὸ συνόδου τὸν ἥλιον, διίστανται οἱ κύκλοι καὶ ἀποκλίνουσιν εἰς τομήν· ὡς ὀλίγον τὸ μεταξύ τῆς περιφερείας ἀμφοῖν ἀπολειπόμενον τοῦτο μόνον εἶναι πεφωτισμένον ὡς πρὸς ἡμᾶς. Καὶ ἡ τοιαύτη τῶνδε τῶν κύκλων παράβασις ἀπὸ τῆς ἐφαρ μογῆς εἰς τομὴν, ἀποτελεῖ τὸ τῆς σελήνης μηνοει δές. Ἐπεὶ δ᾽ ἀεὶ προάγοντες εἰς τὸ πρὸς ὀρθάς τέμνειν ἀλλήλους καὶ τὴν τοῦ φωτισμοῦ φαῦσιν προσαύξουσι τοῦ μέσου τῆς τῶν κύκλων τομῆς φωτιζομένου κατὰ τὴν τοιαύτην πρόοδον, ὅταν τὸ πρὸ; ὀρθὰς γένηται τῆς τιμῆς, φαίνεται ἡ σελήνη διχότο μος. ᾿Απὸ δὲ τοῦ σχήματος τούτου πρὸς ἀμβλείας ἤδη γωνίας προϊόντες οι κύκλοι ποιοῦσι τὸ τῆς σελή νης ἀμφίκυρτον. Τῇ δὲ κατὰ τὴν διάμετρον πάλιν ο εφαρμογῇ τὴν πανσέληνον ἀπαρτίζουσιν· εἶτ᾽ ἐκ ταύ της ἐπὶ τὴν ἑτέραν αὖθις προϊόντες ἐφαρμογὴν, καὶ τὰ αὐτὰ σχήματα καὶ κατὰ τὴν μείωσιν ἐκτελοῦντες, τὸν τῆς ὅλης λαμπηδόνος ἀφανισμὸν ἀπεργά ζονται τῇ ἀτρεκεί τούτων εἰς τὸ πρὸς τὸν κόσμον μέρος εφαρμογῇ. 6. Præterea autem ex eis quæ inferuntur, manifestiora adbuc erunt quæ de ipsis dicuntur. Duo in luna circuli concipiantur: unus, quo opaca illius pars ab illuminata discernitur, qui etiam 316 perpetuo mutantur; alter quo separatur ea pars quæ a nobis cernitur ab ea quæ non cernitur; qui etiam est immutabilis et immobilis. Horum nenter est maximus circulus, qui ipsam in æquales partes secare possit. Nam el sol " cum major sit quam luna, plus illius medietate illumninat, et proinde sine controversia minor est maximis in luna circulis hic, qui opacam illius partem ab illuminata dispescit. Et vero 1 etiam qui a nostro aspectu est, circulis in luna maximis minor est; quoniam medietate illius minus videmus; propterea quod oculus qui videt parvus, et id quod videtur, valde magnum sit. Quapropter et hic circulus, qui non in æquales, sed inæquales partes lunam dividit, maximis in illa circulis minor est. Quanquam quoad sensum ambo etiam commemorati circuli, maximi apparent. Et eandem quidem magnitudinem semper habere videntur; verum habitudinem ad se invicem eandem non retinent, sed nultipliciter immutantur, et multiformiter transfigurantur. “Et alias quidem congruunt sibi invicem, alias autem ad sectionem inclinantur. Suntque plurimæ sectiónum diversitates, 317 sed duæ generales ail angulos rectos et ad inclinationem. Sed et congruentiæ istiusmodi circulorum duæ tantum fiunt; ‘et in conjunctione et plenilunio. Cum autem luna a conjunctione solem prætercurrit, tum dirimuntur circuli et ad sectionem declinant: ut exiguum quod inter aurborum circumferentiam relinquitur, ipsum duntaxat Muminatum sit quoad nos. Et ‘cjuscemodi horum circulorum a congruentia ad “sectionem transitus, Talcatam lunæ figurain efficit. Quoniam autem semper eo progrediendo, ut ad angulos rectos se scent, illuminationis etiam splendorem adaugent, medio circulorum sectionis in tali progressu illuminato, quando ipsa sectio adl angulos rectos fuerit, luna bifariam secta apparel. Cum autem ab hac figura ad angulos obtusos jam procedunt circali, utrinque gibbosam lunae figuram faciunt. Rursus autem dum in diametro [id est, oppositione] sibi congruunt, plenam lunam perticiunt. Postea vero dum ex hac ad alteram procedunt congruentiam, et easdem figuras etiam in diminutione obeunt: totius splendoris exstinctionem, dn: ad partem quae mundum [column] 318 respicit exacte congruunt, tandem inducunt. 7. Conjunctio proinde dicitur, quando in cadem parte seu gradu luna fuerit, in qua etiam sol exsistit. Genitura cum uium gra tum a sole recesse- * Cleom. 1. 11. c. 5. 13 Vitell. I. ut, propos. 27. Purbachii; Bolin. lib. v Threatri, p. 597. Ο ζ'. Σύνοδος μὲν οὖν λέγεται, ὑπόταν ἐν τῇ αὐτῇ μείρα γένηται ἡ σελήνη, ἐν ᾗ ἐστι καὶ ὁ ἥλιος. Γέννα δὲ, ὅταν ἀποστῇ τοῦ ἡλίου μοίραν μίαν ἀνα18 Vitel. lib. v, propos, 20; Reinhold. in Theoric.

τολή, ὅταν νέα πρώτως φανῇ. Τῇ μὲν γὰρ πρώτῃ rit. Ortus, cum primum nora conspecta fuerit. ἡμέρᾳ μέχρι τοσούτου φέρεται ὑπὲρ γῆν ἡ σελήνη, μέχρις ἂν ἔτι καὶ τὸ τοῦ ἡλίου φῶς ἐστιν ἐπικρα τοῦν. Ωστ' ἐν ταύτῃ μὲν τῷ τοῦ ἡλίου συγκαταδύεται· πρῶτον δὲ σαφῆς ἐν τῇ δευτέρᾳ τῶν ἡμετ μῶν φαίνεται· καὶ ποτὲ μὲν μᾶλλον, ποτὲ δ᾽ ἧττον. Τοῦτο δὲ αὐτὸ συμπίπτει παρὰ τὸ ποσόν τῆς πρὸς τὸν ἥλιον ἀποστάσεως· αὐτὸ δὲ τὸ τῆς ἀποστάσεως ποσόν, ἄλλο τ' ἄλλο γίνεται διά τε τὴν ἰδίαν τῆς σε λήνης κίνησιν (οὐ γὰρ ἴσον ἀεὶ κινεῖται κατὰ πρό βασιν διὰ τὴν τοῦ πλάτου; ἐξάλλαξιν τοῦ ζωδιακου) καὶ διὰ τὸ μὴ πάντων τῶν ζωδίων ισόχρονον τὴν δύσιν γίνεσθαι, ὡς τινῶν μὲν ὀρθῶς, τινῶν δὲ λοξῶς καταδυομένων· καὶ πρὸς τούτοις διὰ τὸν τῆς προγεγονυίας συνόδου καιρὸν εἶτ᾽ ἀρχομένης ημέρας εἴτ' ἀρχομένης νυκτός, εἴτε καν τοῖς μεταξὺ πολλοῖς & οὖσι καὶ διαφόροις, ἡ προηγησαμένη σύνοδος ἐγεγόνει. Ωστ' ἀεὶ ἐστιν εἷς χρόνος ἐν ᾧ φαίνεται σαφῶς ἡ σελήνη· οὐδὲ κατὰ τὰς ὅλας πρώτας φαύσεις τὸ σαφὲς ἀπαράλλακτον. γ΄. Λέγεται δ' οὖν ἀνατολή, ὅταν νέα πρώτως φα νῇ ὁπωσοῦν· μηνοειδής δ' ὅταν ἀποστῇ τοῦ ἡλίου μοίρας ἑξήκοντα, καὶ πρὸς τὸν ἥλιον ἐξάγωνον ποιή σηται τον σχηματισμόν διχότομος, ἐπειδὰν ἀποχω ρήσῃ τοῦ ἡλίου μοίρας ἐνενήκοντα, και σχηματισθῇ τετράγωνος πρὸς αὐτόν· ἀμφίκυρτος, ὁπόταν μοίρας εἴκοσι πρὸς ταῖς ἑκατὸν ἀποστῇ τοῦ ἡλίου καὶ τρίγω νον ἐκτελέσῃ σχηματισμόν· πλησισέληνος δὲ καὶ πλησιφαής ἀποχωρήσασα τοῦ ἡλίου μοίρας πεντήκοντα πρὸς ταῖς ἑκατόν· πανσέληνος δὲ, τὸν ἥλιον διαμετρήσασαι θ'. Τὸν μὲν οὖν οἰκεῖον κύκλον ἡ σελήνη δι' ἡμερῶν ἀνύει κατὰ τινὰς μὲν ἑπτὰ πρὸς ταῖς εἴκοσι, προσ τιθεμένου και τινος ἡμίσεις ἡμέρας μιᾶς, κατά τινὰς δὲ δι᾿ ἑπτὰ καὶ εἴκοσιν ἡμερῶν, καὶ τρίτου μάλιστα πως τῆς ἡμέρας μορίου. Τέως δ' οὖν πάν τοτε τὸ οἰκεῖον περιτρέχουσα κύκλον εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον ἐκ τοῦ αὐτοῦ διὰ τοῦ ἴσου χρόνου ἀποκα θίσταται. ι', ια'. Ποιεῖται δὲ τὰς πρὸς τὸν ἥλιον συνόδους οὐ πάντοτ᾽ ἐν ἴσῳ χρόνῳ κατὰ τελείαν ἀκρίβειαν, ἀλλὰ ποτὲ μὲν ἐν πλείονι, ποτὲ δ᾽ ἐν ἐλάττονι. Καὶ τὸ αἴτιον, ὅτι πάντων τῶν πλανήτων αἱ σφαίραι πρός τε τὴν δοκοῦσαν καὶ λεγομένην ἀπλανὴ καὶ πρὸς ἀλλήλας εκκεντροί εἰσι. Κατὰ τοῦτον οὖν τὸν λόγον καὶ ἡ τοῦ ἡλίου σφαίρα, καὶ ἡ τῆς σελήνης πρός τ' ἀλλήλας καὶ πρὸς τὴν δοκοῦσαν καὶ λεγομένην ἀπλανῆ τυγχάνουσιν ἔκκεντροι. Διῃρημένου γοῦν τοῦ ζωδιακοῦ εἰς ἴσα δώδεκα τμήματα και συνδιαιρουμένων καὶ τῶν ὑποκειμένων κύκλων αὐτῷ τῆς τε ἡλιακῆς σφαίρας καὶ τῆς σεληνιακῆς ἔσονται τὰ δω76 Prima enim die supra terram eousque fertur, quoad etiam solis lumen prævalet. Quapropter hac simul cum solis lumine occidit: alias autem etiam ante occidit. Manifesta autem primum secundo die; el alias quidem magis, alias vero minus apparet Hoc ipsum autem ob distantiæ a solə quantitateni accidit. Ipsa vero distantiæ quantitas alias alia efficitur; et ob peculiarem lunæ motum (neque enim semper æqualiter suo incessu movetur, quod Zodiaci latitudo evariet), et quod non omnium signorum occasus æquali fiat tempore; nt quod aiiqua quidem recte, aliqua autem oblique occidant; et insuper adliue propter antegress conjunctionis tempus, quod vel die incipiente, vel nocte ingruente, vel in intermediis temporibus] quæ multa alque varia sunt, conjunctio prior acciderit. Qua propter non unum semper tempus est, quo luna manifesto conspicitur; 319 neque secundum primas universas illuminationes manifestatio illius est invariabilis. 8. Orlos ergo dicitur lunæ] cum primum nova quomodocunque conspecta fuerit. Falcata autem cum gradus sexaginta a sole recesserit, et sextilem ad solem fecerit configurationem. Bifariam secta, postquam a sole ad nonaginta gradus discesserit. et quadrato ad ipsum aspectu figurata fuerit: utrinque gibbosa, cum centum et viginti gradibus a sole sejuncta fuerit, et triangularem figuram effecerit. Propemodum autem plena luna, et prope. modum plena lumine, posteaquam centum et quinquaginta gradus a sole abscesserit. Tota seu plena luna denique, cum soli diametraliter opposita constiterit. 9. Proprium proinde circulum luna per dies conficit, ut aliquorum fert sententia, viginti septeni et semisse unius dici adjecto: ut alii autem judicant, per viginti et septem dies *, et tertia propemodum diei parte addita. Verumtamen semper suum circulum circumeundo, ad idem punctum ex codem per æquale temporis spatium revertitur. 10, 11. Αt conjunctiones cum sole non æquali semper tempore elicit, si perfectam 320 accurationem respicimus, sed alias qulden longiore, alias breviore. Et causa est, quod omnium planetarum splæræ, et ad eam quæ inerrans videtur atque dicitur, et ad se invicem sunt eccentricæ hoc est, diversa centra labent). Hac proinde ratione et s0lis et lunæ sphæræ ", et ad se invicem et ad eam quæ videtur atque dicitur inerrans, sunt eccentricæ. Si enim, Zodiaco in duodecim æqualia segmenta diviso, simul etiam circuli cum solaris tum lunaris sphæræ ipsi subjectí simul dividantur, ** Vide Purbachium de passionibus planetarum, ubi itidem tres causas affert cur post conjunctionem suam cum quandoque citius, quandoque tardius appareat. ** Joan. de Sacro Basto, parte altera Computi. 76 Vide eumdem in Computo de mensibus lunaribus, et Phil. Phys. lib. 1, p. 226. 77 Cleom. I. 11, c. 5; Phil. in Phys. lib. 1.

} NICEPHORI BLEMMID R duodecima horum circulorum parles necessario δεκατημόρια τούτων τῶν κύκλων ἄνισα· καὶ μείζω inæquales erunt; et altiores quidem, majores; terræ viciniores autem, minores. Quare siquidem ubi sol est altior, luna terræ est vicinior, et contra, ის splærarum eccentricitatein; majoribus solaris [circuli] segmentis minora lunaris, minoribus majora subjicientur. Majus autem solaris [cireuli] segmentum est, quod Geminis subjectum est; quia etiam est sublimius. Sic enim et ab astronomis observatum est. Quod auteni Sagittario subjectum est, minus est, quia hunilius. Vicissim igitur majus est segmentum lunaris (circuli], quod Sagittarium subtendit, 321 ut sublimius; at quod Geminos, minus, ut humilius. Longiore enim tempore Geminos sol transibit, brevissimo Sagittarium. Luna aulem vice versa. 12. Quando igitur in Geminorum principio conjunctio fuerit, cum hic luna terræ vicinior moveatur, sol autem excelsior sit, concisus det mensis. Nam Juna post circuli proprii peragrationem, et ex eodem ad idem punctum reversionem, sofem adhuc in Geminis vel potius sub Geminis apprehendit, qui triginta duobus, ut dicitur, diebus istul signum transit 1. Si autem circa Sagittarii principia conjunctio contigerit, baud in Sagittario luna solem deprehendet (etenim viginti octo diebus, aut etiam paulo adhuc amplius sol hec signum transire, vel potius subire dicitur); sed proprium emensa circuJum, et ad Sagittarii perlata principium, ad finem hujus signi solemn apprehendit.; quo autem tempore Sagittarium luna transit, duos certe dies, et plus quam dimidium diei ad ipsum transeundum requirens, exacto sol Sagittario Capricornum occupahit, et luna ad Capricornum perlata deprehendot salem istius signi principium præteriisse, adeoque ipsi adbuc aliquo temporis 322 intervallo opus erit, ut solem eonsequatur. Atque ita mensis ßet Jongissimus, luna quidem segmentum sui circuli quod Sagittario subjicitur tarde transeunte, sole autem proprie circuli portiunculam, quæ ipsi videlicet Sagittario subdita est, celeriter conficiente, et eapropter tardius a luna apprehendi se patiente. Et hæc quidem in Sagittario et Geminis ita se habent in intermediis autem signis secundum: proportionen eveniet. 13. Ac ita quidem in signis planetarum sublimitates et humilitates, aliorum in aliis arguuntur. Cum enim quolibet signo in triginta gradus diviso, alia tardius, alia celerius planetæ, subtus percurrant, liquet quod ubi humiliores sunt, et in angustiori - bus conorum segmentis versantur, celerius illa percurrant. Ubi autem sublimiores exsistunt,cono - rum segmenta cum latiora sint, tardius pertranseunt. Conorum enim ejusmodi, qui et Zodiacum et planetarum circulos in duodecimas partes divise Cleom. 11, c. 5. μὲν τὰ ὑψηλότερα, ἐλάττω δέ γε τὰ προσγειότερα. Τοίνυν ἐπείπερ ἔνθα ὁ ἥλιος ὑψηλότερος, ἡ σελήνη προσγειοτέρα, καὶ τούμπαλιν, διὰ τὸ ἔκκεντρον τῶν σφαιρῶν· τοῖς μείζοσι τοῦ ἡλιακοῦ τμήμασιν ὑπου κείσονται τὰ ἐλάττω τοῦ σεληνιακού, τοῖς ἐλάττοσι δὲ τὰ μείζω. Τμῆμα δὲ μείζον τοῦ ἡλιακοῦ τὸ τοῖς Διδύμοις υποκείμενον, ὅτι καὶ ὑψηλότερον (ούτω γὰρ καὶ τοῖς ἀστρονόμοις τετήρηται)· τὸ δ' ὑπικεί μενον τῷ Τοξότη, διότι ταπεινότερον, ἔλαττον. παλιν οὖν μείζον ἔσται τμῆμα τοῦ σεληνιακού το τὸν Τοξότην ὑποτεῖνον, ὡς ὑψηλότερον, ἔλαττον δὲ τὸ τοὺς Διδύμους, ὡς χθαμαλώτερον. Ἐν πλείονι γοῦν χρόνῳ διελεύσεται τους Διδύμους ὁ ἥλιος, ἐν ἐλαχίστῳ δὲ τὸν Τοξότην. Η σελήνη δὲ τοῦ μπαλιν. ιβ. ὑπέταν οὖν ἐν ἀρχῇ τῶν Διδύμων γένηται σύνοδος, ἐνταῦθα τῆς μὲν σελήνης προσγειοτέρας φερομένης, υψηλοτέρου δ' ὄντος τοῦ ἡλίου, γενήσε της σύντομος ὁ μήν. Η γάρ σελήνη μετὰ τὴν τοῦ οἰκείου κύκλου περίοδον, καὶ τὴν ἐκ τοῦ αὐτοῦ σημείου πρὸς τὸ αὐτὸ πάλιν ἀποκατάστασιν, ἔτι ἐν Διδύμοις ὄντα, μάλιστα δ' ὑπὸ Διδύμους τὴν ήταν καταλήψεται, δυσὶν ἡμέραις, ὡς λέγεται, καὶ τριά κοντα τοῦτο τὸ τμῆμα διερχόμενον. Εἰ δὲ περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ Τοξότου γένητα: σύνοδος, οὐκ ἐν τῷ Το ξέτῃ καταλήψεται τὸν ἥλιον ἡ σελήνη (καὶ γὰρ ἐν ὀκτὼ καὶ εἴκοσιν ἡμέραις ἢ καὶ μικρόν τι πρὸς ὁ ἥλιος διέρχεσθαι λέγεται, μᾶλλον δ' ὑπέρχεσθαι τοῦ το τὸ ζώδιον)· ἀλλὰ τὸν οἰκεῖον κύκλον περιοδεύσα σα, καὶ πρὸς τὴν τοῦ Τοξότου γενομένη ἀρχὴν, προς τὸ τέλος εὑρήσει τοῦ τοιούτου ζωδίου τὸν ἥλιον. Ἐν ὅσῳ δὲ χρόνῳ τὸν Τοξότην ἡ σελήνη διέρχεται, δύο ήμερῶν καὶ πλείονος ἢ ἡμίσους ἡμέρας δεομένη πρὸς τὸ διελθεῖν αὐτὸν, ὁ ἥλιος τὸν Τοξότην διελθών, τὸν Αἰγόκερων καταλήψεται· καὶ ἡ σελήνη γινομένη πρὸς τὸν Αιγόκερων, εὑρήσει τὸν ἥλιον τοῦ τοιούτου ζωδίου τὴν ἀρχὴν παραμείψαντα, καὶ διήσει ταύτῃ καί τινος ἑτέρου χρονικού διαστήματος εἰς τὸ φθάσαι τὸν ἥλιον. Καὶ οὕτως ὁ μὲν γενήσεται μήκιστος, τῆς μὲν σελήνης βραδέως τὸ ὑπὸ τὸν Τοξότην τοῦ ἑαυτ τῆς κύκλου τμῆμα διερχομένης, τοῦ ἡλίου δὲ ταχέως τὸ ὑπ' αὐτὸν δὴ τὸν Τοξότην τοῦ οἰκείου κύκλου μέσ ριον διανύοντος, καὶ διὰ ταῦτα βράδιον ὑπὸ τῆς σε Η λήνης καταλαμβανομένου. Ταῦτα μὲν ἐν τῷ Τοξότη καὶ τοῖς Διδύμοις· ἐν δὲ τοῖς μεταξύ ζωδίοις συμβή σεται τὸ ἀνάλογον. ιγ'. Καὶ οὕτως οὖν ἐν τοῖς ζωδίοις ἐλέγχεται τῶν πλανήτων ὑψώματά τε καὶ ταπεινώματα, ἐν δλλο; ἄλλων. Οπόταν γὰρ εἰς τριάκοντα μοίρας ἑνὸς ἑκάστου τῶν ζωδίων διῃρημένου, τὰ μὲν τῶν ζωδίων βράδιον, τὰ δὲ τάχιον οἱ πλάνητες ὑποτρέχωσι· δῆλον ὡς ἔνθα μέν εἰσι ταπεινότεροι στενοτέραις ταῖς τῶν κώνων ἀποτομαῖς ἐντυγχάνοντες, θᾶττον αὐτὰς διατρέχουσιν· ἔνθα δ' ὑπάρχουσιν ὑψηλότερο, πλατυτέρας οὔσας τὰς τῶν κώνων ἀποτομές διεξέρ χονται βράδιον. Τῶν γὰρ τοιούτων κώνων τῶν δια:

ρούντων εἰς δωδεκατημόρια, τόν τα ζωδιακὸν καὶ dunt, vertices quidem in terra sum, ut qui aspe τοὺς τῶν πλανήτων κύκλους, αἱ μὲν κορυφαὶ τυγχά νουσιν ἐπὶ γῆς, ἀρχὰς ἔχουσαι τὰς ὄψεις τῶν ὁρώνε των αἱ δὲ καταβάσεις ἐν τῷ στερεώματι· καὶ ἀναλόγως πλατύτερα μὲν αὐτῶν τὰ ὑψηλότερα, στενώτερα δὲ τὰ προσγειότερα. 15. Διατρέχουσα δὲ τὸν ἑαυτῆς κύκλου ἡ σελήνη, καὶ ὑποτρέχουσα τὸν ζωδιακόν· ὁπόταν διαμετρήσατὰ τὸν ἥλιον ὑπὸ τὸ μεσαίτατον εὑρεθείη τοῦ ζωδιακοῦ, τὸν ἡλιακὸν κύκλον αὐτοῦ ὑποτείνουσα· τότ' ἐκ πανσελήνου καὶ παμφαοῦς ἀφώτιστος ὅλη γίνεται, τῇ σκιᾷ περιπίπτουσα μέσῃ τῆς γῆς· ἐπὶ μιᾶς γὰρ εὐθείας τότε τὰ τρία εὑρίσκονται σώματα, τὸ τοῦ ἡλίου, τὸ τῆς σελήνης, καὶ μεταξὺ αὐτῶν τὸ τῆς γῆς. Υφαπτομένη δὲ τοῦ διὰ μέσων τῶν ζωδίων ἡ σελήνη κατὰ τὰς πρὸς τὸν ἥλιον διαμετρήσεις, ἢ μέρος αὐτῆς ὑπ' αὐτὸν ἔχουσα, μερικὴν πρὸς λόγον πάσχει τὴν ἔκλειψιν· ὑπὸ δὲ τὰ βόρεια ἢ τὰ νότια του ζωδιακοῦ εὑρισκομένη, διαδιδρά σκει τὴν σκιάν. Διὰ τοῦτο καὶ οὐκ ἐν πάσαις ταῖς πανσελήνοις ἔκλειψις γίνεται. ιε'. Τοῦ μὲν οὖν ἡλίου ἔκλειψις τῆς τῶν ὁρώντων ὄψεως πάθος ἐστίν· οὐκ οὖσα κατ' ἀλήθειαν ἔκλει ψις, ἡμῖν δὲ δοκοῦσα τῶν ἡλιακών στερουμένοις αυτ γῶν διὰ τὴν τοῦ σεληνιακοῦ σώματος ἐπιπρόσθεσιν. Η δὲ τῆς σελήνης έκλειψις αὐτῆς τῆς σελήνης πάν θος ἐστὶ, καὶ κατ᾽ ἀλήθειαν, οὐ κατὰ δόκησιν ἔκλειψις. Εκλείπει γὰρ ὄντως ἡ σελήνη τῆς γῆς ὑποσκιαζούσης αὐτὴν, καὶ κωλυούσης δέχεσθαι τὸν ἐκ τοῦ ἡλίου αὐγασμόν. Ενίοτε δ' οὕτως ἐκλείπει, ὡς μηδὲ σκιάν γοῦν ἀμυδρὰν αὐτῆς περιζώσεσθαι, ἀλλ' ἀγνοεῖ.θαι καὶ τὸν τόπον ἔνθα τότε τὸ ταύτης ἐστὶ σῶμα. Τοιαύτης καὶ ἡμεῖς σεληνιακῆς ἐκλείψεως ἅπαξ αὐτόπται γεγόναμεν, κατὰ μῆνα Μάϊον μετ γονυίας περὶ ὥραν ἑβδόμην νυκτός· ὀκτωκαίδεκα ἡμέραι τοῦ Μαΐου παρήλθοσαν· ἰνδικτιών διέτρεχε πρώτη· τὸ ἔτος ἔκτον πρὸς τῷ ἑξηκοστῷ καὶ ἑπτακοσιοστῷ καὶ ἐξακισχιλιοστῷ· τὸ περιέχον εὐδιεινότατον. Ταύτην ἰδόντες τὴν ἔκλειψιν ἐθαυμάσαμεν, εἰ ὅλως ἔχει φως ἴδιον ἡ σελήνη, καθώς τινες λέ γουσιν. ις, ιζ. Ἐν ταῖς εἰλικρινέσι δὲ τῶν ἐκλείψεων τὰ πρὸς ἀνατολὰς τετραμμένα μέρη τῆς σελήνης ἀμαυμοῦνται πρώτως, καὶ πάλιν ταῦτα πρώτως φωτίζον. ται διὰ τὸ τὴν μὲν σκιὰν τῆς γῆς ἐξ ἀνατολῶν φέρεσθαι πρὸς δυσμάς, τὴν δὲ σελήνην πλανητικῶς ἐκ δυσμῶν πρὸς ἀνατολάς, καὶ οὕτω τῇ σκιᾷ περιπίπτειν. Ἐν δὲ ταῖς μερικαῖς ἐκλείψεσιν, ἂν μὲν ἀπὸ τῶν βορείων ὡς ἐπὶ τὰ νότια κατέρχοιτο ἡ σελήνη. τὰ πρὸς μεσημβρίαν αὐτῆς ἐκλείπει (ταῦτα γὰρ ἐν τῇ καθόδῳ προηγούμενα τῇ σκιᾷ περιπίπτει)· τὰ δὲ πρὸς ἄρκτον διαφεύγει τὴν ἔκλειψιν (οὐδὲ γὰρ ὑπεισέρχεται ταῦτα τῇ σκιά). Οπόταν δ᾽ ἀπὸ τῶν νοτίων ἡ σελήνη ἀνέρχοιτο ὡς ἐπὶ τὰ βόρεια, σκο-ίclus videntium habeant principia; bases autem in firmamento, et secundum proportionem, latiores quidem sunt, quæ sublimiores; 323 angustiores autem, que terra viciniores. 14. Caterum cum luna suum circulum percurrit, et signiferum subtercurrit; siquidem soli secundum diametrum opposita, et sub medio signiferi solarem subtendens circulum reperta fuerit: tunc ex plena luna, et tota collucente, tota illuminationis expers eficitur 40; ut quæ in mediam terre umbram incidat. Tunc enim tria corpora, solis, lunæ, et inter hæc venientis terræ, in una recta linca inveniuntur. Quando autem eum circulum qui per media signa ducitur, luna sublus attingit in diamelralibus ad solem oppositionibus, aut sui partem sub ipso habet; partialem pro rata portione eclipsin patitur quando denique in septentrionalibus aut australibus signiferi partibus deprehenditur, umbram efugit. Quapropter haud in omnibus pleniluniis. eclipsis fit. 15. Solis. proinde eclipsis, videntium aspectus passio est: cum revera non sit eclipsis, sed videtur nobis, qui fulgoribus solis propter lunaris corporis obtentum privamur. At lunæ eclipsis, Ipsiusmet lunæ passio, et revera, non opinione, eclipsis est. Vere enim luna deficit, ut terra obumbret· ipsam 324. prohibeatque quominus irradiationem a sole accipiat. Interdum autem sic deficit, ut ne exilis saltein illius umbra conservetur, sed et locus ignoretur, ubi illius corpus est. Cujusmodi lunaris eclipseos et nos semel spectatores fuimus, quæ mense Maio hora noctis septima acci·lit. Octodecim dies Maii præterierant; indictio prima decurrebat; annus supra sexies millesimum erat septingentesimus sexagesimus sextus et: continens, id est, aer, sereuissimum erat. Hanc postquam vidimus eclipsin mirati sumus, si omnino luna proprium lumen habet, ut dicunt aliqui. 16, 17: Caeterum in integris eclipsibus partes lunæ ad orientem conversa primum obscurantur, eademque primum vicissim illuminantur: proptere quod unibra quidem " terra ab ortu in occasum, luna autem erratico suo motu ab occasu ad ortum feratur, et sic in umbram terra incidat. In partialibus autem eclipsibus, siquidem a borealibus ad australes partes luna descendat, meridionales illius partes deficiunt (hæ enim cum in descensu præcedant, in umbram incidunt); septentrionales autem eclipsin effugiunt (neque enim hæ 325 umbram subingrediuntur), sin autem ab australibus ut ad boreales luna ascendat, septentrionales quidem et 20; Reinhold. in Theor. 79 Cleom. l. It. c. 4, sub tipem: Reinhold. in Purbachii theor. p. 208. 80 Cleom. 1. 11, c. 3; Macrob. in Somm. Scip., lib. v. c. 15. • Macrob. in Somn. Scip. lib. i, c. 19 Purb.,p. 163. *2 Regiom. in Almagest. Ptol. lib. vi, prop. 29.

tenebris involvuntur, at meridionales lucem ha- ζεται μὲν τὰ πρὸς ἄρκτον, τὰ δὲ πρὸς μεσημβρίαν ἔχει τὸ φαεινόν. bent. 18. Porro 88 luna et altissima et humillima, et anedio modo se habens defcit. Et si quidem deficiat, cum est altissima, citius apparet, quia in angustiore umbra versatur: at cum terræ proxima est, tardius [conspicitur, quia in umbram incidit latiorem. Quando denique medio modo inter sublimitatem et humilitatem se habet, medium etiam occultationis tempus habet. 19. Hinc igitur manifestum est, et quod umbra [ierra) sit convilles [turbinata], et sol major qual terra 8, et luna multo minor quam terra. Si enim tanto temporis spatio umbræ angustia occultatur; quanto fuisset abscondita, și în latitudinem umbræ incidisset, quæ circa terræ superficiem spargitur? 20. Quod autem in umbram terræ incidens luna eclipsin patiatur, manifestum est et ex eo quod eclipses in solis pleniluniis fiunt, quando fieri potest ut et luna in umbram incidat. Sed et ex lunæ partibus que post perfectam eclipsin conspiciuntur, çum orbiculares [fornicatæ ] sint, 326 idem patet. Quin etiam a partialibus liquet eclipsibus; tum enim illuminationum sectiones falcatæ sunt, propterea quod, cum sphærica figura " in figuram incidit conoidem, et ab ipso secatur, orbiculares et falcate fiunt sectionum figuræ, 21. Quæ cum ita se habeant, fieri non potest, ut cum ambo luminaria super horizontem videnτηʹ. Εκλείπει δ᾽ ἡ σελήνη καὶ ὑψηλοτάτη καὶ προσγειοτάτη καὶ μέσως ἔχουσα. Καὶ ὑψηλοτάτη μὲν ἐκλείπουσα, τάχιον ἐκφαίνεται, τῷ στενωτέρω τῆς σκιᾶς ἐντυγχάνουσα· προσγειοτάτη δὲ βράδιον, πλατυτέρα τῇ σκιᾷ περιπίπτουσα. Μέσως δ' ἔχουσα τοῦ ὕψους καὶ ταπεινώματος, μέσον καὶ τὸν χρόνον ἔχει τῆς κρύψεων. ιθ'. Ἐντεῦθεν οὖν δῆλον, ὅτι τε κωνοειδής ή σκιά καὶ ὁ ἥλιος μείζων τῆς γῆς καὶ ἡ σελήνη ἐλάττων πολλῷ τῆς γῆς. Εἰ γὰρ τοσοῦτον χρόνον τῷ τῆς σκιᾶς στενώματι κρύπτεται, πόσον ἂν ἐκρύβη τῷ πλάτει περιπεσοῦσα τῆς σκιᾶς ὁ περὶ τὴν ἐπιφάνειαν συμβαίνει τῆς γῆς; κ'. "Οτι δὲ τῇ σκιᾷ τῆς γῆς ἡ σελήνη περιπί πτουσα πάσχει τὴν ἔκλειψιν, δῆλον μὲν καὶ ἀπὸ τοῦ τὰς ἐκλείψεις ἐν μόναις γίνεσθαι πανσελήνοις, ὅτε δυνατὸν καὶ τὴν σελήνην περιπεσεῖν τῇ σκιᾷ. Δῆλον δὲ καὶ ἀπὸ τῶν φαινομένων μετὰ τὴν τελείαν ἔκλει ψιν τῆς σελήνης μερῶν περιφερῶν ὄντων· ἀλλὰ δὴ καὶ ἀπὸ τῶν ἐπὶ μέρους ἐκλείψεων, Μηνοειδεῖς γὰρ τότε τυγχάνουσι τῶν φωτισμῶν αἱ ἀποτομαί· διότι σφαιρικού σχήματος κωνοειδεῖ ἐντυγχάνοντος σχή ματι καὶ ἀπ' αὐτοῦ τεμνομένου, περιφερῆ καὶ με, - νοειδῆ γίνονται τὰ σχήματα τῶν τομῶν. κα'. Τούτων οὕτως ἐχόντων ἀδύνατον ἀμφοτέρων ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα τῶν φωστήρων ὁρωμένων ἔκλει tur, quoquo modo eclipsis {luna] fiat *. Cum au- ψιν όλως γίνεσθαι. Πολλῶν δὲ γινομένων περὶ τὸν tem multæ circa aerem fiant affectiones, consentaneum est, quod aliquando sol postquam occidit, super horizontem aliquibus esse videatur; cum vel rassior et continua nubes ad occasum est, eļ a rądiis solaribus illustratur, adeoque solis speciem nubes istiusmodi exhibet; vel etiam cum aspectus cx aliqua nube æquabili ad solem refringuntur; et in tali nube, veluti in lævi speculo solaris coloris emphasi seu imagine oborta, anthelius qui etiam parelius dicitur, consistit. Sed et alio modo radius qui ex oculis effunditur cum in madente et humido ere ad occasum versatur, defringi potest, et in solem qui parum subter horizontem occultatus eql, incidere. αέρα παθῶν, εἰκός ἐστί ποτε καταδεδυκότα τὸν ἥλιον ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα δόξαι τισὶν εἶναι, ἢ νέφους ὄντος πρὸς τῇ δύσει παχυτέρου καὶ συνεχούς, καὶ ὑπὸ τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων λαμπρυνομένου, καὶ φαν τασίαν ἡλίου τοῦ τοιούτου νέφους παρέχοντος. Η καὶ τῶν ὄψεων ἀνακλωμένων ἔκ τινος νέφους ἁμα λοὺς πρὸς τὸν ἥλιον καὶ ὡς ἐν κατόπτρῳ λείῳ τῷ τοιούτῳ νέφει, τῆς τοῦ ἡλιακοῦ χρώματος γινομένης ἐμφάσεως, ἀνθηλίου τοῦ καὶ παρηλίου συνισταμέ νου. Δύναιτο δ᾽ ἂν καὶ ἄλλως ἡ ἐκ τῶν ὀμμάτων ἀποχεομένη ἀκτίς, ἐνίκμῳ καὶ νοτερῷ τῷ πρὸς δυσμαῖς ἀέρι προσομιλοῦσα κατακλᾶσθαι καὶ τῷ ἡλίῳ ἐντυγχάνειν κεκρυμμένω μικρὸν ὑπὸ τὸν ὁρίο ζοντα. 327 SYNOPSIS CAPITIS XXVIH. DE TERRA ET EJUS ZONIS, AC PRIMUM QUOD TERRA AD COELESTEM SPHÆRAM, QUIN ET AD IPSAM SOLAREM, CENTRI RATIONEM OBTINEAT. 1. Quomodo accipiendum quod dicitur terra ad firmamenti sphæram centri rationem obtinere, quod etiam simili declaratur.-2.Tribus argumentis probatur teṛru ad cœlum centri rationem habere, quorum primum sumitur a stellis, quæ ex omni parte terræ sibi invicem æquales et figura similes cernuntur. -- 3 Secun· dum sumitur a signis Zodiaci, quorum sex semper præcise supra terram sunt, ubi etiam eremplo decla4. Tertium petitur ab æquatore, cujus itidem medietas ratur quomodo hoc ipsum cognosci possit. integra semper supra terram est, ut per aquinoctia manifesto cognoscitur.-5. Terra etiam ad solis sphæram centri rationem quoad quidem sensum obtinere probatur ab horologiis quæ ubivis in terra fieri possunt, et centri rationem ad solis sphæram obtinent ipsa quoque, haud secus ac si in terræ meditulho facta essent. – 6. Terra ad lunæ sphæram non obtinere centri rationem duobus probatur argumentis, quoru; prius ducitur ab intervallis lunæ ad stellas inæqualibus pro climatum diversitate. - 328 7. se Vide Plin. lib. ut, c. 1. *ª Cleom. I. i,'c. 7. • Cardan. L. ur De subtil. p. 188. 65 Cleom.. 11, c. 6.

Posterius a solis eclipsi sumitur, quæ non ubique eadem conspicitur.-8. Occupatio, qua ratio explicatur, quare aliqui negarint terram ad aspectabile cœlum, firmamentum puta, centri rationem obtinere. -9. Confutatur hæc ratio, ut insufficiens, adeoque ostenditur esse non causa rei, quæ tamen ut causa affertur. 10. Quare visu in altum sublato plus hemisphærio vel mundi medio appareat. - 11. Nec convallium rimulæ, nec montium tubercula rotunditatem terræ evertunt; quod simili a pilulis seu globulis platanorum declaratur, in quo etiam argumentatio inest a minori ad majus.—12. Figura terræ rotundo esse quinque argumentis probatur quæ breviter ordine recensentur. 13. Ει aqua esse rotunda duobus argumentis confirmatur. - 14. Terra secundum physicos in quinque partes dividitur, quæ etiam zona cppellantur et in textu recensentur. — 15. Duæ extrema 20uæ propter frigus, media propter @stum traduntur ab antiquioribus physicis inhabitabiles: reliquæ temperate sunt et dicuntur; quanquam nec illas esse prorsus inhabitabiles experientia probavit. 16. Causa varietatis istius zonarum est motus sols in Zodiaco, obliquitas Zodiaci, et terræ rotunditas.-17. Temperate zona in quatuor mundi habitabiles parles dividuntur, quarum respectu et am anteci, et perieci et antipodes dicuntur, quorum omnium 329 ad se invicem ratio explicatur. 18. Quare in quatuor habitabilibus terræ partibus antœci, et periæci et antipodes ad se invicem transire non possint, quanquam hoc ipsum magna ex parte experientia superiorum et nostri temporis refutat. 19. Auctori videtur figmentum esse, quod a physicis de antœcis, periæcis et antipodibus traditur, in quo tamen errat et experientiam sibi contradicentem habet. 20. Ratio auctoris est insufficiens, quin et per ἀντιστρέφον in ipsum retorqueri potest. 21. Inter veteres qui de terræ magnitudine discrepantes sententias habuerunt, rectissime senserunt Eratosthenes et Posidonius. 22. Eratosthenes quomodo et quibus hypothesibus ambitum terræ supputarit, ubi inter alia etiam de meridiano prolixius explicatur. 23. Posidonius auomodo eumdem invenerit. 21. Diameter terræ quantus sit ad ambitum suum in stadiis. Περί της και τῶν ταύτης ζωνῶν, καὶ πρῶτον, ὅτι ἡ γῆ κέντρου λόγον ἐπέχει πρὸς τὴν οὐράνιον σφαίραν, ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν ἡλιακήν. CAPUT XXVIII. De terra et ejus zonis, ac primum quod terra ad coelestem splyeram, quin et ad ipsam solarem, centri rationem obtineat. 4. Terra 87 ad firmamenti sphæram centri ratinnem obtinet: non quod universa centrum sit (quippe omne centrum dimensionum et partium expers est, siquidem punctum est), sed quod, si splerae magnitudini comparatur, nullam ad ipsam habere rationem videatur. Quemadmodum enitu centena millia myriadum amphorarum [cadorum] aqua, dum 330 per se considerantur, ingentis sunt magnitudinis, sed ad mare nihil videntur, ut nec ad magnum fluvium; sic nimirum etiam terra, α΄. Η γῆ κέντρου λόγον ἐπέχει πρὸς τὴν σφαίραν τοῦ στερεώματος· οὐχ ὅτι σύμπασα κέντρον ἐστὶ (πᾶν γὰρ κέντρον ἀδιάστατον ὑπάρχει καὶ ἀμερὲς, εἴ γε σημεῖόν ἐστιν· ἀλλ' ὅτι συγκρινομένη πρὸς τὸ τῆς σφαίρας μέγεθος οὐδένα λόγον ἔχειν δοκεῖ πρὸς αὐτήν. Ωσπερ αἱ μυριάκις μύριοι τῶν τοῦ ὕδατος ἀφορέων μυριάδες πολὺ μὲν τὸ πλῆθος ἔχουσι καθ' αὐτὰς θεωρούμεναι πρὸς δὲ τὴν θάλασσαν οὐδὲν εἶναι δοκοῦσιν, ἀλλ' οὐδὲ πρὸς μέγαν τινὰ ποταμόν· οὕτω δὴ καὶ ἡ γῆ, καθ᾿ αὐτὴν μὲν ἐξετα ζομένη, πολυμεγέθης ἐστί· πρὸς δὲ τὴν οὐράνιον siquidem per seipsam æstimetur, valde magna est; σφαίραν, ἢ καὶ πρὸς τὴν ἡλιακὴν, οὐδένα λόγον ἔχου- σα φαίνεται. Τότε γὰρ λόγον ἔχειν μέγεθος πρὸς μέσ γεθος λέγεται, ὅταν τὸ μεῖζον οἷόν τε εἴη καταμετ τρηθῆναι ὑπὸ τοῦ ἐλάττονος· μυριοπλάσιον ἴσως ὄν, ἢ καὶ ἄλλον τινά μείζω λόγον ἔχον ἀριθμητόν. Η θάλασσα δὲ καὶ πᾶς μέγας ποταμὸς οὐκ ἂν ὑπὸ τῶν μυριάκις μυρίων μυριάδων τῶν ἀμφορέων και ταμετρηθείεν τοῦ ὕδατος. β'. Οὖσαν δὲ τὴν γῆν στιγμιαίαν οἱονεὶ πρὸς τὸν οὐρανὸν καὶ οἱ ἀστέρες παριστῶσιν, ἐκ παντὸς αὐτ τῆς μέρους αὐτοὶ ἑαυτοῖς ἴσοι φαινόμενοι καὶ τοῖς σχήμασιν ὅμοιοι. Τούτων δ' ουδέτερον συνέβαινεν 2, μὴ τῶν πρὸς πάντα τὰ μέρη τοῦ οὐρανοῦ προσπιπτουσῶν εὐθειῶν ἐκ παντὸς μέρους τῆς γῆς ἴσων ἀλλήλαις οὐτῶν ὡς πρὸς αἴσθησιν. γ'. ᾿Αλλὰ καὶ τὰ ἓξ ζώδια φαινόμενα ὑπὲρ γῆν ἀκριβῶς, παριστῶσι τὴν γῆν ἐπέχουσαν σημείου λίγον πρὸς τὸ στερέωμα, τοῦ κατ' αὐτὴν βάθους μηδεμίαν μοῖραν ἢ πολλοστὸν μοίρας ἀποκρύπτειν ισχύοντος. Τοῦτον δὲ τὸν τρόπον ἡ διάγνωσις γίνεται τοῦ τὰ ἐξ ὑπὲρ γῆν ζώδια φαίνεσθαι. Δύο τινὲς ἁπλανεῖς ἀστέρος ἀλλήλοις παραπλήσιοι κατά τε sed ad colestem aut etiam ad solarem. sph.eram, nullam habere rationem videtur. Tum enim 88 103gnitudo ad magnitudinem videtur habere rationem, cum major a minori mensurari potest, ut decies millies tantam aut aliam etiam aliquam majorem numerabilem rationem habeat. At mare et quivis alius ingens fluvius a. centenis millibus myriadum amphorarum ineosurari non possunt. 2. Quod autem terra ad cœlumn comparata puneţi veluti rationem habeat, et stellæ ostendunt quæ ex omni ejus parte sibi invicem æquales et figura similes apparent. Quorum neutrum accideret, nisi rectæ, quæ ex omni parte terræ ad omnes cœli partes cadunt, sibi invicem quoad sensum æquales essent. 3. Sed et sex signa " quæ præcise supra terraul conspiciuntur, ostendunt, terrain ad firmamentum puncti rationem obtinere, cum ipsius profunditas nullam partem, aut etiam scrupulum partis ullum occultare possit, floc 331 autem modo cognom scitur, quod sex signa supra horizontem conspiciantur. Duae quaedam inerrantes stelle sibi inνι- * Cleom. 87 Ptol. lib. 1; Alm. c. 6; Cleom. lib. 1, c 10, et 11, c. 2; Regiom. in Ptol. 1. 1, conclus. 4. lib. 11, c. 2. Cleom. 1. 1, c. 10, et it, c. 2.

τὴν τοῦ Σκορπίου πεντεκαιδεκάτην κατέχων μοίραν, ὁ δὲ τὴν αὐτὴν τοῦ Ταύρου, μέρος ὢν τῶν γάτων. Οὗτοι τῷ ᾿Αρει τὸ χρῶμα παρόμοιοι. Δυομένου γοῦν τοῦ ἑνὸς αὐτῶν ὁ λοιπὸς εὐθὺς ἀνατέλλει, καὶ ὁρῶν τα: καὶ ἄμφω κατὰ ταυτὸν ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος, ὁ μὲν ἀνατέλλων, ὁ δὲ δυόμενος. ῞Οπερ οὐκ ἂν συνέβαινεν, εἰ μέρει τινὶ τοῦ ζωδιακοῦ τὸ τῆς γῆς οἷόν τ' ἦν βάθος ἐπιπροσθεῖν. cem et quoadl magnitudinem, et quoad colorem μέγεθος καὶ χροιάν διαμετροῦσιν ἀλλήλους· ὁ μὲν similes per dimetientem opponuntur: una quidem decimum quintum Scorpii gradum tenens, altera eumdem Tauri, cum Hyadum, id est Sucularum, pars sit, Marti quoad colorem valde similes. Occidente proinde una ipsarum, altera statim exoritnr, simulque in horizonte ambæ spectantur, illa quidem oriens, haec occidens. Quod non contingeret, si partem aliquam Zodiaci crassities terræ obscurare posset. 4. Sed et mediumn æquatoris semper supra terram est, hocque ex æquinoctiis manifestum est. Cum enim oriens sol aut occidens punctum æquatori subjectum attigerit, tum et dies et nox sammam æqualitatem accipiunt. 5. Sed et ad solarem sphæram terra centri rationem obtinere perspicitur. Horologia enim in terra conficiuntur, quæ guomonum umbras cum numbra terræ simul circumeuntes babent. Atque oportet cuncta gnomonum extremi centri rationem ad solarein sphæram obtinere. Quoniam igitur nulJum est horologium, 332 quod in ipso precise terr: medio stare possit; in omni autem terræ parte horologia possunt confici, manifestum est, quod etiam ad solarem sphæram universa terra centri rationem obtineat. Unius enim sphæræ unum centrum est. Sic igitur ad terram sese universi habent gnomones, quasi etiam ad unum punctum collecti forent. Ad solarem proinde sphæram centri rationem obtinere terram, ex iis qux dicta sunt, manifestum evadit: ut semper tamen quoad sensum subintelligatur. 6. Quod autem et ad lunae sphaeram terra pun eti rationem non obtineat, sic ostenditur. Intervalla lunæ ad stellas in omni climate terræ æqualia non apparent; sed apud alios majora, apud alios minora. Hoc autem ita non esset, si recte, [quæ} ad lunarem altitudinem a terra [producuntur], æquales essent. Si hoc enim, et intervalla sibi ctiam aequalia conspicerentur. 7. Sul et solis eclipsis ", quæ haud apud om. nes conspicitur, rationi fidem facit. Si enim” ad Junarem altitudinem idem ubique a terra intervalJum foret, non apud aliquos quidem homines sol Lotus deficere, apud aliquos non totus, sed parten deficientem habere, 333 apud alios denique totus defectu vacare uno et eodem tempore videretur. 8-13. Atqui nonnulli dicunt, terram nec ad ipsum cœlum quod videtur, puneti rationem habere. Et sane instantiam ex eo confirmant, quod visus cum in altum attollitur, ea videat, quæ in planis non videntur, sed infra horizontem occultata sunt; el hinc inferunt, non ab omni terræ parte cœlum æqualiter dividi, ac ea de causa centri rationemi ad ipsum non obtinere terram. Sed hæc ratio tunc ** Cleom, 1. 1, c. 10.» Cleon. l. 1, c. 11; Murt. δ. ᾿Αλλὰ δὴ καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ ἰσημερινοῦ διηνε κῶς ἐστιν ὑπὲρ γῆν. Καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τῶν ἰσημε ριῶν· ὁπόταν γὰρ ἀνατέλλων ὁ ἥλιος ἢ δυόμενος τοῦ ὑπὸ τὸν ἰσημερινὴν ἐφάψητα: σημείου, τότε λαμβάνουσιν ἢ θ' ἡμέρα καὶ ἡ νύξ τὸ ἰσαίτατον. ε'. Ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἡλιακὴν σφαίραν ἡ γῆ κένω τρου λόγον ἐπέχουσα φαίνεται. Κατασκευάζεται γὰρ ἐπὶ γῆς ὡρολόγια τὰς τῶν γνωμένων σκιὰς ἔχοντα τῇ σκιᾷ συμπεριστάσας τῆς γῆς· καὶ δεῖ πάντα τὰ τῶν γνωμένων ἄκρα κέντρου λόγον ἐπέχειν πρὸς τὴν ἡλιακὴν σφαίραν. Ἐπεὶ γοῦν οὐδέν ἐστιν ώρα λόγιον δυνάμενον ἐπ' αὐτῷ τῷ μεσαιτάτῳ στῆναι τῆς γῆς· ἐν παντὶ δὲ μέρει τῆς γῆς ὡρολόγια κατασκευάζεσθαι δύναται· φανερὸν ὅτι κέντρου λόγου ἐπέχει καὶ πρὸς τὴν ἡλιακὴν σφαίραν ἡ πᾶσα γή. Μιᾶς γὰρ σφαίρας ἓν καὶ τὸ κέντρον. Οὕτως οὖν ἔχουσι πρὸς τὴν γῆν οἱ γνώμονες ἅπαντες, ὡς εἰ καὶ εἰς ἕν ἦσαν συνηγμένοι σημείον. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ηλιακὴν σφαίραν κέντρου λόγον ἐπέχειν τὴν γῆν, ἐκ τῶν εἰρημένων δεδήλωται, προσυπακουομένου παν ταχοῦ τοῦ, πρὸς αἴσθησιν. ς'. Πρὸς δὲ τὴν τῆς σελήνης σφαίραν μὴ λόγον ἐπέχειν σημείου τὴν γῆν οὕτω δείκνυται. Τὰ πρὸς τοὺς ἀστέρας διαστήματα της σελήνης οὐκ ἴσα φαί. νεται κατὰ πᾶν κλίμα τῆς γῆς, ἀλλὰ παρὰ μὲν τοῖς μείζω, παρὰ δὲ τοῖς ἐλάττω. Τοῦτο δ' οὐκ ἂν ἦν, τῶν πρὸς τὸ σεληνιακὸν ὕψος προσπιπτουσῶν ἀπὸ τῆς γῆς εὐθειῶν ἴσων ἀλλήλαις οὐσῶν· εἰ τοῦτο γὰρ, ἴσ᾽ ἂν ἀλλήλοις ἐφαίνετο καὶ τὰ διαστήματα. ζ'. Καὶ ἡ τοῦ ἡλίου δ' ἔκλειψις μὴ παρὰ πᾶσιν ἡ αὐτὴ φαινομένη πιστοῦται τὸν λόγον. Εἰ γὰρ πρὸς τὸ σεληνιακὴν ὕψος τὸ αὐτὸ διάστημα πανταχόθεν “ἦν ἀπὸ γῆς· οὐκ ἂν παρὰ τισὶ μὲν ἀνθρώποις ὁ ἥλιος ὅλος ἐκλείπων ἐδόκει, παρὰ τισὶ δ' οὐχ ὅλος, ἀλλὰ μέρος ἔχων ἐκλελοιπός· παρ' ἑτέροις δ' ὅλος πάμπαν ἀνέκλειπτος καθ᾽ ἕνα καιρὸν τὸν αὐτόν. τ' ιγ'. "Ενιοι δέ φατι μηδὲ πρὸς αὐτὸν τὸν ἐρώμε νον οὐρανὸν σημείου λόγον ἐπέχειν τὴν γῆν· καὶ πιστοῦνται δῆθεν τὴν ἔνστασιν ἐκ τοῦ τὴν ὄψιν εἰς ὕψος ἐξαιρομένην ὁρᾷν τὰ ἐν ἐπιπέδοις οὐχ ὁρώμενα, κεκρυμμένα δ' ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα· κἀντεῖθεν ἐπισ φέρουσιν, οὐκ ἀπὸ παντὸς μέρους τῆς γῆς εἰς ἴσα διαιρεῖσθαι τὸν οὐρανὸν, καὶ διὰ τοῦτο πρὸς αὐτὸν μὴ κέντρου λόγον ἐπέχειν τὴν γῆν. Αλλ' οὗτος ὁ ** Cleom. I. 1, c. 11.» Cleom. Capella l. viii.

λόγος τότ' ἂν εἶχεν ἰσχύν, ὅταν ἐκ τῶν πεδίων καὶ & robur haberet, si ex camporum planitiebus et τῆς θαλάσσης οὐχ ἑωρᾶτο τὸ ἡμικόσμιον. Τοῦ δὲ τῆς ὄψεως εἰς ὕψος ἐξαιρομένης φαίνεσθαι πλέον τοῦ ἡμισφαιρίου τὸ σχῆμα τῆς γῆς ἐστιν αἴτιον, ἐπεὶ σφαιρικόν. ᾿Ανεμποδίστως οὖν αἱ ἀπὸ τῶν διμάτων ἀκτῖνες κύκλωσε τῆς γῆς χεόμεναι πλέον τοῦ ἡμικοσμίου περιλαμβάνουσι, γινομένων τότε τῶν ὁριζόντων κωνοειδῶν, διὰ τὸ σφαιροειδῆ τυγχάνειν τὴν γῆν. Οὐδὲ γὰρ αἵ τε φάραγγες αἵ τε τῶν ἐρῶν ἐξοχαὶ τὸ τῆς γῆς σφαιρικὸν ἀναιρήσουσιν, ὅτι μηδ' αἱ περὶ τὰ σφαιρία τῶν πλατάνων ἐξεχαὶ καὶ κοιλότητες ἐξιστῶσι ταῦτα τοῦ σφαιρικοῦ, καίπερ αὗται πλείονα λόγον ἔχουσι πρὸς τὰς τῶν σφαιρίων οιότητας, ἢ τῆς γῆς αἱ κοιλότητες καὶ ὑπεροχα! πρὸς τὸ μέγεθος ἅπαν αὐτῆς. Οὔτε γὰρ ὄρος πέντεκαίδεκα σταδίων ὑψηλότερον κατὰ κάθετον ιστόρηταί " του, οὔτε τόπος θαλάσσης τοσούτων σταδίων βαθύ τερος. Εἰ δὲ καὶ πλειόνων σταδίων ὕψος καὶ βάθος υποτεθείη, πόσον λόγον ἕξει τὸ τοιοῦτον πρὸς τὴν διάμετρον ὅλην τῆς γῆς; Εἰ μὴ ἦν ἡ γῆ σφαιροειδής, πῶς ἂν μετέπιπτον ἐπ' αὐτῆς οἱ ὁρίζοντες; πῶς ἄλλοι παρ' ἄλλοις ἀστέρες τῶν ἁπλανῶν πρὸς ἄρκτῳ καὶ μεσημβρία ἑωρῶντο; πῶς τὸ τοῦ πόλου ύψος διάφορον ἐν τοῖς διαφόροις ἦν κλίμασι; πῶς τὸ μέγεθος ἐνηλλαγμένον τοῦ ἀρκτικοῦ; πῶς ἡμερῶν μεγέθη καὶ νυκτῶν ἑτέροις ἐτύγχανεν ἕτερα; Ταῦτα δὴ πάντα πιστοῦνται τὴν γῆν εἶναι σφαιροειδή. Καὶ τὸ ὕδωρ δέ πως σφαιροειδὲς ἐκ τοῦ τὰς ῥανίδας εἰς τι λεῖον ἐμπιπτούσας συστρέφεσθαί τε και σφαι μοῦσθαι καὶ ἡρεμεῖν δείκνυται· καθὼς ἐν τοῖς τῶν λαχάνων καὶ δένδρων φύλλοις υπάρχει καταφανές ο ἔκ τε τοῦ τοὺς πλέοντας τὰ πελάγη πολλάκις μὲν ἀπὸ τῶν πλοίων αὐτῶν μὴ τὴν γῆν καθορᾷν· ἐπὶ δὲ τοὺς ἱστοὺς ἀναβάντας, ὡς οὖσαν αυτήν πλησίον καθορᾷν, ὑπερθεμένους διὰ τῆς εἰς ὕψος ἀναβά σεως τὰ τῆς τοῦ ὕδατος ἐπιφανείας κυρτώματα, τὰ πρὶν ἐπιπροσθοῦντα ταῖς τούτων Εψεσιν. ιδ΄. Εἰς πέντε δὲ μέρη διαιροῦσιν οἱ φυσικοὶ τὴν σύμπασαν γῆν· ἐν μὲν τὸ ὑπὸ τοῦ ἀρκτικού κύκλου περιεχόμενον· ἕτερον ὅπερ ὑπόκειται τῷ μεταξύ τοῦ ἀρκτικοῦ καὶ τοῦ θερινοῦ διαστήματι· τρίτον ὅπερ ὑπερκείμενον ἔχει τὸ ἐκ τοῦ θερινού τροπικού διήκον εἰς τὸν χειμερινὴν τροπικὸν καὶ κατὰ τὸ μεσαίτατον αὐτοῦ τὸν μέγιστον κύκλον τὸν ἰσημε ρινόν τέταρτον ὅπερ ὑπὸ τὸ μέσον ἐστὶ τοῦ τε χειμερινοῦ τροπικοῦ καὶ τοῦ ἀνταρκτικοῦ· πέμπτον, ὅπερ ὑπὸ τοῦ ἀνταρκτικοῦ περιέχεται· ταῦτα τὰ μέρη τῆς γῆς ὀνομάζουσι ζώνας. ιε'. Τῶν οὖν τοιούτων ζωνῶν ἑκατέραν μὲν τῶν ἄκρων ἀοίκητον ὑπὸ κρύους εἶναί φασιν· ὑπὸ φλογο μοῦ δέ γε τὴν μεσαιτάτην· εὐκράτους δὲ τὰς λοιτὰς καὶ οἰκεῖσθαι πεφυκυίας εἰκότως λέγουσιν, ἐπειδὴ κέκραται τούτων ἑκάστη καὶ τὴν συμμετρίαν τῆς τε θέρμης καὶ ψύξεως καὶ τὸ ζωογόνον ἀπείλη mari medium mundi non spectaretur. Quod autem visu in altum sublato plus apparet hemisphærie, figura terræ in causa est, quia sphærica. Proinde radii cum ab oculis undique circa teriam sine impedimento conjiciuntur, dimidio mundi plus comprehendunt, cum horizontes tune turbinati sint, quia terra orbicularis figurae est. Neque enim vel convalles, vel montium eminentiæ rotunditatem terræ evertent; quandoquidem neque in pilu - lis platanorum eminentiæ et cavitates efficiunt, quominus ipse rotunda sint, quanquam has majorem habent rationem ad pilularum 334 integri talem, quam terra cavitates et exuberantiæ ad universam ipsins magnitudinem. Neque enim mons quindecim stadiis secundum perpendiculum altior, neque maris locus tot stadiis profundior usquam est proditus. Quod si autem etiam plurium stadio - rum altitudo et profunditas supposita fuerit, quantam et talis ad totum terræ diametrum habuerit rationem? Ac nisi terra orbicularis esset liguræ, qui in ipsa horizontes mutarentur? qui aliae apud alios fixæ stellæ al septentrionem et meridier conspicerentur? qui poli altitudo in diversis climatibus diversa esset? qui aretici magnitulo variaretur? qui dierum et noctium magnitudines apud alios aliæ forent? Hæc videlicet omnia terram orbicularis figuræ esse confirmant. Sed et aquam quodammodo figura orbiculari praditam esse cum ex eo ostenditur, quod guttæ in lave aliquid incidentes contrahuntur et conglobantur et quiescunt, quemadmodum in herbarum et arborum folis manifestum exsistit: tum ex eo quod qui maria navigant, sæpe quidem ab ipsis navibus terram non contueantur, conscensis autem malis ipsam, uti 335 propiorem, inspiciant; dum nimi rum per ascensionem in altum curvitates et tumores, qui sunt in aquæ superficie, quique antea ipsorum aspectibus obstruebant, superant. 14. In quinque porro partes universam terram physici dividunt: unam quæ al aretico circulo continetur; secundam quæ ci intervallo subjecta est, quod inter arcticum et tropicum aestivum intervenit; tertiam, quæ imminens label spatium id quod ex tropico æstivo ad hibernum tropicum protenditur et in sui præcise medio maximum circulum æquinoctialem habet; quartam, quæ sub medio est tropici hiberni et antarctici; quintam, qua: sub antarctico continetur. Has terræ partes zonas nominant. 15. Harum proinde zonarum extremam utramque a frigore, mediam præ æstu inhabitabilem esse ferunt, reliquas autem bene temperatas et ad habitandum natura comparatas esse aiunt, quandoquidem ipsarum utralibet [temperatarum] proportionem caloris et frigoris, et animalium gene- • Ptol. lib. 1 Alm. c. 4; Cleom. 1. 1, c. 10; Regiom. in Almag. lib. 1, conclus. 2. • Cleom. ibidem. "Cleom. 1. 1, c. 8. " Cleom. 1. 1, c. 2; Martian. Capell. lib. vi, p. 226; Macrob. in Somu. Scip. lib.

randorum facultatem, cum ex adusta, tum ex pro- φν ἔκ τε τῆς διακεκαυμένης καὶ τῆς πλησίας ύσης pinqua frigida accepit. 16. Quod autem aliæ partes terræ combustæ torreal,336 aliis frigore rigeant, aliæ temperata sint, sol in causa est ", et terrae figura qua sphaerica est, ut diximus. Cum enim sol in mundo per latitudinem quæ inter tropicos intercepta est, movetur, necessario adurit terram, quæ tali spatio subjecta est, utpote qui rectos et validos in eam radios emittat. Rursus quandoquidem nec ab australibus partibus ut ad boreales accedens, tropicum æstivum, nec hinc ut ad australes, hibernum transcendit eapropter partes ursis subjectas frigore rigere contingit, ut quæ a sole sint remotissimæ, et hac de causa obliquos et remissos radios solares suscipiant: reliquæ autem zonæ, quæ media quodammodo ratione solis radios admittunt, bonum temperamentum habent”. 47. Harum porro temperatarum utramque physici in duas iterum partes dividentes pro medietate quæ partim super, partim subter terram esse videtur, quatuor habitabiles partes ] esse dicunt: quarum unam quidem habitamus nos homines qui noti sumus; secundam periœci (quasi dicas circumhabitantes, seu circumcolæ], qui in eadem nobiscum temperata exsistere et clima quod subter terram est 337 habitare finguntur: tertiamn, alltœci [q. d. contrahabitantes] et postremam 'antipodes [quasi pedibus obversis incelentes ] qui etiam utrique temperatamn oppositam incolere somniantur; antcci tamen in climate super terram (vocantur autem hi etiam autcci, quasi humeris aversi), in eo autem quod infra terram videtur, antipodes [habitant.] Omnium enim in terra habitantium vestigia ipsum terræ medioxumum sive centrum spectare necesse est. Cum enim terra sphæricam figuram habeat, medium et deorsum et centrum idem est. Quapropter hand periœci sunt etiam antipodes, sed qui inferius ex adverso oppo· situm temperatum clima infra terram inhabitant, et per diametrum distant: quia horum vestigia istorum hominum vestigiis sunt opposita, quorum respectu antipodles dicuntur. Nostrorum proinde antocorum periceci, nostri antipodes dici quiverunt; at rursus nostrorum antæcorum antipodes, nostri perici, ac denique nostri antipodes, nos antipodes: perieci, periccos; antccl, antccos habent, ut horum ad se habitudines (scheses) perinde ut amicorum et fratrum convertantur. Antipus 338 pericus; et antœcus antoci antœcus est, 18-20. Quamobrem quatuor terra partes temperatas habitari physici monstrose fingunt: non posse autem quemquam ad periœcos proficisci, quod ipsos a se invicem Oceanus qui belluis refatus sit et innavigabilis dirimat: nec etiam ad eos qui oppositam temperatam habitant, propterea κατεψυγμένης ις'. Τοῦ δὲ τὰ μὲν τῆς γῆς διακεκαῦθαι, τὰ δὲ κατεψύχθαι, τὰ δ' εύκρατα τυγχάνειν, ὁ ἥλιος απ τιος, καὶ τὸ σχῆμα τῆς γῆς σφαιρικὸν ὑπάρχον, ὡς εἴρηται. Κινούμενος γὰρ ἐν τῷ κόσμῳ τὸ μετ ταξὺ τῶν τροπικῶν πλάτος ὁ ἥλιος ἀναγκαίως δια καίει τὴν ὑποκειμένην τῷ τοιούτῳ διαστήματι γῆν, ὀρθίους καὶ ἐντόνους ἐκπέμπων τὰς ἀκτῖνας αὐτῇ. Πάλιν ἐπείπερ οὔτ᾽ ἀπὸ τῶν νοτίων ὡς ἐπὶ τὰ βά ρεια γινόμενος ὑπερβαίνει τὸν θερινόν τροπικὸν, οὔτ᾽ ἐντεῦθεν ὡς ἐπὶ τὰ νότια τὸν χειμερινόν· διὰ τοῦτο τὰ ὑπὸ ταῖς ἄρκτοις μέρη κατεψύχθαι συμ βέβηκεν, ὡς ποῤῥωτάτω τοῦ ἡλίου, καὶ διὰ τοῦτο πλαγίας καὶ ἀνειμένας τὰς ἡλιακὰς ἀκτίνας δε χόμενα. Αἱ δὲ λοιπαὶ ζῶναι, μέσως πως τὰς ἀκτῖ νας τοῦ ἡλίου λαμβάνουσαι, τὸ εύκρατον ἔχουσι. ιζ. Τούτων τῶν εὐκράτων ἑκατέραν πάλιν εἰς δύο διαιροῦντες οἱ φυσικοί κατά τε τὸ ὑπὲρ γεν καὶ ὑπὸ γῆν δοκοῦν ἥμισυ, τέσσαρας οικουμένας εἶναί φασιν· ὧν μίαν μὲν ἔχειν ἡμᾶς τοὺς ἱστο ρουμένους ἀνθρώπους· μίαν δὲ τοὺς καλουμένους περιοίκους οἱ κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμῖν ὑπάρχειν εξα κρατον πλάττονται, καὶ τὸ δοκοῦν ὑπὸ γῆν οἰκεῖν κλίμα· τρίτην τοὺς ἀντοίκους, καὶ λοιπὴν τοὺς ἀν τίποδας, οἳ καὶ ἄμφω τὴν ἀντεύκρατον οἰκεῖν ὀνειρώττονται πλὴν οἱ μὲν ἄντοικοι, κατὰ τὸ ὑπὲρ γῆν κλίμα (καλοῦνται δ' οὗτοι καὶ ἄντωμοι), κατά δὲ τὸ δοκοῦν ὑπὸ γῆν οἱ ἀντίποδες. Πάντως γὰρ τῶν ἐπὶ γῆς βεβηκότων τὰ ἴχνη βλέπειν ἐπ' αὐτὸ τὸ μεσαίτατον τῆς γῆς, ἤτοι τὸ κέντρον ἀνάγκην ἔχει. Καὶ γὰρ τῆς γῆς σφαιρικῷ σχήματι κεχρημένης, τὸ μέσον καὶ κάτω κέντρον ταυτό· διόπερ οὐχ οἱ περίοικοι γίνονται καὶ ἀντίποδες, ἀλλ' οἱ τὸ κάτω τῶν ἀπέναντι κατοικοῦντες ἄκρατον κλίμα τὸ ὑπὸ γῆν καὶ κατὰ διάμετρον ὄντες, ὅτι τὰ ἴχνη τούτων ἄντικρυ τῶν ἰχνῶν ἐστι τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων πρὸς οὓς ἀντίποδες λέγονται. Διὸ λέγοιντ' ἂν ἡμῶν ἀντίποδες οἱ τῶν ἡμετέρων ἀντοίκων περίο:κοι· τῶν δ' ἡμετέρων ἀντοίκων ἀντίποδες οι περίοικοι πάλιν ἡμῶν· οἱ δ᾽ ἀντίποδες ἡμῶν ἡμᾶς ἀντίποδας ἔχουσι, καὶ περιοίκους οι περίοικοι, καὶ ἀντοίκους οἱ ἄντοικοι· τῶν ἐν τούτοις σχέσ σεων ὁμοίως ταῖς ἐν φίλοις καὶ ἀδελφοῖς ἀντιστρε φουσῶν. Ο γὰρ ἀντίπους ἀντίποδος ἀντίπους, καὶ ὁ περίοικος περιοίκου περίοικος, καὶ ὁ ἄντοικος ἀντοίχου ἄντοικος. enim antipodis antipus est; et pericecus periœci ιη'-κ'. Οἰκεῖσθαι γοῦν καὶ τὰς τέσσαρας εύκράτους μοίρας τῆς γῆς οἱ φυσικοί τερατεύονται μὴ δύνασθαι δέ τινας πρὸς τοὺς περιοίκους πορεύε σθαι διὰ τὸ διείργειν αὐτοὺς ἀπ' ἀλλήλων τὸν Ὠκεανὸν, θηριώδη πεφηνότα καὶ ἄπλωτον· μήτε μὴν πρὸς τοὺς τὴν ἀντεύκρατον οἰκοῦντας, διὰ τὸ 98 Macrob. in Somn. Scip. c, 5, 7; Mart. Capella, lib. vi, qui est de geometria; Ovid. 1 Metam. • C.com. 1. I, cap.z. ' Marl. Capella, lib. vi, p. 227.

EPITONE PHYSICA. μὴ τὴν μεταξύ διακεκαυμένην είναι πορεύσιμον. quod intermedia adlusta [ zoma ] transiri non queat. Ταῦτα φυσιολογίας τὰ ἐξευρήματα. Πρὸς δ' ἀλή θειαν οὐκ εἰσὶ περίοικοι, οὔτ᾽ ἄντοικοι, οὔτ᾽ ἀντίποδες. Εἰ γὰρ εἰς τὴν ἡμετέραν ταύτην σύμπασαν γῆν πολλῷ πλείων τῆς οἰκουμένης ἀοίκητος εὔχρατος, τίς ἀνάγκη πλείους οἰκουμένας ἐπινοεῖν; Τ4. πους μέντοι πολλοὺς ἀοικήτους εὐκράτους ὑπολαμ βάνειν τὸ κωλύον οὐδέν. Υπερεκπερισσοῦ γὰρ ἅπαντα πεποίηκεν ὁ Θεός· καὶ ὥσπερ ὀλίγον πῦρ, ὀλίγος ἀὴρ, ὀλίγον ὕδωρ τὰ πρὸς χρῆσιν ἐξαρκοῦντα τοῖς οἷς χρήσιμα ταῦτα γινώσκονται, πάμπλειστα δὲ παρὰ τῆς δημιουργικής μεγαλειότητος καὶ πλού σιοπαροχίας γεγόνασιν· οὕτω καὶ τῆς γῆς ὀλίγον μὲν τὸ οἰκούμενον, πάνυ δὲ πολὺ τὸ εὔκρατον καὶ πρὸς οἴκησιν πεφυκός. Η γὰρ τῆς θείας δωρεᾶ; ἀκατάληπτος ἄβυσσος ὑπὲρ ἅπασαν χρείαν ὑπερεξ. έχεεν ἅπαντα. κα, κβ'. Περὶ τοῦ τῆς γῆς μεγέθους διάφοροι λόγοι γεγόνασιν ὧν οὐδεὶς ἔχει τὸ ἀναντίῤῥητον· τέως δ' οὖν βελτίω τάχα τῶν ἄλλων δοκοῦσι λέγειν Ερατοσθένης καὶ Ποσειδώνιος. Ο μὲν οὖν Ερατοσθένης γραμμικώς δεικνύναι προάγεται τὴν τῆς γῆς περίμετρον σταδίων μυριάδων πέντε καὶ εἴκοσιν, ὑπόθεσιν πρὸς τὴν οἰκείαν δεῖξιν ποιούμενος τὸ στα δίων εἶναι πεντακισχιλίων τὸ ἀπὸ σελήνης μέχρις Αλεξανδρείας διάστημα· καὶ πρῶτον τὸ τὰς πόλεις ταύτας ὑπὸ τῷ αὐτῷ κεῖσθαι μεσημβρινῷ, καὶ τὸ μεταξὺ τῶν πόλεων διάστημα, σταδίων πεντακισχι- ς λίων δι᾿ ἁπλουστέρας ἐφόδου τὴν τῆς γῆς περίμετρον ἀποδίδωσι σταδίων μυριάδων τεσσάρων καὶ εἴκοσι. Μεσημβρινοὶ δὲ κύκλοι εἰσὶν οἱ διά τε τῶν τοῦ στε ρεώματος πόλων γραφόμενοι, καὶ διὰ σημείου τινός δ τῆς κορυφῆς ἑκάστου τῶν ὑπὲρ τῆς βεβηκότων ὑπέρκειται. Πόλο: μὲν οὖν οἱ αὐτοὶ πάντων μετ σημβρινῶν· τὸ δὲ κατὰ κορυφὴν σημεῖον ἕτερον ἑτέρων ἐστίν. "Οθεν καὶ ἄπειρος δύνανται γράφε σθαι μεσημβρινοί. Πάντες δ' οὖν οἱ μεσημβρινοί μέγιστοι κύκλοι ὄντες, καὶ τὸν κόσμον (πρὸς) ἀλλή λους εἰς δύο τέμνοντε; ἴσα, ἴσοι καὶ τῷ ζωδιακῷ καὶ ἀλλήλοις εἰσίν· ἐπεὶ καὶ ὁ ζωδιακός μέγιστος κύκλος ἐστίν. Οἱ δ' ὅλοι ὅλοις ἴσοι, καὶ τὰ ὅμοια μέρη ἀλλήλων ἴσι ἔσονται. κγ'. Τὴν αὖ Ρόδον καὶ τὴν Ἀλεξάνδρειαν ὑπὸ τῷ αὐτῷ κεῖσθαι μεσημβρινῷ λέγων ὁ Ποσειδώνιος, καὶ σταδίων εἶναι πεντακισχιλίων τὸ τὰς πόλεις ἀπ' ἀλλήλων διείργον διάστημα, λαμπρότατον ἀστέρα τινά φησι καλούμενον Κάνωπον φαίνεσθαι πρὸς μεσημβρίαν ὡς ἐπὶ τῷ πηδαλίῳ τῆς ᾿Αργους· ἐν Ελλάδι μὲν οὐδ᾽ ὅλως δρώμενον (ὅθεν οὐδ' "Αρατος ἐν τοῖς Φαινομένοις εἴρηκέ τι περὶ αὐτοῦ), τοῖς δ' ἀπὸ τῶν ἀρκτικωτέρων μερῶν ὡς πρὸς μεσημβρίαν ἐρχομένοις ἀρχὴν ἐν Ῥόδῳ τοῦ ὁρᾶσθαι λαμβάνοντα· κἀπὶ τοῦ ὁρίζοντος ὀφθέντα μικρόν, εὐθὺς κατὰ τὴν τοῦ κόσμου συστροφήν καταδύεσθαι· τοῖς Hæc physiologiæ inventa sunt. In rei autem veritate nec periœci sunt, nec antœci, nec anti-- podes. Si enim quod ad nostram universam terrain attinet, nulto major est inculta temperata quam que colitur, quæ necessitas cogit ut plures habitabiles [partes] excogitemus? Atqui ut multa loca temperata judicemus inculta, nihil est quod prohibeat. Quippe Deus omnia in summa creavit abundantia. Et sicut parum ignis est, parum aeris, parum aquæ, quæ sufficiant ad usum his quibus expedire cognoscuntur, plurimum autem a conditoris majestate et opulentissima largitate factum est: sie etiam exigua terræ pars est quæ habitatur, sed valde magna, quæ temperata 339 et ad habitationem natura comparata est. Immiensa enim divinæ munificentiæ abyssus omnia multo abundantius effudit, quam eorum requirit indigentia. 21, 22. Ceterum: de terrae magnituline multe sententiæ fuerunt, quarum nulla contradictionis expers est; verumtamen cæteris meliora forsau dicere videntur Eratosthenes et Posidonius. Eratosthenes igitur geometrice terræ ambitum ostendere aggreditur viginti quinque myriadum stadiorum: dum [interim ] suæ ostensionis hypothesin facit, quod intervallum a Syene ad Alexandriam sit quinquies mille stadiorum *. Et primo quod hæ urbes sunt sub eodem meridiano, quodque intermedium urbium intervallum est quinquies mille stadiorum, simpliciore ralione, terrae ambitum exhibet, viginti quinque myriadum stadiorum. Carterum meridiani sunt circuli, qui et per firmamenti polos describuntur, et per aliquod punctum aliud quod cuivis in terra ambulantium vertici superincumbit. Poli proinde omnium meridianorum iidem, sed punctum verticale apud alios est alind. Qua de causa etiam infiniti meridiani scribi possunt. Omnes 340 proinde meridiani cum sint maximi circuli, et mundum invicem in duas æquales partes dividant, cuin Zodiaco tum sibi invicem æquales sunt, quoniam eliam Zodiacus est circulus maximus. Quod si toti totis sunt æquales, etiam partes eorum, quæ invicem sunt similes, æquales erunt. 23. Porro Rhodum et Alexandriam eidem meridiano subjectam esse dicens Posidonius, et intervallum quod civitates a se invicem dirimit quinquies mille stadiorum, splendidissimam quampiam stellam quæ Canopus vocatur, ad meridiem ut in gubernaculo Argus apparere pronuntiat, quæ in Græcia quidem nullo modo conspiciatur (qua de causa etiam Aratus in Phænomenis nibil de ea disseruit) ab iis autem qui a partibus borealioriLus ut ad meridiem proficiscuntur, cum in Rhodo primum conspiciatur, ut super horizontem visa parum fuerit, illico in mundi conversione occidat, * Cleom. 1, 1, c. 10; • Plin. lib. 11, c. 65; Lact. lib. 1, c. 24. August. 1. xvt, c. 9. De civitate Dei. Mart. Capella, lib. vi, p. 224. Pars 1 habet stadia 5000, partes 50 habebunt 250000.

vicissim iis qui a Rhodo Alexandriam versus quina ἀπὸ Ρόδου δὲ μέχρι τῆς ᾿Αλεξανδρείας πεντακισχιstądiorum millia enavigarunt, appareat stella ista in Alexandria elevata supra horizontem, simul ac medium coelum attigerit, altitulinem quarta partis unius signi, quæ est quadragesima 341 octava pars totius Zodiaci. Proinde etiam inter Rhodum et Alexandriam intervallum, hoc est, quina stadiorum millia, quadragesimum octavum erunt segmentum maximi terræ circuli. Atqui quadragies octies quina stadiorum millia, myriades stadiorum efficiuntur viginti quatuor *; siquidem intervallum quod ex Rhodo ad Alexandriam protenditur, ad quina stadiorum millia excrescit, sin minus, secundum proportionem illius. 24. Cum autem terræ ambitus sit viginti quatuor myriades stadiorum, diameter illius erit septem myriades, sex millia, trecenta sexaginta tria stadia. Sphæræ enim ambitum obtinere triplum suæ diametri, et insuper septimam partem 6, non accurate, sed quam proxime, placet Archimedis sec‐ tatoribus: qui pronuntiant omnis circuli et omnis sphæræ ambitum obtinere rationem ad suam dianetrum quain proxime triplam sesqui septimam. λίους σταδίους ἐκπλεύσασι φαίνεσθαι τὴν ἀστέρα τοῦτον κατ' ᾿Αλεξάνδρειαν ὕψος ἀπέχοντα τοῦ ὁρίζοντος, ἐπειδὰν ἀκριβῶς μεσουρανήσῃ, τετάρτου μέσ ρους ζωδίου ἑνὸς ὅπερ ἐστὶ τετρακοστήγδοον μόριον παντὸς τοῦ ζωδιακού. Καὶ τὸ μεταξύ τοίνυν τῆς τε Ρόδου καὶ τῆς ᾿Αλεξανδρείας διάστημα, τουτέστιν οἱ πεντακισχίλιοι στάδιοι, τεσσαρακοστόγδοον ἔσται τμῆμα τοῦ μεγίστου κύκλου τῆς γῆς. Τεσσαρακον τάκις δὲ καὶ ὀκτάκις οἱ πεντακισχίλιοι στάδιοι μυ ριάδες ἐκτελοῦνται σταδίων τέσσαρες προς ταῖς εἴκοσιν. Εσται γοῦν κατὰ Ποσειδώνιον ή περίμε τρος τῆς γῆς σταδίων μυριάδων τεσσάρων καὶ εξ κοσι, εἴ γε τὰ ἐκ Ρόδου πρὸς Ἀλεξάνδρειαν διήκον εἰς πεντακισχιλίους ποσοῦται σταδίους· εἰ δὲ μή, πρὸς λόγον αὐτοῦ κδ'. Τῆς περιμέτρου δὲ τῆς γῆς μυριάδων οὔσης σταδίων τεσσάρων καὶ εἴκοσι ἡ διάμετρος ἔσται ταύτη;, οἱονεὶ σταδίων τριῶν ἐξήκοντα τριακοσίων καὶ χιλιάδων ἐξ, πρὸς μυριάσιν ἑπτά· τὴν γὰρ τῆς σφαίρας περίμετρον τὸ τριπλάσιον ἔχειν τῆς οἰκ κείας διαμέτρου, πρὸς δὲ καὶ τὸ ἕβδομον, οὐ κατ' ἀκρίβειαν, ἀλλ' ὡς ἔγγιστα τοῖς περὶ ᾿Αρχιμήδην δοκεῖ, παντὸς κύκλου καὶ πάσης σφαίρας περίμε τρον λόγον ἔχειν ἀποφαινομένοις πρὸς τὴν οἰκείαν διάμετρον ὡς ἔγγιστα τριπλασιεφέβδομον. SYNOPSIS CAPITIS XXIX, QUOD EST DE DIEBUS ET NOCTIBUS ET QUATUOR ANN! HORIS. 4. Sol motum habet duplicem, unum proprium 342 et alterum adventitium; illo horas, id est, stata anni tempora, hoc noctes et dies efficiens.— 2. Causa quare dierum et noctium incrementa el decrementa rarient, itemque hora anni quatuor sint, est mundi inclinatio et elevationis poli mutatio, adeoque parallelorum solis ab horizonte inæqualis sectio, et climatum terræ ad zodiacum non eadem propinquitas. - 3. Qualis sit mundi positus in climate a'quatori subjecto, et quæ ejus consectaria. - 4. primo statim climate positus mundi variatur et alia consectaria sunt, idque magis et minus pro remotionis differentin, ut exemplo tum hoc ipsum, tum etiam id quod superiore membro dictum est, declaratur. 5. Circuli siellarum fixarum, quos primo moin describunt, paralleli sunt; minores tamen alti, alii majores. Minores, qui pulis, majores qui aquinoctial propriores sunt, qui solus est maximus. - G. Horum circulorum omnium in sphæra recta, nimirum in climate sub æqualore segmenta supra et infra horizontem eunt æqualia; în obliqua sphæra, hoc est, in aliis climatibus inæqualia, exceptis segmentis unius æquatoris, quippe borenliorum segmenta supra horizontem majora, infra horizontem minora, australiorum contra se habent, in nostra quidem temperata zona habitabili. In opposita enim zona horum etiam circulorum opposita est ratio. 7 Sol a conversione 343 ad conversionem, sive ut alias loquimur, a solstitio ad solstitium progrediens omnes paralēlos circulos, qui sunt intra tropicos, percurrit. 8. Cum motu suo ex borealibus mundi partibus tropicum hibernum attingit, diem brevissimum et noctem longissimam efficit. - 9. Cum a tropico hiberno ad boreales mundi partes movetur, diem crescentem nobis exhibet, nocle tamen adhuc breciorem, donec aquinoctialem assequatur. 10. Hinc cum æquinoctialem attingit, vernum a'quinoctium efficil, accuratum quidem in primo gradu Y, quod est alterum punctum intersectionis horizontis et aquinoctialis; minus accuratum in punctis ante et retro vicinis. – 11. Cum ab æquinoctiali propius ad boreales mundi partes accedit, dies etiam noctibus longiores efficit, donec assecutus tropicum aestivum diem longissimam et noctem brevissimam efficit. 12. Ilinc cum regreditur ad australes mundi partes, dies facit decrescentes, longiores tamen adhuc noctibus, donec iterum æquinoctialem attingat, et autumnale æquinoclium, rum accuratum tum minus accuratum in principio L punclisque ante et retro vicinis, ut de verno aquinoctio explicatum fuit, producit. 43. Et sic reliquos ab a'quatore parallelos percurrens dies etiam noct·bus breviores exhibet, cujus quidem ut et superiorum omnium ratio a parallelorum et 344 horizonlis varia sectione redditur. 14. Idem sol conversionem æstivam seu solstitium æstivum jacere quatuor argumentis cognoscitur; totidem et hibernam, sed contrariis. - 15. Sol ab hiberna conversione ad aquatorem ascendens a quinoctium vernum, ab æstiva conversione ad eumdem descendens, autumnale coquinoctium efficit. 16. In genere dies crescentes eakibet sol cum a partibus mundi australibus ad boreales accedit, decrescentes, cum ab his ad illas recedit. 17. At incrementa dierum et noctium inæquali fiunt accessione, quemadmodum in textu per exemplum in specie declaratur. 18. Cujus rei causa est obliquitas Zodiaci qui æquatorem et vicinos parallelos rectius, quin fere ad rectos secat angulos, tropicis vero obliquius incumbit 19. Et proinde sol ad tropicos tardius accedit, et ab eisdem recedii, od æquatorem et vicinos parallelos celerius; qua sane in re manifesto divina providentia elucet. Pars 1 habet stadia 5000, partes 48 habebunt 240000. * Ut 22 se habent ad 7, sic 21000 ad 7663.

Intervallum dierum ab æquinoctio verno ad conversiones usque a'stivas, et a conversionibus ærsticis od @quinoctium au.umnale, et ab eodem a quinoctio ad conversiones hibernas, et denique a conversionibus hibernis ad a quinoctium vernale definitur.. 21. Quanquam zodiaci quadrantes sunt aquakes, tamen sul non percurrit eos aquali tempore, quia in sua sphæra qua infra firmamentum est per solarem circulum 345 moretus qui Zodiacu non est concentricus. 21. Hinc æqualibus Zodiaci segmentis inæqualia solaris circuli segmenta respondent; et hac ipsa de causa longissimo tempore in Geminis, brevissimo in Sagitario moratus est sol auctoris quidem tempore. -23. Sed et mychthemera non sunt præcise æqualia, quia additamenta solis uti vocant non sunt æqualia. • 24. Nychthemera autem et inæqualitale additamentorum sunt ina qualia, cum propter motum solis proprium, tum propter solaris circuli eccentricitatem cum cælo, id est primo mobili.-25. Quippe sol si vel motu proprio careret, vel si solaris circulus non essel eccentricus primo mobili, nychthemera onmnia præcise forent æqualia. 20. Per conclusionem infert, quod inæqualitatis nychthemerorum simul et motus solis proprius et solaris circuli eccentricitas causæ sint. Περὶ ἡμερῶν καὶ νυκτῶν καὶ τῶν τεσσάρων τοῦ ἔτους ὡρῶν. α΄. Ο ήλιος διττήν φερόμενος κίνησιν, τὴν μὲν διὰ τῆς οἰκείας σφαίρας τὴν πλανητικήν, τὴν δὲ διὰ τῆς βιαίας περιαγωγῆς τοῦ ἀπλανοῦ; οὐρανοῦ, διὰ μὲν τῆς πεπλανημένης κινήσεως τὰς ὥρας ἀπαρ τίζει, διὰ δὲ τῆς ἄλλης τῆς σὺν τῷ οὐρανῷ τὰς ἡμέρας καὶ τὰς νύκτας ἀποτελεῖ· τὰς ἡμέρας τὸν περὶ ἡμᾶς ἀέρα φωτίζων διὰ τῶν ἀκτίνων αὐτοῦ τὰς νύκτας, ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα κεκρυμμένος καὶ μηκέτι διαπέμπων τὰς λαμπηδόνας αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς, διὰ τὴν τῆς γῆς ἐπιπρόσθησιν. Οὐδὲν γὰρ ἕτερόν ἐστιν ἡ νὺς ἢ τὸ τῆς γῆς ἀπο σκίασμα. β'. Ταῖς ἡμέραις δὲ καὶ ταῖς νυξιν αὐξήσεις καὶ μειώσεις προσγίνονται, καὶ τῶν ὡρῶν ἐκτελεῖται ἡ τετρακτύς, διὰ τὸ ἐγκεκλίσθαι τὸν κόσμον, καὶ τὸν μὲν τῶν πόλων βόρειον ἄνω τοῦ ὁρίζοντος εἶναι καὶ διὰ παντὸς ἡμῖν φανερὸν, τὸν δὲ κάτω καὶ διηνεχῶς ἀφανῆ· κἀντεῦθεν πάντας τοὺς ἐν τῷ στε ρεώματι παραλλήλους κύκλους ἐφ᾽ οὓς φέρεται ὁ ήλιος εἰς ἄνισα τμήματα ὑπὸ τοῦ ὁρίζοντος διαιρεί σθαι πλὴν μόνου τοῦ μεγίστου τοῦ ἰσημερινοῦ· τά σε κλίματα τῆς γῆς μὴ τὴν αὐτὴν ἔχειν σχέσιν πρὸς τὸν ζωδιακὸν, ὡς ἄλλων ἄλλοις υποκειμένων του στερεώματος μέρεσι, κἀντεῦθεν διαφόρων ὄντων κατὰ τὰς κράσεις. γ. Ἐν μὲν οὖν τῷ ὑπὸ τὸν Ισημερινόν κλίματι μεσαιτάτῳ τῆς γῆς ὄντι, θέσιν ἔχει τὴν ἰσαιτάτην ὁ κόσμος, ἑκατέρου τῶν πόλων ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος φαινομένου, καὶ κύκλων ἀρκτικῶν οὐχ ὑπαρχόντων ἐν τούτῳ τῷ κλίματι· πάντων δὲ τῶν ἀστέρων ἀνισχόντων τε καὶ καταδυομένων, μηδενὸς ὄντος ἀε:- φανοῦς, μήτ' αὖ ἀφανοῦς. Ε'. ᾿Απὸ δὲ τούτου τοῦ κλίματος ὡς ἐπὶ τὰς εὐ κράτους ἡ θέσις ἀλλοιοῦται τοῦ κόσμου· τοῦ μὲν ἀποκρυπτομένου τῶν πόλων, τοῦ δ᾽ ἐξαιρομένου· πρὸς μὲν τὴν καθ' ἡμᾶς οἰκουμένην ἐξαιρουμένου τοῦ βορείου, πρὸς δὲ τὴν ἀπέναντι τοῦ νοτίου. Σφαιρικοῦ γάρ πως τοῦ σχήματος ὄντος τῆς γῆς, ὁ μὲν ὑπὸ τοῦ περὶ τὴν γῆν κυρτώματος επιπροσ θούμενος, κρύπτεται τοῖς ἀφισταμένοις αὐτοῦ καθ ὅσον ἀφίστανται· ὁ δὲ φαίνεται τοῖς πλησιάζουσιν, καθόσον πλησιάζουσιν. Υποκείσθω γοῦν τις ἐκ 7 Arist. de mundo, c, in Ptol. 1. 11, prop. 11. CAPUT ΧΧΙΧ. De diebus et noctibus et quatuor anni horis. 4. Cum sol 7 duplici motu moveatur, und errabundo per propriam sphæram, altero violento cœli inerrantis circuitu; erratico quidem motu horas, hoc est, stata anni tempora efficit; altero autem quem cum cœlo communem babet, dies et noctes producit; dies, cum aerein nostrum suis radiis itluminat; noctes, cum infra horizontem occultatus est; nec amplius 346 ad nos fulgores suos propter terræ objectum emittit. Neque enim quidquam aliud est nox, quam terræ obumbratio. 2. Porro diebus et noctibus incrementa el decrementa accedunt, et horarum quaternio effcitur: propterea quod mundus inclinatus est, et polus boreus supra horizontem, nobisque semper conspicuus, alter [australis] infra, et perpetuo inconspicuus est, et hinc paralleli omnes in firmamento circuli sub quibus sol movetur, solo maximo æquinoctiali excepto, in segmenta inæqualia ab horizonte dividuntur, et terræ climata non eamdem schesin [habitudinem] obtiment ad zodiacum, dum alia aliis firmamenti partibus subjecta, et proinde temperamentorum respectu diversa sunt *. 3. In climate igitur quod æquatori subjectam et in terra præcise medium est, æqualissimum habet mundus positum, ubi nimirum uterque polorum in horizonte apparet, et circuli arctici in climate isto nulli sunt; sed omnes stellæ tum oriuntur, tum occidunt, ut nulla perpetuo appareat, nec contra non appareat. 4. Ab hoc autem climate ut ad temperatas va¬ riatur mundi positus; dum unus polorum •occultatur, 347 alter elevatur: in habitabili quidem nostra lorealis eleratur; in opposita autem, australis. Cum enim terræ figura sit rotunda quodammodo, unus quidem propter curvitatis terre obtentum occultatur iis qui distant ab ipso quantum distant; alter vero apparet iis qui propinquant illi, quantum propinquant. Supponatur igitur aliquis ex torrida ad nostram temperatam [zonam] ve- * Cleom. 1. 1, c. 5 et 7; Regiom. Ptol. I. 11, prop. 11-13. 5; Cleom. 1. 1, c. 3; Regiom. lib. 1, conc. 6. Cleom. 1, c. 5, sub prine.; Regiomont, in

niens. Huic nimirum.per clima æquatori subjectum διακεκαυμένης πρὸς τὴν καθ' ἡμᾶς ἐρχόμενος εὖproficiscenti neuter polus elevatus videbitur (ambo enim simili ratione in horizonte sunt), nec ulla stella vel semper apparebit, vel contra nunquam apparebit. Unde nec aliquis arcticus vel antarcticus est circulus. Arcticum enim 10 apud nos circulum esse oportet eum qui stellas semper apparentes comprehendit; antarcticum, qui occultatas. Porro eidem posteaqnam clima sub æquatore præterierit, australis quidem polus occultabitur, sed quantum hic occultatus fuerit, tantum borcus in altitudinem elevabitur. Atque ita mundo a borealibus ut ad australes partes inclinationem accipiente, stella - rum circa polos aliæ semper apparentes, aliæ non apparentes 348 efficientur. Idem etiam circulis qui ipsas continent necessario evenit, ut juxta itineris profectum mutentur, semperque etiam ambo aequaliter majores fiant. 5. Cum ergo hunc in modum mundus inclinatus sit, sciendum est inerrantium stellarum quamvis juxta cum firmamento circumgyratam tali circumgyratione circulum circumscribere. Hi proinde circuli paralleli quidem sunt. Cum autem eorum maximus sit æquinoctialis, minimi sunt omnium qui circa polos exsistunt. Quamobrem secundum proportionem qui ab æquatore quidem ut ad polos [ recedunt ], semper minores; qui autem a polis ut ad æquatorem [accedunt ], semper majores sunt. 6. Universorum igitur " parallelorum, et maxi G mi, et minimorum, et intermediorum, in climate æquatori subjecto, segmenta media supra terram, reliqua media infra terram sunt. Atqui isthinc ad hæc nostratia adventanti, quemadmodum polus boreus elevatur et mundus inclinatur, sic circuli camdem schesin non amplius retinent, sed equinoctialis cum maximus sit [circulus ] et in duas æquales partes mundum secet, dimidium semper supra terram habet, 349 reliquum dimidium accurate infra terram: eorum autem circulorum qui ab ipso ut ad polos vergunt, quotquot equidem ut ad boreum inclinant, majora segmenta supra terram, minora infra habent; quotquot autem ut ad australem [declinant ] contra | se liabent]. Sed nimirum etiamn antarcticus totus occultatus est, quemadmodum totus arcticus semper conspicuus Et sic quidem in nostra temperata [ zona | res se habet, in opposita autem temperala, vice versa Que enim nobis sunt sublimia, illis sunt humilia, et contra. Inclinatus est enim ipsis mundus ut ab australibus ad boreales partes. Et arcticus quidem circulus infra horizontem occul tatus est, antarcticus autem æque ab horizonte elevatus. 7. Que cum ita sese habeant 13, manifestum est, cum sol a conversionibus ad conversiones planeta10 Cleom. 1. 1, c. 7. 13 Cleom. 1. 1, c. 5. κρατον. Τούτῳ δὴ τὸ ὑπὸ τὸν ἰσημερινὴν ἔτι διαπορευμένῳ κλίμα τῶν πόλων οὐδεὶς ἐξηρμένος ὀρθής σεται (και άμφω γὰρ ὁμοίως ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος), καὶ οὔτ' ἀειφανῆς τῶν ἀστέρων ἔσται τις, οὔτ᾽ ἀφανής. "Οθεν οὐδὲ κύκλος τις αρκτικός· οὔτ᾽ αὖθις ἀνταρκτικός. Αρκτικὴν γὰρ κύκλον εἶναι δεῖ καθ' ἡμᾶς τὴν τοὺς ἀειφανείς περιέχοντα τῶν ἀστέρων· τὸν δὲ τοὺς ἀποκεκρυμμένους ανταρκτικόν. Παραμείψαντι δὲ τὸ ὑπὸ τὸν ἰσημερινόν κλίμα, πόλος μὲν ὁ νότιος πάμπαν ἀποκρυβήσεται· καθόσον δ᾽ ἂν οὗτος ἀποκρυβείη, κατὰ τοσοῦτον ἐξαρθείη προς ὕψος ὁ βόρειος· καὶ οὕτως ἔγκλισιν ἀπὸ τῶν β ρείων ὡς ἐπὶ τὰ νότια τοῦ κόσμου λαμβάνοντες, οι μὲν τῶν περὶ τοὺς πόλους ἀστέρων αειφανείς για ναιντο, οἱ δ' ἀφανεῖς. Καὶ οἱ τούτους περιέχοντες κύκλοι τὸ αὐτὸ πάσχοιεν ἀναγκαίως· κατὰ τὴν προκοπὴν τῆς πορείας μεταποιούμενοι, καὶ μείζους ἀεὶ κατ' ισότητα καὶ ἄμφω γινόμενοι. 1 lbid. ε'. Τοιουτοτρόπως οὖν ἐγκεκλιμένου του κόσμου, δεῖ νοεῖν τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων ἕκαστον τῷ στε ρεώματι συμπεριφερόμενον, κύκλου περιγράψειν διὰ τῆς τοιαύτης περιφοράς. Πάντες οὖν οἱ τοιοῦτα κύκλοι παράλληλοι μέν εἰσι· μεγίστου δ' ἐν αὐτοῖς ὄντος τοῦ ἐσημερινοῦ, μείονες ἁπάντων οἱ περὶ τοὺς πόλους ὑπάρχουσιν. Ὥστε πρὸς λόγον εἰ μὲν ἀπὸ τοῦ ἐσημερινοῦ ὡς πρὸς τοὺς πόλους ἀεὶ ἐλάτο τους, οἱ δ' ἐκ τῶν πόλων ὡς πρὸς τὸν Ισημερινόν ἀεὶ μείζους. ϛ΄. Συμπάντων τοίνυν τῶν παραλλήλων, καὶ τοῦ μεγίστου καὶ τῶν ἐλαχίστων καὶ τῶν μεταξὺ κατὰ μὲν τὸ ὑπὸ τὸν ἰσημερινὸν κλίμα τὰ ἡμέση τμή ματα ὑπὲρ γῆν καὶ τὰ λοιπὰ ἡμίση ὑπὸ γῆν· τῷ δ' ἐκεῖθεν ἀφικνουμένῳ πρὸς τὰ ἐνταῦθα καθάπερ Ο βόρειος πόλος ἐξαίρεται καὶ ὁ κόσμος ἐγκλίνεται· τοῦτον τὸν τρόπον καὶ οἱ κύκλοι τὴν αὐτὴν σχέσιν οὐκ ἔτι διατηροῦσιν· ἀλλὰ τοῦ μὲν Ισημερινοῦ μεγίστου ὄντος, καὶ εἰς ἴσα δύο τέμνοντος τὸν κόσμο, τὸ ἥμισυ μένει πάντοτε ὑπὲρ γῆν καὶ τὸ λοιπὸν ἥμισυ ἀκριβῶς ὑπὸ γῆν· τῶν δ' ἀπ' αὐτοῦ ὡς πρὸς τοὺς πόλους κύκλων ὀπίσοι μὲν ὡς πρὸς τὸν βάσ ρειον, τὰ μείζω τμήματα ἔχουσιν ὑπὲρ γῆν, τα δ' ἐλάττω ὑπὸ γῆν· ὁπόσοι δ' ὡς πρὸς τὸν νότιον, ἔμπαλιν. ᾿Αλλὰ δὴ καὶ ὁ ἀνταρκτικὸς ὅλος κεκρυμ μένος ἐστὶν ὥσπερ ἀειφανὴς ὅλος ὁ ἀρκτικός. Καὶ κατὰ μὲν τὴν ἡμετέραν εύκρατον οὕτως ἔχει· κατὰ δὲ τὴν ἀντεύκρατον, ἀντεστραμμένως. Τὰ γὰρ ἡμῖν ὑψηλὰ τοῖς ἐκεῖ ταπεινὰ, καὶ ἔμπαλιν. Ἐγκέκειται γὰρ ὁ κόσμος ἐκείνοις ὡς ἀπὸ τῶν νοτίων ἐπὶ τὰ βόρεια· καὶ ὁ μὲν ἀρκτικός κύκλος ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα κέκρυπται· ὁ δ᾽ ἀνταρκτικὸς τὸ ἴσον ἐξῆρται ἀπὸ τοῦ ὁρίζοντος. ζ'. Τούτων οὕτως ἐχόντων ὁ ἥλιος ἀπὸ τροπῶν ἐπὶ τροπάς τὴν πλανητικὴν ὑπὸ τὸν ζωδιακὸν φερό-

μενος κίνησιν, φανερὸν ὅτι τοὺς κύκλους ἐξαλ- riotseu erratico} molu sub zodiaco movetur, quod λάσσει πάντας, οπόσοι μεταξύ νοοῦνται των τρο omnes circulos transeat, quotquot intra tropicos πικῶν. esse intelliguntur. η. Οταν μὲν οὖν ἀπὸ τῶν βορείων ἐπὶ τὰ νότια φερόμενος ἐφάψηται τοῦ χειμερινοῦ τροπικού, βραχυτάτην ἡμῖν τὴν ἡμέραν ποιεῖ, τὴν δὲ νύκτα μεγίστην. Ο γὰρ κύκλος οὗτος πάντων ὧν ψαύει κύκλων ὁ ἥλιος ὑπὸ τὴν ἔχει τμήμα μέγιστον, ὑπὲρ γῆν δ' ἐλάχιστο. θ'. Ὅταν δὲ τοῦ χειμερινού τροπικοῦ ὁ ἥλιος ἐφαψάμενος, γίνηται πάλιν ὡς πρὸς ἡμᾶς, ἐπὶ τὰ υψηλότερα του κοσμοῦ ὁρώμενος· ἐντυγχάνει κύκλοις ἔχουσιν ὑπὲρ γῆν τμήματα μείζω τοῦ ὑπὲρ γῆν τμήματος του χειμερινοῦ τροπικοῦ. Καὶ ὅσῳ τὰ τῶν κύκλων ὑπὲρ γῆν τμήματα μείζω, του σούτῳ καὶ τὴν ἡμέραν αὐξομένην πρὸς λόγον παρ. έχεται, μέχρι μὲν τοῦ πρὸς τὸν Ισημερινόν κατ αντήματος ἔτι μικροτέραν τῆς νυκτός διαμέν.υσαν. ε. Επὰν δ' ἐφάψηται του Ισημερινοῦ, τοῦ τὸ ἥμισυ ἔχοντος ὑπὲρ γῆν καὶ τὸ ἴσον μέρος ὑπὸ γῆν ἑαρινὴν Ισημερίαν ποιεῖ· πάντη μὲν ἀκριβῆ τοῦ Ισημερινοῦ ἐφαψάμενος καθ' ἐν τῶν δύο σημείων καθ᾽ ἃ τέμνουσιν ἀλλήλους ὅ τε ὁρίζων καὶ ὁ ἰσημερινός· οὐκέτι δὲ τοιαύτην ἀκριβωμένην, ὅταν καθ᾿ ἕτερον σημεῖον παρὰ τὰ εἰρημένα, τοῦ αὐτοῦ ἐφάψητα: ισημερινού. ια΄. Τελέσας οὖν ὁπωσοῦν τὴν ἰσημερίαν ὁ ἥλιος καὶ ἀπὸ τοῦ ἰσημερινοῦ ἀνατρέχων ὡς ἐπὶ τὸν θε· ρινὴν τροπικὸν, ἐπεὶ κύκλοις ἐντυγχάνει μείζω τὰ ὑπὲρ τὴν ἔχουσι τμήματα, μείζους τῶν νυκτῶν καὶ τὰς ἡμέρας ἐξ ἀνάγκης παρέχεται της τοιαύτης αὐξήσεως προϊούσης μέχρις ἂν πελάσοι τῷ θερινῷ κύκλῳ, δ; μέγιστον καθ᾿ ἡμᾶς ἔχει τμῆμα πάν των ὧν ἐφάπτεται κύκλων ο ήλιος, καὶ διὰ τοῦτο τὴν ἐν τῇ θερινῇ τροπῇ ἡμέραν μεγίστην ποιεί. ιβ', ιγ'. Εντεῦθεν δ᾽ ὡς ἐπὶ τὰ νότια κατιών κύ κλοις ἐντυγχάνων τμήματα ἔχουσιν ὑπὲρ γῆν ἐλάττω πρὸς λόγον τοῦ ὑπὲρ γῆν τμήματος τοῦ θερινοῦ τροπικοῦ καὶ τὴν ἡμέραν ἀναλόγως μειουμένην παρέχεται μείζω μὲν τῆς νυκτός, μέχρις ἂν πελάσο: τῷ ἰσημερινῷ. Τούτου δ' ἐγαψάμενος, τὴν φθινοπωρινὴν ἰσημερίαν ποιεῖ· καθὼς ἐπὶ τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας δεδήλωται· καὶ οὕτω κύκλος ἐντυγχάνων ἑξῆς τὰ ὑπὸ γῆν ἔχουσι τμήματα μείζω τῶν ὑπὲρ γῆν, καὶ τὰς νύκτας ἀποτελεῖ μείζους τῶν ἡμερῶν. ιδ'. Ὑπὸ τὸν ζωδιακὲν τοίνυν ὁ ἥλιος τὴν πλα νητικὴν ποιούμενος κίνησιν, καὶ ἄλλοις ἄλλοτε μέ ρεσιν ὑποβαίνων αὐτοῦ, καὶ οὕτω τὰς ὥρας ἐπιτε λῶν, τροπήν μὲν θερινὴν ποιεῖ τῆς οἰκήσεως ἡμῶν γενόμενος ἔγγιστα· καὶ ὑψηλὸς ἡμῖν ὀφθεὶς ὅτι μάλιστα καὶ βορειότατον διελθὼν κύκλον, καὶ με γίστην ἐκτελέσας ἡμέραν τῶν ὅλων τοῦ ἐνιαυτοῦ ἡμερῶν, ἐλαχίστην δὲ νύκτα τῶν ὅλων νυχτών. Τροπὴν δὲ (και) χειμερινὴν ποιεῖ τῆς οἰκήσεως ἡμῶν παριωτάτω γενόμενος καὶ ταπεινότατος ἡμῖν 8. Cum igitur a borealibus ad australis partes delatus hibernum tropicum attigerit, brevissimum nobis diem efficit, noctem longissimam. Hic enim circulus omnium circulorum quos sol attingit, 350 maximum infra terram segmentum habet, supra terram autem minimum. 9. Cum autem sol post attactum hibernum tropicum rursus ut ad nos accedit, inque sublimioribus mund. partibus se videndum exhibet; in circulis versatur, qui majora habent supra terram segmenta, quam est segmentum hiberni tropici supra terram. Et quanto circulorum supra terram – segmenta majora, tanto etiam diem servata proportione magis angescentem exhibent, quae [tamen} nocte minor sit, usque dum ad aquinoctialem decurrat. 10. Postquam autem æquinoctialem attigerit, eum nimirum [ circulum ] qui med.aun partem su ra terram, et æqualem partem infra terram habet, vernum æquinoctium efficit, prorsus quidem accuratum cum æquinoctialem in uno punctorum atti - gerit, in quibus se secant invicem horizon et a:quinortialis, non antem sic accuratum amplius, quando in alio puncto ab iis quæ dicta sunt, cundem æqualorem alligerit. 11. Posteaquain igitur sol æqui ocuium quoquo modo peregit, et ab æquatore ad tropicum æstivum ascendit, quoniam in circulis versatur majora segmenta supra 351 terram habentibus, majores etiam noctibus dies necessario exhibet, progrediente sic hoc incremento, donec ad tropicum æstivum accedat, qui maxinum apud nos habet seg entum omnium circulorum quos sol aliingit,et pro inde diem in conversione æstiva maximum eficit. 12,13. Hinc autem ut ad australes [partes] descendens, cum versetur in circulis segmen.a supra terram habentibus minora, ad proportio em segmenti supra terram in æstivo tropico, diem etiam analogice decrescentem exhibet, tametsi nocte majorem, donec ad æquinoctialem pervenerit. Hunc autem ut attigerit, æquinoctium autumnale cficit, quemadmodum in verno æquinoctio declaratum est; ac ita in circulis deinceps progrediens qui segmenta infra terram exstan:ibus supra terram majora babent, noctes etiam diebus majores efficit. 14. Sol proinde planetarium motum sub zodiaco obiens, et alias aliis partibus illius succedens, sicque horas perficiens, æstivain quidem conversionem facit,cum nostræ habitationi proximus factus et nobis altissimus conspectus fuerit, borealissimumque circulum transierit, 352 et maximum jnter omnes totius anni dies, noctemque brevissimain omnium noctium effucerit. Hibernam autem conversionem facit, cum a nostra habitatione longissime recesserit, nobisque humillimus ac ut ad ip-

sum Lorizoutem visus fuerit, et australissimum δραθείς, καὶ ὡς πρὸς αὐτὸν τὸν ὁρίζοντα καὶ διανύ rircalum confecerit, et maximam noctem omnium σας κύκλον νοτιώτατον καὶ μεγίστην εκτελέσας noctium, diemque brevissimum ownium dierum νύκτα νυκτῶν ἁπασῶν, ἡμέραν δ' ἐλαχίστην ἡμερῶν ἁπασῶν. effecerit. ιδ', ις'. Ισημερίαν δὲ ποιεῖ ἐαρινὴν ὁπόταν ἀπὸ τῶν χειμερινῶν τροπῶν ἐπὶ τὰ βόρεια καὶ τὴν θεο ρινὸν ἐρχόμενος τροπικὸν, καὶ μέσως ἀμφοτέρων τῶν τροπικῶν κατὰ τὴν πορείαν γενόμενος, αδεύτη κύκλον εἰς ἴσα δύο διαιροῦντα τὴν κόσμον. Ἰσημε ρίαν δὲ φθινοπωρινὴν, ὅταν ἐπὶ τὰ νότια καὶ τὴν χειμερινόν τροπικὸν ὑποστρέφων ἀπὸ τοῦ θεριν τροπικοῦ καὶ μεσαίτατος ὁμοίως ἀμφοῖν γενόμε 65, τὸν αὐτὸν πορεύσηται κύκλον τὸν ἰσημερινόν. Αύξου μένας δὲ παρέχεται τὰς ἡμέρας ἐπὶ τὰ βόρεια του 15, 16. Aquinoctiun porro vernun, facit, cum ab hibernis conversionibus ad boreales partes et ad ææstivum proficiscens tropicum et medio loco inter utrumque tropicum in suo cursu constitutus eum circulum peragraverit, qui mundum in duas æquales partes dividit; autumnale autem æquinoclium, cum ad australes partes et tropicum bibermum ab æstivo tropico revertens, et similiter inter utrumque medius factus eumdem æquinoctialem circulum confecerit. Jam vero crescentes dies exhibet, cum adl boreales mundi partes ab hiberno κόσμου ἐρχόμενος ἀπὸ τοῦ χειμερινοῦ τροπικού tropico ascenderit: decrescentes, cum a mundi lorealibus partibus ad australes et hibernum tropicum descenderit. 17. Ceterum haud 353 æquali accessione incrementa liunt dierum st et noctium; seal postquam dies augeri cœperit, primo quidem mense angetur duodecima parte totius excessus, quo niaximus dies minimum excedit; secundo, sexta; tertio, quarta; quarto, itidem quarta; quinto, sexta;sexto, duodecima. Quare si sex horis excedat maximus diem minimum, primo quidem mense crescenti diei adjungetur semi-hora; secundo, hora; tertio, hora et semi hora; ut ita trimestri spatio tríum horarum fiat additio; quarto mense iterum bora et semi-hora adjungetur; quinto hora; ultimo semihora. Idem fit in noctibus. ' μειουμένας δὲ, κατιὼν ἀπὸ τῶν τοῦ κόσμου βορείων ἐπὶ τὰ νότια καὶ τὸν χειμερινὸν τρό πικόν. ιζ'. Οὐ κατ' ισότητα δὲ προσθήκης γίνονται τῶν ἡμερῶν αἱ αὐξήσεις καὶ τῶν νυκτῶν· ἀλλ᾽ ὁπόταν ἄρξηται ἡ ἡμέρα τοῦ αὔξεσθαι, κατὰ μὲν τὴν πρώτ τον μῆνα δωδέκατον αὔξεται τῆς ὅλης ὑπεροχής, η τῆς ἐλαχίστης ἡμέρας ὑπερέχει ἡ μεγίστη· κατὰ τὸν δεύτερον, ἕκτον· κατὰ τὸν τρίτον, τέταρτον· κατὰ τὸν τέταρτον, ὁμοίως τέταρτον· κατὰ τὸν πέμπτον, ἔκτον καὶ κατὰ τὴν ἔκτον, δωδέκατον. Ὥστε εἰ ἓξ ὧραι; ὑπερέχει τῆς ἐλαχίστης ἡμέρας ή μεγίστη, τὸν μὲν πρῶτον μήνα προστεθήσεται τῇ αὐξομένη ἡμέρᾳ, ἡμιώριον· τὸν δεύτερον, ὥρα· τὸν τρίτο, ὥρα καὶ ἡμιώριον· ὡς οὕτω γενέσθαι τριῶν ὡρῶν προσθήκην κατὰ τὸ τρίμηνον· κατὰ τὸν τέταρτον μήνα, πάλιν ὥρα καὶ ἡμιώριον προστεθήσεται· κατὰ τὸν πέμπτον, ὥρα· καὶ κατὰ τὸν ἔσχατον, ἡμιώριον. Τὸ δ' αὐτο κἀπὶ τῶν νυχτών. 18. Ejus autem " quod accessiones uon sunl æquales, hæc aliqua causa est. Zodiacus circulus, sub quo solaris est, in quo sol cursum suum absolvit, cum obliquus sit et æquinoctialem in duobus punctis secet, utrumque autem tropicorum in uno puncto attingat, æquinoctialem quidem et vicinos parallelos rectior secat, et fere ad angulos rectos; tropicis autem obliquior et magis inclinatus adja• cel; itidem et solaris. 19. Cum igitur anguli ad tropicos acuti sint, tardius ad ipsos sul accedit, itidemque ab his recedit. Cum autem juxta 354 æquinoctialem circulus signorum rectior exsistat, itidemque ei subjectus solaris, ad ipsum scilicet æquinoctialem accessus, et ab ipso recessus sol expeditiores facit, ut divinæ providentiæ sapientia Zodiacus talem sebesin ad tropicos sortitus fuerit, hoc fine nimirum, ne horarum mutationes repente fierent. ιη'. Ἡ δ' αἰτία τοῦ μὴ γίνεσθαι τὰς προσθήκες ἴσας τοιάδε τίς ἐστιν. Ο ζωδιακός κύκλος, ὑπ' ἐν ὁ ἡλιακός, ἔνθα ποιεῖται τὴν πορείαν ὁ ἥλιος, λοξός ὢν καὶ κατὰ δύο μὲν σημεῖα τέμνων τὸν Ισημερι νὸν, ἑκατέρου δὲ τῶν τροπικῶν καθ' ἓν σημείον ἀπτόμενος, τὸν μὲν ἰσημερινὸν καὶ τοὺς πλησίον παραλλήλους ὀρθότερος τέμνει, καὶ ὀλίγου δεῖν προς γωνίας ὀρθάς· τοῖς δὲ τροπικοῖς πλαγιώτερος πιο ράκειται κἀπιπλέον ἐγκεκλιμένος. Ωσαύτως καὶ ὁ ἡλιακός. ιθ'. υξειῶν τοίνυν οὐσῶν τῶν γωνιῶν παρὰ τοῖ; τροπικεῖς, σχολαιότερον αὐτοῖς ὁ ἥλιος πρόσεισιν ὁμοίως δὲ καὶ τούτων ἀφίσταται. Κατὰ δὲ τὸν ἰση μερινόν, ὀρθοτέρου τοῦ τῶν ζωδίων κύκλου τυγχά νοντος, ὡσαύτως δὲ καὶ τοῦ ὑπ' αὐτὸν ἡλιακοῦ, τά; πρὸς αὐτὸν δὴ τὸν Ισημερινόν προσόδους καὶ τὰς ἀπ' αὐτοῦ ἀναχωρήσεις ἀθρουστέρας ποιεῖται ὁ ἥλιος· τῇ τῆς Προνοίας σοφίᾳ τὴν τοιαύτην σχέσιν κληρωσαμένου τοῦ ζωδιακοῦ πρὸς τοὺς τροπικούς, ὑπὲρ τοῦ μὴ τὰς μεταβολάς αίφνης γίνεσθαι τῶν ὡρῶν. κ'. Ἀπὸ μὲν οὖν ἐαρινής ισημερίας ἕως τροπών θερινῶν τέσσαρας ἡμέρας πρὸς ἐνενήκοντα καὶ ἡμέν ρας ἥμισυ· ἀπὸ δὲ τροπῶν θερινών ἕως φθινοπω 20. verno igitur " æquinoctio ad æstivas conversiones usque nonaginta quatuor dies sunt et diei dimidium; ab æstivis autem conversionibus ad ** Cleom. 1. 1, c. 5. 14 Cleom. 1.1, c. 6. 18 Cleom. ibil. 16 Cleom. 1. 1, c. 6; Reinhold. n Theor. Purbachii, p. 58; Phil. lib. Phys. p. 79.

ρινής Ισημερίας ἡμέραι τρεῖς πρὸς ἐνενήκοντα, καὶ / autumnale equinoctium dies nonaginta tres, et item ἡμέρας ὁμοίως ἥμισυ. Ἀπὸ ταύτης της ισημερίας ἕως τροπῶν χειμερινῶν μία ἡμέρα πρὸς ἐνενήκοντα· καὶ ἀπὸ χειμερινῶν τροπῶν ἕως ἐαρινῆς ἰσημερίας ἓξ καὶ ὀγδοήκοντα ἡμέραι καὶ ἡμέρας τέ ταρτών. κα'. Ἴσων οὖν ὄντων τῶν τοῦ ζωδιακοῦ τεταρ τημορίων, οὐκ ἐν ἴσῳ χρόνῳ ταῦτα διέξεισιν ὁ ἥλιος· ἐπείπερ οὐ δι' αὐτοῦ τοῦ ζωδιακοῦ ποιεῖται τὴν που ρείαν, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἡλιακοῦ. Ὁ δ' ἡλιακὸς ἔκκεντρό; ἐστι πρὸς τὸν ζωδιακόν. Τεμνομένου γοῦν εἰ; ἴσα τέσσαρα τοῦ ζωδιακού, ὁ ἐντὸς αὐτοῦ ἡλιακός εἰς ἄνισα τέμνεται. Καὶ αἱ ἀπὸ τῶν τροπικῶν καὶ τοῦ ἰσημερινοῦ ἑλκόμεναι διάμετροι, τὸν μὲν ζωδιακὸν εἰς ἴσα τέμνουσιν· οὐκ ἔτι δέ γε καὶ τὸν ἡλιακὸν, διὰ τὸ μὴ τυγχάνειν ὁμόκεντρον τῷ ζωδιακῷ. Μόνοι γὰρ οἱ τοῖς αὐτοῖς κέντροις κεχρημένοι κύκλοι τετραμμένας ἔχουσιν εἰ; ἴσα τὰς περιφερείας ὑπὸ τῶν διαμέτρων. κβ'. Αν τοίνυν ὁ ἡλιακὸς εἰς δώδεκα τμήματα συνδιαιρεθῇ τῷ ζωδιακῷ, τοῖς τοῦ ζωδιακού τμή μασιν ἴσοις οὖσιν ἄνισα τὰ τοῦ ἡλιακοῦ ὑποκείσε ται τμήματα· καὶ μέγιστον μὲν αὐτοῦ τμῆμα ἔσται τὸ ὑποκείμενον τοῖς Διδύμοις· ἐλάχιστον δὲ τὸ ὑποκείμενον τῷ Τοξότῃ· καὶ ἄλλων ἄλλα μείζω καὶ ἐλάττω πρὸς λόγον ἔσονται. Διὸ τοὺς μὲν Διδύμους ὁ ἥλιος ἐν μηκίστῳ χρόνῳ ὑπέρχεται (καὶ γὰρ ἐν Διδύμοις ἐστὶν ὑψηλότερος), τὸν δὲ Τοξότην ἐν ἐλα χίστῳ (καὶ γάρ ἐστιν ἐν αὐτῷ ταπεινότατος)· ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις ζωδίοις ἀναλόγως ὑψηλότερος ὢν ἢ ταπεινότερος ἐνδιατρίβει καὶ πολυχρονιώτερον ἢ βρα χυχρονιώτερον. κγ'. 'Αλλ' οὐδὲ τὰ νυχθήμερα πάντα τὸ ἰσαίτατον ἀλλήλοις ἔχει κατ' ἀκρίβειαν, ἀλλὰ μόνον πρὸς ται σθησιν ἴσα δοκεῖ. Παντὸς μὲν γὰρ νυχθημέρου μείων ἐστὶν ἡ τοῦ κόσμου περιφορά, διὰ τὸ καὶ τὸν ἥλιον ἰδίαν ποιεῖσθαι κίνησιν ἐναντίως τῷ οὐρανῷ· κἀντεῦθεν ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ σημείου πρὸς ταυτὸ τοῦ οὐρανοῦ καταντήσαντος, μήπω κατὰ τὴν ἀνατολήν ὁρᾶσθαι τὸν ἥλιον· ἀλλ' ὁπόταν ἡ περιφέρεια τοῦ κύκλου ἀνενεχθῇ, ἣν δὴ τῷ νυχθημέρῳ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ διήνυσεν ὁ ἥλιος κίνησιν, τότε καὶ αὐτὸν ἐπὶ τῇ ἀνατολῇ φαίνεσθαι. κδ'. Πάντα δὲ τὰ νυχθήμερα τὸ ἄνισον ἀλλήλοις ἔχουσι διὰ τὴν τοῦ ἡλίου κίνησιν τὴν πλανητικὴν, καὶ τοῦ ἡλιακοῦ κύκλου τὸ Εκκέντρον πρὸς τὸν οὐ ρανόν. Εἰ μὲν γὰρ ἰδίαν κίνησιν οὐκ εἶχεν ὁ ἥλιος, τῷ οὐρανῷ δὲ συμπεριήγετο μόνον, ἴσα ἦν ἀλλήλοις ἂν ἅπαντα τὰ νυχθήμερα τῶν ὀρθῶς ἀναφερομένων του ζωδιακού τμημάτων, ήγουν τῶν θερινῶν καταΕνομένων λοξῶς, καὶ τῶν λοξῶς ἀναφερομένων, άγουν τῶν χειμερινῶν, καταδυομένων ὀρθῶς· καὶ οὐδὲν ἐντεῦθεν τὸ τῆς τῶν νυχθημέρων ανισότητος αἴτιον, ἴσων ἀεὶ γενομένων τῶν τοῦ αἰθέρος περ ριστροφών. Regiom. in Alm. Ptol. lib. ut, prop. 22. PATROL. GR. CXLII. diei dimidium; ab hoc æquinoctio ad hibernas conversiones usque, nonaginta et unus dies; et al hibernis conversionibus ad vernum æquinoctium, octoginta sex dies et quadrans diei. 21. Proinde quanquam quartæ partes signiferi æquale: sunt, tamen cas sol æquali tempore non percurrit, quandoquidem non per ipsum zodiacum iter facit, sed per solarem. Solaris autem ad zodiacum est eccentricus. Quando proin zodiacus in quatuor æquales partes dividitur, solaris qui iutra ipsum est, in inæquales secatur. Et diametri quæ a tropicis et æquinoctiali ducuntur, in æquales partes zodiacum dividunt: 355 sed non etiam solarem, quia zodiaco non est concentricus. Soli enim illi circuli, qui iisdem centris utuntur, circumferentias habent eas quæ in æquales partes a diametris secentur. 22. Quod si igitur solaris circulus una cum zndiaco in duodecim segmenta divisus fuerit, zodiaci segmentis quæ sunt æqualia, inæqualia solaris segmenta subjicientur; et maximum quidem illius segmentum erit, quod Geminis subjicitur, minimum quod subjicitur Sagittario; et alia aliis majora et minora servata proportione erant. Quamobrem Geminos quidem sol longissimo tempore subit, (altior enim est in Geminis), brevissimo Sagittarium (etenim in eo est humillimus); in aliis autemn signis cum juxta proportionem sit altior aut humilior, longiore etiam tempore aut breviore commoratur. 23. Sed "' neque nychthemera quæ dies naturales appellant, ex die et nocte artificiali con - stantes] sibi invicem preise omnia sunt æqualia; sed tantum quoad sensum æqualia videntur. Quovis enim nychthemero minor est mundi conversio, propterea quod etiam sol proprium motum peragat caelo contrarium, quodque ea 356 de causa, postquam ab eodem puncto cœli ad idem recurrit, in ortu nondum spectetur sol, sed cum circuli circumferentia emersit quam nychthe、 mero hoc est, diei naturalis spatio ] sol mott: proprio perfecit, tum etiam ipse in ortu conspiciatur. 24. Omnia autem nychthemera inæqualia sunt invicem propter motum solis errabundus, et eccentricitatem solaris circuli ad cœlum. Si enim proprium motum sol non haberet, sed tantum cun coelo circumageretur, æqualia forent invicem omnia nychthemera, dum recte emergentia zodiaci segmenta, id est æstiva, oblique occiderent; et oblique emergentia, hoc est hiberna, recie occiderent; nullaque hine foret nychthemerarum inæqualitatis causa; æqualibus nimirum 1 semper exsistentibus ætheris conversionibus.

25,26. Queniam autem etiam sol sine intermissione suum peragit motum erraticum, non manet in įzodiaci parte qua ortus fuit, ut in eadem etiam occideret; sed in alia quidem oritur, in alia vero occidit. Hoc autem cum faciat omnino, nychtheшега accurate floquendo] inæqualia constituit, dum sularis circuli sub zodiaco parles in quibus 357 sol [movetur], aliæ aliter emergunt, et aliæ aliter occidunt, propterea quod naturalis motus sólis nunquam cesset. Rursus si proprium habens sol motu, non haberet suum circulum eccentricum ad cœlum: et sic etiam nychthemera omnia a'qualy forent, dum æqualibus ætheris conversionibus æquales semper solares motus erratici ob partium æqualitatem in quibus motus fit, addita - rentur. Atqui hoc non ita est. Quare simul et motus solis et eccentricitas circuli ipsius nychthemerorum inæqualitatis causa sunt. κε', κς'. Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ ἥλιος άληκτον ποιεῖται τὴν ἑαυτοῦ κίνησιν τὴν πλανητικήν, οὐ μένει ἐν περ ἀνέτειλε μορίῳ τοῦ ζωδιακού, ἵνα καὶ δύνῃ ἐν αὐτῷ· ἀλλ' ἐν ἄλλῳ μὲν ἀνατέλλει, ἐν ἄλλῳ δὲ δύνει. Τοῦτο δὲ διόλου ποιῶν, ἄνισα πρὸς ἀκρίβειαν τίθησι τὰ νυχθήμερα τῶν ὑπὸ τὸν ζωδιακὸν τοῦ ἡλιακοῦ μορίων ἐν οἷς ὁ ἥλιος, ἄλλων ἄλλως ἀναφερομένων, καὶ ἄλλων ἄλλως δυομένων, διὰ τὸ τῆς τοῦ ἡλίου φυσικῆς κινήσεως άληκτον. Πάλιν εἶπερ ἰδίαν ἔχων ὁ ἥλιος κίνησιν, οὐ τὸν ἑαυτοῦ κύκλον εἶχεν ἔκκεντρον πρὸς τὸν οὐρανόν· καὶ οὕτως ἂν ἴσα πάντα τὰ νυχθήμερα ἦν ταῖς τοῦ αἰθέρος ἴσαις περιστροφαῖς, ἴσων ἀεὶ προστιθεμένων τῶν ἡλια κῶν πεπλανημένων κινήσεων διὰ τὴν ἰσότητα των μερῶν, ἐφ' οἷσπερ ή κίνησις. Αλλὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν, Ωστε τοῦ ἡλίου ἡ κίνησις ὁμοῦ καὶ τὸ ἔκκεντρο τοῦ κύκλου αὐτοῦ τῆς τῶν νυχθημέρων ἀντοσότητος αίτια. SYNOPSIS CAPITIS XXX. De habitationibus. nostris tum communia tum diversa recenset. *1. Habitationes secundum umbrarum differentias triplices facit, periscias, amphiscias, neleroscias quas singulas ordine declarat. — 2. Periscios. — 3. Amphiscias. - 4. Heteroscias. - 5. Nobis et pericis -- 6. Nobis et antæcis communia et diversa explicat. 7. Nobis et antipodibus nostris nihil commune, sed omnia inversa esse pronuntiat. 8. Causa propter quas in temperatis zonis horæ anni, itemque incrementa et decrementa dierum et noctium mutantur, sunt 358 mundi inclinatio, et parallelorum solis ab horizonte divisio inæqualis, quemadmodum sane sub a'quatore perpetuum est o'quinoctium. - 9. Incrementa el decrementa dierum et noctium arud omnes in nostra temperata zona habitantes fiunt eodem tempore, sed accessio el subtractio apud onrnes non est eadem, cujus rei causa est, quod mundi inclinatio et poli elevatio etiam apud hoste ommés non est eadem. Eadem est ratio, inversa tamen, apud eos qui habitant in temperata nobis opposita. 10. Quibus ipsis de causis diei maximi quantitas apud alios atque alios homines variatur, ut in textu declaratur. 11. Qua de causa in Britannia tempore longissimi diei, qui horarum est octodecim, eliam, qua est horarum sex, lucent. 12. In insula Thule totus tropicus astions, adeoque cones partes Cancri supra horizontem sunt, et proinde dies artificialis ibi est mensis integer. 15. In locis borealioribus dies longissimus etiam bimestris et trimestris et quadrimestris, et quinquemestris et major efficitur pro distantiæ ratione. 14. Sub ipso polo boreo habitantibus dies longissimus non semestris, sed septimestris, nox vero quinquemestris efficitur. - 13. Quomodo in Thule et ultra in locis borealioribus arcticus se habeal ad tropicum æstivum. 16. Sub ipso polo arcticus, aquatur, et horizon coincidunt, et unus re atque subjecto 359 fiunt circulus, tametsi ranione d ferant. CAPUT XXX. De habitationibus. 1. Terra 4 si, quod supponimus, tola incolatur, habitationum aliæ erunt perisciæ [quasi circumumbratiles aliæ amphisciæ (quasi utrinque umbram jacientes], aliæ heteroscia [quasi alteram umbram habentes]. 2. Perisciæ quidem, quæ sunt sub polis, inquibus annus in diem et noctem dividetur, cum in his æquator fiat horizon, sex autem signa eadem semper supra terram, et sex infra terram sint. Cum ergo in hujuscemodi habitationibus umbra circulum circumscribant, periscias faciunt ipsas, quod in climatibus quæ sunt sub polis firmamentum instar molarum convertatur. Περὶ οἰκήσεων. α΄. Οἰκουμένης καθ' ὑπόθεσιν ὅλης τῆς γῆς, τῶν οἰκήσεων αἱ μὲν περίσκιοι γενήσονται, αἱ δ᾽ ἀμφίσκιοι, αἱ δ' ἑτερήσκιοι. β'. Περίσκιοι μὲν αἱ ὑπὸ τοὺς πόλους, ἐν οἷς ὁ ἐνιαυτὸς εἰς ἡμέραν καὶ νύκτα διαιρεθήσεται γενι μένου μὲν ὁρίζοντος ἐν ταύταις τοῦ ἐσημερινοῦ, ζω· δίων δὲ δια παντὸς ἓξ ὄντων ὑπὲρ γῆν τῶν αὐτῶν, καὶ ἐξ ὑπὸ γῆν. Κύκλον οὖν ἐν ταῖς τοιαύταις οκήσεσιν αἱ σκιαί περιγράφονται περισχίους ποιούσιν αυτάς, παραπλησίως τοῖς μύλοις ἐν τοῖς ὑπὸ τοὺς πόλους κλίμασι στρεφομένου τοῦ στερεώμα. 45 Cleom. 1. 1. c. 7; Strabo u sub finem; Region. in Ptol. lib. u, prcp. 14, 15, 16, 17. Macrob. 1. 11, c. 7. in Somn. Scip. Basil. homil. 6 in Hexaemeron.

12+3 γ'. Αμφίσκιοι δὲ οἰκήσεις αἱ ὑπὸ τὸν ἰσημερινόν. 3. Amphiscine autem habitationes, quæ æquatori Πρὸς νότον μὲν γὰρ ἀπιόντος τοῦ ἡλίου καὶ ὡς πρὸς τὸν χειμερινὴν τροπικὸν ἀπὸ τοῦ ἰσημερινοῦ κα κλου; πρὸς βορρᾶν ἀποκλινοῦσιν αὐτῶν αἱ σκιαί· πρὸς δὲ τὸν θερινόν τροπικὸν ἀπὸ τοῦ ἰσημερινοῦ κύκλου πορευομένου τοῦ ἡλίου, αἱ σκιαὶ πρὸς νότον τραπήσονται. δ. Ετερόσκιοι δέ εἰσιν αἱ εὐκρατοι. Καὶ γὰρ ὅταν πρὸς μεσημβρίαν ὁ ἥλιος γένηται, τῶν μὲν τὴν βορείαν ἐχόντων ζώνην πρὸς βοῤῥᾶν ἀποκλίνουσιν αἱ σκιαί, τῶν δὲ τὴν ἀντεύκρατον ἡμῖν πρὸς νότον. Συμπεριέχεται μὲν γὰρ ἡ σκιὰ τῆς γῆς πάνε τοτε τῷ ἡλίῳ καὶ διαμετρεῖ τοῦτον. Ὥστε ἡ διὰ τοῦ ἄκρου τῆς σκιᾶς ἀγομένη διάμετρος ἐπὶ τὸ τοῦ ἡλίου κέντρον πεσεῖται. Καὶ σύμπασαι δὲ τῶν ὑπὸ τοῦ ἡλίου φωτιζομένων σωμάτων αἱ σκιαὶ τῇ σκιᾷ συμπερινοστοῦσι τῆς γῆς. Ὅθεν ἐν μὲν τοῖς ἰση μερίαις, ἀνατέλλοντος τοῦ ἡλίου, πρὸς δύσιν ἰσημερινὴν ἀποκλίνουσιν αἱ σκια!, δυομένου δε, προς ἀνατολὴν ἰσημερινήν· ἐν δὲ ταῖς χειμεριναῖς τρο παῖς, ἀνατέλλοντος μὲν τοῦ ἡλίου, πρὸς δύσεις θερι νὰς ἡ τῶν σκιῶν ἀπόκλισις γίνεται, δυομένου δὲ, πρὸς ἀνατολὰς θερινάς· ἐν δὲ ταῖς θεριναῖς τροπαῖς, ἀνίσχοντος μὲν τοῦ ἡλίου, προς δυσμάς αἱ σκια! χειμερ νὰς ἀποτείνονται, δυομένου δὲ, πρὸς ἐπιτολας χειμερινάς· κατά χιασμόν γινομένης ἐν θέρει καὶ χειμῶνι τῆς τῶν σκιῶν ἀποκλίσεως. ε'. Διαιρούντες δ' οἱ φυσικοὶ τὰς εὐκράτους εἰς οἰκούμενα τέσσαρα τμήματα, και περιοίκους ἡμῖν ἐπινοοῦντες ἀντοίκους τε καὶ ἀντίποδας, λέγουσι καὶ κοινότητας ἡμῖν εἶναι πρὸς ἐκείνους καὶ ἑτε ρότητας. Πρὸς μὲν (οὖν) τους περιοίκους κατὰ τὸν τῶν φυσικῶν λόγον ἔσται κοινὸν ἡμῖν, πρῶτον μὲν τὸ τὴν αὐτὴν οἰκεῖν εὐκρατον· ἔπειτα τὸ κατὰ ταυτὸν ἔχειν τὰς ὥρας τοῦ ἐνιαυτοῦ, καὶ τὰς αὐξήσεις καὶ τὰς μειώσεις τῶν ἡμερῶν τε καὶ τῶν νυχτών. Διάφορον δὲ πρὸς ἡμᾶς τὸ παρ' ἡμῖν ἡμέ ρας οὔσης παρ' ἐκείνοις εἶναι νύκτα· καὶ ἔμπαλιν, πλατύτερον τούτου λεγομένου. Οὐδὲ γὰρ ἀκριβῶς ὁπόταν καταδύηται παρ' ἡμῖν ὁ ἥλιος, ἀρχὴν λαμβάνει τοῦ παρ' ἐκείνοις ἀνίσχειν. Οὕτω γὰρ ἂν παρ' ἡμῖν οὔσης μακρᾶς τῆς ἡμέρας, ἡ νύξ ἐγίνετο παρ' ἐκείνοις μακρά· καὶ ἦν ἡμῖν τὰ κατὰ τὰς ὥρας ἐνηλλαγμένα, καὶ τὰς αύξησεις καὶ τὰς μειώσεις τῶν ἡμερῶν τε καὶ τῶν νυκτῶν. Νυνὶ δὲ σφαιροειδή τὴν γῆν οὖσαν περιὼν ὁ ἥλιος καὶ κυκλῶν, οἷς ἑκάστοτε μέρεσιν ἐπιβάλλει τὰς ἀκεῖνας, ταῦτα λαμπρύνει τε καὶ φωτίζει τὰ τῆς γῆς κυρτώματα κατὰ τὴν πορείαν υπερτιθέμενος. "Οθεν ἔτι παρ' ἡμῖν ἐρώμενος ὑπὲρ γῆν τοῖς περιοίκοις ἡμῶν ἀνίσχων φανήσεται. ς'. Πρὸς δὲ τοὺς ἀντοίκους ἡμῖν ὑπάρχει κοινόν τὸ κακείνους καὶ ἡμᾶς ὑπὸ τὸ ὑπὲρ γῆν οἰκεῖν ἡμισφαίριον· ἀλλὰ καὶ τὸ κατὰ ταυτὸν ἔχειν τὰς ἡμέ ρας τε καὶ τὰς νύκτας, λεγομένου καὶ τούτου πλ τύτερον. Παρ' ἡμῖν γὰρ ἡμέρας οὔσης μεγίστης, ἐλαχίστη παρ' ἐκείνοις, υπάρχει καὶ ἔμπαλιν. Ενήλsubject:e sunt. Cum enim sol ad austrum et ab æquinoct'ali circulo velut ad hibernum tropicum abit, umbræ earum in boream declinabunt: cum vero ab æquinoctiali circulo ad æstivum tropicum sol proficiscitur, umbræ ad austrum couvertentur. 4. Heterosciæ autem sunt, quæ temperata sunt. Cum enim sol ad meridiem venerit, eorum quidem qui borealem zenam habitant, umbre 360 in boream declinnt: ad austrum autem eorum qui oppositam nobis temperatam incolunt. Nam umbra terræ cum sole semper juxta circumit, ipsumque dimetitur. Quapropter diameter quæ per extremitatem umbræ ducitur, în solis centrum incidet. Et vero omnium eorum corporum quae a sole illumipantur unire cum umbra terra simul circuniaguntur. Unde in aequinoctiis oriente sule ad occa sum æquinoctialem umbræ declinant: at in hiberis conversionibus exoriente quidem sole ad occasus æstivos fit umbrarum declinatio, occidente autem ad ortus æstivos: in estivis porro conversionibus emergente sole ad occasus hibernos, occidente ad ortus hibernos unibræ protenduntur: ut ita per chiasmum, sen decussationem æstate et bieme fiat umbrarum declinatio. 5. Cum autem physici temperatas [zonas] in quatuor segmenta quæ habitantur, dividant, nobisque periccos et antecos et antipodes excogi tent, communitates etiam et diversitates nobis ad illos esse dicunt. Ad periocos quidem ex physicorum ratione commune nobis erit primum eamdem incolere temperatam, deinde 361 simul habere horas (hoc est stata anni tempora), itemque incrementa et decrementa dierum et noctium: diversum autem, quod cum apud nos dies est, apud illos nox sit, et vice versa, ut hoc tamen latiore sensu dicatur. Nec enim accurate cum apud nos sol occidit, apud illos emergere incipit. Sic enim die apud nos longa exsistente, nox apud ipsos longa fieret, essentque nobis quoad horas, quoad item incrementa et decrementa dierum ac noctium, commutata omnia. Jam autem cum sol terram orbicularem exsistentem circumcat et amibial, quibus partibus ubivis radios immittit, eas illustrat et lumine perfundit, ut qui cursu suo terræ convexitatibus supervehatur. Unde cum adhuc apud nos supra terram videtur, periœcis nostris emergens conspicitur. 6. Ad antecos autem nobis commune exsistit, ηuod et illi et nos hemisphaerium habitamus, quol supra terram est; sed et quod eodem tempore dies et nortes habemus, ut et hoc largiore sensu dicatur. Cuim enim apud nos est dies maximus, apud ipsos minimus exsistit, et vice versa. Commutata namque 19 Cleom.4. 1. c. 2; Mari. Capella lib. vi, p. 226; Macrob. in Sou.n. Scip. l. 1, c. 5, 6.

'12 5 nolis et illis anni tempora, itemque augmenta 362 4 λακται γὰρ ἡμῖν πρὸς αὐτοὺς τὰ κατὰ τὰς ὥρας, et decrementa dierum et noctium. καὶ τὰς αὐξήσεις καὶ τὰς μειώσεις τῶν ἡμερῶν τε καὶ τῶν νυκτών. 7. Ad astipodes denique 30 nihil nobis pror- -6118 commnine est, sed omnia inversa sunt. Nam climata invicem subter terram habemus, et ɔnní tempora commutata sunt, itemque dies et noctes, earumdenique incrementa et decrementa. 8. Quod autem anni tempora, itemque augmenta et decrementa dierum et noctium in temperatis [regionibus] commutata sunt, in causa est mundi inclinatio, et circulorum parallelorum qui in coelo intelliguntur in partes inæquales sectio. Omnes enim hi excepto æquinoctiali majoribus et mino⚫ ribus segmentis dividuntur, cum soli arctici et antarctici a sectione sint liberi. Quamobrem quicunque paralleli circuli nobis sunt humiles, hi oppositam temperatam incolentibus alti sunt, multumque elevati, et contra. Unde etiam noster hibernus circulus æstivus est iis, ut qui maximum supra terram segmentum obtineat; at eorum æstivus nobis hibernus est, cum nihil tale in clinate æquatori subjecto accidat, sed perpetuo sit æquinoctium: quandoquidem in isto climate mundus nulla prorsus ratione inclinatus est, sed omnium parallelorum segmenta 363 similia exsistunt, cum quæ supra terram, tum quæ infra terram sunt; quippe semicirculi sunt. 9. Jam vero $1 augmenta el decrementa dierum ζ'. Πρὸς δὲ τοὺς ἀντίποδας οὐδὲν ἡμῖν οὐδόλως κοινόν· ἀλλ' ἀντέστραπται τὰ πάντα. Καὶ γὰρ τὰ ὑπὸ γῆν ἀλλήλων ἔχομεν κλίματα, καὶ τὰ κατὰ τὰς ὥρας ἡμῖν ἐνήλλακται, καὶ τὰ κατὰ τὰς ἡμέρας, καὶ τὰς νύκτας καὶ τὰς αὐξήσεις καὶ μειώσει; αὐτῶν. η'. Τοῦ δ᾽ ἐνηλλάχθαι τὰ κατὰ τὰς ὥρας καὶ τὰς αὐξήσεις καὶ τὰς μειώσεις τῶν ἡμερῶν τε καὶ τῶν νυκτῶν ἐν ταῖς εὐκράτοις ἡ τοῦ κόσμου Εγκλισις αἰτία ἐστὶ, καὶ ἡ εἰς ἄνισα τῶν ἐν οὐρανῷ νοουμέ νων παραλλήλων κύκλων τομή. Πάντες γὰρ οὗτοι πλὴν τοῦ ἰσημερινοῦ μείζοσι καὶ ἐλάττοσι τέμνον ται τμήμασιν, ἀτμήτων μόνων ὄντων τῶν ἀρκτικών καὶ ἀνταρκτικῶν. Οσοι μὲν οὖν τῶν παραλλήλων κύκλων ἡμῖν ταπεινοὶ, τοῖς τὴν ἀντεύκρατον ἔχουσ σιν ὑψηλοὶ κἀπὶ πολὺ ἐξηρμένοι· καὶ ἔμπαλιν. Ὅθεν καὶ ὁ μὲν ἡμέτερος χειμερινὸς κύκλος θερ:- νὸς ἐκείνοις, μέγιστον ἔχων τμῆμα τὸ ὑπὲρ γῆν· ὁ δ' ἐκείνων θερινὸς ἡμῖν χειμερινός, μηδενός τοιούτου συμβαίνοντος ἐν τῷ ὑπὸ τὸν Ισημερινόν κλίματι, ἀλλ' ισημερίας ούσης διαπαντός· ὅτι περ οὐ δαμῶς ἐν ἐκείνῳ τῷ κλίματι ὁ κόσμος εγκέκλιται, ἀλλ' ὅμοια τυγχάνει πάντων τῶν παραλλήλων τὰ τμήματα, τα θ' ὑπὲρ γῆν, τά θ' ὑπὸ γῆν· ἡμικύκλια γάρ. θ'. Αἱ δ' αὐξήσεις καὶ αἱ μειώσεις τῶν ἡμερῶν et noctium eodem funt tempore apud omnes qui c τε καὶ τῶν νυκτῶν κατὰ ταυτὸν μὲν γίνονται πᾶσι temperatam nostram regionem incolunt, quemadmodum vicissim apud eos qui oppositam temperatam habitant: verumtamen haud æqualis additio et subtractio apud omnes est, sed multiplex in his variatio, ut aliis quidem minima fiat additio et subtractio, aliis vero maxima. Causa autem est rei Imajus, quod non ex aequo apud omnes mundus iuclinatus est, neque polus boreus æqualibus ubique gradibus ab horizonte, sed ad meridiem habitantibus, parum; ad arctum, id est septentrionem, plus; ipsorum denique mediis medio modo elevatus est. 40. Uide illis qui in Meroe Athiopiæ habitant, quoniam mundus parum inclinatus est, diem maximum esse tredecim horarum cognitum est; illis, qui Alexandriam, quatuordecim, cum ibi scilicet mundus majorem inclinationem accipiat 22: bis qui Hellespontum, quindecim; qui Romam, quindecim et amplius; qui Massiliam, quindecim et semissis hora; Celtis, sedecim; 364 iis qui Mæotidem, septendecim; Britannis, octodecim nocteinque sex horarum æquinoctialium. τοῖς τὴν ἡμετέραν οἰκοῦσιν εὔκρατον· ὥσπερ αὖ κατὰ ταὐτὸν καὶ πᾶσι τοῖς ἔχουσι τὴν ἀντεύκρατον· οὐ μὴν ἡ ἴση γε προσθήκη καὶ ὑφαίρεσις παρὰ πᾶ σίν ἐστιν, ἀλλὰ πολλὴ ἡ ἐν τούτοις παραλλαγή· τους μὲν ἐλαχίστης γινομένης προσθήκης καὶ ὑφαιρέ σεως, τοῖς δὲ μεγίστης. Αἴτιον δὲ τούτου τὸ μὴ παρὰ πᾶσιν ἐπίσης εγκεκλίσθαι τὸν κόσμον, μηδὲ τὸν βόρειον πόλον, ἀπανταχοῦ τὰς ἴσας ἀπὸ τοῦ ὁρίζοντος ἐξῆρθαι μοίρας· ἀλλὰ τοῖς μὲν πρὸς μετ σημβρίαν οἰκοῦσιν πρὸς ὀλίγον, τοῖς δὲ πρὸς ἄρ στον ἐπιπλέον, τοῖς δὲ μέσοις αὐτῶν μέσως. ι'. Οθεν τοῖς μὲν κατὰ τὴν Μερόην της Αιθιοπίας, ἐπεὶ ὀλίγον ὁ κόσμος ἐγκέκλιται, την μεγίστην ἡμέραν τριῶν ἱστόρηται καὶ δέκα τυγχάνειν ὡρῶν (σημερινῶν)· τοῖς δὲ κατὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν τεσσά ρων καὶ δέκα, πλείονα τὴν ἔγγλισιν δηλονότι του κόσμου λαμβάνοντος· τοῖς δὲ κατὰ τὸν Ἑλλήσπο τον πεντεκαίδεκα· τοῖς δὲ κατὰ τὴν Ῥώμην πεντε - καίδεκα καὶ πρός· τοῖς δὲ κατὰ τὴν Μασσαλίαν πεντ τεκαίδεκα καὶ ἡμίσους ὥρας μιᾶς· τοῖς δὲ Κελτοῖς ἑκκαίδεκα· τοῖς δὲ κατὰ τὴν Μαιῶτιν ἑπτακαίδεκα τοῖς δὲ Βρεττανοῖς ὀκτωκαίδεκα, τὴννύκτα δ' ὡρῶν ἰσημερινῶν ἕξ. ια΄. Οθεν καὶ φῶς εἶναι τούτοι; νυκτός κατά τοῦτον λέγεται τὸν καιρὸν, ἤτοι κατὰ τὴν θερινὴν τροπὴν, τοῦ ἡλίου τότε περὶ τὸν ὁρίζοντα διερχομέ - Regiom. 1. in Ptol., prop. 12, 15. 33 Strabo lib. 11; Plin., I. vi, sub G14. Unde etiam 8 lumen his noctu esse dicitur eodem tempore. hoc est, æstivæ conversionis tempore, sole tum circa horizontem pertranseunte el so Manil. 1. ' Astron. nem; Mart. Cap. lib. 8. 93 Cleom. 1. 1, c. 7.

ναι, καὶ τὰς αὐγὰς ὑπὲρ γῆς ἀναπέμποντος, ὅπερ ralios supra terram emittente: quod etiam apul γίνεται καὶ παρ' ἡμῖν ὁπόταν τοῦ ἡλίου πελάζοντος τῷ ὁρίζοντι πολὺ τοῦ φωτὸς τὴν τοῦ ἡλίου προλυμ βάνῃ ἀνατολὴν, καὶ πάλιν ἐναπομένῃ μετὰ τὴν τοῦ ἡλίου κατάδυσιν. Ημισυ γὰρ ζωδίου, τουτέστι πειτεκαίδεκα μοίρας ἀπέχων ὁ ἥλιος ορίζοντος ὑπὸ γῆν, φῶς οὐκ ὀλίγον πέμπει τοῖς ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα. Φῶς τοίνυν τοιοῦτον εἶναι λέγεται νυκτὸς ἐν Βρετα τανία, γενομένου τοῦ ἡλίου περὶ τὸν Καρκίνον· ἐπεὶ περὶ τὸν ὁρίζοντα ποιεῖται τότε τὴν πορείαν ὁ ἥλιος. Ελάχιστον γάρ ἐστιν ὑπὸ γῆν τμῆμα τοῦ θερινοῦ κύκλου τοῖς Βρεττανοίς. ιβις. Περὶ δὲ τὴν Θούλην νῆσον ὅλον τὸν θεὸ ρινὸν ὑπὲρ γῆν εἶναι λόγος ἐστὶν αὐτὸν ὄντα καὶ ἀρκτικόν. Οπόταν οὖν ὁ ἥλιος τὸν Καρκίνον διέρ χηται, μηνιαῖον ἐν ταύτῃ τῇ νήσῳ φανήσεται χρό νον ὑπὲρ τὸν ἐρίζοντα, τῶν τοῦ Καρκίνου μερῶν πάντων ἀειφανῶν· ἐπείπερ ἐφόσον ἐν τοῖς τοῦ Καρκίνου ἀειφανέσιν ὁ ἥλιος, ἐπὶ τοσοῦτον ἔσται καὶ ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα. Προϊοῦσι δ' ἐντεῦθεν ἐπὶ τὰ αρκτικώτερα καθ᾽ ὑπόθεσιν, οὐ μόνον ὅλος ὁ Καρ κῖνος, ἀλλὰ καὶ πλείω τοῦ ζωδιακοῦ μέρη τῶν ἀειφανῶν εὐρεθήσεται. Ταῦτα τοίνυν ὁ ἥλιος διερχό. μενος οὐδόλως ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα καταδύσεται. Καὶ οὕτως ἔσται τινὰ κλίματα τῆς γῆς, ἐν οἷς καὶ δι μηνιαία καὶ τριμηνιαία καὶ μείζων ἡμέρα γενήσε τη. Τοῖς δ᾽ ὑπ' αὐτὸν τὸν πόλον τον βόρειον ἐξ ζωδίων ὑπὲρ γῆν ὄντων ἀειφανῶν, ἐφόσον ὁ ἥλιος ταῦτα διέρχεται, καὶ αὐτὸς ἐπὶ τοσοῦτον οὐδόλως κρυβήσεται. Διέρχεται δὲ ταῦτα δι' ἡμερῶν ἑπτὰ καὶ ὀγδοήκοντα πρὸς ταῖς ἑκατόν· τὰ δὲ λοιπά δι' ἡμερῶν ὀκτὼ πρὸς ταῖς ἑβδομήκοντα καὶ ταῖς ἑκατὸν, προστιθεμένου καὶ τετάρτου μιᾶς ἡμέρας. Ἐπεὶ γοῦν τοῖς ὑπὸ τὸν βόρειον πόλον ὁ ἥλιος ὑπὲρ γῆν ἐφ' ἡμέρας ἑπτὰ καὶ ὀγδοήκοντα πρὸς ταῖς ἑκατὸν, ἥμισυ δὲ ζωδίου ἀπέχον τοῦ ὁρίζοντος ὑπὸ γῆν, φῶς οὐκ ὀλίγον ἐκπέμπει τοῖς ὑπὲρ γῆν· προς λάξοι ἂν τὴν τοῦ ἡλίου ἀνατολὴν ἡλιακών φῶς ἐφ' ἡμέραις τοῦ πίπαν πεντεκαίδεκα τοῖς βορειοτάτοις· καὶ μετὰ τὸ καταδύναι τὸν ἥλιον ἔσται τούτοις τὸ τοιοῦτον ἡλιακόν φῶς ἐφ' ἡμέραις ἐμοίαις πεντ τεκαίδεκα. Τοῖς ὑπὸ τὸν βόρειον πόλον λοιπόν ἡμέρα μὲν ἔσται μείζων ἢ ἑπταμηνιαία, νύξ δὲ πενταμηνιαία μάλιστα πως· ἀεὶ γὰρ οἱ φωτισμοί πλεονεκτοῦσι τοὺς σκοτασμούς. Τοῖς μὲν οὖν ἐν τῇ Θούλῃ νήσῳ ὁ θερινός τροπικός συμπίπτει τῷ ἀρ κτικῷ· ταῖς δὲ βορειοτέροις καὶ τὸν θερινὸν ὑπερ• βαίνει τροπικὸν πρὸς λόγον ὁ ἀρκτικός. Τοῖς δὲ ὑπ' αὐτὸν τὸν πόλον καὶ βορειοτάτοις ὁ πᾶσιν ἰσης μερινός κύκλος αρκτικός τε γίνεται καὶ ὁρίζων· οὐκ ἤδη δὲ κατὰ τὸν ἀκριβῆ λόγον καὶ ἰσημερινός. Αρκτικὸς μὲν γὰρ ὅτι περιέχει τοὺς τῶν ἀστέρων ἀειφανεῖ:, μηδενὸς ἀνατέλλοντος ἢ καταδυομένου • ὁρίζων δὲ πάνω, ὅτι διαχωρίζει τὸ ὑπὲρ γῆν καὶ ὑπὸ γῆν ἡμισφαίριον. Οὐκ ἀκριβὴς δ' Ισημερινός, ἐπείπερ εἰς μίαν ἡμέραν καὶ μίαν νύκτα τὸν ὅλον nos fit, quando sole horizonti appropinquante, multum luminis ortum solis anticipat, et rursum post occasum solis remanet. Cum enim signi medietatem, hoc est quindecim gradus, ab horizonte sol abest infra terram, ad eos qui supra horizontem sunt lumen non exiguum dimittit. Tale igitur noctis lumen esse dicitur in Britannia, cum sol ad Cancrum pervenerit, quoniam circa hiprizontem sol tum iter facit. Britannis enim minimum æstivi circuli segmentum infra- terram est. 12-16. Circa Thulen vero insulam ", totus æstivus [circulus] supra terram esse dicitur, qui sit etiam arcticus. Cum ergo sot Canerum transit, menstruo tempore in hac insula supra horizontēm apparebit, Cancri partibus semper apparentibus: quia quamdiu in semper apparentibus Cancri pare tibus est sol, tandiu etiam supra horizontem 365 est. Progredientibus autem hinc ad septentrionliores partes ex hypothesi, non totus tantum Cancer, sed etiam plures Zodiaci partes semper apparere invenientur. Has igitur cum sol transibit; horizontem prorsus non subibit. Ac ita erunt aliqua terræ climata, in quibus et bimestris et trimestris et major dies efficietur. Illis autem qui sub ipso polo sunt boreo, cum sex signa supra terram sint semper apparentia; quanto temporis spatio. sol ea percurrit, tanto etiam nulla prorsus rationo - et ipse occultabitur. Percurrit autem ea diebus.. centum octoginta septem; cætera autem diebus centum septuaginta octo, addita etiam diei unins quarta parte. Quoniam igitur sub polo boreo habitantibus sol supra terram est diebus centum octoginta septem, et vero dimidio signo ab horizonte infra terram distans non exiguum lumen emittit ad eos qui supra terram sunt; solis ortum solare lumen apud borealissimus ad dies quindecim auticipabit, et a solis occasu erit eis hujusmodi lumen solare ad dies similiter quindecim. Quapropter sub polo boreo habitantibus dies quidem major est quam septimestris, nos 366 autem quinquemestris fere maxime. Semper enim obscurationes a illuminationibus superantur. Illis igitur se, qui in insula Thule habitant, tropicus æstivus cum arctico coincidit; borealioribus autem etiam æstivum tropicum servata proportione arcticus transcendit. Sub ipso denique polo 37 constitutis quique sunt septentrionalissimi qui omnibus est æquinoctialis circulus, idem fit et arcticus et horizon: neque vero etiam accurata ratione æquinoctialis. Arcticus enim, quod stellas semper apparentes contineat, nulla oriente aut occidente; horizon autem omni no. quod separet hemisphaerium supra terram ab eo quod infra terram est. Non accuratus autem. arquinoctialis, quandoquidem in unum diem ct. ** Ibid.; Regioinont. 1. 11, in Ptol. prop. 18. » Cleom, 1. i, c. 7. lib. an in Piol, prop. 27. 16 Cleom. I. 1, c.7. Regionout..

unam noctem totum annum secando, in partes τέμνων ἐνιαυτὸν, εἰς ἄνισα τὸ τοιοῦτον ἡμερόνυκται inæquales tale (ut ita dicam) noctiduum dividit. διαιρεί. SYNOPSIS CAPITIS XXXI, QUOD EST DE VACUO. 3. Va1. Physicis quid vacuum nominetur. 2. Diverse diversorum physicorum de vacuo seulentia. cuum proprie nimirum, quod omni 367 corpore privatum sit, in mundo nullum est, quod primum ex definitione mundi probat. 4. Deinde probat deductione ad absurdum geminum, quod alias nulla mundi partium continuatio et conjunctio naturalis esset, quodque sensus et in primis vero risus actionem suam ad tantam distantiam, ad firmamentum nimirum exercere non posset. 5. Terrio idem confirmat a vasis angust: orificii, quæ in aquis conversa non implentur humore propter aerem quo plena sunt; quæ alias protinus humorem reciperent, si omni corpore adeoque etiam aere forent vacua, - 6. Quarto idem a clepsydræ qualis veteribus in usu fuit experimento ostendit. -7. Vacuum extra mundum in infinitum penetrare concipitur. CAPUT XXXI. De vacuo. 1. Ubi non est ullum prorsus corpus, polest 28 vacuum autem esse corporis focus, illud physici nominant. Vacuum namque locum corpore orbaLun noverunt. 2. Aliqui igitur nomen duntaxat inane, quodque nihil sit, vacuum dixerunt; aliqui autem id quod extra convexam primi et revera inerrantis cœli superficiem est, vacuum pronuntiant; vacuum quidem corpore, non Deo: Deus enim totum unis versum, sive mundum et quod 368 supra universum est, sive supramundanum [spatiumn] implet. Hoc igitur quod supramundum est, vacuum pronuntiarunt: quod maxime et proprie locunt solius Dei esse dixerunt; infiniti, inGini. tum; et incorporei, incorporeum; et æterni, ternum. ' 5. Tale quidem igitur " in mundo non est vacuum. Corporibus enim cognatis invicem totus mundus repletus est. Quippe hoc mundus est quod ex calo et terra, et inlerinediis igui, aere, et aqua, constitutum et concretum est, et cognatione adeoque harmonia quadam conflatum: dignum quod a tali, omnisapiente scilicet et omnipotente Conditore productum sit; a quo etiam ex prorsus nihilo conditum et in hunc pulcherrimum ordinem digestum est. Quare vacuum in mundo prorsus nulJuni est. 4. Si enim ullum omnino in mundo vacuum esset; nec aliqua mundi partium inter se invicem continuatio conjunctioque conspiceretur, hanc nimirum vacuo discindente, nec rursus sensibus, et sigui maxime, tanta aliqua foret actio. Quomodo enim fieri posset, ut visus ad firmamentum usque pertingeret, nisi aer sibi per omnia continuns, et succensioni 369 perque hanc ætheri indistante coalitione unitus esset? Si enim in medio vacuitates quædam essent, sensus utique torpescerent, quod a vacuitatibus impedirentur. +3 ** ¡v Phys. c. Arist. De mando c. 2. Περὶ κενοῦ. α'. "Ενθα μὴ ἔστιν ὅλως τι τῶν σωμάτων, δύνα και σε γενέσθαι σώματος τόπος, ἐκεῖνο κενὸν ὀνο μάζουσιν οἱ φυσικοί. Τόπον γὰρ ἐστερημένον σώ ματος οἶδασι τὸ κενόν. β'. Τινὲς μὲν οὖν ὄνομα μόνον κενόν τε καὶ ἀν ὑπαρκτον λέγουσι τὸ κενόν· τινὲς δὲ τὸ ἔξω τῆς κυρτῆς ἐπιφανείας τοῦ πρώτου καὶ κατ᾿ ἀλήθειαν ἁπλανούς οὐρανοῦ κενὸν ἀποφαίνονται· κενὸν σώμα το, οὐ Θεοῦ· τὸ πᾶν γὰρ, ἤτοι τὸν κόσμον, καὶ τὸ ὑπὲρ πᾶν, ἤτοι τὸ ὑπερκόσμιον πληρεῖ ὁ Θεός. Τοῦτο δὴ τὸ ὑπερκόσμιον ἔφασαν τὸ κενόν· δ μαλιστα καὶ τόπον ιδίως εἶπον εἶναι μόνον Θεοῦ· ἀπείρου ἄπειρον, καὶ ἀσωμάτου ἀσώματον, και αἰωνίου αἰώνιον. γ. Τοιοῦτον μὲν οὖν οὐκ ἔστιν ἐν τῷ κόσμῳ κατ νέν. Σωμάτων καὶ γὰρ συμφυῶν ἀλλήλοις ἅπας ὁ κόσμος πεπλήρωται. Τοῦτο γὰρ ὁ κόσμος ἐστί, τὸ ἐξ οὐρανοῦ καὶ γῆς καὶ τῶν ἐν μέσῳ, πυρός, ἀέρος καὶ ὕδατος σύστημά τε καὶ σύγκριμα, συμφυὲς καὶ ευάρμοστον, καὶ ἄξιον ὑπὸ τοιούτου παραχθῆναι πανσόφου καὶ παντοδυνάμου δημιουργοῦ· ὑφ' οὗ κακ τοῦ μηδαμῶς ὄντος ἔκτισται καὶ διακεκόσμητα:. Κενὸν οὖν κατὰ τὸν κόσμον οὐκ ἔστι τὸ οἱονοῦν. ε'. Εἰ γὰρ ἦν ὅλως ἐν τῷ κόσμῳ κενόν, οὔτ᾽ ἂν συμπάθειά τις ἐφαίνετο τῶν τοῦ κόσμου μερῶν πρὸς ἄλληλα, ταύτην τοῦ κενοῦ διακόπτοντος· οὔτ' αὖ τοῖς αἰσθήσεσι καὶ μᾶλλον τῇ ἐράσει τοσαύτη τις ἦν ἡ ἐνέργεια. Πῶς γὰρ ἦν δυνατὸν ἐξικνεῖσθαι τὴν ἔψιν μέχρι τοῦ στερεώματος, μὴ τοῦ ἀέρος ὄντος διόλου συνεχοῦ; ἑαυτῷ καὶ ἡνωμένου τῷ ὑπὸ εκκαύματι, καὶ δι' αὐτοῦ τῷ αἰθέρι, κατά συμ φυΐαν ἀδιάστατον; Οντων γὰρ ἐν τῷ μεταξύ τινων κενωμάτων, ήγουν ἂν αἱ αἰσθήσεις κατεναρκοῦντο ἐμποδιζόμεναι τοῖς κενώμασι. " Arist. ¡v Phys. 8, 9: Card. lib. 1 De subtil, p. 9. Scalig. Exerc. 5, s. 1, 2; ¹º Cleom. 1. 1, c. 1; Scal. exerc. 5, s. 6.

ε'. Τά τε στενότημα των σκευών περιτρεπόμενα ἐν τοῖς ὕδασιν ἐπίπλαντο πάντως, παρεμπίπτοντος διὰ τῶν κενωμάτων τοῦ ἄλατο. Νῦν δ' οὐ γίνεται τούτο, διὰ τὸ εἶναι ταῦτα πλήρη αέρος καὶ τοῦτον ἐκβληθῆναι μὴ δύνασθαι, τῶν στομάτων αὐτῶν περεχομένων ὑπὸ τοῦ ὕδατο´. 5. Et vasa augusti orificii, dum in aquis convertuntur, impterentur utique subincidente per vacuitates aqua: Jam a.tem hoc non fit, propterea quod hæc aeris plena sunt, isque non possit ejici quod ipsa orificia ab aqua contineantur. 6. Idem evidentius testatur clepsydra ", quod vacuum in mundo non sit. Est autem clepsydra vas conoides seu turbinatum, quod exiguis quibusdam foraminibus perforatam basin habet, sed orificium ad ipsum obtinet verticem. Hoc vas cum aqua impletur et suspenditur, ut orificium pollice, aut alio quodammodo sufficienter obstruatur, quo aer per id subingredi non possit, omnem aquam sustinet, quia nec ex universis in base meatibus aer aliquis subingredi potest, cum aqua corpore præ occupati, et velut obturati sint, spirituique transitum occluserint. Manet ergo aqua intus quia vacuum in mundo nullum uspiam vel brevissimo tempore reperitur. Si enim deflueret aqua et foramina in base vasis continuitate fluxionis 370 non relinqueret, haud posset alicunde aer ingredi et spatium illud occupare quod aqua illa defluens prius obtinuit, et jam deseruit: sicque necessa - rio intra vas aliquis locus vacuus foret. Quod quidem quia fieri non potest, universa aqua diminutionis expers manet. Simul ac autem ex orificio aer incipit subjngredi, tunc tantum aquæ defluit, quantum aeris. ingreditur: et rursus cum ob.. ς'. ᾿Απὸ δὲ τῆς κλεψύδρας εναργέστερων μαρτυ ρεῖται μὴ κατὰ κόσμον εἶναί τι κενόν. Εστι δ' ἡ κλεψύδρα σκεῦος κωνοειδές, μικραῖς τισιν ὁπαῖς τὴν βάσιν ἔχον διάτρητον· τὸ δὲ στόμιον ἐστενωμένου κατ' αὐτὴν φέρον τὴν κορυφήν. Τοῦτο τὸ σκεῦος πληρούμενον ὕδατος και μετεωριζόμενον ἐπιπωματιζομένου του στομίου διὰ τοῦ ἀντίχειρος, ἢ ἄλλως πως ἀσφαλῶς, ὥστε μὴ ἔχειν ἐντεῦθεν τὸν ἀέρα παρείσδυσιν, στέγει τὸ ὕδωρ, ὅτι μηδ' ἐκ τῶν κατὰ τὴν βάσιν πόρων ὅλων δύναται παρεισδύναί τις ἀὴρ προκαταληφθέντων τῷ τοῦ ὕδατος σώματι, και εἱονεὶ ἀποφραγέντων καὶ τὴν διέξοδον ἀποκλεισάντων τῷ πνεύματι. Μένει τοιγαροῦν τὸ ὕδωρ ἐντὸς, διὰ τὸ μὴ πεφυκέναι κατά κόσμον εὑρεθῆναι που κενὸν μηδὲ πρὸς βραχύ. Καταρρέοντος γὰρ ἂν του ὕδατος καὶ τὰς ἐν τῇ βάσει τοῦ ἄγγους ὁπὰς οὐκ ἀπολιμπάνοντος τῇ συνέχεια τῆς ῥεύσεως, οὐκ εἶχε ποθεν ὁ ἀὴρ εἰσδύναι, καὶ τὴν χώραν ἐκείνην καταλαβεῖν, ἣν προκατέχον τὸ καταῤῥέον ὕδωρ ἀπέλιπε καὶ ἦν ἂν ἐξ ἀνάγκης ἐντὸς τοῦ ἄγγου; τις τόπος κενός. Οτι δ' οὐ πέφυκε τοῦτο, μένει τὸ ὕδωρ ὅλον ἀμείωτον. Ἐπὶν δ' ἐκ τοῦ στομίου λάβῃ τινὰ παρ εἰσουσιν ὁ ἀὴρ, τότε καταῤῥεῖ τοσοῦτον τοῦ ὕδατος ὅσον τοῦ ἀέρος εἰσέρχεται· καὶ τοῦ στομίου πάλιν struitur, incisa protinus aquæ faxio desinit, φραττομένου, διακοπτομένη παρευθὺ τοῦ ὕδατος ή κατάῤῥευσις παύεται· καὶ μένει τὸ τοῦ ὕδατος, ἐναπολειφθὲν τῇ κλεψύδρα, καθὰ τὸ ὅλον ταιρ Έμενε πρότερον. Φανερὲν οὖν ὡς οὐκ ἔστιν ἐν τῷ κόσμῳ, τι κενόν. ζ. Εξω δὲ τοῦ κόσμου τὸ τοιοῦτον κενὸν ὑπο νοεῖται διήκειν εἰς ἄπειρον. Ἐπεὶ γὰρ πᾶν τὸ πε ριεχόμενον ἑτέρῳ τινὶ περιέχεται, καθὼς ἐπὶ τῶν μερικῶν σωμάτων ἐκφαίνεται (τὰ μὲν γὰρ αὐτῶν ἀέρι, τὰ δ᾽ ὕδατι, τὰ δ' ἄλλῳ τινὶ περιέχετα.), καὶ ὁ κόσμος πάντως πεπερασμένος ὑπάρχων ὑφ' ἑτέρων τινὸς ἂν περιέχοιτο. Σῶμα δ' οὐκ ἔστιν ἐκτὸς τοῦ κόσμου. Καὶ γὰρ οὗτός ἐστιν ἡ σύλληψις παντης σώματος καὶ περίληψις καὶ, οἷον εἰπεῖν, ὁλότης μ σωματική. Τοιγαροῦν ἀσώματον ἔσται τὸ τὸν κόσμον περιέχον. Εἰ γὰρ σῶμα καὶ τοῦτο, περιληφθήσεται πάντως ὑπ᾽ ἄλλου τινός. Σῶμα γὰρ ἄπειρον αὐκ ἔστιν ἐπινοῆσαι. Διόπερ ἀναγκαίως ἀσώματον ἂν εἴη τὸ περιέχον ἐσχάτως τὴν σύμπασαν ἐγκόσμιον σύ στασιν. Ως δ' ἁπάντων ἔσχατον, ἔσται δὲ ἄπειρον. Τὴν ὑστάτην οὖν τῶν ὄντων περιοχὴν τὴν ἀσίμα τόν τε καὶ ἄπειρον κενὸν ὀνομάζουσιν· ὡς μήτι τῶν σωμάτων ἔχουσαν ὅλως ἐν ἑαυτῇ. mauelque quod de aqua in clepsydra relictum est, quemadmodum prius universa aqua manebat. Man.festum est igitur vacuum in mundo nou esse. 7. Extra mundum autem ejusmodi vacuum in. infinitum penetrare concipitur. Quoniam enim omne quod continetur, ab alio aliquo continetur, quemadmodum in particularibus corporibus apparet (eorum quippe alia acre, alia aqua, ali v aliquo alio continentur): mundus etiam cum/terminatus sit, ab alio aliquo continebitur. Atqui corpus extra mundum non est. Hic enim est comprehensio et complexio, et consummatio, ut ita dicam. omnium corporum. Quapropter incorporeum erit id quod mundum continet. Si enim et hoc corpys sit, 371 ab alio utique comprehendeum; infinitum enim corpus cogitare non licet. Quapropter nçcessario incorporeum erit, id quod extreme untversum in mundo opus continet. Quia, autem omnium extremum, etiam infinitum erit. Extremam proinde comprehensionem corum que stal, cum incorpoream, tum infinitam, vacuum nomi naut, ut quae nullum omnino in se ipsa corpus hal eat. 2s Ville Cardan. De varietate rerum, lib. ut, p. 719. 1 De calo

SYNOPSIS CAPITIS XXXII. EX EXPOSITIONE IN PSALMUM OCTAVUM. 4. Pericopes psalmi octavi v. 4 paraphrasis et hermeneia. præterierit, tametsi expresse eum non nominarit. 2 Quomodo solem Propheta in ista pericope non 3. Quare lunæ expresse meminerit. — 4. Solem et lunam quoad altitudinem et vicinitatem ad se invicem comparat, stellasque in fixas et erraticas dividit, et utrisque sua loca assignal. 5. Cum firmamento ab ortu in occasum omnes stella et tous ather circumaguntur quoad sensuin. 6. Intervallum a firmamento ad succensionem usque est maximu ", ubi etiam tradit succensionem esse ignem elementarem, quem a nostro usuali igni distinguit. 7.372 Fixæ quidem stelle sunt in firmamento, erraticæ vero infra sunt; et firmamento, ut sensui videtur, contrario motu incedunt. Qua de causa etiam erraticæ dicuntur. 8. Occupatio, qua explicat, quomodo hoc de motu firmamenti ab ortu ad occasum sit intelligendum. 9. Erratica stellæ duplicem habent motum, proprium et adrentitium. Unde etiam sol qui anni spatio motum proprium absolvit,nihilominus adventitio coeli, id est, primi mobilis, motu nychthemeri spatio circumagitur; ita ut etiam motu hoc adventitio dies et noctes efficiat, quemadmodum illo, proprio nimirum, horas anni efficit. 10. Idem etiam motu suo proprio per circulum obliquum alius æquinoctia, vernum et autumnale, alias item æstivam, alias hibernam horam facit, ut in textu declaratur. — 41. Erraticarum stellarum nomina, ordo, et motus periodici quantitas." 12. Luna corpus habet obscurum quidem et splendoris proprii expers, sed quod tamen a sole illu ninari possit; quanquam alias aliis partibus pro diverso suo ud solem positu illuminatur, quia nimirum corpus orbiculare est. 13. In specie declarat, qua parte illuminetur soli opposita,et hinc soli appropinquans. et mox soli conjuncta, et exinde solem præteriens. 44. Siellæ erraticæ sub media pirmamenti parte moventur, quæ zodiacus vocatur, qui latus et obliquus est circulus. 15. Sub hujus ipsius 373 medio sol semper movetur; sed catere erratice ultra et citra medi - um evagantur, luna tamen omnium maxime. 16. Eadem hæc conjuncta soli si boreulior sit aut australior, non occultat solem; sin vero sub zodiaci medio constiterit, obscural cumdem et facil deficere. —17. Eclipsis seu defectus sulis quid dicatur, et quod sol non vere deficiat. 18. Eclipsis solis alias totalis, alias partialis est; et hæc vero alias major, alias minor pro ratione occultationis quæ in sole a luna fit. 19, Differunt solis et lunæ eclipsis, quod illa non est solis, hæc vero lunæ passio est; adeoque illa tantum apparenter, hoc etiam vere ita fit. 20. Luna quando diametraliter soli opposita plena appareat, et quando eclipsin patiatur et quomodo. 21. Luna eclipsis alia totalis, alia partialis; et hæc itidem alias major, alias minor pro ratione situs lunæ in Zodiaco. 22. Consectarium: er ecliŋsium lunarium apparentiis sol terra major esse deprehenditur; ideoque etiam infra terram constitutus radios tamen suos in summum ætherem emittit; unde tum quoque altiores mundi partes illustrantur, inferioribus in umbra terræ hærentibus. 23. Terræ umbra quia conoides est, lunam quidem terræ vicinissimam involvere, nullam autem cæterarum stellarum propier majorem altitudinem comprehendere el obscurare potest. 24. Aliud consectarium. Ex lunaribus eclipsibus etiam arguitur 374 lunæ corpus multis vicibus terra minus esse; ut quod totum hujus umbræ etiam extremitas offuscare possit. 25. Conclusio superioris dissertationis. 26. Fransitio in qua exaltationem et dejectionem planetarum supra etiam factam distinguit. 27. Docet qua de exaltatione et dejectione planetarum astrologi loquantur. - 28. Probat exemplo quæ in 8 habet exultationem, nec est ibi tamen áróɣstos, adeoque ratione sphæræ suæ altissima. 29. Quando ad altiores et dejectiores mundi parles moveatur. 30. Ubi sphæræ suæ altissimum obtineat. 51. Idem in Y constitutus duplicem exaltationem; habet ratione mundi partium et ratione sphæræ suæ, qua in coincidit tempore auctoris ut ait, sed in 20 iterum discrepanit.—32. Quare in constitutus maximos astus efficiat.- 35. Cæteri planeta quomodo exaltentur et dejiciantur, et quod signum cujusque illorum vel exaltatio vel dejectio dicatur.· 34. Quod signum planetæ domus et quod contra ejus adversitas seu detrimentum sit vocatum. 35. is domus, exaltatio, dejectio, adversitas seu detrimentum. — 36. Itidem H — 37. L. 38.0-39. Q - 40. § 11. )) - 42. Signorum zodiaci ordo, nomina, characteres, temperamenta, et alia accidentia astrologica. totius libri. 43. Conclusio 375 CAPUT XXXII. Ex expositione in psalmum octavum. 1. Quando dixit Propheta: Quoniam videbo cœlos, opera digitorum tuorum, ac cœlorum etiam amborum meminit, Christum universæ creaturæ opificem prædicavit, comprehensione nimirum ea quæ comprehenduntur simul complexus. Cœlum enim quod ab initio conditum est, primum illud natura et stellarum expers, omnis creaturæ cum sensibilis tum intelligibilis comprehensio est. Nam et ipsæ mentes simul universæ hoc cœlo comprehenduntur; solum autem divinum numen circumscriptionis et definitionis expers est. Videbo porro inquit, pro cognoscam. Cum enim mens sit ocnlus animæ, melius perspicit quam oculi corporei. Cognoscam cœlos, opera tua, cum per translationem, tum per circumlocutionem. Cognoscam semper; nunquam a tali desistam cognitione, quod tu sis mundi conditor. Ad narrationem autem et КЕФАЛ. АВ. Ἐκ τῆς εἰς τὸν ὄγδρον ψαλμὸν ἐξηγήσεως. α'. Εἰπὼν ὁ Προφήτης πρὸς τὸν Θεόν· ο Ότι δνομαι τοὺς οὐρανοὺς, ἔργα τῶν δακτύλων σου,» καὶ τῶν οὐρανῶν καὶ ἀμφοτέρων μνησθείς, δημιουργὸν ἀπίσης τῆς κτίσεως ἐκήρυξε τὸν Χριστὸν, τῇ περιοχή τὰ περιεχόμενα συμπεριλαβών. Ο γὰρ κατ' ἀρχὰς γεγονὼς οὐρανὸς, ὁ φύσει πρῶτος καὶ ἄναστρος, περιοχή ἐστιν ἁπάσης κτίσεως αἰσθητῆς τε καὶ νοητῆς. Καὶ α τοὶ γὰρ οἱ νόες τῷ τοιούτῳ περιέχονται σύμπαντες ούτ ρανῷ· μόνον δὲ τὸ θεῖον ἀπεριόριστον ὄψομαι δέ φησιν ἀντὶ τοῦ γνώσομαι,Νοὺς γὰρ ὀφθαλμὸς ψυχῆς ὢν κρεῖτε τον ὁρᾷ τῶν σωματικῶν ὀφθαλμῶν. Γνώσομαι τοὺς οὐ ρανοὺς ἔργα σὰ μεταφορικῶς τε καὶ περιφραστικῶς, γνώσομαι δια παντός, οὔποτε τῆς τοιαύτης ἐκστήσομαι γνώσεως ὅτι σὺ δημουργὸς εἶ τοῦ παντός. Διηγηματ τικὴν δὲ τὸ ὅτι καὶ βεβαιωτικόν, οὐκ αἰτιολογικόν. ᾿Απὸ κοινοῦ, γνώσομαι την σελήνην καὶ τοὺς ἀστέρας, ἔργα τῶν δακτύλων σου, ἅτινα τύ τεθεμελιωμένα

καὶ μόνιμα καὶ τὴν αὐτὴν φυλάττοντα τάξιν πεποίη- confirmationem pertinet τὸ ὅτι, id est quod, seu κας, εἰς ὃ διαμένειν ἐθέλοις τὸ πᾶν. quoniam, non causæ redditionem habet. communi: Cognoscam lunam et stellas, opera digitorum tuorum, quæ tu fundata et stabilia et eumdem ordinem custodientia fecisti, quantisper universum permanere volueris, β'. Διαλαβὼν δὲ περὶ σελήνης καὶ ἀστέρων, οὐ παρῆκε τὸν ἥλιον ἅμα μὲν μετὰ τῶν ἀστέρων τάξας ὡς ἀστέρα καὶ αὐτὸν ἐξοχώτατον καὶ βασιλικώτατον καὶ λαμπρότατον καὶ ἀστεράρχην ὠνομασμένον ὑπό τινων προσφυῶ;· ἅμα δὲ ὡς τῇ σελήνη συνεξακουά μενόν τε καὶ συννοούμενον, είγε ταύτῃ τὸ φῶς ἐξ αὐτοῦ καθὰ φαίνει καὶ οὐκ ἐκ φύσεως. 376 2. Dura autem de luna disseruit, non præ termisit solem, ut quem partim cum stellis collocarit, quod et ipse stella sit longe excellentissinta el maxime regia et splendidissima, et stellarum princeps ab aliquibus.convenienter nominatus fuerit; partim vero cum luna simul exaudiatur et intelligatur; siquidem huic quatenus lucet ex ipso Juanen est, non a natura 8. 3. Seorsim autem de luna dixit, et eam de stellis agens haud expressit, propter multa in quibus nuilam cum stellis communitatem habet”; propter luminis incrementa el decrementa, occulγ. Τίᾳ δὲ περὶ τῆς σελήνης εἴρηκε, καὶ μὴ συν εκφωνήσας ταύτην τοῖς ἄστρασι, δι' & πρὸς τοὺς ἀστέρας ἀκοινώνητα φέρει πολλά· τὰς τοῦ φωτός αὐξήσεις καὶ μειώσεις, ἀποκρύψεις τε καὶ πληρώ σεις, καὶ τοὺς ποικίλους σχηματισμούς, καὶ ἔτιπερ [ tationes itemque impletiones, variasque figuratioοὐδεὶς τῶν ἀστέρων ἔξωθεν ἔχει τὸ φῶς, ὡς αὕτη κατ' ἐπεισαγωγήν· ἀλλ᾽ οἶκοθεν ἔχουσιν αὐτὸ πάνω τες καὶ ἀναπόβλητον, εἰ καὶ μεθ' ἡμέραν ὁρῶνται, τῆς ἡλιακῆς αὐτοὺς ἀποκρυπτούσης πλησμίου φω τοχυσίας καὶ ὑπερβαλλούσης λαμπρότητος. δ'. Ὁ μὲν οὖν ἢ τας υψηλότερός ἐστι τῆς σελήνης ἐπιπλέον ἢ ὅσον ἀφέστηκεν αὕτη τῆς γῆς καὶ πολυ λαχῶς ἐπιπλέον· ἡ δὲ χθαμαλωτάτη παντὸς ἀστέρος γινώσκεται. Τῶν γὰρ ἀστέρων οἱ μὲν ἁπλανεῖς, οἱ δὲ πλάνητες λέγονται. Καὶ οἱ μὲν ἀπλανεῖς ὁμοτίμως ὑψηλότατοι πάντες καὶ πάμπολλοι· τὸ χύμα λέγω τῶν ἀστέρων αὐτὸ τὸ πολυπληθές. Οἱ δὲ πλάνητες μετὰ καὶ τῆς σελήνης ἑπτὰ, καὶ ἄλλου ἄλλος χθαμαλώτερος τε καὶ προσγειότερος. ε'. Τοῦ στερεώματος δὲ κυκλικώς κινουμένου για νησιν ὀξυτάτην καὶ ἄληκτον, ἐξ ἀνατολῶν εἰς δυσμᾶς, ὡς πρὸς οἴσθησιν, συμπεριφέρονται καὶ πάν τες ἀστέρες αὐτῷ, καὶ σύμπας αἰθήρο δ΄. Πολὺ δὲ πάνυ και μυρίον τὸ τοῦ αἰθέρος διά στημα τὸ ἐκ τοῦ στερεώματος ἕως τοῦ ὑπεκκαύμα της· ὅπερ ὑπέκκαυμα τὸ πῦρ ἐστι, τὸ στοιχεῖον αὐτό. Τὸ γὰρ ἡμῖν γινωσκόμενον πῦρ ἔξαγίς ἐστι τοῦ τοιούτου στοιχειώδους πυρός, ὑπερβολὴν ἔχον τῆς πυρώδους θερμότητας, ὥσπερ ὁ κρύσταλλος τῆς ἐν ὕδατι θεωρουμένης ψυχρότητος. ζ'. Οἱ μὲν οὖν ἀπλανεῖς ἀστέρες πεπήγασιν ἐν τῷ στερεώματι καὶ σὺν αὐτῷ μόνῳ φέρονται, μηδε μίαν ἰδίαν κατά τόπον ποιούμενοι κίνησιν· οἱ δὲ πλάνητες οὐ πεπήγασιν ἐν τῷ στερεώματι· κατωτέρω δὲ τούτου κατά τινας βαθμίδας ἐν τῷ αἰθέρι μετέωροι φέρονται, καὶ τοῦ στερεώματος φερομένου μετὰ τῆς τῶν ἁπλανῶν παμπληθείας ἐξ ἀνατολῶν εἰς δυσμάς, ὡς ἡ αἴσθησις, αὐτοὶ τοὐναντίον ἐκ δυσμῶν εἰς ἀνατολὰς ἰδίαν σχολαιοτέραν κινοῦνται κίνησιν. Οθεν καὶ πλάνητες ὠνομάσθησαν· ὡς δῆ nes; quodque nulla stellarum lumen habet extrinsecus sibi adveniens, ut hæc per inductionem alionde factam, sed omnes id a se habent, nec ipsum aljiciunt, tametsi interdiu men videantur, dum nimirum eas propinquum solis lumen et excellens splendor solis abscondit. 4. Solis igitur altitudo supra luuam multo miajor est, quam hujus a terra distantia, et quidem mulus modis major est; ipsa autem [luna] omnium stellarum esse humi'lima intelligitur. Stellarum enim aliæ inerrantes,aliæ erratica: dicuntur. 377 Ει inerrantes quidem pariter sunt altissimæ et bene multæ”; copiosam dico stelbrum multitudinem; erratica: autem cum luna septem sunt, et alia alia humilior est terræque vicinior. 5. Cumque firmamentum circulariter moveatur motu celerrimo et incessabili ab ortibus ad occasus, simul cum co etiam omnes stelle et universus æther, quantum ad sensum attinet, circumferuntur. 6. Plurimum autem " et longissimum est ætheris intervallum, quod a firmamento ad successionem usque porrigitur; quæ succensio, ignis, ipsum videlicet elementum est. Qui enim ignis nobis notus est, inflammatio est hujuscemodi elementaris ignis, ut qui ignei caloris excessum habeat, quemadmodum crystallus frigoris ejus quod in aqua conspicitur. 7. Inerrantes 36 proinde stellæ in firmamento fixa sunt, et cum ipso solo feruntur, et nullo peculiari quoad locum motu moventur; erraticæ autein in Armamento non sunt fixæ, sed infra hoc aliquot gradibus in æthere suspense feruntur; et dum firmamentum cum inerrantium, universa turba ex ortibus ad occasus quoad sensum fertur, ipsæ e contra ab occasibus ad ortus 378 motu proprio tardiore moventur. Unde etiam erraticæ nominatæ sunt, ut quæ quasi ab itinere firmamenti, "Vide supra cap. 25, n. 10, et cap. 27 n. 1. es Plin. lib. 11, c. 9. 2 Ex his notabiles veteribus numerata sunt 1022, quas in 43 imagines, et ipsas vero stellas in sex magnitudines diviserunt. 3 Mart. Cap. p. viii, p. 329; Bodin. lib. v Theatri, p. 585. "Vide supra p. 138 et 174, et Scal. exerc. 110.

tantoque stellarum exercitu aberraverint, et contra- δεν αποπλανηθέντες τῆς τοῦ στερεώματος πορείας, ria via ingrediantur. καὶ τοῦ τοσούτου τῶν ἀστέρων ἑσμοῦ, καὶ τὴν ἐνα αντίαν βαδίζοντες. 8. Dico autem hæc quoad apparentiam, quandoquidem solum primum cœlum ex ortibus in occasus ferri cognitum est, quod secum etiam secundum, nempe lirmamentum, circumagit. Firmamentum enim ipsum quoque ab occasibus ad ortus cum stellis quæ inerrantes dicuntur fertur naturaliter "; sed propter hujuscemodi erratici motus suminam tarditatem sensum effugit. Cum enim in trecentas sexaginta partes quivis circulus dividatur, unam partem anno centesimo firmamentum planetarie transire observatum est 87-88: secundum aliquos autem, non partem, sed partis segmentum minimum. Quapropter utique ex hujusmodi " proprio et naturali motu firmamenti primum cœJum quod non videtur animadversum est ab iis qui in hanc inquisitionem studiose ineubuerunt. 9. Proprium ergo hunc motum planetæ obeunt, qualem dicimus; simul autem etiam cum cœlo circumaguntor, cuin conversionis ipsius impetu 379 superantur. Et hinc etiam sul, qui (annuo spatio) proprium motum planetarium, illum qui ab occasibus est ad ortus implet, uno die et nocte per contrarium [motum] ex eodem ad idem punctum et aliquanto amplius revertitur, ut qui coeli impetu trahatur et circumagatur. Proin le circumactione quæ ipsi a cœlo est, dierum et no. ctium causa efficitur; dierum, dum supra terram fertur, noctium, dum intra terram: sed quatuor horarum seu statorum anni temporum, motu proprio planetario seu erratico. 40. Cum enim hujuscemodi su motus circulum sub firmamento oblique jacentem habeat, et dnæ illius partes quæ sunt secundum diametrum mediis Grmanenti partibus ex adverso collocate sint, et vicissim duarum aliarum partium, quæ et ipse. sunt. secundum diametrum, una ad borealiores firmamenti partes, altera ad australiores vergal; quandoquidem eas peragrat partes, quæ mediis frinamenti partibus subjecta sunt, æquinoctia eficit; vernum, cum ab australibus [partibus] ascendit, autumnale, cum a borealibus revertitur; quando autem sui proprii circuli borealissimum segmentum 390 (sic) peragrat, tum æstivam horam producit; hibernam rursus, cum australius sui circuli segmentum percurrit. 11. Porro 38 prima a firmamento abest erratica stella Saturnus, qui etiam Phænon vocatur, qui proprium circulum triginta annorum spatio peragrat. Infra hunc est Jupiter, qui etiam Phaethon dicitur, planetariam suam periodum duodecim annis absolvens. Post illum et sub illo est Mars, qui etiam Pyrois dicitur, duobus annis et quinque mensibus ac aliquanto majore spatio propriam γ΄. Ταῦτα δὲ λέγω πρὸς τὸ φαινόμενον· ἔπει τοί γε μόνος ὁ πρῶτος οὐρανὸς ἐξ ἀνατολῶν εἰς δυσμάς φερόμενος ἔγνωσται συμπεριάγων ἑαυτῷ καὶ τὸν δεύτερον, τὸ στερέωμα. Τὸ γὰρ στερέωμα καὶ αὐτὸ πρὸς δυσμὰς ἐξ ἀνατολῶν μετὰ τῶν λεγομένων ἀπλανῶν ἀστέρων φέρεται φυσικῶς· διὰ δὲ τὸ βρα δύτατον τῆς τοιαύτης πλανητικῆς κινήσεως διαλανθάνει τὴν αἴσθησιν. Εἰς μοίρας γὰρ ἐξήκοντα καὶ τριακοσίας τοῦ παντὸς κύκλου διαιρουμένου, μίαν μοίραν καθ᾿ ἕκαστον ἔτος τετήρηται διέρχεσθαι πλανητικῶς τὸ στερέωμα· κατά τινας δ' οὐ μοῖραν, ἀλλὰ τμήμα μοίρας ὀλίγιστον. Διὸ δὴ κἀκ τῆς τοιαύτης ἰδίας καὶ φυσικῆς κινήσεως τοῦ στερεώμα. τος, ὁ πρῶτος οὐρανὸς ὁ μὴ ὁρώμενος εώραται να ερῶς τοῖς τὴν ἐξέτασιν ταύτην φιλοπόνως ποιησαμένοις. 0'. Τὴν μὲν οὖν ἰδίαν κίνησιν οἱ πλάνητες ποιοῦν ται τοιαύτην, οἷαν εἰρήκαμεν· συμπεριάγονται δὲ καὶ τῷ οὐρανῷ τῇ ῥύμῃ τῆς αὐτοῦ φορᾶς ἐκνικώμε νοι. Καντεῦθεν ὁ ἥλιος δι' ἐνιαυτοῦ τὴν ἰδίαν (κίνησιν) ἐκπληρῶν, τὴν πλανητικὴν, τὴν ἐκ δυσμῶν εἰς ἀνατολὰς, ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ καὶ νυκτί, διὰ τῆς ἐναντίας ἐκ τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ αὐτὸ καί τι πλέον ἀποκαθίσταται, ὑπὸ τῆς οὐρανου ῥύμης Ελκόμενος καὶ περιαγόμενος. Διὰ μὲν οὖν τῆς σὺν οὐρανῷ περιαγωγής αίτιος γίνεται τῶν ἡμερῶν τε καὶ τῶν νυχτῶν, ὑπέργειος φερόμενος τῶν ἡμερῶν, ὑπό γειος τῶν νυκτῶν· διὰ δὲ τῆς οἰκείας κινήσεως τῆς πλανητικῆς τῶν τεσσάρων ὡρῶν. ι. Εχων γὰρ τὸν τῆς τοιαύτης αὑτοῦ κινήσεως κύκλον, ὑπὸ τὸ στερέωμα βεβλημένον λοξῶς, τῶν μὲν δύο μερῶν αὐτοῦ τῶν κατὰ διάμετρον, ἀντικρύ τεταγμένων τοῖς μέσοις τοῦ στερεώματος μέρεσι, τῶν ἑτέρων δ' αὖ δύο μερῶν, κατά διάμετρον καὶ αὐτῶν, τοῦ μὲν ὑπογεύοντος πρὸς τοῖς βορειοτέροις τοῦ στερεώματος, τοῦ δὲ πρὸς τοῖς νοτιωτέροις· ὅτε μὲν διέρχεται τὰ ὑπὸ τὰ μέσα του στερεώματος, τὰς ἰσημερίας ποιεῖ· τὴν ἑαρινὴν, ἀπὸ τῶν νοτίων ἐρχόμενος· ὑποστρέφων ἐκ τῶν βορείων, τὴν φθινο πωρινήν· ὅτε δὲ τὸ τοῦ οἰκείου κύκλου τμήμα τὸ βορειότατον δίεισι, τότε τὴν θερινὴν ὥραν ἀποτελεῖ· τὴν χειμερινὴν πάλιν, ὅτε τὸ νοτιώτερον. ια'. Αφέστηκε δὲ πρῶτος τοῦ στερεώματος πλά νης ἀστὴρ Κρίνος, ὁ καὶ Φαίνων καλούμενος, τὸν οἰκεῖον κύκλον δι' ἐτῶν τριάκοντα διερχόμενος. Κατωτέρω τούτου Ζεύς, ὁ καὶ Φαέθων, δωδεκαετίᾳ τὴν αὐτοῦ πλανητικὴν ἀπαρτίζων περίοδον. Μετ' αὐτόν τε καὶ ὑπ' αὐτὸν ᾿Αρης ὁ καὶ Πυρόεις ἔτεσι δύο καὶ μησὶ πέντε καὶ πρὸς τὴν ἰδίαν περιστροφήν ἐκπληρῶν. Εἶτα τέταρτος καὶ κατὰ τὸ τοῦ αἰθέρος 8738 Reinhold. in tabulas Prutenicas p. 2. "Vide * Regiomon. in Ptol. Almag. lib. vit, prop, 2 et seq. supra etiam p. 285; Macr. l. i, c. 19; Mart. Cap. lib. viii sub finem.

μεσαίτατον ἥλιος δι' ἐνιαυτοῦ περαιῶν τὴν αὐτοῦ conversionem explens. Deinde quartus et in meπεριέλευσιν· ήγουν διὰ νυχθημέρων τριακοσίων ἑξήκοντα πέντε καὶ τετάρτου. Μετ' αὐτὸν ᾿Αφροδίτη, καὶ ὑπ' αὐτὴν Εωσφόρος ὁ ἀστὴρ οὗτος. Ἀλλὰ καὶ Εσπερος· τὸ μὲν γάρ ἐστι καὶ καλεῖται τῆς ἡλίου προενίσχων ἐπιτολῆς· τὸ δ' αὐτοῦ καταδυομένου φαινόμενος πρὸς δυσμαῖς. Περὶ τῆς αὐτοῦ φυσικής κινήσεως οἱ ἀστρολογήσαντες διεφώνησαν και οι μὲν ἔφασαν αὐτὸν ὑποδρομεῖν τῷ ἡλίῳ· τοῖς δὲ μησὶν ὀκτὼ περιτρέχειν τὸν ἴδιον κύκλον ἔδοξεν οὗτος. Εκτος ὁ Ἑρμῆς, ὁ καὶ Στίλβων ἐν ἓξ μησὶ καὶ ἡμέ ραις ἕξ, τὴν ὅλην αὐτοῦ ποιούμενος περιπόρευσιν. Τισὶ δὲ τῶν ἀστρολόγων ἐνιαυσιαῖον καὶ οὗτος ποιεῖσθαι τὸν δρόμον ὑπείληπται, καθάπερ ὁ ἥλιος. Ακριβέστεροι δὲ μᾶλλον δοκοῦσιν οἱ ἐλάττω τοῦ ἐνιαυτοῦ τοῖς εἰρημένοις δυσὶ πλάνησι τὸν τῆς φυ σικῆς κινήσεως χρόνον ἀποφηνάμενοι, κατὰ τὴν τά ξιν τῆς πρὸς τοὺς ἄλλους πλάνητας ὑποβάσεως. Μετὰ πάντας ἀστέρας ἡ σελήνη τέτακται κατωτάτω· πρὸς δὴ τὸ πέρας αὐτὸ τοῦ αἰθέρος τό γε τεθολωμέ νον, ὡς τῷ ὑπεκκαύματι συμμιγές. Αὕτη σμικρότα τον έχουσα ὡς χθαμαλυτάτη καὶ προσγειοτάτη συντόμως αὐτὸν ἀνύει· δι' ἡμερῶν γὰρ ἑπτά τε καὶ εἴκοσι καί τινος ἡμίσους μάλιστά πως ἡμέρας μιᾶς. Διὸ καὶ πολλάκις τοῦ ἐνιαυτοῦ καὶ φθάνει καὶ παρ ραμείβει τὸν ἥλιον. dio ætheris constitutus est sol, anni spatio, nempe trecentis sexaginta quinque diebus cum quadrante suum circuitum finiens. Post illum” et sub illo Venus est, quæ quidem stella aurorifer et vesper appellatur; aurorifer est et vocatur, cum ante 80lis ortum exsurgit; vesper, cum ipso occidente ad occasum couspicitur. De naturali ipsius motu inter cos qui astrorum cognitioni studuerunt, dissensio est: quorum aliqui ipsam pari cum sole velocitate currere dixerunt; alii eam octo mensibus suum proprium circulum percurrere putarunt. Sextus est Mercurius, 391 qui etiam Stilbon να catur, universam suam circummeationem sex mensibus et sex diebus faciens. Sed et ab aliquibus astrologis hæc quoque stella annuum cursum sicoti sol obire existimata est. Accuratiores autem e se videntur illi, qui dictis hisce duobus planetis tempus naturalis motus anno minus assignarunt, pro ordine nimirum, quo infra alios planetas descendunt. Post omnes stellas luna infimo collocata est ordine, ad ipsam nimirum æther is extremitatem,Turbatam illam propterea, quod succensioni admista est.Hæc cum minimum habeat circulum, quod infima et terræ vicinissima sit, brevi ipsum tempore conficit, viginti septem nimirum spatio dierum, et dimidio quam proxime unius diei. Quapropter etiam sæpe per annum el antevertit et præterit solem. ιβ. Οὖσα δὲ κατωτάτω τοῦ αἰθέρος καὶ κατὰ τὰς αὐτοῦ πρὸς τὸ ὑπέκκαυμα συναφὰς καὶ συμμίξεις, ὡς εἴρηται, ζοφερὶν ἔχει τὸ σῶμα καὶ φύσει ἀλαμε πές· ἐκ δὲ τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων επείσακτον κατ' ιδιότητα πέφυκε δέχεσθαι (τὸ φῶς. Διὸ καὶ σελήνη κατονομάζεται διὰ τὸ σέλας νέον ἔχειν ἀεὶ, καὶ ουποτε παλαιόν, ἄλλοτε ἄλλων μερῶν φωτιζομένων αὐτῆς. εγ'. Οὖσα γὰρ καὶ αὕτη σφαιροειδής ὡς ὁ ἥλιος καὶ πᾶς ἄλλος ἀστὴρ, ὅτε μὲν κατὰ διάμετρον ἔχει τὸν ἥλιον, ἀφεστηκυία τὴν πλείστην αὐτοῦ καὶ με γίστην ἀπόστασιν, ὅλα δὴ τότε καταλάμπεται τὰ κάτω μέρη καὶ πρὸς ἡμᾶς, καὶ γίνεται παμφαή, ὅτῳ δὲ τῷ ἡλίῳ πελάζει, τοσούτῳ φαίνεται τὰ πρὸς ἡμᾶς ἀλαμπής· ἐκ τῶν ὁρωμένων ταύτης με(ρ)- ῶν εἰς τὰ μὴ δρώμενα μεταβιβαζομένων των ηλιακῶν αὐγασμῶν. Ὅτε δὲ συνέλθῃ τῷ ἡλί πρὸς τὸν αὐτὸν ὥστε συνοδεύειν αὐτῷ, τότε τὰ ὑψηλότερα μέρη πάντα φωτιζομένη τὰ πρὸς τὸν οὐρανὸν, ἀφώτιστος εὑρίσκεται διόλου τὰ κάτω καὶ πρὸς ἡμᾶς· ὅτε δ' αὖ παραμείψῃ τὸν ἥλιον, ἄρχεται τὰ κάτω φωτίζεσθαι, πρὸς λόγον τῆς παραμείψεως γινομένης ἀεὶ τῆς φαύσεως. ιδ'. Εστι δὴ μέσον τοῦ στερεώματος πλάτος πολύ κυκλικὸν καὶ λοξόν· ὑφ 3 ποιοῦνται τὴν κίνησιν 12. Cum autem in infimo sit etheris loco, ct ubi hic cum succensione conjungitur ac con:miscetur, ut dictum est, caliginosum et natura obscurum habet corpus, ex sularibus autem radiis adl - ventitium ex proprietate lumen accipere potis est. Quapropter to eliam σελήνη Græcis, luna Latine nominatur, quod subinde σέλας νέον, id est, 392 lumen novum habeat, nunquam vetus; dum nimirum alias aliæ illius partes illuminantur. 45. Cum enim haec quoque orbicularis sit, per inde ut sol et quævis alia stella; cum quidem solein habet ex diametro, remotissima ab eo et maxima consistens distantia, universis tum partibus inferioribus et quæ ad nos respiciunt illustratur, totaque lucida eficitur. Quantum autem appropinquat soli, tantum quoad nos obscura apparet: quando solares radii ex partibus ejus quæ nobis videntur ad eas quæ nobis non videntur transferuntur. Quando autem cum sole in eumdem tocum convenerit, ut cum ipso coeat, tunc omnibus partibus altioribus, quae ad colum respiciunt illuminata, inferioribus et ad nos vergentibus illuminationis expers deprehenditur. Quando denique vicissin: solem præterierit, inferioribus partibus illuminari incipit, ut semper pro ratione præteritionis fiat illustratio. 14. Est rimirum 41 melium firmamenti latitudo circularis magna et obliqua, sub qua omnes stellæ 30 Region. lib. 1x,prop. 4 in Aim. Ptol. Mart. Cap. lib. viii, p. 549. ** Vide supra cap. 27, n. i. crob. 1. 1, c. 15; Mail. Cap. lib. vi. Ma

erraticae suum motum obeunt. Neque enim uni- πάντες οἱ πλάνητες. Οὐδὲ γὰρ τὸ στερέωμα πᾶν versum firmamentum subtercurrent. Latissimus hic obliquus circulus 393 nulla velit sidera, quæ animalia quædam quodammodo adumbrant et repræsentant“. Atque ex hac confusa el subobscura adumbratione et repræsentatione vetustiores astrologi adumbrationes istas et repræsentamenta, animalia seu signa et universam corum complexionem, circulum zodiacum seu signiferum nou sine magno abusu nominum vocarunt, 15. Sub zodiaci medio sol æqualiter subinde movetur ab occasu ad ortus; cæteræ autem erraticæ stellæ, quæ convolute et tortuose moventur, universam Zodiaco subjectam latitudinem varie commutant; et alias quidem ad boreales illius partes, alias ad australes, alias etiam ad medium deprehenduntur. Maxime autem inter alias luna tam variam conmutationem subiens, alias ad boreas partes ascendit, alias ad australes descendit, alias etiam per medium sub solari circulo ingreditur. 16. Quando proinde tempore conjunctionis suæ cum sole borealior est aut australior, obumbrare et occultare solem non potest. Quando autem sub medio firmamenti] deprehenditur et tum cura sole ad perpendiculum consistit, seipsum intra solem et 394 nos septum ac maceriam interpo. nit, atque ita solem abscondit a nobis, et neque radios illius sinit ad aerem nostrum pertingere ὑποτρέχουσι. Τὸ τοιοῦτον πλατύτατον κύκλωμα τὸ λοξὸν ἄστρα φέρει πολλά, σκιαγραφούντά πως ζωή τινα. Κάκ τῆς τοιαύτης σκιαγραφίας τῆς συγκεχυ μένης καὶ ἀμυδρας ζῶα κεκλήκασιν οἱ τῶν ἀστρο λόγων ἀρχαιότεροι τὰ σκιαγραφηματα· καὶ τὴν περ ριοχὴν αὐτῶν πᾶσαν κύκλον ζωδιακὸν, καὶ λίαν καταχρησάμενοι τοῖς ὀνόμασιν. ιε'. Ὑπὸ τὸ τοῦ ζωδιακοῦ τὸ μεσαίτατον ὁμαλῶ; ὁ ἥλιος κινεῖται διηνεκῶς τὴν ἀπὸ δυσμῶν εἰς ἀνατολάς· οἱ δ' ἄλλοι πλάνητες Ελικοειδῶς φερόμενοι τη ὑπὸ τὸν ζωδιακὸν πλάτος πᾶν ἐξαλλάττουσι καὶ ποτὲ μὲν ἐπὶ τὰ βόρεια γίνονται τούτου, ποτέ δ' ἐπὶ τὰ νότια, ποτὲ δὲ καὶ πρὸς τὸ μέσον εὑρίσκονται. Μάλιστα δὲ τῶν ἄλλων ἡ σελήνη ποιουμένη την τοιαύτην ἐξαλλαγήν, ποτὲ μὲν ἄνεισιν ὡς πρὸς βία ρεια, ποτὲ δὲ κάτεισιν ὡς πρὸς νότια· ποτὲ δὲ καὶ τὸν μέσον ὁδεύει τὸν ὑπὸ τὸν ἡλιακόν. ις'. Κατὰ γοῦν τὴν αὐτῆς πρὸς τὸν ἥλιον σύνοδον βορειοτέρα μὲν οὖσα καὶ νοτιωτέρα, τὸν ἥλιον ὑπο σκιάσαι καὶ κρύψαι οὐ δύναται. Κατὰ δὲ τὸν μέσον εὑρισκομένη καὶ τῷ ἡλίῳ γινομένη τότε δή (κ.) κατὰ κάθετον, φραγμὸν ἑαυτὴν καὶ διατείχισμα το θησι μέσον ἡλίου καὶ ἡμῶν, καὶ οὕτως ἀποκρύπτε: τὸν ἥλιον ἀφ᾿ ἡμῶν· καὶ οὔτ' αὐτοῦ τὰς ἀκτῖνας ἐξ διικνεῖσθαι πρὸς τὸν καθ᾿ ἡμᾶς ἀέρα καὶ φωτίζειν ipsunque illuminare, neque nos ipsum solem in- c αὐτὸν, οὔθ᾽ ἡμᾶς τὸν ἥλιον καθ' ὅπερ ἂν ὑποδράμει tueri, qua sub parte decurrat. 17. Atque hanc (ut ita dicam) coincidentiam defectum solis appellaverunt, non quod revera luminare deficiat, sed deficere videatur; ex eo quod neque fulgeat, neque cernatur., cum Junæ corpus prohibeat. 18. Porro in ejusmodi lunæ subtercursionibus sol uobis interdum totus videtur inconspicuus, sæpe autem ex parte sua quapiam, pro absconsiomis ratione. Quantum enim luna subierit, tantum etiam a nobis non cernitur; idque etiam ad nos lumen non emittit. 19-21. Verum hic qui ita dicitur solis defectus,non est illius passio. Sol enim lumen undequaque omni μέρος αὐτὸν καθορᾷν. ιζ'. Καὶ τὴν τοιαύτην σύμπτωσιν ἔκλειψιν ἡλίου προσηγορεύκασιν, οὗ ταῖς ἀληθείαις τοῦ φωστήρος ἐκλείποντος, ἀλλὰ δοκοῦντος ἐκλείπειν, ἐκ τοῦ μήτ' αὐγάζειν μήθ' ὁρᾶσθαι, τοῦ τῆς σελήνης διείργοντος σώματος. ιη'. Ἐν δὲ ταῖς τοιαύταις γίνεται τῆς σελήνης ὑποδρομαῖς ὁ ἥλιος ἡμῖν ἀφανὴς ἐνίοτε μὲν ὅλος, τα πολλὰ δὲ κατά τι μέρος αὐτοῦ πρὸς λόγον τῆς ὑπο κρύψεως. Ὅσον γὰρ ὑποβέβηκεν ἡ σελήνη, τοσοῦτον καὶ ἡμῖν ἀκαθόρατον· τοῦτο καὶ πρὸς ἡμᾶς οὐκ ἐκπέμπει τὸ φῶς. ιθ' κα'. Αλλ' ἡ μὲν λεγομένη κατὰ τὸν ἥλιον ἔκλει· ψις οὐκ ἔστι πάθος αὐτοῦ. Πάντη γὰρ ἀμείωτον ἡ tempore diminutionis expers et sincerum obtinet. At ἥλιος ἔχει τὸ φῶς ἀεὶ καὶ εἰλικρινές. 'Η δὲ τῆς τε luna defectus ipsius lunæ passio est et defectus, qui revera ita fiat, nec fieri videtur. Quando enim luna ad solem ex diametro constituitur, siquidem ad borrales et australes partes Zodiaco subjectas reperiatur, tota lucida permanet nec quidquam patiens. Sin autem in medio 395 constiterit, et solarem circulum subtendat, tunc terra instar septi se interpomente fulgores a sole non recipit; et qua parte non recipit, non illuminatur etiam; et quod in defertu qui solaris dicitur in conjunctione efficit, ut solem a nobis avertat, idem in diametro a terra perpetitur. Cum enim intra solem et lunam terra tum media es Macrob. I. 1, c. λήνης ἔκλειψις αὐτῆς τῆς σελήνης πάθος ἐστί· καὶ κατ' ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ οὐ κατὰ δόκησιν ἔκλειψις.. Οτε γὰρ ἡ σελήνη τῷ ἡλίῳ κατά διάμετρον γίνε ται, πρὸς μὲν τοῖς ὑπὸ τὸν ζωδιακὸν εὑρισκομένη βορείοις καὶ νοτίοις, μένει μηδὲν πάσχουσα παμφαής. Ἐν τῷ μέσῳ δὲ τυχοῦσα καὶ τὸν ἡλιακὴν ὑποτείνουσα, τότε τῆς γῆς διατειχιζούσης, οὐ δέχεται τὰ ἐξ ἡλίου αὐγάς· καὶ καθ' δ μέρος οὐ δέχεται ταύ τας, οὐδὲ φωτίζεται· καὶ ὅπερ αὕτη κατὰ τὴν λεγομένην ἡλιακὴν ἔκλειψιν ἐν συνόδῳ ποιεῖ, διαφράτ τουσα τὸν ἥλιον ἐξ ἡμῶν, τοῦτ' ἐν διαμέτρῳ πάσχει παρὰ τῆς γῆς. Πλίου γὰρ καὶ σελήνης εὑρισκομένη

τηνικαῦτα μέσον ἡ γῆ, κατὰ μίαν εὐθεῖαν, κωλύει reperiatur iu eadem linea recta, prohibet luna τὴν σελήνην ταῖς ἐξ ἡλίου λαμπηδόσιν αὐγάζεσθαι. Καὶ ὅσον αὐτῆς μέρος ταῖς ἡλιακαῖς ἀκτῖσιν οὐ καταλάμπεται, μένει τοῦτο πάμπαν ἀφώτιστον. Ενίοτε δὲ καὶ πᾶσα ζοφοῦται, καὶ τὸ φῶς ὅλον ἀπόλο λυσιν, ὡς καὶ δοκεῖν ἡφαντῶσθαι καὶ μηδὲ τὸν τόπον ἐν ᾧπες ἦν ὅλως διαγινώσκεσθαι, τῷ μηδὲ σκιάν αὐτῆς κἂν γοῦν ἀμυδράν τινα περισώζεσθαι. Τοιαύτης καὶ ἡμεῖς σεληνιακῆς ἐκλείψεω; αὐτόπται γεγό ναμεν. κβ'. 'Ο μὲν οὖν ἥλιος ἐκ τῶν φαινομένων περὶ τὰς τῆς σελήνης ἐκλείψεις μείζων τῆς γῆς ἀνενδοιάστω; γινώσκεται· καὶ διὰ τοῦτο γινόμενος ὑπὸ γῆν, οὐ κωλύεται παρ' αὐτῆς εἰς τὸ τοῦ αἰθέρος ὕψος της οἰκείας ἐκπέμπειν αὐγάς. Περιεχομένης γὰρ ὑπὸ τοῦ ἡλίου τῆς γῆς διὰ τὴν ταύτης σμικρότητα, πῶς ἂν κωλυθεῖεν αἱ ἀκτῖνες ἐκ τῶν ἄκρων αὐτῆς εἰς τὸ τοῦ αἰθέρος ὕψος διαβιβάζεσθαι; Διὸ καὶ καταλάμ πεται τὰ ὑψηλότερα τοῦ κόσμου κὰν τῷ ὑπὸ γῆν εἶ ναι τὸν ἥλιον· ἐν νυκτὶ δέ εἰσι τότε τὰ χθαμαλώτερά τε καὶ προσγειότερα. Νυξ γὰρ οὐδὲν ἕτερον ἢ τῆς γῆς ἡ σκιά. ne splendore solis illustretur. Et quanta ipsius pars solaribus radiis non illuminatur, tanta omnino illuminationis espers reperitur. Interdum autem tota obscuratur, et omne lumen amittit, ut etiam evanuisse videatur, et neque locus in quo erat omnino dignoscatur, propterea quod neque umbra illius quantumvis exilis et imbecillis relinquatur. Cujusmodi lunarem defectum et nos vidimus. 22. Sul proin le ex illis quæ in luna defectibus apparent, sine dubio terra major esse intelligitur; et propterea cum infra terram est, non prohibetur ab ea quo minus suos radios in ætheris emiliat altitudinem. Cum enim terra propter exiguit:- tem suam a sole contineatur, quomodo radii ab ipsius extremitatibus prohiberi 396 possent, ne in ætheris altitudinem transmitterentur? Quapropter etiam altiores mundi partes illustrantur, quando sol sub terra est; inferiores autem et terræ viciniores tunc in nocte sunt. Nihil enim aliud nos est, quam terrae umbra. 23. Cum ergo hæc umbra propter solis magnitudinem turbinata sit, et basin quidem latam habeat, coextentam cum terræ parte quam sol non illuminat, verticem autem qui in acutum desinat, ea quæ supra lunam et altiora sunt hanc umbram etiam secundum longitudinem transcendunt. Quare de nulla stella unquam litteris est proditum, quod κγ'. Τῆς τοιαύτης οὖν σκιᾶς διὰ τὸ μέγεθος τοῦ ηλίου γινομένης κωνοειδούς, καὶ τὴν μὲν βάσιν ἐχού σης πλατείαν συμπαρεκτεταμένην τῷ μέρει τῆς γῆς ὅσον οὐ καταλάμπει ὁ ἥλιος, τὴν δὲ κορυφὴν εἰς ὀξὺ λήγουσαν· τὰ μὲν ἄνω τῆς σελήνης καὶ ὑψηλότερα τὴν τοιαύτην καὶ κατὰ μῆκος ὑπερβαίνει σκιάν. Οθεν οὐδεὶς ἱστόρηταί ποτε τῶν ἀστέρων ταύτῃ περιπεσεῖν. Η γὰρ ἂν ἐφάνη λαμπρότερος ἑαυτοῦ· τὰ c in lane inciderit. Alias cuim seipsa splendidior φῶτα γὰρ ἐν νυκτὶ μᾶλλον ἢ ἐν ἡμέρᾳ λαμπρότερα φαίνεται. Διὸ καὶ οἱ ἀστέρες, αιθρίας οὔσης ἐν ἀσε λήνῳ νυκτὶ, πλέον ἔχουσι τὸ λαμπρὶν ἢ τῆς σελήνης διαυγαζούσης. Οἱ μὲν οὖν ἀστέρες ἅπαντες ὑπερφέ ρονται τῆς σκιᾶς, μὴ φθανούσης εἰς τὸ ὕψος αὐτῶν· ἡ δὲ σελήνη πρόσγειος οὖσα, τῷ τῆς γῆς ἐντυγχάνει κώνῳ περὶ τὸ ἄκρον, ότε διαμετροῦσα τὸν ἥλιον ὑπὸ τὸν αὐτοῦ φέροιτο κύκλον, μήτε πρὸς τὰ βόρεια, μήτε πρὸς τὰ νότια νεύουσα. κδ. Δήλον δ' ἐντεῦθεν, ὅτι καὶ πολὺ σμικρὸν ὅσον πρὸς τὴν γῆν τὸ σῶμα τῆς σελήνης ἐστίν· εἴ γε τὰ περὶ τὸ ἄκρον τῆς ἐκ γῆς σκιᾶς καὶ νυκτὸς ὅλον αὐτὸ δύναιντο περισχεῖν. κε'. Καὶ τοῦθ' ἡμῖν ἐπὶ τοῖς δεδειγμένοις οὐ γραμ μικῶς ἀλλὰ λογικῶς, ἔστω δὴ πόρισμα. Ταῦτα μὲν ἐκ τῆς εἰς τὸν ὄγδοον ψαλμὸν ἐξηγήσεως. κς'. Ἐπεὶ δὲ περὶ ὑψωμάτων καὶ ταπεινωμάτων καὶ οἴκων καὶ ἐναντιωμάτων τῶν ἐν τοῖς πλάνησιν ἔφθημεν προδιαλαβεῖν, εἴη ἂν διττὸν τὸ ὕψωμα καὶ ταπείνωμα· τὸ μὲν κατὰ τὸ ὑπεργειότερον καὶ προσγειότερον τῶν ἐν τοῖς πλάνησι σφαιρών (Εκκεντροι γάρ εἰσιν αἱ πᾶσαι πρὸς τὴν σφαίραν τοῦ στερεώματος, καὶ πρὸς ἀλλήλας· καὶ τὰ μὲν μερῶν ἔχου σιν ὑψηλότερα, τὰ δὲ ταπεινότερα), τὸ δὲ ταπείνωμα καὶ ὕψωμα, κατὰ τὴν τοῦ ζωδιακού ὑπεξάλλαξιν. Origan. Ephemer. parte 1, p. 251. conspecta fuisset; quippe lumina noctu potius quam interdiu splendidiora conspiciuntur. Quapropter etiam stellæ, si nocte illuni cœlum serenum sit,. plus splendoris habent, quam lucente luna. Stellae proinde universæ supra unbran, quæ ad ipsarum altitudinem non pertingit, feruntur; luna autem cum terræ sit vicina, in conum circa extremitatem incidit, quando solem dimetiens sub ejus circulo ita movetur, ut nec ad¸ boreales, nec ad australes partes vergat. 24. Manifestumn 397 autem inde evadit, quod lunæ corpus ad terram valde sit exiguum; siquidem ipsum totum extremitates umbræ et noctis terra con!egere possunt. 25. Et hæc ita demonstrata sint nobis, non quidein lineariter seu geometrice, sed logice. Sintque eadem corollarium exegeseos in psalmum octavum. 26. Quoniam autem de exaltationibus et dejectionibus et domibus et adversitatibus seu detrimentis “, quæ habent stellæ erratica, prius disimus, duplex sane fuerit exaltatio et dejectio: una quidem inde, quod stellarum erraticarum splar.e ex parte a terra distantiores, ex parte eidem viciniores sunt (omnes enim et ad sphæram firmamenti et ad se invicem sunt eccentricæ; et alias quidem partes babent altiores, alias autera

humiliores): altera vero exaltatio et dejecio ex- Πάντες γὰρ οἱ πλάνητες πλὴν τοῦ ἡλίου καὶ τοῖς inde est, quod Zodiacum inferne commutant. Omnes enim erraticæ stellæ, excepto sole, cum ad boreales, tum ad australes partes, dum tortuose moventur. accedunt. 27. De hac dejectione, et de hac exaltatione opinor astrologos disserendo commemorare, quod aliqua signa sint erraticarum stellarum exaltationes, 398 et alia rursus dejectiones. 28. Quomodo enim alias Taurus esset lunæ exaltatio, nisi quod cum sub ipso constituitur, àd boreales Zodiaco subjectas partes exaltari incipit? Lunaris enim sphæræ medium non est id quod sub Tauro est, ut Taurus esset lunæ exaltatio, quoad sphæram ipsius, quoniam nec quod Cancro subjectum est, lunaris sphæræ est altissimum; sed medium quidem illius est, quod sub Libra est, altissimum vero, quod sub Sagittario. Quemadmodum enim sol cum sub Geminis versatur, suæ sphæræ altissimum occupat: ita luna cum currit sub Sagittario, ipsa quoque sphæræ suæ obtinet altissimum. 29. Sol proinde cum sub medio Zodiaci semper decurrat, ad borealiores et altiores mundi partes accedit, cum sub signis currit borealioribus; ad australiores autem et inferiores mundi partes descendit, cum australiora [signa percurrit.] 30,31. Sed et suæ sphæræ altissimum ad borealiora signa habet. Et capropter sub Ariete versans, duplicem habet exaltationem in Ariete. Nec enim tantum ad altiores mundi partes hinc accedere incipit, sed etiam sphæræ propriæ altiora quærere, atque ad Geminos usque totos 399 in altitudine exaltatur. Quando autem sub Cancro currit, non subit quidem dejectionem ad mundi partes (quippe hæc ex Leone fit), sed tantum a summa altitudine sphære proprie dejici incipit. 32. Quapropter etiam cum propius verticem nostrum sit ex mundi inclinatione, et terræ vicinior, et nobis propinquior quoad perpendiculum fieri incipiat, cumque calidissimum signorum sibi conterminum habeat, Leonem inquam, majorum est gestuumn causa, quam cun segmentum Geminis subjectum altissimam suæ sphæræ partem peragrabat. Et ita quidem sol se habet. . 55. Caetera autem stelle erratica, cum ad australiores partes Zodiaco subjectas moveri incipiunt, dejici dicuntur; cum autem inde ascendunt, medio permutato, et ad borealiores Zodiaco subjectas partes inclinantur, exaltari dicuntur; atque signum sub quo ad borealiores partes inclinationem facere incipit planeta, exaltatio illius planetæ dicitur; sub quo ad australes partes incipit inclinari, hoc dejectio. 34. Atqui signum quod nature planete est conveniens, domus, quod est autem inconveniens et alienum, adversitas planetæ vocatum est. 400 35, 56. Quare solis quidem, qui est caliβορείοις καὶ τοῖς νοτίοις (και) τοῖς ὑπὸ τὸν ζωδιακών ἐν τῷ ἑλικοειδῶς κινεῖσθαι προσέρχονται. κζ'. Περὶ τούτου τοῦ ταπεινώματος καὶ τούτου τοῦ ὑψώματος οἶμαι τοὺς ἀστρολόγους διαλαμβάνον τα; διηγεῖσθαι καὶ ὑψώματα τῶν πλανήτων εἶναί τινα ζώδια καὶ ἄλλα δὴ ταπεινώματα. χηʹ. Πῶς γὰρ ἂν ἄλλως εἴη ὁ Ταῦρος ύψωμα της σελήνη;, εἰ μὴ ὅτιπερ ὑπ' αὐτὸν γινομένη πρὸς τὰ βορειότερα τὰ ὑπὸ τὸν ζωδιακὸν ὑψοῦσθαι ἄρχεται; Τῆς γὰρ σεληνιακής σφαίρας τὸ μέσον οὐκ ἔστι τὸ ὑπὸ τὸν Ταῦρον· ἵν' ὁ Ταῦρος εἴη της σελήνης ύψωμα κατὰ τὴν σφαίραν αὐτῆς· ἐπεὶ μηδὲ τὸ ὑπὸ τὸν Καρ κίνον τῆς σεληνιακής σφαίρας τὸ ὑψηλότατον· ἀλλὰ μέσον μὲν ταύτης, τὸ ὑπὸ τὸν Ζυγόνο ὑψηλότατον δὲ τὸ ὑπὸ τὸν Τοξότην. Ωσπερ γὰρ ὁ ἥλιος ὑπὸ τοὺς Διδύμους γινόμενος τῆς οἰκείας σφαίρας καταλαμβά νει τὸ ὑψηλότατον, οὕτως ἡ σελήνη τὸν Τοξότην υπο θέουσα τῆς οἰκείας σφαίρας ἔχει καὶ αὕτη τὸ ὑψηλό κι'. Ο μὲν οὖν ἥλιος τὸν μέσον ὑποτρέχων ἀεὶ τοῦ ζωδιακού, πρὸς τὰ τοῦ κόσμου βορειότερα καὶ υψηλότερα γίνεται, διὰ τῆς τῶν βορειοτέρων ζωδίων ὑποδρομῆς, διὰ δὲ τῆς τῶν νοτιωτέρων πρὸς τὰ νου τιώτερά τε καὶ ταπεινότερα. λ', λα'. Εχει δὲ καὶ τὸ ὑψηλότατον τῆς σφαίρας αὐτοῦ πρὸς τὰ βορειότερα ζώδια· καὶ διὰ τοῦτο γινόμενος ὑπὸ τὸν Κριόν, ἔχει διπλούν ὕψωμα τὸν Κριόν. Οὐ μόνον γὰρ τοῖς ὑψηλοτέροις τοῦ κόσμου μέρεσιν ἐν τεῦθεν ἄρχεται προσφοιτᾷν, ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς οἰκείας σφαίρας ζητεῖν ὑψηλότερα· καὶ ὕψος ὑψοῦται μέχρ Διδύμων ἔλων. Τὸν δὲ Καρκίνον ὑποτρέχων, οὐ ποιεί. ται μὲν πρὸς τὰ τοῦ κόσμου μέρη ταπείνωσιν (ἐκ Λέοντος γὰρ αὕτη), τῆς δ' οἰκείας σφαίρας ἔρχεται ταπεινοῦσθαι τοῦ ἀκροτάτου υψώματος. λβ'. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ κατὰ κορυφὴν ὧν ἡμῶν ἐκ τῆς τοῦ κόσμου ἐγκλίσεως καὶ προσγειότερος ἀρχή. μενος γίνεσθαι, καὶ ἡμῶν ἐγγυτέρω κατὰ κάθετον, καὶ τὸ θερμότατον ἐν ζωδίοις ἔχων ἐγγειτονούν, λέγω δὴ τὸν Λέοντα, μειζόνων γίνεται καυμάτων αἴτιος, ἢ ὅτε τὸ ὑπὸ τοὺς Διδύμους περιενήσει τμήμα, τῆς οἰκείας σφαίρας τὸ ὑψηλότατον. Καὶ ὁ μὲν ἥλιος οὕτως. λγ'. Οἱ δὲ λοιποὶ πλάνητες, πρὸς μὲν τὰ νοτιώ τερα ὑπὸ τὸν ζωδιακὸν ἀρχόμενοι φέρεσθαι, λέγοιντ' ἂν ταπεινοῦσθαι· τῇ δ' ἐντεῦθεν ἀνέδῳ μετὰ τὴν τοῦ μέσου παραλλαγὴν πρὸς τὰ ὑπὸ τὸν ζωδιακόν βορειότερα νεύοντες, λέγοιντ' ἂν ὑψοῦσθαι· καὶ τὸ ζώδιον ὑφ' δ τὴν πρὸς τὰ βορειότερα νεῦσιν ὁ πλά νης ἄρχεται ποιεῖσθαι, λέγοιτ' ἂν τοῦ τοιούτου πλά νητος ὕψωμα· τὸ δ᾽ ὑφ᾽ ὁ νεύειν ἄρχεται πρὸς τὰ νότια, τοῦτο ταπείνωμα. λδ'. Τὸ μέντο: τῇ φύσει τοῦ πλάνητο; οἰκεῖον ζώ διον οἶκος αὐτοῦ τοῦ πλάνητος κέκλητα:· τὸ δ' ἀνοίκειον καὶ ἀπροσφυὲς ἐναντίωμα. λε', λς'. Διὸ τοῦ μὲν ἡλίου τοῦ θερμοτάτου τὸ θερ

μότατον ζώδιον οἶκον ἔθεντο οἱ ἀστρολόγοι, τον Λέοντα dissimus, calidissimum signum astrologi " domum ὕψωμα τὴν Κριόν· ταπείνωμα τὸν Ζυγόν· ἐναντίωμα, τὸν 'Υδροχόον, τὸ τῶν ζωδίων ψυχρότατον. Πρὸς δὲ τὴν ψυχρότατον Κρόνον τούμπαλιν πεποιήκασιν, οἷ κον αὐτῷ δόντες τον Υδροχόον· οἶκον ἕτερον τὸν Αιγόκερων, καὶ αὐτὸν χειμερινὸν ζώδιον καὶ ψυχρόν ἀλλὰ δὴ καὶ ξηρὸν ἐν τοῖς αὐτοῦ πλείουσι μέρεσιν· ὕψωμα τὸν Ζυγόν· ταπείνωμα τὸν Κριόν· ἐναντίωμα τὸν Λέοντα. Ἐπεὶ δ' ὁ Κρόνος καὶ ἱκανῶς ξηρός, δε δώκασιν αὐτῷ καὶ ἕτερον ἐναντίωμα, τὸν Καρκίνον, ζώδιον ὑγρότατον. λζ'. Οἶκος Διὸς τοῦ ἐν μεσότητι κράσεως Τοξότης καὶ Ἰχθύες· ύψωμα Καρκίνος· ταπείνωμα Αιγόκε ρως· ἐναντιώματα Δίδυμοι καὶ Παρθένος. λη. Οἶκοι "Αρεος, τοῦ θερμοῦ καὶ πλέον ξηροῦ, Κριός και Σκορπίος· ὕψωμα Αιγόκερως· ταπείνωμα Καρκίνος· ἐναντιώματα Ταῦρος καὶ Ζυγός. 20'. Οίκοι Αφροδίτης τῆς ἐν μεσότητι κράσεως Ταῦρος καὶ Ζυγός· ύψωμα Ιχθύες· ταπείνωμα Παρθένος· ἐναντιώματα Κριὸς καὶ Σκορπίος. μ΄. Οἶκοι Ἑρμοῦ εὐκράτως ἔχοντος Δίδυμοι καὶ Παρθένος· ἡ Παρθένος καὶ ὕψωμα· ταπείνωμα Ιχθύες, οἱ αὐτοὶ καὶ ἐναντίωμα· ἕτερον ἐναντίωμα Τοξότης. μα'. Οἶκος σελήνης τῆς ὑγροτάτης Καρκίνος " ὕψωμα Ταύρος· ταπείνωμα Σκορπίος· ἐναντίωμα Αιγόκερως. μα. Πρώτον ζώδιον ἐαρινὸν ἐσημερινόν ὁ Κριός, assignarunt Leonen: Arietem, exaltationem; Libram dejectionem; Aquarium, adversitatem. Vice versa fecerunt in Saturno frigidissimo, cui Aquarium domum tribuerunt; et aliam domuin, Capricornuni; quin et ipse signum hibernum est et frigidum; quin et siccum pluribus sui partibus. Libram, exaltationem; Arietem dejectionem; Leonem, adversitaten. Et quia vero Saturnus satis sicens est, aliam ipsi quoque adversitatem tribuerunt, Cancrum, qui est signum humidissimum. 57. Domus Jovis in mediocritate temperamenti versantis est Sagittarius et Pisces; exaltatio, Cancer; dejectio, Capricornus; adversitates, Ge mini et Virgo. 38. Domus Martis qui calidus et plus siccus est, Aries et Scorpius; exaltatio, Capricornus; dejectio, Cancer; adversilates, Taurus et Libra. 39. Domus Veneris in mediocritate temperamenti consistentis, Taurus et Libra; exaltatio, Pisces; dejectio, Virgo; adversitates, Aries et Scorpius. 40. Domus Mercurii qui bene temperatus est, sunt Gemini et Virgo: Virgo etiam exaltatio. 401 Dejectio, Pisces; qui et ipsi sunt etiam adversitas; altera adversitas, Sagittarius. · 41. Domus lunæ humidissima, Cancer; exaltatio, Taurus: dejectio, Scorpius; adversitas, Capricornus. etiam domus Martis est, quatenus is est calidus: Ve neris detrimentum, ut quam mediocris temperamenti esse constat, cui mediocritati scilicet calidum opponitur: quemadmodum etiam cætera quæ a mediocritate recedunt. Secundum signum est Taurus, δ, qui mediocris esse temperamentiagnoscitur. Quapropter etiam Veneris domus est: Martis autem, qui temperamenti mediocritate non est præditus, detrimentum. Tertium sunt Gemini, 42. Primum signum vernale æquinoctiale est τὴν κράσιν θερμόν. Διὸ καὶ οἶκος "Αρεος ὡς η Aries, V, temperamento calidum *, Quapropter θερμοῦ τῆς δ' ᾿Αφροδίτης ἐναντίωμα γνωριζομένης ἐν μεσότητι κράσεως· ᾗ δὴ μεσότητι τὸ θερμὸν ἀντίκειται· καθάπερ καὶ τἆλλα τὰ πόρρω μεσότητος. Δεύτερον ζώδιον ὁ Ταῦρος, ἐν μεσότητι γνωρι ζόμενος κράσεως. Διὸ καὶ τῆς ᾿Αφροδίτης οἶκος ὁ Ταύρος • "Αρεος δ' ἐναντίωμα τὸ τῆς κράσεως μέσον οὐκ ἔχοντος. Τρίτον οι Δίδυμοι, του πίπαν εὐκρασίας μεστόν. Διὸ καὶ οἶκός ἐστιν Ἑρμοῦ. Φέρον δὲ τὰ νότια θερμὰ καὶ ξηρὰ κατ᾽ ἐπίτασιν, τοῦ Διός ἐστιν ἐναντίωμα, μεσότητα κράσεως ἔχοντος. Τέταρτον ὁ Καρκίνος, ζώδιον ὑγρότατον τῆς ὑγροτάτης σελήνης οἶκος· ἐναντίωμα δὲ τοῦ Κρόνου τοῦ σὺν ἐπιτεταμένη ψυχρότητι καὶ πολλὴν κεντημένου ξηρότητα. Πέμπτον ὁ Λέων, τὸ τῶν ὅλων ζωδίων θερ μότατον, ἡλίου μὲν οἶκος τοῦ θερμοτάτου, ἐναντίωμα δὲ Κρόνου τοῦ ψυχροτάτου. Εκτον ή Παρθένες, εὐκράτω: ἔχουσα κατὰ μέρη τα νότια, καὶ διὰ τοῦτο δεύ τερος οἶκος Έργου τυγχάνουσα· κατὰ τἄλλα δὲ μέρη αὕτη και θερμοτέρα του μετρίου καὶ ὑγροτέρα, Οθεν καὶ Διὸς ἐναντίωμα. Εβδομον ὁ Ζυγὸ;, ζώστον φθινοπωρινὸν ἰσημερινὸν καὶ ὡς ἐπίπαν εὔκρατον. "Οθεν 'Αφροδίτης ἕτερος οἶκος, "Αρεος δ' έναντωμα. Ογδοον ο Σκορπίος, ζώδιον θερμὸν καὶ ξηρόν, καντεύθεν "Αρεος ἕτερος οἶκος· ἐναντίωμα δ' 'Αφροδίτης. Ενατον ὁ Τοξότης, μετρίας μετέ χων υγρότητος, καὶ μετρίας θερμότητος ἐν τοῖς ἔμ- , quod magnam partem bono temperamento refertum est. Quapropter etiam Mercurii domus est. Quia autem australes partes habet calidas et intense siccas, Jovis qui mediocritatem temperamenti habet detrimentum est. Quartum, Cancer, 2, signum humidissimum, humidissima luna domus, sed Saturni detrimentum, qui cum intenso frigore plurimum etiam siccitatis obtinet. 402 Quintum Leo, Ω, universorum signorum calidissimum, calidissimi quidem solis domus, sed frigidissimi Saturni detrimentum. Sextum Virgo, mp, quæ in partibus australibus temperate se habet, et proptcra altera Mercurii domus exsistit. In aliis autem partibus et hæc supra mediocritatem calida est et humidior. Unde etiam Jovis detrimentum est. Septimum est Libra, ☑, signum autumnale æquinoctiale, et fere temperatum. Quare Vueris * Ptol. quadr. l. 1, 18, et 1, c. 4. Card. in Comm. ibid. Jul. Firm. Astron. l. 11, c. 2, 3, 10; I. Gaur, Isagoge in Astrou. 1, c.1, 15; tr. 1, c. 1; tr. ii, c. 1. * Ptol. quadr. lib. 1, c. 23; Card. ibid.; Jul. Fira. I, ut,

altera domus, Martis detrimentum est. Octavum προσεν μέρεσιν· ἡ προηγούμενα λέγονται· πολλές δ' εὐκρασίας ἐν τοῖς μέσοις. Διὸ καὶ πρῶτος οἶκος Διός. Ἐπεὶ δὲ πυρώδη φέρει τὰ ὄπισθεν, ἅπερ ἐπί με να λέγονται, ξηρὰ δὲ τὰ βόρεια καὶ τὰ νότια κά Ευγρα, διὰ τὴν τοιαύτην ἀνωμαλίαν ἐναντίωμά ἐστιν Ερμού. Δέκατον ὁ Αἰγόκερως, τινὰ μὲν ἔχων ἔνυγρα μέρη, τὰ πλείω δὲ ξηρά, καὶ τὸ σύμπαν πόρρω του μετρίου ψυχρές· ὅθεν οἶκος του Κρόνου τῆς δὲ σελήνης ἐναντίωμα, μηδεμίαν ἐχούσης ἐν χρότητι μοῖραν, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ θερμότητός τινος μετεχούσης ἐκ τοῦ ἡλίου κατ᾽ ἐπεισαγωγήν, πόρρω το πάσης οὔσης ξηρότητος. Ενδέκατον ο Υδροχόος, ζώδιον ψυχρότατον, Κρόνου μὲν ἕτερος οἶκος, ἡλίου δ' ἐναντίωμα. Δωδέκατον οἱ Ιχθύες, τὰ προηγούμενα μέρη φέροντες εὔκρατα· δίυγρα δε est Scorpius, M, signum calidum et sircum: et hine Martis donus altera: Veneris, detrimentum. Nonum est Sagittarius, 7, qui in anterioribus partibus, quæ antecedentes dicuntur, mediocrem humorem et mediocrem calorem, multum autem boni temperamenti in mediis obtinet. Unde etiam Jovis prior domus est. Quoniam vero posteriores partes,quæ consequentes dicuntur, habet igneas,boreas autem siccas, et australes humidas:propter hancinæqualitaten Mercurii detrimentum est. Decimum est Capricornus, J,, qui partes quidem aliquas humidas, plures autem siccas habet, 403 et in summa a mediocris tate recedendo frigidus est. Unde Saturni domus, lunæ autem detrimentum est: ut quæ nuilam in frigiditate partem habeat, sed jam etiam a sole πως τὰ μέσα τε καὶ νότια, κἀντεῦθεν ἕτερος οἶκος per importationem caloris aliquid obtineat, et ab omni siccitate remota sit. Undecimum est Aquarius, v, signum frigidissimum, altera quidem SaLurui domus,sed solis detrimentum. Duodecimum, Risces, X, qui partes antecedentes, bene temperatas habent: medias autem et australes, humidas quodammodo, unde etiam altera Jovis domus sunt. Quoniam vero reliquæ Piscium partes igneæ et æstuosæ sunt, quoad illas hoc signum Mercurii detrimentum est. Cæterum Arietis character sic etiam Aquarii, 43. Hæc quidem pro nostro in litteris profectu tenui, et perquam exigua liberalium disciplinarun scientia, litterarum et disciplinarum studiosis edita sunt a nobis, qui pro effugienda imperitiæ et hebetudinis reprehensione ad philologiam aliquid conferre nobis proposuimus, 404 quod ratione dignum esset. Quod si vero etiam gratitudo est rationis, quomodo philologi reprehenderint? quin imo potius Deo gratias nobiscum egerint. ὄντες Διός. Ἐπεὶ δὲ τἄλλα μέρη τῶν Ἰχθύων πυ ρώδη τε καὶ καυσώδη, κατὰ ταῦτα (τὸ, τοιοῦτον ζώδιον Ἑρμοῦ ἐστιν ἐναντίωμα. Γράφεται δὲ καὶ οὕτως ὁ τοῦ Κριού χαρακτήρ, καὶ οὕτως ὁ τοῦ Ταύρου, καὶ ἀπολύτως ἡ τοῦ Ὑδρομίου. pingitur, δ, et sic Tauri, &, et absolute μγ'. Ταῦτα πρὸς τὴν ἡμετέραν ἐν λόγοις ἕξιν έχε τεθειμένα τὴν ἀδρανῆ καὶ ὀλιγίστην ἐν μαθήμασιν εἴδησιν τοῖς φιλολόγοις καὶ φιλομαθέσιν ἐκδέδονται· τοῦ τὴν ἐπ' ἀμαθίᾳ καὶ ἀφυΐς διαδρᾶναι κατάγνω σιν τὸ τῇ φιλολογία τι συνεισενεγκεῖν προθεμένων ἡμῶν ὡς λόγου ἄξιον. Εἰ δὲ λόγου καὶ ἡ εὐγνωμο σύνη, πῶς ἂν καταγνοίεν οι φιλολόγοι; μᾶλλον μὲν οὖν καὶ χάριν ὁμολογήσαιεν τῷ Θεῷ.

ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΚΥΡΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΤΟΥ ΒΛΕΜΜΙΔΟΥ ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΤΟΥ ΨΑΛΤΗΡΙΟΥ. (Ex tribus codd. Gr. Paris. Reg. 130, 819 et Coislin. 102 nunc primum elita.) Ψαλτήριον κυρίως εἶδος ὀργάνου ἐστὶ μουσικοῦ, ματος, τὸ ἀεὶ διαγράφουσιν ἐν τούτοις τοῖς διαλείμε ναύλα παρ' Εβραίοις ονομαζόμενον, εἴρηται δὲ ἐκ τοῦ ψάλλειν, ὡς ἐκ τοῦ εὔχεσθαι εὐκτήριον, μετηνέχθη δὲ ἡ κλῆσις καὶ ἐκ τῶν βίβλων τῶν ψαλμῶν ἐκ τοῦ τοὺς ψαλμούς τηρεῖν αὐτῶν. “Απαντες δὲ οἱ Ψαλμοὶ ποιήματα τοῦ Δαυΐδ· ἀλλὰ τινὲς αὐτῶν τοῖς υἱοῖς Κορέ, καὶ τῷ ᾿Ασάφ ξεροί, καὶ ἄλλοι ἄλλοις ἐδίδοντο πρὸς ψαλμῳδίαν. Εξελέξατο γὰρ ὁ Δαυΐδ ἄνδρας τινὰς ἐκ φυλῆς Λευΐ, καὶ ἐπεκλήρωσεν αὐτοὺς εἰς τὸ ὑμνεῖν τὸν Θεὸν ἐν διαφόροις ὀργάνοις μουσικοῖς. Τούτων χοράρχας καὶ ἀρχῳδοὺς κατεστήσατο τοὺς υἱοὺς Κορέ, τὸν Ἀταρ τὸν Ἰδιθούν καὶ λοιπούς. Εν συμφωνία γοῦν ἐψαλ μῴδουν ἅπαντες ὁμοῦ τοὺς Ψαλμούς προεξάρχοντος τοῦ Δαυΐδ· ὅτε δέ τινι χοράρχῃ ψαλμὸς ἐξεδίδοτο πρὸς ψαλμῳδίαν προεξῆρχεν ἐκεῖνος, τοῦ Δαυΐδ εἰκονίζων τὸ πρόσωπον. "Οθεν ἐν τισι ψαλμοῖς ἐπιγράφονται τὰ ὀνόματα των χοραρχῶν οἷς ἐκδέδονται οἱ τοιοῦτοι ψαλμοὶ καὶ οἱ προεξῆρχον ἐν τῇ ψαλμῳδήσει, τότε καὶ τὸν τόπον ἐτήρουν τοῦ Δαυΐδ· ὥσπερ τὸ τοῦ Δαυΐδ δνομα μόνον ἐκφέρεται κατά τὰς ἐπιγραφὰς ἐκείνων δὴ τῶν χοραρχῶν οὔς αὐτὸς δι᾿ ἑαυτοῦ Δαυΐδ ὡς ἀρχῳδούς....... δησε..... τινὲς δὲ τῶν ψαλμῶν..... οὐκ εἰς ὄνομα ἑνὸς ἔστη.... τινὲς δὲ καὶ ἀνώνυμοι, διότι εἰς τὸν κύριον εἴρηται. Αλλοι δὲ ἀλληλούϊα φέρουσι τὸ ἐπίγραμμα, διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς ὕμνους καὶ εὐχαριστίαν πρός τὸν Θεόν. Τὸ γὰρ ἀλληλούϊα, Αἰνεῖτε τὸν ὄντα, ἐστὶ μεθερμηνευόμενον. Ψαλτήριον μὲν οὖν ἡ βίβλος λέγεται τῶν Ψαλ μῶν, ψαλμὸς δὲ αὐτὸ τὸ ποίημα καὶ τὸ μέλος αυτ τοῦ· ψαλμῳδὸς δὲ ὁ ποιητὴς τούτων· ψαλτῳδὸς δὲ ὁ ψάλλων τοῦτο μουσικῶς. Ο ψαλτὸς δὲ ὁ ᾀδόμενος Θεός· τὸ δὲ διάψαλμα ή μεταβολὴ ἂν σημαίνῃ νοή. ματος ή μέλους ἐναλλαγὴν ἢ ἀναβολήν τινα τοῦ κρούματος· ἢ μᾶλλον ἀσχολίαν τινὰ τοῦ ψαλμῳδοῦ καὶ ὑπηρέμησιν ἐν τῷ μεταξὺ τῆς ψαλμῳδίας συμβαίνουσαν, ὡς ἐγγινομένης τηνικαῦτα τῇ ψαλμῳδίᾳ καινοτέρας τινὸς παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐλλάμψεως καὶ μυήσεως. Τινὲς οὖν ἀντὶ τοῦ διαψάλω PATROL. GR. CXLII. μασιν ὡς ἂν ἐντεῦθεν δηλώσωσιν ἀδιάλειπτον εἶναι τοῦ Παναγίου Πνεύματος τὴν ἐπίπνοιαν, κἂν ὁ λ γος ἐν διαλείμμασιν ἦν ἀπασχολουμένου τοῦ ψαλμῳδοῦ πρὸς τὴν τοῦ Πνεύματος καινοτέραν ὑπήχησιν, καὶ τὸ μέλος διὰ τοῦτο κατασιγάζοντος· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, τὸ διάψαλμα οὐδὲν ἕτερον σημαίνει ολοσχε ρῶς ἢ διάλειμμα ψαλμωδίας. Δι' εἴδησιν οὖν λεπτο μερεστέραν παρεσημειοῦντο πάλαι καὶ τὰ τοιαῦτα. Διενήνοχε δὲ ψαλμὸς καὶ ᾠδὴ καὶ ψαλμὸς μὲν κυρίως ἐστὶν ὁ μετὰ τοῦ ὀργανικοῦ ψαλτηρίου έμμεσ λῶς ἐκφωνούμενος· ᾠδὴ δὲ φωνὴ μουσικὴ εναρμό νιος μόνῳ ἀδομένη τῷ στόματι. Λέγεται δὲ καὶ ᾠδή ψαλμός. Καὶ ὁ ψαλμὸς ᾠδὴ καταχρηστικώτερον· ἀρχαιοτέρα δὲ ἡ ᾠδὴ, καὶ γὰρ Μωϋσῆς ἤρξατο ταύτης, καὶ διήρκεσεν ἕως Δαυΐδ. Δαυΐδ δὲ πρῶτος ἤρξατο τῶν ψαλμῶν· καὶ πρώην ψαλτήριον ἔργα. νον, ἀλλ' ἀτέχνως καὶ ἰδιωτικὸν καὶ πρὸς μόνα ψάλλοντα τὰ ποίμνια. Δαυὶς δὲ τοῦτο σοφώτερον και τεσκεύασε καὶ τὴν χρῆσιν αὐτοῦ μεθήρμοσε προς Θεόν. Τῷ Δαυὶὸ δὲ ψαλμῶν ὑποληπτέον, ὅτε προτάσε σεται μὲν ἡ δι' ὀργάνου μουσική, ἕπεται δὲ ἡ διὰ στόματος φωνή ψαλμὸν δὲ ᾠδας ὅτε τούμπαλιν για νεται. 'Ρητέον δὲ καὶ περὶ ὕμνου καὶ ἀἴνου καὶ ἐξομολογήσεως προσευχῆς καὶ εὐχῆς καὶ ἀναβαθμοῦ. Υμνος μὲν οὖν λέγεται ἡ ἐπιτεταμένη δοξολογία αἶνος δὲ ὁ σύντομος ἔπαινος· ἐξομολόγησις δὲ ἡ κατ' ἐπίτασιν ὁμολογία ἢ καλῶν ὧν πεπόνθαμεν, ἢ κακῶν ὧν πεπράχαμε. Καὶ προσευχὴ μὲν ἡ δέησις, εὐχὴ δὲ ἡ ὑπόσχεσις, παραλαμβάνεται δέ που καὶ ἡ εὐχὴ ἀντὶ τῆς δεήσεως. Πάντα δὲ λέγονται πρὸς Θεόν. ῾Ο ἀναβαθμὸς δὲ καθ᾽ ἱστορίαν μὲν δηλοῖ τὴν ἐκ Βαβυλῶνος ἄνοδον πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ, χθαμαλωτέρα γὰρ ἡ Βαβυλών, ἡ δὲ Ἱερουσαλὴμ ὑψηλότερα τὴν θέαν θέσιν ἐστίν. Αναγωγικῶς δὲ σημαίνει τὴν πρὸς θεωρίαν ἀνάβασιν ὁ ἀναβαθμὸς, καὶ τὴν ἐκ τῆς γεηρᾶς πολιτείαν καὶ ἐμπαθοῦς πρὸς τὴν ἀπηλλαγμένην διαγωγὴν καὶ οὐράνιον. Ψαλμὸς δὲ καὶ ᾠδὴ καὶ προσευχὴ καὶ εἴ τι ἕτερον ἐν τοῖς ποιήμασι τοῦ Δαυὶὸ τὰ πάντα κοινότερον καλούνται ψαλμοί.

Τῶν ψαλτωδούντων δὲ χερὸν ἕκαστον ἐκ δύο καὶ ἡ τῶν τῆς τοῦ Κυρίου ἐνανθρωπήσεως. Μετὰ δὲ χρό ἑβδομήκοντα συνεστάσθαι φασι ψαλτωδών, οἱ πάν τες σάλπιγγι καὶ τυμπάνῳ μελῳδοῦντες ἦσαν, καὶ λοιποῖς ὀργάνων είδεσι μουσικῶν. Μόνος δὲ ὁ Δαυΐδ τὸ βασιλικὸν κατεῖχεν ὄργανον τὸ ψαλτήριον. Σάλ πιγγες μὲν οὖν καὶ σύριγγες ἐμπνευσταὶ, λύραι δὲ καὶ κιθάρα ἐνταται, κύμβαλα δὲ καὶ τύμπανα κρουστά. Το ψαλτήριον δὲ τῶν ἐντατῶν μὲν ἦν πλὴν ἔρθιον, καὶ ἄνωθεν εἶχε τῶν φθογγῶν τὰς ἀφοράς· δέκα γὰρ κάλαβοι, τουτέστι πασσαλίσκοι, περὶ τὸν πήχυν τοῦ ψαλτηρίου στρεφόμενοι ἐνέτεινόν τε καὶ ἐχάλων τὰς χορδάς πρός τε τὴν τῆς ἁρμονίας ευθ μὲν καὶ τοῦ μεταχειριζομένου το βούλημα, δέκα γε οὗτας καὶ αὐτὰς καὶ ἀντιφθόγγους ἀλλήλοις. Καὶ ἡ μὲν δεξιά χείρ κατεῖχε τὸ πλήκτρον, ἡ δ' ἀριστερά τῶν χορδῶν ἄνωθεν ἐφαπτομένη κατά διαστάσεις 13 καὶ συχνὰ τοῖς δακτύλοις μετατιθεῖσα, βαρὺν καὶ ἐξὺν ἡ κεκραμένον φθόγγον εἰργάζετο, πρὸς τὸ τοῦ ψαλτῳβοῦντος μελώδημα· διδασκομένων ἐντεῦθεν ἡμῶν ὡς δεῖ καὶ ἡμᾶς ὥσπερ ἐξ ἀντιφθόγγων δέκα χορδῶν τῶν εἰ δυνάμεων τῆς ψυχῆς, καὶ τῶν τοῦ σώματος αἰσθήσεων, εναρμόνιον μέλος ἀνακρούεσθαι τῷ Θεῷ, καὶ πᾶν ἔργον καὶ νόημα ἄνωθεν ἔχειν παρὰ Θεοῦ, καὶ ὅλους πρὸς αὐτὸν ἀποτείνεσθαι. Τῶν ψαλμῶν δὲ ἡ τάξις οὐ γέγονε καθὼς ἐξ ἀρχῆς ἐποιήθησαν, ἀλλὰ καθ᾿ ὥσπερ εὑρέθησαν. Τῶν γὰρ Ἰουδαίων καταφρονησάντων Θεοῦ, λήθην τε λαβόντων τῶν πατρίων ἐθῶν, καὶ πολύ μάλιστα τῶν γραφῶν, εἶτα καὶ πυκνῶν αἰχμαλωσιῶν γεγενημένων κατά καιρούς, παρεῤῥύησαν αἱ βίβλοι καὶ διεφθάρησαν, ὀψὲ δέ ποτε τὴν περὶ τὴν αὐτῶν συναγω γὴν ὁ φιλομαθῆς ὁ φιλοπονησάμενος Εσδρας συνή Οροισε καὶ τρισχιλίους ψαλμοὺς ἐπιθεὶς, αὐτοῖς καὶ τάξιν θέσεως (al. τὸ συνθέσεως) πρὸς τὸν καιρὸν τῆς ἑκάστου τούτων εὑρέσεως. Υστερον δὲ ἡ βασιλεύς Εζεκίας τὴν τοιαύτην συναγωγὴν ἐπελθών, τους πολλοὺς μὲν ἠθέτησε τῶν ψαλμῶν· τοὺς μ' δὲ καὶ ν μόνον ἐνέκρινε μὴ ἐναλλάξας τὴν τάξιν τῆς θέσ σεως, ἀλλὰ τοὺς πρώτους τηρήσας καὶ οὖθις πρώτους, καὶ εἰς τὴν ἑξῆς χώραν ἑάσας τοὺς μετ' αὐτ τούς. Τὴν τοιαύτην δε διάκρισιν Εζεκίας ἐποίησε καὶ ἐπὶ τοῦ Σολομῶντος συγγράμματι· τρία γὰρ ἐκλεξάμενος καὶ μόνα, τὰς Παροιμίας, τὸν Ἐκκλη· σιαστὴν, καὶ τὸ 'Ασμα τῶν ἀσμάτων, τάλλα πάντα ἀπεδοκίμασεν, ᾠδες διαφόρους καὶ περὶ φυτῶν καὶ λίθων καὶ τῆς αὐτῶν δυνάμεως παραδόσεις πολυειδείς. Μετηνέχθησαν δὲ οἱ Ψαλμοὶ καὶ ἡ ἄλλη παλαιὰ Γραφὴ ἐκ τῆς Εβραϊδος διαλέκτου πρὸς τὴν Ἑλλά Τα διάλεκτον, πρῶτον μὲν ἐπὶ τοῦ μετ' Αλέξανδμον τὸν Φιλίππου τῆς Αἰγύπτου ἡγεμονεύσαντος Πτολεμαίου τοῦ Φιλαδέλφου ὑπὸ σοφῶν ἀνδρῶν σ παραδόξως συμφωνησάντων την μεθερμήνευσιν καὶ οὐκ ἄλλοθεν ἢ πάντως ἐκ τῆς τοῦ παναγίου Πνεύματ τος ὑφηγήσεως. Κατά δύο γάρ, ὥς φησιν Ἰουδαῖος ὁ Φίλων· ὡς δ᾽ ὁ θεῖος ἀποφαίνεται Ἰουστῖνος καθ ἕνα διαιρεθέντες πᾶσαν τὴν παλαιὰν Γραφὴν ἰδίως μεθηρμήνευσαν. Μήτε κατὰ τὴν ἔννοιαν, μήτε κατά τὴν λέξιν ἀλλήλων διενεγκόντων. Γέγονε δὲ ἡ τοιαύτη μεθερμήνευσις πρὸ ἑνὸς καὶ τριακοσίων ενιαυο νους γ' καὶ λ' τῆς τοιαύτης ἐκδόσεως ο Σινωπεύς ᾿Ακύλας ἰδίαν ἐποιήσατο ἔκδοσιν ἐπὶ αὐτοκράτορος Ρωμαίων Αδριανοῦ τοῦ λεπρωθέντος, μεθ᾿ ἣν ἡ τοῦ ἐκ Σαμαρείας Συμμάχου γέγονεν ἔκδοσις ἐπὶ βασιλέως Σεβήρου τῆς τοῦ Ἀκύλα ἐκδόσεως ὑστερί ζουσα χρόνοις ς' καὶ ν. Ταύτην προέλαβεν ή του Ἐφεσίου Θεοδοτίωνος ἐπὶ βασιλέως γεγονυία Κομί δου· εὑρέθησαν δὲ καὶ αἱ λοιπαὶ δύο εκδόσεις ἀνώ νυμοι, ἡ μὲν ἐπὶ Καρακάλου ἡγεμόνος Ρωμαίων ἐν Ἱεριχῷ κεκρυμμένη ἐν πίθῳ, ἡ δὲ ἐν Νικοπόλει κατὰ τὸ ᾿Ακτιον ἐπὶ ᾿Αλεξάνδρου τοῦ τῆς Μαμαίας. Ὕστερον δὲ ὁ μέγας ἀσκητὴς καὶ μάρτυς Λούκιανὰς φιλοπόνως ἐπελθὼν τὰς βίβλους τῶν Ἰουδαίω, ἐκεῖθεν αὐτὸς εἰς τὴν ῾Ελληνίδα διάλεκτον την πιλαιὰν Γραφήν μετενήνοχε. Καὶ συμφωνήσας εὑρέθη τοῖς ἑβδομήκοντα. Τῶν λοιπῶν ἐκδόσεων κεκτημέ νων πολλὰ τὰ διεφθορέτα. Γέγονε δὲ τοῦ θαυμασίου Λουκιανοῦ ἡ ἔκδοσις ἐπὶ τῆς βασιλείας Διοκλητια νοῦ καὶ Μαξιμιανοῦ τῶν τυράννων· ἥτις εὑρέθη παρ' Ἰουδαίοις ἐν Νικομηδείᾳ πυργίσκῳ κεκρυμμένη κεκονιαμένῳ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου τοῦ τότε τὴν βασιλείαν διέποντος. Φέρει δὲ ἡμῖν ἀσάφειαν ἡ παλαιγενής Αγία Γρα φή· κατὰ δύο τὰ αίτια, ὅτι τε συμβολικώτερον λέγε: περὶ Χριστοῦ, καὶ ἁπλῶς τῶν περὶ τῆς νέας χάρι τος τὰ πλείω συνεσκιασμένως ὑποδηλοῖ διὰ τὴν τῶν ἀκροατῶν ἀπείθειαν καὶ σκληρότητα, καὶ ἵνα μὴ διὰ τὴν ἑαυτῶν κακοτροπίαν ἀφανισθῶσιν οἱ βίβλοι τέλεον, καὶ ὅτι τῷ μεταγλωττισμῷ τῷ διαλέκτων συνεισφέρεται πως τὸ ἀσαφές, ὡς ἄλλης γλώσσης άλλα τινὰ κεκτημένης ιδιώματα, καὶ ταῖς ἑτέραις γλώτταις ἀκοινώνητα καὶ ἀμέθεκτα. Ὁ μὲν οὖν θεόληπτος βασιλεὺς καὶ προφήτης Δαυτό, καθὼς ἐμυεῖτο παρὰ τοῦ Πνεύματος, ἐξήγγελλε διὰ τῶν ψαλμῶν, πρός τε τὰς κατ' αὐτῆς ποικίλας περιπετείας τούτους εφήρμοζε. Δυνάμεθα δὲ καὶ ἡμεῖς μεθαρμόζειν ἑαυτοῖς τοὺς τοιούτους ψαλμούς, ἐχθροὺς μὲν Χριστοῦ νοοῦντες τοὺς ἔχε θροὺς τῶν Χριστιανών δαίμονας· Χριστὸν δὲ καὶ Δαυτό καὶ βασιλέα τὸν καθ᾿ ἕκαστον ἡμῶν. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνος ἐχρίσθη τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀρχῆς εἰς βασι λείαν, οὕτω καὶ ἡμεῖς τῷ ἐλαίῳ τοῦ βαπτίσματος εἰς βασιλείαν ἐχρίσθημεν τὴν ἐν οὐρανοῖς. Καὶ πάν λιν Σαούλ μὲν καὶ 'Αβεσσαλώμ καὶ εἴ τις τύραννος αὐτὸν ἐτύπου τὸν διάβολον, ἐπιβούλους δὲ καὶ θλίβοντας καὶ καταδιώκοντας, καὶ ὅσα τοιαῦτα, τὰ δὲ μὴ προσαρμόζοντα τῶν ῥητῶν, καὶ ταῦτα ἐκρα νοῦμεν ἁπλῶς ὡς φωνὰς τοῦ ἁγίου Πνεύματος, διὰ τούτων ἁγιάζοντος δὲ ἑαυτούς. Πολλὰς δὲ τῷ ὄντι μεταβολὰς ὁ θεῖος ἔσχε Δαυΐδ· ποτὲ μὲν ἔφευγε πολεμίους, ποτὲ δὲ ἄλλαις περιέπια πτε συμφοραῖς· ποτὲ δ' αὖ θυμηρεστέραν εἶχε ζωήν. Καὶ νῦν μὲν ὧδευε τὴν θείαν ὁδὸν, νυνὶ δὲ ταύτην προσέπταιεν ἅπαξ ἅπαντα συνελὼν ἤθροισεν ἐν τῷ ριτ' ψαλμῷ, ἐν ᾧ μέμνηται νόμου καὶ ἐντολῶν καὶ μαρτυρίων, κριμάτων τε καὶ δικαιωμάτων. Δεῖ οὖν εἰδέναι ὅτι ὁ νόμος μὲν κυρίως ἐστὶν ὁ καθόλου τῶν ἐντολῶν περιεκτικός, ὡς τὸ ο Ο νό

μος διὰ Μωσέως ἐδόθη ν· ἐντολαὶ δὲ αἱ κατὰ μέ- μου.» Ο διώκων με δηλονότι χρῆσθαι δὲ καὶ προς μος· οἷον τό, «Οὐ φονεύσεις. ο Μαρτύριον δὲ ὅπερ Ο νομοθέτης παρεγγυάται τοῖς ἀκούουσι μετὰ διαμαρτυρίου τινός· ὡς καὶ ὁ Μωσῆς ὅταν λέγῃ πρὸς τὸν λαόν· ο Ἐὰν καὶ τὰ καὶ τὰ ποιήσητε, διαμαρτ τύρομαι ὑμῖν σήμερον τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ὅτι ἀπωλείᾳ ἀπολεῖσθε.» Καὶ κρίμα μὲν ὅπερ τοῦ Θεοῦ κρίναντος ἐγράφη καθάπερ ἐπὶ τοῦ βλασφημήσαντος τὸ φοβερὸν αὐτοῦ ὄνομα. Μωσῆς γὰρ ἐπὶ τὸν Θεὸν τὴν κρίσιν ἀνέθηκε. Τοῦ δὲ κελεύσαντος ἐκεῖνον λιθοβοληθῆναι, κρίμα τοῦτο καὶ ὅρος ἐγεγό νεῖ κατὰ βλασφήμου παντός. Δικαιώματα δὲ τὰ τοιαῦτα προστάγματα λέγονται· οἷον ἐὰν κτῆσις παίδων Εβραίων ἐξ ἔτη δουλεύτῃ σοι· δικαίωσις γὰρ ἐντεῦθεν τῷ παιδὶ Ἰουδαίῳ μη περαιτέρω δου λεύειν. Ἡ μὲν οὖν διαίρεσις ὧν διελάβομεν αὕτη· " τίθενται δὲ τὰ ὀνόματα καὶ ἀδιαφέρω; ἐπὶ πάντων τῶν τοῦ Θεοῦ ἐνταλμάτων. Χρὴ δὲ πανταχοῦ τῶν Ψαλμῶν ταῖς μὲν ἀραῖς κατὰ δαιμόνων κεχρῆσθαι, οὗτοι γὰρ διεγείρουσι καὶ τοὺς πολεμοῦντας ἀνθρώπους ἡμῖν· τοῖς ὀνεί δεσι δὲ κατ' αὐτῶν τῶν ἡμῖν ἐπιβουλευόντων ἀνθρώ πων· τὰ κατορθώματα δὲ κατὰ πρόσωπον τοῦ Δαυΐδ ἀπαγγέλλειν κινηθῆναι προς μίμησιν. Ἐπεὶ καὶ Δαυίδ ἐν οἷς ὑπὲρ ἑαυτοῦ φαίνεται διηγούμενος, οὐ μεγαλαυχῶν ταῦτά φησιν, ἀλλ' ἐκ τοῦ καθ᾿ ἑαυ τὸν ὑποδείγματος ἡμᾶς παιδεύει τὰ δέοντα. Καὶ ὅτε δὲ ἀνθρώπων κατεύχεται, προῤῥήσεις ποιεῖται μᾶλλον διὰ τοῦ κατευκτικοῦ τύπου τῶν ἐπισυμβησο μένων αὐτοῖς. Ιστέον δὲ ὅτι πολλαῖς ἐναλλαγαῖς ἐντυχεῖν κατά τὴν παροῦσαν βίβλον, καὶ περιφράσεσι καὶ μεταφο ραῖς, καὶ ἀδιαφορίαις τῶν συντάξεων καὶ συνδέσ μων πλεονασμοῖς, καὶ μάλιστα τοῦ καὶ, καὶ τοῦ ὅτι καὶ τοῦ γὰρ καὶ λέξεων καταχρήσεσι καὶ ἀντιχρο νίαις καὶ ἐκ παραλλήλων τῶν αὐτῶν ἀπαγγελίαις, εἴτουν ταυτολογίαις, καὶ ἀπὸ κοινοῦ χρήσεσι, καὶ θελείαις παραλήψεσι, καινοπρεπέσι τε διαφόροις σχηματισμοῖς καὶ προσώπων ἐναλλαγαῖς, ὡς ποτέ μὲν ὑπὲρ τούτου, ποτὲ δὲ ὑπὲρ ἐκείνου λέγειν καὶ μεταπηδᾷν, καὶ τοῦτο μάλιστα τεκμήριόν ἐστιν, ὅτι καθάπερ ὄργανον ὁ προφήτης, ὅπερ ἐνηχεῖτο παρὰ τοῦ Πνεύματος, ταῦτα καὶ ἀποφθέγγετο. Σύνηθες δὲ τῇ Ἑβραῖδι διαλέκτῳ τὸ συζευγνύειν τοῖς ἄρθροις τὰς ἀντωνυμίας ὡς τὸ, ο Μακάριος οὗ ὁ Θεὸς ακὼβ βοηθὸς αὐτοῦ, ὁ καὶ τὸ τοῖς ὀνόμασιν ἀντωνυ μίας πολλάκις ἐπιφέρειν, ὡς, ο Τὸν καταλαλοῦντα λάθρα τὸν πλησίον αὐτοῦ τοῦτον ἐξεδίωκον.» ᾿Αλλὰ καὶ ὑπερβατοῖς χρῆσθαι πολλάκις καὶ ἀντιπτώσεσι, καὶ ἀντεγκλίσεσι, καὶ μᾶλλον τοῖς ὁριστικοῖς μέλο λουσιν ἀντὶ εὐκτικῶν, καὶ τοῖς εὐκτικοῖς πάλιν μελλόντων ὁριστικῶν τοῖς παρῳλημένοις ἀντὶ μελλόντων, τοῖς μέλλουσιν ἀντὶ παρῳχημένων, ἐπιφέρειν τε τοῖς ἑνικοῖς προσώποις πληθυντικά· οἷον εἶπεν • • Αφρων ἐν καρδίᾳ μὴ εἶναι Θεόν. Διεφθάρησαν καὶ ἐβδελύχησαν οἱ ὑπολαμβάνοντες δηλαδὴ μὴ εἶναι Θεόν. ο ᾿Αλλὰ καὶ ἐναλλὰς τοῖς πληθυντικοῖς ἐπάγει ἑνικά· οἷον, ο Ἐκ πάντων τῶν διωκόντων με εναί με. Μήποτε ἁρπάσῃ ὡς λέων τὴν ψυχήν θέσει ἀντὶ προθέσεως, καὶ συνδέσμοις ἀντὶ συνδέσε μων· ὅλως τε περιττάς τιθέναι προθέσεις· οἷον • Ἐν τῷ ἡλίῳ ἔθετο σκήνωμα αὐτοῦ·, ἀντὶ τοῦ; Ἐν τῷ ἡλίῳ ἔθετο τὴν κατοικίαν αὐτόθι, ἢ ἐν τῷ ὕψει τὸ γὰρ αὐτοῦ ἀντὶ τοῦ αὐτόθι ἐστὶν ἐνταῦθα ἐπιῤῥηματικῶς· καὶ πάλιν· ο Μὴ συνελκύσῃς μετὰ ἀσεβῶν τὴν ψυχήν μου· ἡ ἀντὶ τοῦ Μὴ ἑλκύσῃς· καὶ, • Εἰ ἀνταπέδωκα· ν ἀντὶ τοῦ, Εδωκα, ἁπλῶς. Ιδίωμα τῆς παλαιᾶς Γραφῆς καὶ τὸ παραλαμβάνειν κατ' εὐθεῖαν τὸ ὄνομα δι' ἐνθύμησιν, καὶ τὸ τὴν πλαγίαν ἐπιφέρειν ἀντωνυμίαν, καὶ οὕτω δηλοῦν τὸ προκείμενον· οἷον ε ὁ Θεὸς ἄμωμος ἡ ὁδὸς αὐτοῦ·, και, Ανθρωπος ὡσεὶ χόρτος αἱ ἡμέραι αὐτοῦ·, συνάπτει δὲ καὶ τὴν εἰς πρόθεσιν αιτιατικῇ, καὶ χρῆσθαι ἀντὶ μόνης εὐθείας· ὡς τὸ «Γενοῦ μας εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν·, ἀντὶ τοῦ, Θεὸς ὑπεραπιστής. ᾿Αλλὰ καὶ τὴν ἐς πρόθεσιν δοτικῇ καὶ χρῆσθαι ἀντὶ αἰτιατικῆς· ὡς ἐν Εὐαγγελίοις τὸ, ο "Ο; ἂν ὁμολο γήσῃ ἐν ἐμοὶ, ν ἀντὶ τοῦ, ἐμέ· ἐν δὲ τοῖς Ψαλμοῖς· ὡς τὸ, ο Ἐν τῷ ἐξολοθρεύεσθαι ἁμαρτωλοὺς ὄψει τουτέστι τὴν ἐξολόθρευσιν καὶ ἀπώλειαν τῶν ἁμαρ τωλῶν θεάσ..., Εβραϊκόν ἐστι καὶ τὸ τοὺς ἀνθρώ πους υἱοὺς ἀνθρώπων ονομάζειν· καὶ τὰς χώρας πάλιν θυγατέρας τῶν τοιούτων χωρῶν· ὡς τὸν • Υἱοὶ ἀνθρώπων ἕως πότε βαρυκάρδιο.;» ἀντὶ τοῦ, Ὦ ἄνθρωποι, μέχρι τίνος ἔσεσθε φρονοῦντες τὰ γῆτα; καὶ ὡς τὸ θυγάτηρ Βαβυλώνος ή ταλαίπω ρος· ἡ ἀντὶ τοῦ, Ο Βαβυλὼν ἀθλία· διὰ τὰ συμβη σόμενα σοι δηλονότι κακὰ τῆς τοιαύτης διαλέκτου. Καὶ τὸ πολλάκις τὸ ῥῆμα μεταλαμβάνειν ὄνομα ὡς τὸ, ο Επήλπισας εἰς τὴν ἐλπίδα· ν οἷον, Μνή σθητι τῶν λόγων σου τῷ δούλῳ σου ὧν ἐπήλπισάς με. Αύτη με παρεκάλεσεν, αὕτη δηλαδὴ ἡ ἐλπίς. Καὶ πάλιν τὸ ἐμνήσθην ἀντὶ τοῦ μνήμη, οἷον ἐμνή σθην, ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου αὕτη ἐγενήθη μοι, αὕτη δηλονότι ἡ μνήμη. Καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν πολλάς ιδιοτροπίας ὁ τῆς Ἰουδαϊκῆς Γραφῆς κέκτηται χαρακτήρ. Χρὴ γοῦν τοῦτο φέροντας ἡμᾶς κατὰ νοῦν μὴ ζητεῖν ἐν ταύτῃ τὸν Ἑλληνικὸν ἐξακριβασμόν. Η τῶν Ψαλμῶν ἐξήγησις πλουσία καὶ θαυμαστή παρὰ τῶν ποιησαμένων αὐτὴν ἐκτετέλεσται, καὶ ο φιλόπονος ἔχοι ἂν ἐξ αὐτῆς τῶν ψαλμικῶν νοημά των ἀνενδεῶς μετασχεῖν· ἐπεὶ δέ τινες μετὰ τῆς πλατυτέρας ειδήσεως τὴν συνεπτυγμένην ὡς πρός χειρον ἀποδέχονται, καὶ μᾶλλον εἰ συνάδει τῇ σφῶν αὐτῶν προσευχῇ διὰ τοῦτο τοῖς τοῦ Θεοῦ τοῦ ὄντος ἡμεῖς χαριζόμενοι καὶ τὴν τῶν ἡμῖν παιδαγωγουμε νων οὐκ ἀποπέμποντες αἴτησιν, πρὸς τὸν τοιοῦτον σκοπὸν ἀπείδομεν. Καὶ μὲν σαφηνείας ὡς οἷόν τε καὶ βραχυλογίας ὑπόμνησιν μερικὴν ἔν τισι τῶν ψαλμῶν ποιήσασθαι προεθέμεθα· τὰ πολλὰ μὲν ἐκ τῆς τῶν πρὸ ἡμῶν ἐξηγήσεως τῆς ἀφθονωτάτης ερανιζόμε νοι, σπανίως δὲ καὶ ἡμέτερά τινα πενιχρά συντο θέμενοι. Καὶ ὅ γε τὴν ἀρχαιοτέραν ἐξήγησιν ἐπελθών, λυσιτελὲς δὲ τοῦτο καὶ χρησιμώτατα εἴσεται πάντως καὶ εἴ τί που καινότερον παρ' ἡμῶν εἰτενίγεται. ΕΙΣ ΤΟΝ Α' ΨΑΛΜΟΝ. Ὁ πρῶτος ψαλμός ηθικός ἐστι καὶ δογματικός

ἠθικὸς μὲν ὡς σεμνύνων τοὺς ἀγαθοὺς, κἀντεῦθεν κτίσαντα. Συντέτακται πως αὐτοῖς καὶ ὁ διεστραμ · εἰς ἀρετὴν προτρεπόμενος, τους πονηροὺς δὲ φαν λίζων, κἀκ τούτου πείθων τῆς κακίας ἀναχωρεῖν· δογματικής δὲ διότι περὶ ἀναστάσεως διαγορεύει, καὶ κρίσεως, οὐχ ὡς δ', ο 'Ανὴρ ἐν βουλῇ τῶν ἀσε Τῶν οὐκ ἐπορεύθη, ο καὶ μέχρι τούτου πέφθηκε μόν του μακάριός ἐστιν, ἀλλ᾽ ὁ καὶ τοῖς ἄλλοις περιστοιω χιζόμενος ἀγαθοῖ;. Τοιαύτη γὰρ ἡ πᾶσα τοῦ λόγου πρότασις ὁ ἀνὴρ ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν καὶ ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν οὐκ ἔστη, καὶ ἐπὶ καθέδρα λοιμῶν οὐκ ἐκάθισεν, ἀλλ' ἢ ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτός, μακάριός ἐστιν Ἐπεὶ δὲ χρὴ πρῶτ τὸν ἐκκλίνειν ἀπὸ κακοῦ καὶ οὕτω ποιεῖν τὸ ἀγαθόν χείριστον δὲ πάντων τῶν κακῶν ἡ ἀσέβεια, καθὼς ὑπέρτατον τῶν ὅλων ἀγαθῶν ἡ ἀσέβεια, μακαριστοῦ τίθησιν ἀρχὴν, τὴν τῆς ἀσεβείας αποτροπήν· μακά ριος μὲν οὖν κυρίως ὁ Θεὸς ὁ φύσει ἀκήρατος καὶ ἀνώλεθρος. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, ο Μακάριος ὁ ἀεὶ ὤν, καὶ ἀγαθὸς ὤν· ν τὸ γὰρ κακὸν οὐκ ἔστιν ὅν· καὶ καθόσον τις ἐν τῷ κακῷ γίνεται, κατὰ τοσοῦτον ἐκπίπτει τοῦ ὄντος. Καθόσον δ' αὖ ἐν τῷ ἀγαθῷ τίς ἐστιν, κατὰ τοσοῦτον μετέχει τοῦ ὄντος, καὶ τῷ ἀκημάτῳ καὶ ἀνωλέθρῳ πλησιάζων εὑρίσκεται. Διὸ καὶ ἐν ἀνθρώποις μακάριος ὁ διηνεκέσιν ἀγαθοῖς ἀδηνούμενος, οὐ δοκοῦσιν, ἀλλ᾽ οὖσιν, ήγουν ὁ βεβαίοις · ἀρεταῖς καὶ ἀμεταπτώτοις κοσμούμενος καὶ κατὰ μέ · θεξιν χρηματίζων Θεός, ὅθεν καὶ τὸ, ο Μὴ μακαρί της ἄνθρωπον πρὸ τελευτής, ο τοιοῦτόν τι δηλοί. Μὴ ἐκθειάσῃς ἀνθρώπου, πρὸ τοῦ τὸν δρόμον τελεσθῆνα: τῆς αὐτοῦ βιοτῆς διὰ τὸ ἄδηλον ἐν τρεπτότητι, Πολλοὶ γὰρ ἐν λιμένι θαῤῥήσαντες ἑαυτοῖς καὶ ἀπροσεκτήσαντες ἐναυάγησαν· διὸ καὶ τῶν ἀναγκαιοτάτων ἐστὶ τὸ νήφειν ἀεὶ τὸν κατ' ἀρετὴν ἐθέ κοντα ζῆν, καὶ τῆς εἰς Θεὸν διηνεκοῦς ἀτενίσεως ἐν ἄκρα ταπεινώσει ψυχῆς μηδόλως ἀφίστασθαι. Τὸ δ᾽ ἀνὴρ ἀντὶ τοῦ ἄνθρωπος συνεκδοχικῶς ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος εἴρηται. Οὐ γὰρ ἀποκληροῦται τῷ ἄρδενι τὸ μακάριον. Ἐπεὶ τῶν αὐτῶν ἐπάθλων ἡ πᾶσα τῶν ἀνθρώπων φύσις ἐν τοῖς αὐτοῖς ἀγῶσιν ἐστιν ἐπιδεκτική. Πλὴν κατὰ λόγον ἐν ταῖς τῆς διδασκαλίας ἄρχειν τοῦ κατὰ Θεὸν πολιτεύματος τέθειται τὸ ἀνήρ· ἀῤῥενότητος γὰρ δεῖ γνωμικῆς καὶ γενναιότη της ψυχικῆς παντὶ γένει τῷ πολιτευσομένω κατὰ Θεόν, οὐ θηλύτητος, οὐ χανυότητος. Αδόκιμα γὰρ ταῦτα πρὸς ἀρετὴν καὶ ἀπόβλητα. Χρὴ τοίνυν βιάζειν τὴν φύσιν ἀεὶ τὸν ἀληθοῦς μακαρισμού τυχεῖν ἐφιέμενον καὶ πάντων ὑπερορᾷν τὸν πρὸς ἄνεσιν· προβλέπειν τινὰ βλαπτικά, τῷ φέρειν ἀνύστακτον τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα διαπαντός, καὶ τὰς αὐτῶν ἀρχὰς ἀποκρούεσθαι πόρρωθεν. Εἰ δέ ποτ' αὐτῷ και τι σφάλμα συμβαίη, και μικρὸν εἴη, μηδαμῶς αὐτοῦ καταφρονεῖν ὡς μικροῦ, μηδ' ἐπιμένειν ὅλως αὐτῷ· ταχέως δ' ἐκκλίνειν ἐξ αὐτοῦ καὶ ἀποφοιτᾷν, καὶ μετ γάλην ποιεῖσθαι καὶ τῷ μικρῷ τὴν διόρθωσιν. Τοῦτο γὰρ ἂν εἴη τό, • Ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν οὐκ ἔστη, κ δηλοῦν. 'Ασεβής δέ ἐστιν ὁ μὴ ἔχων ὅλως Θεόν· ὁμοῦ δ' αὐτῷ καὶ ὁ μὴ τὸν ὄντως Θεὸν καὶ δημιουρ γὸν ἔχων Θεὸν, ἀλλὰ τῇ κτίσει λατρεύων παρὰ τὸν Ꭰ μένας υπολήψεις ἔχουν περὶ Θεοῦ, καὶ διὰ τοῦτο προσ ἀγων μὲν τὸ σέβας αὐτῷ, πλὴν οὐ προσηκόντως, οὐδ᾽ ὡς χρεών. Δυσσεβὴς ὁ τοιοῦτος λέγοιτ' ἂν κυριώ τερον. ᾿Αρίστην ἐπήξατο κρηπίδα μακαριότητος, ὃς πάντας αὐτοὺς ἑβδελύξατο κἀν τῇ βουλῇ αὐτῶν οὐ πεπόρευται. Τουτέστι τοῖς δόγμασιν αὐτῶν οὐκ ἐπένευσε· βουλὴ καὶ ἡ συναγωγὴ καὶ ἡ περί τινος σκέψις πράγματος· ἁρμόζουσι τῷ ψαλμικῷ ῥητῷ καὶ ἀμφότερα. Τῆς γὰρ συναγωγῆς τῶν ἀσεβῶν ὡς ἀσεβῶν ἀσεβὴ καὶ τὰ σκέμματα, καὶ ἡ περὶ τοῦ σεβάσματος αὐτῶν κοινοβουλία ολέθριος. Το γοῦν μηδοπωσοῦν αὐτῶν μετασχεῖν ἀρχὴν εἰσάγει μακαριό τητος. Αμαρτωλός δέ ἐστιν ὁ μὴ τὰς τοῦ Θεοῦ της μῶν ἐντολὰς, καὶ οὗτος, εἰ μὲν μετά τινος ὑποστολῆς ἁμαρτάνοι καὶ τῷ φαύλως βιοῦν ἐπαισχύνοιτο, καὶ τὰ πολλὰ πειρῷτο λανθάνειν, εἴη ἂν τοῦτο μόνον ἁμαρτωλός· εἰ δ᾽ ἀνερυθριάστως παρανομῶν καὶ πονηρὸν ὑπόδειγμα τιθεὶς ἑαυτῶν, εἴτ᾿ ἔργοις, είτε καὶ λόγοις τῆς οἰκείας μεταδιδοίη φαυλότητος τοῖς αὐτῷ προσπελάζουσιν, ὁ τοιοῦτος δὴ καὶ λοιμὸς ὡς τῇ λοιμώδει νόσῳ προσεοικώς τῷ τοιούτῳ μηδὲ συνεδριάζειν δέον ἐστί. Τοῦτο γὰρ ἂν ἐμφαίνοι τὸν • Ἐπὶ καθέδρα λοιμῶν οὐκ ἐκάθισεν·, ήγουν οὐ συγκάθεδρος ἐγένετο τοῖς λοιμοῖς. Διὸ κἂν μονάζον. τες εἶεν οὗτοι, κἂν ἱεράρχαι, κἄν τε τῶν ἔν τισιν ἄλλοις ονόμασι καὶ ὑψώμασι πόῤῥω, φευκτέον κατά πᾶσαν ἰσχὺν ἐξ αὐτῶν. • Μακάριος ἀνὴρ ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν.» - "Ος ἀνδρεῖον ἔχων τὸ φρόνημα τῆς ψυχῆς, οὔτ' οίκοθεν, οὔτε πιθανολογίαις παρακρουσθεὶς ἢ θωπείαις καὶ δώροις καὶ τιμαῖς χαυνωθείς, ἢ ἀπειλαῖς ἐκδειματωθεὶς ἢ τιμωρίαις ἐκβιασθείς, ἀπῆλθεν ἐν τῇ τῶν ἀσεβούντων συναγωγῇ. Ταυτόν δ᾽ εἰπεῖν, ὺς οὐκ ἀπήγαγε τὴν διάνοιαν ἐν οἷς βουλεύονται καὶ λογίζονται περὶ Θεοῦ τῆς αὐτῶν ἀσεβείας ἀξίως οἱ ἀσεβεῖς, ἀλλὰ πάγιος ἐν ἀσεβεία εὐσεβεία) καὶ ἀμετακίνητο; ἥδρασται. Και • Καὶ ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν οὐκ ἔστη. ἐν τῇ πολιτείᾳ καὶ διαγωγῇ τῶν ἁμαρτανόντων οὐκ ἔμεινεν οὔτ᾽ αὐτὸς παραβαίνων νόμους δεσποτικούς, οὔτε τοῖς παραβαίνουσιν συντιθέμενος· ἀλλ᾽ εἰ τί ποτε καὶ ὡς ἄνθρωπος εὐτελὲς ἐπλημμέλησε παρέ δραμεν εὐθὺς οὐκ ἐγχρονίσας τῷ πλημμελήματι. • Καὶ ἐπὶ καθέδρα λοιμῶν οὐκ ἐκάθισεν.» Καὶ ἀνθρώποις λοιμοῖς οὐδὲ συνηδρίασε στυγητοὺς αὐτοὺς ἔχων καὶ ἀποτροπαίους ποιούμενος. • ᾿Αλλ' ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ. ο - ᾿Αλλ' ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Θεοῦ ἐστιν ἡ σχέσις αὐτοῦ καὶ στοργή. «Καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτός.» — Καὶ ἐν τοῖς προστάγμασι Κυρίου μελετ τήσει κατά πάντα καιρὸν ὅπως ἐξερευνήσας πάντα καὶ γνοὺς ἀκριβῶς ποιήσῃ αὐτὰ μακάριος ἄνθρω πος, ὁ ταῦτα πάντα κατωρθωκώς. • Καὶ ἔσται τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων, κ Καὶ ἔσται ὁ τοιοῦτος ὡς δένδρον ἀεὶ ποτιζόμενον, διὰ τὸ εἶναι πεφυτευ μένον ἔνθα τὰ ὕδατα διεξέρχονται. Καθώς γὰρ τὰ

ὕδατα τῷ πλησίον αὐτῶν δένδρῳ διηνεκῆ τὴν ἀρδείαν κατὰ Θεὸν ζήσαντας ὀνόματι· κοινῷ δικαίους οίδι παρέχουσι, παραπλησίως καὶ τὰ θεῖα διδάγματα διηνεχῶς ζωογονοῦσι τὴν οὕτως αὐτοῖς ἐμμελετῶσαν ψυχήν. • Ο τὸν καρπὸν αὐτοῦ δώσει ἐν καιρῷ αὐτοῦ καὶ τὸ φύλλον αὐτοῦ οὐκ ἀποῤῥυήσεται. ο - Ούτος καὶ τοὺς αὐτοῦ καρπούς, δηλονότι τὰς ἀρετὰς, ἀκαίρως δώσει καὶ θάλλων ἔσται διαπαντός. Τοιοῦτος γὰρ ὁ σπουδαῖος κἐν τοῖς ἀλγεινοῖς χαίρων καὶ ἀγαλλόμενος, ὅτι τῶν ἀλγεινῶν καθυπερτερεῖ; καὶ γὰρ οὐκ ἔστιν οὐδὲν ἐρασμιώτερον φύσει τοῦ κατ' ἀρετὴν βίου καὶ ὄντω; ἡδύτερον. Εἴρηται δὲ καλῶς καὶ τὸ, ὁ ἐν καιρῷ αὐτοῦ, ἡ διότι κατὰ τὸν προσήκοντα καιρόν, ἀλλ' οὐκ ἀθρόως τις κατορθώσει τὰς ἀρετάς. Χρὴ γάρ, χρή προηγήσασθαι πολλοὺς ὅτι καμάτους καὶ πόνους τῆς τελεσιουργίας τῶν ἀρετῶν. Φύλλον δέ τινες την ταπεινοφροσύνην ὠνόμασαν, ὡς σκεπαστικὴν καὶ συντηρητικὴν τῶν καρπῶν. Τινὲς δὲ τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας ὡς ἐπιθάλπουσαν καὶ τῶν ἀνιαρῶν ὑφαιρουμένην τὴν αἴσθησιν. Μήποτε δ᾽ ἂν εἴη μάλιστα φύλλον ᾧ τὸν δίκαιον ἐνέδυσεν ἐκ περισσοῦ καὶ κατεκόσμησεν ὁ Θεὸς ἡ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ δόξα τε καὶ τιμή· καὶ μᾶλλον ἡ παρ' ἐκεί νων, ἐν οἷς οὐκ ἔστι διαστροφή, ο Γέντα γάρ, φησίν, εὐθέως εὐλογηθήσεται.» Πλὴν ἀλλ᾽ εἰ καὶ τὰ τῆς βασκανίας πνεύματα πάντα συρρεύσειαν, οὐδ' οὕτως τὸ τοῦ τοιούτου δένδρου φύλλον ἀποῤῥυήσεται· καὶ γὰρ αἰδεῖται τὴν ἀρετὴν καὶ πολέμιος, καὶ πολλάκις καὶ πολεμῶν ἐντὸς καὶ κατὰ συνείδησιν θαυμάζει τὸν ἀρεταίνοντα καὶ τὴν αὐτοῦ καρτερίαν ἐκπλήττεται. Τοιούτῳ φύλλῳ κατεικάζει Θεὸς τοὺς ἔργοις τε καὶ λόγοις τιμῶντας α' όν, καὶ δοξάζοντας, καὶ οὐδέποτε τοῦ παρὰ τὰς διεξόδους τῶν αὐτοῦ νοημάτων εῤῥιζωμένου φυτοῦ τὸ τοιοῦτον ἀποῤῥυήσεται φύλλον, οὐδὲ μετὰ τὴν ἐντεῦθεν αὐτοῦ μετάστασιν· εἰς μνημόσυνον γὰρ αἰώνιον ἔσται δίκαιος. καλεῖν ἡ θεία Γραφή, κατὰ τὴν καθόλου δικαιοσύνην, τὴν πάσης ἀρετῆς περιληπτικήν· δικαιοπραγεῖ γὰρ εἴς τε τὴν φύσιν καὶ τὸν τῆς φύσεως δημιουργὸν ἡ φρονήσει καὶ ἀνδρείᾳ καὶ σωφροσύνῃ καὶ τῇ πρὸς πάντας δικαιοσύνῃ κοσμούμενος. Τὰ δὲ τοῦ ῥητοῦ συντακτέον ὑπερβατώς. Διὰ τοῦτο ἐν κρίσει οὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς οὐδὲ ἁμαρτωλοὶ ἐν βουλῇ δικαίων, ήγουν κατὰ τὸν τῆς τελευταίας κρίσεως τῆς παγκοσμίου καιρὸν οὐκ ἀναστήσονται οἱ ἀσε 6εῖς, οὔτε μὴν οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐπὶ τῷ συνεῖναι τῇ τῶν δικαίων συναγωγῇ, καθάπερ νῦν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ σύμπαντές εἰσιν ἀναμίξ. ᾿Αλλ' ὁ μὲν τῶν δικαίων χορηγὸς ἐν προσώπῳ Θεοῦ τὰς ἀνεκφράστους καὶ ἀπεράντους απολαύσεις κληρώσεται· τῶν ἀσεβῶν δὲ καὶ τῶν ἁμαρτωλῶν ὁ σύμπας ὄχλος ἐκ προσώπου Θεοῦ πρὸς τὰς ἀνυποίστους καὶ ἀλωφήτου; ὀδύνας ἀποπεμφθήσεται. • Ότι γινώσκει Κύριος ὁδὸν δικαίων.» πάντα μὲν καὶ τὰ μήπω γεγονότα γινώσκει Κύριος ἀλλ' ἐρεῖ τισιν· Οὐκ οἶδα ὑμᾶς, ὡς ἔχων εἰς αὐτοὺς ἀντικείως, διὰ τὰς πράξεις αὐτῶν· καὶ πάλιν Εγνω Κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ· γνώσει τῇ κατ' οἰκείωσιν. Οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐκείνους πρὸς οὓς οἰκείως ἔχομεν καλοῦμεν γνωστούς τοιαύτη γνώσει γινώσκει Κύριος τὴν τῶν δικαίων διαγωγήν, ὡς πεφιλμένην αὐτῷ. • Καὶ ὁδὸς ἀσεβῶν ἀπολεῖται. Τῶν γὰρ φαύλων ἀνθρώπων ἡ πονηρία καθ' ἢν διήγον εἰχήσεται· τῶν δὲ δικαίων ἡ ἀρετὴ καθ᾿ ἣν ἐπολιτεύοντο θησαυρὸς αὐτοῖς ἔσται μόνιμος καὶ ἀνώλεθρος χάριτι τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν, ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ο δεύτερος ψαλμὸς τὴν τῶν Ἰουδαίων προαγορεύει μανίαν ἢν κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἐμάνησαν, καὶ • Καὶ πάντα ὅσα ἂν ποιῇ κατευοδωθήσεται. ο τὴν τῆς νομικῆς ἡγεμονίας τελείαν κατάλυσιν καὶ Τί γὰρ τῶν μὴ προσηκόντων ὁ Θεοῦ ὅλος ποιῆσαι τὴν αὐτῶν καταδίκην ἐν καιρῷ τῷ τῆς κρίσεως, τὴν θελήσει ποτὲ μένων ὅλος Θεοῦ; διὸ κατὰ πάνθ' ὅτ' ἐν Ἰουδαίᾳ διδασκαλίαν Χριστοῦ, τὴν προαιώνιον ἂν ποιῇ κατευοδωθήσεται, τῇ τοῦ Θεοῦ δεξιᾷ βοηθού- γέννησιν αὐτοῦ, καὶ αὖθις τὴν ἐν ἀνθρώποισιν, τὴν μενός τε καὶ συνεργούμενος. τῶν ἐθνῶν οἰκείωσιν, καὶ τὴν αὐτοῦ θεοπρεπή βασι λείαν εἰς πάντα τὸν κόσμον καὶ κατὰ τὸ ἀνθρώπινον τὰς τῶν Ἰουδαίων συμφορὰς καὶ τὴν πανωλεθρίαν αὐτῶν. Εἶτα διδάσκει τὰ ἔθνη· πιστεύει γὰρ εἰς • Οὐχ οὕτως οἱ ἀσεβεῖς, οὐχ οὕτως. 1 – Ούτε καρποφορήσουσιν, οὔτε τὸ φύλλον ἔξουσιν ἀναπό βλητον, οὔθ' ὑπὸ Θεοῦ κατευοδωθήσονται. Πῶς γὰρ ἀσεβεῖς δ' ἐνταῦθα κοινῶς οἱ προειρημένοι πάντες ο Κύριον καὶ τὰς αὐτοῦ τηρεῖ· ἐντολὰς, καὶ μὴ ἐκλήθησαν; οἱ γὰρ λόγοις μὲν ὁμολογοῦντες Θεόν, ἔργοις δ' ἀρνούμενοι τῷ μὴ τὰ φίλα πράττειν αὐτῷ, πῶς κυρίως λέγοιντ' ἂν εὐσεβεῖς; • Αλλ' ἢ ὡσεὶ χνοῦς ὃν ἐκρίπτει ὁ ἄνεμος ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς.» — Ἀλλ᾽ ἔσονται καθάπερ Αλλ' κονιορτός ὃν ἐκρίπτει ὁ ἄνεμος ἀπὸ τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς καὶ διασκεδάννυσιν. Οὕτως ἀποτεφρωθέντες ἀφανισθήσονται· καὶ ἀπολεῖται αὐτῶν καὶ τὸ ἔργον ἐν τῇ γεέννῃ, καὶ τὸ μνημόσυνον· αὐτοὶ δὲ σωθήσονται καὶ σωτηρηθήσονται καθώς φησιν ὁ θεῖος Απόστολος εἰς τὸ διὰ πυρὸς αἰωνίως κολάζεσθαι. • Διὰ τοῦτο οὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς ἐν κρίσει, οὐδὲ ἁμαρτωλοὶ ἐν βουλῇ δικαίων. Πάντας τους Fort. σώοι ἔσονται, serrati, reservati igni aterno. βιοῦσι καλῶς ἀπειλεῖ κόλασιν ἐν ἡμέρᾳ ἐτάσεως, καὶ τέλος μακαρίζει τοὺς ἐλπίζοντας ἐπὶ Κύριον. Ως γεγονότα δὲ διηγεῖται τὰ γενησόμενα· ποτὲ μὲν γὰρ ὡς ἐσόμενα προαναφωνοῦσιν οἱ προφῆται τὰ μέλλοντα τοῦ ἁγίου Πνεύματος ὑφηγουμένου, ποτέ δὲ νοεροῖς ὄμμασιν ὡς τετελεσμένα κατοπτεύσαντες ταῦτα τοῦ αὐτοῦ θείου Πνεύματος διαζωγραφήσαν τος, οὕτω λέγουσι καθὼς ἑωράκασιν. Βαρύ- • "Ινα τί ἐφρύαξαν έθνη καὶ λαοί; ο τητος ὁ λόγος μεστός σχετλιασμού. Διὰ τί γὰρ οὕτως ό ἀλόγως εθορύβησαν, φησὶν, Ἰουδαῖοι σὺν ἀλαζονεία καὶ θράσει Κυρίου Χριστοῦ; τοῦτο γὰρ τὸ ἐφρύαξαν. Διό τι ὠμμάτου τυφλούς, ανώρθου χωλούς; ἠρτίου

κυλλού;; ἐκάθαιρε λεπρούς, συνέσφιγγε παρει· προστάγματι. Καὶ πῶς οὐ θεομάχοι προδήλως ἐστέ· μένους; ἀλάλους καὶ κωφοὺς ἐθεράπευε, πᾶν πάθος ἁπλῶς καὶ πᾶσαν νόσον ἐκ τῶν αὐτῷ προσερχομένων ἀπήλαυνεν, ἢ ὅτι ἀνίστα νεκρούς; ἢ ὅτι δαίμονας ἐφυγάδευε; τί τὸ αἴτιον τῆς εἰς αὐτὴν τοσαύτης τόλμης τε καὶ θρασύτητος; Φρύαγμα δὲ ἐστιν ὁ τοῖς ἵπποις ἐγγινόμενος ἐξ ἀγερωχίας καὶ θράσους, χρεμετισμός. Καλεῖ δὲ τοὺς Ἰουδαίους ὁ προφήτης, ἔθνη τε καὶ λαούς· λαοὺς μὲν, ὡς ὑπὸ νόμον ὄντας, ἔθνη δὲ διὰ τὰς παρανόμους πράξεις αὐτῶν καὶ μάλιστα τὴν εἰς Χριστὸν μιαιφονίαν, τὸ πάντων ἀνομημάτων κεφάλαιον. • Ἐμελέτησαν κενά.» - Ματαία γὰρ ἡ μελέτη καὶ σκέψις αὐτῶν καὶ βουλή, τὸ τὸν Κύριον ἐκ μέσου ποιήσασθαι, καὶ τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν περιελεῖν διὰ τοῦ αὐτὸν ἀνελεῖν· ζῇ γὰρ ἀναστὰς καὶ κυριεύει τοῦ παντὸς ὡς Θεὸς, καὶ οἱ πιστεύοντες εἰς αὐτὸν ὑπερεπληθύνθησαν, καὶ ὡς τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ καὶ ὡς ἡ ἄμμος ἡ παρὰ τῇ θαλάσσῃ γεγόνασι. • Παρέστησαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς καὶ οἱ ἄρχοντες.. Παρετάξαντο, παρ' αὐτὸ τὸ ἔργον ἔστησαν, οὐκ ἔδωκαν ἀναβολῇ τὸ ἐγχείρημα. Βασιλεῖς δὲ τῆς γῆς τοὺς ἀρχιερεῖς φησιν· ὡς δῆθεν κατὰ θεοσέβειαν ἡγεμόνας ἁπάσης τότε τῆς γῆς. Ἐξ ὅλης γὰρ τῆς οἰκουμένης οἱ προερχόμενοι τῷ ζῶντι Θεῷ παρ' αὐτῶν τὰς ὑποθήκας ἐλάμβανον, όπως χρή πιστεύειν εἰς τὸν Θεὸν καὶ ὅπως χρὴ λατρεύειν αὐτῷ, καὶ αὐτοῖς ὑπετάττοντο κατά νόμον καὶ Ἰουδαῖοι καὶ πάντες ἐν γῇ πάσῃ προσήλυτοι. Βάσις τοίνυν ὄντες λαοῦ κατὰ τούτους τοὺς λόγους οἱ ἀρχιερεῖς οὐκ ἀπεικότως ἐκλήθησαν βασιλεῖς· ἐπεὶ καὶ μικρούς τοπάρχα; οἱ ἀρχαιότεροι βασιλεῖς ὀνομάζειν εἰώθεσαν. Τοὺς γραμματεῖς δὲ καὶ τοὺς τοῦ λαοῦ πρεσ Ευτέρους, εἴτ' οὖν ἐντιμοτέρους, τὸ ψαλμικόν γράμμα κέκληκεν ἄρχοντας. Οὕτω δ' αὐτοὺς καλεῖ καὶ τὸ Εὐαγγέλιον, λέγον, ο Όπως τα παρέδωκαν αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἄρχοντες ἡμῶν εἰς κρῖμα θανάτου. • Συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ τοῦ Κυρίου καὶ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ. ο - Συνήχθησαν ὁμοῦ πάντες εἰς τὸν αὐτὸν τόπον βουλευόμενοι κατὰ τοῦ Χριστοῦ· διασαφεῖ καὶ περὶ τούτου τὸ Εὐαγγέλιον • Τότε συνήχθησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως τοῦ λεγομένου Καϊάφα, καὶ συνεβουλεύσαντο ένα τὸν Ἰησοῦν δόλῳ κρατήσωσι καὶ ἀποκτείνωσιν. Επεὶ δὲ κατὰ τοῦ Χριστοῦ συνήχθησαν, δῆλον ὅτι καὶ μετὰ τοῦ χρίσαντος αὐτόν. Οἱ γὰρ κατὰ τοῦ Χριστοῦ Κυρίου μελετώντες πρότερον κατ' αὐτοῦ τοῦ Κυρίου τὸ τοιοῦτον μελέτημα συντιθέασιν ἀποδοκιμάζοντες τὴν κρίσιν αὐτοῦ καὶ τὴν χρίσιν φαυλίζοντες. Τοῦτο ποίαν οὐχ ὑπερβαίνει παρανομίας υπερβολήν; ποίαν οὐ παρήλασεν ἀσεβείας ἀκρότητα; διὰ τοῦτο προηγουμένως ἔθνη τους Ἰουδαίους ὁ προφήτης ὠνόμασεν. Εξαίσια τοσαῦτα καθορῶντες ἀεὶ γινόμενα, πάντων ἐθνῶν ἀσυνετώ τατοι καὶ ἀπαιδευτότατοι, κατὰ τοῦ τερατουργοῦντος συνήρχεσθε, θεοσημίας βλέποντες ἐνεργουμένας ὧν καὶ τὸ μεμνῆσθαι μόνον φρίκην ἐμποιεί, δόλους ἐτεκταίνετε κατὰ τοῦ ταύτας ἐκτελοῦντας μόνω πόθεν τῆς παραδοξοποιίας ἡ δύναμις; οὐκ οἴδας: ταύτην ἐκ τοῦ Θεοῦ σύμπαντες ἄνθρωποι; Κοινὴ ἔννοια τοῦτο, καὶ ὁ ἀντιλέγων οὐδείς. Διό καλῶς εἴρηκεν ὁ προφήτης, ὅτι «Πρῶτον κατὰ τοῦ Κυρίου συνήχθητε, ἂν καὶ αὐτοὶ Κύριον ὀνομάζετε, καὶ τότε κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ.» Τοῦτο δὴ τὸ κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ ληπτέον ἀπὸ κοινοῦ καὶ συντακτέον αὐτῷ κατά γε τὴν ἔννοιαν, καὶ τὸ ἐφρύαξαν, καὶ τὸ παρέστησαν, καὶ τὸ συνήχθησαν· ἵν᾿ ᾗ καθ᾽ ὑπερβατὸν καὶ ἀσυν δέτως ἡ σύνταξις τῶν ἐκτεθειμένων ῥητῶν, καὶ τοιαύτη κατὰ τὸ συνεχές. Ινα τί ἔθνη καὶ λαοὶ οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς καὶ οἱ ἄρχοντες ἐφρύαξαν, παρ έστησαν, συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτό, κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ, εἶτα τὸ ἐπιφώνημα κατ' ἀπόφασιν, «ἐμελέτησαν κενά·, τουτέστιν, ὄντως μάταια ἐμελέτησαν, ὡς αὐτὰ βοῦσι τὰ πράσ γματα. • Διαρρήξωμεν τους δεσμούς αὐτῶν καὶ ἀπορ ῥίψωμεν ἀφ' ἡμῶν τὸ ζυγὸν αὐτῶν.» — Ταῦτα προσώπῳ τῶν ἐξ Ἰουδαίων πιστευσάντων εἰς τὸν Χριστόν. Ωσπερ δὲ τὸ ἐφρύαξαν εἰς τὴν ἀπόνοιαν καὶ θρασύτητα καὶ θορύβησιν μετηνέχθη τῶν Ἰουδαίων ἀπὸ τοῦ τῶν ἵππων φρυάγματος, οὕτω καὶ τὰ ὀνόματα ταῦτα, τὸ τῶν δεσμῶν λέγω δὴ καὶ τὸ τοῦ ζυγοῦ, μεταφορικῶς ἐλήφθησαν ἀπὸ τοῦ τῶν βον ζυγοῦ καὶ τῶν ζευγλῶν, καὶ τῶν ἐν αὐταῖς ἱμάς των εἰς τὴν κατὰ νόμον ὑποταγὴν καὶ τὰς τῶν νομοδιδασκάλων ἐπιταγάς. Ἐπεὶ δὲ τὸν ζυγὸν οἱ βόες τῶν οἰκείων αὐχένων οὐκ ἀποτίθενται, μὴ τὰς ζεύγλας συντρίψαντες, ἢ τοὺς ἱμάντας τοὺς ἐν α ταῖς διασπάσαντες, διὰ τοῦτο πρότερον εἴρηκε, Διαῤῥήξωμεν τοὺς δεσμούς αὐτῶν, τὰς ζεύγλας καὶ τοὺς ἱμάντας, κοινῷ λόγῳ δεσμούς εἰρηκώς δι' ὧν ὁμοῦ συνδεδεμένος ὁ ζυγὸς τοῖς τῶν βοῶν αὐχέσι καὶ συνεσφιγμένος συνέχεται. Εἶτα ἐπήγαγε, Καὶ ἀπορρίψωμεν ἀφ᾽ ἡμῶν τὸν ζυγὸν αὐτῶν. Ζυγός μὲν οὖν ὁ νόμος ὑποτάττων ἑαυτῷ τοὺς ὑπὸ νόμο, καὶ δουλεύειν καταναγκάζων ταῖς νομικαῖς ἐντολαῖς. Δεσμοὶ δὲ συνέχοντες τὸν νόμον τοῖς ὑπὸ νόμον αἱ τῶν ἀρχιερέων και γραμματέων ἐπιταγαί· φασί τοίνυν οἱ τῆς νομικής δυσχερείας τὸν χρηστὸν τοῦ Κυρίου ζυγὸν ἀνθελόμενοι, Διαλύσωμεν τὰς τῶν [ ἀγρίων θηρῶν μᾶλλον ἢ διδασκάλων ἐπιταγάς· ὡς οὐδὲν αὐτὰς ἡγησάμενοι καὶ τὸν νόμον αὐτῷ ἀπ᾽ ἡμῶν ἐκτιναξώμεθα τὸν βαρύν. Αρμόζουσιν οἱ λόγοι καὶ πᾶσι τοῖς ἐξ ἐθνῶν. Οἱ γὰρ μὴ τῷ νόμῳ προσιέναι θελήσαντες, ἀλλὰ τὸ Εὐαγγέλιον ἀσπα σάμενοι τάς τε τῶν κατὰ νόμον ἀρχιερέων και γραμματέων διδαχὰς, μηδαμῶς οὖς αὐταῖς ἐπικλι ναντες. Παρητήσαντο καὶ τὸν νόμον αὐτὸν ἐξ ἑαυ τῶν ἀπετείσαντο δουλεῦσαι τούτῳ μὴ ἀνασχόμενο • Ο κατοικῶν ἐν οὐρανοῖς ἐκγελάσεται αὐτοὺς, καὶ ὁ Κύριος ἐκμυκτηριεῖ αὐτούς. ο -. Τὸ ἐκγελά σεται καὶ τὸ ἐκμυκτηριεῖ κατ' επίτασιν εἴρηται τῆς ἐκ προθέσεως, δηλούσης επίτασιν, τουτέστιν ἐκγελάστους ἤτοι καταγελάστους θήσει απανταχοῦ καὶ ἐκμυκτηρίστους, ήγουν πλήρεις μυκτηρισμού

ἀντὶ τοῦ χρονικῶς· ἐγώ, φησίν, προαιωνίως γεγέν νηκά σε ὡς Θεόν, ἐγὼ χρονικῶς γεγέννηκά σε ὡς ἄνθρωπον· ἄλλον γὰρ οὐκ ἔσχες πλὴν ἐμοῦ Πατέρα τὸ σύνολον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν θείαν γέννησιν καὶ κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην ἐγώ σου μόνος Πατήρ κατά τὴν θείαν μὲν οὐσιωδῶς, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην δὲ δημιουργικῶς. διὰ τὴν τῆς ἀνοίας αὐτῶν καὶ ἀφροσύνη; ὑπερβο- τὴν ἄνευ σπορᾶς ἐνανθρώπησιν. Τὸ δὲ σήμερον λὴν, ὅτι τε τὴν οἰκεῖον εὐεργέτην ἀπέκτειναν, τὸ ἴδιον μεγαλεῖον καὶ κλέος καὶ καύχημα, καὶ ὅτι τὴν τοῦ Θεοῦ βουλὴν τὴν ὑπὸ τοσούτων προφητών προκατηγγελμένην ἤλπισαν αὐτοὶ κωλύσαι πέρας λα6εῖν· κύριον δὲ τὸν πατέρα φήσας ὅτ' ἔλεγε κατά τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ, Κύριόν φησι καὶ τὸν Υἱόν, ὡς μιᾶς κυριότητας οὔσης ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ, καὶ καθὼς ἐκεῖ τὴν κατὰ τοῦ Χρισ • Αἴτησαι παρ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν στοῦ μελέτην. Εφημεν εἶναι καὶ κατὰ τοῦ Πατρὸς κληρονομίαν σου καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα καὶ πρότερον κατά τοῦ Πατρὸς, οὕτω κἀνταῦθα τὴν τῆς γῆς.» - Ἐπείπερ ἐγώ σου Πατὴρ καὶ οὐκ τῶν Ἰουδαίων ἐξουδένωσιν τὴν παρὰ Χριστοῦ, καὶ ἄλλος οὐδεὶς, ἐπεὶ καὶ ὑπ᾿ ἐμοῦ κατεστάθης βασιπαρὰ τοῦ Πατρὸς εἶναί φησι καὶ πρότερον παρὰ τοῦ λεύς, αἴτησαι παρ' ἐμοῦ; καὶ δώσω σοι ὡς μὲν Υἱῷ Πατρός, ἅμα τε τὴν ὁμοτιμίαν, καὶ τὸ ταυτὸν τῆς κληρονομίαν, ὡς βασιλεῖ δὲ κατάσχεσιν. Αἰτεῖ δὲ ἐνεργείας ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ παριστῶν καὶ ἀρχὴν ἡ προτρεπόμενος παρὰ τοῦ Πατρός. Οὐ δύναμαι γάρ, ουσιώδη τὸν Πατέρα δεικνὺς τοῦ Υἱοῦ, τὸν πατέρα " φησίν, ἐγὼ ποιεῖν ἀπ' ἐμαυτοῦ οὐδέν.» Ἐπεὶ δὲ δέ φησι κατοικεῖν ἐν οὐρανοῖς, οὐχ ὡς ὅλως ἐν τόπῳ περιεχόμενον, ἀλλὰ διὰ τὸ ὑπερανωκισμένον φύσει καὶ ὑψηλὸν τῆς θεότητος καὶ τὸ τῆς ἀξίας καὶ δόξης ὑπεραναβεβηκὸς καὶ ὑπέρτατον, οὐχ ότιπερ ὁ Υἱὸς ὑστέρηται τῶν αὐτῶν· ἐπουράνιος γὰρ καὶ αὐτὸς ὡς Θεὸς τὸν αὐτὸν τρόπον δν ὁ Πατήρ, ἀλλ' ὅτι μόνος ὁ Υἱὸς ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη· καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη σωματικώς. • Τότε λαλήσει πρὸς αὐτοὺς ἐν ὀργῇ αὐτοῦ καὶ ἐν τῷ θυμῷ αὐτοῦ ταράξει αὐτούς, ο — Νῦν μὲν ὁ Κύριος Ἰησοῦς ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν καὶ ἀνελθὼν εἰς τοὺς οὐρανοὺς καὶ τῆς ἐπιγνώσεως αὐτοῦ καὶ πίστεως τοῦ κόσμου πεπληρωκώς χλευάσης αὐτοὺς καὶ κωμῳδίας, ἐμπλήσει καὶ τωθασμοῦ καὶ μυκήσεως, συνευδοκοῦντος αὐτῷ τοῦ Πατρός. Τότε δὲ κατὰ τὴν δευτέραν αὐτοῦ παρουσίαν, ἐλέγχων απο τοὺς ἐν ὀργῇ, καὶ στήσας αὐτοῖς τὴν ἀνομίαν αὐτῶν κατὰ πρόσωπον, καταδικάσει αὐτοὺς, καὶ σφοδραίς τιμωρίαις ὑποβαλεῖ δι' ὧν ἀεὶ ταραχθήσονται οδυ νώμενοι μηδεμίαν ἀνακωχὴν, μηδεμίαν γαλήνην, Έξοντες πώποτε. Τὴν μὲν οὖν καταδίκην εἴρηκεν ὀργὴν, τὰς σφοδράς δὲ τιμωρίας θυμόν. • Ἐγὼ δὲ κατεστάθην βασιλεὺς ὑπ᾽ αὐτοῦ. Ταῦτα προσώπῳ Χριστοῦ· κατεστάθη γὰρ βασιλεὺς ὑπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ ὡς ἄνθρωπος· ὡς γὰρ Θεός ἦν ἀεὶ βασιλεύς. • Ἐπὶ Σιών ὄρος τὸ ἅγιον αὐτοῦ διαγγέλλων τὸ πρόσταγμα Κυρίου.»· Διὰ τοῦ κατὰ τὴν Ἰοια δαίαν ὄρους εἰς ἐπιστήμην τοῦ καλουμένου Σιών, πᾶσαν τὴν Ἰουδαίαν δεδήλωκεν. "Αγιον δὲ τοῦ Θεοῦ τὸ τοιοῦτον ὄρος, ὡς ἀφωσιωμένον Θεῷ· καὶ γὰρ ἐν τοῖς ὁρίοις αὐτοῦ καὶ Ἱερουσαλήμ ή πόλις καὶ ὁ ναὸς, ἐν ᾧ πᾶσα λατρεία προσήγετο διηνεκώς τῷ Θεῷ. Τὴν αὐτοῦ δὲ διδασκαλίαν πρόσταγμα καλεῖ τοῦ Πατρὸς, ὡς οἰκείας ἀρχῆς· οὕτω γὰρ κὰν τοῖ; Εὐαγγελίοις φησίν· Ὁ λόγος ὅν ἀκούετε οὐκ ἔστιν ἐμὸς, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με Πατρός. • Κύριος εἶπε πρός με, Υιός μου εί σύ, ο Εἰς παράστασιν τῆς ἀληθείας ταῦτά φησι πρὸς ἡμᾶς, ἵνα γνῶμεν ὅτι πρὸ τῶν αἰώνων θεοπρεπῶς γεγέν νηται παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ κατ' οὐσίαν ἐστίν. • Εγώ σήμερον γεγέννηκά σε. Τοῦτο διὰ πρὸς Ἰουδαίους ἀπέσταλται, λέγει γάρ; «Οὐκ ἀπεστάλην εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οἴκου Ἱερουσαλήμ, οἱ δὲ αὐτὸν οὐκ ἐδέξαντο, διὰ τοῦτο τὰ ἔθνη κληρονομίαν αἰτεῖ κατ' εὐδοκίαν Πατρὸς, καὶ κληροδοτεῖται ταῦτα, ὡς ἄνθρωπος καὶ τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ καὶ τὸ κράτος λαμβάνει παγκόσ μιον, ἕως καὶ αὐτῶν τῶν περάτων τῆς γῆς δικα νούμενον. • Ποιμανεῖς αὐτοὺς ἐν ῥάβδῳ σιδηρά.» - Αύ τοὺς δὲ τοὺς Ἰουδαίους ἐν μάστιγι παιδεύσεις στεῤῥᾷ, τοὺς μὴ δεξαμένους τὸν λόγον του, συνε χεῖς καὶ σφοδρὰς τιμωρίας τούτοις ἐπενεγκών. Παιδεύει μὲν καὶ ὁ ποιμὴν ἐν ἡμερότητι καὶ πραό τητι καὶ εἰς σωτηρίαν τὸ ποίμνιον· ἀλλὰ σὺ παι δεύσεις αὐτοὺς ἐν ὀργῇ καὶ θυμῷ καὶ εἰς διαφθο ράν, διὰ τὴν ἄκραν αὐτῶν ἀνοσιουργίαν καὶ τελείαν ἀπείθειαν. • Ως σκεύη κεραμέως συντρίψεις αὐτούς. ο - Ως τὰ κεράμια σκεύη καταθραύσεις αὐτοὺς, καὶ οὐ ποτ' ἂν ἀνάκλησιν ἔψοιντο· καθάπερ οὐδ᾽ ἐκεῖνα συντριβέντα μὲν τὸ καμινευθῆναι καὶ λεπτυνθέντα. • Καὶ νῦν βασιλεῖς, σύνετε, παιδεύθητε, πάντες οἱ κρίνοντες τὴν γῆν.» - Τοῦτο πρὸς τοὺς ἐθνικούς ἐν πάσῃ τῇ γῇ βασιλεῖς τε καὶ ἡγεμόνας ο προφή της φησὶ, καὶ δι' αὐτῶν καὶ πρὸς τοὺς ὑποταττομέ νους αὐτοῖς. Τοὺς αὐτοὺς δὲ καλεῖ καὶ βασιλεῖς καὶ κριτὰς, εἴτουν δικαστάς. Βασιλέων γὰρ καὶ ἡγε. μόνων ἐστὶ τὸ δικαστικὴν, ἐπεὶ καὶ τὸ νομοθετικὸν, τὸ δὲ καὶ νῦν δηλοῖ μὲν καὶ τὸ διὰ τοῦτο, δηλοῖ δὲ καὶ τὸ ἀπὸ τοῦδε καὶ λοιπόν φησι πάντες ὑμεῖς οἱ τῶν ἐθνῶν βασιλεῖς οἱ κρίνοντες πᾶσαν τὴν γῆν, ἤγουν οἱ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ δικάζοντες, ἐπεὶ ἐκλη ρώθητε τῷ Χριστῷ, καὶ Ἰουδαῖοι ἀπεῤῥίφησαν καὶ δεινά μυρία πεπόνθασιν, ὡς τὸν Χριστὸν ἀθετήσαν τες, ἐπεὶ ταῦθ' οὕτως ἔχει, σύνετε καὶ παιδεύθητε καὶ ὡς κριταὶ καὶ νομοθέται καὶ τοὺς ὑφ᾽ ὑμᾶς λαοὺς διορθώσασθε. Διὰ μὲν οὖν τοῦ σύνετε πρὸς εὐσέβειαν ἐνάγει αὐτοὺς, διὰ δὲ τοῦ παιδεύθητε πρὸς σεμνὴν καὶ σωτήριον διαγωγήν. Υπερβατώς δὲ καὶ ἀσυνδέτω; ἡ σύνταξης· «Καὶ νῦν, βασιλεῖς πάντες οἱ κρίνοντες τὴν γῆν, σύνετε, παιδεύθητε οἱ πρώην ὄντες ἀσύνετοι καὶ ἀπαίδευτοι·, ἀσύντο τον μὲν ὡς μὴ συνιέντες τὸν ὄντα Θεόν, ἀλλὰ τοῖς

οὐκ οὖσι θεοῖς ἀσυνέτως λατρεύοντες, ἀπαίδευτοι τῆς παιδείας ἀναγκαῖόν ἐστιν, εἶτ᾽ οὖν ὀξέως ἁρπά δὲ ὡς μὴ πεπαιδευμένοι τῷ νόμῳ τῷ ὀρθῶν, ἀλλ ἀπαιδεύτως τὰ παράνομα πράττοντες. Σύνετε την, ᾧ κεκλήρωσθε Κύριον καὶ Θεὸν, καὶ καθὼς αὐτὸς ἐδίδαξεν, οὕτως αὐτῷ τὸ σέβας προσάγετε. Παιδεύθῆτε τοῖς αὐτοῦ διατάγμασιν· καὶ καθὼς ταῦτα θε σπίζουσιν, οὕτω καὶ πολιτεύεσθε· πίστις γὰρ ἐκτός ἔργων ἀνόνητος. • Δουλεύσατε τῷ Κυρίῳ ἐν φόβῳ.» Δούλος, ἐκεῖνος ἐστιν ὁ δεδεγμένος ὅλος τῷ τοῦ δεσπότου θελήματι. Δ. τὰ θελήματα τοῦ Κυρίου ποιεῖτε τηροῦντες αὐτοῦ τὰ προστάγματα· πλὴν οὐχ ὡς ἔτυχεν, ἀλλ' ἐν φόβῳ, δεδιότες μήπως αὐτὰ παραβάντες κολάσει καθυπαχθείητε. Καὶ οὗτος μὲν τοῖς εἰσαγομένοις ὁ φόβος ἐπιπρεπῆς, τὸ τὰς τιμωρίας δεδιέναι, τὰ τῆς παραβάσεως ἐπιτίμια. Καὶ λέγε· τα στοιχειωτικές, ὡς τοῦ κατὰ Θεὸν πολιτεύματος ἀρχὴ καὶ στοιχείωσις, καὶ ὁ τοῦτον ἔχων τὴν φόδεν ἐν δούλοις τέτακται· δούλου γὰρ τὸ φοβεῖσθαι πληγάς. Ἔστι καὶ ἄλλος φόβος, ὁ λεγόμενος τελείω τικός, ὅταν τις οὐ διὰ φόβον κολάσεων, οὐ δι' ἐλπίδα δόξης καὶ ἀπελεύσεων, ἀλλὰ διὰ τὴν πρὸς Θεὸν αἰδὼ σπεύδη θεραπεύειν αὐτὸν, μὴ κατὰ νόμον μόν νον, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ νόμον πολιτευόμενος, οὗτος ἐν υἱοῖς ἔφθασε κατειλέχθαι Θεοῦ. Καὶ δεδιὼς ἐκπεσεῖν τῆς εἰς αὐτὸν υἱότητός τε καὶ γνησιότητος ἀγωνία ζεται συντείνων καὶ ὑπὲρ δύναμιν ἑαυτὸν, ὑπερβαίνειν εἰ οἷόν τε καὶ ἅπαν διάταγμα· καθώς ἐποίει Παῦλος ὁ μέγας καὶ τῆς ἐντολῆς κελευούσης ἄμισθον, ἀλλ' οὐκ ἀδάπανον εἶναι τὸ κήρυγμα· καὶ γὰρ ἄξιές ἐστιν ὁ ἐργάτης, φησί, τῆς αὐτοῦ προς φῆς· αὐτὸς καὶ τὴν τροφὴν ἐκ τοῦ μόνου τῶν οἱ κείων χειρῶν ἐκομίζετο· καὶ οὐχ ἑαυτῷ μόνον, ἀλλ' ἤδη γε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ. Λέγεται δὲ τελειωτικής οὗτος ὁ φόβος, ὅτι τὸν ἠξιωμένον ἔχειν αὐτὸν, Το λειοῖ τὴν κατ' ἄνθρωπον τελειότητα· καθὼς ὁ στοιχειωτικές στοιχειοῖ πρὸς ἀρετὴν τὸν κτησάμε νον. Εἴη ἂν καὶ μέσος τις φόβος στοιχειωτικού τε καὶ τελειωτικοῦ, καθὼς καὶ μέση τις τάξις, δουλείας τε καὶ υἱότητος. Μισθαρνίαν λέγουσι ταύτην. Ωσπερ οὖν πρὸς τὸ λαβεῖν ὁρᾷ καὶ μοχθεῖ διὰ τὴν ἀντίδοσιν ὁ ἐν μισθωτοίς εὑρισκόμενος, οὕτως ἂν ἡ αὐτὸς καὶ φοβοῖτο, μή πως ἀποτύχῃ τῆς μισθαποδοσας ἀμελήσας τοῦ ἔργου καὶ καθυφίῃ τῆς σπουδῆς. Ο • Καὶ ἀγαλλιᾶσθε αὐτῷ ἐν τρίμῳ, Καὶ χαίρετε αὐτῷ τῷ Κυρίῳ μὴ ἐν λύπῃ καὶ πικρία ψυχῆς τὰς αὐτοῦ ποιοῦντες ἐντολὰς, ἀλλ' ἐν ἀγαλλιάσει καὶ ἱλαρότητι· πλὴν ἔστω καὶ τρόμος ἐν ὑμῖν ἡ τοῦ φόβου ἐπίτασις, ἵνα προσεκτικοὺς ὑμᾶς ἐργάζηται καὶ συννενευκότας εἰς τὴν τῶν ἐντολῶν φυλακήν. Καὶ ἄλλων δὲ ἀγαλλιάσθε αὐτῷ τῷ δουλεύειν τῷ Κυρίῳ πᾶσαν χαρὰν ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς· ὅτι τοιού του Κυρίου δοῦλοι γενέσθαι κατηξιώθητε. • Δράξασθε παιδείας μήποτε όργισθῇ Κύριος και ἀπολεῖσθε ἐξ ὁδοῦ δικαίας. Παιδείαν λέγει τὴν πρακτικὴν ἀρετήν. Τὸ δὲ δράξασθε δύο δηλοῖ, τὸ ταχέως λαβεῖν, καὶ τὸ κατασχεῖν ἀσφαλῶς. Οὐδὲ γαρ χρὴ ζητεῖν ἀνειμένως τὴν ἀρετὴν ἢ μετ' ἀναβι τῆς, ἀλλὰ συντόνως καὶ μετ' ἐπειγωλῆς. Δράττεσθαι ζειν αὐτὴν καὶ εἰσοικίζειν ἐν ἑαυτοῖς. Τὸ γὰρ χα νίζειν ἐν τῷ κακῷ πονηρὸν ἔθος τίκτει και συναπόβλητον. Ωσπερ γὰρ ἐξ ἔθους ἡ ἀρετὴ τὸ μόνιμον ἔχει καὶ πάγιον, οὕτω καὶ ἡ κακία δυσέκτριπτές ἐστιν ἐγχρονίσασα. Καὶ τὰ πολλὰ τοῖς αὐτῆς ἐργά ται, συγκαταλύεται. Μὴ σπουδῆς ὅτι πολλῆς εἰσενεχθείσης εἰς τὴν ταύτης ἀποβολὴν καὶ τὴν κτήσιν τοῦ ἀγαθοῦ. Δράξασθε παιδείας, μετ' ἐπιτεταμένης ταχυτητος λαβόντες αὐτήν, διαις δρασι κατάσχεσ τε καὶ φυλάξατε, προθυμία χρώμενοι πάσῃ καὶ ἀγώνι πολλῷ, καὶ συναντιλήψεται Κύριος, ἢ μὲν ὀργισθήσεται καὶ ἐάσει ὑμᾶς, καὶ ἀπολεῖσθε, ἐκ τῆς ὁδοῦ τῆς δικαίας· ἦν ἔγνω καὶ ὠκειώσατο. Ταύτης εκπεσόντες δὲ τῆς ὁδοῦ, καὶ τοῦ κλήρου τῶν δικαίων συνεκπεσεῖσθε κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως. Λέγοι δ' ἂν ἴσως καὶ τὸ τῶν δικαίων τάγμα δικαίαν ὁδόν. Ειώθαμεν γὰρ καὶ ἡμεῖς ἰδέν. τις πολλάκις ἀνδρῶν εὐλαβῶν ἀθροισμὸν, ἢ μὲν ἀκηκοότες περὶ αὐτῶν λέγειν, Καλή διαγωγή, Θεοφιλής πολιτεία, τῇ κοινῇ τοῦ ἔργου προσηγορία τοὺς ἐργαζομένους διασημαίνοντες. • Οταν ἐκκαυθῇ ἐν τάχει ὁ θυμὸς αὐτοῦ.» — Τότε γὰρ ταχέως ὁ θυμὸς αὐτοῦ ἐκκαήσεται. Χώραν οὐκ ἔχοντος τοῦ μακροθυμεῖν· διὰ τὸ συγκεκλῆσθαι πάντα τὸν τῆς μετανοίας καιρόν. • Μακάριοι πάντες οἱ πεποιθότες ἐπ' αὐτόν. ο Οἱ πεποιθότες ἐμπράκτως, οὐ λόγοις μόνοις ἢ καὶ διαθέσει πεπλασμένῃ μόνη ψυχῆς. 'Αλλ' οἱ τε θαῤῥηκότες αὐτῷ διὰ τὸ ποιεῖν αὐτοῦ τὰ θελήματα τίς γάρ, Κύριε, Κύριε, λέγων ἦχον διάκενον καὶ καρπῶν ἔρημον, τὴν ὀργὴν αὐτοῦ παρελεύσεται; Χρὴ τοίνυν, ἀληθῶς ἐλπίζειν ἡμᾶς ἐπὶ Κύριον, πάντων τῶν γεηρῶν ἀποστάντας καὶ πρὸς αὐτὸν μόνον βλέποντας, ἵνα καὶ τῆς ἀληθοῦς ἀξιωθῶμεν μακεριότητος. Ἐν αὐτῷ τῷ Κυρίῳ καὶ Θεῷ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ὥσπερ πῦρ κρίνει χρυσόν, είτε κίβδηλος, είτε δόκιμος, οὕτω καὶ ψυχὴν πειρασμός, είτε σαθρών, εἴτε σταθερὸν αὕτη φέρει το φρόνημα. Τὴν μὲν γὰρ δειλαίνειν καὶ καταπίπτειν ποιεῖ, τὴν δ᾽ ἀνδρίζεσθαι καὶ βεβαιότερον ἴστασθαι, τῇ θείᾳ κρά ταιουμένην χειρί·. Χωρίς γὰρ ἐμοῦ, φησίν, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν ο διὸ χρὴ καὶ πάντοτε μὲν ὅλῳ ψυχῆς ἀτενίζειν ὄμματι πρὸς Θεὸν, ἐπεὶ καὶ τὸ κατευθύνεσθαι θεόθεν καὶ τὸ φυλάττεσθαι· παρὰ Κυρίου γὰρ τὰ διαβήματα ἀνθρώπου κατευθύνεται, καὶ ἂν μὴ Κύριος φυλάξῃ πόλιν, εἰς μάτην ἠγρύπνησεν ὁ φυλάσσων, ἐξαιρέτως δὲ κατὰ τοὺς πολέ μων καιροὺς καὶ τῶν θλίψεων. Τοῦτο γὰρ μόνον ἀσφαλὲς ἐν ἐχθρῶν ἐπιθέσεσι, τὸ καταφεύγειν ὁλοψύχως ἐπὶ τὸν Κύριον. Εἰ τε διὰ σοφῶν αὐτῶν οἱ νοητοὶ πολεμοῖεν καὶ θλίβοιεν δυσμενείς, εἴτε καὶ διὰ τῶν οἰκείων οργάνων, λέγω δὴ τῶν βασκάνων ἀνθρώπων καὶ πονηρῶν. Ταῦτα καὶ ὁ προφήτης ἐξ ὧν ἐποίει διδάσκει νῦν διὰ τοῦ τρίτου ψαλμοῦ, προηγουμένως δὲ περὶ τῶν ἀοράτων ἐχθρῶν ὁ λόγος αὐτῷ, καὶ ἡμῖν προσερχομένοις ἁρμοδιώτατος.

• Πολλοὶ ἐπανίστανται ἐπ' ἐμέ.» Πολλοὶ ἐπεγείρονται μοι πολέμιοι. Τὰ αὐτὰ δὲ πάλιν φησὶν ἐκ παθαινομένης ψυχῆς, τὸν Θεὸν ἐπικαλούμενο; εἰς βοήθειαν. • Πολλοὶ λέγουσι τῇ ψυχῇ μου; Οὐκ ἔστι σωτηρία αὐτῷ ἐν τῷ Θεῷ αὐτοῦ.» — Λέγουσιν ἐν τῇ ψυχῇ μου δι' ἐμὲ, νοερῶς οὐ λόγῳ προφορικῷ συνωθῆσαί με σπεύδοντες εἰς ἀπόγνωσιν, Οὐκ ἔστιν αὐτῷ σως θῆναι παρὰ τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ ἐν ἐπικαλεῖται Θεὸν, καὶ ὡς λέγει ὅτι Θεός μου εἶ σύ. Οὐκ ἔστιν αὐτῷ σωθῆναι παρ' αὐτοῦ· διότι ἥμαρτεν εἰς αὐτόν. «Κύριε, τί ἐπληθύνθησαν οι θλίβοντές με; ν τῇ τοῦ Κυρίου ἀντιλήψει τεθαῤῥηκώς. Ἐκ μὲν οὖν - Οὐκ ἔχω τινὶ τὰ περὶ τῶν ἐμὲ λυπούντων ἀνε- τῶν ἔμπροσθεν λέγοιντ᾽ ἂν οἱ δαίμονες πολεμεῖν, νεγκεῖν, εἰ μὴ σοὶ τῷ Κυρίῳ μου τῷ μόνῳ δυνατῷ ὅτε κατά πρόσωπον οἷον ἑστῶτες, φανερῶς καὶ βοηθῆσαί μοι. Τὸ δὲ τί θαυμαστικόν. Βαβα!, τί ἀπαρακαλύπτως εἰς κακίαν οτρύνουσιν· ἐκ δὲ τῶν επληθύνθησαν οἱ θλίβοντές με 1 Βαβαὶ πόσον πλῆθος ὄπισθεν ὁπότε λαθραίως καὶ ἀφανῶς ἐπὶ βουλὰς εἰσι 1 καὶ δόλους τεκταίνουσιν οἷον, εἰ τῷ τῆς ἀγάπης προβλήματι πρὸς πόθους ἀσελγεῖς ἐν κρυπτῷ συλαγωγοῖεν κατὰ μικρὸν, ἢ μὴν πρὸς συμπόσια καὶ τὰς ἐν αὐτοῖς ἀδιαφορίας ἐκκαλοῖντο καὶ φλύα ρίας, πολλὰ τοιαῦτα κατείδε μεν ἐκ τῶν δεξιῶν, ὡς ὅτε διὰ τῆς ἐξ ἀνθρώπων δόξης εἰς οίκησιν ἕλκουσιν, ἢ διὰ τοῦ κατ' ἀρετὴν δῆθεν ὑποδείγματος εἰς ὑπόκρισιν· ἐκ τῶν ἀριστερῶν, ὅτε τοὐναντίον διὰ τῆς ἐκ τῶν πολλῶν λοιδορίας καὶ διακραυγῆς ἢ καὶ λοιπῶν ἐπαγωγῆς δυσχερῶν, ἄλογος ἀπαραμύθησ των ἐπιφέρουσιν, ἢ καὶ δι᾽ ἁμαρτίας εἰς ἀπόγνωσιν καὶ ἀπαγόρευσιν σωτηρίας εκτραχηλίζουσιν. Ο μέντοι συνετὸς καὶ σπουδαῖος προκατοπτεύσει τὰς αὐτῶν μηχανὰς καὶ οὐδέποτε πτυηθήσεται· στήσε ται δὲ καὶ ἀντιπαρατάξεται πρὸς πᾶσαν μεθοδείαν ἐπιβουλῆς νουνεχῶς, καὶ πρὸς τὰς ὅλας πολεμικάς συμπλοκές ἀνδρικῶς· ὑπὸ Θεοῦ φωτιζόμενός τε καὶ σοφιζόμενος καὶ ὑπὸ τῆς ἀντιλήψεως αὐτοῦ δυνα μούμενός τε καὶ κρατυνόμενος, καὶ τὰς μὲν ἐκ τῶν ἔμπροσθεν προσβολάς ταπεινώσει ψυχῆς καὶ πόνοις σώματος ἀποκρούσεται, τὰς δ᾽ ἐκ τῶν ὄπισθεν διὰ τῆς προφυλακῆς καὶ τοῦ συντετηρημένην ἔχειν ἀεὶ τὴν διάνοιαν, καὶ πεπαιδευμένην ὅλην τὴν αἴσθησ σιν, τὰς ἐκ τῶν δοξῶν, τῷ εἰδέναι ὅτι οὐδέν ἐστιν, οὔτε πλοῦτος, οὔτ᾽ ἔπαινος, οὔτ᾽ ἀξίωμα, οὔθ᾽ ἡ κοσμική ματαιότης ἡ σύμπασα, τὰς ἐκ τῶν ἀριστε ρῶν, τῷ πρὸς μηδὲν ἀνθρώπινον βλέπειν, ἱστά μενον ὡς ἐν τάχει διαλυόμενον, ἀλλὰ πρὸς τὴν ἐκ Θεοῦ καὶ μόνον δικαίωσιν ἀτενῶς καὶ ἀδιαστάτως ὁρᾷν, ὡς ἀσφαλεστάτην τε καὶ μονιμωτάτην. Και γε τὴν αὐτοῦ ἀγαθότητα, δι᾿ ἣν ἀσμένως καὶ τοὺς ἐξ αὐτοῦ μακρύναντας καὶ αὖθις ὡς χρεὼν ἐπιστρέ φοντας, δέχεται Σ • Σὺ δὲ, Κύριε, ἀντιλήπτωρ μου εξ.» Οἱ μὲν τοιούτους ὑποσπείρουσι λογισμούς, ἐκθορυβείν με καὶ ταράττειν σπουδάζοντες· ἐγὼ δὲ λῆρον ἄντικρυς τὰς τοιαύτας αὐτῶν ἡγούμενος προσβολές σὲ μόνον ἐπιγράφομαι διὰ παντὸς ἀντιλήπτορα, μηδα. μέθεν ἄλλοθεν τὴν οἰανοῦν ἀντίληψιν εἰς ἐμαυτὸν φανταζόμενος· οἶδα γὰρ ὅτι χρηστὸς εἶ καὶ ἀνεξίκακος, καὶ ἀντιλαμβάνῃ τῶν ἐπιστρεφόντων εἰς σέ. • Δόξα μου καὶ ὑψῶν τὴν κεφαλήν μου.» εἰ δόξα μου μόνος, ὁ τοὺς ἐχθρούς μου τροπούμενος, καὶ δοξάζων με τὸν πρὸς οὐδεμίαν ὁρῶντα δίξαν ἐγκόσμιον. Σὺ εἶ τὴν κεφαλήν μου ὑψῶν· ὁ παῤῥησίας μοι καὶ θάρρους μεταδιδοὺς, ἐκ τοῦ βοηθεῖν μοι διηνεκῶς, καὶ μὴ ἐῶν ποτε τὴν ἐμὴν κεφαλὴν κατακάμπτεσθαι τῷ βάρει τῶν συμφορῶν, ἀλλὰ τῇ πρὸς σὲ πεποιθήσει κουφίζων καὶ ἀνάγων αὐτήν. • Φωνή μου προς Κύριον ἐκέκραξα, καὶ ἐπήκουσέ μου ἐξ ὅρους ἁγίου αὐτοῦ.» - Πρὸς ἑαυτὸν ταῦτα θαρσοποιά. Πέπειρα καί φησι τοῦ πλούτου τῆς τοῦ Κυρίου χρηστότητος, καὶ ἄλλοτε δεηθεὶς καὶ εἶνα κουσθείς. Φωνὴν δὲ λέγει τὴν νοερὰν ἔντευξιν· κεκραγέναι τὴν ἐπίτασιν τῆς τοιαύτης ἐντεύξεως· ἐπακοῦσαι τὸ ἐκπερῶσαι τὴν αἴτησιν. Ορος ἅγιον αὐτοῦ τὸ ὕψος τῆς ἁγιότητος ἐπ' ἄπειρόν φησιν Υψηλὸς ὢν ὁ Κύριος ἐν ἁγιότητι, τὴν ἐμὴν ἐν ἁμαρτίαις οὐ παρεῖδε ταπείνωσιν. Αλλ' ἔντευξιν ἐποιη σάμην ὅλαις ὁρμαῖς νοῦ πρὸς αὐτὸν, καὶ ἐπήκουσέ μου ἐξ ὕψους ἁγιότητος αὐτοῦ. • Ἐγὼ ἐκοιμήθην καὶ ὕπνωσα, ἐξηγέρθην ὅτι Κύριος ἀντιλήψεταί μου.» — Εσκότωταί μου ταῖς Εσκότωταί μου ταῖς ἀθυμίαις ὁ λογισμὸς, καὶ τῆς ἐπαλλήλοις κεκάρωμαι συμφοραῖς, καὶ ἄπρακτος ἐγενόμην δίκην ὑπνοῦντος καὶ ἀνενέργητος ἐν ἀμηχανίᾳ πάσῃ καταστάς. Αλλ' ἐννοήσας ὅση τοῦ Κυρίου ἡ ἀντίληψις καὶ μᾶλλον ἐν τοῖς ἀπόροις, ἐπὶ τοὺς εἰς αὐτ τον καταφεύγοντας, ανένηψά τε καὶ ἀνεθάρρησα πιστεύσας ὅτι κάμου Κύριος ἀντιλήψεται. • Οὐ φοβηθήσομαι ἀπὸ μυριάδων λαοῦ τῶν κύκλῳ συνεπιτιθεμένων μοι.» - Λοιπὸν ἐπείπερ ἀντιλή ψεταί μου ὁ Κύριος, οὐ φοβηθήσομαι ἀπὸ πολλοῦ πλήθους ἐχθρῶν τῶν ἐκ παντὸς μέρους ὁμοθυμαδόν ἐπιπιπτόντων καὶ μαχομένων μοι. Ταῦτα δὲ λέγω ς • Ανάστα, Κύριε, σῶσόν με, ὁ Θεός μου - Εἰπὼν πρὸς ἑαυτὸν τὰ θαρσοποιά, λέγει πάλιν πρὸς τὸν Θεόν· Ἐγὼ τῇ παρὰ σοῦ σωτηρίᾳ θαρ ῥῶν τούτους ἐφθεγξάμην τοὺς λόγους. Λοιπὸν ἀνάστα, σωσόν με, ὁ Θεός μου· καὶ οἱ δι' ἐμὲ λέγοντες, Οὐκ ἔστι σωτηρία αὐτῷ ἐν τῷ Θεῷ αὐτοῦ, Ο γνώτωσαν ὅτι σὺ, ὁ Θεός μου, ἔσωσάς με. Εἴρηται δὲ τὸ ἀνάστα μεταφορικῶς, ἀπὸ τῶν ἐκ τῆς καθέ δρας ἀνισταμένων καὶ κινουμένων εἰς τὸ βοηθῆταί τίσιν. 4 Ὅτι σὺ ἐπάταξας πάντας τοὺς ἐχθραίνοντάς μης ματαίως. } – Οτι, ἐὰν μόνον ἀναστῆς εἰς τὸ σῶσαι με, παραυτίκα σὺ πάντας ἐπάταξας τους ἐμοὶ ματαίως ἄνευ τινὸς αἰτίας ἐχθραίνοντας. Τί γάρ ἠδίκηνται παρ' ἐμοῦ; • Οδόντας ἁμαρτωλῶν συνέτριψας, να Εὐθέως τὴν ἰσχὺν τῶν ἁμαρτωλῶν ἐξημφάνισας, ἀναστὰς τὴ σῶσαι τὸν δοῦλόν σου. Καὶ τοῦτο δὲ μεταφορικῶς ἀπὸ τῶν θηρίων τῶν ἐν τῷ δάκνειν ἐχόντων τὴν δυναμιν, ἃ τοὺς ὁδόντας συντριβέντα, μένουσιν αδρανῆ καὶ ἀνίσχυρα. Προσφυής ή μεταφορά. Τι '

γὰρ τῶν δαιμόνων ἀγριώτερον καὶ θηριωδέστερον; γήϊνα πράγματα τὴν πᾶσαν ἐχόντων σπουδήν· καὶ Αμαρτωλούς δέ φησιν αὐτούς, ὡς μηδέν τι δίκαιον θεοφιλούς πολιτείας ἀπαγόρευσιν ποιησάμενος καὶ ἔχθρας ἔχοντος εἰς αὐτὸν, ἅμα δὲ καὶ ὡς αἰτίους τῶν τὰ κόσμου φρονούντων καταμεμψάμενος, ἐν τῆς ἁμαρτίας καὶ ὡς ψεύστας καὶ ὡς ἀποστάτας τῷ τέλει του λόγου, καὶ περὶ τοῦ τέλους τῆς οἰ Θεοῦ. Τοῦ Κυρίου ἡ σωτηρία. Εἰπὼν πρὸς Θεὸν, κείας διέξεισι βιοτῆς. ὅτι Μόνον ἀναστὰς εἰς τὸ σῶσαι με τοὺς ἐμοὺς ἐχθρούς, ἤδη πάντας ἐπάταξας, σὺ καὶ οὐκ ἄλλος οὐδεὶς, καὶ τὸ σθένος αὐτῶν καρέλυσας, ἐπάγει πάλιν τὸ αἴτιον, ἀσυνδέτως καὶ ἀποφαντικῶς τοῦ Κυρίου τὸ σώζειν, ἑτέρου δὲ οὐδενὸς, καθὰ καὶ ἀλλα τοῦ φησιν, ὅτι τοῦ Κυρίου ἡ ἀντίληψις· καὶ τὸ ἀντιλαμβάνεσθαι γὰρ καὶ τὸ σώζειν μόνου τοῦ Κυ ρίου ἔργον ἐστί. · Καὶ ἐπὶ τὸν λαόν σου ἡ εὐλογία σου, ο Εύκο τικῶς καὶ ἐπὶ τὸν λαόν σου ἡ εὐεργεσία εἴη ή • Ἐν τῷ ἐπικαλεῖσθαί με εἰσήκουσέ μου ὁ Θεὸς τῆς δικαιοσύνης μου.» Ετι, φησὶν, ἐπικαλουμένου μου, καὶ μήπω πληρώσαντος τὴν ἐπίκλησιν, αὐτὸς ἐπλήρωσέ μου τὴν αἴτησιν· ὀνομάζει δὲ τὸν Θεὸν τῆς αὐτοῦ δικαιοσύνης Θεός· ἔγουν τὸν εἰς αὐτὸν δικαιοσύνης ἐργά την καὶ ποιητὴν, καὶ ὥσπερ ἀλλαχοῦ φησιν, ο Ο Θεὸς τῆς σωτηρίας μου,» τουτέστιν ὁ σωτηρίας τῆς ἐμῆς αὐτουργὸς, ὁ σώζων με Θεός· καὶ πάλιν, ε ὁ Θεὸς τῆς βοηθείας μου,» ὁ βοηθῶν μοι δηλονότι καιοσύνης μου, ὁ δικαιών με Θεός, ἐν θλίψει ἐπλάτονάς με, ο διηγησάμενος ἐν κοινῷ τὴν εὐεργεσίαν ἣν ἔσχεν ἐκ τῆς θείας χρηστότητος, νῦν περὶ ταύτης λέγει καὶ πρὸς τὸν εὐεργέτην αὐτόν. Εν πολλῇ με θλίψει στενοχωρούμενον, καὶ οἷον ἀποπνιγόμεν νον, ἐπείπερ ήρξάμην ἐπικαλεῖσθαί σε βοηθὸν, αἴφνης ἐπλάτυνας ἀγαλλιάσεως πλατυσμῷ πόρρω διώξας τὰ δυσχερή. • Οικτείρησόν με καὶ εἰσάκουσον τῆς προσευχής μου.» Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς οἰκτείρησόν με, ὥσπερ ᾠκτείρησας νῦν, καὶ εἰσάκουσον τῆς προσευχῆς μου καθὼς ἀρτίως εισήκουσας. καὶ χάρις σου. Κἀγὼ δὲ ταύτης, ὡς εἰς τοῦ λαοῦ Θεός, οὕτω δὴ κἀνταῦθά φησιν, «Ο Θεὸς τῆς διο σου, μετάσχοιμι. Στοργικῇ δὲ διαθέσει κινούμενος δ προφήτης, ἐπεύχεται τὴν εὐεργεσίαν καὶ τὴν χάριν τὴν παρὰ τοῦ Κυρίου παντὶ τῷ τοῦ Κυρίου λαῷ παιδεύων καὶ ἡμᾶς μὴ περικλείειν ἑαυτοῖς μόνοις τὸ ἀγαθὸν, ἀλλὰ κοινοποιεῖσθαι, καὶ τοσοῦτον, ὡς καὶ παρὰ τοῦ Θεοῦ τὰ τοῖς ἄλλοις αἰτεῖν συναίσοντα, τὴν ἐκείνων ὠφέλειαν οἰκεῖον ἔχοντας ἐρεκ τίν· οὕτω γὰρ ἂν εἴημεν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπὶ τοσοῦτον. Εὐχῆς δὲ τύπῳ καὶ τοῦ Χριστοῦ τὴν ἀνάστασιν προφητεύει Δαυΐδ, ἐν τῷ λέγειν, ο ᾿Ανάστα, Κύριε, σῶσόν με, ὁ Θεός μου ο προσώπῳ τῆς τῶν ἀνθρώπων φύσεως ἁπάσης τὸν λόγον ποιούμενος· διὰ πάντας γὰρ ἐλήλυθεν ὁ Χριστός· καὶ ἡ αὐτοῦ ανάστασις εἰς πάντων σωτηρίαν ἐγένετο· καὶ ὅσοι τῆς σωτηρίας ἀπέτυχον, οἴκοθεν τοῦτο πεπόνθασιν, - ο! τοὶ τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας προελόμενο: τὴν ἀπώλειαν, τῷ μῦσαι περὶ τὸ φῶς καὶ τὸν Σωτῆρα μὴ ἐπιγνῶναι, καὶ τοῖς αὐτοῦ μὴ κατακολουθήσαι σωστικοῖς διατάγμασι, λέγει οὖν ἡ φύσις ἡμῶν πρὸς τὸν Κύριον· Ἐπεὶ κατελθὼν εἰς τὸν ᾅδην, τοὺς μάτην ἐχθραίνοντάς μοι πάντας ἐπάταξας δαίμονας, καὶ τὸ κράτος αὐτῶν καταβέβληκας, σὺ καὶ οὐ πρέσβυς, οὐκ ἄγγελος, οὔτε τις τῶν ἄλλων οὐδεὶς, ὅτι ταῦτα πεποίηκας, ἀνάστα λοιπὸν ἀπὸ τῶν νε κρῶν καὶ τελείαν τὴν σωτηρίαν μοι βράβευσον, εἰς αὐτούς με τοὺς οὐρανοὺς ἐν τῶν καταχθονίων ἀναγαγών, ὅτι σοῦ τοῦ Κυρίου ἡ ἐμὴ σωτηρία κατα όρθωμα, καὶ ἐπὶ τὸν λαόν σου τὸν διὰ πίστεως • Υἱοὶ ἀνθρώπων έως πότε βαρυκάρδιοι; — Καρο δίαν φησὶ τὴν ψυχὴν, ὡς πρῶτον καὶ κυριώτερον ὄργανον καὶ συνεκτικώτερον τῆς ζωῆς. Εὐχαριστίαι δὲ καὶ ἱκεσίαν ποιησάμενος πρὸς Θεὸν καὶ δείξας ὡς ἔργου ἔχει τὸ προσανέχειν Θεῷ τοὺς περὶ τὰ γήινα κυπτάζοντας ανειδίζει σφοδρῶς αὐτῶν καθαπτόμεν νος, ὅτι οὐκ ἀνάγουσι τὰς ψυχὰς πρὸς Θεὸν, ἀλλὰ βαρεία; ποιοῦσιν αὐτὰς καὶ καταφερεῖς, ἀλλοκότοις ἀσχολίαις καὶ μερίμναις ἐπιφορτίζοντες· τῷ δὲ εἰς πεῖν υἱοὶ ἀνθρώπων, ἀποδιίστησιν αὐτοὺς τοῦ εἶναι Θεοῦ ὅλως υἱούς, ὥσπερ εἰ ἔλεγεν, Ανθρωποι σάρκες καὶ αἵματα μηδέν τι θεῖον ἔχοντες ἐν ἑαυ τοῖς, ἕως πότε βαρυκάρδιοι ἔσεσθε; 4 Ινα τί ἀγαπᾶτε ματαιότητα καὶ ζητεῖτε ψεί δος. 1 Μάταιον λέγεται τὸ ἀνυπόστατον οὗ ὄνομα μὲν, ὕπαρξις δὲ οὐδαμῶς, Διὰ τί φιλεῖτε τὴν κατα ὀρθῆς καὶ σεμνῶν πράξεων ᾠκειωμένων σοι δια- μικὴν εὐημερίαν τὴν οὖσαν οὐδέν; διὰ τί ζη φοιτήσει ἡ εὐλογία σου· πρὸς αὐτὸν γὰρ ἐρεῖ τὸν λαόν· «Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν· ὡς περ τῆς βασιλείας αὐτοῖς, οὕτω καὶ τῆς εὐλογίας μεταξιδούς, ὁ μόνος βασιλεὺς, ὁ μόνος εὐλογητός ο αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ἐν τῷ τετάρτῳ ψαλμῷ προοιμιάζεται ὁ προφήτης εὐχαριστίαν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ κηρύττει τὴν αὐτοῦ ἀγαθότητα δι' ἣν καὶ πρὸ τοῦ τὴν δέησιν ἐκπερᾶναι πᾶσαν, εἰσήκουσται καὶ δεδικαίωται παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς αὐτὸν συνεχούσης ἠλευθέρωται θλίψεως. Εἶτα καθικνεῖται τῶν οὐκ ἐλπιζόντων ἐπὶ τὸν Κύριον, ἀλλὰ πρὸς γῆν νενευκότων, καὶ περὶ τὰ τεῖτε τὴν ἀνθρωπίνην δόξαν, τὴν ψεῦδος τυγχά νούσαν προφανῶ;; τί γὰρ ἀνθρωπίνης δόξης ἀπ βαιότερόν τε καὶ ἀπιστότερον; • Καὶ γνῶτε ὅτι ἐθαυμάστωσε Κύριος τὸν ἴσιο: αὐτοῦ. Ἐκ τοῦ εἰπεῖν ἵνα τί ἀγαπᾶτε ματαιότητα καὶ ζητεῖτε ψεῦδος· εἰσάγετε κατ' ἔννοιαν τὴν το: αὐτὴν ἀγάπην καὶ ζήτησιν παραιτήσασθε. Και γνῶτε ὅτι θαυμαστὸν ἐποίησεν ὁ Κύριος πάντα τον ἀφωσιωμένον αὐτῷ, πολλοῖς ἐν τῇ γῇ σεμνύνας χαρίσμασιν, ἐν δὲ τοῖς οὐρανοῖς ἀῤῥήτου καὶ ἡ “δίου καταξιώσας λαμπρότητος καὶ ὑπὲρ νοῦν καὶ διηνε κοῦς ἀπολαύσεως. Ταῦτά ἐστιν ἡ ἀψευδῆς δόξα καὶ ἡ μόνιμος εὐημερία καὶ ἀμετάπτωτος. Θεῷ δ᾽ ἀφω· σιωμένος ἐστὶν ὁ μὴ μεμερισμένος κόσμῳ τε καὶ

ἀντίληψιν, τὴν τῶν λυπούντων ἀπαλλαγήν, καὶ τὴν ἀκήρατον ἐκείνην ζωήν; Θεῷ, ἀλλ' διοκλήρως τοῦ Θεοῦ, πάσης ὑπερανῳκιτ- τὰ ἀγαθὰ ταῦτα τὰ πολυθρύλλητα, τὴν τοῦ Κυρίου μένος κοσμικῆς προσπαθείας καὶ σχέσεως καὶ τὰ πολίτευμα ἔχων ἐν οὐρανοῖς ζῶν ζωὴν ὑπερκόσμιον, «Κύριος εἰσακούσεταί μου ἐν τῷ κεκραγέναι με πρὸς αὐτόν. ο Ἐπεὶ πάντα τὸν ἀφωσιωμένην αὐτῷ Κύ ριος ἐθαυμάστωσεν, ἀνάκειμαι δὲ κἀγὼ τῷ Κυρίῳ καὶ τὴν ἐλπίδα μου πᾶσαν ἐπ' αὐτῷ κέκτημαι, μηδὲν τῶν ἐν κόσμῳ ποιούμενος περισπούδαστον· πιστεύω βεβαίως τε καὶ ἀσφαλῶς, ὅτι Κύριος κεκραγότος μου πρὸς αὐτὸν, εἰσακούσεται· διὸ καὶ ὑμεῖς οἱ βαρυκάρδιοι τὴν ματαιότητα καὶ τὸ ψεῦδος ἐάσαντες καὶ πρὸς τὸν Κύριον στρέψαντες ολοψύχως είσαι κουσθήσεσθε. • Οργίζεσθε καὶ μὴ ἁμαρτάνετε.» - Οι προσ • Εσημειώθη ὑφ᾽ ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου, Κύριε.» Ἐκεῖνοι οὐκ ἔγνωσαν οἱ δὲ συνή καν, ἐν σκότει διαπορεύονται· ἐφ' ἡμᾶς ἐνεσημάνο θη τὸ φῶς τῆς σῆς ἐπισκοπῆς καὶ ἀντιλήψεως, Κύπ ρις. Τοὺς τὴν σὴν ἐπεγνωκότας χρηστότητα, καὶ φέρομεν αὐτὸ διαπαντὸς ἐν ἑαυτοῖς ἀναπόβλητον καὶ τῶν ἐνταυθοί πεπειραμένοι τῶν ἀγαθῶν, οὐδὲ περὶ τῶν ἐκεῖσε διστάζομεν. • Έδωκας εὐφροσύνην εἰς τὴν καρδίαν μου, ο - Εύφρανας τὴν ψυχήν μου ταῖς μυρίαις εὐεργεσίας σου. Καὶ ταῖς ἀψευδέσιν ἐπαγγελίαις σου. τακτικόν, ἀλλ᾽ ἐρωτηματικὴν τὸ ὀργίζεσθε· τοιοῦτος θύνθησαν. ν - γὰρ ὁ λόγος· Εἰ καὶ ὀργίζεσθε διαλύετε τὴν ὀργήν καθὼς ἐντέλλεται καὶ τὸ Εὐαγγέλιον, «. Μὴ ἐπιδυ· έτω, φάσκον, ὁ ἥλιος ἐπὶ τῷ παροργισμῷ ὑμῶν. Τὸ δὲ καὶ μὴ ἁμαρτάνετε τοιοῦτόν ἐστι· μὴ τελείαν καὶ ἀπηρτισμένην ἐργάζεσθε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῷ κακοποιεῖν ἢ ἐν τῷ μνησικακεῖν, ἐπεί τοί γε καὶ τὸ ὀργίζεσθαι ἁμαρτία ἐστί. Περὶ δὲ τῆς ὀργῆς διδάσ κει τῆς ἐπιψόγου καὶ βλαπτικῆς ἐξ ἧς ἔριδες, μάτ χαι, πληγεί, καὶ τἆλλα τὰ παραπλήσια τά τε χείριστα· τὸ γάρ τινα κινηθῆναι πρὸς πλημμελούντων διόρθωσιν οὐκ ἔστιν ὀργῆ, ἀλλὰ ζῆλος ἐπαινετὸς καὶ ὠφέλιμος. • λέγετε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν ἐπὶ ταῖς κοίταις ὑμῶν κατανύγητε.» - Δι' & λέγετε καὶ μελετᾶτε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν ἀμυντικὰ καὶ ἁμαρτητικά, περὶ τῶν τοιούτων γὰρ ὁ λόγος, ἐπὶ ταῖς κοίταις ὑμῶν κατὰ τὸν τῆς ἐνδείας καιρὸν, κατανύγητε καὶ λυπήθητε, καὶ μετανοήσατε· ταυτὸν δ᾽ εἰπεῖν περὶ ὧν ἀτόπων καὶ παρὰ τὴν ἐντολὴν, ἐν ἡμέρα διαλογίζεσθε, κατὰ τὴν ἐπιοῦσαν εὐθὺς νύχτα πενθήσατε, ταχείαν ποιούμενοι καὶ αὐτῶν τῶν δια λογισμῶν τὴν διόρθωσιν. Εντεύθεν δὲ τρόπους ἀκρι σους μετανοίας ὁ προφήτης ἡμῖν παραδίδωσι, μή περὶ τῶν πράξεων μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν βου λευμάτων παραινῶν κατανύσσεσθαι. Τούτου γὰρ γινομένου πράξις ἁμαρτίας, οὐκ ἂν ἐκτελεσθείη ποτέ. Τῶν γὰρ ἀρχῶν ἀναιρουμένων, καὶ τὰ τέλη συναναιρείται. Κατανύσσεσθαι δέ ἐστι τὸ κατακεντασθαι τὴν καρδίαν τῇ μνήμῃ τῶν ἑπταισμένων. Ἐντεῦθεν καὶ ἡ κατάνυξις εἴρηται, νύξις γὰρ χαρ δίας εἰς βάθος, Εῤῥηξε δακρύων πηγήν· ἡ δ᾽ ἁμαρ τημάτων ἀπέπλυνε κολασμούς. • Θύσατε θυσίαν δικαιοσύνης, καὶ ἐλπίσατε ἐπὶ Κύρον. ο - Αδικείτε μηδένα διόλου, ποιεῖτε τὸ δίκαιον, καὶ ἔσται τοῦτο θυσία εὐπρόσδεκτος τῷ Θεῷ. Τὴν τοιαύτην οὖν θυσίαν τὴν τῆς δικαιοσύνης θύσαντε;, ἐλπίσαθε ἐπὶ Κύριον καὶ τῆς αὐτοῦ ἀντιλήψεως τεύξασθε. Ταύτης δὲ τῆς θυσίας ἀπούσης, ὁ λέγων ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον ἠπάτησεν ἑαυτόν. • Πολλοί λέγουσι· Τίς δείξει ἡμῖν τὰ ἀγαθά;» Οἱ πολλοὶ τοῖς λόγοις τοῦ Θεοῦ μὴ προσέχοντες, ταῖς ἐπαγγελίαις αὐτοῦ μὴ πιστεύοντες, ἀγνωσία καὶ ἀσυνεσία διοικούμενοι, Τις δείξει ἡμῖν, λέγουσι, » - • ᾿Απὸ καρποῦ τοῦ οἴνου καὶ ἐλαίου αὐτῶν ἐπληἩμεῖς μὲν ἐκ τῆς σῆς ἐπισκοπῆς τῆς τε νῦν οὔσης ἐν ἡμῖν καὶ τῆς αἰωνίως ἐσομένης ἐς ὕστερον ἐφωτίσθημεν καὶ εὐφράνθημεν. Οἱ δ' ἐσκοτισμένοι τῆς γῆς, ὅσοι κεχήκασι περί χοῦν, ταῖς σωματικαῖς εὐπαθείαις τὴν εὐδαιμονίαν ἅπασαν περιώρισαν, καὶ κατὰ τὴν σφῶν αὐτῶν κρίσιν, ἀπὸ καρποῦ αὐτῶν ὁλικῶς, ήγουν ἀπὸ τῶν ἀνὰ πᾶν ἔτες συλλεγομένων αὐτοῖς καρπῶν ἄρτου καὶ οίνου καὶ ἐλαίου, δαψιλῶς ἐνεπλήσθησαν, τὴν σάρκα καταπιαί νοντες καὶ τούτου περαιτέρω μηδέν τι διανοούμε νει. Διὰ δὲ τῆς τῶν ἀπηριθμημένων πλησμονῆς ὡς πολυχρήστων καὶ τὴν ἄλλην τροφήν ἐνέφηνεν. Η σύνταξις καθ' ὑπερβατόν, ἀπὸ καρποῦ αὐτῶν, σίτου, οἶνου καὶ ἐλαίου, ἐπληθύνθησαν, εἴτ' οὖν εἰς πλῆθος ἐνεφορήθησαν. Οὐδετέρως δὲ τὸ σἶτον παραληφθέν, 8 δηλοῖ τὸν ἄρτον προηγουμένων (προηγουμένω:) ἐπομένως δὲ καὶ πᾶν βρῶμα καὶ πᾶσαν τροφήν, εἰς τὴν τοῦ σίτου κέκλιται γενικήν. Ο γὰρ σίτος και πᾶς ἐστιν οὐκ ἀπὸ καρποῦ, καθάπερ ἐξ ἐλαίας τὸ ἔλαιον, καὶ ὁ οἶνο; ἐκ σταφυλῆς. • Ἐν εἰρήνῃ ἐπὶ τὸ αὐτὸ κοιμηθήσομαι καὶ ὑπο νώσω.; Οἱ μὲν οὖν πολλοί, καθὼς εἴρηκα διετέ θησαν, ἀλλ' ἐγὼ τοσαύτης ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ τῆς παρὰ σοῦ μετέχων διηνεκῶς ἀντιλήψεως, πλείονος δὲ ταύτης, καὶ τελεωτέρας μετὰ τὴν ἐμὴν μετάστα σιν ἐν οὐρανοῖς ἐλπίζων ἐπιτυχεῖν εἰρήνῃ σωματική τε καὶ ψυχικῇ τὴν τελευταίαν κοίμησιν κοιμηθήσο μαι, καὶ ταύτην ἐπὶ μακρὸν ἐκτενῶ· τοῦτο γὰρ τὸ ὑπνώσω· διὰ δὲ τοῦ κοιμηθήσομαι καὶ ὑπνώσω τὴν ἀνάστασιν προδήλως ἐσήμανεν. Ο γὰρ κοιμών μενος καὶ ὑπνῶν ἀνίσταται πάλιν ἐν ζῶσιν ων. • Ότι σύ, Κύριε, κατά μόνας ἐπ᾿ ἐλπίδι κατώ κισάς με. ο - Διὰ τί φησιν, Ἐπὶ τὸ αὐτὸ, τοῦτ᾽ ἔστιν ἐμοῦ, ψυχῆς ἐν εἰρήνῃ καὶ σώματος, τὴν ἐπίσ κηρον καταλύσω ζωήν; διότι σύ, Κύριε, κατά μόνας ήτοι μεμονωμένον τῷ τρόπῳ καὶ τῇ γνώμῃ κεχω ρισμένον ὧν εἶπον ἀνδρῶν, ἐν τῷ κόσμῳ με τούτῳ κατοικήσαι πεποίηκας, ἐπ᾿ ἐλπίδι τῆς σῆς ἀντιλή ψεως, δι' ἧς καὶ τῶν σωματικών δυσχερῶν τε καὶ λυπηρῶν ἀπαλλαγήσομαι τέλεον, καὶ τὰ τὴν ψυχὴν ἐκταράττοντα πνεύματα πονηρίας ἀποσοβήσομαι, καὶ διττῇ γαλήνῃ καὶ θυμηδίᾳ καταπαύτας τὸν δρό μον τοῦτον δὴ τὸν ἐγκώμιον, ἄτμενος πρὸς τὰ τὰ μεταχωρήσω σκηνώματα, πρὸς & τῷ πόθῳ φερί

&- βασιλεῖ μου. Τοῖς τοῖς ἑκών, ὡς ἔφην, ἑπόμενος διατάγμασιν. Ο γὰρ μὴ οὕτως ἔχων οὐ δυνήσεται παραστῆναί σοι. μενος, ἐν οἷς ἀεὶ νοερῶς αὐλιζόμενος, τὴν εἰς σὲ Αποστραφήσῃ δὲ οὐδαμῶς· παραστήσομαί σοι ὡς καὶ μόνον ἐλπίδα τῶν ἐν βίῳ περισπουδάστων - πάντων ἀντηλλαξάμην· καὶ τοῦτο δὲ παρὰ σοῦ· σὺ γάρ με κατά μόνας κατῴκισας. Ταῦτα δὲ λέγων ὁ προφήτης, τὴν αὐτοῦ πᾶσαν ἀρετὴν ἀνατίθησι τῷ Θεῷ, ποιητικὸν αἴτιον ἀγαθοῦ παντὸς εἰδὼς τὸν Θεὸν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ικέσιος ὧν ὁ πέμπτος ψαλμός, ὁποῖον εἶναι χρή τὴν ἐντυγχάνοντα τῷ Θεῷ σαφῶς τε καὶ συντόμως παρίστησιν, ήγουν ὁλικῶς μὲν κατὰ τοὺς θείους νόμους πολιτευόμενον, ἐξαίρετα δὲ κεκτημένον τὰ δύο ταῦτα, τὸ ἀπόνηρον ἐν τῇ ψυχῇ καὶ τὸ ἀψευδὲς ἐν τῷ στόματι. • Τα βήματά μου ενώτισαι, Κύριε. ο - Ρήματα λέγει τὰς ἱκεσίας τὰς διὰ λόγου προφορικοῦ· ἐνών τισαι δὲ τὰ εἰς τὰ ὦτα παράδεξαι. • Σύνες της κραυγής μου, πρόσχες τῇ φωνῇ τῆς δεήσεως μου.» Τὰς νοερὰς ἐντεύξεις κραυγήν φησι καὶ φωνὴν ὡς κρατούσας συντόνως καὶ φως νούσας διαδήλως πρὸς τὸν Θεὸν, εἰ καὶ ἀνθρώποις οὐκ ἐξακούονται· τὸ σύνες ἀντὶ τοῦ συνετῶς ἄκου σου, ἤτοι γνωστῶς, ὥσπερ εἰ ἔλεγε, θέλησον γνῶνα: περὶ τίνος πράγματος ἱκετεύω σε· τὸ πρόσχες, προσεκτικός τοῖς λεγομένοις γενοῦ, καὶ ὅλος τῆς παρ' ἐμοῦ σοι προσφερομένης δεήσεως. Διὰ δὲ τού των οὕτως ἐπαλλήλως τεθέντων, τὴν τῶν αἰτημάτων ἐπιτηδεύει περάτωσιν. Ωσπερ δὲ πολλαχοῦ ταῖς μεταφοραῖς ὁ ψαλμογράφος εὑρίσκεται χρώμενος, G οὕτω δὴ κἀνταῦθα ποιεῖ, καὶ ἀπὸ τῶν εἰς ἀνθρώτους γινομένων, σκιαγραφεῖ καὶ τὰ εἰς Θεὸν νοούμε να δηλονότι θεοπρεπῶς· οἱ γὰρ ἱκεσίας τινῶν ἐκε πληρούν προαιρούμενοι τούς τε λόγους αὐτῶν ἐν τοῖς ὠσὶ παραδέχονται, καὶ τὰς αἰτήσεις γνώναι σπουδάζουσι καὶ προσεκτικῶς τῶν λεγομένων ἀκούουσιν, ὥσπερ αὖ τοὐναντίον οἱ πρός τινας οὐκ ἔχον τες εὐμενῶς οὔτε τοῖς παρ' αὐτῶν λεγομένοις προςέχουσιν, οὔτε γνῶναι βούλονται περὶ τίνων ἐκδυσ. ωποῦσιν, οὔτ᾽ αὐτοὺς ἀνέχονται τοὺς λόγους εἰς ὦτα δέξασθαι, μᾶλλον μέντοι καὶ δυσχεραίνουσιν, ὡς ἐνοχλούμενοί τε καὶ θορυβούμενοι. • Ο βασιλεύς μου καὶ ὁ Θεός μου.— (λόγος ἐκ στοργικής διαθέσεως, ὁ πεποθημένος μου βασιλεύς, οὗ τοῖς νόμοις ἄγομαι καὶ τοῖς θεσπίσμασιν αἱρετῶς· διότι σύ μου Θεὸς εἶ καὶ δημιουργός. • Ότι πρός σε προτεύξομαι, Κύριε.» Εισάκουσόν μου, ὅτι πρὸς σὲ διὰ παντὸς προσεύξομαι, Κύριε. Πόθεν γάρ μοι ἄλλοθεν ἐλπὶς ἀντιλήψεως. • Το πρωΐ εισακούσῃ τῆς φωνῆς μου·, ἐπειδὴ εἶπας, Ετι λαλοῦντός σου ἐρῶ, Ἰδοὺ πάρειμι τῆς τοιαύτῆς ἐπαγγελίας σου μεμνημένος διηνεκώς. Πεπίστευκα βεβαίως, ὅτι τῆς φωνῆς εἰσακούσῃ μου κατὰ τὸ πρωΐ, τουτέστι κατὰ τὸ ταχὺ βραδυτήτος ἐκτὸς καὶ μελλήσεως. • Το πρωί παραστήσομαί σοι, καὶ ἐπέψει με. ο - Διὰ τοῦτο κἀγὼ ταχέως καὶ ἄτερ ἀναβολῆς παραστή σομαί σοι ὡς δουλός σου παράστασιν νοεράν· καὶ ἐπ' ἐμὲ ἴδῃς ἐπισκεψάμενός με τῇ σῇ χρηστότητα. η Ότι • Οτι οὐχὶ Θεός θέλων ἀνομίαν σὺ εἶ.» οὐχὶ ὁ Θεὸς σὺ θέλων ἤτοι καταδεχόμενος ἀνομίαν εἶ· δείκνυται δὲ διὰ τούτων ὡς ὁ ζῶν εὐνόμως. Εκεῖ νος δύναται παρίστασθαι τῷ Θεῷ. Τῇ γὰρ τοῦ οἱκείου νόμου παραβάσει θεὸς οὐκ ἐνδίδωσιν· ἀποβλ τους έχει τοὺς τὰς αὐτοῦ παραβαίνοντας εντολάς· αὐτοὶ γὰρ ἑαυτοὺς ἐμάκρυναν ἀπ' αὐτοῦ· πῶς οὖν λοιπὸν αὐτῷ παραστήσονται μὴ διὰ μετανοίας είλι κρινοῦς εἰς αὐτὸν ἐπιστρέψαντες; • Οὐ παροικήσει σοι πονηρευόμενος, οὐδὲ διαμε νοῦσι παράνομοι κατέναντι τῶν ὀφθαλμῶν σου. Οὐ περὰ σοὶ οἰκήσει πονηρευόμενος, ήγουν οὐ πλη σιάσει σοι, οὐδὲ τῆς σῆς ἐπισκοπῆς καὶ οἰκήσεως παράνομοι τεύξονται. Πρὸς μὲν οὖν τὸ παραστήσομαί σοι τὰ οὐ παροικήσει σοι πονηρευόμενος ἀντιτέθειται· πρὸς δὲ τὸ ἐπόψει με τὴ οὐ διαμενοῦσι παράνομοι κατέναντι τῶν ὀφθαλμῶν σου. Παράνομος μὲν οὖν ἐστιν ὁ παραβάτης τινῶν δεσποτικών ἐντολῶν, ἄνομος δὲ ὁ τῶν θείων νόμων εἰς τέλος ἀθετητής. Ενταῦθα μέντοι καὶ παράνομος καὶ τὴν ἀνομίαν ἐργαζόμενος, ὁ αὐτὸς, ὁ μὴ ἐννόμως πολιτευόμενος καὶ ὀρθῶς. • Εμίσησας πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν.» Καὶ εἰκότως· ἐπεὶ γὰρ οὐ θέλεις τὴν ἀνομίαν, τοὺς 8 μή θέλεις έργαζομένους ἐμίση· σας, ὥσπερ τοὺς ποιοῦντας, δ θέλεις ἠγάπησας. • Απολείς πάντας τοὺς λαλοῦντας τὸ ψεῦδος. Τοῦτο δείκνυσιν ἐναργῶς ὡς οὐδεὶς τῶν τῷ ψεύδει χρωμένων σωθήσεται, κἂν εἴ τι ἄρα καὶ λέγοιτο ποιεῖν ἀγαθὸν, ἀλλὰ μετὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ καὶ διδασκάλου τοῦ Σατανᾶ πληρώσεται τὴν ἀπώλειαν· ὥσπερ γὰρ ὁ Θεὸς ἀληθείας πατήρ ἐστι καὶ καθη γητής, οὕτως ὁ ἀποστάτης καὶ ἀντικείμενος ψεύδους γενέτης γινώσκεται καὶ μυσταγωγός. Καὶ οἱ μὲν ἀληθείᾳ συζῶντες μετὰ Θεοῦ τάττονται, Θεοῦ μαθη ταὶ χρηματίζοντες, οἱ δὲ τὸ ψεῦδος λαλοῦντες οὐκ ἄδηλον τίνος εἰσὶ μύσται καὶ τίνι συνάγονται. Ρίζα τὸ ψεῦδος ὁμολογουμένως πάσης αἱρέσεως, διαβολῆς, δολιότητος, ἀπάτης· τί χρὴ τὰ κατὰ μέρος διεξιένα:; πάσης κακίας ἀρχὴ, πάσης ἀσεβείας πρώτιστον αἴτιον. Ποῦ τοίνυν οὐκ ἔσται κακὸν τὸ οὕτως κακόν; Διὰ τοῦτό φησιν ὁ προφήτης ἐν ἁγίῳ Πνεύματι πρὸς τὸν Κύριον, «Απολείς πάντας τοὺς λαλοῦντας τὸ ψεῦδος, οὐ τινὰς μὲν, τινὰς δ' οὐκ, ἀλλὰ τοὺς πάνε τας ὁμοῦ. • "Ανδρα αἱμάτων καὶ δόλιον βδελύσσεται ΚύPlus. — Ὅτι μὲν τὸν ἀνδροφόνον, οὗτος γὰρ αἱμάτων ἀνὴρ, βδελύσσεται Κύριος, τίς τῶν ἁπάντων ἀμφιβαλεῖ· καὶ γὰρ τῶν ἀνθρώπων ὅσοι μικρὸν γοῦν ἐπιεικεῖς, τὸν τοιοῦτον μυσάττονται. Πλὴν ἐντεῦθεν μανθάνομεν, ὅτι καὶ ὁ δόλιος συνέζευκται τῷ φονεῖ παρὰ τῆς θείας Γραφῆς· τοσοῦτόν ἐστι καὶ οὗτος ἀποτρόπαιος τῷ Θεῷ. • Ἐγὼ δὲ ἐν τῷ πλήθει τοῦ ἐλέους σου, εἰσελεύ σομαι εἰς τὸν οἶκον σου προσκυνήσω προς ναὸν

σαι δὲ καὶ καρδία καὶ στόμα καὶ λάρυγξ ἐπὶ δαιμόνων είρηνται τρόπῳ μεταφοράς. ο ἅγιόν σου ἐν φόβῳ σου.» -- Τοῦτο μετριοφροσύνης ἀπ᾿ ἀρχῆς καὶ οὔποτ᾽ ἦσαν μὴ δολιούμενοι. Γλώσσ ὑπόδειγμά τε καὶ δίδαγμα. Πάσης γὰρ πονηρίας ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος ἀμέτοχος ὤν, ἐν τῷ πλήθει τοῦ ἐλέους σου εἰσελεύσομαι εἰς τὸν οἶκόν σου, φησί πρὸς Θεὸν, ήγουν οὐ διὰ τὴν ἐμὴν ἀρετὴν, ἀλλὰ διὰ τὸ πλῆθος τοῦ ἐλέους σου τῆς τοιαύτης ἀξιωθήσομαι χάριτος. Οἶκον δὲ καὶ ναὸν καὶ τὸν αἰσθητὸν ὑποληπτέον τὸν ἐν τῇ γῇ, καὶ πολλῷ μάλιστα τὸν νοητὸν καὶ ὑπερουράνιον, πρὸς ὂν ὅποι γῆς ἔστηκεν ὁ θεοφιλής, νοερῶς εἰσερχόμενος ἐν φόβῳ, καὶ εὐλαβείς προσκυ νεῖ τὸν Θεόν • Κύριε, ὁδήγησόν με ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου, ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἐν οἷς πᾶσαν διδάσκεις δικαιοσύ νην χειραγώγησόν με.» - Σοῦ γὰρ μὴ χειραγωγήσαντος ἕως τέλους, την τρίβον τῶν σῶν ἐντολῶν ἀπροσκόπως διελθεῖν οὐ δυνήσομαι. • Ενεκα τῶν ἐχθρῶν μου κατεύθυνον ἐνώπιόν σου τὴν ἐξόν μου.» Οδός ἡ διαγωγή· καὶ εἰ μὲν κατὰ τοὺς θείους νόμους ὁδεύει τις, ἡ ὁδὸς αὐ· τοῦ ἐστιν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, θείας ἐποπτείας ἀξία τυγχάνουσα. Καθὸ ἄμωμος καὶ ἀρεστὴ τῷ Θεῷ καὶ κατὰ τούτους τοὺς λόγους ἐπεγνωσμένη Θεῷ, γινώσ. και γὰρ Κύριος ὁδὸν δικαίων· εἰ δὲ παρὰ τὴν ἐντολὴν ὁδὸς, οὐκ ἔστιν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, τήν τε κατ' οἰκείωσιν γνῶσιν οὐ γινώσκεται παρὰ τοῦ Θεοῦ. Λέγει τοίνυν ὁ προσευχόμενος, Οι εχθροί μου πειμῶνται διηνεκῶς ἀποπλαναν με τῆς μέσης ὁδοῦ τῆς ὀρθῆς καὶ κατ' ἀρετὴν, καὶ ἢ πρὸς δεξιὰ ἐκτρέπειν ἢ πρὸς ἀριστερά, δι᾿ ὑπερβολῶν ἢ δι᾽ ἐλλείψεων ἀπάγειν τῆς ἀρετῆς μηχανώμενοι, καὶ ὅσον τὰ ἐπ' ς αὐτοῖς οὐκ ἐῶσι γίνεσθαι τὴν ἐμὴν διαγωγὴν ἐνώ πιόν σου. Σὺ γοῦν αὐτὸς ἕνεκα τῶν κατ᾿ ἐμοῦ δου λιευομένων ἐχθρῶν ὄρθωσον τὴν διαγωγήν μου ἐνα πιόν σου πάντοτε γίνεσθαι ἀπαρέγκλιτον. Οσον γάρ τις ἐκκλίνει τῆς ἀρετῆς, τοσοῦτον ἀπάγει την ὁδὸν αὐτοῦ καὶ διαγωγὴν τοῦ εἶναι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ μακρυνόμενος ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Δῆλοι δὲ πολλαχοῦ τὸ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ ἀλάθητον, ὡς τὸ «Έξημάρτομεν ἐνώπιόν σου,» και, «Τὸ πονηρὸν ἐνώ πιόν σου ἐποίησα, ο καθὼς καὶ ἡ γνῶσις τὴν εἴδης σιν, ὡς τὸ, ο Κύριος γινώσκει τοὺς διαλογισμούς των ἀνθρώπων ὅτι εἰσὶ μάταιοι. ο • Οτι οὐκ ἔστιν ἐν τῷ στόματι αὐτῶν ἀλήθεια ἡ καρδία αὐτῶν ματαία, ο – Ψεύσται καὶ ἀπατεῶ • Κρίνον αὐτοὺς, ὁ Θεός.» - Κρίσιν ποιησάμενος ἐπ' αὐτοῖς δικαίαν κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν, ἀπόδος αὐτ τοῖς, ὁ δίκαιος Θεός. Αποπεσέτωσαν ἀπὸ τῶν διαβουλίων αὐτῶν, ἐκπεσέτωσαν τῶν κατ᾿ ἐμοῦ βουλευμάτων αὐτῶν, μηδὲν ἀνυσάτωσαν ὧν κατ᾿ ἐμοῦ μελετῶσιν ἀπρακτησάτωσαν. • Κατὰ τὸ πλῆθος τῶν ἀσεβειῶν αὐτῶν ἔξωσον αὐτούς.» — Πολλαὶ αὐτῶν αἱ ἀσέβειαι· καὶ γὰρ ἀεὶ βλασφημοῦσιν εἰς σέ, καὶ κατὰ τῶν σῶν διηνε κῶς ἐκστρατεύουσιν, αἰχμαλωτίσαι σπεύδοντες αὐτ τοὺς ἀπὸ σοῦ. Κατὰ γοῦν τὸ πλῆθος τῶν ἀσεβειών αὐτῶν ποίησον αὐτοῖς, καὶ νῦν μὲν ἔξωσον αὐτοὺς ἀφ' ἡμῶν ἡττημένους καὶ ἠσχυμένους, ἐν τῷ και ρῷ δὲ τῆς κρίσεως ἐκδίωξον αὐτοὺς εἰς τὴν γέενναν. Καὶ ἀποκατάστησον, εἰς τὸ ἡτοιμασμένον αὐτοῖς αἰώνιον πῦρ, ὡς ἂν αἰωνίως κολάζοιντο. 1 "Οτι παρεπίκραναν σε, Κύριε. ο -- Σοῦ γὰρ περί πολλὰ τιθεμένου τὴν σωτηρίαν ἡμῶν καὶ ποικίλας τρόποις οἰκονομοῦντος αὐτὴν ἀντεπιχειροῦσιν οὗτοι καὶ ἀντιπράττουσι, καὶ παντοίως μηχανώνται τὴν τῶν ἀνθρώπων ἀπώλειαν· παραπικρασμὸν δὲ νοητέον τὴν τῶν δαιμόνων αντιστασίαν, ὅσον τὸ εἰς αὐτοὺς ἦχον πρὸς τὸ βούλημα τοῦ Θεοῦ· τὸ γὰρ θεῖον παντὸς πάθους ἀνώτερον. • Καὶ εὐφρανθείησαν πάντες οἱ ἐλπίζοντες ἐπὶ σέ. 1 — Έντα θα μὲν ἐπικρατέστερο: τῇ σῇ βοηθεία τῆς τῶν δαιμόνων πανουργίας γενόμενοι, ἐκεῖ δὲ τῶν σῶν ἀνεκφράστων ἀγαθῶν ἀπολαύσαντες, εἰς αἰῶνα ἀγαλλιάσονται, τουτέστι διηνεκῶς νῦν μὲν παρὰ πᾶσαν αὐτῶν τὴν ζωήν, ὑπὸ τοῦ κραταιούμε νοι, καὶ πάσης ἐπιβουλῆς ὑπέρτεροι καθιστάμενοι, τότε δὲ τὴν ἄῤῥητον ἐκείνην ἀγαλλίασιν αἰωνίζου σαν κληρωσάμενοι, καὶ κατασκηνώσεις ἐν αὐτοῖς, νῦν μὲν ταῖς αὐτῶν θεοφιλέσι ψυχαῖς ἐπαναπαυό μενος, τότε δὲ τῆς σῆς δόξης τε καὶ θειότητος αὐτ τοὺς ἐμπιπλῶν, ἐν αὐτοῖς τε κατοικῶν, τῷ λόγῳ τῆς οἰκειώσεως Θεὸς ἐν μέσῳ θεῶν γνωριζόμενος ὁ κατ' οὐσίαν τῶν κατὰ μέθεξιν, καὶ καυχήσονται ἐν σοὶ οἱ ἀγαπῶντες τὸ ὄνομά σου. Νῦν μὲν ὑπὸ σοῦ δυναμωθέντες καὶ νικηταὶ καταστάντες ἐν σοὶ καυ χήσονται· τότε δ' ἐκεῖνα γέρα τὰ ὑπὲρ ἅπασαν ἔνε νές εἰσιν, Ὑποτιθέασι δῆθεν τινα συνοίσοντα. Τὰ νοιαν, παρὰ μόνου σοῦ κομισάμενοί τε καὶ μένον δέ εἰσι βλαπτικά. Διὰ δὲ τῆς καρδίας τὰς μελέτας αὐτῶν ἐδήλωσε μελετῶσι κατ᾿ ἐμοῦ κακά. Τὸ κακὸν δὲ μάταιον ὡς ἀνύπαρκτον ὥστε τὸ μάταιον οὐ μόνον ἐπὶ τοῦ ἀσυστάτου παραλαμβάνεται καὶ ψευδούς, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ δαλίου καὶ περιέργου καὶ πονηροῦ καὶ ἀλυσιτελοῦς καὶ ὅλως κακοῦ. • Τάφος ἀνεῳγμένος ὁ λάρυγξ αὐτῶν.» —Ὥσπερ ὁ ἀνεωγμένος τάφος, ὁ ἔχων ἐν αὐτῷ σῶμα διαφθε νᾶς, ἐκφέρει δυσωδίαν ἀφόρητον, οὕτω δὴ καὶ οἱ αίμονες, ἀτέμνους ἐνθυμήσεις ἀναπεμπάζουσι τῇ ψυχῇ καὶ βλασφημιῶν αἰσχίστων εξερεύγονται φή κατα. • Ταῖς γλώτταις αὐτῶν ἐδολιοῦσαν, ο Εδοιεύοντο κατ' ἐμοῦ, καὶ τὸ ἔργον αὐτῶν ὁ δόλος ἦν ἕξουσι καύχημα. Διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν οἱ ἀγαπῶντες τὸ ὄνομά σου τὸ τοῦ πέθου διάπυρον ἔδειξεν· οἱ γὰρ ποθοῦντες σφοδρῶς καὶ τῷ τοῦ ποθουμένου του φῶσιν ὀνόματι, καὶ ἀγαπῶσιν αὐτὸ λαλούμενόν τε καὶ ἀκουόμενον, ὅτι σὺ εὐλογήσεις δίκαιον, Κύριε, πάντα δηλονότι τὸν δίκαιον· νῦν μὲν γὰρ οἱ δίκαιοι τῆς σῆς εὐλογίας καὶ χάριτος τεύξονται. Καὶ ἐπαι νεθήσονται παρά τε καὶ τοῖς σοῖς, τότε δ' ἐνώπιον παγκοσμίου ἀθροίσματος καὶ ἀνθρώπων καὶ ἀγγέ λων ἀκούσονται, ο Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασι λείαν ἀπὸ καταβολής κόσμου· ὡς ὅπλῳ εὐδοκίας ἐστέφανωσας ἡμᾶς.. Εὐχαριστήριον ἐπιφώνημα τὸ ὡς ἀντὶ τοῦ λίαν, θαυμαστικῶς ἡ ἀνάγνωσις, λίαν

διδάσκων καὶ ἡμᾶς περιπεπτωκότας τινὶ πλημμε λήματι, τά τ' επερχόμενα φέρειν εὐτόνως ἀνταρά, καὶ οἴκοθεν ἐν κόπῳ καὶ πόνῳ καὶ πένθει τὸν Θεὸν ἐξιλάσκεσθαι, καὶ ὅλους γίνεσθαι τὸ φυγεῖν τὰ ἐκεῖ· σε δικαιωτήρια. περιετείχισας ἡμᾶς καὶ περιφράξας ὅπλῳ καὶ ἐχυ- τὴν ἔκτον τοῦτον ψαλμὸν συντέθεικεν ιλαστήριον σώματι εὐδοκίας, ἀγαθοῦ δηλονότι θελήματος· σοῦ γὰρ τοῦ ἀγαθοῦ τὸ ἀγαθὸν εἰς ἡμᾶς θέλημα φυλακτήριον, ὅπλον γέγονεν ἡμῖν ἀῤῥαγέστατον ἀτρώ τους ἡμᾶς ἐκ τῶν πολεμίων διατηροῦν, τοὺς πρὸς τὴν σὴν καὶ μόνην σκέπην ἐλπίζοντας. Υπερβατῶς ή σύνταξις ο ὡς ἐστεφάνωσας ἡμᾶς ὅπλῳ είδο κίας, ο λίαν περιεκύκλωσας ἡμᾶς ὡς ἐν στεφάνῃ κυκλοτερεῖ, τῷ ὅπλῳ τῆς εὐδοκίας σου, καὶ κραταιῶς ἀπὸ πάσης βλάβης διέσωσας. Είη σοι δόξα τῷ εὐεργέτῃ καὶ Κυρίῳ ἡμῶν καὶ Θεῷ, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. «Κύριε, μὴ τῷ θυμῷ σου ἐλέγξης με, μηδὲ τῇ ὀργῇ σου παιδεύσῃς με. ν -- Τὸ θεῖον ἀπαθὲς ὡμολό. γῆται. θυμὸς οὖν ἐπὶ Θεοῦ καὶ ὀργὴ τὴν εἰς ἡμᾶς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἐπιτεταμένην κάκωσιν ὑπεμφαίνουσι· καὶ ποῦ μὲν πρὸ τῆς ὀργῆς τίθεται Ο θυμός, ὥσπερ ἐνταῦθα, ποὺ δ' ἔμπαλιν ὡς ἐν τῷ δευτέρῳ ψαλμῷ τότε λαλήσει πρὸς αὐτοὺς ἐν ἐρή αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ θυμῷ αὐτοῦ ταράξει αὐτούς. Εκε μὲν γὰρ τῷ ἐλέγχῳ καὶ τῇ καταδίκῃ συντέτακται ή ὀργὴ, τῇ βασάνῳ δὲ ὁ θυμός· ὧδε δὲ τῷ μὲν ἐλέγχο συνέζευκται ὁ θυμὸς, τῇ κολάσει δὲ ἡ ὀργή. Ωστ ἀδιάφορος ή τάξις αὐτῶν. Εἰ καὶ ἄξια, φησὶν, δ μοῦ καὶ ὀργῆς ἐπλημμέλησα, δέομαί σου, Κύριε, νῦν, ἔλεγξόν με καὶ παίδευσον ἐν οἰκτιρμοίς προ μηθευτικῶς, μὴ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ὑστάτης ἐτά σεως ἐν θυμῷ ἐλέγξῃς καὶ ἐν ὀργῇ παιδεύσῃς ἀποκληρωτικῶς· οὐ παραιτοῦμαι τὸν ἐν τῷ παρόντι βίῳ γινόμενον ἔλεγχον πρὸς τὴν ἐνταυθοῖ παιδείαν, οὐ δυσανασχετῶ· πέπεισμαι γὰρ ὅτι πάντα τὰ δυ χερῆ πρὸς ἱατρείαν επάγει τῶν τῆς ψυχῆς μου πληγών. • Ελέησόν με, Κύριε, ὅτι ἀσθενής είμι, τὸ ἔλεί; σου, Κύριε, βοηθησάτω μοι. Διότι ἀσθενῆς εἰμι καὶ Οἱ πειρασμοὶ τοῖς ἀνθρώποις, ποτὲ μὲν ἐκ φθό του δαιμόνων ἐγείρονται καὶ οὗτοι τάχιστα παύον. σαι, τοῦ πειραζομένου καταφεύγοντος ἐπὶ τὸν Θεὸν τη ψυχῇ καὶ πάσῃ σπουδῇ, καὶ τὴν ἐκεῖθεν εὐθὺς ἐπισπωμένου βοήθειαν, ποτὲ δὲ διὰ δοκιμασίαν ἐπέρχονται. Οτε δὴ καὶ καρτερίαν ὁ πειραζόμενος ἀν δρικὴν ἐνστησάμενος, πολλῶν ἐπάθλων τυγχάνει παρὰ τοῦ ἀθλοτέρου Θεοῦ νικητὴς ἀναγορευόμενος ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἀριστεὺς γενναιότατος· οἱ τοιοῦτοι δὲ πειρασμοὶ τὰ πολλὰ παραμόνιμοι και χρόνιες καὶ διαρκεῖς, ἐπταπλασίως ὡς τὰ λόγια πυροῦντες τὴν μεγαλόψυχον καὶ καθαίροντες, καὶ λαμπρότερο δεικνύντες καὶ τιμιώτερον. Οἱ πολλοὶ δὲ τῶν πει· ρασμῶν διά τινας προηγησαμένας πλημμελείας, ἐπάγονται πρὸς ἡμετέραν ὠφέλειαν. Διὰ τῶν τοιούτων πειρασμῶν ἐλέγχει καὶ παιδεύει τῆς ἡμῶν σω τηρίας ὁ κηδεμὼν ἐν πραότητι καὶ χρηστότητι· α τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα, τὴν μὲν εἰς τὸ συντονίαν ἐλέγχει μὲν, παρασκευάζων ἡμᾶς, ἐκ τῆς τῶν ἀλ γεινῶν ἐπιφορᾶς, εἰς συναίσθησιν ἐλθεῖν ὧν ἑπταίκαμεν, καὶ μετανοίας πόνοις τὰ πταίσματα καὶ καρδίας στεναγμοῖς ἀποτρέψασθαι· παιδεύει δὲ σωφρονίζων, καὶ δίκας εἰσπράττων ὧν τετολμήκαμεν, τὴν διόρθωσιν ἅμα καὶ τὸ ἀνέγκλητον οἱ κονομῶν ἡμῖν ἐκ τῆς τοιαύτης εισπράξεως. Εν μὲν οὖν τῇ ζωῇ ταύτῃ φιλανθρώπως ἐλέγχει καὶ παιδεύει Θεός, ὡς δεδήλωται, κατὰ δὲ τὴν μέλλου σαν ἀναβίωσιν εἰ θυμῷ τοῖς ἑπτακόσι καὶ μὴ τεθεραπευμένοις ὁ ἔλεγχος, τιθεμένων τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων εἰς πρόσωπον, μεθ' ὅσης αἰσχύνης οὐκ ἔστιν εἰπεῖν, καὶ ἡ παίδευσις ἐν ὀργῇ· καὶ γὰρ οὐ πρόσκαιρος, οὐδ᾽ εἰς σωφρονισμὸν καὶ διόρ· ἐνδείξασθαι τοσαύτην, ὅση τις ἀξία τὴν προηγηση μένην χαύνωσιν ἀνακτήσασθαι, τὸ δ᾽ εἰς τὸ κοπ:· τοὺς καὶ λοιπούς μόχθους εἰσενεγκεῖν, ἱκανοὺς ἀ τι πράξασθαι τοῖς ἐμοῖς ἁμαρτήμασι τῷ γὰρ ἐς πολύ μολυνθέντι πολλῆς δεῖ καὶ τῆς ἐκ κόπων καὶ πόνων καὶ θρήνων καθάρσεως. "Ιασαί με, Κύριε, ὅτι ἐταράχθη τὰ ἑστᾶ μου. Ο - Οστά λέγει τὰς τὴν ψυχὴν ἐρειδούσας δυνάμει; λογιστικά;· ἴασα! με, Κύριε, τῷ ἐλέει σου. Ιασα! με πεπληγμένον τῇ ἁμαρτίᾳ δεινῶς· ἴασα! με, ὅτι οἱ λογισμοί μου τῇ μνήμῃ τῶν ἑπταισμένων σαλον πλησθέντες στάσιν οὐκ ἔχουσι. «Καὶ ἡ ψυχή μου έταράχθη σφόδρα.» - Κατεκλ νήθη καὶ γαλήνην ὅλως ἄγειν οὐ δύναται, της διαφόρως τὰ αὐτὰ, τὴν θρηνῳδίαν ἐπαύξων καὶ ποικίλως τὸ σφάλμα κατοδυρόμενος. • Καί σύ, Κύριε, έως πότε; ν Ελλειπτικών, Εως τότε ἀποστρέφῃ; μὴ στέγων δὲ τὴν θείαν ἀποστροφὴν ταῦτά φησιν ἐκ πολλῆς ὀδύνης 4 χῆς. θωσιν, ἀλλ᾽ εἰς αἰῶνος, ἀλλ᾽ εἰς κλῆρον, καὶ τῆ: ἐλέγχοις ἐνοχλουμένη τῆς συνειδήσεως. Λέγει αὐτῆς μενούσης δὴ καταστάσεως, μήτε τῆς αἰσχύν νης ἐχούσης πέρας, μήτ' αὐτῆς κολάσεως μήτε μήν τῶν δεδικασμένων πρὸς τὸ κρεῖττον ἀλλοιουμένων ἐκ τῆς παιδεύσεως, τοῦτο δὲ μόνον συνιέντων, ὡς ἑκομίσαντο δίκαια παρὰ τοῦ δικαίου κριτοῦ, τὰ τῶν αὐτοῖς διαπεπραγμένων ἐπίχειρα. Τοίνυν καὶ Δαυὶδ ὁ βασιλεὺς περιτυχών διά τι πλημμέλημα πειρασμῷ, πολὺ μὲν ἀπὸ τῶν ἔξωθεν ἐδιάζετο συμφορῶν, πολύ δ᾽ ἐκ τῆς τῶν νοουμένων ἐχθρῶν ἐπιθέσεως, πλέον δὲ πάντων τῇ ἐννοίᾳ τῆς ἐν κρίσ σει καταδίκης, καὶ τῶν πικροτάτων ἐκείνων καὶ ἀπεράντων τιμωριών κατατεινόμενος, ἐπιέζετο· διὸ δὴ καὶ κακουχίᾳ σώματος καὶ στεναγμοῖς καὶ δά κρυσιν οὐ διέλειπεν ἐξιλεούμενος τὸν Θεόν· ὅθεν καὶ • Επίστρεψον, Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μου, σωσόν με ἔνεκεν τοῦ ἐλέους σου.» Ασυνδέτως Επιστράφηθι πρός με, Κύριε. Λύτρωσαι τὴν ψ χήν μου τῆς ἐνοχῆς τῶν πταισμάτων μου σωτηρία; με καταξίωσον. Ταῦτα πάντα ποίησόν μου, διὰ τὸ ἔλεός σου, οὐ διὰ τὴν μετάνοιάν μου. Εγώ γέλ εἶπον, ὅτι ἀσθενής εἰμι. Αξίως ὧν ἐπλημμέλησι μετανοῆσαι οὐ δύναμαι. Ότι οὐκ ἔστιν ἐν τῷ θα

EXPOSITION IN PSALMOS. חי1 νάτῳ ὁ μνημονεύων σου, εἶπον, Επίστρεψον, Κύ- μιας τάχιστα, καὶ τότε καταισχυνθῆναι, τουτέστιν ριε, καὶ τὰ ἑξῆς· διότι ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ δύναται ὁ ἡμαρτηκώς μεμνήσθαί σου προσευχόμενος, καὶ τυ χεῖν τοῦ ἑλέους σου. Ἐν τῷ θανάτῳ δὲ κατὰ τὴν τῆς ζωῆς τελευτὴν οὐκ ἔστιν ὁ μνημονεύων σου καὶ δεόμενος, ὥστε ἐσχηκέναι συγχώρησιν. Συνέκλεισε γὰρ ὁ θάνατος πάντα καιρὸν ἁμαρτημάτων ἐξιλα σμού. • Ἐν δὲ τῷ ᾅδῃ τίς ἐξομολογήσεταί σοι; — τὰς οἰκείας ἁμαρτίας μετὰ τὴν αὐτοῦ πρὸς τὸν ᾅδην απα γωγήν, ὥστε διὰ τῆς ἐξομολογήσεως ἄφεσιν τῶν ἐπταισμένων εὑρεῖν· κατὰ γὰρ τὸν κόσμον τοῦτον ἔχει καιρὸν ἡ ἐξομολόγησις· κατὰ δὲ τὸν ᾅδην οὐκ ἔστιν ἐξομολόγησις. Οὐκ ἔστιν εἰς ἀπαλλαγὴν ἐγε κλημάτων μετάνοια. Εκοπίασα ἐν τῷ στεναγμῷ μου· λούσω καθ᾿ ἑκάστην νύκτα την κλίνην μου ἐν δάκρυσί μου τὴν στωμνήν μου βρέξω.» Ἐλέησόν με, ὅτι στενάζων ἐκοπίασα. Πλὴν καὶ οὕτω κεκοπιακώς, ἔτι πενθήσω τὰς ἁμαρτίας μου, καὶ μά λιστά γε νυκτός, ἅμα μὲν ὡς ἀδείας τότε πλείονος εὐμοιρῶν, ἅμα δὲ ὡς τοὺς πολλοὺς λανθάνειν βουλόμενος· ἔτι δὲ καὶ τὸν ἄλλοις ὄντα καιρὸν ἀνέ σεως, ἐκεῖνον ἐγὼ καιρὸν κακοπαθείας ποιούμενος. Καὶ οὐχ ἁπλῶς οὐδ᾽ ἐπ' ὀλίγον πενθήσω. Καθ' ἑκάστην δὲ νύκτα καὶ μεθ' ὑπερβολῆς, κλίνην δὲ λέγε: τούδαφος, ἐν ᾧ ἀνεκλίνετο τὸν ὑποβεβλημμένον σάκκον, στρωμνὴν πενθῶν γὰρ κατὰ γῆς ἔλειπτο σάκκον καὶ μόνον ὑποστρωννὺς ἑαυτῷ. Εταράχθη ἀπὸ θυμοῦ ὁ ὀφθαλμός μου ἀπὸ θυμοῦ τῶν ἐχθρῶν· συγκέχυταί μου ὁ νοῦς ὁ τῆς ψυχῆς ὀφθαλμός. Ὡς ἄγριοι γὰρ θήρες επεισπίπτουσί μοι ζητοῦντες οἱ οἷόν τε φαγεῖν τὰς σάρκας μου ἐπαλαιώθην ἐν πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς μου. Ωσπερ τὸ πεπαλαιωμένον καὶ σαθρωμένον θρίγγιόν σε οὐ δύναται κωλύσαι πολεμίων ἐφόδους, οὕτως ἐγενόμην κἀγὼ πᾶσι μου τοῖς ἐχθροῖς, σεσαθρωμένος ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας, καὶ τὴν ἐκ τῆς χάριτος ἀπολωλεπὼς ὀχυρότητα. Καὶ διὰ τοῦτο κατεπεμβαίνουσί μουώς βούλονται. • Απόστητε ἀπ' ἐμοῦ, πάντες οἱ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν.»— Αἰσθόμενος ἐν ἑαυτῷ θείας παραψυχῆς, ἅμα δὲ καὶ τὸ συμπαθὲς ἀναλογισάμενος τοῦ Θεοῦ, καὶ θάρσος ἐξ ἀμφοῖν προλαβὼν τοῖς ἐχθίστοις δαίμοσι τοῖς ἐργάταις τῆς ἀνομίας, τοῖς δημιουργοῖς τῆς κακίας, ἐπιτιμᾷ καὶ μετ' εμβριμήσεως αὐτοὺς ἀποπέμπεται. «Οτι εἰσήκουσε Κύριος τῆς φωνῆς τοῦ κλαυθμοῦ μου, ήκουσε Κύριος τῆς δεήσεώς μου. Κύριος τὴν προς σευχήν μου προσεδέξατο.» — Κύριος καὶ Κύριος καὶ Κύριος. 'Αλλ' εἷς Κύριος. Τὸ αὐτὸ δὲ πολλάκις ἀπαγ γέλλει, λέγων· ι Απόστητε ἀπ' ἐμοῦ. Διό τι ἔγνων ὡς ὁ Κύριος εἰσήκουσέ μου κατὰ τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Αἰσχυνθείησαν καὶ ταραχθείησαν πάντες οἱ ἐχθροί μου. Αποστραφείησαν καὶ καταισχυνθείησαν σφόδρα διὰ τάχους. Λόγοις μὲν ἐπιπληκτικοῖς ἀπεπέμπετο τοὺς ἐχθρούς, ἐκφοβῶν αὐτοὺς, ἑαυτὸν δὲ θα ῤῥοποιών. Εἰδὼς δὲ τὸ ἔργον ὅλον τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ, θεόθεν αἰτεῖ τὸ ἀποστῆναι αὐτοὺς ἀπ' αὐτοῦ, καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀποστῆναι, σὺν αἰσχύνῃ δὲ καὶ τρό ὑπερβάλλουσαν, ἐκ τῶν συμβεβηκότων αὐτοῖς απο σχύνην κληρώσασθαι. Τοιαύτη γοῦν ἡ σύνταξις τῶν μητῶν. Σφόδρα διὰ τάχους αἰσχυνθείησαν καὶ τα ραχθείησαν πάντες οἱ ἐχθροί μου. Αποστραφείησαν· ήγουν ἀπ' ἐμοῦ στραφείησαν εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ τότε καταισχυνθείησαν· ήτοι λίαν αἰσχυνθείησαν. Οτιπερ ήττηθέντες, ἡτιμωμένοι και τεθορυ 6ημένοι δειλιῶντες καὶ τρέμοντες, μεθ' ὅσης ταχύ τητος πεφεύγασιν ἄπρακτοι. Καὶ δὴ, Κύριε, πάντες οἱ δυσμενῶς ἔχοντες πρὸς τοὺς δούλους σου τῆς το αύτης πειραθείεν αἰσχύνης καὶ ἥττης καὶ διαπετεύσεώς σου τροπουμένου τοὺς παλαμναίους ἀορά τους καὶ φυγαδεύοντος, ἡ τοῦ σοῦ γὰρ θελήματος ροπή παντοδύναμος· καὶ τὸ σὸν ὄνομα τὸ πανάγιον κράτιστον, φοβερὸν, ὑπερδεδοξασμένον καὶ ὑπερ ύμνητον, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰών νων. Αμήν. Πολλὴ τῶν δαιμόνων πρὸς ἀνθρώπους ἡ βασκα νία, καὶ μάλιστα τους μετιέναι προαιρουμένους βίον ὀρθόν. Διὰ καὶ πολυειδῶς αὐτοῖς ἐπιτίθενται. Τὰ πολλὰ μὲν ἀστράτως διὰ σφῶν αὐτῶν, ἐνίοτε δὲ καὶ δι' ἐχθρῶν αἰσθητῶν τρόπῳ παντὶ συντο θοῦντες εἰς ἁμαρτίαν, καὶ πρὸς ἀπώλειαν ἀπαγαγεῖν μηχανώμενοι. Οὐδὲν οὖν ἕτερον τοῦ δεινοῦ που λέμου τούτου λυτήριον ἢ τὸ καταφεύγειν ολοψύχως τὴν πολεμούμενον ἐπὶ τὸν τοὺς πολέμους συντρίβον τα Κύριον μὴ καταῤῥαθυμεῖν. Μηδ' ἀναπίπτειν, ἀλλὰ τότε δὴ τότε συντείνειν ἐπὶ πλέον ἑαυτὸν καὶ ἀνδρίζεσθαι, καὶ τῆς εἰς Θεὸν ἐλπίδος ἐξέχεσθαι, καὶ τὴν ἐκεῖθεν ἐν συντριβῇ καρδίας ἐπικαλεῖσθαι βοήθειαν. Ταῦτα καὶ ὁ παρών ἕβδομος ὑφηγείται ψαλμός. «Κύριε ὁ Θεός μου, ἐπὶ σοὶ ἤλπισα. -- Ἐπὶ σοὶ μέσ νῳ· σὺ γὰρ μόνος δύνασαι βοηθῆσαί μοι· σώσόν με ἐκ πάντων τῶν διωκόντων με καὶ ῥῦσαί με; σῶσόν με καὶ ἀβλαβή διατήρησον ἀπὸ πάντων τῶν διωκόντων με, καὶ ῥῦσαί με της κακουργίας αὐτῶν, μήποτε ἁρπάσῃ ὡς λέων τὴν ψυχήν μου, μήποτε ὁ διώκων με ἁρπάσῃ τὴν ψυχήν μου διὰ τῆς ἁμαρτίας αἰφ νης, ὥσπερ λέων ἀγριώτατος θήρ. Ενικῶς μὲν οὖν τὴν τοῦ λόγου ποιούμενος προφορὰν τὸν διάβολον δηλοί, πληθυντικῶς δὲ τοὺς δαίμονας· καὶ ὁ διάβολος γὰρ καὶ οἱ δαίμονες ἐχθροὶ καὶ διώκοντες, καὶ ὅταν οἱ δαίμονες διώκωσιν, ὁ διάβολος διώκει δι' αὐτῶν, ὡς δι' οἰκείων δυνάμεων, μὴ ὄντος λυτρουμένου, μηδὲ σώζοντος· διὰ τοῦτο εἶπον, Σωσόν με καὶ ῥῦσαί με· σοῦ γὰρ μὴ σώζοντος, τίς ὁ σώζων; καὶ σοῦ μὴ ῥυομένου, τίς ὁ λυτρούμενο;; Οὐδεὶς ὁ σώζον ἐκτὸς σοῦ, τοῦ μόνου σωτήρος και λυτρωτού. Κύριε ὁ Θεός μου, εἰ ἐποίησα τοῦτο, εἰ ἔστιν ἀδικία ἐν χερσί μου, εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνα ταποδιδοῦσί μοι κακὰ, ἀποπέσοιμι ἄρα ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν μου κενός. Ἡ ἀντὶ πρόθεσις ἐν Ψαλμοῖς εὑρίσκεται καὶ παρέλκουσα· ποτὲ δὲ καὶ ἡ ἀπὸ, καθάπερ καὶ νῦν· τὸ γὰρ τοῖς ἀνταποδιδούσιν, ἀντὶ τοῦ τοῖς διδοῦσιν εἴρηται καταχρηστικώς. Εἰπὼν δὲ, Ἐποίησα τοῦτο, διαιρεῖ αὐτὸ εἰς δύο τινά,

λόγου Χριστοῦ πρόσταγμα τοῦ Πατρὸς διδοὺς ἡμῖν τὸ αἴτιον ἐννοεῖν. Ἐπεὶ τοίνυν πρὸς οἶ; ἑτέροις ἐδίδαξεν ὁ Χριστὸς, ἐδίδαξεν ὅτι καὶ ἀναστήσεται, λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ προφήτης ἱκετικῶς καὶ προαγο ρευτικῶς· Εξεγέρθητι ἀπὸ τῶν νεκρῶν, Κύριε ὁ Θεός μου, διὰ τὸν λόγον ὃν εἴρηκας ὅτι ἀναστήση πρόσταγμα δὲ τὸν λόγον φησὶ, καὶ τὸ εἰρηκέναι τὴν τοιοῦτον λόγον, ἐντείλασθαι, διὰ τὸ βασιλικόν, διά τὰ ἀμετάθετον· πᾶς γὰρ Χριστοῦ τοῦ ὄντως βασιλέως λόγος ἐντολὴ καὶ πρόσταγμα καὶ νόμος ἐστί. Καὶ οὐ μὴ παρέλθῃ τοῦ Χριστοῦ λόγος οὐδεὶς; εἰ καὶ ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσονται, καὶ συναγωγή λαῶν κυκλώσει σε, καὶ συνάξεις διὰ τῆς πίστεως ἐκ παντὸς τοῦ κόσμου λαοὺς περὶ σὲ, καὶ ἡ τοιαύτη συναγωγὴ καὶ λίαν ἀγαπήσει σε, καὶ λίαν οἰκειωθήσεταί σοι. Διὰ γὰρ τοῦ κυκλώσει σε και ἄμφω δεδήλωται. Οἱ γάρ τινα σφόδρα φιλοῦντες, ἐφιέμενοι τοῦ πλησιάζειν αὐτῷ, περικυκλοῦσιν αὐ τόν· ὡσαύτως ὁ πρός τινας οἰκείως ἔχων, ἐθέλων αὐτοὺς προσεγγίζειν αὐτῷ, κύκλῳ ποιεῖται αὐτοῦ. Καὶ ὑπὲρ ταύτης εἰς ὕψος ἐπίστρεψον. Τοῦτο περί τῆς ἀναλήψεως καὶ ὑπὲρ ταύτης σου της συναγω γῆς εἰς οὐρανοὺς ἀπὸ γῆς ἐπιστράφηθι, ἵνα καὶ ταύτην ἀναγάγῃς ἐκεῖ καὶ τῆς οὐρανίου καταξιώτης βασιλείας καὶ δόξης σου. τὸ ἀδικῆσαι καὶ τὸ ἀποδοῦναι τοῖς κακοποιήσασιν· Πατὴρ λέγει αὐτά. Καίως δὲ πρότερον εἴρηκε την εἰ ἐποίησα τοῦτο, τὸ ποιον; Εἰ ἔστιν ἀδικία ἐν πράξει μου· διὰ γὰρ τῶν χειρῶν τὴν πρᾶξιν ἑδή. λωσεν· εἰ ἀνθρώποις ἀπέδωκα τοῖς ἐμὲ κακοποιούσιν, εἴ τι τοιοῦτον διεπραξάμην, τῶν ἐχθρῶν δα:- μόνων μὴ κατισχύσαιμι, ἀλλὰ κενὸς ἀπ' αὐτῶν ἀποπέσοιμι, μὴ τρεψάμενος αὐτοὺς μηδ' ἀνύσας μηδέν. Διὰ δὲ τούτων ἡμῖν παραινεῖ, δικαίοις εἶναι καὶ ἀνεξικάκοις καὶ κατὰ τὴν ἐντολὴν εὖ ποιεῖν τοὺς μισοῦντας καὶ λυποῦντας ἡμᾶς. Καταδιώξαι ἄρα δ ἐχθρὸς τὴν ψυχήν μου καὶ καταλάβοι, καὶ καταπατήσαι εἰς γῆν τὴν ζωήν μου, καὶ τὴν δόξαν μου εἰς χοῦν κατασκηνώσαι. Εἴπερ ήδίκησα, φησίν, ἢ κακοποιοῖς ἀνταπέδωκα, μὴ μόνον ἄπρακτος ἐκπέ. σαιμι τῶν ἐχθρῶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἐχθρὸς διάβολος ἐπικρατέστερος μου γενόμενος, καταδιώξαι μου τὴν ψυχὴν ἡττημένου καὶ ταύτην διὰ τῆς ἁμαρτίας γερώσαιτο, καὶ καταπεπατημένην θείη μου τὴν ζωή», διὰ τοῦ εἰς γῆν καὶ τὰ γεηρά πράγματα καὶ σπουδάσματα κατασῦραί με καὶ τὴν ἐμὴν δόξαν τὴν ἐκ τῆς ἀρετῆς ποιῆσαι κατεσκηνωμένην εἰς γοῦν, κατενεγκών αὐτὴν καὶ καταβαλών, διὰ τοῦ τοῖς πάθεσιν τῆς ἀτιμίας ὅλον συγχῶσαι με. Τοιαύτα μὴ δικαιοσύνην φυλάσσοντες μηδ' ἀνεξικακοῦντες ἑαυτῶν κατευχόμεθα. Συνάδει τοῖς προφητικοῖς καὶ ὅπερ λέγειν ἡμᾶς προσευχομένους ὁ ἡμέτερος καθηγητής και Κύριος παραδέδωκεν. «Αφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν.» Τὸ γὰρ ἀφιέναι τοῖς ὀφειλέταις, καὶ τὸ τοῖς ἀνταποδιδοῦσι κακὰ, μή ἀνταποδιδόναι, ταυτόν ἐστιν. Οὕτω γοῦν ὡς ἐδιδάχθημεν προσευχόμενο:. Τοῖς δ᾽ ἑπταικόσιν εἰς ἡμᾶς ἀμυνόμενοι ταῦτα λέγομεν ἄντικρυς· ἀποτίσαιμεν δίκας ἁπάντων ὧνπερ ἑπταίσαμεν, ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς οὐκ ἀφίεμεν τοῖς ἄλλοις τὰ εἰς ἡμᾶς αὐτῶν πλημμελήματα. • Ανάστηθι, Κύριε, ἐν ὀργῇ σου. — Τῆς τῶν δαιμόνων μεμνημένες μανίας προφητεύει προσφόρως καὶ περὶ τῆς τοῦ δεσπότου Χριστοῦ ἀναστάσεως, δι' ἧς ἐσβέθη τὸ κράτος αὐτῶν. ᾿Ανάστηθι, Κύριε, λέγων, ἐν ὀργῇ σου τῇ κατὰ τῶν ἡμᾶ; και κούντων ἀποστατῶν. "Ηγουν εἰς τὸ κάκωσιν σφο δρὰν αὐτοῖς ἀγαγεῖν, διὰ τοῦ τὴν τιμὴν αὐτῶν εἰς αἰσχύνην μετενεγκεῖν, καὶ τὴν αὐτῶν ἰσχὺν εἰς ἀσθένειαν. Υψώθητι ἐν τοῖς πέρασι τῶν ἐχθρῶν. σου. Υψηλὸς εἶ, καὶ τὸ ὕψο; τῆς δόξης σου γενέσθω διάδηλον ἐν τοῖς τέλεσι τῶν ἐχθρῶν σου δαιμόνων, ἤγουν, ἐν τῷ τὴν αὐτῶν τυραννίδα τέλος λαβεῖν, καὶ καταργηθῆναι τὸ διὰ τῆς εἰδωλολατρείας σέβας αὐτῶν. Καὶ ἐξεγέρθητι, Κύριε, ὁ Θεός μου, ἐν προστάγματι ᾧ ἐνετείλω. Εἰπὼν ἐν τῷ δευτέρῳ ψαλμῳ προσώπῳ Χριστοῦ, διαγγέλλων τὸ πρόστα γμα Κυρίου πρόσταγμα τοῦ Πατέρος τὴν εὐαγγελι κὴν διδασκαλίαν ὠνόμασεν· ἐνταῦθα δὲ τὴν αὐτὴν πρόσταγμα καλεῖ τοῦ Υἱοῦ· καὶ εἰκότως· μία γὰρ βασιλεία Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, καὶ πρόσταγμα τὸ αὐτό. Καὶ γὰρ ὁ Υἱὸς ἐνυπόστατος Λόγος ὢν τοῦ Πατρὸς ἐξαγγέλλει πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς, καὶ ὅσα λέγει ὁ Πατὴρ, ὁ Υἱὸς λέγει αὐτά, καὶ ὅσα λέγει ὁ Υἱὸς ὁ • Κύριος κρινεί λαούς. 1 — Τοῦτο περὶ τῆς παρκοσμίου κρίσεως είρηται πρὸς ἡμᾶς. Αὐτὸς ὁ Κύ ριος ἀναστὰς ὁ ἀνελθὼν εἰς τοὺς οὐρανούς, αὐτὸς κρινεῖ τοὺς λαούς. ᾿Αποδώσων ἑκάστῳ τῷ κατ' ἀξίαν. • Κρινόν μοι, Κύριε, κατὰ τὴν δικαιοσύνην μου καὶ κατὰ τὴν ἀκακίαν μου ἐπ' ἐμοί. κα Δικαιοσύνην λέγει τὴν μερικὴν, ἀκακίαν δὲ τὴν ἀνεξικακίαν, καὶ τὸ μὴ ἀνταποδιδόναι κακῶς· ταῦτα γὰρ ἀνωτέρω τὰ δύο προσεμαρτύρησεν ἑαυτῷ, μὴ τῶν μεγάλων ἡγούμενος αὐτά. Τί γὰρ ἐν τούτοις τὸ μέγα; τῶν ἀναγκαιοτάτων δὲ καὶ ἀπαραιτήτων τῷ γε κατά Θεὸν ὅλως προαιρουμένῳ βιοῦν. Τὸ κρῖνον δὲ συνο τακτέον ἀπὸ κοινοῦ καὶ τῷ ἐμοὶ, καὶ τῷ ἐπ' ἐμεί. Κρίσεως γὰρ μνημονεύσας ἐκείνης τῆς ἐν ὑστάτους καιροῖς, ἀκαίρως καὶ νῦν καλεῖ τὴν Κύριον κριτὴν ἐν αὐτῷ τε καὶ ἐπ' αὐτῷ· κρῖνον ἐν ἐμοί, λέγων, καθότι οὐκ ἠδίκησα, Κύριε, καὶ μηδὲ σὺ παραχω Ο ρήσῃς ἀδικηθῆναί με παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Καὶ πάλιν, κατὰ τὴν ἀνεξικακίαν μου κρῖνον ἐπ' ἐμοὶ, καὶ κα θὼς ἐπ' ἄλλοις ἐποίουν ἐγώ, μὴ κακῶς αὐτοῖς ἀν ταποδιδούς, οὕτω καὶ σὺ ποίησον ἐπ' ἐμοὶ, καὶ μὴ ἀπαιτήσῃς με λόγους ὧν διαφόρω; εἰς σὲ πεπλημα μέληκα, καὶ διὰ τοῦτο τοῖς ἐχθροῖς ἐάσῃς ἀνεπικούρητον. Μετὰ μὲν οὖν τὴν δικαιοσύνην μου, ὅτι οὐκ ἔστιν ἀδικία ἐν χερσί μου, δικαίωσόν με, κατά δὲ τὴν ἀκακίαν μου, ὅτι οὐκ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀν ταποδιδοῦσί μοι κακὰ, ἀνεξικακησον ἐπ' ἐμοί. Συν τελεσθήτω δὴ πονηρία ἁμαρτωλῶν· τέλος λαβέτω, καταργηθήτω. Πολλῆς δὲ τῆς ἐκ τῶν πονηρῶν δαι μόνων καὶ τῶν ὑπηρετούντων αὐτοῖς πεπειραμένος ἐπιβουλής, εὐχῆς τύπῳ προαγορεύει πάσης πονη ρίας ἀφανισμὸν ἐν αἰῶνι τῷ μέλλοντι. Νῦν γὰρ

δυνον. • Τὰ βέλη αὐτοῦ τοῖ; καιομένοις ἐξειργάσατο.» Τὰ αὐτὰ καὶ σκεύη θανάτου καὶ βέλη φησὶν, ὡς εἰρήκαμεν, ἃ τοῖς οὐκ ἐπιστρέφουσιν ἐξειργάσατο καὶ ἀπήρτισε. Τούτους γάρ καιομένους ὠνόμασεν ὡς ἀτόποις ἐπιθυμίαις τε καὶ θυμοῖς, ἐξ ὧν πᾶσα κα κίας πράξις, φλεγομένους διαπαντός. • Ιδού ὠδίνησεν ἀδικίαν. Πάλιν πρὸς τὸν Θεὸν ποιεῖται τοὺς λόγους, καὶ τοῦ διαβόλου καταβολ ται, τὴν εἰς ἐμὲ, λέγων, ἀδικίαν ὁ διάβολος έμμεσ λετήσας ἐν ἑαυτῷ, καὶ ἰδοὺ τελεσφορήσας, ὠδίνη, σεν. Εκρῆξαι ταύτην σπεύδει λοιπόν, καὶ εἰς ἔργον ἀγαγεῖν κατεπείγεται. Τίς ἡ ἀδικία; πτῶμα καὶ ὅλισθον προξενῆσαί μοι, καὶ τοῦ Κυρίου ἐπ' αἰσχύνης ἀποξενώσαί με. εἶναι δὴ τὸ ἀντίπαλον διὰ τοὺς ἀγωνιστάς. ι Καὶ ἡ ἄλλην ἀναίρεσιν ἀπαραίτητον καὶ λίαν ἐπώ κατευθυνεῖς δίκαιον.» Καὶ μήπω δὲ τῆς πονηρίας συντελεσθείσης ἐξαίρων ἐκ μέσου τὰ σκάνδαλα, παρασκευάσεις τὸν δίκαιον, ὀρθῶς δραμεῖν τὴν τρίβον τῆς ἀρετῆς. «Κατευθυνεῖς δὲ τὸν δίκαιον,» εἴρηκεν, ού, Κατευθυνθήσεται δίκαιος, ὅτι πάντων τῶν ἀγαθῶν αἴτιος ὁ Θεός· οὐ γὰρ τοῦ θέλοντος, · φησίν, οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, ἀλλὰ τοῦ Ἐλεοῦντος Θεοῦ, Καὶ πάλιν· ι Οὐ δύνασθε χωρὶς ἐμοῦ ποιεῖν οὐ δέν.» Ετάζων καρδίας καὶ νεφρούς ὁ Θεὸς, δια καίως ἡ βοήθειά μου παρὰ τοῦ Θεοῦ τοῦ σώζοντος τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. Ἐρευνῶν ἐστιν ἀκριβῶς ὁ Θεὸς τὰς τῶν ἀνθρώπων βουλάς· τοῦτο γὰρ ἐδήλωσε διὰ τῶν καρδιῶν, καὶ αὐτὰ δὲ τὰ τῶν λογισω μῶν ἔσχατα καὶ βαθύτατα, τοῦτο διὰ τῶν νεφρών. Οθεν πάντα τὰ ἐν σκότῳ καὶ κρύφια καθορῶν ἐναρο γῶς οἶδε καὶ ὅτι πονηρία καὶ δόλος οὐκ ἔστι μοι. Δικαίως οὖν καὶ εὐλόγως ἐλπίζεται καὶ ἔστιν ἢ εἰς ἐμὲ βοήθεια καὶ σωτηρία παρὰ τοῦ Θεοῦ τοῦ σώζον τος τοὺς ἀπονήρους καὶ ἀδόλους τῇ καρδίᾳ τυγχά νοντας. . Ο Θεός κριτής δίκαιος καὶ ἰσχυρός και μακρό θυμος.» Κριτής ὢν δίκαιος τὴν τῶν ἐχθρῶν μου δαιμόνων ἀδικίαν ἀποσοβήσαι κρινεῖ, καὶ μὴ ἐᾶσαι ταύτην εἰς τέλος ἐλθεῖν· ἰσχυρὸς ὢν ἰσχύσει τοῦτο ποιῆσαι καὶ διατηρῆσαι με τῆς αὐτῶν κακουργίας ἀνώτερον· μακρόθυμος ὢν ἀναμενεῖ τὴν ἐμὴν ἐπι-· στροφὴν, καὶ οὐ παρὰ πόδας τὴν καταδίκην ἐπάξει μοι, καὶ μὴ ὀργὴν ἐπάγων καθ' εκάστην ἡμέραν. Οργὴν λέγει τὴν κάκωσιν. Ἐπεξηγεῖται δὲ, τις ἐστιν ὁ μακρόθυμος· ὁ μὴ ἐπάγων καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν, ἤτοι κατὰ πάντα καιρὸν, τοῖς ἁμαρτάνουσι κάκωσιν, ἀλλ' ἀνεχόμενος καὶ τὴν αὐτῶν μετάνοιαν καὶ διόρθωσιν ἐκδεχόμενος. • Ἐὰν μὴ ἐπιστραφῆτε, τὴν ῥομφαίαν αὐτοῦ στιλβάσει.» Το τόξον αὐτοῦ ἐνέτεινε καὶ ἡτοίμασεν αὐτὸ ἡ στίλβωσις τῆς ῥομφαίας καὶ ἡ ἔντασις τοῦ τόξου. Καὶ ἡ ἑτοιμασία πρὸς τοξείαν ἀπειλῆς ὁμοῦ καὶ μελήσεως σύμβολα. Παραινεῖ δὲ καὶ ἄλλοις σὺν ἑαυτῷ μακροθυμίας Θεοῦ μὴ καταφρονεῖν· Ἐὰν γὰρ, φησί, μὴ ἐπιστραφῆτε πρὸς Θεὸν οἱ μακρυνθέντες ἀπ' αὐτοῦ διὰ τῆς τῶν ἐντολῶν παραβάσεως, εἰ καὶ μὴ τάχιστα καὶ κατὰ σπουδὴν, τως δ᾽ οὖν ἐν καιρῷ δέοντι, πικρῶς ἐξολοθρεύθήσεσθε. • Καὶ ἐν αὐτῷ ἑτοίμασε σκεύη θανάτου.» Των ἐν τοῖς βέλεσι γλυφίδων ταῖς τῶν τόξων νευραῖς ἐνισμένων ἐν τοῖς τόξοις ἑτοιμάζεσθαι τὰ βέλη λέγονται· ἀλλ' εἴπερ φέροιεν τὸν ἢ πῦρ, ὡς ταῦτά τινες αὐτοῖς ἐντιθέασιν, οἱ μὲν ὀξέως καὶ πικρῶς ἀνελεῖν, οἱ δὲ πυρπολήσαι προθέμενοι, τότε τὰ βέλη καὶ σκεύη γίνονται δι' & περιφέρουσιν. "Οθεν ἡ ψαλμικὴ ῥῆσις τοὺς τρόπους τοῦ θανάτου τοὺς ἐκ τῆς θείας ὀργῆς καὶ βέλη καὶ σκεύη θανάτου κέκληκε μεταφορικῶς. Λέγει γοῦν καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τόξῳ θανάτου τρόπους ἡτοίμασε, γῆς συγχώσεις, πυρὸς φλογώσεις, ὕδατος ἐπικλύσεις, ἀέρος φθοράς, τὰς ἐκ πολεμίων σφαγάς, καὶ πᾶσαν PATROL. GB, CXLII. • Συνέλαβε πόνον καὶ ἔτεκεν ἀνομίαν.» — ALτιον τῷ διαβόλῳ τῆς τοιαύτης ἀδικίας τῆς εἰς ἐμὲ τὸ ἐμὸν ἄλγος ᾧ χαίρει καὶ οὗπερ ἐφίεται· καὶ γὰρ ἐξ ἄκρας βασκανίας επιθυμῶν τοῦ πόρο ῥω τῶν σωζομένων ἀποῤῥιφῆναι με, καὶ πόνον καὶ ἐδύνην, ἐν τῷ καιρῷ κληρώσασθαι τῆς ἐκτίσεως, τὸν τοιοῦτον πόνον ὥσπερ τινὰ σπόρον ἐν διανοία συνέλαβε, καὶ τὴν τῆς ἐπιβουλῆς ἀνομίαν συσκευάσας ἀπέτεκεν. • Λάκκον ώρυξε καὶ ἀνέσκαψεν αὐτόν. — Λάκκον λέγει τὴν μηχανὴν καὶ ἀνάσκαψιν, ἤτοι δευτέραν ἀνόρυξιν, τὸ τῆς μηχανῆς δολιώτατον καὶ βαθύτατον. Πᾶσαν ἐτεκτήνατο, φησί, κατ' ἐμοῦ μηχανήν, καὶ ἄφυκτον αὐτήν, τό γε ἧκον εἰς αὐ τὸν, ἀπειργάσατο, καὶ ἐμπεσεῖται εἰς βόθρον δι εἰργάσατο. Εμπίπτει τοῖς αὐτοῦ μηχανήμασιν ὁ διάβολος, ὅτε πολλὰ κατὰ τῶν Θεοῦ δούλων συσκευασόμενος, ἐκ πάντων ἀπρακτήσει καὶ κατη σχυμμένος υποχωρήσει τὴν γὰρ αἰσχύνην ἣν τοῖς ἐπιβουλευομένοις ἐμηχανᾶτο διὰ τῆς ἁμαρτίας ἐπισ νεγκεῖν, ἐπισπᾶται πᾶσαν αὐτὸς, μάταιος ἐξ ἐκεῖ. νων ἀποκρουσθείς. • Επιστρέψει ὁ πόνος αὐτοῦ εἰς κεφαλὴν αὐ τοῦ. ο - Ο πόνος ἐν ἐμοὶ προξένει διὰ τῆς ἀπωλείας, στραφήσεται πρὸς αὐτὸν, καὶ τὸ ἄλγος δέξεται καίριον, ήγουν ἀνύποιστον. Καὶ ἐπὶ κορι φὴν αὐτοῦ ἡ ἀδικία αὐτοῦ καταβήσεται. Καὶ ἡ ἀδικία ἦν ἔσπευδεν ἀδικῆσαι με καὶ τοῦ ἐμοῦ δεσπό του μακρῦναι με, καὶ τῆς αὐτοῦ δόξης θεῖναι, ἄνωθεν ἐκ ψήφου θείας εἰς αὐτὸν καταβήσεται, καὶ τὸ μακρυνθῆναι Θεοῦ καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ, καιριώτατον κληρώσεται καὶ ἀκρότατον· καίριον μὲν γὰρ ἡ κεφαλή, τὸ ἀπ' αἰχένος ἄνω διήκον μέρος τοῦ σώματ το;· τὸ δὲ ταύτης ἄκρον ἡ κορυφή καιριώτατον ἐν ᾧ καὶ ὁ ἐγκέφαλος, ὅθεν αἴσθησις πᾶσα καὶ κίνησις. Διὰ τούτων δὲ τὰ ἐσόμενα λέγει μᾶλλον ἢ ἐπαρᾶ ται· τῷ διαβόλῳ γὰρ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ τὸ αἰώνιον ἡτοίμασται πῦρ δ δὴ καὶ σκότος ἐξώτερον καὶ μακρὰν πάντη θείας ἐπισκοπῆς. Ἐξομολογή σομαι τῷ Κυρίῳ κατὰ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. ο Τὴν τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς δαίμοσιν ἐπαχθησομένην κολασίν τε καὶ κάκωσιν ἀρᾶς τύπω διηγησάμενος, Ευχαριστήσω Κυρίῳ, φησίν, ἕνεκεν τῆς αὐτοῦ δια

NICEPHORI BLENMIDE καιοσύνης, ὅτι τὰ κατ' αξίαν ἀπεπλήρωσε τοῖς ἀλά- της μεγαλουργίας ἡ ἀρετὴ καὶ ὑπεράνω τῶν εὐρα στορσιν. «Καὶ ψαλῶ τῷ ὀνόματι Κυρίου τοῦ ὑψίστου. - Καὶ ψαλώ διὰ τὴν τοιαύτην δικαιοσύνην τῷ Κυρίῳ τῷ ὑψίστῳ περιφραστικῶς, ἤτοι διὰ ψαλμῶν αίνου προσοίσω τον χαριστήριον. Λέγει δὲ τὸν Κύριον ύψιστον, ὡς ἐμοῦ πάντων ἐς ἀπειράκι; ἄπειρον ὑψηλότατον, πάσης ἀξίας καὶ βασιλείας καὶ κραταιότητος, πάσης δόξης τε καὶ λαμπρότητος, πάσης σοφίας και νοερᾶς ἐξοχότητος, πάσης μεγαλοσύνης, πάσης ὑμνολογίας, πάσης τιμῆς, τῆς ἐξ ἀνθρώπων, τῆς ἐξ ἀγγέλων, τῆς ἐξ ὅλης ὁμοῦ τῆς κτίσεως, καὶ νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. νῶν ὑπερυψώθη ἀπὸ τῆς γῆς· ἔργα γὰρ ἐποίησας καὶ ποιεῖς ὑπερφυέστατα καὶ σοὶ μόνῳ τῷ ὄντως μεγάλῳ πρέποντα· ἔργα δὲ Χριστοῦ τά τε διδάγματ τα, τά τε θαύματα. Τῷ τοιούτῳ ῥητῷ συνάδει καὶ τὸ τοῦ ᾿Αββακούμ, ο Εκάλυψεν οὐρανοὺς ἡ ἀρετὴ αὐτοῦ.» Τοσοῦτον ἔχει τὸ τῆς δόξης ὕψος, ἡ ἀρετὴ τοῦ Χριστοῦ, ἡ μεγαλοπρέπεια. Νομίζω δ' ἐγὼ καὶ περὶ τῆς δεσποτικῆς ἀναλήψεως ἐν αὐτῷ διαλαμβάνειν τὸ προκείμενον ψαλμικόν. Κατὰ τοῦτον οὖν τὸν λόγον τὸ μὲν ἡ μεγαλοπρέπειά σου νοητέον εἰρῆσθαι κατά περίφρασιν, τὸ δ' ὅλον οὕτω σαφηνιστέον· ὅτι ἐπήρθης καὶ ὑψώθης ὁ μεγαλοπρεπής καὶ μεγαλουργὸς, ὁ τῶν ἐξαισίων καὶ ὑπερφυῶν θεοσημιῶν αὐτουργός, οὗ χάρις ἐν χείλεσιν εξεχύθη δι • Η τοῦ Χριστοῦ θαυμαστότης ἄρητό ἐστι πά· δάσκοντος, οὐκ εἰς τὸ στερέωμα μόνον τὸν πρῶτον σῃ φύσει καὶ ἀκατάληπτος.» Οὔτε γὰρ ἄνθρωπος, κἂν εἰς ἄκρον εἴη σοφίας ἀφιγμένος, οὔτ᾽ ἄγγελος, εἰ καὶ τῶν ἀνωτάτω καὶ πρῶτος οὗτος, ἐννοῆσαί ποτε τὸ ταύτης ἰσχύσεις μέγεθος, μήτοι καὶ διαγάσισθαι. Πλὴν ἀχαρίστου τρόπου καὶ ἀποβλήτου τὸ μὴ κατὰ τὸ ἐγχωροῦν αὐτὴν ἐξεμνεῖν. Αλλ' ὅτι τὸ κατ' ἀξίαν ἀδύνατον, ἤδη καὶ τὸ μικρὸν μὴ προσάγειν και μέτριον, τοῦτο καὶ ὁ προκείμενος ὄρους ἐμφαίνει ψαλμός, ὑμνητήριος ὢν εἰς αὐτὸν Δεσπότην Χριστόν. 'Απείρων γὰρ ὄντων ἐν Χριστῷ τῶν ὑπερ φυῶν, μνησθεὶς καὶ ὑπερθαυμάσας ἐκ τούτων τὴν τοῦ Κυρίου μεγαλειότητα, τὸν ὕμνον κεφαλαιοί. πρὸς ἡμᾶς οὐρανὸν, οὐδ᾽ αὐτὸ διαβὰς, εἰς τὸν ἀνωτάτω κατήντησας οὐρανὸν, ἀλλὰ διαπεφοιτηκὼς καὶ αὐτὸν ὑπεράνω καὶ ἀμφοτέρων τῶν οὐρανῶν ἀνελήλυθας, πᾶσαν τὴν κτίσιν ὑπεραναβεβηκώς, μετὰ σώματος, ὡς δεσπότης τὸ ὅλον ἀπάσης τῆς κτίσεως. ο Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον.» Αίνον κατηρτισμένον ἀπειργάσω καὶ τέλειον και βρεφικής διανοίας καὶ γλώττης ὑπέρτερον. Τὸ δὲ θαῦμα καινότατον· οὐ μόνον γὰρ νήπιοι καὶ θηλάζοντες ἔτι παῖδες ᾔνουν τὸν Κύριον εὐκρινῶς λαλοῦντες, διατόρως κράζοντες τελείας βήματα γνώσεως, ἀλλὰ καὶ ὡς Θεὸν ἥνουν αὐτὸν, καὶ θεολογίας ἀρίστης ἀπήγγελλον δόγματα δια τοῦτο καὶ οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς ἀκούοντες Αγανάκτησαν· τὸ γὰρ, ο Ὡσαννὰ ὁ ἐν ὑψίστοις, ο τοιαῦτόν ἐστι· Σῶσον δὴ ὁ ἐν οὐρανοῖς, ὁ φαινόμε νος ἐπὶ γῆς ὡς ἄνθρωπος, καὶ ὢν ἐν τοῖς οὐρανοῖς ὡς Θεός, ο Εύλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματα Κυρίου. • Εὐφημίας ἄξιος ὁ καὶ αὖθις ἐρχόμενος, ἐπὶ τῷ κρῖναι τὸν κόσμον ὡς Κύριος· διότι ὄνομά σοι Κύριος. Ὥστε καὶ σωτῆρα καὶ Θεὸν καὶ κριτὴν καὶ Κύριον ὡμολόγουν οἱ νήπιοι, καὶ θηλάζοντες μεγάλη κραυγῇ τὸν Χριστόν· ὅθεν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς τὴν τοιαύτην οὐκ ἔπτεργον αἴνεσιν, καὶ μάλισθ' ὅτι κάν τῷ ἱερῷ ἐτελεῖτο παρ' μόνος ὁ Θεὸς αἰνούμενος ἦν καὶ παρρησίᾳ πολυπληθοῦς ἀκροωμένου λαοῦ. • Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν.» - Κυριεύει πάσης ἐμοῦ κτίσεως ὁ Χριστὸς ὡς Θεὸς καὶ δημιουργός" ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνθρωπος τῶν γεγονότων όλων γινώ- Ο σκεται κύριος διὰ τὴν ἔνωσιν. «Εδόθη μα γάρ, φησί, πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. ο Κύριος καὶ τῶν πιστῶν ὁ Χριστός, κατά τε τὸν εἰρημένον λό γον, καὶ κατ' ἐπίγνωσιν· ὥστε διττή ἐστιν ἐν ἡμῖν ἡ κυριότης αὐτοῦ. Κατὰ μὲν οὖν τὸν πρῶτον λόγον καὶ θελόντων καὶ μὴ θελόντων, δεσπίζει πάντων Χριστός· κατὰ δὲ τὸν λόγον τῆς ἐπιγνώσεως αἱρε τή ἐστιν ἡ Χριστοῦ δεσποτεία τοῖς διὰ πίστεως ἐπεγνωκόσιν αὐτόν· ὅτι φύσει δεσπόζων καὶ Κύ ριες. Το Κύριε τοιγαροῦν τῆς ἁπλῶς κυριότητος τέθειται παραστατικὸν, τῆς εἰς ὅλα τὰ κτίσματα τὰ δ' ὁ Κύριος ἡμῶν, τῆς ἰδιοτρόπως εἰς ἡμᾶς τοὺς πιστοῦ; ἢ καὶ κατ᾽ ἐπίγνωσιν καὶ κατ' οἰκείωσιν λέγεται· κατ' ἐπίγνωσιν ἡμῶν πρὸς αὐτὸν, κατ' ο!- κείωσιν αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς. • Ως θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ. ν Λίαν ἐστὶ θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ, διὰ τὰς διδασκαλίας σου, διὰ τὰς θεοσημίας σου· ἄς ἐκτετέλεκας δι' ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν τῶν μαθητῶν, καὶ αὖθις ἐκτελεῖς διὰ τῶν διαδόχων αὐτῶν κατά τε πίστιν καὶ ἀρετήν. • Ὅτι ἐπήρθη ή μεγαλοπρέπειά σου υπεράνω τῶν οὐρανῶν.» - Εστι καὶ ἐν ἀνθρώποις ἀρετὴ πρακτική - καλουμένη μεγαλοπρέπεια, ότε τι; ἔργα πράττει μεγαλοπρέποντα. Τοίνυν εἰρηκὼς ὁ προφήτης πρὸς τὸν Χριστόν, ὅτι «Το σὸν ὄνομα λίαν θαυμαστόν ἐστιν ἐν πάσῃ τῇ γῇ, ν νῦν λέγει την αἰτίαν δι' ην οὕτως θαυμαστόν· διότι, φησί, τῆς • Ενεκα τῶν ἐχθρῶν σου τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητικόν. ο - Οὐ πρὸς τὸ, ο Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον ο ἀναφέρε ται τοῦτο· ἀλλὰ πρὸς τὸ, ο Ἐπήρθη ή μεγαλο πρέπειά σου ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν, ἵν' δλον είη τοιοῦτον· Κατὰ τὸ συνεχὲς ἀνέβης ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου, ὥστε καταλύσαι καὶ τὸν προηγουμένως ἐχθρὸν τὸν διάβολον, και τὸν ἐκδικητὴν αὐτοῦ καὶ σύμμαχον θεοκτόνον λαόν. Κατὰ τοῦ διαβόλου γὰρ ἐλήλυθεν ἐπὶ γῆς ὁ Χριστός. ἵνα καταλύσῃ τὸ κράτο; αὐτοῦ καὶ τὴν εἰδωλολα τρείαν ἐξαφανίσῃ. Τοῦτο δὲ γέγονε μετὰ τὴν ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν ἀναφοίτησιν τοῦ Χριστοῦ - τότε γὰρ ὁ Παράλητος ἐνδημήσας τοῖς ἀποστόλοις ἐν εἴδει πυρίνων γλωσσῶν καὶ στομώσας αὐτοὺς καὶ λόγου καὶ σοφίας καὶ θάρσου; καὶ τερατουργικής

ἐμφορήσας δυνάμεως, ἀπετέλεσε καθαιρέτας του συνεκφωνήσας ταύτην τοῖς ἄστρασι, δι' ἡ πρὸς τοὺς διαβόλου, καὶ τῆς πλάνης ολοθρευτάς. Εἶτα καὶ τῶν Ἰουδαίων ἡ πᾶσα δόξα καθῄρηται. Καὶ ἡ πόλις καὶ δ ναὸς καὶ ἡ λατρεία και πᾶν, εἴ τί περ ἦν ἐν αὐτοῖς ὑπερέχον, καὶ ἡγεμονικόν, καταβέβληται ἕνεκα δὲ τῶν ἐχθρῶν σου φήσας, διεῖλε τοὺς ἐχθροὺ; εἰς τε τὸν πολέμιον διάβολον, καὶ εἰς τὸν αὐτῷ συμμαχήσαντα. Καὶ γὰρ καὶ ὁ τῷ ἐχθρῷ συμμαχῶν ἐχθρὸς καὶ οὗτός ἐστιν. Οὐκ ὠνόμασται δὲ τοῦ δια βόλου σύμμαχος ὁ τῶν Ἰουδαίων ἐσμός, ἀλλ' ἐκδικη τῆς, καὶ λίαν ἐπιπρεπῶς· αὐτὸς γὰρ ἀνελών του Χριστὸν, τὸν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ κατὰ τοῦ διαβόλου παραγενόμενον, προδήλως γέγονε τοῦ διαβόλου ἐκδικητής. Δύο δ᾽ ἐν ταυτῷ δηλοῦντος, ὡς προειρήκα μεν, τοῦ ἐπῆρθαι τὴν Χριστοῦ μεγαλοπρέπειαν ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν τό τε ὑπερύψηλον τῆς ἐκ τῶν διδαγμάτων καὶ τῶν θαυμάτων δόξης αὐτοῦ, καὶ τὴν κατὰ σώματος ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν ἀναφοί τησιν, τῷ μὲν πρώτῳ σημαινομένῳ τὸ, ο Ἐκ στο ματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον, ο συνάπτεται, λέγοντος τοῦ προφήτου πρὸς τὸν Χριστίν, Τοσοῦτον γέγονεν ἡ δόξα του μεγίστη καὶ ὑπερθαύμαστος, ὥστε καὶ παῖδες ὅτι θηλάζοντες ταύτην ἐκήρυξαν, λόγῳ καὶ νοήματι κεχρημένοι κατηρτισμένῳ καὶ ἀνδρικῷ. Τῇ δευτέρᾳ δὲ δηλώσει τῆς ὑπερυψώσεως τοῦ Χριστοῦ, τὸ ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου συμφύεται καὶ τὰ τούτου ἐχόμενα, καθώς ἀνωτέρω διετρανώσαμεν. "Οσα δέ τις ἂν ἐννοήσειεν αἴτια τῆς ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν ἀναφοιτήσεως τοῦ Χριστοῦ, πάντα πρὸς τὴν τοῦ ἐχθροῦ κατάλυσιν ἀφορῴη καὶ κάκωσιν. σου. • "Οτι έψομαι τοὺς οὐρανοὺς ἔργα τῶν δακτύλων · Εφη καὶ ἀλλαχοῦ, ο ἔργα τῶν χειρῶν τού εἰσιν οἱ οὐρανοί· ο τῶν οὐρανῶν δὲ καὶ ἀμφο τέρων μνησθείς, δημιουργὸν ἁπάσης τῆς κτίσεως ἐκήρυξε τὸν Χριστὸν, τῇ περιοχῇ τὰ περιεχόμενα συμπεριλαβών. Ο γὰρ καταρχάς γεγονώς οὐρανὸς, ὁ φύσει πρώτος καὶ ἄναστρος, περιοχή ἐστιν ἀπά σης κτίσεως αίσθητῆς τε καὶ νοητῆς. Καὶ αὐτοὶ γὰρ οἱ νόε; τῷ τοιούτῳ περιέχονται σύμπαντες οὐρανῷ· μόνον δὲ τὸ θεῖον ἀπεριόριστον. Οψομαι δὲ φύσιν ἀντὶ τοῦ γνώσομαι· νοῦς γὰρ ὀφθαλμὸς ψυχῆς ὤν κρεῖττον ὁρᾷ τῶν σωματικῶν ὀφθαλμῶν. Γνώσομαι τοὺς οὐρανοὺς ἔργα σά, μεταφορικῶς τε καὶ περι φραστικῶς, γνώσομαι διαπαντός, οὗ ποτε τῆς τοιαύτης ἐκστήσομαι γνώσεως· ὅτι σὺ δημιουργός εἴ τοῦ παντός. Διηγηματικὸν δὲ τὸ ὅτι καὶ βεβαιων τικὸν, οὐκ αἰτιολογικόν. Από κοινού γνώσομαι την σελήνην καὶ τοὺς ἀστέρας ἔργα τῶν δακτύλων σου, ἅτινα σὺ τεθεμελιωμένα και μόνιμα καὶ τὴν αὐτὴν φυλάττοντα τάξιν πεποίηκας εἰς & διαμένειν ἐθέα λοι; τὸ πᾶν. Διαλαβὼν δὲ περὶ σελήνης καὶ ἀστές μων, οὐ παρῆκε τὸν ἥλιον· ἅμα μὲν μετὰ τῶν ἀστέρων τάξας ὡς ἀστέρα καὶ αὐτὸν ἐξοχώτατον καὶ βασιλικώτατον καὶ λαμπρότατον καὶ ἀστεράρχην ὠνομασμένον ὑπό τινων προσφυώς, ἅμα δ' ὡς τῇ σελήνῃ συνεξακουόμενόν τε καὶ συννοούμενον, εν γε ταύτῃ τὸ φῶς ἐξ αὐτοῦ καθὸ φαίνει καὶ οὐκ ἐκ φύσεως. Ιδίᾳ δὲ περὶ τῆς σελήνης είρηκε· καὶ μὴ ἀστέρας ἀκοινώνητα φέρει πολλά, τὰς τοῦ φωτός αυξήσεις καὶ μειώσεις, ἀποκρύψεις τε καὶ πληρώ σεις, καὶ τοὺς ποικίλους σχηματισμούς, καὶ ἔτιπερ οὐδεὶς τῶν ἀστέρων ἔξωθεν ἔχει τὸ φῶς, ὡς αὕτη κατ' ἐπεισαγωγής· ἀλλ' οίκοθεν ἔχουσιν αὐτὸ πάντες καὶ ἀναπόβλητον, εἰ καὶ μεθ᾿ ἡμέραν ὁρῶν ται τῆς ἡλιακῆς αὐτοὺς ἀποκρύπτούσης πλησμον φωτοχυσίας καὶ ὑπερβαλλούσης λαμπρότητος. Ὁ μὲν οὖν ἥλιος ὑψηλότερός ἐστι τῆς σελήνης ἐπιπλέον ἢ ὅσον ἀφέστηκεν αὕτη τῆς γῆς καὶ πολ λαχῶς ἐπιπλέον· ἡ δὲ χθαμαλωτάτη παντὸς ἀστέρος γινώσκεται. Τῶν γὰρ ἀστέρων εἰ μὲν ἀπλανεῖς, οἱ δὲ πλάνητες λέγονται. Καὶ οἱ μὲν ἁπλανεῖς ὁμοτί μως ὑψηλότατοι πάντες καὶ πάμπολλοι· τὸ χύμα λέγω τῶν ἀστέρων αὐτὸ τὸ πολυπληθές· εἰ δὲ πλάνητες μετὰ καὶ τῆς σελήνης ἑπτὰ καὶ ἄλλου χαμα λώτερός τε και προσγειότερος. Τοῦ στερεώματος δὲ κυκλικῶς κινουμένου κίνησιν ὀξυτάτην καὶ ἄληκτον, ἐξ ἀνατολῶν εἰς δυσμὰς ὡς πρὸς αἴσθησιν, συμπεριφέρονται καὶ πάντες ἀστέρες αὐτῷ, καὶ σύμπας αιθήρ. Πολὺ δὲ πάνυ καὶ μυρίον τὸ τοῦ αἰθέρος διάστημα τὸ ἐκ τοῦ στερεώματος ἕως τοῦ ὑπεκκαύματος· ὅτερ ὑπέκκαυμα τὸ πῦρ ἐστι τὸ στοιχεῖον αὐτό. Τὸ γὰρ ἡμῖν γινωσκόμενον πῦρ ἔξαψίς ἐστι τοῦ τοιούτου στοιχειώδους πυρός, ὑπερβολὴν ἔχον τῆς πυρώδους θερμότητος, ὥσπερ ὁ κρύσταλλος τῆς ἐν ὕδατι θεωρουμένης ψυχρότητος. Οἱ μὲν οὖν ἁπλανεῖς ἀστέρες πεπήγασιν ἐν τῷ στερεώματι καὶ σὺν αὐτῷ μόνῳ φέρονται, μηδεμίαν ἰδίαν κατὰ τόπον ποιούμενοι κίνησιν· οἱ δὲ πλάνητες οὐ πεπήγασιν ἐν τῷ στερεώματι· κατωτέρω δὲ τούτου κατά τινας βαθμίδας ἐν τῷ αἰθέρι μετέωροι φέρονται, καὶ τοῦ στερεώματος φερομένου μετὰ τῆς τῶν ἁπλανῶν παμπληθείας ἐξ ἀνατολῶν εἰς δυσμὰς ὡς ἡ αἴσθησις, αὐτοὶ τοὐναντίον ἐκ δυσμῶν εἰς ἀνατολὰς ἰδίαν σχολαιοτέραν κινοῦνται κίνησιν. Οθεν καὶ πλάνητες ὠνομάσθησαν· ὡς δῆθεν ἀπο πλανηθέντες τῆς τοῦ στερεώματος πορείας, καὶ τοῦ τοσούτον τῶν ἀστέρων ἐσμοῦ, καὶ τὴν ἐναντίαν βαδίζοντες. Ταῦτα δὲ λέγω πρὸς τὸ φαινόμενον· ἐπεὶ τοί γε μόνος ὁ πρῶτος οὐρανὸς ἐξ ἀνατολῶν εἰς δυσμάς ο φερόμενος έγνωσται συμπεριάγων ἑαυτῷ καὶ τὸν δεύτερον τὸ στερέωμα· τὸ γὰρ στερέωμα καὶ αὐτὸ προς δυσμάς ἐξ ἀνατολῶν μετὰ τῶν λεγομένων ἀπλανῶν ἀστέρων φέρεται φυσικῶς· διὰ δὲ τὸ βρα δύτατον τῆς τοιαύτης πλανητικής κινήσεως διαλανθάνει τὴν αἴσθησιν. Εἰς μοίρας γὰρ ἐξήκοντα και τριακοσίας τοῦ παντὸς κύκλου διαιρουμένου μίαν μοίραν καθ' έκαστον ἔτος τετήρηται διέρχεσθαι πλανητικῶς τὸ στερέωμα κατά τινας δ' οὐ μοίραν, ἀλλὰ τμήμα μοίρας ὀλίγιστον. Διὸ δὴ κἐκ τῆς το αὐτῆς ἰδίας καὶ φυσικῆς κινήσεως τοῦ στερεώματος ὁ πρῶτος οὐρανὸς ὁ μὴ δρώμενος εώραται νοερώς τοῖς τὴν ἐξέτασιν ταύτην φιλοπόνως ποιησαμέν νοις. Τὴν μὲν οὖν ἰδίαν κίνησιν οἱ πλάνητες ποιοῦνται

Οὖσα δὲ κατωτάτω τοῦ αἰθέρος καὶ κατὰ τὰς αὐτ τοῦ πρὸς τὸ ὑπέκκαυμα συναφὰς καὶ συμμίξεις, ὡς εἴρηται, ζοφερὸν ἔχει τὸ σῶμα καὶ φύσει ἀλαμπές· ἐκ δὲ τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων ἐπείσακτον κατ' ιδιότητα πέφυκε δέχεσθαι τὸ φῶς. Διὸ καὶ σελήνη κατονομά ζεται διὰ τὸ σέλας νέον ἔχειν ἀεὶ, καὶ οὔποτε παλαιών, ἄλλοτε ἄλλων μερῶν φωτιζομένων αὐτῆς. τοιαύτην, οἷαν εἰρήκαμεν· συμπεριάγονται δὲ καὶ τῷ οὐρανῷ τῇ φύμῃ τῆς αὐτοῦ φορᾶς ἐκνικώμενοι. Καντεῦθεν ὁ ἥλιος δι' ἐνιαυτοῦ τὴν ἰδίαν κίνησιν) ἐκπληρῶν, τὴν πλανητικήν, τὴν ἐκ δυσμῶν εἰς ἀνατολάς, ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ καὶ νυκτὶ διὰ τῆς ἐναντίας ἐκ τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ αὐτὸ καί τι πλέον ἀποκαθίσταται, ὑπὸ τῆς οὐρανοῦ ῥύμης ἑλκόμενος καὶ περιαγόμενος. Διὰ μὲν οὖν τῆς σὺν οὐρανῷ περιαγωγής αἴτιος γίνεται τῶν ἡμερῶν τε καὶ τῶν νυκτῶν, ὑπέργειος φερόμενος τῶν ἡμερῶν, ὑπόγειος τῶν νυκτῶν· διὰ δὲ τῆς οἰκείας κινήσεως τῆς πλανητικῆς τῶν τεσσάμων ὡρῶν. Ἔχων γὰρ τὸν τῆς τοιαύτης αὑτοῦ κινήσεως κύ κλον, ὑπὸ τὸ στερέωμα βεβλημένον λοξῶς, τῶν μὲν δύο μερῶν αὐτοῦ τῶν κατὰ διάμετρον, ἀντικρύ τεταγμένων τοῖς μέσοις τοῦ στερεώματος μέρεσι, τῶν ἑτέρων δ' αὖ δύο μερών κατά διάμετρον καὶ αὐτῶν τοῦ μὲν ὑπονεύοντος πρὸς τοῖς βορειοτέροις τοῦ στερεώματος, τοῦ δὲ πρὸς τοῖς νοτιωτέροι;· ὅτε μὲν διέρχεται τὰ ὑπὸ κἀ μέσα τοῦ στερεώματος, τὰς Ισημερίας ποιεῖ· τὴν ἐαρινὴν, ἀπὸ τῶν νοτίων ἐρχόμενος· ὑποστρέφων ἐκ τῶν βορείων, τὴν φθινοπωρινήν· ὅτε δὲ τὸ τοῦ οἰκείου κύκλου τμῆμα τὸ βορειότατον δίεισι, τότε τὴν θερινὴν ὥραν ἀποτελεῖο τὴν χειμερινὴν πάλιν, ὅτε τὸ νοτιώτερον. ο Αφίστηκε δὲ πρῶτος τοῦ στερεώματος πλάνης ἀστὴρ Κρόνος, ὁ καὶ Φαίνων καλούμενος, τὸν οἰκεῖον κύκλον δι' ἐτῶν τριάκοντα διερχόμενος. Κατωτέρω τούτου Ζεὺς, ὁ καὶ Φαέθων, δωδεκαετίᾳ τὴν αὐτοῦ πλανητικὴν ἀπαρτίζων περίοδον. Μετ' αὐτόν τε καὶ ὑπ' αὐτὸν "Αρης, ὁ καὶ πυρόεις, ἔτεσι δύο καὶ μησὶ πέντε καὶ πρὸς τὴν ἰδίαν περιστροφὴν ἐκπληρῶν. Εἶτα τέταρτος καὶ κατὰ τὸ τοῦ αἰθέρος μεσαίτατον ἥλιος δι' ἐνιαυτοῦ περαιῶν τὴν αὐτοῦ περιέλευσιν ήγουν διὰ νυχθημέρων τριακοσίων εξήκοντα πέντε καὶ τετάρτου. Μετ' αὐτὸν Αφροδίτη, καὶ ὑπ' αὐτὴν Εωσφόρος ὁ ἀστὴρ οὗτος. ᾿Αλλὰ καὶ Εσπερος· τὸ μὲν γὰρ ἐστι καὶ καλεῖται τῆς ἡλίου προανίσχων ἐπιτολῆς· τὸ δ' αὐτοῦ καταδυομένου φαινόμενος πρὸς δυσμαῖς. Περὶ τῆς αὐτοῦ φυσικής κινήσεως ο ἀστρολογήσαντες διεφώνησαν. Καὶ οἱ μὲν ἔφασαν αὐτὸν ἰσοδρομεῖν τῷ ἡλίῳ· τοῖς δὲ μησὶν ὀκτὼ περιο τρέχειν τὸν ἴδιον κύκλον ἔδοξεν οὗτος. Εκτος ὁ Ἑρμῆς, ὁ δὲ Στίλβων, ἐν ἐξ μησὶ καὶ ἡμέραις ἐξ τὴν ὅλην αὐτοῦ ποιούμενος περιπόρευσιν. Τισὶ δὲ τὴν ἀστρολόγων ἐνιαυσιαῖον καὶ οὗτος ποιεῖσθαι τὸν δρόμον ὑπείληπται, καθάπερ ὁ ἥλιος. Ακριβέστεροι δὲ μᾶλλον δοκοῦσιν οἱ ἐλάττῳ τοῦ ἐνιαυτοῦ τοῖς εἰρημένοις δυσὶ πλάνησι τὸν τῆς φυσικῆς κι α νήσεως χρόνον ἀποφηνάμενοι, κατὰ τὴν τάξιν τῆς πρὸς τοὺς ἄλλους πλάνητας ὑποβάσεως. Μετὰ πάνω τας ἀστέρας ἡ σελήνη τέτακται κατωτάτω· πρὺς δὴ τὸ πέρας αὐτὸ τοῦ αἰθέρος τό γε τεθολωμένον, ὡς τῷ ὑπεκκαύματι συμμιγές. Αὕτη σμικρότατον έχουσα ὡς χθαμαλωτάτη καὶ προσγειοτάτη συντόμως αὐτὸν ἀνύει. Δι' ἡμερῶν γὰρ ἑπτά τε καὶ εἴκοσι καί τινος ἡμίσους μάλιστα πως ἡμέρας μιᾶς. Διὸ καὶ πολλάκις τοῦ ἐναντίου καὶ φθάνει καὶ παραμείνει τὸν ἥλιον. Οὖσα γὰρ καὶ αὕτη σφαιροειδής ὡς ὁ ἥλιος καὶ πᾶς ἄλλος ἀστὴρ, ὅτε μὲν κατὰ διάμετρον ἔχει τὸν ἥλιον ἀφεστηκυία τὴν πλείστην αὐτοῦ καὶ μεγίστην ἀπόστασιν, ὅλα δή τότε καταλάμπεται τὰ κάτω μέρη καὶ πρὸς ἡμᾶς, καὶ γίνεται παμφαής· ὅσῳ δὲ τῷ ἡλίῳ πελάζει, τοσούτῳ φαίνεται τὰ πρὸς ἡμᾶς ἀλαμπής· ἐκ τῶν ὁρωμένων ταύτης μεσῶν εἰς τὰ μὴ δρώμενα μεταβιβαζομένων τῶν ἡλιακῶν αὐγασμῶν· ὅτε δὲ συνέλθῃ τῷ ἡλίῳ πρὸς τὸν αὐτὸν ὥστε συνοδεύειν αὐτῷ, τότε τὰ ὑψηλότερα μέρη πάντα φωτιζομένη τὰ πρὸς τὸν οὐρανὸν, ἀφώτιστος εὑρίσκεται διόλου τὰ κάτω καὶ πρὸς ἡμᾶς ὅτε δ' αὖ παραμείψῃ τὸν ἥλιον, ἄρχεται τὰ κάτω φωτίζεσθαι πρὸς λόγον τῆς παραμείψεως γινομένης ἀεὶ τῆς φαύσεως.. Εστι δὴ μέσον τοῦ στερεώματος πλάτος πολύ κυκλικὸν καὶ λοξόν, ὑφ' δ ποιοῦνται τὴν κίνησιν πάντες οἱ πλάνητες. Οὐδὲ γὰρ τὸ στερέωμα πἂν ὑποτρέχουσι. Το τοιοῦτον πλατύτατον κύκλωμα τὸ λοξὸν ἄστρα φέρει πολλά, σκιαγραφούντά πως ζω τινα. Κἀκ τῆς τοιαύτης σκιαγραφίας τῆς συγκεχυμένης καὶ ἀμυδρας ζῶα κεκλήκασιν οἱ τῶν ἀστρολόγων ἀρχαιότεροι τὰ σκιαγραφήματα· καὶ τὴν περιοχὴν αὐτῶν πᾶσαν κύκλον ζωδιακὸν, καὶ λίαν ταταχρησάμενοι τοῖς ὀνόμασιν. Ὑπὸ τὸ τοῦ ζωδιακοῦ τὸ μεσαίτατον ὁμαλῶς ὁ ἥλιος κινεῖται διηνεκῶς, τὴν ἀπὸ δυσμῶν εἰς ἀνατολάς' οἱ δ' ἄλλος πλάνητες Ελικοειδῶς φερόμενοι τὸ ὑπὸ τὸν ζωδιακὸν πλάτος πᾶν ἐξαλλάττουσι· καὶ ποτὲ μὲν ἐπὶ τὰ βόρεια γίνονται τούτου, ποτὲ δ' ἐπὶ τὰ νότια, ποτὲ δὲ καὶ πρὸς τὸ μέσον εὑρίσκονται. Μάλιστα δὲ τῶν ἄλλων ἡ σελήνη ποιουμένη τὴν τοιαύτην ἐξαλλαγήν, ποτὲ μὲν ἄνεισιν ὡς πρὸς βά ρεια, ποτὲ δὲ κάτεισιν ὡς πρὸ; νότια· ποτὲ δὲ καὶ τὸν μέσον ὁδεύει τὸν ὑπὸ τὸν ἡλιακόν. Κατὰ γοῦν τὴν αὐτῆς πρὸς τὸν ἥλιον σύνοδον, βορειοτέρα μὲν οὖσα καὶ νοτιωτέρα, τὸν ἥλιον ὑποσκιάσαι καὶ κρύψαι εὐ δύναται· κατὰ δὲ τὸν μέσον εὑρισκομένη καὶ τῷ ἡλίῳ γινομένη τότε δὴ (καὶ) κατὰ κάθετον, φραγμὸν ἑαυτὴν καὶ διατείχισμα τίθησι μέσον ἡλίου καὶ ἡμῶν, καὶ οὕτως ἀποκρύ πτει τὸν ἥλιον ἀφ᾿ ἡμῶν· καὶ οὔτ᾽ αὐτοῦ τὰς ἀκτῖνας ἐξ διικνεῖσθαι πρὸς τὸν καθ' ἡμᾶς ἀέρα καὶ φωτίζειν αὐτὸν, οὔθ᾽ ἡμᾶς τὸν ἥλιον καθ' ὅπερ ἂν ὑποδρά μοι μέρος αὐτὸν καθορᾷν. Καὶ τὴν τοιαύτην σύμπτωσιν ἔκλειψιν ἡλίου προστ ηγορεύκασιν οὐ ταῖς ἀληθείαις τοῦ φωστῆρος ἐκλείποντος, ἀλλὰ δοκοῦντος ἐκλείπειν, ἐκ τοῦ μήτ' αὐγάζειν μήθ' ὁρᾶσθαι, τοῦ τῆς σελήνης διείργον ' τος σώματος. Ἐν δὲ ταῖς τοιαύταις γίνεται τῆς σελήνης υπου δρομαῖς ὁ ἥλιος ἡμῖν ἀφανὴς ἐνίστε μὲν ὅλος, τὰ

πολλὰ δὲ κατά τι μέρος αὐτοῦ πρὸς λόγον τῆς ὑπο- ὅσον πρὸς τὴν γῆν τὸ σῶμα τῆς σελήνης ἐστίν· κρύψεως. Ὅσον γὰρ ὑποβέβηκεν ἡ σελήνη, τοσοῦ τον καὶ ἡμῖν ἀκαθόρατον· τοῦτο καὶ πρὸς ἡμᾶς οὐκ ἐκπέμπει τὸ φῶς. Αλλ' ἡ μὲν λεγομένη κατὰ τὸν ἥλιον ἔκλειψις οὐκ ἔστι πάθος αὐτοῦ· πάντη γὰρ ἀμείωτον ὁ ἥλιος ἔχει τὸ φῶς ἀεὶ καὶ εἰλικρινές. Ἡ δὲ τῆς σελήνης ἔκλειψις αὐτῆς τῆς σελήνης πάθος ἐστί· καὶ κατ' ἀλήθειαν, ἀλλ' οὐ κατὰ δίκησιν ἔκλειψις. Οτε γὰρ ἡ σελήνη τῷ ἡλίῳ κατὰ διάμετρον γίνεται πρὸς μὲν τοῖς ὑπὸ τὸν ζωδιακόν εὑρισκομένη βορείοις καὶ νοτίοις, μένει μηδὲν πάσχουσα παμφαής· ἐν τῷ μέσῳ δὲ τυχοῦσα καὶ τὸν ἡλιακὸν ὑποτείνουσα, τότε τῆς γῆς διατειχιζούσης, οὐ δέχεται τὰς ἐξ ἡλίου αὐγάς· καὶ καθ' δ μέρος οὐ δέχεται ταύτας, οὐδὲ φωτίζεται. Καὶ ὅπερ αὕτη κατὰ τὴν λεγομένην ἡλιακὴν ἔκλειψιν ἐν συνόδῳ ποιεῖ, διαφράττουσα τὸν ἥλιον ἐξ ἡμῶν, τοῦτ' ἐν διαμέτρῳ πάσχει παρὰ τῆς γῆς· ἡλίου γὰρ καὶ σελήνης εύρισκομένη τηνικαῦτα μέσον ἡ γῆ, κατὰ μίαν εὐθεῖαν, κωλύει τὴν σελήνην ταῖς ἐξ ἡλίου λαμπηδόσιν απο γάζεσθαι. Καὶ ὅσον αὐτῆς μέρος ταῖς ἡλιακαῖς ἀκτῖσιν οὐ καταλάμπεται, μένει τοῦτο πάμπαν ἀφώτιστον. Ενίοτε δὲ καὶ πᾶσα ζοφοῦται καὶ τὸ φῶς ὅλον ἀπόλλυσιν, ὡς καὶ δοκεῖν ἡφαντῶσθαι καὶ μηδὲ τὸν τόπον ἐν ᾧπερ ἦν ὅλως διαγινώσκεσθαι, τῷ μηδὲ σκιὰν αὐτῆς καν γοῦν ἀμυδράν τινα περισώζεσθαι. Τοιαύτης καὶ ἡμεῖς σεληνιακῆς ἐκλείψεως αὐτόπται γεγόναμεν. εἴγε τὰ περὶ τὸ ἄκρον τῆς ἐκ γῆς σκιᾶς καὶ νυκτός ὅλον αὐτὸ δύναιντο περισχεῖν. Καὶ τοῦθ᾽ ἡμῖν ἐπὶ τοῖς δεδειγμένοις οὐ γραμμικῶς ἀλλὰ λογικῶς ἔστω δὴ πόρισμα. • Τί ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ; ο, Οὐ δοκεῖ μοι διὰ τὴν ἀνθρωπίνην ευτέλειαν εἰρῆσθαι τοῦτο διαπορητικῶς τὰ γὰρ ἐξῆς τὴν διαπόρησιν ἀναιρεῖ. Καὶ γὰρ εἰ βραχύ τι παρ' ἀγγέλους πλάτο τωται ἄνθρωπος, καὶ δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωται, καὶ βασιλεὺς τῶν ἐπιγείων κεχειροτόνηται, μέγα πάντως ὁ ἄνθρωπος· ὥστε μᾶλλον θαυμαστικὸν ἂν εἴη τὸ τί ἐστι. Βαβαὶ πόσον ἐστὶν ἄνθρωπος! ὅτι τοσαύτην ἔχεις στοργὴν εἰς αὐτὸν, ὅτι πάντοτε μνείαν αὐτοῦ ποιῇ· καὶ πρότερον μὲν ἀπὸ νοῦ μακρυνθέν τος διὰ τῆς παραβάσεως οὐ διέλειπες οικονομῶν αὐτοῦ τὴν ἀνάκλησιν, καὶ τῶν ἁμαρτάνοντος οὐ παύῃ τὴν αὐτοῦ πάλιν πραγματευόμενος επιστρο φὴν καὶ διόρθωσιν. Ως γεγονότα δὲ τὰ γενησόμενα προϊδὼν ἐξαγγέλλει ταῦτα, καθὼς ἑώρακεν. Ο Ὁ μὲν οὖν ἥλιος ἐκ τῶν φαινομένων περὶ τὰς τῆς σελήνης ἐκλείψεις μείζων τῆς γῆς ἀνενδοιάστως γινώσκεται· καὶ διὰ τοῦτο γινόμενος ὑπὸ γῆν οὐ κωλύεται παρ' αὐτῆς εἰς τὸ τοῦ αἰθέρος ὕψος τὰς οἰκείας εκπέμπειν αὐγάς. Περιεχομένης γὰρ ὑπὸ τοῦ ἡλίου τῆς γῆς διὰ τὴν ταύτης σμικρότητα, πῶς ἂν κωλυθεῖεν αἱ ἀκτῖνες ἐκ τῶν ἄκρων αὐτῆς εἰς τὸ τοῦ αἰθέρος ύψος διαβιβάζεσθαι; διὸ καὶ και ταλάμπεται τὰ ὑψηλότερα τοῦ κόσμου κἂν τῷ ὑπὸ γῆν εἶναι τὸν ἥλιον. Ἐν νυκτὶ δέ εἰσι τότε τὰ χθαμαλώτερά τε και προσγειότερα. Νυξ γὰρ οὐδὲν ἔτερον ἢ τῆς γῆς ἡ σκιά. Τῆς τοιαύτης οὖν σκιᾶς διὰ τὸ μέγεθος τοῦ ἡλίου γινομένης κωνοειδούς, καὶ τὴν μὲν βάσιν ἐχούσης πλατείαν συμπαρεκτεταμένη νην τῷ μέρει τῆς γῆς ὅσον οὐ καταλάμπει ὁ ἥλιος, τὴν δὲ κορυφὴν εἰς ὀξὺ λήγουσαν, τὰ μὲν ἄνω τῆς σελήνης καὶ ὑψηλότερα τὴν τοιαύτην καὶ κατὰ μῆς κος ὑπερβαίνει σκιάν. "Οθεν οὐδεὶς ἱστόρητα! ποτε τῶν ἀστέρων ταύτῃ περιπεσεῖν· ἡ γὰρ ἂν ἐφάνη λαμπρότερος ἑαυτοῦ· τὰ φῶτα γὰρ ἐν νυκτὸ μᾶλλον ἢ ἐν ἡμέρᾳ λαμπρότερα φαίνεται. Διὸ καὶ οἱ ἀστέ ρε:, αιθρίας οὔσης ἐν ἀσελήνῳ νυκτί, πλέον ἔχουσι τὸ λαμπρὸν ἢ τῆς σελήνης διαυγαζούσης. Οἱ μὲν οὖν ἀστέρες ἅπαντες ὑπερφέρονται τῆς σκιᾶς, μὴ φθα νούσης εἰς τὸ ὕψος αὐτῶν· ἡ δὲ σελήνη πρόσγειος οὖσα, τῷ τῆς γῆς ἐντυγχάνει κώνῳ περὶ τὸ ἄκρον, ὅτε διαμετροῦσα τὸν ἥλιον ὑπὸ τὸν αὐτοῦ φέροιτο κύκλον, μήτε πρὸς τὰ βόρεια μήτε πρὸς τὰ νότια νεύουσα. Δῆλον δ' ἐντεῦθεν, ὅτι καὶ πολύ σμικρόν • Υἱὸς ἀνθρώπου ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν. ο ᾿Απὸ κοινοῦ, Υἱὸς ἀνθρώπου τί ἐστιν, ὅτι οὕτως ἐπισκέ πτῃ αὐτόν; Αὐτὸς οὐ πρὸς αὐτὸν ἀφικνούμενος δι' ἐνανθρωπήσεως, ἵνα πεπλανημένον ἐπανασώσῃς, ἔτι τε διηνεκῶς αὐτὸν ἐφορῶν, καὶ σωτηριωδώς διεξάγων τὰ κατ' αὐτόν. Τὸ δὲ υἱὸς ἀνθρώπου, καὶ αὐτὸ περ ριφραστικῶς ἀντὶ τοῦ ἄνθρωπος είρηται Ηλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ' ἀγγέλους. ο "Αγγελον ἄλλον ἐποίησας αὐτὸν τῷ μεγαλείῳ τῆς νοερότητος· ἀλλ' ὀλίγον ἐλαττονήσας ταῖς ἀνάγκαις τοῦ σώματος, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτόν.» δόξῃ διὰ τὸ λογικόν τε καὶ νοερὸν καὶ τὸ αὐτεξούσιον· τί γὰρ λόγου καὶ νοὸς καὶ αὐτεξουσιότητος ἐνδοξότερον τιμῇ δικ τὴν τῶν ἄλλων ζώων ὑποταγην πρὸς αὐτὸν καὶ μᾶλ λον διὰ τὰς ἀρετάς· τί γὰρ ἀρετῆς τιμιώτερον; εἴ γε δι' αὐτῆς ὁ ἄνθρωπος ὁμοιοῦται Θεῷ. «Καὶ κατέ στησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου, δηλαδή τὰ ὑπὸ τὴν αἴσθησιν, ἐφ' ἃ κατέστη δεσπόζειν ὁ ἄν θρωπος. Πάντα υπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ, πρόβατα και βόας ἁπάσας. Υπερβατῶς πάντα πρόβατα καὶ βίας ἁπάσας» ὑπέταξας αὐτῷ τὴν ἐσχάτην ὑποταγήν· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ ὑποκάτω τῶν που δῶν αὐτοῦ. Διὰ δὲ τῶν προβάτων καὶ τῶν βοῶν τὰ ήμερα χερσαία ζώα πάντα δεδήλωκεν· ἔτι δὲ καὶ τὰ κτήνη τοῦ πεδίου· Κτήνη τοῦ πεδίου φησὶ τὰ αὐτ τόνομα, τὰ ἀνέτως ἐν τῷ πεδίῳ νεμόμενα. Κτήνη γὰρ καὶ τὰ θηρία, τῷ κάτω νεύειν καὶ νυκτάζειν εἰς γῆν. Δύναται δὲ καὶ τούτων διὰ τῆς γνώσεως κυριεύειν ὁ ἄνθρωπος καὶ ταῦτα καθυποτάττειν, εἰ καὶ μὴ κατὰ τὰ ἡμερα ζῶα τὴν ἐσχάτην ὑποταγήν· ἐν δὲ τῷ εἰπεῖν, ὅτι δὲ τῶν ἡμερῶν, διεῖλεν αὐτά καὶ τῆς ἐκείνων χειροηθεστάτης ὑποταγῆς τὴν τούτων ὑποταγὴν παρηλλαγμένην ὡς τὸ εἰκός. Τὰ πε τεινὰ τοῦ οὐρανοῦ.» Τὸν οὐρανὸν ἔρον ἄνω εἶναι καὶ ἡ ἀνάπτυξις δηλοῖ τοῦ ὀνόματος· περιορισμός γὰρ ἐστιν εἰς τὸ ἄνω κατὰ τὸ ἄνω, κατὰ πᾶν μέρος του παντὸς κόσμου ἔχων τὸ ἀνωτάτω· καὶ αὐτὸ γὰρ τὸ δοκοῦν τοῖς πολλοῖς ὑποκάτω καὶ ὑπὸ γῆν ἡμισφαί στον ὑπεράνω κατ' ἀλήθειαν τυγχάνει καὶ ὑπὲρ γῆν.

Ο παρών έννατος ψαλμός χαριστήριος ἐστιν εἰς τὸν Δεσπότην Χριστὸν ὑπὲρ τῶν εἰς ἡμᾶς θαυμα σίων αὐτοῦ, διηγούμενος ὅπως ἡ τῶν ἀνθρώπων φύ σις τὴν ἀκροτάτην εὐεργεσίαν εὕρατο παρ' αὐτοῦ. Καὶ τῆς τοῦ ἐχθροῦ διαβόλου τυραννίδος λελύτρωται, καὶ τῆς τῶν δαιμόνων καταδυναστείας καὶ ἐταμάτης τοῦ ἠλευθέρωται, καὶ τῆς εἰδωλολατρείας ἀπέστη, καὶ τῆς πλάνης ἀπήλλακται. Προϊὼν δὲ τῆς τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων καταβοᾶται πλεονεξίας καὶ ἀρ παγῆς, καὶ κατὰ τῶν ὑποδεεστέρων θρασύτητος, καὶ πρὸς ἄμυναν καλεῖ τὴν μόνον δυνατὸν καὶ δίκαιον Κύριον, ἱκετεύων αὐτὸν μηδόλως ὑπεριδεῖν καταπονουμένων τῶν ταπεινῶν, καθὼς οὐδ᾽ ὑπὸ διαβόλου Τὸ γὰρ ἐκτὸς τῆς γῆς ἐπωσοῦν ἄνω ἐστὶν, ἐπείπερ ή τούτου διὰ παντὸς, ἐξ οὗ γεγόναμεν, ὑφ' οὗτος ἀνα ἡ γῆ καὶ τὰ ἐν αὐτῇ σώματα καὶ περὶ αὐτὴν τὴν κεκλήμεθα καὶ σεσώσμεθα. Κατήλθς Χριστὸς ἀδια κάτω χῶρον εἴτουν τὸν μέσον κεκλήρωνται. Ταῦτα στάτως ἐκ τοῦ Πατρὸς πρὸς τὴν ἡμετέραν ταπε!- μὲν ὡς ἐν τῷ δευτέρω βιβλίῳ τῆς παρ' ἡμῶν συν νωσιν, καὶ δι' ἡμᾶς γενόμενος καθ' ἡμᾶς, ὦ του τεταγμένης εἰσαγωγικῆς ἐπιτομῆς εἰπεῖν ἐπεφθά πελάγους τῆς φιλανθρωπίας αὐτοῦ! πρὸς τὸν Πατέρα κείμεν, οὕτω κάνταῦθα πρὸς λέξιν εἰρήκαμεν· νῦν πάλιν μετὰ τῆς ἡμετέρας ουσίας ὑπὲρ ἡμῶν ἀνελή δ' ἡ ψαλμικὴ ῥῆσις τὸν ἀέρα κέκληκεν οὐρανὸν, ἅμα λυθεν ὁ μηδέποτε τῶν κόλπων ἐκστὰς τοῦ Πατρός. μὲν διὰ τὸ ἄνω καὶ αὐτὸν εἶναι τῆς γῆς καὶ τῶν Κατῆλθεν εἰς τὸν ἄνθρωπον ὁ Θεός· οὐδὲ γὰρ ἡνέπερὶ γῆν, ὡς ἀναφέρους μετέχοντα φύσεως, ἅμα δὲ σχετο παριδεῖν ἀπολλύμενον τοσοῦτον ἔργον, σοφίας καὶ διὰ τὴν παντός σώματος τοῦ μεταξύ γῆς τε καὶ μεγέθους καὶ πολλοῦ πλήθους χρηστότητος γνώρι στερεώματος πρὸς αὐτὸ τὸ στερέωμα διόλου συνέ- σμα. Διὸ δὴ συμπαθῶς ἅμα καὶ σοφῶς αὐτὴν ἐπεχειαν, μηδεμιᾶς που θεωρουμένης κενότητος. Ὁ σκέψατο· καὶ ἐπισκεψάμενος ἀνεκτήσατο, καὶ βασιμὲν γὰρ αἰθὴρ εὐθὺς μετὰ τὸ στερέωμα τέτακται, λείας οὐρανῶν ἠξίωσε καὶ θέσεως ὁ κράτιστος καὶ πάσης ἀπηλλαγμένος ταραχῆς καὶ μεταβολῆς, ἐκ μέγιστος βασιλεὺς καὶ Θεὸς, ᾧ ἡ δόξα πᾶσα καὶ ἡ τοῦ αἰεὶ θεῖν ώνομασμένος αἰθήρ· ἀεικίνητος γὰρ προσκύνησις νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν τὴν σὺν οὐρανῷ ταχυτάτην φερόμενος. Μετὰ τὴν αἰώνων. Αμήν. αἰθέρα τὸ ὑπέκκαυμα, θερμή τις οὐσία καὶ ξηρά, κἀντεῦθεν ἐπιτηδεία πρὸς ἔκκαυσιν. Διὸ καὶ κατά τινα μέρη συστάσεως μετέχοντα καὶ πυκνότητος, ἐκκαιομένη πολλάκις ὑπὸ τῆς τῶν οὐρανίων σωμάτ των κινήσεως, αἰτία γίνεται διαττόντων καὶ κομη. τῶν, καὶ λοιπῶν φασμάτων φλογοειδῶν, ἐχόμενος τοῦ ὑπεκκαύματος. Ὁ ἀὴρ θερμή τις οὐσία καὶ αὐτ τός. Πλὴν οὐχ ὡς τὸ ὑπέκκαυμα· τοῦτο γὰρ πυρὸς Εγγιστα, καὶ πῦρ στοιχιακόν. Ο δ' ἀὴρ ἔχων δὴ κατὰ φύσιν, συμμέτρου μετέχει καὶ ζωογόνου θερμότητος κατά ταυτὸ καὶ ὑγρότητος· πρὸς δὲ τὸ παρὰ φύσιν ἀγόμενος καὶ ψύχεται καὶ ὑπερθερμαίνεται, καὶ πολλὰς πάσχει μεταβολὰς ὡς παθητὸς καὶ ἀλλοιωτός· μόνος γὰρ ὁ αἰθὴρ ἀπαθής τε καὶ ἀναλ λοίωτος ὡς ἐν σώμασιν. Ἐξ ἀέρος ἀρξάμενος καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος οὐρανοῦ κεκλημένου, καὶ πρώτου ὄντος ὡς πρὸς ἡμᾶς, καὶ τὸ ἐχόμενον ὑπέκκαυμα συνάψας αὐτῷ τῆς αὐτῆς ὕλης ὄν, εἰ καὶ ποιότητι διενήνοχε, δεύτερον οὐρανὸν ἔταξε τὸ στερέωμα. Τὸν ὄντα φύσει δεύτερον καὶ οὕτως τὸν ἐν ἀρχῇ δεδημιουργημένον ὑπὲ Θεοῦ, τρίτον ὠνόμασεν, ἐκ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, ὡς ἔφην, ἀρξάμενος. "Οθεν καὶ τὴν ἀνάβασιν, τὴν εἴτ᾿ ἐν σώματι και κατ' αἴσθησιν, είτ' ἐκτὸς τοῦ σώματος ὑπὲρ αἴσθησιν ἐποιήσατο· τὰ τῇ φύσει γὰρ πρότερα ἡμῖν ὕστερα, καὶ τὰ τῇ φύσ σει ὕστερα ἡμῖν πρότερα. Καὶ τοὺς ἰχθύας τῆς θα λάσσης κ τὰ διαπορευόμενα τρίβους θαλασσῶν, ο τῇ θαλάσσῃ καὶ τὰς λίμνας συμπεριέλαβε καὶ τοὺς ποταμούς, ἐκ τοῦ μείζονος πᾶσαν ὕδατος δηλώσας συναγωγήν. Ιχθύων δὲ μνησθείς, ἐπεὶ καὶ ἄλλα τινά ζῶα τῆς αὐτῆς τοῖς ἰχθύσιν ἀκοινώνητα φύσεως ένα διαιτῶνται τοῖς ὕδασιν, οἷα πολύποδες καὶ καρκίνοι καὶ ἕτερα, διὰ ταῦτ' ἐπήγαγε, κ τα διαπορευόμενα τρίβους θαλασσῶν· ν ὡς εἰ ἔλεγε, πάντα τὰ διερχόμενα διελεύσεις ἐν ὕδασιν, εἴτε τῆς ἰχθύων εἰσὶ φύσ σεως εἴθ' ἑτέρας τινός. «Κύριε, ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ, τὸ προ οίμιον ἐποιήσατο καὶ ἐπίλογον, ἐκ τοῦ θαυμάζειν ἀρξάμενος τὴν τοῦ Κυρίου μεγαλειότητα, καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ θαυμάζειν ταύτην πάλιν κατηντηκώς. Οὕτω χρὴ καὶ ἡμᾶς ἐκ Θεοῦ τῶν ὕμνων καὶ λόγῳ καὶ πράξει κατάρχεσθαι, καὶ πρὸς Θεὸν καταντᾶν, ἐκτὸς δ' αὐτοῦ μή που μηδοπωσούν ἐκροίτον, ἀλλ' ἔχεσθαι η καὶ δαιμόνων καταδουλουμένης ὑπερείδε τῆς τοῦ οἰκείου πλάσματος φύσεως. Εμφιλοχωρεῖ δὲ τῷ τῶν ἀσεβῶν εἴτουν πονηρῶν φαυλισμῷ καὶ πολυειδῶς στηλιτεύει την κακίαν αὐτῶν, διδάσκων ἐντεῦθεν ἁρπαγῆς καὶ πλεονεξίας πάντας ἀπέχεσθαι. ο Εξο μολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδία μου.» Το τῆς ἐξομολογήσεως αναπτυσσόμενον όνομα τὴν ἐκτὸς εἰς τὸ φανερὸν ὁμολογίαν δηλοί. Διὸ πῆ μὲν ἀντὶ τῆς ἐξαγορείας ὧν κακῶς πεπράχαμεν καὶ ὧν ἐπταίκαμεν, τίθεται, πῆ δ᾽ ἀντὶ τῆς ἐκφαντορίας ὧν οὗ πεπόνθαμεν καὶ ὧνπερ εὐηργετήμεθα καθὼς ἐνα ταυθοῖ· τὴν εὐχαριστίαν γὰρ ὁ προφήτης, ἐξομολόγησιν εἴρηκε. Τῇ τοιαύτῃ δὲ σημασίᾳ τῆς λέξεως οἶδε κεχρῆσθαι τὰ μάλιστα, τὴν ἑτέραν δήλωσιν ἐν Ο ὀλιγίστοις πάνυ τιθέμενος. Εὐχαριστήσω σοι, φησί, Κύριε, καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐξ όλης καρδίας μου. Διηγήσομαι πάντα τὰ θαυμάσιά σου, τα θαυμαστά σου κατὰ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν μου τροπαιουχήματα εὐφρανθήσομαι καὶ ἀγαλλιάσομαι ἐν σοί· οὐκ ἐν δόξῃ καὶ πλούτῳ καὶ τοῖς ῥέουσι πράγμασιν, ἀλλ' ἐν σοί, τῷ ὄντως εὐφροσύνῃ καὶ ἀγαλλιάσει· σὺ γὰρ διὰ τῆς σῆς ἀντιλήψεως εὐφραίνεις ἀληθῶς τὰς καρδίας τῶν ἠξιωμένων ἔχειν σε ἀντιλήπτορα. • Ψαλῶ τῷ ὀνόματί σου, Υψιστε.» Ἐν τῷ τέλει τοῦ ἑβδόμου ψαλμοῦ, περὶ τούτου διείληπται. • Ἐν τῷ ἀποστραφῆναι τὸν ἐχθρόν μου εἰς τὰ ὁπο σω, ἀσθενήσουσι καὶ ἀπολοῦνται ἀπὸ προσώπουσου, ο Ἄρχεται τῆς διηγήσεως τῶν θαυμασίων Χριστού.

Διὰ μὲν οὖν τοῦ εἰπεῖν τὸν ἐχθρόν μου ἐνικῶς ἐδή - Α. εξωλόθρευται λωσε τὸν διάβολον· διὰ δὲ τοῦ ἀσθενήσουσι καὶ ἀπολοῦνται, πληθυντικῶς εἰρημένου, τους δαίμο νας. Πρόσωπον δὲ λέγει τὴν ἐπιφάνειαν· ἐπιφανέντος γὰρ ἐν τῷ ᾅδῃ τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ, μὴ ἐνεγκών δ διάβολος τὴν ἀστραπὴν τῆς θεότητος, ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω, κατατετροπωμένος. Τούτου δ' οὕτω στρα φέντος, ηττημένου καὶ κατησχυμμένου, πάντες οι δαίμονες Ασθένησαν, οἱ δυνάμεις αὐτοῦ, καὶ ἀπώ λοντο. Τουτέστι διεσκορπίσθησαν, ἠφανίσθησαν· ὑπερβατῶς ἡ σύνταξις· ὁ Ἐν τῷ ἀποστραφήναι τὸν ἐχθρόν μου εἰς τὰ ὀπίσω ἀπὸ προσώπου σου, ἀσθε νήσουσι καὶ ἀπολοῦνται, Πάντες οἱ περὶ αὐτὸν δηλονότι καὶ ὑπ' αὐτόν, . Ὅτι ἐποίησας τὴν κρίσιν μου καὶ τὴν δίκην μου.» Εποίησας τὴν περὶ ἐμοῦ κρίσιν καὶ τὴν δικαίωσίν μου. Καὶ τὸν μὲν τύραννον κατέκρινας, ἐμὲ δ' ἐδικαίωσας τῆς αὐτοῦ θέμενος τυραννίδος Ελεύθερον. Οὕτω καὶ τὸ Εὐαγγέλιον διατρανοῖ· • Νῦν ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου κέκριται. ο • Ἐκάθισας ἐπὶ θρόνου ὁ κρίνων δικιαοσύνην.» ᾿Ανελθών μετὰ τὴν ἀνάστασιν εἰς τοὺς οὐρανούς, ἐπὶ θρόνου δόξης εκάθισας μετὰ σώματος. Ο κρίνας δικαίως, καὶ τὸν ἀποστάτην ἐκβαλὼν ἔξω, ἐμὲ δ' ὑπὸ τὴν σὴν δεσποτείαν εἰσαγαγών, ὁ καὶ τότε καὶ νῦν καὶ διὰ παντὸς δίκαιος ὑπάρχων κριτὴς, ἐπετίμησας ἔθνεσι, καὶ ἀπώλετο ἀσεβής. Εθνη νῦν λέγει τοὺς δαίμονας, ὡς πρώτως ἀνόμους, καὶ τῆς ἀνομίας δημιουργούς. Επετίμησας τοῖς δαίμοσι διά τοῦ τῶν ἀποστόλων κηρύγματος, ἐχόντων ἐξουσίαν ἐπιτιμάν δαίμοσι, καὶ καταπατεῖν πᾶσαν τὴν δύναμὲν τοῦ ἐχθροῦ. Διὰ τῆς τοιαύτης τοίνυν ἐπιτιμή σεως οὐ μόνον δαίμονες ἐδραπέτευσαν, ἀλλὰ καὶ ὁ αὐτῶν ἄρχων καὶ πρῶτος ἀσεβὴς ἐξηφάνισται. • Τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐξήλειψας εἰς τὸν αἰῶνα καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος.» Πολὺ τὸ τοῦ διαβόλου ὄνομα τῷ κόσμῳ διὰ τῆς εἰδωλολατρείας ἐφή πλωτο. Σὺ δὲ τοῦτο πάμπαν ἐξήλειψας αἰωνίου ἀεί· τὸ γὰρ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος διηνεκείας ἐμφαίνει ἐπίτασιν. • Τοῦ ἐχθροῦ ἐξέλιπον α! ῥομφαίαι εἰς τέλος, καὶ πόλεις καθεῖλες.» Τὰ τῶν Ἑλλήνων ἄθεα δόγματα ῥομφαίας τοῦ διαβόλου φησί· δι' ὧν αὐτὸς ὁ διάβολος τὰς τῶν ἀνθρώπων ἀνῄρει ψυχάς· πόλεις δὲ τὰ τῶν εἰδωλολατρούντων συστήματα, καὶ τῆς αὐτῶν θρησκείας τὰ ὀχυρώματα. • Απώλετο τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ μετ' ἤχου.» Τῆς εἰδωλολατρείας απανταχόθεν ἀναιρεθείσης ἀπώλετο μετ' ἤχου τὸ τοῦ διαβόλου μνημόσυνον, τουτέστι, περιβόητος καὶ ἐξάκουστο; ἡ τῆς διαβο λικῆς μνήμης ἀπώλεια γέγονεν· εἰς πᾶσαν γὰρ περιήχηται γῆν, ὡς εἰδωλολατρεία καθῄρηται καὶ ἠράνισται. Δια • Καὶ ὁ Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα μένει. τοῦτο, τὸ τῆς εὐσεβείας ἐδήλωσε μόνιμον καὶ ἀΐδιον. Καὶ ὁ μὲν ἀσεβὴς ἀπώλετο καὶ τὸ αὐτοῦ ὄνομα πάντη πανταχόθεν ἀϊδίως ἐξήλειπτα:, αἱ τοῦ ἐχθροῦ ῥομφαίαι εἰς τέλος ἐξέλιπον, αἱ πόλεις αὐτοῦ κατα βέβληνται, τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ μετά κραυγής Ἡ ὁ δὲ Κύριος Ἰησοῦς εἰς τὸν αἰῶνα μένει τιμώμενός τε καὶ προσκυνούμενος, καὶ τὸ αὐτοῦ πανάγιον όνομα διηνεκώς μεγαλύνεται καὶ ἀκαταπαύστως δοξάζεται, καὶ τῆς Ἐκκλησίας αὐτοῦ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν. Ητοίμασεν ἐν κρίσει τον θρόνον αὐτοῦ. Προώρισεν ἐν κρίσε: καθί σαι κατὰ τὸν τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος τούτου και ρόν. Καὶ αὐτὸς κρινεῖ τὴν οἰκουμένην. «Ἐν δικαιο σύνῃ κρίνει λαοὺς ἐν εὐθύτητι, ο Ταῦτα διαγορεύουσιν ἐκ παραλλήλου τὸ τοῦ παγκοσμίου κριτοῦ δίκαιον καὶ ἀπαρέγκλιτον. Καὶ ἐγένετο Κύριος καταφυγὴ τῷ πένητι. ο Πένητα λέγει τὴν ἀνθρωπίνης δυναστείας καὶ προστασίας έστερημένον· διασαφεί δὲ διὰ τούτων τὸ τοῦ Κυρίου συμπαθές, καὶ ἀπρέσ ωπόληπτον· αὐτὸς ὁ Κύριος ὁ παγκόσμιος ἐν ὑστέροις καιροῖς δικαστής, αὐτὸς καὶ νῦν γέγονε καταφυγὴ τῷ πένητι· βοηθὸς ἐν εὐκαιρίαις, ἐν θλίψεσιν, ἐγένετο Κύριος τῷ ταπεινῷ καὶ ἀπροστατεύτῳ, βοηθὸς ἐν ταῖς θλίψεσιν, εὐκαίρως, ήγουν ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντα. • Καὶ ἐλπισάτωσαν ἐπὶ σὲ οἱ γινώσκοντες τὸ ὄνομά σου, ὅτι οὐκ ἐγκατέλιπες τοὺς ἐκζητοῦντάς σε, Κύριε.» Καὶ λοιπὸν ἐπείπερ οὐκ ἐγκατέλιπες τοὺς ἐκ ψυχῆς ζητοῦντάς σε, Κύριε, δίκαιον ἐλπίζειν ἐπὶ σὲ γινώσκοντάς σε τοὺς εἰς σὲ πιστεύοντας εὐσεβῶς. • Ψάλατε τῷ Κυρίῳ τῷ κατοικοῦντι ἐν Σιών, ο τῷ κατοικοῦντι κατὰ τὸν τῆς οἰκειώσεως λόγον ἐν τῇ τῶν πιστῶν Ἐκκλησίᾳ, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐν ἐνὶ ἑκάστῳ πιστῷ. • Αναγγείλατε ἐν ταῖς ἔθνεσι τὰ ἐπιτηδεύματα αὐτοῦ.» Τὸ ἀναγγέλλειν τὰ ἔργα καὶ τὰς οἰκονομίας τοῦ Χριστοῦ, τὴν ἐνανθρώπησιν, τὰ θαύματα, τα προστάγματα, καὶ αὐτῷ στόματι καὶ δι' ἐπιστολῶν καὶ γραφῶν, ἐν τοῖς οὐκ εἰδόσιν ἔθνεσι ταῦτα, καὶ πᾶσι μὲν ἔχουσι λόγου δύναμιν ἁρμόζει πιστοῖς, ἐξαιρέτως δὲ τοῖς ἀποστόλοις, οἷς εἶπεν ὁ Κύριος, • Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη.» • Ὅτι ὁ ἐκζητῶν τὰ αἷματα αὐτῶν ἐμνήσθη, οὐκ επελάθετο τῆς κραυγῆς τῶν πενήτων. • Οὕτω συντακτέον· Εμνήσθη τῆς κραυγῆς τῶν πενήτων, οὐκ ἐπελάβετο· καὶ γὰρ οἱ πένητες παντὸς ἀγα θοῦ τῇ δαιμονικῇ τυραννίδι ταλαιπωρούμενοι μέσ χρι σφαγῆς καὶ τῆς τῶν οἰκείων αἱμάτων ἐκχύσεως έκραζον οἱονεὶ πρὸς τὸν Θεόν. Η πράξις γὰρ καὶ ἡ πάθησις καὶ τῶν πραττόντων ἢ πασχόντων σιγώντων αὐτοβοῶσι πρὸς τὸν Θεὸν τὸν εἰδότα πάντα καὶ πριν γενέσεως. Ο τοίνυν τὰ αἵματα αὐτῶν τῶν ἐθνῶν ἐκζητῶν Κύριος τὰ ἐν ταῖς τῶν δαιμόνων εκχεόμενα θυσίαις, ήγουν ὁ δίκας εισπράττων τῆς ἀνοσίου ταύτης τῶν αἱμάτων ἐκχύσεως, ἐμνήσθη τῆς τῶν σφαττομένων ἐλεεινῶν καὶ ταλαιπώρων ἀνθρώπων κραυγῆς, καὶ οὐκ ἐπελάθετο, «Ελέησόν με, Κύριε, τὰς τὴν ταπείνωσίν μου ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου, ὁ ὑψῶν μὲ ἐκ τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου, ο Διηγη σάμενος περὶ ὧν κατώρθωσεν ὁ Δεσπότης Χριστὸς διὰ τῆς οἰκείας ἐνανθρωπήσεως' καὶ τοῦ πάθους αὐτοῦ καὶ τῆς ἀναστάσεως καὶ ἀναλήψεως, ἐπήγαγεν ἁρμοζόντως ὅτι αὐτὸς ἔσται καὶ τῆς οἰκουμένης απάσης κριτής δίκαιος καὶ ἀπαρέγκλιτος. Εἶτα τὸ

NICEPHORI BLEMMIDA συμπαθὲς αὐτοῦ καὶ ἀπροσωπόληπτον ἀνακηρύξας ἡ τῶν Εὐαγγελίων βίβλος διέξεισι. Ταῖς οἰκείας; οὖν διὰ τοῦ, «Καὶ ἐγένετο Κύριος καταφυγὴ τῷ πένητι, ν πάλιν εἰς τὸν περὶ τῆς οἰκονομίας επανέκαμψε λόγον εἰπὼν, «Αναγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὰ ἐπι τηδεύματα αὐτοῦ, ἡ καὶ δὴ τῆς τῶν δαιμόνων μνησθεὶς ἐταμάτητος, ὅπως τῶν ὑπ' αὐτῶν τυραν νουμένων τοὺς μὲν εἰς τὸ κατασφάττειν ηγαγον τοὺς φιλτάτους, τοὺς δ᾽ ὑπὸ τῶν οἰκειοτάτων περ ποιήκασι κατασφάττεσθαι, καὶ οὕτω θύειν καὶ θύεσθαι θυσίαν ἄνομον καὶ ἀπάνθρωπον, πικρίας καὶ δακρύων καὶ θρήνων καὶ κοπετῶν, ἔτι τε βλέπων ὅσην ἀναισχυντίαν φέρουσιν οἱ ἁλάστορες, ὅτι καὶ τὸ κράτος ἀφηρημένοι καὶ τὴν ἰσχὺν ἐκνενευρισμένοι, καὶ αὖθις τοῖς πιστεῖς, καὶ θλίβουσι καὶ κακοῦσιν αὐτούς, εἰς ἔλεον εκκαλεῖται τὸν Κύριον, «Ελέησόν με, Κύριε, λέγων, ἴδε μου τὴν ταπείνωσιν, ο εἶτ' οὖν κάκωσιν τὴν ἐκ τῶν ἐμῶν ἐχθρῶν ἐπενηνεγ μένην μοι, ἴδε σύ, ὁ ἀνάγων με ἐκ τῶν εἰσόδων αὐτῶν τῶν εἰσαγουσῶν πρὸς τὸν θάνατον. Πύλας γὰρ θανάτου τοὺς ἀφύκτους κινδύνους ὠνόμασεν, είτε ψυχῆς, είτε σώματος. «Οπως ἂν ἐξαγγέλλω πάσας τὰς αἰνέσεις σου ἐν ταῖς πύλαις τῆς θυγατρό; Σιών. ο Ηγουν ἐν τοῖς ὠσὶ τῶν πιστῶν· Σ:ών γὰρ ὑποληπτέον ἐνταῦθα λέγεσθαι τὴν πόλιν καὶ κατοικίαν τῶν σωζομένων τὴν ἐπουράνιον· θυγατέρα δὲ καὶ κληρονόμου ταύτης τῆς πόλεως πᾶσαν ψυχὴν ἀσεβῆ καὶ θεσφιλή· πύλας δὲ ψυχῆς καὶ εἰσόδους τὰ ὦτα δι' ὧν εἰσέρχεται λόγος πᾶς ἐν ψυχῇ. Λέγει τοίνυν, • Ελέησόν με, Κύριε, καὶ τὰ ἔργα σου καὶ τὰ θαυμάσιά σου δι' & χρεών αἰνεῖσθαί σε διηγήσου ο μαι, καὶ τοὺς σοὺς ἐπαίνους οὐκ εἰς ὦτα λαλήσω βέβηλα, διδοὺς τὰ ἅγια τοῖς κυσὶν, ἀλλ᾽ εἰς ὦτα πιστῶν καὶ θεοφιλῶν, δι' ὧν τὸ ὄνομά σου μεγαλυνθήσεται. Αγαλλιασόμεθα ἐπὶ τῷ σωτηρίῳ σου. Επανατρέχει πάλιν εἰς τὴν σωτηρίον οικονομίαν Χριστοῦ, λέγων πρὸς αὐτόν· «Ἐπὶ τῇ παρὰ σοῦ σωτηρίᾳ λίαν εὐφρανθησόμεθα· τὴν γὰρ ἀγαλ λίασιν ύποληπτέον τῆς εὐφροσύνης επίτασιν, ὅτε τις ὑφ᾽ ἡδονῆς ἄγαν άλλεται καὶ σκιρτᾷ μὴ κατέχειν ἑαυτὸν δυνάμενος ἀπὸ τῆς χαρᾶς. μηχαναῖς καὶ Ἰουδαῖοι καὶ δαίμονες ἀφύκτως ἐάλωσαν· δαιμόνων μὲν γὰρ ἀπέσβη τὸ σέβας, οἱ θεοκτόνοι δὲ κατέστρεψαν πικρῶς τὴν ζωήν, συγκα ταστραφείσης αὐτοῖς καὶ τῆς πατρίδος καὶ τῆς ἱερωσύνης, καὶ πάσης άλλης σεμνότητος. Γινώ σκεται Κύριος κρίματα ποιῶν. Τὸ αὐτὸ καὶ κρῖμα καὶ κρίσιν ἡ προφητική λέγει Γραφή. Γνωστός ἐστιν ὁ Κύριος, ὅτι κρίσεις ποιεῖ· διὰ τὸ τοὺς εἰρη μένους ἀνόμους ταῖς οἰκείαις ἐμπεσεῖν ἐπιβουλαῖς τε καὶ μηχαναῖς ἐκ θείας γέγονε κρίσεως. • Ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτοῦ συνελήφθη ὁ ἁμαρτωλός.» Ηδη τῷ κατὰ τῶν πονηρῶν ἐκβάλλει καὶ κακούργων ἀνδρῶν διηγήματι λέγων· Ἐπεὶ γινώσκομεν ὅτι κρίνει ὁ Κύριος, εἰκότως ἅπας ἁμαρτωλὸς καὶ παράνομος, ἐν οἷς εἰς ἑτέρους εἰρ γασατο βλαπτικοῖς, τούτοις αὐτὸς γέγονεν ἀλωτές, εἰ καὶ μὴ κατὰ τὸ παρὸν, ἀλλ' ἐσύστερον τὰς δίκαι τιννύς ἁμαρτωλὸν δὲ καλεῖ τὸν ἄδικον, τὸν ἁρπακτῆρα, τὸν πλεονέκτην, καὶ διὰ ταῦτα δολιά τροπόν τε καὶ πολυμήχανον. • Αποστραφήτωσαν οἱ ἁμαρτωλοὶ εἰς τὴν δην. Πάντα τὰ ἔθνη τὰ ἐπιλανθανόμενα τοῦ Θεοῦ, ποτέ μὲν ἐνικῶς εἴτ' οὖν γενικῶς διαλαμβάνει περὶ τῶν πονηρῶν εἴτε τῶν ἐπιεικῶν, ποτὲ δὲ πληθυντικῶς περὶ τῶν αὐτῶν. Ἔθνη δὲ καὶ ἁμαρτωλοὺς καλεῖ πάντας τοὺς σκαιοὺς ἀνθρώπους και μοχθηρούς· ἔθνη μὲν, ὡς ἀνόμους καὶ μοχθηρούς, ἀνόμους ἐπὶ τῶν θείων νόμων ἡλόγησαν· ἔθνη μὲν, ὡς ἁμαρτω λοὺς δ' αὖ, ὡς τοῦ δικαίου σφαλέντας, καὶ τοῦ προσέχοντος ἀστοχήσαντας. ᾿Αρᾶς δὲ τύπω διαγορεύει τὰ μέλλοντα δικαίως αὐτοὺς δεινὰ καταλήψεσθαι τῆς αὐτῶν ἀνοσιουργίας επάξια. «Κατακριθήτωσαν οἱ πονηροὶ καὶ ἀπὸ τῆς κρίσεως εἰς τὸν ᾅδην ἀπο στραφήτωσαν. ι "Αδην δὲ λέγει τὰ ὑπὸ γῆν ἔνθα πᾶν κολαστήριον χῶρος γὰρ ἀπολαύσεων ὁ οὐρα νός. Ἐπιλανθάνεται δὲ τοῦ Θεοῦ πᾶς ὁ τῶν νόμων αὐτοῦ καταφρονητής, ὁ μὴ μεμνημένος τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ, τοῦ ποιῆσαι αὐτάς. • Οτι οὐκ εἰς τέλος ἐπιλησθήσεται ὁ πτωχός. Η ὑπομονὴ τῶν πενήτων οὐκ ἀπολεῖται εἰς τέλος. } – Πτωχός και πένης ὁ ταπεινὸς, ὁ πάσης ἔρημος ἐπισ κυρίας ἀνθρωπικῆς. Αίτιον δὲ τίθησι τῆς ἐν τόπῳ βασάνων ἀποστροφῆς παντὸς πονηροῦ τὸ μὴ τὸν • Ενεπάγησαν ἔθνη ἐν διαφθορά ή εποίησαν.» Εθνη καλεῖ καὶ τοὺς δαίμονας, ὡς ἀνομίας ἐργάτας, καὶ τοὺς Ἰουδαίους ὡς παρανόμους καὶ τῷ πάντων ἀνομημάτων κεφαλαίῳ τῇ ἀναιρέσει τοῦ Κυρίου καθυπουργήσαντας. Λέγει τοίνυν, Ὥσπερ εἰ τισιν ταπεινὸν ἐπιλησθήσεσθαι παντελῶς παρὰ τοῦ Θεοῦ, ήλοις ἢ παττάλοις ἐπάγησαν, οὕτω κατεσχέθησαν σὺν τοῖς θεοκτόνοις οἱ δαίμονες οἱ τῆς κακίας πρωτ τουργοί κατάσχεσιν ἀνεξάλυκτον, ἐν ᾗ κατεσκεύασαν κατὰ τοῦ Σωτῆρος διαφθοράν διαφθείραι γὰρ αὐτὸν καὶ ἀφανίσαι δι᾿ ἀναιρέσεως ἐπισπεύσαντες, αὐτοὶ μᾶλλον διεφθάρησαν καὶ ἀπώλοντο, δαίμονες μὲν καθῃρημένου τοῦ κράτους αὐτῶν, Ἰουδαῖοι δὲ πανωλεθρίαν ευράμενοι. Χριστὸς δὲ διαφθορᾶς μείνας ἀνώτερος ἀνέστη, καὶ αἰῶνας ζῇ καὶ δεσπόζει πά σης τῆς κτίσεως καὶ ὡς Θεὸς καὶ ὡς ἄνθρωπος. • Ἐν παγίδι ταύτῃ ἡ ἔκρυψαν συνελήφθη ὁ ποῦς αὐτῶν.» — Παγίδα κέκληκε τὸν δόλον καὶ τὴν ἐπιβουλήν διὰ τὸ λαθραίον· συνεβουλεύσαντο γὰρ ἵνε τὸν Ἰησοῦν δόλῳ κρατήσωσι καὶ ἀποκτείνωσιν, ὡς μήτε μὴν ἐς τὸ διηνεκὲς ἀπολεῖσθαι τὴν τῶν πενήτων ὑπομονὴν, ἣν ὑπέμενον τῶν ἰδίων ἀποστερούμενοι, καὶ τὴν ἐκδίκησιν καραδοκούντες, κομίσε σθαι δ' αὐτοὺς ἀντιδόσεις καὶ παρακλήσεις ἀνθ' ὧν ἀφῄρηνται καὶ λελύπηνται, τοῖς δέ γε κακώσασιν ἀντικακώσεις επιπρεπεῖς ἐπαχθήσεσθαι. • Ανάστηθι, Κύριε· μὴ κραταιούσθω ἄνθρωπος.» ᾿Αρᾶς τύπῳ διαλαβὼν περὶ τῶν καταληψομένων τους που νηροὺς καὶ πλεονέκτας ἐν ἐκείνῳ τῷ κόσμῳ δε: νῶν, ἱκετεύει τὸν Θεὸν, ἐνταυθεῖ κατὰ τὸν κόσμον τοῦτον ποιήσασθαι τῆς κακίας ἀναστολὴν καὶ των φρονίσαι τοὺς μοχθηρούς, και παραμυθήσασθαι τοὺς ἐπιεικεῖς. Εἴρηται δὲ τὸ ἀνάστηθι μεταφορι κῶς ἀπὸ τῶν ἐκ καθέδρας έγειρομένων εἰς τινών

μὲν τιμωρίαν, τινῶν δὲ βοήθειαν. Μὴ μελλήσῃς εἰς ἡ ὁ ἁμαρτωλὸς ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ἄμυναν ἅψαι τοῦ πράγματος· ἤδη κατάβαλε την τοῦ ἀλαζόνος ἐφρύν. Ανθρωπός ἐστι καὶ αὐτὸς ἀσθενής. Εἰ καὶ κατοφρύεται καὶ καταδυναστεύει τῶν τῆς αὐτῆς αὐτῷ φύσεως, ἀνάστηθι, σπεῦσον. Ταπείνωσον αὐτὸν, μὴ ἐπαιρέσθω, μὴ θρασυνέσθω, κραταιὸν ἡγούμενος ἑαυτὸν καὶ ἀκαταγώνιστον· γνώτω δ' ὅτιπερ ἀσθένειαν ἀνθρωπίνην περίκειται. • Κριθήτωσαν ἔθνη ἐνώπιόν σου.» Καθὼς καὶ ἀνωτέρω δεδήλωται, τοὺς σκαιοὺς καὶ τυραννικούς ἀνθρώπους ἔθνη καλεῖ διὰ τὰς ἀνομίας αὐτῶν. Κατακριθήτωσαν οἱ ἄνομοι σοῦ ἐφορῶντος τὰ πρατο τόμενα παρ' αὐτῶν. Τοῦτο γὰρ τὸ ἐνώπιόν σου, ἐν τῇ ἐφορείᾳ σου, ἐν τῇ ἐπισκοπῇ τοῦ προσώπου σου πρόσωπον γὰρ Κυρίου ἐπὶ ποιοῦντας κακά οὐχ ὡς ἐπὶ τοὺς ἐργαζομένους τὰ ἀγαθὰ εὐεργε. σίαν ποιητικὸν, ἀλλὰ τοῦ ἐξολεθρεῦσαι ἐκ γῆς τὸ μνημόσυνον αὐτῶν. «Κατάστησον, Κύριε, νομοθέτην ἐπ' αὐτούς. • Νομοθέτην φησὶ τὸν προστάσσοντα δεσπότην· νόμος γὰρ τῷ δούλῳ τὸ τοῦ δεσπόζοντος πρόσταγμα. Τὴν αὐτονομίαν αὐτῶν περίελε περιβαλὼν αὐτοὺς δυσπραγίαις, συμφοραῖς, αἰχμαλωσίαις, πυκναῖς περιστάσεσι, καὶ καθυποτάξας ἐτέροις, ἐπὶ συμφέροντι πάντως, ἵν᾿ ἕλκοντες δουλείας ζυγόν, μεταμάθοιεν ἐξ ὧν πάσχουσι, τὸ ἡμερον καὶ φιλάνθρωπον. • Γνώτωσαν ἔθνη ὅτι ἄνθρωποί εἰσιν.» Οι ἄνομοι γνώτωσαν τὴν οἰκείαν ἀσθένειαν καὶ μὴ μαγαλαυχείτωσαν, τῆς τῶν ἀνθρώπων καθυπεραι ρόμενοι φύσεως. Πολυειδῶς δὲ τὴν συντριβὴν καὶ κατάπτωσιν τῶν ἐκθλιβόντων τους ταπεινούς αἰτεῖ παρὰ τοῦ Θεοῦ. 4 Ινα τί, Κύριε, ἀφέστηκας μακρόθεν, ὑπερορᾷς ἐν εὐκαιρίαις, ἐν θλίψεσιν; 1 - Ελεεινολογουμένου καὶ δεινοπαθοῦντος τὰ ῥήματα, τὴν εἰς τοὺς πονηροὺς δὲ μακροθυμίαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν τῆς βοη θείας αναβολὴν εἰς τοὺς πάσχοντας ἀπόστασιν μα κρίθεν καὶ ὑπερόρασιν εκάλεσεν ἐν ταῖς θλίψεσι. Διά τί, Κύριε, πόρρω απέχεις τοῦ βοηθῆσαι τοῖς πάσχουσι, καὶ τους πονηρούς τιμωρήσασθαι; Διὰ τί δ' ὑπερορᾷς ἐν ταῖς θλίψεσι τῶν κακουμένων, μὴ παραμυθίαν αὐτοῖς διδοὺς, τοῖς κακοῦσι δὲ κάκωσιν, καὶ ταῦτ' ἐν εὐκαιρίαις; "Ηγουν καιροίς προσε ἤκουσιν εἰς ἐκδίκησιν· ὑπερορᾷν δέ ἐστι τὸ ὑπὲρ τὸ κείμενον ὑπ' ὄψεν ὁρᾷν, ἐν τῷ περιφρονητικῶς ἔχειν αὐτοῦ καὶ ἀσχέτως, καὶ διὰ τοῦτο τοὺς ὀφθαλμούς αἴρειν ἀλλαχοῦ, καὶ πόρρω τοῦ ἔγγιστα ποιεί σθαι τὴν ὅρασιν. Ἐν τῷ ὑπερηφανεύεσθαι τὸν ἀσε· Εῇ, ἐμπυρίζεται ὁ πτωχός· ὁ ἐν ἀσεβέτι πτωχός τὴν διάνοιαν και μικρόψυχος, θεώμενος τὸν ἀσεβῆ καὶ πονηρὸν εὐοδούμενον, κἀντεῦθεν ὑπερηφα· νευόμενον φλέγεται τὰ ἐντὸς, τῇ σφοδρᾷ λύπῃ καὶ τῷ ζήλῳ τὴν καρδίαν κατακαιόμενος. • Συλλαμβάνονται ἐν διαβουλίοις οἷς διαλογίς ζονται ὅτι ἐπαινεῖται ὁ ἁμαρτωλό; ἐν ταῖς ἐπιθυ· μίαις τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, καὶ ὁ ἀδικῶν ἐνευλογεί ται. ν Ἐν τοῖς διαβουλίοις και μελετήμασιν οἷς οἱ πτωχοὶ τὴν διάνοιαν διαλογίζονται, ὅτι ἐπαινεῖται " καὶ ὁ ἀδικῶν ἐνευλογεῖται, συλλαμβάνονται καὶ ἁλίσκονται, περὶ τῆς προνοίας σκανδαλιζόμενοι. Βλέποντες γὰρ ὅτι τῆς μοχθηρίας ἐν ἀνθρώποις ἐπικρατούσης ἐπαινεῖται ὁ ἁμαρτωλὸς ἐν τῷ τὰς ἀτόπους ἐπιθυμίας αὐτοῦ καὶ παραλόγους ἀποπλη - ροῦν δέον ἂν αὐτὸν ὀνειδίζεσθαι, καὶ ὅτι ὁ ἀδικῶν ἐνευφημείται ταῖς ἀδικίαις αὐτοῦ δέον ἂν αὐτὸν δυσφημεῖσθαι, διότι ἀδικεῖ, διαλογίζονται βουλεύματά τε καὶ μελετήματα διὰ τί ἐστι τοῦτο· καὶ μὴ εὑρί σκοντες αἰτίαν τοῦ πράγματος εύλογον ὅσον πρὸς τὸ φαινόμενον, περὶ τὴν Πρόνοιαν σφάλλονται, κἀντεῦθεν ὡς ἐν παγίδι ταῖς σφαλεραῖς αὐτῶν υπολήψεσι συλλαμβάνονται. Τοῦτο δὲ πάσχουσι, μὴ παραχωροῦντες τοὺς λόγους τῶν γινομένων τοῖς ἀνεφίκτοις κρίμασι τοῦ Θεοῦ, καὶ τῷ ἀκαταλήπτῳ τῆς σοφίας αὐτοῦ. • Παρώξυνε τὸν Κύριον ὁ ἁμαρ τωλός· κατὰ τὸ πλῆθος τῆς ὀργῆς αὐτοῦ οὐκ ἐκζητήσει.» Ο μὲν ἁμαρτωλὸς ἐξ ὧν πράττει, πολύ παρώργισε τὸν Θεὸν, ὀξὺν αὐτὸν ἐποίησεν ἐπ' ὀρ γήν· ὁ δὲ Κύριος εἰ καὶ πολὺ παρωργίσθη, πλην ὅμως οὐ κατὰ τὸ πλῆθος τῆς αὐτοῦ ὀργῆς ἐκζητήσει τὴν εἴσπραξιν. Μακρόθυμος γὰρ οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς ἐνώπιον αὐτοῦ. Βεβηλοῦνται αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ ἐν παντὶ καιρῷ. Οὕτω πράττει τὰ ἄτοπα καὶ παράνομα, ὡς μὴ τοῦ Θεοῦ παρόντος καὶ τὰ πραττόμενα βλέποντος, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ πάντα καιρόν αἱ πράξεις αὐτοῦ βέβηλοι καὶ ἀνόσιοι γίνονται. ο 'Ανταναι ρεῖται τὰ κρίματά σου ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ.» Η ἀντὶ πρόθεσις εἰ καὶ παρέλκει, δοκεῖ τέως ἐμφα!. νειν ἐπίτασιν· λίαν ὁ ναιροῦνται αἱ κρίσεις σου ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ, ὥστε βλέπειν ταύτα; αὐτὸν, του τέστιν, ἀφανίζονται ἀπὸ τῆς διανοίας αὐτοῦ μὴ ἐννοοῦντος ὅλως, ο Ότι κρίνεις δικαίως καὶ ἀποδίδως ἑκάστῳ κατὰ τὰς πράξεις αὐτοῦ.» Εναντίος ὅλος ἐστὶ ταῖς κρίσεσί σου καὶ ἀναιρετικὸς αὐτῶν ὅσον τὸ ἐπ' αὐτῷ. • Πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ κατακυριεύσει, πάντων καταδυναστεύσει τῶν ἀνθισταμένων αὐτῷ σοῦ παραχωροῦντος οἷς οἶδας κρίμασιν· εἶπε γὰρ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ. Οὐ μὴ σαλευθώ.» Τοῦτ' ἐχό. μενον ἂν εἴη κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ, «Βεβηλοῦντος αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ ἐν παντὶ καιρῷ,ν μὴ διακοπήν τινα ποιουμένου τῶν ἀνοσίων Εργων μηδοπωσοῦν·. Εἶπε γὰρ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ,» τουτέστι τοιοῦτον ἐν ἑαυτῷ συν εστήσατο λογισμόν, ὡς οὕτω πράττων, Οὐ μὴ σαλευθῶ, οὐ μὴ παρακινηθῶ τῆς ἐν εὐημερίᾳ στάσεως καὶ παγιότητος, ἀπὸ γενεᾶς εἰς γενεάν, ἄνευ και κοῦ, ἐλλειπτικῶς ἄνευ κακοῦ ἔσομαι ἢ βιώσομαι. Τὸ δ' ἀπὸ γενεᾶς εἰς γενεὰν πολυχρονιότητος ὑπάρχει δηλωτικόν, ἤγουν ἀπὸ τῆς νῦν οὔσης τῶν ἀνθρώπων γενεάς ἕως τῆς ἐσομένης κακοῦ τινος ἄνευ βιώσομαι. «Οὗ ἀρᾶς τὸ στόμα αὐτοῦ γέμει καὶ πικρίας καὶ δόλον. ο Εστιν εὑρεῖν ἐν τῇ ψαλμικῇ ταύτῃ γραφῇ τὰς ἀντωνυμίας ἐνίοτε τοῖς ὑποτακτι κοῖς ἄρθροις ὑπεζευγμένας ἐκ περιττοῦ ὡς τὸν • Οὗ ὁ Θεὸς Ἰακὼ βοηθὸς αὐτοῦ, ο και, «τῇ ἐστιν ἀντίληψις αὐτῷ παρὰ σοῦ. «Τοῦτο καὶ τῷ παρόντι κόμματι γέγονεν, «Οὗ αὐτοῦ τὸ στόμα γέμει ἀρᾶς,

ἐπεξέλευσιν εἰς τοὺς πονηροὺς ἐπ᾿ ἐκκοπῇ τῆς και κίας αὐτῶν, εἰ; ἄμυναν τῶν πονηρῶν, καὶ εἰς ἀντί. ληψιν τῶν καταπονουμένων. Εγέρθητι, Κύριε. Και καθώς ἐστιν ἡ δύναμίς σου υψηλή καὶ ὑπερφυής, οὕτω καὶ γνωσθήτω διὰ τῆς τῶν πονηρῶν καὶ ἀλλο ζόνων ἐξαιτίου καταστροφής. «Ενεκεν τίνος παρώργισεν ὁ ἀτενὴς τὸν Θεόν; εἶπε γὰρ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ. Οὐκ ἐκζητήσει.» Κατ' ἐρώτησιν ὁ λό ο;· Διὰ τί ἡ πονηρὸς τὰ εἰς ὀργὴν κινοῦντα τὸν Θεὸν διεπράξατη; Διότι ελογίσατο ἐν ἑαυτῷ, ὅτι παρίψεται ὁ Θεὸς τὰ γινόμενα καὶ οὐκ ἀπαιτήσει λόγους αὐτῶν. • Βλέπεις ὅτι σὺ πόνον καὶ θυμὸν κατανοεῖς τοῦ παραδοῦναι αὐτὸν εἰς χεῖράς σου. Ασυνδέτως βλέπεις ἔστι σύ. Στικτέον· Πόνον καὶ θυμὸν κατανοεῖς, τὸ ὅτι ἀντὶ τοῦ ὄντως· τὸ κατανοεῖς ἀντὶ τοῦ λίαν γινώσκεις. Η κατὰ γὰρ ἐνταυθοί πρόθε σις ἐπίτασιν δηλοί. Πρὸς Θεὸν ὁ λόγος. (μὲν ἀτεδῆς εἶπεν, Επιλέλησται ὁ Θεός. Απέστρεψε το πρήσ ωπον αὐτοῦ τοῦ μὴ βλέπειν, εἰς τέλος. Αλλ' οὐχ οὕτως ἔχει. Βλέπεις ὄντως σὺ, καὶ ἐφορᾷς ἀκριβῶς ἅπαντα, καὶ οὐδὲν τὸ διαλανθάνον σε τὴν τόνων καὶ τὴν θλίψιν τῶν ἀδικουμένων, καὶ αὖθις τὸν θυ μόν κατὰ τὴν θηριωδίαν τοῦ ἀσεβοῦς, ἄκρως γινώ σκεις, ὥστε αὐτὸν τὸν ἀσεβὴ παραδούναι εἰς τὰς σά; χεῖρας, ἐπὶ τῷ τιμωρηθήναι καθώς ἐστι δίκαιον. ήτοι λοιδορίας· ἀρὰ γὰρ λέγεται καὶ ἡ λοιδορία. μέλλοντι ταμιεύσασθαι· ποιήσασθαι δὲ καὶ νῦν Λαίδηρα λέγε: πᾶσιν ἐργίλα, δόλια, επροφέρων μὲν ἔτεια διὰ στόματος ἐν διανοίᾳ, κρύπτων δὲ ἕτερα. «Ὑπὸ τὴν γλῶσσαν αὐτοῦ, κότος καὶ πόνος, ο Διὰ τῆς ὑπὸ προθέσεως τὸ κρύφιον ὑπεδήλωσεν, ο Υπει "ρίζει κατ' ἀνθρώπων συκοφαντίας και δια Καλάς, ἐξ ὧν οὗτοι κόποι και πόνον εὑρίσκους». «Εγκάθεται ἐνέδρα κατὰ πλουσίων ἐν ἀποκρύφος τοῦ ἀποκτεῖται ὁθῶον.» Εγκάθηται φήσας τὸ ὕπουλών ἐνέψηνε τοῦ που ροῦ καὶ ἐπίπλαστον. Τοιούτους καὶ τὸ Εὐαγγέλιον λέγει τοὺς ἐγκαθέτους. Πλουσίους δ' εἴρηκεν ἐκείνους, οἷς ἔργον τὸ εἶναι πλουσίοις καὶ συλλέγειν ἐξ ἁρπαγῆς καὶ μιαιφονίας. Διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν ἐν ἀποκρύφοις ἐσαφήνισε τί ἐστιν ἐνέδρα, τόπος δηλονότι ἀπόκρυφος. Οθεν οἱ ἐν αὐτῷ κρυπτόμενοι πρὸς τὸ αἴφνης ἐπεισπεσεῖν τισιν ἐγκρύμματα κοινότερον λέγονται. Τοιοῦτον Εγκρυμμα γίνεται τῷ ἀθώῳ ὁ πονηρός, τοὺς ὁμοτρόπους αὐτῷ συμπαραλαβὼν καὶ κατασκοπεῖ πῶς ἂν ἀπογυμνώσῃ καὶ διὰ ποίων μεθοδειῶν τὸν ἀναίτιον· ἀπογυμνώσας δὲ καὶ τὸν εὐπορον ἐργασάμενος ἀπέκτεινεν, οἷον αὐτὸν λιμοῦ καὶ κρύους, καὶ τῆς ἄλλης κακουχίας θέμενος παρανάλωμα. Οἱ ὀφθαλμοί αὐτοῦ εἰς τὴν πένητα ἀποβλέπουσιν. Οἱ τῆς αὐτοῦ διανοίας ὀφθαλμοὶ ἀποσκοποῦσιν εἰς τὸν ἀποῤῥησίαστον καὶ ἀπροστάτευτον, ᾧ οὐκ ἔστιν ἰσχύς ποθεν ἢ ἀντίληψις, φυγείν τοὺς ἐπηρεάζοντας· οὐ γάρ λέγει πένητα τὴν ἐνδεῆ καὶ προσαίτην· ἐκεῖνον γὰρ ὁ πονηρό; οὐδ' επόψεται. ι Ενεδρεύει ἐν ἀποκρύφῳ ὡς λέων ἐν τῇ μάνδρᾳ αὐτοῦ. Ἐνεδρεύει τοῦ ἁρπάσαι πτωχόν. "Αρπάσαι πτωχὸν ἐν τῷ ἐλ κῦσαι αὐτόν. Καθὼς ὁ λέων ἐν τῇ αὐτοῦ καθήμενος κοίτῃ κατασκοπεῖ τὰ διοδεύοντα ζῶα καὶ ἐπεισπη δήτας ἐξαπιναίως αὐτοῖς ἀναιρεῖ καὶ πρὸς τὸν αὐτοῦ τόπον ἑλκύσας ἐμπορεῖται αὐτῶν, οὕτω δὴ καὶ ὁ πονηρὸς καὶ ὁ πλεονέκτης ποιεῖ καὶ περιβλέπει τους ούς ειρήκαμεν πένητας καὶ πτωχοὺς καὶ δου λίως αὐτοῖς ἐπιτιθέμενος ἁρπάζει τὰ αὐτῶν, καὶ τῶν ἀλλοτρίων κατευπαθεῖ. ο Ἐν τῇ παγίδι αὐτοῦ τα πεινώσει αὐτόν. ὁ Ἐν ταῖς ἐπιβουλαῖς αὐτοῦ καταδουλώσεται αὐτὸν, ὥστε πλεονεκτούμενον κατ επτηχέναι, καὶ μηδ' ἔχειν ἀνεῖξαι στόμα καὶ προϊέκαι φωνήν. • Σοὶ ἐγκαταλέλειπται ὁ πτωχό, μηδενός βοτ θοῦντος αὐτῷ.» Ορφανῷ σὺ ἦσθα βοηθός· σὺ γὰρ αὐτοῦ κατὰ τὸν τῆς δημιουργίας λόγων πατήρ. Σύν τριψον τὸν βραχίονα τοῦ ἁμαρτωλοῦ καὶ πονηρού. Βραχίων ἡ δύναμις πολλαχοῦ τῆς ἱερᾶς Γραφής ανα μάζεται. ο Ζητήσεται ἡ ἁμαρτία αὐτοῦ καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ.» Οἷον ἐρωτηματικῶς ἐσχηματίσθω ἡ προφορὰ τοῦ ῥητοῦ ἕως τοῦ αὐτοῦ. Εἶτα κατ' ἀπόφα σιν, καὶ εἰ τοῦτο γένηται, «Οὐ μὴ εὑρεθῇς αὐτός· ἐὰν γὰρ ἐξετάσῃς τὸ μέγεθος τῆς ἁμαρτίας αὐτοῦ, ἄξιος οὗτος ἀφανισμού. • Κύριος βασιλεὺς εἰς τὴν αἰῶνα καὶ εἰς τὴν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. ᾿Απολεῖσθε ἔθνη ἐκ τῆς γῆς αὐτοῦ. Ἐπεὶ δημιουργός κτίσεως ἁπάσης ὁ Κύριος. «Του Κυρίου ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ ἡ χώρα τῶν σωζομένων τοῦ Κυρίου ἐστίν. Αὐτὸς γὰρ αὐτὴν αὐτοῖς ἡτοιμάσατο. Λέγει τοιγαροῦν ὁ προφή • Κύψει καὶ πεσεῖται ἐν τῷ αὐτὸν κατακυριεῦσαι τῶν πενήτων. 1 - Ἐν τῷ τὸν πονηρόν καταδυνα- 1 της, πρὸς τοὺς ἀδίκους καὶ πλεονέκτας, οὓς ἔθνη στεῦσαι καὶ κατεξουσιάσαι τῶν πενήτων, αὐτὸς πως τὸ τῆς ἀπωλείας ὡς ἀνατος κλιθήσεται και κατενεχθήσεται βάραθρον. «Εἶπε γὰρ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Επιλέλησται ὁ Θεός., Απέστρεψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ τοῦ μὴ βλέπειν εἰς τέλος· ἐλογίσατο γὰρ ἐν ἑαυτῷ πλημμελῶς, ὅτι μηδεμίαν μυείαν τῶν ἐν τῷ κόσμῳ ποιεῖται ὁ Θεός, αλλ' απρονόη τα εισι τὰ πάντα, καὶ ὁ Θεὸς τὸ πρόσωπον ήτοι τὴν ἐπισκοπὴν αὐτοῦ τελείως ἀπέστρεψεν, ὥστε μὴ βλέπειν καὶ ἐπισκέπτεσθα: καὶ ἐφορᾷν τὰ γινόμενα. • Ανάστηθι, Κύριε ὁ Θεός μου. Υψωθήτω ή χείρ σου. Μὴ ἐπιλάθῃ τῶν πενήτων σου εἰς τέλος, ο Ικετεύει τὸν Θεόν, μὴ πᾶσαν τὴν ἐκδίκησιν ἐν τῷ καὶ νῦν κατωνόμασεν, ὅτι ὁ Κύριος βασιλεύς ἐστιν· οὐ πρόσκαιρος ὥσπερ οἱ βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν, ἀλλ' εἰς τὸν αἰῶνα καὶ οὐ μόνον εἰ; τόνδε τὸν αἰῶνα τῆς τῶν ἀνθρώπων ἐγκοσμίου ζωῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν μέλλοντα καὶ ἀπέραντον· αἰῶνα γὰρ αἰῶνος τοῦτον καλεῖ κατ' ἐπίτασιν. Εἴπερ οὖν νῦν οὐ τί σετε δίκας τῆς τυραννίδος καὶ καταδυναστείας τῶν ταπεινῶν, τίσετε πάντως εἰσέπειτα, καὶ ἀπολεῖσθε, ὦ ἔθνη, κατὰ τὴν ἀνομίαν ἐκ τῆς τοῦ Κυρίου γῆς, εἴτ' ἐκ ταύτης ἀφανισθέντες ὁπότ' οὐκ ἴστε καὶ λίαν ὀδυνηρῶς εἶτ᾽ ἐκ τῆς μακαρίας ἐκείνης αναμφιλέ κτως ἢ τοῖς σωζομένοις ἀποκεκλήρωται, πεμφθέντες εἰς γέενναν. «Τὴν ἐπιθυμίαν τῶν πενήτων εἰσήκουσα;, Κύριε,

προσέσχε τὸ οἷς ρίαν ή στάσιμον; Τί τῶν ἐν σκιά ζηλωτῶν καὶ περ τῇ ἑτοιμασία τῆς καρδίας αὐτῶν σου, κρῖναι ὀρφανῷ καὶ ταπεινῷ ἵνα μὴ προσθῇ ἔτι τοῦ μεγαλαυχεῖν ἄνθρωπος ἐπὶ τῆς γῆς.» – Το εἰσήκουσας ἀντὶ τοῦ ἔγνως· τὸ κρῖναι ἀπαρέμφατου, οὐ προστακτικόν. Ἐν δὲ τῷ προσθῇ ἔτι τοῦ μεγαλαυχεῖν, τὸ τοῦ παρέλκει κατά συνήθειαν τῆς παλαιτέρας θείας Γραφής. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τὸ προσέθεντο ἔτι τοῦ ἁμαρτάνειν αὐτῷ, καὶ ἄλλα πολλά. Τὰ δὲ μεγαλαυχεῖν καὶ ἁμαρτάνειν ἀντὶ τῆς μεγαλαυχίας καὶ τῆς ἁμαρτίας. Δύναμιν γὰρ ὀνομάτων ἔχουσι τὰ ἀπαρέμφατα βήματα. Τὴ δὲ προσθῇ τὸ ἐσαῦις ποιήσῃ· καὶ γὰρ ἡ πατρός πρόσθεσις ἐνταῦθα τοῦ αὐθές ἐστιν ἐμφαντική. Τὸ δὲ ἔτι τῷ αὖθις παράλληλον· ὑστεροχρονίαν ἐπεὶ καὶ ἄμφω δηλοί. Πάλιν δ' ὁ προφήτης ἐν τούτῳ τῷ κατ σμῳ ζητεί γενέσθαι τῆς πονηρίας αναστολήν. Τοῦτο γὰρ καὶ τοῖς ὑπὸ τῶν πονηρῶν κακουμένοις ἀποδε κτόν, ὡς ἄνεσιν αὐτοῖς ἐμποιοῦν. Αμέλει τοιούτους λόγους ποιεῖται πρὸς τὸν Θεόν. Εἰσήκουσα;, ἔγνων, ὦ Κύριε, τίς ἡ τῶν πενήτων ἐπιθυμία μονονουχί βοώσης ταύτης πρὸς σὲ τὸν πάντ' ἐπακούοντα. Πά διν ἐκ παραλλήλου. Την πρόθεσιν τῆς αὐτῶν, καρδίας συνήχας. Ωσπερ εἰ προσέχουσιν ὠσὶν ήκουες κρα ζούσης αὐτῆς, ήγουν οὐκ ἀγνοεῖς εἰς τί εφετόν ἐστιν ἡ καρδία αὐτῶν ἡτοιμασμένη καὶ ἐμπαρά. σκευος. Τίς οὖν ἡ ἐπιθυμία τῶν πενήτων; καὶ τίς ἡ ἑτοιμασία τῆς καρδίας αὐτῶν; Τὸ κρῖναι σε τῷ ὀρφανῷ καὶ τῷ ταπεινῷ, τουτέστι τὴν ἐκ κρίσεως ἐκδίκησιν αὐτοῦ παρασχεῖν, καὶ τῶν καταδυναστευσόντων τὴν μεγαλαυχίαν καταβαλεῖν, ἵνα μηκέτι ἐπὶ τῆς γῆς προσθῇ ἄνθρωπος μεγαλαυχεῖν· ἵνα μὴ αὖθις ποιήσῃ ἔτι μεγαλαυχίαν ἄνθρωπός τις ἐν κόσμῳ, ἀλλ᾽ ἀπόθηται πᾶς τὸ μεγάλαυχον, φέρων ἐν νῷ τὴν ἀνθρωπίνην ἀσθένειαν καὶ τὴν παρὰ σοῦ τρέμων ἐκδίκησιν, τοῦ Κυρίου τῆς δόξης, τοῦ μόνου κραταιού, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶν νας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ο ρισπουδάστων τοῖς τόσον λόγοις αὐτοῦ τιθεμένοις συνέκδημον; Ενίοτε δὲ τοῦτο τὸ φθονερόν γένος καὶ λογισμούς ἐπεισάγει τῇ ψυχῇ τῆς ἀληθείας ταύτην εξοστρακίζοντας είγε πείθοιτο, καὶ πρὸς ὄρη καὶ ἀνοδίας μεταβιβάζοντας εἴπερ ἔποιτο. Τῶν γὰρ σκοιοτρόπων ἀνδρῶν τὸ πλέον ἐχόντων ἐν τοῖς ῥευ στοῖς ὡς ἐπίπαν κἂν τῷ ἀδικεῖν καὶ πλεονεκτεῖν καὶ καταδυναστεύειν εὐοδουμένων, καὶ ταῖς ὕλεις εὐθυσ νομένων πάντων ἐξ οἷον χωρούντων αὐτοῖς τῶν πρὸς ὄρεξιν τὸν αὐτοματισμὸν ἐντεῦθεν οἱ ἀποστάται καὶ τὸ ἀπρονόητον ὑποτπείρουσι τῷ καταδεχομένῳ τοὺς λήρους αὐτῶν, καὶ πρὸς ἀποκρήμνους αὐτὸν ἀπονοίας συνωθοῦσιν οἱ ἀλιτήριοι πόῤῥων τῆς λείας ἀποπλανᾶν καὶ τοῖς εὐσεβέσι βασίμου πειρώμενοι. Τόν γε μὴν ἐπὶ τῷ Κυρίῳ πεποιθότα, καὶ τοῖς αὐτοῦ πεπαγιωμένον διδάγμασιν, οὗ ποτ' ἂν ἰσχύσαμεν ἐπὶ τὰ τῆς ἀπωλείας ὄρη ποιήσασθαι μετανάστην ὡς στρουθίον κατεπτηχὸς, καὶ ἄλλοτ' ἀλλαχόσε περιπτάμενον. Περὶ τούτων ὁ δέκατος διαγορεύει ψαλμός, προσώπῳ συντεθειμένος παντὸς εὐσεβοῦς ὀχυροῦ τὴν διάνοιαν καὶ αὐτὸς ἀποκρουομένου τὰς τῆς ἀθεΐας πρώτας ἀρχάς. Σ • Ἐπὶ τῷ Κυρίῳ πέποιθα πῶς ἐρεῖτε τῇ ψυχῇ μου" Μεταναστεύου ἐπὶ τὰ ὄρη ὡς στρουθίον.» Πρὸς τοὺς δαίμονας ὁ λόγος τὴν ἐπὶ τῇ προνοίᾳ δυσπιστίαν· προσβάλλοντας, ο Εγνων τί βούλεσθε τῇ ψυχῇ μου εἰπεῖν. ο 'Αλλ' ἐρηρεισμένος ἐπὶ τῇ τοῦ Κυρίου πεποιθήσει, καθάπερ ἐπὶ θεμελίῳ καὶ λίαν ἀφαγεῖ, τὸ ῥηθησόμενον καὶ μήπω λαβὸν πέρας προαναιρῶ· διὰ τοῦτο οὐκ εἶπε πῶς λέγετε, ἀλλὰ πῶς ἐρεῖτε. Πῶς ἂν εἴπητε τῇ ψυχῇ μου, Μεταναστεύου καὶ με τάθαινε ἀπὸ τῆς εἰς Θεὸν στεριάς πίστεως καὶ ἀσφαλούς, ἐπὶ τὰ πόρρω τῆς θείας ἐπισκοπῆς νοήματά τε καὶ δόγματα, καὶ διὰ τῆς ἀμφιβόλου γνώμης ἀστατῶ καὶ περιπλανῶ στρουθίου δίκην οἰκτρου και ψοφοδεοῦς. Οὐκ ἐάσω τὸν ἡμέτερον λόγον οὐδ᾽ ἐκε φανθῆναι, πολλοῦ γε καὶ δεῖ προσληφθῆναι μια. • Οτι ἰδοὺ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐνέτειναν τόξον, ἡτοίμασαν βέλη εἰς φαρέτραν, τοῦ κατατοξεῦσαι ἐν σκοτομή ῃ τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ.» Τὸ ὅτι διηγημα τικόν. Αποσκευασάμενος δὲ τοὺς ἐκ δαιμόνων, λου γισμούς, τῷ μηδ' εἰς τέλος προβῆναι τούτους ἑᾶσαι.. λέγει πρὸς τὸν Θεὸν, ὅτι οἱ ἁμαρτωλοί παρεσκευάΤὸ δριμόνιον φύλον οἷα βάσκανον καὶ μισάνθρω που οὗ ποτε παύεται δολιούμενον καὶ μηχανώμενον καθ᾿ ἡμῶν. Εμμέσον εἰσάγον σπουδήν, ἵν᾿ ἡμᾶς όπωςοὖν ἀποστήσῃ τῆς δεσποτικῆς εὐμενείας καὶ χάριτος. Οὐ φέρει γὰρ ὧν ἐκεῖνο τεταγμένον ἐν ἀγγέλοις Θεοῦ, δι' ἀπόνοιαν ἀπελήλαται, τούτοις ἀνθρώπους ἐντεμνυνομένους ὁρᾶν. Οὐ τὸ χοϊκὴν εἰς η σθησαν δαίμονες ἐν κρυπτῷ καὶ λαθραίως· τοῦτο οὐρανοὺς οὐσίαν ἀνάγεσθαι, καὶ τῆς θείας οἰκειώσεως καὶ βασιλείας καὶ δόξης ἐπαπολαύειν, αὐτοῦ πεσόντος εἰς μέγα χάος αἰσχύνης καὶ ἀτιμίας καὶ ζόφωσιν ἐξ ὕψους τοσούτου παρρησίας καὶ τιμῆς καὶ λαμπρότητος ἀνεκτὸν ἡγεῖται. Πολύ δ' ἐν τούτῳ μᾶλλον ὀδυνᾶται καὶ διαῤῥήγνυται διὰ δῆτα καὶ ἀγωνίζεται καὶ παντοίως τεχνάζεται, τὰ πολλὰ μὲν ἀνοήτοις καὶ ἀλόγοις ἐξισοῦσθαι κτήνεσιν ἢ θηρίοις τοὺς νοερούς φύσει καὶ λογικοὺς, τῷ κεχηνέναι προς χόρτον, ἢ καὶ βορβόρῳ ἐγκαλινδεῖσθαι. Τοιαῦτα γὰρ τὰ ἐν κόσμῳ τερπνά τε καὶ ἀπολαυστικά· Τα τ' ἀγριαίνεσθαι καὶ θυμομαχεῖν ἐς οὐδὲν δέον, ἐς ὀνόη τόν τε καὶ μάταιον· τί γὰρ τῶν δι᾽ ἅπερ ἐρίζομεν Ασωπος καὶ ἀποθηρούμεθα, λυσιτελές της συντη γὰρ τὸ ἐν σκοτομήνῃ τοὺς ἀπονοήτους τῇ ψυχῇ δια χρήσασθαι, τῷ πόρρωθεν ἐκπέμψαι πρὸς αὐτοὺς δίκην βελῶν ὀλέθρια δόγματα, τιτύσκοντα πρὸς θάνατ τὸν τὰς αὐτὰ παραδεχομένας ψυχάς. "Οτι & σὺ κατηρ τίσω αὐτοὶ καθεῖλον· διότι τὸ εἶναι πρόνοιαν καὶ τοῖς δικαίοις έπαθλα, καὶ τὰ πρὸς ἀξίαν τοῖς πονηροῖς σὺ κατηρτίσω, τουτέστιν ἀπήντισας καὶ εἰργάσω τέτ λεα καὶ βέβαια διά τε νόμου καὶ προφητῶν καὶ ὑποδειγμάτων ἐναργῶν καὶ πολλῶν, αὐτοὶ κατέβαλον καὶ κατέστρεψαν ὅσον τὸ ἐπ' αὐτοῖς, τὰς ἐναντίας υπολήψεις παρέπεισάγοντες. Ο δὲ δίκαιος τί ἐποίη σεν; Οἱ μὲν ἁμαρτωλοὶ δαίμονες οὕτως ἐποίησαν· ὁ δὲ δίκαιος ἄνθρωπος ὁ τοὺς δεσποτικούς φυλάττων θεσμούς καὶ τοῖς ὅπλοις περιπεφραγμένος της δύο

σεβείας, τί ἐποίησε; τί διενοήσατο; τί ἀπεφήνατο; πληγῆς διὰ τὸν Λὼτ οὐ πεπείμαται, συγκέχωσται δὲ • Κύριος, ἐν ναυαγίῳ αὐτοῦ, Κύριος ἐν οὐρανῷ ὁ θρόνος αὐτοῦ.» Ταῦτα καὶ τὰ ἑπόμενα μέχρι τέλους τοῦ ὅλου ψαλμοῦ τὸ τοῦ δικαίου ἀνθρώπου καὶ νόημα καὶ ἀπόφθεγμα. Ὅτι ὁ Κύριος ἀπανταχοῦ ἐστι καὶ πάντας ἐφορᾷ. Καὶ πᾶσι παρέχει τῶν πεπραγμένων τὰς ἀμοιβάς. Ναὸς δὲ ἅγιος Θεοῦ πᾶς ἱερὸς τόπος ἐν γῇ. Διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν ἐν ναῷ τὸν Θεὸν εἶναι, τουτέστιν ἐν γῇ καὶ ἐν οὐρανῷ τὸν θρόνον ἔχειν, ἐδήλωσεν ὡς ἐν παντὶ τόπῳ πάρεστιν ὁ Θεός. Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ εἰς τὸν πένητα ἐπιβλέπουσι, τὰ βλέφαρα αὐτοῦ ἐξετάζει τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων, δύο διὰ τούτων δεδήλωκεν· ὅτι τε τὸν ἐστερημένον ἀνθρωπίνης κηδεμονίας καὶ ἀντιλήψεως ἐλεήμων ὤν, πλέον τῶν ἄλλων ἐπισκοπεῖ, καὶ ὅτι περ άκριβῶς τὰ πάντα γινώσκει τρόπῳ παντὶ μὴ μόνον τοῖς ὀφθαλμοῖς, ὡς ἂν εἴποι τις, ἀλλὰ καὶ τοῖς βλεφάροις ἐρῶν, καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀλλ' ἐρευνητικῶν τε καὶ ἀνε πισφαλῶς· τούτου γὰρ τὸ ἐξετάζει δηλωτικόν. «Κύριος ἐξετάζει τὸν δίκαιον καὶ τὸν ἀσεβῆ πάντα.» Τὸν μὴ κατὰ τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου πολιτευόμενον εἴρηκεν ἀσεβή. Ποιον γὰρ τῷ Κυρίῳ σέβας ἐκ τοῦ παρ' οὐδὲν τιθεμένου τοὺς νόμους αὐτοῦ; Τοιγαροῦν ἐξετάζει τὸν δίκαιον, εἴ γε καὶ ὄντως δίκαιός ἐστι, καὶ τὸν μὴ τοιοῦτον, ἵνα τὸ προσῆκον ἑκάστῳ δοίη. Διαλανθάνει δὲ αὐτὸν οὐδὲ ἐν, εἰ καὶ πολλὴ παρ' ἀνα Ορώποις ή άγνοια. Ο δὲ ἀγαπῶν τὴν ἀδικίαν μισεί τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, ὥσπερ ὁ τὸν Θεὸν καὶ λόγῳ τις μῶν, καὶ διαθέσει ψυχῆς εὐσεβῶν εἰς αὐτόν· ἄτοπα δὲ πράττων καὶ φαῦλα, λέγεται τὸν Θεὸν ἀτιμάζειν διὰ τῶν πράξεων, ἀλλὰ καὶ ἀσεβῆς ὀνομάζεται, καθὰ δεδήλωται προσεχῶς, τοῦ Δαυΐδ εἰρηκότος, «Κύριος ἐξετάζει τὸν δίκαιον καὶ τὸν ἀσεβῆ, καὶ ἀντιδιῃρηκότος τῷ δικαίῳ τὸν ἀσεβῆ, δίκαιον μὲν ἐγνωκότος τῇ καθόλου δικαιοσύνῃ τὸν τοῖς θείοις πειθαρχοῦντα προστάγμασιν, ἀσεβῆ δὲ τὸν μὴ τοιοῦτον· οὕτω καὶ ὁ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἀγαπῶν καὶ λόγῳ καὶ διαθέσει, καὶ τῶν ἀγαθῶν ἐκείνων ποθῶν· τὴν ἀπόλαυσιν εἴπερ οἷόν τε ἦν ἄτερ σπουδῆς ἐληλυθέναι, χαίρων δὲ τῇ ἀδικία, μισεῖ, ἔργῳ λέγεται τὴν οἰκείαν ψυχήν, τὰ ταύτην κακοῦντα καὶ τῆς αἰωνίου δόξης ἀποστερούνα τα κατεργαζόμενος. • Επιβρέξει ἐπὶ ἁμαρτωλοὺς παγίδας. ο Δείκνυσιν ἐντεῦθεν, ὅτι κάν τῷ κόσμῳ τούτῳ Θεοῦ βουλομένου συμφοραῖς ἀφύκτοις οἱ και ταφρόνηταὶ τῶν αὐτοῦ νόμων ἁλίσκονται. Ταύτας γὰρ μεταφορικώς παγίδας ὠνόμασε. Διὰ δὲ τοῦ ἐπι Επέξει τὸ ἄνωθεν ἐκ Θεοῦ καταφέρεσθαι ταύτα; καὶ τὸ δαψιλὲς αὐτῶν καὶ τὸ εὐχερὲς διεσήμηνε. «Πῦρ καὶ θεῖον καὶ πνεῦμα καταιγίδος ή μερίς τοῦ ποτηρίου αὐτοῦ. • Ποτήριον ἤτοι πόμα, την θείαν ὀργήν τε καὶ κάκωσιν εἴρηκεν, ὡς τοῖς κατακριθεῖσι δίκην δηλητηρίου πόματος αθρόως εἰσπεμπομένην• ἐπεὶ γοῦν διάφοροι εἰσιν αἱ θεήλατοι τιμωρίαι, μέρος τῆς ὁλότητας ἔφησεν εἶναι τὴν ἐν Σοδόμοις καὶ Γομόρβα και "Αδαμα και Σεβεὶμ ἐνεργήσασαν. Εκ γὰρ τῆς ὅλης Πενταπόλεως ταύτας τάς τέσσαρας πόλεις θεῖον ἐξημμένον ἐναέριον ἐπενεχθέν, καὶ ὑπὸ βιαίας πνοῆς ἐξαυόμενον, κατετέφρωσε, καὶ πᾶσα αὐτῶν τὴν περίχωρν. 'Η δὲ Σηγώς ταύτης μὲν τῆς μετὰ τὴν ἐκεῖθεν ἐξέλευσιν τοῦ δικαίου καὶ καταπέ ποται. Τὸ μέρος οὖν, φησί, τοῦ ποτηρίου αὐτοῦ τὴ τοῦ Κυρίου πῦρ καὶ θεῖον καὶ πνεῦμα καταιγίδος ἐστίν. • "Οτι δίκαιος Κύριος και δικαιοσύνας ηγάπησεν, εὐθύτητας εἶδε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ.» Οτι δίκαιος ὄντως, τὰς ὄντως δικαιοσύνας, οὐ τὰς ἐπιπλείστους ἠγάπησεν· εὐθύτητας γὰρ τὸ αὐτοῦ πρόσωπον, ἡ ἐποπτικὴ δηλονότι δύναμις, εἶδεν, οὐ σκολιότητα;" οὐδὲ γάρ ἐστιν ἀρετὴ κυρίως οὐδεμία τῶν ἀρετῶν ἀπούσης εὐθύτητος· ἡ σκολιότης ἴδιον όφεως. Επεὶ τοίνυν δίκαιος ὁ Κύριος καὶ δικαιοσύνας ηγάπησε, καὶ τὰς εὐθύτητας ᾠκειώσατο καὶ τῆς αὐτοῦ ἐπι πτείας ἠξίωσεν, ὅτι εὐθής Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ οὐκ ἔστιν ἀδικία ἐν αὐτῷ· πᾶς ἀσεβὴς καὶ ἁμαρτωλὸς τῶν ἡσεβημένων καὶ ἡμαρτημένων ἐκε τίσει δίκας μὴ καθηράμενος. Καὶ πᾶς δίκαιος εύ θὴς τὰ τῆς εὐθύτητος βραβεία, καὶ τὰ τῆς δικαιο σύνης Επαθλα λήψεται. Τίς οὖν ἐρεῖ τῇ ψυχῇ μου, Μετάβαινε εἰς κρημνούς, ἐπὶ τῷ Κυρίῳ πέποιθα, τῷ καὶ διὰ τῶν ἐναργων ἐκδικήσεων τὴν αὐτοῦ με διδάσκοντι πρόνοιαν; ἐπ' αὐτῷ πέποιθα, καὶ οὐ μετ ταβήσομαι· αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰών νων. Αμήν. ΨΑΛΜΟΣ ΙΑ' • Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῆς ὀγδόης ψαλμὸς τῷ Δαυ18. ο - Τοιαύτην καὶ οὗτος ἔσχεν ἐπιγραφὴν οἷαν καὶ ὁ ἔκτο;,καὶ ἱκανῶς ἐν ἐκείνῳ διηρμήνευται· καὶ γὰρ καὶ οὗτος περὶ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ προφητεύει καὶ τῆς ἐκδικήσεως τῶν ἀδικουμένων πιστῶν, καὶ ἄλλως τέλος τῆς ἐν κόσμῳ ζωῆς διὰ θανάτου δεξάμενος κατὰ τὴν ὀγδόην ημέραν ήτα τὴν Κυριακήν, ἥτις ὡς μὲν ἀρχὴ τῶν ἡμερῶν πρώτ τη λέγεται διὰ δὲ τὸ πάλιν ἐπιέναι μετὰ τὴν ἑξδόμην, ἢ ἐστι τὸ σάββατον όνομάζεται καὶ ὀγδός, ἀλλὰ παρακαλεῖ θάττον ἐλθεῖν ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἕνεκεν τῆς ἐκδικήσεως τῶν τυραννουμένων ὑπὸ τοῦ διαβόλου είτε δεδουλωμένων τῇ εἰδωλολατρεία. • Σῶσόν με, Κύριε, ὅτι ἐκλέλοιπεν ὅσιος. – Δίκαιος μὲν ἔστιν ὁ τὰ πρὸς ἀνθρώπους ἀβλεπες τοῦ καλοῦ· ὅσιος δὲ ὁ διὰ τοῦ τέλους τῶν ἀρετῶν θεώσεως μετασχών· καὶ ἐοίκασι ταῦτα κλίμακε πρ τὸν Θεὸν ἀναγούσῃ τοὺς βαδίζοντας δι' αὐτῶν. Ε:- ρηται δὲ ὅτι δίκαιόν ἐστιν ὅτι λέγουσιν αἱ Γραφαι, καὶ τὸν τέλειον τὴν ἀρετήν. Αλλ' οὐ περὶ ἐκείνου νῦν ὁ λόγος ἡμῖν. Ὡς οὖν δικαίων μὲν τὴν ἄνθρω πίνην καὶ μερικὴν δικαιοσύνην ὄντων τινῶν, τῶν δὲ ὁσίων ἐκλελοιπότων τῶν μὲν τὸ θανεῖν, τῶν δὲ τὸ ἐλαύνεσθαι παρὰ τῶν ἀνοσίων, εὔχεται σωθῆναι ἀπὸ τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων. Προσώπῳ δὲ τῶν μελλόντων ὑποδέξασθαι τὸ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγε λίου ποιεῖται τὴν ἔντευξιν ὁ προφήτης τηνικαῦτα γὰρ οἱ ὅσιοι ἐξέλιπον μάλιστα, ὅτε καὶ διὰ σαρκός ὁ Κύριος ἐπεδήμησεν ἡμῖν. • "Οτι ὠλιγώθησαν αἱ ἀλήθειαι ἀπὸ τῶν υἱῶν τῶν ἀθρώπων.» Οἱ μὲν ὅσιοι παντάπασιν ἐπιλε λοίπασιν· ἀλήθεια: δὲ ὀλίγαι τινὲς ὑπελείφθησαν

ἐν ἀνθρώποις· ἡ γενικὴ γὰρ ἀντιδοτικῶν ἐνταῦθα, το δόρυ τοῦ σωτηρίου κατακοντίσας τὸν τύραννον περὶ τὰ καίρια μὲν ἐψεύδοντο, ἐν δὲ τοῖς ἐλαχίστοις πράγμασιν ἠλήθευον. • Μάταια ἐλάλησεν ἕκαστος πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ.» -- Τοῦτ᾽ ἔστιν ἀπατηλά· οὐ μόνον γὰρ ἐπάτων τοὺς ἀλλοτρίους, ἀλλὰ καὶ τοὺς οἰκείους αυτ τοῖς· πλησίον γὰρ καλεῖ τοὺς ἔγγιον, οὐ τόπῳ, ἀλλ᾽ οἰκειότητα. «Χείλη δόλια καὶ ἐν καρδίᾳ καὶ ἐν καρδίᾳ ἐλάλησε κακά. * ίλη δόλια λέγει τὸν δόλιον, ὡς ἀπὸ μέσ ρους τὸ πᾶν· 'Ο δόλιος, φησὶν, ἐν διπλόη καρδίας γνώμῃ; ἐλάλησε κακὰ καὶ βλαβερά· ἔσω μὲν ἀλλοίαν γνώμην ἔχων, ἔξω δὲ ἀλλοίαν δεικνύς. ἔσωσεν ἡμᾶς, καὶ σώαν τὴν ἐλευθερίαν τῆς πλάνης ἐχαρίσατο, καὶ ἀσθενοῦντας πρὶν ἔρέωσε κατὰ τῶν δαιμόνων. • Παρρησιάσομαι καὶ ἐν αὐτῷ,, του τέστιν ἐν αὐτῷ τῷ σωτηρίῳ δημοσιεῦσαι τὴν ἐπικρυπτομένην ἐν ἐμοὶ δύναμιν· διεῤῥάγη γὰρ τὸ και ταπέτασμα, ὁ ἥλιος ἐσκοτίσθη, αἱ πέτραι εσχίσθη σαν, ἡ γῆ ἐσείσθη, καὶ ὅσα τότε γέγονεν ἐξαίσια· ἢ πάλιν θήσομαι αὐτοὺς εἰς σωτηρίαν, ήγουν σωτηρίας ἀξιώσω, καὶ παρρησιάσομαι ἐν τῇ τοιαύτη σωτηρίᾳ αὐτῶν, εἴτουν φανερώσω, δείξω τὴν ἐμὴν ἰσχύν. • Τα λόγια Κυρίου λόγια ἁγνά. Εἰπὼν ὅτι • Τάδε λέγει ὁ Κύριος, ο διαβεβαιοῦται καὶ περὶ τῶν τοῦ Κυρίου λόγων ἀληθείας ὡς καθαροὶ ψεύδους • Εξολοθρεύσει Κύριος πάντα τὰ χείλη τὰ δύο λια καὶ γλῶσσαν μεγαλορρήμονα.» — Πολλάκις ἡ Γραφὴ τὸ εὐκτικὸν εἰς μέλλοντα χρόνον σχηματίζει· εἰσίν. καθάπερ ἐπὶ τοῦ παρόντος· εὔχεται γὰρ προβεί ζους ἀφανισθῆναι τοὺς δολίους ἔτι, καὶ τοὺς ἀλαζο νευομένους κατὰ τῶν ἀσθενεστέρων καὶ μεγάλα περὶ ἑαυτῶν κομπάζοντας, ἢ καὶ προφητεύει τούτων πανωλεθρίαν· διδάσκων δὲ τίνας λέγει μεγαλοῤῥής μονας ἐπήγαγε. • Τοὺς εἰπόντας, Τὴν γλῶσσαν ἡμῶν μεγαλυνοῦ μεν. ) — Τοὺς σκεψαμένους ἐν ἑαυτοῖς ὅτι Μεγαλυνοῦμεν, ἤτοι μεγάλα καὶ ἀλαζονικά φθέγγεσθαι παρασκευάσομεν τὴν γλῶσσαν ἡμῶν. • Τὰ χείλη ἡμῶν παρ' ἡμῶν ἐστι· τίς ἡμῶν κύ ριός ἐστι;» Καὶ εἰπόντας ἔτι ὅτι καὶ ἡμεῖς ἐξουσιάζομεν τῶν χειλέων ἡμῶν, καὶ λοιπὸν τίνα δεδοίκα μεν μὴ τοιαῦτα λέγοντα; καὶ τίς ἡμῖν κωλύει τῶν τοιούντων λόγων; · Ενεκεν τῆς ταλαιπωρίας τῶν πτωχῶν καὶ τοῦ στεναγμοῦ τῶν πενήτων νῦν ἀναστήσομαι, λέγει Κύριος. ο Τὸ νῦν ἀντὶ τοῦ κατὰ τὸν πρέποντα καιρὸν ἀναστήσομαι τοῦ τάφου ἕνεκεν τῆς ταλαι πωρίας τῶν δεδουλωμένων τῇ πλάνῃ δι᾿ ἄνοιαν ἀνα θρωπείαν) ἥτις ταλαιπωρία γέγονεν αὐτοῖς ἀντὶ στεναγμού καθ᾽ ἣν ἀποδεδώκαμεν ἐξήγησιν ἑρμη νεύοντες τό, «Οὐκ ἐπελάθετο τῆς κραυγῆς τῶν περ νήτων.» Ακήκος δὲ τοῦτο Δαυΐδ τοῖς προφητικοῖς ὠσί. Φασὶ δέ τινες πτωχὸν μὲν καλεῖσθαι τὸν ἀπὸ πλούτου πεπτωκότα κατὰ τὸ, ο Πλούσιοι ἐπτώχευ· σαν· ο πένητα δὲ τὸν διὰ πόνον τῶν ἰδίων χειρῶν τροφὴν ἀναγκαίαν κομιζόμενον. Τοιοῦτον δὲ καὶ οἱ πιστεῦσαι· μέλλοντάς τε γὰρ οὐσίας περιῃρέθη σαν, καὶ αἱ χείρας αὐτῶν διηκόνουν εἰς τὴν χεῖρα τοῦ σώματος· λαμβάνεται γὰρ πολλάκις καὶ διαφό ρως, ἀντὶ θατέρου θάτερον. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλως είν πεῖν· φησὶν ὁ Θεὸς ὅτι, Διὰ τὴν ταλαιπωρίαν καὶ τὸν στεναγμὸν τῶν καταπονουμένων νῦν κινηθήσομαι· τοῦτ' ἔστιν αὐτίκα, εὐθὺς, ταχέως. Θεοπρεπῶς δὲ νοεῖται τὸ κινηθήσομαι, ἀντὶ τοῦ ἀμυνῶ, εἰ καὶ ἀνθρωποπρεπέστερον είρηται. • Θήσομαι ἐν σωτηρία, παρρησιάσομαι ἐν αὐτ τῷ. ν - Μνημονεύσας τῆς ἀναστάσεως μνημονεύει καὶ τῆς ταφῆς ἀναστρέψας τὸν λόγον ἐπὶ τὸν διὰ σωτηρίου θάνατον· ἔτι γάρ φησι· «Καὶ τοῦτο λέγει ὁ Κύριος, «θήσομαι, τουτέστιν προσπαγήσομαι ἐν τῷ σωτηρίῳ.» Τοῦτο γὰρ ὑποληπτέον σωτήριον ὅτι • Αργύριον πεπυρωμένον δοκίμιον τῇ γῇ. ν - Οὕτως εἰσὶν ἀμιγεῖς ἀπάτης ὡς τὸ κεχωνευμένον ἀργύριον ἀκοινώνητόν ἐστιν ὕλης χείρονος· Δοκίμιον δὲ τῇ γῇ ἀντὶ τοῦ δοκιμιαζόμενον ἐν τῇ γῇ· καὶ γὰρ ἔχεον οἱ τεχνῖται τὸ χωνευόμενον, ἢ καὶ δοκί μιον τῇ γῇ ἀντὶ τοῦ δοκίμιον ἐκ τῆς γῆς. Ἐπιτείνων δὲ τὴν καθαρότητα τοῦ Κυρίου λόγων, ἐπήγαγε 1 Κύριε, κεκαθαρισμένον ἑπταπλάσιον. ο Το ἑπταπλάσιον ἀντὶ τοῦ πολλάκι;· τὸ γὰρ ἐπτάκις ἀντὶ τοῦ πλειστάκις ἡ τῶν Εβραίων παραλαμβάνει διάλεκτος. Τὸ δὲ πολλάκις χωνευόμενον παντάπασιν ἦν καθαρόν· οὕτως οὖν εἰσιν ἀληθεῖς, ἀργύριον κεχωνευμένον πολλάκις. Λόγια δὲ εἶπεν, οὐ καθ' ὑπου χωρισμὸν εὐτελείας, ἀλλ' ὅτι τοὺς χρησμούς λόγια Ο εκάλουν διὰ τὴν βραχυλογίαν αὐτῶν· ἐν ὀλίγαις γὰρ λέξεσι μεγάλην δύναμιν ἐννοίας ἐμπεριείχον. • Σύ, Κύριε, φυλάξαις ἡμᾶς καὶ διατηρήσεις ἡμᾶς ἀπὸ τῆς γενεᾶ; ταύτης καὶ εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸ μὲν φυλάξαις ἀπὸ τῶν ἔξωθεν πολεμούντων, τὸ δὲ διατηρήσεις ἀπὸ τῶν ἔσωθεν ἐπιβουλευόντων • ἢ καὶ τὸ μὲν φυλάξεις ἀπὸ τῆς παρούσης γενεάς, τὸ δὲ διατηρήσεις ἀπὸ τῶν ἐσύστερον, ὅπερ ἐστὶν εἰς τὸν αἰῶνα, δηλονότι μέχρι παντός. Καὶ μέντοι ἡ πίστις τῶν δεξαμένων τοῦ Εὐαγγελίου τὸ κήρυγμα καὶ ἀπὸ τῆς τηνικαῦτα γενεᾶς ἀκαταγώνιστος ἔμεινε καὶ εἰς τὸν αἰῶνα μενεῖ, καὶ οὔτε οἱ φανερῶς πολεμήσαντες αἱρετικοὶ κατίσχυσαν αὐτῆς ἢ κατισχῦσαι δυνήσονται. • Κύκλῳ οἱ ἀσεβεῖς περιπατοῦσι. ν -- Πάντοτε γάρ, φησὶν, ἡμᾶς περικυκλοῦσι πολιορκῆσαι τὴν πίστιν σπεύδοντες. Καὶ τοῦτο μὲν ἐπὶ τῶν Ἑλλή νων· ἐπὶ δὲ τῶν αἱρετικῶν τὸ κύκλῳ περιπατοῦσι ἀντὶ τοῦ οὐκ ἐπ᾿ εὐθείας ἀλλὰ περιεστραμμένως παρερμηνεύουσι τὰς θείας Γραφάς. • Κατὰ τὸ ὕψος σου ἐπολυώρησας τοὺς υἱούς τῶν ἀνθρώπων. — Υψωθείς, φησίν, ἐπὶ τοῦ σωτηρίου, πολλῆς φροντίδος τοὺς ἀνθρώπους ἠξίωσα, ὅτι δι' αὐτοὺς πέπονθας πολυωρία γὰρ ἡ πολλή φροντίς, ὥσπερ καὶ ἡ ὀλιγωρία τοὐναντίον ἢ καὶ ὑψωθεὶς πρὸς οὐρανοὺς ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἀναλήψεως εὐηργέτησας τοὺς ἀνθρώπους ἐξαποστείλας Παράκλητον φωτίζοντα καὶ ὁδηγοῦντα τοὺς ἀποστόλους εἰς τὸ κήρυγμα· δύναται δὲ καὶ ἱστορικῶς οὗτο;

ται. • "Εως τίνος θήσομαι βουλὰς ἐν ψυχῇ μου, δι νας ἐν καρδίᾳ μου ἡμέρας και νυκτός; ο Φρον τίζω καὶ μεριμνῷ πῶς ἂν ἀπαλλαγείην τῶν πειρ:· σμῶν, καὶ μὴ δυνάμενος ἐλευθερίαν εὑρεῖν, ὀδυνα μας διά παντός. ὀφθαλμὸς ἁρμόσαι τῷ Δαυίδ φεύγοντα γὰρ τοῦτον καὶ οἱ ἀποστρεφόμενοι οὐχ ὁρῶσιν οὖς ἀποστρέφον ἀπὸ προσώπου τοῦ Σαούλ τινες ὑποκρινόμενοι φι λίαν ἐπεχείρησαν προδοῦναι τῷ διώκοντι ὧν διασύ ρει τὴν ἀπιστίαν καὶ τὴν ὑπόκρισιν καὶ τὸν δόλον καὶ τὴν πανουργίαν, καὶ μόνον ἐπικαλεῖται σωτῆρα τὸν Θεὸν οἷα τῶν φίλων προθεμένων τοῖς ἐχθροίς αὐτοῦ, καὶ προλέγει τούτων τὴν ἀπώλειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν μεγαλορρημοσύνην τῶν ἀμφὶ τὸν Σπούλ αποσβεσθῆναι προαγορεύει. Υπὲρ δὲ τῆς ὀγδόης ἐπιγέγραπται·. Διὰ τὸν Κύριον ἀναστήσομαι, ο καὶ τὰ ἑξῆς, τῇ ἀναστάσει τοῦ Σωτῆρος μᾶλλον ἁρμός ζονται· εἰ γὰρ καὶ ταῦτα πρὸς τὸν Δαυτό ἑλκύσο μεν ὥσπερ ἀκηκοότα τοῦ Θεοῦ ὑποσχομένου κινηθῆς ναι κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἐπιβουλής, ἄγει; (ἄρ᾽ εἰς) ἐκδίκησιν αὐτοῦ καὶ θεῖναι τοὺς πτωχοὺς καὶ πένητας εἰς σωτηρίαν, καὶ παῤῥησιάσασθαι· τουτέστι φανῆναι ἰσχυρὸς καὶ δίκαιος. Διὰ τῆς σωτηρίας αυτ τῶν ἐναντιωθησόμεθα τῇ ἐπιγραφῇ τῆς ἐγδόης. 19τέον δὲ ὅτι σωτήριον οὐδ ἑτέρως ἡ σωτηρία ἑρμη νεύεται. ΨΑΛΜΟΣ ΙΒ'. Εἰς τὸ τέλος ψαλμὸς τῷ Δαυΐδ. Μετὰ τὴν μοιχείαν τῆς Βηρσαβεέ, καὶ τὸν φόνον τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς θυρία διαφόροις περιπεσών πειρασμοῖς ὁ Δαυΐδ· ἤ τε θυγάτηρ αὐτοῦ παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτῆς ᾿Αμὼν ἐφθάρη, καὶ τὸν ᾿Αμὼν ὁ ἀδελφὸς αὐτῆς ᾿Αβεσαλώμ ἀνεῖλε· καὶ τῶν βασιλικῶν εἴκων οὐκ ἐλαχίστη λόγων σύγχυσις· ἐπεὶ τελευταῖον καὶ τυραννίδος μελετήσας ὁ παῖς οὗτος ᾿Αβεσαλώμ ἀπήλασε μὲν αὐτ τὴν τῆς βασιλείας, οὐκ ἔστησε δὲ μέχρι τούτου τὸν θυμὸν, ἀλλὰ τὰς δυνάμεις συνεκρότησε, καὶ παρεσκευάζετο καταδιῶξαι τὸν πατέρα καὶ ἀνελεῖν, ἀναλογιζόμενος ὁ Δαυτὸ τὸ πλῆθος καὶ μέγεθος τῶν συμφορῶν, ᾤετο διὰ τὴν δηλωθεῖσαν μοιχείαν καὶ τὸν φόνον, ταῦτα πάσχειν εγκαταλιπόντος αὐτὸν τοῦ Θεοῦ, εἰ καὶ ταῦτα συνεχωρήθη· διὸ καὶ τὸν παρ μέντα συνέθηκε ψαλμὸν μετὰ τὸν τρίτον· ὅτε ὁ Χριστὸς διασκεδάσας τὴν βουλήν Αχιτόφελ ως προει ρήκαμεν, ἐμήνυσεν αὐτῷ τὴν μελέτην πᾶσαν Αξεσαλώμ, καὶ τὸ πρακτέον ὑπέθετο. Εἰς τὸ τέλος δὲ ἐπιγέγραπται, διὰ τὴν ἐν τούτῳ πρόρρησιν τῆς τοῦ πολεμοῦντος ἥττης, εἰς τέλος ἐκβεβηκυίαν ᾿Αγαλλιάσεται γάρ, φησίν, ἡ καρδία μου ἐπὶ τῷ σωτηρίῳ σου. • Έως πότε, Κύριε, ἐπιλήσει μου εἰς τέλος;» Η λήθη μὲν ἔστιν ἀποβολὴ μνήμης. Τῷ Θεῷ δὲ πάντα ἐνώπιον, καὶ οὐχ αἱ πράξεις μόνον ἀλλὰ καὶ τὰ τοῦ νοῦ κινήματα· λήθην οὖν ἐπὶ Θεοῦ τὴν ἐγκατάλειψιν τῶν πεπλημμεληκότων οιητέον, παραχω ροῦντος πειράζεσθαι τούτου; εἰς παίδευσιν· τὸ δὲ εἰς τέλος μέχρι πολλοῦ παρείληπται. • Έως πότε ἀποστρέψεις τὸ πρόσωπόν σου ἀπ' ἐμοῦ; ν - Πρόσωπον μὲν οὖν ἐστι Θεοῦ ἡ ἐποπτικὴ καὶ εὐεργετικὴ αὐτοῦ δύναμις· ἀποστροφὴ δὲ ἡ πρὸς τοὐναντίον αὐτῆς ἐνέργεια ἀποστρεφομένου τοὺς ἀναξίους τῆς ἐπισκοπῆς αὐτοῦ διὰ τὸ βδελύ: πεσθαι τὰς πράξεις αὐτῶν. Ἀπὸ τῶν ἀνθρωπίνων χαρακτηρίζει τὰ θεῖα· καὶ γὰρ οἱ ἐγκαταλιμπάνοντές τινα καὶ τὴν μνήμην αὐτοῦ συναπολιμπάνουσι, • Εως τότε ὑψωθήσεται ὁ ἐχθρός μου ἐπ' ἐμέ;ι Ο πατραλοίας ὁ διὰ πολλοῦ μηνιῶν μοι ἀφ᾽ οὗ τὸν παῖδι ᾿Αμὼν ἐθανάτωσεν Ὑψωθήσεται εξ ἀντὶ τοῦ εὐπραγήσει. Ὁ μὲν γὰρ χαίρων αίρει την κεφαλήν, ὁ δ᾽ ἀνιώμενος συγκέκυψε τεταπεινωμένο;" ἢ ἐχθρὸν τὸν διάβολον ὑποληπτέον· αὐτὸς γάρ ἐστιν τῶν πειρασμῶν αἴτιος ἐπεμβαίνων τοῖς πάσχου σι καὶ οἷον καταπατῶν καὶ θλίβων έπαιρομένου; τῆς παρὰ Θεοῦ ροπῆς. • Ἐπίβλεψον, εἰσάκουσόν μου, Κύριε ο Θεός μου.. - Πρὸς τὸ ἐπιστρέφεις κατάλληλον τὸ ἐπίβλεψον. 'Αξίωσόν με τῆς σῆς εὐμενείας· ἔπιδε κακῶς πιο σχοντα καὶ ἐλεήσας, εἰσάκουσόν μου παρακαλοῦντος εἰς βοήθειαν. • Φώτισον τοὺς ὀφθαλμούς μου μήποτε ὑπνώσω· σιν εἰς θάνατον.· Τῆς νυκτός μαι περιχυθείσης τῶν συμφορών κατέσχε τοὺς ὀφθαλμούς μου υπνος τῆς ῥαθυμίας· ειώθασι γὰρ εἰς ὕπνον καταφέρεται οἱ λυπούμενοι, τῆς ὀδύνης τῆς καρδίας σκότος και βάρος εμποιούσης τοῖς ὀφθαλμοῖς. Φώτισον οὖν αὐτούς. Τουτέστι καθαρῶς ὁρᾷ, δός, χαρὰν ἐνστα· λάξας τῇ καρδίᾳ μου· ὑφ᾽ ἧς αὕτη σκοτώσα. τὸν ὕπνον ἀποδιώξει τῶν ὀφθαλμῶν· μήποτε ὁ ὕπνο; οὗτος εἰς θάνατόν μοι καταλήξῃ δι' ἀθυμίας υπεν βολήν· μήποτε ὑπνώσω εἰς θανάσιμον· ἢ καὶ ὀφθαλ μοὺς τοὺς τῆς ψυχῆς λέγει, δηλαδὴ τὸν νοῦν σκοτι σμένον ὄντα τῷ ζόφῳ τῆς ἁμαρτία;· ὃν ἀπαλλαγή και τοῦ σκότους ἱκετεύει, μήπως, φησίν, ἀποθάν τὸν ἐν ἁμαρτίαις θάνατον· νεκρὸς εἰς ἀρετὴν ἤδη γεγονώς ἢ καὶ τὸν ἐν ἀπογνώσει νεκρωθεὶς ὅλως εἰς ἐλπίδα τὴν σήν. • Μή ποτε εἴπῃ ὁ ἐχθρός μου· Ἴσχυσα πρὸς αὐτ τόν. ο Εἰ γὰρ τοῦτόν τι πείσομαι, τῇ ἑαυτοῦ δυνάμει ὁ ἐχθρὸς τὸν ἐμὸν θάνατον ἐπιγράψεται ὡς καὶ τῶν ἀλγεινῶν γενόμενος αἴτιος. Εχθρὸν δὲ νήσῃς εἴτε τὸν ὁρατὸν, εἴτε τὸν ἀόρατον. • Οι θλίβοντές με ἀγαλλιάσονται ἐὰν σαλευθώ. - Εἰ παρακινηθῶ ἀπὸ τῆς ἐν σοὶ ἀσφαλείας, ε εχθροί μου χαρήσονται κατακρημνισθῆναι με του λοιπον θαρρούντες, ὡς οὐκ ἔχοντα σωτηρίας βισ:ν. Την • Ἐγὼ δὲ ἐπὶ τῷ ἐλέει σου ήλπισα.» ἐξ ἀρετῶν παρρησίαν ἀπολωλεκώς δι' & πέπραχα κακὰ ἐπὶ τῷ ἐλέει σου μένον ἤλπισα· δαψιλές γάρ τοῦτο καὶ ἀνεξάντλητον. • ᾿Αγαλλιάσεται ἡ καρδία μου ἐπὶ τῷ σοπτηρίῳ σου. Η Προκατιδὼν τὴν τοῦ πολεμούντος ήταν τοῖς προβλεπτικοῖς ἔμμασιν, εὐφρανθήσομαι ἐπὶ τῇ παρὰ σοῦ δυρουμένη σωτηρία. • Απω τῷ Κυρίῳ τῷ εὐεργετήσανεί με, καὶ ψα λῷ τῷ ὀνόματι Κυρίου τοῦ ὑψίστου.» - Ασω διὰ γλώττης, ψαλῶ δὲ διὰ τοῦ ὀργανικού ψαλτηρίου

καὶ θεωρητικῶς εὐφρανῶ καὶ πρακτικῶς. Αρμόζει ἡ ἡδονήν, ὅτι Θεός ἐστι τῶν Ἰουδαίων ὁ Θεός. Ναν δὲ οὗτος ὁ ψαλμὸς καὶ πᾶσιν ἀδικουμένοις. ΨΑΛΜΟΣ ΙΓ'. Εἰς τὸ τέλος ψαλμὸς τῷ Δαυίδ «Εἶπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ, Οὐκ ἔστι Θεός.» Κι ο τος ὁ ψαλμὸς πέρας ὑπισχνείται τῶν ἐν αὐτῷ προηγο ρευμένων· οἱ μὲν γὰρ αὐτὴν προλέγειν φασὶ τοῖς χρόνοις ὕστερον ἐπὶ ᾿Εζεκίου τοῦ βασιλέως Ίερουσαλὴμ καὶ τοῦ πολιορκοῦντος αὐτὸν ᾿Ασσυρίου Σε ναχηρείμ, ἐν τῇ ἑαυτοῦ καρδίᾳ ἀπεφήνατο μή είναι τὸν Θεὸν τῶν Ἰουδαίων· εἰ γὰρ ἐφρόνει, οὐκ ἂν εἰς τοιοῦτον ἦλθε λογισμόν καὶ ταῦτα καθἑκάστην ἀκούων Ένα παράδοξα κατὰ τῶν ἐχθραινόντων Ἰουδαίων ὁ Θεὸς ἐποίησεν· οὕτω δὲ παρ' ἑαυτῷ λογισάμενος, καὶ διὰ προφορικού λόγου τὸν Θεὸν ἐβλασφήμησεν τὸν ἄρχοντα τῶν δυνάμεων αὐτοῦ Ραψάκην τῷ τέ λει τῆς πόλεως παραστήσας, καὶ δι' αὐτοῦ μηνύσας οἷα τὴν κατ' αὐτὸν ἱστορίαν ἀναγινώσκοντες εὑρή σημεν. • Διεφθάρησαν καὶ ἐβδελύχθησαν ἐν ἐπιτηδεύ μασιν.» — Οἱ ἀμφὶ τὸν Σεναχηρείμ διεφθάρησαν μὲν ἐκπεσόντες τῆς ὀρθῆς ὑπολήψεως· ἐβδελύχθηδεν δὲ τῷ Θεῷ διὰ τὰς ἀνοσίους πράξεις αὐτῶν· θερίζον γὰρ τὸν Θεὸν, καὶ ὡς μὴ ὄντι Θεῷ ἀσθέ νειαν ὠνείδιζον καὶ τῷ λαῷ αὐτῶν πανωλεθρίαν Απείλουν· καὶ οὕτως ἀλαζονευόμενοι, μέθαις καὶ ἀσελγείαις ἐνειλύσσοντο καὶ κατεμολύνοντο· νεο!τα δ' ἂν καθ᾽ ὑπερβατὸν ὁ στίχος· ὅτι διεφθάρησαν ἐν ἐπιτηδεύμασι καὶ ἐβδελύχθησαν. • Οὐκ ἔστι ποιῶν χρηστότητα. αὐτοῖς χρηστές, ἀλλὰ πάντες πονηροί. Οὐδεὶς ἐν • Κύριος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων τοῦ ἰδεῖν εἰ ἔστι συνιών ἢ ἐκζητῶν τὸν Θεόν.» — Ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων ἀντὶ ἐπὶ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους τοὺς ἔχοντας ὡς εἰρήχαμενο· ἐκ τοῦ οὐρανοῦ δὲ ἐφ᾽ οὗ κατοικεῖν ὑπολαμβάνεται κατὰ τὸν • Ο κατοικῶν ἐν οὐρανοῖς. Ο Ἐπέβλεψε δὲ ὥστε ἰδεῖν εἴ τις ἐν αὐ οἶ; ἐστι συνιὼν ἀπὸ τεραστίων τὸν Θεὸν ἢ ἐκζητῶν αὐτὸν, τουτέστιν ἐπικαλούμενος, ὡς τὸ, ο Εξεζήτησα τὸν Κύριον, καὶ ἐπήκουσέ μου. ο Τινὲς γὰρ συνιέντες ἔν τισιν, ἐθελοκακοῦσιν. ᾿Ανθρωπίνως δὲ τὸν Κύριον ἐσχημάτισεν ὡς ἐξ ὑπερῴου ἐπικύπτοντα καὶ θεώ μενον· καὶ γὰρ ἀπανταχού παρών, ἅπαντα γινώσκει· καὶ παρατηρητέον, ὅτι τὸ σχῆμα τούτο πολλα. Ο χοῦ κεῖται τῆς Γραφῆς, ἄλλως τε δὲ καὶ τὸ παντέ φορον τούτου μηνύει τῆς θείας ἐπισκοπῆς, ἡ ἐξ οὐρανοῦ βλέπει εἰς γῆν, καὶ διαγινώσκει μηδὲν εἴρχοντος τοῦ τοσούτου διαστήματος. • Πάντες εξέκλιναν, ἅμα ἡχρειώθησαν· οὐκέτι ποιῶν χρηστότητα, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός, και Ἐξέκλι ναν μὲν εἰς τὰ προῤῥηθέντα ἐπιτηδεύματα· ἀχρειώΘησαν δὲ βδελυροὶ γεγονότες καὶ οὐδὲ κἂν γοῦν εἷς ἐν αὐτοῖς χρηστός. • Οὐχὶ γνώσονται πάντες οἱ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν.» — Τοῦτο κατ' ερώτησιν ἀναγνωστέον· ἵν᾿ ἐμφήνῃ τοιοῦτον νοῦν· ὡς εἰ καὶ εἶπον μὴ εἶναι Θεὸν τὸν Θεὸν, ἆρ' οὐ γνώσονταί ποτε; Πάντες οὗτοι ἀκόλαστοι, καὶ κατὰ τὴν γλῶσσαν καὶ πᾶσαν ἄλλην γνώσονται, ὅταν πάντες καὶ ἐγδοήκοντα καὶ ἑκατὸν ἀφαιρεθήσονται χιλιάδες ὑπ' τοῦ ἀγγέλου του Θεοῦ. Καὶ αὐτὸς δὲ φεύγων αἰσχρῶς ὁ Σεναχηρείμ εἴσεται τὴν ἐγείραντα τρόπαιον· ἢ μὴ μόνον απο τοὺς, ἀλλὰ καὶ πάντα τάλλα ἄνομα ἔθνη με μαθη κότων λέγει, την τηλικαύτην Ασσυρίων ἀπώλειαν ἐπιγνῶναι, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ διαφθείρας αὐτούς, • Οἱ ἐσθίοντες τὸν λαόν μου ἐν βρώσει ἄρτου τὸν Κύρον οὐκ ἐπικαλέσαντο.» — Τοῦτο τὸ ῥητὸν ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ λέγεται· ὅτι οἱ δαπανώντες δια την βρώσεως ἄρτου καὶ ἀναλίσκοντες τὸν λαόν μου ἐν στόματι πολιορκίας λιμοῦ καὶ ἀπειλῆς ἐμὲ τὸν Κύριον πάντων οὐκ ἐπεκαλέσαντο· τουτέστιν οὐκ ονόμασαν Θεόν. Λέγοιντο δ᾽ ἂν καὶ λαὸς τοῦ Δαυΐδ οι πολιορκούμενοι τότε, ὡς ἐκ τῆς αὐτοῦ καταγό μενοι βασιλείας, ἵνα καὶ προσώπῳ τοῦ Δαυΐδ ὁ λό γος εἴη, Κύριον οὐχ ἑαυτὸν, ἀλλὰ τὸν Θεὸν εἰπόν τος. • Ἐκεῖ ἐδειλίασαν φόβον οὗ οὐκ ἦν φόβος. 1 -- Ἐν Ἱερουσαλὴμ τότε ἐδειλίασαν οἱ ἀμφὶ τὸν Ἐζεκτίαν· ἐν φόβῳ τοῦ Σεναχηρείμ, οὗ οὐκ ἦν φόβο;, τουτέστιν ἐν οὐκ ἔδει φοβηθῆναι μὴ δυνάμενον φούῆσαι διὰ τὸ ἔχειν ἀντίπαλον τὸν Θεόν· τοῦτο γὰρ ἐδήλωσε διὰ τῶν ἑξῆς εἰπών· Δικαίους • Ότι Κύριος ἐν γενεᾷ δικαίων. λέγει τοὺς εὐσεβεῖς τοιοῦτοι δὲ οἱ περὶ τὸν Ἐζικίαν θεοφιλῶς τοὺς ὑπηκόους ποιμαίνοντες. Γενεάν δὲ εἴρηκεν, ὅτι πάντες ἐκ μιᾶς ρίζης οἱ Ἰσραηλῖται· ἢ καὶ αὖθις ἐκεῖ ἐδειλίασαν οἱ ἀμφὶ τὸν Σεναχηρείμ ἐν φόβῳ Θεοῦ· οὗ φόβος οὐκ ἦν παρ' αὐτοῖς· προς πείρας, καὶ γὰρ αὐτὸς ὁ Θεὸς ἦν ἐν τῷ γένει τῶν πολιορκουμένων Ἰουδαίων ὑπὲρ αὐτῶν μαχόμενος ἢ καὶ ἐδειλίασαν ἐν φόβῳ τοῦ Εζεκίου οὗ οὐκ ἦν φόβος· μᾶλλον ὑποπτήσσοντος, καὶ εἰς τὴν αὔριον προσδοκοῦντος μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ πάντων ἀναιρε θῆναι· κατασφαττόμενοι γὰρ οἱ ᾿Ασσύριοι, ἐδίκουν ὑπὸ τοῦ βασιλέως Ἰουδαίων αναιρεῖσθαι· καὶ ὅτι Θεό; ἐστιν ὁ Θεὸς Εβραίων βοηθῶν αὐτοῖς, ἐντεῦ θεν ἐμάνθανον, • Βουλὴν πτωχοῦ κατησχύνατε· ἡ δὲ Κύριος ἐλπὶς αὐτοῦ ἐστιν.» Τοῦτο λέγει πρὸς τοὺς ᾿Ασσυρίους, ὅτι ἐφαυλίσατε καὶ ἐξουθενήσατε την σκέψιν ἦν ἐσκέψατο Εζεκίας ὁ πτωχὸς ὅσον ἐπὶ τῇ τοῦ πολέμου παρασκευῇ. Έβουλεύσατο δὲ τῶν ἄλλων ἀπάντων ἀπογνοὺς ἐν σάκκῳ καὶ σποδῷ καταφυγεῖν εἰς Θεόν ή μεμαθηκότες οἱ τοῦ Σεναχηρείμ διεκωμώδη - σαν οἷ' άνωφελές· ὑμεῖς μὲν οὖν, φησί, κατησχύνατε τὴν βουλὴν αὐτοῦ, αὐτὸς δὲ τὸν Κύριον Ελπίδα έχει, προσδοκῶν αὐτὸν μόνον βοηθόν. • Τίς δώσει ἐκ Σ.ὼν τὸ σωτήριον τοῦ Ἰσραήλ; ν Τις τῶν κατοικούντων ἐν Σιών δώσει τὴν σωτηρίαν Ἰσραὴλ τῶν ἄγαν ἠσθενηκότων; καὶ τὶς αὐτοὺς εύεται τῶν χειρῶν τοῦ Σεναχηρείμ; Οὐδεὶς ἀνθρώ πων εἰ μὴ Θεὸς ἐφ᾽ ἂν ἤλπισαν· καὶ οὗτος γὰρ ἐν τῷ ναῷ τῆς Σιὼν ἐδόκει οἰκεῖν. • Ἐν τῷ ἐπιστρέψαι τὴν αἰχμαλωσίαν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ ἀγαλλιάσεται Ἰακὼς καὶ εὐφρανθήσεται Ισραήλ, ο -- Αιχμαλωσίαν λέγει μὲν οὐ γενομένην.

ἀλλὰ δοκοῦσαν αὐτοῖς ὑπὸ τοῦ ἐπηρτημένου φόβου ἡ ὕστερον δὲ καὶ τὴν ἐν χρήμασι περιουσίαν διὰ Χρι τῆς ὅσον οὔπω ἁλώσεως· κεκυκλωμένοι γὰρ καὶ σε σαγηνευμένοι ταῖς αἰχμαῖς τούτους ὡς καταγο. μένους ἐκ τῆς ῥίζης Ἰακώβ καὶ Ἰσραήλ. “Ο δὲ λέ γει τοιοῦτόν ἐστιν· ὅτι τοῦ Κυρίου ἐλευθερώσαντος αὐτοὺς, οἷον αἰχμαλωτισθέντας, ἀγαλλιάσονται οἱ ἐλευθερωθέντες καὶ εὐφρανθήσονται. Καὶ ἀγαλλιάσονται μὲν σωματικῶς· εὐφρανθήσονται δὲ καὶ ψυχικῶς· τοῦτο μὲν τῇ εὐθηνίᾳ τῆς τρυφῆς, τοῦτο δὲ τῇ μελέτῃ τῶν θείων λόγων· ὧν ἐν ταυτῷ εἴργοντο πολιορκούμενοι· ἀλλὰ κατὰ μὲν Εζεκίαν καὶ Σεναχηρεὶμ οὕτως ἐποιήσαμεν τὴν ἐξήγησιν· ἐξηγητέον δὲ λοιπὸν καὶ κατὰ τὰ ἐπὶ τῶν χρόνων καθ' οὓς ὁ Κύ ριος ἐνηνθρώπησεν· Εἶπε, φησίν, ὁ ἀνόητος του δαίων δῆμος, ὁ μὴ συνεὶς τὰς περὶ Χριστοῦ προ φητείας, ὅτι οὐκ ἔστι Θεὸς ὁ τὰς θεοσημείας ἐν αὐτοῖς ἐργαζόμενος Χριστός. Οὕτω δὲ παρ᾽ ἑαυτῷ πρῶτον λογισάμενος, καὶ φανερῶς αὐτῷ τὴν τοῦ Θεοῦ κλῆσιν ἐνεκάλει. Τὰ δὲ ἑξῆς κατὰ τὴν ἀνωτέ ραν νοητέον ἐξήγησιν. Οὐκ ἦν δὲ ποιῶν χρηστό τητα ἐν αὐτοῖς, δηλαδὴ τοῖς μὴ δεξαμένοις τὴν διδασκαλίαν αὐτοῦ. Κύριος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψε τουτέστιν ὁ Υἱὸς ἐξ οὐρανοῦ διακύψας, κατῆλθεν εἰς γῆν ἐπὶ τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ σαρκὸς ὡμίλησε τούτοις. Κύπτειν τὸ ἐξ ὕψους εἰς γῆν κάμπτεσθαι τὰ δὲ ἑξῆς, κατὰ τὴν ἄνω ἐξήγησιν· τὸ δὲ, «οὐκ ἔστιν ἕως ἑνὸς, ἀντὶ τοῦ εἰ μὴ εἰς. Ηγουν ὁ Χρι στὸς μόνος ἀγαθοεργὸς ἐν αὐτοῖς ἀναστρεφόμενος. Τὸ δὲ, «Οὐχὶ γνώσονται πάντες οἱ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν,» κατὰ ἀπόφασιν ἀναγνωστέον ἐνταῦθα οὐ γὰρ ἠθέλησαν αὐτὸν ἐπιγνῶναι, οἱ δίκην ἀνόμων ἐθνῶν φθονοῦντες καὶ πονηρευόμενοι. Τὸ δὲ, ΟΙ ἐσθίοντες τὸν λαόν μου, ο λεκτέον ἐκ προσώπου τοῦ Χριστοῦ πρὸς τοὺς ἀχαρίστους Ιουδαίους ἐσθίοντας ἐν στόματι μαχαίρας καὶ πάσης κακώσεως τους μαθητὰς αὐτοῦ, δίκην ἄρτου· οἱ τὸν Κύριον αὐτῶν, τουτέστι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, οὐκ ὠνόμασαν Θεόν. • Ἐκεῖ δὲ ἐδειλίασαν ἐν φόβῳ ὅπου οὐκ ἦν φόβος, ηύ λαδοῦντο γὰρ ὁμολογῆσαι τὸν Χριστόν, μήποτε παρ ρας ῶσι τὸν νόμον. Θεσπίζοντες ὅτι οὐκ ἔστι σοι Θεός ἕτερος καὶ αὖθις τότε ἐδειλίασαν· ὅτε οὐκ ἦν φόβο;" ὅτε γὰρ ἀναρτήσαντες αὐτὸν ἐπὶ σωτηρίου, ἔδοξαν ἀπηλλάχθαι αὐτοῦ τεθνηκότος ἤδη, τότε ἐφοβήθησαν σφόδρα· ἰδόντες τὸν σεισμὸν καὶ τὰ γενόμενα την καῦτα σημεία· καὶ πάλιν δειλιάσαντες μήποτε έλθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς κλέψωσιν αὐτόν· καὶ διὰ τοῦτο στρατιώτας επιστήσαντες τῷ τάφῳ, ἐκεῖ ἐδειλίασαν ἐν φόβῳ, ὅπου οὐκ ἦν φόβο;· οὐδὲ γὰρ εἰς ἐνοῦν οἱ μαθηταὶ τοῦτο ἔβαλλον, ἐκείνου προειπόντος αὐτεξουσίως ἀναστῆναι μετὰ τρίτην ἡμέραν. Τὰ δὲ, ο Κύριος ἐν γενεᾷ δικαίων, ο ἀντὶ τοῦ ἐν συστήματι τῶν ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκότων· οι μετὰ τὴν ἐπίγνωσιν ὁδῷ δικαίᾳ καὶ βασιλικῇ ἐπορεύθησαν τῶν γὰρ Ἰουδαίων μὴ δεξαμένων αὐτὸν, ἐπὶ τὰ ἔθνη μετέθετο. Τὸ δὲ, «Βουλὴν πτωχοῦ κατησχύνατε, ο νοήσωμεν εἰρῆσθαι πρὸς Ἰουδαίους διὰ · τὸν ἐξ ἐθνῶν λαὸν τὸν πάλα: μὲν πτωχὸν, τὴν οὐσίαν τῆς θεογνωσίας ἧς ἐξέπεσεν εἰς εἴδωλα μετενεχθείς, Ο στόν τούτου γὰρ τοῦ λαοῦ τὴν βουλήν, ἐφαύλισαν Ἰουδαῖοι, καὶ διεκωμώδησαν ως ματείαν· βουλή, δὲ τούτου ἦν τὸ παραδέξασθαι τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν τὸ δὲ, «Τίς δώσει ἐκ Σ.ὼν τὸ σωτήριον τοῦ Ἰσραήλ; ἀντὶ τοῦ Τίς ἀναβὰς εἰς τὸ κυκλοῦν τὴν Ἱερουσαλὴμ δρος Σιών καλούμενον, ἀναγνώσεται τῷ λαῷ τὸ σωτήριον; τουτέστι τοὺς νόμους. Εθος γὰρ ἦν ἐν ἡμέραις ὡρισμέναις τοῦτο ποιεῖν. Τοῦτο δὲ λέγει, προφητεύων ὡς τῆς Ἱερουσαλήμ ὑπὸ Ῥωμαίων πολιορκηθείσης, τοῦ Εὐαγγελίου δὲ τὰ πέρατα τῆς γῆς περιλαβόντος, οὐκ ἔτι τοῦτο γενήσεται· ἐν τῷ ἐπιστρέψαι δὲ Χριστὸν αἰχμαλωσίαν τοῦ λαοῦ αὐτ τοῦ· δώσω σοι γάρ, φησίν, ἔθνη την κληρονομίαν σου Αν ᾐχμαλώτευσε τῷ δόρατι τῆς πλάνης ὁ διάβολος. Τὸ δὲ' «᾿Αγαλλιάσεται Ἰακώβ καὶ εὐφρανθήσεται Ισραήλ·, τοῦτ' ἐστὶν οἱ ἐκ τῆς ῥίξης Ἰακὼβ τοῦ Ἰσραὴλ φύντες προφῆται· οἱ τοῦτο προκατήγγει λαν. 'Αγαλλιάσονται δὲ καὶ εὐφανθήσονται κλέπτον τες τῶν προφητειῶν αὐτῶν τὰς ἐκβάσεις· ἡ Ἰακώβ καὶ Ἰσραὴλ οι πιστεύοντές εἰσιν, ὡς ἀντεισαχθέν τες τῶν Ἰουδαίων οἷς ἦν πρόγονος Ἰακώβ. Επιστρέ ψαι δὲ τὸ ἀποστρέψαι εἰς τὰ οἰκεῖα ὧν ἐξέπεσεν. ΨΑΛΜΟΣ ΙΔ'. • Εἰς τὸ τέλος, ψαλμὸς τῷ Δαυίδ. ο Καὶ ἄλλως εἰς τὸ τέλος οὗτος ἐπιγέγραπται· διότι ὁποῖον εἶναι χρὴ τὸν κατ᾿ ἀρετὴν τέλειον ὑπογράφει. • Κύριο, τις παροικήσει ἐν τῷ σκηνώματί σου, ἢ τίς κατασκηνώσει ἐν ὄρει ἁγίῳ σου; 1 - Ὁ μὲν Ἰουδαῖος ἀκούων σκηνώματα Θεοῦ καὶ ὄρος ἅγιον εὐθὺς τὸν ἐν Ἱεροσολύμοις ἐννοεῖ ναὸν καὶ τὸ γειτνιάζον ὄρος Σιών. Ἴστω δὲ ὅτι οὔπω οὔτε ὁ ναὺς ᾠκοδόμητο, οὔτε τὸ ὄρος Σ.ὼν ἡγίαστο· μετά γὰρ τὸν Δαυὶδ πάντα γεγόνασι· λοιπὸν οὖν ἀνακτέον τὰ ῥητά ο σχηματίζει γὰρ τὸν λόγον ὁ Δαυΐδ εἰς ἐρώτησιν πυνθανόμενος ὅτι Τίς ἐστιν ὅς ποιήσει τάδε καὶ τόδε; • Κύριε, τίς παροικήσει ἐν τῷ σκηνώματί σου; ε - Παροικία μὲν ἔστιν ἡ ἐν ἀλλοτρίῳ οἴκῳ πρόσκαι ρος διατριβή - σκήνωμα δὲ ψυχῆς τὸ σῶμα ᾧ ἐγκα τῴκισται. Ἐρωτᾷ δὲ μαθεῖν, τίς ἐστιν ὁ τέλειος δ; παροικίαν πρόσκαιρον ἡγήσεται τὴν ἐν σώματι ζωήν, καὶ ὡς ἀλλοτρίῳ τῷ σώματι χρήσεται. Μι κρὰ τούτου φροντίζων τὴν σοῦ ἀντωνυμίαν προσέ θηκεν τῷ σκηνώματι δηλῶν ὅτι τοῦ Θεοῦ καὶ λόγου ἔργον ἐστὶ καὶ παρ' αὐτοῦ τῇ ψυχῇ ᾠκοδομήθη, ἢ ὅτι καὶ αὐτὸς τοῦτο σκηνώσει ἐν ὄρει ἁγίῳ σου. Κατασκήνωσις μὲν ἡ ἐξ ὁδοιπορίας βεβαία κατάπαυσις· ὅρος δὲ ἅγιον ὁ ὑπερουράνιος τ πος, τῶν ταπεινῶν καὶ ἐγκοσμίων υπερηρμένος φησὶ γὰρ ὁ Ἀπόστολος· «Προσεληλύθατε Σιών ὄρει καὶ πόλει Θεοῦ ζῶντος Ιερουσαλήμ ἐπουρανίῳ. καὶ τίς, φησίν, ἀπὸ τοῦ παρόντος βίου ὅς ἐστι στά διαν εὐθυδρομήσας κατασκηνώσει ἐν τοῖς ἐπουρα νίοις σκηναῖς ταῖς αἰωνιζούσαις; • Πορευόμενος ἄμωμος καὶ ἐργαζόμενος δικαιοσύνην.» — Τοῦτο τῆς ἐρωτήσεως ἡ ἀπόκρισις, ὡς ἐκεῖνος παροικήσει καὶ κατασκηνώσει, ὁ κεκτημέ νος τὰ ῥηθῆναι μέλλοντα και διαζωγραφεῖ τὸν λόγον

τὰ τοιαῦτα. τὸν ἐνάρετον, ἐκεῖνος, φησὶν, ὃς ἂν πορεύηται καὶ πάλιν· ο Μάρτυρα τὸν Θεὸν ἐπικαλοῦμαι, ο και ἄμεμπτος καὶ ἐργάζηται δικαιοσύνην, καὶ ἄμωμον αἰητέον τὸν ἐν θεωρίᾳ τελειούμενον· διὰ ταύτης γὰρ πορεύεται πρὸς οὐρανὸν ὁ νοῦς· δίκαιον δὲ, τὸν πράξει καταρτιζόμενον· ἡ ἐργασία γὰρ πράξεως. Ενεστῶτι δὲ χρόνῳ ἐπ' ἀμφοῖν ἐχρήσατο, διὰ τὸ μὴ χρῆναί ποτε λήγειν τὴν οὕτως ἔχοντα. Πολυμε ρεῦς δὲ τῆς πρακτικῆς οὔσης περιέλαβε πᾶσαν τῷ τῆς καθόλου δικαιοσύνης ὀνόματι· μόνη γὰρ ἡ δι καιοσύνη πάσαις ἐποχεῖται ταῖς ἀρεταῖς· δικαιοσύ νη γάρ ἐστιν ἡ ἑκάστης οικειοπραγία - καθόλου δὲ τὴν δικαιοσύνην θεὶς, εἶτα καὶ κατὰ μέρος αὐτὴν ἐπέξεισι. • Λαλῶν ἀλήθειαν ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ.» δογματίζων καὶ δογματιζόμενος. Αληθῆ «Ος οὐκ ἐδόλωσεν ἐν γλώσσῃ αὐτοῦ.» — Πρόσεστι αληθῆ καὶ ἄδολα λέγων, τουτέστιν, ἀληθῆ καὶ λογι ζόμενος ἐν ἑαυτῷ καὶ λέγων πρὸς ἄλλους· διὰ μὲν τῆς καρδίας τὸν ἐνδιάθετον λόγον ἐδήλωσεν, διὰ δὲ τῆς γλώττης τὸν προσφορικόν. • Καὶ οὐκ ἐποίησε τῷ πλησίον αὐτοῦ κακόν. ο Πλησίον ἐσμὲν ἀλλήλων ἢ τῷ ταὐτῷ τῆς πίστεως, ἢ τῇ σχέσει τοῦ λέγοντος. Κακὸν δὲ λέγει τὴν βλάβην· ἀκολούθως δὲ πρῶτον ἐμνημόνευσε καρδίας, εἶτα γλώσσης, εἶτα ποιήσεως· ἐνθυμεῖται γάρ τις, εἶτα λέγει, εἶτα πράττει. · Καὶ ὀνειδισμὴν οὐκ ἔλαβεν ἐπὶ τοὺς ἔγγιστα αύτ τοῦ. Ταυτόν έγγιστα καὶ πλησίον· καὶ ὃς οὐκ ἔλαβεν ὀνειδισμόν, καθάπερ ὅπλον κατὰ τῶν ἔγγιστα • Τὸ ἀργύριον αὐτοῦ οὐκ ἔδωκεν ἐπὶ τόκῳ. ὁ —Τοῖς ἀρχαίοις λίαν ἐπονείδιστον ἦν ή τοκογλυφία, καὶ αἰσχρὸν καὶ κατάπτυστον· ὁ γὰρ ἐλεήμων ἐν καιρῷ δανείζων ἀγαπητὸν ἡγεῖται μόνον ἀπολαβεῖν 8 δέδωκε. Νοοῖτο δ' ἂν καὶ οὕτως, ὅτι τὸν περὶ εὐ λαβείας λόγον ὅς ἐστιν ἀργύριον πεπυρωμένον δοκίμιον τῇ γῇ, οὐ κατεβάλλετο χάριν τοῦ κομίσασθαί τι σωματικὸν ἀγαθὲν, ἀλλὰ προῖκα καὶ ἀμαθεῖς πάντας ἐδίδαξεν. • Καὶ δῶρα ἐπ᾽ ἀθώοις οὐκ ἔλαβεν.»· Ενεκεν ἀθώων, ὥστε βλάψαι τους αναιτίους. «Ο ποιῶν ταῦτα οὐ σαλευθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα. - Διαζωγραφήσας τὸν εἰς ἀρετὴν τέλειον, ἐπέθης κε τῷ λόγῳ τέλος ἐπάξιον· ὁ ποιῶν γὰρ, φησί, ταῦτα, τὰ προειρημμένα δηλαδή, τέλειος ῶν, οὐ παρακινηθήσεται τῆς ἐν Θεῷ βάσεως. Τὸ δὲ εἰς τὴν αἰῶνα ἀντὶ τοῦ διὰ παντός· ἢ καὶ κατὰ τὸν παρόν τα βίον. Εἰ δὲ κατὰ τὸν παρόντα, πολλῷ μᾶλλον κατὰ τὸν μέλλοντα. ΨΑΛΜΟΣ ΙΕ'. • Στηλογραφία τῷ Δαυΐδ. ο - Στηλογραφία καὶ εἰκόνες καὶ ἀνδριάντες τοῖς ἀριστεύσασιν εἰς ἀνεξάλειπτον μνήμην ἀπονενέμηνται κηρύττουσαι τὴν ἐκείνων ἀνδραγαθίαν· ὅθεν ἀντὶ τούτων ὁ παρών ψαλμὸς ἀνετέθη τῷ νικητῇ Χριστῷ, καθελόντι τῷ τοῦ σωτηρίου δόρατι τὸν θάνατον καὶ τὸν κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου διάβολον· ἀναμαρτήτου γὰρ αὐτοῦ· τουτέστιν, ὃς οὐκ ὠνείδισεν αὐτούς· πλημ. μείναντος, οὔτε ἡ ψυχὴ αὐτοῦ τῷ εἴδει ἐγκατελε!. μελήσαντας ἢ πειραθέντας, ἢ ἄλλως ἀτυχοῦντας· ὁ μὲν γὰρ ὀνειδισμός τέλος έχει κωμῳδίας· ὁ δὲ Έλεγχος διόρθωσιν σφαλμάτων· ὅθεν τὸν ἔλεγχον μὲν ἐπὶ καλοῦ λαμβάνομεν, οὐδέποτε δὲ τὸν ὀνειδ:- σμὸν ὡς ἐναντιώτατον. • Ἐξουδένωται ἐνώπιον αὐτοῦ πονηρευόμενος· τοὺς δὲ φοβουμένους τὸν Κύριον δοξάζει. -- Δια νέμων γὰρ ἑκάστῳ τὰ πρὸς ἀξίαν, τὸν μὲν πονηρὸν οὐδενὸς ἄξιον ἡγεῖται φαυλίζων· κἂν πλούτῳ, κἂν εὐγενείᾳ κομᾷ, καὶ ἄλλῃ περιφανεία λαμπροτάτῃ ἐστί· τοὺς δὲ φοβουμένους τὸν Θεὸν μεγαλύνει, κἂν ἐν τοῖς ἐναντίοις ἀτυχήμασιν εὑρίσκωνται· μακάριος γὰρ πάντες οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον. • Ο ὀμνύων τῷ πλησίον αὐτοῦ καὶ οὐκ ἀθετῶν.» Τὸ ὀμνύειν ἀντὶ τοῦ διαβεβαιοῦσθαι παραλαμβάνουσιν οἱ παλαιότεροι· ὅρκους γὰρ οὐδὲν ἔτερον ὡς ἡ βεβαίωσις λόγου, μάρτυρα παραλαμβάνουσα τὸν Θεὸν ᾗ καὶ τῇ παλαια νομοθεσία συγκεχωρημένος ἦν ὁ κατὰ Θεοῦ γινόμενος ἀληθὴς ὅρκος· ἵνα μὴ και τὰ τῶν εἰδώλων ομνύοντες συλαγωγηθεῖεν. Ο δὲ τοῦ Εὐαγγελίου νόμος, τοῖς τελειοτέροις τὰ τελειότερα νομοθετών, παντάπασι τὸν ὅρκον ἐξέκοψεν. Εἰσὶ δέ τινες λόγοι σχήματα μὲν ὅρκων ἔχοντες, οὐχ ὅρκοι δὲ ὄντες, ἀλλὰ θεραπεία πρὸς τοὺς ἀκούοντας· νὴ τὴν ὑγίειαν Φαραῷ φησίν· καὶ πρὸς Κορινθίους ὁ Απόστολος, νὴ τὴν ἡμετέραν καύχησιν· τύπον δὲ Χριστιανοῖς όρκων ὁ θεσπέσιος κατέλιπε Παῦλος εἰπών • Μάρτυς μού ἐστιν ὁ Θεὸς ᾧ λατρεύω· ν PATROL. GR. CXLII. φθη μάλιστα καὶ σκυλεύσασα τοῦτον, οὔτε ἡ σὰρ αὐτοῦ εἶδε διαφθοράν, τριήμερος ἀναστάσα· περὶ οἱ καὶ Πέτρος ὁ ἀπόστολος ἐν τῇ βίβλῳ τῶν Πράξεων διέλαβεν, ἐφαρμόζων τῷ Χριστῷ τὸν παρόντα ψαλμόν· ἐπὶ τοῖς οἰκείοις οὖν κατορθώμασιν ἑαυτῷ τὴν στήλην ἀνέστησε διὰ γλώττης τοῦ Δαυὶδ ὁ Σωτὴρ τοῦ παναγίου Πνεύματος ἐμπνεύσαντος καὶ κι νήσαντος τὸν προφήτην. Αναγράφει δὲ τὸ εἶδος νίκης, καὶ ὅσα πρὸ τοῦ τέλους αὐτῷ ἐγένετο. • Φύλαξόν με, Κύριε, ὅτι ἐπὶ σοὶ ἤλπισα.» 'Avθρωποπρεπεῖς οἱ τοῦ ψαλμοῦ λόγοι· καὶ γὰρ οὐχ ὡς Θεός, ἀλλ' ὡς ἄνθρωπος κατεπολέμησε τὸν ἐχθρὸν, ἅμα μὲν διδάσκων ὡς ἔστιν ἀκαταγώνιστος τοῖς νήφουσιν, ἅμα δὲ καὶ τοὺς τρόπους δι' ὧν αὐτὸν κατεπάλαισεν, ἀπολιμπάνων ἡμῖν ἀκριβῆ ἀρχέτυπον εἰς μίμησιν. Ἔχεται τοιγαροῦν ὡς ἄνθρωπος πρὸς Θεόν· καὶ γὰρ καὶ τοῖς Εὐαγγελίοις διαφόρως εὔ ξατο φυλαχθῆναι ἀπὸ πάσης ἐπιβουλῆς φανερᾶς καὶ ἀφανοῦς, λέγων· ο Σύ με φύλαξον, ὅτι ἐπὶ σοὶ μόνῳ ἤλπισα, μηδενὶ τῶν ἄλλων τεθαρρηκώς· οἶδα γὰρ ὅτι σώζεις τοὺς ἐλπίζοντας ἐπὶ σοί. ν • Εἶπα τῷ Κυρίῳ· Κύριός μου εἶ σύ. ἐ Επε τῷ Πατρὶ τῷ Κυρίῳ πάντων ὅτι Κύριος εν σύ μου ὡς ἀνθρώπου καὶ οὐχ ὡς Θεοῦ, καὶ διὰ τοῦτο περιφρούρησον· ὡς γὰρ ἄνθρωπος ἐδεῖτο τῆς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ φυλακῆς· ὑπετάγην γάρ, φησί, τῷ Κυρίῳ, καὶ ἱκέτευσα αὐτόν. • ῞Οτι τῶν ἀγαθῶν μου οὐ χρείαν ἔχεις.» Ε. πον δὲ προσέτι ὅτι τῶν δώρων μου τῶν εἰς θυσίαν

οὐ χρείαν ἔχεις, ἵνα καὶ θύσω το: καὶ οὕτως βοηθὲν ἔξω· ε! γὰρ καὶ προσίεται ὁ Θεὸς τὰ εὐσεβῶς προσ αγόμενα, ἀλλ' οὐχ ὡς ἐνδεῶς αὐτῶν, ἀλλ᾿ ὥστε ταῦτα κρίνειν εὐγνωμοσύνης ἀπόδειξιν καὶ ποιεῖσθαι πρόφασιν ἀντιδόσεως τῶν πολλῶν κρειττόνων. • Τοῖς ἁγίοις τοῖς ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ ἐθαυμάστωσεν Ο Κύριος.» - Εὔελπίς εἰμι, φησίν, εἰδὼς ὅτι τοῖς ἁγίοις τοῖς ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ θαυμαστὰ καὶ παράδοξη ἐποίησεν ὁ Κύριος. "Αγιος δὲ ὁ τὸν Θεὸν εἰλικρινώς ἀγαπῶν καὶ ἐπ' αὐτῷ πεποιθώς· οἷος ἦν ὁ ταῦτα λέγων. Εἶεν δ' ἂν οὓς λέγει πάντες οἱ πρὸ τῆς Χρ:- στοῦ παρουσίας εὐαρεστήσαντες τῷ Θεῷ. Γῆν δὲ απο τοῦ ἢ ταύτην εἴποις, τοῦ Κυρίου γὰρ ἡ γῆ, ἢ τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐν ᾧ καὶ κάτω ὄντες ἐπολιτεύοντο, καὶ ἐν ᾗ θανόντες πολιτεύονται· ἢ καὶ ἁγίοις μὲν υποληπτέον τοὺς ἀποστόλους καὶ τοὺς ἐξ αὐτῶν πιστεύοντας, πολυειδῶν ῥυσθέντας κινδύνων καὶ θανάτων· γῆν δὲ τὴν Ἐκκλησίαν ἐν ᾗ ἀναστρέφον. ται. Είτα τίθησι καὶ τὴν αἰτίαν δι᾿ ἣν αὐτοῖς θαυ μαστά ποιεῖ. • Πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ ἐν αὐτοῖς. ν — . Οπου γὰρ τοῦ Θεοῦ γίνονται θελήματα, καὶ ὁ Θεὸς πάντως ἐστὶν ἐν αὐτοῖς φυλάττων καὶ κατευθύνων. • Επληθύνθησαν αἱ ἀσθένεια: αὐτῶν· μετὰ ταῦ τα ἐτάχυναν, ο Ασθενείας λέγει τους κόπους καὶ τὰς θλίψεις αὐτῶν· ῥύεται δὲ αὐτοὺς ὁ Κύριος ἢ καὶ ἄλλως· ἐπληθύνθησαν αἱ ἁμαρτίαι πρότερον τῶν εἰς Χριστὸν πεπιστευκότων· ἀσθενούσης γὰρ τῆς ψυχῆς ἡ ἁμαρτία γίνεται· εἶτα τοῦ Εὐαγγε λίου κηρυχθέντος, ἐτάχυναν εἰς εὐσέβειαν· τὰ δ' ἐντεῦθεν οὐχ ὡς ἄνθρωπος, ἀλλ' ὡς Θεὸς ἀποφαίνε. ται. «Οὐ μὴ συναγάγω τὰς συναγωγὰς αὐτῶν ἐξ αἱ μάτων, ο — Τοῦτο περὶ τῶν ἀνελόντων αὐτὸν Ἰουδαίων ὧν τὰ πλήθη συναγαγεῖν ἀπὸ σφαγῆς ἀνα νεύει τὰ διαφθαρησόμενα τῶν ῥημάτων. • Οὐδ᾽ οὐ μὴ μνησθῶ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν διὰ χειλέων μου. ο - ονομάζετο γὰρ ὁ λαὸς ἐκεῖν; λας Θεοῦ καὶ περιούσιος καὶ ἄμπελος, καὶ μερίς καὶ κληρονομία καὶ σχοίνισμα, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Οὐκ ἔτι γοῦν, φησὶν, Ἰουδαίους καλέσω τοῖς ὀνόμασιν οἷς καὶ πρότερον, ἀλλὰ τέκνα μωμητά, και γε νεὰν σχολιὰν, καὶ γεννήματα ἐχιδνῶν, καὶ σπέρμα πονηρὸν, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· ἢ καὶ περὶ τῶν ἐξ ἐθνῶν ἄμφω τὰ ῥητὰ νοήσωμεν· ὅτι οὐ μὴ οἰκειών σομαι τὰς ἐκκλησίας αὐτῶν ἐξ ἐναίμων θυσιῶν, ἀλλ' ἐξ εἰλικρινούς πίστεως καὶ πνεύματι τῆς θυσίας οὐδὲ μὴ μνησθήσομαι τῶν ὀνομάτων, οἷς αὐτοὺς ὠνόμαζον πάλαι διὰ τῶν προφητῶν· ἀλλ' ἀντὶ μὲν ἐχθρῶν καλέσω φίλους, ἀντὶ ἀπίστων πιστούς, καὶ ὅσα τούτοις ἀκόλουθα· χείλη δὲ Θεοῦ νοοῖντ᾽ ἂν οἱ λόγοι, καὶ ταῦτα γὰρ λόγων Οργανα· ἄλλως τε καὶ ὁ Σωτὴρ ὕστερον ὡς ἄνθρωπος ὠνόμαζε καὶ Ἰοιδαίους καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν τοῖς ἐναντίοις τῶν προτέ ρων ὀνόμασιν, ὡς δεδήλωται. • Κύριος μερὶς τῆς κληρονομίας μου καὶ τοῦ που τηρίου μου. ο -- Οὐ παρά γνώμην, φησί, του Πατρὸς ἐγενόμην ἄνθρωπος· καὶ αὐτὸς γὰρ τῇ εὐδοκίᾳ μέτοχής ἐστι τοῦ λαοῦ τοῦ πιστεύσαντος ἐξ Ο ἐθνῶν· τοῦτο γὰρ καλεῖ κληρονομίαν, ὡς ἐν τῷ δευτέρω ψαλμώ προείρηται. Ἔτι δὲ καὶ τοῦ θανά τους ποτήριον γὰρ ἐνιαχοῦ τῆς Γραφῆς ὁ θάνατος ἑρμηνεύεται· καν τοῖς Εὐαγγελίοις γὰρ λέγει· ο Τ ποτήριον ὁ ἐγὼ πίνω, ὑμεῖς οὐ δύνασθε πιεῖν· ο κα! αὖθις· «Πάτερ μου, εἰ δυνατόν ἐστι, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο· ν ηὐδόκησε γὰρ καὶ ἐπὶ τῇ ἀνακλήσει τῶν ἐθνῶν καὶ ἐπὶ τῷ θανάτο τοῦ Υἱοῦ· ἢ καὶ μερίδα τὸν πλοῦτον νοήσεις, Εν τοιούτως· ὁ Θεὸς πλοῦτός ἐστι τῆς ἐξ ἐθνῶν κληρο νομίας μου· ἔτι δὲ καὶ τῆς διδασκαλίας μου που τος καὶ κεφάλαιον· πανταχοῦ γὰρ τοῦ Εὐαγγελίο περὶ τοῦ Σωτῆρος διέξεισιν. ᾿Αλλὰ πλοῦτος μὲν ἡ μερίς· ὡς τή, ο Μερός μου εἶεν γῆ ζώντων. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν μεριζόντων παίδων τὴν οὐσίαν τοῦ πατρὸς ἡ μερὶς ἑκάστῳ πλοῦτός ἐστιν, ὥστε συμβαίνει τὸ αὐτὸ καὶ μερίδα λέγεσθαι καὶ τοῦ του καὶ κλήρον· τὸ μὲν, ὡς μεριζόμενον, τὸ δὲ πάλιν ὡ; καταγόμενον ἀπὸ πατρός. Διδασκαλία δὲ τὰ πο τήριον· ὅτι καὶ οἶνος αὕτη διὰ τὸ εὐφραίνειν και ἄμπελος ὁ Χριστός. • Σὺ εἶ ὁ ἀποκαθιστῶν τὴν κληρονομίαν μου ἐμοί. ν Τὰ γὰρ ἔθνη πέλας τοῦ Υἱοῦ καὶ Θεοῦ τυγχάνοντα ἀνέστησαν εἰς εἰδωλολατρείαν εἶτα πάν λιν ἀποκατέστησαν αὐτῷ διὰ τῆς πίστεως· ἀνατί θησι δὲ τῷ Πατρὶ τὴν χάριν, ὡς αἰτίας· καὶ ἔτι τουτὶ τὸ ῥητὸν ἐφερμηνευτικὸν τοῦ πρὸ αὐτοῦ· δια τοῦτο γὰρ, φησί, κοινωνὸς εἰ τῆς κληρονομίας μου καὶ τοῦ ποτηρίου μου, διότι σύ μοι ταύτην ἀποκατ έστησας. Πρὸ τοῦ ποτηρίου δὲ τὴν κληρονομίαν τέθεικεν· ὅτι αὕτη γέγονεν αἰτία τοῦ θανάτου αὐτοῦ· δι' αὐτὴν γὰρ ἀπέθανεν. 'Ρητέον δέ τι καὶ γλαφυρὸν θε ρημα περὶ τῶν προκειμένων· ὅτι τὸν κατ' εἰκόνα Θεού πεπλασμένον ἄνθρωπον διὰ τοῦτο κλῆρον τοῦ πα σαντὸς ὄντα δελεάσας ὁ δυσμενὴς καὶ τυραννίση; ἐπεσπάσατο καὶ τὸν ἀλλότριον ἐσφετερίσατο τέ πομφε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ κληρονόμος γράμματα & τῶν προφητῶν ἀπαιτοῦντα τὸν ἀφαιρεθέντα κλῆρον ὡς δὲ καὶ μᾶλλον ἀντείχετο, λαβὼν αὐτὸς ὁ κληρον μας τις διαθήκας τοῦ πατρὸς, κάτεισι πρὸς τὴν ἅρπαγα, καὶ δικαστὴς αὐτοῖς γίνεται ὁ πατὴρ, καὶ καταδικάσας τὸν βιαστή», ἀποκαθιστῷ τῷ υἱῷ τὴν κληρονομίαν οὗ χάριν κοινωνὸν αὐτὸν τοῦ κατορύ ματος ὁ υἱὸς ἐκάλεσεν. • Σχοινία ἐπέπετέ μοι ἐν τοῖς κρατίττοις μου.» – Οἱ κληροδοτούντες τὴν γῆν, σχοινίοις αὐτὴν διαμε τρούντες, περιορίζουσι βούλεται γοῦν λέγειν ὡς ἀποκαταστάσης μοι τῆς κληρονομίας μου, ἐπέπεσε μοι τοῦτ', εἰ ἐπέβαλλον ἐμοὶ σχοινία πολλά· κιν τεῦθεν διεμετρήθη τοσαύτη και περιωρίσθη, και ἐγένετο γνώριμος· διὰ γὰρ τῶν αἰνιγμάτων τό τε πλῆθος τῶν πιστευόντων ηνίξατο καὶ τὴν γνωριμ τητα· δύο γὰρ ἔργα τοῦ σχοινίσματος, ὡς ἔφημεν. Κρατίστους δὲ λέγει τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ· καὶ τοῦτο παρέστησε διὰ τῶν ἑξῆς. • Καὶ γὰρ ἡ κληρονομία μου κρατίστη μοι.» - Ανω μὲν πληθυντικώς κρατίστους εἶπε διὰ τοὺς κατά μέρος πιστούς· κάτω δ' ἑνικῶς κρατίστη διά τὴν τῶν κατὰ μέρος μίαν συναγωγὴν καὶ ὁμοδοξίαν.

• Οὐδὲ δώσεις τὸν δειόν σου ἰδεῖν διαφθοράν. κα Τοῦτο περὶ τοῦ δεσποτικοῦ σώματος· οὐδ᾽ ἐμὲ τὸν ἀνακείμενόν σοι δι' ἀρετῶν οἰκειώσεως παραχωρήσ σεις ὑποστῆναι τὴν κατὰ σῶμα διαφθοράν, ἀλλ' ὡς ἀναμάρτητον συντηρήσεις ἀδιάλυτον ἐν τοῖς οἰκείοις μέρεσιν· ἵνα τῆς ψυχῆς ἐγκατοικισθείσης αὐτῷ παντελῶς ἀρτίως, θάττον ἀναστώ. Φουρὰ μὲν οὖν ἐπὶ τῶν θανόντων ἡ διάζευξις τῆς ψυχῆς ἀπὸ τοῦ σώματος" διαφθορὰ δὲ ἡ διάλυσις τοῦ σώματος μερών καὶ μελῶν εἰς χοῦν. Κράτιστον δὲ λέγει τὴν ἐξαίρετον καὶ ἡγαπημένην, ἢ καὶ τὴν γενναίον, ὡς καταπαλαίουσαν τὸν ἀντί παλον. Νοοῦνται δὲ καὶ σχοινία ὁ ἐπέπεσον τῷ Χριστῷ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἀγομένῳ πρὸς Πιλάτον. Ἐπέπεσον δὲ αὐτῷ διὰ τοὺς κρατίστους, ἤτοι τοὺς πιστοὺς ὑπὲρ ὧν ἔπασχε. Πάλαι μὲν οὖν οἱ Ἰουδαῖοι ἦσαν Θεοῦ κληρονόμοι· ἐγενήθη γάρ, φησί, μερὶς Κυρίου λαὸς αὐτοῦ Ἰακὼ6, σχοίνισμα κληρονομίας αὐτοῦ Ἰσραήλ· ἀποβλήτων καὶ τούτων γενομένων ἑτέραν ἀντέλαβε κληρονομίαν, τὴν βασιλείαν τῶν ἐξἐθνῶν, ἣν καὶ κρατίστην εἶπεν, ὡς ὑπὲρ τὴν πα λαιοτέραν. • Εγνώρισάς μοι ὁδοὺς ζωῆς. Εδίδαξάς με τὰς ἀρετάς· αἱ ποδηγοῦσι πρὸς τὴν ἀθάνατον ζωήν· ἡ ἀπεκάλυψας μοι τοὺς τρόπους τῆς ἐμῆς ἀναστάσεως· περὶ ἧς ἔλεγε πολλάκις τοῖς μαθηταῖς· ἢ ἐδίδαξάς με ἰδοὺς ἀναστάσεως καὶ παλινζωίας· • Ευλογήσω τον Κύριον τὸν συνετίσαντά με.» Τα ἐντεῦθεν φησιν ὡς ἄνθρωπος· λέγει γὰρ ὁ Εὐαγγελιστή; περὶ αὐτοῦ·. Τὸ δὲ παιδίον ηύξανε καὶ ἐκραταιοῦτο πνεύματι, πληρούμενον σου ἃς αὐτὸς βαδίσας τεμῶ τοῖς μαθηταῖς. φίας. • Ἔτι δὲ καὶ ἕως νυκτὸς ἐπαίδευσάν με οἱ νεο φροί μου. Νεφροὺς μὲν οιητέον τὸ ἐπιθυμητικὸν μέρος τῆς ψυχῆς· περὶ τοὺς νεφροὺς γὰρ τοῦτο κεῖται, καθὼς ἐν τοῖς προεξηγηθεῖσιν ἔφημεν· νύκτα δὲ τὸν δεσποτικὸν θάνατον· ἄχρι γάρ, φησί, θανάτου ἐπαιδαγώγησε καὶ ἐῤῥύθμησέ με ἡ ἐπιθυμία μου, μηδ᾽ ἑνὸς τῶν γηίνων έρασθεῖσα, μόνων δὲ τῶν θείων ἱμειρομένη· ἢ καὶ νύκτα νοητέον τὰ ἀπόκρυφα μυστήρια, ἵν' ᾗ τοιοῦτον, ὅτι μέχρι και αὐτῶν τῶν ἁγνώστων τοῖς ἄλλοις ἀνθρώποις ἐπαιδιγώγησέ με ἡ ἐπιθυμία μου. • Προεωρώμην τὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διὰ παντός.» Πρὸ παντὸς ἄλλου ἔβλεπον τὸν Θεὸν ἐνώ- • Πληρώσεις με εὐφροσύνη; μετὰ τοῦ προσώπου σου. 1 - Πρόσωπον Πατρὸς ὁ Υἱός· «Ὁ ἑωρακώς γάρ, φησίν, ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα μου· κ ἐπεὶ καὶ χαρακτὴρ αὐτοῦ λέγεται καὶ εἰκών· εὐφρανεῖς οὖν με, φησί, τὴν προσλαβόντα Θεοῦ μετὰ τὴν ἀνάστασιν· πρὸ ταύτης γὰρ καὶ ἐλυπεῖτο καὶ ἐδάκρυε, καὶ ἡ γωνία νόμῳ φύσεως· ἢ καὶ μετὰ τοῦ προσώπου σου ἀντὶ τοῦ μετὰ σοῦ, περιφραστικῶς· ὁ μὲν γὰρ ἡνωμένος ἦν τῷ Υἱῷ, ὁ δ᾽ Υἱὸς τῷ Πατρί. Καὶ κοινὴν ἔσχον τὴν εὐφροσύνην ἐπὶ τῇ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων ἦν ὁ διὰ σωτηρίου θάνατος εἰργά σατε. • Τερπνότης ἐν τῇ δεξιᾷ σου εἰς τέλος. ο Δεξιά τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός· ὥσπερ καὶ βραχίων καὶ δύναμις πιόν μου, διὰ παντὸς τοῖς ὀφθαλμοῖς τῆς ψυχῆς ενώ. Ο τέρψις, φησί, καὶ ἀγαλλίασις ἔσται τῷ Υἱῷ σου, πιόν μου φαινόμενον. • Οτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστιν ἵνα μὴ σαλευθώ.» Εβλεπον δὲ αὐτὸν ἐνώπιόν μου, διότι ἐν ταῖς δεξιαῖς μου πράξεσιν ἐστιν, ἐπαναπαυόμενος ἐν αὐταῖς· ἐγγίζει γὰρ ὁ Θεὸς δι' ἀρετῆς τοῖς ἐγγίζουσιν· ἐκ δεξιῶν μου δέ ἐστιν, ἵνα βοηθούμενος ὑπ' αὐτοῦ, μὴ παρακινηθῶ τῆς εὐθείας ὁδοῦ πρὸς τὴν ἐναντίαν φυλάσσει γὰρ Κύριος τοὺς ἀγαπῶντας αὐτόν. • Διὰ τοῦτο εὐφράνθη ή καρδία μου, καὶ ἡγαλλιάσατο ἡ γλῶσσά μου. Τῆς καρδίας μου γὰρ πληρωθείσης εὐφροσύνης ὡς ἀπολαβόντος τὴν κληρονομίαν καὶ καταγωνισαμένου τὸν ἐχθρὸν καὶ τοιοῦτον ἔχοντος ἐπίκουρον παραπήλαυσε καὶ ἡ γλῶσσα τῆς ἄγαν χαρᾶς, οἷα τὸν ἐπινίκιον ὕμνον ᾄλουσα καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ μεγαλεῖα διηγουμένη. ο Ἔτι δὲ καὶ ἡ σάρξ μου κατασκηνώσει ἐπ' ἐλπίδι, ὅτι οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην.» - Τοῦτο περὶ τῆς ταφῆς τοῦ δεσποτικού σώματος κατοικήσει γὰρ τὸν τάφον ἐπ' ἐλπίδι ταχεία; ἀναστάσεως· εἰδὼς γὰρ προειρήκει τοῖς μαθηταῖς πολλάκις. Εἰς ᾅδην τίθησι καὶ τῆς ἐλπίδος τὴν αἰτίαν· καὶ γὰρ οὐκ ἐγκαταλείψεις την ψυχήν μου εἰς ᾅδην ὅπου τῶν τετελευτηκότων, ψυχαί κατέ χονται· τόπος γὰρ ὁ ἄδης ὑπὸ γῆν ἀποκεκληρω μένος ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς τῶν ἀποθνησκόν των· ποῦ τοίνυν ὁ λήρος Απολλινάριος ὁ τὴν προςληφθείσαν σάρκα δογματίζων άψυχον καὶ ἄνουν ὡς ἀνόητος; διὰ παντὸς τοὺς πεπτωκότας συναναστήσαντι καὶ τὴν ἑαυτοῦ κληρονομίαν ἀπολαβόντι. Υπὸ τοῦ Σαούλ διω- • Προσευχὴ τῷ Δαυΐδ.» κόμενος και ποικίλως ἐπιβουλευόμενος ἔγραψε τὸν ψαλμὸν τοῦτον, εἰς ἐπικουρίαν τὸν Θεὸν ἐπικαλούμενος. • Εἰσάκουσον, Κύριο, δικαιοσύνης μου. Τῆς περὶ τὸ δίκαιον διαθέσεως, ἥτις διὰ τῶν πράξεων ὡς διὰ γλώττης βος· διαφόρως γὰρ δυνάμενος πολεμεῖν τὸν πολεμιώτατόν μοι Σαούλ, ἐφεισάμην, ὡς ὑπὸ Θεοῦ βεβασιλευκότα, καὶ οὐδὲ ὑβρίσαι τοῦτον λόγῳ ἐτόλμησα· κεφαλὴ γὰρ ἐπὶ παντὸς τοῦ λαοῦ. Δίκαιον δὲ τοῦτον φείδεσθαι κατὰ πάντα διὰ ταῦτα· ἢ δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει την δικαιολογίαν αὐ τοῦ, καθ᾿ ἣν δικαιοῦται· ἦν καὶ προϊών τίθησιν οὕτως νοούντων ἡμῶν, οὐ δείξει κομπάζειν ὁ προς φήτης, ἀλλ᾽ εὐλόγως παρακαλεῖ. – • Πρόσχες τῇ δεήσει μου.» - Δέησιν ἐνταῦθα ὑποληπτέον τὸ σχῆμα τῆς παρακλήσεως· ἐλεεινών γὰρ ὡς μεστὸν τῆς κατηφείας καὶ συντριβῆς καὶ ταπεινώσεως, καὶ μόνον ἀπὸ τῆς ὄψεως δυσωπεῖν δυνάμενον. • Ενώτισαι τὴν προσευχὴν οὐκ ἐν χείλεσι δολίοις. ο — Τοῦτο καθ᾽ ὑπερβατὸν ἀναγνωστέον, εν ᾗ τὴν οὐκ ἐν χείλεσι δολίοις γενομένην ή προσα γομένην· καθαρὰ γὰρ δόλου καὶ ψεύδους τὰ χείλη μου, καὶ οὐ σύνοιδα λαλῆσαί ποτε δόλια τῷ Σαούλ,

ἀλλ' ὁμολογήσας τὴν εἰς αὐτὴν ἀγάπην φυλάττω καθαρὰν τὴν ὁμολογίαν, εἰ καὶ αὐτὸς τὰς πρὸς ἐμὲ ψεύδεται συνθήκας. Τριάδα δὲ προβάλλεται πρὸς ἀντίληψιν· τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, τὸ σχῆμα τῆς δεήσεως, καὶ τὴν ἐξ ἀδόλων χειλέων προσευχὴν, ἵνα καὶ μᾶλλον ἐρεθίσῃ πρὸς ἄμυναν. • Ἐκ προσώπου σου τὸ κρίμα μου ἐξέλθοι.» Σὺ δικάσεις ἡμῖν, ὁ τὰ ἡμέτερα πρὸς ἀκρίβειαν εἰδὼς καὶ μόνος αρεπής δικαστής· ὁ Θεὸς γὰρ κριτής δίκαιος καὶ ἰσχυρὸς περατῶσαι τὴν οἰκείαν ἀπόφα σιν. Ἐκ προσώπου δὲ ἀντὶ τοῦ ἐκ σοῦ, περιφραστι· κῶς, ἢ ἐνώπιόν σου. Τὸ κρίμα μου δὲ, τουτέστιν ἡ περὶ ἐμοῦ ἀπόφασις· ἄδικον γὰρ ἡγοῦμαι δικάζειν ἐμαυτῷ καὶ κολάζειν τὸν ἀναιρεῖν ἐπαγόμενον. • Οἱ ὀφθαλμοί μου ἰδέτωσαν εὐθύτητας.» Ἴδοι με ψήφους ἐφ' ἡμῖν ἐξηνεγμένας. • Ἐδικίμασας τὴν καρδίαν μου, ἐπεσκέψω νυκτός. 1 — Οὐ μόνον ἀδίκου πράξεως ἀπεσχόμην, ἀλλὰ καὶ πονηρᾶς ἐνθυμήσεως· ἠρεύνησας γὰρ ὁ καρδιογνώστης, καὶ οὐχ εὗρές τινα μελέτην κατά τοῦ Σκούλ ἐν τῇ καρδίᾳ μου· καὶ εἶδες αὐτὴν οὐκ ἐν τῇ εὐπρα τα μόνον ἐρθῆς ἔχουσαν, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ νυκτὶ τῶν πειρασμῶν καὶ τῶν & σκοτίζουσι τὸν νῦν, καὶ τῆς εὐθείας ἀποπλανᾶσθαι παρασκευάζουσιν κατὰ γὰρ τὸν Ἰὼβ εἰπεῖν, ἐν τῷ φωτί σου ἐπορευόμην ἐν σκέτει, ὅτι λύχνος ἦν τοῖς ποσί μου ὁ νόμος του καὶ φῶς ταῖς τρίβοις μου· ἢ καὶ νύχτα λέγει, καθ' ἣν τὸν Σαούλ ἐν τῷ σπηλαίῳ λαβὼν ὑποχείριον οὐκ ἀν. Γεν. • Επύρωτάς με, καὶ οὐχ εὑρέθη ἐν ἐμοὶ ἀδι κία.» - Επύρωσάς με πυρὶ τῶν πειρασμῶν ὡς οἱ τεχνίται τῷ πυρὶ τὸν χρυσὸν, ὅπως γνοῖεν εἰ ἔστι καθαρός, και χωνευθέντος μου τούτοις καὶ βασανισθέντο; οὐχ εὑρέθη ἐν ἐμοὶ ἀδικία τοῦ Σαούλ, οὐδὲ μικροψυχήσας ὑπὸ τῆς ἀνάγκης ἐβουλευσάμην τι πονηρόν. • Οπως ἂν μὴ λαλήσῃ τὸ στόμα μου τὰ ἔργα τῶν ἀνθρώπων. Οὐκ ἔστι τὸ παρὸν ῥητὸν ἀνακόλουθον, ὥς τινες ᾠήθησαν, ἀλλ᾽ αἰτία δοκεῖ τῆς πυρώσεως· διὰ γὰρ τοῦτο, φησί, παρεχώρησας πυ ρωθήναι με πειρασμοῖς ἵνα μὴ μόνον ἀνώτερος αὐτ τῶν ὑπεραίρωμαι καὶ διαβάλλω τοὺς ἀμφὶ τὸν Σαούλ • θριαμβεύων & πράττουσιν ἄδικα· ἢ καὶ ἵνα πρὸς σὲ συντόμως ἐπιστρεφόμενος, ἐν θλίψει γὰρ ἐμνήσθημέν σου, τὰ σὰ μᾶλλον ἔργα λαλῶ, πῶς ἅπαντα πρὸς τὸ συμφέρον οἰκονομεῖς. · Διὰ τοὺς λόγους τῶν χειλέων σου ἐγὼ ἐφύλαξα ὁδοὺς σκληράς. Λόγους χειλέων Θεοῦ καλεῖ τὰς ἐντολὰς τοῦ διὰ Μωσέως δοθέντος νόμου. Χειλέων δὲ Θεοῦ καταχρηστικῶς, οἷα παρὰ Θεοῦ ὑφηγηθείσας· διὰ ταύτας οὖν, φησίν, ἐφύλαξα, τουτέστιν ἐβάδισα ἰδοὺς σκληρὰς τὰς τῶν ἀρετῶν· τραχεῖαι γάρ αὗται καὶ ἐπίπονοι, πάσης σωματικῆς ἡδονῆς ἀπε στερημένοι, φυλάττειν δὲ παρὰ τῇ συνηθείᾳ τῆς Γραφῆς τὸ ἐνεργεῖν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον λέγεται ὡς τή, ο Ἐφύλαξα τὰς ἐντολάς σου, η τουτέστιν ἐπλήρωσα. ι Κατάρτισαι τὰ διαβήματά μου ἐν ταῖς τρίβοις σου, ἵνα μὴ σαλευθῶσιν.» Ανω μὲν ὠνόμασε διαβήματα τὰ τοῦ νοῦ κινήματα, κάτω δὲ τὰ τοῦ σώματος· οἷον τέλεια, ὀρθὰ ποίησον τὰ νοήματά μου ἐν τοῖς προστάγματί σου, τοῖς φέρουσιν εἰς σὲ τοὺς δι' αὐτῶν ὁδεύοντας· τούτων γὰρ τελειωθέντων οὐδ' αἱ διὰ σώματος πράξεις αποσφαλεῖεν ἄν· ἡ κατάρτι σαι τὰ διαβήματά μου, τουτέστι πασάν μου ἐνέργειαν ἐν τῷ ὁδεύειν τας τρίβους σου· ἃς διὰ τῶν ἐντολῶν ἔτεμες τοῖς σπεύδουσιν ἐλθεῖν ἐπὶ σέ· ἵνα μὴ παρακινηθῶσι τοῦ προσήκοντος, μὴ παρὰ σοῦ καταρτι ζόμενα· σὺ γὰρ εἶ ὁ διδάσκων ἄνθρωπον γνώσιν. • Ἐγὼ ἐκέκραξα ὅτι ἐπήκουσάς μου, ὁ Θεός.» - Οὐ μάτην ποιοῦμαι τὴν παράκλησιν· διότι καὶ πά λιν παρακαλέσαντος ἐπήκουσας. • Κλίνον, Κύριε. Καὶ μὴν ἀκλιτόν ἐστιν ἐν ἡμῖν τὸ οὔς, ἀλλ᾽ ὅτι κλινομένης τῆς κεφαλῆς ἐπὶ τὸν λέγοντα δοκεῖ τοῦτο κλίνεσθαι. Προείρηται δὲ ὅτι ἀπὸ τῶν ἀνθρωπίνων ἐνεργειῶν τὰ θεῖα χαρακτηρίζει συγκαταβατικώτερον διὰ τὴν τῶν ἀκρουμένων ἀσθένειαν· οἱ γὰρ βουλόμενοί τινος ἀκριβέστερον ἀκούειν, ἀδρανῶς ὑπ' ἀσθενείας φθεγγομένου, κλί νουσιν αὐτῷ διὰ τῆς κεφαλῆς τὸ οἷς· κλῖνον ὡ; ὑψηλὸς ἐπὶ ταπεινόν, ὡς ἰατρὸς ἐπὶ νοσοῦντα. δ' ἂν ὄρασις μὲν Θεοῦ ἡ ἁπλῶς γνῶσις τῶν πραγ μάτων, οἷς δὲ ἡ λεπτοτέρα· τὰ γὰρ ὁρατὰ τῶν ἀκουστῶν παχύτερα διὰ τὴν ὕλην.Ανω δὲ καὶ κάτω τῆς παρακλήσεως τὸ εἰσάκουσον καὶ πρόσχες και Ενώτισαι καὶ τὰ τοιαῦτα εἰς ἔμφασιν τῆς πρὸς τὴν αἴτησιν διαψύχου διαθέσεως. • Θαυμάστωσον τὰ ἐλέη σου, ὁ σώζων τοὺς ἐλπί Θαύματος ἄξια ποίησον. Ἐλέη ζοντας ἐπὶ σέ.» δὲ λέγει τὴν ἀντίληψιν· οἱ γὰρ ἰδόντες αὐτὸν ὑπερασπιζόμενον ἐθαυμάστωσαν αὐτὸν, ὡς ταχείαν καὶ πανσθενῆ καὶ ὡς μὴ μόνον δικαίων, ἀλλὰ ἁμαρτω λῶν ἀντιλαμβανομένην. • Ἐκ τῶν ἀνθεστηκότων τῇ δεξιᾷ σου φύλαξόν με, Κύριε, ὡς κόρην οφθαλμοῦ.» -- Φύλαξόν με, Κύριε, ἀπὸ τῆς ἐπιβουλῆς τῶν παρὰ τὸν Σαούλ οἱ ἀνθεστήκεισαν τῇ χειροτονίᾳ σου διὰ γὰρ τῆς χειρὸς ταύτης ἐδήλωσε· οὐ γὰρ ἐχειροτόνησάς με βασιλέα διὰ τοῦ προφήτου του χρίσαντος. Οὗτοι δὲ σπουδάζουσιν ἀνελεῖν μὴ καταδεχόμενοι. • Περὶ τῆς κόρης τοῦ ὀφθαλμοῦ. ο - θαυμαστή δὲ ὄντως ἡ περὶ τὴν κόρην τοῦ ὀφθαλμοῦ φυλακή χιτών γὰρ ἐπὶ χιτῶνι καὶ παραβολαὶ ποικίλαι τα την περιτειχίζουσιν, καὶ οἱ μὲν λεπτοὶ καὶ διαφανεῖς, ἵνα μὴ τραχύνωσιν ὑγρὰν οὖσαν καὶ ἀπαλήν· ἔξω θεν δὲ παχὺς ὁ τῶν βλεφάρων, δυσὶν ἡμικυκλίοι; διῃρημένος, ἵνα καὶ τὸν κονιορτὸν ἀποσοβῇ καὶ τὴν ἐξ ἀέρος βλάβην καὶ τὰ πτερωτά ζωύφια. Τετείχω· ται δ' οὗτος ἵνα τὸν ἐγγὺς ἱδρῶτα καταῤῥέοντα και λύῃ· δριμὸς γάρ ἐστι καὶ λυπηρό;· ἐπάνω δι τούτου φάραγξ ὀφρύος ἐσχημάτισται καθάπερ τις στερεος όροφο;. Πεπύκασται δὲ καὶ οὗτος θριξι ἵνα μὴ ὁ φερόμενος ἄνωθεν ἱδρὼς ἐπὶ τὴν σκηνήν

τῆς κόρης ἐμβάλλῃ, ἀλλ' ἀνακρουόμενος ἐκεῖθεν, τοῖς παθητικοῖς λόγοις ὁ προφήτη; ταυτολογεῖν ἐν ἐπὶ τοὺς κροτάφους μετοχετεύηται. • Ἐν σκέπῃ τῶν πτερύγων σου σκεπάσεις με ἐπὶ προσώπου ἀσεβῶν τῶν ταλαιπωρησάντων με, ο – Ετέραν εἰκόνα φυλακῆς εὐρὼν ἀξιοῖ νεοττοῦ τρόπον ἐπισκέπτεσθαι, πτέρυγας καλῶν τὰς συνεκτικές και φρουρητικὰς καὶ θαλπτικάς δυνάμεις της παντοδυνάμου προνοίας, ἐκ μεταφορᾶς τῶν ταῖς ἑαυτῶν πτέρυξι σκεπόντων τοὺς νεοττοὺς πετεινῶν· τὸ γοῦν σκεπάσεις ἀντὶ τοῦ εὐκτικοῦ νοήσωμεν· πολλαχοῦ γὰρ τῆς Γραφῆς τὸ τοιοῦτον εἶδος· ἢ καὶ προφητεύει τὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ βοήθειαν. Πρόσωπον δὲ ἀσεβῶν αὐτοὺς λέγει τοὺς ἀσεβεῖς. Καταχρηστι κῶς δὲ νῦν εἶπεν ἀσεβεῖς τοὺς ἀμφὶ τὸν Σαούλ, ὡς δίκην ἀσεβῶν ζῶντας ἐν ὀνομίαις καὶ διψῶντας ἀνελεῖν τοὺς ἀθώου; καὶ ὡς μὴ σεβομένους τὴν δηλω θεῖσαν ἐπ' αὐτῷ τοῦ Θεοῦ χειροτονίαν οἱ ἑταλαιπώρησαν αὐτὸν περὶ τὴν φυγήν· πᾶσαν κακοπάθειαν υφιστάμενος. • Οι εχθροί μου την ψυχήν μου περιέσχον. ο - Ἀπὸ τῆς ψυχῆς ἑαυτὸν ἐνέφηνεν, ὡς ἀπὸ μέρους τὸ πᾶν. Περιέσχον δὲ ἀντὶ τοῦ περιεκύκλωσαν, πάντο θεν καθίζοντες λέχους. • Τὸ στέαρ αὐτῶν συνέκλεισαν. Διὰ τοῦ στέατος τὴν καρδίαν καὶ τὰ σπλάγχνα δηλοῖ· διὰ ταῦτα γὰρ πολλὴ πιμελή· καί φησιν ὅτι Απέκλεισαν μοι τὸν ἐκ καρδίας καὶ σπλάγχνων αὐτῶν ἔλεον· ἐξ ὧν οὗτος πρόεισιν. "Αλλοι δέ φασι στέαρ τὴν ἀξίαν (ἀεξίαν) καὶ εὐημερίαν· ἑρμηνεύοντες ὅτι ἀπέκλεισαν καὶ εἷον συνέσχον αὐτὴν ὡς μηκέτι φευξομένην, ἀλλὰ διόλου συνεσομένην αὐτοῖς. • Τὸ στόμα αὐτῶν ἐλάλησεν ὑπερηφανίαν.» Ἐκόμπαζον γὰρ θάττον συσχεῖν αὐτὸν ὡς εὐθήρατον, μηδαμόθεν ἔχοντα βοήθεια». • Εκβάλλοντες με νυνὶ περιεκύκλωσάν με.» Εξώσαντές με τῶν ἐμῶν ἁπάντων οὐκ ἠρκέσθησαν· ἀλλὰ νῦν περιεκύκλωσαν με θανατώσαι σπουδά ζοντες. • Τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἔθεντο ἐκκλῖναι ἐν τῇ γῇ. 1- Εθεντο καὶ ἐσκέψαντο ἐκκλίναι τοὺς ὀφθαλ μοὺς αὐτῶν ἀπὸ σοῦ, τοῦ ἐν οὐρανοῖς κατοικοῦντος, καὶ τῶν σῶν προσταγμάτων ἃ κελεύουσι μή ἀδι κεῖν τὸν ἀναίτιον εἰς γῆν, τουτέστιν εἰς γεηρὰς ἐπ:- θυμίας· αἴτινές εἰσιν ἀλόγω; ἀποπλῆσαι πᾶν τὸ καθ᾽ ἡδονὴν· ἢ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐστήριξαν [ ἐπιτηροῦντες ἐκκλῖναι καὶ καταβαλεῖν με εἰς γῆν ὑπ' αὐτῶν σφαττόμενον. • Υπέλαβόν με ὡσεὶ λέων ἕτοιμος εἰς θήραν καὶ ὡσεὶ σκύμνος οἰκῶν ἐν ἀποκρύφοις, ο Ὅσον ἐπὶ ταῖς ἑαυτῶν ἐλπίσιν ὑπέλαβόν με, τουτέστιν, ὑπολο θέντες μετεώρησαν τῆς γῆς ἀνάρπαστον φέροντες. Διαφορὰν δὲ τῆς ἁρπαγῆς τοῦ λέοντος καὶ τοῦ σκύ μνου τοιαύτην τινὲς ἀποδεδώκασιν· ὡς ὁ μὲν ἀλκῇ πεποιθώς, φανερός ἐστιν ἐν τῷ θηρεύειν, ὁ δὲ σκύ μνος, μήπω θαῤῥῶν ἐκ τοῦ προφανῶς ἁρπάζειν, και θηται κρυπτόμενος· καὶ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ τοίνυν οἱ μὲν ἐθάρξουν προφανῶς ἁρπάσαι, τινὲς δὲ λα θραίως, ἑαυτοῖς οὐ τεθαῤῥηκότες. Οὐδὲν δὲ κωλύει ταυτὸν καὶ ἄμφω δηλοῦν· εἴωθεν γὰρ πολλάκις ἐν ὑπαλλαγαῖς λέξεων, ἵνα αὐξήσας τὸ πάθος εἰς Ελεον ἐπισπάσηται. • Ανάστηθι, Κύριε.» Δοκών καθεύδειν διὰ τὴν μακροθυμίαν κινήθητε πρὸς ἄμυναν, • Πρόφθασον αὐτούς.» - Πρὸ τοῦ δοῦναι πέρατι τὰ μεμελετημένα προκατάλαβε αὐτούς. • Καὶ ὑποσκέλισον αὐτούς. ν - Ἐμπόδισον τῷ κατ' ἐμοῦ δρόμῳ. Τοῦτο δὲ ἐκ μεταφορᾶς τῶν βο λομένων τισὶν ἐπικόπτειν τὸν δρόμον· οἱ τρεχόντων τοῖς ποτὶν αὐτῶν ὑποτιθέασι τὰ σκέλη κατά πάροδος, καὶ οὕτως εὐχερῶς καταβάλλουσιν. • Ῥῦσαι τὴν ψυχήν μου ἀπὸ ἀσεβοῦς ρομφαία σου, ἀπὸ ἐχθρῶν τῆς χειρός σου. Ἐν τῇ ῥομφαία σου ῥῦσαι τὴν ψυχήν μου ἀπὸ ἀσεβοῦς Σαούλ, καὶ ἀπὸ τῶν ὑπηκόων αὐτοῦ, τῶν ἐχθραινόντων τῇ χει μετονία σου, τουτέστιν ἐμή, ἢ τῶν πολεμούντων τῇ χειρί σου, δηλαδή τον περιφραστικῶς· εἰ γὰρ ἐμοὶ πολεμοῦσιν, ἐγὼ δὲ σᾶς, οἱ πολεμοῦντές μοι τῷ σῷ στὶ ἄρα πολεμοῦσι. Τίνος δὲ χάριν ἀσεβὴ τοῦ ου 21 γει προειρήκαμεν. Καθ' ἑαυτὰ δὲ τὰ ῥητὰ ἀναγνωστέον ἀπολύτως. Κατάλληλον δὲ καὶ τὸ ῥῆσαι τὴν ψυχήν μου πρὸς τὸ ῥηθὲν ἀνωτέρω, ι οἱ ἐχθρο μου γέρ, εἶπε, τῇ ψυχῇ μου περιέσχον.» Απορούσι δέ τινες πῶς ὁ φεισόμενος τοῦ Σαούλ ἐν τῷ στη λαίῳ νῦν ἀναιρεθῆναι τοῦτον εύχεται ρομφαία Θεοῦ. Καὶ λέγωμεν ὡς αὐτὸ μὲν αὐτόχειρ βασιλέως οὐκ ἀνέσχετο γενέσθαι, καθὼς ἐν προοιμίοις ἐξηνη - σάμεθα τοῦ ψαλμοῦ· τὸν δὲ Θεόν παρεκάλει προς ἐκδίκησιν, ταλαιπωρούμενος ἐν πάσῃ κακοπαθεία ὥσπερ γὰρ τὸ πρῶτον ἄδικον, οὕτω δίκαιον τὸ δεύ τερον· ἢ καὶ ἐν ῥομφαίη λέγει, οὐκ ἀναιρούσῃ, ἀλλὰ φιλούσῃ τοὺς ἐχθροὺς μόνον. Ανθρωποπρεπῶς δὲ εἴρηται· καὶ γὰρ ὁ θέλων ἐξελέσθαι τὸν ὑπὸ πολεμίων συνεχόμενου ῥομφαίαν σπασάμενος όρμα κατ' αὐτῶν, καὶ ὅτι οὐκ ἀναιρεθῆναι τοὺς ἀμφὶ τὸν Σαούλ, ἀλλὰ δυσπραγήσει μόνον βούλεται δηλοί τι ἑξῆς. «Κύριε, ἀπ' ὀλίγων, ἀπὸ γῆς διαμέρισον αὐτοὺς ἐν τῇ ζωῇ αὐτῶν. Ετι ζῶντας αὐτοὺς ἀφόρι σον ἀπὸ τῶν ἀγαθῶν ἀνθρώπων, καὶ μὴ ἔστωσαν αὐτοῖς ἐναρίθμιοι· ἢ καὶ ἀλλαχοῦ φησι, μετά δι καίων μή γραφήτωσαν· ἀφορισθέντες γὰρ τὴν ὀξίαν ἀπαιτηθήσονταί ποτε δίκην. Ολίγους δὲ πολλά· κις ἡ Γραφὴ καλεῖ τοὺς ἀγαθούς· εἰ γὰρ πλείους ἀεὶ κακοὶ καὶ εἰ τὰ χερείονα νικῇ· ὀλέγει γάρ οἱ σω ζόμενοι, καὶ ὀλίγοι ἐκλεκτοί. Ο λέγων δὲ εἰπὼν ἐπή γαγεν ἀπὸ γῆς. • Καὶ τῶν κεκρυμμένων σου ἐπλήσθη ἡ γαστρ αὐτῶν.» — Κεκρυμμένα τινὲς ἔφασαν χρυσὶν καὶ άργυρον ἃ τοῖς λέγουσιν εγκεκρυμμένα τῆς γῆς ἀνορύττονται μεταλλευόμενα· τούτων οὖν ἐπλήσθη ἡ γαστήρ αὐτῶν· ἤγουν τὰ κατὰ δίκην γαστέρων εμφορούμενα, ἢ καὶ αἱ κοιλίαι αὐτῶν ὀξωνούντων ὅσα λάβοιεν. "Αλλοι δὲ λέγουσι τὰς παρὰ Θεοῦ το θη σαυρισμένας τιμωρίας· ἐπεὶ καὶ Μωϋσῆς ἐν τῷ Δευτερονομίῳ περὶ ποικίλων τιμωριῶν, ἐκ προσώ που τοῦ Θεοῦ διεξιών, ο Οὐκ ἰδοὺ ταῦτα συνήκται παρ' ἐμοὶ καὶ ἐσφράγισται ἐν τοῖς θησαυρούς μου, ο

NICEPRORI BLEMMIDE σροφητεύει γοῦν φάσκων, ὅτι τῶν ἀφανῶν τιμωριῶν πληθήσεται ἡ γαστήρ αὐτῶν, τουτεστιν αὐτοί· ἀπὸ γὰρ μέρους τὸ πᾶν πρὸς γὰρ τὴν πλησμονὴν καταλ λήλως ἔθηκε τὴν γαστέρα· τοῖς μέλλουσι δὲ ὡς ἐνεστῶσιν ἐχρήσατο. • Εχορτάσθησαν υἱῶν. ο — Τὸν ἦν ἀκάθαρτον εἶχον Εβραίοι διά τε τὸ μὴ ἀνάγειν μηρυκισμὸν ἐν τοῖς χείλεσι, καὶ διὰ τὸ φιλεῖν τὸν βόρβορον· διὰ οἷν τοῦ υἱὸς ἐνταῦθα τὴν ἀκαθαρσίων, ηνίξατο· Αγορτάσθησαν γάρ, φησιν, ἀκαθαρσίαν τὸν πλοῦτον εἰς φιληδονίαν ἀ αλίσκοντες. Οἱ δ' ἀκριβέστερα· τῶν ἐξηγητῶν υἱῶν τῶν τέκνων, ἵν' ᾗ τοιοῦτον· ὅτι καθάπερ χρημάτων, οὕτω καὶ τέκνων ἐχορτάσθησαν, πολύπαιδες γεγονότες· ἢ καὶ κατὰ τὴν διπλῆν ἐξή γησιν ἐχορτάσθησαν τῶν εἴτε χρημάτων εἴτε τι μωριῶν· μετὰ τῶν υἱῶν ἐλλειπούσης τῆς προθέσεως· οὐκ αὐτοὶ γὰρ μόνον, ἀλλὰ καὶ οἱ παῖδες αὐτῶν ἐπλούτησαν, ἢ ἐτιμωρήθησαν. ό • Καὶ ἀφῆκαν τὰ κατάλοιπα τοῖς νηπίοις αὐτῶν. Διαρκέσαντα καὶ εἰς τοὺς ἐγγόνους τῶν υἱῶν· νηπίοις γὰρ αὐτῶν, δηλονότι τῶν υἱῶν· τουτέστιν εἰς ὅλην τὴν γενεὰν παρέτεινεν εἴτε ὁ πλούτος, εἴτε ἡ τιμωρία. Καὶ εἰ μὲν περὶ ποινής ταῦτα νοήσωμεν, προφητεία ἐπὶ τῶν ἀπηντηκότων τοῖς ἐχθροῖς αὐτοῦ κακῶν· εἰ δὲ περὶ εὐδαιμονίας, αὔξησις κατηγορίας ὅτι τοσούτων ἀγαθῶν ἀπολαύσαντες, παρανόμως ἔσχον, τῆς τοῦ Θεοῦ καταφρονοῦν τις μακροθυμίας. σου. • Ἐγὼ δὲ ἐν δικαιοσύνῃ ὀφθήσομαι τῷ προσώπων Δικαιοσύνη μὲν γὰρ, περὶ ἧς ἐν ἀρχῇ λέλεκται τοῦ ψαλμού, άξιόν με ποιήσει τῆς σῆ; ἐπισκοπῆς, καὶ ἐμφανισθήσομαί σοι μετὰ τὸν και - ρὸν τῆς τελευταίας κρίσεως. • Χορτασθήσομαι ἐν τῷ ὀφθῆναί μοι τὴν δόξαν σου. ) - Καὶ ἰδὼν τὴν δόξαν σου τηνικαῦτα πλησθήσομαι τῆς ἐπιθυμίας· ἥτις ἐστὶ τὸ ὀφθῆναι μοι καὶ ἰδεῖν τὴν δόξαν σου. Οἱ γὰρ ἁμαρτωλοὶ Θεοῦ πρόσωπον οὐκ ὄψονται· καὶ ὁ Κύριος δέ φησιν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις· ι Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται, ο τῶν ἐπιθυμουμένων αὐτοῖς αἰωνίων ἀγαθῶν. Αρ μάζει δ' ὁ παρών ψαλμὸς καὶ παντὶ ἐναρέτῳ ἐπισ βουλευομένῳ, ὅς μὴ ἀπατῶν δόλους ζητήσει καὶ θεῖναι μετὰ τοῦ ἐχθροῦ Σαούλ τὸν ἐχθρὸν αὐτοῦ λογίσεται, εἴτε αἰσθητὸν ἴσως εἴτε γοητόν. Ο δ' αυτὰς καὶ λόγους χειλέων τοῦ Θεοῦ νοήσει τὰς εὐαγ γελικὰς ἐντολὰς, ἀνθεστηκότας δὲ τῇ δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ τοὺς δαίμονας ὡς ἀντικειμένους καὶ ὡς ὁπου στάτας τοὺς αὐτοὺς δὲ καὶ ἀσεβεῖς καὶ ἐχθροὺς οἱ ἐξέβαλον αὐτὸν ἀπὸ τῆς σκέπης τοῦ Θεοῦ ἢ ἀπὸ τοῦ παραδείσου, καὶ τὰ ἑξῆς ἀκολούθως ἐκλήψεται. ξεται δὲ διασκορπισθῆναι καὶ διαμερισθῆναι τους δαίμονας ἀπὸ τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν, ὅπως ἂν οὗτοι οἱ ἀγαθοὶ ζῶσι· μετὰ γὰρ θάνατον οὐ δεδοίκασι· καὶ τὰ περὶ τοῦ πλούτου δὲ καὶ τῆς τιμωρίας καὶ τα λοιπά προσαρμόσουσιν, ὡς κοσμοκράτορσιν· ὧν καὶ υἱοὺς καὶ ἐγγόνους νοήσει τοὺς μαθητὰς αὐτῶν καὶ ὑπουργούς πονηροῦ; ἀνθρώπους· τῶν γὰρ τοι ούτω πατὴρ ὁ διάβολος. Ο ΨΑΛΜΟΣ ΙΖ'. • Εἰς τὸ τέλος τῷ παιδὶ Κυρίου τῷ Δαυΐδ. ἐλάλησεν τῷ Κυρίῳ τοὺς λόγους τῆς ᾠδῆς ταύ της, ἐν ἡμέρᾳ ἐρύσατο Κύριος αὐτὸν ἐκ χεις πάνε των τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ καὶ ἐκ χειρὸς Σαούλ ι - Εἰς τὸ τέλος μὲν ἐπιγέγραπται ἢ διὰ τὸ προφητείας ἐμπεριέχειν εἰ: τέλος ἐκβοησομένας· περὶ Χριστού γὰρ καὶ κλήσεως ἐθνῶν ἐν μέρει διαλέγεται· ἡ ὅτι ἐπὶ τῇ συντελείᾳ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ τὸν ὕμνον τοῦ τον ἀνέθηκε τῷ Θεῷ εὐχαριστήριον πάσης ευεργε σίας ἧς ἀπήλαυσεν ἢ καὶ διότι ἐπὶ τέλει τῆς ἐπυ· τοῦ ζωῆς τὸν παρόντα ψαλμὸν συνέταξε τῷ παιδὶ Κυρίου Δαυΐδ, καὶ οὐ τῷ βασιλεῖ ἡ προφήτῃ· ὅτι ταῦτα μὲν δωρήματι Θεοῦ· παῖς δὲ γίνεται Κυρίου" ἢ δι᾽ εὐγνωμοσύνης ὡς πιστὸς δοῦλος, ἢ καὶ δι' εὐεργετήσεως ὡς ἠγαπημένον τέκνον· οὗτος δὲ δι' ἀμφοῖν ἄμφω· καὶ τὰς τοῦ παιδὸς ἐκληρώσατο ση μασίας· καὶ δοῦλος καὶ τέκνον χρηματίσας Θεοῦ· 8 καὶ μᾶλλον ἔφερεν αὐτῷ μέγα καύχημα διὰ φι λοπονίας κτηθέν. "Α δὲ ἐλάλησε τῷ Κυρίῳ λείποντος τοῦ, ταῦτά ἐστι, δηλαδὴ τοὺς λόγους τῆς ᾠδῆς ταύ της ἐλάλησεν. ᾠδῆς δὲ ἐπέγραψε καὶ οὐ ψαλμού, ὅτι οὐ διὰ μουσικῶν ὀργάνων, ἀλλ' ἀπὸ μόνου στο ματος ᾖσε τὴν ᾠδὴν ταύτην ἤδη γηράσας, ὡς ἐν τῇ βιβλῳ τῶν Βασιλειῶν γέγραπται· ἡμεῖς καταχρώ μενοι ψαλμὸν καὶ τὴν ᾠδὴν ὀνομάζομεν. Ἐν ἡμέρα δὲ ᾗ ερρύσατο αὐτὸν ἐκ χειρὸς πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, τουτέστιν ἐν ἡμέρᾳ ὅτε ἔδοξεν ἐλευθερωθῆναι πάντων τῶν ἄχρι τότε πολεμίων ἀλλοφύλων και ὁμογενῶν· διελὼν δὲ τῶν ἄλλων ἐχθρῶν καὶ τὸν Σαουλ ἰδίᾳ καὶ τελευταῖον τέθεικεν· ἢ ὡς πολεμιώ τα τον αὐτὸν γενόμενον, ἢ φειδόμενος τοῖς ἄλλοις έχε Οροῖς αὐτὸν συντάξαι, ὡς βασιλέα καὶ εὐεργέτην αὐτοῦ ποτε γεγονότα καὶ πενθερόν. Πολ • Αγαπήσω σε, Κύριε, ἡ ἰσχύς μου, 1λῶν, φησ', καὶ μεγάλων τετυχὼς ἀγαθῶν ἀπὸ σοῦ, καὶ μὴ δυνάμενος ἀμείψασθαι· τί γὰρ ἀνταποδώτω τῷ Κυρίῳ περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Ο μόνον δύναμαι, τοῦτο καὶ ποιήσω· ἀγαπήσω γάρ σε οὐχ ὡς πρώην μὴ ἀγαπῶν, ἀλλ' ὡς ἐπὶ μᾶλλον τοῦτο ποιήσων· τοῦτο γὰρ καὶ πρώτη τῶν ἐντο λῶν· • Αγαπήσεις γαρ, φησί, Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς δυνάμεώς σου. › Ἰσχύν δὲ τὸν Θεὸν ἐκάλεσεν, ὡς τὴν ἀσθέ η νειαν αὐτοῦ ἐνισχύσαντα κατὰ τῶν τοιούτων καὶ τοσούτων ἐχθρῶν. Κύριος στερέωμά μου καὶ καταφυγή μου και ξύστης μου,» — Στερέωμα μὲν, ὡς ἑδραιώσας καὶ ποιήσας αὐτὸν ἀκλόνητον πρὸς τὰς ἐμβολὰς τῶν ἑκάστοτε πειρασμῶν· καταφυγὴ δὲ ὡς φεύγοντα δεχόμενος εἴσω τῆς ἑαυτοῦ σκέπης, καὶ τῷ τείχει τῆς θείας βοηθείας περιφυλάττων· ῥύστης δὲ ὡς ἐξαιρούμενος τῶν πολιορκεῖν καὶ αἰχμαλωτίζειν ἐλπιζομένων. • Ο Θεός μου βοηθός μου, καὶ ἐλπιῶ ἐπ' αὐτόν.» Ο Θεός μου μόνος ἐστὶ βοηθός μου ἀεί· διὸ καὶ ἐπ' αὐτὸν μόνον ἐλπιῶ, μὴ ἀπολιγωρῶν πρὸς τὰ συμπίπτοντα, μηδ' ἀπογινώσκων την σωτηρίαν. • Υπερασπιστής μου καὶ κέρας σωτηρίας μου

καὶ ἀντιλήπτωρ μου. - Ἐν πολέμοις τὴν σκέπην τὴν ψυχήν, ὁ δὲ κατέχει παραλαμβάνων. "Η και ὠδῖνες ᾄδοι πόνοι πρὸς ἄδην ἄγοντες ἢ διάκονοι ᾅδου. αὐτοῦ πρὸ ἐμοῦ τιθείς· ἵνα μὴ βληθῶ. Τὰς ἀσπίδας γὰρ οἱ ὑπερασπίζοντές τινων εἰώθασιν πρὸ αὐτῶν ἀνέχειν, ἀποτροπὴν τῆς ἀθενδήποτε βολῆς· κέρας δὲ σωτηρίας ἀντὶ τοῦ, ἀμυντήριον σωστικόν· τὰ γὰρ κερασφόρα ζῶα τοῖς κέρασιν ἀμύνονται κρασ ταιῶς ἐν μάχαις, ἐπεὶ δὲ τὸ μέν τοι φυλακτήριον ἐστιν ὅπλον, τὸ δέ τι πολεμιστήριον, καὶ τοῦτο. κἀκεῖνό μοι, φησὶν, ὁ Θεὸς ἐγένετο καὶ σκέπων ἐν πολέμῳ, καὶ διαφθείρων τοὺς ἐχθρούς. ᾿Αντιλήπτωρ δὲ, ὡς ἀντιλαμβανόμενος εἰς ἀθυμίαν πίπτοντος, καὶ τῶν θλιβερῶν ἄλλων ἀνακτώμενος. • Αἰνῶν ἐπικαλέσομαι τὸν Κύριον, καὶ ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου σωθήσομαι, ο - Οὕτω ποικίλοις ονόμασι βοηθείας ἐξυμνήσας τὸν Θεὸν, ὡς ποικίλως αὐτῷ βοηθοῦντα καὶ κατὰ διαφόρους τρόπους, φησὶν ὅτι Οι πεποίημαι τὸν κατάλογον τῶν τοιούτων καὶ τοσούτων ονομάτων, εὐχαριστῶν μόνον ὑπὲρ τῶν προλαβόντων ὡς μηκέτι τοῦ Κυρίου δεόμενος, ἀλλὰ διὰ τούτων αἰνῶν καὶ μεγαλύνων αὐτὸν ἐφ᾽ οἷς εὐηρο γετήθην καὶ δεικνύων τὴν εὐγνωμοσύνην, καὶ ἔτι τοῦτον ἐπικαλέσομαι παρ' ὅλην τὴν ζωήν. Διὰ τοῦτο γὰρ εἶπεν ὅτι Ἐλπιῶ ἐπ' αὐτὸν, καὶ πάντως ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου σωθήσομαι. Ε! γὰρ καὶ ἀπὸ τῶν μέχρι τοῦ νῦν πολεμίων ἐῤῥύσθην, ἀλλ᾿ εἰκὸς καὶ ἄλλους ἐπαναστήσεσθαι τῆς ζωῆς ἐμοὶ παρατεινομένης· τοσαῦτα εἰπὼν, ἀνακυκλοῖ τὸν λόγον και καταλέγει τους ποικίλους αὐτοῦ κινδύνους καὶ τὰς πολυειδεῖς ἐπικουρίας τοῦ Θεοῦ. Τροπικώτερον δὲ τῇ διηγήσει κέχρηται πρὸς πλείονα τῶν πραγμάτων Εμφασιν, • Περιέσχον με ὠδῖνες θανάτου. ο - Ἐπὶ τῶν ἀνδρῶν ὠδῖνας νοοῦμεν τοὺς ἐκ θλίψεως πόνους, καθάπερ καὶ ἐκ τῶν γυναικῶν αἱ ὠδῖνες γίνονται ἀποθλιβομένων τῶν πόρων διὰ τὴν στενοχωρίαν. ᾿Αλλ' ἐπ' ἐκείνων μὲν ὠδῖνες ἂν ῥηθεῖεν ζωῆς ὡς εἰς φῶς ζωῆς ἄγουσα: τὸ ἀνεχόμενον· ἐπὶ τούτων δὲ τοὐναντίον ὠδῖνες θανάτου ὡς εἰς σκότος φέρους σας τὸν συνεχόμενον. Βούλεται τοίνυν εἰπεῖν, ὅτι συνεσχέθη ἀφορήτοις ὠδῖσι· διὰ γὰρ τῶν ὠδίνων τὴν δριμύτητα τούτων παρέστησεν. β • Καὶ χείμαρροι ἀνομίας ἐξετάραξαν με. ν - Χειμάρρους ἀνομίας καλεῖ τὰς τῶν ἀνόμων ἐθνῶν προσκαίρους καὶ αἰφνιδίους και ραγδαίας προσβολάς· τοιοῦτον γὰρ οἱ χείμαρροι χειμῶνος, ῥέοντες αἰφνίδιον καὶ ῥαγδαίως· ἐπονηρεύοντο γὰρ φθονοῦν τες καὶ ἀνελεῖν ζητοῦντες αὐτόν. Προσφυὲς δὲ τὸ ἐξετάραξαν· κλονοῦσι γὰρ καὶ ἐλίσσουσιν οἱ χεί μαρροι τὰ παραπίπτοντα. Καὶ αὐτὸς οὖν κλίνον τα καὶ ἔλεγγον τοῖς λογισμοῖς ἔπασχεν ὑπὸ τοῦ αἰφνιδίου τῶν ἀδοκήτων. • Ωδινες οίου περιεκύκλωσάν με. Τουτὶ τὸ ῥητὸν ταυτὸν δύναται τῷ, «Περιέσχον με ὠδῖνες θανάτου.» Τότε γὰρ περιεκύκλωσαν. Καὶ τὸ περιἔσχον ταυτοσήμαντον, καὶ ᾅδης καὶ θάνατος ἀλληλουχούμενα· ᾅδην γὰρ ἔλεγον ἀηδὴ τόπον ὑπὸ γῆν τῶν θανόντων. Ἐπεὶ τοίνυν αἱ ὠδῖνες γεννήσεώς εἰσι, περιεκύκλωσάν με, φησίν, ὠδῖνες γεν νῶσαι θάνατον ὑπηρέτην ᾅδου· ὁ μὲν γὰρ χωρίζει Προκατα • Προέφθασαν με παγίδες θανάτου. ο έλαβέν με λόγο: θάνατον ἐργαζόμενοι· ὃ γὰρ τοῖς θηρευταῖς αἱ παγίδες, τοῦτο τοῖς πολεμίοις οἱ λόχοι. • Καὶ ἐν τῷ θλίβεσθαί με ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύ Ύψωσα ριον καὶ πρὸς τὸν Θεόν μου ἐκέκραξα, ο τὴν φωνήν μου ἔτι ἀναγκαζόμενος. • Ηκουσεν ἐκ ναοῦ ἁγίου αὐτοῦ φωνῆς μου.» Ναὸν ἅγιον τὸν οὐρανὸν ὑποληπτέον, ὡς προλαβόντες εἰρήκαμεν, ἢ τὴν τοῦ μαρτυρίου σκηνήν· ὁ γὰρ μέγας ἐν Ἱεροσολύμοις ναὸς ὕστερον ᾠκοδο μέθη παρὰ Σολομῶντος. Ἤκουσε δὲ οὐκ αἰσθητῶς, ἀλλὰ θεοπρεπῶς· τὰς γὰρ συνεκτικὰς τοῦ παντὸς δυνάμεις ἀδυνατοῦντες γνῶναι καὶ εἰπεῖν εἰς αἰσθή σεων εἰκόνας ταύτας καταμερίζομεν, δι' ὧν ἡμεῖς ἀντιλαμβανόμεθα τῶν ὄντων. Διαπον • Καὶ ἡ κραυγή μου ἐνώπιον αὐτοῦ. τὸς ἡ κραυγή μου ἐνώπιόν ἐστιν αὐτοῦ, πρὸς αὐτὸν μόνον κράζοντος ἐν ἀνάγκαις. Καὶ ἐν • Εἰσελεύσεται εἰς τὰ ὦτα αὐτοῦ.» καιρῷ εἰσακούσεταί μου. Τούτοις δὲ τοῖς βήμασι καὶ ἡμεῖς χρώμεθα, εὐχαριστοῦντες ἅμα καὶ τὰς ἐπιθέσεις τῶν δαιμόνων ἐκδιηγούμενοι. • Καὶ ἐσαλεύθη καὶ ἔντρομος ἐγενήθη ἡ γῆ. --- Τὸ ἐντεῦθεν περὶ Χριστοῦ προφητεύει περὶ τῶν ἐσομένων ὡς γεγενημένων διαλεγόμενος• Ιδίωμα γὰρ τοῦτο προφητικών· καὶ γὰρ ἐπὶ Δαυτ᾽ οὐδὲν τοιοῦτον γεγενημένον ἱστόρηται. Ἀντὶ δὲ τοῦ, • Εσαλεύθη, καὶ ἔντρομος ἐγενήθη ἡ γῆ, ὁ ᾿Ακύ λας εἶπεν, ἐκινήθη καὶ ἐσείσθη. Γῆ δὲ νῦν οἱ ἐκ γῆς ἄνθρωποι, ἢ τὴν γῆν διοικοῦντες· διδάσκοντες γὰρ τοῦ Χριστοῦ, καὶ οἱ Ἑβραῖοι καὶ τὰ ἔθνη ἐταράχθησαν ὑπὸ τῆς περὶ αὐτοῦ φήμης· σάλος γὰρ ὁ τάραχος· καὶ ἐφοβήθησαν ὁρῶντες ἃ καὶ ἐποίει τεράστια· τρόμος γὰρ ὁ φόβος ἐνταῦθα, διὰ τὸ τρέ μειν τοὺς ἄγαν φοβουμένους. Καὶ ἄλλως δὲ ἐκινή θησαν, συῤῥέοντες ἐπ᾿ αὐτὴν κατὰ φήμην. Καὶ ἐσείσθησαν ταῖς ἑαυτῶν γνώμαις, θορυβηθέντες. • Καὶ τὰ θεμέλια τῶν ὀρέων ἐταράχθησαν καὶ ἐσαλεύθησαν, ὅτι ὠργίσθη αὐτοῖ; ὁ Θεός. ο - "Ορη νοήσεις τοὺς δαίμονας διὰ τὴν ἔπαρσιν καὶ ἀλαζονίαν, θεμέλια δὲ τοὺς βαθείς διαλογισμούς αὐτῶν· ὁρῶντες γὰρ τὴν ἄμαχον τοῦ Θεοῦ δύναμιν συνεχέοντο τοῖς λογισμοῖς, διαπορούμενοι τίς ἐστι καὶ ἀναλογιζόμενοι οἷα πείσονται· οἱ μὲν οὖν λο γισμοὶ αὐτῶν οὕτως ἐταράχθησαν, αὐτοὶ δὲ ἐσαλεύ θησαν ἀφ' ἧς ἐβεβήκεσαν δυνάμεως παρακινηθέν τες. Τοῦτο δὲ ἔπαθον ὅτι ὠργίσθη αὐτοῖς ὁ Θεός, ἐπὶ τοσοῦτον τυραννήσασι καὶ καταδουλωσαμένοις τοὺς ἀθλίους ἀνθρώπους. Δύναται δὲ ταυτὶ τὰ ῥήματα νοεῖσθαι καὶ περὶ τῶν ἐν τῷ καιρῷ τοῦ δε σποτικού πάθους γεγενημένων, ὥστε ἡ γῆ ἐσείσθη καὶ αἱ πέτρα: ἐῤῥάγησαν, ὅτι ὁ Θεὸς ὠργίσθη αυτ τοῖς, δηλονότι τοῖς Ἰουδαίοις. • Ανέβη καπνὸς ἐν ὀργῇ αὐτοῦ.» — Οργισθέντος γὰρ τοῦ δημιουργοῦ διὰ τὴν τοῦ πλάσματος ἀπώ-

140) μοις· πτερωτούς γὰρ εἰσήγαγεν τοὺς ἀνέμους διὰ τὴν ὀξεῖαν ἐν ἀέρι κίνησιν· πτερωτὰ γὰρ τὰ διαπερῶντα, ἐπεὶ καὶ ἡ νεφέλη ἀνέμῳ φέρεται, Γειαν, προηγήσατο τῆς ἐκδικήσεως καπνὸς ὃς ἦν ξαν ἀνέρχεσθαι πτέρυξιν ἀνέμων, τουτέστιν ἀνέ μερικὴ τοῦ τυραννήσαντος ἐποχή· τούς τε γὰρ πιστεύοντας ἀφῄρει τῆς ἐκείνου βλάβης, καὶ ἀπὸ τῶν δαιμονιζομένων ἀπήλαυνε πονηρὰ πνεύματα. Τοῦτο δὲ προοίμιον ἦν τῆς εὐτελοῦς ἐκδικήσεως, ἐπεὶ καὶ ὁ καπνός προοίμιον τοῦ πυρός· ἐβόων γὰρ ἐλαυνόμενα τὰ δαιμόνια, ο Τί ἡμῖν καὶ σο!. Υἱὲ τοῦ Θεοῦ; Ήλθες πρὸ καιροῦ βασανίσαι ἡμᾶς.» τα. • Καὶ ἔθετο σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ.» - Σκέτος αἰητέον τὸ μηκέτι βλέπεσθαι· τοιγαροῦν ἡ ἀπ ρασία ἀπέκρυψεν αὐτόν· ταύτην γὰρ ἔθετο περι ἑαυτὸν ἀπόκρυψιν· ἀναληφθεὶς γὰρ ἀπεκρύβη ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν. “Η σκότος οιητέον τὴν σάρκα, κρυπτομένης ἐν αὐτῇ τῆς θεότητος, ἧς ἔθετο σκό τος, τουτέστιν, ἀκαταληψίαν ἀποκρύπτουσαν αὐτὸν κατά θεότητα· σκοτίζονται γὰρ οἱ ἐντρανίζειν τῷ βάθει τῆς γνώσεως αὐτοῦ πειρώμενοι. • Κύκλῳ αὐτοῦ ἡ σκηνὴ αὐτοῦ. Ὁ Λύσατε γὰρ, φησί, τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις οἶκο • Καὶ πῦρ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ καταφλεγήσει Εἰ καπνὸς προηγήσατο καὶ πῦρ ἔψεται, ὅ ἐστιν ἡ τελεία ἐκδίκησις καὶ παντελής ἀνενεργησία τοῦ διαβόλου. 'Από προσώπου δὲ αὐτοῦ, τουτέστιν ἐνώπιον αὐτοῦ· πῦρ γάρ, φασίν, ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται καὶ φλογιεῖ κύκλῳ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Καταφλεχθήσεται δὲ ἀντὶ τοῦ ἐξαφθή- δομήσω αὐτόν. Κύκλῳ δὲ αὐτοῦ, ὅτι ἐν αὐτῇ πε σεται, • Ανθρακες ἀνήφθησαν ἐπ' αὐτοῦ.» — Επειδὴ τὸ πῦρ ἐστι ὁ Θεὸς καταναλίσκων τὴν πονηρίαν, δύναμιν μετέβαλον καὶ οἱ μαθηταὶ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας, καὶ ἀπὸ τούτου πυρὸς ἀνήφθησαν αὐτοὶ ἄνθρακες ἐμπιπρῶντες τὴν τοῦ ἐχθροῦ ἰσχὺν τῷ πυρὶ τῆς οἰκείας πίστεως· «Ιδού γάρ, φησί, Ἰδοὺ γὰρ, φησί, δέδωκα ὑμῖν ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὄψεων καὶ σκορπίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχε θροῦ.» • Καὶ ἔκλινεν οὐρανοὺς καὶ κατέβη.» Τ λεληθὲς τῆς θείας σαρκώσεως ἐμφῆναι βουλόμενος ὁ προφήτης εἶπεν ὅτι ἔκλινεν οὐρανοὺς ἄχρι τῆς καὶ ἀψοφητί κατέβη· λαθὼν γὰρ τὰς δυνάμεις ἁπά σας ἐνῴκει ἐν τῇ παρθενική γαστρί. Σωματικῶς οὖν ἐσχηματογράφησε τῷ λόγῳ τὸ πρᾶγμα· καὶ δῆλον ἀπὸ τοῦ ἐπομένου· φησὶ γάρ • Καὶ γνόφος ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Γνέφος μὲν ἔστι σκότος, πόδες δὲ ἡ πορεία· κεκρυμμένη γὰρ ἡ ὁδὸς τῆς ἀνθρωπήσεως καὶ ἀκατανόητος ὁ τρόπος αὐτῆς ἢ καὶ ἄλλως· καθάπερ γῆ λέγονται πολλάκις οἱ γήϊνοι ἄνθρωποι ἢ οἱ τὴν γῆν οἰκοῦντες, οὕτως καὶ οὐρανὸν οἰκοῦντες οὔστινας ἔκλινε κατιὼν εἰς γῆν' γέγραπται γὰρ τοῖς Εὐαγγελίοις, ὅτι ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ· κάθοδον δὲ Θεοῦ μὴ σωματικῶς νοήσεις, ἀπερίγραπτος γὰρ καὶ πάντα πληρῶν, ἀλλ' ὑπὲρ κατάληψίν τινα καὶ ἄρ καὶ ἄρ᾽ ῥητον. • Καὶ ἐπέβη ἐπὶ Χερουβὶμ, καὶ ἐπετάσθη ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων. ο - Ταῦτα προφητεία περὶ τῆς ἀναλήψεως τοῦ Χριστοῦ. Οτι δὲ τὰ Χερουβὶμ τότε τὸν Ἰησοῦν ὑπέλαβον, Ἰεζεκιήλ τοῦτο τοῖς προφη τικοῖς θεασάμενος ὀφθαλμοῖς διδάσκει λέγων· «Καὶ ἐξῆρε τὰ Χερουβὶμ τὰς πτέρυγας αὐτῶν, καὶ οἱ τροχοί εχόμενοι αὐτῶν, καὶ ἡ δόξα Θεοῦ Ἰσραήλ ἐπ' αὐτὰ ὑπεράνω αὐτῶν, καὶ ἀνέβη ἡ δόξα Κυρίου ἐκ μέσης τῆς πόλεως· η αναντιρρήτως γὰρ περί τῆς τοῦ Σωτῆρος ἀναλήψεως ταῦτά φησιν· ἐπεὶ καὶ ὁ Παῦλος ἀπαύγασμα τῆς δόξης αὐτὸν ἐκάλεσεν· ἐπετάσθη δὲ ἐπὶ πτερύγων τῶν Χερουβίμ· ἅπερ ἀνέμους ὠνόμασε διὰ τὴν ὀξύτητα της κινήσεως· καὶ τῇ μὲν ἀληθείᾳ ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ ἐπωχεῖτο πλησιαζόντων τῇ θεότητι· τοῖς δ᾽ ἀποστόλοις ἔδο- – ριγραφόμενος, ἀλλὰ ἀποῤῥήτως οἰκήσας ὡς παντο δύναμος. Τοῦτο δὲ εἶπε δεικνύων ὅτι μετὰ τῆς σαρκὸς ἀνελήφθη καὶ οὐκ ἀπέθετο ταύτην, ὡς τινες ἐλήρησαν ὕστερον. Η σκηνὴν λέγει τὴν ἀπροσ πέλαστον αἴγλην· ὅτι καὶ φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον προσαγορεύεται, ὅπερ κύκλῳ τῆς θεότητος ὃν ἀποκρύψει μὲν ταύτην, ἀποστρέψει δὲ τὰς ὄψεις θελόν των ἐνιδεῖν. • Σκοτεινὴν ὕδωρ ἐν νεφέλαις ἀέρων.» Υδωρ ἐνταῦθα λέγει τὸ περὶ Χριστοῦ μήνυμα, νεφέλας δὲ τὰς προφητείας, ἀέρας δὲ τοὺς προφήτας, καὶ δίδωσι τοιαύτην ἔννοιαν· ἔτι σκοτεινή ἐστιν ἡ περὶ Χριστοῦ προκήρυξις ἐν ταῖς προφητείαις τῶν προφητῶν καὶ δυσθεώρητος πρὸ τοῦ τέλους. Καὶ ὕδωρ μὲν ὡς ἀναψύχουσα τοὺς λειποθυμοῦντας ἐν ἔχουσα τὸ μηνυόμενον· ἀέρες δὲ διὰ τὴν καθαρότητα καὶ λεπτότητα τοῦ νοῦ. Ὅτι δὲ νεφέλας τοὺς προφήτας πολλάκις ἡ Γραφὴ καλεῖ, παρίστησιν Ησαΐας· τὸν γὰρ οἶκον τοῦ Ἰσραὴλ ἀμπελῶνα προσαγορεύσας, εἰσήγαγεν νεφέλας ἐντελλομένας μηκέτι βρέχειν εἰς αὐτὸν, ὅ ἐστι προφήτας μηκέτι προλέγοντας. • Ἀπὸ τῆς τηλαυγήσεως ἐνώπιον αὐτοῦ αἱ νέο φέλαι διῆλθον. ο - Ἀπὸ τῆς λαμπρότητος τῆς ἐπι φανείας αὐτοῦ τῆς αὐγαζούσης μὴ τοῖς ἐγγὺς μόνον ἀλλὰ καὶ τοῖς πόῤῥω αἱ σκοτειναὶ προφητεῖαι διε λύθησαν, καὶ τῆς ἀσαφείας αὐτῶν ἀποσκεδασθείσης ἀνεφάνη τὸ κεκρυμμένον· τοῦ ἡλίου γὰρ ἀνατεί λαντος, ὁ τῶν νεφελῶν διαλύεται ζόφος, καὶ τὸ κρυπτόμενον ὑπ' αὐτῶν μέρος καθορᾶται. Η καὶ νεφέλας υποληπτέον ἐνταῦθα τὸ νέφος του σκοτει· νοῦ νόμου. Λάμψαντος γὰρ τοῦ Χριστοῦ διελύθη τὸ κάλυμμα τῶν αἰνιγμάτων αὐτοῦ, καὶ ἐφάνησαν ταῦτα τυποῦντα καὶ προμηνύοντα τὸν Χριστόν. Αλλ' ἐπὶ τούτων μὲν τῶν ἐξηγήσεων τὸ ἐνώπιον αὐτοῦ ἀπὸ τῆς τηλαυγήσεως τῆς ἐνώπιον αυτ τοῦ, τουτέστι τῆς αὐτοῦ ἢ τῆς ἐπιφανείας αὐτοῦ, κατὰ δὲ τρόπον ἕτερον διαστείλας μὲν τὸ ἀπὸ τῆς τηλαυγήσεως καὶ ὑποστίξας, τὸ λοιπὸν τοῖς ἔμπρο σθεν ἀποδώσεις, καὶ τοιαύτην δώσεις ἔννοιαν· ὅτι τοῦ Χριστοῦ τηλαυγήσαντος κατὰ τὴν ἐν σώματι πολιτείαν, ἐνώπιον αὐτοῦ καὶ ἀντ᾽ αὐτοῦ οἱ ἀπόστο λοι τὸν τοῦ κηρύγματος λόγον ἀποσταλάζοντες, διῆλθον τὴν οἰκουμένην, τὰς ἀρούρας τῶν ψυχῶν

ὡς νεφέλαι, πληροῦντες, καὶ πρὸς καρπογονία» ἀρε- γέγονεν ἐπιτιμηθέντων ὑπὸ σοῦ καὶ φοβηθέντων τῶν τῶν ἐγείροντες. «Χάλαζα καὶ ἄνθρακες πυρός. ο - Τούτῳ καὶ τὴν πρώτην ἔννοιαν ἁρμόσωμεν· αἱ προφητεῖαι γὰρ ἀπεικάζονται καὶ χαλάζῃ διὰ τὸ σκληρὸν τῆς ἀσαφείας, καὶ πυρὶ διὰ τὸ πιμπρἂν τὰς ἀντιλογίας τῶν ἀπιστούντων, ὥστε τὸ αὐτὸ νοεῖσθαι νεφέλην καὶ χάλαζαν καὶ πῦρ διὰ τὰς ἀποδοθείσας αἰτίας, οὐχ ἧττον δὲ συμβιβάζεται καὶ πρὸς τὴν ἐσχάτην ἐξή γησιν. Εἰς τοὺς ἀποστόλους ὁμοίως ἀποληψόμεθα χάλαζαν καὶ πῦρ, τὸ μὲν ὡς τὴν πλάνην ἀποτυφλοῦντας καὶ διαφθείροντας, τὸ δ' ὡς τὴν ἀπέβειαν ἐμπιπρῶντας. • Καὶ ἑβρόντησεν ἐξ οὐρανοῦ ὁ Κύριος, καὶ ὁ Υψιστος έδωκε φωνὴν αὐτοῦ. κα Κύριος καὶ Υψιστος ὁ Θεὸς ὡς δεσπότης καὶ ὑψηλός. Εβρόν τησε δὲ καὶ ἔδωκε φωνὴν αὐτοῦ, ὅτε πρὸς τὸν Πατέρα ὁ Υἱὸς ἐβόησε· «Πάτερ, δόξασόν σου τὸ ὄνομα· ἦλθε γάρ, φησί, φωνὴ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, Καὶ ἐδόξασα, καὶ πάλιν δοξάσω, ο 'Ο δὲ ὄχλος ὁ ἑστὼς καὶ ἀκούσας ἔλεγε βροντήν γεγονέναι. Ὥστε τὸ μὲν ἐβρόντησε πρὸς τὴν ὑπόληψιν τῶν ἀκουσάντων εἴρηται· τὸ δὲ ἔδωκε φωνὴν αὐτοῦ πρὸς τὴν ἀλή θειαν· φωνὴ γὰρ οὖσα βροντῆς ἀκηκοόσιν ἔδοξεν. Οὐ χρὴ δὲ θαυμάζειν ὅτε οὐκ ἔχουσιν ἀκολουθίαν καὶ τάξιν προφητείαι· δείκνυται γὰρ ἐνταῦθα ὡς οἱ προφῆται οὐ προεφήτευον, ἃ ἐβούλοντο, ἀλλ᾽ ἅπερ ἂν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος ἐνηχήθησαν. • Εξαπέστειλε βέλη καὶ ἐσκόρπισεν αὐτούς. — Βέλη μὲν λέγει τοὺς μαθητὲς ἀποσταλέντας εἰς ἅπαντα τοῦ κόσμου· ἐσκόρπισε δι' αὐτῶν ὁ Χριστὸς τοὺς δαίμονας οὓς ἐδήλωσε διὰ τῆς ἀντωνυμίας μισεῖ γὰρ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὥσπερ αὐτοὺς, οὕτω καὶ τὴν προσηγορίαν αὐτῶν. • Καὶ ἀστραπὰς ἐπλήθυνε καὶ συνετάραξεν απο τούς. Τοὺς αὐτοὺς οἰητέον καὶ βέλη καὶ ἀστραπάς· ἐκεῖνο μὲν ὡς βάλλοντας καὶ ἀνατρέ ποντας τὴν πλάνην ἐκείνων, τοῦτο δὲ ὡς ἐμπιπρῶντας τὴν ἀσέβειαν καὶ τὰ τεμένη αὐτῆς· βαλ λάμενοι γὰρ ταῖς εὐχαῖς, ἔπιπτον οἱ πολέμιοι, καὶ τὴν ἀστραπὴν οὐ φέροντες τοῦ ἐνοικοῦντος τοῖς μα θηταῖς τοῦ ἁγίου Πνεύματος συνεταράσσοντο καὶ εἰς ἀμηχανίαν καθίσταντο. • Καὶ ὤφθησαν αἱ πηγαὶ τῶν ὑδάτων.» - Πηγαί τῶν ὑδάτων αὖθις οἱ ἀπόστολοι, πρῶτοι διδάσκαλοι τῆς κατὰ Χριστὸν πίστεως. Υδωρ μὲν γὰρ ἡ δια δασκαλία τοῦ κηρύγματος, πηγαὶ δὲ οἱ πρῶτοι τοιαύτης κρουνοί, οι πᾶσιν ὤφθησαν εἰς ἅπασαν ἐκπεμφθέντες. • Καὶ ἀνεκαλύφθη τὰ θεμέλια τῆς οἰκουμένης.» — Οἱ αὐτοὶ καὶ θεμέλια τῆς γῆς. Οἰκουμένη ὡς πρῶτοι πιστεύσαντες καὶ ὑποτεθέντες ἕδρα τῇ οἰκουμένῃ πάντες ἐπῳκοδομούντο. 'Ανεκαλύφθησαν δὲ διὰ τῆς τοῦ βίου τελουμένων τεραστίων λαμπρό τητος· ἐν τῇ γῇ κέκρυπται τὰ θεμέλια. Τὰ δὲ τῆς πίστεως τοὐναντίον ὑπὲρ γῆς ἐφαίνετο πάσης, καὶ πράξει καὶ λόγῳ λάμποντα. • ᾿Απὸ ἐπιτήμησεώς σου, Κύριε. ο Ταῦτα δὲ δαιμόνων. • ᾿Απὸ ἐμπνεύσεως πνεύματος ὀργῆς σου.» Πυρὶ ἔοικεν ἡ ὀργὴ, καὶ ἐξαπτομένη ἀναδίδοται καπνώδης ἀτμὸς, καὶ διὰ τῶν μυκτήρων ἐμπνεῖται τῷ ὀρι· διὸ καὶ πνεύματα ὀργῆς λέγονται, καὶ τοὺς ὀργιζομένους ἄγαν θυμοῦ πνέειν φαμέν. Δια τοῦτο δὲ τὴν κίνησιν τῆς ὀργῆς ἡνίξατο, άνθρωπο πρετῶς περὶ αὐτῆς εἰρηκώς. Εἰς τοσοῦτον, φησίν, ὠργίσθης, ὡς ἔμπνευσιν πνεύματος ὀργῆς τῷ ἀέρι γενέσθαι, διασκεδάζουσαν τοὺς ἐχθρούς. • Εξαπέστειλεν ἐξ ὕψους καὶ ἔλαβε με. 1- Τὰ ἐνταῦθα περὶ ἑαυτοῦ φησιν ὁ προφήτης, εἰς τὸν εἱρμὸν ἐπαναδραμὼν τοῦ λόγου. Εξαπέστειλε γάρ, εἶπε, Θεὸς βοήθειαν, καὶ ἐῤῥύσατό με. • Προσελάβετέ με ἐξ ὑδάτων πολλῶν. — Τὰ ὕδατα παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ ποτὲ μὲν εἰς κάθαρσιν καὶ ἀναψυχὴν λαμβάνονται, καθάπερ ὅταν ὕδατα νοή σωμεν τὴν διδασκαλίαν, ποτὲ δὲ εἰς καταποντισμὸν καὶ ὄλεθρον, ὡς ἐπὶ τοῦ παρόντος. Τοιαύτη γὰρ ἡ τῶν ὑδάτων φύσις τὸ μὲν καθαίρουσα, τὸ δὲ ἀποπνί γουσα, καὶ μᾶλλον ὅταν εἴη πολλὰ καὶ βαθέα. Χρή τοίνυν ὕδατα πολλὰ νομίζειν τὸ πλῆθος τῶν συμ φορῶν, ἢ τῶν ἐχθρῶν. Προσελάβετο δὲ ἀντὶ τοῦ ἐξήγαγέ με πρὸς ἑαυτόν. Ο γὰρ ἐξάγων τινὰ πρὸς ἑαυτὴν ἑλκύει τοῦτον ἀντιλαμβανό μενος. • Ρύσεταί με ἐξ ἐχθρῶν μου δυνατών.» – EXθροὺς ἐνταῦθα δυνατούς τοὺς δαίμονας υποληπτέον και φανερῶς καὶ ἀφανῶς πολεμοῦντας, καὶ νύκτα καὶ μεθ᾿ ἡμέραν, καὶ διὰ πάσης αἰσθήσεως, καὶ φύσιν ἔχοντας ἀκάματον ἐν μάχαις πνεύματα γάρ ὁ γοῦν ἐκ τῶν αἰσθητῶν με φυσάμενος Θεὸς, αὐτὸς ῥύσεται με καὶ ἐκ τῶν ἐχθρῶν τῶν δυνατῶν εἰς πονηρίαν καὶ ὄλεθρον. • Καὶ τῶν μισούντων με, ὅτι ἐστερεώθησαν ὑπὲρ ἐμέ.» — Οἱ γὰρ αὐτοὶ μισάνθρωποι ὄντες μισοῦσι κἀμὲ, καὶ μάλιστα βοηθούμενον ὑπὸ Θεοῦ. Διὰ τοῦτο δὲ ῥύσεται με ἐξ αὐτῶν ὁ Κύριος, διότι συνεσκευάσθησαν καὶ συνήσπισαν καὶ ἐκραταιώθησαν ὑπὲρ ἐμὲ, μὴ φραξάμενον τοῖς ὅπλοις τῆς ἀρετῆς, ὡς ἦν εἰκὸς, ἀλλ' ὑπομαλακισθέντα· ἢ ὅτι οἱ μὲν φύ σιν ἔχουσιν αῦλον, ἐγὼ δὲ ὑλικὴν, καὶ οὐχ ὁρῶ τοὺς τιτρώσκοντας. • Προέφθασαν με ἐν ἡμέρᾳ κακώσεώς μου. Τὸ προφθάνειν οὐ πάντοτε σημαίνει τὸ προλαμ βάνειν, ἀλλ' ἔστιν ὅτε καὶ τὸ φθάνειν ἁπλῶς καὶ τὰ ἐπιτίθεσθαι, καθάπερ καὶ νῦν· ἐπέθεντο γάρ, φησὶν, οἱ ἐχθροί μου είτε οἱ ὁρατοι, εἴτε οἱ ἀόρατοι, ἐν καιρῷ κακώσεώς μου, τουτέστιν ἀσθενείας τῶν πολεμικῶν παρασκευῶν, εἴτε τῶν ὁρατῶν, εἴτε τῶν ἀοράτων· ἀσθενοῦντα γάρ με βλέποντες, τότε μάλ λον ἐπετίθεντο. • Καὶ ἐγένετο Κύριος ἀντιστήριγμά μου. ο Εἰ μέλλοντος καταπεσεῖν ἀντηρείσατο, ἐγένετο τῇ ἀσθε νείᾳ στηριγμός, ἀντὶ ῥάβδου ἐπερειδούσης. Από • Καὶ ἐξήγαγέ με εἰς πλατυσμόν.» - τῆς τῶν θλίψεων στενότητος εἰς εὐφροσύνης πλάτος ἤτοι διάχυσιν· κατὰ τὸ, ο Ἐν θλίψει ἐπλάτονάς

μεν ἢ ὅτι περικυκλοῦντες οἱ ἐχθροὶ, στενοῦσι τὸν τὴν ἁμαρτίαν. Ἡ δὲ ἀντωνυμία πρόσκειται διὰ τὸ ἐναπειλημμένον. "Οταν δ' ἐξενεχθῇ τούτων, ἀπολαύῃ ευρυχωρίας μηκέτι στενοχωρούμενος. • Ρύσεται με ὅτι ἠθέλησέ με.» Τοσαύτης ἀξιώσας κηδεμονία; ἢ καὶ τὸ μέλλον με πάντως εύσεται " ἠθέλησε γάρ με, τουτέστιν ἐξελέξατό με. • Καὶ ἀνταποδώσει μοι Κύριος κατὰ τὴν δικαιοσύνην μου.» - Μὴ ἀδικήσας γὰρ τοὺς ἐχθραίνον τά; μοι καὶ δίκαιος τά γε πρὸς αὐτοὺς φανείς, κατὰ τοῦτο τεύξομαι τῆς ἀμοιβῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀντὶ τούτου αποδώσει μοι καθάπερ ὀφειλὴν τὴν ἑαυτοῦ βοήθειαν. • Καὶ κατὰ τὴν καθαριότητα τῶν χειρῶν μου ἀνταποδώσει μοι. Καθαρότης τῶν χειρῶν ἐφερμηνευτικόν ἐστι τῆς δικαιοσύνης· οὔτε γὰρ Έσπασα οὔτε ἐπλεονέκτησα, οὔτε ἐπεβούλευσα τοῖς ἐπιβουλεύσασιν, ἀλλὰ καθαρὰς ἔχω τὰς χεῖρας ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ συγκρινομένας πρὸς τὰς αὐτ τῶν ἢ καὶ διὰ τῶν χειρῶν πράττομεν. • Ότι ἐφύλαξα τὰς ὁδοὺς Κυρίου καὶ οὐκ ἠσέβησα ἀπὸ τοῦ Θεοῦ μου.» - Ταῦτα αἴτια τίθησι τῆς καθαρότητος τῶν χειρῶν, ἐκαθαρίευον γάρ, ὅτι ἐφύλαξα τὰς ὁδοὺς Κυρίου, ἤτοι τὰς ἐντολὰς Κυ ρίου· καὶ οὐχ ὡς ἀσεβὴς ἀπέστην αὐτοῦ οὐδὲ ταύτας τηρῶν, καὶ δι' αὐτῶν ὁδεύων ἐναγκαίως καθα ρεύσω. 4 "Οτι πάντα τὰ κρίματα αὐτοῦ ἐνώπιόν μου, καὶ τα δικαιώματα αὐτοῦ οὐκ ἀπέστησαν ἀπ' ἐμοῦ.» - Έτερον νόμος, καὶ ἕτερον ἐντολὴ, καὶ ἕτερον μαρτύριον, καὶ ἄλλο κρίμα, καὶ ἄλλο δικαίωμα· νόμος μὲν ὁ καθόλου περιεκτικὸς τῶν ἐντολῶν· ὡς τὸ, ο ῾Ο νόμος διὰ Μωσέως ἐδέθη· ἡ ἐντολαὶ δὲ αἱ κατὰ μέρος· οἷον Οὐ φονεύσεις, οὐ μοιχεύ σεις· ο καὶ ὅσα κατ' εἶδος εἴρηται· μαρτύριον δὲ ὅπερ ὁ νομοθέτης μετά τινος διαμαρτυρίας παρεγ γυᾶται τοῖς ἀκούουσιν· ὡς ὅταν ὁ Μωϋσῆς λέγῃ πρὸς τὸν λαόν· ὅτι ο Ἐὰν τάδε καὶ τάδε ποιήσητε διαμαρτύρομαι ὑμῖν σήμερον τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, ὅτι ἀπωλείᾳ ἀπολεῖσθε· ο κρίματα δὲ ὅσα τοῦ Θεοῦ κρίνοντος ἐγράφη, καθάπερ ἐπὶ τοῦ βλασφη μήσαντος τὸ φοβερὸν ὄνομα. Μωσής μὲν γὰρ ἐπὶ τὸν Θεὸν τὴν κρίσιν ἀνέφερεν· ἐκείνου δὲ λιθοβολη θῆναι τοῦτον κελεύσαντος κρίμα τοῦτο καὶ ὅρος κατὰ τῶν ἄλλων βλασφήμων γέγονεν· δικαιώματα δὲ τὰ τοιαῦτα προστάγματα· οἷον ο Ευν κτήσῃ παῖδα Ἑβραῖον, ἓξ ἔτη δουλεύσει σοι, ν καὶ τὰ ἑξῆς. Τὰ τοιαῦτα γὰρ δικαιοσύνης εἰσὶ μεστά. Και ἡ μὲν διαίρεσις αὐτῶν τοιαύτη· ὀνομάζονται δὲ πολλάκις ταῦτα τοῖς ἀλλήλων ὀνόμασι, καὶ μᾶλλον ἐν τῷ ριη' ψαλμῷ· ἐνταῦθα δὲ τῶν ὀνομάτων, κριμάτων καὶ τῶν δικαιωμάτων ὅλας τὰς ἐντολὰς περιέλαβεν, ὡς ἀπὸ μέρους τὸ πᾶν· Πᾶσαι γάρ, φησίν, απ ἐντολα! αὐτοῦ ἐνώπιόν μου ἀναγινωσκόμεναι και οὐδέποτε πόῤῥω τιθέμεναι. τὴν ἁμαρτίαν οἱ εἶναι τῆς σαρκὸς, ᾗ καὶ κατατίθε ται σφαλῆναι ἄνθρωπος· οὐδεὶς γὰρ ἐν ἀνθρώποις ἀναμάρτητος. • Καὶ ἀνταποδώσει μοι Κύριος κατὰ τὴν δικαιο σύνην μου καὶ κατὰ τὴν καθαριότητα την χειρῶν μου ενώπιον τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ. Εἰ δὲ τοιοῦτος ἡμην καὶ ἔσομαι, πάντως ἀμοιβής τεύξο μαι, καθώς προείρηται. Καθαριότητα δὲ τῶν χει τῶν μου τὴν ἐνώπιον αὐτοῦ γινομένην· οὐ γὰρ εἰς ἐπίδειξιν ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ εἰς ἀρέσκειαν Θεοῦ ταύτὴν ἐποιούμην. • Μετὰ ὁσίου ὅσιος ἔσῃ, καὶ μετὰ ἀνδρὸς ἀθώου ἀθῶος ἔσῃ, καὶ μετὰ ἐκλεκτοῦ ἐκλεκτὸς ἔσῃ, καὶ μετὰ στρεβλού διαστρέψεις.» - "Οσιος μὲν ἔστιν ὁ τὰ πρὸς Θεὸν εὐσεβῆς, ἀθῶος δὲ ὁ τὰ πρὸς ἀνθρώπους· ἐκλεκτὸς δὲ ὁ τὰ πρὸς ἀρετὴν τέλειος στρεβλὸς δὲ ὁ σκολιός. Διδασκαλικός οὖν ὁ λόγος καὶ πρὸς τὸν τυγχάνοντα ἀποτεινόμενος καὶ λέγων, ὅτι Οἷός ἐστιν ᾧ συνοικεῖς, τοιοῦτος ἔσῃ καὶ σὺ καὶ πρὸς τὴν ἕξιν αὐτοῦ μεταβαλλόμενος. Τὸ δὲ διαστρέψεις ἀντὶ τοῦ Στρεβλὸς ἔσῃ, ἢν Διαστρέψεις τὴν γνώμην· ἀνάγοντα: δὲ καὶ πρὸς Θεὸν ταυτὸ τὰ βήματα, καὶ διδόασι τοιαύτην ἔννοιαν, ὅτι τὸ πρὸς ἀξίαν ἀποδώσεις ἑκάστῳ, δικαιότατος ῶν, καὶ τὸν μὲν ὅσιον ὁσιῶν ἔσῃ, τὸν δὲ ἀθῶτον ἀθωῶν, τὸν δὲ ἐκλεκτὸν ἐκλεγόμενος, τὸν δὲ στρεβλών διαστρέφων καὶ συμποδίζων. Καὶ ἔστι τὸ σχῆμα ὄνομα ἀντὶ μετοχῆς· ὅσιος ἀντὶ τοῦ ὁσιῶν. • Ὅτι σὺ λαὸν ταπεινὸν σώσεις, καὶ ὀφθαλμούς ὑπερηφάνων ταπεινώσεις.» — Τοὺς ἐξ ἀρετῆ ταπει νούς· ὀφθαλμοὺς δὲ ὑπερηφάνων τοὺς ὑπερηφάνους, ἀπὸ μέρους τὸ πᾶν· ἢ καὶ ὅτι ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν εἰώθασιν οἱ τοιοῦτοι χαρακτηρίζεσθαι, αίροντες τὴν ἐφρύν· ὑπερήφανοι γὰρ παρὰ τὸ ἄνω ἐφρὺν ἀνατεί νειν. Τοὺς οὖν τῶν τοιούτων ὀφθαλμοὺς εἰς γῆν ὁρᾶν παρασκευάσεις ἐκ θλίψεως, ἢ καὶ λαὸν ταπεινὸν τὸν ἐξ ἐθνῶν, τῷ βάρει τῶν ἁμαρτημάτων κάτω νεύειν ἀναγκαζόμενον, ἐπί τε τῷ νόμῳ καὶ τοῖς προγόνοις. • Ὅτι σὺ φωτιεῖς λύχνον μου, Κύριε ὁ Θεός μου, φωτιεῖς τὸ σκότος μου.» — Τῆς ψυχῆς ὀφθαλμός ὁ νοῦς· ὁ δὲ ὀφθαλμὸς καὶ λύχνος ὡς ὁδηγῶν· σκέτος δὲ αὐτῆς ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία. Λέγει οὖν ὅτι φωτίσεις τὸν νοῦν μου ταῖς θείαις ἐλλάμψεσι· τοῦτον δὲ φωτίσεις καὶ τὸ σκότος μου· φωτιζομένου γάρ μου τοῦ νοῦ καὶ τἄλλα μέρη τῆς ψυχῆς φωτίζονται. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἐν τοῖς Εὐαγ γελίοις είρημένον· «Εἰ οὖν τὸ ἐν σοὶ φῶς σκότος ἐστὶ, τὸ σκότος πόσον; ν τουτέστιν, εἰ ὁ νοῦς ἐσκοτισμένος ἐστὶ, πολλῷ πλέον αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Εστι δ' εἰπεῖν τὸν νοῦν καὶ φῶς καὶ σκότος· πρὸς μὲν τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων φῶς, πρὸς δὲ τὸν Θεὸν σκότος, αόρατον αὐτῷ τυγχάνοντα· ἢ λύχνος μὲν ὁ Μωσαϊκὸς νόμος, ὁδηγῶν ἐπὶ τὰ καλὰ τοὺς · ι Καὶ ἔσομαι ἄμωμος μετ' αὐτοῦ. ν - 'Αντὶ τοῦ ἀναγινώσκοντας· σκότος δὲ τὸ ἐπικείμενον αὐτῷ δι' αὐτοῦ ἢ μετ' αὐτοῦ ὤν. • Καὶ φυλάξομαι ἀπὸ τῆς ἀνομίας μου. Φυλακὴν μὲν λέγει νῦν τὴν ἀποχήν, ἀνομίαν δὲ κάλυμμα τῆς ἀσαφείας, οὗ τὰ κεκρυμμένα προφη τεύει Δαυτό φωτισθῆναι καὶ ἀνακαλυφθήναι δηλον ότι σαρκωθέντος Θεοῦ· ἡ λύχνος μὲν τὸ κήρυγμα

σατο. τοῦ Εὐαγγελίου φωτισθείς και γνωρισθεὶς ἡμῖν ἡ ὁδὸν διὰ τῆς ἑαυτοῦ μωρίας καὶ ἄμωμον ἀπειργά παρὰ τοῦ Σωτῆρος· σκότος δὲ ἡ τῶν εἰδώλων πλάνη καὶ ἡ ἄγνοια τῆς ὀρθῆς πίστεως· ἢ λύχνος μὲν ὁ νοῦς, ὁδηγῶν τὸν ἄνθρωπον, σκότος δὲ τὸ σῶμα διὰ τὴν ἐπιπρόσθησιν καὶ παχύτητα. Φωτισθήσονται καὶ ἄμφω· ὁ μὲν ταῖς θείαις ἐλλάμψεσιν, ὁ δὲ τῇ καθάρσει. Τινὲς δὲ λέγουσι λύχνον ἐνταῦθα αληθῆναι τὸν ἐκ σπέρματος Δαυτό Ἰησοῦν ὅν ἐφών τισεν ὁ Λόγος ἑνωθεὶς αὐτῷ καὶ παρέσχεν ἀφιέναι τὰς ἀκτῖνας ἀπανταχοῦ· φησί γάρ, ο Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· ο σκότος δὲ τὴν σάρκα, ἣν προσλαβὼν ἐλάμπουνε καὶ ἐθέωσεν. • Οτι ἐν σοὶ ῥυσθήσομαι ἀπὸ πειρατηρίου.» Ἐν σοὶ μὲν ἤτοι διὰ σοῦ. Πειρατηρίου δὲ, τουτέστι πειρασμοῦ παρὰ ἀνθρώπων ἢ δαιμόνων επαγομέν V.☺. • Καὶ ἐν τῷ Θεῷ μου υπερβήσομαι τεῖχος. Τῷ Θεῷ μου βοηθούμενος ὑπερπηδήσω τὰ ἀποφράττοντά μοι τὴν πρὸς αὐτὸν ἐδὴν ἁμαρτήματα, οἷς ἔχει τὴν ἰσχὺν ὁ Σατανᾶς, καὶ δι' ὧν κωλύει τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνολον. Η πειρατήριον μὲν ὁ βίος κατὰ τὸν Ἰώβ, ἐν ᾧ δελέατα ἡδονῆς καὶ παγίδες θανάτου καὶ λόχοι, καὶ πολέμιοι νοητοὶ καὶ αἰσθητοί· τεῖχος δὲ τὸ σῶμα, προβεβλημένος τῆς ψυχῆς καὶ ἀπο ρᾶττον αὐτῇ τάς θείας αὐγά; ἢ καὶ τείχος οἱ ἐναέριοι δαίμονες, διαβαινούσαις ταῖς ψυχαῖς ἐμποδίζοντες. () Θεός μου, ἄμωμος ἡ ὁδὸς αὐτοῦ. ο - Σχήμα καὶ τοῦτο τῆς παλαιᾶς γραφῆς· ἀντὶ γὰρ τοῦ εἰπεῖν ὅτι τοῦ Θεοῦ μου ἄμωμος ἡ ὁδὸς, εἶπεν ὅτι ο Ος Θεός μου, ἄμωμος ἡ ὁδὸς αὐτοῦ.» Οδός δὲ Θεοῦ ἡ ἀρετὴ πρὸς αὐτὴν ἀνάγουσα· χρὴ γοῦν ἄμωμον εἶναι καὶ τὸν δι' αὐτῆς ἐδεύοντα. Η καὶ περὶ τοῦ Σωτῆρος ὁ λόγος· ὁδεύσας γὰρ τὸν βίον, ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν. «Τα λόγια Κυρίου πεπυρωμένα, ο Αληθινά και καθαρά ψόγου παντός, ὡς τὸ κεχωνευμένον χρυσίον· καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ εἴρηκεν· «Τα λόγια Κυρίου λόγια ἁγνὰ καὶ ἀργύριον πεπυρωμένου. • Υπεραιστής ἐστι πάντων τῶν ἐλπιζόντων ἐπ᾿ αὐτόν. ο Επαγγελλόμενο; γὰρ βοηθεῖν οὐ ψεύ δεται. Τὸ ὅτι • Καταρτιζόμενος τους πόδας μου ὡσεὶ ἐλάφου. - Εὐτρεπίζων, τελειῶν εἰς δρόμου ἐν καιρῷ φυγῆς. • Καὶ ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ ἱστῶν με. Καὶ εἰς τὰ ὄρη σώζων με καὶ ἱστῶν καὶ παύων τοῦ δρόμου δίκην τῶν φευγαὐτῶν ἐλάφων, καὶ ἀνεβαινουσῶν εἰς τὰ ὄρη, καὶ τῇ ἀπαλλαγῇ τοῦ δέους ἱσταμένων καὶ ἀναπνεουσῶν ἢ γὰρ καὶ δρομικώτατόν με ποιῶν, ὥστε φυγεῖν τοὺς ἑλεῖν ζητοῦντας δαίμονας καὶ ἐπὶ τὸ ὕψος τῶν ἀρετῶν ἀνάγων. • Διδάσκων χεῖράς μου εἰς πόλεμον. ο Αὐτός μοι καὶ τὴν σύνεσιν τῆς πολεμικῆς ἐμπειρίας δέδωκεν, οὐ μόνον τῆς κατὰ τῶν ἐρωμένων ἐχθρῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς κατὰ δαιμόνων· ὡς εὖ μὲν τὸν θυρεόν τῆς πίστεως, εὖ δὲ τὴν μάχαιραν τοῦ Πνεύματος μεταχειρίζεσθαι καὶ διὰ τῶν πρακτικῶν ἀρετῶν, αἱ δηλοῦνται διὰ τῶν χειρῶν καταπολεμεῖν αὐτούς. Εἴη δ' ἂν καὶ ἡ πρὸς Θεὸν τῶν χειρῶν ἔκτασις παρά ταξίς κατ' ἐχθρῶν. • Καὶ ἔθου τόξου χαλκοῦν τοὺς βραχίονάς μου. - Λείπει τὸ ὡς, ἵν' ᾗ ὡς τόξον χαλκοῦν, τουτέστι στεροὺς καὶ μὴ κάμνοντας ἐν ταῖς ἀφέσεσι τῶν βελών. • Καὶ ἔδωκάς μοι ὑπερασπισμόν σωτηρίας, ο Αντίληψιν οὐκ ἀνόνητον, ἀλλὰ σώζουσαν. Ειώθασι • Καὶ ἡ δεξιά σου ἀντελάβετό μου. γὰρ οἱ ἀντιλαμβανόμενοι τῇ δεξιᾷ χρῆσθαι χειρί • δραστικωτέρα γὰρ αὕτη καὶ δυνατωτέρα καὶ ἐπισ τηδειοτέρα τῆς λαιᾶς, ἢ καὶ δεξιάν οιητέον τὸν ἐναν θρωπήσαντα δημιουργὸν τῆς κτίσεως, ὅς ἀντελάβετο τῆς φύσεως ἡμῶν. • Καὶ ἡ παιδεία του ανώρθωσέ με εἰς τέλος. ο - Νοήσεις παιδείαν τὸν παιδαγωγὸν νόμον, δι' οὗ κατηρτίσθη παντελῶς εἰς ἀρετήν. "Η καὶ παιδείαν Θεοῦ λέγει τοὺς κατὰ παραχώρησιν Θεοῦ παιδείας ἕνεκεν ἐπενεχθέντας πειρασμούς· ἀμφοτέρωθεν γάρ με, φησίν, ὠφέλησας, τοῦτο μὲν ἀντιλαμβανό μενος, τοῦτο δὲ παραχωρῶν πειράζεσθαι. • Καὶ ἡ παιδεία σου αυτή με διδάξει. Καὶ ἔτι με διδάξεις καὶ παιδεύσεις, ὡς παῖδα σύν· ἐν θλίψει γάρ, φησί, μικρόν ή παιδεία σου ἡμῖν· εὐπρα γοῦντες μὲν ἀποῤῥᾳθυμοῦμεν, θλίψεσι δὲ περι πίπτοντες ἐκ περιστάσεως διεγειρόμεθα καὶ σώφρο ι "Οτι τίς Θεός παρὲς τοῦ Κυρίου;» παρέλκουν ἐνταῦθα ἢ ἀντὶ τοῦ, Ἐπειδὴ τῆς ἄλλος, φησί, Θεὸς παρέξ τοῦ Κυρίου; τουτέστι τοῦ Πατρός. Ο νέστεροι γινόμεθα. «Η, τίς Θεὸς πλὴν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν; ν Θεόν ἐνταῦθα τὸν Υἱὸν ἐκάλεσεν. Ἡμῶν δὲ εἰπὼν συνέταξεν ἡμῖν ἑαυτοῖς τοῖς πιστοῖς· οἷα προγνοὺς τὸ ἐντελὲς τῆς πίστεως. • Ο Θεὸς ὁ περιζωννύων με δύναμιν. ν - Τοῦτο περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Εἰ δὲ καὶ τοὺς τρεῖς στίχους ἐκ παραλλήλου τὸ αὐτό φησί τις ἑρμηνεύειν, οὐδὲν ἀπεικός· ο περιζωννύων δέ με δύναμιν ἐν πολέμοις.» Διὰ τῶν • Καὶ ἔθετο ἄμωμον τὴν ὁδόν μου. ἐντολῶν ἠρίθμησε τὴν κατὰ τὸν βίον αναστροφήν μου. "Η καὶ περὶ τοῦ Σωτῆρος ὁ λόγος προσώπῳ τῆς Ἐκκλησίας τῶν πιστῶν. Ὅτι ἐξωμάλισέ μοι τὸν • Επλάτυνας τὰ διαβήματά μου ὑποκάτω μου. – Επλάτυνας περιελὼν τὰς παγίδας καὶ τὰ θήροτρα, ὧν ἐν μέσῳ διαβαίνων ἐστενοχωρούμην· καὶ νῦν ἐκτὸς φόβου βαδίζω, μηδενὸς ἐνεδρεύοντος. • Καὶ οὐκ ἠσθένησαν τὰ ἴχνη μου. ο - Πρότερον μὲν γὰρ φεύγων τοὺς ἐχθρούς, ἐπιπολαίως ἐπάτουν τὴν γῆν, ἀμυδρά ποιούμενος ίχνη, διὰ τὸ σπεύδειν μὴ γνωρίζεσθαι ταῦτα τοῖς καταδιώκουσι, μή τί γε τούτοις ἔψονται· νῦν δὲ στερεῶς βαίνων, μηδένα δεδιώς. Εἴη δ᾽ ἂν καὶ ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας ὁ λόγος εὐχα ριστούσης ὅτι πλατύνεται ἡ ὁδὸς αὐτῆς πολλῶν καθημέραν ἐδευόντων· καὶ οὐκ ἀμαυροῦται τὰ χαράγο ματα τῆς εὐαγγελικής πολιτείας, ἀλλ' αὔξει καὶ λάμπει διὰ τῆς συνεχείας τῶν πολιτευομένων.

σφαλισαμένους τὸν τάφον. Εἰς τὰ ἔθνη δὲ ἐβασίλευσε, τὴν ἐκούσιον ὑποταγὴν τούτων δεξάμενος. • Καταδιώξω τοὺς ἐχθρούς μου, καὶ καταλήψομαι τον, καὶ ἀναστάς, καὶ οὕτω διαδρὰς αὐτοὺς κατα αὐτούς.» ᾿Απὸ τῶν προλαβόντων θαυμασίων πληροφορηθείς καὶ περὶ τῶν μελλόντων φησὶν, ὡ; Εἰ πάλιν ἐχθροί μου είνες γένωνται, καὶ τούτους καταδιώξω, μὴ δυναμένους ἀντιστῆναι, καὶ οὐδὲ τὰς χεῖράς μου διαδράσουσιν. • Καὶ οὐκ ἀποστραφήσομαι ἕως ἂν ἐκλείπωσιν. Καταλαβὼν δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀναζεύξομαι, θεί; ὡς ἡττηθέντας ἤδη, ἀλλ᾽ ἄρδην πάντας διαφθερών. • Εκθλίψω αὐτοὺς, καὶ οὐ μὴ δύνωνται στῆναι. ο Εἰπὼν ὅτι • καταδιώξω τοὺς ἐχθροὺς, ο λέγει καὶ τὸν τρόπον· ἀναγκάσω γὰρ αὐτοὺς, στενοχωρών καὶ πιέζων πάντοθεν· καὶ οὐ μὴ δυνηθῶσι στῆναι κατὰ πρόσωπον εἰς παράταξιν. • Πεσοῦνται ὑπὸ τοὺς πόδας μου.» Καταλαμβανόμενοι δὲ καὶ ἐν ἀφύκτῳ ὡσὰν νευόμενοι πε- 1 σοῦνται καθικετεύοντες. • Καὶ περιέζωσάς με δύναμιν εἰς πόλεμον.» Πάλιν τὰς γινομένας εὐεργεσίας τὰς γεγενημέν νας καταλέγει. • Συνεπόδισας πάντας τοὺς ἐπανισταμένους ἐπ' ἐμὲ ὑποκάτω μου.» - Εμποδίσας, κατέλαβες. • Καὶ τοὺς ἐχθρούς μου έδωκάς μοι νώτον.» — Δηλαδή νωτίζοντας, ὅ ἐστι φεύγοντας· οἱ γὰρ φεύγοντες τὰ νῶτα στρέφοντες, νῦτα δὴ λέγονται· ή λείπε: τὸ γενομένους, ἵν' ᾖ, τον γενομένους ἐν τῷ μεταστραφήναι· ἢ λείπει τὸ εἰς, ἵν' ᾖ, εἰς νῶτον εἰσβάλλειν ἀφυλάκτως αὐτούς. • Καὶ τοὺς μισοῦντάς με ἐξωλόθρευσας.» Έχ γῆς παντελῶς ἐθέρισας. • Ἐκέκραξαν, καὶ οὐκ ἦν ὁ σώζων, πρὸς Κύριον, ( καὶ οὐκ εἰσήκουεν αὐτῶν.» - Εκέκραξαν εἰπὼν ἐπήγαγε καὶ πρὸς τίνα· καὶ γὰρ διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν οὐκ εἰσηκούσθησαν. • Καὶ λεπτυνῶ αὐτοὺς ὡσεὶ χοῦν κατὰ πρόσωπον ἀνέμου.» — Αφανίσω αὐτοὺς ὡσεὶ χοῦν λεπτυνό μενον ἐνώπιον ἀνέμου· καὶ γὰρ ὁ ἄνεμο; ἐπ᾿ εὐθείας ἐμπίπτων ἀποκρίνει τῆς γῆς τὸν χοῦν ὡς λεπτότητα καὶ κουφότητα. • Ως πηλὸν πλατειῶν λεανῶ αὐτούς.» - Λεανώ, τουτέστι καταπατήσω· καὶ γὰρ ἐν ἀγοραῖς πηλές καταπατούμενο; λεαίνεται. ᾿Απὸ τοῦ ἑπομένου τοίνυν ἐδήλωσε το προηγούμενον. Πλατεία δὲ ἡ λεωφόρος, ἐπεὶ καὶ ἀμαξιτό: Πλατεῖα δὲ πρὸς σύγκρισιν τῆς ἀτραποῦ στενωτάτης οὔσης. • Ῥῦσαί με ἐξ ἀντιλογιῶν λαοῦ. ν - Ανώτερόν με ποιήσῃς τῆς ἀντιλογίας τοῦ ὑποτεταγμένου μοι λαοῦ τρέμοντος ὡς βασιλέα, καὶ μὴ τολμῶντος ἀντιλέγειν τοῖς ἐμοῖ; προστάγμασι. • Καταστήσεις με εἰς κεφαλὴν έθνων. ο - Ο μόνον πᾶσαν ἀντιλογίαν τῶν ὑπηκόων μοι περιελεῖς Ἰουδαίων, ἀλλὰ καὶ ἔθνη ὑποτάξεις μοι. ᾿Αρμοδιώτερον δὲ πρὸς Χριστὸν ἀνάγειν εντεύθεν λέγοντα πρὸς τὸν Πατέρα κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, ὅτι Κατα στήσεις με εἰς κεφαλὴν ἐθνῶν, κατὰ τὸ, ο Δύσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου· ο τοῦ γὰρ πρὶν οἰκείου λαοῦ μὴ δεξαμένου αὐτὸν, ἀλλ' ἀπιθοῦντος καὶ ἀντιλέγοντος καὶ τέλος ἀνελόντος τὸν Δεσπότην, ἐῤῥάσθη μὲν αὐτῶν, περιστρέψας αὐτοῖς τὸν θάνα • Λαὸς ἦν οὐκ ἔγνων ἐδουλευτέ μοι. ο Λαὸς ὁ ἐξ ἐθνῶν, ἀγνοούμενός μας πρὶν ὡς ἀγνοῶν με· γινώσκει γὰρ ὁ Κύριος τοὺς αὐτὸν γινώσκοντας. «Εἰς ἀκοὴν ὠτίου ὑπήκουσέ μοι. ν - Ἐν ἀκοῇ ωτίου παρεδέξατό μου τὸ Εὐαγγέλιον. • Υἱοὶ ἀλλότριοι ἐψεύσαντό μοι. - Ταυτὸ τὸ ῥητὸν ἀπὸ τοῦ προφήτου νοήσωμεν καθαπτομένου τῶν Ἰουδαίων ὡς ψευδομένων τὸ γένος· ἐπιγράφον ται γὰρ ἑαυτοῖς πατέρα τὸν ᾿Αβραὰμ καὶ τὸν Δαυΐδ, ἐναντία τούτο ς ἐπιτηδεύοντες. Καὶ υἱοὺς μὲν αὐτ τοὺς λέγει διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ κατάγεσθαι, ἀλλοτρίους δὲ διὰ τὴν τῶν τρόπων ἀνομοιότητα. • Υἱοὶ ἀλλότριοι επαλαιώθησαν καὶ ἐγώλαναν ἀπὸ τῶν τρίβων αὐτῶν.» Ητιμώθησαν, ἄχρηστοι γεγόνασι δίκην σκευῶν πεπαλαιωμένων δια τῆς πονηρίας αὐτῶν. Εχώλαναν δὲ, τουτέστι παρετράπησαν ἀπὸ τῆς διὰ τῶν ἐντολῶν ὁρισθεί σης αὐτοῖς ὁδοῦ· τοῦ χωλοῦ γὰρ ἡ πορεία παρατε τραμμένη διὰ τὴν παρατροπὴν τῶν ἁρμονιῶν. • Ζῇ Κύριος. Ο Τοῦτο περὶ τῆς ἀναστάσεως ὁ Δαυΐδ προαναφωνεῖ τοῖς ὑπολαμβάνουσι τεθνάναι τὸν Χριστόν, Ἰουδαίοις βοῶν ὅτι ζῆ· ἀνέστη γάρ. • Καὶ εὐλογητὸς ὁ Θεός. ν — Αξιος γὰρ καὶ εὐ λογεῖσθαι, εὐφημεῖσθαι. • Καὶ ὑψωθήτω ὁ Θεὸς τῆς σωτηρίας μου. ο Επισπεύδει αὐτὸν εἰς τὴν ἀνάληψιν ὅπως ἀπελθὼν πέμψῃ τὸν Παράκλητον τοῖς ἀποστόλοις, μέλλουσιν ὁδεύειν ἐπὶ τὸ κήρυγμα. ᾿Αλλὰ πάλαι μὲν ἦν ὁ Υἱὸς Θεός πλάσεως, νῦν δὲ θεὸς ἀναπλάσεως, ἤτοι σωτη ρίας. Τὴν δὲ ἀντωνυμίαν προσέθη μὲν κοινωνούμε - νο; ἑαυτῷ τὰ ἡμέτερα, ἔστι δὲ καὶ ἄλλως, κατά τὴν τοῦ Διυτὸ ὑπόθεσιν, εἰπεῖν ὅτι Κύριος, τουτέ στιν αΐδιός ἐστι, μήτε ἀρχὴν μήτε πέρας ἔχων, ἀλλὰ ὢν ἀεί· παραμίγνυσι γὰρ ἔστιν οὗ καὶ δόγματα τοῖς λόγοις ὁ προφήτης διὰ τὴν τῶν ἐντυγχανόντων ὠφέλειαν. Εὐλογητὸς δὲ ὁ Θεὸς δι' ἡ ἐποίησε θαυμά σα. Ὑψωθήτω δὲ ἀντὶ τοῦ μέγας λογισθήτω ἡμῖν. • Ο Θεὸς ὁ διδοὺς ἐκδικήσει; ἐμοὶ καὶ ὑποτάξας λαοὺς ὑπ' ἐμέ. Εκδικήσεις κατὰ τῶν ἐχθρῶν. Ὑποτάξας δὲ τοὺς διὰ τὸν Σαούλ πολεμοῦντάς μου Ἰουδαίους· οἱ καὶ ἄκοντες νῦν, ὡς βασιλεῖ μας, ὑπέκυψαν. Ἐπὶ δὲ τοῦ Χριστοῦ νοήσεις ἐκδικήσεις κατὰ τῶν Εβραίων ἐξ λεθρευθέντων ὑπὸ Ῥωμαίων, ὑποταγὴν δὲ λαῶν τὴν τῶν ἐξ ἐθνῶν. • Ο μύστης μου ἐξ ἐχθρῶν μου ὀργίλων. ο - Εὐχαριστία ταῦτα πρὸς τὸν Θεὸν, πάντα εἰς εὐθεῖαν μὲν μετασχηματισθέντα, κλητικὴν δὲ δύναμιν ἔχοντα· ἐχθροὺς δὲ ὀργίλους λέγει τοὺς ἀμφὶ τὴν Σαούλ, μηδέποτε τὴν ὀργὴν ἀπολελοιπότας ἕως περιῆσαν, ἢ τοὺς δαίμονας. 4 ᾿Απὸ τῶν ἐπανισταμένων ἐπ' ἐμὲ ὑψώσεις με. κα "Α καὶ προλαβὼν εἶπε, ταῦτα πάλιν φησὶ,χαίρων ἐπανακυκλεῖν αὐτὰ, χαρᾶς ὄντα πρόξενα. • ᾿Απὸ ἀνδρὸς ἀδίκου ῥῦσαί με. Οίτινε έπαναστήσονταί μοι, κατὰ τοὺς θεραπεύοντας τὸν Σαοὐλ ἀνώτερον θήσει με αὐτῶν, καὶ εἴ τις ἔσται

μοι κατὰ τὸν Σαούλ ἄδικος ἐπιβουλεύων τῷ σώζοντι, γίας • ταύτην γὰρ ὠνόμασε καὶ δόξαν καὶ ποίησιν ῥῦσαί με καὶ τούτου. • Διὰ τοῦτο ἐξομολογήσομαί σοι ἐν ἔθνεσι, Κύ ρε. ν — Διότι τοιοῦτος εἶ οἷον ἐμὸς ἐξύμνησε λόγος, εὐχαριστήσω σοι ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι. Και μέντοι τοῦτο πεποίηκε διὰ τῆς βίβλου τῶν οἰκείων ψαλμῶν ἐν πᾶσιν ἔθνεσιν ἀναπτυσσομένου. • Καὶ τῷ ὀνόματί σου ψαλώ. κατὰ τὸ, ο Ψαλῶ σοι ἐν κιθάρᾳ. ο · Δηλαδή σοι • Μεγαλύνων τὰς σωτηρίας τοῦ βασιλέως. ν Το Κύριε προσυπακουστέον ἐνταῦθα, ἵν᾽ ᾖ, Κύριε, ὁ μεγάλας ποιῶν τὰς σωτηρίας μου τοῦ βασιλέως. • Καὶ ποιῶν ἔλεος τῷ Χριστῷ αὐτοῦ.» Τῷ χρισθέντι ὑπὸ σεαυτοῦ, δηλαδή προστάξει σοι. • Τῷ Δαυὶὸ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ ἕως αἱῷνος. 1 - Εἰπὼν βασιλέα εἶτα χριστὸν ἐπήγαγε καὶ τὸ ὄνομα. Τὸ μὲν οὖν θεόθεν ἐλεεῖσθαι προσαρ μέσει τοῖς ἐκ γένους τοῦ Δαυΐδ βασιλεύσασιν Ἰου δαίους· τὸ δ' ἕως αἰῶνος ἀνοίκειόν ἐστι· μετὰ γὰρ τὴν ἐξ αἰχμ. λωσίας ἐπάνοδον μόνος Ζοροβάβελ ήγεμονεύσας, οὐ καταλέλοιπε κληρονόμους τῆς ἡγεμα νίας. Λείπεται τοίνυν τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν σπέρμα τοῦ Δαυΐδ ἐνταῦθα λέγεσθαι, διὰ τὸ ἐκ Δαυΐδ κατ ἀγεσθαι τὴν αὐτοῦ μητέρα, οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος. Διὸ καὶ ὁ Εὐαγγελιστὴς εἴρηκε· «Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ υἱοῦ Δαυΐδ·, ποιῶν δὲ αὐτῷ ἔλεος ὁ Λόγος καὶ Θεὸς ὡς ἡνωμένος αὐτῷ καὶ τεθεωκώς. ΨΑΛΜΟΣ ΙΙΙ. • Εἰς τὸ τέλος ψαλμὸς τῷ Δαυΐδ, ο Εἰς τὸ τέλος καὶ οὗτος ὁ ψαλμός, ὅτι γηραιός γενόμενος τοῦτον συνέταξεν, εἰς τέλος ζωῆς ἤδη βλέπων, ἢ ὅτι προσ ναφωνεί πρᾶγμα εἰς τέλος ἀποβησόμενον· ἐπιστο μίζει γὰρ τὴν μέλλουσαν τῶν ληρούντων αυτόματα γενέσθαι τὰ πάντα. χειρῶν. • Ημέρα τῇ ἡμέρᾳ ερεύγεται ῥῆμα. Ει αὐτόματος ὁ κόσμος εφέρετο, οὐκ ἂν ἐτήρουν τοὺς οἰκείους ὄρους αἱ ἡμέραι καὶ αἱ νύκτες. Νῦν δὲ του σοῦτον προνοητής. ἐστι τοῦ παντὸς ὡς ὑπὸ τῆς ἄγαν ευταξίας δοκεῖν τὴν πρώτην ἡμέραν ἀεὶ τὴν ἑξῆς διδάσκειν περὶ τοῦ ὅρου τῆς ἀποκληρωθείσης αὐταῖς τάξεω;· τρίπον γάρ τινα ἐρεύγεται αὐτῇ. τουτέστι, μηνύει ῥῆμα, ἤτοι τὸ περὶ τούτου πρόσω ταγμα τοῦ Θεοῦ. «Καὶ νύξ νυκτὶ ἀναγγέλλει γνῶσιν. ο Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τῶν νυκτῶν ἔσται ἰδεῖν. Γνῶσιν δὲ ἤτοι τὴν διδασκαλίαν περὶ τοῦ ὅρου τῆς τάξεως ὡς μὴ ἀλλήλαις λυμαίνεσθαι, ἀλλὰ καὶ τάξει τινὶ τοῦτο μὲν τὰς ἡμέρας πλεονεκτεῖν, τοῦτο δὲ τὰς νύκτα, τοῦτο δὲ ἰσομο:ρεῖν καὶ διὰ πάντων εὐαρμοστεῖν. Η Ερεύγεται ῥῆμα καὶ ἀναγγέλλει γνῶσιν, ὅτι ἐστὶ πρόνοια Θεοῦ τάξις προνοίας διδάσκαλος. "Αλλως. — Ημέρα μὲν ὁ Πατήρ, ἡμέρα δὲ καὶ ὁ Υἱὸς διὰ τὴν αἴγλην τῆς θεότητος. Λέγει δὲ δ Πατὴρ τῷ Υἱῷ, καὶ γάρ φησιν· «Εγὼ ἐξ ἐμαυτοῦ οὐκ ἐλάλησα, ἀλλ' ὁ πέμψας με Πατήρ....... μου ἐντολὴν δέδωκε τί εἴπω καὶ τί λαλήσω.» Νυξ δὲ πάλιν ὁ Χριστὸς, κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα πρὸς σύγκρισιν τῆς θεότητος, καὶ ἀναγγελεῖ τῇ νυκτί, τουτέστι τοῖς ἀνθρώποις, θεογνωσίαν. Αλλως. – Εγγισον τῷ Ἰορδάνῃ, καὶ εὑρήσεις τὸ ζητούμενον· ἡμέρα γὰρ καθὼς φῶς ὁ Πατήρ, Ο ἡμέρα καθώς φῶς ὁ Υἱὸς ὁ βαπτιζόμενος ῥῆμα το ἐν μέσῳ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, καθότι ἐκείνῳ ἐν εἴδει περιστερᾶς κατέβη. Παῦλος γὰρ ὁ ἀπόστολος λέγει περὶ τοῦ Πνεύματος, ο καὶ τὴν μάχαιραν τοῦ Πεύ ματος, ο ὅ ἐστι ῥῆμα Θεοῦ. Νυξ δὲ ἡ καταδεεστέ. ρως ὡς πρὸς τὸν Πρόδρομον. Γνώσις δὲ ἡ ἀναγγελ λομένη παρὰ Ἰω. Τοῖς Ἰουδαίοις πίστις εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα. • Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ.» — Αὐτοί, φησὶν, οἱ οὐρανοὶ πάντοτε κηρύττουσι τὸ μεγαλεῖον τοῦ Κυρίου, φωνῇ χρώμενοι τῇ ὄψει· ἐκ γὰρ μεγέ θους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργῆς αὐτῶν θεωρεῖται. Πᾶς ὁρῶν οὐρανοῦ μέγεθος καὶ κάλλος καὶ σχῆμα καὶ θέσιν καὶ τὰ τοιαῦτα μου νονουχι διδάσκαλον ἔχων τὴν θέσιν πιστεύει περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Οὐρανοὺς δὲ λέγει τὸν ὑπὲρ τὸ στερέωμα, πληθυντικών χαρακτῆρι χρησάμενος νῆς. Οὕτως ἀπορήσας επάγει τὴν λύσιν. ἀντὶ ἐνικοῦ, κατὰ τὴν ῾Εβραϊδα διάλεκτον ποτὲ μὲν πληθυντικῶς, ποτὲ δὲ ἐνικῶς ὀνομάζουσαν τὸν οὐ ρανόν· εἰ γὰρ καὶ ἀφανή; ἐστιν, ἀλλ' ἐκ τοῦ στε ρεώματος ἐκεῖνον συλλογιζόμεθα. “Η καὶ μόνον τὸ στερέωμά φησιν ὡς μόνον ὁρώμενον, ὡς εἶναι τὸν δεύτερον στίχον τοῦ πρώτου σαφηνιστικόν. • Οὐκ εἰσὶ λαλιαὶ οὐδὲ λόγοι ὧν οὐχὶ ἀκούονται αἱ φωναὶ αὐτῶν.» — Ερωτηματικῶς ἀναγνωστέον, ὡς ἂν εἴη λέγοντος τοῦ Δαυΐδ, ο 'Αρα οὐκ εἰσὶ λα λιαὶ οὐδὲ λόγοι τῶν ἀψύχων τούτων κτισμάτων; ἐν αὐτῶν οὐδὲ φωναὶ ἀκούονται· μὴ ἀκουομένης γὰρ τῆς αὐτῶν φωνῆς παρὰ τὸ μὴ εἶναι, δῆλον οὐδὲ λαλιὰ οὐδὲ λόγος ἔσται· μέρη γὰρ ταῦτα τῆς φωμα. • Ποίησιν δὲ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέω Εἰ τοῦ πρώτου στίχου τὸν δεύτερον λά τοις ἐφερμηνευτικὸν, ὃ ἐν ἐκείνῳ κέκληκεν οὐρανούς, τοῦτο εἶπεν ἐν τούτῳ στερέωμα, καὶ διηγοῦνται τοῦτο. ᾿Αναγγελεῖ καὶ δόξαν, τὴν ποίησιν χειρῶν ἤτοι Εργασίαν. Συντόμως δὲ εἰπεῖν, τοῦτό φησιν, ὅτι ὁ οὐρανὸς μόνον φαινόμενος αὐτάρκης ἐστὶ διδάσκα νος τῆς τοῦ πεποιηκότος αὐτὸν Θεοῦ μεγαλουρ • Εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτ τῶν.» Καὶ, φησί, τοσοῦτόν εἰσιν, ὅτι καὶ πᾶσα ἡ γῆ πεπλήρωται τοῦ φθόγγου αὐτῶν, καθ᾽ ἂν εἰρή καμεν τρόπον. Ταυτὴ δὲ δύναται ο καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν· ὁ ἐπαλιλλόγησε γὰρ ἐμφάσεως ἕνεκεν· ἐμφαντικὰ γὰρ μήκους καὶ πλάτους τὰ πέρατα, ὥσπερ αν καὶ λαλιὰ καὶ λόγο; ταυτόν. Εθος δὲ τοῖς προφήταις καὶ μάλισα τῷ Δαυΐδ τὸ αὐτὸ νόημα δι᾿ ἄλλων καὶ ἄλλων ἐκε φέρειν ονομάτων. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλως εἰπεῖν ὅτι δ:- δάξας ὁ προφήτη: ὡς τὰ δηλωθέντα κτίσματα μο νονουχί φωνὴν ἐφιᾶσιν ὅτι ἔστι πρόνοια Θεοῦ, δια τάττουσα καὶ τὸ πᾶν συνέχουσα, βούλεται προσα

γορεύσαι, ὡς ἄρα ἐν παντὶ ἔθνει ἔσονταί τινε; τεινὰς δυνάμεις τῶν ἀσωμάτων· φῶτα γάρ οὗτοι συνιέντες τῆς τοιαύτης τῶν ἀψύχων φωνῆς, καὶ ἀπαγγελοῦσι ταύτην διὰ τῆς ἑαυτῶν φωνῆς· διό φησιν, ο Οὐκ εἰσὶ λαλιαὶ οὐδὲ λόγοι ο διαλέκτου τινὸς ἐθνικῆς, δι' ὧν οὐχὶ ἀκούονται, τουτέστιν, ἀπαγ γέλλονται απλωθεῖσαι τῶν κτισμάτων ἀλάλητοι φωνα!. Τοῦτο δὲ τεὶ έλεσται· πανταχοῦ γὰρ τῆς γῆς ἐν παντὶ ἔθνε: οἱ συνιέντες ἀπαγγέλλουσιν· Ἔστι πρόνοια Θεοῦ. Ἐπὶ μέντοι τοῦ παρόντος νοήματος, τὰ ἀκούονται ἀντὶ τοῦ ἀκουσθήσονται νοήσωμεν κατ' ἀντιχρονίαν, ἢ καὶ τῷ ἐνεστῶτι ἐχρήσατο διὰ τὴν προφητείαν ὡς ἤδη γινόμενα τὰ μέλλοντα βλέπουταν. Ο δεύτερα λέγονται· διαπορθμευούσας ἀλλήλαις τὰ θεία προστάγματα· νύχτα δὲ τοὺς ἀνθρώπους δια τὴν ἐπιπροσθοῦντα τῇ ψυχῇ ζόφον τῆς σαρκικής παχύτητος· καὶ τὰ ἑξῆς ἀκολούθως· τὸ δὲ, «Εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, ν δ μέσ γας Παῦλος ἐν τῇ πρὸς Εβραίους ἐπιστολῇ εὐκαι ρως ἐπὶ τοὺς εὐαγγελιστὰς καὶ ἀποστόλους του Χριστοῦ μετήγαγε και προσήρμοτε. Τὸ δὲ, Έν τῷ ἡλίῳ ἔθετο τὸ σκήνωμα αὐτοῦ, ο τοιουτοτρόπως ἀλληγοροῦσιν ὡς ὁ Χριστὸς ἐν τῷ ἀνθρώπῳ οἰκεῖ τῷ λάμποντι ταῖς ἀρετῶν ἀκτῖσιν·. Ἐγὼ γάρ, φησί, καὶ ὁ Πατὴρ ἐλευσόμεθα, καὶ μονὴν παρ' αὐτ • Ἐν τῷ ἡλίῳ ἔθετο τὸ σκήνωμα αὐτοῦ.» τῷ ποιήσομεν, ἢ καὶ σκήνωμα τοῦ Χριστοῦ ἡ μὲν νοῦς τοῦ ῥητοῦ τοιοῦτός ἐστιν, ὅτι τῷ ἡλίῳ η προσληφθεῖσα ἀνθρωπότης· ἣν οἰκήσας ἔθετο ἐν τῷ ἔταξεν ὁ Θεὸς κατοικίαν ἐν τῷ οὐρανῷ· φησὶ γὰρ φωτό, πολιτευόμενος ὑπὸ τὸν ἥλιον και φανερῶς Μωϋσῆς περὶ τῶν δύο φωστήρων τῶν μεγάλων, ὅτι βιῶν καὶ αὐτὸς ὡς νυμφίος· «Ωραίος γάρ, φησί, καὶ ἔθετο αὐτοὺς ὁ Θεὸς ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐ κάλλει παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων, ο οἷάπερ ρανοῦ, ὥστε φαίνειν ἐπὶ τῆς γῆς. Ἔδοξε δὲ τοῖς λελαμπρυσμένος ταῖς τῶν ἀρετῶν ἀκτῖσιν, ἡ χάρις, πολλοῖς ἀσύντακτον. Ημεῖς δὲ μετὰ τὸ σκήνωμα ὃς καὶ ἠγαλλιάσατο δραμεῖν ὑπὲρ ἡμῶν τὴν ἐπὶ ὑποστίζοντες καὶ τὸ αὐτὸ νοοῦντες μὴ ἀντως θάνατον. Απ' ἄκρου δὲ τοῦ οὐρανοῦ κατιὼν εἰς νυμικῶς, ἀλλ' ἐπιῤῥηματικῶς, εὐχερῶς συντάττο αὐτὸ πάλιν ἐπανῆλθεν. Οὐδεὶς ἀποκρυβήσεται τῆς μεν· οἷον ἔθετο καὶ ὥρισται τῷ ἡλίῳ τὸ σκήνωμα θέρνης τῶν λόγων αὐτοῦ· καὶ οἱ μὲν θαλφθήσονται, καὶ τὴν κατοικίαν αὐτοῦ, ὅ ἐστιν ἐκεῖ, δηλονότι ἐν οἱ δὲ καὶ θήσονται, ὅτι αὐτῷ πᾶν γόνυ κάμψει, κατά τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ, περιστῆς κειμένης της τον Απόστολον. ἐν προθέσεως ὡς καὶ ἄλλα πολλὰ ἐν ἄλλοις ρητούς παρατετηρήκαμεν. Καὶ ὁ ἥλιος τοίνυν μὴ ἀπολιμπάν νων ποτὲ τὸ ἀφωρισμένον αὐτῷ σκήνωμα, τὸν οὐ ρανόν, κῆρυξ γίνεται τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης και προ νοίας. • Καὶ αὐτὸς ὡς νυμφίος εκπορευόμενος ἐκ πα στοῦ αὐτοῦ.» –– Λείπει τὸ ἐστίν. Ὡραῖός ἐστι, φησί, τῷ κάλλει τῶν ἀστραπτουσῶν ἀκτίνων δίκην νύμο φίου προβαίνοντος ἀπὸ τοῦ θαλάμου. • Αγαλλιάσεται ὡς γίγας δραμεῖν ὁδὸν αὐτοῦ. Κανταῦθα νενοήκαμεν ἀντιχρονίαν· χαίρει γὰρ ὅρα μεῖν τὴν ἀποκεκληρωμένην αὐτῷ πορείαν ὡς γίγας τῇ δυνάμει τεθαῤῥηκώς, τουτέστιν ἀδάμας ἐστὶν ἀεὶ τοσούτου; ἐνιαυτούς δουλεύων τῷ τοῦ Θεοῦ προσ τάγματι, • Καὶ οὐκ ἔστιν ὅ; ἀποκρυβήσεται την θέρμην αὐτοῦ. ο -· Ος τόκος ἢ ὃς ἄνθρωπος· καὶ διὰ τοῦ τά που μὲν τὰ ὄντα, διὰ τοῦ ἀνθρώπου δὲ τὰ ζῶντα συμπεριέλαβε· τοῦτο γὰρ τὸ θαυμασιώτατον, ὅτι τῷ αὐτοῦ ἀποστήματι καὶ φωτίζει καὶ θερμαίνει. Το δὲ παρ' ἡμῖν πῦρ φωτίζει μὲν πόρρωθεν, οὐ θερμαίνει δὲ, εἰ μὴ πλησιάσεις· οὕτως ἐπαινέσας καὶ τὸ κάλλος αὐτοῦ καὶ τὴν ῥώμην, καὶ τὸν δρόμον αὐτοῦ καὶ τὴν χρείαν δείκνυσι, κἀντεῦθεν του περ ποιηκότος αὐτὴν τὴν φιλότιμον ἰσχύν. Αλλ' ἡ μὲν εὐθής ἐξήγησις τῶν ῥητῶν αὕτη· τινὲς δὲ εἰς ἄλλη γορίαν ἐμβάλλοντες αὐτά, φασὶν οὐρανὸν μὲν εἶναι τὰ οὐράνια τῶν ἀσωμάτων τάγματα διὰ παντὸς τὸν Θεόν δοξάζοντες, ὡς Ἰεζεκιήλ καὶ Ησαΐας ἤκου σαν, ἢ τοὺς ὑπερκειμένους τῶν γηίνων ἀνθρώπων καὶ διὰ τῆς θεωρητικής φιλοσοφίας εἰς οὐρανὸν ἀνατεταμένους· στερέωμα δὲ τους στερεουμένους διὰ τῆς πρακτικῆς ἄνδρας καὶ ἀῤῥήτους ταῖς τῶν πειρασμῶν προσβολαί,· ἡμέραν δὲ πάλιν τὰς φωτ • Ο νόμος τοῦ Κυρίου ἄμωμος, ἐπιστρέφων ψυ χάς, ο - ᾿Αρκεί, φησίν, εἰς διδασκαλίαν θεογνω σίας καὶ ὁ ἄγραφος νόμος, διὰ μεγέθους καὶ κάλλους καὶ εὐταξίας τῶν κτισμάτων λαλῶν. Νῦν δὲ καὶ Ο γραπτὸν δέδωκε· δι' οὗ καταμάθοι τις τὴν αὐτοῦ καὶ πρόνοιαν καὶ σοφίαν. Διαφόροις δὲ ὀνόματι και λεῖ τὸν νόμον· νόμος μὲν γὰρ ὡς ῥυθμίζων τὴν που λιτείαν· μαρτύρια δὲ ὡς τοὺς ἁμαρτάνοντας διαμαρτυρούμενος· δικαίωμα δὲ ὡς δικάζων τὸ δί καιον· ἐντολὴ δὲ ὡς τὸ πρακτέον ἐντελλόμενος φύσος δὲ ὡς ἀδυσώτητος· κρίματα δὲ ὡς ψήφους ἐκφέρων, ὡς προλαβόντες πλατύτερον εἰρήκαμεν ἐν τῷ ιζ' ψαλμῷ. Ο νόμος Κυρίου ἄμωμος, ἐπιστρέ φων ψυχάς· τί γὰρ ἔχοι τις αὐτοῦ μέμψασθαι; ὥστε καὶ εἰς ἐπιστροφὴν ψυχῶν ἐτέθη, διὰ τῶν μια κρῶν τὰ μείζω διδάσκων. • Η μαρτυρία Κυρίου πιστή, σοφίζουσα νήπια. — Αξιόπιστος, ἐπεὶ καὶ παρὰ Θεοῦ. Νήπια δὲ ἢ καθ᾽ ἡλικίαν, ὥσπερ τὸν Δανιὴλ καὶ τοὺς κατ' αυτ Ο τόν ἢ κατὰ ἀμαθίαν ἀνθρωπίνης σοφίας, ἢ κατὰ ἀκακίαν. Άλλως. - Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐστι τὸ μαρτυ ροῦν περὶ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ· αὐτὸς γὰρ ὁ Κύριος λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, περὶ τούτου φάσκων· Όταν ἔλθῃ, φησὶν, ὁ Παράκλητος δν ἐγώ πέμψω ὑμῖν παρὰ τοῦ Πατρός, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁ ὁ κόσμος οὐ δύναται λαβεῖν, ὅτι οὐ θεωρεῖ αὐτὸ, ἐκεῖνος μαρτυρήσει περὶ ἐμοῦ. ὁ Δη λονότι ἡ μαρτυρία Κυρίου τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐστι. Τὸ αὐτὸ δὲ νοῆσαι καὶ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ μυστή ριον· ἐκεῖ γὰρ ὁ Παράκλητος τὸν Υἱὸν ἐμαρτύρησεν. Ωσαύτως καὶ ἐν τῷ βαπτισμῷ. Ἐπεὶ οὖν μαρτυρία Κυρίου τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ονομάζεται, ἐξ στι νοῆσαι νήπια τοὺς ἀποστόλου;· οἵτινες πρὸ τοῦ

παρούσα. • Παραπτώματα τις συνήσει; — Ἐπεὶ ἡ τούτων φυλακὴ δι' ἀποχῆς γίνεται πλημμελημάτων. Τοῦτο δὲ δυσκατόρθωτων εἰκότως διαπορεῖ· τίς οὕτως ἔσται συνετός, λέγων, εἰς διάκρισιν τῶν πλημμελημάτ των, ὥστε μὴ περιπίπτειν αὐτοῖ;; τινὰ γὰρ αὐτῶν λεπτὰ καὶ λανθάνοντα καὶ μᾶλλον τὰ κατὰ ψυχήν συνιστάμενα. δέξασθαι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, νήπιοι ταῖς φρεσὶν — Οὐκ ἐν τῇ μελλούτῃ ζωή μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἐτύγχανον διὰ τὸ ἀτελὲς τούτοις ὑπάρχειν· ὅτε καὶ ἐν τῷ ὑπερῴῳ μετὰ τὴν σωτήριον ἀνάστασιν έκαθέζοντο οἱ ἀπόστολοι, κατελθὼν ὁ Παράκλητος τοὺς ἀγραμμάτους καὶ ἁλιεῖς πρώην ὑπάρχοντας σοφω τέρους ῥητόρων καὶ ἁπάντων ἐν φρονήσει θαυμαζομένων ἐπέδειξεν· οὐδὲν παρ' αὐτῶν τὴν ἀντιμισθίαν δεξάμενος, ἢ πίστιν εἰλικρινεστάτην καὶ πόθον. Δύναται δὲ ὁ λόγος καὶ εἰς τὰ νήπια ἐκεῖνα ἀναρές μεσθαι, ἅπερ μετὰ βαΐων ὑπαντῶντα τὸν Κύριον ἀνευφήμουν καὶ ἐδόξαζον· καὶ γὰρ οἱ σοφοὶ καὶ οἱ γραμματεῖς οὐ συνῆκαν ποιῆσαι τοῦτον τὸν ἐλαχιστότατον· νήπια γὰρ ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. σορισθέντα πεποιήκασιν. • Τα δικαιώματα Κυρίου εὐθές, εὐφραίνοντα καρ δίαν.) – Μηδὲν σκολιόν ἔχοντα, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ διὰ τοῦ διδάσκειν τὰς καρδίας εὐφραίνοντα· ἢ εὐθέα, ὡς εὐθύτητος δημιουργά. • Η εντολή Κυρίου τηλαυγής, φωτίζουσα ὀφθαλ μούς. ο — Τούς τῆς ψυχῆς, δι' αὐτῶν δὲ καὶ τοὺς τοῦ σώματος, ὥστε μὴ βαίνειν εἰς ἐδὲν πονηράν. • Ο φόβος Κυρίου ἁγνός, διαμένων τὶς αἰῶνα αἰῶνος.» — Αγνός· ὡς καθαρὸς διαβολῆς· ὁ γὰρ ἀνθρώπινος φόβος διαβέβληται, δειλία καλούμενος - ἢ φόβον ἐνταῦθα τὸν τελειωτικόν λέγει ὅς μόνος ἐστὶ καθαρὸς, διὰ μόνον τὸ μὴ ἐκπεσεῖν τῆς τοῦ Θεοῦ οἰκειώσεως συνιστάμενος· ὁ γὰρ στοιχειωτι κὸς οὐκ ἔστιν ἁγνίς· συνίσταται γὰρ διὰ τὰ οἰκεῖα πλημμελήματα καὶ τούτων εἴρηται· ἢ ἁγνὸς, ὡς ἁγνείας ποιητικός· οὗτος δὲ οὐκ ἔστι πρόσκαιρος ὡς ἀνθρώπινος ἢ ὡς ὁ στοιχειωτικός, ἀλλ' ὅλῃ τῇ ζωῇ παρατεινόμενος· τὸ γὰρ διαρκὲς αὐτοῦ νῦν, οἶμαι, δηλοῖ τὸ εἰς αἰῶνα αἰώνων· ἢ ἁγνὸς μὲν ὅτι κάθαρ σις ἐπιγίνεται, διαμένων δὲ ὅτι ἐκεῖνος μὲν ἄχρι καθάρσεως φθάνων, ἐκβάλλεται διὰ τῆς ἀγάπης οὗτος δὲ ἀντεισαχθείς συνδιαιωνίζει. • Τα κρίματα Κυρίου ἀληθινά.» – Αληθινὰ ὡς μένα κυρίως ἀπλανῆ, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν ἀνθρωπίνων κριμάτων ἃ πεπλάνηται ὅσον πρὸς τὴν ἄκραν ἀκρίβειαν διὰ τὴν τοῦ νοῦ ἀσθένειαν. • Δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Εν ταυτῷ δὲ δίκαια· τὸ γὰρ κυρίως ἀληθὲς ἅμα καὶ δίκαιόν ἐστιν. • Ἐκ τῶν κρυφίων μου καθάρισόν με. -Κρύφια λέγει ἢ τὰ ἐν κρυφῇ πραττόμενα πλημμελήματα, η τοὺς κατά διάνοιαν συνισταμένους αἰσχρούς λογι σμούς. περὶ ὧν ἱκετεύει θερμῶς· οὗτοι γὰρ ὅπου εἰσὶν ἀφανεῖς, τοσοῦτον καὶ δυσκαταγώνιστοι, κατά πᾶσαν ἄδειαν μολύνοντες τῶν γὰρ φανερῶν ἁμαρ τημάτων περιγενήσεταί τις, εἰ μὴ παντὶ ἐκδεδίκ ται ἢ κρυφίων νοήσεις τῶν ἐν ἁγνοίᾳ ἡμαρτημέ νων. • Καὶ ἀπὸ ἀλλοτρίων φεῖται τοῦ δούλου σου.» Καὶ ἐν τοῖς ἀλλοτρίοις ἁμαρτήμασιν φεῖσαί μου· ἐνέχεται γὰρ καὶ βασιλεὺς ἁμαρτίαις ὑπηκόων, καὶ ἀρχιερεὺς ταῖς τοῦ λαοῦ, καὶ πατὴρ τῶν παίδων, καὶ δεσπότης ταῖς τῶν δούλων· ὅταν ἐξ ἀμελεία; αὐτῶν οὗτοι ἁμαρτάνωσιν· ἢ καὶ ἀλλοτρίων λέγει τῶν τυχηρῶν παραπτωμάτων· ἃ μὴ κατὰ προαίρε σιν, ἀλλὰ περίστασιν γίνονται· ἢ ἀλλοτρίων νοήσεις τῶν ἐχθρῶν, εἴτε ὁρατῶν εἶτε ἀοράτων. • Εάν μή που κατακυριεύσωσι, τότε ἄμωμος ἔτομαι.» Ἐὰν ἐνταῦθα μή νικήσωσι, τότε τὸ τέ λειον ἔξω· νῦν γὰρ εἰ καὶ φύλαξ εἰμὶ τοῦ νόμου, ἀλλὰ ταῦτα περέβημα. • Καὶ καθαρισθήσομαι ἀπὸ ἁμαρτίας μεγάλης.» – Μεγάλην ἁμαρτίαν τὰ εἰρημένα καλεῖ, εἰ και τισι δοκοῦσιν εὐκαταφρόνητα· καὶ ὁ κατὰ διάνοιαν γὰρ μολυσμὸς διώκει τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος, καὶ τὸ παρορᾷν τοὺς ὑπὸ χεῖρα πλημμελεῖν τῆς αὐτοῖς ἐστι καταδίκης ἢ καὶ μείζονος ἄξιον. «Καὶ ἔσονται εἰς εὐδοκίαν τὰ λόγια του στόματός μου Τότε, φησὶν, ἔσονται καὶ οἱ λόγοι τῆς προσευχής μου εἰς εὐαρέστησιν, καὶ προσδέξη τού τους, ὅτε καὶ ἀπὸ τῶν εἰρημένων καθαρισθώσιν. • Καὶ ἡ μελέτη τῆς καρδίας μου ἐνώπιόν σου διαπαντός. ο Εσται δῆλον ὅτι· εἰ γὰρ καὶ • Επιθυμητά ὑπὲρ χρυσίον καὶ λίθον τίμιον του μὴ ἀπομάθῃ μελετάν αὕτη τὰ αἰσχρά, οὐκ ἂν λύν. ο -- Ὑπὲρ τὰ παρ' ἀνθρώποις δοκοῦντα τίμια τὰ σὰ μελετήσοι καὶ οἷς χαίροις αὐτός. τῶν ὑλῶν· ὁ γὰρ ορέξεως τούτων ἀποστὰς τῶν τοῦ Θεοῦ κριμάτων ἀκορέστως ἐπιθυμήσει, τουτέστι τοῦ θείου νόμου. • Καὶ γλυκύτερα ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον.» – Υπέρ τὸν σίμβλον ὅπερ ἡ δύτατόν ἐστιν εἰς ὄψιν καὶ γεν. σιν. Διὰ δὲ τῶν τιμιωτέρων ὑλῶν καὶ τοῦ ἡδυτέρου βρώματος ἐνέφηνε τὴν ἐπιθυμίαν καὶ γλυκύτητα τῶν θείων κριμάτων. • Καὶ γὰρ ὁ δοῦλός σου φυλάσσει. - Περὶ αὐτοῦ τοῦτο εἶπεν· ἢ ὅτι πᾶς ὅς ἐστι δουλός σου κατὰ τὴν ἀπὸ τῆς ἀρετῆς διάθεσιν ἐξ ἀνάγκης φυλάσσει αὐτά· δηλαδὴ τὰ προῤῥηθέντα πάντα· φυλάσσει δὲ ἀντὶ τοῦ φιλεῖ καὶ ἐνεργεῖ. • Ἐν τῷ φυλάσσειν αὐτὰ ἀνταπόδοσις πολλή. • Κύρις, βοηθέ μου καὶ λυτρωτά μου. ο - Σὺ γάρ μοι βοηθήσεις λυτρωθῆναι καὶ λυτρώσεις τῶν εἰρη μένων· ἢ Κύριε ὁ βοηθῶν μοι ἐν οἷς κατορθώ, και λυτρούμενο; ἐν οἷς περιπίπτω· τὸ μέντοι, ὁ Ἐκ τῶν κρυφίων μου καθάρισόν με, ὁ καὶ τὰ ἑξῆς ἅπαντα πᾶσι πιστοῖς ἁρμόζουσι λέγεσθαι. • Εἰς τέλος ψαλμὸς τῷ Δαυίδ. ο Εἰς τὸ τέλος καὶ οὗτος· ὡς προαγορεύων τὰ μέλλοντα τέλος λαδεῖν ἐπὶ Εζεκίου βασιλέως· τοῦ γὰρ Ασσυρίου Σε να χηρεία διὰ 'Ραμψάκου τὰ βλάσφημα ἐκεῖνα μη νύσαντος, περιαλγήσας Εζεκίας Εδραμεν εἰς τὸν θεῖον ναὸν ὡς ἡ τῶν Βασιλειῶν βίβλος ἱστορεῖ· καὶ ἀνήγγειλε πάντα τῷ Θεῷ ἄμυναν ἐκκαλούμενος.

νος. • Επακούσεται αὐτοῦ ἐξ οὐρανοῦ ἁγίου αὐτοῦ Οἱ δὲ περὶ αὐτὸν πάντες, ἐν οἷς ἦν καὶ Ησαΐας ὁ ἁγίου Πνεύματος· χριστὸς ὁ βασιλεὺς ὡς χριόμε προφήτης, ιδόντες τὴν συντριβὴν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ μονονουχὶ τῶν παρόντων ῥητῶν τὴν δύναμιν αὐτῷ ἐπεφώνησαν, εὐχόμενοι δεχθῆναι τὴν ἱκετηρίαν τοῦ βασιλέως. Ορα δὲ πῶς ἡ θεία χάρις οὐ παρέδειξε τῷ Δαυΐδ οὐ τὰ πράγματα μόνον τὰ πολλοῖς ἔτεσιν ὕστερον, ἀλλὰ καὶ ἃ ἦν εἰκὸς εἰπεῖν τότε τοὺς περὶ τὸν βασιλέα. • Επακοῦσαί σου Κύριος ἐν ἡμέρᾳ θλίψεως.» Καὶ γὰρ ὅτε ἀπέστειλεν Εζεκίας καὶ οἱ μετ' αυτοῦ πρὸς 'Ποαΐαν οὕτως εἰρήκασιν • ἡμέρα θλίψεως καὶ ὀνειδισμοῦ. ὁ • Υπερασπίσαι σου τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ Ἰακώβ.» · Τὸ ἐξουδενωθεὶς καὶ ὑβρισθεὶς ὑπὸ τῶν Ἀστυρίων τοῦ Ἰακὼβ ἐμνημόνευσεν ὡς κἀκείνου πειρασμοῖς ὁμιλήσαντος μεγάλοις καὶ φόβοις ἢ ὑβρισθέν τος πάντως διὰ Θεόν. • Ἐξαποστείλαι σοι βοήθειαν ἐξ ἁγίου, ο - Άγιος ὁ ναὸς ὠνομάζετο ἐν ᾧ φοιτᾶν ἐπίστευον τὸν θεόν. «Καὶ ἐκ Σιὼν ἀντιλάβοιτό του. Ἡ Σιών γὰρ τῷ Θεῷ ἀνέκειτο· ὁ Θεὸς ὁ ἐν τῇ Σιὼν ὢν ἐξ αὐτῆς κινούμενος βοηθῆσαί τοι. • Μνησθείη πάσης θυσίας σου. "Ην ἐν τῷ καιρῷ τῆς εἰρήνης προσήγαγες, θεοσεβάστατος ὤν, • Καὶ τὸ ὁλοκαύτωμά σου πιανάτω.» - "Ο μέλο λεις προσενεγκεῖν ὁλοκάρπωσιν θύμα πιανθείη. πιανθήσεται δὲ νομῆς ἐλευθέρας ἀπολαύων. "Εσται δὲ τοῦτο, λυθείσης ποτὲ τῆς πολιορκίας, ὥστε διὰ τῆς πιότητος του θύματος τὴν λύσιν τῆς πολιορκίας ἡ εὐχὴ βούλεται· ἢ πιανάτω ἀντὶ τοῦ πῖον ἡγητά στω καὶ εὐαπόδεκτον. Ολοκαύτωμα δὲ ἐκαλεῖτο, διότι ὅλον ἑκαίετο· καὶ γὰρ τῶν θυμάτων τὰ μὲν ὡλοκαυτοῦτο, τῶν δὲ μόριά τινα κατεκαίετο· ἐπί πλοον καὶ νεφροὶ καὶ στέαρ καὶ ἄλλα τοιαῦτα, και θὼς τὸ Λευϊτικὸν ἐδίδαξεν. σου. - • Διάψαλμα. Δώη σοι Κύριος κατὰ τὴν καρδίαν Ω, ἡ καρδία σου βούλεται καρδίαν δὲ τὴν ψυχὴν πολλάκις λέγει διὰ τὸ ἐξῆρθαι ταύτην τῆς ψυχῆς μάλιστα τῶν ἄλλων μελῶν, ὡς τὸ «Η καρδία μου, ή σάρξ μου Αγαλλιάσαντο ἐπὶ Θεὸν ζώντα. ο • Καὶ πᾶσαν τὴν βουλήν σου πληρῶσαι. ο Αγαθὴν καὶ δικαίαν φυσαν. Πε- • Αγαλλιασώμεθα ἐν τῷ σωτηρίῳ σου.» ποίθαμεν ὅτι διὰ τὴν αὐτοῦ χρηστότητα καὶ τὴν σὴν καλοκαγαθίαν ὁ Θεὸς σωτηρίαν ποιήσει, καὶ ἀκαταγώνιστον θήσει· ἧς καὶ ἡμεῖς ἀπολαύσομεν, • Καὶ ἐν τῷ ὀνόματι Θεοῦ ἡμῶν μεγαλυνθησό μεθα.» Εἰ γὰρ συντρίβει τοὺς ἐχθρούς, φοβερές ἔσται τοῖς ἔθνεσι καὶ μόνον ονομαζόμενος ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραήλ. Διὰ τοῦ τοιούτου ὀνόματος ἡμεῖς με γαλυνθησόμεθα εξακουόμενοι. • Πληρώσαι Κύριος πάντα τὰ αἰτήματά σου.» Επιμένουσι τῇ εὐχῇ διὰ τὴν ἐπίμονον τοῦ βασιλέως συντριβὴν καὶ ταπείνωσιν. • Νῦν ἔγνων ὅτι ἔσωσε Κύριο; τὸν χριστὸν αύ του, ο Τοῦτο ὡς ἀφ' ἑκάστου τῶν εὐχομένων της νικαῦτα πληροφορίαν τινά δεξαμένων παρὰ τοῦ – Καὶ ἐν οὐρανοῖς γὰρ κατῴκει καὶ ἐν τῷ ναῷ ἐπεσκίαζε· διὸ ποτὲ μὲν ἐκ τοῦ ναοῦ, ποτὲ δὲ ἐξ οὐρα νοῦ τοῦτον παρεκάλουν· ἁγίου δὲ τοῦ ἀφωρισμένου αὐτῷ. • Ἐν δυναστείαις ἡ σωτηρία τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ. – Εν ὑπερβολῇ δυνάμεως ἡ παρὰ τῆς θείας δεξιᾶς γινομένη τιν! σωτηρία· διὸ χρὴ θαῤῥεῖν καὶ μὴ δεδιέναι τὴν δοκοῦσαν ἀνυπόστατον τῶν πολεμίων παρασκευήν. • Οὗτοι ἐν ἅρμασιν καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις. ο Οἱ κυκλώσαντες ἡμᾶς ἐν ἅρμασι καὶ ἵπποις εἰσὶ καὶ πεποίθασιν· οὗτοι δὲ καὶ οὗτοι οἱ αὐτοί· καὶ τοῦτο γὰρ ἰδίωμα της Εβραϊδος διαλέκτου. • Ημεῖς δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου Θεοῦ ἡμῶν μεγα λυνθησόμεθα. ο Ἡμεῖς δὲ τὸ ὄνομα Κυρίου τὸ ἐξονειδισθέν παρὰ τῶν ἐχθρῶν εἰ, βοήθειαν ἐπικαλεσόμεθα· ἢ διὰ τὸ ὄνομα Κυρίου τὸ ὑβρισθὲν ἐπικαλεσόμεθα τὸν Κύριον βοηθόν. • Αὐτοὶ συνεποδίσθησαν καὶ ἔπεσαν· ἡμεῖς δὲ ἀνέστημεν καὶ ἀνωρθώθημεν.» Τὰ μὲν προλα βόντα ῥητὰ κατὰ καιρὸν ἦσαν του θρήνου καὶ κοπετοῦ· τὰ δὲ ἐντεῦθεν μετὰ τὴν ἀόρατον ἀναίρεσ.ν τῶν ᾿Ασσυρίων ἐγίνοντο λυθείσης τῆς πολιορκίας καὶ χαιρόντων πάντων καὶ τῶν δοξαζόντων καὶ λεγόντων τοιαῦτα· συνεποδίσθησαν γὰρ τῇ θείᾳ δυνάμει καὶ κατηνέχθησαν εἰς πτῶμα θανάσιμον. Ἡμεῖς δὲ πεπτωκότες τῷ δέει ἀνέστημεν τῷ φρονήματι. «Κύριε, σῶσον τὸν βασιλέα, καὶ ἐπάκουσον ἡμῶν ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ἐπικαλεσώμεθά σε. 1 — Ωσπερ νῦν ἔτωτας ἐκ χειρὸς ἐχθρῶν, οὕτω καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἄξιον ὄντα σώζεσθαι διὰ τὴν ἀρετὴν αὐτοῦ, καὶ ἐπάκουσον αὖθις ἡμῶν ὡς καὶ νῦν, ἐσάκις ἂν ἐπικαλεσώμεθά σε. Ο μεν ψαλμὸς κατὰ τὸν Εζεκίαν ἡρμηνεύθη καὶ ἥρμοσε· τινὲς δὲ τῷ Δαυίδ αὐτὸν ἀρμόζειν βιάζονται παραταττομένῳ πρὸς ἐπιόντας ἐχθρούς· καί φασιν ὡς αὐτὸς ὁ Δαυΐδ ἐσχημάτισε τὸν ψαλμὸν εἰς τὸ πρόσωπον τῶν περὶ αὐτὸν ἑτέρων. Αρμόσειε δ' ἂν καὶ παντὶ πιστῷ παραταττομένῳ κατὰ τῶν δαιμόνων, οἷα τοῦ σώματος ὑπερευχομένου τῆς ψυχῆς· καὶ οἱ δαίμονες γὰρ ἐξουδένωσαν το όνομα τοῦ Θεοῦ. "Αγιον δὲ νοήσεις καὶ Σιὼν τὸν οὐρανὸν, ὡς πολλάκις είρηται. Χριστὸς δὲ αὐτοῦ καὶ βασιλεὺς ὁ Χριστιανός, ὡς προέφημεν. Έν ἅρμασι δὲ καὶ ἐν ἵπποις οἱ δαίμονες διὰ τὸ τάχος καὶ τὴν ἐν πολέμοις παρασκευήν. Λέγοιτο δ᾽ ἂν ὁ ψαλμὸς οὗτος κατὰ τῶν αἰσθητῶν ἐχθρῶν ἡμῶν τῶν βαρβάρων καὶ ὑπὲρ τοῦ βασιλέως ἡμῶν. Και αυτός : Εἰς τὸ τέλο, ψαλμὸς τῷ Δα. 16. εἰς τὸ τέλος, ὡς προφητείας περιέχων· ἢ καὶ αὐτὸς τέλο; ἔλαβεν ἐπὶ Εζεκίου· φασὶ γὰρ ὅτι μετὰ τὴν ἀβοήθητον νόσον ἐκείνην, προστεθείσης αὐτῷ ζωῆς ἐτῶν πεντεκαίδεκα, ὡς ἡ τῶν Βασιλειών ὑφηγείται βίβλος, οἱ περὶ αὐτὸν ἰδόντες τὸ παράδο 5ον ηὐχαρίστησαν τῷ Θεῷ. Τούτων οὖν τὰς φωνὰς

ὁ Δαυΐδ τοῦτο προϊδών, ὑπὲρ Εζεκίου τοῦτον ἐξε- τό, • "Οτι δῴης αὐτῷ εὐλογίαν εἰ; αἰῶνα αἰῶν φώνησεν. «Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σου εὐφρανθήσεται ὁ βασ σιλεύς.» - Τῇ βοηθούσῃ αὐτῷ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς εὐσ φρανθήσεται· καὶ τοῦτο πιστεύομεν ἀπὸ τῶν προλα βόντων εὐεργετημάτων. • Καὶ ἐπὶ τῷ σωτηρίῳ σου ἀγαλλιάσεται σφόδρα.» — Ἐπὶ τῇ παρὰ σοῦ σωτηρία. • Τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ἔδωκας αὐτῷ. Η τὴν κατὰ τῶν ἐχθρῶν νίκην, ἢ τὴν προσθήτην τῆς ζωῆς, ἡ ἁπλῶς πᾶσαν ἀξίωσιν. «Καὶ τὴν δέησιν τῶν χειλέων αὐτοῦ οὐκ ἐστέρησας αὐτόν. ο - Τὸ αὐτὸ πάλιν δεδήλωκεν οἷον ἐνης δόμενος τῇ εὐχαριστία· οὗ γάρ τις ἐπιθυμεῖ, τοῦτο καὶ διὰ τῶν χειλέων αἰτεῖ· θέλησιν γὰρ νῦν τὴν αἴτησιν νοήσομεν. • Ότι προέφθασας αὐτὸν ἐν εὐλογίαις χρηστότητος.» — Επειδή καὶ προέλαβες αὐτὸν πρὸ τῆς αἰ τήσεως εὐεργετῶν πολλάκις· εὐλογίαν γὰρ νῦν τὴν εὐεργεσίαν ὑποληψόμεθα· εὐλογίαις δὲ ταῖς τῆς σῆς χρηστότητος. «Εθηκας ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ στέφανον ἐκ λίθου τιμίου.» - Καταλέγει τὰς εὐεργεσίας, ὅτι πρὸ πάντων ἐχαρίσω τὸ διάδημα βασιλείας. • Ζωὴν ᾐτήσατό σε, καὶ ἔδωκας αὐτῷ.» — Ὥστε μὴ ὑπ' ἐχθρῶν, μήτε ὑπὸ νόσων ἀποθανεῖν· ἀμφός τερα γὰρ ἐνταῦθα νοήσομεν. • Μακρότητα ἡμερῶν εἰς αἰῶνα αἰῶνος.» - μόνον ἁπλῶς ζωήν, ἀλλὰ καὶ μακράν. Τὸ δὲ εἰς αἰῶνα αἰῶνος ὁ προφήτης κυρίως μὲν ἐπὶ τοῦ μέλλοντος καὶ ἀκαταλύτου αἰῶνος τίθησιν, ἔστι δ' ὅτε καὶ ἐπὶ τῆς μακράς χρονικῆς παρατάσεως, ποτὲ δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ βεβαίου καὶ ἀμεταπτώτου ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, οἷον, «Εδωκας αὐτῷ ζωὴν,, καὶ ζωὴν μακρὰν καὶ μακρότητα ἡμερῶν βεβαίαν· εἰ δὲ καὶ διὰ τὴν αἰώνιον λέγει ζωήν, οὐδὲ τοῦτο πόρρω σκοποῦ. • Μεγάλη ή δόξα αὐτοῦ ἐν τῷ σωτηρίῳ σου. ο - Μετὰ γὰρ τὴν θείαν συμμαχίαν καὶ εὐεργεσίαν μέγας παρὰ πάντων γέγονε καὶ περίβλεπτος ὡς καὶ βασιλεῖς διαπρεσβεύεσθαι πρὸς αὐτὸν καὶ χρήματα πέμπειν. Τοῦτο δὲ γέγονε διὰ τὴν γεγενημένην αὐτ τῷ θεόθεν ἐπισκοπήν. • Δόξαν καὶ μεγαλοπρέπειαν ἐπιθήσεις ἐπ' αὐτόν.» νος.» • Περὶ τῆς εὐλογίας.» Η εὐλογία ποτὲ μὲν ση μαίνει τὴν εὐφημίαν, ὡς τὸ, «Ευλόγει η ψυχή μου τὸν Κύριον· ο ποτὲ δὲ τὴν χάριν, ὡς τό, «Προέφθα σας αὐτὸν ἐν εὐλογίαις χρηστότητος· ἔτι δὲ καὶ τὴν μετάδοσιν τοῦ ἁγιασμοῦ, ὡς ἐπὶ τοῦ παρόντος· ἔστι δ' ὅτε καὶ τὴν βλασφημίαν ὡς,. Η μήν εἰς πρόσωπόν σε εὐλογήσει.» Καὶ μὴν καὶ τὴν προσαγόρευσιν, ὡς ἐν τῇ δ' τῶν Βασιλειῶν φησιν Ελισσαίος πρὸς Γιεζῆ· • Ἐὰν εὕρῃ; ἄνδρα, οὐκ εὐ λογήσεις αὐτόν. Καὶ ἐὰν εὐλογήσῃ σε ανήρ, οὐκ ἀποκριθήσῃ αὐτῷ.» • Εὐφρανεῖς αὐτὸν ἐν χαρᾷ μετὰ τοῦ προσώπου, σου. 1 — Ο Σύμμαχος ἡρμήνευσεν • ἀπὸ τοῦ προσ Η ώπου σου, ο τουτέστι διὰ τῆς σῆς ἐπισκοπῆς· ἐπισ βλέψεις γὰρ ἐπ' αὐτὸν, καὶ χαρᾶς πλησθήσεται. — Καὶ ἔτι τοῦτον δοξάσεις, καὶ μείζονα ποιήσεις διὰ τὴν εὐαρέστησιν αὐτοῦ. • Οτι δώσεις αὐτῷ εὐλογίαν εἰς αἰῶνα αἰῶνος.» – Εὐλογία καὶ μὴν καὶ προαγόρευσις, ὡς ἐν τῇ τετάρτῃ τῶν Βασιλειῶν φησιν Ελισσαίος πρὸς Γιεζῆ, • Ἐὰν εὕρης ἄνδρα, οὐκ εὐλογήσεις αὐτὸν, καὶ ἐὰν εὐλογήσῃ σε ἀνὴρ, οὐκ ἀποκριθήσῃ αὐτῷ, ο ποτὲ μὲν σημαίνει τὸν αἶνον, ποτὲ δὲ τὴν χάριν, τὴν εὐερ γεσίαν, ὡς τὸ «Προέφθασας αὐτὸν ἐν εὐλογίαις χρηστότητος, ο καὶ τὴν μετάδοσιν τοῦ ἁγιασμοῦ· ποτὲ δὲ τὴν χάριν, ὡς ἐπὶ τοῦ παρόντος· ἔστι δ' ὅτε καὶ τὴν βλασφημίαν, ὡς τὸ «ἢ μὴν εἰς πρόσω ωπόν σε ευλογήσει.» Δῴης δὲ ἀντὶ τοῦ δώσεις εύ κτικὸν ἀντὶ μέλλοντος. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλως νοῆσαι PATROL, GR. CXLII, " • Οτι ὁ βασιλεὺς ἐλπίζει ἐπὶ Κύριον καὶ ἐν τῷ ἐλέει τοῦ Ὑψίστου οὐ μὴ σαλευθῇ.» Οὐκ ἐπὶ στρατεύμασιν, οὐδ᾽ ἐπὶ πλούτῳ πέποιθεν ή τισι τοιούτοις, ἀλλ' ἐπὶ μόνῳ τῷ βοηθοῦντι Θεῷ· διὸ οὐ περιτραπήσεται. • Ευρεθείη ἡ χείρ σου πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς σου. — Θεοῦ χεὶρ ἡ θεία δύναμις, ᾗ περιπεσείν εύχεται πάντας τοὺς τὸν Κύριον βλασφημοῦντας· εὑρεθείη αὐτοῖς, φησίν, εἰς τιμωρίαν. • Η δεξιά σου εὗροι πάντας τοὺς μισοῦντάς σε. ο – Καταλήψαιτο. • Θήσεις αὐτοὺς ὡς κλίβανον πυρὸς εἰς καιρόν τοῦ προσώπου σου. Ἐμπρήσεις αὐτοὺς τῷ πυρὶ τῆς ὀργῆς σου κλίβανον δὲ πυρὸς τὸ ὀπτανεῖον τῶν ἄρτων· εἰς καιρὸν δὲ τοῦ προσώπου, ἀντὶ τοῦ ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἐπισκοπῆς, ὅταν ἐπίδῃς αὐτοὺς δυσμενής. Πρόσωπον δὲ Κυρίου ἐπὶ ποιοῦντας και κα, τοῦ ἐξολοθρεῦσαι ἐκ γῆς τὸ μνημόσυνον αὐτῶν. • Κύριος ἐν ὀργῇ αὐτοῦ συνταράξει αὐτοὺς, καὶ καταφάγεται αὐτοὺς πῦρ. Τὸν καρπὸν αὐτῶν ἀπὸ γῆς ἀπολεῖς, καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν ἀπὸ υἱῶν ἀν. θρώπων. ο - Προαναφωνεῖ τὴν τῶν ἐχθρῶν ἀπώλειαν. Καὶ ἀπαριθμεῖται τὰ εἴδη τῶν τιμωριών αὐτῶν· ὅτι πειραθέντες τῆς θείας ὀργῆς συνταραχθήσονται πάντοθεν ἐξαπορούμενοι, καὶ πυρπολη θήσονται, καὶ ὁ καρπὸς τῶν γεωργιῶν αὐτῶν δια φθαρήσεται, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν ἀπολοῦνται παγγενεί· τοῦτο γὰρ νοεῖται τὸ σπέρμα νῦν. Υἱοὺς δὲ ἀνθρώπων τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων ἐκάλεσεν. • Οτι έκλιναν εἰς σὲ κακά, ν - Ταῦτα πείσον ται, διότι κεκινήκασιν εἰς σὲ κακὰ βλασφημοῦντες τὸ σὸν ὄνομα καὶ τοῖς δούλοις ἐπιβουλεύοντες καὶ κακοποιοῦντες. • Διελογίσαντο βουλὴν ἣν οὐ μὴ δύνωνται στη σαι. ν -- Εἰ γὰρ καὶ πολλὰ κατὰ σοῦ καὶ τῶν σῶν ἐμελέτησαν, ἀλλ᾽ οὖν οὐκ ἰσχύσουσιν ἐμμεῖναι τοῖς δεδογμένοις· περιτραπήσονται γὰρ αἱ τούτων βουλαί. • Οτι θήσεις αὐτοὺς νῶτον. - Νῶτος γίνεται ὁ φεύγων· οὐδὲν γὰρ ἕτερον αὐτοῦ φαίνεται ἢ μό νον ὁ νῶτος. • Ἐν τοῖς περιλοίποις σου ἑτοιμάσεις τὸ πρόσω πον αὐτῶν. - Τοῦτο καθ' ὑπερβατόν συντάξομεν,

τὸν Υἱὸν καὶ ὑπολειφθεῖσί σοι, ἑτοιμάσεις, ήγουν κοσμήσεις καὶ δοξάσεις τὸ γένος αὐτῶν· δόξα γὰρ τοῖς Εβραίοις τέως ὅτι πατέρες τῶν ἀποστόλων γεγόνασιν. Εἰ καὶ καθ' ἑαυτοὺς ἄδοξοι εἰσι καὶ φευ κτοὶ ἁρμόζομεν ψαλμὸν τοῦτον καὶ τῷ βασιλεῖ ἡμῶν κατὰ τῶν βαρβάρων ὡς καὶ τὸν πρότερον. εἰ μέλλοιμεν συντηρῆσαι τὴν ἀκολουθίαν τῆς δια- σου,» τουτέστι τοῖς ἐξ αὐτῶν πεπιστευκόσιν εἰς σὲ νοίας· οἷον ἐν τοῖς περιλοίποις αὐτῶν ἑτοιμάσεις τὸ πρόσωπον· τουτέστιν οὐδ' οἱ περιλειφθέντες ἀπὸ τῆς ἐν τῷ πολέμω σφαγῆς, καὶ εἰς σφαγὴν τραπέν τες σωθήσονται, ἀλλὰ καὶ κατ' αὐτῶν ἐπισκοπὴν τὴν σὴν εὐτρεπίσεις ὥστε μὴ διαφυγεῖν αὐτούς. • Υψώθητι, Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σου, ο Ἐν τῷ ἑβδόμῳ ψαλμῷ σεσαφήνισται τί σημαίνει τὸ ὑψώθητι· τὸ παρὸν γὰρ ῥητὸν ταυτὸν δύναται τῷ, Υψώθητι ἐν τοῖς πέρασι τῶν ἐχθρῶν σου. • Ασομεν καὶ ψαλοῦμεν τὰς δυναστείας σου. — Ἐν τῷ τέλει τοῦ δωδεκάτου ψαλμοῦ προδιελάβομεν τί βούλονται τὸ ἄσω καὶ ψαλώ. Τινὲς δὲ καὶ τὸν παρόντα ψαλμὸν τῷ Δαυΐδ ἁρμόζουσι· λέγοντες ὑπὲρ ἑαυτοῦ τοῦτον ᾆσαι. Εἰ δὲ τοῦτο δεξόμεθα, κωλύει γὰρ οὐδὲν, μεθερμηνεύσωμεν τὰ ῥητά· καὶ γὰρ αὐτίκα τὸ, ο Ἐν τῇ δυνάμει σου εὐφρανθήσε ται καὶ ἐπὶ τῷ σωτηρίῳ ἀγαλλιάσεται, ο διὰ τὸν Χριστὸν εἰρῆσθαι νοήσομεν· ἐπεὶ γὰρ ὁ Χριστὸς καὶ Θεοῦ ἐστι δύναμις· φησὶ γὰρ ὁ μέγας Παῦλος • Χριστό; Θεοῦ δύναμις, ο καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς καὶ σωτήρ ἐστι· φησὶ γὰρ ὁ Εὐαγελιστής. Αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ο πρὸς μὲν τὸν Πατέ ρα εἶπε, «Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σου· πρὸς δὲ τὸν Υἱόν, ο Καὶ ἐπὶ τῷ σωτηρίῳ σου, ο τουτέστι τῇ παρὰ σοῦ γινομένῃ σωτηρίᾳ τῶν ἀνθρώπων· οὕτω δὲ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· τὰ μὲν πρὸς τὸν Πατέρα, τὰ δὲ πρὸς τὸν Υἱὸν λέγοιτ' ἄν. Καὶ ὄντως η φράνθη καὶ ἡγαλλιάσατο Δαυΐδ θεασάμενος καὶ μετὰ θάνατον τὸ τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως μυστήριον. Εἰ γὰρ τὴν ἀχλύν τῆς σαρκὸς περικείμενος ἔτι τοῖς τῆς ψυχῆς ὀφθαλμοῖς εἶδε τὰ μέλλοντα, πολλῷ μᾶλα λον ταύτην ἀποθέμενος, καθαρώτερον ἑώρα καὶ της λαυγέστερον· ἀκολούθως δὲ καὶ ἐπιθυμίαν καρδίας ὑποληψόμεθα, τὸν πόθον τοῦ ἰδεῖν τὴν τοῦ Σωτῆρος ἐνανθρώπησιν ἧς προεἶδε τὸν τύπον. Θέλησις δὲ τῶν χειλέων τὸ θέλειν διὰ παντὸς ᾔδειν Θεῷ. Καὶ μέντοι καὶ ᾄδει πάντοτε, τοῖς τῶν πιστῶν χείλεσι χρώμεν νας· ζωὴν δὲ ᾐτήσατο καὶ ἔλαβε, πολλάκις κινδυ νεύσας ἀποθανεῖν ὑπὲρ ἐχθρῶν καὶ δι' εὐχῆς περι σωθείς. Μεγάλη δὲ ἡ δόξα αὐτοῦ ἐν τῷ σωτηρίω, τουτέστι διὰ τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν. Εδοξάσθη γὰρ ἀληθῶς, ὅτι ἐκ τῆς ῥίζης αὐτοῦ ἡ σωτηρία ἡμῶν ἐβλάστησε, καὶ μέγας γέγονε καὶ περιβόητος. Εὐφρανεῖς δὲ αὐτὸν ἐν χαρᾷ μετὰ τοῦ προσώπου σου, ἀντὶ τοῦ τέρψεις αὐτὸν διὰ τοῦ Υἱοῦ σου πρόσωπον γὰρ Πατρὸς ὁ Υἱός· φησί γάρ, «Ο έω‐ ραχὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα μου· ἐχθροὺς δὲ τοῦ Θεοῦ νοήσεις τους μισοχρίστους Ἰουδαίους οἷς καὶ τὰ δεινότερα επαρᾶται καὶ προφητεύει & πεπόνθασιν ὧν τὸ σπέρμα πανολεθρία διεφθάρη • δηλαδὴ τῶν σταυρωσάντων τὸν Κύριον· οἱ γὰρ ἐν ταῖς διασπο ραῖς διαπεφεύγασιν ἐκεῖνον τὸν ὄλεθρον. • Θήσεις δὲ αὐτοὺς ὡς κλίβανον πυρὸς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ προσώπου σου· › δηλαδὴ τοῦ Υἱοῦ σου, καθώς εί. ρήκαμεν· μετὰ γὰρ τὴν ἐπιδημίαν αὐτοῦ, τοῦτο πεπόνθασι, καὶ ἤρξαντο κατ' αὐτῶν φύρεσθαι τὰ δεινά· ἀφ' οὗ ὁ Χριστὸς εἶπεν αὐτοῖς, ο Αρθήσεται ἀφ' ὑμῶν ἡ βασιλεία·, ἐν δὲ τοῖς < περιλοίποις • Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς ἀντιλήψεως τῆς ἑωθι νῆς, ψαλμὸς τῷ Δαυΐδ, ο Ο ψαλμὸς οὗτος φανε ρῶς εἰς Χριστὸν ἀνάγεται· προαγορεύει γὰρ τὰ τοῦ προσλήμματος καὶ τὰ τοῦ σωτηρίου πάθους αὐτ τοῦ & τέλος εἰλήφασιν. Ὑπὲρ τῆς ἀντιλήψεως δὲ ἐπιγέγραπται διὰ τὸ περιέχειν ἱκεσίαν ὑπὲρ τοῦ ἐλθεῖν αὐτῷ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πάθους ἀντίληψιν ἐνισχύουσαν. Τῆς ἑωθινῆς δὲ πρόσκειται, ἀντὶ τοῦ τῆς τοῦ Χριστοῦ ὄρθρος γὰρ οὗτος ὀνομάζεται, ὅ ἐστιν ἡμέρας ἀρχὴ· ὄντως γὰρ ἀνέτειλεν ἡμῖν τῆς ἐν τῷ σκότει τῆς πλάνης καθημένοις ήλιος δικαιοσύνης, καὶ φῶς γνώσεως· ικετεύει δὲ ὡς ἄνθρωπος διδάσκων εὔχεσθαι κατὰ τὸν τοῦ θανάτου καιρόν· φύσει γὰρ τότε καὶ ὁ πάν δίκαιος δειλιᾷ τὸ καινὸν τῆς διαζεύξεως. Τινὲς δὲ κοῦντες πρόθεσιν ἀντὶ προθέσεως, ἔθος γὰρ καὶ τοῦτο τοῖς παλαιοίς, φασὶ τὸν ψαλμὸν τοῦτον είναι περὶ τῶν παθῶν τοῦ Χριστοῦ· ταῦτα γάρ εἰσιν έωθινὴ ἀντίληψις ὅτι τότε μᾶλλον ἀντελάβετο ἡμῶν ὁ δηλωθεὶς ἄρθρος, ὅ ἐστι Χριστός - θανάτῳ νικήσας τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου. • Ο Θεός, ὁ Θεός μου πρόσχες μοι· ἱνατί ἐγκατέλιπές με;» — Δειλίας μὲν ἀνθρωπίνης δ λόγος· πιστοῦται δὲ τοῦτο τὴν ἐνανθρώπησιν ὅτι τέλειος ὢν ἄνθρωπος· καὶ τῷ φυσικῷ φόβῳ ὑπο έκειτο. Πρόσχες μοι· ειώθασι γάρ οι παραχω ροῦντές τινα δημίοις ἀποστρέφειν τὰς ἔψεις ἑαυ τῶν. Ινα τί με εγκατέλιπες· καὶ μὴν οὐδέποτε διέστη αὐτοῦ, ἅπαξ ἐνωθέντος τῷ Υἱῷ καὶ Θεῷ· ἀλλ᾽ ἐγκαταλελείφθαι λέγει διὰ τὴν δειλίαν· εἰ γὰρ σύ, φησί, τὴν παρὰ σοῦ βοήθειαν επέσχες, οὐκ ἂν ἐγὼ τὸν θάνατον ἐδειλίασα· περὶ ταύτης δὲ τῆς δειλίας καὶ οἱ εὐαγγελισταί διεξίασιν· ὅτι καὶ προς ηύξατο παρελθεῖν τὸ τοῦ θανάτου ποτήριον· καὶ αὐτὸ δὲ εἶπε τὸ τοῦ ψαλμοῦ ῥητὸν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ. • Θεέ μου να τί ἐγκατέλιπες; ἤγουν να τί με εγκατέ λιπες εἰς δειλίαν; εἰδὼς ὅτι τὸ μὲν πνεῦμα πρόθυμον, ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής· ἢ, Διὰ τί με παρεχώρησας τῷ θανάτῳ, γινώσκων ὅτι οὐδὲν ἥμαρτον ἄξιον θανάτου; • Μακρὰν ἀπὸ τῆς σωτηρίας μου οἱ λόγοι τῶν παραπτωμάτων μου. › - Αἱ γὰρ εὐθύναι τῶν ἁμαρ ειῶν μου πόρρω εἰσὶ τῆς σωτηρίας μου, τουτέστιν οὐκ ἐμποδίζουσιν αὐτῇ· διὰ τὸ μηδόλως εἶναι αὐ τάς· ἀνομίαν γάρ, φησίν, οὐκ ἐποίησε· τῶν ἁμαρ τανύντων δὲ ὁ θάνατος ἐπιτίμιον, ἢ καὶ ἄλλως τὸ πρόσωπον τῆς ὅλης τῶν ἀνθρώπων φύσεως ὡς συγγενὴς ἡμῶν ὑποδύεται, καὶ διὰ τί με, φησί, τὸ και θόλου άνθρωπον κατέλιπες, ἀποθνήσκειν; εἶτα επιφέρει καὶ τὴν αἰτίαν· ὅτι μεμάκρυνται σωτής ρίας αἱ καταδίκας μου, αἷς ἄρα κἀγὼ συνάπτομαι

μεμάκρυσμαι· εἰ γὰρ ἤγγιζον, ἐσωζόμην ἂν ἀπὸ ἡ γὰρ ὁ σκώληξ ἄνωθεν ἐπελθόντος διτοῦ τῇ γῇ αυτ τοῦ θανάτου. • Ο Θεός μου, κεκράξομαι ἡμέρας πρὸς σέ, καὶ οὐκ εἰσακούσῃ, καὶ νυκτὸς, καὶ οὐκ εἰς ἄνοιαν ἐμοί.» - Τοῦτο γέγονε καθ᾿ ἣν ἡμέραν ἔφαγε τὸ Πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν· ὅτι γὰρ ἐν τῇ νυκτὶ τότε προσηύχετο δεδηλώκασιν οἱ εὐαγγελισταί. Δῆλον δὲ ἐντεῦθεν, ὅτι καὶ πρὸ τῆς ἑσπέρας ηύξα το. Μη ξενίζου δὲ πῶς τὸ πρῶτον τέθεικεν ὕστερον· τοιαῦτα γὰρ ἐν πολλοῖς τὰ προφητικά. Η δ' αιτία ἵνα μὴ δοκοῖεν οἴκοθεν λαλεῖν, ἀλλ' ὅ ἂν καὶ ὅσα ἀκούσειεν ὑπὸ τοῦ ἐνηχοῦντος πνεύματος. Καὶ ἐν τῇ ἡμέρᾳ, φησί, παρακαλέσω παρελθεῖν τὸν τοῦ θανάτου καιρὸν, καὶ εἰσακούσῃ μου, καὶ ἐν τῇ νυκτὶ πάλιν ὁμοίως· πλὴν οὐκ εἰς ἄνοιαν ἐμοὶ τὸ πῶς εἰσακούσῃ • νενόηκα γὰρ ὅτι διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων ἧς ἕνεκα καὶ σεσάρκωμαι. Τινὲς δὲ ἡμέραν καὶ νύκτα τὸν καιρὸν τῆς σταυρώσεώ; φασιν· ἀπὸ γὰρ ὥρας ἔκτης ἕως ἐννάτης σκότος ἐγένετο, ὡς λέγεσθαι τὴν ἡμέραν ταύτην ἡμερονύκτιον· ὅτε καὶ ἀφεθῆναι τοῖς ἐσταυρωκόσι τὴν ἁμαρτίαν πα ρεκάλεσε μὲν, οὐκ εἰσηκούσθη δὲ πανολεθρίᾳ παρα δοθέντων. Τούτου δὲ αἴτιον εἰδέναι σαφῶς, ὅτι ἔμελλον συκοφαντῆσαι αὐτὴν τὴν ἀνάστασιν, καὶ αὐξῆσαι τὴν ἁμαρτίαν. • Σὺ δὲ ἐν ἁγίῳ κατοικεῖς, ὁ ἔπαινος τοῦ Ἰσραήλ.» "Αγιον καλεῖ τὴν ἡνωμένον ἑαυτῷ Υἱὸν καὶ Θεόν. Καὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ δέ φησιν·. Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί.». Επαινος δὲ τοῦ Ἰσραὴλ ὁ Πατήρ· ὅτι οἱ Ἰουδαῖοι τὴν θεογνωσίαν μόνον ἐνεκαυχῶντο· μὴ ποιοῦντες κρίμα καὶ δικαιοσύνην, μηδ' ἔχοντες τὴν ἀρετήν. Διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν ὅτι «Κατοικεῖς ἐν τῷ Υἱῷ, ο ἔδειξεν ὅτι θέλει ὁ Υἱὸς τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων, καὶ οὐκ ἀποσείεται τὸν θάνατον τοῦ προσλήμματος· ἐν γὰρ καὶ τῷ Πνεύματι καὶ τῷ Υἱῷ θέλημα. • Ἐπὶ σοὶ ἤλπισαν οι πατέρες ἡμῶν, ἤλπισαν, καὶ ἐῤῥύσω αὐτούς. Πρὸς σὲ ἐκέκραξαν καὶ ἐσώθησαν· ἐπὶ σοὶ ἤλπισαν καὶ οὐ κατησχύνθησαν.» — Ζεύγνυσιν ἑαυτὸν τοῖς ἐπαρηξαμένοις καί φησιν, ὡς οἱ κατὰ σάρκα πατέρες ἡμῶν οἱ πρὸ τῆς ἐμῆς ἐπιδημίας ἐν τῷ βίῳ λάμψαντες ἐπὶ σοὶ ἤλπισαν, καὶ βοήσαντες ἐῤῥύσθησαν τῶν κινδύνων· ἐκείνους οὖν κἀγὼ μιμούμενος ὡς ὅμοιος αὐτοῖς ὁμοίως καὶ αὐτὸς ποιοῦμαι τὴν δέησιν. Σύνηθες δὲ τῷ προφήτῃ τὰς λέξεις πολλάκις αναδιπλοῦν καὶ τριπλούν, εἰς ἔμφασιν τοῦ τόνου τῆς καρδίας· λύτρωσιν δὲ κινδύνου λέγουσιν οἱ σοφοὶ τὰ θεῖα οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ ψυχῆς· ὅταν γεν ναίως ἐνεγκοῦτα τὰς ὀδύνας μηδ' ἐντεῦθεν πάθῃ περὶ τὴν πρόθεσιν· οὕτω γὰρ οἱ μάρτυρες αναιρεθέντες νενικήκασι διὰ τὸ ἀήττητον τῆς ψυχῆς. • Εγώ δέ είμι σκώληξ καὶ οὐκ ἄνθρωπος.» · Τοῦτο εἶπε ταπεινῶν ἑαυτόν· καὶ Δαυτό γὰρ δ προφήτης και βασιλεὺς κύνα τεθνηκότα καλεῖ ἑαυ τὸν ἐν τῇ βίβλῳ τῶν Βασιλειῶν. Εἰ δ' ὁ ἀναμάρτη τος Ἰησοῦς οὕτως ἑαυτὸν φαυλίζει, τί ἂν ἡμεῖς οἱ φαῦλοι καὶ ἁμαρτωλοί ποιήσωμεν; Φασὶ δέ τινες διὰ τὴν ἀσυνδύαστον τοῦτο ῥηθῆναι γέννησιν. Ως σκετα:, οὕτως καὶ ὁ Χριστὸς ἄνωθεν ἐπελθόντος Αγίου Πνεύματος τῇ Παρθένῳ γεγέννηται. Καὶ σκώληξ μὲν ἂν λέγοιτο διὰ ταῦτα, οὐκ ἄνθρωπος δὲ πάλιν διὰ τὴν ὑπερφυή σύλληψιν καὶ γέννησιν· ἡ καὶ ἄλλως· ὅτι δέλεαρ τοῖς δαίμοσιν εφόρει την σάρκα, ὑφ᾽ ἂν τὸ τῆς θεότητος ἐκρύπτετο άγκιστρον δέλεαρ γὰρ ἰχθύων ὁ σκώληξ· ἐγένετο γὰρ δέλεαρ εἰς ἅλωσιν τοῦ νοητοῦ κήτους, τοῦ τῇ θαλάσσῃ τοῦ παρόντος βίου ἐννηχομένου, τῷ τῆς θεότητος ἀγχία στρῳ περιτεθείσα ἡ ἀνθρωπότης· ὁ κῆτο:, τὸ δέλεαρ περιχανεν, τῷ ἀγκίστρῳ περιεχάρη, καὶ οὐκ ἄνθρωπος ἦν φίλος· ἢ καὶ ὅτι ὁ σκώληξ εὐτελής μὲν τὸ εἶδος, ἀφανιστικὸν δὲ τῆς ὕλης· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς εὐτελὴς μὲν τὸ φαινόμενον, ἀφανιστικὸν δὲ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως, • Ονειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουθένημα λαοῦ.» - Τοῦτο προαγορεύσει σαφῶς, ἃ εἰς αὐτὸν πεπαρωνήκασι κατὰ τὸν τοῦ πάθους καιρὸν, ἐμπαίζοντες και χλευάζοντες. Καὶ ταυτὸν μὲν ἂν εἴη ἄνειδος ἀνθρώπων τὸ ἐξουθένημα λαοῦ· ἡ ὄνειδος μὲν ἀν θρώπῳ τῶν ἐκ Ρώμης στρατιωτῶν, ἐξουθένημα δὲ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων. • Πάντες οἱ θεωροῦντές με ἐξεμυκτήρισαν με, ἐλάλησαν ἐν χείλεσιν, ἐκίνησαν κεφαλήν. Ελπισεν ἐπὶ Κύριον, ῥυσάσθω αὐτόν· σωσάτω αὐτὸν, ὅτι θέλει αὐτόν. ο?— Ταῦτα σαφῶς εὑρήσεις ἐν τῷ Ματθαίῳ κείμενα - φησί γάρ «Οἱ δὲ παραπορευό μενοι ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες, καὶ τὰ ἑξῆς. • ῞Οτι σὺ εἶ ὁ ἐκσπάσας με ἐκ γαστρός. 1 - Αν δρὸς μὲν ὁμιλία διανοίγει παρθενικά κλείθρα τῆς γαστρός· ἀκοντιζόμενον δὲ τὸ σπέρμα φυσικῶς ἀνοίγει τὴν μήτραν· αὕτη δὲ λοιπὸν μύσασα, συνἔχει τοῦτο μέχρις ἂν εἰς βρέφος τελεσιουργηθῇ, καὶ οὕτω στενοχωρηθεῖσα τῷ ὄγκῳ, πάλιν ἀνοίγεται και παραχωρεῖ τοῦτο διολισθαίνειν. Ἐπὶ δὲ τοῦ Σωτή ρος ὥσπερ ἄνευ ὁμιλίας ἀνδρὸς ἡ σύλληψις· οὕτω καὶ ἡ πρόοδος τοῦ βρέφους ὑπερφυής, τῆς τοῦ Θεοῦ δυνάμεως ἐξελκυσάσης αὐτὸ, τῶν κλείθρων μηδ' ὅλος ἀνοιγέντων. - (.... ἀρχιεπίσκοπος εἰς αὐτόν.» — Τὰ περὶ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους καὶ τὰ λοιπὰ ζῶα ἐπὶ τῇ ἐξαρχῆς σαρκώσει τοῦ Θεοῦ Λόγου παρηκολουθη κότα ἔοικεν ή παροῦσα λέξις σημαίνειν· οὔτε γὰρ κατὰ τὸν φυσικὸν νόμον ἡ σύλληψις αὐτοῦ ἐξ ἀν δρὸς σπέρματος· διὰ τοῦτο οὐδὲ τῷ εἰωθότι τοῖς γεννωμένοις ἐξώλισθε τρόπῳ τῶν τῆς μητρὸς ἐγε κάτων τῆς τοῦ σπέρματος διαπλάσεως τὴν ἔξοδον κατεπειγούσης· ἀλλ' ἐκ Πνεύματος ἁγίου συλλη - φθεὶς, αὐτὸν Θεὸν Πατέρα οἷόν τινα μαιευόμενον τὸ κυηθὲν καὶ τῆς μήτρας ἐξέλκοντα· ἀλλὰ καὶ ἕτερον ἔσχεν ἐξαίρετον παρὰ τοὺς ἀνθρώπους γενόμενος· καθότι καὶ ἀπὸ μασθῶν μητρικῶν καὶ ἐν αὐτῇ μήτρα ἤλπισεν ἐπὶ τὸν Θεὸν Πατέρα αὐτοῦ, 8 μόγις ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων γίνεται, τοῦ λόγου αὐτοῖς συμπληρουμένου· ὁ καὶ Ησαΐας ἐδήλου περὶ αὐτοῦ εἰπών·. Διότι πρινὴ γνῶναι τὸ παιδίον ἀγαθὸν ἡ κακὸν ἀπειθεῖ πονηρίᾳ τοῦ ἐκλέ-

ξασθαι τὸ ἀγαθόν.» Απερ ἅπαντα εκαινοτομεῖτο ἡ μὲν ἐκάλεσε τοὺς Ἰουδαίους ὡς ὑπὲ τὸν ζυγὸν τοῦ διὰ τὸν ἠνωμένον αὐτῷ Θεὸν Λόγον. . Ἡ ἐλπίς μου ἀπὸ μαστῶν τῆς μητρός μου.» τῇ ἡ ἐλπίς μου ἐξ αὐτῆς θηλῆς· ἀπὸ τότε γάρ σε ἐγνώριζον ἐλπίδα μου συνετισθεὶς ὑπὸ τῆς ἐνω· θείσης μοι θεότητος. Φησὶ δὲ περὶ τούτου Λουκᾶς· ε Τὸ δὲ παιδίον ηύξανε καὶ ἐκραταιοῦτο Πνεύματι, πληρούμενον σοφίας, καὶ χάρις Θεοῦ ἦν ἐπ' αὐτῷ. ν • Ἐπὶ σὲ ἐπεῤῥίτην ἐκ μήτρας. - Τῇ σῇ σκέπῃ ἐπεῤῥίφην· οἷα μὴ ἔχων ἐπὶ γῆς πατέρα. • Από γαστρός μητρός μου Θεός μου εί σύ. ν-- Τυθείς σε Θεὸν ἐπέγνων συνετισθεὶς,ὡς προείρηται. Τὸ δ' ἀπὸ γαστρὸς ἢ ὅτι ἐν τῇ γαστρὶ ὤν, ἢ ὅτι γαστρὸς ἐξελθών. • Μὴ ἀποστῇς ἀπ᾿ ἐμοῦ ὅτι θλίψις ἐγγὺς, ὅτι οὐκ ἔστιν ὁ βοηθῶν. 1 — Καὶ περὶ τούτων φασὶν οἱ εὐαγγελισταί, ὅτι ο Ηρξατο λυπεῖσθαι καὶ ἀδημο νεῖν,» καὶ πάλιν. Τότε οἱ μαθηταὶ πάντες ἀφέν τες αὐτὸν ἔφυγον.» • Περιεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοί, ταῦροι πίος νες περιέσχον με.» - Μόσχους καλεῖ τὸ δημώδες πλῆθος τῶν Ἰουδαίων διὰ τὸ νεώτερον καὶ ἄτακτον · ταύρους δὲ τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ γραμματεῖς καὶ πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ διὰ τὸ προβεβηκὸς καὶ ἐξαρχον, οὓς καὶ πίονας λέγει· διότι πολλῶν ἀπήλαυσε δωρεῶν αὐτοῦ· προείρηκε γὰρ καὶ Μωϋσῆς, ὅτι • Καὶ ἔφαγεν Ἰακώβ, καὶ ἐνεπλήσθη, καὶ ἀπελάκτισεν ὁ ἡγαπημένος· ἐλιπάνθη, ἐπαχύνθη, ἐπλατύνθη, καὶ ἐγκατέλιπε Θεὸν τὸν ποιήσαντα αὐτ α τόν. • Ανοιξαν ἐπ' ἐμὲ τὸ στόμα αὐτῶν, ὡς λέων 6 ἁρπάζων καὶ ὠρυόμενος. Ότε συλλεγέντες ἐβόων· «Αρον ἄρον, σταύρωσον αὐτόν.» • ὡσεὶ ὕδωρ εξεχύθην, καὶ διεσκορπίσθη πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Ὁστᾶ αὐτοῦ τοὺς ἀποστόλους νοήσομεν· ὡς συνέχοντας καὶ σεβοῦντας τὴ λοι πὸν τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ. Πάντες γὰρ αὐτὸν ἀφέντες, ἔφυγον τηνικαῦτα· φησὶ γὰρ Ζαχαρίας· • Κατάξω τὸν ποιμένα, καὶ διασκορπισθήσονται τὰ πρόβατα. Χύσιν δὲ λέγει τὴν ἀπ' αὐτοῦ κίνησιν · αὐτῶν. · «Εγενήθη ἡ καρδία μου ὡσεὶ κηρὸς τηκόμενος ἐν μέσῳ τῆς κοιλίας μου, ο Ετάκην δίκην κηροῦ τῷ πυρὶ τῶν θλίψεων ἐκλυθεῖσα καὶ τέλεον ἀσθενήσασα. Κοιλίαν δὲ λέγει νῦν τὸ κοῖλον ὅλον τοῦ σώματος. • Εξηράνθη ὡσεὶ ἔστρακον ἡ ἰσχύς μου. ο - Τῷ δηλωθέντι πυρὶ παγεῖσα ἐξικμασθείσης τῆς ἐνεργείας αὐτῆς. νόμου ὄντας, εἰ καὶ τὸν νόμον παρέβαινον. Κίνας δὲ λέγει τοὺς ἐκ Ρώμης στρατιώτας, ὡς κατὰ τὴν Χανανίαν ὠνόμασεν εἰπών·· Οὐκ ἔστι τὸν ἄρτον τῶν τέκνων δοῦναι τοῖς κυναρίοις.» • Συναγωγή πονηρευομένων περιέσχον με. ν - τῶν φθονερῶν Ἰουδαίων. • Ωρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας.» - τρήσει τῶν ἤλων. Τη δια • Εξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστα μου.» Γυ μνὸν κρεμάσαντες καὶ σφόδρα διατείναντες ὡς καὶ φαίνεσθαι τὰς ἁρμονίας τῶν ὀστέων, καὶ ἀριθμεῖσθαι ταῦτα τοῖς βουλομένοις. • Αὐτοὶ δὲ κατενόησαν με. - Επολυπραγμόν νησάν με κρεμάμενον, καὶ Υἱός εἰμι τοῦ Θεοῦ· ἔλεγον γάρ ο Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, κατάβηθι ἀπὸ τοῦ σταυροῦ, κα «Καὶ ἐπεῖδόν με. ν - Καὶ ἐπέγνωσαν ὅτι εἰμί, βλέποντες τὴν κτίσιν συμπάσχουσαν, καὶ σκληροί ἔτι διέμειναν· φησὶ γὰρ ὁ Ματθαῖος ὅτι «Ο έκα τόνταρχος καὶ οἱ μετ' αὐτοῦ, τηροῦντες τὸν Ἰησοῦν, ἰδόντες τὸν σεισμὸν καὶ τὰ γενόμενα, εφοβήθησαν σφόδρα λέγοντες σφόδρα λέγοντες· «Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς ἦν οὗτος ἢ καὶ ἄλλως ἐπολυπραγμόνησαν μήποτε κατενεχθῶ ἀπὸ τοῦ σταυροῦ διὰ τῶν μαθητῶν μου, καὶ διὰ τοῦτο ἐπεῖδόν με, τουτέστιν ἑτήρησαν με φυλακή στρατιωτών. • Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου έβαλον κλήρον.» Ταῦτα 62φῶς ἡρμήνευσεν ὁ εὐαγγελιστής Ιωάννης· φησὶ γὰρ οὗτος· «Οἱ οὖν στρατιῶται ὅτε ἐσταύρωσαν τὸν Ἰησοῦν ἔλαβον τὰ ἱμάτια αὐτοῦ καὶ ἐποίησαν τέσσαρα μέρη· ἑκάστῳ στρατιώτῃ μέρος καὶ τὸν χιτῶνα.» Ην δὲ ὁ χιτῶν ἄῤῥαφος, ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς δι' ὅλου. Εἶπον οὖν πρὸς ἀλλήλους - Μη σχέ σωμεν αὐτὸν, ἀλλὰ λάχωμεν περὶ αὐτοῦ, τίνος ἔσται· ἵνα, φησὶν ἡ Γραφή, πληρωθῇ δηλαδὴ τὰ παρόντα ῥητά· ὰ καὶ παρέθηκεν ἐκεῖ· ὥστε ἱμάτ τια μὲν λέγει τὰ ἐῤῥαμένα, & καὶ διείλοντο και τοῖς· ἱματισμὸν δὲ τὸν ἄῤῥαφον χιτῶνα τὸν ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντόν, ὑπὲρ οὗ καὶ ἔβαλον κλήρον. • Σὺ δὲ, Κύριε, μὴ μακρύνῃς τὴν βοήθειάν μου, εἰς τὴν ἀντίληψίν μου πρόσχες.» - Τούτων δηλαδή γινομένων. • Ῥῦσαι ἀπὸ ῥομφαίας την ψυχήν μου, καὶ ἐκ χειρὸς κυνὸς τὴν μονογενή μου. Σῶσιν με ἐκ στο ματος λέοντος καὶ ἀπὸ κεράτων μονοκερώτων τὴν ταπείνωσίν μου.» το ρομφαίαν καλεῖ τοὺς ἐκ Ρώμης, ὡς ξιφηφόρους· τοὺς αὐτοὺς δὲ καὶ κύνας, καθὼς ἀνωτέρω δεδηλώκαμεν· λέοντας δὲ τοὺς Ἰουδαίους διὰ τὴν ἀπήνειαν καὶ τὸ διψᾶν αὐτοῦ τὸν θάνατον καὶ τὴν ἐνέδραν οὕτω γὰρ καὶ πρὸ μικρού τούτους ὠνόμασε. Τοὺς αὐτοὺς δὲ λέγει καὶ μονοκέρωτας, ὡς εἰς μίαν ὑπόστασιν τοῦ Θεοῦ πιστεύο οντας. Ζῶον δὲ ἄγριον ὁ μονόκερως, φερωνύμως ἐν φέρων ἐπὶ τὸ μέτωπον κέρατον. Ενικῶς δὲ εἶπε κύνα καὶ λέοντα διὰ τὸ γένος, δι' οὗ τὸν καθ᾽ ἔκαστον γινώσκομεν. Μονογενῆ δὲ λέγει τὴν ἰδίαν ψυ Οτι ἐκύκλωσάν με κύνες πολλοί. η - Ταύρους χὴν ὡς μεμονωμένην διὰ τὸ μόνην τῶν ἄλλων ψυ το Καὶ ἡ γλῶσσά μου κεκόλληται τῷ λάρυγγί μου... - Ότε κατηγορούντων αὐτὸν τῶν ψευδομαρτύρων οὐδὲν ἀπεκρίνετο· ἀλλ᾽ ἵστατο σιωπῶν· ἢ ὅτε ἐνίψησεν ἐπὶ τῷ σταυρῷ. - Καὶ εἰς χοῦν θανάτου κατήγαγές με,» - Χούς θανάτου ἐστὶν ὁ τάφος οἷα δή χωννυμένων τῶν θαπτομένων εἰς ὃν ἐκών με, φησί, κατήγαγες ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων.

· χῶν ἄγευστον ἁμαρτίας εἶναι· καὶ διὰ τὸ μόνον τὸν ἡ μου.» — Εὐθὺς ἐν τῷ βούν με πρὸς αὐτὸν εἰσή Υἱὸν ἔχειν ἡνωμένον καθ' ὑπόστασιν. Περὶ δὲ τῆς κουσέ μου. ἑαυτοῦ ταπεινώσεως καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς ἱεροῖς Εὐαγ γελίοις ἐδίδαξεν εἰπών·. Μάθετε ἀπ' ἐμοῦ ὅτι πρός εἰμι καὶ τα πεινὸς τῇ καρδίᾳ.» Τίνος δὲ ἕνεκεν οὕτως ηύχετο προειρήκαμεν, ἔτι δὲ καὶ ὁποίαν ἐζήτει λύτρωσιν. • Διηγήσομαι τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου. – Σημείωσαι πῶς τὰ μὲν ὡς ἤδη γεγενημένα λέ γει τὸ θεῖον Πνεῦμα προθεωροῦν αὐτά, τὰ δὲ ὡς μέλλοντα νόμῳ προφητείας. Όνομα δέ φησι τὸ τῆς πατρότητος· Θεὸν μὲν γὰρ ὡμολόγουν Εβραίοι - Πατέρα δὲ Υἱοῦ οὐκ ἐγίνωσκον ὡς ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ εἴρηκε. Πορευθεῖσαι εἴπατε τοῖς ἀδελφοῖς μου. Οὐ μό • Εν μέσῳ Ἐκκλησίας ὑμνήσω σε. νον γὰρ ἰδίᾳ τοὺς ἀποστόλους ἐδίδαξεν, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς τῶν Ἰουδαίων ἐπαρρησιάζετο διη γούμενος τὰ μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Περί τούτων οὖν ἡ παροῦσα προφητεία· τοῦτο δὲ καὶ εἰς ἔτι ποιεῖ διὰ τοῦ Εὐαγγελίου αὐτοῦ καὶ ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ ἀναγινωσκομένη. • Παρὰ σοῦ ὁ ἔπαινός μου. ο Ότε φωνή κατο ηνέχθη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ λέγουσα·. Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα.» Καὶ αὖθις • Εδόξασα καὶ πάλιν δοξάσω.» • Εκκλησία μεγάλῃ, ο Εξομολόγησιν ἐνταῦ θα τὴν αἴνεσιν λέγει. Μεγάλη δὲ ἡ τῶν πιστῶν Ἐκκλησία, ὡς μέχρι περάτων τῆς γῆς φθάνουσα· καὶ ὡς ἀπὸ μεγάλων ἀνδρῶν συνισταμένη. 'Αεὶ δὲ διὰ τοῦ Εὐαγγελίου μέσον αὐτῆς ὑμνεῖ τὸν Πατέρα. Ανω μὲν οὖν ἁπλῶς Ἐκκλησίαν εἶπε τὴν τῶν Ἰουδαίων συναγωγήν, ἢ καὶ τὴν ἑκάστην παροικίαν μερικὴν τῶν εὐσεβῶν· νῦν δὲ μεγάλην λέγει τὴν καθολικὴν τῶν πιστῶν. • Τὰς εὐχάς μου ἀποδώσω ἐνώπιον τῶν φοβουμένων αὐτόν.» — Εὐχὰς νῦν τὰς ὑποσχέσεις καλεῖ, δηλονότι τὸ διηγεῖσθαι τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ μνῆσαι αὐτόν. • Οι μέχρι τότε πένητες ὅσον εἰς εὐσέβειαν, ἢ καὶ ὅσον εἰς ἀνθρώπινον πλοῦτον· ἀκτήμονες γὰρ οἱ κατὰ ἀλήθειαν Χριστιανοί. Φάγονται δὲ τὴν πνευματικὴν τροφὴν τῆς εὐαγγελικῆς διδασκαλίας τὴν αὔξουσαν τὴν ψυχήν. • Οι φοβούμενοι Κύριον, αἰνίσατε αὐτόν.» Ως ἤδη εισακουσθεὶς προτρέπεται τοὺς πιστοὺς εἰς • Φάγονται πένητες, καὶ ἐμπλησθήσονται. Καὶ εὐχαριστίαν, καὶ πρῶτον τοὺς ἐξ ἐθνῶν· ὅτι καὶ αινέσουσι Κύριον οἱ ἐκζητοῦντες αὐτόν.» - Ότι πρῶτον εἰς τὰ ἔθνη τοὺς ἀποστόλους μετὰ τὴν ἐκ οὐκ ἐφείσατο τοῦ Μονογενοῦς αὐτοῦ διὰ τὴν σω νεκρῶν ἀνάστασιν ἐξαπέστειλε·. Πορευθέντες τηρίαν • Πορευθέντες τηρίαν τῶν ἀνθρώπων. Εκζητεῖ δὲ πᾶς τὸν γάρ, φησί, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη· ο οὓς καὶ Θεὸν ὁδεύων τὴν τρίβον τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ, φεφοβουμένους τὸν Κύριον καλεῖ προσαγορεύων αὐτοὺς ἀπὸ τῆς ἀρετῆς· καὶ Πέτρος γὰρ οὕτως ἐν ταῖς τὸ σῶμα τοῦ Σωτῆρος ᾧ καὶ τὸ αἷμα συμπεριλαμρουσῶν ἄντικρυς εἰς αὐτόν· ἢ καὶ ἄλλως φάγονται Πράξεσιν ὠνόμασεν αὐτούς· 'Ανδρες Ισραηλίται βάνεται, καὶ ἐμπλησθήσονται Πνεύματος ἁγίου καὶ οἱ ἐν ὑμῖν φοβούμενοι τὸν Θεόν, ἐπεὶ δὲ ἡ καὶ ὕμνοις περὶ τὴν μυστικὴν χρήσονται τράπεζαν Εκκλησία τῶν πιστῶν οὐκ ἐξ ἐθνῶν μόνον, ἀλλὰ γελίου, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς μυστικής τραπέζης. ὡς εἶναι τοῦτο προφητείαν οὐ μόνον περὶ τοῦ Εὐαγ καὶ ἐξ ᾿Ιουδαίων συνίσταται, καὶ τοὺς εἰς δοξολογίαν κινεῖ· φησί γάρο • Απαν τὸ σπέρμα Ἰακώβ, δοξάσατε αὐτόν.» Πάντες οἱ ἐξ Ἰουδαίων πεπιστευκότες· προπάτωρ γὰρ τῶν φυλῶν ὁ Ἰακώβ. • Φοβηθήτωσαν αὐτὸν ἅπαν τὸ σπέρμα Ισραήλ. Ενταῦθα καὶ ἄμφω τὰ μέρη λέγει, διότι πας ἐπιγνοὺς Χριστὸν Ἰσραὴλ ἐστιν· Ισραήλ γάρ μεθερμηνεύεται νοῦς ὁρῶν Θεόν. Κελεύει τοίνυν καὶ ὑμνεῖν τὸν Θεὸν καὶ ἀεὶ φοβεῖσθαι αὐτὸν ὡς παντοδύναμον· ἢ καὶ τοῖς ἄλλοις Ἰουδαίοις παρ- η αγγέλλει φοβείσθαι αὐτὸν, ὡς παντοδύναμον, καὶ ἐπάξοντα τούτοις πανολεθρίαν, διὰ τὴν λύσιν τὴν μετὰ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. • Οτι οὐκ ἐξουδένωσεν οὐδὲ προσώχθισε τῇ δεήσει τοῦ πτωχοῦ.» - Οὐ παρεῖδεν οὐδὲ φορτικὸν ἡγήσατο τὴν ἐμήν, φησί, δέησιν, τὴν περὶ τὸν διάβολον νικῆσαι, καὶ ὑμῖν τὴν νίκην δωρήσασθαι. Πτωχὸν δὲ ὠνόμασεν ἑαυτὸν διά τε τὴν εὐτέλειαν τῆς σαρκὸς, καὶ ὅτι καὶ ἄλλως πένης ἦν, ὅσον εἰς χρήματα και περιουσίαν. • Οὐδὲ ἀπέστρεψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀπ' ἐμοῦ.» Περὶ δὲ τοῦ ἰδιώματος τούτου προειρήκαμεν ἐν τῇ ἐξηγήσει τοῦ Ἰὼβ ψαλμοῦ. • Καὶ ἐν τῷ κεκραγέναι με πρὸς αὐτὸν εἰσήκουοι νος. • Ζήσονται αι καρδίαι αὐτῶν εἰς αἰῶνα αἰῶ · Φησὶν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ὁ Κύριος" «. Εγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς· ν καὶ πάλιν· 4 Εάν τις φάγῃ ἐκ τοῦ ἐμοῦ ἄρτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα φυλάττων δηλαδὴ τὰς ἐντολὰς διὰ τῆς καρδίας ὅλον τὸ ζῶον ἐδήλωσεν ἀπὸ τοῦ καιριωτέρου μέρους· εἰ γὰρ καὶ τεθνήξεται κατὰ φύσιν, ἀλλ᾽ αὖθις ἀναστήσεται εἰς ζωὴν αἰώνιον. • Μνησθήσονται καὶ ἐπιστραφήσονται πρὸς Κύριον πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς. ο - Μνήμη ἐπὶ προσγνωσμένου πράγματος λέγεται. Φαίνεται τοίνυν ὡς ἡ θεογνωσία τοῖς ἀνθρώποις ἔμφυτός ἐστιν· ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ἔθνεσιν ἡ τῆς πλάνης ἀχλὺς ἐκάλεσεν αὐτήν. Τῆς ἀχλύος δὲ διασκεδασθείσης τῷ ἡλίῳ τῆς δικαιοσύνης Χριστῷ ἐμνήσθησαν, τοῦ δημιουργοῦ καὶ πρὸς αὐτὸν ἐπεστράφησαν ἢ μνησθήσονται, ἀντὶ τοῦ μνήμης ἀξιωθήσονται παρὰ τῷ Θεῷ μέχρι τότε παρεωραμένοι. Ορα δὲ ὅπως ἐχρήσατο τῇ τάξει μνησθήσον. ται εἰπὼν, εἶτα ἐπιστραφήσονται, εἶτα προσκυ νήσουσιν. • Καὶ προσκυνήσουσιν ἐνώπιον αὐτοῦ πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν.» - Καὶ μὴν οὔτε πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς ἐπίστευσαν οὔτε πᾶσαι αἱ πατριας τῶν ἐθνῶν· ἀλλ' ἐπεὶ καὶ εἰς πάντα τὰ πέρατα της

NICEPHORI BLEMMID.B γῆς τὸ Εὐαγγέλιον ἔφθασεν, ἀπὸ τοῦ ὅλου τὸ μέρος δεδήλωκεν, ὡς ἐν ἄλλοις τοὐναντίον ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον· ἄλλως τε δὲ πατριὰς τὰς συγγενείας καλεῖ. Δῆλον δὲ ὅτι παντὸς ἔθνους συγγενεῖς ἐπίστευσαν εἰς Χριστὸν καὶ δι᾿ αὐτοῦ προσεκύνησαν τὸν Παν τέρα. • Οτι τοῦ Κυρίου ἡ βασιλεία, καὶ αὐτὲς δεσπό ζει τῶν ἐθνῶν.» – Οὗτός ἐστι καὶ βασιλεὺς αὐτῶν καὶ δεσπότης, κατὰ τὸ, ο Καὶ δώσω σοι ἔθνη την κληρονομίαν σου καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς, καὶ διὰ τοῦτο προσκυνήσουσιν αὐτὸν τῆς διαβολικῆς τυραννίδος ελευθερωθέντες. • Εφαγον καὶ προσεκύνησαν πάντες οἱ πίονες τῆς γῆς.» - Πίονας τοὺς πλουσίους λέγει, τοὺς πλουτήσαντας τὴν εὐσέβειαν· οἱ πρότερον πένητες ἦσαν, ὡς προειρήκαμεν. • Ενώπιον αὐτοῦ προπεσοῦνται πάντες οἱ καταβαίνοντες εἰς γῆν.» Προσκυνήσουσιν αὐτὸν πάνω τες οἱ ἀποθνήσκοντες καὶ εἰς γῆν ἀναλυόμενοι· μετὰ γὰρ τὴν κοινὴν ἀνάστασιν αὐτῷ πᾶν γόνυ κάμψει κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, καὶ οἱ μὲν ἑκόντες καὶ πόθῳ, οἱ δὲ ἄκοντες καὶ φόβῳ. • Καὶ ἡ ψυχή μου αὐτῷ ζῇ. – Αὐτός ἐστιν ὁ ταύτην ζωῶν, καὶ μὴ ἐῶν ἀποθνήσκειν ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ Πνεύματος νοεῖται καὶ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ· καὶ ἄλλως δὲ, • Ζῇ τῷ Θεῷ, φησὶν, ἡ ψυχή μου, ο ὡς ἐνεργὸς οὖσα πρὸς αὐτόν· ὥσπερ ἐκ τοῦ ἐναντίου τέθνηκε τῷ δαίμονι ὡς ἀκινητοῦσα πρὸς τὰς ὑποθήκας αὐτοῦ. • Καὶ τὸ σπέρμα μου δουλεύσει αὐτῷ.» – Σπέρ μα Χριστοῦ ἤτοι τέκνα πάντες οἱ διὰ τοῦ Εὐαγγε λίου γεννηθέντες αὐτῷ· οὓς καὶ ὑπέταξε τῷ Πατρί. • Αναγγελήσεται τῷ Κυρίῳ γενεὰ ἡ ἐρχομένη. 1 — Γνωρισθήσεται τῷ Θεῷ ἡ ἐξ ἐθνῶν γενεὰ τῶν πιστῶν ἡ ἐλευσομένη ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς ένα ανθρωπήσεως τοῦ Υἱοῦ. • Καὶ ἀναγγελούσι τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ λαῷ τῷ τεχθησομένῳ.» - Οἱ διὰ πίστεως τεχθέντες ἀναγγελοῦσι τοῖς τεχθησομένοις, καὶ τοῦτο καθεξῆς ἀεί. Δικαιοσύνην δὲ, ὅτι καθεῖλε τὸν ἀδικοῦντα τους ἀνθρώπους πολέμιον. ΨΑΛΜΟΣ ΚΒ'. • Ψαλμὸς τῷ Δαυΐδ. Κύριος ποιμαίνει με καὶ ούτ δέν με υστερήσει.» - Αὐτὸς γὰρ ἐν τῷ Εὐαγγε λέω φησίν· • Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός· ο ὡς πρόβατα γὰρ πλανωμένους ἐπὶ τόπους ἀπωλείας τοὺς ἐξ ἐθνῶν εὗρε καὶ εἰς μάνδραν ήγαγε, και λοι πὸν ποιμαίνει· διὸ καὶ ἕκαστος αὐτῶν εὐχαριστῶν ἀπαγγέλλει τὰς εὐεργεσίας αὐτοῦ λέγων·. Ο Κύ ριος ποιμαίνει με, καὶ οὐδέν με ὑστερήσει·. ήτα οὐδέν με λοιπὸν ἐπιλείψει τῶν ἐπιτηδείων. Ιστέον δὲ ὅτι τὰ πάνυ ἐγνωσμένα χωρὶς ἄρθρου τὸν πολλά κις ἐκφέρονται. • Εἰς τόπον χλόης ἐκεῖ με κατεσκήνωσεν.» Τόπος μὲν χλόης ἡ πρακτικὴ ἀρετή· ὕδωρ δὲ ἀναπαύσεως ή θεωρητική φιλοσοφία· ἐκεῖ δέ με, φησί, κατεσκήνωσεν, ὅπου τόπος χλόης. Επίμεινε τῇ τροπῇ τοῦ ποιμαίνειν χλόη γὰρ καὶ ὕδωρ εὐθηνία ποιμνίου. Τοῦτο δὲ βούλονται δηλοῦν, ὅτι ἐν ἀπολαύσει νομῆς με κατέστησε. Καὶ ἄλλως· τόπος μὲν χλόης ἡ Ἐκκλησία - χλόη δὲ οἱ πιστοὶ ἀνθοῦντες κατ' ἀρετήν· ἡ καὶ χλόην τὴν τῶν Χριστιανῶν πίστιν νοήσεις, νεάζουσαν ἀεί· ἡ γὰρ τῶν Ἑλλήνων ὡς χάρτος ἐγήρασε καὶ ἀπε ξηράνθη. • Ἐπὶ ὕδατος ἀναπαύσεως ἐξέθρεψέ με. Τοῦτο διὰ τὸ λουτρὸν τοῦ βαπτίσματος· διὰ τοῦ τοιούτου γὰρ ὕδατος ευπτόμενοι, ῥύπτομεν τὸν πόνον καὶ τὸ βάρος της ἁμαρτίας· καὶ λοιπὸν ἀνα παυόμεθα· διὸ καὶ ὁ Κύριος έλεγε· «Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς· ν ἢ καὶ ἄλλως· ὕδωρ τὸ ζωή. ρὸν νάμα τῆς τοῦ Χριστοῦ διδασκαλίας, ὡς προειρή καμεν εἰς τὸν πρῶτον ψαλμόν, τὸ παρὰ τὰς διεξό δους τῶν ὑδάτων ἑρμηνεύοντες. • Τὴν ψυχήν μου επέστρεψεν.» - Ἀπὸ τῆς πλάνης τῶν εἰδώλων. • Οδήγησέ με ἐπὶ τρίβους δικαιοσύνης.» - Δι καιοσύνην ἐνταῦθα τὴν καθόλου λέγει τὴν ἐμπεριέ χουσαν πάσας τὰς ἀρετάς· τρίβους δὲ ταύτης τὰς μερικὰς ἀρετάς· διότι φέρουσιν εἰς αὐτήν· αὐτὸς γὰρ ἐνανθρωπήσας ἔτεμε ταύτας καὶ βαδίσας ὑπέ δειξεν ἔργῳ καὶ λόγῳ καθοδηγήσας ἡμᾶς. στοις. • Ον ἐποίησεν ὁ Κύριος.» - "Ον ἐποίησεν ἤτοι • Ενεκεν τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ. ο Διὰ τὸ κλησυνεστήσατο λαὸν ἑαυτοῦ πρότερον οὐ λαὸν ὄντα, θῆναι με Χριστιανὸν, ἢ ἵνα μὴ βλασφημῆται τὸ ἀλλ᾽ ἀπωσμένον, ἢ ἐν ἐδημιούργησε. Τὸ δὲ, 'Αναγ. ὄνομα αὐτοῦ δι᾿ ἀτόπων πράξεων παρὰ τοῖς ἀπίγελήσεται τῷ Κυρίῳ, τινὲς ἄλλως ἡρμήνευσαν, εἰπόντες ὅτι προφητεία, τουτέστι περὶ τῶν ἐν Ἱερο σολύμοις ζητησάντων ἰδεῖν τὸν Ἰησοῦν Ἑλλήνων· φησὶ γὰρ ὁ εὐαγγελιστής Ιωάννης, ὅτι «Οὗτοι προσήλ θον Φιλίππῳ ὄντι ἀπὸ Βηθσαῖδεια τῆς Γαλιλαίας, καὶ ἠρώτων αὐτὸν λέγοντες, Κύριε, θέλομεν τὴν Ἰησοῦν ἰδεῖν· ἔρχεται Φίλιππος καὶ λέγει τῷ ᾿Ανδρέᾳ, καὶ πάλιν ᾿Ανδρέας καὶ Φίλιππος λέγουσι τῷ Ἰησοῦ. ῾Ο δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν· Ἑλήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθῇ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου.» Ἰδοὺ τοίνυν ἀναγγέλλει τῷ Χριστῷ παρὼν τῶν ἀποστόλων ἡ γενεὰ ἐκείνη· τουτέστιν οἱ Ἕλληνες· οἱ ἐξερχόμενοι πρὸς αὐτὴν προοίμιόν τε ὄντες πάντων τῶν ἐξ ἐθνῶν ἐλη λυθέτων. • Ἐὰν γὰρ καὶ πορευθῶ ἐν μέσῳ σκιᾶς θανάτου, οὐ φοβηθήσομαι κακά, ὅτι σὺ μετ᾿ ἐμοῦ εἶ., - Σκιά θανάτου ὁ παρών κόσμος· ὥσπερ γὰρ ὁ θάνατος χωρίζει τὴν ψυχὴν ἀπὸ τοῦ σώματος, οὕτω καὶ ὁ παρών κόσμος χωρίζει τὸν φιλόκοσμον ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Εἴ τις δέ ἐστι μετὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ ὁ Θεὸς μετ᾿ αὐτ τοῦ ἐστι. Καὶ ἑτέρως δέ σκιά θανάτου πόνος κινδύνου παντός, οἷα ἐοικώς θανάτῳ διὰ τὴν πικρίαν τῆς ἀλγηδόνος· σκιὰ μέντοι διὰ τὴν ὁμοίωσιν· κακά δὲ οἱ πειρασμοί. Σύνεσις δὲ πᾶσι τοῖς ἀληθῶς Χριστιανοῖς ὁ Κύριος· αὐτοῦ γὰρ ὁ λόγος· «Καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μεθ' ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος.»

οἶκον Κυρίου λέγεται τὴν Ἐκκλησίαν καὶ συναγωγὴν τῶν πιστῶν, ἐν ᾗ οἰκεῖ ὁ Κύριος ὀπτανόμεν νος τοῖς ἀξίοις· τουτέστι καὶ ἐλέους ἀξιωθήσομαι καὶ φρουρηθήσομαι καὶ πιστῶς μενῶ· ἢ καὶ ἄλλως τὸ κατοικεῖν με ἐν οἴκῳ Κυρίου ἔσται μοι εἰς μας κρότητα ἡμερῶν· ήγουν δι' ὅλου τοῦ βίου. ΨΑΛΜΟΣ ΚΙ”. Η ράβδος σου καὶ ἡ βακτηρία σου, αυταί με κεῖν ἐν τῇ σκέπῃ τοῦ Κυρίου περιφρουρούμενος· ἢ παρεκάλεσαν. ο - Ράβδος μὲν ἡ κρίσις τοῦ Θεοῦ, βακτηρία δὲ ἡ πρόνοια αὐτοῦ αἱ παρακαλοῦσιν εἰς σωτηρίαν· ἡ ῥάβδος μὲν ἡ παιδευτικὴ τῶν σφαλλο μένων βακτηρία ἡ ὑπερασπιστικὴ τῶν ὀλιγοψυχούν των, τουτέστι καὶ ἁμαρτάνοντα ἐπαίδευσας, καὶ πεπονηκότα ὑπεστήριξας, καὶ δι' ἀμφοτέρων ὠφέλησας. Ἔστι δὲ ἡ σύνταξις οὕτως· Αυτα! με παρε κάλεσαν, ἡ ῥάβδος σου καὶ ἡ βακτηρία σου. Παρεκάλεσαν δὲ ἀντὶ τοῦ ἐνουθέτησαν· ὁ γὰρ νουθετῶν παρακαλεῖ καὶ ἔλκει πρὸς τὸ συμφέρον. Τινὲς δὲ ῥάβδον καὶ βακτηρίαν τὸν σταυρὸν ἐκάλεσαν, ὡς ἐκ δύο τμημάτων συγκείμενον· ὧν τὸ μὲν ὀρθὸν, βασ κτηρίαν δι᾿ ἧς ὠρθώθημεν κείμενοι ἐν πλάνῃ, τὸ δὲ πλάγιον, ῥάβδον δι' ἧς έπληξε καὶ κατέῤῥαξε τοὺς δαίμονας· πλαγίως γὰρ οἱ στεῤῥῶς πλήττοντες τὴν πληγὴν καταφέρουσιν· προταγήναι δέ φασι τὴν ῥάβδον, διότι πρῶτον διὰ τοῦ σταυροῦ καθεῖλε τὸν τύραννον· εἶτα διὰ τοῦ αὐτοῦ καὶ ἡμᾶς ἐῤῥύσατο· ὡς εἶναι τὴν ἑρμηνείαν ὅτι ὁ σταυρός σου με παρε κάλεσεν εἰς εὐσέβειαν. • Ητοίμασας ἐνιώπιόν μου τράπεζαν, ἐξ ἐναν τίας τῶν θλιβόντων με.»· Τράπεζα μὲν ἡ πρακτικὴ ἀρετή· ἔλαιον δὲ λιπαῖνον τὸν νοῦν ὡς κεφαλὴν ἡ θεωρία τῶν ἐν τοῖς οὔσι λέγων· ποτήριον δὲ ἡ περὶ Θεοῦ γνῶσις· ἔλεος δὲ αὐτοῦ ἐλεήμων Υἱὸς καὶ Θεὸς, ὃς διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως αὐτοῦ καταδιώκει ἀεὶ, ἕως οὗ καταλάβοι πάντας τοὺς σως θησομένους· οἶκος δὲ ἡ βασιλεία αὐτοῦ ἐν ᾗ ἀποκα θίστανται πόντες οἱ ἅγιοι· μακρότης δὲ ἡμερῶν ἡ αἰώνιος ζωή· οὐ μόνον οὖν με, ὡς προείπον, εὐηργέτησα;, ἀλλὰ καὶ τροφὴν πνευματικὴν ἐχαρίσω τοῦτο γὰρ νῦν ἡ τράπεζα βούλεται καὶ ταύτην ἐνώπιον τῶν ἐχθρῶν μου ὡς ἀνιᾶσθαι βλέποντες· ἢ ἐξεναντίας ἀντὶ τοῦ τὸ ἐναντίον· ὅπερ οὗτοι βού λονται· καὶ γὰρ αὐτοὶ μᾶλλον ἀεὶ ἀνθρωπείαν με σπεύδουσιν. "Η τράπεζαν λέγει τὴν ἀπόλαυσιν τῶν μελλόντων ἀγαθῶν ἃ ἡτοίμασεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀγαπῶν σιν αὐτόν· ἢ καὶ τὴν τοῦ θυσιαστηρίου τράπεζαν ἐφ' ἧς πρόκειται ὁ δεῖπνος ὁ μυστικός. • Ἐλίπανας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου.» Top τοῦ Πνεύματος χαρίσματι. Κεφαλὴν δὲ τὸν νοῦν οἱη τέον ἐκ τοῦ περιέχοντος το περιεχόμενον· ἡ χάρις γὰρ τοῦ Πνεύματος ἱλαρύνει καὶ πιαίνει τὸν νοῦν. Η τὸ χάρισμα τοῦ βαπτιστικοῦ ἐλαίου, ἢ τὸ τοῦ μύρου προαναφωνεῖ, ἐφ᾽ ὧν ἀπὸ τῆς κεφαλῆς ὅλον τὸν ἄνθρωπον νοήσομεν. τιστον. • Καὶ τὸ ποτήριόν σου μεθύσκον με, ὡσεὶ κρά- · Τὸ πόμα τῶν εὐαγγελικῶν λόγων μετ θύσκον μέ ἐστιν· ἔκστασιν γὰρ ἐμποιεῖ τοῦ προτέρου φρονήματος ὡς κρατύνων κατὰ τῶν ἐχθρῶν· ἢ καὶ τὸ ποτήριον τὸ τῆς ἀναιμάκτου θυσίας. • Καὶ τὸ ἔλεός σου καταδιώξει με πάσας τὰς ἡμές ρας τῆς ζωῆς μου.» καταδιώξει ἀντὶ τοῦ ἔψεται οὕτω δηλονότι πορευομένῳ καὶ τὴν πλάνην φεύ γοντι· ἢ καταδιώξει ἀντὶ τοῦ ἐκζητήσει με καὶ οὐκ ἀποστήσεται. • Καὶ τὸ κατοικεῖν με ἐν οἴκῳ Κυρίου εἰς μακρότητα ἡμερῶν. ο - Καταδιώξει ἐμὲ καὶ τὸ κατοι • Ψαλμὸς τῷ Δαυίδ τῆς μιᾶς Σαββάτων.» Ο ψαλμὸς οὗτος τῆς μιᾶς Σαββάτων ἐστὶν, ἤτοι τῆς ἡμέρας καθ᾿ ἣν ὁ Χριστὸς ἀνέστη, περὶ αὐτῆς προ αγορευθείς· ἦν καὶ οἱ εὐαγγελισταί μίαν Σαββάτων σαφῶς ἐκάλεσαν. Διεξέρχεται δὲ καὶ περὶ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἀναλήψεως ἐν τῷ τέλει. • Τοῦ Κυρίου ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς.» – Οτε δηλαδὴ τοῦ μνήματος ἐξαναστὰς ἐνεφανίσθη τοῖς μαθηταῖς καὶ εἶπεν· «Εδόθη μοι πᾶσα ἐξου σία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς, ἐξ ἐκείνης γὰρ τῆς ἡμέρας τοῦ Χριστοῦ γέγονεν ἡ γῆ, πρότερον ὑπὸ τῶν δαιμόνων κυριευομένη πανταχοῦ γὰρ λοιπόν. τῆς γῆς ἀντὶ τῶν εἰδωλείων θεῖοι ναοί καθιδρύνθησαν, τοῦ κηρύγματος διαδραμόντος ἄχρι τῶν περάτων. τῆς οἰκουμένης, ὡς προλαβόντες ειρήκαμεν. Πλή ρωμα δὲ αὐτῆς οἱ ταύτην πληροῦντες ἄνθρωποι. ᾿Απὸ δὲ τοῦ ὅλου πλείους εδήλωσεν· οὐ γὰρ πάν τες τοῦ Κυρίου γεγόνασι. Τῷ μέντοι τῆς γῆς ὀνο ματι καὶ τὰς νήσους συμπεριέλαβον· ὅτι γῆ καὶ αὗται. 4. Η οἰκουμένη, καὶ πάντες οἱ κατοικοῦντες ἐν αὐτῇ.» – Τοῦτο τῶν προῤῥηθέντων ἐφερμηνευτι κόν· ὁ γὰρ εἶπεν ἐκεῖ γῆν, τοῦτο ἐνταῦθα οίκουμένην· καὶ ὁ ἐκεῖ πλήρωμα, τοῦτο ἐνταῦθα κατοι· κοῦντας ἐν αὐτῇ· καὶ ἄλλως δὲ εἰ καὶ μὴ πᾶσα καὶ πάντες τοῦ Κυρίου ἔδοξαν· ἐπληρώθησαν γάρ ότι αὐτὸς τούτων ποιητὴς καὶ Κύριο;. «Αὐτὸς ἐπὶ θαλασσῶν ἐθεμελίωσεν αὐτὴν, καὶ ἐπὶ ποταμῶν ἡτοίμασεν αὐτήν. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι ὁ μέγας Βασίλειος θεμέλιον εἶναι τῆς γῆς μόνον τὸ δεσποτικὸν πρόσταγμα λέγων, και μήτε ὕδωρ μήτε τι ἕτερον. Διὰ δὲ τοῦ προκειμένου ῥητοῦ τὴν ἐν ἀρχῇ τῆς κοσμογενείας θέσιν τοῦ ὕδατος δηλοῦσθαι φύσιν ἐπικειμένη τῇ γῇ καί οἱ ἐπῃωρημένη καὶ συνεχομένη καὶ μὴ ἀποῤῥέοντος· τὸ γὰρ αὐτὸ καὶ θάλασσαν καὶ ποταμοὺς εἰκὸς προσαγορευθῆναι διὰ τὸ πλῆθος· ἐπεὶ καὶ ἄβυσσον ή Μωϋσῆς ὠνόμασε τοῦτο διὰ τὸ βάθος·. Καὶ Πνεῦμα γάρ, φησί, Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τῆς ἀβύσσου.» Ὁ δὲ Χρυσόστο μος Ἰωάννης τὸ παρὸν ῥητὸν εἰς ἀπόδειξιν μάλιστα λαμβάνει τοῦ ὑποκεῖσθαι πάσῃ τῇ γῇ δίκην θεμε λίων ὕδατα καὶ κενὸν οὐδέν· αὐτὸς γὰρ ἦν ὁ ταύτην ἐν ἀρχῇ θεμελιώσας" ο Πάντα γάρ, φησί, δι' αὐτοῦ ἐγένετο· ο εἶτα παραπλέκει καὶ τὸ καινὸν τῆς θε· μελιώσεως ὅτι ἐπάνω θαλασσῶν καὶ ποταμῶν ἡδρασεν αὐτήν. Τοῦτο δὲ λέγει πάντως οὐ καθολικῶς· ἡ γὰρ ἂν κατώτερον ἦν τὸ ὕδωρ. Ο δὲ Μωσής και τωτέραν ἐδίδαξεν εἶναι τὴν γῆν· δῆλον οὖν ὅτι με ρικῶς τοῦτό φησιν· διότι ἐν πολλοῖς κοιλώμασι τῆς γῆς συριγγώδεσιν υποτρέχουσι μέρη τινὰ τῆς θα